Item haer eygn quade toe versicht en traegheijd, als dewelke de tonge sagu plantagien geen tijt geven van volwasseng: gel:jk de vordere bijgelege negorijen doen, die dus lang hun boombroot op andere plaetsen gaen soecken oocq soo arbeyden tegen de uytbreydingh van het Christendom yverigh maer bedeetelijk de hoofden der geconjungeerde negoryen bonoa en halapoetij dewelke gelijk van kelang assahoedijs orangkaijen gezeijd Is, om pretentie van meerderheyt geen goede vrunden onder malcanderen zyn, dezelve hebben onder hun twee doorslepe Cassisen ofte onderpristers die meer als eyt te voorn haer benaerstigen inde excercitie der machometaense leer, dog en vmogen zij nog geenige mooren ende de Jurisdictie deser provintie de heydenen tot hunne fecte te treckenvolgens het geresolveerde vanden veelgemen heere superintendent Corn: speelman, en den Raet op 2:n Juny 1667: luydende als volgt zijnde voorts een yged. vande ministers die het aangaet aan haer bedieninge onder de moorse negorijen hebben zeer einstich en serieuse gerecommandeert nauw reguerd te nemen dat geen mooren hun aanmatigen Imand. vander landen jnwoonders. t zij alphoresen of andere tot hare fecte te trecken, soo als den paep van Caijlolo op 't eijland oma beschuldigt wort, onlangs gedan te hebben, ende waer over den fiscael niet en mag na latich wesen denselven In rechte te betrecken, alsoomen ged:e stemmich oordeelt de minste conniventie in desen grootelijk zoude strecken tot wasdom van 't moorsdom, en veracghterig inde voortplantinge vande waare Christen religie die nog egter van soberen voortgancq is, - De bovengem:te oranghaijen en blinde yveraers van ginder verschoven zijnde, was aan beter succes niet veel te twyffelyn, maar onse gebiedende heeren tot batavia bij uyt hedje beijde toebang carbou kaij eijde
verstaan meer aangetoge missive vanden 1:en Jan:i A:o stantij met goedereden dat sulcx niet geschieden mach, sonder gewichtiger oorsaecq, onderlaslogen heeft den sergt last de opgemelte ordre inagtinge te nemen, en waer van de moorse hoofden mede advertentie gedaen Is, met bijvoeginge dat oocq hare slaven begerende tot de Christel. religie te comen niet mogen afgehouden werden, sonder evenwel de meesters hun recht van eijgendom en schuldige onderdanigh:t zulker slaven hier door te ontrecken, maar blijven eenelijk gehouden deselve inde kercq en avond gebeden te laten comen mitsgaders voor redelijk prijs afte slaan, haer lysr betalen connende, of dat andere goede christenen hun genegen zyn te loopen. - zekere Casissij zoon van sanghadje Cawassa voorengem:t heeft zig verleden jaer ontrent den seryc laten verluijden, hoe hij wel genegen was Christen te worden, en dat hij tot dien eijnde aan zijn broeder Capt:n Joncker op macassar oocq gesz had, in vertrouwen denselven daerinne niet alleen consenteren maer met hem gelijcker hand het moorsdom verloten zoude, als wanneer dan het meerendeel horer vrunden en onderdanen te volgen stonde, - dog wij en hebben zedert hier van niet meer gehoort, dit is altoos seker soo 't christen geloof bij haerl: ernstelijk aangenomen wierde dat het een harde krach onder de — voorsz heijloose fecte (insonderh:t op mamipa). zoude wesen, maer icq van mij geensirits inbeelden zulcx geschieden zal, zonder voorgaande toesegginge van te genieten eenige hunner oude privilegien. als namentlijk weder op manipa vrij en vrancq te mogen woonen. het gebiet onder hun volcq te hebben, en voorts restitutie van hare landeryn off dussons 2: welke dingen in te willigen mijns gevoelens niet sonder bedenckelijckheit van — swarigheden zyn, immers ten besten genomen, indien om reden voors goet gevonden wierd, de kinderen van opgem:te sanghadje al eenige gunst buyten nadeel der andere orangkaijen en inwoonders op manipa woonende te laten genieten alse Ugristeren geworden waren, most egter de vader aan 't Casteel blijven, en daer syn dagen eyndigen vanden laetsen hofdienst zynde maripesn Inwoonders meerendeel vrij gehouden, ter insigte de sware diensten die sij een langen tijt ontrent de redont gehad hebben, soo iit graven als opmetselen der gracht fance braij &:a zynde haer eenelijk te last geleyt op t' eyland kelang aande zuijdzijde daer de oude negorij salatij gestaan heeft, een bamboesen of gabbe gabbe Corpus du guarde te maken, tot inwooninge van 5 as soldaten met een Corp:l om possessie aldaer te bewijsen, gelijk hij dan oooq het selve huijs of sorpus du— guarde gemaect hebben, en waer in nu bij schaertheijl van vrijgs volcq 4 manipese Christenen legieeren, die alle maenden door andere vervongen werden, genietende daar voor een Rantsoen Rijs, of padij elcq man, dat sin vier rantsoeren maendelijk sonder meer, dan het geen sij zelfs t' sij uijt het bos of de zee rijcklijk connen vrijgen - de ordre die deselve wachthouders voorts hebben, Is datse soo drae een schip rien. serstont de slaten vlagh op heijsen, en d'een of d'ander haer onbekent, daer door willende aancomen na 't casteel of den serg:t van mompa wysen moeten daar Is oocq een groote steene voet op een uytstekende klip nade forme van van een pedestal gemetselt waer in de vlagge stocg comt te rusten, staande inde front der zelver voet uyjtgehouwen, dese lettern, insalakelang perfocita tem Euro indicam. acquisita prostatibus Consaderati belgij, en boven dit schrift als den ingangh der voornoemde wooningh off Corpus du guarde het mercq vande vereenigde oostindische Comp:e A:o 1668
De visite opde eylanden kelang en bonoa, tot onwerpinge denggel en noote boomn of der zelver spruijten. werd door meergem:te serg:t ende jnwoonders von manipa voorsz 2: mael des jaers. namentlijk in maert en sext: gedoen, wesende jongst op kelang nog soodanige planten uijtgeroeijt, als bij het dag register aangetekent sijn, maer op mamipa selfs geschiet altans geen nader ondersoecq, om dat g'ordonneert Is daermede stil te staan, evenwel laetmen ongemerct door sekere wiltschitter nade overgebleve opwassende boomen uijt sien, die dog geene, dan wijd en tijd int wilde bosch hier een daar een gevonden zin.