Van Bantam den 24en Septembr 1688ouder sultan agon, an zijnen soon den overleden sultan abou nasar gedaan, daar over enige onderlinge verschillen sproten, die eijndelijk tot zodanigen binnenlandschen oorlog uijt geborsten zijn, dat den ontsielden vorst zig niet alleen verlaten, maar ook bestreden vont door dese zijne naaste bloetverwanten, waartegens zijne toevlugt tot d E: Comp:e nemende, hij door de magt en hulpe hem bij hare Hoog Ed. en toegesonden het Rijk geredt, in vrede gebragt; en zijne vijanden als Rebellen tegen haren wettigen Conink (volgens het Regts des oorlogs van haren bleet, goedt, en waardigheden vervallen zijn, gelijk zij ook zeer gaarne hunne digniteijten, en middelen af gestaan hebben, om het leven te behouden. welke incomsten den vorst, onder de genaamde pongawans (of nieuwe Rijxgroten) verdeelt heeft, die de vrugten daar van gernstelijk zoo lange zijne majesteijt leefde geplukt: hun alsnis dankbaar omtrent haren weldoender ook dE: Comp:e gedragen, en 't Rijx wel wesen tot nog toe behertigt hebben, bij sonderlijk den Rijxbestierder aria diepaningrat, de pangarangs tajoudin, natta widjaja, marta widjaja, wiera goena, en de gene welke van haar dependeren, die daar omme ook voor andere geprotegeert en alsints beschermt moeten werden, zonder te dulden dat hun gesag of volk vermindert, veel min onder de magt der oude Coninx gesinde kome te vervallen, waar omtrent uE: ijets ontwarende; dient zonder versuijm de weet aan Haar Hoog Ed. tot batavia gedaan, ende nodige ordres afgewagt, die u E: na vereijsch toekomen zullen. want sedert de successie van desen Jongen sultan in 't Rijk, heeft zijn schoonvader pangarang Togia, door instigatie van Raton bagus-souta hadja, Ratou Poutra, de pangarangs arde, wanpacdusinna, en den verderen aanhang gevraagt, een gedeelte van zijn afgenomen volk weder onder zug te trecken, daartoe naar verscheijde gehoude
Q. n van bantam ondr 24en Septbr 1688gehoude secrete en ongeoorlofde bij een komsten, gebruijkende, niet alleen den gewesen sultan agoens listigheden en hulpe, maar ook de volgende beweeg Redenen. dat zij als princen van den bloede en wettige Erffgenamen van het Rijk, sijne majesteijts interest, en 'tgene bantam betreft, beter behertigen zullen als wilde vremde, die niet hoger als slaven te Considereren datse voor desen niet zonder Reden door verbitteringe de wapenen tegens den overleden zultan opgevat, en daar na overwonnen wesende afstant van hare domeijnen gedaan hadden, dog dat dien haat met hem versturven en begraven lag, dus herstelt zijnde, behoofde men van haar niet als getrouwigheijt te per wagten. welke en meer dier gelijke discoursen, den Jegenwoorligen sultan, door verscheijde quade Raadsluijden, zoo smakelijk voorgehouden zijn, dat zijne majesteijt daartoe het oor vrij favorabel schijnt te lenen, wagtende enelijk maar na een goede gelegentheijt. maar dewijle zulx direct strijdt tegens den dienst van dE: Comp:e; en de Ruste van 't bantamse Rijk, zoo zal uE: daarop niet alleen een wakent oog believen te houden, maar ook ijets dat daar na smaakt ontwarende, zijne majesteijt daar van door beleefde, dringende Redenen, dienen te diverteren, te meer zijne Hoogheijt nog in geen staat is, om den angel die agter haar soete woorden verburgenheijt, t'ontwaren, veel min t' onteijken; want zaewe mogen geloven, de Raadsplegingen die ik berigtben datse in hare bij eenkomsten op onbehoorlijke vergaderplaatsen bij nagt houden, zoo mag men vast stellen, datse den sultan niet als voor een onwettigen Connikerkonnen, diese gaarne afgeset, en in desselfs plaats den pannabahan verheven zagen, en daardoor de Rijxbestieringe als voren aan hun te trecken, om waartoe te geraken, het vosseveldatse nu aangetrocken hebben, haar tot een deckleet dient, want door feijnsen maar enige magt on magt in handen bekomende, zullen zij metter tijdt formidabelder dan den sultan werden, dewijle blijkt, dat boven het getal der malcontenten, de sijn. gemoe
Van bantam ondr 24en Septembr 1688gemoederen der meeste inlanders tot de nijacas inclineren. die pangarang Jougia, met Ratou jsaij en een ander met Ratou pannaba han trouwende, konnen zij door dese huwelijken boven vele Contanten, en kostelijkheden, het derde deel van de bantamse magt onder haar brengen, waarbij gevoegt, de mompelingen die der gaat, dat de nieuw gemaakte pangarang natta diradja, in plaatse van pangarang aria diepaningrat, de Rijxbestieringe aanbevolen en des sultans moeder meij gedee ten wijve gegeven staat tegeberden, zoo zoude die partij door dese gecorumpeerde Engelsman vrij sorgelijk en ontsaggelijk werden, voor namentlijk zoo het dewaarheijt is, dat hij en de oude gesinden niet sonder kennisse van pangarang pourbaija met Jang de pertuan, en d'Engelsen op illibaar Corresponderen, gel: mij Jongst affirmatijf berigt is, waar tegens alsints gevigileert, en de goede vrindschap met de pangarangs die pannigrat, en tajondin, in besondere agtinge dient gehouden, zijnde dese de twee voor naamste die het met d'E: Comp:e wel menen en ook aan de handt hebben 't gene waar mede die woelende hoop gebreijdelt, en met de middelen Jegenwoordig aande handt in devotie gesonden konnen werden. dat dit onkruijt bij verschijninge van enige france of Engelse schepen wel lugt zijn hooft tragten zal op te steken, is niet buijten apparentie, dog hoedanig uE: zig daar tegen, gelj mede omtrent enige Europianen zal hebben te gedragen, staat wijt lopig bij hare Hoog Ed. e particuliere brieven en besonderlijk bij die van den 2: Julij passo naakt en klaar uijt gedrukt, waar aan en de verdere papieren u E: overhandigt mij: Reverentelij gedragende, ik uE: Renvojere. bij 't bovenstaande gevoegt, de dagelijxe discoursen met uE: over de bantamse zaken gehouden, twijffele ik geensints of uE: heeft ligt genoeg om het aanbevolen bestier alhier Conform haar Hoog Ed. successive ordres te manieren, waar inne den almogenden gebeden werdt uE: voorspoedig te willen zegenen, 'twelk de wensch is van die blijft, (onderstondt) Erntfeste, manhafte voorsienige, seer discrete, uE: dienst genegen vrient, en dienaar, was getekent Joannes Leeuwenson in margine bantam den 24en september 1688: batavia.