frans manoel ende veel meer andere als naer Malacca vertrocken, welck al buijten Atchijn om quamen, In tijt dat wegen t' Goet seijlven tot haar geluck escapeerden, gaande alle op de hoogte van 4½ Graden in plaetse van 7½ waar bij zijn Exa sien mach hoe Groot d'erreuren geweest sijn, alle geprocedeert deurde besteck caerten, daar de landen en coursen qualijck Ingeleijt sijn, ende de compassen niet behoorlk beslagen, noch gestreecken, gelijck in soodanige plaetsen vereijst, oock de cleijne kennisse ende wetenschap die de stierluijden inde const vande navigatie hebben, haar meer fonderende te navigeeren naar de winden ende tijt als naer de fondamentale regelen van geseijde wetenschap, Sijn Exe Sie, hoe Groot d'inconvenienten en perijckelen sijn die daar uijt relulteeren van t' verlies van zoo veele Jachten deur gebreck van reformatie ende de stierluijden, Pedro Bertolla welck sijn maijt met het stiermans ampt en Cosmographo Maijor van desen stateert, heeft geen octroij getrocken, om d'enarenren (bij hem geappoincteert) te amendeeren, hebbe van hem verstaan dat wegen de Groote Abiliteijt die hij heef het selve wel perfect doen zal, gelijck hij met Goeden ijver gedaan heeft de plaetsen die bevaren heeft, waar aff in zijn vodeer de patroonen sijn, welck in toecomende tijt indruck sal laten gaan, zijnde een open wech waar naer haar met meerder seeckerl. hebben te reguleeren, welck tot groot effect, ende nut van desen staet wesen zal: sive vanden vice roij van den 26en septembr aen Anto No: 5: sVir Pinta de fonseca, Capn Generael  vande Zuijder quartieren— Etc: in Malacca: Tracteert, hoe den Vice roij (als voorges gedetermineert is Gallioenen inde Baij van Gode te houden, ende daer (tot bewaernisse van de selve) te laten cruijssen, om het aencomende vaertuijgh te verseeckeren alsoo de Nederlanders op t' selve (buijten alle twijffel langs de cust passeeren sullen, Ordonneert het verwachte vaertuijch vande Zuijtharen coursrecht opde Baeij van Goa aen te setten, sonder aendoen van eenige forten ofte plaetsen lancx de custe, ende soo bij nachte connen comen, soo niet dan te beter wesen, om d'onse haar vijant t'abuseeren:/ recommandeert geere
zijne heeren de voorstaen is Copie van onsen Jongsten V E E: den 27:e passado. van hier p.:r via daleppo, toegesonden, t' sedert en is onsen tolcq uijt het met de geprocureerde Commandementen alhier noch niet verscheenen: nochte op dato tijdinge becomen. van t'arrivement onser scheepen van batavo voor Camron, nu seijnden hier nevens naer Camron hondert stucx soo baelen als bocx:s rouwe Recommandeert oock het volck ende slaven die in de twee Galleijen gaan, als wel ende het principael mener van d'selve, Belastende haar al te samen Nipe (dat een spetie als arack is) gegeven worde, welck conform sijn zeggen, het volck daer zeer van noode is, om haar te verlichten van de periculeuse siecten die haer daar over comen, bevelende de sorge daer van eenich persoon daarmen opmach vertrouwen, sonder sulcx opde Officieren van Coninck te laten staen, de welcke seeckerlijck (wegen hare vergetentheijt, ende ambitie,) de selve sullen versuijmen, ende laten sterven; sive van Gouzalo Pinto de Fonzeca vanden N: 6: WE18en Septembr aen voorn Ant Pinto de fonseca Capn Generael:/ Tracteert, den tijt soodanich loopt, dat met prudentie dienen gearmeert te gaen, om de Incontres te resisteeren, Exempel hebbende aen zijn Maijt welck present provintien en steeden verliest en in