sijnen Raet aenslotelij geoordeelt is: begerende daerover satisfactie en reserveerende de Correctie nae dat de saeck sal vereijssen; 'twelck de oorsaeck geweest is, dat do abreijle soo lange tegen sijn danck hier is opgehouden het wederinvoegen der diaconen in kerkenrade, daer syj door een politique en den kerkenrader deses eijlants seer verdacht makende in strucxie (die u EE: door de do abreijle zal vertoont werden :) sijn affgescheijden, is daer toe Gericht, om door meerder Getal van persoonen, die alle aende politie annex sijn, de predicanten altijt te overstunnen, en alsoo de Gantse kracht der kerkelijk regeringe over te geven in handen van slechte, en in kerkelijcke saken overvaerneluijden Daer bij streckt dit grootelijcx tot kleijnachtinge des kerkenraets, want dewijle de Edle Hr gouvernr den 6e maert 1667 in kerkenrade door twee gecommitteerde heeft doen aonseggen, men soude de twee doe wesende onder lingen raets persoonen zijnde ontslaen en noit in't toecomende eenige leden despolitiquen Raets daer toege bruijken en dat hier nae alle fotsoenelijk luiden raetspersoonen sijn, tot luitenants, en ondercoopluijden toe, soo kannen nauwelijcx bequame persoonen daer toe vinden off men moeste soeken exfece vulgi, waer door dan met den kerkenraet Geschimpt en geschrven en gospot werdt, 't welck waerlij swaer omdragen is, waerom wij van herten wensten dat de EE: broederen (:soo het u EE: menichvuldige besicheden konden toelaten) ons eens gelieffden over te brieven, hoe het ontrent der diaconen, en het stuck harer bedieninge in uE Ekke staet, op dat wij ons daer nae eenigsints mochten schick de toestant vande kerken en scholen in dit Coninckrijck zullen uE E: uijt dese nevensgaende lijste Connen affnemen, alleen sullen wij dit daerbij voegen, dat het inlants Cristendom, twelck te voren soo heerlijn vruchten belooffde, door de nauwe bepalingen diemen hier
hier voor onse diensten gemaeckt heeft, zeer is vervallen en soo daer in niet tijdelijck voorsien werdt, met dat seijlsame werck weder op sijn oude voet te brengen, noch weder vervallen sal, want daer te voren de kerken alle Jaren somtijts 2somtijts 3 Reijsen besocht wierden, daerkonnen nu, dewijle de predicanten alleenelijk met, en op het aenmanen der scholarschen mogen, en konnen ie't lant gaen, alle kerken, maer eens nauwelijcx in anderhalff Jaer besocht werden want soude dit werck soo als het behoort beijvert werden, soo moester Geduijricheen der predicanten in't lant sijn gelijck u EE: breeder sullen verstaen uijt d' E: do A: oreijle, die door de ervarentht van sijnen onvermoeijden negenjarigen arbeijt onder dese inlanders soo op manaer, als hier een Grondige kennisse van 't geen tot de opbouwinge van dit Cristendom nodich is vercregen heeft aen wien wij ons oock refereren, versoekende op het alderootmoedigste, en vriendelijckste, dat u EE: hem gelieven de helpende hant te bieden, op dat sij bij haare Edelheden ten dienste van dese kerke iets goete verrichten mochte waer door wij die nu bij de inlanders veracht sijn, even als off wij om ontrouwicheijt in onse heijlige diensten een politicq opsiender bij ons meesten hebben die overal het hoogste woort voert, en sonder wiens Commando sen predicant wel songerlijden mochte de ergernisse die hier door aen de onder ons woonende heijdenen mooren, en selffs aen deese swacke Cristenen die nochal vrij met den suurdesem des pausdoms besmet sijn gegeven wort is onuijt spreekelijck 't is onder haer gemeijn tegende waerheijt van ons e godsdienst te argumenteeren uijt de Cleijnachtinge die de leeraers derselve vande geene welker sielsorger haer toevertrout is, en die haer behoorden machtinge te hebben, wordt aengedaen gaet over(seggen sij) en merckt en wel op, en siet off desgelijcx onder andere volkeren geschiet, sijn'tgeen beuselingen daermen hier over twist maer 'traeckt
de behoudenisse van dit teere Cristendom 't is niet het slaen der tamborijnties (gelijck men dit slechte voorgeeft) dat wij versoecken alhoewel oock dat op sommige plaetsen tot bescherminge van ons leeren, tegens de olipsanten ten hoogsten van nooden is, 't is niet dat wij weijgeren met de scholarschen volgens de instrupie ons van batta toegecomen in't lant te gaen en de generale visite met haer het te doen om de kinderen int school te langeeren, dewel leerende te premineeren acht te geven op de handelingen der schoolmeuters en 't welck gemeijnde saken sijn, want dat is al lange van onse voorsaten, en wort vrijwillich van ons oock toegestaen maer de staet des verschils is, off de predican ten om des heeren woort te prediken de He saccramenten te bedienen, de Cattechisatien omtrent Ionge en oude te oeffenen, niet en mogen in't lantgaen, soo menichmael als de kerkenraet sulcx sal oordeelen nodichte sijn, sonder dat sij genootsaeckt werden een schoolarch op haer sijde te schorten ende soo dat haer wert vergunt, off dan haer niet met eenen behoorde toegestaen te werden dat sij gelijk voor desen uijt kracht van een gemeijne ordre door d' Hr Commandr voorde tijt der visitie aen alle kerken affgesonden, haer selven souden mogen versien van leefftocht, koeljes en andre nootsaecklijckheden, want sonder dit laeste is het eerste onmogelijk off men moesten de predicanten tot een ordre van bedelmonnicken maken willen maer soo ons deese dingen (gelijck wij ernstelijk den heere daerom bidden) mochten toegestaen worden, onsen ijver, die hier anders wel haest uijtgeblust wordt, soude daer door seer werden opgeweckt, de heijlige sacramenten tijdelijck bedie nen, en deese arme Cristenen vrijbeter in haer alderheijligste gelove gesticht, en wij vertrouwen, dat het vervallen door onsen desteijveriger arbeijt met der tijt wel weder souw