en in wapenen stellen, principalijck met musquetten, zijs geweer, draechbanden, en bandaliers, dat nochtans 't voornaemste is, twelcq; inden oorlooch voor een soldaet vereijst tert, 't arsinael dan wel ende behoorlijck van wapentuijch versien wesende, soo connen in tijde van noot den burger, en Ingesetenen daer mede assisteeren, vermits- d'meeste partijen van die luijden daer van destituijt en onversien sijn d'ware als dan oocq lichtelijck — doenlijck in corten tijt, d' afgelegen plaetsen, op 't groote lant banda assistentie te doen, aengesien, d' selve, niet wijt maer dickt bij der kant gelegen sijn, doch p:l aij: moet besonderlijcq met sijn Eijgen. wapentuijch, g'armeert en geprovideert sijn, ten insichte 'tselve, varder, en over zee te vaeren gelegen is alwaermen, niet altijt bequaemelijck nae sijn wil, en wensch can comen d'hoedanicheijt vande jegenwoordige wapenCamer, gelieve v: EEd:e uijt de nevensgaende, notitie te beoogen, oversulcx wij 't gebreeckende in onsen Eijsch soo matelijck sullen voorstellen als doenelijck can wesen.. — d' Bandase Eijlanden, sijn gemeenelijck 't een f4200 Jaea, meer 't ander haer min, met 300: siele soo 's Comp:s dienaers burgers, mardijckers. vrouwen, kinderen, ende lijff eijgenen bewoon waer toe Jaerlijcx tot hun onderhout buijten eenige
eenige, andere spijse, ruijm 400: lasten rijs gehooren, en vereijst werden, waer van 't cleene vee mede sijn voetsel geniet, gemelte 400: lasten rijs verdeelt op een pont voor ijder ziel daecks, sal noch qualijck en ter nouwer noot, connen aenreijcken, maer aengesien goede partije sagouw vande Eijlanden Cheram, ceramlaut, kaijarouw, en timimber, Jtem boontjens Erten, oubijs, petatesen, pijnangh en ander cleijnincheden meer— door de handelaers, en die smalle negotianten, Jaerlijcx werden aengebracht, en voor een geruijlt ringen prijs onder de ingesetenen verwt ende vercocht, doet dese Eijlanden van leefftocht, seer — vervullen, ende d' Consumptie der rijs, verminderen, dat d' genoemde Jnhabitanten, met dat getall van 400: lasten rijs genouchsaem gespijff, en gevoet cunnen werden, maer om in geen Extremiteijt van Hongers noot te vervallen, dienen d' magasijnen— geduijrich voor 2: Jaeren geprovideert te wesen, te meer banda sich selven, vermits 't onbequaem, tot zaeij lant is, in't minste niet can voeden, maer moet nootsaeckelijck van batavia gesecondeert — en onderhouden werden. /— Om dese Colonie noet meerder menschen t' peupeleren en te doen aenwassen, dient men t'onderdaster van andere leggen en te practiseeren plaetsen thij nederlanders, inlantse natie, en Chineesen, herwaerts quamen remoreren, doch voornaementlijck Chineesen, welcke ijperich Linden
inden lantbouw, en alderhande hantwerck sijn, — mitsgaders, neerstich, om met weijnich advance een stuijver te winnen, dese luijden alwaert tot een— getall van hondert persoonen, bestaende in huijsgesinnen hier gecomen wesende, soumen d'selve, in diverse negorijen, met den woon connen plaetsen, en in dese wijse verdeelen, als 30: op neira, welcke haer meest met hun hantwercq, 't sij metselen timmeren, smeden, en thuijnen maecken, ten aensien op gemelte Eijlant weijnich percken van nooten muschael boomen staen, en die der sijn werden, bij d' eijgenaers beseeten, maer achter 't groote sreeck lant banda, als daer is de geheele st van selamme nae denner, waijer, ende ourien, alwaer diverse rock van mardijckers, parceelen parcx vermits 't geberigen slaven, niet behoorlijck onderhouden, d' specerijen geplucht en ingesamelt connen werden dese paacxkens, (die ledich, welcke d'eijgenaers niet mach met tigh sijn te beclimmen, dienden aende Chineesen off andere gelijcke mardyckers te vercoopen) en d' E: Comp: in verschot der penningen, 'twelcq — geen 1008: â 1500 Realen soude addeeren) wesen, welcke Comptanten metter tijt, van 't leveren der foelie en nooten op d' gemaeckte schult, en voornamentlijck wanneer godt d' heere goede gewassen gaff wederom conden ingehouden en ontfangen werden, te dese voorgen: plaetsen connen gevoeckelijcq 25: â 30: huijsgesinnen metter woon gehuijs