hebben konnen vermerken, welcke vande selve ons behooren te wesen, de considerabelste als namentlijck, die van bontebangen, baloboeloe waer van, en voornementlijck vande laesten, de brieven van Zaleijer altoos met reputatie hebben geschreven, Item Radja boukit, ende in den laaste missive wert radja off galevan onto gepresen wegen zynen ijver ontrent het bevorderen der kalck branderye, daer benevens landeert maynde, Ambo, zoone vanden gevluchten Coninck van Cadien zynde seer taelkundich, en als de lopende bode, om d'een en d'ander aen te spreecken, tot bevorderinge van 'tgeen gedaen moet werden, waerom de vader gevlucht is, weetmen niet, want hij heeft de acte voorgemelt op bouten noch mede ondertekent, blyft den selven weg, soo sal den voors Ambo tot de successie, naer ick mij bericht vinde de naaste wesen, en dan oock daer toe connen ge-erigeert werden, den Coninck van poetevangen waer hy niet affgevallen, soude al van de aldermeeste consideratie connen zijn, Ende off wel de Coningen van gantara, lejolo, en Caneete vooren naar de hartneckkigste zijn geweest, schoon die van Caneete te voren noch eens gesworen heeft, soo geleeckense int laaste wel weder vande bereijtwillichste te zyn, de tyt ende ondervindinge sal uE: bestontdecken— wat ygelyck te vertrouwen is, Ick kan present daer van met geen fondament spreken, ondertusschen sal 't met de reede meest overeen comen, dat men de geen, daar bereets preuvee van is, inde beste recommandatie houde, nochtans buyten prejuditie van andere zij versochten gesamentlijck, dat men wonde geen van haer volck harwaerts roepen, om alhier aen 't Casteel te continueren, meenende dat men daer van weynich dienst trecken, en datse al meest onder de maccassaren wesen, en blyven zoude, hij wonden liever op Zaleijer soo veel te meer dienst doen, daar ick my niet zeer tegen stelde, sustinerende niettemin, datse het niet mochten ontseggen, wanneer eenich volck harwaerts ontboden wierde, dus believen uE: dat point, meer voor een obligatie aan te sien, als voor een effect en hun van't beroep naar harwaerts, altoos nog eenige Jaaren vry laaten, haar aenbevelende onderwylen eenen goeden voorraet van Kalck op te leggen, zynde de schuere daer toe, opt Eylandt al opgeslagen, volgens ontfange tijdinge, de dato 18 deser, door maynde, en eenige vande Coningen mij gerapporteert Ick hebbe gesondeert, om deselve altemael, met haer volck, om en ontrent de vastigheyt te doen Nederslaen, maer zy declineerde dat zelve, thoonende met geen ongefondeerde rede, dat het niet wel zijn conde, presenterende eger, voor soo veel ijgelyck in zijn particulier
particulier belangende, daar gaerne met haar familie te willen woonen, liever als in de Negery, dat jck oock achte niet onnodigh te wesen, daerom ist op een civile wijse, inde voorgestelde poincten mede begrepen, de Coninck van Legolo, zig voegende, bracht al zyn volck, om onder de pagger te woonen, daerse noch meest huijschielen, en scheen dese niet genegen, noch voor eerst haerluyde te willen doen verhuysen, dat den Coninck van baleboeloe, met al zyn volck daer oock resideert, can UE: niet onbewust zijn, oock niet, dat hij door den prince Alam uijt de vastigheijt geset is geworden, daer hij te vooren onder 't oorlogh op Zaleyer mede binnen woonde, connende soo 't schijnt met de Tarnataense officieren met wel accorderen, dat evenwel int laaste noch wat beter heeft gegaen, den Con: van Tarnata heeft aengenomen daerin te voorsien, hij sal met zijn Negerije onder de vastigheijt dienen te continueren, onvermindert de Jurisdictie van syn negerij en