Van Ternaten 31' Augo 1682. — En verantwoorden niet een heel vat swaer Pekel voor een ijder vrij en open gestelt te hebben; en die beschuldiger het volck weder van Tannij sjoor, off rijs over nackt gestaan hebbende, en goor geworden sijnde met waater uijt dertelheijt, en een quaade gewoonte te hebben genuttickt het welck niet musse ofte oude rijs nootsaackelick een quaat eygenschap most hebben, doch de meeste gevoelens Liepen daar heenen, dat het missen van verversinge wel de meeste oocsaack daer aff was, en most den coningh van— Tidoor daar af den last dragen, om dat de mabaresen— en pataners in plaatse van eenige verversinge, d' onse te willen vercoopen, met schilt en swaart sich verthoonden, en ons volck genoegsaam bespotten met in antwoordt te dienen, dat overvloet van verversingen genoegh hadde maar buijten last vanden coningh- niet geven en wilden, dien het senden van nochtans van dit jackt over dien wegh wel duydelijck door sijnen capn Lauwt wanneer tot dodinga op den Jnheer der Ternataanen met 2 corcooren by den gouvernr quam, gewaarschouwt is geworden, Oock het jackt amsterdam van over banda en Amboina te rugge gekeert, ten allen gelucken Batchian tijdick becomende, soude even soo gevaaren hebben, en naderhand den gouvernr met 't jackt nieuw Noortwijck heel om de west van d' eijlanden verdreven mede, ten waare het lickt affgehouden ende hier door de Eylanden weder vat gecregen hadt, hebbende een sijner slaven verlooren, ende jn 2. dagen waeren er 15. ofte 16. soo soldaten als matroosen aen — het selvige Cuvel ende met deselvige toevallen en teeckenen ingestort dat sick aensien liet, over t' geheele scheeps volck te sullen gaan. 'T is te verwonderen, dat van alle die siecken van tjagt het voorhout weijnige ontsnapt sijn, en gaan er noch— vier off vijff aent quijnen die 't naar alle oogenschijn mede niet en sullen ontcomen, maer noch aende selvige sieckte sterven, d' andere en hebben 'er verders geen Letsel van gehadt.
Van Ternaten den 31' Augustij 1682 de toevallen sijn, dat de dickste Eijenkuijt— spieren heel hart en stram wierden en gespannen staen met lintelende jnwendige smerten hoedaniger den gouverneur mede aen vast is geweest verders volgt 'er een walgingh van spyse ende gestadige braacklust: vervolgens geduurende brakingen, waarmede ter neder, en aan t leggen raacken, en alsdan de doodt off een lammicheijt en uijtteringe die t langste gaande houden, vervallen jn ijlhoofdigheijt en raacken buiten haar sinnen gelijck meest het overschot dat nu overgaat.
Den oud gouverneur dit lange naer en overdagt hebbende, can geen andere waarschijnelijcke oorsaack uijt vinden; dat dat sulcx doot t' vleesck is— veroorsaackt geworden, dat hoewel het uijt aensien goet, en sonderlinge niet stinckende, is hier door selfs dese vergiftige Eygenschap met het soo — menighmalen verpekelen becomt, de Redenen syn het geen u Ed' ons aenschrijven, dat de vlees vaten altoos Ruijm omcomen selfs dat wij'er alhier gehadt hebben dewelcke vier hondert en inde twintich pondt gewogen hebben, daer het vat in— zijn geheel niet en wilden ontfangen, om dat het scheen als off 'er een Laegh off twee uijtgenomen waerMet het bloedick Bekel, wert de suijverste stoffe van 't vleesch afgetapt, ende de nieuwe pesiel vervult de verlaatene plaatse met nieuw zout, dat in dese— warme Landen ontstekende, ende aen het arbeijden Raackende, soo scherp als de geest vant Zout selfs wert, en aldus weder op een nieuw, het geene te vooren noch bestendick was doet ontlasten en dus van tyt tot tijt scherper werdende, soo can het zijn, dat het die vergiftige eygenschap becomt het is aenmerckens waardick dat de salpeter— aen d' ijsere hoepels sick al vrij vlackigh het thy — dat