Compe aldaar een bequame wooningh opgerigt, en den handel met sodanigen liberteijt (als in't contract uijtgedruckt stonde) Ingevoert hadde, werdende present nogh door de quade regeninge vanden teuver, off die bij hem wel de meeste mage, in handen hadden, sodanigh geschat, en geschooren, dat sij niet alleenljk geenige emportabele negotie dorsten bijder handt nemen, neen maar oock selffs dat sij belaaten in't openbaar stellen, sonder pericul te loopen van affgesel te worden, en dewijl den teuven tot nogh toe onmagtigh, en de geheele negeringh meest van sijn grooten affhangende was, de herstellingh en 't redues inden coophandel niet beter dan door verloop van tijt, en 't ontsagh vand' ECompe aldaar verbedert konden werden, en om den onmagt vanden presenten touven te verthoonen, verclaarende deselve coopln dat des selffs voornaamste zeehavens meer en meer verlooren gingen, sonder eenigsints te sien om de incomsten der selver met den coophandel te favoniseeren, maar de meeste schatten hem wierden toegebragt, uijt de rooff die sijne soldaaten uijt de landen van tansjouwer, en madure behaelden, welcker hooffden met soo nauwen reeckeningh daar van als wel vande Impost subject, en dierhalven daar toe meer genegen waaren, om door dat middel hun te connen verrijken, een saacke die den Hr teuver niet onbekent konde wesen, dogh egter oogluijkende naar
(naar hun meninge van deselve door de vingeren wierdt gesien, om eens in staat komende, 't selve te reduesseeren, en waar in hem de vreede met den naijck van madure niet weijnigh soude dienen, alsoo bij soo taliter qualiter op de throon geraackt, van veele groote uijt puere salousie gehaelt, en geduerigh door andere competiteurs bestreden sijnde, dierhalven sigh tot nogh te veel aan sijne grooten en voornamentlijck aan die vanden aanhangh van chandere cherewacare (dogh met een goede policie gevijnsdelijck) was genootsaackt verpligt te houden, ende voornaamste saacken van sijn rijck door deselve te doen affhandelen, zijnde door 't ombrengen van sijn predecesseur Regenade Teuver int beroven van alle sijn schatten, oock soo verarmt en tot onvermoogen vervalle dat hij present alleen de naam, en gem: sanderecherewa de daadt voort, 't geene bij een vreedigen toestandt sijner saacken ongetwijffelt verandert en hem beter occasie stondt gegeven te werden, sijn eijgen Intrest alomme op de zee havens met een goede regeeringh en ordre, als oock sijn eijgen staat door goede toesigt over sijn domeijnen, en verseeckeringh van sijn persoon en souvereijn gebiedt te bevestigen, bij welck succes te hoopen is, dat niet alleen de Landen en zeeplaatsen weder bevolckt, maar den coophandel en alle hanteringen en weverijen weder stonden te floreeren, en om te betoonen hoe Emportabelen negotie van outs tot adrangapatnam was gedreven, wesen de coopln aan datter voorsz: plaatse Iaarlijcx wel 30. Ø amms ceijlonsen arreecq verhandelt, en daar en tegen wel 200. b stx off 2000 packen diverse sorteningen kleden (alle tot retour voor ceijlon) op voorsz: plaats waaren In gecoft, ende met inlantsche barquen (introcqueringh van arreecq) derwaarts vervoert, sonder de zuijder zee— plaatsen langs de geheele cust Inchiado tot Kammenecoil Choewel tondij touvepatnam en meer andere zeehavens wel de voornaamste sijn) daar in te begrijpen die egter meede een ongelooffelke getalkleden uijtgelevert, en een groote quantiteijt Ceijlonsen arreecq verteert, en veelderhande wee soo
soo van assen als cowbeesten &ta naar de ooster zee havens van tricoenemale, batticaloa, Iaffanapatnam, en putelan vervoert hebben zijnde seecker en gewis dat de meeste draagossen in't landt van Ceijlon wesende, van voorsz: plaatsen sijn affgecoomen, en waar door d' Inlanders inde bovenlanden tot 't affbrengen van hun waaren, soo merckelijck gerieff toegebragt is, dogh dewijle den handel langs de cust van Inchiado, en den geheelen inbogt tot mallabaar al mede (gelijck vooren gesegt) doenmaels ten merendeele dependeerde, aande portu geesche— natie tot Iaffanapatnam en nagapatnam, en deselve over al het geheele eijlande, als voor hun particulier gedreven wierde, betalende eenelijck de thollen ten voordeelen vanden Coninck van portugael, hebben de coopln daar van tot Iaffanapatnam, manaar, en nagapatnam ten opsigte de nabijheijt vande cust Inchiade, en de magt die deselve ter zee over den inbogt voerden, groote voordeelen getrocken, en hoe oncostelj de guarnisoenen bij tijden der portugeesen tot nagapatnam, Iaffanapatnam, manaar &a van soldij-treckers beset sijn geweest, is uEde hoogh agtbre ten vollen bekent, sijnde het werck vand' E: Compe van een geheel ander aansien, te meer alle hun negotie met loontreckende ministers, en vervolgens de guarnisoenen met swaare soldij soo tot nagapatnam Iaffanapatnam als eldeas beswaart sijn, het welck geconsidereert, Immers een goede, en niet niew considerabele saacken, is, dat het werk door d' Edle Hr superintendent naar't occupeeren en vervoeren van Iaffanapat in 't verduijven der portugesen van't geheele Eijlandt, soo verre sij gebragt dat daar door niet alleen middelen van soulaes van soo groote costen uijtgevonden sijn, maar oock den geheelen handel des arreeck aand' E. — Compe alleen vercregen, en den cleden handel van andere natien present mede langs den inbogt geheel tot aande Caap comorijn genoegsaam affgesneden is, en alhoewel dit werck met geen ceene moeijte, en arbeijde vercregen sij, en veele vande inlandtse natie-gragten gelijck als voor heen, daar in te participeren, sullen sodanige