naer batavia te verseijlen, hun weder vaeren sal UE: bij nevensgaende missive van d'h. r dedel Connen verstaen, waer aen mij referere vett suratten verstaen wij bij brieven vanden Commandeur vanden broucke, hoe die van goa starck armeerden. dan Coude bij d'onse — niet meer als een Craecke, drij galioenen, ende twee lichte schepen inde rivier gesien worden, een scheepken geladen met mantimentos — Comende van cotchin was van d'onse voor goa aen strandt gejaecht ende doorde portugies verlaeten ende jnden brandt gesteecken— d'engelsse hadden in december verleden, drij groote schepen vel rijckelijck geladen naer engelandt versonden, een d. o met Cleden voor de Custe van sumatra ende Jaua, ende vier schepen met een Jacht naer phier, meest met moors goederen op vracht ingenomen, waer van den 10 februario daer aen de twee met over de 400: balen zijde voor suratta gekeert zijn, dander drij zijn in Comp. e vanden psiaen naer moschat vertrocken, men secht om tselve mede te vermeesteren wat zij verrichten sal den tijt leeren Everoverde Casteel ormus oert bij den psiaen ingehouden, sonder dat men van d'engelsse eenige besettinge wil gedoogen, de gemaecte Contracten, omden toll halff ende halff te genieten, werden oock niet naergecomen, soo dat het een arme Conqueste voor haere meesters schijnt te wesen Pr. de schepen d'Blessingh, reformatij, ene den dis Couvrier, in october passo wett engelandt voor suratth gearriveert, hebben ongeerne verstaen hoe de schepen van zijne maj. t van groot bretangin op des Compangies, welt Jndien Comende schepen lagen en wachten ende bij hun alreede tschip 'twapen van enchuijsen was aengehaelt, ende inde duijns in arrest gebracht, Jtem tschip leijden naer gejaecht maer geeschappeert, welcke tijdinge ons int versenden van schiedam, seer dubieux heeft doen wesen niet vel wetende wat traetsaemste zij, dan Considereren den last bijder handtwas, ende dat davancen doort overlangh op houden veele in intresten souden Consumeren, Jtem insiende de handicheijt vant schip, van alles behoorlijck versien, ende d'onbequaemheijt vanden tijt wanneer tselve ontrent vaderlandt soude mogen Comen tarriueeren, ende geene schepen ven Cruijsen Connen houden, &n Insonderheijt vertrouwende dat bij d'hooge mogende heeren staten generael ende UE: daerinne behoorlijck sal wesen versien ende alles geremedieert, hebben goet gevonden d. o schip te despescheren omme d'ingeladen goederen / soo haest doenlijck is, aende merckt te brengen. &nd UE: t gepasseerde ende voor al de veranderinge int stuck vande diamanten opt spoedichste te deelachtighen, d'almogende hunne dat UE: alles behouden mach geworden dese aenhalinge vant wapen van Enchuijsen, heeft d'engelsse soo in suratta als alhier, seer doen ronckeren, over al wettstroeijende dat het nu met de hollanders genoechsaem gedaen was, alsoo niet een schip noch uijt oft naer jndien varende, voor bij engelandt soude eschapperen, onder andere redenen heeft haeren president alhier met name matheo dacq in presentie van meer dan 80 pesoon ende vel 20. die de portugies tale verstonden, inde selve spraecke tot desreputatie van onse natie, tegen mij wettgebuedert, dat d'ho: mog: heeren staten generael, daer over soo gealtereert ende beangstwaren dat niet en weesten wat beginnen, ende dat met bijvoechsel van sulcke inpertinente ende ongeschickte woorden, dat jcs mij schame deselve te schrijven, Item dat haere mog: ambassadeurs bij zijn majt in Engelandt dagelijcx met gebogen knier ende de hoet inde handt audientie zijn schreven coch ende halff erhande maer goudt hem gerekent geert anderen realen avanso alen ijt meer groote wesen aer ende No. 99 ijk het die vember wij niet uijt nde Comen nvan rstant soude hebben vorderen ren quascus aacx haer Cast als rtot ntlijck naer
