te besouken, en soo uE: met sijn familij nogh bij goede gesondtheijt sijn, sal mij het lieff te hooren wesen hebbe ook niet onder laten konnen uE: met desen — den toestandt van desen ordt te berighten, en draght hem den Coning van Tabuccan met sijn volk in het christendoom heel wel also daer over niet te seggen valt, heeft ook met de van limiau in goede vreede het is ook sijdert den tijt alhier niet nieus gepassert als dat mahammade susso paij hem tot het christendom begeven heeft. van candahar wert uE: alle— dinge van mr marcus rosario mondelijk verstaen hebben hoewell het seer slegt met den christenen toegaet, deweil sij seer verstroijet sijn sedert anthonij de soon overleden is, voorders is tarona tegen woordig met grote siekten belaeden ja den coning don martin tegenwoordig heel sieklijkl: de van de manganiten leven ook nogh in goeden vreede, hoe wel sij ligtlijk hadden tot onvreede geraken konnen nae den mahle dese twee slaven van piantaij bij de mooren over gelopen waren also stuijrt pianthaij deselven aen de compe tot lijffeigen daermede de andern een exempel en spiegel daeran noemen sullen, en geen meer na de mooren loopen souden, het is pianthaij sijn — versouk aen d' E: compe niet anders als dat man — hem dogh met wat kruijt en loot versijn mogte want hij daer  gants niet versijn is, off 't waer huijdt off morgen wat voor vallen mogte daermede hij hem selffs verderenderen mogte, jck ben na luijdt mijner jnstructie den 16e Januarij naer caijoris vertrocken en verwagte de vaertuijgen van de manilij tot deser uere toe, men heeft ook geen naeright van desel, 165 ven offte sij balde comen moghten off niet, werde ook van hier weder vertreken tot ter tijdt toe dat die selve koomen ofte wdat jck ander ordre van uE: bekoomen werde. late uE: ook weeten dat den stierman joan pietersen daal den 23e decembr op tarona overleden is, hebbe sijn naegelatene goedern met cappt Hendrick an jacob laurensz vrijman gestuijert welken hij nogh 33 rd schuldigh gebleven is, also heeft hij mij in sijn lasten gebeden dat jk het an desen man stuijren mogte, jk over sende uE: het register van het goet dat in de kiste is waer bij ook de slutels dan kan uE: selfs sijn wat hij nae gelaten heeft, want alhier van mij niet het geringste vermindeert is als hebben uE: haere condati daermede te doen, 't heft ook den over ledenen stierman versoght want dese man betaeldt is dat mau- 't resterende goet aen sijn dogter naer amboina — senden mogte. 't hadde cappln hendrick geern selfs van hier vertrocken, maer de siekte welke tegen woordigh op tarona graseort Eeft hem te rugge gehouden, wat aen gaet mijn en des volcks gesondtheijt soo sijn wij tegen woordigh heel slegt en konnen alhier niet arden want wij tesamen tegen woordigh alteijt met siekte gequelt sijn, voor dese mael— niet meer als bevele uE: met sijn familij in gods protectie en verblijve uE: alle onderdanigste dienaer onder stondt en was geteekent, Ioan lodewijks— sergt in margine stont, Caijoris, den 17e april Ao. 1678 uure aan
aan d' E: Hr Robbertus Padt Brugge, gouvernr mitsgaders, directeur, deser moluccos mijn heer ik hebbe UE: brieff op den derden april ontfangen uijt handen van s5 d' hoedt met 25: bantgarviir naten maer niet meer als 24 suijer potten ontfangen en jck seijde tegen sr d'hoedt daer mosten 25 sarijer potten wesen hij zeijde als dat hij niet meer ontfangen hadde vorders isser den derden kalckoven al gebrandt en wel gedeckt, en met grubben om graven laten heb, datter — geen water omtrent kan blijven staen, — maer den vierden kalckoven, en heeft sijn behoorlijke craal steen nogh niet op, en jk ook niet weet wanneer dat negerijs volk van 'taffasou den kalckoven vol brengen sal, vorders soo heb jk een afdack van adaplaten maeken van de mardijkers, tegens zeeburgh aen, — namelijk langhs strandt, light en dight met soo wijnigh oncosten als het doenlijk coste wesen betaelt 2rd ¾ 3 stverrs vorders soo heb jck verstaen van den vrijs fransoijs simons dat mijn heer gouverr wel wilde drie duijsent adap gemaekt wilde hebben, en ses duijsent bamboesen soo heb jck den singenasie laten roepen en tegen hem geseijt, dat hij 't adax moste laten maeken ende bamboesen doen halen. soo heeft den singenasie tegens mij geseijt ja waerom niet als d'E: heer gouverr dat aen den koning van ternaten versouken soude, en als den konink dat toe staet seijde den singenasie soo wilde hij dat adax met den eersten laten maeken en de bamboesen