aen de Residenten Tot Spahan den Coopman Sr.
Frederick Bent UE: advijsen ons wel gevalligh sijn gebleecken, en dat UE: wel sullen doen bij de voorige weijgeringe te blijven, Den 27e reser res srants ontfinga van Jamtran de genoererde duisen bij den brieff van 16e Stanij voor een Coopman Paulus vaen duerus van den Meuwel en Jacob Hartman onderteekent, ten principalen acordeerende, met die UE: en den ondercoopm: Reijnier Cate gesen gelijke de bij het ingesloten etat ijt en ref getoken selken venenen ede e el e aer te ane ven d Dierhalven oock goet gevonden hadde ten meesten dienste vande E: Compe en om hier in te gaen met goede ordre en raet, te vorderen het advijs van alle de raetspersoonen deser Directie soo tot Spahan als Gamron present zijnde, gelijck wij dan naer een rijpe Deliberatie en overweginge naer de resumptie van Imandament en het Contract der zijde wel begrepen hebbende verstaen, dat de E: Compe geensints is gehouden, Jaerlijcx 300: Cargen zijde vanden Coninck te ontfangen, wanneer geen Coopmanschappen in dit rijck aenbrengen, werdende bij het mandament wel duijdelijck uijtgedruckt, dat soo menichmael wij de voorsz: quantiteijt zijde koopen dat de thienden en thollen van 20 O: thoman van aenbrengen en uijtvoeren soodanigen somma sullen comen te bedragen de regenten en kolmeesters niet sullen vermogen te eijschen, uijt welcke rerenen genoeghsaem is te verstaen als wij geen Coopmanschappen aenbrengen, mede niet verbonden sijn de zijde vanden Coninck te ontfangen, en om dat de zijde tot soo hoogen prijs wert aengenoomen in plaets vande thollen en gereghticheden te betalen, diewe nevens andere Coopluijden, maer connen schuldich wesen te voldoen, als wij geen Coopmansz: aenbrengen, en over sulcx moet volgen, gelijck VEde ons schrijft, dat wij inden ontfanck vande zijde (die in plaets van thols betalinge gecomen is) ongehouden zijn, en dat te meer om dat de zijde moet werden betaelt uijt het provenu der goederen die wij in 't rijck brengen, daermen niet onder can trecken om ons eenichsints te verplichten, de Coopmanschappen laest in Gamron vercocht, en die tot Spahan, nogh in wesen sijn, die inde laeste 3 â 4: Jaren hier aengecomen sijn, daerwe de zijde die tjaren van ontfangen hebben, en gevolghlijck den thol van voldaen is, gelijck wij oock deselve vrijheijt hebben als andere Coopluijden onse goederen soo lange onvercocht te houden leggen, als wij het geraden achten, sonder daerom nieuwe lasten als VEde wel seght subject te wesen, en dat soo wanneer d' E: Compe bij dit Contract niet heeft verlooren de vrijheijt die alle coopluijden hebben van te mogen comen handelen, off achterblijven naer haer gelieven, soo en is oock D' E: Compe aenden Jaerlijcksen ontfanck der zijde mede niet verplucht gelijck wij bij 't Contract vervolgens oock niet anders connen oordeelen, om dat den tijt niet gestipuleert want van Jaerlijcx sulcx verplicht te wesen, alleen soo menichinael als wij de zijde coopen, wij 20: O komannen sullen vrij hebben inde thols gereghtigheden, weshalven te overwegen staet off wij van de zijde gequalificeert sijn, te ontfangen, daer de E: Compe bij contract niet aengehouden is, hierinne soude volgens VEEle voorstel, de tijden en 'tbelangh voor D' E: Compe aenden Persischen handel als die het emporteerde ons connen bevoegen ten dienste vande E: Compe als bij ooghluijckinge ons reght niet te moveeren, maer daer moet geconsidereert werden, dat de Jegenwoordige gestaltenisse der tijden den ontfanck van soo groote quantiteijt zijde D' E: Compe nogh meer belast vermits die niet veijligh na Europa can werden gevoert, en alsoo tot grooten Intrest genootsaeckt is over te leggen, oock selfs bij vredige tijden, en als den handel niet becommert wert dit zijde Contrackt D' E: Compe een swaren last is, die in't vaderlant bij vercoop meer verlies als winst geeft, en oock dat den persischen handel na het eijndigen vanden oorlogh na allen schijn voor D' E: Compe staet te verergeren, ten aensien de francen en Engelsen inde selve Coopmanschappen Negotieeren, als wij hier aenbrengen, waer door onsen vertier hoe langer en meer bederven, gelijck het mede geen cleene swarigheijt sal wesen door onvermogen soo grooten getal zijde te voldoen, in HConincx schult te vervallen daer in gebreecke van prompte betalinge door de cleene discretie en onbeleefftheijt vanden Taxeldaar veele