hebbende selver op geheel zuijder Chormandel, geen Eenig nederlande of 's comp:s dienaer gevonden, die ons heevd konnen reden geven, wat een stuk lijwaet de coopluijden ofte leveranciers quam te kosten en waerom sodanig kleed soo veel waerdig was, als het selve wierd getaxeerd, ende voor d' Ecomp:e aangenomen Het is waer, dat sij door Ervarenten en lang gebruijk hebben konnen sien, en merken, dat 'er tusschen twee kleeden van gelijke lengde, en breede eenig onderscheijd was, soo door 't g'sight, als door't gevoel en sijn de een van beijde, teweten het monster bekent, en op een prijse gesteld, bij gevolgen en als bij de gis daer uijt oordeelen, het Cleed, het welk daer mede Een kennisse discordeerde, ook minder geld waerdig is, en zoo alvoort, maer dewijle die kennisse niet universeel aen alle de bediende evengelijk was, en dat twee ervarene kenders, met den anderen konden verschillen, soo sijn altijd de Lijwaten gekent, en getaxeerd na het goede, off onbequame ooge, der gemr, die daer toe wierden gebruijkt, en men heevd onfeijlbaer moeten dwalen, soo men van de regte waerde van het monster onkundig was, waer na alle de lijwaten mosten werden gereguleerd, waer bij een eerl man klaerlij. kan zien, hoeveel kennisse vereijsht, door onwetenhjd. sijn heeren, en de meesters niet te verkorten, en dat het met geen goed gemoed kan over een komen, sig te verhueren, en te laten gebruijken ontrent saaken daer van hij gene genoegsame kennisse heevd, en sig daer mede te willen behelpen, tot zijn onschuld, en verschoning, maer ter Contrarie, hij schuldig is, door alle wegen sig bequaam te maken, off dien dienst te excuseeren, want den geenen, die sig verbind een pak te dragen, daer toe onmagtig, 'tselve inden drek laet vallen, verdiend niet alleen geen vragt, maer is ook gehouden, deschade te betalen, die hij een ander aendoet konden de.
26: De coopl boven haer onbequaemen.d hebben egter verstand, en loosheijt genoeg gehad, haer voordeel te soeken, want wel wetende, datmen haere doeken in drie, en 4. parten sorteerden, hebben bij de wevers kleden aenbesteed, waer vander seer weijnig met het monster accordeerden, d'andere daer mede seer veel discordeerende, alle welke doeken den een door den anderen geworpen wierden 's Comp. bediende aengepresenteerd, te ontvangen, en veelmael soo laet inden tijd, op d' aenkomst, of het vertrek der scheepen, bij na ondoenlij. was op de deugd, en qualiteijt na behooren te letten, want men tijden heevd gehad door een mensch op Eenen dag 100: packen sijn afgesien, gesorteerd, geprijseerd, en ontvangen Ia menheevd op Palliacatta die leveranciers ten gevalle, expres op een andere plaets gaan sitten, om daer door soo veel te onbequamer te zijn, de ondeugt der doeken te konnen zien, door Een duijster, en valsch light, en soo is het geschied, dat een Cleed twelk geen Twintig Pogoden waerdig was, het pack voor Twee en dertig en drie en dertig pagooden D'Toijt zijn de Leverancuers verpligt geweest, off men heevd haer niet willen verpligten, een vast getal lijwaten in een bepaelden tijd te leveren, op dat men soude mogen staet maken, op den Eijsh, die men van hair vorderden, bij aenkomst der scheepen gereet te zijn, maer hebben altijd soodanigen getal aen d' Ecomp. e geleverd, als haer te pas quam, ten eijnde zij de vrijheijd, en de keure daer door souden behouden, aenparticulieren te verkoopen, 't geene zij daer toe altijd gereed hadden, bedragende Tot pall. a even zoo veel, off nog wat meer, als den geheelen Jnkoop vande generale Comp. e geweest is, soo dat op die luijden gansch geen staet te maken is geweest, daermen haer niet anders had behooren te Considereren, als bedienden, die met de penningen van d' E Comp. e den Jnkoop hebben gedaen, zonder den naam van Coopluijden is aengenomen, 'twelk in de grove doeken gedaen zijnde, inde fijne lijwaten veel meer heevd moeten verschillen. is. te.
l8: te miriteren, en Ingelijker voegen is het met de kramerije van 's comps koopmansz: toegegaen, schijnende aende eene zijde als off d'opperhoofden vand' Comptoiren die luijden door het doen betalen van groote somma geld Iaerlijx hadden benodeeld, maer in der daad zijn deselve daer door gebeneficeerd, door d' occagien die men haer gegeven heevd, van nog veel meerder te winnen, schoon tot 's Comps. merkelijk nadeel Voormael was in gebruijk, alle de doeken, die binnen de mueren der stad palliacatta gemaekt wierde te ontvangen, vande luijden selver, off Eenige van der selver volmag ten, als een Leverancie, die met de lijwaten, uijt het omleggende land ingesameld werdende, geen gemeenschap heevd, dog dat goede gebruijk is al mede veranderd, en die leverancie overgebraght aen het geheele Collegie, dat In dat werg niet anders heevd gedaen, dan de wevers met haer gemaekte doeken, uijt de stot en hare woonhuijsen binnen het Casteel te brengen, zijnde bij manieren, van spreken, geen honderd treden vandaer, alwaer die doeken bij d' Ecomp. aengenomen, getaxeerd, en betaeld wierden, voor welke geringe moeijten, de koopluijden in collegie getrocken, en In haere boeken aengetekent hebben een Tarrega ofte makelaerdije van 25. 30. en vijv' en dertig p. r Cento, sijnde sulx het verschil tusschen den prijs der doecken aende wevers, en het kostende aend' Ecomp. e, soo grooten winst hebben zij getrocken, op het ijser, rondscherp, en Caleawershout, en niet beter is het met d' andere witte lijwaten toegegaen, die van Sadrangapatnam hebben Een Iaerlijxe uijtdeelingh aen derselver participanten gedaen van vertig en Een tiende tot Tegenepatnam van Twee en dergtigh en een derde Porto Novo tot dertig per Cento advance, en alhoewel die van Nagapatnam weijnig Leverancie hebben gehad, was onder dat Volg geen andere methode als waer door zij met die der andere Comptoiren, souden hebben gelijk gestaan te./ Indeser. /