Van Cheijlon Den 4e october Anno 1676: tot afscheijt vereert, 's anderendaaghs smorgens vertrocken zij dan naer matanam om haar bevindinge te rapporten, werdende door den gouverneur van Japara op ons Jnstantigh versoeck mede een briefie derwaarts gesonden Aande heeren Ranga Cidaja en singa wangsa beijde groot gouverneurs van alle des Coning zeehavenen om deselve ons arrivement bekent te maacken en met eenen te versoeken 'tselve den sousou zounangh in persoon te weten ingevalle — meergenoemde gesanten daarmede quamen te sammelen, of 't eenemael in gebruike te blijve en dat sij o ock onse en des sousou sounanghs saecken, als Jegenwoordigh in sijn maijesteijts dienst zijnde geliefd en soo heel mogelijcke te maincteneeren waarmede wij dan soo lange patientie moesten neemen en lieten Ondertusschen de Chialoep de granaet appel en de boot van nuijssend: van hare leckagien repareeren water en branthout haelen en voorts dd vloote soo viel mogelijck van alles versien om in geen ongelegentheijt te vervallen ende gemerckt U.
Ho: Es in onse Jnstructtie hebben gelieven aantehalen, dat wij ons Japara van bequame Gontinghs of tinanghs souden provideeren soo is dat oock van ons debvoir geweest doch hebben, die niet Connen becoomen, vermits die vaartuijgen Alomme door den gouverneur beslagen waren echter zijn wij daeromme niet verleegen geweest gelijck int Evoldd deses Can gesien werden in tegendeel was ons lief te verneemen dat op Cammarangh en Javane seer Blijtigh tot uijtrustinge der oorloghs vaartuijgen wiert gearbeijt waar onder eenige (:soo ons bericht wiert:/ met grof Canon En bassen voorsien seer weerbaar waaren, ons selven daamede hoope geevende indien de Javanen de saecken recht meenden, een goeden uijtslagh te sullen becoomen, maar onse moet begonde wederom te verslaauwen, als wij saagen dat de Japaerse Javanen in Iaare scheeps toerustinge tot haar Oude en gewoonlijcke Craagheijt quamen te vervallen, en ons met de neck begonden aan tesien, voor geevend e dat wij— met de maccassaren in een verstant waren en indien wij maccassar niet 'tondergebraght hadden dat sij luijden dan des sousou sounanghs landen wel in vreede souden gelaten hebben, en niet tegenstaande den resident Srn Jacob Couper door onse Jnducktie den gouverneur de frivoliteijt en impertinentie van die uijt stroijsels hadde getraght als door 't maccassaars gebroetsel en e haare begunstighde vertiert te doen aanneemen met bijvoeginge wij maer wenschten haar eenmael met 's Coninghs vaartuijgen geconjungeert te mogen aantasten soo hebben wij evenwel (:schoon sij d:r Caupers seggen geloof scheen te geeven, bevonden dat wij hem eenighsints suspect waaren geworden en sulcx temmeer om dat sij onder den duijm gelast saede, onse schuijtsen boots buijten den boom te doen souden, alwaar ons scheeps volck bij wijlen oock al Eenige moeijelijckheijt Aangedaan wiert, ondertusschen quamen veele Javanen net vrouwen en kinderen tot Japara Vluchten en onder andere eenige Chineese hout handelaars van rambangh, dewelcke ons verhaelden dat de maccassaren de hooft negorie sidajo vermeeseert en gespotieert hebbende oock de negorijen touban Cassem en alle de gesughten inde ocht van rambangh tot Javana toe hadden op geeijscht, en waar van oock heele haar alreede gesubmitteert hadden wessalv en zij eenige sulpe versoghten op dat sij haare houtwercken souden mogen bevonden en haer Achterstallen aand' E: Compe betaalen, waer op geresolveert is alsoo de gesanten uijt de mataram noch niet geretourneert waren, en wij dienvolgens alhier noch eenigen tijt souden genootsaekt zijn te verblijven, den luijtenant Jochm michielsz: met de Chialoep de granaet appel nevens eenige andere cleijne vaartuijgen derwaerts te detacheeren doch dat heeft geen effect genoomen vermits ons op den 12: voor aangetoogen maants door den resident Couper met een briefie geadviseert, dat de boven gesondene uijt de mattaram dicht bij gecoomen waaren met tijdinge dat den sousouhounangh ons arrivement bekent gemaekt, en sij daar over verblijt geweest was, en daarom oock ordre gegeven had de datter drie groote o Van't hof souden Afcomen om met Jaere vaartuijgen en volck nevens onse vloote oost waert seen te trecken, sullende meergenoemde gesanten des anderen
