nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Xûjavbûn

Xûjavbûn Xûjavbûn (bi inglîzî : Diving ) yek ji tevgerên werzişên avê ye.Ev tevger ji bilindahiyek nizm an bilind û ji platformek an ji qiraxa çem an hewzê tê kirin. Bê guman, avjenî tenê bi werzîşên avê naqede,   darê Xûjavbûn amûrek e ku ji bo Xûjavbûn kirin nav avê de . Di Olîmpiyadên Havînê de yek ji werzîşên Xûjavbûn e. Û pir kes fêrî Xûjavbûnê di hewzê de dibin.

Dîrok 
Dîroknas bawer dikin ku dîroka pêşbirkên Xûjavbûn vedigere Yewnanistana kevnar, lê tenê agahdariya ku heye girêdayî nivîsarên gorek îro li bajarê Napolî yê Îtalyayê ye ku 2500 sal kevn e. Li ser banê vê gorê, wêneyê mirovekî ku ji palgeheke bilind dadiqurtîne heye, ku belkî divê zinarek an çol be. Pêşengên Xûjavbûnê ew kes bûn ku bi rijandina ji zinaran û zinaran nav avên deryaya Acapulcoyê navdar bûne.

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Siwarkarî

Siwarkarî, siwarkarî  an jî pêşbirka hespan yek ji wan werzîşên ku di van çend deh salên dawî de baleke taybetî girtiye ser xwe ye; Lêbelê, ew xwedan dîrokek dirêj e û ew dikare wekî yek ji kevintirîn werzîş were hesibandin. Îro ev werzîş ne tenê wekî pêşbirkek saxlem û bikêrhatî, lê di heman demê de wekî şahî û ji bo derbaskirina dema vala jî tê hesibandin û her çend li gorî gelek werzîşan biha xuya dike jî, her sal bêtir temaşevan bala wî dikişînin.

Dîrok 
Siwarbûna hespan werzîşek pir kevn e ku ji bo şerkirin an şandina peyaman ji mirovan re dihat hîn kirin.
Dîroka kedîkirina hespan hê jî baş nayê zanîn. kewnarnas  bawer dikin ku yekem hespên kedîkirî vedigerin zêdetirî sê hezar sal berî zayînê. Beriya wê, hesp ji bo xwarinê dihate nêçîra. Helbet kewnarnas li hin deverên Ewropaya Rojhilat krater dîtine ku dîroka wan vedigere şeş hezar salên berî zayînê. Ev nîşan dide ku ji wê demê ve mirov hewil daye ku hespê tam bike û bi kar bîne, lê ji ber leza wî bi ser neketiye. Berhemên herî kevn li Ewropaya Rojhilat, Kafkasya Bakur û Asyayê ne.
Her çiqas kedîkirina hespan li gorî ajalên wek kûçikan (B.Z. neh hezar sal) û pez û bizinan (pênc hezar sal beriya zayînê) dereng mabe jî, lê dîsa jî di jiyana mirovan de guherîneke mezin pêk anî. Mirov ne tenê goşt û şîrê hespan bi kar aniye, ji bo veguhestinê jî bi kar aniye. Tişta balkêş li ser vê yekê ew e ku dîroknas bawer dikin ku mirovan berî ku fêrî siwarkirina hespan bibin, erebeyan bikar anîne. Ew du sedemên sereke ji bo vê hîpotezê pêşkêş dikin:
Fosîlên ku hatine dîtin nîşan didin ku hespên wê serdemê ji bo hilgirtina mirovan pir piçûk bûne û bejna wan  ji 140 cm zêdetir nebûye.
Beriya ku hesp ji aliyê mirovan ve bê tamkirin, mirovan erebe bi kar tînin û bi heywanên wek dewar an jî kerê kovî ve girê didin. Girêdana erebeyekê bi hespên kin re ne zehmet bû, dema siwarbûna li ser pişta hespê ew  ditirsiyan .

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Şûrbazî

Şûrbazî  werzîşa şer e ku tê de du werzişvan bi karanîna şûrek taybetî bi hev re şer dikin. Şûrbazî yek ji wan pênc werzîşên ku di hemî demsalên Lîstikên Olîmpiyadê de hatine girtin (çarên din Rev, avjenî, jîmnastîk û Duçerxesiwarî in). Pêşbirkên vê dîsîplînê di sê beşan de tên lidarxistin: Flore, Epe û Saber ku ji aliyê curê şûrê ku tê bikaranîn û qaîdeyên lîstikê ve ji hev cuda ne.

Dîrok 

Şûrbazî kevneşopî bi sedsalan e ku di nav gelên cîhanê de heye, û armanca wê ya sereke parastina xwe û karanîna wê ji bo şerkirina di şer an duolan de bûye. Wisa tê bawer kirin ku spartek wek werzîş li Spanyayê dest pê kiriye  Ji dawiya sedsala 18-an de Şûrbazî wekî werzîşek hate pênase kirin. Di sala 1610'an de li Parîsê yekemîn dibistana Şûrbazî hate vekirin. Ev werzîş ji Olîmpiyadên Havînê yên 1896an û vir ve, di hemû dewreyên Lîstikên Olîmpiyadê de tê lîstin.

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Iskêyta pênîşanî

Iskêyta pênîşanî, yek ji werzîşên Olîmpiyadê ye ku tê de mirov bi serê xwe, bi cot an jî kom li ser qeşayê zivirîn, bazdan û tevgerên din ên dijwar pêk tînin. Ev werzîş yek ji werzîşên fermî yên Olîmpiyadên Zivistanê ye. Yekîtiya Navdewletî ya Skating (ISU) ji organîzekirina pêşbirkên vê werzişê û perwerdekirina dadwerên van pêşbirkan li welatên cuda berpirsyar e. Pêşbirkên vê werzişê ji asta destpêkî û bingehîn heya asta pîşeyî wekî pêşbirkên neteweyî û navneteweyî û olîmpiyatan têne lidarxistin.
Iskêyta pênîşanî di nav xwe de dîsîplînên şêwaza azad, bilez û pêşandanê vedihewîne.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Golf

Golf Golf  ji lîstik an werzîşên cîhê vekirî ye ku tê de lîstikvan bi serê xwe an jî wekî tîm topê golfê bi karanîna darên cûrbecûr yên taybetî davêjin qulikek axê. Di qaydeyên lîstika golfê de ev lîstik wiha hatiye pênasekirin: "Golf ji xala destpêkê ya lîstikê avêtina qulikê ye, ku bi yek an çend fîşekên li pey hev û li gorî qaîdeyên taybetî tê kirin."

