Carel Reniers:s over d' handel van Bengalen ende t' concept dat uEds op Ceijlon (t'welck d'almogende gelieft te segenen) voor hadde mitsgaders watt wttsettinge dat VEds naerde Indis: custe ende dees gousarats als d' hers: quartieren voornamen te doen ende wijders hoe dat d' Ed: Hre Majores hadden geordineert dat geen retour scheepen meer van souratta oft persia directelijk naert' patvia souden vertrecken behandicht werde, wit 'gemelte Extract vande gereputeerde missive door VEdts aanden Gouvernr Carel Reniersz gesz: hebben aangenamentlijk beoocht hoe VEdts corten naar de dispatie vande gereputeerde fluijt ende Jachten een machtige vloote van Battavia soo om d' Besettinge voor goa waer te neemen als tot vervolch vanden sourats: versis ende Visiapours als oock tot den malabaars: peper handel naar dees quartieren seijnden, Item daarmet ons eijsch van Coopmans: soo naar moochelijk Compleeren ende wijders ons een largo ample ordre over d' procure vande vaderlants: ende Zuijder Recouren aan schrijven soude, sulcx dat wij hebbende den boven verhaalden advertentie ende toesegginge over Chormandel becomen naar dato te weeten vanden 25en octob: d' Cargaseer scheepen alle dagen van Battavia met groot verlangen te gemoet sagen, d' welcke te weeten namentlijk d' scheepen s'Hertoogenbosch ende mastricht als d' fluijten Brouckeort ende graft, met het Jacht den Z: nachtigaal, Eijndelijk ( hebbende tus Battavis ende hier buijten Expectatie vrij watt langer als wij hadden verhoopt, op weege geweest) op den 24en novemb: Jegens den avont Inde Thom van sualij (waarvooren den allmegende grootelijk gelooft ene gedanckt sij) In salvo arriveerden, ende alsoo wij do noves van dittos salvo arrivement dier selvigen dach savonts laat bequamen soo hebben ons daechs daaraen op den 25en des morgens vrouch van Touratte naar sualij aen boort van't schip s' hertoogenbosch, bij den E: Commandeur Coster vervoecht, d'welcke wij verwellecompt hebbende ons Vedts aangename missive van dato 20en augusto ende d' vordre bijgevoechde pampieren behandicht heeft Edoch wij werden door den Engels president (d'welcke van souratta om haer Jacht d' swaan, naar gamron te depecheeren affgecoomen was end ons aan boort quam besoecken als d' vrunden verwelle commen ende naar eenige brieven vande hare van Bantam te vernemen) soodanich geobsteert dat dien dagh geen tijt ofte gelegentht hadde omme VEdes, missive ende vordre pampieren met goede opmerckinge te doorleesen ende te resumeeren, maar gedrongen werden t'selve tot daachs daaraan sijnde den 26en wit te stellen Ende alsoo wij dan op den 26en ditto Int doorleesen ende resumeeren van u Edts missive ende Instructie remarcqueerde dat UEdts concerneerende de despatie der gem:e scheepen ordineerdt dat men t' schip s'hartoogenbosch soo spoedich als t' eenichsints mogelijk ofte doenelijk was van sijn Ingeladen medegebrachte voor souranta geprojecteerde Cargasoenen ontlossen ende wederomme Int gem: schip Inder Eijle soodanige Patrias ende Zuijder Recouren souden scheepen alleser In souratta gereet, ofte bijderhant waren, meede dat men d' voor Persia ofte gamron geprocureerde cleeden mede soo drae moogelijk: ende ter eerster Instantie Int' schip mastricht Ende d' twee fluijten landen ende dan d' scheepen te weeten den Bosch naar Goa ende d'andere naar Gamron wa d' Chom van Sualij (omme bij daman vanden anderen te scheijden) gesamentlijk souden laaten vertrecken, soo Ist dat wij ons over dese saacke een weijnich becommerdt, daar door den