beneden landen, in dese landen seer ervaren en ontsien mitsgaders een groot vyandt vanden verdreven calloeappre, dewelcke bevoorens syn huysen hadden doen verbranden, syn thuynen vernielen, en uyt de geintercipeerde ole ook bleeck datse hem cottanchiene gaerne inde kluyven hadden, om dat hy ons veel goede diensten hadde gedaen, maer nademael dit dorpe soo crachtigh was bevolckt, en Insonderht: wel met 200: mooren, die altoos als uytvoerders van calloeappes roveryen, en moorderijen hadden gedient, soo was desen nieuwen vidaue gansch onseecker, en niet machtigh sijn last te voldoen, soo omtrent die mooren niet wierde vsien, waer toe geen bequamer middel hebben connen uijtvinden, dan 8 â 10: vande stoutste en voornaemste met ons nevens de pedijs naa batticalo te nemen, en haer daer soo lange te houden, tot datse haer familien op pooliandive off callatte souden hebben doen komen, en bi beurte altoos eenige aldaer te continueren, hebbende cattanchene syn familie reets tot dight onder callatte gebragt, om verseeckert te sijn, dit besluit dan 't eenichste synde dat wij conden bedencken, Is het selve met alle stilheijt sonder eenige commotie uytgevoert, en voorts welgeluckt blyvende nog dat dorp, en alle de landen in volle rust, sonder datter elders van calleeappoe wert gehoort, syn macker heeft onlangs om pardon aen d' E: de grauwe versocht, dat hem wyl het een groote soedij van sjampanture is, en een nieuwe onrust soude veroorsaecken. is vergunt, soo dat wy onder Godes zegen hoepen eenmael aen dien hoeck tot ons oogwit te sullen comen, Onse Intentie dan nu voldaen, en becommeringe hebbende dat die van oelasse daer wy nu soo naar by waren, ons mede mogten aensoecken, gelyck bevoorens algeschiet was soo dachten raedtsaemst onse reijse te vervolgen naa sjampanture en dit dorp te verlaten, dat soo playsant, en overvloedigh was, datwe hierin moeten voegen, dat naa onser aller oordeel dit dorp Jaerlijcx niet minder maer wel meer, dan 1000: lasten Nelij uijtlevert synde in't marchieren niet minder dan door 100: lasten gesaeij doorgegaen, waer van partye gesneden wiert, 't ander halff rije en't derde Jong gesaij was, hebbende tot bewatering de groote tang vooren gen:, en noch tweemael soo veel landts om te zaien, daerbij, mitsgaders een aflopende Rivier, die uit welasse door dit dorp comtheen schieten, en sig in singapredij en voorts in't binnewater omtrent Siam panture loost, langs de welcke alle houtwercken seer gemackelyck en overvloedigh connen aengebragt, en den Nelij affgevoert werden, dese rivier passeerden wij tot omtrent de navel en namen de wegh door het bosch, om dese, en andere spruyten te mijden,
myden, die door den gevallen regen, vrij diep en moeyelyck te passeren waren, waerom de wegh vrij langer viel, dan die over de vlackte liep, 't welcke oorsaeck was, dat wij met den avondt 't leger in het dorp van manncawulle onder schoone hooge boomen, aen een groote vlackte en soete spruyt die uijt Singapoedij veleeyt mosten opleggen, synde de groote rivier omtrent 3 quartier uyre langs gegaen, eerwij die passeerden, langs dewelcke overvloet van dicke rechte hooge halmeleye boomen groeyden, meestendeel dight aende kant, en 2 â 300: treden van deselve, soo datse (affgehaekt sijnde) met cleene moeyten in 't binnen lack sullen connen gebragt werden, en vervolgens door de te graven gragt op soratjancendave, daarse connen gesaegt off g'employeert werden naar 't noodigh is, smorgens met den dagh opbreeckende, trocken voort door de vruchtbaare velden van sjampanture en verscheyde spruyten, off liever rivieren, en in corten tyjt door drie vaerbaere, die alle de omleggende velden bewateren, en in't binnen water eyndigen, synde de principaelste gent mattel callappeare, gelyck het binnewater en gansch batticalo soodanigh genaemt is, synde dit woort te samen gevoegt uyt drie andere, als matteille, callapjove gesegt, een binnewater daer 't alloose spruyten invallen, gelijck het inder daet soo is, omtrent acht uyren quamen goij eyndelyck in het