Dîroka 
Koka golfê welatê Skotlandê ye. Ev lîstik bi sedsalan li Brîtanyayê tê lîstin. Navdartirîn û kevintirîn kursa golfê li cîhanê li bajarê St. Peyva "golf" ku ji sedsala 16-an vir ve ji bo vê lîstikê tê bikar anîn, ji peyvên skotlandî yên kevn "Golve" û "Goff", ku li ser bingeha peyva almanî ya serdema navîn "Kolf" hatî çêkirin, tê. Ev peyva "kolf" tê wateya kulûbê. Her çend ev lîstik bi gelemperî wekî lîstikek dewlemend û elîtan tê hesibandin, îro ew di nav çînên din de populerbûnek bidest xistiye û ji çar aliyên cîhanê bêtir lîstikvanan dikişîne.

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Jîmnastîk

Jîmnastîk Jîmnastîk (bi fransî: Gymnastique) werzîşek e ku di kategoriya fitnessa laşî de ye û tê de tevgerên wê hêz, nermbûn, bizav, hevsengî û hevrêziya parçeyên laş hewce dikin. Jîmnastîk ji pratîkên werzîşê yên ku li Yewnanîstana kevnar têne meşandin derketiye û di bin Federasyona Navneteweyî ya Jîmnastîkê de li qada navneteweyî tê rêvebirin.

Dîroka

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Hunerên lêdanê yên hevedudanî

Hunerên lêdanê yên hevedudanî Hunerên lêdanê yên hevedudanî (MMA) werzîşek şer a tevahî ye ku şervan dikarin ji lêdan, mil, çok, lêdan û lêdan bikar bînin. ku tê de têkelê hemû hunerên şerî.

Dîroka

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Hêlpeydakirin

Hêlpeydakirin Werzîşa Hêlpeydakirin bi karanîna nexşeyek û kumpasê rêyek diyar peyda dike. Werzişa Hêlpeydakirin xwedî rêgez û prensîbên ku berê tenê ji bo personelên leşkerî bû, lê îro bi damezrandina Federasyona Navnetewî ya Hêlpeydakirin û berfirehkirina wê ji bo hemû kesan, ev werzîş bûye dîsîplînek bingehîn.
Ji ber şiyanên derûnî û bedenî yên bilind ku ji mirovan re çêdike, Hêlpeydakirin di çend salên borî de bala gelek welatan kişandiye ser xwe. Welatên ku beşdarî şampiyoniya cîhanê di vî warî de dibin, bi gelemperî personelên xwe yên çekdar bikar tînin da ku beşdarî tîmên neteweyî bibin. Ev dîsîplîn yek ji werzîşên herî bikêr e ku bandorek erênî ya laşî û derûnî li ser mirov dike. Li hemû welatan ev werzîş pêkan e. Di pêşbirkên Hêlpeydakirin de, du tîmên ji heşt kesan bi gelemperî beşdar dibin, lê du beşdar jî dikarin li hember hev werin pêşbaziyê. Ev werzîş ji bo mirovên ji her temenî kêfxweş e.
Hêlpeydakirin werzîşê zanistek e ku mirov lê digere û bi dîtina rêçên têkildar re nexşeyek bi hejmarek armanc li ser wê heye û armancan dibîne. Werzişvan dikare li cîhên ku lê dijwar e ku meriv hedefan bibîne, kumpasê bikar bîne. Di destpêkê de, kesek dest bi fêrbûna werzîşa Hêlpeydakirinê dike bi zanibe ka meriv çawa rêça bakur û paşê rêwerzên din bibîne.

Dîroka

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Powerlîftîng

Powerlîftîng Powerlîftîng werzişek hêzê ye ku bi hesinhilgirê re dişibin hev. Her du jî di sê hewldanan de giraniyê hildigirin. Powerlîftîng ji werzîşek bi navê odd lifts tê adaptekirin; ku di heman demê de sê caran ji bo tomarkirina giraniya herî baş tê de cih girt, lê di nav wan de bûyerên din jî hebûn ku di dawiyê de veguherî Powerlîftîng  îro, ku sê tevgeran dihewîne: bi rêzê ve: Iskowat, didilîft, û pirêsa singê.

Dîroka

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Kevirvanî

Kevirvanî  an hilkişîna zinaran cureyekî çalakiyê ye ku tê de mirov li ser zinarên xwezayî an jî dîwarên salonê bi têl û amûrên teknîkî yên taybet ber bi jor û jêr ve diçe an jî li ser kevirên xwezayî an jî dîwarên salonê tevdigere.

Dîroka

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Roîng

Roîng cureyek werzîşê ye ku tê de werzişvan li ser Qaîkek bi rindên di çem, gol an deryayê de bi hev re pêşbaziyê dikin.

Dîroka

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Belemvanîya bavanî

Belemvanîya bavanî  yek ji werzîşên deryayî ye ku bi gelemperî li derya û çeman tê kirin.
Ev werzîş xwedan dîrokek hezar salan e, mirov enerjiya bayê bi çêkirina keştiyên bi dar û cil û qimaş di nav avê de bi kar aniye, lê îro bi pêşketina girîng a teknolojiyê, di deryavaniyê de bûye qeyikên tevlihev û birêxistinkirî û bilez.Kursa pêşbaziyên keştiyên keştiyê bi piranî di deryayê de ye û armanca sereke ew e ku werzişvan di dema herî kin de û bi kêmtirîn xalên neyînî di şeklê sêgoşeyekê de qursa bezê temam bikin.

Dîroka

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Tîravêtin

TîravêtinTîravêtin (bi îngilîzî: Shooting) tê wateya avêtin an avêtina tîrekî bi kevan an jî çekê tifeng.

Dîroka

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Iskî

Iskî  wek navgîneke çûnûhatinê bi qasî mirovan kevn e, lê wekî werzîş wekî çalakiyek tê hesibandin ku nêzî 300 sal berê li welatên Ewropaya Bakur dest pê kiriye.

Dîroka

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Snowbordsiwarî

Snowbordsiwarî (bi îngilîzî : Snowboarding), werzîşeke zivistanê ye ku li ser rûberên asê yên bi berfê pêçayî tê kirin.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Snokêr

Snokêr Snokêr (bi îngilîzî: Snooker) cureyekî bîlardoyê ye ku li ser maseya mezin a bi mahûtê kesk  hatiye pêçandin, ku şeş bêrîkên wê hene, tê lîstin. Çar zerf li quncika maseyê û du zerfên din jî li nîveka kêleka masê ne. Rengê kesk ê ser sifrê serdema ku lîstik li ser giya dihat lîstin nîşan dide; Di wê demê de, lêdan bi daran dihatin çêkirin û dûv re bi darikên profesyoneltir di tabloyên heyî de derketin. Snokêr di ferhenga Îngilîzî de tê wateya jîr, û wateya wê di lîstikê de veşartin, dûrketin, astengkirin û maskekirinê ye.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Iskêyta Lezê

Iskêyta Lezê Iskêyta Lezê  werzîşek pêşbaziyek e ku tê de beşdar bi karanîna pêlavên qeşayê ji dûr ve diçin. Ev werzîş li ser bingeha dûrahiya nixumandî celebên cûda hene. Em dikarin behsa rêça dirêj, rêça kurt û Iskêyta leza maratonê bikin.

