betracht te vercleijnen Ja selffs te destrueeren & de menschen alle te vernielen is te wreet te hert en te tirannelijcken oock sijn haere landen gelegentheijden geberchten soo inaccessibel en qualijck te genaecken dat dien, middel niet practicabel is, sij sijn oock soo snel int vluchten als wij en d'onse int vervolgen maer dewijle de Nagel bossen met Retireren connen soo moeten die geruijneert werden om hun alsoo van haeren schat Rijcd om en de middelen en oorsaecke van haere Trouloos ht te ontblooten en daer door soo cleijn te maecken dat ons Cristen Ambro. die niet meer en hebben te duchten om soo eens tot de gewenste ruste te geraecken die wij ons trouwe amboinse onderdanen soo wel sijn gunnende als aen ons selven Den Verstandichsten onder haer dienen mede soo geinformeert te werden, datse begrijpen mogen de Nagelen niet te vertierren connen werden als Terwe rogge, rijs, ofte sagou — maer als een specerije, Item dat d'aenplantinge der Cerammeren de werelt soo vervult heeft datter wel drie mael meer Naegelen geteelt werden als alle de werelt vertieren can, soo dat Neerlandt, Coromandel, surratte en persia vervult en vercropt sijn daeromme om de Naegelen tot geen onwaerde te brengen datmen die van hare en onse vianden Noodsaeckelijck moet ruijneren gelijckmen in banda uijtroeijt de mannekens Nooten in welckers plaetse men andere vruchtdragen. boomen aenqueeckt deese en diergelijcke Redenen om tot Iver te bewegen dienen mogen en hooren als het passe geeft gebruijckt ernstelijck ende aendachtelijk gemoveert te werden E Oigoreuse hulpe der Aletouresen soo voorn. is geseght moeten mede door alle practicable middelen t'onswaerts schicken te trecken pogende met aenlockingen goede tractementen vereeringen en andere goede middelen deselve soo, aen ons te verbinden dat het effect van langduijrige expectatie eens becomen mogen, en alhoewel wij tot noch toe daer van weijnich diensten hebben getrocken soo belasten wij u E evenwel andermael ernstlijck mitsdesen dat doch de selve met alle d'exteriteyt wackerheijt en discretie wilt pogen te brengen tot onser assistentie en te gedencken dattet de Comp. e niet mogelijck is de inlandse oorloogen alleen te voeren, insonderh. t dese van Ceramse quartieren die geschieden moet tegen maccessible hoochten, Rutsen, geberchten en clippen boven op de welcke Vlacten en valeijen sijn daer dese onse vranden haer Nagel bossen aenqueecken, om de selve te Ruijneren, sijn d'alfouresen ons gewenste hulpe, soo de hre Gijsels schrijft ende soo sterck datter duijsent alfoures tegens hondert moren sijn d'alfoures sijn Eijdenen ende daerom te naerder om het Christen geloove aen te nemen Gijsels, moet tum ergener reuse hier ie te mand slout gem inese ale beletadden ckde eert, soo sal aensien lwede rmen t hoope erts alsoo beletdoen laeren geallen voorneplantaeckinge Compe. dat viau elijck de rijck hare leen maccassoo tuerl invianden
Gijsels seijt haere wel te sijn, dat een man maer een vrouw behoort te hebben, Item datse alle spijse nuttigen Neffens ons die Cristenen sijn, en hun daer door inbeelden gemeenschap met Christenen te hebben de Den dienst der altouresen is ons in sonderh. t nuttieh en dienstich ten respecte, datse geen Nagelen aen en queeken en datse dagen, weken, end maen hun connen inde boschagien en wildernissen onthouden, om hooffden van vijanden te haelen tot bewijs harer vaillantise, ende alsoo ons de destructie, ende schellinge der Nagelboomen dienstiger is, als de bloet stortinge der menschen so salmense tot grooter affbreuck der vijanden langen tijt connen gebruijcken om gestadich de oude en Nieuwe nagel plantagien te ruijneren, en sulcx niet een Jaer ofte twee maer successivelijk veele Jaeren dewijl onse trouwe Amboiise onderdanen en de moren die het met ons houden sullen ons den Jaerlicxen nagel eijsch sullen connen voldoen, dat is duijsent ofte omtp twaelff hondert bharen Iaerlicx, doch al en bequamen wij in thien Jaeren achter den anderen maer halff soo veel, soo