comsten, natus der Chinesen, als andersints, den voorsz Martinum Pewillen corri- geren of verbeteren, te meer als aen dene sijde wert aengemercke de cortheijn des tijts, onkunde van tael, als mede de abstractie daerinne d'ambassad. rs doorgaens— werden gehouden, en aen d'ander sijde. de lange Jaren, taelkunde ev ervarentheijt die de Jesuijten becomen; wes wij den curieusen en weetgierigen ondersoecker aen voorsz.
Martinum, men alle eerbiedigheijt in sich selfs aengemercken, gedragen. doch also de bewegende en principale oorsaeck en insight onser besending is geweest den handel in China te stabileren, so hebben oock onse gedaghten en meeste meditatien daer op gespeculeert, wes dan, als geseght, voor eerst eenige consideratien op het gantsche rijck van China sullen voorstellen, en opde Comnercie appliceren. den grooten omtreck van het Chinesche rijck; de menighte van soveel hondertduijsen den menschen, de langdurige culture en vrughtbaerh:r der landen, de schatten en in comsten der selver, bij meergemelte Martinum naer alle schijn van waerheijt beschreven is, sodanigh dat daer uijt met reden conde geoordeelt werden, in den rijck alleen, soveel goederen souden connen vertiert, en so groten coophandel gedreven werden, als in gantsch Europa, dogh daer op dient aengemerckt 'tgun uijt veele omstandigheden probabel is, dat de voornaemste hooftmaxime der Chinesen is ge weest landen te cultiveren, en menschen te vermeerderen, in welcke twee saken de generale nature det Chinesen sodanigh is gewent en gewortelt, dat als noch desen twee hooftpointen als fondamenteel mogen werden gestelt.
Waer dan het verspreijden der Colonijen inde omleggende provintien door lange jaren allenxkens is vervult, ja totn Japan self sigh heeft uijtgespreijt, ende landen oock overal waren gecultiveert, soo is de plantagie der zijde spinnen en fabriceren, van wolle en sijde stoffen, steen, gout, silver, en andre costelijckheden, voor den dagh gecomen, en vervolgens den coophandel van binnen en buijten daer uijt gesproten welcke smaecken soetigheijt door de Chinesen geproeft, sijn daer op oock sodanigh genegen en van langer handt toegewert, dan de Chinsche naturen den coophandelen voornae mentlijck alle schaccherijen niet minder sijn ingedrucken, als de calture en vermeerderen van Landen en luijden; waer bij gevoeght sijnde, de gedurige studien van hun philosophen, dewelcke duijsende van Jaren meest hebben gespeculeert opde welstaen en goede regeeringe van een republijcke, die oock sodanigh bij haer is uijtgevonden, dat hare regeeringe en politije, naturaliter saltem, bij de beste regeeringe vande wee— rel