wederweerdicheden op connen volgen, — uijt welcke voorsz: redenen wij niet anders connen besluijten ten meesten Dienste vande E: Compe als dat wij tegens den ordinaris tijt vande leverantie en bij ons eerste versoeck om maer 100 â 150: Carges zijde te mogen ontfangen blijven persisteeren, en niet om in 't geheel geen zijde te werden gelevert, alhoewel wij desen Jare geen Coopmanschappen hebben aengebracht, 't is wel sulcx, dat wij wel mogen met reght versoecken, om geen zijde te ontfangen als uijt kraghte van 'tContract daer toe ongehouden zijnde, Edogh wel overwogen hebbende met wat Natie en volck wij in dese saken moeten handelen daer de reden en redelijckheijt geen plaets neemt soo Staet hier uijt te volgen, dat hij dit werck sullen opneemen tot een roon en Spot, om datwe al bevoorens 150: Cargen te ontfangen hebben aengebooden, en waer door gelijck VEde ten reghten begrijpt, sijluijden meerder verbittert werdende ons nogh meer gewelt en smaet Stinde te volgen, als al bereijts geschiet is, en noch wel moghten voorhebben te onderstaen gelijck wij mede moeten vast stellen als wij de zijde weijgeren, en geene begeeren aen te neemen, wij oock gevolghlijck geen vrijheijt en eenige preminentien connen pretendeeren, die dan soude vervallen wesen, en alsoo bloot staende van een ijder met oneijndelijcke, en ondraeghlijcke fastijdien gequelt en overlast te werden, en nademael wij gelijck VEdle ons hebt gelieven voor te schrijven, dit Jaer oock hebben genooten, alle voorige vrijheijt van radarijen en thollen op de ontfangene provisien van souratta, daerwe wel aen eenige vergoedinge gehouden sijn, soo soudemen connen onvermindert de ontfangh van 150: Carges die wij bevoorens hebben gepresenteert ons onschuldich houden aen een quaet gevolgh en 'sComps reght voorstaen met te volherden, inde weijgeringe van meerder quantiteijt, daer hij ons als in hun maght zijnde evenwel connen constrengeeren, dat mogelijck niet sal In welck geval wij niet anders connen verstaen, en oordeelen, off sal het uijtterste dienen affgewacht te werden, dogh soodanich dat ons geen feijtelijcke affronten, en geweld van 'thoff werden aengedaen, als ons genoeghsaem gedwongen vindende, wanneer de Coninck onaengesien onse ingebrachte redenen van ongehoudenisse comt te ordonneeren, dat wij soodanige quantiteijt sullen ontfangen als hij moghte comen te supuleeren, gelijck wij in sulcken geval geen bewijs anders als onse pertinente eijgen aentekeninge souden becomen, dierhalven sal den Conincx ordre in desen gegeven genoegh sijn, daerwe anders bij resues vandien, door dese hooghmoedige Natien 't gewelt op souden hebben te verwachten, veel beter na ons oordeel (dat VEde wijser onderwerp) sal een schriftelijcke ordonnantie wanneer den arumaad Douwleth dese ordre mondelijck moghte geven sienen gevordert alhoewel dan weder te sorgen is, dat bij gevolgh aenstaende Jaer wij geen scheepen krijgende op deselve wijse bij Conincx ordre andermael sullen gedwongen werden, gelijcke quantiteijt te ontfangen, niet te min soo kan oock ons gesubtineert reght tot de ongehoudenisse inden ontfangh der zijde na dat den attumaed douwleth bescheijt sal hebben gegeven en in Cas hij haar niet sullen hebben vergenoeght met onse eerste presentatie wanneermen daer bij dan can voorstellen den inhouden ses mandaments en de kraghtighste redenen die ons reght sonheeren, met de omstanden daer toe vereijsschende, om dan alsoo gevolghlijck te connen bewijsen, dat 'sComps reght haer duijdelijck is voorgedragen, waer door in toecomende haer van ongelijck vermogen te overtuijgen bij alsien daer door tot de reden niet te brengen sijn, en anders is in dese saecke na de Jegenwoordige constitutie van tijden omtrent dese onredelijcke menschen met voordeliger voor D' E: Compe te besluijten, om dat wij den aert van die Natien weten, dat waer sij haare voordeelen connen reekenen en vinden, alle reght, en reden voorbij slaen, diese alleen op politicque onwegen, en gepractiseerde voorwenden bouwen, — salieeren/— En dan oock E'antwoorden VE: brieven van 2e en 11e augustus den 13en en 19en daer aen ontfangen, tgunt den tijt nu niet toelaet, alleen sullen seggen dat Extract uijt den Brieff door d' E: Hr directr Francois de Haese, en ondercoopman Reijnier Casembroot In dato 21en Augo 1673 geschreven Extract uijt de Missive door d' E: Hr directr Francois de Haese, aen de Residenten Tot Spahan den Coopman Sr Frederick Bent, en ondercoopman Reijnier Casembroot In dato 30en augo 1673 gesz: 1.— Extract uijt de missive door den Raet van Gamron den Coopman Sr Paulus Vaens, en d'ondercoopluijden Justus van heuvel, en Jacob Hartman, aen d' E: Hr directr Francois de Haese, In dato 16en Augo 1673, geschreven sulcx hou Com zijd eende van alle het ldig de geda zin so gliste niet zoo lang ons ntrest
