Compe schadelijk soude sijn met een coopman alleen te handelen, en dierhalven wij ooc geduerigh hebben getracht niet alleen — met de parruas, mooren, maer voornamentlijk met de jentiven te handelen, — vermits geloove den lantheer niet aengenaem soude sijn, dat sijn volck souden minder dan d'andere in consideratie comen, oock Is bij ons gebruijckeijk soo eenige vande Jentiven omtrent ons comen: die meerder, dan de mooren of parruas te caresseeren, om haer tot ons genegen te maecken— Sijnde dit Edle gr onse consideratie, die naer onse geringe kennisse op het gedaen rapport, ende gelaten memorie vanden E: vander dussen connen geven, en soo hier in eenige fouten mogen hebben begaen, versoecken seer gedienstedk uEde ons daer in met u Ede wijser kennisse gelieven te gemoet te comen, waer mede desen— dan eijndigen en uEde naer onze nederige groete in godes Almogende hoede bevoole blijve, onder stont Ede hr uEde gantich onderdanigen, trouw, en eerschuldige dienaeren. was geteijckent Lauerens pijl, en andries van gallissen — in margine stont Tutucorijn den 25en Octobr 1666
vakende sijn Commissie in kerckh vergaderinge Rapport van Capn: Isacq St martin Edle heer Dewijle uEde belieft heeft mij aan te beveelen in geschrifte te verhaelen 't gunt verhandelt Is, Inden kerckenraad, den 23en october voorleden Extraordinaris vergadert door de Indispositie vanden Eerw: de Henricus bongaert predicant Ingale, ten huijse van Josfr sliperiis, wede wijlen den predicant slippernis zalr waer als commissarus van uEde hebbe geweest, Ende in die qualiteijt aldaar voorgedragen 't geen uEde mij gelieft hadde te beveelen, tot 't gehoorsamen, van welcke ordre mij dan verplicht vinde, en om mij daer in behooredk te quijten soo sijn genootsaect om de moeijelijckht van die materie in te sien, ende met een eenvoudigh gemoet te ontbinden, de saecke van religie sijn hier in gelk als de politijke en civiele dat deselve geensints vrij van passie sijn, waerin de menschen die deselve verhandelen, haer verrucken, daer noghtants de bevorderingh niet anders behoort te dienen als tot godts eene en salight van onse sielen, wij sien niet als te veel dat haer pretexten, maer dienen om te bedecken schadeljk insichten of een onbedachten drift, die niet altijt vrij sijn van eijgen Intressen oft particuliere voornemens die godt noijt connen aengenoem sijn, 't exempel van natham en den apostel petri geven een volcomen preuwen dat die heijlige leeraren onderworpen sijn, het struijckelen op 100 gladden wegh, want d' eerste wilde die niet door, een onbedacht jnricht dat david soude bouwen den tempel, sonder eenig uijtstel, ende de daer van den anderen slaende d' hant aan't spaert tot voorstant van sijn meester, verdiende sij niet haer correctien, deze waerheijt Is soo claer dat geen duijsterheijt can onvangen, maer alsoo sulcx mijn jnsichte niet Is, sal Ick beginnen te relateeren 't geen uEde eijst, t welcq u Ede met onderdanigheijt met dese presenteere, De opering van vergadering zijnde gedaen naer de gewoonedk cermonie, yder plaetse genomen hebben sonder op den rangh te letten, wiert aenstonts voorgestelt, wie soude presideeren, ende naer eenige contestatien, noghtans sonder 't finael besluijt, wiert t selve gelaten aan do maxwel predicant alhier, die nemende possessie van 't selve officie aen mij versocht, indien eenige saecken hadde voor te draegen, daer toe jouw gelieven te treden, op dat 't selve gehoort sijnde, daer op naer behooren mochten resolveeren, welcken volgende de occasie nam haer te verclaeren de ontfangen ordre ende beveelen, haer doende verstaen u Ede ende raet gelet hebben dat de kercke van Coetchijn eenigen tijt herwaerts ontbloot was geweest van predicanten, oversulcx wenschende was dat den Eerw: do marcus masius op 't spoedigste derwaerts mochte werden gesonden, om de gemeente met sijn leere ende noodige virtroostinge bij te woonen, dat sijn Eerw: naer dese quartieren oocq gesonden met soodanige voordeelige getuijgenis dat niet conden werden getwijffect of van zijn Eerw: Iver ende arbeijt soude ontfangen werden, soodanige vruchten en: genoegen als oprechte Christenen van sijnen dienst verwachtende waeren, sulcx dat geoordeelt wiert, 't ooge op een ander niet soude connen werden geworpen, alsoo alle de anderen aenwezende predicanten gereets- d' jnbedieninge van kercke en gemeente waren gevestigt, die de selve naer alle apparentie niet soude connen vervlaten sonder alteratie te verwecken, die wel licht met schade Ende ondienst soude veselt sijn. — MLand Edle heer gouverneur Admirael. en vehtoverste des Eijlants Cheijlon
