Souratta Goede vrunden No. 29 aan den directeur Gelmer Vosburgh, en den raad Na dat wij uE: den 26' Julij en den 11' septembr verleeden apart aanden directeur hebben gesz:, zijn ons van uE: weder toegebragt, vier stx: brieven, gedatt 16en Junij 5: Julij, 21e octobr, met een appendicx van 30 do, en den laatsten van 28en decembr, alhier tot jaffanapatnam, verselt met de bijlaagen, door registers aangewesen, waar uijt ons is gebleeken, hoe den dienst vand' Ecompe in veele verandering ten quaaden, en goeden voorgevallen, waargenomen was geworden, oock dat de gecommitts st van ommen en van reck uijt agra vertrocken, en gereijst waaren, om verder uijt te voeren den last die wij deselve, soo bij Commissie, als instructien aanbevolen— hebben, van gelijcken hebben wij geleesen, de brieven die deselve aan uE: en uE aan haar gesz: hadden, uE: bij desen ordonnerende te doen nakoomen en agtervolgen soodaanige ordres en bestellingen als zij luijden uijt kragte van haare Commissie, soo wel in agra, als op andere Comptoiren daar sij sullen geweest zijn— gestelt off gegeven hebben, en sulcx tot onse overcomste, off nader last, derhalven staat maackende, dat zij het comptoir amedalath, voor den ontvang deses, al sullen hebben gevisiteert, en wij ons volcomen vergenoegt, en voldaan houdende, over der tselver Conduite, en getrouwen dienst, betoont, jn soo uijtnemende swaaren werck, en Commissie soo veel haat en afgunst onderworpen zijnde, soo hebben wij goet gevonden, den persoon van adriaan van ommen te vereeren met de qualiteijt van oppercoopman, en tweede vande souratse directie, derhalven uE. gelastende — aanstonts, door Expresse loopers, den selven van ommen kennisse te geven, van dese onse dispositie, ten eijnde hij soo spoedigh, als mogeljk zij, tot souratta overkomende, als— No 23
als hoovd administrateur, d'effecten vand'Ecompes overnemende, dien dienst magh waarnemen, en om deselve reedenen, en het contentement dat wij ontvangen hebben, in den dienst vand' E comps, is den onderCoopman mattheus van heck, in desen toegewa de qualiteijt van coopman, en gestelt tot opperhoort van het comptoir tot amed-abath, waar toe uE: ordre in behoorljke forma almede aanstonts sullen laaten afgaan, schoon zij al van dat comptr vertrocken waaren off niet, en sulcx bezijden desen jngeslooten brieff, aan haar luijden gesz:, door dese ordre sal den coopman Joan vanden bergh gewaar werden, wij desselvs versoeck, voolmaal aan ons gedaan, om als tweede bevestigt te mogen werden niet hebben konnen accordeeren, maar dat wij reden hebben, wegen die bevinding anders te disponneeren tot onse personeelen overcomst, gelijk wij oock reden hebben — van den dienst als secretaris der directie t' excuseeren den boekhouder dirck debuson, die uE: gelast werd buijten emploij, aldaar te houden, tot nader ordre en dat ampt weder provisioneel te doen bedienen, door Een neerstigh en bequaam dienaar aldaar tegenwoordigh Wij hebben gesien, uE: aldaar verlost, en om over Ceijlon na het vaderland te vertrecken, veroorlopt hadden, den ondercoopman rattingh, geweest zijnde opperhoovt over het comptoir amed-abath, en dat op een tijt, als onse gecommitteerde dat comptr stonden te visiteeren, en den selven benoodigden om redenen te geven, hoedanigh den dienst van d' Ecompe aldaer was waargenomen, maar aangemerckt wij voormaals niet en hebben konnen goetvinden d' ordres bekent te maacken, die wij aan onse gecommitteerdens gelast hadden, intijt en wijlen, uijt te voeren, als wanneer tot sulcx den tijt bequaam was, soo soude het wel