Om dan de keffingers ceram Lauers, cum cocijs van opgemelt haar voornenemen rakende hare uijtsettinge vanden handel om de west te versetten, en waar 't mogelijk teslutten, zullen uE op den ontfang deses opgemelde orangkaij djoemat, en eenige andere der voornaemste tot keffing over ontbieden, en haer uijt onsen naam zeggen dat de bij uE opgestelde thollen op den invoer der slaven bovengen:d haer werd geremitt:t en daer van ontslagen, rembourseerende met eenen weder aan haar wat deswegen, tsed:t de opstelling of invoering van dien, van haer betaelt is, waer door wij meijnen datse wel zullen onder of na laten het voorgenomen handel dessein om de west in treijn tebrengen, immers wij sullen dan met onbelemmert regt, haar daar voor kunnen en vermogen te straffen, 't geen wij meinen met Haar Ho Ed. intentie best te sullen over een komen, en voor ons des tebeter te ver antwoorden zijn, zonder dat uE aan Haar 't minste sullen openbaren of laten ontvallen, dat wij haar voornemen voorm. t hebben ontdekt werd verstaen den gesw: Verd met eenparigh:t van stemmen gearresteert en besloten den gesw: Clercq Jan Beugel p. r gedten bodem Hoe eer Hoeliever, ten fine als gesegt af tesenden Ende aangesien de slaande hand des Heeren dese provintie end' ingesetenen van dien vermits de dreigende hand buijten twijfel om der souden wille Godes over dese provinsie oog en schijnlijk op een bijsondere wijse heeft voorgenomen te willen straffen, als hebbende nu 'tsel. t den 20:e courant, den gounong Apij, dewelke bij 's menschen geheugen, niet en heefte gebrand wederom ontsteken, zulx deselve tsed. t gemelten tijd niet alleen zeer vervaarlijk gerookt en gedampt, maar ook Helder op gebrand meer en meer begint te en sterk gerommelt heeft, den almagtigen God bekent, wat ongevallen daar uijt nog verder staan voor te komen, ende alsoo Gods regtvaerdigen Coorn en gramsz: volgens zijn geopenbr. t woord niet geweert nog gekeert kan werden, dan door boetvaerdige bekeringe, vasten en bidden, soo is't, dat bij desen is verstaan tegen den 7e op de propositie van den voorzitte met de verstaerde maart eenparigheit van stemmen besluijt geno uijt te schrijven ende men en verstaan is tegens 7: vande aan alomme te doen afkondigen staande maand eer algemene vast en bidden dag over dese gehele provintie tot God Almagtig uijt teschrijven, het selve bij biljet v te pulliceren, en daar beneffens te gelasten dat een ijgelijk zig zelven op voorsz dag van allerhande neringe, ambachten, en handwerken zal hebben te onthouden &a. onderstont Aldus Gedaen en beslooten Banda op Ndira dato alsvooren, was getekent W: Basting, Corn: Htull, J: Heisselberg H: vande water, f:e Weijne, J:s de Witte Dingsdag 5. ' december 1690 Ordinarie vergadering de leden comploet Den vendrig dielof Bladt, in 't begin dese van
den vendrig bladt na de Z: O: en Wlen Eijlanden vertrocken wesende is den 29. ' 9ber weder Gerdverteert, en Eovertover in rade is Geresumeert tusschen die van Theijloor en Touterakawera volgens 't nevenstaende Extract van october Jongstleden, volgens raad besluijt van 12. ' 7ber voor dato Pr de chialoupen Samarang en Piesang na de Z: O: en Z: W: eijlanden af gevaren om onse posthouderen aldaer voor een Jaar te provianderen, en Wijders zulx te verrigten als hem bij particuliere lastbriefje was aanbe volen, is op 29. ' november passo met schriften rapport, 'tgene gedte bodems (gode zij dank) weder beHouden voor dit casteel gereverteert, hebbende wijders aanden oppercoopman Basting heden morgen inhandigt, soodanig een lastbriefje rapport van zijn wedervaren, als zijn E nu in rade exhibeerde, om geresumeert te werden, gelijk dan ook bij 't selve geblijkt de geschillen gevoegelijk is geschied, consterende bi 'tselve onder anderen ampel en breet, de reden en motiven der geresene geschillen en oneenigheden op 't Eijland Lethij, tusschen den orangkaij — Toeterakawera, en die van 't dorp Teijloor, Item terelelij, als ook dat hij de gesamentlijke hoofden dier questij, om bij ons nader g'examineert te werden, verdeeld op gedte Chialoupen hadde mede gebragt, vide extract rapport