Gecollationeert accordeert gamron den 15e april, ao 1681:) Aernout Burchgraeff Aen d'Ed Secrets renerael
Battavia Aen d' Ed: H:r Rijckloff van goens gouvern:renerael, en d' Ed:e Hrn Raden van Jndia. — Ed: gebiedende Heeren— den 21: maij met het Jacht muijderbergh over Cheijlon, en de Cust Chormandel is ons laeste schrijvens tot VEd: a: affgegaen, en daer bij aen gegeven, wegens Comp toestant, en 't verdere voorgevallene onder de directie, gelijck de Copia nevens dese gevoeght oock nader sal komen te verthoonen; wij hadden gehoopt VEd: a: bij dese — een gewenst uijt slagh op ons versoeck om dit Jaer geen meerder zijde te mogen ontfangen, dan uijt het fons der Coopmsz: konde betalen, te adviseeren maer — ter contrarie moeten tot ons innerl: leetwesen seggen, het met die saeck is uijtgevallen, gelijck ons altijt in gebeelt, en te vooren gestelt hebben, sonder dat wij met al ons versoecken, en gepresenteerde requesten Its hebben kunnen bevorderen, dierhalven het dispuijt soo hoogh is gereesen, de residenten tot Spahan genootsaeckt sijn geweest, om tot de uijtterste middel te komen en den ontfangh der zijde voor eerst in't geheel te weijgeren, om te sien off hier door geen gehoor off Its ten goede konde g'obtineert werden, maer 't selve was al mede vruchteloos, soo dat noch nader resolveerde om den att: douwlet op straet waer is nemen, en mondelingh ons versoeck voor te stellen 't geen haer wel geluckte, en sijn hoogheijt in't uijtrijden van Co:s poort rescontreerde, maer verwaerdighde sigh niet eens om haer te woort te staen, voegende den tolcq seer spitspinnigh en verachtel: toe, het alle Jaer met het dispuijt der zijde te doen was, en gehouden wanen 300: Cangen te ontfangen, sonder dat daer in eenige verminderinge wilde, off konde toe staen oversulcx sijn hoogheijt over die saeck niet meerder warm behoeffden te maken nogh verder aen te sproecken, rijdende onder tusschen seer sterck voort, sonder de residenten tijt te geven van een woort meer te spreecken, hoe wel hem den tolck met een nader supplicatie nogh naer souden, maer kreegh geen ander bescheijt, dat hier vooren is aengehaelt, ordonneerende onderwijlen aenden Wesuer dat hij de zijde voor soo veel in de stadt was 't zij met, off tegens wil, aen de onse soude leveren en p:r force tot den ontfangh Constringeren, offse bij aldien ons langer affkeerigh hielden, naderhant (schoon daerom quamen versoecken) niet een draet te laten leveren, gevolghb: Its te ordineren stont 't geen veel slimmer soude uijtvallen dan ons inbeelden, en verwachten souden; Niet tegenstaende soo was hier wederom op gedient wij de zijde in geen der manieren weijgenden maer eenel: om eenige verminderinge in de leverantie versochten, soo mede dat wegens de pachters haer pretentie bevrijt mogten blijven, sonder dat het contract sochten te verbreecken, maer tselve tsedert, a:o 52: hadden g'observeert hoe wel ons daer tegens nu eenigen tijt herw:ts veel affronteuse— rescontren waren te vooren gekomen, daer op sijn hoogh:t  sigh niet eens hadt willen verwaerdigen te antwoorden, noch recht te doen, maer daegelijckx nogh meer in 't ongelijck stelde, mitsc:s met ongehoorde lasten wijder genegen scheen te willen beswaeren, die wij voor eerst (:als onmogelijck sijnde te wederstaen) geduldeljk wel soude affwachten, maer haer voor aff waerschouden bij aldien hier op Its te volgen quam, dat namaels geen Ignorantie gelieffden te pretenderen alsoo geensints en behoeffden te twijffelen off onse Ed: H:rn meesters souden niet alleen dit, maer oock de voorheenen, veel voudige geledene affronten — soecken te resenteeren, en ons bij sodanigen geval onschuldigh hielden van de onheijlen die daer uijt mochten komen te ontstaen, Edogh dit konde niet helpen, en was soo veel als door een doove mans deur geklopt, onderwijlen wiert de zijde vast, soo goet als p. r