tijt hunne saaken ter munt tspoedighst gevordert werden, om dat zij dan voor d' onse Comp: en hunne en terloopers gereet zijn, en veel in voor raet konn hebben, eert zilver van alle kanten ter munt overkrop wert, boven dit Negotieerden zijl: dat jaer noch een groot somme van penningen adeposito, al om des te eer daer mede hun uijtsettinge op de goederen te doen en om die soo naa mogelijk dit zaijsoen in gereetheijt tebrengen, ende te vervoeren, krijgende alsoo voor haar uijt gesonde zilver een groot deel jndisse waeren naar verloop of inden tijt van 20 â 22 maenden weder in retour thuijs, want met alles ingereetheijt en in retour tebekomen, is thaar oock onmogelijk, wat Contant zij dan noch ter munt of bij Cassa over behouden, als mede 't verdre tgeen tussen bijde met hunne naascheepen is aengebraght, dat wert g' emploijeert tot weder af legginge vande genegotieerde intreste penningen, en tot verdre voortganck hunnen Negotie en in vorderinge van kleden zijde &:a tegens 't aan staande jaar; op dien voet souden uEdle H. achtb hare Negotie en zaaken (des gelievende,) oock konnen schicke met soo een schip, en Capitael als vooren geseght, vroeg en direct Derwaerts af te vaerdigen, dat het ontrent maij of vroeger op Cormandel, en daer naa in benga aen quam, en wat aengaat de verdre scheepen die over batavia en Cijlon stonden te volgen, souden soodanigh konnen aangeleght werden, dat vroegh genoegh op en met de ordinari bezendingh ontrent jber eenige over Cormandel, en voorts gesamentlijck in bengale aen landen, waer zij alle hun van provisien konden versien, om ter behoorlijcken tijt de volladene Direct van daer, en andere weder over Cormandel, met de vervaerdighde Retouren naar Caap de goede hoop aff te vaerdigen, alwaer sij hun met de vloot of Cijlonse scheepen, konden Conjungeren, en naar uEd:le h. achtb: daer te vindene ordre, herwaerts aen dese havenen te bestevenen, alle twelcke soo heen als wederom, mijns geringen oordeels, een gemeen en goet vaerwater in dat gestelde Saijsoen is, oock wel best met soodanige bodems, ontrent van Charter als de purmer, welcke handige Scheepen, naart aan mercken van alles des Dienstigh veel nutter en profijtelijker dan groote bodems van 160. en kleender dan 120 voeten voorde EComp: op dat vaer waeter sullen bevonden werden; wat voordeel haer Ed:len h. aghtb: wijders bij goede Directie met soo danigen besendinge sullen behalen, soo in minderinge van provisie, Equipagie, maent gelden, beswaeringe hunner retouren met het lossen en laden &:a sal seer light bijde gedane preuve met de purmen konnen beooght werden, als men daer boven vorder aan merckt, wat ongelden al tussen batavia en die plaatsen komen te vervallen, behalven dat zullen 2 soodanige scheepen meer retouren van daer herwaerts vervoeren, als 3 bodems van gelijke genoegh Charter
Charter naa batavia gewoon zijn tedoen, om dat thuij vaders beter en volder gestuwt werden, daer ter Contrar op de jndiese Ladinge soo naeuwen acht niet geslagen wert, of konnen licht met grove particuliere waeren belemmert werden, welker af voer naar gemelte plaetsen in soo een geval oock naar mate soo veel soud komen te verminderen, als die vaert tussen bijde quam te verklenen, om maar met eenige bodems de jndisse sorteringe en goederen van daer af tehalen, Doch veel sullen dit alles voorgeen voordeel aansien en oordeele Dewijl naar haer gevoelen altijts ruijmte van scheepe en een Navala macht in Jndia behoort in voorraat te zijn, om met alle schielijcke op komende onlusten voor vallen en oorlogen, niet alleen defencief maer oock offencief te konnen gaan en bestaen, waer mede gevolghlijck de ongelden van Equipagie maant gelden victualie &:a even wel haer Cours moeten nemen en vervallen, schoon sulcx op 't Cormandelse en bengaalse vaerwater wert gesoght te menagieren, of te besparen, — hier tegens soude veel konnen bij gebracht werden met aan merckinge van dese en gene saken ende verscheijde Consideratien, doch nademael jk geen genoeghzame ervarentheijt vanden geheelen staat van Jndia heb verkregen, soo sal jk sulcx int wel nemen van uEdle H. achtb. moeten overslaan, en mijn sentiment dien aengaende alhier niet konnen uijten, maer eenlijck trachten aan te wijsen dat uEdle H: achtb. met voordeel tegens de Engelse Natie kan bestaen, en