china 27e: Octobr: Sijn versoet geworden, overmits Wij naderhandt bevonden, het selve te sijn Haijtan, bij de Chineesen soo genaamt, daar voor deese van hooren getuijgen hadden, dat het seer volckrijck en Vruch baar was, sulx dat den E: admiraal, (bij sigh op sijn schip hebbende den Viceadmiraal Sr Hogenhoeck, en Captn: Schimmelpenning die bij sijn E: aanboort waren als de Htocksieuwse Rheede most ruijmen, en: niet weder aan hun bescheijde scheepen mits het ong stuijmies weer seer subijteh:k opgecomen was conden geraacken) bewo wiert, de scheepen omt' volck daar sonder Costen van de Comp: te ververf alsoose voor Hocksieuw niet conder uijtrechten, ende hier soo veel te nader aan soanchieuw waren, daar doch weesch mosten bij hem te ontbieden, te meer gesecht wiert des Krijgs Volck dit Eijlandt aan d'andere bij gelegene wel bewaarden, ende daar op eenige starckter hadden, t' welk ons echter, Wij daarop met 700 Man gelant zijnde niet gebleecken is, Want daar geen resistentie ontmoet, noch fortificatie gevonden hebben, maar Wel bij de 260 dorpen redel: bebouwt, met steene Wooningen en Tempels oock groote huijsen met muijren omtrocken, mitsgaders t'landt meest aller weeg vruchtbaar oversulx vol rijst gewas, pattattosen Ende boontiens, — insgelijcks oock van Vee, als koebeesten, buffels, bocker, Verckens, hoende en Enden in overvloet, die de jnwoonders meest boeren, dogh alle langhajnige Corins Ghineesen, ons beloofden rijckeljk toe tebrengen gelijck sij Eenighsint deden inden beginne, maar naderhandt ons Wantrouwende hadden hun huijsen Verlaten en haar hier en daar op de bergen en in speld met hun Veebegeeven, t' welck wij hun doen allerweegen daar het vonden affhandigh maackten, en hebben alsoo jnt geheel wel 300 stux koebeest en behalven t andercleijn ves en overvloet van Patattosen (waar van tot tocksieuw wel 300 (seijlen souden hebben moeten uijtgeeven) becomen Ende aan de geheele vloot omgedeelt, sulx ons volck daar door treffel: vervarst geworden sijn, en: het vol opgehadt hebben, t'welck oock seer noodich was, want hadden al veel siecken en: sagen dat die dagelix toenamen en ons affstuwen, de inwoonders hun siende van ons vermee saghmen dat hun hair waren cortende om voor onderdanen der Tantaren en ingevolge oock voor onse vrinden erkent te werden oversulx en— nadien sij geen wapenen tegens ons gebruijckt hadden en: t' maar arme boeren waaren haer bij 't selven en: hun huijsen ongesonden lieten, volgens hun seggen hadden Coxins soldaten als wij met ons Crijghs volck landen, hun van daar na andere Eijlanden getransporteert welcke nader handt wij voor hoanchieuw mette Vloot leggende, meest alle aan de Tartarss hij de overgecoomen sijn sooder gesecht wert, den
china denselven dagh als onse soldaten waren gedisbarqueert, verscheenen daarbij ons van stocksieuw 12 Tartaarse joncquen, den oversten Belauja genaamt gaff voor hij Expres gesonden was om met onse scheepen na soanchieuw te seijlen, hij lande mede sijn op hebben: soldaten, doch met ons een stuck weeghs gemarcheert hebbende, keerd hij weder terugge, Ende liet ons alleen dien int landt trecken, plunderen onderwegen bij ons affsijnde, alle de dorpen die achter ons en ongemoeijt gelaten hadden, om dat hun t' volck seer verootmoedighden, en wij doen blijcken wilden niet gecoomen waaren om tegens ongewapent volck hostiliteijt te gebruijcken, maar om Coxins soldaten op t'e soeck en die te verslaan, jaa hij ende sijn volck namen oock mede alle de beesten, die d'jnwoonders tot danckbaarht: van onse beweesene — beleeftht voor ons, bij een Versamelt hadden, Ende daarmede aan sijne joncquen gecoomen zijnde is met den Rooff, soo als hij s'morge gecoomen was, savonts daar aan doorgegaan en: vertrocken. — Aende Westcant van voors: Haijthan, sijnde daar (als geseght, een ruijm binnenwater) is een groote doortocht en: vaart van joncquen, als den admiraal daar alleen met sijn schip lagh, en het in zee een storm wint waijde, sijn verscheijde soo groot e als cleene joncquen binnen gecoomen doch alle ontsnapt uijtgesondert Een door de boot en schuijt tegens strandt aangejaaght, naderhand