E: heeren Raaden van jodia gener Aen d' Ed Ed: gebiedende heeren VEd:le hoogh g'eerde miss:e van den 27. e septemb: des voor ledensJaers, is over Ceijlon, coutchin, en souracta, in gamron den 21:' maij pass:o p:r den inoorschen bodem de welkom, en ons alhier den 13e Junij daar aen in Copie toeges:t waer op althans met schuldige nedrigh:t in antwoort dienen, dat daer uit met geene verwonderinge verstaen hebben, hoe uEd:e gr: achtb: p:r den brieff met eemlandt, door den Commiss:r casembroot op den 9:e' april, jntselvige Jaer afgeschickt van hopen geworden waren, dat de saecken alhier, kort daer op een goet eijnde genomen souden hebben, E dogh door geen gevolgh te vernemen, en d' ontsceutenisse van nader berigh in vermoeden geraeckt, dat die niet ten besten mogh ten zijn komen te vlijen, want de laeste gevalligh:t aengaende, het inderdaat ook sodanigh is afgeloopen, en nopende het andre zijn E:s gewooneljk maniere geweest, om de toedragenth:t der saecken, sodanigh niet 't ontledigen, als d'eijgensz: onvermeijdelijk om uEd:e niet t'abuseren wel komt te vereijschen, en geli:k wijonder andre menighvuldige, die te berde souden konnen gebraght werden, maar eenl:jk het verwittigde van gem:e zijn E. een belange san't fort kusin dat tot dier ontweldinge uijt onse handen, door den persiaen taghtigh duijsent mannen, waren affgesonden, alhier tot een Excmper aenroeren, want sulcks gants onwaer is, en behalven dat dit rijck daer toe niet geselt was, zij wel mackelijcker wegh wislen, om 'tselve weder te krijgen door dien zijn E. (:so erlaekt wert:) het aenden sjabandaer voor seekere somme sal bekoop geweijst, en siende, dat dit hem niet gelucken wilden naderhant aenden hertogh dier restitutie al menigh mael gepresenteert hadde, gel:j uEd:e gelieve le s' oogen, uijt de twee brieeve, die door gem: zijn hoogh:t dierwegen in antwoort zijn gesz: geweest en wij hier nevens, sodanigh die door den oppercoopm: S:r herbert de Jager in onse tale zijn overgeseh, tot uEd:le speculatie in copie oversenden, soo dat zijn E. zal:r dierwegen, en andersints gegev: advis, niet anders zijn oogmerck gehad heeft, dan daer door zijne ijdele vrese te bedecken vermits hij geen soldaaten g' harnast lesie gewoon was, dan wel om sijn bedrijff een gelooff schijnlijckht te geven als off zijne pleginge ten goeden streckten, waar van het noghtans, eerbiedigh gesproocken seer verre aff geweest is, en het nogh klaerder zoude zijn geblecken, tot wat gevaerlijck heden hij ontwijfel:jk zoude zijn uijtgespadt, bij aldien in zijne verkeerde gangen, die hij wild suslaen, en aenvangen, geene obstaculen gemoet waeren, welcke anders wel tot sodanige Extremiteijten zoude vervallen hebben datter nauwlijcks eenigh middel zoude zijn overgeschooten om het selve, als met de grootste moeijlickheden, en bekommeringe te hebben konnen herstellen, soo dat uEd:le gr: achtb: hier uijt gelieven aftemelen, hoe het in dese genaerlijckelijden met t' een, en ander al gelegen is geweest, en om kort tegaen sonder uEd:le met dese ons maeckelijk stoffe meer te vermoeijlijcken, wij ons seer nedrigh gedragen, tot het rapport / en den brieff die mij van hier aen uEd: op den laesten sey temb: Jongstleden p:r tjachtje de craanvogel hebben toegesonden, waerjnne, en de verdere doenmaels daer nevens aff. gegane, als andere op gevolghde geschriften alIIetwes van 't gepasseerde is aengehaelt geworden, ent' geene wij nogh naeckter voor soo