Amsterdam Aan de Ede Hoogh Agtbaare Heeren de Heeren Bewinthebberen ter de generale vereenigde Oost Jndische Compagnie vergaderingh van de seventhiene Representerende Den 26en Jannuarij Laastbeeden heb jck over engelant soodanig aan uhoog edeles geschreven, als de nevens gevoegde copia dicteert, waar aan mij gants eerbiedigh gedraagen— na het vertreck van't schip de moer cappel, met de patriase goederen den 2en Januarij deses jaar den 16en februarij daar aanvolgende, is mij ter hant gecomen een briefke door Ian hendricksz: smith stuurman op de voorsz: moercappel bescheijde, den 28en december anno passo gesz: arn Jacobus de meester provisioneel adsistent in souratta dienst doende, hondert twintigh ropias was gegeven aan den geweldiger, na gedaane examinatie, heeft de voorsz: de meester verclaart geciteerde brief, aan hem was gerigt, vermits twee balijtjes postelijn had mede gebragt, prorata de andere scheeps hoovden, most contribueeren; derhalven werckagtig gemaakt om de tholboecken te laaten opslaan, en bevonden door den benjaan moen ragouwa maackelaer der engelse natie den 10den 14e en 25: febij in souratta aan lant gebragt hiet volgende te weten 52: mannen schilpatshoorn 67½: dos lange peper 88: —: dos en 5: Cs suijcker 32:—: dos - - : cubebe — 54:—: dos en: 8: dos spiaulter 12:-: dos en 14: dos benjumin, En 1¼: dos quncksilver — Alles tesamen bedraagende, een somma van agt duijsent vierhonderd sestigh, en een halve ropias ofte twaalf duijsent seshondert 't negentigh en drie quart guls, nader blijckende bij de extracten uijt de thol boecken onder no 2 Waar op verscheijde parsoonen, op de maer cappel bescheijde geweest, aan lant dienst doende voor gecommitteerdens, uijt den raad van justitie, heb gehoord, blijckende bij de overcomende b'eedigde verclaringen, gem: goederen en coopmansz:, uijt het jagt de moer tappel, op de sourat rheede zijn overgescheept jn engelsche scheepen:, soo mede blijckende bij de voorsz: attestaties eenige sacken met nooten off rompen zijn overgegeve, in geciteerde schheepen; hebbende anthoni ter heijsterbergh van ahuijs, op de scheeps chialoup gevaaren, aan deselven ordonnantie verleent, om zijn dienst aan land te doen, en een ander man, zijn tijt uijtwesende, in plaat gesonden, maar vermits de voorsz: heijsterbergh, kennis heeft aan vat engelsche scheepe, de voorsz: coopmansz: zijn gebragt heeft schipper pieter de gilde, niet ontsien, d' een soo wel als d'ander tegen onse ordonnantie, aan boord te houden, en mede te nemen, na alle apparentie, om niet te konne uijtlecken, aan wat Engels schip off scheepen gemelde Coopmansz: zijn gebragt— Edele, Hoogh, Agtbare En Gebiedende Heeren Een
Den Cranckbesoecker Ian wassenaar, een assurante gast, grondige kennis van saacken hebbende, de engelse taal verstaande, door den voorsz: schipper de gilde &a gebruijckt sijnde voor taalman, in't vercoopen der geciteerde coopmansz: mij berigt wesende, menende dito cranckbesoecker ons op te houden, met menniste streecken, en niet ter werelt te verclaaren ter saacken dienende, en soo vrij te raacken, met eenlijck te seggen hem met soodanige saaken niet te wille bemoeijen, derhalven bij provisie desselvs gagie heblaate afschrijven, en aan't schip 't casteel batavia hier ter rheede leggende gesonden of hem quam te bedencken des neen voornemens zijnde, met gem: schip te versenden, na den Ede hr Commissaris van reede, soo zijn Eds bevoorens hier niet komt te verschijnen — somen redres wil hebben salder Een regoureus Exempel dienen gestatueert te werden omtrent den geweldiger, die hem heeft late Corrumperen, ende particuliere coopmansz: met zijn kennis van boort zijn gebragt, derhalven deselve