nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Lingwu

Lingwu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 261.677 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Qingtongxia

Qingtongxia, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 264.717 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Shizuishan

Shizuishan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2007an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 730.400 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Wuzhong, Ningxia

Wuzhong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2007an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.230.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Zhongwei

Zhongwei, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2005an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.042.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Mirovdostî

Mirovdostî an jî fîlantropî ​​ji "destpêşxeriyên taybetî, ji bo berjewendiya giştî, li ser kalîteya jiyanê disekine" pêk tê. Mirovdostî ​​bi destpêşxeriyên karsaziyê re, ku înîsiyatîvên taybetî yên ji bo berjewendiya kesane ne, li ser berjewendiya madî disekinin û digel hewldanên hikûmetê, yên ku ji bo berjewendiya gelemperî însiyatîvên gelemperî ne, berevajî dibe, berevajî, li ser dabînkirina karûbarên gelemperî. Kesê ku xêrxwaziyê dike mirovekî xêrxwaz e. Mirovdostî ​​ji xêrxwaziyê cûda ye, her çend hinek li hevûdu hebin jî. Mirovdostî ​​armanc dike ku êşa pirsgirêkek taybetî ya civakî derxîne, lê xêrxwazî ​​hewl dide ku sedema bingehîn a pirsgirêkê çareser bike.

Çavkanî 

Mirovdostî
Delingha

Delingha, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 78.184 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Golmud

Golmud, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 186.341 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Haidong

Haidong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.396.846 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Mangnai

Mangnai, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 31.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Tongren, Qinghai

Tongren, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 92.601 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Yushu, Qinghai

Yushu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 77.854 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Charles III

Charles III (bixwîne wek: Çarlz, ; z. 14ê çiriya paşîn 1948), keyê Keyaniyê Yekbûyî ye.
Ew ji 1952 ve Kontê Cornwallê û Kontê Rothesayê bû, herwisa di dîroka Brîtanya de mîratgirê herî kevn û herî dirêj-karmend bû. Ew di heman demê de Mîrê Walesê, ku wî sernav ji 1958an ve girtî bû.

Çavkanî 

Windsor
Brîtanî
Mirovên zindî
Ayhanê Bêrtî

Ayhanê Bêrtî wergêr û nivîskarekî kurd e ku di sala 1974an de li navçeya Depê ya ku jê re Qereqocana  Elezîzê tê gotin ji dayikê bûye.

Wekî ku ji navê wî jî diyar dibe ku bi eslê xwe ji Eşîra Bêrtiyan e û ji ezbeta Melemeran neviyê Mahmûdê Qeyê ye. Ayhanê Bêrtî du salan piştî dibistana amadeyî û navîn derketiye Ewropayê û ji sala 1993yan vir ve li Almanyayê dijî. Bêrtî heta niha bi zimanê kurdî gelek meqaleyên li ser dîrok, wêje, zimanê kurdî, çand û folklora kurdan nivîsîne ku di rojname, kovar û malperên kurdî de hatine weşandin. Ji xeynî van xebatan, Ayhanê Bêrtî ji bo weşanxane, kovar, malper û televîzyonan karê wergerê kiriye. Gelek berhemên wî heta niha di pirtûkxaneya kurdî de cihekî taybet girtine.

Ji xeynî wergeran, hinek berhemên Ayhanê Bêrtî 

 Împeratoriya Med, dîrok, 329 rûpel, Weşanên Han (Han-Grafik-Verlag & Werbeagentur, Berlin, edîtor: Zeynel Abidîn Han) 2008; ISBN 978-3-940997-08-1
 Dîroka Împeratoriyên Berî Zayînê cîld 1, dîrok, 321 rûpel, Weşanên Han (Han-Grafik-Verlag & Werbeagentur, Berlin, edîtor: Zeynel Abidîn Han) 2008; ISBN 978-3-940997-09-8
 Eşîra Bêrtiyan, lêkolîn/dokumentasyon, 364 rûpel, Weşanên Han (Han-Grafik-Verlag & Werbeagentur, Berlin, edîtor: Zeynel Abidîn Han) 2009; ISBN 978-3-940997-24-1
 Dîroka Împeratoriyên Berî Zayînê cîld 2, dîrok, 333 rûpel, Weşanên Han (Han-Grafik-Verlag & Werbeagentur, Berlin, edîtor: Zeynel Abidîn Han) 2009; ISBN 978-3-940997-23-4
 Dîroka Împeratoriyên Berî Zayînê cîld 3, dîrok, 317 rûpel, Weşanên Han (Han-Grafik-Verlag & Werbeagentur, Berlin, edîtor: Zeynel Abidîn Han) 2009; ISBN 978-3-940997-21-0
 Dîroka Împeratoriyên Berî Zayînê cîld 4, dîrok, 323 rûpel, Weşanên Han (Han-Grafik-Verlag & Werbeagentur, Berlin, edîtor: Zeynel Abidîn Han) 2009; ISBN 978-3-940997-22-7
 Dîroka Împeratoriyên Berî Zayînê cîld 5, dîrok, 333 rûpel, Weşanên Han (Han-Grafik-Verlag & Werbeagentur, Berlin, edîtor: Zeynel Abidîn Han) 2010; ISBN 978-3-940997-19-7
 Folklora Zimanekî Birîndar, folklor/çand, 435 rûpel, Weşanên Han (Han-Grafik-Verlag & Werbeagentur, Berlin, edîtor: Zeynel Abidîn Han) 2011; ISBN 978-3-940997-02-05; ISBN 978-3-942735-02-5
 Wêjeya Kurdî û Pêşengên Wêjeya Kurdî, lêkolîn, 328 rûpel, Weşanên Gardoon (Gardoon Verlag, im Hedayat Haus der Kunst & Literatur, Berlin, edîtor: Abbas Maroufi) 2013; ISBN: 978-3-86433-098-8
 Qêrînên Zimanê Kurdî, ziman/lêkolîn, 324 rûpel, Weşanên Gardoon (Gardoon Verlag, im Hedayat Haus der Kunst & Literatur, Berlin, edîtor: Abbas Maroufi) 2014; ISBN: 978-3-86433-097-1
 Bingeha Cejna Newrozê, lêkolîn, 317 rûpel, Weşanên Gardoon (Gardoon Verlag, im Hedayat Haus der Kunst & Literatur, Berlin, edîtor: Abbas Maroufi) 2015; ISBN 978-3-86433-096-4

