en hoocheijt de portugees christenen (alhier) geliefde te maintenen de schenckagie bestondt in een schoone oorlogie ende twee roers aen dito viera hebben 3610: maes op reecke vande 5573 5/6 realen off maesen die vEdts ordonneeren aen hem te betaelen, betaelt 't resterend sullen soo haest weder van Solor gekeert oock voldoen, en 't generael daer voor belasten, op 15en deser is voornoemden Viera met 2 schep prauw met v:Edls missive (ons toegesonden) vertrocken, om 'tsandelhout dat daer is hebbende, aen d' E Majoor verbeecq te vercoopen, wat daer mede aende selve geschreven, gelieven V Eds bij neffens gaende copije te beoogen Jan Sanboango ende Manilhasche quartieren is hier op 3en februarij aengelandt den portugees Joan gomis, medebrengende in retour van d'aldaer gebrachte cleeden, gemaeckt als andergout, en weijnich realen in spetie, op 3en deser aenlangde hier mede uijt manilh een van des Conings en hoochts vaertuijgen voorleden jaer derwaerts met cleeden getendeert, waermede verstaen wel voor 50 a 60000 maes soo aengemaeckt als andergout is gecomen, 's ander vaertuijch in comps van dit van hier vertrocken, was sich neffens tschip voorleden Jaer van hier gegaen, tot jlou jlou onthoudende, durvende hun reijs per manulha (uijt vreese van in onse handen te vallen, niet vervorderen connen niet vernemen den Spaenschen Resident pedro de la matta eenich secoers met Joan gomis, noch des Conincks vaertuijch becomen heeft, geeft uijt dat den Gouverneur van Manilha hem schrijft soo haeft onse schepen in dat gewest altemael vertrocken waeren een Jacht herwaerts aen soude depescheren, dat tot dato niet te voorschijn is gecomen, 'tselve niet comparerende daer weijnich apparentie toe is (sijnde het mousson verloopen) sullen sijn Crediteurs, die wel 14900 maes van hem moeten hebben, tot een ander jaer moeten patienteeren, met voornoemde Conings vaertuijgh verstaen den, Gouverneur jn manilha aen dees coning ende prins geschreven soude hebben, jndien pedro de la matta eenige penningen mocht becomen van noode te hebben, hem die gelieven te verstrecken, datten danck wederom betaelt sal werden, daer gelooven niet wel toe sullen cunnen resolveeren, wandt sijn hoocheijt alreede een goede somme is competerende, vande 7000 maes voorleden Jaer aen d' Engelse schuldich ende sijn hoocheijt borge voor gebleven, resteeren noch 4000 maes te betaelen, daer d'engelse sijn hoocht dagelijcks om aen spreecken die hun in plaets van gelt met woorden paijt, 'tschip voorleden Jaer door de lamatta van eenige portugeesen gecocht, en noch niet betaelt blijff
blijft hier pr mancquement van penningen ongereddert leggen geeft uijt 'tselve met rijp nae Gammalamma wil senden dat vertrouwen maer praetjens sijn, en hierlicht sal moeten blijven leggen en vergaen, often waer sijn Majesteijt en hoocheijt hem met gelt wilden adsisteeren, wat daer van volcht sal den tijtleeren, joan gomus is weder vast doende met sijn jacht claer te maecken, om daermede binnen 10 a 12 daegen met perthije cleeden nae Soubou te navigeeren, om deselve aldaer aen de gene die met 'tschip dat daer sich is onthoudende naer nova Spagnia gaen, te venten, insgelijcks werdt des Conings vaertuijch jongst uijt de manilha gearriveert gerepareert om weder derwaerts met eenige cleeden te tendeeren tJacht daer mede sr piera van Goa is gecomen, staet mede toe comende maent met cleeden derwaerts, en van daer voorts naer Maccau te vertrecken, Amonitie van oorloge geven uijt, als oock anders niet cunnen vernemen, niet mede willen voeren, uijt vreese daerdoor bij rescontre van onse schepen lichtelijck voor goeden prijs