nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Anya Monzikova

Anya Monzikova (bi rûsî: А́нна Геннадиевна Мо́нзикова, Anna Gennadîyevna Monzîkova, jdb. 25ê tebaxa 1984) model û lîstikvaneke rûsî-amerîkî ye.

Jiyana berî
Monzikova li Vologda, Komara Sosyalîst a Federatîv a Sovyet a Rûsyayê, Yekîtiya Sovyetê ji dayik bû. Ew heta heşt salî bû li Rûsyayê jiya û paşê çû Florîdayê. Piştî ku wê dibistana navîn qedand, ew dîsa çû Los Angelesê da ku kariyera lîstikvaniyê bişopîne. Ew niha li Wushu fêr dibe û dersên dubloriyê digire da ku dema ku ew di fîlmek aksiyonê de be, dikare dubloriyên xwe bi xwe bike. Ew bû hemwelatiya amerîkî .

Kariyera wê

Monzikova di sala 2006an de ji aliyê kovara “People” ve di nav 100 kesên herî bedew de cih girt. Di sala 2006an de, ew wekî modela bi jimare 10 li ser pêşandana NBC-ê Deal an No Deal hate pêşandan. Lêbelê, wê di sezona yekemê de di "Big Money Week" (Hefteya Pereyên Mezin) de jimareya 19an de cih girt. Wê ew rola heya dawiya pêşandanê di sala 2009an de girt.

Di sala 2007an de, Monzikova karaktera firîşteyê ji wêneya "Firîşteya birîndar" di klîba muzîkê Amaranth de lîst, strana duyem ji Dark Passion Play, albûma koma metal ê ya fînlendî  Nightwish.

Monzikova di kovara Stuff  a tebaxê 2007 de di  kişandineke wêneyek de tê dîtin.Ew di heman demê de li ser bergê kovara  Runway Magazineê jî tê dîtin, ku di heman demê de roportajek  ligel heft modelên din ên Deal an No Deal jî heye .

Di sala  2008an de wê rola Jessica Jaynes di beşa "Drop's Out" a rêzefîlma CSI: Crime Scene Investigation  "Drop's Out" de lîst.

Ew di heman demê de ji bo reklamên televîzyonê ji bo hilbera "Skinit", rêzek serdevkên telefonê yên xwerû, hate pêşandan. Ew di sala 2009an de di fîlma Surrogates de rola "Beautiful Woman" (Jina bedew) lîst. Di rêzefîlma Knight Rider de ew wekî Ivana Alexandrovna roleke mevanî ya mezin lîst.Monzikova di sala 2010 de di filma  Iron Man 2  de Rebeka lîst.

Di sala 201an de, Monzikova rola Sarah di filma Syfy/The Asylum Zombie Apocalypse de lîst.

Fîlmnîgarî

Çavkanî

Girêdanên derveyî

Anya li ser Deal or No Deal

Aktrîsên rûs
Modelên rûs
Jinên rûs
Aktrîsên amerîkî
Modelên amerîkî
Jinên amerîkî
Kumzarî (gel)

Kumzarî gelêkî îranî yê ji nîvgirava Musendem li bakurê Omanê ne. Ew gel bi zimanê kumzarî, şaxekî zimanên îranî, diaxivin.

Dîrok 
Kumzarî pir nêzî gelê lor û lak in. Ew bi eslê xwe ji Îranê hatine lê li dora sala 1500 piştî zayînê çûne bakurê Omanê. Kumzarî ji bo kontrolkirina gundên xwe şêx hildibijêrin. Kumzarî ji aliyê derbazekî ve wekî "şervanekî pir wêrek" hatiye binavkirin dema ku behsa şer tê kirin.

Kumzarî ji aliyê derbazekî ve wekî "şervanekî pir wêrek" hatiye binavkirin dema ku behsa şer tê kirin. Hemû kumzarî misilman in.

Çavkanî
Tartaros

Tartaros mîtolojiya yewnanî de navê cihê herî nizm e. Bin dinyaya binerdî ye û ji wê cûda ye. Li dîne yewnanî ya kevnar de ew dojehek e. Hesiod pirtûka xwe ya Teogonîayê de derheqê wî de wekî cihê cezakirinê behsê dike. Cinawir, Tîtan û fanîyên ku sucên bê efbûn çêdiken li wir tên cezakirin.

Çavkanî
Guhertina navên cografî yên Tirkiyeyê

Guhertinên navên niştecihên li Tirkiyê ji sala 1913an heta niha bi awayekî periyodîk ji aliyê hikûmetên li pey hev ên Tirkiyê ve hatine kirin. Di çarçoveya polîtîkayên tirkkirinê de bi hezaran navên gund û bajaran hatin guhertin. Pirraniya navên gelêrî û dîrokî yên ji Împeratoriya Osmanî bi avakirina komara Tirkiyê ve bi darê zorê ve hatine guhertin û li şûna wan navên bi tirkî yên keyfî hatine dayîn. Hikûmetan angaşt kirin ku navên weha biyanî an dabeşker in, lê rexnegirên guhertinan ew wekî şovenîst binav dikin, ji ber ku ev navên orîjînal ên wan cihan bûn ku dewletê dixwest ji holê rake. Navên ku dihatin guhertin bi gelemperî bi eslê xwe ermenî, yewnanî, gurcî, lazî, bulgarî, kurdî, suryanî û erebî bûn. Bi vî rengî dewleta tirk ji destpêkê ve siyaseta xwe ya asîmîlasyonê bi tundî da meşandin.

Hewldanên Tirkiyeyê yên ji bo endamtiya Yekîtiya Ewropayê di destpêka sedsala 21ê de bû sedema kêmbûna bûyerên bi vî rengî ji aliyê rêveberiya herêmî û hikûmeta navendî ve. Di hin rewşan de qanûn navên hin gundan (di serî de yên ku hindikahiyên kurd lê dijîn) vegerandine. Navên orîjînal ên ku bi awayekî fermî hatine guhertin hê jî di zarava û zimanên herêmî de li seranserê welêt ji aliyê ew komên herêmî û etnîkî ve têne bikaranîn.

Ev polîtîka di salên dawî yên Împaratoriya Osmanî de dest pê kir û heta komara Tirkiyeyê ya îroyîn dewam kir. Di bin desthilatdariya Kemalîstan de ji bo guhertina navan komîsyonên hikûmetê yên taybet hatin avakirin. Nêzîkî 28.000 navên topografîk hatin guhertin, ku tê de 12.211 navên gund û bajarokan û 4.000 navên çiya, çem û yên din jî hene. Piraniya guhertinên navan li herêmên rojhilatê welêt çêbûn ku etnîsîteyên hindikayî beşekî mezin an piraniya nifûsê pêk tînin.

Çavkanî 

Siyaseta Tirkiyeyê
Tirkkirin
Lisa Gleave

Lisa Gleave (jdb. 11ê çiriya paşîn, 1976) modela bimirês û kesayetiyeke televizyonê ya awistralî-amerîkî ye, ku herî baş ji bo xebata xwe ya wekî Barker's Beauty  li ser The Price Is Right û xuyangên wê di pêşandana Deal or No Deal de tê zanîn.

Jiyana berî
Gleave li Queensland, Awistralya ji dayik bû û di 2000 de çû Dewletên Yekbûyî da ku aşopiyên xwe yên modelsazî  û modeyê bişopîne.

Kariyera wê

Ji sala 2005 heta sala 2009, ew di lîstika pêşandana Deal or No Deal de modelek bû, ku wê her gav valîzek bi hejmara 3 di destê xwe de girt. Wê di Accepted û CSI: NY de jî rola wê hebû. Ew ji bo Tecmo  E3 booth babe ye. Gleave ji bo salnameya Maxim  ya sala  2006ê modela bergê ye û di 5 salên dawî de li 3 parzemînan cihêreng di Maxim û FHM de herî kêm 5 caran xuya bûye.

Gleave di heman demê de berdevka malpera rêwîtiyê IC Places e.

Fîlmnîgarî

Fîlm
One With The Gun Paintball Training (2007) – Splat girl
Accepted (2006) – Kiki's Best Friend #1
Bald  (2008) – Shirtless Cynthia
Deep In The Valley (2009) – Officer Britney Speared
Date Night  (2010)
Night Of The Templar (2010) – Ashley

Pêşandanên  televîzyonê 
Take Down (1979) – Mingo Junction Cheerleader
The Price Is Right (2002–2003) – Model
Spike Video Game Awards  (2003) – Trophy PresenterReno 911!  (2005) – TammyCSI: NY (2006) – Jennifer FazottiDeal or No Deal (2005–2009) – Model #3Super Dave's Spike Tacular  (2009) – Beautiful Girl
Tosh.0 (2010) – Bachelorette for the weekly web redemption.

