haar aanstaet, zoo hebben wij gemeent dese gelegentheyt der geleyde francen zeer wel te dienen, om te geraecken tot een considerable verminderinge vande 300: Vargos bij d' E: hr Joan Cunees gecontracteert, alsoo daar toe buijten — twiffel nu beter dan oijt zal te geraken welen, ten aansien den Co: voorde vrijheijt van thollen &a die de francen te vergunnen staet, tot het aannemen — van quantiteijt zijde haer nae alle apparentie mede verplichten zal, des dan in tijts ten hove g'arbeijt werdende meenen wij dat aan een goet succes niet te dubiteeren is, doch gemerct wij ons tot dese saecke niet gequalificeert vinden zullen eenel van verre laten tenteren, wat hier in voor ons zal te doen zijn, en onderen tusschen a Ede welgevallen 't onser naerrichtinge affwachten, stellende bij nae vast dat in allen gevallen mits der francen overoomste met meer zijde aannemen als bevoorens, niet soo zeer zullen geplaeght werden, - Bij missive van 19en septemb: Jongstleden hebben wij gesien dat u Ede het Concept van op musquette residentie te nemen, minder aanstaet als voor heen voornamentlijk ter saecke uEde van hier gesz: Is. dat den ijman uijt vreese van andere potentaten die haar oogh op die plaets geworpen hebbende alle handelinge aande vreemde Coopluijden ontseijt, en geheel affgeschaft zoude hebben, mitsgrs uyt dier oorsaecke de geseyde negotiantis van daer nae gamrou en Congo verhuyst waren, tgeen inder daet soo breet noijt Is — geweest, als daar aff van hier hebben gesz: zynde den handel maer alleen voor eenigen tijf te schorten verboden, maar geen aanwesende Coopluijden ontseijt het welcq gebeurt zij doen ter tijt dat den ijman kennisse hadde gecregen — vander portugeese comste met groote macht, tot reoocupatie vande fortresse musquette, om alsoo onder de toelatinge vanden vrijen handel, door oorloghs list vande portugeese niet te werden verraden, het geen niet anders oonnen — aansien als voorsichticheyt, gericht tot verseekeringe van eygen landt en plaetse zonder datmen voor als noch heeft vernomen om eenige andere motiven te zijn onderstaen, gell daar aff den presenten florisenten handel een seker bewijs Is, t io wel Compes oude maxime weijnich handel plaetse te houden om dat dickwils breet beslach meer schade als voordeel toe brenght, maer geconsidereert hoe musquette van voor lange tijden bekent staet voor een negotie plaets van belangh, en wij daar aff noch niet het minste seekers weten, soo soude ons bedunckens submitteerende U Ede. hoogh wyser oordeel, niet vreemt weken, dewijl vanden iman daartoe expies zijn genoodicht door een borst vand' pen bijgevoeght twee Inlantse dienaers, aldaer een — Jaer aanhouden, een proeff nemende. als wanneer met fondament — daar van te spreeken zoude wesen, en oocq weten 't voordeel dat voorde E: Compe aldaar conde gedaen werden, dan dewijl als voorleijt gesien— hebben, uEdle daartoe niet zeer inoliieeren. zoo zullen dienwegen niet onder nemen, voor en alleer uEde. gelieven mochte daar toe ander ordre Om wat redenen het schip d'Inlantse vrede van Colombo tot den Bassirasen handel affgevaerdicht, alhier g'arriveert zijnde is opgehouden en de verdere voyjagie gesurgeert, Is uEde onder dato 3en Julij 1667: over seijlon verleenen— Kol
