Den 1003: maij Banda Nassauw, — bij na niet van wammer na wokam varen, of wesende van haer verrast te werden, seggende verder, zij zouden zelfs hunne bedroefde saack in Banda komen aanden EE Hr gouverneur Remons treeren, Deze gasten speelen den meester, en hebben zoodanig ontsag door geheel Arouw. dat een ijder voor hun bevreest zijn alse maar gesien werden, zijnde zeer stercq van vaertuijgen en menschen, niet niemant houden zij Correspondentie en vrientschap, als met die van Wocam, en onser, dat geschiet om twee der hande reden: Eerstelijk verschijnen zij, daer tot 2 a 3. reijze s' jaerlx om zagou te kloppen, tot hun levens middelen, en 't ander uijt vrees voor ons guarnisoen 't geen wel de voornaemste oorsaeck is, daer diende wel eens redding onder haar gemaekt dat zouwal met een Connen geschieden, als men de alfoereesen vande negorijen derkeij en wajerie besoekt, schoon zij stercq, van volcq zijn, zoo zou men ons oordeels met 50 - a 60krijgsknegten, en 10 stxs. bosschieters ofte granadiers, neffens eenige aroveesen, die haar daer toe wel mede zoude laten gebruijken, onder godes zegen ten onder gebraght Cunnen werden, bij welcke overwinninge niet alleen een goede parthije arbeijts same menschen selfs te bekomen zoude zijn, maar de paarlbanck was in 't geheel onder onze maght, daar men de kenders tot het uijt vorse vande oosters en plaetsz, als dan des te beter soude connen toe — Constringeren. / Wij verlosten de twee soldten die hier al een geruijmen tijd hebben gelegen, en sonden hun met haer plunderagie aenboort, gent Gerrit arentsz. van Swoll, en hendrick Dieffert van Brussel, en plaetsen weder de mede gebragte Corple en 4 soldaten, niet namen Jan van Cruijenberg van Wesel Corporael Harman vanden born van hamburg Stoffel Jansz. van Munster soldaten, Jan de graef van Maestright Christoffel Rietigh van Weenen) Zijnde een man meer als 'er door sr Lobs in Janrij Jongst tot rantsoen voor 2/. is verstrekt, derhalven om Eguael met den tijt te gaan, hebben wij haer voor den eenen perzoon wesende gerekent tsedt pmo Maij tot ulto octobr uijt gekeert ses maanden rantsoen zijnde 27: lbe vlees en speck, en 240 lb: rijs, —
An 1683: Maij Banda, Nassauw; op het instantelijk versoek vande nieuwe geplaetste soldaten hebben wij haer ten jnsighte dat ze kael en bloot, zijn, mitsgrs: dat 'er niets hier te koopvalt, als met kleeden, eenige kleden op haer loopende reecq verstreckt, monteerende volgens de quitantie roll hier nevens annex rxs 35 9/16 bestaande in 5. p:s guneeslijwat, 3 bastas heele breede en 3 dos halve smalle, hopende dat het ons niet qualijk zal genomen werden / den Leermeester Adam Abrahamsz: van zijn toght hier weder aangekomen, zeijde wij hoe dat hij dorst zoo stout zijn, laten kerck en school varen, en gaan na tranen om zijn particulieren handel te drijven, een maant Lang spanceren, diende ons in antwoort niets anders tot zijn onschult, als dat niet gedaght had, zoo laat een Compes Chialoep hier zoude Comen aan te landen, oversulcx om dat het de eerste reijs was beliefde door de vingers te sien, belovende dat het niet meer zoude geschieden, daar wij het bij lieten steken, ter oorsaken om de gods dienst en school niet te veragten, en dat 't mets de aangebraghte Cranckbesoeker de koors had, hem heb laten Continueeren. / — Alsoo de wooning vanden schoolmr bouvallig was, ende huijs: die gints gebout opstaken staan, mits grs:r de solderings van gesspleten pienang lantings gemaackt werden, waar door alle vuijligheijd &a door desselfs gaten komen om leegte werpen, en daer beneffens de dooden die daar komen te overlijden, onder desselfs wooninge maar twee a drie voeten diep begraven werden, alles nootsaekelijk komt te verrotten, en door die stancq, alsoo de huijsz op malkanderen en dight bij een gekrompen gebout worden, sustineerende dat de groote Siekte en sterfte meest zijn oorspronck van heeft, daarom zoo zoude wij oordeelen, dat een musquet schoot vande negorije strandwaerts, alwaer ook een schoone vlacke plaets staet onder 't welnemen van uEE. gt een wooning voor den kranckbesoeker, schoolmeester, en de verdere guarnisoenhouders wierden vande negorie gesepareert, en te samen bij een voltoijt veel diensteger tot haer gesontheijd soude srtrecken, om welcke reden wij het schoolmeesters huijs zoodanigh hebben gelaten, om uEE: ats nader advijs afte wagten, — verte
Ano 1683: Maij: Banda Nassauw; door gantsch Arou in 't bos hebben wij een slagh van Rottings even als javaens dos gevonden zijnde in zoodanige quantiteijt dat men s' jaarlijx (zoo ons de jnwoonders hebben beright) wel twee chialoeps ladinge zoude Connen afgehaelt werden, om tot een monster te verthoonen hebben wij daer van eenige mede gebraght, Alsoo ons besonjes alhier ten eijnde gebraght was lieten wij alle de orangkaijen versamelen, recommanderende hun met vriendelijke termen datze altoos ons guarnisoen, met gunstige oogen beliefden aan te sien, en bij den tijt van spijs noot, door onstenteni van s' Compes vaertuijgen moeten seconderen, d' ECompe zoude haerten danck weder uijtkeren, 't geen zij aan namen te doen en hadden dien aangaande zoo zij zeijde noijt in gebreken gebleven, wij voeren aanboort onder 't geleijde van alle de orangkaijen en eenige minderen, na dat men een glaesjen gedronken had vereerde zij op onze Reijze (tgeen nog noijt geschiet was/ twee varkens, een parthij sagou en wat thuijn vrughten, en zijn met de grootste danckbaerheijt en bleeft afscheijt, van boort naar lant gevaren, wij ligten ons dreg, en gingen van Arouw onder Zeijl, — Tot Couwer voor de negorie Cillemassa gecomen zijnde om naar de nooten boomen in't passant (als hier vooren geseght) ofze daar wassen te vernemen, na dat wel een uur lang gewaght hadde of 'er niet een inwoonder zoude aanboort komen, resolveerden wij zelfs naer lant te varen, aldaar in hun negorie gekomen zijnde vonden weijnig man volck, divers daar den orangkaij een van was, waren na keij vertrocken, met haer in diversz discours komende vraagden zoo wat behendigh, of ze geen weg gelopen slaven van Banda gesien hadden, verder of 'er geen nooten musquaet boomen, hier op 't lant meer geroeijden daerze op diende geen vreemde lijfeijgenen hadden vernomen, nog wiste met een boom met haer kennis in 't bos ons aantewijzen, daar wij het bij lieten berusten, want breder van te spreken, was ons oordeels niet geraden, ter oorsake daar door wel schrupeleus mogte komen te werden, om in Banda op den ordinaire tijt s' jaarlxjk te verschijnen, want in Banda hebbende kommense daar veel beter aangesproken mits grs: geconstringeert werden, omse te Extirperen, ofte anders wel in arrest te nemen, tot datse alles onder de voet hebben geruckt die der zijn, Twelck