Poane Sjappe, en Toparage, en waer van wy de verrigtinge hier naer staen te antwoorden syn Excell; is Iegenwoordig besigh met het oude huijs op Bontuwale te vergrooten, en ook met eenige andere cleene daer ter plaatsen nieuw op te bouwen soo dat wij daer uijt heersught besluijten
besluijten dat hy voortaen met soo d' E: Compe in een goedt verstandt blijft voor altoos syn domiciliom sal blyven houden, hij is present vermits de conde van dit Saisoen wat onpasselijk geweest; Het schynt dat de volijpus in sijn neus waer van in onse missive van ulto meij 1687. staet aengehaelt dat hij door behulp der genees middelen van den Bimasen priester Cheg reets een goet succes hadde erlangt weder nieuwe tacken uijtschiet, en waer door hi langs dien weg weijnig adem scheppen con, 't geen syn Excell; seer benout; voors: priester waer bij onse voorige missive van den 12en Octobr Iongstlne ook staat gementioneert dat naer Tambora was, om soo dir gemeent wiert dien vorst door syn vleyende tong van syn trouwe tot d' ECompe aff te rucken, en waer van wy tot nogh toe niet seekers en hebben ontwaart / is van daer weder gereverteert, onthout sig present op Bontuwale bij syn Hooght voornt die hem nu ook weer als syn medicus over syn voors: quale gebruijkt, en uijt dien hoofde meer dan wel om sijne leere venereert als wesende daer in de yverigste nieuwers naer, en veel tijt met radja gba, en andere die wat superstitieuser syn spottende; — Wetjens den Coninck van Boeton is ons deesen Iare geen d'minste tijding toegecomen dat hier buijten gewoonte is, alsoo dien vorst Iaarljk syn recognitie gelt voor het extirpeeren der specerij, boomen in de tocquabesjes Eylanden, alhier door sin Experesse— sourowangs vleegh te laaten invorderen, en waer in dit Ir gemancqueert hebbende, soo zyn ook die penningen in onse casse verbleven wij hebben op den 6en Maert naer derwts geschickt met onse Chiale den Arent den Corpl Iacob Salenij met twee bequame en taelkundige schildergasten om aldaer de gewoonelijke uijtroejingh der specery boomen te doen, en verder te verneemen wat daer te lande en daer om her passeert, en hem ook een briefjen aen den voors: Coninck ter handt gestelt, daer wij vermits geen brieven aen hem te antwoorden hebben niet anders en laten influeeren dan ons versouck, ten eijnde hij en sijne rijxstenden geciteerden onsen Corsl tot het executeren van voorsz: onse Commissie met volck, en daer toe vereijschte vaartuijgen gelieve behulpsaam te syn, en met voordagt geommiteert daer in van voors: recognitie penn; eenig gewag te maaken, alsoo wij intwijffelingh sijn, off het u: Ho: Edls meening al wesen sal, dat wij die voor dit Iaar voldoen, uijt consideratie dat het voorleeden Iaer de extirpatie, en ook visite niet en is geschiet, en 1/3: van voors: recognitie &a aen den goe goe gol. expres zijn toegelegt voor de moeijte die hij met het besorgen der vaertuijgen, en volck, tot voorsz: visite nodig heeft, en de andere 1/3: off 100 rxrs aen den Coninck tot vergoedingh van het genodt 't geen hij voordesen uijt voors: daer wassende specerijen pleeghe te profiteeren Volgens geruchte met handel vaartuijgen van daer becomen soude dien vorst met den goe. goe goe met een aensienhte magt tegen die van Wawonij. wesende syn onderdanen ovgetrocken zijn geweest en alle de ingesetenen ver mits sig gewapent tegens hem hadden vertoont gemassacreert off tot Slaven weg gevoert soo dat 't geheele Eijlt daer door was ontvolckt, daer wij meenen voor ons niet veel aengelegen tewesen, maer wel aen het huwelke 'tgeen dir gespergeert wert dat hij met d' susters doghter van radja Boni gent Wall. soude solleciteeren, alsoo wij achter dat de Boegiese heerscappij daer door al te veer Oostwaart uijt soude comen voort te kruijpen; Wij hebben dir met haar Hooght Dain Telille overgesprooken, die seght dat het maer uijtstroyeels sijn, en dat daer aan vernemen nooijt