Van Japara den 4e october Anno 1e 6.— anderen daaghs top Japara Arriveeren, gelijck wij dan oock den 13e do met die vanden raat maar lant en aldaer geaccompaghnieert met den resident Couper ten eerste naar de wooninge vanden gouverneur gingen vindende aldaer de keaijs wanghsa sietge en metie sistra, soo eerst van bo en afgecoomen dewelcke in die vergaderinge op entl:je lieten voor lesen seecker brief die zij vanden Coninck hadden mede gebraght behelsende hoe zijn maijesteijt vernoomen hadde den inval der maccassaren in sijn lant dat zij die niet kende, maar evenwel zijn ontroofde goederen wederom begeerde, waeromme hem oock Aangenaam soude sijn dat de hollanders ter Zee, en sijne volckeren te lande en in de revieren vijantlijcke tegen haar quamen te ageren, ten welcken Eijnde sij oock aan keaij — ranga sidaja Ordre gegeven hadde om 20000: man te versamelen en daarmede te lande om de oost naar padiarakan afte saeken, als mede — dat keaij singa wanghsa alle vaartuijgen om de west bij een vergaderen en daarmede naar madura volgen soude, waar op dan den gouverneur wangsa diepa nevens de twee voornoeme heeren ons versoghten dat wij met onse vloote voor af naer sidajo seijlen, en hare Liemacht aldaer verwachten wilden, maer dewijle uE: ho Eles ons in onse mede gegeven Jnstrucatie wel expres hebben gelieven te gelasten, dat wij sterck souden aan souden en urgeeren, dat haere — zeemaeht met d' onse mochte geconjungeert werden om den vijant gelijcklijck Aan te tasten, hebben wij haer aangeseght daar toe niet te Connen resolveeren voor en al eer sij eenige blijcken van haer breet opgeeven teoonden, en een goet gesal oorloghs praauwen, bij onse vloot quamen te voegen 't welck seijden wij te een en meer behoorden te doen gemerckt wij van uE: ho, Ets een Ed:e tot haere adsistentie gesonden waren en het met onse maer ten principalen des sousoo Gouranghs intrest was, echter blijven zij difficulteeren en Conden wij haar met geen dringende redenen verder brengen, als dat zij ten eersten ses stx: vaartuijgen bij onse vloote souden voegen met belofte ons een goet aantal naderhant te sullen toesenden daer bij seggende dat de vaartuijgen die hier om her gereet gemaeckt wierden voor wast mosten dienen op om Japara ende verdere plaetsen om de west tegen vorderen in val der maccassaren of wie het wesen mochte te beschermen, wij moesten ons dan daarmede laten genoegen en beslooten echter te vertrecken, en verneemen waarmede maccassaerse roovers haar ten principalen onthouden gelijck uijt de resolutie in dato den 14e maert Can boooght werden Elo heeren wij hebben in voor aangehaelde materie wat lango gewest om uE: ho: Els Evidentelijck te verthoonen, dat de Javaanse hoofden al van den beginne deser expeditie met wantrouw tegens d' E: Compe — beswangers sijn geweest, en wie weet offer niet een politijckque of liever een machibwelse streck onderschuijk, doch daer sal ii't Eijnde deses een weijnigh. van gesproocken werden Den 116e daar aan quamen de ses beloofde Javaanse vaertuijgen inde Vloot seer sober versien, en Jder niet meer als met 5: a: 6: Copsen gemant soo dat daar van geen dienst Altoos stonden te trecken oock bleeven sij niet langh want 's anderdaaghs waser niet een Bante vinden, waar aan wij ons Om voorverhaelde redenen weijnigh gelegen lieten; wij gingen dan op Door genoemde datum onder zeijl zijnde de fluijt scheepen goijlant en Cattenburgh van Battavia gecoomen sddaghs te vooren om een Goutladinge naer de bocht van rambanghe vertrocken en quamen den 18: voor die plaets een goet stuck in zee ten ancker alwaer bij ons met de schuijt en den boek sonder van goijlant verscheen den Chineesen Sabandaer van Carrangh gent Loera d' Japkio, dewelcke Confurmeerde 't geene ons op Japara gant gedoente der maccassaren door voor aangetoogen southandelaers was bericht wij souden denselven naer Javana met een briefie aanden gouverneur met versoek dat sij eenige gearmeerde Oorloghs vaartuijgen bij ons wilee senden om daermede te selven behetten, dat den Vijant geen meerder inbreuck in die bocht en elders quame te doen, doch het was daer almede Voor