Van Sumatras Westcust den 9:en December Ao 1679 Wij ondergesz: gecommiteerdens ise pres Hier toe van den E: heer Commandeur deser Sumatras westcust g'ordineert, omme desongij pijnangh mijne (:welcke voor ongevaer 5: a 6: weecken door de nieuw aengecomen walse berluijden onder directie van de meesters bergwerckers d' Sre bilander en agterbergen was bij der handt genomen :) te gaen besigtigen en principael te letten wat voor bergwerckengen, en in wat gestalte dus verre daer in waeren bijderhandt genomen. soo verklaeren wij hier meede tot voldoeninge bovengem:e ordre dusdanigh dat op den 2:' december Iongstleeden 's morgens— Jakobus (:onder geleijde van de mrs bergwerckers de Ste agterbergen en Iohan die graeff in gedagte mijne gecomen zijnde den mr bergwercker sr bilandere aldaer ontmoet en in haer presentie de volgende bewerckingh in weesen bevonden hebben namen tbe 1: Bij de put alwaer de malleijers voor deesen den gout sandt uijtwasschen hebben bevonden wij dat aldaer dicht bij den anderen 2: openings van — een stolle bezuijden 't gebergte inwaerts gegrateen hadden omtrent een halff vadem dogh wiert niet gecontinueert, — Verder in gem: spruijt bevonden wij dat voorsz: walsche berghluijden een — gragt in diepte ongevaer 4: voet hadden begonnen streckende beoosten 't gebergte op waerts en 's langs wijse gegraeven inde lenckte — omtrent 20: a 25: vadem hier en daer tusschen beijden met — houtwerck onderstut, hebbende uijt de grondt van geseijdegraght seecker specie van een diversz: gecouleurde aerde, uijtde welcke — voorn:e malleijers voor deesen haer gout uijt versamelt hadden :) gegraven en weggeworpen dat ons veremt voorquam, en selfs de malleijers— (welcke geduerende haeren arbeijt haer somtijts provisie toebrengende en dit wegwerpen aensagen:) haeren spot meede hielden seggende dat dese wasche berglieden de specie waer uijt sij maleijers 't gout hebben gewasschen verwerpen, en soeckert in 't gesteente daer 't niet in en is, gelijck meede ons gevoelen daer heenen niet en streckt, — aen 'teijnde van voorbemelte gragt komende vonden wij benoorden den selven een put (:off schagt:) in gegraeven omtrent 2: vaem diep en — staende ruijm een vaam onderwater bemerckten daer invens dat 'tselve water.
Van Sumatras westcust den 11en December Ao 1619: maeter nogh meer en meer uijt de grondt van deese put quam— opborlen hebbende zij walsche bergluijden in 't bergwercken deser — put te doen gehadt, om 'twaeter (:dat telckens stercken quam —. uijtdringen, dan sij konden uijtscheppen.) daer uijt te doen houden, — en om die reeden weerhadden verlaeten. d'srs bilander en agterbergen vertoonden ons eenige stuckies steenen, welcke sijluijden in 't maecken van voorgem: gragt als deesen schadt op de grondt hadden gevonden, seggende dit niet dan swaevel te zijn, gelijck wij het oock — daer voor aensaegen, zijnde een graeuwagtige steen off kies, vol — geele stippies daer in gesprickelt hoorden verder van haer lijden seggen dat alle kosten hier vergeefs van d' E: compe waeren, om dit werck te kontinueeren: de timmeragie off stucken daer meede meergeciteerde schaght zijdelincx bebout was bevonden wij soodanigh gestelt en in een gevoegt dat met de minste sorce — van een persoon, ick haer slaen door kragt van stercke afloopen: waeteren bij langduerenden negen, door 'tlosse aende waer in dese put is begonnen, dese timmeragie seer ligt haer souden begeeven en in duijgen vallen konnen, 4: nogh een vaem ongevaer in dickgem:te gragt opgaende, bevonden wij — besuijden een stolle bergwaerts ingegraeven, onder 'tdack off dan aerde in losse geelagtige kleij voor tgearbeijt ongevaer 6: vaem — lanck