DE Heer Commissarius anthonij vander Heuvel met de scheepen t Jacht grootenbrouck ende maccau aent Casteel gearriveerdt sij wesende mede noch twee van sijnn vloots, te weten Bueren ende t Jacht die men ontrendt Hittoe onder seijl, de welcke alle stondt hier aendt cas teel verwacht werden, met brengende op vier der gemelte schepen 50: soldaten ende voorder alle van cloeck boots volcq versien, DEd Hr gouverneur, den welcke op den 6e deser met de groote Corrocor neffens dE Hr commandr adriaen Anthonissen omme de generaele Visite inde eijlan den te doen, op den 11en deser maendt des naermiddachs alhier aent casteel gearriveerdt weder gearriveert sijnde dien volgende sijn E op den 12e die vanden Raede heeft doen beroepen, omme Collegialeter de Missive ende ordre van dEe Hr generael te mogen sien, alwaer door d Ee hr Commissarius voornoemdt deselve in vergaderinge sijn voorge houden, die gelesen hebbende, bevinden soo der Heeren meestren als mede dE Hr Generael ampelle ordre te wesen, om dese als mede de voorige macht van scheepen ende volcq in decemb. voorleden hier gearriveerdt enigh toegesonden te sijn omme t' vervoeren der Nagelen aen alle Jndiaensche ende andere natien Crachtigh met gewelt te beletten, den genen die volgens de gemaeckte contracten haer behoorlijcke le verantie niet gepresteerdt hebben, Vijantlijck metge welt aen te tasten, haerre Naegel Boomen om te hacken ende te ruineeren ende in andere vremdelingen die ons in desen quartieren gantsch schadelijck sijn, soodanigen Redreste maecken dat een mael den suijveren nagel handel bij de Compa ende geen anderen Natien gevoerdt ende gecontinu verdt moghte werden, tot welcke tot ale wtroodinge Bij dEe Hrn meesterl een volcomen Resolutie genomen is omme successivelijck in dese quartierez alle moussons ons een bequame macht ouer te senden, op dat eenmael van desen moorschen hoop als andere obstinaete onderdaenen en dese schadelijcke nagel vervoerders gesuijverdt sijnde haer E in dese quartieren vande Jaerlijcxe extraordinarij groote lasten bevrijdt haer aucthoriteijt alhier met meerder ont sagh gemaintineerdt, de negotie in een beter en glorisanter standt herstelt mocht werden, tot welcken eijnde d' E: Hr generael belast voor eerst die van hoelongh tabinale ende Copij Interrogatorium waerop ten versoecke vande achtbaren raet van Justitia gehoort ende geexamineert is Joncker Joris liou
andere daer bij gelegen plaetsen aente tasten deselve opt rigeureust soo te castigeren ende haere naegelboomen alomme te destrueren als onder een goet beleijt met dese onse macht sullen connen te wegebrengen Ten tweden die van Jha over haere vrevelmoedige onge hoorsaemheijt met de meeste aensien lijckheijt soo te straffen, sij neffens andere onse onderdanen in toeco haer mende ^ als getrouwe ondersaten quijten mogen, als mede tot welstandt des comps saecken in Banda die van seram landt met gemeender macht aen te tasten, dese plaetse van de vreemdelingen de welcke ons dagelijx met rooven ende int vervoeren der nagelen seer schadelijck sijn, soo te suijveren dat alhier in dese quartieren als in banda de compe geen swaericheijt dien aengaende mogen over comen Waer op bij sijn Ed ende die vanden Raede goetgevonden ende gearresteerdt is, Eerstelijck dat men de macht van soldate als matroosen wterlijck tegen pmo meerdt sal maecken vaerdich te hebben, ende alle de corrocorren soo vant casteel als wt de eijlanden ende vande cust seram haer Rende voes plaetse aent casteel te doen nemen, daertoe soo veel vande bequaemste Jachter op dese tocht mede te ne men, alsomme de Victualie, ammonitie van oorlooge ende t' volcq te voeren van nood sal wesen ende ons volgens den last van dEe Hr generael op die van hoelongh tabinale als andere haerre bij gelegen Negerijs te revengieren, te meer om dat de selve ondercombelle lissidij ende Erangh (: die tot noch toe niet eenen Nagel geleverdt hebben) sorteren ende dewijl dat de voorschreven plaetsen hoelongh tabinale cum socijs, die wij wt last als vooren geresolveert aen te tasten om der selver nagelboomen totaliter te ruine ren onder de gehoorsaemheijt vanden quimelaha ofte on der den coninck van ternaten gepretendeerdt te worden te sorteeren ende van sijnne Jurisdictie te wesen ende niet te twijffelen is off de voorschreven quimelaha wegens sijn coninck over de distructie der voorschreven dorpen hem sal soecken te Crevengieren, ende dat het comptr op loehoe als noch enige wtstaende schulden aldaer heeft die in cleeden op leverantie van Nagelen sijn gemaeckt is geresolveerdt ondertusschen voor alle de wtstaende schulden als met de becomen contanten de resterende nagelen op Atm Amboino
lochde soo veel mogelijck sij inte trecken ende dat alle deselve neffens des compes voorder effecten bedectelijck int schip Medenblicq (:twelck aldaer ten ancker leght) sullen werden gelaeden, alsoo door t'voorgenomen exploijt t' comptoir op loesoe om alle swaricheijt voor te comen in getrocken diendt, mede dat tegen den bestemden tijt alle de alfoursen coningen met haer gantsche macht op strangh van assahoudij ontrendt het Nassaussche gadt sullen doen vergaderen tot welcken eijnde den sergiant Rogier Janssen met behoorlijcke ordre derwaerts gesonden en sal werden, ende voorders alle met de meeste aensienlijcksz volcomen te versorgen, sulx tot soo een voornement Exploir vereijscht, Op dat eijntlijck de compe gewenste vruchten (:door godes hulpe) gewaer mogen werden, en bij ons niet anders als eer mach werden Ingeleijdt Ten anderen datmen die van Jha voor als nu ongemoles teerdt laeten ende op haer luijden niet feijtelijcx sal voornemen dewijl alle omleggende Natien, Christenen, ende mooren, wel bekendt is, dat sij luijden haer voor ons vernederdt ende vreede versoght mittsgaders souba gedaen hebben oock wt cracht van dien accoordt vercregen, haer beloften wegens t' overleveren van onse verloopene ondersaten hebben voldaen ende dagelijcx op onse passers soo voor t casteel als op anders plaetse staende onder onse gehoorsaemheijt comen handelen ende alle toevoer van visch ende et Victualie brengen ten derden dat men de toght van Ceramlandt soo lange sal wtstellen tot dat het voorgemelte exploijt tegens die van hoelongh tabinale ende andere sal wesen verright dewijl de macht niet diendt gebroocken, maer vereijscht wordt bij den anderen te blijven indien anders ijets remerckabels soo op hoelangh als op seram landt, ter handt sullen willen nemen, tot affbreuck van onse vijanden de trouloo se mooren ende ontvoerders der nagelen.