tobo maer ghesaementlijck govangh waer t' saemen rottinge van alle verloopen slaven van Banda ende andre plaetsen gehouden wert, aengetast werde onses oordels can uE. t' selve op geen bequaemer tijt als halff marto aenvangen, dougende tot de Oorcorren twee bequaeme Jachten, omme het uijt gaen dant weste darwarts ende t' eerste vant ooste saijsoen weder herwarts te connen keeren Een en francisco Enouse uijt Cleasser van banda herwarts kerende, heeft t' Eijlant Ceram laaut indenwechs aengedaen, rapporteert (als uE bewust sij) aldaer 15. a 16 soo maccassarse als Javaensche joncken lagen, sijnde door ontsach ende opde becomen geruchten, amboijna misgeloopen UE: gelieve daer op meede wel te letten, dat naer ons vertrecken met de macht, de retour nergens eenighe plaetse op Ceram occupeeren, ende ons inden handel hinderljk sijn, d'adviso vooren hebben aengeroert hoe twee onderscheijden ene landen onser onderdaenen naementljk Cleasser ende oma noch van eenige mooren (oleelijmas) geinfecteert waeren door welckers onverdrachelijken, conversatie, ende schadelijck naburschap, veele onluste Commotien en consequet oock reputuren onser pausibeele onderdanen ontstaen als niet alleene d'eervaerenthn voor desen maer oock noch Continueel ende dagelijcx verthoont waer van de minste niet en sijn die van Jsa Dinaie, opt Eijlant Cleasser aen haer treckende alle papalie ene fugitiven van wat plaetse de selue oock soude mogen toecomen, sijnde soo arrogant op haere vaste plaetse dat hun imagineeren niemandt haer kinderen off t' onderbrengen Can, ter oorsaeck voor desen jnde troublen vande Portugeesen, de selve drie onderscheijde maelen, op haer met aldermacht geattenteert Confuseljk affgeslagen sijn, op dit ende diergelijcke pretext plegen vast van tijt tot tijt hare malitie, ende submitteerden onder niemandt Nederlanders farnataenen noch die van Hittoe, die nochtans wel meestschinen te omhelsen, ende houden onderlinge Correspondentie met den anderen, ondertusschen en bieden noch aen ons noch den Tornataen bij publicque feutelijckheijt
fentelijckheit geen offentie maer trachten sinsterlk onse onderdaenen aen haer te trecken als onlangs gebleecken dat 1000 12 huijsgesinnen mooren van sorij om geringh nu sContentement tusschen den anderen ontstaen, met wijff ende kinderen opgebrocken ende naer Jsa verloopen sijwienen t' selue is oock gepasseert inden Coninck van Suaha, welcke als vooren in defferent meten haren gemelten Coningk vervallen, eenen pattes setanij gecomplocteert met dertich huijsgesinnen verloopen ende onder den berch van Jsa sijn vest plaetse genomen heeft, een hebbende gemelte van Jha doen Insinueeren, ons Cholck niet aen te houden, off dattet selve Jegens haer verhaelen wilde, t'welck oock met een schoon samblant belooft hebben, doch middelen tijt spelen bedectelijk haer parsonagie, uE gelieve t'redres deser met den eersten bijder hant te neemen voor al dienen de anctheurs van dese vernitieuse rupturen corpureel gestraft, hare complicien dantlant genomen, ende onder de dorpen aent Casteel in ballingh scap verdeelt doende noch voor hare getrouwicheit de respectiue hoffden respondeeren van gelujcken woonen aent noordt eijnde vant Eijlant oma drie gelijcke moorsche dorpen) als naementlijk hatuha, Caulolo, Caphau dese sijn voor desen onder d'onderdaenen vant Casteel getelt geweest ter oorsaeck door Wapenen vande portugiesen gedestrueert, ende onder subiectie vande selve, niet alleene gebracht maer oock Cristenen gewonnen op dese actie hadde den Gouerneur Speult saliger aldaer een macijsf huijs doen bouwen ende met Guarnisoen beseth, waer door int geheel vanden Tarnataen gesepareert ende in een quaetwillige obedientie t'onsebats voor seckeren tijt gepreserveert worden, tot dat t'exploiet ende ruineren vande nagelboomen op Ceram Inden Jare 1635 bijder handt genoomen, als doen gerebelleert ende int geberchte op secker plaetse (allacqua) genaempt, hun gefortificeert hebben Corts hier aen gebruyckte quimelaha leliattie den Coninck van Haticha, als Ginde din het dorp van nier
dorp vanoma te destrueeren als oock effect sorteerde ende deselue verbrandt heeft, hier op soliciteerden de geoffenceerde van oma, Jegens die van Catusa te mogen revengeeren, t' welck hun (naer d'ondersoeck vande saeck, doorden Gouerdeur Gorcumb geconsenteert, sij hebbende alsoo goede occasie waergenomen, vallen bij nacht in haer vastiche ouerrompelen eenige pe soonen, brachten een ende dertich hoffden, ende eenige gevangenen mede voor dese procduren Continueerden partijen geruijmen tijt den oorloch, sonder dat noch den Gouerneur ofte den quimelaha hun de saeckaen trocken tot dat Jnden Jare 1627 tusschen den Gouvr ende quimelaha int accoort onder den anderen oock beslooten wert, de hostiliteijt tusschen die van Oma ende haticha cesseren, de wapenen nederleggen ende (opde speciale Ordre vanden generael Coen) het Costel Huijs gedesmolieert soude worden, behoudende onse gerechtige actie Jegens die van Hatuha, naer dato sijn wij distincte reijsen met den guinelaha ende den Coninck van hatuha, overde souverainiteijt der selver in conferentie geweest doch heeft gemelten quimelaha gesaementlijk die van Hatuha, bunten fondament geexposeert, geen onderdaenen van den Neder lantschen staet, maer vanden Coninck in tarnate als zijnde oleelijmas ende mooren te wesen eden der ontheijt met den Gouerneur te vangaijen nochte op decitatie vande selue Compareren wilde met meer andre Invertinentien, In welcke constitut de gerechtichent van dien noch ongedecideert jangt gelijk meede het defferent, tusschen die van Oma ende hatuha, noch niet geappaiseert sij ende niet alleene haer, maer veel andere oorsaek Dan miscontentement geuen dit hebben goetgevond u E. wat witloopich te remonstreeren nde te verstaen te geenen, hoenoodich het sij bij voorvallende occasie gemelte Eijlanden van dese seditieuse ende quaetwillige mooren gesuiuert ende gevrijdt diende om de vasalen vanden nederlantschen staet aldaer in ruste ene onderlinge plicht te conserveren onlangs in discours met Capt hittoe ende