hij is die man selver geweest antwoort op 1en Jae beroepende sich opde preuff die genomen soude connen werden met eenige packen van Even gelijcke packagie, stoff inde selve forme en hechtheijt als bij de E Comp:e gebruijckelijck, ten presentie van voorgem: commissarisen te laaten becleeden, omme dan bij vergelijckingh van dit kostende, met het geene d' E Comp:e in reecq: gebracht wert, het verschil van t een en tander te sien, soudende dan blijcken hoe ontrouwelik d E Compe hier Ingedient wierde— antwoort op t 2en dat ondertwoort van packagie dan verstaen moet goenij: catoen touw: seegelgaren. packdoeck mitsgaders het aerbeijtsloon vande packers sonder jets in eer en soude dese dieweij hier in bestaan, dat kissendus voorsz de vraght goederen, voor minder prijes, gecontracteert soude hebben, En nochtans hooger aen brenght, kunnende dit blijcken bijde particuliere boecken van Eenige Cooplieden, die d'E Comp Eenige vracht goederen aenbesteet hebben, confronteerende die geschriften met s Comps negotie boecken, en neemt aen diergelijcke cooplieden aente wijsen dat dit selve niet noodich en Is, weesende die practijcken reets in voorsz: brieven aengehaelt, vuijl genoe en sufficante teijcken van gepleegde ontrouw en fraude, waar aen den commissaris om die behoorlijck te ontdecken voor Eerst werckx genoch sal vinden, En soot dan verder behoeft, sal hij daar nae noch wel Eenige, quaade stucken kunnen openbaaren Dat de voorsz: antwoorden op haar nevenstaende vragen ijde opde sijne soodanigh in substantie geweest sijn als hier boven geannoteert staet verclaaren wij op onse Consientie en Eedt waermeede wij aende nederlantsche geoctroijeerde oostin dische Compe verbonden syn waerachtich te weesen, E was geteijckent herbert de Jager en Fredrick abbema actum suralla aeij 18e Jan 1666. welcke en hoedanige franden het sijn, dier noch tot laste vanden suratsen directuer souden reste ren en inde voorsz. brieven verswegen werden gevende den authuer derselver veur, vande selve naeckte en opene aenwijsinge opde paresse van een commissaris te sullen doen wat en hoedanige dieverij den maeckelaer kissendas omtrent de vracht goederen gepleeght heeft, ende daar van bewijs te geven off hij sulcke hechte packagie van de selve stoffe en deught als dE Comp:e tot haare packen gebruijckt Jegenwoordich voor 3: 3¼ en 3½ ro/a tstuck en dat in genochsame quantiteijt, en op haar behoorlijcke tijt aen d' E Compe soude connen leeueren, Idem wat goederen bij hem al onder packagie begreepen werden wie de geene sijn dewelcke den directuer adrchem zalr Eenige goederen tot minder prijs alse d E Comp:e incoopt soude aengepresenteert hebben, en nochtans van gemelte directuer affgeweesen sijn. 56-
Naeckte en bondige verclaringe op seeckere vraegh poincten, bestaende In seven artijculen, overgelevert door den daertoe geauthoriseerden Commissaris D E H:r huijbert de lairesse, aenden E president Abraham Harrman, hooft over s Comps affaires in gouscratte, om sijn E: enden haedts andtwoort daar op te hebben, gelijck hier onder volght Mijn heer Eer wij treeden om ijtwest door UE voorgestelde te Culuci, deeren soo gelieven uE te compraezendeeren, dat al hoe wel den raedt present, nevens mij enden oppercoopman Joost Cant, den ondercoopman quarles, Ende secrets groenevelt bestaen, den Eerst genoemden noeyt op eenige vercoopinge geduijrende de bestiering vande hr directuer dirck van adrichem Zalr present geweest is, Enden laetst geseijden anno passado voorde Eerste mael in qualite van secretaris, de vergaderinge bij gewoont heeft in voegen wij T1te poincgt, v: E: respondeeren, hoe op 5en Januo 1664 sijnde twee