Stefania Turkewich

Stefania Turkewich-Lukianovych (jdb. 25 nîsan 1898 – m. 8 nîsan 1977), bestekar, piyanojen û muzînaseke ûkraynî bû ku wekî yekem bestekara jin a Ûkraynayê hatiye naskirin. Berhemên Stefania Turkewich li Ûkraynayê ji aliyê Sovyetê ve hatibûn qedexekirin.

Zarokatiya wê 
Stefania, li Lvîvê (ku di wî demê de bi Awistirya-Mecaristanê ve girêdayî bû) ji dayik bûye. Kalikê wê Lev Turkewich û bavê wê Îvan Turkewich kahîn bûn. Dayika wê Sofia Kormoshiv (Кормошів) piyanîstek bû û bi Karol Mikuli û Vilém Kurz re xebitiye û her weha ligel ciwana Solomiya Krushelnytska piyanoyê jendaye. Hemî malbata wê muzîkvan bû û her kesî enstrûmanekê jendida. Stefania, zarokatiya xwe û hezkirina wê ya muzîkê  wiha bîr aniye:
Di navenda her tiştî de diya min hebû, ku piyanoyek baş jendida. Di zarokatiya xwe de min pir hez dikir ku li piyanoya wê guhdarî bikim. Paşê, me li mala xwe dest bi orkestraya salonê kir. Me wiha enstrûmanan jendida: bav bass, diya min piyanoyê, (Льоньо) Lyonyo çello, min  harmoniyumê, (Maríyka і Zenko) Marika û Zenko… kemananê jendida. Bavê min koroya malbatê jî ava kir. Ev gavên me yên pêşiyên nav cîhana muzîkê bûn.Dema ku behsa jiyana me ya muzîkê dihat, Bav tu carî pereyan kêm nedikir û hincet nedikir.

Xebatên wê
Stefania, bi Vasyl Barvinsky re dest bi xebatên muzîka xwe kir.  Ji 1914 heta 1916an li Viyanayê wekî piyanîst bi Vilém Kurz re xebitî. Piştî Şerê Cîhanê yê Yekem, bi Adolf Chybiński re li Zanîngeha Lvivê xebitî û her weha li benda xwendina wî ya li ser teoriya muzîkê li konservatuara Lvîvê sekinî.

Di sala 1919an de yekem xebata xwe ya muzîkê nivîsî - Liturgy (Літургію), qui Çend caran li Katedrala St.

Di sala 1921ê de wê bi Guido Adler re li Zanîngeha Viyanayê û bi Joseph Marx li Zanîngeha Muzîk û Hunerên Performansa Viyanayê, ku wê di sala 1923an de bi dîplomaya mamostetiyê qedandiye xwendiye.

Di sala 1925an de ew bi Robert Lisovskyi re zewicî û bi wî re çû Berlînê ku ji sala 1927an heta 1930an li wir dijî û bi Arnold Schoenberg û Franz Schreker re xebatên xwe yên piyanoyê pêşkêş kir. Di vê heyamê de di sala 1927an de keça wê yê Zoya (Зоя) hate dinyayê.

Di 1930 de ew çû Pragê li Çekoslovakyayê, li Zanîngeha Charles bi Zdeněk Nejedlý re, û li Konservatuara Pragê bi Otakar Šín re xwend. Wê di akademiya muzîkê de bi Vítězslav Novák re jî kompozîsyon xwendiye. Di payîza sala 1933an de wê dest bi mamostetiya piyanoyê kiriye û li Konservatuara Pragê dibe akompanîst. Di sala 1934an de wê teza xwe ya doktorayê li ser mijara folklora Ûkraynayî di operayên rûsî de parast. Ew yekem jina ji Galîsyayê bû (ku di wî demê de beşek ji Polonyayê bû) ku  Ph.D.yê wergirtiye.

Vegerîna wê ya Lvivê, ji sala 1934an heta destpêka Şerê Cîhanî yê Duyem û Piyano li Konservatoreya Lvîv xebitî û bû yek ji endamên Yekîtiya Muzîkvann Pîşeyî Ûkraynayê.

Kompozîsyon

Karên senfonîkî 
 Semfoniya Hejmar 1, 1937
 Semfoniya hejmar 2a, 1952
 Semfoniya hejmara 2b, guhertoya duyemîn 
 Sinfonietta, 1956
 Sê skeçên senfonîkî, 3 Tîrmeh 1975
 Helbesta senfonîkî "La Vitа"
 Senfoniya Fezayê, 1972
 Suite ji bo orkestrayên têl ducar
 Xeyalê ji bo orkestrayên têl ducar

Balet 
 Het meisje met de verschrompelde handen - Bristol, 1957
 The zincîr
 Vesna (bihar; baleta zarokan), 1934-1935
 Mavka (Nymph Forest; Baleta Zarokan), 1964-1967, Belfast
 Scarecrow – 1976

Opera 
 Mavka - li ser bingeha Strana Daristanê ya Lesia Ukrainka (ne temam)

Operayên ji bo zarokan 
 Tsar Okh an Dilê Oksana, 1960
 Şeytanê Ciwan
 Baxçeyek sebze, 1969

Karê koral 
 Liturgy, 1919
 Zebûr ji Sheptytsky re
 Berî şer
 Triptych
 Lullaby (Ah, no pisîk) 1946

Muzîka odeyê 
 Sonata ji bo keman û piyanoyê, 1935
 Kûarteta Hêlan, 1960 - 1970
 Trio ji bo keman, keman û çello, 1960 - 1970
 Quartet ji bo du kemanan, viola, piano çello 1960 - 1970
 Trio ji bo bilûr, klarînet, fagot 1972

Pîyano 
 Guhertoyên li ser mijara Ukraynayê ya 1932
 Fantasy: Piano Suite li ser Mijarên Ukraynayî, 1940 
 Impromptu, 1962 
 Grotesk, 1964
 Suite çiya, 1966-1968 
 A Cycle of Children's Pieces, 1936–1946
 Stranên Sersalê yên Ukraynayî û Shtjedrivka
 Nûçeyên baş
 Sersal bi Harlequin, 1971

Karên din 
 Dil - Dengê solo bi orkestrayê re
 Lorelei - Çîrokbêj, Harmonium û Pîano 1919 - peyvên Lesia Ukrainka
 Gulan – 1912
 Mijarên stranên gelêrî
 Li ser Meydan - Meydana Serxwebûnê - perçeya piyanoyê
 Strana Lemky ji bo deng û têl

Çavkanî

Girêdanên derve 
Projeya Strana Hunerê ya Ukraynayê - Stefania Turkewich
Stefania Turkewich: Galîsî I | Stranên Hunerî
Muzeya Muzîk û Bîranînê
"King Okh" an Dilê Oksana
Fîlm li ser Stefania Turkewich
Promiyera cîhanê ya yekem senfoniya Stefania Turkewich
Sê skeçên senfonîkî - Serokwezîrê Cîhanê 
Konser ji bo 120 saliya jidayikbûna Stefania Turkewich 
Premiere. Operaya Stefania Turkewich-Lukiyanovich "Dilê Oksana"
Muzîk
Helbestvan
Kesên ji Ûkraynayê