Excploict een besondre schrick ende verbaesheijt langs de Cerams binnen Custe, gebaert ende veroorsaeckt heeft, waer uijt verhove niet als Ruste ende vresende Obedientie, volgen sal, dat den Almogende gelieve te verleenen Naderhant op 16e Julij, mettet schip Bueren, become missive vanden gemelten Gouvernr, ende Gardenijs, daerbij ongaerne den droevigen gerevolteerden ende benanden stant dier quartieren hebben vernomen, clagende
claegende onder andres, dat beswaerlijck den mont der Comps Dienaers, mitsgaders, den genen waer aen ten hoochsten verbonden zijn, op houden, Ende present aende nederlantse Bergers, beneffens die sulcx aff te slaen is, met een Corl Rijs vercoopen connen, daer tegens tot hun onderhout het maecken der Pagouw, die op groot verijckel int Bos noch schaers te becomen sij, bevolen ende gerecommandeert, wert, t welck ongetwijffelt, veel onlustelijck verdriet, ende hartseer, Causeert, oversulcx ernstelijck op ons versoecken, hun met 40 a 50 lasten Rijs te secunderen ende te hulve te comen, off anders inde uijtterste mijsserie te vervallen stonden, waer door ons gemoet ende uijtterste vermogen ten dienste uwer Ede Amboijna tot nijt ende den Ed:e heer Generael ten Ruste geoffert blijven want Considererende de zelen aende leden der generaliteijt, ons soo vast Binden, ende ter harten moeten gaen, dat wat sonder oochschijnelijcke eijgen bederff, met benauwinge, tot behoedenis der bedruckten, is te doen, daer toe verbonden blijven sulcx naer goeden overslach ende perfecte Calculatie der Consumptie, in Rijve— deliberatie genomen zijnde, hebben ons ten uijttersten benodicht, ende van Bandas schaersheijt geresolveert 20 lasten geimbaleerden Rijs. 20 lasten vadie ende 30 Balen tarwe, beneffens eenige Cleene gediensticheden aff te steecken, ende gemelten Ed: heer Gouvernr Roeloffsz op vije augusto, met de Jachten Cleen Amsterdam ende Wesel Pr via de Hattemette, toegesonden— Soo dat Banda present niet meer als met 161 lasten Rijs en vadie geprovideert is, dat niet tegenstaende alle tijdelijcke menagie, die wij van eersten aen opt nauste hebben bevordert, in Januarij geconsumeert, ende tot niet gecomen sal wesen, derhalven alhier tijdelijck ontset van Batavia is vereijschende, t welck den Ed:e Hr Generael grondich is voorgedragen, ende vrsocht, ons pr den eersten met partije Rijs te versien, off anders was alhier een swaren tijt voor handen doch aen t' effect ende sijne Edts goede voorsorge wij niet en twijffelen, ondertusschen blijft langh voor desen op alle quartieren daer sagouw valt, ende frequentatie hebben, den Incoop derselve op t'hoochste gerecommandeert, ende bevordert, t'welck met goet vvolch, vsoecken ende Continueren sal, dan op de ongestadige vanderlijckheijt der Inlantse natie, die haer omgeringe, jae sonder oorsaecke gelijck een Ael bijden staert aen stellen, is gants niet te vlaeten, weshalven uijt dringende beweginge 750 a 800 lasten Rijs, bij onse memorie van Ee H:r Generael hebben geeijscht om soo sijn Edts Constitutie sulcx gedoochde voor twee Jaren geprovideert, ende buijten sorge te zijn, want het blijven vanden Goudeleeuw, ende nu de treckinge van Amboijna houden ons wacker, ende Raden ons sijne Ed:t de nootsaeckelijckheijt opt hoochste voor te draegen, te meer soo opt verongelucken vanden gemelten Leeuw, (:welck lodt alle hanteerders der zee onderworpen sijn :) met eenigen Rijs niet hadden versien geweest, — voorwaer wij hadden in hongers noot, Amboijna voorgetreden, soo sullen veel den entb
soo sullen ons op sijn Edts goede voorsichtige sorge gerustelijck verlaten: / De vreemdelingen van Queij, Arouw, Couwer, thoor ende andre omgelegen plaetsen, sijn den verleden Jare op haer behoorlijcke tijt alhier wederom verschenen, waer van eenige door de droevige disige lucht, dewelcke geen halff mijl gesicht op hooge landen toe liet, ende een geruijmen tijt geduert heeft, Banda misgeloven, ende andre plaetsen tegens hun wille aengedaen, oock sommige 6a7 maenden onbekent in zee onthouden hebben, ende eijndelijck alhier seer miserabel aengecomen zijn, gelijck — mede door de aengename lucht der proffijts ende goede Rescontre die van hier trecken, die van Ceramlant, ende hare nabueren, dagelijcx aen t' Casteel Compareren, dewelcke 't procedido haerder mede gebrachte goederen, in cleeden aende Compe om setten, dat voor haer niet schadelijck noch de Comp:e: ondienstich is, welcke Cleenicheden alhier bij abondante Rijs jaren, een grote vervullinge, ende tot gerijff der armen den goeden Coop maeckt, ende nu extraordinarij troost aenbrengen, ende wel te was comen sal, de Cerammers vermits den Civilen prijs der sagouw, veleden mousson, sijn soo sterck als nu schijnen te willen comen, alhier niet geweest, becomen present 5 a 6 Ra voor t duijsent, dat Redelijck vercocht is, ende haer grotelijcx Amimeren sal, waer in naer vermogen gevoet werden, volgens de geruchten, staen van Gueij ende Arouw, gelijcke parthije Joncken te arriveren, den Almogende geleijtse tijdelijcker ende verseeckerder, als verleden Jaer bij ons in salvo, Echter segge andermael, dit alles swacke ende periculeuse toe verlaeten, Item de geringe quantiteijt, tegens een soo behoeftigen consumptie, niet als met naerdeel te vtrouwen sijn, want den ondercoopman op Queij secht duidelijck tot opsamelinge van een Cleene scheeps ladinge met sagouw, t' Ront Jaer van nooden heeft, doch alles wat van sodanigen Acker te maijen sij, verseeckere VEde tot onser preservatie inde schuere becomen sullen— Engelschen, sijn met hun schip de varel, den 1e maert passto op Poulo Run, voor de gewesen negorij Lochum aende oostsijde vant lant ten ancker gecomen, ende sonder ijets, besonders uijt te Rechten den 20e dito, weder vertrocken, t is sulcx dat de poulo Runse steijle ende aenstotelijcke clippen, hun ten Cruijse ende tegenheijt sonder op ons eenige Steenen Calhoewel die nauw gesocht hebben :) te connen vinden, den storm moesten uijtstaen, niettemin hebben getracht, deselve sonder vergiff, doch met worm Cruijt onder rechtmatige terme gemackelijck te losen, gelijck vEdt bij neffensgaende extract uijt onse missive aenden Ed:e Hr Generael ende Raden van India geschreven t' welck tot— excuis der Rediten, in dees gesloten gaet, gelieven te beoogen, Waer toe ons gedraegen Den Predicant Jan Jansz, van Enckhuisen, ons verleden Jaer mettet schip t' wapen van Hoorn toegecomen, hebben in decemb opt vertreck der Gueij en Arouwers, beneffens een ondercoopman, Tolck twee schoolmeesters, ende vijff soldaeten, met onsen Boeijer Banda, van alles wel versorcht, derwaerts gesonden, om te