Ten tweeden op de notificatie van haer Eer: aen uEEde hadden gelieven te doen van te wenschen om de saecke van Joannes tholij te mogen besluijten, dat uEde en den raet, haer Eerw: daer op verclaaren de saacke geheel te stellen aan 't oordeel van desen eerw: kerckenraet, met vertrouw dat sij in een saecke van soo heijlien belang niet souden vergeeten te handelen, als naer schuldigen plicht, wech werpende alle menschedk insugten, die soude connen hinderlijk sijn, geven allenl:jk plaets aande eere godts, welvaert van sijn kercke, en 't gewoonelijk gebruijck in deselve, ende dat uEde no haar genomen besluijt, daar van verwachte openingh, om des noots sijnde met uEde advijs ende genegentheijt haer Eerw: te adsisteeren — Ten derden en ten laetsten verclaerden haer nog, dat uEdle er den raet niet meer ter harten nemende, al d'eere godts, het welvaeren, ende vrede van sijn kercke, ene aanmerckende de moeijelijckheden di d' eerw: predicanten op Jaffanaps voorwerpen in 't agtervolgen van d' ordre die gestelt en onderhou Js int bestieren vande schoolen, goetgevonden hadden haer Eerw: te versoecken dat soude gelieven de broederen van Jaffanapt bij wegen van advijs te raaden tot accomoditeijt, ende dat haer niet gelieffden te stellen tegen deselve ordre, die hier in gewoonte ende alomme aengenomen was, do met de leste overgecomen advijsen, den E: heer gouverr genl ende raaden van Jndia nogman hadden te verstaen gegeven, haer begeeren te sijn, dat de schoolen door d' prediconten ende schoolasche gesamentlijk souden werden gevisiteert, sonder daer in iets te veranderen, — Alles dan indier voegen naer uEde gegeven last en ordre hebbende voorgedragen, wiert de substantie in de selven kkenboeck jngesz: ende door den president het eerste poinct in deliberatie geheijt, d stemmen die eenpaarig waaren dat do masius soude werden gevonden na Coetchin, gehoort hebbe trachte den president alleen daer tegen beletsel in te brengen, door aenbiedinge van sijn dienst, om selfs derwaerts te gaen, voorgevende dat sijn jught tot deze kercke was uijtgeblust, door de voorval hem wedervaeren, geduijrende den tijt sijn dienst g'emploijeert hadden tot edificatie van dese gemeente, ooc de veele nieuwigheden die sij sag invoeren die sijn conscrentie nog plicht van sijn beroep niet toelieten in te volgen, uijt welcke reden versocht dat de vergaderingh sijne cluchte in handen vande commissaris mochte stellen, om u Ede door den selven gepresenteert te werden, ende te vercrijgen afscheijt over 't welcke de vergadering sijnde als ontset, en wreerende periculeule consequentie van soo een besluijt mochten met alle middelen sijn Eerw: te persuaderen tot afsta ende sachtight te brengen: onder belofte van hulp en bijstant in alles, dat redeltk soude sijn, tot wel nemingh van sijn gepretendeerde, doch sijn Eerw: voljardende met meerder cracht, was de vergoder genootsaeckt hem te versoecken gelegentheijt te gunnen, om over sijn voorstel te adviseeren 'tgeen toestont, en buijten de vergaderingh vertrocq, dan bevoorens daer over te delibreren, soo wer thoonde aan haer Eerw: dat het versenden van do masius reets bij d' meerderht van — stemmen beslooten en vast gestelt was, dat des presidents aenbieden tot den dienst der kercke gegront op de clachten die nog niet waren g'examineert, ende mogedijk eenige tijt soude vereijs om die te justificeeren, niet machtig was tot eenig uijtstel, weijniger om gees te verhinderen, die andermael versocht dat haer Eerw: roude comen tot besluijt. ende dat des presidents voorgegeven misnoegen soude connen werden geholpen op een ander wijse met minder moeijte en meerder voordeel voor hem ende de waerht der saacken, haer verseeckerende dat u Ede daer van sijnde onderricht, gebruijcken soude alle vermogen, omstaende te houden, een persoon van sijn qualiteijt en doen genieten alle de vergenouging die noodig waaren om sijn yver wederom te doen gloeijen, de vergadering beaangenaemde de voorsz verclaringe met veele danckbaere erkentenisse, nevens getuijgenisse van daer aen niet te connen twijffelen, om de veele voudien preuven die van u Ed yver in andere gelegentheden tot welstont der kercken hadden ontfangen ende gespeurt, stellende voorts vast de wettight vande deputatie van do masius tot de kercke van Coetchijn, met beede uEde sulcx geliefden te secondeeren den noot vande voorsz kerck met resolutie den presidt aan te maanen om 't selve mede soo goet te vinden, met