daagen naar t arrivement vande fluijt leerdam, de daar mede aengebrachte end: te dier tijt noch bij de packhuijsen berustende, marcanois, in raade vast gestelt sijn geweest, alomme volgens Jaerlijcx gebruijck bij biljette aen te slaen, gelijck oock (als bij dagh register deses Comptoirs blijckt) achtervolght, Ende selve ten dien Eijnde naer amadabath, en brootchia, om de coopluijden te dier plaetsen, als in Cambaja, en broodra van onse intentie kennisse te geven, versonden sijn, wesende bij geseijde resollutie tot vercoopdagh uijt gecooren den 24en dier maent, maar gemerckt den roover siwagie 9 dagen bevooren dese staet met sijn vermetende schelmen quam bestoocken, En daar in continueerde tot den 21 do als wanneer deselve wel rijckelijk de helft tot den gront toe inde assche geleght en verdestrueert was (sulcx het eer bij een — sodoma En gomora als handel plaets conde vergeleecken werden) te dencken Echter ons bekent sijnde de gewoone gepleegde vigelantie van zaliger d' Hr directuer van Adrichem, om s Comps goederen principael op die tijt te benificeeren, soo seggen in waerheijt sijn gem: E: zaliger niet gemancqueert heeft den maeckelaer kissendas ten Eijnde hij Coopluijden op speuren souden, geduijrich te animeeren En tot Eijndelijk den 11 februarij verscheenen wesende, sijn E: raedts plegingh beleijde, en daar in sijne als der gem: maeckelaers aengewende debvoiren, proponeerde, mitsgaders de dangeriess tijden in welcke dickwils door valsche geruchten, wegens suwagies retourneringh men qualijck wist te mets lijff off geen te hebben, mits de meeste menschen verscheijde reijsen daardoor telckens werden, op de vlught geraeckte En soo doende den coophandel in plaets van te respireeren, al meer en meer vertreeden wierden, in geen cleijne consideratie komende t capitael intrest penningen, daer mede beswaert saten en dagelijcx 50 ropias meede door liep, mitsgaders de negotie tot amadabath en brootchia op t krachtichste voortganck nemende, daer toe daegelijcx, soo deselve niet wilde laaten stil staen penn: a deposito ligten mosten waerbij dan noch rescontreerde den vermogenden coopman Hagias saesbeecq die wevens wieigne vora en ontallijcke andere negotianten door suvagie (geen paeuwe maar wel andre veeren uijt hun om wat reeden en Even nae de plunderingh vande stadt souratta, door den hoover siwagie de venditie van sComps goederen volgens gewoonte, niet bij biljetten, aengecundicht en Int publicq geschiet sij schijnende door dit middel ten minsten soo hoogen, soo niet hooger prijs te sullen behaelt werden, als wel met het op soecken van Eenige coopluijden door middel vanden maeckelaer kissendas, die Evenwel opden publicken vercoopdach soude cunnen verschenen, hebben 1 vragen Vraegh poincten verradt in seeckere articulen om gelucideert en beantwoort te werden, door d E abraham Hartman pres:t hooft over scomps directie in trijck van souratta en sijn Eraedt staert belangende
taert geruckt waaren) sich geliet aen s Comps credith eenigsints te disponneeren, en vorderen dede Een parmante somme penninge, van hen onderons a. deposito loopende t welck oock mits wiergien woora d' E Compe daarmeede accomodeerde ten Eersten afgeleijt wierde, den maeckelaer kissen as dan in vergaderinge geroepen en gevraeght sijnde, wat negotiamen bij gem tot het aenslaen vande coopmanschappen op gespuert hadde, repliceerde geene, en hoe gemelte hagia beneffens andere geaboucheert, gants den moet gesaeckt vonden, doch den ouden wiergia woora, door veel reedenen Eijndelijk onder conditie Com eijgen moet in dese gevaerlijcke tijden niet te thoonen) dat sijn naem verswegen en de coop op eender