matige gewassen is dan nog soo veel onseekerder. — Amboina veel excempelen ter contrarie leggen, te wezen a. o 1678. was den oegst gegift op 1000. bharen, en viel volgens 't gene a. o 1679. op batavia aangebragt wierd niet hoger uijt als 117. bharen ruijm, ofte 64549. lb netto. van den overgroten oegst in't laatste van 'tjaer 1686. voorgevallen sijnde, wierd bij missive van 16en Iunij desselvigen Iaars uijt amboina gesz:, dat d' opinien verschillende waren. wederom wert bij den brieff van 15e maij 1687. gesz:, dat den aanstaanden oegst gegift wierd op 2000. bharen off 1100 vrponden dog is deselve niet groter als 975899 lb uijtgevallen. bij den brief van 19e septemb: 1691. uijt amboina wierd den oegst eerst gegift op 801. off 761. bharen, met bijvoeging, dat 'er ordinairl: meer gelevert dan opgegeven wierd, en wierd nog wat verder in dito brieff nog gevreest dat het gewasch wel ligt op 1000. bharen uijtkomen soude; dog was den oegst egter niet groter 482. bharen. uijt alle 'twelke als 401432 ld ofte 729 / dan niet alleen te hopen is, dat het tegenwoordige nagel gewasch veel kleijnder als de meer gem: grote opde vrese voor 2000 bharen voortaan in geving uijtvallen sal; maar ook, dat de aldaar gemaakte gissing van niet minder als 2000. bharen Iaarlijx voor een ordinairen oegst te sullen krijgen iedele
men is somtijts in verlegentheijt geraakt wanneer men voor overvloet vreesde— a. o 1652: vreesde men al voor overvloet dog ' Lis Contrarie bevonden. iedele Concepten sijn, en contrarierende met de vorige Experientie, die ons in tegendeel een gissing van schralgewassen suppediteren soude. — Wij moeten daar en boven nog seggen dat de ervarentheija:o 167 maar van vele vroegere Iaren geleert heeft, dat wanneer voor men meende in een prversettelijken overvloet van nagel te vervallen, men in tegendeel door de schicking gods in schaarsheijt geraakt en langen tijt gebleven is. want UE: ho: Eds sullen bij resumptie van onse generale missive na het vaderland gedateert 24en decemb 1652. onder de materie van amboina bevinden dat'er onaangesien de verwoesting derlanden en nagelen onder d'heer aarnout de vlaming van outhoorn, in amboina voorgevallen zijnde, nogtans uijt dieselve provintie nog 1073414 lb nagelen op batavia gebragt, diet en 33000 lb. aldaar overgebleven waren, zijnde niet veel minder als de swaarste gewassen ontrent dese tijden: en wert daar op bijdien brief gesz:, en besloten bevind teder inland dat het d'E: Compe niet ligt aan grote quantiteijt nagelen soude ontbreken Etc:a Dog in tegendeel heeft men sedert dien tijt soodanige kleijne gewassen gehad, dat de verdere voorgenoemde Extirpatie eenigen tijt gesurcheert, en een nieuwe over aanplantingh gods
overvloet bedugting gekregen; maar men heeftse effectivel: niet voor a. o 1682: konnen tekenen gehad te hebben. soodanig voorgevallen zijnde tederheijt, als in het naturel der inlanders, om d'onsekerht van gods voornemen in desen aanplanting heeft moeten aangevangen werden, met vele moeijten ontrent de Inlanders om deselve te behertigen, en behoorli:k gade te slaan, soo dat men eerst in het a.:o 1676. heeft men wederom eerst voor Jaar 1676. om den groten oegst van a. o 1675. weder heeft beginnen te oordelen, dat wij in een schadelijken overvloet van nagelen geinvolveert souden raken; hoewel men egter na dato nog somtijts gebrek van die specerije gehad heeft, special: in het Jaar 1679. wanneer wij niet een pond na 't vaderl:t senden konden; soo dat wij selfs bij missive na amboina van 21en martij 1682. (onaangesien de nog ondertusschen voorgevalle grote nagel oegsten vande Jaren 1677: / 1679:/ en ook 1680. ) schreven, wel te wenschen, dat de 15. 200: Rxrs die 'er boven haren eijsch derwaarts gesonden wierden, in nagelen dit dan tusschen a. o 1651, en 1682 besteet konden werden. na dien tijt dan van a. o 168:2. is d'E: Compe sedert het Jaar 1651: eerst in desen overploet van nagelen komen te geraeken.