aldaar, als op balanta, die tot heeden toe, nog niet werde en is verscheenen, ende waar door 't vertrek vanden gouverneur tot duslange is vertraeght geworden en uijtgesteldt, het welk niet te min nu tegens 30en dezer vast gesteld is, zullende met het jaght amsterdam, t wellekomst fluijt spanbroek, sloep eendraght en ^ wde haer over batchian en oubij de reijse, soo tgodt belieft, over rula gapij, gorontale, manado, Ciauw, sangij etca ondernemen, het verrighte werdt, u Eds 'tzijnder tijdt naer vereijsen, bekendt gemaekt. de wellekomst onse Chaloup staet als dan ende ten eersten uEE: toe te comen, met rx: 4000 aen spaensen realen van aghten, alsoo uijt uEEs schrijvens ende bandasche papieren zien, om geldt ten hoogsten benoodight zijt, soo dat banda hier omme ende uEds te helpen, sig verders niet meer, noghte te zeer en behoeffdt te ontblooten, hebbende wij vaste hoop en vertrouwen het dit jaer nogh al rondt te zullen konnen schieten al zouden wij ook onze huurlingen voor eenige maenden de zak geven en loopen laeten. het schrijvens van Colabo uEE: met anthonij d' costa toegecomen, hebben wij aen zijn hooght den koning amsterdam overhandight, schijndt nu sij alhier geen geloven meer en vinden, datze elders hunne listen en laegen aen leggen, als off onze al gemeijne zaeken onder elkanderen, niet bekendt en waeren, wij en vertrouwe niet, dat zij ons over  diergelijx aenspreeken, immers het staet vast, dat sij niets op doen en zullen. de Xulanesen die weder thuijs stonden gezonden te wer ende 18: koppen sterk waeren, soude onzes bedunckens best zijn dat over ternaten quamen, om offer den coning eenigen dienst door moghte geschieden. het is hoogtijdt geweest, dat d' Eerw: dn vander sluijs ons toequam, alzoo kerken en schoolen soo alhier als op macquian en batchian in slordigh verval zijn geraekt, daar zijn Eerw: ten eersten al sijn werk aen vinden zal, tot het herstellen. godt almaghtigh gunne sijn Eerw: maer naer uEd: en onzen wensch, en beede, een langh leven in gezondht, tot heijl en troost der keurende en quijnende kerke, voor soo veel ons zijn Eerw: weet te berigten, ende het ons ook toe schijndt, sijn alle de vier school meesters van een bezadigt en geschickt leven, dat wel het meeste stight, en schoon wij alhier meest doorgaans, maer drie rx: ter maendt aende zelve voor 'teerste verbandt gewoon zijn te geven, soo nochtans gevalt het ons zeer veel, dat deze vier, ijder vier rx: ter maendt, zonder eenigh ander tractement te genieten, op welken voet wij het met onze andere inlandsche schoolmeesters mede meenen te brengen, alzoo er doorgaens geen gelegentht en is, om hun padij ofte rijs op d' affgelegene plaetzen toe schikken. voor het vertimmeren van onze Chaloup d' wellecompst blijven wij ten hoogsten dankbaer, dogh waeren gaerne gerieff geweest soo met affuijt als andere plancken, als mede met een paerde lijn of twee, benevens twee touwen van 8. 9: a thien duijm, zijnde geheel van light touwwerk ontbloodt, ende alle onse soo ijser houte als baije plancken met het maeken van ons groot pakhuijs als anders, opgeraekt, ende hier omme verzoeken wij als nogh op t aldervrundelijkste dat uEds op ons mede eens gelieven te dencken. het kostende vant vertimmeren aende wellecomst en 't vertrekte het is ons lieff, dat op een naer alle de slaven vande princesse craijn tondij naer huijs ende maccassar vertrokken zijn, twijffelen niet ofte den nogh over blevene zal al voor den ontfangh dezer mede voort geraekt wezen. het is aent volk
