ons meeningh ten hoove best soude kunnen 't rentmaaken, 'tgeen wel gevoegelick op die manu gelyck uEde a: bij haar missive van 13:' maert aaer 't patria gesz: gelieven aen te haalen kan, eschre den noghtans soo sijn wij van gevoelen, het wel soo gevoegelte soude komen dat wij het selver door een acht aenden rycx vertrouwde bekent maakten, alsoo het dien keer anders lightelyck voor een affront als bestierder vant ryck zijnde soude kunnen op nemen als een saeck zinde daer in zijn persoon en niet den sabandaar behoorden eerst gekent te werden, maer om de residenten d'een voor d'ander naer van spakan op te ontbieden, daarin stellen al eenige disticulteijt het niet wel secreet soude kunnen blijven, en sonder den tolck off huijsdienaaren haar kennisse niet wel kan geschieden, die on hier in (als Conincx vasalen, en met haar geheele familje daar gehuijst zijn) niet trouwelyck sou dienen maar uijt vrees van eenige quade rescontre, het ten eersten als quamen te bemercken dat het op een verhuijsen ginghaert eenige vande grooten bekent maaken, wij gelooven niet schoon de residente al bleven continueeren dat haar eenighe moijelyckht soude toekomen, dewijle men hier in gamron mede geen violentie soude gebruijcken, en souden naderkant wanneer onse saken vereffent hadden soo uEde a: moghten gelieven te ordonneeren om het Comptoir daar 'tenemael te lighten met beter respect kunnen op ontbooden werden Everneel soo uEde a: van gevoelen moghten blyve dat het sal vereijschen eer men ijts komt te onderneemen de residenten hier in gamron te moezijn daer toe sal dan geen middel mancqueren, om haer op de gevoegelijckste manier aftte ontbieden, en om Comps wooningh in spakan dan te verkoopen, en twiffelen niet oft daar voor soude om de welgelegen heijt vande plaats noch wel 900 â 1000: tkon: te bedingen weeten, doch dit soude dan aankoomen op de getrouwight vanden Tolcq, die hier toe dan dienden gebruijckt te werden; het huijs in laaar dat eenelr. maar voorde reysende gaande en komende man dient souden dan volgens ons gevoeren mede wel moogen verkoft werden want ten minste om de 2: a 3: Jaaren daer aen noch al eenige ongelden dienen gedaen te werden, zynde al 1679. ten tijden van d' E: Hr.
Bent noch laast voor een som: van 798: ma gerepareert, en nu zijn al de kamers door een stercke aart bevingh weder meest in gevallen daar in korten in dient versien te werden, off anders staat het reste rende gebouw door den regen die men om dees tijt vant Jaar daer is onderworpen tot de groot toe mede neder te storten, en tot een puijnkoop te vervallen om twelck voor te comen geresolveert sijn Comps tolcq naer derwaarts te demitteeren en de nodighste reparatie op het menagieriste daer aen te laaten volbrengen, wij sijn uijt insighten uEde a: ons sentiment over dese materie heb gelieven aff te vorderen hier in al wat lango gegaen, Echter soo willen verkoopen, oft uEde a: sulle het haar niet laaten verveelen maer ten besten gelieven aff te nemen. — Wat nu in dese constitutie van tijden met schenckagie ten hoove is te bewercken, hebben wij uEde a: bij onse successive brieven van ao passto ampel verthoont en souden uEdle a: sulcx oock niet dewen voorste als bevreest zijnde, het daar mede nogh vrij slimmer soude koomen uijttevallen dan ao 1666: met de besonding van d' E: heer de Sairesse zalr In welcken tijt d' E: Compe noch eenighe vrunden ten hoove hadde, en den— Coninck abas een man was die sigh selver met de regeringe bemoijden, en niemant van zyn grooten de autho riteijt toeliet, om sonder sin kennisse ijts te onderneemen, maer mosten precijs alle morgen en avont van het gepasseerde rapport doen, wanneer zijn gem: E: zalre oock goede occagie heeft gehadt om te obtineeren 'tgeen sou hebben koomen te versoecken, en dat noch in soo gunstige termen als selver soude hebben kunnen wenschen alsoo zijn E: uijt last vanden Coninck door den naser en meer andere op de laaste visitens wel expres— wiert affgevraght, oft nogh Its meer te versoecken hadde, des van Ia, het maar soude te kennen geven alsoo sijn maiest sigh niet konde inbeelden, eenelick om het obtineeren van 2: a 3: geringe mandament soo verre reijs aengegaen hadden, oock soo naer sijn vertreck noch Its moght in daghtigh werden, het mae hadde bekent te maaken, maar sijn d: tselve excuseerende, met voorwendingh eenelyck maer was gekoomen om sijn majest uijt den naem van haar Eds a: te begroeten, en te bedancken voor alle genoote gunst in sijn rijck nevens versoeck om continuatie van 'tselve, soo ist hier bij oock gebleeven, en dese besendig sonder ijts van merite te verrighten ten eijnde gebraght, welcke beleeftheden in deese tijden verre — te soecken, en van dese Coninck voor eerst noch niet te verwachten sijn, dewijle nu alles vanden atta maatdouleth dependeert van wien de gansche regeringe vant rick nu affdaelt, en daar bij een geslagen vijant als Christen haater is, sonder dat den Coninck sighergens mede bemoeijt, en daarom, soo magh — het wel voor een wonder gehouden werden, dat de Engelse naar langh solliciteerens, en veel gelt verspillens op haar voorgestelde 5: poincten, de volgende 3: mandamenten nogh hebben geobtineert namentlyck 1:mandament om van naser alij Chan geweeten Hartogh van Gamron te vorderen restitutie van: pen: die haar pr force voor eenige Jaaren heeft offgedwongen. 