EuroPride

EuroPride bûyerek navneteweyî ya pan-Ewropî ye ku ji bo serbilindiya LGBT ve hatî veqetandin, ku her sal ji hêla bajarekî Ewropî ve tê organîze kirin. Bajarê mêvandar bi gelemperî yek e ku bûyerek serbilindî an civakek girîng a LGBT heye.

Heta mehekê, gelek çalakiyên werzişî, hunerî û mafên mirovan li seranserê bajarê mêvandar têne lidarxistin. EuroPride bi gelemperî di dawiya hefteyê de bi pêşandanek serbilindiya kevneşopî ya mîna Mardi Gras, muzîka zindî, konferansa mafên mirovan, şevên klûbên taybetî, û nobeda bîranîna AIDS-ê bi dawî dibe.

Dîrok 

EuroPride di sala 1992-an de li Londonê hate vekirin, ku tê texmîn kirin girseyên 100,000 beşdar bûn. Salek din, Berlînê mazûvaniya şahiyan kir. Dema ku Amsterdam di 1994-an de EuroPride mêvandar kir, ew veguherî karesatek darayî, bi qasî 450,000 euro deyn hişt. Di 1996 de, EuroPride çû Kopenhagê, ku li wir piştgirîyek xurt ji serokên bajêr girt. Organîzator di her warî de serketî bûn lê nekarîn zêdebûnek darayî bi dest bixin.

Parîs di sala 1997 de mazûvaniya EuroPride kir. Festîvalê gelek sponsorên bazirganî hebûn û bi berfirehî wekî serkeftinek hate pêşwazî kirin. Di meşê de zêdeyî 300 hezar kes ber bi Bastîlle ve meşiyan. Di sala 1998an de Stockholm bajarê mazûvan bû. London di sala 1999an de dîsa mazûvaniya EuroPride bû, lê dema ku organîzator îflas kirin ev çalakî hat betalkirin.

Di sala 2000 de, WorldPride ji bo yekem car pêk hat û, wekî her carê ji wê demê ve, dema ku WorldPride li Ewropayê ye, EuroPride cuda pêk nayê. Çalakî li Romayê pêk hat û ji çar aliyên cîhanê kesên LGBTyî beşdar bûn. Piştî ku di destpêkê de piştgirî dan çalakiyê, lîderên bajaran çend roj berê ji ber zexta ku ji hêla Vatîkanê ve, ku Jubileya xwe ya Mezin organîze dikir, piştgirîya xwe kişand.

Viyana 2001 EuroPride mazûvanî kir, elaleteke mezin ji Ewropaya Navîn kişand. Di 2002 de, Köln, Almanya, wê demê mezintirîn EuroPride li dar xist; karbidestan texmîn kirin ku girse ji yek mîlyonî zêdetir e. EuroPride di 2003-an de Manchester, û 2004-ê Hamburg-ê hate mêvandar kirin. Oslo di 2005 de, bi Ian McKellen wekî mêvanê rûmetê mêvandar kir.

London di sala 2006-an de mazûvaniya bûyerê kir, festîvalek du hefteyî organîze kir ku di roja dawîn de (1 Tîrmehê) di defîlekê de bi dawî bû. Meşvan hatin vexwendin ku li Oxford Street, yek ji kolanên kirrûbirra herî qelebalix a bajêr bimeşin, û ev yekem car bû ku bi qanûnî destûr ji wan re hat dayîn. Di meşê de Şaredarê Londonê Ken Livingstone, Parlamenterê Muhafazakar Alan Duncan, xebatkarê mafên mirovan Peter Tatchell û yekemîn parlamenterê PE’yê yê transgender Îtalî Vladimir Luxuria beşdar bûn.

Piştî meşê, li sê meydanên paytext çalakî hatin lidarxistin: mîtîngek li Qada Trafalgar ku ji hêla Ian McKellen ve hat axaftin, û şahî li Qada Leicester û Soho pêk hat. EuroPride 2006 yekem car bû ku mîtîng û qadên şahiyê yên sereke yên Londonê di hundurê bajêr de, ne li parkên vekirî, hatin li dar xistin.

Di 2007-an de, Madrîdê di hefteya dawî ya hezîranê de, EuroPride li Chueca, gundê hevzayendan ê paytext, pêşwazî kir. Madrîd ji ber zagonên zewaca hevzayendan û nasnameya zayendî ya ku Spanyayê di van du salên berê de derxistibû hate hilbijartin. Zêdetirî 1.2 mîlyon kes beşdarî merasîma dawîn bûn dema ku ew di nav kolanên navenda bajêr ên Alcalá, û Gran Vía re derbas bû, ku li Plaza de España bi dawî bû. Cara yekem, Şaredariya Madrîdê alîkariya darayî da rêxistina MADO (Madrid Orgullo). Wekî din, bûyerek taybet, Partiya Infinitamentegay, li Parka Casa de Campo pêk hat.

Di 2008 de, rêxistina Stockholm Pride EuroPride ji bo cara duyemîn organîze kir, ku ji 25 Hezîran heta 3 Tebaxê li Stockholmê, deh salek piştî mêvandariya EuroPride 1998 pêk hat.

Zurich di sala 2009 de EuroPride-ê bi navnîşek bûyeran a mehekê ji 2-ê gulanê heya 7-ê hezîranê mêvandar kir, ku di 6-ê Hezîranê de bi merasîmek li navenda bajarê Zurichê bi dawî bû.

Çalakiya 2010 li Varşova, Polonya hat lidarxistin. Organîzatoran di navbera 9 û 18ê Tîrmehê de çalakiyên piralî amade kirin. Parade di 17ê Tîrmehê de pêk hat. Ev pîrozbahiya LGBT ya pan-Ewropî cara yekem bû ku li welatekî komunîst ê berê pêk tê. Warsaw EuroPride, wekî mijara xwe ya sereke, daxwazek ji bo qanûnîkirina hevkariyên sivîl ên heman zayendî formule kir.

Di 2011 de, EuroPride vegeriya Romayê. Defîleya ku ji hêla Claudia Gerini ve hat organîzekirin, li Circus Maximus bi performans û axaftina Lady Gaga bi dawî bû. Wê salê milyonek kes beşdar bûn.

2013 EuroPride ji 10-20 Tîrmehê li Marsîlya, Fransa bû,  balê dikişîne ser zewaca hevzayendan li Fransa û mezintirîn zewaca hevzayendan li Ewropayê pîroz dike 

2016 EuroPride vegeriya Amsterdamê. Stranbêja UK-ê Tara McDonald strana xwe ya "I Need A Miracle" kir ku wekî sirûda EuroPride hate hilbijartin û ji hêla Gregor Salto ve hate remiks kirin.   

Ji ber ku WorldPride li Madrîdê pêk hat di sala 2017-an de EuroPride tune bû.

Di Hezîrana 2019-an de, Serokê Avusturya Alexander Van der Bellen bû yekem serokê dewletê ku li pêşandanek EuroPride axaftinek kir.

Wezareta Karên Hundir a Sirbîstanê meşa li navenda bajarê Belgrad a ku ji bo 17'ê Îlonê nîşaneya sembolîk a Europride hatibû plankirin, her wiha xwepêşandanên dijber jî, qedexe kiribû. Di demeke kin de, Serokwezîr Ana Brnabić destûr da tevgerê, ku bi çend sed metreyan hate kurt kirin û di bin parastina tund a polîsan de hate danîn. Di navbera holîgan û hêzên ewlehiyê de pevçûn derket.

Çavkanî 

Hevzayendîtî