Bergên kovaran21 Magazine''  (Fall 2006) – Jr. Cover Model

Çavkanî

Girêdanên derveyî 

Modelên awistralî
Jinên awistralî
Katie Cleary

Katie Cleary (jdb. 21ê îlona 1981an li Şîkago , Illinois , DYA ) model , çalakvan , mirovdost  û fîlmçêkere amerîkî ye.

Jiyan û kariyera wê 

Katie Cleary di 21ê Îlona 1981ê de li Şîkago , Illinois, DYAyê  ji dayik bû. Di sala 2000an de ji Dibistana Bilind a Glenbrook South mezûn bû. Berî pêşandanê, Katie xwendekarek zanîngehê bû ku di warê kirrûbirra û karsaziyê de pispor bû . Cleary di pêşandana televîzyonê ya serkeftî America’s Next Top Model de,serkeftina xwe ya yekem wergirt. Ew derhêner û hilberîner e ku ji bo Why on Earth (2022), Give Me Shelter (2014) û How To Get Away with Murder (2014) tê zanîn. Ew bi Andrew Stern re zewicî bû.

Çavkanî

Girêdanên derveyî

Modelên amerîkî
Jinên amerîkî
Çalakvanên amerîkî
Amanza Smith

Amanza Smith  (jdb. 12ê kanûna pêşîn a 1976an li Indiana , DYA) kesayetiyeke televîzyonê, malfiroş, sêwirana hundurîn û modeleke amerîkî ye.Ew ji bo lîstikvaniya di rêzefîlma Netflixê Selling Sunset de tê zanîn. Di heman demê de ew di The Oppenheim Group de malfiroş e.

Jiyana berî 
Amanza Smith di  12ê kanûna pêşîn a 1976an de li Indiana, Dewletên Yekbûyî ji dayik bû.Ew ji dêûbavên pirreng re çêbû. Ew keça tenê ye û du birayên ku ew bi wan re mezin bûye hene.Ew beşdarî dibistanek herêmî li Indiana bû, ku li wir dîplomaya xweya lîseyê wergirt. Dûv re wê beşdarî Zanîngeha Dewletî ya  Indianayê  bû û di sêwirana hundurîn de destûrnameyek qedand.

Kariyera wê 
Piştî ku mezûn bû, wê pargîdaniya xwe, Amanza LLC, ya ku ew rêvebir e, damezrand.Ew di heman demê de wekî hevkarê xanî û pispora sêwirana hundurîn li The Oppenheim Group dixebite.Berê wê wek model û keça gulikê xebitî. Ew ji bo Indianapolis Colts di National Football League Cheerleading de keçeke gulikê bû û wekî model ew li seranserê welêt li ser texteyên îlanê yên  Lucky Strike Lanes xuya bû. Wê di sala 2018an de dest bi modelksaziyê kir û bi LA Talent, pargîdaniyek rêveberiya jêhatî ya ku ew nûner kir, hat tomar kirin.

Ew jî wekî model li ser  Deal or No Deal xebitî. Ew modela hejmar 8 bû û tenê di du beşan de bi demkî nûnertiya Lauren Shiohama kir.

Ew beşek ji pêşandana Selling Sunset e.

Jiyana kesane 
Smith di sala 2010an de bi lîstikvanê futbola amerîkî Ralph Brown re zewicî. Bi hev re keça Noah (10 salî) û kurê Braker (9 salî) hebûn. Piştî du salan, di sala 2012an de, ew ji hev veqetiyan, piştî ku ew mafê perwerdeya zarokan parve kirin. Piştî ku Brown, ku piştî kariyera çalak pirsgirêkên wî yên pereyan hebû, bê şop winda bû, Smith ji hêla dadgehê ve bi tenê girtina du zarokên wê hate dayîn.

Dûv re ew çû û bi Taye Diggs re hevdîtin kir. Her du yekem car di nîsana 2014an de li  yaneya şevê  Hooray Henry's Nightclub destê hev girtin û bi hev re derketin. Dûv re, di hezîrana 2004an de, ew wekî coteyar li ser xalîçeya sor hatin dîtin. Lêbelê, têkiliya wan di sala 2018an de qediya û ew her du rêyên xwe yên cûda çûn.

Çavkanî

Girêdanên derveyî 

Modelên amerîkî
Jinên amerîkî
Brooke Long

Brooke Andrea Long ( jdb.27ê nîsanê 1980 li Los Angeles , Kalîforniya , DYA)   model, lîstikvan, pêşkeşvana televîzyonê ya amerîkî  û keça pembû ya  berê yê San Diego Chargers, LA Avengers, LA Lakers û Miami Heat e.

Jiyana wê

Çavkanî 

Modelên amerîkî
Aktrîsên amerîkî
Jinên amerîkî
Teogonîa

Teogonîa (yewnanî: Θεογονία, Theogonía, inglîzî: Theogony) helbesteke ku ji aliyê helbestvanê yewnan Hêsîodos ve hatiye nivîsandin. Ew helbest ji bo mîtolojiya yewnanî û çanda Yewnanistana kevnare gelek agahiyên zelal dide mirovahiyê. Wateya peyva Teogonia zayina yezdanan e. Navênda pirtûkê axaftinên Muz û yên nivîskarê dest pê dike. Muz agahiyan derheqê dînê Yewnanistana kevnare diden xwendevanan re.

Çavkanî

Helbest
Mîtolojiya yewnanî
Muz

Muz an jî mûse (bi yewnaniya kevnare: Μοῦσαι, Moúsai) li gorî mîtolojiya yewnanî periyên ilhamê ne. Keçên Zeus û  Mnêmosînêyê ne. Zeus û Mnêmosînê tekiliyên cinsî kirin û paşî ew li herêma Pierîayê ji dayik bûn. Neh caran hatin ba hev Zeus û Mnêmosînê, piştî salekê dûcaniyê neh keçên wan çêdibe.Rêberê wan Kalîopê bû.

Muzên mîtolojiya yewnanî 

Her yekê sembola hûnerekî an jî yên zanistekê ye:
 Kalîopê (helbesta epîk)
 Klio (dîrok)
 Euterpê (muzîk û helbesta stranan)
 Erato (helbesta evînî)
 Melpomenê (trajedî)
 Polîhîmnia (beyt)
 Terpsîxorê (dans)
 Talia (komedî)
 Ûranîa (astronomî)

Çavkanî

Mîtolojiya yewnanî
Dînarê Iraqî

Dînarê Îraqî (erebî: دينار) pereyê Iraqê ye. Ew ji aliyê Banka Navendî ya Iraqê ve tê derxistin û li ser 1000 fils (فلس) hatiye dabeşkirin, tevî ku enflasyonê ji sala 1990an vir ve ew filan kevin kiriye. Di 7ê Sibata 2023an de, bi Dolarê Amerîkî re 1 dolar, 1300 dînar bû.

Çavkanî 

Perê
Banka Iraqê
Dînarê Îraqî
Lîrayê sûrî

Lîrayê sûrî () pereyê Sûriyê ye.

Perçêkirin 

Bi lîrayek 100 piasteran (qurişan) tê dabeşkirin (kurtasî bi erebî; qirsch, pirjimar qurūsch), lê ev êdî kêm têne bikaranîn.

Banknot û xurdepere 
Navdêrên jêrîn hene:
 Banknot: 50, 100, 200, 500, 1000, 2000 û 5000 Lîra.
 Xurdepere: 1, 5, 10, 25 û 50 Lîra

Çavkanî 

Perê
Banka Sûriyê
Lîra
Kulîlkên Be'îvan (pirtûk)

Kulîlkên Be'îvan, pirtûka nivîskar û helbestvanê kurd Arjen Arî ye. Berhem di 2012an de ji nav çapên Weşanên Ronahî ve hate der û ji 13 çîrok-helbestan pêk tê û 59 rûpelên wê hene.

Naveroka berhema "Kulîlkên Be'îvan" 
Navçe
Ortmenin çîş*!
Bajarê koçberan
Welatê hinaran
Dara sêhr
Payîz, ez û hinar
Çîroka d' ser taştê de
Peyman
Flicka*
Ji mezinan re çîrok
Xirbê Axê
Rijîna stêran
Kulîlkên be'îvan

Çavkanî 

Arjen Arî
Çîrokên kurdî
Pirtûkên kurdî
Glenda Jackson

Glenda May Jackson, an jî bi kurtasî Glenda Jackson (9 gulan 1936–15 hezîran 2023), aktrîs û siyasetmedara brîtanî bû.

