Uijt de redenen van de gecommitteerde van hitto, ende antwoort van die van meenipe schynt ofte tot den vreede seer geInclineert zin, overmits alhier doen ende vragen, te geenen anderen eijnde uijt viel, om tonden taesten, ofte onse genegentheijt streckte, met haer Jn Bespreck te coomen, ofte enige gesanten gesonden worden, die vermochten opt woort van den E gouerneur, aen het Casteel te senden, Jaatscheen hun gemoet, daer van soo overvloeyde, dat te nauwer noot, eenige antwoorde op onse propoositien becoomen conden tselve meermael repiteerende, theeft syn bedincken ofte Hitto In desen, niet met alle synnen macht en arbeyt om soo w tegen ons, als den tarnataen te bestaen, ende den goeden man te Blijven, soeckende met den eersten de verschillen te neder te leggen, ende de saecke te accommoderen, voor ende alleer enige machuijt ternaten gesonde worde, want soo t geviele dat den Coninck van tarnaten, eenige macht, als wel soude connen geschieden herwaerts om de saacken Met authoriteyt te redresseren soude hij verseeckert hem, dat van onse sijde, met macht sullen tracht die te stutten, ende nergens aen onse onderdaenen, eenige overlast sullen gedoogen, In welcken gevalle genootsaeckt sal werden, om partie te kiesen, tsy ons ofte den tarnatamn toe te vallen, die tot noch toe tusschen beijden gehangen, deen soo wel als dander met praticq, onderhouden heeft, tstaet te beduchten, dat den tarnataen, de saacke met den eersten, soo zynne gelegentheijt dat eenichsints toelaet, sal soecken te revengeren, niet alleene reve geren maer met macht redresseeren, daer en sullen anders geen verhinderingen voorvallen, die soude connen weerhouden, als den tyderws, en spangiaart niet tegenstaende met hem Jntrevis ende stilstant van wapenen Is, sal hem even wel doen nadencken want sijnnen macht uijt ternaten sendende, sal den anderen eenich voordeel siende, sijn personange speelen, hij en sal donse mede niet alteveel vertrouwen, alsoo nu siet hoe weijnich op hem gepast wort, ende de Hr lafebre, aldaer uyjtgestroyt heeft dat de vloot om meerder macht, naer Batavia vertreckt, ende deselve tegens desen b weder In tarnate verwacht daar over Beswaarlyck sal connen resolueren, derwaerts hem werden ende synne macht gebruycken sal, om soo wel synnen staet te verseeckeren als sijne authoriteijt In dese quartiers te maincteneren Met de geconsipieerde vasticheyt omtrent oryende asselcky is noch niets geavanceert, niet tegenstaende tselve op XxIe Julio passato byden E gouernr. ende raden gearresteert worde, soo en heeft den Continuerende regen niet toegelaten dat daer van Iets gedaen wierde, ende seer nodich voltrocken diende om onse nagelbossen voor Jnval te Beschermen, men rapporteert ons, dat In dien tyt de nederlanders, de posessie vant Casteel gehadt hebben, op een Jaar soo veel regen niet gevallen is, twelck ons In desen, ende meer anderwerc ken te voltrecken grotelyckx vercort, zyn E: heeft voor hem genoomen kert den der ermael vant reene eer dese sonder
Eerst daeghs derwaerts, met drie corcorren ende een Jacht vervoegen om met hulpe van de Inwoonders, die van wackeni larrijcq, orij, ende asseloly, de provisioneelde vasticheyt, by den hant te nemen tot dat sijne E: ordre Becomen om dan tsy desen ofte andere bequaeme plaetse, met andere metarialen toccu dese vasticheyt, sal ten minsten met vyftich nederlantsch versien dienen, ende tsoude seer nodich zijn dat daer omtrent continueerlyck 4 a 5 correcorren hielden, om over al den vyant op de hielen te syn, ende te prevenieeren, bij beelden ons selven Jn, soo dit concept, naer onse meyninge uytvalt daer van te sijner tijt, meer vruchten, als van 't Casteel alhier te becomen, tis denige middel om ditto de vleugelsn te Corten ene synne ondersaeten te dele tonswaerts te trecken, tsal de quantiteyt nagelen op hitto doen minderen, ende onse toe voer doen aenwassen Hij hoopen mede, voor de vreemde handelaers, beter gelegenthey te hebben, als aen t Casteel alhier, over mits dese Haie seer beswaerlijck valt om Jn te coomen, Jnsonderheijt Int ooste Mossen, hoe dit sine Ed: verstaen, ende daer op sal gelieven te