Int Turckse Rijcq aende Rochte Erffgenamen en eijgenaers derselver sullen werden gerestitueert daerin teegendeel deselve bevoorens bij versterff aenden keijser volgens lants wetten vervielen, wat (eijgentlijk nu aen weder sijde weegen 't verhaalde wercq verhandelt is blijft noch secreet, on aengesien den ambassadeur op 8:e octob: voorleden van dees Maij.t met genietingh van groote eere roots sijn affsiheijt becomen hadde en stondt oocq corts daeraen vandaer te vertrecken, / w en portugeese sidalgo Eduart de Costa viadoor van s Connincx incom ste binnen de See slecke Congo heeft siceh nu een geruijme tijt binnen Spalan verhouden en: is hem eenmael toeganck bij den achtumaeldoulet vergunt geweest soo voor waerl:t gerucht wert is sijn versoeck ge weest om den gerechte halve Thoe van Congo waervan haer voorleden Iaer niets door den nieuwe verscheenen sabandaer toegevoecht is, daer in contra soo langh die plaets onder de gehoorsaemh:k vande stadt llaer gesorteert heeft jaerlijcx, een gedeelte op de wijse als met d' Engelszre hier in gamron gehandelt werdt  genooten hebben onder Recepice dat voor haer gedeelte inde Thollen dat Iaer gevallen voldaen sijn, wat antwoort door den douleth daerop gevolcht sij blijft noch onbekent Op 24:en Octob passato gereert ons schrijven van den Coopman Hendrick nuw van wijck waerbij ons onder anderen adviseert hoe dat den persische— rijcx vertrouwde op seeckeren tijt onder andere discoursen gemelte van wijck affgevracht hadde uijt wat oorsaecke wij soo onwillich waaren om een persoon met 's Comp:s scheepen van hier in ons landt te voeren, daer sulcx soo meniemael op de vrundelijckste wijse versocht was, d' onse hadde niet tevreesen een persoon ons landt eenige schaade soude aen doen om te verspieden conde haer met proffijtelijck sijn mits de verre distantie en den Connincq was genoegen een persoon derwaerts te — schicken om eenige kaericheeden op te speuren ofte wee een ambassadeur tot verrichtingh van ijets anders des deselve niet seeckerder dan met onse — scheepen en onder onse schaduws conde derwaerts reijsen wij genooten hier telande alle liberteijt 's Conincx, lant was voorons open den handel door 't geheele rijcq vrij noch bleeven soo halstarich in soo geringhen saeck om een persoon overtevoeren en Inganck tot ons lant te gunnen vragen andermael daervan de Reedenen, sulcx gedachte Coopman van wijck sijn Hooch.:t op 'ffatsoenlijckste met deese woorde daerop diende onse landen voor alle natie met ons bevrundt sijnde openstaet daervan conde verscheijde armenisse en andere negotianten die met haeren handel en coopmanschap:n derwaerts getrocken sijn geweest getuijgen sijn, de landt, wed was veijlichst met minder moeijten en perijckel oocq conde die reijs in weijnich tijts gewonnen werden daeren teegen waes 't met Onse. / 8 78
onse scheepen de mijl op hoeven in perijckel van in waater als Inhougers noodt te vervallen schip breucq te lijden en meer andre schwaericheeden ende subiect bleeven oocq hadden d' onse noijt in gebruijck gehouden ijemant met s Comp:s scheepen over tevoeren was het geschiet 't was met de grootste commer en moeijten vande geheele werelt, mits die luijden als sr de see ongewoon sijn:e tegen soo swaeren reijs niet en vermooden sijnde) onse scheepen gemeene een Iaer en meer van gamron tot ons landt onderweegen, wie wasser onder dese natie die soo een reijs conde uijtstaen, om welcke oorsaecken als andere ons onbekent g'ordonneert was niemant passagie met onse scheepen nae ons lant te gunnen den douleth weeder seijds, wanneer den Coninck sijnd Haavens voor d' onse mede sloodt waer soude wij geleegent:t vinden onse Coopman schappen met soo groote winsten als hier te lande vercoopen en soo wij — eenige tribbelinge wilde maecken met 't sluijten vandevaert 't was seecker andere potentaten die herwaerts over handelen mede hunne haavens ons ontseggen en wij op dier wijse geheel buijten negotie — soude blijven 't geen den Conninck Iaerl:k uijt gamron trock daeraen was niet geleegen 't was een winningh in haer wet (ongeoorloft over sulcx conde tselve wel missen wij hadden soo lange Iaaren in deese landen met geniet van alle gunsten en vrijheijt (dat noch ge neegen bleeven te vermeerderen, gehandelt