nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Zübeyde Bulut

Zübeyde Bulut ( jdb.  1986 li Qubîn , Bakurê Kurdistanê ) lîstikvaneke kurd e.

Jiyana wê 
Zübeyde Bulut di sala 1986an de li bajarê Qubîn a Bakurê Kurdistanê hatiye dinê. Di sala 1989’an de malbata Bulut ji ber baweriya xwe ya Êzdîtî û nêrînên siyasî ji mala xwe reviyan û çûn bakurê Almanyayê. Piştî qedandina dibistana lîstikvaniyê ya navdar li Berlînê, wê dest bi kariyera xwe ya lîstikvaniyê kir bi lîstina di gelek şanoname û kurtefîlman de berî ku rola "Lamia" di fîlma dirêj a Eva Husson " Keçên rojê " de girt, ku di Festîvala Fîlman a Cannesê ya sala 2018 de hate pêşandan û wek fîlmê herî baş  berbijar bû.Ji wê demê ve, Bulut di çar fîlmên din ên dirêj de derketiye: "Atlas/The Mover", ku li Almanya û Keyaniya Yekbûyî bû berbijar û gelek xelat bi dest xist, û fîlma dirêj a Florian Hoffman "Stille Post" (ku dê di sala 2020an de hat weşandin).Di fîlma Daphne Charizani ya bi sernavê "Im Feuer/Sisters Apart" de Bulut di fîlmeke dirêj de yekem rola xwe ya sereke lîst.Ev fîlm di pêşbirka di kategoriya "Perspektîvan " de di Berlînale 2020 de  cara ewil hat nîşandan.Wekî din, wê di rêzefîlma belçîkî ya nû ya navneteweyî "Black Out" , ku  Joel Vanhoebrouck derhêner wê bû ,  û di fîlma dirêj a polonî "Zenek" de bi zimanên polonî û sîntî kişandiye.Herdu berhem di sala 2020an de jî pêşnîşandina xwe kirine . Bulut avjenî  pir hez  dike . Ew bi zimanên xwemalî bi almanî û kurdî diaxive û zimanên înglîzî  , fransî û spanî jî baş dizane.

Xelat 
Hilbijartina fermî, Festîvala Fîlmên Kurdî ya Moskoyê, Lîstikvana herî baş ji bo Fîlma "Keçên rojê".

Çavkanî

Girêdanên derveyî 
  

Jidayikbûn 1986
Aktrîsên kurd
Jinên kurd
Mirovên zindî
Patrîsî

Patrîsiyan di Romaya kevnare de polekî aborî bû. Çaxê bz. 509 da keyê dawî jî ketibû ew malbatên arîstokrat ku ji wan ra Patrîsî dihat digotin bûne desthilatdar. Piştî desthilatdariya xwe rêvebirina komariyê îlan kirin. Ew esilzadeyên ku desthilatdarî gihandibûn destê xwe, dixwastin ku tenê desthilatdarî di destê wan de be û yên din tenê di şopa wan de bimînin. Gelheyên wan her dem ne zêdêbûn lê xwedî îmtiyaz bûn. Navê wan ji navê patresê tê watêya wê  bavan e.

Çavkanî
Belavbûna mihellemiyan

Herêma Mhallamîyan, (bi sûryanî: ܡܘ ܛܢܢ ܡܚܠܡܝ̈ܐ; bi erebî مَوطن المُحَلّمِية Maotin Almhallamiye) bi maneya welatê Mhallamîyan ne, herêmeke çiyayî ya Tur Abdînê ku gelek eşîrên mhallamiyan lê dijîn.

Erdnîgarî
Devereke dîrokî ya kevnar ku di navbera sînorê Sûriyê û Çiyayê Torosê de li Girava Firatê ye ku bajarê Diyarbekir le ser Nave bapîrên wan ne Diyarbekr (herêma dîrokî)  (Bakr Ibn Wa'il) û (Rabi'a Ibn Wa'il) û ( Mudar Ibn Wa'il) , Bajarên vî herêma herî Dîrokî û kevnar Nisêbîn û Midyad û Mêrdînê û Mehsertê û stewrê û Diyarbekir û Bismil û Silvan û Heskîf û Batman û Siirt û heta sînorê Bajarê Riha ye di nava herêm de ye. 
Herêma Mhallamiyan ji dehan bajaran mezin û bajarokên Dîrokî û kevnar û bi hezaran gundên biçûk û mezin pêk tê.

Li gorî ku dîrok dibêje ku hemû bajar, bajarok û gundên vê herêmê bi dîrok û zimanê Mhallamiyan an jî bi zimanê suryanî bûne le dewleta tirk Navê gelek bajar, bajarok û gundan guhert û kir bi tirkî û dîroka gelek eşîrên (gelê Mhallami) ji herêmê winda kir û wan ji hev vediqetîne.

Çavkanî
Mariam Rod

Mariam Rod ( jdb. tebaxa 1985 li Sydney, Awistralya) stêrka Instagramê û modeleke kurd  e .

Çavkanî 

Jidayikbûn 1985
Modelên kurd
Jinên kurd
Evon Wahab

Evon Wahab ( jdb . 24ê çiriya pêşîn 1995 li Bufallo , New York, DYA)   Youtuber û makyozeke kurd e.

Jiyana wê  
Evon Wahab di sala 1995 de li Dewletên Yekbûyî ji dayik bû. Ew bi eslê xwe kurda Kerkûkê ye .

Çavkanî

Girêdanên derveyî  
 

Youtuberên kurd
Jinên kurd
Yasmien Kurdi

Yasmien Yuson Kurdi, navê zewacê Kurdi-Soldevilla (jdb. 25ê kanûna paşîn a  1988an li San Juan, Metro Manila) lîstikvan û stranbêjeke filipînî ye.

Jiyana wê 
Kurdi ji aliyê bavê  xwe ve bi eslê xwe Kurd -Libnanî û ji aliyê dayika xwe ve Fîlîpînî-Çînî ye.Zarokatiya xwe li Kuweytê derbas kiriye.Ew çû dibistanê li Dibistana Hindî ya Jabriya li Kuweytê û perwerdeya xwe wekî hemşîre li Koleja New Era ya wê demê ya taybet, ku niha zanîngeh e, li Quezon City qedand.
Kurdi di fîlm û televizyona fîlîpînî de gelek rol lîstiye û gelek xelat wergirtine.Ew bi rola Charming di rêzefîlma Bakekang de tê zanîn.

Di rêzefîlma epîk a Amaya de wê rola bingehîn a piştgirî Apila lîst. Rêzefîlm û pêşandanên televîzyonê ji hêla GMA Network ve hatin weşandin.

Wek stranbêj, wê di sala 2005an de albûma xwe ya pêşîn bi senavê  In the Name of Love derxist, ku di Billboard 200-a Fîlîpînê de di rêza 6-an de derket.Albûma wê ya duyem  Love Is All I Need di sala 2008an de hat weşandin, di rêza 10-an de li Billboard 200-a Fîlîpînê derket.Şêweya wan a muzîkê bi muzîka pop-ê, nemaze muzîka orîjînal Pilipino (OMP), yek ji serkêşên dengê Manila ve girêdayî ye.

Ji bilî karê xwe yê hunerî, ew çalakvaneke PETAyê ye. Ew bi Roy Soldevilla, firryarek re zewicî ye û  keçek wan heye.

Fîlmnîgarî

Televîzyon

Fîlm

Çavkanî

Girêdanên derveyî 
   

Jidayikbûn 1988
Aktrîsên filîpînî
Stranbêjên filîpînî
Jinên filîpînî
Jidayikbûn 1989
Mirovên zindî
Riya Ewropayê E10

Riya Ewropayê E10, duyemîn riya herî kurt a Class Ayê ye ku beşek ji tora Rêya Ewropayê ya Navneteweyî ye. Rê li Å, Norwêc dest pê dike û li Luleå, Swêdê diqede. Rê bi dirêjahiya 850 kmyê ye. Navê beşa Norwêcî ya rê  Kong Olav Vs vei ye ku tê wateya rêya Qral Olav V yê.

Riya Ewropayê E10 rêyên wekê Å – Leknes – Svolvær – Gullesfjordbotn – Evenes – Bjerkvik – Kiruna – Tore – Luleå dişopîne. Ji xeynî hinek pirên di navbera giravên li Nordlandê de piraniya rê asfaltkirî û du-hêl e.

Çavkanî

Riyên Ewropayê
Nena Murad

Nena Murad ( jdb. 1995 li Ranye , Silêmanî , Başûrê Kurdistanê ) modeleke kurd e .

