E agtb: en wel gebiedende Heer. — In gevolge uE: welgegevene order heb ik mij op den 3: der Iongst affgewekene maand met twee zerg:s 40 schildergatten en 16 mardijkers op 't Iagtje amst:m begeren, aanstonts t'anker geligt, en de steren naar dodinga gewend, alwaar daegs daar aan gekomen sijnde, hebben de mardijkers de mede genomen victualie voor 't Iagt t'ontroert ternaten in twee dieverse rijsen, mits swakhijd van volk, over den hals van dodinga naar bobano laeten overbrengen, hebbende verders aldaar alles omtrent het voors: Iagt t'ontroert Ternaten wel en in goeden stand bevonden, ben ten eersten wederom gekomen, ende naar dat de mardijkers aan het kappen van brandhoud g'ordonneert hadde, van daar naar Ielolo gestevent, alwaar de posthouderen op gofassa verwitselt, de provise voor 't Iagt d' Expriment aldaar in besettinge leggende, overgelevert, ende 't' Jagt amsts: naar sawoe gesonden sijnde, hebbe met mijn bij hebbende magt deselve togt over land aangenomen, ontmoedende eenlijk bij het zagou bos, enige sagoukloppende alphoereesen of bergboeren, die verstoort, en weg gedreeven, hunne aldaar gelaetene sagou tot buijt maekten, vinde den weg verders met voet en scheen angels over al beset, egter met veel moeijtens op sawoe g'arriveert sijnde, hebbe enige vande posthouderen aldaar geligt waar mede naar sjampakka. en verders in het gebergte alwaar den luijt:s Cromhuijsen laest met de vijanden hadde slags geweest, voorts, gemarcheert, en aldaar 30 a 40: nieuwe planke luijten, en soo veel nieuwe prauwen in 't bos bedekt leggende, gevonden, hebbe deselve altemal inden brand gestoken, ende wat verder gekomen, enige alphoereesen, als geen weder stand doende, op de vlugt gedreven, sijnde soo wederom bij onse posthouderen gekomen, den vaandrig Carel samie volgens uE agtb: ordre mede genomen, en den post aan een serg:t bevolen, sijnwe met gem:t Iagt wederom naar Ielolo en de revier van Baccarij gesterent, de welke besigtigt, ende niets vernomen hebbende, sijn met het Iagt d'Expriment, in welkers plaetse 'tJagt amst: in besettinge hebben gelaeten, wederom naar dodingo, en van daar, naar het gekapte hout, en de mardijkers in genomen te hebben naar maleijen geretourneert, en op heden gearriveert sijn, waar mede dese met alle Eerbied sluijte en verblijve, onder stont uE: agtbr geringen dienaer, en get:t Christoffel mulder, ter zijden, maleijo int casteel orangien den 6: 8b: volgen bogt deel tschip
October 1680: Maleije In't Casteel Orangie Coulijn vertrekt weder met sijn Chaloup naar amboina alwaar hij thuijs hoort meede neemende aldaar, en ook voor den Dinsdagh 8: do den Luijtenant Cromhuijnen en geeft berigt als bij rapport hier in komt te blijken Maandagh 7: do den ambonis vrij borger frans Coulijn vertrekt inden avondt e den vrij koopman frans met ons schrijvens over Batchian naar Ambonia; sijnde derselve tot Leijdts man ofte loots mede gegeven den Matroos Claas Jacob omme op Batchian komende, aldaar voor bossr te dienen, wat brieven voor de regeeringe als nu aan de Regeeringe tot Ambonia en den Commandant van Command:r vaendrig tot Batchian ges: is, sal bij 't affgaande brieff boek blijcken, immers en isser niets van bijsondere op merkinge aangehaalt, behalven de rescontre van Cromhuijsen op Toseho Inden morgen stondt arriueert pr prauw den Luijtenant Cromhuijs met een der vermeesterde Rorejes van Toseho, en berigt hoe all retourneert van toseho de vijandelijke vaartuijgen der macquianders in onse handen wan vervallen, d' welke d' vijanden sonder eenige tegenstandt ten bieden haeden verlaeten, onder welke prauwen ook bevonden is, de prauw van onse aff gesondene naar Saketta, die sonder twijffel door den schelmsen aldaar te samen gerotten Hoop, om gebragt off gevangen genomen sijn, ook rapporteerde gem:t Luijtenant dat de scheepen twaepen van middelborg en t voorhout den 6: deser van Coseho naar Herwaarts den steven hadden gewent ende bleeven als nog in stilte tusschen tidoor en macquian drijven, wesende den schialoup den Eendragt, bevoorens tot Coseho van Batchian g'arriveert, aldaar volgens order in besetting gelaaten, ende is ons uijt 't schrijvens vanden Commandant der voorsz: Chialoup mede komen te blijcken, dat de uijt geweeken macquianders omtrent saketta en Smola, een meenigte van groote en klijne vaartuijgen bij den anderen hadden vergadert eet. t'geene voorders op en omtrent Coseso, t zedert vertrekt vande hr gouvr en Commandeur Lobs voorgevallen is, sal bij 't rapport van den Luijtenant Cromhuijsen, hier onder aan ginsereert, kom gesien werden Rapport. batchian
October 1680: Maleije Int Casteel Orangie Rapport vant' geen op Toscho sedert gedurig aanwesen van den Luijp:t I: Cromhuijsen aldaar voorgevallen Namentlijk. — Ons Gebiedent A. s — Heer was den 11: 7ber: als uE agtbe Hr ven Cosep verseijlden, en vielen er tusschen dien tijt tot den 15 7b: niets voor, behoudens dat aan de velt schans middelburg met ijver gearbeijt is, maar op den 16 sdaegs daar aan, wierdt berigt vant voorhout dat een Chialoup van Maleijen aanquam, naar de welke tot laat inde namiddag (met loope dat nog voor amker soude comen) gewagt wirdt, dog van sulcx geen berigt van 't boort voorn:t krijgende, ben selfs ps Cano met 4 soldaeten de revier af gevaeren, om naar desselfs comste te verneemen, halff wegen de revier comende, ontmoet ons de quimelaha van gita, pr cano en even gelijke scheppers, die naar mijn gecomen was, volgens desselfs berigt om permissie te versouken dat sijn volk sijnde alphoereesen met 8 Cattimaraus gelaeden met pinang van boven mogten soeken en onse post onverhindert passiteren, als dewelke door tlossen van ons geweer, verbaest geworden sijnde, bedugt waaren off ook onse post souden konnen passeren, hier op geleth en gedagt hebbende, dat do quimela aparsent selfs naar het pinang bosch woude, gaff hem verloff met conditie dat met hem mede marcheren soude, om door dese landt bekender op gemt pinang bosch, te mogen geraken. sulcx dese quanelase van ons verstaande wonden 'er schier int eerste niet aan, den eijndelijk doen hij sag dat niet anders wesen konde, het toe stondt, sijnde alsoo met hem weder de revier en naar de velt schans op gevaeren, van waar met 6 soldaeten in geselschap van desen giltas quimelase langs de revier kant ontrent huijs alle waar bieden ander igt ijffer: bragt man tot bestetting der geweekte eenigte vergadert vande hr rapport van kom