Van Chormandel onder dato 16:e Junij 1681 gout met een bekent allaij, Iazelver dat uijt Europa overkomt is bij na altijd op paluacatta veel minder bevonden, als de factura quam aen te wijsen, het welk dan een grote suspitie kanghoen, daerontrent niet ter goeder trouwe gehandelt werd, en waerin wij nog meer gekomen zijn door een experiment, 't elk wij door den gouv. r Laurens pit secretelijk hebben doen nemen, te weten verscheijde overgebleven toedsjes van goud, twelk voormael geraffineert was aenden muntmeester gegeven zijnde, om te raffineren, wierd dat bevonden veel te differeren met het ghie denselven voormael daervan had opgegeven, en dat hij dat Europese goud, na de eerste bevinding 'twelk minder was, als het behoorden tewesen inde munt ontfangh en na dat alloij verantwoord had, Ia om denselven nog nader te proberen, leverden hij door sijn assaijeren twederhande alloij van een en het selfde goud, waeruijt dan evidentelijk bleek, of dat den inlandsen muntmeester sijn konst en werk niet en verstaen, off dat hij geen eenparigen voet in zijn diverij Houden kan. ende dewijle present niemant onder de dienaren vande EComp. n gevonden werd, grondige kennisse hebbende van assaijeren, zoo en zal die diverije niet uijt tevinden zijn, als na dat haer Ed: agtb: de heeren vande ho: regringes tot batavia de goetheijt zullen hebben, na chormandel te zenden een goet en expert assaijeur toe tot waertoe alle de overgebleven toetsjes van goud (da woormael geassaijeert en vermunt is) zullen moeten blijven bewaren, en bij gecommitteerden versegelt de winsten diemen door den opsiender der mint op zijn memorien van bevinding laet uijt trekken, zijn ten merendelen maer inbeeldingen, en valswoornamen op het goud uijt Europe want als onse heeren en meesters veel sijn goud uijtzenden, bevind den muntmeester tot paliacatta zooveel minder, bijgevolgen verlies. wanneer nu van een bekende massa goud, een bekent getal penninghn genaekt worden, en dat men ieder van deselve hogh taxeert als zij waerdig zijn, zoo is dat een valsche winst, dewelke alleen in reeckeningen en boeken, maer geensints inderdaet gevonden werd, derhalven zullen VE: die manieren van reeckeningen, zoo wel tot paliacatta als nagapatnam wat verstaenlijker maken, eerstelijks den Nuunemeester off opsiender der munt debiteren, voor den ontvangh
Van Chormandel onder dato 16' Iunij 1684. ontvang van zoo veel sijn goud als bij factura is overkomen, zoo mede voor het kostende tegen f 355.— 'tmark sijn end'agio, welk goud dan geraffineert zijnde, het meerder bevonden sijn, off het minder daerbij gebragt off afgetrocken een balance van het sijn goud maken zal, want zoo daermeerder sijn bevonden word, als daer volghis de factura gezonden is, maekt dat verschil een waeragtige winst en ook verlies zoo daer minder goud uijtkomdt, als 'er wesen moet. de gehele massa; waer in volgens assaij zoo veel delen sijn wesen moeten, met bijvoeging van zilver en alle ongelden vande munt en geregtigheden, tot pagoden gemaekt, zoo en zullen immers alle diepagoden tezamen niet meerder waerdig zijn als de massa, waervan die penningen gemaekt zijn, maer minder, om datter de ongelden vande munt zijn afgetrocken, en dit zal dan een tweede balanoe maken als men de pagoden in gl:s en stuijvers niet Hogh uijtstrekt, als deselve na den alloij van't goud waerdig zijn dog op het eijnde vande reecq. konmen de pagoden met een regul of post nade indische reductie wel tot f6. off 120. stuijvers verzogen, en daar door een Smaginaire winst op de parthije uijt trecken door zodanige reekening na de waerheijt opgesteld, zal men op stonden aen konnen zien, hoe het met goud, en het vermunten toegaet, en dewijl wij op Chormandel onder de dienaren vande EComp. n niemant kennen, die van dese wetenschap meerder en grondigh kennisse heeft als den persoon vanden gouverneur Laurens pit zoo zal den selven dese verandering het gevoeglijkste konnen doen, verstaande zulx ook moet geschieden met indiaens goud, 'tzij getoetst off ongetaest
Van Cormandel onder dato 16en Junij 1687 ongetoekt, het mark sijn; stellende tot f351. met d'agio van dat selfde Iaer, zoo als tin Europa is geweest, en dewijle wij vast stellen, dat het bedrog, 'twelk den Inlandsen muntmeester begaen kan, in het assaijeren, inde morspot vande smelt Croes te vinden is, als den gouverneur maer zorge laet dragen, den muntmeester die massa, die hem gegevenwerd, niet en handelt, dan altijd in presentie van gecommitteerden, want off de pagoden, die hij maekt moeten beter zijn, als die behoren te wesen, off het goud zal onder de meerder pagoden die hij maekt, inde assche, off smelt creesen sitten en gevonden werden, een onghoorde zaek zijnde, dat den geenen, diemet verdenkt, gegeven zal worden het middel, om zig in frande te reguleren, en zoo zien wij dat aen alsmen de muntmeester zal terhand stellen de factura van het goud, dat men hem te raffineren geft daer het Contrarie sijn Contra rolle wesen most, hebbende zig den ondercoopman matheus kuijper ten onsen aanwesen tot Paleacatta meer ingestelt, als muntmeester en procureur van denselven, als gecommitt. s tot opsiender tegenden muntmeester, twelk ons en meer andere dinghn vandien natuur, doen oordelen heeft, dat het beter was, dat manneken na batavia vertrok, ende EComp. n elders diende, off na het vaderlant ging, volgens zijn voorgeeen, van langh tot paleacatta verbleef, gelijk VL: denselven dan zullen verlaten vertrecken bij eerste geleghitheijt en in zijn plaetse houden, den ondercoopman Ioan noot, bij ons over de munt gestelt. wat nu aengaet de voordelen, die de EComp. e inde geregtigheijt vande munt geniet, zijnde de EComp. e vrij gescholden 3/8 van 3/¾ pa/a van't hondert van haer geld, en toegvoegt uijt /4. p a/o van't hondert voor particuliere ½ p. r C:t moetmen ook bekennen, zulx te zijn een Heerlijk gift en te wenschen, zulx zodanig tot s Comp. s respect en profijt onder den nieuwen keiber alemgier mogt gecontinueert worden