Heeren recommit: en heeten daar over gestelt, ende sijn nu oock al de paruas op tutucorijn ende d' 7. zeehavens weder binnen gecomen doch de papen connen oij beswaarlijck uijt het landt houden, comende nochtans geensints inde gemelte zeehavens maar schuijlen onder heijmelijcke beschermingh des landtregents die ons veel maalen belooft heeft die uijttesetten, maar sulcx is noijt gehouden, een goet succes op mallabaar sal alles tot een goet eijnde brengen; hoedanich de tutucorijnse peerlen sullen gerendeert hebben sullen tsijner tijt vernemen niet dervende Onderstaen eenigen nader incoop, dan die onder vermelt wert te doen, voor dat daar toe bij uEd. e ofte haar Ed. op batavia nader last sal gegeven sijn; op mallabaar verhoopen wij niet alleen den eijsch van peper ofte 500 @ lb voor persiate voldoen, maar datter noch quantiteijt tot vaderlants retour sal overschieten, waar van tsucces uEd. e bij den gouverneur vander meijde apparent sal connen werden overgesz ende soo godt de heere d' Concept op coetehijn, geliefde te laaten gelucken het soude een heerlijcke saacke wesen, den tix salt een en 't ander openbaren Comende tot rescribtie van't extract door uEd. e wegens de materie van Ceijlon overgesonden soo was ons aangenaam tesien uEd. e ( soo wel gefondeerde 1 opinie om liever voor eerst noch de lasten der guarnisoenen getroost te sijn, dan deselve ontijdich in te trecken, uijt soo Costelijcken conquest 'twelck uEd. e ende self den staat van't vaderlant soo veel goets schijnt te belooven, ende behoortmen wijns gevoelens (onder uEd. correctie) desaacke daar toe te disponeren om metter tijt door eijgen burgerije de steederste bewaren ende dat de soldaaten ( naet' exempel der portugesen) alleen tvelt inhouden, waar toedan, veel soude helpen soo men deselve burgerije door eerlijcke en gepermitteerde middelen de handt boot, niet alleen inden lantbouw (gelijck nu geschiet) maar jnsonderheijt in zeevaart en alle andere neringen die tot noch niemant der mooren ofte heijdenen geweijgert is, ofte oock souden connen geweijgert werden, want voorwaar het schijnt onredelijck dat onse eijgen burgers min voordeel souden trecken dan vreemdelingen, soo dat wij — niet willen twijffelen ofte uEd. e sullen tjmmeijs die aan jnlantse vrouwen getrout, ende dienvolgens als genaturaliseert sijn) gracelijck toestaen de geheele  Cust te bevaaren, tot noch heeft de burgerije godt betert meest bestaen uijt tappers, opsnappers, dronckaerts en weijnigh goede, maar het is gewisselijk dat bij meerder vrijh. t ken beter volck soude openbaren, ende die dan oock metter tijt haar vaderlant occasie hadden te vergeten de hovaerdij ende pracht in clederen is alhier oock gans nodich uijtgeroeijt waar door den minsten den meesten dickmaels naevolgende oorsaeck neempt tot quaade ofte ongeoorlofde jnventien, alle gedachten der portugesen prodigaliteijten behoorden nae uijtterste vermogen mede te werden afgeschaft ende dienvolgens het overschot van die verwaende natie vanden lande gevoert, om te eer tot de maniere van ons vaderlant te comen, gelijck wij met den Raat van Ceijlon nu lange gepractiseert hebben, op alle 'twelcke uEd. nae haar hooge wijsh. t sodanige ordre soude connen stellen als nodich gedaen off gelaaten was, ende sulcx meer als een goede regeringe van noden hadde, om lange te dueren ende gode aangenaem te sijn; het concept der lijnwaaten niet alleen op jaffenapatnam maar Oock aan dees syde des eijlants moet geensints desperaet gestelt werden, sijnde mijn opinie dat door tijt ende jndustrie, de saacke nae wensch sal te bereijcken wesen het gene ons ten principalen obsteert is de luijheijt des volcks ende verscheijdenh:t der geslachten, dat door tijt ende wysheijt moet