voormelt, dat aldus luijt Hethij, alwaar op den 30. e do voor de negorije Tomaa, ten anker komende quam den Corp. l Claes Teding met een Inlands vaartuijg aanboord, die mij na t ontfangen van uEE a: missive, berigt deede; dat op den 4:e aug. o pass.:o der soldaat Tieleman Jansz: overleden, ende zijne verdre onderhebbende posthouderen bij goede dispositie waren, denzelven corp. l vroeg ik aanstonds aff, Hoedanig 't alhier met den inlanderen stond, die zig dierwegen buijten verantwoordinge tragte te houden, ende mij tot ondervraginge van 'tselve aan Toeterakawera te addresseren, maar zulx uijt hem willende weten, vroeg verder, waar uijt de questien tusschen de Teijloresen en die van tewelelij met Toeterakawera gesproten, en over wat zake deselve voorgevallen waren, in 't beantwoorden van't welke, hij soodanig van den os op den Ezel viel, dat het voor mij onmogelijk was, door zijn verhael den oorsprong van dien te konnen begrijpen, dies mij genootsaekt vonde hem illico af te vragen, off Toeterakawera de vande Teijloresen en Liveleliers gepretendeerde en g'eijschte 100 stucken goud bekomen ende ontfangen hadde, waar op in antwoord bequam, dat Toeterakamera niet meer als 30 stucken gouds van voorsz luijden gepretendeert, ofte gevordert hadde, ende ik hem wijders vragende, door wien effective dat goud van deselve lieden g'eijscht en gevordert was, beleed den zelven, dat hij zelfs op 't versoek van Toeterakawera, van die van tevelelij zulx g'eijscht hadde, onderwijlen Touterakawera, geaccompagneert met zijnen broeder naeak en anderen van zijn gevolg, benevens ook eenen Soutermoeter, opperste tempel dienaer verdre van
van Liwelelij aanboord gekomen, ende de wederzijdse groete afgelegt zijnde, nodigde  henlieden binnen en in de tent te komen, alwaar een wijnig tijds ter nedergeseten hebbende, begon hij Toeterakamera, als een zinneloos mensch te huijlen en schrijen, onder verzoek en bede, dat ik hem met zijne familie, naar het Eijland Rhoma wildebrengen, naardien 't voor hem Hier te heet, ende hij tsed:t zijn komste uijt Banda, zijn leven niet zeker geweest was, met suijten van welke woorden, hij aanstonts op den gemelten Toutermoeter toeschooten den zelven diverse vuijstslagen toebragt, zonder dat hem doenmaels daar toe door dien Toudermouder eenige de minste redenen gegeven wierden, ende naar dat ik den voortgang in's zelve door tusschen spreken, belet en geweert hadde, vroeg ik hem Souterakawera af, wat de redenen van dese zijne onbehoorlijke colaires en gramsz: waren, dan hij niet anders op ten antwoord diende, dan dat hij hem Soutermouter voor zijn oogen niet zien en mogte, dat ik desselfs zeggen niet moest geloven, ende ook dat den zelven geen orangkaij was, hem T outerakamera van zijne hevigheit, zoo veel doenlijk, ter neder gestelt hebbende, versekerde hem dat zig alles welschicken zoude, en voor, nevens dese personagien naar de negorij Batoumea, alwaar inde Corps duguarde gekomen wesende, versogt den dikgenoemden Toutermouter mij alleene te mogen spreken, alsoo hij bevoorens voor souterakawera bevreest geweest ware, dies hem zeijde, dat hij niet beschroomt wesen, alle vrees ter zijde stellen, ende mij met opregte waerhd verhalen moeste, wat d' oorsake hunner geschillen en groote oneenigheden ware, die daar op, beginnende vrijmoediger nn't spreken te worden, Anij verhael dede, dat inden voorleden Jare, terwijle den voorsz: Oranghaij Souterakewera na roma was, den Captn Tanatoe van Liwelelij zijn huijs laten decken, ende tot onthael vand' arbeiders aan 'tselve, volgens coustume en lands wijse een buffel doen dooden, en gespendeert hebbende, twee van Touterakemeras nasak volkeren, met namen ^ Lethij, en sellajadi, haar werk beslot hadden, en daar over met twee inwoonders van Liwebelij gen.:t Titikelij en maloos en questij geraekt, en zij eerste door de tweelaatste, met eenige bostados begroet geworden waren, 'tgund naderh:d, tusschen die parthijen voor een mackor, nevens 'tspendeeren van een buffel voor 't nogorijs voel, wel afgemaekt geworden was, maar waren daarmede navak, de broeder van Toeterakawera, dese als