beleften van pardon aen alle die haer souden comen presenteren, niet gewonnen wiert, dat dan oorsaeck was, datter al eenige naest aengelegen dorpen syn verbrant, maer killiwittij is verschoont gebleven, onse lascorijns bragten ondertusschen soo nu en dan al eenige gevangenen die ons verklaerden, dat de Menschen inde bosschen groote Meserie met vrouwen, en kinderen leden, hebbende niets om van te leven, dog dat de hartneckigheijt en boosheyt van eenige soo groot was, datse de andere die geerne wilde comen, met force tegen, en nog al met de affkomende maght ophielden, wij hebben eenige van dese gevangenen toegelaten ons leger te doorsien, en weder tot de haere te keeren, om haer nog ten besten te raeden, eerder meerder schade geschiede, en zij door de uytterste Armoede geperstwierden, te doen, datse nu met behoudingh van't haare maer hadden te volbrengen dog 't bleeck dat de tyt wat meerder verandering most toebrengen, ende dewyle de regen ons alle avonden en des nachts soo seer begon te overvallen, en daerdoor sieck volck kregen, Maer dat het voornaemste was, de tijt soo hart begon te verloopen, en wijt werck der wannij voorde aenbreeckende regentyt dienden te verrigten, soo namen voor onse marsch te nemen naa Ilendeture welcke plaets ons ten hooghsten was aengepresen, en van daer naer erckelanchene, alwaer d'E: Huijsman tot onse adsistentie en raedt was aengekomen, hoopende door eenige dagen verblyft aldaer 't werck van cotjaer nog tot een goet succes te brengen, naa 4 â 5: dagen aenwesen, verlieten wij dan weder 't dorp killiwittij, dat als vooren geseyt tot een leger plaets seer wel gelegen was, synde 3 uyren van Erckelanchene 3½ uer van de pas van marraturre, en 3: ueren van Ratmol, off de pas over de rivier naer boven, dierhalven meest in 't midden van dit landtschap dat door de rivier Maha willegange tot een Eijlandt wort gemaect en UEd:e ten vollen bekent is, op alle welcke goede situatien, wydaen een weynigh onse gedachten hebben laten gaen, en omtrent canonschoot van killiwittij aende groote water tang, 't vlacke Velt, en op de weg naa Ilende ture gevonden, een vlacke klijn staende boven de gront ten minsten 30: voeten verheven, en aen drie zyden in het water, hebbende veele dorpen rontom in 't gesight, welcke klijp met een sooden borstweering opgemaeckt ende 8 ysere stucken die ontrent ¾ uers van daer in het bos leggen.
leggen, daeropgebracht wesende, soude met weijnigh besettinge de principale dorpen connen bescherment in toom gehouden werden, 't selve dan besigtight hebbende, vervolgde onse wegh tot Jlendeture voorengen:, dog eer wy daer aenquamen passeerden een groote vlackte daer uijt een sonte stroom, menichte van sout wiert gemaeckt, en 't welcke niet alleen, diende voor die van Cotjaer, maer ook voor die van candij, alsoo de boijeros off ossendryvers voor haer Arreeck aldaer zout, en gesonten vis quamen handelen, waer van die van Ilendeture, en eenige omleggende dorpiens leeffden, en vande vermogenste van cotjaer waren, dese vlackte oversynde, quamen aen een breede houte rivier die tot over de kine en navel doorgingen, comende oorspronckel. uijt het invloeyen, der Zee, dese spruyt een weijnig over zynde, raeckten aen het verlaten dorp van Ilendeture, leggende op een haff Eylandt, omtrent twee masquetschoot vande openinge der Zee, aen deselve Zoutestroom die sig aen dit dorp in drie armen verdeelt, loopende den eenen naa 't Zuijden, en den anderen naa 't westen, en een derde Noortwaert, doch alle raeckende aen dit Dorp, soo dat niemandt van buyten dit binnewater kan opvaren sonder dese plaets te passeren, en langs welck de grootste diepte wert gevonden, aende mont off 't inkomen van dit binnen water is de strantbeset met seer hooge klyppen, en voorts swaeren digt bos, synde in het gadt op het inseijlen gevonden niet minder dan 10: voetwater met lang ty, soo datter hoeckers en kleene Jachten souden Inkomen, en voor aen agter dese hooge klyppen seer wel beschut leggen, maer inwaerts wert het weer ondie per tot 6 en 5 voet, en dan weer 8: 9: en 10: voet, dog de killen souden naderdienen gevisiteert, dit penninsul is daernevens vsien, met een bequame hooghte, om een schans op te bouwen, en door affsnijding tot een Eylandt te maecken, synde in syn omtreck omtrent 200: roeden groot, en de hals die doorgegraven diende maer 40: voeten breet, lang landt, responderende op den Arm die om de Zuyt naa Itchelam pattij en Annedive loopt, hebbende omtrent pistoel schoot buyten dese leegte, een groote tangh, met seer suyver soet water, en daer omtrent nog 3 â 4 mindere en soo sal naa ons gevoelen op het Eylandt met graven wel goet drinckwater gevonden werden, leggende voorts omtrent goede dorpen, en maer 1½ uergaens vande mattatturese rivier
rivier, aen een seer visrijck binnewater, en geconstitueert om 't maecken van Zout by quaetwilligheyt der Inwoonderen te beletten, door 't welcke die van coetjaer, die meest door den handel bestaen seer souden benauwt werden, connende dan ook geen vaertuijgen elders in off uyt die te vooren vande overkust in redelycke quantiteyt gewoon syn, hier aen te komen, alsoo de chiampans geladen uijt en in komen, soo dat dese haven onses oordeels seer noodigh sal dienen beslagen, connende in vreedige tyden met 36 mannen, en voor eerst met 50: Nederlanders bewaert blyven, die met een chialoup altoos konnen verseeckert wesen, werdende de situatie en diepte Naeuwkeuriger tot UEd:e voldoeninge in een kaertjen bij desen u Ed:e verthoont het zout dat wij hier omtrent in redelijcke quantiteijt in hutten, en de pannen vonden, is meest vermelt, en door den gevallen regen versmolten, soo datse al wat moeijten sullen hebben, om haer schaade te versetten, het vaertuygh dat van de overcust daer was geweest was al eenigen tijt vertrocken, soo dat wij daer omtrent met hebben connen verrigten, 'tgeene p r memorie ons door UEde was aenbevolen Hiermede nu voldaen synde, trocken des anderen daegs voort naa Erckelanchene, maer dewyle de wegh wat te langh viel, leyden des smiddags op, in het dorp van Mallagetive, zynde gegaen omtrent 1½ uer, langs het soute binnewater, dat omtrent N: 10: opstreckt overplacke gronden, daer veel zouts door de Inwoonderen langs heen wert gemaeckt, comende daer naa door diverse kostelycke dorpen, als de beyde toepoers ea synde versien met soo heerlycke vette kleylanden, en vermaeckelycke plantagien, van pinang, clapjous, soortsack, als andere boomen, als wy nog elders hadden gesien, daerby de dorpen gebouwt met groote ruyme huysingen, maer alle verlaten, en eenige verbrant, dog onse lascoryns wat vande weg af loopende kregen hieren daer eenige der Inwoonderen gevangen die wij alle mede namen, omse tot het overbrengen der bootschappen als anders te gebruycken, nade middagh raeckten weer aende gangh, passeerende een groot bosch, dat op veele plaetsen met het om hacken van groote boomen was gestopt, Maer door onse vooruyjtgesonden lascoryns weder opgehackt komende alsoo met den avondt over Sjumpanture op Erckelanchene alwaer