Den 1en october op de manado in 't school gecomen ende bevonden als volgt 9: konden sco als elders.
trouwen ende sijn getrouwdt met heijdenen de sobere toestandt van 9: konden d' aldegonde uit school ende kerk op manado 6: maar halff. de kinderen sijn luij,senden: hebben ijet wesgeleerdt vande vraegjens — speelen mede simpon, de lieden sijn hier luij tot 15: hebben ijetwes vande gebedekens geleerdt, ende com der kerkgang vreesen weijnig in 't school, leesen ende schrijven gaet rede alleen de boete, Ick lijk, dog soo de mr hier haar wil Castigeeren om de hebbe de boete eerst door luijheijdt dan loopen sij in 't bosch, ende de ouders de merinjo gehaaldt, maintineren haare luijee kinders, soo gaat het elders haar onder Conditie mede toe, dat brengt de ruijn van de school aan. — van beteringe doen weder geven, seggende dat het niet om de boets dat den kerken dienst belangdt alhier 't is hier sol gesteldt, sommig hebben in drie Jaeren niet inde maar haar Ziele Zalight te doen was kerk geweest, andere niet in een heel Jaar, veele dese naam christenen in geen halff Iaar; hier over hebbe Ik particulier belooven wel betering voor een tijdt maar lijk bij de huijsen, bij ijder een in 't bijsonder geweest, de boete ontfangen haar met reedenen tot de kerk gang vermanende, hebbende, gaan weder maar de reedenen heeft soo hier bij dit volk, als elde om tot haar oude weijnig plaats, jk siende dat met goetheijdt niet kon luijht van den kerk Effectueeren, hebbe de merinpo de boetelaeten haelen de boete dan van sommige ontfangen sijnde, die honderdtmael waeren aff geweest gaven twee adri schellingen; Evenwel om nog eens te probeeren, off jk haar met goede vermaninge ende reedenen konde tot de kerk brengen, hebbenk haar die boete die sij gegeven hadden wederom aangepresenteerd soo sij haar beteren wilde ende te kerk comen, doe belooffden sij, om de boete wederom geven, dog sij de boete wederom te becomen beteringe, daar op liet Ik haar de Boete wederom geven, dog sij de boete ontfangen hebbende sijn wederom tot haar oude luijheijdt vervallen, soo dat dit volk alleen omgeen poese te geven in de kerk komt, daar weesen sij voor, hierom wij hier alle Zondaeg de rol laeten leesen, om haar daar door nogh eenigsints in den bandt te houden; het avondt mael hier om reedenen uitgesteldt; die onlangs van dme Caheijng gedoopt sijn die houden het sommige nu wederom met de alphoereesen ende volgen haar gewoonten, ende woonen onder, ende bij haar De staat van school ende kerk jngezien hebbende op de Celebische ijLanden, soo hadde jk bij mij voorgenomen eenige jnterrogatorium aan d' Ehr gouver: dienst, ia sommigel der
der moluccos ende aande Constitoriale vergaderinge op maleijo voor te stellen versoekende daar op antwoort als onder andere dese naevolgende. wat de schoolen belangdt wordt raadt gevraagdt, hoe dat men de schoolen in sijn wesen sal connen houden, daar de ouders de kinderen geen Eesen willen geven, de lieden verstroijdt woonen, de ouders de luijht der kinderen stijven, de mr de kinderen noch met goedeheijdt veel min met disciplijn, alsoo de kinderen bosloopers dan worden, bedwingen konnen, ende dat meer is de marinjos gedreijgt off geslaegen worden de boete affeijschende, ende de Coningen vreesen de meriijos te maijnteneeren, wat raadt hier in staat te doen. 2en off de schoolen niet hoorden vermeerders te worden, daar honderden in 't bosch loopen, ende hoe dat, dat bestgeschieden sal 3en off de kinderen niet behoorden speeldaegen te hebben om haar ouders te helpen in padij te plucken als andersints 4en off de mr de kinderen de vraagjens in haar eijgen tael behoorden te translateeren, alsoo alles sonder verstandt geleerdt wordt. 5en off de hollandtsche mrs niet behoorden een jnstructie te hebben, ende hoe 6en off de merinjos niet behoorden attestatien te verthoonen van haar devoir, alsoo veele Luij bevonden worden. off den Ciauwschen Coning op sijn versoek een mr diende bijgezeth te werden. 8en wat de kerk belangdt, off het niet beeter is de kinderen Christenen als heijdensche naemen te geven en off het net goedt zouw sijn dat de gebeden in 't Langereesch gedaan, ende de nieuwe Christenen 't gelooff op seggen inde sangereesche tael, als in't maleijts dat het volk niet verstaet. 10: 1en