situatie, n e Gelegentheijt van gemelte sterck grondich doer vernemen, ende wert mijn bericht, dat overhaelde Stad gelegen sij op een Eijland Groot int Ront 2½ á 3: mijlen, ontrent een musquet schoot vant vaste lant, voor welcke Genomineerde Stat d' portugesen, soo om d' bequaemheijt vande plaetse, als oocq d'proffijten en incomen die aldaer trecken, geduijrich extreeme sorge dragen, heeft een voortreffelijcke baij, alwaer wel 100: schepen en Jachten, voor alle winden ene onweer, soo inde quade als goede tijt bevrit connen leggen, wanneer men in voors baij wilt comen, moetmen 't vaste lant op d'rechterbant aenvoort houden, en daer langs heen achter drie clippen (die op d'houcq van dien weijnich vant lant aen backboort leggen, loopen, d'schepen comen ordinarij aldaer op 3½ a 4: vaem santgront ten ancker, alwaer een langwerpich water Casteel midden in voorn baij leijt, Groot ontrent als een schip, is versien met 15: a 20: stucken, van welcq Casteel een ketting, omtrent 2: à 3: vort onder water aen't lant fort van diuw, ontrent een slinger worp vanden anderen Geslooten lecht; sijnde ten principalen om van d' Nederlanders niet overvallen te werden, gedaen, door welcke passagie een Geladen schip — van voor d'alphandigo groot 200: â 250: lasten mach passeeren, aen de antsijde van't Gerepiteerde water Casteel, is mede passagie, doch niet als voor cleene vaertuijgen, die ontrent 8: a 10: voet driepGaen, 't geseijde lant fort van diuw (daer alhaer macht uijtbestaet) lecht recht op d'hoecq vant Eijlant is samelijcq Groot, doch met ronde punten op sijn oude wets, ofte Romeijns, d'een hooger als d' ander en nademael bij Geheugen int selve geen Nederlander is geweest, can men vande stercte desselffs geen vast bescheijt doen, doch naer tot andere persoonen verstaen, soude seer wel gemonteert, en stercq wesen, Iae ten minsten met 200: schoone stucken versien, s' Stad leijt binnen 't casteel langs d' baij, en is met veele schoone huijsen, en geboutsels verciert; ronts om d'selve leijt een muer, van omtrent 13 â 14: voeten hooch dan niet Gantsch dicq, en qualijcq voor een aecq schoot — vrij, int missen van stad aen 'twater staet d'alphandigo seer aensienelijk waer s' schepen comen, laden, en lossen, in geseijde stad woonen weijnich portugesen, doch seer veele benjanen, mooren, end andere heijdense natie onder d'welcke rijcke machtige Coopluijden sorteeren, handelen stercq op Cambaija, Goga, souratte, sindu, persiao, mocha, ende meer andere plaetsen tbewint
't bewint van d'alphandigo hebben s' portugeesen, den Tot welcq sij aldaer ggenieten van d'uijtgaen waren waren, is 10: pr cento, doch van d' jncomen goederen nemen 4: en van Contant: 2: pr cento, dat voorwaer Iaerlijcx geen clene somma belooft, en Ingevolge een Groot soulagement voor d'arme vervallen portugeesen zijn hoe Gewent 'twesen soude d'E: Compe over dese sterck diur heerschap: met pije hadde, en wat Gerusth:t ende Restect hare Negotie onder d'perfidieuse mooren In alle dese omliggen quartieren, soude connen uijtvoeren, vEdls licht affmeten connen, Item hoe wel Gelegen dese plaetse sij, om d'portugeesen hare commercie, die sleets hier om d'noort van alle plaetsen comen druven, alsints 'tImpedieren, onder voorn Natie sijn veele ambachts luijden, van Goutsmeden, smuers, schoenmaeckers, wevers, bouwers boots gesellen, visschers, als oocq honderden meer, die hier te veel souden sijn om t verhaelt te werden, staen alle ten dienste van d' portugees, van vee sijn in overvloet versien, 't Eijlant is met veele fraije tuijnen, en boomgaerden verciert, int fort, en d'geheele stad, sujn tot noch toe, en in twee a drie Iaren niet meer Geweest, als omtrent 250: blancke