nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Manneville-la-Raoult

Manneville-la-Raoult, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Manneville-sur-Risle

Manneville-sur-Risle, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Manoir, Eure

Le Manoir, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Marais-Vernier

Marais-Vernier, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Marbeuf

Marbeuf, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Marbois

Marbois, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Marcilly-la-Campagne

Marcilly-la-Campagne, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Marcilly-sur-Eure

Marcilly-sur-Eure, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Martagny

Martagny, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Martainville, Eure

Martainville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Martot

Martot, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mélicourt

Mélicourt, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Ménesqueville

Ménesqueville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Ménilles

Ménilles, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Menneval

Menneval, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mercey, Eure

Mercey, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Merey, Eure

Merey, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mesnil-en-Ouche

Mesnil-en-Ouche, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Mesnil-Fuguet

Le Mesnil-Fuguet, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Mesnil-Jourdain

Le Mesnil-Jourdain, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mesnil-Rousset

Mesnil-Rousset, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Mesnil-Saint-Jean

Le Mesnil-Saint-Jean, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mesnil-sous-Vienne

Mesnil-sous-Vienne, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mesnils-sur-Iton

Mesnils-sur-Iton, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mesnil-sur-l'Estrée

Mesnil-sur-l'Estrée, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mesnil-Verclives

Mesnil-Verclives, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mézières-en-Vexin

Mézières-en-Vexin, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Miserey

Miserey, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Moisville

Moisville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Montfort-sur-Risle

Montfort-sur-Risle, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Montreuil-l'Argillé

Montreuil-l'Argillé, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Les Monts du Roumois

Les Monts du Roumois, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Morainville-Jouveaux

Morainville-Jouveaux, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Morgny

Morgny, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Morsan

Morsan, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mouettes

Mouettes, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mouflaines

Mouflaines, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Mousseaux-Neuville

Mousseaux-Neuville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Muids

Muids, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Muzy

Muzy, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Nagel-Séez-Mesnil

Nagel-Séez-Mesnil, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Nassandres sur Risle

Nassandres sur Risle, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Neaufles-Auvergny

Neaufles-Auvergny, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Neaufles-Saint-Martin

Neaufles-Saint-Martin, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Neubourg

Le Neubourg, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Neuilly, Eure

Neuilly, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
La Neuve-Grange

La Neuve-Grange, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
La Neuve-Lyre

La Neuve-Lyre, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
La Neuville-du-Bosc

La Neuville-du-Bosc, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Neuville-sur-Authou

Neuville-sur-Authou, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Tor (xwedawend)

Tor, xwedawendekî ye ku çakûç bikar tîne ku bi birûskê, bahozan, dar û darên pîroz, hêz, parastina mirovan, pîrozî û bi zayînê ve girêdayî ye.

Ji xeynî Þórr ya norsiya Kevin, xweda di îngilîziya kevin de wekî Þunor, di frîzîya kevn de wekî Thuner, di saksoniya kevn de wekî Thunar û di almaniya kevn a bilind de wekî Donar tê binavkirin. Hemî di dawiyê de ji teonîmeya proto-almanî *Þun(a)raz derdikevin ku tê wateya Tunder.

Tor di dîroka tomarkirî ya gelên elmanî de, ji dagirkirina Romayê ya li herêmên Germania, ji berfirehbûna Almanan ya Serdema Koçberiyê, heya populerbûna wî ya bilind di serdema vîkîngan de, dema ku, li hember pêvajoyê, xwedayekî berbiçav e ku tê gotin. ji Xirîstiyanbûna Skandînavyayê, amblemên çakûçên wî Mjölnir li xwe kirin û navên kesane yên pagan ên Norse ku navê xweda dihewîne şahidiya populerbûna wî dikin.

Çavkanî

Mîtolojiya germanî
Noards

Noards, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
La Noë-Poulain

La Noë-Poulain, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Nogent-le-Sec

Nogent-le-Sec, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Nojeon-en-Vexin

Nojeon-en-Vexin, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Nonancourt

Nonancourt, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Normanville, Eure

Normanville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Notre-Dame-de-l'Isle

Notre-Dame-de-l'Isle, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Notre-Dame-d'Épine

Notre-Dame-d'Épine, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Notre-Dame-du-Hamel

Notre-Dame-du-Hamel, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Noyer-en-Ouche

Le Noyer-en-Ouche, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Noyers, Eure

Noyers, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Ormes, Eure

Ormes, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Pacy-sur-Eure

Pacy-sur-Eure, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Parville

Parville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Perrey

Le Perrey, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Perriers-sur-Andelle

