zijn volk niet wilde aanpressen, om wederom te keren, naa de hr Gouvr, waar op hij seijde dat zijn prauw niet en dogte, zoo ben ik en den Corporaal Harmen naar den Coning van Contoolij gegaan, en seijde dat hij sijn prauw wederom moste keeren naa den hr Gouvr en nemen de Hollanders mede die op de Tominse prauwen geweest waeren, waar op hij zijde Ja ik zal mijn volk van dag kost laten beschreven, om morgen met al de Hollanders over te steeken, naar Bangaij om d' hr op te zoeken, en ik met mijn Corporaal Harman zullen overmorgen naar Contolij gaan, dit zijnde den 3: april, do 4: liet hij sijn prauw op setten en quam bij ons inde pagger, en zijde dat de twee man die daar mede van Gorontale gekomen waeren dat zij haar goet in de prauw mogten brengen, d'and're vijff zal ik met de prauw komen haelen voor de pagger, zoo gau sij gekokt en geschaft hadden, omtrent een uir: daar naar is den Corp:l Harmen naar de prauw toegegaan, om den Coning van Tontolij te bewegen dat hij cito sijn volk dog voort zoude stuijren, dat hij d' Compe daar groote dienste mede zoude doen, maar daar aan strand gekomen zijnde, was de prauw weg met twee man haar geweer, den Corp:l wederom komende en mij zulx zijde stond ik heel verslaegen, en heb mijn leven sulken of diergelijken schelmstuk niet gehoort of gesien, en weet niet hoe ik het heb met de Cominders, zij en luijsteren niet meer na ons en ik weet niet aan wien het vierraet schort, maar zal mijn uijtterste debvoir doen om daar agter te komen, zoo veel mij mogelijk zal zijn, ik zoude uE wel meer schrijven, maar den Corp:l Harmen met mr Anthonij &a hier mede breke ik of &a was get: Ian Veles en Adriaen Bornagie, ter zijden stont, int fortres het goet Begin int dorp Tomini desen 6: april 1681 Primo o maij: schreven wij naar Cominij en Chiauw, als volgt Tominij
Tominij aan sergt Jan Vlles— Op den 30: april quam alhier zeer onverwagt aan te landen den Corp:l Harmanus van staeden, benevens I: schildergar die ons overleveren ul schrijvens van den 6: der zelver maand, waar uijt wij met groote verwonderinge gelesen het het bedroog door de Cominders en Tontoolders tegens d' E: Compe en den E: hr gouvr gedaan, schijnende dit geen goed teken te wesen, dat sij in tegen wil vand' voorn: Hollanders den Trijn verlaten, d' E: hr Gouvr van sijne magt berooven, ende alsoo een schult op haren hals Calen, die haar te sijne tijd wel suijr mogte komen op te breken, en wel voor namentlijk die van Cominij de welke door d' E Compe verlost sijn geworden, nu haar ijgen hr en meester komen bedriegen, ligtelijk haar in beelden dat nu de Goronta bij na zoo veel als t'ondergebragt zijnde; haar niemand deeren en kan, dog het oude spreek zeijt in welde niet toe UE nu enige ordre te geven wat te doen of te laten hebt konnen wij op ons niet nemen, alsoo die plaats onder dit Comptoir niet beschijden is, maar sullen pr eerst hier verschij vaartuijg, onsen Ehr gouvr van alles rapport doen, die dan wel naadere order stellen zal, onder en tussen een waekent oog int zeijl houdende, op haar gedoente, ofte nog wel iets meerder quat int sin hadden, t'welk niet willen verhoopen, waar mede &ta was get: a: v: Mijer ter zijde, manado desen 2:' maij 1681:— niauw aan den Command:r sergiant Jan Lodewijkse Den 13:' der verledene maand is ons Iongst schrijvens benevens 6: maanden costgelt tot ul afgegaan, die wij willen hoop dat al lang voor den ontfang deser zult ontfangen hebben
en waar van d' Copia hier bij gevoegt gaet, soo zal dese wederom maar dienen om uE bekent te maken, als dat wij hier gehoort hebben, dat de Candaarte en Taroente prouwen, in plaets van den Eh:r Gouvr inden treijn te volgen, stillitjes en sluijps gewijse wederom naar haar land sijn gekeert, met sig mede voerende I: militaire soldaaten die sijlij) wel hadden behoren hier gebragt te hebben, maar ligtelijk uijt vreese dese plaats niet durven aan doen, en naar alle apparentie costij zullen over leveren, de welke uE dan met den eersten naar herwaards sult zenden, om met nog T: andre die mede door de Tontolders en Cominders zodanig bedrogen sijn, pr eerste gelegentht naar Maleijen gesonden te werden, sijnde dit een schelmstuk die den een zoo wel als den anderen, nog wel suijr mogte comen op te breeken, als zijnde geen teeken van een goede Bondgenoodschap met d'E: Comp:e, vergeet voor al geen naem rolle over te zenden &:a was get: a v: Meijert ter zijde, manado desen 2: maij 1681 Aij 10: do een koebeest geslagt en anders niet bijsonders voor gevallen Aij 16: do is Harmanus van Staeden getrouwt met Iuliana Ides) Nij 12: do komt het gansche Lands volk aan de Logie aarbeiden Aij 13: do komt alhier een manader gen:t zoath bij ons, berigtende dat hij van Boelang was gekomen en met den Coning Soloda hadde gesprocken, die hem zoude versogt hebben, om na de manado weder te keren, en aan 't Opperhooft te versoeken of 'er nog enige heul en troost voor hem te verwagten was, als wanneer hij Coning seer gaerne genegen zoude wesen, om op de manado te verschijnen, en met d' E: Comp:e van vreede te contracteeren, of zulx waar is sal pr nasten blijken Aij 14 do vertrekt Iacob Idens:) vrijburger van hier naar paloe, dog comt 's avonts door een overval van siekte wederom en komt hoopebben