groote dog nu seer vervallen dorp van Sjampanture, alwaer wij naa slandts wyse met groote eer wierden ingehaalt, dragende de gantsche provintie de Naem van dit dorp, en is met mamoene het aensienelyckste vande andere gevende den grootsten overvloet van Nelij, en andere Eetwaren, leggende als in het midden versien, niet alleen met seer groote Zaeylanden, maer ook overvleet van water, dat haer gesaeij altoos verseeckert, soo datse by naa vasten staet daer op derven maecken, dewyl het van droogte niet kan verliesen, en alle 't overveloedige water aen poeliandive, en callatte in zee connen lossen, hier is daerom ook altoos de groote marckt, off basaer geweest, daermen alles, soo van cleeden, Nelij sout, Ampohioen, alle andere nootwendigheden te coop vint, en van waer alles te landewaert, en naa boven wert verspreijt, connende van hier in 6: â 7 uyren in welasse comen, langs een seer effen vlacke wegh, die in vereedige tyden met op en affgaende menschen, en draeghbeesten, vervult is, werdende dit dorp wanneer het als vooren bewoont wert op 8 â 10000: zielen gereeckent, alle debvoiren syn aengewent om de ontweeckene inwoonderen weder in haer oude besittingen te doen keeren, en dit lantschap tot voorige florisantie te brengen, 't welck ook geensints ontstaen sal, soo maer de landen in rust en vreede, en onder een reckelyck hooft mogen blyven, connende met het beslaen van Soratjan condate ook seeckerlyck beschermt worden.
worden, wyl het te water langs vlacke velden, maer een uer sal te varen wesen, hier quam den luytenant hartzinck met de papieren en brieven met sparendam overgebraght tot ons, om welck schip dan niet op te houden, maer ten eersten voort te senden, wyl het laet inden tyt wiert, braecken nademiddagh wederop, en trocken door de provintie van porredive en mamoene langs de westcant van't binnen lack van poeliandire door de dorpen Chircamone chianlecadoe, oureli, poorredive coekelewatte, synde de pagode van poorredive, en over de rivier van Epatte naa chieuwepaste, alwaer de vaertuygen tot overvaren bestelt waren, dog eer wij soo verquamen, versogten mij alle de pedys van porredive, dat ick haer dog gelycke eere, als die van accrepatte wilde aendoen, en besien de pagoden, van haer provintie, dat om haer te vergenoegen niet weygerden, maer latende 't leger voortgaen, met weynige soldaten affbrack, en sulcx verrigtede, vereerende haer brammees met een kleen geschenck, waer door alle dese hooffden en braminees wonderlyck verhengt, en vergenoegt waren, het dorp was playsant, seer wel bewoont, bevolckt, en met veele clappus boomen beplant, en versien van schoene saeyvelden, gelyck dese, en alle provintien generalyck syn, de rivier van Exatte bovengemelt, scheijt poor redive van mamoene aff, loopt een groot halff uer van poeliandive tusschen erraure, en poorredive siet, werdende genaemt nadde wannam, waer over de voorgen: candepe, en willepe Nayenaers 't gebiet hebben, synde heel Zuyver en tot aen het geberghte met schuyten vaerbaer, stroomende continuelyck aff, en waer langs seerschoon, en overveloet van timmerhout wert affgevoert. op welcke rivier seer gevoeglyck een saegmoler conde werden gemaeckt, geschiedende 't hacken en affbrengen van 't hout ten meerendeele door de weddas die de bossen daer boven bewoonen ende veel gem wannius gehoorsamen, soo dat vande weddors, general wanneer wy de hooffden maer connen verobligeren, seer groote, en allerlen diensten voor een geringen loon te verkrygen syn, bewoonende van Mahagamme aff, alle de bosschen die tusschen den Zoom van 't geberghte, ende beneden landen tot Jaffanapatnam toe strecken, en die als mede in de materie van pauca geseijt, haar grootste Intrest aen de beneden landers hebben, aen dewelcke sy haer dochters huwelycken, 'tgebiedt overgeven, en daerom voor overval beschermen, en tot een seeckere toevlugt dienen, gedogende buiten haer kennisse niemandt in haer bosser, off den een in des anders gebiedt maer slaen deselve, sonder onderscheyt doot, gelijck UEEd:e ontrijffelijck