Maij 1689 Inde Negorije Limbotte om Nalimbotte te vertrecken, en komen aan de limbotse negorije, en werden spreken de limbotters aan over de klagten der attingoolders, wien met deselve allesints bevredigen, aanstaande niet meer gebeuren sal ontschuldinge voeren, het aanhouden der bougis houden hun het aannemen vaartuijg en scheppers om na Limbotte te vertrecken, klaar waren, komende kort daer aan, eenige bobatos, die ons begeerden na — derwaarts te versellen (t gund wij hun (als— aldaar geen saken van bijsonder belang te ver handelen hebbende) beleefdelijk accordeerden: vervoegende ons kort daar op, met eenige attingoolc gaan inde vaartuijgense bobatos nade bestelde vaartuijgen, waar — mede wij dus spoeden, dat we nog naerlijx een half uur onderwegen geweest waren, of wij quamen — aande limbotse negorije, werdende soo vanden ouden als Jongen koning feestelijk verwelkomt, feestelijk verwelkomt en kort daar aan inde vergaderplaatse gebragt, alwaar nedergeseten zijnde, beijde koningen ons afvroegen, nade staat en gelegendheijd der Oogt volkeren, en hoedanig wij het op Tomini bevonden hadden, waarvan wij hem soo veel berigt gaven als ons dagte dat den selven wel weten mogte, beginnende vervolgens al ten eersten te spreken van ons laaste Togje na Attingola en boulanga mitsgaders het gene wij op de eerste plaats — ondekt en ontwaard hadden, alwaarse seer — klagtig over hun gelijk ook de gorontaalders — gevallen waren, wij lieten hunne beschuldigers even als op gorontale voorden dag komen, die wel vrij moedig spraken maar even als voor henen van hun seggen geen bewijs wisten te brengen, waarom me wij hier ook gelijk als op gorontale handelden, bevredigende hun onder den anderen alle sints Ja sodanig datse beloften deden, van noijt meer eenige overlast, smaat geweld en— tweedragt te sullen bewerken, maar gerusten vredig als broeders bij malkanderen te verkeren: verschillen van geen groot die van geen gretie oreenigheden en geschillen inder minne, en die welke al vrij wat buijten — sporig te bart gebragt wierden, wesen wij af, sulx men aldaar int korte alle verwerringe tot een goed eijnde keren sag; het ontfangen en horen dergesanten vanden koning loloda soo stoutelijk tegens 's Comps ordre gedaan, hielden wij hun al mede gelijk op gorontale seer heftig voor ogen en vanten evoragendische daar bij voegende dat hun niet onbekend was — dat gene Magonders maccassaren nog bougis, sonder 's Comps passepoort aldaar verschijnen mogten, en dat bij aldien zodanige personen met eenige vaartuijgen bij hun komende aan telanden sonder passe het van hunne pligt was, deselve op stonds af te wijsen, en te laten vertrecken: des niet Tegenstaande haddense hun niet ontsien de daar present sijnde bougis aan te houden, en koophandel met deselve te drijven, waar op wij — daar present sijnde, waer eenige scherpe bestraffingen en dreijgementen — lieten volgen, in sodanigen maniere dat bij aldien sulx in Toekomende weder quame te gebeuren sij sekerlijk daar over van d' E Compnies souden gestraft werden: waar op dese koningen en der selver bobatos al vrij wat ontsteldschenen, vogende ons diets te maken, dat dit gebeurde niet uijt quaatwillig heijd maar  onnoselheijd geschied was: Ja datse verscheijdene redenen van met de gesanten vanden koning loloda niets ter wereld verhandeld hadden, dan hun versoek (om een priester, en eene vandes selfs maagdschap te mogen erlangen) afte slaan, gelijk die van gorontale mede betuijgden gedaan te hebben; — Hier voegdense nog eenige ontschuldiginge, en doende beloften dat sulx in beloften dat sulx in aanstaande niet meer gebeuren soude bij, maar datse 's Comps wille in desen — dele ernstiger souden in gedagtenisse nemen, en — betragten, int korte haar volkomene begeerte was dat dit bedrijf voor eeuwig in vergetelheijd mogte gebragt werden, dat we hun ook beloofden inder bij belang. over
