Beeter koop van leevens middelen te bekomen is, tot welkers overbrenginge, verordonneert is, 't jaghtie de koninck amsterdam, die de padres aen landt geseth hebbende, op 't spoedighste weder keeren sal, sullende hun Eerw gehouden sijn, aldaer op de derwaerts overkomste van den hre gouverr blijven waghten, omme als dan naeder overwoogen te worden waer men deselve bequaemste op 't landt van mindanauw soude konnen oversetten, en uijt deselve gewesten quit maeken, — op dat geen oploop op 't schip en soude ontstaen bij sonderlijk vermits den gevolgh van hun Eerw: vrij groot is, is goedt gedaght van hier een corple met aght man tot geleijde te geven, en vordere soodanige recommendatie aen sergiant commendant als noodigh en dienstigh sal sijn, om hun buijten eenigh gewoel te houden, d' hre gouver communiceert den raedt hoe sijn E: al op chiau om bijsondere en wightige reedenen, met sijn hooght den konink amsts veraccordeert en over een gekomen was, — om den snooden roervink majuda met een soet lijntje, naer naij batavia te senden, gelijk op den 13e deser nogh naeder dierweegen met sijn hooght is verhandelt geworden, als bij onse dagelijcxe aenteijkeninge off het daghregister, wijdt loopigh staet te leesen, sijnde sijn hooghts wensch en begeerte om denselven hoe eer hoe liever hier van daen te hebben, voor en al eer hij 't werk alhier nogh meerder soude komen te verbrodden, proponeren d' hre gouverr daer op, off men nu niet en behoorde sulx de Ternataensche rijcxgrooten bekent te maeken, woensdagh 18e do savondts naer 't gebedt, en oppenbaerlijk met die saek te handelen, vermits dien ouden leepdoogh de sneuff al in de neus heeft, en met d'voor gestelde preetecxst, van in gesandtschap te gaen, dogh van hier niet en souden konnen krijgen, te meer alsoo het ook soodanigh een saek was geworden die oppenbaerlijk behoorde te geschieden, overmits des zelffs swaere misdaet, ontrent d' gorontalders, die doenmaels alreedts 's compes beschorminge waeren overgelaeten geworden, gepleeght, hier op heeft sijn E: vorders den raedt doen voorleesen, d' klaghten der gorontalders, benevens 't opgestelde relaes en eijsch. — door sijn E: gedaen, om majuda voorsz:, naer Batavia te hebben tot verantwoordinge van sijn misdaet, bij en ontrent haer Ee hoogh aghtbre naer gedaene rijpe overlegh, is g'arresteert geresolveert, en vast gestelt, dat den geheelen raedt, op morgen met voorsz: klaghten naer Ternaten souden gaen, om — deselve de rijcxgrooten voorleesen, en haer vorders onder minsame reeden aen te maenen om hun gedaghten daer over te willen laeten gaen, en d' gewightight vande saek wel ernstelijk overweegen, mitsgaders soodanigh besluijt te neemen, als d' gemeene ruste en vreede der moluccos vereijste ende vermits desen gast ons begint suspectus d'fuga te worden, is mede goedt gedaght dat men ontrent den konink, wanneer 't maer gelegentht gaff, heijmelijk soude traghten te bewerken, dat hij hier binnen 't casteel in gijselinge moght gebraght en overgeleveert werden, als wanneer soodanigh soude bewaert sijn, dat hij ons nogh de Batavische reijse — niet en soude konnen ontsnappen, maendagh
maendagh 6en Junij 1678 de wijle den koninck van Tidoor sijn hooght saij foedin, in sijn schrijvens op den 4 passo pr deszelffs gewoonelijke boodt schapper salema herwaerts gesonden, op ons versoek eijndelijk toe segginge van bast londt heeft gedaen, op welke leverantie versoght voor twee duijsendt ricxrs lijwaeten om onder sijne onderdanen uijt gedeelt te werden wesende dan goedt gevonden sijn hooght 'tselve te laeten toekomen, ende boven deszelffs eijsch 960 ricxrs gevoeght te werden, om 4400. kippen ten vollen te hebben, ijder kipa. 33 stverrs volgens accordatie van voor heenen, waermede ons en secretaris pr de fluijt spanbroek op morgen staet te vertrocken, ver— mits sijn hooght onder dezelffs derwaerts over komste versoght heeft, d' fluijt voorsz: den secretaris en d' geijste lijwaeten op tidoor gebraght en aen landt geseth hebbende, voorts de reijse naer macquian te vervorderen, om aldaer 't kaninek kalk te laeden, en daermede soo spoedigh als doenlijk weder te retourneeren vermits van Batavia eijsch gedaen is, om 2000: kippen van voorsz: bastlondt, wiardt goet gevonden, en den secretaris aen bevoolen om met sijn hooght bedingh te maeken dat tegens halff sullij naest komende, d'ege Eijste parthij— voor Batavia klaer gemaekt werde, omme adresse te erlangen pr 't fluijt schip meergemt maleijen In't Casteel orangie, datum en Jaere en was geteekent, Robbertus als vooren Padt Brugge, Cornelis Sweeris, gerbrandt Proost, diribe d'gheijn, andries oloffz: raet en secretaris werdende