sickeni ofte gecoockten arreecq behelpen, die in overvloet opde malabaerse cust en hier int landt wast, soude naer ons geringe gevoelen, wanneer niemant, dan d' E: compe hier arreecq aenbracht de colombose tot die van gale voor 5: 5½ a 6 rt ende de calpentijnse tot 30: 40: a 45: fans werden vercocht, voor welcken prijs gelove grooten aftreck souden sijn, voornamentlijk jnde calpentijnsen arreecq, on die door den goet coop bijde gemeene en onvermogene luijden wert getrocken, ende deselve liever, dan de gekoockten arreecq eeten, waer door dan oock die groote aftreck uijt malabaer soude werden gestuijt, maer soo den Calpentijnsen arreecq toe 6: a 7 ra op prijs wierden gehonden, geloove Jaersjk geen 4: a 5000: amm:s soude werden vercocht, daar in tegendeel, wanneer de selve voor de eerst genoemde prijs ( gelijk hier int' gemeen den marckt ganck Is) wierde gelaten, wel 12 a 15 @ amn soude connen verciert werden, Ja wel te gelooven sijnde van veel meerder, om dat da 't landt vanden teuver en tangouwer veel naersich souden sleepen, 't welcke nu alle door de mooren daar wert aengebracht, gevolghlijk soude den prijs dan oock op cormandel comen te stijgeren Dat met den arreecq handel alle coopdn naer tutucorijn souden comen sacken, en voornamen de wevers en schilders, als bij d' E: vander dussen Is voorgestelt, Is niet wel mogelijk vermits elck manigaer van sijn plaets soodanigen tacxt ofte somme geldt, als hevanden pulle sij ongeleijt, moet betaelen; ende dierhalven niet en sullen gedoogen eenige van haer onderjoorige naer andre plaetsen gaen woenen, ten waere die luijden voor beyde de plaetsen daerse woonen en gewoont hebben, tribuijt wilden betale doch de sulcke sijn niet te vinden, maer wanneer d' E: Compe alhier een vasticht hadde, twijffelen niet ofte veel cooplk souden hun onder s Compes bescherminge begeven, waer van hier naer breeder sullen spreecken, De calpentijnse vaert ider toegelaten sijnde om reden uEde daer toe nog moveerende, soude deselve haer niet dan groote tollen, geljk meergen: E: vander dussen, in sijn gedaen rapporvoorstelt, tegen connen gemaect werden, ende bij aldien de mooren de vaert naelieten, sond als dan s Comps winsten merckelijk op dit Comptr vergrooten en grooten toevoer van caetgies crijgen, daer nu meest de mooren mede naer calpentijn gaen, ja soo veel dat hett verwonderen Is, sulcken geringen plaets soodanigen quantit lijwaet comt te slijten, naer dat ons Is berigt, hebben de coopls off barcquiers d' amm: arreecq voor 2½ a 3: coetchie van 5 a 6: fs 't caercgie in trocque dit Jaer gedaen, twelcq groote winsten (soo 't selve waer sij) voor die geene geeft, die hier hun arreecq aenbrengen, Dat de pasgelden, die de mooren en christeren op andere plaetsz betaelen veel te goeden come in hunne reijs is seecker, want alhier de mooren moeten betaelen 15: ende de christenen 10 rrs voor een pas naer calpentijn, daerie de selve op andere plaetsz voor 5 a 61 fs becomen, en bij aldien op alle plaetsen evenveel voorde passen wierden betaelt en op alle de in en uijtgaende goederen, een sware tjoll geseth, twijffele niet off de calpen negotianten souden die vaert onsmaeckelijk werden gemaect, maar soo de vaert de moore t eenemael wierde verbooden, gelove 't selve den neijck ende den teuver haer houden aentrecken, alsoo de mooren, haer groote winsten doen, en veel schattingh moeten opbrengen
dat bij het verboth van die vaert soude achterblijven, ofte ten minste seer verminderen. den swaeren tholl souden sij haer niet hebben aente trecken, vermits In hare londen soodanige thollen en schatten op stellen, als hun wel gevalt, en waer een ijder sich moet nae reguleeren.