de thollen waeren ons vrij geschoncken oversulcx wat proffeijt conde onse handel d' haere toe brengen mits een noch soo geringh versoeck haer niet en mocht ingewillicht werden soo voor sijn Hoogh:t voort corts voorleden hadde soo quastich een contract aen onse sijde met d' onse aengegaen 20: O: thoman wiert onts daerbij Iaarlijk Clob vrij gegeeven wij brachten 40: O: thomanh en meer in Coopmanschappen aen niet alle onse eijgene maer selffs v:r andere negotianten daerwij groote proffijten van trocken 't welcq bij d' haare door d' vingeren gesien wierde, waerteegens hij van Wijck weder in bracht dat het aengegane contract bij d'onse soo groffitabel als sijn Hoogh:t sselve wel uijt druckte niet conde geextimeert werden 20: O: thoman en daerenbooven soo veel als de sijde bedroech was g'accordeert thod vrij te moogen aenbrengen hoewel — sijn Hooch:t tselve dumpelijcq op 20: O: thoman duidet sijn hooch:t beweeder antwoorde daer waartw schriften aff die op soude doen soecken daernae ons richten mosten den Coopman van wijck daer weder op sulcx waer te weesen doen 't schrift was dubbeltsinnigh geschreeven dierhalven ten tijde van onsen ambassadr. hier noch in locq was daerover genouchsaeme dispuijten met den overleeden Rijcx vertrouwde galipha sulthan (gevallen sijn, wanner veranderinge des die telckens antwoorden geseijde sullen aen tondt den drick van tot so— ten del Saeck vragen sijn tan use.
geseijde geschrift versochten dat 't mandament bij den Conninck versogelt was en doen niet conde verandert worden wij souden genieten 't geen veraccordeert was en mosten daerin sijn woort gelooff geeven wij hadden niet te vreesen ons meerder als rechtmaedich affgevordert soude werden sijn Hooch:t daerweder op diende, het geen dwangh was wij — hadden 't Contract op te seggen waermede dan alle dispuijten vermotueli soude blijven, de sijde costen, den Conninck meer als die ons in Reecq:e gebracht wiert echter bleeven overbodich, tot bevestinge van hun woort 't Contract te houden, maer d' onse bethoonen met den aenbreagh van moorsche Coopmanschappen onder onse naem als 't uijtvoeren van gou en Realen dat mede bij 't Contract verbooden wierde, wij 't verbant en aengegaen accort t'eenemael ter sijde stelden, daer hij van wijck van neen op antwoorde en seijde d' E: Comp:e diergelijcke winsten onaengenaem te weesen onsen directeur was oocq op 't sorueuste — gelast niet in te willigen eenige d'minste Coopmanschappen onder de haare voor moorsche Coopluijden als andere particuliere aengebrachtwierde soo sulcx sijn Hooch:t ter oore gecomen was 't was behoudens sijn Hoochts respect buijten d' waerlij overgedraagen wij conden en souden betuijgen met dees voorleeden Iaars sabandaars — volcq hoe menichmael de goederen van grooter waerden die de — moorse coopluijden meende te sluijcken selffs aende sabandaer ge souden hebben wij conden wel gelooven datter groote quantiteijt goederen, voor particuliere mooren aen gebracht waaren bij d' geene die — met haer inden Choe Herrideeren maer niet een stucq bij d'onse wat aengienck 't uijt voeren van goudt en realen daerwas mede niet anwij waaren gewoon onse Coopmanschappen in gamron te vercoopen ende penningen met d' vertreckende scheepen te versonden naer d'quartieren6 daer terstont tot een nieuwen Incoop g'emploijeert wierden een E: hielden ebectifforz oovrsis ( sooveel aende landt als tot betaalinge der sijde benoodicht mochte sijnende op de dat niet in coopmansz:r maer pr wissel herwaerts geremitteert wiert ee hijs weden voor waeruijt conde dan oordeelen veel min beweesen worden wij andere vooren epverde Coopluijden goederen aenbrengen en goudt als Realen teegen 't verbodt voordop tespis uijt voeren den douleth daerweeder op wanneer ons op sulcx be- vonde wat straffe wij meriteeren van wijck doen weeder sulcx noijt bij de onse ondervonden soude worden, doch die op de daer geval wierde most de straff volgens lants wetten onderheevich blijven soo wij dan geen moorsz:e goederen onder d'onse aenbrachten seijden der douletl waerom willigden dan niet in onse goederen gevisiteert wierden niemant vande sabandaers hadden last onse goederen te nemen waervoor waeren bevreest soo wij Trouw daerine — Handelen epe 18e wer