met besloten missive de goedren ande kr timmerleijden en melsebaer Smits worden geeijst Naertschrijven van desen hebben verstaen, door eenige foncquen dat t voorsz. schip twapen van Amsterdam van Int eerst der maent Junij wt banda is tseijl gegaen, sonder op Amboijna aen te commen waerinne wij hadden gemeent de naegelen op Amboijna van Anno 1611, te laden volgens expresse ordre van: V: E: van 20 April voorn. niet wetende waer om t voorsz. schip, Amboijna voorbij gheloopen is, sullen de nagelen tot over een Jaer hier moeten blijven, de nagelen van de logien Louwa ende Combelle ligghen Int Casteel wel bewaert, de naegelen van hij toe sijn noch In d'oude logie, op hij toe sullen metten eersten Ende nieuwe logie gelecht werden, ende hebben gheen Comoditeijt om Int Casteel ghehaelt te worden, per faulte van Jacht ofte eenich fregatten hier mede. i E: wijse voorsienige, discrete, ende seer vermogende heeren Dit voorgaende is schrijvens van mij gesonden met een Joncq van Amboijna naer bantam, ende soo ick hebbe verstaen daerover gegeven is, aent schip t'wapen van amsterdam, nevens Copije mijns fornaels, ende andere pampieren wt 't schip banda hier ghelaeten, verhoope den selve: V: E: wel sullen sijn behandicht sedert dien gelieve: P: E: te weten, tgene hier is gepasseert, namentlick dat, Een spangiaert ende portugees, niet en weet van eenighen treuis, maer vijantlick mette openbaer oorloge is voortgaen. alle twelcke: U: E: int lange ende breede wette mollucos, door den: E: h:r Generael is geschreven, per de schepen witte leeuw ende vlissinge waerover, ende volgens: V: E: schrift. s ordre van dato den 20 Aprill 1612, voort Casteel gecocht hebben, goede partije, drooge, sagie, die In voor raet wert ghehouden, ende oock versien blijft, van 14 ofte 15 last rijs, ende voort van eenige vivres, bij sonder vlesch ende speck, tsamen 6 vaeten, Ick soude voort Casteel, geern meer gevoordert hebben, tot provisie om In voorraet te houden, maer last hebbende, van h:r Gen: alle schepen hier In Amboijna commende naer de molluccos te senden, sonder ijets daer we te houden alsoo door de veel forten Jnde molluccos noodigher van doen is, hebbe ons te lijden mette voorn, pivres, dan mogelick sijn. sullen ons noch meer van rijs versien, op dat bij faul te van sulcx niet en werde versuymt, de sol daten doen me haer eijgen cost, ende ontfanghen maentelick haere gagie volgens dordre van: E: H:r Gen: soo dat nu de vivres, weijnich connen minderen, maer tot vooraet connen gehouden voers. , nopene 'tschut ende munitien van oorloge is volgens, den lijst In mijnnen voorgaende ghemeldet, waer van de Copie hier nevens ben sendende, daer In is weijnich verander anders dat ick 40 halff vaeten cruyjt meer gecreghen hebbe die gecommen waeren wt het schip bantam, met een Cas met lompt, sonder eenigh schere tot Cannon, dat gheheel noodich de ruijmte voor de forten dient versor wtte schepen en is van sulcx noch van staet ijser niets te crijghen, alsoo elck meent door continueeren vande oorlooge, te Corffcommen sal doch den gemaeckten treuis heeft wel doen abuseren, het waere te wenschen, dat tgene voor de forten gbesonden wert, met besloete missiv aen elck fort respective gecongsigneert werde, want En: E: heere Generael en san niet over al wesen, op dat elck fort mochte weten wat hij wt de schepen te eijschen hadde, om tgene wij voor desen hebben gbeschreven, van Jaer tot Jaer het principaele Is voort Casteel Amboijnan ende banda, om hier te hebben 1o off 12 scheeps timmerlieden me over natie en der vand van de manier sulck enmani icx somm enis voor van oude vivres hen lyst van aensorrtien aen te consigueren cke
op de handeling van Jauanen banda, daer d' compe. grooten In: trest bj lyf gijssen onder die natie e. de' Pori haer reetschap, daer onder een meester timmerman, om fregatten maecken, dat soo nodich is, als forten selffs, waertoe geen hout en onbreeckt, alwaert oock, om eenige Jachten te maecken, mits doot wij van ijser, stael, pick ende teer, versien waeren, men souden hierarpuijs, hem connen behelpen, maer valdt te Costelick voorde Comp mosten oock hebben een hondert last steen Colen, een off twee groot aenbeelden, ofte slach beelden, van 4: ende: 5: hondert, ende oock doen naer behooren van volck versien werden, Amboijna: 200: ende banda hooman Ende dit aldus