nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Odesa

Odesa (bi ûkraynî: Оде́са, Odesa; bi rûsî: Оде́сса, Odessa), sêyemîn bajar û şaredariya herî qerebalix a Ûkraynayê ye û navendek deryayî û navenda veguheztina deryayî ya sereke ye ku li başûrê rojavayê welêt, li ser perava bakurê rojavayê Deryaya Reş e.

Dîrok
Odesa di nîveka sedsala 6ê berî zayînê cîhê niştecihê mezin a yewnanî bû (nekropolek ji sedsalên 5 û 3ê berî zayînê ji mêj ve li vê deverê tê zanîn). Ji bo ku tê gotin Kendava Odesa "Bendera Histiyan" a kevnar e, hêj jî nikare li ser bingeha delîlên berdest pirsek çareserkirî were hesibandin. Berhemên arkeolojîk girêdanên berfireh di navbera herêma Odesa û rojhilatê Deryaya Navîn de piştrast dikin.

Çavkanî

Girêdanên derve

Bajarên Ûkraynayê
Zaporîjya

Zaporîjya, (bi ûkraynî: Запоріжжя) bajarekî li başûrê rojhilatê Ûkraynayê ye û yek ji bajarên perava Çemê Dnieperê ye. Bajêr navenda îdarî ya Oblasta Zaporîjyayê ye.

Dîrok
Vedîtinên arkeolojîk nîşan didin ku bi qasî du-sê hezar sal berê Îskîtan li derdora bajarê nûjen jiyan kirine. Piştî Îskîtan, Xazar, Peçeneg, Kuman, Tatar û Slav li vir jiyan kirine.

Çavkanî

Girêdanên derve

Bajarên Ûkraynayê
Ebru Şahin lîstikvan

Ebru Şahin (z. 18 Gulan 1994, Stenbol), lîstikvana tirk

Xelat û namzed

Referansên 

 ^ "46. Pantene Altın Kelebek 2020 Ödüllerini kazanan isimler". Mynet 5 Tîrmeh 2020. Ji orjînal di 9 Tîrmeh 2020 de hatî arşîv kirin. Di 6-ê Tîrmeha 2020-an de hatî gihîştin.
Prometheusê Zincîrkirî (trajediya yewnanî)

Prometheusê Zincîrkirî (bi yewnanî Προμηθεὺς Δεσμώτης Promētheús desmṓtēs) sernavê trajediya yewnanî ye ku berê di demên kevnar de ji Esxîlos re dihate hesibandin.

Nivîskarî 
Bi awayekî konvansiyonel, ev berhem wekî beşek ji Prometheia, sêyîneyek bi lîstika satîr a helbestvanê trajîk Esxîlos dihat hesibandin. Ev li gorî kevneşopiya kevnar, ku ji berê ve ji hêla zanyarên Pirtûkxaneya Îskenderiyeyê ve hat temsîl kirin, hate şopandin. Lêbelê ji sedsala 19an vir ve, ev nivîskarî gelek caran hate pirsîn. Pirsgirêk hê çareser nebû.Rastîbûn di serî de ji ber sedemên zimanî (me yên peyv û şêwaz), teknîkî û rewşenbîrî yên qonax (fîgurê Zeus wek stemkar) tê nîqaş kirin.

Naverok 
Promêteûs tîtanekî ku ji ber talankirina agirê heta hetayê di zincîrên hesinî yên îskîtî de mabû, naxwaze ji serwerê Olîmpê Zeus re zanînek veşartî ya ku ew angaşt dike eşkere bike. Piştî ku Hermês di dawiyê de cara dawî ji Promêteûs xwest ku di dawiyê de navê hetaera yê ku dê ji Zeus û piştgirên wî re bibe serweriya herheyî û Promêteûs red kir, ew bi erdhejek di nav birûsk û guregura ewran de tê şandin qada siya Hadêsê.

Adapte  
Li dora sala 1800an de, Johann Gottfried Herder helbesta dramatîk Der entfesselte Prometheus nivîsand, ku wekî berdewamiya trajediya yewnanî bû û wekî şablonek ji bo helbesta senfonîkî ya Franz Liszt Promêteûs bû.

Carl Orff teksta resen a Esxîlos danî ser muzîkê: Ev opera, ku bi yewnaniya kevn hatiye strandin, di 24ê adara 1968an de li Şanoya Dewletî a Stuttgartê di bin rêberiya Ferdinand Leitner de bi lîstîna Gustav Rudolf Sellner de cara ewil hate pêşandan.

André Gide  di sala 1899an de satîra Le Prométhée mal enchaîné nivîsî.

Wergera kurdî 
Ew berhema Esxîlos ji aliyê Tahirhan Parlak ve bi kurdî hat wergerandin. Pirtûk di Weşanên Doz de derket.

Çavkanî 

Şano
Jhilmar Lora

Jhilmar Lora (jdb. , Lîma) lîstikvanekî futbolê yê perûyî ye. Jhilmar Lora yek ji baştirîn lîstikvanên ciwan ên futbolê li Perûyê hate binavkirin.

Çavkanî 

Mêr
Futbolvan
Perûyî
Mirovên zindî
Ad hominem

Ad Hominem, argumentum ad hominem yan jî bersiva bê wate û tewanbar (bi lêvkirin: ed homînem) têgîneke latînî ye jibo ku kesekî bi tewanbar bike, pirsa wî bi awayekî çewt bê wate bike yan jî bersiva vala û ji pirsê bersiveke cûda û bi tewanbar bide, bê dayîn.  

Carinan mirov têgîna ad hominemê jibo ku rasterast gazî hestên mirovên din bikin, bikar tînin. Gelek celebên têgîna ad hominemê hene. Yek ji celebên ad hominemê ev e ku kes hewl dide ku kes/kesa li hemberî xwe bê wate bike, rêgezek giştî dişopîne ku tê de bê navber êrîşî karakter a kes/kesa ku xwe diparêze  dike û heta gihişte armancek, awayekî bi tewanbar didomîne.

Bêjenasî (terîmînolojî)
Peyva latînî argumentum ad hominem ji bo ku "argumana li dijî mirov" radiweste. "Ad" bi "li dijî" re têkildar e lê dibe ku wateya "li" an "ber" jî be.

Mînakên ad hominemê 
–Ez dixwazim ku her tim jiyaneke wekhevî hebî–Çima tu kurd î?

Çavkanî

Mantiq
Lvîv

Lvîv, (bi ûkraynî: Львів, Lviv, bi polonî: Lwów, bi zimanê îdîş: לעמבערג, Lemberg) bajarê herî mezin ê rojavayê Ûkraynayê ye û şeşemîn bajarê herî mezin ê Ûkraynayê ye. Li gorî daneyên sala 2021ê nifûsa bajêr 717.510 kes e.

Dîrok
Li gorî kolanên arkeolojîk niştecihên devera Lvîvê di sedsala 5an de bi cih bûne. Devera di navbera Stilsko û Lvîv de ji hêla kroatên spî ve hatiye bicihkirin û devera di navbera Girê Kelehê û Çemê Poltva de ji hêla lendiyan (lędzianie), qebîleyeke slaviyên rojavayî ji sedsala 9an vir ve hatine bicihkirin. Bajarê Lvîvê di sala 1250an de ji hêla padîşahê Galîtsiyayê Daniel (1201–1264) ve li Mîrektiya Haliç a Keyaniya Rutenyayê hate damezrandin û ji bo rûmeta kurê wî Lev wekî Lvîhorod hatiye binavkirin.