1: do dat geen regenten van eenige plaatsen haar om eenige schenckagie sullen hebben hebben aen te spreeck oft daar over moijelijck te vallen, als blijvende tselve geheel aen haar discretie soodanigh als selver genegen sullen weesen te geven. — 1 do Om alle de schulden van haar debitrs te Ennen en liquideeren Met welck eerste firman soo veel hebben verkregen dat haar de 750: thom: door gem: hertogh haeren maakelaer pr force affgedrongen, uijt sijn geconfisqueerde goederen wederom syn gerestitueert maar de twee laaste sijn van weijnigh consideratie, en sullen van selver vervallen wanneer maar het minste— bij voorval ontrent de regenten te versoecken, en haar van nooden sullen hebben, sullen haar wel om geen schenckagie absoluijt aenspreecken, en mogelte vallen, maar soo langh naer laaten loopen en haar saack treijneeren houden, dat soo een eijnde willen hebben, uijt eijgen motijst te beurs sullen gaen, en haar bedelachtigen aart contenteeren, 'tgeen onder den persiaan een ordinarie gebruijck is, daar van haar wonder wel weeten te bedienen, voorsz: agent peti is naar 't obtineeren van de geciteerde bewelschriften nogh met een kostels eene kleet paart, en houwer van zijn maijest op zijn vertreck beschoncken twelck hem volgens de residenten haar advijsen, duur genoegh komt te staan, en meer dan 800: thon: aen diverse grooten heeft
heeft gespendeert, eer 'tselve heeft kunnen verkrijgen, Ja fin veel gelt verspilt, en weijnigh verright heeft, Edogh se portugeesen hebben met het in arrest houden vande moorse scheepen beter haer oogmerck bereijckt, en naar haar — haar eijgen genoegen in alles satesfactie bekomen mitsgaders haar vervallen reputatie weder 't eenemael in estime gebraght, nogatans soo heeft den generael in veel voorvallen al vrij wat flauw hartigh gegaen, mant soo als coninx gecommitteerde miersa rasia tot congo sijn Intres soude doen, soo heeft voorsz: en Generael ten eersten zijne principaerste officieren gecommitteert om hem te complementeeren, en te eerwelkommen van welcke occagie de geciteerde Conincx affgesondene, als een seer door sleepen politijcq persoon zijnde, sigh ten eersten oock heeft gedient, en naer de portugeesen haar eerbiedight hadden affgeleijt, in plaets van een beleeft onthaal, haar affgevraeght off haar procedueren vant aanhaalen der scheepen, en violeeren van Conincx zeehavenen in reeden bestondt, mitsgaders off men dit selve niet met reght voor een ongedelt als ongefondeerde actie moghte houden, daar door sijn maijest dan weeder reden gegeven weert om het haar met geljk munt van gewelt betaalt te stellen, Insgelijcx wat daar mede voorhadden, en haar pretentie was, welcke rescontre dese vidolgos ontgewijffelt vreemt is te vooren gekoomen, en vrij beter onthaal sullen verwaght hebben; Eyndelyck soo nam haaren geweesen superIntendent manuel mendos als daar toe wel de moeste bequaemkt— hebbende alsoo ontrent de 50: Iaaren, soo in masquetta Congo &a heeft gecontinueert het woort op — en voerden meergem: Commissaris te gemoet datse tot soodanige proceduren genootsaackt waren, geworden om aen haer gereghtighe pretentie vanden halven congose thol te geraaken daer van men haer tsedert 5: Jaaren herwaarts net een pen: hadde goet gedaen, en daar boven in diverse gelegentheeden ten groot des respect van haar natie geaftronteert, sonder dat op hare menighvuldige protestatie en doliantien, ten hove het minste gehoor off eenige satisfactie konden erlangen, en nu wegens haar pretentie (tgeen op 30: Ø: thom: vergrooten:) begeerden voldaen te wesen, oft haar selven uijt de ladingh vande g'arresteerde scheepen souden bethalen; op welck antw: meergedaghte conincx gecommitteerde sigh soo geaffronteert, en eerthoornt thoonde, dat haar met smodige woorden, en disreputatie uijt zijn geselschap ordonneerde wegh te gaen, haer tot een affscheijt toepas sende, het aff zouden wachten off de couragie hadden om met hare scheepen eenige violentie te dorven onderstaen, en bij gevolgh haar persoonen dan oock wel souden vinden ordineerende hen eersten aen syn