en heijl toewersche, den grosen goedersiernemoden gelieve uEle hooch achtbaerhedens ontsaggelijcke wapenen— in alle verdres doene exploeijte met soodanige progresse genadelijk te zeegenen; — Jnt begia van januarij ao 1tansj tir den gouvernr Louis d' mendonca fuptado met seven oorloghs- fregats ondr 1bestier van eenen noene d' mello naer bassijn gestevend, om d' reijse wijders van daer nae Lishoa 's ondernemen convoijeren: eenige duijsent heenen die t' cargo voor 't vertrecken: Cravel naer portugael bestaan: ten principen le uijt fijne lijwaten amber, sefeth, besuar steen, en eenige ruwe diamante in hadden, pr geseijde armade heeft sich mede Bassijn waerts vervoucht, dom francisco d' sousa, om vorders na din s' navigeere overmits hem soppr gesach dier plaets gediffereert was, gemerct den vicerij volgens voorgeven sijn zoon, tot geen ander — eijnde dan om d' landen t' besien derwaerts gesonden hadt naer t' affdepacheere desen hiele heeft meergemelte Anthonio d' mello d' bastro, diverse qualiteijten vergeven, tot Cappn van fortresse aguado js gestelt diego d' mello d' bastro, voor cappn op d'e passe dan sijn, dom francisco Luis Lobo, tot providoor moop vand' reeqe luis d' mello d' Sampajo in tegendeel liet hij den gewesen veador, da farenda marthijn velho gen:t nevens drie — cappn een vendrich, en een sargiant, hebben Cranganoor helpen overgeven, die hij zoo voor gaff wilde doen — opcnopen in hechtenis stelle, alwaer se tot noch sitten, liet wijders oms roopen en hropen, soo veel doenlijke voor'tcomen door gans goâ affcundigen, dat alle d' soldaten haer binnen d' tijdt van 29 uijren, ter plaets daer bescheijde waeren op paene van met d' doodt gestrafte worde, soude vervouge, pr gedachte 700 rloghs fregats — heeft den vicereij zijne portugaelse papieren aan den Coninck om met t' Cravilt verdre addresse t' nemen — versonde, cort na 't' vertreck van Louis d' mendonca is den ovidor generl over d' Civiele saecken geordonneert, sich naer zal reet t transportere tot t' belegge van eenige papieren, wegens t' volcqr van dom— manuel Lobo, d' silvere, die door geseijde fursado, ten tijde hij daer voor veldvooght geplaest was geharcubuleert zijn, of sulx uijt haet tegens dom manuel, of om wettige reeden geweest is, mitsgaders van — Ioan da sausa freijra, doen hij voor Cappn moor over vleger jn rachol lagh. die een jonge portugese— maecht, dochter van eenen Pouit barballo forseljk outeert heeft, waer over Louir d' mendonca niet tegenstaan, Gouvernr was, op d' clachte van haer genoemde vader geen justitie hadt willen doen, aangesien geseijde Joan d' sousa sijn broeders soon is, mandeerde jnsgelijcx alle prsoonen die met— kippersols, buijten d' portugesen langhs straet gingen, in hechtenis t' stellen, als mede die gene, die — eenich geweer-knippels of stocken droegen, oocq wiert aan den soldt betalingh uijt gerijckt, meer genoem: vicereij heeft ondr sussen noch een ander cravel, binnen cons Revier, om mede naer portugaele — vertrecken doen vaerdich maecken, en afgelade, met voorneme 'tselve ontrent med io feb:r laest lede, aff s' depacheeren- oocq waeren d' particuliere Cooplk niet wijnich met toerusten van eenige pasasjos, om nae — diverse gewesten t' versenden, daer der al 2. a 3. van op hun vertreck stouden geoccupeert, doch — dit gewoel wiert haer met d' Comste onser vloot, door den E E Hr Adminl Rijckloff van moens, — uijt d' besettingh van Couschijn, Cort na t' overgaan van geseijde stadt, met porsugese gevangens die alle— binnen Goâ in vrijdom aan landt geseth sijn, ondr d' Commando van den E: Hr Commandr Abraham — verspreet herwaerts gesonden, sterck sijnde, 7 hielen t' weten thuijs t' swiete, dordrecht, Erasmus— d' Beurs van amsterdam, d' mans, als