als ook den captn Tetimer van batoumda niet te vreden geweest, dies zij ter aankomste vanden adsist. t mels Caas aldaar, aanden zelven daar over gedoleert en geklaagt hadden, dat haar volk, door die van Livelelij; als voren verhaald, bejegent waren, 'tgunt gemte sr Caas verstaan ende gehoort hebbende, hun ten antw:t gegeven hadde, dat die Zake buijten hem was, en dat zij lieden, als Toederakamera weder tsijner residentie gekeert was, volgens haar lands manier, die questie mogten verlissen, dat hij zulx in de discretie van meergen: soeterakawera steede, en zoo die daar over 30 â 20 goude doulangs tot breuke of Sala vorderde, zij Liweliers zulx hem geven en opbrengen souden moeten maar zoo hij Toeterakawera hen quijtscholden niets en pretendeerde, zij lieden als dan van breuke en boete bevrijt zoude wesen, hier op kort na 't vertrek van voorn: adsistentpaas. — soeterakamera thuijs gekomen wesende, Hadde hij door sekeren zijnen slaaff gem. t Masiro, geadsist:t met den alhier commanderenden Corpl Claes Teding vanden orangkaij Pieter van Teijloor, en die van Livelelij 100 keene off 50— grote goude doulangs tot boete en breuke voor de boven verhaelde vuijst slagen en bostados aan voorsz zijn volkeren gegeven, laten vorderen en eijschen; tot contributie en opbrenginge van 't welke die luijden onvermogens zijnde, ende de gementioneerde eijssches, onder pretentie, dat het voorsz geschil na gewoonte in diergelijke voorvallen afgedaan, ende Het onredelijk ware, over zoo geringe zake, zoo veel tot boete te vorderen, afgewesen hebbende, waren die vorderaars vertrocken, en Toeferakawera eenigen tijd daar na nevens orangkaij Tethij, met hun te samen geconjungeerde troupen, bestaan: ongevaer in 4 a 500 gewapende mannen door de negorije Liwelelij gekomen, van waar de met hen derwts getrockene Corp:l Claes Teding, nevens twee Soldaten Tielman Jansz: en Livinus — keijser voor af en naar binnen souden, om 't gevorderde goud nogmaels te eijsschen, en ook dese negorijs volkeren aan te manen Toeterakawera in hunne negorije te ontfangen en binnen te laten, dog bequamen tot antw:t, dat zij geen goud en hadden, nogte ook zulx niet schuldig waren, dat ook zij Toederakawera — nimmer geweigert hadden de negorije binnen telaten komen, maar nadien zij zager dat denzelven tegens Eed en pligt Haar tragte uijt te mergelen, en zig met haar zweet te verrijken, honden zij in generleij maniere resolveren, hem met zoo veel gewapende volkeren in telaten; dog zoo hij, gelijk voor desen gedaan had, allene met zijn gevolg binnen hadde willen komen, dat zij hun daer tegen niet geopposeert zoude hebben Tot met
met welk antw:t genoemde hollanders vertrocken wesende, waren deselve kort daar aan wederom gekomen om 't gepretendeerde goud nogmaels te vorderen, en alsoo zij  bespeurden dat niets obtineren zouden, persuadeerden zij den orangkaij Pieter, en Capn Tanatoe, tot het afkomen naar Toeferakamera, ende om den zelven om vergiffenisse te bidden, dewelke op de belofte van den corpl, die haar versekering deed, van niet misdaan, of qualijk gehandelt te zullen werden — resolveerden zijlieden vier van de Hare, te weten de voorsz capn Tanatoe, den oppers ten tempel dienaar, Soutermouter ende nog twee andere dier negorijs volkeren derwts teschicken, die gesamentlijk uijt den name en van wegen den orangkaij Pieter ende de gehele gemeente hem Toeterakawera, na Hare usance, niet hand Castinge als haren touan begroete den wanneer hij Toeferakamera Haar afvroeg, of zij hem betalen wilden ofte niet, met bijvoeginge van harde dreigementen, waar op de tot hem afgesondene antwoorde den niets te hebben, nochte schuldig te wesen, op welk zeggen, setiwer en nasak hun indien door voorsprake vanden corpl enden orangkaij Tetij niet geprevenieert ware, naar allen scheijn, om den Hals gebragt zouden hebben; ende namen den Capn Tanatoe in versekeringe die zij, na dat Toutermouter hadden laten gaan, na de Corps duguarde bragten, en inden tronk Zetteden, alwaer gedetineert en gevangen zittende, hem door Touterakawera eenige stucken goud voor zijn los latinge wierd— afgevordert, gelij