daar naar Bonaris (geleegen 33: cos ofte 3 dagen reijsens oostwaart van Neggepoer) vertrocken, alwaer op den 27en daer aanvolgende wel ende behouden aengecomen sijn, sijnde dese stadt bonaris groot int begrijp tot sommige plaetsen bemuert, maer veel vervallen ontrent 2 mijlen in't lange ende een do ofte daer ontrent breet, met d'eene sijde gelegen dicht opde rieviere Ganges, soodat de muuren van sommige gebouwen, op de kant vande revier staendie seer steijl ende tot sommige plaatsen wel 5: 20: Ende meer vademen hooch is, sijnde vande snelle afwaateringe inde regentijt de aarde soo wech gestroomt ende noch daeghlijcks doet dat ditto stadt alle Jaeren aan dien cant afneemt ende veel huijsen, als mede huijs gesinnen in d'revier vergaan, door diende aarde onder wt stroompt en de gebouwen onder haer fondament wech genomen sijnde inde reviere storten ende Jaerlijcks ( als vooren geseyd eenige menschen om coomen Deese stadt is over eenige Jaaren seer bewoont ende gepopuleert geweest doch nu seer vervallen, welcke meest ontstaan is door de calamniteijten daer de Heere dese landen ao 1631: mede besocht heeft gehadt, is seer dicht, hooch ende met swaare steene huijsen bebont, enden sijn veele straaten net als te voet ende te paarde gebruijckelick, carren ofte coetsen soo die hier te lande sijn connen op veele plaetsen niet passeeren, door het dichte gebouw, is seer neeringeloos bij in voorige tyden plecht te sijn, men vinter weijnich luiden van aensien, weijnige negotie wert hier gedaan, de meeste handel die daer gedreven werdt, is t' meerendeel bestaande in eenige lijwaaten, voor persia dienstich, veel van hoogen prijs mede niet wel ofte quantiteijt te becoomen; lijwaaten voor de suider quartieren, ofte t' vaderlandt dienstich sijnder geene te becomen, noch werden daer ontrent eenige gemaeckt, soo dat daer voor d'E: Compe wegen den lijwaat handel niets ten goede verrecht, ofte bijder hant genomen can werden, ende de lijwaaten voor persia dienstich, welcke maer 3 a4: sorteeringen sijn, sijnde van cleijne inportantie, dat de oncosten, verlies opde wissel, als vrachten daer ter nauwer noot opgeadvanceert connen werden, besijden de periculen ende risico opde wech om de selve van agra af te brengen, Edoch om de seeckerheijt hier van (soo veele doenlijck was te becomen, hebben daer sijnde een proeve genoomen ende ontrent 1000 R o in 4: verscheijde sorteeringen voor persia dienstich bosteedt, ende neven ons naer Agra afgebracht, d'welcke wij hier comende tegens de geene hier ingecocht gecontouseert ende gesien hebbende, bevonden; dat diergelijcke soorten als alle oncosten en wisselgelt daer op gesupporteert sijnde, met den Incoop van hier niets differeerde, daer en booven de risico vande wech (die veel is) noch subject moste sijn, soo dat naer ons gevoelen ende ondervindinge ingemelte bonaris ten dienste van onse Hrn principaalen niets vorderlijcks bijder handt genoomen en verrecht can werden, want bij aldien daer eenighe lijwaaten mochten vallen voor t' vaderlant, ofte de suyder quartieren bequaam, soo en connen de selve evenwel daer niet geveruwt, geschildert, nochte opgemaackt werden, maer souden soo wel als de lijwaaten wtt de poerobse quartieren naer agra ende van daer naer Amadabadth, souratta, als Broodera, ende Grootcli om daer opte maacken afgebracht moeten werden; want in agra is mede geen ofte seer weijnich middel om de lijwaaten naerden Eijsch van suijder quartieren als t' vaderlant te doen veruwen, ende opmaecken, maer moeten die al rouw ( soo ons wt de Goerobse quartieren toe comen) darwaerts afsenden, om daer naer den Eijsch te