verbreijden, met u herwaerts voeren, want Ingevalle ghij dit Gebodt breecker ende sulcke luijden met u hier brenget, soo sal dat schip ende alle dat daerin is, met de geene die daermede gecomen sijn, gesamentlijcq verdorven werden, geschiet het oocq dat sulcke een, ofte eenighe, haer secretelijcq in u scheep en versteecken, ende met u Comen, ende dat van yemandt, alwaere het van 't selve scheeps volcq aengedient wert, soo sal den aenbrenger liber gekent, ende rijckelijcq met silver beschoncken werden, doch het schip, en het resterende Volcq, ende goedt, van geen straffe vrij sijn, 'T voor verhaelde gelesen sijnde sprack den Commissaris Bitchioudonne deselve Reden andermael met den monde, ons gelastende Corchvuldelijcq naerte comen wat ons in desen belast wert, gevende ons de Copie desselffs, met Ordre die op alle schepen in Japan Comende, voor het scheeps volcq te Publiceren, Wij antwoorden Eerbiedelijcq, de Nederlanders sijn meer als 40Jaeren in Japan geweest, doch noijt isser gebleecken datter praesumptien noch gedachten, sulcx van ons te sullen oft connen geschieden, gevreest sijn, het sijn Jmmers de Hollanders die over 17: Jaeren geleden, het proces der Paepen gewonnen, ende de Papen in de Japanse Justitje handen overgeleverdt hebben, ende noch wacker blijven om in alsulcken gelegentheijt het selve te blijcken doen, het bedroefft ons te vernemen wat gevoelen de hooge overicheijt over de hollanders hadden, ons inbeeldende wij als trouwe vassalen van de Maijt waeren, bereyt blijvende lijff ende goet daer voor te waegen, met vertrouwen wij vande keyserlycke maijt daer voor gehouden en erkennet waeren, niet Connende bedencken uijt wat overtreedingen dit Gebodt mach voortgecomen sijn, want het Japanse spreeckwoordt, seijt, naer de misdaet, is het Geboth, ende naer 't Gebodt de straffe onder den menschen gecomen, doch niet tegenstaende, naedemael sijne keijserlijcke Maijt dit alsoo te gebieden behaeget heefft, connen niet anders doen, als ons daermede Confirmeren, en seggen, wat de maijt behaeget dat geschiede, Bitchioudonne Repliceerde, wie, ende wat ghij sijt, daer in kennet de Maijt 11:, niet anders van u vertrouwende, als ghij gesecht hebt, sich oocq alleene opu verlaetende, als blijct dat de Portugesen uijt sijn landt gebannen heefft, den Chinesen haeren handel is doch van Cleijne inportantie, soo dat ghij de eenighe van wien wercq gemaect wert, blijvet, Is dat met een groote saecke voor u: soo wel proffijtelijcq als jmmers eerlijcq, het Gebodt datter gegeven wert, Is tot geenen anderen eijnde, als dat de Maijt. naer gedaene ondersoecq, en herstellen van Ordonnantien, sich eenmael van alsulcken
alsulcken in Eetenden quaet, ten vollen verseeckert, ende gerust blijven wil, u niet opleggende anders als dat wacker, ende voorsichtich sult sijn, ende scherpelijcq ondersoecken, wat u tot naedeel te gedijen staet, want dit een saecke is, die buijten u: en de uwe volcq, Onder uwe scheeps Volcq, ende matroosen geschieden Can, daeromme sijt naerstich in voorsichticheijt, want die de misdaet mede brenght, sal de misdaet opgeleijdt werden, Naer welcke redenen werden van Phesodonne die daer present was, soetjens gewaerschouwt ons affscheijt te nemen, seggende het was genoech daer van gesproocken, wij moesten Jae seggen, tegens des Maijs Gebodt, en meer niet, 't welcq daer bij gebleven Is, — In dese goede gelegentheijt deeden wij Oonse versoecken wegen 't Vertrecq Onser schepen, oft haer hoocheden oock desen Jaere onse schepen wanneer claer sijn te vertrecken mogen, wilden toestaen, als mede dat het reede laet behoude te werden, ons dienvolgende licentie tot den handel te geven gelieffden, waerop niet den Commissaris, maer de twee Regenten ons antwoorden, Wij sullen u ter behoorelijcker tijt van hier weeten laeten, namentlijck dat ghij u naer de oude gegeven Ordre Reguleren sult — Omme den Commissaris