Van Amboina, onder dato 3:en Meij. 1675. — reijs, Doch jegens de middagh aff, en wamen aende negorij tolseij geadvanceert zijnde lieten, wij d' orembaij van manipa daer aen leggen, om d' orangkaijen van gemelte negorie, gelijck de bovenstaende — aen te zeggen zij tot ons Inde Bogt van hatuwe Comen zoude &a des avonts quamen wij gesamentljk In de bogt van hatuwe voor assina hoe ten ancker Donderdagh 18en do desen dagh zijn d'orangkaijen van d' omleggende negorijen d' Een nae d'ander successive, bij ons verscheenen, de welcke, na dat zij met een dronck arrack &a na tijts gelegentheijt getracteert waren en een gemeen Discoursje gehouden hadden, aengesegt is tegens morgen ochtent hier te verschijnen, om 'tsamen te Pitscharen, ende Civile questien aff te handelen— soo 'er eenige onder haer lieden off onder hoorigen mogten zijn /. — Tegens den avont zonden wij de Gilalo vand' Christenen op 't Eijlant Bonoa voor uijt naer de bogt van poas en tahala, om de afgeroepene alfoeresen van onse ver schijninge aldaer aen strant te verwittigen, en onse komst te doen afwachten. — Vrijdagh. 19:en do 's morgens vervoegden ons nevens alle d' orangkaijen van de presente Corcorren en die van dese Bocht uijt de negorien Hatuwe, lissebatte, Saleman, sawaij en Bessi, mitsgaders den Orangkaij en touas van de negorijen tolseij ter strant van assina hoe onder de Saboa off nieuws op geslagen loots, alwaer neder gezeten zijnde, wierden de gien, die hun voor orangkaijen vande negorije hatuwe uijtgaven gevraegt waerom zij den ouden moessaman van zijn orangkaijs plaets verstooten, en hun selven verheven hadde.
Van Amboina, onder dato 3:e meij. 1675. — hadden, hier op antwoorden de latoes loemassorij makatita en loema oloet, Dat voorsz: moessaman niet verstooten off verjaigt, maer door zijn hoogen onder dom zeer gemelijck en niet geseggelijck, mitsgaders als pruijllende uijt de negorie geweken was woonende zijn vrouw: en kinderen noch op hatuwe gelijck zij verder verclaeren hij den regten orangkaij niet is, maer om dat hij de maleijtse spraek kundigh was, heeft de negorie hem bij d'eene en andere gelegent heden, gebruijckt, en waer door hij oock in aensien is gecomen /. — waer op haer wijders voorgehouden is, off se wel wisten onder wie zij stonden, en dat een knegt zonder voorweten van zijn Hr niets van belangh doen mach, hier op dienden zij voor antwoort, wel te weten, datse— onder d' E: Comp: stonden, En dierhalven zonder Communicatie en licentie vand' E H:r Gouverneur — in Amboina, als uijt naem van d: E: Comp. regeerende niemant mochten de gradeeren off verheffen, Doch om dat d' Hr Gouverneur dit jaer zelfs de visite— niet en dede waerense genegen, om haer zaeck zijn antwoort voor te stellen, 't welck hun gerecommandt wert, mits dat sulcx geschiede, ten overstaen van voorsz: moessaman, ten Eijnde de zaeke beter mach werden gedecideert /. — De Negorijen Saebij en Bessij waeren in oneenigheden geraeckt over zeker geschil, van totoria off bruijt schat, 't geen de negorie, gantsch niet aengingh Doch waer over zij bij nae tot hand gemeenschap— waren uijt gespat, nae welckers oorsprongh Dan Gevraegt zijnde wierd bevonden en berigt gegeven, Hoe.
Van Amboina, onder dato 3:en Meij. 1675. hoe zeker jnwoonder vande negorie bessij genaemt lassij Eroe eenige jaaren geleden totoria off bruijdschap aen eenen kaije van saebaij gegeven had, om des selfs — Dochter hoeapaloe genaemt, volgens voorgeven van do kaije ten wijve te nemen, Doch na verloop van geruijmen tijt, had den radja van Bessij voorschreven Hoeapaloe, aen eenen taloeloeka van Caebaij finalijck vercogt, voorgeven. dat hoeapaloe hem van zijn vaders wegen volgens Erffe nisse als slavin Competeer. gelijck zijn orangtouas — 'tselve Confirmeeren, de wijle Caje do dochter niet in egt, maer daer buijten en bij een slavin van radja besseijs vader verweckt, en dierhalven de Totoria buijten regt van pretentie aenvaerd had, 't welcq voorsz. lassij Croe abusivelijck begreep meenende dat kaije zijn Dochter hoeapoela aen taloeloeka, voor noempt hadde uijt gehuwt, oversulcx was D:o Lassij Erve — met zijn gantsch geslagte p:r orembaij naer Sawarij gevaren, en wilde zijn Bruijd, ofte de gegeven totoria weder hebben, maer de negorie Sawaij, stelde haer daer tegen, onder welck dispuijt, wijl die van sawaij d' Orembaij van strant, en 't zelwaert wilden stooten, de voorsteven der selve apparent door d'ouderdom aenstucke) Brack, daer op Passiroe— met zijn vrienden retourneerende de zaeck wat swaer aen den Radja Bessij radja-