bereiden en opte maacken, wtgesondert die geene die witt moeten weesen, waer van hier pertije, doch niet alle connen laaten bleecken, mede wort het lijwaet wel soo witt in Brootchia, Broodera, ende souratta als inde Voerobse quartieren gebleeckt, in Agra wert gants geen lijwaat gebleeckt, nochte hebben daer geen handelinge van mede werden hier weijnich lijwaaten bereijt ofte opgemaackt, als alleene verscheijde soorten van clijtis, tot cleedinge der Inhabitanten dat meest small linden is, breet sijnde is het fijn ende ydel, ondienstich voor de suijder quartieren, alsoo dicht geweeven daer best getrocken en de Inwoonders aangenaemst sijn, Ende sijn advance beter als wel, de dunne en smalle geweeren, Eerlangen kan Terwijlen ons verblijven in Bonaris welcke niet meer als 't daagen was, alsoo daer weijnich ten dienst ende proffitabels van de E: Compe te verrechten vonde alleenelijcken ontrent de 1000 R. a in verscheide lijwaaten voor persia dienstich (als vooren geseijt) te besteeden, dat in t dagen gevoechlijck conde geschieden; hebben ons onderentusschen, wegen de revier Ganges ende de scheepvaart van daer nederwaert aan naer Pettena radjamael deck, ende Ouglij geinformeert, ten besten datt conden waar van dit ackt. recken evers Achia deren gaen den haere onse den daer gelt lden effect ten men en: chen gelegen. den stich van hebben becomen. aenstaende cker vsorgen. dienstich geeijscht rorato watt dagen erals leckeste voor als de omen. kelaers, chtt'gene conde hebbende rvan naer
vooren waar van dit volgende verstaan ende ons affirmativelijcken voor waer aengeseijt ende berecht is, soo van een mochol, 2 diverse Banjaense coopluyden die verscheijde maal van decka eenige coopmanschappen tot in Pettena becomen hadden, als mede vande scheep ofte bootsluijden, die eenige 2: 3: ende meermaalen darwaart op ende af geweest waaren, ende den mocholl synde 3 maanden geleeden dat van Secka in pettena aangecomen was, met verscheijde Bengaalse cleeden, soo cussa de Bengala, Chitis Bengala gestickte deeckens eenige gin gans, ende andere sorteeringe van lijwaaten, waer mede voorneemens was naer agra ende voorts naer Canda haar te reijsen, sijnde sijn capitaal (naer mijn seyde) ontrent 25: a 30 duijsent Rs, Edoch alsoo hem door de lange reijse, die seijde al 12 maanden geduert hadde, dat van decka gescheyden was, ende het seer moeijelijcken opwaert te comen is, van gastus ontvloot vindende genootsaackt soude sijn, enige goederen in Agra te vercoopen, voor ende alleer darwaarts soude connen gaen, soude mede naer mijn seijde, sijn advance door de lange reijse niet seer groot sijn, waer van hem de ondervindinghe staet te verneemen, alsoo ons 't' selve niet conde ofte geneegen was te seggen, niet jegenstaande hem daer bij om weegen ende discourswijse naer vraechde Eerstelicken seggen dan dat de riviere Ganges niet naarder als 65: cossen ofte 5 groote dagen reijsens agra naer comt passeerende voor bij een oude groote (doch vrij wat vervallen stadt genaamt Canoos, dan van hier is geen scheepvaart naer Bonaris, Pettena, ofte andere plaetsen; maar scheeptmen daer alleenelijcken de goederen over ende weeder, waer toe verscheyde groote boots van wegen den Gouverneurghouden werden, in maniere als in ons landt een overscheepent veer, waer men moet betaalen, te weeten, een man ontrent de waarde van een stuijver, een paart, os, Cameel, ende andere bestiaal, gemeenelijcken 2 stuijvers, ofte de waerde van dien, eenige goederen en coopmanschappen naer advenant, even wel ist geen gesetgelt, maar betaalt men, den eenen tijt meer als den anderen, principaal inden