nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Elî Reza Beyranwend

Elî Reza Sefer  Beyrawend () gogbazekî profesyonel ê kurd e ku di tîma Persepolis û tîma neteweyî ya Îranê de wek golparêz dilîze. Ew wekî yek ji  golparêzên herî baş yên asyayî yên hemî deman tê hesibandin.

Beyranwend di pêşbirkên şampiyoniya Asyayê ya AFC ya salên 2015 û 2019an de û di sala 2018 û 2022an de jî di Kasa Cîhanî ya FIFAyê de nûnertiya Îranê li asta navneteweyî kir.

Di sala 2017an de, Beyranwend bû yekem îranî ku ji bo xelata takekesî di  Xelatên The Best FIFA Football de hate berbijêrkirin. Ew ji sala 2014 heta 2019 çar demsalên li pey hev di lîga pîşeyî ya Kendava Farsê de golparêzê herî baş bû û di sala 2019an de jî wek Gogbazê salê yê Îranê hate hilbijartin. Di sezona 2017-2018 de di 37 lîstikan de bi 23 golan xwar bû duyem golparêzê herî baş ê cîhanê.

Jiyana berî 
Beyranwend di malbateke koçer de mezin bûye û bi eslê kurdê lek e. Ew zarokatiya xwe li parêzgeha Loristanê ya Îranê derbas kiriye .Dema ku malbata wî li nêzîkî Xurremabadê bi cîh bû, ji ber birîna golparêzê tîma xwe, dest bi lîstika fûtbolê kir, di destpêkê de wek êrîşkar û piştre jî wek golparêz. Lê belê bavê wî lîstina futbolê li wî qedexe kir û Beyranwend neçar ma ku bê pere ber bi Tehranê ve biçe, da ku bikaribe li wir li pey hewesa xwe bibe.
Di 16 saliya xwe de tevlî Naft Tehranê bû û di nav tîmên ciwanan de pêş ket.

Beyranwend di sala 2010an de di 18 saliya xwe de zewicî, ​​kurekî wî bi navê Teha û keçek bi navê Barana çêbûn.

Çavkanî

Girêdanên derveyî

 Gotara Guardian li ser Beyranwend (bi înglîzî)

Jidayikbûn 1992
Golparêzên kurd
Futbolvanên kurd
Teyşt

Teyşt, gundê Teyştê, gundekî lî herêma Qerejdaxê ye û kurdên eşîra wan  Cerabî têde dıjîn 

.https://ku.m.wikipedia.org/wiki/Cerab%C3%AE_(e%C5%9F%C3%AEr)

Çavkanî
Cerabî (eşîr)

Cerabî eşîreke kurd e. Cerabî li herêma Qerejdax û Sêwregê dijîn. Navê eşîrê ji navê bajarê Cerablûs, li Rojavayê, hatiyê peydakirin.

Çavkanî
Narkîsos

Narkîsos (zimanê yewnanî: Ναρκισσος, Narkissos, latînî: Narcissus) di mîtolojiya yewnanî de çîrvanoka derheqê qurretiyê de ye, di heman demê de ji sosina nergîz re jî hatiye têkildarkirin. Ew bi redkirina xwezgîniyên xwe navdar bû. Kurê Kêfîsos û yên nîmfê Lîriopê an go yên Endîmion û yên Selênê.

Çîroka wî
Nargîsos bi qeşengiya xwe navdar bû. Di dema gencîniya wî de pir xoşewistên  wî çêbû. Lê gelek ji wan hez nekir û dilê wan şikestî hişt û wan berda. Lê rojekê li ser avekî derbas dibû li wir sitava xwe dît. Dilê wî kete sîtava xwe lê. Lê dermana dilê wî lê nehat. Sîtav nekarî bersiva evîna lehengê bide. Lê Narkîsos nekarî li ser gola avê dûr bikeve her dem sîtava xwe temaşe dikir. Li ser avê birçîbûn û tîbûnê ziwa bû û mir. Laşê wî bû sosina nergîzê.

Narkîsos û Êxo 
Versiyoneke din yên çîroka Narkîsosê de partnerekî wî jî heye. Di berhemên nivîskara romayî Ovidius de Narkîsos pir qeşeng e, dilê nîmfê Êxoyê dikeve wî. Lê wek her caran Narkîsos bersiva evîna wê nade. Perî her roj ji eşka wî kêmtir dibe heta dengvedana wê tenê dimîne. Ji ber bêtomariya xwe Narkîsos jî tê kuştin.

Mijarên têkildar 
Narsîsîzm

Çavkanî
mîtolojiya yewnanî
Jale Resûl

Jale Resûl, Jalle Resûl, Jałe Resûl, bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: Zhala Rasul  (jdb. 24 adar 1994) pêşkeşvan û lîstikvana televizyonê ya kurd e. 

Resûl di rêzefîlma dramayê Dawshaw (2020) de bi derhêneriya Karox Îbrahîm, ku di meha remezanê de li ser Kurdmaxê dihat weşandin, rola sereke lîst. Di sala 2021ê de, wî di "2021" de li gel Şuwan Etûf û Mahîr Hesen lîst.

Jiyana kesane 
Jale Resûl bi rojnamevanê NRT2ê Diyar Mehdî re zewicî ye.

Çavkanî

Girêdanên derve

Aktrîsên kurd
Jinên kurd
Menderes Samancılar

Articles with hCards

Menderes Samancılar (1'ê gulanê 1954, Edene) lîstikvanekî sînema û rêzefîlmên tirk ê bi eslê xwe kurd e.

Jînenîgarî 
Samancılar, di 1'ê Gulana 1954'an de li Edeneyê ji dayik bûye, ji Amedê ye û bi eslê xwe Kurd e.  Di pêşbirka padîşahê fotonovelê de ku di sala 1974an de ji hêla rojnameyekê ve hatî vekirin de xelata yekem wergirt.  Wî di du salan de zêdetirî bîst fotonovela lîstiye.  Di sala 1975'an de bi fîlmê Înce Memed Şot ku derhêneriya wê Yilmaz Duru dike, yekemîn fîlma xwe çêkir.  Heya sala 1998an, wî di nêzîkî heştê fîlman de rolên cihê lîst, ku çar ji wan rolên sereke bûn.  Di sala 1998 de, wê di fîlma derhênerê fransî Claude Lelouche "Hazards ou coïncidences" (Şans ya da Tesadüf) de lîst.  Di van demên dawî de di gelek rêzefîlmên televîzyonê de lîstiye.  Di şanoya Selvi Boylum Al Yazmalım de ku di sala 2005an de li Navenda Çandê ya Sadrî Alışik hat pêşandan, bi Kerem Alışık û İpek Tuzcuoğlu re rola sereke parve kir.

Çavkanî 
Mirovên zindî
Jidayikbûn 1954
Elî Teter

Elî Teter Tewfîq Mihemed Emîn  (jdb. 15ê çiriya pêşîn 1968 li Nêrwe, Rêkan, Amêdî, Başûrê Kurdistanê) siyasetmedarekî kurd ê Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) ye. Ji meha hezîranê ve parêzgarê Dihokê ye.

Jiyana berî û perwerde 
Teter di malbateke siyasî de hatiye dinyayê û di salên 1970î de tevî malbata xwe di zaroktiya xwe de sirgûnê Îranê bûye. Di sala 1989an de tevlî hêzên rizgariya Kurdistanê dibe û demekê ji aliyê hêzên Îraqî ve tê girtin.Teter bekeloriyos li koleja hunerî - beşa dîrok li Zanîngeha Dihokê wergirtiye û bawernameya masterê di beşa dîroka nû û hevdem de qedandiye û di sala 2008 de doktoraya xwe wergirtiye.

Di sala 2012an de li Zanîngeha Dihokê bû doçent û di sala 2018an de bi pileya tam a profesoriyê hat bilindkirin. Her wiha endamê Lijneya Rêvebir a Zanîngeha Amerîkayî ya Kurdistanê ye.

Kariyera pîşeyî 
Di navbera salên 2002 û 2011an de Rêveberê Giştî yê Nihênîkariya Parêzgeha Dihokê bû û di nava PDKê de çendîn wezîfeyên xwe girtibû û di sala 2020ê de ji aliyê serokwezîr Mesrûr Barzanî ve weke parêzgarê Dihokê hat destnîşankirin.

