Meij 1682: Ternaten In't Casteel Ordrig ofte niet, behalven dat men niet weeten kon, water tussen Ceram en koning amsterdam, doen gammalamma van xula Taconij naar Tidoor gebragt wierd, beslooten is, en dat men over zulks naar desselfs komste ook most wagten, Tidoor was zoo wel haar Land als dat van Ternaten, en in gevalle haar genegenthijd geensints en was om op Tidoor te verblijven, zij en zoude daar toe door zijn Hoogh:t niet gedwongen worden, zijn soon Ceram stont zoo wel onder 's Comps op zigt als gammalamma, en d' eene was, zoo wel eens Conings kind als d'andere, hier op namen wij het woort, betuijgende in't oppenbaar dat 's Comps meeninge nog onsen last niet en was om de saake voor gammalamma tegens de Tidoreesen te verdedigen, ende dat zij ten aansien der E Compe niet meer dan een gemeen persoon en konde g'agt werden, zulx dat in gevalle geneegen waren, om haar te laaten gaan, wijse als dan mede nemen zouden, anders dat zij haar wel gevallen mede mogte doen, naar dat oordeelden billijk en behoorlijk te zijn, voorts dat de Ternataanse grooten nu nevens ons over gekomen waren, met dewelke zij Tidoreesen die zaake naar hun believen zouden mogen afhaspelen, ende betwist reedenen, waar van wij ons geerne als getuijgen zouden dragen. d' Ternataanse grooten verklaarden hun in 't houwelijk tussen den Coning amsterdam en prins Ceram op xula Taconij beslooten geheel onkundig te zijn, en dat gammalamma genougsaam tegens dank van eenige grooten van Ternaten naar Tidoor gevoert wierd, behalven dat ons in 't particculier door gemelte grooten bekent gemaakt is, dat den Coning saijfoedin selver de Princes gammalamma door Caitchijl quijmelaha van dodinga naar Tidoor hadde ontbooden met bij gevoegde bedreijgingen dat zij anders doende, eigtelijk door de Hollanders zoude werden besprongen en gevangen genomen Hier over wierden 'er enige redenen tussen weder zijdie grooten gewisselt, dog meest van stoffe hier vooren aangehaald, 't was om gammalamma te houden en te hebben, tot dat de Tidoreese grooten, als ligtelijk overtuijgt zijnde van haare kant het meeste regt te hebben:/ zelver verklaarden, maar met den anderen vergeeffse pitsjaringen te houden, d'wijle de vonnisse bij den Coning alreede boven in't Casteel gestreeken ende geveld waeren, het welk de Ternataaren ook wel konden beseffen ende over zulx genoodsaekt daar van op te houden, versoekende egter dat d' andere gereed zijnde Ternataanen ten eersten mogten werden bij den anderen
Meij 1682: Ternaten Int Casteel Orangie anderen geroepen, omme als nu inde Corcorren te konnen stae en weder keren. — vande welke den marinje van Adoor zonder lang vertoeven drie mans perzoonen op schommelde, waar van eenen zijde op Tidoor getrouwt te wesen, maar dat d'ouders en vrunden van zijn vra ongenegen waren, haar naar Ternaten te laaten vertrecken, om verzogt voor eenige dagen uijtstel, dergelijks deeden ook d'andere beijde, en daar van tot reeden gevende, dat hunne vrouwen en kinderen nog inde Thuijnen bezig waaren om derselver gesaij en plantagie te oegsten, 't welk gedaan zijn hun genegentlijk naar derselver land en voorige woonplaetsen zouden begeven, waar toe deselver consent gedraagen is — voor het laatste hebbende de vergaderde hre of gevraagt of met E dispuijten gedaan hadden, en of gammalamma op Tdoor verblij zoude, ende mits verstaan hebbende van Ja : hebben als nu dan oppenbaarlijken zodanigen betuijginge ende protestatie, gelijk uE agtb: gegevene lastbrief, en inde tweede ons aangeschreve brief vermeld staat, uijt druckelijken ende met genougsaeme volkomene en duijdelijke