ordonneeren, sullen met devotie verwachten, alsoo de heer gouerneur speult syne Ed: vande gelegentheyt ende nutticheijt desselffs wel verclaringe doen sal De 28en passato verstonden van hatuha, hoe aldaer drie Corcon gepasseert waren, ende omtrent domleggende eylanden hielden die daar op de visschers ende anderen onse onderdaenen werden mede hoe opt duiuen eylant, een oranghaij van de kaij aros die daer om te visschen gevaren waren, vervolcht geatrepe ende overrompelt hebben, daar van vyff mandoot geslagen ende vyff do gevangen wechgeuoert voorwaer een deerlyck ongeluc voor dese lieden, commende van haer quartierren met twe nieuwe corcorren, om aldaer In deylanden te vercoopen ter eerster Jnstantie, sulcker resconter vinden, ende soude In toecomende, haer van deese quartieren, een afkeer geven, hadd: anders niet als dese corcorren, ende eenige oude Clappes voor coopmanschappen Jn, dat van Cleijnder valeur is, dese corcorre sin des nachts, op hitto mede geweest, daer onder ons huijs vandaen gehaelt, twee van onse vrygegeven slaeven, daer vandie twee mans parsoonen doot geslagen ende een vrouwe weehgevoert hebben, dese sijn naer ons berichtwort, de Correcorres van Caybo genaemt met die van losoe, ende een met tarnatoenen, hoe ditto synne stranden soeckt te diffendeeren, can hier uyt claerlyck be speurt worden, cunela leliatto, was met ses corcorren naar Eram om met haer aldaer te pitiaren, tgeruchte loopt hier mede
dat al tvolck van verscheijden dorpen door donse geruimneert, om trent tfont lacielle woonen, ende t staet te presumeeren, dat den tarnataen sal soecken van langer hant, onder hun te trecken, wij sijn wel genegen den vijant, met deerste te statten, ende u op de hielen te syn, soo de middelen sulcx soo wel, als de genegent heijt gedoogen, wat aengaet onse macht alhier, is seer cleyn om tegens haer ijets voorderlyckx by der hant te neemen ende om niet dan schande ende schade te behaelen, Ist myns bedunckens, beter stil geseeten Sijnne E: d: can bij nevens gaende monsterrolle sien, hoe veel nederlantse Coppent generalyck, over amboyna syn, waer van op domleggende, comptoiren ende eijlanden 115 Coppen, ende de voorgenomen vasticheijt, omtrent drij broers, — moet meede met vijftich coppen versien worden, tsamen 165 Ceppent waer en tegen bevinden volgens gemelte monsterrolle te zyn 358 coppen, dat ons aen t Casteel niet meer als 193 coppen resteeren, waer onder alles begreepen is, Cooplieden ondercooplieden assestenten werck lieden kercken diennaers, schoolJongers als anders siecken Int hospitael creupele, lamme, verlempte, die hier subiect, ende onder tgarnisoen seer regneert, berbere, ende quade Beennen, soo dat als yder, op syn behoorlycke ampt acht geeft, ende de siecken geexcuseert worden, niet boven dehondert weerbare coppen resteren sullen tfont dan mede naar eyjsch ten alderminsten met 50 Coppen geprouideert moet blivent wat resteren ons meer als 50 Coppen om de corcorren, op eenige tochten te senden, die niet suffycant achten, om den vyant thooft te bieden, wat belangt de amboinesen ofte natureleij vande omleggende eylanden, daer is seer weinich rekeninge op te marcken, overmits dagelickx ondervinden, de diensten, die aenden heere soo seggen, gehouden zyn te praesteren met als met bidden smeecken/ ende booven dien tot groot costen vande Compe. moeten geobtineert werden, daer benevens, een hoop bloode ende cleynhertige menschen, die met vreese bevangen syn als vande tarneet eenen hooren spreeken, ende dat oock niet veel werckx daer van maecken soude, om ons Inden veeckel laten, ende doorgaen, Voorwaer Ick hebbe, In die van petane— meer eerbiedicheijt besweurt, ende hadde hun maar half soo veel gepresenteert geworden, als aen dese hongerige naturelen men soude In plaetse van haer thien, aldaer wel hondert, met meerd authoriteijt, hebben moogen van den wal senden, gelijck onderwijlen keri yder desen toccup tschu omtren den eelden tvalt alhier Cont enthei seer ooste ticheij Corcom hielden werden aros geatrupee ende ongeluck ercooper hadd svoor corcorre huijs rvande engevoerd an Caybor ditto lyck be eram mede sid