Girêdanên derve

 Pirtûkên Ayhanê Bêrtî yên ku li pirtûkxaneya Zentral-und Landesbibliothek Berlîn katalogkirî ne
 Pirtûkên Ayhanê Bêrtî yên ku li Enstîtuya kurdî ya Parîsê (Institut Kurde de Paris) katalogkirî ne

Jidayikbûn 1974
Nivîskarên kurd
Nivîskarên zimanê kurdî
Sedîq Şero

Sedîq Şero ( z. 1954 - m. 2020) helbestvanekî kurd e û xelkê parêzgehe Dihokê ye.

Jiyan

Berhem

Çavkanî

Nivîskarên kurd
Kesên ji Dihokê
Aboriya Koreya Başûr

Aboriya Koreya Başûr aboriyeke têkilhev a pir pêşketî ye ku ji aliye komên bi navê chaebols a ji komên malbatî pêk tê. GDPya çaremin herî mezin li Asyayê û dehemîn herî mazin li dinyayê ye. Koreya Başûr di navbera 2-3 jenerasyonan de ji asta dewletên heri feqîr hilweşiya bo asta dewletên herî dewlemend. Ev mezinbûna aborî wek Mûcizeya li Çemê Hanê ya ku Koreya Başûr xistiye di refên OECD û G-20 de tê zanîn. Koreya Başûr piştî Bûhrana Mezin hê jî yek ji dewlêtên herî bi lez mezin dibe ye.

Sîstema perwerdehî ya tund û sazkirina gelheyekî gellek motîvebûyî û perwedekirî, sedemên sereke yên teşvîkkirina teknolojiya bilind a dewletê û hilperîna bi lez a aboriyê. Ji ber tunebûna çavkaniyên xwezayî û gelheya gur, zêdebûna rêjeya gelheyê û çêbûna bazara mezêxer a naxweyî asteng dibe. Di 2014an de Koreya Başûr heftemîn ixracadkar a herî mezin û heftemîn îthaalatkar a herî mezin a li dinyayê bû.

Dîroka aboriyê 
Piştî Şerê Koreyê, Koraye Başûr gelek feqîr bû û heta di salên 1960an de dahatê serane 79 dolar bû.

Mezinbûna bi lez a di navbera salên 1960an û 1980yan 
Bi derbeya General Park Chung-hee re polîtîkayên aborî yên tund hatin lidarxistin. Ji bo teşvîkkirina pêşketinê, teşvîkên endûstriyê hatin dayîn û her wiha ji bo berhemên ji derveyî welêt tên hatin qedexekirin. Sistema fînansî hat netewekirin û bandora artêşê li ser bazarê hat kêmkirin.

1990an û krîza finansî ya Asyayê 
Teşvîkên ji bo şîrketên wek Hyundai, Samsung û LG hatin zêdekirin. Û herwiha Koreya Başûr gelek alîkariyan ji DYAyê jî stend. Ev alîkarî bi deh salan berdewam kir. Piştî van bûyeran mazinbûna Koreya Başûr salane 8% zêde bû. GDPya dewletê ji 2,7 (1960) milyar dolaran gihişt 270 (1080) milyar dolaran.

2000an 
Bi planên navendî û veberhênanên hikûmetê, Koreya Başûr heta 2001an salane 10% mezin bû lê bi hêdîbûna aboriya gerdûnî û bi kêmbûna ixracatê di sala 2001an de 3,3% mezin bû. Bi avakirina aboriyek lîberal û serbixwe, veberhênanên endûstrî, polîtîkayên pereyî yên tund Koreya Başûr heta sala 2007an bi wayek stabîl mezin bû.

Çavkanî 

Korêya Başûr
Samsung Galaxy ên M

Samsung Galaxy M rêzeyek taybetin ên ku ji hêla Samsung Electronics ve hatine çêkirin . Modelên yekem ên rêzê, Samsung Galaxy M10 û M20, di 5ê Sibata 2019 de derketin; li pey wan di 7ê Adarê de Samsung Galaxy M30 û di 18ê Hezîranê de jî ji hêla Samsung Galaxy M40 ve hat şandin. Galaxy M10s û M30s di 18ê 9 de hatin ragihandin, û her du jî di 29ê 9 de serbest hatin berdan.  Galaxy M01 û M11 di 2-ê Hezîranê de serbest hatin firotinê. .

