toven vanden op reijs laete staan hier ter steede verscheenen waeren, wij geen staet behoeffden te maeken van dit Iaargetijde het alderminste te vervoeren, en dat hij eenden Guldewagen te scheepen, seggende dit sijn almaar belaechelijcke saecken, dat den Gouverneur om mameth Diewijs wille, en andere — Equipanten sulcken harnas Iegens uEo antrect, dat hij jmmers niet vermogens is uijtte voeren, en daerom wel ick deselve versenden — en hij heeft de Couragie niet om mij 'tselve te beletten, de benjaenen, en andere heijdenen die moeten dat wel naecomen uijt vreese, — maer ick een moor sijnde laet mij aan hem soo veel niet gelegen, en alhoewel daer uijt genoegsaam was aff te neemen dat wij Egter — wel vragten souden connen bedingen, soo hebben wij leverden minsaame ten wech gekooren, en sijn Exellentie door twee gecommitteerde raets persoonen laeten affvraegen, off de gerugten die ons dagelijcx te vooren quamen, dat hij ons schip het buijten brengen wilde beletten, — en oock de levenaers de vragten van ons haedl afgescrickt, eenige waerht inhielden, alsoo wij niet conden gelooven sijn Exellentie sich selver soo verre Iegens ons soude uijtlaeten, maer hij daer op volmondich repliceerde, dit soo sijn meijninge noch was, hebben de gecommitteerdens gedupliceert, dat wij dan oock sien souden hoedanich het daer mede raeden aan teleggen, Edoch nader cant den maeckelaer kissendas bij hem drie dagen daar aan verschijnende, met bekentmaeckinge wij seer 't onvreeden waeren dat de Compe door hem soodanich g'affronteert wierde, en dat wij daer ommeijts van voorneemen waeren in 'twerck te stellen, dat hem daarnae soude smerten, — en dat hij soodanige proceduuren Iegens ons niet vermogte tonderneemen, off sijne maij.t soude sich aan hem daer over resenteeren, die ons allesints geprivilegeert hadde onse trafficque 'texerceeren op die wijse, en met soodanige middelen, als best met ons jnterest quadreerde, en off hij wel beheffte dat het hierbij niet sande teblijven, maer dat wij de geheele negotie, en vaert ter thee souden, ende misschien wellicht daardoor stinden twetten, en d'ingeseetenen, alsmede sijnen Coninck met het missen eer Iaerlijcxe — revenuen jrreparabile schaede toe tebrengen, (: soodanigh wij voorn tkussendas bevoorens oock haeden geinstrueert:) en dat hij daerom wel ter deegen most overweegen van wat gevolgh dit was, en hoe euveleit bij sijnen coninck stinde opgenomen te — werden, soo heeft sijn Exellentie sich Een weijnich bedenckende, gedeclareert, en gesegt ick wil mij omde particuliere Coopeluijen in geen parquet met een hellantsen directeur stellen, en daerom soodanich embrouilleeren, dat het mij tot Schande soude strecken, laet uwen meester soo veel vragten aanneemen, en vervoeren, als hij can, is mij Evenveel, wie dat doet, want de Coninck — krijgt sijne geregtight soo wel vand' Eene als d'andere, en ijder Coopman moet sijn bestdoen, ick salselver aande severaers — permissie geven, om die indes Comp:s scheepen telaeden, en als voor heen in alles tot contentement vande hollantse natiemijne adjude contribueeren, dat voorgevallen is moet nu soo blijven, en wij moeten dat gesamentlijckuut vergeeten brengen, waarmede dan ijder een is aangesegt hunne goederen aandie scheepen te bestellen, die sij verkiesen souden, sonder eenichonderscheijt, off het vreemdelingen, — dan wel andere waeren, mitsdien sijn wij daer voorm statu gecomen, omme alle embrouillementen, en het vier dat de particuliere Coopltusschen ons, en desen sCatsvoogt over het aanneemen eer vragtgoederen tragten testoocken met den selven inder minne affte doen, en sij daerdoor versteecken ijts totnadeel dienthalven tentameeren, maer gelijk uEdle h: a: weeten luijden van een neeringe mogen — malcanderen sesden verdragen, en daerom sagen de jnteressanten gaerne dat wij in 't geheel quamen te desisteeren van 't geene wij tot prejuditie van haar nu onderneemen, 'twelck geentsints met 't jnterest van uEde h: a soude over een comen, en dienthalven behoeven wij ons niet testooren, aan 't geene particuliere om haar gewin ons misgunmen, als den dienst onser heeren meesters