Capitael niet en hadden de fanums meester te worden, en dagelijcx tot gastos en verstreckingh veel van noeden was, doch wij bevonden doen, dat het gout en silver, ten aensien vande fanums, tot een seer hooge marckt was geclommen Jae dat bij wisselingh meerder winst, dan bij het munten was te haaten, staet maeckende dat op 2551: stucx Japense goude Coepaas. een somma van f 56000:-:-: sal werden gewonnen, t welck inder daet een goede advance is, en oock een oorsaeck wij als nu, soo groote quantiteijt hebben gevordert, off in andere goude spetien, staat maeckende dat wij deselve soo tot verstreckinge, oncosten en fortificatie wel sullen van nooden hebben, maer tot den handel soudende voordeelen soo groot niet sijn, aangesien daer tee wert begeert gangbare munt, gericht naeden stant penningh die sij voor een Rxs houden, soo dat wij met het slaen van munt, niet sullen mogen voortgaen voor dat de famumen weder sijn vertiert want wij sien oock dat veele behoeften daer door Coomen te verdieren, waer over de ingesetenen al beginnen te Clagen, hoe dat de dingen die maer een Re waerdigh sijn in fanums te betaalen, ontrent op 1 2/3 Coomen te loopen, alsoo men daer voor 4: en 35: fanemb moet betaalen, doende een Rxs niet meer dan 24: dos, wij en Connen niet anders te weten coomen, of den aftreck van gout en silver, heeft sijn oorsaeck uijt naeburige booven landen daer 't selve gebreck is, en dan Connen wij noch al niet recht vernemen waerom die fanums selver met en werden vervoert dewijl daer in meergout en silver is, dan de spetien die sij met die fanus coopen, ten waare dat de oncosten soo hoogh souden loopen, Ider spetie van gout en silver (uijt die gemaecte fanums :) te samen te brengen, als nu bedracht het geene sij bij wisselingh meerder geven als de fanums waerdigh sijn, het welck gevoegt bij de winsten der munt, alseer goede — advance geeft, doch hoelangh dat sulcx sal duren, moet den tijt leeren, hebbende tot reeden noch wijnich veranderingh bevonden, om dat gelijck wij hebben gesegt, de fanums die wij wisselen, oock datelijck al weder moeten werden uijtgegeven, op een parthije van goude, silvere spetie, daer van inde munt soude sijn gecoomen 2990: RE: en ontrent 24: pr Cento gewonnen, is nu bij wisselingh noch geadvanceert 276: Rd, t welck tesaemen maeckt 46: pr Cento winst; wij hebben 300. stx Cochiense nieuwe fanums, tot een preuve, nae Zeijlon gesonden, en soude den Edle Hr Raat ordinarij en gouverneur van Goent deselve nae de Cust senden on
de rechte waerdije dier penningen aldaer bij Rafineringh te laeten ondersoecken, 't geene wij nae desen sullen verwachten te verstaen den gereformeerden Godtsdienst. inde portugeese taale en dien volgens deser Ingesetene die geen andere spraecke verstaen, moeten wij tot ons leetwesen seggen, dat tot reeden wijnich of niet is gevordert, alhoewel smorgens voor de predicatie in het portugees wert voortgelesen eenige Capittelen, maer het sij dat sulcx weijnich stichtingh of macht geeft, deser menschen harde harten te bewegen, of dat godt de heere deselve die genaden niet en wil bewijsz, of wel, dat sij daer van werden afgeschrict, door de Roomsche papen, altijt wij sien dat aldaer niemant lust noch smaeck heeft te Coomen, niet alleen geen ingesetenen, maer oock d'vrouwen die met onse natie getrout sijn, moeten als met sweepen (: soo men seyt :) daer nae toegeijacht werden, even als off sij nae hun doot gingen soonder dat wij met gront, enige goede veranderingh mogen hoopen, soo lange geene der E: W: broederen de predicanten, in die taale ervaeren sijn, 't welck vanden E:W: Casearius verwacht wert, ende dewijl het onse plicht is, daerom nae ons vermogen de hant te bieden, volgens uEdle achtbs gedurige vermaninge, soo meenen wij veel te sullen helpen dat wij onder de zoldaten.
Het Trouwen met dese inlantse vrouwen niet toelaeten dan die haer wedersijts tot de ware religie hebben begeven, gelijck reets aen twee a 3. is geschiet want wij hebben bevonden dat dit lichtvaerdige volck, bij nae haer inden houwelijcken staet niet begeven, dan om de gagie onser soldaten, blijvende met haer onverstant, soo bitter inde papistere dat sij aen haer mans, noch trouw noch liefde bewijsende ellendighe huijshoudens veroorsaecken en het alderbeklaeghlijck te, dat sij hun Jonge kinderen in dieselve dwalingh opbrengen waer van eijndelingh, niet dan een bedorven Jeugt te verwachten is, soo wij daer niet in tijts voor sijn, en, soo het gevalt (gelijck veel mael is bevonden:) dat oock de mans van dat geloovesijn, kan het oock geen wonder weesen, dat ons niet dan alle bedencken over bleijft, dewijle de soodanige in haer Ziele verbergen Jae wel openbaeren een doodelijcken haat, niet alleen tegen de Religie, maer selver tegens onse natie, gevende soodanige ergernisse, dat wij gedwangen sijn geweest, soo eenen met sijn huijs nae teijlen te versenden alwaer sij minder te vreesen zijn, en alhoewel dese inlantse vrouwen voor hun trouwen, wel wert voorgehouden in onse kercke te moeten gaen 't geene sij oock belooven, soo sien wij dat sij naederhant weijnich acht daer op geven het scheijnt echter hart, datmen de menschen wil dwingen