Sanna Marin

Sanna Mirella Marin (jdb. 16ê çiriya paşîn a 1985an li Helsînkî) siyasetmedareke fînlendî ye, ya ku di sala 2019an de wek serokwezîra Fînlendayê hate hilbijartin. Ew ji sala 2015an ve wek endama Partiya Sosyal Demokrat a Fînlendayê (SDP) di parlamena Fînlendayê de cih digire.

Piştî îstifakirina Antti Rinne ji ber nîqaşên greva postayê, Marin di 8ê kanûna pêşîn a 2019an de wekî serokwezîr hat hilbijartin. Wê di 34 saliya xwe de dest bi wezîfeyê kir û di dîroka Fînlendayê de ciwantirîn kes e ku meqemê digire. Ew her weha çaremîn seroka dewletê ya herî ciwan a cîhanê ye piştî Dritan Abazovićê Montenegro, Gabriel Boricê Şîle û Îbrahîm Traoréyê Burkîna Faso.

Jiyan û perwerdehî 
Sanna Mirella Marin di 16ê çiriya paşîn a 1985an de li Helsînkiyê ji dayik bû. Ew her weha li Espoo û Pirkkalayê jiya berî ku here Tampereyê. Dê û bavê wê dema ku ew pir ciwan bû ji hev veqetiyan; malbat bi pirsgirêkên aborî re rû bi rû ma û bavê Marin, Lauri Marin, bi alkolîzmê re têkoşîn kir. Piştî ku dêûbavên wê yên biyolojîk ji hev veqetiyan, Marin ji hêla diya xwe û hevjîna diya xwe ve di malbateke keskesorê de mezin bû.

Marin di sala 2004an de di 19 saliya xwe de Lîseya Pirkkalayê (Pirkkalan Yhteislukio) qedand. Di dema xwendina xwe de wê di nanpêjxaneyekê de û wek diravgir xebitî, û lîsansên bachelor û masterê di Zanistên Îdarî de ji Zanîngeha Tampereyê wergirt.

Destpêka kariyera siyasî 
Kariyera siyasî ya Marin ji hêla BBCê ve wekî "di 20 saliya xwe de dest pê dike" hate ravekirin. Ew di salên piştî qedandina lîseyê de bi Ciwanên Sosyal Demokrat re eleqedar bû. Lewra Marin di sala 2006an de tevlî Ciwanên Sosyal Demokrat bû û ji 2010an heta 2012an wek cîgirê yekem ê wî karî kir.

Di sala 2008an de, ew ji bo hilbijartina Meclîsa Bajarê Tampereyê bû namzêd û bi ser neket, lê dîsa namzêditiya xwe nîşan da û di hilbijartinên 2012an de hate hilbijartin. Ew di nav çend mehan de bû seroka meclîsa bajêr û ji 2013an heta 2017an xizmetê kir. Di sala 2017an de dîsa ji bo Meclîsa Şaredariyê hate hilbijartin. Ew yekem car navdar bû piştî ku vîdyoyên serokatiya civînên wê yên nakok li ser YouTubeê hatin parvekirin.

Marin di sala 2014an de wek cîgira duyem a SDPyê û di sala 2015an de ji bo Parlamena Fînlendayê ji navçeya Pirkanmaayê hat hilbijartin. Piştî çar salan, ew ji nû ve hat hilbijartin berî ku di 6ê hezîrana 2019an de bibe Wezîrê Gihandin û Ragihandinê.

Di 23ê tebaxa 2020an de Marin li hember Antti Rinne biserket û wekî seroka SDPê hate hilbijartin.

Serokwezîra Fînlendayê (ji 2019an heya aniha) 
 Di kanûna pêşîn a 2019an de, Marin ji hêla SDPyê ve hate namzedkirin da ku li şûna Antti Rinne wekî Serokwezîra Fînlendayê biserkeve, lê Rinne bi fermî heya hezîrana 2020an serokê partiyê ma. Di dengdaneke teng de, Marin li hemberî Antti Lindtman bi ser ket. Piraniya wezîran di kabîneya wê ya pênc partiyan de jin in, hejmara wan di dema avakirina kabîneyê de ji 19 kesan 12 bûn. Ew piştî Anneli Jäätteenmäki û Mari Kiviniemi, sêyem seroka jin û seroka jin a herî dirêj a hikûmetê ye li Fînlendayê.

Li ser pejirandina wê ji hêla Meclîsê ve di 34 saliya xwe de, ew bû serokwezîra herî ciwan a Fînlendayê, û seroka dewletê ya herî ciwan bû heya ku Sebastian Kurz di kanûna paşîn a 2020an de ew wesf ji nû ve bi dest xist.  

