Commissaris willem volger afwach cleen dat sufficay
dat wij de betalinge gelieven te versorgen, en dewijl het van hier niet geschieden can, achten nodigh VEde hooch Achtb: daar van advijs te geven, wij continueeren noch tot nadre ordre onse afgaande brieven Musquetta, om wat redenen wij tot noch weerhouden sijn jemant derwaarts te senden om te onderstaen wat aldaar inde negotie soude te doen wesen, sullen VEde hooch achtb: vinden verhaalt in voorsz: copia — werden vernomen, mochten die natie met hare groote oorlogs equipagie, waar van hier achter aesook portugesen wert, het wel elders hebben aangesien, wanneer voornemens blijven met de alder eerste gelegentheijt den — ondercoopman Wilmson met eenige weijnige Coopmanschappen derwaarts te demitteeren, om onder— pretext van paarden te coopen, te jnquireeren op den handel aldaar, ende te sonderen wat preminentien — vanden Iman souden te vercrijgen wesen, den thol der jncomende coopmanschappen heeft hij t verleeden jaar van 2½ tot 5 pr Cento verhoogt, en soo bericht werden, de coopluijden nu 7 pr Cento afgenomen, — wij sijn van gevoelen, dewijle hij sich aan Compe vruntschap schijnt gelegen te laten, dat hij ons wel thol vrij tot den handel sal admitteeren, maar dat de voordeelen souden meriteeren ons aldaar — ter neder te setten connen ons qualijck jnbeelden; want dewijle groote quantiteijt peper, kleeden, boureborrij, gember, rijst &a, uijt den overvloet die van wingurla, Canara, malabaar &a daar— wert aangebracht, na Gamron en andere havenen van pertia ende Bassora vervoert wert, ist niet apparent voor d' E: Compe in musquette met voordeel veel sal te doen wesen, de groote vaert derwaarts geschiet alleen om de nabij en bequaamheijt vande haven, sijnde wel gelegen om corte reijsen te maken, sulx datse vande Cust van India jaarlijx twee vojages connen doen, en gevolglijck hare oncosten veel minder sijn, als tot de reijse na Gamron soude vereijsschen, daerse oock meer moeijelickheden vande sabandaer en regenten subject sijn, ende langer opgehouden werden, Een cleijne quantiteijt giroffel nagelen, rompen, Caneel en Camphen meenen wij dat tot musquetta tot hooger prijs als hier sal gedebiteert connen werden, waarin het cargasoentie sal moeten bestaan, dat wij voornemens sijn tot een preuve derwaarts te bestellen, sullende VEde hooch Achtb: tsijner tijt d'ondervindinge vanden — handel aldaar omstandich werden geadviseert vand bequanen jdugsten sijn hier geen van verse hooch Achtb: dienaren overleden, van Batavia is het Comptoir de redenen die d' heer directeur Lucas vander dusse gemoveert hebben, den ondercoopman willing met sijn vrouw en kinderen neffens de weduwe vanden Coopman Brouwer met hem van Coetchim herwaarts te breng daar van sullen ons excuseren in desen te spreecken, dewijl sijn E: voor 't vertreck van hier, tot sijner verantwoording &n VEde hooch achtb: vergenoegen te geven, dat poinct, als hem int besonder nakende, bij een briefken van — ultimo januarij hier nevens gevoegt, selfs heeft beantwoort, jn hope VEde hooch Achtb: daar bij volcomen — genoegen sullen gelieven te scheppen— d' Engelsen hebben hier dit saijsoen noch geen andere schepen gehadt, dan dat van Bantam, welckers ladinge — maanden geen s monende bedencken de redenen vande heve desoecken is vwacht, beren kleet hem vanden Coninck vereert, uijt sijn Camer is gestoolen, snachts te vooren soo als daegs— daarmede gecleet voor den Coninck stonde te verschijnen, met groote neersticheijt sechtmen daar na ondersocht wert, en den atthema dauwleth aller wegen daar toe ordre gegeven heeft, dan men is hier van opinie hij selfs het soo wel mochte hebben beschickt, om de Engelse te grooter disreputatie ende affrom toe te brengen, van spahan is ons daar van noch geen advijs toegecomen Bij den brieff door de heer directeur en raet uijt souratte van dato 15e en 28e november aan VEde — hooch achtb: gededuceert, ende hier nevens gaande, sal uEde hooch achtb: blijcken wat navale macht de francoisen aldaar in conten stonden gereet te hebben, tot eenich desseijn, dat voor ons gesecreteert blijft, — Bij een nader briefken vanden 8e december adviseert ons d' heer directeur Bogart, dat den Vice roij- met vijf schepen uijt soualijs Com voor de souratse reviere was comen leggen, wachtende. op haar ander schepen die noch verveerdicht wierden, om dan gesamentlijk te vertrecken, waar bij van madagascar — noch gecomen was een fluijt genaamt de Coron, met ammonitie geladen, alle