Dîrok 
Kokên dîrokî yên Iskêyta lezê ji hezar salan zêdetir vedigerin, li welatên Skandînavya, Ewropaya Bakur û Hollandayê; Cihê ku mirovên xwecihî hestiyên heywanan di bin pêlavên xwe de girê didin da ku li ser çem, kanal û golên cemidî bigerin.

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Iskwaş

Iskwaş, werzîşek raket û topê ye ku ji hêla du an çar lîstikvanan ve li ser kortek çar-dîwar bi topek gomî ya piçûk a vala tê lîstin. Lîstik bi dorê bi rakêta xwe li ser çar rûberên hewşê yên ku têne lîstin gogê dixin. Armanca lîstikê ew e ku bi rengekî li ser topê bixin ku dijber nikaribe vegerek derbasdar bike. Nêzîkî 20 mîlyon mirov li seranserê cîhanê li zêdetirî 185 welatan bi rêkûpêk Iskwaş dilîzin. Organa rêvebirina Iskwaş, Federasyona Cîhanî ya Iskwaş (WSF), ji hêla Komîteya Olîmpîk a Navneteweyî (IOC) ve tê nas kirin, lê werzîş, tevî ku hin bername ne beşek ji Olîmpiyadê ne. Games. Alîgir ji bo tevlêbûna wê di bernameya Olîmpiyadê ya pêşerojê de lobiyê didomînin. Komeleya Pîşeyî ya Iskwaş (PSA) Gera Pîşeyî organîze dike.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Pelsiwarî

Pelsiwarî Pelsiwarî yek ji werzişên avê ye ku Pelsiwar dema li ber pêlê ye li ser maseyê radiweste û bi hêza pêlê dimeşe.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Iskêytbordîng

Iskêytbordîng Iskêytbordîng werzîşek xeternak e ku bi karanîna Iskêytboardê siwarbûn, kontrolkirin û pêkanîna stûnan pêk tîne. Iskêytbordîng dikare wekî çalakiyek şahî, karek hunerî, karek an rêbazek veguheztinê were hesibandin. Iskêytbordîng bi salan ji hêla gelek Iskêytborder ve hatî çêkirin û bandor kirin. Raporek di sala 2009 de destnîşan kir ku bazara Iskêytbordîng bi qasî 4.8 mîlyar dolar dahata salane bi 11.8 mîlyon Iskêytgerên çalak li cîhanê ye. Di 2016 de, hate ragihandin ku Iskêytbordîng dê beşdarî Lîstikên Olîmpiyadê yên 2020 li Tokyo, Japonya bibe.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Tenîsa sermaseyê

Tenîsa sermaseyê  an jî pîng-pong werzişek e ku li ser maseyê tê lîstin û du-çar lîstikvan tê de beşdar dibin û her lîstikvanek xwedan raketek e û bi karanîna wê li topê dixe. Di nîvê maseyê de tor heye û lêxistina topê li gorî hin qaîdeyan e. Top di vê werzîşê de sivik (spî an porteqalî) û vala ye. Mase ji darê  û camê hişk hatiye çêkirin.

Dîrok 
Eslê vê lîstikê li Brîtanya ye, ku di 1890-1880 de, mîrên çîna jorîn (dema Qral Victoria) piştî xwarina nîvro ew ji bo kêfê lîstin. Xuya ye ku wê demê ji dêvla ku di bin tavê de bileyizin, tenîsa li bin banî tercîh kirine, loma jî tenîsa maseyê çêkirine. Li hin welatên îngilîzîaxêv, zanîngeh, dibistan û navendên werzîşê ji bo vê werzîşê bikaranîna peyva pîng pongê qedexe ye û divê li şûna wan tenîsa maseyê bikar bînin. Sedema wê jî peyva pîng pongê ye, ku berê ji bo tinazî yan jî rûreşkirina niştecihên Rojhilata Asyayê dihat bikaranîn û bi nijadperestiyê tê barkirin. Her wiha tê gotin ku tenîsa maseyê navê werzişekî ye, lê pîng pong navê markayeke Amerîkî ye ku di sala 1901ê de hatiye tomarkirin û di malpera xwe de behsa cudahiya di navbera pênaseya tenîsa masê û pîngpongê de kiriye.

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Fûtbola destan

Fûtbola destan Fûtbola destan (bi îngilîzî: Table Football) werzişa maseyê ye. Fûtbola destan bi gelemperî di navbera 2 an 4 kesan de li ser maseyek taybetî ya ku bi dumikên bi daran ve girêdayî ye tê lîstin. Mezinahiya maseya lîstikê bi gelemperî 120 x 70 cm û bilindahiya maseyê ji erdê 90 cm ye. Firehiya dergehê 19 heta 21 cm û bilindahiya wê jî 6,5 heta 8 cm ye. Rûyê maseyê divê sivik û bi tevahî sax be, da ku top bi hêsanî li ser tevbigere. Maseya  ji dar e û barên wê jî ji Plastîk tê pêçandin. Li her tabloyê 8 rêz bar û 4 bar li her aliyekî hene. Ji bo lîstina lîstikê du celeb top têne bikar anîn: topê hêdî an tembel û topek bilez . Mezinahiya topê ya vê lîstikê ji mezinahiya topê ping pongê piçekî piçûktir e û materyalê wê plastîkek pêçayî ye ku xwedan elastîkê nîne.

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Taiçî

Taiçî yan jî taiçî çuan (bi çînî: 太極拳, pinyin: tàijízhǎng, tê wateya lêdana herî bilind a dawî) yek ji pergalên nerm û hundurîn ên hunera şerî ya kung fu ye.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Hunerên lêdanê yên çînî

Hunerên lêdanê yên çînî (bi çînî: 中國武術) ji hemû cureyên hunerên şerî yên ku ji Çînê derketine tê gotin.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Werzişa sêgane

Werzişa sêgane, werzişek hevgirtî ye ku tê de beşdar bi sê werzîşên melevaniyê, Duçerxesiwarî û bezê di pênc qonaxên li pey hev de li dûr û derdorên cûda bi hev re pêşbaziyê dikin. Qonaxên pêşbaziyê avjenî, qada derbasbûna yekem, Duçerxesiwarî, qada derbasbûna duyemîn û bazdan in. Dûrahiya her yek ji van qonaxan li gorî celebê nijadê diguhere.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Guleş

