Inventaris van verscheijde Papieren, soo dato niet gedacht hebben, wij nu ijets bij der hant nemen ofte op haer attenteren souden, heeft connen gewonnen ofte vermestert worden, want anders wij met onse macht comende, ofte sijlieden t' alderminste gewaer wordende, daer maer eenige suspitie van dat wij ijets op haer souden ondernemen willen, uijttrecken conden, altijt wel op haer hoede, geweest, en wij bij die gelegentheijt geen de minste cans op dese plaets, al haddet noch soo langh geduijrt, gehadt souden hebben, daeromme, gelijk geseijt, Godt de Heere voor dese sijne ons bewesen genade, ende soo langh gewenste Dictorie ten hoochsten moet gelooft ende gepresen wesen. /. —.
Het noodige nu wel besichticht, ende dat onse residentie ofte verblijff plaetse, tot dat alles naer behooren alhier souden verrichtet hebben, op d'oopen Baleeuw der Negrie genomen hadden, stelden voor eerst ordre op t' begraven der dooden, die binnen wel weijnich maer buijten om doot gevallen verscheijden gevonden wierden, ondertusschen quamen onse Casteels Orangcaijs met haer g'ordonneerde volck mede aen, oock hadden aen die van Hittoelamma, Hila en andere langs de Cust van hittoe belast mede te verschijnen, om Capaha in alles wat daer omtrent was, te helpen verdistrueren, dat oock onder schijn van goetwillicheijt, doch hoe gaerne, can een ijder wel gedencken, naerquamen, soo dat in corto over de duijsent cloecke gewapende swarten ende daerbij ijder met een goede parringh tot schillen van boomen versien, in de Negrie, ende selffs geen hondert soldaten daer binnen hadden, volgenden nachts, gelijk mede den verleden Nacht geschiet was, hoorden uijt de valeijen ende geberchte noch een deerlk: gehuijl ene gekerm van de gevluchte, die haer daeromtrent noch waren onthoudende, sulcx op t versoeck van eenige Orangcaijs hen vergunde, deselve wech te halen, ende tot haer te nemen, die in corten verscheijde met haer brachten, veele die armen ofte beenen aen stucken gevallen, en voorts van jonger versmacht halff doot lagen, lietense onbarmhartich leggen, end voirder vergaen, menichte dooden wierden hier en daer, al meest van jonger gestorven oock noch gevonden, soo dat ten laesten resolveerden, eens deels door medelijden mettet gemeene volck, besonder vrouwen end kinderen, die de schult van haer bedrijff soo groot niet, als wel der grooten is, ene doch seer miserabel omquamen, sijnde ellendich om aen te sien, hoe de kinders van d'ouders, en de Moeders van hare kinders veel verstroijt waren, anderdeels, om dat wij de grooten ende principalen haer mede met haer volck noch in t Geberchte onthoudende, van hare Macht soo veel doenelijk ontblooten, en door hart tractement geen Oirsaeck geven mochten, dat door desperaetheijt haer weder t' samen quamen te rotten, op d' een off d'ander hoochte te verstercken, ende alsoo de Compe weder nieuwe moeijten ende costen aen te doen, aen alle ende een ijder vrij geleijde te geven, dat elck een met de sijne vrij en opgemolesteert affcomen, haer tot hare vrunden ende gebuurige Negrijen in handen en 2886 v le van Dortsman uij is gerenovbb: aldaer Band: vertreckt gepupliceert vervoegen per r omtrent man met inde ende n sarisz: han 16e: Augus: daen Aren in Adriaen Amboina soorten de Heeren ond rtei versonden ten aldaer sonden. fort Willelms op damme trecht
vervoegen ende woonplaetsen t' haren believen kiesen mochten, gevende daerbij de hooffden vande Negrijen, vrijheijt, dat een ijder de sijne en alle, die tot haer quamen onbeschroomt aennemen ende huijsvestingh met noodich onderhout geven ende verlenen mochten, uijtgesondert 5. â. 6. van de principalen, als Toloucabessi, Jman Radjalj, patti Touban, sijnde den laesten vande Vier Hooffden des lants Hittoe noch bij den leven, Jtem Wangsa, soone van Cacki Ali gewesen Capiteijn hittoe, ende Telisema gemelten Alis halve broeder als mede Backer soone van den geexecuteerden quipattij van Combello, dese wilden en belasten wij haer, datse niet aenhouden noch versteecken, maer voor ons brengen souden om bij ons alsdan over hare liberteijt gedisponeert te worden, dit causeer soo veel, datter binnen weijnich dagen op Mamalo een Negrie Capaha naest gelegen, alleen in de 380. persoonen soo Mansien vrouwen als kinderen, die alle daernae selver voor ons hebben doen comen ende besichticht, op hittoelamma, Hila en andere langs deselve Cust gelegen Negrijen, Iten Tiel ende Touleeuw aen d'oostsijde met partijen, en elck tot de sijne, gecomen sijn, die ruijm tot de 500. toe bereken connen, boven dien sijnder wel hondert ende meer soo onder t' volck gevangen, als doot gebleven en menichte in t' geberchte van honger gestorven, die noch dagelijcx meer end meer gevonden worden, Oock sijnder met Toloucabessi noch eenige in t' Geberchte fugitijffe waer uijt aff te nemen sij, hoe sterck sijlieden van Volck sijn geweest, sijnde de Negrie oock vrij grooter als gemeent hadden, Volgenden daegs naer onse aencomste in Capaha den den 2. 7. do s' morgens deden alle vooren verhaelde aldaer te samen gecomen Jnlanders elcke Negrijs volck onder hare respective hooffde met hare Parrings ene gereetschappen uijttrecken, om alle de Nagel ende andere vruchtbomen om ende omtrent Capaha (:om deselve plaets geheel woest te maecken :) te schillen ende te verdestrueren, dat uijt vreese ende Ontsagh nu met vrij beteren Jver als voordesen wel gedaen, volbrachten, ende meningen schoonen Nagelboom costen, waermede tot sanderen daegs op de Naermiddagh tot dat alles vernielt was, doende waren, Ondertussche deden door onse Matroosen van de Jachten het becomen Geschut, Cruijt, Anckers ende 't' geene wijders aldaer gevonden hadden, affbrengen ende in t Jacht Zantvoort imbarcqueren, ende begonden als doen met al t'tolck te gelijcker hant de Muijren ende alle gemaeckte wercken in ende om de Negrie te raseren, ende soodanich te slechten, datter niet een steen selffs in de fundamenten gelaten wierde, rollende deselve alle het steijle geberchte, aff, tot in de diepe valeijen wegh van waer betrouwen haer niet veel lusten sal, deselve weder op te soecken ende boven te brengen, om ijets weder daermede te beginnen, dit gedaen sijnde, deden alle de Vruchtbomen in de Negrie, daervan deselve vol