Wat quantiteijt zijde wij verleeden Jaer vanden Coninck pr force sijn gedwongen, te accepteren, hebben wij uEdle ho: aghtb: met alle omstandigheden, 't geen in die saeck is voorgevallen, bij onse hier vooren geciteerde laeste missive aengedient; nu hebben haer Edle aght de hooge regeringe van Jndia, bij missive van pmo octob: des verleeden Jaers, weeder gelieven te gelasten, geen grooter quantiteijt zijde ontfangen, dan uijt ons fons derCoopmansz: sullen kunnen betalen, 't geen naer een ruijgen overslagh, niet veel meer dan 150: 160: Cargen ten uijtterste, sal kunnen uijtmaecken, en soo den persiaen hier na niet wilde luijsteren, ons dan te getroosten, met 't geen moght komen te ordonneren; wij sullen deese ordre volgens schuldige plight, als een staele wet, sonder affwijcken wel soecken naer te komen en om hoogh off laegh oock geen meerder quantiteijt aenneemen, maer wat ten goede te verwaghten hebben, heeft de ondervindingh on nu al diverse malen geleert, en behoeven ons oock niet intebeelden, dat daerin eenige verminderingh sal werden toegestaen, maer wee eerder ordonneren sullen, om ons tollen aff te vorderen, het welck voor een Jaer wel te verdragen sal weesen, dogh om hier bij te continue en op dien voet onsen handel, onder deese natie te blijven useeren, soude gants niet raatsaem, nogh veel min proffijtelijck voord' E Compe het is wel waer, en wij sijn oock volcomen van sentiment dat het Zijde Contract behoorde vernietight, en op andere middelen gedaght te werden, maer op sodanige Conditie, gelijck d' E: hr oudt directeur, en jegenwoordigh extraordinaris raadt van Jndia fredk bent, va tollen te betalen, bij memorie in vergaderinghe van haer Edle aghtbr de hooge regeeringh tot batavia heeft gelieven aentewijsen, aghten wij t'eenemael ongeraden, want het niet alleen met 10: pr Cto soude te doen sijn, maer vrij meer dan 16: a 17: pr Cto soude komen te belopen, en daerenbo souden niet alleen van onse voorige preëminentien gefrustreert blijven, oock niet meer dan particuliere Cooplieden g'eschimeert werden, mae souden dagelijcks met onlijdelijcke vexatien, en sodanige actien, diemen ten onsen laste soude komen te practiseren, geplaeght werden, het onlijdelijck soude weesen, om te weederstaen; ten anderen soo soude uEdle ho: aghtb:r handel soo goet als gedwongen, en onder de maght van den sabandaer, en verdere regenten staen, die ons door haer authoriteijt souden weeten te dwingen, om de waeren tot soo laege prijs af te staen, danselver quamen goet te vinden, sonder dat de Cooplieden het hart souden hebben, ombuijten licentie het minste bodt daer voor te derven doen, en als die luijden quamen te mercken, dat wij haer tegens 't gewelt vande regenten niet langer konden protege souden de principaelste haer liever getroosten van een renteniers leeven te leijden, dan haer langer met de negotie te bemoeijen, off haer sodanige moeijelijckheden te onderwerpen, hebben jegenwoordigh somwijlen groote moeijelijckheden, en soo veel als doen kunnen, om den Sabandaer in sijn quaat voornemen te stuijten, laetstaen wat soude geschieden als ons alle vrijheden benomen wierden, want behoeven geen anderen staat te maecken, off sulcx soude bij het vernietigen van't zijde Contract, sonder andere Conditie te bedingen, door den Coninck g'ordineert en al onse mandamenten ingetrocken werden; en om nu met den tolmeester een goede overeenkomst te maecken, gelijck haer welgemelt Edle aghtb: bij haer voorsz: missive gelieven aentehaelen, en in forme van schenckagie onder de hant soo veel te geeven, als de tollen moghte komen te belopen, mits Conditie ons dan boven de andere Cooplieden eenige favorable gunsten te bewijsen, en is van deese brutale natie ga niet te verwaghten, want het is seecker, soo drae als den Conincksiet, dat de winst vande zijde komt te missen, off sal ten eersten preten maecken, op het bedragen vanthollen, die wij voor onse aentebrengene goederen souden moeten betalen, en om deselve te ontfangen, lighte een apart persoon committeren, off ten beste genomen, den sabandaer constringeren, om sijn paght jaerlijcx soo veel te vergrooten, dan naer een ruijgen overslagh het eene Jaer door't ander gereeckent, moghten komen te monteren, soo dat hier bij geen ander voordeel soude het dan ons met gewelt, en onredelijcke proceduren quam aff te parssen, waertoe hem geen ocorgie soude mancqueren, en dagelijcx wel w nieuws weeten te practiseren, als in't werck te stellen, sonder dat wij bij aenclagen ten hoove eenigh gehoor, off satisfactie souden te waghten hebben, maer in Contra, tot groot disrespect vande