portugesen, sunde officieren, borgers, Cooplieden, en soldaten, hier alle onder begrepen, men can achter om 't Eijland diuw binnen deur met cleene vaertuijgen, oocq ende Stad comen dit van d' Gelegentht diuw, sullen nu oocq Cortelijcq van d'situatie van daman Iets ter bane brengen, ende segge, Dat Gemelte daman een stercq nest is, sonder Groote macht niet wel te crijgen. leijt rontom Inde muren, met verscheijde brave puncten, ene abondant met goede snelle metale stucken op d'selve, als oocq d'wallen versien, welcke wallen, wel 35: â 40: voet, dicq sijn, d' borstwering des selffs 6: â 7: vort. en soude oogenschumelijcq in Geseijde stad geen bresse te schieten wesen, lecht aen d'rechterhant, alsmen uijt d' Eee daerin comt aen een — Revier wijt omtrent 2: steenen worps, op d' slincker oude dicht op d'rivier cant aen d' hoecq leijt een viercant Casteel, mede van Geschut wel versorcht; d'waterpoort vant s tebeken lecht ongever 60: â 70: treden vant water, omtrent een Goede Clinger worp — binnen d'hoecq van verhaelde revier, dito is voort poortjen steijl soo datmen met hoochwater droochs voeten uijt d' vaertuijgen opt lant can slappen, aen d'lantsijde leijt d' Stadt, van d' Revier aff, tot aen hee cant weder in een bemetselde Gracht; breef omtrent 40: a 50
40: â 50: voet, van d' Geseijde waterpoort, die antsch niet stercq, noch met geen wacht beset is, loopen een Rechte straet tot aen d' groote lantpoort alwaer d' corps d' guarde schujnt te sun, doch van Geen expresse schiltwacht noch eenige soldaten, versien, vorders can men op d'wallen van dien punct sonder ghinder naer d'ander marheeren, In genoemde stad sun niet boven d' 250: â 300: blancke portugeesen, Geneeren haer met landerijen, dien is lantvoocht van een Groot, dander van een cleijn dorp, tot d' gouverneur Incluijs, sommige 2: 3: 4: 5: en 6: mulen buijten d' stadt gelegen, van welcx Incomen haer Genoecgsaem bedroopen connen, d'principaelste sijn den meesten tijt in Geseijde plaetsen, die als domeijn Heeren besitten, soo dat bij wijlen Geen 100: weerbare mannen, noch inde stad noch int fort te vinden sijn: bemoeijen haer mede met Negotie, senden Iaerlijcx 3: à 4: cleene scheepkens, naer d' cust van melinde, van waer Goede quantiteijt oliphants sanden als oocq eenige amber de grijs brengen, timmeren mede veel, want 'thout ende arbeijtsloon cost haer weijnich, buijten aen lantsijde is een voorstaet, soo mede over d' Rivick, alwaer veel benjamen, wevers, visschers, timmerluijden, end alderhande heijdens Natie woonen, sorteren alle onder haerluider, gehoorsaemg:t, over d'rivier leijt geen brugge met hoochwater voornaemtlijcq met een spring tij, comender Gevallaste schepen van 200: tot 500: last uijt. en in, heeft seer bequame Gelegentheijt om schepen te timmeren, en te versien, is rontom met schoone tuijnen en hoven vercuert, alderhande vivres is in abondantie daer te becomen, en dat Goeden coop, in somma is een plausante plaets, seer dicht op dhielen vande mooren Gelegen, en hebben haer noch soo danich onder swang, dat Geen schepen durven versenden, ofte moeten eerst passen en dat met betalinge van d' portugesen, verwerven, voor dato als specq Jan, noch floreerden, mochten geen moorsse schepen off Navitten ergens naer toegaen, voor en al eer 10: pr cento thol aen portugesen van al dat Inhadden, uijtschooten, dese stad soude beter door een goede stratagema als met Gewelt te concquesteeren sijn, want d' portugeesen haer opperhooffden Gelijcq d'ervarenthe genoechceleert heeft:) ongehoorsaem sijnde, sal den eenen voor den anderen geen toesicht nemen, boven dat moet soo wel groot als cleer bans (gemerct traech van acht sijn, ) precijs vanden middach tot 3: uuren slapen