Van Japara Den 4e October Annoo 1676: — evenwel noodigh geaght en niet Connen naarlaten soo tot mijn Eijgen verantwoordinge als naarder speculatie voor uE: so: Enes dit mijn schrifteli:k rapport met het begin— vande expeditie aanvanck te laten neemen, te meer dewijle int voorgenoemde — brieven Juijst alles soo speciael niet is aangehaelt als wel soude vereijsschen 'T is dan sulcx naar dat onse demissie den 25e februarij voorleeden negens onse Commissie Jnstrucktie en andere verdere bijlaagen van uE: ho: Ele erlanght hadden sijn wij 'tscheep gestapt en 't zeijlgegaan zijnde, maer dat Jder het sijne3 nevens een provisioneel zeijn briefie overhandight hadden sonder eenigh merkel: voorval den 3' maart daar Aan op Japara gearriveert alwaar wij door bericht vanden Adsistent thomas grunnel opt Comptoir Japara bescheijden die ten eersten aanboort quam de indispositie vanden resid ent El Jacob Couper en de veranderinge inde regeeringe gewaar wierden, het welcke mij moveerde aanstonts metde — principaelste leeden uijt den Raat aan lant te stappen om uEe ho: Elns welgegeven ordre en intentie naar uijtterste vermogen met Communicatie van Srs Couper te executeeren inde logie gecoomen zijnde, was 'er onder 'tgemeene — volck (:naar 'tons toescheen:) wegens ons arrivement redelijk stijtschap, het welcke ons oock den nieuwen gouverneur keaij wanghsa diepa die inde plaets vanden ouden koaij wirat maekte gesuccedeert was door eenige booden liet betuijgen en debet ons met eenen 't zijnen huijse noodigen, naar ons bericht wiert was benoodigen genoemden nieuwen gouverneur wanghsa diepa een man van seer goeden in borst die meermalen niet alleen het gouvernement van Japara, maar oock dat van damack en samarangh bij Jntermissie ten Contentemente van sijnen Coningh becker hadt, Zijnde mede seer Joerigh tot zijns heeren dienst, en genegen tot de hollantse natie soo dat d' E: Comps met die veranderinge geen quade ruijlinge schijnt gedaan te hebben wijgingen dan met s E Couper (:schoon indispoost:) naer sijn wooninge alwaer naer de behoorlijcke Complimenten, door gemelte Sr Couper onse propositie inde javaanse Taele en volgende manieren lieten doen, als dat op het versoek Landen gewesen gouverneur wierat macka uijt den naam vanden sousou Pounangh — mattaram Aanden nederlantsen Capiteijn van Japara gedaan, en wijders Aangedreeven door de oude en geduijrige genegentheeden die d' Ele seer gouverneur generael en raaden van Jndia altijt tot den persoon en 't belangh vanden sousouhounangh gehadt en bethoont hebben, bij haar Es geresolveert was, dese aansienel:k scheps en Crijghsmaght onder ons beleijt tot on adsistentie van zijne maijesteijt uijt te setten, om gesamentlijk 's Conincx Volck te lende, en onse maet haere zeernacht geconjungeert te water, de roovende maccassaerse vijanden aan te tasten, verdolgen en van haere landen te vdrijven het welcke vanden gouverneur met aandacht, en schijn van aangenaemheijt aangehoort werdende, quamen daar in treeden keaij ne hij wanghsa suta — nij extresorier en de radius patra Juda en angese Juda beijde van 's Conincx lijf wadr en alle drie van vrij hooger Carackter als den gouverneur selfs seggende vanden sousou sounangh expres uijt de mataram afgesonden te zijn Om de hollantse adsistentie vloot te verwachten naer 't getal vande schepen en macht van volck te vernemen en daer van spoedigh rapport te Connen doen op dat sigh den Coninck daer naer in't vergaderen en uijtsetten van zijn lant en zee Armaes soude Connen reguleeren weshalven sij versoghten dat wij met de vloote den tijt van thien dagen Aldaar ter scheede wilde vertoeven, die sij seijden van nooden te hebben tot op de en nederreijs en met Eenen dat sij des Commandants schip souden mogen naar gelieften besightigen, welck een Ander haar naer rijse deliberatie is toegestaan, met prottestatie Evenwel dat niet lang er Als den genoemden tijt van thien dagen souden Gonnen wachten, vermits de vloote met groote Costen uijtgeset, niet langer als met excessive schade vand' E: Compe buijten actie Coude gehouden werden het welcke voor ons oock onverantwoorded:k soude sijn waarmede scheijden en quamen voornoemde Ceeren dienselven dagh noch aan mijn schip alwaar wij haar alles 'tgeene zij begeerden verthoonden werdende op haar versoek en om onse genegentheijt des te meerder te doen blijcken, met een snaphaan beschoncken en met eenige Canon schooten tot
Van Cheijlon Den 4e october Anno 1676: tot afscheijt vereert, 's anderendaaghs smorgens vertrocken zij dan naer matanam om haar bevindinge te rapporten, werdende door den gouverneur van Japara op ons Jnstantigh versoeck mede een briefie derwaarts gesonden Aande heeren Ranga Cidaja en singa wangsa beijde groot gouverneurs van alle des Coning zeehavenen om deselve ons arrivement bekent te maacken en met eenen te versoeken 'tselve den sousou zounangh in persoon te weten ingevalle — meergenoemde gesanten daarmede quamen te sammelen, of 't eenemael in gebruike te blijve en dat sij o ock onse en des sousou sounanghs saecken, als Jegenwoordigh in sijn maijesteijts dienst zijnde geliefd en soo heel mogelijcke te maincteneeren waarmede wij dan soo lange patientie moesten neemen en lieten Ondertusschen de Chialoep de granaet appel en de boot van nuijssend: van hare leckagien repareeren water en branthout haelen en voorts dd vloote soo viel mogelijck van alles versien om in geen ongelegentheijt te vervallen ende gemerckt U.