force in huijs gebracht, waer bij (:om den att: douwleth, zijn toorn niet meer tegens d' E: Comp:e te ontsteecken, en ten anderen om dat bij refuijs geen voordeel konde werden voorsien) het soo langh is blijven berusten, tot de ordinarie gecommitteerdens in compe: wooningh sijn gecomen, en de residenten de zijde ingewight toegewogen hebben, bestaende de quantit:t Nt in 298 9/4 Cangen off 121626½ lb hollants, ten bedragen van 1430900 m:n off f 608132: 10:— dat waerb: een over: groote— quantitt is, hoe wel de residenten ondert wegen niet gemancqueert hebben om over: alle dese geleden gewelden, als affronten tegens de gecommitt. s te protesteeren en haer voorgewaerschout hielden het voor d' E: Comp:e op dusdaniger wijse onmogelijck was hier langer te continueren, maer genootsaeckt souden werden het contract te vernietigen het welck al meede te vergeeffs was want niemant sigh in't minste daer mede wilden bemoeijen, met voor geven haer ordre mosten volgen, en soo Its te seggen hadden ons naer den rijcx vertrouwde mosten vervoegen, In somma wat devoiren aengewent sijn, hebben geen het minste effect ten goede kunnen optineren, het geen inder daet, niet alleen spijtigh maer oock beroeft valt, voor namentlijk in dese tijt daer dit Jaer soo weijnigh coopmsz: aengekregen, en bij vercoop in 't geheel daer van niet meer dan ruijm 12: Otho: geprocedeert hebben, en daer tegens sijn wij als vooren gespecificeert soo groote somma aen den co: schuldigh, sonder dat ons Cas op verre naer soo veel kan uijtmaecken, vervolgens wij genootsaeckt sullen wesen om het mancquerende op souratta off van de coopl: die JaerE: met d' E: Comp:s handelen, sonder Intreste betalen, op onse verwachtene Coopmsz: te lichten, daer toe de Coopb Miersa Isop, en Hagie Carbalij haer dienst oock hebben gepresenteert, maer alsoo wij met de affbet: noch tot maert aenstaende tijt hebben en onderwijlen van VEd: a: met nader ordre hoopen versien te werden soo hebben haer dese — presentatie niet absoluijt affgeslagen maer onder een compliment bedanckt, en tot de aenkomst onsen scheepen geseserveert gelaten, hoe wel dit voor d' E: Comp:e proffijtelijcker sal wesen, dan op souratta gelt te lichten, daer mede al veel verlooren souden werden, over sulcx wij tot het laeste in sijn tijt geresolveert sijn te treden dogh dit sal wel voor een Jaer kunnen geschieden maer bij aldien hier in langer continueerden, en ons soo weijnigh Coopmsz dan dit mousson wierden toegebracht, en daer tegens dan weder soo groote quantiteijt zijde gedrongen wierden te ontfangen, soo souden ons op 't laest in soo groote schulden steecken, dat daer aen geen door komen soude wesen en om in desen tijt soo langh den att: douwbeth leeft, off in sijn groote authorit:continueert, eenige verminderinge in de leverantie te verwachten, hebben geen de minste apparentie, noch hoeven ons sulcx oock noijt in te beelden dat te verwachten hebben 't geen ons van dit Jaer oock uijt alle omstandigheden genoeghsaem is gebleecken, dier halven is hooghnodigh op andere middelen van redres wert gedacht off dat d' E: Comp:e ernstelk haer landen eens thoont, en dese hoogh hartige natie de kracht haerder wapenen eens beproeven laet, sonder 't welcke hier aen't hoff niet meer ten goede te obtineren noch te versoecken valt maer Jaerljk noch slimmer en scimmer als onlijdelijcke affronten ten groot disrespect van de Europiaense natie te verwachten hebben des wij met groot verlangen op onse gedane voor slagen bij onse spcessive, brieven als overgesondene deductie aengehaelt VEd: a: ordre en goet vinden blijven affwachten daer naer ons dan oock schultplichtelijk te reguleren staen. , komende nu verder tot de saeck vande pachters soo moeten VEd: a: al mede tot ons leetwesen bekent maecken het daer mede is uijt gevallen als bij onse Miss:e van den 21: Maij Jonghstleeden