geen ontset vindende sijnse nu vast besig aen het maeken eener kalckoven tot een groote Tanck binnen den pagger van des opperhoofts wooning, naest de kerck, hoedanig daer even te vooren een kleene gemaect is, nae de wijse als in aengetogen brief vertoont hebben die digt en goed bevonden wert houdende 40 leggers nat, waermede het tot beter gelegentheijt sullen moeten aensien. staende buijten twijffel nogh al eenige soodanige lancker door de voornaemste ingesetene aldaer in hunne erven particulier gemaect te werden, dewijl hun de nood nu wel aenporren sal Onse onderhandse wercken, nae het kleene getal arbeijders, nemen nogh al redelijcken voortganck, de balcken leggen op 't Noorder huijs en de kap werd over eijnd geregt, twelck in korte dagen staet geabsolveert te wesen, soo men geen hout tot ribben te cort komt de steen brekers aende over sijde leveren maendelicx goede partije steen uijt, maer 't kalckbranden op Rossingeijn valt langs hoe swaerder, om dat het hout bij de handt gestaen hebbende, uijtgekapt en nu ver en moeyelijk moet gehaelt werden, met het weggraven van bultige hoogten op den den berg Belgica, is preuve genomen, en sijn daer aengestelt 100. matroosen, soo vande vrongelucte fleuijt diemermeer, als d'andere scheeps bodems die in 30. dagen een groot werck afgeleijt hebben, latende sigh het succes nu vrij beter aensien, als voor desen, sulcx dat wij staet maken, met 200. kloecke slaven in 18. maenden een effene grond te krijgen, ongevaer 50. voeten lager, als de voet van het tegenwoordige steene hoornwerckien of Tenaille, werdende bevonden, deselve wel 8 a 10. vti, dieper te moeten wesen dan laest geadviseert was, maer wij en vernemen niet, dat ijmand vande burgers dit werck 't zij in't geheel of bij perceelen genegen is aen te nemen, sijnde selfs onlustig, het oir tot die voorslagh te leenen, sommige welcke de meeste slaven hebben meijnen dat de hoogten soodanig als nu begonnen is, voor geen twintig duijsent rx. s te slegten, en de Matriaelen boven te dragen sijn. slaven te huuren, valt oock te kostelijk, wijl men voor stercke jonges ½ rx. daags betaelen moet en dat soude alleen, voor 't effenen der berg op 1½ Jaer tijt met 200. man, gerekent, bedragen op 14 a 15. duijsent rxrs behalven de rijs kost van den arbeijd der soldaten, is mede niet veel te verwachten, hebbende wij onlangs tot preuve laten aenbieden een vereering van 200. rx. voor die geen die lust hadden vrijwillig te wercken aen't graven van een water put, agter geseijde berg Belgica, om nader hand met steen tot boven de vereffende gront opgemetselt, en van de aerde, die men afwerpt omvangen mitsgaders, alsoo op het vlacke pleijn gebragt te werden, waer toe haer 50. man lieten vinden dewelcke nae 2 a 3
nae 2. lb. 3. dagen arbeijts weder mosten doen vertrecken, off vijle Matroosen souden in haren ijver verslapt, en het sammelen vande soldaten haest geleert hebben, egter salmen hun, terwijl het graven nu op magt van volck wagt, daer aen laten voortgaen, alsoo de put oock een van de eerst noodige wercken is, om het aenbrengen van water uijt te winnen, en te sijner tijt een kostelijck waarborg voor de fortresse aldaer te vinden, wij verwagten ondertussen op de komst der vreemdelingen, in hoop, dat deselve schop en kruijwagens (die nogh dagelijcs in voorraet gemaact werden) ter handnemen en onder civile belooning van kleeden daer een lustige gang in doen sullen, mitsgaders dan voorts u wel Edelhn vermogens wesen, ons met 200. kloecke slaven ofte gevangens, twee aen een ketting geslooten, te assisteren, dewijl ons niet toe schijnt, de Matroosen ginder overvloedig sijn, staende die van diemermeer, gebruijckt te werden soo op Arou om een scheeps lading timmerhout, als op Goram partij Note boomen, te kappen, en buijten de selve hebben wij geen meer dan die op de vaertuijgen bescheijden sijn, vermits de aengekomen schepen alhier, maer proper bevolckt wesende, gants weijnig hebben konnen missen, oock stervender