In't Casteel. victoria desen 23en septembr 1651 ende gantsch nuten rnodich ten spiegel voor d'anderen vinden, enaer naar dien men in dit geval sich nu dat perijckel reedts al voor oogen te stellen heeft, zoo en connen niet nae laten te dencken, hoe alsdan voor ons daar meerder gevaer in te steecken schijnt, wanneer namelijk. onder 't persevereren van onse d'estructie ende ruijne den inwoonderen de Landen voorsz. sich zoodanich zullen gemoet en gedisponeert vinden, datse alle treeckende een zijn aen allen oorden als met op en armen ende een snackent verlangen de vreemdelingen zullen voor haar eenigste salutair comen in te nemen ende te ontfangen, waar en tegen ick duchte off al mogelijk is te connen zoo nauw. op hoede zijn, datse niet door haare assistentie in schuijl winckels comen in te slippen, de zaeck alsoo in volle verwijderingh zoudende vervallen want ons doch den treck ende ijver der macassaren heden al veel grooter hebben in te beelden, als oijt te vooren, naedemael hun de hoope voor dato noijt begeven heeft, zoo lange zij geweten hebben, datter maar een eenige negeije geweest zij, daar zij hun vertrouwen ende cours heen hebben mogen setten, omme maar ter eerster in treede te zullen te werden in genomen, veel meer dach dan nu, wanneer huntgansche Landt weder ter assistentie is implorerende, behaven noch 't aengenaem profijt Jtem d'engelsen en portugesen, haar met alle crachten daer toe in stimulerende — Sulcx dan genomen 't contractenen van uE E. met de maccassaerse maj. t. al wenschelijck uijtval, men echter niet anders verwachten mach als dat soo voordesen, onder voorgeven van zijn rebellen en goet getal al echter zal comen te verschijnen — Tot weringh van welckers incruijpingh ick de vigerende verwoestingh der inwoonderen het hafelijck segourste in dit eerst aencomen der vremdelingen dencke te wesen en soo dezelve IInwonderen haar niet alle van manipa en amblauw comen te begeven zoo se. doch tot heden niet hebben gedaen, maar continueel noch al hoe wel in schuijlwinckels blijven resideren, waere, 't mijns geringen denckens dan niet
Jn't Casteel. victoria desen 23en septemb. 1651 dan niet ten ondienste, dat men al hoe eer hoe beter, de zelve wederom te woorde stingh ende onder verspreeckinge ende servituijt als booven aengetogen, den geenen aennam, die wij niet als uijt voorsz insicht te moede mogen zijn, het Leven te spaaren, ten waare dan dat men de zelve noch voor 't best, door verdragh, hen vrijgeleijde werwaers heenen 't ons best dachte, laatende gewerden, geheel ende al daar van te krijgen wiste, dat eerder te wenschen als te vertrouwen is — Tot hier toe vande rebellige Inwoonders zoo wat gediscoureert hebbende, volcht te considereren der zelver bequaemste besettingh zoo te lande als ter Zee, staende dan heden noch op voorsz. warnoela onse twee stercke fortificatien ter plaatsen, Loehoe ende cambello, en connen in dese gelegenth. e niet veele andere nuttich. t ofte voordeel daar van voorsien, dan datse maar eenelijck zijn streckende om in haar Lieder oogh wat ontsach ende onvrijicht te blijven wercken, wesende inderdaet even wel van geen ander groot effect, ende waarom onse affbreuck aaen haar lieden, niet off weijnich daar van daen, E maer al ende geheelijk van onse oorloghs uijttocht ende der selven bestandigen Excursien geschieden moet, wes de zelve eenelijk zoo voor eerst noch die 't halven als principalijk om d'onseeckere uijt comst van 't verschijnen van vremde macht te behouden zijn, zonder dat ick mijn can in beelden, daar elders wijders eenige sterckten te leggen, meer der noodtzaeckelijk te houden zijn als op manipa ende amblauw 't een en ander geen vrucht doen connende, ten ware men met haar lieden in verspreck daar toe gedisponeert, te treeden quam p. ^ meede waer ende wat onse uijt tochten voor dienstichst hebben te aenderden dencken niet anders te behooren te bestaen, als op voorigen voet, waermen namelijk wijs werdt, het voordeel van ruijneren te connen behalen, naar dat de ondervindinge, die meer als ons dickmael bekent is, openbaert, ende waeromme hoe ende wanneer raadtsaem zal zijn den toelegh van haar in hunne vastiche te bestoocken niet en connen voorsien — Steurende doch al onse triumphe op de goede ende nauwe bewaernister zee, welcke wel geluckende de rest alles. als van zelffs wel zal doen.
Victoria desen 23 septemb r 1651 Amboijna adj 18. en september.