Çavkanî 

Aktrîsên brîtanî
Aştîxwazî

Aştîxwazî, şernexwazî an jî pasîfîzm dijberiya şer, leşkerperestî (tevî wezîfe û xizmeta leşkerî) an jî tundiyê ye.Peyva pasîfîzmê ji hêla kampanyaya aştiyê ya fransî Émile Arnaud ve hatibû çêkirin û ji hêla aştîxwazên din ve di dehem Kongreya Aştîyê ya Gerdûnî de li Glasgowê di sala sala 1901de hate pejirandin. Peyveke têkildar ahimsa ye (ziyanê neke), felsefeyek navendî di olên Hindî yên wekî Hinduîzm, Budîzm û Caynîzmê de. Digel ku têgînên nûjen tenê ji sedsala 19an ve hatine eşkere kirin, gelek referansên kevnar hene.

Çavkanî
Josephine Baker

Josephine Baker an Freda Josephine McDonald, jdb. 3ê hezîranê 1906an li St. Louis, Missouri; m. 12ê nîsanê 1975an li Parîs, Fransa) danser, stranbêj û lîstikvan amerîkî-fransî bû. Di sala 1937an de, wê hemwelatîbûna fransî wergirt. Di Şerê Cîhanê yê Duyem de ew endama Berxwedana Serdemê û hêzên Fransaya Azad bû. Ew yekem jina afroamerîkî bû ku di fîlmek mezin de rola sereke lîst. Fîlm di sala 1927an de wek fîlma bêdeng ya bi navê Siren of the Tropics ji hêla Mario Nalpas û Henri Étiévant ve hat derhêner kirin.

Di dema kariyera xwe ya destpêkê de, Baker di nav hunermendên herî navdar de bû. We herwiha di koma revue ya Folies Bergère ya li Parîsê de serkêşiyê kir. Performansa wê ya di revue ya Un vent de folie ya sala 1927an de li bajêr bû sedema hestek. Cilûbergê wê, ku ji kirasek kurt a bi motîfa mûzan û gerdaneyek bi bejik pêk tê, bû wêneyek îkonîk û sembolek Serdema Cazê û ya Roaring Twenties.

Çavkanî 

Jidayikbûn 1906
Stranbêjên amerîkî
Jinên amerîkî
Aktrîsên amerîkî
Stranbêjên fransî
Jinên fransî
Aktrîsên fransî
Caracol Televisión

Caracol Televisión, toreke televîzyonê ya Kolombiyayê ye ku xwediyê wê Grupo Valorem e. Ew di sala 1969 de hate damezrandin.

Girêdanên derve 
 Malpera fermî

Kanalên televîzyonê yên Kolombiyayê
Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî
Cartoon Network

Cartoon Network, kanaleke televizyonê ya kabloyî ya Amerîkî ye ku xwediyê Warner Bros. Discovery ye. Di 1ê cotmeha 1992an de hat destpêkirin.

Girêdanên derve 
 Malpera fermî

Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê
Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
Kanalên televîzyonê ji bo zarokan
Nickelodeon

Nickelodeon, kanaleke televîzyonê ya kabloyî ya Amerîkî ye ku xwediyê kanalê Paramount Global e. Kanal di 1ê avrêla 1979an de hatiye demazirandin.

Girêdanên derve 
 Malpera fermî

Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê
Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
Kanalên televîzyonê ji bo zarokan
Comedy Central

Comedy Central, kanaleke televizyonê ya kabloyî ya Amerîkî ye ku xwediyê qenalê Paramount Global e. Kanal di 1ê nîsana sala 1991an de hatiye demazirandin.

Girêdanên derve 
 Malpera fermî

Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê
Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
HBO

HBO ya jî Home Box Office, kanaleke televizyonê ya bi kablo ya Amerîkî ye. Xwediyê kanalê Warner Bros e. Kanal di 6ê çiriya paşîn a sala 1972an de hatiye demazirandin.

Girêdanên derve 
 Malpera fermî

Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê
Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
Tevgera Gülen

Tevgera Gülen yan jî Cemeata Gülen, ji tevgereke îslamî ye ku ji aliyê Fethullah Gülen ve hatiye damezrandin. Damezrînerê cemeata gulen Fethullah Gülen ji ber nakokiyên di navbera cemaet wî û dewleta tirk ji sala 1999an ve li DYAyê dijî. Ev tevger ji aliyê Tirkiyeyê ve weke rêxistineke terorîst tê binavkirin.

Ew di perwerdehiyê de çalak e û li zêdetirî 180 welatan dibistan û zanîngehên taybet dixebitîne. Wê forumên diyaloga navbera olan da destpêkirin. Di medya, darayî, û klînîkên tenduristiyê de veberhênanên girîng hene. Tevî olperestiya wê û hînkirinên wê yên ku muhafezekar tên dîtin jî, hinekan ev tevger wek aştiyane û nûjen, û ji tevgerên tundtir ên îslamê yên wekî Wehabîzm û Selefîtiyê çêtir dinirxînin.

Tevgera Gulen di destpêkê de hevkarê AKP û Recep Tayyip Erdoğan bû. Dema ku Erdogan di sala 2002an de hat ser hikûm, herduyan li dijî sekûlar-neteweperestên tirk û kemalîstan tifaqek çêkir. Di navbera salên 2010 û 2011’an de di navbera AKP û Tevgera Gulen de nakokî derketin.

Tevgera Gulen ji Gulana 2016an vir ve bi navên Fethullahçi Terör Örgütü (FETÖ) û Paralel Devlet Yapılanması) (PDY) ji aliyê Tirkiyeyê ve di lîsteya terorê de ye.

Piştî Hewldana pêkanîna derbeya leşkerî li Tirkiyeyê 2016, hikûmeta Tirkiyê Tevgera Gulen bi derbeyê tometbar kir û heta niha bi hezaran leşker û dadger û mamoste û heta siyasetmedar jî hatine girtin.

Çavkanî 

Tevgera Gülen
MTV

MTV yan jî Music Television, qenaleke muzîkê ya Amerîkî ye ku xwediyê qenalêParamount Global e. MTV di 1ê tebaxa sala 1981ê de hatiye demazirandin.

Girêdanên derve 
 Malpera fermî

Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê
Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
Discovery Channel

Discovery Channel, qenaleke televîzyonê ya bi kablo ya Amerîkî ye ku xwediyê qenalê Warner Bros. Discovery e. Qenal di 17ê hezîrana sala 1985an de hatiye demazirandin.

Girêdanên derve 
 Malpera fermî

Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê
Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
Animal Planet

Animal Planet, qenaleke televîzyonê ya bi kablo ya Amerîkî ye ku xwediyê Discovery ye. Qenal di 1ê hezîrana sala 1996an de hatiye demazirandin.

Girêdanên derve 
 Malpera fermî

Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê
Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
TNT

TNT yan jî Turner Network Television, qenaleke televîzyonê ya bi kablo ya Amerîkî ye ku xwediyê Warner Bros. Discovery e. TNT di 3ê cotmeha 1988an de hatiye demazirandin.

Girêdanên derve 
 Malpera fermî

Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê
Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
Showtime

Showtime, kanaleke televîzyonê ye li Amerîkayê. Xwediyê kanalê Showtime Networks e, yek ji kompaniyên konglomerata Paramount Global. Showtime di 9ê gulana sala 1976an de hate demazirandin.

Girêdanên derve 
 Malpera fermî

Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê
Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
Joseph Kony

Joseph Kony (jidayikbûn nêzîkî  1961), terorîstek xiristiyanî ye ku ji Tebaxa 1987-an vir ve serokê Artêşa Berxwedana Xudan (LRA) ye. Kom ji hêla Neteweyên Yekbûyî, Yekîtiya Ewropî û gelek hikûmetên dinve wekî komek terorîst tê destnîşankirin. Di 1987 de, wî Artêşa Berxwedana Xudan ava kir, bi armanca hilweşandina hukûmeta Ugandayê ya laîk û damezrandina dewletek Xiristiyan ji bo ku tenê xiristiyan tê de bijîn.

Jiyan 
Kony dibe ku di sala 1961 de ji dayik bû, li bakurê uganda, Dê û bavê wî cotkar bûn. Bavê wî Luizi Obol û diya wî Nora Oting bû. Di malbata ku 6 zarokên wê hene de ew zarokê şeşemîn an jî zarokê pêncemîn bû. Kony bi xwişk û birayên xwe re têkiliyek baş digirt, lê gava ku nakokî diqewime wî zû şîdeta laşî bikar anî. Dê û bavê wî bi dilxwazî ​​li dêrê bûn.

Konî qet dibistana seretayî neqedand. Di sala 1976an de dev ji dibistanê berda.