Perriers-sur-Andelle, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Perruel

Perruel, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Piencourt

Piencourt, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Pinterville

Pinterville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Piseux

Piseux, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Pîtres

Pîtres, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Les Places

Les Places, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Plainville, Eure

Plainville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Planquay

Le Planquay, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Plasnes

Plasnes, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Plessis-Grohan

Le Plessis-Grohan, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Plessis-Hébert

Le Plessis-Hébert, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Plessis-Sainte-Opportune

Le Plessis-Sainte-Opportune, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Pont-Audemer

Pont-Audemer, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Pont-Authou

Pont-Authou, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Pont-de-l'Arche

Pont-de-l'Arche, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Pont-Saint-Pierre

Pont-Saint-Pierre, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Porte-de-Seine

Porte-de-Seine, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Portes, Eure

Portes, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Port-Mort

Port-Mort, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Poses, Eure

Poses, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
La Poterie-Mathieu

La Poterie-Mathieu, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Les Préaux

Les Préaux, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Pressagny-l'Orgueilleux

Pressagny-l'Orgueilleux, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Prey, Eure

Prey, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Puchay

Puchay, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Pullay

Pullay, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
La Pyle

La Pyle, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Quatremare

Quatremare, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Quillebeuf-sur-Seine

Quillebeuf-sur-Seine, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Quittebeuf

Quittebeuf, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Radepont

Radepont, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Renneville, Eure

Renneville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Reuilly, Eure

Reuilly, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Richeville

Richeville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Romilly-la-Puthenaye

Romilly-la-Puthenaye, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bangeşevan

Bangeşevan an jî propagandakar  ew kes, kom an rêxistinek e ku bangeşeyê diafirîne an belav dike. Bangeşevan dikare bibe, bo nimûne, ramyarek, nivîskarek, hilberînerê fîlm, muzîkvanek an wênekêşek.Bi gelemperî, rola bangeşevan ew e ku tiştê xwe di ronahiyek ku tevgera xwestî ya koma armancê derdixe pêşandan. Armanca wê ew e ku bi derfetên herî kêm bala raya giştî bikşîne ser sembolên pêwîst. Di heman demê de peywira bangeşevanê ye ku hemî çalakiyan li ser bingeha bersivdayînê hevrêz bike.Bangeşevanên naskirî di dîrokê de Îskenderê Mezin , Julius Caesar, Adolf Hitler û Joseph Goebbels in.

.

Çavkanî 

Bangeşe
Buse Meral

Buse Meral (jdb.  ; Stembol) lîstikvaneke televîzyon û sînemayê ya Tirk e.

Fîlmografiya

televîzyon

Girêdanên derve 

 Buse Meral li ser malpera IMDb
 Buse Meral li ser Instagramê
Kerberos

Kerberos (bi yewnanî: Κέρβερος, Kérberos, latînî: Cerberus) kûçikê Hadês e.

Di gorî mîtolojiya yewnanî de tê zanîn ku sê yan jî sed serê wî hene. Lê tesvîrên wî de pê xwedî sê serî hatiye wênekirin. Dûvikê wê mar, serê pişta wî de bêhejmar serê mar heye. Gezên wî bijehr in. Bavê wî Tîfon , dîya wî Echîdnaye hin çavkanîyên din de ew Hîdra û Sfenksê jî ra tê tekildar kirin. Yewnanî de wateya Kerberosê çal an jî şeytana çal. Ew parastvanê derîye binerdî dike.

Diya wî Exîdna nîv xwedawend nîv mar e, bavê wî jî dewê bi navê Tîfon e, birayê wî Ortros e. Wezife (Peywir)yê wê miriyên ku diçin binerdê wan nahêle derkevin dîsa. Ber deriya binerdê pê zincîrên gir hatiye girêdan.

Tenê pênc cara têk çûye:
 Hêraklês ji bo peywira xwe yên dawî wê girtiye;
 Orfeûs pê muzîkê wê xwewê we biriye;
 Hermês pê alîkariya rûbara Lethe wê xwewê we biriye;
 Di mîtolojiya romayî de Aeneis pê kekên dermankirî wê xwewê we birye;
 Dîsa di mîtolojiya romayî de Psîxê pê kekên dermankirî wê xwewê we birye.

Çavkanî 

Kûçikên efsanewî
Cinawirên mîtolojiya yewnanî
Atv (Tirkiye)

Atv yek ji kanalên televîzyonê yên neteweyî ye ku li Tirkiyeyê di bin banê Koma Medyayê ya Turkuvaz de weşanê dike. Li seranserê Tirkiyeyê weşana kanala neteweyî bi giştî bi rêzefilmên televîzyonê derketiye pêş. Sernivîserê kanalê Metin Ergen e.

