11a1 - Mort lot: missive t geremitteert dese ende alle andere vrije goederen werden meest aen Jan alleman, die minst ende gaerne Lange tijt hebben, maer selde aen Lieden van vermogen, dewelcke op een beter selten, vercocht; sulcx dat weijnich hun dienstigh ende van Inportantie, daer te met Inden vercoopn de helft op verliesen, becomen, oock verteerent draegent aff, ende maecken 't selve veel tijden, int oort sonder nut t soeck, Echter moet het ten Lange lesten, ofte met wat specorije ofte daer sprijngt een slaeff huijs &:a ofte men maeckt weder door schoon spreken Credijt betaelt oock uijt haer getrocke, ende gemolcke werden waer door niet alleen verarme, maer noijt meester van een ra ende altijt verstrickt blijven, dit ende t voordese groot verlies der slaven, heeft, ende doet de Bandase gemeente, t'onder ende vol-schulden houden, d'andere gecomen burgers sijn Eerlijk, nuchtere neerstige, ende bosch ijvorige P:r soonen, dan wandelen den selven wegh met de goederen, die sij weten Jaerlijck van Battavia te crijpen, invougen zedert hunne residentie 2:3: Jae 8 a 10O Rd derwaerts hebben geschickt soo datse wel dienstigh tot de Culture, der Landen, maer seer schadelijk in Comp:s negotie sijn, ende 't' snootste van allen is, hier door boven alle schulden, eenige middelen gepres pireert hebbende, trachten onder tschijn van nae t' vader Lant te heeren, weder op Baltauia te comen, om aldaer een ruijm leven te leijden, sonder als wel tot een goede Colonia behoort in stilheijt off anders, nae ijders humeur streckt, daer t goet gewonne is te leven, ende hunne kinders Groot te maecken, sulcx den gemeenen man wede Wat warmte van haer gevoelen soude, Edoch hoe can Banda dan 1  1
dan bij gelt ende wel gestelde borgers blijven, daer tegens van december A:o 1633. sijnde den aenvanck onser regieringe tot dato niet meer als R:a 28133 /3 in spetie uijt Battavia hebben ontfangen, ende wel omtrent de 264 O R:n in muschaet note ende foelie, t'welck Gesaementlijk Contant betaelt billick daer voor te houden Is, blijft versonden, de suposte op de schepen, soo den Coopman, schippr stuijrlieden Hoochbootsman, &a brenge mede onder den schijn van een enckelt stoffjen, Lijwaet 1 a 2 paer Cousens weijnich suijcker, porceleijn pannen &:a tegens alle goede toesicht vanden fiscus, meer goets Jn alsmen wel presumeert dat sij onder de hant tot gelde maecken, ende vervoeren daer toe bequaeme gelegentheijt hebben, twelck dit cleene vervulde Banda, al moet verswelgen, sulcx niet vreemt, noch verwonderingh waerdich, de winckels ende packhuijsen weijnich met Contant besoght mitsgaders t selffde, present schaers, in Banda gevonden wort / — Wt alle voorgemelde Claere, Ende warachtige bewijs redene, mitsgaders grondige argumenten concludeere, ende besluijte voor gewis, ende seecker dat Banda, sonder redres in eenige aenstaende Jaeren, bij insamelinge ende leverantie der specerije, sonder gelt niet te houden veel min te besitten sal wesen, ende vertrouwe (onder reverentie/ die sulcx sal onderstaen, op dit poinct een quaeden slach in 's comp:s affairen sal maecken, ende Light d'eenighste oorsaeck van Bandas onderganck ende gansche ruine te sijn twelck weder, behalve de blame ende de respect door Groote somme van penningen met mertimable schade ende moijten sal geredresseert moeten werden, dat
wos a mort Cope missive 8 AENS dat nu Jaerlijcx naer den tijt ende gewassen loopen bij 4:6. ten hooghsten & O R:e te prevenieren, ende voor te comen is, daer men met aendacht wel, ende serieuselijk als een saecke van groote gewighte, ende in sigh veel begrijpende behoort op te letten, want ons oordeels d' E Comp:e in't regardt van Banda, ten Hooghsten daer aengelegen sij / Doch alsoo door goede ordre Ende wel gefatsoeneerde reglementen, alle redressen werden onderleijt mitsgaders het uijtterste uijt de republicke getrocke, dat verseeckre ende vast stelle, in dese Bandase Colonia, bij volgende maniere, insgelijcx Is te Effectuere, soo dat tgelt in Comp:s handen alleen sal vervallen, t selffde ten uijttersten gelijk eenen geruijmen tijt herwaerts blijft gedaen, te doen strecken, ende Battavia van merckelijcke somma schoon goede Gewassen, geclommen werden, sal E geexcuseert ende verschoont blijven, — Eerstelijck sal d' Compagnie voor al moeten besorge Banda voor twee Jaerrijs (gelijk Godt loff present bij ons bevinde/ ende doorgaens van alle Commertie soo Htoff doecke suijckere, porceleijn mitsgaders veel andere cleene huijshoudende behoefte geprovideert te sijn daer den Gouvern:r tot accomodatie ende gerijff vanden Borger, om buijten Clachte te blijven int forme des Jaerlijcx bandase petitie besonder ende net goeden oordeel op sal letten, alles sonder ijets te vergoeten ordentlijk ende matelijk Geeijst wert / — Alle vrije westersche Lieden soo neder als inlanders tsij met Jachten, Ioncken R:a, die als een peste om reeden hier 9:14 anENIEP