Çavkanî 

Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistanê
Mirovên zindî
Kurdên Başûrê Kurdistanê
Pêragihandin

Pêragihandin (hevpeywendîkirin, ragihanî an jî komunîkasyon) bi gelemperî wekî veguhestina agahdariyê tê pênase kirin. Di heman demê de têgîn dikare peyamê bixwe, an qada lêpirsînê ya ku van veguheztan dixwîne, ku wekî lêkolînên ragihandinê jî tê zanîn, vedibêje. Pênaseya rast a ragihandinê tê nîqaşkirin. Pirsgirêkên nakokî ev in ku gelo veguheztinên bê mebest an têkçûn tê de ne û gelo ragihandin ne tenê wateyê vediguheze lê diafirîne jî. Modelên ragihandinê armanc dikin ku nêrînek hêsan a pêkhateyên wê yên sereke û pêwendiya wan peyda bikin. Di gelek modelan de fikra ku çavkaniyek pergalek kodkirinê bikar tîne da ku agahdariya di forma peyamê de diyar bike. Çavkanî kanalek bikar tîne da ku peyamê ji wergirek re bişîne ku divê wê deşîfre bike da ku wateya wê fam bike. Kanal bi gelemperî di warê hestên ku ji bo têgihîştina peyamê têne bikar anîn, mîna bihîstin, dîtin, bîhn, dest û çêj têne nîqaş kirin.
​

Gotara Înglîzî

Gotara Soranî​
​

​
Venus (mîtolojî)

Venus di mîtolojiya romayî de xwedawenda evîn û bedewiyê ye. Di mîtolojiya yewnanî de wekheva wê Afrodîtê ye.

Çavkanî 

Mîtolojiya romayî
Eberhard Werner

Eberhard Werner (jdb. 21 adar 1966 - m. 4 tebax 2023) teologeki alman bû ku xelkê herêma Swabyayê bû.

Ew li gel hevjîna xwe ya zimannas Brigitte Werner ji sala 2000an û pê ve lêkolînên li ser zimanê zazayî dikin. Ew semînerên li ser zimanê zazayî (zazakî) didin û gotarên cuda cuda li ser mijarên ziman û çanda zazayan dikin. Werner di destpêkê de hînî zazakiya herêmên Pilemor û Erzinganê dibe, lê piştre bi taybetî li zaravayên Çêrmik, Sêwreg û Gergerê disekine.

Di sala 2012an de Werner pirtûka xwe ya bi navê Bibelübersetzung – Schnittstelle zwischen Kulturen: Zusammenhänge dargestellt an der Sprache und Kultur der Zaza bi almanî derxist. 

Di 2017an de pirtûkeke wî li ser ziman û çanda zazayan a bi navê Rivers and Mountains ("Çem û çiya") hat weşandin .

Eberhard Werner gelek nivîsên li ser ziman û çanda zazayan belav kirine.

Mirina wî 
Di 4ê tebaxa 2023an de Eberhard Werner çû ber dilovaniya Xwedê.

Çavkanî

Gredanên derve 
 Rûpela Eberhard Werner li ser "academia.edu" 

Kesên ji Almanyayê
Jidayikbûn 1966
Mirin 2023
Teorema Pîtagoras

Teorema Pîtagoras, teorema pîtagorî (bi yewnanî: Πυθαγόρειο θεώρημα, Pythagoreio theorema, îro: Pithagória theoríma) yek ji wan teoremên yekem e ku di geometriya Iqlîdes de têkiliya bingehîn di navbera kenarên sêgoşeyekê de saz dike. Ji teoremê re amurên bitêl wek mînaka ji jîyana rastî dikare were nîşandan , ev yek ji prensîpa "her ku dîrêjahîya têlê zêde dibe lerz zêde dibe" re xwe dispêre. Ev teorema ku wek "Hevkeşêya Pîtagoras" tê navandin têkilîya di navbera kenarên a, b û c de wisa îzah dike 

ku li vir c dirêjahiya hîpotenûsê , a û b dirêjahiya her du kenarên din ên sêgoşeyê temsîl dike. Teorema ku bi wateya dîrokî  pir hatiye nîqaşkirin, navê xwe ji fîlozof û matematîkzanê yewnaniya kevn Pîtagoras (Πυθαγόρας, 570 BZ – 495 BZ) wergirt

Vê teoremê îsbata gelek teoremên matematîkî piştrast kir Bi şertê hundîrina isbatên geometrîkî ku bi hezaran salan digihîje berê û bi isbatên cebirî jî ev curbicur e.

Çavkanî
Johnny Hardwick

Johnny Hardwick (jdb. 21 îlon 1958 li Austin, Teksas, DYA - 8 tebax 2023 li Austin, Teksas, DYA) aktorekî amerîkan bû.

Çavkanî 

Aktor
Aktorên amerîkî
Diana

Diana di mîtolojiya romayî de xwedawenda nêçîrê, wekheva wê yên mîtolojiya yewnanî de Artemîs e. Bavê wê Jupîter diya wê Latona ye.

Çavkanî
Vulcan

Vulcan di mîtolojiya romayî xwedawenda volkanan, çolan, hesinxaneyan û agirê hesinxaneyan e. Sembola wî çakûç e. Kurê Jupîter û yên Juno ye. Wekheva wî yên Mîtolojiya romayî de Hêfestos e.

Hebandina Vulcanê
Vulcan li gorî bawermendên gelê Romayê ji wekheva wî yên mîtolojiya yewnanî dijwartir bû. Dihat bawerkirin ku pê hebandina wî agirên bizerar dihat astengkirin. Eyda wî Vulcanalia bû.

Perestgeha herî kevn a Vulcanê li Romayê, ku jê re Vulcanal tê gotin, li bintara Girê Capitoline di Forum Romanum de bû û ji serdema arkaîk a keyên Romayê ve hatî nas kirin, û ji hêla Titos Tatius ve li ser vê cîhê hate damezrandin. Hev-keyê Sabinê, bi dîrokek kevneşopî di sedsala 8ê Bz. li vir di 23ê Tebaxê de ji Vulcan re hate pêşkêş kirin. Di heman demê de perestgehekî Vulcan li Kampus Martius jî hebû, ku di sala 214 BZ de hebû.

Çavkanî
Rheingold (2022)

Rheingold (bi kurdi: zêrê rinê) fîlmeke dirêj e ku di sala 2022 an de ji aliyê derhêner Fatih Akın ve hatiye çêkirin. Drama gangsterî li ser romana otobiyografîk Her tişt an Tişt a Xatar hatiye çêkirin û li ser jiyana rap û hilberînerê muzîkê yê Alman disekine. Emilio Sakraya rola sereke girt.

Çîrok 
Giwar Hacabî ku li Kurdistana Îranê ji dayik bûye, rapper û çêkerê muzîkê Xatar dikare li jiyana xwe ya bi bûyeran binêre. Dê û bavê wê Kurdên Îranê ne, û di nîvê salên 1980î de ew bi wê re di ser Kurdistana Iraqê re reviya Almanyayê. Dê û bavê wî muzîkjen in. Dixwazin Giwar fêrî lêxistina piyanoyê bibe. Ew di nav şert û mercên xerab de li xaniyek civakî li Bonnê mezin bû. Piştî ku bavê wî karê konduktoriyê kir, jin û zarokên xwe berda. Giwar ji bo bidestxistina pere û navdariyê dikeve nav sûcên biçûk. Ji kopîkirina pornoyê li ser kasetên VHS bigire heya firotina narkotîkan.
Fîlmên dramayê
Fîlmên almanî
Fîlmên 2022an
Mars (mîtolojî)

Mars di mîtolojiya romayî de xwedawenda şerê ye. Heman demê de parêzvanê çandiniyê ye. Bavê wî Jupîter diya wî Juno ye. Di mîtolojiya yewnanî de wekhevê wî Arês e. Yek ji mêrên Venûsê bû û gelek zarokên wan çêbû. 

Sembola Mars rim û mertal e. Ew ji piştî Jupîter xwedawenda herî girîng e di nav gelê Romayê de.Navê meha adarê bi zimanê latînî ji wî dihat. Hereketên leşkerî jî di meha wî de di nav Adarê de dest pê dikir. Di Romaya Kevnare de eydên Agonalia , Armilustrium, Equirria, Equus Octobris, Mamuralia, Tubilustrium ji wî re hatibûn tekildarkirin.

Di nav mîtolojiya yewnanî de Arês xwedawendekî wêranker û tehrîbkar dihat bawerkirin. Lê ji xeynî Arês, Mars wek aştî dianî dihat hesibandin. Armanca wî aştî lê di vê rê de şer dikir metod.

Rola Mars di damezrandina Romayê de 
Mars di Romaya Kevnare de wek bavê Romayê dihat hebandin. Sedema vê hebandinê jî dîsa li ser rêya efsaneyan dibore. Dihat bawerkirin ku her du damezrênerên Romayê Romûlûs û Remûs lawên Mars bûn.

Çavkanî

Mîtolojiya romayî
Hejmarên na aqlî

Hejmareke na aqlî an reqemeke na aqlî ji wan hejmaran e ku wek parkirina dû hejmarên temam a û b (li vir divê b ne sifir be), mîna  qet nayên nivîsîn. Nîşanê koma hejmarên na aqlî  ye.

Mînak:  bo hejmareke xwezayî  ku ne çargoşe ye. 

Tiwêj/Îdia:  hejmareke na aqlî ye. 