Girêdanên derve 

 Malpera fermî (bi tirkî)

Kanalên televîzyonê
Avabûnên 1993an
ELVO

ELVO hilberînerek wesayîtên Yewnanî ye ku li Selanîkê ye. Şirket di sala 1972 de bi navê Steyr Hellas hate damezrandin û navê xwe yê niha di sala 1987 de girt . Bi giranî otobus, kamyon, wesayîtên leşkerî çêdike.

Pargîdanî di 14ê Sibata 2021-an de ji hêla konsorsiyûma Israelisraîlî ve hate kirîn.

Çavkanî

Girêdanên Derve

 Malpera ELVO

Otomotîv
Sikîtyan

Sikîtyan (ji yewnaniya kevn: Σκύθης Skúthēs, Σκύθοι Skúthoi)  an jî Îskît an jî Saka (ji yewnaniya kevn: Σάκαι Sákai; Latin: Sacae; Misriya kevn: 𓋴𓎝𓎡𓈉, romanized: sk, 𓐠𓎼𓈉 sꜣg;)  neteweyek rewend û  kevnar bû ku bi giranî li herêma bi navê Sikîtya tê zanîn dijiyan ku îro ji zerdên/çolên Ewrasyayê yên Qazaxistanê, zerdên/çolên rûsî yên herêmên Sîbîrya, Ûral, Volga û deverên Başûr, û Rojhilatê Ûkraynayê pêk dihat. 

Sikîtyan ji regeza îranî ye, ku ji destpêka sedsala 9-an BZ ve tê zanîn ku di sedsalên 8-an û 7-an BZ de ji Asyaya Navîn ber bi rojava ve koçî başûrê Rûsya û Ukraynayê kir.  Îskîtan împeratoriyeke dewlemend û bi hêz ava kirin ku navenda wê li bajarê Qirim a niha ye.Împeratorî çend sedsalan sax ma berî ku di serdema ji sedsala 4-an BZ heya sedsala 2-an a PZ de teslîmî Sarmatiyan bibe.

Heya sedsala 20an, piraniya tiştên ku di derbarê dîroka Îskîtan de dihatin zanîn, ji vegotina dîroknasê yewnan ê kevn Hêrodotos, yê ku li herêma wan geriyabû, dihat.  Di serdemên nûjen de ev qeyd bi giranî ji hêla antropologên rûsî û yên din ve ku kurganan li deverên wekî Tyva û Qazaxistanê dikolin, berfireh kirin.

Îskîtan di şer de û bi taybetî jî hunerweriya  siwarbûna hespan de serketî bûn. Ew ji mirovên destpêkê bûn ku di hunera siwarbûnê de hoste bûn û liv û tevgera wan cîranên xwe matmayî dihişt. Koçberiya Îskîtan ji Asyayê di dawiyê de ew anîne nav axa Kîmmeriyan, yên ku bi kevneşopî Qefqasya û deştên bakurê Deryaya Reş kontrol kiribûn.  Di şerekî ku 30 sal dom kir de, Îskîtan Kîmmeriyan hilweşandin û xwe kirin serwerên împaratoriyek ku ji rojavayê Faris di ser Sûriye û Cihûstanê re heya sînorên Misrê dirêj dibe. Medan ku li Ecemistanê hikûmdar bûn, êrîşî wan kirin û ew ji Anatolyayê derxistin, û di dawiyê de ew li ser erdên ku ji sînorê Farisan li bakurê Kubanê û heta başûrê Rûsyayê dirêj bûn, hiştin.

Îskîtan ne tenê bi hêza xwe ya şerkirinê, lê bi çanda tevlihev a ku wan hilberand jî balkêş bûn.  Wan çînek/tebeqeyek arîstokratên dewlemend afirand ku gorên berfireh piştê xwe de hiştin - wek kurganên li Geliyê Tsars (an Padîşahan) li nêzî Arzhan, 40 mîl (60 km) dûrî Kyzyl, Tyva - tijî bi madeyên zêr ên dewlemend ên karkirî û her wiha morikên/gerdeniyên feyrozî, kevirên heqîqe, ember û gelek tiştên din ên hêja. Ev çîna/tebeqeya serekan, Sikîtên keyaniyê, di dawiyê de xwe wekî serwerên herêmên başûrê Rûsyayê û Krîmê destnîşan kirin.  Li wir e ku bermahiyên herî dewlemend, kevnar û herî zêde yên şaristaniya Îskît hatine dîtin.Hêza wan têra parastina wan li dij êrîşeke şahê Faris Daryûs I, hebû.

