Van Amboina den 5' Maart Ao 1688— uE Hoog agtb: hiernevens eerbiedig werdt over gelevert, en onder Lra B. het erfboek der verlengde straten, en 't ooster blok binnen, en dat van oosterwijk buijten: uijt welk eerste blijken zal, dat gene van alle dese klagers enig Regt of eijgendom op erf of grondt gehadt hebben, maar dat die alle den Here zijn eijgen gebleven, ende niet dan grondtgebruijk, en is vergunt geworden: dat zij ten agsten klagen men haar niet toe en liet, hier en daar voor loon, met borger vaartuijgen te varen; is op u Ed. e wel gegeven bevel en verbodt gegront vest: dog dat zij schijnen erg listig 'tzelve te draijen op de plaatsen van de binne bogt kleijn en groot ceram tot zoo verre het met het eijlandt noesa lauwt bepaalt werdt, kan blijken bij 't pas boek een legen te zijn, en is het haar toegestaan, wanneer daaromme versogt hebben; eenlijk is even ^ nageloegst het de verdagte wel ontsegt, om niet in amasaij of bogt van Haija, onder voorgeven, van te gaan visschen, de zoo dierbare specerijen toe te brengen en vervremden aan de oost Ceraniers, keffingers, en Goramers, die daar omtrent die tijdt, altoos in 't vaar water zig houden, onder schijn van naar Amboina met haar smalle Coopman schappen en slaven te willen: nog verdagter was ons de noordt kust van Ceram, en voornamentlj: de bogt van Hatuwe als zijnde een der gelegenste plaatsen ter sluijkerije der Nagelen, en is 't hier heen daar de moren in de Laha zoo zeer na Jeuken, zijnde een onbeschaamde logen, dat hare grote vaartuijgen of Chialoupen, mijns wetens, in den dienst der E: Comp:e ooijt zijn gebruijkt geworden; dog wat volkje dit al 't samen is, heeft d'er varentheijt al geleert op d' ontdeckinge van pattilimas verraadt en zal daar inne niet verder uijt spatten. zijnde te wel bekent, hoe onder alle meijn Edige, een altoos zig aan 's vijands zijde houdt, enelijk om d' andere bij 't mislucken harer aanslagen, wedderom te mogen helpen versoenen, gelijk bongasari hier omtrent gedaan heeft, zoo dat alle weder eerlijke luijden, en hebben al mede moeten klagen, schoon was
Van Ambr den 5' Maart Ao 1688No. 17: in Amboina uijt Haar ballingschap weder gecomen waren. het doot schieten van hare varkens en koebeesten is agtervolgens d' oude en dikmalen vernieuwde placcaten ook zelfs in onsen tijdt, dog is dese klagten van het doot schieten der koebeesten (dewelke Radja soija ten dele toe gecomen hebben, maar nader handt verkogt heeft gehadt, aan ene patti Carras en andere) van een geheel anderen aardt. want wesende Radja soija tot verscheijde malen gelast geworden, zijn in 't wildt lopende beesten, te moeten opvangen, en stallen, heeft zig deselve liever willen quijtmaken, vresende voor ongelucken, om dat de wegen onbruijkbaar wierden ende eens 14: dagen aan den anderen, hebben moeten werde gemijdt door 2: woedende stieren die dagelijx tegen den anderen vogden, en zoo haast maar een Mensch vernamen, elkanderen verlieten en daar Rasende op toe liepen, zulx zelfs in persoon, met een goede partije volx (waar onder ook den burger Raads persoon Jan de Ruijter, wien den ene stier toe behoorde) naar derwaarts ben gegaan, om 't gemeen van die 2: sorgelijke beesten t' ontlasten, gel: beijde ook zijn doot geschoten worden: Desen hoop besten lieten de eijgenaars met voordagt in 't wilde lopen, zonder bij deselve enige hoeder te willen houden, streckende geweldig tot nadeel van anderen, die melk beesten hielden, alzoo al 't gene deselve quam te ontlopen, zig bij dien willen trop voegde; behalven dat Radja soija, met dese los en in 't wildt lopende beesten, HoogRegt over 't geheel gebergte in't 3: O: van 't Casteel gelegen, zug, hier door aanmatigde, zulx selfs geldt trok van de Chinesen die aan 't hangen van 't gebergte, onder de stadt, Haar graf-steen maakten: om het een 't ander voor te comen, en voornamentlj 's Comp:s Regt van Hoogst-biet ende Heer schuige staande te houden, meermalen zijn gelast, geworden die beesten te stallen; dog al vergeefs, zulx eijndelijk bij besluijt van 25:e' Januarij 1686: genoodsaakt waren placcaten af te kundigen om 't zelvig binnen den tijdt van drie maanden te moeten doen; dat meer dan
Van Amb den 5' Maart Ao 1688dan drie malen drie maanden nog oogluijkent is ingeschikt geworden, binnen welken tijdt den meesten hoop is op gevangen, en gestalt geworden naar behoren, houdende egter nog 6: of agt derzelver in 't wildt lopen, om daar door andere luijden haar beesten wedder aan te locken, en een goede trop op een nieuw te maken, gelijker zoo van 's Comp:s als andere, al enige beesten daar weder bij quamen, dewelke zij dan om niet bekent te werden onder voet schoten, en verkogten, met voorgeven, dat haar eijgen waren'twelk immers zoo sno en nog erger was, als voor henen, dat bij den trop bleven om dit haar mede te verleren, wierdt verboden geen van die beesten te mogen schieten dan met kennisse, ende ten over staan van Haren wijk meester, den borger Luijtenant Hendrik Lepper, die de weijnige over geschotene beesten kende, en haar senike gangen ontdekt hadt: 'twelke niet hebbende willen doen, zoo zijn deselve naar luijt 't placcaat, alle onder de voet geschoten, en aan 't sieken huijs gegeven, ende dus een eijnde daar af gemaakt wesende, dit is 't geen zij klagen, haar verboden te zijn van haar eijgen beesten niet te mogen slagten, 't geen een openbaren logen is, want zij op uijt de opgevangene, en gestalde, vrij en onverhindert verscheijden hebben geslagt, en verkogt gehadt, zoo dat den hoop onder haar voor mijn vertrek al vrij kleijn geworden was. de klagten van de afgenomene Erven in de Chinese straat, is vrij listig u Ed:le Hoog agtb: voorgedragen, als of de 19½.