portugaes afhandig te maken en door dat middel dien handel die alsdoen over bassura met jndische waren na Turckijes geschieden over dit rijc te doen cours nemen, gelijx sijne majt. met behulp der engelse, meester van ormus geworden sijnde ooc in syn oogwit niet geseijlt heeft, comene alsdoen van aller wegen de Indische Coopl: de zee plaetsen van persien met hare Coopmans: gelyc ooc d' E Compe daer van een preuve dede nemen ende hare Ed: so wel is bevalle hoewel al veele strevelinge subject son geweest, dat tot nog in dese handel sijn bloven continueren inde eerste tijden wanneer de portugees nog een grote mogenth t aen hant hadde wiert dese vaert net seer costelijk offensive schepen bij d' Compe bevaren ende syn doen de meeste — winsten onder de oncosten versmoort, gelijc oocte dien tijde een swaren zeeslag tusschen de onse gecombineert, met eenige Engelsche schepis en agt portugese grote Galjoenis met eenige fregatten gesterct, expres tot rooupereringe van ormis uijt Goa uijtgeseth is voorgevallen daer d' onse na een gevegt die tusschen 2 a 3 dagen hadde geduijrt victorieus blevis en twee van onse Commandrs het leven lieten welckers graffstede agter dese stat nog connen gesien werden, hebbende den persiaen wel door desulx der Engelse die daer voor eeens veel praminentien den halven Gamronsen Thol hebben bedongen ormus geconquestt maer is door s Comps wapenen om die portug ese t' alle tijde, en allerwege het hooft geboden de handen vol wergs gegeven, en t' gem: secours te rug doen deijnsen hebben, die voorden persiaen overwinninge ^ en principale informe gebleven gelyc daer op ooc gevolgt is bharijn ende alle andere zeevaveus inde Golpho, door den persiaen, den portugees ontwrongen zijn, welc voor verhaerde als het pas geeft ende dat de sabandaers de E Compe in tyden en wijlen mogten lastig valle dat niet kopen willen met minnelijk redenen wel mag werden ter borde gebragt omme te tonen dat den ouden ende verresiende losabbas de preminentie aen Comp:e in vorige Tiden verleent niet sonder opsigt van verdienste heeft afgeslaen gehadt ten handel dan door d' Compe ondert bestier van oppercoopman Huijbert visnier die door den Co: abas overgrootvader van jegenwoordige Co: seer begunstigt wiert, in dit rijc een begin genomen hebbende syn alle compe aengebragte Coopmansr na Spahan uijt Gamron opgevoert, en tegenzijde van hooghgem mouarch gecontracteert latende hy visnier inden jaere 1630 wanneer onder de schaduwe van majts gunst op bedriegelijk inductie sig van s' Comps dienst onttrocken ende mijnende na Europa te keren, inden weg omtrent aleppo door eenige tursche soldaten vermoot is) een seer verwarden staet na onder anderen een ongeeffende Reecq. met des Coningfactoor moeliameeck die nog tot huijden f 85018: 11 als nog een andere wegen verstrecte penningen voor syn particulier aen den armenier alias Cagasi ten bedragen van f 15384:12:15 inde boecken debet staet daer van d' Compe niets te verwagten heeft gelijc alles bijde Negotie boecken breder is geextendeert welck breder gemelte gebruijck van Coopmansz: tegens zijde van Co: te vermangelen tot den Jare 1635 heeft gecontinueert wanneer den directr Nicolaes Jacobs overschie vermerckende den Cor sephij successeur naet overlijden van sen grootvader abbas jnt persische rijc, sig weijnig om dien handel gelegen liet of niet willende voor een coopman g'extimeert syn heeft
heeft dien handel oor niet verder aengedrongen, maer heeft in gam ron als daer bijde meeste voordeel voor d' Compe siende, de Coopmansz: voor contant om geset welke geproceerden capitalen nevens vele — geligte penningen a deposito tot een excessive Intrest van 2 pr Cta s'maents hij in particuliere zijde employeren neme weijnigh zijde van Co: voor contant aen waer op ao. 1637 gevolgt is de aensieneli.k besendinge vande hertog van holsteijn hier ten hove omme alle de zyde jaerlijcx van majt te contracteren en die over muscovis na Europa te voere zulcx hij overschie te meerder inden zijden handel worden, omme de gesanten van holsteijn in hare verrigtinge te obstere gelyc daer op de — zijde tot een excessive hogen prijs steijgerden, en daer door ooc ten principale veroorsaect hij, als niet conn ende gem: gesanten daer bij haer Reecq: vinden de aensienelijk besendinge vrugteloos tot grote costen van heridenten is comen uijt te valle hoewel de protigaliteijt van Overschie in dit werck, de Comp: mede geen elene costen aengebragt heeft boven dat wist den Rijcxvertrouwde, Niersa Saeckij, door d'inventie van overschie van sijn oog wit afgetrocken sijnde, van met op gemte holsteijnse gesanten een favorabel contract der zede wegen den persihdel maijt aentegann, wel haest een schadelijk middel voorde Compe uijt te vinden met een voorslagte doen dat d' E: Comp:e niet ware gelicentieert zide te negotieren, van particulieren, is dat den Coning van jncoop van 593½ Cargis particulier zijde in sone thollen a 13½ p. r Cto de carga tegen 50 toman gereeckt ten bedragen van 4006 /th: syn f 14021410vercort was welcke somme hy oversekie de force heeft doch betalin naderhant is de Compe buijten regt en redenen jaerl grote quantiteijt zijde van Co: tegen 50 Thoman de Carge doorden gem: Rijcxvertrouwden op gedronge te ontfange ten bedragende