Den onder Coopman S:r Johannes mulder prov:t fiscaal Pieter Schoffert Lieutenanten Nicolaes pleunen Den boek-houder gerrit bijl tot Scryba, zynde te vooren tot substituyt fiscaal gecemployeert geweest, daar hy wel bequaemheyt toe soude hebben maar 't schynt hem niet te passen, zinde uE: bekent dat de ordre vande Comp:s mede brengt, alle zaaken van belang, en alle voorvallen den ommeslag rakende, in raade te notificeren, en geene besluyten te te nemen, als met onderling overlegen goetvinden, zynde de voorzittinge inden Raad tot naader ordre uyt batavia gelaaten aen Sr Johannes van Opijnen, aen wien het dan oock bestaat, alsser te besoigneren valt, den raad te beroepen, onder recommandatie bij occurentien van gewigt, den selven te versterken met de bequaamste uijt de aenweesende schippers ter Rheede op de Scheepen haar dan ter tyt bevindende, ende noch de beijde luijtenanten, welke altoos in raade mede compareren sullen, over saken van Justitie houdende altoos goede notulen vande besoignes, omme in conformiteyt vande selve de resolutien te couchieren De plichten vande fiscaals bedieninge zijn bekent, en blyken genoechsaem bijde Ordonnantien, en den jnhoud van den Eed welke Johannes Mulder, in het aanvanger van die provisioneele fonctie oock gepresteert heeft, niet te twijffelen zynde, off hy sal zig daer in quyten, en sCompe. recht naar behooren bewaaren, mitsgaders alles wel gade slaen, en onder andere mede 't geene hem dies-wegen voor aff in dit schriftuur is werden aanbeteolen, waer in U E: hem oock, nader billikheijt, moeten maintineren, d'saken vande passer, en vande questien over coopen, en vercoopen, daar op voorvallende, sullen ter eerster kennisse vanden opsichter moeten comen, die daer van hebbende rapport gedaan aenden Command:t: sal het voort van den selvens overlegh zijn, ofse den fiscaal in handen gestelt, dan ofse door hem ten bijwesen vanden fiscaal en den opsigter soo datelyck de facto beslicht connen werden; dan wel off parthijen haar zaaken met weder zydse bewysen besweeren moeten, dienende UE: als het buyten verongelijkinge van d'een en d'ander geschieden kan, altoos te amplecteren een staande- voets-accomedatie; doch alle oppositien, van onderlinge faictelykheden &:a vervallen ten eersten aenden fiscaal, die oock gehouden sal wesen den leesaars opsighter allesints daar 't vereyscht promptelijck te adsisteren Ende op dat de fiscaal zijn Ampt oock met aansien mach becleeden, zoo sal hem by gevoegt werden een bequaem persoon te zijner keure uijt de melitie, tot een geweldiger, en daeren boven een lijff schut met vier swarte dienaren, die wy gewoon bennen caffers te noemen, 't zij datse gevonden werden uijt Comps slaven, ofte de Inlandse melitie, Onder de resterende bandanesen zijnder eenige die voor heene de fiscaal hebben gedient de bazaar
De hazaar nu voor eerst zynde benoorde 't Casteel op 't ope pleijn tusschen de Negery ende gracht, zal een plaats wesen vol groot gewoel alsoo der alles, sonder onderscheijt, doch met separatie, d'een zoorte van d'ander, op verhandelt en vercocht moet werden, sonder ergens anders eenige kusjens off winckeltjens te mogen maken, off setten, 't zij dan hoedanigh het oock wesen magh, UE: kennen bewust van myne observantien ontrent de bazaar bij het geweese quartier Jaccatra ten eynde geen vuylicheden, affval van visch, vleesch off anders eenigen stanck bijsbrengen ofte ongesontheijt veroorsaken mochte moetende alle avonden gereynicht, en 'smergens bezenrschoon gemaakt werden, elck op zijn eijgen plaats, off ten waare zy ijemand daer toe hielden, die het deden, verbeurende by gebreeke van dien de licentie van op de bazaar te comen zitten, om ijets te vercoopen boven andere straffen naar de verdienste van ongehoorsaemht: sonder dat oock de vuylicheijt daar ergens by off ontrent op een hoop versamelt en laten leggen mochten, maar deselve gehouden zijnde verre wegen buyten jncomoditeijt van ijgelyck te brengen, dat te deser Steede nu, om de naarbijheijt vande Zee, noch soo veel te lichter geschieden sal connen, waarop mitsdien te letten staat, het staat tot noch toe ijgelyck vrij op de bazaar te comen sitten om te vercoopen 'tgeene hij te vercoopen heeft, sonder onderscheijt, maar by tyde des Conincx van Maccassar, mosten alle winckeltjens met atap overdekt, waar in cleeden vercocht wierden, maendelijcx opbrengen twee coupans, ofte een halve Maas, en