Îspat: Bila em bihesibînin ku  hejmareke aqlî ye. Nexwe em dikarin  binivîsin. Li vir a û b herdu hejmarên temam bin û tene hejmara ê hemparvekera wan be. Em bi dest dixin ku  e. Lê divê  bikare reqema  par bike. Wê demê lazim ê  bikare reqema  jî par bike ji ber ku  e û loma , ango  e. Lêbelê ne mimkin e ku  hemparvekera  û  be. Lewra  nayê di formê  de nivîsîn.
Har Brakha

Har Brakha ( gundê Israîlî ye ku li ser rageha başûr a Har Girîzîm li bilindahiya 870 metreyan (2850 foot) ji asta deryayî, li çiyayên Samariyê, nêzî bajarê fîlîstînê şikemê. Har Brakha bi navê yek ji du çiyayan hatiye navê ku di pirtûka Deuteronomy de behsa wan tê kirin ku aliyê wan a sêyemîn ji deh du qebîlayên Israil çûne jor ku duayên xêrê bikin. Gund wekî civakek komînî hatiye rêxistinkirin û di bin desthilatdariya herêma Samariyê de ye. Di sala 2021an de 3.062 welatiyên wê hebûn.

Har Brakha 17ê tebaxa 1982an hat avakirin. Di sala 1987an de komeke ji malbatên ortodoks gihîştin û gund ava kir. Piştî avakirina gund, Mamosta Eliezer Melamed wekî melayê gund hat hilbijartin, nivîskarê serîjî ê kitêbên fîqhi "Penîni Halakha".

Di gund de dibistanê sereke yê kurên biçûk û qîzên biçûk heye, lîseya dinî ya kurên ciwan û lîseya dinî ya keçên ciwan, her wiha "Yeşîvat Hasedar"

Di sala 2011an de komên mezin ên protestanên încîlî hatin ku di berava firnên nêzî gund de alîkariya wan bikin, bi tînîştî û destûra Mamoşte Melamed, û ji wê demê ve li parêzgeha rojava ya gund dijîn.

Piştî avakirina çend sed malên xweser yên taybetî li Har Brakha, endamên gund biryar da ku dest bi avakirina avahiyên 4 qat, 5 qat û 6 qat bikin. Vê biryara bi armanca kêmkirina nirxê xanî û danîna îmkana kiriye ku ciwanên nû ava bibin malên xwe li gund bikirin. Di çarçoveya avakirinê de li Har Brakha jî dibistana kurên biçûk û dibistana keçên biçûk bi hev re 11 zarokistana zarokan jî ava bûn.

Çavkanî 

Bajarên Îsraêlê
Plûto (mîtolojî)

Plûto di mîtolojiya romayî de xwedawenda mirinê û xwediye dinyaya binerdî ye. Ew ji yek kurê Saturnus û birayê Jupîtere. Wekhevê wî yên mîtolojiya yewnanî Hadês e.
Faya Yûnan

Faya Yûnan (jdb. 20ê hezîrana 1992an li Dêrika Hemko , Rojavaya Kurdistanê ) stranbêjeke Suryanî-Surî ye ku wek yekem hunermenda rojhilata navîn tê hesibandin ku pêşkeşa xwe ya yekem bi dravdanînek girseyî dest bi kar kiriye.

Jiyana  berî 
Yûnan di 20ê hezîrana 1992an de li bajarê Dêrika Hemko yê Rojavayê Kurdistanê di malbateke xiristiyanên sûryanî de ji dayik bûye û li bajarê Helebê mezin bûye. Dema ku 11 saliya bû ew tevî malbata xwe koçî Swêdê kir û li wir bi cih bû û di sala 2010an de derbasî Skotlendayê bû û li Zanîngeha Glasgowê Zanistên Civakî, Aborî û Karsaziyê bixwîne. Erebî di heman demê de zimanê wê yê dayikê ye û wê diyar kir ku dema ku serdana cîhana erebî dike, xwe wek mala xwe hîs dike.

Yûnan bi dilxwazî ​​beşdarî Xaça Sor a Swêdê bûye û di çalakiyên herêmî de distriye.

Kariyera wê 
Di çiriya pêşîn 2014an de, bi îlhama atmosfera siyasî li welatê xwe Sûriyê û welatên erebî yên cîran, yên ku wê weke "barkirî û bêhêvî" bi nav kir, Yûnan vîdyoyek ku wê ligel xwişka xwe Rihan çêkiribû, bi navê "To Our Countries" weşand. Vîdyoya, ku derbarê rastiya siyasî ya Rojhilata Navîn de ye û tê de Yûnan çend stranên dîvaya libnanî Fairuz şîrove dike, li ser YouTubeê belav bû û bala awarte kişand, û Yûnanê dilbijî kir ku kariyera xwe ya muzîkê zêdetir bişopîne. Serkeftina vîdyoyê bandora herî mezin li ser biryara wê bû ku stranbêjiyê ji hobiyê veguherîne karek tamdem.

Dîskografî

Albûm

Single

Stranbêjên sûrî

Çavkanî 

Kesên ji Helebê
Lîsteya rojnameyên ketelanî

Eve lîsteya rojnameyên bi zimanê ketelanî ye. Diari tê wateya "rojname".

Çavkanî 

Lîste
Rojname
Rojnameyên ketelanî
Lîsteya rojnameyên baskî

Vaye lîsteya rojnameyên bi zimanê baskî. Egunkari yan egunkaria tê wateya "rojname".

Rojnameyên bi zimanê baskî (euskara) 
Egin, 1977-1998
Gara, 1999-?
Egunkaria, 1990-2003
Berria, 2003-îro

Çavkanî 

Lîste
Rojname
Rojnameyên baskî
Lîsteya rojnameyên galîsyayî

Eve lîsteya rojnameyê bi zimanê galîsyayî ye. Bi galîsyayî (galego) diario tê wateya "rojname".

Parêzgeha A Coruña

Parêzgeha Lugo

Parêzgeha Ourense

Parêzgeha Pontevedra

Rojnameyên galîsyayî yên derveyî Galîsyayê

Çavkanî 

Galîsya
Lîste
Rojname
Merkûr (mîtolojî)

Merkûr, Merkurî yan jî Mercurius, di mîtolojiya romayî de peyamnêrê xwedawendan e. Wekhevê yên mîtolojiya yewnanî Hermês e.

Çavkanî 

Mîtolojiya romayî
The Line

The Line (şêwaz kirin; THE LINE; bi erebî; ذا لاين), projeya bajarekî a rêzikî ye ku li bajarê Neom bi ser parêzgeha Tabuk a Erebistana Siûdî tê avakirin. Bajêr bi projeyek ji bo ku ti otomobîl, kolan û gazên karbonê tune ye hatiye sêwirandin. Dirêjahiya bajêr 170 kîlomêtre dirêj e ku beşek ji projeya Siûdî Vision 2030 e ku Erebistana Siûdî îdîa dike ku proje ji bo 460 hezar kes dibe sedema xebatê û tê texmînkirin ku proje 48 milyar dolar li dahata welêt zêde dike. Li gorî daxuyaniyên rayedarên Erebistana Siûdî lêçûna projeya The Line digihîje 500 milyar dolarên Amerîkî. Tê plankirin ku nêzîkî 9 milyon kes li bajêr jiyan bikin ev jî ji %25 ê ji nifûsa Erebistana Siûdî ye ku nifûsa welat bi giştî 35.5 milyon kes e. Xebatê kolandina bingeh a projeyê heta cotmeha sala 2022an gihîştiye dirêjahiya projeyê.

Proje ji ber bandora li ser jîngeh û nifûsa niha yê li herêmê û ji ber gumanên li ser domdariya wê ya teknolojîk û aborî rastî rexneyan hatiye.

Pêşniyar
The Line tê plan kirin ku 170 kîlometre dirêj be, ji %95 ji xwezaya Neomê bê parastin. Tê plankirin ku bajêr ji Behra Sor heya bajarê Tebûkê dirêj bibe. Tê mebest kirin ku li bajêr neh milyon kes bijîn û tê plan kirin ku rêjeya nifûsa navînî 260 hezar kes li ser kîlomêtre çargoşekî jiyan bikin. Ji bo berhevdanê, Manila, bajarê herî qelebalix ê cîhanê di sala 2020an de bi rêjeyeke 44.000/km² bû. Plana The Line ji du avahiyên ku derveyî diwarê wî bi neynikê tê girtin navbera herdu dîwarê derve (qada jiyanê) 200 mêtre fireh e û bilindahiya giştî dîwar û avahiyan 500 mêtre bilind e. Bi vî dirêjahiyê proje dibe avahiya herî dirêje welat û piştî Birca Saetê ya Abraj Al-Bait û Birca Jeddah avahiya 3yem bilind a welat û 12em avahiya herî bilind ê cîhanê ye.

