Ten opsigt van ons Eijgen maar oock der Jnlandse kinderen hoedanigen persoonen wanneer de gunst aan een zijde geset, en moeijte daar toe aangewent wert, en oock de heeren majores gelieve zullen aan eenige kleijne verhoginge, omtrend de vast gestelde gagies van de schoolmeesters haar soo zeer niet ten binden, wanneer haar Luijden van zodanige vereijschte bequaamheijt tot dese dienst voorcomen, maar daar omtrent uijt jn sigt van de groote dienst, dewelcke deselve hier aan ha staat zullen doen, de Land wat gelieve te Ligten, wel zullen te vinden zijn, Eensdeels door de slegte tijden in ons vaderland door desen oorlogh, als oock door dien de kennisse van godts— woort, in het selve inde Laaste Jaaren zoo is vermenigvuldig dat vele ongeletterde door behulp van zoo veel heerlijcken boecken in onse taale, overr verscheijde boecken der schrifftune als oock van voorname poincten der Religie, Een seer groote kennisse en ligt gekregen hebben inde leere den zaligheijt, en dat volgens de draat van het woort godts selffs vanden beginnen aan: hoedanige kennisse mijns oordeels de Regte grondige godts geleertheijt is, En daarom oock op die wijse en ordre hier moet geleert worden onder de leijdenen op dat zij de ware religie wel, en op een goeden gront mogen begrijpen, en een sleutel mogen krijgen om het woort godts te beeter, En ligter te connen verstaan, indien god ons d'en genaden woude doen, dat men dese Inlanders dat woort in haar Eijgen taale eens konde mede deijlen, En doen lesen, waar toe men bij goed succes van dese semenariums oock in het vervolgh zal mogen hoopen te sullen komnn komen, En oock med alle iever, en neerstigheijt daar toe zal moeten arbeijden, Waar tot sodanigh werck en om de fondamenten daar toe allengekens te leggen, zullen bequame predicanten vereijst werden, daar zullen oock binnen korten tijt predicanten voor dese onse kercken dienen versorgt te worden, sal het werck vande queeckschoole konnen begonnen en gaade geslagen werden, als oock de inlandse schoolen en kercken besogt ende religie onder de ijnlanders med kragt en vrugt voortz.
voort geset worden, dat zal Ider een med mij moeten toestaan en med mij bekennen dewelcke aandagtelijk overweegt de staat der leeraars hier tegenwoordigh ik heb mijn consideratie deswegens bijsonderlyk opgestelt, En zal deselve aan d' E: vergaderingh voorleggen, en ick meijne dat deselve genoegsaam sullen aanwijsen, dat de swarigheden in dewelcke wij wegens gebreck van Leeraars, vereijst tot den dienst dewelcke hier alrede is, En nog staat verswaart te werden, onvermijdelijck binnen weijnig tijd zullen vervallen, ons noodsaackt sonder vertoeven te overleggen, hoo ende door wat middelen dese swarigheden te booven gekoomen konnen worden, En dat men door communicatie med de overheijt en versoeck van haare zulx tragte sigh te bevrijden, vande groote verlegentheijt indewelcke men andersints onvermijdelijck sal vallen, En omtrendt de bedieninge der nederduijtsche gemeijnte, de besoeckinge van nigombo, calpatijn, en tutecorijn, en jnsonderheijt oock om een goet begin te connen maken van het Inlands semenarium, in Dat ons Jonge predicanten, die bequaam zijn, om de fatiquen vande Land reijse te konnen dragen, en genegentht hebben om de Inlandse taale aan te leeren, hier voor al van noden zijn, is door onse E vergaderingh aande kerken in 't vaderland meermaals verthoont, gelijck dan haar EE oock menighmaal van ons Ernstelijck os versogt zijn, omme med alle vermogen daar toe te helpen arbeijden, dewijle luijden van Jaare, om verscheijde Redenen, hier geen behoorlijke dienst na 't vereijsch van twerck, tgeen hier moet betragt werden konnen doen. dese mijn consideratien zijn buijten mijn verwagtinge alreede te groot geworden, dan dat ick mij souden derven ondervinden, om mijn gedagten ten opsight der hier dienende predicanten, en het middel waer door/ enland vuldin enig ijc fftunne selffs deels de op die denen ogen godts ons d'en ort lesen, oock komen, zal het aade ercken
door haar dienst hier onder godts zegen vrugt baar zoude konnen gemaakt werden, ende ware godts dienst voortgeset ende verdere welcke onder het opstellen van zodanige consideratien apparent nogh zoude toevloeijen, nu voor te stellen de tijt dat vorderende, Ende gelegentheijt zulcx toelatende zoo zoude zulcx nae desen konnen geschieden, waar toe ick mij na mijn geringe bequaamheijt niet Onwilligh Zouden Laten vinden Waar zal Imand veel lijt dencken genomen daar is al middel om de Inlandse Ieugt onse nederduijtse tale, in zoo een queeck schoole te leeren, isser wel hoope om sodanige kinderen der Inlanders med de goede wille en genoegen der ouderen tot desen schoole te krijgen 3 ick meijn mijns oordeels dat ons hier omtrent geen soo groten swarigheijt, oft altons geen soo geae swarigheijt, ofte altoos geen zoo groote zal ontmoeten, dewelcke niet te boven zal konnen gecomen werden, mijn is gebleecken dat zijn hoogh Ed: van gedagten was om de queeckschoole hier op te regten en tot deselve oock kinderen uijt de gaalse, en maturese landen, als oock uijt de chaljas dorpen te trecken altoos voor eerst: zullende naderhand konnen gesien werden, off het oock dienstigh, en noodsakelyk sal wesen, oock bijsondere op gale en mature aan te vangen, sr staffert, opsiender der caneel, over de kinderen der chaljas van mijn geconsuleert zijnde heeft mij versekert, dat al wondenen vijfftigh zodanige kinderen hebben, dat deselve med de goede wille den oudenen wel zullen te krijgen zijn.