anderen veraghten en genougsaem beuijden en haarten, en dit heeft bij sonderljk plaats, inde grootste, want de cleijne ende gemeene soorten souden meten tijt tot ons te gewennen zijn, — maer de baatsught uijt en bedrogh en inpertinentie vande chinesen mandorijns en gesaghebbr zal altijt met voorsightigh genuijt ook met vigeur geslut en met pasientie verdragen werden. — De tartaren naer martinie schrijven verblijden haer invreemde nahie en voorwaer volgens onse ontmoetinge en bevindingh aent peckinshoff als elders zal comen de tarlaren veel beeter en naader met onse complexie te accordeeren als de chinesen, behalven dat geen stercken dranck, altoos gebruijcken, ook vermeijnen soo loos en bedriegelijk niet te zijn, en beeter op — hun woordt zoude connen gelooft werden, ja wij geloven ten waere desen tarlarischen regeringe dat onse hollandtsche natie noijt aen het peckinshoff toegank off wel light geen Voet in China aenlandt soude hebben gekreegen, daerom den Ambassadeur onder correctie voor een grondt regel soude houden, Dat voor ons met de Coxindees off andere chinesen wederom tegen de tarlaren aen te spannen noeijt moet gedaght worden, schoongenomen al eenige ongemackelijk bejegeningen mogen voercomen, maer aende tartarische cant ons dienen vast te houden, en alsoo — aent Heckinse Hoff duijsenden van esels en muijlen zijn, soo salmen dienen langsaem en met verdragh alles afte waghten ende de Esels hebben voor een nature daersij eens gestruijkelt off gevallen hebben, daer zijnse sees schouw voor, en willen die passagie noijt meer gebruijcken, De Corindees en chinesen, ons soo leelt op Tuijouan g affronseert hebben zal het geen schanden zijn vane Esels off liever van: nalus een pelilijck document te leeren/ proceduren met d' Hr Boet als ook de quellinge in Htocksieuw daer van can weijnigh geseght worden, alsoo de tartaren het bewust van saake niet en hebben gehadt, en den — Eo: singlamongh is een seer loose Vos. &a veel eerder zouden den Ambassadrs van gevoelen zijn dat terwijl de tarlaren gants geen negotianten en zijn, en alle buijten handel des chinesen soecken ee verhinderen en verbieden, dat segh jk d' E: Compe daer mede ende daer van sigh zoude connen dienen, en soot mogell waare de Coriidees op Cartarische naem off commissie d'hapanse vaart beletten, het welke d' Capanders ons niet connen imputeeren of quali. afnemen en sood' maxime der tartaren omtrent het verbieden vanden buijten handel vande chinesen wert gecontinueert, soo meijnen den chineesen handel ons wel zal comen toevloeijen, en ook op den chinesen sluijckhandel bijsonder op Japan ook nader zal connen gespeculeert werden sulx dat wij dese generl aenmerckinge, besluijsen:e noghmaals seggen (onder beeter oordeel en tot nader bevindinghe) dat vermeijnt de vrundtsz: met de tartarische regeeringe in alle manieren moet gekoestert en onderhouden werden, schoon genomen dat het g'oblineerde van zijne besendige in zijn volle leeden niet waere gevonden, Ja schoongenomen het met den handel nogh voor eerst in toecomende niet alnaer begeeren sigh wilde schicken dogh bij soo verret verte
inde Zuijderhandel quartieren als Canton, Hocksieuw, e elders tartarise opperhoof: en regenten zullen werden geseght gelt in Reck in wiert gerught, en ons ook daer naar is beright, soo is te hoopen alles wel gaen zal, ende ordre vanden keijser punct eelder zal nagecomen werden, — Nu zullen dan overtreeden tot de 5. door gepasseerde provintien en anvangh nemen van dese provisie focquien ten aensien vande schatninge aen: keijser voor een vande sleghste provintie. voert gerekendt, zijnde ook door ons heele hooge bergen gevonden met een moeijeljk— revier tot aan putckingh, omtrent hempingh en kieningh wwiert geseght het meeste papier van Jonge bamboesen off soel de middelste schellen derselver gefaorigueert wiert andersints bevonden inde sleeden niet anders als Victualje en lijff behoeften te coop, gelt de stadt Hocksieuw ook meest met diergelt. winckels is versien, alhoenael dit stocksieuw de grootste en neringhrijckste van alle die gepasseert hebben magh gestelt werden, behalven Hansieuw en Beckin ende waere schinsieuw daer bij moght vergeleeken werden, en als in de generls aenmerckinge is geseght, soo in dit Hecksieuw almede met groote Voorsleden versien, daer van Lamthaij wel de principaelsse is, alwaer den meesten handel wert gedaen, als — leggende langs de revier en best daer toegelegen, hout, zout, zijl, cattoene lijwt en papier gelooven jegenwoordigh den capitaelsten handel in Hocksieuw se wesen, ijser zouder naer maetini schrijven in dese provinsie gevonden werden, dat se gelooven is, want wij gesien hebben voorseijde ijser over de bergen draagen