Compe daer toe souden moeten coopen en houden, met minder oncosten weegen haare thollen ende vrachten in agra souden connen brengen, als met gehuerde dittos, carretten, ofte lastdraagende ossen, die hier meenichte sijn, t' welcke wij heel contrarie ondervinden ende geen comperatie bij den anderen heeft, maer souden de vrachten de E. compie ruijm de helft meer (door de voeragie van do cameelen en d'cameliers die men daer toe soude moeten gadjeeren) comen te costen, daer beneeven de periculen moeten staan dat haer de cameelen souden afsterven, sieckten ende andere intervallen die de beesten onderworpen sijn, subject weesen, soo dat do voerknecht hier inne als in andere pojncten meer, een groote misslach heeft; die wij veele der selver leel contrarie bevinden, want bij aldien daer rechte kennisse van hadde, soude daer van met meerder seeckerheijt schrijven, t' welcken wij op sijn beloop laeten, ende uwe E:s de geleegentheijt der plaetsen van waer d' E. compe haer lijwaaten door de Jnlantsch maackelaers genegotieert meest becomen, als hier vooren op sijn plaetse medet geseijt hebbe, mitsgaaders ons gevoelen, hoe men de selve ten dienste ende minste costen vande E: Compe in gemelte quartieren behoort te beleijden, ende wel geneegen waaren geweest mandelinge d' E: Directeur barent pietersz: des selfs geleegentheijt wat wijtloopiger als wel schriftelijck conde geschieden (niet jegenstaande 't' selve reedelijcker wijs largo gedaan hebbe) te communiceeren, Edoch heeft sijn E: onse afcomste naer souratta niet noodich geoordeelt, ende hem met ons schrijven gelieven te continueeren, soo dat buijten onse meeninge desen Jaare in agra (sonder af te gaen) verbleeven ben watt dan aengaat de voerobse quartieren, sijn seer groot, streckende haer 12: cos van agra, voor bij Bonaris, Pettena, Radjamael, Decka, ende Ouglij tot Bengala toe, werden gereeckent ontrent 60 cos breet, hebbende in hem veele verscheijde groote, doch meest vervallen steeden, veele duijsenden dorpen, daer van men de seeckerheijt niet wel can becoomen, doch seggen eenige die daer van meenen de kennisse ten deele te hebben, over de 100 O sijn, die alle tributarisen van den Coninck ofte sijn ondersaaten sijn, doch de obedientie die aan hem betoonen, veele der selver, is seer weijnich ende meest naer haer believen, alsoo een barbarische natie is, sonder waer leijt ende booven moeten ongehoorsaam haere overleijt daer onder gestelt sijn; rotten haer om een geringe oorsaecke byden anderen ende stellen haer teegen hare overheijt, doende tgeene haar gevalt, hebben veel oorlooge tegenden anderen, segge het eene dorp tegen het andere, soo dat om een geringe oorsaacke, die de sterckste, den anderen sijn dorp afbrandt en plundert, alsoo t' maer meest stroo huijsjers sijn, ende eenige mede van claij opgemaackte muertjens, qualijcken een mans lenghte hooch sijnde do dorpen Somma vo 825½: 440:15:5:
sijnde ditto dorpen meest sonder wal, heijningen, ofte eenige beschudt, voor een aanloop, leggende t' meerendeel niet anders als in een vlackvelt, neer gebout, ende yder huijsjen int gemeen met een droogen doorn omgeleijt, die het minste vier daer aan comende con aansteecken, waer over meenichte Jaarlijcks, door haar eygen vier verbranden, doch t' beste datter van is, hebben niet veel te verliesen, anders als haar caatel, stoel, spinne wiel, weestouw (dat gemeen al wt draagen) die veel in haer huijsjes hebben, sijnde gelijcken de vloer met putten inde grondt gemaackt, t' welcken in alles geen 10: ofte 12: guldens waerdich is, ende veel tijt voorden brant ruijmen, het houtwerck van do