o11 6 Manij Ao 1680oen Amboina Wt Junij st ophouden, waar onder gedurige stormen loepen.
Het Jagt na altwijk door die van den Henrieus in de straat batchian verpraijt ver wagten wij nu alhier, met den oudt heer gouverneur Jacob Lobs. dog gelijk wij bevorens zeijde zullen 'er geen Nagelen overschieten, zijnde zoo schoon geweest, dat tot het maken der Cronen, weder thien vonden uijt voorschoten hebben moeten ligten. de Cat nederhorst zal ook volgens u Edelhns bevel met onse laaste papieren volgen, waartoe wij agten nog bequaam zal zijn, te meer den tegenwoordig daarop gestelden schipper sien wert de Jong die 'er al vrij beter zorge voordraagt, dan den op den 28en decemb: des verledene Jaars, overledenen Joost banckert die zig het scheepje weijnig bekreunde, en alles vervloeren liet; dog of het zelve op Onrust zal werden vertimmert, daaraan wert zeer getwijffelt, als varende bij naar, alleenlj op zijn vuuren Huijt. houdende het verder langer geen pijker 1/5. de Raap en schraap Iugt, knevelerijen verkortinge en dienigelandijen meijnen sommige, geen Baken van belang te wesen, steurende op alle voorganger, en diefagtig voorbeelden, 'twelk de naam van eerlijke vervallen draagtien dat moren geen geloof en verdienen, waartoe de plaatsen, zelfs uijt de Canonijke wetten, dat men de ketters, Heijdenen, en moren niet en geloven en mag, tot haar voordeel, geweldig menen te hebben, welk Jndisch Radt van avonture, zoo godt loos als gevaarlijk is een stijf zinnig voorbeelt, hebben wij alhier aan den onder Coopman Michiel Huijsman die ons Jongst, 'telkens met zoo veel nieuwigheden. zoo in politie als Justitie gemoeijt heeft, tot eijndeli:jk besluijt namen, van al 'tgene verders van hem mogte komen, bij den anderen te leggen, in staat van proces wijse gebragt, u Edle Hoog agtb: toe te zenden, dog om zijn stijfkoppigheijt, en dat hij op't zenden van gecommitt:s uijt onsen Rade op 't sluijten deser nog blijft volherden, in 't zeggen, van niet te zullen nog te willen vertrecken, zoo verblijft hij dan hier, om in Rade nader te overleggen, hoedanig met den zelven te handelen, om 't schip niet langer op te houden. vermits tot bouro niet meer toegestaan en wert Chialoupen of vaartuijgen, voor bijsondere te timmeren, zoo en vallen'er ook Jegenwoordig, geen klagten meer, wegens de dienste der E: Comp:e, maar blijkt 'ertberouw van hun klagen, om dat 3lj die buijten voordelen komen te missen; ook zoo wert het werck zoodanig verdeelt, dat bij beurt wisselinge brandt en andere Houtwercken, dan op d'eene dan weder op d' andere plaatse versorgt wert daar die van de binne Custe van Ceram vrij willig tot het Canamboma. 1leveren zijn alzoo 'er zoete voordelen bij behalen wegens de Huwelijken, zoo over wijts en: zijts hebben wij besluijt genomen, van die van eenige aan sien niet te gedogen dan naar voorgaande versoek, en onse toestemminge, ziende tverdere wat door de vingeren. de Reecq: van Zacharias Sawarga, ende Domingos Sabenaar, zijn den guarnisoen boekhouder ter handt gestelt, zullende de zelve afbetaalt werden, zoo haast zij daarom spreken. agter volgens het hier even te voren genomt de fluijt, is mede verstaan, de gebannene en gegijselde hoeamo hellesen aan den Roden berg te vergunnen bij kleijne hopen naar haar oude landerijen te mogen varen, dog nu zij dit, verlof hebben en versoekt 'er niemandt om, gelijk het haar ook aan geen goede grondt alhier aan den Roden berg en ontbreekt, daar zij zig vrij beter, dan de overluije amboinesen van weten te dienen. de sebier van Lanlatoe, en is niet alleen in't in of uijtgaan harer vasten, maar bemoeijt hem met alle vremdelingen en tragt zig in alles in te dringen, om gunste te gewinnen, gel: ook meer malen met een grote sleep ontmoet wert, waartegens den gouverneur met goede en zomwijlen ook met scherpe vermaninge hem moet tegensgaan, en tot zijn pligt aanmanen, zonder 'twelke niet wel in teugel te houden zoude zijn, Immers, zoo den gouverneur vertrouwt, latende ook gaarne 't vervolg. godt ende den tijdt bevolen wij hebben in onse verleden Iaar se brief verthoont, en met de stucken bewesen gehadt, hoe den hogen vriester assam solaiman behendig over den Hars van tanoenoe en langs Cerams westzijde, zijn leerlingen buijten onse kennisse, weet tot zig te locken en krijgen, bestellende die, dan heijmel ter schole bij andere, van waar onbekent 'telkens bij hem konnen komen, wanneer 't haar goetdunckt, en zoude dit beswaarl: zijn te bewijsen, anders dan wij bevorens gedaan hebben, als blijkende dat zelfs onse Christenen namentlj: die van alang het zelvige begunstigen, zijnde mede van zulcke middelen en vermogen, dat schoon men gedurig ordre stelt, om op zijn gedoente te passen nogtans door zijn snedig verstant en miltheijt ons weijnig daaraf ter boven komt; dog naar dien mede besloten is, de Leere van den nieuwen tassabese, oog luijkende te laten henen glippen, willen wij mede verhopen wel eenige leveren veranderinge
