Februarij A:o 1666 Int fort Noorthollandt op kelangh ganger weder affgesneden, gelijcq vorders bij de criminele rolle ende de sententien is te sien Woensdagh. den 3e do tegens den avond gesamentlijcq aen 'tjacht Overveent ter vrolijckht genodicht sijnde, haddenwe wederom zeer — verfoeijelijcke en aenstootelijcke bejegeningen van den commandant de Bitter, welcke nochtans door mijtelckens (alhoewel bij hem ongeacht) meer als mij betaemde te verdraagen, over 't hooft gesien ende door alle goede en sachtsinnige vermaningen tegens gegaen wierden; blijken: uijt alle omstandigheden, dat hij commandt hier op — kelangh (volgens de algemene clachten; welcker vele niet te verwerpen sijn:) seer wonder huijs en vele geweldige proceduren niet bina een jegelijcq gesonden heeft 'twelcke insonderst te bespeuren is uijt sijne verscheijdene wrevelmoedige actien en gebaerden, die sij sich in onser aller tegenwoordight niet en schaemt noch dagelijcx int werck te stellen, ende onse persoonen selffs, bij sijne creature ja alomme int openbaer verachtelijcq te blameeren, welcke wij niet op haalen sullen om te betoonen, dat niet wraeckgierigh zijn, alhoewel oocq niet alles verswijgen connen op dat het blijke mogen hoedanich het hier voor desen moet toegaen hebben, van het gemelte Jacht overveen weder 'thuijs gecomen zijnde, — begon hij wederom na sijnen bitteren aert vele questien op — de baen te brengen, beginnende eerst mette huijsvrou vanden sergiant michiel verlicht (die nevens d'andere hierremoreren de vrouwen met hare mannen weder genodicht waaren) deselve seer smadelijcq in onse tegenwoordight toespreecken: ende tot drie maels verwijtende dat hij haer dochter ken verscheijde reijsen beslapen had, waer over sij jammerlijck weenende, d'omstanders tot getuijgen versocht; klagende wijders datse doorgaens van den commandant soo qualijcq wiert bejegent, waer op hij haer forcelijcq drijgde, dat bij aldien hij hier mocht comen te verblijven; haer noch wel anders vinden souw & ende alhoewel sulcx al weder om door ons allen getracht wiert inde beste vou te brengen, soo begaff hij sich des niet tegenstaende als doen, met sr de meijer over te haelen en met vuijle en onfatsoenelijke woorden te ribbesacken, behalven dat icq mede al wederom mijn beurt uijtstaen most; even als off hij hier souverain en heerscher ware, ende alles seggen mocht wat hem maer voor de mondt quam; de fiscael oocq dickmaels voor een hondt schellende ingevolge vant welcke 'tgomische geselschap is gescheijden donderdag ten hino ter nochter Jacht dat wij hebben strandt ren trecken naeu veruseert Suijrmon eek mede met inde sijne von
Februarij Ao 1666 Int fort noordthollandt op kelangs Donderdagh den 4e do heden verscheenen alhier de gesamentlijke outstenvant dorp kimaurij. genaemt, barnabi, domingo, aroi, loepo, cnoij ende pon, als mede een der bevelhebbers uijttet dorp sr Jago met namen Cating naris, mitsgaders uijtte navolgende derpen aende tamsuise Riviere gelegen, de onderstaende oudste te weten. uijt Rissoeck, sijnde 'tnaeste hier aen leggende dorp op 'tgeberchte d' outste backje teneijl uijtmalotsegan daer naest aen leggende loemasticktick uijt kipamas de bevelhebberen Sariboran soerap caboran ende quarauw sijnde alle de leste met comps rottings als noch versien, hun comende vertoonen (soose seggen) om ons te begroeten, sijlieden verclaren in een langen tijt niet in tamsuij geweest te sijn, om datse wiste d' E compe mette chinesen in oorlogh was, echter haddense hooren seggen dat nu onlangs overlandt uijt taijonan 500 chinese aldaer waren aengecomen, ende mette vorige 'tsamen stercq sonder wesen 7 a 800 coppen, en datse uijtgestroijt