nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Cindy Sherman

Cynthia Morris Sherman (jdb. 19ê kanûna paşîn a 1954an) hunermendek amerîkî ye ku xebata wî di serî de ji xwe-portreyên wênekêşî pêk tê, xwe di gelek çarçoveyên cûda de û wekî karakterên xeyalî yên cihêreng nîşan dide. Ew bi taybetî bi rêze wêneyên xwe tê nasîn, ku tê de bi pirsên nasnameyê, rolên civakî û fizîka jin ve mijûl dibe.

Yekem xebata wê ya pêşkeftî bi Untitled Film Stills çêbû: Ew ji 70 wêneyên reş-spî pêk tê û Sherman tê de rolên jin ên tîpîk ên medyayê vedibêje (bi taybetî ji fîlmên hunerî û fîlmên B yên populer) . Di salên 1980î de, wê fîlmên rengîn û çapên mezin amade kir û bêtir bal kişand ser cil, ronahî û derbirrîna rû.

Kurtejiyan 
Cindy Sherman li Glen Ridge, Nû Jersey wek zaroka herî biçûk a 5 xwişk û birayan ji dayik bû û li Huntington, New York mezin bû. Bavê wê berhevkarê kamerayan bû û wekî endezyar xebitî û diya wê jî mamoste bû. Di deh saliya xwe de kameraya xwe ya yekem girt. Di payîza sala 1972an de wê li Buffalo li Beşa Hunerê ya Zanîngeha Dewletê ya New Yorkê dest bi xwendinê kir. D destpêkê de bi resim, xêzkirin û peykersaziyê re eleqedar bû; lê wê zû wênekêşî wekî navgîna hunerî keşif kir. Di sala 2012an de katalogek ji karên wê yên wênekêş ên ku li zanîngehê hatin afirandin hate weşandin. Di sala 1974an de, dema ku ew hê xwendekar bû, wê digel Charles Clough û Robert Longo li Buffaloyê galeriya Hallwalls ji bo hunermendên serbixwe damezrand. Ew galerî îro jî heye û wê li wir di sala 1976an deyekem pêşangeha xwe lidarxist. Sherman îro wek endama Pictures Generation tê hesibandin, ku Louise Lawler, Barbara Kruger, Sherrie Levine û Richard Prince jî dikevin nav.

Piştî qedandina zanîngehê di sala 1976an de, Sherman mala xwe bara bajarê New Yorkê kir û hê jî li dijî û kar dike. Ew du caran bi hunermendê vîdyoyê Michel Auder re zewicî, lê her du zewac bi hevberdanê bi dawî bûn. Auder yekane kes e ku ji bilî Sherman bi xwe di wêneyên wê de xuya dike. Ji sala 2007an heta 2011an Sherman bi muzîkvan David Byrne re bû. Zarokên Sherman tune.

Wêneyên Sherman di warê wênekêşiyê de ji berhemên herî biha yên bazara hunerê ne. Di sala 2007an de, wêneyeke wê di mezadê Christie's de bi 2,85 mîlyon dolarên amerîkî hate firotin. Di sala 2012an de, Muzexaneya Hunera Nûjen a New Yorkê pêşangehek mezin bi navê Cindy Sherman. A retrospective pêşkêş kir.

Çavkanî 

Jidayikbûn 1954
Mirovên zindî
Kurdhezî

Kurdhezî  an jî  kurdvînî  bala xurt an evînandina gel, çand û dîroka kurdan e.  Kesê ku xwediyê vê helwestê be jê re kurdhez an jî kurdvîn  tê gotin. Dijminatî, tirs, bêxweşbînî an jî nijadperestî li dijî gelê kurd, Kurdistanê, çanda kurdî, an jî zimanê kurdî wek  Dijî kurdbûn an jî kurdofobî tê zanîn.

Çavkanî 

Çanda kurdî
John Dewey

John Dewey (z. 20'ê kewçêrê 1859 - m. 1'ê pûşperê 1952) fîlozof û teorîsyenê perwerdehiyê navdar ê Amerîkî bû, damezrînerê bizava felsefeyê ku weke bi navê instrumentalîzmê tê zanîn. Dewey ku sentezekê dîtinên Charles Sanders Peirce û William James çêkiriye , pragmatîzmê wekî teoriya mantiqî û exlaqî pêş xist.

Her çend di jiyana xwe de li ser felsefeyê xebitî jî, nivîsên wî di psîkolojî, pedagojî û civaknasiyê de xwedî cihekî girîng in. Der heqê perwerdehiya Tirk de raporek nivîsandiye, rapor di sala 1939 de hatiye weşandin. Bandorên girîng li ser sîstema perwerdehiya Tirk de bûye.

Çavkanî

Jidayikbûn 1859
Mirin 1952
Nivîskarên amerîkî yên sedsala 19an
Îbrahîm Parlak

Îbrahîm Parlak (jdb. 1962 li gundê Emîrler, Kurudere, Entabê) endamekî berê yê Partiya Karkerên Kurdistanê û rojnamevanekî kurd e.

Jiyan û perwerde 

Parlak di malbatekî kurd de mezin bûye û 9 xwîşk û birayên wî hene. Bavê wî karê cotyariyê dikir. 

Parlak di pola yekem a dibistanê de, ji ber ku zimanê wî yê zikmakî kurdî ye, ji aliyê mamosteyên xwe ve, jiber kurdîaxivbûna wî jê nefret dikirin û Parlak dihate cezakirin. Di dibistanekî amadeyî ya Dîlokê xwend û li wir ji bo tevgera mafên kurdan kampanyayan li dar xist. Piştî ku di şanzdeh saliya xwe de di mîtîngekê de hate girtin, koçiya Almanyayê bû û heft salan li bajarên wekî Munîh, Stuttgart û li Berlînê jiyan kir.

Ewropa û PKK 

Li Ewropayê Parlak piştre tevlî baskê siyasî yê PKKê bû û ji bo piştgiriya wan festîvalên PKKê li dewleten Ewropayê xistin. Bi armanca tevlîbûna malbata xwe li Tirkiyeyê, ji bo li kampeke PKKê perwerde bibîne, Parlak çûyê Libnanê. Piştî heşt mehan, wî tîmeke ji pênc çekdaran li ser Sûriyê ber bi Tirkiyê bir û li wir ji aliyê dewriyeyeke sînorî hatinê rawestandin. Di şer û pevçûnan wekî 3 ji hevalên xwe bîrindar û 2 leşkerên tirk mirin, Parlak karibû ji wir bireve. Piştî çend mehan Parlak ji aliya dewleta tirk ve hatiye binçavkirin. 1 sal û 4 meh di girtîgehê de ma û dûre hat berdan. Paşê ji Tirkiyê derket û çû Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê. Li wir di sala 1991ê de daxwaza penaberiya siyasî kir.

Çavkanî 

Rojnamevanên kurd
Jidayikbûn 1962
Mirovên zindî
Baguette

Baguette (bi fransî: la baguette) cureyek nanê dirêj û tenik e ku wek nanê neteweyî yê Fransayê tê nasîn. Ew bi gelemperî ji hevîrê bêhêz tê çêkirin. Hevîrê baguette ji hêla qanûna fransî ve hatiye diyarkirin lê şeklê baguette dikare bê guhertin. Ew bi dirêjahî û qalika xwe ya hişk tê zanîn.

Qalindiya baguette bi qasî 5 û 6 santîmetre ye û dirêjiya xweya asayî digihêje qasî 65 cm. Yên herî direj digihêjin 1m. Di çiriya paşîn a 2018an de, belgeyên li ser "amadekirin û çanda" çêkirina vî nanî, wek Mîrateya Çandî ya Ne Madî ya Wezareta Çandê ya Fransayê hat zêdekirin. Di sala 2022an de, zanîn û çanda hunerî ya nanê baguette kete nav Lîsteyên Mîrateya Çandî ya Ne madî ya UNESCOyê.

Dîrok 

Peyva baguette bi fransî tê wateya "çoyê piçûk, darê piçûk". Paşgira "-ette" dîmînutîva fransî ye (wek opera → operetta). Peyva frensî ji hevwateya îtalî bacchetta, kêmkirina bacchio ("ço, çîp") hatiye beralîkirin, ku bi navbeynkariya baccus a latînî ya vulgar ji peyva baculum vegeriyaye bacculus ("gir, çîp").

