Septemb: a. o 1692. (Was getekent:) Pieter van selsdingen Ten sesden, voseeren u Edeles, dat onder den Laesten Coper, nog berustende waeren, vijff en vijfftig duijsent vou nagelen &a uEdeles de resolutie in rade der souratse directie genomen, naleesende onder anderen, die van den 30e novemb:r a:o 90. staet gementioneert; dat onder Comp. s makelaers, ende groote coopl. nog waeren berustende; ruijm 'tseventigh duijsent vonden nagelen &:a; en dat tedier tijt deselven ter basaer, off markt; bij kleijne parthijties wierden vercogt tot de eijgenste vrij van 122. ro/a. de man: de presente  makelaers nade comste van het Iagt de maes ter rheede van souratta indecemb:r a. o 9 gewaert werdende, wederom over de hondert duijsent ponden nagelen van batavia, waere overgesonden tot den handel voor Souratta, mitsgaders inde tijt van drie Jaeren sirca, Een heel Jaerigen sleet, meer alsser conde vertiert werden; hebbende door als bedenkelijke middelen getragt; de nagelen &. a tot Lageprijsen onder hun magt te crijgen; om de comp. e te brellen; ontwijffelbae vast soude sijn geweest; zoo wij de specerijen tot de gebodene prijsen hadden affgestaen; het eerst volgende Iaer geen gelt soude geboden hebben voor de nagelen &:a, off nu de gedegradeerde suspecte en schuldige persoonen; de makelaers onderhants niet ge sterkt en g'induceert hebben ten nadeelen der Ecomp:e om ons dien Lofs te benemen, dat wij de specerijen tot sulke hoogeprijsent niet conde om setten; als 'tJaer bevoorens, soude daer aan twijffelen; ten opsigten comp:s makelaers; als hun oude vrinden sijnde continueel bij deselven gingen, om welke redenen, inden Jaere 91. den h. o Edelen heer commissaris van reede heb gesz:; dat het ten hoogsten requireerde, gemelte persoonen van hier wierde versonden; mitsgaders meer vrees als verlangen hadden; tegen de v coopingh der specerijen; maer schijnende sijn h:o Edelh:s daer mede heeft war believen te supercedeeren, tot zijn persooneele overcomst in Souratta. — den sevenden, produceeren uEdeles dat door, Ende continuerende oorlogen, geen negotie off afstrek inden handel was. — over twintig Iaeren, En vervolgens, tot dato deses; zijnde boven Landen, al in reven roer ende Negen volrovers geweest; NEo vande Comp: e nog gevoelen is hebbende; mitsgaders inde Jaere 40. indan eijgensten staet van repturen En oorlogh was, als ao verlede En nog continueert; Egter sijnde specerijen; a. o 90. het geheele gros tot hooger vrijsen vercogt; als de heer vosburgh heeft comenaen, en in twintigh Iaeren, voor het heele gros nagelen, maer eens die prijs is bedongen; als ik a:o 90. heb gemaakt; de redenen dat deselve in februarij, En maert a. o 92. niet vercogt zijn geworden; inde voorige articulen, Ende geciteerde resoluties, voorwaerts— in't brede van gehandelt sijnde; derhalven mede opplicabel op dit articul Ten agtsten brengen uEdeles voor, dat men een swaere pestilentie en sieke tijt belaefde, Naer door veleduijsenden van menschen waeren Neg gerukt dat is almede geen nieuwe maer Een orde quael; als hebbende 'tsed:t de Iaere 1689. dat ig in souratta bengecoomen, de contagien so pestilemtiale siekten en heete koorsen; hier beginne tedommineeren; en Continueeren als nogh; egter sijnde specerijen