konnen zijn, uE: van onse jntentie onkundigh, dierwegen geen reflexie — hadden konnen maaken, om welck in het toecomende te verhoeden, en wij in ons goet voornemen niet ende mogten werden gediverteert, soo werden uE: bij desen geboden, geen dienaaren van d' Ecompe, onder de directie van souratta bescheijden, tot adsistenten in Cluijs, van daar na elders te doen off laaten vertrecken, als op verkreegen verloff, het welcq, aan ons sal moeten werden versoght — wij hebben soo uijt uE: brieff na 't vaderlt gesz: als uijt een particulier aan ons afgesonden gesien, d' overcomst aldaar, van den oppercoopm: en jndependenten fiscaal over de geheele directie van Souratta, den hr pieter van helfdingen, die onse hren mrs— expres hadden uijtgesonden, gelijk soodanigh mede over andere — gouvernementen en directien gedaan is, en sulcx om veele en seer gewightige redenen, waar onder buijten twijffel al mede begrepen is, de kennisse die haar Ede ho: agtb: becomen hadden, hoe weijnigh de gestelde fiscaals g'aght wierden, en bij de gouvernr en directeurs gemaintineerd, deselve hadden konnen verhinderen, niet alleen de fraude, maar oock den verbooden particulieren handel, soo mede de ongequalificeerde, maar g'usurpeerde maght en authoriteijt die de gouvernr, directrs, en mindere opperhoovden, haar selven hadden aangematight, om als uijt een volle magt, alles te doen en te laaten, wat haar belaagden, gebruijckende veel tijts de leeden vanden raad, tot deckmantels van haar ongeoorloofde directien, en Conduiten, daar door verkrijgende gelegentht, om sonder weten van andere eerljk dienaaren, met de coopluijden te morssen, en door de maackelaars de goederen veel hooger te doen vercoopen, als men die d' E. compe goed dede, belastende den jncoop niet meerder gelt, als daar voor was uijtgegeven die voordeelen d' Ecompe ontreckende, waar bij gevoegdt den swaaren particulieren en verbooden handel, en dat men de scheepen van d' Ecompe, met de beste Coopmansz: afladende 's Comps eijgen gegagieerde dienaaren den g'octroijeerden handel, d' Ecompe ontroopt, en onder haar luijden verdeelt, en overgebragt hebbende, het geschaapen stont, de totale ruine vande generale Compe toe te brengen, invoegen onse hr en mrs door het senden van persoonen, niet dependent zijnde, aan arbitraire maght, en dispositie vande gouvernr directr &a voornamentlijk hebben b'oogt, door deselve te ontvangen perfecte kennisse, en rapport hoedanigh het met haar Edle hoogh agtbaare saacken, negotie, en comportementen der dienaaren gestelt, en gelegen is, ten eijnde die soo confiderabel officieren buijten vreese voor de haat en affginst der bediende, ter plaatse haarder jurisdictie alles met vrijer harten souden mogen doorsoecken, aanwijsen en doen verbeeteren, soo volgt daar uijt, dat uE aldaar omtrent en den heer jndependent fiscaal pr van helfdingen, schuldigh wij sijn
sijn, alles t' observeeren, wat dienen kan, om d' intentie vande generl Compe daar omtrent genoegh te doen, den selven bejegenende met minnelijcke openhartigheijt, omtrent alles wat den diens van d' Ecompe inde directie van souratta, magh aangaan, en gemerckt veelmaal gebeurt dat de brieven, niet altijt alles vervatten, watter gedaan is, ook wel daar inne verschillen, en dat men de menschen op de getuijgenisse, die sij selver van haar eijgen getrouwight afgeven, niet volkomentlijk magh gelooven, soo deselve onderwijlen door haar actien aanleijdingh geven, aander selven opreghtight te doen twijffelen, soo sal het tegenwoordigh voor al nodigh wesen soodanigh te leeven ende