syns ampts tractement mocht toegeleyt werden de Comp noch eenige tyt te diennen waer op met de hr gouerneur van speult hebbe gesproocken, ende naer veel redenen goe gevonden hem de nova aen te neemen, dat naer de experatie van sinnen verbonden tyt de Compe noch twee jaeren sacl diennen In qualiteijt van oppercoopman ende alles sal waer neemen wat de negotie aencleeft alhier Inde quartieren van amboyna onder eene gagie van hondert dertich gul. par maent verhoope vEd: het selve wel sal gevallen doeck pannen hebben voor dees tijt geen gereet maer hebben aende Chinneesen Besteedt duysent stucx pannen met neuscn het duyssent tot 30 raelen verhoope vEd: Jn Batavia daer beter mede sult geacommodeert sijn als met de pannen sonder neus op steijle dacken te gebruijcken hoe wel het Inden koop 1 verscheelt verhoope hier door meede enijge schulden vande chinneesen Jn te trecken soo haest de seluijge gereet zyn ende gelegentheyt van schepen becomen, sullen goede parthije naer Batavia senden ande uytstaende schulden alhier In amboyna comt noch seer weijnich in doch daer syn noch enige die betonen dat genesen sijn tot betalinge, de onbeschaemde sullen naer gelegentheijt des tyts tot betalinge Constringeeren doch sal langsaem tot gaen, het schynt dat door de maentlycke Betaelinge vant garnisoen wat Beter leven onder de Borgerij comt ende wat meer gelt In handen crijgen wij sullen met de Betaelinge continueeren tot dat ordre van d' E. d. h:r becoomen, waer naer ons dan sullen reguleeren mijns ordeels geschiet de Compe daer dienst aen alsoo doch evenwel het chrijsvolck op haere reckeninge niet te goet en houden maer meest te quaet staen ende daer meede de groote rantsvennen die de Compe maentlijck aent garnisoen moet uijtgeven geexcuseert werden Hoe ons meede sullen reguleeren met de Betalinge van des Compes diennaers die vrij werden ende haer als Borgers buijten des Compt diensterneren wij en bevinden alhier by de Boecken met dat aende selve volle Betalinge is gedaen, alsoo voor haere getrouwicheijt met Bevinde Iets ingehouden te weesen, mijns gedencken behoorde de Betalinge te doen aen de gene die haer buijten Compt. diensterneeren ter plaetsz daer sy haer vrydom vercrijgen alsoo het de luijden ongelegen comt om het weijnich dat sij te goede hebben naer Batavia te comen, hier op sullen VEd: ordre verwachten hoe daer voorders mede sullen handelen Hier vooren hebben mentie gemaeckt inde verhandelinge met die van hitto hoe dat versocht hadde dat een prau naer Loudou soude mogen afsenden om haer te waerschouwen dat vande quar tieren, van hitto wijlde onthouden alsoo vooren verhaelt is, voorders soo die van Lonhoucombelle ende die vande over syde Iemant wilde committeren om met ons van vrede te sprecken dat de selve onbeschadicht gaen en comen mochten, doch hier op en is niet gevolght dit
De geruchten loopen verscheyden van wegen den Coninck van ta naten, den vyant stroyt uijt dat de kapiteyn lauthitche alij met 20 correcorren al harwaerts comen ende dat aldaers derhalven met den spanigiaent In vreede is getreeden wat de daer van sy is ons onbekent dan den tyt sal ons sulckse openbaeren, van hitto hebbe tijdingh becoomen hoe dat men daer voor seecker houdt dat den patij van Combelle aldaer soude geweest sijn, ende hadt aen capitein hitto met de voorder orangkaijs vande quartieren aldaer versocht dat haer nu met den ternataerende die van lonhoucombelle ende haren geallieerde souden verbinden ende de wapenen aen nemen tegens de hollanders, dat nu den tit gecomen was dat men voor de relegie most vechten het en hadde voor dese maer partiguliere questien geweest ende kinder spel, maer hadden nu gesien wat de hollanders haer voornemen was daer van sij nu tenemael verseeckert waeren want sij en hadde niet alleen haer negerijs verbrant ende haer volck dootgeslaegen maer hadden vorders haer nagelboomen ten deele uijtgerooyt waer door sochten haer van alle middelent ontblooten ende geheel tot armoede te Brengen op dat alsoo dan tot ellende vervallende synde ende van Jder verlaeten, vande hollanders vorders