Van Straat sunda den 16 decemb:r 1681 eijnde van dit werck, t zy op dese, off een andere wyse, sal moeten soecken, en met ernst gesogt werdende, sal het eynde oock Ligtelijck tevinden zyn. want om de waarheijt te seggen, wat leijter d' E. — Compe aengelegen, welcke vande broeders koningh is, komende oock niet weynigh in consiederatie dat pougar van't Lantvolck meer bemind, ende niet soo wreed over syn onderdanen, ende veel verstandiger, dan sin broeder Aman Coeratt berugt zijnde, en 't eeniger tit de overhandt bekomende, ons dan te meer soude haten, en 't zij oock wie— van hen beijden koningh werd, soo staat vast dat d' E: Compe selfs haar eygen intrest sal moeten besorgen en sulx alsoo wel in vreede dan off wij met haar in oorlogh waren, want d' E. compe lust hebbende off genegen zijnde, tot conquesteren van landen, om batavia uijt te breyden ende een groot Territoir te verschaffen soo is sulx altoos in haar mackt, Ja veel beter (Immers veel Rechtvaardiger:) in tyden van oorloge, dan in vrediger tiden: soo dat jck meyne dat wy d' comp:s Intrest alsints ontrent de Javaanen onder onse maght hebben, na dat het met s' comps gelegentheit sal over een komen, ende haar staat gestelt is, dienvolgens nogmaal concludeerende, dat dewijl het nu in onse mackt is, met eeren uijt dien meusch moordenden lompen— oorlogh te scheijden, dat wij 't selve, hoe eer hoe Liever, behoorden te doen, ende alles aentelengen om s' comps bedongen Praerogatijff t besorgen van houtwercken, Rijs &a na vermogen te betragten om allengs de geleden lasten wat te soulagieeren: hoedanigh wi ons ontrent bantam behoorden te— dragen, sal Ick alhier overslaan, om dat wij alle ontrent het bantamse concept ten principalen van een verstand zijn, ende dat de repetitie alhier niet noodigh is, om redenen bij u Ede Ligtelick—
Van Straatsunda den 16' Decemb: 1681. — te raden. wat Ick 't siner tijt hier aff aende— Heeren meesters sal voorstellen werd u Ede dan van haer Eds gecommuniceert Nu wij de noordkant van't eijlandt Java, soo — wel van buijten als van binnen, voor groot gedeelte ontdeckt hebben, meine Ick dat sulx aende Zuijdkandt (die gesegt werd van schoone havenen versien te wesen:) mede eens behoorde te geschieden oordeelende tselve die geringe oncosten volkomen waardigh te wesen, mij geheught seer wel dat ten tijden verleden, als jck in de mattaram was, dat de kleder, patholen ende andere Javaanse koopmansz: in die landen aende zuyd zee gelegen, merckelyjck duerder dan tot Japara, patti, samarangh, ende daarom her verkogt wierden, en dat men aldaar — als in't heit van 't landt en koren velden, t last Rijs voor twee spaance Realen, ende Reaal swaarte gout voor 8. 9 en 10. spaance realen — konde jncopen, dit Goudt wierd gevonden inde over oude heijdense Graven, dogh in geen minerael gebergte, gelyck my doenmaels vande grootste heeren des Lants, ende andere gerapporteert is, dese besendingh soude konnen geschieden in beyde de weyssel maanden als april en 8ebre het eerste de straat sunda uijt oostwaart, ende het ander door de straat Baly Westwaart doot welcke beijde preuven, de haveren, baien, en gelegentheyt des lants, aen die kant (met twee kleyne Jaghten, off anders twee hoeckers ijder met een gesloten chialoep verselt:) al vrijelick soude konnen ontdeckt werden Banjarmassingh blyff Ick van onveranderlyck advijs, dat den peper aldaar vallende, men — aende compe behoord te verbinden, en geensints— aan
Van straat Sunda den 16 decemb: 1681 aen Portugesen; Engelsen, off andere over te laten: zijnde daar toe maar twee Lichte jackten van Ruijm hondert lasten groot, nodigh, die dikmael langer op batavias Rheede leggen, dan soo een voijagie duurt; soo datmen 't nalaten op die onkosten inden grooten omslagh van E. compe niet behoeft te excuseeren, te meer daar toe oude fluijten ende Jagten konnen werden gebruyckt en dewelcke tot emportabele employ al noodigh zinde, met een der chialoepen wel haast kan ontboden werden: den peper van palembangh en Jamby is Reets bedongen, waar bi cheribon en banjer komende, blyft voorde bantammers niet over dan Lampon ende de westkust daar wy mede aanparticipeeren, en soo dan op mallabaar vervolgens op den handel wel gelet ende s' comps negotie behertigt werd, soo sal de meeste peper onder onse mackt beginnen te komen, waar door den prijs soo wel in 't vaderlandt, als alhier In Jndia na alle apparentie sal komen te stygeren gelyck voor den dienst der E. comp:e wel nodigh was Rakende Palimbang en Jambi weetjck in desen niet anders te voegen, dan dat men die beyde plaatsen (:besonderlijck Palimbangh:) behoorde aan't laaste contract by den capitein Tack gesloten, door alle practicabele middelen te verbinden en— vast te konden, weesende alle vreemde — handelaars die aldaar ter sluijck, ofte openbaar— Haar kleeden, Amphioen, als andere koopmansch: souden willen aenbrengen, ofte eenige peper uijtvoeren: Andragirij mein jck nogh al dat van batavia, ofte anders oock wel van palimbangh off tambij behoorde bevonden, ende de negotie gedreven te werden vande westcust soude seer veel op het papier konnen gebragt werden; dogh dewijl wij sakende