raet met advijs vanden E: Commandr Coster beroupen d' volgende consideratiens gemoveert ende d'onderstaande deliberatiens gehadt hebben te weeten Datter met 't schip s' Hartoogenbosch van sijn Ingeladen Cargasoen te ontlossen ende wederomme Int gemelte schip d'oouserats voort patria ende de Zuijdt geprocureerde Recouren te scheepen, ten minsten eer t' alles behoorlijk: conden gedaan ende geeffectueert werden 20 a 25 dagen off een maant tijts verloopen ende dat soomen d' Aers: scheepen met haar rijcke gelaaden Cargasoenen, soo lange tot dat den Bosch gelost ende geladen was hier ter Reede hielden als dan d' vande Zuijdt voor Persia geprojecteerde contanten ende Coopmans: daar door een maant laater (dan off men do scheepen datelijk: ende ter eerster Instantie naer gamron versondt) persia aanlangen ende aldaar d' voorvente eerd'moors ende d'Engels: met der mooren ende Benjaansz, goederen geladen scheepen voor gamron arriveeren) niet aantreffen mitsgaders dat oock d' E: Compe (:die aldaar niet meer als 3: a 4: tonnen gouts (soo wij seeckerljk vande Engels: hadden verstaan, want den E: overschie hadde
ten aetrocken uijt d'missiven hadde selfs vanden Overleeden Engels: Agent meester gibson over de 4000: thoman op Interest gelicht) a deposito belast sadt ):) daar door niet als een maant te laater haar aldaar tegen 20: hr ctos op Interest genegotieerde penningen affleggen souden ende d'wijle doch d' scheepen, schoon genoomen d'selve al gesamentlijk. wit do Chom quamen te vertrecken den anderen soo sij eenige rescontre van viante (daer voor alsoo alle d' portugees: Gallioens ende hare vordre scheeps macht van onse vloote binnen goa werden beslooten gehouden, niet te vreesen hadde) quamen te gemoeten niet verder als ^ daman alwaar sij vanden anderen souden scheijden, conden assisteeren, ende dat sooder eenigh perijckel gelegen was, den bosch alleene naar goa ende d'ander scheepen sonder d' assistentie vanden Bosch naar persin souden moeten affstaan, soo dacht ons dat het In allen manieren geraeden was dat het schip mastricht ende een vande twee fluijten met d' comptanten ende de courante coopmans: ter eerster Instantie voor wit naar persia vertrocken ende dat men d' ander fluijt met het Jacht den nachtigal om d' voorsersia geprocureerde opusarats cleeden ende andere Coopmans: daar Inne te scheepen (de welcke doenmaals noch niet affgecomen ende souratta noch niet aangelangh t waren, maer binnen 20: dagen verwacht werde) tot dat den bdsch quam te vertrecken hier houden, ende wtt een vande sluijten Comme soo veel plaats voor des E: Comps Voor Persia genegotieerde liwaten als eenige moors: vrachtgoederen Inde selve te laden te winnen) soo veel porcelijn, ende sappanhout In mastricht ende d'ander fluijt souden overscheepen als do fluijt ende schip In haar broot ende constapels camers, Item nu ruijm ende op den overloop conden brenger want sonder dat, alsoo t' twee fluijten ende mastricht soo vel gepropt van Battavia, waren vertrocken geen plaats ofte eenige remedie was om d' opu sarats geprocureerde Cleeden Inde Persis: scheepen te laaden ende naar gamroe te voeren, dit alles dan soodanich geconsidereert ende In Raede voorgedragen sijnde, soo is daarover naar rijpe deliberatie geresolveert ende gearresteert dat men 't schip mastricht Ende d' fluijt graft soo drae alst' doenelijk was met haar costelijk Ingeladen contanten ende coopmans: voor, wtt naar gamron seijnden end wit d' fluijt Brouckoort soo veel sappanhout ende porceleijn Inde