Van Ternaten den 30 Augustij 1681. — Een derselver Mr snegts, namentlyck der huys — Timmerluyjden steven Cornelisz: van Nes genaemt versoeckt ootmoedelyck vEde Hoogh actib: voorschryvens op dat zyn huysvrouwe Neeltje Gysbertse woonagtigh tot uyjtrecht, des ter camer amsterdam omtrent de heeren Mrn versoeckende mogte werden toegestaan, herwaarts over te comen wij hebben aen onsen burger Ian Roeling toegestaan mits vragt betalende naar gewoonte, een keer naar batavia te mogen doen, maar cunnen bij Rijpe overweginge niet anders besluijten dat dat diergelijcke reijsen— der burgeren over en weder naar batavia niet dan — tot ondienst en schade der E. comp:e met Ioge en becommeringe geschieden konnen, waaromme wi dit oudt gebruijck, soo VEde ho: actib: beliefdet wel souden willen affschaffen, t sy dan dat men de kleyne benoodigtheden, off op vragt off met Lydelycke en Tamelycke winst hun voortaan toecomen liet, twelck wel 't seekerste syn zoude off dat onse packhuijsen daar aff voorsien wierden, agtervolgens het schryvens onser hten majrees, welck laatst, egter onder verbeteringe zoo heel voordeelich niet zijn en soude, voornamentlyck in 't geen den Roest off stucken en verbroeyen off de mot off de uijt onderworpen mogt zijn, buijten de schade te verwagten van Rotten, siackerlacken &a Eenige Jaaren voorleden is er veel geschreuws en geschrijft geweest, wegens de papoese goutertz: ten welcken einde V Ede ho: a: oock jnden — Jaare 1672. twee Essayeurs, off goudt Coesters— herwaarts overgesonden hebben, die weynick ofte niet verrigte, alsoo den eenen al ten eersten— hier in ternaten overleedt, ende den anderen — volgens de gewoonte onder hun, (over al veel waaters vuijl te maacken; maar nergens werck te doen, dan tot haar eijgen voordeel; voedende onderwylen hunne mr met den Roock van Ydele hoope) met eeten en drincken, en eens naar— de Papoes met de chialoup de Peshiet te vaaren den
Van Ternaten den 30 Augustij 1681 — den tidt doorbragt, ende aldus onverrigter sake 13 februarij 1673. vandaar weder te Rugge keesde. van dese kies, die onses oordeels niet anders dan door — eenige stoffe 't welckemen gemeynelyck moscovisch glasch noemdt, en vitriool sin swaarte heeft en glinstert, hadt den borger Pieter Tidesz: een Chialoup volle Ladinge in der stilte, 't zijnen huijse doen brengen, ende Inden grondt heymelick begraven, hebbende eenige stuckjens sekeren mr die sy te recht voor een algemist aan zagen ter handt gestelt, die het wederom, als sich daar— op niet verstaande, het den Gouvernr overhandigde, even als off sij het opstrandt bijgeval gevonden hadt, twelck door den gouvernr naar beste— kennis en vermogen gehandelt, niets met allen uijtleverden dan overvloet van Vitriool dat 'er sigt baarlick— genoegh en met groove stucken om, en aen sat, ende waaromme oock Noodich agter V Edle hoog agtb: een gedeelte daar aff by desen overte senden in een vaatje gemerckt No B. en suivere vitriool vande steen eerlyck affgeslagen in een potje gemerckt en hebbende het niet anders konnen trecken door gebreck van Tiltreer off clad papier waaromme soo in onsen Eysch als de catoelogus vande Mn nu — eenige Jaaren versogten, sonder het selvige becomen te hebben, en zonder 't welck geen zouten naar— behooren ter Proeff en kunnen stellen, gelijck Vitriool salpeter, alluijnaarde, en wat meer diergelijcke somwijlen ons mogten voorcomen— Zoo mede gaan er nu over twee vaatjens vande Pogijamsche salpeteraarde, dogh bevinden het seer — arm en vuijl, wesende 't gene eer tot selolo zagen vrij anders en Ricker, waarinne de salpeter zigt baarlyck en overvloedigh lagh. — Oock gaat 'er een vaatje No 4. met gepekelde— Noten tot bilato in 't omvellen bekomen, zijnde zoo — maar eenlick in Besiel gelegt, om dat 'er niemandt en waar die 'er andere kennisse van hadde. — wat
Van Ternaten den 30:' Augustij 1681. — wat de dommekragten aan belangt, zin de onse alle aende gangh gehouden, alsoo buijten de stangh die zyn eygen Tember off matige hardinge vereyscht, als het andere alhier vermaken en vernieuwen konnen meermalen hebben wij twee dubbelde dommerragten op den eijsch gestelt, ende nu weder — soo hebben mede 200 stux vierendeels en mindere— martabansche Potten, en kleijnder slagh gemeynelyck hondtjens gent gestelt om onse bontgenooten in't maken van clappus-olij niet te laten verflauwen, alsoo— si jaarlijx daar aff rijckelijck, uijt de manieras door — de castiliaanen plagten, voorsien te werden, die veele. — Eedt en drinckwaren en nodige behoefters— daarjnne, zoo voor d' jnlanders als haar Pristers en Posthouderen gewoon waaren over te zenden welck gerieff alsoo niet het verhuijsen der spanjaarden comen te missen, ende de gewoonte onder haar is, — dat zij de ledige Potten betalen, met zoo veel Lamolij als die Jnhouden, zoo soude d' E. compe met winst haar hier jn helpen connen, daar — anders tedugten is, dat zy het oly maacken om te vercopen wel geheel aen een kant smijten; en naarlaten mogten: om deselve dan hier toe te meer aen te moedigen, verwagten wij buijten dese Potten dan als noch oock een mannaaische Obij meulen niet syn toebehooren waar omme voordesen gesz: is geworden, dat hun— groot gemack bij brengen, en met meerder cust aen 't olij maacken helpen sal, — vermits den Capt struijs met het schip den flaman en 150. crigsgesellen genoegsaam naar — verrigter zake eerst verscheenen is, en geen werck voor sijn E. en hebben, zoo kieert den selven dat met het schip, met alle andere mindere crijgs— beampte, die daaromme versocht hebben, ende— hier oock niet meerder nodig en waren, weder naar batavia, en cunnen wij vande zelve— niet anders getuijgen, dan dat zust en moedts genoegh— thoonden, zoo by aldien 'er maar wat voor hadde mogen