Oranbaijs ider met 14 a 15 man, asigaijen, pijlen, boogen, en cristen toegerust, pangaijsen naer ons toe, daer op noch andere volghden, ick waerschoude den Luijtenant en schippr dat sij wel toesien, en op haer hoede wesen souden, en laaten de soldaten voorblijven, en haer geweer om laage heijmelj bij haer leggen, liet oock de steenstucken op roeijen, en de hant granaten voor den dach crijgen, want de queijen die met den Maccasser handelen (gelijck naerder handt aen haer bespeurden) niet te vertrouwen sijn, dicht achter ons comende, beschoude, haer met aendacht, en waren altemael jonge kloeck uijt gelesen gasten, middelmatich van statuere, maer groff en geseth van lijff en leden, konde geen vreese meer aen haer mercken, maer deden haer best met roeijen, als off sij ons al gelijck hadden willen aen boort klampen, onder andere kreech een Oranbaij in't Oogh, die voor uijt pangaijde daer een moor in hadt wonder baes, van wesen, die in lencte en dicte d'andere verre te boven ginck, met een witten tulbandt om sijn hooft, en een gouwe cris achter in sijn goedel, 't scheen meer een Boutonner als een queij te wesen, hadde oock cloecker volck bij hem als in d' andere Oranbaijs ick belaste dat men niet meer als een ofte ten uijtersten twee Oranbijs souden laaten aenleggen, en niet boven 5 a 6 man sonder geweer overcomen daer mede soo meijnde desen backeleijer, die de voorste was, over te sprin gen, maer ick stuijte hem, en belaste dat hij sijn Cris affleggen, en in d' oranbaij overgeven soude, 't welck niet en deede, en bleeff ter sijden van ons boort mij bars staen aen kijcken, onderwijlen dat ick nae d'ander sijde eens omme-sach, was hij besich om weder over te stappen, dan sulcx gewaer wordende, vatte ick sijn cris, en wees andermaal dat hij die most van hem geven, doen sprack hij eenige woorden tot de gene die bij hem stonden, en leijde sijn cris aff, op sulcken wijse liet haer binnen scheepsboort
scheepsboort komen, en anders niet, hiel haer oock achter bij ons, en liet niet nae vooren gaen, konden niet veel met haer spreecken, door dien weijn Bandandes en noch min maleijts verstanden, dan liet haer twee a drie Eliphants tanden sien, daer seer graech naer scheenen te wesen, en den tolcq vraaghde nae slaven die timmeren, prauwen en Oranbaijs maacken conden welcke seijden genoech te hebben, maer hier en daer in't bosch, en niet bij de handt te wesen, gaff haer te kennen dat onse scheepen eerst daghs van Tenimber sullen volgen, om slaaven voor gout Eliphants tanden en cleeden te reuijlen, maer dat die binnen door souden loopen, en soo sen genegen waren met ons te Negotieren aende west sijde van groot queij na haer compste vernemen, en haer slaaven derwaerts brengen souden, liet oock vrangen waerom sij gelijck d' andere queijen in Banda Jaerlijck niet quamen handelen, daer op voor antwoort gaven, dat sij in't Ooste Mouson als wanneer de westel:k queijen naer Banda varen, een lager wal hebben, en haer Joncken niet affsetten connen, 't welck maer een frivole uijtvlucht is, want de queijen haer niet op zee begeven, voor dat den Oosten wint meest verloopen, en sijn cracht verlooren sij, soo dat haerder veel door gebreck van coelte, in calmte met de stroom, Banda mis drijven en op Ceram als d'uijljasserse Eijlanden vervallen, bespeurde uijt t'een als 't ander datse met den commercie drijven, en geen vrunden van d' Hollanders sijn, Jnsonderheijt die Boutonse Moor, die de broeder waes, soo de tolcq mij seijde, van d' opperste Orangcaij der selver Negorije maer een treijdoor, en verrader, die niet goets met ons voorhadde, hadt alden tijt door sonder een woort te spreecken, met loncken en wencken, d' ander teijcken doende, 't welck mij quade achterdocht gaff, vont goet bij tijts ons ancker te lichten, en dicht bij de tijnangh te setten, daer mede haer van boort dede affgaen, quamen alsoo op 23 vadem beneden de tijnangh ten ancker, en liet de tijnangh op sij aenleggen, om haer mast nae ons best vermogen te repareren, het onstuijmige weder continueerde als noch en soo haest wij beijde de stucken vande mast over hadden, quam over 't geberghte een harde Caecke en buije, daer mede ons ancker door slipte, en wierden driftich, sulcx metter haest het ancker te huijrs haelden en seijl maacten, om niet verre vande wal aff te raacken, laatende de Tijnangh dien dach en volgende nacht achter aen sleepen, met haer focke daer bij liepen alsoo Noordewaert op inde bocht, en brachten de stucken vande mast met clampen ende woelinge weder vast aen een, die wij 't savonts jnde Tijnangh overgaven, maer condeuse doen niet oprechten, liet haer aen seggen datse de gantsche nacht vueren, en soo de touwe door hart slepen quam te breecken, en sij van ons te geraacken, van verre met een steen stuck, en van nabij met een musquetschoot waerschouwe souden, jngevalle haer jets mochte schorten, en soo dicht maacken bij ons te blijven als mogelijk sij, wij souden op haer passen en cleen seijl gebruijcken jnde eerste wacht nam de wint aff, wiert bequaem weder, 't welck alder nacht Continueerde, sagen jnde bocht veel vieren op het strandt, en in het geberghte. 