Op de menigvuldige klagten, dagelijcx voorcomende, wegens 't over en weder overloopen der slaven en slavinnen, van Tidoor herwaarts, ende van d' onse na derwaarts; welke zaken zoo hoog begonden te loopen, dat men in ternaten vrije luijden aan hield, in plaatse van de naar tidoor gevlugte, wier nu Rade goet gevonden, een bezendinge aan Radja zaij foedmn: te doen, ten eijnde daarinne een vasten voet en middel, tot weder zijds genoegen, beraamt mogte werden, tot voorkominge van alle disordres en verwijderinge, hier uijt andersints gewislijk staande te volgen; tot welk te verrigten, Insgelijcx goet gevonden wierd, te committeren, den E: oppercoopman van thije, nevens den Manhaften Cap: augustijn du Moulijn ende deselve, benevens 't gunt voorschreven staat, aan te bevelen; zijn hoogheijt zaij foedin, voor te dragen, onse Regt matige klagte, zoo aangaande 's Conincx onderdanen— van gita af, tot de sesese Riviere toe, d' onse niet geweldt van daar verdrijvende, als mede 't verblijf van de Tidoresen, op 't Eijlandt Motir, tegens zoo menigvuldige serieuse waarse houwinge en interdictie, watter van desselfs verrigtinge zij, aan't Tidorese Hoff, daaraf werde u Ede agtbaar hedens schuldpligtig, zoo van de Instructie, als 't Rapport nevens dese gedient, waartoe wij ons, om dese te bekorten, eerbiedig Refereren; even naar de wedercomste der gecommitteerdens, naar Tidoor, viel op den namiddag, een droge swavelagtige materie, als Regen uijt delugt: zijnde buijten twijffel uijt de opneminge van den berg van Ternaten, door desware dampen, gevoert, en zoo wederom neder gevallen, dat zedert niet meer vernomen en is; Godt geve zulcx na desen niet meer vernemen mengen. /. van gorontale, en daar om ser, in lange geen berigt ontfangen hebbende, hoe zig de zaken aldaar bevonden. tegens de beloften der gerontaalse gecommitteerdens, Jongst hier zijnde, en om die volckeren wacker te houden, en te doen zien, schoon zij zig weijnig aan d E: Comp: schenen gelegen te laten, men haar egter in favorable gedagtenisse siel wierden we te rade, een besendinge na derwaarts te doen; te eer, om dat we laast geen goede quantiteijt londt, en bind Rotting, aldaar hadden aanbesteet te maken, en aan d E: Comp:e te leveren, waar toe
waartoe dan gecommitteert zijn, den fiscaal lofzang, en vaandrager Iohannes fransz:, beijde taal en volck kundig, welcke dan op den 26e Januari, deses Iaars, per de Chialoup malacca. derwaarts vertrocken wesende, hebben we van dezelve tot heden nog niet vernomen; d' jnstructie en last, waar na te Reguleren, hun mede gegeven, daar af werden u Ede Hoog agtbaarhr eerbiedig, bij extract, gedient, in welcke, de zelve, u Hoog Edns zullen bevinden, wij  gemerkt die van gorontale en limbotto, na de houdtwerken, die Jaarlijx voor zala moeten opbrengen, niet om en zien, ten anderen wij oock altoos, geen gelegentheijd aan de Landt en hebben, om dezelve aftesalen, schoon al gereet en in voorraad leggen, en wel ten principalen, dat de van daar comende houtwercken; Immers die van daar tot nog zijn gehaald. zoo omdeugende zijn bevonden, dat het de moeijte, daar omme te doen; niet waardug is, beter hebben geoordeelt, onder 't welbehagen van U Hoog Edns, en met genegen de gorontaalders, en limbotters voorsz: onse gecommitteerdens 't authoriseren, dat Contract in zoo verre te altereren, en voorsz: debiteuren den prijs, en 't bedragen der beloofde houtwercken, Iaarlijcx met londt, ofte wat d' E: Comp:e andersints van node zoude mogen hebben, te laten voldoen; met dien verstaande nogtans, dat hierinne niet gedaan zal werden, dan met genegentheijt en bewillinge der gorontaaldn, en limbotters, zoo bevorens is gesegt, alles in hope en betrouwen, dit u Hoge Edns. niet qualijk gevallen zal, den uijtslag leerd den tijd. den sergeant en Commandant tot batesian, pPieter lijn, meermalen gesz: hebbende, de komste des gouverneurs aldaar, ten hoogsten nodig, vereijschte, ter oorsake van een questie, meermalen voortgebragt, ende betwist bij den Coning van