wayke gewesen orangcaij tot waksieu verleden septemb gestorven is gesuccedeert sijnen broeder kaythia gen: den radja van tuaba op hommoa in octob: passado overled is bij ons op 5e deser tot sijn vervanger gecoren des selffs broeder Ioan ternate gerard eene der orangc vande negorij Caijboboe op 't eijlandt oma mede overle sijnde is die negorij gelaten onder 't gesagh vanden anderen orangcaij gent abram Mattenchoroe, en maar simpeljk onder 'thooger gesagh vanden selven in gerardts plaats vercoren eenen noagh cohoparou on dat vertrouwt wiert die negorij dan beter geregee souw worden, wesende voorsz gerard altit voor qua willigh, en geensints voorden besten comps vrin aangesien geweest, tot suppletie der vacante plo vanden orangcoij latoehalat, wesende een mede hooft over de negorij Nussauwe, al omtrendt twe jaren overleden, sijn deser inden landraat verscheenen sijn eijgen en broeders zoonen, welcke om hare jong en wulpsheijt g'ordonneert zijn, nogh twee jaren te wagten, eer weder moogen versoecken, blijvende dat deel der voors negorij onderwijl door eene der aansienlijkste en bequaamste orang#aijtouw bestiert. — Wegen de ondergesteken volckeren van houamobe van hitoe weg geloopen, en hier aan 't casteel geco bestaande in 176 mans, en 116 vrouws persoonen behalven de kinderen, volgens de lijft daar van door d' moorse songhadjes van bonoa en cawassa gemaakt, en waar van 53 mans personen jnde keten gaan, ende rest haar aanden rooden bergh onthouden, sullen voor als nu geen brede mentie maken, maar sulcx gereserveert houden tot het rapport bij den E: Commissaris, over sijn aanbevolen commissie te doen eenlijk aanroerende, dat deselv volckeren versoek gedaan hebbende om ontslagh, en onder een apart hooft op d'een off d'andere plaats te mogen woonen, is sulcx voor eerst uijt gestelt tot dat wat meer ligt in die sake sullen hebben gecregen, maar zijn de 4 persoonen op hitoe vande keten om den hals bij provisie ontlast en nevens d' andere hier aan 't casteel te arbeijd geordonneert; Bij geval van zeeker manslagh op hiloe door eenige Chinesen begaan, aan een harer landslie den Camassangh genaamt door voorgem: heere Cops
Cops, en raat die natie ter voorsz custe ondienstigh g'oordeelt, is verstaan deselve zoo wel mooren als heydenen metter woon hier aan 'tcasteel te trecken, als bij resolutie onder 18e november te sien is, in voors resolutie blijkt. mede het voornemen tot vergrootingh vande bazar deser plaatse, dat vertrouwen nevens de nieuwe geregtsplaats al voor lange, geprojecteert ter sijden het stadhuijs op te slaan, nu wel agter wege sal blijven, als onses gevoelens, te na het casteel begrepen wesende; — Den oud borger Capn. harman winter hoff, met sijn chialoup, den 8e Januarij van bangaij 'thuijs komen: deed verhaal hoe 4 slaven van hem met eenige den sergiandt cornelis vandijk tot loehoe toebehoorende Jtem nog divesse andere uijt amboina, en banda gevlugt, hun aldaar volgens des Conings seggen onthoudende waren, en dat gem: coningh. hem de sijne niet hadt willen weder geven, niet tegenstaande hij de weerdie van een slaaff voor de 9 tot vanghloon gepresenteert hadt, 'tgene een sake van quaat gevolgh, en door de nabijheijt des selven landts, een regt lokaas is voor alle lijf eyjgenen tot vlugten genegen waaromme wij meer gene heer francx Pr memorije zullen gerecommandeert laten den Coningh mardarsaha te sien disponeren, om dat nest eens op te ruijmen, ende wijders met eenen naankeurig te laten onder soecken, off daar nog inde bij gelegen eylanden, geen nagel off noten boomen, en werden gevonden De nagel ruine op quelangh is na gewoonte gedaan, en aldaar volgen rapport van den segiandt Adriaan vanden pavort op manipa militeerende in't dag register onder 9en Januarij te sien omgevelt 202 jonge, en 53 oude nagel, nevens 120 jonge en 21 oude note boomen, zijnde 'tlandschap warnoela off houamobel niet besogt maar soude den heere gouverr cops bij sijn E: verblijff in meeninge gewest sijn, 'tselve met de heele hougij op den ordinaren tijt te besoecken, om de noteboomen aldaar in zeer groote meenigte groeijende, om te vellen, en waar op wij verder sullen speculeren; Onder de chinese traffiquanten, dit jaar van Java gearriveert is gewest eenen kiko woonen: op grisse den welcken, gesuspecteert werdende van te weijnigh aanden ontfanger der tollen op te gegeven te hebben, met gecommitteerdens geloft
en bevonden is, dat ghij de compe veel meer als de helft barer geregtight heeft soeken te sluijken, wa over door den fiscaal gecalangeert zijnde, is den selv gecondemneert in een amende van 600 Rdns en betalinge vande volletol der geloste goederen uijt sij vaartuijgh, welcke betalingh gevolgelijk dan ook geschiedt, en den fiscaal daar uijt 300 rx: voor sih helft toegekeert is, diverse andere chinesen voo leden ooster gelij van hier Java waarts vertrock sijn verongeluckt, en een heel nae tarnaten verdreven, den bataviasen borger, Andries hartman heeft mede het ongeluck getroffen van sijn sluij 'thardt omtrent voor aangetoge eijlandt bangaij en gapij te verliesen, en hadden die landt saten bestae alle sijne contanten en goederen daar uijt te halen mitsgaders onder hun te verdeelen, agter volgen 'tgeen hij in banda wijtloopigh geremonstreert heeft, ende daar op in sijn faveur (volgens resolutie aldaar onder dato 19e Janu: deses Jaars) aande regeringh in ternaten geschreven is, tender om des koninghs hulp te versoecken, tot weder comi van 't geroofde: — den 10en feb: quam hier in geseten mardijker Jeronimus Paulusz: met een chialoupje de retour van rulabessij mede brengende een kleijn briefk soo hij zeijden hem behandigt door den Ternataar sen capn goffela, aldaar wegen den coningh van Ternate residerende, in houdende versoek, dat wij alle de rulanesen, hier inde provintie sonder passe dul comende te verschijnen nevens prijs makingh harer goederen drie jaren langh inde keten soude slo welck versoek men ligt sal connen inwilligen, als men weet sulcx de meenigh van wel gemte sijn hooght te sijn Zekeren sopacolij moor tot monipa wesende beschuldigt over het versmooren van een dogterken in zee, was bij resolutie van 15 xber geordonnee met de stucken 't sijnen laste na batavia op te gaan maar den selven is eenige tijt daar na in hegten overleden; —