dieder vande Javaanse Cust met perticulieren wert te gemoet gesien, wanneer dan mede vervalt de 24 rxms die voor een Kooyen, staande die Extra ordinaire tyt belooft is, Soo als claerlyck consteert by het voorsz artl: voort soude het misschien, niet ongevoeglyck wesen datmen op de cleedens vercoop een vaste lyste raamde gereguleert eenichsints naar den uijtcoop op Maccassar, vercopende dagelijcx winckels wijse, volgens dien, een yder syn gerijef tot een ps toe, Ick en magh uijt nieuwe apparentien, die nog niet meer als uyt den ruwen benne, soo heel groote beloften niet doen, maar ick beelde my egter in, dat de Comp:e sonder schaade, met voor eerst een cleene residentie, preuve sal conne nemen, soo maar daer toe een taalcundigh adsistent ofte Ondercoopman, van goet comportement, comt te werden gebruyckt, sonder veel omslag in den beginne, waer toe indien hun Ede: resolveren, soo conde een bamboese logie, op zeeker bequaem Eylande ken, ofte Erff, inde bogte, ofte baaye digt aande wal, waervan my Ebrehem gesegt heeft, gemaackt & den voors: gedia byj provisie, daar mede plaats op vergont werden, om alsoo van alle molestie bevryt te weesen, hoewel van de biemanesen geene overlast te verwachten is, nu de maccassaren nogh oock geene bougijs meer daer en zijn, alsoo de laaste staande het oorlogh bennen geordonneert te vertrecken gelyck men bevind aengeteeckent in't dagh- register, vanden boeckhouder Swartsius op 't Jacht de visser Ao 1668 gehouden, vande eerste mogender geene weesen, dat ginder voorheenen anders seer groote moetwilligers waaren, de materialen tot soodanig een logie, synde Coningen by het 11 artl: gehouden te versorgen, ende by het 10e werden wi allenthalven, nu en naar desen van alle beswaernissen vrygesproken, moetende oock zyluyden volgens het 9:e by verongelucken van scheepen off vaartuygen vande Comp:e daar by ende ontrent, alle hulpe contribueren om al te bergen wat te bergen is, onder billijcke belooninge voor des gemeenen Mans arbeijt, zynde bij het aen weesen vande gesanten, buijten het contract besproocken, soo als uE: konnen sien in onsen brieff aende koningen geschreven, en in de laaste memorie voor Nieuwendam, dat wy sullen betaalen aen elck arbeijts-man die de Compe van morgen tot den Avond, tot synen dienst gebruyckt, drie stuyvers daags, en voor het affscheepen van een cooyan rijs een quart rijxr wel te verstaen soo wij daer haest bij hebben. want
want anders is het voor gemeen dag-huer van drie stuyvers veel beter coop, te bestellen, Inde voors brieff, is oock ons onbenoegen betoont van dat aen 't Jacht muijden 't zedert den 18 September tot den 5 october, niet meer als 30 cooyjang rijs gelevert, naadien die vande regeeringe pr resto van nieuwendams ladinge 65 coyang 112 gantang, 800 gantang voor een cooyang van 4320 lb gerekent, schuldigh gebleven waren, volgens affreeckening met de gesanten alhier gehouden, boven dat oock soo weynich volck wierd versorgt om deselve te helpen affscheepen, doch gelyck de gemeene biemaneesen niet alleen, maer oock de Coningen en bevelhebberen selve, seer traagh ende langsaem bennen, sulcx continueel aengeport moeten worden, soo moetmen sig in dees tyt te min daer over verwonderen, naardien zij, voor den ontfang der acte, altoos in gereetheyt stinden en bleven om in cas van onse overcompste, datelyck int gebergte te wycken, zulcx yder nog doende was, om met zyne bagagie weder aff te komen, behalven dat oock den padij noch niet opgeschuurt, off van 't veltgehaalt is, daer den rys dagelycx moet uijtgestampt werden, 'tgunt de laadinge van Nieuwendam mede niet weynich hadde vertraagt, wij hadden volgens de calculatie van gedia Ebrahim wel staat gemaeckt, van boven het eerste retour van 50 cooyang