Di dema Şoreşa Fransayê de, ji bilî nanên gilawer ên bi navê boules (ku navê xwe daye boulangerie), navên flûtes (flûtên fransî) jî populerbûnek mezin dît, ku dikare wekî pêşekek baguette bê dîtin. Çend versiyonên eslê vî nanî hene:

 August Zang yê viyanayî di sala 1839an de li Parîsê li rue de Richelieu 92 nanpêjiyek bi navê "Wiener Bäckerei" (bi fransî boulangerie viennoise)  ava kir. Tê gotin ku wî li vir nanê croissant ji nanê awûstiryayî Kipferl çêkiriye, û ji sala 1840an û pê de wî baguettes wekî "nanê Viyanayê" (bi fransî pain viennois) firt.
 Endezyar Fulgence Bienvenüe jî bi îcadkirina baguette tê girêdan. 
 Versyonek din behsa kesek polonî dike: Wî li Parîsê amadekirina hevîrê dirêj bi pêş-hevîrek taybetî pêş xistibû (bi fransî: poolish). Ev şeklê amadekirina hevîrê ro jî di hilberîna baguette de wek "poolish" tê bikaranîn. 

Tiştê ku bê guman tê zanîn ev e ku di dawiya sedsala 19an de baguette sûka Parîsê zeft kir, û di destpêka sedsala 20an de ew li hemî bajarên Fransa belav bû.

Heya sala 1986an bihayek diyar a baguette hebû ku nedihat zêdekirin.[5] Di îlona 1993an de, serokwezîrê wê demê Édouard Balladur, mersûmek derxist[6] ku hilberîna "kevneşopiya baguette ya fransî" (bi fransî baguette de tradition française) bi qanûnî parastî ferz kir. Li gorî vê yekê baguette divê tenê ardê genim, av, xwê û hevîrtirşkê hebe û divê ew tenê li firinên esnafan (bi fransî boulangerie artisanale) were firotin. Nanpêjên weha dîsa neçar bûn ku hevîrê xwe yê baguette bêyî lêzêdekirina madeyên hevîrtirşkê kîmyewî çêkin.[7] Tenê ardê fasûlî (<2%), ardê soya (<0.5%) û ardê maltê genim (<0.3%) wekî lêzêde têne destûr kirin.[8] 

Li Parîsê ji sala 1994an û vir ve di “Concours de la meilleure baguette de Paris” de, nanpêjê herî baş ê baguette. Wek xelat, ew dikare xizmetê Qesra Champs Élysée bike. Dema ku di nîsana 2008an de ji ber kêmbûnê nirxê genim zêde bû, li seranserê cîhanê jî bihayê nan bilind bû. Di encamê de nirxê baguette li Fransayê ji 1 euro derbas kir û bû sedema xwepêşandanan.

Çavkanî 

Pêjgeha fransî
Teleskopa Fezayê ya James Webb

Teleskopa Fezayê ya James Webb (JWST) teleskopa fezayê ye ku astronomiya înfrared bi kar tîne. Wek teleskopa optîkî ya herî mezin di fezayê de, vebirîbûn û hesasiyeta wê ya bilind dihêle ku tiştan bibîne, yên ku ji bo Teleskopa Fezayê ya Hubble pir kevn, dûr, an qels in. Ew ê di gelek warên astronomî û kozmolojiyê de vekolînan bike, wek çavdêriya stêrên yekem, çêbûna galaksiyên yekem, û dîtina gerstêrkên derve yên xwediyê atmosfer û potansiyela jîngeheke nû ji bo mirovahiyê .

Rêvebiriya Hewayî û Fezayê ya Neteweyî ya Dewletên Yekbûyî (NASA) sêwirandin û pêşkeftina JWST bi rê ve bir û bi du ajansên sereke re hevkarî kir: Ajansa Fezayê ya Ewropî (ESA) û Ajansa Fezayê ya Kanadayê (CSA). Navenda Firîna Fezayê ya NASA Goddard (GSFC) li Marylandê pêşketina teleskopê bi rê ve bir. Enstîtuya Zanistî ya Teleskopa Fezayê ya ku li Baltimoreyê li Kampusa Homewood a Zanîngeha Johns Hopkins e, JWSTyê dixebitîne. Peymankarê sereke Northrop Grumman bû. Teleskopê navê xwe ji James E. Webb girt, ê ku ji sala 1961an heta 1968an di bernameyên Mercury, Gemini û Apollo de rêvebirê NASAyê bû.

Teleskopa Fezayê ya James Webb di 25ê kanûna pêşîn a 2021an de li ser roketeke Ariane 5 ji Kourou, Guyana Fransî, hat avêtin û di kanûna paşîn a 2022an de gihişte xala Sun-Earth L2 Lagrange. Yekem wêneyê JWSTyê di 11ê tîrmeha 2022an de bi konfêranseke çapemeniyê re ji raya giştî re hate weşandin.

Çavkanî 

james
Amûrên NASA yên kefşê
Aylar Lie

Aylar Dianati Lie (jdb. ) lîstikvan, model, stranbêj û pornostêrka berê ya îranî-norwêcî ye.Wê wek lîstikvan û stranbêj di klîbên muzîkê de kar kiriye û di çend klîbên muzîkê yên DJ Basshunterê swêdî de cih girtiye. Ew bi beşdarbûna xwe ya di Big Brother a Norwêcî de hate nas kirin.

Jiyana berî 
Aylar Dianati Lie di sala 1984an de li Tehranê hatiye cîhanê. Bavê wê Azerî yê Îranê ye. Di 3 saliya xwe de çûye Norwêcê.Piştî hatina wê ya Norwêcê dê û bavê wê ji hev cuda bûn û Aylar di bin çavdêriya daîreya  ciwanan de hat bicihkirin.Piştî çend salan ew di malbatekê lênihêrînê de hate bicihkirin.Aylar beriya ku dest bi dibistana seretayî kiribû hejdeh caran koç kiribû û heta dawiyê wê dê û bavên lênihêrînê dît. Diya wê ya biyolojîk çû Dewletên Yekbûyî, lê bavê wê bi rayedarên norwêcî re di nav têkoşînek domdar de ma. Ew  zimanê norwêcî, farisî û îngilîzî  dizane. Di zarokatiya xwe de zimanê azerî jî dizanibû.

Fîlmnîgarî

Fîlmên dirêj 

 2009: Dådyr
 2010: Yohan: The Child Wanderer

Vîyoyên muzîkî 

 2006: Sunblock – "First Time"
 2007: Basshunter – "Now You're Gone"
 2007: Yousef feat. Aylar – "Mamacita"
 2008: Basshunter – "All I Ever Wanted"
 2008: Basshunter – "Angel in the Night"
 2008: Basshunter – "I Miss You"
 2009: Basshunter – "Every Morning"
 2009: Basshunter – "I Promised Myself"
 2009: Basshunter – "Jingle Bells"
 2010: Arash feat. Timbuktu, Aylar & Yag – "Dasa Bala"
 2010: Aylar Lie feat. Ocean Drive – "Some People"
 2012: Basshunter – "Northern Light"
 2012: Arash feat. Sean Paul – "She Makes Me Go"

Wêneguhêz 
(hemî pêşandanên wêneguhêz a norwêcî ji bilî cîhên ku hatine destnîşan kirin)
 2005: Først & sist (guest)
 2005: Big Brother Norge Sverige (guest appearance / joint Norwegian/Swedish program)
 2005: Aylar – Ett år i rampelyset (meaning Aylar – A Year in the Spotlight) (as herself)
 2007: Rikets røst
 2009: Helt ærlig (guest)
 2009: 4-stjerners middag halv åtte (participant)
 2010: Sommertid (guest)
 2010: Skal vi danse (Dancing with a star) with Åsleik Engmark (finished runners-up)

Çavkanî 

Modelên norwêcî
Stranbêjên norwêcî
Pornostêrkên norwêcî
Pornostêrkên azerî
Pornostêrkên îranî
Jinên azerî
Jinên îranî
Jinên norwêcî
Mirovên zindî
William James

William James (jdb. 11ê kanûna paşîn a 1842an, New York - m. 26ê tebax a 1910an, Chocorua, New Hampshire, USA) fîlozof û psîkologekî amerîkî bû, di psîkolojiyê de pêşengê bizava fonksiyonalîzmê, pêşengê pragmatîzmê ye.

Çavkanî 

Psîkologên amerîkî
Jidayikbûn 1842
Mirin 1910
Nivîskarên amerîkî yên sedsala 19an
Emîrler, Kurudere

Emîrler gundekî kurd di navçeya Kurudere li parêzgeha Entabê yê. Ew gund cihê jidayikbûna siyasetmedar û rojnamevan Îbrahîm Parlak ê.