Jiyana wê  
Nena Murad di sala 1995an de li bajarê Ranye yê bajarê Silêmaniyê li başûrê Kurdistanê ji dayîk bûye. Ji 8 saliya xwe ve li Awistralyayê dijî.

Çavkanî 

Modelên kurd
Kesên ji Silêmaniyê
Jinên kurd
Jidayikbûn 1995
MV Kurdistan

MV Kurdistan  tankereke neftê ya 182 metre (597 ling) bû ku ji hêla Swan Hunter (Shipbuilders) Ltd. li Hebburn Shipyard Tyne and Wear wek Frank D. Moores di hezîrana 1973 de hatibû çêkirin, di sala 1976 de û di dema qeza ji aliyê Nîlê Steamship Company Ltd ve bû. Ew tankereke tomarkirî ya Lîberyayê bû ku di 15ê adar 1979an de 6000 ton nefta Bunker c di Tengava Cabotê de li peravên Cape Breton Nova Scotia Kanada rijand du perçe. Nefta ku hatiye rijandin tenê di rêza duyem de ye ku SS Arrow li peravên Rojhilatê Kanadayê diherike.

Çavkanî
Walesa Başûr a Nû

Walesa Başûr a Nû ( bi inglîzî New South Wales, bi kurtasî NSW) dewleteke li perava rojhilatê Awistralyayê ye.Ew li bakur bi Queensland, li başûr bi Victoria û li rojava bi Awistralyaya Başûr re sînor dike.Beravên wê li rojhilat bi Deryaya Mircanê û Deryaya Tasmanê re sînordar e. Herêma Paytextê ya Awistralyayê  û Herêma Kendavî ya Jervisê di hundurê dewletê de dorpêçkirî ne.Paytexta eyaleta Walesa Başûrê Nû Sîdney e ku di heman demê de bajarê herî gerxêl ê Awistralyayê ye.  Di kanûna pêşîn a 2021an de, gelheya Walesa Başûr a Nû ji 8 mîlyonî zêdetir bû, ku ew dike dewleta herî gerxêl a Awistralyayê û  nêzîkî ⅔ gelheya eyaletê, 5.3 mîlyon, li devera mezin a Sîdneyê dijîn.

Çavkanî 

 
Awistralya
Adam Riess

Adam Guy Riess (jdb. 16ê berfanbarê 1969 li Washington, DC) stêrfîziknas amerîkî ye, bi taybetî ji bo lêkolîna xwe ya li ser Supernova tê zanîn. Riess, di sala 2006 de Xelata Shaw û di sala 2011 de jî Xelata Nobelê ya Fîzîkê wergirtiye. Wî Xelata Nobelê ya Fîzîkê wergirt ji bo xebata xwe ya bi Saul Perlmutter û Brian Schmidt re di lêgerînan delîlan de ku berfirehbûna gerdûnê bileztir dibe.

Perwerde 
Riess, wekî yek ji sê zarokan ji malbatek cihû ya Amerîkî hate cîhanê. Ew li Warren County, New Jersey mezin bû, û di klînîkê de derûnnasî kîr. Du xwişkê, Adam Riess, hene bi nave Gail Michele Saltz û Holly Hagerman. Gail Michele Saltz psîkiyatrîst e û Holly Hagerman hunermend e.

Riess, di sala 1988 de ji Dibistana Bilind a Herêmî ya Watchung Hills mezûn bû, li wir xwendina xwe ya lîseyê wergirt. Di sala 1992 de ji Enstîtuya Teknolojiyê ya Massachusetts mezûn bû. Ew di heman demê de endamê klûbê ye ku biratiya Delta Phi Theta tê zanîn. Di sala 1996'an de, wî teza xwe li Zanîngeha Harvardê li ser pîvandinên ku ji bo peydakirina dûrahiyên rast çêkir bi rastkirina nerêkûpêkiyên nehomojen ên bîst supernovayên tîpa Ia qedand. Robert Kirshner serpereştiya teza ku ji aliyê Riess ve hatiye temamkirin kir û bi vê tezê di sala 1999'an de Xelata Robert J. Trumpler ji bo keşfên awarte yên di stêrnasiyê de wergirt.

Lêkolînan wî 
Berî ku di sala 1999'an de derbasî Enstîtuya Zanistî ya Teleskopa Fezayê bibe, demekê bû endamê Lêkolînerên Miller. Di sala 2005 de, wî li Zanîngeha Johns Hopkins dest bi kar kir û hîn jî li wir dixebite.

Riess, bi rêberiya Brian Schmidt ji Tîma Lêgerîna Supernova ya High-z, li ser delîlan ragihand ku rêjeya belavbûna gerdûnê bileztir dibe di lêkolînek hevbeş a supernovaya Tîpa Ia de ku wan di sala 1998 de dest pê kiribû. Ev encam hema hema di heman demê de ji hêla Saul Perlmutter ve, ku li ser Projeya Kozmolojî ya Supernova xebitî, hate kifş kirin.  Dûv re du tîmên hevrik dest bi gercustêk nû kirin da ku teoriya gerdûna bilez û xwezaya wê fam bikin. Wan Xelata Nobelê ya Fîzîkê ya 2011 ji bo xebata xwe parve kirin.

Çavkanî 

Mirovên zindî
Jidayikbûn 1969
Xelatgirên Nobela Fizîkê
Catalina Larranaga

Catalina Larranaga (jdb. 27ê çiriya paşîn a 1969an li El Paso, Teksas, DYA) ku bi navên Carol Larranaga an Catalina Martone jî tê nasîn  xureknas, nivîskar û lîstikvaneke berê ya amerîkî ye.

Jiyana wê 
Ew bi pêşandana xwe ya di fîlmên televîzyonê yên erotîk ên nerm ku ji hêla Playboy TV ve hatibûn hilberandin û weşandin, pêşandana şevê ya  kanala Cinemaxê  Max After Dark  û thrilleryan de tê nasnîn. Piştî ku ji lîstikvaniyê vekişiya, di sala  2006an de ew û mêrê wê Charlie Martone, navendek tenduristiyê li Santa Monica, Kalîforniya ava kirin.

Di heman demê de wê bi navê Kitty Martone, wê dest bi pêşxistina tenduristiya gelemperî bi riya malpera xwe Healthy Gut Girl kir. Wekî bijîjkek tenduristiyê ya pejirandî û şêwirmenda xwarinê, ew nivîskara blogek û pirtûkên li ser xwarina tendurist e, û di heman demê de li ser profîla xwe ya YouTubeê podkastên li ser xwarina mirovan dimeşîne.Ew bi mêrê xwe re li Venice, Kalîforniya dijî.

Berhemên wê 

 Gut Health Diet for Beginners: A 7-Day Plan to Heal Your Gut and Boost Digestive Health ( bi navê  Kitty Martone), 2018, 
 The 4-Week Gut Health Plan: 75 Recipes to Help Restore Your Gut ( bi navê Kitty Martone), 2019, 
 Anti-Inflammatory Diet Instant Pot Cookbook: Easy Recipes to Reduce Inflammation (bi navê Kitty Martone) tevî Charles Martone, 2021,

Fîlmnîgarî (bijartî)

Çavkanî

External links
 Healthy Gut Girl - Malpera fermî
 

Jidayikbûn 1969
Xureknas
Nivîskarên amerîkî
Aktrîsên amerîkî
Pornostêrkên amerîkî
Mirovên zindî
Firîna bi şev (pirtûk)

Firîna bi şev ( sernavê resen Vol de Nuit) ku di sala 1931an de hate weşandin, romana duyem a nivîskar û balafirvanê fransî Antoine de Saint-Exupéry bû .

Naverok

Wergera  kurdî 
Pîrtûk ji aliyê nivîskar û wergêr Omer Dilsoz ve hatiye wergerandin bo zimanê kurdî .

Çavkanî 

Pirtûk
Roman
Çarenivîs

Çarenivîs an jî qeder, rêça bûyerên ku ji berê de diyarkirî û bi rengekî nayê guhertin e. Çi gelemperî çi jî takekes, ev yek dikare wek pêşerojeke diyarkirî bê dîtin. Tevgera determînîzmê di felsefeyê de li ser çarenivîsê ye. Têgeha çarenivîsê jî di gelek olên cuda de xwedî cihekî girîng e.

Herwiha Binêre 

Qeder (Îslam)
Mîtografî
Sêhrbazê Ozê gewre (pirtûk)

Sêhbazê Ozê gewre (sernavê resen The Wonderful Wizard of Oz ) romaneke zarokan a sala 1900 ye ku ji hêla nivîskar Lyman Frank Baum ve hatiye nivîsandin û ji hêla William Wallace Denslow ve hatiye xêzkirin.Di rêzeromana Ozê de yekem roman e.Keçikek cotkar a ji Kansasê ya bi navê Dorothy piştî ku ew û kûçikê wê  Toto ji ber bahozek ji mala xwe dûr dikevin û wisa têne welatê efsûnî yê Oz.Bi hatina wê di cîhana efsûnî ya Oz de, ew fêr dibe ku ew nikare vegere malê heya ku ew caduya bed a rojavayê ne kuje.

