Int verbael vande Hr gouvernr philips lucas worden int lang, en breede gementioneert eenige namen der orangkaijs, sulcx onnoodich achte hier te registereren, alsoo int selve geen veranderinge gedaen sij, ende de oude al tesamen leven, uijtgesondert het hooft van Tavirie in wiens plaets sijn broeder genaempt marten Anthoni voor desen in hollant geweest sijnde gesuccedeert is, Vorder wort door hem verclaert, wat plaetsen dat onder malcanderen sorteeren, daer in vrij wat buijten de wegh gegaen wort, ende de saecke soo verstaen moet worden, dat weijnich of geen negrijes over malcanderen te gebieden hebben, als eenelijck die van rossenive, om dat het hooft van Olilimas sijn, ende eenige derselver meer ondertgebiet vant Casteel sorteren geen daeruijt can gesluijt gemaeckt worden, dat sij vassalen vanden Coninck van rossenive sijn, veel min sijn die van Tavirie, ende ockonalo onderdanen van Attive, maer vrunden, ende souden d'eerste, of principalen sulcx seer licht os sesi tot llen ken belijck ste staet nae sullen cken noch Bonts omden sten, hermen heb ter sen 10o0t sijn lle fhij de Comi ren
licht tot naedeel van haer Even naesten aennemen, daer op gelett dient om quader voor te comen, t' is alsoo vergeweest, dat halouw meenden, om dat hem die van sottive citsil toegevoecht waeren, en sij des te beter een Corrocor van 4: nagies souden pangaijen, dat 'et haere onderdanen waren sulcx die van soija oock haer in beelden, dat die van Ahoussa, Ortetto ende Ammantel aen haer dependeeren, dese 3: gemaeckte negrijes soecken van Seija gesepareert te sijn, ende een Corrocor van 3: nagies apart te Roerijen, echterwaer beter dat bij die van soija bleven om opt jongst niet al te veel cleene corrocorren overhoop te haelen, doch de Corrocorren als van dier groter sijn gelijck die van Coninck van Rossenive, soo acht ick die soo dienstich als die geene die grooter sijn, die van Alang om dat haer paetie inden Raet is, souden die van lilleboij oock wel voor onderdanen rekenen, kilang schijnt wel eenich gesach over naako hattola te hebben, gelijck oock die van Ema over Onchorielo, routon, ene loehoerije mede soecken te doen, in Somma t' is sulcx, dat mijns oordeels beter is, dat sij maer een hooft hebben te kennen, ende haer heul aende Gouvernr soecken, Die van Oetemoerij plachten voor desen tot secours van haer Corrocor dickmaels die van weij ofte soulie te gebruijcken, dat afgeschaft heb, alsoo van haer selfs volck genoech hebben, don pedro Comporteert sich redelijck wel, maer noch beter dienst trecken wij van d'orangkaijsent en locko honomoa, dat goede Iveraers sijn, Die van Soelie is belast een parck op de pas omtrent de reduijt af te steecken, opdat sij daer met de gansche negrijen souden comen woonen, haer u E noodich op sal dienen te letten, want sij liever op haer oude negrie sijn, die uijtter nateursterck, ende omtrent Tiel gelegen is, doch en hebben haer om redenen, dat daer wat dicht bij moren sijn, en oock een schoolmr daer bij te sparen, sulcx niet willen toestaen, Die van weij sijn voor u E: arrivement voor desen in Ambr, ter oorsaeck, dat een persoon (die sij sustineerden een swangie te sijn) dootgesmeten hadden, daer toe meest al stemden, ende eenen sansio de los conseijles gewesen hooft, de principale aenbind: was, derhalven over haer delict gecondemneert een Calckoven ten dienste vant fort te moeten maecken, en een Amende van 1000: patolen boven dien te betaelen, daer op tot Dato uijt medogentheijt niet is gevolcht, door oorsaeck dat wijlen wij