Dat in 't versamelen vande Chiancos nog de vereijste ordre niet Is g' observeert, om die negotie d' E: Compe eijgen te sijn, weten niet beter, ofte daer sij soodangen ordre ingestelt als doenljk soude wesen, maer dat van outs aende duijckers toegelaten wert, hunne chiancos (wanneer aen lant comen, aen ider die sij begeeren te mogen vercoopen, hebben ooc nu soo laten contineeren, ende bij aldien d' E: Comp:e die hoorens allen wilden op coopen soude moeten doen gelijk bij de cooplk ende barcquiers gebruijckelijk Is, want sij eenige maenden te voeren aende duijckers op het chiancos visten, gelt uijtsetten, waerom dan ooc de duijckers gehouden blijven aen niemant dan die het gelt uijtgeschooten hebben, mogen leveren, en wanneer d' E: Compe soodanigh begeerden te handelen, soude niet alleene hier, maer beginnende vande noordt aff op moekoen, bempaer baijpaer, patnam, madoer tutucorijn, out en pontec eijl, Ceijlpatnam, vierandepatnam trichiandoer, alandele, en mannapaer, op alle dese voorsz plaetsen gelt moeten uijtsetten, want d'arme duijckers niet hebben om aff te leven, ooc Is seecker, dat de duijckers haere schulden jaerlijcx niet prompt souden afdoen, maer altijt meerder gelt vorderen op de aenstaende vanghst, sijnde dit een werck, 't welcq d' E: Compe gansch niet soude passen, 't is — wel waer op de gen plaetsz: wel duijckers sijn, die geen schulden maecken, of gelt in voorraet nemen, (doch weijnich genoch) souden de sulcken, soo alse aende strandt comen, moeten hunne chiancos voor soodanigen prijs leveren, als dan met haer quame te accordeeren, waer toe dan ooc op yder plaets een trouw dienaer soude moeten weden gebruijct, en die sijn hier onder die natie weijnich te vinden, ofte soecken almede een smal gewin met wat te cargeeren te becomen, ooc soo soude haer niet wel op yder hoorn een tacxt geset connen worden, want d' een 4: 3: 2: 1 coperen casse waert, sijn, ja van minder mede, ende soo het coer cabesse bij soodanigen op coop o: fanrs soude comen te beloopen, geel den E: vander dussen in sijn gedaen rapport uEEde Is voorstellende wanneer dan het uijtgesette gelt d' jntresten die hier hoogh Is, d'oncosten van't sorteeren nevens d' gagie van die op alle de voorsz: plaetsz den Incoop moeten doen. alle bij malcanderen trecken en de chancos ten laste comen, geloove meerder 't coer, als nu wert gecocht soude comen te beloopen, buijten 't verlies, dat d' E: Compe bij 't versterff vande duijckers dan nog souden comen te dragen, en 't geen de sommige bij Incoop souden cargeeren, trecke hier niet eens onder de klaghten van die mensghen— die dagelijk doen ter ooren souden comen, dat jaer de chancose sijn affgedwongen— schoon die op de buijten plaetsen al meerder, als bij d' particuliere betaelt worden, geloven altijt nog vercort te wesen, soo de coopljk het coer cabessen voor aff Jncoopen, ende deselve tegens 10: aen d' E: Compe comen te leveren, connen niet behouden blijven. de jaerljk Intresten van hun gelt op het minste gereeckent bedraeght 24 pr Cto en moeten deselve aen d' E: Compe voorgerechticht betaelen van ijder coer 2: stx:— vande beste chincos en vande 10 coer a: Jans d'oncosten die nog op 't begraven en sorteeren vallen, alle bij den anderen getrocken bij nae reecq te sgeijnen 't coer brengen
geen 7: fan come te costen, om nu gen: chiancos tot een sorteeringh te brengen, en geene de naem van cabesse te geven, maer alle sortiados, connen niet wel begrijpen hoe sijn E: 't selve meijnt, vermis de sortrados 40 cabesse 40 bariges en 40: stx:s pee sijnde 't samen 120 stx: dat een coer maect, en ijder sorteringh heeft sijn maec soo de cabesse wat te cleijn sijn, weder onder de borigen gesmeeten ende Cleene barigen onder de pee, de pee te cleijn sijnde gaet voor uijtschot, dat egter nogh gelt waert Is, en alhier maecken van Coralen en ringen wert verbruijct, Is wel waer, dese menschen seer bedruegelijk sijn, en soo geen naeuw reguart wert genomen sij in plaets van cabesse borge, en in plaets van varigen groote pee comen te leveren, waer tegen dan die geene, die de wacht sijn bevoolen, naem Reguart moet nemen, aff anders sal d' E: Compe altijt werden bedrogen, de maet van ijder sorter soude wel connen onder socht worden, wat grooter als nu Is te maecken, twelcke dan soo het conde geschieden, de sorteeringh dapper soude verbeeteren, en soude volgens onse gevoelen (dog uEde wijser oordeel onderwerpende, de beste remedie, en waer bij d'E: Compe de minste off geen schade te dragen hebben,— wanneer uEde ordre gelieffden te geven op dese cust weder chancose mogen vissen de coopluijden daer mede te laten sitten, en op alle zeeplaetsen, alwaer nu onse residenten sijn, goede toesigt te nemen, dat aen geene eenige chancos werde vercocht, en ooc hebbe belast, dat van d' eene plaets naer den anderen van dat zeegewas niet mach werden vervoert, sonder onse kennisse, ofte soo eenige daer op bevinden, daer