Compe selven opkoopen, om wederuijt te venten aende inwoonders, 't welck d'alphourisen woonende omtrent voorsz Passar, ende haer Zagon, daer te merckt brengende, oock nijet ongaern sien souden, alsoo wy van de onse vrij meer crijgen souden, daer nu als gedwongen worden, vande Kesfingers met de hare, om soo goet Coop te geven als het dese jonckers belieft; Wy hebben de voors resolutie niet getrocken, als voorgaende schriftelijk Communicatie met den Heer Gouvernr van Amboina hier over gehoude, gelyck oock andre saecken daer geen haest by is, gaern met syn E. overleggen, als vande voorslagh hier voor aengehaelt, als oock om de Cherammers van Nova Guinea aff te weeren, die daer sonder passe van sijn E. komen, daer noch geen bescheyt op hebben, sijne E. is van onze meeninge mede geweest, ende sal in Amboina van gelycken het soo mede stellen met die lieden, te weeten, met de quaetwillige Cherammers: Hooch achtbare Heeren, als de middelen soo int werck gestelt worden; gelick wij ons uijtterste vermogen daer toe sullen aenwenden, maecken wij niet veel swarigheijt, in die lieden haer woelen ende Pitsjaren, 't sal alles alenx wel selffs verflauwen Ende doot bloeijen, en sullen dese roervincken in haer schelp bliven, en dese quartieren van die kandt wel gerust blyven; Doch soo 't anders mochte uijtvallen, datter een 't samen spanninge geschiede, en sij 't een off 't ander schelm stucq aen rechteden, 't welck diende gebroocken, met macht, met jnvasie te doen in haer landt, off met de belegeringh te maecken, voor d'een, off d'ander stercte, daer sy haer hadden geretireert, soo dunckt ons, nae ons geringh verstant, dat Amboina, soo wel als Banda hare machten behoorde toe te leggen, tot uijtvoeringe van soodanige agressien, om t'samen gevoeght synde, te stercken ende gewisser te gaen; Hoewel men mijns oordeels
Banda den 25. april 1663. oordeels noch al met light daer toe behoorde te komen, maer met cruijssende Chaloupen liever noch al meer hare vaerten te benouwen, en al te met hier en daer eene Negorye te verrasschen, en in den brandt te steecken, en partye volck en menschen met schielijcke invallen te bespringen, dan aen desen, dan aen een ander oirt hare zagou boomen om te vellen, ende soo geduijrigh in alarm en benautheijt te houden, wel toesiende met sneedige vaertuijgen dat gene roberyen om, en op onse eijgene stranden ende visschers konnen plegen, ende alsulcx geene voordeelen doen by hare rebellie, maer gestadich affbreuck, en ruine van't haere staen te wachten, alsoo by de grootste Victorie op dese luijden d'E Compe noch al schade komt te lyden, en om te revengieren de doot van 8: a 10: menschen, dan noch wel hondert off twee bij comen te sneuvelen, behalven noch de groote oncosten daerom te doen; De voorgaende Victorien geven ons geen seeckerheyt jegenwoordich op die lieden, soo souden de volgende Victorien, dogh oock nijet meer versekeringe voort toecomende konnen uijtwercken, als dan Amboina alleen niet diende soodanigh die lieden aen te grijpen, gelyck even geseyt hebben, als men tot het extreme soude komen, veel min soude bande alleen met syn minder macht vermogen soodanigh werck te verrechten; soo besluijten wij dan nae ons geringh oordeel, en seggen onse meninge, gelyck u Hooch achtbaerheden ons bevoolen hebben, dat nijet uijt konnen vinden, waerom dat veranderinger behoorde gedaen te worden, in het gebreden over CheraenGoram &a want alhoewel banda wel nader leyt als Amboina, soo soude eghter uijt Banda nyet konnen verricht worden, als met de compste van de hulpe van Amboina, en soo men al niet quame tot het Extreme, maer met kruijssen die lieden moste plagen, en met jnvallen haer en daer, en en springtochjes, soo moet en can by Banda soo wel als by Amboina, ende by Amboina soo wel als by Banda op u wel Edle ordres dat kruijssen werden waergenomen, elck naer advenandt zyn macht als u Edle haer believen toe te voegen, en soo wel als u wel Ede ons nu belast hebben te doen, en wy oock gedaen hebben, ende voortaen sullen doen op de maccassaren en en andre
April 1663 andre vreemdelingen omtrent en in die gewesten sonder daerom al weder het gebiedt te veranderen, soo u Edle mochten dencken, dat een saecke aen twee bevoolen, soo wel niet wordt beharticht, als by een die 't hooft is, gelijck oock de Romeijnen daer gelogieert waren, ende onse politycque rechts geleerden oock stellen dat gemeinschap maeckt tweedracht, Communio parit discordias, en daer ons spreeck woort op uijt loopt, dat geen goetmeer verlooren gaet, als gemeen goet, soo als was dese— swarigheijt over te comen, soo dese Gouvernementen tot een gebracht wierden, dit soude seer ontsachelyck klincken inde Oren van dese Belhamers, en oock wel andere Vijanden, voornamelijk maccassaren en Europische.