d' Cargasoen schepen, achilles, en Goudssblom, welcke twee-en bodems, ter eerster jnstantie, na met drinckwater, verversingh en andre nootwendichede besorght— waeren, hunne gedestineerde reijse souratta, en persiawaerts bevordert hebben, die alle pro feb:r passado Goas bhare bereijcte daer nae dato henriette Louise met Cannanoorse gevangens, noch is bij gecome, seer corter onverwacht beleth, jder liet d' Couragie vallen, voornamentlijk doense d' besettingh vermercken mits verhoopt hadden, dat d' vloot, na 's disbarcquere der gevangens, waer bij na 3000 sielen in dese vergange regentijt van gesneuvelt sijn, naer andre quartieren soude vertrocken hebben, wenselijk was entl het geweest, d' schepen op hun aancomste, voor meergenoem: vijandbe plaets, soo doen: waren, omd' porsugesen en haere creature aan lants setten, ongevaer 60 Cannarase vaertuijgen, volladen met rijs 't binnen lopen hadden connen beletten, aangesien daer door nae alle apparentie, gemerckt den Luisitaandat mouson noch sonderlingh met geene greijnen uijt Canna ra besorght was, een buijten gemene groset nde dierse, en hongers noot soude ontsdaan hebben, den vocereij liet aan hous gedachte levens middelen. ins— te— Coninghs packhuijsen brengen voor werden: d' selve om d' fontresse aguade marmagon etca t' provideren en benodichste wesen wes den rijs echter in die bonvallige hadt, seer hooch in prijs steijgende, alsoo hij — aan niemant een grijn liet volgen; — Op d' aancomste van uEdle vooraangetogene vloot is binnen zoâ driemael na den andren d' drommel geslagen dat sich al d' portugesen, soo wel getrouwde als s conincx dienrs soude naer om laech vervougen oock wierden d' hoofden der jnboorlinge van zalzeet bardees, en goâ geordonneert met hun volck, haer mede, nae d' bhare' transporteere gans Gou was over t' verlies van Couschijn, en dees besettingh buijten — er gemeen bedroeft, en in alarm, onder den 7' febr voormelt werden uijt t' schrijvens van den spion berecht ten dat den gerepiteerden Ignatio carmento-Cravalho aan den vicereij een stercke armade om weder couschijn waerts, t' heere, alzoo sich d' meeste macht der hollantse vijanden, nae Cannanoor getrans te porteert hadden, wes gemelte stadt, met een verrassingh licht t' vermeesteren soude wesen. versocht, maer den vicereij die dese voorstel een dwase vermetelhs schatte, heeft hem sijn versouck met corte woorden afgeslage, seggen: dat te recupereren van dien voor eerst, ondoenlijk was, en d'uijtsetten — van een arwade niet dan vruchteloose oncosten en vergeefse moeijde soude wesen, mitsgaders dat den vicereij uijt t' mondelingh rapport van jgnatio sarmento verstaan hadt, hoe 18 Cloucke oorzoghs — schepen uijt Hollandt naer momsambicque, om die vestingh t' vermeesteren versrocken waeren, 't geen alweder nieuwe droefht voornamentlijk ondr d' coopl: veroorsaeckte aangesien 'tselve in — dees dis dient ve5- eijls gats elck ijs— 'clocke haer do ucasro aan ie om conde van ackhaijs icereij van rens golff, sal conde alder leeff, achte die uijsent— den tentemr nement ft steken enis te voldoen den aerhede gewenst , gelick en heijl
dees desolaten tijt, wel d' principaelste plaets, daer hunne negotie drijven en noch winste t' behalen sijn— is, wes een jder particulier pitasje, d' volgende oorloght behoefte tot secours, doen schepen heeft, als, 40 vaten buscruijt, 500 grote cogels, en een gelijck getal vier potten met schriftelijcke ordre aan dom manuel malcarenhaes Gouvernr aldaer als den resideren:e Coppn in sosala om wel op hoede t' wesen, en haer tot defens tegens d' hollantse vijanden, d' welcke met een grote macht in die quartieren, stonden t' comen, vaerdich t' maecken, den viceren was over gemelte tijdingh sroden