Vand Ternaten den laesten Augo Ao 1679: sergt commandant van maccquian van den 6en feb: blijken kan, daer hem in aengelast wiert bedectelijck te hooren en verneemen wat met het cruijt doen wilden, dat den onaerdigen serg:t in't openbaer deedt, doende alle de opperhoofden bij hem komen weeten willende wat sij met het Jongst gekochte buscruijt in't zin hadden ofte doen wilden, niet te min waeren dese maquianders soo onbeschaemt gelijck noch gesegt is, om naeder eijsch te doen ende voornamentlijk den senghadje van guoffagita een onbesuijden rouwen vent, de E: comp:e mede gansch ongenegen ende — vande macquianders naest den Captn Laut rhetij en sijn broeder den senghadje den aldervinnigsten te rekenen naderhant lieten sij dan dese dan geene wapenen waer mede selfs niet te regt en konden komen met verloff alhier in't Cast:e vermaeken die in plaets van vermaekt te werden, opgesmokt ende ten merendeele door onsen baas onnut — gemaekt wierden daer naer gingen den goegoegoe en Captn laut — nethij contrakt met de E: comp:e aan, om balcken te leveren, neemende elcx maer twintich nx:m voor eerst waer voor den captn Landt inder haest thien levende, maer toen weeder tot dertien stucx balcken 't zestigh nx:r op nam, veijlende mede seeker prince stuckjen dat op Ciauw inde vesting seijde te leggen, om 'er— al gelt aff te maeken, wel weetende, dat soo— wanneer quam te vlugten, daer doch niet aff hebben en soude,— sij
Van Ternaten den laesten Augo Ao 1679: sij maekten het oock zoodanigh dat sijde brieff en schenckhadje van uEde hoogh achtd:r bequamen, wleijende en streelende ons met het geen wij gaerne hoorden, en zaegen, dan schonck den Coningh de E: compe de kalck die reets gebrant was ende sij doer niet meede neemen en konde, dan seijden sij den coning was voorneemens achter jelolo noch vier groote kalckovens tot den opbouw van dat bolwerck te laten branden, en wilde met al sijn volck en maeht daer aen vallen, met meerder diergelijcke beuselagtige en valsche beloften, waer mede noch eenige goederen op sijn nagel enkentenisse wierden verstrek meerder moeijten deeden sij om s' Coningh kist met eenige van sijn overgeschotene schatten, soo — wij gelooven, weder inde kluijven te hebben. welcke kist sijn hooght den gouvr op sijn vertrek in bewaringe gaff, om daer van verzekert te sijn voor brandt als anders, als oock op dat den gouvr aen't zijne bij leeven offte sterven mochte geraeken sijnde een Coning den selven al eenig gelt schuldigh maer 't was al vergeefsch alsoo den gouvr die niet als aen sijn hooght selfs weder — en wilde overleveren die hem deselve te bewaeren hadde gegeven en niet gaerne schade en hadt van den welcken noijdt het minste voordeel begeerde oock woelden sij uijtdermaten, veel om den nu overgaende en genaemde hagie, dese schrobber was — met een magindanauwsche Jonck alhier aengekomen, en zoude ons hebben konnen onbekent, gebleven sijn, maer alsoo op d' aankomste der eerste vaertuijgen van daer de hooffden waer te kennen gegeven hoe grooten ondienst de E: comp:e geschiede met soodanige banthemse paapen herwaerts over te brengen, die nu eenige jaeren, naer den anderen tot
Van Ternaten den laesten Augo. 1679: tot ontrustinge der moluccos bedektelijk waeren overgesonden gelijck 'er eenige in limauw mede waeren omhoels geraekt, die die inwoonders tot sulck een hertueckkight en wanhoop hadden weeten te verleijden soo wiert desen gast twee off drie daegen naer dat het Jonck verscheenen was, dus door een magindanauwsche paep selfs aengeweesen, t zij dan ten jnsighte der E: comp:e om die dienst te doen off uijt nijdigheijt en wangunst, op dat in hunne — spoelinge niet vallen en mocht ende de veste brocken becomen, alsoo hij sigh een hijlige noemde en een arabier noemde die verschijde maelen aen het graff was geweest sijnde nu seeven jaeren verleeden uijt zijn landt naer banthem vertrocken weesende sijn geboorte plaets een weijnigh booven mocha, maer alsoo den gouver hem naer veele — bij sonder heeden, ende seer aenmerckens waerdige saeken als toen aldaer voorgevallen vroeg (alsoo op dien selven tijt in arabia was geweest) ende hij bevonden wiert nergens van te weeten, dat hij oock bekende noch leesen noch schrijven te konnen, ende hoe wel gantsch onbeschaemt en stout van opsight, meest in alles leuterende — soo vonden goet hem in versekeringe te houden te meer hij sigh eerst veijnsden de maleijtsche taele niet te verstaen de welcke niet alleen wel en verstont, maer merkte selfs naederhant dat oock onse nederlantsche taele eenigzints kundig was, het scheen in't eerst off de ter nataenen om desen eenigen man, een orloog met de E: Comp:e als toen al souden hebben aengevangen, doen— lieten het eijndelijk weeder vaeren, eenlijk omde 500 rx: (in plaetse van de halve recognitie van't verloopende jaer, dat zij onbeschaamt eijschten)