Van Ternaten den 20' Augo Anno 1685. dien bodem een gebrek gekregen hadde, dat bij de wind niet over staag en wilde, en telkens voor de windt om werden moet, zonder dat de scheeps over heden wisten, waar door zulcx ware veroorsaakt. bij welgemelte onzen laatsten hebben wij aangetaalt, de Redenen waarom verscheijde zaken, die u Hoge Edelens ons hadden believen aan te bevelen, nog niet ondernomen: veel minder ten effecte gebragt waren, en onder anderen, de bezendinge na 't Noorder Celebes, 't overnemen van de Nielas, of de post 't Claver bladt; vergoedinge te vorderen van de Tidorese Hoogheijd, wegens de schade, de ganesen op Toscho toegebragt; mitgaders genoeg doenend berigt, op de zaak van Marcus lalero, aangaande Consent tot desselfs verzogt huwelijk, met de princesse solontiigo, welke tot heden, nog niet afgedaan hebben kunnen werden, de bezendinge naar 't noorder Celebes, om dat we van tijd tot tijd d' aankomste van de Connixkens, van Tibore, en Tamboeco, mitsgaders de Regeringe van bangaij hadden gehoopt te vernemen; waar van tot heden niemandt opgedaagt is, en misschien ook vergeefs worden verwagt: ook meerden we best te wesen 't Rapport van onse gecommitteerdens naar Gorontale, Tomini, en de daar om her leggende plaatsen, wier Jngewagt, om kennisse te hebben hoe de zaken in die gewesten, stonden, om deste beter de bezendinge naar derwaarts te kunnen schicken. 't overneonen van de vestinge 't Claverblad, is tot heden onder Amboina, gelijk ook nog, om Redenen, welke U.
Hooge Edelens van daar, bij 't gemeen, of andersints door perticuliere schrijvens, van den E: Heer gouverneur Robbertus padbrugge zullen vernomen hebben; aan welke zake, zig den Coning Amsterdam, zoo veel niet heeft gelegen laten, dat hem gelieft heeft, ons der wegen eens aan te spreken, maar wel wegens desselfs zoo lieve zusters, de Princesse gammoelaimmoe, welke liefde en genegentheijd tot dezelve, niet alleen van den Coning, en Coninginne, ne maar ook van 't gesell Hor, zoo boven maten groot en sevig was, dat nauwlijx om eenige vergoedinge van Tidoor 't eijschen gedagt is, vresende wanneer men zulcx ondernam, den ouden zig zodanig zoude vergrammen; datter tot de overkomste, van gemelte, zoo begeerde princesse, de minste kans wesen zoude, en dewijle wij hier in onse Redenen deselve gedenken, zullen we liever 't gepasseerde, gemelte princesse aangaande, finaal afhandelen, en daarna 'tzelve niet wederom te herhalen; zijn Hoogheijt den Coning amsterdam; liet ons niet in Ruste, ons door besendinge van zijne bobatis zoodanig lastig te vallen, tot dat wij eijndelijk toestonden, dat zoo bij aldien de princesse, alsnog bij hare genegentheijd, naar herwaarts, persisteerde, en men zeker was, — daar omtrent geen obstacul, of Resuijs, bij van de Tidorese Hoogheijd ware te verwagten, 'twelk door ons onder de handt vernomen, dede gem: Hoogheijd vragen; waarom en wat Redenen, de penningen die hij Iaarlijcx van d' E: Compe te genieten, gewoon was, nu wierden ingesonden, hem ware de zelve onbekendt, wetende ook niet, jet wes gedaan te hebben, waarom zulcx behoorde te geschieden, en zoo zijne onderdanen daartoe Reden en oorzaak gegeven hadden, men zou hem 'tzelve maar bekend maken, op dat hij bequaam ware, 't misdrijf te beteren; den Tolk geen last hebbende van dese zake te spreken, komt den siman Semsadja, met den gewoonlijken boodschapper salemma, 't voren staande afvragen, waarop kort en Rondelijk geandwoord, dat den Conink hun heer en Meesier, zulcx niet vremd dunkent moest, wijl hem maar alte wel bekent was, om wat Redenen, en waar voor zoo Notable somme van penningen Jaarlijk zoo gereed waren voldaan, en.