g'adviseert, en oocq den 15en september daar aan de Copia overgesonden. van waar niet willen twyffelen off zullen u Edls verder behoorlijk toegecomen wesen derhalven t senden andermael vande Copia excuseren, en onder 't welnemen, ons, daar aan gedragen, naderhandt to den turck door groote macht versterckt sijnde vande stadt bassura met sijn geheelen ommeslagh meester geworden, hebbende den bassia zoo verre gebracht datter geen apparentie voor handen van gesien werden, om oijt tot eenige herkellinge te geraaken, zijnde met desselffs geheele familie in perlia geweeken, en eenigen tijt, verleden tot chiraas aangecomen, daar hij met sijn sinte op des Conincx Cotten als noch zeer wel getracteert wort, maer gelast Is te vrblyven soo lange ontboden zal werden, doch wert gelooft dat hem bassia dese mildadicheijt verlangh duijr genoch zal aangereekent werden, zommige meijnen, dat van dees maijt wel macht mocht werden verschaft, om te zien off de vervallen saecke niet weser zullen connen herstellen, maar zoo wij dit wercq ten rechten Insien, vertrouwen wij niet, dat den persiaen om desen bassia zich tegen den turcq in oorlogh steeken zal, ten ware vernam verder dit rijcq vooghden in te dringen, daarmen voor als noch niet het minte van gehoort heeft, nade tijdinge degelijcx van bassura oomende begint den handel weder meer en meer toe te nemen. en in alles met meerder liberteijt en seekerheijt, toegaande, als onder de vorige regeeringe, zyjnde van Vongo en andere plaetsen dit haer al veel vaertuijgen derwts gestevent, haer wedervaren staet — ons de retour comende te vernemen, en u Ede de bevindinge g'adviseert te werden, dat den bassurasen handel niet van groote consideratie is, can wel sijn, maar dat de troublen — onder de vorige regeringe, de negotie zeer bedorven heeft, is een notoire saeck, doch doch nu dees plaets staet onder de protextie van soo stercken handt en de passagie na turckijen open en veijl, soo is nu niet te tuijffeln, off sal vertier aldaer dagelijcx accreseren zijnde d' prijs ordinair ruijm wel soo veel als hier omtrent, want selffs op verscheijde goederen bij d'E: Compe gecocht, en derwts gebracht, goet voordeel gedaen - wert, doch Is wel te calouleeren wanneer van Balta Cheylon, Conthin off souratta tot desen handel expres een bodem gebruijct en de oncosten van dien gel:j behoort zullen affgereekent werden, de advance weijnich beschieten can, dan daar tegen aangemerck hoe dese negotie van hier s Jaerbijk zonder verleth zoude te doen zijn, met het schip dat — tot vervoer vande zijde moet overblijven, hebben wij gemeent niet ongereijmt te zijn uEde onse opinie en Consideratie in desen bekent te maken, zijnde niet te twijffeln off zal in cas van ondernemingh mette daet ondervonden werden de lustine der geener die u Ede gesz: hebben van dat de bassurasen handel de gameronse negotie schadelijk soude wesen, niet wel gefondeert Is, maer integendeel voordeel toebrengen zal, eensdeels door den grooten vertier, en ter ander zijde omtrent de Coopl die wij bevinden door haer Comploterije ons bij nae willen dwingen veele Coopmansz aff te staen voorde prijsen onder haer beslooten, waar aff sij haer mits dwaert en 't vervoeren van eenige goederen derwaerts eens verseth vindende, Io niet te twijftelen, off sullen die gaften daer nae wel greetiger zijn, en van haer quade porten affgeleijt werden, behalven dat souden wij door dese navigatie oocq gelegentheijt hebben om de Coopmansz die in gamron somwijl niet aande man zijn te brengen in plaets van overblijven bi de packhuijsen, na bassura te Imploijeeren; waar over wij dan bij gelegentht rEds goetvinden goerne zullen verstaen, en ons prompt daar na reguleeren, de franciscanen voor desen in batsura huijs gehouden en haar lasen gebruijcken hebbende, tot betellinge van s Compes brieven soo uijt
