85: die desen sendt uijt een suijvere en reijne herte met veele groetenissen vande welke geen eijnde en is, aen onsen vriendt den Hre gouvr Robbertus Padtbrugge, die 't opperste gebiedt voert in 'tlandt van Moluccos, die geheele 's — comps maght regeert in de negorie van ternaten, die — g'aght ende g'eert woordt in alle plaetsen, mits sijne over groote mildaedight in 't bestieren van alle Coopmanschappen, en te meer overmits hij sijne vrienden opregtelijken bemindt, wien godt almaghtigh altheijdt en sonder eijnde gelieve te zeegenen, ende geven een lank loopen mitsgaders veel geluks, vermits hij alle 's Compes saeken met wijsht en voorsigtight regeert en alle 't quaet van ons affweert, op dat wij vriendtschap en lieffde met elkanderen mogen onderhouden, geduurighlijk en tot den— eijnde des werelts, naer dien ende vervolgens, soo is ons ook een Brieff met het bij gevoeghde geschenk van onsen vriendt den Hr gouverr met den sabandar mamelankaij, hier op mindanauw met volkomene gesondtheijt in een goeden en vreedsamen standt wel toegebracht, ende door den padouca sirij sulthaen naer sijne oude gewonte, met behoorlijke eer bewijsinge ontfangen, met een reijn en op reght herte, op gedaen en geleesen sijnde, heeft den padouca sirij zulthaen met uijttermaeten aengenaemht den inhout verstaen, dat met uE: vijandt den konink van de Engelsen vreede was en dat hij versoght hadt om vergiffenisse ende wederom met de compe vriendtschap hadt gemaekt, uijt gesondert den konink vande fransen die en hadt nogh geen vreede en vergiffenisse versoght, van onsen vriendt de Compe dogh den padouca sirij zulthaen wenscht dat het niet lange aenloopen magh, off hij sal mede tot vriendtschap treeden met onsen vriendt de Compe, want de Compe is seer op reght ontrent alle — sijne vrienden, en bemindt deselve, ende daer omme is het dat den padouca sirij zulthaen voor onsen vriendt den Hr gouverr zeegen met een lank leeven, ende — veel gelucks over alle sijne vijanden wenscht, op dat hem geene onheijlen off tegen spoeden inde werelt mogen overkomen, Vorders
86: vorders aengaende 't geene den hr gouverr vermelt vande saeken onder ons twee broeders die altemet eens in oneenight off in schuldt vervallen, dogh de Compe en gelieft niet anders te denken, dan soo haest als tusschen ons twee broeders tweedraght onstaet, soo haest wordt 'er ook wederom vreede en eenight, dogh de Compe en is van de geheele saek tusschen ons broeders niet bewust, soo dat het den padouca sirij zulthaen aengenaem is geweest, dat de Compe voor den padouca sirij zulthaen niet verborgen gehouden heeft, 'tgeene den Sabander Malencaij behoorlijken aen uE: heeft verhaelt, Voor het tweede deel maekt den Padouca sirij zultha d'Hr gouverr bekent, dat de luijden van sangij, met de mou son naer saranganij en Calagan vaeren, ende vermits de volkeren van sangij onderdaenen vande Compe sijn, soo versoekt den padouca sirij zulthaen, in dien de Compe het voor sijnen vriendt erkent en eenige lieffde toedraeght, dat de Compe dan teenemael verbiedt, dat niemandt naer saranganij en Calagangh mogen vaeren, om aldaer eenig Coopmanschap te drijven, want saranganij en Calagangh is voor ons, gelijk ambon voor de Compe, want wij uijt — saranganij en Calagangh ons spijs en kleedinge moeten hebben, maer in dien onsen vriondt de Compe de sangereesen sulcx niet en wil verbieden, soo sijn de oude gewoon tens en Costuijmen verbrooken, in middens in diener ijemant is die Coopmanschap wil drijven, 't sij den vriendt d'Compe, ofte vrijluijden; off tornatanen, off sangireesen dat sij met d' moussons regel reght op mindanauw komen nga ende niet op saranganij off Calangh, want sulcx is de oude gewoonte tot desen huijdigen dagh toe, den schipper pieter Tidesz:) is ook hier op mindana gekomen, ende naer een a twee daegen verloops is hij bij den padouca sirij zulthaen verscheenen, die ons alle de woorden van den Hr gouverr heeft te konnen gegeven, op een sondaghs nachts den 22e dagh van de maendt sawae des Jaer 1089. 't Jaer aliff, seggende hem gesonden te sijn vande hre gouverr, om van padouca sirij zulthaen te versoeken dat
87: dat in dien 'tbehoorlijk was dat de E: Compe alleenelijk den rijs en wasch op mindanauw soude mogen koopen, en laeten en pakhuijs op timmeren en twee a drie van haere volkeren in de negorie van mindanauw laeten blijven, op dat de Compe een a twee vaertuygen met de mousson soude konnen senden en 'tgekogte rijs en wasch doen laeden, hier op heeft den — padouca sirij zulthaen den schipper Pieter tot antwoordt gegeven, en gevraeght waeromme is het dat de Compe om soodanigen saek versoekt, is het dan om de oude gewoontens— te verbreeken off niet; want van oude tijden is het een gewoonte geweest, dat mindanauw en ternaten wel inder daet twee sijn, maer eghter bij gelijkenisse maer een ontrent de Compe, dogh in dien de Compe ijemandt sendt om op mindanauw te handelen, off in diener eenige vrijeluijden ten eijnde voorsz: komen, wat kan het schaeden ofte wat schuldt is daer in geleegen, maer in dien sij wijken vande oude gewoonte van mijne voor vaederen tot nogh toe onderhouden, sal het seeker swaer in ons herte sijn, want indien het soodanigh soude toegaen soo sijn onse oude gewoonten gebrooken, ende daeromme is het dat ik niet en kan naer komen, ofte volbrengen de begeerte vande Compe op dat de oude Costuijmen met en mogen gebrooken werden, want de volkeren van mindanauw sijn waerlijk arm die haere neeringe van andere luijden moeten soeken, want de luijden van mindanauw seijlende naer Ternaten, naer maccasser, Java, Bantam, manilha, ofte ijvers— elders en hebben niets anders te laeden als weijnigh rijs, wasch en tobacq, insgelijcx soo wanneer erijemandt van ambon, Banda, maccassar, Bantam, off eenige vrijeluijden op mindanauw komen handelen soo weet de Compe dat 'er niets anders— en is, als een weijnigh wasch rijs en toback om te laeden, ende daer omme en kan ik in het versoek van de Compe geen consent draegen, want het is een gewoonte vande mindanauwers om herwaerts en derwaerts te vaeren om eenigh winst te— soeken, 't geene men haer niet verbieden en kan, maer in dien de Compe off eenige vrijeluijden op mindanauw willen komen handel drijven naer de oude gewoonte, wat is daer aen misdaen want 't is mijn gewoonte om vriendtschap te onder houden en mijne gesanten aff te senden, dogh de Compe en gelieft