opden buijck tot dat hij barst, ende hoe wel opde diverije groote straffe staet. soo wort de selve hier veel gepleeght, worden allenxkens onder de voeten geslagen tot dat sij doot sijn, die met een getrouwde vrouw overspel doet, of d' selve vervoert, worden beijde tot spot, somtijts heel naect, ofte een dun enckel broeckje aan 't aengelicht met calck gesmeert, door ijder ojr een pijl met een trommeltje opden rugh gebonden, daer op staende ende roepende dit sijn overspeelders door de stadt geleijt, en yder met 50 a b0 slagen op d' billen gestraft, die de Incomste van: Co: off 't landt niet op en brengt, worden 2: a 3 mael smaents voor de scheenen geslagen, tot dat hij 't opbrengt, ofte van cont Is, compt hij te overlyden, moeten de vrunden het op brengen, soo dat den Co: ofte 't land van haer incomste noijt en mist, de gemeene straffe geschiet op d' naecte billen, ofte opde kuijten, ende wort bij haer voor geen schande gereekent, door dien om een— woort spreekens licht daer toe connen geraaken, de gemene gouvernrs vermogen sonder licentie van haren stadthonder niemand ter doot verwijsen, ene Crinen 't landt rakende, niemand sonder kennisse vanden Co:, 't slaen opde scheenen geschiet aldus, sitten op een stoeltje de beenen bij malcanderen gebonden— daer wort ontrent een hand breet boven d' voeten en onder de kmien 2: strepies gehaelt, alwaer sy tussen beyden worden geslagen, met houtjes een arm lanck achter ront, voor twee vinger breet, en een Rdr dick. van eijcken off/ van Essenhout gemoect, dog t' effens niet meer als 30 slagen 3 a4 uijren geleden mogen als dan wel weder met d' Justitie voortgaen, tot datse volbracht is, die zij ten eersten willen doot hebben, die worden met stocken 3 a 4 voeten lonck en een arm dick. dicht onder de kwen geslagen, onder de voeten te slaen geschiet aldus, sittende op d'aerde worden de groote thoonen bij malcanderen gebonden, ende bij een hout opgehaelt, die tussen haer dijen staet, met ronde stocken een arm dicq, en 3 a4 voeten lanc onder d' ballen vande voeten soo veel slagen als den rechter belieft, op dese maniere peijnngen sij mede alle misdadigers, op d' billen te slaen, won aldus gedaen, strijcken de broecken aff ende leggens vlock op d'aerde neer, ofte op een banckje gebonden, de vrouwen om schaemts halven, laten een enckel broeckje aanhouden, dog om wel te treffen, makent selve eerst nat, met stocken van 4a5 voeten lanck, boven ront onder een hand breet, ende een pinck dick, 100 sulcke slagen teffens wort naest de doot gereekent, slaen ooc met 't' eentjens een duijm ende een vinger dick, die voor de kuijten geslagen worden, staen op een banckje de mans en vrouwen met diergedt teentjes 2: a 3: voeten lancq als t versoelde slaen geschiet met sulcken geschreeuw vande omstaende rackers— dat 't selve somtijts meer schrick als 't sloen aantaeght, de kinderen worden met cleijne opde kuijten gestraft, daer syn nog meer andere straffen, dog hier te lange om te verhalen
116.7 wat haer goest dienst 'tempels, papen, ende secten belanght, de gemene man doen ende voor haer afgoden wel eenige superstitie, maer achter haer overheijt meerder ne sij dan d' afgoden, d' grooten ofte edele weten daer gants niet van, om haer afgoden se gaen eenige eer te bewijsen achten haer selven meer dan de selve te wesen, soo wonneer spelen, jmand 't sij groot ofte cleijn comt te overlijden, wort bijde papen eenige gebeden — toe. en offerhanden voorden overleden gedaen, alwaer dan haer vrunden en bekenden mede ysenden comen, 't gebeurt somtijts bij aflijffight van een heer ofte geleerde paep, dat binnen hare vrunden en bekenden, wel 30 a 40 mijl comen rijsen, om d' offerhende bij te zijn, tot eer en gedochtenisse vanden overleden, alle feest dagen comen sommige kooken gemeene burgers ende boeren voorde afgoden haer reverentie doen, ende steeken een ruijckent houtje in een potje met vuir dat voorde beelden staet, tot tecken van brant offeren, en na dat haer reverentie weder gedaen hebben, gaen sonder yets meer te doen, wech, houden dat voor haren afgodt dienst, seggen die wel doet, hier naemaels wel geschieden sal, en die quaet doet, daer voor straffe sal ontfangen, van prediken ofte leeringe, is haer onbekent, ofte— de cost maelconderen eenige onderrichtinge in haer gelooft te doen, disputeeren daer noijt over, door dien sij al een gelooff hebben, door 't heele land, en de afgoden al rouwen eene eer bewijsen, des daeghs twee mael offert en bidt een paep voorde beelden. alle feest dagen met 't geheele cloosters volcq met soppen op d' beekens, trommels ende andere Instrumenten, d' Cloosters en tempels die seer veel sijn, leggen al int beste geberghte, ijder onder zijn stadts Jurisdictie bescheijden, daer sijn— cloosters daer wel 5 a 600 papen in sijn, en de steden daer wel 3 a 4000 onder ans bescheijden sijn, woonen al 10: 20 a 30 bij malcanderen in een huijs, somtijts -s en min en meerder, In ijder huijs heeft de outste 't commando, Indien eenige comen te ren misdoen, mogen deselve met 20 a 30 slagen opde billen straften, maer soo de ter misdaet groot Is. leveren hem aanden gouvernr vande stad daer sij onderstaen ouw over, wapen sijnder geen gebrecq, was de seer maer goet, alsoo ijder die wil een paep can worden, en weder uijt scheijden, als 't hem belieft, de papen sijn bij haer weijnigh geacht, ende worden niet meer als lants slaven gereekent hout door de groote tribuijt die zij opbrengen, en 't wercq dat sij voor 't lant doen moeten dopper papen sijn wel in achtinge, dat meest om haer geleertht comt, worden onder d' geleerde van 't land gereekent, dese worden Coo papen gent, voeren een lants zegel, en doen Iustitie, als de gemene gouvernrs wanneer sij d' cloosters gaen visiteren, rijden te paert, en worden groote eere bewesen, alle papen mogen niet eten dat leven ontfangen heeft, ofte van comen can, sijn 't hair en baert cael geschooren, mogen bij geen vrouwen Converseeren, die gene die oo dese geboden overtreet, worden met 70 a 80 slagen opde billen gestraft, en — uijt 't clooser gebannen, soo drae haer 't hair wort afgeschooren, wordense op haer sich eenen arm gemerct, soo datmen altijt can sien, dattet een paep is geweest, de des gemeene papin moeten haer Costen met arbeijden, Coophandel, en bedelen bescharen houden altijt Jongens, doen alle neerstight om d'selve wel te leeren lesen en schrijven, als d' selve geschooren zijn, houdense voor haer dienaers
al wat sij winnen ofte bescharen,.