Dema em li kampanyaya tundûtûjiyê ya artêşa wî dinêrin, hêzên xiristiyan ên Kony berpirsiyarê mirina zêdetirî 100,000 kesan û revandina herî kêm 60,000 zarokan ji bo leşkerkirinê bûn. Gelek hovîtîyên ku hatine kirin tecawizkirina keçên ciwan û revandina wan ji bo bikaranîna koleyên seksê jî hene.

Di Nîsana 2017-an de, hukûmetên Dewletên Yekbûyî û Ugandayê hewildanên ji bo dîtina Kony û şerê li dijî LRA qedandin, û diyar kirin ku LRA êdî xeterek girîng a ewlehiyê ji Ugandayê re nekiriye. 60 jin û 42 zarokên wî hene.

Çavkanî
Artêşa Berxwedana Xudan

Artêşa Berxwedana Xudan (LRA) rêxistineke terorîsta xiristiyanî ye ku li bakurê Uganda, Sûdana Başûr, Komara Afrîkaya Navîn û Komara Demokratîk a Kongoyê kar dike. Armanca wê ew e ku Ugandayê li gor Încîlê birêve bibe.

Binpêkirina mafên mirovan hatiye kirin, di nav de kuştin, revandin, sinetkirin, koletiya zayendî ya zarokan û leşkerkirina leşkeran.

Çavkanî
Svensk-kurdiska kontakter under tusen år (pirtûk)

Svensk-kurdiska kontakter under tusen år (Peywendiyên swêdî-kurdî yên hezar salan) kitêba lêkolîner û nivîskarê kurd Rohat Alakom e.

Pirtûk di sala 2000î de ji nav çapên Weşanên APECê ve li Swêdê hate der û bi zimanê swêdî ye. Berhemeke wênedar e û ji 265 rûpelan pêk tê û tê de bibliyografiyeke berfireh jî heye.

Mijarên sereke yên kitêbê 
Peywendiyên kurd û vîkîngan di dema vîkîngan (800-1050) de;
Swêdî behsa kurdan dikin, rêwiyên swêdî li Kurdistanê di sedsalên 18 û 20an de;
Çalakiyên mîsyonerên swêdî di nav kurdên êzdî de û belavkirina dînê mesîhîtiyê di dawiya sedsala 19an de;
Dîplomatê kurd Şerîf Paşa (Cherif Pascha) ku di navbera 1898 û 1908an de li Swêdê dimîne.

Çavkanî 

Pirtûk
Dîrok
Peywendiyên swêdî-kurdî
Akademiya Derûn

Akademiya Derûn (bi almanî: Derûn Akademie), Akademiya derûnnasî û şêwirmendiya navçandî (bi almanî: Interkulturelle Psychologie-, und Beratungsakademie) yekem akademiya kurdî ye ku di warê derûnnasî û şêwirmendî de xebatan dike. Navenda wê li Hamburg a Almanyayê ye. Akademî di statuya berjewendiya rayagiştî de kar dike.

Damezrîner û birêveberê akademiyê psîkologê kurd Darius Winzer e. Akademî di derûndermanî û sêwirmendiyê de girîngiyê dide hesasiyeta navçandî. Dixwaze lîteratûra derûnnasiyê wergerîne zimanê kurdî.

Hin erk û armancên Akademiyê 
 Derûndermanî (psîkoterapî) û şêwirmendî bi zimanê zikmakî.
 Alîkarî bo zarokên penaberan ên di perwerdeyê de astengiyan dikişînin.
 Bêberdêl terapiya online bo koçberên li başûr û rojavayê Kurdistanê di kampan de dimînin. Bi taybetî bo koçberên kurdên êzîdî û Efrînê.
 Wergerandanina lîteratura derûnnasiyê bo kurdî.

Girêdan 
 https://derun-akademie.org Malper
 Derûn Akademie - Interkulturelle Psychologie und Beratungsakademie gUG (haftungsbeschränkt), Hamburg | Firmenprofil (https://databyte.de)

Çavkanî 

Derûnnasî
Akademî
Humlegården

Humlegården ("Bexçeya leblebûyê", "Leblebûstan") park û seyrangeheke mezin a taxa Östermalmê ye li Stokholm, Swêdê. Li parkê Kitêbxaneya Neteweyî ya Swêdê (bi swêdî: Kungliga biblioteket, "Kitêbxaneya Qiralî") ye.

Dîroka Humlegårdenê

Parka qiralî 
Humlegården di destpêkê de Bexçeyê fêkiyan ê malbata qiral bû, ku di sedsala 17an de ji aliyê keyê swêdî Johan III ve  hate çêkirin. Bi swêdî humle tê wateya leblebû, ya ku yek ji nebatên ku li baxçeyê hêşîn dibûn. Di 1686-87an de, keybanûya swêdî Ulrika Eleonora ya Danîmarkayê li wir ji xwe û zarokên xwe re pavyoneke bi navê Rotundan ava kir.

Seyrangeha rekreasyon û dema vala 
Jixwe di sedsala 17an de, beşên parkê ji gel re hatin vekirin. Di 1764an de, park ji bo şahiya gelemperî hate vekirin. Ji 1773 ta 1780î, li Rotundan, di pavyona berê ya şahbanûyê de, şanoyeke bi navê Humlegårdsteatern (Şanoya Humlegårdenê) hate çêkirin. Ji 1853 ta 1877an jî, şanoya Humlegårdsteatern dîsa hat bikaranîn.

Parkeke giştî 
Park ji sala 1869an ve bi tevahî ji gel re hate vekirin. Îro park ji bo niştecîhan cihekî rekreasyonê yê populer e. Li parkê, ji xeynî çîmenên berfireh, qadeke futbolê, rampayeke skateboardan û cihên lîstikê ji bo zarokan hene.

Bîrdar û peykerên parkê 
Humlegården warê çend peykeran e. Di navenda parkê de Linnémonumentet heye, bîrdara mezin a botanîst û zoologîstê swêdî Carl von Linné (1707-1778) e. Bîrdar ji aliyê Johannes Frithiof Kjellberg (1836-1885) ve hat dîzaynkirin û di sala 1885an de hat pêşkêşkirin.

Peykerên din ên Humlegårdenê ew in: yên dîroknas Anders Fryxell (1795–1881), kîmyanas Carl Wilhelm Scheele (1742–1786), nivîskara swêdî Fredrika Bremer (1801–1865) û keşeyê lûterî Peter Wieselgren(1800-1877). 

Çend peykerên din jî hene: Farfadern yê peykerçêker Per Hasselberg (1896), Tuffsen yê Egon Möller Nielsen (1949), Isobartema yê Martin Holmgren (1970), Cordillera de Los Andes yê Francisco Gazitúa (2000) û peykarê nivîskarê swêdî Hjalmar Söderberg (1869–1941) bi destê peykersazê Peter Linde.

Galerî

Çavkanî 

Parkên Stokholmê
Êrîşên mizgefta Christchurch

Êrîşên mizgefta Christchurch du gulebaran kirin di 15ê Adara 2019an de, li du mizgeftan li Christchurch, Zelanda Nû. Êrîşên ku ji aliyê çekdarekî tenê yê ku di dema nimêja înê de ketibû her du mizgeftan hat kirin, saet di 13.40’an de li Mizgefta El Nûr a li taxa Riccartonê dest pê kir û saet 13:52’an de li Navenda Îslamî ya Linwoodê dewam kir. Di encamê de 51 kes mirin û 40 kes jî birîndar bûn.

Navê kesê çekdar Brenton Harrison Tarrant ê 28 salî yê Awustralya ye. Ew hat girtin piştî ku otomobîla wî ji hêla otomobîlek polîs ve hat qewirandin dema ku ew diçû Mizgefta Sêyemîn li Ashburton. Ew serweriya spî û tundrewiya xiristiyan bû.

Çavkanî
Teqînên Hanauê

Teqînên Hanauê (bi almanî: Schießereien in Hanau) bûyerek e ku di 19ê sibata 2020an de qewimî, dema ku yanzdeh kes hatin kuştin û pênc kesên din jî birîndar bûn, di encama gulebarana terorîstan de ji hêla serwerî spî ve bargehek şîşe li Hanauê, li nêzîkî Frankfurt, Hessen, Almanya. Piştî êrîşan ew çekdar vegeriya mala xwe û li wir dayika xwe kuşt û piştre xwe jî kuşt.

Neh kesên ku di du gulebaranan de ji aliyê êrîşkar ve hatin qetilkirin du kurdên bi navên Gökhan Gültekin û Ferhat Unvar, sintî/romaneke bi navê Mercedes Kierpacz, efxanekî bi navê Saîd Nesar Haşimî, du tirkên bi navê Sedat Gürbüz û Fatih Saraçogluyê, bosnakekî bi navê Hamza Kurtovî, bulgarekî bi navê Kaloyan Velkov û romaniyekî bi navê Vili Viorel Păun.

