d'valuatie van gelt hier seer hooghnie, de europiaense ducaten sijn tegen 82: en de moorse tot 21: en de mamoedegamse pagoden niet hooger als tot 17: fanus van 6 lichte stuijvers ider aengenomen gelijcq in ons voormelte schrijvens van 22. en april passado mede is aengeroer hebben veel moeijten met de mooren gehadt eer deselve re gewoone pene van vijff realen boven d'ordinarij steengelden hebben willen betalen, meenende gelijcq op titecorijn is geschiet, met een dachduijkers oesters vrij te gaen, dewelcke sij nochtans gedurende de visserije niet eens hebben gepresenteert, maer een dach a twee na 't opcomen der Z:W: wint quamen deselve vernemen hoe het hier mede gelegen was, voorwendende dat sij in tijden der portugesen veel dienst aen dE Compe hadden bewesen, en de oorsake waerom haer de peene was opgeleijt selffs mede tot compe mitten voordeel was geschiet, dat sij nu soo laet gecomen waren ende presente visserij de beste niet was, met diergelijcke omstanden meer, doch sij hebben sich moeten te vreeden houden dat sij geroepen waren om volgens d'oude costuijme d'visserij te houden, waer uijt oocq seker konden besluijten d' oude gerechtigheijt te sullen moeten voldoen, en waer bij haer dien volgens oocq geen ongelijck geschiede, hebbende eijndelijcq alles voldaen, selffs tot twee fanumvan jder steen, daer en boven die voor den toepas moor der Tutucorijn gemeente plach ingevordert te worden, waer van 'tslot der reecq: achter de lijst der steengelden nader blijckt, sijnde vande selve geen ^ tot verbant persoonen haarer getrouwight in bewaringh genomen, door dien meest Ider op sijn selffsin en daer door (indien anders quaet in den sin hadden) weijnich souden weerhouden werden, des d'Z: wint, en goede wacht, nevens ' tophaal: der vaertuijgen en 's compe ontsach, tot genoegsame versekeringh is geacht, off nu de paruas ende sientiven te weijnich, betalen souden disputabel sijn; want sooder visserij op timecorijn wert gehouden sullen sij na dese plaets niet gaern comen, door dien haer dese visserij wel driemael soo moeijelijcq valt, en dubbelde oncosten moeten doen, behalven haare aengeboren luijht, en soo haer dese visserij onsmakelijcq wert, soude d'E Compe d'voordeelen missen, daer ter contrarie apparent te bewercken soude sijn, dat schoon op tutecorijn visserij conde gehouden werden, echter mede herwaerts soude comen, dewijl sulcx na den tijt diemen op titecorijn vroeger can waernemen, soude connen geschickt werden, en in een jaer daer door op beijde plaetsen de voordeelen behalen — de paruas hebben geen roonen carolijcq priester nochte cassanaijro met haer gebracht, sijnde oocq 'tsedert 't eerste versoecq en smisnoegen daer over op tutecorijn getront gants geen gewachgemaeckt de visserij 20 dagen ofte tot den 13en. april in cluijs geduijrt hebbende heeft sich den 21en. dach den Z: W: wint met een heldere lucht, en trisse kou ingestelt waer door de vaertuijgen dien dach, niet in Zee conden
conden geraken, en niet halff wegen gecomen sijnde weder keren mosten schijnende die wint soodanich vast te sullen blyven staen, des aenstants gesprooken en met de patangatijns overwogen is wanneer men verloff soude geven tot 't openen der oesters, en dat sulcx om tijt uijt te winnen, hoe eer hoe liever souden sien, doch sij waren van opinie dannen noch twee a drije daegen behoorden te wachten, dewijl ten minsten noch een, en na haer opinie noch vier ragen resteerden om te mogen duijken, dit uijtstel om oesters te openen is haer ingewillicht, dewijl de jongst gedoocken oesters noch niet wel verrot waren, en op dat int bedingen der steen gelden geen uijtvlucht souden hebben, werdende het dispuijt van 24 dagen duijkers nu doch door de wint neergeleijt, des is den 16.en april ordre gegeven dat een jder sonder fout sijn vaertuijgh most op de wal haalen 'tgeene veele van selffs door de harde wint al hadden gedaen, en dat den morgen daer aen de oesters mochte werden geopent, daer toe een ider voorgaff acht dagen tijts van doen te sijn, eermen na d' geweonte ordre gaff om de steengelden te voldoen, om welcke te ontfangen mede acht dagen voorliepen, mits onderwijlen d' duijckers