52leveren, tot consideratijff, off men naer de selve aende leveraers voldaen waren, niet door water ofte vier behoorde te doen consumeeren, om door desen wech, d' ander in reputatie, courant, ende d'wanck van prijs te houden, daer anders nu vermidts d'abundantie, ende groot partijen, de welcke Jaer op Jaer naer nederlandt geretourneert, ende geen minder gedeelte, die inde Oruntaelsche gewesten gedestribueert werden, den prijs merckelijck declineeren doet, In voegen dat wij concludeeren souden, dat men den Gouverneur inde Molucas precise ordre aenschreve, wegen de Leverantie vande nagelen soo in Tarnale, Machan ende Batsian, het minste gewach niet te doen, off eenich werck daer van te maecken, anders als dat met alle derteriteijt ende practicable devoiren verhinderde, egeene vande selue in vreem delingen gewelt vervielen, off naer den vijandt vervoert worden, gevende nevens dien op de respective factorien geen minder specialen last, soo eenige partijen nagelen presenteeren mochten, de seltue (als vooren) te ontfangen, ende ten gestelden prijse te betaelen, op dat de lieden (vermidts de refusatie om hare vruchten aen te nemen) geen oorzaeck gegeven werde, de selve den spacgnaert, ofte andere vreemdelingen toe te voeren, daer door alle occazien van verwijderinge wech te nemen, wij vertrouwen den Tarnataen ende d' Inhabitanten van Machan seer veerdich begrijpen, ende mercken souden, werwaert onse Intentie tendeerde, oock soo superbe, ende arrogants op consideratien van haer Commoditeijten hun niet gelaeten, maer accomodabel der tractement ende civielder conversatie van desen wrevelmoedigen hoop getrocken worden soude, bij de selve missiven wert van gelijcken geadvijseert, dat eenige fortificatien ende wooningen opt eijlandt Machan vervallen, van soo slechten Constitutien waren, dat 't nercusabel de selue reparatie, ofte wel op andere beter gelegene) plaetsen eijsschen verleyjt te worden, ende werden sekere bequaeme gelegentheden tot dien eijnde bij den Gouvernr Lodensteijn met fundamumeele argumenten voorgestelt, met welckers advijs, den Heere Generael Brouwer sich schijnt te zullen conformeeren ende wert apparent met d' eerste despesche, ordre derwaerts gegeven zij, gemelte wercken in sestentie te brengen, ende werden de selve seer noodich gehouden (niet alleene) om de aencomste vande vreemdelingen, maer inzonderst de spaignaerden geen voet ofte aenganck op het gemelte eijlandt te concedeeren, In voegen al reede bestaen zij, door eenige dorpen de vreemdelingen aen te houden, ende werden voorgeroerde nieuwe wercken op geen ander respecten, als om het inbreecken van dese schadelicke ondercruijpers te prevenieeren, bij der handt genomen, t' welck deurgaens in die quartieren
AREEEER quartieren den doel wesen moet, sonder eenich werck van hare nagelen te maecken, op 'tnsichten (als gezeijt) de quartieren van Amboijna baslandt houden, beyde A uropa ende India te gerieven, vereysschen dese plaetzen, eennelijk als frontueren, om geen Invadie ontrent Amboijna subtect te worden, Ingehouden ende bezet te blijven, extimeerende voor genoech gedaen, wanneer maer voorgecomen wer, datter eenige vruchten door vreemdelingen vervoert, ofte in handen vanden Spaignaert vervalten, dienvolgende zullen d'onse te dien respecte met mindere scurpelen haer recht Jegens de quaet willige Inhabitan mogen bewaren, ende alle suspects handelaers aenhaelen, daer anders (voor desen) soo haest dese quaetwillige eenich miscontentement, in d'een ofte d'ander actie namen, volgden (niet alleene, peugementen, maer surcheerden, onder gefingeerde pretexten de leverant in vande nagelen, d'Onse daer en tegen om hare vruchten voor de Compe te verzeeckeren, vonden hun veel tijts verstelt, ende buijten posture, weshalven oock de misverslanden (soo de selue alsdan gebabtizeert waren) door Intercessie vanden tarnataenschen Coninck geas: sopieert werden, waer uijt de gepretendeerde aucthoriteijt vande Tarnatanen gevolgt, vermidts onse tollerantie in aenzien ende respect by de Inwoonderen sulcx geaccresseert heeft, dat den Coninck ontzien, ende d'Onse in disrespect vervallen zijn, daer nochtans ons recht van souveramniteijt op Machan, ongelijck meerder, als dat vande Tarnatanen behoorde te gelden, uijt dese ende dergelijcke gehouden proceduijren can lichtelijk het natureel van dese Inconslante natien affgenieten worden, ende wat verzeeckerde apparentien hun presenteeren, den tarnataenschen Coninck affzeggen ende ons aennemen souden.
Ende nu committeert men gelijcken mislach, inde saecken van Amboijna met onse doleancen aenden Coninck over trouwloos tractement welcke zyne genaemde ) passalen, indie quartieren van Loekoe, Tambelle, etcr. a ond aendoen, onaengezien als gerepeteert, evident gezien, ende ervaren hebben, hoe geringen aucthoriteyt de gedaene legatien, ende affgezonden inandement van zijne Magontrent desen perfidieusen hoop vermogen, (niet alleene) geen redressen gevolght, maer de ercessen van quaet tot erger verloopen zijn, ende wert bij dergelycke onse claehten, in zijne getmagineerde grootsheijt, ende gepretendeerde absolute maght in die quartieren gevoeden, als met de bezeijndinge vanden Sadaha, gepractizeert wert, t' zijn abuijsen, verlies van tijt, ende becomen groote avantagine op ons, wel is waer, zyne brieven met solemniteijts