Çavkanî

Girêdanên derve

Bajarên Ûkraynayê
Mikolayîv

Mikolayîv, (bi ûkraynî: Миколаїв) bajar û şaredariyek li başûrê Ûkraynayê ye ye û navenda îdarî ya Oblasta Mykolayîvê ye. Bajêr navenda sereke ya çêkirina keştiyên Deryaya Reş e.

Dîrok
Di sala 2018an de arkeologan keştiyek Yewnaniya Kevnar a binavbûyî li nêzî herêma Mikolayîvê keşf kirin. Keştî ji sedsala 5an a berî zayînê di serdema kolonîzasyona Yewnanistana Bakurê Deryaya Reş e. Li gorî Lêkolîneran "Ev keştiya Yewnaniya Kevnar yek ji kevintirîn e ku li Bakurê Deryaya Reş  tê zanîn."

Dîroka bajêr her dem ji nêz ve bi çêkirina keştiyan ve girêdayî ye. Bajêr di 1789an de ji hêla Rêveberê Giştî yê Novorossiya, mîr Grigory Potemkin ve, di destpêkê de wekî keştiyek ku bi tenê Keştiya Nû ya li ser Çemê Ingul tê gotin, hatiye damezrandin.

Çavkanî

Girêdanên derve

Bajarên Ûkraynayê
Mariûpol

Mariûpol, (bi ûkraynî: Маріу́поль, Mariúpol' ) bajarek li başûrê rojhilatê Ûkraynayê ye ku li perava bakurê Deryaya Azov û li ser perava Çemê Kalmius, li herêma Pryazovia ye. Bajêr dehemîn bajarê herî mezin ê Ûkraynayê ye û duyemîn bajarê herî mezin ê li Oblasta Donetskê ye.

Dîrok
Ji sedsala 12an heta sedsala 16an, devera li dora Mariûpolê ji ber pevçûnên dijwar ên di navbera tatarên Kirimê, hordeya Nogay, Dûkîtiya Mezin a Lîtvanya û Kîneza Moskowê de pir wêran û vala bû. Di nîvê sedsala 15an de, piraniya herêmê li bakurê Deryaya Reş û Deryaya Azovê ji hêla Xanatiya Kirimê ve hate girêdan. Li rojhilatê Çemê Dnieperê deştek bê mirov heta Deryaya Azov dirêj dibû, li wir kêmbûna avê niştecihbûna destpêkê xeternak dikir. Ji ber ku cîhê herêmê li nêzikî Rêya Muravskî ye, herêm gelek caran rastî êrîşên Kirim-Nogayî û talankirina eşîrên tatar dihat. Ev êrîş pêşî li niştecihbûna daîmî girt û di bin serweriya Tatar de kêm niştecîh, an jî bi tevahî bê niştecîh hiştin.

Çavkanî

Girêdanên derve

Bajarên Ûkraynayê
Prîamos

Prîamos, şahê dawî yên keyaniya Troyayê ye. Di destana Îlyadayê ji hezkirina welatê xwe navdar bûye. Di Şerê Troyayê de şahê hemû hêzên Troyayê bû.

Di dema şerî de tê gotin 18 keça wî û 68 kurê wî hebûn. Lawên wê herî navdar Hektor, Parîs, keça wî herî navdar jî Kasandra ye.

Şîna Hektorê

Di şerê Troyayê de kurê wê ya fermandarê hêzên wê Hektor aliyê Axîleûsê hat kuştin. Prîamos û jina wê Hekabê jî vê yekê li ser surên Troyayê bi çavê xwe dîtin.Piştî mirina Hektorê bajarê Troya'yê û welatê Îlîon'ê şîneki mezin hebû her kes qehr dibûya. Dê bav û hevjina Hektor'ê dixwastin qenebî bila laşê Hektor'ê destê wan da be lê laşê qehramana Troya'yê destê Akayiyan bû.

Zeus xwedawendên dîn vê karê 'laş dizînê' pir acîz bûn. Axîleûs'ê ra diya wê Têtîs'ê şandin. Axîleûs gotina diya xwe razî bû , laşê Hektor'ê tu bidata Troya'yê. Xwedawend Erîs'ê jî şandin ba Key Prîamos'ê. Ji wê ra mîzgîniya 'dayîna laşê Hektor'ê' hat gotin.

Prîamos dîyariyan amade kir û kete rê. Hermês û xwişka Hektorê Polîksenê jî pê ra bûn , Hermes bi fermana Zeûs'ê Prîamos'ê diparast. Xwe xef kirin û wîsa ketin nav leşkergehên Akayîyan.

thumb| Prîamos ji ber bedana Hektor'ê fîdyeyan dide -Gîovannî Marîa Benzonî(p.z. sedsala 19em)

Prîamos çaxê Axîleûsê dît çû ber çokê wî , çokê wî girt , lava û heviyan kir ku laşê kurê wî bîde te wî. Axîleûs destê Prîamos'ê girt û wê rakir pîya. Axîleûs Prîamos'ê ra: Min jixwe laşê wî bîdata te.Diyarîyên Prîamos'ê qebûl kir. Bedena Hektor'ê da Prîamos'ê.Prîamos vegeriya Troya'yê.

Çavkanî

Mîtolojî
Keyên mîtolojiya yewnanî
Helenê

Helenê yan jî Helena Troyayî, keseke ji Mîtolojiya yewnanî û dîroka kevnara yewnanî ye.  Keça Zeus e, diya wê jî xatûna Spartayê Lêda ye. Zeus xwe wek qazquling nîşan daye û çûye berê Lêda yê, piştî vê hemberîyê jî Helen hatîye dinyayê.Dihat gotin ku jina herî delal ya dinyayê ye. Ev delalî dibe sebeba Şerê Troyayê. Ew ji komkujiya Troyayê sax derketiye.

Jiyana wê
Şaheke yewnanî Têseus hêj zaroktiya wê da wê direvîne. Lê belê emrê wê hêj biçûk bû, kêr zewacê nedihata. Ji ber wê şah wê dişîne li diya xwe Aethrayê li bajarê Aphidnae'ê. Helen li wir aliyê birê xwe Dioscurî hate rizgarkirin.

Helen mezin dibe û tê te emrê zewacê, li Yewnanistanê hemû zilamên hêzdar û desthilatdar dikevin pê wê. Bavê wê nikara biryar bide kû keça xwe bide kî. Tyandareos û Odîseûs şîret diken û Bavê Helen destûr dide ku Helen yên dilê xwe bijêre. Helen jî Menelaosê dibijêre. Dibe xatûna Sparta yê. Ji vê zewacê da keça wan Hermione tê te dinyayê.

Ew zewac 10 sal didome. Şevekî mîrzadeyê Troyayê Parîsê ra direve.

Menelaos hezkiriyên berî hemû gazîkir şerê Troyayê. Hemî jî hatin şerê ji ber ku soz dabûn.(Soz : ji berîya zewacê , hemû berendamên zavatîyê , ji bo parastina Helenê soz dabûn û yekîtiyek avakiribûn.)Dimeşin ser Troyayê. Parîs di vê şerê de tê te kuştin. Helen bi daxwaza bavê Parîs'ê , birayê Parîs Deiphobosê ra dizewice. 
Çaxê Troya tê talan kirin Menelaos dîsa wê dibe.Piştê mirina Menelaos, zarokên Menelaos Helenê qebûl nakin wê der diken. Helen direve diçe girava Rodosê. Li wir alîyê jina şah Tlepolemos , Polyksoyê Argosîve tê te kuştin.

