pawase hooffden aen haer hadden doen weten, dat soo haest wy te deser plaetse souden aengekomen wesen, haerluyden advys soude geven, om dan gesamentlyck haer gehoorsaemheyt, d'E: Compe op te dragen, versoeckende off zij nu licentie hadden, om sulcx te doen, dat haer ingewillight sijnde, vertrocken dien eijgen nagt nog eenige om de naeste te adverteren, 't leger wiert ondertusschen even buiten het Dorse nedergeslagen in een ruyme placte aen het binnewater van appretotte, en ordre gestelt, dat niemandt der Inwoonderen in't minste wierde beschadigt, de nacht met rust overgebragt, en voor de comste der hooffden niet te verrigten sijnde, soo nam ick mijne wegh langs 't binnewater naa de baey van Appretotte, een quartier ver van Arockgamime gelegen, om alles wel te besien, en te overleggen waer de vastigheijt best soude connen begrepen werden, het binnen water vonden wij omtrent groot in syn omkringh 1½ uergaens, streckende vande Noorthoeck der baay tot omtrent /3 langs deselve, eyndigende daer aen leege moerassige gronden, die naa ons oordeel inden regen tijt onderloopen, de ancker gront voor de scheepen, hoeckers en minder vaertuygen is onder de Zuijthoeck, daer dan de vastigheijt wel best soude passen, maer desen hoeck is daer toe gansch onbequaem, en een helbolgen hoogen duijm, van rul en stuijffsant, met kuijlen, en hooghten van 30: en 40: voeten, onversien van drinckwater dat niet gevonden hebben, dan beneden, en aen de voet van dese duijn, waer tegens dese hooghte weder dwars inde wegh leyt, om ijets te maecker, waerom dan voortgaende, lieten onse gedaghten vallen, op een pennisul omtrent het midden vande baeij in het binnenlack pistool schoot van strant gelegen, synde tegens de Zeekant vheven en klyopigh, en nade landtsyde seer laegh, soo dat het met hooghwater een Eylandt wert, en met weynigh, off geen moeyter tot een Eylandt con gemaeckt werden, Synde in sijn omtringh groot omtrent 90: en in syn meter 26: roeden, 't welck om voor eerst met weynigh volck te beslaen, ons vrij voordeeligh scheen, voornamentlijck soo met graven, off booren door een sout, en goet water conde gevonden werden, 't welck wij door de corte tijt, en andere occupatien niet hebben connen onderstaen, voor Inlandtse vyandt kan het met sooden, off palisaden haest gesterckt werden, dewijle die materie digte bij de handt is, en met het houden van een goede chialoup was ons volck altoos verseeckert, dit Eylantje dan beslagen sijnde, waren de principale dorpen, van Panoa in devotie en verseeckeringe gebroght, leggende de beste, en grootste, als Areckgamme naeuele
Naeuele, kittalane, paua, en noch 2 â 3 andere met moeren bewoont, meest om, en langs dit binnewater, en ook beworden Arockgamme, uijt de welcke voorde besettinge overvloet van levens middelen soude konnen verkregen werden, behalven dat het binnewater met overvloet van goede visch versien is, en de vaertuijgen van daer genoeghsaem connen beschooten werden. dierhalven de baaij met eenen verseeckert, Onderwijlen dat de besettinge hier lag, soude het bosch dat vande Zuythoeck langs de baey tot omtrent musquet schoot van dit Eylandt streckt, connen afgehackt werden, en dan ondervonden, off men de vastigheijt niet wat naader de Zuythoeck tot bevrydinge van: baaij en scheepen, soude connen leggen, gelyck wij gelooven van Jaa, en dat het daer aen geen verschwater met graven soude gebreecken, als sijnde een en deselve gront als in Aroeckgamme, daer geen gebreck van water is, en 't welcke de tyt dan naeder soude moeten ontdecken, alle de boven verhaelde gelegentheden werden Ud:t nevens desen in een caertjen nader vertoont, sullende tot besluijt hier maer byvoegen, dat wij geoordeelt