Guleş, celebek werzişê ye ku tê de du kesên bêçek bi destan li hev dixin û hewl didin ku hevsengî bixin an jî hevsengiyê derxînin û ji hev puanan bistînin. Guleş yek ji kevintirîn werzîşên herî kevn e û dibe ku di demên pêşdîrokî de bi guhertina formê û şûna mirin an birînên giran bi serkeftinek sembolîk ve hatî afirandin. Gelek delîlên hebûna Guleş di hemû şaristaniyên destpêkê yên mirovan de hene. Bê guman, ew yekem car li Yewnanistana kevnar û di sala 704 berî zayînê de bû werzîşek rastîn. Ew ket Olîmpiyadê. Di Olîmpiyadên kevnar de, şampiyonê gulaşê piştî şampiyona avêtina dîskê, pehlevanê Yewnanî yê herî girîng dihat hesibandin.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Kindirlêdan

Kindirlêdan werzişeke hêsan e ku zarok û ciwan ji bo lîstikê yan jî temrînê di ser belanê re davêjin. Di lîstika belanê de, yek an jî çend beşdaran zendê dihejînin da ku di bin lingên wan û di ser serê wan re derbas bibe. Beşdarek dibe ku benîkê bizivirîne û bi xwe xwe bavêje ser wê, an jî çend beşdar (kêmtir sê kes) dikanin bi duduyan zengilê bizivirînin û yek ji wan xwe bavêje ser wê. Forma pirzimanî ya vê lîstikê bi du têlan tê lîstin.

Dîrok

Çavkanî

Girêdanên derve 

Werziş
Îslamabad,Bacgîran

Îslamabad, Bacgîran () gundekî ser bi navenda bajarê Qoçanêye ya Xorasana Îranê ye.

Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 366 kes (86 malbat) bûn.

Çavkanî 

Gundên Navenda navçeya Qoçanêye
Trail, British Columbia

Trail, bajarekî Kanadayê ye ku ser bi parêzgeha British Columbiayê ve. Rûbera bajar 34.7773 km² ye, û li gorî serjimariya sala 2006ê de  nifûsa bajar 7.237 kes bûn.  Ev bajar ji hêla nifûsê ve li Kanada di rêza 501 de ye.  Nifûsa li vî bajarî di navbera her du salên navborî de bi (-4,5) zêde bûye.  Navê bajêr yekem car Trail Creek an Trail Creek Landing bûye lê di sala 1897 de wek Trail hatiye kurt kirin

Çavkanî
Rossland, Kolumbiya Brîtanî

Rossland ser bi herêma West Kootenay ya başûrê navendîya British Columbia ve ye. Rûberê bajêr 59.79 km2 ne. Bilindahî wî 1,023 m ne. li gorî serjimêrîya sal 2016 bi tevahî 3,729 kesan lê dijîyan.

Çavkanî
Revelstoke, Kolumbiya Brîtanî

Revelstoke (  ) bajarek ser bi başûrê rojhilatê parêzgeha British Columbia, Kanada ve ye. Rûberê vî bajarî 31.9044 (km²) ye, û nifûsa wî li gorî serjimêriya sala 2006 7.230 kes bûn.  Ev bajar ji hêla nifûsê ve di nav bajarên Kanada de di rêza 502 de ye. Nifûsa vî bajarî di navbera her du salên navborî de (-3,6) zêde bû.

Çavkanî
Gola Quesnel

Gola Quesnel  fiyord û goleke cemedê ye li parêzgeha Kolumbiya Brîtanî (Kanada). Gol 631 m kûr e.

Çavkanî 

Golên Kanadayê
Nelson, Kolumbiya Brîtanî

Nelson bajarekî Kanadayê ye ku li parêzgeha British Columbia ye.  Rûbera vî bajarî 11.7245 km² ye û nifûsa wî li gorî serjimariya sala 2006 9.258 kes in. Ev bajar di nav bajarên Kanada de ji hêla nifûsê ve di rêza 414 de ye û li parêzgehê jî di rêza 59 de ye. Nifûsa li vî bajarî di navbera her du salên navborî de bi (-0,6) zêde bû.

Çavkanî
Cloverdale, Kolumbiya Brîtanî

Cloverdale, Surrey, navendek bajarokek ser bi parêzgeha British Columbia li welatê Kanada ve. bajêr li gorî serjimariya sala 2016 bi tevahî. Hejî gotinê ye ku bajarokê rola yek xwe ya girîng di warên cûrbicûr yên kûltûrî, hûnerî û economy de dilîze.

Çavkanî
Joao Grimaldo

Joao Grimaldo (jdb. 20ê sibatê 2003, Lima) lîstikvanekî goka pê (futbolê) ê Perûyî ye. Joao Grimaldo yek ji baştirîn lîstikvanên ciwan ên futbolê li Peru hate binav kirin.

Gîrêdan 

Mêr
Futbolvan
Perûyî
Polîfêmos

Polîfêmos (bi yewnanî: Πολυφημος, Polyfemos), di mîtolojiya yewnanî  de kîklopekî mirovxwar e. Wek kiklopên din, bedene wî gelek mezin e, çavekî wî yê tenê di nîvê eniya wî de heye. Kurê Posîdon e.

Polîfêmos û Odîseûs

Odîseûs û leşkerên wî piştî serpêhatiyên li Lotusxwaran rastî welatê kîklopan hatin. Derketin lekolînan derheqê wî welatê kirin. Hinek meşiyan hatin devê şikeftekê pir mezin. Texmînkirin ku ew malê afirandiyekî dêvan bû. Li wir xwarinên pir xweş dîtin ketin ser xwarin. Heman demê de li wir pezan jî dîtin. Hinek pezan jî xwarin.

Demekê şûn de xwediyê şikeftê kîklop Polîfêmos hate şikefta xwe. Wek her carê Polîfêmos pê zinarekî ku li şûna derîyê diemilanda, devê şikeftê girt. Odîseûs hevalên wî baz dan milê derîyê lê negihiştin. Polîfêmos ji wan re pirs kir:
- Hûn kî ne, çi ne?
Odîseûs vegerand, behsa rêwîtiya xwe kir û tenê armancên xweyên lêgerîna xwarinan ji kîklopê re got. Navê xwe wek "Ti Kes" gote wî. Kiklop vê yekê qebûl nekir, wan êsîr û xulamê xwe kir.

Kîklopê re her roj xwarinan çêdikirin. Ev jî têra kîklopî nedikir, her roj du zilamên Odîseûsê dîwarê dida mejiyê wan diperçiqand. Soxiyê Odîseûs ji vê zilmê têr bû. Ji bo xilasbûnê planan çêkir.

Rojekî meyekî dijwar da Kîklopê. Gote wî 'ev mey meya Îtakayê ye, mirov tew vê vedixwin. Kîklop jî jê bawer kir. Meyê carekê quliband, hişê wê çû, xwe dirêjî erdê kir, Odîseûs jî darekî ji bo wê gavê amade kiribû, darê anî xiste nava çavê Kîklopê. Jixwe Kîklop tenê xwedî yek çav in. Polîfêmos bi temamî kor bû. Kir zarezar û got kî min kor kir. Odîseûs vegerand: "Ti Kes". Kîklopên din hatin hawara Polîfêmosê. Kîklopên din bersiva "Ti Kes" re pir keniyan û henekan Polîfêmosê kirin.