Di nav pênc kesên din de du tirk, yekî efxan û kamerûniyek jî birîndar bûn.

Çavkanî
Aras Koyî

Aras Fatih Resûl, wekî Eros Kurdî û Aras Koyî jî naskirî ye  (jdb. 26 îlon 1972), stranbêj, derhêner û senarîstekî  kurd-swêdî ye.

Jînenîgarî

Dîskografî

CD

Muzîk vîdeo

Çavkanî 

Mirovên zindî
Jidayikbûn 1972
Kurdên Başûrê Kurdistanê
Stranbêjên kurd
Enes Kaçmaz

Enes Kaçmaz stranbêjekî kurd e ku di 22'ê Îlona 1998'an de li Enqere Polatliyê hatiye dinê.

Jînenîgarî 
Kaçmaz, di 22'ê Îlona 1998'an de li navçeya Polatli ya Enqereyê di malbateke Kurd de hatiye dinê. Enes, ku ji biçûkatiya xwe bi muzîkê re eleqedar bû, piştre bi muzîkê re têkildar bû. Bi stranên wek Leyla, Hurik Hurik Delize rekora hit li ser YouTube û gelek cihên din şikand.

Dîskografî 
Single

 Leyla
 Hurik Hurik Delize
 Cane
 Dilem Çuke
 Oy xude Oy
 Delalê
 Dayê

Çavkanî 

 https://gercekcihaber.com/gundem/sarkilariyla-viral-olan-enes-kacmaz-kimdir-aslen-nereli.html

Girêdanên derve 

 Enes Kaçmaz li ser YouTubê
Mîr Perwer

Mîr Perwer, bi navê jidayîkbûnê Şirin Aydın, muzîkjen û stranbêjekî kurd e ku li Gimgim a bi ser parêzgeha Mûşê hatiye dinyayê.

Jînenîgarî 
Aydın, li navçeya Varto ya Mûşê di malbateke kurd de hatiye dinê. Ji zarokatiya xwe ve bi zimanê xwe yê zikmakî bi kurdî muzîkê çêdike. Ew bi perçeyên wekî Felek, Bajar, Bang û Sarya tê naskirin.

Ew di sala 2021an de bi derxistina albûma xwe ya yekem û paşîn 'Bedengi' bi ser ket ku navê xwe bide zanîn.

Di êrîşê de perwer rastî êrîşê hat û hat kuştin 
Di 23’ê Kanûna 2022’an de li Parîsê li ber Navenda Çanda Kurd a Ahmet Kaya bû. Her wiha Emîne Kara ku bi PKK’ê re bû û endamê komeleya çandê Abdullah Kizil jî di nav kuştiyan de ne.

Nîjadperestê tund Montreuil ê 69 salî William M bi çeka Colt 1911 gule li Aydın, Kara û Kizil reşandin û 4 kesên din jî bi wan re dîtin.

Di êrîşê de Kara û Ateş jiyana xwe ji dest dan. Li aliyê din Aydin piştî demekê nefes girt û jiyana xwe ji dest da. Cenazeyê wî şandin bajarê wî Mûşê, lê dewleta Tirk li dijî merasîma cenaze derket û di merasîma cenaze de bûyer qewimîn. Piştî ku çalakî bi dawî bû di bin axê de hate definkirin.

Êrîşkar, William M, hat girtin.

Diskografî 
Albûm

 Bedengi

Çavkanî 

 https://tr.euronews.com/2022/12/24/paristeki-ahmet-kaya-kultur-merkezi-saldirgani-irkci-oldugunu-kabul-etti
Aram Serhad

Aram Serhad, bi navê jidayîkbûnê Gökhan Sevinç, muzîkjen û sitranbêjekî kurd e.

Jîyan 
Aram Serhad ê ku navê wî yê rastî Gokhan Sevinç e, li navçeya Sarıgöl a Manîsayê di malbateke kurd de hatiye dinê. Bi eslê xwe ji navçeya Kop bi ser parêzgeha Mûşê ye. Malbata wî ji ber hin bûyeran neçar ma ku biçe Manîsayê. Dema ku 2 salan li Manîsasporê govend gerand û 5 salan jî wek operatorê kepçeyê xebitî, stranên kurdî berdewam kir. Piştî demekê bi bavê xwe re li Stenbolê bi cih dibe.

Şevekê, dema ku ew ji cîhê ku lê performansê dikir, ji aliyê neteweperestên ultra nîjadperest ve bi lêdanê hat kuştin. Demekê dev ji muzîkê berda, lê êdî nikarîbû rabe û dîsa dest pê kir. Cara yekem albuma xwe ya profesyonel a bi navê 'Te Nedî / Çavşîn' derxist. Wî bi vê albûmê nav û deng da. Paşê di sala 2019an de albûmek bi navê 'Rê' derxist. Her wiha şîrketeke muzîkê ya bi navê Aram Records damezrand.

Sevinç heta niha li Tirkiye, Kurdistan û Ewropayê li gelek cihan konseran kiriye. Di Kanûna 2015’an de ji ber axaftina li ser dikê û stranên ku di Newroza 2013’an de gotine hate girtin. Piştî demekê hat berdan.

Dîskografî 
Albûm

 Te Nedi / Çavşin (2014)
 Rê (2019)

Çavkanî 

Sitranbêjên kurd
Emîl hê jî li Lönnebergayê dijî (pirtûk)

Emîl hê ji Lönnebergayê dijî (bi swêdî: Emil i Lönneberga) rêzeromanên zarokan e ku ji hêla Astrid Lindgren ve di salên 1963, 1966 û 1970 de li ser henekbazê Emîl Svensson, ku li çandingehek li gundê Lönneberga li Småland, li Swêdê dijî, hatine nivîsandin.

Wergera  kurdî 
Pîrtûk ji aliyê nivîskar û wergêr Firat Cewerî ve hatiye wergerandin bo zimanê kurdî .Pirtûk  di sala 2000an li Weşanên Nûdem de derket.

Çavkanî 

Pirtûk
Roman
Wêjeya zarokan
Berhemên Astrid Lindgren
Şevên Spî (pirtûk)

Şevên Spî (bi rûsî : Белые ночи ) romaneke nivîskarê rûs Fyodor Dostoyevskî ye ku cara yekem di sala 1848an de bi sernavê orjînal Белые ночи. Сентиментальный роман (Из воспоминаний мечтателя) (Rûsî ji bo Şevên Spî. Romaneke bihes (Ji Bîranînên Aşopbazekî) derket. Çîrok li ser kesekî  ku dilê wî ketiye jineke ciwan  û di çar êvaran de pê re hev nas dike.

Wergera  kurdî 
Pîrtûk ji aliyê nivîskar û wergêr Firat Cewerî ve hatiye wergerandin bo zimanê kurdî .Pirtûk  di sala 1993an li Weşanên Nûdem de derket.

Çavkanî 

Roman
Mişk û mirov (pirtûk)

Mişk û mirov ( bi inglîzî: Of Mice and Men) romaneke nivîskarê amerîkî John Steinbeck e. Berhem di sala 1937an de hate weşandin û çîroka George Milton û Lennie Small, du karkerên koçber ên jicîhûwarkirî vedibêje, ku di dema Krîza Mezin a Dewletên Yekbûyî de ji cîh bi cîh li Kalîforniyayê  ji bo lêgerîna derfetên kar ên nû digerin.

Wergerên  kurdî 
Pîrtûk ji aliyê nivîskar û wergêr Firat Cewerî ve cara yekem hatiye wergerandin bo zimanê kurdî .Ew pirtûk  di sala 1993an li Weşanên Nûdem de derket. Di sala 2010an de pirtûka bi heman sernavî ji aliyê Xalis Xerzan ve dîsa ji zimanê înglîzî bo zimanê kurdî hatiye wergerandin.Ev werger ji aliyê Weşanxaneya Lîs ve hatiye weşandin.

Çavkanî 

Roman
Dagirkirina hikûmetên ji aliyê siyonîstan

Dagirkirina hikûmetên ji aliyê siyonîstan, an jî Dagirkirina hikûmetên ji aliyê cihûyan, teoriyek e ku dibêje Cihû bi dizî hikûmetên hin welatan kontrol dikin. Teorî îdîa dike ku Cihûyan armanc dikin ku hemî cîhanê kontrol bikin. 

Teoriya ku Cihû aborî û bank û hikûmetên hin welatan kontrol dikin, ji Serdema Navîn ve li Ewrûpayê heye.

Di sala 1919 de, Adolf Hitler got ku planek cihû ya navneteweyî heye ku nijada Aryen qels bike.

Beşek ji vê teoriyê ev e ku ji 4,000 Cihûyên ku li bircên cêwî dixebitîn, ji wan re hat gotin ku roja êrişên 11ê Îlonê berî ku ew biqewimin li malê bimînin.

