Ao 1691 Maart Banda aan 't Casteel Nassauw — Ao 1691 maart Banda aan 't Casteel Nassaer enpera, als mede den capitn toratou, en tontermouter, Naar 't doen van Welk Transport ik de voorsz alhier gemiliteert hebbende Corpl en de twee soldaten ordonneerde met kiet, en vlunderage met mij Lethij-waarts over te varen, om wijders na Banda te navigeren, en plaatse alhier den voorn: Corp:l Lodewijk Willemsz in steede van den gemen Corc:l Rotte, ende de soldaten Bastiaan Michel, Ian Eldertsz en Lourens Cats in steede van de voorsz twee soldaten, ende den overleden do hier voren vermelt, wiens geweer thans p. r chialoeps Banda waarts overgebragt wert, en nam den 12:' do naar een wel serieuse vermaninge zoo aan dese nieuwe als oude besettelingen en voornaamste der ingesetenen, van hier afscheijd als wanneer mij, in geselschap van den Orangkaij Telij nut ende nevens voorn: van moa geligte militairen weder naar Lety transporterende, tegens den avont aan de corps guguarde tot Balomea alwaar des anderen daags den 13.: do bij mij verschenen is, den voren geciteerden Cap:n Tanatoe, die tot bewijs van sijne pretensie ten laste den rangkaij boeterakawera geene andere getuijgen te voorschijn bragte, als die hij bevorens in Banda genoemt hadde, ende die alle alhier in Seatoumea wonagtig waren uijtgesondert een sijnen, onderdanen genaamt Oeliatte, die hij nu ook mede bragt, waar op ten eersten alle de dorpvoogden die buijten desen geschille waren, en gevolglijk nevens mij onpartijdige en onzijdige middelaars konden wesen, deeden ontbieden bestaande de zelve in Den orangkaij Corselli uijt de negrie somra, den _o Coenoeadi verselt met sijn Capn Pateuo beijde uijt Nawewang _o Leeuwendaar hooch van toetekeij, dewelke alle bij mij vergadert wesende notificerende deselve hoe dat de geschillen en questien tusschen de voorn Orangkaijen Poeterakawerat doen meditatie vande regeringe in Banda g'assopieert, ende sijlieden zoo verre met den anderen verdragen waren, dat maar alleene tusschen deselve Pouterakawera, Pera, en Cap:n Tanatoe, gereserveert, ende tot nader bewijs onvereffent gebleven waren, dees twee— volgende poincten als eerstelijk dat Capn Panatoe den Orangkaij— Pouterakawera ten laste gelegt hadde dat ten tijde hij Tanatoe in 's Comps Corpodugueerde alhier geboijt had— geseten, drij Batoi Mears met namen Lanoij, orlette, en lijkimanPattij van onder het Cap:n Been een getal van 20: buffelblesten hem Panatoe toebehorende, hadden weggehaalt, ende na Jlevelewer (:alwaar sijnen
Maart Banda aan 't Casteel Nassauw— Ao 1691 maart Banda aan't Casteel Nassauw — Touterakaweras gelijcke beesten wijdende waren :) gedreven, mitsgaders deselve van tijd tot tijd door de Batomears geslagt, ende geconsumeert zouden wesen, ende om twelk te bewijsen hij voorgaff, dat ir een Taal maley wonagtig tot Bato mea voors en tgeparculeert zelfs aanden voorn: Tonterakawera hem sulx gecommuniceert, ende beleden hadde, meer dan eens van die beerten gegeten te hebben als mede dat sekeren sentoir voor hem Capn Panatoe geconfesseert en verklaart hadde, hoe hij zelfs gesien soude, hebben dat het voren gen: getal buffels gem Capn banatoe toebehorende door de Batomears geslagt, en soo nu en dan g'incorporeert geworden was, en waaromme dien Capn volgens sijn voorgeven, na dat hij uijt de bronck der Corpsduguarde g'eschapeert ware, den hier voren gen: sijn Onderdan Oeliatte aan de gemelte drij Batomears Lanoij oorlette en Lijk-Merpattij afgesonden hadde om Een na de redenen van dit haar gedoente te vragen, ende met eenen vergoedinge voor dat getal Beesten af te vorderen, waar op hij Oeliatte van de zelve drij beschuldigers ten presentie zelfs van Touterakawera in die pronck geset ware geworden Ende ten tweeden dat den Orangkaij Pera uijt den name van de bij hem met den titul van Orangraijen g'babtiseerd Rood en Lebesemans klagten gedaan hadde, dat Ponterakawera tien persoonen soo mans vrouwen als kinderen onderhorige van voorsz Roodt uijt het Campon Touwan, onder pretensie dat dezelve zijne onderdanen waren, naar hem getrocken dog de andere partije voorgegeven hadde dat sulx geschied zoude wesen om dat zij geen genoegsame boete aan hem Couterakawerk konnende opbrengen door hem met swaarder straffe ruine en doodslagen gedreijgt waren, tot voorkominge van 'tselve de jngesetenen van 'tges:e Campon Pouan dese tien menschen hadden laten volgen; Ende dat ook om de voorverhaalde redenen, dertien onderdanen van Lebesemana uijt het Campon culian hun net jngesetenen van Batoumea door trouw hadden moeten verbinden ende uijt Ouliau naar Batomca verhuijsen Ende nadien, sulx alles bij Touterakawera genegeert ende voorgegeven wierd geen andere volkeren, als die waarlijck sijne onderdanen waren, onder hen te hebben, ende dat bij aldien het contrarie van dien geverifieert konde werden, hij bereijd soude wesen, daar van restitutie te doen soo hadden haar EE: a: in Banda vermits partije pretendenten van allen tgunt voorsz aldaar geen genoegsame bewijsen bij gebragt, en partije advers hem met den negativen en innocenten te verveelen, behulpen hadde mij expresselijk p:r deese chialoepe herwaart geschickt/ Roodt
Maart Banda aan 't Casteel Nassauw— Ao 1691 maart Banda aan 't Casteel Nassaei — eensdeels, om die luijden weder tharen woonplaatse te consuiseren, ende ten anderen omme nevens haarlieden (de voors lants groten als onzijdige mediateurs de sale nader te inquireren, partijen concendenten te bevredigen ende hare geschillen op dese landswijse bij te leggen; Tgunt zij aangenomen hebbende zeer gaarne nevens mij in reeden en billickheijt te willen helpen uijtvoeren, deden gevolglijk aanstonts de vorengenoemde senhoir en Talmalij voor ons Compareren als mede de voorsz Batomears, lanoi Oorlette, en LijkimanPalli en jeder den zelven wel exactelijk, over t subject en pount van de ontvremdinge der buffelbeesten, g'examineert wesende, lieten jnsoek de persoonen van Oekepouali, Paimeda, Jato wewar en Rattoe, die door de laaste der voorn: drij Batoumears beschuldigt wierden eenige buffels van onder 'tgeseijde campon beer weg gehaalt, en verdreven tehebben, te voorschijn komen als wanneer naar dat alle deselve pertinent omlandig- en scherpelijk ondervraagt waren, bij Confessie van voorn.