1465: heeft gebleecken aen verscheijde Negeries voor dosen met mijn bij nacht ende ontijde gesproocken, die door aensitsen der gerelacreerde Ooranghcaijs ende quimelaha gedwongen sijn geworden haere gewoonelijcke woonplaets te verletten ende hun bij d'ander rebellen op Essen wouwanie te vervoege daer dan sich nu oock met aff en munezn se pareeren des wij nu genootsaect zijn den goede met den quadej contentement te doen ofte haer gesamentlijk mette wapennin aen te tasten ende hoedanighen swaricht sulcx naer sich soude slepen kan, een ijder aff meeten,— Soe daeninghen gelegentht sich op den Boodem van Hietto — presenteerdt, om t vervoerren der Nagelen te beleften, sullen sijn Es selffs tot contentemendt beoogen, ende off wel niet noodich waer eeninch guarnisoen op Gerien geleght wordt zullen sijn Es daer sijnde best cunnen oordeelen welcke Oncosten soo desselffs Bos niet geraeseerdt en waer seer licht gevonden souw sijn gewoorden ick hebbe onder correctie van een beter altijt geoordeelt ons Guarnisoen op den ganschen boddem van Hietto — nievers noodiger ende dienstiger was als hier, wantt niet alleen dan daer Lucella, loehoe, waijboettie, ende eenen grooten streeck sandt van Hietto beoocht kan worden maer oock heeft men van daer een Lliber gesicht naer Hattouwa, Cambello, kelangh, ende Manieppo, soo dat geen off weijnich vaertuijgh kan verschijnnen, off men soudet van daer gewaer worden, ende met eennen die van henne helo in beter devotie dan off wij daer met en waeren houden, des hier op geleth dient Alhoewel het seecker is den tijt sulcx niet wel en zal toelaten soo en kan echter niet naer laeten voor te draegen hoe nootwendich het sij wij meester van Negerte Jhamauw worden, ende alhoewel dese plaets sonderlingh voor de Compg: geen voordeel sal aenbrungen soo wordt nochtans bij mij geoordeelt de verseeckeringe van desen hooghnoodich te seben, eerstelijck om redennen gemelte Jha een plaetse van sonderlinghe starcte Ende 0goe ogen ssen ulcke mancqp sij hun soo orn den ie vol die he afte raf tra
Ende voor Jndiaensche Natie onwinbaer gestineerdt wordt daerom sich daer op niet talleen den kimelaha, ende sijnne adherentt is maer oock die van Hietto, Seram, ende alle onse qua gunstigen verlaeten, zulcx voor desen meermaets. is aengeweesen ende soo wel onse cristennen alles Bontgenooten, daer op het ooch hebben om in tijden van Noot haeren toevlucht derwaer te neemen, daer oock sonder onderscheijdt geadmiteerdt soude worden, twelck ons de levendige Exempelen vertoont hebben des staedt ons vastelijck te gelooven desen haerren hoochmoe niet en sal mineren ten sij het contrarie gevoellen, zulcx sij haer oock niet in en beelden maer hun gelaesten ons in gene deele te vreese, ende haer publijckelijcken voeminen hoedanigh de portugeesen A:o 1600 geweerdt ende aff geslaegen hebben doch soo zij haere gestalte wel over dencken connen seer licht bevroeden sij door een gedurige belegeringe soomen all geen Dolck willde spillen, net alleen eet gehongerdt, maer gedorft cunnen worden des nochmaels, Segge soo hier inne niet dersien en wordt, wij niet alleen perijckel loopen dit Eijlandt maer oock alle dander, gelijck sich de saecke laet aensien van ons vervremde zullen ende alsoo Eijntelijck door d' Hiettesen, ende tarnatanen gearbeijt worden om eeni totalen aff vall der Christennen te veroorsaecken, door alle t'welcke hier voorsz. verhaelt, Ambonia eennen grooten krack, gelijck nu ten deele heeft becoomen sonde, Verder dient verdacht op gemelte Eijlandt ontrent den leege hoeck van Jha Mauw Zuijen ende Noorden van Porut een redelijck nootsz Bes gelegen is, daer toe om t' selue aentewijsen, geen vliassersche O indies gebreecke sulle ende alhoewel het gewas deser vruchte wel niet veel om tlijff en heeft, soo is nochtans sulcx dat de vremdelingen voor soo veel daer van becoomen ommi niet nemen, ende naer ander quartieren vervoeren Voor desen is meermaels aengewesen hoe noodich ende voorderlijck het onsen Staedt zoude wesen, het Eijlandt Amblauw, vermeesterdt ende aff geloopen conde noord en verscheijde reedennen sijnder die ons hier toebehooren te beweegen, Eerstelijck den schadelijcken Moordt aende Corroponael
Cooroporael Schodt met sijnne Soldaten gepleecht, Ten tweeden om dat sij meest all mooren, ende ons haeftich sijn, ten darden om dat sij goede quantiteijt ouwde ende Jonge — Nagell Boomen hebben, ende des selffs vruchten gestadich op Tonnetto ende waijsamma aende vremdelingen vervoerdt ende vercocht worden gelijck oock doen haere Nootsz ende foelije diemen verstaedt daer in redelijcke quantiteijt te weesen ende apparent eerlangh meer ende meer toeneemen zullen, Jtem ten wierden ende ten principaelen dat wij in onse gansche Jurisdictie geen beter off bequaemer gelegentht hebben om een exempel te statuweeren als op gemelte plaetse reedeennen sijn dese, om dat wij seecker weeten, watt getal van Menschen op t' voornoemde Eijlandt sijn, daer en Booven soober versien van geweer ofte amunti van Oorloch ende ommer soo slechte Soldaetsz des oordeele sij met cleene moeijtsz tonder gebracht, ende verdelcht soude conne worden, ende alsoo een excempel sulcx ons niet ontstaen en kan over dese ouer geve booswichten gestatuweerdt worden t' is seecker ende wes dat soo ras sij onse macht vernemen haer de olisucas die hun in desen onschuldigen willen sulcx algereets aen mijn gedaen heeben, vande Clilmas separeren sulle, Datt wij tot tijt ende wijlle met de andere onse parsoonagie gespeelt hebben alsoo moeten aennemen ende haer daer naer alsoo sulcx wel hadden connen voor coomen met de selve munt betaelen ofte naer Battavia voeren, Om dit exploijt wel aen te leggen, salmen op lariecque eenige gevluchte off van daer gejaechde amblauwersz vinden, die haer oock sullen soecken te revengieren, ende alsoo aen ons goede dienst pres de teeren des nochmaels segge wij hier groote avantagie hebben wandt zij nievers alls in haere bosckagie, ende opt selve Eijlandt dat cleen is connen vluchten, des kan nievers 'tgeduchte Exempel beter alls hier gestatuweerdt worden Ten waer niet vreempt de Guimelahas ende grooten resorteerende onder t' gebiedt, ende Commando vanden Coningck in Tarnaten, haere gesantten voor zijn E onder pretecst be: Van soude ebben moet gem odanige hebben seer all ooc laet eeni alle landt