Bû sibe Polîfêmos ji bi pez berdana çêre, zinarê li şûna deriyê vekir. Li wê demê Odîseûs û hevalên wî xwe bi hiriyên pez kiribûn. Her yekî xwe xef kire di nav di pezan. Bi awayekî xef ji şikefta derketin, baz dan keştiyan. Odîseûs dema giha keştiyê zivirî henakan li Polîfêmosê kir. Polîfemos jî bersiva henekê zinarekî avêt, lê keştiyî neket. Polîfêmos zêdetir hêrs. Nifiran kire Odîseûsê. Posîdonê bavê Polîfêmos nifirên kurê xwe bihîst. Xwedawend bû neyarê Odîseusê yên sondxwarî.

Evîna Polîfêmos
Polîfêmos ji nereîd-nîmfê Galateia hez kir û ew bi muzîk û stranan hejand. Nîmfê wî ji ber hezkirina şivan Akîs (Acis) red kir. Dema ku wan şivan û nîmfêyê bi hev re dît, wî kurik di bin kevirekî de perçiqand.

Çavkanî

 mîtolojiya yewnanî
Hroza

Hroza (bi ûkraynî: Гроза [ɦroˈzɑ]) gundek e li rayona Kupianska Xarkîvê li bakurê rojhilatê Ûkraynayê. Ew bi navçeya (hromada) Şevçenkoveyê ve girêdayî ye. Hroza dikevite 34 km rojavayê Kupiansk û 79 km başûr-rojhilatê rojhilat navenda oblastê Xarkîvê.

Dîrok 
Hroza di sala 1922an de hate avakirin.

Şer û êrîşên Rûsyayê li ser Ukraynayê (2022-2023) 
Di dema şerê Rûsyayê li ser Ukraynayê de, Hroza ji sibatê heya îlona 2022an gund di bin dagirkeriya Rûsyayê de bû. Bajar di 9ê îlona 2022an de ji aliyê Hêzên Çekdar ên Ukraynayê ve hate rizgarkirin.

Di 5ê çiriya pêşîn a 2023an de, artêşa Rûsyayê bi moşekan dikan û qehwexaneyeke Hrozayê bombebaran kirin û di encamê de zarokekî şeş salî û 52 kesên din hatin kuştin.

Zimanên niştecihan (2001) 
Di 2001 de hejmara rûniştevan 497 kesî bû, zimanê wan ê zikmakî li gorî serjimêriya Ukraynayê ya 2001ê wisa bû: 
Ûkraynî: 93,2%
Rûsî: 4,4%
Yên din: 2,4%

Çavkanî 

Gundên Xarkîvê
Nêrgis Mihemedî

Nêrgis Mihemedî, Nêrgiz Mihemedî, anku Narges Mohammadi (bi farsî: نرگس محمدی, Narges Mohammadi, jdb. 21ê nîsanê 1972an), zanyar û çalakvana mafên mirovan a îranî ye. Ji ber çalakiya xwe ya ji bo mafên mirovan wê xelata Nobelê ya aştiyê ya sala 2023an wergirt. Ew herwiha cîgira serokê Navenda Berevanên Mafên Mirovan (DHRC) ye, ku ji aliyê xwediyê Xelata Nobelê ya aştiyê Şîrîn Ebadî ve tê birêvebirin.

Ew piştgirek xurt a bêîteatiya sîvîl ya femînîst a li dijî hicabê ya li Îranê ye. Ji ber vê yekê gelek caran hat girtin û çend sal cezayê girtîgehê lê hat birîn. Di gulana 2016an de, ji ber "damezrandina tevgereke mafên mirovan a ku alîgirê rakirina cezayê îdamê ye” 16 sal cezayê girtîgehê lê hate birîn. Piştî ku di sala 2020an de hat berdan di sala 2021an de dîsa şandin girtîgehê. ku ji wê demê ve li ser îstîsmara jinên girtî rapor kir. 

Di cotmeha 2023an de, Nêrgis Mihemedî dema ku di girtîgehê de bû, "ji ber têkoşîna wê ya li dijî zordariya li ser jinan li Îranê û tekoşîna wê ya ji bo pêşvebirina mafên mirovan û azadiya her kesî" xelata Nobelê ya Aştiyê ya 2023an wergirt . Wezareta Derve ya Îranê biryara xelatkirina Mihemedî şermezar kir.

Çavkanî 

Xelatgirên Nobela Aştiyê
Sei Shōnagon

Sei Shōnagon (japonî: 清少納言, Sei Shōnagon, jdb. 966 - m. 1025) nivîskar û helbestvaneke jin a japonî bû.

Nivîskara pirtûka bi navê Makura No Sōşi (枕草子) ye.

Çavkanî 

Mêr
Mirin 1025
Nivîskar
Nivîskar li gorî neteweyan
Japonî
Japon
Jidayîkbûn 966
Çareseriya dudewletî

Çareseriya dudewletî di nav xwe de "du dewlet ji bo du komên etnîkî" dihewîne û wek çareseriyek gengaz ji bo pevçûna Îsraêl û Filistînê tê dîtin. 

Armanc ew e ku li rojavayê Urdunê li kêleka dewleta Îsraêlê dewleteke serbixwe ya Filistînê bê avakirin. Lêbelê sînorê di navbera her du dewletan de heta niha bi tevahî nehatiye diyarkirin, ji ber ku heta niha lihevkirinek çênebûye û pêwîstî bi danûstandinên zêdetir heye. Aliyê fîlîstînî/erebî li ser xeta agirbestê ya ku berî Şerê Şeş Rojan a di sala 1967an de hebû weke sînor israr dike, lê ji aliyê Îsraêlê ve ev yek nayê qebûlkirin. Li gorî vê guhertoyê, qada erka Cemiyeta Miletan a ji bo Filistînê, ku ne parçeyek ji Dewleta Filistînê ya di çarçoveya vê çareseriyê de tê pêşbînîkirin, divê bibe xaka Îsraêlê.

Çavkanî 

Filistîn
Îsraêl
Coco Chanel

Coco Chanel (z. 19ê tebaxê 1883an li Saumur, Pays de la Loire wekî Gabrielle Chasnel; m. 10ê rêbendanê 1971an li Parîsê) sêwiraner û karsazek ​​modayê ya fransî bû. Markaya wê ya modayê Chanel îro yek ji girîngtirîn markayên modayê li cîhanê ye.

