Van Amboina dato 22 September A:o 1677. vol of half vol geladen vertrekt, te visiteren, zijnde oversulx niet te gelooven, dat 'ik min bedrogh ofte trouloosheijt in comp:e scheepen gepleegt wert, als inde particuliere vaertuijgen, waer tegen wij dan gelk ander selvedie overigh weten, als dat de scheeps overheden in wijse voorsz: tot getrouwheijt nader verbonden wirdeln, wannek nick voor de Rese niet heel veer hoefde ter vreesch Op het gelk Ed: citelkik van 't groote getal der jonge nagel boomek die bij de beschrijvinge des vergange jaers, inde geordonneerde districten getelt zijn, en of die ter vrugtdragendheijt gecomen wesende, d' E: comp:e zuccessive van deselve specerij mer te zelk overcropt zoude worden, gelijk VE: dan uijt becommeringh hier over hadden, vastgestelt te ordonnelken, gell nagelboomkt voor eerst meer acn te planten &: dukid voor advijs in antwoort, dat wij met VEd: elstelmmigh oordeelen gelie miluwe achplantinge voor eerst melk behoeven sal, gelijck ook ellngeli tijt herwaarts niet naamwaardigs daerinne is gedaen dan tot vervangh zoo der verongeluckte en uijtgestorvene op Gitoe, als de uijtgedunde op teijlamt oma, en eelnige ontbrekende inde landerijck van wai, waer bij onses oordeels nogh wel magh gecontinueert werden, om dat suck ervaren heeft, hoeligt de oude boomen, staande in tbeste van haik falir, comen uijttegaen, en dat slegts door het in eeten van seker kleijn wormdiektjen, gelijk Gitoe, soija, en ornnessin voor dato notabel gevoelen daer van gehad hebben, waer tegen de jonge weder silk langsaam aencomen, en bij sware droogte ligtelijk versterven, zijnde ook het gewas van vergange jaer heel Extraord:s ende elle tweejarige draghe geweest, ende mel siet dickwils ofte gemeltelijk na elk grooteh oegst, wel twee cleijne volgen, gelijck bij VEE: dit jaer oock zal ondervonden weseln, egter is het kenmnelijk dat de vrugten toekenen, maer sulcx leijd geln swarigheijt, wijl het den jnlandik voor een groote discretie vande Regelringe Call Rekelck, als men de visite en nauwe toesigt op d' onderhoudinge en aanplantinge der nagelik, maek ack haer eijgen vrije wil en goedvinden, staan laat, wannelk sij de moeijte van op niuluws te pooten, wel spaeren sullen, terwijl ondertusschen hier ik daer veele groote en jongeboomek, door ouderdom als de voorseijde toevallen uijtgaen boven
September A:o 1677. bovek datme altoos Redelik genwoegh vinden kan, om ellnige tedight op den anderen of te ver in 't gebergte staande, te laten schillen, en dat quansuis om deliedek daer door nauwer te verbinden, aande prompte waerneminge van hunne overige plantagiek en dat de nagelik mit tot polongs comen te schieten, op verswaringe vande patnk daer toe gestelt, E: 'tgelk dan miet min als het andere voor goed en billijck sall getaxeert en opgekomnk werden: Comelide nu tot de fortificatiel, daer op hebben wij nier anders te seggen dan dat VEd: ordre tot miliagie en versparinge van gelden na den Regten zin sal werden agtervolght, ende alsulcx den bouw van 't geprojecteerde mieuwe ofte versterckinge en vergrootinge van toude castell, alhier opgeschort laten tot VE. nader overlegh, en ordre der Ed: heeren maijores in 'tpatria ons middelerwijl behelpende met het laast genoemde, zoo als her nuten bestek gelapt, ofte gerepareert is staande, jtem in Reguart van homimoas ontwerp, mier verder dack ack advancilkek, dan 'tgelk met de minste costen door den gewoorlijken hofdickst kan werden geschikt, wij hadden noopende teerste VEE:s voegelis toesegginge wel gaern gedukd, vande hoedanigheijt der grond, dogh is tot nogh toe vergeefs gewaght, na de comste vanden jngelinur pieter dombaar uijt ternaten, die wij al over 3: a: 4 maanden daagelijx hebben te genoet gesul, zijnde nual weder herland zoo vol watck, dat nik op Sommige plaatsen gelk vijff, viekr, a. 3½ voethe graven kan, of mek werd dankinne belet, twelck met pompen of andere jnstrumenten uijtte werpel, egter zoude moeten geschieden, bij alduck mel gele drooge tijden te baad had, ondertusschen agtek wij, dat het op de gronde alhier net zeer aencomen sal, zoo VE: d' inruijminge vande huijsen, en erven te duur staat, en nogh minder, jndick VEd: het haer selven met her oordeel vand' h:r Gouv.:r padtbrugge in ternate op de voorsz: zaek in t Reguart vande laka nader konden voldaen houden, als slaande niet allelne met het gevoelk van corle, dombaeh, en durant, ten principaeck over elln, maer bind het selve op goed fondament nader aen, behoeven dat de gront aldaer gell groote kosten van diepte graven zal Requireken gelne huijsen ofte erven zullek daer oock behoeven afgebroken, ofte jngeruijmt, die niet met eln kleijntjen konnck betaalt, ende dacr mede seffelis zoo veer vlak lant verkregen werden, als selfs tot het bouwel van eln stadt zoude benoodigen; 'tselve advijs g'extraheert uijt sijn E: dagregister onder dato 9 maart, verleden, gaat hier neviles, om tedulck voor zoo ver als het Ed:
Van Amboina dato 22 September A:o 1677.