aent volk beloopende f 53310 4: soo mede de schuldt wel eer ende int jaer 73: door eenige xulanesen gemaekt ten bedraege van f 180. 15: ofte rx: 60¼ hebben wij ons voor soo verre ende om d'accorde te gaen, aengetrocken, maer sijn genoodtzaekt, zoo zeer niet omt belangh vande zaake, alst gevolgh, uEdes de wel eer gemaekte schuldt van f 180: 15 weder te laste te brengen, met verzeekeringe noghtans dat wij voorsz. schuldt, zoodanigh het ons betaemdt, niet missen en zullen naer vermogen te jnnen, en staet het uEds, soo wanneer het ontfangen hebben, 't zijnder tijdt ook te werden behoorlijk goedt gedaen, uEEs zullen hebben connen sien, uijt d'onze naer batavia en haer Edns wat slordige schulden wij zelfs in onse boeken nog hebben, ende dat voornemens sijn, het jaerlijx op de erkentenis penningen der grooten te zoeken, dat zijn tijdt zal moeten hebben, om hun niet alte bahoorigh te maeken, soo men alles op een jaers recognitie aftrok, ende ten dien inzighten, soo moeten wij zelfs nog al een jaar twee ofte drie geduldt hebben, eer wij onze eijgene schulden in palmen, dat naer den aerdt der eijgen lieffde, volgens d'welke ijder sigh zelfs 'tnaest is, ook van ons zelfs eerst behoordt en diendt te geschieden, want van bijzondere luijden alhier schulden te innen is den moriaen schuuren, alsoo niemand int geheel — ternataensen gebiedt iets uijt winckel off cas of pakhuijs haeldt off hij aght het geschonken en gevonden te zijn, sonder oijt op betalinge te denken, ik laet staen passenzoo dat uEEs ons dan in desen gelieven te ontschuldigen alle onse bedorvene, beschaedigde, gevlekten en ongewilde doeken en winkelwaren, hebben wij ons bij openbare verkoop en bekken slagh quijt gemaekt, daar aff de E Comp niet alleenigh sonder schade, maer zelfs met genoegsame voordeelen is affgeraekt, gelijk de lijste der vercoopinge hier nevens gaende getuijgen kan. onze wensen, waar meede wel om op een eenparighevoet met den anderen te moogen ofte konnen gaen, maer om in alles eendragtigh te zijn, zal beswaerlijk willen lukken te meer de gewilste doeken eer souden connen dienen alhier verhooght te werden, dan verlaegt, ende zoude egter daar even goede sleet in blijven. soo dat wat te verhoogen is, gaerne meede op meerdere ende uEds prijs zullen stellen, alzouden die doeken dan ook alhier mindere werden getrockken, maer te verlagen het geene dat gereedts het beste getroken en althijts wel gewildt is, daar toe en souden wij niet connen bewogen werden, zelfs ook niet om daar over aen haar Eedns te schrijven, te meer het amboina niet kinderlijk en can zijn, noghse ons veel schaeden, schoon 'er ook al van amboina diergelijke doeken ter sluijk herwaerdts aenwierden gebraght: hoedanigh wij voor nemens zijn het voor aff te schikken, gelieven uEds te zien inde nevens gaande aenteijkinge waer aen ons niet uEds believen gedragen. nu twee maenden ende meer aenden anderen, hebben wij (gode zij dank, geen naemwaerdige dooden gehadt, en zoude hier mede deze post op u EEs aengename b'antwoordt blijven, maer alsoo daerinne dit gouvernement weder weder tot een presidie gesteldt is, ende wij daar aff geenige de minste voor kennisse en hebben, soo versoeken zeer vrundelijk. eenige nadere onderrightinge ten naesten, waar bij ons de oude reductie blijken magh, anderzints soo verwaghten wijl int wel nemen ons competent respect. het gedoente der Tidooreesen in banda soude men nogh soo eenigh sins connen in schikken ter wijl het halff november passo voorgevallen is, als wanneer tidoore nog erkentenisse penningen der nagelen nog eenige geschencken nogh brieven van haer Edles en hadde ontfangen, ende toen hij zigh moghte jmbeelden reedenen te hebben om te pruijlen, te meer ook het genoegsaem blijkt kunnen toelegh zoo zeer op scomps, onderdanen niet waren als wel op andere: maar dat nu onze soo