Int werck sijnde, den bandanesen souden andere connen gedwonghen werden, soo oock die van loehoe ende Combelle, endee souden soo veel specerien niet vervoert werden, door de Janaenen ende malleijen daer de portugesen In macasser ende greei haer handel met drijven, ende deselve tegens onse natie in prijs op Jaghen, Is de waer heijt dat t'eghenwoordich, het Casteel hier versien is van vijff Correse de dreij inne gecocht, Daer mede soo inde molluccos als In banda connen commen, om advijsen te brenghen, ende oock noodich aen t Casteel diene alleene, om de omligghende plaetssen van Amboijna, In divanck te houden, maer op eenighe foncquen ofte andere aen te tasten, moesten daer toe fregatten hebben, van gelijcken soo geen andere ordre gerampe en wert, op den handel van malleijen ende Javanen, waer door den portugees, ons soeckt te maetteren geuende de Cleeden, de helft beter coop als wij connen doen, ende al ist dat men ooghen schijnlick can merck het portugeesen goederen sijn, moeten nochtans, voor Joeuaensche, malen te, ende clijnen goederen van ons gekent werden, dak van: V: E: breeder In mijn voorgaende hebbe geschreven, wtwijsens de Copie hier vooren gesteldt, het is wel de waerheijt dat wij niet alleen en Connen handelen Voor: V: E: sonder te hebben plaetsen, van daermen de forten van viures ende victualij moet versien, ende mette Coninck behoert In vriendtschap te wesen, daer: v: E: haere Comptoiren hebt, maer veele deser Coninghen treecken groote tollen, anckragie geldt, ende ander onkosten van: v: E: als Jaua verstaet bantam, Jacatra, thor patanij, ende Achijn met meer andere, alle welcke dus lange geuaeren hebben ende noch vaeren: onder de pleugels van: V: E: macht ende scheepen daer sij anders van de portugeesen ende Spangiaert grooter affbreuck stonden te wachten, alle welcke natien, tot noch haer gewacht hebben, Ende molluccos te comen, overmits t Continueeren der Oorloge aldaer, Ende Inde plaetsen, daer sij met vrede moghen comen, als Amboijna ende banda, en wort haer Int minst geenen oncosten ofte anckragie te last gheleijt, twelck nochtans, mijns bedenckens (onder corectie) soo niet En behoort te wesen, maer tijtlick eenige ordre daer op te stellen tot recognitie van: V: E: Casteelen: Alsoo: V: E: haer moet voldoen van tolle ende andere nieuwe oncosten die sij dagelicx dromen, ende en souden dan soo veel Int vaerwater niet commen ende oock oorsaeck wesen sulcke claddinge inde cleeden te verhoeden, waer van: U: E: naer gelieven hebben te disponneren, De forten connen volcomentlick. versien werden door macasser, Greei ende Japara, gelijck tot noch is gheschiet, ende op Amboijna fregatten hebbende, ende hebben van geenen der voorschreven plaetsen vivres van doen, maer connen ons ghenoechlick, wt de omligghende Eijlanden van Sagie, ende anders versien, gelijck meteghenwoordich t'selve daer van ten deele versien is, tgene In banda oock can te wegen gebracht werden, ten ware men de rijs daer verhandelen wilden, ende soude alsdan vaster negotie iser stact e malleen clingen In ambojna en Schuijlende Sijn.
Voor: V: E: connen werden ghedaen doch onder verbeterin e gesproecken, wat aengaet die van louwa, ende Couwbelle, dat wel Amboijna wort ghereeckent, maer staen onder den Coninck van ternaeten, is een wispeltuerich volcaken, begeerich tot veranderinge van met vreemde natie te handelen, soo inde voorstaende Copie oock is verhaelt, daer mostmenmen, met consent haerder Coninck een fort te maecken, te weten oplouwa van waer de beijde plaetsen in dwanck conden gebouden werden, ende de reeden reden van schepen ende Joncquen can bevrijt werden, Is wel waer sij met ons in contraect sijn, van geen ander natien naegeeen te leveren maer verclaeren opentlick wt sij daer aen niet en willen houden, ten waere mij soo veel wilden geven als andere natien soo sij seggen haer hebben geboeden, dat is so reaelen voor de groote bhaer, ijder baer is 510 pondt hollandts, twelck sijn Engelsen, daermede sij In danda door ghesanten ghesproocken hebben, ende dat wij wel wetten, haer plaets voorlogis hebben belooft, tghene ick: V: E: voor desen ende alle Jaer hebbe geadviseert, Soo is oock En heer Generael aengedient, dit Volck moet een ander wijse op ghesedt werden, als tot noch toe In alle discretie is gedaen, tsy met dwanck ofte met giften ende gaven.