ook dien capns zoon, ter ordre van zijn vader, en tot lossinge van zijt vader denzelven, 5 ps goude doulangtjes aldaar aangebragt, en aan Touterakawera gepresenteert hadde, waarmede hij Touterakawera Zig nog niet vergenoegt vond, alsoo hem bewust was, dat den capn Tanafoe, een goude doulang van considerabele groote en srwaarte hadde, die hij expres begeerde, en Tannatoe onwillig was te geven, weshalven ook niet ontslagen, maar zoo lange in't blok gehouden wierd, tot dat na 't verloop van twee maanden, d'occagie heeft moeten waernemen, om uijt die gevankenisse te teschapperen, en hadden middelerwijlen de Batoumdars der Liwelelieresen vee gedood, ende hare rijsvelden en thuijnen geruineert. — Naar dat mij het gunt voorsz in dier voegen largo genarreert was, vervoegde mij Pr orembaij naar Moa, alwaar ik met den oranghan Tethij in discours gerakende, over en wegens de geschillen op Leflij, verhaelde mij den zelven, dat hij door den aldaar commanderende Corpl, met een briefje, 't gunt aanden alhier militerende do gesonden, en hij niet wist waar 't gebleven was, derwts ontboden geweest is, zonder nogtans de  reden waarom daar inne telaten weten, gelijk hij ook gevolgelijk zig met zijn ordinair gevolg afgevordert bestaande
bestaande in 20 â 30 koppen derwts begaff, en bij Touterakawera komende, wierd door denzelven schimpelijk bejegent en gevraagt, wat hij daar quam doen, of hij een oud wijf was, en waarom hij geen meer volk mede bragt, dies hij Tsiefij daer over zig misnoegt vindende, aan Souterakamera zeide, volks genoeg bij hem te hebben, en waar toe meer van nooden had, en was alsoo malcontent weder thuijs waart gekeert, en eenigen tijd daar aan, op de voorgaande wijse, dog met bijvoeginge, dat hij 100 man medebrengen moeste, ten andermale derwts ontboden, als wannr hij Tethij, dierwegen met den Hier residerende corpl te rade gegaan, en met desselfs goedvinden, benevens dien corpl en twee soldaten en 100 inlanders daar na toegevaren was, wanneer bij souterakamera gekomen zijnde, denselven hun diverse verdigte grollen wijs, en onder anderen bekend gemaekt hadde, dat de Taijloresen, en die van tewelelijhem in't campon en hem competerende gedeelte der laatste negorije, daer hij een wijff hadde niet wilde laten komen, en dat die volkeren om hem den hals te breken, lagen leiden, mitsgaders dat hij haar ten genen anderen eijnde hadde ontboden, als om hem bij te slaan, en oog getuijgen vande obstinaath. s dier negorijs volkeren te wesen, als ook omme hem te helpen innen zekere breuke of Sala, daar hem den adsist:t mels Caas toe geauthoriseert hadde, waer op Tethij naar zijn voorgeven, geantwoord soude hebben, zulx buijten hem te wesen, daar mede geen doen te willen hebben, en soo hij Touterakewera, geenk zijn voorgeven was, daat ijets te innen hadde, hij na middel uijtzien mogt, om 'tselve te bekomen, dog Touterakawera aanhoudende, dat dog met zijn volk mede wilde gaan, om tesien of zij hem 't binnen komen toestaen, zouden, ofte niet, hadde hij Tethij zig eijndelijk daar toe laten persuaderen gelijk hij ook niet beide de corpls van Tethij en maa, ijder met twee van hare schildergosten verselt, nevens 't volk zoo wel van Toederakawera als Tethij, gesamentlijk daar na toe gemarcheert, en tot bij de negorij geavanceert waren, alwaer gekomen zijnde, hadde hij Tethij zijn volk een de weegs doen agterblijven, en beide Hij en Toeterakawera hun nevens des laast gen: volkeren; tot digt aande negorij begeven, en vermits zijlieden zagen, dat van daar niemant ten voorschein quam, waren de corpls naar binnen gegaan, om de questie bij teleggen, die weder buijten komende den capn Tanatoe, nevens den oppertempel dienaar re outermoeter mede bragten, dewelke door Souterakawera, en desselfs volk niet als te wel bejegent wierden, en wel ligt, zoo 't door zijn en beide de Corpls toedoen, niet verhindert ware, om een luchtje geraekt zouden zijn, met 't welk hij— sethij zijn verhael g'eijndigt hebbende, wierd alle 'tselve door den corp.:l Isaak ra fij geaffirmeert, ende verklaert de zake zig in waerh:t alsoo toegedragen te hebben. naer waar