en d' aldergrootste ergernisse onder 't swak jnlants christendom als onse eijgen natie geeven moet, over alle boegen hebben wij getenteert, 'tselve in der minne te besleghten, maer 't is eerder olij, dan water in 't vier geweest, soo uEdle de gewisselde advijsen tusschen ons, en de vzienden aldaer, als eenige brieven vanden eertt. predicant stamphius hier bij gevoeght duijdelijk verklaren sullen, onderling, en diaconen hebben op 't laast daer mede deel ingenomen, en haar verrighten verdadigght, in sulker forma, als hun overgesonden geschrift in copia de vorige g'annexeert, uijtwijst, waer vandaen het hervoort gekomen, en wien de bwegende oorsaeke van al dit spel is, souden wij na waarheijt niet konnen oplossen, en kan het ons traghtens mede niet wel uijt alle de papieren daar in haar hier, en daar, veel duijsterheden verthoonen, affgenomen werden, oock bestaat alles ten meerendeelen, aan weder zijden uijtseggen, en voorgeeven sonder veel bewijs, en uijt soo grooten bitterheijt, dat wij onder correctie meijnen geen waare versoeninge, en een bestendige ruste aldaar oijt te verhopen zij, soo lange als daer geen scheijdinge door verplaetsinge gemaekt wort, jmmers den E papinean, en haat affirmeeren 't onmogelijk te weesen, dat den eerw stomphiis in vrede kan leven, en zijn eerst. heeft het selfde voor ons in rade betuijght, vande vrunden aldaer, oock op ons jnstantigh begeert, soo desaeke niet tot verdragh te brengen was, dat wij zijnen't wegen UEdle gunstige permissie, om tot uEdle dens temogen overstappen, souden versoeken, gelijk voor weijnigh dagen wederom door den secretaris petit filsz. heeft laaten doen, en dierhalven mits deesen eerbiedigh geschiet — 't is seeker dat men doorgaens op 't eijland manaer over groote drooghten geklaaght heeft, en dat sulx het grootste defect voorden wasdom der saije — geweest is, want hoe meerder water datt'er viel, hoe meer vandien wortel datter te bekomen was, daar dit jaar nae 't schrijven vanden E papineau en raad, aan uEdle dato 16. ' augo pass. o, door d' overvloedigen gevallen regen, soo groot en quantiteijt als 't jaar te vooren niet te bemaghtigen soude sijn, en wat vreemt schijnt te weesen, daarom uEdle van 't contrarie d' oorsaeke, en redenen gelieft te vorderen, sijnde niet anders dan dat deselve daer door verrot is, soo haar, E. aen ons ulto do hebben ver
hebben g'adviseert, des na ons oordeel, den regen ongemeen groot, en van langen duijze moet sijn geweest, sulx dat 't water 't aardrijk soo door nat, en bevoghtiggt heeft, dat niet alles heeft konnen trecken, maer de velden, een geruijmen tijt zijn blijven onderstaen, 't welck gevolgelijk de verderving veroorsaekt sal hebben, wij konnen niet vernemen dat particuliere nu meer landen, en thuijnen nae haar souden nemen, als haar van onts toekomen off toegelaten is, maer hebben d' E papiuan en raa ons ult. o september verleden aengekundight, dat nagenomen occulaire jnspectie, om den sleghten teelt der saije van dit jaar te vergrooten ontren carcel, en tellemanaar veele thuijnen gevonden waren, daer dien wortel groeijt, en seer wel wilde cultiveeren, dogh dat die aan bijsondere persoonen toebehoorde, waer van de sommigte eijgendom pretendeerde, andere dat deselve haar vergunt, en in parrevenia door d' E comp e overgelaeten, en inde thombo bekent zijn, weesende beplant met kattoenen besaijt met camparpoelij, en naethem 't welck alle, niet alleen tot groote sustentie vande besitters, maer oock vanden jnwoonder desselven eijlants was streckende, dogh waar uijt anders nae 't rapport vanden adigaar der zaije gravers jaarlijx 50: bharen ruwe, off 