14 Sept geweest sijn, indien sulcx sij (als niet verhoopen) ongetwijffelt oock groote schade geleden ende inde uijterste extremiteijten van vergaen sal geweest hebben, d'almogenden geve contrarie mogen vernemen, alhoewel nochtans tseer swaer over 'thooft hangt t even soo desolaet als wij moeten gestelt sijn, dewant naer dooch-merck soo de storm langer aengehouden hadde soude geen tuijtcompst voor ons geweest sijn, den 24en maert sijnde palmsondagh, hebben aen lant alsmede op het schip Haerlem hooren schieten, twelck met den andren vermoeden mastricht naer alle apparentie moet geweest sijn, sijnde soo laech vervallen dat deen off d'andre bequame shaven ofte baij niet heeft cunnen erlangen, ende nae madagascar heeft en moeten laeten deurstaen, sonder uijtstel presteerden alle devoiren om te vernemen wat van desen was, ende souden partije volck omde west vangelijk oude oost, die sandren daechs onverrichter saecke ( van dat Jo geen scheepen hadden vernomen) wederom quamen, Hoe uEdles behagen sal van dat d'opperhooffden vande meergemelte scheepen (sonder haer int minste daertoe oorsaecke te geven) soo onvroom ende tschandelijck gehandelt ende ons verlaeten hebben, cunnen genoechsaem afsmeeten t' soude een gewenste saecke geweest sijn, bij den andren geconbineert waeren gebleven, om bij voor val van saecken, voornementlijk in soodanige occurentien als vooren aengetogen, den andren te assisteren niemant is hier cause movens ofte den principaelsten belhamer van dese perutiens actie als den schipper Stuijvesandt, die den 9en Januarij geaccompangeert met sijnen opperstierman aende fluijt kerckhout quam tegens des selffs opperhooffden verhaelden, ten Respecte sijluijden beijde beter louffd als wij conden houden (onder andere expositie, dat Haerlem seijlde als de gecken doen, sijn intentie was de scheepen te verlaeten, doch soo van sints waeren hem te volgen soude d'eerste nacht t' vier opsteecken, ende dat vervolgende bij beurten het vuurvoeren, den schipper eopke Sickes antwoorden hier op, dat hij liever mastricht als Haerlem wilde volgen, onaengesien den oppercoopman boudt prottesteerden van dat hij eerst Haerlem wilde spreecken, alsoo het alte schandelijk soude sijn, in sulcker voegen te eschappeeren, desen niet tegenstaende heeft de voornomde Wopken in sijn boosheijt voort vaerende, Mastricht tegen wil ende danck vanden coopman gevolcht, ende verscheijden Reijsen over taeffel sittende gesegt wegen tverlaeten van t' schip Haerlem. des coopmans schult niet en was sulcx hem bevrijde voorschade etcc als bij d'orginele attestatie incluijs gaende can beoocht werden, ende nae dat mastricht ende berckhoudt 7: dagen comp:e hadden gehouden hebben den anderen mede verlaeten, Ewaere wenschelijcker geweest, een convenabelder wech met den anderen Ingegaen 7DIA aert soo febr ver niet eest
Bij Aldien den Oppercoopm Sr Oostende den Incoop t' Verleeden Jaer een meuu Ingegaen hadden op dat alle questie gemodereert, ende de excessen (waer uijt al Reede op berckhout onder d'opperhooffden veele onlusten sijn ontstaen) tijdich voorgecomen waere, onvermindert schamen haer oock niet ons met schandaleure brieffkens te begroeten (waer van t' origineele hier nevens gaet) in plaets van bondige advijse Raeckende de gestaltenisse vande fluijt, als tgeene soo int een als tander benoodicht sijn, over seijnden, sijnde d'een dictator geweest d' ander met sijn gewoonlijk hant teecken heeft onderteeckent, luij dende soo taliter qualiter oock mede wel soude cunnen geduijt werden, een parsoon waere die van het droncken drincken dagelijcx exercitie deden, invoege door haere nouchelance lichtelijk getaxeer werden, twelcke niet noodich achten te beantwoorden, ten Respect twerck ordinaire sijnen meesterloont, echter vereijschten dese ong ruste naturelen diergelijk actien wat menageerden, dat de vreede ende gerustheijt mochte floreeren ende in plaetse vande sumen daermed te Occupeeren, met een ijver ende vigelante sorge gesamentlijk laboureerden. haer soodanich comporteerden dat het mochte strecken tot stichtinge ende Ruste vant