spion adviseerde uijdermaten ontroers, weten: nauwlijcx wat eenst bij derhant soude nemen v' meer om dat met 't verlies van couschijn, niemandt eenich gelt, aan den staet— verstrecken wilde, alle mogelijcke middelen, vierden doenmaels, tot becomingh van penningen, doch vruchteloos, om een arwade nad' noorder quartiere, tot waerschouwingh gedurich op hoede t' wesen, ingespannen, en verclaert den spion wijders, in zijne letteren, van veele voorname pordugesen hadt hooren seggen dat ook sich met minder macht, alser voor Couschijn geweest is, bij aantassinge, wanneer, maer goede condisien Conde bedingen, door d' grote verslagenht en vrese die d' mensche bevangen hadt, soude overgeves den 10' der genoem n febr is d' trommel binnen God geslagen dat alle d' vooraangeroerde canna rase— vaertuijgen, die rijs aangebracht hadde, haer in 2: a 3 dagen, soude 't zeijl reet maecken, om onder 'tgeleijde van 600 rloghs Cregats, naer Cannara t' retourneere, de welcke met eenich secours, voor Cannanoor onder t' bewint van eenen van eenen Ruijd' mello saupaija stondens vertrecken, nevens ordre dat op sijn weder comste, nae d'oorlochs behoefte in genoeme fortresse gedisbapcqueerd hade, alle d' vaertuijgen die binnen cannari t' becomen waeren, vol rijs mede t' brengen, maer gedachte armade heeft sampt d' andre vaertuijgen, door de nauwe toesicht, en goede wacht onser schepen d' reijse niet derven onderneme, doch geseijde kielen sijn naer op breecken, der vloot, tot convoij van een grote rijs Caffila, Cannara waerts versonden, die op s' uijtgaan van voorlede mr maij bestaan: in 96 barcken, alle pr tgenoem: greijn vollade, daer sr pover hoochent een geruijmen tijt, met arentsogen, naer uijt gesien hadt, behoude in oas revier gearriveert bennen;— Ontrent meddio des vooraangetogene in febs becomt den vicereij schrijvens uijt bassijn, daer in vermelt stont s' cravel met Louit d' mendonca furlado, wiens goederen alle woeren, aan lant haar gebleve, naer— portugael vertrocken was, den vicereij hier over buijten gemeen t' onvrede sijn: ordonneerde aan stone den Gouvernr van Bassijn, gevanckelijk: binnent oâ 't' brengen, nevens d' goederen van gemelte mendonco, om d' selve pr 'tgeseijde reet leggen: cravel t' doen volgen, dat ondertusschen door een harde noort weste wint op seekere chip een groot leel ontfingh, 'tgeen niet het dicht bij d' heel bevonden wier t' sijn, sonder t' disbarcquere niet conde geremedieert worde, om welcke oorsaeck d' Coopmansz daerder al parthije nath alsoo t' cravel 9 voeten water ingecregen hadt, geworden waeren, gelost bennen, wes d' reijse van gemelte bodem gestaeckt js, ontrent voorsze tijt geraeckte den vicereij, oock in grote questie met d' padres cabidos, overmits eenige absente papen, wilde apprehendeeren ja slimmer als d' vorige— regensen, die consinueel met d' selve hebben overhoop gelegen, tgeen tot heden noch niet volcomen is — bij geleijt ind' gerepiseerde mr febr heeft d' boot en schuijt, van't oorloghs Jacht den Grasmus, bij nacht met parshije matrosen, ettelijcke lant dochten op zal reet gedaan, alwaerse wijnige vissers kistjens off brande 2 Cruijsen ter neerruckte, en eenige koebeesten, clappesen, en andre verversingh van daar sleepte, 'twelck d' jngesetene, een ongemene schrick, verbaelth en confusie toebracht den 22e diev mt passeerde den vicereij eenige ordens, aan d' opperste padres van: cloosters en kercken, in d' dorpe— gelegen, datse schriftelijk bij name soude op brengen, hoe veel blancke persoonen, soo getrouwde als— anders in jder plaets woonachtich waeren maer tot wat eijnde sulx geschiede, was niemant inden beginne begent, doch nader hant, ondeckse sich d' saeck, het selve i gelt t' become geschiede, want stelden