Te gotin ku Zeusa bavê wî we anîye li xwe û wê kirye stêrkek.Gotinek din jî ew û Menelaos hew ra giravên bextîyaran da heya bi dawîyê dijîn.

Gotinên dawîyê da devê we da derketî "Parîs û Bavo(zeus)" bû.

Çavkanî

Kesên Şerê Troyayê
Luhansk

Luhansk, (bi ûkraynî: Луганськ, bi rûsî: Луганск) bajarekî li rojhilatê Ûkraynayê ye û li herêma Donbasê ye ku niha bi nakokiye. Luhansk niha paytext û navenda îdarî ya Komara Gel a Luhanskê (LPR) ye ku dewletek veqetandî ye ku di sala 2014an de ji hêla veqetînerên pro-rûs ve hatiye damezrandin. Bajar û deverên derdora wê yek ji cihên sereke yên di şerê Donbasê de ye.

Dîrok
Bajar dîroka xwe dişopîne heta sal 1795an dema ku pîşesazê Brîtanî Charles Gascoigne kargehek metal li nêzîkê niştecihên Kozakên Zaporizhian Kamianyi Brid damezrand. Niştecihbûna li dora kargehê bi navê Luganskiy Zavod dihat zanîn. Di sala 1882an de wargeha kargehê Luganskiy Zavod bi bajarokê Kamianyi Brid ve di nav bajarê Luhansk de hate yek kirin.Lûhansk ku li Gola Donetsê ye, li navendek pîşesazî ya girîng a Ewropaya Rojhilat, nemaze wekî xaniyek pargîdaniya sereke ya çêkirina lokomotîf a Luhanskteplovozê pêşve çû. Bajar di navbera 14e tîrmeha 1942 û 14e sibata 1943an de ji aliyê Almanya Nazî ve hat dagirkirin.

Çavkanî

Girêdanên derve

Bajarên Ûkraynayê
Makîyîvka

Makîyîvka (Makiyivka, bi rûsî: Макеевка, Makeyevka) bajarekî pîşesazî ye li rojhilatê Ûkraynayê ye û bajarekî Oblasta Donetskê ye.

Dîrok
Demeke dirêj dihat fikirîn ku Makîyîvka di sala 1777an de hatiye damezrandin, lê lêkolînên vê dawiyê destnîşan dikin ku ew di tomarên dîrokî de ji nêzikî ve hatiye destnîşankirin. Di sala 1899an de li nêzikî Dmitrievsk, bi navê Dmitry Ilovaisky ku kurê Count Ilovaysky-axayê herêmê, niştecîhek metalurjîk hate damezrandin.

Dema ku ew bi Dmytriivska nêzîk re hate yek kirin, Makîyîvka tenê gundek piçûk bû. Dmytriivsk piştre  wekî yek ji mezintirîn navendên madena komir û bi pîşesaziyê ya qada komirê ya Donets Basin pêş ket. Di sala 1931ê de, Dmytriivsk-Makiyivka, wekî navê Makiivka hate guhertin.

Di dema Şerê Cîhanî yê Duyem de, bajarok ji 22ê çiriya pêşîn a 1941an heta 6ê îlona 1943an di bin dagirkeriya Almanyayê de bû.

Çavkanî

Girêdanên derve

Bajarên Ûkraynayê
Gera li dor dinyayê di 80 rojan de (pirtûk)

Gera li dor dinyayê di 80 rojan de  romaneke nivîskarê fransî Jules Verne e. Roman yekem car di 30ê kanûna paşîn a 1873an de bi sernavê fransî Le Tour du monde en quatre-vingts jours  ji hêla weşanger Pierre-Jules Hetzel ve hate weşandin.

Naveroka pirtûkê 
Camêrê dewlemend ê înglîz Phileas Fogg li Londonê tenê dijî û tevî dewlemendiya xwe jî ew jiyana xwe ya rojane bi awayekî gelek rêkûpêk û nerm û destlêgirtî dijî. Ew ji leyza kaxizan a whistê pir hez dike. Ew bi endamên din ên Klûba Reformê ya Londonê re 20.000 sterlînên inglîzî şertanê dike ku ew ê di 80 rojan de dorhêla dinyayê bigere. Di heman êvarê de, ew bi çokarê xwe yê fransî Jean Passepartout re, yê ku nû hatiye karkirin, diçe. Ew bi trênê di ser Parîsê re diçin Brindisi, li wir li vaporê siwar dibin û di ser Kanala Suezê re diçin Bombayê. Fogg 20.000 sterlînên inglîzî di holikê de hene, nîvê din ê serweta wî ye.

Paşxan 
Roman li ser sefera cîhanê ya amerîkî George Francis Train ê ku ew gera di sala 1870î de û du gerên din ên cîhanê di 1890 û 1892an de, di 1892an de tenê di nav 60 rojan de, pêk anî. Ew ji ber ku navê wî wekî Phileas Fogg hate guheztin hêrs bû. Di  sala 1869an de, Kanala Suezê û rêhesin li seranserê Dewletên Yekbûyî hatin vekirin. Berê, rêwîtiya li seranserê cîhanê di 80 rojan de hema hema ne gengaz bû.

Çewtiyek mentiqî ya ku ji hêla Jules Verne ve tê angaştkirin, ku li gorî wê divê Phileas Fogg çewtiya xwe ya di derbarê dîroka li Amerîka de bihesibîne, bê guman nayê îsbatkirin, ji ber ku - her çend ew ê pir ne gengaz be jî - bi tevahî nayê derxistin ku ew di rê de bû. Amerîka û li seranserê Atlantîkê vedigere Londonê bi dîroka heyî re rûbirû nebû.

Îlhama xwe ji Three Sundays in a Week a Edgar Allan Poe 
Vernes heyranê mezin ê  nivîskarê amerîkî Edgar Allan Poe bû û kurteçîrokên Poe gelek caran ji bo çîrokên Vernes bûne îlham, wek mînak The Balloon Hoax (ji sala 1844) û Mellonta Tauta (ji sala 1849) ji bo Cinq semaines en ballon (ji sala 1863) an  The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall  (ji sala 1835) ji bo De la Terre à la Lune (ji sala 1865). Verne di heman demê de ji hêla Poe ve ji bo "Gera li dor dinyayê di 80 rojan de" hate îlhamkirin. Poe di 27ê çiriya paşîn a 1841ê de Three Sundays in a Week de çap kiribû - wê demê hîn jî di bin sernavê xweya resen A Succession of Sundays de. Di çîrokê de, "çareser" ev e ku serleheng "Bobbi" tenê dikare bi jina ku jê hez dike re bizewice ji ber ku ew bi ser dikeve "hefteyek bi sê yekşeman" wekî ku bavê bûkê daxwaz dike pêşkêşî dike. Çareserî ev e ku - li gora ku hûn li ser rûyê erdê ji rojhilat ber bi rojava ve an ji rojava ber bi rojhilat ve dorpeç bikin - rojek (Yekşem) "zêde dike" an yek "diçe". Verne  kurteçîroka Poe nas dikir.