alf 40. — niet overblijve Leggen; maer van meester verandert, en ten gelden gemaakt vermits ample redenen heb gegeven, en bewijsen geproduceert bij de voorenstaande affgehandelde articulen, volgde oorsaaken sij geweest de specerijen onvercogt sijn gebleven derhalven om geen herhaalingh te doen; mij aande selverij Ende resoluties sed:t 12. e februarij tot den 12. ' maert ao 92. in raade Persouratse directie genomen, Eerbiedigh gedraagen Ten negenden seggen uEdeles dat de vorst van 's Lant oudt, en affgeleeft, na verloop vande Werelt niet heel Langmeer soude Connen Leven; En bij sijn overlijden 't ijssele Lant zoude revolteeren; en alles gerooft werden; gelijk voor heenen wel meer gebeurt was; En uE bij soodanigen nogeval, met 's comp:s vE haaren, niet vrij, en versekert souden sijn. dat den vorse Orangh chia, out is, heel souratta hindoustan &a bekent Wesende, dog  out niet sijnde, off hier in dese Lands nog menschen gevonden werdende; veel hooger Iaeren bereijkt hebben; en volgens den Loop der natuure nog al eenige Iaeren zoude conne Leven, mitsgaders vandie sterkten wesende, dat sijn maijesteijt sigh Eenige agter eenvolgende Iaeren, met desselfs krijgbenden in't velt heeft onthouden, als nog continueert; mitsgaders de Exempelen, door de heele werelt, gesien werde; Jonge voor de oude sterven, en ten grave gebragt werden, 'twelg moet aangesien Werden voor een absoluijte vrije, En souverainen bestieringe, en dispensatie van god almagtigh; die niet het sijne doet, dat hem behaagt; en overbrengt tot de onsterffelijkht der zielen; schoonde vorst orangh seep, was comen te sterven; en alles gerooft wierd; zoude, de Engelse, en francenatie mitsgaders de aansidnelijkste mooren; heijdenen, &:a niet vrijgaan, als nien om de sterfflijkh:t van Een vorst de negotie vande comp. e in bengale, ende cust Cormandel, en souratta soude staken, om niet onderhavigh ter hesen, het roven en steelen; van hun goederen, daer soude de France, En engelse natie niet droevigh om wesen; maer gantsch niet voorsigtigh sijnde; nademael uEdeles zoo vrees agtigh schijnen te wesen voor het sterve vanden vorse des Lants &:a ons ordineeren gelden à deposito te negotieren; om na batavia te senden; Eensdeels een middel, sijnde; omde Intresten van ¼. p.:r cto smaants off drie ten hondert — in't Jaer, en minder, bij mij genegotieert sijnde op tejaagen tot ses en negen p:r cto Want hier geen groote somma connen uijtgevoert werden, off een ijgelijk sulx ter kennisse comt; de heijdenen 'tselve bemerkende, ten eersten de intresten hant overhant sullen verhoogen, anders deels bij afflijvig werden vanden vorst orang seep; wij hier belast saten met andere lieden haer gelden, op intrest; mitsgaders niet vermogens waeren deselven ten vervaldagen op de aanmaningh der verstreckers, aff te Leggen; Een middel soude wesen, ons hier in Isers, en banden te selven, als de Engelse natie inde Iaere 88. en 89. sijn overgecoomen; daer toe batavia niet manqueert omgelden op intrest te becoomen; En vermits uEdeles a. o 90. geen gelden scheenen benodigt te hebben; mijn gelden te dier tijt — op batavia een ront Iaer Ledigh moeten Leggen; derhalven mijne geconstitueerde, te ordineere, na 't vaderlant :r Wissel over te make &a.