hadden voorneemen te sijn kelangh te comen bestoocken, hunne dorpen te verbrand ende van alles te berooven tot welcken eijnde (hoose gesegt hadden) over 2 maenden 30 joncken uijt taijouan souden comen, versterckingh en was'er door hun in tamsuij met anders gedaen dan dat de vervallen redout met een pagger van pallessaden omringt hadden makende daer langs heen veel bamboese en stroo huijsen, hun volcq was seer siecq, dagelijcx 2 off3 wech stervende, sijlieden versochten als nu te mogen weten, off d'E compe bij overval vanden chinesen vijandt, hun beschermen ofte assisteeren soude; dan off sijlieden selffs met hun volcq soude mogen wederstand bieden, 'tleste hebben wij hun gerecommandeert en daer toe aengemoedicht, alsoose te verre vande handt affleggen, om door ons beschermt te worden, wijders hebbense op onse aenmaninge belooft eersdaegs een parthije — vellen en levensmiddelen hier aen te sullen brengen om hier te verhandelen, domingo versocht andermael om restitutie van sijnen slaeff en 3 Ra swaerte gout, als mede noch een ander inwoonder mede om een Rr do door den commandant hun tot een boete affgedebongen aen alle de gem: oudtsten sijnd met hun elven stercq, is elcq 2 ps gestreepte chinese cleeden tot een vereeringh gegeven, ende
Februarij Ao 1666 Int: fort noordthollandt op Kelangh vrijdagh ende sijnse ernstelijcq tot weldoen en getrouwight vermaent, datse belooft hebben den 5e do voor de middaghs sijn de vonnissen op 2en deser gevelt op 't binnen pleijn deser fortresse uijtgevoert heden is rapport in rade gedaen wegens de verhuijring der persoonen gedaen inde voorgaende dagen, gelijcq bij re resolutie daer over getrocken, in't brede is te sien Den Commandant de Bitter bracht in vergaderingh — weder veele wrevelmoedige actien van eergister avond te berde, daer op verscheijde glossen en ontkenningen maken, oocq daer van aentekeningh bij notule latende doen, waer tegens icq dan oocq genootsaeckt was het mijne — bij te brengen, alleen maer eenige weijnige staeltjens — verhalende, ende 'teen en 'tander met sijne vuijle actien wederleggende, versocht hij daer op terstondt (versterckt met de voorsprake sijner krijgs officieren de leutenants Poesdroffkij, en noorden, mitsgaders den vaendrich benedictus) dat 'tgene hij had laten aenteeckenen, opstonts mocht werden. geroijeert sonder voortaen ten thoon gebracht te worden; versocht, oocq onser aller bemiddelingh omtrent de voorgeseijde huijsvrouw vanden sergeant verlicht, 'twelcq om te bethoonen, datwe de vrede lieff hebben, hem ingewillicht en. die vrouw in vollen rade geroepen en verscheenen ende door minsame redenen tot vergetenis der vorige blame (die hij commandt nu oocq herriep, ende haer dochter voor eerlijcq verclaerde) aengeraden sijnde, heeft sij haer daer mede te vrede gehouden soo verscheen oocq den ouste Domingo wederom in rade, versoeckende om sijn slaeff (die den commandant hem nevens 3 Pr swaerte gout tot een boete voor desen affgedwongen soude hebben) wederom te mogen genieten, als mede het gout, waer op sijn E: hem ten antwoort pastedat hij domingo hem den selven hadde geschoncken, den anderen ontkendent, verclarende daer toe door gevancknis gedwongen geweest te sijn, dit is dan tot nader gelegenthr uijtgestelt Saturdagh den 6e do heden wederom dese fortresse eens rondt gaende, hebbe icq bevonden, dat den voorraet vant branthout voor dit guarnisoen bij na al verbrandt is, weshalve terstont ordre hebben gestelt wederom een goede partije ten minsten voor 6. maenden voorraet te laten cappen, tot dien eijnde een pertije soldaten en matroosen int bosch aen d'oversijde sendende, sullende die mende ren wiste bran den een men bij