soodanigh hadden belemmert dat wij bij eenige vijandlijcke rescontre onvermogens souden sijn geweest veel weer te bieden Aer den Coopman Evert Jansz buijs hebbende si gericht nae seeckere memorie hem dien aengaende mede gegeven waer van bij desen copije gaedt, had aen Landt alle gelegentheden tot onse saecke dienende wel doorsnuffelt, ende uijt Conconante verclaringh van eenen Padre Piedro Franscisco arragameesz, — seeckeren vertrouden moor ossonino genaemt, Item d'engelsen hier te lande remorerende grondige kenn gecregen dat quimalara madiera nevens den Ternar sen gesandt door den Maccassarsen Coninck (seecker wel ter quader Trouwe) al jn novembr voorleden ende weijnigh tijts nae 't vertrecken der Ambassadeurs naer Batavia, niet alleenlijck vrij en vranck was gedimitteer maer hem daer en boven uijt dese Regerije onder 't Commande van seeckren daiin Bolican een getal van 30: prauw met 15: a 1600: handert gewapende mannen mede gegeven, gesorteert in verscheijde compagnien teweten 2 dos muskettiers 4 dos met spatten, 3: met piecken ende de rest met schilt en Swaert, sijnde des niet tegenstaende den voorsz: Oolican gelast aende oostsijde van Celebes van d'onderdanen deses Conincx soo veel machts op te schommelen als inder ijl bijderhandt te becomen soude sijn dat wijders in genoemde armade mede waren gegaen 9: a 10: Joncken, te weeten drie van Jntsje assam, een van Jntsje magot, een van anagod a - Saptol, ende een den oppersten Paep toebehoorende, d'ander ongenoemt blijvende, soo dat de adjude door desen Malcontenten Coninck den Trouwloos en Madicka medegegeven lichtelijck een getal van 2400: gewapende mannen in amboina sal te lande brengen wordende wijders verhaelt dat den Portugees Francisco Viero omde Maleijers te beeter tot desen socht te animeeren, de selve veele pijn tot hare Equipagie heeft verschooten met Conditie dat de betalingh op hare wedercomste in nageten soude geschieden
geschieden, t' schijnt mijn Heeren dat desen Haspel meest gedraijt is op den duijm van Viero voornoemt ende dat hij dese Vorsten wijs gemaeckt hebbe, dat UEs moetende nae sijn voorgeven onvermijdelijck ende 't coste dan soo veel als 't wilde, haere hoogheden te vrient houden, en: allenthalven de goede genegentheijt vande selve alwaer 't' met groote schande soo veel als Coopen, op de paresse van hare ambassadeurs op Batavia, de gantse Pretentje van schip ende goederen sonder eenige uijtvlucht ofte sergiverCatje souden hebben voldaen, ende daer op soo vastten staet te maken ware geweest, dat ester sonder vreese van te volgen misnoegen raetsaem was, tot nadeel van onsen staedt, guimalaha madiera — volcomentlijck te assisteeren, latende ondertussen uEdo in opinie dat sonder hare toestemminghe niets in dese saecke van dien Dooswicht hier te lande soude werden geeffectueert, doch desen uijle kuijcken vintsich nu sonder twijffel nevens hare (hoogheden grootelijx bedrogen, want seeckers het voordeel dat den Coninck met sijne Jngesetenen hiermede erlangen sullen, is seer weijnigh; zijnde macassar gants en gaer van cleeden ontblooth, die nu 't onsten Comtoire niet te haelen sullen sijn, moetende den Coninck daerenboven missen soo aensienelijcke schencagien als UEe hem hadden toegedacht Nevens eene soomerckelijcke somma penningen die hem soo de saecken geaccommodeert wierden (wegens zijne pretentje te verwachten stonden, welcke schade de winst der Nagelen qualijck ofte niet sal cunnen op wegen, aengesien de specerijen boomen op Cerane en: annexj eijland en meest alle sijn geruineert Ten ware wed. homd nieuwe haspelingh op 't landt van hitouw (was begonnen, Godt verhoeden; Twelck Staende dan de saecken op dusdanigen voet, hebben wij een de raetsperconen hier Present doen vergaderen ende
ende 't gene UEs iw cas van vertreck des quimelate met merckelijcke assistentje, in Instructje gelieft hebben te ordonneeren, promtelijck voorgelesen, de saerke van stuck tot stuck ontledight mitsgaders inberaet geleijt, waer op gelijck UE bij nevens gaende resolutie gelieven te zien, eenstemmich, beslooten is uEs welgegeven ordre buijten dispuijt 't' werck te stellen dat is sonder onderhandelingh met den Coninck ofte verblijven van ons Comtoir van hier ter eerster gelegentheijt op te breecken, doch om soo glad aff een beginsel van verwijderingh te leggen, hebben wij geen besluijt cunnen nemen, maer raedsaem geoordeelt met eenen geraisonneerden brieff den Coninck onse gefundeerde doleantje over d'adjnde aen den quimalaha gepasseert, voor ons vertreck bekent te maken, ondertusschen aen 't herten Eijlandt ten ancker te loopen, ende aldaer de fluijt de Swarte Deer van Japara comende intewachten, maer den wint des anderendaegh ende recht op de wal waijende belettions UEds welgegevent ordre, ende onse consequente resolutie in't werck te leggen, middelerwijle quamen uijt last vanden Coninck, ende Prince patingolo aen boort de vier Maccassarse gesanten Jonghst op batavia geweest, vragende den tijt ofte dagh inde welcke wij besloten mochten hebben, bij haare Hoogheden aen Lant te comen, haer is een vriendelijck onthael gedaen, en: opdat ondertusschen den Coopman duijs sich noch wat vaster van madieras saecke mocht gaen informeeren voor eerst ten andtwoordt gedient dat, alsnoch het quaet weder (gelijck 't jnder dat was) sulx niet toe liet, maer dat sijne Majesteijt daer van tijdelijck soude werden gewaerschout, s' daegs daer aen sijn met deselve Dootschap wederom eenige macassaren bij ons verscheenen doch meest om te onderstaen wat moijigheden voorden Coning ende Prinsce tot Schengagie ware medegebracht aen dese luijden is den geprojecteerden brieff overhandicht sijnde bij faute van een suffisanten Translateur in goedt cramers latijn geschreven, soo als het de portugeesse paepen aen Landt best verstaen, van dewelcke