is gesproocken) met meer mochten verstaen, doch 't schijnt ons toe dat de universele mentrijs, ende gemeijnte 't vertreck van den sulthan naer Batavia in willigende, neffens ons moeten geabuseert sijn, niet anders cunnende bedencken, off dese praeparade geschiede met algemeijn advoije van den Hr Command:r ende den universelen landtraedt dat haer dan oock bewogen heeft, de per presenten aen haer Ede door de arme behoeffig gemeijnte te doen opbrengen, schattende ijder per thuijn op drij soucat peper, ende ijder ingesetene op 6. soucat rijst, voor onderhoudt des sulthans en die van sijn gevolgh, die wacht vaertuijgen uijt omtrent 200. coppen bestaen sullen, tot— welcke peper presenten dan noch sullen gevoeght worden 6. ijvore commen uijt Eliphants tanden constigh gedraijet, die mede van redelijcke groote sijn, die misschien als almede 't sweet, ende mergh zijn vande arme gemeijnte, die reets alles ijder aen sijn mentrij waeronder deselve sorteeren, hebben over geleveert, met welcke bloets droppen der armer gemeijnte, — gedachten sultan meent homagie te doen, ende die voor presenten aan haer Ede groot achtbre te offereren, ja daeren boven zijn regeerings staff wederom teverlaten, ende die pro forma aen sijn successeur mantsjoor, en silleman onder 't oppergesagh vanden schrappenden malpharzia transporteeren, sal dan de nova door de mentrijs niet wederom gedoleert worden, dat is sonder bedencken, echter (gelijck noch eens gesecht is) soo verstaet men dat den sulthan eerst sich bij uE: begeven, ende zijn voornemen voorstellen magh op — vertrouwen, dat daer toe licentie, verwerven, ende een schip tot sijn overvoer obtineren sal, dat den sulthan advoijeerde als sulcx zijn eenigste ooghwit ende Intentie geweest te zijn, wes alwederom redenen bequamen, hem sulthanende de menterijs afftevragen, bij aldien haer subject zij geweest, alles met communicatie vanden E: Hr Commandr dick gent
dick gent te ondernemen, waerom datse dan op onse eerste paresce ter Rheede op 't gedane 'tsaijn niet tot ons gecomen, ende bij ons verschijningh aen landt den gantschen dagh ter baleuw vruchteloos sitten lieten sonder de oorsaeck onser comste te comen off laten vernemen, maer Econtra soo werdt ons uijt den naeme des zulthans gepreadverteert, dat sijn affcomste groote Ialousije baren soude tusschen hem ende de mentrijs, die sustineerden als off d' Hr Commandr met chrijgsmacht op een der scheepen was, die op 't versoeck des sulthans hier was verscheenen, omde vervallen saeken deredresseren waer over geschapen stont dat de mentrijs 't hase vel souden aentrecken, ende veldtvluchtigh worden, daermede de sulthan geoccupeert was om die van haer sustinue te diverteeren, ende met pitchiaren deselve van haer voornemen te detineeren, dat waren costelk teekenen, van eendracht, daermen nu soo veel van roemt, Iae veel meer van een besmette inborste, daer niet veel goets van te verhoopen stont, doende mij daer neffens noch convoceren om boven inde negerije te comen pitchiaren, 't welck jck niet sonder redenen refuseerde, vermits dese Regeringe— gelaste dat een ijder deser barrangs volckeren sich van strandt naer de ladangs off plantagie velden begeven souden, jae deden alles van beneden verhuijsen, ende haer cattoen, rijst, ende vordere goederen, ja tot des sultans eijgen slaepgoet, potten en pannen, katten en hoenders Emparcqueeren, ende wegh brengen, waren dat blijcken, ende gepermitteerde acties van ware g'confadereerde! neen, maer dit gedoente deede mij veel meer vast stellen, dat dese regeeringh Comp aliantie wars zijnde geworden andere heul, ende protextie bij uijt heemsche potentaten wilde soecken wes vast stelden dat dese besendinge niet volgens den gemeijnen roep naer Batavia, maer naer derechte Intentie van dese die onder eeren,
van dese Regeeringh volgens de becomen relaesen van hier geljk vertooght zij, naer Bantam tendere, als hebben dien opperheer (alhoewel niet vande rechtsijdige successie/ verscheijden mael sijn poveur ende presentatie van hulpe ende bijslandt bij diversche besendingen gedaen, dat bij dese regenten niet conde genegeert noch geexcuseert werden, als zijnde een bos van twintigh piecken, ende post dato een roer, en hasageije door do sultan aen dese regeringe gesonden, daer van leevendige getuijgen, oock hoedat haer noch onlangst met een complement briefje was aen gek: datse off silleman off mantsjoor souden derwaerts senden om sich met die Extractie in houwelijcke te vermaegschappen, 't welck alles bij op gedachte regenten in confesso lagh, wes daer over geen ignorantie praetendeeren conden, Edoch voegden zij daerbij, datse 't eene als 't ander altijt hadden gerecuseert, als sijnde ongenegen affvallige Javaense hulpe te Emploreeren te meer om datse door vaste contracten aen 's comp verbonden waren, waerbij haer oock waren beloften gedaen, dat d' Compe delanden van Indrapoura niet wilde verlaten— maer altijt in hare miserie onderschragen, ende alsoo zij twijffelden, dat haer Ede groot achtbe den presenten behoeftigen toestant van die landen naer waerht geremonstreert werden daerom wilden sij selfs haren noot te kennen geven, ende soulaes als redres versoecken, als onder vindende datse van de andre mede regenten niet naer vereijsch gesuppediteert wierden, gelijk sich dan oock in diervoegen aen haer Ede de Hr Gouvr genl geaddresseert hebben de regenten, ende ingesetene van majutte ende onder dat ressort gehoorende, die op hare requisitoire letteren ter ordre van d' Ede Hr gouvr genl door den Capitain vande maleijers apostil becomen hebben, als datse voortaen haren pper naer Batavia sullen brengen ende aende E: Compe — leveren, om daer door gereleveert te blijven van 't verlies ende groote inposten diese op Comps Comptoiren ter deser cust op plo