in desen raedt door de hre gouverr voorgedraegen ende den Raedt gecommuniceert, hoe dat sijn E: alles — tot de voorgenomene reijse naer oubij en voorts tot de gemeene visite naer celebes noordtkant geerne vervaerdight ende klaer sagh, oversulx ook een vasten en gesetten dagh wilde stellen van 't vertreck der fluijt schip spanbroek met de boeken en papieren naer batavia, in welkers geselschap sijn E: de voorsz: reijse stondt te onderneemen, aengesien tot nogh vrughteloos verwaght is, eenigh naeder besendinge van haer Es hoogh agtbrens van batavia, met de goederen voornamentlijk van Equipagie en houtwerken op onsen voorleeden Iaerson Eereijsch mancquerende, wesende voorsz: fluijt schip ecxpres daeromme tot nogh op gehouden, vermits geen ander boodem bij der handt en hadden, waermede onse boeken en papieren naer costi souden hebben konnen oversenden, uijt gesondert de vaertuijgen off chialoupen alhier voor den dienst van 't gouvernement noodigh. desen aengaende geleth sijnde wordt 't vertreck van geseijde fluijt schip naer dat d' gereedt leggende balken tot den Ternataenschen tempel van de overcust affgehaelt sal sijn tegens den 30e aenstaende — g'arresteert en vast gestelt; sullende den luijtenant cromhuijsen met de chialoup de roode haen den 9e deser voor aff naer oubij versonden werden, omme aldaer met hulpe van den Batchianschen konink Eenige houtwerken en andere bouw stoffe te versamelen, d'wijle sijn E: Vrijdagh Pmo Jullij Ao 1678 vergaderinge, der politie, Preesentib9, omnibg Vrijdagh dese
dese toght ecxpres derwaerts neemt, omme aldaer in passant soo haest doenlijk en sonder eenige naem waerdige kosten een steene reduijtie op te doen werpen, van 20. voeten binnens muurs in sijn vierkant, waermede het dagelijcx laphalven ten eijnde sal sijn, en genough wesen, volgens meeninge ons en hrn principaelen in 't vaederlandt, om met een corpl en 6 man possessie te — konnen thoonen, de welke hun daer uijt voor een kleijnen aen loop beeter sullen konnen verdeedigen, als uijt soodanige houte paggers, die soo brandt als bouw vallight onder worpen sijn, en van tijdt tot tijdt reparatie vereijschen, en daer mede dan ook noijt gedaene werk konnen hebben, komende d'onkosten door de geduurige vernieuwinge in drie a vier Iaeren, meer te bloopen als dit gantsche werk in sigh selffs, waer mede eens voor al — gedaen sal sijn, behalven dat met adap sal moeten verdekt werden vermits voor als nogh van dak pannen on versien sijn en alsoo de chialoup de roode haen nu een goruijmen tijdt een heijmelj lek gehadt heeft, waeromme alreedts voor de derde mael aende wal is gehaelt geworden sonder dat men eenige verbeeteringe in deselve tot nogh heeft konnen bespeuren, hebbende de timmerlijden van gevoelen geweest en g'oordeelt dat d' geheele huijt daer affmost, ende wederom een nieuw daer aen gedaen, — in dien men deselve soude konnen verhelpen, dogh eermits tegenwordigh de voor dese van amboina ontfangen baije planken aen 't nieuwe pak huijs meest verbeesight sijn, ende van daer geen andere hebben te verwaghten is verstaen dat men de huijt off verdobbelinge daer 't swakst was, met de resterende planken soo veel doenlijk soude verhelpen ende vernieuwen, vermits deselve bodem anders sterken hecht en dit gouvernement seer dienstigh is, gelijk vervolgens algeschiet sij, eghter ingevalle den luijtenant ende de verdere hooffden die daermede nu naer Batchian en oubij staen te vertrecken, geen boeterschap en moghten verneemen, is goedt gedaght geseijde chialoup in geselschap vande fluijt spanbroek naer batavia te senden, met versoek dat deselve gerepareert ende behoorlijk van Equipagie, 't guunt ons altheijdt en meest ontbreekt, versien wesende, door haer Ede hoogh agtbre ons weder toegesonden moght werden, maer wel ende bequaem tot 't vaeren bevonden werdende, sal deselve bodem nevens 't Jaghtie de konink amsterdam en chialoup den Eendraght met den hre gouverr de toght van de voorsz: visite doen, sullende de laestgenoemde van Xula naer lohia oversteeken, om om de aldaer gereedt leggende kijate balken te laeden, en daermede herwaerts te keeren, voorts gelost sijnde, van hier met de advijsen die 'er ondertusschen moghten sijn en vande respectieve gouvernementen off van elders anders overkomen, sijn E: wederom naer de manado, chiau off sangj, op 't spoedighste toe gesonden te werden: — aengesien ons uijt 't schrijvens vande regeringe van banda aen haer Ee hoogh aghtbre tot Batavia onder dato 13e danigh maij Jonghst leeden, gebleeken sij, hoor die regeeringe genoodtsaekt sijn geweest 't amboinse gouvernement met Contanten te assisteeren ter somma van 6000 ricxrs ende