Van China den laesten december 1687.
Eds bevel) een redelijcke quantiteijt goede ruwe zijde aengeslagen; en het bedragen jndeselve wat ruijmer genomen, (hoewel men hier dickmaels nemen moet dat ons voorkomt) mits den civilen jncoop denckende dat dit weijnigje zijde indien de tijdinge uijt japan- jn china aengekomen, meldende van merckelijcke— verbetering nog niet waer mogte bevonden werden ten minsten in't vaderlant tegen zoo hoogen— prijs aldaar getrocken wel te staade sal komen. geseijde zoort van pelings met groote perheve bloemen hebben wij een partije tegens de naeste besendinge— diverse kooplieden aenbevoolen, gelyck mede 40 a 50. picols geconfyte radix china, die den gewesen tolck Canko volcome aengenomen heeft te besorgen wegens het confijten vande radix china, wert ons berigt dat (hoewel sulx by de chinesen nog nooijt gepractiseert) het saijsoen daar van op ons arrivement verre verloopen, en die wortel reets overlangen tijt gepluckt en gedroogt was, twelck maar eenmael des jaars geschied, maer dat op 3. a 2/2 wanneerde — radix china groen en tot et confijten bequaam is — daar van een preuve soude genomen werden, maar — veel beter hebben wij konnen voldoen de cirieusheijt van het goud draat, waar vande Heeren oppercoopd. des casteels batavia ons een monster hadden mede gegeven ten eijnde dat zoude konnen gesien werden waar het beter slaegt off op aijmuij, off in Cantondat wij den patriasen Eyschin desen deele voor ditmael niet anders hebben konnen voldoen, believen uw hoog Eds ons te excuseeren niet twiffelende off 't zal toekomende jaar beter geEffectueert werden, — Op aijmuij werden veele resolute coopluijden gevonden dog al mede eenige van haer versien met commissie der grooten, maar de meeste alleen voor haar selfs negotierende, nugst te besien off een singulier coopman niet gaarn een factoor is, van d' een off d' ander vermogend heer oflierer dat hij
2290Van China den Laesten december 1687. dat hij een vrij negiant van niemant dependerende wil blijven, mitsgaders welck van beijde s' comps handel voordelight zij, die een factoor der regenten is, heeft een bescherm heer, en occagie om onder dat faveur — mede zijn eijgen negotie te drijven; heeft over al — credit, en wert meer ontsien, als de cooplieden die — geen patroon hebben, hoewel dat de commissie der grooten periculeus syn, en het gevaerlyck is, dese groote te bedienen: maar geconsidereert, dejegenwoordige constitutie deser regeringe daar de Cartarise grooter —- haare staats dienaren, mandorijns en den minste — militair geen coopman, selfs niet de Rijckste Estimeert maar deselve veele quellingen en overlast aendoen, — uijt dien hooffden schijnen de Cooplieden te tragten — om d' eer en 't ontsag te hebben van factooren— te sijn der grootste regenten, en hoogste personagien mits over al de preferentie van hun mede cooplieden genietende, op den grooten naem haarer ms— Eijgen negotie en jnterest waarnemen, en liever zulcke meesters te believen (al houden bij— ind' jn en vercoop, op een parthije voor haer — mrs Reeck: somtijts daer bij wat inschieter) als — oock het gevaer van secretesse uijtstaen, dewijle — de regenten voor malcanderen gansch niet weten— willen dat zij, off ijmant harent wegen hun met de negotie bemoeijen, en zoo imant hunnen factoors zig hier in niet voorsigtig weet te gedragen — valt Ligt in ongemack, want de regenten soo— Jalours op den anderen sijnde laten sinisterlijk door — haare dienaren geduurig na vorssen, wat andere jnt werck stellen, twelck uijt komende geraeckt den factoor alleen jnde klem: dan dese swaarigheden — schijnen de cooplieden haar te willen onderwerpen alsse maar haare winst sugt en negotierende— aart mogen voldoen, en den naem voeren van een groot negotiant - te zijn; gelijck wij bevonden hebben dat die geenen dewelcke vande Regenten gebruijckt werden doorgaans de sufficanste onder de cooplieden zijn, sulx haare rijckdommen met het drijven haaren mrs en te gelijck hun