het volgen soude gelijke geusden is dat hij de sijnde, in sijn dorp weder om te keeren, hem 'tselve had beleth en afgeslaegen, gelijk den commandant van hier geschreven en gelast is, als wesende 't halve eijland daer 't fortje barnevelt op staat, niet 't land van den koning van batchian, maer erflijk en wettig de labouers toebehoorende, 'tselve door den heere goeverneur den raadt voorgedraegen sijnde werd met een parig advijs goet gevonden vastgestelt ende g'arresteert den koning van batchian genegen sijnde met'er woon weder om op 't halve eijlandtje aan't fortres barnevelt te komen, ende aldaer sijn negorij ofte dorp op terigten, gelijk van voorheenen dat hem het selve absoluijtelijk sal werden ontzeijt en geweijgert, als sijnde sonder de minste reedenon heijmelijken uijt et selve gevlugt, mogelijk gedagt, als #en Mandijkers hem hebbende dat de labouers ^ in sonderheijd daer toe heeft getragt te deboucheren, als ten deele blijkt uijt seeker zelfs eenigsins te verme brieff van den Commandant pieter lijn de dato 22en augusto pass. o daerinne vermeldt werd, hoe den dus genoemden senghadje der labouers met den koning alawadin, 'tsedert uijt sijn dorp gevlugt was, in t'samen spraek geweest sijnde, tegens sijn hoogheijd schijnt te protesteren van onschuldt, in dien inde negorij niet weder meter woon ende keerde, te meer alsoo men dagelijcx ervaeren heeft, dat de labouers gelijk het meerendeel deser landts in woonderen meer met de mond, dan inder daet christenen sijn, ende daeromme den batchiander niet veel moeijten en hoefde aan te wenden, om deselve tot hun en de mahumetaensche secte te trecken, vermits deselve leere een wellustiger leven toelaat, kunnende ook wel sijn dat tusschen den koning alawadin en gemelde denghadje aljets heijmelijcx tot nadeel van't christendom gecontrecteert off besprooken is de wijle den senghadje sig altijd seer flauw in't selve gelove heeft gedraegen weetende ook niet hoe hij tot de qualiteijt van senghadje is geraekt, off waer door hij sig die naam toegeeijgent heeft, mits wesende in eenige oude papieren gevonden, dat 't geslagte ofte mannelijke oor vande senghadjes der labouers afgestorven is, en dat d. o naem jongst gevoert wierd van eenige vrouw, waeromme den dagelijcxen en al te gemeenen ommegank vande labousche christenon met de batchianders, 'tjonge en tedere Christendom alsints schaedelijk is, 't geene door desen voorsz: middel, nu gemaeklijk onder minsame reedenen genth elke in ijs oedt na blijf rnen vrij b boek eszelfs huijse 'tgeen Jan Labours sijn van bandt onder rige Egbeij ber 1674 tibus op tidos en iet nnen Igesan te be dant geweest ende khou
werden, als sijnde hem niet minder aan dese post als aan dodinga gelegen, waer op met aandagt gelete sijnde werd goet gevonden, vast gestelt ende gearresteert, dat men de macquianders aldaer tot de komste van on se verwagte secours scheepen, wel mogte laaten begaan, omme waar't mogelijk in't herwaerts komen, off nader handt hun aldaar een gevoelige neepte geven, als sijnde gemelde plaets soodanig gelegen dat met geweldt van Canon uijt de scheepen alle hunne werken, hoedanig de ook mogten wesen teenemael geraseert en onder de voet gesmeten sullen konnen werden, waaromme ook te gelooven is datse niet aldaar, maer de rivier verder op, hu ter neder sullen stellen egter om seekerlijk te mogen wer ten dat deselve 't eijlandt macquian verlaeten hebben soo i goet gevonden 't oorlogs fregat met den vaendrig Carel samje, den ass. t paulus harcxz: benevens eenige mariae en militaire wel bemant een keer naer derwaerts te ser den om van den toestandt der eijlanden macquian en tos zo volkomen kennisse te erlangen ook verschijnt den asst. paulus harexz: in vergaederin ge versoekende vergoedinge wegens een somma van 38. rx. die door hem aan Eglabo ten dienste van den komi amsterdam was verstrekt geworden, het welk in delib ratie genomen sijnde is hem remonstrant toegestaan omme soodanige deugdelijke verschoote penningen vol gens blijk tot volkomene voldoeninge p r ordonnantie uijt de cassa op reekeninge van sijn hoogh d t' ontfange onderstondt aldus gedaan geresolveert en vastgestelt maleijen In't Casteel orangie datum en saere alsvooren, en wa geteekent, Robbertus Padtbrugge gerbrandt Proost, andries olofsz:, dirk de gheijn, en Judocus Cromhuijsen Dingsdagh 12. n december. 1679. politique vergaederinge gehouden, presentibus omnibus, demptis den a ministrateur gerbrandt proost siek ende den luijtenant Judocus crom huijsen op een togt. op ernstige gedaene versoek van de te werdene christent van
van domoga en attingola om uijt het geweld en tirannje: der gorontaelders verlost te werden geeft den heere goevern. t den raedt in consideratie ende bedenkinge off — men deselve nu niet en soude konnen en mogen verlossen en p. r de jagten experiment en den koning amsterdam, naer hun landt off naer ajon brengen, dan off het beeter ware, datse voor een wijle tot gorontaele bleven continueren in dien men de wrevelmoedige gorontaelders soo verre konde disponneren en bewegen datse volgens 't contract dese luijtjes in hunne neeringe en besit ongemoeijt en de vrugten van de sagou boomen, als 't geene een meijl in't ronde van hare dorpen vallen mogte, genieten lieten sullende het verblijf andersints voor die arme luijden onverdraeglijk vallen aan gesien de wreede gorontalders, hun niet en hebben ontsien deselve 't plucken van saijor paco, en verder in't veldwassende moeskruijd te verbieden, 't welk waarlijk een onmenschelijke boosheijd moet sijn, waeromme ook geseijde volkeren buijten alle twijfel tot verhuijsinge van onder de gorontaelsche heerschappij sullen resolveren niet tegenstaande eenige goede beloften die de gorontaelders omtrent deselve mogten komen te doen, op hoope van deselve mogten komen te doen, op hoope van deselve tot haere wil te krijgen waar voor weijnig te bedugten is, vermits de gemoederen van't gorontaelse Iok soo danig overkropt sijn, datse met al hun schoon spreeken, deselve van haar — voornemen wel ligt niet en sullen konnen doen veranderen, op alle 't welke dan met aandagt geleth ende gedelibereert sijnde, werd goet gevonden vastgestelt ende gearresteert, dog bij provisie, en tot dat 't advijs van den administrateur sr. gerbrand proost ende den luijtenant Cromhuijsen hier over gehoort sal sijn) dat men der gemelte te werdene christenen, hun versoek van verhuijsinge uijt 't gorontaelsche gebiedt en 't overbrengen naer haion sal consenteeren en toestaen, dog in dien de gorontaelders met eede wilden beloven en verseekeren deselve in haere leere, noeringe en hantooringe onder voorsz: conditien onbemoeijt volgens 't contract met de E. comp. e aan gegaen, te laeten, sal door den fiscael andries ol offz: lofsang, daar toe gecommittt de domogers en attingoolders, dan ernetig en min samelijk derinde sev tosa kom delib taan vol ntie Jance eijen docus christent