Ten thienden, voseeren uEdeles dat'er de comp:e nog met een swaer kapitael van Een kankiereusen Intrest, als uE dat noemen beswaert was; en geen gelt in cassa hadden &a Twelq bij de negotieboeken contrarie sal blijken; want den 12. ' maert, a. o stantij; als wanneer bij meerderh:s van stemmen; is g'arresteert, om de specerijen bij parthijen te vercoopen; was het Compt:r souratta, niet alleen niet belast, met een stuijver aen Intrest penningen, maer boven dien, wasser nog aan contante gelden; bij Cassa f392054. 14. —. zegge driehondert twee en tnegentigh duijsent, vier en vijfftigh guldens, en negentsien stuijvers; maer uEdeles schijnen in gedagten gespeelt te hebben, mijn sentiment, en redenen, den 6. maert bevoorens; schrijtelijk in rade g'Exibeert, en gegeven; in't vendiceeren van 't Iapans staeffkooer; swiauler peper, arreek; Sandelhout, en Iapance Camphur; tediertijt, dese directie belost wesende; met een merkelijk en aanhieneljk Capitael, â deposito genegotieert; en vande onderhoorige comptoiren, — stonden naet Wissels betrocken te werden; tot voldoeningh der eijsschen te diertijt onderhanden sijnde, en om dit Comptoir niet meer te belasten; was mijn serciment, alle de gemelte Coopmansz: toe de gebodene prijsen te laten soeringen, om een vrij en hale te hebben; En met eijgen capitael te connen negotieeren; als oog effect heeft gesorteert, als uEdeles, omstandiger des believende bij mijn voorsz: sentiment, inde resoluties vanden 6. maert ao 1692. ingelijfft, In't breede sullen connen Leesen; waer aan mij Eerbiedigh referere; en tot Elucidatie van uEdeles 'tselve sal Late volgen, Luijdende — Sentiment en reden In rade van souratta gegeven; door pieter van heledingen; fiscael d: den vercoop van 't cooper spiauller, pever, arreek, sandelhout, en Jopanse ve tujskosen Camphur, den 6. n maert 1692. — den
# van de Jaare 92: s soude gekomen hebben den 9. en meij a. o 1691. was mijn sertiment, de heele parthije Iapans staeffhover de dier tijt aande hant hebbende bestaande in een quantiteijt van vier en twintigh duijsent vierhondert, vier en sestigh mannen van 34½ lb: Idr: te vercorven â 15 1/32 rao/a. de man op vier maanden tijt, off drie p:r Clo rabat; ten dien opsigten — den regentijt had begonnen te naderen zoo mede de gebodene vrijs in Comparatie van voorige Iaeren raisonnabel was, waer door de gelt Cassa, zoude gesecondeert geweest sijn, met Een capitael van vijff en Een halve tonnen goutb; mitsgaders te dier tijt affgepakt staande; hondert thienduijsent ropias; off hondert vijff en'tsestigh duijsent guldens; voor de cust chormandel, en bengale; onse gelt cassa, in Een sobren staet bleeff en bij affwijsingh van t'opresent gebodene, voorde heele aande hant hebbende parthije Japans staeffkoper, bestaande in circa de sevenentwintigh duijsent negenhondert vijff en'tsestigh mannen d veerthien en negen sesthiende rovia de man, op vier maanden tijt, off drie v:r ctorabat; zoude wij wederom resolveeren; Eer ligtingh van gelt op Intrest, Tot voortsettingh der negotie, hebbende de Ervarenth:t ons geleert het vercoopen van 't cooper— bij parthijen van vijffhondert mannen, vandat succes niet is geweest, als wij gehoort hadden, en Wij 'tsed:t den 12. feb: Laestleden; hebben geseten over den vercoop der specerijen, Iapans slaeffkover &:a; 'twelq almede Tegen mijn gevoelen is uijtgevallen; met het voorstellen van nooijt gehoorde en suspecie Condities van comp. s makelaers — resigdas, en bagwaandas, derhalven mijn sertiment wesende; wij 't coper tegen de gebodene prijsen, en condities behoorde afftestaen, als ik mij aangaande vast stelde, om de volgende redenen, buijtende sterffte aande pestilentiale siekten, 'tsedert de Iaere negen entagtigh tot dato deses, insouratta, brootchia, en amedabath, Ed:e g'dommineert g'ordinert hebbende, en nog continueert. — Eerstelijk dat niet alleen, alle dagen maer selfs alle uuren hier scheepen werden verwagt; uijt de maniljas China, siam, aatchin &:a, deselven gesamentlijk maer Eenduijsent kisten koper hier quamen aan tebrengen; als geensints buijten aparentie sijnde, off sullen meerder quantiteijt overbrengen; 'tselve soodanigh quam uijt tevallen een wij ons aande haut hebbende cooper quijt waere off vercogt hadde; bedraagende overde seshondert duijsent guldens; wij als dan Wederom door Comp:s makelaers, in't gemeen selffs bedektel.