melijcke seegeninge wille overschulden. u E. wijs uijtgebreijde Raat genoedelijck wille beschutte en trancisko pier is. ons is alle bekend hoe prompt, en perfect de moeder van pieter faes de duijtsche Taele sprackt pronuncieerd en leeft, als oock van den overleeden meester virago en dat de selve als nederduijtsche schoolmeester en datmet goede vrught, hier langh is gebruijckt geweest. men zoude indien met naeu wkeurigh wilde gaen ontrend dese saeke veelmeer diergelijcke uijtvinden op dat wij onder tusschen niet en zeggen hoe veele der toepassen, en mestise soldaeten bij d' hollanders verkeerende in de kennisse onser taele gevordert zijn, als oock loe verre veele onser slaeven koomen en dat in veele huijsgesinnen daer met haer — daer toe niet houdt geli:jk 't besluijt vande heer admirael van gaens a:o 1668: meede bragt maer veel meer daer in tegen gaet op datm niet teminder beschroomtheijd en bekommering met malkander in haer tegenwoordigheijd zoude moogen en konnen spreecken. gel:jk ijeder een bekend is. waer uijt genoegsaem blijckt dat dese saeke niet gantsch onmogelijck en als geheel desperaet is testellen maer dat daer ontrent: almet hoope van goede vrught magh en kan g'arbeijd worden voornaemen tl:k wanneer met omtrend — zoodanige quatkelingen het werck met ernst bijder hand neemt, en hetselve met deselve vereijschte ericht agtervolgt 'twelck ik mijne dat omtrend de twee voorgeslagen concepten vanden heer admirael van goens booven aengeroerd niet betragt is, en datter weijnigh moeijte zouden van nooden zijn om zulx tebewijsen Jck meine in tegendeel dat die geene alwerck soude vinden dewelcke deese soo groote swaerigheijd onser taele door klaere en overtuijgende redenen uijt de hoedanigh:t en gesteltenisse onser Caele in des selffs Letteren sijllabe woorden en derselver pronunciatie, en gestalte zouden aenwijsen en thoonen dat in alle dese opsighte de— Portugeese Caele lighter is als d'onse  want daer uijtzoude moeten gehaelt, en aengewesen werden terwijl men sigh met geen gegronde reden op de ervaerenth:t kan beraepen gelijck uijt het boven gestelde genoegsaem blijckt..
Mair watjsser dogh in onse taele, en desselffs pronunciatie 't geen tot een genoegsaem bewijs kanstrecken van haer swaerigheijd booven der portugeesen.  onse Caele is immers (insonderheijd nae datse van de bastaerd, en vreemde— woorden genoeg gesuijverd is en daegelijcx nog gesuijvert word:), een onvermengde cierlijcke rijcke, en verstandige spraecke: d' ontheijd derselver haelen sommige aff vande kelten, en van die mette clalteen en hebren die niet alleen in veele andere maer bijsonderlijk in d' Eerste — benaeminghe vande deelet des werelts een en deselve zijn daer meede nogh de griekse nogh de latijnse eenige gemeinschap hebben: Eenen Gorovius bevanns heeft inde voorleede eeuwe ondernoomen tebewijsen dat onse taele d'outhee taele des werelts is onder selffs dan der hebreet de welcke hij meijnt uijt onse coele gesprooten tezijn dat adam en noagh onse taele gesproocken hebben dat japlet niet zoude geweest zij bij het timmeren des Coorns en dat dienwolgens sijn naekomelingen deschurijten, timmere thracers en duijtsen de eerste tael behouden en gesproocken hebben veel oude teekens beelden en geschriften oock de lebreersche letteren selffs leght hij verstandelijck uijt. wij laeten hem deese heerlijcke outheijd beweeren. als oock 't geen hij verders segt dat de latijnen de grutkse ende grietken de barbarische Caele onder aghte als de haere en dat dese gemeinde barbaeren de duijtse Taale— gesproocket hebben, en sullen ondertusschen hem en andere verder hooren spaerken van dingen dewelcke op een klaerder bewijs steimen en dienvolgens met meerder overtuijginge konnen aengenoomen werden naemelijk dat gelijk de hebreesche alsoo onse duijtsche— een oude eijgen taele is. bestaende moest uijt grondwoorden, en grondnaemen van een silb. merckt seggense van u Cop tot u Eert. als loofd. haer, oogh neus kin, mond, landtong, oor, wang, lals, borst arm, buijck, teen bil, die, knie, scheen, voet; &a voord. aard. ligt, vier, heet: kond, bier, broodt vleesch, lond, soud, smout, &:a ende ick sie, hoor spreeck, eet. drinck schrijf, lees, min haet, goe, sta, ben, koom, &:a dit zijn een silbige eijgen grondwoorden onses Caels, en daer uijt bewijsen zij dat de onse nevens der hebreensche d'ousie is, om dat seggen sij de verstandige uijtvinders der taele 'tgeen nietveel durckes en atenkaert aan ht
melijcke seegeninge wille overschulden. u E. wijs uijt gebreijde Raat genoedelijck wille beschutte en niet veel letteren ofte silben, gebesight hebben, daerteen konde doen dit geeft nu voor eerst een groote klaerleijd en lightigheijd aen onse taele weegens deese kortheijd der grondwoorden, ten opsight van dewelcke sij toonen dat wij het vande grieiken, en latijne winnen, men zoude dit apparend oock ten opsigt van andere Taele en Jnsonderheijd oock ten op sight vande portugeesche konnen bethoonen, gelijk dit ten opsight vande leeden des lighaems booven genoemt sal blijcke, aende geene dewelcke derselver naemen in 't portugees salnoemen. tot dese klaerheijd en lightigheijd onser taele helpt oock haer rijekdom van woorden om alles 't geen noodig tekonnen uijtdrunken want gelijk dat belet datmen wegens gebrek van dienstige woorden niet en behoeft verleegen te zijn alsoo neemt het oock de duijsterheijd weg dewelcke in andere Caele is, om datse van deese rijckdom ontbloot, en arm van woorden zijn, en dienvolgens om door haer eijgen weijniger woorden alles 't geen noodigh is te konnen uijtdrucken aen deselve veele en verscheijde bekentenisse moeten geeven. 't geen dan beneevens de duijsterheijd oock swaerheijdt veroorsaekt. hier van is onse Caele meerder bevrijd dan een andere door dien zij derse cierlijcke rijckdom der woorden heeft om haer meijninge wel te konnen uijtbeelden en dat oock geheel verstandelijk Iae selffs ontrend alle konsten, en wetenschappen gelijk men dan deselve alreede in onse Caele en datselffs van ongeletterde met groote vrught sie verhandelen. de verstandelijcke Rijckheijd der grondtwoorden thoonen delieffhebbers onser taele uijt verscheijde gronden derselver en door verscheijde redenen. — Eerstelijk dat wij van letteren zoo enkelde als — 'tsaem gevoegde dubbelkliikers twee klancken en verscheijdentheijd van sijllaben (waer in wij allerleij letteren vermenght nu dus dan zoo heene end wederkeeren rijcker zijn dan alle taelen ons bekent ende zij meenen dit d'oorsaeke te zijn waerom wij alle taelen zoo lightelijk aen leeren, naementlijk om dat wij alle geluijden en verscheijde vervoeginge— der boeckslaeven in onse taele hebben.