Paulus Vaans, en d'ondercoopluijden Justus van Heuvel, en Jacob Hartman In dato 4en Augustus 1673, geschreeven Extract uijt de Brieven door d'E: Heer directeur Francois de Haese, uijt Chieraes aen de Residenten tot Spahan, den Coopman Sr Frederick Bent, en
missive van 6en Junij VEs bekent gemaeckt hebben, gevende het woort wanneer olaer genoegh te kennen, dat d' E: Compe aen geen tijt gebonden is, maer sulcx haer vrije keur heeft, om de zijde te ontfangen, ofte niet, wanneerse haer wil getroosten, gelijck andere Coopluijden het betalen der gereghtigheden vande goederen, die dat Iaar, wanneer geen zijde aenvaerden aengebracht werden, want wij connen niet sien, dat den Coninck achtervolgens het mandament (aengen zijnde als een Contract) met reden iets anders te pretendeeren heeft, off dat oock soude connen sustineeren gereghtigheden vande goederen, die inden Jare wanneerse zijde ontfangen heeft, aengebracht zijn, alsoo met het aenvaerden vande zijde, uijt voorverhaeldte redenen de goederen als dan aengebracht, va thollen, en gereghtigheden bevrijt werden/ Maer alsoo in 't voornoemde Mandament (alhoewel tegens de waerheijt) gestelt is dat d' Edlene Hr ambassadeur Cueneus versoght heeft, om drie hai carges zijde te ontfangen, en daar voor vrijheijt van thollen als boven te genieten, soo soude ons bedunckens, de persiaen het connen verdraijen, dat het geen san maer een versoeck is, het welck wij behoorden naer te komen, soo lange sijn maijestt sulcx toestont /, door dien een toegestaen versoeck, bij den E deren te doen, en alsoo dit de eenighste reden is, die wij bevinde in 't meergemte mandament te sijn, waermede den Persiaen, soo lange wij hem niet waar schouwen, ons de zijde soude konnen opdringen, soo hebben wij tselve hier bij gevoeght, op dat UEs des goetvindende daer op sult connen ordineeren, wanneer de zijn gelevert sal wesen, den Coninck bij request te waerschouwen, dat hij geen zijde tegens aenstaende Jaer laet versorgen, om hem daermede alle bedenckelijck middelen te beneemen, en Compe reert tegens 't aenstaende te bewaren Dewijle hiermede verthoont hebben, hoedanigh den jnhout van Conincx mandament bij ons wert begreepen, soo sullen wij overtreeden tot se tweede vraegh off wij gequalificeert zijn de zijde nu te ontfangen daer aen D' E: Compe bij Contract niet gehouden is, en daar op antwoort voegen, dat wij niet connen sien gequalificeert te sijn om tot den ontfangh van eenige zijde te treden, Jndien men de gelegentheijt der tijden aen een zijn stelt, door dien wij hier vooren bewesen hebben, dat het mandament (als een Contract aengemerckt sijnde) d' E: Compe jn geenen deelen verbint, om Jaerlijcx 300: Carges zijde te moeten aenvaerden, maer alsoo men sulcx alvooren eenige andere versoecken absoluijt hadde moeten verclaeren, en men 't selve de onseekerheijt vande oomste der scheepen niet heeft connen doen, sonder groot perijckel, om daer naer bij derselver comste met het vorderen der thollen, waar D' E: Compe jn soodanigen Cas, als dan vervallen was, groote vexatie onderworpen te wesen, soo heeft dese saeck hier door een ander aensien, en sout men jn die onseeckere tijt, om seeker te gaen, en de Compe van veel moeijelijckheden te bevrijden, niet wel anders hebben konnen doen, als een vermiun ringe tot 100: â 150: Carges zijde toe (gelijck geschiet is) sullende dit versoeck, oock in toekomende D' E: Compe, wanneerse gesint is haer van dit Last Contract te ontslaen, Iustificeeren geen oorsake tot het breecken van 't Contract gegeven, maer meer gedaen te hebben alse verbonden was, En alsoo hier uijt spruijt de vraegh, Off versoeck gedaen tegens dat den ordinarij tijt vande Leverantie naderde, en eer wij eenigh advijs hadden, dat geen scheepen dit heen stonden te comen, om maer 100: â 150: Carge zijde te mogen ontfangen sullen mogen persisteeren, off gelijck VEs ons bij missive van 12en maij reets in consideratie hebt gegeven best sa wesen te versoecken dat ons geen zijde mach werden gelevert, om dat wij geen Coopmansz: hebben aengekregen soo segge wij daar op met VEs van gevoelen te zijn, dat dewijle D' E: Compe geen goederen heeft gekregen, en