In ewige slaver nij soude gevoert werden, gelijck sy gesien hadden dat Jn banda daer mede gegaen was, welck exempel nochvers was ende van haer alle In verscher memorie, hoe dat ons niet genoech hadde geweest dat haer segge die van banda haer lant ende goederen hadden ontnoomen haer ove richeit gedoot maer het resterende volck Inde wtterste ellende ende miserien gebracht als oij't enijge Creatueren waeren vervallen, voorders dat het nu noch tyt was ende middelen genoech voor handt hadden om haer selven van sulcken gevaer te bevrijden d'welck sij nu mosten waernemen eer haer het selve soude belet werden, dit vorige hebben meest verstaen wt een mallebaer doch hadde Jnde quartieren van amboijna over de 29 Jaeren gewoont hij seide dit selve met alsulcke stadigen wesen ende gelaet oock sonder eenichsins te haperen, als of hij daer een lange tijt over hadde gepractiseert, seyde voorders dat den voor noemde paty van combelle Int leste noch daer bij soude geseyt hebbe by soo verre die van ditto daer toe niet wilde verstaen dat Jn sulcken geval sy luiden souden gedwongen syn haer voor vyenden te verclaeren ende vijantlick soude aentasten met meer andere omstandicheden, hier op soude Capiteyn hitto geantwoort hebben dat hij nu In dese gelegentheit haer op dit versoeck geen antwoort conde geven, oock dat hij noch niet en conde sien dat de saecken tusschen den Coninck van tarnaeten ende de hollander Jn alsulcken gestalte waeren, ofte daer soude noch end het ter neus op 10½ vande zin ede seer egen mtor vant wat inge rons haere eert Compe werden Compe es Comp aende rouwic dencken ten Compt. dordre sij te die dou quar voorder ant de selve volght heijt
goede middelen connen gevonden werden om wederom tot eenen goeden vreede te coomen noch soude vorders gesegt hebben dat by aldien den Coninck van ternaeten hem gehuel vande hoelanders ontsloech ende geen conrespondentiie volgens meer met haer hielt wilden hem als dan schuldigen plicht waer toe by haeren relegie verbonden syn nae haeren wil voegen wat hier van sy is ons onbekent sullen met der tyt vernemen watter van Coomen wil Soo vEd: resolveerde om het geeyste secours ofte veel goe gevonden wert herrewaerts te senden wenste het selve met den eersten mocht geschieden oock most het volck gewaepent syn, alsoo alhier niet ten overvloet van wapenen en syn voorsien, dit Jacht suratte soude Ind haest connen gereet gemaeckt werden om wederom herrewaerts gesonden te mogen werden, het is een be seylt Jacht dwelck alhier noodich van doen hebben om Jnde mousons op te moogen Coomen d'welck men met een onbeseylt Jacht niet en soude Connen te weegh brengen Het het vertreck vande vloot syn alhier syn twee vrouwen stilswijgens van haere mans gaen loopen het eene is de vrou van Poulus Janssen van s truyen wat reede de selve heeft cannen licht considereeren aengaende syn persoon blyft den ouden knecht ende wat haer belan is meest gelijck pertuer, Jck heb noch In Batavia sijne den man altijt den schult gegeven, maer alhier hebben be vonden dat op de vrou mede net veel en sidtt hoe schan deleus ende lichtveerdich sij het heeft aengestelt terwij heeren man met ons op de tocht was is alhier In amboyna kenbaer genoech, de ander vrouw persoon is huijsvrouw van eenen lier hendrickx die hier nevens is gaende daer va connen niet vernemen dat oneerlijck met haer heeft geleeft maer heeft haer eerlyck onderhouden gelyck de gelegentheyt ende syn hantwerck was toelatende, des ongeregeltheyt behoorde onses oordeels wel ten hoochsten gestreeft te werden op dat andere daer een exempel aen mochten nemen op dat met soo schandelijk den houwe lijcks staet gevoleert en werden, ende met de Insettinge godes gespott doch submitteren ons gevoelen daer van ons de vernustige oordelen van U Ed: ende den achtbaeren raet aldaer Het het schip de goede hoop sij ons van Batauia toe gesonden enige falcoenen ende Bassen maer en is met een Camer bij gevonden soo dat daer soo wel mede gedient sin als of de selve niet en hadden hoe wel alhier nodich van doen sijn, want meestalde cercarren vande