ende oock nevens dien ontwijffelk aenstonts aenwijsen; wat Intrest en schade de E: Comtot nog door soodanigen handel off eerder huijlingh heeft geleeden; en 't groot verschil datter Is soo Jnde deught als prijs vande cleeden die in voegen als vooren om Comptant jngecofte coopmansz gelevert werden, uE. sal hier Jegens voorwenden dat de coopln daer de de coopmonsz: tot soo hoogen prijs in Comptant te betaelen niet sullen Incoopen, dat toe nogh met cleeden, rijs &a te voldoen hebben gedaen, ende volgens dien d' E: Comps wede schadelijk, de winsten die in diervougen werden behaelt, sijn geen winsten, maer een schoone ni ende Is niet te vertrouwen dat dewijle den prijs der Coopmonsz: schoon In cleeden ende aende te voldoen noijt boven den prijs daer vooren de goederen in souratta op malaboer ende de cu cormandel om comptant werden vercocht Is gesteijgert, dat die daerom sal dalen, maer een seeckerlijk te vertrouwen den selven prijs altoos behaelen sal, alsoo van niemant anders, als v d' E: Compe soodanige waeren Als in Cooper, thin specerije Etca: connen becomen, wat winsten sijn't die d' E: Compe aende Coopmansz: geniet, als de coopln de goederen die hij weder leveren te hooger cargeeren, en de Compe aen reeckenen, d' Compe Ie bij vervolgh vande negotie in voegen tot nog gedreven geen meester van haer Capitalen, maer de coopd die met Compe ende niet met haer eijgen penningen de negotie drijven, want gelijk uE: bewust Is, dat met het ontfangen van Comps Coopmansz: door de coopln de cleeden of andere waeren niet werden gelevert, maer eerst daer naer, wanneer, ende niet te voorens met haer over den prijs verdragen wert, In uE affwesen hebbe uijtgevonden dat den wissecha jan bastiaen den langen peper om in cleeden te voldoen voor 't vertreck tot 105 Ra de bhaer gecost aenstonts tot 90 Rd de bhaer in comptant weder vercoft heeft, welcq verlies niet sij maer d' E: Compe ontwijffelijk dragen moet, ende (behoudende evenwel sijn winsten/ de goederen daer mede beswaeren, ende buijten de waerde op dringen, 't middel om sulcx te doen wert de coopljk aengewesen, ende 't vermogen in handen gegeven, door dien bij het vercoop der goederen over den prijs der cleeden niet verdraegen nog eenige monsters vertoont werd doch soo sulcx al wierde gedaen, soo Ist evenwel ondienstig, ende de schade sal haest openbaeren, wanneer alles voor Comptant ende op den voet vooren geroert sal werden ingecop want met een coopman alleen handelende, die sal niet soo licht van sijnen eijsch affstaen, dan doen sal wanneer meerder bij den anderen sijn, want yder tot vercoopen genegen, sal om sijn goederen te vercoopen, en datede contante pen: te hebben, die tot soo Civielen prijs oversetten, als hem doenelijk sal wesen, 't soude wel schijnen te vereijsschen dat den hande soo veel doenlijk met de parraus als Christenen sijnde wierden gedreven., ende alle andere voornamentlijk mooren als een listigh ende bedriegelijk volcq sijnde, daer buijten gelaten, maer mijns oordeels soo vinde de saecke op dese cust daer naer niet gestelt mou ter contrarie, dat alle goederen off coopmansz: te vercoopen ende in te coopen, behoort aengepresenteert de werden aende parruas. mooren. ende gewijven sonder onderscheijt bij den anderen sijnde, om door dat middel jalousie te voeden ende de Coopmansz tot hooger prijs, en In 't incoopen tot civielen prijs te brengen, want met paruas alleen te handelen, achte onmogelijk te sijn, onder dese omtrent, negotie eenige Jalousie te sullen voeden, als van nature (wanneer winsten connen doen geneijgt, alle verschillen seer ligt te vaeren laten, haer te vereenigen, en alles op preijs te stellen, naer haer goetduncken, sonder dat jmanden daer jegens soude derven doen, soo de gentijven, met deselve
