Pr franeport van hieromme Nops eeTen eenige daagen in Voorraadt gereedt gehouden hebbende, op vaste hoope onse Jachten, soo uijt bengaalen, als pegua (welckers langs tardement niet commen bevroeden, ondertusschen souden arriveeren, om met een der selver haare Edts toegesonden te werden, maar tot mige wacht, ende siende t' selve dificieert, middelerwijl en den tijdt hardt verloopt , soo en hebben (onder reverentie) niet ondienstich Geast, met de gepresenteerde geleegen heijt van t' Engels schip de spiedwel, have Edts dese letteren (om off d'selve noch voor het dispotcheeren de scheepen herwaerts, hare Eedts mochten ter handt coomen ende derhalven eeninigen dienst docn toe te schicken, stellende Geruster, door dien hunnen agendt ons daarinne te m:r pincon selffs daarmeede naar Bantam gaadt, die ons vastelijk belooft heeft/ getrouwelijk met desen te handel hebbende oocq sijn tatunel mieeningen tijdt leeren kennen, waaruijt oordeelen sulcx sinceer achter volgen sal, echte coppie van desen d' E H:r Gouverneur hebben— Carvel Roeniersz toegesonden, om off sijn E niet gevaaden vondt, d' engels sooveel te fleeven, deselve wederom uijt hun handen in armagon te cunnen eijsschen aande extract uijt missive van d' E hr Sij dit neevens Gouverneur cowel Reniers, gedateert, Januarij, sullen hare Edts gelieven te sien wat tijdinge sijnne E tot dier tijdt aengaande t' succes van eijlon hadde becoomen/ Godt geve sulcx waar mach sijn, dan door dien t' selve niet en vervolght/ hebbende t seedert geen naader iaffirmatie gehadt/ houden t' noch voor seer dubieus Hier meede Erntfeste manhafte wijse voorsienig ende seer discreete Edle heere was onderteecken Jehan de meerr arnold Heussen ag5 f: Narve nov vitf vang unnapo Wumoton opt Neederlandts consp:l in merscilipateimn 18 feb. ao 1678
Gouverneur Copie Erntsesten Manhasten, wijsen voorsienigen abel Reyniersz Maslipatamsen pattamaer, den anderen van 28. en Junij p. r het volck van maleyje toegesonden, die hoop v Ed: alle langhe voordesen ter hant gecomen sullen wesen, alhoewel verwondert ben dat uijt het schrijven vas dr de meere ende arnoldt heussen uyt Mascixalas, soo pr 2 moorde schepen, als en ts onse huysdienaers die weder alhijer aengelanght sijn, niet bespeuren cas, dat dito dzoch den 11 julyj lestleden, als wanneer haeren jongsten is geweest, aldaer zouden gearriveert wesen — Sedert geweest ons met liefff v Ed: aengenomen, is dato 11 maij nevens extract uyt missive was haere E: Ed: door V Ed: pr schagen ende huijsduijnen vas battavia becomen, waer uijt thare volcomen meninge grondich hebbe verstaen, connen Godtgene dat zy metter tijt eenmael tot haere treffelijcke gewenste deseijnen mogen raecken, daer toe wij (als de middelen daer toe bij der hant hebben) soo veel sullen vigileren als mogelijck off doenlyck sal wesen, de middelen moeten contanten wesen, ende die bij tijden gesonden, om alle alsulcke goederen volgens de voorgaen ende als nu jongst gesondent, monsters, in tijts aende weners op alle plaetsen daerse vallen, volgens den eijsch te besteden, ende poca noca is te vorderen, andersints is het een gants onmogelijcke saecke, jets goets is dees quartieren voor de Compe uijt te rechten want gelijck ick v Ed: voordesen meermael geschreven hebbe, het is geen landt daer eenigen grooten afftreck vas Coopmanschappen die men hijer soude moogen — brengen, is, uijtgenomen, thin Cooper loodt oliphants landen etc, maer vas specerus gants niet het welcke vermits de groote vas deese landen, den meninge nochtans groot wonder souden connen en genes, doch wij niet alleen, maer alle andere soo moorsche als jentieffsche Cooplieden, bevindent. dagelijcx door experientie, ende dat selve spruijt alleenlijk door het alle onlydelijk gewelt, datter dagelijk meer en meer op alle quartieren daermen nootzaeckelijk int reijsen, op de goederen op andere. plaetsen aen mart te brengen moet doortrecken, ongamenteert, soo