J Antwoordin hierop alschoon des handels vrijheijt in Taijouan om op gem: quartieren te navigeeren niet toegestaen wert sulcx echter geschiedt als men meijnt dan eerst beginnen soude, want het is uEd:e altsamen kennelijk, dat Immers de chineesen met haere Ioncq:s Jaerlijcx wt China met zoodanige goederen als 't hun gelieft, ende zij weeten daer de meeste avance geven derwaerts ende oock wederom de retour (met peper, sappanhout, oliphants tanden Camboiesche Nootjens, ouden pijnangh, zaron boeron, agelhout Renoster, Item Bufselshoorns, ende andere daer meer vallende Coopmanschappen) naer China zonder dat de Comp:e een en pennick daer van geniet navigeeren, Item hoe weijnich wij tselve beletten connen sal schoon wij op de preservatie vanden chineesen handel ende gunste van veele princen niet wilde sien) mitsgaders hoe cleijne proffijten vande weijnich aengehael Joncken voorde Comp:e ten voorschijn zijn gecomen, daer nochtans al veele Jaeren onderlecht is de Weijnich de winsten vanden sjamsen handel op Taijouas ende van den handel van Taijouan Taijquan weder op siant importeert, can pertinent bijde sjamse als onse Taijouanse negotie boecken beoocht werden, die wij weeten zoo sober te wesen, dat zoo men begindt te Reeckenen Ansterdam neralenduck gen van eene
dat de inposten met immers zoo grooten proffijt in Taijouain al bata connen gelicht werden Reeckenen sleedt ende oncosten vande scheepen, mitsgaders mont costen ende maentgelden vantvolck dieder opvaeren, Item Intrest ende assurantie vande penningen die tot do Negotie vereijscht werden, men eer te cort als overwinste sal vinden boven dien zoude echter de voijagie van Bat:a over Siam sten aensien veele scheepen leedich naer Taijouas moeten Navigeeren) connen gedaen werden, maer eenige Scheepen van Taijouas met grove porceleijnen ende andere weijnich Coopman wat schappen (die de Coopl:n voor do Comptoir eijsschen) derwaerts soude van te zeijnden is eer schadelijk als proffitabel onses oordeels, voorde Comp:e, want zoo vEd:e gelieven te resolveren en ordre te geven, dat diergelijk waeren van groote volume mede naer Batavia mogen gestiert werden, zoo vertrouwen wij dat de selve daer ruijm 25: Jae sommige 50: ende oock 100 p:r cento meer avance als in Siam sullen geven, waer toe dat sulcx gepractiseert, want zoo veele scheepen als in ziam tot over voer van rijs, padij, sapan olij swarte suijckeren ende andere Coopmanschappen daer vallende) naer Bat:a vereijst werden— voor cannen immers met minder verleth ende laeter int mouson niet van Bata advoijcture als van hier derwaerts zeijnden, bove dies zijn nu twee Jaeren herrewaerts in Taijouan om scheeps ruijmte verlegen geweest, om de geeijschte retouren (van meer der Importantie als voorverhaelde Grove siamse waren) over te voeren, en zoude bij overvloedt van Schepen ofte gebreck van ladinge in Taijouas sulcx echter connen geschieden, wat voordeel dese negotie van Taijouas op Siam voorde Generale Compe dan minder als nu zoude geven connen vEd:e nu lichteljk begrijpen, ende daerwt oock genouchsaem beoogen, dat gem:e handels vrijdom aen chineesen ende vrijeluijden te vergunnen haere Ed:s geen schaede maer proffijt als noch volgen sal, zoude toebringen Dat de lichtinge van tollen en Imposten / door den groot en toeloop van alderleij natien en principael de chineesen) grooter somma in Taijonas als op Bat:a zoude opbringen (voor omct zoo veel aengaet de commertie) geloven wij vastelijck niettegenstaende wij wel weeten (de goederen op Bat:a geen d'een door d'ander ruijm en cent meer als op Coaijouan rendeeren, want de saecke is onmogelijck op gem:e Bat:a daertoe te brungen, ende het strijt tegens Ider vremdelingh zijn gemoedt end wille, daer het in Taijouan om de verhoopte het rijc proffijten saecken
man wat nutticheden den staet van formosa hier door soude inquireren de vrijeluijden op Suijouan voorde geuree Compe: niet schadelijck voor om cleene ofte geringe saecken dient men met het rijck van China in t:a geen contentee te comen proffijten te mogen geniet is een Ider derwaerts zoude locken, van gelijcken can het procedido van gem:e Tollen Iaerlijcx in Taijouan aen goede proffijt gevende Coopmansz: gesteedt en met 80: a 100 p:r cento naer Bata geretourneert werden Joucht hiernoch bij de vergrootinge van uwen Taijouanschen staet end wat het hooftgelt in toecomende zoo wanneer voorsz plaetse ter dege verseeckert is eens ingevoert wert (hier bij doorde menichte van menschen) zoude comen te proffiteren, doen daer comt weder tegen datter dan des te meerder besettinge ende oncosten van Guarnisoen (dat van nu affaen daer diende te wesen) vereijscht wert, twelck men met een Hollantsche Colonie (gelijck versocht hebben daer te stabileren) vrij veele zoude connen soulagieren, en connen d'selve oncosten aldaer oock dubbelt overgewonnen werden —.