25. dos suijvere saije soude te graven zijn, mitsgaders datt'er mede nogh verscheijde ledige, en woeste plaetsen waren, die wanneer gesuijvert, en een jaar besaijt wierden, van gelijcken een goede parthije soude uijtlevere om dat de gront daer toe seer bequaem is, des wat haar daer in te doen stont, onse ordre, over 't een en 't ander, tot haren naright requireerde, &a, en weswegen wij dan den 18. ' october meest Even 'tselve derwaerts hebben g'ordonneert, daer ontrent in aghtinge te nemen, en op tevolgen als uEdle nu hebt gelieven te beveelen; maer den 5. en deser bij missive vanden laasten october ten antwoort daer op ontfangende, dat sulx altijt in dervoegen geschiet is, weeten wij niet wat daer van denken sullen, en hebben daarom den 14en deser haar E verklaringe over de tegenstrijdigheijt vandien affg'eijscht, en 't zij hoe het daer mede oock weesen moght, gerecommandeert, 'tselve stiptelijk en sonder versuijm te doen observeeren, en naekomen jnvoegen UEdle bijde copias vande selve gewisselde brieven, die bij desen sullen jngeslooten werden, breeder consteeren sal, 't welcke soo gepractiseert werdende, als het behoord, en dat god d' heere 't eijlan met
met genoegsam regen gelieft te begenadigen, wij met uEdle vermeijnen, eer meerder, dan minder saije aldaer, als wel inde vorige jaren sal te beraghtigen zijn, d' E papinsan staat persoonelijk met de saijeros 't eijland carredivo, en de wegh langs heen vande revier moddergamo, tot aen de hoek van 't hoogeland leggende tegens over 't fort calpentijn te visiteeren, en van daar de gravers dan mede op— calpatijn selfs over te senden, om dien wortel aldaer vallende, en die soo den E schaats ons beright, zijns gevoelens, alsoo in lange daar niet gegraven is, — wel in een goede parthije sal gevonden werden, jn te samelen, hier inde provintien gelieve UEdle versekert te sijn, dat daer op de beste vereijsschende ordre gestelt hebben, en dat de soorte wel onderscheijden en onvermenght ijder apart gehouden werden, als daer is de carredivesz. , off amsterdamsz. eijlantsz. die de manaerse overtreft, de nerendivisz. die met de laaste meest in gelijkheijt wert gesteld, waer aen volght d' jrendivesz. , paledivesse, mandae divesse de beste der wannisse uijt het dorp wereviel, ende die hier ind' provintien langs heen de zee strand van 't dorp poenale, aff, tot congeanture toe, gevonden wert, lopende te samen bij de boeken, onder de naam van jaffanapatnamsz. saije, sijnde alle van eender waerde, dogh heeft geen over een komingh met de vorige, maer is op 't alderminste 1/8 part met deselve in deuggt verschillende, dat met de prijs van 't kostende ten meerendeele over een uijt komt, want d' eerste wert betaelt tegens 10. rdrs, en deesse tot 6 2/3 rxrs gelijck te meermaelen geprobeert zijnde, ondervonden, oock bij den Edle heere out raat van jndia, anthonio paveljoen, ten tijde als hier commandeur was, bij een der roode; en geschilderde kleeden boekges distinctelijck, en veerfect genoteert, en aengeweesen is, als mede hoe veel saije tot ijder pack, en sorteringe van lijwaeten vereijschten, als bij voorbeld tot een pak gemene parkallen hoort aan saije 2½ bhsaar jaffanapatnamse a f 20. debr f 30. 1. . . . . . . manaerse kost. . . . .  30. f 60: —:— en waer na dat werck doorgaans, en tot dien tijt toe, dat de persiaanse saije bekomen hebben, stiptelijck sonder afwijckinge geschikt is geworden, want van doen aff aan, geen jaffanapatnamse saije meer inde verrulverije gebruijckt is, terwijl deselve mette persiaanse gemenght, een seer sleghte coleurs bevalling ondervonden wierd, aande lijwaten tegeven nae raa