d' Hren en vrinden danckbaer, en jn sonderht uE: de welcke uijt sigh selffs een merckel: ende aengenamen dienst vermeijnd hebben te presteren — uE: hebt met seer goede reeden Jalousie genomen over de bewuste spaanse papen, dat deselve met goede ernst en meijninge versoght souden hebben, dat de siauwers onder ons als christen en sijnde, moghten gerogeert werden, dat magh de kinderen en geleken gepersuadeert werden, maer niet aan d' onse, die mede de wereld wat gesien hebben, evenwel wil haar voor eerst nogh niet suspecteren, datse den tidoorese koningh, de vader tot de uijtsettinge der papours, tegens dese provintie souden opgemaekt hebben alsoo onse presumptie ter contrarije wel soude leggen, dat den geseijde koningh van dat werck voor het meeste gedeelte onwestende sij geweest, dogh niet de soone den koningh ceram, den welcken naar luijdt van het overgesondene rappt, vanden adsist pieter nuijt causa movens van alle die ongeregeltheden ende affronten schijnt te wesen, niet te min, soo oordeelen wij dattet niet meer als billijcke zij dat de vader als regeeringe koningh daar aff reeden geve, ende aen ons behoorlijke satisfactie ende reparatie, naar vereijsch van het delict, cortribuere uE: schijnen ons te vragen naar den Eijsch van voldoeninge van soodanige affronten en schendinge van vreedes contracten, maer wie sal het een een 't ander ten reghten konnen fackeren. evenwel sullen wij 'er wat van maken; onses oordeels is het disrespect d'E: compe aangedaan, seer hoog te wikken en swaarlijk te repareeren, maar even wel, alsoo des comps wijse ende maxime meest door gaans geweest is, de swarigheden met sagte ende gevoeghlijcke middelen te supareren, soo dunckt ons, dat voor eerst den eijsch behoorde te wijsen, dat de principale aanstokers en de uijtvoerders van dat schendig exploict behoorden overgeleverd ofte wel door den koningh selffs in presentie en ten aansien van onse gecommitteerds gestraft te werden, ende verder tot satisfactie van d' aengedane rooff ende schade gerestitueerd, alle soodanige geroofde ende mede genomene gevangenen, alsse van tijdt tot tijd, soo op de laatste togt, als inde vorige naar haar negorijen wegh gevoerd ende alsoo in slavernije gebraght hebben, met vergoedinge van soodanige uijt geschootene peningen, als voor de alreede geloste aande cerans &ne andere op koppers uijt geschooten ende betaald is, men sal konnen calculeeren op dese wijse, datter 80: persoonen door de papauers inde laatste togt wegh genomen sijn, en datter omtrent de helft vervoerd moghten wesen, de welcke dan oock gerestitueerd dienen te sijn, en d'andere helft konnen wij nemen op rxs 40: hoofd voor hooft, soo veel als door de vrinden vande geloste uijtgeschooten kan wesen, en dit bij provisie, tot datmen en reghten vernomen zal
24: sal hebben, wat van de weghgevoerde nogh mancqt ende onvoldaen sij en sullen wij hier met verlangen gaen afwagten wat uE: sult hebben konnen obtineren, soo mede hoe dit werck, bij onse Edle heeren principalen op batavia sal sijn opgenomen wij bedancken uE: voor het honoreren van onse wisselb: ter somm van rxs 600. het abuijs indesen gepleegd, is gecauseerd ende toe komen, door onsen cassier en den houder des brieffs pieter de hoed dewelcke naer het teijkenen vanden gouvr, naar uso mede het onder schrijven van dese oppercoopman moesten geprocure hebben, en alsoo den wissel brieff versonden, daar door dan oock versuijmd is, het gewoonlijck advijs in onse laatste over gesondene missive te geven, dat uE: dan alsoo voor een wettige Ec xouse gelieve te laten passeren gelijk mede het influeren van het woord presidie, sijnde d'in tentie (:noghte van d' Hr hurdt ec xtraord:s raad van jndia, end onsen gewesene gouverneur noghte van ons:) in geenen deele geweest, uE: respect ende aghtb: eenighsints