jnt gemeijn te handelen, soo sal't voor eerst nodich wesen te letten op haeren goeden en geluckigen standt daerinne sij door Godt Almachtich hier op aerden sijn gestelt, ende dat ten aensien van soo een gesegent lant, dat hij hun tot een Eerfdeel te besitten, gegeven heeft, waer bij gevoecht sij door de beschickinghe des almogende onder onse Christelijcke regeeringe geraeckt sijn, soo mogen wel te recht voor een geluckich volck gehouden werden, want bij aldien onder de heerschappije vanden Spangiaert, portugees, Jappander ofte Chinees haeren neck hadden moeten buijgen zoo waeren sij gewisselijck geen vrij, maer een cativich volck geworden, ingevalle nu dese luijden haere fortuijn wisten waer te neemen, ende gelijck de Chineesen doen sich tot den lantbouw ende andere nuttige hantteeringe met vleyt te begeven, soo mochtmen van harent wegen wel roemen datse een vande gelegentste oorden inde werelt besaaten gemerckt de vruchtbaerheijt hares lants de beste niet te wijcken heeft, alsoo ons baerblijckelijck is dat de Chineesen wt deselve door haeren arbeijt groote Rijckdommen weeten te trecken, maer dese formosaenen sijn van soo luijen en Sragen aerdt dat sij selver haere welvaert wt dien hoofde verwaerloossen, weesende soodanich op de herte vee jacht verslingert, datse geen andere nutticheeden
nutticheeden bij der hant neemen, oock geen meer landen om en slaen, als tot vullingh van hunne hongerige buijcken van noden hebben, waer door, wanneer somtijts een quaet rijs gewas hebben, bij nae van honger versmachten De voorsz harte jacht is haeren eenichsten middel van leeftocht die inde werelt hebben, ruijlende het gevangen hertevleesch ende vellen bij de Chineese — pachters, als inden derden Sijtel hiervooren breeder aengewesen is, tegens cleden ende andere nootwendicheden waermede sij luijden hun dan soo sooberlijck weten te behelpen, sonder ijets meer ter handt te trecken; connende d' E: Comp. e Iaerlijcx 80 a 100: O stucx formosaense herte vellen voor Japans Cargasoen op samelen behalven die hier en daer verduijstert werden, sulcx dit Eijlandt formosa naer desselfs Cleene begrijp (: twelck maer 125 mijlen in sijnen ommeganck heeft :) voor het harte vee rijckste van gants India te houden is, sijnde van Outs dese jacht door quade voor qulde ordre ende toeversicht seer afgenomen, alsoo deselve, de Chineesen gelijck als ten proij gegeven was, die den Inwoonderen met onbetamelijcke jaech- instrumenten als daer is het kuijlen graven, stricken en netten stellen stich
stellen, lijnen spannen &:a ter Jacht persuadeere te gaen, daer sij anders, maer gewoon waeren sich— met houden en hasegaijen, mitsgaders met pijl en booch jnt velt te begeven, door welcke Chinese — maniere van doen, veele hondert duijsenden herten in weijnich jaeren wierden verslonden sulcx het ver terstondt begost te demunueeren, tegens welcke alrede seer diep ingewortelt quaet, wij ten tijde onser regeeringe, op dat Formosa niet t eenemael van dien Costelijcken schadt en soude werden berooft, eenige placcaten ende ordonnantien hebben gemaect verbiedende daer bij dat niemandt de bovenstaende soo schadelijcke jaech jnstrumenten meer mocht gebruijcken, oock inde maanden april, maij, Junij ende Julij, het harte vee tot voortteelinge sijn ademscheppingh te geven, daer sij voor deesen weijnich sonderscheijt in maeckten, en vingen meenichmael de bunnen met de Jonge kalverskens jnt lijf, twelck sijluijden nu siende dat grootelijcx- tot preservatie ende verbeteeringe vande jacht is — streckende, weten hun seer wel daer naer te voegen oock sijn de schoolmeesteren en andere duijtse residenten expres verboden haer selven vande jacht afte speenen ende den jnwoonder sijn armoetien alleen