en dan'er 't minste blijk niet en was, dat den Coning zig 's Comps jntrest aantrok, in 't uijtroeijen van de pernicieuse vrugtbomen, die 'er ten ontwijfel in een groote menigte op zijn landt stonden, veel minder dat hij wilde toelaten, zulx door dE: Compe, ofte die gene welke daartoe gecommitteert mogten worden, te doen, ook wel de moeijelijkheden, die 'er bevorens d' overkomste van den Coning, van Ternaten, wegens desselfs zijn hoogheijds zuster, de princesse gammoelammoe, waren voorgevallen, omtrent desselfs transport, van Tidoor, naar herwaarts, dog alles vrugteloos, waaraan zig dE: Compe egter niet verder gelegen liet, dan datse ongeerne zien zou, te dier oorsake eenige verwijderinge tusschen beijde quame te ontstaan, meer zaken waren 'er waar van voldoeninge versogt, en noijt voldaan waren, waarmede 's Connicx gesanten, opstaande voed vertrekkende, zag men deselve in 't korte wederhier, met dit antwoord, wat het uijt Roeijen der voorgen: vrugt bomen aanging, zijn Hoogheijd wiste, hoe veel dE: Compe zig daaraan gelegen liet, hij was gereet, om door de zijne, zijn lant daaraf te suijveren, dan beliefde den gouverneur jmand van 's Comps wegen daartoe te committeren. zulcx zoude sij voor een bijsondere eere Rekenen, en hem daar inne verheugen: wat het Transport van de princesse gammoelammoe, aanging, zijn Hoogheijd hadde zulcx dragende gehouden, om dat noijt geweten had, watter ware, van de intentie van den Coning, van Ternaten, welke hem nu bekent zijnde, Resteerde niet anders, dan deselve van zijn land af te halen, men zou maar weijnig dagen wagten, zijne onderdanen waren, bezig met den padij oegst, wanneer die binnen was, zoumen berigt krijgen, waar na te Reguleren: 't andwoordt op't eerste geviel ons wonderlijk wel, gelijk zijn Hoogheij Amsterdam, zig niet weijnig over 't laast verbleijde, en met hem het gantsche Hof, dan duurde niet lang, want den tijd vast verlopende, en de moorse poasse, of vasten, zeer aannaderende, bequamen eijndelijk advertentie van Tidor, dat dien Coning. inziende de veelvoudige plegtigheden, tot den uijtvoer van dese togt, gerequireert, mitsgaders, en wel ten principalen, dat hij bevreest was voor bittere schimp en smaat Redenen, wanneer zoo Ruijm getal weder zijds volkeren, bij den anderen quamen, beter hadde geoordeelt, zoo een notable bij een komste te vermijden, zijnde wel te vreeden, de princesse te laten volgen, aan die gene, die gene gouverneur, tot het afhalen van deselve, beliefde te committeren; dit ontzette prins Amsterdam, zoodanig, dat hij alles op, en de moet 't eenemaal verloren gaf, stellende zig aan als desperaat, maest hij dan sterven, zeijde hij, zonder zijn suster te zien, zoo wilde hij op 't landt van Tidor, in den oorlog ommekomen,hij hadde al Rede een ongemenen Creijn geformeert, en swidige onkostens gedaan, wat Restender, als den gouverneur en Raad, met de tranen in de oogen te bidden, wijl de zake nu zoo verre gekomen was, dit weijnige nog daarbij te doen, van Ijmand naar Tidor te committeren, ten eijnde hij zijne lieve suster, zonder welke hij niet en konde leven, magtig wier; op welk vrindelijk en ootmoedig versoek, wij dan per 's Comps Chialoup. d' Eendragt, den Coopman, en oud fiscaal, tot zang, mitsgaders den secretaris, warrenthout, ten fine voorsz: afzonden, met zoodanige Instructie, als wij in afschrift nu mede overzenden, nevens hunne verrigtinge, zijnde zoodanig, dat binnen 3: â 4: dagen, de princesse gammoelammoe alhier in goede gesondheijd quam aan te landen, werdende wel hertelijk, met schreijende oogen verwellekomt, en ongemeene eere ontfangen, wesende verders den geselen dag, ten huijse van den gouverneur gedefroijeert, en wel onthaald, als wanneer des avonds, naar hare woninge geconduiseert wier, met haarl: den Coning, en Coninginne, gaat 'et tot nog onverwenschelijk, doende de Van Ternaten den 20' Augo Anno 1685:— Princesse