Gelhe

Çavkanî 

Gundên Tirkiye
Navçeya Kurudere
Celal Dogan

Celal Dogan (jdb. 1ê tebax 1943 li Bêlqîsê, Entab) parêzer, siyasetmedar û karbidestekî kurd ê.

Siyasetmedarbûn 
Dogan li bajarê Dîlokê xwend û li Zanîngeha Stembolê Fakulteya Hiqûqê xwendî. Di navbera salan 1973 heya 1977an de, Dogan parêzerekî ya azad kar kiriye. Ji sala 1977 heya 1980 endamê Meclisa Netewî ya Tirkiyeyê di partiya CHPê bû û pişt re heya sala 1989 vegeriya karê xwe bi parêzeriyê. Di sala 1989an de di hilbijartinên herêmî de wek şaredarê Entabê hat hilbijartin. Di salan 1994 û 1999 de, Dogan li ser wezîfeyê hatiyê pejirandin. Wî nekarî di hilbijartinên şaredariyê yên sala 2004 de serketin bike.

Ji bo hilbijartinên Meclîsa Neteweyî ya havîna di sala 2015 ji aliyê HDPê weke namzet hat nîşandan. Di sala 2019‘an de li navçeya xwe Dîlokê di hilbijartinên herêmî bû namzetê Partiya Demokrasiyê Çep. Dogan di rojên Deng gihîştê 26.2% piştî Fatma Şahîn ya AKPê di rêza duyemîn de cih girt.

Karbidestekî 
Dogan ji sala 1993 heya 2005, serokê klûba herêmî ya futbolê Gaziantepspor bû, ku ji sala 2005an û vir ve serokê rûmetê ye.

Di heman demê endamê klûba Fenerbahçe ya Stembolê bûyê. Ji ber girêdana wî bi partiyê HDPê re, di sala 2016‘an de ji bo endamtiya komeleyê bê derxistin serlêdan kirin bû.

Taybetî 
Celal Dogan zewicî ye û dû zarokên xwe henê.

Çavkanî 

Siyasetmedarên kurd
Navdarên Dîlokê
Epîskopî

Epîskopî yan jî Kantonmana Epîskopiyê (fermî bi inglîzî: Episkopi Cantonment),  navenda baregehên leşkerî yên brîtanî yên Akrotîrî û Dekelya (bi inglîzî: Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia, SBA) li Kîprosê ye.  

Epîskopî li baregeha leşkerî ya Akrotîriyê ye, lê baregeha din Dekelya jî ji wir tê birêvebirin. Navenda SBAyan li Epîskopiyê ye.

Giredanên derve 
https://www.sbaadministration.org/index.php   li ser Wayback Machine hat arşîvkirin.

Çavkanî 

Bajar
Kîpros
Paytext
Paytextên Ewropayê
Neteweperwerî

Neteweperwerî hizir û tevgerek e ku dibêje divê netewe bi dewletê re lihevhatî be. Wek tevgerekê, neteweperwerî mêldarê pêşvebirina manfeetên neteweyeke taybet e,  nemaze bi armanca afirandina dewleteke yekneteweyî li ser welatê xwe bi riya bidestxistin û domandina desthilatdariya neteweyê (xwerêveberî). Neteweperwerî bawer dike ku divê her netewe bi awayekî azad ji midaxeleyên derve (mafê çarenûsê) xwe bi rê ve bibe, netewe bingeheke xwezayî û îdeal a dewletekê ye, û tenê netewe jêdera meşrû ya hêza siyasî ye.

Çavkanî 

Teoriyên siyasetê
Neteweperwerî
Herîkîna piroklastîk

Herîkîna piroklastîk, herikîna bilez a gaza germ û madeyên volkanîk e (ku hemî bi hev re wekî Tephra tê binavkirin) ku bi leza navînî 100 km/s ji volkanekî li erdê diherike û dikare bigihîje leza 700 km/s ê. Germahiya vî gaz û tephrayê dikarin bigihîjin germahiya bi qasî 1000 °C e.

Herikîna piroklastîk ji hemû xetereyên volkanîkî, xetereyên herî kujer in û di encama reşandina bi teqînan re çêdibin ku bi awayekî normal digihîje erdê û bi berjêra erdê ve diherike yan jî bi paralela gravîtasyonê (hilkişîna erdê) ve tê belavkirin.

Etîmolojî
Peyva piroklastîk ji peyvên zimanê yewnanî πῦρ (pýr), tê ku tê wateya "agir" û ji peyva κλαστός (klastós), ku tê wateya "perçe perçe" hatiye wergirtin.

Herikîna piroklastîk celebek herikîna gravîtê ye ku di wêjeya zanistî de carinan ew bi kurteya îngilîzî Pyroclastic Density Current (PDC) tê binavkirin ku tê wateya herikîna zêde ya piroklastîkê.

Sedem
Mekanîzmayên curbicurên ku dikarin herikîna piroklastîk çêbikin hene:
 Hilweşîna jêdera stûnek teqînê ya ji teqînek Plinian (mînak, Çiyayê Vesuvius ku dibe hilweşandina Herculaneum û Pompeii ku di sala 79  de pêk hatiye). Di teqînek wiha de, maddeya ku bi zorê ji jêderê tê derxistin hewaya derdorê germ dike û tevliheviya serobin re bi kîlomêtreyan bi reşandin re bilind dibe.
 Hilweşîna jêdera stûnek teqînê ya ku bi teqînek volkanîkî ve girêdayî ye (mînak, Volkana Soufrière Hills a Montserrat ku gelek ji van herikîn û pêlên piroklastîk ên kujer pêk aniye). Ji gaz û teqînan ewrekî ku ji ewrên derdorê stûrtir e pêk tîne û vediguhere herikîna pîroklastîkê.
 Di dema bêgazkirina lava derketî de kef di devê jêderê de çêdibe. Ev kef jî dibe sedema hilberîna kevira bi navê ignimbriteê.
 Hilweşîna gravîtasyonî ya qubeyek lavê yan jî koma lavê, digel herikîna berza asê (mînak, Volkana Montserrat's Soufrière Hills, ku di sala 1997an de bûye sedema nozdeh mirinan).
 Teqîna arasteyî (yan jet) dema ku beşek ji volqanekê hilweşe yan jî biteqe, (mînak, teqîna Çiyayê St. Helens ku di 18ê gulana 1980an de pêk hatiye) her ku dûrbûna ji volkanê zêde dibe, ev bi lez vediguhere herikîna gravîtasyonî.

Çavkanî

Bûyerên xwezayî
Volkan
Çîna navîn

Çîna navîn çîneke civakî ya kapîtalîzma modern ye ku ji bo kesên xwedî serxwebûna aborî, xwegihandina çavkaniyên pêwîst bi temamî pêdiviyên xwe yên bingehîn bi cih bînin û kêfa keyfxweşiyê bikin, lê bi temamî standarta jiyanê ya çînên bilind bi cih naynin. Çîna navîn bi gelemperî ji bazirgan, karsazan, karmendên dewletê, kesên pispor û hin cotkar û pîşesazên pir jêhatî pêk tê. Li gorî pênaseya Max Weber a sosyo-ekonomîk, komek ji kesên ku xwe didin trendên modern û di navbera çînên jêrîn û jorîn de cih digirin. Ew, piraniya sermayeya ku dikare bi dest xwe ve bîne, hilberandin an jî birêvebirina malûmatên sabît ên nirxê sabît û berhemên civakê yên ku bi nirxê bilind hatine zêdekirin, bi rê ve dibe. Carinan jî wekî stûna spî tê gotin.

Çîna navîn xwedî rêbazên din ên cudahiyê ye. Yek ji wan ên herî teng komek kesan e ku di navbera % 40-60ê de li gorî rêjeya dahata ku li neteweyê werdigire cih digire. Çîna navîn a fireh wekî hemî ferdên neteweyekê tê destnîşan kirin, ku %20ê herî xizan û %20ê herî dewlemend red dike. Pênaseya razber a asta herî bilind a çîna navîn, wê wekî sermayeya mirovî ya ji bo civakê girîng e destnîşan dike. Piraniya amerîkiyan xwe wek aîdî çîna navîn dibînin, lê ji sedî 20ê wan li Amerîkayê xwedî şêwaza jiyana çîna navîn in. Belê ji %20 ji ber kar û barên xwe çîna navîna pîşeyî û endamên bi bandorên civakê jî dihên hesibandin û ev çîna han wek afirînerê civaka serekiya Amerîka dihê dîtin. 

Di Marksîzmê de, çîna navîn weke burjuvazî tê binavkirin.

