Als dat wij op alle plaetsz daer gelandt sijn, de swerten ofte veilden door alle middelen als met verschencken van Iser Coraelt. ende cleeden sonderlinge beleeffdel. bejegent hebben ende dat ten aensien omme niet haere vrientschap, wat Extraordinarij barre int landt te comen en vande bevindinge waere discriptie te doen, maer niet Jegen staende alle dese diligentie ende schoone semblandt, soo hebben haer de swerten over al vijandelijk tegens ons gethoont ende sijn op de meer plaetsz met groot, perijckel gelandt dies omme verscheijde volgen reden niet mogeli. geweest te weten hoe, Noua Guinea, bewoont sij, wat aert van volck ende landen, wat steden wat bewoonde vlecken wat verdeelinge van rijcken, wat Godes dienst, wat policien, wat oorlogen, wat wateren wat vaertuijch, wat visserijen wat waeren, wat manifacturen ofte wat mijnneraelen van goudt, silver, tin, Iser, loot, Coper, ofte quicksilver is hebbe als eerstel. omme varre te landen den regen souden hebben te verwachten die in tijts van noot voor de musquets seer schadelk soude sijn ende de wilde int gebruijck van hare wapen. ofte geweer niet en verhindert, ende ten tweeden de paden ene wegen (: als onbekende :) eerst souden moeten soecken, oock ten derden soo souden de selve door de menichte van swerten lichtelijk affgesneden ende beset worden end alsdan met de Bootsgesellen daer altijt mede gelandt is, ende op haer geweer selver miet en vertrouwen, verlegen ende in noot wesen; daer men ter Contrarie met geoeffen ende ervaerene soldaten (: die op soo een ondersoeckmn van noodich sijn wel een goede reddinge ende scheuringe soude, maken dan niet jegenstaen alle dese swaricheden, hebben arbeijt moeijte noch penijckel ontsien en met de mede gegeuen macht soo veel eere ende reputatie vereijst heeft, van alles soucken te ondercasten ende niet ongemerckt verbij laten gaen, en t'gene volcht Inder daet bevonden, het landt van 13 tot 17 grade 58 e is een dorre ende mager Cbeijde, sonder eenich vruchtboom ofte dat mensz souden connen genutten, het selvige is leech ende eenparich sonder berch ofte henuel op verscheijden plaetsz leijt met kreupel vuijchte Nota.
de water plaets leijt op de hoochte van 12 grad:r: 33 m met kreupel-ruijchte ende olijck cleijn geboomte niet weijnich versch water ende t gene datter te becomen is, moet in gegravene huijlen vergadert worden, heeft oock gants geen hoecken ofte jnwijcken dan wel eenige bochten, maer niet beschut voor zeel. winden ende is meest in streckinge N. ten O: end 3: ten W: langs heen met ondieve cleij ende sandt gronden, met veele ende verscheijdene soute revieren, die landwaert Innestrecken, daers haere vrouwen ende kindren met dorre houten ofte tacken van boomen, over sijn Settende, de mensz sijn sint Gener. l. barbaers ende van gestaltenis van lichaem als fathoen van Tronie, pick swert ende geheel naect met een gebreijt nettien om thooft ofte hals daers hare Cost inne soecken ende tgene daers. . haer (: voor soo veele gesien hebben) voornaementl. bij sijn onderhoudende ben seker wortelties diesz wt de aarde graven seer vies van reucke hare residentie ofte woonplaetsz achten wij met het ooste mossen aen strandt te sijn, daer vele ende verscheijde hunties van dorhoij gemaect gesien hebben, oock menichte van houden, reijgers, waterwulpen ende meer ander wilt gevogelte als oock seer delicaten vis die met een Segen wel te vangen is, de selve en hebben gants geen kennisse van goudt, silver, tin, Iser loot, ofte Coper Jaa oock vele min van Notennuscaeden nagelen, ende peper, dat haer alles tot verscheijde maelen ende reijss gethoont is, sonder eenige beweginge ofte werck van te maecken dies daer deur als in andere aengeroerde bevindinge aff te meten staet arme ende miserabele mensz en sijn ende daers het meeste werck aff maeken is Iser end Coraelties. hare wapenen sijn schilder asagaijen ende Callewaijer de leucte van 1½ vaem. van licht houdt ende e niet gemaect eenige voor met visbeenties ende andre met mensz beenen aen gelijmpt als gebonden diesz met een sonderlinge practijcque met een houtien delencte van ½ vaem daer voor een haeckien aengebonden is (: ende boven inde Callawaeij ofte assagaije setten) weten te werpen Den 9:e de Cust om de Noordt vervolcht naer den middach pernt sooneli gelandt daer vele voerstappen van mensz ende sparen van groote houden (: die om de zuijt gegaen waren gesien hebben oock soet water dat inde zee wt compt geloopen, ende hebben t'selve geintittileert de water Plaets het landt is hier hooger als om de zuijt gesien hebben en voor aene sandt strandt Reciffich liggen op de hoochte van 12 graden 33 menuten.
Den 10e. de Cust als voor gedeclareert veruolcht Den 11e seijlen dichte voorlancx vandt voorbij een groote reniere (:daer die van t' jacht duijffken A:o 1606. met de boot ingeweest sijn en een man door t'werpen vande wilden llen ken ijt Cloren. onder