nuytrae kaant Cic: 2: de inuent: Arist: L: 5: Eth: C: 3: Redenen waarom nu ouerdenckende bij mijn selven ofte het beste was dat men ouer der Japanders eysch soude dingen, den seluen besnyden ende alsoo eenichsins (soot geschieden conde) verminderen ofte wel eenige poinctenj gansch affslaen, oordeelden beter te wesen dat men gansch daer aff niet toucheeren soude, maer in conformite der getrocken Resolutie die op soo veel goede insichten te prijsen ende voor goet te erkennen is principalijk bij die gene die met geen bitterheijt ofte passien ingenomen sijn ende eenich verstandt vanden chineeschen ende Iapanschen handel hebben alles alsoo soude naergecomen ende achtervolght werden om dese Reden, om dat het en Iapan niet soude schinen dat men door bedingen, besnijden ende ontseggen eenigen poincten Inde andere geconsenteert ende geaccordeert te hebben ende t' selve als een solemneel contract vande vergoedinge haer geledene schaeden niet mochte beduydet ende gerekent werden maer sich voor de rijcxraeden te beclaegen vant gewelt ende overlast dat wy vande Japanders soo gansch buyten allen Reden geleden hadden, waer van wij ons genoucsaem conden ontlasten soo ten respecte van vrindtschapp des Keysers (ende des Comp:s handel plaetse aldaer niet te verliesen) niet waere naergelaeten ende daeromme haere natie in alles dat gewilt hebben ingevolght is niet twiffelende ofte sijne maijesteijt soude soo danigen ordre voort toecomende daerinne doort straffen deser moetwillegers die niet en soucken dat dat met sijne Maijesteijt In oneenicheijt mochten geraecken, stellen, dat wij van diergelijk dertelheyt ontlast blijven ofte dat wij daer anders selffs in souden moeten voorsien, twelck ick met den Raet hebbe mondelinge gecommniceert ende werdt min advijs gepresen: waer op dan oock gevolght is dat alles haer is wat geheijst hebben toe gestaen ende soo noch meer poincten geheyst hadden mogelijk toegestaen souden geworden hebben vEd: gelieue nu dit, als de affgesondene missiuen vuyt myne detentie mitsgaders deser Resolutie ende haere insichten wel gesondelijk in te sien ende een rechtmatich oordeel daer aff geuen, in omnibus quid tempora petant, aut personis, dignum Pit, Temper, considerandum.
Quod enim eligendum Cest, id bonum est, quod petius eligendum est, id est maius bonum Ca in plaets dat dese Japanders hadden connen en behooren te dwingen met onthoudinge van spijs ende dranck Ed: Heeren considereert hoe sulcx soude hebben connen geschieden uis Jae om (alle Consideratien, voorsichticheijt ende sonder achterdeucken des Comp:s middelen inde Logie, In Japan, cormersie Ec: aen een side stellende) alles hier ende in Japan ter Ruine te bringen was dit een middel, maer niet om des Comp:es affairen te vorderen: wordt niet inden voorgaende periodum gesecht dese desperate Resolutie daerom genomen is om van Honger als anders niet om te Comen, hoe soude dan sluyten dat men haer daer mede tot vreedelyckheyt meinde te sullen connen dwingen! nochtans is mij hier over noyt eenich aduijs ofte Raedt versocht maer gaadtgede
Plut: in catone. maer den Raedt hadde wel vuijt voorsz brieven vermercq dat het feyt ten deele was aengenomen om voor te comen da niet door hongers noodt souden hebben vergaen ende dien volgende conden wel met Catone oordeelen in oratione quam habuit ad populum tumultuantem de fermento ividendo, quod perdifficile nimirum sit ad carentem au ribus ventrem verba facere, venter quippe cibi auidus pr cepta non audit nochtans is dit den eenighen middel die de Ed: Hr Generael aenwijst die soo practica bel soude geweest sijn als olye Int vier gegoten om t'selve te blussen. d'onse t'eenemael van genereus gemoet 7 dit werdt voorwaer t' onrecht gestelt want ten heeft op de geneeen ofte bloodtherticheijt noch niet aengecomen: wanneer alles met ffigeur waere te effenen geweest tis vooren meer als eens geseght dat gevougelijk conde van alles een eijnde gemaeckt werden, want ter goeder trouwen daer maer 135: Japanders ende wel 250 a 260 Nederlanders tegens syjn ende tot haer voordeel een fort ende alle amonutie versien ende ses Jachten voort t' selve behoorlijk gemandt hebben ick oordeele dat daer geen naem van genereush:t maer by gelych van macht plaetsz can hebben maer niet hier daer maer eenige desperate luijden genegen tot sterven bevonden wierden. dat by exempel een Javaen binnen t' fort Batav:a amock (dat is bij haer soo veel als desperatelijk ben ick geresolueert te sterven) Roupende van 4 a 5 cloucke gewaepende soldaten gerescontreert synde ter neder geleght wierde wie van geson verstandt sal oordeelen sulcx tot haerder generensheijt sal werden gevoucht (van verstandt & discretie getransporteert zynde) niet voor myn selven maer voor de Raeden doet my wee sulcx te leesen: verwaer waere dit niet gebruijckt ick meene dat sij de hostiliteyt nogt met verstandt ende discreetie voor de Ed: H:r genrl ofte vEd: souden hebben Connen verantwoord hoe dit dan hier weder past blijft tot vEd: oordeel. ach mij . dat om mynen twille ofte het schryven des brieffs aen generael Carpentier hier vooren gestelt ende des saets daer vuyt gevolght dese Raeden sulcx oock moeten ontgelden Willem Jansz die de Ed: H:r generael naer Japan heeft gecomitteert om de questien te aenhooren ende als een mediateur hem te laeten gebruijcken niet alleene, maer den gouvernr putmans ende soo ick verstaen op Batavia alle eruaerens versoonen getuyjgen Jae datter seer voorsichtich is gehandelt wat meer is datter op Batavia wel duijdelijk (soo my aengedie is) gesecht werdt soo den Ed: H:r generael ende Rraeden van Jndia alle hier waeren geveest datter ten dienste van Comp: geen grooter verstant ende discreetie ende dien volgens niet anders soude Connen als geschiet is gebruijckt gewor hebben. doch ick steune nergens op als in vEd: wijs oordeel maer hebben alles geaccordeert dat de Japanders begeer den7 tis alsoo, doch vuijt vooren aengetogen insichten ende Redenen.