Rastiya ku di rêwîtiyek li çaraliyê cîhanê de di rêça "rast" de rojek dikare "qezenc bibe" îlham da Verne ku "Gera li dor dinyayê di 80 rojan de" çareser bike.

Wergera kurdî 
Roman ji aliyê Aynur Ilı ve hatiye wergerandin zimanê kurdî û di gulana 2021ê de ji aliyê Weşanên Aram ve hatiye çapandin.

Girêdanên derveyî

Çavkanî 

Pirtûk
Roman
Romanên klasîk
Wêjeya zarok û ciwanan
Menelaos

Menelaos, keyê Spartayê ye. Kurê Atreûs, birayê Agamemnon e û Agamemnon wexte xwe da keyê Yewnanistana kevnar bû. Bi hev re beşdarî Şerê Troyayê. Di destana Îlyada û Odîseya da kesekî girîng e. Mêrê Helenê ye .

Jiyana wî 
Menelaos leşkerekî jêhatî û wêrek bû. Wek hemû pêşengên Yewnanistanê ew jî dixwesta bibe zilamê Helenê. Destûr hat ku Helen yên dilê xwe hilbijêre. Helen Menelaos bijart. Deh salan mane zewicî. Keçekî bi navê Hermionê çêbû. 

Piştî 10 salan şevekê mîrzadeyê Troyayê Parîs bû mevanê wan. Dilê Helenê kete Parîsê û sibê zû revîn Troyayê.Menelaos agahî şand bire xwe keyê Mîken Agamemnon ê. Agamemnon hemû hêzên Akayan berhev kir û meşiyan ser Anatoliya.Ber bajarê Troyayê deşta Iliayê şerekî mezin destpê kir. Menelaos ji bo Helenê dîsa bistîne , hemberî Parîsê derket duşerkirinê.Li wir serkeftî bû.Lê Xwedawend Afrodîtê nahêle, Parîsê ji destê Menelaos rizgar dike û wê pê tîrek birîndar dike.

Di vê şerê de laşê Patraklosê ji destê Hektorê distîne.

Menelaos jî nav gruba nava Hespê Troyayê derdikeve. Akayî bajarê Troyayê dagir diken û dizivirin Yewnanistanê , Menelaos jî dest vala nayê jina xwe Helenê jî tê ne. 

Di rêya vegerê da ixtîlaf dikeve navbeyna birayê wî û wî. Ji ber wê Menelaos , Dîomedes û Nestor bi hev ra dihatin malê , Lê Menelaos ji wan jî qetîya ketê nav bahozê. Bahoz wê bir heya giravekê. Ji bo ku rêya vegera malê bizanibe  kalê behran Proteus'ê re pirs bikira . Proteus yek ji xulamên Posîdonê bû agahiyên derheqê behrê hemû dizaniya. 

Menelaos û sê hevalên wî çûne perava mexela Proteusê. Proteus hat li wir raza. Menelaos û hevalên wî jî xwe lê werandin. Proteus hêzên xwe yên taybet bi kar anî. Suretê xwe guherand, bu heywanên kovî, av, agir lê ew Proteusê bernedan. Suxiyê ew sureta xwe guherand ya rastî. Menalos jî hê re pirs kir. Kîj Xwedaye min nahêle ez vegerim mal. Proteus jî bersiv da ku sedeme girtina rêya wî Zeus bi xwe ye.

 
Cihê gorîgeha wî rubara Aigyptos(Nîl) bû. Ji ber vê yekê rêya kete Misirê.

Heta vegera xwe biqedîne û bihata Spartayê 8 sal borî.

Piştî vegerîna welat demekî dibore Menelaos dimire.

Çavkanî

Lehengên mîtolojiya yewnanî
Keyên mîtolojiya yewnanî
Mohra Silêman

Mohra Silêman (bî Îbranî: שְׁלֹמֹה חוֹתָם : Khotam Şlomoh, bî Erebî: خاتم سليمان Khātam Sulaymān), Ew mohra ku di kevneşopiya Cihûya serdema navîn de, ockultîzma îslamî û rojavayî de ji Padîşah Silêman re tê veqetandin e. Bi gelemperî di forma pentagram an hexagramê de têne xuyang kirin. Di nav Cihûyan de wek Stêrka Dawid tê zanîn. Di mîmariya Selçûkî û Osmanî ya Anatolyayê de jî hatiye bikaranîn.

‎

Di mîmariya misilman û tirkan de ji demeke dirêj ve di xemlên vî alî de dihat bikaranîn. Sembola ku ji hêla du sêgoşeyan ve hatî çêkirin di dem û erdnîgariyên cihêreng de di kombînasyonan cûda de hatine bicîh kirin. Stêrka heşt tîrî ya tirba Ahmet Yesevî ya li bajarê Yesî yê Tirkistanê û sembola li ser deriyê Medreseya Sêwas Gök yek in, xemilandinên li ser minareyên Sêwas Gökmedrese cureyên Muhra Silêman in.

Dîrok 
Dema ku mirovê pêşî Pêxember Adem hat şandin ser rûyê erdê, ji aliyê Cebraîl ve zengilek jê re hat dayîn. Sembola ku li ser vê zengilê hat dîtin Stêrka Heşt-Xalî bû, ku di dîrokê de di mîmariya Tirk û Misilmanan de li gelek erdnîgaran gelek caran di xemlên mîmarî de dihat bikaranîn.Dema ku Pêxember Adem, ku tê gotin ku dora 1000 sal jiyaye, çû ser dilovaniya xwe aliyê Cebraîl ve cihê ku jê hatibû, hat birin bihuştê û .

Rojekê Cebraîl hat cem Dawid Pêxember, bi zengila di destê wî de û 10 pirs da. "Van 10 pirsan ji zarokên xwe bikin û zengilê bidin kê ji wan hemû bersivên rast werdigire" wê got. Paşê Dawid Pêxember gelê xwe li meydanekê civand û li ber wan tiştên ku Cebraîl jê re gotibû got. Wî pirsên ji zarokên xwe pirsîn, ji kurê mezin dest pê kir. Yek ji zarokan nikaribû bersiva pirsan rast bide. Di dawiyê de ji zarokan yê herî biçûk telefonî Silêman kir û dest bi pirsan jî kir. Silêman dema ku pirsan rast bersivand, li aliyê din bi her bersivê dikeniya. Piştî ku Dawid Pêxember pîrozbahî li Silêman kir, ku hemû pirsan rast bersivand, hêrs bû û got: "Çima tu li ber çavê xelkê li ser meseleyeke giran xemsarî dikî û dikenî?" Silêman ji aliyê din ve got, "Bibore bavo, min nexwest ez te aciz bikim an jî xerab bikim, lê her cara ku te pirsek dipirsî, mêşa ku li wir rawestiyabû, ji min re digot û ez dikeniyam. li wî." Paşê Dawid Pêxember rabû û zengil da kurê xwe.

Tê gotin ku Suleyman Pêxember jî bi saya hêza vê zengilê li ser kesên nemirovan ( cin, heywan), xweza û tiştan jî hukum kiriye. Bi rastî di rîwayetekê de tê gotin ku ev zengil demekê ji aliyê cinan ve hatiye dizîn û Silêman Pêxember hêz û qudreta xwe ji dest daye û di vê heyamê de li cîhanê gelek alozî derketine. Paşê Silêman Pêxember dîsa zengilê digire û hem hêza xwe distîne û hem jî dawî li kaosa li ser erdê tîne.