het vaderlant herwaerts. en van hier derwaerts, zijn weder gereyst nae haer convrent dat sij schrijven met den oorlogh, en 't overgaen der stadt geheel affgebrant zoude wesen, met genegene aanbiedinge van als voor heen ons ten dienst te blijven, gelijk wij dan eerlangh zulcx met een rctupliment briefken zullen accepteren, en oocq s Compes papieren weder over dien wegh voortaen laten affgaen, zynde niet alleen veijliger maer van gelijcken vrij Corter D goederen met mijllenburgh voor persia van botavia gesonden, gel. oocq daer nae over mallacca met d Cogge aangebracht, zijn al met de factura accorderende bevonden, soo desgelijk 'tgeen vande andere quartieren gecomen ts, zijnde voort bedragen valh alle — tgenerael Comptoir opden rechten syf. uijtwijsende d'ontfangen lacture, behoorl. ontlast, en blijven wij voorde milde besorginge der montprovisie herteljk danckbaer, wij hadden In desen uEde gaarne mede bericht gedaen van d' onderwichte der laxeerende Coopmansz: maer vermits niet alle de Coopers noch zijn toegewoogn. heeft sulcx niet connen geschieden, t geen dan met den naesten te volgen staet it Is niet wel te doen voor den handel lijf g'eindicht is, off alvooren de Coopmansz: zijn - vercocht, met de schepen in maij off Junij vertreckende, off wel het zyjde schip u Ede een wel gereguleerden eijsch te bestellen, van 'tgeen tegen 't aanstaande Jaer voor persia benoodicht zullen zijn, Insonderht wanneer als 't verleden Jaer en gede tegenwoordich met soo merckerk partije goederen aande hant blijven zitten, sonder apparentie van vertier jmmers nogh in geruijmen tijt niet, en 'tgunt de oorsake ts. den persischen eijsch voort' vertrecq van nuyllenburgh niet op batavia heeft connen wesen, gaende mits desen een petitie van - zoodanige foorte Coopmansz: daar van present al zijn uijtvercocht, en staet maken tegens Ao 1669 weder zullen van nooden wesen, mitsgrs hoope hebben met de gedefireerde winkten zullen omsetten, buiten de provisie en andere nootsaecklijckheen, zijnde daernevens oocq gevoeght wat Coopmansz: present noch bijde packhuysen hebben, ende welcke wij niet connen weten wanneer noch aande man raken, oversulcx t senden oft naelaten van dien uEdle welgevallen zullen opdragen, gelievende uEdle onder ses aantemercken dat het rendement vande g'eyste op nieuws gevorderde goederen, soo de zijde leverantie aanstaande haer wat hooger quam als wij hoopen tot de volcomene affbetalinge als 't versorgen vande respective eijschen niet sal foerijckn, en dat vande aanwesende goederen schoon in september vercocht werdende, weijnich sal overschieten wanneer alles zal betaelt zijn— Aan s Compes wooninge in ganron, getuygen de boecken dat s Jaerlijcx vrij wel d'hant gehouden Is, maar het meeste hapert noch aande solderinge boven veele packhuysen ende solder die het dack maeckt beleyf van dadelstocken, dewelcke door ouderdom vergaen — zijnde, dagelijcx erygen te storten, waartoe wij gedienstich versoeck, ensdanich houthous tot reporatie mach toecomen, als byden eysch hebben genoteert, na Coutchin in Cormandel hebben wij wel om eenige hout ges. doch door haer eijgen behoeft zoude zulcx connen ontstaen — Den Coopman wouter adriaensz: Roothals, blijft bij zijn versoecq van verlossinge persisteren, die wij dan dienvolgens in voldoeninge van u Ede ordre, soo haeft zigh zal hebben verclaert geen middeln meer te weten tot aanwijsinge om eenich guarandt opden boedel vanden overleden maeckelaer kunsie te becomen, buijten de gene die hier en vooren genooteert zijn, en dat hij Roothals sal wesen versien van soodanige papieren als tot derselver destentie sal meeren te vereijsschen met de eerste gelegentht nae batavia laten vertrecken, mits welckers verreijsen, en 't overlijden vanden —