Aand: D: Hr gouvern:r en Directr der Moluccos Robbertus Padt Brugge Saluijt; soo aanstonts verstae ik dat de shaloep den Eendragt vertrecken wil, soo aanstondts van bangij met een Correcorre gearriveerdt opde Manado, hebbe jck mij tot het schrijven begeven, om uE in 't kort onse voijagie ende visite bekent te maeken, als geen tijdt toelaet uE alles over te brieven, nogh mijn rapport in een uur a twee te schrijven, sal met de aanstaande Chialoep alles breder in mijn rapport aanwijsen, Wat school ende kerk belangt in 't generael hebbe op Ciauw, Sangij, Cagulanda, dogh aldermeest op Caudipan, in een seer soberen, ende slegten staat bevonden; hebbe het twintigste pardt, ende van honder nauwelijcx thien inde schoolen bevonden, uitgesonders op Cagulanda ende Taboecan, daar het nogh redelijk toegaet, met de kerk is het niet bete opde hier ij Landen gesteldt, alsoo over groote sloffht inden Godts dienst, ende meer lust is tot haar oudt supeerstitieus Heijdendom, Jae het soo slegt dat jk het met de pen nauwelijcx Wijse, manhafte, voorsienige, seer bescheijdene Heer. beschrijven
beschrijven kan, behalven alleen op Cagulanda, daar het nogh ijetslijkt, de reeden van desen slegten toestandt sijn verscheijden soo k: kelijke als politiqueals mede verscheijde, de Ture om diet wonde te heelen, onder veele reedenen sijn dit de principaelste, de verstroijtht ende affgelegentht der huijsen, vande kerken de niet op servatie van de wetten der heeren, ende insonderheijdt de wijse order van UE die boven andere g'ijverde hebt, goede beloften sonder dat de jnlanders die naekomen, de laffht der jnlandtsche Coningen, ende vrees voor het verloopen van haar Jnwoonders tot andere Negerijen, de onkunde der Leevaers ende M:s inde Aangeveesche Tael, alsoo van duijsendt nauwelijcx 10: Maleijtsch verstaan, de luijht off werlt gesintht ende ongehoorsaamht van Inlanders, soo omtrent Godt als haare Coningen, onkennis van die Heemelsche schatten, die duijsternis, dat sijn die stricken des batans, als mede weeseeltsche jnsigten, in't ontfangen van diergekogte godts dienst, als mede soo de Ciauwers seggen dat in onse godts dienst sulken uit wendigen aangenaamheijdt in 't gesang als andersints niet is; om dit sterven: lichaem te Cureeren dient UE agtb:, off die 't sweerdt vanden Heemel gegeven is, ons te hulpe te comen, soo dat op bangij niet alleen een predikant, maar wel een politijk hoofdt, die met sijn bijweesen alles redresseerdt, diendt geplaest te worden, op dat den godts dienst (dat godt verhoede) gelijk het op Caudipan en elders daar naar toegaat, in geen veragtingh en raekte, alsoo sommige Coningen onder d' jnlanders, oft selfs heijdens met hardt off jmmers welgesien, maar weijnig g'agt sijn, ook diendt hier een
een Leevaer soo wel de Gangereesche als de Maleijt mede de sche tael te verstaan; als  Mrs, ook diende hier meer arbeijders inden oegst te sijn, alsoo den oegst groot ende arbeijders weijnigh sijn, t welk UE alles over genoegh jk agte bekendt te sijn; voorts soo it naar onse lange reijs vraegt, int eerst sijn wij na Manado verdreven, daar naar Caupan gevisiteerdt hebbende, sijn wij in korten tijdt op Ciauw gearriveer ende voorts op Cagulanda, ende Tagulanda in 't kors de school ende kerk gevisiteerdt hebbende, daar op te wijl de Chialoep op Zangij (volgens UE ordre nae stiermans seggen:) inde bogt van Caboecan digt bij de Rivier ten ancker lijt, soo ben jck met een Corve corre niet sonder gevaar omgeschept, daar naar zijn wij met de Chialoep van Sangij gezeijldt, maar hebben siauw door Contrarij windt ende stroom niet connen krijgen, sijn dierhalven, gebreck hebbende van Lijffsmiddelen genoodtsaekt geweest inde haeven van Carroena te arriveeren, als blijkt bij de attestatie onder den stierman berustende, daar naar sijn wij op 't spoedigste van Carroena verversingh ingenomen hebbende, vertrocken, ende 't scheen in 't eerst off wij souden Ciauw te boovengekomen sijn maar dreeven weder te rugge tot onder d'ij Landen van Sangij, ende dat van stilte, doenam jk voor, denkende korter reijs te bekomen, in de Coning van Ciauws vaartuijgen op Camarco te gaan, daar de Coning mij in namondertusschen neemt onse Chialoep (van houdt ende levens middelen, als water niet wel voorsien sijnde, met onse deliberatie, alsoo jck van alles gebreck hebbende, daar bij onpasselijk vande