Het is buijten twijffel dese methode veele goede Insigten in sig vervattende, want door de eenigheijd der koopl en derselver bekent Capitael, konden de Lijwaten deugdig en voor een vaste prijse werden Jngesameld, sonder te vreesen, zij door onderlinge twisten, en tweederhande Intresten, die Tegen den anderen zouden opjagen, gelijk ook de Coopmansz: op een vasten prijs konden gehouden werden, die men aen dese koopl Inplaatse van Contant verstrekte, om met alderhande lijwaten verrekent, en betaeld te werden en Zodanig was den staet van 's Comp:s Verscheijde saaken ons in dese Commissie voorgekomen zijn ten meerendeelen over de geheele Cust ondervonden algemeen, en van Eene notiere zijnde door een der hande Conduiten tot 's Comps nadeel beleert, en bestiert te zijn, andere wederom reflecteeren op plaetsen, en quartieren in het besonder Jnvoegen negotie gesteld, op onse overkomst te deser Custe, belangende Palliacatta en Zuijder Chormandel, ten minsten soo als daer van op gegeven, ende men de luijden doen geloven had, maer het heevd bij ondersoeg, sig al geheel anders toegedragen, soo als hier voor, als In passant gesegt is, en gemerkt Een Eerlijke man, sig gelukling mag houden, soo Imand hem den punt aenwijst, en gevallen zijn soo mede de verbeteringen noijt mede konnen geschieden, dan na dat de gebreken bekent, en g'open baerd zijn, soo zal het inden aenvang nodig zijn, waarom dese, en geene zaaken moeten verandert werden, aen te wijsen negotie
44: 28. 7 Om In ordere tegaen, de generale gebreken eerst sullen moeten werden aengewesen, bestaende voornamentlijk daer In, dat men de goede Jntentie, en zoo veel nut als d' Ecomp. e uijt d' Collegien der tsamen gevoegde koopl in het gemeen soude hebben konnen trecken, heevd overgebraght tot particulier gewin, en baar sught, van sodanige 's comp. dienaren als daer toe de maght, en gelegentheijd gehad hebben, want men heevt de kooplk, die door Een gequalificeerde ordre, tot den handel van d' Ecomp. alleen wierden geprivilegeerd, niet verkooren, om haer Ervarentheijd, en bequame kennisse In't stuk van den handel, maer alleen na het hu meur der opperhoovden soo mede het getal vande Coopl niet bepaald, om den dienst die In Qualiteijt, als Coopluijden zoo tot den Inzaam der Cleeden, als vertier der Coopmanschappen nodigh was, maer na dat deese, en geene niet meer off minder geld die qualiteijt quamen Door dese manieren van doen, zijn die Coopl in Comp. e geworden Een Rabsodije van alderhandemenschen, die alleen om den naem van Een Coopman vande generale Comp. e, hebben haer dat geld, waer voor zodanigen Qualiteijt veijl, en te coop was getroost, op te brengen, ten Eijnde deselve, en haere familien bevrijd souden zijn voorde quellinge, waer mede de land Regenten, en die vande moorse, als heijdense regering, de gemeene Jngesetenen plaagen, en dwingen, om onverschuldigt geld te betalen, waer voor 's comp. coopls bevrijd zijn door de ondredelj regering der Inlanders, hebben 's Comps opperhoovden zoo veel maght verkregen, op meer gem: aengestelde Coopluijden, over hair oeffenende soo groote authoriteijt, deselve niet en konden werden aengesien als vrije coopluijden maer als subjecten, die te Coopen, vand' opperhoovden, die soodanige penningen hebben op gesteken verstooten
16: 28:8 verstaan, en verkorten wierden na de gierigheijd der opperhoovden, die zulx tot een Inventie gebruijken om geld te verkrijgen, en dat volk, als onder haer Contributie gebraght hadden Dese contributie bestond niet alleen in een somma geld, die de luijden aend' opperhoovden opbragten, om inde Collegies ingelaten te worden, maer ook in Den considerabele somma geld, die deselve collegies aende opperhoovden Iaerls betalen mosten, men gav' aen haer, ofte het had de naam, dat men aen haer gav' capitalen tegen Een seer swaren Intrest, en sulx sonder nood, dewijle d' Ecompe en der coopl eijgen Capitael altijd grooter is geweest, als den Insaam der Lijwaten bedroegh uijtgenomen Eenige weijnig Iaren; alden particulieren handel (uijt genomen die met europeen en andere traficanten) wierd met dese coopl, off op de naem vanden selver vrunden gedreven bestaende uijt d' alder beste doeken, en lijwaten De collegies der Coopln, op boven verhaelde wijse geplukt, en gekneveld, en haer op leverancie van lijwaten, als andere dingen, 'scomp:s Coopmans:, en contante Penningen, in handen gesteld sijnde, hebben die occasie wel weten waer te nemen, leverende de lijwaten van minder deugd voor meerder geld, als die waerdig waren, want dat volg bekent sijnde, voor ser gierig, en baat sugtig, hebben tot nadeel vande generale comp. e de schade, die 's comp. s ministers haer (met het doen opbrengen van seer emportante sommageld) deden Lijden, op de lijwaten &:a weder goed gemaekt en gevonden, Invoegen men, dat werk niet anders mag Considereren, als off 's comp. s bediende met sodanigen somma geld Inderdood delijwaten hadden die bij d' Ecomp. e begeerd, en op jder plaetse gemaekt wierden, op de selvde wijsen handelde, men met den aenbreng, en verkoop der gewilste koopmanschappen, doendealsoo aend' E.