Çavkanî 
Hezarsala 1ê b.z.
Dazwanî

Dazwanî (, ), eşîreke li Rojavayê Kurdistanê ye. 
Dazwanî yek ji gelek eşîrên êla Millî ye. Eşîr li gund û bajarê parêzgeha Hesîçê bi cih bûne. Li gund wek Til Erbîd, Dazvan û li bajaran wek Êlih, Hesîçe, Qamişlo, Amûdê û li Dêrikê bi cih bûne.Dijminên Dazwanî ji wan re digotin "Dönme" (דֶנְמֶה). Wateya דֶנְמֶה li dijî Cihûyên ku misilman bûne tê bikaranîn.

Dîrok 
Dîroka Dazwaniyan bi kombûna eşîreke cihû û yewnanî dest pê kir. Ji ber ku eslê xwe bindest bûn di xelîfeyê îslamê.Ebbas El Dazwan, kurê Osman El Dazwan, serkêşiya êrîşa li ser Ereb/Mehelmî ku nû li Kurdistanê bi cih bûne, kir (bi texmînî 370 Ereb û sê Dazwanî mirin).Ji ber qetlîama ku li hemberî Mehelmîyan pêk anîn, hebûna xwe winda kirin bûn karker û cotkarên asayî.Li bajarên wek Wêranşar û Mêrdînê di bin destê generalên Milan de hatin bikarkirin.

Sîyaset

Xoybûn
Beşek ji Dazwaniyan li Heleb û Beyrûtê tevlî partiya Xoybûnê bûn. Sedema vê jî têkiliyên baş ên bi eşîrên Haco û Şahîn re bû. Ew destpêka polîtîkbûna eşîra Dazwanî ji bo Kurdistanê bû. Zêdebûna hejmara Ermeniyan jî ji ber Dazwaniyan e. Ji ber ku wan cih ji ermeniyên penaber re pêşkêş kirin, piştî "Nîjadkujiya Hayan". Dazwanî gelek ermenî anîn Xoybûnê

Sûrî/Rojava
Piştî Şoreşa 8'ê Adarê ya Sûriyeyê (1963 Syrian coup d'état) tevlî Baasên wê demê yên sosyalîst bûn. Ew ji bo Dazwaniyan aqûbet bû.Hemû mafên wan ên ku di (دولة حلب (1920-1925 de hebûn ji destê wan hatin girtin.2 gundên wan li sûrî hatin îmhakirin, her du jî niha Erebî yen û ne Kurdî yen. Gundê yekem nêzîkî Hesekê bû û gundê duyemîn jî di navbera Hesekê û Qamişlo de bû.Dazwaniyên ku li ber xwe didin, ketin di nav hapsê yan jî wan li çolê hiştin ji bo bimirin.

Li gorî çavkaniyên fermî 4 kes hatin kuştin.  Li gorî Dazwaniyan zêdetir ji 50 kesan mirin.

Navdarên ji mala Dazwan 
 Muhemmed Hacî Abdo (Abû Lasgîn)
 Ebbas Ibn Osman El-Dazwan
 Hussein Hussein (Bavê Jan)

Binêre 
 Dazvan (Êlih)
 Tilerbîd
 Êlên kurdan
 Eşîrên Millî
 Mêrdîn (parêzgeh)
 Hesîçe (parêzgeh)
 Batman (parêzgeh)

Çavkanî 

Eşîrên Bakurê Kurdistanê
Eşîrên Rojavaya Kurdistanê
Kurd
Civaka Kurdistanê
Mescîda Quba

Mescîda Quba an Mesjid-i Quba, (bi erebî : مسجد قباء : Mesjid Al Quba ) yekem mizgefte ku di ola Îslamê de hatiye avakirine. Mescîd ji aliyê pexemberê Îslamê Muhemmed li gunde Quba nêzîkî bajarê Medîne hatîye avakirin. Dî avakirinê da pexember bî xwe jî kar kiriye.

Quba gundekî li ser rêya Meke-Medîneyê û 6 kîlometreyan ji Medîneyê dur e. Gund di nav waheyek bi darên xwe yên xurmeyên navdar bu, hatîbu avakirin. Gund nave xwe ji bîreke li wîr hildabu.

