Bouton nogh niet wanneer de malleyjse Coopluyjtes daarmede tot Bouton overcomen, 't welcq almeest daar op aangelegt is, om deselve tegen slaeven te verrigten, die daar wel een / goede quantiteyt ter rygen zijn, uijt de Heyjdense berg volckenen onderdanen van Bouton maar zy en vercopense echier noyt geenne, aande christenen; en dat is de oorsaacq waarom de Compe jn dienhandel als het daarop al aangelegt is gehoorden, relden haar gerieff heefft connen erlangen; sommige meenen oocq datter alwat veel speceryen te trocquene vallen, dan dat en is nooyt zoowel gebleken als gesustineert, jmmers 't is notoir dat ten tide als den admiraal Speelman inden jaare 1667 met den Coonincq en groonen van Bouton negotieerde, over het extimpenen vande nagel Bouton en rooteboomen inde en landen der Soucabessies de niet meer, als de bedonge 100 rxd:; tot een jaarlijxe recognitie, daar voor gepretendeert wierde, en dit zeyden zy, soo veel, off niet veel minder tewesen, als sy gewoon waren, daar voorte trecken, mits welcken meubel twyffelen magh, off het al van eenige consideratie is; het geene door de handelaars, van dese vruchten, vervoert comt tewerden, en off oocq, de Carguasoenen wel soo groot vallen, als vanden malaxen ne alleijer, annachoda passamij went voorgegeven; en jn op gemte missive van 26 maij, zoo wel, als jnt gerapporteerde van Bollaart, genoteert is; zynde het welsoodanigh, dat datler nae malacca gejnterdiceert is; eenige passen dinehoegh uijt te verlenen, maar dat en Can echter devaart derwaarts heeren niet empescheren, want die van Johor off Patanij &a aandees zijde malacca gelegen; off oocq de Borneeus diede malaxe end noore besettinge
Bouton Bouton besetinge niet behoevenne passeren, en dienvolgende behalver daese met de gerequireerde rhialoupen voor onse Cruijssers niet tevresen hebben tot Cruijssens veels te costelycq zoude vallentgebruijken geenpasse op haare reise/ en offibel en naar alle apparentie, het proffijt, dat men in ons Contract met Bouton, van dato 25 Juny daardoor teweegh bragt; op vernae, niet 1667; niet anders wert toegelanen; als het equivaleren, met de lasten, zulx het indesen tyt, aanbrengen van rijs, en andere eenbaaren, van soo hoognodige mesnagie, net eens jn 't zydan van hier vande Iavaanse Cust overlegh, behoefft recomen; hebbende de Coonincq patanij Iohoor &a genoegsaam denoterende; doorwee brieffies, tot geleyde vande Visitateur dat daar onder geen Cleden, off andere aan den president gesz:, volgens notitie jnde waardige Coopmansz:, begrepen mogen zin, missive van 19en sepemb:, om een generale passe zoo nogtans en is datselve, niet teverhinderen; versogt, tot bevrijdinge van zijne vaartuijgen, als de Coonincq en de groonenselffs tot werwaarts, hy die mochie willen zenden, dat vante voldoeninge van't gecontracteerde, het groone licentie soude wesen; dogh wij zullen hem niet en verbieden; 't guntmeuwel Can besinnen echter; op d' een offd' andere wyse, onvermindert dat zy niet doen en sullen; temwaare wij het regt van ons Contract; tragien te accommoderen; toonden, daar van ons wercq tewillen off wel haar geringe vaart, zoo wat conniveren; maeken, dat met geen residentie te doen is, want buyten de slaeverijbesit Bouton, geen schatten; en het zyn maar weynige groonen, als zynde de advenuen temeenigvuldigh, behalven die
Bouton diegelt middelen van Consideratie hebben voorts zijnse meest arm maar naarden aar der Ternatanen, daarom teminder hoovaardigh niet; en connen nEd:, hier uyjt besluiten, hoe weynigh gelt daar jnde handelingh is, vermits men daarter marct gaat met cleene stuckjes van ouderleden, aan een toutje genegen, 't welcq voor Courante munt verstrekt tot Jncoop van spyse en hebben wy dit teliever wat ampel geexrendeert, omdat uEd: jndelecture der macassaarse papieren, concernerende, dese materie, niet en mocht toeschijnen, als off wij door onagtsaamheyt jndesen iets quaemen te versuimen, zynde gebleken en jnden brieff van 27 Iuny telesen;/ hoeweynigh het beschurt aldaar, voor de Compe tenegotieren; en dat de 599 stux kiate boecken; pr de fluyt Bunen 1 Jacht a peerl, en't Iagtie rotterdam Bouton van daar aff gehaalt meest met spaans gelt zyn moeten betaalt worden, behalven datse veels iedier vallen; om ons gerieff aldaar versoeken; ten zy ley noot off verlegentheyt 't gunrt ons de ervarentheijt, altevooren heefft geleent; en mitsdien en soude wy de onse op macassar, niet hebben gepermitteert, aldaar denovo jncoop vanhout tedoen; zoode revolutie op de Iavaanse Cust de houthackery, niet hadde doen stestaan, dogh dieraekt nu weder, hier en daar jn sonderheyt jn't landt van damaan naast Inpara gelegen; redelijcq aande gangh; en op macassarsullen zy voor eerst, niet meer behoeven, om soo veel gelt te besleden; adviserende den president dat de balcken wel goet zijn; maar jndemissive van 9en octob echt sij, datse In't zagen tot plancken vry wat harscheungh Vallen, dogh als wijt heel nodigh hadden zouden der wel tevindenwesen, die dat gebrerg vandaar niet