bij t' aanweesen van d' andere scheepen sijn noch 7 stucx jonckiens die hun tegens onse Vaartuijgen, feijtel: te Weerstelden in onse handen vervallen, dogh alle van geen Valeur en: sonder lading, bevonden, deselve Eijlanden hoe wel datter almede gelijck op alle andere geen boomen sijn souden voor ons wel te bewoonen weesen als wij dan met de Taxtaren in Vrindtschap conden blijven ende daar den handel van de vaste Cust trecken, Vande Noort en zuijtcant cannen daar binnen comen, sonder perijckel voor jemandt, die daar eens geweest en goede opmerckinge genoomen heeft, wij — verhoopen U Ed: daar van een Caartie te brengen, ofte tootezend) Tot meergenoemde Haijthan bequame gelegentht gehadt Hebbende, om ons Crijghs Volck onder Vaandelen en: Officieren te verdeelen, soo is 't'selve aldaar ordenteljk geschiet, ende sijn de — 12: Compagnien bij U Ed: gemaackt, door ons gereduceert tot op 16 jder van 64 Coppen versien, met een luijtenant en Vaan drich, mitsgaders 3 sergeanten en behoorljk getal Corparaals, alle Voor hun Comp:s Voorgestelt en geauthoriseert, Godt geve daarmede onse vijanden over winnen moogen, bevinden ons noch sterck te zijn in alles 1205 Militaire, en zeevarende 1315 daar onder 135 siecken, end tot heden ons affgestorven sijn 11ops 27e: Octobr: gen
Ghina 27e: Octobr: 110 Persoonen daar onder 52 soldaten 4 opperent eenige onderf Chirurgijns mitsgaders 6 Man in de haven van Soanchieu met het omslaas van de boot, soo als sij van de brandtwaeht Quamen Verdroncken; als mede aucke Pietersz jonck geweest schipper op Zirckzoe tot Hocksieuw begraven, Hier Vooren hebben aangetoogen, dat Wij de besproockene Voorwaarden op het begeeren vanden ViceReij in geschrifte gestelt en: hem toegesonden hadden, hij de selve 22e deeser ontfangen hebbende, heeft ons door de Hrs: Nobel en hoogenhoeck doen aanschrijven, tselve met sijn onderteeckening ende verseegeling niet conde becraghtigt werden, Voor en aleer sij de Velt Oversz Lipoui, en de twee keijsers: Commissarisen in Bienchieuw het sevende en achde artijkel, (spreeckende van den Coophander en: t' possideeren van aij off Quemuij soo die Eijlanden met onse geconjungeerde Maghten Comen te veroveren) gecommuniceert ende hun advijs daar op in antwoorde becomen had, twelck de niet langer dan 3 a 4 daagen soude aanloopen, ende hij beloofde de selve Voorwaarden als dan te bevestigen, d'andere articulen (volgens den in houde van gem: schrijvens, en jnsonderht dat sajovan en Formosa bij recuperatie met haare ende onse rijghsmacht ons int besit soude gelaten, had sijn hooghts reets ten vollen sonder tegen spreecken toegestaan, met Vordere verclaringe, dat bij overwinning van aij en Quemuij de Vrijen en onbecommerden handel jnt gansche Rijck niet voor weijnige, maar voor Euwige jaaren, ons — vasteh:k soude werden toegestaan, waar op wij te raade wierden, de geconse teerde articulen aanteneemen, en: daar van een geschrift t'onser verseecker te vorderen, mitsgaders als dan de geprefigeerde 3 a 4 daagen, na d'ant woorde van voorn: Lipoui en Commissarisen te wachten maar daar op is niets gevolcht, der schout bij Nacht Bartholomeus Verweij (die wij voordaghtel: aan landt hadden gesonden, om deese saack mede bij te woonen, en: daar van kennisse te draagen, alsoo het onseecker is off wij alle weder bij u Ed: om rapport te doen vershijnen sullen mette voornoemd d' En: ten hoove verschijnende, om volgens onse last het geseijde geschrift te vrsoecken, conder geen audientie becoomen, den Vice Reij voorwendende hij niet wel te passe was, en haar door sijn Voordrager latende aanseggen, Veel woorde van een soeten toon die ons geen verseeckering geven, alsoo se die herrocp en: breecken, ja loogenen als het daarop aancomt, onder voorgeven, het Qual: verstaan off niet wel Vertolckt is, gelijck dat den admiraal t' verleeden saijsoen meer dan te veel g'experimenteert heeft, de woon van derselven voordraager (gelijck die inden brieff van Sr Nobel ontfangen gestelt zijn, luijder aldus, dat immers meertijt versleeten soud werden met soodaanige articulen alleen weder op nieuws te beschrijven 27: