De aght sockels foelij, die voorleden jaer, in presentie vande gouverneur anthonio hurt, perfect op 28. cattij banda afgewogen, ende drie daervan, met drie cannen soutwater, 3. andere met 2. cannen, ende 2. met een canne water genat, en afgetrapt; ende aldaer overgehouden waren, zijn bij verscheijdemaelen naer wegens, in't bijwesen van sijn gemte l. bevonden, dat inden tijt van 9½ maend, door den anderen waren gelaxeert 7½ p:r cento, gelijk uw Ed. e de bij gaende apparte aentekeninghe, onder noteboomen N:o. . . , omstandiger sal verthonen, bij welcke naeweginghe, ende visite, dan oocq was ondervonden; dat de sockels met 2. cannen sout water genat, ende ingetrapt; den besten stand hadden gehouden, sonder verbrijselt, verbroeijt, ofte verbruijnt te wesen, ende dat die met een canne nat gewatert, den foelij wel de beste coleur hadde behouden, maer daertegen oocq meer verbrijselt, ende vermijttert en wie de beste wierden was bevonden, sulx dat wij met sijn E. oocq voor best oordelen, de sockels voortaen met 2. cannen soutwater te doen natten, ende inbaleren, sullende uw Ed:e inden brieff van 22en april, door de gouvern:r hurt, ende den raed, aen ons geschreven, ende nu op sijn datum inde brieffboecken overgaende, onder anderen aengehaelt vinden, dat de sockels van't — rijpe gewas, ende die van minder rijpte, aende ooren met een, ende twee doeckies gebonden connen worden onderscheijden, verhopende uw Ed. met dit nader bereght, wegens de excessive onderwight der foelij, ende vorder redressen op het voorsightiger besorgen, ende havenen der noten, contentement— sullen gelieven te nemen zijnde bij de gouvern:r ende den raed dan oocq vorderin aght genomen, 'tgene uw Ed:e wegens de cultura van jonge noteboomen hebben gelieven in consideratie te geven, ende off men deselve jonge bomen tot versekeringhe van in geen gebrecq van die costelijke dat specerije. —
Banda; advijs daarop vanden Banda; lant te weren, geordonneert brengen. — specerije inder tijt te vervallen, op d'eijlanden run ofte rosingain niet behoorde voort te doen groeijen, waerop uw Ed:e believen nae te lesen, wat sijn E. , ende den raed daerop inden gemelten brieff van gouv:r en Raads:t 22:en april, seer omstandigh hebben ter nederge stelt, te weten, dat sulx niet nodigh ware, als maer de coebeesten van't groote land geweert, en op tera wierden overgebraght, sijnde ondervonden, hoe 'tsedert dat grove vee vanden vrughtbaren grote hoeckslants, genaemt, mandiangen, ofte den lontoirs en hoecq geweert, (ende de weijnige beesten die nogh op lontoir in't getal van maer 20. stx. wierden aengehouden, niet bewesten het casteel, maer beoosten moghten worden geweijt): denselven 't groff vee van 't grote hoecq, (die oocq te vooren van veele wildeboomen tot branthout, als van andere ruijghte wat opgesuijvert was, seer overvloedigh met jonge note bomen, van selffs voortgegroeijt, wierden ge vonden, ende dat sulx oocq op weijer aghter 't land gelegen, wierd gesien, naer dat de coebeesten van daer op de binnen cust van't land, door verhandelinghe vande burgers onder malcanderen waren overgebraght, daer ter contrarie aende binnen cust desselven landts, soo beneden, als boven, tot aen't fortien hollandia op lontoir toe, bij nae niet een jonge boom wierd gevonden, een notoir bewijs dat deselve jonge boomen door de coebeesten gege ten, ende vertreden worden, selffs is notoir, dat voorsz. beesten seer graegh, zijn, om de jongeschoten vande noteboomen, soo verre alsse deselve vande afhangende tacken connen bereijcken, met de jonge noten daeraen afte beijten, ende oocq selfs deschil