pen aparte Papieren op te dragen, slaande en stotende die van den oppas zoo wel Europianen als swarten die gene die van haar daartoe onwillig waren, Ja tot bloetbatens toe, dat het te onmenschelj was, daartoe heeft men ook gedebongen de Cerammers, Tenimbers, babbers, meeuwijs, en gorammers, welke a. o 1686: den 27en 9ber: hiergekomen waren met 5: vaartuijgen geladen met verscheijde levens middelen, en bemant met 187: coppen daaronder 142: mans, de Rest vrouwen en kinderen, warense hier niet 'tolorabel men moste hebben afgewesen, of zodanige andere Corectie over haar laten gaan alsse meriteerden, uijt welker getal dan 164: Coppen den tijdt van 10: dagen bij beurten entouren, almede hebben moeten arbeijden. verbranden der thuijnhuijsen opgemelt is wel bij placcaat verboden, te weten alsse excessief groot en breet waren; dog daar staat voor eerst niet bij van wat grote die behoorden of mosten wesen: ten teeden meijne ik dat het speciaal gesien heeft op de onrustige tijden dat den maccassaar in zijne vrije Regeringe, de Coningen van Tidoor en Ternaten nog van hare pretensien op enige gedeeltens deser provintie bij Contract niet hadden gerenuncieert: of jmmers en ten derden dat den Ambonees nog enige Rugsteun tot onlusten te verwelken bij de handt hadden; maar 't zedert en in dese vredige tijden meijne ik dat men zulcx op een sagter en fatsoenlijker wijse behoorde te mesnagieren, te meer, alle die sorgelijkheden weggenomen zijnde, 't ook Requireert dat men gene Cruelle actien behoorde in 't werk te stellen. belangende 't beletten van niet te mogen varen, daarvan is bij u Hoog Edn aangaande de mardijkers, dato 28. en feb 1683: geen ambonesen zijnde, toegelaten datse allen 't halven en op gelicentieerde plaatsen met de burgers mogten varen: de Christen ambonesen aangaande. mogten bij missive van 20e feb: 1673, binnen 'slants; en somtijts na de Xulas en boeroe wel toegestaan werden te varen: 't geen bij Jnstructie van den Ede Heer Burdt van de opperhoofden der buijten Comptoiren dato 25. e Janu: 1678: gegeven, tot over alle de ambonse onderdanen wert uijtgebreijt, dog niet langer als den tijt van 6: weken of ten aller uijtersten 2: maanden: maar de naturelle ambonesen werden bij missive van 19. ' Julij 1683: verboden Van Amboina dito 21e Juni 17.
Van Amboina dato 25en Iunij Ao 1684. na batavia te varen, alzoo de Ionkheijt daar maar eens geweest zijnde voorts onbequaam zijn om de nagelculture en 't gade slaan harer landerijen te besorgen, zoo dat dit verbot in 't generaal maar enelijk schijnt zijn Reflexie te hebben, ten eijnde het sluijken der nagelen wert voorgecomen, en zoo dit waar is zoo mostmen den burger daarvan, en allenthalven, ook geheel afhouden, welkers billigheijt u Hoog Edn bij 't geven harer opgemelde ordres zekerl: wel zullen hebben gepondereert, en 't swaarste daarvan laten overhellen, maar dat men eens vraagde of alle de opperhoofden der buijten comptoiren en onse posthouders daarinne 't spoor wel Regt op volgden zal ik mede zoo veel mogel: zien te ontwaren. gedenkende onder uHoog Edn approbatie gene nagelen in 't aanstaande bij haar te laten ontfangen als met expresse daartoe gecommitteerdens, in wiens presentie ook de afbetaling der zelver, en de barot gelden, zoude dienen te geschieden, en ondertusschen niet meer gelt aan jeder Compe laten alsse tot de dagelijxe guastos en verstrecking op zoldije benodigt hebben. dog dit is na mijne meijning niet alleen genog, maar dat alle man penningen onder den Jnlander op et Nagel gewas tot ¼: Cent, dese weder met zoo veel, en een derde Ja vierde eijndeljk mede met winst uijtset onder en aan den behoeftigen leverancier, tot zoo verde dat het eerste Capitaal bij na verdubbelt wert, dinct mij een gruebel: en ongehoorde zaak te wesen, waardoor den behoeftigen inwoonder t'eijndelj zoo hoog op stok moet betalen dat hem de lust en moet ontsinckt om de cruijtnagelen te vlucken, en niet ligt zoude doen ten ware 's Comp:s sweep hem daartoe gedurig dreijgde, waardoor dan dese woekeraars gemackelijk aan haar gelt werden geholpen; 't geen men zig niet moet verwonderen als men maar bedenct hoe ongaarn de meeste menschen uijt haar zelven de geleende gelden weder tragten te voldoen, en nog te meer in desen daarse 't bijna dubbel moeten opleggen, te meer het geleent gelt op den tijt der nagelleverancie ten merendele of wel gehelijk verteert en geconsumeert is, waardoor men zoude cunnen supponeren dat enige van haar alle listen en lagen, voorgelegt werden om dese hare specerijen steels gewijse te laten springen aan die gene die haar wel fijntjes, met morserijen
Van Amboina dato 25e Iunij Ao 1681aparte papieren morsserijen tragten te behelpen, en waardoor zulke gasten de novo aan gelt geraken; dat dit nu den burger zoude wesen daarvan mogt men de gedagten hebben, dog ik gelove dat die van de noortkant van Celebes, boutou, en andere daar 't meest op toeleggen, want allehoeken en winkels, Jtem kreken en plaatsen bij haar Ruijmer bekent zijn, die ook op verde na zoo wel niet als den burger cunnen werden bespiet om het te beletten, want het niet wel is over een tebrengen dat de Heren 17en in 't Jaar 1651 schrijven dat men 14: â 15: hondert baren, nagelen zijnde op het minste 770000: lb: Jaarlijcx, en nu ten uijtersten maar 4: â 500000: lb: door de gantsche werelt cunnen slijten, of men most geloven dat in die tijden geen grote quantiteijt van dese specerijen door vele Europianen uijt macassar en van elders vervoert en ter merkt gebragt is: of dat de menschen in de werelt uijtsterven, daar en boven dat nu door vreemde natien op de Eijlanden der oosterse provintien, en die niet onder het territoir van dE: Comp:e behoren, egene nagelen althoos zouden te vinden zijn diese na de manilhas of elders, ter vent brengen, waardoor Europa dan mede vervult werdende, alzoo de minder vertier van dE: Comp:e veroirsaakte. 't is dan zoo het wil ik meijnde dat 'er op voorgen: fieringen een strict verbot bij placcaat allenthalven dient g'emaneert te werden, op vene dat daarop niet alleen geen Regt gedaan zal werden, maar zodanige sieerders daar en boven 'tzelve gelt verbeurende ook in swbare amende, en voor een dienaar daartoe insabil verklaart, gedeporteert, en uijt den lande gebannen te werden, niet tegenstaande daartoe geen genoegsame bewijsen, als alleen der klagten der debiteurs, consteerde, want zoo men na Regten daar in zoude procederen zoo zoude hier over zelden iets op zijn snee comen, maar men soude zulcx de politie moeten toeschrijven, en bij desen Raat dan met enen den aanklager zijn nagelen in questie confisquerende, hem ook met arbitrale correctie straffen, te weten zodanig als u Hoog Edn zullen gelieven te ordonneren, want anders, en in zaken van dergelijke frauden meer, staat d E: Comp:e van haar Competent Regt gedurig verset te zijn en blijven, dat al vrij hart valt, aan de andere zijde is ook waar dat het een sware saak