Banda hebben wij gesien dat den soldt arij bastiaansz: over quebuseert is vrij gebreckigh bevonden uE: onderdanige dienaer was getekt redenen te ondersoeken alvorens den Aanden E Cornelis Stull Coopman, en protempoie gesaghabber, mitsgaders den raad Erntfeste wijse voorsienigh uijt uE: missive van do uijt het Iongste schrijvens deser ons den 14en toegebragt, hebben wij gesien hoeden soldaet begane manslag gehar Arij Bastiaansz: van Rotterdam, militairende inde baricade aende goenongapij, door den raad van justitie aldaer is gesententieert om geharquebuseert te werden, t geen ook ter Executie gelegt is, om dat hij den aldaer mede posthouder barent hasselman sijnde het overgesonden procres met een snaphaenreer doodt geschoten hadde, welke proces al vrij gebreckigh is bevonden, vermits daer uijt voor eerst niet blijkt wat getal soldaten Thielman Matthijsz: jn margine stont Rosingijn den 25e maert 1691, in die wagt hebben gelegen, en ofse alle ook te huijs, off eijgentlijk inde wagt geweest zijn, off niet, jtem off er geen van die alle binnen inde corps duguarde waren, doen het feijt geschiede, 'T geen een geheel aender insien zoude veroor en dat om nevenstaande saacken ten Tweeden wert absoluijt gesegt inde confessie van hem Arij bastiaansz: dat hij met alle de posthouders van smorgens de klocke seven uuren gedurende tot des avonts ten halff vijven arack hebben gedroncken die tot drie verscheijde reijsen van dese engenen uijt de hare gekogt, en inde wagt gebrogt wiert, waerd doorse alle Excepto den corporael die niet heeft mede gedroncken beschoncken heeft geweest daer nogthans de attestatie van vier posthouders directtegens aen looph seggende datse alle nugteren waren, ten derden heeft den delinquant bekent dat hij door een sware quetsiae in zijn 13 â 14 jarigen ouderdom op het hooft becomen inde herssenen gekreuckt is geworden, sonder dat ergens in't proces blijck waer toe off waer op dit seggen en waerom den opperchirurgijn Meijer daar van attestatie verleent heeft specteert, welke drie poincten die ook nauwkurig had dienen wel nauwkeurigh hadde behoren selven ter doodt te vervonnisse indie uijtgebist
en waar toe als dan deste treden, mels Caas d'ontfangene sal hebben te nampliseren tot voorkominge van dier gelijke sloffigheden, hebben het executeeren van uijtgevist te werden, Eermen soo een seulentie ter dood velde, en ter Executie stelde voornemelijk wegens het laetste poinct namentlijk off soodanige krencking inde herssenen eijt off oijt van ijemant tot Banda is bespeurt geweest, wanneer, — waer, en hoedanig de uijtwerkingh daer van sig heeft toegedragen, wij willen juijst niet seggen dat het feijtdoor hem Arij Bastiaansz: net soude sijn gedaen, maer alsmen op gemelte drie poincten, involgen als boven gesegt, soodanigh hadde ondersogt; en daer in niet contrarie, als vrijer souden hebben cunnen nu gemeijnt wert, was bevonden, dan zoude de regters te vrijer in haer gemoet tot soo een sententie hebben kunnen treden sijnde het daer en boven en ten principalen niet genoegh dat jmant bekende een mansbagh begaen te hebben, daer den neergeslagen wert bij bevonden, om hem op die confessie ter dood tebrengen, maer daer na moet Expresselijk seer nauwe en questen werden gedaan, voormamentlijk in dit geval, daermen vast stelt dat soo een gemeijnde delinquant inde herssenen gebrenckt is, en vermits 't arrest op de reecqe van het arrest van Ernst Ernst knijping niet welligh is, knipping geschiet zijnde geschiet verslaen wij dat desselffs zullen desselffs reecqe reeqt in behoorlijke forme ter