wierden Ingelaten, meijne al mede niet bestant te sijn, om Jalousie te voeden, maer dat die geltgierigen aert, van menschen met de parruas, ende parruas met de selve om 't gewin wil, ende den handel naer haer goetduncken te bestieren mede seer licht soude vereenigen, maer vande mooren Is dat geensints te verwachten, als sijnde vijanden vande parruas, gentijven ende alle andere Natie, ende wederom de gewijven Ende voornamentlijk de parraus onversoemk vijanden vande mooren 't welck mijn consideratie sijn waerom dat alle die natien In alles behoorden Ingelaten, ende over al bij ende present te sijn, want sonder Jalousie onder de cooplk te voeden, en sonder dat geslachte achte het anders ondoenelk, sal d' E: Compe noijt jaer oogmerck bereijcken, noch die winsten genieten, die vande negotie te verwachten sijn, weijniger ontdecken, waer in en door wat middel den handel vergroot. et tot meerder soude connen uijtgestect werden, De chiancos sijnde een negotie de Comps geheel eijgen, ende waerinne niemanden behoort ingelaten te werden, weijniger eenige macht om die In te coopen, of daer in te handelen, ingewillicht, den voet daerinne tot nog gebruijckelijk, Is geensints soodanig maer ter contrarij Coopen alle die gene deselve vande duijckers op, die sonder merckeljk advance aen d' E: Compe deselve niet oversetten, souden van gevoellen zijn, om die negotie aen d' E: Compe weder eijgen te maecken, allen anderen de macht tot sulcx te benemen, ende de duijckers onder der selver macht te brengen, dat wanneer den tijt om de chancos te duijcken Is gecomen, alle die de duijckers dagelijk opdoocken, door d' E: Compe opgecost, ende nevens de levering betaelt, wierden, waer door sal connen geweten worden wat quantitijt dagelijk wert aengebracht, allen anderen top coopen verhindert, ende dat de duijckers niet langer duijcken dan gebruijckelijk is, off te veel aenbrengende het duijcken gestaect, ende dat met eenen de gesorteerde niet hooger als tot 5 a 6: fa ende de cabessa tot 7 â 8 fa 't coor te costen sal comen. — 't sal wel meerder moeijten als present sijn, maer daer toe soude den tolcq matthias off Imand anders werden gebruijct, die de selve ontfingh betalende quartiteijt dagedt opbraghte, ende alle weecken bij tellingh overleverden ende Jnde aerde begraven wierden. de Cleijne cabessen bariga ende gee die nu de Coopl de duijckers wel uijt schieten, off tot minder prijs betaelen, ende egter d' E: Compe Elcx voor 't sijnen overleveren, 't geen de sorteringe seer doet verminderen, soude dan connen uijtgeschooten, ende de cleijne Cabeste die de maet niet volcomen bereijcken voor boriga, soo mede de cleijne bariga voor pee, ende de cleijne pee niet aengenomen, maer verworpen werden, 't geen In tegendeel de sorteringe merckelijk soude vermeerderen, ende oorsaecke geven dat d' E: Compe Jnt vercoopen die tot hooger prijs als jegenwoordig soude connen stellen, tweeder hande sorteringe sijn tot nog geobserveert, te weten gesorteerde en Cabesse, mijn gevoellen Is, — sulcx nae deeligh voor d'E: Compe ende dat Cabesse behoorden naergelaten, ende niet als gesorteerde te sijn, die daer door inde quantiteijt soo merckelijk souden verbeeceren, dat den prijs der selver diermaeten accresseeren ende d' Compe een meerder gewin aenbrengen soude. als bij die sorteringe apart, Ende d'een hooger als d'ander vercoopende jegenwoordigh doet want uijt de gesorteerde geen soo grooten quantiteijt, als met merckelijcken verhinderingh vande selve gesepareert connen werden, dat de advance daer door soude excederen de winste die den gesorteerde als dan sullen behaelen, dog hier inne moet affgewacht werden het goetvinden van d' E: hr Admirael, doch soo sijn Ede mochte verstaen bij beijde
