Commandament hem belooft, daer toe dienen, want sij andersints ongetuijf der gen: gerechtigh:t souden bedwongen werden, het welck vrij meer soude bedragen, blijvende daer en boven noch veele vebatien, en overlasten van die onbesuijsde menschen Jaerlijckx onderworpen; Weshalven sij een request aen voorsz: secret hadden g'intregeert, dewelcken toe segginge gedaen had daer mede ten besten sullen handelen, maer alsoo dese het werck seer door haspelt was, konden sij qualijck gelooven dat 'er goet garen van gesponnen soude werden, te meer dewijle den tegenwoordigen rijckxbestierder, de Maximen van Golipha Sulthan, en desselfs gechriften puntueb: observeerde, welcken in verscheijde gelegentheid seer prejudiciable uijtleggingen, en glossen op Compt: vercregene mandamenten had gemaeckt; evenwel om niet te versuijmen het werck tot haer ooghmerck soude konnen dienen, hadden sij begonnen een verclaringe van alle groote en cleijne Coopl:, te lichten, om daer mede te bewijsen dat d'E: Comp: gedurende desselfs negotie in dit rijck meer gem: gerechtich:t noijt hadden betaelt, met — voornemen om het selve, nevens een request (: soo den attumaad douwleth met sijne aengevange onrechtmatige proceduren hun tot de betalinge quam te Constringeeren) aen de Maijestt: soo als best soude komen, te laten presenteeren, het welck sij verhoopen dat wij soude goetvinden, en approberen; maer 't gewelt van voorsz: minister hun op den hals komende, al eer op't voorgenamen desseijn bescheijt erlanghden, souden sij niet te min met alle vmogen, immers tot onse nader ordre (:twelck sij ter spoedighsten versochten:) sich daer tegen kanten, en verthoonen dat ged:e sij onder hooger machten stonden, sij oock niets konde doen, sonder onsen last dien aengaende bekomen te hebben, off dat sij bij 't Contrarie met hun drie aldaer aenwesende persoonen naer hun believen konde omspringen, 't welck met leijt saemh:t souden verdragen; dat jmmers, naer hun vermoeden, ten erghItem met stock slagen soude wesen, want niet alleen de huijsdienaers reets geslagen, maer oock den tolck, Molle, en maeckel:nevens de residenten daer mede gedreijght hadden; echter konde sij met gelooven, dat het daer toe soude komen, het welck hun nochtans niet genoegh verseeckerde, ten aensien op de gedane klachten geen satisfactie hadde becomen, en den rijckx vertrouwde, mits sijn verouderden haet tegens d' E: Comp:e, en alle Europianen, niet veel te vertrouwen was, die anders nergens naer scheen te trachten, als om ons een quade treck te speelen, makende ons wijders bekent, dat gelijck sij wel gegift hadden, door den secret:s van sijn hoogh:t niet licht tot hun ooghmerck souden geraecken soo was het inderdaet uij vallen, want den tolcq 't sedert bij sijn welgem: hoogh:t geroepen zijnde, wat naer ouderwoonte, uijttermaten schamper en hart aengesproocken met last om de residenten nochmael van sijnen 't wegen te beveelen, de pachters te voldoe het welcken tolcq antwoorden, en bescheijt op de overgeleverde requesten willende versoecken, wiert niet alleen in maer, volgens sijn rapport, de deur uijtgestooten; welck gedoente haer vremt voor quam, en te meer om dat het request reets g'appostilleert was geweest, gebreeckende eenel: daer aen sijn hoogh:ts zegel, waer tegens nu geen schriftel: ordre had willen geven; komende kort daer naer eerst genoemde Miersa Caffie om de residenten noch sommeren sijn meesters bevelen te gehoorsamen, waer wiert al wederom affgewesen, die dan met een grootg dreijgementen vertrock sweerende sijn wedervaren van 't minste tot het meeste te sullen relateeren; even in dien dagh daer bij gebleven, doch des anderen daeghs wiert gem: tolcq: bij den oppersten melckturjaer geroep