en onsekere conditie sijnde, den pagter soude hebben konnen te rugge setten, en tot onvermogen brengen, ten ware men den selven een slag voegden, tot 's comps nadeel, gelijck wij geloven, soodanig is, dat men van den selven een legger arrack gaat aannemen tegen 16: pagoden in een tijt, men die tot 6: pa konde te koopkrijgen, wij hebben dan gelooft, die landen nooijt beter konnen werden beheerd, als door inlanders, gelijk dog even wel gedaan word, schoon de nederduijdsche de pagt aannemen, en in diervoegen is dat Eijlant, en de twee vlecken op nieuw verpagt voor pagoden 640: jaarlijks gedurende den tijt van 6 jaren, volgens de conditien, aldaar berustende. doorgaans in desen aangewesen sijnde de disordres in het bestieren van 's comps saken, en wel voornamen op de hooftplaats, daar de gouverneurs present sijn geweest, soo en is het geen vande minste wanschick, dat men door den cassier op paliacta heeft doen betalen alderhande soort van coelij, en arbeijdslonen, sonder daar toe te hebben het alderminste bewijs, of schriftelijke ordonnantie, bedragende veelmaal considerable partijen, gelijk sodanig d'onkosten sijn van lossen en laden van schepen, jan den geheelen dagelijksen uijtgift, het welk soo — strijdende is tegen de goede ordre gelegentheijt te geven, aan de dienaren ontrouw te konnen zijn, en onstrafbaar te blijven, door gebrek van getuijgenisse de frauden te konnen bewijsen, oversulx werden ul: geordonneert, al omme over het gouvernement, die ordre te stellen, datter geen gelt tot het geringste toe door Enige 's comps cassiers werde uijtgegeven, als op ordonnantie van den gouverneur ofte het eerste opperhoofd, soo van de hooft plaatse, als alle comptoiren op chormandel leggende, gelijk ook geen ordonnantie van betaling sal werden afgegeven, als na dat deselve bevorens sal wesen ondertekent bij den genen die de particuliere opsigt heefd, van arbeijders, vaartuijgen materialen, of andere dingen, die betaald, of ingekost moeten werden, op dat den gouverneur, en mindere gesaghebbers konnen gerust wesen, en gelegentheijt hebben, om te weten, wat luijden betaald, en saaken ingekost worden, en ten dienst van d' Ecompe dien dog sijn nodig geweest, ook soo werd in desen geordonneert, dat de reecquening der cassiers — door gecommitteerde, en bevel vanden gouverneur en gesaghebbers alle ses maanden sullen werden opgenomen de contanten nagetelt, en tegen de negotie boecken geconfronteerd, met desen verstanden, dat geen posten van uijtgaave, hoe gering deselve ook souden mogen zijn, zullen geleden, nog den cassier valideren mogen, die denselven niet en bewijst, met schriftelijke
308: 434 309 schriftelijke ordonnantie, debite te hebben uijtgegeven, en dewijle sodanige opneminge, nooijt op bekende tijden moeten geschieden, soo mag het ook werden gedaan, soo veel, en menigmalen als het den gouverneur, en gesaghebbers op de comptoiren mogten nodig oordelen, schoon wij begrijpen, aande cassiers— geen meerder contanten te gelijk zullen werden verstrekt, als de dagelijkse uijtgiften voor een maand mogten bedragen, blijvende 's comps grote cassa, in de pakhuijsen onder den Eersten en den tweeden administrateur, of op de kleijne comptoiren, onder het eerste opperhooft, en den tweeden, bewaart in een plaatse, waar van zij jder een sleutel, en nooijt toegang, dan te samen zullen hebben, op dat men daar door, alle quade gedagten mogt wegnemen, die over d'administratie van 's comps penningen vallen konnen.
Onder de onkosten vande facturen hebben verscheijde de practijquen gehad, te mengen, en moffelen posten, die gediend hebben, niet alleen, om daar door vele ongeoorlofde despences en verquistingen goet te maken, maar ook haar selven te verrijken, over sulx werden ul: seer Ernstelijk geordonneert sorge te dragen, op Chormandel, geen ongelden ten lasten vande retouren, koopmansz: en wat soude mogen werden afgescheept, te doen brengen, dan de genen, die inder daat daar aanbehooren over sulx zullen alle de inlandse dienaren gebragt werden onder eene rekening, en zulks op ijder comptoir vande gene, die bij de maand werden betaalt, onaangesien tot wat dienst, de selven werden gebjk alle welcke dienaren sullen werden gelaten tot laste van dat comptoir, want souw men, onder protext, dat dese, en genen tot het afschepen, insamelen, en bewaren der lijwaten dienst doen, haar gagies tot lasten vande kleeden brengen, soo soude men met dat selve, regt, alle de onkosten, die d'E compe op de comptoiren moet dragen, al mede daar bij konnen voegen, dewijle alles tot den insaam der doeken ten principalen geschied, 't welck onredelijk was, en daarom konnen geen ongelden de lijwaten Etca ten lasten komen, dan die van inpacken, of paklonen, Em balagie, afdragen, en vragt der vaartuijgen, waarmede deselve werden aan boort gebragt, en wat diergelijk is, waar ontrent dan mede— aangemerkt, de nieuwe met hode vande lijwaten door de pars af te packen, soo en konnen wij niet sien, noodsakelijk te wesen, daar toe gegagieerde— packers aan te houden, maar met dat volk te accordeeren, voor ijder pack, 't welk tegen haar gagie, die zij maandelijks winnen, wel kan werden nagerekent, want soo haar gagie meerder bedroeg, als den arbeijts loon, waar voor men de packen bij dag huur soude konnen afgepakt bekomen, in vergelijcking vande packen, die de gegagieerde afdoen, soo soude zulks nog oversulx groter