op Orang waeren, haer negrije door de quime laha is afgeloopen, 14: van de selve dootgesmeten, en omtrent 50: sielen met genomen sijn, die ick nu onlangx doort arrinement van sadaha, niet tegen staende de Coninck sulcx belast had, door pure ewang, ende anders niet werom becomen heb, sulcx dat sij haer nu werom boven op haer oude negrie int geberchte begeven hebben, welcke plaets uijt ter natuer sterck is, ende niemant van des quimelahas macht behoeven te vreesen: haer corrocor wort op de pas onder t'fort op gehaelt, dus dit pr memori Alsoo ons vdo Copie ren
319 die Alsoo ons nae t' vertreck van U E: verscheijde exempelen vater ontrouw wegens Captn hito sijn soo voorgecomen, hebben ons daer tegen datelijck beginnen te wapenen, ende middel gepractiseert om hem van sijn quaet ende boos voornemen te doen afstaen, Eerstelijck bespeurden onse Correcorren, die uijt gaeren gingen, dat hij niet tegenstaende hem had laten Insinueeren, dat van sijnen geen vier teeckenen en souden werden gedaen, om daer door onse vijanden te waerschouwen, sulcx echter aen mijn persoon selfs gepleecht heeft, waer over hem eenige waer schor winge sijn gedaen, ende Eijndelijck gevolcht is, dat ons wegens sijn voorn nemen naerder hebben moeten informeren, sulcx oordeelen best te sijn bij den geenen, die in tijt van troot een redres Inde saeck souden connen maken, ende alsoo wel verseeckert was, dat all 't' gemeene volck veel van den Coninckhout, ende Tanna hitemessen, die aen Coninck dependeert en d'eerste is, oock niet minder gesien sij als ijmant van alle d'andre Orang kaijs, hebben goet gevonden denselven aen te halen, end soo veel faveur ende vrientschap te bethoonen, als d'eer ende reputatie vande nederlantsche staet eenichsints heeft mogen lijden, de selve sulcx merckende, heeft ons meerder ende naerder openingh gedaen, onder anderen verhaelt, dat qualijck con bevroeden, wat de menich van Captn hito was, den selven siende, dat Tanna hitomessen aent Casteel quam, en daer wat langer als rechtoebleet, heeft datelijck een waeckent oogh jnt seijl gehouden dien volgende van dach tot dach sijne boden aent Casteel gesonden, des genootsaeckt aen haer een Camblandt en goet genoegen te thoonen, doch sijn gemoet hoe langer ende ongeruster wordende heeft verscheij: de sijner vrunden uijtgemaeckt met mij te spreecken, sich niet schamende te doen versoecken, dat soo jet te seggen, ofte te gebieden had, hem sulcx sonder ijmant anders te kennen, te laten weten, daer op ten aenhooren van omstaenders dickmaels geseijt hebbe, dat soo danige versoeck impertinent waer, en hij volgens sijne aucthorisatie niet en vermocht jets te doen, als met kennis vanden Coninck, en alle d'andere orangkaijs, sulcx d'omstaenders approbeerden, maer sijne gesanten niet wel en geviel, haer beclagende dat ick een quaet gevoelen van haem hadde, en eerlangh wel anders souw bevinden, Jtem dat wel conmercken, dat ick Tanna hitemessen aenhaelde, doch eijndelijck bij door hem bedrogen sou worden, ende een schelm ende fiel was eta: dit vuer meer ende meer brandende sijn gemelte partijen hoe langer, hoe hatiger tegens malcanderen geworden in voegen, dat Tanna hitomessen eijndelijck rond uijt verclaert heeft, dat Capitn hito so wel als de quimelaha en Coninck van maccasser had gesonden, en dat meer was, de twee Bhaar nagelen hem jaerlijcx vergunt aen Coninck van Boecqit te senden, aenden Coninck van Maccassar met een kippesol boven met gout beslagen, en een briefken in een silveren haer cor sich moeten afgenoo ons