wal ophaelden en inde tijt van 6. dagen pegou aen boort kregen, en inde zuid oosterhaven ten anker quamen; voor het eylant quemun, omtrent anderhalfmyl buijten de wal, bleeff met de meeste schepen, een heel etmael ten anker leggen, inwachtende twee schepen, en het veroverde Ionk, dat dien dach naer Japan soo nu verstaen hebbe, hadde moeten opdouwen; terwijl daer gesett lagen, quam inder nacht, voor de boegh van Zirckzee een wrack van een Iank driven, die daegs te voren in ons gesicht, vande hotampoyers aen boort geclampt, en in brant gesteken was, op hetselve waren noch 19. man, die door zirck zee gebergt wierden, waeronder 4. gevangen lartars, die gelargeert, en in haer lant gebracht zin, Inpehou met de vloot geset leggende, hebbe aenstonts de heele comp. e vande luytenant barent harmensz door twee boots, met my aen lant laten setten; veel chinesen met de meeste vrouwen en kinderen, waren te lantvaert in gevlucht, eenige hielden evenwel op onse aencomst stant, waer mede in gespreck tredende, zeyde haer aen, dat daer gekomen was om te ververschen, en zoo zy genegen waren met goetheyt, mits betalende, soo veel bestiael te verschaffen, als de vloot nodigh hadde, dat haer geen leet zoude aengedaen worden, en zoo niet, dat het met gewelt halen zoude: den eersten dach, en twee drie volgende, bequamen 6: a 8. koebeesten, en soo veel verckens waer voor het hooft van de negerie, om hem gewilliger te maken met 50 spaense realen beschonck: doch alles te vergeeffs, de vrees van Coksinjas gebodt, 'twelck was ons niet te geven, te overtreden, hadde op die tyt meer vermogen by haer, als de aensienelykheyt onser krygsmacht, off wel de neutraliteyt die haer aengepresent:t wiert, waerom dan genootsaeckt was, om my niet langer door schone woorden, van ons doelwit te laten afleiden; de noch aenwesende Chinesen, met vrou ende kinderen in apprhentie te nemen, en door soldaten in haer duijvels huijs, als borgen, voor den eenen off den anderen, die door dronkenschap off anders, van syn troep quam af te dwalen, in alle zekerheijt te laten bewaren; en doen wiert het onse tyt, om met gewelt, te halen, dat door goetheijt en effectuele betalinge, van haer niet te krygen en was; waer mede dan ook zoo sterck voort voeren, dat binnen den voregen: tyt omtrent 160. stux runderbeesten, 200. bocken ende geyten, en 4. a 65. varckens, levendigh op Tayvan aenlant, tot verversinge, hebbe doen brengen, dat geen cleene blyschap, soo wel onder ziecke, als gesonde, veroorsaeckten de resterende, meest doot zynde, zyn dagelycx ryckelyk over de heele vloot
verdeelt, en opgeschaft gewerden; voor ons scheijden uijt de piscadores, belaste eerst op alle de schepen de monsteringh te doen 'twelck gedaen zynde, wiert niemant van de geheele vloot absent bevonden: soo d' E. david harthouwer, die gedestineert was, om met drie kielen tamsuy en kelangh telichten, soodanige ordres, in het aanlanden op pehou, onder zyn volck hadde doenhouden, eenige weynige Chinesen omtrent 30. a 35. , en zouden geen 80. van zyn volck doen lopen en 36. daer van doot geslagen hebben, 't welck hier voor geen stoffigheyt, maer voor een puer ongeluck, en quade toeval, gerekent wert; den 9. september op de middach, quamen weder met de heele vloot, Excepto urck, opde zuyder rhede voor het Casteel zeelandia, waer 't Jacht domburgh geset vonden, ten anker: delichte schepen belaste aenstonts voor gaets te lopen, om de Jonken eerst van daen gejaeght hebbende, met de boots en chialoupen, zoo veel soldaten ende bestiael aen lant te voeren, als mogelyck was; aenstonts vervoegde my mede, op het versoek vande gouv. r, met een schep prau aen lant: alwaer gekomen wesende, bevondt de Chinelen in het stadthuijs, en soo langs heen wel vast begraven te leggen, de straten nae het Casteel getrentheet, en ider met twee stucken voorsien; de groote huijsen in't quartier, en insonderheijt het stadts huijs, en de waegh, dienen de vijandt voor bequame sterckten tegen dit Casteel; het