te declineren, de wijle wij in fronte als mede het opschrift des brieff uE: de name van den gouverneur, en den vollen titul daar toe specteri hebben laten toekomen, maar ondercorrectie, soo heeft alhier een goedt schutter misgeschooten, sijnde niet wel geobserveert dat in goed latijn, presidium wel ende ten rechten getransla werd voor een besettingh en guarnisoen en indien sin, is het woord presidie in gemde brieff neder gesteld en ons oordeels wel ende ten propooste tot antwoord op uE: klaghten inde missive van 30en martij, dat van de nieu welingen, te weeten soldaten soo groote parthije int sieken huijs gebraght ende soo veele ge storven waren, ende mijnen ende vertrouwen wij dat uE: hier mede voldaen sult sijn, ende contentemt nemen wesende ons van herten aangenaam en lieff om hooren, dat in uE: district in twee maanden weijnigh gestorven waren, de goede godt wil geven, dat die provintie wederom in haere oude en voorgaande constitutie mag geraken, en alsoo vande quade renome, van ongesontht en sterfte gelibereerd werden, Op dit Eijland ende omleggende platsen, declineerd d'ziekte en sterfte, godt loff, mede al vrij wat, met een groote hoope, dat d'een en d'ander, in dit aanstaande goede mousson, tot op 't ordi narie getal, ende gewoonte sal komen te cesseren — gelijck wij schreven, soo sijn de 18: Hulanezen ten deele van Hominca, ende ten deele van mussalaurt naar haer land vertrokken, de meeste helft waren voorden ontfangh van uE: brieff al reede afgesteeken, andersints hadden. wij
wij wel ligt de gantsche troep uE: toegesonden, dogh vertrouwe dit mede soo wel sal sijn soo het mede soude geweest sijn, indien uE: ons credito van f 180: 15:— door den sadaha van Fatumata op seula bessie de compe heeft aengeklampt, alsoo 'tselve als een schuld des koninghs magh en behoord aangesien te werden, dogh dewijle uE: sulcx niet hebtconnen ofte gelieven te doen soo sullen wij daar inne patientie nemen, wij hebben uijt de large specificatie, den verkoop van de Jn liquide lijwaten &:a van uE: comptoire gesien, de prijsen konnen heel wel gaan, dogh soudij wij niet derven of ons nemen nemen op die wijse aan soodanige koopers, onse waren te smalteren, uijt vreese van een goede repremende wij hadden andersints wel occasie in eenen, dag onse gantsche winckel aan den man te helpen, dog uE: weet mede wat behoorde gedaan, ofte gelaten te werden, en belangende de Egualit:t van de prijs courant, sullen wij naar alle apparentie eerlange wel hooren, op wat wijse bij d'Edle hooge regeeringe op batavia daar over gedisponeerd sal sijn wij konnen niet minder als uE: te bedancken voor d'overgesondene sententie van calinja de clercq, en het advijs vanden vrij borger frederik hendrick broens, wij sullen van gelijcken uE: broederl: en met affectie dienen, in al het geene van ons versocht sal werden, ende in ons vermogen sal wesen de chialoup van den burger pieter tides, quam in het Jonghste hardt ende onvaerbaer weder van banda ontrent larique inde kalk baij ten ancker met meijninge soo ons gesz: wierd, alhier aen het casteel te komen, dogh schijnd van reijs veranderd, en de naerhuijs gekeerd te sijn, hij zal hem dese togt niet seer bedancken, alsoo door den fiscaal van banda goede parthije van sijn ladingh, als wasch, en rijs geconfisqe sij apparant uijt kraghte van het contract met uE: aangegaen, wij konnen niet sien, datter redenen sijn, om wegens de compe bedugt te wesen, dat hij het contract soo ligt sal breeken, dewijle ons bedunkens het hem gantsch geen reecq: kan geven, om op ban en boete met sijn geslokene goederen herwaerts aan te komen, daar hij aan sijn eijgen woonplaatse voor het wasch rxds 20. en voor de rijs rxs 30. kan bekomen, om het eerste alhier mede voor die selve prijs te moeten afstaan, en voor de tweede soort qual:r