Wergera  kurdî 
Pîrtûk ji aliyê nivîskar û wergêr Omer Dilsoz ve hatiye wergerandin bo zimanê kurdî .

Çavkanî 

Pirtûk
Roman
Wêjeya zarokan
Pîrê û Tûtî (pirtûk)

Pirê û Tûtî  çîrokeke zarokan e ku ji hêla Virginia Woolf ve di sala 1922 an 1923 de ji bo rojnameyek malbatî hatibû nivîsandin. Çîrok derbarê Xanim Gage, jinebiyek pîr, dema ku ew diçe mîrasek ku birayê wê yê çikûs  Joseph Brand hiştiye, bîne. Xanim Gage ji bilî koşkeke biçûk û 3000 sterlîn, tûtiyekî bi navê James jî mîras dike. Çîrok bi exlaqê ku "dilsoziya ajalan" bi bextewariyê tê xelat kirin bi dawî dibe.

Wergera  kurdî 
Pîrtûk ji aliyê nivîskar û wergêr Omer Dilsoz ve hatiye wergerandin bo zimanê kurdî .

Çavkanî 

Pirtûk
Roman
Wêjeya zarokan
Pirtûkên sedsala 20an
Sê çekdar (pirtûk)

Sê çekdar romaneke Alexandre Dumas  bi hevkariya Auguste Maquet e. Roman di sala 1844an de hate weşandin, ew yekem e di sêyînya li ser d'Artagnan û sê hevalên wî Athos, Porthos û Aramis, ku çekdarên  paswaniyê ne.

Wergera  kurdî 
Pîrtûk ji aliyê Güven Süvarioğulları ve hatiye wergerandin bo zimanê kurdî .

Çavkanî 

Pirtûk
Roman
Romanên klasîk
Hikmet Adil

Hikmat Adil Yousif Lîstikvan û stêrka modayê ( di 6ê Tebaxa 1987an ) de li bajarê Zaxo yê Kurdistana Iraqê ji dayîk bûye. Hikmat Adil ji ciwaniya xwe de dest bi karê lîstikvanî û modêlê kir. Cara yekem di sala 2006ê de li Hewlêrê di sektora modayê de kar kir, piştî wê jî li Kurdistan, Iraq û gelek welatên din dest bi beşdarbûna hefteya modayê kir. Ew niha wekî stêrkek pir navdar a modayê di hundurê xwe de û her wiha li gelek welatên din ên ku lê dixebitî tê zanîn. Hikmat Adil niha wek çavdêrê modayê kar dike û li gelek welatên Erebî pêşangehên curbecur ên modayê vekirin.

Kariyera wî 
Hikmat Adil bi kariyera xwe ya modayê re, di sala 2012an de dest bi lîstikvaniyê kir di gelek dramayên TV yên navxweyî û erebî de, niha dramaya bi navê "Beyrût 303" dike. dramaya "Beyrût 303", dramayeke hevbeş (Sûrî-Libnanî), çîrokeke tijî bûyerên hovane dihewîne. Bûyerên dramayê diqewimin piştî ketina firokeya 303 a ku ji Stembolê ber bi Beyrûtê ve diçû, diqewime, ew ê rola yek ji ekîbên balafira xerabûyî bilîze.

Çavkanî 

Modelên kurd
Jinên kurd
Kesên ji Zaxoyê
Jidayikbûn 1987
Willem-Alexander

Willem-Alexander (Willem-Alexander Claus George Ferdinand van Oranje-Nassau van Amsberg; ji dayik bû 27 Avrêl 1967) Padîşahê Holenda'yê ye, di sala 2013'an de piştî hilweşandina diya xwe dest bi text kir.

Willem-Alexander li Utrecht, zarokê herî mezin ê Princess Beatrix û dîplomat Claus von Amsberg bû. Ew di 30'ê Avrêl, 1980'an de bû Lawmîr ye Oranj'ê, piştî ku diya xwe ji kar dûr xist, bû ser text. Dibistana seretayî û navîn di dibistanên dewletê de qedand, li Keyaniya Keştî ya Holenda'yê xizmet kir û li Zanîngeha Leiden dîrokê xwend. Ew di 2002 de bi Máxima Zorreguieta Cerruti re zewicî û sê keçên wan çêbû: Keçmîr ye Oranj'ê Catharina-Amalia (2003'an de ji dayik bû), Princess Alexia (2005'an de ji dayik bû) û Princess Ariane (2007'an de ji dayik bû).

Willem-Alexander, beşdarî werzîş û rêveberiya avê ya navneteweyî ye. Heta çûna ser text, ew endamê Komîteya Olîmpîk a Navneteweyî (1998-2013), Serokê Komîteya Şêwirmendiya Avê ya Wezareta Binesaziyê û Jîngehê ya Hollandayê (2004-2013) û lî Desteya Sekreteriya Giştî ya Neteweyên Yekbûyî, Serokê Şêwirmendiya Av û Paqijiyê bû. (2006-2013). Willem-Alexander, piştî Qralê Spanya'yê yê VI. Felipe (nûha 52 salî ye), duyemîn padîşahê herî ciwan ê Ewropa'yê ye.

Sernavan wî 
•27 Avrêl 1967 - 30 Avrêl 1980: Bilindahiya wî Lawmîr ye Holenda Willem-Alexander, Lawmîr ye Orange-Nassau, Lord ye Amsberg'ê

•30 Avrêl 1980 - 30 Avrêl, 2013: Bilindahiya wî Lawmîr ye Orange

•30 Avrêl 2013 - niha: Bilindahiya wî Qralê Holenda

Çavkanî

Jidayikbûn 1967
Mirovên zindî
Google Earth

Google Earth nermalava pargîdaniya amerîkî Google LLC ye ku gilokeke virtual nîşan dide.Ew dikare dîmenên satelîtê û esmanî yên çareseriyên cihêreng bi daneyên ve bizeliqîne û wan li ser modelek bilindbûna dîjîtal a erdê nîşan bide.

Çavkanî 

Nermalav
Susy Gala

Susy Gala (jdb. Barselona, ​​11ê çiriya paşîn a 1992an) pornostêrk, modela erotîk, xwerûskar, modela kameraya webê   û stranbêjeke spanî ye.

Jiyana wê
Ew di çiriya paşîn a 1992 de li Barselonayê  ji dayik bû. Di derbarê jînenîgariya wê ya beriya 2011an de pir nayê zanîn, dema ku di 19 saliya xwe de ew di pîşesaziya pornografîk de ji bo pargîdaniya hilberîna spanî Leche 69 bi dîmena malperê Asignatura Pendiente de Susy de bû.

Wê hem ji bo pargîdaniyên hilberîna ewropî û hem jî yên amerîkî di nav de Evil Angel, Private Media Group, Cumlouder, Digital Playground, Marc Dorcel Fantasies, Porna, Brazzers, Reality Kings û Gelek Vîdeyên ku navê wan çendan hene, xebitiye.

Di sala 2018an de, wê du berendamên xwe yên yekem ên Xelatên AVNê, di kategoriyên Hunermenda Jinê ya Biyanî ya Salê û Sehneya Seksê ya Herî Baş di Hilberînek Biyanî de, ji bo ku ew ligel Nacho Vidal ji bo The Player hate berbijar kirin.

Wê di zêdetirî 210 fîlm û dîmenan de wek pornostêrkê lîstiye. Ji xeynî xebata xwe ya di pîşesaziya pornoyê de, ew wekî modela erotîk û xwerûskar dixebite.

Susy Gala di heman demê de wek muzîkvan jî dixebite, bi navê Susy G, stranên cûrbecûr yên ji cureya trap û latîno tomar kiriye,  di nav de  Bésame, Hasta el amanecer  û Bandida.

Hin ji vîdyoyên wê ew bûn: Alone Time 4, Big Tit Vacation, Follow Me 2, Have Fun, Nacho's First Class Fucks, Nacho's Threesomes, Rawhide, Rose Escort Deluxe û Stunning Butts 2 .