daardoor maer gevordert werde, want d'andere trafficquanten, ende regenten die geen nadeel hierbij — tijden, sijn ons in geenen deele desweegen hatich, schoon dat men daertoe alle middelen dochte vergeeffs aangewent heeft, en believen uEde h: ale gelooven dat dese kleene beginselen reets alvrijveel, en merckelijk ontsteltenisse inde vaert der jnlanderen comt te occasioneeren, en in plaets — datse te vooren aand' Engelsz haer hadden overgegeven, omdat die met het verleenen van hunne vlagge ten andere faveuren de goede mandaar ontrent spierden en haer daer door quamen te trecken sijnu in allen deesen onse adjude comen te suppliceeren, en waer inne wij op d'authorisatie van haer Ede grt a, onse schijn vrinden diverteeren, en met modestie de vermogenste inlanderen, en die wij niet wel connen affwijsen, onse hulpe contribueeren, welcken 'thalven deselve oock mergeheel In't geheel aande Compe, ende nederlandens hun verplicht houden, Iae 't is nu alsoo verre gebragt, dat d' jnteressanten der vragten, omdat hunne scheepen lange naer die moeten toeven, en sommige ledich aande handt blijcken, hun alle bekent wesende dat wij gepermitteert sijn scheepen te hunnen deselve met bieden — en smeecken comen te presenteeren, op dat wij die in 't geheel aanneemen, off wel deselve met onse vlaggen voorsiende, en op Comps naamde vragten bespreeckende sij de helft vande winsten graeglijck missen, en ons voor die adjude overlaeten willen, maer dat geene reputatie de Compe toebrengende, datse met particuliere soude participeeren, comen wij dat 't Elckens te declineeren, en stellen d' andere uijt dat wij bij occasie, wanneer de scheepen benoodigen daar op sullen reflecteeren want de — coopl.k die de vragten aanbrengen hunne goederen op de verseeckerse wijse willende over zee stuuren haar vrij gerust stellen wanneer de Compe met haere — protexie de scheepen comt te segoureeren, wel weetende dat geen singaanse coursaaren off andere zeescruijmers het minste nadeel daerontrent toebrengen connen daarinen andersints Iaarlijx ervaert, dat door die roovers, gelijck het verleeden saijsoen wel 1200000: ra vandese stats handelaers in hun rooffnest comen weeh te sleepen, als sijnde de scheepen ordinair met 2: a 3: Eieropeen maer voorsien, en de inlantse bootssluijden, en houden niet van doodtgeslaegen te werden, — en sijn niet genegen met eenige tegenstant haere meesters goederen te bewaeren, sulx deselve niet veel ontrent het bespreecken der vragten indien deele inden — weeh sijn, en maer 2: a 3 der voornaemste Coopl daer jnne comen te participieren, Egter laetense niet nae Iegens den anderen te claeden, en d'ordinaire — premie te verlaegen, waer van wij wel mede het gevoelen hebben, en bij dese Eerste beginselen omme de leveraers tot ons te trecken die broederijen moeten dulden — maer wanneer wij dit eens met Ernst meenen, en met noch twee eijgen scheepen behalvende guldewagen de bevragters ruijm toebrengen, omme die op meer — als een bodem te Connen lasardeeren, en te minder nisico subjech te sijn, soude sij daarmede vande moorse scheepen wel gediverteert werden, en sonminge der — Equipanten de lust noch meerder verkiesen, en voor ons ten meerendeele de Bassourase, en persiase waert, en vragten open moeten stellen en Elders hunne oncosten tragten te recouvreeren, off welde scheepen vrugteloos aande handthouden, en met schaede vercoopen, als wanneer dan in ons vermogen soude sijn den prijs — te verhoogen, en op dat wij ons oogmerck noch al verder souen pousseeren, en de vragtvoerders alle middelen beneemen, omme ons naedeligh te sijn) hebben wij dienthalven voor een voornaam poinct geoordeelt alle nederlanders waer het mogelijk uijt haeren dienst in d'onse te doen overtreden, alsoo te deser stede Een goet aantal vandie vagabondeerende, als andere gasten, die haar uijt den dienst van UEdle hr a hebben gelatist en andere met Engelse france en portugese scheepen direct als van goa en over landt uijt Europa verschijnende, hien onthouden, en te vinden waeren, off ten minsten dat wij het voor eerst in die staetstellen, dat deselve sonder onse permissie nergens