Wekî din, xwedî şiklê vê mohrê; zengil, gerdan û deq, ûw. tê bawer kirin ku kesên ku wê bikar tînin ji heyînên xirab têne parastin û karsaziya wan rast pêş dikeve.

Çavkanî 

Silêman
Mîtolojiya Îbrahîmî
Cinnasî
Cerdoyê Esed

Cerdoyê Esed (bi alfabeya kirîlî: Щәрдoе Әсәд,  helbestvan, folklorîst, wergêr, hîmdarê şanoya kurdî ya gelêrî yê Gurcistanê, di 2-ê gulan 1929an li gundê Sabûnciyê nehiya Telînê ya KSS Ermenistanê di nav malbeteke êzdî ji diya xwe bû. 

Esedî Enstîtûya Pêdagojiyê ya bi navê Xaçatûr Abovyan li Yêrêvanê kuta kir û paşê bar kir û çû Tbîlîsiyê li wir kargeheke hikumatê de karê rêveberiyê kir. Cara ewlin ewî sala 1943an dest bi nivîsara şiêran kir û helbestên wî yên pêşin di sala 1954an pirtûka Dersên Edebiyata Kurmancî Bona Koma 4ê de hatin weşandin. Temaya nivîsarên wî zêdetir li ser motîva evîndariyê, welathiziyê û tebiyetê ye. Hostatiya wî ye li ser ziman û folklora kurdî, zanebûna dîroka kurdî di berhemên wî de bi awayekî delal têne ber çavan. Efrandinên Cerdoyê Esed di berevok û almanaxên bi zimanên rûsî, gurcî, ermenî, azerî û kurmancî hatine çap kirin. Di gel karê xwe yê edebiyatê, ew her wisa bi karê radyo û şanoyê ra jî mijûl bû, bi tevî çend heval û bineliyên kurd yên Gurcistanê di sala 1978a koma şanogeriyê li bajarê Tibîlîsiyê da damezirandin, paşê ew bû tiyatroya kurdaye gelêrî.

Mirina wî 
Cerdoyê Esed di 26ê îlona 1993an li bajarê Tibîlîsiyê çû ser heqiya xwe.

Berhem 
 “Şiêr û Poêm” – Yêrêvan, Neşîreta Hayastan, 1959 – helbest – bi kurdî
 “Ser Riya ‘Emir” – Yêrêvan, Neşîreta Hayastan, 1966 – helbest – bi kurdî
 “Sewtê Dil”– Yêrêvan, Neşîreta Hayastan, 1974 – helbest – bi kurdî
 “Bîblîyakan” [Încîl], Hovhannês Şîraz – Yêrêvan, Neşîreta Hayastan, 1971  – destan, ji ermenî wergerandiye ser kurdiyê.
 “Bilur” [Bilûr] – Yêrêvan, (1974) – helbest – bi ermenî
 “Kurti p’oet’ebi: leksebi da baladebi” [Helbestvanên Kurd: Helbest û Balad]– Tibîlîsî, ”, Weş. Izdatelstvo Mêrani, 1965 – antolojî helbestvanên kurd ên Gurcistanê –  bi gurcî
 “Me mjera şeni” [Meriv, ez ji te bawer dikim] – Tibîlîsî, Weş. Izdatelstvo Mêrani, 1978 – helbest – bi gurcî
 “Vmgheri chems simgheras: kurti p’oet’ebi” [Ez kilama xwe dibêjim: Helbestvanên Kurd] – Tibîlîsî, Weş. Sabch’ota Sakartvelo, 1982 – antolojya helbestvanên kurd ên Gurcistanê  – bi gurcî
 “Wergirê Postê Piling”, Şota Rûstavêlî – Tibîlîsî, Weş. Mala Qavkasiyê, 2007  – destan, ji gurcî wergerandiye ser kurdiyê. (Piştî mirina wî bi alikariya Keremê Anqosî çap bûye)

Çavkanî 
 krd.Riataza.com Malpera Kurdên Sovyêtê
 Sarhad.Ge Portalê Êzdiya Gurcistanê

Jidayikbûn 1929
Mirin 1993
Nivîskarên kurd
Nivîskarên êzîdî
Helbestvanên kurd
Sebat Îslambûlî

Sebat M. Îslambûlî (1867–1941), nojdara jin a kurd a pêşîn a Sûriyê bû . Ew di malbateke kurd-cihû de hatiye dinyayê. Di rastnivîsa navê wê de guhertoyên wê hene û bi navên Sebat Îslambûlî, Tebat Îslambûlî, Tebat Stenbolî, Thebat Îslambûlî û yên din jî tê naskirin.

Perwerdehiya bijîşkî 
Îslambûlî li Koleja Bijîşkî ya Jinê ya Pensîlvanya ya DYA yê xwend . Wê di sala 1890î de bawernameya xwe ya nojdariyê hilda  .

Jiyana paşê 
Tê bawerkirin ku Îslambûlî piştî qedandina zanîngehê vegeriya Şamê û li gorî lîsteya xwendekarên zanîngehê di sala 1919an de çûye Qahîreyê . Piştî vê, zanîngehê têkiliya xwe bi wê re winda kir. Kêm tê zanîn ka çi hat serê wê dema ku ew ji Dewletên Yekbûyî derket . Ew di sala 1941ê de wefat kir.

Çavkanî 

Bijîşk
Jidayikbûn 1867
Jin
Jinên kurd
Kurd
Kurdên cihû
Mirin 1941
Sûrî
Agamemnon

Agamemnon (yewnanî: Ἀγαμέμνων), keyê şaristana Mîkenê ye. Birayê keyê Sparta Menelaos, Fermandarê hêzên Akayiyan û wan birî Şerê Troyayê. Lawê Atreûs û Aeropêyê ye .

Di amedekariya şerê Troyayê keştiyên akayiyan hemû Avlîdê kom kir lê belê ba tûne bû. Ji ber wê keştîyên wan nedikariya bimeşin. Dixwaziya keça xwe Îfîgenia bike qurbana Xwedawend Artemîs. Lê Artemîs nehişt xezalekî şand ji bo qurbanî û keçikê jî kirin rahibe.

Şerê Troyayê da ji bo ganîmetan ixtîlafek kete navbeyna wê û Axîleûs. Ji ber wê Axîleûs şer berda zivirî keştiya xwe. Ew pirsgirêkek mezin bû hêdî hêdî Troyayî ser diketin. Lê dawiya şer da îxtîlaf xilas bû. Dîsa Akayî ser ketin. Akayî bi rêberiya Agamemnon Troyayê dagir kirin.

Şerê Troyayê deh sal dewam kiribû. Paşê dagir kirina Troyayê vegeriya welatê xwe Mîkenê û pê  destê dostê jina xwe lawê Tiestêsê Egîstos ve hatiye kuştin. Bi vê kuştina ra jina wî Klîtemnêstra tola keça xwe Îfîgenîa hiland.