Coco Chanel di destpêka salên 1910î de wê şoreşek di modaya jinan pêk anî û modaya jinan a fonksiyonel damezrand. Kirasên wê yên kurt an jî pantolonên fireh, blûzên bi kember û porên kurt ên ji bo jinên xwebawer û nûjen gelekî navdar bûn. Di salên 1920an de, Coco Chanel "cilê piçûk reş" çêkir, ku hîn jî di modaya jinan de cilek klasîk e. Di sala 1922an de wê parfûma Chanel Nº 5 derxist, ku di cîhanê de wekî parfûma herî firotan tê hesibandin. Ji nîvê salên 1950î pê ve, cil û bergên wê yên Chanel (ku ji çakêtekî berbelav yê bi navê tweed û qiloçekî tenik) di cîhanê de bû navdar.

Mîrateya Coco Chanel, pargîdaniya cîhanî ya Chanel, di pîşesaziya modayê de yek ji mezintirîn û girîngtirîn markaya modayê ye, bi firotina salane ya zêdetirî şeş mîlyar dolarên Amerîkî (sal 2012).

Çavkanî 

Jidayikbûn 1883
Jinên fransî
Rêxistina terorîst

Rêxistineke terorîst rêxistineke demdirêj a çend kesan (terorîstan) e ku dixwazin bi sûcên giran tirs û nefretê (bi latînî: terror) çêbikin û bi vî awayî hewl didin ku bigihîjin armancên xwe. Çêkirina rêxistinên terorîst li gelek welatan qedexe ye û tê cezakirin.

Çavkanî 

Rêxistinên terorîst
Çarbirc (navçe)

Çarbirc yek ji navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava ye li Rojhilatê Kurdistanê, bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Çarbirc e.

Gelhe
Li gor Serjimariya Mirovan û Malana Îranê, di sala 2016an de, hejmara rûniştivanên vê bajêristanê 26,219 kesane.

Çavkanî

Çarbirc
Navçeyên Azerbaycana Rojavayê
Barûq (navçe)

Barûq yek ji navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava ye li Rojhilatê Kurdistanê, bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Barûq e.

Gelhe
Li gor Serjimariya Mirovan û Malana Îranê, di sala 2016an de, hejmara rûniştivanên vê bajêristanê 22,385 kesane.

Çavkanî

Barûq
Navçeyên Azerbaycana Rojavayê
Angot (navçe)

Angot yek ji navçeyên parêzgeha Erdebîl ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Angot e.

Çavkanî

Erdebîl (parêzgeh)
Tûysêrkan (navçe)

Şaristana Tûysêrkan   yek ji navçeyên Parêzgeha Hemedanê ye li Rojhilatê Kurdistanê ya girêdayî dewleta Îranê.Navenda vê navçeyê bajarê Tûysêrkanê ye.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Xomam (navçe)

Xomam yek ji navçeyên parêzgeha Gîlan ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Xomam e.

Çavkanî

Gîlan (parêzgeh)
Lîsteya bajarên parêzgeha Azerbaycana Rojava

Parêzgeha Azerbeycana Rojava 20 navçe hene. Bajarê Urmiyê bajarê herî qelebalix ê parêzgehê ye. Ev parêzgeh di sala 2016an de 3,265,219 kes nifûsa wê hebû. Bajarên parêzgeha Azerbaycana Rojava li ser serjimêriya sala 2016 wiha ne.
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right;"
|- bgcolor="#B3B7FF"
! align="left" | Rêz
! align="left" | bajar
! align="left" | nifûz 2016 
|-
| 1 || align="left" | Ûrmiye || 736,224
|-
| 2 || align="left" | Xoy || 198,845
|-
| 3 || align="left" | Bokan || 193,501
|-
| 4 || align="left" | Mehabad || 168,393
|-
| 5 || align="left" | Miyanduaw || 134,425
|-
| 6 || align="left" | Selmas || 92,811
|-
| 7 || align="left" | Pîranşar || 91,515
|-
| 8 || align="left" | Nexede || 81,598
|-
| 9 || align="left" | Tîkab || 49,677
|-
| 10 || align="left" | Makû || 46,581
|-
| 11 || align="left" | Serdeşt || 46,412
|-
| 12 || align="left" | Şahîndij || 43,131
|-
| 13 || align="left" | Şino || 39,801
|-
| 14 || align="left" | Qereziyadîn || 26,767 
|-
| 15 || align="left" | Şot || 25,381
|-
| 16 || align="left" | Siyah Çişme || 17,804 
|-
| 17 || align="left" | Rebet, Serdeşt || 15,750
|-
| 18 || align="left" | Puldeşt || 11,472 
|-
| 19 || align="left" | Bazirgan, Makû || 9,979
|-
| 20 || align="left" | Çar Burc || 9,406 
|-
| 21 || align="left" | Mihemedyar || 9,313
|-
| 22 || align="left" | Fîrureq || 9,190 
|-
| 23 || align="left" | Taze Şehr || 8,629 
|-
| 24 || align="left" | Nellas || 8,503 
|-
| 25 || align="left" | Nuşînşar || 8,380 
|-
| 26 || align="left" | Dizediz || 8,282 
|-
| 27 || align="left" | Gwêktepe, Mehabad || 6,947 
|-
| 28 || align="left" | Mehmûdabad || 68,66 
|-
| 29 || align="left" | Mîrawe || 6,000 
|-
| 30 || align="left" | Kotol || 5,147 
|-
| 31 || align="left" | Barûq || 4,225 
|-
| 32 || align="left" | Girdikşane || 4,201 
|-
| 33 || align="left" | Kişawerz || 4,138 
|-
| 34 || align="left" | Yolageldî || 3,935 
|-
| 35 || align="left" | Begtaş || 3,523 
|-
| 36 || align="left" | Êvoxlî || 3,320 
|-
| 37 || align="left" | Nellos || 2,973 
|-
| 38 || align="left" | Qûşçî || 2,787 
|-
| 39 || align="left" | Nazika Serî || 2,667 
|-
| 40 || align="left" | Mergenler || 2,294 
|-
| 41 || align="left" | Sêro || 1,800 
|-
| 42 || align="left" | Avacix || 1,663 
|-
| 43 || align="left" | Silîvana || 1,614 
|-
| 44 || align="left" | Hacîlar || 1,394 
|-
| 45 || align="left" | Sîmîne || 1,345 
|-
| 46 || align="left" | Zerabad || 1,147 
|-
| 47 || align="left" | Xelîfan, Mehabad || 749 
|-
| 48 || align="left" | Tezekend Nosretawa || 732 
|-}
Berde Reşe,Merîwan

Berde Reşe bajerekî kurdan e ku dikeve Rojhelatê Kurdistanê.

Bajarên Îranê
Hewraman
Hezar Kaniyan

Hezar Kaniyan bajerekî kurdan e ku dikeve Rojhelatê Kurdistanê.

Bajarên Îranê
Hewraman
Maloçe

Maloçe  bajerekî kurdan e ku dikeve Rojhelatê Kurdistanê.