den ontfang t' zedert den Jaers 1638 tot 1644 een quantiteijt van 1448 cargis 20¾ manchia gelijc oocden E president Carel Constant inden Jaere 1644 bovende aensmeringe van dees duijre zijde nog 900 Thoman of 31500 gl door denselven rycxvertrouden is afgeperst op seeckere voorgel pretentie van t'hols geregtight daerinne de majt niet aenbreng van coopl goedren, onder de Coopmans: van compe soude vercort sijn, sijnde hij constant om d'betalinge vande selve somme uijt de weg so van spahan herwaerts meende te come seer — ontfassoenelijk te rugge gehaelt, en in spahan in s' Comps huijs geconfineert, geworden sonder licentie tot vertrecke conne erlange voor hi gemte somma ten vollen hadde voldaen — overwelcke en andre bevorens gedane gewelde opt voordrage van H. r constant hare Ed: op Bata resolveren tot herstelling van s' Comps reputatie, een vlote van oorlog ondert Command van C: Claes Corns bloc herwaerts aen uijt te setten — gelijc deselve hier verschenen soude, is t'effort daer mede opt Eilant kismis, aengelegt, en d'fortresse aldaer beschoten en waren de saken reets so verre gebragt dat aen veroveringe des casteels niet conde werde getwijfelt so de belegevinge sonder noot, en dat opt aencome van een Co: brieff daer bij den E: Command r Bloc ten hove wierde genodigt omme de sake en questie inder minne by te legge niet opgebroocken waren, waer door dan s Comp s agtbaerh:t meer ende meer omtrent den persian declinere, op welc schrijvens als eenige nadere brieve van Majt en Rijcxvertrouwde geamplieert met veele belofte van vrundel redenen van Comp:e in alles satisfactie te doen, hebben den E Command r bloc resolveere ten hove toor 4:12:15 agten deert zijde nueert ken der legen
hove na spahan te reijsen; dog eer sig voord es Co: conde vertonen en sij ne pretentie wegen d' Compe sone majt overleveres is hij in spahan overleden aen een siecte hem jnden weg aengekomen waer opden dirk Wollebert Geleijnse bij d' majt wierde versogt ten hovete comen ende openstaen differenties te vereffenen, die sig excuseerden van door sijn siecte de reijse derwaerts niet te connen doen ende bleven de saken indier manier berusten egter den handel met vrijht. van tollen haren loop houden tot den jaere 1647 wanneer d' E H:r Commissarisse Nicolaes vburg, en Willem basting tot verrigtinge en vereffenise van opgemte werc opde ontbieding van Co: door hare Edte van batavia ten hove gecomitteert zyn maer deselve besendinge vrugteloos uijtgevalle zijnde, hoewel d' E: Compe als doen vele favorable conditien in vergelen vant jegouw: staen contract wierde aengebode is den EH. r Commiss Barent barentsz int laest van 1648 met een vloot van 6 schepe hier ter rede. aengekome, mede met commissie van haer gemt Edts in bata omme een eijnde van openstaende differentien ten hove te betragten, dog de Co: te verre van hand en met de belegeringe van Candahaar besig ende selfs in persoon dach soude, conde van sijn E:s commissie dies aengaende geen begin genomen veel min een eijnde gemaect, ende de saeck ten fijne bebragt werden, op d' aencomst van gem: E hr arent barenti hier ter Rheede synde, den persian door d' Engelse d'ooren volgeblasen, van dat dese vlote ten gene andre eijnde hier verschene was, als omme op nieuws eenige onluste te movere, en den oorlog te hervatten, wiert den E: h. r Nicolaes verburg, als dirr hier residerende willende na boort varen omme den gemte commissaris verwellecomme nevens de aen lant gecomen scheepsfluijten volc, de force aen lant gehoude en des morgens seer vilipendieuselijc nevens alle s Comps supprostis, uijt s Compes logie gehaelt en inde stat in een moorsch huijs gebragt, daer wel 18 dage lang geconfineert en bewaect bleve, waeromme den gouvr van Lhaer, en den nieuwen sulthan hier verschenen ende de haer de zake met rijpht jngesien sinde ens met gecommitteerdens van Hr Commissaris gecontracteert wesende dat den handel soude sijn loop behoude op de voetgelijc als doen geexceert wierde, tot nadere last van sijne majt wierden s' Comp. s suppoosten weder ontslage end in 's Comps Logie gestelt, eijndelijk is den E h. r Ioan Cunaeus ordinaris raet van jndien den 24. e xb . 1651, hier verschene voeren den Caracter van amb al omme de sake is questie met den persis: majt op een vasten voet te brenge, de openstaende differentien van 17706 t'homanne die d' E: Compe wegen de afgedronge panninge van heere overschie, ende constant alsmede 8 Thoman p. r Carge van 1448 carge 20¾ manchia zijde de compe de force opgedronge in plaets van 42 tot 50 toman te ontfange, was pretenderende te assopieren ende den vrijen handel int rijc van persien voorde Comp te besolliciteren (:waer toe wel alle bedenclijcste middele geattribueert zin, maer hebben de sake door syn Ed wel buijten verwagting omtrent den rijcxvertrou wden Galipha sulthan niet verder conne gebragt werde van dat Eerstebijde tollen weide persisz: majt wege ingekome goedre van Compe pretendere soude werde quijtgescholde tegens de opge pretentie die d' E Comp:e wegen afgedronge penninge als opgedronge zyde tegens 50 stho den Carge voort bragt, dat de 72 carge Zyde inden Jare 1645 bijde majt. ten tijde vane Commandr. blocdoen leveren, en als doen nog onvoldaen gebleven soude betaelt werde hoewel