Telefon

Rêzeya 2019 (nifşa 1) 
Samsung Galaxy M10

 Dîmendera 6.2 "HD + PLS TFT Infinity-V (720 x 1520 pixel)
 Android 8.1 (Oreo); Ezmûna Samsung
 Samsung Exynos 7870 Octa
 16 an 32 GB ROM / 2 an 3 GB RAM
 13 MP, 5 MP Kamerayên Paş
 5 MP Kamera Pêş
 Pîlê 3,400 mAh

Samsung Galaxy M10s

 6,4 "HD + Super AMOLED Dîmendera Bêdawî-V (720 x 1560 pixel)
 Android 9.0 (Pie), Yek UI 1.1
 Samsung Exynos 7884B Octa
 32 GB ROM / 3 GB RAM
 13 MP, 5 MP Kamerayên Paş
 8 MP Kamera Pêş
 4000 pîl mAh
 .Anogerê tiliya tilî

Samsung Galaxy M20

 6.3 "FHD + PLS TFT Infinity-V Display (1080 x 2340 pixel)
 Android 8.1 (Oreo); Ezmûna Samsung
 Samsung Exynos 7904 Octa
 32 an 64 GB ROM / 3 an 4 GB RAM
 13 MP, 5 MP Kamerayên Paş
 8 MP Kamera Pêş
 5000 pîl mAh
 Neranogerê tiliya, 15W ,arjkirina Bilez

Samsung Galaxy M30 (li Çînê wekî Galaxy A40s tê firotin) 

 6.4 "FHD + Super AMOLED Dîmendera Bêdawî-U (1080 x 2340 pixel)
 Android 8.1 (Oreo); Ezmûna Samsung
 Samsung Exynos 7904 Octa
 64 an 128 GB ROM / 4 an 6 GB RAM
 Kamerayên Paş 13 MP, 2x 5 MP
 16 MP Kamera Pêş
 5.000 mAh Pîl
 Neranogerê tiliya, 15W ,arjkirina Bilez

Samsung Galaxy M30s

 6.4 " FHD + Super AMOLED Infinity-U Display (1080 × 2340 pixel )
 Android 9.0 (Pie) ; Yek UI
 Samsung Exynos 9611 Octa
 64 an 128 GB ROM / 4 an 6 GB RAM
 48 MP, 8 MP, 5 MP Kamerayên Paş
 16 MP Kamera Pêş
 6000 mAh Pîl Li-Po
 Neranogerê tiliya, 15W ,arjkirina Zû

Samsung Galaxy M40  (li Çînê wekî Galaxy A60 tê firotin)

 6.3 "FHD + IPS LCD Infinity-O Display (1080 x 2340 pixel)
 Android 9.0 (Pie); Yek UI
 Qualcomm Snapdragon 675
 64 an 128 GB ROM / 4 an 6 GB RAM
 32 MP, 8 MP, 5 MP Kamerayên Paş
 16 MP Kamera Pêş
 3.500 mAh Pîl
 Neranogerê tiliya, 15W ,arjkirina Bilez

Rêzeya 2020 (nifşa 2yemîn)

Çavkanî
Ankang

Ankang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 225.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Baoji

Baoji, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.716.731 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Binzhou, Shaanxi

Binzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 330.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Hancheng

Hancheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 391.164 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Hanzhong

Hanzhong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.740.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Huayin

Huayin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 250.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Shangluo

Shangluo, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.341.742 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Shenmu

Shenmu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 436.400 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Gelto

Gelto (bi ermenî: Կանչ, Kanç) gundekî êzîdiyan li parêzgeha Aragatsotn a Ermenistan e.

Çavkanî 

RA 2001 POPULATION AND HOUSING CENSUS RESULTS

Gundên Êzîdiyan li Ermenistanê
Civaka berdar

Civaka berdar  (bi almanî  Die Fruchtbringende Gesellschaft, lat. societas fructifera) civakeke wêjeyî ya almanî bû ku di 1617 de li Weimarê ji hêla zana û zadeganên alman ve hate damezrandin. Armanca wê standardkirina zimanê  almanî ya gelêrî bû û pêşvexistina wê hem wekî zimanekî zanistî û wêjeyî, wek nimûneya Accademia della Crusca li Firenze û komên bi vî rengî ku berê li Îtalyayê geş bûn, piştî salên paşîn jî li Fransa (1635) û Brîtanya.Di heman demê de wekî Palmorden (" Rêhevaliya darqespê") jî dihat zanîn ji ber ku amblema wê civakê darqespa fêkîdar ya gûza hindî  bû. Caspar von Teutleben (1576–1629), Hofmarschall li qesra Weimarê, bavê damezirînerê civakê bû. Di ciwaniya xwe de ew çûbû Îtalyayê û ji akademiyên zimanê Îtalî îlham girtibû. Di dema pîrozbahiyên cenazeyê Dûkbanû  Dorothea Maria de di tebaxa 1617 de ku gelek mîrek beşdar bûn wî fersend dît ku damezrandina civakek bi mînaka Accademia della Crusca ya Îtalî pêşniyar dike. Bi taybetî Mîrê Anhalt-Köthenî Ludwig I.  ku berê beşdarî bû Accademia della Crusca di 1600an de raman girt û bû serokê yekem ê Civaka berdar.

Civakê di nav endamên xwe de keyek, 153 mîrên alman, û zêdeyî 60 baron, zadegan, û zanyarên cihêreng hesiband. Ew di 1668 de belav bû.

Yekem pirtûka derbarê Civaka berdar de, Der Teutsche Palmbaum, ji hêla Carl Gustav von Hille ve hatî nivîsandin û di 1647 de li Nürnbergê hate weşandin.

Endam 
Civak bi 890 endam bûn. Ji vana, navnîşa jêrîn tenê yên ku gotarên wan li ser Wîkîpediya Kurdî  hene. Ji bo navnîşek bêkêmasî, navên wan ên berhemdar jî tê de, li vê gotara almanî  binêrin.

