Sael: ende nieuwenroode verstaen hebben wat uE met de vloote tsedert syn vertreck van batavia tot op firandos affscheijt van Pehouwedervaren was Scrupeleus met goede redenen is d' Ed heerejan Pieterz Coen geweest opt aen tasten van maccau ofte t' nalaten vandien in syne Instructin precijse Ordre tegeven, alsoo vandes vijants gelegentheyt met sal te wel geinformeert veel min verseeckert was in wat gestaltenisse onse vloote voor maccau arriveren soude remitterende de verkiesinge vant een en d'ander aen uE E ende den raedt omdaer in na bevindinge ende voorval van saecken te disponneeren, soo als tot revutatie ende meesten dienst vanden staet der vereenichde nederlanden InIndien met den anderen raetsaemwst soudet vinden Watondeckinge ende sekerheijt ghij lieden al vooren vandes vyants gelegentheyt becomen haddet, ende wat by sondere consideratien meer den raedt beweecht hebben, tot de aentastinge van maccau absolur te resolveeren, is ons als noch in g'eene van uE schriften volcomentlyck gebleecken, connen oock een ander motyff speure als uwwen goeden wil ende overgrooten ijver, welcke wy wensten met meerdir circumspectie vande explonteurs gesecondeert waere geweest, de misslach ende verlies hoe wel daer qualijck tegen mogen soude noch verdraechelyck wesen waere t'exploict met soo goeden ordre ende ommelicht vervolcht, gelyck aen tselue ter goeder meeninge ingestelt, end ock mannelyck aengevangen was, sonder soo grooten schande ende schade soudementen minsten de vroeve uijtgestaen hebben alhadder ten principalen niet verricht geweest, maer siende d'onse door pure achteloosheijt de saecke selffs verbrot hebben, ende d' eenige oorsaecke van hun enge ongeval sijn, connen wij de faulte qualijck sonder alteratie overcomen, ons Gammert de cloeckste soldaeten die d'onbedachtheijt van hunne hooffden met haer doot hebben moeten boeten, noch meer verwondert ons dat men de sulcke die doorhaen cleynherticheyt ende ontijdich vluchten. oorsaecke van 70 mannen haer doot ende meer ongevals geweest syn, ( gelyck uE selffs in syn Journael verhaelt) voor den raedt niet gecauseert ende tot exempel van andre na haere verdiensten gestraftheeft, synder eenigevreden en waerom sulcx niet geschieden mocht sullen deseluw t' syner tijt gernehooren, gelyck mede op wat bysondere Consideratie meer (als de gene welcke d'instructie vermelt) maccau aengetast sij Doeu den mandorijn van Lantauw met vriendelycke contenance affgewesen ende naderhant die van Chincheo met schoonenschijn. heussche affwysinge ene eyndeling met den blixem van haere oude Inviolabele wet. den handel in haer Lant ront uijtontseijt hebben, &nde hoe gylieden ter cause vandien met haer in oorloge gecomen waert, wat affbreuck haer nieuroode inde reviere van hantansiea, ende naderhant zael inde reviere van Chincheo gedaen hebben, hoe weder tot bestant van wapenen andermael met de Chineesen Ingespreck, / ende eijndelinge sooverre in onderhandelinge gecomen zijt, dat uE heeft connen resolverren selffs in versoeke met van meldert naden groote mandoryn van hochdo te beecken om d' affseyndinge vande twee toegeseyde Joncken na batavia te voirderen, ende bij provisie soot in Pehou niet geschieden can. den Chineesen handel in een van de bequaemste havens vande Lequeds te trecken (om welcke uijt te
