Ende soo het d'E: compe niet gelegen comt Coetchijn noch Coijlan met wapenen te dwingen, sal 'o verbestwesen hoe eer hoeliever met de Coijlanders vreede te maecken, om met alle andere negotianten den handel vrij te hebben, dewijl het besetten te water d' E: compe almeede begint schadelijck tevallen, alsoo die van Calcoulan weeten te practiseeren, en voorgegeven hebben, dat alle Coijlanse vaertuijgen, schoon sonder pas uijtgevaren, en: bij d'onse aengehaelt, haer toecomen, Ende daer van sij seer onredelijck de — restitutie ons willen afdwingen, ofte arresteeren alle s Comps middelen, gelijck de exempelen van twee paeren al geleert hebben, welckers restitutie dan om des handels jntrest genootsaect sijn tevoldoen, ofte men most anders de geheele Custabandoneeren, ende alles aenslaen, 'twelck apparent— redelijk noch Eerlijck soude sijn, Ende ons een quade naem veroorsaecken, behalven dat d' Engelsz:, ende andere niet weijnich haer proffijt daermeede — souden doen, ende waerom 'tselve dan oock geheel ongeraden, ende schadelijk soude sijn, wij sullen de saecken alhier daer nae schicken, dat Ceijlon na mijn vertreck soo rijcklijck van Crijghsvolck versien blijft, dat soodanigen militaire macht, als dit saihoen geschiet is, weeder tot recuperatie van Coijlan can uijtgeset werden, waer bij soo uEd:e machtich waeren noch 800: a duijsint militaire coppen te voegen, groote hoope soude weesen. de portugeesen tot Goatoe, ende oock benoorden Goa te verdrijven, Ende soo uEd:e sulcx onmachtich waren, sijn wij alle van vaste opinie, dat d'E: Compe een grooten ja een nootsaeckelijcken dienst geschieden soude Coijlan te winnen, en: te fortificeeren, met de macht die op Ceijlon — present overblijft, ende waer van (mits den vreede met ragia) wel voor eenigen tijt 3: a 400: man mogen werden gemist 'tselve te besetten, en: — in te houden, ende nu Colombo inpostuer van defentie gebracht is, soudemen eenigh werck volck derwaerts connen gebruijcken, om voor d'aencomste ne van 't quade saisoen in goet postuer van defentie te geraecken, hebbende teegen de naijros geen groote defentie anders vandoen, dewelcke niet— ten lichtelijck tegens canon sullen aencomen, blijckende aenden samorijn die met al sijn macht Cranganoor niet can winnen, sijnde de situatie van Coilan veel heerlijcker ende beeter, en: 'twelck in corten tijt, selfs tegens 't gewelt der portugeesen in weijnich maenden soude connen gefortificeert werden, de vreede sal ongetwijffelt terstondt na de veroveringe volgen, gelijck de eerstemael gebleecken is, doe wij met veel minder recht als nu, de stadt overrompelt hadden, en: of wel de jnlanders ons ongaerne voor de portugeesen sullen verwisselen, soo schijnt en nochtans de nootsaeckelijckheijt van s Comps saecken ons daertoe tedwingen, ende maghmen hoopen, dat godt de heere de saecke te meer zegenen sal, om de schelmactige moort aen d'onse gepleeght, die ons nu voorwaer volcomen, ofte jmmers veel meer recht als voor heen na onser aller oordeel gegeven heeft, om alwaert selfs bij succes van vreede met portugael dit plaetsjen te occupeeren, en: te fortificeeren, wat verder, t' de materie van malabaer raect, wert uEd:e bij de hr gouvr aengesz: en: insgelijcx copia van d' ordre bij ons gesamentlijck met de jachten zeehout en schelvis derwaerts gesz:, waer in uEdle onder andere meede blijcken sal, dat wij na uEd:e ordre de custe van malabaer vrij, en sijn opengestelt hebben, Excepto die van Coijlan onder eenige Clausulen gelimiteert, ene waer aen mij dan eerbiedigh gedrage. — Met de Engelsz: leeven wij na uEd:le goede jntentie ende ordre, in goede eenicheijt, maer het is bij na onlijdelijck de affronten die deselve natie ons & aendoen, haer niet schamende