Xelat

Fîlmnîgarî (bijartî) 
Follow Me 2 (2012)
Have Fun (2012)
Españolas aprobadas para el sexo duro Vol.2 (2012)
Debutantes españolas Vol.4 (2012)
Carbón para ellas (2013)
Temporary Dates (2013)
Susy, suceuse bien léchée! (2013)
Amantres (TV Series) (2013)
Stunning Butts 2 (2014)
Bang Bus (TV Series) (2015)
Nacho's Fucking Competition (2015)
Chicas Loca 2 (2016)
Chicas Loca (TV Series) (2015-2016)
Public Disgrace (TV Series) (2016)
Alone Time Volume 2 (2016)
Nacho's Threesomes (2017)
Euro Sex Parties (TV Series) (2017)
Rawhide (2017)
Box Truck Sex (TV Series) (2017)
Big Tits at Work (TV Series) (2017-2018)
Luxure: Comblées par d'autres (2018)
Rose Escorte De Luxe (2018)
Sensual Maids 2 (2019)

Girêdanên derveyî 
 
 
 
https://www.tiktok.com/@iamsusyg
https://www.youtube.com/@susyg7564
https://m.youtube.com/channel/UClBXxVLHX1LGwmvJEIoF7wg

Çavkanî 

Pornostêrkên spanî
Stranbêjên spanî
Jinên spanî
Kesên ji Barselonayê
Îbn Hemze Mexrebî

Îbn Hemze Mexrebî  (, Alî ibn Walî Ibn Hamza al-Maghribi) ku bi navê Îbn Hamza Cezaîrî jî tê zanîn, matematîknasê Cezayirî yê sedsala 16an e.  Ew di navbera  navbera 1554-1575  de ji dayik bûye û di dora 1611an de li Mekeyê miriye.

Çavkanî 

Kesên sedsala 16an
Matematîknas
Fatima Mecrîtiye

Fatima Mecritiye an Fatimeya Madrîdê (erebî: فاطمة المجريطية) stêrnas û matematîknasa misilman e ku di sedsalên 10an û 11an de jiyaye. Ew keça Ebû'l Qasim Meslama bin Ehmed Ferazî Mecrîtî ye. Fatima, ku bajarê wê yê eslî Madrîd e. Ji ber bavê xwe Mecrîtî (ji Madrîdê) bi nasnav Mecritî hatiye naskirin.  Fatima bi xwe li Endulusê dijiya. Di bin bandora Xwarezmî de maye.

Çavkanî 

Kesên sedsala 10an
Kesên sedsala 11an
Stêrnas
Stêrnasên ereb
Stêrnasên jin
Gotarên berdewam dike
Antoinette Abbott

Antoinette Abbott  (jdb. 15ê hezîrana 1973 li Los Angeles, Kalîforniya, DYA)  aktrîsa fîlmên erotîk e û modela tazî ya amerîkî ye.

Jiyana  wê 
Antoinette Abbott di 15ê hezîrana 1973an de li Los Angeles, Kalîforniya, ji dayik bû. Ew bi taybet ji bo lîstikvaniya xwe di fîlmên Womb Raider (2003), Girl for Girl (2001) û Staying on Top (2001) de tê nasîn.

Fîlmnîgarî (bijartî) 
1997 : Hot Body Special: Wild Women at Work
2001:Staying on Top
2001 : Voyeur Confessions
2001:Thrills  2
2001 : Thrills 3
2001: Girl for Girl
2002: Playboy Exposed: Naughty Wives Party
2002 : Playboy Exposed: Confessions of a Party Girl
2002 : Playboy: Wet & Wild Live!
2002 : The Model Solution
2002 : Playboy Roommates
2003: Womb Raider

Çavkanî

Girêdanên derveyî 
  

Aktrîsên amerîkî
Jinên amerîkî
Mirovên zindî
Barak (eşîr)

Eşîra Barak an jî Barakî, navê eşîrekî oxizî ye ku bi piranî li rojhilata Anatolyayê dijîn.

Dora behra Aralê wek welatê wan ê heqîqî tê bawerkirin û tê gotin ku di salên 1100î de ew ji welatê xwe koçî Yozgadê, Anatolyayê kirine. Lê ji ber ku di nava wan û dewletê nakokî diqewimin, ew mecbûr dimînin koçî herêma Entab û Rihayê bikin. Di destpêkê de bi giranî xwe li başûrê parêzgeha Entabê di Tilbişarê bi cih kirine. Ev herêm xwe li rojhilata Tilbaşarê heya ava Ferêt, li rojavayê xwe heya çiyayên Nûr, li başûr û başûr-rojavayê xwe jî heya Heleb û deşta Amûqê xwe dirêj dike. Di nava Siltanê Silêman II ê osmanî û barakiyên ku êdi li Entabê diman de dîsa nakokî derdikevin holê û ev yek carek din dibe sirgûnkirina beşeke mezin a êlê: tê gotin ku pirraniya barakiyên Entabê di salên 1690î de berva Reqayê (Sûriyê) ve têne sirgûnkirin.  

Îro çend neviyên barakî li Dîlokê li bajarên Îslahiyê, Girgamêş, Bêlqîs û Tilbişar, li Rihayê jî li Bêrecûk (Hobab) û Xelfetiyê hene.

Yek ji beşa herî girîng a çanda barakiyan muzîka barak e (bi tirkî: barak uzun hava) û evya îro wek tarza taybet a vê herêmê tê qebûlkirin.

Mijarên têkildar 

Tirkmen (denonîm)

Çavkanî 

Eşîr
Eşîrên Kurdistanê
Tirk
Partiya Refahê Dîsa

Partiya Refahê Careke Din, partiyeke siyasî ye ku di 23ê çiriya paşîn a 2018an de di bin serokatiya Muhammed Ali Fatîh Erbakan de hatiye damezrandin. Li gorî yasaya partiyê, kurtenivîsa wê ya fermî Yeniden Refah ("Refah Careke Din", "Refah Jinûve") ye. Sembola wê çîpek di heyvekê de ye.

Îdeolojiya partiyê li gorî Millî Görüş, "Vîzyona Neteweyî" ya îslamî-tirkî ye.

Çavkanî 

Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê
Kanala Panamayê

Kanala Panamayê () kanaleke çêkirî ya avê ye ku Okyanûsa Atlantîk bi Okyanûsa Pasîfîk ve girê dide û Amerîkaya Bakur û Başûr dabeş dike. Li welatê Panamayê ye û dirêjahiya wê 82 km ye.

Çavkanî 

Kanal
Elî Avrikî

Elî Sadq Elî bi navê Elî Avrikî jî tê naskirin. Stranbêjekî Kurd e û xelkê parêzgeha Dihokê ye ku di (21ê Tebaxa 1976ê de ) li gundê Avrikê yê ser bi parêzgeha Dihokê hatiye dinê. Di sala 1999an de wek dengbêjekî herêmî hat naskirin û bi sitranên xwe yên nû gavên baştir avêtin. Niha zêdetirî 100 stran û ilîbên û Albûm wî yên bi Zimanê Kurdî hene. Elî Avriki bêtir bi Sitranên Dawetan tê Naskirin. Alî Avrikî 27 Sitranên Muzîkê hene, piraniya wan li ser Welatparêzî, Ol, Siyaset, Evînî û çandî bi 4 Maşupên din re ne.

Dîskografî

Albûm 

 Hewara Dil 2001
 Mercê 2007
 Eve Demeke Dirêje 2008

Klîp 

 Emrê çûy te gorî xo kir
 Conî Qutê
 Mercê
 Heware Heware
 Heyla KnêRendê
 Dilî Dilî Veken
 Eve Demek Dirêje

Çavkanî

Girêdanên Derve 

 Youtube Elî Avrikî
 Malper Elî Avrikî 

Stranbêjên kurd
Mirovên zindî
Jidayikbûn 1976
Aiden Ashley

Aiden Ashley (jdb. ? , DYA) pornostêrkeke amerîkî ye.

Jiyana wê
Ashley beşdarî Dibistana Bilind a Katolîk bû û  li wir seroka yaneya hunerî, weşangera salnameyê û kaptana tîmên Olîmpiyadê yên ciwan ên cross country û softbolê bû.

Ew li kolejê  karsaziya muzîkê xwend û ji bo bernameya radyoyeke mezin  xebitî û di heman demê de di endezyariya muzîkê de kursa êvarê jî girt.

Fîlmnîgarî (bijartî) 
 2012: Dark Knight XXX: A Porn Parody
 2012: Star Wars XXX: A Porn Parody
 2013: Wolverine XXX: An Axel Braun Parody
 2013: Meow 3
 2015: This Ain’t American Horror Story XXX: This is a Parody
 2015: Peter Pan XXX: An Axel Braun Parody
 2015: Batman V. Superman XXX: An Axel Braun Parody
 2017: Justice League XXX: An Axel Braun Parody
 2019: Girls of Wrestling
 2020: A Killer on the Loose
 2021: Pure and Natural
 2021: Kittens & Cougars 16
 2021: In the Room: My Girl’s First Black Guy

Xelat
 2014: NightMoves Award in der Kategorie Miss Congeniality
 2021: XRCO Award – Unsung Siren

Çavkanî

Girêdanên derveyî 

 
 
 
Pornostêrkên amerîkî
Jinên amerîkî
Mirovên zindî
Eyser Qasim

Eyser Qasim Mihammed (jdb. 1ê rezbera sala 2002an li Kilikcî, Herêma Kurdistanê, Iraqê), futbolîstekî kurd e ku di Dalkurd FF de  dilîze.

