eenige, andere spijse, ruijm 400: lasten rijs gehooren, en vereijst werden, waer van 't cleene vee mede sijn voetsel geniet, gemelte 400: lasten rijs verdeelt op een pont voor ijder ziel daecks, sal noch qualijck en ter nouwer noot, connen aenreijcken, maer aengesien goede partije sagouw vande Eijlanden Cheram, ceramlaut, kaijarouw, en timimber, Jtem boontjens Erten, oubijs, petatesen, pijnangh en ander cleijnincheden meer— door de handelaers, en die smalle negotianten, Jaerlijcx werden aengebracht, en voor een geruijlt ringen prijs onder de ingesetenen verwt ende vercocht, doet dese Eijlanden van leefftocht, seer — vervullen, ende d' Consumptie der rijs, verminderen, dat d' genoemde Jnhabitanten, met dat getall van 400: lasten rijs genouchsaem gespijff, en gevoet cunnen werden, maer om in geen Extremiteijt van Hongers noot te vervallen, dienen d' magasijnen— geduijrich voor 2: Jaeren geprovideert te wesen, te meer banda sich selven, vermits 't onbequaem, tot zaeij lant is, in't minste niet can voeden, maer moet nootsaeckelijck van batavia gesecondeert — en onderhouden werden. /— Om dese Colonie noet meerder menschen t' peupeleren en te doen aenwassen, dient men t'onderdaster van andere leggen en te practiseeren plaetsen thij nederlanders, inlantse natie, en Chineesen, herwaerts quamen remoreren, doch voornaementlijck Chineesen, welcke ijperich Linden
inden lantbouw, en alderhande hantwerck sijn, — mitsgaders, neerstich, om met weijnich advance een stuijver te winnen, dese luijden alwaert tot een— getall van hondert persoonen, bestaende in huijsgesinnen hier gecomen wesende, soumen d'selve, in diverse negorijen, met den woon connen plaetsen, en in dese wijse verdeelen, als 30: op neira, welcke haer meest met hun hantwercq, 't sij metselen timmeren, smeden, en thuijnen maecken, ten aensien op gemelte Eijlant weijnich percken van nooten muschael boomen staen, en die der sijn werden, bij d' eijgenaers beseeten, maer achter 't groote sreeck lant banda, als daer is de geheele st van selamme nae denner, waijer, ende ourien, alwaer diverse rock van mardijckers, parceelen parcx vermits 't geberigen slaven, niet behoorlijck onderhouden, d' specerijen geplucht en ingesamelt connen werden dese paacxkens, (die ledich, welcke d'eijgenaers niet mach met tigh sijn te beclimmen, dienden aende Chineesen off andere gelijcke mardyckers te vercoopen) en d' E: Comp: in verschot der penningen, 'twelcq — geen 1008: â 1500 Realen soude addeeren) wesen, welcke Comptanten metter tijt, van 't leveren der foelie en nooten op d' gemaeckte schult, en voornamentlijck wanneer godt d' heere goede gewassen gaff wederom conden ingehouden en ontfangen werden, te dese voorgen: plaetsen connen gevoeckelijcq 25: â 30: huijsgesinnen metter woon gehuijs
voor gehuijs vest werden, waermede d' E: Compe 't een haer door 't ander ruijm 40: â 50: socquels macijs meer als nu connen ingesamelt en gepluckt werden, dat rijckelijck den intrest van 't verschot den pen: soude soulagieeren, ende soo doende, metter tijl, 't uijtgesette Capitael insgelijcx becomen, d' resteerende 40:— andere chineesen, en mardijckers mochten gevouchelijk op lonthair, en p:l aij: met wooningen geplaett werden, daerse door 't versterven, off handelinghe van coopbij gelegentheijt oocq aen percxkens connen geraecken, laterse ondertusschen jder met sijn hantwercq. kij timmeren metselen, smeden, thuijnen maecken ofte andere ambachts gebruijcq: hun Erneeren, 't Jser bercq; moet door d'E: Comp:e aen haer vercockt werden, maer hout isser wel te becomen, voor soo veel sijluijden aende inde inlantse huijsen souden consumeeren. — Teijlandeken aij. is een vseer pleijsierige woonplaets en draecht Extraordinaris veel schoon: noote musquaet boomen, waer van d' E: Comp:e 't een haer door 't ander, ruijm 300: jocquels te matijs en wel 30000: cattij noote muschaten. in soorte treckt; 'tselve wert omtrent met 1000: sielen beseten, en soude ongetwijffelt, van d' aensienlycxste nederlantse burgers, en mardijckers wel 't voornaemste bewoonlandeken sijn.