landen, om des noot wesende, altoos weder met een gedeelte te konnen binnen getrocken werden, soo hy geen Redenen tot nadagt comt te geven De koninck van Calaauw, leggende be-oosten maer digt van 't Eyland Zaleyer, had door de koning van Barring barring laaten weten, dat hy mede sig onderstellen, en aande Coninck van Tarnata en de Comp:e hem onderwerpen wonde, doch weder te rug blijvende en niet zynde uytgecomen, heeft maynda, nu laast 't zynen aenwesen tot Zaleijer volgens onsen last, derwaerts gesonden den Ternataensen Vendrigh Tabane Mole, en dijarre Zaleyrees omme den selven op 't vrundelyckste te noodigen naar harwaerts dan syn op een inpertinente maniere door de calaauwers aff gewesen, thoonende liever te willen vegten, als haer aen de Compe off aenden Coninck van Termata te willen onderwerpen, gelijck het briefken, den 18: October van Zaleyer ontfangen, dicteert, accorderende met het mondeling berigt, dat Maynde dien aangaende, uyt de mont vanden brenger (die mede op Calaau geweest hadde) deede; De Coningen van Zaleijer, gelooffden dat'er eenige Maccassaren op mosten overgescheept wesen, en versochten mitsdien, het selve, soo haest zy souden wesen thuijs gecomen, te mogen aentasten, daarse seer graeg toe scheenen, de Ordre is, dat zy eerst nochmaels bezendinge inder minne sullen doen, en indien dan niet luysteren deselve vyandlyck te mogen aentasten, eersten voor al desiruerende de praauwen ende vaartuygen, dat niet wel vhindert can werden, perseveren de Calauwers dan in haare opstinaatheijt soo comense bij crachtige veroveringe te vervallen, tot voordeel vande
dit soude te samen 5000 man vande Coningen, gelyck inde poincten ge-expresseert, daerom sal de Coninck van Ternata vermaent dienen, de Zaleyers niet op te houden, maer ten eersten wederom naer huijs te largeren, gelyck ick zyn may:t hebbe gerecommandeert, het gehoort origine aen, en onder Zaleyer, maer volgens berigt vande koningh van poetebangen, hebbense op haer selven eenige tijt homagie aenden Coninck van Maccassar gedaen en aldaer tot het overcomen van den Oorlogh, syn dans -school heeft gehouden, tot Instructie van sin deijen deijens, ofte staat Jufferen, de inwoonders bennen niet groot in getal soo se seggen, en te vooren meest uyt de negery bale boele derwaerts overgescheept Zaleyer plagh volckryck te wesen, en conde soo jck mij inbeelde wel geinformeert te syn, met veelmin als 6000 man, voor den aenvangh van dit oorloogh uytmaken, Ick vroegh dit oock aenden Coningh van poetebange 't syner eerste incompste die het soodanig affirmeerde, maer de koningen maken het nu minder, oock alsmen sal oordeelen naer 't gesagh van 't volck dat onder het oorlogh daer op 't Eyland is vernomen, en soude, het soo veel niet sijn, maer het can niet veel verscheelen, maijnde nu te rugh comende, hout het daer voor, datse eer meer als min sterck syn, 't is egter niet ongelooftelyck dat 'er al een goede parthije voor jegenwoordigh hieren daer verstrooijt, en misschien mede wel eenige naer Calaauw geweecken bennen, want op syn eygen inwooninge zoude het niet derven soo vermetel wesen, naer mijn eygen observantie, het aengeven vande Coningen buyten credit gestelt can alleen gantavan wel - . . . . 2000: mannen uytmaken liolo - - . - . - - . . . . 400: ten minsten Barrang barrang. - - - - - - 150: ten minsten Bo te bangen - - - - - - - 800: coppen Batta Matta 100: bale boele. . . . . . . . 200: Taneete. . . . . . . . . 400: Candieens - - . . . . . . . 300: poete bangen. . . . . . . 400: Boekit . . . . 100: Aepo Aepo - . . . . . . . 100: Onto 100 wesen