Bajarên Îranê
Hewraman
Hisênawa,Sine

Hisênawa,Sine  bajerekî kurdan e ku dikeve Rojhelatê Kurdistanê.

Bajarên Îranê
Hewraman
Kela,Kirmaşan

Kela,Kirmaşan (), yek ji bajarên parêzgeha Kirmaşanê ye li Rojhilatê Kurdistanê. Hêjayê gotinê ye ku xelkê vî bajarî ji êlên kelhûr in. Zimanê gelê Homeyilê kurdî ye.

Xelkê vir ji 1,130 kesan û ji 306 malbatan pêk tê.

Bajarên parêzgeha Kirmaşanê
Mîrawa,Selasê Bawecanî

Mîrawa (), yek ji bajarên parêzgeha Kirmaşanê ye li Rojhilatê Kurdistanê. Hêjayê gotinê ye ku xelkê vî bajarî ji êlên kelhûr in. Zimanê gelê Homeyilê kurdî ye.

Xelkê vir ji 966 kesan û ji 240 malbatan pêk tê.

Bajarên parêzgeha Kirmaşanê
Eywan, Îlam

Eywan, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Mehran, Îlam

Mehran yek ji bajarên herî ciwan ê Rojhilata Kurdistanê ye. Rûniştvanên vî bajarî bi zaravayên kurdî başûrî diaxifin.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Rojhilata Kurdistanê
Îlam (parêzgeh)
Bajarên Kurdistanê
Bajarên Rojhilatê Kurdistanê
Serawle

Serawle, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Asmawe

Asmawe, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Çewar

Çewar, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Bedre,Îlam

Bedre, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Dilgoşa

Dilgoşa, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Mormorî

Mormorî, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Zerne

Zerne, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Lûmar

Lûmar, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Mûsyan

Mûsyan, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî 

Îlam (parêzgeh)
Meyme

Meyme, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Serawbax

Serawbax, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Tohîd,Îlam

Tohîd, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Salihawa, Îlam

Salihawa, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Belawe

Belawe, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Ceferawa

Ceferawa bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Majîn

Majîn, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Mêhr, Îlam

Mêhr, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Îlam (parêzgeh)
Çêşmê Şîrîn

Çêşmê Şîrîn, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.

Îlam (parêzgeh)
Abêş Ehmed

Abêş Ehmed (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Çewar (Navçe)

Çewar, bajarekî bi ser  parêzgeha Îlam a Rojhilatê Kurdistanê ve ye.
Kongreya Siyonîst

Kongreya Siyonîst di sala 1897an de ji aliyê Theodor Herzl ve wekî organa herî bilind a Rêxistina Siyonîst (RS) û desthilata wê ya qanûnî hatiye damezrandin. Yekemîn Kongreya Siyonîst di sala 1897an de li bajarê Baselê Swîsreyê hat lidarxistin.

Di sala 1960an de nav wek Kongreya Siyonîst a Cîhanê (bi îbranî: הקונגרס הציוני העולמי HaKongres HaTsioni HaOlami) û Rêxistina Siyonîst a Cîhanê (RSC) hat guhertin. Rêxistina Siyonîst a Cîhanê efseran hildibijêre û li ser siyasetên RSCê û Ajansa Cihûyan biryar dide, di nav de "teyînkirina dabeşkirina fonan." 

Her cihûyê ji 18 salî mezintir ku endamê komeleyeke sîyonîst be, mafê dengdanê heye û hejmara nûnerên hilbijartî yên kongreyê 500 e. 38% ji nûneran ji bo Îsraêlê, 29% ji bo Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û 33% ji bo welatên mayî yên dîasporayê ne. Bi ser de jî nêzîkî 100 delege hene ku ji aliyê rêxistinên navdewletî ve yên girêdayî RSCê têne tayîn kirin.

Piştî Yekemîn Kongreya Siyonîst a di sala 1897an de, Kongreya Sîyonîst her sal heta sala 1901ê dicive, paşê her du sal ji sala 1903an heta 1913an û ji sala 1921an heta 1939an. Heta sala 1946an, kongre her du salan carekê li bajarên cuda yên Ewrûpayê dihat lidarxistin, ji xeynî astengiyên di dema du Şerên Cîhanê. Armanca wan avakirina binesaziyek ji bo pêşdebirina doza bicihkirina cihûyan li Filistînê bû. Ji Şerê Cîhanî yê Duyemîn ve, hema hema her çar salan carekê civîn têne lidarxistin. Her wiha ji dema damezrandina Dewleta Îsraêlê, Kongre her çar-pênc salan carekê li Orşelîmê jî dicive.

38emîn Kongreya Siyonîst a Cîhanê di sala 2020an de hat lidarxistin.

Çavkanî
Paramîlîter

Paramilîter rêxistineke leşkerî ye ku avahî, taktîk, perwerde, bineçand û (pir caran) fonksiyonên wê dişibin yên artêşek profesyonel, lê ne beşek ji hêzên çekdar ên fermî an rewa yên welatekî ne. Yekîneyên paramîlîter erkên ku hêzên leşkerî û polîsî yên welatekî nikarin an naxwazin bi cih bînin pêk tînin. Rêxistinên din, tevî ku bêçek bin an jî rola wan a şerker tune be, ji ber şeklê xwe wekî paramîlîter têne hesibandin.

Çavkanî
Gundên dûrîyê

Li başurê rojhilatê navçeyaTetwanê, li parêzgeha Betlîsê, li bakûrê Kurdistanê, di herêmeke çîyayî da çend gund in. Navên hin gundan ev in; Ingesor, Inzan, Ûrans, Kut, Hustus, Panças, Kirtvan, televêr.Herwisa çar mezra jî gîrêdayê hin gundan in. Du mezra, Taxesor û Pihok li ser gundê Uransê ne, mezraya Binê kevir li ser Ingesorê û mezraya Serê aşê li ser gundê Inzanê ye. Xelkê heremê îdara xwe zêdetir li ser xweyîkirina pez û dewaran dikin, li van gundan bi sedan kiwarên mêşan hene lewra xelk li van deran hingiv jî hildiberînin. Herçî çandinî ye li vê deverê dexil (genim û cih), ket (ket didûrin ji bo alifa zivistanê). Herwiha li heremê gelek darên gûzan, mêweyan yên wekî sêv, karçîn û gêlas jî hene.    