69 30 uijt te soecken en u E alreede met 2 Chineese vilooten voorsien hadden) hebben wij altsamen by de brieven ende resoluitien vande vrienden int breede nagesien ende wel verstaen Met devotie sullen de twee toegeleyde Joncken ende naerder tydinge van uE beloigne ende wedervaren met den mandorijn van hocheo in wachten, om mit semden van Cappitael volck schepen. provisie ende andere nootlyckheden finalyck ende met dies te beterfondament nadesen te mogen disvonneeren, ondertussen alsoo wy wel Connen affmeten ende narekenen dat ghijlieden soo door de nederlage voor maccau geleden, t' verdryuen van de schepen den Campsom, victoria cleen tholen (welcke hier alle drij wel aengecomen syn) t' achterblyven van st Crucao. t' verongelucken van 41 persoonen. inde reviere van hautausua daer beneffens de Generaele sterffe over de vloote ende 't hort, mits gaders t' misdryven van de schepen n: bantam, trouw, Harlem ende nuijden ( met Cappitael provisien ende andere nootlyckheden, van Javan comende eijndelingen doort affsenden vant schip Enckhuijsen met 150 Corpen grootelycx verswacht ende uijt dermaeten ontreft sijt, hebben wy goetgevonden uE by provisie Voor uijt toe tesemden met soodanich secvers als nade constitutie van onse tegenwoordige macht hebben connen uijtmaecken de schepen orainge. muijden. ende Erasmus, mitsgaders de Jachten den valck. westcappel, ende cleen tholen gemant met 400 Corven ende voorsien met vivres, amonite als andersints. gelyck te nevensgaende lyste ende facture is blyckende: d'almogende laet uE deselue altsamen In saluo toe comen Met d' overcomet vandese schepen hoopen wy dat ghylieden ryckelyck voorsien sult wesen omme de gebrekende secberssen, welcke wij u nadelen hoop en toe te semden ende vol te doen niet gemack in te mogen wachten. — Wy maecken oock gissinge alwaert oock schoon d' onderhandelinge met de Chineesen geen gewenst effect sorteerde. ende andermael met ontsegginge van handel voort hooft gesrooten wierdel. dat ghylieden evenwel ten aensien van u cleene macht ende sobere provisie (Insonderheyt soo Groeningen noch niet verscheenen si tot hervattinge ende vervolch vanden oorloge met de Chineesen niet sult hebben connen resolvederen ten sij n selffs den oorloch opden hals gedrongen hebben dat qualyck geloven connen vertrouwen mede dat ghylieden gedieirende t bestant van provisie ende verversm door de Chineesen genochsaem voorsien sult worden Jngevalle ter aencomste van dit nieuwe secoers niets goets tot bevoirderinge banden handel met de Chineesen verricht sy, maer gy bevint dat sy u niet dan met schoone woorden en soecken te trayneeren. oft andersints resolutie ontseggingh van handel doe, ende dat ghy u met t' nieuw ontset soo versterckt vont de Ommer merckelycke advantagie de Chineesen weder te connen beoorlogen, vinden Wy gants geraden sonder uijtstel daermede voort tevaeren, want gen moocht dan wel verseeckert wesen dat de Chinesen u. off met gewelt, oft schoonenschin ende soeten woorden sullen soecken te verdueren, om alsoo onse macht sonder die ten quaden tegen haer te gebruijcken onder haer eygen last te doen beswijcken ende vergaen daeromme bevestigen wij andermael soo daer geen hoove tot handel zy, ende ghij u mans genochkent met goede advantagie te connen beginnen. de Chineesen den oorloch weder op t hartste aen te doen. haer vaertuych Insonderlijk oorlogs doncken te vernielen. haer overweecken aende zeestranden gelegen. aff te loopen, verdestrueeren, ende boven al twelck u principaelste ende seenige oogswit indese Conjuncture wesen moet, daer uijt dat oock de swaere lasten 8 van desen Chineesen Oorloge vervallen ende gevonden moeten Worden) soo veel chineesse mans vrouwen ende kinders te becomen alst mogelyck is, sonder rekeninge te maecken gelyck s' nieuroode in synne missiue doet datter teveel gesouden connen worden om batavia.
Amboina ende banda te peupeleeren delanden syn groot en vruchtbaer genoch alwaert datter een millioen Chinesen gesonden Wierden. om deselve t'onderhouden Fort