geen andere aan wiens ons conden addresseren, om den koninck onse rechtmatige redenen van weijgeringe voor tedragen, buijt wiens kennisse dit alles scheen te geschieden, onse strengh die wij soo verd hadden vast gehouden te laten slippen, en haar beger met den ontfangh inte volgen, was vante quaden gevolge tegens aanstaande, soo dat wij mohten volherden inde begonnen oppositie, om af te wachten, hoeden coninck het contract en onse tegenstellinge soude gelieven te begrijpen, want dese si most eijndelijk eens voor hem comen, en oversulcx bleven de residenten als van ons geen ander ordre hebbende, op de dag aanmaninge om de zijde te wegen weijgerich, tot dat den 20e. junij den melktuzaar alle de gecommitteerdens om te wegen in compe. wooninge soudt, die vrugteloos retourneerden, en daaghs daar aan weder quamen, met versoek na veel over en weer redenen, dat de Residenten doch tot het wegen geliefden te treden, al zonder maar 40 a 50 carges sijn 15 carael toe te wegen, gelijk sij oock na de Leverantie van 50 carges door donse aangenomen, om te betoonen dat shr 100 waren de versochte partije te ontfangen) sijn wech gegaan, van haar wedervaren bij den Nazip rapport doende, die haar zoude ons niet met al geven, en ordonneren de tollen en gereghtigheden van compt. goederen, gelijck als van andere coop sns. nemen, wij hadde seijde hij gelts genoegh omse te betalen, en twas maar een loosheijt van ons bedacht, om dat desijds nu in europa goet coopen daar op soo veel als voordesen niet te gewinnen was, dit en dat d'E comp. e altijt groot voordeel op de zijde heeft gehad, is haar vande france paters wijs gemaekt, die niet naarlaten soo veel in ons nadeel te wercken als se connen. welk bescheijt door de gecommitteerdens bij den nasir gebracht zijnde gingh hij den 22e. junij des namidse den Coninck in presentie vanden Toffenkzi-agasi vertoonen, hoe dat wij versochten dit jaar maar 100 of uijtterlt. 150- cargeszijde aan ons mochten gelevert werden, om redenen dat onse schepen niet sijn gecomen, en het ons aan genoegsa capitaal gebrack, tot voldoeninge van de geheele aangebrachte quantiteijt, en alsoo tselve een redel. versoek was, soo meende hij dat sulcx wel conde geschieden, want het beter was sijn maijt goederen in handen te houden, als tegeven aan d' gene die geen gelts genoech hadden, om te betalen, tegens welk voorstel door den Nasir als in ons faveur gedaan, segtmen dat den, Toffenksi-agas; sigh op stondts heeft gekant, enden Coninck voorgehouden, dat soodanige vertooninge valschen met leugens gemengt was, sijn maij t geliefde daar aan geen geloof te geven, maar te ordonneren datmen ons de zijde in't geheel leverde, den Nazir over soodanich affront ontstelt, en buijten gecomen zijnde, is met den Toffenksi agaen daar over in so hevige woorden geraakt, dat wedersijts den houwer trocken, en door het tusschen comen van de veltheer en andere grooten gescheijden sijn geworden, hier uijt scheen nu den Nasit ons genegen, en den Poffenksi agas; alleen den man te wesen, op wiens aandringen de zijde in compe. wooninge is gesonden, met dese troublen raakte de saeke der zijde in stilstant, en ondertusschen sich-alichan den 26. e Junij weder herstelt in sijne chergie van vertrouwde des rijx van wien verhoopt wiert als een expedit man een corte uijtspraek, en schenen de Cesidenten bij hare missive van be Julij oock eenige apparentje tesien, dat ons niet meer als de versoghte 150 Carges zoude werden gelevert, om dat ons versoek bij een ijder geoordeelt wiert in reden te bestaan, en maar een stijfcoppicheijt vanden Toffenkzi-agasi geweest comen, om hem in sijn cheedie te begiden gelijck hij oock tselve  Eendelsek den 16e' ulij heefet vij : omp: zolck met dedat de voorsz. quantiteijt wilden aannemen, hadde hij sonder veel tegen reden te gebruijcken gesecht den Coninck dien aanga te sullen spreken, en dan nader bescheijt