Çavakanîya van agahîyan ev her sê kesên ji Tetwanê ne: M. Salihê Xuzeyfe , Feraya Salih û Serhat Bapîr
Açaçî

Açaçî  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Azerşehr

Azerşehr (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Aqkend

Aqkend  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Arbatan (bajar)

Arbatan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Oskû

Oskû  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Eher

Eher  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Îlixçî

Îlixçî  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Basmênc

Basmênc  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Bexşayêş

Bexşayêş  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Bostanava

Bostanava  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Bonab

Bonab  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Bonab, Merend

Bonab, Merend  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Terk (bajar)

Terk  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Torkemençay

Torkemençay  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Tesûc

Tesûc  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Tîkmetaş

Tîkmetaş  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Têymûrlû (bajar)

Têymûrlû  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Cilfa

Cilfa  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Cevan Qele

Cevan Qele  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Xarvana (bajar)

Xarvana  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Xamêne

Xamêne  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
XWedacû

XWedacû  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Xosroşah

Xosroşah  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Xomarlû

Xomarlû  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Xacê

Xacê  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Xûşêmêhr

Xûşêmêhr  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Daryan

Daryan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî 

Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Greenwood, British Columbia

Greenwood bajarokek li başûrê navenda parêzgehê Kolumbiya Brîtanî ye. Nifûsa bajar di 2016an de  665 kes bûn. Bajar di sala 1897an de hatiye ava kirin.

Çavkanî
Kimberley, British Columbia

Kimberley bajarek li başûr-rojhilatê parêzigah British Columbia ya kanada ye.  Rûberê vî bajarî 58.3088 (km²) ye, û nifûsa wî li gorî serjimariya sala 2006 de 6.139 kes bûn, di sala 2001 PZ de 6.484 kes lê dijîn.  Ev bajar di nav bajarên Kanada de ji hêla nifûsê ve di rêza 586 de ye.

Çavkaî
Kitimat

Kitimat bajarekî Kanadayî ye ku li parêzgeha British Columbia ye.  Rûbera bajarî 242.6283 km² ye û nifûsa wî li gorî serjimariya sala 2006 nêzîk 8.987 kes bûn, .  Ev bajar ji hêla nifûsê ve di nav bajarên Kanada de di rêza 422-an de ye.

Çavkanî
Merritt, British Columbia

Merritt bajarekî Kanadayî ye ku li parêzgeha British Columbia ye.  Rûbera bajêr 24.9448 km² ye û nifûsa wî li gorî serjimariya sala 2006 nêzîk 6.998 kes bûn.  Ev bajar ji hêla nifûsê ve di nav bajarên Kanada de di rêza 520 û li parêzgehê de di rêza 74 de ye.  Nifûsa li vî bajarî di navbera du salên navborî de bi (-1.3) zêde bû.

Çavkanî
Mission, Kolumbiya Brîtanî

Mission bajarekî Kanadayî ye ku li parêzgeha Kolumbiya Brîtanî ye.  Rûbera bajarî 225.7831 km² ye û nifûsa wî li gorî serjimariya sala 2006 nêzîk 34.505 kes bûn.  Ev bajar ji hêla nifûsê ve di nav bajarên Kanada de di rêza 119 de ye û li parêzgehê jî di rêza 23 de ye.

Çavkanî
Fight Club (pirtûk)

Fight Club (bi wateya: Yaneya cengê ) romanek e ku ji hêla Chuck Palahniuk ve di sala 1996e de hat nivîsandin.

Dema ku Palahniuk debara xwe bi mekanîka otomobîlan a şirketeke bi navê Freightliner dikir, di sala 1996an de di çarçoveya komeke edebî ya ku tevî hevalên xwe beşdar bûbûn de kurteçîroka 'Project Mayhem' nivîsand. Çîroka navborî, di nav 3 mehan de, veguherî Fight Club'ê.

Ew, mijara; serpêhatiyên lehengek nenas ku bi bêxewiyê re têdikoşe, digire. Bi îlhama gotina bijîjkê xwe ya acizkirî ya ku; bêxewî ne êşêkî jan dide.

Leheng bi xwe, di nav çend komên piştgiriyê de kesek bi nexweşiya giran radibe, rehetiyê dibîne. Dûv re ew, zilamek nepenî bi navê Tyler Durden nas dike û klûbek şer a binerd wekî 'psîkoterapiya radîkal' ava dikin.

Di sala 1999an de, gerînende David Fincher; wî romana di fîlimek bi heman navî de, bi lîstikvaniya Brad Pitt û Edward Norton lêgûncandin da. Fîlm tevî ku di warê aborî de kêm performans derxist jî, kultek peyda kir. Navdarîyâ fîlm, profîla romanê û ya Palahniuk bilindtir kir. Berhema Fight Club 2, di gulana 2015an de bi forma pirtûka komîk hate deranîn.

Fight Club 3 jî di sala 2019an de di forma pirtûka komîk de hate deranîn.

Çavkanî

Roman
Dûzdûzan

Dûzdûzan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Dizec Hisênbeg

Dizec Hisênbeg  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Zirniq ‘Tebrîz

Zirniq  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Zonûz

Zonûz  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Serab ‘Tebrîz

Serab  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Serdrûd

Serdrûd  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Sehend ,bajar

Sehend  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Sîs ,bajar

Sîs  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Sîyehrûd

Sîyehrûd  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Şebêster

Şebêster  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Şerebyan

Şerebyan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Şerefxane ,tebrîz

Şerefxane  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Şendabad

Şendabad  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Sofyan ,tebrîz

Sofyan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Aşiqlû

Aşiqlû  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Ecebşîr

Ecebşîr  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Elîşah

Elîşah  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Qereaxac ,bajar

Qereaxac  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Kurdkendî ,Bajar

Kurdkendî  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Koşekseray

Koşekseray  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Kolvanaq

Kolvanaq  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Keleyber

keleyber  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Kûze Kenan

Kûze Kenan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Gûgan

Gûgan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Larîcan

Larîcan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Lêylan

Lêylan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Mobarek Şehir

Mobarek Şehir  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Meraxe

Meraxe  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Merend

Merend  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Melekan ,Bajar

Melekan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Memeqan

Memeqan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilata Îranê ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Mêhreban

Mêhreban  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat e ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Miyane ,bajar

Miyane  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat e ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Nezer Kehrîzî

Nezer Kehrîzî  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat e ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Vayqan

Vayqan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat e ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Verzeqan

Verzeqan  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat e ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Hadîşehir

Hadîşehir  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat e ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Heris

Heris  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat e ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Heştro

Heştro  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat e ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Hûrand

Hûrand  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat e ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

Çavkanî

Bajarên Îranê
Bajarên Azerbaycana Rojhilat
Yamçî ,merend

Yamçî  (), yek ji bajarê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat e ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Parsabad

Parsabad () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Mêşgînşehr

Mêşgînşehr () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Germî ,bajar

Germî () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Bîlesuvar

Bîlesuvar () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Nemîn

Nemîn () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Ceferabad, Erdebîl

Ceferabad () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Kîvî, Erdebîl

Kîvî () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Eslandûz

Eslandûz () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Nîr, Erdebîl

Nîr () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Enberan

Enberan () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Heştcîn

Heştcîn () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
Sereyn

Sereyn () yek ji bajarê parêzgeha  Erdebîlê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.