Di dema pandemiya gerdûnî ya COVID-19 de di sala 2020an de, kabîneya Marin li Fînlendayê rewşa awarte bang kir da ku bilindbûna epîdemiyê sivik bike . Dema ku serokwezîrê Swêdê Stefan Löfven di çiriya pêşîn a 2020an de ji ber merasîma cenazeyê diya xwe nekarî beşdarî civîneke Konseya Ewropî bibe, Marin ji bo nûnertiya Swêdê ket nav tevgerê. Di berdêla wê de, Marin ji Löfven xwest ku nûnertiya Fînlendayê di civîneke Encûmenê ya dawiya wê mehê de bike.

Siyaseta derve 

Di adara 2021an de, Marin zordestiya gelê Uygur li parêzgeha çînî ya Xinjiang şermezar kir. Wê tekez kir ku "bazirganî an aborî ne sedemek e ku em van hovîtiyan paşguh bikin".

Di axaftineke sala nû ya di destpêka sala 2022an de, Marin diyar kir ku mafê Fînlendayê heye, eger ku bixwaze tevlî NATOyê bibe û divê vê vebijarkê binirxîne. Ev kiryar bû sedema berteka nerênî ya medyaya Rûsî û hindek dezgehan ragihandin ku “Mosko ji pişta xwe de hat kêrkirin”. Di sibata 2022an de, piştî dagirkirina Rûsyayê ya 2022an a Ûkraynayê, Marin li ser endamtiya potansiyela Fînlendayê şîrove kir û got: "Niha jî diyar e ku nîqaşên li ser endamtiya NATOyê li Fînlendayê dê biguhere", di heman demê de destnîşan kir ku serlêdanek fînlendî ji NATO re dê hewceyê siyasetek berbelav û piştgiriya gel be.

Di 24ê sibata 2022an de, Serokê Rûsyayê Pûtîn ferman da Hêzên Çekdar ên Rûsyayê ku dest bi dagirkirina Ûkraynayê bikin. Di 25ê sibatê de, berdevkê Wezareta Derve ya Rûsyayê gef li Fînlenda û Swêdê bi "encamên leşkerî û siyasî" xwar, eger ew hewl bidin ku tevlî NATOyê bibin, ku her du jî wê demê bi awayekî aktîf li ser vê mijarê nesekinîbûn. Her du welat wek endamên Hevkariya ji bo Aştiyê ya NATOyê beşdarî civîna awarte ya NATOyê bûn û herduyan jî êrîş şermezar kiribûn û alîkariya xwe pêşkêşî Ûkraynayê kiribûn..

Di adara 2022an de, wê got ku YE hewce dike ku girêdayiya xwe ya bi nefta Rûsyayê bi dawî bike, û got ku "ji aliyekî ve van cezayên aborî yên pir dijwar li ber destê me ne, û ji hêla din ve em bi kirîna neft, gaza xwezayî û sotemeniyên din ên fosîl ên Rûsyayê şerê Rûsyayê fînanse dikin."

Di 4ê adara 2022an de, Serokê Fînlendayê Sauli Niinistö serdana Washington, DC kir ku bi Serok Joe Biden û hejmarek siyasetmedar û karmendên ewlehiyê yên Amerîkî re bicive. Di konfêranseke rojnamevanî de ligel medyaya Fînlendayê, Niinistö got ku di civînê de serokan êrişa Rûsyayê bo ser Ûkraynayê û bandora wê li ser ewlekariya Ewropa û Fînlendayê gotûbêj kirin. Her wiha ew li ser kûrkirina hevkariya ewlehî ya Fînlenda-Amerîka û têkiliyên dualî li hev kirin. Di 12 gulan 2022 de, deh hefte piştî destpêka dagirkirinê, Serok Niinistö û Serokwezîr Marin di daxuyaniyeke hevpar de gotin ku "Divê Fînlenda bê dereng serlêdana endamtiya NATOyê bike" ji ber ku endamtiya bi vî rengî "dê ewlehiya Fînlendayê xurt bike".

Di 15ê gulanê de, Niinistö û Marin daxuyand ku Fînlenda dê serlêdana endamtiya NATO bike, û di 17ê gulanê de parlementa Fînlendayê ev pêşniyar bi 188-8 deng pejirand. Marin got ku ew ji dijberiya Tirkiyê ya li dijî endamtiya Fînlendayê ya NATOyê matmayî maye. Wê ragihand ku welatê wê bingehên NATO yên daîmî yên çekên navokî li ser xaka xwe naxwaze. Di 26ê gulana 2022an de, Marin li ser vexwendina Serokwezîrê Ûkraynayê Denys Shmyhal çû Kyiv,  li wir bi Serok Volodîmîr Zelenskî re hevdîtin kir û serdana bajarên hilweşî yên Irpin û Bucha kir. Di 26ê gulana 2022an de, Marin bi Serokwezîrê Ûkraynayê Denys Shmyhal re peymanek bîlateral ya li ser ji nû ve avakirina perwerdehiya Ûkraynayê îmze kir. Di 31ê gulanê de, wê di Encûmena Ewropî de piştgirî da rêkeftina ku ji hêla hemî serokên Yekîtiya Ewropayê ve hatibû pejirandin, da ku bêtirî 90% ji hinardekirina nefta Rûsî heta dawiya salê bê qedexe kirin.

