Hr Gouverneur quaelberg, rakende 't innemen van Cacapper, en 't verdrijven der maccassaren Etc. g'adviseert, en in dit dagregister onder 18: xber g'insereert is (luijden dat Crain glisson na d' beko vlugten v: crain glisson mene nederlagen na 't gebergte van Antang zijnde omtrent vier dagen reijsens, bij zijn schoonvader troenaJaja gevlugt, en aldaar en zijn doot vande persing zeer ellendig gestorven was. — wijders dat troena Jaja, end' resterende gevlugte maccassaren op d'maccassaren tolatiter 16:' xber, in haar voordeel zoodanig aengetast, dat sij daar door gedrongen waren, hen Except, op 100: off iets na voor d'E: Compe te verootmoedigen, en om vergiffenis: wegen haar veel voudige schetmstucken te bidden, onderhooge en duure Deden, batse gesamentlijk na maccasser sullen retourneren, die ook onder bewaringe van radje.
1680 Februarij Banda Jnt Casteel Nassouw hoena Jaja gevangen en zijn doodt. missives van macCasser / den rebelmangebanij beset. teur wegend' komst van Cabressij op balij eet. radje bone gestelt zijn gezde troenjaja was op 25e daar aenvolgened benevens 174: maduresen in ons handen vervallen, die alle aenden soe foeloenangh overgelevert waren/ hebbende zijn hoogheijt van troenaJaja, den tweden 1' Jaars dagh, na d' andere werelt gesonden ontrent 60: a: 70 vande voornoemde maccassaren die d'onse met gerest gekregen hadden, waaren tot een exempel van andere wegen hen hoof neckigheijt, over d' klingen gesprongen, d: vrugtelingen, wierden hier en daar door d' Javanen, als nu moediger geworden zijnde, onder d'voet gestoken, hier na was d' gantse macht onser melitie nvens radje bone, endesselfs krijgers op surebaije gekomen d'maduresen wilden gaarn hen voor den foesoe hoe nang verdemoedigen sulcx d' saken daarom hen wel stonden, den commandeur Couper stond in korten met toelatinge van weer en wind en so dra radja bone en d' maccassar na celebies sullen affgesteken zijn, met den soesoekoenang na mataram op te tekken, om hem aldaar in sijn vaders troont neder te setten Bij voorsz: papieren waren ook twee missives, gesz: door den hr presiner Iacob Cops, enden raad tot maccasser, gedatt 11e en 29: xber ao passo Aendese regeringe luijdende den eersten ten principalen booven den ontfang van onse missive d' dato 24:en april, dat haar E: den adst Wr Eijsemans residerende op bima ordre gegeven, hadden, om 't Iachtie do spiering zoo dra 'tselve, off een ander vaartuig aldaar zal g'arriveert wesen ten Eersten des selfs lading te geven zeggende verder bij aldien deser regeringe eenige Chialoupen derwts beliefden te senden, om rijs zout etc: dat 't niet noeijt zoude wesen, daar toe eenige Guarnisoen van hier g'emploijeerd werde, dewijle gesde resident genoecsaem van alles werde voorsien Ect: d'ten missive hield alleen notificatie dat den rebel mangetanij: die hem op d' klippe Caloeko onthield, bij sig hebbende 300: koppen, in zijn voorsz: schuijl hoek benauwt, en voorts op zijn hooft gestelt was, 200: rxs op hoope dat den selven daar door aen kant zal geholpen worden. den hier vooren genoemde burger Adolff louis rapporterende, dat hij ao pr verhrael vanden rappor pr d'chialoup vanden burger Pr Casper thomas:, van hier vertreckende op balij en passant, is aengeweest alwaar na dat 7: a 8: etmalen gelegen hadde, mede was g'arriveert, zeker Cerams vaartuig, sijnde vol met massoij geladen, toekomende den orangkaije Caboressij, als wanneer den rapporteur aen 'tselve vaarting voer, meenende denselven Cabreseij persoonlijk te spreken, den welken hij daar op niet vond, maar hem dei vande daar op varende Cerammers berigt, dat denselven, met no twee andre vaartuigen, mede met voorsz: bast geladen, achter aengun en reets digte bij Lant gekoomen was, waaromme dan rapporten als oordeelende dat hij zijn in hebbende koopmans: door de komst de voorsz: negotianten niet konde verhandelt werden, dieroselven avond nog sijn anker ligte en nade cust van Java 't seijl ging verhalente verder dat in't herwts retourneren, bouton mits lekte vande chialu aengegiert, en verstaan had. dat aldaar aengeweest is, den stierman Juij d' graaff met zeker chialoup vand' hr Candroft van mook, zeggenhijd porteur 'tselve van't volk op gesde Chialoup varende op battavia inde revier leggende. selfs verstaen te hebben, zijnde do Chialoup nad oosterse eijlanden vertrocken, hebbende aldaar tot op koop van d 100: pls gunees lijwaat gelaten / — Sondag 4: Do
1680 febr Banda Int Casteel Nassouw obd Sondag 4: _o arrivt van t schip m:r vander goes van batta vgaderingh. watter gebefoingeert is maandagh 5: do passeert niets van belang dingsdagh 6: do hedenheel vroeg, werden d' gewoone zeijn schooten van d'aenkomst derschepen, gedaan, en komt hier op ontrent den middag binnen van basta 'tschip twapen vander goes, in Compe van batta vertrocken met tjagt noordwijk, hebbende den tijt van 12: Etmalen overgeseijlt met missive / inhebbende een cargosoen voor dese provintie ten bedragen van f 64183: 11:-6: waar mede ontfangen hebben missive van haer wel Edelmd tot batta gedateert 24:e Janua:o deses Iaars, dewelke onder anderen lijd, hoe bij haar Edle op t schrijven van dese regeringe wegen d' groote sterfte op 't eijland aij enden slegten toestand wegen 't verminderen onder d' Inwoonders aldaar gelet sijnde oversulcx ginstelyk gere, vande prijs der rijs/ — solveerd hadden, tot soelas der selve voortaen denrijs beterkoop als ao passo te laten verkopen, te weten d' witte tegen 30:, ende bruijne voor 25: rxrs 't last en wijders tot hen adsistentie herwrs te senden 150: lijfeijgenen om onder de perkeniers nade grootheijt haar er perken, bij loting wtgedeelt te werden, tegen soodanigen prijs, als in facture wt gedruckt staat etc:/ Soo was mede op d'iterative sollicitatien vand' Ehr gouvr Cornelis van quaalberg om na batta te mogen vertrecken gelet, waar op haar wel Edle verklaerden een loijfondre genoegen te scheppen sullen bij Aldier sijn E: nog een Iaar a 2: omdat allesints in 't gouverneren deser provintie genoegen gaff wroude continueeren dog indien sijn E: daer toe niet konde resolveren, zoo is tot sijn vervanger g' Eligeerd d' E.