swarte swaen ende een witte mel, gesocht hebben, wandt wat rechtmaticheijt salmen doch meer wt d'eene methoode als d'andere connen trecken, dewijle dien handel in de Dorpen, om de samen rottinge der Chineesen met d'inwoonders te weeren, doch altoos met exclusie van andere geschieden moet, en sulcke — handelingen die monopolis wijse gedreven werden sijn doch d' E Comp. e hier in India aldergemeenst Wat nu belangt de verdere incompsten die werden alle wt de Chineesen Colonien getrocken, daer toe diverse impositien geheven sijn, als namentlijck ten principalen het maendelijckx hooftgelt van die natie op Saijowan ende formosa remorerende, dat smaents ongevaer 3000 Ra op brengt, betalende ijder hooft seven dobbelde stuijvers te weten, ses voor d'E Comp. e ende een Dubbelde stuijver tot verval van oncosten der Stadt Pelandia, oock moeten de lantbouwers van haere besaeijde landen op saccam (:excepto daer suijker op staat) thiende betaelen gelijck mede meest alle ter zee incomene ende wtgaende goederen, behalven die door d' E Comp. e gecocht ofte vercocht werden, den thienden penninck voor s'heeren gerechticheijdt opbrengen, doch wanneer de Saijowanse ingesetenen een Jonck met Coopmanschappen naer d'een of d'ander handel plaets willen Equipeeren, soo mogen met 300 Ra voor
wbel den grootsten impost namentl. 1hertevlees 4 kt: ende den voorsz. vis voor Tchol te betalen gunsch en weder volstaen, twelck bij d Edle heer Gouverneur generael ende raden van India soo goet gevonden is, om de Coopluijden indesen schralen tijt van sobere winste wat te soulagieeren, onder andere goederen die thol betalen, geeft het herte vleesch ende den harder visch  een stuijver voor 't stuck van wtvoer, dat Jaerlijcx alleen door de veelheijt van dien wel 40: ra compt te bedragen, ende 's lants incompsten dapper stijven doet, wij maecken Calcula wanneer de verhaelde generale incompsten van Formosa ende Taijouan in een gesmolten werden, deselve 't eene jaer door het ander 300O: gulden waerdich is, welcke penningen soo nu en dan ten Comptoire des Ontfangers ofte Collecteurs, die met een Contrerolleur ende ander adcessores versien is, op den behoorlijcken tijt g'innet en in 's Comp. s Cassa gebracht werden, Soo ijemandt mij nu afvraechde of onder alle de boven verhaelde 's heeren gerechticheeden, niet wel eenige en loopen die ongeregelt, ongeoorloft of andersints tot al te groote beswaernisse der gemeente streck sijn, daer op soude ick met een goede Concientie mogen antwoorden, dat deselve generaljk, gelijck reets wegen de verpachtinge der formosaense Dorpen, hier vooren ten deele aengewesen is, in alle rechtmatich
rechtmatich ende billijcheijt bestaen, sonder dat eenige de mate van redelijcheijt int minste excedeeren, wel is waer dat onder sommige luijden over de veratien die int vorderen ende visiteeren der hooft geldens, gerechticheeden, onder den Chineesen voor deesen is gepleecht, wel eenige murmuratien gevallen sijn, doch dat en raeckt de tijden van mijne regeeringe niet, alsoo ick daer op soo goeden ordre en reglement hebbe gestelt, dat de Chineesen niet alleen vande nacht visiten die wel de meeste ombragie gaven, maer oock 't meerendeel van't moescoppen ende jagen der Soldaten sijn ontlast geworden, ende DE Comp. e evenwel haer gerechtichz. van't hooft gelt genoten heeft, Echter dit alle niet jegenstaande is op Batavia door quade rapporteurs voorgegeven, dat d'extorsien deser visiten den Chineesen langer onverdraechlijck was, waer op haer Edle expresselijcken g'ordonneert hebben, het hooftgelt in Taijowan aen Chineesen selfs te verpachten, meijnende door dat middel alle vexatien teenemael wech te nemen, maer wij voorsien ende pronosticeeren, naer voorgaende genomen preuve, het Contrarie, want het onmogelijk is, dat een pachter, op verre nae soo veel discretie— ontrent den ondersaet als wij gedaen hebben, gebruijcken, maer geduurich daer op wt wesen sal— om den dae