Plan ew e ku bajar bi tevahî bi enerjiya nûjen bê xebitandin. Proje rêya sê qatan pêk ku yek li ser rûyê erdê ji bo peyayan, rêyên din ên di binê erdê de yek ji bo binesaziyê û rêya din jî ji bo veguhastinê ye. Bajêr ji aliyê hişmendiya çêkirî ve tê çavdêrîkirin û modelên pêşbînîker û daneyê bikar bînin da ku rêyên baştirkirina jiyana rojane ji hemwelatiyên bajêr re bibîne.

Çavkanî

Girêdanên derve
 Malpera fermî
Sirûda Serxwebûnê

Sirûda Serxwebûnê (bi tirkî: İstiklâl Marşı) ji 12ê adara 1921ê vir ve sirûda neteweyî ya Komara Tirkiyeyê û Komara Tirk a Bakurê Kîprosê e ku li gorî dada navneteweyî nayê pejirandin. Beriya yekbûna bi Komara Tirkiyê re di sala 1939an de, Sirûda Serxwebûnê di heman demê de sirûda neteweyî ya Dewleta Xetayê, parêzgeha Xetayê ya îroyîn bû. Nivîsar ji aliyê helbestvan Mehmet Akif Ersoy ve hatiye nivîsandin, muzîk jî ji aliyê Osman Zekî Üngör ve tê . Nivîs û mûzîka Sirûda  Serxwebûnê di pêşbirkekê de hatin hilbijartin. Edgar Manasê ku bi eslê xwe ermenî bû, guhertoya orkestrayê ya sirûdê rê rast kir.

Dîrok 
Sirûda Serxwebûnê di 12ê adara 1921ê de wek sirûda neteweyî hat destnîşankirin. Berê pêşbirkek ji bo dîtina çareseriya herî baş ji bo sirûda neteweyî hatibû lidarxistin. Helbestvan Mehmet Akif Ersoy nivîsê nivîsiye.24 bestekar beşdarî pêşbirka din a hilbijartina muzîkê bûn û tê de awaza Ali Rıfat Çağatay bi ser ket.Piştî 8 salan awazeke cuda hate hilbijartin û ji wê demê ve sirûd bi kompozîsyona rêvebirê Orkestraya senfoni ya serokatiya Zeki Üngör ve tê stranandin.

Tenê du beşên pêşîn wek sirûd têne stranandin.

Nivîsar

Nivîsara resen bi tirkî 

İstiklâl Marşı (Sirûda Serxwebûnê)

Çavkanî 

Sirûd
Veysel (rapvan)

Veysel an jî navê wî yê rast Veysel Gelin (3 kanûna paşîn 1984, li Essen, Almanya), stranbêj û rapvanekî alman e ku bi eslê xwe kurd-zaza ye.

Jînenîgarî 
Gelin, di 3ê kanûna paşîn a 1984an de li bajarê Essen ê Almanyayê ji dayik bû. Bi eslê xwe ji navçeya Çewlîgê ya Bakurê Kurdistanê ye, malbata wî bi eslê xwe kurd-zaza ye.

Taybetmendiya muzîka wî

Çavkanî 

Rapvanên kurd
Alman
Jidayikbûn 1984
Sirûda neteweyî ya Ketelonyayê

Els Segadors (bi kurdî: Pale) sirûda neteweyî ya fermî ya Ketelonyayê ye. Di 25ê sibata 1993an de wek sirûda neteweyî hat qebûlkirin. Eslê gotinên stranê serhildaneke paleyên ketelan li dijî keyê spanî Felîp IV e ku di sedsala 17an de qewemî. Sirûd bangî serhildan û parastina azadiya xakê dike.

Helbestvanê ketelan Emili Guanyavents di 1897an de gotinên sirûdê nivîsandin. Guanyavents, dema ku Els Segadors dinivîse hêmanên kevneşopiya devkî bi kar tîne ku berê ji hêla nivîskar û fîlozof Manuel Milà i Fontanals ve di sala 1882an de hatibûn berhevkirin. 

Piyanîst Francesc Alió bestekarê sirûdê ye. Alió di 1892an de li gor straneke kevin beste diristîne. Guhertoya herî pêşîn a sirûdê di sala 1900î de tê tomarkirin, .

Di 17ê sibata 1993an de bi qanûna Parlamena Ketelonyayê Els Segadors wek sirûda fermî ya Ketelonyayê tê ragihandin. Versiyona dengî ya sirûda îro di sala 1994an de bi awayekî fermî hat qeydkirin.

Wêne

Çavkanî 

Ketelonya
Sirûd
Sirûdên neteweyî
Sirûda neteweyî ya Ûkraynayê

Şçe ne vmerla Ukrayîni î slava, î volia (bi ûkraynî: Ще не вмерла України і слава, і воля, Shche ne vmerla Ukrayiny i slava, i volia, anku "Rûmet û vîna Ukraynayê hîn nemiriye") sirûda neteweyî ya Ûkraynayê ye. Sirûd yek ji sembolên neteweyî yên welatê Ûkraynayê ye.

Çavkanî 

Sirûd
Sirûdên neteweyî
Ûkrayna
Xakas

Xakas (bi xakasî: хакастар, xakastar) gelekî tirkî ye ku 90% ji wan li komara Xakasya ya Federasyona Rûsyayê dijîn. Xakas zimanê xakasî diaxivin û dînê wan xiristiyanî û tengrîzm in. Xakas 80.000 kes in.

Çavkanî 

Gelên tirkî
Teterên çulim

Teterên çulim gelekî tirkî ku li Federasyona Rûsyayê dijîn. Ew li pey tengrîzm û xiristiyanî ne û nifûsa wan 700 kes e.

Çavkanî 

Gelên tirkî
Kumandî

Kumandî gelekî tirkî ku piraniya wan li Altay Kray û Komara Altayê ya Federasyona Rûsyayê dijîn. nifûsa wan 2.890 kes e û dînê wan tengrîzm û xiristiyanî ye.

Çavkanî 

Gelên tirkî
Şor

Şor gelekî tirkî ku li rusyaye dijin. Zimanê wan zimanê şorî ye û dînê wan Tengrîzm u Xiristiyanî ye. Şor 13,000 kes in. Navên wan ên berê Tatarên koznêtski, tatarên kunduma, û tatarên mara-su.

Çavkanî
Tofa

Tofa (bi tofayî: Тоъфа) gelekî tirkî ku li Rûsyayê Sîbîryayê dijîn û li pey Tengrîzm û Xiristiyanî ne û 700 kes in.

Çavkanî
Soyot

Soyot gelekî tirkî in ku li Rûsyayê dijîn. li pey Budîzm û Tengrîzm ne û nifûsa wan 3600 e. Soyot bi mongolan re li Rûsyayê dijîn.

Çavkanî
Nalçîk

Nalçîk (bi rûsî: На́льчик), paytextê nîvkomarî ya Kabardino-Balkariyayê li Ûrisêtê ye. Di 14ê Cotmeh 2010an nifûsa bajar 240.203 nîştecîhan bû.

Erdnîgarî 
Bajar bi bilindahiya 600 m ji asta deryayê li bintara bakurê Qefqasyayê, bi qasî 100 km li bakurê rojhilatê Çiyayê Elbrûsê ye.

Dîrok 
Di dema Şerê Cîhanî yê Duyem de, bajar ji 28ê Cotmeha 1942an heta 3ê Çileya Paşîn a 1943an ji aliyê leşkerên Almanya û Romanyayê ve hat dagirkirin û gelek zirar dît. Di dema vekişîna wan de, girtî (kêm 40 mêr, jin û zarok) di bin rêberî an jî beşdariya Eduard Jedamzik ​​de hatin qetilkirin.

Îro Nalçîk bajarekî îdarî û pîşesazî ye.

Spor 
Di futbolê de, bajar ji hêla klûba FK Spartak-Nalçîk ve tê temsîl kirin, ku ji 2006 heta 2011 beşdarî lîga herî bilind a Rûsyayê, Lîga Premierê bû.

Bajarên xwişk 

 Qeyserî (Tirkiye)

Çavkanî 

Bajarên Rûsyayê
Zaravayê Mihellemî

Zaravayê Mihellemî an ji Zaravaya Mihellemî an  Dialekta Mihellemî : yek ji zaravayên zimanê Erebî ye ku ji aliyê Gelê Mihellemî ve tê axaftin. Zaravayê Mihellemî li gelk Herêmen welatê Mezopotamyayê û  Bi taybetî li herêma Tur Abdînê a ku bi navê Herêma Mihellemîyan tê naskerîn bi awayekî berfireh tê axaftin û rêjeya zêde ya Ereben Mezoptamyayê bi tevahî bi zaravayê Mihellemî diaxivin. Dialkta Mihellemî Ya Zimanê Erebî li henek deverên Welatên Rojhilata Navîn ji ew bikar tînin weke Li Lubnanê jî ev zarava ji aliyê eşîrên Gelê Mihellemî li wir sêde ter tê bikaranîn.

Mihelemî
Evro (rojname)

Evro, anku Rojnameya Evro (Evro: Daily Newspaper issued in Duhok), rojnameya bi kurdî ye ku li Dihoka Badînan (Başûrê Kurdistanê) derdikeve. Rojname bi kurdiya kurmancî û bi tîpên erebî ye.