aengeslaegen soude werden uijt Maccau sijn dit Jaer twee Jachten alhier aengecomen, wiens mede brengen bestaet in pertije bengaelse cleeden, daer 't een aen is geweest, 300 potten geconfijte gember weijnich suijcker, chinees schuijt gout dat tegens 25: a 26: maes de thaijl of 16 maes swaerte is vercocht, dat vEds limito te veel passeert, dies halven niet hebben durven bestaen daer van tot dien prijs aen te slaen, voorts eenich coper, en andere snuijsterij, den Gouverneur was aldaer (vermits d' ingesetene meer als van vermogen sijn, wilde schatten) door de selve gemassac creert, en een ander in sijn plaets gestelt, in't sandelhout begon wederom goeden aftreck te comen, dies halven 't eene Jaght, neffens een Joncq (mede de portugeesen toebehoorende) pr Solor tot op samelinge van die materie sijn vertrocken, peper daer sijlieden ontrent 90: picol a 8: en 9: maes 't picol van hebben becomen, waer oock seer getrocken Met een vaertuijch weijnich daeghen geleden van Bangaij hier geparresseert, compttijdinge dat ontrent 50: corcorren uijtternate, ten versoecke van des conincks van Gorrentale) broeder, die met den anderen in questie sijn gecomen voor gorrentale soude aengelandt wesen, tselve met ghewelt aengetast, edoch doenmaels (vermidts die van binnen hun dapper diffendeerden) niet sonders uijt gerecht, maer naderhandt met
met twee onserschepen geadsisteert, wedercomende, sijn met hulpt van d'onse daer meester van geworden, den Coninck met veel volck gevangen genomen, ende mede nae Ternate gevoert, 'tseggen gaet datter wel 3000 man gevangen als doot geslaegen sijn, 'tander volck ontrent de helft hadden hun int geberchte gesalveert, waer over dees Coninck (alsoo de selve sijn ondersaeten sijn) seer gemiscontenteert is, voornamentlijck op den Ternoctaen, dat niet tegenstaende met malcander in vrede sijn, soo vijandtlijck in sijn landt is comen vallen, sijn sterckte ingenomen, en't volck wegh gevoert, in dient waer sij (als vastelijck seggen) dat onse schepen daer mede doende sijn geweest, sal 'tselve geen vrientschap tusschen ons ende dees, koninck verwecken, vier dagen geleden sijn van hier en omleggende Negrijen 30: praeuwen met ontrent 3000: man, geschut als andere amonitie van oorloge derwaerts vertrocken, die hun met andere 20: Macassaerce praeuwen soo haer tot Bangaij sijn onthoudende sullen conjungeeren, om voornoemde plaetse weder te recupeeren de gevluchtende bij een vergaederen, voornoemde Conings broeder waer sich soude mogen onthouden attacqueeren ende voorts vorder jnval soo veel mogelijck is voor te comen, den Coninck van mandal staet binnen weijnich daegen met een groote macht mede derwaerts tegaen, van Bouton is mede tijdinge gecomen dat den ouden Coninck overleden, en die gene jongst aldaer van Ternate aen gelandt, nu in des selfs plaets was gesuccedeert van Negapatan is hier in Novemb. passado aen gelandt, een portugees Jacht met ontrent 180: packen cleeden die meest tot een goeden prijs (alsoo hun niemandt in de wech is geweest :) aen de man sijn geraeckt, maecken 'tselve vaerdich om weder derwaerts te keeren, hun Capitael hebben meest in Manilhas gout besteet, oude maesen voeren gene mede, sijn oock weijnich ofte geen meer te becomen, indien dit jaer soo veel gout Macassar niet waer toe gevloet souden niet geweten hebben waer hun Capitael in te besteden, na handel hout, verstaen de selve oock trachten, doch tot dato daervan niet becomen, wandt geen meer onvercocht resteert Sr viera heeft 20: bhaeren a 50: maes de bhaer van sijn hoocheijt patingeloo gecocht, om met t Jacht van Goa gebracht, naer Maccau te voeren —