Çavkanî

Girêdanên derve 
 
Saziyên nivîskaran ên almanî
Avabûnên 1617an li Ewropayê
Hilweşînên 1668an li Ewropayê
Tongchuan

Tongchuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 834.437 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Weinan

Weinan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.520.772 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Xianyang

Xianyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.096.001 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Xingping

Xingping, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2012an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 611.300 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Firuz Aşkın

Firuz Aşkın (bi navê rastî; Ali Füruzan Aşkın,  jdb. 3ê tebaxa 1924 li Stembol - m. 3ê çiriya pêşîn 2011), nîgarvan, xêzkar û karîkatursazekî tirk bû. Dibistana seretayî û navîn li Enqereyê xwend. Paşê wî dibistana rêzimanî ya xortên İstanbul Kabataş Erkek Lisesi, ku wî di 1943an de xelas kir, xelas kir. Jixwe di dema dibistana amadeyî de wî di kovara Akbaba de wekî pêşnumayek xebitî. Piştî nîv sal li Akademiya Hunerê ya Stembolê - ew bi rastî ji bavê xwe fêrî xêzkirinê bû - ew jixwe wênesazek ​​lêgerîn bû. Wî wêneyên rojnameyên wekî Milliyet û Tanin û posterên fîlimê sêwirand. Ew bi karîkaturên xweyên rojane navdar bû. Mînakî, wî ji sala 1946an ve di kovara kartonê Tasvir de xebitî. Ji sala 1959an ew li Munîhê  dijî û xebitî. Li vir wî u çêkir. yek. gelek wêneyên bergê ji bo romanên lênûsk, lê  her wiha wek mînak berhemên nû yên Karl May. Di 1997an de li Stembolê pêşangehek şexsî pêk hat, ku Firuz Aşkın wek nîgarvanek navnîş dikir. Pirtûkek hunerî ya li ser Aşk  bi sernavê Illustration li cem Heider li Almanya di 2010 de hate weşandin. Firuz Aşkın zewicî bû û bavê du kuran bû.

Çavkanî

Girêdanên derveyî 

 Malper  

 Titania-medien.de  

 Lebenslauf auf Türkisch in der Milliyet

Tirk
Jidayikbûn 1924
Mirin 2011
1789

Bûyer

Cîhan 
21ê çiriya paşîn – Karolînaya Bakur, bû 12emîn dewleta DYA'yê.

Kurdistan

Jidayikbûn 
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)

Mirin 
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
1877

Bûyer

Cîhan 
21ê çiriya paşîn – Thomas Edison, da zanîn ku wî fonograf îcat kiriye.

Kurdistan

Jidayikbûn 
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)

Mirin 
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
1783

Bûyer

Cîhan 
21ê çiriya paşîn – Li Parîsê Jean-François Pilâtre de Rozier û Marquis d'Arlandes bi nepoxa germhewayî cara pêşîn firîn.

Kurdistan

Jidayikbûn 
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)

Mirin 
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
1386

Bûyer

Cîhan 
21ê çiriya paşîn – Tîmûrleng bi hêzên xwe re bajarê Tibîlîsî dagir kir.

Kurdistan

Jidayikbûn 
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)

Mirin 
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
1694

Bûyer

Cîhan

Kurdistan

Jidayikbûn 
21ê çiriya paşîn – Voltaire, fîlozofê fransî

Mirin 
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Ayşe Deniz Karacagil

Ayşe Deniz Karacagil, ango Destan Temmuz (z. 1993 - m. 29 gulan 2017) çalakvaneke çep a tirk bû ku di dema şerê Serhildana Rojavaya Kurdistanê yê Sûriyê de bi Partiya Marksîst – Lenînîst Komunîst (Tirkiye) ya re şer kir. Karacagil di dema tevlîbûna Bûyera Parka Geziyê ya Taksîmê ya 2013-an de li Tirkîyê hatibû bal neteweyî. Ew hate kuştin bi destê Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê û li Reqayê, nahiye di dema Xezeba Firatê ji şer Rojava-îslamî . Ew li Merzelî Şehîdan Kobanê tê veşartin . Dêûbavên wê ji ber ku di sersaxiya wê ya li Sûriyê de tiliya bilind rakir li Tirkiyê hatin dadgeh kirin.

Çavkanî 

YPG
Kesên ji Stembolê
Mirin 2017
Yan'an

Yan'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2012an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.198.100 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Yulin, Shaanxi

Yulin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.401.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Zichang

Zichang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 273.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Anqiu

Anqiu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.050.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Binzhou

Binzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.779.200 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Changyi, Shandong

Changyi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 580.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
1804

Bûyer

Cîhan

Kurdistan

Jidayikbûn 
7ê sibatê – John Deere, dahênerê amerîkan

Mirin 
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Dezhou

Dezhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.586.200 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Dongying

Dongying, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.035.338 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Feicheng

Feicheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 992.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Gaomi

Gaomi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 845.140 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Şêxan, Dûbis

Şêxan, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).

Çavkanî  

Gundên Dûbisê
Şîrnaw

Şîrnaw, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).

Çavkanî  

Gundên Dûbisê
Elî Xêr

Elî Xer,  'Elî Ẍêr, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).

Çavkanî  

Gundên Dûbisê
Elawî Mehmûd

Elawî Mehmûd,  'Elawî Meḧmûd, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).

Çavkanî  

Gundên Dûbisê
Emşe, Dûbis

Emşe, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).

Çavkanî  

Gundên Dûbisê
Xirîrî

Xirîrî, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).