in— Rade vast, dat jder blanck persoon, ten dienste des Conincx een achste part sijner jncomste soude op— brengen, en die geen jncomste hadden, t' ondersoucke op wat wijle sij haer erneerde, en conform hun— Cappl een schattingh op t' leggen, mitsgaders alle d' in dienst sijn:e persoonen, een vierde part haerder— mr gelden, van een Ront Jaar, benevens een quaert hunner goederen, waer onder alle cappts begrepen beanen, resolveerde oock, met dit gelt 40 nieuwe oorlochs fregats t' timmeren, tot welcke scheeps bouw ordre aan d' gesachebbers, van Chiaul, Bassijn, en Bommbajn, om d'selve Cort na t' uijtgaan, van: storm tijt, vaerdich t' hebben, en nae coa t' steuren gegeven is, maer tot heden sijnse binnen — geseijde plaets noch niet aangelant met voornemen gedachte kielen, nevens 6 galjoens, onder d' Castele marmagon, en agnade t' gebruijcken, uijt oersaecke den Lusitaan verstaan hadt, en hun vast ima— gineerde dat uEle hooch achtbaerhede, dit saijsoen tot 5 conquestere dier landen, 20 cloncke oorloghs schepen, met 6000 militaire Coppen, sout uijt setten, om d'onse soo t'mogelijk was, t' disbarcqueret— beletter, mits beducht bleven, soo wij daer een voet op t' landt cregen, dat we binnen corte, met al d' rest soude schoot gaan, stelden boven dien vast, bij verschijningh van vooraangetogene macht— 4000 ervare Lascarijns, a 3 cheraphijns pr m:t in dienst t'houden om d' stranden van sal zeet, en Bardees, voor alle vijantlijcke aan vallen t' beschermen, oock sijn d' geestelijckht onder gedachte schattingh begrepen, in vordere der selve heeft geen clijne beroerte verwect, t' welck echter, doch niet sonder grote sporlingh ten eijnde gebracht is, dese affpersingh van penninge, wil den ademlosen suberbes vijandt, soo voorgeeft jaerlijcx tot een merckelijk secours, uijt portugael becomt, in — voeren, boven dien wierden d' hoofden der jnboorlingen van meer geseijde drie eijlanden, ( bij den — portugees d' Cameras Gerais gend) in radt geroepen, om haer d'onderhoudingh van 1000 — Lascarijns tot bevrijdingh van: zeecant op t' dragen, nevens affvorderingh van 12000 Cheraphijns, contant gelt, d' welcke respondeerde bij aldien haer d' jncomste der Landerijen, niet wierden affgeperst bereijt houden den eijsch t' voldoen, maer dat se niet een penninck te contribueren hadden eijndelijk hebben hij d' selve, na vele raetspleginge aangedient, den saet voor ditmael van haer niet anders — begeerde, als dat se hun volcqr dagelijcx met d' wapenen soude doen oeffenen, waer den vitereij bequame
bequame suijden, om haerlijk sulcx behoorlijk e constituere, op alle dorpen toe beloofde t' stellen, maer mosten voop— eerst 12000 flure jonge prsoone, naer behooren met geweer versorght uijt waecken, om d' guarnisoenen op alle plaetsen t' verstercken d' rest soude verobligeert wesen, in tijt van noot, op des vicereijs mandaet alwaer geordonneert wierden, om den vijandt tegen staat s' biede wel gewappent t' Compareren en die absent bleef, of t' gebodt contrarieerde, — die sou sonder genade, aan stons met d' doodt gestraft worden, 't geen se accepteerde t' achtervolgen. cort hier op is tot voorse eijnde, noch nader in rade beslooten om tegens dit aan haar: goede mouson, noch een aansal van 30 diergelijcke oorlogs— fregats, toe s' rusten, waer den vicertij prsoonen, bij aan comste der vijanden, als admirl enerl en anthonio d' sousa conschierije, voor generl tgesach op voeren, en op jder van: resteren: savetten een fidalgo tot Cappn soude gestelt worden, 'tgeen een igelijk van haer ten dienste des Conincx uijt hun eijgen beurs, soude moeten onderhouden t' genoemt getal dier bodems sijn int begin, van dees gepasseerde regentijt op stapel geset, en jegenwoordich ten merendeele