moster haer van alle nootdruft versien, alsoo niet en s den noffa maniere seyde ons aen dat de oncosten die wyde aen sijn volck wederom aen des conincx tot bij ons souden gevonden worden, doch den selven tol heeft soo veel te drae van outs dat niet nieuws daer bij en dient te coomnen, hebben soo veel gespoedicht als ons doenelijck is geweest om vande caelenhoop ontslagen te mogen werden, alsoo dat den nos maniere met sijn noeck den en Julij met het Jacht pera vertrocken Jn onsen voorgaende hadden aen u Ed: geadviseert wegens legentheijt vande cust van ceram soo der tarnataen tot ges redelijcke conditien en wilde verstaen was onses oordeelst waer bij der hant genomen, persisteren bij onsen voorgeen al soo ons het selve in sulcken gelegentheijt ten dienste va gemeijne beste het voorderlijckste te sijn, maer soo eenen vreede met den anderen segve tarnataen ende getroffen woe soude ons naer gevoelen voor des Comprs staedt het proffijtelijckste sijn Soo veel aengaet die van hittoe de selve sijn met een hair bet als die vande overcust sij gaen in hare oude boosheijt voorts vervallen vant eene quaet int ander voor al dient daer in vi authoriteijt versien te worden, het is hooch tijt want lange de vingeren te sien maeckt haer halsterrich en doet haer quaet volherden ende hare trouweloos ende valscheijt de wel niet gestraft en wort, doet anderen mede haeren schuldig plicht vergeten Wij hebben mede aen U Ed: geaduiseert soo met den tarnataen oorloch mosten blijven dat in sulcken geval de westcust van amboij na met eenige reduiten diende beset te worden, om die van hinoe daer mede beter in thoom te mogen houden, ende alsoot vervoeren vande nagelen voor te comen, soo het selve soude int wer gestelt werden, mosten 12 a 14 reduiten gemaeckt, ende iderter minsten met 12 a 14 man beset worden, het opmaecken van dien soo de compe op groote costen brengen, ende het besetten vande selv met crichsnoeck soude noch lastigen vallen, doch evenwel somen vervoeren vande nagelen soude willen beletten, ende de compe hi behoorlijcke vruchten doengenieten, soude door desen middelma ons gevoelen best connen te werch gebracht werden Soo het gevalt twelck te wenschen waer dat den tarnataen tot t conde gebracht worden, ende men met de selve tot eenen goeder en vaste vreede conde geraecken, soude naer onse meijninge hoochnoc sijn, dat haer conde bewegen hoortaen geen vreemde handelaers, al maccassaren, maleijen, ofte Javanen meer aen hare stranden te laten comen ofte dat de selve geenen toeganck meer bij haer mocht verleent worden, soo dit conde te weege gebracht monder soude een vande princwaelste oorsaecke waer door alde onlust meest sijn ontstaen wech genomen werden, want soo lange de vrees handelaers aldaer harenvrijen toeganck hebben souden de vreeds beswaerlijck tusschen ons connen onderhouden werden; want hier door wert de compe vande vruchten ofte nagelen gefrustert ten tweeden lijden grooten afbreuck int vercopen van hare cleeder die bij de selve handelaers tot eenen veijlen pris vercocht werde ende de nageler wederom extraordinarij dier bij haer ingecocht dit mouson hebbende maccassaren de nagelen betaelt tot 120r van achten de portugiese bhaer, het welck met ons inder coop de helft verscheelt, ende haer cleden ende rijs vercoope mede tot een creviele prijs, dat niet ons gans niet te gelijcken dit beweecht haer om de vreemde handelaers alle faveur end vuert te doen, om de selve aen te locken, ende de handelaars werden beweecht door de groote winsten het uijtterste te avontuijren verte
