cken heeft, waer door den, dat dit werck benede landen alhier, melijcke seegeninge wille overschulden. u E. wijs uijtgebreijde Rtaat genaedelijck wille beschutte en akbin eurcke en openbaer na bo weeten dat u hoogh Edelh:s genoeghsaeme kennisse en ervarentheijt heeft van deese en diergelijcke saacken. ende daerom gebruijcken wij oock te meerder vrijmoedigheijt in het spreecken, door dien wij weeten dat geen van deese dingen voor u hoogh Edelh:ts verborgen zijn, en daerom aghten wij ons oock geluckigh dat wij ons voor u hoogh Edelh:s moogen verantwoorden gelijck wij dan oock geerne erkennen dat het niet aan ons maar aan u Hoogh Edelh:s staat te bepaelen of men deese heijdense superstitie niet tegenstaande alle de voorgaande placcaeten tegens de selve, en de schadelijckh:t diemen op vaste gronden door die toelaetinge apprehendeert, en de goede vrughten dewelcke men daar tegen door desselfs weeringe verklaart heeft te gemoet te sien, nogh sal moogen laeten Continueeren op Calane, uijt insight dat men anders weeder in publijcke onrust, sal komen met den koninck van Candia, ofte sijn hofs grooten (want dier werck sal het alleen moeten zijn, soo de moor die voorLeeden Jaar op Nagapatnam is geweest, en voorgaf van dien koninck sonder kennisse van sijn hofs grooten af gesonden te zijn, om u hoogh Edelh:s uijtgemelte konincx naam onder andere dingen, bekent te maacken, dat hij geen kennisse had, # waerheyt gespoo noghte bevel hadde gegeven van en tot het versoeck— vly te meer termoe van de weder oprightinge der pago den in deese bedoor enge uijt de nederlanden alhier, en insonderheijt door door den Banrack is uijtgewerckt, behalven dat wij oock Neen en jae in dit voorstel des moors, en in dat van d' afgesondene aanmercken, t' geen ons in het gevoelen van gepleeghde bedriegerije in dit werck versterckt) des gelijckx of wanneer men deese afgoden en duijvels dienst hier toelaet, men dan seeckerlijck een vaste en verseeckerde vreede met de trouwloose en bedriegelijcke boovenlanders sal hebben en sonder deese toelaetinge tot de selve niet sal konnen koomen, als oock of men sonder deese toelaetinge een geduerigen onrust met haar heeft te verwaghten, en of wen aande weringe ofte toelaetinge van d' afgooden dienst van Calonels de vreede ofte oorlogh seeckerlijck — en geheel, ofte immers voor het grootste gedeelte afhangst. des gelijckx of daar de E Comp:e, over deese benedelanders een gesagh voert als over haare onderdaenen, haar diensten gebruijckt als van haare onderdaenen, haar wetten en beveelen geeft als aan haare onderdaenen, en d' overtreedinge der selver aan haar straft als aan haare onderdaenen de gereghtigheijt des lants van haar treckt als van haar onderdaenen, en niet toelaet dat door de boovelanders ontrent deese dingen eenigh indraght aan haar gouverno gedaan wert, ofte eenige gemeinschap in dat gouverno aan haar toestaat, verder geen reght heeft om ontrent de religie die sij oordeelt tot Eijgen welstant en saeligheijt van deese haar onderdaenen nodigh te zijn, te moogen ordineeren als het haar behaaght en goet dunckt, maar daar ontrent verplight is te volgen het goedvinden van een heijdense pnietler, en dit gewightigh stuck van haar souvarantheijd, aan een ander, diens heer schappije sij in haar Landen niet erkent, overtegeeven? als oock— of dit een middel sal sijn om de herten der jnlanders aan haar opreghtelijck te verbinden, en niet om de selve veel meer van haar te vervreemden, gelijck door de heijdense superstitie, gepleeght in deese Landen, de henten der inwoonders van haar vervreemt, en tot den koninck van Candia en de boovelanders, (die niet