Çavkanî

Keyên Mîkênê
Lehengên mîtolojiya yewnanî
Wehîd Keleş

Wehîd Keleş, nivîskarekî kurde di sala 1975 de li gundê Quldûman yê dikeve herêma koçera yê girêdayî bi herêma Dêrikê ve, li rojavayê Kurdistanê ji dayîk bûye.
Xwendina xwe ya seretayî li Quldûman û Dêrikê xilas kiriye, dûvre  li bajarê Dêrikê xwendina amadeyî û navendî xilas kiriye. 
Di sala 1996 de peymangeha beşê elektirîkê li bajarê Hesîçayê xilas kiriye. Di sala 1995 de guhdan bi helbestê û çîrokê kiriye bi zimanê Erebî, dûvre dest bi nivîsa Kurdî kiriye, nivîsandinên xwe di kovar û malperên kurdî belav kirine. 
  
Wehîd keleş 
  
Jidayikbûn	1975  
  
Pîşe	•	Nivîskar  

Di sala 1997 koçî paytexta Sûriyê Şamê dibe. Li Şamê tevlî komên nivîskar û rewşenbîran dibe û şevbuhêrkên kurdî li dardixe. Di sala 2012 ji ber ancama şerê Sûrî koçî başûrê Kurdistanê dibe. Di sala 2015koçî welatê Swêdê bibe. Di dawiya sala 2021 pirtûka xwe ya kurteçîrokan ya bi navê *Stranek ji dûr ve * ji aliyê weşanxana Ronya vê derdixe. Çend dest nivîs amade li ber çapê hene.

Çavkanî
2021 pirtûka kurteçîrokan stranek ji dûr ve

 https://www.biblinord.se/work/stranek-ji-d%C3%BBr-ve?id=12084a4a-e932-e412-3646-894ef9b0eef9&catalogId=d7af1b49-27da-4941-8216-d962b23479cd&workId=2d85da96-a4ef-44fe-bcef-ae6e0158559e
Xwelîxan

Xwelîxan yan jî  Sînderela çîrokek gelerî ye ku li seranserê cîhanê bi hezaran guhertoyên wê hene.Serleheng jinek ciwan e ku di nav mercên terkîyayî de dijî ku ji nişka ve dibin serwetiyek balkêş, bi hilkişîna wê ya ser textê bi zewacê re.Çîroka Rhodopis, ku ji hêla erdnîgarê yewnan Strabo di navbera salên 7-ê BZ û PZ 23-an de hat vegotin, li ser xulameke yewnan ya ku bi fîrewnê Misrê re dizewice, bi gelemperî wekî guhertoya herî kevn a naskirî ya çîroka Xwelîxanê tê hesibandin.

Yekemîn guhertoya wêjeyî ya ewropî ya çîrokê li Îtalyayê ji hêla Giambattista Basile di sala 1634an de di wî Pentamerone  de hate weşandin; guhertoya ku niha di cîhana îngilîzîaxêv de herî zêde tê zanîn bi fransî ji hêla Charles Perrault di Histoires ou contes du temps passé di sala 1697an de hate weşandin.Guhertoyek din paşê ji hêla Birayên Grimm di berhevoka wan a çîrokên gelerî Kinder- und Hausmärchen di sala 1812an de hate weşandin.Çîroka hin jî binavûdeng a Xwelîxan berdewam dike ku bandorê li çanda populer a navneteweyî bike, hêmanên plansaziyê, aluziyon û tropeyan  dide cûrbecûr medyayê.

Çavkanî

Girêdanên derveyî 
Çîrok li ser YouTubeê
Çîrokên Birayên Grimm
Sê berazên biçûk

Sê berazên biçûk ( bi îngilîzî : The Three Little Pigs ) çîrokeke îngilîzî ye ku ji hêla Joseph Jacobs ve hatî çapandin, di nav yên din de.

Naverok 

Sê beraz mezin bûne û derdikevin derve. Her yek xaniyek çêdike: Berazê piçûk xaniyek ji kayê, yê diduyan xaniyek ji dar û yê sisiyan ji kevir xaniyek çêdike. Gur dixwaze hersêyan bixwe, ji ber wê jî gefan dixwe ku dê her du yên pêşî li malê biteqînin û bi ser dikeve. Beraz direvin beraza sisiyan. Dema ku ew bi ser nakeve li ser xaniyê kevirî bifire, ew hewl dide ku ji dûxanê bikeve hundurê malê. Lêbelê, ew dikeve nav beroşek mezin a ava germ a ku li ser agirê êgir daleqandî ye.

Girêdan 
https://mehmetayaz.blogspot.com/2009/03/se-berazen-bicuk.html?m=1

Çavkanî 

Çîrok
Cizdan

Cizdan kêşeyek an çenteyek darûz e ku dikare were bikar anîn ji bo hilgirtina tiştên piçûk ên kesane yên wekî pereyê kaxez, kartên krediyê, û belgeyên nasnameyê (ajoname, karta nasnameyê, karta klûbê, hwd.),  wêne, passa derbasbûnê, kartên karsaziyê û kartên din kaxez an tenikokirî .Cizdan bi gelemperî ji çerm an  qumaş têne çêkirin, û ew bi gelemperî mezinahî û qeliqandin.

Dibe ku cizdanan xwedî taybetmendiyên wekî klûbên dravê bin; tûrikek pereyê; zencîra girêk, kember, an rein; an zipper. Cizdanên taybet ji bo xwedîkirina pasaport, kartên nasnameyê yên lixwekirî, û pirtûkên şek hatine sêwirandin da ku hin mînakan bidin. Hin cizdanên neasayî li ser destan an pêlavan têne kirin.

Bêjenasî 
Peyva cizdan hevreha farisî جزدان‎ (cozdan), ji erebî جزء‎ (cuz': beş, parçe, ciz, cizîk) û paşgira ji zimanên îranî -dan (-dank) pêk tê .

Çavkanî 

Cizdan
Niran Ünsal

Fatma Uludan Canevi yan jî navê ku pê tê zanîn Niran Ünsal, ( li Îzmîrê) hûnermend û strannivîseke cûreya mûzîka pop a tirk e.

Jînenîgarî
Niran Unsal di 13ê tebaxa 1976an de li Îzmîrê, weke zaroka duyemîn ê hûnermedê keman û dengbêja Radyoya TRT ya Îzmîrê Nursal Ünsal û hûnermend Ahmet Canevî, hatiye dinê. Nîran Unsal di heşt saliya xwe de di Koroya Zarokan a TRT  Îzmîrê de dest bi karê muzîkê kiriye û piştre di ezmûna Koroya Muzîka Klasîk a Tirkî de derbasbû. Lêbelê, wê biryara xwe ya muzîkê ji bo muzîka pop bikar anî. Ji ber vê yekê dev ji radyoyê berda û bi orkestrayê re dest bi karê sehnê kir.  Di heman salan de zewicî. Ji vê zewacê keçeke wê yê bi navê Hande hatiye dinyayê.