reegentijt, wanneer de stroom hardt afloopt, ende de revier vol is, en de selve voor geseijde stadt Canoos meer als 2 mijlen wijt is, ende inden droogen niet boven een achste part van een mijl, alwaer men ditto gemeen passeert, ditto streckt hem seer breet, opsommighe plaatsen, nederwaart aan, doch is op veele plaatsen seer ondiep door de sandt plaaten die in sich heeft, soo dat men d'selve met vaartuijch dat eenichsints diep gaet niet can gebruijcken, daer beneeven, verwisselen de handen haer daegelijcks soo dat daerop geen reeckeninghe is te maacken, dat wel de principale oorsaecke is, men geen goederen ofte coopmanschappen van gemelt plaetsen naer beneeden of voert, ten anderen heeft men veel pericul van gediefte, en soo bij gevalle een boot met eenige coopmanschappen en waeren van inportantie opde sanden quaame vast te raacken, soude het berooven subject weesen, soo dat in geen gebruijcke is eenige coopmanschappen van daer de Ganges naer Eenige plaetsen af te voeren van deese plaatse Canoos streckt do Ganges nederwaart aan voorbij den stadt, alwaer een seer sterck casteel Glabas genaemt gebout is, sijnde deese stadt seer groot mede Glabas genaamt geleegen ontrent 175 cossen meest oostwaart aan (welcke sijn 14: a 15. dagen reijsenste paerde naermen hier te lande reijst, van agra, van waer somwilen wel cleijne vlackgaende boots van 5:6. ende 7 lasten naer Bonaris, als mede pettena voor bij bonaris gaan met sout gelaaden, alsoo inde boven quartieren geen sout is, anders als van agra, ende hier ontrent geleegen plaetsen darwaarts gevoert werdt, soo met gemelte bootjens als te lande, met lastkarren, daer mede wel viermael soo veele als met geseijde bootjens darwaarts werdt gebracht, om de periculen van gediefte als droochten inde revieren, mede vaaren dese bootjens selder inden droogen, maar meest inden reegen tijt, ende cortelinge naer de selve over ende ditto ganges noch vol waater is, om datt het gewelt vande roovers vreesen; ende de beroovinge dan soo niet als wel inden droogen tijt subject sijn, Coopmanschappen werden, geene van daer nederwaerts aan naer geseijde Nettena, Bonaris, nochte decka gevoert, want geene coopluijden, hoer goederen in gemelte bootjens vertrouwen, om reeden als vooren geseijt, ontrent 1½ a rmylen westelijcken somma vat
westelijcken van ditto Glabas loopt de revier van Agramde Ganges soo dat men met gemeene bootjens (die niet dieper als 2: 3: en 4:' voeten gaen) van Agra bij gemelte Glabas, inde Ganges comen can, ende inde regentijt met groote boots, doch geschiet het seer weijnich, om reeden vande vericulen diemen van t' gediefte subject is, doch wert van hier somwijlen mede wel elenich soudt naer Bonaris, als pettena, afgebracht, met oude bootjens, die tot over ende weder vaaren vande rieviere door haar ouderdom ende swachte niet langer bequaam sijn, een weijnich versien sijnde de revier daer soo meede afdrijven tot Pettena, ofte bonaris toe, alwaer de selve dan vercoopen, voor dat gelden connen, want seer moeijelijcken valdt om de selve weder harwaarts op te brengen, alsoo opgetrocken moeten werden, inden droogen tijt wanneer het waater op sijn droochste ende sachtste afloopt wanneer dan alle de plaatsen opde reviere gelegen passeeren moeten, dan alsoo leedich sijn ende niets In hebben can haer niett benomen werden, ende passeeren ditto plaatsen ten besten dat connen, ende bij aldien onderweegen goede coop hooij ofte stroo connen becomen, laaden haare boots daar meede, ende vercoopent weder op andere plaatsen, daer t' dier is, soo dat dese boots int opcomen somwijlen van pettena tot Nabas 516. ende 