soo veel aengaet het cruijsen van onse Jachten dat wij meenen daer mede de vaert vande joncken te beletten, ende te verhoeden dat geenige vreemde handelaers aende custe van ceram, als eenige erangh, cambelle, lissidij en soude comen is voor ons onmogelijck alwaert dat noch twintich Jachten alhier inde quartieren van amboijna werden gehouden, de plaetsen, havenen, revieren, ende baijen sijn te veel om te besetten, ende waer onse Jachten coomen te hebben een leeger wal ende dat over al sonder ancker gront nevens de Iachten brengen wel soo veel te weege dat de Joncken haere inck reijsen met vrees ende perijckel moeten doen, oock raeckter al te niets een tegen de wal waer daer wert bij haer niet op gepast C de proffijten versoeten wederom de geleden schaede — rec Wij hebben tot verscheijde stonden over dese handelaers met de gesantennoffa maniero ende Serassij indiscoursen geweest haer voordragende wat onheijlen daer uijt ontstonden ende voorders n wat schade den coninck van t arnaten daer door was toecommende de gesanten seijde dat geene van haer voor desen inde quartieren van amboijna hadde geweest, ende dat sij nu ien met haer oogen sagen, hoe fraudeleus alhier met des aer conincx domeijnen ende tollen wert geleest, de vreemde handelaers brachten den coninck geen proffijt maer groote schade het toe want wat nagelen aen haer vercocht worden, daer van wert sfs ende tolmeester ende andere grooten aldaer werden met schenckenrs ende vereeringen vande maccassaren ende maleijen omgecocht waer op sij huijren vol schoone vrouwen ende slaven hielden Ede maer haeren Coninck die tot den hals toe in schulden hadit, lieten zij schier tot de uijterste ellende vervallen, meijnden nu den Coninck ende sijnen raedt van alles soo wel t'onderrechten en dat op den kimolabas doen beter acht soude genoomen worden ende dat haer vals aendraegen ende groote logenen bij den coninck ende grooten in tarnaten soo veel gelooff met meer en souden hebben, doch wat salmen hier van geloven, off haer vertrouwen alsoo den anderen in boosheijt gelijck sijn.
Sos die vande custe van ceram hare nagelen volgens gemaeckt accoort ende beloften aen ons levende gelijck sij voorgeven te willen doen, sullen de selve met contant moeten betalen, alsoo met en willen verstaen tot cleden ofte rijs in betalinge aen te nemen, naer haer seggen soude dit mouson bij haer een groot gewas geven waer over noch een goede partie nagelen sullen connen becomen e worden, het omhouden ende raseren vande boomen bij ons t'verleden Jaer gedaen waer over gemeijnt wort, dat weijnige nagelen meer van daer soude connen gehaelt werden, naer haer seggen soude wij in onse meijninge bedrogen wesen, al soo van haer verstaen e hebben en soude niet boven de helft vande nagelkoomen bedorven sijn soo dat ons noch een goede quantiteijt nagelen van daer staet te verwachten, bij aldien haer woordt en beloften naer comen Het soude noodich sijn dat ons soo haest het mouson begint te weijffelen een diffenciff Jacht ofte het een oft ander schip mocht toegesonden worden, om ontrent louhou ofte inde com te leggen, waer in des Compns volck ende goederen bewaert ende de nagelen daer mede in ontfangen mochten werden, want een vande fregatten soude daer toe niet wel bequaem weesen, alsoo licht soude connen overrompelt werden, dat bij haer naer ons oordeel wel licht int werck soude gestelt worden haer geleden schade alsoo te becomen, wij sijn nu quansuijs vrienden maer het vertrouwen is cleijn ende men siet noch naer malcanderen om, connen oock niet gelooven dat met haer ijets goets sal verrichtet werden, maer dat alle s op bedroch ofte schelmerij is aengeleijt, soo vEd: resolveerde verte niet en h die wij2 ssonder te draen nhebben om van de dat den nov Pera gens t 978 deelst oorgen te van soo eenen en los Bit Hair be it voorts vant langed et haer de welk schuldigh tannataen cust van om die van nde alsoo oude int we iderten van dien so vande self el somen inv.