Het komt oock gantsch ongemakkelyck en 't kenght d' vaartuijgen te geweldigh, dat In't Z: ooster— getij deselve altoos op de wal geseth werden, — daar soo schoone diepe en rontsom met reven — beslooten kom, segt voorde burgt is, alwaer— tegens de naeste wissel tidt, drie ofte vier grove palen in gekeydt, ofte twee swaare anckers— een naer zee en 't ander naer 't landt dickt aende kom kunnen gelegt werden, omme de Chialoupen dus jn 't diep en altoos vlot te konden Bij overkomste vande Aysche rapers op dit Eijlandt dienen deselve ten eersten om engene— water backen te dencken, alsoo de back— achter thuijs opstrandt niet dan voor ons eijgen posten volck en is, — met het grave van een put in 't laegste der — vlackte omtrent d' engelsche Trap, konde het wel zijn dat eenige wellen en water gevonden, wierd, alsoo dit al een Tamelycke groote — vallen, ende de grond vrij kleijacktick en leenigh is, 't besoecken waert naest, Immers daer— kunnen tot verscheidene plaatsen, daar gereets— al diepe huijlen zijn, water backen gemaackt werden, daar in den regen tijdt 't water van selfs genoegh Jnlopen zal.— Op't hogelandt en voor eerst tot Lonthoir en komt ons niet te vooren dat vervallen is, off verkopen diend, dan het met een halff rond — geslooten huijs op 't strand, welckers moet balck— met stucken uijtgenomen, en 't werck van onderen wel onderstut doot gemetselde bogen onderslagen diendt, het welck nu selffs in desen Regen tit als zinde onder 't dack, en in't droge, gevoeglick geschieden kan, te meer de werck luijden, en Voornamentlijck de metselaars, meest ledigh— lopen.
Van Banda onder dato 27' April 1683. lopen, alswanneer het huijs heght en sterck— genoegh zal zyn, om noch ettelycke Jaaren zonder eenige de minste swaaricheijd te konnen staen, als zynde de gevels over sterck en hegt genoegh gelyck oock het bind en spanwerck dat meest seer gaeff en vast hout is, — Het affdack daer en tegens van d' agterste vertrecken diendt al ten eersten vernieuwt eer het ter neder stort, zoo mede en kan de kruijt kelder in dien hoeck ende bi de waterput, — daar gestadigh aen en toegegaan werdt niet verblyven maer moet nootsaackelyck elders verplaast werden, — de boven sterckte Hollandia en vereijst geen vermaking nogh verbelering, en schoon het niet zoo Ruijm en is, als twel behoorde, omme in tid van nood d' jngesetenen te connen bergen zoo kan het selvig haar egter tot een genoegsaam veilige toevlugt verstrecken, alsoo zij zich— aende zee kant voordepoort onder 't slot — konnen o begraven, en versteekken, al eer eenig— viandt met swaar geschut boven kan geraacken alwaar oock genoegsaam gedeckt tegens het zelvig kunnen zin. — g f Het sik: Leeraer huys is onlangs naar tyts gelegentheijt en vereijsch genoegsaam versien— zoo mede de verdere posten en burgten onder lonthoir begrepen als Ourien en Lakoij, zoo mede 't verdere om 't hooge landt als commer, off watervliet, Celam, zoo onder op strand als — boven in Cuijlenburgh, zijnde tot Zelam, om Lage op strand eenelijck nodich, dat de vijfflickte stuckjes als een metale 4 lb klockx gewyse 3 isere mede van 4. ende een van 3 lb: — bals
Van Banda onder dato 27 ' April 1683. bals, in twee ofte 3. ysere 12 lb. wiet den verwisselt dat we de minste verwarringe vootzaken, en meeste weer in eenigh schielijck en onverwacht geval doen zoude. waijer ende deposten daar onder gekorende, als dender ofte de burght de mergen ster, Laoutang en desselfs halve maan, en Bek af op— Rosingin het eyland, zyn almede in tamelycke goede standt, en naar behooren besorgt, doch de banditen aldaar zoo heel niet bewaart, ende te verwonderen, datter zomwijlen gene en ontsnappen, alsoo zommige zelfs vaartuijgen hebben, ende— daar mede uijt vissen gaan, en verders deselve — opstrand, met vlercken en al, leggen laten dogh naar dien dese plaatse hun tot geen andere straff en schijnt, dan dat zy gebannen zin,— andersints een Luij en Ledick Leven leidende en eer gemest, dan Hard gehandelt werden, zoo is het oock te gelooven dat daar door eenlyk— op 't eylant verblyven, zynde oock gebleecken dat die gene die den tijt hunner ballingschap — gereets aldaer voleynd hebben zelfs versoeck doen van aldaar weder geplaast te mogen werden wesende ons niet gebleecken, dat zij iets aldaar ter werelt in ons aenwesen heden, dan wat plancken voor den sergt zoo men zeijde te zagen; 'twelck al mede een bijsonder voordeeltje schijndt. die vier die de naem nu hebben op 't Eijlandt Rhun Houtsholen voor de smits winckel te branden schynen mede heerschappen en geen bandilen, alsoo — de vier stuckx mans en thien vrouwen Lyffeijgenen het werck alleen genoegsaam aff cunnen, en buijten twijffel oock doen, terwijlen dese vrijers snedigh