Verbael van de Heer Balthasar MalaccasWel gelegentheijt op 2 gl 20 mu benoorden de bij de oude voort goutrijdre ophir gehouden Vissersnemen daar eerst besit en maken een vleer geworden vande moorse grote vaert na derwaerts Tot een begin notere eerst dat dit malacca is gelegen — op 2: graden 20: minuten benoorden de linie Equinoctiael op een vlakte langs de zee cant aen de west zijde — van 't vaste lant azia ongeveer 30 mijlen van de — straet sincapure die de naeste deurtocht maeckt om — aen de oost cant van 't selve vaste lant te varen tot — Europa toe sooder tot soo verre passagie konde — uijt gevonden werden sijnde bij sommige oude scribenten met schijn van waerheijt gehouden voor 't goutrijse ophir en bij eenige ooc genoemt het goude chersouesus hebbende eerst sijn begin genomen van — siamse peguse, bengalense en na bij gelegene Eijlantse vissers, die om de goede situatie van de Enge zee — welke daar is tussen 't Eijlant sumatra (bij d' oude — Taprobane genoemt) en: malacca ontrent 11: mijlen oost en west tegen over malcanderen leggende, — hun met vaertuijgen na derwaerts begeven, en — niet alleen door de schoone, maer ook vrucht bare — lants douwe aengeloekt sijnde, alleneekens daer 'tzamen daer na een grote gevoecht en een vleer gemaeckt hebben mitsgaders — stad en coninck- door verloop van tijt en toenemingh der om leggende rijsze Hooftplaets volkeren tot een grote stadt ende Coninglijke en maleijtse natien -Hooft plaetse van de moorse, en maleijtse natien— geraeckt, en toen al bevaren geworden van de specerij — Eijlanden molucca amboina en banda, gelegen in't suijden en oosten mitsgaders vande moren om de — noort, die deselve specerijen van Hier in haer lant brachten, en voorts tot in Europa wisten te doen — Comen, ja self de chinesen is te dien tijde malacca portugele oudeeren al bekent, en bij haer bevaren geweest, waer door malacca ao 1498:— linie bort raed ordinaris van Jndia — gouverneur en directeur der stad en fortresse malacca met den resorte — van dien op sijn vertrek van daer na batavia gelaten aen sijn successeur de Heer Jacob Jokisz:s pits extraordicnarij raed van Jndia omme sich daar van te kunnen dienen: seer —
ao 1509: deslants coninc tracht sich van haer 't ontlasten — sij bemaktijgen de Stadt ao. 1511 een nieuw rijek met de naem van Johor oprechtende — daer portugesen welstant en reputa sie tot mala — hun fortificatien aldaer seer gerenomeert wert, en als de portugesen, eerst oost Jndia ao 1498: ontdekten in een florisanten stant was, sulcx sij 't selve mede besochten, en bequaem comen voor malacca bevonden tot Hare Trafijke commertie, en:r dominatie van 't zuijder deel van orientie, jnvoegen sij eerst als Coopluijden daar residentie namen, en daar na bedeckteljk hun buijten de stad fortificeerden, — maer den mamethaense Coningh van 't lant tselve en hun toeleg 't sijnen nadeel bespiet hebbende — pooghde zich op hun eerste aenconste met 5 schepen onder 't gesagh van Jacob lopes sequeira ao 1509: van Haar met hun een loosen treck te speelen (die — nochtans mislueite) te ontlasten, en: bij d'andre— wiert met groten ernst na de conqueste van de stad getracht, tot soo lange. sij deselve na eenige — oorlogs exploijcten ook bemachtigden door Finerses — En: force in den Jare 1511: op 10: augusti onder — 't beleijt van d' alphonso d'alburkerke vice reij van portugaels Jndia, becomende daar in een groten schat vluchtende den coningh genaemt mahometh met den Conindx vlucht sijn meeste vassalen na de straet sincapure voornt na sincapure daar begrijpende daar op 't vaste lant sijn seden met het — bouwen van een stad, namaels gent 't rijk van Johor, ende portugesen maecten malacca tot een hooftplaetse der zuijder traffijce van Jndia, en: sedem bellium Hunner geconcipieerde conquesten sulcx in weijnich Jaren door 't frequenterent van alle de omleggende volkeren, een voor treffelijke coop stad, en: door — 't Handelen van de wapenen seer onsaghelijk — geworden is, hebbende de croone van portugael, en Hare onder horige negotianten continueel grote — rijkdom, en reputatie toegebracht sulcx in conten tijt met portugese burgers, maleijen en veelderleij — jndiaense volkeren gepopuleert wel betimmert, — gecult weert, doch successive verbetert, en vergroot geworden. —
malacca ao 1606: — gelegert 't selve en maect een accoord met den coniner. tot Johor — die met sijn broeder lant tot geworden is, bouwende daar in den beginne en Casteel — met een Hoogen tooren, op defundamenten van — 't paleijs van den verdreven Conink tegens den voet— van den bergh, die malacca heeft Hoog boven — 't waterpas, ontrent 14: roeden, welkerslaegte langs— de zee, rivier en lantcant, sij ook met pallissaden — eerst om heijnighde, en daer na bemuijrden, en — bebolwerkten van vaste harde steen, in seer goede— kalc gelecht jnvoegen deselve ten langen lesten, — een solide ruijme fortresse (hebbende den voorsz: — bergh in het midden) na de Europische wijse — hollantsen admirael meeskunstigh gelecht, geworden is, maer was noch matelief comt voor niet in 't geheel voltroken, als den Heer admirael van de Nederlantse oostjndische Compe Cornelis — matelieff de Jonge in den Jare 1606: met 11: schepen voor malacca verscheen, en 't selve met 700: — mannen blocqueerde om het met hulpe van de Johoresen te bemachtigen te dien sijnde accoort met hunnen conink gemaekt hebbende: — bij den admirael liet en hun in 't leger de twee Joherse — en volk ooc aen coningen (zijnde gebroeders) met haer volk ook — vinden, maer deeden weijnich Hulpe, echter hadden d' onse Hoope, om de stad te winnen, alsoo die reets tot Hongers noot gebracht, en ook door — siekte en sterffte seer verswakt was niet — tegenstaende dat den Capiteijn generael — den andria furtado de Mendonsa sich daar binnen — moedich ijverde tot behoudenis van de selve, — Hebbende te dien fijne, en om de fortresse des — te beter te cunnen defenderen op d' onse haar — landen, beijde de voorsteden aen de noort en — zuijt cant in brant gesteken, en ten besten — gegeven, die daar ook introken, en hun — legerde— tie schat