Dîskografî

Albûm 
 Haktan (13 Ağustos 1996)
 Şarkılara Tutundum (1999)
 Göçebe (2004)
 İyi Niyetlerim (2007)
 Sesler ve İzler (2009)
 Bir Avaz Bir Saz (2010)
 İnce Ayar (2012)
 Ok (2014)
 Dediğim Dedik (2016)
 Pembe Rüyalar (2018)

Single 
 "Vay" (2021)
 "Farzet" (2021)
 "Yol Uzun" (bi Berk Canevi re) (2021)
 "Emanet" (2022)

Fîlmografî

Klîb
 Aklım Hep Sende
 Aşka Davet
 Aziz Dostum
 Ben Yine Kendimle
 Beyaz Gül
 Bir Şans Daha
 Dediğim Dedik
 Firuze
 Geçtim Dünya Hevesinden
 Gidesim Gelmiyor
 Göçebe
 Haktan
 Hangimiz Sevmedik
 Hayat Sürgün
 Hayranım
 Helal Et
 İtiraf Ediyorum
 OK
 Oyun Bozan
 Sebebim
 Şarap Misali
 Yüreğim Rehin

Çavkanî

Hûnermendên tirk
Hecî Pîroz

Hecî Pîroz kesayetiyek çanda gelêrî ya îranî ye ku di destpêka cejna Newrozê ya Îranê de li kolanan derdikeve. Rûyê mêrik bi teniyê reşkirî ye, kincên sor ên geş  û kulikek  li xwe kirine. Ew li kolanan direqise, stranan dibêje û li tembûra xwe dixe. Hecî Pîroz rêhevalê  Amû Newroz e.

Çavkanî
Şanoya radyoyê

Şanoya radyoyê lîstikên dramatîzekirî yên akustîk ên çîrokan in ku bi rola axîver, deng û muzîkê hatine belavkirin. Şanoya radyoyê ji xwendina safî (pirtûka bideng) û ji fîlmê jî cuda ye ji ber ku hêmanên wê yên dîtbarî tune ne. Şanoyên radyoyê bi eslê xwe ji bo radyoyê hatin pêşve xistin û li wir hatin weşandin. Bi vî rengî ew yekem forma hunerî ya orîjînal in ku radyo di salên 1920an de hilberand. Ji wê demê û vir de, şanoya radyoyê bi rengek wêjeyî ya serbixwe pêş ket.

Çavkanî 

Şanoya radyoyê
Rêzgirtin

Rêzgirtin, hestek yan kiryarek erênî ye ku li hember kesek an tiştek girîng tê kirin yan jî bi qedr û qîmetek bilind tê nîşandan. Di heman demê de pêvajoyek rêzgirtina kesek e ku ji hêla lênêrîn, xem, an berçavgirtina hewcedarî yan hestên wî ve têne pêşandan.

Nîşan û awayên din ên rêzgirtinê

Ziman
Rêzgirtin hestek heyraniya kûr e ji bo kesek an tiştek ku ji jêhatîbûn, xislet û destkeftiyên wî derdikeve.

Şerefname peyvek an biwêjek e (pir caran cînavek) ku dema ku di xîtabî kesek an heywanek de tê bikar anîn hurmetê nîşan dide.

Bi gelemperî rêzgirtin ji bo kesên duyemîn û sêyemîn têne bikar anîn;  bikaranîna ji bo kesê yekem kêm e.

Mînak dema ku bi yekî xwedan statûya civakî ya bilind re diaxivî, bêhurmetî ye ku meriv zimanek rêzdarî û rûmet bikar neyîne.

Tevgerên fîzîkî
Li Hindîstanê, adet e ku, ji ber rêzgirtinê, dema ku lingê mirovek bi xeletî dest bide pirtûkek an materyalek nivîskî (ku wekî diyardeyên Saraswati, xwedawenda zanînê tê hesibandin) yan lingê kesek din, dê lêborîn bixwaze, bi awayê îşareteke yek destî (Pranāma) bi destê rastê, ku kesê sûcdar pêşî bi tiliyên û paşê li eniyê û/yan sîngê xwedawendê dide. Ev jî ji bo drav tê hesibandin, ku wekî diyardeya xwedawenda dewlemendiyê Lakshmi tê hesibandin. Mînak, gava zarokek silavê dide dapîr û bapîrê xwe, ew bi gelemperî dê destên xwe didin lingên dapîr û bapîrên xwe.

Mînakek rêzgirtina fîzîkî ev e ku li hinek herêmên Kurdistanê jiber rêzgirtinê dema ku kes an kesên mezin ku li dîwanek rûniştî hebin, kesên ji wî/wê biçûktir dema rûniştina xwe de lingên xwe dirêj nakin.

Çavkanî

Civak
Civaknasiya ziman

Civaknasiya ziman, cureyek lêkolîn a civaknasiyê ye ku têkiliyên ziman û civakê lêkolîn dike. Civaknasiya ziman ji nêz ve bi qada sosyo-zimannasiyê ve girêdayî ye ku li ser bandora civakê ya li ser ziman disekine. Ji xeynî tevkariyên din ên sereke, yek ji xebatkarên qadê yên herî dirêj û jêhatî Joshua Fishman e ku edîtor û damezrînerê Kovara Navnetewî ya Civaknasiya Ziman bû. Bi gotineke din, sosyolojiya zimanê, ziman lêkolîn dike ku çawa ew li gorî paşxaneya sosyolojîk a bikarhêner, wekî zayend, etnîsîte, û çîna sosyoekonomîk diguhezîne, lêkolîn dike. Ji aliyê din ve jî, sosyolojiya ziman (ku wekî makro-civaknasiyê jî tê zanîn) li ser civakê û çawaniya bandorkirina ziman lêkolîn dike. Wekî ku profesorê Siyaseta gerdûnî ya Zanîngeha Trent, Andreas Pickel tîne ziman "dîn û pergalên din ên sembolîk ên ku bi xurtî pratîkên civakî çêdikin û rêgezên siyasî çêdikin mînakên girîngiya civakî ne." Fikra bingehîn ev e ku ziman, di nav çend tiştên din de, helwestên ku axaftvan dixwazin biguhezînin an ku tenê bi karanîna ziman ve têne xuya kirin. Ev helwestên axaftvanan agahiyên civaknas in.

Sosyolojiya ziman hewl dide ku awayê ku dînamîkên civakî bi karanîna zimanê ferdî û komî bandor dike fam bike. Li gorî Serokê Navenda Ziman a Zanîngeha Neteweyî ya Zanist û Teknolojiyê ya Taywanê Su-Chiao Chen, ziman di vê qadê de wekî nirxek civakî tê hesibandin ku komên civakî ji bo diyardeyên mîna pirzimanî û nakokiya zimanî lêkolîn dike. Kî bi kîjan zimanê, bi kê re û di bin çi şert û mercan de 'destûr e' bi kar bîne ve girêdayî ye, lêkolîn dike.

Çavkanî

Civak
Civaknasî
Zimannasî
William Rupert Hay

Sir William Rupert Hay' (jdb. 16'ê berfanbarê 1893 - m. 3'ê avrêlê, 1962) efser û rêvebirekî Artêşa Hindistanê ya Brîtanî bû li Hindistana Brîtanî. Ew di serdema kolonyalîzmê de wekî Serkomîserê Belûcistanê kar kir.

Kariyer 
Hay li Bradfield û  Koleja University a  Oxford hate perwerdekirin. Ew di sala 1914an de di Alaya Dorsetshire de hate wezîfedar kirin û di dema Şerê Cîhanî yê Yekem de li Mezopotamyayê xizmet kir.Ew veguhestin Artêşa Hindistanê û bi 24-ê Punjabis ve hate girêdan, ku di 30ê çiriya pêşîn a1916an de Quarter-Master hate tayîn kirin.Di sala 1918'an de ji wek sertîp hate terfî kirin.Di gulana 1920an de ji bo Wezareta Derve û ramyarî hate wezîfedarkirin û di gulana 1924an de di tayînkirina wî de hate pejirandin.Ew li Başûrê Wezîristan 1924-28, Alîkarê Komîsyonê li Mardan 1928-31 û Ajanê ramyarî li MalaKand 1931-33 bû.