Futbola wî 
Eyser Qasim her ji Zarokînê hez û xulya tepa pêy hebû ta li temenî lawêtî û li salla 2015 peywendî bi yaneya Zêrevanî kir, û her li wê sallê da bo êkem car li xulla nayaba Kurdistan beşdarî kir, û li wêre weku yarîzanekê zîrek derkevt. Li temmûza 2019, lgell hellbjardê lawanên herêma Kurdistan beşdarî kir li Cama cîhanya herêman li neruyc û 2 goll tomarkrin û gehişte yarya berî dûmahîkê.

Yane 
 Yaney Zêrvanî 2015 -2018
 Yaney Hendirên 2019 - 2020
 Yaney Zaxo 2020 - 2021
 Yaney Dalkurd 2022-2023

Çavkanî 

Dalkurd FF
Warê Zarokan

Warê Zarokan bernameyeke Waar Media ye ku ji bo zarokên kurd e.
 
Bername, ya ku ji aliyê zarokan ve tê pêşkêşkirin, tijî goşe, birge, hevpeyvînên zanistî, perwerdeyî, hunerî û bextewerî ye.

Çavkanî

Girêdanên derve 
https://www.youtube.com/playlist?app=desktop&list=PLX6paFFnSUUp_Sp48wswAQAPCft-FgXUw

Bernameyên televîzyonê
Zarok
Festîvala Navneteweyî ya Fîlman a Berlînê

Festîvala Navneteweyî ya Fîlman a Berlînê, an jî bi kurtasî Berlinale, festîvaleke fîlman a salane ya Berlînê ye. Li gel festîvalên Cannes û Venedîkê, ew yek ji girîngtirîn festîvalên fîlman e û di pîşesaziya fîlman de yek ji girîngtirîn bûyerên cîhanê tê hesibandin.

Danasîn 
Fîlmên ku di pêşbirkê de serkeftî bin ji aliyê juriyeke navneteweyî ve bi Hirçê Zêrîn an jî Hirçê Zîv tên xelatkirin. Zêdeyî 400 fîlman di beşên cuda de tên pêşkêşkirin. Bi zêdetirî 325.000 bilêtan hatine firotin û bi tevahî 490.000 temaşevanên sînemayê (di nav de mêvanên bazirganî yên pejirandî), Berlinale festîvala giştî ya herî mezin a cîhanê ye. Nêzîkî 16.000 mêvanên bazirganî ji 130 welatan beşdarî festîvalê dibin. Nêzîkî 3.700 rojnamevan ji zêdetirî 80 welatan di festîvalê de radigihînin.

Bazara Fîlman a Ewropayê (EFM) di heman demê de bi Festîvala Navneteweyî ya Fîlman a Berlînê re pêk tê. Bazara Fîlman a Ewropayê yek ji girîngtirîn civînên navneteweyî yên pîşesaziya fîlman e û xwe wekî bazarek girîng ji bo hilberîner, belavker, kiriyarên fîlm û ajanên hilberîner ên hevpar destnîşan kiriye.

Berlinale di sala 1951 de hate damezrandin. Rêveberê festîvalê ji  sala 2001ê heta sala  2019ê  Dieter Kosslick bû. Festîval niha ji hêla serokatiyek dualî ve tê rêve kirin, rêveber Mariette Rissenbeek û rêveberê hunerî Carlo Chatrian.

Ji sala 2002an vir ve, Festîvala Navneteweyî ya Fîlman a Berlînê parçeyek ji Geschäftsbereich der Kulturveranstaltungen des Bundes in Berlin GmbH. ye. Ew fonên sazûmanî ji Komîseriya Çand û Medyayan a Hikûmeta Federal distînin.

Çavkanî 

Sînema
Festîvalên fîlman
Edward VII

Edward VII (Albert Edward; 9 Sermawezê 1841 - 6 gulana 1910) Keyê Keyaniya Yekbûyî û Împeratorê Hindistan'ê bû.

Ew ji 22ê kanûna paşîn a 1901 ê heta mirina xwe di 6êgulanêa 1910an de padîşahi kir. Key Edward VII, yekem keyê Brîtanî ye ji Xanedanâ Saxe-Coburg-Gotha. Navê xanedana ku ew tê de bû, ji aliyê kurê wî George V ve, piştî wî derket ser text, bû Xanadenâ Windsor. 

Serdema Key Edward, bi serdemek guhertinên radîkal ên di warên siyasî, teknolojî û civakî de bû. Di vê serdemê de pêşveçûnên di pîşesaziya hewavaniyê, sosyalîzm û tevgerên lîberalîzmê de jî dest pê kir. Edward VII, bi taybetî jî piştî Şerê Boer Duyem'yê, ji nû ve birêxistinkirina artêşê û nûjenkirina hêzên deryayî bertekeka mezin da.

Key Edward VII di dema desthilatdariya xwe de ji ber têkiliyên xwe yên nêzîk bi welatên din ên Ewropî re wekî hikûmdarek aştiyane dihat nasîn. Lêbelê, ji ber biraziyê wî, Împeratorê Alman Wilhelm II, têkiliyên wî bi Împeratoriya Alman re her dem dûr ma. Sedema sereke ya vê yekê helwesta Wilhelm II ya pro-şer û gumanên Key Edward zêde dibe ku dibe ku di demek nêzîk de li Ewropayê şer dest pê bike. Bi rastî, Key Edward di gumanên xwe de rast bû û çar sal piştî mirina wî, Şerê Cîhanê yê Yekem -ku tevahiya cîhanê dorpêç kir- dest pê kir.

Sernavân wi 

 9 Sermawez - 8ê kanûna paşîn a 1841: Bilindahiya wî ya Key  Dûkê  Cornwall'ê

 8 Kanûn 1841 - 22ê kanûna paşîn a 1901: Bilindahiya wî ya Key  Lawmîr ye Wales'ê

 22ê kanûna paşîn a 1901 - 6ê gulana 1910: Bilindahiya wî ya Key

Çavkanî 

Mirin 1910
Jidayikbûn 1841
Amber Lynn

Amber Lynn ( navê rastî  Laura Lynn Allen ; 3ê îlon a 1964an) pornostêrk,aktrîs , pêşkeşvana radyoyê, model, xwerûskar, parêzer û mirovdost e.

Jiyana berî 
Lynn bi navê Laura Lynn Allen li Orange, Kalîforniyayê wek keça herî piçûk a efserekî hêzên esmanî yê karbesî ji dayîk bû.Çar bira û xwişkeke wê ya mezin hene ku dema ku ew du salî bû ji ber nexweşiyeke dil ya  nediyar mir.Dema ku Lynn sê salî bû, dêûbavên wê ji hev berdan piştî ku hate eşkere kirin ku bavê wê bi jinek din re malbatek heye.Demek kin şûnda, diya Lynn bi şikestinek birikê ket û Lynn di lênêrîna zarokan de hate danîn ku li wê derê tundûtûjiya fizîkî hate kirin. Dema ku ew heft salî bû, ew dîsa bi diya xwe re bû. Demek şûnda, her du di qezayek otomobîlê de li ser navdewletê ketin; Lynn ji otomobîlê hat avêtin û diya wê li cihê qezayê mir.

Lynn û birayên wê bi bavê xwe û malbata wî ya nû re hatin bicihkirin; bi tevayî heşt kur û Lynn li malê hebûn.Dema ku Lynn yanzdeh salî bû, bavê wê ji alkolîzmê û têkçûna dil mir.Wê dest bi moselsaziya fîtnêsê, modelsaziya bîkînî, û pêşbaziyên hot body kir. Ew çû Hollywoodê û bû birêkûpêk li klûbên Sunset Stripê.

Kariyera wê 
Di destpêka salên 1980an de, Lynn li Los Angeles-ê wekî modela bikini û fîgurê xebitî; piştî wê ew di wêneyên tazî yên kovarên Penthouse, Hustler, Chic, High Society  û Clubê de hate nîşandan.