ander fluijt ende t'schip mastricht souden overscheepen als dittos haer wat benauwende eenichsints laaden ende bergen conden ende wijders d'ander fluijt om naar d' honsarats: Cleeden ende ander Coopmansz te wachten ende t' Jacht den nachtegal om ondertusz: t' porceleijn d' revier op te voeren ende d' geladen moorsz: siambocks met d' mede gebrachte coopmansz: vande Tom naerde Revier (om die voorde malabaarsz Roovers te beschermen emploeijeeren souden, soo drae alst' vooren verhaalde geresolveert ende gearrestt was, soo hebben datelijk wat d' Vluijt Brouckoort alle sijn Inhebbende Porceleijn Inde fluijt graft, ende 1185: stx: sappanhout Int' schip mastricht overgescheept ende wijders noch van souratta 98: packen gommelacco Int schip mastricht geImbarcqueert, sulcx naar dat dit alles verricht was het schip mastricht ende d' fluijt graft op den 29en passato s'morgens vrouch In godes name wit d' Chom van sualij naar persia genavigeert sijn, Godt allmachtigh geve dat sij een spoedige voijagie erlanghen ende met d' mede gebrachte coopmansz: een goeden marckt mogen gecroffen hebben ende wijders dat het gereputeerde schip mastricht ende fluijt graft over weijnich dagen met een rijck retour hier wederomme arriveeren ende t' sijner tijt met den E: Werschie bij VEdts In salvo tot vernoeginge verscheijnen mogen, willende Voorders hoopen ende niet twijffelen dat UEdts dese dispatie ende dat daar Inne UEEdts ordre niet prompt naer gecomen sij, niet qualijk maer als U Edts considereert dat alles om beters wille Item om des E: Compes besten dienst ende nut te betrachten meede dat daar door naar alle apparentie d' mede gebrachte coopmansz te hooger marckt treffen, Item dat d' gem:e scheepen met d' E: Overschie ende d' persis: Cargasoenen door deese spoedige dispatie wederomme te eerder voor souratta weesen ende van hier te spoediger bij d' Vloote comen sullen, voor wel gedaan oordeelen sal, de copia vande missive door ons In dato 28en passato aende E: overschiePr t' schip Mastricht gesz: wordt, UEdls neffens desen toegesonden UEdts sullen wit d'selvige (soo die doet doorleesen/ connen verstaan hoe dat het suijcker gewas desen Iaar In hindoustan ende oousaratta seer qualijk geslaacht is ende dat daar door d' suijckeren hier In dousaraga op een soo extraordinaren hoogen pries, mitsgaders soo schaars ende soo qualijk te becomen sijn, allse Jal geen 8 a 10: Jaren geweest hebben; voorders dat het Pepergewas: catsa 37: ter ende ito in alles dig te tot mooder een achterkel aen quantiovisiowoutters nu wit6. schoon in die man rere sullen nootgoet t soo ons is strini erdt odic enva regen verder parthie 1 die tot tuijtsetten Interest ch om als het hun diden veert met aertoe eeter dese ende els nis
ao passato Inde landen van visiapour seer soober is geweest, Item dat d'selvige aldaar extraordinaris dier ende qualijk te becomen sij, sulcx dat naar alle apparentie te hoopen ende aen t' succes desselfs niet te twijffelen sij, off de suijckeren ende peper die desen Iare van des E: Comps wegen In gamron gebracht werden, sullen daer desen Jaere seer diere werden vercocht ende een goedenmarck het welck UEdts t' sijner tijt staat te verneemen aantreffen Soo als t schip maastricht ende d' fluijtgraft des morgens vroech witdchom geseijlt, ende naar versia vertrocken waren soo hebben (naar dat het Jacht der nachtigaal met den Cassia lignea voor persia geprojecteert ende voorders met Porceleijn geladen neffens d' boot vant schip den bosch mede met porceleijn gecargeert