Çavkanî  

Gundên Dûbisê
Qeretepe, Dûbis

Qeretepe, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).

Çavkanî  

Gundên Dûbisê
Qeredire

Qeredire, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).

Çavkanî  

Gundên Dûbisê
Qerecem, Dûbis

Qerecem, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).

Çavkanî  

Gundên Dûbisê
Haiyang

Haiyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 658.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Jiaozhou

Jiaozhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 876.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Jining, Shandong

Jining, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.081.905 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Laixi

Laixi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 754.700 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Laiyang

Laiyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 888.200 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Laizhou

Laizhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2008an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 902.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Leling

Leling, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 640.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Liaocheng

Liaocheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.789.863 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Sîma Semer

Sîma Semer (bi farisî: سیما سمر, Sima Samar) (z. 3 sibat 1957), parastvaneke jin û çalakvana mafên mirovan e. Di forûmên neteweyî û navneteweyî de çalakvaneke û civakî ya navdar e. Ji kanûn 2001-2003 ew wezîra jinên Efxanistanê bû.

Niha serokê Komîsyona Serbixwe ya Mafên Mirovan a Exanistanê (AIHRC) ye û, ji 2005an ve, Raporterê Taybet yê Neteweyên Yekbûyî li ser pirsa mafên mirovan li Sûdanê ye.  Di sala 2011an de bû endamê Partiya Heqîqetiyê û Dadmendiyê.

Jînenîgarî
Dr. Sîma Semer di 3ê sibata 1957an de li Caxoriya (Jaghori) ya Efxanistanê ji dayik bû û bi eslê xwe xezarî ye. Wê di sibata 1982an de Zanîngeha Kabulê beşa tenduristiyê xilaskir û li nexweşxaneyek hikûmî ya li Kabul dest bi bijîşkiyê kir. Piştî çend mehan jiber rewşa ewlehiyê neçar ma çû bajarê Caxoriyê. Li bajarê Caxoriyê dest bi bijîjkî kir û ji bo nexweşan li seranserê deverên dûr ên Efxanistana navîn derman peyda dikir. Dr Sîma Semer niha serokê komîsyona mafên mirovan ya Efxanistanê ye.

Xelatên wê 
Dr. Sîma Semer ji bo xebata xwe ya parastina demokrasî û mafên mirovan  gelek xelatên navneteweyî standine. Çend xelatên ku ji aliyê saziyên ve hatiye dayîn ev in.

 Xelata Ramon Magsaysay ji bo serokatiya civakê di 1994 de;
 Rêberê Navnetewî ya Xelata Pêşerojê ji li Foruma Aborî ya Cîhanê li Swîsreyê di sala 1995 ;
 Di sala 1998an de li Amerîkayê Xelata 100 Qehremaniyê;
 Paul Grunninger Xelata Mafên Mirovan a li Swîsreyê di adar 2001 de;
 Xelata Dengên Cesaretê, New York, Hezîran 2001;
 Xelata Azadiyê ya John Humphrey, Kanada 2001;
 Mrs. kovar, Jinên Salê li ser navê Jinên Efxanî, DYA Kanûn 2001;
 Xelata Jina Mehê, Toronto, Kanada, Kanûn 2001;
 Xelata Xebatkarê Civakî ya Çêtirîn, Weqfa Baweriya Mailo, Quetta, Pakistan adar 2001;
 Xelata Mafên Mirovan a Navneteweyî, Washington, DC nîsan 2002;
 Xelata Azadiyê, Barcelona, tîrmeh 2002;
 Xelata Mafên Mirovan a Perdita Huston 2003;
 Profîl di Xelata Cesaretê de 2004;
 Yek ji 15 Championsampiyonên Demokrasiya Cîhanê yên Dîmenek Cûda , çile 2008
 Sala 2008an li Belçîkayê Xelata Aşitiyê ya Bajarê Ieper (Ypres)
 Xelata Demokrasî û Mafên Mirovan a Asyayê di kanûn 2008an de.
 Karmendê Rûmetê yê Fermana Kanada, 2009
 Xelata Jiyana Rast di 2012nan de
 Xelata Mother Teresa ji bo Dadweriya Civakî, çiriya Paşîn 2012.
 Di 2013an de Doktoraya Rûmetê ya Zanîngeha Salem Dewletê.
 Xelata Allard 2013, Xelata Fînalîst a CDN 25,000 $

Çavkanî 

Çalakvanên mafên mirovan
Aktîvîstên mafên mirovan ên Efxanistanê
Mirovên zindî
Fîlîp, Dukê Edinburghê

Prens Fîlîp, Dukê Edinburghê (navê rastî Fîlîp, Mîrzayê Yewnan û Danîmarkayê,  - 9ê nîsana 2021), hevserê keybanûya Brîtanî Elizabeth II ji sala 1947 û mîrzayê Brîtanî ji sala 1957. Ji sala 1947an pê de dikeve nav malbata Mountbattenan de.

Fîlîp di nav malbeta mîrî a Yewnanê de jidayîk bû. Bi eslê xwe ji malbata Glücksburgan e. Bavê wî Andew, Mîrzayê Yewnan û Danîmarkayê lê dayka wî jî Alice Battenberg bûn.

Çavkanî 

Yewnan
Mountbatten
Brîtanî
Windsor
Nivîskarên brîtanî ên sedsala 20an
Nivîskarên brîtanî ên sedsala 21ê
Zengezûr

Zengezûr, gundekî li Bazîdê.
Zengezûr, bajarekî li Azerbaycanê
Şûşa

Şûşa (, ), bajarekî li herêma Qerebaxa Jorîn ya Azerbaycanê ye.  