dater met goeden ijver middelen genoegh zijn, om haeren aanwas tot stuijtinge tebrengen, mitsgaders om veele retouren ten spoedighste, en wel ruijm een Jaer vroeger aande marckt tebrengen, als wel ordinaer over den wegh— van batavia geschiet, gelijck uEdle H: achtb: thans sullen vewaren, dat zij voor haere uijt gesondene Capitalen van a. o 1681. noch geen retouren met dese scheepen overden wegh van batavia hebben bekomen, jaa aparent moeter noch merckelijcke quantitijt des voorigen jaers verscheelen volgen, twelck soo danigh Dickwijl sal komen te efereren eerstelijck, om dat veel scheepen naart afvaerdigen van bengaelse eerste besendingh aldaer uijt het patria met hun zilver komen aen telanden, gelijk oock wel de winter scheepen naade trede besendingh daer verschijnen, welck Capitael dan op batavia inde magazijnen tot merckelijcke verachteringh, en nader gelegenth:t moet berusten; ten andere sal vorder bij resolutie in raade de dato 11. ' october onder f:o 6. en bij een brieff van den ouglisen raat de Dato 11. en Xb: a.o 1683. onder fo 9 achter in't Journael gejnsereert, komen teblijken, gelijck bij 't dag register op dieverse plaatsen oock is genotteert, en vorder in desen noch zal geseght werden, hoe schandelijck de Negotie met de 3 groote Coopln in bengale Cours heeft genomen, met uijtstel, en traaht leveringh, die sijl.:r somtijts en veel mael naart verloop van't Saijsoen ent vertreck der Scheepen 632 B tegens komen
nevens de Duurte der wissels het zilver aldaer soo komen te doen, en deweijl de vaderlantse sorteringe aldaer in Julij of uijtterlijck aug. o dienen vaerdigh te zijn, (dat anders niet als van den voorigen jaerse aen bestedinge en jnsaam kan zijn) om over den wegh van batavia tijdelijck te repatrieeren, soo blijft voorde Directe besendinge aldaer noch ruijm 4. maenden en op Cormandel ten minsten 3 maenden naer voorsz tijt over, 'twelck tot de jnsamels uijt wint, te meer de versendingh der resterende retouren in 9ber uijtlijk over Cijlon wel komt te onstaen, gelijck desen jare met vele goederen a. o 1682. aldaer aenbesteet en bij mijn aen wesen genegotieert, is geschiet, die niet voort aen staende jaer konnen volgen, alsoo er op on vertreck eenige patriase sorteringe is blijven leggen benevens 'tgeen als doen met het schip Zuijt bevelant naar batavia is versonden, Dewijl sulcx telaat was over Cijlon, waer onder begreepen zijn over de 9000 p maldase Lijwaeten, waer van jets onder dat 19 9ber in't dagh register is geseght, als mede de hele aen bestedinge der Roemaels en dieverse andere kleden met eenige zijde &a Dit alles ten voordelen overwogen zijnde, om de retoure 't spoedighst herwaerts over te krijgen, en daer nevens besparinge van vele maant en ongelden, soo laat ons nuw oock Considireren, dat of schoon p:r de purmer 't geheele Capitael in retour, tzedert 22. maanden alhier telande weder is aengebracht, sulcx niet wel met de geheele Negotie sal konnen geschieden, of daer sal aende andre kant wel weder voornadeel een jaer jntrest ruijm konnen berekent werden, gelijk jk hier vervolgens meen te demonstreren. eerstelijck kan ment zilver ende reaelen soo vaerdig niet vermunt krijgen, of daer lopen naar de grootheijt vande quantitijt, en naar de overkroppingh der munt 2 â 3. en meer maenden medeheen, dewijler maar een stempel gaande is, ende elck naar de grootheijt vande geheele massa, en sijn aengebrachte quantitijt, geholpen wert; 'twelck oock veroorsaakt dat merckelijck in afslagh komt, gelijck het met aen brengen van partijen door de Engelse en ter loopers, die ten eersten Contant tot haere Negotie benodigen, wel soo laagh heeft geloopen dat de 240. ra sicca, swaerte spaense reaelen voor 200 Roa en daer beneden zijn verkoght en omgeset, daer de onse bij Contract op 2 maenden dagh die noch altijt tot 211½ r/a hebben omgeseth, tgunt dien aengaande 3 â 4 p. r C.to Comt, gelijck sulcx meer soude doen, wanneer— de onse 'tzelves mede Contant mosten verkoopen, en waer van hier naer breder sal melden; ten andere heb jk hier vooren geseght: dat de engelse Natie te dien eijnde om haere eijschen dat saijsoen prompt te voldoen veel gelden adeposito op nemen, die sij daer 4 â 6 jaa meer maenden gebruijken, eer deselve weder afgeleght werden, en naademael een jaer jntrest hier telande alhier niet