Rojnameya Evro ji 16 berperan pêk tê û bihayê wê 250 dînarên îraqî ye (2023). Xwedî îmtiyazê Navenda Xanî ya Rewşenbîrî û Ragehandinê ye; sernivîskar Fazil Umer, sekreterê nivîsinê Hemze Rezîkî û rêvebêrê hunerî jî Rêber Umer Ehmed in.

Di 27ê tebaxa 2023an de hejmara 3388em hat çapkirin.

Çavkanî

Girêdanên derve 
 www.rojnameyaevro.com Malpera rojnameya Evro.

Rojnameyên kurdî
Yasemîn Muqbilî

Jasmin Moghbeli ( jdb. 24ê hezîrana 1983an ) firyareke ezmûnê ya hêzên deryayî ya DYAyê û esmangereke NASAyê ye.

Jiyana berî û perwerde
Muqbilî di 24ê hezîrana 1983an de wek keça Firîşte û Kamî Muqbilî li Bad Nauheim ya Almanyayê hatiye dinyayê. Dê û bavê wê piştî Şoreşa Îslamî ya 1979an ji Îranê reviyan û pişt re koçberî Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bûn û li Baldwin, New Yorkê bi cih bûn. Muqbilî dema ku xwendekar bû beşdarî Dibistana Bilind a Baldwînê li New Yorkê û Akademiya Valagehê ya Pêşkeftî ya li Kampa Valagehê ya Huntsville ya li Alabamayê bû. Wê li Enstîtuya Teknolojiyê ya Massachusetts (MIT) di warê endezyariya hewa-fezayê de bi teknolojiya agahdariyê bawernameya lîsansê wergirt û ji bo Endezyarên MIT-ê voleybol, lakros û basketbolê lîst.

Kariyera leşkerî 
Muqbilî di sala 2005an de wek efser li Hêzên Deryayî yên Dewletên Yekbûyî hate wezîfedarkirin û wek firyara Super Kobra AH-1 hat perwerdekirin. Dema ku di karûbarê Piyadeya Hêzên Deryayî yên Dewletên Yekbûyî de bû, wê sê caran li derveyî welêt çalak bû û 150 mîsyonên şerî qedandin. Muqbilî destûrnameyeke masterê di endezyariya hewayê de ji Dibistana Derçûyiyên Hêza Deryayî ya Dewletên Yekbûyî li Kalîforniyayê wergirt û her wiha beşdarî Dibistana Firyarên Ceribandinê ya Hêza Deryayî ya Dewletên Yekbûyî li Îzgeha Hewayî ya Deryayî ya Patuxent River li Marylandê bû û bû firyarek ceribandina helîkopterê bi VMX-1 li Îstgeha Hewayî ya Marine Yuma li Yuma , Arîzonayê.

Ji sala 2019an vir ve, wê zêdetirî 2,000 demjimêran firîyaye û 150 mîsyonên şerî de firandine, di nav de mîsyonên li Efxanistanê.

Kariyera NASAê

Di hezîrana 2017 de, Muqbilî wekî endama Koma Esmangeran 22 ya NASAyê hate hilbijartin û dûv re dest bi perwerdehiya xwe ya du-salî kir. 

Di kanûna paşîn 2020î de, ligel 13 kesên din, wê bernameya perwerdehiya berendamê esmangeriya NASAyê qedand, û ew bi fermî ehîl bû  "ji bo firîna fezayê, di nav de bicihkirina li Îstgeha Valagehê ya Navneteweyî, mîsyonên Artemîs ji Heyvê, û di dawiyê de mîsyonên Behramê."

Di adara 2022î de, ew wekî fermandara mîsyona SpaceX Crew-7 li Îstgeha Valagehê ya Navneteweyî hate tayîn kirin.  Mîsyon di 26ê tebaxa 2023an de ber bi Îstgeha Valagehê ve çû. Ew yekem firîna wê ya valagehê ye.

Xelat û rûmet
Muqbilî li çar Medalyayên Hewayî, Medalyayek Peşnûzkirina Piyadeya Hêzên Deryayî û û sê Medalyayên Serkeftina Hêzên Deryayî û  Piyadeya Hêzên Deryayî wergirtiye.Wê di heman demê de Xelata Dibistana Firyarên Ceribandinê ya Hêza Deryayî ya Dewletên Yekbûyî Pola 144 Xelata Faza II ya Pêşkeftinê ya Berbiçav û Xelata Xwendekara Serkeftî ya fermander Willie McCool wekî Mezûna Rûmetê yê Pola 144 wergirtiye.

Çavkanî

Girêdanên derveyî

 

Jidayikbûn 1983
Esmangerên amerîkî
Taras Şevçenko

Taras Hrihoroviç Şevçenko (bi zimanê ûkraynî: Тарас Григорович Шевченко [tɐˈrɑz ɦrɪˈɦɔrowɪtʃ ʃeu̯ˈtʃɛnko], Taras Hryhorovych Shevchenko), bi nasnavê Kobzar Taras jî tê zanîn, an jî bi tenê Kobzar (kobzar di çanda Ûkraynayê de cureyekî dengbêj e), helbestvan, nivîskar, hunermend, folklornas û etnografê ûkraynî bû. Mîrata wî ya edebî wekî bingeha edebiyata nûjen a ûkraynî tê hesibandin û pêşengê zimanê ûkraynî yê nûjen bû. Wî her weha bi zimanê rûsî neh roman, rojnivîsk û otobiyografiyek nivîsîn. Şevçenko resam û îlustrator jî bû.

Çavkanî 

Nivîskarên ûkraynî
Ûkraynî
Medalyaya hewayê

Medalyaya hewayê (bi înglîzî Air Medal ) xemilandina leşkerî ya Hêzên Çekdar ên Dewletên Yekbûyî ye. Ew di sala 1942an de hate afirandin û ji bo kiryarên yekane yên lehengiyê an destkeftiyên hêja dema ku beşdarî firîna hewayî tê xelat kirin.

Çavkanî 

Medalya û nîşanên leşkerî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê
Tekmill

Tekmill an jî Cüneyt Kartal (jdb. 11'ê adarê 1983, Üsküdar, Stenbol), Rapperê Tirk-Brîtanî yê bi eslê xwe Kurd e.

Jînenîgarî 
Kartal di 11ê adara sala 1983an de li navçeya Üsküdar a Stenbolê ji dayik bûye. Diya wî tirk e û bavê wî jî kurd e. Di hevpeyvînekê de ku wî li ser ATV Europe kir, wî diyar kir ku ew di salên 1990î de ji Tirkiyê hatine Hackney, Înglistanê. Di xortaniya xwe de muzîkê nas dike û di sala 2006an de albûmek bi navê 'Lost Tapes' ku ji înglîzî û tirkî têkel e derxist. Ew bi vê albûmê hat naskirin.

Paşê di sala 2008an de albûmeke têkel bi tirkî û îngilîzî bi navê 'Gurbet Eli' derxist. Bi vê albûmê navûdengê wî li Tirkiye û Îngilîstanê zêde bû.

Salan berê heyranekî Tekmîlê gerdeneyek ku nîvê ala Tirkiyê û nîvî ala Kurdistanê bû diyarî kir. Lê dema ew bi vê gerdaniyê derket, rastî bertekên mezin hat. 

Tekmill bavê xwe û kûçikê xwe Çhiko, ku wî wekî kurê xwe dihesiband, di sala 2021-an de winda kir. Di sala 2022-an de, wî ragihand ku ew ê muzîka rap di weşanek zindî de ji hesabê xwe yê Instagramê bihêle.

Dîskografî 
Albûm

 Dünya (2018)
 Lucky 7 (2017)
 London to Turkey, Vol. 4 (2017)
 16 Barlık (2016)
 London to Turkey, Vol. 3 (2016)
 London to Turkey, Vol. 2 (2013)
 London to Turkey, Vol. 1 / Gurbet Eli (2008)
 Love & Hate (2008)
 Lost Tapes (2006)

Çavkanî

Girêdanên derve 

 Tekmill li ser Spotify
Keyaniya Prûsyayê

Keyaniya Prûsyayê (bi almanî: Königreich Preußen) keyaniyeke alman bû ku di navbera salên 1701an û 1918an de dewleta Prûsyayê pêk bû. Keyanî  di sala 1866an de hêzeke serdest ji bo yekbûna Almanyayê bû û heya hilweşîna wê di sala 1918an de dewleta serdest a Împeratoriya Almanî bû. Her çend navê xwe ji herêma bi navê Prûsyayê girtibe jî, navend li Margraviya Brandenburgê bû. Paytexta wê Berlîn bû. Ji ber ku Brandenburg cihê desthilatdariyê û beşa herî girîng a pêkhateya dewletê bû, dewlet wekî Prûsya-Brandenburg an Brandenburg-Prûsya û carinan bi çewtî wekî Keyaniya Brandenburgê an Keyaniya Nordmarkê  jî têne binavkirin.