melijcke seegeninge wille overschulden. u E. wijs uijt gebreijde Raat genaedelijck wille beschutte en uen openbaer a b niet onse welstandt, maar onse verdrijvinge van dit Eijland soecken, geneijght sijn, en meer en meer sullen geneijght worden, hoe men de duijvels diensten hier meer sal toe laeten. . wij sullen hier niet meer toe seggen dan alleen dat gelijck wij weeten, dat de magistraat somtijts genootsaackt is de sectarisen, wanneer sij— soo maghtige sijn onder haar gebied, dat met de selve sonder groote beweginge en een gantsch verval van de Republijck niet kan verhinderen te verdraagen, jae oock somtijts de publijcke oeffeninge te verdraagen van haar godts dienst aande selve toetestaan (gelijck dit oock ontrent deese tegenwoordige saack het point is, waar op het geheele werck voor soo veel wij begrijpen konnen, aankomt) dat wij oock alsoo d' overweginge van deese saake en de bepaelinge daar ontrent te stellen, geheel aan het hooghwijs oordeel van u hoogh Edelh:s, gelijck wij schuldigh zijn, overlaeten Alleen konnen wij nogh niet naelaeten te seggen dat soo ijmand van gevoele moghte zijn dat men deese afgooden dienst alleen sal toelaeten aande boovenlanders en de heijdenen onder ons woonende, maar dat men de geene onder ons die de Christene naems— hebben aangenoomen vande bijwooninge des selfs sal weeren, en straffen, soo sij haar daar toe begeven, gelijck wij soodaenige discoerssen somtijts hooren voeren, dat so die sigh saacken sal onder-neemen dewelcke soo wel in discoerssen konnen voorgestelt worden, maar die niet moogelijcke sijn sullen te betraghen d' ervarenth:t heeft dat den geenen die over deese— afgooden dienst aldaar geklaaght en desselfs weringe versoght hebben, en die men diergelijck antwoort gegeven en met de selve heeft traghten te voldoen, genoeghsaam geleert. daar benevens wie sal hier toegestelt werden. ? en wie sal de boovenlanders — ofte heijdenen uijt deese Landen van de Christenen in deese benede landen te reght konnen onderscheijden! door dien den gestelden op siender alle menschen uijt verscheijde deelen des Lants daar toe vloeijende niet sal konnen kennen, en dienvolgens oock niet sal konnen onder scheijden. door dien den gestoeder opsiender alle vooenschpen urijk, verscheijderd te min door dien de genaamde — Christenen die den dreck deeser ongereghtigheijt nogh in haare herte gestelt hebben, en met de selve naederen tot deese plaatse, haar selven de naam van een heijden sullen konnen geeven: gelijck sij oock waarlijck zijn en dien volgens alle deese toesight voor het meestendeel vrughteloos sal gemaackt werden. booven dat wie sal duwen ofte willen onderneemen om sodaenige toesight te willen op sigh neemen, die en soo moeijlijck en soo weijnigh mogelijck is, en die hem den haet en uijt van soo veel menschen en veele beschuldinge Jaes veele swaerigheeden en ongemacken sullen onderwerpen. gewisselijck soodaenige voorhoedinge ontrent dit wer ck kan wel voorgestelt mada onses oordeels niet gepractiseert werden, en daerom meinen wij, dat niet tegenstaande alle sodaenige — voorgeslaagen verhoedinge, deselve swaerigheeden en de selve schadelijckheeden sullen blijven en ontstaan dewelcke wij in t. voorgaande bevreest hebben. — wij en hadden niet gedaght, nogh de overheijd alhier nogh u hoogh Edelh:t voor als nogh over deese afgooden en duijvels dienst ontrent d' overblijffselen aande— pagode van Calane moeijelijck te vallen: maar de wijle wij de post van u hoogh Edelhts brief wegens de hoop dat wij van onse voorgaande bekommennisse, als of de publijcke saacke eenige ofte indraght