dat de mogollen selffs, die alhijer is bandel eenige Coopmanschappen Con naer pattana off Decca Cja dicipels met halfff soo verre  te vervoeren) Cooper, noch 60 ja 70 p r cento meer moeten reecquenen, dat haer de Coopmanschappen, vermits die sjoncanne Comen te costen, off connen niet behouden blijven alsoo ist mede met alle soorte vas Coopmanschappen, die van boven hijer comen, ende daer door compt het dat het landt uijtgemergelt wert, ende dat alle cooplieden schripulens om jets te doen zijn —— V Ed: Gelieve alsdan te considereren, wel met ons gaen zal, dat van contant, bij tijts als boven gesecht is, versien zijn, cas ende moet het maer geprobeert werden, aen Couragie salt met godts hulpe niet ontbreecken, haere E: Ed: ordre, soo veel mogelijk is naer te comen, datter eenige soude willen sustineren, dat men de groote fastidues, Jonckannen, ende gewelden met firmans van magt oft nababs selve, in wiens landen dat het gewelt gebeurt, die nochtans meer als ge: melte maijt, vermits sijn verre affwesen, ontsus werden, souden connen voorcomen, dat is maer wint, alsoo de pachters van dorpen, landen ende plaetsen doorgens niet en vragen, Ja als ganen de nababs 10 firmans naer den anderen met dreygementen, soo ist al even veel, het heeft noch Oorts gebleecken aen Engelsche, die als seer onbedocht geweest zijd met den Nabab vas Callecca hadden gecontracteert voor 2000 rapie sjaers ende dat alsdan in seer bygelegen plaetzen. van Jonckannen soude vrij zijn, zij betalent gelt, crijgent Coull, maer haer goederen willende. naer bellezoor brengen, mosten niet te min op alle plaetsen (als voor dato7 off haer lieff ofte leedt was, opschommelen, offe zij hijer over weder 3 a 4 mael ten loove liepen, ende andere Couls vercregen, ten mocht net helpen, cregen geen ander antwoort, wij moeten de Nababs tollen opbrengen, ende consequentelijk onse gerechticheden om die te betalen in vorderen, daer stonden onse groote maets ^ met haer lange ervarentheyt en deese quartieren en keecken, het gelt aenden nabab gegeven waren quijt, de jouckannen mosten betaelt wesen, groote oncosten met aent hoff loopen gedaen, ende daer boven mosten noch groote schenckagie genen, om haere goederen te becomen van geene diese bewaert hadden —. — Vuijt het extract van haere Ed:ls missive cas ick mede genoechsaem bespeuren niet waet een iver de saecke van bengalen begeren aengebonden te hebben op dat de gewenste vruchten in toecomend daer was mochten gesmaect werden in is in geener manieren vreemt, ten aensien vas groote ouervloedicheijt vant lant, end goede gelegentheijt vandien, daer vas ick met twijs: sele off haere E: Ed: syn al lange voor desen was g'ejnformeert geweest maer niet grondich vant groot gewelt, nieu opgesetten jouckannen, ende tollen, die is corte jaeren hijer soo overvloed ich geworden zijn, waer door alle coopmanschappen soodanich beswaert werden, dat het ongeloofflijk is, men zoude daer op connen voortbrengen, hoe dat de moren haere proffijten doen, daer op sal v Ed: gelieven te weten, dat d. o mooren beter met een halff, als wij ofte eenige andre natien, met een heel opden wech sullen doorcomen, doch het principaelste van allen is, dat de geene die haer schepen naer persia maslipatan, en op andre plaetsen senden, geen slechte maer treffelijk groote coopls, die metten nabab ende grooten vant landt eens zijn, waer door zij alles dat begeren, naer wensch met gewelt uijtrechten, docn de weners de cleden maecken ende leveren de s Jagereros de suijcker, de boeren den rijs, tarwe ende boter, ende dat noch tot sulcken prijs, als haer goetdunckt, ende alles soo naer venandt, ende verbieden dat niemant mach gerieft werden, voor dat zij haer becomste hebben, van tollen ende sout kannen zin zy oock meest bevrijt, 't gaet al opde nababs ende andre groote heere haer naem, op sulcke maniere is t geen cunst goede proffijten te doen — ik gelove mede vastelijk dat de