en chiampanottijs gedeelte haarer peerlen mosten sien te vercoopen, tot 'tvoldoen van haer steengelden, als waer toe maer weijnige gelt aenbrengen, en 'tgeen in zee geopent wert in't nalant comen meest tot dagelijcxe gastos wer vercocht en geconsumeert, soo dat in dien tijt den principalen vercoop wert gedaen, en wanneer oocq den incoop behoort te geschieden, want als dan ordinair de mart op sijn kracht is, en na 't betalen der parias ofte steengelden jder sijn ware niet alleen op — hooger prijs hout, maer oocq gansch ongenegen sijn, deselve voor gelt om te setten, mits op tnecorijn, en elders daer voor hooger prijs konnen krijgen, dese gemelte occasie heeft ditnael door gebrecq van penningen als anders voor d' ECompe niet connen waergenomen werden schoon vier dagen vroeger als ordinair de steengelden sijn gelast te voldoen, en 'tbetalen oocq aenvangh heeft genomen de welcke niet meer als den 2en off 3e meij ten vollen sijn voldaen gewerden, den 21en april sijn alle de patangatijns van litecorijn manaer en jaffanapatnam bij den anderen geroepen, en met deselve voornemens sijnde den prijs der steengelden te beramen, is alvoren haer advijs gevordert vanden uijtslach, der visserij en off deselve goet, middelb. slecht off wat min off meer als middelbaer wiert geacht, en hebben gesamentlijcq geoordeelt datse voor middelbaer mocht gehouden worden, gelijcq hier van bevorens door verscheijden mede bericht sijn geweest. besonderlijcq om den grooten overvloet van
van oesters die ditmael (meer als bij haer geheugen geschiet ware / gevonden sijn maer inde selve hadden weder soo goede vruchten niet gevonden als in voorige tijden, sijnde na haer voorgeven sommige het duijsent, vier, vijff a ses fanum, en oocq die op de weijnige plaetsen in geen groot getal waren gedoecken acht â tien fanum waerdigh, des is haer voorgestelt dat wel eer in tijde van slechte visserij inde dertichordinaire 38 a 40 en bij goede visserijen 48, Canum voor steengelden waren betaelt, ende sij nu dienvolgende overlech conden maken ende haer advijs geven, wamnen ditmael voor jder steen soude vorderen, met ernstige vermaningh, dit haer gevoelen in concientie te verclaren, twelcqe in drie pertijen eerst op een ola deden stellen: doch 'tscheen datse met den anderen versproocken waren, soo dat hier in tegens haer most gedongen, ende veel omstanden gemaeckt werden, eer sij tot 41: fanum hebben mede gestemt, schoon haer 't groote onderscheijt tussen haer onderhorige chriftenen, tegens d'gentiven en mooren wiert voorgehouden dit haer advijs ende toestemmingh, sijn bericht dat altijt gevordert en daer op reguard genomen is, om dat d' parias de peerleisserij, voor de tijden der portugesen, onder haer eijgen macht en gebiet gehadt hebben ende dese als andere eere en libertijten die haer toegelaten en aengedaen plachte werden, daer van overblijffsels sijn, twelcq tot diensten behulp van dit wercq getrocken wert, want de gemeente door hare hoofden, veel lichter tot hooghwit te lijden en meer van haer te krijgen sij, als door eenigen anderen wech, en waerom het redelijcq en goet aechten dat sij in dien schijn hier over te seggen hebben, en op haer advijs de steengelden liever een fanim off twee minder te nemen als tegen haer sin veel sporrelingh, affkeeright, misnoegen, en moeijten onder 'tgemeen te maken te meer dewijl de vrijnheden van dit wercq niet toelaet merckelijk force te gebruijken, sijnde dit de redenen, waerom hier voor inde materie van: coers van gelt geseijt hebben, dat de patangatijns de steengelden wat na haer sin souden connen reguleeren, doch de macht blijft echter om haer soo verre te persuaderen alsmen bevinden mocht de redelijckht te vereijssen gelijcq mede jegenwoordigh mede is geschiet den manigaer vanden maduresen neijck, waer van hier voor mentie gemaeckt hebben, heeft boven het verloff dat hem gegeven sij, om een dach duijckers oesters van sijns heeren onderdanen te mogen vorderen getracht, ses stucx vaertuijgen vrij te houden, sonder eenich versoecq daerom te doen, sijnde op deselve vaertuijgen een getal van 83½ moorse 3. genlijffse en vier cristen steenen, bedragende een somma