De koninck van Laaijo de koning van Gancala De koning van Caneete, Wydersoo als deselve al verder vroeg offlaat, tot het bond-genootschap zijn ingelaten, in desen opvolgende het vulgaire spreeckwoort, die eerst comt, die eerst maand, dat voor niemant aenstootelyck zal, noch can wesen, radja palacca en Arouvaqua conden haaren rang hebben en houden, naast aanden president, aende zijde vande Nederlandse Raads-persoonen, als Coningen van Comp:e Crectie, en niettemin bondgenooten, waar mede zij dan niemand vande andere voorgaen, en oock van niemand voorgegaen werden, bij mijn aanwesen hebben UE: gesien dat jck in gebruick gehad hebbe, de koningen van Tarnata, Maccassar, hougijs @a tesamen wesende, elck aparte plaatse inden eerste aen te wijsen, daerin zig niemand verontnoegen conde, om dat het was sonder geaffecteerde spariale preferentie, hoe wel noch altoos aanden eersten de meeste Eere geschagh, quamense haer dan te vermengen dat was van haar eygen believen Om de vulgaire by een comste der bondgenooten, staande mijn aenwesen in't Casteel, soo heb ick, daer over, geene heele groote complimenten connen maken, maer als evenwel, staande de eerste vrede de twee hooft Coningen van Maccassar, 't zij beijde te samen ofte een alleen, mij een solemneele visite quamen te geven, zynse gerecipieert met de Melitie in wapenen, en op haar vertreck gehouoreert met 3 chergie musquetten en veele canon-schooten, Ick ben noch van advijs, dat het soo behoort te geschieden, bij zulke Extra ordonnaire overcomsten, met alleen van haerlieden, maar oock van radja bone, Soping, palacca, Taneete, laayo, bancala, Aroupaqua &:a wel te verstaan als zij van buijten uijt haar Negerijen opcomende, de eerste visite geven, en weder als zij haar affscheyt nemen, en vertrekken, de voorneemste als gesegt, met 3 chierges, en 9 canon-schooten, de andere met een chierge en 5 schooten, 'tgund haar ten hoogsten sal aengenaem zijn, en oock bij't gemeen seer veraansienlijcken Vande civile besoignes, soo wel als vande crimineele, die in raade comen voor te vallen, moet wien aparte rollen gehouden werden in goede ordre Insgelijcx vande voorvallende verschillen der Bondgenooten, en mede een protocol van alle Instrumenten, en transporten van Slaven, die te occureren comen, houdende het Testament boeck apart Gelyck de apparentie legt, dat in corte ijemand sal uijt bat:a gesonden, werden int gesagh over desen ommeslagh, met byvoeginge van eenige vordere ministers hier vereyscht, zoo sijn UE: gelyck in den hooffde van dit schriftuur gemelt, bij provisie tot Raads- persoonen bygevoeijt, en niettemin daar in be-eedigt den
Den onder Coopman S:r Johannes mulder prov:t fiscaal Pieter Schoffert Lieutenanten Nicolaes pleunen Den boek-houder gerrit bijl tot Scryba, zynde te vooren tot substituyt fiscaal gecemployeert geweest, daar hy wel bequaemheyt toe soude hebben maar 't schynt hem niet te passen, zinde uE: bekent dat de ordre vande Comp:s mede brengt, alle zaaken van belang, en alle voorvallen den ommeslag rakende, in raade te notificeren, en geene besluyten te te nemen, als met onderling overlegen goetvinden, zynde de voorzittinge inden Raad tot naader ordre uyt batavia gelaaten aen Sr Johannes van Opijnen, aen wien het dan oock bestaat, alsser te besoigneren valt, den raad te beroepen, onder recommandatie bij occurentien van gewigt, den selven te versterken met de bequaamste uijt de aenweesende schippers ter Rheede op de Scheepen haar dan ter tyt bevindende, ende noch de beijde luijtenanten, welke altoos in raade mede compareren sullen, over saken van Justitie houdende altoos goede notulen vande besoignes, omme in conformiteyt vande selve de resolutien te couchieren De plichten vande fiscaals bedieninge zijn bekent, en blyken genoechsaem bijde Ordonnantien, en den jnhoud van den Eed welke Johannes Mulder, in het aanvanger van die provisioneele fonctie oock gepresteert heeft, niet te twijffelen zynde, off hy sal zig daer in quyten, en sCompe. recht naar behooren bewaaren, mitsgaders alles wel gade slaen, en onder andere mede 't geene hem dies-wegen voor aff in dit schriftuur is werden aanbeteolen, waer in U E: hem oock, nader billikheijt, moeten maintineren, d'saken vande passer, en