boeder daer aen volcht een hemel Hooge Stene berch die de geheele Oostsijde des baijs besluijt, de twee genoemde waterpassen ende derselver stercktens daer boven gelegen syjn eygentl het geheele gewelt van masquette, cunnen doorde Waterpassen het landen aen Stadt beletten en de boven Casteelen met dan uytgehougert werden, synde van alle Tanten steyle en ontoegerakelycke klippen, dit is onses oordeels soo naer als wij dese stercke haven plaetse masquette soude connen beschrijven, en is ons leet dat het ongeluck den teijckenaer overgecomen doort breecken van sijn rechter arm het welcke qual gemeestert ten tweedemaal most werden gebroocken) ons onset ende belet heeft, een bij nae volcomene afteeckening hier nevens te connen leveren, de schets was vanden selven geheel wel getroffen, doch met stucken soodanich aen anderen dat een ander als hij selfs beswaarlijk het soude hebben verstaan, hnj is met nuijsenb weder nae batavia, daer te vooren byde Caart maecker op de werf syn diensthadt, en waere jammer die schets niet voorts opgemaeckt en wiert wij hebben, daermede soo Crachtige denckbeelt bij ons selven van, dat wij daer u E Achtb. evenwel een levende vtooninge om de beschrijvinge te — cunnen begrijpen daer afmenen te sullen connen doen maecken, Alle de portugeese gebouwen die leggen onderde voet en schijnen dese ara bieren door alte hevigen haet tegen de Portugesen opgenomen selfs wraacke tegen de gebouwen te nemen, en almede den eenen Steen boven den anderen— niet te hebben willen laten staan, evenwel sijn daer noch overich, een kerck en Capel, en een Clooster jegenwoordich des Emanshof en eenige andere weijnige en bij naar vervallene gebouwen onder deselve sijn eenige stucken en brocken als daar Chegh abdul en hooft der Trggers in woonen, nevens andere meer die weder wat vlapt sijn anders sijn het alle als hutten ende vei moortkuijlen nochtans soo gekropt van inwoonders dat men ten hoochsten verzor wondert staat waar alle die menschen uijt soo kleijn een begrijp van daan Comen te meer de grootste helft der Stadt met Coopmanschappen gevult is, de Straaten sijn soo engh en Crom dat de Stadt wel een doolhof gelijckt en Can inde wytste straat pas een wol sack door synde de wolhan del hier crachtich in Swang en groot Godtshuijsen noch kercken noch moskeen en hebben wij van haer niet gesien, en plegen all int bysonder en over al haer godts dienst, Een Joodische kerck was daer inde Wijck der sindische en benjaansche gevangene, aende voet vant geberchte seer heerl begonnen, maer den grooten haat deser Arabieren tegen de jooden heeft den voortganck en voltoijinge daer af belett soo datten halven is blyven steecken en aldus noch gesien wert, richthuijsen en sijn daer niet geschiedende dit gemeneli. voorde wooninge vande Hr. gouverneur of hethof vanden Jman wanneer die in masquette is, in alle den tijt die wij aldaer waaren isser niets te doen geweest dan over een soldaet die in toorne sijn macker gequerst hadde, de waach is naestaen onse wooninge en geloven wij dit ien een waterpoorte geweest te sijn, bij aldien ten tijde den Portugesen tot tselvich gebruijck als nu niet en is geschickt geweest t Jaar der bouwinge staat int hooft der poorte in letter romeijs en is naer ons best omhout 1624 tere aende syde vant selvich is een afgesonderde plaats met bancken voorsien en matten beleijt, synde als een beurs of vergaders plaets der aensienelyck ste cooplieden, daermen oocq gemenel. eenige wetgeleerde en aensienel de moolhaas of meesters over de uijtlegginge vanden Alcoraan heeft die aen schoon van vscheijde gevoelens waaren echter den anderen niet haalen off twisten gelyck wij vermerckten doen ons galiel eens daer binnen brachten met groote eerbiedicheijt twee schriftgeleerde aenwees sijnde den eenen vant oude en Omers, en d'andere van Halijs geloof en gesintheijt sonder dat wij int minste in beijde haer gelaeten Londen mercken, daar lagen eenige boecken overhoop en open waer uijt het scheen jder op sijn beurt meer tot stichtinge iets las dan t wist verweckte het meest dat daer te vreffenen vaet is wel ondertwistende Cooplieden, over welcke saacken