verwonnen werden, haar Ed. e op batavia schrijven in haar jonghsten brieff van 4:o gbr possh onder anderen wij connen niet sien waarom deselve handtwercken (als schilderen en weven) op het eijlant Ceijlon niet jmmer soo wel in't werck gestelt ende jn treijn gebracht soude connen werden als jnde landen vande vast cust &. a ende dit compt met de redenen seer wel overeen, sijnde de 7 Corles die nut woest leggen, ende alleen wel 300000 zielen connen voeden met schoone revieren nae wensch en eijgenschap versien ontrent 1600 huijsgesinnen sijn op jaffenapat: present al inden arbeijt, een cloecke en wijse regeringe is — maest godt) de beste middel om meer ende meer te avanceren, ende om dit eijlant dat met soo veel bloet ende gedragen lasten gewonnen sij voor alle ongevallen voortaen te preserveren, Octe behouden; hoedanich wij de successive ordres vande Ed. e h. r gouverneur generaal ende Raaden van jndia hebben beherticht sullen de antwoorden aan haar Ed . boock de daat selfs getuijgen, wat opinie vande Ceijlonse proffijten hebben blijck in onse vorige hier in Copije bijgaende sijnde oock op den Canneel sodanigen prijs gestelt ende gehouden dat wij uEd. e ordre volcomen hebben gehoorsaemt, 64000 ponden hadden wij effen voorde ontfangh van uEd. e missive met den Oijevaer versonden, in 800 packen van 80 lb teweeten 100 packen off 8000 lb voor 1ingurla 600 packen off 48000 lb voor suratie en 100 packen off 8000 lb voor persia, hebbende nu noch tijt haar uEd. e ordre bekent te maacken, soo deselve op die plaatsen noch niet mochte wesen aangebracht ende gelieven uEdle mijelk alle sorge afteleggen, die haar Ed. e mochten hebben wegens 't vervreemden deser specerije, ende datse negens dan nae batavia ende de geordonneerde plaatsen van jndia sal vervoert werden dan voor reeck. e vande losselijk Compe te wenschen sijnde dat de nagelen sodanich in Comp. s macht verseeckert conden werden; de Consideratien die uEde dat het hebben wegens de Cassia lingua die wij hier wilde Canneel noemen sijn van sodanigen importanti seecker sij deselve de goede Ceijlonse Canneel sal beletten inde Consumtie, de uEd. e daar van mede gesz hebben, deselve groeijt seer abondant op de mallalair Coijlan en coetchijn, daarse oock in quantiteit sal te versamelen wesen, en te bewercken, de overlemininge van Coetchijn seer veel en aldermeest daar toe te meer genegen geweest sijn, die plaatsen met propere goede vasticheden contracten der mallabaren (buyten dien dovanght gans niet te achter sijn, sijnde h. r vander meijde wert benevens desen uEd. e ordre toegesonden, die nae sijn experientie daar op ovel letter sal Cassia lingna groeit op de eijllnd van batavia ongetwij aangewesen om dese nae niet behoort ulto met de eigus talen daar drije te bemachtigen 'tlandt van flores off ende ende Combava, waar op haer E verstaen van volck uijt wij meijnen dat uEd. de beste middel ons al hebben aerden mede port eecken rent oor vreede lfs ende uijten ren vern ebben tverleden jaar namentlijk dat wij om die s te doen staen, en datmen brandende deselve jaarlicx sijn; alle onse met 5 lluijg datter nu te dietreeren, tent aaro aeit
wijse ende waar nae brieven en facturen sullen werden gereguleert, der particulieren handel sal oock met alle vermogen tegengestaen ende verhindert werden, dat sich niemant met giften off gaven besoetelt off laat besoetelen, de peruse R. a sullen bij openbaar placcaat billion doen verclaaren ende verhoogen. wij uE met de aanstaende retour vloot met min dan veertich lb stamp peerlen te laaten toecomen costen op tutucorijn ont 25 a 38 gl: 1 lb en avert int verstrecken der soldijen prompt gelet op d'ordre die uEde nuen voor heen van mijn hren d' gouvern. r gener. l en Raden