Di dawiya Mijdarê û destpêka Kanûna 2022an de, Marin serdana Zelanda Nû û Awistralya kir, û bû yekem serokwezîra Fînlandiyayê ku serdana her du welatan dike. Wê bi serokwezîra Zelandaya Nû Jacinda Ardern û serokwezîrê Awistralyayê Anthony Albanese re hevdîtin pêk anî, û çend mijar ji nav wan têkiliyên bazirganî yên dualî, rewşa aborî ya cîhanî, êrişa Rûsyayê li ser Ûkrayna û kêmkirina guherîna avhewayê vegot.

Vîdyoyên şahiya taybet 
Di tebaxê 2022an de, vîdyoyên ku Marin di apartmanek taybet a Helsinki de şahî û dans dike, eşkere bûn, û bi awayeke viral hatin weşandin. Ji ber ku gotegotên ku Marin jê re digot "îdiayên ciddî yên di qada gelemperî de" di derbarê karanîna narkotîkê de hebûn, wê di 19ê tebaxê de bi dilxwazî ceribandinek narkotîkê kir "ji bo [wê] parastina qanûnî [û] ji bo paqijkirina her gumanan" . Encamên testê negatîv derketin.

Qanûna mafên Samî 
Di cotmeha 2022an de, Sanna Marin ji gelê xwecî yê Sámî ji ber derengmayîna reforma qanûnên mafên mirovan ên Samî lêborîn xwest.  Yasa sê serdemên parlementoyê ne bi ser neketiye.  Di kabîneya Marîn de qanûn ji aliyê Partiya Navendê ve gelek caran hatibû astengkirin.   Marin diyar kir ku bêyî piştgiriya Partiya Navendê jî wê qanûnê ji bo dengdana meclîsê bînin.  Di meha Mijdarê de, wezîran bi 11-3 deng dan ku qanûn bişînin Parlamena Fînlendayê.

Jiyana kesane 
Di kanûna paşîn a 2018an de, Marin û hevjînê wê Markus Räikkönen bûn dêûbavên keçek. Di tebaxa 2020an de, Marin û Räikkönen, yê ku di ragihandinê de dixebite, li rûniştgeha fermî ya Serokwezîr, Kesäranta, zewicîn.   Niştecihbûna wan a daîmî li navçeya Kaleva ya Tampere ye,  lê di dema pandemiya COVID-19 de, ew li Kesäranta rûniştine.  Wê got, ger bijardeya wê hebûya, wê koçî gundan bikira.

Marin di nav malbatek keskesorê de mezin bû, ji ber ku ew ji hêla du dêûbavên jin ve hat mezin kirin.  Ew di malbata xwe de yekem kes bû ku beşdarî zanîngehê bibe. Marin vejeteryan e.

Xelat 
Marin kete nav lîsteya 100 Women a BBC, ya ku di 23ê çiriya paşîn a 2020an de hate ragihandin. Di 9ê Kanûnê 2020an de, ew ji hêla Forbes ve hate hilbijartin û di rêza 85an de kete nav lîsteya 100 Jinên Herî Hêzdar ên Cîhanê. Di sala 2020an de ew bû Seroka Gerdûnî ya Ciwan a Foruma Aborî ya Cîhanê. Marin ji bo bergê kovara Time ya "Time100 Next" hate hilbijartin, ku sed serkirdeyên bi bandor ji çar aliyên cîhanê nîşan dide.  Rojnameya Bild a Almanî pesnê Marin da û got, "Siyasetmedara herî şêrîn a cîhanê". 

Di heman demê de, kovara fransî Marie Claire di "Lîsteya Hêza Salê ya 1emîn" de Marin wekî yek ji jinên herî bibandor destnîşan kir.  Rojnameya Bild a Almanî pesnê Marîn da û got, "Siyasetmedarê herî şêrîn ê cîhanê".   Di sala 2022-an de, Pargîdaniya Weşana Awistralya Marin wekî sembola serokatiya pêşkeftî bi nav kir.

Çavkanî 

Serokwezîrên Fînlendayê
Mirovên zindî
Jidayikbûn 1985
Pages with unreviewed translations