wel ons belangt, bereijt zijn, tot een lcken, dat daar in opreghtelijk gegaen hebben, met papieren te bewijsen, die wij oock hoopen willen dat reets tot uEd:s zullen zijn overgeb:t nade maer verstendige bennen, dat die op cheijlon alwaeren aengelangt, en n Jann: off khont daer aen tot uEd:le stonden versonden te werden, vervolgens ook Comelight geblecken, zal zijn, op wat wijse het gem: kasteel, door zijn E zalr is overgegeven waer door wij nu oock ons niet konnen schicken naer uEd:e resp:e bevelen, die ons dierwegen hebben gelieven voor te schrijven, en die anders op zodanigen maniere, zouden hebben, konnen int wack gestelt zijn geworden, geljk oocq door ons op zijn tijt dienwegh, als de bequamste, en heijlsaemste aen voorsz: heer commiss:s al was voorgeslagen, Edogh niet voor goet gekeurt geworden, en waer omtrent wijdu door d' opschickinge, en bestellinge onser persoonen naar herw: ten belange van het vervoeren der Coopmansz: als het affvaerdigen der scheepe sodanige veranderinge gedaen, en besluijt genomen thebben als uEd:e reets uijt onse voorige, ende daer op gevolgde letteren in dato ult:o Janu: ter kennisse zal zijn gekomen, die wij (: godeloff:) bevinden dat van uEdle gr: aghtb: zwlle s meijninge niet zullen verschelen, als eenljk dat uEd:s gr: achtb: wel zoude willen zien, bij al dien den persiaen, ons van hier niet wil te largeeren, ofte de coopmansz: die aen landt berusten, genegen was aentehouden, dat wij als dan omtrent de moorsche scheepen, en haer volcq, het oequivalent zouden zoecken, 'achterhalen, dat oock alim gedaghten gehadt hebben, als de beste, en eenigste middel, om haer tot de vreijsce redelijckh:t te doenhellen, en haer naer Coutchin te laeten voeren, om aldaer in eeen gelijcker maniere als wij hier doen, haren tijn door tebrengen maar dewijle het ontwijfelt uEd:e meijninge is, om alle onnodige verwijderinge, te mijdeen wij voor Jegenw: in haer sodanigen quaat aerdigh:t niet bespeuren, maer redelijcke vrijight genieten, mitsg:rs het vervoeren van wijn, EEed:e is toegelaten, en ons d'apparen tien toeschijnen, dat wel gemaeckelijcker, en met meerder fatcoen eersdaegs hier wandaen zullen konnen geraecken geli:k uEd:e hier onder op zijn plaats in't vervolge den toestant vande commissie, meder te schultplightig slaen t'ontvonnen, soo hebben voor als nogh, om niet wijder hare gemoederen t'ontroeren, maar tot wat meerder vertrouwen te laten bedaren, dien wegh g'Excuseert, en oock dierwegen niets van uEde voornemen g'opperbaert met hope, dat uEd:e in ditons gedoente, een goet genoegen zullen gelieven tenemen, en 't geene wij oocq in wijlen sodanigh gants heugels vernemen — dat uEd:e gr: achtb: het schip tertholen met zijn suijcker ladinge eerst souratta aen te loopen g'ordonneert, hebben om aldaar door den h:r direct:r de boucquoij gehandelt te werden, sodanigh den meesten dienst moght komnen te vereijschen, is seer wel geslaegt, en daer omtrent p:r gem: zijn hoocq geen vlijdt gespaert, maer daer van de 454694. lb poeijer suijcker, tot 4¼ ro/a de 36¼ lb op vijff maenden dagh verkogt geworden, en hoewel daer op verlies in stede van winst, dogh nieste groot is behaelt geworden, dewij soo is eghter hier door nogh meerder g'advanceert, dan off die ons adroicture was toegecomen, want daer door niet alleen te zeer belennaert zoude zijn geworden, dewijle alle onse packhuijsen nogh volladen zeggen, maar oocq meer is tewege gebraght, als