Pieter Pietersz ter Zijden, Zalegt in 's Comps Vesting, den 29' maart 1691: haer datze geck, en doeff, zijn, en soo de kinderen nogh wat lang weg blyven te weeten Tambij, en anro Lintang, ende goederen niet verdeelt werden soo zal hier ten laatsten niet veel overblijven, ik vertrouw dat het de oorsaak is dat de kinderen weg blijven, om dat se na de Doot van haer vader veel gelt g'int, en een slaaff, en een praauw verkogt hebben gelyk hier volgens wt wijst; — van Jntie Sabang. . . rxsrs 20; — van Jntie malasoro. . .  10;— een praauw verkogt voor  17:— 30:- een Slaaff verkogt voorBedraage & fo. 73; haar Ede Heer
Edle Heer President UEds gegevene last door my onderges: agtervolgt, ofber het ondersoecken, ende ontwaren vanden berg gent Pamoolo geleegen onder het gebiet van Labaccang desselfs suduatie streckende in sijn lengde N: N: W. en S: S: O: ende ontrent twee duijtse mijlen in zijn ronden betrecken; alwaar bevonden eenen gent Tiabo Lamoera, woonagtig op Bongero met 30: man, om gout te graven, als meede 50: man, van syn Hooght Radja Bonij, onder opsigt van eenen Carssigare, van welke wij verstonde, dat den selven van zyn Hooght ordre was verwagtende om met het graven te continueeren ofte uijdt tescheijden verstonden meede dat anro goera Toppan 'tweedagen voor ons comste, met 15: paar ketting slaaven waar vertrocken, van welken all reets vyff paar weg geloopen waaren, ter oorsaak dat se geen gout van Jmportansy vonden, men seyde ons, dat op de berg Bantimoerang bij de Negorije malacca geleegen, eenen Dimo Coelij met 40: man besigh was om- goudt te zoecken, maer de bevinding meede soodanig geconditioneert gelik boven gemelt;— 'T welk niet te verwonderen is, door dien de inlandse berghluijden niet met behoorlijk ernst het bergh werk aangrijpen niet meer als de buijtenste daer van besoejen ook wanneer sy de contribueerende gangen comen te missen ofte eenige sware steen-aderen comen te ontmoeten, verlaeten zij van stonden aen haer werck, en beginnen over een ander, maer by aldien men met beleyt naer de vaderlandtz: manieer, een myn na het binnenste van den bergh de zetten zoude hem apparent comen te vertoonen een versoetinge, ofte een continueele stakinge van den arbeyjt; want men den moet niet en behoeft telaten Maccasser; — Aan den E: Heer Francois Prins; Presidt en opper gesaghebte mitgadrs den Agtbaren Raad aldaar Nogh dien selven avond als ik sochtens voor heen aan uE: agtbre door den Bougies dain Laba inwoonder over Bonij, inleggende Coppia missive afgevaerdigt hadde quam hier met zyn Scheepje Nos Singora Dupinja gent, den portuguees Louwijs Francisco de Coutyjn van Maccou. aen telanden, en 's daags daer aan na dat hy 't met water, en brandthoudt versien hadde weederom in zee, om hem voorts na Timor te spoeden, hij wist mij te verhaalen dat d'onse met de Fransen op de kust Cormandel waren slaags geweest en dat wij daer in het ongeluk van een Schip te verliesen gehad hadden, 't welck zo 'tseeker is, een beklagelijk, tijdinge voor d' E Compe baart Olahem zyn verscheijde Maleijers met haer Ho: Edlns Edle Erntfeste, Manhafte, Hoog. agtb: Wel-wijse voorsienige en seer genereuse Heeren; sacken, door dien men zoowel aen de voedt van den bergh als boven daer men graaft goudt comt te vinden, 'twelk mijnes eragtens uijt swaare stort reegen van de kleijne adertjes comt te spoelen, dierhalven gevoelende dat waar cleyne aderen uijt schieten haren oirspronk van een grooter moeten hebben; Onderstt en getekt, Godt Ruijs, ter zijden Maccast dn 13 April. 1691;— sacken gedruckte
