naar 't behouden varen, de quikisteert weder van Cayely retourneert, alsoo dan het periculeuste van 't gantsche vaarwater, van 't Casteel rotterdam langs de wal tot de noorthoeck van Celebes toe, nader ontdeckt en gecarteert sal wesen, Sullende soo als gesegt, en gelijck niet verre voorwaerts mede is gesprooken, de ongelden van Equipagie wel connen vedienen, soo lange deselve in diervoegen werden gecontinueert; sulcx het aenhouden voor eerst van voors: scheeps gelegentht zoo wel syn opsigt heeft, om daer met voordeel en gewin te betrachten als om ontzagh te maken, en by vereysch te dienen, tot het bestel van noodige advijsen &:a Te deser materie moet jck uE: hier noch ten anderen malen recommanderen naar herwaerts te trecken de badjos, off een gedeelte derselve, die gewoon zijn geweest haer hier op d' Eylanden te onthouden, 't zy dan van passir daar der veel sijn heen geweeken, off van mangraaij @a alsoo dat volck, voornementlijck int bestellen van noodige brieven, sonderlinge wel te pas comt, jndien wyder eenige hadden gehad, ick soude al onderlegt hebben, om het Canon van purmerlandt te doen opduyken, off altoos om ten minsten te late visiteren, off daer toe apparentie was, de focke mast toont sig noch al boven water, zijnde int laaste wester Zaeysoen met het voorschijp, wat veerder van wal gerocht, radja palacca onder dees vreede tyt, had aengenomen onder de hougijs te doen vernemen, offer ijemand mocht sijn, die soo diep te water konde gaan, maer daeren is niemandt te voorschijn gecomen, daar zynder volgens syn hoochd zeggen, evenwel die het doen connen, uE: soose ijemand comen op te speuren, mogende daer van wel een preuve ondernemen De goede gelegenth:t van bantheijn, is ons ongetwijffelt seer recommandabel, gelijck uE: niet alleen daer van, ons te meermalen hebben hooren discoureren, nemaer oock gesien, dat het van: aanbeginne de jntentie is geweest daar voor de Comp:e een residentie te begrypen, gelijck mede hun Ed:e de hooge regeringe om de gereede aencomste der schepen, gaende en comende, van en naar de Oost, daar in geen quaet bevallen en namen, zoo dat jck het dan oock alsnoch vermeijne goeten noodich te zullen zijn, en aldaer zijn hooch:t van palacca teffens een parmanente huijs houdinge aen te wysen, behoudens nochtans evenwel, en dies onvermindert, een logijs hier in loco, maer om aldaer, in plaats van hier, de hooft residentie, ende den generalen ommeslagh te foulderen, daar in houd ick, voor alsnoch, min oordeel suspens, want daar syn consideratien mede, en tegen, de principaalste die mede gaat, is, als gesegt, de goede gelegentht, en de gereede aencomste
aencomste dergaande en comende scheepen, de revier, en costelyck revierwater, wordende geextimeert doorgaens gesonder als hier op Maccassar, de tegengaende, bestaat in dees opmerckinge, dat wanneer sin hooch:t aan die cant, met een guarde van 30 a 35: soo Nederlandse, als jnlandse soldaten in een bequame fortificatie daer wert neder gezet, die poste daar suffisant genoech bewaart sal zijn, en wij dan hier met den ommeslagh verblyvende, maccassar alle sluipse uytspattinge is benomen, en gelyck wij oock, onder anderen, inden beginne gesproken hebben, tot patiero een oncostelijcke wooninge bij provisie te beslaan, soo is uE: nu al gebleken, waerom daar van gedeclineert wert, de Ervarentheijt ons geleert hebbende dat tot batou keka dat alderbest zijn, en ginder, gelijck inde materie vande noch oposerende parthijen, onder den titul van Sabito geseijt is, meer apparentie van grooten