25 P voorcoomen sullen schuldplichteljke u: Ho: Edlns g'geeve ordre daer in naercoomen gelijk wij ook bereijts uijt cragte van dezelve aan den Chinees gamteemqua gerestitueert hebben sodanige 168: ps Sandelhoudt, en 142.
Ebe wax als door den resident Steenkop op Bima uijt het vaartuijg van den Chinees Loukjon syn aangehaelt gewerden weesende aanden Bimasen Conink bevorens daer van terhandt gestelt de 25: stucken die hy voorgaff hem toe te comen en gem:e Chinees daer meede ook van hier over den 8en deeser naer costy gesteevent; Wat betreft den ryckelyken voorraadt van Cleeden waer meede de merckten alhier versien werden is dit Iaer soo groot niet geweest als wel 't voorgaande, hoewel dir echter nog van geen gebreck en werdt gehoordt en bestaen deselve meest uijt d'volgende sorteering als gebleekte, en roode Chiavonijs, gebleekte groove en ook fijne bethillis, sarasse fijne, en groove, tapechindos, kain goelons, blaauwe salmpoeris, Sackotans, gabars, bengaelse armosynen ramboetjens, Chitsen, groove, en fijne, dog om u: Ho: Edlns der selver quantitt die hier aancomt te bedeelen durven wij ons niet vermeeten maer wel dat dezelve veel van Malacca. over Iohor en Banjer werden aangebragt soo wel door onse en gene ingesetene alhier, die Iaarljk op Iohor varen, als door malegjers die van daar seer opulent d'Z: O: cust van Borneo frequenteren en van waer het seer sichteljke, met cleene vissers vraauwen ter sluijk tot hier ken werden gebragt, alwaar 'tzelve dan weeder door onse ingesetenen te landewaart in als Boni, Loeboe, Toeradja, en ook wel aende Boethouders en daer om her geleege Eylanders wert vernegotieert: zyn hooght radja Bonis gecommitteerdens Poanna, T Papo, en Toparaga welcke wij u: Ho: Edlns bij onsen voorigen van den 5en April hebben ges; dat naer het district van Mandhaer waren gesonden, om diergelijke sluijkhandelaars te agterhaelen, hebben bereijts een soodanigen in de haven van Bellenipa gearrestt welckers annachoda gent Intie giedin hier gekomen weesende ons een passcedul verthoondt hem in dato den 31en Iaanuaryj 1691— op malacca verleendt luijdende naer Bataa, en in dorso van de selve dat sy aldaer niet anders dan 20: nesten ijsere pammen en 30: rxs comptandt hadden vertholt, en aengesien booven 't voors: daer ook nog 10: ps guijnees lijwaadt zijn ingevonden, daer hi dan ook gevolgelijk de geregtight van heeft gefrandeert behalven dat ook in plaats van naer Bataa naer Mandhaer is gevaeren zoomaecken ook gissing dat daer over de Confiscatie van prauw, en goedt staadt te volgen alsoo hem zijn voorgeven van dat hij op malacca om een pas naer Cagelyver zogt heeft, en werwaarts zy hem aldaer hadden geseght dezelve was meldende, en gevolgelik alzoo door den Sabander aldaer bedrogen, weijnig zal cunnen verschoonen, te wenschen weesende dat alle sluijkhandelaers op dees Cust soodanigh te passe mogen coomen, wanneer nogh wel eenig rederes in den vervallen vertier der cleeden mogten te gemoet sien, voors twee Boegiese gecommitteerdens zyn nog niet gereverteert maer verder Noortwaart op vertrocken, en staadt verders haer verrigting uEdle hier naer aanges:g te werden; d' twee boegies ons uijt Ternaten 't verleeden Ir toegesonden en alhier over haer ongeoorlooffde vaart naer Bool, Manado, en Limbotto, in d'ketting geslagen, hebben wij op uEdlens becomene ordre doen uijtslaen, en aan zin hooght radja Bonij overhandigt met bekentmakinge dat hare E: resteerende mackers die nog in Ternaten gedetineert waren Insgelijx Toparaga stonden
