Ternaten die advijsen die vandaer ontfangen waeren, scheen quider noch alles wel te staen, de padij teel hadde een seer goeden voortganck genomen, ende was door de jnwoonderen, 107: lasten aen d' E: Compe gelevert, een teeken door haer daerinne meer als oije tevooren wert geijvert, sulx men daerval noch grooter verwachtinge heeft, en soo uijt vallende de pijne waert sal wesen de residentie aldaer noch te continueeren, waerende te wenschen dat de houte vestinge, die den Coninck aengenomen heeft op sijn eijgen costen in steen te veranderen, all op gemaeckt was, wanneer wij daer, in desen sorgelijcken tijt van den maccassaersen oorlog, wat sekerder souden konnen sitten, sijnde wij all wat becommert dat die vijanden (: soose hun van macassar in aentoelk nae de Oostmochten begeven hebben :) op manado een jnvall sullen hebben gedaen, hoe wel men ginder wel gemoet was om hun te resisteeren: Jn den mindanauwsen noch boutuansen was handel en connen wij niet sien dat voor de E: Compagnie tot merckelijck voordeel iets sal wesen te doen men heeft daervan voor desen vrij wat groot opgegeven, ende nu werdt bevonden dat het niet veel om 'tlijf is hebbende, bij gebreck van een bequaem vaertuijg, en heeft Sawacon op de Custe van Borneo gelegen niet connen werden besocht: weten ntheis ndien die ook
Ternate: besocht, het sullen apparent all mede ijdele voor gevingen sijn, dat int selve land groote schatten en rijckdommen te halen souden wesen, de vaert nae derwaerts is periculeus, vermits men aldaer op een onbekende cust sal moeten aencomen, en met een moordadig brutael volck te doen hebben, wes niet Raadsaem is die voijagie te ondernomen, voor dat wat nader informatie van die gelegentheijs crijgen, om door oncunde in geen ontijdige swarigheijt te geraeken, werdende veel tijts er vaeren, men door te haestige voortvaeringe in sulcke saeken, het succes en voordeel niet erlangt twelck daervan te verwachten is, De volckeren van sekere drie eijlandekens, genaemt Taroena, sabau, ende Chiaeuw omtrent ternate gelegen, die voor desen de Castilianen onderdanig sijn geweest, ende met het opbreken uijt de molucco van deselve verlaten wesende, hebben gesamentlijck versocht, om hun onder Compagnies protectie en gehoorsaemheijt te mogen begeven, 'twelck wij haer niet wel hebben konnen ontseggen, alsoo sulx doch buijten coste en laste van de E: Compagnie geschieden can, en dat de voors: twee eerste plaetsen, Clappus olije, goet timmerhout, en andere behoeftigheden sijn uijtgevende, hebbende de Spanjaerden de minste possessie aldaer niet gelaeten, maer 50:
51: Ternate: maer op het eijlandeken Chiaeuw sijn noch twee Roomse priesters blijven resideeren, die de inwoonder en selver lichtelijck sullen uijtseggen dat om alle dispuijten mette spaense voor te comen wel nodig wel nodig wesen sal, tselve eijland is met veel nagelbomen beplant, die men op de aennominge onder Compagnies gehoorsaemheijt soude connen bedingen, dat tenemael wierden uijtgeroeijt, waervan het succes in aenstaende vernomen wert.