Javanen, soo mans Brouwen als kinderen. 1: rambourijn. 7: bassen 2: oude nu quetsloopen. 26: krissen waaer onder 1: met silver beslagh. 19: sasogaijen. 5: musquers. 4: houwers. 40: l ampsioen in 2 Potten. 1: silver Compas. 90: rx: in een chrissie on eenigh koperwerck welcke voorsz: vaartuijgen d' Een naar d'ander Eijndelijck ontsnapt sijn, waarvan wij er een op haer versoek doen 't gevlucht was hebben laten nae Jagen doch moesten sel, om dat onse Javanen niet wild en vechten weder verlaten en wierden voorgenoemde goederen door de grooten onder malcanderen verdelt 's anderen daaghs quam voornoemde marmagattij ons aandienen, dat 200: maccassaren 3000: man van het langh verwachte leger om de west 't eenemael inde vlucht geslagen, en daar door een goede quantiteijt paarden en, montcosten becoomen hadden, 'twelck wij niet hadden Connen gelooven, soewel het ons — eenige dagen te Booren vande maccassaren toegeroepen was dit was een begin vande Javaanse Couragie, van dewelcke den oppersten ziehelt radingh wiera troena 's daaghb daer aan mede een staelken 'thoonden wat aan boort gecoomen zijnde, om ons aan teseggen dat sij gesint was, in persoon bamboesen tot 't maeken van schans korwen te gaan salen, en niet tegenstaende wij hem 'tselve afnieden, daer bij bleef persistionen met versoek door een Chialoep of de Corcon geconvoijeert te mogen werden waer van we hem naer Lange dwatten het laeste moesten toevoegen wierden er eenige Canonschooten — door de maccassaren naar ons gedaan, waer door sij soodanigh gealtereert en beanghst wiert dat hij sich aanstonts naer sijn vaertuijgh begaf en 't zeijl gingh
gingh niet Jnstandigh versoek Evenwel, dat wij haer niet schuldigh wilden blijven, 'twelck dan doen gelijck dagelijx geschieden gedaan wiert, doch dewijler Jn't vervolgh deses node meer soodanige selvendaden te voorschijn sullen Coomen, willen w' dat daer bij laeten en seggen datw' onderwijlen eenige Javanen naer 'tlant leger afsonden met een briefie om daen soo veel mogelijck naar demongh te spoeijen &:a gelijck onder dato 21e meij int dagregister largo Can gesien werden en sullen wij terwijl die op meijs sijn verhalen soedanigh de lant tocht vanden Admirael wiera troena op de west soek van demongh, bij de reviere tamporae, afgeloopen zij hij retourneerde den 23e maij van peijdon alwaer sij om bamboesen en water geweest was, en onse inlantse soldaten, terwijl de Javanen naer Jaar Vaertuijgen Bluchteden tegens den vijant slaaghs geweest, en naer dat sij er veel met schiet geweer sequetst hadden, drie Coppen aanboort brachten, en is sout ons een Javaans driesien waer bij sij bekent gemaekte, dat sij gesint was 'sanderendaaghs met sijn volck op voornoemde plaets te landen, de mede gebrachte schons kouven te planten, en Eendastigheijt op te werpen, om aldaer voortaan waren te Connen halen, alsoo het om de west te verre was, en niet tegenstaende wij hem ons genoomen resolutie van naer het lant leger te wachten, en andere swarigheeden die daer uijt Conden Coomen te ontstaen, voorgesonden hadden bleef sij daer Eertneckigh bij persisteeren en naer dat wij hem Eerbiedigh alle voorsightigheijt gerecommandeert hadden zijn op sijn versoek de snaeuw, de Corcou, ende Chialoep de nachtegael geordineert nevens de Javanen daer naer toe te zeijlen, en soo nae als mogel.jk was aan lant te Corten, op dat zij luijden Onder 't faveur van haer geschut souden mogen landen, gelijk dan oock 's daaghs daer aan (:zijnde pincxter dagh:) omtrent de middagh geschiede wanneer meer gemelne:t radin wier affroeuae (: blijvende de helft vande Javaense praeuwen onder Cinga wanghsoe ten ancker leggen, nevens ons ween vaertuijgh derwaerts gezeijle, ten eersten Aanlant en met eenen op sijn doot bedt gesprongen is, want met omtrent 1000: Coppen, 't lant onder de voeten hebbende, sijn sij sonder een veijligh retret te besorgen of eenige schans kouven te planten sonder ordre 16. a. 17. maccassaren tot de reviere tamporae bij haere Bastigheijt naergeloopen, dewelcke met omtrent 30: a 140 man dersterckt Aanstonts de Javaven gestut, en daer nae in 't water tot aan hare vaartuijgen gejaaght hebben wanneer de gontinghs, daersij mede gelant waren Iaer seijlen opgetrocken, en vande wal staelein latende omtrent 150: man van haer Volck waer onder den admirael en sijn broeder, die met een vaartuijgh door de menighte der menschen omgevallen waren, alsoo in't waterstaan, welcke twee heeren sigh noch wel drie uijren Achter het omgevallen vaartuijgh verborgen, en Conden seer liet van Jaer volck gesalveert geworden zijn, doch sij lieten haer vande maccassaren voor haer bogen vermoorden, dewijle sij soo met Dreese bevangen waren datse schier niet naar die geene die noch int water swommen, omsagen, dewelcke meest vande Corcor gevischt, en aan Iaere vaertuijgen gebraght sijn; konts daer aan kreegen wij door Oranghcaija praija wanghsa een Javaans briefie vanden Beltheer keaij panje uijt der leger voor panneroekan, behelsende dat sij tot voornoemde plaets afgesaekt was, en Crain glisson met de maccassaren tot in haer vastigheeden gejaaght en beset hadde en doen besigh was vlotten over een groote revier te maeken om daer over met sijn volck naer demongh te marcheeren, het welcke oock door een briefie uijt de scheepen aldaer in besettinge leggende geconfirmeert wiert waerlijck een goede tijdinge indiense niet weder tot haer aangeboorne traagheijt en gewoonelijcke sorgeloosheijt vervallen waren, de Cappiteijn van voornoemde besettingh scheepen, maekten ons mede bekent, dat de geheele Javaanse macht geconsungeert met 10000: balimbangere — aldaer gearriveert was, waer uijt sij hoope schepten ons in't Conte Van Japara den 4e October Anno 1676:— ters
