Wegens den handel en toestant in bassora sullen wij uw ho: Edle achtbe dienen dat het daermede seer slegt gestelt is, hebbende de residenten ons — somtijts aangesz: de goede apparentien die voorsagen, om weder een florisante negotie 'terlangen, maer sulx is telckens weder in rook verdweenen vermits de arabieren buijten de stadt 't'eenemael den baes speelen en meester in't veld sijn, en binnen de stadt is ordre noghen, Iustitie, maer legt alles tegen den anderen overhoop, practiseerende de turcxe regeeringe niet anders dan om het geld en goet van de arme j— ingesetenen af te dwingen en onder haer te trecken, waer door veel vande principaelste sigh met de vlugt van daer hebben gemaekt, het moors schip de sulemanie mitsgaders de ormus marchand door de Engelse gehuurt verleden Iaer met eenige goederen derwaerts gegaen sijnde hebben de turcken op de sullemanie partij soldaten geset en den nachoda met gewelt nae haer pijpen doen dansen, dan den Capt:n van d'ormus— marchand een Engelsman sijnde hebben sij met eenige schenckagies en groote beloften tot haer wil gecregen, met dese twee schepen hebbent de turcken de stadt bassora aande rivier kant voorden aenloop der arabieren niet alleen beset en bevrijt, maer daer deur ook soodanigen ontsagh ontrent dien woesten hoop verwekt, dat sij nooijt te degen onder 'tbereijck van't Canon hebben derven comen, dat dan ook te dien tijt de behoudenisse vande stadt is geweest, naderhand sijn dese twee schepen van daer na Cong vertrocken d'ormus marchand met te kennisse, maer de sullemanij buijten weten en licentie ^ achterlatende  sijn boot nog eenige stucken Canon, die de turcken hem afgewon gen ou gen en tot desencie vande stadt op de wallen geplant hadden, in middels quam 'er tijdinge inde stadt dat 'er een nieuwen bassjab voor bassora geaccampteert van  vier andere bassjahs beneffens 14000. soldaten niet alleen in aentogt maer het meeste gedeelte riets tot baghdaet g'advanceert was om de turcken in bassora tontsetten en d' Arabieren tot gehoorsaemht te dwingen, dit gaff weder Couragie inde stadt te meer de arabieren daer van aff en dieper te lantwaert in getrocken wans waren, doch dit lagh op geen goede meer soo als 't naderhandt wel gebleken is, want dien woesten hoop afgetrocken sijnde gingen sij over al de passagies van — bagdaet nae bassora, soo naauw besetten en afsnijden, en sigh onderwijlen soo vast beschansen dat 'er geen gelegenht voor de turcken was om deur te breecken of d' arabieren de minste afbreuck te doen, dogh wiert dit bij haer soo geheijm gehouden dat men nogh in bagdaet nog bassora geen de minste kuntschap daer van erlangde, werdende de gemeijnte ondertusschen met gesingeerde brieven groote beloften van ontset gedaen en vande turcxe macht seer breet opgegeven, en dat die d'arrabieren dapper op de hielen sat, daer op comt het te gebeuren dat 'er eenige coopluij beneffens een turcxe capsie of portier, vande ottomannise porta ren Ceijl aense
porta afgesonden, onder 't Convoij van eenige soldaten van bagdaet te water in bassoura aanquamen, met tijdinge dat 'er veel coopluijden met een groot capitael in bagdaet waaren aangecomen, die soodrae de turcken d' arrabieren souden gedempt hebben na bassora stonden afte sacken, d gaf onder de Coopl:n die met hare coopmansz: uijt hindostan daer aengecomen waren goede hoop dat de negotie eens weder helder op souw — luijcken, en begon sigh een ider daer na te schicken, wordende door de turcxe regeringe veele valsche tijdingen met gesingeerde brieven uijt stroijt, en alle verthooningen gemaekt als off 'er gantsch geen vreese meer voor d'arrabieren was, en de negotie als vooren aande ganck stond te na 'twelck bij een ider geloost wert, en door de residenten mitsgaders den sjahbandaer selfs ons aengesz: wiert, met versoeck bij aencomst van Comp:s schepen alhier daer van een bodem met Coopmansz: derwaerts wilden senden, hier door kregen wij hoop dat de saecken daer eijndelijk eens inde regte ploij souden raecken maer eenigen tijt daer naer wierden door de loopende gerugten en sommige vlugtelingen uijt bassora in congo gecomen verstendigt, dat de saecken der turcken sterck ten achteren gingen, en d'arabieren den baes speelden, mitsgaders dat het in bassora seer desolaet gestelt was, tragtende een ider die maer kon sigh met de vlugt van daer te maken; doch wierden daar in door de turcxe regeringe soo veel als mogelijk was verhindert, wij waren dierwegen in groote becommeringe, danr te meer in