ons te suspecteeren oorsaeck tewesen, dat haer volck bij den candisen Coninck gevangen is, en: sulcx meer als uEd:e bij tsttwee brieven van: Engelschen resident travers gesz: blijct, waer in d'onse beschuldight werden met saecken daer wijnoijt last toegegeven noch gedachten s tetoegehadt hebben, En:e die oock noijt geschiet sijn, ende om dat wij meer en meer bevinden dat sij soeckers, en groote meesters van querellen sijn, Jde heeft ons best gedacht, haer beschuldingen niet te debatteeren, als uEd:e bij mijn laetste briefken in antwoort gesz: blijcken magh, ene waerom de. met uEde connen oordeelen, dat wij d' insinuatie bij den fiscael montanier gedaen, wel hadden mogen nalaten, doh het is doe om beste wil geschiet, Ende een
Ende de hoope die wij hadden Coijlan te winnen Eer sij daer vasten voet, ofte een logie hadden, niet anders connende oordeelen, off d' E: comp:e is aen plaetsjen op 't hooghste gelegen, wij sullen uEd:e goede ordre, ende jntentie prompt volgen, soo wel in 't bejegenen van haer scheepen en vaertuj als in 't strijcken der vlaggen, waerom (soo lange uEd:e mij de sorge herwaerts hebben believen te beveelen) geen questien (mijns wete sijn voorgevallen, wat veranderingh nu in Engelandt sal comen, is godtbekent, loopende hier geruchten dat de Coninck van schotlant met minne in sijn vaders rijck soude gebracht wesen, Godt de heere stiere alles tot heijl sijner kercke, en: tot welvaert van onse en: ha natie, ende dat de liefde ende 't vertrouwen beeter als voor heen magh aengroeijen, ende gevest werden. — Op Tutecorijn staen de saecken noch al in voorige, ende goede termines, sijnde groote hoop van een goede peerl visscherije, die present voor sutecorij gehouden, en: waer van uEde tsucces na deesen bekent gemaeckt wert, het overlijden van den neijck heeft andermael vrij, veranderinge gecauseert, en: noch meer den dueren tijt, ende jnsonderheijt de visiapoerse, en carnaticase oorlogen, echter sijn de saecken noch al niet gestelt, om tot een accoort tecomen, en: meijne soo lange Barnieliappa pulle lantregent in dat gewest blijft, datter niet alleen geen cans, maer selfs geen hoope toei sijnde een doortrapten listigen gast, en: die ons wonder wel weet om den tuijl teleijden, sijn vruntschap houden wij nohtans met alle machtaen ene obtineere oock alles van hem wat wij begeeren, sijnde den handel daer nu oock tamelijck vergroot, verhoopende oock dat de winsten na advenant sullen vermeerderen hebben: ons seer verblijdt, dat uEde hebben geordonneert den predicant fereira derwaerts perpetueel te plaetsen; sijn Eerw:s is den 15en mae passado met 'tjacht de cat, met sijn huijsvrouw derwaerts vertrocken, met een seer goede resolutie en groote hoope, Extract van uEd:e ordr is hem, ende den Coopman valckenburgh terhandt gestelt, daerenboven bij geschrifte, en:e monde gelast geen ontijdige reformatie in tevoeren; geen Cruijsen vande huijsen, ofte derluijden halsen aftedwingen, ofte voor eerst ijets te doen, dat de menschen ons maeckelijck was, maerde sijn Eerw:s behoorde te trachten die geene eerst te winnen, die alreede hoope hebben gegeven, ende meer met sijn godtsalich leeven en wandel de luijden behoorde teleeren, dan haere dwalingen te berispen, dat men het fondament door goede schoolen inde jeught moet sien teleggen, Ende sal seer veel doen, soo wij de portugeese papen daer buijten connen houden, waertoe alle mogelijcke middelen werd aengewendt, wij hoopen met uEde vastelijck, dat soo sijn Eerw:s de saeck voor eerst maer daer toe kan brengen, datse hen kinderen van het laten doopen, dat alles seer wel gaen sal, ene moet godt de heere desaecke voort bevoolen, en: sijn heijligen zeegen afgebeeden werden Onse successive brieven