sleet wesen zonde, om de naa by gelegenth:t van heel Tradjo, mandhaar, 't bergvolck, en wes meer, die te lichter derwaerts gaan, en wat coopen souden om dat het haer met uijt den wegh, en soo naar bij was, worden dan hun Ed:e syn hooch:t van palacca erigeren tot vrij koninck van bantheijn, soo was daar met een middel wegh gevonden, tusschen den Con: van Bone en hem, en in den eersten de becommeringh t'eenemael wegh genomen van door den laasten te sullen gepostponeert werden, behoudende radja inde landen van Bone zijne vrije heerlykyen, sonder andere bemoeijenis, oock sonder zig in dese qualiteijt van Coninck van banteijn verder te Extenderen, buijten de limijten van dat landschap, waar met ick vertrouwe dat hij gants wel te vreede wesen, en syn jnwendige gedachten tot successie int ryck van bone versetten soude, Jnsgelycx conde in diervoegen Arouvaqua aan d'ander zyde tot vrij koninck van batoukeka geerigeert, en daar parmanent geplaast werde, mede gestoffeert met een guarde van 25 â 30: gemengde soldaten. soo bleeff 't Casteel Rotterdam ten halve, uyt welcx voorgestelt guarnisoen, dese beyde minder besettinge genoechsaem conde vervallen en noch wat aensienelijcker, soo hun Ed:e het guarnisoen eens vooral wilden setten, op 200: militaire coppen, boven de meergem: twee Comp:en Jnlanders, ende verder ver-eyschte dienaren der commertie en Ambachts lieden, hoedanig jck het houde, dat de Comp:e niet alleen hier op 't Eyland, maar rondsom herre op alle andere naa by gelege Eylanden, zoo ontsaggelick soude wesen, als zij behoeffde te zijn, gepresupponeert de goede trouwe der beijde Coningen, diemen oock in haare dagelycxse comportementen met exactie moet gadeslaan, zoo wel als d' andere en zoo dan de hooge Regeeringe noch echter op bantheijn
de hooftplants wondekiesen, om als gesegt, de gereede aencomste der scheepen, Soo condemen, op bantheijn alles meestschrap weesende, de nieuwe kruyt kelder binnen 't Casteel Rotterdam tot een ronduycte bequamen, daer het tog inde bouwagie al op is aangelegt, sullende voorts met de omtreckinge van een gragt ende seer suffisant te maken zijn, hoewel men, als 't werck int voorverhaalde wesen stont, wel licht beter conde houden, daar in't middelpunt, met 't hoogstgezag te blyven, condemen bantheijn met poosten te lande in 5 a 6 dagen uytterlyckgints en weder beloopen werden, dit soo geseyt, is maar aan te sien voor een laaste remarque, gereserveert om hier ter materie bij den overslag van Comp:e te draagen ongelden, in te clampen, sullende uE: inder tijt belijken, off de heeren der hooge Regeeringe hier in eenig wel gevallen nemen, en off daar ijets staat te werden gedisponeert guarnisoen nugenomen op 200: Nederlandsche Soldaten, en daar benevens de twee Comp:en Tarnatanen en houtonders, te samen geschat met haar officieren op 180: â 200: man, en dan voorts 1: president 1: Oppercoopman 1: Capitain 1: predicant 1: fiscaal 3: ondercooplieden 2: Luytenanten 2: vendrigs 12: Sergeanten 12 adsistenten 4: chirurgijns 1: Siecken trooster 4: soo constapels als werck-baasen 2: Tolken 1: Maleijts-schrijver 20: bosschieters 25: gesocteerde Ambachts gesellen Alles soo ten ruijmsten opgezet, sullende niet soo veel behoeven en al echter de residentie op biema daer ooft vervallen connen, gerekent tot de hooghste gagies & randsoenen, beyde in volle affbetalinge, Item elck swart Ternataens soldaet, op 40 lb rijs, en 2 rx:s contant ter maand, ten waare men deselve wat meer wonde toeleggen, voorts 't hospitaal 't onderhout van slaaven