geven, ende hoewel hij sooden Tolck seght de sake tot ons voordeel scheen wel begre te hebben, soo nochtans wert die tegens hope en verwachtinge getreijneert, dat ons in een onseker bedenken heeft gebracht, den directeur (door sware siekte de gamronse quade lucht in junij na Sieraes hebbende moeten ontwijcken, alwaar hij sich sonder raats personen vint) considererende, d'emportantie der saeke, ende dat soo ons nu devolle 300 carges wierden getracht op te dringen, het niet een werck zoude wesen van eenige hofs grooten, buijten s coninckx kennisse, gelijk te voor maar des Coninckx eijgenlast met directie vanden rijxvertroude, waar indan met goet overlegh van rade noodig zoud wesen ons wijders voorsichtigh te gedragen, om comps. intrest na vermogen voorte staan en te bewaren, vont goet de raatspersonen deser Directie in Spahan, en gamron present sijnde, dese zaeke te geven in nader en serieus overlede, om poincten, en consideratien bij hem voorgestelt, ten spoedighsten over te schicken, hare ample en klare advijsen, gelijck die ons ou toegecomen sijn, ende waar bij eenparich verstaan wert. dat d'E comp. e bij des coninkx mandament wegens het contract der zijde en d' vrijheden daar bij vergunt, niet gehouden is, jaarlijx 300 0m zijde te ontfangen, maar alleen als wij Coopmansz aanbrengen, en daar op de vrijheden van tollen en gerechtigheden willen gen dat wij niet te min om verscheijde goede redenen sullen persisteren bij ons versoek en presentatie tot den ontfangh van 100 of uijtter @ 150 carges, tegens den ordonairen tijt van de leverantie gedaan, eer wij wisten dat ons geen schepen stonden toe te coomen Ende is oversulcx oock vast gestelt geen meerder te ontfangen, ten sij men ons daar toe forceert, met publijke affronten en feijte gewelt, ende daar van te houden pertinente aanteekeninge, als zijnde alle tbewijs dat wij in sulck geval daar van souden connen becomen, hoewel den raat tot gamron van gevoelen is dat wij genoegh sullen gedwongen wesen wanneer den Conink ordonneert, dat wij soodanige quantiteijt sullen ontfangen, als sijn maijt dan mochte comente, stipuleren, en daer van een schriftel. ordonnantje te vorderen, soo sulcken last mondelingh werde gegeven, maar den bent seconde deser directie en ondercoopman casembroot residenten in Spahan, sijn met den directeur van gevoelt datse ons in aanstaande jaar, al quamen der geen schepen, bij soodanige Coninckx ordre alweder dwingen souder, de sij aan te nemen. gelijck VEd e h: achtb. bij de Extracten der gewisselde brieven hiernevens gaande klaarder en omstandich sal blijcken geproponeerde poincten, daar opgevolgde advijsen, met de consideratien tot die zake gehoorende, ent geen den directeur dierwer na spahan gesz, ende geordonneert heeft, waar aan ons om in desen niet prolixen te wesen, eerbiedigh en onderdanich gedragen, gantschelijk verhopende uE d. o h. a daar in sullen gelieven te scheppen een goet behagen. ende hoewel wij noch onseker sijn, wat eijnde dese zake der zijde sal nemen hebben nodich geacht met des coninckx van Siamen UE d. hr. achtbartsee van matij is 378de. ordre te hebben, buijten welke wij in dese becommerlijke constitutie van tijden voor aff aan te dienen, dat wij die het aanstaande jaar niet sullen connen ontfangen. zoo als wij het contract uijt des commosi of twee met weijnich Coopmansz, soo wij die thoe vrij wilden inbrengen, dogh als wij daar van de tollen en gerechticheden wi voldoen, nevens andere Coopluijden, soo bleven wij tot de zijde ongehouden, maar vermits dE comp. e noch noijt gemanqueert het als dit jaar, jaarlijx te comen negotieren, en d zijde aan te neemen, soo zouden het depersianen buijten twijffel daar neemen, als of wij het contract daarmede geheel afgingen, ende wel licht alle de verleende vrijheden intrecken, da door wij grote vexatien souden onderwerpen ja niet wel mogelijk wesen, op die wijse hier te