aengehaelt, en altijt bevreest sijn geweest, dewijle haer dese luijden niet ontsien hebben, om van Comp: Cleeden Caffila bestaende in 78: packen die wij den 19: Maert naer Spahan op hadden gesonden, soo als de selve door de stadt naer Comp: wooningh, marcheerden met groot gewelt 28: packen zijde allegias, en 12: d:os sjoucoriassen, in arrest te nemen, en in haer carwancera te laten brengen en oock niet tegenstaende de onse daerom versochten, niet weder hebben willen largeeren, voor gecontenteert waren, met voorgeven het uijt last vanden att: douwleth was geschiet, invoegen de residenten met een request te presenteeren ten dien eijnde ducerende haer al weder naer gem: sijn hoogheijt hebben moeten vervoegen, die het selve wel accepteerde en overleesen hadt, maer voor dien tijt niet een woort tot antw:t daer op gegeven, dan eenel: dat den tolcq eenige— dagen daer aen, door een van sijn hoogh:ts principaelste dienaers uijt last van sijn meester wiert aengeseght, hem te recommanderen van die saeck niet meerder de poucheeren noch de kop van voorsz: sijn Ed: hier over verder warmer te maecken, maer gelijck als te vooren g'ordineert voorsz: persoonen wegens haer pretentie te contenteren hadden, sonder dat daer in meerder hebben kunnen doen off Its te verrichten is geweest in somma uijt al dit gedoente klaer genoegh te blijcken komt waer het den rijckxvertroude schijnt op aen te leggen, en wat met het weijgeren den zijde als dreijgementen, om hem hier door tot redelijckheijt te brengen, te winnen valt, en wat goets van dese minister te verwachten hebben, onderwijlen soo ist met dese saeck tot het uijtterste gewelt uijt geborsten, en moeten voor aff tot groot disrespoct van d' E: Comp:e dit affront lijden, Ja derven volgens de spahanse advijsen de onse wel absoluijt verwisten, dat Compts: groote macht haer bij leverantie van een groote quantit:  zijde nu genoeghsaem quam te blijcken, en sonder en de negotie in haer lant te kunnen bestaen, des ons nevens de verdere Europianen maer voor een partije roomert van groote dingen sonder bewijs van eenige realitaensaegen, en naer ons voorgeven als dreijgementen in't minste niet te vragen, haer gansch oock niet gelegen te laten off langer in dit rijck continueerde dan met pack en sack verhuijsden, invoegen het nu niet dan al te notoir komt te blijcken hoedanigh d' E: Comp:e althans hier g'extimeert wert, en wat wijder voor Civiliteijt van dese hooghdravende natie te verwachten hebben, sonder dat wij eenige middel om de largatie der aengeslagene goederen te verkrijgen meerder weten te bedencken off in't werck te stellen dan gedaen is, zijnde het eenighste nogh overigh, dat men de penn. der zijde schult voor soo veel de goederen bedragen, soude kunnen in houden, met voorwendingh de selve expres gesonden te wesen om uijt het procedido Core zijde te betalen, off anders door den Cleenen aenbrengh van Coopm: daer toe onmachtigh wesen, maer hier tegens staet wederom te considereren (nademael haer dese penn: recht vaerdigh toekomen sij haer mede niet souden ontsien om die met gewelt uijt den huijs te doen haelen, en met onlijdelijcke vexatie de residenten tot de betalinge te constringeeren, Ten tweeden soo soude men noch wel eens nader met request ontrent den att: douwleth off eenige andere grooten de langatie kunnen versoecken, dogh wij kunnen voor al niet oordeelen dat hier bij eenigh voordeel ten goeden te verwachten is maer wel tet contrarie (gelijck hij reets tegens den Tolcq heeft laten seggen:) sijn toorn noch hooger tegens d' E: Comp:e  hier door mocht komen te ontsteecken, en om nu voorsz: supplicatie aen den coersij bassie, coeler agasij, en diwanbegj &:a als verdere grooten die dagelijckx het gehoor van den Co:s hebben te presenteeren, met versoeck dese saeck den Cot. geleeffde bekent te maecken, is niet meer dan seecker