Gelijcke brabelingh als met die van hitoe hebben wij met die van heijtimoor gehadt, en considereeren in dese aenteelinge van Ionge Nagelboomen, dat deselve op tweederleij wijse heeft te geschieden, namentlijk dat men daer toegebruijckt de moernagels ofte polonghs soo deselve hier genoemt werden, deselve als het reghte saat der naagelboomen neve ter aerde brengen:, van welcke polonghs d:' In Eabitanten alomme in dese gelegentht clagen niet wel versien te zijn, d'andere wijse is, dat men de Jonge spruijten bij menightehonder de oude nagelboomen van selfs door 't affvallen der pollongs gelaijt en: voortcomende, op andere bequaemer plaets, ende wel gesepareert verplante; eerste middel is sonder twijffel het seeckerhte, ende natuijrlijckste, ten opsighte van 't welck wij dan op 't insamelen van aenstaende nagelgewas alomme recommandeeren sullen de moernagels oft Polonghs wel gaade te slaen om d'aenplantinge Jaerlijcx Naer vermogen te behertigen. sijnde een saecke voorwaer die vermits de gepleegde ruine, van alle specerijboomen op Cerams custe ende elders, met reght geoordeelt werdt ten dienste van d:' E: Compe van groote noodtsaeckeijckht te wesen. sulcx te meer om dat tot den handel in 't geheel soo Voor 't Vaderlandt als India, een quantiteijt van 14 a 15 hondert bharen nagelen werdt gerequirrt. 't ernstigh bedencken van dit poinct heeft ons de affgeleijde negotie boecken doen opslaen om eens te bespeuren off Amboina voor den Oorlogh oock soodanige menighte Nagelen uijtgelevert hebbe; ende bevinden dat in seven Jaeren namentl: van 1644 tot 50 in't Cluijs wedersijden 7724 b haaren van 550 ponden Naer Battavia sijn gesonden, ende dat tot deselve massa de sanderijen die nu van Nagelboomen behalven de quantiteijt die. bedectelijk naer maccassaer gevoert is sijn ontbloot 2669— bharen hebben gecontribueert, ende valt hier uijt te concludeeren dat nogh in lange Iaar en uijt de landen beijtmoor, sittoe ende tiliassers, geene 1500 baaren Jaerlijcx sullen sijn in te handelen, Tegens welck inconvenient wederom troostelijck is, dat d: E: Compe nu d'eenige possessie der nagelen gaudeert ende misschien soot soo lucken wil daer op soodanige merck en: prijs stellen: als haer E:s wel gevalt, het to eijnige soo veel can doen gelden, als voor desen het veele dogh over die saecke is voor desen
desen genoegh geschreven ende gedelibereert, daeromme voort gaende seggen dat tot ons beetwesen p:l dese fluijt de saem geene nagelen altoos vermogens sijn u Es toe tevaerdigen, zijnde op geen der contoiren als nog h iets ingewoogen, maar hebben wij Ionghst, op hittoe gesien dat in de Negrijen eenige geplucte nagelen wierden gedrooght dogh zeer weijnigh, ende staat de leverantie ten alder vroeghsten niet voor Septembr: te beginnen. in onse voorgaende is mentie gemaeckt van een groot gewas, even soo als den Hre superintendo voor sijn E: vertreck mede beright was, zonder twijf fel door 't hoogh op geven van hittoes inlanders, ende Comp:s suppogt waerinne deselve nu niet alle continueeren, maer evenwel gesamen lijck voorstelden dat de custe van hitoe meer als 1000 bhaaren sal uijtleveren maer wij alschoon aennemende dat de Nagel ooghst ditmael opulent sal wesen, cunnen ons niet in beelden dat wij ult:o septembr (tot welcken tijt de sluijt Sandijck daeromme (opgehouden sal werden:) meer als hondert bhaaren ten uijttersten sullen cunnen versenden, Godtgeve niet te min de quantiteijt boven ons gevoelen zij; op dat u Es een Tamelijck cargasent van garioffelen nae 't patria mogen affladen.
Voor waer bij aldien de Nagelen in Augusto gepluct en: in septem:t gelevert wierd 't soude daermede buijten den Ordinarien loop gaen ende (dewijlt in de cas in Molucco een en 't selve is. ) onse experientie van soo veel daeren illudeeren, seijders noopende d'uliassers eijlanden, op onimoa en: nussalaut, sal 't gewas laat bij comen, sulcx volgens getuijgenis van den Coopn Cornelis Danen op ons aenwesen daer ter plaetse deswegen als nogh geen Vasten staet te macken was.