van Ternaten den eersten october 1684 aen land ging den spaensen cap:n na de sterkte en gouv:r nader co: die op den berg nog in syn eerste veltschans was naar wedersijdse beleeftheden van geluckwensinge en bedankinge wierd er goetgevonden dat Jeromimo Saras en cap:n Jena ijder met een comp: naar de spaanse schans souden gaen om besit tenemen en soude den cap: vergund werden tot morgen middag daarin te verblijden, kunnende onderen tussgen depadres laten waarschouwen om mede te vertrecken met dit volk aande voet vande papenberg gecomen, dus noemden d' onse den berg daar de Castilianen hunpost op hadden omdatter den cap: niet veel te seggen had, en papen meester waren; wierd hendrick de volk met 3 of 4 ternatanen boven gesonden om de meijninge van de spaanse cap: te verstaen een tarnataen bragt beschijd wederom dat de gouv:r met de tarnatanen vrij mogt boven komen den gouv:r seijde hem sulx niet te raeken d'arras had bevel vanden coning wat ly doen en laten soude hi conde den cap: aendienen dat hieromme en 's conings broeder Jona een castiliaen en geen ternataen en verwagten om te weten of hun eijgentlijke meijninge was de post aen den co van ternaten overte geven ofte niet dit belaste daras met bruskheijd den cap: aen teseggen hier op quam den spaansen cap: af die a:o weer den gouv.:r wilde aanspreken, maar daras nam het woord en vroeg hoe haar meijninge was en of si met het volk souden boven komen daar op den serg:t antwoorde welja dansonder van eenige voorwaarden te reppen ofte spreken, hij mas voorgaan, daar op volgde daras en eenige ternatenen hier aan den gouverneur met sijn oppassers en vervolgens de gantsche menigte sijnde wel 500 sterq Nalsoo
van Ternaten den eersten october 1681 alsoo gorontaelders, limbotters candipanders boelanders en meer andre sig ophoop van buijt hier vinden lieter maar boven gecomen wierden alle die dappere helden naar een dorp wat boven dit dorp ende tenatselve gelegen gesonden omdat inden brand testeken binnen wierd niet dan ternatanen Jngelaten den goeder cap: meenden dat de ternatanen soo onnosel waren datse op 't pleyn souden blyven vernagten ende Castilianen op de bolwerkiens gelaten onder voorgeven dat de padres goed daarnn was twelk den gouv:r in't laagste bolwerk daar den cap: ingelaten wierd wilden bergen dog alte vergeefs houdende sig als of aan die heyligdomme niet raaendorst, inderdaat wast om de bolwerkiens inte houden daarsijn volk nog inwas naar datter de ternatanen inwaren en den gouv:r al vertrocken sijnde Castilianen d'eerste geweest die hun Clauwen in't goed der paders sloegen daar de ternatanen hin in haest volgden soo dat hierin met plunderen en steelen en moetwil te bedrijven al vrij op sin soldaats sig queten verbrandende alle de beelden en stelende al den orlement der misse daaral vrij wat silver werk onderliep dog twas den cap: sijn schuld want hem geschiede geen overlast hebbende den gouverneur twee syner oppassers ten dien eynde bij hem gelaten, den gouv:r hadde nes paanse schans sijnde afgesondene van den co: van chianio gehadt die den gouverneur versekerden van syn genegentht tot dE Comp: en soude tot dien eijnde ook desel avond aan boord komen, soo hij maar sekeren wist van niet verraden en den ternataansen coning overgelevert
den Eersten october ao 16824 Van Ternaten overgelevert te werden dit waren de eijgene woorden daar was hun geantwoord dat vrijel;: komen mogte en dat sulke maniere van spreken ons wel wat vremt voorquam maar dat ook wel willen dat het vande Castilianen voortquam die sulx wel gewoon waren te doen een saek en misdaat niet te min die geen opregte nederlander oijt ingedagte quam ons zegel en dieter niet op vertrouwen wilde mogt het laten, quam den co van chiauw aenboord hy soude op des gouverneurs woord vrijel en versekert mogen gaen, en keren dog hij quam niet, maar des nagt in sijnen name derselver voornaemste rijxgrooten die den gouv:r niet ter sprake en stond en antwoorden liet had denchiauwsen coning iet aenden gouverneur teseggen by geliefde selfs aanboord tekomen terlucco de sloep was binnen gekomen dingsdag 2 d:o smorgens souden wij de schuijt naar den co om sijn volk hunne victorie te doen vervolgen en den berg om te trecken en sig te gelaten als of in't dorp derchiauwers en met eenen naar pele wilde, soo om den chiauwsen co: te eer te doen besluijten aan boord te komen, als de pater en Cap: te doen vertrecken, de schuijt bragt tijdinge weder te rug dat alle de tarnatanen verstraijt waren, gaande wijd en sijds moeskoppen dog den co: had aenden cap: seranos nogmaels weten laten dat heden mast vertrecken of dat met alle die bij hem waren sijne gevangen blijven of de papen quamen of niet deternatanen quamen met eenig oper pronken op gisteren becomen den