RDs 't pl en desgelijx met de accommodatie door UE: aen die natie onlangs bewesen, met het leenen van den onderstuurman Ian Fransz: hals, die in haer verlegentheijt 'tschip d' Piedadi hier ter rheede batt:a behouden heeft aengebragt; 't geen wij liever sagen, dat in toekomende geexcuseert wierdt, jndien geen dringender redenen daer toe mochten zyn, als die uE. gegeven hebben, van het nodige vertrek des selven bodems, om dat het overkropt was, met Lywaten &a:, wij konnen wel toestaen, dat uE: tot eijgen gebruijk in plaets vande afgelopene steenbok een Chialoup aldaer aentimmere van 40. @ 50. voeten lang, en dat uE. de timmerlieden vande Leijst, voor een wijle tijdts alse gemist konnen worden, daer toe gebruijken, maer geensints aenhouden, want dan willen wij een diergeljk uE. 't aenstaende Jaer liever van hier bestellen Jan Isaksz: been, die op sijn pagt van sterke dranken maer 160: Rxs op gebragt hadden, en nog 590: Rxs schuldig bleeff, behoorde sonder strenge Corectie niet vrijteloopen, schoon de Comp: haere betalinge vande tegoet hebbende maentgelden van hem ende sijne borge Can erlangen, want het blykt, daer aen genoegsaem; dat hij de pagt maer heeft aengenomen om voor dat Jaer buyten dienst van de Comp: mooij weer te spelen, dat een misbruijk is, en wel te wensschen dat het sodanig te stellen was, dat geen Comps dienaer pagter behoefden te sijn, lauderende uE: voornemen, om de tapneringe buijten de pagger te verplaetsen, en daer door vell ongeregeltheden voor te comen, bysonder veel gelegen zynde aende Conservatie vande gesontheyt onser zoldaten; ende wijl door een ongeregelde maniere van levende disciplice vande bij verte
guarnisoen houders seer vervallen is, zoude uE. thans deselve connen verruijlen; tegens andere zoldaten, die op Rottij geplaetst zijn, ende uyt de gene die nu overgaen observerende maer tenemen, de gene die de minste gagie winnen, ende die nog een ofte tweemael, met verbeteringe van deselve op nieuw haer aen d'E Comp:e connen verbinden, en soo sal het ook best wesen dat de sergiant Jan Hets van daer worde versonden, schoon hij al van sijn vuijl en straf waerdig bedrijff op Rottij, in Regte niet konde worden overtuijgt; Wij hebben seer ongaerne vernomen de wederhorigheijt der Coupanese hoofden, omtrent het nieuw aengekomen opperhooft, waer over wy ons misnoegen thoonen, inden brief die jegenwoordig aen haer staet aftegaen, jndien deselve tijdig genoeg sal connen worden getranslateert wij twijffelen geensints of sy sullen aen onse vermaninge gehoor geven, en 't behoorlijk respect, daer aen gedragen. bysonderlk als haer geen dringende redenen gegeven worden, tot ongedult, en Regtveerdige misnoeginge, waer voor UE. haer tesamen moeten wagten, want dat soude ons ook geensints behagen, niet willende twijffelen, ofte den Coopman verhoeven zal goe de ordre weten te houden, onder de aenwesende dienaeren van de Comp: dat niemant der Jngelanden door haer verongelykt worde: Wij hadden wel gewenst; dat uE. soo niet inde — algemene, door een aparte missive, ons hadde bekent geemaekt, waer in de voordeelen voor de Comp: zoude hebben bestaen, die uE. schrijven dat te verkrijgen zoude wesen, Jndien inde Constitutie deser tiden de Coupanese hoofden, wat handelbaerder waren alse; zijn, want dan zouden wy daer over hebben konnen delibereren; en UE. van ons sentiment dienen; VE: hebben seer wel gedaen, van haer ten principalen niet te hebben aengetrocken, de questie