Berhem 

 Two Years in Kurdistan : Experiences of a Political Officer, 1918-1920, Sidgwick & Jackson, London, 1921
 The Persian Gulf States, Middle East Institute, Washington D.C., 1959.

Çavkanî 
Jidayikbûn 1893
Mirin 1962
Moîn Haşemî Neseb

Moîn Haşhemî Neseb (bi farisî : معین هاشمی نسب) (20 îlon 1981 li Kermanşah), fîlmçêker, wênekêş û muzîkvan e ku  li Tehranê dijî.

Jînenîgarî 
Moîn Haşimî Neseb bi çêkirina kurtefîlma "Dîktasyon" û beşdarbûna di çendîn festîvalên navneteweyî yên sala 2021ê de, xelata baştirîn kurtefîlma Festîvala New Yorkê wergirt.

Fîlm di Festîvala Fîlman a Glasgowê (TMFF) de jî di du beşên Kurteya Ezmûnî ya Herî Baş Fîlm û Herî Baş Muzîk Ne-Adaptkirî (Saba Nedayî) de ji bo du xelatan hat berbijêrkirin. Her wiha ev film ji hêla rexnegirên vê malper ve hat dîtin û piştî rexnekirinê, karî çar stêrk ji rexnegiran werbigire.

Kurtefîlm "Diktasyon" di çend festîvalên din ên kurtefîlman ên navneteweyî de ji bo xelatan hatiye berendamkirin.

Moin Haşimî-Nesab di nav wênekêşên Îranî de di warên wênekêşiya konsept, surreal û portreyê de li 1x.com bi hejmara herî zêde ya wêneyên hilbijartî li ser malper di rêza yekem de ye.

Di warê muzîkê de li gîtara elektrîk û tembûrê dixe, niha jî bi şêwazên rock, ambient, fusion û folk çêdike û lê dixe.

Ji girîngtirîn pêşangehên wênekêşiya takekesî ku ji aliyê Moîn Haşemînesab ve hatine organîzekirin, em dikarin behsa pêşangeha Wêne û Muzîk "Notên Bêdawî" û pêşangeha wêne û muzîkê "Bîst û Yek" bikin.
Her wiha di gelek rojname û kovar de wek analîst û rexnegirên çand û huner kar kiriye.
.

Lîsteya pêşangehên wêneyan 
 Pêşangeha yekane Wêne bi sernavê "Kursiya vala" li Galeriya Darya Beigi - 2012
 Pêşangeha yekane Wêne bi navê "Putin" li Galeriya Darya Beigi _ 2013
 Pêşangeha yekane wêne û muzîk bi sernavê "Notên bêdawî" li Galeriya Mina _ 2014
 Pêşangeha komê ya berhemên dîtbarî yên bi sernavê "Kîbrîtên nîvşewitî" li Galeriya Hana - 2015
 Pêşangeha yekane Wêne û Muzîk bi sernavê "Bîst û yek" li Galeriya Mîna _ 2016

Lîsteya pêkhateyan 
 Dirt Axa Xerîb a Naskirî (The Familiar Strange Soil)
 Yekemîn Gula Spî (The First White Flower)
 Alone Duo (Alone Duo)
 Ez Hişyar im (I Am Conscious)
 Bêhna Tenbûrê (The Breath of Tanbur)
 Birîna Avê (Wound of Water)

Girêdana derve 
 Instagram Moin Haşimî Nesab

Çavkanî

Jidayikbûn 1981
Aktorên îranî
Dotin

Datis Arian Qeshm (bi gelemperî jê re Dotin tê gotin) pargîdaniyek karûbarên darayî ya îranî ye ku di warên IT, hilberîna nermalavê û ewlehiyê de jî kar dike. Şirket di 15ê çileya paşîna (January) 2012ê de hate damezrandin   Ev şirket ji aliyê Kompaniya Fanap Holding a girêdayî Koma Pasargad Financial e.    Nêzîkî çaryeka şaxên bankê yên li welêt bi pergala bankingê ya Dotin ve girêdayî ne.

Çavkanî 

Şîrketa Nivîsbarî
Komunên departmena Eureyê

Li jêr lîsteya 585 komunên departmenta Eure ya Fransa yê hatiye nivîsandin.

Çavkanî

Departementên Fransayê
Aclou

Aclou, komuneke departementa Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departmenta Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Acon, Eure

Acon, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Acquigny

Acquigny, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Aigleville

Aigleville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Ailly, Eure

Ailly, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Aizier

Aizier, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Alizay

Alizay, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Ambenay

Ambenay, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Amécourt

Amécourt, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Amfreville-les-Champs, Eure

Amfreville-les-Champs, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Amfreville-Saint-Amand

Amfreville-Saint-Amand, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Amfreville-sous-les-Monts

Amfreville-sous-les-Monts, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Amfreville-sur-Iton

Amfreville-sur-Iton, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Andé

Andé, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Les Andelys

Les Andelys, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Angerville-la-Campagne

Angerville-la-Campagne, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Appeville-Annebault

Appeville-Annebault, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Armentières-sur-Avre

Armentières-sur-Avre, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Arnières-sur-Iton

Arnières-sur-Iton, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Asnières, Eure

Asnières, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Aulnay-sur-Iton

Aulnay-sur-Iton, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Autheuil-Authouillet

Autheuil-Authouillet, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Authevernes

Authevernes, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Les Authieux

Les Authieux, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Authou

Authou, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Aviron

Aviron, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bacquepuis

Bacquepuis, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bacqueville

Bacqueville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bailleul-la-Vallée

Bailleul-la-Vallée, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bâlines

Bâlines, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Barc, Eure

Barc, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Les Barils

Les Barils, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Barneville-sur-Seine

Barneville-sur-Seine, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
La Baronnie

La Baronnie, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Barquet

Barquet, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Barville, Eure

Barville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Les Baux-de-Breteuil

Les Baux-de-Breteuil, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Les Baux-Sainte-Croix

Les Baux-Sainte-Croix, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bazincourt-sur-Epte

Bazincourt-sur-Epte, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bazoques

Bazoques, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Beaubray

Beaubray, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Beauficel-en-Lyons

Beauficel-en-Lyons, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Beaumontel

Beaumontel, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Beaumont-le-Roger

Beaumont-le-Roger, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Bec-Hellouin

Le Bec-Hellouin, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Le Bec-Thomas

Le Bec-Thomas, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bémécourt

Bémécourt, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bérengeville-la-Campagne

Bérengeville-la-Campagne, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bernay, Eure

Bernay, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bernienville

Bernienville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bernouville

Bernouville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Berthouville

Berthouville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Berville-la-Campagne

Berville-la-Campagne, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Berville-sur-Mer

Berville-sur-Mer, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Beuzeville

Beuzeville, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bézu-la-Forêt

Bézu-la-Forêt, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bézu-Saint-Éloi

Bézu-Saint-Éloi, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure
Bois-Anzeray

Bois-Anzeray, komuneke departemeta Eureyê  li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.

Mijarên têkildar
Komunên departementa Eure

Çavkanî

Girêdanên derve 

Komunên Eure