Di sala 1920 de, Şûşe bû cihê komkujiyên li ser gelên Ermenî yên herêmî ji hêla çeteyên Azerbaycanê ve. Li salên 1992-2020 bin kontrola Komara Nagorno Qerebaxê ye. Ji 8ê çiriya paşîn, 2020 bin kontrola Azerbaycanê dibe.

Çavkanî

Bajarên Azerbaycanê Qerebaxa Jorîn
Cebrayîl

Cebrayîl (,  — Crakan), bajare li herêma Qerebaxa Jorîn. Li salên 1992-2020 bin kontrola Komara Nagorno Qerebaxê. Ji 8ê çiriya paşîn, 2020 bin kontrola Azerbaycanê dibe. Ji salên 1992 kes li Cebrayîlê namîne, û ev dibe bajarekî mirî.

Çavkanî

Bajarên Azerbaycanê Qerebaxa Jorîn
Fuzûlî, Azerbaycan

Fuzûlî (,  — Varanda), bajare li herêma Qerebaxa Jorîn. Li salên 1992-2020 bin kontrola Komara Nagorno Qerebaxê. Ji 8ê çiriya paşîn, 2020 bin kontrola Azerbaycanê dibe. Ji salên 1991 kes li Cebrayîlê namîne, û ev dibe bajarekî mirî.

Çavkanî

Bajarên Azerbaycanê Qerebaxa Jorîn
Berde

Berde ( ) merkeza navçe ya Berde yê Azerbaycanê. Ji sedsala 4emîn ev peytexta Elbenistanê Qefqasyayê bû.

Çavkanî

Bajarên Azerbaycanê

Paytextên dewletên dîrokî
Axdam

Axdam an Exdem (,  — Akna), bajare li herêma Qerebaxa Jorîn. Li salên 1992-2020 bin kontrola Komara Nagorno Qerebaxê. Ji 8ê çiriya paşîn, 2020 bin kontrola Azerbaycanê dibe. Ji salên 1992 kes li Axdamê namîne û ev dibe bajarekî mirî.

Çavkanî

Bajarên Azerbaycanê
Qerebaxa Jorîn
Şerîl

Şerîl  ( , berê Noraşên (1930-1964), Îliyîç () an Îliyîçêvsk (Ильичёвск) (1964–1991) navkirî piştî Lenînê), bajarek li Naxçivanê, komara otonomî ya Azerbaycanê.

Çavkanî

Bajarên Azerbaycanê
Nesrîn Sutûde

Nesrîn Sutûde (;  Lengerud) parêzera mafê mirovan a Îranê ye. Ji ber lihemberderketina hilbijartina serokatîya Îranê ya hezîrana 2009an kete girtîgehê.

Di nav muwekîlên wê de, rojnamevan Isa Saharxîz, xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê Şîrîn Ebadî û Serokê Eniya Demokratîk a Îranê ya mûxalefeta qedexekar Hîşmet Tabarzadî hebûn.

Sutûde di îlona 2010an de bi sûcdariya ku propaganda û zerar ê dide ewlekariya dewletê hate girtin û bi tena serê xwe li girtîgeha Evînê hate girtin. Di çileya 2011an de rayedarên Îranê 11 sal cezayê girtîgehê li Sutûde birî, lê 20 salan jî qedexe li derveyî welat û hiqûq lê hate birîn. Dadgeha îtirazê pişt re cezayê girtîgehê yê Sutûde daxistin şeş salan û qedexeya wî ya li dijî qanûnê daxistin deh salan.

Jînenîgarî 
Nesrîn Sutûde di sala 1963an de li nav malbatekî îranî ya dîndar de ji dayik bû. Dixwest felsefeyê li zanîngehê bixwîne. Ew di ezmûna ketina zanîngeha neteweyî ya Îranê de di rêza 53emîn de bû lê pola wî ya bilind tune bû ku têkeve wî beşê. Nesrîn perwerdeya xwe li zanîngeha Şehîd Beheştî ya Tehranê bi beşa hiqûqê dewamkir. Sutude di sala 1995an de ezmûna baroyê girt û bi ser ket, lê neçar ma heşt salên din jî li bendê bimîne ku bibe parêzer. Nesrîn Sutûde bi Reza Xendanê re zewicî ye û du zarokên wî hene. Sutude destnîşan kir ku hevjîna wî Reza "mirovekî bi rastî modern" bû ku di dema têkoşîna wan de li rex wî û karê wî sekinîbû.

Girtina wê
Di 28 Tebaxa 2010an de rayedarên Îranê êrîş birin ser ofîsa Sutûde. Sutûde ew dem parêzerê Zahra Bahrami bû, Zehra Bahramî du-hemwelatiyê Holenda û Îranê bû ku bi tawanên ewlehiyê hatibû tawanbarkirin.  Ne diyar bû gelo serdegirtin bi Zahra Bahramî re têkildar bû an nebû.  Di 4ê îlona 2010ê de, karbidestên Îranê bi tawanbarkirina propogandayê û zirara ewlehiya dewletê Sutude girtin. Rojnameya Washington Post girtinê wiha şîrove kir: "Wê tekez kir ku parêzerên ku siyasetmedar, çalakvan û rojnamevanên bi bandor ên dijber diparêzin di bin zextek giran de ne."  Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî ji bo serbestberdana Sutude bangawazî kir, û tê de got ku ew girtiyê wîjdan bû, "di bin metirsiya êşkence an muameleyên xirab de" ye.  Hat ragihandin ku Sutude, ku di zindana bi navê Evin de girtî bû û bi tenê hate ragirtin.  Di 9 Çile 2011an de, karbidestên Îranê bi tawana "çalakiyên dijî ewlehiya neteweyî" û "propogandaya dijî rejîmê" 11 sal cezayê hepsê da Sutûde.  Bi ser de, wî qedexe kir ku wekî parêzer kar bike û 20 salan ji welêt derkeve.  Di nîvê Îlona 2011an de, dadgehek temyîzê cezayê girtîgehê yê Nasrin Sutude daxist şeş salan û qedexeya xebata parêzeriyê jî daxist deh salan.

