Frida Kahlo

Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón (6'ê tîrmehê 1907 - 13'ê tîrmehê 1954 ) wênesazek Meksîkî bû ku bi gelek portreyên xwe, xwe-portreyên xwe, û karên xwe yên ku ji xweza û berhemên Meksîkayê îlhama xwe digirt tê zanîn. 

Wê çanda gelêrî ya welêt îlhama xwe girt û şêwazek hunera gelêrî ya naîf bi kar anî da ku pirsên nasname, postkolonyalîzm, zayend, sinif û nijad di civaka Meksîkî de bikole. Di tabloyên wê de gelek caran hêmanên otobiyografîk ên xurt hebûn û realîzm bi fantaziyê re tevlihev dikirin. Ji bilî endambûna tevgera Mexicayotl a piştî şoreşê, ku dixwest nasnameya Meksîkî diyar bike, Kahlo wekî surrealîst an realîstek efsûnî hate bi nav kirin. Ew bi wênekirina serpêhatiya xwe ya êşa kronîk tê naskirin.

Kahlo ku bavê xwe Alman û dayika mestiza bû, piraniya zaroktî û jiyana xwe ya mezinan li La Casa Azul, mala malbata wê ya li Coyoacán derbas kir - ku neha wekî Muzexaneya Frida Kahlo bi gelemperî tê gihîştin. Her çend ew di zarokatiya xwe de ji ber nexweşiya felcê seqet bû, Kahlo xwendekarek hêvîdar bû ku ber bi dibistana bijîjkî ve diçû heya ku di 18 saliya xwe de di qezayek otobusê de birîndar bû. Ev bûyer bû sedema êş û pirsgirêkên wê yên bijîjkî yên heyatî. Di dema saxbûna xwe de, bi fikra hunermendiyê vegerî eleqeya xwe ya zarokatiyê ya hunerê.

Berjewendiyên Kahlo di siyaset û hunerê de bû sedem ku ew di sala 1927-an de beşdarî Partiya Komunîst a Meksîkî bibe, bi wê re ew hunermendê meksîkî yê heval Diego Rivera nas kir. Cot di sala 1929-an de zewicî  û dawiya salên 1920-an û destpêka 1930-an de li Meksîka û Dewletên Yekbûyî bi hev re rêwîtiyê kirin. Di vê demê de, wê şêwaza xwe ya hunerî pêş xist, îlhama xwe ya sereke ji çanda gelêrî ya Meksîkî kişand, û bi piranî xwe-portreyên piçûk ên ku hêmanên ji baweriyên pêş-kolombî û katolîk tevlihev dikirin, xêzkir. Tabloyên wê eleqeya hunermendê Surrealîst André Breton bilind kir, yê ku di sala 1938-an de li New Yorkê li Galeriya Julien Levy li New Yorkê yekem pêşangeha takekesî ya Kahlo saz kir; pêşangeh serketî bû û di sala 1939-an de li Parîsê pêşangehek din hat pêşandan. Dema ku pêşangeha fransî kêmtir serketî bû, Louvre tabloyek ji Kahlo, The Frame kirî, û ew kir yekem hunermenda Meksîkî ku di berhevoka wan de cih girt. Di salên 1940-an de, Kahlo beşdarî pêşangehan li Meksîka û Dewletên Yekbûyî bû û wekî mamosteyek hunerî xebitî. Ew li Escuela Nacional de Pintura, Escultura y Grabado ("La Esmeralda") ders da û endamê damezrîner ê Seminario de Cultura Mexicana bû. Tenduristiya Kahlo ya her gav di heman dehsalê de dest bi xerabûnê kir. Ew yekem pêşangeha xwe ya takekesî li Meksîkayê di 1953 de, demek berî mirina wê di 1954 de di 47 saliya xwe de kir.

Karê Kahlo wekî hunermendek heya dawiya salên 1970-an, dema ku xebata wê ji nû ve ji hêla dîroknasên hunerî û çalakvanên siyasî ve hate vedîtin, nenas ma. Di destpêka salên 1990-an de, ew ne tenê di dîroka hunerê de bû kesayetek naskirî, lê ew ji bo Chicanos, tevgera femînîzmê û civaka LGBTQ+ jî wekî îkonek hate hesibandin. Xebata Kahlo di qada navneteweyî de wekî sembola kevneşopiyên neteweyî û xwecihî yên Meksîkî û ji hêla femînîstan ve ji ber ku wekî teswîra wê ya nelihevkirî ya ezmûn û forma jinê tê dîtin, hate pîroz kirin.

Çavkanî 

Jidayikbûn 1907
Mirin 1954