ende aengaende des mattarams statio ende gelegentheijt geobserveert heeft refereren ons aen t' nevensgaende Extract van Journael byden gesant ge houden Dese verleden somer heeft den Mattaram surrebaija telande belegert maer is 9 sonder Iets notabels te verrichten weder affgetrocken.
Grissij heeft hij daer naer met eenige vraeuwen te water verrast, affgelooven ende verbrandt Bantam hout hem noch gesloten, doch met grooten schijn van genegentheijt tot openinge, den ouden vangeran Gouverneur heeft het Gouvernement affgeleijt ende aenden Jongen koninck beneffens alle de schatten overgelevert die van Bantam hebben haer volck desen somer off uijt ontsach off met voordacht van onsen bodem gehouden, alsoo geen sonderlinge duraet Int velt vernomen hebben, van gelycken soo en hebben wij geene hostile water tochten met vraeuwen onderleijt, alleene houden twee schepen voor Bantam om de reede te bewaeren datter geene vever met Joncken off groot vaertuijch vervoert werde, alle ouercommende van bantam seggen ende affirmeeren dat den jongen Coninck, de groote, ende insonderheijt de gemeente seer tot vrede genegen sijn, maer dat den ouden Pangeran noch onsen vyandt ende even obstinaet bleeff, doch hij soude haest int landt vertrecken, ende dan meenen sy dat de vrede met Bantam, wel sal getroffen worden, men heeft ons oock seer aengeraden dat eenige gesanten naer bantam wil der seinden om verscheijde redenen hebben niet goet connen vinden in dese saecke tot verhaesten, Eensdeels om dat wij het maer voor een loosen treck van bantam hielden, dienende maer om ons met hove van goet succes te voeden, ende ondertussen weer te houden dat met den mattaram tegen hem niet aen en spannen, gelijck mede om onse graegheyt na sunne peper t'ondertasten ende te vernemen off wij deselue oock tot Hooger pryse wel souden willen incoopen soo die maer becomen conden, dit houden wy wel eenige van sunne oogh mercken te wesen, hoe wel datter noch Invortan ter sijn als namentlijck de hetschapvin van saccatra ende t'meester schap vanden handel daerbantam seer naer getracht heeft, van welcke twee hij genoechsaem soo wij meenen alsnu despeceere, ten waere hem d'Engelssen Ist niet tot beijde, ten minsten tot het laetste noch eenige moet ende hove gaven, gelijck wij sonder eenige twyffel geloven dat sy seccetelijk sijn doende, sijnde door wangunst ende Jaloursheyt van Batavias progres soo misleijt dat oock onwetende met haer eygen nadeel tselue soecken te weerhouden sedert dat den Jongen Coninck t' Gouvernement van Bantam ouer genomen heeft hebben de Javanen hier op verscheyde tijden met cleene praeukens aengebrocht ontrent 1204 sacken vever meest van Angiar (bij westen bantam gelegen) ende eenige oock van Bantam selffs welcke vever wij ende d' Engelssen tsamen gecocht ende gedeelt hebben eenigen tijt herwarts is den toevoer nagebleven, om wat redenen connen noch niet wel bevroeden ten waere d' Engelsen gelyck wij hiervoren gesent hebben, den pangeran hoove gegeven hadden dat sij selffs ortlange
onbekende eerlange tot Bantam sullen comen, theeft haer niet wel gevalle soo men genoechsaem bespeuren conde, dat den Peper van bantam tot Batavia gebrocht wierd, want niet tegenstaende dat tot Jamby ende op andere plaetsen vier reaelen ende oock meer voor de sack geuen, soo en condemen haerqualijck daer toebrengen om de Bantamssen vever alhier voor eerst tegen drie reaelen de sack in te cooven, Jaa het dochte haer veel te duere, ende souden die wel tot op 2 reaelen de sack hebben willen drijven, soo wij sulcx niet met redenen weerhouden hadden, wij bekenden mede dat het een hoogen vrijs was, Ten aensien men die In voortijden vlagh te coopen tegen 12: 15 ende 20 reaelen de 10 sacken, dat oock onsemeeninge niet en was die doorgaens a 3 reaelen te coopen, maer dat voor eerst tot een cleene quantite soo diende te geschieden, om te sien off het die van bantam ernst was den handel t' eenemael te ovenen om Insulcken gevalle den toevoer te doen wackeren, ende niet datelijck voort hooft te stooten, ff nu den toevoer omdese vrijs wille na blijft t alsoo eenige partij peper int eerste voor 4 reael en de sack ingecocht wierd, off dat d' Engelsse met secrete Intelligen te de saecken weerhouden, off dat den Langeran van bantam noch een ander oogh merck heeft sal den tijtleeren, ondertussen sullen wij alle goede occasien waernemen en de sien wat wij tot openinge vandien handel sullen connen te weghe brengen, wij mercken wel soo veel by aldien wij tot bantam wilden gaen resideeren, ende aldaer weder gelyck te vooren een Comptoir houden, dat wij willich souden ingelaten worden maer wat salt dan al gevoirdert wesen, andermael souden wy onsen duijm indes bangerans mont steecken ende in veele saecken sijne wille tot groote verachte ringe van Batavias vrogres ende beijder Compe welstandt moeten Inruijmen off soo daer oppositie tegen deden souden sine peper weder in houden ende die querlingen souden nemmermeet eyndigen— Na onse ovinie (onder Correctie) waere debeste middel dat men Bantam verduerde tot dat hem van selffs ovene, Gelijck nu alreede begonnen heeft off datmen hem met gewelt tot reden ende lijdelijck contract dwinge, soo d'Engelsse de saecken neffens ons recht gemeent, naerbehooren gehant haeft, ende ter contrarie niet met alle middelen weerhouden hadden, wij en twijffelen niet den Handel van Bantam waerw ouerlange na wensch ende tot proffijt voorbeide de Compe geovent Wat Batavia belanght heeft tsedert onsen Jongsten in confluentie van volckeren aenwas van Commercie, incomsten gebouwen als andersints nagelegentheijt des tijts Godtloff noch redelyck toegenomen Gemaentlijcke incomste tseder Primo decemb. 1622 tot Ultimo novemb. 1623. monteren te saemen gelijck uE p. de nevensgaende specificatie vanden ontfanger Int brede sien mogen de somme van f 179743: 15:12, van gelycken sullen VE bij denevengaende rolle ten naesten bij sien hoe veel sielen In batavia syn soo van Compe dienaers, vrij nederlanders, mardijcquer s, slaven, gevangenen Gelijck mede van Chinesen, Javanders dtc, d'Engelssenatie alleen, mitsgaders eenige tusschen loopende svremdelingen uijtgesondert, ende monteren de bovengemelte Volgens dese beschrijvinge tsamen 6425 Corpen, Mede gaet hier by Een heeft maek is gelooven tot ement gelevert met velt ter Bantam tuich meeren. seer ande ende ende men der heiden tot van tegen peper pryse den wi vortan eester welcke eenige etel. avias tselve ouer cleene Angiar elffs ebben onnen voren selffs lange