Casteel onder de landraden niet tourbeuren om gaet, hoewel tselve voortyts pleegh bepaelt gehouden te worden, onder de voornaemste 4a5: leden, doch naderhond mits veele soleantien vande vordere Collegianten Is dese vrandering gevolgt. en ni laetst bij meerderheijt von stemmen onder hun verklaert de beutte voor dit moussen gevallen te zin aande pattij van waij. maer waer tegen de andere veel kunbbelingen moveerden. als ziende op een groote leverantie. en dienvolgens goede proffijten. gemerct den Juredaatchin van syn salaris van ElccRd: een stver: trect, ten laetsten na veele betwistingen wiert tot een accommodemt met toestemminge van gem:te pattij weij uijtgevonden en vast gestelt. dat nu — en voortaen en proffijt oocq alle d'andere orangkaijen Cameras te baet most comen, namentlijk den Juredaatchin zoude in vergeldinge sijner moeijte 1/½ van 't geheel voor aftrecken, en de rest over 't geheele Corpus verdeelt worder in evematige portie DEcrecoiren zijn van onder tijden gerichtet tot gemeene bescherminge der landen tegens eenige attentanten van roovers en andere quade gebuijren. 't zij tot deffentie ofte oocq wel offentie na de sake mochte comen te vereijsschen, nu zijn zij gehouden alle Jaren eens den tyt van een maent, op eygen costn, met den gouvern:r ofte die zyn E daartoe belieft te committeren, de visitte alomme te doen, dog langer uijt blijvende moet d' E: Comp.:e de mont Cost. zynde een pont rys voor tder man verschaffen waer bij haer Ed: tot Bat:a nog hebben believen te voegen een stuijver ofte andersints instede van een, twee l Rys welcke visite gemeenl. gedaen wort onder de stille tijt inde maenden van october en novemb: dog ts nu t zedert 2 a 3 jaren door ongelegentheijt niet bijde hand genomen, hoewel het anders nodich genoch vereijst, als een middel wesende waar door de Inlanderen in goede derotie, en onderdanicheijt werden gehouden, en voornamentlijk die van Cerom, want wij al hebben beginnen te mercken dat het nalaten van dien, uytsporigheijt veroorsaect heeft, en misschien nog meer veroorsaken zoude, indien desen naest volgende tijt niet derw:ts insonderh:t nade buijten ofte noord Cust van Veram voorsz uytgevaren wer, inmiddels dese en voorleden jaerse hoffdienst, daerom bij ons niet versuijmt zijnde, hebben wij haerli:k opgeleijt het aanbrengen van steen, en branden van kalcq overs tot de nodige wercken, welcq eerste namentlijk de steen zoo veel lagtimor aangaet voldaen Is, maer de Calcq moet met 's Comp:es vaertuijgen nog afgehaelt werden, te weten van thiel. weij, en sien, Ider een oven van 24 vadem int ronde, wat de vordere Cercoren buijten t voorsz district op te brengen hebben, zullen wij teer op zijn eijgen plaets aanwijsen, en hier vervolgens eerst voldoen 't geen vande nagelteelt als de bruijt zijnde waeromme dE Compen zoo veel Costelijk toestellen van fortificatien &:a aangeleijt heeft, te leggen valt,— Voorden laetsten oorlog bij d' E: h:r de vlaming met de rebellen en aanhangers van quimelaha madjera gevoert, waren vermaert en rycq van nagelij het landt gen:t honamohol, wesende de zuijd west hoec van Veram, als vocq de vijlanden manipa, kelang, boero, en Amblauw, maar den voorseyden oorlogh, door het geluckich succes van s Comp:s wapenn afgeleyt zijnde, Is goet gevonden
gevonden de voorsz landen voor hare nogelboomen geheel en al te ontblooten- ende op datmen egter hier door niet tot groot gebrecq zoude vervallen, Is al ferstont na middelen van ander secours op versekerder plaetsen uijtgesien. en tot dien eijnde g'ordonneert een Capitale aanplantinge te doen op d'Eijlanden leijtimor, hitoe, oma, hommoa, en missalaut, doch dese plantinge geschiede int gemeen en door malcanderen, waer uijt de planters hun zelven inmagmeeren daer van geen genut te zullen hebben. verslapten inden ijver zulcx dat ten laetsten d' E: h:r gouv:r simon Cos zal:r inden jare 1663: met die vanden landt raedt resolveerde, ijder datij off huijsgesin op haer eijgen land te doen pooten en onderhouden 20: boomtjes, waer bij successive noch bo gedaen zijn, invoegen nu elcke datij 80: jonge boomen moet aanqueeten. op pane. wij daer in nalatich bevonden wer van te verbeuren voor yder plante een Pp:r ende zijn tot dien eijnde alomme vescheijde visitateurs gestelt, welcke opde prompte bevorderingh van dit wercq naeuwkeurich moeten letten, de landen en bosschagien dickwils besichtigen, mitsgaders boom voor boom reets tellen, en van hare bevindenis aenden gouvern:r telckenmael getrouw schriftelijk rapport doen, behalven dat verleden jaer tot extraordinair visitateurs noch gequalificeert