van jndia gegeven is; Wij hadden gedacht dat den portugese retractatie met haar h: uE: meer voortganck soude hebben gehadt sulcx het waarlijck t beclagen is dat wij die ademlose vijanden niet niet wat met vigeur ende cracht mogen vervolgen 't welck de besendingh nae taijouan desen jaare niet heeft toegelaaten, soo het 'tnaaste saysoen noch geen vreede is schijnen sich alle apparentien te vertoonen, datter vrij wat goets sal uijtterechten wesen, binnen goa sitten deselve (mits onse besluijtingh des haavens) bij nae buiten alle raat slaende malcanderen doot soo wel inde kercken als op de straaten sonder justitie, jn Coetchijn leggen de soldaten tegens de burgers mede niet weijnich overhoop, godt geve dat den gouverneur vander meijde occasie becompt dese tweedracht 't onsen voordeel te gebruijcken, een der beste galioenen is by den Command. r Roothaes op sijn eerste aancomen vermelt, soo 'tselve vande een haven tot de ander ofte van mormagon naede aguades meende overtesteecken, doch was noch niet ten oorlogh geprepareert noch twee oorloghs roeij fergatten en goet getal gevangens sijn oock dien selven dacr in onse handen vervallen, soo hebben wij oock nu hoope dat den neijck van Canara ons den rijs voor Ceijlon met eijgen vaartuijch onder ons convooij sal laaten toecomen, waar mede goa niet wennielj in noot soude vervallen, sijnde naede jongsste advijsen alle eetwaeren ende insonderheijt den rijs al tot excessiven prijs opgeslagen, soo dat die natie aan allen sijden van godt de keeren swaarlijck besocht wert; bij missive dato 21. e aug. o passt.o van mijn heeren d' gouverneur gener. l ende Raaden van jndia is mij aangesz hoe het uEde gelieft heeft mijn persoon met de qualiteijt van ordinaris eraat van jndia te honoreren, ende daar nevens toegesonden extract uijt de missive dato 5. en september a. o 59 uijt uEd. e hooge vergaderingh aan haar gemelte Ed. e gesz: sijnde int selve voor mij geen cleijne vreuchde geweest tesien dat uEd. e van mijnen dienst eenich genoegen hebben gelieven te tonen, ende 't vertrouwen op de continuatie, welck vertrouwen in uEd. met godes hulpe door neerstich.:t oprechtich. t en getrouwich. t wel hoope te doen continueren; op batavia schijn ick — haar Ed. in dese en gene saacken sodanigen vergenoegen niet gegeven te hebben, als wel hadde verhoopt ende verwacht, doch heb mij 't godt loff)lichtelijk te vertroosten, dewijl mij selven met goeder — conscientie onschuldich can vinden, ende oock verseeckeren dat haar Ed. e een oor voor mij sullen hebben opengelaten; het is waarlijk onder uEd. e correctie ) geen cleijne commissie die men mij opgeleijt heeft, soo hebbe oock den wech waar door ica te wandelen hadt al vrij rouw doornick en slibberigh bevonden, en in veelen van't rechte ooghwit affgeleijt, dienvolgens niet vreemt soo ick ergens — als een mensch gestruijckelt hadt, soo datse al overgeluckich souden sijn alles soo net te passen — datter niet te seggen was, jnsonderh. t voor een Commissaris die sijn officie nae uEd. ooghwit wel betrachten sal, gelijck ick in oprechter conscientie meene en mits desen verclare gedaen te hebben, doch mij dunct eer redenen te hebben, daar over verblijt dan bedroeft te sijn, want het misnoegen dat haar E. s gelieven te nemen, is veel meer om dat ick te strengh dan te slap geweest en dit heeft de tijt soo vereijst, en is gans nootsaeckelijk en anders onmogelijk geweest, sijnde godt mijn getuijgen dat ick in alles nae mijn ende des Raats alderbeste verstant oprechtelijk gehandelt hebbe connende wel wesen dat wij elders inde practijcq der rechts geleertheijt mochten gemist maar — nochtans de justitie wel bedient ende nae onse concientie nae uE ordre voldaen hebben van hier is mij van