schepen, sonder onderscheijt, deeden sij op Coninx reede de vlagge strijcken, hoedanich sij 'tselve vanden directeur de haese, aldaar met de schepen Pouleron en ijselsteijn van Batavia arriverende, hebben gepretendeer en wat haar tot antwoort is toegevoegt, gelieven VEd: hooch Achtb: te vernemen bij de copia van het briefken den 26:e november door denselven, wegens het gepasseerde op sijne reijse aan haar Edes na Batav geschreven 235 Novenber 4 a. een silaents scheepje vor amiequlewa, en out vanwaant ene 6o ebtr met bij een baieffben vond: dat sedert half maij ao passado in Goa 3 galjoenen en 3 pattasses uijt portugael waren g'arriveert met een goede nomber soldaten en seer veel amonitie van oorloge en equipage gereetschappen, en daar van een patassie den 15e october na portugael is geretourneert, het galjoen in october daar aangelant, een uijttermaten schoon schip sijnde, en soo rijck geladen als in veele Jaren in India niet gecomen is, sulx dat die natie aldaar in corten, volgens gemelte Wingurlaes advijs, oock 15 a 16 oorloch schepen, waar onde 5 a 6 galjoenen, en ten minsten 40 oorlogs roeij fregats stonden claar te hebben, en dat na de geruchten liepen uijt alle omstandicheden conde afgenomen werden die beijde natien fransen en portugesen 'tsamen stonden te conjungeeren, & Coutchijn of Ceijlon aan te tasten — dewijle bij UEde hooch Achtb: jongste schrijvens van 15e maij, &de sedert noch bij Amsterdamse couranten van augo uijt Aleppo hier ontfangen, ons niet anders is gebleecken, dan dat de saken tusschen onsen staet ende die beijde Croonen noch in vreedige toestant, jmmers buijten rupture bleven, en oock om dat de portugesen met hare Equuipagie soo traegh voortginge hebben wij noch al gedacht; de fransen van madagascar waren opgebroocken, om elders een bequamer plaets tot haer hooft residentie te begrijpen, als niet gestelt sijnde om op haar eijgen naam tegens ons jets te attenteren, & dat de portugesen het op musquette of macha on haar te revengeeren van het affront over twee jaren aldaar geleden, wel mochten voorhebben, dan geconsidereert hare Extraordinaire equipagie van soo veel groote schepen schijnt het ons nu geheel anders toe, jnsonderheijt soo de francen haar daar bij conjungeeren, wanneer al een ontsachelijcke macht sullen 'tsamen brengen, waarmede de portugesen uijt den hoofde van haar pretence recht en de — fransen als haar adsisterende, op Canara en Coutchin wel jets mochten attenteren, dan daer toe schijnt ons den tijt des saijsoens al wat verde verlopen te wesen, of sij mosten seer cleijne opinie van onse — resistentie hebben: den directeur de haese in souratta sijnde, wiert denselven op sijn vtreck nevens d' heer directeur Bogardt door een nederlants schipper in dienst der Engels tot Bantam, en van daar met de fransen in souratte als passagier gecomen, secreetelijck bericht, hij door de h:r Caron seer naeuwkeurich was ondervraegt naar de gelegentheijt van de oosterse Eijlanden van Amboijna, Banda, Moluccos, en Philippines, hem daar van toonende verscheijde zeekaerten, sulx dat hij uijt de discoursen van gemelte heer Caron meende te moeten besluijten sij het op de manilhas hadden aengesien; de soone van de heer Caron hadde ons oock eenige dagen te vooren sijn dienst gepresenteert, soo wij eenige brieven na Batavia genegen waren te senden, meenende dat sij Bantam, om haar te refresseeren, — souden aanloopen, sonder evenwel te weeten waar naar toe, de reijse eijgentlijck was voorgenomen, dan wij hebben dit alles doenmaals meer aangesien voor een stratagemae om ons te abuijseren en te diverteren — van andere opinie, als dat daar in eenich geloof soude mogen gestelt worden, connende ons nu noch niet wel jmagineren de portugesen met hare roeij fregats soo grooten zee souden bestaan te passeeren, die op de malabaerse Cust en oock op Ceijlon tot haer deweijn, soo se het daar voor hebben, jn veele gelegentheden seer dienstich sijn, sulx dat wij beducht sijn, soo die natien conjungeeren, en om het verloop vant saijsoen malabaar ongemoeijt laten, wel jets op Ceijlon mochten ondernemen, jmmers 't geeft groote ombragie, ende hebben geacht dese sake te wesen van belangh om VEde hooch achtb: op het spoedigste daar van advijs te geven; wij hebben al eenige dagen gewacht op hoope ons uijt souratta of wingurla nader schrijven soude toecomen, dan dewijle — het soo lange tardeert, hebben goetgeacht desen te laten voortgaan, sullende niet versuijmen, soo haest