Maij 1689. gorontale Int Logement van's Comp:s gesanten voeren redenen wegens en bindrotting, gelijk manties afgevraagd werden ofse om geen andere redenen dan der scherpelijk verbodaen daar deselve op morgen sig sullen laten vinden bekend van weder na gorontale te willen— vertrecken bij aldiense in sulke nog diergelijke misslagen, na — desen niet meer quamen te vervallen, en dus hunne pligt vergetede, andersints soude het eene en 't ander tegelijk ten ontwijfel werden afgerekend, nu hadden we met dese heren niet anders te verhandelen, dan — gesprek te houden wegens de leverantie van londen de leverantie van lant bindrotting, welker wegen wij betuijgden geen Twijfelinge te hebben, of daar soude van beijde soorten nu een scheepsladinge versameld zijn, waar op ons tot andwoord gediend wierde dat sulx hun onmogelijk was present te seggen, maar op morgen wanneer zij koningen mede na gorontale  te vertrecken, soo — soudense de waarheijd hier van konnen verklaren, — versoekende over sulx daar mede soo lange ten patienteren, alsse vande gorontaalders soude verno de bougis gedaan, die men hebben, wat quantiteijt deselve bij een hadden laten versamelen; waar mede wij ons voor desen — tijd moesten laten vergenoegen; eenelijk haddeuwe nog eenige redenen, wegens het maken van sloijen ook wegens het maken en rotting mantjes, waar vanse verklaarden ons— van tsloijen en rotting present niet te konnen voorsien, daar bij voegende beloften datse besorgen souden, van dat maaksel een grote quantiteijt nadesen in voorraad ten sullen hebben, op dat bij de eerste verschijninge van een 's Comps bodem daar niet na soude te wagten wesen, nu haddeuwe met dese koningen niet anders te verhandelen, dewijle ligtelijk te bewerken was, dat het dog vrugteloos soude sijn meerder van ratting mandjes etz:, en veel min— wegens 't kopen van slaven te spreken, alsoo — het een en 't ander maar vrugteloos tijd versleten was, dewijle voorgaven wel slaven ten redelijken prijse te willen kopen, en daarom maaktenwe hare Hooghedens aanstonds bekend, dat we — maken haar hooghedens — voornemens waren kort na de middag weder nagorontale te vertrecken, alwaarwe deselve met hunne bobatos tegens morgen souden — verwagten, om als dan met hun gesamentlijk af te handelen, dat gene wij van 's Comps wegen in beijde rijken nog te verrigten hadden Het gund beijde de koningen seer welgeviel belovende morgen tegen den middag reeds hun op gorontale te laten vinden; de bougis waar van hier voren gewaagd is lietenwe doen mede roepen, hebbende reeds besloten de selve weder na huijs te wijsen; onder scherpelijk verbod, — van hier int Toekomende niet weder te verschij nen; bij aldiense hunne eeuwige ruijne niet wilden op den Hals laden; hier toe haddenwe te eer besloten, ter sake het van al te groten beslommering en nasleep souden geweest zijn dese messieurs met ons na Ternaten te nemen wij vroegen hun dan andermaal of dese hier — op limbotte tot geen ander eijnde verschenen selver koopmanschappen waren, dan om hunne koopmanschappen te te doen, hier aangekomen doen, daar bij wegende dat ons van ter zijden — berigt was, datse brieven hadden mede gevoerd welkers Jnhoud wij hun afvorderden te verklaren; dit laaste steldeuwe hun voorogen — om te vernemen of'er geen veranderinge in hun gelaat soude te lesen, en of 'er gevolglijk des wegen niet jetwets soude te ondecken sijn; maar neen dese gasten verklaarden gesamentlijk met een onverschrocken gelaat, dat dit aanbren gen gansch onwaaragtig was, en dat se niet anders dan om hun koopmanschapen te ver handelen hier aangekomen waren, hierom voerenwe voort en berispten dese volkeren Voornemens waren.