voltimmere, ja sommige derselve leggen al toegetakelt, binnen goas Reviern omd' galjoens volgens — resolutie tegens den gestemden tijdt, mede t'zeijl en slach vaerdich t' maecken. soo heeft den vicereij q vande — bequaamste en clouckste aan besteet 't versimmeren, die hij nevens 2 andre bij d' vorige gouvernr om d' vergange saijsoen, naer portugael t' gersende tenemael gerepareert, tot voorsz eijnde wilde emploijeeren, maer was door mancquemt van penningen genodruckt, dit aangevange werck ten halve t' laten steelen, wes alle haere vooraangetogene grote bodems, tot heden noch ontaeckelt leggen, t' gemelte voorneme met d' jngesetene, is oock ten— merendeele in roock verdwenen, door diense desen ganschen gepasseerden regensijdt, gerelt hebben, dat d' vrede tussen portugael, en onse landen volcome, gesloten was, waerse alle uijrt d' seekerh met uijtgereete halsen van se gemoet sien en gemerct zijl hier op bouwen, soo isser bij nae geen preparatie tot den oorlogh gemaeckt; — Opt uijtgaan van dickmael's genoem: wr febr liepen binnen goa d' geruchten sterck, dat Cannavoor door uEde out saggelijcke — wapenen, vermeestert was, daer den Lusitaan t' rechte finael, in't begin van maert laestlede, met t' disbarcquere haerder gevangens, van ontwaer worden 't geen al weder nieuwe droefh en vrese in geseijde stadt verwecte maer dese swarichcreegh Cort hier aan, door t' op breecke der besettingh eenige verlichtingh, den vicereij— heeft meest aan alle d' blancke gelargeerde portugesen, uijt Couschijn en cannanoor, op hun aancomstel 10 cheraphijns jder hooft tot nootdruft vereert, ontrent gedachte tijdt, sijn d' fortresse marmagon en aguado buijten ordinarie met levens middelen, oorloghs behoefte, en clincke ervare soldaten, geprovideert, oocq sijnder twee sertiven in een sware hechtenis gestelt, die met verraet, dat ons alhier alles wat binnen goâ passeerde— overbriefde, betight wierden, d'welcke naer eenige dagen sittene mits d' blijcke mangeerde gelargeert bennen, doch sedert hunne ontslakingh liet den vicereij aan alle cante seer nauwe jnquiratie, doen en wachten stellen, om eenige spions, uijt t' vinden off briefdragers in d' Emip s' becomen, 'tgeen den in dienst sijn: spion van uEdle hoochachtbaerhede, niet tegenstaan 'tselve vruchteloo's affliep, soo danige vrees aan jaacsde, dat 's schrijven geruijmen tijt staeckse; uijtons revier zijn cort na t' opbreecke der vloot 9 portugese patasjos momsambicquewaerts gestevent, door wiens— scherpe wacht hun t' uijtlopen beleth was, naer dat se geruijmen tijt seijlvaerdich ondr d' fortresse marmagon, en Aguado om gelegentht siende deur t' snappen, diese niet conden aan treffen gelegen hadden, hare ge gedeict reuwe andermomen hebben, toebehooren: dom manuel Tobo d' silvere, manuel d' freidas d' macede, Joan do prordo en joan Laurenco, hunne ladinge bestont buijten d' vooraangeroerde oorlochs behoefte, tot secours, uijt gesorteerde— Lijwaten aracq, snuijftoeback rijs, teruw, voel confisure, suijcker, en andre snuijsteringh, d' gerechticheden die daer voor in de alphandigo betaalt sijn bedragen ongevaer 44000 ceraphijns oock is seker scheepje in febr laestleden, naer mombassa gesteven, 't geen bij donckere nacht met een stijve noortweste wint, sondr dat t' onse schepen gewaerde, deur snapte, wiens Cargo in 70 diverse gesorteerde Clede packer a racho, snuijftoeback, rijs, teruw, en enige Clijnicheden bestont, 't vertollen der geseijde goederen monteerden 8250 — cheraphijns, dom manuel Lobo d' silvere mede toebehooren maer gedachte bodem is door contrarie — wint, op d' Cannarase cust vervalle, en door 2 mallebaerse Rovers soo aldaer ten ancker lach vijantlijk aangetast, en soo vermeende ondr tslaan in zee t' lopen.