134 de handkaer gangen, soo dat het geen wonder, en is, dat men den wegh onder soo veel verscheijdentheeden, niet nauwkeurig en kan aan merken, beswaarlijker beschrijven, ende onmogelijk in vlakke prent verthoonen. niet te min soo werdt het alhier in een kaartje verthoond soo mede hoe sig het vremde water dorp Condano op doedt, en wijle hoe sij met hunne vaartuijgen, staande over eijnden, scheppen; de naemen der dorpen kunnen dus alhier overgeslaegen werden, terwijlen in 't kaartjen aangehaaldt staan.
Soo mede seaan wij over van ijder dorp bijsonderlijk te schrijven daar in nog al vrij aanmerkens waardige saeken sijn, en voornamentlijk omtrendt de watervolkeren, welkers binnen meijr genoegsaam met meingte van omstandigheden, souden konnen aangewesen werden, door instortinge voor ettelijke euwen, van een off meerder toppen van brandende swavel bergen, sijn oorspronk te hebben, gelijk rondts omme nog met ettelijke omseth is, waar door 'er ook maar vier oft 3 vijffderleij visschen in en aarden, sijnde door den Coningh van Boulan, meermaelen Jonge Crokouijlen ofte Caijmans daar jnne geseth, omme dese meijr-luijden te beschadigen, dog hebben ir niet voordt gewilt, nochte konnen aarden, niet te min soo is het water heel gesondt, seer helder, ende niet merkelijk swavelagtig, dat anders in dusdanige in gestorte kruijnen gemeijnelijk is, als op den Berg van Caroena, Ciauw, Boero, en op Ternaten, en elders de binnen meijeren sijn, door versinkinge des grondts verbleven, die dit dan nog eijgen hebben, dat naar de vermenginge van salpetra off zee zout, off Bloedtroot, ofte melk-wit, sijn; waar over veele sigh ontsetten, soo wanneer daar omtrent graven, ofte soo een binnen ten
adij 26en decemb:r 1678: binnen meijr doorsteeken willen, gelijk de Casticiaenen voor heen het binnen water van quada op Ternaten vermeijnden te doen, dog naar hun jnbeeldinge daar uit Melk, en Bloedt voortkomende, soo hadden sij het aangesien als een wonder-daat, gelijk het daar voor ook nog geagt werdt, en hadden het laeten steeken, dese verwisselinge van verwen met d3 swavel kunnen de chijmeerten, off stoff- scheijders seer gemakkelijk en duijdelijk verthoonen, verklaren, en beweeren, en soude sulx alhier mede gedaan hebben, maar alsoo dit verhaal, en korte beschrijvinge van de Manado, al vrij langh buijten meijninge gevallen is, slaan het eene, en het andere, ende watter nogh aangebreken mogte over.