Lijbott hatoumette Behalven dat den Gouverneur Speult Op zijne tocht naer Ceram int' Jaer 1622. , de voorgemelte Dorpen, ijder den Eet van getrauwichen heeft doen renoveeeren, t' comt dan vrij wat slecht vanden Rimelaha al de voorgenoemde plaetsen sonder exceptie aen Croone van Ternate tracht te trecken, ten aensien van in voortijden, dese Inwoonderen, niemandt subject, soo wel d'Europische Natie, Ternatanen, ende Thijdoresen, der zelver Conqueste gemeen, d'een soo gerechticht als v'ander daer toe geweest zijn, Gelijck bij looffwaerdige getuijgen can geaffirieert worden, den Thijdorees een groot gedeelte van Ceram In possessie genomen, ende oock niet en blijckt den Ternataen, hem de selve door gewelt van Wapenen, affgenomen heeft, hier worden noch niet Jngetrocken, de dorpen vande Heijdensche Coningen, der alphores te lande waert in, Onder de gehoorsaemheijt vanden Coninck van Saulan Doamitte, ende Lommewela. dewelcke corteling. aent' Casteel zijnde den Eet van getrauwicheijt, aenden Staet der vereenichde Nederlanden gedaen, als d'effecten daer van jegenwoordighe suffisante getuijgen doen, Inveegen dagelijckx den Oorloch, Jegen die van lohoe, ende.
Ternataensen aenhanck continueren. & is zulcx dat ditt een verkeert, lichtvaerdich, ende trauwloose Natie is, ende dat dezelve niet buijten belastinge der Compe. connen in devotie gecontinueert worden, daer in tegendeel den Ternataen van haer zelffs contrebutie treckt, ende ons op haer in geenendeele mogen vertrouwen, nu mett Ons, ende morgen met den Ternataen, Doch Ordinarij met de machticht houden, evenwel zal met geraden wesen, Onse gerechticheijt op de Cust van Ceram, int' geheel te Cederen, ofte laeten aenden Ternataen vervallen, twee principale motiven, bewegen ons t' zelve te sustineren, Waervan d'eerste zij, ingevalle ons gesach aldaer int' geheel den Ternataen geresuigneert hadde, Met twee CorCorren, ijder van vier assenadjos, met de Portugiesen naer Ternate gepangaijtt sonder
sonder haer expresse bewillinge niet en zouden vermogen, den staet van Amboina zulcx noodigh hebbende, zijnde een seer sagouw Rijck landt, aldaer sagon te doen maecken, ofte zouden de prickelen, van ons volck gemassacreert teworden, subject wesen, ten anderen dat d' Jnwoonderen van d' Eijlanden Vleasser, Nosselauw, ende Oma. dese alphoresen seer Ontsien, ende soo wanneer met den brydel van Onderdanicheijt niet getoomt blijven haer dagelijcx opt' landt, t'volck zouden verrassen, ende Ombringen, ten ware t' zelve, met Extraordinarie schenckagien, en trijbuijten sochten aff teleggen, met dat dese gemelte alphoresen, voor Valereuse Soldaten moeten geextimeert worden, maer t' zelve als vooren aengeroertt met een behendicheijt int' werck stellen, ende alsoo moordadigh haer Personagie speelen, derhalven onses bedunckens, dese scheijdinge op sijn beloop behoorde gaende gehouden te worden, sonder dienaengaen finale, Decisie te termineren, ende ijder in zijn geheel te laten, Want is, buijten twijffel: Jngevalle dese zaecke, oft lemitscheijdinghe, in conferentie comt, ende ten principalen niet gedediceert wort, Staett het zelve meerder, ende grooter jalousie, als jegenwoordich te Causeren ende apparent, de nootwendighe maxima, dienaengaende met en zall belanght worden, dienvolgende mede herrewaerts gerenvoijeert dienst Comende voorder aen d'ander zyde vanden houck van Siel, streckende als namentlijck, Cambelle, lessidij, Boano, Afsehoudy, lessebatta, hattouwee, ende Pourmatta zijn altsamen buijten disput, des Conincx: Onderdanen, ende Subjecten gelijck oock noijt, bij d'Onse Onderleijt is, eenighe van dese voorgemelte plaetsen, Onder t' Casteels gehoorsaemheijtt, te bringen, anders als lessidij, die haer zelffs hebben comen aenbieden, onder pretext dezelve Oleeswas waren, nietemin subject ende Onder de Oleelijmas, niet en wilden staen, doch dit os met de jonghste Comptracten, weder in voorgaende gestalte herstelt, ende oock in diervoegen, noodich gecontinueert diende - Dese moeten, mede jnst Geheel den Coninck van.