Silver in Cassa dat noijt daeromme verlegen vallen, en ingevolge soo hoogh als willen houden connen, 't middel hier tegen en geen anderen (: buijten aenvoeringe van dat Cooper gelt :) is dit, dat des Conincx. — princen en voorts des geheelen lants in compsten gesamentlijk uijt Casjens bestaet, mitsgaders dat die incompsten ten principalen ofte weijnigh verschillende, jnde 9 en 10en maer dat Octobr ende nouembr sij precijs vande mindere tot de groote ontfangers, Rentmessrs ende Cassiers op gebracht ende betaelt werden moet, in welcken tijt deser versame linge wij, noch niemandt hier te negotieeren plagh, sulcx dan oock dito munt soo niet gesocht, noch afftreeck in was, en doordien daer, — mede gelijck als overcropt saten, en om silver te hebben hunne Casjens selffs over al en doorgaens inde Logie te coop presenteerden dat nu verre van daer, en vrij anders mede gelegen is, En soo bij aldien U Eden tot voor coninge van dese duirte niet jetwes bij der hant neempt, beraempt ofte ordre stelt sal t met desen handel gedaen raecken, want
want u Eden verseeckere desen Coningh veel minden prins, ofte andere Grooten, de minste veranderinge in doen, maer door dit middel haare Cassen vol silver trecken, en groote schatten in Silver vergaderen, Ende ten eijnden alle officieren, niemandt uijt gesondert tot de minste soldaet toe, haare Incompste, soldie ofte betalinge, niet uit — silver, maer in Casjens bestaet, den minsten hinder daer bij te lijden comen, van gelijcken den boer die de Sijde aenteelt, en niemandt van d' Jnwonders die de duerte der Casjens meersmert en te smacken compt als den wever als bij Excempel dat men int Jaer 1647 voorden Gelijngh soo wel als nu tegens 21: maes ingecocht wierde, te welcker tijt men noch 16: en 176 Cassjens voor 10 Taijl hadde en niet meer van dito mundt als nu vort labbijn sijde betaelden, een groot verschil en wel af te meten sij, 't minste daer op te winnen comen, doch soo bij aldien men voort den stoffen handel aende handt houden en Coopmans waer hebben of incoopen wil, salmen qualijck een, sonder d'el te passeren aennemen mach, en soo alles naer advenant Ende omme
Ende omme dese negotie weder wat te doen floreren en soo veel doendelijck op den ouden, ofte ten minsten op wat beter voet te brengen, Item de Coopere munt daer — 't alles op siet, te doen dalen, 't zilver daer tegen tot meerder ellime te brengen, weet van hier niet anders als 't volgende, oft 't geen mij de eervarentht geleert heeft, voor te stellen, dat is dat den tijt mijnes aenwesens Jn Toncquin mijn beurt, van hier over te blijven, meest gevallen zij, en doorgaens, ende nu noch voort Jongst bevond, hoe dat de wevers oock daer toe g'animeert sijn geworden geene stoffen van Inportantie ofte noemens waerdigh aengemaeckt noch te becomen bennen; de reden syn dese dat den pelingh of andere, wevers geen borgers — maer boeren en mede lant bouwers of rijs gewinaers, Item daer mede naer dat 't vroegh regent, Inde maenden, Junij, Julij tot desemb toe, eer t graen vande en stroo raeckt, de handen vool hebben, en ten aen sien 't Landt hier hoogh sij, ende teselve sonder