in beter waerden blijven, ende soo niet op ende afloopen, naer dat de parruas, ende onder d'selve eenige voornamen baatsuchtigen goetvinden, en de prijs 't haaren voordeel stellen ende oock nevens aen dien ontwijffelijck aenstonts en wissen wat intress ende schade d' Ed comp tot noch door soo danigen handel off eerder ruijlingh heeft geleden, ende 't groot verschil, datter is, soo in de deucht als prijs vande cleeden, die in voegen als vooren om — comptant ingecoft, off die bij de coopluijden in— betalingh van haer gecofte coopmanschap gelevert warden 1. uE sal hieriegens voorwenden dat de coopluijden, daar door de coopmanschappe, tot soo hoogen prijs in comptant te betalen niet sullen incoopen, dan tot noch met cleeden, rhijs etc. tot voldoen, hebben gedaen ende volgens dien d'comp: weder schadelijck. de winsten, die in dier voegen werden behaelt syn geen winste, maar een schoone Niet, ende is niet te vertrouwen, dat dewijle den prijs der coopmanschappen schoon in cleeden ende anders waaren te voldoen, noijt boven den prijs daervooren de goederen in souratta, op Malabaer ende de cust chormandel om comptant werden vercoft, is gesteijgert, dat die daarom sal daalen, maer eer seeckerlyck te vertrouwen, den selven prijs althoos behaalen sal alsoo van niemant anders als van d' Ed comp
compe soo danige waaren als is cooper thin, specerien etc: connen becomen, wat winste sijnt die d'E: comp aen de coopmanschappen geniet, als de coopluijden de goederen die sij wederleveren te hooger cargeren ende d' comp antereeckenen, d' comp is bij — vervolch van de negotie in voegen tot noch — gedreven, geen meester van haer capitalen, maar de coopluijden die met compes ende niet met haer eijgen penningen de negotie drijven, want gelijck uE bewust is, dat met het ontfangen van compes coopmanschappen, door de coopluijden de cleeden — ofte andre waaren niet waerden gelevert, maer eerst daer naer, wanneer ende niet te voorens met haer over den prijs verdragen wart, Jn uE afwesen hebbe uijtgevonden, dat den wisselaer Jan bastiaen den langen peper om in cleeden te vol doen, voor 't vertreck tot 10st Rijcxdr de bhaar — gecoft aenstonts tot 90 Rijcxr de bhaar in comptant weder vercofft heeft, welck verlies niet hij maer d' Ed compe ontwijffelijck draagen moet, ende ( behou dende even wel sijn winste) de goederen daermede beswaren, ende buijten de waarden opdringen, 't middel om sulcx te doen wert den coopluijden aengewesen ende 't vermoogen in handen gegeven, door dien — bij het vercoopen der goederen over den prijs der der leeden niet verdragen, noch eenige monsters verthoont x —
verthoont wart. doch soo sulcx al wierde gedaen, soo ist evvenwel ondienstigh, ende de schade sal haaste openbaren, wanneer alles voor comptant, ende op den voet vooren gevoert sal werden ingecoft, want met een coopman alleen handelende, die sal niet soo licht van sijnen eijsch affstaen dan doen sal wanneer meerder bij den anderen sijn, want ijder tot vercoopen genegen, sal om sijn goederen te— vercoopen, en datelyjcq comptante penningen te hebben, die tot soo civielen prijs oversetten, als hem doenlyck sal wesen. — soude wel schijnen te vereijschen dat den handel soo veel doenlijck met de parruas als christenen sijnde wierden gedreven, ende allen anderen voornamen mooren als een listigh ende bedriechlyck volck synde daer buijten gelaaten, maar mijns oordeels soo vinde de saacke op dese cust daer naer niet gestelt, maar ter contrarie, dat alle goederen ofte coopmanschappen te vercoopen ende inte coopen behoort aengeperesen teert te warden, aende parruas, mooren ende gentiven sonder onderscheijt bij den anderen sijnde, om door dat middel ialousie te voeden, ende de coopmanschappen tot hooger prijs en int incoopen tot civielen prijs te brengen, want met parruas alleen te handelen achte onmogelijck te sijn onder deselve omtrent negotie eenige jalousie te sullen voeren, als van natuire ( wanneer winste connen doen geneyckt