voijagieren, en onder vreemdelingen dienst aanneemen souden, maer — dewijle veel it sijne, en vermogende mooren deselve quamen te besoldigen, en conden wij dat niet wel uijtvoeren, sonder dat desen statsvoogt van verre — gesondeert wierde op dat wanneer sij dienthalven Eenige slapphen te vooren bragten, die geene Ingressie souden vinden, en geen ignorantie — mogte pretendeeren, mitswelcken wij van der sijden Pr. discouis hen hebben laeten aandienen, wat van onse jntentie, en voorneemen waere, die hij Iegens Een geringe prijs heeft gecontract. t, dit niet Iegenstaende heeft seeker moors Coopman met ons G'accordt 400: pren Inde (:die wij dat inder tijte hoopen betaelt tesetten, en nu om sijne passe die hij naar Gamron requireert, soo wat naloopen Laeten:) 300 packen verkens bloet soude drincken dante gedoogen de guldewagen uijt de riviere gelooft, weel minder dat wij Eenige goederen voor 'tselve bespreecken, en aanneemen souden, want zij niet geinclin:t was deselve temercken, en naer boortte licentieren, maer alle Leveraers der packen soude aanseggen — ongunst te vervallen, eenige ten voors: eijnde ons aante bieden:) datse in geen besprecq met ons Consen mogten, waerdoor maniet sielbij — t eenemael toch en vord lij daa scht der sen ande Cou ters get eert tin tig geEen een (:gelijck naderhant Effective geschiet is, ende Cooplieden die meest uijt heijdenen bestaan, hun dienthalven genettimudt vonden, om in geen
14. packjes. 300 man then. — eenemael met het seggen tis den directeur sijn volck, en die kan daermede naer sijn welgevallen handelen, amplecteerden sulx wij bij placcaer waer vande Copia— nu onder de bijlaegen legten alle de nederlanderen, en die bevoorens in den dienst vande Compe waeren geweesten insinueeren binnen Corten tijt haere diensten te quiteren en hin onder onse junisdictie te begeven, als wanneer haar wierde geremitteert de straff die sij in conformitt van uEd:le h. a: ordres, en placcaeten, als nae luijt den articul brieff, hadden verdient, Edoch ingevalle deselve rantreckingh naer onse waer schouwinge hun bleven latiteeren, wij in sulcken geval met de moetwillige in Conformitt der selve ten nigoureusten soude procedeeren, welcke biljetten daer het noodich is aangeplact bennen, en van soodanigen operatie bevonden sijn, dat Eenige terstont bij ons bekent wierden, en hun gewillich in onse handen stelden, die wel van 'tmeeste fatsoen, en als stierlieden bij de voornaemste mooren g'emploijeert wierden waer onder oock 3: a 4: matroosen, die wij dan op het hart aanhouden vande regenten, en jnstantien van de gemagtige des hertogs badurchan op wiens schip sommige bescheijden waeren ingevolge onser promessen hebben g'elicenteert (:alvoorentraere naemen pertint gerolleert wesende:) te mogen continueeren, onder die resuructie dat wij deselve ten allen tijden naer ons welgevallen daervan souden mogen lichten, geljk memant sich eerst verstouten sonder onse permissie, en naer datse bevoorens ter secretarije haar hebben aangeven, onder de vreemdelingen— dierst te seecken hoewelse voor dese onse insinuatie naer dE Compe niet eens omsagen, en de inlanderen ons in't alderminste ot niet quamen te kennen soo siet men nu datse in alle manieren wel belieffdelijk onse vergunninge dienthalven requireeren, en dewijle het al over lange van uEE. e h a: desier is geweest, mitsg:s haer Ed. le gr:t a tot bata noch Iongst recommandeeren te dier saecke soo hette practisieren was, wat meerder Ernst te— gebruijcken, soo verhoopen wij dat uEdle h: a:, en haer Ed. le gen: ons goetdadich sullen pardonneeren, Ingevalle wij net het verleende nemis ons mogten — geabuseert, en teveel vrijmoedigh:t aangematigt hebben, want alle 'tselve onder een schuldige onderdanight, en gehoorsame achtinge uwer Edles geboorden en opderselver respective approbatien is g'entameert, en boven dien omme door dat mideel de schuldige niet tescricken, en uijt alle schuijl hoecken tot ons vrijmoediger te doen comen, connende uEde h: a ten allen tijden wanneer die bekent sijn, daer aan soodanige straffe oeffenen, — als unEle h: a: sullen believen goet te vinden, hebbende wij voor