Item hoe hun het water haelen verboden, en mede anker geldt afgeeijscht hadde, wesende sij die nau te doen voorts Oostwaart opdoor gepasseert, en zoo seecker vrij burger, daar doemaels met haer leggende, uijt der selver matroosen verstaen Hadt, zouden sij het opde Zuijt Oost gemundt hebben, doch onseecker nae wat plaets, Zonder dat tot heden hier oock nog elders vernomen sijn; wij hoopen die vrienden in haer verder desseijn, het hooft soo overl
over all sullen stooten, en dat d'E Compe wijders, onaengesien diergelijcke attentaten, zoo wel van die kant, als den Staat van Vranckrijck, off elders, hare dierbare conquesten door gansch Jndien, onvermindert zall blijven possideren, daer den Almogenden sijnen segen tot een goeden uijtslach toe will veleenen, ende wij dan oock voorts, nae de gelegentheijt van tijt en Saecken voor dese provincie, als omgelegen eglanden Zoo veel op hoede voor zullen wesen, als in ons is, bedanckende uw wel Ede. seffens, voorde verscheijde noves, dienaengaende hier mede gedeelt, uijt Ternaten is bij 't leven van wijlen den h. r president Abraham Verspreet, herwaerts gesonden, een proef vande Tidorese bast lont aldaer begeerende wy ons sentiment derhalven aan uw Ede. souden overschrijven, zijnde hetselve dan soodanich dat daer mede gaarn willen gedient wesen, in diense weijnich dicker gemaackt, ende wat beter geklopt wert als wanneerse well soo recommandabel dan die van Amboina, in reguart vande goede coop is en waerom daar af in ge. jongst, oock all een tamelijcke eijsch gedaen hebben. met leetwesen hebben wij in xber uijt Amboina verstaen, met watt schrickelycke aerdbevinge dat landt tot ruine eeniger forticificatien aldaer, is aengetast geweest, ged. te majesteijt will sulcx met een successive rijcken nagel voeght, in die provintie weder balanceren, gelijck bij ged. te missive vant advis der Engelse d'apparentien daer toe dan oock reets niet vreemd scheenen, ende wij de ^ vaderlijcke goedtheijt dit jaer mede voor een goet noote gewas, en verderen toestandt te dancken hebben, biddende dat het soo lange mag continueren, hoewell nu vergangen sondach, den 24' van dese maendt, wanneer Elburg byde drie weecken meest volladen gelegen, Cuylenburg sijn last mede all geheel in, en d'Eendracht niet veel meer over te nemen Hadde, tot leetwesen gewaer wierden zeeckere abusive gestalte der noten daer in afgescheept, noijt voordesen meer gesien of gehoort te weten dat zich veele daer onder oogschijnelijk schoon en hardt opdoen, gelyck die dan oock inden ontfangh, niet anders als voor goede hebben kunnen aennemen, maer nochtans jnnerlijck vergaan ende bedurven sijn, bij sich houdende zekere vochticheijt— diemen soude menen, uijt qualyck droogen, te moeten ontstaen wesen, zoo dat tot verwondering, in ged. te schepen, en bysonderlyck de fluijt Elburg, waerin als geseijde, die soo veel langer gelegen, en de luijcken door onvoorsichticheijt vanden schipper althoos geslooten geweest hebben, oock bespeurt is, hoe daer door ontstaet, een meer als ordinaire broeijing, die den overloop als bevochticht, en de bovenste nooten, waer den walm meest tegen aen slaat, heel sacht ene onbequaem maackt, een saacke daer d'oudtste en ervarentste Dienaeren als perkiers tehoochsten in verstelt staen, schrijvende het nae verscheijde meditatien absolutelijk een venimeuse in fluentie van
van de locht toe, die de nooten inde maendt gl opde buijten parparren, getroffen, en zich nu door overmatige Hette inde ruinen, daerse seer dick en Hooch op malcanderen gedrongen leggen, eerst ten rechten Zoude g'openbaert hebben, wat daer af sij kunnen wij eijgentlijck niet weten, immers 't is kennelijk dat hier in Banda, sedert eenigen tijt, al veelmaals een seer scherpe lucht gedomineert heeft, zulcx daer bij oock nog jongst, inde maandt maart, het meeste part van menschen, seer schielijck met een bij sonderlijcke verkoutheijt bevangen sijn geworden, aen durven wij uw Eds. well vseeckeren dat het aende gewoone toesicht, zoo wel opde geheele handeling als den ontfangh niet gemanqueert heeft, maer alsoo nu generael begint g'oppineert te werden dat de buijten parreparren well waren te excuseren salmen om diergelijcke inconvenienten meer te verhoeden, daer over, als opt geen noch verder tot verseeckerdt behoudt dier kostelijcke specerijen soude mogen voorcomen, ter degen ende nader delibereren, versoeckende uw wel Ede. gelieven inmiddels (wanneer de schepen op Batavia gelost werden) nae ged. te bederfflijcke nooten, naeukeurich te laeten vernemen ende des noodich achtender deselve vande goede uijtsoecken en separeren alsoo ons sulcx, om de kortheijt des tijts onmogelijk is geweest niet twijffelende off d' E Compe Zal daer aen echter een goedt retour behouden, wij hebben hier niet anders kunnen doen, dan d'opperhoofden der gende. scheeps bodems te gelasten datse bij bequaem weder de luijcken sullen opensetten, om lucht te geven tgeen men voornamentl. in dit gevall zeer dienstich valtdeelt, d'E broederen predicanten is voorgehouden, tgeen in missive van 24 xber wegens deselve nopende het leeren der Maleytse tale etc is ter nedergestelt, en hebben haer Eerw. e den gouvern. r Maat suijcker daerop belooft, devoir aen te wenden, Staande dan nu eerlangh te besien wat hier af sall gewerden/.