om sijn hooghts grunmicht niet meer te ontfoncken, hun te waerschouwen dat sij haer soude bereij reeck: te maecken, sullende lichtel: bij langer tegenstreven Its onverwachts, doch hem tot dato onbekent vermanende hun vrundelik: sijnen raet te volgen, voornamentlik: om dat de pachters aen sijn hoogh:t en an hoff grooten hadden aen gedient dat hun pretentie meer als 1500 tho: quam te bedragen, en bij aldien tot dier niet geholpen wierden, dat sij onmachtigh waeren om tegens nauroes te konnen versorgen de goude laeckenen re Costel: stoffen hun aenbevolen, noch oock te konnen betalen de assignatien op haer verleent, om welc
die hooge Ministers verbonden waeren die saeck te pousseren, en liever hun de behulpsame hant in de pacht te geven; doch in tegendeel haeren eijsch valsch bevonden werdende, soude onse saeck in meerder opmerckinge genomen en mogelijck al van geen waerdije al willens vergeten, mitsgrs. sij ongemoeijt gelaten werden; het welck bij haer geconsider zijnde den tolck weder derwaerts souden, met last om nevens haere groete, sijn E: aen te seggen, dat tot sulcx ongehouden waeren aengesien de pachters als voor heenen, de goederen in 5 Jaeren voor d' E: Comp:e aldaer aengeb: hadden opgenomen, en die reecq: bij haer te vinden was, maer sijn E: bracht daer op in, dat deselve volgens hun voorgeven verlooren, en sij dierhalven onkundigh waeren, hoe 't daer mede gelegen was, met versoeck om daer van andermael gedient te mogen werden; sij waeren eerst van voornemen geweest om 't selve te weijgeren, maer bemerckende dat het hun Eenel: te doen was om te sien off sij voor haer niet manck gingen, soo hadden sij een evengelijcke, als bevorens, aen sijn E: verleent, met bericht, dat niet tegenstaende nu daer van gedient was, evenwel sich niet most inbeelden, dat sij naer op gemaeckte reecq: een eenigen penningh in betalinge soude uijtkeeren alsoo het tegendeel hun expres was aenbevolen daer en boven was bij voorsz: misse aengehaelt onse ordre bij brieven vanden 5, en 17:n Septemb: des verleden Jaers 1679: aen hun gegeven in't reguard van des attumaad douwleth particuliere bevelen te gehoorsamen, luijdende in substantie, dat wij ons liever d'ongust van sijn hoogh: 't onderwerpen hadden, dan ons in te laten van op dit sijn bevel eenige voldoeninge te laten volgen en vervolgens, off ten waere daer over: expres door den Coninck een bevel schrift op d' E: Comp:e wiert verleent, dat tot noch toe is geschiet, en daerom niet konnen goet vinden om gem: Pachters Its in te willigen, soo langh ons, als boven geseght nader ordre van den Coninck wert vertoont, om redenen dat sijn hoogh:t over: twee Jaeren op't versoeck van verminderingh van zijde, sich verclaert hebbende, daer toe niet g'authoriseert te wesen, uijt insichte dat het een Contract was tusschen een Coninck en een Jnistre Compe., oock niet gerechtight was om ons de vrijht te benemen, die bij d' E: Compte soo lange Jaeren genooten, en bij de voorige Coningen vergunt is geworden, en waerom dan oock bij ons was beslooten, dat sij haer met souden hebben te laten Contenteeren, schoon sij hun al een Copije van voorgem: geschrift (: te weten vanden rijcx vertroude door des Conincx secret:  verzegelt, wilden ter hant stellen, maer liever het uijtterste aff te wachten, onder voorgeven van daer toe niet gequalificeert te wesen, dan op voorige, expresse, nader last van sijn Maijest:t, en des attumond douwlets simple ordre, om redenen hier vooren aengehaelt, niet te kunnen erkennen, en dierhalven soo sij gewelt wilde gebruijcken, wij ons het selve moste getroosten &a waer uijt sij beslooten, dat, de saeck nu in sodanigen stant sijnde als vooren aengeweesen is, sij niet konde weten hoedanigh