sodanige necessiteijt bevindt dat zijn onderlaten met oneijndelijcke tribuijten beswaert, welck alhoe wel daer over roepen en clagen, worden daaromme geen commedien, feesten, ende andere vreuchden ( tot vermaeck van t' leven) achtergelaten, verwachtende het radt der fortuijne keeren mach, Men verhoopt seeckelijck datter treuos met de Nederlanders voor lange Jaeren geslooten zullen werden, ende t'gene men boven al desireert, Is de ruine van d'uijtuelse lique vande Septentriael provintien, en datter meer concordie ende eenicheijt onder de Catholijcke princen wesen mach als men siet, want men affirmeert dat den Christianissimo hem nieten contenteert neutrael te wesen in dese alteratien met duijtslant, dat Godt anders geve:/ N: 7: Missive van meer Gem:t: gonsalo Pinto vanden 17en Septembr aen Anto Pinto voornoemt:/ Tracteert, dat de tijdinge van t'rijcke van weijnich vreucht ende lust sijn, want fernabocq noch niet weder gerestaureert is, ende Maestricht ende andere plaetsen inde Nederlanden verlooren, ende Spanjen geconstringeert de rebelle provintien te bidden treuos (seer afronteur voor Spangnien) t'accepteeren, volgens haar advijsen vreesen den Magol wegen de quade wille t' haerwaarts
waerts, hebbende het rijcke van Milique gewonnen, ende hem prepareert om dat van dialcao: t' Incorporeeren, Den Vice roij laet vni, damao: ende andere plaetsen om de Noort reformeeren en provideeren, waar toe don frane de Mauro opsiender vande goederen, en Gouzalossito gebruijct ende geen 20 dagen sullen tereeren om te vertrecken:/ Groot leet wesen hebben d' Inwoonders met de tijdinge welck voorleden Jaer de targatten (van China comende) gebeurt is, ende in t' particulier Gonsalo Pinto, de welcke hoe wel daardicht bij was de distructie niet heeft connen helpen, ende t'gene meest voelen, Is dat men daar geen remedien tegen en ordonneert, en zijn Maijt geen macht heeft om inde oriente gewesten te sustenteeren t'gene sijn revelle onderdanen doen, waar door de vreede (met Engelant gemaect te prijsen is met sonderlinge begeerte tot treuos met de Nederlanden, diennen affirmeert wel tot effect sal coomen:/ pangnien is van gelt t'eenemael uijtgeput, gaande al naer hooghduijtslant, welck noch niet en helpt, het Imperiaele leger, ende dat vande legue blijft, noch opde been, Inden slach vande 16en Novembr 1633 bleeff dat vande ligue geadvantagieert, ende den doot vanden Coninck van Sweeden in Madrill ende Lisboa seer gefesteert, Vranckrijck favoriseert de ligue, ende spangnien sustenteert den keijser, Den koninck van Poolen is overleeden— welck den keijser voelen zal:/ N:o 8: Missive uijt lisboa van Manoel de Carvalha vande 25en meert ao 1631: aen Anto Pinto voorn: Tractaet, dat geen ampel nieuws uijt t' rijcke relateert, om dat alle beclaechlijck, ende medelijdende zijn, wegen het weijnich podeer die t' rijcke van Poortugael heeft, deur de veel lastige veranderingen diement selve aendoet, Is tot sodanigen Staet, gecoomen, dat ao 1630: en 31: den honger soodanich geweest is, dat men een alquer terwe (sijnde seeckere maten van 12 lb) voor ses testumen (ofte 4½ Guldens) heeft moeten coopen, ende tegenwoordich het verlies van farnabocq (dat de Nederlanders gewonnen hebben, soo geheel in zijn deffentie, ende ons verseeckeringh dat het een beclaechlijcke saecke is, ende de plaetse soo wondelick, alster een in Bersclien ende om die wederomme te restaureeren, gaande duigen soo vreemt, dat van noode sal weesen ien 8d1