In somma, hier was een volschapen goet reght tot den oorloge, om dewelcke wis te nemen, ick ten aenvange van min Gouverno, sonder tegenstreven, den Tidorees soo verre met de rebellen seer gaerne sagh inseylen, ende sulcx te lievers om dat als doen de maccasse armade in amboyna niet was gearriveert door welckes non paresse, den heere arnold de vlamingh met een redoutabile maght aldaer aenwesende, de handen ruijm moght crijgen, om vE: wapenen op Tidoor te transporteeren, ende 't selve van alle sijne nagelboomen te beroven, maer naderhandt tijdingh ontfangen hebbende, dat gemelten Maccassaren in amboijna (hoewel laat in 't mousum) te lande waaren gecomen, raackten wij hier in twijffelingh, wegens 't project voorsz:. ondertusschen sloegen de Castilianen voor van 't houden eener montgemeenschap tusschen de twee respective Coningen ende twee gouvern om alsoo de ditferantien te vereffenen, maer ick hebbe daer geen ooren toe gehade dogh in 't Conniveeren vande Tidoreesse baldadigheyt, ende gevolgens 't capteeren van oorsaecke tot een gereghtigh oorlogh, is my ter handt geweest, extract van UE: missive in dato 13: april 1652 aen d' H:r Gouverneur Generael ende raaden van India geschreven, waerinne VE: genegentheijt tot den Tidoreessen oorlogh wytloopigh ende uytbundigh gemerckt wert. dogh heeft het vE:s niet gelieft daerinne te ordineeren, hoe wij 't in sulcken gevalle met de Castilianen souden maecken, namentlijck ofte wij (soo si sustineerden den Coninck saidj als haare geallieerde onder het 5 artyckel des vreden contracts mede begrepen te sijn ende gevolgelyck by onse hostile invasie bestonden hem met de wapenen te helpen) alsdan van ons voornemen tot den oorlogh liever souden desisteren als met haar in contensie ende vredebreuck raacken, dan ofte wij onaengesien
onaengesien alle haare allegatien, effer met de saacken souden voortvaeren, vorders was uijt gemelte schrijven te beoogen, dat UE: gevoelden den Coninck van Tidore syn lant by forme van usurpatie te besitten, ende desselfs croone van ontfan met reght toebehoorde aenden Coninck van Ternaten: dewercke dan met VE: in contract verbonden sijnde, van alle de nagelen in sijne landen groeyende, aen s Comp:s ministres te leveren, consequentelyck gehouden was, oock de specerijen van Tedoor niet te laaten vervreemden, ofte sijne wederhoorige onderdanen (gelyck in sulcken cas die van Tidoor oock wesen souden) met adjude van UE:e oorloghs maght te dwingen, dit soo ick niet beter weete, is het pit van gemelte missive, nopende den staat in Molucco. sijnde UE: wijders becommert dat bij tijde van vrede, door d'onderlinge Conversatie tusschen macquianders ende Tidoreesen, de nagelen VE: Competerende in vreemde handen moghten comen te vervallen. gelyck dan voor desen den oorlogh tusschen Tidoore ende Ternate allenthalven raadsaem ende om voorsz: oorsaecke doorgedrongen is geweest.
Maer Mijne gebiedende heeren, nogh mij nogh mijnen voorsaet, is wegens 't reght des conincx van Ternate op Tidoor naer verscheyjde Exacte ondervragingen ende examinatien, in 't minste niet gebleecken, wel dat vanden Jaare 1523 dat de portugeesen op Tidoor begonden te nestelen. altyt (dogh met verscheijde intermissien) hevigh is geoorloght, waerinne den Tidorees, vermits den Tarnataen veel stercker was als nu, gemeenlijck de swackste viel, tot dat eijndelick Tarnateus Coninck door de Castiliaren heel ende al gedivaliseert wierd, hoewel naderhant door adjude van VE:s wapenen onder den admirael Mateliert wederom op de been geraeckende ende hebben daeromme voorgangen Iaare mijne Heeren gebieders op Batavia herwaerts aen geadviseert, dat haer E. den oorlogh met Tidoor wel 't seeckerste werck voor d' E: Comp:e reeckenden, maar dat weynigh aparentie sagen, om met goet reght daertoe te geraacken, namentlyck, Terwyl wy met de Castilianen in vreede syn, aen d'ander sijde was den heere Superintendent arnold de Vlamingh wel genegen tot voorsz: oorlogh, voorwendende oock eenige middelen om goet reght tot deselve te winnen, maer sustineerde evenwel in sijn E: schrijven van 4:en Maert: 1652, dat de tyden nogh niet wel veelen moghten, om meer werckx op den halse te haalen, als d' E: Comp:e albereeds had, ende dat niet sonder reden, ten aensien van d' oneffene staet in amboyna ende dat Mandersaha met nogh een ruyjmen hoop sijner rebellen, ongereomilieert wase men. ero