van Amboina ondr. 10e.
Augo. 1682 vreemt geliet, en als off zulx zoo nauw niet en konde weten, maer wel verserkt waer nog geen 300. bharen te zullen hebben, (even off niet weten en konde, wat en Hoeveel uijt desselfs Cassa ware gegaen) daer met het schielijk overlijden vanden schipper Ian vander walle 360. bharen inden holl: thuijn geweest gescheept zijn geworden: het ander is, dat het selve schip voor't Casteel victoria leggende, men onmogelijk geen Ruijmte wist te vinden, om de volle 60000. lb. buskruijt te bergen, eer de Constapelsmaet, een stuk vande koebrug aanweesvoor de Lens voor aangestopt met nagelen, waer agterovervloedige bedekte plaets genoeg was, zoo dat het voornoemde kruijt, als toen gemackelijk heeft Connen geborgen souden werden off nu de gerede penningen in des overleden schippers boedel gevonden, daer toe geschikt waren, ofte niet mag men gissen; dit is er aff, dat die penningen veel zekerder uijt banda herwaerts aan hadden Connen overgemaekt werden, gelijk naer Luijt der placcaten ook moste geschieden. om nu Int geheel, het sluijken der nagelen te beletten, isser weijnig kans, zoo wanneer s' Comp. dienaren zelfs, het op sals en kraag aan derven wagen; dog om het zelvige ten merendele te beletten en isser geen andere nader uijtweg, dan de bijzondere vaert geheel ende al te verbieden, als in ons schrijvens, gereets al aengehaelt is, een steumig met het gevoelen onser heren meesters: kunnende genoegsaem onsen nootdrust van rijs voor de besetting en andere toespijs van vrugten, groenten en sisch, vanden
van Amboina ond:r 18. n augusto 1677. van den Inlander becomen, wel ligt overvloediger dan nu, daer zoo veel monden van Verdag te Vreemdelingen, macassare, bougijs, baliers, bimanesen, Javanen &. a, als mede een goede gedeelte Chinese die nog minder dan de amboinesen aan de Landbouw te krijgen zijn, alzoo wij zekerder en meerder winsten uijt de nagelen, en met het uijttuijgen vanden luijen Inlander, weten te bejagen: waer en boven 'er nog een grote Lengte en gesnot van allerlij vrij gegevene slaven zijn en veel omnutte enropische vrijluijden, zig met vuijl tapferijen, sermockelerijen, alle Ongebondene manieren van huijshouden, en 't aensouden van slaven en dieven, meest erneerende: alle dese Onnutten hoop, brengt eenlijk de noodsakelikh. t in, van meerder toevoer van koorn, zonder daertoe de Land aan de ploeg te willen Laen, zelfs ook niet de Chinese, die ten dien eijnde alleenlijk aldaer Gedoogt zijn, om den Landbouw waer te nemen, zonder dat zij selfs voordesen, eenige winckels vermogten te Houden, daer nu de meeste Winckeliers, Coopvaerders, tappers branders, off pagters, ende deselve medestanders zijn, wesende een eenige mij maer bekent die de Landbouw, een weijnig oeffent, genaemt Zeeko, om welken enen het geensints de moeijten weerdig is, de doortrapte Chinese, aldaer langer aente houden; dewelke 'teniger tijd verplaets, en de behoorlijke schattinge op Europeanen, en verdere mardijkers, Onder de borgerij lopende, gestelt en de vaert afgeschaft werdende; zoude de Meester Hoop, van selfs genoegsaam opcramen, ende