melijcke seegeninge wille overschulden. u E. wijs uijtgebreijde Raat genaedelijck wille beschutte en natrenakart indraght ofte verhinderinge aan het tedere Christendom alhier soude brengen, nu volkomentlijk soude herelost zijn, niet konde in deese onse Letteren voor bijgaan, en de selve met geen gewenste jae en toestemminge konden beantwoorden, ten sij wij van onse bekommernisse ontrent het werck van calaue verlost waaren, soo hebben wij om u hoogh Edelh:t in waerh:t en opoeghetigheijt te moogen en konnen seggen, hoedaenigh wij ons hier ontrent in ons gemoet gestelt vonden ons gedrongen gevonden aan d' overl:t alhier te adresseren en van hier is dat wij door soo een wijfloopige deductie u hoogh Edelh:s ophouden in soo veel hooght wightige besoignes. u hoogh Edelh:s sal nae sijn gewoone bescheidentheijt ons deese Lanckh:t gaarne vergeeven en gelijck wij verklaaren dat dit ons vertoogh uijt geen ander grond voortkomt, dan uijt de selve, gurwerd dewelcke u hoogh Edelh:s verklaard heeft hem uijtneemende aangenaam te zijn, naemelijk uijt den ijver— voor godts huijs, soo hoope, wij oock dat u hooght Edelh:s ons geerne sal ten goeden houden, soo onsen ijver eenigh maaten sonder kennisse en buijten sporigh moghte zijn, welcke wij ons eghter niet bewust zijn, t'welcke wij aan u Hoogh Edelh:s oordeel gewillighlijck stellen en ons het selve tot onse verbeeteringh geerne en gewilligh onder werpen, wij en meinen niet dat wanneer wij voor het rijcke Christi tegens het Rijcke des duijvels en de heijdense baals dienst met Elia soo pleijten, dat iemand ons reght weerdiefelijck voor beroerders des Landts, en wenschen die ons bemoeijen met dingen die buijten onse beroepinge sijn, sal konnen ofte willen houden, want een ijegelijck die weet dat het ons ampt is de menscchen te waarschouwen voor d'afgooden, en de Christelijck. overheijt eer biedighe te versoecken dat sij haar willen draagen bals waere voetster heeren en suijghammen der kercken, als oock dat wij verplight zijn aght te geeven op de kudde ende wolven die de kudde traghten te verscheuren, 't'ontdecken, tegen tegaen en aantegeeven aande Christelijcke overheijd, dien god het sweert gegeven heeft om de quaatdoenders te straffen in haar Land paalen dien volgens oock soo daenige die godts en sijn soons Eere traghten te verduijsteren jae geheelijck wegh te neemen, gelijcke sijn tegenpanthije den duijvel met sijn dienaars daar op uijt is, tegentegaan, die sal moeten toestaan dat wanneer wij deese dingen betraofeen, dat wij onse — eijgen dingen doen, en die ons ampt van ons vereijsschen moeten wij Eghter over dit ons werck wandelen, door goet en quaet gerughte, wij sullen ons getroosten, met het exempel des Lijdens veeler propheten, en der arposten en met een goede Constientie dewelcke wij hebben in deese, en ons saeligh aghten dat wij om de naeme Jesu Christi en om het werck tgeen hij ons opgeleght heeft, gesmaedight werden. dat wij ernst gebruijcken in deese saacke voor— u hoogh Edelh:ts negtenstoel, sal niemand voor ongerijmt ofte onbetaemelijck konnen houden, die maar overdenckt wiens dienaars wij sijn, — en wiens saacke wij bepleijten, naeml:j van de Eenigh geboorne soone godts de koninck der koningen, en dat tegens sijn erf vijand den duijvel en dat wij deese onsen heer en meester booven vaeder en moeder, suster en broeder moeten Liefhebben, des gelijckx dat wij om geen quaede en bedriegelijcke voorspraacken te zijn in deese sijn saacke, alles moeten bij brengen t'geen tot en de deese