haere oppositie, 't zij ten goeden off ten quaden, souden genomen werden, slepende de saeck nu vrij meer bedenckens naer sigh als doenmaels, wanneer sich den Mostoffi Char off Conincx secretaris alleen daer mede bemoeijde, waeromme dan en wel ten principalen dat wij bij onse miss:e  vande 25 aug: des verleden Jaers mentie hadden gemaeckt, dat soo wanneer dese saeck tot aenstaende zijde tijt wiert traijn nerende gehouden (: gelj: nu was geschiet:) dat wij als dan sien souden wat ten meesten dienst van d' E: Comp:e diende gedaen te werden, soo versochten sij onse absolute orres 't haeren naer richtinge, op 't volgende, als:— Eerstel: hoe sij hun souden gedragen, soo wanneer der al een Coninckl: mandament mocht verleent werden (:dat geensints te gelooven was:) en hun daer van geen g'authentiseerde Copije wilden ter hant stellen. / ten tweden 't selve niet gepasseert werdende, maer eenel: de simple ordre van den attumaad douwleth blijvende, off bij onse gegeven beveelen sullen blijven persisteeren, want ontwijffelijk geen ander oogh schijnelijk was, om dat sijn hoogh:t, in saecken van des Conincx voordeel, definitive op privee authoriteijt disponeerde, en seeckere in sijn officie, daer 't alles geheel op draijde, van sijn Maijestt: gemaintineert, en waer tegens uijt diverse insichten geensints gecontramandeert soude werden, principal dat wij niemant tot een patroon ten hoove hadden; om onse Taeck den Coninck voort te dragen; ten derden, bij sodanigen geval, en dat wij mochten komen toe te staen, daer op de voldoeninge, onder protestatie van gewelt, te laten volgen, off in de aenstaende zijde tijt, daerinne met het weijgeren van dier ontfangh, redresse souden soecken, en hoe verre men die saeck pousseeren, mitsg:rs hoe lange staende houden souden, omme bij overblijven van een schip tot overvoeringe van do gespin, 't selve niet tot groote schade op te houden, maer den meesten dienst van d' E: Ten vierden off de daer uijt te volgen gewelden, als wanneer sij in't een, noch 't ander niet accordeerden, off van haer g'aoCompe: te betrachten. , cordeert wierden, geheel en al soude affwachten, en dat dispuijt soo verre laten vervallen, dat het Contract mocht in perijckel raecken, en ons thallen aff gevordert werden, 't geene sij niet konden vertrouwen onse intentie te wesen maer door alle bedenckel: middelen met den persiaen buijten, verwijderinge te blijven jmmers solange het eenighsints mogelijck was, en het d' E Comp:e eens beter te passe sou komen, omme in alles de hooghnodige redresse te stellen, Ten 5:en, en laesten off zij, wanneer wij oordeelen, dat op ons stuck blijven staen, en haer met affwachtinge van alle violentie, nergens in te wille mosten wesen, maer haere onbermhertige acties geduldel: te gemoet sien (:gelijck sij het Contrarie wilden hoopen) als dan het nevens gaende request, bij forme van protestf:Comp:s: tolcq aen meer gemelte hooge minister souden laten overhandigen./ Op alle hett welcke met aendacht, en ernstel: naer aenroepinge van Godes heijligen naem gedelibereert, en geconsider: zijnde dat de gewelden reets soo hoogh loopen dat die langer onverdraegelijk: sijn, om welcke te stuijten met het affbreecken van 't Contract off bij retorsie wij ons noch niet gequalificeert vinden, soo is bij d' E: H: direct:r en den raet voorn: met eenparige stemmen goet gevonden, en best geoordeelt op de voorgestelde pointen sodanigh te antwoorden, als ten meesten dienste, en proffijt vande generaele Compe achten te behooren, en op het Eerste dat de residenten bij 't verleenen van een Coninckl: bevelschrift in alle manieren zullen trachten een Copia autentijck, ist niet door den siegh elisalam, en Casj, ten minsten door