deselve volgens 't mandament ( als een Contra aengemerckt zijnde) niet gehouden is eenige zijde te ontfangen, met reght te mogen versoecken, dat geheel geen zijde aen ons wert gelevert, maer het selve dunckt ons, dat hadde moeten geschieden, alvooren eenige andere presentatie gedaen waren, en niet daar naer, doen men alrheede) niet alleen bij request aen Nasir, maer oock daer naer jn presentie van denselven munster den Toffenck-zj agasi, die provisioneel de plaets van Atuemaed douwleth becleede, da veltheer, de groote Portier, en den eluwanbegi mondelingh de 100: â 150: Carges versoght hadden, want het niet te beduchten, maer voorseeker soude wesen, dat den persiaen als een hooghdravende Natie, die de redenen weijnigh plaets geven, en bij wien oock weijnigh discretie is, dit voor een groot affa en spot soude opneemen, mitsgaders oorsaecke soeken meer gewelt en vexatie aen te doen, dat hij bij weijgeringe vande Zijde seer lichtelijck op veelderhande manieren soude konnen te wegen brengen, sonder dat wij daer Iets tegen soude hebben, want hij alsdan van 't Contract ontslagen, en aen geen verleende vrijigheden gebonden soude sijn, gelijck wij oock om die oorsake op VEs voorstellinge bij missive van 12e maij gedaen, niet hebben connen goetvinden het alchee gepresenteerde request te veranderen, en ganser geen zijde te vorderen, - Dewijl dan gelijck vooren verhaelt, om de onseekerheijt vande komste der scheepen en besorghde swarigheden jn 't eerst geen absoluijte weijgeringe van alle Zijde heeft connen geschieden, maer men genootsaeckt is geworden eenige verminderinge inde ontfangh te versoecken, en oock daer naer sonder aenstotelijckheijt het soeck niet wel heeft connen verandert werden, soo connen wij niet sien, indien men volhert in 't geene bevoorens hebbe gepresenteert, dat men te beschuldig is aen een quaet gevolgh, off wandesvoir jn't bewaren van Comps reght, want het naer tijts gelegentheijt, niet anders heeft konnen geschieden, waerom wij dan oock oordeelen best te wesen, bij 't eerste versoeck vast te blijven, sonder met goedicheijt tot eenige meerder ontfangh te verstaen, maer afstewacht dat men daer toe gedwongen wert, het welck wij oordeelen niet genoegh te wesen, wanneer men sulcx alleen met woorden uijt Conincx naem doet want het alrheede voor desen menichmael door den Melcktuzaar, die vanden Nasix uijt Last des Conincx ordre hadde, uijt sijn maijestt naem is geschiet, gelijck oock door hem uijt dien hooffde tweemael de Gecommitteerdens in Compe wooninge heeft gehonden gehat, om de zijde te w nademael men geweldelijck met de zijde, tegens onse wil in huijs te brengen, begonnen heeft, soo zijn wij van gevoelen, dat wij ons tot het wegen, jn meer als de 150: Carges willen leveren, oock behoorden te laten forceeren met publijcke affronten, off feijtelijck gewelt, alschoon dat men geen ander ben als onse eijgene aentekeninge soude becomen konnen, soo sullen, wanneer 't hier naer gedisputeert sal werden, onse woorden en geschriften soo geloofswaer als de hare sijn, en ons Jaa soo goet als haer neen, want hier geen andere bewijsen te becomen sullen wesen, door dien men door een geschrift met Conincx zegel becraghtight de Leverantie der zijde niet ordineeren, off een ander geschrift dienaengaende vanden Anumaed douwleck ons tot bewijs toecomen laten sal, nogh de Gecommitteerde in wiens presentie de zijde gewoogen wert, zullen niet derven den Schriftelijcke verclaringe van haer geven, dat men de Zijde geweldelijcken opdringht, daerenboven is te beduerten, indien men nu soo lightelijck, en alleen op 't woort vanden Coninck off attumaed douwlerk tot den ontfangh der Zijde treet, en affgaet van 't geen men tot dus verre soo hert tegen gestaen heeft, datse ons in aenstaende Jaar, alschoon geen Scheepen vregen bij soodanige Simpele Conincx ordre dwingen sullen de zijde aenteneemen, & alsoo vervolgens D' E: Compe. in een groote Schult wickelen, - Indien wij hier met volck te doen hadden die reeden hooren en onse schriften aenneemen, mitsgaders daer op antwoort voegen wilden soodanigh alsse goet von om tot bewijs te konnen dienen, soo soude wij