Çavkanî 

navîn
Gaus Electronics

Gaus Electronics ( rêzefîlmeke televîzyonê ya Koreya Başûr a sala 2022an e ku Kwak Dong-yeon, Ko Sung-hee, Bae Hyun-sung û Kang Min-ah wek sereke-artîst tê de dilîzin. Ew li ser bingeha webtooneke bi eynî sernavê ye ku ji aliyê nivîskar Kwak Baek-soo ve hatiye çêkirin û li ser kanala Naver hatiye weşandin. Ev rêzefîlm dramayeke orjînal ya Olleh TV ye, û li ser platforma wê û servîsa medyayê ya OTT Seezn ji bo weşanê berdest e. Ji xeynî vê rojên înê û şemiyê li ser kanala ENA di saet 21:00 (KST) de, ji 30ê îlonê heta 5ê çiriya paşîn a 2022ê hatiye weşandin.

Xulase 
Rêzefîlm li ser karmendên ofîsê yên Tîma Bazarkirinê ya 3an ya li baregeha amûrên malê ya Gaus Electronicsê ye ku şirketeke pirneteweyî ye. Ew xweşî û zehmetiyên jiyana karmendiya ofîsê, û hezkirin û hevaltiya di navbera karmendan de ronî dike.

Lîstikvanên rêzefîlmê

Sereke 

 Kwak Dong-yeon wek Lee Sang-sik 
 Ko Sung-hee wek Cha Na-rae 
 Bae Hyun-sung wek Baek Ma-tan 
 Kang Min-ah wek Geon Kang-mi

Piştgir 

 Baek Hyun-jin wek Ki Sung-nam 
 Heo Jung-do wekî Wi Jang-byung 
 Jeon Seok-chan wek Cha Wa-wa 
 Go Woo-ri wekî Sung Hyeong-mi 
 Baek Soo-jang wek Kim Moon-hak 
 Jo Jung-chi wek Na Mu-myeong

Berfirehkirî 

 Kim Ji-sung wek Choi Dal-soon 
 Choi Ban-ya wekî diya Ma-tan 
 Lee So-hee wek Mo Hae-young

Xuyabûna xisûsî 

 WJSN wek xwe

Strana fîlmê ya orjînal

Beşa 1em

Beşa 2yem

Beşa 3yem

Beşa 4em

Beşa 5em

Reytîng

Çavkanî

Girêdanên derve 
  
 Malpera produksiyonê 
 Gaus Electronics li ser HanCinema 
 

Rêzefîlmên koreyî
Rêzefîlmên televizyonê yên ji Pan Entertainment
Bernameyên televizyonê yên koreyî
Star Wars XXX: A Porn Parody

Star Wars XXX: A Porn Parody parodiyeke pornografîk a amerîkî ye ku li ser  fîlma Star Warsê hatiye damezrandin.

Naverok 
Împeratoriya gerdûnê birêve dibe û dixwaze hêza xwe bi stasyona fezayê, Stêrka Mirinê (Death Star) , berfireh bike.Dema Prenses Leia dixwaze nexşeyan ji bo avakirinê bîne mala xwe, keştiya wê ya fezayî ji hêla Darth Vader ve tê êriş kirin.Lêbelê, bi xapandinek, Leia dikare daneyên planê û banga alîkariyê ji bavê xwe, Obi-Wan re bişîne.Ew bi droîdên  C3PO û R2D2 re kar dike ku bireve, lê paşê dîsa li gerstêrka çolî tê girtin. Du droîd ji apê Luke Skywalker re têne firotin û R2D2 dikare biçe lêgerîna Obi-Wan.

Xelatên wergirtî 
  Xelatên AVN  2013 (7): Best Parody – Comedy, Best Art Direction, Best Director – Parody, Best Supporting Actor (Tom Byron), Best Screenplay – Parody, Best Overall Marketing Campaign – Individual Project, Best Selling/Renting Title of the Year
 Xelata XRCO 2013: Best Parody (Comedy)
 Xelatên XBIZ 2013 (6): Best Actress – Parody Release (Allie Haze), Best Actor – Parody Release (Seth Gamble), Best Scene – Parody Release, Best Special Effects, Director of the Year – Parody, Parody Release of the Year – Comedy
 2013: XCritic Fan Choice Award – Best Parody – Comedy

Berdewam 
Di sibata 2016an de, Axel Braun di nav kampanyayek danûstendinê de ragihand ku ew ê paşverûyek bi sernavê The Empire Strikes Back XXX: An Axel Braun Parody , parodiya beşa heftemîn di destana Star Wars de, Star Wars: The Force Awakens .Armanca kampanyayê di dawiya nîsana 2016an de 500,000 dolarên amerîkî  bû, heman budçeya  Star Wars XXX – A Porn Parody . Paşê Braun xwest fîlmê li ser Înternetê biweşîne, li wir divê bêpere û bêyî hewcedariyên din ji her kesî re peyda bibe. Braun xwest ku li dijî korsanîya fîlman helwestekê bigire. Lêbelê, ji 23ê nîsanê a  2016an de, kampanyaya ku ji Indiegogoyê re hat şandin tenê di binê 110,000 dolar de gihîştiye.

Girêdanên derveyî 
 ‘Star Wars XXX: A Porn Parody’ Wins Eight AVN Awards
 Axel Braun, Vivid Announce Plans for 'Star Wars XXX' Sequels

Çavkanî 

Fîlmên pornografîk
Hevaltî

Hevaltî an ji Hevalîbûn, têkiliyek di navbera mirovan de li ser bingeha hezkirina hevdu vedibêje ku bi sempatî û pêbaweriyê tê ava kirin. Kesê ku di nav têkiliyek Hevaltî de ye, jê re Heval tê gotin. Hevaltî ji bo gel û civakan gelek girîng e. Feylesofên kevnin mîna Arîstoteles û Cicero bi hevaltiyê re mijûl bûne.

Di wateyek mecazî de, hevaltî têkiliyek siyasî ya baş û bi gelemperî bi peymanek di navbera gelan an neteweyan de hatiye birêve kirin. Berevajiyê hevalbûn dijminatî ye.

Çavkanî 

Insan
Çalakiyên mirovan
Bêhnpakî
Dijminatî

Têgîna Dijminatî têkiliyek civakî ya di navbera du Kesan, jî du zêdetir kes ankoman de ku bi hebûna wêneyên dijmin ve tê destnîşan kirin. Ji Şanogerên ku beşdar bûne re dijmin tê gotin. Dijminatî dikare ji ber rewşek pêşbaziyê, têkiliyek asîmetrîk, an dîrokek pêwendiyek ku bi hestên neyînî tije ye çêbibe. Li hemberî dijminê normal, dijmin jî bi rêbazên neheq tê kirin.

Insan
Delia Duran

Delia Duran, bi navê rastî Nusat Del Valle Duran Perez (jdb. 17ê nîsana 1988an li Mérida, Venezuela ) model, lîstikvan, bandorkera medyayên civakî, kesayetiya televizyonê û karsazeke  venezuelayî ye .

Jiyana wê 
Delia Duran bi navê rastî Nusat Del Valle Duran Perez li Merîda ji dayik bû. Kariyera wê ya karsaziya pêşandanê li welatê xwe dest pê kir, ku li wir di gelek telenovelayan de lîst. Dema ku hat Îtalyayê bala wênekêşan kişand û xwe wek modelek bi cih kir. Ji bilî modelsazî û lîstikvaniyê, ew di çend pêşandanên televîzyonê de jî beşdar bûye, wek mînak  Grande Fratello ( guhertoya îtalî ya Big Brother) .

Fîlmnîgarî 
 Il bello delle donne... alcuni anni dopo ,  Derhêner Eros Puglielli , Derhêne : Eros Puglielli (2017)
 L'onore e il rispetto - Ultimo capitolo, Derhênerî: Alessio Inturri û Luigi Parisi (2017)
Furore - Capitolo secondo, Derhênerî : Alessio Inturri (2018)

Televîzyon 

 Grande Fratello 16 (Canale 5, 2019) Ospite

 Temptation Island VIP 2 (Canale 5, 2019) Concorrente

Çavkanî

Girêdanên derveyî 

 
 
 

Aktrîsên venezuelayî
Modelên venezuelayî
Jinên venezuelayî
Bûbava

Bûbava, gundekî Oremariyan ê ser bi navçeya Geverê ya Culemêrgê ve ye. Ew dikeve ber lêva rûbarê Şîn. Niha jî ava ye û xelkê wê mijûlî jiyana çandinî û terşûtewalî ne.