jets goets van het gedoente der Javanen te sullen Adviseeren, en Voorts sulcx als de missive Onder dato den 24e meij int dagh register uijtwijst waer aan mij eerbiedighee gedrage op welck advijs den raadt vergadert sijnde Isser eerstemmel:e doch mondelinge goetgevonden — 6 dat ick in persoon een prongh doghdien met de Chialoepsen eghmont en naghtegael nevens de Concon derwaerts soude doen weshalven ons nae dat aan sinawanghsae om 40: stx: vaertuijgen om met ons te gaan versoght, maer niet becoomen hadde, des anderen daaghs smorgens Broegh op reijs begaven en quamen naer dat onderwegen drie vijants vaertuijgen (:waer uijt het volck aan lant gevlucht was:) in brant gestecken hadden den 26e Hoor panneroekan wanneer aanstonts (:naar dat wij de gelegentheijt vanden vijant en 't leger der Javanen soo veel mogelijck vernoomen hadden, den soupdbaijsen Oranghcaije praija wanghsa met een briefken aande hoofden des legens afveendighden, daer heen tenideerende dewijle sij nu door soo veel moeijeli:je wegen het leger tot hier toegebraght, en Alreede eenige advantagie op den vijant becoomen hadden, dat sij doch sonder tijt verlies — met Cloekmoedigheijt en voorsightigheijt wilden voortgaan, om eens een eijnde — van dit werck te maeken; met presentatie dat wij haar met alles wat in onse macht was souden adsisteeren, en voort gelijck uE: ho: Ens uijt het speciale — daghregister van die tocht in het generale geinsereert, gelieven te beoogen waar door sij luijden naer 't schijnt eenighsints geencouragieert, des anderen daaghs smorgens met het lumieren vanden dagh naar den vijant gemarcheert zijn (: werdende Ondertusschen uijt het schip en Cleijne vaartuijgen Eevigh op des vijants leger gecannoneert:) en besettenden sij denselven dicht om sijne wercken omtrent twee Canon schooten in't ronde, 'twelck tot 's namiddaghs omtrent vier uijten bleef Continueeren, wanneer den Bijant, dewelcke geduijrigh aen onse kant een waakend' oogh gehouden hadden uijt vriese van ons mede overvallen te sullen werden:) met hondert man en een groot geschreeuw op 't Javaans leger uijtgevallen is waer door de Javanen aanstonts sonder eenighsints stant te souden de vlucht naerde voet van 't geberghte (:omtrent een halvendagh reijsens van daer:) naamen, latende alsoo haer leger plaets ten wercken ten prooije door den vijant, onderwijlen quam Orangecaija— prajawanghsa weder te rugh, die op 'tselve oogenblick andermael derwaerts afgeveerdight wiert met ordre de bevel hebbers uijt onsen naeme aante moedigen dat sij doch souden willen stant souden, en andermael Jaere fortune op den Eijant poucheeren dat sij reventie van het bocoomen Affront mochten Erlangen, maer genoemde Oranghcaija quam ons inde voor nacht rapporteeren dat sij haer afwijcken veele omstandigheeden (:doch frivoliteijten :) geexcuseert — had den Onder voorgeeven van veel dooden en gequetsten te hebben die den oranghcaija seijde niet meer als 65: int getal geweest te zijn, evenwel beloofden zij Jndien w' hier noch soo langh wilden blijven, twee dagen daer aan sijnde 's anderendaaghs haer sabbath:) den vijant redermael te sullen Attacqueeren, twelck wij om daer geen miscontentement te geeven bewilligheen, en bequamen 'smorgens daer aan een briefien van haerluijden, Confirmeerde eeneljk 'tvoorverhaelde rapport van den Oranghcaija en daer nevens onse presentie in soodanigen geval aan :lant, en een Paatien kruijt daer sij seij den om verlegen te zijn versoekende doch die belofte en resolutie verdween in koock het welcken wij dienselven dagh al begonden te mercken vermits de hoofden des legers twee Javanen aan ons — afsonden, om te vragen waarom de suijsen in des vijants negorij door't menighvuldigh schieten niet onder de voet Bielen, presumeerende dat wij maer loos kruijt gebruijckten en schoon wij Iaer seijden dat de huijsen van Cadian gemaekt en met adap gedeckt alleen vande Cogels doorboort wierden — sonder dat sij als die Aanstien gemaekt sijn Connen gevallen, wilden zij dat niet gevalle gelooven, weshalven wij om die suspitie te ontgaan :) haer selfs de visite van't geschul lieten neemen en 'tselve afbranden en oock wederom met scherpladen, zijnde dit alleen maer soekinge, om ons omtrent den sousousounangh te becladden en haer vuijl daermede schoon te maken evenwel lieten wij op gesetten dagh smorgens Deel Broegh 't schip nevens de— Cleijne vaartuijgen op een salf musquet schoot nae aende walcorten, om alsoo 't Javaense leger te verwachten, en dan mede met onse macht aan lant Van Japara den 4e october Anno 176.