genoeghsaem gedwongen sullen wesen tot den ontfangh van soodanige quantiteijt Zijde als den Coninck sal gelieven te stupuleeren, alleen op den Conincx ordre houder gewelt afftewachten, soo ben jck nochtans om de rekenen bij de propositie en VE: advijsen geallegeert met VE: van gevoelen, dat wij ons tot den ontfangh van meerder als 150: Carges zijde, daer wij tot noch soo sterck opgestaen hebben niet moeten laten bewegen, dan met feijtelijck gewelt, dewijle eenparier wert verstaen dat volgen het mandament wegens 't zijde contract beschreven d' E: Compe niet gehouden is Jaerlijcx, maer alleen wanneer wij Coopmanschappen aenbrengen en daer vrijheijt van tollen willen genieten, de quantiteijt van 300: Carges zijde aenteneemen, sulcx UE: bij de voorige weijgeringe moeten blijven volherden, niet te geloo zijnde dat 'thoff eenige publijcke gewelden sal onderneemen om ons de volle 300: Carges op te dringen en te doen ontfangen, Den raet tot Gamron schijnt oock van gevoelen tewesen, dat wanneer den altumaed douwleth bescheijt sal hebben gegeven, in cas sij haer niet vergenoegen onse eerste presentatie, bij geschrifte te verthoonen uijt den jnhoude van het mandament en met bondige redenen dat D' E: Compe ongehouden en Jaerlijcx de zijde to ontfangen &a ende hoewel gelijck UE: ten reghten seggen bij dit hoff een gewoonte is, geen requesten aenteneemen die haer mishagen, off die accepteerende daer op geen o woort geven, en gevolghlijk altijt connen ontkennen 'tgeen daer bij is verthoont, soo dunckt mij nochtans, als wij door sulck geschrift geen schaede noch verachteringe onse saken hebben te verwachten, om verscheijde jnsichten, dat het vertoonen aenden attumaed douwleth als hij het maer gelieffde te lesen, al quamer geen antro op, onse saken veel soude connen vorderen, en wel besonderlijck, Om dat hij die bij alle het voorige gepasseerde niet is geweest, en mogelijck geen goet rapport vande hoffs grooten is gedaen, daer bij soude verneemen de kragh redenen waerom D'E: Compe gereghstelijck sustineert, ongehouden te wesen jnden ontfangh der zijde, als wij geen Coopmansz: aenbrengen &a sij soeken wel op wat tot haren voordeel dient tegens ons, maer ter contrarie aenmerckense somtijts ons recht en redenen soo wel niet voor datmen haar die vertoont/ — hij soude daer bij van oock connen sien, dat wij ons niet alleen ongehouden maer oock ongequalificeert achten, zijde te ontfangen als wij geen Coopmanschappen aenere en daer uijt moeten besluijten dat wij absoluijt ongesunt sijn de volle 300: Carges aenteneemen, nochtans onvermindert het Contract, en dit soude haer apparent va selfs connen bewegen tegens het aenstaende Jaar geen zijde te persamelen, uijt becommeringe dat in desen oorlogh onse scheepen weder sullen achterblijven sonder dat wij het haer behoeffden op een andere maniere te waerschouwen, 'tgunt sijn swarigheijt heeft, om dat onse scheepen en Cargasoenen dan versch nende, over het betalen vanden tol dispuijt en moeijelijckheden souden subject wesen — soo sij nu het Contract anders als wij en tot Compes nadeel Interpreteeren sullense het ons oock in antwoort bij geschrifte , off anders mondelingh moeten te kennen ge dat ons dan kan sienen tot opmerckinge jnt aenstaende, en haer Ede H: a: tot Battavia daer van advijs te geven, om daer op dan haer Ede positive ordre te konnen kn Ingevalle UE: dan geen verachteringe jn onse sakte door het overgeven van soodanigh geschrift connen sien, noch andere redenen hebben die affraden om te besoeken off daer eenieh voordeel te bewercken sal wesen, sullen VE: daermede mogen voortgaen, het Jonghet overgesonden concept soodanigh veranderende als de gelegentheijt der sake en het Persiaense hoff sal vereijsschen het woort versocht (tegens de waerheijt) in 't mandament gestelt, meen ick, dat meer uijt een gewoonte na de grootsheijt van dat hoff is geschiet dan datse daer voorgehadt hebben jn tijden eenigh voordeel daer uijt op E.