Aanden Ed:le heer Joan Maatruyker Gouv:r Generael En de heeren Raden van India Ed:le erntfeste hooghachtbare manhafte wel wyke voorsienige Genereuse heeren zedert datwe op 7:en feb: jongstleden tot Bal:a van uEd:e A: ons afscheijt hadden becomen, en — wijders u Ed:e raken tot rambang bestelt, t gerequireerde voor macassar &a ingenomen, zoo quameuwe met de schepen meerman willegenb: buijnskerke 't sluijtje zuijlen op 27:e derselver maent, (gelijk nog een ons cleijn advijs briefken van 17:en maert meldelijk behouden voor geseijde macassar t'arriveren — Tot voorsz Rambang quam 3 dagen voor ons vertrecq van daar, bij ons ten ancker het jachtje domacq, om volgens uEd:e ordre (die den schipper ons vertoonde, houtlading voor banda en den predicant vande gecroonde vrede overgenomen hebbende. zijn reijs over timor na geseijde Banda te vorderen, maar gement de gecroonde vrede bij die van samacq onderweegh gezien) in 3 dagen dat wij voor rambang tzamen gelegen hadden, niet se voorschijn quam, zoo twijffelde den schipper en wij tzamen alle, of de gecroonde vrede de bocht van rambang niet wel licht voorbij geraect, het hadde laten voorstaen, weshalven den predicant daarmede voortgegaen, zoo versogt den schipper van gen: joostje damacq — onsen raet, of hij al sohoon den predicant niet en quam, zijn Reijs over timor nemen, dan of hij recht door na banda varen zoude, werwegens wij hem rieden en bij raets opleginge provisionelycken ordonneerden, zulcx als Copya ordertje hiernevens gaende dicteert, hebbende voor als doe niet anders Connen oordeelen, of dit ons gedoente — zoude met uEd: meeninge over een Comen, gelyckwe dan u Ed:e ons goede meeninge derhalven gelieven in te zien En gemerct geen van onse 4 schepen / volgens ernstige verclaringe der schippers:) bequaem waren, om haer gestalte als doe, eenige lange swalpen of balckjes van 20: voeten tot macassaers behoefte in te nemen, zoo resolveerden oocq met den anderen seker vrijmans vaertuig dat tot raend: ledich en claer lach, daarmede te bevrachten, en wijders over grisse te verzenden, van daar te halen 10 lasten boontjes i0 lasten Cadjang nevens andere macassaerse behoeften, die door het opperhooft van Japara daar waren doen vervaerdigen, en niet als met groot vleth door ons conden werden gehael, ons daar toe nog des te eerder hebbende laten bewegen, om dat de scheeps verhandige swaerigheijt maecte voor ymand van onse 9 tot grisse aan te loopen, en de voorsz vracht ten hoogsten maer op 60 a 70: R: zoude oomen te staan — des dan oocq dit verhopen bij u Ed:e voor welgedaen zal werden aangenomen Tot macassar hebbenwe zedert 25:e feb: tot 16:en maert stil geweest, in welken tyt den heere Admirael Corn speelman geduijriglijcken heeft te vergeefs geijvert, den oorlog aldaar door bemiddelnige ten eijnde, ende den vijand tot accoort te brengen, welke passagies in desen niet uijtbreijden, om dat die besognies alle pertientelijcken g'annoteert u Ed:e gewis daar van — speciale Cuntschap zal werden gedaen, door d'E: heer admt. speelman hier voorn gemelt, waar aan wij ons zeer eerbiedelijk gedragende, voortgaen, in generale wijse van opgemelte maccassar te zeggen, dat de saaken byde genade godes en bysonderen yver vanden bevelhebber aldaar soo prosper souden, als imer te wenschen was, werdende den vijand door approchies van d' onse dagelijcx meer en meer benaut. zulcx we tot op de distantie van Cleyn musquet schoot hamboppo genadert, niet als nog 2: maleytse buijten werken van strant landtwaerts op zijde ende recht voor ons hadden, het velt en zee het den vyand oocq voor d' onse geheel open, niet als zijn agter uyjt togt van Combouppo goawaerts voor zig behoudende, alwaer de weeste grooten en Cronron zelfs de meesten tijt haer retret nemen, men moste sich — overzulcx ten alderhooghten verwonden, hoe den vyand nog soo hartneckich niet meer betrachkende den aangeboden vrede, onder aanvaardinge van het bongaijse contract te amplecteren, daar haar nochtans duijdelijcken genoop en tot verscheyde maln aangewesen was den wech en middel tot verlichtinge van sulcx als haer en het voorsz Contract ondragelijcken mogte sijn en niet geheel en frecte tot nadeel of disteputatie van d' E: Comp:e en bontgenoten, Ed:e Achtbare heeren Sernate.