Ho: Es in onse Jnstructtie hebben gelieven aantehalen, dat wij ons Japara van bequame Gontinghs of tinanghs souden provideeren soo is dat oock van ons debvoir geweest doch hebben, die niet Connen becoomen, vermits die vaartuijgen Alomme door den gouverneur beslagen waren echter zijn wij daeromme niet verleegen geweest gelijck int Evoldd deses Can gesien werden in tegendeel was ons lief te verneemen dat op Cammarangh en Javane seer Blijtigh tot uijtrustinge der oorloghs vaartuijgen wiert gearbeijt waar onder eenige (:soo ons bericht wiert:/ met grof Canon En bassen voorsien seer weerbaar waaren, ons selven daamede hoope geevende indien de Javanen de saecken recht meenden, een goeden uijtslagh te sullen becoomen, maar onse moet begonde wederom te verslaauwen, als wij saagen dat de Japaerse Javanen in Iaare scheeps toerustinge tot haar Oude en gewoonlijcke Craagheijt quamen te vervallen, en ons met de neck begonden aan tesien, voor geevend e dat wij— met de maccassaren in een verstant waren en indien wij maccassar niet 'tondergebraght hadden dat sij luijden dan des sousou sounanghs landen wel in vreede souden gelaten hebben, en niet tegenstaande den resident Srn Jacob Couper door onse Jnducktie den gouverneur de frivoliteijt en impertinentie van die uijt stroijsels hadde getraght als door 't maccassaars gebroetsel en e haare begunstighde vertiert te doen aanneemen met bijvoeginge wij maer wenschten haar eenmael met 's Coninghs vaartuijgen geconjungeert te mogen aantasten soo hebben wij evenwel (:schoon sij d:r Caupers seggen geloof scheen te geeven, bevonden dat wij hem eenighsints suspect waaren geworden en sulcx temmeer om dat sij onder den duijm gelast saede, onse schuijtsen boots buijten den boom te doen souden, alwaar ons scheeps volck bij wijlen oock al Eenige moeijelijckheijt Aangedaan wiert, ondertusschen quamen veele Javanen net vrouwen en kinderen tot Japara Vluchten en onder andere eenige Chineese hout handelaars van rambangh, dewelcke ons verhaelden dat de maccassaren de hooft negorie sidajo vermeeseert en gespotieert hebbende oock de negorijen touban Cassem en alle de gesughten inde ocht van rambangh tot Javana toe hadden op geeijscht, en waar van oock heele haar alreede gesubmitteert hadden wessalv en zij eenige sulpe versoghten op dat sij haare houtwercken souden mogen bevonden en haer Achterstallen aand' E: Compe betaalen, waer op geresolveert is alsoo de gesanten uijt de mataram noch niet geretourneert waren, en wij dienvolgens alhier noch eenigen tijt souden genootsaekt zijn te verblijven, den luijtenant Jochm michielsz: met de Chialoep de granaet appel nevens eenige andere cleijne vaartuijgen derwaerts te detacheeren doch dat heeft geen effect genoomen vermits ons op den 12: voor aangetoogen maants door den resident Couper met een briefie geadviseert, dat de boven gesondene uijt de mattaram dicht bij gecoomen waaren met tijdinge dat den sousouhounangh ons arrivement bekent gemaekt, en sij daar over verblijt geweest was, en daarom oock ordre gegeven had de datter drie groote o Van't hof souden Afcomen om met Jaere vaartuijgen en volck nevens onse vloote oost waert seen te trecken, sullende meergenoemde gesanten des anderen