malacca den 8 october 1666 vanden fugitive schipper springer voormelt, hebben bij aangetoge missive gelesen dat hij met sijn overdecte sloep, soo tot seijlon als cormandel geweest is, in vougen niet aparent, hij hier int vaerwater sal werden aengetroffen, opden ontfangh van uEde ordre sijn onse cruijssers, en die vande besettinge voor pera en queda aller wegen voor desen schelm gewaerschout, en gelast haer van hem (bij beijn jegeningh meester te maaken, En wel verseekert herwaerts te brengen, welcke geordre sij alsnoch hebben, zeker malacx burger Even prijs genaemt, een er gebooren Engelsman, en hier met een swarte vrouw getrout, In april verleden van batavia na herwaerts met sijn vaertuijgh vertrocken, doch eerst tot bencalis aengeloopen, heeft sich daervan sijn opgehad hebbende 7: nederlantse vrijluijden ontslagen, die met de Chaloup de potois gins cruijslende, hier gebracht sijn en hij heeft sich met sijn vaertuijgh, voorts na aetchin begeven, geen ander volck bij sich hebbende behouden dan noch een Engelsman en 2 a3 swarten apparent sal sich daar bij de Engelse begeven, En alsoo Compe Jurisdictie onttrecken, mitsgaders sijn swart wijff hierlaaten sitten, beswaert met crediteuren Den heere gouverneur pariljoen schrijft oock bij deselve missive wegens eenen aliappa, tot macassar sich onthoudende dat hij met sijne bijhebbende goederen op eene van s Compes scheepen vandaar na Cormandel mochteur werden overgebracht volgens t' versoeck door den grooten hertogh amien och Chan gedaen, als wesende van t volck van sijn nachoda mamet haft hij desen aliappa heeft een groot vaertuijgh na aetchin door dese Engste gesonden, hebbende tselve eerst doen havenen tot bencalis, van waerden nachoda toena genaemt met een cleen vaertuijghie hier In malacca 20: Julij gecomen Is, ons overleverende een briefke van genoemde aliappa en een swart peert tot geschenck, dienende eenlijck om van onste obtineren, een passe voor sijn gemelte groot vaertuijgh naaetgin, daer toe wij int eerste niet conden verstaen, sustinerende tselve daeromme ment selffs behoorde herwaerts te coomen, En dese Enghte (sonder alvorens malacca aengeweest te sijn, en de costumelijcke gerechticheijt betaelt te hebben) niet behoorende te passeeren, doch de nachoda voor wendende ignorantie van dese gewoonte, onderwirp sich wel 't voldoen vande gerechticheijt, maar niet om met t vaertuijgh hier te comen, en versocht dri dese maeldaer van mocht werden g'excuseert, alsoo het totte groote verachteringh van sijn reijse na aetchin soude strecken, wij doenmaels uEde ordre opt aenslaen vant macassers vaertuijgh niet hebbende noch oock geen kennisse vande rupture met die natie, soo ten langen laetsten, dese nachoda toena, op sijn aenhoudent versoeck, van ons met een passe versien geworden, onder protestatie van sulcx In toecomende niet meer te sullen aen hem nochte niemant geschieden, en Is hij daar mede 29e vande selve maent Julij van hier nabencalis gekeert naderhandt titi
malacca den 18 october 1666 naderjant, te weeten 29e augustij wij uEdle voorsz ordre ontfangende, souden stracx na sumatras overcust aen onse cruijssers omtrent geseyde bencalis secrete last, om de selve gins int werck te stellen, en soo meer genoemde vaertuijgh noch aldaar mochte leggen, 't selve op 't zeijlen van gins waertenemen, aenteslaen ende herwaerts te brengen, doch het was voort aencoomen van dese onse ordre al na aetchin vertrocken, van daer weder keerende, staet het wel licht in onse cruijssers honden te vervallen, maar of wij nu (ten respecte van voorsz grooten hertoghs versoeck, u Edle ordre tegens tselve al prompt behoorden te Executeren, daer over sijn wij in twijffelachtich bedencken, ende meenen dat het goet sal sijn wij dit meergemelte macassars vaertuijgh soo het in onse handen vervalt niet voor onvrij houden, maar uEdle in goede verseekeringh toesenden, sonder de luijden aen hun persoonen of goederen t minste te vercorten, dat niet beeter (dan met het selve hier voor vrij te houden) voorte comen sal sijn. alsoo anders ons volck daermede wat rouw gewent sijn te handelen Noch twee vaertuijgen tot maccassar thuijshoorende, souden naa wij bericht sijn in meergemelte bencalis leggen, vercoopende aldaer veel goederen, En slaven, op de selve wert door onse cruijssers, soo wel besnide als benoorden bencalis. sneedich opgepast, ten Eijnde, dese ons bij vertreck niet comen te ontsnappen vanden Engelsman Mr Eduaert lock schrijft sijne oock dat hij In meer met