tussen sutecorijn en: Ceijlon na 't veroveren van jaffenap: gewisselt, sullen uEd:e connen verseeckeren, hoe wij alle noijtande sin gehadt, noch raet gebruijct, noch daet in 't werck gestelt hebben, dan die onse regeninge lieflijck en: aengenaem heeft connen maecken, soo wel onde mooren als de christenen op d' overcust, Ende dewijl uEd:e hebben gelieven de boete der mooren quijt teschelden, ofte immers voor een gedeelte, hebben lastgevolght, ende den Coopman valckenburgh geauthoriseert met haer te handelen, die nu in deese visserije daer op sal letten, Ende meijnt den selve dat de mooren seer gaerne sullen toestaen, een dagh vissens schulpen voor d' E: comp:e tonser keure jaerlijcx te geeven, waer van de paerlen dan d'e compe sullen toecomen, bestaende inde goede ofte quade fortuijn die in deselve schelpen mochten bevonden werden; het fortificeeren van sutecorijn hebben wij nae 't veroveren van Coijlan uijt den sin gestelt, sijnde 'tsedert onse inclinatie op Coijlan oock gecontinueert; met d teuwer leven wij in broederlijcke vruntschap, die ons algroot getal ploeghbeesten op manaer heeft laten overbrengen, versoeckende jegenwoordigh duijsent stucx voor een getanden Eliphant te ruijlen, dat wij hem na gedane leeveringh vande ploeghbeesten niet behoorden te weijgeren, het heeft ons seer verblijdt dat uEd:e 's contract met hem gemaeckt, hebben gelieven te approbeeren, de wenschen sijnde dat wij na uEd:e goede — jntentie met den neijck in wat meer vertrouwelijckheijt mochten comen, maer het schijnt dat de portugeesen, haer papen, en adherenten dier na ons seer swart bij 'tlantvolck weeten te maecken, waertoe d' Engelsz:e ock niet weijnich 't haere weeten te voegen, soo dat wij met patientie voorsichtige bestieringe, een andere Eeuwe sullen genootsaect weesen aftewachten, het is oock seecker dat soo lange wij noch jaerlijcx met Comps, gevreesde wapenen, ontrent de malabaerse custe swerven, dat de opinie diese van onse dwingelandije ingenomen hebben, niet wel sal willen cesseeren, sijnde nochtans te hoopen dat het openstellen der malabaerse vaert na d'jnbocht van Tutecorijn, groote versaktingh inde gemoederen sal baren, den tijt ende 's Comp:s wapenen sal 't een en 't ander nader moeten openbaeren. — Den Candisen Coninck connen wij niet gelooven dat jegenwoordigh tot eenigen oorlogh genegen is, alsoo hij out, swack, en wantrouwigh wert, maer, verwachten dagelijcx van hem eenige aensienlijcke gesanten, geaccompangeert met den vaendrigh Frans vanden Bergh, sijnde den selven vanden bergh van sijn maij:t (soomen vastelijck voorgeeft) beschoncken met een gouden keeten, en: een Eliphant, sommige meijnen daerenboven noch met een aldee, ontrent manicariere, een groote dagh reijsens van hier, soo dat wij present al vreesen dat de Candise vorst ons ijets onredelijcx sal vergen, de tijt sal 'tleeren, en: sullen wij van onse cant, van s Comp:s recht niet afwijcken, maer nochtans nae uEde goede ordre alle mogelijcke vlijt aenwenden sijn maij:t te biweegen, dat hij doch gelieve ons delaeten behouden de laege landen bij ons present in possessie genoomen, en: dat ons een goede vreede wil gunnen, hebbende tot dit succes seer groote hoope, om dat present al gedooght wert niet alleen de frequentatie van d'onse met de sijne, maer dat de landen inde pasdom Corle, en:e ontrent calpentijn inde 7: Corles oock weder bevolckt, en: gecultiveert werden, soo gaen on nu onse lascarijns met brieven veijligh telande van hier na Calpentijn en manaer, en: begint den handel uijt het landt al redelijck toe tenemen soo dat den rijs, beetel, en toback al somtijts tot binnen Colombo tecoop comt, ende om van onse sijde de vreede na uEd:e intentie meede te amplecte ende sijn