audientie versochten, dan en Couden die niet becomen, alles streckende om ons bij de mooren in Cleijnachtinge te brengen, ende waert dat wij (als sijlieden, gewoon waeren ons met slagen te behelpen, wij soudendellen vol geschrifts, van haere opgeblasentheijt &ne qualijck voegende propoosten voorden dachweten te brengen, dan de heere wil het den onverstandigen vergeven ende gunnen dat alles ten besten machgelucken Jn mocht zijn des Comp. s dienaers,/ door de ongehoorde procedueren vandie vanden samsor int aenhaelen, vande d'aboulders ende die van chaul onder haere gegeven Cauls) seer qualijcken getracteert ende Inhechtenisse gestelt geweest, die van suratta, Cambaja ende Agra, werden daer over oock niet weijnich gemoeijt, gelijck als VE: voor desen over Jaua sult hebben Connen verstaen, een behoorlijck redres, insonderheijt bij die van mocha, wert daerinne vereijscht, omde reputatie vande Compe te mainteneren ende in vigeur te houden, die indie quertieren door d'voors mishandelinge al vrij wat gekremt is de vrijelieden, die nu nae alle gevesten gelicentieert werden, om op den vijandt hun voordeel te soecken, en sal de renomme, mijns bedunckens, oock niet vergrooten op 23 passto arriueerde hier ter reede den Commandeur henderick brusten vrij Coopman, met zijne Jachten den diamant de robijn ende een prinse bij haer genaemt den rendevous, die sij onder poulo sambilan buijten de straet van malacca becomen hadden, de goederen daer uijt hadden sij gelost ende met haer Jacht batavia / waermede zij in Comp:e den 25. e augusto 1622: van jaccatra vertrocken waeren) naer Java gesonden hebbende met d'voors 2 Jachten ende haere prinse hun voorder avoatuere versocht. dan tot noch toe niet anders op gedaen dese Compste van 3 seijlen tseffens gaff hier een groot ep sien, alsoo den naem hadde dat van Jaccatra quamen, dan bevindende dat niet mede en brochten. zijn voor rovers gehouden Jn pegu is oock een Jacht vande vrijelieden vervallen, dat aldaer vande Jnwoonderen (thsij om haere moetwille, oft datmen aende ladinge bevondt datse geen negotianten en waeren) gevlundert ende berooft is, vvolck gevanckelijck genomen ende voorden Coninck gebracht waer naer zij weder gelargeert zijn dese naviganten vaeren met ample Commissie omme den vijandt ende haere adherenten allen affbreuck te doen, ende over al den vrijen ende geexermitteerden handel te mogen drijven, dan waermede, sij vaeren soo Cael uijt, dat wij genootsaect zijn, opt voorschrijven van dH. r generael, hun tassisteren. ende vant Contant, dat hier tegenwoordich geen oft seer weijnich is, tot hun behoefte noodighe reparatien ende andersints) ptije te verstrecken Jn patana ende die quertieren hebbent de sommige met hun roover ja op de vrije ende gealieerde, soo groff gemaect, dat het veele een affkeer gegeven heeft om met hunne Joncken naer batavia te vertrecken, d'welck mij dunckt wat meerder ingesien behoorde te werden, gelijck wij daer van met d'eerste gelegentheijt aen d' hr generael ende raden wijtloopiger meenen te schrijven op dat den loffelijcken naem vande generale Comp:e daer door in geen disreputatie en Come ende sijlieden dieshalven geen schade en lijden wat den Commandeur Cornelis reijersz op de Custe van China verricht sal hebben, verlangt mij seer, wij hebben in acht maenden geen schrijven oft eenige tijdinge van Javk becomen, wtt s. t thome ende die quertieren en verstaen wij vande voorsz tocht niet veel goets daemogende geve dat eersdaechs daer van d'gewengste tijdinge mogen vernemen Tot bevoirderinge vanden overtreffelijcken zijden handel van ene
