overgekomen sijnde, bequaam ben geworden, twerk van het silver te reguleren, gelijk dat bij instru tie gedaan is, en alwaar uEe hoog agtb:e, gelijck van andere dingen, sal blijken, hoe qualijk d'E- Comp:e aldaar gediend is geweest, en dat zedert den Iare 1679. al het zilver meer houdende, als 11: pen: 19, en 19½ grijn bij den wisselaar domma, en de genen, die met hem hebben gedeelt, d' ECompe niet en is goed gedaan, in aldien tijd veel geld bedragende. de moeijelijkheden der moren, en ons schielijck vertreck van Cassimabasaar, en dat wij de preuven niet en konden hebben, dan na het vermunten van 't baar zilver in wesen sijnde, en dat alles op het laetst eerst afgedaan is geworden is oorsaeck geweest, wij dien domma tot onderkin der waarheijd niet na behooren konden examinere hardneckig geweest sijnde, doen ik hem genoegsaem overtuijgd had, jets te willen bekennen, 'tzij dan uijtvrese voor sig selfs, of uijtgetrouwigheijd ontrent andere, soo spreekt men in bengalaom diverije, en trouloosheden ontrent 's Comps middelen gepleege, te verbergen. dog om uEs hoog agtbaarheden te doen sien, hoe men daar gehandeld heevd, moet het van wat hoger opgehaeld werden Ten merendelen na den Iare 1679. heevd men het ongemunte, of gemunte zilver verkogt tot Cassimabasaar aenden saraaf of wisselaer gendomma, of aen die van sijn Comp:s, benjamen sijnde, te weten voor honderd ropia sicca swaarte silver 96. ropia in specie, om dat men 4. p:r Cto aande mund tot des heeren geregtigheijd betalen moet, dit was dan zilver, dat men na de assaijen aldaar ten Comptoiren genomen, door dese, en gene goud smeden gevonden had, met de ropias sicca in 't sijn over een te komen, en het welck ik in mijn presentie, en gestelde gecommitteerden latende geschieden, uijt een, en deselfde baar uijtgequdst, soo menigmael discordeerden, als daar persoonen, van malkanderen niet wesende, toe waren gebruijkt, ja door de selfde luijden, een derhande zilver verscheijde malen geassaijeerd zijnde, en quamen de preuven noijt over een en had het silver dan meer, en dan minder, Hoogh
in het gewigt verloren 'tzij sulx voor t quam uijt onwetenheijt van die arbeijdsluijden, of dat het met op set geschiede, op dat wij in dat werk, niet wijser soude werden, alhoewel na vermogen sorge was gedragen, van ons werk, de benjanen geen kennisse mogten hebben. d' assaijen werden genomen soo veel loot, als silver, tesamen gesmolte en soo op de swaarte van een ropia 10: gemene rijs coornen ingewigt verminderd is, soodanigh silver staat gelijk met het aloij der ropia, waar na dan de rekening gemaekt, de grote quantiteijt betaald wierd. nu kan men staat maken, soo het assaijeren geschied door de directie van onwetende, of ongetrouwe dienaren, en gedaen werd door luijden met den wisselaar geintresseerd, wat fourberie daar onder kan werden gespeelt, want men heevd geen staat gemaeckt na den assaij van 't sijn, soodanig uEd hoog agtb:r 'tzilver per factura hadden overgemaekt, maar na de bevindingh, die zij daar van namen al het zilver, minder verliesende, als 10: rijs grijnen p:r to a is d' E Compe noijt goed gedaan, te weten van 11. penningen, 20: grijn tot 23. grijn incluijs sijn, en ter contrarie, al wat meerder verloor, als— gesegt, te weten, beneden de 11: pen: 19 grijn, most wel duijdelijck werden vergoed, en inden prijs afgeslagen, voor al het verkogte silver wierd de Cassa belast voor soo veel nopias, als de parthijen quamen te bedragen, en den benjaan gehouden te betalen, 't geen op dat Comptoir aende Coopluijden voor leverancie van zijde, mogta, &:a verschuldigd was. sonder dat ik heb konnen sien, die penning in effect in 's Comps Cassa gekomen zijn, soodanig en op dien tijd, als het behoord had, want desen benjaan domma, en zijnen soone sive Rama, waeren niet alleen wisselaars, Coopluijden, en toesienders van het geld, maar ook 's Comps cassiers, want zij hadden de sleutel nevens 's Comps dienaar van al het geld, 'twelck zij betaalden, en oock weder uijt gaven, en waar op men daar gerust was, ja oock soodanig, men niet eens en sag, nog examineerden, wat voor soorten nopias den selven inde cassa bragt, en wederom aen dese, en gene uijt gaf, invoegen 11: penn: den 29 42
30-23 den selven aen verscheijde luijden, betaald heevd die 6 ja 10: p:r Cto ligter waren, als deselve we mosten, sonder dat de luijden het hant hadden, daar over te klagen uijt vrese voor d' opperhoofden die den wisselaar voorstonden invoegen den benjan niet alleen daar mede soo grote winsten heevd behaald, maar boven dien na alle schijn baarheijd zijn personagie heevd gespeelt, met de contant soo lange, als hij de betaling die gedaan most worden, konde verschuijven, d' intresten van 't gel aldaar lopende tot 4. 1/8, en een ropia 's maand het silver op voor verhaalde wijse bij den benjaan gekogt zijnde (waar van de betaling somwijlen op 3. 4. en meer maanden dag bedongen was:)— wierd door hem op 's Comps name tot Ragia Mahol vermunt, en tot ropiab sicca geslagen die denselven na zijn eijgen goed dunken wedero verkogt, want in de koop van het silver wa hij maar gehouden te betalen met Ro/a piet, en niet in Ro/a sicca ofte in oude, en niet in nieuw munt, waar bij den selven al weder groot voor deel had, bekent zijnde, die wel drie, 4. ja vijf per cento verschild, en alhier batta genaem waar bij d'E Compe alweder soo veel wierd te kort gedaen, soo had den selven ook van alle contante betalingen van wegen d' E Compe uijt te geven, een agsie pr Cto voor wissel geld, treckende vande Coopluijden, en bij gevolg vand' E Compe voor ijder pak zijde, en mogta ½ roa, gelijk oock nog ½ Ro/a op den naam van dese, en gene klijnigheijd aende Cooplne te verschieten, wel ck verschot eijgentlijck geweest sijn vereringen aen verscheijde 's Comp:s dienaren, onder de inlanderen, tot geen goed eijnde verstrekt, invoegen dien benjaan, en wisselaar tot Cassimabasaar geprofiteerd soude hebben, alleen uijt het zilver bij ons aenwesen doen vermunten, en waar van in Compes cassa ontvangen zijn Ra a 637573: 1¼ niet min dan 13: per cento, te weten voor het meerder waardig, en fijnder zilver, dan 11. pen: 19: grijn, soo mede voor valsche assaijen, alleen maar gecalculeerd pr m deel 'twelck transportere