huijsjen is geen 50: stuijvers waert, alsoo t'bol is, onbequaam tot timmeragie van eenige huijsen, die 3 a4: Jaaren dienen te duuren, ende het meerendeel drie 4: ofte 5 daagen naer afgebrandt, weeder opgemaackt zijn, alsoo de mueren van cleij ofte aerde op den anderen geleijt sijnde gebout ofte wel heel van stroo ofte dunrijs bijden anderen gebonden, ofte gevlochten, aan haer huijsraet connen niet verliesen, want geene hebben daer mede haare huijsen vercieren, hetbestiael koeijen, ossen, buffels, schaapen, ende bocken, die in gem quartieren, veele sijn, sijn haer principaalste schatten, waer van sy haer als mede van haare lantbouwerije herneeren, meenichte graanen werden in gemelte quartieren geteelt, veel booter, olij, veele lijwaaten geweven van verscheijde soorte, meest dienstich tot cleedinge der Inhabitanten quanteijt suijckeren, waer van Jaarlijcks veel naer persia gevoert werdt, doch is de witte op verde naer soo goet niet als de Chineesz mede de swarte, t' meerendeel niet beeter, als de Javaanse; is bij wijlen reedelcken te becomen, doch niet tot soo civielen prijs, als de Bantamseen Chineese, daer beneeven beswaaren de oncosten deselve veele, weegen haere thollen ende vrachten van hier naer de Gouseratse quartieren afte brengen, het voorleeden jaer is de man Goejer suijcker / sijnde ontrent 69 lb nederlants, hier tot 9½: a 10 R. a a 24 stverrs pr de R. a vercocht, ende de candij tot 15 R. o daer en booven met haere thollen ende crachten, tot in souratta af te brengen, noch belast moet werden, welcken is ontrent 5½: a 5/4 R. ps d' man, comende do man van 69 lb poer suijcker sonder den Interest, ende scheeps vrachten voor t' overvoeren daer op te reeckenen tot aan boort van do. scheepen te bedraagen 15¾ R. o ende is deselve het voorleeden Jaer in Gamron de gelijck nan van 69: lb nederlants tot 40: larijnen ( naer de prijscourant vande 2: overschie ons toegesonden) vercocht, a 2a larijn voor Een R. o gereeckent, comt 16 R. a soo dat het voorleeden Jaar de suyckeren tot voorgemelte prijsen ingecocht sijnde, in persia verlies gegeven soude hebben, over sulcks hier geene ingecocht is, t' welcken seel wel comt nu uwe E: van Batavia soo goede quantiteijt Bantamsche als Chineese der werts hebt gelieven te seijnden; want door ons inde selve tot heeden niets verecht can werden, alsoo jegenwoordich tot 9 R. o de man vercocht werdt, dan staat over Een maant te daalen, soo inde poerbse quartieren, het gewas wel geslaacht is; daer ons den tijt in toecomende de seeckerheijt van geven sal, soo dat do voerobse quartieren seer vruchtbaar sijn, sijnde meest laach, cleij ende santachtige gront, weijnich geberchte ofte retsen hebbende, seer volckrijck maer poover, benaerstigen haer niet om eenige middelen te vergaaderen, t' geene den eenen dach winnen verteeren weder den anderen, soo dat het met haer is, vande handt inde tandt, soo men gemeenelijck seijt, sijn seer loogen, ende diefachtich straach, luy, ende bedriegelijcken, op haare woorden ofte beloften is geen staet ofte reeckeninge te maacken, in somma in fideel in alle haer ommeganck ende haer niet ontbreeckt, als dat een eerlijcke naem behoort te hebben, soo dat het met de selve niet wel te leeven, nochte eers bij te haelen is, evenwel moet vande noot een deucht gemaackt werden, die haarder sweegen, haare manefacture van noode heeft niet jegenstaande het verdrietich valt Jn alle deese plaatsen hebben wij voor d' E: compe niet dienstich gevonden als alleene den lijwaethandel die evenwel soo daanich in do plaetsen niet bevordert can werden, sonder periculen van in quaade