langen tijt geen brieven van daer bequam eijndelijk comt hier buijten eenige verwagtinge den 8:e Junij verleden op den middag den boekhouder De Rave in comps logie te verschijnen, met advijs vermits niet anders voorsien wiert off bassora souw de turcken ontweldigt en eijndelijk inde roosgieriege clauwen der arrabieren, moeten valle dat hij beneffens den adsistent Rooswijck geresolveert hadd, soo wel om d'effecten van d' EComp:e als hare persoonen te salveeren en buijten perijcken te stellen, sig met het principaelste van comp:s effecten van daer te transporteeren, en om hier in door de turcxe regeringe niet belet te werden, ge hij voor den boekhouder de rave na gamron ontboden was en den adsistent rooswijk daer souw blijven continueeren, hier door cneegh voormte boekhou der licentie om neffens sijn bagagie met een gehuurt inlants vaertuijgh na Congo te vertrecken, den adsistent rooswijke daer soum bevoorens sijn goetje onder dat vanden boekhouder de kave gepakt en afgescheept hebbende, mitsgaders voorgevende gem:te de rave een stuck weegs uijtgeleijte doen, is op die maniere mede door geraekt, en te samen op Congo aengecomen, hebbende in bassora onder opsigt vanden tolcq achter gelaten een Jsere evenaer en 11. p:s gewigten 'tsamen bedragende- -- f 377192. p:s oude en meest verslete alcatijven costen volgens de boeckjes - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -  99 17 8. 13.  diverse oude huijsmeubelen van stoelen, kussens etc:a costen - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -  8517'T geene in bassora wegens d' EComp:e verbleven is bedraegt. . . . . . . .. - - - f 56313 8. hebbende de residenten om aande regeringe geen achterdoght te geven 'tselve om hare volummieusheijt niet connen mede nemen, sijnde buijten de balan en gewigten de rest (:vermits door ouderdom mest versloten en vergaen is:) van weijnig importantie en geen waerdij, wij sullen sien op wat manier 'tselve best hier sullen krijgen, de pelangs die wij 'tverlede Iaer p:r het gehuurde engels schip d'ormus marchand na derwaerts gesonden hebben, sijn door de residenten weijnig dagen voor haer vertrek te gelde gemaekt tegen 25: ma: 'tstuck deur malcanderen off f10 12 8. 'tp:s onder conditie om de betalinge te moeten aenneme met spaense realen tegen 8: ma: off f 3 8 —. ider, sijnde een kist vande pelangs seer slegt geweest, en verscheijde stucken daer in bedurven bevonden waer van de Coopluijden 28: p. s hebben uijtgeschooten; die door de residenten ons sijn te rugh gebragt wesende 'tselve ten meerendele verstickt en vergaen, sullen sien off daer nogh iets voor konnen krijgen, en maer laten springen voor't geene sullen gelden mogen, sijnde op dit parthijtje boven den thol en maeckelaerdij nog f 55 — p:r C:to ruijm g'advanceert: de resolutie die de residenten ten belange van haer vertreck uijt bassora hebben getrocken, soo mede haer dagregister en schriftel:j rapport, gaet alte samen tot uEdle ho: aghtb:e speculatie in copia hier nevens gevoegt waar aen wij ons met eerbiedigheijt gedragen, versteckende het van uw ho: Ede aghtb:e goede geliefte mag wesen ons te verstendigen, off bij opluijcke ge der negotie in bassora, en dat daer alles weder tot stilstant en vorige florisantie geraekte, de residents aldaer dan 'trachten souden wedert restabileren, off soodanig opgebroken te laten blijven, 'tgene uw ho: Edle aghtbare ons dier wegen sullen gelieven te ordonneren, sal schultpligt (nagecomen en uijtgevoert werden. — Jn Congo is na 't vertreck vanden Coopman hoogcamer den ondercoopman Cornelis Kershagen blijven resideren, sijnde den adsistent Francois vanden Blooke tot sijn hulp mede verbleven, bij ons schrijvens vanden 29:' april a:o pass:o is uw ho: Edle g aghtbr verstendigt den vercoop van alle de goederen die derwaert waren gesonden, excepto 450: p:s toncquinse pelangs die door haer ongewiltheijt niet hadden konnen te gelde gemaekt werden, zedert hebben derwaerts geson den, 4. kisten Cabessa benjuin, 8. kisten halve Cabessa benjuin, een packje roemaels en een d:o chergannes, om daermede te ondersoecken wat — die sorteringe souden comen te renderen, dan is alle 'tselve excepto de gemeene benjuin niet een penning hooger vercoft, dan wij hier in gamron daer voor bedongen hebben, waeromme daer van niets meer gesonden hebben, sijnde hier voor verthoont met wat advance de congose boeckjes onder dato ult:o febr deses Iaars geslooten sijn, hebbende het door de indispositie vanden ondercoopman renshagen