Pêxember ji Mekê derket û piştî rêwîtiyeke yazdeh rojan gihîşt Qubayê, li mala Kulsum bint Hidm ku yek ji kurên Amr bîn Awf, şaxeke Ewsê ye, wek mêvan ma. Di mala Se'd bîn Heysem de bi hevalên xwe re sohbet kir. Koçberên ewil ên ku hatibun Qubayê, cihekî ku ji bo zuhakirina xurmeyan te bikaranîn, kiribûn mizgeft. Pêxember ev der fireh kir û Mizgefta Quba ava kir. Mescîda Quba ji çar dîwaran pêk dihat ku deştek çargoşe dorpêç kiribû. Pêxember, piştî ku qible ber bi Kabeyê ve zivirî (sal 623-h.z.) Mescîda Quba ji nû ve ava kir. Di vê navberê de, li ser dîwarê pêşiyê banek hat çêkirin û heft stûnên paralel bi wî re hatin rêzkirin. Li başûrê mizgeftê malên Külsum bint Hidm û Sa'd bin Heysem hebûn û ji mala Se'd deriyek alîyê mizgeftêda vedibû. Cihê ku Pêxember li mala Se'd bîn Heysem lê nimêj dikir û bi hevalên xwe re sohbet dikir, heta sala 1985'an hat parastin û di vê firehkirinê tevî mizgeftê bu

Ji ber ku nimêja li Mizgefta Quba bi umreyê re wek hev dihesiband, Pêxember rojên şemî û carinan duşemî û di roja 17’ê Remezanê de dema ku li Medînê bû diçû Mizgefta Quba û çavdêriya dersên Quranê yên ku li wir dihatin dayîn, dikir û bersiv dida pirsan.

Çavkanî 

Avahî
Erebistana Siûdî
Îslam
Medîne
Pirtûkxaneya Neteweyî ya Azerbaycanê

Pirtûkxaneya Neteweyî ya Azerbeycanê, () pirtûkxaneya neteweyî ya Azerbaycanê ye ku li paytexta Azerbaycanê, li bajarê Bakûyê ye.

Çavkanî 
  Pirtûkxaneya Neteweyî ya Azerbeycanê  (bi azerî, bi rûsî, bi îngilîzî)

Pirtûkxane Azerbaycanê
Bakû
Derbasgeh

Derbasgeh cihê ku însan çêdibin li ser riya erebeyan ve derbas bibin e. Divê erebe li hêviya însanan bimênin. Bi rêzeke çarçikên spî ên fireh tê şanîkirin.

Çavkanî 

Trafîk
Bêceme

Bêceme yan jî pîjame, cilekî sist ku însan ji bonî razanê li xwe dikin e. Ev cil paqên yekî digire û gelek caran tenik e.

Cil
Mitbex

Mitbex odeyek e ku yek tê de xwarinê çêdike û firaxan dişuwe.

Xanî
Şimik

Şimik tiştên sivik in ku yek hêsanî dikare li lingê xwe bike û jêke û armanca wan ew e bê yek li hundurû (bi taybetî li malê) yan jî li hewşê bişuxilîne. Wextê ku li hundurû yek li xwe ke ew rehetî û parastinê didine lingên yekî.

Tarîx 
Tarîxa qeydkirî ya şimikan dikare heta sedsala 12an ve were şopandin. Li Rojavayê dinyayê, qaîde karin tenê heta sala 1478 were şopandin.

Şimik li Çînê ji 4700 berî mîladê ve hene. (çavkaniya baştir hewce ye) Ew ji pembû yan ji xiftanê dihatine çêkirin.

Çavkanî 

Pêlav
Qepsûla Bowman

Qepsûla Bowman an jî qepsûla glomerulê (bi înglîzî: Bowman's capsule / glomerular capsule)

Nefron bi eslê xwe ji lûlekek pêk tê. Serê lûleka nefronê girtî ye kotahiya lûleka nefronê jî bi coga berhevkirinê ve girêdayî ye. Serê kor bi şêweyê kovik an jî bi şeweyê fîncanê ye, glomerulê dipêçîne û wekî qepsûla Bowman tê navkirin.

Ev pêkhate cara pêşîn di sala 1841ê de ji aliyê zanyarê Înglîz William Bowman ve hatiye keşfkirin loma ev pêkhate bi paşnavê vî zanyarê hatiye navkirin Lê hin caran li dewsa Qepsûla Bowman, peyva qepsûla glomerulê jî tê bikaranîn.

Qepsûla Bowman û glomerul bi hev re wekî tenolkeyê gurçikê tên navkirin. Tenolke di tûkila gurçikê de cih digirin. Şileya ji glomerulê hatiye parzûnkirin, diherrike nav qepsûla Bowman. Şileya parzûnbûyê ji qepsûla Bowman ber bi lûleka badayî ya nêzîkî ve tê arastekirin.

