Van Amboina 3: Septembr Anno 1686 Van Amboina 3e Septembr Anno 1680 voorsz: acte hem Cap: overhandigde in vollen Raadt denselven afgevraagt gehadt, of bij zijn schrijvens van Xula hier even gemelt, bleef volharden.
Waar omtrent met een groter schijn van beleeftheijt toen scheen te eerselen, zulcx voorsz: acte, in zijn geheel onder hem verbleven is. zoo gaat nog over den g'nattahoedij balthazar gomis, om sig omtrent u Edle Hoog agtb: wegens zijne sluijcxe besendinge, naar boeton en desselfs onderhouden heijmel: verstandt, met desselfs Coning, te verantwoorden. eker proces tusschen den overleden orangkaij van Laricque Rammelaan, en een Chinese wede Citje genaamt, den 13e Septemb: des verleden Jaars. uijtgesproken, ende door den verweerder appel versogt zijnde, is niet voort geset, nog daar van gewag meerder gemaakt, dan nu den orangkaij voormt overleden is, even wel zijn die penningen, in tot beroep ter bewaringe onder den secretaris verbleven, gaande nu eerst verzegelt over, om binnen behoorlijken tijdt wederom door Sr Heemskerk, der zelver gemagtigde vervolgt te werden, en met de komste der schepen uijtslag te mogen erlangen. nog gaat hier een afschrift nevens van een onafgedane dingtale, tusschen die van Lilleboij, en Batoe, 'twelk met voordagt in staat hielden, om er uEde Hoog wijs oordeel, ten insigte der aanmerkinge, wegens den overvloedt der nagelen gevallen; zijnde 't verschil niet nieuw, maar al van ettel: Iaren, gel: den EE: Heer directeur generaal bekendt is, dog is niet eer aangevangen dan naar de doodt, van den ouden orangkaij van hatoe, bij welkers leven, alzoo seer ellendig en afgeleeft was, ende de Lilleboijers denselven in agtinge hielden, niets aangevangen is geworden; dog met wiens overlijden en het aanstellen van een ander, de saak wedersijds. zoo hevig aangevangen is, dat geen bemiddelinge, anders dan van hoger handt te verwagten is, wesende een staat des verschies als volgt. die van Lilleboij, hebbende met oog luijkinge van bevorens, in den ijverigsten aanteel der nagelbomen, grote menigte nagel bomen op den grondt van die van hatoe geplant, doen vereijs 't volle besit, en ijgendom, dierhalven, waar omtrent die van hatoe, hun niets willen toegeven, nog niet tijden, dat daarinne thuijnen Comen te maken, hoe weijnig van getal zij ook zijn, als wesende maar 71: man sterk, waar tegens die van Lilleboij zeer volk, Rijk zijn, en vrij meerder bemiddelt, waarop dan ook steunende, ende die streke lands haar wel dienstig zijnde, sogten deselve door Heijlose middelen te bekomen, den gouverneur daartoe 200: Rds tersluijk 'thuijs brengende, dewelke naderhandt in onderpandt, bij den Cassier zijn gesteldt geworden, voorgevende aan afstandt van dit vereijscht te zullen doen, al zoude het nog zoo veel comen te kosten, hebbende de gecommitteerdens die ten tweede malen daar henen gesonden wierden, met gifte en gaven, almede tragten om te zetten. dese waren genoodsaakt geweest wederom derwaarts te senden, om dat vorige uijt den Landt Raadt, de meeste kennisse van die landen wel hebbende, niet verder dan op strandt ende niet te landewaarts waren geweest, als onmogelijk het zelve door de woestht en steijlte der bergen agtende, gel: het ook naderhandt bevonden is, zulcx het die van Lilleboij niet choo zeer, om het binne landt als om het strandt te doen is, het laaste berigt daaraf en 't Caartje, zoo goet zij 't hebben weten te treffen, gaan hier nevens, versoekende deschets ons weder mag toegesonden werden, alzoo geen andere en behoude, ende dat met een uEde Hoog wijs oordeel mogen erlangen; of met het om vellen dier nagel boomen in verschil, de saak zal, afgedaan werden, dan of men met eenig middel scheijdinge tusschen beijde, van hoger Handt, dit beslegten zal.
Alhier hebben weijnige dagen na den anderen, een staart Star, omtrendt den groten Handt gesien; dog was zeer duijster; of deselve nog sigtbaar is, konnen wij, mits gedurig betogene lugt, niet merken; zoo bij aldien, deselve weder komen te zien, zullen niet nalaten, zijn loop of swevende behoorlijken waar te nemen. de broederen predikanten en verdere kerken Raadt alhier, oordelen nog vier levaren ten alderhoogsten vereijscht werden, waaraan wij ons gaarne gedragen, en ook wel te begrijpen is, dat in zoo groten ommeslag en geweldigen oegst des Heren deselve, en zoo veel arbeijders wel vereijscht werden, zoo bij aldien het maar eenigsints bij te brengen is. de Eerw: francois valentijn, houdt zig, godtdank, kloekmoedig en gehandt schijndt alhier wel te zullen aarden, heeft tamel: voorgaan in den korten tijdt zijns aanwesens, in de maleijtsche tale gedaan, ende naar dien, zijn eerwaardigheijt ons verklaart heeft, u Edle Hoog agtb: desselfs besoldinge wel zoude gelieven te verhogen: zoo wanneer ons voorschrijvens daartoe aanleijdinge gaf, zoo hebben daar omtrent in geen gebreke willen blijven, gemerkt desselfs, godt vrugtig besluijt in tegenstellinge der gener die zoo trouwlooflijk, haar aangewesene kidde, niet en hebben willen konnen hoeden en gadeslaan. moetende u Edle Hoog agtb: in tegendeel, bij voorraadt bekendt maken, hoe het verkeert begrepen is, des gouverneurs Robbertus Padtbruggens voorstellinge van bevorens, om Lands. buyjten