Heere van firaudo geordonneert op sijne costen noch 7: Mortiers te gieten Namentlycq 6: middelbaere als de 2: dit voor Jaer vande Compe genooten, ende eenen grooten, waer van den Granaet Ruijm 200: Cattij weecht, welcke preparaten eerstdaechs int wercq sal werden gestelt, Tot welcken eijnde wij den Constapelsmaet, hans Wolff van Olm, wiens verbonden tijt in Iulio verleden geexpireert is geweest, en hij omme verlost te mogen werden seer hart aenhiel, doch effter om dese mortiers noch te gieten niet gemist werden mocht, maer 't sij bij wille offt onwille te blijven gedwongen wert, met advijs van Raade ten respecte van sijne const, en Couragie in dat treffelijcq wercq te geven, in qualiteijt van Constapel ende van 14 op 24 gul ter maent verhooget hebben, voor welcke benefitje het Geschut gieten ende dit Jaer over dienen sal, — weijnighe daegen Naer ons vertrecq uijt Jedo, Is absolute Resolutie ende sententie bij sijne maijt (Naer dat alle vraegen en antwoorden inde vergaderinghe tusschen de Raadts heeren ende ons perfectelijcq geexamineert ende wel begrepen hadde) over de portugesen geproclumeert, als bij het schriftelijcke Bannissement aende Coningen en heeren des geheelen landts, tot de heerlijckheijt firando incluijs gesonden, blijct, waer van ons mede de Copie door dese Regenten vergunt, en Int dagh Register gestelt is, — Om welck Bannissement te volvoeren, den Raadtsheer Othaa Bitchioudonne als Commissaris vande maijt naer beneden gesonden, ende op — ulto Augustij in Nanga sacquij aengecomen is, gemelten heer zijn wij, volgens 's landts wijse met een eerlijcke schenckagie te bewille comen gegaen, alwaer wij hebben gesien, dat den tweeden dagh naer sijn comste 5: der principaelste portugesen, mitsgaders de twee Over Jarige Capiteijnen Maijoors int Rechthuijs voor sich ontbooden, ende des maijts ordre in volgender manieren voortelesen gelast heeft, — Door u: en uwe Landt werden noch tot opheden ( boven dat sulcx zoo strictelijk verbooden is) gestadich Papen in Japan gebracht, — Welcke Papen ende haere leerlinghen, van u en uwe landt om haer voornemen te volbrengen, gesecondeert werden, — Waer uijt Ontstaet, den Onderdaenen haeren plicht veranderen ende veele menschen inde doot vervallen. — Om welcke Redenen ghij alle luijden des doots sijt, ende zoude de keijserlijk Maijt u recht doende dooden, doch uijt genaede geefft u het leven, ende mandeert
mandeert ghij sult vertrecken, ende niet weder in Japan comen, Breecket ghij- daeronboven dit Gebodt, soo wert u geschieden, 't geene nu verdient hebt, — De Portugesen met de Traenen op de wanghen, antwoorden, wat de keijserlijcke Maijt gebiedt, dat geschiede, doch drucket ons de droeffheijt voor uwe hoocht te seggen, dat wij wenschen d'overtreders der Japansche gebooden met de Doot strafffet, ende de onschuldige in dese saecken evenwel de vaert in dit landt toeliet, want Maccauw sijn voetsel van Japan heeft, ende wij genoechsaem alle, bij missinghe van dese vaert, inde uijtterste miserje te vervallen staen, Doch dese antwoordt wert niet gehoordt, maer gelast men soude haer de drie puncten haerder misdaet, en sententie van Bannissement, in portugeschot taele getranslateert, ter handt stellen, op dat sij de gelegentheijt van haeren staet grondich sien en overdencken zouden, gelijcq geschiede, waer naer te vertrecken geordonneert werden, scheydende alsoo de Capiteijnen Maijoor, en de 5 nieuwe gecomene portugesen vanden anderen met Natte Oogen, — Desselven daechs sijn oocq alle de schippers, en hooffden der Chinesen, geene uijtgesondert, int recht huijs bij gemelten Commissaris ontbooden, te comen hooren, wat sijn Hoocht, uijt den name vande keijserlijcke Maijt, haer te gelasten hadde, welcq mede 't naervolgende voorgelesen, en daer naer schriftelijcq ter handt gesteldt wert, te weeten, — Over u Is het Gebodt gegeven, van gheen Christen Papen noch haere