pr Nieuwendam noch 160 á 180 Cooyang te sullen becomen, maer nu muyden maar 30 cooyangs heeft aengebragt, mogen wy al wel te vreeden zijn, Soo ons biema noch 100, en sulcx int geheel 180 cooyang ons comt uyt te leveren, gelyck de gesanten oock sustineren dat het niet veel meer sal emporteren, zynde in veele velden de aijren soo mager en idel bevonden, en andere vande ratten geschonden, dat het gewas in verre soo gesegent niet is, als het hadde gescheenen, volgens de overgebragte tydinge vanden Moor Roeba, te sullen zijn, behalven dat de Coningen voor haer land selve eenige voorraed moeten behouden, om in geen hongers noot te vervallen, de ganghbaerheyt van alle Nederlandse silvere Spetien, volgens het 7e. artl: sal een saacke van groot gemack zijn, sulcx deselve dient voort geset behoorende de Coninger van biema @a van selve te inclineeren naer de affgebroke frequentatie der Maccassaren, oock haer gelt ten eersten te doen uyt roeyen dit hebben de gesanten bij naeder Mondelinge recommandatie assurante belooft te sullen bevorderen, willen haer Meesters
meesters dan een andere eyge munt, volgens 't contract staan, daer de Comp:e int vervoeren niet can werden beschadigt dat mogen sij wel doen, maer ondervindende 't gemack van't Nederlants silvergelt, en meen ick niet, datse wat anders sullen soecken, en voornementlijck wanneerse bijde Comp:e daer met dagelycx connen termerckt comen, 't quaatste sal voor eerst op de bazaar syn, om dat, dat volckjen seer swaerlick van gewoonte cun veranderen, Immer soo lange de Maasen noch gaan, en mag de Comp:e niet gequelt werden met het monopolie, van deselve niet hooger als tot 2½ a 2¾ coupanpr maas aen te nemen, alsoo de rechte waarde bestaat in 4 coupans pr maas, gelijck onder anderen de regeeringe mede is aengeschreven, ende Sourouans ofte Ambassadeurs oock naeder gelast te rapporteren, die Insgelycx belooft hebben te besorgen, besonderlyck den regent vande Negery Zara bodjo zynde een snedigh taelcondig man, daar de Commissie meest op leunde, dat den rijs spoediger aengebragt & affgescheept, terwyjl het volck nu voor haer wercken souden werden betaelt, en men by ordine, te abseluyter deselve daer toe commanderen mochte, van eenige fortificatien anders als de sulcke, welcke nu nieuw, onder het oorlogh, tot een retraicte int gebergte gemaeckt sullen wesen, en hebbe ick geen andere kundschap als van het steene fort, 'twelck op Liema, niet verre van oever der gewoone ancker plaatse legt, dewelcke d'eene soo wel als de andere, moeten werden geslegt, vermogens het 14 artl: 'tgund oock #steenge dient ge-executeert; het  selve fort gemaackt, naar ick heere in den beginne van dees Conings regeeringe, is meest vervallen, alsmen het poort slecht, dient den steen op stapels geset, offse ten dienste vande Compe noch eens mochte te staade comen, hebbende de gesanten van het canon, 'twelck noch onder de Coningen van Biema en Dompo berust, geen regte kennis, naar gissinge zeijdense datter int geheel niet meer als 13 stucken en bassen souden sijn, 8 byden eersten, en 5. bijden laasten, het sal gevoeglijcxst comen, datse teffens met de Coningen naar bata gevoert, en datter wert zorge gedragen, datter geen achter de hand gehouden werde, want bij den overgift van 't voors: canon crijgen zij, volgens den inhout van het 12 poinct, zeker een groote dechargie, Nochtans met verplichtinge, dat alle die schuldig aen het aff loopen vanden doradus, en het moorden van het volck, noch in't leven gevonden comen te werden; parata, off ten overstaen van Comp:e resident gestraft, off anders aen den selven overgelevert moet zijn, Ongetwijffelt zijnde coningen van Biema, dompo Tambora en Sangara de meest schuldige, de gesanten voorbedachtelyck staan