gelijk ook — onder onse barcken eenigh ijser tot Impingh wiert aengehaalt Het goutdraat, radix china, en aluijn, schijnt meest van Chinsieur te comen alhoewel den alijn die nu laatst door de Compe is gecoght, van: noort omtrent Hocksieuw is aengebraght, op het coper inplocke cleijne bodems het welk heel goet scheen zal nader dienen geleten bij soo verre maer uijtgevoert zal mogen werden geen zijde wert alloos in dese provintie aen Chincksieuw gewonnen, maer eenige stoffen werden in Hocksieur ^ gemaeckt het welk bij consinuatie vanden handel met de hollanders stondt te vermeerderen, De gelegentht vande Hocksieuwse reviere bij ons genoegsaem bekendt en bevaren zijnde aghtennodigh alhier wederom te verhaalen te meer bij ons aenwesen in Hocksieuw ooc daer van beright gedaen, en int daghregister te sien is, t geene vorder van desen Hocsieuwsen handel zoude mogen werden gerequireert sullen de coopl die nu eenige Jaaren hebben deselve gesequereert nader connen berighten en is buijten 'twijfsel dat dese provintie en bijsonder de steden Hocksieuw en Chinckeuw door de voor desen buijten landtsen handel gefloreert Ende haere meeste luijssen ende rijkdomme hebben becomen, gelijk ook te gelooven is, dat insonderht den Eo: singlamongh bij de hollanders en Japanse traficque schatten heeft vergaart, en datonsen handel meijn koksten mede leven en wel vaert toebrengen is blijckelijk, want groot en cleen daer van eenigsints comt te asen, soo dat gandts waerschijnelijk is de regenten in kecksieu de hollander
de hollanders niet light zullen doen vertrecken, ten zij van hoogerhant sulx wert gelast off dat in Peck in de sluijkenden handel de zijde als anders bekendt werdt gelk ook do regent niet geerne soude sien, dat wij in eenige andere plaatse in chinao comen te nestelen, het welk in Hangsieuw gebleeken is, Want naer dat de tolken ende oppermandorijn hadden getraght ende gehoopt dat woij int passeeren van Hengschieuw geen toegangh ^ ande regenten aldaer zoude gekreegen hebben, het welke den Ambassadr noghtans door middel van 2: geleijts manderijns met een secrete schenckagie te weegh heeft gebraght ende wanneer op de maellijs door den Ambassad:r aenden Tolk genko wiert gelast aenden veltht se seggen dat ingevalle door storm of onweer een hollandts schip tot Ningpo oft op de revier van kamafiu mogte comen te arriveeren, 't selve als vrunden geliefden te ontf, soo wierdt de voorsz: tolk genko seer verbaest, en vraaghde met ontstellenis aenden Ambassadr Chisalla daer op den ambassadr anderml tselve seer neerstigh wederhaalde— en hem gelast het wel te vertalen, off dat een ander tolk zoude soecken, gel. in onse daghregister Voorts is verhaalt; En alsoo den Eo: singlamongh seer intabelis, en dat het begin en fondament van:e handel in Chine voor dese in Canton door hem is besliert en geleght ook den Voortganck tot nogh in stocksieuw onder en door do Eo: is gedreven, soo zal niet ondienstigh zijn op desen Ed: wat nader te inquireeren, Den Co: singlamongh is den man van middelb:r pestur, bruijn, doncker en schrander van gesight, saght van woorden dogh haastigh en oploopent en groot van opgeven correct, net, en seer— ordensellk in zijn hoff switie en al zijn doen, verstant genoegh dogh ongewoelen meer arlistigh als wijs, en alsoo een seer grooten staatwoert daer toe veel van nooden heeft, seer baatsughlig graagh en onbeschromt tot aennemen van schenckagie, als mede het gene dese natie eijgen is, schijnt te wesen seer veranderlijk van concepten, alhoe wel den Eo: veel assuranter in zijn doen als den hoeltht bevonden welke eijgensz: wij goet gevonden— aldus te bejegen en voor eerst met alle beleeftht ons te voegen na zijn humenr soo veel als lijden en wesen can, en in veel zaake draijden ons compas naer het zijnen voorts vonden goet buijten de gedestineerde schenckagie van uEds nogh ijets te grabbel off inde lughtse smijten, en te examineren hoedanigh de selve zoude werden aengenomen ^ een en alsoo van dubieuse zake wat verseekeringh te krijgen 't welke dan met een gemeene kettingh bloetcorael en eenige cleenigheden gebrobeert zijnde bevonden dat het selve niet alleen wel wiert aengenomen, maer dat den Eo: hem niet ontsagh eenige bloet coralen te laaten versoecken onder protext dat aende eerste kettingh nogh 50. â. 60. ps quamen te mancqueeren, die het soghtse coopen, daer den Ambassadr met commun van Pr: Noobel nogh heeft geresolveert over teslappen en hem nogh een kettingh vaan 70: ps laaten presenteeren, die ook alblijdelijk onder beloften van goede speditie— der negotie wierde aengenomen, 't welk den Ambassadrs vermeijnt geen schade voorde E: Compe is geweest en in andere saacke wel huijm weder is te goetgecome, verte