alle andere 't zij wat het weesen mochte vruchten, vleesch, visch, porceleijnen en dergelijcke waaren, 5 vadem londs, alle 't welke, en meer, nu oock zoude connen gevordert werden; maar gelyck ick niet heel verre vooruijt op Cta. 413 ter materie vande incomsten sprack, soude het misschien alsoo goetwesen, datmen voor als noch daar in niet en precipiteerden, te weeten in 't reguard van onse Jngesetenen maar soo als insgelycx vande buyten negetianten daar staat geexpresseert, wonde jck die van nu aan, soo veel doen betalen, als billycq te achten was, bezijden de bougijse bazaar wachters hebben wij gelyck in dit schriftuur, ter Materie vanden slaven handel, als gesegt is, oock ijemand van onsent wegen ge-employeert en speciael daar op doen letten, dat alle valse maazen van Coper in getrocken, en mij overhandigt wierden, hoedanige ick in dier voegen al niet veel min als hondert stucx opgesamelt hadden, soo heele als quarten, die al teffens, 't mynen bijwesen zijn gedaen int waterwerpen, Ende naadien mij toe gescheenen heeft, dat op dese voors: onse merct plaats, zullende nu zijn van meer belang als te vooren, vereyscht een beter opzight, als wel tot noch toe van onsentwegen, daerop is geweest, besonder yemand van goet en bescheyden comportement, die oock wat aensiens bij zigh heeft, taalcondigh, en van goeden ommegangh met het volck: behalven dat, wat observant en opmerkende, want men daar can hooren
pascedullen: hooren, gelyck in onse landen opde borse, door den opulenten toeval van gaande en comende menschen, alwatter van verre, en naa bij omgaat en passeert, soo dunckt mij goet dat daer toe ge-emploijeert werde Evert Pieters van Ternata, die altoos nuchteren, en niet seer uytspoorig schynt te zijn, zynde nu algewoon, als nu en dan, terwyl hy by mij gedient heeft, op't Comptoir vande gaande en comende Sourouans, wat jnformatie te nemen, aen den welcken- men dan met een can aan-bevelen, vande aencomende, en affvarende vaartuygen 't zy binnens-landts, van buyten, off naar buyten, partinente # vertrecke en weeder aenteekeninge te doen, en te besorgen, datter geene sonder pas op Eijssende alle de cedullen vande geene die aancomen; daar van overgevende bij Extract uijt zijn boeck alle avonde, een biljet aenden Command:t met rapport daar en boven, van al wat hem dien dagh is ter kennisse gecomen; soo 't eenigh belangh heeft, waarvan hy dan oock notitie moet doen, om tot het dagh-register te conne ingetrocken werden; Ende bij aldien hun Ed:e ordre geven, dat de Coop-luijden van buijten, van haar aenbrengen en affvoeren, gerechtight betalen, coste hij oock daar van de reek:e op maken, volgens dewelke, naar voorgaende resumptie bijden Commandant, vermogens daar op gepasseerde Ordonnantie, als dan de betalinge door den Annachoda, in Comp:s cassa conde geschieden, Mits dat bij den selven van diergelycke incomende en uytgaende licenten een apart boek werde gehouden, jntreckende de quitantien van gedaane betalinge, om altoos sonder Erreur te blyven, en maendelycx met de Cassier te confronteren; zullende dit zoodanigh gelyken een zabandhers bedieninge te zyn, en dient hem 't zijner adsistentie daar in bijgevoegt een minder bezaar wachter, daar barent poost gewesen zargeant van mijn oppassers heel goet toe is, dewyl hij niet drinkt, met het volck wel omgaan, en redelijck maleijts spreeken kan, zijnde oock bij altemael bekent, en niet quaat aartig, maar het dobbelen en tuysschen vande Bougys, moet alzoluyt vande passer werden affgeweert, En sal dan noch wel ijmand vereyschen, t zy een Bougys, off ander Inlander, de welke wat maccassars en bougijs, benevens het maleijts kan spreeken, om den voors: opzigter der Bazaar voor Tolck te dienen, ende de vaartuigen, die comen en gaan, waar te nemen, Sullende voor den zelven oock van noode zijn, een bamboes-huijsken, dat bequamelijk can staan op den hoeck vande gracht des Casteels Voor het aanbrengen van rijs op Maccassar, en is affsonderlijck niet betaalt, oock zelden veel gebracht, maar 't geen van Marous en andere binne-landse havens quam, gaff aenden opzigter der riviere 2 en 3 ten hondert, tot zijn verval Weesmeesteren zijn hier geene, om datter geen weesen zijn, nadien wij, in dese onse nieuwe possessie, met geene huys houdende lieden, en zijn beladen geweest, als voor een cleenen tyt, evenwel bemender al veele getrouwde onderons gestorven, bij wiens overlyden