over ten hoogsten sullen werden gestraft en hun goederen prijs gemaeck soo wanneer dan de coopd sien d' E: Compe niet genegen Is soo dier de chiancos in te coopen, ende bij lanck leggen deselve comen te bederven, als mede de intrest van hun gelt, jaerlj verliesende, op het laetst genootsaect sullen sijn dat zee gewas d' E: Compe voor minder prijs (als tot nog hebben vercocht) te sullen moeten vercoopwanneer dan ooc alle de gecochte chiancos dienden op tutucorijn te werden gebrach om voor s Compe wooningh in kuijlen te begraven, ander soude onder de leveringhe aen particuliere op andere plaetse veel bedrogh en sluijckerije connen geschiede Dat de coopmansz: tot nog aende Cooplk voor Rijs, sout, Caetches en gonnij &a sijn vercocht, en niet voor contant, veroorsaect door de onvermogenheijt der Coopluijden ooc sijn deselve soodanigh hier, dat niet derven laten bleijcken sij eenigh, groot Capitael hebben, vermits den landtheer, als dan altijt actie weet te soecken om haer t geet aftenemen en een groote somma jaerlijcx opleggen te voldoen, maer dat alhier een vasticheijt lagh, twijffele niet ofte souden onder beschenmingh van d' E: Compe als dan wel vermogen coopluijden afcomen, die te lande niet mancqueeren, maer jaer niet derven openbaren, soo dat daerom alhier alleen ma 2 a3 coopluijden genootsaect sijn te handelen, die ons geduijrigh trachten blinct souden, egter weten niet dat oijt eenige coopmansz: tegen caetghies, rijs, sout gonnij &a van minder deught (dan voor contant gecocht) hier verhandelt Is, dat den E. vander dussen reght ondervonden te hebben, d' amms arreecq voor 5 fan contant en dat de Coopl in trocque van Caerchies d' amm: tot 52 fans wild nemen
nemen 'twelck inder daet soo J . en nog dagelijk wert gepresenteert, vermits het gelt geen winst hebben, en daer ruijm 4 pr Cto smaents d'intresten van bedragen, daar ter contrarije op hunne caetches en andere waren, wel 10 pr Cto avanceeren en dierhalven liever den arreecq in trocque van Coopmansz: d'amm: voor 52: dan in contant voor 50 fans sullen aennemen, de lange peper die ao passado tot 105 ra d' baer in tracque van cleeden is vercocht, ende naderhandt soo den E: vander dussen segt den cooper die weder voor 90 R contant de baer vercocht te hebben, en daer uijt dan claer soude blijcken, sij de cleeden met dat verlies corgeeren, Is seecker en moeten vast stellen de cooplr haer goederen niet sonder winsten sullen leveren. ofte souden geen cooplk connen blijven, dat sijlr de peper voor 90 Rb contant hebben vercocht, heeft sijn reden gehadt, en daer bij groote winsten gedaen, d'winst van hunne cleeden tegen het verlies vand peper gereeckent, twijffele niet off heeft noch advonce gehadt, alsoo Jegenwoordig de cleeden wel 10 pr Cto minder als ao passo incoopen en Is den peper vercocht soo als de coopdr naer de peerlvisscherije vertrocken, In welcken tijt 30: pr vto yder op sijn gelt in 't uijtsetten costen winnen, en soodanigen een, als den vercoper Is geweest die het gelt selffs gebruijckte, heeft wel rijckelijk een halff cent advance gehadt, En schoon dat alde peper hadde vercocht en daer bij eenigh verlies quam te draegen, soo heeft den selven, ingesien, dat bij 't leggen van sijn goederen schade van bederven, indroogen, en daeren boven de groote winsten (met de contanten, der peerlwisscherije soude comen te verliesen, en bij aldien een coopman soo danige calculatie niet weten te maecken, vertrouwen de soodanige weijnich sullen avanceeren en voordeelen doen, ons gevoelen comt over een met den E: vander dussen, dat het seer gevoeghedk soude comen, alles voor contanten te coopen en vercoopen, ende voornamentlijk soo wanneer de coopmansz: voor soodanigen prijs als nu wierden vercocht, soude niet alleen d' En Compe winsten bij brengen, maer die geene, die d'administratien aengaen, van veele sorgen ontlasten, waermede de selve nu sijn beswaert, maer om nu het hier toe te brengen, sien, soo lange d'E: Compe hier geen vasten voet heeft. — beswaerlijk toe te geraecken, vermits de Compe van overlast de coopluijden niet can bevrijden, om dat dese regeeringe seer wispeltuijrich Is, want soo maer een der aensienlijckste den neijck Jaerlijk meerder belooft op te brengen, als nu den regeerende pulle doet, wert hem terstont toeseggingh gedaen, die plaets als landt regent te sullen becleeden, welcke somme dan den regeerende om sijn plaets te mogen behouden mede ofte wel meerder presenteert, soo dat dan de verhooginge opde arme gemeente comt, en soo het selve niet genoch sij, vatten eenige vande principaelste coopl gelijk nu Jongst Is gebeurt, aen onsen jentijffsen coopman carpa chittij, die iets ten laste Is gelegt, daer over heeft moeten betaelen 3000 Rxrs voor welcke somma hem weder Is vereert een witte kiperol nevens een pallenquijn met een cromme baerboes beijde te mogen voeren, met sulcke en diergelijk dingen halense de vermogende het gelt aff