hier niet te doen zoude zijn geweest, dewijle die ontwijfeljk ons seer lange aende handt, zoude zijn gebleven, en schoon dan alwoort tot hoger vercogt, hetselve mogeljk niet zoude hebben konnen goetmaecken de laxatie, en den jntrest van't gelt, die daer op zoude zijn gevallen, en nu beijde behalven, het verderff, dat in dese gewesten, door de dampigelught, daeren boven nogh onderworpen bennen, zijn geproffiteert g worden, soo dat dit in dese seimme toestant van tijden, die hier door ongemene schoersheyt van geft, en in hin douscan door d'oordog niet veel goets konnen toebrengen, nogh al redeljk wel te vlijen komt, als vocq niet minder doet, dat ons van Chormandel, en bengale, op uEd:le resp:e aenschrijvens niet alle de goederen zijn toegesonden, die conform de eijsch van den hr Casem broot reets de weeste soo niet alle, versorght waeren, en wij teverwaghten hadden, en bij welcq geval wij daermede op even gelijcker wijse souden hebben sitten tgekijcken als met d' andere, die pr voorsz: ht zal:r het verleden Jaer herw: aen testuijren gevordert, en oocq daer op uijt souratta zijn overgekomen daermede nu geen negh weten, maer tot merckelijk schade, en ongelegentht bequamer lijden moeten affwaghten, en die ons niet ontschot en zouden hebben, bij aldien vanden beginnen aen gesamentlijk naer bassoura waren voort gestuijrt geweest, wanneer de koopluijden zeecker, en gerois, vermits die plaats, haer al Jmmers soo zeer als Gamron Cotten handel gelegen is, haer derw: begeren, en al voor lange die souden afgehandelt hebben, daer in zij wu beschroomt zijn geweest ende meeste weer-houde zijn geworden, uijt bekommeringe voor eenige schade ofte wel wanneer hier een uijtslagh van onse commissie kregen, dat zij als dan, met het genegotieerde in bassora verlegen. zouden raecken, off Immers in verrenaer niet daer op soo goede voordeelen behalen, als anders haer onseijln soude hebben, moeten toevloeijen — de fluijtlangwijck, die uEd:le gr: achtb:e vrordent hadden, om van Cheijlon, en mallabaar, afte halen, 'tgene aldaar voor dese directie in gereeth:t mogh te wesen, heeft den Ed: h:r gouvern:r Lourens pijl, raat ord:r van India gebruijckt EE: Erntfeste groot achtb: manhafte wel wijse, Voor heeren seer bescheijdene, en generelse naar
gebruijckt om daer mede van laes gem: kust over tebrengen, den rijsk, en andere goederen, meer, die zijn Ed:e seer benodigt hadde, en indier plaetse tot overvoeringe de Iachten de schelde, en zijn over souratta aengelegt die beijde daer toegenoeghsaerme ruijmte overigh hadden soo dat daermede niet aleen dien bodem is uijt gewonnen, maer buijten het gerieff, om voorsz: kleenigheden op 't gevoeglijckst te konnen overkrijg, d' E comp: wel meer diense geschiet dan off die reght toeherw:s aen was affgesonden, vermits wij gedurende d' onseeckerheijt der tijden die voor als nogh beleven geen meer kielen, dan tot het wegh slepen, van de fruijten, wijnen, rosewater, en andere vleenigheden mer, naer onder gewoonte benodigh hebben, en daer toe wel de gelegentht zullen aentreffen, met d'eene bodem die hier om door henen g'adviseerde redenen ter rhede aenhouden behalven, die genen waermede den gevorderden geper van Coutchin te verwaghten hebben en een seimsten genomen als wanneer daer mede al niet quamen rondt te schieten als dan met om een daeren boven, naer souratta intijts souden schrijven konnen, omme van daar door den hr directr de boucquoij, vermits