alhier verwagten, — eerster gelegentheijt sal herwaerts werden geschict, om cours telaten nemen ter plaetse daer hij in emploij, sal wesen, om welke reden de weduwe van Mels Caas, ten Eersten en op den ontfang deses sal werden gejnjungeert in han: vanden secrts vande Raad van waarom de wede van Justitie aldaer te remboursseren penningen aanden sectsen namptiseren soo vele pennin vande raad van justitie gen als aen haer uijt compes Cassa, off winckel, op de reecqe van dat genaamt arrest betaalt is kunnende als dan sij, en andere pretendenten meer, daer uE seer duijster efter als sulx voorwetende/. waerom hem soo tschijnt door den regter in plaats van met de bijl off baars, een kogel om hem te doen sterven, toegestaen is welke en meer andere uE: lossigheden ons bekent zijnde sijn wij gemoveert geweest in ons schrijven van 28en der affgeweecke crimenele vonnissen vermaant het Executeren van crimineele vonnissen Expres te verbieden, om alle onbedagtheden des te beter voor tecomen, en waer bij wij als nogh persisteren. waerom in hare bonden
pretendenten haer actie tegens hem instellen ter d' drie ambonesen die Lucers Jansz: aangebragt heeft, op vrije voeten gestelt als nog onvermogens te geven getal slaven hebben om beijde te cunnen waarhare branderijen laten de percken daar aracxbranderijen sijn werden gevisiteert maar seggen dat de oude mogende sij, en alle andere in hare opgemelde missive van schrijven, haer actien en pretentien oplaatse daar hij sal sijn vervolgen ter plaetse daer hij present sal sijn, om alsoo alles na behoorlijken cours in regten gebruijckelj werckstelligh te maacken, De drie ambonesen ons pr de chialoup van onsen burger Lucas Iansz: toegesonden hebben wij doen Examineren, en bevonden, datse met behoorlijcke passa uijt visschen sijn gedane Examinatie sijn gevaren, soo dat 'tverdrijven van Bouro na Poelerum door heere weder wel heeft cunnen geschieden, en daarom sijnse weder op vrije voeten gestelt. , — De ordre op het droogen en kalcken der notemusschaten d' versogte ordre op het droogen van ons versogt cunnen wij en kalcken der noten sijn voorvoor als nogh met specifice geven vermits in opgemelde brieff dien aen gaande niets vinden g'extendeert hoedanigde misslagen nu naast een â twee gepasseerde jaren met nieuwe eijge vonden gepractiseert sijn, welkers geheele boedraght daar nevens hadde behooren g' oxent te sijn die uE voordagtelijck scheijnen na gelaten te hebben, dogh seggen Evenwel dat daer in sooda met hoe zullen moeten nigen met hode moet werden observeren gevolgt als in veriger tijden en van outs geobserveert en geschiet is, wanneer er ook egene klagten van te berde zijn gecomen. — Volgens onse Ordre de dato 21e Junij anno passato raakende d' arackbranderij, conform onse ordre moetenen vande perckeniers tot Banda, en uE resolutie van 6en Februarij laastleden op dat subject genomen, om door Expresse gecommitteerden alle de percken daar aracxbrandereijen sijn nauwkeurigh te laten visiteren, en alsoo te ondervinden ofde perckeniers de vereijste quanti teijt slaven hebben besorgt, om, ende om te sien off het vereijste nootebomen percken, ende branderijen te gelijk te cunnen waernemen, en alsoo ruijmsschoots gaende te houden, ten Eijnde de daar in gebrekige hare branderijen werden afgeschaft en vernietigt seggen wij als nogh vermits den daer toe gepre zullende die onvermogens figeerden tijt op 25 Iannuarij deses bevonden werden de facto jaers al is g'expireerd dat uE: vernietigen prompt daermede zullen hebben voort tevaren, en onse welgegeven nemen scheijnen ordre