batcsian, den senghadja Cajoa, ende 's Comp:s Laboers, wegens eenige weijnige persoonen, botanders genaamt, onder 't gebied van den Cajoasz: senghadja, en andere zaken meer, Resolveerde den Gouverneur, eijndelijk, met het Jagt den Henricus, een sprongtogtje naar batchian, en macquian, daar het almede zoo effen niet en was, te doen; de zaken aan 't Casteel, en die bij absentie des gouverneurs voorvallen mogte, den E: oppercoopman Isaacq van thije, ten besten hebbende aanbevolen, geraakte den gouverneur, ter oorsaake van Continuele stiltens, niet eer dan na verloop van 9: etmaal, voor 't fortje barnevelt ten anker, vinnende, te lande comende, 't verschil door den Commandant lijn, op approbatie des gouverneurs al bemiddelt, zijn de parthijen gesamentlijk wel te vreden; en hoe Hoog de questie oock mogte zijn opgehaalt, bevondmen dezelve niet meer in gelde te bedragen, dan 16: Rds eens, de waarde van een oude lamme vrouwe, voor welcke penningen parthijen goede Ciere maakten, en den anderen bedankten; de kinderen van dese vrouwe gekomen, wier verstaan, onder de laboers, als vrije luijden zouden groot gemaakt werden; zijnde dit het essentielste van't accoort, het batsianse Coningsken, bevinde we telkens even Van Ternaten den 28e April Ao 1685: veranderlijk
van Ternaten den 28' april Ao 1685: veranderlijk, zijnde nu meermalen ontraden, de Reijse na bangaij, en Tambocco, liet nu al wederom niet na, den gouverneur moeijelijk te vallen, de Novo Consent tot die voijagie, te versoeken, gelijk mede na een der Papoese Eijlanden, onder pretext, dat aldaar ijemandt van de zijnen zig opsielden; en of schoon, naar afradinge, desisteert, en aan de Reden, van den gouverneur, schijnt te defereren, zoo weet Jou mousson 's Conincx broeder, die hoogheijt telkens al wederom op te hitsen, en tot versoek aan te stouwen; die hij zelfs wel weet dat niet geaccordeert zullen werden, zulx nodig; op d'een, zoo wel als d'ander. gelet dient, gem: Jon Mousson, hiel zig gedurende t aanwesen des gouverneurs, tot batchian, incognito: zig veijnzende ziek te zijn, schoon beter wisten, van daar, naar alles verrigt was, scheijdende, en na dat het Jagt vol brandhout hadde laten kappen, dede den gouvern:r macquian aan; alwaar zig ontallijke klagten, ten laste van den Cap: leauwt Rheti, op deden, gebruijkende dese, hier onder dese arme macquianders zoo een souveraine magt, dat niemandt het Herte hadde, de waarde van een stuijver aan Rijs, anders, dan ten bij wesen van zijne marnijes te verkopen, ja niet een graan Corl in d'aarde werpen, dan na verkregen permissie, bij billet van hen Cap: Lauwt; voornoemt, dat dan oorsake was, aan d'onse, in 't fort Zeeburg, niets ter werelt te coop gebragt wier, en d' jnwoonders, al watse hadden, ter sluijk, aan de Tidoresen verkogten; even zoo als dese en andere klagten, voor den gouverneur wierden gebragt, en dezelve voornemens was, den Cap: lauwt Bheti, en de verdere Macquianse dorps opperhoofden, 't ontbieden, quam advertentie, 't schip Sumatra, omtrent het eijlandt motir gesien en versproken was; dat zijn Hoogheijt kaitehil amsterdam, hadde verklaart kennisse te hebben, van 't aan wesen des gouverneurs, op macquian, en oock geen genegentheijd, Ternatens Rheede aan te doen, voor dat zeker was, den gouverneur op Ternaten ware gearriveert, op welke heuglijke advertentie, de zelve, nog dien Nagt, per CorreCorre, vertrock, en 's morgens daar aan, gesonden wel te passe, wederom 't Huijs quam, vindende alles in een seer goede en geschikte ordre; zonder datter in desselfs— afwesen jets notabels was gepasseert. zijnde dus kort aangehaalt, het gene zig in desen gouverno'tzedert ons jongste schrijvens heeft opgedaan, zullen we, zoo veel doenlijk, en nader zake gelegentheijd, eerbiedig treden, tot beantwoordinge van U Hoog Ede zeer g'eerde missive, bevorens gemelt; voor af, met een woordt, gedenkende, hoedanig het zig toegedragen heeft, omtrent de Receptie van den prince Amsterdam, desselfs gemalinne, en verdere Ternataanse grooten.