leerlingh in Japan te voeren, welcq Gebodt bij desen verstercket, en met dese articuler vernieuwet werdt, dat ingevalle voortaen bevinden een do Paep oft ijemant van sijnen aenhancq, Item zijne Ornamenten, ofte eenige gereetschappen, geschriften van die materje, zonder insien van wat spraecke daerse in beschreven sijn, met ijemant uwer vaertuijgen in Japan gebracht werdt, zoo sal dat vaertuijch met alle datter in is, ende alle die daermede gecomen sijn, verdorven werden, Is dan noch Iemant alwaer hij van desselffs vaertuijch volcq, den welcken de saecke aenbrenget, die sal vrij gekent, en rijckelijcq met silver vereert werden, doch zal dat vaertuijch goedt en resterende volcq, van geen straffe vrij sijn, Daechs daeraen werden wij bij voorsz Commissaris int rechthuijs ontbooden, — alwaer ons dit volgende articul mede voorgelesen wert, Namentlijcq De Christenen leere te verbreijden, wert van sijne Maijt op het alder strictelijcxt verbooden, welcq verbodt u wel te bevroeden staet, ende geen Papen noch Convent leecken, off persoonen die de Christenen leere verbreijden, met u herwaerts voeren, want ingevalle ghy dit Gebodt breket ende
ende sulcke luijden met u hier brenget, soo zal dat schip ende alle dat daerin is, met de geene die daermede gecomen sijn gesamentlijck verdorven werden, geschiet het oocq dat sulcke een, ofte eenige, haer secretelijk in u schepen versteecken, ende met u coomen, ende dat van ijemant alwaere het van 't selve scheepsvolcq aengedient wert, soo zal den aenbrenger liber gekent, ende rijckelijcq met zilver beschoncken werden, doch het schip ene het resterende volcq, en goet van geen straffe vrij zijn / — 'T voorverhaelde gelesen sijnde sprack den Commissaris Bitchioudonne de selve Reden andermael met den monde, ons gelastende sorchvuldelijk naer te comen, wat ons in desen belast wert, gevende ons de Copie desselffs, met ordre die op alle Schepen in Japan comende, voor het scheepsvolcq te publiceren, wij antwoorden Eerbiedelijk, de Nederlanders sijn meer als 40 Jaeren in Japan geweest, doch noijt isser gebleecken, datter presumptien noch gedachten sulcx van onse te sullen off Connen geschieden, gevreest sijn, het sijn Immers de Hollanders die over 17 Jaeren geleden het proces der papen gewonnen, ende de Papen inde Japanse Justitie handen overgeleverdt hebben, en noch wacker blijven, om in alsulcken gelegentheijdt het selve te blijcken doen, het bedroefft ons te vernemen, wat gevoelen de hooge Overicht over de Hollanders hadden, ons inbeeldende wij als trouwe vastalen vande Maijt waeren, bereijt blijvende lijff end goet daer voor te waeghen, met vertrouwen wij vande keijserlijcke maijt daer voor gehouden, en erkennet waeren, niet connende bedencken uijt wat overtredingen dit Gebodt mach eijt voort gecomen sijn, want het Japanse spreeckwoort, naer de misdaet, is het Gebodt, en naer 't Gebodt de straffe onder den menschen gecomen, doch niet tegenstaende, naedemael sijne keijserlijcke maijt dit alsoo te gebieden behaeget heefft, connen niet anders doen, als ons daermede Confirmeren, en seggen, wat de maijt behaeget dat geschiede, Bitshiouds Repliceerde, wie en wat ghij sijt, daerin kennet de Maijt u, niet anders van u vertrouwende, als ghij gesecht hebt, sich oock alleene op u verlaten, als blijct dat de portugesen uijt sijn landt gebannen heefft, den Chinesen is haeren handel is doch van Cleijne inportantie, soo dat ghij de eenighe van wien wercq gemaect wert blijvet, Is dat met een groote saecke voor u: soo wel proffijtelijcq als Jmmers Eerlijcq, het Gebodt datter gegeven wert, is tot geenen anderen Eijnde, als dat de maijt naer gedaene ondersoecq, en herstellen van Ordonnantjen, sich eenmael van alsulcken meetenden quaet ten vollen verseeckert, en gerust blijven wil, u niet opleggende anders als dat wacker, en voorsichtich sult zijn, en scherpelijk ondersoecken wat u tot