A964 weynigh yper van de ingesetenen die 'tNoorder gedeelte van dit Eylandt bewoonen sal weesen by gekomen Wat den standt der zaken tussen d'E Comp:e en de Coningen haare bontgenoten op dit Eylandt betreft die vertoont sig tot nog toe gode zy daer voor Loff; vreedsaam, weesende 't zedert weijnige dagen herwts meest alle de zelve tot Mandareesen, Boegineesen int cluijs aen't Casteel geweest, ten principalen om den nieuwen provisioneelen gesaghebber in die functie te filiciteeren, by welcke occasie sy dan ook gesamentlijk en een yder in't particulier haer genegentht en sugt tot den dienst der E Compe met de mont expresseerde, 't ware wenschelyk soo 't met hare herte over een quam van voors: plegtigheden te soonen syn van de hier ope 'tlandt sijnde bondtgenoten eenlijk in gebreeken gebleven de Coningen van Soping, en Tello. de eersten soo wij meenen om dat hy over 't werck van Lomboko (waer van wi u: Ho: Edls by den onsen van den 12e 8bre met de Hr presidt Willem Hartzink. hebben kennisz: gedaen bij Radja Bonij. is gedisgratieert, en dierhalven becommert om sig bij ons alhier te vertoonen, en den laatsten vermits het in syn rijck door syn slegt, en moordadige bestier vrij wat overhoop legt, hebbende hij nu ontrent 14: dagen geleeden een van zyne principaelse Galarangh gent Crain Batsiereka onder pretext dat hij niet paraat genoeg en was geweest om zijn beveelen na tecomen, (doen massacreeren / waer door uyt Tello. veele Jnwoonders, die dir buijten dat evenwel seer weynig waren, comen te verloopen, en onder deselve meede eenen Crain Mannerokij weesende een der voornaemst stenden van dat rijck, die sig met eenige van de zijne onder radja Godo present ophoudt uijt vreese dat hem 'tzelve 't geen Cram Patsjerekan. voornt ontmoet is meede mogt te beurt vallen; Wij hebben voors: radja 404. oper den 14e deeser wanneer wij zin Excesse op Mangelicane, om een contra visite aff te leggen, versogt dat hy tog g'citteerde Radja Tello. die hy zyn zoon noemt, wat ten besten geliefden te raden gelyk ook selfs eerst daags, wanneer ons daer toe maer occasie sal voorcomen meenen te doen, dog 'tslaat te vreesen vermits het een grooten ligtenis, en debanchiant in madt is dat het van weynig operatie sal weesen, en dat ook in tydt, en wylen, al zyn volck van hem sal affwyken, 't geen voor den dienst van d' E Compe liever anders sagen; Jn 'tlaatste van voors: mt is ons ter ooren gecomen hoe aen de voedt van 't gebergte tusschen Labackan, en Sigerij digte bij het Negorytje Gantarang: vri veel goudt wierdt gegraven, en dat het geene nu daer gevonden werdt eens soo veel in quantitt en hooger van alloy als voor deesen is, mitsgaders ook dat seekeren Pain Mabanij halve broeder van den Coninck van Soping. de soeckers van 't zelve 1/3. off ¼. van 't geen sy vinden tot schatting aff verste; en dewyl wy door meest alle inlanders gelyk ook door Crain Lincques. die ten tijden van de door Maccassaerse
Maccasserse regering weegens deselve 't gebiedt over die Landtstreeck heeft gehadt syn onderregt geworden dat dat die plaats daer voors: goudt werdt gegraven indisputabel d' ECompe competeert, soo hebben wy den Sergt Iacob Steenbergen die weegens d' ECompe op Maros resideert, een keer naer derwats laten doen, die dan retourneerende ons heeft gerelateert hoe dat hy daer ter plaetse ruijm 200. menschen meest van alderley slag van volck met voorsz: goudt soecken, en graven heeft besig gevonden, die jder des daags ten minsten over ¼. rxr en die wat geluckiger waren wel voor een ½ do aan aan waarde van do minerael wisten te vinden, gelyck meede 10: Ionas, off Soldaten, van Dain Mabanij die voors: goudt soeckers sonder aen sien van wat Natie, off Negorye sij waren, daer van schatting in wijse als hier voor gesegt afvorderden waar op voors: Sergt dezelve op ons ordre afvraegde door wien sy tot het invorderen van die schatting waren geordonneert, daer sy hem op ten antwot gaven zy ten eynde door Daijn Mabang. expres waren derwaarts gesonden, en daer om ook van voors: invorderingh niet en souden desisteren, ten sy eerst daer toe van haer voors: Meester ordre bequamen, welcke relaas dan ons sijnde toegekomen, soo hebben Dain Mabanij voors; die hier in Loco. was daer over aengesprooken, die segde dat hy sulx