Çavkanî

Gundên Geverê
Çemê Bêdana

Çemê Bêdana, gundekê Oremarîyan yê ser bi navçeya Geverê ya Culemêrgê ve ye. Ew dikeve ber lêva rûbarê Bazê. Li sala 1994'ê ve gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hatîye valakirin û xelkê wê li Geverê dijîn.
Çemî

Çemî, gundekê Oremarîyan yê ser bi navçeya Geverê ya Culemêrgê ve ye. Ew dikeve ber lêva Rûbarê Şîn. Li sala 1994'ê ve gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hatîye valakirin û xelkê wê li Geverê dijîn.
Avdirehmanê Selîmê Şetunisî

Avdirehmanê Selîmê Feqî (jdb. 1897 -  m. 16ê îlona 1961ê) li gundê Şetunisê li devera Doskî Joriyan ji malbateke kurdperwer ji dayik bûye. Her zû di gencatiya xwe de dikeve jêr bandora fikra neteweperweriyê. Ew bi merdatiya xwe li deverê bi navûdeng dibe, ji ber vê Şêx Ehmedê Barzanî çend caran wî daxwaz dike cem xwe li gundê Barzanê û wî xelat dike. Piştre bi emrê Şêx Ehmedê Barzanî û bi tifaqa rihspî û maqûlan dibe serokê eşîreta Doskî Joriyan.

Şehîdbûna Wî 
Li destpêka şoreşa îlonê, herdu qasidên Mela Mistefa Barzanî Mela Hesenê Barzanî û Mihoyê Benanî hatin cem Avdirehman Axayî û jê re gotin "Em qasidên Barzaniyê Nemir in ku dijminî ew li serê Akrê dorpêç daye, wî ferman li me kiriye ku em bihên vêderê da hûn çekdarên xwe berhev bikin û tevî hêzên Nêrweyî, Nihêlî û Herkiyên Binecî di hewara Mihemed Axayê Çemankî biçin li Çemankê  ku dijmin bihîviye êrîşî ser wan bike". Evdirehman Axa radibe qasidên xwe dişîne hemî gundên Doskî Joriyan da ku leşkerekî dirist bikin.

Avdirehman bi fermandariya 103 pêşmergehan dide rê. 25 pêşmerge diçin Serê Akrê û Nehlê Avdirehman tevî 78 pêşmergeyan berê xwe dide Çemankê. Li 16ê îlona 1961ê pêşmergeyan li çemankê pilana şer danî û êrîşî dijmin kir, şerekê mezin rû da. Ji ber giraniya çekê dijminî pêşmergeyan du caran êrîş kir û nekarî bi ser kevin. Lê cara sêyê pêşmergeyan êrîş kir û karî hêzên dijminî bişkênin. Pêşmerge ketin dû dijminî, dijmin reviya çiyayê Gare. Hindek serbazên dijminî xwe di nav qesra Baremînkê de asê kiribû û teqe li pêşmergeyan dikirin. Avdirehman Axa tevî pêşmergeyan êrîşî wan kir, lê Avdirehman Axa li berderê qesrê bi fîşekek wan jiyana xwe ji dest da. Ew tenê 6 roj bûn ku şoreşê dest pê kiribû, bi vê jî Avdirehman dibe yekemîn fermandarê şoreşa îlonê li devera Behdînanê ê ku jiyana xwe ji dest daye. Piştî mirina wî û çend pêşmergeyên dî Şêx Ehmedê Barzanî sê rojan şînî û matemîn li devera Barzanê ragihand.

Piştî wî, kurê wî Seîdê Avdirehmanî cihê wî digre. Avdirehman bavê helbestvan, Sidqiyê Şetunisî ye, ku ew jî di sala 1995an de di cengê de dimire.

Çavkanî
Ömer Dinçer

Ömer Dinçer (jdb. 10ê îlona 1956an li Qeremanê) siyasetmedarekî tirk e ku endamê Partiya Dad û Geşedanê ye.

Jiyan 

Dinçer dibistana seretayî, navîn û amadeyî li bajarê Qeremanê xwendiye. Dinçer di navbera salan 1974 û 1978an de li Zanîngeha Erziromê Rêveberiya Karsazî û Siyasetnasiyê xwendiye. Master û doktoraya xwe li Zanîngeha Stembolê xilas kirine. Di sala 1988an de li Zanîngeha Marmarayê dereceya akademiyê ya Doçentî wergirtiye û di 1994an de bûye profesor.

Di sala 2007an de ji Stembolê ji bo AKPê bûye endamê Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê. Piştî Faruk Çelik, Dinçer ji 1ê gulana 2009an heya 6ê tîrmeha 2011an Wezîrê Xebat û Ewlehiya Civakî bû. Dinçer di 6ê hezîranê de li şûna Nimet Baş ketiye û ji tîrmeha 2011an heya 24ê kanûna paşîn a 2013an Wezîrê Perwerdeyê bû. Piştî wî, Nabi Avcı wekî Wezîrê Perwerdeyê hatiye wezîfedarkirin.

Dinçer zewicî ye û bavê sê zarokan e.

Çavkanî 

Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Jidayikbûn 1956
Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê
Parlamenterên Stembolê
Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Mirovên zindî
Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 23an
Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 24an
Celal Adan

Celal Adan (jdb.  li Qerekose) siyasetmedarekî tirk, ku bi esle xwe kurd e. Di sala 2011an de ji bo Partiya Tevgera Neteweparêz bû endamê 24em Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê.

Di salên 1980an û 1990an de Adan bi Mehmet Ağar re têkiliyekî nêzîk hebû; di destpêka salên 1980î de ji ber sûcê ku di sala 1980an de di kuştina sendîkavan Kemal Türkler de cih girtibû, hatiye darizandin û beraat kir.

Çavkanî 

Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Jidayikbûn 1951
Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê
Kesên ji Agiriyê
Parlamenterên Stembolê
Mirovên zindî
Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 25an
Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 26an
Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 21ê
Karsaz

Karsaz  kesekî ku pargîdaniyeke taybet damezrand, xwedan an jî parek wî heye (tevî wekî veberhênerê firişteyî). Karsazek ​​çalakiyan dike (bazirganî an pîşesazî) bi mebesta peydakirina herikîna drav, firotan û dahatê bi karanîna hevgirtî ya sermaya mirovî, darayî, rewşenbîrî û fîzîkî bi mebesta geşkirina pêşkeftin û mezinbûna aborî.

Çavkanî 

Karwerî
Sinopspor

Sinopspor klûbeke sporê ya Tirkiyeyê ye ku di sala 1970an de hatiye damezrandin. Rengên klûbê mor û spî ne. Klûb maçên xwe bi gelemperî li Stadyûma Zanîngeha Sînopê dileyize.

Dîrok 
Klûb di sala 1970'î de ji aliyê dermansaz Ozcan Tekinalp û hevalên wî ve hatiye avakirin û ketiye meriyetê, di sezona 1984-85'an de bi awayekî profesyonel ketiye Lîga 3'yemîn a Tirkiyeyê û di Lîga 3'yemîn a Futbolê ya Tirkiyeyê de ku 5 demsalan lîga asta 3'yemîn bû. di navbera 1984-89 de. Di sezona 1988-89an de koma xwe di rêza dawî de qedand û ji Lîga Amatoran daket.

Di sala 2001’an de piştî têkoşîna 12 salan a Amatorê derbasî Lîga 3’yemîn bû. Sinopsporê ku di navbera salên 2001-05an da 4 demsalan di Lîga 3emîn da pêşbirk kir, Sînopsporê di sezona 2004-05an da di rêza 15emîn da koma xwe temam kir û daket Lîga 1emîn a Amatoran a Sînopê.

Di sezona 2013-14an de di Lîga 1. a Amator a Sînopê de hemû maçên ku lîstin bi ser ket û bû Şampiyon û derket Lîga Amator a Herêmê.

Puangirtinên salên bihurî

Çavkanî

Yaneyên futbolê yên Tirkiyeyê
Sinop
Avabûnên 1970an
Ulisse Aldrovandi

Ulisse Aldrovandi (jdb. 11ê îlona 1522 - m. 4ê gulana 1605an) bijîşk û siruştnasekî îtalî ye ku xebatên xwe yên li ser zanist û dîroka siruştê tê nasîn. 

Aldrovandiyî di sala 1568an de li Bolognayê di damezrandina baxçeyekî botanîkî de rolekî girîng lîst, paşê li Zanîngeha Bolognayê bû profesorê botanîk û dîroka siruştê. Weşanên wî yên li ser dîroka siruştê bi xêzkirinên Aldrovandiyî yên teyr, kêzik û masiyan têne zanîn.

