Van Amboina, den 20:en September. 1675. — Inde op handen zijnde visite hem sal, herstellen, soo is mede Haulana alias moelo behaar, laest gewesen Zergeant onder den Heere speelman op maccassar, van zijn out bannis sement hier aen 't Casteel ontslagen en vergund, weder tot manipa te gaen woonen, hebbende van gelijcken jnde voorsz: optogt bijsondere goede diensten gedaen, Doch waer tegen hij zich selven met een redelijcke buijt beloont heeft, ende van sanghadje Cawasse zijn ons en wijl tijt herwaerts geene klagten voor gekomen, Een Capt:n manipa woond, daer bij zijne vrienden, maer dat eenige van onse Chinesen haer jngediend, request alhier tegen Capt:n sinko, aen EEde hooge vergaderinge hebben g'addresseert, Dunckt ons mede een groote stoutigheijt te wesen, schijnende ten principalen berockent door zekeren latsje present hooft pagter van 't aracq branden wien met dat officie selfs gaern waere versien geweest, doch den welcken als voor vrij superbe aengesien zijnde, voor bij gegaen is, wesende daer en tegen den voorn: Sinko een man onder die natie van bij zonder stil hunieur, opregt in ommegang. en redelijck bemiddelt, hebbende den Gouvern:r oock onder souck gedaen, off hij door giften off gaven eenige leden des raets tot het geven van haere stemmen hadde gedisponneert, doch geene onwettelijckheijt bevonden; gelijck hier van te sien— zij bij resolutie van dato 23:' october a:o passado: — het Sabandarschap hebben wij gevougt bij 't ontfangerschap en die beijde bedieningen den oppercoopman (:nu provisioneel den Coopman van zijl:) op gedragen, achter volgens d'ordre door den Heere (:doen maels super intendent:) Cornelis — speelman Jnden jaere 1667. hier gelaten, en bij VEd:s gapprobeert/. — Op het jnvoeren van Copere munt alhier hebben wij niet anders te zeggen, dan dat sulcx, op het fondament van schuldige gehoorsaemheijt der onderdanen aen haer wettige overheijt, bij VEde gecitteert, ende als het selve zoo believen te verstaen, kan deurgezet werden, want wij daerom voor geen rebellij bedugt zijn geweest, wel wetende het groot onderscheijt der tijden voormaels, en nu maer onse jnsichten— bij schrijvens verleden jaer, onder Dato 8:' meij, zijn twee sins geweest, eerstelijck op den Aard, deser Jnlanderen, die doch soodanigh is, datse tegen alle nieuwigheden zeer weer
Van Amboina, den 20:en September. 1675. weerborstig zijn, ende dat de schatten, die wij uijt haere handen koopen off ontfangen wel soo veel respects meriteeren, schoon zij schuldigh zijn, de selve aen d' E: Comp: te leveren op paene van hooge straffe, dat men haer met dese nieuwight niet behoufde onlustigh te maken, ten anderen is, bij ons — doen maels gesien geweest op het paijement tot de goude koebangs requireerende, 't welcq wij oordeelden en noch meijnen dat in geen koper gelt kan ofte jmmers behoorde te bestaen— want soo doende zond'er bij na een halff capitael van koper toe gerequireert werden, na dien den Jnlander, gelijck doen maels gezeijt is, zelden soo veel seffens ter schaal brengt, dat een koebangh monteert, wij ontkennen niet dat de kopere munt onder een arme gemeente meer strekt, ten voordeele vande selve als na deel; te weten voor soo veel het dienen kan, om de kleijne silvere munt in mindere Deelen te wisselen en tot passer ofte marct gelt te dienen, maer sustineeren (:onder Correctie:) dat het niet behoorde te streken tot— betalinge van nagelen, ten Eijnde den Amboinees, die reets — traagh genough valt jn't Cultiveeren van zijn nagel plantaagie en die sulcx voor een gedwongen werck rekent, daer