Van ternaten onder dato ultimo Augs 1682 de Zuijd zee van dese balantische stroom, maeckt een grooten Ruijmen hoeck, om den welcken Cajoenan moet zijn, alwaer de bangajers en die van gape wel meest inden beginnen over gebragt zijn geworden waer aen verders. — Mondone volgt, schijnende tussen de Revier van balante ende mondone een ongemackelijcke valleije en smallen hals te zijn alsoo volgens 't berigt van verscheijde, men in drie uuren tijdts van hier tot aan de voorn: stroom overstappen kan, dit is oock tamelijk vrugtbaer, maer 't volck is geweldiger, listiger, booser, ondeugender, oproeriger, troezer en hoevaerdigeh, en sal men wel licht deselve gehaast nader konnen leeren, zoo wanneer het weder onder ternaten sal herstelt zijn; van dit mondone begint de bocht vantambocco, en zijn mij tussen 't selvig een. — Tometano Hoog opwaarts aen een groote, diepe, breede, schoone, stroom gelegen geen nadere plaatsen bekent, leggende wel meest in't diepste van de bocht, waerontrent oock een overgang en hals tot den tonnenschen binnenboezem zoude zijn, tot ampana, off daer ontrent uijtkomende, gelijck 'er hoogdestroom op te landewaert, oock een over gang, en hals tot indebocht van bone is, in weijnigtidts over te loopen zijnde dese to met aners en meer andere hier ontrent leggende volckeren, en bergboeren, off eijgentlijck boegijs, off daer van aff komstig, of wel ww eer onderhoorige, zoo dat ter natanen nergens meerder in geklauwt, en met Radja palacca verwart is, dan alhier en zijn dese tometaners bijsonderlijk affkerigh enwars van het ternataans gebiet, en doot vijanden der zulanesen, om dat de laaste met oogluijkinge der eerste, dese bocht volckeren en voornamentlijk daar, als tot een vrije Hooff geworden zijn, en heeft dit ongestraft toestaan aen onderzaten, om op eijgene onderzaten te Hoven en moorden, de ternataanse bestieringe zoo hatelijk en stinckende over al gemaeckt, dat verhoopen wil nu beter gaen sal.
Van dese grootestroom van to metane tot een bij naer diergelijcke tompo genaamt, zijn ongevaer 6mijlen en van daer, nog twe mijlen tot. — Co olo alwaer een weijnig te landewaart een bergdorp is, gelijck Sick 'er langs dese custe tot tamboccowe, al meerder inthangen van't gelergte gesien hebben, welckers neeme mij nu al ontschooten, en niet te vinden zijn. soconde legt mede hoog desselfs stroomop, en heeft als tometane oock een dorp heer onder den naam van Radja, zijnde alle dese berg luijden ijser en egtwerckers, van welcke stoffen dit lant ongeloofselijk val is, zoo dat selfs daer omme niet sonderlings en behoeven te graven
Van ternaten onder dat Ultimo Augh 1682 graven, dan tot drie off vier voeten diep, op 't hoogst; en gaen 'er de Inwoonders hier door oock zoo rouw enruijg mede te werck, dat wel 't meeste gedeelte onnuttelijk spillen. — Eeen besuijden deses troom legt het dorp boleentena almede hoog en droogh op een bergh, om't gewelt, dertombockers te ontgaen, hebbende voor heenen anders hundorp op 't strant gehadt, datbijsonder vermakelijk en wel gelegenis, van hier verders tot. — Toemboecoe zijnder verscheijde gehugten langs 't gebergie, verspreijt, welcke gebergtens door de nijver der boeren en haer neerstigen lantbouw, meest alle haal zijn, dat een vermakelijk gesigt veroorsaeckt, omtrent dese wilde weeste gewesten andersints. — Op 't strant van tomboeco en een Hont bergie als een vlugtberg is een gehugt van orang badjos die aldaer met vrouw en kinderen wel duijdelijcken leven, en soo wel als andere Inwoonders, zoo niet beter, aarden ernerende zig met de vischerije, gelijck andere Badjos doen. — Het dorp tambocco zelfs, legt agter de klooff, dat dit wadjes bergie Hier regter en een ander dat ter slincker hant legt maecken een weijnig meer dan een getelings schoot van't strant. — Dese tomboecers zijn seer troise, opgeblasene, dog laffhartige menschen, andersints zouden zij de Gorontaalders meest gelijck wesen, hebben bedeckt en omme gang met veel vreemdelinghen waerontrent wij meest onkundig blijven, jmmers het is gebleken dat in de smockels kroom de lahan een weijnig bij noordentom bocco geleegen, boegijsen korrendraijers heel van malacca met een bilock vaartuijg gekomen onder haer Landtluijden aldaer (alsoo dit lahan meest uijt: boegijs met tambopen vrouwen getrouwt bestaat) gevonden zijn, welckers mede macker op een oude maluxe pascedel, geheel naer de bocht van tomini voortgeset was, om aldaer schillspatshoorn inte koopen, gelijk zulcx: resienis, in't dagregister van den lieutenant Cromhuijsen en adsistent harcxe, van't jaar 1678, die denselvigen nevens andere in diestroom schuijl vontleggen, op den laasten ober en nog een ander op den 2 9ber daer aen vonden. — Het verschill datter zoude leggen tusschen bouton en tam bacco is uE bekent, dog off het van onlangs off van over oudts is, dat de tombociers de 200 boutonders zouden hebben doot geslagen, daer aen is billijcken te twijffelen, alsoo als bevorens meermalen gesegt is, dese luijden het oude als nieuw Reekenen, zoo wanneer maer magtig genoeg sijn en gelegentheijt vinden konnen om elckanderen aente lasten, mijns oordeels en kan het geen quaat dat geen goede vrunden