loopende met een elleboogh soodanigh voort, dat bij aldien zij luijden nogh soo 3: a 4: vaem gecontinueert hadden, weederom in deselve gragt hadden uijtgecomen, daer zij begonnen hadden. de timmeraegie waer meede de walsche bergluijden dese stolle in de voast en ter zijden hebben onderschraegt, was meede soodanig geconstitueert, zijnde de slutten (: off schur stocken:) van seer sponcieus off voos hout omtrent een arm dick, benevens en agter geseijde stulten voorts met dunne tacken van boomen verslopt dat geen lange kontinuatie om dit gebergte off andere teslutten kan hebben, — 5: voorts 10: â 12: vademen opgaende vonden wij weederom een put (: off schagt:) diep in noodagtige aerde ingegaaten omtrent 6: naem, zijnde booven gem:e put ongevaer 1½ naem in t vierkant neergearbeijt en met houtwerck beslooten, maer verder tot op de grondt sonder timmeragie geheel nondt uijt gearbeijt en onder heel naeuw toeloopende naer gissinge ½ vaem onderwater. hebbe boven over dese schat een windaes gestelt, om 'twater daer meede uijt te haelen./ tie gaven ebrengende dat dese ewasschen meede tselve
Van Sumatras westcust den 11e December Ao 1679: te haelen. deese put in sijn gestatte geleeck beeter naer een water put als naer een schacht, om op vastgesteente (: die hier niet en — saegen:) aftesincken, — Sr agterbergen hier over discoureerende prees de persoon die dese schagt gemaeckt hadden seggende dat hij hem in 't begin het onnoselste — van alle andere walsche bergluijden gehouden hadden seggende — onkundich te zijn om in mijnen te wercken en liever soldaer — hadde willen weesen en wiert nu debeste van allen, in twercken kennisse van dien bevonden, waer uijt wij gevolghlijck konden — sluijten, soo dit debeste bergman in kennisse was, dat dan de — rest van geringen envarentht mosten zijn, — Eijndelijck nogh ongevaer 't gebergte 40: â 50: vaem ind' klooff — voortgaende vonden wij weederom een stolle welcke oostwaerts— van de ander zijde deeses bergs, was begonnen en daermeede westwt ofte de voors: wercken te gemoet voor tgearbeijt in nootagtige — aende omtrent 5: vaem lanck 4: voetdiep en 2½ voet wijl — boven geheel open en gelijck een graft, maer verder nogh een vaem onder de aerde geruckt waeren, hier meede kontinueerden sij luijden nogh met deslaeven, en hebben voorbemt meesters bergwerckers — bilandre en agterbergen dit werck genomen, ten siene dat sij booven dese stolle in de klooff een specie van losse wittesteenen naer de albaster wart gelijckende hadden sien leggen daer uijt sij sustineerden dat die steenen verder inde diepte haer in een gangh in 'twastgesteente zoude op doen, dierhalven bovengen:e stolle daer onder begonnen zijnde 'tselve geheel anders, en als gesegt maer losse aende te wesen — bevonden hebben, gelijck wij dit meede vooroogen gesien hebben, en wijders uijt alle deese voorverhaelde begonnen wercken geen de minste apparentie dat daer eenige gangen dewelcke inde diepte off in vast gesteente voortsetten kunnen bemercken, maer wel van gevoelen zijn dat deese voorverhaelde aerde (: waer uijt de malleijers voordeesen— messieff gout uijtgewasschen hebben, maer bij tegenwoordige ondervindinge in weijnigh quantiteijt bestaet, op den gangh (: welck sigh sweevende off vlackhangende vertoont :) geen apparentie en geeft om daerop — eenige kosten tot voordeel onsen heeren maijores tespendeeren, — Waermeede deese voorenstaende besigtiginge der songij Pijnangse mijne verlaeten hebbende: verclaeren wij alle 'tgeene hier booven staet uijtgedruckt, te weesen de opregte cinceere waerht, bereijt sijnde tot allen tijden (: des noots zijnde:) dit met eede testercken. — aldus