Ternate ten Casteele Orangie 25 Augostij 1666: Maccassaren aencompste rijckelijck 150 ost 200: Lasten— naer des sergts schrijven te machtigen vallen, aenden kant wierde op het affsenden van gemelte zantlaper den 8e Julij verleeden noch egeene swarigheijt vernomen, en waren de alphoereesen beneffens den sergt wel gemoedight de maccassaerse macht soo henluijden trachten — aen te doen Couragiensselijck te resisteeren ten welcken fijne de vestinge onder een batarie versterckt en eenige huijsinge onder de selve om hare vrouwen, en kindere (als den sergt van haere trouwe) te verseckeren voor nemens waren op te rechten jnsgelijck toesegginge gedaen soo haerl de Granen van het velt sullen 'thuijs en — gelevert zijn de materialen van steen, en kalck — branden tot makinge vande nieuwe Ronduijt bij den anderen in voor raet te versorgen, wat wee dier wegen met het zantlopertjen den 17e deser (ginswaerts gelijcq vooren verhaelt vertrocken) aen den sergt in op— merckinge nemen gesz: hebben refereeren ons — Eerbiedelijck aen het affschrift derselver int affgaende brieff boecq geseereert sulcx uEE de hier bij tendele zullen connen affmeten, de goede beginselen van manadosen paadije opulentheijt dies te hoopen zij — (wanneer die lant volckeren Civielick en geen sint forcelijck geregeert in middens tot haren plicht— vermaent werden, in wijllen nooch meerder quantiteijt zullen comen uijt te leveren, en soo doende de on costen der guarnisoenen &a genoeghsaem te— beboven comen belangende het schilt patshoorn daer inne heeft tot noch (met de maccassarse gedreijghde overcompste inde moluccos) niets connen gevondert werden, mitsdien tot versterckinge der negerie als — om de granen van het velt tehaelen en leveren haer meest hebben moeten ontledigen doch naderhant gedaen werck hebbende sullen we henlieden op nieuws daer toe trachten te brengen; — Tot magindanao en hebben we desen Iare ten principalen daer toe geenen bequamen bodem dan eenlijck — de chialoepe candhaer die nootsaeckelij, ck aent Casteel vereijsch wert bij der hant hebben en weijgingh aparentie zij de chialoepe tot maccquian opgeseth buijten hulpe van duijtst timmerluijden alsoo de macquianders om des konnincgs wercken op ternaten te vorderen werden op gehouden in corten claer te sullen geracken egeene— besendinge connen doen buijten welcke het oock niet
Ternate int Casteel Orangie 25: Augostij 1686: en nuinteert die voijagie langer te vervolgen alsoo het geene vandaer becomen de oncosten vande Chialoepe qualijcq ophaelen mach behalven de moeijlijckheeden dien de onse daer steets subject zijn, ter oorsaecke de goederen in voor raat versterckt eerst ten eijnde des moussons volgens haere g wonte ter nauwer noodt noch maer ten — deelen betaelt werden twelck met des Compe gelegentht geensints, en voeghlijck met de vrijluijden smalle negotiatie over een compt om echter van des Comps— aldaer noch uijtstaende restandt schult zijnde Ruijm 5 lasten Rijst en 20 piccols wasch in boutuwans bicht de overheeden ten achteren staende ijets in tecruijgen— hebben we aenden prins koedaij itsdien den kl korolath zijn vander hem geen sints met de buijten handelaers gedaente en ontledigheijt maer geduirigh inden tempel sigh besichhouten) met een brieffken zijne voorspracke en hulpe versoght en beneffens onse groete desselffs versoeck met een domme kraght (een pr— pistoolen en 2 tocken) gedachtight gelijck uE E de bij de Copia inde dagelijcke aenteeckeninge den 29en deser gelieve te beoogen; Ten opsichte met het aen landen der maccassarse gesanten a:o passado tot tidore den Commandeur ontwaer wierde dat de maccassaren inde moluccos met een ongemene macht om tselve te vermeesteeren stonden over te comen, ende gemoederen der tarnatanen, als tidooreesen doen ter tijt vanden anderen seer vreemt waren soo heeft zijn het om deselve te vereenigen de overheeden haere trouwe te doen gedencken en met eenen aende E Compe des te meer te verplichten henluijden Generalijck met een vereeringe tyt gedachtigen toe segginge gedaen, en voor — wijnigh tijt gevolgelijck, geEffectueert, te meer deselve soo lange den Commandeur hier steede gehouden en den Edle heeren Gouverneur en Extraordinarij Raadt Simon Cos, vertrocken is, noijt egeene schenckag aen deselve gedaen zijn hoope uE Ede het selve niet door ons als vermeten, maer door hooghdringende — noodt ondernomen te sijn de gedane vereeringe soo aende tarnatanse als tidoorse overheeden monteert generallijck in coops f 105919—. hier noch bij gedaen 'tgeene hier nae aende macquianse grooten na 't voltoijen— der opstapel staende Egia loepe mitsgaders weijnige overheden vande overcuste staet overhandicht te werden f 150--: sulcx int geheel beloopt f 130919:- 'tgeene.
Ternate int Casteel Orangie 25: Augosto 1666: 't geene den Commandeur gansch nedrigh versoeckt bij uE Edle voor wel gedaen moge opgenomen en g'approbeert werden,; Op de overleveringe van gemelte geschenck aende tidoorese overheeden, hebben we de hr saij wod in ten reguaerde ten Casteele dagelijcx veele sware wercken voorvallen en— met weijnige Comps slaven voorsien zijn mits veele door ouderdom affgesloofft ende meeste part tot wercken — onmachtigh bevonden werden, van deselve geen behoorlijcke diensten connen trecken versoeck gedaen, sijn geduchte maijst 20: a 30: goede Catijven mans persoonen ten prijse soo inde papodasse Eijlanden vercocht werden— door zijne gecommitteerde voor d' E Compe gelieffde te laten bemachtingen 'tgene zijne hooght ingewillight en om te volbrengen belooft heeft, soo haest zijnen sadaha wien om eenige derselver overheeden — dien Iegens zijn hooghts wille de novo inde ambonse — quaertieren eenige menschen gerooft hebben op te— roepen derwaerts vertrocken geretoureert sal sijn welcke na Calckulatie door den aenderen omtrent 20 Rdrs weijnigh meer off min Iegens cleeden uijt coops gereeckt sullen comen te costen waer Iegens de maerdijckers — dien 3 Rdrs en 40 lb: Rijst ijder maentlijckx geniten — weder gelargeert, en niet anders dan Extraordinarij in het bosch tot hout cappen als kalck branden (doen — toemen 't geene slaven dan met perijckel van wegh Loven en vermach uijt te senden) zullen behoeven — te emploijeert te werden;— Jnt Jacht nieuwendam welck heeden over amboina — pr cossij vertreckt is afgescheept. 27600: cleene bossiens tidoorese bostloudt ijder 20 vademen Langh tot 4 sware stuijvers ijder in gecocht en gepackt in 2300 groote— boossen van 12. pr pr bos neffens 5040 ps manocken — schoone mindanaosen tabacq bedragende 't een en 't ander als mede de nagel Recoghuntie aende — moluccosz: han ao passado betaelt conform factura ware voor 't generael maer ville staet belast te werden vier Leggers met 1725 cannen cocos olije gevult hebben we ambonase proventie met gemelte Jacht den heere Gouverneur marwille toegeschickt Dan opgemelte Tidoorese Bastlondt zouden desen Jare reijckelijcq de helft meerder connen bemachtight zijn/