Aangehaelde Engelse vrunden conde haer blauwe en witte en alhier niet dan met verlies vande handt schuijven, oversulcx deselve weder te rugh naer tta gevoert, de mallabaarse peper leijt binnen hun logie opgeslagen waer toe tot heden noch oopers presenteeren— soo hebben voorschreve sijde, chirmanse wolle en mochase cauwa bij t weesp op 2e septemb:r jongstleden over souratta na batavia geschickt, daar bij gevoecht voor en 120820: str: silvere abacijs, 3500: stx goude ducaten, 220¼ matticael staefgout en 10: p:s salcatijven als andre cleenichden, ende voor souratta 25402: ponden benjoin t 17100: lb slechte n muschaten 36408 lb: gemene rompen 29600: lb: cheijlonse caneel als 12606½ lb Eliphants monteerende gesamentlijck volgens facturas f 319095:28: godt almachtich wil genoemde boodem
boodem met sijn rijck carga, ter gedistineerde plaatse salvo geleijt hebben, Wij hebben godtloff, reets verstaen, bij missive vanden directeur leonard winnincx gedateert pmo novembr dat meer aangehaelde Jacht weesp den 4e octobr daar voor eerst behouden was aengecomen, ende den 14e daaraenvolgende vandaer weder over Wingurla na batavia verseijlt, den oppersten piloot wil hem soo spoedige reijse hebben verleent dat dat de vaderlantse retour vloot op batavias rheede noch heeft beloopen, — Op onse jonghst opgesonden missive aanden persische rijcx vertrouwde wegen den Eijsch der zijde, als over de gedaane gewelden bij den darroga en radaars in en omtrent abragoe aan uEEdle dienaaren en goederen gepleecht, daer — hebbe geruijme tijt voorleden een cleen letterken van zijne hoocht in antwoorde becomen, doch luijt niet anders dan wegen de leverantie der zijde gelijck het ingeslooten copia translaat uEEdle duijdelijcker sult aanwijsen, ende rept niet het minste woort daer bij vande abragoese gewelden, sijnde een waarteecken hij douleth sulcx inde wint slaat ende voor als noch niet van meeninge is om d'E Compe restitutie vande afgeparste penningen te doen hebben, Te meer hij 's comps tael man volgens 't schrijven vanden spahansen resident op de mondelinge aanmaeninge wegen t doen restitueeren der verhaalde afgenomen penningen, met dese volgende woorden seer barsselijck heeft bejegent, als eerstelijk gedachte sijn hoocheijt daer op dienende, dat nu over diesaeck — diverse maalen was aangesproocken, ende daar van niet rusten wilde, op zijn voorige gedane beloften maer nu met force daar van uijtspraeck begeerden, seggende wijders in colere tegen hem tolck, thoont mandament dat u meesters vrij zijn van radarijen te betaelen vande — goederen en coopmansz: die van beneden opwaarts na spahan voeren, wanneer maecken wilde 'tselve in debita forme van ijder gehoorsaempt en achtervolcht sal werden, ende straffen desulcke die daar tegen in gebreecke blijven, gaande noch vorders, n: meesters willen alles soo even na haaren zin hebben, ende wij zoo veel door de vingeren zien in dingen die haer ongeoorloft sijn en strijdich tegen 'tjonghst gemaeckt contract, gemerckt jaarlijcx groote quantiteijt goude ducaten en silvere realen uijt voeren, bovendien door gaans niet meer als 150: Cargas sijde versochten te ontfangen, daar d' ECompe verobligeert is 300: dos aan te nemen ende noch jaarlijcx onder zijn faveur en hulpe minder dede leveren, hij conde mede seer wel reecqe maecken dat den Conink omtrent 50: @ thomannen, ofte 1 â 35 gl: den thoman, gereeckent, f 1750000: van d' E Compe pretenderende is, spruijtende uijt de meerder aenbreng van Coopmansz nu eenige jaaren herwaarts, als de vrijheijt buijten voldoeningh van thols gerechticht wel streckt, daar tot heeden noch geen aanmaeninge vande hadde laaten doen, gaende hij douleth met zijn reeden noch wijders voort, mettet seggen dat voor dese onse natie den Conink somwijlen met een eerlijck geschenck quamen begroeten, waer door bij ijder in groot aensien en achtingh waaren 'twelck nu achterwegen blijft, d'Engelsche quamen hun bijwijle noch voor sijn — maijt verthoonen, waar door in respect werden gehouden oock hadde do natie 't voorleden jaar aanden Coninck geschenck gedaen, maer, D' onse wilde alle cortolijen genieten buijten eenige vergeldingh wanneer ten dienste vanden Coninck van ons jets versocht wierde, dan geeft men doorgaens ten antwoorde onse meesters sulcx bekent te sullen maecken, seggende noch met vordere