nu en dan al eenige in 't hospitael, 't geen ons noch bij de voorige schaersheijt hout, onder andere noodigste vereijstheden, versoecken wij te mogen bekomen 5 a 6. parren, raderen en assen tot karren, sonder de welcke het afgraven voorsz, niet soo spoedig, als gesegt, sal te verrigten sijn, dit behulp verkrijgende sal men een groot geldt versparen, want om de materialen boven te brengen, moeten wij eenig middel inventieren, 't sij met een kraen spil, off ijets anders, daer bij deselve ligtelijck konnen opgehaelt werden, soo als de tijt en noot dan wel leeren sal, wanneer de berg maer eens geslegt, mitsgaders brave ruijmte en een goed uijtsigt gemaackt sij, dat voor alle andere saken van belang dienstig en nodig is, om de gerequireerde fortificatie onbelemmert te stellen wij hebben om deselve een model ter hand doen nemen, om uw wel Edelhu de forma kaerder als op 't papier te vertoonen, gemerckt nogh ijets bij 't overgesonden ontwerp, uijtgevonden is, dat het werck seer verbeteren, oock weijnig of niets vergrooten sal nogh veel meer materialen kosten sal, dog 't selve heeft tegenwoordig niet gereet connen vallen, maer staet in april naest comende gesonden te werden ende dewijl nu met de genome preuve, aen het nederwerpen der uijtstekende hoogten, reeds ondienstig gemaect is, de de halve maen beoosten, naest de tanaille gelijck oock die mede niet lang sal mogen ier bre ers
staen blijven hebben wij de s ijsere stucken geschut uijt geseijde halve maen overgebragt op het bergien noortward van daer nae 't sonnegat streckende, geteijckent inde kart van Neira (laetst over ge sonden) met letter L. alwaer insgelijcks een borstweer van Loden rontom op gehaeld is. zijnde voorts met een loosa Corps du guarda en van behoorlycke wagt althans voorsien, om sigh geduijrende dit afkruijden en bouwen, buijten gevaer te houden want nae gedaen werck van 't eene kannen dat weder intrecken, en die hoogte alsda mede weg nemen, boven dese sijnder nog andere plaetsen van gelijcke verhevenheijt en hooger, onder welcke voornamentlijck twee schadel gevonden werden, waer af eene nae bij gelegen, kleen en ligt te slegten is, maer d'ander wat verder, dogh egter binnen schoot van' Canon, soude men door mynen konnen onbruijcklijk maken, leggende noo oostwaerd vande tanaille voren gemelt, d'welcke door s. r de leeuw ooc gesien, maer geoordeelt is, buijten gewisse ofte doel schoot te wesen ende kan oversulcx sijn tijt wel uijtwagten Met de herstelling van 't suijder huijs sal geen voortganck konnen genomen werden, aleermen 3¼ o nieuwe groote balcken, lang 32 a. 33. voeten, dick 14 en 16 duijmen bij de hand heeft, die op arou, soo vooren is aengeroert sullen laten kappen, en tegen feb. aenstaende, gereed maken, om alsdan te konnen afhalen, gemerct het grof hout op Ceram ontrent de ancker plaets, meest weg gehaelt is, weshalven eerbiedigh versoecken, de eerste besending herwaerts (indien mogelijk geschieden mag door een bodem lastpoort hebbende, en soo tijdig dat wij den selven voor 't kenteren der weste Mouson konnen gelost krijgen, om voort reijs te spoeden, welcken bodem oock wel dienda hier te blijven, tot afvoering van 't laetste gewas, alsoo moddeler wijl inin d ooste mouson nog grag een togt ofte twee, ten selven eijnde souden laten doen, 't sij nae Ceram of Goram, waer dan het beste en gereetste houd (schoon niet soo swaer als de gem:te balcken) te vinden sal wesen het besta en durabelste hout in dese eijlanden vallende, is ijser hout ende lingua goa waerom oock geen slegter aen Capitale wercken verarbeijden laten, maer egter bevintmen, dat het selve geensints vogtig nog bedompt leggen mag, off vergaet seer haest, en werd vande witte mieren die daer geweldig naer toe lopen, en de packhuijsen groote schade aenbrengen, opgegeten, dogh 't geen nu hier voor de hand te bouwen staed, te weten 't suijder huijs boven gen:t sal allenthalven agter en voorlugtig genoeg wesen, niet te min waer te wensen datmen in steda