Pêkhateya qepsûla Bowman 
Qepsûla Bowman ji du çînan (tebaqe) pêk tê. Çîna navî (bi înglîzî: visceral layer) û çîna derveyî (bi înglîzî: parietal layer)

Çîna navî glomerulê dipêçe û rasterast li ser giloka mûlûleyan de dirêj dibe. Çîna navî ji xaneyên taybet ên bi navê podosît (bi latînî: podocytes), çîna derveyî jî ji rûkeşexaneyên pehn ên sade (bi înglîzî: simple squamous epithelium) pêk tê. Di navbera herdu çînan de valahiya qepsûlê heye. Her ko xwîn di giloka mûlûleyan de derbas dibe, madeyên tîwawe û ava nav xwînê ji giloka mûlûleyan tên parzûnkirin û derbasê valahiya qepsûlê dibin. Tu erkê çîna derve bi parzûnkirina plazmayê nîn e.

Xaneyên podosît ên çîna navî niçikên dirêj lixwe digirin. Ji niçikên podosîtan re pedîsel tê gotin (pedicellus= piyê biçûk). Pedîsel derdora mûlûleyên gilokê dipêçînin bo destek bidin diwarê mûlûleyan, lê tevahiya mûlûleyên xwînê bi pedîselan dapoşî nîn e. Di navbera pedîselan de qelîştokên zirav hene û wekî gelîştokên parzûnkirinê (bi înglîzî: filtration slits) tên navkirin. Madeyen nav plazmaya xwînê di qelîştokên parzûnkirinê de derbasê valahiya qepsûle dibin. Herwisa mûlûleyên gilokê jî kunikdar in, ango ji bo parzûnkirina madeyan li ser mûlûleyên gilokê de kunik (bi înglîzî: pore) hene. Qelîştokên parzûnkirinê yên podosîtan û kunikên mûlûleyên gilokê wekî perdeya parzûnkirinê ya giloka mûlûleyan tê navkirin.

Mezinahiya qelîştokên parzûnkirini rê li ber parzûnbûna molekulên gir û xaneyên xwînê digire. Wekî mînak proteîna albumîn û xaneyên xwînê yên xiroka sor û perikên xwînê, nayên parzûnkirin. Molekulên hûrik ên wekî av, xwê, glukoz, asîdên amînî, ure, vîtamîn û hvd bi hêsanî tên parzûnkirin.

Bi parzûnkirina xwînê, hinek ji şileya plazmayê xwînê, ji perdeya parzûnkirinê derbasê nav qepsûla Bowman dibe. Şileya parzûnbûyî êdî wekî şijû (bi înglîzî: flitrate) tê navkirin. Şijûya nav valahiya Qepsûla Bowman, hê nebûye mîz û dişibe plazmaya xwînê. Lê divê di nav şijuya plazmaya mirovek tendirust de proteînên gir û xirokên sor tune bin.

Çavkanî 

Biyolojî
Koendama mîzê
Mendelî (fêkî)

Mendelî (Citrus × clementina) fêkîkî weke pirteqalan e lê piçûktir e û hêsanîtir tê qeşartin û ji hev jêkirin.

Çavkanî 

Fêkî
Pirteqal

Pirteqal fêkîkî ji malbata Rutacae ye û cûrê herî naskirî Citrus × sinensis e. Pirteqalên pêşî ji heremên başûrê Çînê, bakur-rojhilatê Hindistanê û Burmayê hatin.

Etîmolojî 
Navê pirteqalê ji welatê Portugal tê, ji ber ku ew der cihê ku gelek pirteqal jê dihatin bû. Pêşî di zimanê venetî de bi wê manê çêbûye (weke portogallo) û ji wir ketiye yewnanî (weke portokelî). Dûvre li zimanên nêzîkî wa deran weke kurdî, erebî û tirkî belav bûye.

Navê rengê pirteqalî ji vî fêkiyî tê.

Binêre jî 

 Mendelî
 Narinc

Çavkanî 

Fêkî
Tenolkeyê gurçikê

Tenolkeyê gurçikê an jî tenolkeyê Malpîgî (bi latînî: renal corpuscle / malpighian corpuscle) pêkhateyek bi şêweyî gogî ye di tûkila gurçikê de.

Her gurçikek mirov malavaniya bi qasî milyonek nefronan dike. Her nefronek ji du beşên serekî pek tê; tenolkeyê gurçikê û lûleka gurçikê. Ango di her gurçikek mirov de bi qasî hêjmara nefronan tenolkeyên gurçikê heye. Di gurçikan de parzûnkirina xwînê di tenolkeyan de rû dide.