directie over 's Comps negotie jn dier voegen te beleggen dat een jder, en voornamen de jndependente fiscaals alle suspitien, en agter dencken mogen affleggen, en sij aan onse hr en mr als eerliijcke luijden mogen overschrijven— en haar Edele hoogh agtb: verseeckeren den dienst vande generl Compe, opregtelijk werd nagekomen, want als wij reflexie maacken, op den gepasseerden, en de mogelijckht der gevallen voorden toekomenden tijt, wel mogen staat maaken, dat de welvaart vande generl Compe en herstelling der vervallene negotie niet en sal konnen werden — bewaart, als door ongewoone middelen, te weten, soo sigh ijmant der bediende vande generl Compe, in sijnen opgeleijden dienst, moetwilligh soodanigh quam te dragen dat men daar uijt, niet anders dan quaat vermoeden, ontrent zijn administratie, en directie konde opratten, waar in den selven bleev volharden, niet tegenstaande de heeren Jndependente fiscaals, naar behooren, en modestie, sodanige argenisse in den raad 't zij bij geschrifte, ofte niet monde had aangeweesen, den selven sonder aansien van persoonen, aangesien, gehandelt, uijt den dienst gelargeert, en na het vaderland gesonden sal werden, want soo de verdaghte conduite der bedieninge getragt soude werden te justificeren door pretexten, als off het veranderen van die quaade — gewoonte soude strijden, tegen het respect, maght, en authoriteijt van sijn verkreegen, ampt, soo en gelooven wij niet het oijt de meening vande gener Compe geweest zij, aan jmant van haar dienaaren te geven een maght, off respect, het welck tot haar Ede hoogh agtbaare nadeel, en schaade soude moeten strecken, wat ons belangt, wij sullen bij voorval, het Contrarie doen blijcken, nu maaken wij Een Consequentie, dat Een getrouw, en eerlk man, noijt met opset jets doen off laten sal, waar door ijmant hem soude met reden verdencken jets anders t' beoogen, dan hij de menschen traght wijs te maacken, dogh soo hij anders doet, men daar uijt moet vast stellen, hij zijn suspecte actien, alleen Continueert om te bedriegen, soo nu sulcx voorvalt in persoonen, aan wie inden dienst vande generle Compe soo swaare capitaalen, en rijckdommen zijn vertrouwt, mitsgaders de maght gegeven, die penn: en goederen te verhandelen, en dat god betert, gebleeken is, wat groote schaade d'E: compe bij ontrouwen handel, toegebragt kan werden, van gelijcken wat groote occagie deselve hebben, om door mooren en reijdenen, de dingen soo geheijm te beleggen, dat wat moeijten, en debvoiren ook werden aangewent, de quaat doenders niet konnen werden overtuijght, en na reghten gestraft soo en kan tot gerustheijt vande generl compe, niet anders werden bedaght, dan soodanige — dienaaren, die haar selven verdagt maaken, als onbequaame en schaadeljk te Casseeren, en na Europa versenden, wij hebben den E vosburgh, om de lange dienst, kennisse van negotie, en med de mooren om te gaan, als andere redenen, de directie van souratta, bij Commissie opgedragen oock doorgaans ons genoegen getoont, wegen de wijse en manieren bij den selven gehouden, soo veel ons bij de — publijcque papieren te blijcken quam, nu verwaghten wij van den selven bij overcomst vanden jndependenten fiscaal aan den selven soodanigen Communicatie — openingh van de negotie, respect en hulpen doen, en doen doen sal, als den diensten jntentie van onse hr mrs vereijst Als wij de vaste Cust van Jndia aamercken, soo van wegen de gelijckheijt en over Eenkomst, die men vind inden handel de Coopmansz:, en veel andere dingen soo schijnt het, dat Een en deselve ordre tot alle hoogh