Onder nieuwe gehoorsaemheyt geperformeert t'gantsche landt in possessie genomen, en des zelffs. inwoonderen Onder subject getrocken heeft, hun in dese termen den tijtt van tusschen twintich a dertich Jaren, wel Comporterende, Zijn daer naer door toedoen van Captn: hittoe andermael jegens bePortugeesen gerebelleert, ende hun Opgeworpen, in voegen de Portug: macht, Ontrent het Casteel zijnde niet Capabel geoordeelt wert om haer wrevelmoedicheijt andermael door Extremiteijtt van Wapenen, te thoonen, de zaecke aldus gaende houdende, taller tijtt datt
dat Andree fortado, met zijn armade vuijt Goa Onverrechter Eaplont Op die van Bantam genootsaeckt wert, naer Amboina te verseijlen bij welcker occasie den voorgemelten fortado. aengenomen andermael die van hittoe over hare trauwloosheijt aen te tasten, en tott ghehoorsaemheijt te dwingen, waer in ten principalen zijne maxima belangt en de quaetwillige tot reedelickheijt gereduceert heeft, sonder dat de Ternatanen, ende adrerenten gepoocht, Ofte vermogen hebben, iet tott redres van haren miserabelen, ende vervallen Staet, Jegens t' gewelt der Portugeesche macht te resisteren, Except Cap:t: hittoe nevens eenige andere hooffden, die geabsenteert, en hun op lohoe geretireert hebben, blijvende des niet Jegenstaende t'volcomen beseijt gesach, ende Jurisdictie vant' Landtt hittoe, aende Portugeesen, gelijck Zij mede de Inwoonderen volcomentlijck tott hare devotie, en dienst als onderdanen geemploijeert hebben, vuijt Crachte van Welck. absolut gesach den meergemelten fortado, voorgenomen, ende geprojecteert hebbende, (: tot redres, ende recouvre, vant' verlooren fort in Ternate) Onder den Gouverneur met sijn armade, derrewaerts te trecken, nevens dien alhier versamelt, ende bijden anderen geraept, een aensienlijcke macht van roijtuijch onder welck getal die van hittee mede, met twee groote CorCorren tott assistentie vant' Portugiesche Expleict, van hier naer Ternate gepangaijt sijn, vuijt welcke actie nootsaeckelijk moett verstaen, ende can affgeneten worden, d' Inwoonders van hittoe niet als Bontgenoten Erkent, maer als Subjecten, en onderdanen daer aen gehouden waren, dienvolgende mede de Ternatanen ten principalen, van hare gepretendeerde gerechticheijtt, en souvereijn gesach, opt landt van hittoe, (:soo hun ijets competeerde) vervallen ende gefrustreert waren, welckers absolut gesach, en Jurisdictie vande Portugeesen, volcomentlijck, ende int' geheel bij Conqueste vant Portugees Casteel (:door Godes genade) Onder t' beleijt vanden Admirael Verhagen, inden Jare 1605: gedaen, aende Nederlantsche Staet gedevolveert, ende vervallen is, gelijck de zelve oock religienselijk bij de subalterne Overhooffden, tott sonderlinge prosperiteijtt van vertijen is gecontinueert, taller tijt de Ternatanen, door haren Onredelijcken Jndrangh. hebben gearbeijt, bij sunstere Onderhandelingen Onder den deckmantel van religie een groot gedeelte van dien te ssurperen, als t' zelve bij hare jonghste geexhibeerde pretensie acte noch ongefondeert sustineren, ende trachten staende te houden Waer naer wel eenighe schijnen te luijsteren, doch andere materie van Staet in Considiratie nemende, en t'gevolch grondigh verstaende daer van aff Rerich zijn, niet Jegenstaende ten respecte van religie generalijck de Christenheijt inden grondthaten. derhalven bij Onderlingh
Onderlinge Conferentie, reconsilatie, ende verdrach, van Comptracten Omgeenderhande motiven, vuijt crachte onser voorgemelte vercregen Souvereijniteijt, de Ternatanen, ofte adherenten, eenich gesach, ofte jurisdictie opt' landt van hittoe veel min eenige aucthoriteijt, over die van rossenivel en dient gepermitteert, ofte toegestaen, teworden Want de gevolgen van dien Eijntlijck voor d'assurantie van des Compes Staet alhier, een quade Consequentie baren conde, als d'Exempelen vande goede genegentheijt, der Ternatanen t'Onswaerts, eplchoe, Cambelle, lessidij etca. voor desen, ende noch dagelijcx daer van sussisante getuijge gegeven hebben, Ende mogen ons wel verseeckeren dat Ingevalle t gesach van dien, de Ternatanen ingeruijmt, ende Onse gerechtige actie aende zelve gecedeert wert, Ons nu de meeste gedeelte vande Commoditeijten van Ceram, Onthouden die van hittee niett alleenlijck, secretelijck als nu doen, Ontvoeren, maer de vremdelingen Namentlijck de Malleijen, ende Maccassaren Publijck acces vergunnen en ons vande Vruchten mede frustreren zouden, - Dat dan aengaet, laricque, Waccasive, Ourien, Asselolo, die den Nimelara mede in zijne Extensie Comprehendeert moeten mede als de voorgaende van hittoe, ende Rossenivel getrocken Noch eene graet verder, aende Nederlantsche Staet, als de voorgemelte verplicht worden, ten respecte dezelve Oleelijmas zijn, dese van Ourien, ende asselolo, zijn d'eerste geweest waer de Portugeesen, acces gegunt, rendevous begrepen, ende den Eet van getrouwicheyt gepraesteert is, zijn mede (als die van laricque Waccasiue) uijtt Oorsaeck, vant' Onredelijck tractement der Portugeesen, Chrijs Volck jegens de Portugeesen gerebelleert, maer met t'Exploict van Andree. fortado, gecorregeert, en tot Volcomen gehoorsaemheijtt gebracht, naer dat de zelve Ontrent de twaelff Jaren, vande Portugesen affgesondert waren geweest zijn Ontrent gesamentlijk tusschen de 4.