October 1681: Ternaten Int Casteel Orangie van een Corporaalschap verders af te halen; waar mede inde vaartuijgen, aldaar leggende in stappen, en Rijte naar Cauw in Godes name vorderen zult, welkers revier een sloegs onder een witte vaen, tot aan t dorp en den hoek op vaeren zult; den senghadie of andere hoofden ul passe verthonende, waar inne de redenen moer overkomste en waarom aldaar post komt houden, vervat staen; naementlijk om haar voor enige schielijken inval der mabareesen te beschutten en beschermen; dog geschied dese besendinge Jgentlijk om voor te komen en beletten enige eerselinge der Ternatanen of listige onder kruijpinge der Tidoreesen, om deselve te beletten weder herwaarts over en in Ternaten te komen, of ook wel alders af te locken, t' zij naar Mabaof Weda. gelijk die Land streke van Stammesongi af, tot talele toe, meest aan haar lijndtje door t' toedoen der Princesse Gammelamma hebben, welke Princesse wel haar meesten aanlang en goederen in Galele en aldaar in 't dorp Hammelamme heeft gelijk den Coning en zij zelfs ons wel eer bekent maakte Tot behoeft en reijse is het mede gaande volk raent zoen verstrelt voor d' aanstaande mand November en werden ul daar en boven ter hand gesteld voor ijder man een parcal en een Chiavonis om 'er verversing voor in te ruijlen; verders werden ul 24: schep riemen mede gegeven om over weg te geraken, en een tente om wanneer onder wegen vernagten moet door den regen niet verlegen of t' geweer onbequam te raken, als mede een vatie van 25 lb: Cruijd en nog 500: musquet cogels; zijnde de mardijkers elx buijten hun geweer, niet een bosch of kapines voorzien, om in gelegenth:d tot de gemene werken te konnen gebruijken, gelijk ook vier bossen rottang en genoegsame goemoet ten dien zelvige Ijnde ul mede gegeven Tot Cauw dan aangelant, zult zonder lange morgen sprak, het bergie om scheppen, en brengen aanstonts al t' goet naar boven, en inden Tempel; latende den senghadie, naar
October 1681: Ternaten Int Casteel Orangie — naar onse vrindelijke gebiedenisse u ordre en last zien, het welk in de maleijtsche tale en arabische letteren, ul hier nevens mede ter hand werd gesteld; en al voort werk beginnen, om den Tempel aan t' pleijn in dier voegen, als hier bij zijden verbeeld werd af te sluijten, namentlijk aan de zuijd zijde met een korte lijn op den hoek van den Tempel uijt soude pagger zodanig aan datter een strijking blijft daar vier musquettiers konnen gesteld werden, en aan de Noord zijde, even zoo uijt den Tempel op de westhoek van't wagt huijs aan, om'er mede langs te konnen strijken waar toe d'oude bamboesen en palisaden der oude sterkte genoegsam zullen zijn om drie vier ofte meer dik aan de anderen gevoegd en t' vervallene aan de steijlte, en doort zijde des Tempels, ten vollen voorsien te Connen werd zoo laast gesloten en in genoegsame stant van tegenweer zijt, zult 6 mardijkers en twee zoldaten met het schuijtje vande Galeij de stroom weder af en naar Bobane en dodinga zenden, die ons van boven 't bergie en t' oude fort met vuuren haere komste toe zeijnen zullen, so lang er weder door onse bakens tegen gezeijnt werdt, als wanneer de Land schuijt over senden zullen, om cuntschap uwer weder varen terlangen en des noodig van nadere last te voorsien, d'andre vaartuijgen zullen aan den voet vant' bergje, daar de Rorese in't water gesont log hoog en droog op de wal gehald werden — Of het nu gebeurde dat enige onvoorziene verhindering ul voor quamen, 't' welk niet verhoopen en willen, dat niemant weder af soud konnen of derven zenden, zul ul in zulk een geval daar wijnig aangelegen laten, alz over vertien dagen, een grof vaartuijg aan stucken ov den hals van dodinge met Godes hulpe vermeij te brengen, waar mede den vaandrig de Roij ult bij kom zal, met nog een goet getal zoldaten, om naar den toe stand te vernemen, en ul enige nader ordres als dan toe te brengen, ul eijgentlijk werk dan zij, of met of tegenswil en dank der jnwonderen; post op den berg en 150:
October 1681: Ternaten In't Casteel Orangie in den Tempel te grijpen, tragtende egter alles zodanig inder minne te beschicken, als mogelijk is, en hout voor al het volk in goede tucht en bij een, om genige de minste oorsaeken van onse zijde tot enige omwending of nieuwe verwijderinge te geven, blijvende egter althoos wel op hoede, zonder daar veel van te laten blijken; werdende ul een trom en vaandel mede gegeven, om des te ontsaghelijker omtrent dese woeste berg Boeren te wesen ook en zult ul niet naar laten; den senghadie of andere hoofden, dagelijkx aan te mannen, dat zij bezorgen, dat alle de Ternatanen zoo aldaar als tot Tobelo en voor namentlijk Galele, weder herwaarts aan keren, en bij onwillighijd ook door hunne onder horige Bergboeren, niet anders konnende, met geweld te doen vertrekken, ten welken Inde ul twee stux bethilljes werden mede gegeven, om aan deselve naar goed overleg in onse name te schenken het eene stuk al ten eersten en op ul aankomste aan den Senghadie zoo hij daar is, het ander aan vademen voor die t' waardig zijn van Ielolo heeft den Rigter Marasaoli ons laten bekent maken, hoe die van Sammecnorre aldaar mede al aangeko: waren met den nieuwen oegoegoe, en dat Toettij den Chinees, naar Cauw gesonden waar, om de Ternatanen weder herwaards aan te presten, die naar haar voorgeven al mest in drie Corcorren zouden verdeeld zijn en gereed leggen, om halmahera over de Noord om, naar Telolo de vergader plaats te scheppen; waar aan met reden twijfele, alzoo daegelijx bevinde, dat niet anders tragten dan met gezogte uijtvlugten tijt te winnen Evenwel, of het zoo waar, en dese Luijden door vrees der Mabaresen swaright maekten te vertrekken, en ul om een soldaet â twee aan waren tot haare beveijlinge; zoo zultwanneer vermerkt dat alles wel en ter goeder trouw is, zulx wel mogen doen, en anders niet bij ledige tijt en dat de mardijkers, niet te doen en mogten hebben en er wocken digte bij te becomen zijn, zult in zulk een geval zoo veel daar af laten vergaderen als den tijt bequamlijk toe laten zal