tot beletsel der vreemdelingen in Amboina waeren gesonden, e eijndel dat wij daeromme des te meerder mosten vigileeren ende arbeijden om tegens dit valscn verkeert houmeur int verschijnen van eenige onvrije natien ons soo te spitsen dat om ijemants respect alhier eenige contraminen van buijten, noch u surpatie van binnen directelijk ofte indirectil en werden gedoocht. t'sedert onse compste alhier tot op heeden is ons deses betreffen niet voorgecomen, maer sullen effer dit soo wel apprehenderen ende in achtinge nemen dat opde alderminste suspicien van vreem delingen de selve door eijgen presente macht soo cordt vervolgen, ende achterher wesen sullen, als eenichsints te verrichten ende in vermogen sal staen. —.
Wegens den dienst, die opde hooge toesegginge des Coninckxe over de quaede proceduren der stadthouderen door de besendingh van grooten sadaha inde Quartieren Amboina voort gebracht sij, vertrouwen UEd voor desen al sult verstaen ende oock wel gesecht hebben, dat Pedio como govan, e govan como Pedro omde oude bootschap geweest is, rwiert hier voor sijn vertreck oock al gepresumeert dat soo maer rijcke erkentenissen van Coninckxe tollen, bibilien, Tioucke, dupitij, ende cappala datius met bracht hij groote dingen aldaer soude geeffent ende ondertusschen naer waerheijdt niet met allen verbetert hebbenVEd: goede meijninge ende intentie wegens het procureeren der naege len hebben mede wel gevattet, te weeten dat dese hooge ende serieuse recommandatie omme met aller ernst de vreemdelingen het vervoeren der vruchten selver te beletten, niet en geschiet ot oorsaecke als of de Compe om naegelen (die eertijts soo gul sich goet en quaet, wuijl en schoon, nath en drooch, na als gepluct en ongepluct geint sijn) iegenwoordich verleegen was, maer om dat de Compe al te veel naegelen heeft, ende de vreemdelingen al te veel naegelen krijgen sulcxe dat door de verhinderingh door t vervoeren der vreemde naetien haere cleijne quantiteijdt meerder eer als door een procure van 1000 Bharen bijde Compe can ingeleijdt worden—Nochtans moetmen met ijever procureeren oock naerstich trachten te innen alle naegelen welcke ons suijver ende drooch ongemaent toecomen, ende anders wel licht in vreemde handen soude vervallen mogen. sulcke naegelen sijn tsedert onse compste alhier ontfangen 9628 1/10 hollandts suijver die wij neffens desen int schip Texel ( dat Goe bewaere) afgelaeden ende UEd de retour costij gesonden hebben, die met d'onderwicht, ongelden, & Coninckee tot incoops gecostet hebben f 22623186 gelijck bij nevens gaende facture int brede aengewesen staedtd'overheijde van tselve schip hebben oock volgens UE d' ordre bij instructie belast de Rheede voor Maccassar met alle naersie heijdt aen te doen, ende aldaer eenige Nederlandtsche scheepen wir dende hun bij des selfs Commandr. ofte bevel hebber met een briefken van getal der verloste soldaeten te adresseeren, maer alsoo bij twe brieven vand Gouvernr in Amboina versocht is do Texel om sijn advijsen naer Batta, daer in passant te laten aencomen hebben do overheijdt oock belast hun devoir daer toe te doenLoonende verder in vEd: missive hebben seer gaern verstaen de midtheijdt die de Compe gevoelt heeft wt den Coninck har sias quaede marine te weten dat al hoe wel (apparent door spaenschen Raedt &de eijgen boos opseth met ooghmerck omme de Compe alhier in haer eijgen lasten te doen smelten haer No D missive vande E presidt sr schoutens Hr delft gedrrgeert Copie
206: haer soo merckelijcken quantiteijt naegel vruchten tot sijn eijgen volcx schaede, ongelevert aen boomen vergaen, inde bosschen verdorven, ende opde aerde verroth gebleeven sijn, nochtans de Compe daer door ongelijck grooter schath aengebracht is, als of de selven bij haer van tijt tot tijt promptelijk ontfangen waerenJnde selve gangen parsisteert d o hamsia iegenwoordich noch soo ijverich dat ten waere hij de Larnaetanen nu soo langen tijt in sijn onnutten dienst geemploijeert, als oock den singadia van Mofficqia met 12. gemande Corcorren om de pitchiaringh wegens Guitchil Gorontalij op Tarnaeten ontbooden, ende door dat middel wt haer naegel bossen gehouden hadde, ruijm noch eens soo veel naegelen heeden souden gepluct ende gelevert sijn nochtans eer voorss. singadia ofte Capiteijn lavndt op dit roepen vande Coninck met sijn vaertuijg van Macquian voor Maleije aenquam waeren omden selven wel 10. booden van Tarnaeten gesonden ende gaf ons dese traege compste een oorsaeck omme parthijen die hun beijde verongelijckt hielden) secretelijk te stijven, den Coninck liet ons oock heijmel. weten men het ooge op Capiteijn laandt moste— houden, want wel wiste dat gesint wat sijn soon aen ouden Coninckse dochter op Tidor wilden ten houwel. geven, daer obt in sulcken gevalle, niet goets voorde Compe soude te verwachten Dat de proceduren van Guitchil alij Cappiteijn Lavudt in ende omtrent d' Eijlanden van Bouthou, als mede de bestellingh der brieven, ende voorder verrichtingh bij de 2. gesonden Oranghquaijs naer den Coninck van Maccassar door de doot van d. o alij gantsch gekeert verandert, mitsgaeders doorden goeden gever van Guit chil dijnj 'tsijner successie d'oorloochs actien tegens den Maccas haer vermeerdert alle attentaeten beter cours genomen, ende noch een groodt concept door assistentie van xula ende Tali abo tegens den selven soude voorgenomen hebben, laet dit den Coninck Hamsia wtterlijk sich wel gevallen hebben hem daer beneffens oock voorgehouden naer dien gemelte dijnij over dese loffelijcke proceduren van uEd: met eenighe schenck kagien ende congratulatien heerlijck begroet was, dat nu ook behoorde wt larnaeten met een goet getal Corcorren ende macht van geverteert volck selfs in persoon, ofte Capiteij slaendt in sijnen naem opde Custe van Maccassar te gaen oor logen, om redenen alle plaetsen in Moluco door onse Guarnisoe nen wel bewaert den Maccassar voor sijn principaele Rheede niet sulck een novaele macht belegert ende voorss.