Maij 1689 gorontale in't Logement van 's Comp:s gesanten de bougis gedaan. om den koning aan te spreken der negorij gelijk ook wegens den en goege plaatse waar op hem andwoord gegeven werd. tot lembotte lant gesteld te werden, en op het ernstigste wegens hunne stoutheijd als niet teresende voor d' E Compie die nu — oorsake genoeg hadde om hun geeoelijke straffe te doen Erlangen, en wij voor eerst om hun na Ternaten te voeren, sij ontschuldigden sig van geen kennisse gehad te hebben datse alhier niet varen en mogten, ontschuldiginge door — baden om vergiffenisse, en beloofden voortaan, sonder 's Comps passe alhier niet weder te sullen verschijnen en dus belasten we  aanstonds sig vaardig te maken om binnen den tijd van drie dagen weder na hun land te vertrecken, dat zij beloofden prompt en — stiptelijk te sullen opvolgen; en sodanig was het dertwe weder (op limbotte onse saken  verrigt hebbende) nademiddag in onse praauw traden, en na gorontale vertrocken.— Tegens den avond quam den ouden goegoeg:s Male ons besoeken, versoekende seer ernstelijk dat het ons gelieven mogte den koning van gorontale nogmaal aan te spreken, wegens het verplaatsen den goege Male versoekt der negorije, mitsgaders ook dat, dewijle 'er reeds — wegens het verplaatsen redenen geweest waren, wegens het verkiesen — van een Capn laut tot gorontale, en Insgelijk sodanig mede tot limbotte, gewagende verders vande opene goegs plaatse over de laast gedte negorije dat den Prince ligava dog niet mogte vergeten open sijnde Capn lants en uijt 's Comps gunstige geheugenisse 't eene— maal verbannen worden, ten aansien hij nog — Jong zijnde aande misdaad sijnes broeders den vervoerden koning bea, geen de minste aandeel hadde, gelijk sulx ook vanden Edlen Hre gouvernr wel scheen aangemerkt te sijn; ten opsigte Het sijn Edle gelieft hadde, hem ligava soo — verre te beEeren, dat met de ons overgebragte missive benevens den koning ook aan hem was Donderdag 19: 's agtermiddags lieten ons de koningen van Gorontale, en limbotte aandien en, genegen de koningen van gorontale te sijn om ons te komen besoeken, waar op wij en limbotte sijn genegen den Tolk (brenger deser bootschap) aanstonds — te rugge souden, met laet hare Hooghedens onse ons te besoeken om vervolgde hij oereedode dest e dat het sijn Ed. wel gevallen soude, wij waetelijk wierde en nopende desselfs broeders quitchiel wallanghadie die willen wij soo seer niet recommanderen, hoewel den selven sig alle sints wel comporterende, en in 's Comps begeren op — te volgen steeds Iverende was: verder en was niemand nader geregtigt tot de waardigheijd van goegoegoe tot limbotte als de oudste soon betreffende de goeg plaats vanden overleden goegoegoe aldaar, een borst die naulijx den ouderdom van veertien Jaren bereij ken konde, en dewijl die bedienine present van hem niet konde werden aangenomen, soo versogte hij met eenen dat met die plaats vullinge, nog— wat mogte getardeert werden, hier bij voegden — desen ouden nog vele andere redenen, alle daar Heen gerigt om sijn versoek regtmatiger te doen schijnen; wij desen ons voornemen niet willende bekend maken, en met eenen van oordeel zijnde, dat alle Het selve wel een ernstige overlegginge meriteerde gaven hem eenelijk voor dees tijd tot andwoord, dat we hier over onse gedagten eens souden laten gaan; en dan nopende dese voorgestelde saken — sodanig een besluijt nemen, alswe souden oordelen — regtmatig, en met 's Comps Jntentie over een komende te sijn: 't gund desen grijsaart wel behaag lijk scheen, hoedanig hij ook kort daar aan, van ons sijn afscheijd nam, en weder na sijn woninge luijdende genegene vertrock.