die Bruijt wel zoude willen ontschaecken, waerover wij niet alleen Bantam beseth, maer oock inde Straet Sunda wacht moeten houden, ende dat meer tegen gepretendeerde vrienden, als Openbare vijanden, vuijt welcke procedures Eijndelingh niet veel goets te verwachten staett soo de respective Comp. e in Europa geen beter accordt, over den handel van Indien, met den anderen aengaen Sij aldien d'Engels t'zij met Scheepen, Jachten off eenich ander vaertuijch inde quartieren van Amboina verscheenen ende in onsen handel ergens sochten in te Cruijpen, ende haer te neder te slaen, in plaetse die onder onse conqueste sorteeren, oft die met ons in Contract staen, sal uEE: haer met corte insinuatie, en protestatie, ene dese niet helpende met gewelt van daer sien te weeren, midts observerende dat men alvooren de gevoechlijckxte Middelen gebruijcke eermen tot de harde procedeert, maincteneert in alle manieren des Compes recht, zonder eenighe schreupule conniventie, oft Exceptie, t'zij tegen wie het oock mocht wesen, comen d' Engelsen daer buijten t' contract kentse, niet meer als off het vreemdelingen waren, ende soodanighe die des Compe staet, soecken te surberen, ende te ondercruijpen Om de Ternatanen die van Lohoe, Combelle, en Hittoe zelffs in haer desseijnen wat Consus te maecken, ende vreese aen te Jagen zoude het onses Oordeels niet qualijck, passen, mette aencomste deser Jachten, vuijtgestroijt wierdt dat noch een groote macht van hier volgen zal, ende dat vE: Midtsgaders vE: naeste raets persoonen, t' zij van hittoe off anders geaposteerde daer van aengesproockn werdende haer heel wel hielden, gelijck off daer noch geen zeeckerheijt van was, Ondertussen om haer noch achterdenckender te maecken, zoude het mede niet qualijck voegen, dat v E: van alle de cleene plaetsen t'meeste volck al bij den anderen gelijck als met een stillen trommel (die nochtans gehoort can worden) introckt, en bij een versameldet, Item datt uE: d'Onderdanen, daert' gevoechlijk geschieden can, mede (op zulcker wijse, liet waerschouwen ontrent tegen soo een tijt als men t'volgende secours van hier is vermoedende, haer vaerdich en gereet te houden, doende aent Casteel mede sonder ruijterlijcken Boha nochtans dattet ijder een mercken can, alle saecken tot een Expeditie prepareren, wij hebben den vendrich en d'oversten van dese Jachten op haer affscheijt voor een secreet aengedient, t hoewijcordts na desen een goede macht hoopen derwaerts te schicken, om een tocht inde quartieren van Amboina bijder hant te nemen met last dat sij het secreet souden houden (ende op hoope dat het niet sullen connen verhoolen zoo dat uE: mogelijcx geen moeijten zultt behoeven te doen Om dit te divulgeren ^ware met tie aff itteert mett die B
Tware goet dat men Hittoe vander Ternatanen factien scheijden conden, alsoude men hem van verre soo veel te verstaen geven dat men sijne nagelen voor gelt, en Cleden, off voor gelt all een na sijn eijgen believen affcoopcoopen, ende met de vreemdelingen aen sijn strandt handelende conniveren soude, om te hooren wat Hitto hier op zal antwoorden, en off hij om zijn prticulier welvaren de Ternataense factie soude derven, off willen abandonneren, off ten minsten met haer wijffelen gelijck hij met ons gedaen heeft, dunckt het vE: geraden, moocht dese oft diergelijcke middel gebruijcken, want soo hittoe verneemt dat hem meer advantagie gebeuren mach als andere zal hij mogelijcx de zaecke tusschen de Ternatanen, ende onssien t' accomoderen, gelijck hij die heeft gesocht tegens ons te roeden, om dat het hem mede raeckte, Bij desen zenden vE: Copije vande brieven mette jongste Scheepen vande Heeren Maijores becomen, UEE: gelieve dezelve wel te doorlesen, ende na te comen zulcx als vE: daerin bevinden, haren staet in Amboina de menagie als anders te Conserneren, uE: sal onder anderen zien, hoe zij met ons geerne sagen, de Nagelen, om Cleedenrijs, ende andere waren, ingecocht wierden, doch stellen mede dese Cautie daer bij men in alle manieren, dient voor te comen datse in geen andere handen vervallen Wat de bevindinghe vande Boecken van Amboina, en reecken. mitsgaders d'aspendentie van dien aengaet, en wat daer voorder op geadviseert dient zal vE: door d' H. r anthonij van diemen geschreven worden, waer aen ons gedragen Na desen hoopen wij verscheijden andere Considerabele Poincten in u E: missive aengeroert breeder te beantwoorden Den Rijs in dese Jachten geladen is bruijne Cust Rijs, soo u E: daer beter becompt, ende dien volgende desen Excuseeren moocht, laetse tot geen Aracq branden, maer voor Banda bewaren, want wij niet weten wat ontseth noch van buijten becomen, ende innewaerts zenden zullen, overlanghe hebben hier t' aracq branden van Rijs, op hooge pene doen op schorten vermidts de groote schaersheyjt, daer ons in bevinden t aevis- ij hebben die van Banda gerecommandeert de vrijluijden aen teraden, met hare Jachten na keij en Aron om Sagu te varen, off dat die soo zij zelffs de Middel niet hebben voor de Compe. derwaerts bevrachten, Munnickendam ofte de fluijte Edam welcke noch hoopen na te zenden zal mede dienen derwaerts te gaen, t'zijner tijt mach vE: alle de gevangenen keijarouwers na Banda zender, ene haer hunne vrijheijt toeseggen, zoo in Banda noch eenighe zijn, zullen die mede doen largeren, en mette Eerste
Eerste gelegentheijt, na haer landt doen voeren, om alsoo de Jnwoonders van dese Eijlanden volcomen verseeckeringhe van onse vrientschap te geven, en haer des te Considenter te maecken in Banda te comen handelen, Soo int' geberchte van handa noch eenighe Keijarouwers zijn zalmen mede haer Pardoen en vrijheijt doen aenseggen Alsoo wij hier tegenwoordich van Jachten, en Volck ^ versien zijn ende niet zeecker weten wanneer, en wat subsidien van buijten noch soude mogen incoomen, connen wij geen vaste toesegginge doen, off noch eenighe Jachten voor Amboina zullen vermogen vuijtte zetten, ondertusschen zal u E: sich met dese ende geene vE: daer sijt hebbende behelpen moeten Amsterdam, ene de fluijte Edam hebben wij geproiecteertt soo haest ontseth van rijs becomen, na Amboina, en Banda aff teveerdigen, op den Eijsch van Amboina zal als dan geleth, ende na vermogen voldaen worden.