in aparentie geset, en sal laate sitten, tot de parsonele overcomste, van gedagte hr Commissaris — de voorsz: cranckbesoecker, aan lant komende, dagh en nagt ten huijse van de hr Vosburgh sig onthout, werdende niet getwijffelt, of de voorsz: cranckbesoecker heeft mede eenigh schilpatshoorn, en spiaulter &a te bestellen gehadt, aan gem: vosburgh, den coopman van den bergh, en den ondercoopman de haan, mitsgaders vande selven gestijft, werdende geen getuijgenis der waarheijt te geven, hem g'interdiceert aan land te comen, als na voorgaande versoeck, om de particuliere conferentie aff te suijden de 'tsame treckingen onder ra. 6. en 7 op de Extracten onder de nt. 3 en 4. gemaakt sullen uEdle hoog agtb: aanwijsen, sedert de Iaare 1680: tot 1687: de bediendens der ECompe met comps scheepen &a, in souratta hebben becomen, en wederom vervoert aan particuliere coopmansz: sestien honderd agt duijsent een honderd ses en't seventigh guldens agt stuijvers en twaalff penningen, segge.. f 1608176: 8:12:- soo mede in't naloopen der negotie boecken bevonden op: winst en verlies over onder wigten, op garioffel nagelen, canneel schilpats hoorn thin, en Japans staaf kooper afgesz: zijnde, in soodanigen verloop van Jaaren, als de memorie onder no 8 dicteert, een somma van aghthondert dartigh duijsent negenhonderd drie en 't seventigh guldens, en vijftien stuijvs segge. .  831973: 15:— somma. f 2439250: 3: 12: bedraagende 'tsamen vieren twintigh honderd negen en dartigh duijsent twee honderd vijftigh guldens drie stuijvers, en twaalff penningen — het is seer wel te begrijpen op nooten, rompen, foelij, peper, rijst, en tarruw: &a onderwigten konnen vallen, maar op geen koper en 'thin, daar bij komende de schippers, ondercooplieden, en boeckhouders,— alles toegewogen werden, hun met het teeckenen der cognossementen verbinden wederom uijt te leeveren, 't geen zij ontvangen hebben, kan jck geen reden vinden, warom men hier soo ligt zijn gecomen tot afschrijvingh van sulcke importante onderwigten, als dat een jgelijck, de schippers— &a hebben moeten te vrunt houden, om het over en weder voeren der particuliere coopmansz: soo dat den geprohibeerden handel, een kancker is, die ten laasten het lighaam vande compe 't eenemaal soude verteeren, in cas daar in niet versien wert behoovden op het casteel batavia den 12en Januu: deses Iaars uijt persia hier ter rheede gecomen, soude ons met veel frivole praatjes, mede tragten aangedraijt te hebben, op twee en 'tseventigh duijsent vierhonderd seventigh en een quart ponden kooper, sevenhonderd vier en dartigh ponden onderrigt, maar vast stelle, de voorsz: harde mineralen niet conne verminderen in gewigt, en het teeckenen der cognossementen niet te vergeevs geschiet zijnde, maar ter Contrarie uijt kragten van d'selven, verbonden blijven te leveren 't geen ontvangen hebben, bij gevolge 't voorsz onderwigt den schipper en boekhouder, op het casteel batavia bescheijden op hun soldij; reecq: heb laate stellen — Menende den ondercoopman de Haan, met het transporteren der goederen inde pakhuijsen leggende, met 6 5/8: prct onderwigt op een partij, sandelhout, te volstaan, waar voor desselvs reecq: mede heb laate debiteeren— poulus deroo in souratta geweest secretaris en fiscaal tegenwoordigh secretaris vande vergaderingh van de hooge regering van jndien tot batavia heeft in souratta aangekreegen, en wederom van hier versonden aan particuliere coopmansz twee en 't seventigh duijsent ses honderd drie en tagtigh Iaques dupree, ondercoopman, en gewesene pakhuijsmeester in souratta — tegenwoordigh op batavia, heeft hier aangekreegen, en van hier versonden aan particuliere Coopmansz: een en 'tsestigh duijsent vier honderd negen en 'tsestigh guldens en vijf stuijvers.  