woorden inde maleijtse Taale gedaan als te weeten, dat zij princesse gammalamma op Tidoor verblijvende, door 't regt des Oorlogs vervallen was van de becitt van alle dorpen, Landen, volkeren, voor Regten en vrijgede en voordeelen de welke haar of van geboorte, of van haren vi den Coning mandarsaha, in en onder 't gebied van Terna op Halmahera af macquian, of elders; aan g'erft, gesehoo ofte tot onderhout verleent zij, en dat alles ter dispositie en goed vindinge van d' E Compe, 't welk vervolgens door den schrijver Camissie op ons versoek /: mits Ian nagel daar b niet wel bequaam kennende, inde Tidoreere ofte Ternataa Caole, als vanden anderen maar hier en daar een woord verscge lende, d' Hre grooten van Ternaten en Tidoor verhaald is, over sommige Tidoreese Hren al vrij ontsteld zijn geworden, beginnende enige die woorden menig maalen te herhalen, als wel bij zonderlijk d' Princes gammalamma op Tidoor verblijve Hier mede namen uijt dere vergaderinge afscheijden zijn alsoo m de Ternataanse grooten weder naar onse Corcorren gekeert latende quijmelaha Tomagola zijn hoogh:t door camissie nog malen versoeken, dat gammalamma mogt werden overgeven, mits, zijns zeggen, al lang genoeg op Tidoor in eensamhijt had geleeft, maar dewijle camissie met antwor agter bleef, en daar op lang te wagten niet noodig en was, hebben 358:
Meij 1682: Ternaten Int Casteel Orangie hebben onse rijre gisteren omtrent agt uuren inden avond ondernomen, naar dat der Ternataanen vrouwen bevorens de princes meer gem:t hadden wesen besoeken, ende haar met d' door hun gereed gemaakte vrouwen Baatjes en kleeties vereert, 't geene onder een sonne scherm aan haar zogten te brengen, maar zulx wierd door ons belet, egter om te thoonen dat de dagelijks terwijlen op Tidoor verbleeven zijn, ons toegesondene sirij en pijnang, niet en begeerden onvoldaan te hebben, is onsent wegen bij voors: schenkagie een fijne chits gevoegt, ende haar E: door savohj adij haaren hof meester, weegens de swaare gedaane klagten en sugten, mits van Tidoor niet konnende ontslaagen werden, tot antwoord gediend, dat in dese zaake voor jegenwoordig niets anders en konde gedaan werden, zullende zijn Hoogh:t Saijfoedin zonder twijffel zijn woord houden, en haar door zijn Concorren doen over brengen, indien zij stand vastig bij haar voornemen bleef volharden, zonder tot het verblijf eenige genegenth:d te thoonen— d' Eernatanen en derselver vrouwen hielden hun op verschijde maniere volgens en uijt haar oude gewoontens vanden Tidorees g'affronteert, 't geene egter omtrent deselve ongemerkt over 't hooft gesien is, met aan ons te verklaaren dat buijten 't gezag en agtb: der E Compe zijlieden zulx zoo ongevoelig niet en zouden laaten doorgaan Hij Hoogh:t zond nog maalen Ian nagel van boven niet veele groetenissen aan uE agtb:, en versoek dat boodschappen zouden, dat 't geene hij met uE agtb: beslooten ende goed gevonden had van waarde en agtinge was, en dat men niet anders seggen nogte denken moste — d'mane dan omtrent voors: uure op den horisont gereesen ende ons zijn schijnsel en ligt mede gedeelt hebbende, zijn we aan t scheppen geraakt, en alsoo inder middernagt op Siobo aangekomen, alwaar den verderen nagt over gerust, en vervolgens van daar omtrent 7 uuren inden morgen stont op den 24 meij 1682 hier aan en binnen 't Casteel Orangien geland, alwaar deze met schuldige Eerbiedighijt uE agtb: overgeven, van die altijt zullen tragten te verblijven, onder stont, uE Agtbr gehoorsame en onderdanige dienaren, en was getekent Gerbrand Proost en andries Oloffsz: Loffsang — Maandag —