Van banda 1:' October A:o 1680 — Rapport gedaan door den gouv: Cornelis van quaalberg aan den Ed: HHeere gouv:r generaal Rijckloff van goens en d' EE H:r Raden van India voor soo veel aan gaat den staat en gelegentheijt der burgerij en Pirckeniers in Banda.
Dewijle bij onse algemene uijt banda nu met mij overbrengen missive d' dato 11:' 7ber aan u Ed:le ho: a: opengelaten, en aan mijn mondelinge, off schriftelijck rapport, gedefereert zij aan u Edle nader te vertoonen den vervallen staatder bandase burgerij insonderheijt de meeste perckeniers, en watter tot haar behout verder requireerde en wel vereijste In't werck gestelt te werden waertoe dan onder uEd:le permissie treedende zullen de — oorsaken daer van voor zoo veel nodigh aanhalen en eerst, 't voorige bandase wesen in zigh zelfs — met de presente tijden vergelijcken en onderscheijden Dat op d' conquesteeringe vandien Eijndelijck in zijn geheel dees Eijlanden met overvloet van — specerij bomen wel beplant en versien bevonden hebben is niet te twijffelen, ten aansien de menigte der Ingesetenen die daar van ijderhaarpart hadden 't zelve in cleene gedeelten besaten, en alsoo 't landt te beter conden havenen, en zuijveren— te meer na de oogh getuijgen van oude bandanesen zeer Zorghvuldigh op 't rijpen, en insamelen der vrugten toesagen dat 't niet mogt geschieden als na genomen inspectie en consent der orongcaijen Wes 't geen wonder is de Generale comp:e veele Jaren na den anderen uijt dese eijlanden genoegsame specerijen heeft getrocken, dogh Zedt:
Van banda pt:o Octob A:o 1680 zed:t zijn veele bomen door ouderdom uijtgegaan en verstorven, en het schijntgehapert te hebben aangenoegsame zorge vande perckeniers tot aanplantinge van Ionge ten principale — veroorsaackt uijt dees hen opinie, dat het aan planten van specerijbomen, qualijck anders met succes, als door de vogels genaamt noot eters conde geschieden, zoo ook dat d:o bomen niet al te veel lugt maar schaduwe voor deson diende te hebben, en welcke beijde nu beter bewijs ter contrarie ziende heeft de aanplantinge met lusten ijver dapper toegenomen manquerende 't nu voorts alleen maar aan vermogen der perckeniers, zijnde slaven, en daerom zeggen wij wel te recht, hoe meerder slaven hoe meerder specerijen in aan staande te weten door den airbeijt desselfs onder Godes genadigen zegen, — Om waartoe te geraken, ende perckeniers als algemene burgerije uijt hen schulden en belemmerden Staat te redden zoude ik u E. geen beter middelen weten voor te stellen als deis onderstaande.