krijghsvolck, die ontrent in 1000: persoonen bestonden, dat niemant vande haare, van lant nogh aen boort, soude — vermogen te gaen, en liet hier op haare huijsen, dagh en nackt bewaecken, het welck oock eenige dagen soodanigh continueerden, sonder dat de portugeesen haar int minste hier tegens stelden, maer ter — contrarie lieten aem aenseggen, geen feytelyckht te willen gebruijcken, maer alles Inder minnen genegen waren bij te leggen, waer op dan oock weder uijt haar huijsen zijn gelargeert, en eyndelj naer diverse dispugten, wegens haar achterstallige pretentie voor 9000: thons: in contant veraccordt teweten 8000: thom: voorden Coninck, en 1000: thons: tot een recognitie aen haren Generael mitsgaders voor— Jder aenstaende Jaar de somma van 1200: thom:, als 1000: thoman voor den Coninck en 200: thom: tot onderhout vanden fitoor die wegens haar natie tot congo soude blijven resideeren sonder dat sij haar met de thollen verder souden hebben te bemooijen, maer den Sabandaer naer sijn eijgen believen daermede laten Inde boght springen, En hier op zijn de g'arresteerde scheepen weder gelargeert, en toegestaen haar goederen te mogen— ontlossen, niet alleen vant geen voor persia in hadden, maer zijn door den Sabandaer geconstringeert geworden om haar ladingh voor bassoura mede aentebrengen, en daar van thollen te betalen; daar over den bassia tot bassoura met een brieff soo wel aende portugeesen admiraal als Taolmeester, zijn misnoegen heeft te kennen gegeven, onder protest zijn meester den Turcksen keijser in sijn Thollen hier door grootelijcx wiert verkort, en genootsaackt was 'tselve bekent te maecken, om soo wel hier, aenden persiaan als — in Europa op portugaal off derselver scheepen te revengieeren, Edoch tselve wiert met doove ooren aengehoort, en ondertusschen soo wierden de arme Coopln gedwongen om tot het minste packie toe, van alles thol te betalen, — waermede dit dispuijt sonder eenigh verder gevolgh, oock getermineert is, en meergerepeteerde Conincx affgesant, ies kort daer op naer dat de portugesen in suijvere contanten voldaen hadde, weder naer Spakan gere tournt daar van zijn verrigatinge oock soo weijnigh niet opgegeven heeft, en is hier door oock bij den coninck in groote Estime en vermogen geraackt, Ia oock soodanigh dat nevens den attamaat douwleth, soo goet als doen en laten is, mitsgaders alles naer zijn Eijgen believen derigeert, en niemant van alle de grooten ontrent den Coninck soo veel vermach nogh kan bewercken als zijn persoon, zijnde in zijn geselschap mede noch op — gereijst den portugeese paten, die door den Generael daer toe expres is genomineert om haar oude — mandamenten te verieuwen, en daar in eenighe veranderinghe van thoff te versoecken, dat oock ten eersten naer eijgen gemoegen g'obtineert heeft, en alles wat meer te versoecken heeft gehadt; is oock vanden Rijcx vertrouwden op sijn Eerste visiten, en soo vervolgens van alle de grooten seer beleeffdelijk niet buijten ordinarie een onthaalt, en getracteert geworden, met alderaande suijcker bancquet, 'tgeen de francen ambassadeur, noch geen van alle de Europiaense natie in lange Iaaren heeft mogen gebeuren, noch dat eens verwaardight zijn in persoon bij zijn zijn Hooght te mogen komen, maer moeten alles tgeen te ver soecken hebben, door haar Tolcken laten verrighten, die dan nogh gemeenelijk met quade rescontre en bars bescheijt zijn bejegent geworden; daar bij dan gevolgkeljk notoir komt te blijcken, met goetkt ontrent den persiaan niet te obtineeren valt, maar in contra aanneermen het minste niesnoegen en zijn landen maer eens thoont, tot alle redelijckheijt te brengen zijn, En soo en dubiteeren wij mede niet bij aldien uEdle a: tot ons voorgestelde concept maar konde resolveeren oft d'E: comp: soude volkomen satis; factie geschieden, en 't geen quamen voor te stellen, alles naer vernoegen verkrijgen, twelck wij oock noot saackelij hebben g'ackt, om dit gedoente der portugeesen tot en exempel Int largo aentehalen, in verwach tinge oft uEde achtbr sullen 'tselve haar wel laten gevallen; Evenwel eer dese materie vande portugeesen haar gedoente noch ten einde brengen, sullen hier nog bij voegen dat in September met haar vloot weder uijt dese goeft zijn vertrocken en sooder door de peters gerught wert soo souden in passant met de masquetse arabieren mede vereenight wesen, en voor haar residentie plaats het Eylant Corfackand op de Cust van arabien, om het naer eijgen believen & moogen besitten als fortificeeren verkregen hebben, maer alsoo dit paters tydinghen zijn, die ordinarie al contra komen uijttevallen, soo vereijst — dit nader confirmatie, en zullen het aenden alleenende tijt gedepreert laten.