portugesen voordesen uijt de quartieren groote avanten gehaelt hebben, als wanneer 't landt is beter forme geregeert wiert, dan t' voorleden jaer zyn zij Soo getracteert geweest, dat overlaijt geroepen hebben; dat haer niet alleenlijk haer maer de ruyt was affgestroopt geworden, ende van dit jaer zijnder geen gecomen, voor soo veel d'engelse aengaet haer doen is voorwaer soo weynich te beduijden geweest, dat de pijne niet waert is, daer meer van te schrijnen als voordesen gedaen hebben, wat van dit jaer uijtgerecht sullen hebben sal v Ed: hyer naer als daer van wel sal geinformeert wesen, te verwachten hebben — het waere te wenschen dat het toegeseyde jacht van battavia met goede pertiye Riaelen, alsoo het gegoten silver groot verlies geeft hijer mochte comen te arriveren, om eens een beginsel te maecken van het geeijste te procureren, het welcke in december ofte januarij eerst sal connen int werck gestelt werden, tot noch toe hebben gants niet uijtgerecht ofte door gebreck van penningen jets connen besteden, maer met gewelt ende groot verdriet moeten stl sitten — Deese twe neffengaen zyn Copien van myne Jongsten aen V Ed: d'een in dato 21 Maij per dit nde die handel nen, echte ernsier niet lve den seer siscreten Ed: heer Alsoo ussen eerr. teecken
Pr franehort van hieromme alsoo naer de Coopmanschatpen principael de Nooten, foelge e& Campher, gans geen vragen is weest, het tin, cooper oliphants tanden (sapan tegen 3 ropia) perige loodt, hebbe over eenige dagen verc soo dat een weijnier Contant is handen becomen hebben, om het selffde int nodichst te gebruijcken, hebben hyer lange tyt sonder gastes in logie te hebben geseten ick laet staen om jets vant geeyste te vol twelck voorwaer verdriencn genoech is — Jck en zien geen ander raet vermits de nooten ende foelie naer alle apparentie voor contant met sul willen glijen, als mi de selve in trocque den regentijt gepasseert wesen, als wanneer de coomet haer coopmanschappen altijt affcomen, tegen alsulcke lywaeten, soo vas Cassen zal als anders dat becomen Cas, al en zalt juyst naer den eysch niet wesen quijt te maecken verm de selve dagelijcx int pachuys haer selven tot stoff op deten, ende de foelye door de uyt vergae wat belangt de andre resteren goederen, vas loot quicsiluer, en fermiljoen, dat houde ick bij soo goet (den tijt comen) als contant maer de campher sal is geen tien Jaer hier vercocht werd Al is het saecke dat p. r tjacht al pertye realen ontfangen, soo sal het als boven gesecht w dees reys te laet zijn, om naer het geeyste te weten de lywaeten te wachten, want om die op haere behoorlycke lengte ende brete te besteden, tyt toe van noden sal wesen, maer wij sullen alsnu ons vas alsulcx moeten versien dat naest bij sal comen, ick bevinde dat op de monsters vande geeyste cleden den prijs wel 50 a 60 p. r cento minder op staet, dat het mogelyck is, dat eeni moors ofte jentieffs Coopman, ofte jmart anders de selve alhyer voor soude begeeren ofte Connen leueren, alsoo ick 'tselve aen diverse doecken, die ons hijer gepresenteert hebben van gene die alreede was boven gecomen zijn, bespeurt hebben, ende tschynt by haer een belae saecke te wesen, doch ick gelooff dat den suijveren prijs van voorsz Crleden, opde plaets daerse vallen ende gemaect werden, wel eenichsints sal by comen, doch dat de groote ongelden die daer op vallen, als mede vas jouckannen, daer geensins in Connen gereeckent werden anders sout te veel schelen, en wij en soudent hart niet hebben (on geen groten ondanck te bega daerin iets te doen, V Ed: gelieven ons derhalven p. r den eersten de rechte meninge vande prijsen was gesonden monsters te laten weten, off het maer gemeent is, den Suyveren is coop, off met ongelden met al -  - - - - -- Wij hebben alhijer naer verstaen tegen het ophouden van regen tijt, groote quantiteijt va salpeter was alle Canten te verwachten, alsoo daer sterck vragen naer is, soo van