vande volwassen noten te eeten, alsse deselve maer connen begaen, alle 't welcque ons dan nae deliberatie genootsaekt heeft, naer banda te ordonneren, ende de gouverneur, ende den raed te anthoriseren, niet alleene de coebeesten, maer oocq alderhande groffvee, ende voornamentlijcq oocq de geijten, ende bocken voor eerst van't groote landt te doen vervoeren, ende tot wel gevallen der eijgenaers en op neura te mogen over. op neira te mogen overbrengen, alsoo geadviseert werd, deselve aldaer (vermits weijnighe specerije boomen wassen, ende maer twee percqbesitters— wonen:) gene sonderlinghe schade te connen doen, ende weijde genoegh voor alle 'tvee (bestaende de — cust coebeesten — 240: dob
Banda; bestande in 154. stux bij d' Eijgenaars. — deselve wat te gemoet comen. — en visite naargoram, wattebelle, en coesevoeij— gouv:r en Raadt. een stabileren. — en twee Chialoupen naar senden. — vernieut. — te op goram 677. note bomen gextirpeert. — Banda; coebeesten op 't grote land, maer in't geheel uijt 154. stx: groot, ende cleen) te vinden ware; dogh aengesien dit de burgers, ofte eijgenaers der gem: beesten voor eerst al vrij wat drucken, ende overt' groot ongerijff daar door vercopen van't suijvel &:a al vrij een groot ongerief ende schade sal toebrengen, als sijnde de percken, om 't genot, ende waerde der coebeesten vrij hoogh vervolgens van d'eene; aenden anderen weder— worden vercoght, ende getransporteert, soo hebben wij onder uw Ed. e welnemen, de gouvern:r, ende den raad geauthoriseert, de eijgenaers der voorsz beesten, wel wat te gemoet te mogen comen, ende dat we meenen best, in't afstaen voorden maendelijck, en tol van hare aracq branderijen, 't sij in't ge heel, ofte ten deele, voor seker getal van jaren, soude te vinden wesen, soo als 't dan naer discretie vande om haar schepen den Egels gouv:r, ende den raed sal connen gestelt worden De expresse besendinghe, ende visite naer d'eijlanden, en aldaar een logie te wil- goet sulcle de besendinge van goram, wattebelle, ende coesevoeij gedaen, hadde (al wat jegens vermoeden) een goet succes erlangt, alsoo de volckeren daerop wonende, d' onse seer goet advijs daarover aande willigh, hadden toegestaen, 't geheele land over te mogin prijs bij deselve successive ingecocht, ende alsoo acten van verbintenisse tenteert, ende waren vorders de vorige acten van — doorsoecken, ende alle de noteboomen daerop vindende, cleen, ende groot, uijt te roeijen, sulx op goran waren gevonden, ende g'extirpeert, een getal van 677. stx: dier specerijeboomen, ende daeronder 115. stx: groote volwassene, ende vrughtdragende ditos, waer voor deselve maer een smalle recognitie was toegevoeght, daermede sij oocq volcomen waren geconverbintenisse met deselve vernieuwt, sijnde op wattebelle maer aght jonge bomen, dogh op Coesevoeij met een eenigen dito boom gevonden, sulx de gouv:r hurt, ende den raed adviseren, de Comp:e voor onder cruijpinghe van die costelijcke specerije, bij andere natien, aen dien oirt, wel moghte gerust wesen, maer alsoo ons den resident tot bantam adviseert, d'engelsen vrunden aldaer doende waren, d' Engelsen haar voornemen haer scheepie den Egel, nevens twee chialoupen te de oostceujst van Ceram te equipperen, met voorgeven daermede naer d'oost cust van Cheram te willen, ende aldaer een logie de stapileren, sonder dat eghter nogh vernomen hadde connen worden, op wat plaetse sij het meenden te begrijpen; soo hebben wij daervan met de fluijt TerElburgh advertentie naer banda gedaen, ende .  deser, met de fluijt Cuijlenburgh, nader doorsoecken, geordonneert. 240: 9o6