nooijt en is gedagt, 'twelck wij dan ook voor d' E Comp:e 't dienstigst achten, soo dir echter hier naer iets van mogt voortcomen, sullen deselve onder de handt naer ons vermoogen traverseeren, en daer in met soo veel circumspectie, en voorsigtight te werck gaan als wij eenigsints sullen cunnen uijtvinden; Endewijl dit alles is 't geen wy u: Ho: Edls wegens den toestant van 's Compe bontgenoten weten te berigten soo sullen tot 's Compe eygen landen, en volck overstappen, en daer onder met Saleijer een aanvanck maaken, al waer present alles in een gerusten standt is, eenlijk waren aldaer inde mt 9ber: ao passo Iongstlke eenige verschillen ontstaen tusschen het Coninxken van tenette en zyn onderdanen vermits den eersten naer de laatste haer humeur te grooten comsumptie van water — tgeen in die tijdt van 'tIaar daer wat moegelijk is te krygen, maakte, als meede waaren weeder oper geborrelt eenige andere moeyelykheden tussen Bonteboris en Liole ter oirsaecke d'eerst onder den tweeden gelijk wij gaerne sagen geen hoff diensten wilden doen doge waren beijde die differenten door d' industrie en bemiddeling van onse daer militeerende Sergiant weeder bemiddelt, en geassopieert; Wij hebben voors: Zaleyerse prinsjens doen versoecken dat se ons met veertig stux Iser houte balcken, en een parthij sparren waerom hier aan 't Casteel tot revaratij van bouvallige saken geduuerig benoodigen, soude accommodeeren, dat se gewillig hebben aengenomen, en de balcken ook reets aen onse vesting doen brengen welcke dan door onse Chiale den Arent die met onse visitateurs geljk hier voorn staat aengehaelt naer Boeton is, op syn retour reijs van daer staen affgehaelt tewerden a Zaleger voornt is inde mt Ianuarij Jongstdne met hart weer comen aandrypen seker Conting gemat met 5: coppen 'thuijshoorende op Banjer die volgens haer voorgeven inde mt 9ber off xber van huijs— waren afgezeijlt om naer Iava. ten handel te varen en onderweegen door een swaren storm, waren beloopden, daar door sy haer roer, en zeylen waren coomen te verliesen en voorts tot reddeloos aldaer aengecomen, en dewil geen passe, nog zee brieff hadde zoo is geciteerd vaartuijgh met zijn lading die boven 172: lb:e wax, en 528. lb. peper altemael bintrottingh, was aangehouden, die ons daer ook ten eersten cennus van deet, en waer over wij aende zelve weder, ordre schickten, dat sy voorts; vaartuijgh met sijn inhebbende volck, en ladinge so draa 't weste moessen sal wesen verwaeijt, souden herwts aenschicken, dogh dat 'se bevorens daer uijt souden lichten 't voors; wax en peeper tot een waarburgh, ten eynde sy tussen wegen, geen slippert en make wanneerse hier verschijnen sullen, haer examineren en naer bevinding van zaaken daer meede handelen en uEdle Ho: Agtbs als dan ook daer van volgens onsen pligt advis geven, dien frequenten handel diernatie met de Portugeesen van Maccauw, en Castilialen uijt de manethas van welcke eerst gen:e aldaer present weeder een scheepje in handel legt, comt ons al wat verdagt voor waerom daer ook nauw reguart op sullen neemen; Ontrent 's Comps Landt, en volck, op Tgro, Bgra, en Boelocomba, regt tegen over voors: Zaleijer affgehaelt gelegen