Ternaten genomen zinde, wierden doorden Gouverneur verlost, en op Drie vaeten gestelt; zij baden seer danse onderbescherminge van d' ECompe mogten aangenomen werden, maar waar jn zijn C, eenige diffeculteyt maekie; ten op sigte van Ternaten; dogh alsoo daar by bleven ijterenen, en dat de Couvr seyde sulx niet conde gescheeden; tent ware dan saeke zy onsen Godts dienst begeerden aanteneemen den byleden Coonincq sulx hadde toegekaan aan alle die daartoe genegen waren; zoo bewilligd en zij Cominiers geerne, ende den Gouvr seffens Jnhaar versoecq; hebbende zijn Creets een schoolmeester tot dien eynde hun medegegeven; de voorsz: Commiers mosten nu wijdens beschermt, en volgens ses touverneurs advijs, de Gorontaiers herder ingeveugelt mitsgaders tot stipte onderhoudinge vant Ternaten contract aangeset werden, als zynde, geenlandt nogh volcq; mackelijker tediingen; als dese; daar was naar die tijt oocq geweest 't Iaght de Zamson, op 22 maij, van voor maleyo vertrocken, en 24en do ginder aangecomen mitsgaders den 10en augustus deses jaars. jn Ternaten geretourneert; welckens opperhooffden zommerlijk voor rapport bragten :/ dat de Corontalens zeer listigh, en boo saardigh toelden; omdie van attingolo, en domoego, jn hun goet voornemen tot het christendom rehinderen; jtem dat de verloste Cominders, alle by den anderen tot sellebaija neder geslaegen, en by sonder wel jnschick waren; dat oocq den Coonincq van parigij, en meer andere vande binnen bogt, mede als d Cominders, onder Comps speciale procexie versogten te mogen aangenomen, werden 't geen oocq die vande gehele bogt tot aant naa van bambuco ender Bougijs toe versoeken Contract zouden
Ternaten Ternaten zouden soodraet maar eenigen bodem aldaar weder quam revenschijnen, vermitsanders tot rooffder Bougijs, mandaresen vorontalen en Ternatanen, (alle mahiuretanen) verstreecken moesten &a den Gouvr was voornemens, besend naarparigi redoen om die lieden Jnhumn goet voornemen, aantemoedigen :) de Baentose volckeren; waren mede naar vryheyt, en onse Godts dienst haekende, dogh men maekt hier jnwat kwarigheijt; omde Corontalens (onderwelcke zy gehoren) niet alne seer te vergrammen, middeler wijl soude derivier van Gorontale, tot onse nader ordre beset gehouden werden, onderschijn van bescherninge Bij hadden voordes Gouverneurs paresse aldaar; jnden sin een sterkte tebouwen op den hoerg van padangh, waarde weestromen Jn een, 't zeerbaart looper; maar sulx is doenmaals beet, ende getrepareerde steen jnderievier geworpent Zyn E dande reyse envesite (als vooren geseyt is) pr de sloepden eendragt achtervolgende, vertrocq op 12en decemb:r van Gorontale, en quam den 25 do op manado; aan uEd: redout amsterdam; vindende dat de spaanse padres; met hunne bedekie woelingen; al veel veranderinge, onderde gemoederen der Ea boecandr en Siauwers gebrouwen hadden, door het over en wedervaren, van den laastgende: dog hoen Gouvr redde naar gelegentheyt van tyt en sloffe de vervallen zaeken; sondt de papen met hunnen aanhangh pr Jaght amsterdam naardebogt van Boutouan, op mindanauw; dogh diede reijs, niet hebben Crijgen Connen En wedergekeert zyn jn Ternaten, doen de doenmaals voorts
Ternaten Ternaten voorts een landt togt, en maekt met alle de omleggende volckeren een verbont, dat tevoren nogh niet geschiet was /. daar stont dit jaar geenpadij geoegst iewerden; vermits onse berglieden offte boeren, met die van Sackan overhoop waren geraekt; doorbeleyt van den Coonincq van Boela met kennis der Corontalens; zynde de onse reets oorloff gegeven; om haar leet tegaan wereken, maar reijde den Couvr, dat sulx het verrouwen op d'EComps ragtigh tercken, en sijvensoude; ben aldien men, met eenige Nederlanders de boeren te sulp mochte coomen; een bekendesaek over al zijnde, maar daar het zelffs op plaatsen van grooter belangh, en dierbaarheyt; meest aan hapert Van hier op 23en en oerkbaart uijt de bocht van amoera op 24 Januarij, taende den Gouverneur desleven naar't eylant Sangij om aldaar volgens gedaene project het dorp zaban weder onder Taroena tereduceren, op welcke rheede, van den 3en fed:, 't ancker wierp; daar de Cooningen van Siauw en Saboecan met de belooffde assistentie eerst op 12 en 18en derselver maant, aanquamen; toonende uijtterlycq; geen Cleyne klaauhertigheyt om die van zaban; tot gehoorsaamheyjt tediingen, en geentwonder; wijl hunnen aanslagh gelegen heefft; om dat dorps volcq onder Saboecan en die van Taijoeris onder Siau tebrengen; werdende alhier den Gouvr op verscheyde wyse door dese en geene geabuseert en misleyt terwyl vast die van Zaban en Limau : naar verscheijde minnelijke jnsinuatien, hun niet alleen, onwilligh toonden, om by den desleven Couvrre