October 1681: Ternaten Int Casteel Orangie den Tolk comt weder van Tidoor, desselfs berijgt de hier sijnde Xulaneese Groten met een bokkien en Aracq ten ijnde als de Ternatanen beschonken de Ternatanen, mits haar trouwloosen & Listigen aard, seer verdagt zijnde Dings-dag 14: do 'Smorgens komt onsen Tolk Andries Cors hier weder van Tidoor met berigt zijn brief besteld en van zijn hooght enelijk tot antwoord bekomen had, dat salemma binnen twee drij dagen stont herwaards te komen om zijn Agtbaarhd den h:r Gouvern:r verklaringe van zijn miening te laaten doen En hebbende sijn Agtbaarhs op gisteren gelijk gezegt is aan de Tarnataanse gemeente tot Tllolo een half last rijst en een Runderbeest geschonken tot besluijt van hunne Poasse, zoo ver-eerd nu mede aan de hier zijnde Tulaneese groten om niet te thonen dat deselve vergeten en veragt werden enige kannen sterken arak benevens een Bokie ten ijnde om zig met den andren daar mede vrolijk te maken en hunne vasten tijd gelijk de Tarnatanen met vreugden t' ijndigen Den h: Gouvern:r geeft des avonds naar den gebeden den Raad in bedenkinge, de wijle besorgd is dat door enige Chijmelijke onderkruijpinge en listige belijdinge der Tidooresen, de Tarnataanse Groten, voor namentlijk die gene, welkers gemoed nood sakelijk vroegen moet, en zig zelfs over schuldig kennen, weder eerselen ende niet over komen mogten, alsoo eerst belooft hadden ten eersten over te komen, daar naar als haar vasten uijt waar, en als doen weder naar ses dagen vrolijk wesens, op t' ijnde derselver vasten, en Indelijk weder naar vier dagen wanneer den Rigter Tolabo den andren Rigter Morasse weermaal zoude gegeven hebben, al het welk ons niet dan verdagt konde zijn, alsoo der selver trouwlose listigen aard genoegsaam bekend is) of het niet nut en verre best waar de gemelte Tarnataanse Groten in hun listigh:t voor te komen, dan voor gekomen te werden, en naar dien de zuijd zee en Oost zijde van Halmahera goed gevonden hadden en genoodsaekt waren geweest te verlaten, waar door aan dien kant te ruijme teugel en opene
146: October 1681: Ternaten Int Casteel Orangie werd de bezettinge van Cauw om diverse redenen vast gesteld t' Jagt 't Voorhout vertrekt over Macquian en Batchian naar de Straat Patientia opene weg becomen hadden, om den lossen thoom aan haar wispelturigh:t en de meest schuldige gelegenth:t om het te konnen ontvlugten te geven: of men nie diende post op Cauw te grijpen, om een vaste plaa soo lange aan die zee te houden ter tijt en wijle, alle de Ternatanen weder mogten overgekomen zijn; het welk onder een vercierd gerugt. als of de Mabar enige aanslag op die geweesten mogten hebben, en wij deselve voor geweld en overlast hier mede eenlijk tragten te beschermen, gevoeglijk geschieden kond hebbende zijn E, het gerugt besendig doen verbreijden alsoo t' voorhout enige mabareete Corcorren, omtrant maba was ontmoet die noordwaarts aan Schepten Ten welken ijnde en om een goede hoop krijgsgezelt bij dusdanige gelegenth:t althoos weder naar Cauw te konnen zenden, sijn E: vier stx: vaartuijgen van dat naar Bobane, door 'tJagt Amsterdam had laten bren de welke tot Bobane voor wijnige dagen, op de walh en had laten overdekken, wesende wel vertimmert voorsien, waar op met behoorlijke aandagt en rijpe overweginge gelet zijnde, is een parig verstaan, eer hoe liever, het selvig te doen voortgang nemen, is verstaan, derwaards onder schriftelijk bevel, te zenden den Zergiant David Haek, op den welken men zig vrijelijk vertrouwen mogte zullende de zelven dertig Nederlanders en thien mardijkers me gegeven werden, om tot Cauw, boven inden Tempel post te grijpen, met en nevens voorraed, mondt en krijgs behoefte naar behoren Diep inden avond vertrekt het Iagt t' voorhout van hier over macquian naar Batchian, om van daar naar de straat van Patientia over te steken en zig te vervoege
October 1681: Ternaten Int Casteel Orangiel en werden voor Macquian enige benodigheden gesonden enige over gekomene Ternaten het op gusteren genomene besluijt bekent gemaakt vervoegen bij de Gilalo van onsen vrij-burger Cornelis Pietersz: ten Inde ons door de Macquianders geen schade nog schandelijke, beledinge mogte aangedaan werden, zijnde den brief die aan de vaandrig Pieter zijn werd af gesonden tot gelijde der afschriften van den vorige, en de Lastbrief van den vrijborger Cornelis Pietersz:, enelijk dienende, becomende den vaandrig Muller tot Macquian met gemelte Iagt voor vier maanden Levens middelen te weten 3750: lb: Rijs 360: d:o vlees 260: d:o spek 20: kannen Cocus Olije 2: lb: Wax-kaarsen In een briefken waar in ernstig door zijn agtbaarhijd werd aangelast goede zorge voor die behoeftens te dragen, en bij alle gelegentheeden een schriftelijke verantwoordinge hier waards te zenden, hoe en op welk een wijse daar mede gehandeld zij — Boons-dag 15 do komen hier van Ielolo weder enige Ternataanse Rijx-groten aan wie sijn agtbaarhijd bekend maakt, t' gene op gister avond bij resolutie is vast gesteld en beslooten, en beschenkt de selve op hun versoek met thien ponden buskruijt waar en op versoek met 10 lb: buscruijt mede zij met de verdre Grooten op Telolo (zoo voorgaven) hunne poatse onder enige vreugde schoten wilden besluijten, Donderdag 16d' smorgens vertrekt het Iagt N: Noordwijk naar kirij 't' ij: land en 't Iagt N: Noordwijk vertrekt naar om steen tot op bouwing van ons zee hooft van daar te Sirij om steen halen werd ook mede aanvang gemaakt met een kalk oven van redelijke groote voor desen Castele op te rigten, ten ijnde om van die stoffe tot op-makinge van bequame wooningen voor enige beampten die seer sober en gants slegt gehuijst zijn vereert pel