sorteeringe te continueeren, soo sal nootsaeckelijk naeuw reguart genomen moeten werden dat yder sorteeringh sijn volcomen eijsch en moet heeft, ende de cooplk niet toegelaten de cabersen die wat groot, of wat boven de maet sijn: uijt te schuten tot cabesse, en een cleijne daer tegen weder te leggen, die bij meeting niet meer als een bariga behaelen can, gelijk sij tot nog hebben getractiseert, laetende Inde gecorteerde alle de cleijne cabesse, die niet off Immers niet meer als de maet bereijcken connen, soo mede met de bariga en goee, sulcx dat door haerer baetsught die beijde sorteeringe bedorven werden, twelcq vastelijk te vertrouwen is, de oorsaecke te sijn de chancos in bengale tot soo Cwilen prijs sijn gedaelt, de chiancos die 't volck van Jan Cerrea in sijn affweren hebbe gelevert, in minderingh van die geen die d' Compe al voor een Jaer en dogh hem heeft betaelt, hebben die soo slecht gevonden, soo wel de cabesse als de gesorteerde, dat geensints conde passeeren, sijnde de cabesse onder de gesorteerde niet meer als groote barig de bariga maer groote pee, ende de pee voor 't meerendeel soo cleijn dat de coopl die naer den ontfangh uijtgeschooten en In zee wurpen, onder de cabesse was jegens de groot cabesse soo veel barigja gemengt dat de coopln die niet begeerden aen te nemen behalven dat soo hebben nog ondervonden dat vande 608¾ coor cabesse, ende 1410 coor gecorteerde die den voorsz: Jan correa aende compe vercost tgelt voor ontfangen. ende noch 106 rs voor Intrest van 't gelt dat op die hoorens soude geanticipeert sijn genoote heeft, niet meerder in voorraet Is bevonden als 994 coor gesorteerde ende ongevaer 250 coor cabesse, sulcx den selven correa d' E: compe heeft vercocht en 't gelt voor ontfangen, 't welck hij niet vermogens noch onder sijn macht hadden, 't geen dienstigh hebben geacht alhier aen te roeren, om ten voordeelen van d' E: Compe te connen emploijeeren, soo den selven corre present ware geweest sulcx was noijt ontdeckt, ende sal ontwijstelijk oock nog trachten uE te doen gelooven op een andere plaets begraven leggen, sijn volcq onbekent, alles wat hij tot verchooninge sal willen voor wenden, sullen t eenemael versierselen ende loutere leugen talen sijn, daer't den selven geensints aen gebreect maer boven de deught van vervult, wanneer sij voet aen lant setten, ende dan aenstont aenwijsinge der selver begeert wiert, soo salmen sijn bedrog haestedk ontdecken maer hem tijt gevende sal die aenstonts op coopen bij dach en nacht bij een versamelen ende tot een teecken als off vromedk gehandelt hadden, leveren, 't welck sijn volck al hebben getracht te doen, maer alsoo sulcx ontdeckten, wierden daer door verhindert. — alle de coopln onder de welcke eenige Chiancos sijn, hebbe ontboden gehadt, om die voor d' E: Compe te copen, werdende 't getal dat onder de gemeente souden sijn begroot op 1 baier coor, maer conden deselve niet bewegen voor 6 fa de gesorteerde ende en de Cabesse aft te staen, wat debvoiren ooc aenwenden, bij welcke occasie ooc van de selve Coopl hebben onderstaen geen Chiancos onder haer te berusten die Jan Corre toebehoorden, waer op al mede reguart genomen moet werden: de 789 coor die den Coopman nijhooff uE: per transport, als restant der doenmaers geslooten boecken heeft aengereeckent werden nergens gevonden, off van Jmand aengeweren, en soo de memorie mij niet faegeert, soo vertrouwe verstaen te hebben, die mede onder bewaringe van Jan corre uE: sijn aengewesen te berusten, sulcx sijnde, soo soude den selven verplicht sijn te leveren noch over de 1550 coor soo gesorteerde als Cabesse, om de vuijle misleydinge van Jan Cerre tot voordeel van d Compe te laten gedijen, soude mijn gevoelen sijn, hem aen te bieden de penning