Fîlmnîgarî (bijartî) 

 1983: Personal Touch III
 1984: Casino of Lust
 1984: Yellow Fever
 1984: Talk Dirty to Me Part III
 1984: Dear Fanny
 1985: Trashy Lady
 1985: Ten Little Maidens
 1985: Corporate Assets
 1985: The Grafenberg Spot
 1985: Evils of the Night
 1985: Bordello: House of the Rising Sun
 1985: Shacking Up
 1985: Looking for Mr. Goodsex
 1985: From Paris with Lust
 1985: Cock-Tales
 1985: A Taste of Pink
 1985: Amber Aroused
 1986: The Devil in Miss Jones 3: A New Beginning
 1986: Erotic City
 1986: If My Mother… Only Knew
 1987: Street Heat
 1987: Tracy Takes Paris
 1987: Passionate Heiress
 1988: Some Kind of Woman
 1996–1997: Bat Yam – New York ( Rêzefîlma televîzyonê , 5 beş)
 2011: White Mommas 3
 2012: After Porn Ends

Xelat 
 1987 Xelata XRCO – Lîstikvana piştevaniyê ya herî baş – Taboo 5 
 1993 Hot d'Or –  Xelat ji bo serkeftina jiyanê
 1996 XRCO Hall of Fame inductee
 2001 AVN Hall of Fame inductee
 2003 Free Speech Coalition – Xelat ji bo serkeftina jiyanê
 2007 Adam Film World Guide – Xelata serkeftina jiyanê

Çavkanî

Girêdanên derveyî

  
 

Pornostêrkên amerîkî
Jinên amerîkî
Mirovên zindî
Pete Buttigieg

Peter Paul Montgomery Buttigieg (jdb. 19ê kanûna paşîn a 1982an) siyasetmedar û leşkerekî berê yê Amerîkî ye. Ew bi gelemperî Gey navdar e. Niha jî Wezîrê Veguhestinê yê Amerîkayê ye. Endamê Partiya Demokrat e.

Jiyan 
Pete Buttigieg tenê zarokê Jennifer Ann Montgomery û Joseph Anthony Buttigieg, 19ê Çile 1982 li Indiana ji dayik bû. Bavê wî li Hamrun, Maltayê ji dayik bûye û ji bo xwendina Ph.D. Bavê wî wekî Marksîst dihat naskirin.

Pete Buttigieg di pola xweya lîseyê de pola herî bilind bû û çû Harvardê beşdarî û mezûn bû.

Piştî Harvardê, Zanîngeha Oxfordê xwendina belaş li Oxfordê pêşkêşî wî kir, ku wî qebûl kir û di 2007 de mezûn bû.

Xiristiyan e û diyar kir ku dînê wê di jiyana wê de ya herî girîng e.

Di sala 2009 de, ew tevlî hêza deryayî ya Amerîkî bû. Di 2014 de, ew li Afganistanê hate şandin. Dema ku li Afganîstanê bû, ew beşek ji yekîneyeke dij-terorîzmê bû ku hewl dide li dijî fînansmana Talîban şer bike.Buttigieg madalyaya pesindayina karûbarê hevbeş hate xelat kirin, û di sala 2017-an de ji Rezerva Marine ya Dewletên Yekbûyî derket.

Di sala 2020-an de, wî kampanyayek ji bo serokatiya Dewletên Yekbûyî da destpêkirin, zû bi ser ket, her çend ji ber sedemên nediyar dest ji kampanyayê berda û dest bi piştgirîkirina Joe Biden kir.

Çavkanî 

Jidayikbûn 1982
Mirovên zindî
Orestês

Orêstês (yewnanî: Ὀρέστης ) di mîtolojîya yewnanî de kurê Agamemnon û Klîtemnêstrayê ye. Kesê ku dawiya leneta mala Atreûsê anî tê zanîn. Li pirtûka Odîsyayê de piranî hilandina tola Agamemnonê tê behsê kirin. Derheqê wî de helbetvanê yewnan Esxîlos tragedyaya  Oresteiayê nivîsand. 

Etîmolojiya navê wî ji Oresê tê watêya wî çîya ye. Bi temamî Orêstêsê jî em dikarin wek Çîyager wergerînên kurdîyê.

Çîroka wî 
Leheng kurê keyê hemû Akayan û heman demê mîrzayê keyaniya Mîkenê jî bû. Çaxê bavê wî ji Şerê Troyayê vegeriyabû leheng hêj zarok bû. Bavê wî ji hêla Klîtemnêstra û dostê wî hate kuştin, Orêstês jî ji hêla dadika xwe hat revandin, dadika wî heta ew mezin bû wî cihe ewle de xef kir.Leheng mezin bû û ji bo tola bavê xwe zivirî. Kabûsê derheqê Agamemnon bibûn beleya serê Klîtemnêstrayê. Orêstês hat diya xwe Klîtemnestrayê û dosta wê Egîstosê bi hev re kuşt. Piştê wan kuştinan li ser gotinên Apolonê çu bextê Erînîyan. Dîsa gotinên Apolonê kir û çu Atînayê derket hemberê juriyên dadî. Jurî bûn dû beş nîvê juriyan digotin beraat yên din digotin kuştin. Atênê wê efu kir. Bi wê awayê ew hat berdan.

Di lîstika Eyrîpîdîsê Iphigenia in Taurisê de hinek ji Xezebên bêhêvî man; Orêstês ji hêla Apolon ve hat ferman kirin ku here Taurisê û peykerê Artemîs vegerîne Atînayê. Bi hevalê xwe Pîlades re, ew gihan Taurisê lê ew hatin girtin, ji ber ku adetên herêmî bû ku hemî xerîb ji xwedê re qurban bikin. Serokê remilvanan a qurbaniyê xwîşka Orêstês Îfîgenîa bû, ku li şûna ku were qurbankirin, ji aliyê Artemîs ve ruhê wî hatibû dûrxistin. Xwişk û birayan hevdu nas kirin, ew û hevalê xwe bi hev re reviyan û peyker bi xwe re birin. Orêstês keyaniya bavê xwe mîras girt, Argos û Lacedaemon jî kire axa keyaniyê. Ew bi Hermioneya  keça Helenê û Menelaos re zewicî, ​​û di dawiyê de jî ji gezkirina marekî mir.

Çavkanî 
Lehengên mîtolojiya yewnanî
Keyên mîtolojiya yewnanî
Keyên Mîkênê
Trîzomiya X

Trîzomiya X an jî Sendroma sê X (bi înglîzî: trisomy X or triple X syndrome ) di mêyên mirovan de têkçûnek bomaweyî ye ko bi gelemperî ji ber cihênebûna kromozoama X-ê rû dide. Di xaneyên kesên bi trîzomiya X de, ne du, lê sê kopyayên kromozoma X-ê cih digirin. Ango evan kesan 47 kromozomî ne (44+XXX).

Trîzomiya X dibe ko bi bomaweyê ji bavan biguhaze weçeye, lê bi gelemperî ev têkçûn ji ber cihênebûna kromozoma X-ê peyda dibe. Cihênebûn di Miyoza I an jî Miyoza II de dema çêbûna xaneya hêkê de rû dide. Wekî mînak, heke di laşê mêyê de, di miyoza I de cihênebûn rû bide, gametên (hêkexane) bi (22+XX) kromozomî û (22+ ) kromozomî peyda dibin. Kromozomek gameta (22+XX) ê zêdeye loma ev gamet wekî (n+1) tê nîşankirin. Kromozomek gameta din jî kêm e, ew gamet jî bi awayê (n-1) tê nîşankirin.

Di rewşa cihênebûnê de heke xaneya hêkê ya bi du X-ê (22+XX) bi spermêk asayî (22+X) ve yek bibe, di hemû xaneyên korpeleya keç de ji ber X-a zêde, 47 kromozom cih digirin. Di zîgota bi sê X-ê de, di her xaneyek de tenê X-ek çalak dimîne herdu X-ên din di xaneyê de neçalak in û wekî tenên Barr (bi înglîzî: Barr bodies) tên navkirin.

Hin caran di dema geşebûn û peresîna embriyoyê de, di dabeşbûna mîtozî de têkçûn rû dide. Di qonaxa anafazê de ji herdu kromozomên X-ê kromatîdên yekî bi awayekî asayî ji hev cihê dibin, lê kromtîdên kromozoma X a duyem ji hev cihê nabin û diçin xaneyek. Bi vî awayî xaneyêk bi 45 kromozomî (44+X) û xaneyek jî bi 47 kromozomî (44+XXX) peyda dibe.

Di dirêjiya geşebûna embriyoyê de, bi dabeşbûna van xaneyan, xaneyên nû peyda dibin. Di encamê de, di hin xaneyên korpeleyê de trîzomiya X rû dide, ev rewş wekî rewşa mozaîkî (bi înglîzî: mosaicism) tê navkirin di laşê van kesan de xaneyên bi 46 kromozomî, bi 47 kromozomî û yên bi 45 kromozomî bi hev re cih digirin.