Van Amboina 10n Iung Anno gittVan Smurman Jung No 1et0 werden afgewagt. de bewuste paap met zijn lange bidt snoer van duijsent Coralen wiert op de verschijninge der boutonders, — 's nagts met een stille trom op de Chialoup gorcum geseth waarmede den zelven, onder wijlen een togtje naar Caijbobbo lieten doen, daar desen fackirij of bedel monnik zoo zig noemen laat, zijn betamel: onbeschaamtheijt, als een bedelaar ten eersten te werk stelden, ende den stuurman om heel witte Rijs, en thee water, aan was, zeggende dagelijcx niet anders gewent te zijn, waar door den stuurman, met den zelven in verdere Redenen Rakende, ook verders vernam, dat alhier aan de Laha zijn vrouw woonde wesende de dogter van boengasarij versoekende daar aan te willen gieren, 'tgeen den stuurman weijgerde, en zijn Reijse meende te vervorderen, maar door hart wedder, met verlies van zeijlen, te Rugge voor 't Casteel keren moste, alwaar den gouverneur het voorval met den fackirij bekent maakte en weder zeijlvaardig geraakt, last kreeg de Laha op zijn versoek aan te gieren, en tragten de vrouwe aan boordt te krijgen, als wanneer niet beijde zijn Reijse zoude hebben te voltrecken gel: geschiet is, wesende hier door ondervonden, dat het al weder ons eijgen houden zijn, gelijk het spreekwoort zegt, die ons bijten, want schoon denselven een gussarater is, zoo nagtans is hij zoo lange ons in woonder alhier, en zoo veel Jaren onder 's Comps gebiet en bescherminge geweest, hun beijder belijdenisse ver vat alles omstandiger, waar aan wij ons eerbiedig gedragen, eeneljk daar nog bij voegenen, dat hier aan te mercken is, hoe die Ternataansche vrunden mede laha d'E: Compe met bedekte schotels opdisschen, en was geen sinsonse meijninge nog de Hare van dat zij weder naar Ternaten zoude keren, maar wel om van de lasa geplaast te werden als in ons oog te sorgeljk om de gemackelijke gelegentheijt van daar, over de Cust Titol, en Hals van tanoeuoe, met de moluccos heijmeljk verstant te houden, waartoe het voorbeelt, der vervadersche besendinge van pattilema bij bragten, gelijk te zelve genoegsaam, als in onsen boesem leggende, te grote gelegent ht hierdoor hebben, om alle het gene datter om gaat, te konnen weten, welke gelegentheijt tot bouro of batavia ten deele of in 't geheel zoude haar benomen zijn. veranderinge daar omtrent komen magte, 'twelk moet den Inlander zullen wij tragten, het ondienstige uijt Hooft, en het dienstige en 't nutte aan te praten met dat wij geloven, jmmers beswaarl:k vertrouwen, tot den landt bouw te brengen zullen zijn, maar wel tot een wilt woest bosch leven, buijten alle tugt en wet gelijk dat genoegsaam onlangs ervaren zijn, ende wel meest van die van Zoija mardrea en Halong daar men nu drie Jaren mede bezig is geweest, om haar Huijsen in een Regte Roijinge op haar versoek hun gegunt, te doen bouwen, dat nu nog wel drie Jaren aanlopen zal, zoo niet langer, voornamentlj die van zoija, zig als nog behelpende, voor een goede gedeelte in hockjes en afdakjes onder 10: of 12: verrotte adappen, wesende nu agter de eijgentlj oorzake en Reden gekomen, ende den Radja en orangkaij een tijdt lang uijt den Raadt, daarover geweert, en eijndelj naar een scherpel: berispinge en bedreijginge, daaromme weder ontfangen geworden. hebbende op bekomene kuntschap, van zoo menigte en grote huijsen, de welke door die van Zoija, Mardrea en halong: naar de verdagte kant van Capasa, van mamala langs desselfs bergs zoom, tot agter leen toe gebouwt, eenige hopen gesonden, om agter volgens de placcaten, dezelve alle te verbranden, gelijk geschiet is, blijkende zoo uijt beëdigde als onbeëdigde verklaringe daaraf dat dusdanig voor dat maal heeft moeten geschieden, uijt deselve blijkt mede, hoedanig huijsen het waren, met wat huijs Raat voorzien, en hoe in verscheidene Cruijt en loot is gevonden, wesende het man volk op 't zeijn van kloppen op gommen, van onraadt, met hun schiet geweijren aan een kant en in't bosch gelopen, daar af die van zoija bijsonder wel voorsien zijn, gel: den gouverneur ende die bij hem waren in't gebergte en 't dorp Ioija, wel ontwaar zijn geworden, verschillende het de meeste Inlanders niet, hoeveel zij ook voor een goede snaphaan komen te geven, ende dit heeft, als nog de naam, van tot de Iagt gebruijkt te werden; schoon ook deselve, zoo streng bij placcaten verboden is, 't verdere laten wij de nader overdenkinge van u Ede Hoog wijser oordeel over.