connen oordeelen noodich te wesen in 't breede bij geschrift aenden arrumaed douwleck, met bondighe redenen nevens den inhout van 't mandament tot verdedinge van Compe reght, te verthoonen, de ongehoudentheijt van eenige zijde ontfangh wann deselve geen Coopmanschappen aenbrenght, maar alsoo wij tegenswoordich over al met derugh aengesien, en den arrumaed douwleck ons niet wil bij he laten komen, om bij de overleveringe van soodanigen request mondelinge de zaeck node claerder te connen ontledigen en wij daerenboven bij dese Natie bespeuren hun gewoonte te sijn, geen antwoort te geven, op jets dat hun niet behaeght, maer het request sonder antwoort weder geven, en vorders daermede laten loopen, tot datmen moede wert, en van selver ophout, om dan daermede imant te versteecken van bewijs dat hij soodanigen request aen haar overgelevert heeft, soo connen wij niet sien, dat alhier met overleveringe van een request jndiender geen antwoort opcomt, eenich verder bewijs als 't ge wij mondelingh hebben verthoont, hier namaels sullen connen te vooren leggen, wantse het overleveren van soodanigen request alsoo wel, als ons gedane tu delingh vertoogh, sullen connen Negeeren, Waermede dan dus verre de geordonneerde advijsen naer ons geringh oordeel opgestelt hebbende, soo sullen wij naer verhoopinge dat VEs deselve welf gevallen, voortgaen met VEes missive te beantwoorden, en te seggen, dat wij in cas men ons de gantsche partije zijde wilde opdringen, alvooren op de ged awijsen Vs besluijt en ordre becomen hebben, achtervolgens VEs gegeven ordre, tijt sullen versoecken/ en ons excuseeren dat niet vermogens zijn sod VEs last en ordre soo groote quantiteijt zijde te ontfangen, voor dien wij 't niet soude connen verantwoorden, maer dat om deselve ten spoedighste sullen versoecken, gelijck wij dan oock VEs bij desen wijders bekent maken, dat als nogh niet seeckers connen te weten crijgen, wat datse niet zijde inde hun hebben, zijnde, ons wel eenige loopende geruchten, dogh onseeker, ter ooren gecomen (datse geen Zijde weder te rugh neemen, maer de gantsche partije leveren, en tot de betalinge van het meerder als wij versoght hebben, 1: â 1½ Jaar tijt geven sullen, en alsoo wij bevreest zijn deese redenen met het langh tremeeren eindelijck wel moghte waar werden, soo hebbe wij noodich geacht, deselve mede hier aentehalen, op dat VE op oock een besluijt neemen en ordineeren sult connen, hoe wij ons insoodanigen geval sullen hebben te gedragen, doer wij connen niet sien, dat m sulcx om geen quade gevolgen te veroorsaecken, en D'E: Compe in schulden te steecken, behoorden te accepteeren, maer het selve tegens te en van ons te wijsen, met de exousen, die wij op den 28en maij voor de hoffsgrooten op de presentatie, van tijt vergunningh hebben gedaen, over de onseekerheijt vande comste der scheepen, dogh ingevalle zij hun daermede niet wilde laten affwijsen, zoo soude wij ons bedunckens sonder Compe reght te krencken, connen versoecken, datse de quantitt zijde boven onse presentatie, soo lange bewaren, tot dat onse scheepen aenkomen, en genoeghsaem Capitael brengen, omse te connen betalen, en vaders daer bij presenteeren, dat wij als dan bevrijt zijn, deselve te ontfangen, want d' E.
Compe hiermede buijten schult gehouden wert, zijnde dit oock een presentatie die den Coninck niet kan verscheelen, alsoo het hem jndifferent is, off hij onsee zijde nu levert, en tijt om deselve te betalen tot de comste onser scheepen vergunt, dan off hij 't gespin zoolang bij hem hout en ons als dan levert, want het gelt eeven radt, zijn 'tresoir komt, jndien wij daar toe konden brengen, zoo zoude dit naer ons oordeel wel de gemackelijckste & bequaemste middelwesen, te wij in deese tijt sonder krenckingh van Comps reght en derselver Intrest soude connen ingaen, moet werden geaenvaert, soo lange het selve aen hem, door de geene aen wien hij 't versoeck heeft gedaen, aengepresenteert wert, off soo den versoecker sulcx langer wil aenvaerden, soo is hij gehouden daer van tijdich (alvooren de versoghte goederen versorght sijn) waerschouwinge aenden versorger vande versoghte g Den Jus toeg Extract