Den E: h:r Admirael speelman dan dio lange onder wapen schorsinge te vergeefs met den vyjandt hebben gehandelt ten fijne van accoort, en zy tot teeken van obstinaatheijt, en gewis om hare ruine te vhasten, het aldereerste de wapen oeffeningh door het canon op d'onse — hervat hebbende, zoo verlieten als hiervooren gesegt op 17:e maert de rheede van macassar de saken in soo prosperen staet, ende den E: heere Admirael speelman in goede gesonth wel gemoedigt ende volviers, maar na onses geringen oordeels niet wel genoch geadsi van gequalificeerde dienaers, behoudende mits overlijden van Capt:n de bitter nae het vertrecq vanden Inpotenten Capt:n dupon (die zin demissie reets hadde g'obtineert) eenee overigh den Command:r vander straten, deswe al schoon wel bedoghten zijn E: vrijte disponer hadde, efter volgens onsen pligt den geriigen dienst van onsen prsoon zijn E: tzij in wat gelegentheijt het mogte wesen, voor een a 2: maenden onderdanich hebben aangeboden, maer zyn E: generensh: ons hebben gelieven te favoriseren spoediger met onse beswaerde fomilie ons largerende, zoo hijnwe met het jacht willegend: op 20:en april voorgangen tot ternate wel g'arriveert, hebbende onderwegen in bouson vnomen volcomen stilstant vande voorheen geresene querellen aldaar, zoo datwe die plaetse sleghts met begroetinge vanden Co: wes dE: h:r Adm:t Item met aanmaninge tot afzenden der geeyste bontonekn voor macassar passeerden Jn ternaten hebbenwe alles vredich en rustich mitsg:s den E: h:r praesident maximiliaen de Jongh tamelj gereconvaliseert en hertrouwt met de Joffr: Cornelia dircx Jonght weduwe wyle Carel de Ricq gevonden, en gemerct zijn E: aangenomen heeft wijdtlucstiger uEd: van alles rapporteren, zoo zullen ons ten principalen voor dees tyt daar aan gedragen, ende met allen yver betrachten u Ed:e voortreftelijk conquest in desen gerusten standt te conferveren, waer toe ons den almogenden godt zijne genade gelieve te verleenen Aanden Co: van tidoor, Is alhier op ons aancomen. gel:jk tot macassar aande ternaatse maij:t u Ed: brie en presenten met behoorlijk solemniteijten doen bestellen, zende die van sidoor nu in houden vanden heere praesident maximiliaende tongh derwegen zyne verdere dancksegginge en schryven met geschenoq tot uEd:e over opgemelten vorst blijft in sijn oudt humeur nog erschickelijk en zal veel licht tot retour vanden feruataan alweder eenige cleene pretensitje bewaren, dog wij zien deselve tot nog toe van seer geringe emportantie, zullende die twee vorsten mits hare nae aangrensinge noyt soo geheel effen concureren, dat te niet tusschen beijde een middelaer behoeven zouden, haer na haren aen inde balance recht te houden. waer toe wij dan oocq tot minder fassidie van u Ed:e onse neerstigheijt altijt zullen aanwenden Den h:r praesident maximiliaen de tong zal gewis in zyn E: te doen rapport, mentie maken van seker getugjt herwaerts van mindanauw overgewaeijt, nopende invasie door den gehaarden Chinees opde spaense conqueste inde pilipinas gedaen, en alhoewel die tyding alsnoch voor men geheel zeker en van werden aangenomen, zoo en Is deselve by ons alhier om der Chinees voorigh gedoente in gemelte manljas niet geheel cunnen ongeacht blyven, zullende vsulcx gelijk den heere prasident maximiliaen de tongh, des met ons eensts, het noodige eerste werck zijn, na ons orancq vermogen met alle vlijt het herfortificeren deses Casteels na uEd:e E: intentie te vvolgen, gel opgemte. zyn V: ons daerin voorgegaen heeft, saonde de puncten Riael en dielolo reets in volle postuir van deffentie, maar het groote bolwercq,/ noch in sy wesen als het was:) zal al eenigen geen Cleijnen arbeijt na reg slepen, gelijk uEd:e voordes ten principalen vertoont zij, behalven welken nu nog bevonen hebben, dat voorsz punct seen wer op zijn zelven geworden zijnde:) geheel daar bij zijn strijcqweringe uijt andere puncten verlooren heeft, t geen niet zonder openingh der fortificatie geredresseert werden can, en efter onder uEd:le corectie nootsaeckelijk moet. zoo zal dan oocq tot meerder segourante het welke bontgenoten nog alle evenyverigh in hare saken, soo en was bij continuatie vandien (:dat godt geve:) niet anders te besluijten, of sonden door hulpe van almogenden godt de affaires aldaar in Corte door een victorieuse wapen oeffeninge ten gewenste eijnde lope den 50: van ternaten hier op siende, en door de verdere bontgenoten daartoe vermaent, heeft rig alhoewel desselfs mag:t huyssaken hem herw:ts nodighden laten bewegen, het selve gewenste eijnde aldaar afte wagten, om dat des te victorieuser herw:ts te keeren, zulcx wij alhier verhopen hem van dit Jaer nog van agterom benoorden selebeste huijs te vrijgen,