Xelatên wê 

 Xelata Nivîsa Azad (2011)
 Xelata Sakharov (2012)
 Xelata Mafên Mirovan Franz Werfel (2019)
 Xelata Jiyana Rast (2020)

Çavkanî 

Çalakvanên mafên mirovan
Kesên ji Tehranê
Mirovên zindî
Gyumrî

Gyumrî () bajarekî Ermenistanê ye û navenda parêzgehê Şîrak e. Navên kevin bajêr heta 1992 — Kumeyrî, heta 1990 — Lenînakan, heta 1924 — Alêksandropol, heta 1840 — Kumeyrî.

Çavkanî 

Bajarên Ermenistanê
Spîtak

Spîtak (), bajarekî Ermenistanê ye li parêzgehê Lorî ye. Navê kevin ya bajêr heta 1948 — Hemamlî bû. Li 7ê kanûna pêşîn, 1988 s. ji ber erdhejiya kembax, bajer bi timamî hate hilweşandin.

Çavkanî 

Bajarên Ermenistanê
1893

Bûyer

Cîhan 
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

Kurdistan

Jidayikbûn 
 26ê nîsanê - Celadet Alî Bedirxan siyasetmend, rojnamevan û zimannasê kurd

Mirin 
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Linqing

Linqing, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 709.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Linyi

Linyi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 10.039.440 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Longkou

Longkou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 626.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Pingdu

Pingdu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.360.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Qingdao

Qingdao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2014an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 9.046.200 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Qingzhou

Qingzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 899.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Qixia, Shandong

Qixia, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 660.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Qufu

Qufu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 653.000 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Rizhao

Rizhao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.801.100 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Rongcheng, Shandong

Rongcheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 667.500 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Rushan, Shandong

Rushan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 582.482 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Shouguang

Shouguang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.139.454 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Tai'an

Tai'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.494.207 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Tengzhou

Tengzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.714.600 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Weifang

Weifang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.

Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 9.086.241 kesî

Çavkanî

Bajarên Çînê
Anushka Sharma

Anushka Sharma (jdb. ) lîstikvan û hilberînera Hindî ye ku di fîlmên Bollywood de lîst. Wê gelek xelat stendin, di nav de Xelatên Filmfare ye. Sharma, yek ji lîstikvanên herî populer û payegirên Hindistanê ye.

Di 2012an ve di navnîşana 100a Navdar a Forbes India de ye û ji hêla Forbes Asia ve di nav lîsteya kesên popûler ku ji 30 salê ciwantirên a sala 2018an hate diyarkirin.

Jînenîgarî 
Anushka Sharma li Ayodhya ji dayik bû û li Bangalore mezin bû. Sharma li Dibistana Artêş xwend û bawernameya hunerê ji College Carmel wergirt. Wê di destpêkê de xwesteka wî ya lîstikvaniyê tunebû û pêşnumaya pîşesaziyê an nûçegihaniyê dikir.

Sharma, ji bo ku piştî mezûniyetê bêtir kariyera xweya modeliyê zêde bike çû bajarê Mumbai. Di sala 2007an de, wê rola xweya yekem wekî modelek ji hêla sêwiranerê modayê Wendell Rodricks ve girt û piştra li Mumbaiyê bicîh bû ku karekî xweyê timam wek model bidest bixe.

Di sala 2008an de bi rola Taanî Sahnî di fîlmê Lord Ne Bana Di Jodî, ya bi derhêneriya Aditya Chopra ve dest bi kariyera xwe ya lîstikvaniyê kir. Di sala 2014an de di fîlma Amîr Xan PK de jagat "Jaggu" Janini de lîst.

Sharma, hevdamezrînera şîrketa hilberînê Clean Slate Filmzê ye. Ji bo gelek brand û berheman sefîr e, ji bo jinên bi navê Nush xeta xwe ya cilan çêkiriye. Herweha piştevaniya xêrxwazî û mebestên curbicur dike, di nav de wekheviya cinsî û mafên ajalan heye, diparêze.

Fîlmografî

Çavkanî

Girêdanên derve

 
 

Hunermend
Aktrîsên hindistanî
Jinên hindistanî
Jidayikbûn 1988
Mirovên zindî
Goristan

Goristan, cihê ku gor û mezel lê tên kolan û mirî lê tên çalkirin.

Çavkanî 

Goristan
Goristana Sêmêlê

Goristana Sêmêlê, goristana mezin a Sêmêlê ye ku dikeve parêzgeha Dihokê.