door niet meer afkeerigh en walgelijck gemaekt werde; in Banda is mede een arme gemeente, maer den gouvernr hurd, heeft jongst aldaer gesien en gehoord, dat men de — pitjes, uijt oorsaek, al te zeer tegen de selve gesteken wierd, aen een kant geworpen heeft, wat VEde ons hier op — nu vorder believen te ordonneeren, dat sal prompt na gekomen en achtervolgt werden; wij hoopen jmmers niet dat de — decisie op 't stuck vanden Jndischen handel, tusschen ons — en d' Engels eenigsints in faveur vande selve, om binnen dese drij oosterse Gouvernementen ofte eene der selve— aen part te hebben, slaan sal, andersints zullen VEde apparent voor eerst om geen koper gelt willen dencken wesende onse kassa tegenwoordigh, met het secours van gelden dit jaer p:r de schepen aengebragt, soo wel van silver, paijement voorsien, dat de Coepans nu glad, doorgaen, en getrocken zijn, egter en sal niet dienen boven een derde van't Capitael, in onse nu overgaende principale petitie uijtgedruct, van d:o goude munt gesonden, ten waere gints — genougsame quart koebangs aende hand, mogten zijn,— wanneer.
Van Amboina, den 20:en September 1675:— wanneer daer van wel de helft mach werden voldaen, en de rest aen zilver gelt, het gewasch voor aenstaende Jaer, zal buijten twijffel groot wesen, jmmers niet minder zoo wij hoopen dan 1200: en misschien wel 1600: Bharen, waer toe, behalven de soudijen, kostgelden &:a dan al een goede somme gelts sal requireeren; egter hebben op den Eijsch niet meer dan 80: Duijsent rijcxdrs gestelt, om dat met het geen bij de Cas— present in voorraet is, en p:r wissel noch in te komen staet, hopen toe te reijcken, wesende den verkoop van kleeden dit jaer als weder zeer slegt gevallen, maer Evenwel niet minder dan 't verlede jaer, on aengesien doen een groot, en nu schier geen gewasch geweest is, waer uijt wij selfs bekennen moeten dat het qualijck anders wesen kan, off daer zijn sluijkerijen gepleegt, ende dat met Comp:s Eijge schepen, niet tegenstaende men boven des fiscaels ordinaire visitatie nevens gecommitts op de selve, soo dra die van Batavia hier maer aenkomen twee oppassers steld, met schriftelijcke Jnstructie om. sonder genomen visie van des gouvernr ordonnantie, niets buijten boord te laten gaen, en van alles notitie te houden, schijnende der halven zulcx bij nagt ofte wel met het halen van drink water (: de kleeden in ledige leggers stoppende.) waergenomen te zijn, want wij d' oppassers, zoo wel aen Comp:s schepen als op de vrije luijden vaertuijgen, selfs de helft uijt de Confiscatie van 'tgeen — zij zouden weten op te doen, belooft hebben; wesende oock niet aen nemelijck dat de laest genoemde jets van Emportance onder den Duijm aenbrengen, want de kleeden op Batavia — jn te coopen, om hier te verkoopen, daer soo weijnich voordeel op te doen zij, buijten noch 't perijkel van ontdekkinge, ware voor de vrije luijden eene Notoire dwaasheijt, wijl zij doch beter proffijt konnen trecken, uijt den rijs handel, schoon die — Juijst verleden Jaer hier soo ongemeen goed koop is geweest, 't welck men gints voor af niet heeft konnen weten, dies wij te meer sustineeren dat d' selve in Comp:e schepen specialijck — die vande kust ofte Bengale herwaerts komen, door de officieren moeten wesen aengebragt; maer sommige willen ons — wijs maeken, dat op Bantam de Cleeden veel tijts beter Coop dan wel tot Batavia te Crijgen zijn, en dat d' Engelse, denen, en mooren aldaer goede Quantiteijt doucken vertieren waer door dan aen leijdinge zoude gegeven werden, om Effective de selve— herwaerts./