Keyên Prûsyayê ji xanedana Hohenzollern bûn. Brandenburg-Prûsya, pêşrewa keyaniyê, bû hêzek leşkerî di bin serokatiya Friedrich Wilhelm, Mîrê bijartî yê  Brandenburgê de, ku wekî " Mîrê mezin yê bijartî" tê zanîn. Wekî keyanî, Prûsya bilindbûna xwe ya desthilatdariyê domand, nemaze di dema serdestiya Friedrich II yê Mezin de.  Friedrich II yê Mezin di destpêkirina Şerê Heft Salan de (1756-1763) bû alîkar ku xwe li hember Awistirya, Rûsya, Fransa û Swêdê girt û rola pêşeng a Prûsya di nav dewletên alman de damezrand û her wiha welat wekî hêzek mezin a ewropî bi rêya serketinên artêşa Prûsya ya bi hêz damezrand. Prûsya hewl da ku hemî dewletên alman (ji bilî kantonên Alman ên li Swîsreyê) di bin serweriya xwe de bike yek, û pirsa gelo Awistirya dê di nav împeratoriyek wisa yekbûyî ya almanî de cih bigire gelek caran hatibû pirsandin.Piştî ku Şerên Napoleon bû sedema pêkhatina Konfederasyona almanî, mijara yekbûna dewletên almanî bû sedema şoreşên alman ên salên 1848-1849, ku tê de nûnerên hemî dewletan hewl dan ku di bin destûra xwe de bibin yek. Hewldanên damezrandina federasyonek bêserkeftin ma û Konfederasyona Alman di sala 1866an de dema ku Şerê Awistirya-Prûsyayê di navbera her du dewletên endamên wê yên herî bi hêz de derket,hilweşiya.

Dûv re Prûsya hêza  serdest ya li pişt damezrandina Konfederasyona Almani ya Bakur di sala 1866an de bû, ku di sala 1871an de veguherî Împeratoriya almanî ya yekbûyî û wekî pêşînek zagonî ya domdar a pêşîn a Komara Federal a Almanya ya îro tê hesibandin. Konfederasyona Almaniya Bakur di encama Şerê Awistirya-Prûsyayê de bêtir wekî hevalbendiyek hêza leşkerî hate dîtin, lê gelek zagonên wê paşê li  Împeratoriya Almanî hatin bikaranîn. Piştî têkçûna Napoleon III di Şerê Fransa-Prûsyayê ya salên 1870-1871an de, Împeratoriya Alman bi ser ket ku hemû dewletên almanî ji bilî Awistirya û Swîsreyê di bin serweriya Prûsyayê de bike yek.Şer hemû dewletên alman li hember dijminekî hevpar kir yek û bi serkeftinê pêleke mezin a neteweparêziyê hat ku nerîna hinek ji wan kesên ku li dijî yekîtiyê bûn guhert.

Bi Şoreşa Almanyayê ya salên 1918-1919an, Keyaniya Prûsyayê veguherî Dewleta Azad a Prûsyayê.

Çavkanî 

Keyaniya Prûsyayê
Keyaniya Yewnanistanê

Keyaniya Yewnanistanê  di sala 1832an de hate damezrandin û dewleta şûngirê Komara Yekem a Helenî bû. Ew bi Peymana Stembolê, ku Yewnanstanê jî piştî nêzîkî çar sedsalan serxwebûna xwe ya tam ji Împeratoriya Osmanîî bi dest xist, di asta navneteweyî de hat naskirin.

Çavkanî 

Monarşiya Yewnanistanê
Keyaniyên berê
Keyaniya Îtalyayê

Keyaniya Îtalyayê dewletek bû ku ji 17ê adara 1861ê ve hebû, dema ku Victor Emmanuel II yê Sardînya bû keyê Îtalyayê, heya 2ê hezîrana 1946an, dema ku nerazîbûna gel bû sedema giştpirsiyek ku  monarşiyê rakir û komara nûjen a Îtalyayê wisa hat damezrandin. Keyaniya bi yekbûna çend dewletan di pêvajoyek deh salan de çêbû.Ew pêvajo di bin bandora keyaniya Sardînyayê ya bi pêşengiya xanedana Savoia de bû, ku dikare wekî dewleta pêşîn a zagonî ya Îtalyayê were hesibandin.

Keyaniyên berê

Çavkanî
Keyaniya Serbistanê

Keyaniya Serbistanê welatek li Balkanan bû ku dema ku serwerê Mîrektiya Serbistanê, Milan I, di sala 1882an de wek key hatibû ragihandin hate afirandin. Ji sala 1817an vir ve, Mîrektî ji hêla xanedana Obrenović ve hate rêvebirin (ji bo demek kurt xanedaniya Karađorđević hate şûna wî). Mîrektî  di bin serweriya Împeratoriya Osmanî de, di praktîkê de  serxwebûna tevahî bi dest xist dema ku leşkerên dawî yên Osmanî di 1867 de ji Belgradê derketin. Di kongreya Berlînê ya sala 1878an de, serxwebûna fermî ya Mîrektiya Serbistanê hat pejirandin û navçeyên Nîšava, Pirot, Toplica û Vranje ji aliyê başûrê Serbistanê ve hatin destnîşankirin.

Çavkanî 

Keyaniyên berê
Tabûra Turan

Tabûra Turan tabûreke dilxwaz a gelên tirkî a Artêşa Ukraynayê ku di Şerê Rûsyayê li ser Ûkraynayê de şer dike.

Dîrok 
Di 20ê Mijdara 2022an de çalakvanekî muxalefetê yê Qazaxistanê yê bi navê Aydos Sadiqov di kanala xwe ya Telegramê de avakirina komê ragihand. Wî welatiyê Qirgiz Almaz Kudabek, ku li Kyivê kuafor kar dikir, wek fermandarê komê destnîşan kir. Almaz Kudabek di vîdyoya danasîna komê de cih girt û tê de diyar kir ku armanca komê têkoşîna li dijî "komkujiya li dijî gelên tirk" a Rûsyayê ye û gef li Vladimir Putin û Ramzan Kadyrov jî xwar. Balyozê Qirgizîstanê li Ûkraynayê, Îdrîs Kadirkulov, ji Kudabek re pêşniyar kir ku vegere Kirgizîstanê, lê Kudabek ev pêşniyar red kir û tercîh kir ku li Ukraynayê şer bidomîne. Di hevpeyvînekê de di Çileya 2023an de, Almaz Kudabek ê berê, ku nêzîkî 600 şervanên wî di Tabûra Turan de hene, îdîa kir ku Kadyrov 500,000 dolar pêşkêşî her kesê Kudabek bikuje. Tabûra Turan di nav refên wê de ji etnîkî Qazax, Qirgiz, Azerî, Tirk, Ûygûr, Tatar, Teterên Krîmê û gelek gelên din ên Tirk ên ji Rûsya û Kafkasyayê Bakur hene. Şervanekî ji şerê Rûsya û Ûkraynayê yê bi navê Jasulan Duysembin, "Ramboyê Qazax" jî tevlî tabûrê bû.

Çavkanî
Keyaniya Romanyayê

Keyaniya Romanyayê dewletek li başûr-rojhilatê Ewropayê bû ku ji serxwebûnê di sala 1881an de heya ragihandina Komara Gel a Romanyayê di sala 1947an de hebû. Keyanî dewleta paşgirê Mîrektiya Romanya bû, ku di 1878 de piştî Peymana San Stefano û Peymana Berlînê bi tevahî ji desthilatdariya Osmanî serbixwe bû.

Çavkanî 

Keyaniyên berê
Astartê

Astartê di mîtolojiya fînîkî da xwedawenda seks, evîn, şer û nêçîrvaniyê ye. Tê texmînkirin ew di mîtolojiya Mezopotamyayê de xwedawend Îştar bû, bi tekiliyên her du civakan derbasî mîtolojiya fînîkî. Çîrokên derheqê wê de piranî li ser nêçîr û têkiliyên wê ji xwedawend bahozê Baalê ye. Sembola wê mêş, Kevok û dara nexil(palmîye) e. .

Bi rêya bazirganiyê derbasî di nav çand û mîtolojiya Misirê bû. Li wir jî wek hevjîna xwedawend Setê derket holê. Li Misirê jî piranî wek hespê bibask hate teswîr kirin. Hin caran jî wek jinekî tazî hat teswîr kirin.
Hin xusûsiyetên wê derbasî Artemîs û Afrodîtêyê mîtolojiya yewnanî; Venusa mîtolojiya romayî bû. Heman demê de pir taybetmendiyên wê jî dişîbe Sauskaya mîtolojiya hurîyî jî. Di Încîlê de jî ew hevjîna Baalê û xwedawendekî sexte tê qise kirin.