een cleen scheepje uijt queda tot cormandel behouden aengecomen Is doch tis daer meede soodanich gelegen, als wij u Ede voor dese gesz hebben namentlijck, dat hij sich van queda met een cleen vaertuijghie, eerst na aetchin begeven heeft alwaer wij nu verstaen bij hem een grooter vaertuijgh voor 300: Ra gecocht, en met tselve op Cormandel geraeckt 76, sijn, en radia quedas scheepje leggen daar nogh binnen de rivier, en sullen daar niet uijt coomen soo lange onse besettingh gunsts, als wel weetende niet Eschapperen souden, maar t heijmelijck vertrecken van cleene vaertuijgen uijt queda, en can bij ons niet weerden beleth al lagender hondert scheepen door diense niet naa genoch aende wat connen leggen, En gins aller wegen rivieren en spruijten sijn om uijt te connen loopen Niet alleen meergenoemde Cormandelse brieff, maar oock die wij nu van souratta, en persia becomen hebben, melden vanden thin Jonght van hier ontfangen, dat jnde selve steenen sijn gevonden, maer en drucken de quantitijt niet uijt, noch oock met wat letteren de stucken sijn gestempelt geweest, waare dat geschiet, soo souden wij de plaets cunnen weeten waerse vandaen gecomen Is, dat dit bijde maleijers En mooren gepractiseert wert, Is seeker en voor dese meermaels ondervonden
malacca den 18 october 1666 ondervonden, ende sal niet beeter te prevenieren sijn, dan dat wij soo wel hier als opde afgelegene plaetsen, den thin die met groote stucken gelevert werdt, mede doen smelten, en tot handelbare baten laten formeren, gelijck metten Cleene thin geschiet Onder de drie moorse scheepen die van masulipatnam sonden uijtgerust werden gedoor taffa tabba factoor vanden grooten hertogh anna Chan voormelt, en aende rer welcke door den heere gouverneur paviljoen (volgens sijn te schrijven) passedels en verleent sijn, sien wij datter een Is. twelck herwaerts te comen staet, maen tn, en vernemen niet datter eenige scheepen uijt porto novo, na malacca stonden te nabegeren, jmmers ten blijckt datter noch eenige passen, voor deselve verleent waaren is apparent dat gunde lust om weder hier nae toe te equiperen, sal wesen vergaen en door diense maar Een schip thuijs gecreegen hebben, vande drie Jn meert verleden te van hier na nae derwaerts vertrocken, gelijck u Edlen bij ontfangh van ons voorge, dermelte preadvijs briefke met westwout gesonden al sullen hebben verstaen te't achterblijve van geseijde moorse schepen, sal Comps Cleeden Engout handel, en alhier seer woordelijck sijn waermeede nu weder overtredende totte verdere beantwoordingh van u Edle seer loch aangename missive voormelt, soo seggen dat u Ede ordre (van geen dadelijckheden in tegens de quedaesen door onse besettingh te laaten gebruijcken) gevolght wert, hebbende sij doorgaens van ons last gehad, niet offensive maar defensive tegens de selve tegaen te mitsgaders alle ruckeloosheijt en t lichtveerdich pricliteren van ons volck te miden evenwel tst alweer gebeurt dat aen poelopienangh van ons volck daer mette tingangh den haes jager om drinckwater te halen gesonden. 4: man omgebracht en daar nae ten selven Eijnde aende bontingse Eijlanden geweest wel van 100: maleijers besprongen sijn geworden, waer van d' onse Evenwel geen leeth ontfangen hebben, doordiense hun ordentelijck bij den anderen hulden, en retireerden naden tingangh, waer uijt / als de maleijers wat genadert waren) een schoot gedaen sijnde, namen sij datelijck de vlucht, daar en tegen hebben d' oonse voor quedas ^dre rivier 2: man gedoot, die eenelijck in een vaertuijgh waaren, en ons volck hun comste in een roeij schuijrje niet wilden afwachten omgevisiteert te werden, maar der de eerste offentie souden gebruijckt hebben, sijnde met tselve vaertuijgh, weijnich cleeden, en noch een ander nagejaeght vaertuijgh becomen, doch sonder volck en goedren eten voortaen sal (volgens onse ordre), benevens de lingangh, oock een vande aenwesent scheepies, omdrinckwaater en brant hout gaen, waermede wij vertrouwen, het na vermoorden van ons volck, wel sal voorgecomen werden, doende die van queda alle o: ro sints blijcken, datse onse waterhaelders, aller wegen heijmelijcke lagen leggen, om daer door als 't onthouden van verversingh, onse besettingh te doen opbrecken, niet our cunnende de, yde meer het was van daer allen. u Ede sijn wij dit niet voor onder de at niet sal sijn. elen wij veel besuyden bij vermeer hebben eerst grooter geraeckt wier wel van valco te con wij Jong aeren stucken de plaets leijers maels voerden van