stonden gelargeert en herwts aengesonden tewerden, waer op zyn versogt dat wij u: Ho: Edls voor die gunste wel ernstelijk soude bedancken, gelyk wy dan bij deesen ook Eerbiedelijck zijn doende;— Wat u: Ho: Edlns weegens 't affstellen van den rijxbestierdr Denely Sapg seggen hebben wij geleesen gelyjk ook 't geen daer vervolgens wegens radja Bonijs, en Goas authoriteijt over de Coningen van Bima, Dompo, en Tambora, staadt genoteert, soo de laast geciteerde vorsten wederom hier verschynen waarvan wy tot nog toe niets en verneemen soo staadt u: Ho: Edls ordre en recommandatie dien aangaande prompt geobserveert te werden, hebbende radja Bima zyn schult aan d'E: Compe ten naesten bij vereffent, blijvende hij ope ulto maert volgens 't slot der Bimase boeckjes nogh eenljk aan d' E Compe ten achteren een Summa van f 181: 19:12: die hij ook aen den residt hadde toegesecht eerstdaags te zullen voldoen; Weegens Caijelij syn ons naer dato geen klagten over 'tligten van homagie der Boegies off eenige superiorist voor gecomen, waerom wij ook willen verhoopen, dat Landschap eenmael van die vexatien sal weesen bevryd wij achten dat daer van gelijk ook over 't gedoente van den Coninck van Ternaten tegens de Boetonders over het landschapje Tijbore voor dato (misschien door abusive berigten) al wat breeder is overgegeeven als het inder- daat is, alsoo verder dierweegen niets inhet minste tot nog toe en hebben cunnen verneemen, gelyk ook niet wegens Carre Ago. die op seeker Crain mangaelo regent over sigerij 'tverleeden &r een aanslag hadde gemaeckt alsoo den selven 'tzeedert die tijdt 's Comps district verlaten hebbende uijt vreese voor ons, zigh op Tenette blijft ophouden dat wij soo als niet weetende laaten doorschieten om dat wi achten dat hem met gewelt van daer tehaelen te grooten nasleep souw hebben, die wij gissen in deese Conjuncture van tijden hier niet dienstig teweesen; Het Exerceren van Iurisdictie door radja Bonijs ministers op 's Comps grondt 't geen U: Ho: Edls begeeren men haer niet en sal toelaeten, sal hier zoo haer sulx beledt werdt een groote Consternatie baaren, dewijl zy altoos gewoon sijn geweest soo wel de Boegies: als Maccassaren over haere eygene onderdanen in zaaken die buijten bruven beryk van dit Casteel voorvallen en waer in geen vreemdelingen sijn vermengt schoon die op 's Compe grondt woonen regt te doen, en souden nooijt uijt dien hoofden radja Bonij op Bantuwale, en radja 90a. op mangelicana. beijde haare residentie plaatsen dewijlse op 's Comps grondt zyn geen Iurisdictie over haer onderdanen mogen exerceeren, en die van 90a. nieuwers dan eenlj binnen g0a. alsoo volgens de memorie op Carta 87: door den Edle Heer Generael Speelman loffelijker memorie op zyn depart hier gelaten sy lieden niet een voet velds buijten voorsz:e vestinge meer te pretendeeren hebben) waarom wij voor eerst die streng soo heel hardt niet zullen trecken en daer meede suppercedeeren tot dat wi den Edlen Heer Commissaris Dirck de Haas— sin sentiment dierweegen sullen hebben erlangt, in hoopde dat u: Ho: Edles haar die surchanse om reedenen boven gemeld niet qualijk en zullen laaten gevallen; d' lading pr 'thier voorn meer gemelde Duijfje aangebragt heeft tamelijk gerespondeert, eenlyk synde twee stuckjens harpuijs die u: ho: Edlns schryven ons door benevens tot een monster toe te senden niet te vinden, verclarende de alsoo Scheeps