Abraham Hartman, Present Hooft over 's comps directie Int rijck van gonseratta en sijn CraatDraegh Poincten Daeckte on Bondige
door supagie geen preuwe maer veel andere veren uijt hun staerten geruct waeren, sich geliet aen S comp credithn eenigsints te dispineren en vorderen dede den parvnemente somme penningen van hem ond ons a: deposito loopende, welcke oock mits wergiawora d'E compe daer mede accomodeerde ten eerstem affgelegt wierde, den maeckelaer kissendas dan in vergaderinghe geroepen en gevraeght zijnde wat negotianten bij hem tot het aenslaen vande coopmanschappe opgespeurt waeren, repliceerde geene en hoe gemelte hagia benevens andere geaboucheert, gonver de moet gesackt brvonden doch den ouden wiergiewara, door veele redenen eijntle onder conditie om sijnen goeden moet in dese gevaerlijcke tijde niet te thoonen dat sijn naem verswegen ande coop op een der amadabathsz negotianten moste gaen, beweeght hadde, een bodt naer alle de coopmansz te bieden, twelcke opgegeven en buijten gestaen, hebbende bij den directeur zalr en raadt met rijpe deliberatie overwogen en op alles grondigh geleth, sijnde, prijsen naer voorgaende Iaeren wat minder, doch eghter in dese gelegent hjk uijt vooren aengehaelde motijven noch al redelin en buijten bedencken aennementljk bevonden, excepto die vande Foelie welcke mits — beneden door haer Edlts gesetten tacx was den maeckelje kissendas aengedient wierde niet gaen conde maer tot hooger prijs komen moste, wilde wiergu, daercooper aff zijn, mitsgaders w' hem wegens — d' ander mercancis der volgenden daeghs boscheijt seggen soude, tot soo langh den radt, oock hun bedencken gegeven wierde om osser noch eenigh practicabel middel uijtconde gevonden werden 'tzij met den vercoop tot nader gelegentht te supercederen, en beter tijt affwaghten offer mede voort te vaeren, maer ter bestemdertijt weder bij den anderen gecomen en kissendas jnsgelijck met ordre om voorden soolie meer te bieden verscheenen wesende, sijnder geen motijven geaccureert waerom men, dese occasie verbij soude laaten slippen dien volgende den stemmittgh geresolveert den coop toete slaen, en dien banjaens negotiant daer mede Goluck te wenschen, achtende te dier tijt ten aensien de continuele oploopende geruchten ons geluckigh en van den groote sorge ontlast, schoonde selve marcancis tgeene bedongen, maer bij eenigh over te comen ramp, d' risuo, ten laste vanden cooper was, jns comps packhuijsen binnen de lagie noch langen tijt daer naer bleven berusten, sijnde het seecker, dat bij aldien de biljetten al weder op nieuw aengeslagen waeren geweest hun geen coop luijden souden vertoont hebben, te deser plaatsz de negotianten als doen buijten clijne conragie qualij te vinden weesende, en van andere contreijen door de onveijlheden der wegen, en dat ijder een bijna d' walgh van souratta hadde gans niet apparent te verschijnen stonden, tgeene oock inden tijt van vier Jongst verlopen Iaeren dat den E: Hartman en ondercoopman Sr quarles de vercoopinge bij gewoont hebben, ons wetens miet geschiet zij, dien volgenden met anders gesuijgen connen, off den waeren dienst der E: compe is daer bij bevordert, en met welcke motijven haer Edts int patria volgens extract uijt haer Ed. missive onder de daghteeckeningh van 23e april 1665 aenden Edle hr Gouvernr Generael en dE: raden van jndia gethe hun oock dese aengaende vervought houden, als wij vertrouwen uE insgelijck sult gelieven te doen dies overtredende tot het 12e poinct, segge en dat met goeder: of zijn E mitsgaders sijn raadt oij't wol heeft cunnen bespeuren dat den directeur consientie wij oij't aff oijt hebben connen bespeuren van adrichem Salte met den maeckelaer den vromen hr directeur van adrichem saltkissendas tot prejuditie vand' E Compe met den maeckele kissendas die noch intgecolludeert ofte andersints d' E: Compte leven sijnd daer van wel de naeckst en claerste soude gefraudeert hebben, en soo sa waerht sal connen seggen) tot prejuditie vand' naeckte openingh te doen vanden tijt Ecompe gecolludeert heest ja heeft sijnen wanneer en soodanigh et 'tzelve gestadigen ijver ten dienste onser heeren geschiet soude zijn; principalen godsaligen wandel en wel gereguledit leven als gehoudene geschicten politie onder sijne suppoosten ons altijt van soodanige gedaghten dat en aff ander fraudele lk soude connen handelen, libereert end' minste gedencken daerop— hebben, invougen bij ons dese saecke drende eneen andere Copeninge can werden weshalven om uE op 12 nam ontrebueeren mt ne brengen, als hoe f 317