Çavkanî 

Jidayikbûn 1522
Mirin 1605
Îtalî
Graie

Graie di mîtolojiya yewnanî de cureyeke canewaran e. Xulamên xwişkên xwe Gorgonan in. Se kesan pêk tên navê wan Pephredo, Enyo û Dîno ye. Kesandina kal-pîr bunê ne.

Pîr û gewr hatine dinê û her dem jî wisa jiyane. Pişte wextên dereng civaka kevnar de kesên pir sik , xwedî yek çav yek diran û hewcehiyan wan bi perûkê heye dihat teswîr kirin. Perûkekî wan hebû çaxê yekî dixwasta bête dinê perûkê jî we dibir.Di mitolojiya yewnanî de leheng Perseûs diran, çav û perûkê wan ji bo agahiyekî ji wan stand paşê agahiyê dixwast ji wan stand û disa diran, çav û perûkê wan dane wan.

Çavkanî 

Mîtolojiya yewnanî
Îfîklês

Di mîtolojiya yewnanî de Îfîklês (yewnaniya kevn: Ἰφικλῆς, Iphikles), ku jê re  Îfîklos jî tê gotin, nîvbirayê Hêraklês e. Yek ji nêçîrvanên berazên Kalydonî bû.

Binemal 
Îfîkles kurê Alkmênê û mêrê Alkmênêyê Amphitryonê bû, lê Hêraklês kurê Alkmeneyê ya ji Zeusê bû. Xwişkek wî jî hebû bi navê  Laonome.  Du keçên wê ji keça Kreonê Pîrrayê çêbû.

Mîtolojî 
Şeva Hêraklês , marên ku ji aliyê Hêra ve hatibûn şandin xeniqandin, wê şevê Îfîkles tirsiya.  Îfîkles, wek birayê xwe yê navdar, li cem zilamek bihêz de mezin bû, lê ji hêla hêzê ve nikaribû bi Hêraklês re wekhev bibe. Dema ku Hêraklês ji aliyê Hera ve hate dîn kirin, du zarokên Îfîkles û Pîrrayê avêt nav agir û di encamê de her du zarok jî mir.

Lê dîsa jî, Îfîkles bi Hêraklês re çû seferek cezakirinê li dijî Troyayê. Sebeba cezakirinê: Key Laomedon soz dabû mehînan bide Hêraklês lê nedida . Gava ku gihîştin Troyayê, Îfîkles û Telamon bi fermana Hêraklês ve , çun bajar ji bo mehînan bistînin, lê ew her du ji aliyê Laomedon ve hatin avêtin zîndanê. Lê Prîamosê kurê keyê , biryara bavê xwe razî nebû, du şûr ji her du leheng re şand û planên li dijî  Hêraklêsê eşkere kir. Gava ku Îfîkles  û Telamon ev bihîstin, nobedarên xwe bi şûran kuştin û ji bo ku planên Laomedon eşkere bikin, vegeriyan ba Hêraklês . Paşê Hêraklês û zilamên xwe hatin ba key û di dawiyê de keyê kuştin.

Dema ku Hêraklês danzdeh peywirên xwe qedandin, Key Eurystheus ew bi kuştina wî ji ser text tawanbar kir û ferman da ku Hêraklês bi Alkmênê û Îfîkles re ji bajarê Tîrînsê derkevin. Îfîkles ji bo cezakirina Hippocoona Spartayî Hêraklês re beşdarî seferek bû û hev ra hatin Arkadyayê. Di şer de, Îfîkles  hat kuştin û Hêraklês ji ber mirina birayê  xwe bêzar bû û bi dilxwazî çû sirgûnê bajarekî din. 

Li gor hîn çavkaniyên din de, Îfîkles di şerê yekem a Hêraklês de li dijî Eleans û Augeas şer kir, û ji aliyê Molionidesa Elîsî ve hate birîndar kirin . Di rewşek bêhiş de, Îfîkles ji hêla xizmên xwe ve hate birin Pheneusê, mala dapîra wî Laonomeyê. Li wir ji hêla hemşîreya Pheneusê Buphagus û jina wî Promne ve hate xwedî kirin. Dema ku ew ji ber birîna xwe mir û bi lehengiyekê hate binavkirin .

Têbînî

Çavkanî 

 Pausanias, Danasîna Yewnanîstanê bi Wergera Îngilîzî ji hêla WHS Jones, Litt. D., û HA Ormerod, MA, di 4 cildan de. Cambridge, MA, Weşana Zanîngeha Harvardê; London, William Heinemann Ltd. 1918. Guhertoya serhêl li Pirtûkxaneya Dîjîtal a Perseus
 Pausanias, Graeciae Descriptio. 3 cild . Leipzig, Teubner. 1903. Nivîsa Yewnanî li Pirtûkxaneya Dîjîtal a Perseus heye .
 Pseudo-Apollodorus, Pirtûkxaneya bi Wergera Îngilîzî ya Sir James George Frazer, FBA, FRS di 2 cildan de, Cambridge, MA, Weşana Zanîngeha Harvardê; London, William Heinemann Ltd. 1921. Guhertoya serhêl li Pirtûkxaneya Dîjîtal a Perseus. Nivîsa Yewnanî ji heman malperê peyda dibe .

Lehengên mîtolojiya yewnanî
Mihemed Afşîn Qadirzade

Mihemed Afşîn Qadirzade (jdb. 22ê tîrmeha 2001ê li Bokan, Rojhilata Kurdistanê) weke mirovê herî kurt ê cîhanê hatiye bijartin ku rekora kesê herî kurt a sala 2022an a Guinnessê şikandiye.

Jînenîgarî 
Mihemed Afşîn Qadirzade, ciwanek 20 salî ye û ji bajarê Bokanê ye. Jiber ku bejna wê 65 santîm dirêj e di jiyana wî de dibe sedema hinek sinoran.  Mehrûmbûna ji xwendinê û nekarîna hinek karên rojane yên girêdayî jiyana gundewarî yek ji pirsgirêkên wî yên herî girîng e.  Ev xort jî mîna hevsalên xwe  hez dike ku here dibistanê û guh bide axaftinên mamosteyan û bixwîne, lê bi gotina bavê wî, ew ji ber pirsgirêkên laşî û berdewamkirina dermankirinên pizîşkî, dest ji dibistanê berdaye. Tevî ku Afşîn 20 salî ye, mîna zarokên 4-5 salî xuya dike.  Ev yek bûye sedem ku di vê qonaxa jiyana xwe de rastî gelek pirsgirêkan were.  Ev ciwanê piçûk, jibo ku xwedî fikrên baş û xûyek başe e di nav gundiyan de pir bi nav û deng e û her kes bi navê wî yê duyem Mihemed nas dike.

Çavkanî 

Kesên ji Bokanê
Jidayikbûn 2002
Îranî
Mirovên zindî
Gav

GAV, berniyas e bi Gav News ajanseke nûçeyan e û pirziman e û ji Kurdistan, Îraq û Rojhilata Navîn nûçeyên siyasî, aborî û civakî digihîne raya giştî. Kurdistan ku bûye navendeke girîng ya pêşhatên siyasî û aborî yên Rojhilata Navîn, bala rojnamevanên damezrîner yên Gavê kişandiye û armanc ew e ji herêmê bi awayekî rast û bêalî nûçeyan bigihînin raya giştî.

Hejmarek rojnamevanên bi ezmûn yên ji navçeyên cuda cuda yên Kurdistanê tê de cîh digirin. Baregeha Gavê li Dihokê ye. 

Gav li Kurdistana Îraqê nûçeyên taybet çêdike. Ajansa wan wêneyên fotograferên bi ezmûn ku pêşhat û bûyerên girîng ên Kurdistanê dokument dikin, pêşkêş dike. Gav, ligel wan ajans, rojnamevan û dezgahên navdewletî ku girîngiyê bi herêmê didin di têkiliyê de ye.

Girêdanên derve 
 Gav website

Çavkanî 

Rojnameyên kurdî
Ajansên nûçeyan ên kurdî
Pussy Riot

Pussy Riot (bi kurdî: serhildana quzê) komek hunera protesto û performansê ya femînîst-rûsî ye ku li Moskoyê bi cih e. Koma ku di tebaxê 2011an de hat damezrandin û qasî 11 endamên wê heye ji ber muzîka xwe ya punk rockê ya provokatîf populer bû. Komê li cihên giştî çalakiyên gerîla yên bê destûr û provokatîf li dar xistin. Ew performans wek klîb hatin kişandin û li ser înternetê hatin weşandin. Temayên lîrîk ên komê femînîzm, mafên LGBT, dijberiya serokê Rûsyayê Vladimîr Pûtîn û polîtîkayên wî û girêdanên Pûtîn ên bi serokatiya Dêra Ortodoks a Rûsyayê re.