vande questien over coopen, en vercoopen, daar op voorvallende, sullen ter eerster kennisse vanden opsichter moeten comen, die daer van hebbende rapport gedaan aenden Command:t: sal het voort van den selvens overlegh zijn, ofse den fiscaal in handen gestelt, dan ofse door hem ten bijwesen vanden fiscaal en den opsigter soo datelyck de facto beslicht connen werden; dan wel off parthijen haar zaaken met weder zydse bewysen besweeren moeten, dienende UE: als het buyten verongelijkinge van d'een en d'ander geschieden kan, altoos te amplecteren een staande- voets-accomedatie; doch alle oppositien, van onderlinge faictelykheden &:a vervallen ten eersten aenden fiscaal, die oock gehouden sal wesen den leesaars opsighter allesints daar 't vereyscht promptelijck te adsisteren Ende op dat de fiscaal zijn Ampt oock met aansien mach becleeden, zoo sal hem by gevoegt werden een bequaem persoon te zijner keure uijt de melitie, tot een geweldiger, en daeren boven een lijff schut met vier swarte dienaren, die wy gewoon bennen caffers te noemen, 't zij datse gevonden werden uijt Comps slaven, ofte de Inlandse melitie, Onder de resterende bandanesen zijnder eenige die voor heene de fiscaal hebben gedient de bazaar
De hazaar nu voor eerst zynde benoorde 't Casteel op 't ope pleijn tusschen de Negery ende gracht, zal een plaats wesen vol groot gewoel alsoo der alles, sonder onderscheijt, doch met separatie, d'een zoorte van d'ander, op verhandelt en vercocht moet werden, sonder ergens anders eenige kusjens off winckeltjens te mogen maken, off setten, 't zij dan hoedanigh het oock wesen magh, UE: kennen bewust van myne observantien ontrent de bazaar bij het geweese quartier Jaccatra ten eynde geen vuylicheden, affval van visch, vleesch off anders eenigen stanck bijsbrengen ofte ongesontheijt veroorsaken mochte moetende alle avonden gereynicht, en 'smergens bezenrschoon gemaakt werden, elck op zijn eijgen plaats, off ten waare zy ijemand daer toe hielden, die het deden, verbeurende by gebreeke van dien de licentie van op de bazaar te comen zitten, om ijets te vercoopen boven andere straffen naar de verdienste van ongehoorsaemht: sonder dat oock de vuylicheijt daar ergens by off ontrent op een hoop versamelt en laten leggen mochten, maar deselve gehouden zijnde verre wegen buyten jncomoditeijt van ijgelyck te brengen, dat te deser Steede nu, om de naarbijheijt vande Zee, noch soo veel te lichter geschieden sal connen, waarop mitsdien te letten staat, het staat tot noch toe ijgelyck vrij op de bazaar te comen sitten om te vercoopen 'tgeene hij te vercoopen heeft, sonder onderscheijt, maar by tyde des Conincx van Maccassar, mosten alle winckeltjens met atap overdekt, waar in cleeden vercocht wierden, maendelijcx opbrengen twee coupans, ofte een halve Maas, en alle andere 't zij wat het weesen mochte vruchten, vleesch, visch, porceleijnen en dergelijcke waaren, 5 vadem londs, alle 't welke, en meer, nu oock zoude connen gevordert werden; maar gelyck ick niet heel verre vooruijt op Cta. 413 ter materie vande incomsten sprack, soude het misschien alsoo goetwesen, datmen voor als noch daar in niet en precipiteerden, te weeten in 't reguard van onse Jngesetenen maar soo als insgelycx vande buyten negetianten daar staat geexpresseert, wonde jck die van nu aan, soo veel doen betalen, als billycq te achten was, bezijden de bougijse bazaar wachters hebben wij gelyck in dit schriftuur, ter Materie vanden slaven handel, als gesegt is, oock ijemand van onsent wegen ge-employeert en speciael daar op doen letten, dat alle valse maazen van Coper in getrocken, en mij overhandigt wierden, hoedanige ick in dier voegen al niet veel min als hondert stucx opgesamelt hadden, soo heele als quarten, die al teffens, 't mynen bijwesen zijn gedaen int waterwerpen, Ende naadien mij toe gescheenen heeft, dat op dese voors: onse merct plaats, zullende nu zijn van meer belang als te vooren, vereyscht een beter opzight, als wel tot noch toe van onsentwegen, daerop is geweest, besonder yemand van goet en bescheyden comportement, die oock wat aensiens bij zigh heeft, taalcondigh, en van goeden ommegangh met het volck: behalven dat, wat observant en opmerkende, want men daar can hooren