61469:5: 12683:5: guldens en vijf stuijvers - - - - - - - - - - Ian van den bergh coopman in dienst der Ecompe gewesene fiscaal, bij provisie waargenome hebbende, de bedieningh van seconde parsoon in souratta, nog in souratta zijnde, heeft hier aangekreegen, en van hier versonden aan particuliere coopmansz: drie entaghtigh duijsent een en twintigh guldens en vijf stuijvers - - - - - - - - -  83021: 5: Anthoni de vogel oppercoopman En gewesene seconde parsoon in souratta na't vaderland vertrocken heeft hier aangekregen seven en vijftigh duijsent vijfhonderd twee en vijftigh guldens, en vijftien stuijvers  57552:15: Wij hebben 5404: segge vijf honderd agt en veertigh en ¼: ponden canneel door de hr rosburgh afgepakt om voor bedorven na batavia te rug te senden, den 3:e febri verkogt â 14: ropias deman van 36 ponden ser maar Onder de parsconen, dewelcke hun met soo groff en groote particuliere morsserijen hebben besoedelt tegen beswooren eed, inde extracten onder de nos 5 — gementioneert, zijn de volgende nog in leven immers soo veel mij bekent is, daar onder tot speculatie sal aanhaalen, twee overleedenen, Isaack soolmans gewesene commissaris, en Jaques debucquoij, in zijn leven sourats directeur, blijckende bij de voorsz extracten, en bij de 'tsamen treckingh onder no 5: hoe veel goederen en coopmansz: jder hoovd voor hoord hier hebben aangekreegen, en van hier met comps scheepen &a versonden te weten — de hr Jaques debucquaij twee hondert drie en veertigh duijsent driehonderd ses f 243366:15: Item door gem: hr debucquoij, en desselvs swager francois vander beecke in compe met den anderen van hier versonden vijftienduijsent drie honderd een en 't seventigh guldens en vijf stuijvers 15374: Item heeft de voorsz: francois vander beecke coopman, in souratta geweest fiscaal, bij provisie waargenomen hebbende de seconde parsoons bedieninge en tegenwoordig sabandaar, en ontfanger op malacca, hier aangekregen, en van hier versonden aan particuliere coopmansz: een honderd agt en tagtigh duijsent seven honderd sestigh guldens, seven stuijvers, en agt penningen. - 188160:7:8 en 'tsestigh guldens en vijftien stuijvers--- Op batavia En cijlon, werden de nagelen En canneel soo ruijm gewoogen, en de nagelen alle il kisten gepakt, soo dat tusschen die korte spatie, in't overvoeren geen onderwigten behoorde te vallen daar jck u Ede hoog agtb een Exempel van sal geven, hebbende seer nauwe ordres gestelt op het uijtwegen der specerijen pmo 9ber: laastleden van batavia becomen, en op 100115: ponden nagelen bevonden 1490½: ponden/ segge veertien honderd negentigh en 1½: ponden overwigt, 't welck een groot different is, omtrent de 2: pr co overwigt te bevinden, off ruijm soo veel onderwigten, op winst en verlies af te schrijven; zijnde het verschil omtrent vijf en twintigh duijsent guldens soo veel onder off overwigten te hebben op een partij als voorsz: &a blijckende op batavia in't nasien der negotie boecken, op ver na de nauwste toesigt, niet moet genomen wesen seecker zijnde veel kleentjes een groote somma komen te beloopen; geduurende mijn residentie in souratta, sal een jgelijck sig moeten vast voorstellen, onderwigten op kooper, en thin komen te leveren, op reecqueningh sulle krijgen, met ijser 't welcq door de roest in gewigt vermindert, is 't heel anders gelegen — adriaan—
Souratta — adij:t 9en april — anno 1691: Adriaan pieck coopman En gewesene opperhoopd tot amedabath, â present tot batavia zijnde heeft van hier versonden aan particuliere coopmansz: dartien duijsent drie honderd drie en veertigh f 13343:10: guldens en thien stuijvers.