eerst best geoordeelt desachste middelen te gebruijcken, op dat het in een gewoonte — verandert sijnde, en wij Eens allenxkers ter deegen een duijm daarop hebbende, ons inder tijt gevoelich resenteeren mogen en op welcken voet wij sullen continueren tot soo lange dat de geachte beveelen onser respective overheeden dat niet contrarieeren, gelijck wij dat mede suppliceerden van de soodanig, die wij als matroosen off Soldaten inden dienst vande Comp e. omme haar noch meerder tamineeren, en vandese Inlanderen affte trecken comen 't admitteeren, en off wel esoffieert dat hier ontrent alle practicabile omsigtigh:t gebruijckt is, soo hebben wij Egter niet connen prevenieren — dat 60: a 80: vande alder 's nootste vagabonden het haesepadt naer daman, basseijn, Goa, off andere portugeese plaetsen geloosen hebben, niet sonder hoope— datse vandaer uijt noot weder retourneeren, en naer verloop van tijt in onse randen vervallen sullen, dat d' inlantse trafficquanten alveel ontbloot, omme gelijk voor heen de nederlantse matroosen naer keure aan te neemen, en op hun scheepen te stellen, en die daar mede te versieckeren en off wij wel de bassounase, — persise, als mochase voordeelen haar voor een gedeelte tragten uijt den ieus te beringen, soo connen wij de mallabaerse Equipanten niet beletten langs die cust soo op vragt, als voor eijgen reecq cocus, wax, rieden, dat noch inte schicken soude sijn, maer 'tslumste van allen is, datse daer oock peper, — Candaman, wilden Canneel, en andere ongepermitteerde goederen negotieeren, en der wts amphioen ter sluijck brengen, schoon wij haar geen zee— brieven verder als tot saljampoer verleenen, met insinuatie deselve niet 't overtreeden, en geen ongeoorlooffde goederen heeren reeder te brengen, soo hebben wij egter gesien, en terwaeren dagelijx, datse hun verstouten, alsoo geen Empesschementen ontmoeten selver geheel tot Calicout haer interest voor ttesetten, ende waer onder d'Engelsen mede tornendraeijen, en dese inlanderen het hart inden rien steecken, welcken thalven sij wel watte tengelen waeren, en geinthimet souden werden, ingeval deselve door becruijsinge, als de genoegsame middelen aan de handt waeren naer hun gepermitteerde plaets — Caljampoer, sou tijts wierden terugh gewesen, gelijk den E Commandeur huijsman van meeninge was te doen, en twelck wij willen roopen van eenige — vrugtswesen sal, want wij sijn E. hebben aangesz. mede van gevoelen te sijn het al hoogh tijt was, de Compe over het violeeren van haere passen eens ernstiger gevoelen quam te neemen, en dat wij dienthalven geen soodanige Empescementen in 's comps wichtige handel alhier soude bespeuren, off dat soude welte — beslechten, en sonder de minste verhinderinge aff te doen sijn, insonderht nu soo overvloedige insinuatien aande trafficquanten met kennisse van — desen stats voogt gedaen bennen, en wij de verleende zeebrieven niet bereijt willich, maer schoorvoetende, en naer veele instantien, onder afnadinge dat sij in schaede stinden te vervallen, soo se nae inhoude vandien hun geljk van outs niet wilden regeleeren, toegestaan hebben, seggende getroost te sijn indien sij haar te buijten gingen, naer inhoude vandien alle wederwaerdigheeden, die haar mogten overcomen te verdraegen, en hebben een daeren boven een pertinente notitie in dato 13. e xber passo toegesonden van soodanige die reets techer tijt naer Caljampoer genavigeert waeren — op dat sijn E. daer uijt mochte blijcken van wat caliber die te houden, en waer voor deselve 't estimeeren sijn, met versoeck vrijelijck de — heijdense Equipanten, daer het minste aan verbeurt is, hoewel dat het om d'andere oock niet behoeft gelaeten te werden, naer welgevallen hunne overkedingen, in het verachten van Compts.
Zeebrieven betaelt te setten, dat ons den tijtsalleeren, en omdat ons naderhandt noch almeer hebben moeten verledigen, passant naer die cant aande trafficquanten tevergunnen hebben wij goet gedagt deselve tot speculatie van uEde hr a:, indesen mede te noteeren, als: 25 stx. nae Caljampoer.— Een naer mangaloor, mahaldiees, bengaele, en zijndie. — een naerdr. , en mahaldives.