Illustre, wijt beroemde Comp:e, bij een jder inverachtingh, en haat souden weesen, en waer quamen, het hooft stooten, als met de neck aengesien werden; dierhalven soo u Edle ho: aghtb: gelieven goet te vinden, gelijck wij oock ho nodigh aghten, dat sal vereijsschen, om het zijde Contract te vernietigen, en op andere middelen te dencken, soo soude het volgens ons geringh oordeel (als submitterende onder uEdle ho: aghtb: veel wijser) wel soo gevoeghelijck komen, dat men den Coninck jaerlijcx met een seecker somme, soo veel, off wat minder als de thollen naer gissingh moghten komen te belopen, vande goederen, die staet maeckten dat met de beh winsten konden vertiert werden, congratuleerde, noghtans onder Conditie, als dan bij onse vrijheden, gelijck jegenwoordigh genieten, gela souden werden, wanneer met den sabandaer, en geen regenten te doen souden hebben, en veel moeijelijckheden voorcomen, die anders geduerig subject sullen weesen, oock is't vrij aensienlijck, en genereuser, om met den Coninck selver te doen te hebben, dan met eenige minder subalter ministers, diemen continuelij: dan wel soude dienen naer de oogen tesien, en met groote giften, en gaven te contenteren, 't welck niet alleen ve moeijte weesen, maer tot prejuditie vand' E: Comp:e, en groote oncosten soude strecken, maer om dit nu alles sodanigh te effectueren, soo weete wij uEdle ho: aghtb:e in alle opreghtigheijt, als voortcomende uijt eerlievende getrouwe dienaren, geen ander middel aentewijsen, dan onse overgesondene deductie, in forme van resolutie opgestelt, wijtloopigh hebben verthoont; te weeten, om met een vroege besendi van
van 3: a 4: scheepen de moorsche vaart op suratta eenighsints te becommeren, ende scheepen aghter de eijlanden soo langh in beslagh te houden, t satisfactie, en een nieuw Contract met sijn Majest hadden aengegaen, niet dat onse meeninge is (soo daertoe niet genecessiteert wierden) om eenige violentie te gebruijcken, neen, gants niet, maer eenelijck om te betonen d' E: Comp:e nogh maghtigh genoegh is, om deese hooghdrave natie inden thoom te houden, en over alle geleedene affronten sigh te kunnen resenteren, daerdoor dan met eenen haer vervallen reputa weeder in voorige luijster soude werden herstelt, en oock voor andere Jnlandse potentaten een exempel weesen, en schrick bij brengen om uEdle ho: aghtb: loffelijcken handel onbecommert, gants Jndia door, naer eijgen believen te laten hanteeren; wij verseeckeren uEdle ho: aghtb:, bij aldien hier toe gelieffden te resolveren, off sullen alles naer wensch bedingen, sonder dat wij eenige swarigheijt maecken, d'Engelse, france, off portugeesen haer hiermeede bemoeijen, off de moorsche scheepen onder haer bescherminge souden soeck te neemen, want het niet alleen tot reputatie van uEdle ho: aghtb:, maer oock tot groot ontsagh van alle europeaense natie soude strecken oock soude de negotie hierom niet eens behoeven stil te staen, maer evenwel sijn voortgangh kunnen neemen, als sijnde niet te vreesen, soo langh wij eenige scheepen hier ter rheede, off ontrent hadden, dat den persiaen het hart soude hebben, om iets te derven onderneemen, en onderwijlen dat onder't Contracteren waren, souden alle de goederen aenhant gebraght, en vernegotieert, mitsgaders de geprocedeerde Contanten, naer de vereijste quartieren versonden kunnen werden, gelijck wij onse meijninge dies aengaende ampel bij de generaele brieff, die den 15e jonghstleden naer battavia hebben geschreven, en in Copia tot uEde ho: aghtb: speculatie, hier nevens gevoeght gaat hebben aengehaelt, waer aen ons verder, om uEdle ho: aghtb: met het dubbelt leesen van een, endeselve materie, in haer hooghwightige affaires niet moeijelijck te vallen, alsmeede hoedanigh het dispuijt vande paghters haer pretentie g'eijndight is, eerbiedelijck sullen gedraegen. den 15e februarij is hier over Coutchin, en suratta van batavia comen te arriveren, het retourschip N: middelburg en den 7e maart is daerop uijt bengale oock gevolght, het Jaght 't w: van dergoes, met welcke beijde scheepen ons aen diverse goederen een Cargasoen is toegecomen, t'samen ten bedrage van f2453144:14. en daerboven hebben wij uijt bengale, met een quantiteijt van 2300 sacken Zuijcker, nogh te verwaghten het fluijtje 't huijs te bergen, dat g'ordineert is, om in passant Coutchin, en Colombo aente doen, en soo daer eenige goederen voor deese directie gereet moghten weesen, die meede te neemen, oversulcx willen verhopen, off den Canneel, en arreeck, verleden Jaer g'eijscht, sal daermeede gesonden werden, maer nu sijn wij bevreest, het aenscheepsruijmte sal