de voors vereeringhen te presenteren, sijn oocq 't sijner perticuliere wooninghe geweest, die ons seer minnelijcq bejegende ende Repliceerde wat grooter Eere doort Bannissement der Portugesen ons toe gecomen was, dat het gegeven Gebodt ons niet ter harten behoorden te gaen Jngevalle wij moet hadden, 't selve naer te comen, dat ons behoorden te verblijden, ons een Gebodt opgeleijt wert, daer van tot breecken desselffs te vervallen zoo weijnich perijckel gelegen was, blijckende dat tot opheden noch gheen gedachten daer van geweest waeren, ende diergelijcke etca — Naer dat Gemelten Commissaris sijnen Last en Nangasacque volbracht hadde, heeft sijne Reijse naer Boven, over Chirando genomen, alwaer die. gecomen wesende, de schepen ende Logie  in goede Ordonnantien behoorlijcq opgeschict en gereijnicht waeren met goet Contentement besien heefft Daeraenvolgende is noch eenen anderen Commissaris genaemt Cannemats Jangoseijmondonne seer schielijcken vande maijt naer pranga sacque gecommitteert, wesende den selven persoon die nevens de Raadts Heeren bij 't schieten vande mortiers in Jedo geordonneert was, ende oversulcx goede kennisse van ons persoon behouden hadde, welcken mede naer de volbrengingh sijnder vocatie, sijne Reijse als den voorigen over firando nam, ende
ende den 27en september alhier aengecomen is, hij wert in gelijcke forme als den meergemelten Bitchioudr, met groot Respect Onthaelt, deede ons de Eere, van nevens sijn persoon te doen Eeten, besichtichde de schepen ende logie, in alle 't welcke een goet Contentement te hebben scheen, naer wij secretelijcq gejnformeert werden, soude sijnen last geweest sijn, te vernemen hoe sich de Portugesen opt ontseggen ende verbannen van 't landt gedragen hadden, off sij haer ootmoedelijcq met des maijts wille Confirmeerden, ende off oocq haer woordt, wat de maijts behaget dat geschiede, geweest was, des Nneen, maer met veele lamenterende Clachten ende Beeden, desen last ende Gebodt van haere halsen te weeren sochten, alsdan gemelten Jan goseijmondr sijn Ordre zoude hebben volbracht, ende haer 's keysers naerder mandement hebben laeten gevolen, welcq was de Portugesen datelijk te doen inbarckeren, ende zoo den Brandt in de Galjotten te steecken laeten, alsoo sij haer des maijts genade, die hier genade genoemt wert, ontwaerdicht hadden, — Dese Portugesen met 2: Galliotten op 17.e en 26en augustij (soomen secht seer rijckelijcq gelaeden) in Nanga sacque aengelangt, zijn desen Jaere noch voor haer laeste, stricter en naeuwer als oijt voordesen, bewaert ende getravaljeert geweest, hun voorgeven was, dat met 4: Galjotten uijt maccauw in Comp e verseijlt, doch door eenen storm omtrent Lamo vanden anderen geraect, ende de resterende twee in zee vergaen, off weder in maccauw geraect sijn, welcq hier niet geloofft, maer voor gewoonelijcke Portugesche Ronckerije gehouden wert, van haere Cargasoenen hebben niet een stucq vercoopen mogen, maer deselve soo als se gecomen sijn, weder wech te voeren gelast, excepto de schenckagie door den Capiteijn Majoor den verleden Jaere voorde maijt gebracht, Is hen tot betalinge van gespendeerde Costgelt en huijshuyr te vercoopen toegestaen, ende meer niet, Jae de Memorie haerer goederen hebben de Regenten niet willen aenvaerden, noch toelaeten dat Iemandt zoude weeten waerjnne bestondt, ende wat sorteringe was, sij hebben oock noijt tegen Japanders eenich gesprecq mogen houden, anders als met haere huijswaerden wegens de dagelijcxe nootwendicheijt, ende dat volgens 't Gebodt, noch al seer weijnich, ende in presentie vande wachters ende verclickers, die daer bij geordonneert geweest sijn, — Het gelt welcq dito Portugesen, in dese Jongste vier Jaeren herwaerts van verscheyden Japanse Coopluijden, op Interest hebben genomen, monterende ongevaerl 700: duijsent taijlen, Is henlieden te restitueren niet eens gevercht, ende hoewel