Den gouverneur salr Cryn van Raemburgh, schryfter dus van, met dese woorden: UE: gelieve te considereren dat voorsz. belgica, niet op een hoogte off gebergte leyt, dat alle zyden styl afgaet, noch met grooter als tfort zyn begryp is, soude wesen, maer bevinde in contrarie 'tselve op soodanige plaetse leyt daer het noch achter hem een opgaende hoogte heeft, die langsaem opgaet tot aende redoubte toe, alwaer noch wel 4. belgicas mogen leggen. al schoon de plaetse wegh genomen wierde, daer het nu leyt 't is ook wel gelegen om de beste waterput te bevrijden die er beneden is, daersonderlingh bij d' hr genel both, za in't bouwen is opgelet, by de redoubt van boven can 't niet geschieden, uyt de naeste punct van Nassau eenigsints wel maer niet soo wel als by belgica, datter seer toe gelegen leyt, wy connen niet bevinden dat als belgica geraseert werdende, mogelyck is de hoogte ofte het gebergte wegh te nemen, door de groote plaetse die der noch meerder is, als daer 't fort is staende, en ook in hoogte opgaende tot aen de rondout, Jck bevinde ook, dat een weynigh ter zyden de ronduyt een hoogte leyt daer deselve wel schade van lyden conde, doch is soodanigh niet ofte soude door sijn kleynte en steyligheyt, die 't meest van allen zyden heeft, met groten arbeyt wel weggenomen ofte ten minsten soo steyl afgesteken werden, datter qualyck met geschut op te comen zoude zin; Is dat uE. geraden vint belgica weg te nemen, moet uE. getroosten die plaetse dan ledigh sal blyven daer Europise natie lichtelyck op verstercken, en soo de reduyt van't grote fort afsnyden souden, voor Indiaense natien gelove wel soo geen swarigheyt soude wesen;/ het is soo ho: achtb heeren, dat belyica leyt op een vlackte die sich soo verachter het selve fort heen streckt, dat men van't casteel Nassau daer over heenen siet, ende den gront niet bekennen can, maar die wort weder soo veel te claerder beoogt van boven de redoubt, waer
van dese vlackte schier als met steenen kan beworpen worden, soo dat geen vyandt, al vry sterck zynde, die wis was, 't casteel Nassau van die kant soude derven aentasten veel min sich daer begraven ofte legeren, als sullende hier getroffen worden van twee zyden, van voren en van achteren ofte van onderen en van boven, daer hy andersints het gewelt van een zyde maar te vresen heeft: d' andere reden waerom in voorsz: brief belgica dienstigh geoordeelt wort, soude zyn om de beste water put te bevryden die 'er beneden is; het is waer dat het de gemelte punct mackelyck beschieten kan, met musquetten van boven maar dat dit niet soo wel uyt de naeste punt van't fort Nassau soude connen worden gedefendeert is, onder correctie abusijf geseyts want voor eerst is zy veel nader aen Nassau, connende met een pistool beschoten worden. en ten anderen kan zy ten naesten by waterpas beschoten worden met veel grover geschut dat op Nassau staet, als op belgjica, dat maer kleyne stuckies verdragen kan, en dan noch van de hoogte nae de laegte schieten moet, het welcke minderdoel is alst waterpas: Ick spreke hier van ho: achtb: heeren met ondervindinge, als hebbende dit werck menighmael beclommen, ende te meer, nae dat ik dese voorsz: consideratien vanden gouverneur Raemburg gelesen hadde; zulcx dan beide die redenen cesserende, — is het tegen de reden dat men onnodige kostendoe, om op voorsz: belgica sodanigh guarnisoen te houden als van doen heeft, 'twelck beloopt op 30. a 40. man, voornamel. daer by komende, dat de steenen dienende tot opmakinge van een nieuwe redoubt, die buyten dispuyt nootsakelyck is, nergens gemackelicker, gereeder, en onkostelicker connen gehaelt werden, als van voorsz. belgica af te breken, daer licht anders noch langen tyt heen lopen sal eermen soo veel steen bij den anderen krygen soude als van doen soude zin, tot de voorsz. redoubt, en daer noch by komende, dat voorsz: belgica van binnen heel ruyneus is, en met zyn eygen
canon te lossen licht om verre vallen zoude, en sigh selven omuut maken, lyckende van buyten maer soo wat, ende zynde inderdaet seer slecht; alle 'twelcke by my verscheyde reysen en met den samptlycken raedt zynde afgesien, en de geallegeerde redenen wel overwogen, hebben nootsakelyck gevonden en voor alle wercken, dat de voorsz. hoogte moest vast gemaeckt worden, en dat zynde voltrocken met een hecht en sterckwerck, dat dan voorsz: belgica ofte geen ander fort daer omtrent van noode was: met dit ons gevoelen comt ook over een sr Rumphius, die inden Jare 1657: alhier in banda is geweest, om eenige gelegentheden tot forten te maken, af te zien, en zyn advijs daer in te geven; Wy overleggen dan wat forme van sterckte men maken sal, wy weten dat het weerbaerste in zyn belangh met de minste kosten het dienstelyckste is; insiende dan, 't eynde waertoe dese sterckte dienen soude, welcke is om alleen den top van die hoogte te bewaren, dat geen vyand daer op come om nassau te commanderen: ende also den top smal is, en noch smaller sal gemaeckt worden, die niet veel volcx begrypen can, selffs om gemackelyck te staen, veel min voor bespringers om te vechten, soo behoeft men ook maer een cleyn begryp van een sterckte met 14 a 15. man besetlyk, en eenige kleyne stuckjens maer voorsien; hier in verschillen wij vande stellinge van voorn: Rumphius, want die hadde een redoubt begrepen van 62. voeten lang ende 48. voeten breet, hebbende van noden swaer guarnisoen ende groff geschut, groote oncosten en langen tyt van op te bouwen 't soude wel meer gewelt connen doen, maer ook meer als zyn belangh is, het soude wat verder int lant connen schieten maer daerom den vyant niet van't lant afhouwen, den bergh te beschieten tot beneden aen nassau toe, is groff geschut onbequaem toe, als niet connende soo gedompt worden; om de rheede te beschieten ende beyde de lantstreken aen weerzyden van Nassau, kan nassau beter selffs doen, ende heeft daer sterckte ende stucken genoech toe, en heeft alsulcx, die te verre reyckende sterckte van voorschreven geprojecteerde redoubt, niet alleen niet van noode, maer