mancqueren, om onsen gevorderden peeper van Mallebaer te voldoen, want naer ons mondelingh vande scheeps overheeden gerapporteert is (hoewel daer van geen schrijvens hebben) soo soude het schip de gekroonde vreede, dat door haer Edle aghtb: van batavia, daer toe expres was gepr jecteert, van Ceijlon voor't patria sijn aengeleght, off het most weesen, dat nu weeder een andere bequame bodem in desselfs plaets naer Coutchin versorght hadden, en ons met een quantiteijt van 3: â 400: O: lb: uijt den nieuwen oeghst, nogh toegesonden wiert, 't geen voorden dienst vand' E: Comp:e van harten is te wenschen, als sijnde dien korl jegenwoordigh hier op soo hoogen prijs, dan op eenige plaets van Jndia, en vertrouwen, bij aenbrengh, daer voor wel 6: â 6½. stverrs 't pont te bedingen, dat met de vaderlantse merckt, soo als ao passto is vercoght, weijnigh differeert, en goede advance opbrenght: vande Cust Cormandel is ons over suratta geadvijseert, dat dat reets in voorraat een goede quantiteijt salempouris, en dongrijs, mitsgaders 6000: ps allegias bethilles, voor deese directie gereet waren, die van meeningh waren, om ons met de eerste scheepen, die van batavia verwaghteden, nevens eenige vraghtgoederen toe te senden, in vertrouwen off sullen hier wel een raisonnable prijs behaelen, en met de behoorlijke winsten gedebiteert werden, en sulcx sijn wij van alle onse Coopmansz: meede verwaghtende, daertoe den almogende godt sijnen Zeegen wil verleenen, en verder gebeeden blijft, uEdle ho: aghtb:s wij't beroemde loffelijcke negotie, door geheel Jndia hoe langer hoe meerder te laeten floreeren de hier vooren geciteerde twee scheepen N: Middelburgh, en 't w: van tergoes hebben wij goetgevonden, alsoo hier geen vraghtgoederen op souratta waren te becomen, om den 15e maert, en 9e Courant weeder haer depesche te geeven, als het eerste, over tutucorijn, naer de Cust Cormandel, en't ander naer bengale; waermeede niet anders is versonden, dan d'ordinarie provisie van drooge tafelfruijten, wijnen, &:a, gelijck uEdle ho: aghtb: bij de bataviase brieff, die met de laestgenoemde boodem is gesz:, en in Copia bij deese meede wert gesonden, nader sullen gelieven te sien.
Volgens Jaerlijcx gebruijck, hebben wij onse negotieboecken ulto februar gesloten, en alle ongelden affgetrocken, in 12: maenden, soo hier ten Comptoire, als spahan, en bassora bevonden g'advanceert te weesen, een somma van f 294460:4 1. dat met de voorige winsten wel eenighsints differeert, maer alsmen hier tegens wederom Considereert, het cleene Cargasoen van f 261499 68. dat in't geheel aengekregen hebben, soo kan het ons gevoelens nogh al reedelijck passeren, met aenroepinge tot den geever, en bestierder van alles, dat de advancen in aenstaende gelieft te vergrooten, daertoe oock goede apparentie hebben, bij aldien ont eijsschen uijt de Indische quartieren maer werden voldaen, waerop nogh geen seeckeren staat kunnen maecken, en oversulcx aenden alleerende tijdt gerefereert blijft, sullende inwijlen oock niet mancqueren, om uEdle ho: aghtb: alles schultplightigh bekent te maecken Met de jegenwoordige regenten Continueren wij in goede eenigheijt, noghtans soo sijn bevreest, off sullen inden vercoop vande Coopmansz: met den sabandaer al eenige moeijelijckheden hebben, dewijle alreede van sigh heeft laten verluijden, dat in alle de goederen voor ¼. wil participeren 't geen de Cooplieden niet sullen gedoogen, en tot groote prejuditie vanden handel sal strecken; wij hebben wel eenige Conincklik: mandamentel om hem sulcx te weijgeren, en hier in tegentegaen, oock en twijffelen niet, off sal ons wel ongemolesteert laten, maer als de goederen geleevert sijn, sal hij de Cooplieden beletten, om deselve naerde bovenquartieren te vervoeren, en hier door constringeren, omnaer eijge sijn part te geeven, dat wij hem oock niet kunnen beletten, want het sijne onderdanen sijn, en genomen ten hoove hier over al g soo is geen apparentie, dat daerdoor iets ten goede verkrijgen sullen, maer eerder sijn gemoet nogh meerder tegens ons ontste maer occagie soecken soude, om eenige actie te practiseren, mitsgaders ons alle bedenckelijcke moeijelijckheden toe te brengen, aghten wij het wel soo gedienstigh bij aldien sulcx moght comen in't werck te stellen, en voorsz: tolmeester sigh met goetheij reedelijckheijt wilde laten disponeren, ons voor dees tijt met lijdsaemheijt te getrooften, en met patientie aff te waghten wa nevens haer Edle aghtb:r tot batavia de hooge regeeringh van Jndia, wegens deese directie sullen gelieven te ordineren, en ons verder schultplightel: te reguleeren.