14: Iongens zeggen het vader ons op, int fagulands. — 14. d:o zeggen het geloov op jnt tagulands. — 14: d:o zeggen de 10:e geboden in 't tagulands. — Eenige zeijden op de vraegjens voorde aankomelingen, sommige konden eenige bijbessche vraegstukjens. 15: Iongens hadden de aldegonde geleerd. — de Iongens die hier gelargeerd in lofgelaten waren, komen niet In't gebed; Egter thoonden sommige in onse presentie, dat haer voorgaende vraegstukjens niet vergeten hadden. lesen in schrijven gaet redelijck.
Op dien selfde d:o geleerd inde verschijden gedoopt. — ultimo d:o op Mananga wederom kort uijtgeleght jnde tagulandsche tale, alle de fondamenten des geloovs, ende haer vermaend hebbende tot naersligh:t, vertrocken. den 1:en april Naar tagulanda wedergekeerd, ende naer dat een dagh â twee met heren zoo vande meesters als de gemente doorgebraght hadden, zijn wij naar chiauw vertrocken. den 5:en d: 'savonds op chiruw, jn't dorp pehe gearriv:t, Naar dat seer grote Moeijten met de scheppers in bangajers gehad hadden, die naer haer eijgen opperhoofden niet luijsteren wilden, ende wij alsoo Menigmael niet sonder pericul onse visite, komen te doen. den 7en d:o de kinderen In't schooloppehe ondersoght. den 8:en d:o publijk geleerd jnde chiauwsche tald: ende daer op 't school bevonden als 'tvolgt; Jn dit school, kunnen ses de Maleijtsche tale, die mede 't geloov, vader ons, en 10:e geboden Indie voorsz: tale opgeseght hebben. 33: konnen opseggen Jnde chiausche tale, 'tvader ons Lra 18: 't geloov, 26: hebben geleerd de 10:e geboden Iutchiauws, 12: hadden de aldegonde geleerd, monder die 12: staken vier uijt: 6: Iongens kunnen de gebeden, zoo jnde Maleijtsche als chiausche talen opseggen. — den 11:en d:o sondags geleerd, ende een zoldaats vrouw gedoopt op pele. 'tgaat hier op pehe peer slegt met deschooldienst en kerk dienst, het is met geen pen te beschrijven, hoe verstroijd dat hier het volk woond, het 25:e part woond Nauwelijckx omtrent den koningh en school; seer vele wonen een uir â 3: off 4: verre vande kerk; dat de oorsake mede is van de slegten toestand jnschool inkerk, ende den koningh van chiauw hier over aangesproken zijnde, segt, geen redres te konne vinden, off het zouden vanden heer gouv:r off de Comp:s moeten komen, alsoo het schijnd dat de lieden, vande graven hunner voorouders, die zij meest jnde bosschen hebben, niet alel te trecken zijn: hier bij komt, dat den Meester op poche, de namen van elv duijvels, die zij
zij dienen, en daar zij op vertrouwen, aan Mij schriftelijk ter hand besteld heeft nevens de Namen vande duijvels priesters, benevens andere supperstitien, die zij met de andere Eijlanden gemeen hebben, in mijn vorige rapporten gealegeerd; dat te verwonderen is, In een zoo en volk, zoo lange vande papin voordesen onderrigt, ende dat uijtwendigh meer verblindschijn als die nu van nieuws tot ons uijt het Morendom inheijdendom overkomen vele leven hier ongetrouwt inpasschen weijnigh op de ordre vande Comp:e jnde saken, jnsonderh:t vanden gods dienst. den 12:en d:o op ousou de school bevonden als volgt; 7: konnen opseggen het vader ons jnt maleijts, en In't siauws 30 kinderen; 7: kinderen zeggen het geloov op, 6: hadden de gebeden geleerd, de bijbelsche vragen ten dele, ende conden omtrent de helvt off minder vande aldegonde, quamen wel 39: sterk In't school; dogh hadden ten meestendele niet geleerd; gelijk ook d oude, niet alleen haer niet g'Excerceurt hadden, maer veel vergeten. — Daar op hebbe Ick de hoofden bij een geroepen, ende haer verklaard last te hebbe vande politie omde meester wegh te nemen, van wegen haer afgoderij traagh:t jin den gods dienst, en andere faulen, die Ik haer voorstelde; za quamen zij daar op bij ons eendragtelijk, biddende dat men haer die scha niet wilde aandoen, belovende haar te zullen beteren, haar kinderen school zullen senden, inde kerk te zullen komen, bij het fort te zullen gaen vergaderen zij versogten, om Mijn oudste discipel, hendrick Mackapal gen:t, den koning van Chiauw assisterde haardrarjn; zoo hebbe Jk dan op belofte van beteringe in bekeringe Mijn oudste discipel bij provisie aldaar gelaten, ende Naar twee maenden bevonden, dat zij haer vrij gebeterd hadden, den 12:en d:o geleerd des avonds, ende met eenen een Exempe aande meesters van jnstruuren gegeven: te weten eerst vragende jnde Maleijtsche, daar naer jndechiansche tale aande discipelen, ende daerop inde chiansche tale aan alle het volk, dat In't geemeen geen maleijts verslaat den 14:en d:o op Tamacco gearriveerd, ende terstond het volk aldaar onderso die hun nu vrij beter aangesteld hadden, als voordesen, een groot getal, Jnsonderh:t onder de vrouwlieden, hadden 't geloov, 'tvader ons, en de 10:e g nevens fondamentale vraagstukjens geleerd, jnde Zangiresche tale, al mijns wetens, onder de bejaarde alhier, uijtgesondert en alleen, niet Maleijts en verstaat.