Çavkanî
Êrîşa li ser Konsolxaneya Îsraêlê

Di 17ê Sibata 1999an de alîgirên PKK'ê êrîşî Konsolosxaneya Îsraêl e li Berlîn ya Almanya kirin.

Paşî 
Di çiriya pêşîn a 1998an de rêberê PKK'ê Abdullah Öcalan neçar ma ku ji Sûrîyê derkeve û çû Mosko, Rûsyayê, li wir destûr nedan ku bimîne, berî ku biçe Romaya Îtalyayê. Hikûmeta Îtalyayê nexwest ku Ocalan bimîne. Ocalan piştî ku ketina Almanya, Holenda û Fransayê nehate astengkirin, di 1'ê Sibata 1999'an de çû Yewnanistanê. Di 15'ê Sibata 1999'an de dema ji sefaretxaneya Yewnanistanê ya Nairobî Kenyayê sewqî balafirgeha navneteweyî ya Naîrobî dihat kirin, di operasyonekê de hate girtin. MIT, bi alîkariya CIA û Mossad.

Êrîşê 
Piştî nûçeya girtina Ocalan a ku li Kenyayê ji aliyê îstîxbarata Tirk ve bi hevkariya Yewnanistanê pêk hat, li cîhanê çalakiyên protestoyî derketin. 55 heta 200 alîgirên PKKê bi hesinên hesinî di 17ê sibatê de avêtin ser konsulxaneya Îsraîlê ya li Berlînê, bi tometa ku Mossad di revandina Ocalan de alîkariya hikûmeta Tirkiyê dike. Dema ku xwepêşander karîbûn refên polîsan bişkînin û derbasî avahiya konsolosxaneyê bibin, asayîşa Îsraêlê gule li êrîşkaran reşandin û di encamê de 3 kes mirin û 14 kes jî birîndar bûn.

Piştî 
Benjamin Netanyahu piştgirî da kiryarên pasdarên Îsraêlî û got ku xwepêşanderan hewl dan ku çekekê ji yek ji hêzên ewlekarîyê bistînin. Îsraêlê ewlehiya hemû avahiyên xwe yên li derve zêde kir.

Çavkanî
Yekîtiya Parastina Cihûyan

Yekîtiya Parastina Cihûyan (bi îbranî: הליגה להגנה יהודית; bi inglîzî: Jewish Defense League, JDL) rêxistineke terorîstî a Cihûyan li Dewletên Yekbûyî û Kanada de. Ew ji sala 2001ê ve ji hêla FBI ve wekî "komek terorîst a rastgir" tê nasîn. JDL di plan û pêkanîna kiryarên terorîstî yên di nav Dewletên Yekbûyî de beşdar bûye.

Di yek xalê de zêdetirî 15,000 endamên wê hebûn. Komê malên Misilman û Sovyetan li Dewletên Yekbûyî bombebaran kirin, û kesên cihêreng, ji ​​çalakvanên siyasî yên Ereb bigire heya Naziyan, dike armanc.

Çavkanî
Komkujiya mizgefta îbrahîmî

Komkujiya Mizgefta Îbrahîmî gulebarana Baruch Goldstein, tundrê olî yê Amerîkî-Îsraîlî û terorîstê cihû û endamê JDL bû. Di 25ê Sibata 1994an de, ku di meha Remezanê de bû, Goldstein gule berda hejmareke mezin ji Mislimanên Filistînî yên ku ji bo nimêjê li hundirê Mizgefta Îbrahîmî ya li Hebronê kom bûn. Di êrîşê de 29 kesan jiyana xwe ji dest dan û gelek jê 12 salî bûn û 125 kes jî birîndar bûn. Filistînî tev li hev kom bûn û ber bi Goldstein reviyan, çeka wî girtin û bi lêdanê kuştin.

Komkujiya Filistîniyan li seranserê Şerîeya Rojava dest bi xwepêşandanên girseyî kir, di pevçûnên bi artêşa Îsraîlê re 26 Filistînî hatin kuştin û 120 kes jî birîndar bûn, di vê demê de 9 Cihûyên Îsraîlî jî hatin kuştin.

Hikûmeta Îsraîl jî piştî qetlîamê bi awayekî hovane bi filistîniyan re kir, derxistina wan ji hin cadeyên li nêzîkî niştecihên cihûyan li Hebronê, wek Kolana El-Şuheda, ku mal û kargehên gelek filistînî lê hebûn, û rê dide ku tenê Îsraîlî û tûrîstên biyanî bikevin hundir.

Çavkanî
Baruch Goldstein

Baruch Kopel Goldstein (bi îbranî: ברוך קופל גולדשטיין; bi navê Benjamin Carl Goldstein ji dayik bûye; 9ê Kanûna Pêşîn, 1956 - 25 Sibat, 1994) terorîstekî Îsraîlî-Amerîkî, tundrewiya cihû, wekî endamê partiya terorîstî a JDL bû ku Komkujiya mizgefta îbrahîmî pêk anî. Goldstein alîgirê Kach bû, partiyek olî ya siyonîst ku Yekîtiya Ewropî û gelek welatên din wekî terorîst binav dikin.

Goristana Goldstein ji bo tundrewên Cihû bû ziyaretgeh. Li ser gorê ev gotin hatine nivîsandin: "Wî canê xwe ji bo gelê Îsraêl, Tewrat û welatê wî da."

Çavkanî
Cihangir Ceyhan

Cîhangir Ceyhan (jdb 6ê reşemiya sala 1989 li Edene) lîstikvanekî tirk e ku bi eslê xwe kurd ye.

Jînenîgarî 
Cîhangîr, weke kurê malbateke ji Xarpêt û Amed li Edeneyê hatiye dinê. Cîhangîr, ku ji Fakûlteya Perwerdehiya Vekirî ya Zanîngeha Anadoluyê, Beşa Îdareya Karsaziyê mezûn bû, 2 sal û nîv li Stembolê lîstikvaniya li ber kamerayê xwend. Piştî xwendina xwe vegeriya Edeneyê û li wir ji dayik bû û mezin bû. Di sala 2015'an de di fîlma Yusuf de yekemîn ezmûna xwe ya lîstikvaniyê bi karakterê "Serdar" re derbas kir. Paşê bi karakterê "Cio" yê di rêzefîlma "Sıfır Bir" de ku di navbera salên 2016-2019an de pêşî li ser YouTube û paşê jî li ser BluTV hat weşandin, bal kişand. Di navbera salên 2019-2020’an de bi karakterê “Azer Kurtuluş” di rêzefîlma Çukur a ku di Show TV de dihat weşandin de cih girt û bi vê projeyê jî cara yekem derket televîzyonê. Di rêzefîlma Alev Alev de ku di navbera salên 2020-2021’an de jî li ser televîzyona Show TV’yê hat weşandin de karakterê “Ömer Ataycı” lîst. Herî dawî di rêzefîlma “Camdaki Kız” de ku di navbera salên 2021-2023’an de li Kanal D’ê hat weşandin de karakterê “Hayri Ersoy” lîst.

Fîlmografî 
Televîzyon

 Çukur (Azer Kurtuluş) (2019-2020)
 Alev Alev (Ömer Ataycı) (2020-2021)
 Camdaki Kız (Hayri Ersoy) (2021-2023)

Înternet

 Sıfır Bir (Cio) (2016-2018)

Sînema

 Güven Bana (Özcan) (2023)

Çavkanî 

 https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/hayat/cihangir-ceyhan-kimdir-evli-mi-kac-yasinda-42026938

Aktorên kurd
Mirovên zindî
Jidayikbûn 1989
Împeratoriya Selçûqiyan

Împeratoriya Selçûqiyan, an jî Împeratoriya mezin a Selçûqiyan, împeratorekî bilind a serdema navîn bû, ku ji aliyê çandî ve tirko-faris, împeratoriya Misilmanên Sunîtî bû. Xanedan ji şaxa Qiniq a tirkmenên oxiz ve hat avakirin û birêvebirin. Ew qadeke giştî 39 milyon kîlometre çargoşe girt, wekî herêma hikûmetê ji Anatolya û Şam li rojava heta Hindokûşê li rojhilat û ji Asya Navîn li bakur heta Kendava Farisî li başûr bû.