Çavkanî

Xwedawendên fînîkî
Hespê kihêl ê erebî

Hespê kihêl ê erebî yan jî hespê erebî, cureyekî hespên xwîngerm e.

Çavkanî 

Hesp
Hespê kihêl ê inglîzî

Hespê kihêl ê inglîzî cureyekî hespên xwîngerm e.

Çavkanî 

Hesp
Hespê kihêl ê Hannoverî

Hespê kihêl ê Hannoverî yan jî Hannoverer, cureyekî hespên xwîngerm e.

Çavkanî 

Hesp
Bargirê belçîkayî

Bargirê belçîkayî cureyekî hespên xwînsar e.

Çavkanî 

Hesp
Bargirê bakurswêdî

Bargirê bakurswêdî cureyekî hespên xwînsar e.

Çavkanî 

Hesp
Muzeya Hunera Profesyonel a Minyatûran a Henryk Jan Dominiak li Tychy

Muzeya Hunera Profesyonel a Minyatûran a Henryk Jan Dominiak li Tychy (bi polonî: Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach), muzeyeke nûjen a hunera minyatûran e li bajarê Tychy (Polonya). Muzexane di 16ê nîsana 2013an de ji aliyê Henryk Jan Dominiak ve hate damezrandin û yek ji muzexaneyên herî biçûk ên dinyayê ye (6,15 m²). Muzexane di bin çavdêriya Wezareta Çand û Mîrata Neteweyî de ye.

Galeriya wêneyan 
Li pêşangeha muzeyê nîgar, grafîk, peykerok û seramîkên minyatûr ên cuda cuda hem ji Polonya û hem jî ji welatên din (Brezîl, Swêd, Mecaristan û Ûkrayna) hene

Çavkanî 

Muze
Polonya
Bangeşe li Îranê

Bangeşe an jî propaganda li Îranê  ji hikûmeta Îranê û saziyên “taybet” ên ku bi gelemperî ji aliyê dewletê ve tên venerîn, tê.

Sensûr li Îranê

Her wiha binêre
Bangeşe
Şerê psîkolojîk

Çavkanî 

 
Îran
Lîsteya cureyên hespan

Eve lîsteya cureyên hespan e.

Hespên li gor giranbûn, mezinbûn û bejinê 
Bi giştî, mirov hespan di sê cureyên bingehîn de dabeş dike: 
 Hespên sivik an jî "hespên xwîngerm" (bi inglîzî: warmblood); cureyên hespên fullblood (hespên kihêl û cisnan) û hespên halfblood (hespên diliqî) di vê beşê de ne;
 Hespên giran an jî "hespên xwînsar" (coldblood), hespên bargir;
 Hespên ponî (pony), anku hespên biçûk û yên minyatûr.

Hespên li gor rengê pûrtê 
Hesp li gor rengê pûrtê jî tên dabeşandin:

Sê rengên bingehîn ên pûrta hespan 
 hespê kumêt (bi inglîzî: Chestnut)
 hespê reş (Black)
 hespê qemer (Bay)

Rengên din ên pûrta hespan 
 hespê boz
 hespê spî
 hespê Cream
 hespê reşboz
 hespê şînboz
 hespê qule

Hespên li gor fonksiyon û bikaranînê 
 axte
 hespê barhilgirtinê
 hespê cotajotinê
 hespê pêşbirkê
 hespê xwemalî (ponî û hespên minyatûr)
 hespsiwarî
 siwarbûn (siwarî)
 welaq (wilax)

Awayê xwezayî yê meşîn û bezînê yê hespan 
 meşîna hesp (hesp dimeşe)
 biloqêçûna hesp (hesp bi loqê diçe/dibeze)
 beza çargavî (hesp bi çargavî dibeze)

Nîşane û deqên li ser hespan

Hespên beş û enîbeş 

hespê beş (ji bo yên ku li eniya wan spîbûn hebe)
hespê enîbeş
hespê şêbeş (ji bo yên ku li eniya wan şêbûn hebe)

Hespên çal û çalbeş 
hespê çal (ji bo yên ku li ser çîmên wan spîbûn hebe)
hespê çalbeş (ji bo hespên ku ser û laqên wan spî bin)

Nîşaneyên spî yên lingê hespan 

hespê lingqeytan
hespê lingxirxal

Hespên sivik (ên xwîngerm warmblood), hespên kihêl û cisnan (fullblood) û hespên diliqî (halfblood)

A–F

G–L

M–R

S–Z

Hespên giran (ên xwînsar coldblood) û bargir

A–M

N–Z

Ponî û hespên biçûk û minyatûr

A–E

F–K

L–Q

R–Z

Çavkanî 

Hesp
Lîste
Roger Cumberland

Articles with hCards

Décès en 1938
Naissance en 1894
Beaumont, Alberta

Beaumont, bajêrek li eyaleta Albertaya Kanadayê ye. Bajêr beşek ji Herêma Metropolîtan a Edmonton e û bi ser parêzgeha Leduc Countyê ve ye. Bajêr di salên 1895an de hatiye avakirin. Li gorî daneyên sala 2021an de qada bajarî ya Beaumontê 24.7 km² ye.  Bajar bi bilindahiya 735 mêtran bi ser asta deryayê te. Li gorî daneyên sala 2021an rûniştvanên bajêr bi tevahî 20,888 kes e.

Dîrok 
Beaumont di sala 1973an gund bû. Di sala 2019an de Beaumont dibe bajêr.

Çavkanî
Leduc, Alberta

Leduc, bajarek bi ser parêzgeha Albertaya, Kanada ye ku bajêr 33 km li rojavaya rojhilata paytexta parêzgeha Edmonton e û li Herêma Metropolîtan a Edmontonê ye.

Dîrok 
Leduc ji aliyê Robert Telford ve di sala 1891an hatiye avakirin.

Çavkanî
Lîsteya bajarokên Albertayê

Li vir lîsteya bajarokên Albertayê hatiye rêzkirin ku bajarkon Albertayê xwedî statuyek taybetî ye ku ji bo hinek wargehên li Alberta tê dayîn. Mercên ku gundekî bibe bajarokek (bi inglîzî: town) li Alberta, pêdivî ye ku herî kêmî 1000 kesan li wir bijîn. Her weha, piraniya avahiyên vê civakê divê li ser erdê ne ji 1.850 metre çargoşe piçûktir bin. Dema ku civakek bikarin van krîteran pêk bînin ew dikarin ji bo statuya bajarokê serî li Karûbarên Bajêrdariya Albertayê bidin.

Lîste

1-Athabasca
2-Banff, Alberta
3-Barrhead
4-Bashaw
5-Bassano
6-Beaverlodge
7-Bentley
8-Blackfalds
9-Bon Accord
10-Bonnyville
11-Bow Island
12-Bowden
13-Bruderheim
14-Calmar
15-Canmore
16-Cardston
17-Carstairs
18-Castor
19-Claresholm
20-Coaldale
21-Coalhurst
22-Cochrane
23-Coronation
24-Crossfield
25-Daysland
26-Devon
27-Diamond Valley
28-Didsbury
29-Drayton Valley
30-Drumheller
31-Eckville
32-Edson
33-Elk Point
34-Fairview
35-Falher
36-Fort Macleod
37-Gibbons
38-Grimshaw
39-Hanna
40-Hardisty
41-High Level
42-High Prairie
43-High River
44-Hinton
45-Innisfail
46-Irricana
47-Killam
48-Lamont
49-Legal
50-Magrath
51-Manning
52-Mayerthorpe
53-McLennan
54-Milk River
55-Millet
56-Morinville
57-Mundare
58-Nanton
59-Nobleford
60-Okotoks
61-Olds
62-Onoway
63-Oyen
64-Peace River
65-Penhold
66-Picture Butte
67-Pincher Creek
68-Ponoka
69-Provost
70-Rainbow Lake
71-Raymond
72-Redcliff
73-Redwater
74-Rimbey
75-Rocky Mountain House
76-Sedgewick
77-Sexsmith
78-Slave Lake
79-Smoky Lake
80-Spirit River
81-St. Paul
82-Stavely
83-Stettler
84-Stony Plain
85-Strathmore
86-Sundre
87-Swan Hills
88-Sylvan Lake
89-Taber
90-Thorsby
91-Three Hills
92-Tofield
93-Trochu
94-Two Hills
95-Valleyview
96-Vauxhall
97-Vegreville
98-Vermilion
99-Viking
100-Vulcan
101-Wainwright
102-Wembley
103-Westlock
104-Whitecourt

Çavkanî

Bajarên Kanadayê
Lîste
Athabasca

Athabasca, bajarokekî (town) Albertaya Kanadayê ye ku bajarok 145 kîlomêtre li bakurê Edmontonê, li kêleka Çemê Athabascayê hatiye avakirin. Li gorî daneyên salad 2021an nifûsa bajarokê 2.759 kes e.

Dîrok
Navê Athabascayê ji zimanê cree tê. Di dîrokê de ev bajar bi navên cuda yên wekî Araubaska û Athapescow hatiye naskirin.