hebben, dese plaets van besondere emportantie te syn, en al ten eersten diende beslagen te werden, eer ijemandt van buyten ons daer omtrent compt te ontrusten, en haer neder te stellen, in een landt daer de menschen seercivil, de Eetwaren seer Abundant, de aencompsten faciel de Eliphanten menichvuldigh, en voornamentlyck de canneel uyt welasse gemackelyck door de weddars te vercrijgen sin, dogh altoos ons oordeel onder wijser submitterende Soo als wy dan alles besigtight en ons midagh mael gehouden hadden quamen met uytterlyck groot genoegen, en nederigheijt voor ons de hooffder vande grootste dorper, en weddas off bosluyden, van Pouva, mede brengende de behoorlycke teeckenen van onderdanigheijt, naa datse dan beleeffdelyck ontfangen en affgevraeght waren, met welcke intentie sij harwaerts gekomen waren, — repliceerden sij, datse haer selven niet anders erkenden dan voor onderdanen van d' E: Comp:e wiens billijcke regeringe sij alom soo grootelijcx hoorden roemen, en selve daervan getuijgen conden zijn, datse daerom al 't verleden Jaar opde doortoght van d'E: de grauwe hun selven d'E: Comp:e met al hun landen hadden toege. eygent sedert wanneer sy ook geen andere voornemens tot veranderinge hadden gehadt, maer tot hun leetwesen van niemant der onse door
door de ontstaene troubelen waren besogt, datse nu verblit waren door soo aensienelijcken persoon selve in haer landen besogt te worden, en dat geluck ontfingen, om haer nauweren vaster aen d'E: Comp:e te verbinden, gelyck sy bereyt waren, met een goede genegentheyt te doen, synde daer toe eerst gedrongen, door de groote meserie die syluyden mosten bij gebreck van eenige regeringe, ofte mainctime van yemandt dewyle nu eenige Jaaren herwaerts sy volcomen vanden Con: waren verlaten, hebbende noch trdane noch dessave, noch ijemandt die met eenige carracter over haer 't gebiet voerde, waeruit niet dan alle verwarringe en menichfuldige ongelucken haer overquamen, doende een yder 'tgeene hem behaegde, ende grootste aende mindere alle gewelt en ongelyck, dat soodanigh niet langer konde bestaen, sonder de landen tot de uijtterste ruine, ende Inwoonderen tot verloop te brengen, bovendien was haer lantschap in tween gesplist, en het considerabelste te weten van waluwe tot coeboecanoije met alle de zoutpannen de E: Comp:e al eenige Jaren toegevallen, en aen de andere zyde beslooten met de gedeelte in 't midden niet conden blyven, maer veel beter, dagten insgelycx een goede verkiesinge met haer gebueren van een bescherm heer te doen, en daer door weder te geraecken tot een lichaem, en gerusterstaet, waeraen sij geensints twyffelden, soo wy haer maer wilden opnemen, en dese plaets, off een ander naerons welgevallen, met een vastigheijt verseeckeren, en over haer stellen een reckelyck hooft, met de naem van dessave van panca, om haer naa 'slandts wyse te regeren, belevende tot de opbouwinge der sterckte, en onderhouding der onse alle hulp en mogelycke middelen te contribueren, mitsgrs te leveren alle 't geene hun landen uijtgaven, volgens de oude gewoonte, en 't geene in billicheyt soude bestaen, van alle 't welcke zij presenteerde schriftelicke opdragt te doen, mits dat wij haer souden beloven tegens alle in en inlants gewelt te protegeren, te regeren nade billycke wetten des landts, en toe te laten de vrye exercitie van hun godtsdienst, sonder ijets anders te begeren, op alle welcke versoecken en considerable voorstellingen wij met de aenwesende raedt geresolveert hebben, dese vlaten Menschen niet aff te wysen, maer haer nevens haer bueren op te nemen, onder Compes vermogende protextie, Alsoo wij niet anders conden oordeelen, off daer was d'E: Comp:e voorde verseeckering