sortachen hebben Twee provintien gantschina tesanen nemende de weervraeck van haeren geleedene schaden verschoonende, geen geslaeht ofte ouderdom, maer alle levendige zijelen vermelende, dese is de laeste provintie ende de uijtterste aen de zee geleegen, die de Tortaeren, zoo ver onse kennisse streckt eijndigende, inden Novemb. 1651: gewonnen hadden, alsoo, dat uijtgenoomen de provintie quamsi Tunnam, nevens de frontieren van Conton staende, noch onder de gehoorsaemheijt vanden wettelijcken Coninck Junglie met de daer bij liggende Eijlanden, om een vande welcke des Coninck die oock geene getrouheijdt in den waeteren heeft vindte connen, gelijck verhaeldt hebben, gevlucht is) den Tartaer gants China onder het hock van zijne dienstbaerheijdt gebracht heeft vant Jaer 1643: tot a. o 1651: gewinnende, een barbaer inticht haeren tijdts, zoo veel landts als ons Euro pa groot is. affdeelinge Jn de afbeeldinge van dit ons verhael, hebben wij gesproocken van twee roovers, principale oersaecken van de verwoeschineeten tinge deses tijckx, waer van den eene, genoent is geweest Lijcongzu, onder wiens bedrijff wij den oorloogh ende victorien der Tartaeren vertelt hebben, ende oock hier mede eijndigen aer tich de hriff
wreedthetijt Den tweeden wierden genoenot Changhis Ahem, vande welcken wij nu oock niet weijnigen spreecken sullen desen waer met eene zoo overdaemat en grouwelijcke end ommerllijcken wreetheijt vervult, dat hij niet woerdig is den naem van wreedt ende bloedt gnzich mensch noch van een wildt ende verscheurent beeft, ofte van eenin duijvel in mensch. n gedaente verandert te voeren, maer men moest nieuwe naemen soecke der natuer sijne grouwelijcke om sulckx een monster ende er vinder van wreedtheijt als te beelden, die door 23: soorten van tormenten eene ongeloofflijcke menichte van menschen omgebrach heef, sittende hij nu selffs inde helle om aen de duijvelen sulcke mateerie voor te lepsen, ende onderwijsinge aen de helsche furien hier van te doen Den heesmel sijnde vertoornt op de invoonderen deses rijckx, stuerden hel nae het luijden daer hij niet een geweldigh ende schrickelijck leegher als een heer die de gantsche weerelt toe quam, door veel prove tien ende plaetsen palseede, ervullende alles met rootf, moordt, brandt, ende ontallige ellende hij doode veel millioenen van mensch, n in der eenigen provintien Suchem, een principael torel van zijne onmenschelijcke weledtheijt om 6
lijcke bebrleetde om te vertoomen de vruij tspreeckelijcke ende ongeloofflijcke verwoetheijt waer mede zijn herte vervult geweest is, sal jck maer eenigh wijniesge geschiedenitse verhalen — Een van zijne voornaemste fondamnenten van vreedtheijt waer; uijt te roeijen het gantsche huijs ende geslacht van de — geene die hem vertoornden ofte gedachten quaet te doen, verschoonende oock niet de onnosele kinderen; als hem jemandt van eene straet offendeerde, zoo resten alle sondt naebueren herhouden, hij stondt eens eenen boode nae een ander provintie, den welcken regh bevrijd Eijnde van sulcken vreeden tijger niet begeerden wederom te coomen daerom siel hij sijn gandts geslaecht ombrengen, ende molle het noch eene genaeden heelen ghoorde ende onge dat hij ijemandt van zijne naebuijren bij het leeven liet, den Tijcam viel in eene sieckte ende als hem de medecijne die des meester ordineerden niet helpen wilde, conden sijnen toorn met het bloet van — eenet mensch niet verladight werden, maer liet hondert van de selve vocatie ter doodt brengen, hij plachte alderleij vereeringe sijnen soldaten geven, ende coste het de gonste van veele de selve niet nae behooren t ontfangen, maer dit waer eene saecke wel waerdigh, om in acht genomen te werden, te sien, sijnen generael beesigh aen rct