Coninckx secrets, off andere hoogh beampte ministers verzegelt, in handen te krijgen, als wanneer onder protestatie, en onvermindert ons recht, en actie de betalinge aende pachters sullen laten volgen; doch voorsz: mandamt: hun simpel: verthoont, ende egeerde Copija geweijgert werdende, dat hun alsdan naer onse voorige ordres stiptel: sullen hebben te eguleeren, en het uijtterste gewelt aff te wachten, dat men het gelt uijt den huijse haelt; want het voor ons onverantwoordelk: soude wesen, de voorsz: betalinge te doen, sonder bewijs off blijck te konnen verthoonen, dat daer toe gedwongen waeren geweest; het welcke vast gestelt wesende, soo port daar uijt een nootsaeckel gevolgh aff geleijt, dat het weede point, wegens de simple ordre van den attumaad douwlet, om daer op betalinge te doen, van sich sel vervalt; want alhoe wel hij in saecken tot 's Coninckx voordeel specteerende definitive, en op priver authodisponneert, en daer in ongetwijffelt gemaintineert staet te werden (: het welck plaets mach grijp de onderdanen van dese Craon off andere uijtheemse met geen vrijheijt van negotie begunstight:) soo mogen konnen wij niet condefenderen, eensdeels om het quaet gevolgh dat daer uijt soude resolteeren, want als wel affslag
daer in geichlijck toegevende souden wij noijt vrij wesen van eenige nieuw gepractiseerde lasten, dewelcke dese natie genoegh soude weten uijt te vinden, al wast maer met een malitieuse Interpretatie van onse vercregen mandamenten; ten anderen konnen wij niet oordelen verbonden te wesen aende ordres tot onser belastinge vanden geren, den welcken, naer eijgen voorgeven, niet g'authoriseert is om ons eenige verlichtinge te geven, zijnde, het incompatibel in een en deselfde persoon, echter sullen aensien, om het eene, en niet het andere op eijgen authoritt te konen doen maer soo het mochte gebeuren dat sijn hoogh:t gewelt gebruijcken en ons met het affnemen der thollen wilden dwingen tot sijn onbesuijsde dispositie, sullen de residenten, het welck van 't eerste point mede sodanigh moet verstaen werden, vermogen onder sufficante cautie de gepretendeerde penningen uijt te keeren, op he derde wert geantwoort dat de betalinge niet, off al gedaen wesende, de residenten echter sigh op de eerste aen maninge de zijde sullen excuseeren, om te sien off men daer door bij non betalinge de bewuste gerechtich vrijdom van deselve, off wel bij betalinge het gewenste redres soude konnen obtineeren, doch met dien verstande dat niet solange moeten opiniatreeren dat d'E: Comp:e daer bij eenige prejuditie soude mogen lijden off het zijde contract vernietight werden, bij welck geval wij genootsaeckt soude wesen thollen te betalen, tot het welcke, sonder nader, en speciale last van onse Edle hC:r sa: heeren Majores off wel van haer Ed:le a: d'hooge regeringhe van Jndia, niet konnen, off derven resolveeren; wijders sullen de residenten moeten verdacht wesen dat sij het dispuijt van den ontfangh der zijde, niet langer uijtrecken, als de tijt sal konnen lijden dat de Caffilach in't Laest van Julia off ten uijtterste medio aug: hier sal konnen wesen, om het zijde schip niet vruchteloos ter rheede te houden, en dat kostelijck gespin noch tijdigh voor't vertreck der retour vloot naer Batavia te konnen bestellen uijt de voorsz: vast gestelde antwoorden blijckt dan evidentelijck dat het vierde, en vijffde point van haere propositie geen nader uijtlegginge, off antwoort van noden heeft, alsoo het hier vooren g'accordeerde de consideratien waer op die gefondeert sijn, om verre stoot; om al het welcke de residenten noch tijdigh bekent te maecken, is goet gevonden eerstdaeghs een expresse looper naer spahan te senden. - Wijders door d' E.