Istanbul Pride

Istanbul Pride an jî bi kurdî Rûmeta Stembolê meşeke serbilindiya hevzayendan û xwenîşandana LGBT ye ku her sal li bajarê herî mezin ê Tirkiyê, Stembolê tê lidarxistin. Bûyer yekem car di sala 2003 de pêk hat û niha her sal yekşema dawî ya hezîranê an jî yekşema yekem a Tîrmehê, ji bo bidawîbûna hefteya serbilindiya Stembolê pêk tê.  Nêzîkî 30 kes beşdarî yekemîn Gay Pride Istanbul bûn.  Ev hejmar her sal qat bi qat zêde dibe û di sala 2010-an de gihîşte 5000 kesan. Civîna 2011-an zêdetirî 10000 kes bala xwe dayê, ji ber vê yekê Gay Pride Istanbul dike meşa herî mezin a cureya xwe di Cîhana Misilman de. Bo meşa serbilindiyê ya 2012, ku di 1ê Tîrmehê de pêk hat, di navbera 10,000 û 30,000 kesan de beşdar bûn.

Beşdar beriya ku li tevahiya kolana Îstîklalê bimeşin li Qada Taksîmê li hev kom dibin.  Ev bulvara peyayan a fireh û yek ji girîngtirîn cîhên giştî yên Stenbolê ye, ku pir caran mala cejn û festîvalên herêmî ye.Di 30ê hezîranê 2013 de, defîleya serbilindiyê hema hema 100,000 kes kişand. Xwepêşanderan tevî xwepêşanderên Parka Gezî bûn û bi vê yekê şanaziya Stembolê ya sala 2013an bû şanaziya herî mezin a ku heta niha li Tirkiyê hatiye lidarxistin. Serbilindiya 2014-an zêdetirî 100,000 kes kişand. Yekîtiya Ewropayê pesnê Tirkiyê da ku defîle bê navber bi rê ve çû. Roja Yekşemê 29ê hezîrana 2015an, Reuters ragihand ku polîsên Tirk bombeyek avê bikar anîne ji bo belavkirina meşa serbilindiya hevzayendan.

Di sala 2016 de, meşa serbilindiyê ji hêla hukûmeta herêmî ve "ji bo ewlehiya welatiyên me, berî her tiştî beşdaran û ji bo nîzama giştî" hate qedexe kirin. Li rêxistinên LGBT’î jî destûr nedan ku daxuyaniyê bidin çapemeniyê.  Walîtiya Stembolê careke din îdia kir ku dê destûr neyê dayîn kombûna LGBT'yan.  "Di çarçoveya zagona bi hejmara 5442'an de ji ber êrîşên terorê yên li welatê me û li herêmê pêk tên ev daxwaz nehat qebûlkirin. Ji ber ku dema hesasiyetên ku di civakê de derketine ber çavan bên girtin dibe ku çalakî û bûyerên provokatîf pêk bên; û ji ber ku dibe sedema têkçûna nîzama giştî û xelkê - tevî beşdarên bûyerê- aramî, ewlehî û refahê."

Di sala 2017’an de Walîtiya Stenbolê dîsa Parada Rûmetê ya LGBT’yan qedexe kir, bi hincetên ewlekarî û nîzama giştî.

Walîtiya Stembolê di sala 2018’an de cara çaremîn bi hinceta fikara ewlehiyê û nîzama giştî Meşa Rûmetê ya LGBT’yan qedexe kir, lê derdora 1000 kesî ev qedexe red kirin û rastî gaza rondikrêj û guleyên plastîk hatin.  11 beşdar hatin girtin.

Di sala 2019an de, ji bo pêncemîn sal li pey hev Walîtiya Stembolê dîsa Parada Rûmetê ya LGBT qedexe kir, ji ber fikarên ewlehiyê û nîzama giştî.  Piştre, Parlamenterê Partiya Komarî ya Gel (CHP) Sezgin Tanrıkulu yê muxalefetê, ji Alîkarê Serokomar Fuat Oktay re pirsnameyek pêşkêşî Parlamena Tirkiyê kir û got, çima Alîkarê Waliyê Stembolê Pride ya Stenbolê qedexe kiriye.  Wî her wiha pirs kir ku çend endamên LGBT di 17 salên dawî de, dema ku partiya desthilatdar Partiya Dad û Geşedanê (AKP) bajar bi rê ve dibir, ji ber gotinên nefretê yên provokatîf hatine kuştin, û fikarên xwe li ser cihêkariya li dijî civaka LGBT anî ziman. Di 29’ê hezîranê de bi sedan kes li dijî qedexeyê derketin, bi gaza îsotê, mertal, gaza bîber û guleyên plastîk ên polîsan rastî wan hatin.

Çavkanî 

Hevzayendîtî li Tirkiyeyê