November: Sondag den eersten, begeeft zigh den Commissaris met enige vrunden at zigh smoorgens vroegh vroegh bergwaerts op, en boschwaertin, het welk tot verscheijdene plaetsen al vrij geopent vonden, wel meest door s' Comps Coolbranders, dat voor de runden beesten en 't groeijen van 't gras veel uijt windt, voor die gene die gereedts al hun beeszen. van 't ij-landt Ag herwaerts overgebracht hebben, ende als nogh overstaent te brengen. — en werde alles opge, Het g'enige alhier zoo, inde kleijne berg-burg als daer buijten, en 't stene huijs op strandt berustende is werdt heden mede op genomen. — begeeft zig met zijn bij; Des naer middags is den Commissaris met een goedt gesel schap nogh malen bosch waert inne geweest, en stapten dwars over naer Loccum, alwaer de Rhede in't wester getij, en een redelijk bequame Bhaijtje is, komende — heeren soo weder nae tegens den avondt weder op strandt, en in onze lonere tenten; vindende 'tlandt alsints eet en goed tot het maken van thuijnen en ongelijk beter grondt dan op Aij off Neira, zijnde een vette swartelenigethuijn-aerde buijten dat d'onde gronde van
November 1682 Banda in't Casteel Rievengie op'b ij landt kalk namen maendagh 2en gaen verders & Coolbranden aldaer besigtigen dat slegt bevonden en latende de kolk die ende is voor 't strant legt diepen als daer en om wat reden ook ijet, tet meken van van Erael en Cats-koppen zoo 't gemeijnlijk genoemt werdt, schijndt gevormt en aengezet, gelijk d'afgebrokene steijlle aen 't strandt verthoont, waer en op daer an proffie van reede uijt een Stuk lieten kappen, om 'er een proeff van te nemen, off 'er geen kalk van te branden zoude zijn. stapt den Commissaris met enige van 't gezelschap den bergh weder op, en gaet den Coolbranden bezigtigen, dat slegt genoegh in zijn werk gingh, en weijnigh beschoot, als zijnde geheel bovens grondts met ruijgte aen de voet van 't houdt, en voorts met losse en droge aerde maer Rompslomps overdekt, zoo dat zelfs een groot gedeelte van 't hout genaegzaem, bloot en ongedekt lagh, smeulende ende niet brandende, nog te ook bequaemlijk dus konnende gedooft werden. — seven zijnE: wedet terigh Deder te rugge en opstrandt gekeert liet den Commisss dat de kolk die 'er in't midden van 't riff alhier voor 't strandt legt, diepen, waer binnen wel een kloek schip zoude konnen leggen, ende dien volgens de buijten zoom naer zee door gesteken en gediept zijnde, zoude het een regte bequame haren voor Chaloupen konnen zijn, daer nu in tegendeel het met hoogh water op de wat zetten en zigh bevallen laten, tot merkelijke krenckinge der vaertuijgen, en geen minder gevaer, zoo wanneer dus zittende met 'thoogste water enigh swaer weer uijt der zee en westelijker handt ontstaen mogte. — Dit bur ene stheijt welk tot nder gesel ten ester nde gronde nder Aij
e November 168: Banda op 't ij.landt Rhun zoet maer brak water na 't ij-landt Neira besitters van 't ijlandtje dig leverden over een Eijlandt heeft geen Dit ijclandt heeft gantsch geen zoet ende niet da hoogh brak water, gas bequaem voor de beesten. — Dingsdagh 3e des naer middags tusschen drie en vier uuren vertrok zijn E: vertrekt weder het overgekomen gezelschap hier wederom van dan met de Chaloup de Pisang: dogh alsoo het stille wier zoo stapten over in het Roeij-vaertuijgh, en quamen aldus lange naer zonnen ondergangh weder op't ijtlandt Neira, en 't fort Nassauw, alwaer alles nogh in goeden standt vonden. de oude burgers en perk De mede geweest zijnde oude burgers perark bezite leverden over haer gevoelens vande deerlijke— veragteringe en 't verval van 't Costelijke ijland Aij, en wezen in't korten de middelen aen ontzett te verbeteren, in dezer voegen.