Gelijck ick nu op 19en october lestleden uijt queda ver lost waere. soo ben den 19:e des aenvolgende maents novemb: eerst in malacca aengecomen pr t' jacht den kievits, dan primo deser wederom van daer vertrocken met t' jacht Alcmaer ende naer vijfthien maenden uijt blijvens heden ter Batavisen Rhede behoude geretournt. daer gode almachtich voor gepresen moet blijven. 17t jacht Alemaer desen 14en Decemb ao 165 Uwer Ed: gehoorsamen Dienaer onderssont.
Met drie besondere brieven in dato 7en en 29en octob en de 11en deeser loovende maent novemb hebben V Ede successive — verwitticht den toestant alhier, ende wat inde mataram tot die tijt voorgevallen was, 'twelck in deesen om u Ede niet met onnodige dingen te ontledigen sullen voor bij gaen ende eenlijck aenvoeren de articulen daer aen mij op dit Rawport gerefereert hebben, omme alsoo vEde bij deesen alles wytlooviger onder oogen te brengen, welck voornemen van uijtstel nootsaeckelijck was om dat opde wisveltuijright ende veranderlijcken aert deeser natie noijt staet heb derven maecken niet alleen opt geen mij dagelijcx voorquam ende belooft wert, maer oock veel min op't geen voor bestendich ende vast biden Coninck belooft ende vast gestelt was dan nu 'tprincipaelste van V Ede concest verricht en uijtgewerckt sijnde Immers soo veel met alle macht hebbe connen te wegen brengen) sullen deesen naerde een voudige waerheijt stellen sodanigh als 't ons tsedert den aenvanck deeser Reise voorgecomen, ende in mijne vorige voorgemelte brieven niet gestelt is, Jn mijne eerste hebben U Ede aengecundicht het voornemen des Conincx ende om wat oorsaeck den Rijs op gehouden was dat inde daet bevonden hebben de oorsaeck te weesen des Conincx boven maeten giericheijt ontstaen offe opgeweckt uijt eenigh verlies van penningen die onder sijn groote met hoove van winst uijt gedeelt hadde, want opde eerste verscheijninge voorden sousousouran sagen noch weijnigh middelen om hem te diverteer van't voornemen om aen niemant dan d'Hollanders Rijs te vercoopen ende vande selve aen niemant als aend' E Compe ende dat U Ede telckenmael Imant behoorde te senden om te versoecken hoe veel Rijs wij begeerden, voorgevende dat hy sulcx dede om ons te verseeckeren hy den Rys alleen voor ons affe wel voorden Gouverneur generael ende sijne scheepen op hielt, ende dat de Batavise handelaers (noemende die cleijne luijden), den Rijs vergunt sijnde, sijn vyanden oock Rapport ende versael door den Oppercoopman Ryckloff van Goens Aend' Ed:e Hr Carel Reniersz gouvern generael ende d' E: E: Heeren Raeden van India gedaen, raeckende syne ver richtinge bijden grootsten Coninck vant Eylant groot Java den Sousousounan Jngalaga Mataram, daer aen als haer Edle expressen gesant gecommitteert ende affgevaerdicht sijnde onder
onder dien deckmantel gespijst werden, dit met een complimt versoetende dat hy ende den Gouverneur Generael alleen handel ende niemant hun soude cunnen bedriegen in dees eerste bejegeninge vonden net geraeden den Coninck hier op te ant woorden, (want het os onder de javaenen een wet dat niemant den Coninck mach tegenspreecken op peene vande doot) maer swegen stil, ende gaven voor U Ede ons gesonden hadde om te sien naer des Conincx welvaeren, ende dat onder ons geen gebruijck was opde eerste bejegeninge van eenige pitsiaringen te spreecken, dat wij althoos verseeckert waeren van ‛s Conincx goede affectie tot de Hollanders, ende tgeene den gouverneur generael aen hem versocht, dat ons sulcx niet souden afgeslagen werden, wyder versouckende dat den Coninck ons gelieffde te vergunnen dat den tweede dach daer aen andermael s Conincx oogen mochten sien, ende dat wij dan soude voorstellen tgeen ons van onsen heer belast was, sijn vriendelij mijnen alleen stonden ons dit versouck toe alhoe wel gaerne gesien had wij dit sijn voorstel met jnge noon (dat is u woorden accepteeren wij op onse hooffden, geadvoijeert hadden, tegens welcke tweede bejegeninge vonden geraetsaem noch een schenckagie te formeeren vant geene onder ons parti culier ende van 's Compes wegen mede gebracht hadden, als nu onderstaen moesten te wederspreecken tgeene den Coninck eenmael niet dan te vast gestelt had; ende door onse vereerin ge hem genegen maecken, ende alsoo 's Conincx verse gunst te gebruijcken ofte 't iser te smeeden terwijlen 'tgloeijt, de ver eeringe bestont onder andere in een posetijff ofte orgeltien dat (in een huijsken bedeckt sijnde, al speelende voor hem gedragen wiert, daer in hij sulcken geneucht nam, dat hij verclaerde noijt gelooff te hebben sulcken aengenaem gehoir te vinden was, ende dat hem dit dermaeten behaechde, Onder onse soldaeten hadde twee Goochelaers die verscheijden wonderlijcke potsen aenrechten onder anderen een die naer schin wel ses lb Capochat, ende geduirich vuer, ende eijndelijck veel gecoleurde linten, Naelden spelden ende gelt uijt sijn hals spooch dit alles behaechden hem soo dat dickmael seer hartelijck daer om lachten, waer mede hem wel gecondicioneert van nateur vindende geresolveert hebben U Edes last ende bevel voor te houden bestaende in deese poincten voor eerst bedanckte hem voorde sonderlinge bewesen adsistentie aen ons int opbrengen van Francisco Vieros scheepen ende 't aenhouden van zijn persoon beweesen ten tweede excuseerde onse besendingen soo die wat lancksaem was bygecomen, dat sulcx bij godes weer ende wint int spoedich off traegh aencomen der scheepen toequam, dat vEde dickmael tot hun leetweesen geen volcomen cuntschap hadden, wat den Coninck aengenaemst was, dat wij soowel den Coninck sochten te accommodeeren met sin