regent over geheet Bengala, en den anderen over de landen van Behaar, beijde heeren van groote magt, en rijkdom, maar behalven den wegen niet heb mogen op doen, soo is sulx niet te geloven voor de genen, die de hooghartigheijt, en conditie bekend zijn van die vorsten: maar zijn gemelte scheepen geequipeerd door den carorie van houglij, ofte den superintendent der finant Abdulgennij beek voor rekening van gemelte — princen, een man van soodanigen humeur, en adorateur van sijn meester, daar ontrent geen participanten soude hebben willen lijden, nogh behoeven, dewijle het denselven aen geen geld, nog middelen gebreeckt, veel groter dingen bij de hand te vatten, soo dat het berigt der wegen op Malacca gedaan, en door de hooge regering is overgeschreven, geheel niet en schijnd met de waarheijd te accorderen, altijd veel difficielder is te geloven, dan wel die van Malacca gelegendheijd soude ontbreken te ontdecken, waar den amphioen beland, die — aldaar na de algemene gerugten door mooren Engelschen, portugeesen, en andere handelaars soo overvloedig soude werden aengebragt, het werck vanden amphioen inder daad zijnde van veele, en wigtige consideratien, want als meer gemelte vorsten uijt Bengala na Mallacca Equipage willen doen, tzij dan, om haar eere, en naeme, of wel gewin, en zij van 's Comps ministers versogten paspoort, met uijtdrucking van vervoeren van amphioen, en men haar sulx beleefdelijk wijgerd, sulx te sijn een handel, die d' E Compe privative onder haar behoud, en aen niemand permitteerd, even gelijck den heer Nabab soodanig aen siet den handel van Bangij, op peene vande dood aen een jder verboden, soo geevd zulx aenleijding tot groot misnoegen, dewijle zij seggen onredelijck te sijn, aen haar te weijgeren, het vervoeren vande vrugten van haar eijgen land, 'twelck zij aend' E Compe toelaten. soo nu boven dat refuijs zij egter den amphioen inschepen, en deselve op Malacca geaftrapeerd, en na de — ordre geconfisqueerd werd, soo staat het vast d' E Comp:e in Bengala dat verlies dubbel sal moeten betalen, oock dat de Bangaalse moren, soo soo
soo zij willen geen plaetsen ontbreken, waar na — toe sij den amphioen konnen slijten, en ons verkinderen, den prijs soo boven maeten hoog te stellen, en groote advancen te doen, en gemerkt, den amphioen geen Coopmanschap is, die d' E— Compe kan mainteneren, en dat soo excessive— hoge prijsen, alle de negotianten, en voor namentlijck 's Comp:s eijgen dienaren aengeloktheevd, daar inne te participeren, sijnde in Bengala ijder een geoorloovd, inkoop daar van te doen, soo en schijnt loet geen koopmans stijl, dat sijnde geen meester van dien amphioen, alsoo wel daar die werd ingeslagen, als omgeseth, men even wel om de marct te verhoogen, stil sit, en onderwijlen de negotie— aen andere over laat: gelijk door de hoge regering soodanig na Bengala is geordonneerd geweest, niet alleen, geen inkoop te doen, maar het gene voor die ordre, reets ingekogt was, op te leggen, om daar door te consumeren den voorraad tot Batavia — inde packhuijsen, en den vervallen prijs weder te doen stijgeren: sijnde een geluk, den oorlog onder wijlen bij de Engelse in Bengala aengevangen wesende, den uijtvoer aende moren verhinderd, en bij die vrunden selver daar in geen negotie— heevd konnen gedaan worden, want anders soude ECompe tot groote schade den prijs hebben verhooge, en andere de winsten doen genieten, van geen kleijn belang sijnde, daar het picol amphioen tot patna ingekogt werd voor rx:s 80:, men op Java daar voor 350: en 400: rxrs of 5: cten advans behalen kan, en al of wel zulx gewenschte voordeelen zijn, en welwaardigh, alles aen te leggen, wat doenlijk is, deselve voorde generale Comp:e te versekeren, soo en is sulx met wenschen niet te doen, nogh inde magt vande ECompe, deselve te doen — dueren, en even daar mede gesteld, als wel een op malabaar, alwaar die door een ongemeen toeval van gelijken soo hoog geklommen was, men gedagten had, deselve daar op tehouden, soo met wagten te water, als seclusive contracten met de vorsten, met al het welck niet anders is uijtgewerk, als grote lasten voor de generale Compe, verwijderingen, questien, en oorlogen met de Landheeren, gelijck zulx, en tot op heden van wesende gelijken 20 13
gelijken met den mallabaarsen peper sig heevd toegedragen, oock geen plaets heeve, men saeken van negotie van die nature in landen geconstitueerd soodanig Java, Sumatra, en omleggende quartieren van Malacca, mitsgaders die van malabaar geconstitueerd, en gelegen sijn, door geweld, en de wapenen wil dwingen, en maintineeren derhalven soude ik uE hoog agtb:re met respect derven aenraden, die twee princen van Bengala, en van Behaar, of Patna door vrundelijke wegen doen bewegen, geen inbreuk te willen maecken inde ordre gesteld, ter plaetsen, daar zij haar scheepen senden, dog soo zulx voornamentlijck inden amplioen, en salpeter egier ondernomen wierd, geen confiscatie laeten doen, om reden voormeld, maar deselve waaren, 't zij direct, of in direct haar afhandelen, al was het tot schade, of ten minsien sonder winst: voor andere soude ik soo veel respect niet hebben, oock te vreden wesen, met een redelijken winst, vast stellende, meer soude werden geconsumeerd, en gewonnen, soo men een pond amphioen op Iava voor twee, dan voor vier rvrs verkogt, ten minsten soude het soo veel alarm — bij de winst gierige menschen niet maecken, dien handel voord' E Compe sekerder, en geruster zijn, oock andere, die met veragting van visico om de grote winsien, selver niet locken, daar men haar naderhand niet weder van kan afwennen verkrijgende  abitude, d' E Compe oock in andere saeken schade toe te brengen: en alhoe wel het van quade consequentie schijnt, vermogende heeren, en vorsien, uijt vrese voor nog groter quaet, toe te laeten een handel, waarmede d' E Compe evidentelijck, benadeeld werd, soo is het van nog arger, en slimmer gevolg, men zulx niet en soude verhinderen aenpersoonen, waar voor men dat respect niet en heevd, want ik gelovert niet, dat door den aenbreng van amphioen uijt Bengala p:r de scheepen van meergemelte— heeren regenten den handel soodanig is bedorven, gelijck daar van geschreven werd, maar wel ten grootsien gedeelten door uEe hoogh agtbre eijgen dienaren, en scheepen, in onsen voorgaenden Amphioen gebleken