Van Ternaten den Laesten Augo Ao 1679: vervolgens hoe balanta, bangaij, tambocco, en meer aeneene ternataensche regeringe genoegsaem waas en moede zijn door alle de overlasten en gewelden sonder— onderscheijt van deselve als off sij openbare vijanden — waeren, hun aangedaen ende geleeden, hoe de verloste tomienders beschuet ende beschermt dienen tegens — alle overlast soo bij aldien het waere geloove met Ernst sal werden voortgeseth en soo voij Eens— volcomen kennisse van die groote bocht krijgen zullen en hoe de trotze wrevelige hoe wel laffhertige gorontaelders met scherper spooren bereeden dienen— en nauwer teugel aangepast sijnde geen landt noch volck mackelijcker te dwingen dan dese, alzoo met het bezetten vande mont hunner nevier deselve aenstonts de heel toegebonden off met het stoppen vande selve het geele landt oneer water geseth kan werden hoe verders de manadoseh boeren gestreeldt dienen— en Coningh van boelan wat gemuijlbandt schoon er overgeslaegen is, van een selven verhael te doen dat in 't daer register van een gouverr en nadere papieren blijkt hoe d' Eijlanden met onzagh onder gehoorsaemheijt moeten gehouden zijn, het welck— niet beeter en kan te weegen gebracht werden- dan als zij zien dat wij niet als de castiliaenen — niet woorden en snorken maer alsints vaardich— met de wapenen inde weer zijn ende niemant die onse vijandt zoude willen zijn en ontzien nochte en vreesen wat
Van Ternaten den laesten augo Ao 1679: wat de ternataensche saeken aenbelangt, blijckt genoech als gesecht, dat het alles tidooreesche bestellinge is, die nu het spel schijnt gewonnen te hebben soo bij aldien zijn teerlingen voor de laeste smak, soo — gunstier op uEde H: Achtb:e hooge tafel rollen, als die — alhier een wijle gedaen hebben Sijnde de kracht eer regeringe aen Macquianders— en giloleesen gelijck het blijckt verbleeven, terwijl 'er niet een eenig rechtschapen ter nataen onder alle de — rijcxgrooten en is, alsoo alle door hun toedoen nieuw — gekoorne jonge onkundige quanten die off door — gammalama met gisten en gaeven misleijdt en omgezeth off door Alam Captn landt rhetij en aneere macquiaensche krijgsbevel hebberen ende een tierorees affgeschrikt sijl offte noch afgeschrickt werden, weijnier denckende, dat den Eenigen toelegh is uijt de puijn, asche en 't overblijffzel van ternaten nieuwe rijcken van Jelold en macquiaen te stigten om de ternataanen op haer beurte eens — meee wetten voor te schrijven Sijnde de princesse gammalamma door de geruchte al te groote gemijnsaemheijt met haer eijgen vader mandarasocha, buijten meest alle de schatten — van't Rijck, en haer vaders huijs, soo regts als slings becomen in't bezith geraekt ende noch daer en boven sijn de dorpen savouw toool, en een gedeelte van dodingo op halemahera en sangsoema op — macquian haer toegevoegt geworden, hebbende — door haer loose beleijdinge, oock meest de genegentvan allen dat nu tidoore bijgeseth wert, tot genoechsame
Van Ternaten den laesten Augs A:o 1679: genoeersame onderdruckinge soo niet ondergangh van ternaten, soo bij aldien den Evenaer dus hebbende — blijft en 'er geen genoegsame tegenwigt bestelt — en wert Sijnde seker ende gewis dat bij aldien wij hun niet voor en Comen sij ons in't algemein alhier voorcomen zullen kunnende niet anders zijn, off moeten buijten d' aan geteelde, en schuijlgehoudene, nagel en nooteboomen een vaster steun hebben, waerop zij hier al omme soo swaer een werck hebben derven beginnen en aenvangen, niet alleen de vermogende, maer oock den — onnoselen batchiander die maer 24: slaven van sijn Eijgen en heeft en geen tzeventien maij kan uijtmaeken ende nochtans soo swaere beroertens soo openbaerlijck in amboijna eerst verweckken sieh beroemende wel van geringh vermogen maer bequaem te zijn om andere Coningen noch te leeren 't geen zij behoorden te doen gelijck sulcx openbaerlijck een Coningh amstm tot oubij door de neus wreeff, — Doer alsoo het naeder overleggen ende besluijten u Ede hoogh achtb:r aangaet soo is het eenelijck onsen plicht voor te stellen 't geen wij noodich achten tot herstellinge, deser beroertens te behooren als die in de saeken ende, ter plaetse zijnde daer jnne meee kundich gelooft moeten werden soo lange En geen vooroordeelen onder en loopen Dat Colabo baccarij Gouffela hattibi jelolo den paep togia, sawoua, sengnadje guaffagita en andere schelmen meer die haeren Coningh off vermoordt off gevangen hebben (want wij niets zekers en weeten) het