ons ijets naders van importantie voorcomt, VEde hooch Achtb: daar van advijs te geven vande saken ten hove is ons geene veranderinge voorgecomen, staande met haren vasten daer alles stil, gelijck UEde hooch Achtb: bij onsen jongsten is geschreven dat ons vande regenten alhier, Thaar, en Chieraes geen moeijelijckheden waren toegecomen, soo mogen wij nu oock seggen dat het alsnoch in dien goeden toestant continueer gelijck verhopen dat lange sal duijren, sullende van onse zijde niet gebreecken toe te brengen, alles wat tot onderhoudinge van vruntschap en weeringe van dispuijten sal vereijsschen; haar Ede tot Batavia hebben de besendinge aan den Coninck dit jaar noch uijtgestelt, die door de ongenegentheijt van desen Attama dauwleth, soomen hier meent, van weijnich vrucht soude wesen, ende waarom daarmede wel wat mach werden getraineert, ten ware de tardance, ten hove moeijelijckheden ende faxatien veroorsaeckte, in welck geval ons gevoelens het niet langen sondts connen uijtgestelt blijven den hartoch of Gouverneur van Gamnon is met een Leeser beoosten Caap de Jacques te Velde tegens den Coninck van kitserij macron, een Lantschap gelegen tusschen quadel en chindij, om sich te resenteren diep in haar Landt gadvanceent is een sterck Casteel Bovena noordt is sijnide met een viede dien oetacht al desen geschreven sijnde becomen uijt spahan advijs dat den Engelsen Agent 3 a 9 mijlen buijten de stadt, alwaar de Coninck op de jacht, en hij hem naar getrocken was, op een nacht het Eenen kleet dat hij hadde becomen nevens sijne beste kleederen, en alle de mandamenten bij de voorige Coningen aan die natie vleent, door eenige roovers uijt sijn tentis ontstoolen geworden, Een ander Eeren kleet was hem door den attama douwleth toegevoegt, en geordonneert de gestoolen mandamenten op nieuws uijt de secretarije te lichten, om door dees majt vernieuwt te werden, hij stont nu voor den Coninck te vschijnen en afscheijt te erlangen om dan na Gamron af te reijsen — Tot beswaernisse der armeenders christenen hout den attama douwleth niet op nieuwe practijcken te — bedencken, hebbende nu geordonneert dat alle de kercken in sjolfa jaarlijx tsamen 430 thoman sullen betalen. of dat anders die sal laten toesluijten, & vbieden hunne Godts dienst daar in te plegen, schijnende alleen te arbeijden om de Armeenders door de uijtterste armoede tot disparatie en afval van hun gelooff te brengen, dat Godt genadel: verhoede Bij de Copia brieff ultimo Januarij aan haar Ede na Batavia geschreven, sullen VEde hooch achtb: tien,— dat tot bevorderinge vande verlossinge der nederlanders die onder 't gebiet vanden schemkal noch in slavernije werden gehouden, vanden Attama douwleth is geobtineert ordre op den Gouverneur van chammagij, nevens een gonstich voorschrijven vanden Coninck aan den schemkaal voornoemt, &e dat eenen Jan ter munt op sijn — aanbiedinge uijt liefde tot die arme menschen, met de brieven naar schammagi was afgesonden, denselven adviseert bij drie distincte brieven van 28e october, 9e, en 12e 9br van daar aan de residenten in spahan ges: den hertoch van schammagij de velossinge, der gevangens int minste niet beharticht, hem doorgaans met frivoole uijtvluchten ophoudende, ende dewijle den hertoch des chamkaals dochter tot een vrouwe heeft, — meent hij om die namaagschap aldaar niet te verrichten sal wesen, maar dat de chamkaal d'arme gevangenen aan andere bijleggende Tantaren sal trachten te vercoopen, om sich daar na te excuseren, datse buijten sijn macht sijn, sulx dat genoemde Termunt, om geen vruchteloose reijse te doen, met een persoon was over een gecomen, om int Landt vanden Chemkaal, de nederlanders die daar noch mochten wesen, op te coopen, en naar chaminagij te brengen, mits dat van jder persoon die hem in 6 weecken bestelt werden 5 thoman of 70 rijxdaalders sal betalen, versoeckende daar toe noch soo veel penningen te mogen trecken als boven de geordonneerde 28 a 30 thoman sal vreijsschen, dan dewijle de residenten haar daar toe niet achten gequalificeert, hadden daar op gelast soo veel in dier voegen vrij te coopen als d' geordonneerde 28 a 30 thoman sullen connen— strecken. aande srs. fauquiers te senden squetta op rder ant om off sin E. soo goeden dienst daer in als wij doen, met en beoogden en oock offer dan off oock in middens andere advanre voorbieden) om gefondeerde redenen, de comet van dickmael genoemde hr.
Commissaris willem volger afwach . . . . goo portugese suffisan