handelen, zijnde als meer me gesecht comp. s ontsach en Luijsten ontrent de persianen seer vervallen, dat apparent beswaarlijk te herstellen sal weesen, als met geheel op te breeken, en depersianen te soonen dat de compe. soo machteloos niet is, alsse haar schijnen in tweel Jmmers soo het ons noch toeschijnt, sal d E comp. e soose in dit rijck den handel wilt continueren, jaarlijcx dienent besorgen, dat de cargasoen schepen voor dese directie verseekert overcomen, om te connen ontfangen en betalen als voorhee de sijde die ons wegens den Coninck volgens contract sal werden aangeboden, tot 300 carges toe want nu ten hore een gehantschap te doen, om in plaats van 't zijde contract een ander met de persianen op te rechten, daar bij d' E comp soude meenen voordeliger conditien te bedingen, soude naar onse opinie vruschteloos en verlooren costen wesen, die wi meenen dat met hoope van veel meerder vrucht zouden mogen besteet werden, aan eenige wel gemonteerde schep om soo lange depersianen d'E comp. e geen satis factie doen (wegens de fexatien en wederweerdicheden nu en voordeser geleeden, als het beschenmen en besuijden vander gevlughten dief van bleek) alle moorse handel schepen, buijtten hare havenen te houden, en na mascatte of bassora te geleijden, wanneer sij buijten twijffel een andere tael zoude beginnen tespreken, en dE compe onder voordeliger conditien tot den handel admitteren, tgeen deportugesen nu haar gerechtigheijt tot de Congose thollen hebben, is alleen door het ontsagh van hare vloot vercregen, daarse te vooren schenen met haar tespotten, soo u E d o h. a. eenmael sulcx connen goetvinden, en comp s gelegentheijt toelaten tselve geduerende den oorloch in europa te ondernemen, souden wij d'Engelsen en fransen daermede oock van hier weeren, die intijden van vrede de moorse schepen onder haar naam en vlaggen connen beschermen, hier toe zouden veel schepen vereijsschen, alsser nu nodig sijn tot het overbrengen der cargasoenen, en der selver seekere geleijde, want als wij tegens onse europese vijanden connen bestaan, hebben wij voor niemand anders te vreesen, en onder en behoefde den handel in d' goef niet geheel stil te staan, want tot mascatte of wel tot bassora conde een redelijk cargasoen van persiaense sorteringen werden aangebracht, alwaar depersianen genootsaekt zouden wesen, die bij ons te coomen coopen, omse over bandareek in persia tebrengen, insonderheijt de specerien, suijker ti per, en dier gelijke coopmansz. zijnde dit de beste middelen naar ons gevoelen, om de persiaan tot reden te brengen die wij hier hebben ter neer gestelt, in hoope u E d. e h. a 'tselve niet sal mishagen, den Attumaad douwleth schijnt nu dat credit niet te hebben, waar in hij voor desen bijden coninckis geweest, die wanneer van den wijn is bevangen tegens hem noch geduerich verbittert, en cleenachtinge aandoet, gelijk onlangs is geschiet, dat den Coninck den gantschen nacht over gedroncken hebbende, in des rijxvertrouwdes baart soodanich mishagen kreegh, dat hij in presentie vande hofs grooten aan een ongeluckigen baartscheerder belaste deselve tot op het vel met een scheer glat af tesnijden, en alleen een paar groote knevels te laten, doch den rijx vertrouwde niet geere sijn baart willende missen, seijde tegens den scheerder dat hij niet soo diep maar alleen de hairen va buijten een weijnich afscheren zoude, twelck hij deed tot verlies van sijn hand, die den Coninck toornich werdende (omdat den scheerder meer na den attumaad douwleth als sijne woorden gehoort hadde) op stonts in sijne presentie liet afcappen, Desen hoogen minister moeht in Coninckx dronckenschap ookel om gevaar van sijn eijgen persoon loopen, om den raat die sijn maijt hem dan schijnt toe te dragen, waar door hij sijn ampt met serroone en vreese, en niet met de voorige expeditie exerceert, tgunt oock wel een oorsaek mocht wesen