saackken hoedanich die oocq sijn, den heer gouverneur Staende volts oordeelt en vonnis strijckt alsoo gesecht is dat sij meest alle voorheenen dwalende horden waaren schoon sommige hunne vaste dorpen en dadel plantagien hadden waer inne die bestonden, en waer geenen niet dan inden Oest en quamen, oock vebleven daer wel eenige om jonge thuijnen aen te plaaten, soo sijn daeroocq veele aensienelycke en princelycke lieden, die mede in verbont met den Eman quame en onder billicke wetten buijgen dese sijn Chegs of hoofden haerder geslachte, doch t sij uijt opvoedinge eijgene imborst ende deucht of in schijn veel rede riger, ootmoediger, sachtsinniger en gedienstiger dan de mindere tracht & in dese deuchden boven andere eenel. uijttemunten, soo oock in billicke rechtvaardige, en echter sachtsunnige bestieringe veel eer dan in aensien vant geslachte, geboorte of algemeijne verdiensten, een ongemene deucht voorwaar in desen, en waar over wij billick mogen beschaamt staan, Wanneer het voorvalt dat in dese gewesten eenich Eman of keurvorst ontbreect comende de aensienelyckste en inde Mako met aansche rechten ervarentste met den alcoran voorden dach doende vclaringe daerover nar rechten billickheyt voor alle de menichte, en plach voordesen wel te gebeuren dat die geduijrende sijn leven in mindere diensten en bewint sich in alle burgerlijcke deuchden hadt doen achten, en door een sachtsinnige en minsame bestieringe beminnen daer toe de wet van Mahometh best vestont voor soo veel de oeffeninge ende t gebruijck daer af belangde dat die sechick gemenelijk daer toe verseven wierdt, maar onlangs is't gebruyck al mede in misbruijck en gewelt vandert, toen daer namentl. een Eman in mocha wiert gecooren daerde sollicitanten wedersijts wel met den alcoran quamen, maar waeren ijder vergeselschapt met goet gevall wel gewapende tempel ruijters soo dat desen tegenwoordigen Eman aldaar het niet volgens out gebruijck doort wetbouck en bequam, maer door sijn 13000 wel gewopende crijgers met gewelt wechdroech, synde naert schijnt beter afgericht met t Swaart, dan met den alcoran te schermen, dat doch doort swaart moet worden verdedicht en staande gehouden, Int beschrijven vande haven Stadt masquette sondemen bij naer meijnen desen geheelen oordt te connen verstaan sijnde meest off1 strandt of weynich te landewaart int geheele begrip met rouwe steenen bergen bemuirt, en vande see het binnelandt als afgesneden, maar nademael men ons verseeckerde dat te landewaert in seer schoonelandt douwe vmaeckelijcke plaetse eenige staende binnewateren en levendige wellen sijn die 't landt allom ne bevochtigen en vruchtbaer maacken, bekennen wij gaerne dat het landt d'inwoonderen gelijckt, die van buijten aen te sien soo vroom noch oprecht niet en schijnen, veelmen door hun slecht gewaat en nedricheijt soo aensienelk nochte eerwaerdich als sij inder daar sijn/ T landt en tvolck dan sijn rouw van buijten goet van binnen hun gestalte is eer aende corte dan de lange Cant, doch hun gewaat doet haer van een middelbare lengte schijnen alle synde meest in cleedinge den anderen gelijck en uijt de beschrijvinge van sijn Hoocht den ouden Eman salmen een gemeen soldaat, Camelier of boer nae 't leven geschildert vinden, toen wij gehoor bequamen was sijn Hoocht den Eman met een Tulbant van fijn lijwaet voorsien met een achterafhangende slip van ontrent ¾ els, dit was echter wat