gedruckt pas brieven versterckt in dese baij gearriveert aanbrengende veelderhande soorten van cleeden, parcelynen, en dog weynig tegens voorgaande Iaaren gerekent Guinees Lijwaat, unit oorsaak, dat 'tselve op Bataa te duier was geweest, en dat sy sulx al soo goed koop alhier, indien sy alle onkoste daer over loopende afrekenen wilden inkoopen conden; soo dat dit Ir een goede aff trek daer in te verwagten staat, gelijk ik 't ook in't laaste van de verleeden maant bespeuren hebben connen 'twelk ik dus continueerende uE: agtbre bij tijds bekend maken zal, en dat met de prauw die sijn Hooght van Bima— nevens. d' agterstallige schulden ten eersten met rijst na Costij belooft heeft af tesenden, want na dat hij den 14e maart van Zumbr geretourneert was, heb ik niet lang gewagt zulx heusselj, bij Ienellyj Rassenaij in dagtig te zijn, die mij daer over diende dat de betalinge aan rijst al lang was claar geweest, en mancqueerde manqueerde nu alleen maer aan een praauw, die se nog daer toe beschicken mosten; dewijl op haer Lumbauz reyz. herwts aen niet alleen een van syn Hooghts prauw Bielo midden van den den anderen gebroken, daar door gemte zijn Hooght, 2. costeljk snaphanen, 5 â 6. dos gemeene 4. stux badjourantangs, 2 dos armenies, 1. do groote slag orlosie &a is quijt geworden; soo dat hy de schaden op 400: rxrs reekent) maer ook een nieuwe gonting van hem, die hy expres opr zumbaa daer toe ingekogt hadde inflenteren geslooten was, 'twelk haar regtevoort in verlegentht bragte, En om dat ik weet dit alles waar tezijn, wil ik niet twijffelen, off hij zal woord houden; want het schijnt dat de laatste brieff (meede hiernevens gaande/ van haar Hoogh Edle, soo den 17e des verleedene maants statie ingehaelt en in mijn presentie geleesen wierdt, al vry veel nadruks bij hem gehadt heeft; ook soo comt mij zijn Hooght, die nu wat siekelijk is, al vry bedaerter voor als bij mijn eerste aankomst alhier: Voornte Geneely Rassenag meent sijnen Soon in commissie na Bata te zenden, en selfs oper Maccasr te verschijnen, en Coning van zumbs hier aen te komen, om weederom sulk een feest, gelijk hij gegeeven heeft, bij syn Hooght van Bima by te woonen; De koningen van Pompo. en Tambora leggen op haar luijmen en houden haer stil met smerten 's ECompes advijs verwagtende.— Jndien een brieff van sijn Coninklijke Hooght Palacca. aen deese coningen (waer in haar serieuselijk, en op syn hoogste engenade belast wierd, elkanders onderdanen niet meer aentehouden maer sulke op thoonen deeses brieffs aanstonts telargeeren, en malkanderen weederom te geeven, conde uitgewerkt en mijn in handen gestelt worden, om zulken waer ik quam op te wijsen, twijffele ik niet, off hy soude d' E: Compe veel moeyen spaaren cunnen, dewijl deese — coningen hem alhier vrij meer als d' E: Compe ontsien 'twelk ik uE: agtbre rijxe deliberatie in't welneemen bevoolen laaten; den 21en deeser ontstont ontrent 1. uur 'smiddags een felle brand, in d' N: Oostefj; Negorij, alwaar des sabandershuijs met eenige anderen in d'asch geleyd wierde, 'twelk mijn in geen cleijne benantht bragt, vermits 's E Comps wooningh regul recht onder de wint, en de selve op 't hardste was, waardoor over vloedig koolen op 'thuijs gevoert wierden, egter door de genade goodes en goede sorge behouden bleeff; d'overbrenger deeses Carre Lesan. souroan van den Coning van goa heeft moeyte genoeg gedaen, om g' eyschte maccassaren op te brengen, echter niet anders obtineeren conden als 't geen Hoogh