en zijde stoffen, steen gout, silver, en andere cossellheeden, voorden dagh gecomen en vervolgens den coophandel van binnen en buijten daer uijtgesprooten, welke smaek en soetight door de chinese geproeft zijn daer op ook soodanigh genegen, en van langer — handt toegewent dat de Chinesen daturen den coophandel en voornamentlijk alle schachije niet minder zijn ingedruckt als de culturen en vermeerderingh van landen en luijden, waer bij gevoeght zijnde de gedurige studie van hun philosophen d' welke — duijsenden van Jjaaren meest hebben gespeculeert op den wel stand en goede regeeringe— van een republijcke die ook soodanigh bij haer is uijtgevonden dat hun regeringe en pelocije naturalitee sattin bij de beste regeeringe vande werelt magh vergeleken werden, off uijstekende is, 't welk den gesuijt martinus doet seggen, dat de Chinesen niets mancqueert, als de boven naturelle dingen; de vermeninghvuldinge der menschen allesints voortgaende en toenemende en de culture der landen op bergh en daalen, tot hoecken en Winckels bij cans inlop gecomen zijnde heeft aende gem: philosophen stoffen verleent om op de nodrujft en onderhoutder menschen te mediseren, en schijnt daer uijt gevolgt te wesen, dese volgende zaacken als voor eerst Het bedwingen en Teugesen Vanproght en prael, in desen, drincke, cleedere, huijsen en andere omstandigheden de mesnagie streffende zijnde eenparige kleedinge, spijs en drank &a nae mate van ijders qualiteijt tot verwonderingh in China aente mercken, ende alsoo de grooste menigte maer sleghte luijden zijn, en selfs de rijcke coopl hun seer sleght moesen — houden, soo komt daer uijt te spruijten dat de kleedinge spijs en drank als anders tot een seer geringen prijs wert g'mainseneert, zijnde de meeste spijs en dranck der menighte rijs, thee, en water, hun kleedingh is doorgaens meest een kennippe oft cattoene blauwe rock, de mandgrijns en groote haer praght meest in zijde rocken bestaande, en behalven inde stadt peckin hebben weijnigh laaken off hdaederlantse stoffen aenthoff zien draagen, dogh inde keijserljk stat Teckin zoudenen connen oordeelen all een goede— quantit van die manifacturen verliert wierden, maer gelik dese natie hun int gemeijn besonderl met een cleentje connen behelpen, soo voetook met de laakenen seer menagieux gehandelt. cortomde hooft somme deser betraghtinge is, dat de Chinese in en uijt hun selfs volcomen met costen connen bestaen en leeven, en soo verre ook dat men onder soo overgrooten menichte van arme luijden, seer weijnigh bedelaers siet, ten waere de papen die in China bij groote meninghse zijn, voor civile en somtijts ook voos inpertune bedelaars moghten gerekent werden, welkers constitutie en het zij heijdense efmerale refigie, ook al tot oncostelijk onderhout van veele duijsende menschen is gepraliseert, en daerom soude geseght mogen werden, dat in China veele armeluijden zijn, maer seer weijnigh die gebreck hebben, de wijle ijder sigh soo cleen weet te behelpen, ende nature — nogh polocije deser natie geen ledight en lijt, soo dat ijder in zijn slaat nogh emploij weet te vanden, het welke oorsaak schuijt se sroesen, dat wel veel liegen en bedriegen maer weijnigh openbaare dieven in China werden gevonden, gelijk mede insonderht uijt de speculatien deser philosophen is voortgecomen, dat den praghten hooghmoetder verte
vrouwen soodanigh is gesemt, en selfs door lange jaaren als. . . . . . dat de vrouwen intgemeijn meer arme slavinnen, als cosseli puffe gelijken, een zaake de welke bij de gausse politiquen in Enoopa voor onmogelt en in practicabel is gehouden, wel is te gelooven dat invoorsijde bijde Chinese regeringe besonderl den handel op Japan florerende meerder pompe met hun haier, waijers en kleedinghe, ook meer overdaat jn spijs, en dranck, als anders is geweest, daer uijt dan conde voortcomen, tot inde barnsteen, peper en andere ornamenten, en eetbaere consumptien sulken grooten aftrek niet wert bevonden, als wel in voorlijden is gemeijnt Daar en boven moet geconsidereert werden dat dit gansche rijk van China Inden Jaeren 1646 en daer omtrent van de Tartaren teenemr overwonnen, ende Tartavise saij lingse, familie inde keijserlijk throon is gestelt welke overwinninge niet sonder groote verwoeslinge is toegegaen, gelijk seer persinent bij meer gem:t martinum is tesien, en vervolgens ook genoegsaem can g'oordeelt werden, dat soodanige violense totale veranderinge en om keeren van soo grooten rijk, een groot harmen en neer slagh int gemeijn heeft toegebragt, en alhoewel door . - . . . . . . en naerstight der chinesen wel schijnt wederom adem te schepepen soo wert noghtans gemeijnt in veele