passordo bekent gemt hoe de overgecomen marccassaren sich op teijlandt bour hadden neergeslagen ende doenmaels uit haer doen niet anders was af te meten, als dat sij in— meninge waren, ende gelast soude sijn d:o eijlant bouro in te houden, omduijt dien oot, s Eomps Conquesten te besprucgen tegens welcke swaericht sijn E: een hemedie had geconcipit namentlijk dat men oa divastatie van tijden ende gewillich exterperen der macquanse nogelbomen, de molickse — inwoonderen, met giften ende gaven, soude persuaderen, dit magere landt te verlaten, om nevens haren Coms op gemte Bouro, als een vruchtbaerder plaetse te gaen resideren, daer sij als dan gelijcqken bolwercq tegens de machinatien— der maccassaren, soude connen dienen, ende d' E: Compe gevolgens aen gelegentht geraken om met haer E gantsen ommeslach dese Costelijcke ende onverdelige plaets en heel en ocl te ver dellen quiteren, versocht dierhalven ons advijs op voorschre propositie twelck sijn Ed: den 2' maert schriftelijcq, onder beleefde restrictien ende ons gedragen, aen wijser oordeel is toege vaerdicht, vallende daer op onse bedenckinge, buijten tgeen wegens de gehele divastatie van tidoor te — seggen viel, datons gevoelen, de tartanen tot sodanig transport, ende de macquianders tot vrij willige— vernielinge harer nagelbomen meermaels getendeert, niet wel soude sijn te bewegen, allegeerde wij vorders onse vrese dat de molucces, heel en alvan d' E Compe geabandonneert sijnde, de Castilianen ende tijdoresen, het eijlent macquian met nieuwe fortten mochten possideren ende bij— verloop van Jaren de nagelculture wederom als vooren, in vigeur brengen, twelcq dan d' E Compe in hare negotie grote schade tsijner tijt stondt toe te brengen, des niet tegenstaende, is gedte Hr superintendt vant selve gevoelen gebleven, remonstrerende tegen voorgende onse bedenckinge dat de onwillicht der tarnatanen ende macquianders, met den
den gouden stock, ende met giften, die uijt het sparen van soo sware lasten, lichtelijk te vervallen stonden, soude connen gereforceert worden, op't' andere punt nam: de nieuwe nagelculture der Castilianen, ende tijdoresen op macquianis sijn E weijnich becommert, allegerende voor reden dat indien sijluijden tot meerder aentelinge van nagelen gesint waren, haer van nu affaen daer toe geen lant ende Gelegentht ontbreect, waerlijcq Ed: Hr dit is een propositie van seer grote ende wichtige speculatie, waer inne— nootsaecklj, soo wel de nadelige als de voordelige — bedenckinge, aenden dach gebracht moeten werden, wert wij meergemte here op sijn E nadre deductie antwoorde — gelieve uEd:e uijt nevens gaende Copie te vernemen, — Connende wij, soo veel ons geringen verstant toelangen mach naer aendachtige opmerckinge, op alle 'tgeen tot die materie dient, niet wel uijt vinden, dat d' E Compe na 't verlaten van geheel moluco versekert soude sijn, van gene — nieuwe nagelculture, in dit gewest, misschie soude onse Gebeuren uijt redenen door den EE Hr superintendent bij gebracht, sulcx afterwegen laten, misschien stonden de saken anders uijt te vallen, 't welcq dan al te veel gewaeg soude sijn, gedachten Hr sustint wijders dat voor aff tot vermindering van Costen, het hele Casteel Orangie behoort te werden Geraseert, ende sulcx hoe eerspe liever tsij den tarnataeusen Conincq met sijn onderdanen sich tot demigratie op bouw willen bewegen laten ofte niet mits dat dan dit gewest als genen eijgen Gouvernr meer waerdich sijnde, ondert gesech van amboina gecompresendt wiert, — met dese voorslach souden wij ons alderlieffs confirmeren, als sullende in sulcken gevalle sonder Enige twijffel, d EE Compe in desen oirt geen meerder ofte swaerder lasten hebben dand' advancen connen egaleren, tis waer wij hebben voor gangen Jare gepropont om maleije te verclenen, op insichten
de tarnatanen ons bedinckens, soo weijnich tot dimigratie naer macquian, als na bouro te bewegen souden sijn, ende aen d' andersijde de macquianders niet gesint haer landt ter dommie vande toernatanen, over te laten, ende is noch onse — meninge datdaer door als noch andre spaersaenheden, die wij sustineerde daer bij te voegen, namentlj vernietige vorCalle laboca ende pouattij, het transformeren vant fort Taffarsoko, in een honduijt te abandonneren, van meest alle de mardijkers bij tijde van vrede, ende geconniveerde Cleden, handelinge, met de Castelianen, ende tidoresen die Jaerlijcxe ongelden, de winst op des Comps Coopmanscha niet verre honden te boven te gaen, maer dit is gesocht onder een misschien, ende verscheijde limitatien, nament:l in vrede jtem vertieringe van Cleden, waer van wel tbeste te hopen, doch niet sekers voor het toecomende te stati eren sij, maer als men op de seekerste middel speculeren wilt, soo valtde propositie over tgeheel verlaten van maleijen, de beste mits dat men even wel Tolucco in bleeff handen, om bij accidentele voorvallen niet te schijnen— tarnaten geheel geabandonneert te hebben, hier tegens nu Land, sich aent bedencken over 't verlies van alle des — Compe Renomie, ende authoriteijt, bij ende ontrent dese laeden omleggende natien, de welcke te facielder onse impotentie souden misachten, om dat de Castilianen, in plaets van afbreken dagelijcx besich sijn met uijtnemende costen haer Castelen machtich te verstercken, maer gelijck d'hr. superintendt voor wel noteert, valt daer tegens wederom te allegeren, dat wij in dese gewesten gequarlificeert Comen, als Coopluijden, niet toeleggende op land winninge gelijck die van spangien, maer op winst, die met eerlijcken handel te gecrijgen sij ende dierhalven ons te twelhouden vandie Venomie, dewelcke niet als met sware lasten, ende oncosten te hebben sij, soo waert niet behoorde