wesen van het langh treijneren met d' zake der zijde, ten ware datse wachten om te sien of wij noch schepen sullen aancrijgen om dan met reden ons de volle 300 carges te leveren, diemen mogelijck ons evenwel sal trackten op te dingen, met vergunninge van 1 a 1½ jaar tijt tot betalinge van 't meerder als wij versocht hebben, gelijk de residenten n spahjan reets was ter ooren gecomen, dat wij te meer vreesen wel waar mocht werden, om dat de zyde alle in Comp wooninge is gebracht, van waarsi raes haar noeh zouden laten vergenoegen, om ons geen reden te geven tot het vernietigen vant Contract, dat wij meenen den attumaad douwleth niet meerder voorsichtigh als voor sijn herstellinge is geschiet sal trachten te mijden, en waarom oock niet connen gelooven datse eenig feijtelijk gewelt om ons de volle quantiteijt op te dringen, sullen onder nemen. — Tot betalinge vand' Zijde die ons sal gelevert werden, hebben wij alsoo haest gelden in Cassa creger, die in spahan doen tellen, en geduerende de negotie tijt in gamron door schaersheijt van contanten gelegentheijt gevonden om met 2½ p. r cto avance 4556 thom bij goede wissels van sufficiente coopln derwaarts te remitteren, dat in onse boeken een extraords winste van ontrent 5000 gl. sal brengen, zijnde reets soo veel penningen na Spahan bestelt, dat het met tprovenu der Coopmansz die daar Leggen, meerder sal bedragen, als tot 150 Carges zijde vereijscrt Op souratte hebben wij boven de 2130 thom bij onsen Jonchsten geadvijseert, geen meer als noch 67 thoij connen trecken, tsamen bedragende 2197. thom. waar voor wij ind' g'amrouse boeken 't Comptoir generael in faveur van souratte, hebben doen Crediteren, tot 27½ Ro/a de kom, en 28 stverrs d' ro/a der somme van f 8584. 10. — de twee france schepen herben, en de resterende voort meerendeel siek, tj acht z. t paul hebben wij niet connen sn men dat het 5moors op de moorse schepen varende te angutop en sijn soon sijn beijde in maij passada tot schier aes overeeen, hebbende ook als een expres afgesant, den 18 Julij in spahan heeft laten ontfangen, zijnde een jongh ouervaren borst van geen bequaamheijt, en alleen uijt Consideratie van sijn ooms aansienelijke chergie in vranckrijk, tot die qualiteijt, gevordert, hebbende onder sijn suitte geen gequalificeerde als een ondercoopman die oock met een en Capiteijn luijtent. is, moetende alle hare saeken door haren tolck lewille werden beschickt, die oock niets doet als na den raat van seeker Capusijnder frans pater Raphel dumans, soo veel wij connen verneemen sijnse niet verder gequalificeert als de schencagie over te leveren, en voorts continuatie van haar vorigh contract te versoeken, ofse dat sonder andere verplichtinge soo licht bij den persiaan sullen verkrijgen, moet den tijt leeren. — Een moscovisen Ambassadeur van Jelij groot vorst sijn meester, aan dees maij t.t , maar dat schijnt ons te geringen bootschap, voor so grooten reijse en costen te wesen. dis hebben getracht soo veel sij connen de schepen van gadsron te houden, en sare tonwatserende is ons noch on bekent haar tols gereghticheijt te trecken, hebbende nu mede een sleutel van het thol huijs, daar geen goederen, in comen en uijtgaan, als e esentae soo met sluijcken van goederen int aanlant brengen, als t taxeren der waarde in 't vertollen Een moors schip heeft op sijn herwaarts reijse uijt souratte op de 12 grad 248. 115 11 brete een groot portugees galio en ontmoet, en van sommige portugesen aldaar verstaan, datse met de hollanders in oorloch waren, dogh andere seijden dat het noch soo na niet was, er hier uijt is een gerucht voortgecomen, van rupture, tusschen portugael en en state Caeb deboa isperance in een storm masteloos was geworden, over welkte verleden jaar is achtergebleven wingurla is geadvijseert de portugesen beducht waren.
