LaREIEE achter verslandige nevens ons wel begrijpen sullen, den yever van dese materie, hadde ons bij cans affgeleijt, ende van ons geintendeert scopus gediverteert, naementlick om u E te verthoonen ende voor te stellen ons gevoelen, tot gerequireerde redrensen, inde gemelte quartieren van Amboijna, wuder wat middelen aengeleijt vereijsschte, om de importante (uE alleen toebehoorende) nagel vruchten te doen erlangen, ende om geen rediten, wegen het vervoeren vande nagelen, admissie vande estrangeres, de perfidie der trouwloose t arnataensche adherenten te doen, sullen de middelen (tot weeringe deser ercessen) ordenelijck, in desen 't nsereeren, het vervolch uE gewoone wijsheijt ende belegt remitteerende genoteert, ende verzoonnelijck ervaren hebbende, het ware restablissement wegen de nagelvoerders, noch door bundige tractaete met dese trouwloose natien, noch door ontsach ende mandement vanden oninck in Tarnate, noch door onse civiele conversatie, ene redelijck tractement ofte eyntlick door Extremiteyt van wapenen Iegens de transgresseurs geattenteert, niet en is vercregen al sulcken gewenschte successen, als den welslandt van u Eslaet wel ten hoochsten noodich waer, gemerct als vooren geroert, de machten niet ten rechte werden aengeleijt de plaetsen te verre vanden anderen off door dien toehande gelegen, veel tijt, de geruchten, d'exploicten voorgaen, ende daer door geprevenieert worden, soo en zien naer ons oordeel, geen expedienter remedien bij der handt te nemen, als dat men dese wrevelmoedige geesten, met een ander spore gae berijden, ende onse macht doe ontzien, besundere generale Gouverneurs (maer woornamentlijk den heer Generael den zaligr was van opinie het Casteel van Amboijna, om onse vijanden affbreuck te doen, te verre vander handt In een ongelegen plaetse begrepen was, om wel redenen oock sustineerde nimmermeer de quaetwillige, soo spoedich conden bij comen, als de noodtwendicheijt van saecken veel tijts vereijsschende waren, weshalven oppinieerde, men het selue verleggen, ende op kiltol behoorde te transporteeren, om (niet alleene) d't inwoonderen van gemelte Kietol in meerder ontsach te houden, maer gezaementlijck de rebelsuchtige te vaerdiger te mogen op de hielen wesen, t' welck in die gelegentheijt des tijts, een seer goede maxime was, doch vermidts het verdrachlijck tractement der Inhabitanten ( ende de lasten eviteerende) voor eerst gesurcheert wer, echter bij verloop van tijt oock vele veranderingen geopareert, ende naerder ontdeckinge veler goede gelegentheden vercregen hebbende, souden wel met ged: Heere Colk in advijs ons conformeeren, t' gemelte 898 39fort
40fort, naerder aenden vijandt te brengen, niet op Nietou, maer inde valeije van Memalou, ontrent twee mijlen oostelijcker als Kietoe te begrijpen, zynde een seer bequaeme plaetse, recht jegen vercechden over, ende ontrent vier mijlen van Loehoe geegen met veel derhande vruchtgevende boomen, abundant beplandt, welcke Inhabitanten menigmalen, tegens de Comptracten gepereert, ende, onaengezien onder de tractaten nevens die) van Rietol begrepen werden, ordinoire met den quimelaka correspondeeren, ende oock partije van hare nagelen, d' Onse ontvoert hebben, over welcke petulance lange voor desen) correctie gemeriteert hebben, doch zijn veel tijts, op moveerende consideratien, door Intercessie met den ouden gewesen Capn Kietoe (onder simulatie) hunne zaecken geaccomodeeren) ende ten goeden geduijt, in dese gelegentheijt oock te minder scurpelen gemoveert dienen, om desen geaposteerden hoop te vertagen, van hare rijcke nagelthuijnen, te depostsedeeren, &n het bezit aen getrouwer onderdaenen uijt te deijlen, wij extimeeren als gezegt) dese plaetse tot een principalen renden ons bequaem ende noodich om vandaer over all, den vijandt opt onverdachst bij te mogen wesen, doch om t'selue meerder respect ende aenzien te geven, ende het effect van UE desseijn te gandeeren, sullen uE noodtsaeckelijk inde costen moeten vervallen om aende zuijdt ende noordt zide van Cram van gelijcken twee formeele veelingen ofte forten op te werpen, ende bezet te houden, tot welcke het eene de plaetse van Pucelle aende zuijdt zijde, ende aen noordt zijde, den erck van Cambelle, ter plaetse, waer betreven was (voor desen) ons fort gdgsepc, wel gelegen houden, om aldaer de meeste macht, de welcke inde quartieren van Amboyna vereijsscht wert, te houden, ende uijt dese twee plaetsen de ganssche Cust te trfesteeren, alle exploicten ende surprinsen op den vijandt, soo d'Inhabitanten van Amboijna, Ceram, als d' ondercruijpende nagel handelaers te doen, wi zeggen dan, aende zuijdt zijde het sou Lucelle, t' welck nu door den tarnataens aenhancq Ingehouden ende veel wercx van gemaeckt wert, doch ten principalen heeft het weynich genoech te beduijden, waerom d' Jncorporatie oock te faciel der stellen, besunderen mislach werter an. o 1625: gecommitteert, tgemelte fort Encelle, (genouchsaem in ons gewelt vervallen wesende) het selve niet in bezit genomen, ofte gedesmanteleert wer, want zeder die tijt by den tarnataenschen aenhanck, dese plaetse voor Inpremabel gereputeert is, doch ongelijck grooter abuijs, is ser met het verlaten van het formeel fort vande Comp. e op den berch van Cambelle
van Cambelle begaen, welcke twee plaetsen, bezonder wel gelegen waren, om (niet alleene) die van Clham in obedientie, ende ontsach te houden, maer gezaementlijk der Maccassaren aencomen, aende buijten stranden, te beletten, waer naer der handt Ingedrongen hun met deffencive wercken bewaert hebben, doch als wij altijt geoppinieert, ende de saecke voor sulcx gehouden hebben, dat de Comp. e inde quartieren van Amboijna, besmaerlijck bestaen can, sonder dat dese ondercruijpers het vervoeren vande nagelen belet worde, soo en hebben naer langwijlige speculatien ende gelegentheden van saecken, oock geen expedienter remedien connen uijtvinden, dan dat men den trouwloosen hoop, onse macht wat naerder dooorgeven brenge, ende inde Lendenen vande principale nagelplaetzen, residentien occupeere, waer toe (als boven gemelt) de plaetse ofte het fort vanden tarnataenschen stadthouder aende Zuijdt ende den berch van Cambelle aende noordtzyde best gelegen houden, connende over Landt in twee uijren, den anderen secundeeren, ende de ganssche tonge, ofte den uijtsteeckenden hoeck van Ceram (warnoula) genaempt separeeren, dese twee plaetsen aen Cram behoorlijk gefortificeert, de meeste macht, van Amboynas guarnizoen derwaerts getrocken, op Memalou renden ons genomen, ijder op zijn seluen bestaende, ende op eenen tre-angel begrepen wesende, houden suclissant, om de ganssche Cust te dwingen, ende in roere te houden, want opt onverdachste den vijandt bijwesende, hebben ondervonden vele requesite concepten wel ende ten goeden gesuccedeert zijn.