meer diergelijke uijtvinden, op dat wij ondertusschen niet en zeggen hoe veele der toepassen en mistise soldaten bij de hollanders verkeerende, inde kennisse onser tale gevordert zijn, als oock hoe verre veele onser slaven komen, en dat in veele huijsgesunren, daar men haar daer toe niet hout, gelijck tbesluijt van d' heer admiraal van goens Ao 1668 mede bragt maar veel meer daar in tegen gaat, op dat men med te — minder beschroomheijt, En bekommeringh med malkander in haar tegenwoordigheijt zoude mogen en konnen spreecken, gelijck Ieder een bekent is, waar uijt genoegsaem blijkt, dat dese saacke niet gants onmogelijck, en als geheel desperaat Is te stellen, maar dat daar ontrent al med hope van goede vrugt, magh en kan g'arbeijd worden, voornamentljk wanneer men omtrent zodanige queeckelingen het werck med Ernst bij den hand neemt, En het selve med deselve vereijste Ernst agtervolgt, 'twelck ick meijne dat ontrent de twee voor geslagen concepten van den heer admiraal van goens boven aangeroert, niet betragt is, en datter weijnigh moeijten zouden van noden zijn om zulcx te bewijsen Ick meijn in tegendeel, dat die geene al werck zoude vinden dewelcke deese soo groote swarigheijt onsertaale door klare en overtuijgende redenen uijt de hoedanigheijt, En gesteltenisse onser taele, En desselffs Letteren, sijlaben, woorden, enderselven pronuntiatien, en gestalte, zouden aanwijsen, Enthoonen, dat in alle dese opsigten de portugese taal ligter is als de onse. 3 want daar uijt souden het moeten gehaalt, en aangewesen werden, terwijl men sigh med geen gegronde reeden op de Ervarentheijt kan beroepen, gelijck uijt het boven gestelde genoegsaem blijckt, aar wat isser dogh in onse tale, en desselffs pronuntiatie tgeen tot een genoegsaam bewijs kan strecken, van haar swaarheijt boven de portugeesen. onse tale is Immers (inde sonderheijt nae datse vande bastaart, en vreemde woorden genoegh gesuijvert is, En dagelijcx nog gesuijvert wort, Een/ ander sselff wesen en huijser dogters. onden welcke zij rgaan meijne soluijt talen seen daer en med
Een onvermengde; cierlijke, rijke, en verstandige spraake de outheijt der selver haalen zommige aff vande kelten, en van die med de chaldeen, en hebreen, die niet alleen in veele andere maar bijsonderlijck in d' Eerste benaminge vand' deele des werelds, Een ende selve zijn, daar mede nogh de grieckse nogh de latijnse eenige gemeijnschap hebben, eenen goropius Becarius, heeft inde voorlede Eeuwen ondernomen te bewijsen dat onse taale de outste tale des werelts is, onder selffs dan der hebreen, dewelcke Eijmeijnt uijt onse tale gesproten te zijn dat adam, En noagh, onse tale gesproocken hebben, dat ij aphet niet zoude geweest zijn bij het timmeren des toorns, En dat dien volgens zijn nacomelingen de schijten, timmeren, tracer en duijtsen, de Eerste taal behouden, en gesproocken hebben veel oude teeckens, beelden, En geschrifften, oock de Eebreeusche letteren selffs legt hij verstandelijk uijt, wij laten hem dese heerlijke outheijt beweeren, als oock tgeen Eijverders segt, dat de latijnen de griekse, Ende griecken de barbarische taale, onder agten als de haar, En dat dese— gemeinde barbaren, de duijtsche tale gesproocken hebbe, En sullen ondertusschen hem, en andere verder hoore spreecken van dingen dewelcke op Een klaarder bewijs stennen, En dien volgens med meerder overtuijginge konnen aangenomen werden, namentlijck dat gelijck de hebreuse alsoo onse — duijtsche, Een oude Eijgen tale is bestaande meest uijt gront woorden, En gront namen, van een silb-merck Zeggense van u top tot u teen als hooft, haar, oogh,— neus, ki, mont, tand, tongh, oor, wangh, hals, borst arm, buijck, teen, bil, die, kun, scheen, voet, Etza voort, aart, lugt, vier, heet, kout, bier, brood, vlees hout, sout, smout, &a Ende, jk zie, hoor, spreek, een drinck, schrijff, Lees, min, Laat, gae, stae, ben, kom &a, dit zijn een silvige eijgen grondwoorden onses laels en daar uijt bewijsen zij, dat de onse nevens den Gebreeusche de outste is, om dat seggen sij, de verstandige uijtvinde
uijtvinders der tale, niet veel letteren, ofte sulven gebesigt hebben, daar 't een konde doen, dit geeft nu voor eerst een grote klarigheijt, en ligtigheijt aan onse tale, wegens dese kortheijt der gront woorden, ten opsigt vande welcke zij thonen, dat wij van de grieken en latijnen winnen, Alen zoude dit apparent oock ten opsigt van andere tale, en insonderheijt oock ten opsigt vande portugesche konnen betonen gelijck dit, ten opzigt vande Leeden des Lighaams boven genoemt, zal blijken Aanden geene dewelcke derselver namen in 't portugees Zal noemen. tot dese klaarheijt, en Ligtight onser taele helpt oock haar Rijckdom van woorden, om alles 'tgeen nodigh te konnen uijtdrucken, want gelijck dat belet, dat men wegens gebreck van dienstige woorden niet en behoeft verlegen te zijn, alsoo neemt het oock de duijstenheijt wegh dewelcke in andere tale is om datse van dese Rijckdom Ontsloot, en arm van woorden zijn, en dien volgens om haar eijgen Eeniger Erwigen woorden alles 'tgeen nodigh is te connen uijtdrucken, aan deselve veel en verscheijde bekentenisse moeten geven, 'tgeen dan benevens de duijsterheijt oock swaarheijt veroorsaeckt, hier van is — onse taale meerder bevrijt, dan een andere, door dien zij de cierlijcke rijckdom der woorden heeft, om haar meijninge wel te connen uijtbeelden, en dat oock geheel verstandelijck Jae selffs ontrent alle konsten en wetenschappen gelijck men dan de selve alrede in onse — tale, en dat selffs van ongeletterde med grote vrugt siet verhandelen, de verstandelijke Rijckheijt der gront woorden thonen de Lieffhebbers onser tal uijt verscheijde gronden der selver, en door verscheijde Redenen Eerstelijck dat wij van lettenen zo Enckelde als tsaam gevoegde dubbelklunckers, twee klancken, en verschijdentheijt van sijllaben (waar in wij allerleij letteren vermengt nu dus dan zoo heenen ende wederkeeren) rijken zijn, dan alle taalen ons bekent, ende zij meenen dit d'oorsake te zijn, waarom wij alle talen zoo ligtelijck aan leeren namentlijck om dat wij alle geluijden, en verscheijde vervoeginge der boeck staven in onse tale hebben daer praeake. ,En in veele. vand' deele grieckse bewijsen dan ete zijn ijaphet En dat tracer hebben ecken de dese eecken Emen uijt een wij—