Sofoklês

Sofoklês (bi yewnaniya kevn: Σοφοκλῆς, bilêvkirina klasîk [sopʰoklɛ̂ːs]; jdb. 497/496 BZ li Kolonos - m. 406/405 BZ li Atînayê) helbestvanekî Serdema Klasîk a Yewnanî bû. Li ber Esxîlos û Iqlîdes, ew ji helbestvanên trajîk ên kevnar ên Yewnaniya herî girîng tê hesibandin. Şanonameyên wî yên saxmayî, bi taybetî Antigonî û Key Oedipus, li seranserê cîhanê li ser sehneyan têne lîstin.

Jiyan 
Sofoklês li Kolonos, ku li derveyî Atînayê ye, ji dayik bû. Bavê wî Sophillos çêkerek çekan a dewlemend bû. Wî hem pêşveçûn û hem jî hilweşîna dewleta bajar-dewleta Atînayê dît. Gelek wezîfeyên fermî û leşkerî girtiye. Di sala 441 BZ de ew endamê Kolegiumê bû, ku çavdêriya beşdariyên li bajarên-dewletên yekîtiyê dikir. Wî peywir girt ku serhildana ku di salên 441-440 berî zayînê de bi Perîkles dest pê kir, bitepisîne. Wî koroya ciwanan, ya ku ji bo pîrozkirina serketina deryayî ya Salamis hate organîze kirin, kir.

Bi nûçeya mirina Euripides ê ku 16-17 salan ji xwe biçûktir bû, bi cil û bergên sersaxiyê hurmeta xwe nîşanî hevkarê xwe da.

Berhemên wî 
thumb|Sofokles, Sofokles, Key Oedipus di sala 1340 de destnivîsa Romayê , Biblioteca Apostolica Vaticana Sofokles xebateke berfireh hiştiye. Sûda navên 123 perçeyan (30 tetralojiyên temam û yek trîlojiyê) dike. 132 perçe bi sernavê têne zanîn; dibe ku hin beş çend sernav hebûn. Li ser koroyê jî elejî, payan û pexşan nivîsî. Parçeyên Elegeza Sofokles li ser Herodot têne zanîn.

Sofoklês 20 an 24 caran ev agona trajîk bi dest xistiye û qet xelata sêyemîn negirtiye.

Wî bi xwe jî pêşketina xwe ya hunerî kir sê fazan. Parçeyên wî yên ewil tijî zengîniya Eskilî bûn, perçeyên faza navîn tijî hişkbûn û çêkirî bûn. Tenê di faza dawî de şêwaza xwe ya kesane dît.

Em hin nûjenên sehneyî û dramaturjîk deyndarê Sofoklês in. Ji vana ya herî girîng helbet danasîna lîstikvanê sêyem û makîneya sehnê bû; Divê ev yek di dema ku Esxîlos hê sax bû. Her wiha hejmara stranbêjên koroyê jî ji 12an derxist 15an. Berevajî Esxîlos, bi yek îstîsnayê, wî tu trîlojiyên naverokê nenivîsandiye.

Berhemên saxmayî 

 Sê Şanoyên Tebesê
 Antîgonî (), 442 v. Chr.
 Key Oedipus ( Oidipous tyrannos), 429–425 v. Chr.
 Oedipus li Kolonos ( Oidipous epi Kolōnō), 401 v. Chr. postum aufgeführt
 Aias (), 455–450 v. Chr.
 ( Trachiniai), vor 442 v. Chr.
 Elektra (), ca. 413 v. Chr.
 Philoktetes (), 409 v. Chr.

Berhemên winda an perçe perçe 

 Achaion Syllogos
 Achileos Erastai
 Aias Lokros
 Aichmalotides
 Aigeus
 Aithiopes
 Akrisios
 Aleadai
 Alexandros
 Alkmeon
 Amykos
 Amphiareos
 Amphitryon
 Andromeda
 Antenoridai
 Athamas A
 Athamas B
 Atreus / Mykenaiai
 Chryses
 Daidalos
 Danae
 Dionysiskos
 Dolopes
 Epigonoi 
 Epi Tainaroi / Epitainarioi
 Erigone
 Eris
 Eriphyle
 Eumelos
 Euryalos
 Eurypylos
 Helenes Apaitesis
 Helenes Arpage
 Helenes Gamos
 Herakleiskos
 Heraklês
 Hermione
 Hipponous
 Hybris
 Hydrophoroi
 Ichneutai 
 Inachos
 Iobates
 Ion
 Iphigeneia
 Iphikles
 Ixion
 Kamikoi
 Kedalion
 Kerberos
 Klytaimestra
 Kolchides
 Kophoi
 Kreousa
 Krisis
 Lakainai
 Laokoon
 Larisaioi
 Lemniai
 Manteis / Polyidos
 Meleagros
 Minos
 Momos
 Mousai
 Mysoi
 Nauplios Katapleon / Nauplios Pyrkaeus
 Nausikaa / Plyntriai
 Niobe
 Niptra
 Odysseus Akanthoplex
 Odysseus Mainomenos
 Oikles
 Oinomaos
 Palamedes
 Pandora / Sphyrokopoi
 Peleus
 Phaiakes
 Phaidra
 Philoktetes o en Troiai
 Phineus A
 Phineus B
 Phoinix
 Phrixos
 Phryges
 Phthiotides
 Poimenes 1
 Polyxene
 Priamos
 Prokris
 Rizotomoi
 Salmoneus
 Sinon
 Sisyphos
 Skythai
 Skyrioi
 Syndeipnoi
 Tantalos
 Telepheia
 Telephos
 Tereus
 Teukros
 Thamyras
 Thyestes
 Triptolemos (468 BZ ? )

 Troilos
 Tympanistai
 Tyndareos
 Tyro A
 Tyro B

(Bi tevahî 109 berhem )

Di sala 1911an de li Misrê li ser papîrusê nêzî 400 ayetên xwenda ji şanonameya satirî Ichneutai hatin dîtin.

Di 2005 de, ayetên ji trajediya Epigonoi li ser papîrusek ji cîhê arkeolojîk a Misrê Oxyrhynchus bi teknîkek nû ya fotografî hate dîtin.

Girêdanên derveyî

Çavkanî 

Yewnanistana kevnare