reeden zijne Maijt liet sich aan 't gemaeckte contract vande zijde weijnich gelegen, oversulcx bewercken wilde ons van dat gespin niet meer soude werden gelevert, waar op wij dan gehouden soude blijven den behoorlijcken thoe van alle aanbrengende en uijt voerende goederen nevens andere coopluijden te betaalen, Wij — behoefden niet te dencken dat bij hun eenige de minste vreese voor s Comps macht en scheepen bleef, maar soude tot tegenstant der selver seer goede remedie vinden, EEdle heeren dit zijn dan de verhaalde reeden die den achtimael douleth tegens 's Comps to lik soude hebben gevoert, schoon sijn hooch. t in veele dingen al vrij breet waeijt, soo en connen wij ons echter niet inbeelden hij sich op zijn voorgeven tegens d' ECompe sal derven stellen, voor namentlijck in't breecken van 'tjonghst gemaeckte contract, ende daar op den thol van 'sCompes aanbrengende en uijtvoerende goederen met ernst te doen vorderen, te meer uijt sulcx gedoente ongetwijffelt tusschen ons beijde eenige verwijderingh soude ontstaen, die lichtelijck soo hooch soude loopen, dat tot revengie van dat werck uEEdle — ontsachlijcke waapenen soude moeten werden bijderhandt genomen, wanneer het Canon soo veel soude te wege brengen dat het gedruijs daar van tot intspahanse hof ia selfs inde Oijren des Conincx soude clincken wanneer zijne maijt van diesaecke sieh ongetwijffelt grondich soude informeeren uijt wat oorsaecke dese differentie was ontstaen daer hem nu in't minste niet mede bemoeijt, maer laat den douleth bij na de gansche regeringh bevoolen, ende weet den — Coninck zijn tijt seer wel te passeeren niet lomwijlen ter jacht te rijden, deboncheeren en vrouweren wetende den douleth sijn maijt oock seer wel te believen met de vrije toelatingh om bij sijn eijge vrouwen na genougen te converceeren waar hij rijcx vertrouwde den coninck soo weet in 'tslaap te wiegen dat bij na als souverain ende na eijgen appetijt regeert buijten andere rijcx raaden daar qualijck in tekennen, waer door veel goede heeren, die den douleth van cleen tot soo een voortreffelijcke staat hebben geholpen ten hoochsten verstoort sijn, dat sulcke weldaat van hem nu in't minste niet wert erkent, doch wert niet getwijffelt of het quaat eijnde sal met hem veel te vroech comen, oorsaecke d' ongerechticht sijner regeringe geen duijrcan hebben, ende dagelijcx in't quaade, ten bederve van landen en steden, meer ende meer toeneempt waer over de gemeente alomme seer hart beginnen te doleren dat de onredelijcke lasten, die hun van tijt tot tijt werden opgeleijt, niet connen verdragen, buijten dat bij niemant recht connen versoecken, sijnde waarlijck een werck waar door 'tpersischrijck bij continuatie 't eenemael ten ruine soude raacken, dat bij zijne maijt wanneer met aendacht en op merckingh
den 24 Ontfangen merckingh aande welstant van zijn ruckx eers geliefden te gedemken, seer haast te remedieren soude wesen, maer is, als vooren aengehaelt, soo onachtsaem in sijn doen, dat aen soo nootsaecklijck werck niet eens gedemkt ende soo langh sulcx sijn loop behoudt derft niemandt vande rijcx grooten d'eerste sijn, om den achtimiael douleth eenigh misnougen te thoonen, invoege alle ogen op hem wachten ter tijt het radt eens compt te draijen, wanneer 't generael misbruijck den Coninck ongetwijffelt door andere rijcxraaden grondich sal werden gecommuniceert, dat hem douleth genoechsaem bewust is, bij eenige veranderingh sulcken rescontre van zijn benijders ten hoove, dieveele zijn, tontmoeten heeft, waar uijt EEdle hooch achtbaare heeren dan besluijten hij douleth d' EComp:e noch voor eerst wel ongemoeijt en in vreede sal laaten, te meer hem wel bekent zij bij eenige aandoenende overlast ofte gewelt, sulcx niet gedult, maer tselve te zijner tijt gerevengieert soude werden dat ongetwijffelt dan den Coninck soude ontwaer werden, wanneer des douleths wangunstige, haar personagie, ten nadeel van zijn hoocheijt, daar onder soude speelen, wanneert met hem lichtelijk een quaat eijnde soude nemen gelijck den rijcx vertrouwde mhameth sackj a:o 1645 n1 binnen spahan gebeurt en overgecomen is, doch watter van worden wil sal den alleerende tijt aan 't licht brengen waar na ons dan sullen moeten reguleeren, — Onaangesien den veel gerepeteerde achtinnael douleth op onse missive als vooren