Împeratoriya Selçûqiyan di sala 1037an de ji aliyê serok Tuxrîl (990-1063) û birayê wî Çaxrî (989-1060) ve hat damezrandin, ku her du jî li ser herêmên wê bi hev re desthildar bûn; îşaret hene ku serkirdayetiya Selçûqiyan wekî din wek sêyem kar kiriye û bi vî awayî Mûsa Yabgû, mamê van her du kesên navborî jî tê de ye. Selçûqî ji warên xwe yên li nêzî Deryaya Aral, pêşî ber bi Xorasanê û ber bi deşta Îranê ve bi pêş ve çûn, li wir ew ê bi giranî wek civakek farisî bibûna. Paşê ji bo dagirkirina Bexdayê ber bi rojava ve çûn, valahiya hêzê ya ku ji ber şerên di navbera Xîlafeta Ebasî ya Ereb û Împeratoriya Biwehî Îranî de çêbû, tijî kirin. Berfirehbûna Selçûqiyan a li rojhilatê Anatolyayê di sedema şerên Bîzansî-Selçûqiyan bi Şerê Manzikertê di sala 1071an de di pevçûnê berjewendiya Selçûqiyan re xalek veguherî ya diyarker nîşan da, desthildariya Împeratoriya Bîzansê li beşên mayî yên Anatolyayê ji dest girt. Ew demê destpêkirina siyaseta tirkkirinê bû. Împeratoriya Selçûqiyan qada siyasî ya şikestî li beşên rojhilatê yên ne-erebî, cîhana misilman kir yek û hem di Sefera Xaçperestan a yekemîn û hem jî di Sefera Xaçperestan a duyemîn de roleke sereke lîst; her weha di afirandin û berfirehkirina gelek şêweyên hunerî de di serdema bandora wan hebû wekî rolek girîng lîstiye.

Di salên 1140an de, Împeratoriya Selçûqiyan dest bi kêmbûna hêz û bandora xwe kir, û di dawiyê de ji hêla Împeratoriya Xwarazmiyan ve di sala 1194 de hate hilweşandin.

Mijarên têkildar 

 Siltanatiya Rûmê

Çavkanî
Qiniq (eşîr)

Qiniq (bi azerî: Qınıq; tirkî: Kınık; tirkmanî: Gynyk; farisî: قنق), eşîr û şaxekî dîrokî a tirkên oxizî bû. Ew eşîr ji bo birêveberîna Împeratoriya Selçûqiyan navdar bû.

Çavkanî 

Gelên tirkî
Tirkên oxizî
Selçûqî
Liliane Tiger

Liliane Tiger ( jdb.13ê adara 1985an li Prag , Çekoslovakya) pornostêrk û  modela erotîk a karbesî ya çeykayî ye .

Kariyer
Liliane Tiger di sala 2003 de di 18 saliya xwe de dest bi kariyera xwe wek pornostêrk kir. Hin fîlmên wê yên yekem ku ji hêla Pierre Woodman ve hatine deranîn û ji hêla studyoya pornoyê ya Hustler ve hatine hilberandin. Liliane zêdetirî 160 fîlmên porno çêkir ku ew binavûdeng kirin.

Xelat û berendamî 
2007 Xelatên AVN – Berendamî - Female Foreign Performer of the Year
2007 Xelatên AVN Berendamî – Best Sex Scene in a Foreign-Shot Production (Rocco’s More Sluts in Ibiza -  tevî Rocco Siffredi)
2008 Xelatên AVN Berendamî – Female Foreign Performer of the Year

Fîlmnîgarî (bijartî)
 Multiple POV 2 (2003)
 Gangland 51 (2004)
 Euro Angels Hardball 24 (2004)
 Cum Filled Asshole Overload 1 (2004)
 Anal Cavity Search (2005)
 Anal Excursions 2 (2005)
 Apple Bottomz (2005)
 Apprentass 3 (2005)
 Ass Fukt (2005)
 Asstravaganza 1 (2005)
 Asswhole 2 (2005)
 Babelicious (2005)
 The Best by Private 69: Ass to Mouth (2005)
 Big Butt Brotha Lovers 6 (2005)
 Big Toys No Boys 4 (2005)
 Black on White Crime 6 (2005) 
 Butt Gallery 3 (2005)
 Internal Cumbustion 7 (2005)
 Rocco Ravishes Ibiza 2 (2005)
 2006 : In Bed with Doc Gynéco de François Regis (Marc Dorcel)
 Crack Her Jack 5 (2006)
 Extasy Fuck VIP (2007)
 Russian institute 7

Çavkanî

Girêdanên derveyî

Jidayikbûn 1985
Pornostêrkên çekyayî
Modelên çekyayî
Jinên çekyayî
Mirovên zindî
Julie Silver

Julie Silver (jdb. 11ê tebaxê 1981an li Çekoslovakya) pornostêrk û modeleke erotîk a çekyayî ye.

Jiyana wê 
Di derbarê jiyana wê ya beriya sala 2002ê de hindik tê zanîn. Di 21 saliya xwe de ew ji hêla derhênerê alman Tom Herold ve hat vedîtin, ku bi wî re rola xwe ya yekem wekî pornostêrk girt.Wê paşê bi Pierre Woodman, Rocco Siffredi, Marc Dorcel û Alessandro Del Mar re xebitî. Wek lîstikvan wê bi çend pargîdaniyên hilberînê yên ewropî û amerîkî yên wekî Zero Tolerance, Jules Jordan Video, Mile High, Private Media Group, Marc Dorcel, 3rd Degree, Elegant Angel, Wicked, New Sensations, Evil Angel, Hustler an jî Doghouse Digital re xebitiye.

Sê caran (2004, 2005 û 2011) ew li Xelatên AVNê di kategoriya Sehneya seksê ya hilberîna biyanî ya herî baş de ji bo berhemên Out Numbered, Semen Sippers û La Corsetry La Femme hate berbijar kirin. Herwiha di van xelatan de, di sala 2005an û 2006an de, ew di nav namzedên Hunermenda Biyanî ya Salê de hat nasandin.

Di sala 2006an de, di xelatên ku li Festîvala Fîlmên Erotîkî ya Navneteweyî ya Barselonayê (FICEB) hatin lidarxistin de, Julie Silver xelata Ninfayê ya Lîstikvana Piştgiriyê ya herî baş ji bo xebata xwe ya di hilberîna Privateê  Kill Thril wergirt.

Xelat û berendamî 
 2004: Xelatên AVN – Best Sex Scene in a Foreign-Shot Production – Out Numbered — indicada
 2005: Xelatên AVN – Best Sex Scene in a Foreign-Shot Production – Semen Sippers — indicada
 2005: Xelatên AVN - Female Foreign Performer of the Year — indicada
 2006: Xelatên AVN - Female Foreign Performer of the Year — indicada
 2006: FICEB Xelata Ninfayê – Mejor actriz de reparto (Melhor Atriz Coadjuvante) – Kill Thrill — venceu
 2011: AVN Award – Best Sex Scene in a Foreign-Shot Production – La Corsetry La Femme — indicada

Fîlmnîgarî (bijartî) 

2003: Semen Sippers
2004: Out Numbered 2
2005: Russian Institute: Lesson 3
2005: Russian Institute: Lesson 4
2005: Barbie Cue
2006: Kill Thrill
2006: Draculya, the Girls are Hungry
2007: Yasmine: Pornochick 14
2008: Beautiful Women Intense Sex 3
2009: The Art of the Cumfart 2
2009: In Gang We Bang
2009: Flesh for Sale
2010: I Love My Gynaecologist 14
2010: Diamonds

Girêdanên derveyî

Çavkanî 

Pornostêrkên çekyayî
Modelên çekyayî
Jinên çekyayî
Mirovên zindî
Kevneşopiya Tirko-Farisî

Kevneşopiya Tirko-Farisî an jî kevneşopiya Tirko-Îranî (bi farisî: فرهنگ ایرانی-ترکی) çandeke cihêreng bû ku di sedsalên 9 û 10an de li Xorasana mezin û Efxanistana îroyîn, Îran, Ûzbêkistan, Tirkmenistan, Tacîkistan, deverên piçûk ên Qirgizistan û Qazaxistanê de derketiya holê.

Di sedsalên paşerojê de, çanda Tirko-Farisî bi dagirkirina gelên li herêmên cîran di dawiyê de bû çanda serdest a çînên serdest û elîtên Asyaya Başûr, Asya Navîn û Deşta Tarim, û beşên mezin ên Asyaya Rojava.

Çavkanî 

Çanda Tirko-farisî
Gelên tirkî
Gelên îranî
Xaos

Xaos li gorî mîtolojiya yewnanî berî afirandina her tiştê forma hemû gerdûnê bû. Piştî wî/wê Gaîa çêbû Tîtan hemû ji wê zêde bûn.

Derheqê Xaos de agahiyên zêde ti ne. Hêsîodos pirtûka xwe ya Teogonîa da derbareyi Xaos de dibêje: Berî her tiştê ew hebû.