naar d' revier van souratta gesonden ende dat voorders ordre opt' lossen gestelt hadden) ons met den Commandr Coster dienselven dagh vande scheepen mede nemende d' 4: kistjens met gout, naar souratta om aldr voorders ordre om t' schip s' Hartoogenbosch spoedich te lossen ende om d' cargasoen met moors: siambocx ofte boots d' Revier op te voeren ende d' gereede goederen soo d' Revier aff als overlandt naar t' schip te seijnden, te stellen, getransporteert, alwaar des avonts aanlangden ende twee dagen daer naer verstonden, dat het Jacht d' nachtigaal, door dat het gelanden sijnde over d' seven voet diepginck niet vlooten noch met sijn Inhebbende last, d' Revier tot d' El xhandigo comen conde, soo souden 2 a 3: siambocx om daer eenich goet wit te lossen end t'selvige te verlichten, sulcx dat het daar door noch al lanck ende traachsaam opquam ende wederom geladen 4 a 5 dagen onderweegen was eert' weder Inde com aande scheepen comen bonde, sulcx, dat het geme Jacht 10: a 12: dagen In een reijs op en aff te vaeren t' souck bracht, Invougen 't' gemt Jacht door dat het allte diep ginck d' E: Compe geen dienst heeft connen presteeren end allsoo ick ende d' Commandr Coster oogenschijnelijk remarcqueeren dat t' lossen ende laaden met t' Jacht gaar weijnich beschieten ende lancksaam voortgaan soude soo vonden goet dat wij 8 a 10: moors siambocx met d' droguen Ende andere goederen gelaaden, d' Reviere aff onder d' convoij vande scheeps boots seijnden Ende dat sijne E: hem datelijk naar sualij transporteeren van daar citto d' fluijt Brouckoort naarde Revier om aldaer dicht voor d' Revier, te setten ende d' boots ofte d' moors: siambocx op en aff te convoijeeren stieren soude, wijders dat als het Jacht den nachtigaal affquam dat dan d'fluijt dicht voord' sourats: Revier soude setten, wijders ditto Jacht ende d' scheeps Boot om de geladen Chiambocx op ende aff te convoijeeren passen soude, Invoegen t'lossen ende eenige goederen van souratta aan boort te brengen op dusdanige maniere veel speediger voortganck dan off d' Coopmansz: aen strant bijde tent gelest ende voorts met carren over landt naar souratta gebracht waaren gehadt heeft ende d' E: compe (exempt d' groote spillagie 't' breecken ende der dieverie die sij wanneer d' goederen gebracht werden subject is,) t' niet halff soo coostelijk als d' goederen met capren overlandt te voeren gevallen sij, Edoch dit Isser van dat soo wanneer men d'Coopmans wit d' scheepen Inde moors: siambocx lost ende d' selvige do Reviere van Souratta opvoert, men meerder verijckel om van d'selve voorde Mallabaren ende d' Cortugees fregats beroeft te werden, dan als meds overlangt brengt subject is, Edoch alsser een schip voorde Revier leijt, ende dat het Jacht die tot Inde Revier convoijeert soo en Isser soo sonderlinge geen perijckel Ingeleegen, met d' fluijt ende t' Jacht den nachtegaal als d' boot vant' schip den bosch Is d' E: Compe In dese saecke sonderlinge diensten gepresteert, Edoch men heeft d' almogende hoochelijk te looven ende te dancken, dat hij des E: Comps goederen sonder eenige gevaar op ende affgeleijt mitsgaders voor roverie ende ongeluck beschermt heeft Over de bevindinge mitsgaders hoedanich met het gewichte ende t getall vande meede gebrachte cargasoenen witcomen daar over en connen aan VEds overmits dat het lossen vrij watt Castich In sijn werck Is gegaan, Item dat veel vande goederen noch Inde elphandige leggen, ende niet Inde logie gebracht sijn, geen pertinent advijs geven Watt