amadabatse negotianten moste gaen beweeght hadde, Een both naar alle de coopmans te bieden twelck op gegeven en buijten gestaen hebbende, bij den directuer zalr Ende raedt met rujpe deliberatie overwoogen, ende op alles grondichgeleth sijnde presen naer voorgaende Jaaren, wat minder, doch echter in dese gelegentheijt uijt vooren aengehaelde motijven noch al redeli en buijten bedencken aennementlijcq bevonden Excepto die vande folije welcke mits beneden door haar Edle gesetten lacx was, den maeckelaer kissendas aen dient werde niet gaen conde, maar tot hooger prijs coomen moste, wilde wiergie daar looper aff sijn mitsgaders we hem wegens d' andere marcantes des volgende daegs bescheijt seggen soude tot soo langh den raet oock hun bedencken gegeven wierde, om offer noch eenige practicabel middel uijt conde gevonden werden, 't sij met den cooper tot nadergelegentheijt te supercedeeren en beeter tijden af te wachten offer met voort te vaaren, maar ter bestemder tijt weder bij den anderen gecoomen, en kissendas Jnsgelijcx met ordre om voor den foelije meer te bieden verscheenen wesende, sijnder geen mottijren geoccupeert, waarom men dese occasie verbij soude laaten slippen, dien volgende Een stemmingh geresolveert den coop toe te slaen En dien benjaens negotiant daar mede geluckte wenschen, achtende te dier tijt, ten aensien de continuelle oploopende geruchten ons geluckigh, ende van Een groote sorge ontlost schoon deselve marcantes tgeen bedongen, maar bij eenigh over te komen ramp de resicoten laste vanden looper was in s Comps packhuijs inde logie noch langer tijt daer naer bleven berusten, sijnde het seecker dat bij aldien de biljetten al weeder op nieuw, aengeslagen waaren geweest, hun geen cooplieden souden verthoudt hebben, te deser plaetse de negotianten alsdoen, buijtten cleijne rouragie, qualijck te vinden wesende, en van andere contreije, doorde onveijl heeden der weegen, en dat Ider een bij nae de walgh van souratta hadde, gants niet apparent te verscheijnen stonden tgeene oock Inden tijt van vier Jonght verloopene Jaare dat den E: hartman ende ondercoopman quarles de vercoopingh bij gewoont hebben, ons weten niet geschiet sij, dien volgens niet anders, getuijgen Connen, off den waren dienst vand' Ede missive onder bevordert ende met welcke motiven haer Edts int patria volgens Extract uijt haar Ede missive onderde dachtekeningh van 23en april 1665 aenden E gouverneur generael End E: E: raden van Jndia gesjk hun oock desen aengaende vergenought houden, als wij vertrouwen UE: insgelijcx sult gelieven te doen, dies overtreedende tot het off syn E oijt wel heeft connen bespeuren dat den direcTrde poinct, seggen ende dat met goeder conscientie tuer van Adrichem Zalr. met den maeckelaer kissendas wij noeijt off noeijt hebben konnen bespeuren, der vroomen hr tot prejuditie van d E Compe soude geouludeert ende E directuer van Adrichem zalr met den maeckelaer kisdendas (die Compe alsoo gefraudeert hebben, en soo Ja, naeckte openoch int leven sijnde, daar van wel de naeste en klaerste waerheijt sal connen seggen) tot prejudive van d'E Compe gecolludeert heeft, ningh te doen vanden tijt wanneer en holdanigh &a Jaa heeft sijnen gestadigen Joer ten diensten onser heeren principatselve soude geschiet sijn len goetsalger wandel, En wel gereuleert leeven, als gehouden de geschicte politie onder sijne suppoosten ons altijt van soodanige gedachten dat in 't een of tander frandenselj soude connen handelen, gedelibreert, ende minste gedencken, daarop doen hebben, In voegen bij ons dese saeck toucheerende geen andere openinge can werden gedaen, weshalven om uE: op