199: November 1681: Ternaten In't Casteel Orangie de welke wedergekomen en Rapport van den zelver verrigtinge aan zijn E overleveren Hebbende zijn hooght aangenomen, te besorgen dat Iochem meijer voldaan zoude werden wegens den door de zijne geroofden Boeros zoo werd zijn Hooght zulx beleefdelijk erinnerd, als mede wegens den door de zijne aangehoudene slaaf van den vrijborger marselis: als mede wegens de Amboinse nog gevangen zittende 16: mardijkeren, door die van gebe geroofd. — In ijndelijk den Coning mijn vertrek bekend te maken tegens d'aanstaande volle maan; met heusche ontschuldinge, dat daaromme weder een Carbas Aqua vita of levenswater zijn hoogh:t toeschikke in hope en vertrauwen, dat god almagtig zijn hooghd lange Iaren nog in't leven gelieve te sparen, 't welk wij wenssen en bidden, met aanbiedinge off er ook iets van sijns Hooght dienst wesen mogte &a Dingsdag 18:' do komt alhier van Telolo den Pl schipper Stipert, aan den h: Goevernr overleverende een Caarte strekende van Telolo tot voor bij dodingo Hop halmahera werdende door twee Leden uijt onsen Raad enige goederen van den Coning Amsterdam op getekent, dog daar onder geen goudwerk, als iets van wijnig belang gevonden savonds werd digt onder 't Casteel een nieuw opgerigte kalkoven inde brand gestoken— Woensdag 19: do vroeg inde morgenstond komen hier van Tidoor te rugge onse af gesondene den administrateur S:l Proost en fiscaal sr Possang aan zijn Agtbaarhijd 't volgende berigt op de mede genomene aantekeninge doende Rapport gedaan en overgelevert aan dE: here Goevernr en directeur der Moluccos Robertus PadtBrugge, door Gerbrand Proost Coopman en Administrat Den Andris Oloffsz Pofsang fiscaal des selven Goevernement, wegens derselver besendinge en Verrigte op Tidoor E: Agtbaere Here. — Eergisteren gelijk uE agtbaare wel bewust is, nam ons bovengemt 10: springtogtie
November 1681: Ternaten Int Casteel Orangie springtogtie aanvank, komende wijnig naar sonen ondergank voor 's Conings negorije Soasivo, alwaar 't Bandase borger Chaloepie van Iacob van Cordaen in stilte vonden drijven, doende d' daar op varende volkeren niet te min hun bestom met roeijen op te haalen, waar mede /: der zelver schipper hier vooren gen:t van ons overgenomen hebbende:/ en mits de stroom te baat krijgende, nog vroeg inden avond ons uijt 't gezigt naar maleijen geraakten, werdende door dese zeevaerende bevorens verklaard dat de Chaloup malacca, door harde noordelijke wind indese morgenstond ontmoet, heel naar macquian was komen te vervallen, als hebbende het voor de wind moeten laten afloopen. wij deeden salemma 's Conings gewoonlijke boode, ten eersten on komste binnen onse post aldaar, bekent maken, op dat zulx den Coning zoude mogen aangediend werden, welke boodschapper ook zonder lange te vertoeven bij ons is verschenen, zeggende den Coning 'er alreede kennisse van te hebben, als hebbende de schuijt en vlag, terwijl aanboord van 't bandase Chaloupie lagen, int gesigt gekreegen, ende ten eersten doen vernemen wat gecommitteerdens 'er van maleijen gekomen waren, waar van zijn hooghd door zijn huijs dienaar papoua berigt was gedaan Salema dan daar mede gescheijden, en den nagt voorts in ruste door gebragt wesende; is den zelven gisteren eerst inden middag stond wederom vercomen, met de gewoonlijke Complimenten vanden Coning af gesonden, dat naar zijn hooghd zig gemedicineert ende het heetste van den dag