eeuwen tot den voorigenluijsser niet zal connen comen, te meer bij soo verre de maxime der tarlaren van allen buijten handel ser zee of te suijden wert gemaintineert want den Ambassdr van gevoelen is, dat het meeste silver en gout voor  uijt Japan in China is gecomen, welken Japansen handel en winsten sonder 't wijffel een grooten welslandt en weelden, in China hebben toegebracht dese zaaken van het afsuijden der buijte landtsen handel agh en wij dienstigh wat naden te verclaaren, Den rover Corinox aij en quaijmij sigh gevestight en zijn coopwinckels door gants China verspreijt hebbende, ook den Japansen handel gauderende heeft daer mede de en cralsteen becomen omde Carlaren genoegsaem en alarm en aghterdoght te houden, het swelke met veroveren van Taijoman niet is onvermindert, maer soo wanneer de Tastaeen vermerckten, waermede de Corridees de middelen en gelt ondamen te vinden, hebben den buijtenhandel absoluijt verboden, gelijk alvooren bij de oude Chinese weten naer martini schrijven allangh was geschiet, dogh daer naer ondervindende sulx ter sluijck noghtans geschiede, soo is bij haar door jngeven van dees keijsers moeder naer geseijt wert, een regoreuse resolutie genomen, omme alle aen zee naast gelegene plaatsen tot aliser te ruineeren en uijt te roijen gelijk sulx dan ook is geschiet, en aen haijmien, Tinghaij, Zothia, omtrent Hocksieuw en verscheijde andere plaatsen inde Revier van Nanckin comt te blijcken, het wel een groot en hinderpoel vanden sluijckhandel is geweest, dogh insonderht is door het overwinnen van aijen quijnmeijn den buijtenhandel comen te vervallen, welke overwinge door hulpe ja genoegsaem door de hollanders te weegh gebraght zijnde, in het gantsche rijk van China een groote clanck schijnt te geven; Des alniet
quartimingh familien. . . . 483360rijs. . . . . 1017772: sacken Des alniet temin is noghens soo muen dan door de groten van Hlangheuw en insonderh t door de creaturen vanden E0: singlamongh op Japan gesendeert, maer nu tegenwoordigh schijnt door scherpe toesight 't selve begint te sluijten, het welk ook selfs omtrent den gem: singlamongh compt te blijken inde bijsondere sircunspectie en vreese die de factoors in Hocksieuw, in het leveren der zijde hebben bewondt want alhoewel de zijde door ons tot 200: p. s het pl (zijnde een ongehoorde prijse) was gecontracteert, soo hebben eghter deselve naer het vertreck vanden Ambassr naer Peckin niet derven— leveren, alle welke zaake de correcte ordre vanden buijtenland tsen handel schujnt te confirmeeren, dogh alsoo wij ons laaten voorstaen, dese maxime meest op de Covinse ruijne heeft gesien, gelik ook veel Chinesen uijt Laijondan als elders zijn afgevallen en china overgecomen, daer toe onse wapenen en aensien niet weijnigh en wel light dese Ambassada ook aleenigsints heeft gecrontribueert, het welke dese hoogeregeringe voor waer is wel wesende hebben (naer ons onderwegen  is beright een expresse besendinge naer Taijoran gesonden, omme de resterende chinesen staende dese onse Ambassads wederom onder het rijk te brengen met soetight en souden den Ambassadr (een chinees zijnde/ ons tot Chinsieuw inde opreijse wesen ontmoet, dogh 'thij soo 'twil tis voorseeker dat dit verbieden en verhinderen vane uijtlandtschen handel de Corindees niet alleen heeft gesmert en verswackt, maer ook het rijk van China besonderljk de zee provintien— niet weijnigh comt te drucken en te verarmen, in soo verre dat weijnigh silver bij de gemeense omme gaot, gelijk den mandorijn tot Hangsieuw ook aen den Ambassadr seijde, het landt verarmt, de schalen uijtgeput, ende de incomsten wel inlandt verugten maer geen gelt comen op te brengen, nu sullen nogh gaen ondersoecken de generl vribuijsen en incomsten van dit rijk, alsoo bij de chinesen alvan outs een gebruijck is geweest, dat den keijser vande principaelste gewassen en goederen die het rijck in sigh begrijpt, jn haarls kribuijsen is treckende die met groote meenigte plaadt geboomde lastdraagende schepen uijt alle provintien Jaarl. naer poeckin voerden opgevoert, gelijk deselve ons doorgans zijn gemoet, en gesien dogh op dat dese saeck — wat nader magh werden aengemerkt soo hebben hier benevens een lijste geformeert uijt de chinese christenen door den meergem: martini aengehaelt d'welke uijt onse — ervarentht, immers door de 5. door gepasseerde provintien naer alle apparentien zoude connen werden geconfirmeert, Lijste vande menigte der menschen die in der provintie door Martinus Weeden besz: als mede wat Tribuijt deselve Jaarl. aenden keijser moeten betaalen Do stoffen rouwe zijden mannen. . . . 1978022Trijbuijt ule zout. . . . . 37380: cattij