sullen haer door het groot authoritt van den rijckx vertroude daer mede niet derven bemoeijen, ende al genomen het nu sijn Maij:t wiert bekent gemaeckt, soo is niet te twijffelen off souden den eerst genoemde minister hier over aenspreecken, en de saeck in handen geven die door wraeck giericheijt ontrent sijn Maij:t dan alles ten quaetsten wel soude weten te bewercken, en wijders noch grooter violentie te d' E: Comp:e persequeren, dierhalven om dit dispuijt ten eijnde te brengen Jegenwoordigh geen ander middel meer resteeft dan te beurs te gaen, daer toe voor eest noch niet souden geresolveert en het uijtterste wel affgewacht hebben maer aengesien VEd:e a: bij miss:e van den 21 7b: des verleden Jaers ons hebt gelieven te qualificeren soo se gewelt quamen te gebruijcken (:daer toe het Jegenwoordigh is gekomen, als dan de voldoeningh onder protestatie van gewelt maer te laten geschieden, soo hebben wij met eenparige stemmen in rade ten dienst van d' E: Comp:  geresolveert om naer spahan aen de residenten te ordineeren voorsz: pachters haer pretentie onder protestatie van kracht en overlast naer op gemaeckte reecqe. maer te voldoen, en van den ontfangh een Claer en bondige quitantie te vorderen, Edogh op dat een Jder van dese saeck kennisse mocht hebben, wij soo goet als met gewelt tot de beta: uijt last van den att: douwleth geconstringeert wierden, soo is daer en boven nogh goet gevonden om te ordonneeren eer eenige betalinge laten volgen, een protest in de persiaenscthael te vervaerdigen, en daer bij omstandigh te remonstreren de gewelden en affronten d' E: Compe nu eenigen tijt herw ts soo door de pachters als bij andere voorvallen aengedaen, en bij aenklagen noijt geen gehoor, noch de minste satisfactie hadden kunnen obtineren, maer ter contrarie altijt tegens recht en reden, in't ongelijck sijn gestelt, noch d'onse niet eens verwaerdight sijn, om bij Jmant in persoon te komen, en haer saeck mondelingh te verdiffendoren, weshalven aen een Jder in 't particulier versochten dat kennis van saecken gelieffden te dragen, in voldoeninge van den att: douwlet sijn ordre meergem: pachters haer onredelijcke pretentie nu souden voldoen, nochtans onder protest van openbaer gewelt, en ons onschuldigh hielden van 't verder gevolgh 't geen hier uijt soude mogen komen te resulteeren, nademael het voor d' E: Comp:e op dusdanigen manier langer onmogelijck was, in dit rijck te continueren, noch haer handel sonder becommeringh te useeren, en vervolgens door haer quade procedueren, de eerste sijn geweest die het contract van den vrijen liberen handel d' E: Comp:e door de voorige conningen vergunt verbroocken hadden onder verseeckeringh onse Ed: hrn meesters dese saeck sonder haer daer over: Ed:e Erntfeste, achtb: manhafte, wel wijse, voorsienige, en seer genereusen heeren door aanstaen Hierne ont een brieven Nos.
te resenteren niet te sullen laten passeeren, maer in wijlen wel eens sullen bethoonen, hoeweijnigh haer aen den persiaanen handel gelegen laten, en noch macht genoegh aen de hant hebben om haer hooghmoet tot nedrigheijt te brengen &a, het welck de residenten dan gerecommandeert is om aen een Ider van de principael te hoffs grooten te presenteeren, en soo de ontslagingh der goederen hier door niet te verkrijgen sijn, de betalingh invoegen als hier is aengehaelt daer maer te laten volgen wat hier op nu te volgen staet sullen wij aen den alleenende tijt gerefereert laten, en in wijlen niet mancqueren VEd: a: bekent te maecken, in verwachtinhge off VEd: a: sullen ons gedoente in dese saeck gelieven te approbeeren, dewijle het dogh tot het uijtterste is gekomen en bij ons daer in anders buijten VEd:e a: nader ordre voor Jegenwoordigh kan werden gedaen, want uijt alle omstandigheden nu notoir genoegh komt te blijcken, den rijckx vertrouwde niet ande soeckt, dan het d' E.