Cerammers opgerigt, niet geschieden mag, zijnde het inmiddens op merkelijk dat d' Engels met hun Jagtje den Egel, en de twee sloepen, waar mede binnen die straat, al int laast van febj hebben aangeweest, ginds zoo sober onthaald- wierden, gelijk ons uijt amboina g'adviseert is, namelijk dat gemte koning haar niets met alle heeft verkopen, ofte ook van dezelve ijets koopen of mangelen willen laten maar het contrarij door tolken doen uijtroepen, Item hoe hun het water halen verboden, en mede anker geld afgeeijscht hadde, wezende zij die naute doen voorts oostwaard op gepasseert, en zoo zeker vrij burger daar, doenmaals met haar leggende uijt derzelver matroozen verstaan had, zouden zij het op de Zuijd oost gemunt hebben, dog onzeker, na wat plaats, zonder dat tot heden hier ook nog elders vernomen zijn, wij hoopen die vrienden in haar verder dessein, het hooft zoo over al zullen stooten, en dat d'E Compe wijders, onaangezien diergelijke attentaten, zoo wel van die kant, als den staat van Vrankrijk of elders, hare dierbare conquesten door gantsch Indien, onvermindert zal blijven possederen, daar den Almogenden zijnen zegen, tot eene goeden uijtslag toe wil verleenen, en wij dan ook voorts, na de gelegentheijd van tijd en zaken, voor deze provintie, als d'omgelege Eijlanden, zoo veel op hoede voor zullen wezen. als in ons is, bedankende uw wel Edelhn: seffens, voor de verscheijde novos, dien aangaande hier mede gedeeld uijt ternaten weaan ijke en. sien
uijt Ternaten is bij 't leven van wijlen den hr president Abram verspreef, herwaerts gezonden, een proef van de Tidorese bast sont aldaar, begeerende wij ons sentiment derhalven aan uw edelhn zouden overschrijven, zijnde het zelve dan zoodanig, dat daar mede gaern willen gediend megen indienze weijnig dikker gemaakt, en wat beter geklopt werd, als wanneerze wel zoo recommandabel, dan die van amboina, in reguard van de goede koop is, en waarom daar af in novemb:r jongst, ook al een samelijken eijsch gedaan hebben Met leewegen hebben wij in xber uijt Amboina verstaan, met wat schrikkelijke aard bevinge dat Land, tot ruine eeniger fortificatien aldaar is aangetast geweest, gedte majesteijt wil zulx met een successive rijken nagel oegst, in die provintie weder balanceren, gelijk bij gedte missive vant advijs der Engelse, d'apparentien daar toe, dan ook reedts niet vreemd scheenen, ende wij dezelve vaderlijke goedheijd, dit Jaar mede voor een goed erete gewas, en verderen toestand te danken hebben, bieddende dat het zoo lang mag continueren, hoewel nu vergangen Zondag den 24. ' van deze maand wanneer Elburg, bij de drij weeken meest volladen gelegen, Culenburg zijn last mede al geheel in, en d' Eendragt niet veel meer over te nemen hadde, tot leetwezen gewaar wierden, zekere abusive gestalte der Noten, daar in afgescheept, noijt voor dezen meer gezien of gehoord te weten, dat zij veele daar onder oogschijnelijk schoon en hard opdoen gelijk die dan ook in den ontfang niet anders als voor goede hebben kunnen aan neemen, maar nogtans innerlijk vergaan ende bedurven zijn, bij zig houdende zekere vogtigheijd, diemen zoude meenen uijt qualijk droogen, te moeten ontstaan wezen, zoo dat tot verwondering in ged te schepen, en bijzonderlijk de fluijt Ell burg, waar in als gezeijd, die zoo veel langer gelegen, ende luijken door onvoorzigtigheijd van den schipper, althoos gesloten geweest hebben, ook bespeurt is, hoe daar door ontstaat, een meer als ordinaire broeijing, die den overloop als bevogtigt ende bovenste Noten waar den walwmeest tegen aarnslaarts heel Jagt, en onbequaam maakt, een zake, daar de oudste en ervarensse
en ervarenste dienaren, als perkiers, ten hoogsten inversteld staan, schrijvende het na verscheijde meditatien absolutelijk een veuineuse insluentie van de logt toe, die de Noten opde buijte parparren getroffen, en zig nu door overmatige hette inde ruijmen daarze zeer dik en hoog op malkanderen gedrongen leggen, eerst ten regten zoude g'openbaart hebben, wat daar af zij kunnen wij eijgenlijk niet weten, immers 't is kennelijk dat hier in Banda, sedert eenigen tijd, al veelmaals een zeer scherpe lugt, gedommeert heeft, zulx daar bij ook nog jongst, in de maand maart, het meeste part van menschen zeer schielijk, met een bijzonderlijke verkoutheijd, bevangen zijn geworden, en durven wij uw edellen. wel verzekeren, dat het aan de gewoone toezigt, zoo wel op de geheele handeling als den ontfang niet gemanqueert heeft, maar alzoo nu generalijk begint g'oppineert te worden, dat de buijten parreparren wel waren te excuseren, zal men, om diergelijke inconvenienten meer te verhoeden, daar over als opt geen nog verder, tot verzekerd behoud dier kostelijke specerijen. zoude mogen voorkomen, ter degen en nader delibereren verzoekende uw wel edelln gelieven inmiddens (wanneer de schepen op Bata gelost werden) na gedte bederfelijk Noten naukeurig te laten verneemen, en des noodig agtende, d'zelve vande goede uijtzoeken, en separeren, alzoo ons zulx. om de kortheijd des tijds, onmooglijk is geweest, niet twijffesende of d' E Compe zal daar aan egter, een goed retour behouden, wij hebben hier niet anders kunnen doen, dan d' opperhoofden der gemr scheeps bodems te gelasten, datze bij bequaam weder de luijken zullen open zetten, om lugt te geven, 't geen men voornamelijk in dit geval, zeer dienstigh oordeeld. dE broederen predicanten is voorgehouden 't geen in missive van 24' decembr. wegens dezelve nopende het leeren der man leijdze tale etc: is ter neder gesteld, en hebben haar eerwaerdige den gouverneur maatsuijker daar op belooft, devoir aan te werden, staande dan nu een lang te bezien wat hier af zal gewerden. — onze verdere meer voor ook aan bij eer