Kesên bi trîzomiya X in, wekî mêya asa xuya dibin, lê dibe ko hinek bejndirêj bin. Hêkdank û xaneyên hêkê bi awayekî asayî diperise. Ango ev kesan bi gelemperî sitewr nîn in, dibin xwediyê zarokan.

Rêjeya rûdana trîzomiya X ji 1000 jidayikbûnan de kesek e (1/1000). Di rûxsarê dergûşên nûza de tu nişanên diyarkerê nexweşiyê xuya nabe, keça nûza ji bilî karyotîpê, wekî keçek asayî ya bi (44+XX) kromozomî xuya dibe. Di karyotîpa kesên bi trîzomaya X de sê kopyayên kromozoma X-ê xuya dibe.

Ji ber ko nîşaneyên taybet ên trîzomiya X tune û kesen bi vê têkçûnê bi pirsgirêkên girîng ên tenduristiyê rûbirû namînin, pirraniya mêyên bi trîzomiya X, ji têkçûna kromozomên xwe agahdar nîn in. Wisa tê texmînkirin ko tenê %10ê kesên bi trîzomiya X ji neasayîbûna kromozomên xwe agahdar in.

Mêyên bi trîzomiya X, gametên neasyî çê dikin. Bomaweya gametên neasayî di zarokên wan de dibe sedema derketina nexweşiyên bomaweyî. Ji mêya bi trîzomiya X gametên (22+X) û (22+ XX) peyda dibin. Heke gameta (22+XX) bi spermek (22+Y) ve were pîtandin, kurek bi sendroma Klinefelter çê dibe (bi înglîzî:Klinefelter syndrome). Ango ji dayika bi trîzomiya X bi egera %50yê, kurek bi nexweşiya sendroma Klinefelter çê dibe.

Çavkanî 

Biyolojî
SpaceX Starship

Starship, amûreke avêtinê ya super giran e ku ji hêla SpaceX ve hatiye pêşve xistin. Starship bi dirêjahiya 119 mêtre radiweste ku ew amûra avêtinê ya herî dirêj û bi hêz e ku heya niha hatiye firîn û ya yekem e ku armanc dike piştî carekê din a daketina ruyê erdê  bi tevahî ji nû ve were bikar anîn.

Wesayîta avêtina Starshipê qonaxa yekem ji Super Heavy a bi hêz û qonaxa duyem jî ji Starshipê pêk tê. Qonaxa duyem a Starshipê tê plankirin ku wekî keştiyek fezayê ya xweser ku ji bo hilgirtina tîman an bar an ku li orbitê dixebite. Her du qonaxên amûrê ji hêla motorên raptor ve têne bi hêz kirin ku oksîjena şil û pêlên metana şil di çerxa hêza şewitandinê ya pir bikêrhatî de dişewitînin. Piştî qedandina firîna wan, her du qonaxên amûrê de werin vegerandin ku di nav de bihêzkirina Super Heavy ku ji hêla çekên mekanîkî yên birca avêtinê ve were girtin.

Di veavakirina Starshipê ya bi tevahî vebikaranîna wê de tê plansaz kirin ku kapasîteya barkirina 150 ton berbi orbita nizm a Dinyayê û ger bi tevahî were xerckirin berbi orbita nizm a Dinyayê 250 ton bar dikare hilîne. Starshipê hatiye dîzaynkirin ku gelek caran dubare were firîn ku lêçûna keştiya fezayê li firînan were belavkirin. Tê plankirin ku keştiya fezayî di orbitê de enerjiya wê were zêdekirin ku cihê hewce dike ku bigihêje mînak wekî Heyv û Marsê.

Çavkanî
Vesoul

Vesoul bajarekî li başûr-rojhilata Fransayê ye, li parêzgeha Haute-Saôneê ye.

Bajarên Fransayê
Alfabeya tirkî ya kevn

Alfabeya Tirkî ya kevn, alfabeya ku ji bo nivîsandina Zimanê tirkî ya kevn dihat bikaranîn bû. Ew ji hêla Împeratoriya Goktirkan û împeratoriyên din ên pêşîn ên tirk ve hatî bikar anîn.

Alfabeya Tirkî ya kevn di sedsala heştan de hatiye îcadkirin, û îlhama xwe ji alfabeyên cîran ên ku di sedsala şeşan de hatine destnîşankirin girtiye.

Çavkanî 

Goktirk
Alfabe
Zimanê tirkî yê kevn

Zimanê tirkî yê kevn, an jî zimanê goktirk, an jî zimanê orxon zimanekî dîrokî ye ku ji sedsala 8an heta sedsala 13an hat axaftin. Tirkiya kevn a rojava bi alfabeyên cuda hatiye nivîsandin, yek ji wan alfabeya tirkî ya kevn bû.

Çavkanî 

Zimanên dîrokî
Zimanên tirkî
Goktirk
Împeratoriya Goktirkan a rojava

Împeratoriya Goktirkan a rojava (bi tirkî ya kevn: 𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣) împaratoriyek bû ku di encama şerê navxweyî yê di navbera salên 593-603 de pêk hatiye û îperatorî wekî împaratoriyek rojava û rojhilat hatiye dabeş kirin. Zimanê wê yê fermî tirkî ya kevn û dînê wê yê fermî Tengrîzm bû.

Çavkanî
Împeratoriya Goktirkan a rojhilat

Împeratoriya Goktirkan a rojhilat împaratoriyek bû ku piştî Împeratoriya Goktirkan şerekî navxweyî pêk hat û bû împaratoriyek rojhilat û împeratoriya rojava. Zimanê wê yê fermî tirkî ya kevn û dînê wê yê fermî Tengrîzm bû. Ew ji hêla Xanedana Tang ve hate têkbirin û hemî axa wê hate girtin.

Çavkanî 

Goktirk
Şerê navxweyî yê Goktirkan

Şerê navxweyî yê Goktirkan di navbera 583 û 603-an de di Împeratoriya Goktirkan de şerê navxweyî bû, ku di encamê de împeratorî li rojava û rojhilat parçe bû. Piştî ku rêber mir û rojhilat û rojava ji bo cîgirekî cuda dixwazin, ji ber neyartiyê dest pê kir.

Çavkanî 

Goktirk
580î
Împeratoriya duyem a Goktirkan

Împeratoriya duyem a Goktirkan împeratoriyek bû li Asya Navîn û Rojhilatê ya ku ji aliyê goktirkan ve hatibû damezrandin û di navbera 682-744 de dom kir. Ew vejînek ji hêla Împeratoriya Goktirkan a rojhilat (552–630) ve bû, ku Xanedana Tang girt. Împeratoriya duyem a Goktirkan navenda wê Ötüken bû. Zimanê wê yê fermî tirkî ya kevn û dînê wê yê fermî Tengrîzm bû.

Çavkanî 

Goktirk
Împeratoriya Xezer

Împeratoriya Xezer, împaratoriyek tirkî bû ku di dawiya sedsala 6-an de beşa başûr-rojavayê Rûsyaya nûjen, başûrê Ukrayna, Kirim û Qazaxistanê kontrol dikir. Wan împaratoriya herî bi hêz ava kir ku piraniya erdên Împeratoriya Goktirkan a rojava kontrol kir piştî ku împeratoriya goktirkan a rojava hilweşiya. Împaratoriya Xezer bû yek ji împaratoriyên bazirganiyê yên herî mezin, ku beşa rojava ya Rêya Îpekê kontrol kir û wekî xaçerêyek di navbera Çîn, Rojhilata Navîn û Ewropayê de rolek mezin lîst. Xezerî piranî cihû û tengrîstî bûn, lê hinek budî û xiristiyan jî li wir bûn.

Çavkanî
Goktirk

Goktirk (bi tirkiya kevn: 𐱅𐰇𐰼𐰰 "Türük") gelekî tirkî bûn ji Asyaya Navendî. Ew jî tenê wek tirk dihatin naskirin. Ew kesên pêşî bûn ku ji xwe re digotin tirk. Eşîra goktirkan, di bin serokatiya Bumin Xaqan (mirin 552) û kurên wî de, hema hema her kes li Asya Navîn têk bir û Împeratoriya Goktirkan ava kir. Împeratoriya Goktirkan di navbera rojhilat û rojava de hat dabeşkirin, lê paşê dê di bin rojhilatê de, ku navê xwe guhert û kir Împeratoriya duyem a Goktirkan.