is verwonderens waerdigh, dewijl men geresolveert was, het quartier te verlaten, dat niet alle de huijsen in de brandt gesteken, en afgebroken wierden, waer door de vyandt dan altyt niet gesterckt, noch gespijst en zoude geworden hebben met 200000: sacken padje, over de duijsent verckens, en ander bestiael meer, neen, maer men was eenelijk te vreden, met eenige weinige geringe huyskens, benevens Comp. s timmerwerf, en velle pakhuijs door de brant te vermelen: de ervarentheyt heeft ons claerlyck betoont, dat Cocxinja door gebreck van levens middelen, allange met de zyne van honger, zoude vergaen geweest zyn, of hebben moeten vertrecken, by zoo veer hy soo grooten quantiteyt hier niet van d' onse, becomen en hadde; noch is ten naesten by de helft van zyn volck, door gebreck van eetwaren, en sieckte, hier comen te sneuvelen; verscheyde Jonken vol gewapent volcx, zyn door gebreck van hier nae China, bij de Tartar gevlucht, meer als twee geheele etmalen, in welcken tyt men noch veel hadde connenbergen off ten minsten ruyneren, is het quartier van d'onse verlaten geweest, eer de Chinesen hebben derven bestaen, daer in te trecken, en soo Coksinja doen ter tijt, volgens de bekentenis, en het seggen
van de heer gouv. r selve, in presentie van mi, de Srs Casembroot, van Iperen, en nobel, het Casteel Zeelandia hadde laten opeysschen, het selve soude hem zonder qualyk iets te bedingen, overgegeven zyn geweest; op wat voorwaerden, den lantdrost Jacobus valentyn van wien de heer Coyjett, noch gantsch geen quaet en magh hooren, het casteel provintia, op saccam, sonder daer eens geschut voor gesien, off gehoort te hebben, in handen van Cocsinja, met menigte kloecke soldaten, die aenstonts gedifarmeert, en vast gestelt wierden, overgegeven heeft, is my onbekent; dit is altijt seker, dat meest alle die soldaten, benevens de meeste politycken, en alle de predicanten (excepto domino Leonardsz:) en andere die te lande waeren, op het ernstig aenschryvens van de lantdrost, haer aen Cochuija, op saccam, overgegeven hebbende, zin gedecapiteert, en op andere manieren om het leven gebracht gewerden: de duytse vrouwen swerven noch hier en daer by zyn volck, de moyste worden van zyn officieren tot bysitten gebruijckt, een Jonge dochter van dominus hambrouck is in het vrouwenhuijs van Cocxuija; de genoemde drost heeft, uijt de naem van socsinja verscheijde brieven, soo aen d' h.r Coyjett, en raed alhier, als mede naer quelangh en Tamsuy, geschreven, en afgesonden: zynde meest van inhout, niettegenstaende protesteert niemant te willen raden, alle de Casteelen, ende sterckten, op dit eylant gelegen, op- gelycke conditien als hy bedongen heeft aen Cochuija over te leveren; op welcke, en meer andere van Cocksinjas afgesondene brieven rakende het overgeven van alles, wel diepe, ende brede vergaderinge is gehouden, en eyndelyck tot groot geluck van 's comp:s staet, en ons lieve vaderlant, met pluraliteyt van stemmen, het casteel tot den uittersten te bewaren, verstaen, en besloten; voor alle welcke goede diensten d' E: valentyn, van Cocxinja, tot een groot mandoryn gemaekt en met een goude kettingh is vereert geworden: soo haer wel Ed. het gedoente van den lantdrost, met hetselve ooge, daer het de heer gouv. r mede insiet, gelieven te bemercken, soo staet hem lichtelyk op batavia komende, noch een goude kettingh, en hoger advancement te gewerden, hierwort de overgaef van het Casteel geexcuseert om dat het van alle Ammunitie van oorloge, en verdere eet, en drinkwaren, gants onvoorsien, en destituijt was, daer het nochtans anders byde boecken te blycken comt en het also zynde, zoo en kan myn geringh verstant niet begrypen, daermen Jaren langh van Corinjas overcomst geroepen, en altijt deselve vast gestelt heeft, dat de overheyt alhier daer in niet beter voorsien en gevigileert heeft gehadt, doch hier is lichtelijck zelve zoo veel te doen geweest, dat op het andere niet eens gedacht en is gewerden: alle troins goederen