Mooren als port gesen, den deenen die hier met een cleen jachtjen aff siampan, over 2 Maes mede gearriveer zijn (mede brengen wat thin, loot, oliphants tanden, quick silver ende fermiljoed, nevens ontre 2000 ryalen swaerte is silver, daer groot verlies op is ende hebben daer en boven noch ontrent 200 ropia a 3 p. r cento ter maent op intrest genomen) geven uyt dat mede pertie coopen willen, ende dat noch een schip off groot jacht hijer verwachten etca twelck den pris wel mocht doen rijsen, jck hebbe 3½ ropia voorde mas tot 1000 man toe gepresenteert, soo sij mij die naer den regentijt begeerden te leveren ende was noch soo schoon als die p. r santvoort gesonden niet, dan loop de selve genoechsaem ten quaetsten comen, voor 3¾ ropia te becomen daer mij dunckt gants geen quaet aengedaen cas werden, ick hebbe diverse moorse brieven op diverse tijden hijer ouer naersettegan aen Coopl aldaer geschreven d. o hebben mij vastelijk toesegginge gedaen, vas grote quantiteijt voor ons te willen senden ende ick weet dat z met den overcoop besich zijd, welcke pertij mij niet ontstaen zal Wij niet alleen maer alle cooplieden mede hebben hijer tot diverse tyden door toedoen vanden Gouverneur Miersia momyn groten overlast ende gewelt (in t' vercoopen onser goede moeten uijstaen, principael is t'vercoopen van t' cooper, thin, sappanhoudt en olitehants tan soo dat het niet gelooffsen is, hij wil ende begeert alles selfs op te coopen, dat hij weet de Courante waer is, daer en valt geen tegenseggen, ende dwingt andere coopl, de selve goede met groote winst uijt sijn handen te comen loopen, soo dat hij de eerste vercoopers met het alreede ontfangen gelt betaelt, ende is oock vas sinnen naer een jgelijcx seggen, met alle goeder die was buyten coomen, den regen mousson gepasseert zijn van gelycken te doen ende met groote avancen weder aen vertrecken cooplijk over te laeten, wat Clachten hijer over tot diverse tijden aen nabab van diverse groote Cooplieden gedaen zijn, t is al voor een dooffmans dear gesongen, soo datter niet sonder oorsaeck vastelijk gepresumeert wert, dat d. o nabab om zijn eijgen proffijten (alsoot een gierigen houdt is,) alles met oochluijckinge toelaet V Ed: so apparentelijk verwondert wesen, dat wij in alle onse brieven niet en docn das claegen ouer dese alte onredelijk gewelden, wij protesteren voor godt, dat v Ed: opt hondertste deel niet geschreven hebben watter dagelycx int landtomgaet ende wort hoe langer Hoe slimmer, soo dat ons dicmael met hertzeer een ure 5 a 6 by VEd: wenschen omme een mondelingh rapport te doen vas alles, ende voorwaer ick hebbe vastelijk voorgenomen, tes wyj andersints van een jacht ende contanten versien werden, ende geen andre ordre van V: Ed dies aengaen becomen, selffs is persoon met souburch bij VEd: te comen, want daer niet mede sal connen verleth werden, vermits soo gemelte jacht ende Contanten met verschijn waermede de geeyste Cleden in paltana, decca, ende andre plaetsen sullen moeten besteet ende opgecocht werden, soo sal dit jacht Souburch, (van weynich penningen die vas alleede vercochte goederen geprocedeert zin) geladen zijn de restanten soo weynich bedraegen principael zoo wij de nooten, ende campher gelijck apparent is, met aen masconnen brengen, dat qualijck gastos is logie sullen behouden, ick laet staen jet anders tot dienst Compaingie beginnen vande Lek hebbe alhier verstaen dat de portugesen die dit haer is ouglij gearriveert zyn mede groot gewelt is aengedaen geweest, want eenen mierheijder ende eenen capado als haese godia amber genaemt vas wegen den Nabab azalumchaen aldaer gecomen wesend eopeie hebben alle haere coopmanschappe tot de couris toe, met gewelt tot alsulcken vrij prouserssen sullen doen aennemen, eenen hage Gaijas dat den machtich moors coopman, ende gehousaerde enghe schepen tot opcoop pan Oliphanten soo is ceylon, alchyn als op andere onsevilen te rijs Plaetsen 8:16