Jaa 10½ reael tpicol ende andere goederen na Advenant redelijcx coop geven oock het gout 4 /½. — Nento duijrder aennemen wilde, soo en heeft niemant daerna willen talen; welcke tijdinge ons alhier buijten expectatie wel dapper doet verstelt staen, als niet wetende hoe sonder gout den Cormandelsen handel sullen connen gaende houden, of ten ware ons hier op Batavia door de Chinese Joncken eenige quantiteijt aengebracht wierde, de oorsaeke waeromme den Taijoansen handel dus vervallen ende in't voetsant geraeckt is, wert den Oorlogh tusschen de Tartaren ende den manderijn kocksuija toegeschreven die soo de geruchten liepen, seer bevich continuerende sijn, —
Taijoan. en schoon genomen de Tartarische mayt groote presentatien, doet en wil Cocksinja daer na geensints luijsteren, noch den vrede niet om helsen hebbende de negotie en roverie ter zee, mitsgaders het uijtputten van sijne onderdanen haere rijckdommen hem een grooten schat toegebracht, waer door niet alleen in meerder aensien als te vooren is geraect, maer oock in macht en mogentheyt seer heeft toegenomen, ende dienvolgende langhs de Zeekant den Dominateur is spelende, leggende de Cooplieden sulcke sware lasten op die hem niet draechlijck sijn, ende dienvolgende tot ruijne ende haer verderf strecken, soeckende oock allerwege — vande negotie alleen meester te sijn, ende daer door — een monopolium in desselfs gebiet op te rechten, ten — welcken eijnde een groote quantiteijt handel Joncken voor sijn eijgen reeckeninge op Iapan Tonckii ende andere proffitable handel plaetsen doet varen, sulcx desen negotiant soo voortgaende wel een dappere doorne in 's Comp. s voet om de noort— werden mocht, gelijck daervan de beginselen, alreede werden gevoelt, behalven dat sijn kots ende hoochmoet dagelijcx aengroeit, hebbende hem vermelen, na dat sijne Joncken tverleden saijsoen van Batavia in China waren aengelandt, aen Comp. s tolcq pinqua- ende de verdere hoofden vande Chinese gemeente, in Taijoan een seer hooghdravenden brief te schrijven, ende daerbij onderstaen hun te gelasten den gouvernr Cesar
Laijoan Cesar uijt sijnen name soude aenseggen het hem seer qualijcken geviel dat sijne Ioncken jongst alhier geweest sijnde, soo goeden tractement— niet als voordesen waren aengedaen, mitsgaders men uijt een sijner Joncken in palembangh 400 — picols peper hadde gelicht, als oock hem verbieden wilden met sijne Ioncken niet op malacca, Iohor, Patanij sangor, noch ligor te mogen varen, stellende vraechs gewijse voor waeromme wij hem de vaert op Japan, siam, Cambodia ende quinam & oock met eenen niet en interdiceerden, wanneer— in retorse van dien wel een gebot conde laten — uijtgaen, dat gene Chinesen op eenige plaetsen onder — Comps gebiet staende, en souden vermogen te handelen, — welck doen ons seer nadelich mochte sijn, ende daeromme wilde ons gewaerschout hebben, sijne — Coopluijden alhier beter te tracteren, en voors — vaerten sonder hindernissen open te stellen, of soo niet dat genootsaeckt soude wesen sijne onderdanen te verbieden niet meer op Batavia noch Taijoan te mogen handelen, daer bij voegende dat sijne— woorden waren als gout ende keijsteenen, daer — bij te kennen gevende machts genoech heeft — om tselve uijtte voeren; dit syn voorwaer— dreijgementen, soo hijse conde int werck stellen, die ons inde Commercie vrij veel schade soude — connen toebrengen, maer geconsidereert desen man met oorlogen tegens den Cartar sonder negotie, waeruijt sijne meeste domeijnen moets voortcomen, niet winan