Tot gamron wiert gesecht in 't eerst van Aug o. een swaer en vehement storm ind' golf was ontstaan, waardoor de portugese vloot, op d' weck na bassora, geheel vanden anderen was verspreijt, en hare gelijck mede de mootse schepen na bassora tot den handel vertrocken, groote schade aan masten als andersints hebben geleden Den persiaanse moor met 'tschip vanden Coninck van Siam, als nachoda overgecomen, en die oock wegens die getracteert, oock den stierman hondert picoestapp ardhen Chu zeleden t aleer qualijck gud ragen, ende haar onbetannehenk onder pretext datse mits den oorloch in zee door de francen, engelsen, of portugesen souden gelicht, en daar door conincke varende, ongemoeijt hebben gelaten, veel minder was sulcx te vreesen nie denkee ven stierlijk op suratse schepen schip varen, in wiens Lant d'Engelsen selfs residentie en de francen veele geestelijk hebben, zijnde dit eenel uijt puere malicie van desen moor (die mogelijck niet meent weder in siam te comen) en soo wij meenen door Justigatie der francen geschiet, en vermits tselve streckt tot cleenachtinge van dE comp. e hebben wwij nodich geac daar over tegens voorsz moor, soodanich te protesteren, als het Copia protext hier nevens gaande aanwijst voorn. stierman en matroosen hebben wij in Comp e wooninge Ontfangen. / aantvolk van voorn. maijt. is in Spahan noch 30 ton verstreckt, zijnde met 150 kom te vooren genoten tsamen 180 thom met de gemaekte stoffen voor haren coninck in gamron gecomen, om mtesscen ter perten verblijvende, dit volck is vertrouwt man daar op varende staat desen na Coetchijn of ceijlon voortegaan, Dit jaar ist in gamron boven andere uijttermaten ongesont geweest, en de vehemente hitte en stanck der Zee, die van ao passo werd overtreffende, zijnde meert alle Comp s dienaren seer siek geweest, en van d'selve in maij en junij overleden Andries Jansen van Enkhuijsen trompetter, en den coopman adolph willingh, hebbende den directeur door hieraes moeten laten dragen, om die aangenamer lucht door godes genade weder ook gwaren uijt gomrouwt in plaats vanden Coopman willingh hebben wij den Coopman Paulus Vaans den dienst der negotie boeken opgedragen, en in de packhuijsen wert althans gebruijckt den ondercoopman Justus van den heuvel den vaandrich van Eeden sijn nu en dan wat vuerwercken voorden Coninck te maken gegeven, sonder teseggen ofse hem zouden gelieven tot coninckx dienst verder te gebruijcken, of niet, tot dat den Toupse-basje of opperste vant geschut door de residenten was aangesecht dat sij ordre hadden, den selven weder na gamron tesenden, soo sij geen bescheijt cregen, of den coninck sijn dienst begeert of niet, waar op gevolcht is — een aanbiedinge van 20 kom gagie Jaarlijckx, maar den vaandrich die nu haast een jaer in spahan sal geweest sijn, en veel liever sijn fortuijn in comp. s dienst wilt, soeken, als bij dese onredelijk persianen te dienen, heeft dese presentatie niet geaccepteert, ende toupsi-basje tot antwoord laten weten, dat hij voor geen minder gagie als 40 thons sjaars en d'oost genegen was te blijven want hij— met noch een soedaat van geen 20 trom conde Leven, wat bescheijt daar op sal comen, staan in corten te vernemen, tware alsoo goet datse hem te rugge lieten gaan, als datse hem in dienst namen want het schijne niet dat bij dese regeringe voor hem veel eere, noch door sijn dienst voor d' E compe veel voordeel te verhoopen sal wesen, sijnde dese aanbiedinge van 20 thom (die soo gesecht wert den coninck maarot15 thoman, soude gestelt hebben, soo den soupsi-basje niet hadde geseght dat het te weijnich was) mogelijck meer geschiet om dat bij mandament een constapel op dE comp. e is versocht, als wel uijt genegentheijt tot sijn dienst dienaren was onderteekent Francois De Haese, fredrik L bent ei e dene met den inhoude van desen brief confirmeren wij ons ondergesz gamron den 2e. october 1673 en onderteekent Paulus Vaans justus van Heuvel en jacob Hartman in margine Persia den 13e.