Euiropeese en uijtlantse handelaers, maer gedrongen wiert die van de regeeringh te contracteeren, en aen te nemen tot hogher en swaerder prijsen als andere daer voor betaelden, en daer valt geen ver- twijffelingh, off sulcx is somwijlen al geschiet, maer als men het all nae siet en reekent, soo sal de E: Comp per t' last, een off op het meeste 1½ pagood meerder daer voor aende regeeringh als aande particulieren marckt ganghs hebben betaelt, en dat wel geheel off voor't minste halff in koopmansz: die haer te gelyk en dickwils boven de sou- ratse marckt sijn gedebiteert, daer andere vreemde handelaers contranten toe aen brengen, en daer mede den rijs voldede, de faem is hier van oock grooter als de Aede, want de excessive verhogingh off verduuringh van dat graen moet aen de onbillycke handelingh werden van de regeerngh met d' E Comp: niet toegeschreven werden, gelyck men kan vernemen soo men eens ongeveer 10 Jaeren wil te rugh sien off in den Jaere 1682. op merken wanneer den out heer — Commandeur en Commissaris Marten Huijsman hier op Candapoer present was, en een rijs contract met den gestelden hofs koopman Crutsneijk aenginck van duijsent corgies a 25 packen jeder off 833 1/3 lasten, ongeveer twee derde van de soorte Belliaae, a 9 pagodens sannegrijs het corgie off pro 10 1/5 t' last en een derde coltoer, sijnde een slegter en bruijnder soort, a 8½ pao t' corgie off 10 ½ p/o het last, en boven dien nogh too lasten van den Coopman Baba voor contant ten selven prijsen contracteerde, onaengesien do — koopman doen evenwel soo men wilde of voorgaff op Canara van een ijeder wel rijs had mogen inkopen, maer d' E: Comp: niet, waer omtrent men soude seggen dat hij boven de regeeringh cant ten opsigte van t' contant gelt hem daer voor belooft, en aen de regeeringh alleen met koopmanschappen voldaen wiert grotelycx bevoordeelt was, en nogh is het waeragtigh dat hij do. contract op verre nae niet heeft affgelevert gehad, nae uijt wijsen van ons veel gedte schrijvens do 10 Octob: anno passo aen haer ho: E: agtb: de hoghe regeringe in Jndia tot Batavia, zedert is het voor gevallen dat t' selve graen van tijdt tot tijdt seer in prijs is gesteijgert, dat men van hier ol schieten. scheijt ontrent om van opom in vneem rit den Patern idelyk den jaer gepartici versoght sijn Pit hoeff te t' rijs gem ongemeen was t' ende sou graen qualyk stadt dugten tussche him opgeraek eijnde ipal gen leggen titeyt dat door sijn tairen sagen daer moors de eenige pr bediengeen vande off thien ije sen ding de quanlocken, 60ho: 1 pacquet llem sicken, oerstont:) w ho: Edle die Coul sal igt dat'er lende mede vansij Cleeden inde segolx weder op Conffens de paap hare vlagh is een paep ende de goede5 tegesen, tot een geeft gedaen, rkt is, au pass in hier verevan onaginatte veregens t seggen en bodem de is densel ede verschenen nogeenige var beter meijnen dat ronvamenten haer nu sal ind Connen t Erige van d en: ob Couv iden, die 9. dr E:E k va
klaegde dat daer men de rijs bevorens voor 8½ a 9 pagode t' Corgie gekoght hadde ao. 1685. gedwongen was daer voor te betaelen 14 pagoden, en dat seijde men door dwingelande van de regeringh te veroorsaeken, t' welcke en de groote benoo dightheijt van rijs op Ceijlon, den Out heer Commandeur Gelmer Vosburgh des anderen jaers had bewogen sigh in persoon van Cochim mede herwaerts te begeven, en heeft doen maels ^ van de regeeringh 1000. lasten a 16½ po t' last gecontra teert en dese verklaeringe deswegen gegeven, dat d' E: Comp: daer bij in tegenstellinge van de doen presente marctgangh prijse over de 5000 rd quam te profijteeren, buijten dat oock met koopmansz: was voldaen tot seer raison able prijse en groote overwinsten, Jal dat meer is, sijn E: heeft bij missive da: 22 meert desselvigen jaers uijt dit comptoir Barsaloor nae Souratta aen d' Heer Directeur Jaques de Buquoij, en den Raet van dit contract vermaenende gesz: dat den prijs des lants dat mael niet veel minder was als 16 pago t corgie van 25 paeken, sijnde dan 36 rx t' last, gelyck niet alleen d' Souratse, mascatse, en andere inlanders maer oock de Portugeesen daer voor betaelt hadden, en dien volgens dat graen bij sijn E jeder last 5 5/8 rx. minder bedongen en betaelt was, t' welck dan soo sijnde, als het inderdaet is en den gesant met sijn bijgevoegde bij haer oude reekeningen en geschriften mede wel duijdelijck en distenct weten aen tethonen, soo vertrouwen wij uEd: ho: Agtb:, gelyck oock haer Ed: ho: Agtb: de hoghe regeeringh in Jndia tot Batavia met ons geen redenen sullen sien off vinden, dat wij dien aen gaende den Koninginne off de regeeringh van gewest en over- lastinge mogten beschuldigen, veel minder des wegen voldoeningh off satisfactie te vorderen.
Ondertusschen dat de E: Comp: nu oockt Jaeren heeft komen te missen de voordeelen die hier jaerlycx van partije vertierde koopmans nogh wierde geprofiteert, en dat het ligten en opbreeken van dit Aan den E: heer Isaac van Dielen, Commandeur wegens de Nederlandse gotrieerde ostindisecC op de Custeva N 2. 2