Pêkhateya tenolkeya gurçikêde 

Tenolkeyê gurçikê di tûkila gurçikê de cih digire. Du cemserê tenolkeyê gurçikê heye, cemsera lûleyî (bi înglîzî: vascular pole) û cemsemra lûlekî (bi înglîzî: tubular pole). Xwînbera hatî û xwînbera derketî ya glomerulê di cemsera lûleyî de dikeve nav tenolkeyê. Ji cemsera lûlekî, lûleka badayî ya nêzikî ji tenolkeyê der dikeve. Tîreya tenolkeyê bi qasî 200µ e.

Tenolke ji glomerul û qepsûla Bowman pêk tê.

Glomerul, gilokek ji tora mûlûleyan e. Bi şaxdayîna xînberoka hatî, mûlûleyên glomerulê pêk tên. Glomerul di navbera xînberoka hatî û xwînberoka derketî de cih digire.

Erkê sereke yê glomerulê parzûnkirina plazmaya xwînê ye. Glomerul mîna amarekî bêjingê ye. Çawa ko tiştên hûrik di bêjingê de derbas dibin û yên gir li ser bêjingê de dimîne, herwisa madeyên hûrik ên nav plazmaya xwînê jî di glomerulê de derbas dibin lê proteînên gir û xaneyên xwînê derbas nabin.

Qepsûla bowman bi eslê xwe beşek ji lûleka nefronê ye. Serê lûleka nefronê (lûleka gûrçikê) girtî ye (kor e) kotahiya lûleka nefronê jî bi coga berhevkirinê ve girêdayî ye. Serê kor bi şêweyê kovik an jî bi şeweyê fîncanê ye, glomerulê dipêçîne û wekî qepsûla Bowman tê navkirin.

Di glomerulê de bi parzûnkirina xwînê, hinek ji şileya plazmayê xwînê, ji perdeya parzûnkirinê derbasê nav qepsûla Bowman dibe. Şileya parzûnbûyî êdî wekî şijû (bi înglîsî: flitrate) tê navkirin. Şijûya nav valahiya Qepsula Bowman, hê nebûye mîz û dişibe plazmaya xwînê. Şijû ji qepsûla Bowmanê ber bi lûleka badayî ya nêzikî tê guhestin.

Çavkanî 

Biyolojî
Koendama mîzê
Îzafiyeta zimanî

Hîpoteza îzafiyeta zimanî, wekî hîpoteza Sapir–Whorf jî tê zanîn, prensîpek e ku pêşniyaz dike ku pêkhateya zimanekî bandor li cîhanbînî û têgihiştina axiverên wî dike, bi vî awayî fehma mirovan bi zimanê wan têkildar e.

Ev fikir bi du formên tê zanîn

 Guhertoya xurt, an jî determinîzma zimanî, dibêje ku ziman ramên dibijêre û şaxên zimanî şaxên îdrakî dibijêrin û sînor dikin. Ev guherto bi gelemperî ji aliyê zimannasên nûjen ve wek çewt tê pejirandin.

 Guhertoya lawaz dibêje ku bikaranîn û şaxên zimanî tenê bandor li raman û biryaran dikin. Lêkolînîn li ser formên qelstir delîlên ezmûnbûyî yên erênî ji bo têkildariyê peyda kirin.
Metafizîka hişî
Psîkolînguîstîk
Birca Çirayê ya Îskenderiyeyê

Birca Çirayê ya Îskenderiyeyê li bajarê Îskenderiye yê Misrê hatiye avakirin. Yek ji heft nuwazeyên cîhanê ye. 

Di navbera salên 285-246 berî zayînê de hatiye avakirin. Ew ji hêla Ptolemaîos I Sotêr û Ptolemaîos II Philadelphos ve li girava Pharos, li hember Kembera Îskenderiyeyê li Misrê hatîye çêkirin.

Mîmarê avahî ye Sostratusê Knidos e. Avahîya ku 135 metre bilinde, ji mermerê spî hatiye çêkirin. Neynikek ku ji tûncê hatîye çêkirin, li ser avahîye bu û ji 70 km dûr va xuya dikir û rêberîya keştîyan dikir. Beşa wê ya jêrîn çargoşe û bi qasî 55 metre bilind bû. Beşa navîn wekî silindirek bû. Bi qasî 27 metre bilind bû. Beşê jorîn wekî silindirek bû û odeya agir li vir bû.

