166-36 behouden, ons alsoo na sijnen Appetijt scheeren, ende in veele andere saecken ten respecte van sijnen peper ringellooren Maer den tijt hem geleert hebbende, dat hij mochte, met Openbaer ghelelt, off met verraderie, off door middel van sijne peper, beswaerlijck tot sijn oogmercq sal connen geraecken, ende dat t' uijtharden, hoe langer. hoe lastiger, ende dangereuser voor sijnen staet valt, soo ten aensien van Batavias progres, en bantams affgangh, Maer insonderheijt ten respecte vanden Mattaram, die manifestelijck nae sijnen staedt aspireert, sijn wij (onder Correctie van gevoelen, dat bantamsich eerlangh openbaren, ende Partije kiesen sal, t' zij dan dat hij ons sal omheelen, om tegen den Mattaram te mogen bestaen, off dat hij sich den Mattaram onderworpen sal, om van ons verseeckert te wesen, Mitsgaders door entermise van des Mattarams aucthoriteijt sijn porto van onse besettinge t' ontlasten, omme soo wij daer toe niet verstaen willen, ons alsdan de Mattaram op den hals te schuijven, gelijck hij nu in Vreese sit, dat wij hem mochten doen, soo weijgerich blijft tot billich verdrach met ons te coomen, Enige sijn van gevoelen, dat hij noch liever des Mattarams sijde, als d' onse Verkiesen sal, eensdeels om dat hij t'wijffelt: off wij hem tegen den Mattaram souden derven assisteeren, ene beschermen connen, mede van wegen d' onversoenelijcke Oeligions haer, die hij tegen de Christenheijt int' General gelijck mede de verbitterheijt, die hij tegens de Nederlanders ende den Batavischen staet int bijsonder, is dragende, t' is te gelooven dat de vreese vanden Mattaram hem wel meest bewegen mocht, maer dat hij evenwel religions en staets haer tot een deckmantel van sijne ingenomene vreese voorden Mattaram, gebruijcken sal. eenige goede bekenden van Cheribon, hebben ons voor wisse) tijdingh int' secreet aengedient, dat Bantam binnen twee off drie maenden ten langsten, sich onder des Mattarams obedientie sal begeven, off dat de Mattaram hem den oorlogh sal aendocht Den Coningh van Cheribon, ende den Tommagon van Tegal, die maeghschap met Bantham sijn, arbeijden seer om bantham tot goetwillige obedientie te bewegen, dat Bantham de Mataramt groot ontsach toedraecht, is nu onlangs gebleecken, aen seeckeren Coningh, die met sijn hoffgesin ende mobile schadt van Madura tot Bants gedlucht, ende vanden Sangeram Vrientlijck ingenomen was, welcken den van eer ende behoud
Welcken gevluchten Coningh naderhant vanden Mattaran gheeijst, en een expres gesandt daerom gesonden sijnde, den pangeram van bants sonder eenich dilaij, datelijck i schat en al in handen van sijn doot vijandt overgelevert, het die corts daer nae met noch verscheijden andere gevangen ningen ene Grooten van Madura voor de stadt van der Mattaram al t'samen gecrist en omgebracht zijn, Hier is en passant aengeweest een Gesant vanden Comm van Cheribon, die met een Peert wt des Mattarams na nae Bantham gesonden wiert, om t'selve, aenden Langer in recognitie van desen voorverhaelden dienst te vereeren wat w'tcompst dese saecke nemen sal, moet ons den tijt la V.
Ed: gelieven ondertusschen te gedencken, bij aldienwij met den Mattaram, bantham, en mogelijcx oock met d'Engelsen te gelijck weder in haspelinge gheraecten, o na Wtterlijcke apparentien wel soude connen gebeuren) Jtem soo den Coningh van Maccassar ijets op Banda, oft inde quartieren van Amboina attenteerde, gelijck sulcx mede niet sonder ommesien is, Item soo den Tarnatae inde Moluccos off Amboijna mede ijets vreemts voorm (gelijck hij alreede teeckenen daervan gegeven heeft dat wij in sulcken gevalle wat beter van Nederlants volck dienden gesecondeert te worden, U4 Ed. staet in Indien sonder affbreucq na behooren te mainteneren, mitsgaders (om den handel (sonder svera chtesringh over al te mogen vervolgen: Voorleden Jaer hadden wij de Gecommitteerde van d' Engel Compa. alhier t' haren versoecke, speciale acten aende respective Gouverneurs vande Molucos, amboina en banda verleenth, om haer Dolck ene Restanten (die sij zeijde alt'samen op t' ontbieden) met onse schepen herwarts aen te laeten coomen, vande Moliccos ende Banda sijn sij sond moeijte gescheijden Maer die van Amboina, hebben op haer vertreck den Gouv. r van speult haere Destanten willen opdringen, gelijck sij ooc dienvolgende oock de selve in hunne logie abandonneerden niettegenstaende sij tot die tijt toe t' benificie ende opsicht daer van hadden aengenomen, seggende van haeren Presiden expresse ordre becomen hadden, dat hun daer niet meer med De Gouv. r siende, dat sij de hand bemoeijen souden, daer van trocken, (vreesende, voor meerder schade, ende dat de Goederen int' ongereede mochten geraecken, dede die als samen wt d' geabandonneerde logie van d' Engelsen met we lijcke getuijgen haelen, alle packen ende cassen openen, behoo lijcken Inventaris vande quantiteijt ene qualiteijt daer van op nemen.