Memorie Waermede in 't breede gesprooken zynde vande voordeelen en soulayiementen die de Comp:e alhier uyt de negotie als anders sal conne trecken, en waer toe de apparentien seker niet en sijn seer ongesien, ofte ongefondeert, ingevolge oock niet buiten vwachtinge van gewenscht Effect, in welck geval, licht te calculeren is, dat de winsten al vrij wat sullen moeten emporteren
emporteren, soo moetmen daar tegen nu oock weder opmerken wat de Comp:e hier uyt voorlasten sal moeten dragen, want dat dit alles soo soude connen volgen uijt de een simpele residentie dat kan ick niet alleen niet belooven, maer ick stel vast en segge absoluyt bij, dat het niet mogelijck is, zynde het wel Zoodanig dat volgens de solemneele becrachtiginge vanden contracten, de Coningen van Maccassar deselve behoorden gestant te doen, sonder datmense daer toe behoeffde als te dwingen, te meer nadiense tot haare bittere smerte, schande ende schaade, soo gants gevoelig over haare goddeloose ontrouwe en bondbreuke alle Coningen ten Exempel, door godes rechtveerdige toorn, gestraft zijn, dan dat dunckt mij evenwel voor de Comp:e swaar en periculeus om te wagen, behalven dat zij selve ontbloot van haare stercktens en Casteelen, costen pretenderen, door de Compe verongelyckt te werden, over dat men haar soo bloot liet sitten, en ontrock de bescherminge die hun in het contract Expresselyck, maar vermogen vande Compe: is belooft, ick zegge zij costen dit voorgeven, maar het is niet apparent, dat zij de moeijte nemen zoude haer daerover te beclagen, ter contrarie de bond-genooten hebben geenen anderen toeverlaat als op de Comp:e: en principaal op des Comp:s crachtige en ontzaggelijcke inwooninge, zonder dewelke (zij sullen het selve bekennen) zy in een stip van tijt, soo ontzenuwt als jegenwoordig de Maccassaren oock zyn, weder stinden te vervallen in een veel arger Tirannie en slaveruije als oijt voorheene, ende Maccassaren daer tegen metter tijt op te rijsen tot hooger top van Authoriteijt macht en vermogen, als oijt te vooren, sonder dat hij zig ten alderminsten meer hoeffde te becommeren, voor oppositie want nu oock jegenwoordig, in soo avantagieusen staat, als de bond-genooten bennen, in het ontsagh, en vrees soo groot voor de Con: van Maccassar, dat de voorneemste princen naauw derven spreeken, als zy hem sien, gelijck in dit geschrift al te meermaal gealegueert is, hebbende zyn Hooch: van palacca mij noch onlangs verclaart, dat hij hem niet onthouden can, ter presentie vanden selven, hem te bewysen, alle soorte van onderdanige Eerbiedigheijt, Schoonjck hem daar over al verscheyde maalen had ge-reproschieert, darhalven, en om dat het oock de gantsche werelt bewust zij, hoe weynich men zig, niet alleen de Maccassarse maar oock op alle mooren haaren Eed, in zulke staad-zaken als de deese, mach, off can vertrouwen, sonder deselve daar toe in dwanck te houden, soo dunckt mij dat in allen gevallen oirmydelyck is, het aenhouden van een crachtige en ontsaggelycke possessie hier op dit Eijland, daar op is oock gesien, doen
doen den rand pmo december 1667. , cort naar de jnruijminge van't Casteel rotterdam uyt 't Jacht Tertholen aan de hooge regeeringe van India heeft geschreven 't geene volgt Aan dit narre sullen uE: licht connen vermerken, dat ons gering verstand daar heene draaft, om deselve fortificatie in syn geheel, te behouden in possessie, dat wij oock achten seer nootsaeckelyck te weesen (zoo wy het anders wel begrypen) dan uE: H: Achtbaerheden. sullen daer van beter vordeelen connen, 't is ontwijffelijck waarachtigh, dat de Comp:e met groote lasten en ommeslagh beswaart is, en dienvolgende, geen ongelyck heeft, van alle nieuwe settingen te declineren, maar off deese soo zeer met vereyst, en meer, als sommige andere, en ofmen het guarnisoen dat hier sal requireren, met voor 't meerendeel souden connen teinden uijt de parmanente geordonneerde besettinge inde respective oosterse provintien, meriteert (onses dunckens) zyn bedenken, lanst is banda op 500, Amboina op 650:, Tarvata op 250: Soldaten geordonneert 't laaste conde in syn geheel blyven, off nu op 200 Banda op 400: ende Amboina op 500, gereduceert werden, waar uijt dan 250: â 300: mannen wierden gevonden, want maccassar door dese fortresse int bequaemste van zyn land, &ne door onse naa by gelegen hond genooten, de Touraters en bougis misschien oock eenige onse genegene maccasr selve gemuylband, en sien wy niet dat de ooster provintien van dees cant te vreesen, en oversulcx niet boven soo veel Guarnisoen van noode hebben, ten waare men dachte, dat het daar in loco, in opsigte vande inwoonderen selve, niet sufficeren conde, doch en meenen wij met dat die luyden sullen derten dencken op te rysen, sonder eerigh versekert support, voornementlijck wanneerse geregeert, en in devotie gehouden werden, door ministers ^ van Ervarentheyt Waarop in antwoort quamen te ontfangen pr de jachten Hooglande ende de Schelvis den 27:en april 1668. 'tgeene ick hier vervolgens niet onnoodig agte mede te insereren, 't uwer berigt en gereetheijt Ende dewijle ons de onderveindinge ten vollen heeft geleert, hoe weynig staat, op de beswooren contracten met de Maccassaren is te maaken, zoose niet door cragt van wapenen gestaadig werden betengelt, ende in depotie gehouden, daer toe sig de gelegenth:t god zij gelooft, nooyt soo schoon, als nu heeft vertoont, zoo syn wij met UE: van gevoelen, dat het voorde vordere seguriteijt van oosterse provintien, Amboina, banda, ende Ternata, gants nut en noodig zij, dat het schoone in geruymde Casteel Ejong pandang, met zijn onderhoorige Jurisdictie (leggende soo gehouden wert op de gezontste plaatse, en de bequaemste situatie van geheel Maccassar