schulden of bancquerotten te vervallen subject te sijn, want alle lijwaaten die bijde weevers in geen gebruijcke sijn, moeten aanbestreet ende het gelt dat de selve sullen costen (als vooren meede geseijtn opde handt gegeven werden, waer van het arbeijtsloon verteert is, voor ende aleer t'selve van t' getouw komt, ende soo ondertusschen ijmant daer Eenich gelt omste osten wt de mett erknecht hondert ten tieren ach sten ntert en laste der den ten len eelen beesten daer rheijt omen, ten den, Pietersz schieden iniceeren. deelt. van Huglij. bende in veele oomen. ofte veele alsoo moeten haer hare anderen. inge plundert. de van ooch. dorpen
f 374658:16 eenich gelt aan verstreekt is, tot maackinge van eenige lijwaaten, compt sieck te werden, of te sterven, raeckt den eijgenaer seer becommerlijck aan sijn verstreckte gelt, Edoch heeft d' E: compe hier door noch weynich schaade becomen, dan 2 verscheyde maalen door openbaer gewelt, van schelve die de weegen rooven ende bij nachte in neggepoer des Compes huijsdaen den Incoop van haare Elywaaten geschieden, de deure ende muure aen stucken gebroocken ende met haar ontrent de 900 R. a soo in lywaten als comptant mede genomen, ende op haar gemack, weder het dorp ofte neggepoer (dat maer een dorpis) uijtgegaen, sonder van ijmant van do dorp bolet ofte verhindert te werden, niet jegenstaende door de 3 a 4 pijens als mede den maackelaer geroop ende getier genoch gemaackt werdt, die haer gewelte alsoo wel 60: sterck waaren niet conde wederstaan, maer haar selven over t' dack tot haer geluck, terwijlen aant' breecken vande muur ende deur besich waaren salveerden, souden anders van haar doot geslaagen hebben gewerden, naer het geldt dat noch ontrent de 400 R. . in huijs begraven was geweesen hadden, doct is ditto 900 Rs naarderhandt, soo vande roovers, die baer ontrent ditto dorp van neggepn. onthielden, als vande weevers, soo van gemelte noggepoer als de omleggende dorpen weder aende E: Compe goetgedaan met afcortinge van haare cleeden, die daaglijcks te vercoopen brachten, waer van op yder stuck, tot ditto somma voldaan was, eenige stuijvers ofte peijsen naer haar prijs afgetrocken werde; door welcke middel d' E: Compe weder aan haar gerandt, vande gestoolen 900 R. s gecomen is, doch heeft het geluck in Leckenouw twelcken een seer groote ende vervallen stadt is, niet gehadt, alwaer de E: compe door openbaer geweldt door inde 50: a 60: schelmen ofte wech-roovers met picken, die daer toe neven haer mede gebracht hadden, de muure van den E: compies huijs waer de maackelaer in was, neven noch 4. pijons om do huijs te bewaacken, aan stucken braacken; ende met haer de waerde van 325 R.  aan lijwaaten als eenige coopere peijsen mede gedrage hebben, daer t' de pijons ende de maackelaers (syn met haer 6en meede ontcomen sijn, salveerende haer opde daacken van andere huijsen, vougende haer daadelijcken (voor de dieven noch wt de stadt waaren, bij de Gouverneurs soldaaten die de wacht hadden, claagende t' gewelt dat haer door moetwillige schelmen, die inde stadt gecomen waaren, haer huijs opgebroocken ende soo veel lijwaaten als draagen conden neven haer meede genomen hadden, ende noch niet buijten de stadt waaren gaaven do soldaaten haer ten antwoort, dat het nacht was, ende morgen daer naer soude verneemen, waer op om cort te maecken niet gevolcht is, niet jeegenstaande daer veel moeijten om gedaen hebben, soo well hier in agra aande grooten te claagen als selven in leckenouw, aanden Gouverneur Even wel niets van gemelte goederen nochte restitutie der selver connen becomen, soo dat d' E.