Iunij 1679 Maleije Int Casteel Orangie vernomen hebbende, hadt sulcx ten hooghsten verbooden gelijck ee vaneven gel meer maelen van te vooren, alsoo gemelte princesse welschoon van gelaedt woorden en gebeerde was, maer datter selfs een duyvel in stack, waer door som wylen landen en steeden te ondergebraght soude konnen werden ick diende wederom dat eenige Corcorren in tvaerwaeter hadt gesien de welcken sonder twijffel Ceram vergeselschap ten ende naer gissinge naemen sij hunne Coers naer maleijen, andersints soude het een onvoorsightige saek sijn soo hij jegenwoordigh sonder toestem minge van uE aghtbe naer ternaeten off bij den Coninck amstm vervoeghde. den Coninck saij hoedin wederom indien sulcx soo is 't geschiedt  buijten mijn kennisse, bevestigen de selve met eeden dat hij geen toestemminge in het alderminste daer toe gedraegen hadt, maer dat sij mits een listige vrou we sijnde, en overlange op elkanderen, verliest sijn twijffelde sijn hooght niet off houwelick tusschen Ceram en gam malamma soude aengaen, bij sonderlijk vermits alam binnent Casteel gehouden wierdt 't welck eghter een onprijselijcke saek was, ende allen't halven tegens Godts gebodt en haere wetten strijdende verwon derde sijn hooght om dat hem niet van te vooren weegens de ternataensche beweegingen geen prompte kennisse was gedaen, alsoo hij susti neerde in dat geval haer Edlen hoogh aghtbr tot batavia te representeeren ende dat dien aengaende veer meerder gelooff aen tschrijven van sijn hooght als dat van uE aghtb off den koninck van ternaeten, soude ge geven werden, vermits hij voordeesen — meede in verscheijde sComps vergaderinge heeft geseeten en van derselver maximen ten deelen bewust was, seggende al mede wel
446 Junij 1679 Maleye Int Casteel Orangie mede wel te weeten wat het d' ECompe al gekop heeft, om den koninck van Ternaeten en syne voorvaederen staende te houden, bijsonderl. mandarsaha, wiens verstroijde onderdaen d'ECompe van wijt en syt wederom vergae en onder sijn gehoorsaemht gebraght heeft. wat d'ECompe ontrent syn hooght gedaen hadt, met eerst tot Cappn lauwt van Ternas ten, en daer naer tot Coninck van Tidoor te helpen, en was hem al mede niet vergeeten tgeene hij ook geduurende syn leeven niet en konde, sonder groote ondanckbaerheyt te bethoonen, uijt sin geheugenis stellen- daeromme versoekende dat aen syn goede genegentht niet en soude werden getwijf felt als hebbende vastelicken bij hem selven slooten een eerlicke naem naer te laeten 'tgeene hij dan ook vooven alt weerelts goet en rijckdommen achte, verblijdende hem, schoon niet rijck was, dat hij ook geen schulden en hadt nogh aghter laeten soude, om dat sijne vrouwen en kinderen daeromme niet en hoeffden in slavernie te vervallen, tgeene syn hooght dickmaelen herhaelde en daaron der dese maleijtse woorden telkens voegde Cassian bimi anacanac, waeruijt ick presumtie kreegh dat sijn hooght dit tot een sri seiden als off den koninck amsterdam door sijne veel voudige schulden in slavernie was ver vallen, bij sonderlyck vermits syn hooght daer onder dese woorden vermengde, ick soude mede wel schulden willen maeken, en alle dingen dat ick te sien kreegh willen kooper maer vreese voor de naer smert, en daerom nie moet ick mij met het weinige dat ick krijgh en beschaeren kan, behelpen: der halven t volgende g'antwoordt, dat dE Compes d' molucxe koningen en vorsten in sonderlinge aghtingh hieldt, eenelijck om dat de selve hun Es oudtste bondtgenoo ten gewolen en althydt getrouw gebleeven sin
Junij 1679 Maleije Int Casteel Orangie  447 sijn, soo dat al 'tgeene tot nogh tusschen d' ECom pagnie en ternaten is geschiet niet den koninck daer van maer de geene die hem soeken te verdrucken, sijne quaede raedt gevers oprockers en stoorders vande gemee ne ruste, toe te schrijven is, ende voorts om sijn hooght den koninck van Ternaten uijt sijne schulden te redden hadt dECompe hem met soo een merckeljke somma van 17000 ricxs &a begistight, ende wat soude d'ECompe dan nogh meer connen doen als alreedts gedaen hadden tot welstandt vande Croone van ternaten. sin hooght gaff tot antwoordt ick vermercke nu ten deele dat de dienaeren vanden koninck van ternaeten dit spel gebrouwt hebben, om datse misdaen en een ijder schuldigh sijn, ick diende wederom dat sijn hooght techte wit hadt getroffen. den koninck vervolgde. maer hoe sal sulcx den koninck van ternaten verontschuldigen vermits hij meer naer den raedt sijner dienaeren dan d' Compe hadt geluijstert, dogh ick beclaeger mijnen soon den Coninck amsterdam, ende den valdermo luccos, vermits nu maer twee staeken daer van overgeschooten is, als Ternaten en tidoor, soo dat batchian eenlijk maer de naem van heeft, en Jelolo is teenemael te niet, daeromme soude ick niet geerne sien dat den bergh van ternaten ook gereumeert wierde, niet te min spreeken de en syn oogenslaende naer den schrijver Camissie, en himan samadie, de welcke voor aend' deur saeten en expres van sijn hooght geroepen waeren om onse discoersen aen te hooren) welrookt ghij lieden met een bouckes met malkan deren, want ick sie het geerve dat soo wat roockt, op dat de wint mij d'renck van toebrengen magh, daer uijt besloot ick dat sin hooght geerne sien soude dat de