Werdende ook altoos alle mogelijke debvoiren aengewent, om de onrijpe uijt de rijpenoten te suijveren, en konnen onmogelijk zoo nauw werden gesift dat 'er onder de gansche quantit:t rijpe, niet een eenige onrijpe noot hier en daar soude doorlopen Zullende de orrijpe pr ongeluk te gelijk met de rijpe noten afgevlukt, en ter parparre om te drogen gelegt sijnde, de goede of rijpe vrugt geensints infecteren, ook nog veel dat minder
eenelijck vermoemen, waarvoor echter continuelijk alle goede sorg, en nauwkeurige toesigt werd gedragen/ dog de soodanige vernemende werden t'elkens gewesen uijtgesogt en weg geworpen; schoon den secretaris Pieter Basteels en eenen Pieter Jacobsen, Hare Hoog Edls deser aangaande van 't contrarie verkeerdelijk Hebben berigt, alsoo den voorn.: Basteels bevorens in Banda vrij beter kennis vande papieren de secretarie betreffende, als van een perk, er nog minder derselver specerijen ofte de Hanthavinge van dien gehad heeft, door dien de perken van den zelven zeer wijnig zijn betreden, en waarlijk den anderen alsmede zoo weijnig als 't mogelijk is — minder komen te bederven, maar wel in haar selven Wat belangt derselver voorgeven wegens het brengen der noten ter parparre, 't rooken, en droogen van dien, 'tselve is in allen dele geheel contrarie, ende hier voor reets genoegsaam wederlegt, zoo mede wat aangaat het werk der buijten parparren zulx onnodig in desen verder daarvan te spreken Maar dat die onnosele luijtjes voor goet komen te oordelen, en absoluijtelijk seggen, dat de noten ten principalen altoos met boesters van klappus zijn, en nog werden gerookt, is onwaar, en gansch vande weg af, in tegendeel zeggen wij dat klapper boesters onder de noten om te roken gestookt, gansch geen vrugt of voordeel, maar veel eerder alle perikel van brant en groot nadeel voor den perkenier kan veroorsaken, behalven dat zulx ook noijt bij geene perkeniers werd in't werk gestelt, veel min gepractiseert, sulx dese beide messrs klaarlijk hebben getoont, in kas van hunne gedane berigtinge, datse het werk der specerijen en 't Ranthavenen van dien geensints zijn bewust, wesende Basteels van alles genoegsaam onkundig, en Pieter Jacobsen maar eenlijk 4 a 5 maanden perkenier geweest/ in Somma al hun voorgeven voor onkunde en mis verstant is aan te nemen Ook zoo en kan het Jongst geaffigeerde placcaet van hare Hoog Edls nopende het plucken den noten onmogelijk werden geobserveert, of souden nog een lengte boswagters grondige kennisse van de specerijen hebbende om t'elkens alomme wanneer gewaarschouwt wierden, benodigt sijn; Want velebomen bevintmen in de perken daar de noten aanhangende een bedriegelijke schil schijnen te hebben als sijnde de noot somtijts van buijten aansiende groen, nogtans geheel rijp, andere wederom geel, echter gansch onrijp, om welke te plucken veelmalen wel een maand tijts rijkelijk is benodigt alsoo vele slegtkundige luijden menigmalen schrupeleus zijn een noot te klimmen, sonder voorgaande kennis vanden boschwagter ofte ordre der opperhoofden, 't welk veeltijts de lange tardance van 't plucken veroorsaekt/ want uijt vrese van die luijden dat ligtelijken in boete soude komen te vervallen het gewasch dikwils telang aan d' bomen blijft hangen zulx als dan onmogelijk ter behoorlijker perfectie konnen komen Eijndelijk is ons gesamentlijk naast en eenigs te gevoelen, na beste kennis en ervarentheit gesproken, dat 'er geen ander of betermiddel tot preservatie en goede Hanthaving der specerijen zij uijt te vinden, dan tegenwoordig bij der hand werd genomen, en waar bij reets wel 12 a 15 Jaren hebben gecontinueert werk oordelende
zodanig hier onder vervolgens staat geinfereert den boswagter van hoorn levert Jnogelijx, een Rapport over oordelende voor't aldersekerste dat de bederflijkheit der noten nu Jongst pr d' fluijt d'Esidion van Hier tot Bata overgebragt na derselver gestalte zoo men verneemt, en daar uijt beseffen moet, door regenwater of andere verse nattigheit binnen scheeps ruijm, ofte ook wel daar buijten zal wesen gecauseert, en door de vehemente broeijinge d' gehele ladinge g'infecteert geworden, belovende wij ook gesamentlijk voortaan langs hoe meer alle goede en mogelijke debvoiren ten besten der specerijen en Comps Jntrest te sullen betragten, en in genen dele mancqueren Hier mede ons volkomen sentiment zoo veel eenigsints bewust zijn, uE a: tekennen gegeven en voorgestelt hebbende, verblijven onveranderlijk uE a: bereitwillige dienaren, was getekent, Jacob albertsz: Eding, Tobias hardekop, Thomas kraij, Thomas brantsen, Lucas Claasz:, Barent Anthonisz: Pieter Thijsz:, Jacob van Soest, Jan Paulussen, Lotharius Mijstedel J: Scheijer, Jan Pietersz:, hendrik arentsen, Jan Jacobsen biervanger, Phielip Bogaert, Evert Leeuwerk, Samuel Moor, hendrik Hteenrots paulus vanden Broek de Jonge, Mels hellebout, Barent Winkelhadk, hans dias, Claas Smith, Jan van Surker, en Carsten Jansz:, ter zeijden stond, Banda op Ndira adij 18en Julij a. o 1691 — Twelk gelesen wesende zoodanig wert geaccepteert en ook ter narigtinge aangenomen Zoo mede levert den boschwagter Jan van hoorn in vergadering ook over een schriftelijk rapport wegens desselfs bevindinge omtrent de rogk parparren onder het district van inhoude Het is geweest op den 28. ' maij Jongstleden, dat ik ter ordre vanden E gesaghebber voorsz ben gegaan om alle perkbesitters zoo op neira, als Het Hoge land en plo aij te gelasten, dat deselve al hunne klim, en raapnoten, die uijt het bosch bekomen, wel nauwkeurig zullen hebben te letten, dat eek apart op de rook panparra werden gedroogt, 'twelk de besitters van dien, hebben aangenomen, met allen ijver te sullen behartigen; En heb ook de note rook kombuijsen en parparren onder het district van Lonthoir besigtigt, en in wat quantiteit de aldaar opleggende drage en bequame noten die geklopt konde werden, dewelke ik oordele te bestaan naar gissinge in een quantiteit van 5 a ses en twintig weegsels, waer van ik te dier tijd aanden E gesaghebber mondeling rapport Heb gebragt, die mij seide dat het selve aanden Coopman en opperhooft tot Lonthoir monsr Hendrik van de water ook zoude rapporteren, en zoo 't hem goetdagt de gemelte noten te doen kloppen, dat als dan de kloppinge zoude ordonneren, 't welk ik gedaan hebbende, den E vande water mij tot antwoord diende dat zulx niet konde doen, voor dat Rasport aan den E Cornelis Hull Coopman en in der Zijts Gesaghebber deser provintie Banda, gedaen, door den Boswagter Jan van Hoorn, behelsende den staat der noten Rook Kombuijsen onder het district van Lonthoir gelegen, en wat quantiteit noten daan na gissinge op leggen, die behoorlijk soude konnen geklopt werden nevens tgetal soo noten als wilde bomen did door de hande winden eenige dagen gewaeijt, sijn om verre gevallen zoodanig aevorens