ten waer bij Besonder onverwacht jncident, ten tweeden dat de spaense met al vermogen Crachten daer weder in te— wesen, en haer andermael van te verseeckeren, de voort plantinge vant Christendom, en stijvingh van onsen staet in dese landen, tegen de spaense mach Billick voor het derde gesonden werden, sulckx het guarnisoen ten getale van 11: koppen oock volgens de ordre van d' Ede hr gouvr generl en d' Ede hren raden van Jndia bij haer Ede missive dato 7: febj gecarteert, gecontinueert dientdit gerieff heeft mer van dattet gantsche jaer door met Chialoupen Bevaren en een tocht in twee a drie weken naer tijts gelegenthid kan affgeleijdt werden, Bij de vasticheijt woonene eenige mardijckers, die met onse Permissie haer daer ter neder hebben geset, oock zijn daer toe gecomen eenige ceauwers, die uijt misnoegen — haer landt verlatende, haer hier neder hebben geslagen van deseluijden werdt soodanige dienst getrocken als vande vrije mardijckers hier, doch de jnlanderen die wel ten getale van 1000: weerbare mannen bij onse sterckte— woonene zijn van seer dienstbaren aerdt, doende sonder vergeldingh s Comps dienst, dat haer fatsoenelijck bevolen — werdt, wat stribbelingen wij met de spaense om dit landt schap hebben gehadt, wat recht tot het selve, als oock haer vermogen, sullen om lancksz te mijden hier niet aenhalen, UE: Refererende tot de Instructie aenden E: Bastingh zalr over drie jaren door ons gegeven, ent gesoude dagregister, waer alles large in verhaelt staet. voortgaende tot Tagelande, Ijs een Eijlandt omtrent 12: mijlen ten noorden vande Zuijdthoeck van celebes en— 15: mijlen van manade gelegen, groot omtrent 3: mijlen int rondt, werdt Beseerst van een Coningh de bevolck kingh is in twee deelen wedersijdts aent Eijlandt, aende westsijde woondt de Coningh, ende oostsijde goegoegoe Bemant naer gissingh met 300: weerbare krijgers, heeft voor desen macassars eijgen geweest, doort recht van — den
den Oorlooch, maer wij met deselve in onlust sijnde is haer affgegaen en ons toegevallen, Ijs een wacker stoutmoedich d'E: Compe toegedaen volck, op wiens begeeren zij ge duerich gereet sijn, de wapenen aente nemen, tegen die geene die met deselve in verwijderinge zijn. haer manhaf licheijt hebben sij op macassar over twee jaeren wel Beloont, waer hun stoutmoedich hoe geringh in getal tbehoet van veele onser soldaten soomen Seyt is geweest, van hier is niet te trecken, geeft weijnich clappus Olie uijt, oock soot van noode is een goede beschepte gilalo ofte Corcor, wij hebben doort' senden van een timmerman daer onse chialoup Tagelande, doen maken, doende niet anders daer toe als het ijser, derest gesamentlijck sijluijden, de vereeringh naer gedaene overbrengingh daer voor gegeven, Bedraecht niet veel meer als driemael trantsoen vanden timmerman, wiense van kost hadden versorgt, hier hebben mede een schoolmeester opt versoeck vande koningh geleijdt, welcken zijnen moorsen Tempel tot een beedehuijs, ende school heeft g'approprieert, ijvert seer om selff een voorganger inden Christen leer te wesen. van hier noordtwaerdt voorbij Ceauw ( dat van twee spaense Jesuijten Beseerst werdt) scheppende komtmen naer een reecx van omtrent 12: mijlen te hebben gevaren, aent Eijlandt sangj ongevaer 20: mijlen in sijn omtreck, waer— ick heb geseijt de Coningen van Taboeckan, en manga iita, vassalen vanden ternalaensen croon, te resideeren hier leijdt oock de negerije van Candt haer, vassalen door gedane Bijstandij voor desen vande Tidoresen naderhandt door deselve aende spaense geschoncken, van Castilianen, ende ten laesten staende de stribbelingh met de selve tot ons Overgecomen, dese is oock rechte koningh van saraganij, doch vande mindanauwers niet als voor vassael erkent, daer van naermaels sullen spreecken, zijne negerije is niet verre vande spaense vastichz, en negerij Colonga gelegen, sterck 300: gewopende mannen, is— machtich
machtich rijck van clappussen waeromme veel clappus olij Olij uijtgeeft, sijn oock goede timmerlieden, tgenot anders dat mender van heeft, is geringh, zijnde wel het Principaelste Besijden den Olij, die daer voor weijnich prijs te Becomen is, dat men de spaense macht derwaerls over Balanceert, de Coningh is een goet vroom man, d'compe gantsch toegedaen, sijnde noch moors met de sijne, doch heeft voor drie maenden een sijner soonen hier geschickt, om in onse letteren, goede Leden ende christelijcke religie Onderwesen en opgetrocken te werden, dit is soo veel Onse affgelegene onderdanen die hier comende int mar dijckers quartier werden gelogieert Betreft. aengaense onse bondtgenooten de Castillianen, tsal VE niet onbekent zijn, dat de portugees dese moluccos eerst opgedaen ende Beseeten, doch door vonnis van paus alex ander, die de ontdeckte, en noch de te ontdecke werelt in twee deelen scheijden Castiliaren dese Eijlanden we gewesen heeft, op voorwaerde. . . . . croonen daer voor — te Betalen, en niet door het portugeese deel te bevaren, wat stribbelingen wij met deselve inden Beginne hebben gehadt, haer teenemael daer uijt verjaecht, ent jaer daer naer tonse en der Ternatanen beurte ( voerende onder anderen de Coninck naer manilsa, is geweest, sal niet noodich zijn Brederaen te halen, maer eenlijck aenwijsen wat naerlangh Oorloogen met deselve, sij Jegenwoordich hier possideren, voor eerst op het Eijlandt Ternaten hebben sij de Casteelen gamma lamma, voor desen Konings van Ternaten Joost en residentie plaets, jegenwoordich vande spaense, de seetel vanden gouverneur, donsiel, ende Calmatta, op tidere mede drie, Tahoele insgelijckx geweest de wooninge vande Tidorse koningen, Ronij ende Sjobbe, op pottebacker Besitten sij Boven opt gebergte een houten baricade dienende tot Bevrijdingh vande steenpannen, en pottebackers, wat gammalamma aengaet, is van groote Maleije