over zijnde, ons te zullen laten ontbieden, gelijk zulx ook omtrent vijf uuren 's naarmiddags geschiede, door gem:t Boodschapper Salema en een sergeant desen morgen stond vernamen 't Chaloupie malacca aande kust van Holmahera tegens ons over, derhalven zouden de schuijd naar derwaards, omme den stuirman van deselve, volgens uE Agtbare gegevene mondelinge last, te waarschauwen dat de Tidoreese wal zoo spoedig doenlijk zoude zien aan boort te krijgen, om met 't hije gemakelijker en voorspoediglijk te konnen op haalen, alsoo 'd' strom midden het vaarwater, en ook aande wal van Halmagera, door dese eerste persing van 't noorder mousson, zonder boven twee uuren thije te houden, om t' zuijd loopt, en dienvolgens niet wel, bij continuat vande noorde wind, zonder behoorlijke thije en stoppen waar te nemen, op te halen zij, gelijk zulks ook eenigsints quam te blijken aan gem:t Chaloep, als werdende door de stroom in wijnig uuren tot aan de reven die middens 't vaarwater tussen Tidoor 200:
201: November 1681: Ternaten Int Casteel Orangie Tidoor en Pottebacker leggen, te rug gezet, ende hoe wel des naarmiddags een opene wind en Labber koelte uijt den zuijden had, genoodsaakt bij de selve 't anker te laaten vallen Naar een wijnig adem geschept hebbende onder 's Conings wagt-huijs, wierden door den huijsdienaar hier vooren gen:t bij zijn hooghs ontbooden, alwaar naar gewoonte verwellekomt zijn, met verontschuldigen van ons zoo lange te hebben laten wagten, naar 't welke ons ook onse boodschap af gevragt wierd, die zijn hooghd volgens uE agtbare mede gegevene schriftelijke Notulen aangekundigt hebben, ende op jder poinct zodanig antwoord bekomen, als hier onder aangehaald werden zal. — Op 't eerste dat zijn hoogh:d antwoord niet weder schriftelijk en was tegens gesprooken, om geen onutte tijt te verquisten &a, dat zijde zijn hoogh:d ook wel te konnen begrijpen, en maakte daar geen lange morgen spraak over dan knorrende een wijnig bij zig zelfs, waaromme daar op dan ook niets meer te zeggen viel dat den Tidoreesen Cap:t Lauwt van dodingo komende zijn hooghd wel bekent gemaakt had, van uE Agtbs voornemen, om een schip naar 't zuijden van halmahera te zenden, om redenen bij d' ons mede gegevene Notulen aangehald, maar had gants geen vermaan gedaan van enige verversinge ofte mond kost, indien gem:t schip ergens bij of onder zijns hooghds gebied, mogt daar om verlegen vollen. overzulks besluijtende dat 't verlies daar door veroorsaakt, een deel door vergetenhijd van uE Agtbare en voor 't ander deel door zijn hooghd zelfs versuijm, uijt oorsaake dat niet ten eersten over 't Land aan zijne onderdaenen geen kenisse van zoodanig schip en had gedaan, met bevel omme 'tzelve van verversinge naar gelegenth:t te gerieven, ende voormits zulks nu voor dit maal voorbij, en niet te verbeteren en was, zoo viel 'er ook, naar zijn hooghds zeggen, niet meer van te beraadslaan, gelijk het ook daar bij dan gelaaten hebben. 'T geen 'er wegens de macquianders gegist was, uijt wat reden zulx zijnen oortprong genomen had, en om dat wij nu beleeden daar inne gemist te hebben, stond sijn hooghd zeer wel aan, verklaarende de vernomene Corcorren van die op 't Iagt 't voorhout, zoo wel die het op een vlugten gestelt, als die de vreede vlagge gethoont hadden, geen andere dan mabareese vaartuijgen geweest te zijn, volgens 't geen zijn hooghd berigt is, als hebbende de mabareesen doenmaals