Kuştina Hande Kader

Hande Kader, (jdb. 1993 li Rihayê - tebax 2016 li Stembolê) jineke transgender û çalakvana mafê mirovan bû ku ji ber sûcê nefretê hatibû kuştin. 

Kader digel hevala xwe Didem Akay ji bo bi mîlyonan tirk û kurdan wergeriya sembolek ji bo civaka LGBT, piştî ku di eniya herî pêş a berxwedana li dijî hêzên polîsan de wêneyê wan hat kişandin, dema ku çalakiya Istanbul Pride ya 2015an a li Stenbolê ji aliyê polîsan ve hate tepeserkirin. Di tebaxa 2016an de, ew ji aliyê hevjîna xwe ve wek windayî hat îlankirin piştî ku ew qasî hefteyekê venegeriyabû mala xwe. Laşê wê di 12ê tebaxa 2016an de li kêleka rê li sûka Zekeriyaköyê bi şopên tecawiz, perçekirin û şewitandinê hat dîtin. Li gel ku cesedê Kader bi awayekî xerab hatibû tacîzkirin jî, li morga bajêr ji aliyê Dengiler ve hat naskirin.

Kader di pîşesaziya seksê de wekî xebatkarek seksê kar dikir, û herî dawî hate dîtin ku li otomobîla xerîdarek ket. Di dema mirina xwe de 23 salî bû. Sedema mirina fermî hîn nehatiye eşkere kirin. Rapor diyar dikin ku piştî mirina wê cesedê wê hatiye şewitandin, îhtîmal e ji bo naskirina sûcdar(an) neyên naskirin.

Çalakiyên li dijî transfobiyê

Rewşa mafê kesên LGBT li Tirkiyê û kuştina Hande Kader 
Têkiliyên hevzayendan li Tirkiyeyê bi awayekî qanûnî ne qedexe ne, lê civaka LGBT ya tirk bi gelek zehmetiyan re rû bi rû ye, bi taybetî ji aliyê muhafazakarên olî ve. Raporeke Çavdêriya Mafên Mirovan dide zanîn ku gelek LGBT yên tirk di nav tirsê de dijîn û bi stem, tundî, tacîza polîsan re rû bi rû ne.

Meşa Istanbul Pride ya sala 2016an ji aliyê çend komên tundrew ve, di nav wan de yên îslamî jî, hatibû tehdîdkirin. Li ser vê yekê hikûmeta îslamî-muhafezekar ya AKPê xwenîşandanê di deqeya dawîn de qedexe kir, li şûna ku bi parastina beşdaran ewlekariya xwe misoger bike.

Kuştina Hande Kader piştî çend rojan ji kuştina penabereke sûrî yê hevzayend pêk hat, ku bi tenê çend kîlometran dûrî cihê ku cesedê Hande Kader lê hatibû dîtin, serjêkirî hatibû dîtin. Penaber beriya kuştina xwe bi kuştinê hatibû tehdîdkirin, revandin û tecawiz lê hatibû kirin.

Yekalîbûna raya giştî 
Piştî mirina wê, di civaka Tirkiyeyê de li dijî transfobî û muameleya xerab a li hemberî transgenderan nerazîbûnên gel derketin. û i dijî sûcên nefretê yên transfobîk gelek kampanya hatin destpêkirin. Gelek kes beşdarî meşa “Ji bo Hande Kader Edalet, Ji bo Herkesî Edalet” bûn. Rojnamenivîsa Hürriyetê Ayşe Arman bal kişand ser wê yekê ku ev kiryar û kuştina Kader bi têra xwe di çapemeniyê de cih negirt û diyar kir ku li gorî kiryarên têkildarî qetilkirina Özgecan Aslan nasnameya transgender a Hande Kader kêm bû.

Nerazîbûnên siyasetmedaran 
Hem ji bo balê bikşînin ser sûcên nefretê yên transfobîk û hem jî ji bo vexwendina berpirsên siyasî, da ku gumanbar bêne dîtin, li ser banga rêxistinên LGBTI û parlementerên Partiya Gel a Komarî, li meclîsa Tirkiyê civîneke çapemeniyê hat lidarxistin. Tê de hat destnîşankirin ku êrîşên li dijî kesên transgender û cînayetên transfobîk siyasî ne.

Bûrsa Hande Kader 
Klûba Xwendekarên Lêkolînên LGBTyê ya Zanîngeha Bosforê (BULGBTÎ) ji bo rêzgirtina Hande Kader, hevalbendiyek bi navê "Bûrsa Hande Kader" ragihand, ku dê ji sala xwendinê ya 2017-2018-an pê ve li zanîngehê ji xwendekarek trans re bihata dayîn. Lê nivîsgeha serokatiyê daxuyand ku ev hevalbendî ne di agahiya wan de ye û bexşînan îade kirine.

Çavkanî 

Mirin 2016
Jidayikbûn 1993
Kesên LGBT
Qurbaniyên sûcê nefretê