een proeuve gedaen, ende om den onbecommerden handel in Chijna te gandeeren, een suffissante macht der waerts uijtgezet, ende naer den aenslach op gemelte Macao misluct d'onse haer op d'eijlanden Piscadores versterct hebben, sonder dat zijne Ed: ondertusschen gemancqueert, heeft te letten, om het vruchtbaer landschap van Jacatra, met laboureuse natien te doen peupeleeren, om t successive ende met opportuniteijt daer uijt te trecken, alsulcken commodi teijten ende subsidien, als tot ontlastinge van des Comp. s swaere ongelden, hun aen boden, ende met Godes zegeninge volgen moesten, tot welcker bevoorderinge in alle quartieren speciale ordre uijtgesonden zij, de gemelte Jonge geslabeleerde Colonie, met toebrengen van grooten nomber alderhande natien te verstercken, ende volckrijck te maecken, waer op (niet buijten affgunst) ende suspectie, van vele jndiaenssche princen met sonderling progres in gearbeijt, ende tot een beginn van florisante Constitutie, sich begeven heeft, vindende al reede vele plaetsen met vruchtgevende boomen gecultiveert, ende om de groot werck meerder respect toe te brengen, heeft zijne Ed: (als u E bekent zij) uijt A uropa verzocht, vele nederlandsche huijsgezinnen, om hun in gemelte Batavia neder te slaen, ende eerlijck onderhoudt net gepermitteerden handelende andere goede gelegentheden, te soecken, als u E: op de Generael oen i voorslagen van gemelten Heere verscheijde schepen oock ernstelyck beuvert, ende als tendeerende, tot welslandt vande generale Compe bevoordert hebben, ondertusschen dese plaetse tot mertimable costen vande Compe tegens de geduchte attentaten vanden Mattaram ende Bantam, met verscheijde wercken, ende (onder andere) een roijael Casteel verzeeckert wert, door welcker ontsach den Mattaram ende Coninck van Bantam, onaengezien, hun quade genegenthzt t'onswaerts, d'Insligatie van onse wangunslige, wel eenigen tijt in Oorloge geweest, doch eijntlijck soo, onder d'een, ende d' ander pretexten gereconsilieert, ende de wapenen aen weder zijden affgeleijt zijn, blijvende alles tot in februario a. o 1623. (wanneer den ged: Generael (den sich naer t' Vaderslandt transporteerde) In redelijcke posture, sonder dat Bantam ofte den Mattaram met een formele belegeringe (anders als met excursen) ijets op het selve geattenteert hebben, devolveerende de Gouvernement aenden Heere Generael successie vant— den welcken (volgende) In desen, den Pieter de Carpentier scopus van den meergemelten Generael Coch met geen minder devoiren, ende gesladighen arbeijdt, gepigileert heeft, alles te
PArRS : A2 alles te verbeteren, tot een forme ende gedaente te performeeren, sulcx met verscheijden occasien grooten nomber volck te saemen gebracht, de selue (niet alleene) tot aenfocken van vhee, bouwen van beemden, ende thuijnen, maer oock concessen tot eenighen gelimiteerden handel uijt gegeven, heeft, waer door (niet alleene d' Ingezetene geanimeert, eenichsints verbetert, maer de Comp. e oock merckelick gesubsidieert, ende geaccomodeert wert, In voegen (als vooren) van februario 1623 tot novemb. r an. o 1627: den wel gemelten Generael Carpentier, Batavias staet merckelick gemelioreert (onaengezien) de contramine van geveijnsde vrunden, ende openbare vijanden, paisibel gepossideert heeft, met groote apparentien, van tijt, tot tijt, toenemen soude, t'welck bij de boecken van Batavias Incompsten (onder den Ontfangher ( generael) can affgemeten worden, tot dat an. o 1628, den Hr ^ andermael Generael Coen uijt nederlandt geretourneert, ende in gouverne wesende, den Mattaram beslaen heeft, met een groote maght Batavia te belegeren, met gewelt aen te tasten, alle de Jonge thuijnen, ende plantagien te vermelen, do onaengezien met alle dese macht niet vermogen, naer ruijm drij maenden voor de stadt begraven gelegen (onverrichter exploict) met veelies van veel volck opgebroocken zijnde, is echter het aenvolgende taer andermael met een machtich leger voor Batavia verscheenen, doch als vooren affgewesen, ende al hoe wel dese twee violente belegeringen, tot sonderling respect, ende reputatie voor de nederlandsche natien gesuccedeert zijn, heeft het des niet jegenstaende de Compe op extraordinaire sware lasten, de particuliere burgers ende Jngezetene buijten posture, ende geen minder ver achteringe in haren slaet, gestelt, ten respecte (niet alleene) de plantagien verlooren, maer gesamentlijck de negotie affgesneden zij geweest, hier op volgende dat alle vreemde negotianten, ende alreede begonnen handel gediverteert (des Mattarams havenen over all gesloten) wesende, hebben d' Onse gansch weynich, ofte geen consumptien inde lijnwaeren, cattoene doecken, chineessche, ende andere Coopmanschappen gevoelt, weshalven de Chineesen qualijck macchtich bleven haer hooftgelt maendt lyck aenden Ontfanger te contribueeren, waer over, haer veel verpandt (ende vanden Interest t'ondergehouden wesende) eyntlyck Insolvent ende despecaet naer Bantam ende andere plaetsen verloopen zijn, t' welck alles uijt de middelen van dese teere Coloni, heeft moeten vervallen, conseq. t eenen deso laeten staet hebben moeten onderworpen worden.
Int corte ven aenvancq, voortganck, ende goede apparentien, van uE colonie in Batavia voorgestelt hebbende, Item de talousie, ende opgenomen haer, vande moorssche Princen, ende den gevolghde oppressien, hebben den generalen staet aldaer in grooter ongelegentht gebracht, generael (seggen wij): ten respecte (dat niet alleene) de Compe de sware lasten, ende tncommoditeijten gevoelen, maer gezaementlijck de Ingezetene Nederlanders, Chineesen, ende andere vreemdelingen (alreede in Batavia domicile genomen hebbende) vermidts bovengemelte Incidenten, de middelen ontrocken zijn, om hunnen slaet te connen verbeteren, ende is successive (vermidts) dese quaet willicht vanden Mattaram de negotie vervallen, ende de voorgemelte Ingezetene, met sware schattingen ene collucten beswaert, die niet wel machtich waren te contribueere ten ware, hun de alderuijtterste extremiteyt daer toe aengemaent ende om geen erger gevolgen subtect te worden, hun extraordinaire geevertueert hebben, In voegen dat den heere Generael Jaques Specx (naer het overleven vanden gewesen generael den zalig an. o 1629.