Dat in 't versamelen vande Chiancos nog de vereijste ordre niet Is g' observeert, om die negotie d' E: Compe eijgen te sijn, weten niet beter, ofte daer sij soodangen ordre ingestelt als doenljk soude wesen, maer dat van outs aende duijckers toegelaten wert, hunne chiancos (wanneer aen lant comen, aen ider die sij begeeren te mogen vercoopen, hebben ooc nu soo laten contineeren, ende bij aldien d' E: Comp:e die hoorens allen wilden op coopen soude moeten doen gelijk bij de cooplk ende barcquiers gebruijckelijk Is, want sij eenige maenden te voeren aende duijckers op het chiancos visten, gelt uijtsetten, waerom dan ooc de duijckers gehouden blijven aen niemant dan die het gelt uijtgeschooten hebben, mogen leveren, en wanneer d' E: Compe soodanigh begeerden te handelen, soude niet alleene hier, maer beginnende vande noordt aff op moekoen, bempaer baijpaer, patnam, madoer tutucorijn, out en pontec eijl, Ceijlpatnam, vierandepatnam trichiandoer, alandele, en mannapaer, op alle dese voorsz plaetsen gelt moeten uijtsetten, want d'arme duijckers niet hebben om aff te leven, ooc Is seecker, dat de duijckers haere schulden jaerlijcx niet prompt souden afdoen, maer altijt meerder gelt vorderen op de aenstaende vanghst, sijnde dit een werck, 't welcq d' E: Compe gansch niet soude passen, 't is — wel waer op de gen plaetsz: wel duijckers sijn, die geen schulden maecken, of gelt in voorraet nemen, (doch weijnich genoch) souden de sulcken, soo alse aende strandt comen, moeten hunne chiancos voor soodanigen prijs leveren, als dan met haer quame te accordeeren, waer toe dan ooc op yder plaets een trouw dienaer soude moeten weden gebruijct, en die sijn hier onder die natie weijnich te vinden, ofte soecken almede een smal gewin met wat te cargeeren te becomen, ooc soo soude haer niet wel op yder hoorn een tacxt geset connen worden, want d' een 4: 3: 2: 1 coperen casse waert, sijn, ja van minder mede, ende soo het coer cabesse bij soodanigen op coop o: fanrs soude comen te beloopen, geel den E: vander dussen in sijn gedaen rapport uEEde Is voorstellende wanneer dan het uijtgesette gelt d' jntresten die hier hoogh Is, d'oncosten van't sorteeren nevens d' gagie van die op alle de voorsz: plaetsz den Incoop moeten doen. alle bij malcanderen trecken en de chancos ten laste comen, geloove meerder 't coer, als nu wert gecocht soude comen te beloopen, buijten 't verlies, dat d' E: Compe bij 't versterff vande duijckers dan nog souden comen te dragen, en 't geen de sommige bij Incoop souden cargeeren, trecke hier niet eens onder de klaghten van die mensghen— die dagelijk doen ter ooren souden comen, dat jaer de chancose sijn affgedwongen— schoon die op de buijten plaetsen al meerder, als bij d' particuliere betaelt worden, geloven altijt nog vercort te wesen, soo de coopljk het coer cabessen voor aff Jncoopen, ende deselve tegens 10: aen d' E: Compe comen te leveren, connen niet behouden blijven. de jaerljk Intresten van hun gelt op het minste gereeckent bedraeght 24 pr Cto en moeten deselve aen d' E: Compe voorgerechticht betaelen van ijder coer 2: stx:— vande beste chincos en vande 10 coer a: Jans d'oncosten die nog op 't begraven en sorteeren vallen, alle bij den anderen getrocken bij nae reecq te sgeijnen 't coer brengen