soo onlangs geleeden en half april, sigh dusdanigh hebben derven verstouten, ende dat onder 'tgezagh van— een hooft bevel hebber dan Cappn lauwdt, is inder daed deszelfs op merkinge waerdigh, en zal onzes oordeels dit vuurtjen door de castiliaense papen gestookt zijn, die wij vertrouwen met den thidoorees heijmelijk ende buijten ons weten verstandt zullen hebben gehadt, ende met hunn gewoonelijke op swetzinge ende aenmoediginge als ruijme belofften van hulp en bijstandt, den zelven den Capvol geblazen hebben, en comt het zeer wel dat wij de papen als nogh op de manado ende in ons geweldt hebben, die wij ook soo laet als t eenigsints mogelijk is, naer de manhillae zullen laten vertrekken: en onder wijlen van batavia twee handige jagten ten oorlogh braeff toegedost, ende van alles ruijm voorzien tegens half ofte laetsten december verzoeken, waermede wij zeer light al hun ijdel heswets en poginge verhoopen te zullen verniettigen. antwoorende op de twee verzoek schrifften, het eene vande vrouwe Calinja de Clerk, het ander vanden vrijburger fredrik hendriksz. broens, soo senden wij voor de vrouwe hier nevens affschrift van't gevelde en uijt gevoerdt vannis op den 16en 7br 1677. met vertrouwen, dat zij hier aen blijxen bewijs genoegh heeft, latende het weder daer het gehoordt den anderen aangaende is 't ons leedt dat hem niet helpen en konnen, alzoo den schuldenaer, t zedt zijn aenwezen alhier aen voeten heup en vel geduurigh bedtlegerigh naer battavia met de fluijt helena hebben gesonden, om ons van onnutte dienaren t'onlasten, zoo dat den schuldteijssch sig nu derwaerdts zal moeten keeren. d' afgeslooten reek: van hendrick willemsz ten veldt, huijzen gaet hier nevens. in uEde laetste vanden 20en junij verheugjden het ons te lezen, hoe den E: hre oudt gouverneur en Raedt van india Anthonio kurdt, met soo goede windt, kostelijk Chargazoen en scheepen japan, den alexander en fluijt swartsluijs vertrokken waer, willende met uEds verhoopen dat den almogende hun geluk en behouden reijse zal genadelijk gegunt hebben. soo en zenden wij dan ook uEE: geene padij toe, ter wijle met lieff zien, soo ruijm almede daar aff voorzien waerdt, ende nogh meeder van bouro verwaghtedet, het welk een bijzondere genade en zegen des heeren is, dat daar het aende oostkant van java mochte comen te ontbreeken, wij ons zelven alhier om de oost nogh egter dusdanigh cunnen bedroopen en redden: met zoodanige harde slagen als die bonose twee Corcorren dien papoesen rover hebben aengetast, zouden zij zoo te net al leeren moeten, en ware te wenschen, dat 'er nog eenige meer beknipt wierden, soo hun de tegen winden en stroom ergens nogh bezeth hieldt, zullende dexemplaire straffe vanden booswight en belchamel pellemahoe buijten twijffel een affschrik en naerdenken in meerder diergelijke hijlooze stoorders der gemeijntse ruste, veroorzaeken en baren, willen ook niet twijffelen, off alles zal zigh met de strenge bejegeninge en onthael vanden papoesen rover straffe vanden boven gemelden en algemeijne vergaderinge, wel ten besten schikken, ende de nodige ruste wederomme hersteldt werden. wij hebben heeden selfs ook mondelingh bescheijdt van tidore becomen, het welk uijt het dagh register hier nevens zenden schijnende den tidoorees over t voorval zeer beangst en becommerdt, en wil beweeren, dat den Cappitain laut daar niet geweest en is, maar wel den satdaka, stellende sijn schrifftelijk antwoordt daar op uijt, tot dat hij den zelven tot zig zal ontbooden en redenen aff gevordert hebben, 't verdere leerdt den tijdt, wij zullen op een hardt ende genoegzame lesen voldoende