Johan de moor, Rumphius, Pieter schaffert, S van: schuere, en Jao de Visscher, in margine Amboina aan 't Casteel Victoria den 23e Junij 1685: Last briefie voor den vaand Jacob heijlman. waer naar sigh om een spring togtie van hier naer keffingh sal hebben te Rigten Wesende ons voor den Coopman, en onderstelt Hooft tot Hommoa.
Johannis moris, in zijn schrijvens van den 21e meij; bekent gemaackt, soe dat volgens 't verhaal van dan banda, muxties. burger Jacob buijs deloper, op 't Eijlandt nusselauw vervallen 2: grove boutonse vaartuijgen met maccassaren en maleijers van dit Iaar al weder tot keffing waren verschenen, wel voorsien van musquetten, en ander schiet geweiren waarvan d'eene naar Novaguinea vertrocken dog d' ander aldaar nog was blijven leggen, zoo is in Rade op den. . . -. . . . . . . . goet gevonden, en ten meesten dienst der ECompe nodig geoordeelt, uE: van oorlogs Crijgs en mondt behoefte voor 2: maanden en 70: Coppen wel voorsien, in der ijl met het oorlogsfregat 't ontroert ternaten benoorden Cenam om, derwaarts henen te zenden; om of't geluk kondet aantreffen, van een dier volgens in 't Nets en eens een schrick in zoodanige schadelijke Lourendraijers te krijgen van hier dan vertreckende, zult al langs de Ceramse west zijde het houden, ende de Nasausse engte door geraackt de Cours al langs de wal vervorderen, wel toesiende of nergens eenige vaartuijgen opdoen kont, ende deselve, 't zij met of sonder onse passe voorsien, nauwkeurig ondersoecken, of 'er oock Nagelen of ander specerijen in zijn, schoon oock  Manipa aangeweest; en volgens last, aldaar al besogt waren, om dat 'et ons zeer verdagt voorkomt, dat 'telckens, even naar den Nagel oegst, van hier naar maloan, Hatuwe, waroe, en keffing versoeken, voor al zal den Chinees Jap 'tsjacob, op den 19en meij toegestaan, met zijn Chialoup van hier over de Noordt van Ceram naar banda te mogen vertrecken, die ons oock al zeer, verdagt is; de wal al gedurig houdende, zult de Cust geensints verlaten; en vaartuijgen aancomende 't zij van Hatuwe, waroe, of eenige andere plaatsen aan de Noordt kant, het krijgs volck altoos bedeckt houden, en laten den stierman taal en andtwoordt geven, zig houdende als off eenlijck naar banda wilde.
van Amboina onder dato 23e Iunij Ao 1685: Aan't oost eijnde van 't landt gekomen zult Rasakit niet buijten om, maar binnen 'teijlandtje poulo akat door aan doen, en tragten zoo digt mogelijk. desselfs hoek te boven te geraken, waaraan de gehele Reijs meest hangt, daar men anders groot gevaar loopt van te verdrijven. — Zoo bij aldien den orangkaij sakela, van't dorp quans. uEs aldaar, ofte voor zijn dorp aan boort Comt, kan den stierman derzelve wel ondervragen, en vernemen, hoe het op keffing al staat, en of 'er oock weder al vreemde vaartuijgen, van de west dit Iaar gekomen zijn, en waar dat dezelve aldaar leggen, van 't welcke, zoo bij aldien den zelve goedt berigt en aanwijsinge doen mogt als dan uE zelven wel verklaren, en zeggen tot wat eijnde aldaar gekomen zijdt, houdende hem orangkaij sakela aan boort van 't fregat, en latende desselfs vaartuijg naar slepen tot voor kessing ende missiget toe, dat aan 't westeijnde van de plaat is, de verdere killen en kreken zijn uE: ende den stierman Jan klaarbout wel bekent egter wert het kaartje uE: ter handt gestelt om deste zekerder te gaan, zoo nu voorts boutons vaartuijg, of vaartuijgen, niet aan de Noordt zijde van 't Rhif, ende de dorpen maar in een derselver killen of kreken mogte leggen en uE: daar bevorens van kakela, orangkaij quaus. berigt haddet, zoo zult niet het Rif, maar aanstonts de plaats aandoen, daar deselve leggen mogten, ende ten eersten of dezelve aan boort leggen, of zoo die op de wal gehaalt zijn, 'te rijgs-volck doen landen, en uE: daarafmeester tragten te maken nemende alles bij goet gevolg, nau wkeurig op, om alhier te mogen verantwoorden Dog zoo bij aldien geen kuntschap ten vollen van die van quaus en kunt hebben, zult egter den orangkaij sakela, zoo bij aldien aan boort verscheijnet, mede tot keffing toe als voren gesegt is slepen en laten den orangkaij djoemat aan boort Roepen, om van denzelven goede onderrigtinge te mogen becomen, dien oock wel onsen 'twegen een goede beloninge mag toegesegt werden, en des te meer zoo bij aldien bezorgen en ons aanwijsen kan, hoe en door wat middelen die vremde gasten in handen mogen krijgen Dog door desen almede niets doen connende zult in der stilte de 2: door ons alhier vrij gegevene en naar haar dorp weder gekeerde Oerottatto en senen tragten aan boort te krijgen, en onder goede beloften uijt deselve zien te krijgen, 't geen van de ander niet kondt, Comen te weten. 't zij dan hoe de zaak oock uijtvalt, zoo zult uE: na verrigtinge aldaar. zoo bij aldien 'er bandase burgers met haar vaartuijgen zijn, die weder naar Huijs staan te keren uE: verrigtinge, nevens die brieven uE: nu mede gegeven werden, naar derwaarts bestellen, en dus ons weder toekomen, naar als vorens in 't openbaar betuijgt hebben, hoe zeer en hooglijk zij Ceram. lauwers, en andere aldaar, dE: Comp:e Jaarlijk beledigen, en verongelijken waartengens zoo bij aldien 't eeniger tijdt zouden moeten aangaan, niet ons maar haar zelfs te wijten hadden de schade, elende, en ongemacken, als 't verdere dat daar uijt zoude mogen ontstaan 'tgeen haar aan gekundigt wert om te mogen in geheugen souden, gelijk het bij de E: Comp:e oock geenzins zoude vergeten werden dog niemandt der vrijlieden van banda aldaar vindende zult buijten d'engte van keffing gekomen het digt bij de windt bezetten in alles nix