Van ternaten onder dato Ultimo Huijs 1682 gegeven weder affgenomen, zijnde de voorwaarden, waer ontrent haer tragte te verpligten, weijnige en meest de volgende. — Eerstelijck, dat zij onder de selve vlagge niemant ter werelt eenige overlast zullen aendoen. — 2, dat hier door d'Ecompe zullen erkennen voor haeren scherm heer. — 3, ons volck soo op de manado als elders zoo oock onse scheepen, mits goedebetalinge althoos en naer vermogen, zoo met gedroogde, als versche visch, zullen voorsien. — 4, dat Iaarlijcx op de manado moeten verschijnen. — 5, en kont zijn, alle drie jaaren eenige der hooffden op maleijen. — 6, ende hunne schiltpats hoorn aen d' E compe verkoopen. — 7 blijvende d' E compe verders houw en getrouw en gehouden al wat zij ergens tot nadeel van de zelve horen, op de manado te laten weeten. — 8, onse scheepen ofte chialoepen ergens ingevaer oft op reven vast rakende, met alle mogelijcke hulp trouwhertig te helpen Redden. — Haer taal is een oneijgene en zelfs onder haar erdagte, gelijck die van de gauw dieven off omswervende, die men gemeenelijk heijdenen noemt in Europa, waer mede men hun oock eenigsints zoude mogen vergelijcken behalven dat zij zoo bedriegelijk, nog ondeugende niet en zijn, en eijndelijk zoo zijn het luijden, voor den dienst der E compe al vrij — dienstig, zoo om somtijts loopende gerugten oft voorvallen langs dese cust off streeck te mogen weeten, als om brieven aff goederen te bestellen, als de Residenten off schoolmrs van en naar haar plaatsen te halen en brengen. — dat zij mede niet sange op 't lant en zouden konnen zijn, zonder gevaar van sterven, te loopen, leert de dagelijcxse ervarentheijt heel anders als zijnde van dit oude swervers geslagte een geheel dorp tot tombocco, dat wel hoog en droog op een bergje aen zee gestigt is, ende daer zij alsoo wel aarden als d' andere jnwoonders gelijck gelooffelijk elders meer dier gelijcke dorpen zullen hebben. — Ick soude hier wel meerder aenhalen, van eenige haar en gewoontens wijse van bessieringe en straffe huijs off liever scheephouden &a maar daar aff nog niet ten vollen onderrigt, oock lang genoeg onder dese swervende, visschers omgesworven hebbende ende in desen bij naer zelfs verwardt geweest zijnde, zal ick deselve in vreede varen laten, dog eer nog van de manado scheijde, dit zeggen, dat den overvloet en goede koop van levens middelen, onse posthoudenen aldaer
Van ternaten onder dato ult Aug 1682 aldaer doen vervallen, tot een ongetoomde dartelheijt, ongebondentheijt en weelde, zoo in't droncken drincken, tuijsschen, dobbelen &:a zoo dat wel somwijlen de ligste vogels van daer geligt ende andere weder inder selver plaatse gestelt dienden. — Jegenwoordig leggen 'er 28 crijgeluijden waer onder 6 corporaels loppen, en waer off 'er wel vier mogen gemist werden, als wanneer aldaer nog sterck genoeg sullen zijn. — Jnt aenhaelen van den overselvet der padij is vergeeren uE E te onderrigten dat de maat op de manado grooter is, dan alhier houdende schaars 88 in plaatse van 75 lb zoo dat de padij hier door althoos over ruijm omkomt, als bij voorbeelt in't eerste Jaar dat ick alhier verscheen wiert van daer ontfangen volgens factura als volgt. — lasten. - maten In de fluijt Helena gescheept lasten 61 en hier gemeren 70:en en 71: in de chialoep d'eendragt. 16. . . . 18. . . . 7: in de Roodehaan - - - - - -. . 12. . . . 13. . . . 10: Inde fluijt spanbroeck 104. 115. 5: In't jagt amsterdam . 34 37 . . 31: gescheept lasten.  227 en hier ontf: 254:: en 30 maten Sijnde op de 227 lasten 27 lasten en 30 maten over van de manado westwaardts ongevaar twee mijlen onder den eersten hoeck is zeer goede ancker plaets en oock goet water te bekomen, het welck wel in agtinge kan genomen werden, om de scheepen van de maant 8ber tot febr toe, voor een west, west noordweste en noord weste wint te bergen, die anders voorde manado een batt laeger maecken, en vrij sel door blazen van seb tot april is 't best in destraat banca en't moordenaars gat te gaen leggen van desen eersten hoeck van de manado ongevaar ses mijlen in debogt van. — Amoera daer men heel binnen kan loopen, alwaer goede ancker gront ende men genoegsaam beschut legt, voor alle winden en 't aenrollen van de zee, zijnde wel vijff mijlen diep, d' oost hoeck dient men wel wat te schuwen daer een breet rijff affstreckt tamelijk verre in Zee alhier en valt niets bijsonders dan dat 'er de naaste wegh is om naer Tonsaban te gaen ende dat het als een scheijpaal verstreckt, tussen den coning van boulan ende zijn wel eer onderhoorige manadische Berg boeren, zoo dat men het zelvig onder de manado wel rekenen magh.
30. 8 Van ternaten onder dato Ultimo Augs 1682 de manadische berg boeren in't algemeijn zijn soo naar ijverig over dese plaatse, dat sij in't minsten niet en willen toestaen afte gedoogen dat hoe wel het een ongemeen vrugtbare streecklants en onbewoont is, dat den coning loloda van Boulan afte zijnen broder den prince maccarompius off ijemant anders van't coningle geslagte van Boulan aldaer een dorp sligte, van vreese 't Iock weder op den hals te krijgen onderwijlen staen zij toe dat deselve als zijnde hun wettig lant, aldaer zaeijen, maeijen, za goe kloppen, en za gueer tijfferen; ontrent 10 mijlen west waerdt is de hooft plaatse van't coningrijck. — Boulan leggende aen een schoone affloopende 1. troom, dog en is 't alhier in het noorder getij niet zeer veijlig te leggen. — Deses trooni van boulan heeft twee tacken, komende de hooft tack uijt het Zuijden en't gebergte van mogonde d'andere komt uijt den westen en't gebergte van dommoegoe sig ongevaer een mijl van't strant met d' andere mengende en zig dus gesamentlijk de verloste dommoegers hebben zig dese stroom op weder in haer oude erff gronden ter neder geslagen, hoe wel de meijninge was, dat zij met den prins maccarompius tot Anwn een dorp zouden maecken, dog 't schijnt dat ijder vogeltie gaarne weder keert, alwaer gekipt is. —.