gemeene bootsvolck, twelck in haer niet bespeuren cunnen, maer met een gedurich hatich ende venecatiff gemoet d'een jegens d'ander swangergaen, in voege nootsaeckelijk soomen vreede wil hebben, vanden anderen sullen moeten gescheijd sijn, de missiven die onderwijlen aen ons ende wij aen haer nae de schildtpadt baij Aer via de terra hebben gesz. , daervan gaende copien hiernevens Nochtans bleeven in contunueel naedencken, dopservance soo in d'een als in d'ander niet conform ons schrijven gevolcht, sulcx om in geen verder contentie met den ander te vervallen, 't nieuwe Jacht soo spoedich doenlijk was geprepareert ende in comp:e vanden Commandeur vande stel op 12en Passado ons derwaerts getransporteert hebben, vindende de saecke (tot ons sonderlingh verdriet soo gemanieert dattet tijt was daerinne te versien, laudabelder hadde het betaempt dat met de andren voornementlijk in dese opportuneteijt een drachtelijk over een gecomen waeren, twelck voor U Edts een gerust gemoet ende wel de minste alteratie ondert boots volck soude gecauseert hebben, Doch alles moet onfeijlbaer volgen, wanneer het ten erchsten opgenome wert voornamentlijk bij de sulcke welcke niet meer als ledematen sijn, die gesamentlijk seer ernstlijk versochten alle onheijlen tijdich geprevenueert mochten werden, om van t'eene quaet tot erger niet vervallen off anders liever met dese fluijt naer Battavia te keeren inclineerden, als naer Europa te navigeeren, oversulcx opde gedaa instantie dadelijk ordre gestelt hebben in sonderheijt om tot vorder inqusitie 12 22 No 6
14 Sept Inqusitie vande saecke tgene de matteerie ten principaelen is t' oucheeren de te geraecke, vier parsoonen namentlijk opper ende onderstierman, schieman ende constapel op den 18en passado vandaer mede genomen, — den 20en daer aenvolgende met het Jacht hier geretourneert, Intrum de saecke conserneerende d' een soo wel als dander met goet fondament overwogen end:e in Raede gedebateert, de stucken van weder sijde geresumeert ende naergesien, welcke oordeelen van soodanige consequentie te wesen dat 't selve hier niet affgedaen sal cunnen werden, maer te Raede geworden sijn, aen u Edts te Renvoieeren, den schipperen Wopke hebben bij provisie gesuspendeert ende op t' schip Haerlem gestelt tot naerder ordre van u Edts, Item indes selffs plaets geauthoriseert, den schipper passagier Jan Sijmonsz bescheijden op het schip Haerlem, want indien wij gemelte Vopken opde fluijt lieten continueeren consequent wel eenige veranderinge t'ende merger extremeteijten werpen soude, de pampieren ende doccumenten van weder sijde aenden Raet gexhibeert werden u Edls incluijs toegesonden Wat aengaet trouthoudt tot masten sullen nae d'apparentie die hun verthoonen hier opt eijlandt wel te becomen sijn, doch Rheen vermits, dit lants houdt seer swaer sij sullen van costi ons nootsaeckelij. toegebracht moeten werden insgelijcx staende ende loopende want nevens groote ende cleene blockx die daertoe vereijsschen, mitsgaders seijlen, anckers ende swaere touwen conform bij gaende specificatie, soo als hier inde haven ten ancker quamen sijnde schoon weder brack een van onse nieuwe touwen 'twelck noijt te water geweest hadde in stucken, soo wij bevinden is het selve inden teer verstoct, ende gants niet suffesant in voege t'selve tot andre nootwendicheeden dagelijcx gebruijckt wert, belangende tancker hebben tot dato (onaengesien alle aengewende devoiren) niet cunnen wederom crijgen, twee swaere ende een middelbaer ancker Resteeren noch bij 't schip, des fluijts masten waeren op ons vertreck uijt de schildtpats baij ten naesten bij geprepareert soodat de bocken om t' selve opte Rechten vaerdich gemaeckt wierden, want inde voorgemelte baij t' schip te laeten leggen, oordeelen gants ongeraden vermits bij Rescontre van: westeljk winden, die bij wijlen sterck door blaesen aldaer op een laeger wal in openbaere zee soude leggen, om dese schadelijcke schrupelen soo veel mogelijk t'eviteeren, hebben bij advijs vanden Raet goet gedacht de genomineerde fluijt ( soo haest de masten sullen IDIA ast d.