t'ontleden wat dies meer spesiael en pertinent 13e poinct te dienen hier ter neder sullen stellen, en seggen gelijck de waerht, en ijder een bekent is dat 's comps Coopmanszrt met de— scheepen in souhalijs com gearriveert zijnde men de selve door twee gecommitteerde mt met s comps last boots die telckers hun ruijme geslooten ende sluetels versegelt aenden oppercoopman off secunde deser dierectie — gesonden werden1 doot lossen, en onderop sicht van een borst vande scheepen nevens den schipper vant smalschip, om als deselve van zijne comste inde logie gaet rapport doen altijt een nederlander voor quade dieff aghtige handen der swarten op 't vaertuijgh soude present blijven de revier op naer Souratta vaeren, waer, voorden aliphandigo affetholhuijs verscheenen wesende, aenstonts om te— discargeeren, ten waere het moorsz sonde off een anderen deser mahometaneu feeestsdagh— was, dat den aliphandigo met opengingh den eersten packhuijs mr diversche adsistenten en soldaten gesonden werden, den eersten om int 'tholluijs alle de coopmanszr door den tellenaer 't sien wegen, int selvigewight pertinent aen te teeckenen, d'adsistenten om int smalschip en ind wegh naer: het meergemelte tolhuijs opsicht te nemen dat alle sordentel opgedragen wert mits door d' arrebeijders daer veel serchelmereij in con gespeelt werden, en hoemer 'toesiet te mets even wel noch geschiet, wanneer sulcx gewaer werdende, oock heerlre loon met sjambe slagen ontfangen, end' soldaten om de goederen als geseght gewoogen, op kanren geladen sijnde bij nsc keerr carre nevens 2 inlantse dienaers off pions een te voegen, en daer mede naer de logie te gaen, hebbende ijder een brieffken vande karres ladinge aenden pachuijs mr in 'scomps logie die tselve dan weder ontfanght endus gaet het we met het opslaen van meergenoemde Coopmanschappen Aengaende de vertellingh vande selve sulcx geschidt en in eijgener spetie, werdende ten teije vande lossingh  ijder na gissingh soo veel afgehouden en in 's comps packhuijs aande aliphandigo staende geborgen als men ten naesten bij denckt, dat om de tol te betalen toerijcken zal tgeene telckers met scomps en tollenaers sjap versegelt wert, ten vijl en wijle d' Caagaes der aengecome scheepen geheel op geslagen zijn, als wanneer naer believen des heeren directeurs de tollen doorde maeckelaers, en een bequaem nederlander die de spraack kan, tsij uijt de packhuijsen off onders welcke zijn E: daer toe dan gelieft te committeren afgereeckent wert, waert vooren— gemelte gewight, bij d' packhuijsmr en tollenaers int bij wesen van 3: scomps banjaeren en vier stucx schrijvers van haeren cant, die alle met den anderen d' 10: weeghsels telckeren— confronterende, accorderen moeten; sulcx daer geen erceur in geschieden can, werdende tgeene op de tijt dan meergelaten is, als schuldigh wesende; bedraeght te vrugh genomen, en ter contrarie tmindere tot de voldoeninghe toegesuplieert tzedert 't vertrecken van den suvagie tot nu toe zijnder uijt consideratie van diversz pretentie, die wij hebben, soo wegens geledend schade door suwagie en dat de Ecompe vant bij d' maijt vrijgeschonckene Iaertholvrij ht doord't spade aencomen onser scheepen weijnigh geprofsiteert heeft, en oock w' geenete sagxtisfactie hadde wegens de schriftelj de promesse ons vanden souratztre regent g'asdrrahar voorde ift en d bewesen diensten met  tjaght souratta op 's conings scheepen ten oorlogh gemant met riveres als ammonitie versien, omden selve voorden rover biwagies uijtgesette maeht ter zee te beschermen, en in behoude haven convoideren, gedaren, met welcke toe rustingh r o/a 2165 1/16 gegasteert is, blijckende bij d' loopende negotie hoecke d' E compe door dese presentie noch een somma van f 59469:3:7: Credith staet,en alhoewel door den regent om de voldoeninge ons diversz. e malen moijelijck gevallen heeft, soo hebbe seghter door cackelingh tot noch gaende gehouden, dat niet qualijck comt, mits den Intrest (dewijle betaelende, die penningen al een Iaer herwaerts adeposito soude moeten gelight werden, daer bij voor eerst uijtgewonnen wert — D'resoulutie successive op den vercoop van s comps mercaturen gearresteert en welcke specifice daerinmet naem en toenaem, door wien en watter voorgeboden is geexpresseert staet, wijsen uE genouchs De hoedanigheijt van d' ontlossing— van sComps goederen hier aenlant de vertollingh ende vercoopingh en