Çavkanî 

Goktirk
Nekrofobî

Necrophobia, tirsa -tund a- dîtina cesedek û jî fikirîna li ser mirinê ye. Kesê ku fobiya wî heye "siza" dikişîne ku hem xwesteka êrîşkirin û kuştina kesên din heye, hem jî têrkirina însên xwe yên zayendî jî dikişîne, ku ew vê yekê heram dibîne.

Nîşaneyên wê ev in: bêhna kin, bi lez hilmê hildan, bêserûberiya lêdana dil, xwêdan, zuwabûna dev û lerzîn, nexweşî û bêhntengi, bêîstîqrariya psîkolojîk û, hesta tirs û xof. Nexweş, her dem dikare vê fobiyê hîs bike. Gava ku tiştek tirsa wî çêdike, dibe ku ew hestiyariya; hesta nêzîkbûna heywanek mirî an jî li ser cenazeyê yekî hezkirî biceribîne. Dema ku mirov, şahidê mirinê dibe an jî di zarokatiya xwe de neçar dimîne ku beşdarî merasîman bibe, ev fobiya çêdibe. Hinek nexweş piştî dîtina medyaya tirsnak, xwedîye vê fobiyê dibin.

Ji bilî vê; kesê bi fobiya nekare cesedê bibîne, di dema tirsa mirinê de rewşên delal ên nebawer nîşan dide û xwe winda dike. Li gorî zanyaran, tê gotin ku ev fobî dema zarokên di navbera 11-17 salî de cesedê mirov jî çavên wan vekirî an heywanekî ku serê wî jêkirine, organên wan ji laşê wan tên veqetandin an dibînin çêdibe. 'Depresyona Mezin' dikare li benda mirovên bi vê fobiyê be tavilê piştî ku bandorên trawmaya giran çêdibin.

Ev fobiya bi gelemperî ji hêla mirovan ve tê paşguh kirin, û hinek kes tewra ji kesên ku wê hene nefret dikin. Jixwe ew difikirin ku rojekê em ê bibin yek ji wan û piştî mirina me ew ê ji cenazeyên me bitirsin û ji wan re aciz dibe.

Peyvnasîya wi 
Peyva necrophobia ji peyvên Yewnanî nekros (νεκρός) ku tê wateya "cesed" û Yewnanî fobos (φόβος) ev jî tê wateya "tirs" hatiye wergirtin.

Çavkanî
Ebdulsemed Xoşnaw

Ebdulsemed Ebdulsetar Hemed, ku bi navê ( Ebdulsemed Xoşnaw ) jî tê naskirin. Ebdulsemed Xoşnaw kesek ji Başûrê Kurdistanê ye, li parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Piştî ku Xoşnaw %32 ji dengên temaşevanan bi dest xist, di pêşbirkekê de ku ji aliyê kanalên ( Bein Sports ) ve bi rêka bernameya Allo Bein ve hat organîzekirin, xelata baştirîn Şîrovekar wergirt, da ku ev şirovekarê ciwan derfetek mezin ji bo şîrovekirina maça dawî ya Lîga Şampiyonan bi dest bixe.

Jînenîgarî 
Ebdulsemed di 19ê Îlona 1997ê de li Hewlêrê / Herêma Kurdistanê ji dayik bûye. Di sala 2003’an de dest bi dibistana seretayî kir, piştre li zanîngehê xwend û lîsansa hiqûqê qedand. Ji zarokatiya xwe ve xeyal û xeyalên wî yên futbolê heye û di çend klubên Hewlêr û Herêma Kurdistanê de lîstikvanê futbolê bû. Piştî hemî evîna ku wî ji futbolê re heye, ew di derbarê şîroveya futbolê de ciddî ye.

Şîrovekarê futbolê 
Di sala 2016an de Ebdulsemed bi fermî tevlî sektora şirovekirina futbolê bû û heta sala 2018 dest bi şîrovekirina Lîga Kurdistanê û Lîga Pêşewa ya Iraqê di kanalên televizyonên herêmî de kir û bû yek ji navdartirîn û hezkirîtirîn şirovekarên futbolê li Herêma Kurdistanê.

Xelata baştirîn şirovekarê ereb 
Ebdulsemed Xoşnaw di sala 2019an de beşdarî bernameya Allo Bein ya baştirîn şirovekarê futbola Erebî bû û karî derbasî fînalê bibe û %32 ji dengên temaşevanan wergirt û bû baştirîn şirovekarê Erebî di nav 22 welatên Erebî de. Dûv re wî mafdar kir ku li ser maça dawî ya Lîga Şampiyonan a Ewropî di navbera Liverpool û Tottenham de ji Doha, paytexta Qeterê şîrove bike.

Girêdanên derve 

 Bernamê Allo Bein

Çavkanî 

Werzişvanên kurd
Mirovên zindî
Sam Rockwell

Sam Rockwell (jdb. 5ê sermaweza 1968an) lîstikvanek amerîkî ye.

Wî di 10 saliya xwe de di fîlma televîzyonê ya Clownhouse (d. Francis Ford Coppola) de dest bi lîstikvaniyê kir. Piştî ku di çend rêzefîlmên televîzyonê de xuya bû, di sala 1994an de bi reklamek ji bîraya Miller Ice re navdar bû û dûv re, rê li cîhana fîlimê girt. Ew bi taybetî bi karakterê "Bill Wharton", girtiyek psîkopatîkî di fîlma Green Mile de navdar e. Rockwell, ku di Galaxy Quest (1999) de jî xuya bû, ango piştî 10 saliya kariyera xwe ya lîstikvaniyê, bi taybetî piştî fîlimê Confessions of a Dangerous Mind (2002) serkeftin bi dest xistiye.

Jiyanâ û perwerde ya wî 
Rockwell di 5 Mijdar 1968an de, li Daly City, California ji dayik bû. Ew tenê zarokê, lîstikvan Pete Rockwell û Penny Hess e. Piştî hevberdana wan dema ku ew pênc salî bû, ew ji aliyê bavê xwe ve li San Franciscoyê hat mezinkirin û havînên xwe, bi diya xwe re li New York'ê derbas kir. Di 10 saliya xwe de; wî bi bi diya xwe re, di xêzek komedî ya pêşkeftî ya "Gundê Rojhilatê de Humphrey Bogart" lîstinek kurt çêkir.

Wî bi Margaret Cho û Aisha Tyler re dest bi dibistana navîn li Dibistana Hunerî ya San Francisco kir, lê dîplomaya xweya lîseyê ji Urban Pioneers, dibistanek alternatîf a bi şêwaza Outward Bound wergirt. Rockwell diyar kir, "Min tenê dixwest ku ez bi keçên bedew re hev bibîm, bi keçan re flortê bikim, biçim şahiyan." Dibistan alîkariya wî kir ku ji nû ve berjewendiya performansê werbigire. Piştî ku di sala xwe ya mezin de di filmek serbixwe de xuya bû, ew çû New York'ê da ku kariyera lîstikvaniyê bişopîne. Dû re ew beşdarî Bernameya Perwerdehiya Lîstikvanê Profesyonel li Studio William Esper li New York bû.

Filmografî

Çavkanî

Lîstikvanên amerîkî
Lîstikvan
Banîvan

Banîvanî an jî mekanîka banê esnafek e ku di çêkirina banê de pispor e. Karê banê dikare ji hêla fizîkî ve hewce be ji ber ku ew hilkişîna giran e û bi gelemperî di şert û mercên hewaya jî tê kar kirin.

Çavkanî 

Kar
Pispor
Mîtolojiya tirkî

Mîtolojiya tirkî efsane û efsaneyên ji aliyê gelên tirkî ve hatine vegotin. Ew qatên baweriyên Tengrîstî û pûtperestî li gel gelek avahiyên din ên civakî û çandî yên ku bi şêwaza jiyana koçerî û şervanî ya gelên tirk û mongolan ên di demên kevnar de têkildar in, pêşkêş dike. Mîtolojiya Tirkan bi mîtolojiya Mongolan re gelek xalên hevpar hene. Mîtolojiya tirkî jî di bin bandora mîtolojiya herêmî ya Asyayê de maye.  Tirkên qedîm diyare hemû olên sereke yên niha yên Asyaya Hundir, wek Tengrîzm, Bûdîzm, Xirîstiyanî, Cihûtî û Manîparêzî kirine, berî ku piraniya wan bi navbeynkariya çandên Faris derbasî Îslamê bibin. Irq Bitig, destnivîsar, yek ji çavkaniyên herî girîng e ji bo vegerandin û lêkolîna mîtolojiya Tirkî û Tengrîzm û dîroka kevnar a Tirkan. Pirtûk bi zimanê tirkî yê kevn bi alfabeya tirkî ya kevn hatiye nivîsandin.

Çavkanî 

Mîtolojiya asyayî
Tengrîzm
Çanda Tirkiyeyê