ongemeens, als hebbende een goude hooft, daer andere maar gemeen sijn lywaathebben, sijn houwer hadt hij nevens sich leggen, die sij anders recht met de draachbant op de slinckerschonder hangen, de scheijde is met twee ringen een dicht aende greep, ende d'andere int midden derselver gehecht, waeraen twee eijnden des draachbants vast sijn, die den houwer waler pas houden, tgevest is met licht silver beslagen, soo mede de geheele schee ofte oock wel ten deele oft niet nae tvermogen der luijden, de klingh is breedt en recht voor rondt loopende en van gedaente als een halve slach swaart vrij swaar en niet toegevende, ende hier omme houden sij meer van onse klingen die deselve gestalte hebben, sommige en meest onder de gemeijne
gemeijnen hoop hebben seer kromme Turcxe Houwers die soo veel niet en werden geacht, sijn Hoochs tabbaart was niet anders dan als die vande geseijme man, en van licht ijder greijn, waer langs van boven naer beneden witte streepies loopen een handt breet vanden anderen, hancht als een mantel rontom en over de schouderen of als een schippers rock sonder mouwen hier onder hadt hij twee drie en meerdere rocken en eenige hembden van fijn lijwaat daer onder den met wyde lange mouwen die hem gelyck de mantel tot op de encklauwen toequamen een gordel om de middel daer een poock in stack en met dicke syde klesdraat cruijs gewijse daeraen bewoordt was, de schoenen waeren op sijn persiaens en geel, De soldaer heeft meest boven sijn houwer en poock een goede snaphaen lond roer, de aen slaat, door de veer gedwongen neder, en inde pan synde met brandende landt voorsien, welck lont dun vast, fyn en sinnel is houdende seer wel kool, en wert van boomwolle gemaackt, gemeneli is de lont met t eene eynde aent roer vast de loop is dick van yser en mondt seer naeuw, kolf cort en smal en stamper van ijserduijende niet dan aent eynde breet, int aenleggen Comt de kolf aen de wangh en duijm onder de neus richte hun ellebooch wel waterpas staendein goede gestalle en schieten seer recht, de Cruijthoorn Hancht verscheij delyck, soo mede thoorentje met laat Cruijt, sommige op de rechter sommige opde lancker sijde andere wederomme op de rugge, arme, soldaten die geen mantel en hebben vintmen veel met een eckel Cleedtie onder gedect daerover een slecht rockie, doch die sijn daer weijnich, t staat yder vrij soodanich geweer te kiesen als syjn snnelyckheyt mede brengt moetende het selvige becostigen, en waerinne sij seer eergierich sijn, soo dat men meest sinne S r. roers siet die echter alle 't op swaer sijn, weij ingehebben halve piecken, en onder die siet men daer die uijt een ijser sijn moetende ongemackelij. wesen, nademael de steel met veel dicker dan een gemeijs guardijn roede is, sy souden van Tolphaar tot den hooft hoeck van Rasal gatte toe 15000 mannen van wapenen volgens galiels seggen langs de Stranden in den dienst op de wachtegen in vestinge hebben, den Eman is van een middelbare gestalle vrij bruijn d'oochappelen trecken innewaarts naden anderen waardoor hu scheelsiet, doch dus syn veel arabieren en vertrouwen wysulcx meest uijt de meest ongemene ongelooflycke hette voorcomt died in treckende gesicht spiertjens wat te crachtich doen opdroogen, en tegens welcke hette een ijder met een stockie sich sap van eenich kruijt ront om den appel onder de oogen leden doen vrijven, en voorts d'ooge leden van buyten mede Ront om het ooge het welck een donck blauw ringh maeckt seer leelyck om aen de sien, en waer mede sij meijnen wel moij te sijn, werdende dit sonder onderscheijt van geslachte tot aende minste kindertjens toe gedaen, t lichaem wapenen sy tegens de onlydelycke warme winden met laeckense of andere dicker Cleederen, oock door sich met sandelhout of eenige — olien te smeeren.