Di sala 955î (p.z.) da beşa jor ya avahîye di erdhej û bahozê de hilweşiya û di sala 1302î da jî di erdhejek din de laşê avahîye hilweşiya. Di sala 1500î de bermahiyên vê avahiyê bi tevahî tune bû.

Ji ber girava ku lê hatiye avakirin, bi navê Pharos hatiye nav kirin û ev peyv di gelek zimanan de cih girtiye. Pharos di zîmanê Spanî, Fransî û Îtalî de tê wateya çira yên behrê. Wêneyên wê, bi sedan salan ji bo çira yên behrê li çaraliyê cîhanê bûne model.

Çavkanî 

Avahî
Dîrok
Avahiya dîrokî
Heft nuwazeyên cîhanê
Misir
Serdema helenîstî
Elbû Sebah, Tuzxurmatû

Elbû Sebah gundekî Tuzxurmatuwê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).

Çavkanî  

Gundên Tuzxurmatuwê
Romilly-sur-Andelle

Romilly-sur-Andelle, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
La Roquette

La Roquette, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Rosay-sur-Lieure

Rosay-sur-Lieure, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Rougemontiers

Rougemontiers, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Rouge-Perriers

Rouge-Perriers, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Routot

Routot, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Rouvray, Eure

Rouvray, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Rugles

Rugles, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Sacquenville

Sacquenville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Agnan-de-Cernières

Saint-Agnan-de-Cernières, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-André-de-l'Eure

Saint-André-de-l'Eure, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Antonin-de-Sommaire

Saint-Antonin-de-Sommaire, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Aubin-d'Écrosville

Saint-Aubin-d'Écrosville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Aubin-de-Scellon

Saint-Aubin-de-Scellon, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Aubin-du-Thenney

Saint-Aubin-du-Thenney, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Aubin-sur-Gaillon

Saint-Aubin-sur-Gaillon, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Aubin-sur-Quillebeuf

Saint-Aubin-sur-Quillebeuf, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Benoît-des-Ombres

Saint-Benoît-des-Ombres, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Christophe-sur-Avre

Saint-Christophe-sur-Avre, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Christophe-sur-Condé

Saint-Christophe-sur-Condé, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Cyr-de-Salerne

Saint-Cyr-de-Salerne, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Cyr-la-Campagne

Saint-Cyr-la-Campagne, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Denis-d'Augerons

Saint-Denis-d'Augerons, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Denis-des-Monts

Saint-Denis-des-Monts, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Denis-le-Ferment

Saint-Denis-le-Ferment, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Didier-des-Bois

Saint-Didier-des-Bois, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Sainte-Colombe-la-Commanderie

Sainte-Colombe-la-Commanderie, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Sainte-Colombe-près-Vernon

Sainte-Colombe-près-Vernon, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Sainte-Geneviève-lès-Gasny

Sainte-Geneviève-lès-Gasny, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Élier

Saint-Élier, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Éloi-de-Fourques

Saint-Éloi-de-Fourques, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Sainte-Marie-d'Attez

Sainte-Marie-d'Attez, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Sainte-Marie-de-Vatimesnil

Sainte-Marie-de-Vatimesnil, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Sainte-Marthe, Eure

Sainte-Marthe, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Sainte-Opportune-du-Bosc

Sainte-Opportune-du-Bosc, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Sainte-Opportune-la-Mare

Sainte-Opportune-la-Mare, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Étienne-du-Vauvray

Saint-Étienne-du-Vauvray, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Étienne-l'Allier

Saint-Étienne-l'Allier, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Étienne-sous-Bailleul

Saint-Étienne-sous-Bailleul, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Georges-du-Vièvre

Saint-Georges-du-Vièvre, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Georges-Motel

Saint-Georges-Motel, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Germain-de-Fresney

Saint-Germain-de-Fresney, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Germain-de-Pasquier

Saint-Germain-de-Pasquier, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Germain-des-Angles

Saint-Germain-des-Angles, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Germain-la-Campagne

Saint-Germain-la-Campagne, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Germain-sur-Avre

Saint-Germain-sur-Avre, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Grégoire-du-Vièvre

Saint-Grégoire-du-Vièvre, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Jean-du-Thenney

Saint-Jean-du-Thenney, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Julien-de-la-Liègue

Saint-Julien-de-la-Liègue, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Laurent-des-Bois, Eure

Saint-Laurent-des-Bois, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Laurent-du-Tencement

Saint-Laurent-du-Tencement, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Léger-de-Rôtes

Saint-Léger-de-Rôtes, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Saint-Léger-du-Gennetey

Saint-Léger-du-Gennetey, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure