Amboina den 4. may 1663.
Inboorelingen maer van Vreemdelingen van tyt tot tijt daer verbleven en voort geteelt, gants van ander hunente als de andere jnwoonderen vant Landt, haer levent is frequenterent ongenegen tot den Landtbouw, maer de Zee toegedaen, op welcke hare huijsen bij Hooghwater syn geplaetst, en soo sy elders vertrecken, al isset maer om sagouw te handelen aen passer besaen (: een plaets die sy — seer sorchbuldigh voor haer trachten te behenden, met uijtsluytinge van alle andere :) sulcx geschiet met Vrouw, kinderen, Ende lijffeijgenen, nemende al mede 't geene zijn eygendom besitten, latende niet achter als 't op stutten staende huijs daerse op haer wederkeer weder in kruijpen, om welcke redenen, datse gelyck den schiltpad over al 't huijs syn, begeven sy haer licht tot verwijderingh, en gevolgelyck in Oorlogh, besonder wanneer het harer handel met de macassaren, maleijers ende Javanen, komt te treffen, Jegenwoordich resteert haer rijet besonder niet, als den eenigen sagouw Handel met de bijgelegene alfoeresen, den massoy handel kan geen schoot hebben soo Crimaetse bylties en tambocxe swaerden, ontbreecken, welcke twee hooft stoffen nootsaeckel. moeten werden gebruijckt, off daer valt geene Negotie (:Even soodanige waren vereijscht den Papousen Handel van Slaven, doch wert van Tidore waer sij het maecken gesuppleert sulcx soomen haer dese stoffen onthout, blijf hun den Principalen Massoij hondet affgesneeden en niets overich als hare tomtommen met zeegewasjes om het te vcoopen, welcke de vreemdelingen al mede eenigsints soecken, soo dat onder verbeteringh wy meynen, soo draer een vrblogen vreemdelingh komt aff te sacken, off te vervallen (directelijk hare reijse naer daer eenlyck te righten staat onses oordeels niet te geschieden :) sullen sy volgens beloften en pligt die niet affweren als naer getrockeert te hebben, in haest 't geene haer aenstaat, van dit doen, syn sy noyt affgeweken, hoewel met de veroveringh van Ceramlandt, haer by naer soo
Amboina 4: maij 1663. obedient als slaven hebben aengestelt, maer t'elckens tot haer oude gewoonte weder gekeert dat syj gecombineert op keffingh verblyven, meynen wij seeckerlijck dat tot geenen anderen Eijnde geschiet als om vande Papouben niet verrast te worden want dese de Ceram lauwers van outs Iets schuldigh zyn over het verraden van een Concors Volck Ao 1653: diese onder pretext van Vrienschap en gevangenen aff te koopen, tot haer hadden getroont naderhant de meeste tot inde veertigh Doot geslagen, en halff soo veel gevangen genomen hebben, welcke pots d'andre haer garen betaelt souden setten, dat haer als gesecht, op kessingh doet verblyven, wy konnen behoudens u Ede wijser oordeel met bemercken dat in dit overblijff off overschepingh Jetwes is gelegen dewijle de plaets waer sij haer ter neder geslagen hebben, een Landige hoeck off plaets is, met de minste borstweer niet gesterckt, sulcx datse op alle onaengenaeme tidingen gereet staen, met haer omslagh te verhuijsen, tot welck doen sij taller tijt vaertuijgen geen gebreck hebben, even soude het selve wesen soo de Ceram lauwer op haer Eylandt woonden, welcke spatie met een goet Canon bij naer kan bereyckt werden, wat de onder stellingh aengaet van Amboina tot Banda wij hebben bevoorens geseyt dat volgens het laetste Accort tot geene besondere onderdanicht syn verplicht, als atap te leveren seeckeren tanto voor de Provintie Banda, by aldien men haer mettet geringste anders wilde belasten, souden het niet alleen affslaen, maer volbrengen, haren tax van atap op verre naer niet, soo ons den Hr gouvernr van Dam beright, schuijvende het nu op d'een dan op den ander sulcx datse naer waerheijt niet onder Amboijna sorteren, maer op haer selffs bestaen, 't kruijssen met Chialoepen ontrent hare stranden, is een nootsaeckel. werck, dat van Amboina niet, maer van Banda seer gevouglijck kan geschieden, synde dit den middel om haer te doen consumeeren, ofte verloopen, jae in u Edle