hadde geordoneert uijt last, en met kennis van syn broeder den Coninck van Soping, en dat die meerden daer toe geregtigt te weesen, alsoo die landstreek over eenighe Honderden van Iaren geleeden onder syn voor vaders den nep den 11en deeser verschijnt hier zeer onverwagt ter rheede 'tJacht St Maartensdijk brenger deeses den 21en 7dr Jongstel, uijt Ternaten vertrocken met om syn reijse naer Bataa voort tezetten, dog is volgens relaes van desselfs overheijt daer in soo wanspoedig geweest dat zej eerst op den 10e deeser tot ontrent de Leers hebben cunnen advanceeren, alwaar zy dan ook een extraordinarij stilte van eenige dagen hebben bejeegent, en cosidereerende Coningen van Soping hadden geresorteert, en dewijl wy hem beweesen met lieden in deese landstreek ervaren dat die plaats niet onder Soping, maer altoos onder Macasser hadden behoort, soo seide hij soo wij 't niet en begeerde dat hy meer schatting vorderde dat hy daer van souw desisteren, en syn volck te rug roepen, waer over wy hem dan ook hebben aenbevolen dat daer van soude hebben aftestaen, alsoo wy in geenen deelen conden gedogen dat in 's Compse land door een ander schatting souw werden geligt, off nu uijt deese goudt souckerij voor d' ECompe niet wel iets souw weesen te profiteeren, 't zy met schatting daer van te lichten; off 'tzelve voor een cyviele prys in te koopen heeft zyn bedencken, wij meenen van Ia, dog off weeder daer en tegen 't insameling van voors; schatting niet wel al temets d' ECompe eenige moeyelikheden soude cunnen toebrengen daer voor en cunnen wij u: Ho: Edns geen verseekering doen; en dierhalven hebben wij daer van sonder bevorens daer toe gequalifiseert te weesen geen proeff durven neemen maer het soodanig op syn beloop gelaeten Coningen dat
dat zy nog maer ontrent voor 14. dagen Cost in hun schip hadden; hadden geresolveert om de steeven herwats te setten om hier de Novo. van provisie te versorgen, en dewyl dezelve overheijt weegens de constitutie van haer voors: schip geen de minste clagten ons en deeden, soo hebben het ten dienst der E Compe best geacht geciteerde boodem voors: reijse weeder na dat eerst voor /ma, hadden geprovideert te doen onderneemen, wy willen verhoopen dat den almagtigen godt hem behouden tot u: Ho: Edls zal laten overcomen; Endewil wij niet verders en hebben om deesen meede te amplieeren soo sullen wi u Edle gestrenge, Hoog-Agtbare, Manhafte, Wijse, voorsienige, en seer genereuse Heeren, deesen besluijtende en naer onse gants neederige en eerbiedige groete altoos verblyve (onderstt Edle Heer en Heeren haartrouwschuldige, en gehoorsame Dienaeren, was geteekent, Francois Prins, Harmen Hansen, Hendrick Collaert, Hendrik Caas, en Mathijs Hendk Suiering, ter ziden, in't Casteel Rotterdm op maccasser den 14en November. 1690:— Banda aan den E: Hr Willem Bastincq; opper Coopman, en Pl gesaghebber over 's Comps emportanten omslag aldaer mitsgaders den Raadt; Do aangename briefje van den 3en der Iongst affgeweekene mt 88len is ons op den 14e daer aanvolgende wel toegebragt, benevens ook een affschrift van uEs missive in dato 6en 7br Jongstel: aende Hooge regeeringe tot Bataa gesz; uijt welcke laatste wy dan ook den generale toestant van Banda. hebben geleesen voor welcke bedeelinge bij deesen hertelyk danckseggen, en ten eynde uEs van den roestant over 's Comps affaires alhier ook mogt weesen berigt soo gaat hier nevens in Copia de missive in dato 12e 8be Jongste /: vr 'tIaght de Zeijs. door ons aan Ho: gemelde regeeringe gesz:, waar uijt uEs deselve in't breede sult cunnen ontwaren; Met gemelde Jacht de Zeys, is d' Hr presidt Willem Hartsink op den 13en deeser mrt 8bre Jongstel, naer dat eerst den opper Coopman Prins. tot pl gesaghebt den volcke hadde voorgestelt, uijt deese rheede naer Bata vertrocken, wij willen verhoopen dat den almagtigen godc zyn E: een voorspoedige, en behoude overcomste sal hebben verleent, sijnde alhier 't zeedt syn gemelte Es vertreck geen naamwaerdige veranderinge voorgevallen; d' ons toegekomene vaderlandz; Nouvelles gelieven uE Es insgelyks te leesen uijt d'hier nevensgaande Copije missive ons door haar Ho: Edls vr d'Chiali; den Arent. by haare Ho: E: Erntfeste, Agtbre Wijse, voorsienige, en seer bescheijdene Heer, en Heeren; g'eerde