doen halen, hier nevens gaet een potje met booter die in twintigh dagen gekerrent is. — mijn heer gelieft mijn de potjens weder te senden vorders Aan d' EE: hr Robbertus Padt Brugge, gouver en directeur der moluccos, E: Erntfeste, Hoogh agtbre manhafte, wel wijs voorsijnige, en seer genereuse, en gestrenge, br Ede hoogh agtbre gestrenge, br den 9: aprill is hier gearrivert de fluijt spanbroek met den E: cappn cornelis sweerijs, en den gecommitterden sr jannes fransz:, waermede wij de cleeden contanten en andere noodt wendigheijt volgens uijt wijsende facteur alles wel ontfangen, desen— bodem hadde gaern voll padij gesteeken maer is door harde winde verhindert soo dat wij geen padij merder versoek jk aen mijn E: heer gouverr om een nieuwe — 167 melckemmer, want de oude is heel vergaen, vorders soo versoeckt den melck boor aen uE: heer gouverr om — 'smaendts twee kan arack te mogen genieten gelijk bij seijt dat hij van te voren genoten heeft, vorders isser bij ons niet voor gevallen dan alles wel, niet meer hiermede breek jk af en wil uE: hr jnde bescherminge des alderhoogsten bevelen, jck blijve uE: hr gouverr sijn geringe dienst gewillige dienaer, onder stondt en was geteekent, Mighiel Thiel, in margine stont op 't Eijlandt macquian, jnt fortresse zeeburgh desen 20e april ao. 1678 versoek aen
aen bord hebbe konne brengen gaet nu van hier maer met 104 lasten als ook de roode haen, die door onbequamheijt niet merder dan 12 lasten hebben konnen in neemen, de resteerende balken hebbe— wij ten deele aent fortres gebruijkt als ook drie die met het in scheepen van helona is verlooren, die twintigh balcken die in't fortres verrodt waeren en door de witte mijren op gegoeten, hebbe laeten uijt nomen en ander in de plaets geleijt als ook den cruijdt kelder die in gevallen was op laten metselen en ook affuijten en ropaerde tot alle onse geschudt laet maaken deses stielen en carbeelen daer de cap vant fortres op rust zoude bij nae van booven needer gevallen hebben ten waer wij niet de selven hadden uijt geruckt en ander inde plaats geset dien ook van de witte mijren op gegeeten was, wij sijn teegenwoordigh doende om planken te laeten zaegen om e nieuwen solder te leggen soo dat dan aen onse fortificatie niet mancqueert gelijk als den E: cappl uE: hoogh agtbre breeder mondtlijck van alles sult konnen comuniceeren wij willen vertrouen uE: Hoogh agtbre sult in daghtigh weesen de twee metaele bassen hier gelight e in op de ter natanse prauwen geset als ook een houwer die uE: aen den konings soon van candar geschonken, jtem een mosquet in plaets van— een snaphan uijt gereijkt welke snaphan in banden— van den E: cappl overcompt, maer d'musquet hebbe wij niet weederom becoomen, soo dit aen ons Eventaris manqueert. voorders hebbe alle d' E: E: compns Eeffecten onse reek: en boucken van opneeminghe aen den gecomitterende sr fransz: over gedragen met desem boden becompt uE: 104 lasten padij — 169 met roode haan - - - -  12 do met den Eendraght - - -  16 do als bock met het fluijt heleena6 1 do die volgens uijt wijsende cognossement en op de manadose dese reek: moght decortert werden, jtem neegen pl rantson rollen van primo Junij tot ultimo febre met sijn maendelick oncost en jtem 4 pl verstreckinge aen st guarneson, een reek: van gastos in't aen weesen van sijn konnghlijk hooght van ternaten als ook een reek: die wij ter order van uEE: aen de jnlandse opperhooffden hebbe verstrekt, nu sijn hier nogh eenige schoolmeijster die hunne gagie nogh niet voor dit — verleeden jaar niet genooten hebben, de oorsacke door storm en onweeder niet herwaerts hebben konnen komen, staan nu te verwagten — 't getael der in geseetene alphoeresen en bondt genooten connen wij uE: hoogh agtbr nu niet overersenden maer sal naer een nauw ondersoekinge in mijn toecoomende visite over alle provintcien aen sr fransz over geven, wat de hollanders en maccassaren op — palo hebben veright hebbe wij geen naeder tijdingh — van vernoomen maer staet alle daegh prauwen van de contreijen te verwaghten, vorders repere jck mijn aen't mondtlijk raport van d'E: cappn. desen eijndig naer neederige, onderdanige hartelijk grootenis — uE: agtbre nevens agtbr gemallinne en doghter in de bewaringh des almoogende gods, uEE: Hoogh agtbre ootmoodigh onderdanige plicht schuldig dienaer, onder stondt en was geteekent, Harman Smit, in margine stondt manado in delogie ant fortres amsterdam den 21e april ao 1678 — met Ternaten