haar EEd. e nu gelast over Cormandel ende malacka nae batavia te keeren hebbende mij goedichlijck vande visite der Comptoiren suratte en bengale ontslagen, godt geve dat op Cormandel ende malacka alles sodanich mach gestelt vinden als ick verhoope om voor rd. e aanstaende haar Ed. e op batavia raport te doen ende de Clessie te nemen, die uEd. mij hebben gelieven te geven, en waar voor ick soo lange mij godt de keere belieft crachten ende verstant te geven met getrouwe diensten sal danckbaer sijn, gelijck mij betaamt als Eyckeoff van goehs mijn keeren UEdle gehoorsamen en onderdanigen diew. r Casteel colomboadij 3.e. fe 1681 ARCRNEF.
en d' Edde Heeren gecommit: vil: teerde Bewinthebberen op des: selfs groot achtbare vergadering ts: van seventhiene Ter Camer van Amsterdam gaven den 2es ntfeste groot achtbare Hoogwijse, wel voorsienige, en: seer Bescheide EEde Heeren quiet ick mij Inden verstrecken Jare, met een der laetste Retour boa denis van dien tijd, namelijck sfluijt schip de voglezang, op 16:e Janua: uijt Batta, verstoute aen uEEd:s te deduceren, Raeckende mijn op ontbieding en smertelijcke ontmoeting, dat verhoop k niet alleen naer 't schips behouden overcomste, met godes all vermogende hulpe, bij uEEdle wel bestelt en Lecture vergunt, maer oock eenig r mate, naervolgense Haere grootachtbre gewone discretie en Rijve Ervarentht b' aengenaemt, off tot naer der ondervinding weijnige plaetse verlent sal wesen, 't welck en uEEd:e Rechtmatig oirdeel en billijcke dispositie, voor 't Toecomende, over soodanige beclaeglijcke Handelingen Haere wel g'Intentioneerde ene oprecht Iverige dienaren, voorseecker aenmoedigen en meerder opwecken, Jae alles wat tot hun Trouschuldige plichten In uE Ed:s waerdigen dienst vereijsschende, en maer Practicabel off mogelijck is, doen Evertueren sal n Heb k dan uE Ede doenmaels Ten Principale verthoont, op Hoedanigen voorwend: sel, dat k wegens d' bij andre soo lang guseerde, en sonderling door den coopman alma misbruickte Reeckening van Poela serwa, beschuldigt, op ontboden, en te rechte betrocken, doch van mijns pertijen Idel seggen en beroeming, dat soo wel aen mij als den E: quaelberg, mijn gewesen voorsaet, Jnder tijd daer van bewijs en verantwoording soude hebben gedaen gantsch niet, maer 't contrarie ( oock conform sijn selfs eerste en affirmative verclaring voor den gouvern:r en Raed ter custe chormandel:) met twe onderscheide bevonde perticuliere Letteren van Hem alma, dato 24en. decemb: 1655 en ulto maert 1656 aen hem quaelberg alleen verschreven, ten vollen genoug gebleecken, en boven dien mede Evident gedeclareert en beweert wesende, dat 't gesach over de binne comptoiren niet en stont off beruste aenden tweden, maer wel op den Eersten persoon off 't opperhooft vande masulipatamse directie, sulcx oock niet alleen met d' Eijgen bestelling en verthoonde Intentie der Hooge Regering van Jndia tot Batta Jn verscheiden opsichte maer oock geheel claerlijck, uijt d' bijsondre meininge vanden Hr gouverneur en chormandelz raed, waer onder w' hebben gesorteert, en onder dies voornamentlijck met d' laest verliende acte van authorisatie, voor mijn navolger den E: Jaques caulier, doch oock niet minder met dees Redenen kan werden betuigt, dat den secunde off tweden noijt Eijgentlijck over eenige misslagen, abuisen, fouten, off onbetamelijched: Jn 't schrijven, voorstellen, off dirigeren der saecke, Hoewel met off besijden 't opperhooft geteeckent hadde, dan alleen 't gunt omtrent sijne gehoude boucken, g'administreerde coopmanschapp:n, off g'Exspedieerde facturen, qualijck gecom: 3Rens mitteert verhoogen. ede epareert rijs gener. l eijt sive selve hebben lpe ick— verhoopt len hebben bberig wit mijn bbe A RCn.