Perwerde
Navenda perwerdehiyê li bajêr Zanîngeha Athabasca ye ku yek ji mezintirîn navendên fêrbûna yên herî mezin di bajêr de.

Li bajêr sê dibistanên giştî hene:

 Dibistana Seretayî ya Whispering Hills (WHPS) - Baxçeyê Zarokan heya pola 3yem.

 Dibistana Navendî ya Rêwiya Landing (LTIS)]] - Polên 4an heta 6an

 Dibistana Pêkhatî ya Edwin Parr (EPC) - Polên ji 7an heta 12an

Çavkanî
Borzuya

Borzuya (an Burzōē an Burzōy an Borzouyeh,   ) bijîjkekî farisî di serdema dawîya Sasaniyan de, di dema Husrevê yekemîn de ye .  Wî Panchatantra Hindî ji Sanskrit wergerandiye zimanê Pehlewî (Farisiya Navîn) . Hem wergera wî û hem jî guhertoya orîjînal a Sanskrîtî ku ew pê xebitî ye winda ne. Lêbelê berî windabûna wan, guhertoya wî ya Pehlewî ji hêla Ibn Muqeffe ve bi navê Kelîle û Dimne an jî Çîrokên Bidpai bo Erebî hate wergerandin. Di pirtûkê de fabl hene ku tê de ajal bi awayên tevlihev tevdigerin. Armanca vê pîrtûkê ewe kû sîyasetê hînê mîra bike.

Di pêşgotina Kelîle û Dimne de otobiyografiya Borzuya pêşkêş dike. Ji xeynî raman, zanîn û pêşkeftina wî ya pratîka bijîşkiyê, li ser bingehê motîvasyonên xêrxwaziyê vedigere, lêgerîna Borzuya ya li heqîqetê, gumanbariya wî ya li hember ramana olî ya sazkirî û azweriya wî ya paşerojê, hin taybetmendiyên wî ne ku bi zelalî di metnê de têne xêzkirin.

Sefera Hindistanê 
Borzuya ji aliyê Husrevê yekemîn ve bo Hindistanê hat şandin da ku gîhayek ku bikaribe miriyan vejîne bibîne. Dûv re ew ji fîlozofek fêr bû ku nebata ku ew lê digere bi rastî pirtûkek e, Panchatantra, ku di xezîneya rajah de girtî ye.  Wî destûra xwendina pirtûkê ji rajah wergirt , lê destûr nedan ku wê kopî bike. Borzuya guh neda van fermanan. Wî nivîsa ku her roj dixwend ezber kîr û bi dizî pirtûk dîsa bi farisî nivîsand, paşê wergera xwe ji padîşahê xwe re şand.  Husrev, gava Borzuya vedigere, pesnê vê xebatê dide û dibêje: "Pirtûka bi navê Kalîla jiyanek nû daye canê min", û her xelata ku ji xezîneya padîşah bixwaze dide Borzuya. Borzuya li şuna zêr û zêran, cil û bergên xweşik hildibijêre û dawxaz dike ku navê wî li ser pirtukê bê nivîsandin. Dibêje ku "piştî mirina min; mirovên zana, zehmetiyên ku ez tê de derbas bûme, ji bîr nekin". 

Gotûbêja girîng heye ku Borzuya, Bozorgmehr e. Çavkanî diyar dikin ku ew mirovên cuda ne.

Çavkanî 

Bijîşk
Dîrok
Hindistan
Îran
Nivîskar
Wêje
Çîrokên Bidpai

Kelîle û Dimne (pirtûk)
Muhammed Al-Saghir Boushaki

Muhammed Al-Saghir Boushaki (ereb. محمد الصغير بوسحاقي‎ / 1869, Tenia, Cezayîrê Fransî - 1959, Tenia, Cezayîrê Fransî) - Siyasetmedar, parlamenter û xwendekarê sûfî yê Cezayîrî. Li gundê Soumaa li nêzî bajarê Tenia, 53 km li rojhilatê Cezayîrê, di nav jîngehek giyanî de di malbata Buskhaki de ji dayik bûye û mezin bûye. Ji bo serxwebûna Cezayîrê ji Fransayê şer kir. Piştî Şerê Cîhanê yê Yekem beşdarî jiyana siyasî û proseya hilbijartinê bû û tevahiya jiyana xwe ji bo amadekirina şoreşa Cezayîrê ya 1ê Mijdara 1954an li dijî sîstema kolonyalîst a Fransayê û li dijî artêşa Fransayê terxan kir.

Berhem 
 Daxwaznameya Boushaki ji bo mafên siyasî yên Cezayîrî

Çavkanî

Girêdanên derve 
 

Jidayikbûn 1869
Siyasetmedar
Cezayir
Mirin 1959
Danna Paola

Danna Paola Rivera Munguía (jdb. 23ê hezîrana 1995an li Meksîko (Ciudad de México), Meksîk) stranbêj, model û lîstikvaneke meksîkî ye. Ew wekî lîstikvana zarok û stranbêj navdar bû û di zarokatî û ciwaniya xwe de di gelek projeyên televîzyonê de lîst.

Jiyana berî
Danna Paola li paytexta Meksîkê Meksîko (Ciudad de México) ji dayik bû û mezin bû. Ew keça Patricia Munguía û Juan José Rivera Arellano, stranbêjê berê yê  Grupo Ciclón û Los Caminantes e. Di zarokatiya wê de dê û bavê wê ji hev veqetiyan. Xwişkek wê ya mezin bi navê Vania Rivera Munguia heye.

Kariyera lîstikvaniyê

1999–2003: Kariyera berî
Kariyera lîstikvaniyê ya Danna Paola di sala 1999an de dest pê kir dema ku di 4 saliya xwe de ew û xwişka xwe beşdarî bangewaziya dengdanê ya Televisa li Meksîkoyê ji bo Plaza Sésamo, guhertoya meksîkî ya Sesame Streetê bûn. Her du jî ji bo rêzefîlmê hatin pejirandin û di çend beşan de lîstin.

2004–2012: Serkeftina riya nû
Di sala 2004an de, ew di rêzefîlma zarokan a serkeftî ya Amy, la niña de la mochila azul de rola sereke girt. Albûma wê ya duyem, Océano, di demek kurt de derketibû. Salek şûnda wê di Pablo y Andrea  de, lêanîna televîzyonê ya romana klasîk Serpêhatiyên Tom Sawyer rola sereke ya jin  lîst. Di salên paşîn de wê di çend rêzefîlmên televîzyonê yên ku ji hêla Televisa ve hatibûn hilberandin de rol wergirt.  

Di sala 2009an de, ew rola "Patito" di Atrévete a Soñar de, nûvekirina meksîkî ya telenovelaya zarokan a arjentînî ya naskirî Patito Feo  lîst.  Danna Paola du sezonên rêzefîlmê lîst û hilberîn di dawiya sala 2009an de bi dawî bû.  Atrévete a Soñar derbasbûna Paola ji telenovelayên zarokan bo telenovelayên ciwanan nîşan da. Paola û lîstikvanên telenovelayê du soundtrack tomar kirin û li seranserê Meksîkê geriyan da ku ji bo pêşandanê reklam bikin. Telenovela û soundtrack li seranserê Meksîkê û Amerîkaya Latînî serkeftinek bazirganî bû. Soundtrack li  Meksîkê  bi platîna du qat hate xelatkirin . Di dawiya sala 2010ê de, wê dengê Rapunzel ji bo dûblaja bi zimanê spanî ya Amerîkaya Latîn a fîlma Disney Tangled kir û beşdarî soundtracka bi zimanê spanî ya fîlmê bû.

Fîlmnîgarî

Şano

Dîskografî

 Mi Globo Azul (2002)
 Oceano (2004)
 Chiquita Pero Picosa (2005)
 Danna Paola (2012)
 SIE7E + (2020)
 K.O. (2021)

Çavkanî 

Stranbêjên meksîkî
Modelên meksîkî
Aktrîsên meksîkî
Jinên meksîkî
Aktrîsên ji Meksîkoyê
Stranbêjên ji Meksîkoyê
Banff, Alberta

Banff, bajarokekî li Parka Neteweyî ya Banff a  Albertaya Kanadayê ku li Rockies Alberta li ser Rêya Trans-Kanada, 126 kîlomêtre li rojavayê Calgary û 58 km li rojhilatê Gola Louise e û bajarok ji 1400 heta 1630 mêtre bi ser asta deryayê ve ye.

Çavkanî 

Bajarokên Albertayê
Barrhead, Alberta

Barrhead, bajarokekî bi ser parêzgeha Albertaya Kanadayê ye ku bajarok di sala 1927an de wek gundek e û piştre jî di sala 1946an de bûye bajarok. Li gorî daneyên sala 2021an nifûsa bajarokê 4.320 kes bûn. Bajarok navenda gelek çalakiyên civakî û aborî ya herêmê ye.

Çavkanî 

Bajarokên Albertayê