de vlugge te voeren, dat sulcx niet geschieden was ten respecte en tot Eer van de sultan, om dat dit scomp:s Land niet synde, nog desselfs volcq of besettinge niet wesende, wij oordeelde des sultans Eer en respect, met de vlagge op een ander mansreede komende daar door te verkorten, en 'twelcq ons vermoeden gaf, — de Engelsz: met de vlagge alzo staande komende sonder strijcking of beweging, ten des respecte van— des suftans gesag, dat sij deel genoten vant Land moesten wesen: maer daer wierd niet veel op geantwoord veele discourssen quamen ons dagelijks te voren, daer wij — tonse van geloofden, dit voornamentlijk om ons te diverteeren gelijk wij namaals vernamen dat die van Boijang, de princesse Salanou, aan de sultan wilden overleveren, mits alle hostiliteijten, oorlogs actien cesserende, en met malkander weder reconciflieren door dese princes, ontstaet den oorlog tussen, Bounaijang ende sustan wegen Den mangidanaus gesantschap na madras is veel geseijd, maer blijft nog ongearresteert. den 17e xbr Prins moulano besogt hebbende om van meijninge van daer na de Chinees gaende de Pool Briendo tot het doen vervaardigen, haar ter sloep aan te pressen, jnt voor bij gaan der Engelsz: Logie die messrs alle voor het huijs onder Een afdak sittende zijn opgestaan en voorts malkander int gemoed tredende de Een de ander vriendelijk gegroet, en verwelle komt, zij lieden ons doende binnen komen, zijn voorts met alle beleeftheijd en genereusiteyt onthaalden getracteert, besondere discourssen zijn ter niet voorgevallen, dan dat sij van meijninge waren, haer Jagt, binnen de Rievier, voor haar Logie te brengen, en aldaar te callifaten en vermasten. — De sultan ons de weet gedaan hebbende, van met de Sabandahars over de s Comp:s Lywaten te tracteren begrijpen wijde teden te wesen van geen conclusie onser voriger propositie, zo haast te willen geven wij zijn daer op des daags daer aan— den 18e xb: met de sabandahars mannekaij en matarram neffens de secretaris te samen van des Sultans— wegen in onderhandeling geweest, zijn genoodsaakt geworden alle sorteringen te stellen volgens prijs— Courant op Ternaten, om reden dat de Engelsz: haar quijneese Lywaten voor 4: en de salemps voor 2: en andere naar advenant alzo verkopen, waer naer wij ons jndien gevalle moesten schicken— Wij hebben haar nadeelen en verdere jntressen genoegsaam voorgeleyd, presenterende 'scomps Lywaten tegen dat der Engelsz: te tonen, en weder jn haar Eygen oordeel verblyven laten, of de waarde van 's comp:s tegen die vant Engelse ten minste niet zo veel importeerde, als wy 't hooger instelde dat zij aande andere zijde behoorde te zien op den handel van rijst, padij Catsjang wacx, Tabacq, haarl: voornaamste trafijg die zij bij verder verwijdinge binnen Miic missen— miner
Misssen souden wesende Een merckelijk verlies voor geheel magindanao dese saken zodanig voorgesteld zijnde, hebben wij antwoord bekomen, dat de sultan de handeling afbrack, ten ware wij onse Lywaten Eerst tot de prijs van dat der Engelsz stelde, waer door die affaires voor Eerst uijtgesteld wierden, alzo wy daar toe niet konden nog vermogt te resolveeren. middelerwyle nemen de Engelsz haar intressen mede waar, wesende gedurig onse onderhandeling bij de sustan, soekende s comps trafijcq te degouster jndese tijd stonden onse saken op sijn slegts; werdende onderling berigt, dat dese handel niet anders was dan maar Een schyn, en dat die Egter wel soude voortgaen om de compe geen ander gevoelen ten geven dat zij desselfs negotie souden verwerpen tot de Engelsz: aldaar souden bevestigt wesen als wanneer zijt de E: compe dan te rade wilde geven de familiare verkeringe der Engelsz bij de sultan, de dagelijkx raads plegingen — tussen 2 â 3: gelijk wij daer van goede intelligentie hadden, stelde wij voor vaste tekens van alliantie met malkander, voor andere versekeringen die wy daar van uijt de