alord:r in die directie eenige aende handt zijn gerieft te werden, en uijt dien hooffde oocq terhoopen, dat Egene meer van uEd:e over mallacca te gemoeten hebben, geli:k bij nEd:e schindt nogh in bedencken getrocken, maer dat 't zedert daeromtrent door uEd:e gr: achtb: een ander besluijt zal zijn genomen, want bij het tegendeet dies teminder daer mede eenighe wegh souden weten, omdat niet bemercken konnen dat in dit loopende Jaer, met eenige vraght te voeren, Jels naemwaerdigh te gewinnen zoude wesen, nademaer den handel alhier te lande meese stulle staat, teroorsake van desesrijcks munte, daer van d'eene voor, en d'andere naer affgeschaft, en somwijler weder g'ordonneert wert jn Cours te gaen, en dien volgende op Egene soorte de minste staet, off Gissinge temaecken is, waer door hier onder den gemenen man droevige ongevallen geschieden, vermits alles te nuijtersten duijr, en boven dien na auwlijcks tets voor eenigh geet, dan alleen voor de mamoedies havizee te bekomen is, en't gene nog h al passeren zoude konnen, bij aldien daer van soo ret in swangh was dat een jder daer van zijn gerieff konde vinden, dogh in plaats van dien, het daermede soo schraek gesleet is, dat men die quadr als met swaer op gel, tot 10: 12 en 15: p:r Cto kan aentreffen, en met et gout oocq niet te verrighten valt vermits niemant onder den gemenen man tot 17½ en 18 mr Jder ducaat kan aennemen, geljk hier voor een gebruijck doorsommige die hier omtrent haer personagie weten te spelen, gepractiseert wert in tevoeren, en wanneer, die weder willen besteden bij de minckeliers, niet g'aenvaert, maar als dan genootsaakt werden, die in de mintcerije tebrengen, om aldaer in nieuw gelt tot 14 en 14/ m ider ieder verwisselt te werden, soo dat door die seumme dirigeringhe, oocq de armenische cooplieden geen meer van die specie, dan wel realen die hier maar tot 13½ en 13 3/5 m:l per ten hoogsten gevalideert werden, uijt europa over turckije, slaen over tebrengen/ ende gesamentlijcke negotiant en niet langer weten te bedencken wat soort van geet voor hare goederen zullen bedingen, om daer op vermits de hier vooren aengewesen hoedanigh:t en dat alle doorgaens, hoewel d' eene min, d'andre meer valschis, de minste schade telijden, en tot voorkominge van 't welcke, alsoo van d' oude munte bij niemant voor den dagh gebragt , maer geleijm lt naer Indien vervoert, dan wel in de kisten verburgen gehouden wert, op 't wijnige, dat te verhandelen komen sommige nieuw gelt, op 8 â 9: maenden dagh besprecken in hoppe dat Jegens dien tijt, die soor te wat ruijmer sal willen vallen, dan als het sigh voor als nogh laat aensien, vermits den Coninck niet alleen alle 't gelt dat int Chresaur moet komen, maer oocq die uijt noodtsigh niet met de affgesette peningen te behelpen weten, en haer soo best doenlijk moeten redden, laet versmelten ende schade die daer uijt voort spruijt, en jder der betaelders, en op brengers laat dragen, en vergoeden, behalven dat d' op zienders van de mundt, daer mede oock een particulier proffijt weten, te gewinnen, soo datter nogh weijnigh van die specie in Cours gaet / en den hemet bekent is wanneer daer aff soo veet zal willen vallen, dat daer mede naem waerdigen handel sal konnen gedreven werden, want het gene dagelijcks gesmeet wer, niet alleen in voorsz: maniere maer oock daermede soo sober toegaet dat het schijnt geheel lange te sullen aenlopen, alvoren een Ider sigh daer van