tussen massoupoura. van Thij en Lucij van deka, doch den eersten echter belovende uE. adjude, maer 'tselve uijt stellende, om, (gelijk uE. seggen) geen verwijnderinge onder de westers dorpen op tehalen, ter wylen zy in gesamentljk vreede leefden, wij verstaen dat alle sodanige geschillen, die onderlinge onder de bontgenoten comen voor te vallen, ende EComp: ende hare belangen niet merkelijk rakende, byj uE. ook soo weynich als 't mogelk is, sullen mogen werden aengetrocken, om dat het, (gelk als wy in onse vorige brieven aende Residenten van timor hebben gesz: en gerecommandeert, d' E Comp: niet gelegen comt om een leur en seur, daer de negoryjen met den anderen door overhoop taken, haer gesag door de wapenen gedurig te mainctineren gelj segehouden: schijnt te wesen, indien de Residenten, wy hadde verte
van Comp:s wegen haer daer jnne bemoeijen met beloften ter Eenre haer daer toe verbindende, en ter andere zijde de wederhorige met Comp:s wapenen dreijgende, wel misbruijk en onvoorsigtige gewoonte, wi mitsdesen wel Expresselijk verbieden; dat voortaen, met meer sal mogen gepractiseert worden, jndien sy openbaer gewelt lijden, van Comp:s en haere vijanden, dan staen wij toe, dat sij uijt kragt van het opgeregte en by ons aengenome bontgenootschap, door sComp:s wapenen worden beschermt, maer de geschillen die de bontgenoten onder den anderen krijgen (gelyk op timor meer dan te veel gebeurt) moeten si wedersijts assopieren, den een den anderen na gelegentheijt van zaken wat toegevende; ofte ten ware 'tongelk vanden een, den anderen aengedaen, en 't effens de verwyderinge zoo groot ware, dat wi oordeelden nodig te zijn, tusschen beijde te komen, maer dat sal aen onsen niet aen't oordeel van't opperhooft ende den Rald staen die zonder haer door beloften ofte dreygementen te Engagier alleen maer gehouden sullen wesen, de ware geschapentheijt, der zaken, na een naukeurig ondersoek, ons over te brieven onvermindert dat sy bij maniere van jntercessie, ofte alnradinge, de Rust ende de vrede onder de bontgenote Coninxkens wel sullen mogen Conserveren, soo veel als inder minne, zal te doen wesen Jndien door de reukeloose Conduicte, vanden gewesen secunde willem Tange, die van Termane met onnosel waren geraekt; in verwyderinge niet haere gebuuren, wy souden geensints hebben connen verstaen, om haere negorije ende die van Lande, telaten beschermen, door een Comp: Europise zoldaten, waer door wij gehoopt hadden, dat de Rebellen, van Raccauw, Carbassa en dulba, van alle vijandschap afgelaten, en op redelijke Conditien, sig verdragen zouden hebben, met die van Termane &:a maer althans voor het tweede Jaer onderbonden hebbende, datse na geene vernamingen nog vriendelyke aenbiedingen, tot reconciliatie en vrede met hare geburen, hebben willen verstaen, maer snadelijk verworpen alle de gene, die wij, en uE. , uijt onsen name aen haer ten Eynde voorsz: hebben gesonden, gelijk ampel ter neder gestelt staet inde overgecome papieren, van de Jaren 1686. en 1687. soo hebben wij Eindelijk op den 30: xbr des voorleden Iaers in Rade van jndia na Rijpe deliberatie geoordeelt, met Compatibel, aen't Respect vande Comp: te wesen, langer uijtstel aen haer te geven, maer gearresteert op UE. voordragen en Eysch van hondert blanke Coppen der wts met 't jagt de Leijst, mitsgaders de Chialoupen Egmonten orangie, van hier aftesetten 120. blanke Coppen, onder 4: goede sergianten, en van Japara te ordonneren 25.