Çavkanî 
Siyaseta Rûsyayê
Skandala gendeliyê ya Qeterê li parlamena Ewropayê 2022

Skandala gendeliyê ya Qeterê li Parlamena Ewropayê, ku di medyayê de bi gelemperî wekî Qatargate jî tê binavkirin, dozeke gendeliyê ye li Parlamena Ewropayê ku di kanûna pêşîn a 2022an de derket holê.

Di skandaleke siyasî ya berdewam de, siyasetmedar, xebatkarên siyasî, lobî, karmend û malbatên wan têne îdiakirin ku di berdêla bandora li Parlamena Ewropayê de beşdarî gendelî, şûştina pereyan û sûcên organîze yên dewletên Fas û Qeterê bûne. Hat ragihandin ku hin endamên meclîsê di berdêla parastina berjewendiyên Qeterê de pere standin. Fas jî tê gumankirin ku endamên hilbijartî yên Parlamena Ewropayê gendel kirine.

Qeter van îdiayan bi tundî red dike. Rayedarên qanûnê yên li Belçîka, Îtalya û Yewnanistanê dest danîn ser 1,5 milyon euro dirav, dest danîn ser komputer û têlefonan, û çar kes bi sûcên îdiakirî tawanbar kirin. Ev yek bû sedema zindankirina cîgira seroka parlamenê Eva Kaîlî.

Çavkanî 

2022 li Ewropayê
Skandalên siyasî
Eva Kaîlî

Eva Kaîlî (bi yewnanî: Εύα Καϊλή; jdb. 26ê cotmehê 1978an) siyasetmedareke yewnan e ku ji sala 2014an vir ve wekî endama Parlamena Ewropayê kar dike. Ew  di çileyê 2022an de wek çardeh cîgira serokê Parlamena Ewropayê hate hilbijartin, heya ku di kanûna 2022an de ji ber skandala gendeliyê ya Qeterê li parlamena Ewropayê hat girtin û tawanbar kirin.

Kaîlî endama berê ya Parlamena Yewnanistanê û pêşkêşvana nûçeyên televîzyonê ya berê ya kanala MEGA Channel e.

Çavkanî 

Jidayikbûn 1978
Mirovên zindî
Michael B. Jordan

Michael Bakari Jordan (jdb. 9ê sibatê sala 1987) lîstikvan, derhêner û hilberînerek amerîkî ye. 

Ew bi rolên xwe yên fîlmê wekî qurbanê gulebaranê Oscar Grant di drama Fruitvale Station (2013), bokser Donnie Creed di fîlma Creed (2015), û Erik Killmonger di Black Panther (2018) û berdewamiya wê de Black Panther: Wakanda Forever (2022) tê zanîn. Her çar fîlm ji hêla Ryan Coogler ve hatine nivîsandin û derhêner kirin. Jordan rola Creed di Creed II (2018) de, û Killmonger di What If...? (2021) de dubare kir. Tê destnîşan kirin ku wê di Creed III (2023) de lîstikvanî û derhêneriya xwe bike.

Jordan di destpêkê de di rolên televîzyonê de derket, di nav de rola Wallace di sezona yekem a rêzefîlma drama sûc a HBO The Wire (2002); rola Reggie Montgomery di soap operaya ABC ya All My Children de (2003–2006) û rola Vince Howard di rêzefîlma drama werzişê ya NBC ya Friday Night Lights (2009–2011). Performansên wî yên din ên fîlmê Red Tails (2012), Chronicle (2012), That Awkward Moment (2014), Fantastic Four (2015), û Just Mercy (2019) hene.

Di sala 2018an de, Jordan ji bo Xelata Emmy ya Primetime ji bo Outstanding Television Movie, wekî hilberînerê fîlma televîzyonê Fahrenheit 451 berendamtî wergirt. Di sala 2020an de, Jordan ji hêla kovara Time ve wekî yek ji 100 kesên herî bibandor li cîhanê hate destnîşan kirin, û wek Sexiest Man Alive (Mirovê Herî Seksî yê Zindî) hate hilbijartin. Di heman salê de, The New York Times ew xiste rêza 15an di navnîşa xwe ya 25 Lîstikvanên Herî Mezin ên Sedsala 21an de.

Çavkanî 

Jidayikbûn 1987
Mirovên zindî
Aktorên amerîkî
Otomobîla elektrîk

Otomobîla elektrîk wesayitek e ku ji hêla yek an çend motorên elektrîk ve tê meşandin û tenê enerjiya ku di pîlê de hatî hilanîn bikar tîne. 

Li gorî wesayîtên motora şewitandina hundurîn, otomobîlên elektrîk bêdengtir in, gazên egzozê tune ne, û bi giştî xwediyê emîsyonên kêm in. Li DYA û Yekîtiya Ewropîayê, ji sala 2020an pê ve, lêçûna giştî ya xwedîtiya wesayîtên elektrîkî yên vê dawiyê ji yên bi motora şewitandina hundurîn erzantir e, ji ber lêçûnên sotemenî û lênêrînê kêmtir. Barkirina otomobîlek elektrîk dikare li stasyonên şarjê yên cihêren bê kirin; ev stasyonên şarjê hem li xaniyan hem jî li qadên giştî dikarin bên sazkirin.

Li çaraliyê cîhanê, di sala 2021an de 6,6 mîlyon otomobîlên elektrîk ên pêvekirî hatin firotin, ku ji sala 2020an bêtir du qat kir, û 9% ji bazara gerîdeya nû ya gerdûnî bi dest xist. Otomobîlên hemî-elektrîkî di sala 2021an de 71% ji firotana gerîdeya pêvekirî temsîl kirin. Ji kanûna 2021an vir ve, 16 mîlyon otomobîlên elektrîk ên pêvekirî li ser rêyên cîhanê bûn. Gelek welatan teşwîqên hukûmetê ji bo wesayîtên elektrîkî yên pêvekirî, krediyên bacê, yarmetîdan, û teşwîqên din ên ne-drav saz kirine, û gelek welatan qanûn derxistine da ku firotina otomobîlên sotemeniya fosîl rawestînin, ji bo kêmkirina qirêjiya hewayê û bisînorkirina guherîna avhewayê.

Tesla Model 3 di destpêka sala 2020an de bû otomobîla elektrîk ya herî-firotanê ya cîhanê, û di hezîrana 2021an de bû yekem otomobîla elektrîk ku 1 mîlyon firotana gerdûnî derbas kir. Modelên din ên bi pejirandina berbelav Mitsubishi i-MiEV û Nissan Leaf in. Otomobîlên elektrîk vîzyona tevgerê ya pêşerojê bi navê Autonomous, Connected, Electric û Shared Mobility dihewînin, ligel teknolojiyên nû yên otomotîvê yên wekî ajotina xweser, wesayîtên girêdayî û tevgera hevpar.

Çavkanî
Pan Entertainment

Pan Entertainment () şirketeke hilberîna dramayê ya koreyî ye . Ew di 3ê avrêla 1998an de bi navê HS Media Co., Ltd hatiye damezrandin. Ofîsa wê ya sereke, bi navê The PAN,  li navçeya Mapo ya Seulê ye.

Slogana şirketê Cîhaneke naverokên efsûnî ye ().

Lîsteya xebatên wan

Binsaziyên wan

Şirketa Pan Stars 
Şirketa Pan Stars saziyek rêveberiya hunermendan e ku xwediyê wê Pan Entertainment e.

Artîstên wan 
 Ryu Jin
 Take Jae-hoon
 Kim Yoon-seo
 Ha Joo-hee
 Choi Sung-jae
 Pyo Ye-jin
 Lee In-ha
 Jeon Ye-seul
 Jung Ji-oh
 Park Joo-hyun

Çavkanî

Girêdanên derve 
   

Rêzefîlmên televizyonê yên ji Pan Entertainment
Şirketên merkezên wan li Seulê ne
Tuareg

Gelekî di bakûrê Afrîkayê dijîn.Zimanê wan ji cureyê zimanê Berberiyan e. Gelhe ya wan nêzîkê 1,2 mîlyon e. Di nav hidûdên Burkîna Faso , Cezayîr , Lîbya , Malî , Nîjer de dijîn. Nivîsên Tîfînaghê ku nivîsekî kevnarê yên Lîbyayê ye ew diparêzin.
Anaksîmandros

Feylosofekî yevnanî ye. Di heman demê de Astronomiyê ra jî mijûl bûye. Sala b.z. 610 li Mîletosê hatiye dinê. Sala b.z. 546 de miriye. Xwendevanên Talêsê bû. Xebatên wê yên herî navdar nexşeya dinyaya ku demên berê de dihat zanîn û navênda wê jî Behra Egeyê heye xêz kiriye .
Gayê Pîroz ê Krîtê

Di gorî mitolojiya yewnanî de ew ga aliyê xwedawend Posîdon ve hatibû şandin. Posîdon vê gayê diyariya gelê Mîkênê kiribû. Ji behrê hatibû şandin, pir spehî dixwuya. Xatûna Mîkenê Pasîfaê ji Dedalosê xwest ku çêlekekî sextê çêke û ew jî biçe nava wê çêlekê. Dedalos vê gotinê cih anî Pasîfaê pê çêleka sexte, gayê ra tekîliyên cinsî kir. Di encama vê tekîliyê Mînotor hate dinê. 