naar vereysch sal konnen bedienen, wes wij schier oocq geen raat weten, wat geet voor onse coopmanschappen zullen Contracteren, indien t geluck ons toeviel, dat wij die aenden man hespen konden niet temin als dan zien zullen, wat daeromtrent ten meesten nutte te verrighten zal wesen en bij wecq geval, wij naer bengale alles, wat misschen konnen sullen afsteken, dan wel soo veel, als uijt het procedido vanden bassouraschen handel sal konnen geschieden, alwaer wij gelast hebben, geen ander gelt, dan 2/ ducaaten, en 1/3 r' alen te bedingen, om die directie naer vermogen te gerieven, en haer met eenen eenigsints teverlighten vande Interese penn: waermede ons aengesz: is geworden dat zij althans tot versorginge van de resp:e eijschen de negotie moeten drijven, en't gene te doen wel genegen waeren, Edogh de tijden daar toe nogh niet gestelt zijn, nademael door t gantsche rijcq verboden is, ten uijt te voeren, en daerom oocq het capitael, dat in abascijs bestaet, en alhier nogh in een matige somme leggen gevoegls konnen afsluijren maar geraatsaemts is, daer mede noch voor een wijle te toeven, om geen wijdere wederwaerdigpasso hoe wel eijnthrn p:r ooghluijckinge nogh toegestaen, onder havigh te raecken; ten voor soo veel de schade op voorsz: Talen, en ducaaten souden konnen vallen, deselve sullen in verre naar in geen vergelijckinge off daar door eenige abascijs ofte mamnoedies g'aenvaert wierden, vermits die togh door haer ongemeen te merckelijcken verlies zoude geven, soo dat wij der trouwen, dat hier bij het minst gemist zal werden te baslanceeren met den incoop van Peerien, daer toe geen franssien, ten aensien vande redenen, die wij uEde langs eerbiedigh hebben bekent gemaeckt, behalven, en boven dien dat door uEd:e aen ons mis, gesz: dat wij prijsen niet in Consideratien mosten nemen, nade maet het bewust zee gewasch niet ingekogt, maer voorschult axatie in Comp handen is vervallen geweest, en uijt dier moderate schattinge int vaderlant desmaeckelijcke aert zijn geworden, 't gene bij ons overwegen, en dat die reets in gemengelde soorten door den anderen Invoegen die se. cooplieden aenslaen, niet konnen op gesamelt werden, Jegens d' aen ons bekent gemaackte prijsen, om daer op Iets te proffiteeren, gelijk door de bassourasche residenten op onse aenbevolene Informatie nader verstendigt zijn geworden, oocq uijt bengale verwittight bennen, dat daer bij geen voordeel te behalen zoude wesen, soo hebben wij jnt welnemen, dier procure h verleden, en eculk g'ordonneert om ons Iegens den naesten van dier hoedanight nauw keurigher beright tegeven, tgeene de, en wanneer berekenen konnen, dat op d'ien off d' andre uijt gesonderde soorten, sodanigh die van ronte suijverheijt en schone wateringe behoorde te wesen, een voordeeltje te behalen zij zoo zullen wij daer van In voldoeninge van uEd:le Resp:n bevelen voor eerste ter somma van 30 Ø gl: laeten Insamelen, en anders maer voor 4 â 5.
Ed:r om tot een premt tedienen off daer op namaals jets vallen mogte nademael nu niet bedencken konnen dat daer Inne thans te doen zal wesen vermits die Jegen: Extraordinarie duijr zijn, om dat daer van door d' Indiaense cooplieden ongemene groote parthijen vervoert werden en daerbij nogh beter behouden, konnen blijven dan off eenige contanten in dier plaetse wege slecqten soo dat met dier over scuijringe in denmaesten zullen voort vaeren, en bij bevindinge, dat daer Inne voor d: E.