Sn ale handelaats. hoe veel rijs dit Jaar daar gevallen. vande stene reduijt aanTernaten; meerder te costen, dat een gemene last is, maer waren de houtwercken daer ontrent, en wel voornamentlijcq op baetchan gesoght, en daer door d' jnwoonders ons bestelt, die daer behoorlijcq voor moedigen sal. — zijn betaelt geworden, dat meerder comt te costen, en noghtans voorwetens onse ordre is geweest, om dat van java al beswaerlijcq genoegh onse andere behoeften van hout te haelen weten, en voorschaersht oocq al beducht bennen, daeromme als 't bij te brengen was, gaerne saegen, dat de quartieren haer selfs conden bedropen, uijt die oorsaek dan doen allenthalven nae bequaem houtwercq omsoeken, behalven dat ons die kennis, bij sluijtinghe vande oosthavenen, ofte andere verwijderinghe, te pas soude cunnen comen. vande manadose gots Tot manado wierd geen moorse gods dienst ge pleeght, en warender oocq seer weijnigh moren, en scheenen de ingesetenen ons meer, ende meer genegen, daerse seker wel goede redenen toehebben, alsoo wij 't verleden jaer voor 't lastrijs, haer, in plaets  t hien rijxdrs tot die tijt toe genoten, vijffthien, hebben toegeleght, uijt eijgen bewegingh onver swacq guarnisoen. soght, op hope datse daerdoor tonswaerts nogh — Dit jaer zijn daer ontrent desestigh lasten rijs— gevallen, en wil alderhande vee gins wel aarden, enden aart van't Vee. en bij sonderlijck de coebeesten, gevende eene op- manado meer melcks als 4. op Ternaten, daerom oocq gesint waren, meerder derwaerts te senden, en te liever om dat die plaets van Ternaten 't gehele jaer door bevaren can worden. vande Eijlanties sangij Op d' Eijlanties sangij, en Tagulande was alles: in goede rust. de ordinaris smalle handelaers waren daer ge weest, met wat wax, en clappus olij.
T guarnisoen was daer swacq, en maer. .. man stercq van militairen, vorderden nu voor de Ternaten; meer genegen, en tot de aenplantingh van rijs te meer souden opgeweckt worden, uijtwelcke dat harooegq tot de opbouw oorsaek nu te lighter geloven, dat de opbouw van steene reduijt haer behaeghelijcq is, om daer door haer te meerder versekert te houden, van ons verblijff aldaer, aen 'twelcke haer gelegen laten, om onder haer coninghjen niet weder te vervallen, daerse af, en bij ons geraekt zijn, nae sijn afval van ons ontrent het begin vanden macassaersen oorlogh. meer afgestorvene 200: dob
te verstercken met 80. en vordere behoeften. met 't fluijtjen en den Conincq van Tidors broeder hadden de laaste den toestand is bij de voorjarige besendinge bekent gemaekt. welcke schepen, en gasoen van daer over waerop 14. feb:j over japoschepien de stompneus Ternaten: afgestorvene, en die verlost souden moeten worden, 80. man, die haer dencken te bestellen, gelijk te dien eijnde voor een gedeelte, en voort om alderhande behoeften van rijs, en vordere provisien, als scheeps, oorlogs, en meer nootlickheden derwaerts te voeren, aengeleijt hebben, 'tfluijtien 't waterhoen, en na desen nogh benodight sullen wesen, een nader bodem aen teleggen. — De Coninck van Ternaten was selfs in persoon geweest, en den conincq van Tidoore, om sijn siecden Conink van Ternaten, te, selfs onvermogens sijnde, hadde sijnen broeder eere aanden president de op de begraeffenis vanden president gesonden, die met de gewoonelijcke ceremonien begraven was.