zee bolwercq in volle defentie eerst moeten werden gebracht, om d'openingh van het groot bolwercq staande den arbeyt te defenderen, zulcx alswe faciel genoch zullen cunnen te wege brengen en in corten tijt zal connen geschieden, indieuwe niet tegenspoedich werden— in het versamelen der materialen, ten principalen uijt kalcq bestaande, waar van al reets — 2: oevens van 20: vademen int viercont door den heere de Jonge aanbesteet, onderhanden en heer nae vaerdich zijn, — Gemelte aanbesteding heeft gen: zijn E: tot mindere oncosten als 't gagieeren van mardijkers alhier omtrent het een en 't ander zoo veel beginnen te vorderen als mogelijk zij, maar heeft ons oocq mondelijk gesegt te twijffelen of alles zoo zal willen continueren overzulcx indien naderhandt: eenige cleyne veranderingtjes geschieden, zoo versoecken demoedich uEd daar op te rusten en te geloven dat ons niet als door nootsaeckelyckheijt zullen laten bedwingen, en in alle gelegentheijt zoodanich vigileren als getrouwe dienaren betaemt, op dat u Ede in toecomende nog meerder werden bewogen onse behoeftigheden met hare goede gunste te ontmoeten. — Een der twee geprojecteerde huijsen voor Coopman en predicant binnen het Casteel ts reets voltogt, en — wert door den Coopman bewoont, zullende het ander niet eer connen werden begonnen, voor — en aleer des praesidents logiement sal wesen voltoijt t geen nootsaeckelijk voor gaan sal moeten, om de fortificatie van het groot bolwercq niet te veragteren, die dan oocq niet eer sijn aanvancq nemen can voor dat het gen praesidents logiement vaerdich zij, tot het zelve heeft den — heere praesident de Jongh de meeste houtwerken al versamelt, en oocq ten deele vervaerdigt zoo datwe desen tare geene houtwerken van Java gecregen hebbende, daar by soo heel veel niet g'incommodeer zijn zullen, hoopen verder te proctiseren op dat voortaan de meeste nootwendigheden alhier werden gevonden, maar zien efter qualijk canse ten eersten zoo veel bequame affuijtplancken en swalpen aande handt te crijgen alswe eerstdaegs — behoeven zullen, deswe zeer nederich versoecken dat dit gebrecq met uEd:e believen ons van — Java moght werden gesuppleert, zullende 70: a 80: stucx goede bequame dos tot sware cffuijten. nevens 80: a 90: swalpen genoch doen vonnen, wat materialen meer hier niet gevonden en van Costy 't onsen behoeve zullen moeten gevordert werden. zullenwe naderhand, beter ondervinden, en daar van u Ed:e eerbiedich Cuntschap doen vooraf heeft ons dit den heer maximiliaende Jongh te kennen gegeven, dat de Cassa alhier van pen zeer beroeijt, en het vertier van Cleeden geringh zij, dat oocq de provisie van rijs niet boven de 6: maenden zal cunnen strecken, nopende het eerste hoopen effer niet verlegen te raken, maer nopende het tweede hebben bedacht het scheepje de vliegende Cauw ombaet daer van nae amboina te zenden, niet twijffelende of zal van daar ons cleyjn gebrecq genoch Connen werden. gesuppleert, en zullenwe inmiddels oocq bevlijtigen dat hier te lande dit voorhandtse raizoen zoo veel aanplantinge wert gedaen, als mogelijk hij, de manado al schoon bevredigt staet desen tare zoo uijt opgem: zijn E: verstaan zoo veel niet op te werpen, en dan nog laet in het Iaer aan te comen, maar van mindanauw comt ons met 16 lasten te boet zeker tonckje den burger Craen leendersz toebehoorende, en voor weijnige dagen hier g'arriveert, 't geenwe voor d'E: Compe zullen aanslaen, stellende over zulcx vast ons van dat gebrecq almede geringo te sullen ontlasten — Bij raetspleinnge heeft den h:r praesident maximiliaen de Jongh op 26: voorgangen voorgedragen, hoe incommodabel het zijn E: mits nog aanhangende inpotenth:t en belemmerde familie. zijn zoude, de wijs over amboina te nemen, bespiculerende of het bootje de Raeuw hier nu mits gorcums overblyven zullende connen werden gemist niet en zoude connen werden in plaets van wilgend: over amboina versonden, te meer gemerct het selve wilgenb: cleijn van ruijm met de bagagie van opgem:te h:re praesident en eenige vande 2000: kippen fidoreese bast londt die uEd:e voor bat:a hebben geeijst gecorgeert, geen ruijmte altoos overhouden zoude, om in amboina eenigen dienst te doen, waar op zijn E: dan met ons advijs gesterct, geresolveert heeft met gen: wilgend: de reijs over macassar na bat:a te nemen, en ingevolge van dien zoo versenden nu 't effens besijden zijn E: na geseijde amboina de raeuw en loenen, beijde, — haer E: aldaar int welgevallen stellende, welcq van twee 't haren dienst in plaets van wilgend: aldaar te behouden met versoecq dat ons het ander met 20 a 30: lasten rys weser gelieven te rugh te senden, om dan nog het selve tegens het uijtgaan van aug:o met onse laetste aevijsen, boecken en papieren van hier wederom te ontfangen het