maij:t alle genoegen tegeven, hebben wij in rade verstaen op Calpentijn de vrije vaert op en te stellen, maer derven nochtans niet resolveeren de plaets te verlaeten, om dat vandaer seer gemackelijck Canneel can vervoert werden, waer af de hren majores nu soo gevoeligh sijn, ende dat wij namaels sonder den Coninck te irriteeren die plaets beswaerlijck weeder souden connen possideeren, na de jonghste advijsen, lagen daer al eenig chiampans in areecks ladingh, die wij sonder eenige tol oock onverhindert sullen laten vertrecken, jmmers tot uEd. e nader ordre, op dat de liefde vermeerdert, ende de vreede te beeter gevoet, ende gecultiveert magh werden. — Geen importante fortificatien, hebben wij sonder uE: Expresse ordre noijt onderhanden willen neemen, om dat de aenwesende, de macht noch wapenen des Coninghs van Candia Eenichsints hebben te vreesen, maer nochtans de nootsaeckelijckheijt der selve altijt geoordeelt, daer af de maten tot mijn persooneele comste sullen onbeantwoort laeten, oordeelende verder tot beschermingh onser veltwachten lagelanden, en steeden, het Guarnisoen van twee duijsent militaire coppen over 't geheele Eijlandt, om geen consideratie soude mogen vermindert werden, soo om den groot Circkel der Canneel Landen te verseeckeren, als tegens ragias listen wel gewapent te blijven, ja dat die vande Commertie, Burgers, ende — Bootsvolck daeronder niet mogen werden getelt, voor dat de burgerije noch merckelijck in getal toegenomen was, sijnde noch al van onveranderlijcke opinie dat d'jncomsten van Ceijlon, en: winst der Comptoiren, d'oncosten rijckelijck sullen balanceeren, wij bewaren present onse lage landen met soodanige velt fortificatien, dat ragias listen met godes hulpe, geensints te vreesen sijn, hebbende allee soo wel inde gaelse als de landen van Colombo opgerechtheghte paggers van buijten met pallissaden op geset, Ende van binnen met aerde borstweringen gevoert, ende met punten en strijckweringen soodanich versien, dat wij maer wel op verraet hebben toe te sien, en: o noijt verrast te werden, hebben de meeste toegangen tot deselve plaetsen met vaste bruggen verseeckert, om tevoet ende tepaert d'onsi is 'tnoot tehulp te comen, Ende dewijl den vreede nu soo apparent sij, sal 't geheel aencomen op 'twel besorgen ende beleijden der militair op deselve veltwachten, en: gravetten, om noijt door achtloosheijt, vande singalesen verraden te werden, ende waerom de beste officieren aldaer sullen moeten werden gebruijct, die de chrijghsdiscipline beminnen, ende maintineeren, ende insonderheijt vrij blijven van schacheren, ende inclinatie om de arme soldaten uijt te mergelen, gelijck nu alle gedachten van soodanige exercitien uijtgeroeijt sijn, ofte anders sal terstont alle ordre niet alleen weder vervallen, maer den Coninck ragia singa occasie gegeven werden sijn proffijt daermeede te doen om nu deselve officieren wel aentemoedigen, en d' inclinatie tot onbehoorlijck gewin te diverteeren, sullen wij ijder ontrent haere wachten, ee stuck lant tuijn, otalde toevoegen, die doch/ insonderh:t inde landen van Colombo woest, ende onbevolcht leggen, ene alsints de landen sullen verbeeteren
en verseeckeren, onse principaele buijten wachten sijn nu malvane inde hina Corle, Gourbevele inde hewagam Corle, anguratotte 26 inde Reijgam, inde pasdum Corle, Ende onder de gaelse jurisdictie pittigelle, maplagam, Barlepannetotte, en: Cattoene, welcke seven— dan vande Coninghse hebben te verwahten, weijnige comen noch tot ons over, die niet weder vertrecken, om haer proffijt te doen, met negotieren, ende 'twelck wij oock geensints verhinderen, dewijl door deese frequentatie deliefde vermeerdert, Ende 'twelvaren der ingesetenen gevordert wert.