aangehaelt geen de minste antwoorde wegen d' abragoese gewelden heeft gelieven toe teschicken, soo hebbe sulcx — andermael bij een minnelijck briefken op zijn hoocheijt versocht, waer op alle uijren resposte te gemoet zien, bij verschijninge werden uEd: bijde naaste daer van kennisse gedaen voor 't afscheijden vanden sabandaer of tholmeester uijt gamrow, hebbe hem op sijn— begeerte en naer gebruijckt de cortefactura van alle dees jaars aangebrachte en onvercochte coopmansz overgelevert, de welcke niet boven de 20: C thoman monteerde; waar mede hij sabandaer ten vollen, sonder eenige de minste reeden daar tegen tewoeren, vergenoucht bleef, sulcx niet minne vanden anderen scheijden naar langhduijrige solicitatien zijn d'Engelse vrunden, op d'ordre van den sabandaer voor haar halve aanpart uijt de gamronse incomende thol, met 350: thoman begifticht, waer mede haer hebben moeten vergenoecht houden, onaengesien den thol desen jaare uijt de generale aangebrachte goederen ruijm 8300 thoman heeft opgebracht, buijten 'tgeene hij sabandaer met sluijckerije als anders hem daar uijt noch ten onrechte heeft toegeeijgent. — Totheden sijn de weijnige coopmansz: binnen spahan 't voorleden jaar inde maant Iunij derwaarts gesonden noch niet alle te gelde gemaeckt, wij en connen niet bedemken wat aen die handelingh ten rechten schort, nademael wij de spahanse residenten van 't begin af, ende oock vervolgens bij onse brieven hebben gerecommandeert alle de gemeene goederen volgens basaars prijs vande handt te mogen schuijven, om nevens andre coopluijden te connen marcten, doch de nooten nagelen en caneel op een vaste prijs gestelt, omde gamronse marct in die costelijcke specerijen niet 't jnstalliger te maaken, evenwel bevinden tot noch toe die negotie aldaar zijn— behoorlijcke voortganck niet heeft genomen, soo dat uEE: hooch achtbaare EEdle, tot ons leetweesen, vande waare overwinst, en het different dat de spahanse en gamronsebasaer in prijs sal bij brengen, voor present noch niet connen dienen, dat zijn uijtstel sal moeten hebben tot dat de geslooten spahanse negotie boeckies inde maant maert aanstaande afcomen onder hoope tusschen wijle alles te gelde gemaeckt sal werden, wanneer uEEdle dan alles gecommuniceert wert, Evenwel is uijt dese cleene preuve seer wel te remarckeren soo d' E Compe in gamron hun Coopmansz: in quantiteijt niet conde vertieren, wat voordeel den spahansen handel uEEdle soude belooven, nademael in 16: maenden tijts soo cleene partije goederen aldaar niet heeft connen verhandelt werden, schoon de spahanse prijs bij cleene partijties de gamronse wat te boven reijckt, soo isset ons oordeels, dewelcke onder wijser submitteere, beter de handt onder de negotie in gamron wat telichten, en de goederen — in quantiteijt vande hant teschuijven, om de gerede contanten met d'aangecomene scheepen naar de cust en cheijlon tesenden, dan deselve hier over tehouden ende naer spahan op teschicken, te meer het voor d' E: Compe onmoochlijck is soo machtige goederen als — jaarlijcx overcomen binnen spahan te connen venten, gelijck uEEdle voordesen meermaalen hebben te kennen gegeven, sulcx wij in waarheijt seggen de gamronse negotie — eenlijck dient achtervolcht, ende spahansen handel aen een zijde gestelt, als men ten nauwsten wilde reeckenen wat de contante penningen die uijt de vercochte goederen alhier comen te procedeeren, bij spoedige overcomste, op chormandels custe en andre plaatsen onder tusschen Comen te winnen, soo soude de spahanse overwinsten met de gamronse niet veel comen te differeren, dat ons hier naar wanneer de spahanse goederen, als boven aangehaelt, alle sullen vercocht wesen claarder sal verthoonen, binnen spahan is in cassa na de betalingh van 's Conincx zijde, noch ongevaar over scholten de somma van 125: @ guldens, voor welcke penningen den Coopman op de Camp gelast blijft op de heijmelijckste wijse goude ducaten te wisselen, ende ons bij de bequaemste middel, onder op sicht van twee adsistenten, toe te schicken, die nu eerst daags te gemoet zien, godt geve deselve inde wech door eenige — visitateurs geen aanstoot lijden, maer hier salvo mogen verschijnen, wanneer dat roode goetie voorde cust chormandel niet qualijck comen wel, te meer den hr gouverneur laur pith ons die procure ten hooghsten recommandeert —.