souden echter meer als genoch hebben maer de Comp. e is ten alderhoochsten daer aen gelegen datter egene ofte jmmers seer weijnige in handen van andere comen te vervallen dit is dan jmmers den verstandigen genouchn geseijt, en de menichvuldige redenen die in discoursen en comunicatien hier over in u E presentie sijn gevallen verhoopen wij dat u gestadich rememoreren sullen als dese Jnstructie leest ofte over dese saecken discoureren delibereren ende resolveeren sult Het is sonderlinge considerabel en dient inde hoochste achtinge genomen te werden dat men sesfens niet te veel over hoop en hale maer soo als onse machten groijen, en die van vijanden souden mogen declineren sal men sich alleenskens voorder ende meerder dienen te Openb, ende naer dat onse saecken wel connen te succederen ende uijt te vallen, en alsoo de moijelijckheden van amboinse oorloge groot sijn, onse amboinse onderdanen op haer eijgen Costen met ons op trecken, somen segt de alfouresen mede presenteren te doen &a soo dientmen inde verdelinge van geringe conquesten die daer l'allen mede discretelijk te handelen, om de selve te Coucagieren, ene niet te thoonen dat wij alles tot ons selffs soucken te appliceren ende extimeren wij soo hooch de destructien door de alfouresen te doen inde oude en Nieuwe Nagel plantagien der Cerammeren, dat u E mits desen authoriseeren om aen selve alfoeresen, ende onse amboiise onderdanen te mogen alleenskens vereeren nae de gelegenth. t van Effecten der verhoopte diensten Voor eerst
Voor eerst Jaerlicx een somma van twee, drie, vier tot vijff off ses duijsent Reaelen van achten in rijs cleeden ofte andere waeren, om het engagement groot te maecken de selve luijden te meer aen ons te verbinden haer te amimeeren ende oock daer door te beter, meerder en gestadiger tot des viants affbreuck te gebruijcken D recommandeeren vE ten alderhoochsten dese ( saecke ernstelij. te behartigen alsoo den dienst van Comp. e daer aen soo veele is gelegen, als aen eenige andere groote Capitale ende principale saaken hares stants, ende welvaeren in Indien Daer het uijtvallen van ons voornemen ende na d' apparentie vande hulpe der alfouresen sal men met den Tarnaetsen Coninck handelen moeten, doch alles met beleeftheijt om in geen rupture te comen, en insonderh.t met het ernstich continueren van groote clachten te doen over de Trouloosh. t. der Naegelen vervoerderen, waer door wij Jaerlicx in soo onverdraechelijcke costen ende lasten vervallen moeten, hem ernstlijck aenmanende daerinne te versien naer de Redenen en verbant der solemneele contracten De Mooren inwoonderen van Amboijnas Noorderland sijn int minste niet te vertrouwen te meer dewijlse mooren en met huwelicxse verbanden aen Ceramse Nagel vervoederen sijn geallieert, maer soo als d'andere uijt dese soecken voordeel te trecken, door het verstaen onses voornemens en andersints soo souden uijt' selve, alsoo oock mogen doen, en daer mede als geseijt is, voor eerst een machtich vijand op amboins vaste gromt excuseren soo men met de selve weder in eenich verdrach conde comen en gelijck u E ons successivelijk sullen connen laeten weten hoe sub de saecken aldaer aen stellen, soo sullen wij u E oock van hier met Naerder ordre ene macht naer eijsch van saecken ende ons vermogen connen secunderen Om die van Coram onder Banda te brengen sijn wij mede wel genegen als oock om die van Ceram laut te doen betaelen haere belooffde erkentenisse ene de selve naerder te subjugeren maer alsoo wij achten onsaen het wel uijtvoeren exploict meer gelegen te sijn, ende de soodanige tocht vereijscht meerder Tijt als daer toe desen Jaere overschieten sal, dewijle men doch int Regen mouson niets verrichten can soo hebben goet gevonden t'selve desen Jaere uijt te setten een uttigen beeldiensen ene hagien den soo ons stiger het sullen elff int soo ofte ente enouch ende llen als dese eren ste te veel ende r., ende ene uijt oinse Op haer alfourede vermede n en nte tien Nagel desen sten met