wat lange getardeert eer wij de boeckjes van daer bequamen, en schreven hem aen hij deselve met sigh herwaerts soude brengen, gelijk ook den 21:e maij des morgens hier verschenen is, wij— hadden al bij resolutie vast gestelt aangesien den handel in congo geen voordeel kon toebrengen, en daer buijten 312. p:s pelangs geen coopmansz: p:r restant overgebleven waren (:sijnde bevoorens 138 p:s daer van uijtgeheuckert:) en wij p:r d'eerste scheepen uw ho: Ede agtb: te gehoorsame bevolen ten belange dier residentie te gemoet sagen, om de guastus aldaer te verminderen den ondercoopman Renshager hier tebhouden, en den adsistent vanden blooke het daer soo lange alleenig te laten waernemen tot wij uw ho: Edle achtb:e bevele quamen te Erlangen, gelijk ook geschiet is, sijnde op den ontfang derselve den 13:e Junij voormelte adsistent aengesz:, dat hij met den geheelen ommeslag op den ontfang van daer soude opbreken en p:r Jnlants vaartuijg herwaerts comen, dogh dat hij alvooren aanden sjahbandaer (:die sigh present daer ter plaetse onthout :) mitsgaders aen alle voorname Coopl en ider een wie 'twesen mogt soude bekent maken dat Comp:s residentie ter ordre van uw ho: Edle achtb: van daer alleenig wierd opgebrooken om het affront d' ECompe met het nederhalvan desselfs vlagh door den sjahbandaar aangedaan; gelijk ook door voornoemde adsistent g'effectueert, en daer op nevens den ommeslagh alhier den laesten Iunij aengecomen is, hebbende den sjalbandaar volgens 'tschriftelijk rapportje van meer gemelte vanden blooke — (:'tgeene tot speculatie in copia hier nevens sonden:) sigh hier aan seer weijnig gekreunt, wanneer hij verleden Iaar hier in gamron was— heeft hij menigmael getenteert om de voorige vrundschap met ons te vernieuwen, waer toe desselfs gemagtigde verscheijde mael bij ons inComp:s wooninge is verscheenen, doende seer groote betuijginge van sijn meesters goede genegenth:t tot d' E.
Comp:e, Ja meerder dan sin ooms de twee Jongst gewesene sjalbandaers ooijt konden gehadt hebben wij voerden denselven daar op te gemoet het affront, door sijn meester d' E Comp:e met het nederhalen vande vlagse op Congo aangedaen, ons genoegsame en klare bewijsen gaven van desselfs genegentl en dat wij soolange dierwegen geen behoorlijcke satissactie erlangden met den sjahbandaar geen de minste gemeenschap souden houden hij repliceerde daer op dat sijn meester dierwegen geen de minste schult te imputeeren was, vermits die daer toe volgens schriftelijk man dament van't hoff expresselijk gelast was sulx uijt tevoeren, en dat hij bij aldien conincx ordre niet had comen te obidieren hij een man des doods, soude geweest hebben, weshalven hij daar over te excuseeren was dewijle hij nog in ons faveur ten hove gesz: had, maer dat de portugesen daer ontrent soo sterck hadden gewaelt en dese nieuwe residentie soo leelijk aan het hoff afgemaelt, dat alle desselfs voorschr ven onnut en vrugteloos was uijtgevallen, wij dienden daer weder op dat wij onbedisputeert souden laten off sijn meester ten faveur vande residentie dan wel daer tegen gesz: had, vermits ons daer van geen sekert blijcken te voor quamen hoe wel het laeste wel voor 'tnaeste te presumeren was, maer dat hij op becominge van soodanigen schriftelijcken ordre gehouden was daer van  immers soo veel d'E: Comp:e sulx raeckte een authentijcque Copia aan comp:s residenten te geven, off voor 't minste coninx mandament aande residenten verthoonen, doch geen van beijde geschiet en Comp:s vlagh met desselfs toebehooren door sijn meesters ordre met gewelt in weer wil vande residenten ter neder gehaelt sijnde, soo namen wij denselven voor den eenigsten autheur en oorsaek waar deur dit affront aen d' E: Compe toegecomen was, gevolgelijk konden met hem geen alliantie van vruntschap houden voor en al eer d' E: Comp:e dierwegen de behoorlijcke satisfactie erlangde, naderhand liet hij ons quasi door de darde hand weten bij aldien wij wilden toesegginge doen den sjahbandaer de contra visite te geven denselven ons als dan eerst in comp:s wooninge souw comen besoecken, wij dienden daar op in antw:t dat de logie dagelijx voor alle luijden van fatsoen openstondt, en wilde den sjabandaer ons comen besoecken wij souden hem na sijn qualiteijt recipieeren, maer geensints de contra visite geven vermits wij sulx doende voor de werelt tacit souden approberen 'tgene in Congo geschiet was, en daer deur veroorsaken dat onse clagten, die wij den coopman hoogecamer g'ordonneert