voor uij houde ten vise oluc sullen vernemen hille segen
Acte van protest tegen d' Engels gecommitteerde alhier, nopen hare particuliere sonder handelinge met den Coninck van bantam Doe de gecommitteerde van vereenichde Nederlansche O Indische compe tsedert den aenvanck vant mutuel accordt by d' eerw: respectiue compe van Engelant ende de Vereenichde nederlansch in Jare 1619 gemaeckt, altyt getracht hebben t' selve van hun be syde in dese quarth van Jndia, punctuel in allen deelen soo inde gemeene trafficq, defentie als andersints over al onver scheyden t'onderhouden ende bevoorderen, can by onpartydige genomn saem wt alle hun gepleechde procedueren ende actien geoordeelt werd dien volgen de voorsz gecommitteerde oock verclaren, dat t' sedert den beginne vant gemelte accordt tot nu toe (soo int besetten van bantam, als in alle t'gene dies aengaen bygoet vinden van Raet van deffentie met den Panjoran als andersints verhandelt is nooyt andere meeninge ofte jntentie gehadt hebben als om den vervallen Peper handel tot bantam den meesten dienste benifitie en propres van beyde de compen te restaureren ende in sulcker Mannieren te versekeren, dat d'oude gepleechde monopolie (daeer door soo grooten schade ende onseylen voor beyde de compen ontstaen syn geweest, mochten geweert, t' respectende gesach van beyde de Compen byden ob stunaten en pernitieusen Panpran in sulcken, ontsach ende aensien gebracht werden, dat hy ende) alle andere natien, namaels hun daer aen mochten spiegelen, ende haer wachten de selue te veron gelycken ende tyranniseren, gelyck hy voor desen gedaen heeft, ende op verscheijden andere Plaets oock geschiet is doe onrechtmatich daerentegen en directelijck tegen de meijninge vant accordt de gecommitteerde Engels inde saecke van Bantam van tyt tot tyt gehandelt hebben, en alsnoch syn handelen, can genoechsaem blycken, sniet alleen by hare defectueusheyt ende obstinate nalaticheyt van desselfs besett, tune (welcke nochtans bij gemeen goet vinden achtervolgen d'arresten van Raet van defentie in dato 28 april ende 22 Maer 1620 byderhant genomen, ende tot noch toe t' sedert der Engelsz naerlaticheijt by ons alleen ten besten van beyden vervolcht is) maer oock by dit haer pernitieuse voornemen vande handel tot bantam alleen te willen gaen ondersoecken, waer van ons by twee distincte aenspraecken op den 28en en 30en octob laest leden by ordre van Prest Hauleij, door Mr Richard BixGeorge Muschiams, ende Richard styl openinge gedaen, ende daer beneffens aengedient synde hoe van haren Coninck ende d' Engels compe daer toe expresse last ende strickt mandament becomen hadden, welcke sy om geenige consideratien ten contrarien vermogen souden naer te laten alswaert oock dat haer leven daer aen Dependeerde C.
dependeerden, daer noch by voegen, alsoo sy voorgenomen hadden dri schepen te weten den Maurits, christoffel ende den oeaghe iaer naer Engelant te seynden, dat hun tot afladinge der selver noch Partie Peper quam te gebreecken, dat sy geresolueert waren haer eerstdaegs naer bantam te begeuen, versoeckende voor van ons alvoren te mogen weten off onse schepen voor banta op de wachtleggen haer eenige verhinderinge hier inne sou aendoen ofte niet Op welcke aendieninge doenmaels bij ons gereplicee wiert hoe wy verstonden d'engels gecommitteerden sulcx sonder onse to stemminge met geen recht mochten int werck te stellen, maer houden warren, ofte te verwachten op het naerder reglement welcke van europa, soo int stuck van bantam int particulier als de gemeenen handel in geenre, dagelycx verwacht wert ofte tot dat Bantam sich van selfs opende, daer toe d'apparentien groot ware ende dagelycx noch toenamen, ofte by tardance van d'een en d'autot dat wy metten anderen een paerlyck resolueren ende middel ramen souden ome den handel tot bantam gesamen der hant openen, want gelyck de nederlandles in dit stuck van bantam wel als d'Engels bekent moeten staen, soo syn oock de selue van wedersyden tot noch toe verbonden ende gehouden, ieder anders respecende liberteijt inden handel tot bantam by den Paujorancte gelden, daer ter contrarien tot de volvoeringe van der Egels in du voornemen inde saecke van bant: seer preiuditiabijk gevolgen soo voor d'een als voor d'ander compe souden staen te resulteren voor mentlyck int stuck van peper, welcke door soo eene gescheyden handelin voor eerst tot hoogen Pryse stont te rysen, behaluen dat de panjaram daer door oock soude gestyft werden om niet alleen ouden excessiuen tot niet te modereren (gelyck bogmerck van beij de compen t'sedert hare vnue altoos daer toe gestreckt heeft) maer selfs oock om die noch bet te bewaren, hebben alreede aen sommige chynesen eenen tot opgeleyt van 117 a 130 Ra van 8 van soo sacken, in plaetse van 57 5/ Ra welcke in vorije tijd Plachten betaelt te werden, ende ordinarij noch gegeven werst, (in nende en aenraeden haer oversulcx dat van soo preiuditiabele ende pernitieusen voornemen soo lange wilden desisteren tot da het poinct van bantam by mutuel fgoetvinden van respectiue con gedefinieert afgehandelt, ende aduijs daerop van europa becomen mocht syn presenteren haer daer beneffens de gebreecken Rep last tot afladinge van hare dry geproiecteerde retour schepen naer Engelant, soo si voorsauen, uijt onsen voorraet alhier ten pryse ons die coste, te suppleren, In voegen, dat gemelte gecom mitteerden haer by onse geallegeerde redenen ouer d'onbillicheyt van hun