psien hebben wij 'tsedert onse Compste alhier, deurgaens met den ambassadeur vanden Coninck van psien residerende in golconda, goede kennisse gehouden, ende vanden selven verscheijde brieven van recommandatie aen zijnne voorsz maj:t, ende andere van aensien becomen, die naer Java aen dh. r generael als oock eenige naer suratta aen d h. r dedel gesonden hebben, niet twijffelende, soo dien handel eens ten rechten gemeent ende bijder handt genomen wert) oft sal wel succederen, ende voorde generale Comp. e een goede ende proffitable negotie wesen Belangende den handel alhier wij hebben VE: bij onse voorige geauiseert hoe de goederen met zeelant becomen meesta Contant ende met goede avanso vercost waeren, tsedert hebben, het sandelhout ende loot laecken daer van ons noch groote ptije resteerde, oock aende man geholpen soo dat wij ons nu sonder goederen, ofte Contant ende Consequent sonder negotie bevinden, de heere verleene dat wij eerlange van d'een oft d'ander quertier versien mogen werden den handel is het voorgaende Jaer dusdanich geweest, dat wij de verleden maent Januario int sluijten van onse boecken (boven alle oncosten ende montcosten, reeckeningen van schepen ende schenckagien tverstrecte aen sCompangies dienaers, betalinge vant garnisoen tot paliacatta, fortificatien ende andersints) f 214726: 2:10:— suijver avanso affgeschreven hebben, goet geve dat aen dese plaets de goede hant gehouden ene jaerlijcx daerin geconsinueert mach werden VE: sullen gelieven ingedachtenisse te houden dat ons met d'eerste gelegentheijt gesonden werden, een balance van 12 a 1500: wegens op beijde de schalen, ende een d. o Cleijnder van 6a700: wegens ovantwij alhier daer van seer qualijck versien zijn ende daer door dicovils groote abusen bevinden, een hondert pont amsterdams gewicht in verscheijden stucken gelieve VE: ons oock te doen hebben om 't gewicht van alhier, daer tegens te Confronteren Jnt schrijven deses verstaen wij wett het mondelinge rapport van seeckere mooren, hoe d'hollanders, ick achte d'h. r dedel, met t schepen ende 2 Jachten d'welck ick meene te wesen, de schepende goede fortuijn, t wapen van Zeelandt, zuijt ende noort Hollandt, ende de Jachten wesep ende heusden (die in december passto met een redelijck Cargasoen van batavia voor suratta gearriveert waeren, ende naderhandt naede vloote van deffentie versonden zijn, voor daboub geanckert soude zijn geweest, om aldaer d'verlossinge van eenige onser gevangenen te procureren, ende den handel ende voorige vrintschap te vsoecken die hem toegeseijt was, dan een boot met 15. man aen lant heudende om verversinge ende andersints te becomen, sijnt deselve / men weel niet ten rechten om wat oorsaeck) overvallen ende daer van 10 prsoonen omden hals geraeckt de resterende vijff sijnt ontsnapt ende naer boort gevlucht, hierop soude dhr dedel twee treffelijcke geladene schepen aldaer ter reede aengetast ende gelost hebben, de stadt (alsoo zij met de schepen dicht aen lantliggen) beschooten ptije volck gelandt, twee miskiten oft moors kercken, ende d'meeste huijsen verbrant, tvolck inde vlucht gejaecht ende alles verdestrueert ende gevlundert, waer van hier groot opgegevenveert, ende hecht men dat zij aldaer eenen destigen buijt becomen souden hebben soo sulcx inder gerechticheijt aengevangen is, gelijck jck niet en twijffele, ende tot noch toe oock niet anders en Connen verstaen tsal hier onder de mooren eenen grooten schrick Causeeren, want daboul altoos voor een vermaerde plaets gehouden is geweest ende de mooren nuwel ten rechten seggen dat de hollanders wel lange borgen maer niet quijt en schelden Spasserende in suratta Cambaja pagra sal UE bij nevensgaende missive vande Commandeur vanden broucge nu de noek van daer becomen Connen sien derhalven mij daer aen referere — ende wij wij ualijck heere die der gestelt niet hebben van door ijns brusten buijten adden den hun daen den mede daer ert inck dt ende mede, gense een d Hr den lijden richt een ende goets inge van mij