Çavkanî

 mîtolojiya yewnanî
Dîsko

Dîsko celebek muzîka dansê ye û bineçandeyek e ku di salên 1970an de ji dîmena jiyana şevê ya bajarî mezin a Dewletên Yekbûyî derketiye holê. Dengê wê bi lêdanên çar-ser-zemînê, xêzên bassên hevgirtî, beşên têl, tûnc û horn, piyanoya elektrîkî, sentezker û gîtarên rîtma elektrîkê tê destnîşan kirin.

Çavkanî 

Muzîk
Cureyên stranê
Fero47

Ferhat Tuncel, bi navê Fero47 (z. 16'ê gulana 1998; Bad Pyrmont, Almanya) muzîkjenekî rapê yê kurd-alman e.

Jiyana wî 
Tuncel, di 16ê gulana sala 1998an de li bajarê Bad Pyrmont ê Elmanyayê, di malbateke Kurd a ji navçeya Midyadê ya Mêrdînê ya Bakurê Kurdistanê koçberî Elmanyayê bûye û li Almanyayê hatiye dinê. Ji biçûkatiya xwe dest bi muzîkê kiriye. Di sala 2019an de wî bi derxistina albûma '47' hatiye naskirin.

Albûm 

 47 (2019)

Çavkanî 

Rapvan
Alman
Jidayikbûn 1998
Webarchive template wayback links
CS1 elmanî-language sources (de)
Mizgefta Mezin a Astanayê

Mizgefta Mezin a Astanayê (qazaxî: Astana қalasыnың bas meşіtі; rûsî: Большая мечеть Астаны) mizgeftekî li paytexta Qazaxistanê ya Astana ye. Ew mizgefta herî mezin a Asyaya Navîn û yek ji mezintirîn mizgeftên cîhanê ye.

Kubeya sereke ya mizgeftê di cîhanê de herî mezin e.

Bilindahiya qubeyê 83,2 metre ye û qalindahiya wê 62 metre ye. Ev çar minareyên derdora wê de 130 metre ne û ji pênc beşan hatine çêkirin ku sembola pênc stûnên Îslamê – îman, nimêj, rojî, zekat û hecê ye. Yek ji bircên li milê çepê ji gel re hat vekirin. Mêvan dikarin bi asansorê rabinê jorî mizgeft û heyranê dîmena bajêr bibînên.

Çavkanî 

Mizgeft
Mizgeftên navdar ya Asyaya navîn
Capo

Cem Anhan an wekî Capo (z. 23. Gulan 1991; Offenbach am Main, Almanya) rapper û stranbêjê Alman ku li Kurd ye. Ew di heman demê de birayê xwe yê Aykut Anhan e, ku ji hêla rapper Alman Haftbefehl ve tê zanîn.

Jînenîgarî 
Anhan, di 23. Gulana 1991 an de li Offenbach am Main, Almanya hate dinê. Diya wî ji Giresunê ye û bavê wî kurdekî ji Dêrsimê bû.  Rapper ji riya birayê xwe derket û biryar da ku bibe rapper. Wî yekem car îdare kir ku navê xwe bi albûma xwe ya yekem a bi navê 'Hallo Monaco' ragihand.

Albûm 

 Hallo Monaco (2013)
 Alles auf Rot (2017)
 HYAT (2021)
 Himalaya (2022)

Çavkanî 

 https://www.stern.de/kultur/musik/der-rapper-haftbefehl-im-interview-3237820.html

Rapvan
Qetlîam

Qetlîam çalakiya kuştina çend kesan e, bi gelemperî bi hevdemî an jî di demek kurt de û di nêzîk de. Kuştinek komî bi gelemperî li cîhek yekane ku yek an çend kes, çend kesên din dikujin pêk tê.

Ji aliyê rêxistinên terorîst ve 

Di van demên dawî de gelek komên terorîst ji bo pêkanîna armancên xwe yên siyasî taktîka kuştina gelek qurbaniyan bikar anîn.

 19 kesên amerîkî di bombebarana bircên Xobar de di 25ê hezîrana 1996an de ji aliyê Hizbullah El-Hecaz ve hatin kuştin;
 Di êrîşên 11ê Îlonê yên sala 2001ê de 2.977 kes ji aliyê Elqaîde ve hatin kuştin;
 193 kes di teqînên trêna Madrîdê yên sala 2004 de ji aliyê Elqaîde ve hatin kuştin;
 334 (di nav de 186 zarok) di dorpeçkirina dibistana Beslanê de di 14ê îlona 2004ê de ji aliyê Riyadu's-Saliheen ve hatin kuştin;
 166 kes di êrîşên 2008 Mumbai de ji aliyê Lashkar-e-Taiba ve hatin kuştin;
 156 zarok û mamoste di komkujiya 2014an a li dibistana Peşawerê de ji aliyê Talîbanê ve li Peşawer a Pakistanê hatin qetilkirin;
 Di encama êrîşên DAIŞê yên Mijdara 2015an de li Parîsê 130 kes hatin kuştin;
 Di komkujiya Camp Speicher de ji aliyê DAIŞê ve 1.095 kes hatin kuştin.

Çavkanî 

Komkujî
Elîkê Batê

Elîkê Batê (bi tirkî: Ali batı), kurdekî osmanî bû, ku serokê serhildana Midyatê bû. Ew neteweperwerekî Kurd bû û li dijî polîtîkayên navendîkirina Împeratoriya Osmanî di dema Şerê Cîhanî yê Yekem de serhildan dida.

Çavkanî
Pedro López (kujerê rêzê)

Pedro Alonso López (z. 8ê Cotmeha 1948), ku wekî Cinawirê Andeyê jî tê zanîn, kujerekî rêzeyî yê Kolombiyayî ye, wekî tecawizkarê zarokan û firar e ku ji sala 1969 heya 1980an de herî kêm 110 kes kuştiye, piraniya wan jin û keçên ciwan bûn. López bixwe îdia kir ku zêdetirî 300 kes kuştiye.

Çavkanî 

Kujer
Liezen (bajar)

Liezen bajarêkî di Steiermarkê, Awistiryayê de ye, ku gelheya xwe 8251 kes e. Bajar paytextî navçeya Liezenê ye, ku navçeya herî mezin a Awistiryayê ji hêla deverê ve ye. Liezen bajarekî pîşesazî, kirîn û îdarî ye.

Çavkanî 

Bajarên Awistiryayê
Navçeya Liezenê

Navçeya Liezen navçeyeke siyasî ya parêzgeha Steiermark ye.

Bi 3317 km², navçeya herî mezin a Awistirya ji hêla rûberê ve ji parêzgeha Vorarlberg mezintir e û bi yanzdeh navçeyên cîran, ew navçe ye ku li Awistirya navçeyên herî cîran hene. Bi nifûsa nêzîkî 80,000 niştecîh (24 niştecîh/km²) ew li gorî yên mayî yên welêt pir kêm niştecîh e. Civatên herî mezin, bajarên Liezen, Schladming û Rottenmann in. Şaredariyên herî mezin ji aliyê rûberê ve Admont, Sölk û Landl in.

Çavkanî 

Navçeyên Awistiryayê
Yirik

Yirik yan jî Yewrik (bi tirkî: Yörükler; yewnanî: Γιουρούκοι, Youroúkoi; bulgarî: юруци; makedonî: Јуруци, Juruci), komekî etnîkî ya tirkan e ku bi eslê xwe oxizî ne, hinek ji wan barkiran in ku di serî li çiyayên Anatolyayê û beşek jî li nîvgirava Balkanê jiyan kirine. Yirikên Balkanê li herêmek berfireh ji rojhilatê Makedonyaya Bakur, beşên Bulgaristanê, ji bakur heta Larissa li Tesalyayê û başûrê Trakyayê belav bûne.  Navê wan ji lêkera tirkî yürük (yürümek) ku tê maneya "meşin"ê, bi peyva yörük an yürük tê wateya yên kesên an komên ku li ser lingan dimeşin".  Yirik di bin sancaqa Yirik de bûn, (tirkî: Yörük Sancağı) ku ne wek sancaqên din yekîneyeke rûerdî bû lê yekîneyeke rêxistinî ya cuda ya Împeratoriya Osmanî bû.

Li gorî hinekan ji wan eşîrên ku li rojhilatê çemê Qoserê rûdiniştin re Tirkmen dibêjin û yên li rojava jî dibêjin Yirik. Di çavkaniyên osmanî de ji bo Tirkmenên Dulkadirî yên li Gurgumê û derdora wê dijîn, her du têgeh bi hev re hatine bikaranîn. Têgînên etnodîrokî yên Tirkoman û Tirkmen di edebiyatê de ji bo destnîşankirina bav û kalên Yirik bi hevwate têne bikar anîn.

Çavkanî 

Etnîkên Tirkiyeyê