Girtina gayê di nav donzdeh peywirên Hêraklêsê hebû. Li aliyê Hêraklêsê tê girtin. Piştî vê girtinê Hêraklês dîsa wê gayê serbest berdide.

Çavkanî

Mîtolojiya yewnanî
Cinawirên mîtolojiya yewnanî
Nebza avê ya helandinê 1B

Meltwater pulse 1B ( MWP1b ) navê ku ji hêla erdnasên Quaternary, paleoclimatologist, û okyanûsnasan ve ji bo heyamek bilindbûna asta deryayê ya bi lez an jî bilezkirî ye ku hin hîpotez dikin ku di navbera 11,500 û 11,200 sal berê de destpêka Holocene ê û piştî dawiya Dryasên Ciwan  de qewimiye.  Nebza avê ya helandinê 1B wekî bûyera bilindbûna karesatê ya 2yan( CRE2 ) li Deryaya Karîbê jî  tê zanîn. 

Navê nebzên avê ya helandina din ên piştî qeşayê bi gelemperî wekî nebza avê ya helandinê 1A0 (pulsea avê 19ka), Nebza avê ya helandinê 1A, Nebza avê ya helandinê 1C, Nebza avê ya helandinê 1D û Nebza avê ya helandinê 2 têne zanîn. Ew û van serdemên din ên pêşniyarkirî yên bilindbûna bilez a asta deryayê wekî nebza avê ya helandinê têne zanîn ji ber ku sedema texmînkirî ya wan berdana bilez a avê li  nav okyanûsan ji hilweşîna qeşayên parzemînî bû. 
Okyanûsnasî
Bahoz (fîlm)

Bahoz () fîlmekî dirêj a 2007an e ku cureyê wê dramaya siyasî ye. Derhênerê fîlmê Kazım Öz e ku di Festîvala Fîlman a Mîlanê de bi fîlmê xwe yê Fotoğraf  "Xelata Fîlma Herî Baş" wergirtibû.

Di fîlmê de Cahit Gök, Havin Funda Saç, Selim Akgül, Asiye Dinçsoy, Ali Geçimli, Kadim Yaşar, Bertan Dirikolu, Engin Emre Değer, Volga Sorgu, Feyzullah Gürdaş, Ececan Gümeci, Çağlayan Bozacı, Zelal Maraşlı, Ali Sürmeli, Sinan Bengier, lîstikvanên mêvan Turgay Tanülkü, Ümit Çırak û Muhlis Asan dilîzin. Vedat Yıldırım, Ayhan Akkaya û Burak Korucu muzîka fîlmê çêkir.

Girêdanên derve 

 Malpera fermî ya Bahoz 
 Malpera Özen a Fîlmê "Bahoz".
 Bahoz li ser Cinematurk.com  
 Bahoz li ser the Internet Database Film 

Fîlmên kurdî
Fîlmên tirkî
Fîlmên 2007an
Fîlmên dramayê
Cassiodorus

Cassiodorus, navê tevahî Flavius Magnus Aurelius Cassiodorus (PZ 490, Scylletium, Bruttium, Keyaniya Ostrogot - PZ 585, nêzîkî Scylletium , Manastira Vîvarîûm), dîrokzan, dewletvan û keşe. Di dema berbiçavbûna tehdîda barbar de di parastina çanda Romayê de rolek girîng lîstiye.
Rosa Parks

Rosa Louise McCauley Parks (4ê sibatê 1913an - 24ê kewçêrê 2005an) çalakvanek amerîkî bû di tevgera mafên sîvîl de ku bi rola xwe ya bingehîn di boykota otobusê ya Montgomery de tê zanîn. Kongreya Dewletên Yekbûyî ew wekî "xanima yekem a mafên sivîl" û "dayika tevgera azadiyê" bi nav kir.

Çavkanî 

Tevgera mafên sivîl
Jidayikbûn 1913
Mirin 2005
Boykota otobusê ya Montgomery

Boykota otobusê ya Montgomery kampanyayek protestoyî ya siyasî û civakî bû li dijî siyaseta veqetandina nijadî ya li ser pergala veguhastina giştî ya Montgomery, Alabama. Ew bûyerek bingehîn bû di tevgera mafên sivîl li Dewletên Yekbûyî. Kampanya ji 5ê kanûna pêşîna 1955an destpê kir: Vê roja duşemê piştî Rosa Parks, jinek afro-amerîkî, ji ber ku red kir ku kursiya xwe radestî kesek spî bike, hatibû girtin. Bi vê yekê gelek kesên afro-amerîkî radestkirina kursiyên xwe bo kesên spî boykot kirin û boykota otobûsê  heya 20ê kanûna 1956an ajot, heya ku dadgeha Bilind a Dewletên Yekbûyî ragihand ku qanûnên Alabama û Montgomery yên ku otobusên veqetandî dimeşandin wek nedestûrî ne.

Galerî

Çavkanî 

DYA
1955
1956
Tevgera mafên sivîl
Çalakvanî
Henry David Thoreau

Henry David Thoreau (jdb.  - m. ) endazyarê nexşeyê, nivîskar, fîlozof, helbestvan, dîroknas, dijberê xulamtiyê, berxwedêrê bacê, rexnegirê pêşkeftinê û naturalistê amerîkî bû.

Çavkanî

Jidayikbûn 1817
Mirin 1862
Nivîskarên amerîkî
Mêr
Fîlozofên amerîkî
Ceribanvanên amerîkî
Anarşîzm
1817

Bûyer

Cîhan 
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

Kurdistan

Jidayikbûn 
 12ê tîrmehê — Henry David Thoreau nivîskar û fîlozofê amerîkî.

Mirin 
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)

Sal
1862

Bûyer

Cîhan 
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

Kurdistan

Jidayikbûn

Mirin 
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
 6ê gulanê — Henry David Thoreau nivîskar û fîlozofê amerîkî.

Sal
Ûmmî

Ûmmî an jî Ûmî kesê ku xwendin û nivîsandinê nizane , bi gelemperî ji bo pêxemberê misilmanan Muhemmed tê bikaranîn. 

Dayikî, yê ku wek hê nû ji dayik bûye xwendin û nivîsandinê nizane (yan jî rind nizane), ku di dema Muhemmed pêxember de, piraniya qebîla Qureyş ûmmî bûne; Muhemmed jî ûmmî bûye.

Çavkanî
Thomas Paine

Thomas Paine (jdb.  - m. ) çalakvanê siyasî, fîlozof, nivîskar, teorîsyenê siyasî û şoreşgerekî amerîkî bû. Wî bi ramanê xwe bandor li Şerê Azadiya Amerîka û Şoreşa Fransayê kir.

Jiyan

Li sala 1737an de li Norfolk (Keyaniya Yekbûyî) ji dayik bû. Berê tîcaret kir. Li 1767an li Londonê dest bi mamostetiyê kir. Li 1774an çû Amerîkayê û piştgiriya azadiya Amerîkayê kir. Bi vê armancê li 1776an broşurê bi sernavê Common Sense (aqlê selimî) çap kir. Paşê pişgiriya Şoreşa Fransayê kir û pirtûka Rights of Man (Mafên Mirov) çap kir. Ji Meclîsa Fransayê Neteweyî re hate hilbijartin. Li Fransayê ji aliyê Rêveberiya Terorê hate girtin. Di girtîgehê de Age of Raisonê (Serdema Hişê) nîvisand. Ji herkesê re pêşniyarê weke mafê dahatê asgarî û hîvaneya emekdar berrevanî kir. Piştî desthilatê îktîdarê Napoleon vegeriya Amerîkayê û li sala 1809an li Londonê mir.

Berhem
Mafên Mirov
Common Sense

Çavkanî

Nivîskarên amerîkî yên sedsala 19an
Nivîskarên îngilîz ên sedsala 18an
Nivîskarên îngilîz ên sedsala 19an