zijn den vaendrich Jacques Compagnon nevens een jergunt. off twee Corporaels met drie soldaten. maer en syn zijl:k door verscheijde verhinderingen daerinne niet verder gevordert danda de extraordinair visite over lagtimor / except de negorij van latoehalet en hative gedaen ts, dienende wijders nootsaeckelijk deselve op alle plaetsen voortganck te nemen. — Meer nagelboomen aan te pooten boven het voorsz gecal van 80 stvxs poer datij. ts geensints voetsaam. dewijl de luijden / int gemeen uytter natuir fraeg zynde) hier aan- reets zoo veel hebben datse ter nauwer noot, en sommige niet van aanspraecke en straffe haer konnen vrij houden, dog dese ordre nndus leggende, moet sijn effect becomen, ende het werd hun langs zoo lichter, mits al eenige boomen van- d'eerste plantinge den vollen wasdon beginnen te vrijgen, daar dan soo veel arbeijts niet aanvast Is, ondertusschen behoeft men geen twijffel te slaen, wanneer de voormelte plantagie eenmael ten effecte gecomen hij dE: Compe zal het aan geen nagely ontbreken, zoo het maer den Inlander als dan met oomt te haperen aan hulp om deselve in te oegsten, hebbende bij het presente goede gewas veele luijden van andere negorijen moeten te baet roepen en huiren tot hare merckelijk kosten. gelijk zij in soodanige tijden meermael pleyen te doen, nu moeticq hier nog laten invloeijen het geen den heere superinten:t aduarael Cornelis speelmon met den raet nopende het geen boven gesz Is. gearresteert en op 't papier gestelt heeft, dwyl 'tselve tot sonderl:jk opmerckingh dient, — luydende als volgt hier over met alle aandacht gemeditteert en naer t gewicht der saken gespeculeert, oocq aangehoort wesende des superintendencs bericht van niet meer nagelboomen aan teplanten, alsoo meest alle van dat de orangcaijn op ussalant. houmica. en oma hem versocht hadden nu voortaan in vrijheyt eenigen tijt te mogen gestelt werden
bequame plaetse daer met reets waren beset, en sulcx genochte doen zoude hebben om die jonge boomen op te queeken, en in plaets van die uijtgingen andere te pooten, gel den sergiant op missalant, enden resident op hommoa oocq betuijgen hoedanich het hier om her en onder de jurisdictie van t Casteel als opde rust van hitoe oocq gelegen zijnde, zoo wert het daar voor gehouden datme ten minsten soo lange het planten behoorde te surchieren tot alle de jonge boomen buijten perykel en tederheijt gebracht waren, als wanneer indien maer sorghvuldich gelet wierde dat de inwoonders telkens in plaets vonde gene die uijtgaen andere pootede, vest stellende was, dat d'E Compe zoo veel gewas, onder godes zegen stinden te oegsten met het groot werden der cleyne boomen, als eenigsints vonden van nooden hebben, om twelcke dan behoorlijk gade te slaen, ende inwoonders aan haer devotie en plichtige toeversicht te verbinden, zullen niet alleen de drie gestelde visitateurs geduyrich opde been gehouden maer oocq omde 2. a 3: maenden inde respective nagellanden. dan door dees, dan door geen minister van geloof en trouwe. een naerder visite gedaen worden, op dat alsoo vanden toestand des wasdomo perfectie kennisse by d' heer gouverneur zijn mach — 'T geen wijders aangaande de moniere van opgem:te aanplantinge zoude connen gesegt en gediscoureert worden, hebben wij breeder aangehaelt inde instructie ten dien eijnde voor de Extraordinarre visitateurs gestelt, dewelcke te vinden Is int resolutie boeck onder dato 30:e januarij Anno passudo, en waertoe om cort te gaen mij gedienstich referere, voorleden jaer hebben wij haer wel gemte edelen bij onse gemeene missive vertoont. hoe sommige boomen staende int beste vanderselver fleur, door sekere cleene worm soodanich wierden gexicqueert, datse quamen uijt te gaen, en te versterven, vandit gediert heeft roija en oermissin onder legtimor, mitsgaders hitoe onder de jurisdictie van hila. wel den meesten aanstoot en schade geleden, en sal deselve met nieuwe aanpootinge boven het geordonneerde getal mijns bedunckent wel tijdelijk ofte ten minsten nu met de ophanden zynde regenmousson voor een gedeelte, en het toecomende jaer de rest dienen gepoot, mits alvoorens na best vermogn werde opgenomen en nauwkeurich bevraegt hoeveel boomen jder negorij afgestorven zijn, om als dan staet daer op te connen maken Wat quantiteijt nagelen elcqe negorij onder lagtimor serterende, en die hier aan 't casteel ter schael comen, by een goet of middelbaer gewas uijtleveren, zoude tog althans niet connen seggen, eenl so mij ten deele bewust dat allangh en lilleboij, missauwe, hative, kielang. hoetemoerij wel de meeseoerinessin en xulij minder.