19:e do Smorgens met den dach waren dicht onderlandt, en hadden een groot eijnde weeght vande Negrij Wera inde bocht Noordewaert op geseijlt, het waes moij stil weder, sagen in't geberghte en om lage eenige Negorijen leggen waer van d' Jnwoonders met groot geroep malcander toeschreuden en- de tisfa sloegen om te vergaren, en de Oranbaijs aff te setten, soo dat het wel scheen een boeren alarm te sijn, liepen nae de wal en setten voor de Negorij Gaijfoutij op 23 videm sant gront, onder tusschen quart 17:
de  queijer van alle kanten, als uijt een mirenest op ons aff, in ider Oran baij 13: 14 a 15: man gewapent gelyck die van wera met Crissen, a segaijen pijl en boogen, hebbende voor een breet Iser weijnich min als een spannelangh, ick gaff ordre als vooren, en liet haer sonder geweer overcomen, doe scheenen soo slim niet, en beter te vertrouwen als die van wera, soo dat haer wat meer toe liet, vernam hier eenige die wel in't Maleijts Ervaren waren, onder andere een outman vande Negorij dirato ofte Haer, ende seecker queij genaemt Johannes, die in Banda gedoopt, en voor desen tolcq wees, van dt Iohannes Priserius, wt welcke verstondt dat de Oostebk en westebk queijen langen tijt in Oorloge geweest, en hier door verhindert waren, Banda als voor desen te frequenteren, maer dat de peijs nu gemaect ofte ten naesten bij getroffen was, en van meininge waren 't aenstaende Ooste mouson weder met haer Ioncquen in Banda te comen, 't welck haer recommandeerde om met de Hollanders kennisse en vruntschap 't onderhoude met eenen kuntschap doende vande comste onser scheepen om slaven te han delen, belastende datse de westel: queijen hier van verwittigen, als oock onse scheepen soo haest die aende west sijde van queij waren gearriveert waerschouwen souden, om beoosten achter groot queg om te loopen, alwaer na haer seggen een goede partije dienstige slaven voor de Compe te becom sijn, vande Negorije Sarousson quam een tolcq aff genaemt Requena, de broeder van Balij Eladt, naer 't aensien een discreet sachtsinnich man, desen onder vraaghde ick de gelegentht der plaetsen, en gaff mij te kennen dat groot queij aende Oostsijde bestaet in drie deelen, ofte om beter te seggen, heerrijckheden, d' eerste strect sich nae 't suijt eijnde van groot queij welckers hooft negorije is wera (bij hem genaemt fera) daer wij eerst ten ancker sijn gecomen, hebbende, ondersich verscheijden soo als Negorijen, dat is beurschap en dorpen, en sijn queliwatou, saterij, Toutoureaen, Waijdouar, Werevan en oiwatto, dese handelen met den Maccassaer, soo veel ick hebbe connen mercken jmmers houden geen gemeenschap met die van Eladt, Riwoun, veel mijn met de Hollanders, de tweede Heerlijckht begrijpt in sich de gantsche bocht vande Negorij wera aff, welckers hooft Negorije is Cladt, Niwoun, anders gent Eladt Timor, tot onderscheijt vande Negorij Eladt, aende west sijde van groot queij gelegen, ende heeft, onder sich verscheijden soo, als Negorijen, te weten Ovelij, gaijfoutij, Wereua, Waor, Larouston, Oijnangan, Masoain, herin, Wacola Olima, en Oiwa it, die altemael binnen de bocht liggen, ende voornaemste Orancaija der selver is Balijbladt, de broeder van gemelte Requeua, de derde heerlijckheijt begint achter den Noordelijcken hoeck van dese bocht en loopt tot het Noort eijnde van groot queij wort genoemt Mauriwout waer van de hooft Negorije is queliwair, daer onder dese soa en Negorij sorteren, Oukewerin, hamanij, herouwain, watoularij, Outerouan, Elij, soirarat oirato, alsoo genaempt vande Bandaneesen, vande queijen haar, ende wair, ick vraachde Requeua waerom sijn broeder Balij lladt, tot ons niet aff quam Excuseerde hem, op de veerheijt der plaetse, begeerde dat wij voor de Negorij Eladt, die omtrent ½ mijl weeghs voortwaert op lach, ten ancker comen souden, daer mede sijn affscheijt nam, ende vereerde hem van mijn partijculeere een cleetjen. de Tijnangh sijn mast ingeset hebbende, gingen onder seijl, om voor de Negerij Eladt te loopen, maer de stercke stroom die bij de wal langhs de bocht uijt schiet, en scherpe wint setten ons gedueri van het lant aff, dat dien dach en volgende nacht niet conden beseijlen de plaetse daer wij van daen gescheijden waren, dus hielden het over en weder gaende, tot sanderen daeghs. 20:' do Smorgens kregen de wint wat ruijmer, bevonden ons een weijnich boven de Negelijx Cladt, die in een Jnwijck vande bocht, onder een groote cloove van't geberghte licht soo