Engelsse messrs selfs vernamen twelk moulano selfs, omtrend ons ook heeft bekend wij sijn gejnformeert, waaragtig te wesen dat gants sanquir aande sultan verbonden is neffens de moluccos twelck de koning van Ternaten is, onafscheydelijk met byvoeging dat de gantsche moluccos des— Comp:s Lasten zodanig druckte, dat sij niet anders dan de verlossing daer van, ter gelegener tijd te verhopen hadden. — de gantsche wereld was de Compe bekend die int Eerst wel zoet schynt maer namaals zuure op breeckt die handel niet alleen zogt maer geposteert zijnde, de inwoonders dwong tot Een gesette prijs te kome boven dat was de Compagnie heersugtig, nemende Landen en steden in, 'tvolcq onderdanig houdende als slaven deselve doen de arbeijden ede onderlaoen. haar wetten en ordonnantien voor stellende haar Eygen volcq niet vermogende te regten, die in fouten vervallen: haar van haare natuurlycke priviligien priverende, dwingende tot Christendom daer zij de menigvuldige klagten genoegsaam, — van haar gebueren vernamen Desse zaak, buijten alle onderlinge berigtinge die wij voor kleijne kosten wegen haarl: beraadslaging hebben meriteren geloof genoeg dies meer belangende Refereert de Eerste gecommittde sig aan syn rapport, over syn commissie, van voor vernamen
vervolgt, bepaeld jnde negorij, tlogement daar geen commoditeijt nog vrijheijd is werd belet dat na behoren. te voltrecken, daer de Engelsz: messrs het Eene huijs by 't ander maken. — dese coning schijnende sig Eenigsints te willen op aen baeren versekerende syn persoon voor de E: Comp:e te wesen, bybrengende dat alle wereldsche dingen en state byn veranderlyck waeren, dat de tyden weg vlieten, en dat et verloop der selve, konde leven en gelegentheijd geven voor hem te bethonen, hoedanigt hij de E: Compe genegen was, vorder betuijgende ons te adverteeren in nakende of aanstaende swaerigheijd. — Door dese koning verstonden wij jn meerder swarigheijd geweest te hebben, dan wij niet hadde gelooft hij beloofde desgelijks, met ons vertreck desselfs besondere brieven voor de E: Compe meder te geven om syn genegentheijd schriftelijk aan de hr te betuijgen wy sijn weder nae veele voldoening na ons Logement gekeert, voor ons deel, wel— voldaen zynde, maer desselfs magt streckt om te breken, dat de vader besloten heeft, om veel — verhaalde reden van swarigheijd, had men met de twee Jagtiens uijt de bogt willen zeijlen— maer wierd uijtgesteld tegen aanstaande volle maan den 6: januarij op welcke tijd wij ons — vertreck vast stelde, en den sultan sulcx haeden laten verwittigen laten. verscheijde raadsplegingen zijnde geschied — voor Eenige dagen geleden niet nae Lands wyse bij met openbare vergaderinge, maer de sultan alleen met moulano, jn een afgesondert vertreck, bobatos of rijcxgroten zijn daer niet, of die er zijn, hebben niet in te brengen. gewelden dwingelandij werd daer gehand haast Een Chialoup, van den Chineessen Cap:n konko op batavia aldaar met Een pascedul na passier varende, verdreven op Saringane, is aldaar aangehouden, haar goederen tot omtrent 15 â 1600 rdrs bedragende, ontweldigt zijn Expres verboden by ons te kome. — Des Schippers naem is douanko, des schrivers Haijko te samen 16: p:r sonen, daer onder drie Javanen zijn nu omtrend 9 â 10 maenden op — mangindanao en voor 16 maenden van batavia vertrocken. — hoeveele hebben ons ondersinge geklaagt, van met geweld, haar goederen berooft te wesen niet alleen, maer aldaar gedwongen te blyven. — Door goede intelligentie van Een persoon, verstaen wy het sterck aanhouden des meer gedagte keange om ons dog tot mangindanaos leet, niet te laten vertrecken, dese sangireesen hebben aan den sultan berigt, hoedanig de goegoegoe David Pandjallang en Thomas Walla jn openbare oorlog met die van Taboekan waren, 'tweck omtrend ons— geloof meriteert, om dat wy alrede, als— voor verhaeld, tyding van de vaandrig D. haak voor hadden