7 maanden onderwegen sijn, tot Agra 8: a 9: ende meer maanden, naer haer spoeden, ende d'reviers hardt afloopt, ofte drooch is, die haer somwijlen in haere opcomste veel verhindert, soo dat met dese weder naer boven keerende boots cabs die niet vercoopen, geen coopmanschappen van gemelte plaetsen herwaert opgebracht werdt, maer keere alle leedich vermits geene coopluyden haer goederen omde periculen als den langen ende onseeckeren wech, daer in willen risiqueeren, niet sonder gefordeerde ende bestorte reedenen, alsoo niemant te sijne gaerne verliesen wil en Van Bonaris vaaren somwijlen ( doch inden reegen tijt) welcken Iulus, Augustus september, ende october is wel scheepen ofte groote boots van 10: tot 15: lasten naer vettena, met sout, ende cattoen, maer geen andere Coopmanschappen, van valeur ofte Inportantie, alsoo de coopluyden om geseyde periculen van gerooft te werden, haere goederen inde selve niet derven vertrouwen, ten anderen heeft de rievier Ganges tusschen Bonaris, en pettena, veel bancken ende droochten, naer ons de bootsluyden vando bonaris (die de selve verscheyden reijsen bevaaren hadden) onderrecht hebben, ende t' niet sonder groote risico was eenige coopmanschappen van inportantie met gemelte boots naer pottena af te brenghen; want bij aldien deese aande grondt comen, dat wel gebeurt door den harden stroom dieder afloopt, wel aan stucken soude geraecken als t verleeden jaar 1636 soo ons wisten te seggen Een met sout ende cattoun gelaaden, gebeurt was, die geheel aan stucken raackte, het sout en cattoen verlooren eenige bootsluijden als passagiers (die op de spoedige wech ende minste costen geinbarcqueert waaren, dat somwilen wel gebeurt, verdroncken, want van benaris cannen met een boodt in 4: a 5: daagen tot pattana comen, als de reviere starck afloopt, daer men te lande 9: a 10. daegen te paarde van noode heeft, soo dat van Bonnaris geen coopmanschappen van eenige valeur, naer Pettena, ofte decka, afgescheept maer werden deselve te lande oplast karren ende cameels, als ossen, darwaerts gebracht ende van daer versonden te lande waart op, ofte wel eenige naer de Bengaelsche quartieren naer wil ende geleegentheijt vanden coopman, ende de coopmanschappen, soo lywaaten specerijen, loot, thin, formelioen, Oliphantstanden, rouwe Bengaelse zijde, als andere waaren die wt eicke de Ganges opcomen mett cameelen, lastharren, ende osser, te lande naer agra ende voorts het geheele landt door, als meede naer persia gebracht ende vervoert werden, sijnde gemeenly van pettena tot Agra 2 maenden onderweegen, van gelijcken soo veele van hier tot pettenatoo ende werden de vrachten bij't gewichte aanbesteet, betalende gemeenlyck voor 6 man, sijnde een gemeene cameels last in nederlantse gewichte 420 lb. 18: 19: R. o ende moeten voor elcke cameel vracht dan noch voor thollen ende ongelden inde wech tot agratoe, ofte van agra tot vettena 5: R. o betaalen weijnich meer ofte min, alsoo daer geen seeckeren tholle op is, ende besteedt men d' selve de cameelluyden (ofte eenige andere luijden die haer daer meede herneeren, aan, ten besten dat geschieden can, die alle t'hollen inde wech dan betaalen, dat hier te lande adduweija genaemt werdt, soodat alle de afscheepinghe van coopmanschappen, die naer Decka, ende Bengala gevoert werdt, van Pettena geschiet, ende comen alle de coopmanschappen die uyt deckaende bengala Harwaerts van ouden aer goederen gelt eet, tsen selve uycken aerop ecke naer ,en vaeren rooren happen alwaer stadt meest aermen gaende voor geen plaetsen lande, ende biefte inden aer datt soo verden aris emelte mylen lijcken