Van Amboina onder dato 20en Maij Ao 1676. — zeelen te leijden, te breijdelen, waar toe een jongh schoolmeester bij wien de besadigde voorsigtigheijt zigh zelden herbergt, zelden bequaam, mitsgaders desen dommen Lantaart door 't moorse als Castiliaansche bedrogh van landen berooft meesters van hun volck ontvolckert, en sommige Amboinse schoolvrijsnediger bedreven zouden mogelk zeer handtsaam zijn om de stantvastige inborst die dese, als mede den lantveo aart van Celebes Erfden aangebooren, tegen te komen, waarom ik UE: agtbe hr in bedencking geven, off niet den schoolmeester Jeremias Rodnigos, die het hooft en sinnen wel laat hangen naar dese moluccos, ook van uw Agtb:e nogh onlanx voor mijn vertreck naar herwts geprojecteert, niet en zoude na dese quartieren versonden ik schrijve dit als vereijschende tot weghneming van 't quaat, zoodanigh een die 't quaat in sijn binnenstekent, en uijt sijn kennisse het quaat doen zelfs vermeijt, en bij gevolgen sijn even naasten daar van afhout, den schoolmeester Anthonio de Melo van Mussanioe, volgens gouvr ordre met mij herwts gereijst, de behulpsame handen aande schoolen toegereijkt, zal bij provisie op de meest dienst vereijschende plaatsz: als sangij geplaatst, met alle nedrigheijt verwagt ik op alle dese mijne geringe voorstellingen insgelijx op de zaken nogh staande te verhandelen, met die van Caili, Gorontalo, Limbotto &:a, uE:E:s wijse Raat en veel vermogende behulpsaamheijt Groot agtbare manhafte heer, ik hebbe goetgedagt, dit verhaalde dus overtesenden, hebbende Een Copia daar van aanden agtbe Hr J: de gheijn, als ook een aanden Commissaris Daniel hellemans verleent, versoeke verexcuseert te zijn, indien ik wegens de kortheijt des tijts neffens andere ongelegentheden verleen verhindert, om naukeuriger waarheijt te ondervinden, ik hebbe echter dese letteren in't ruwe dus afgemaekt, verhopende uw wijsheijt met medogen zal ingenomen zijn, over mijne onmagt, blijvende van voornemen om UEEde: schriftelijcke aanradingh (bij mij voor een gebot geagt) met een weder aanboot van alle vrijwilligheijt uijttevoeren uijt
Van Amboina onder dato 20en Maij A:o 1676. — voo blijkstucken heb ik daar van niet alleen aan U groot agtb: maar ook aan anderen bij geschrifte ten overvloede vertoont, ik zal dan op desen gront op manado, sangij, tot over de twee maanden verblijven, verbiddende off mij een Copia van't duijtsche avontgebet door mij gemaekt, ook der Amboinse kercken ordres mogt werden toegesonden, hebbende, ook verscheijdene schriften benoodigt, daar ik mijn huijsvrouw om geschreven heb, voorts is mijn ijverige versoek bede, ik mogte eens door de minste tijdingh de welvarentheijt van mijn huijsgesin vernemen, die berigting zoude mij (die afscheijt genomen van mijn vrouw, als doen met sware sieckelijcke overvallen gequelt) geen weijnigh troost en blijdschap toebrengen mijn Egtgenootschap te en vaderlijcke liefde zoudet leven in mijn lieve kinderen en hoogwaarde vrouw, wat mijne gesontheijt betreft, ik betuijge, dat zoo ik een maant langer op Maleijen hadt moeten vertoeven, ik waar naar menschelijcken oogenschijn (als reets gequelt met hooftpijn daar de ziekte alhier eerst uijt ontstaat) in't siek bedde allangh vervallen, den Captn Claas Ruttens is overleden naarlatende een wed:e, die volgens onlijdelijcke pijnen, als hangende tusschen leven en doot, de doots gedaante stelt-zig in veelen aansigten als levendigh ten toon, ik bidde dierhalven dat mijn huijsvrouw en kinderen niet herwaarts mogte werden overgesonden, vergunt haar zulx versoeckende, mijn gagie, kostgelt, en recognitie vergunt haar met mijn lieve kinderen UE: gunste, ik bidde den almagtigen dat ik sijn onweerdigen dienaar mogt nogh in't leven gespaart, om sijns naams wil om sijn gemeente en om mijne lieve kinderen, evenwel op dit Sangij, daar dagelijx de roode loop ziekten menigte menschen ten grave sent, niet een vreesende al gink ik in een dal der schaduwe des doots mijn Godt is bij mij sijnen hemel is mij op alle plaatsen vanden aardbodem even nae bij godt de heere Zegene U1 agtb jampt, persoon, UE: hoogwaarde huijsvrouw en lievekinderen, dit wenscht van harten, die geene dewelcke onderstont verblijft UE: agtb:r onderdanigste onderdaen, was getekent Jacobus Montanus, in margine, Inde Negorij Tanoena, op het Eijlant Sangij den 17en Novemb:r a:o 1675.
Van Amboina onder dato 20en Maij A:o 1676. — Aanhangsel Den spanjaarden van Chiau versoecken met d' E: Comp: den koop handel van garioffel nagelen integaan, het welke naar mijn vermoeden ik haar afgeraden, datse zulk een versoek vrij mogten aghter wege laten, sij hebben met eenen door den paap Emanuel Espanjola een brief gesonden aanden EE: hr J: de gheijn; waar in sij haar soeken te verontschulw digen over 't dootslaan der Calauwers.