Çavkanî 

Goristanên Kurdistanê
Francisco de Zurbarán

Francisco de Zurbarán (Fuente de Cantos, Badajoz, 7ê çiriya paşîn a 1598 - Madrîd, 27ê tebaxa 1664) nîgarkêşê Serdema Zêrîn a Spanî bû

Hevdem û hevalê Velázquez, Zurbarán di nîgarkêşiya dînî de, ku tê de hunera wî hêza dîtbarî ya mezin û mîstîsîzma kûr vedibêje, jêhatî bû. Ew hunermendek nûnerê Counter-Reformation bû. Di destpêka rojên wî de ji hêla Caravaggio ve bandor bû, şêwaza wî pêşve çû ku xwediyên Mantalî Mannerîst nêzîkê hev bibe. Nûnerên wî ji realîzma Velázquez dûr in û besteyên wî bi modela chiaroscuro ya bi awazên asîd zêdetir têne xuyang kirin

Mirin 1664
Wênesazên spanî yên sedsala 17an
Wênesazên spanî
Jidayikbûn 1598
Cameron Diaz

Cameron Michelle Diaz () lîstikvanekî amerîkî ye ku di heman demê de nivîskar, hilberîner û model e. Cameron Michelle di kariyera xweya lîstikvaniyê de demên destpêkê di komediyan de û di heman demê de di fîlimên dramatîk de hate naskirin.

Di nav xelatên wê de çar namzetên Xelata Zêrîn Gilobe, sê namzetên Xelata Guild Screeners , û Xelata Rexnevanên Fîlimê ya New York hene

Jînenîgarî 
Cameron Diaz di  de li San Diego hate dinê. Diaz, keça bavekî kubayî û dayikek amerîkî ye ku ji nijada brîtanî, germenî û çerokî ye. Di 16 saliya xwe de bi Ajansa Model Elite re peymanek îmze kir. Serkeftina wê ya di modelê de bû sedem xebata wê ya modeltiye li Japon, Awistralya, Fas û Parîsê. Di kovarên wekî Mademoiselle û Seventeen de hate rojevê û beşdarî kampanyayên reklamkariyê yên ji bo pargîdaniyên mezin ên wekî Calvin Klein, Coca Cola û Levisê.  Di sala 1994an de, wê kariyera xwe ya fîlimê di komediya çalakiyê ya bi navê "Mask" de ku Jim Carrey jî tê de rol wergirtiye bidest xist. Tevî ku tecrûbeya wş ya lîstikvaniyê tinebû jî, ji bo rola alîgir a li fîlm, destûr ji wê re hat dayîn ku beşdarî darizandinan bibe. Piştî 12e car bîrdariyê biryar hat dayîn ku rola pêşenga jin Tîna Carlyle bilîze.

Diaz, piştî ku di fîlma "Mask", di fîlmê "Suppîva Dawîn" de lîst. Di fîlmê de rola jina ciwan a ku evîndarê birayê zilamê ku wê li ber bi zewacê ye, dilîze. Di fîlima "Feeling Minnesota" de, ew bi Keanu Reeves re rol wergirdigire.  Cameron Diaz, bi vê fîlimê de nekarî serkevtinek baş a ku dixwest bi dest xwe bixe. Paşê ew bi Edward Burns re di fîlmê "Head Above Water" de û bi Harvey Keitel re di fîlmê  "She's the One"" de lîst.  Diaz,  ji aliyê rexnevanên lîstikvaniya be, yek ji stêrkên pêşerojê hate diyarkirin. Di rolêngirtina fîlima "Head Above Water" de biryar da ku karê xwe di fîlimên ya bazirganî de bidomîne.

Lîstikvana ciwan, ku bi Julia Roberts re di komediya romantîk "Zewaca Hevalê Min Ya Baştirîn" re bû. Bi performansa xwe ya di vî fîlimî de serkevtinên baş bidest xist û roj bi roj zêdetir hate naskirin. Piştî "Daweta Hevalê Min Ya Xweş", ew bi Ewan McGregor re di fîlima "Jiyanek Kêmûzayî ya Jiyan" a Danny Boyle ya 1995an de lîst. Diaz, yê ku La Torre terikand, ew di heman salê de bi Matt Dillon re di fîlima 1998an de "Di derheqê Meryemê de Tiştek Heye" lîst, têkiliyek evînî ya sê-salî dest pê kir.

Fîlmografî

Çavkanî 

Aktrîsên amerîkî
Mirovên zindî
Dîlok (stran)

Dîlok an jî dûrik, cureyekî stranên dîlan û govendan ên kurdan e.

Çavkanî 

Stranên kurdî
Lawje

Lawje an jî lawbêje, cureyekî stranên mêranî û evînî û ciwaniyê ye. Naveroka lawjeyan, ji xeynî evîn û mêraniyê, ji cudabûn û xerîbî û taswîra xwezayê û vegotina rûdanan jî pêk tên. 

Li herêma Serhedê ji vê stranê re dibêjinê kilam.

Çavkanî 

Stranên kurdî
Dîskrîmînasyon

Dîskrîmînasyon ango cudahîkirin, ji hêla birêveberî, sazûmanî yan mirovên din ve ji ber ku ji hev cûda ne xirabtir muemelekirina kesên din e. Dîskrîmînasyon dikare bandora xwe li ser astên pir cuda pêk bîne û di formên cihêreng de xwe xuya bike.

Bêjenasî 
Peyva dîskrîmînasyonê ji peyva îngilîzî ya  ketiye kurdî. Di îngilîzî de wek  herî pêşî di sedsala 17an de xuya dike. Ji peyva latînî ya  'navbera tiştekî cudahî xistin' ji lêkera  ji navdêra  ji lêkera  tê.

Mînakên cudahîkirina mirovan

Dîskrîmînasyona struktûrî 
Dîskrîmînasyon li ser struktûrên civakî yên ku dîskrîmînasyon bi cih tînin ava dibe. Wek mînak qezenca gelek jinan li Almanyayê ji bo karê eynî ya ji mêran kêmtir e.

Dîskrîmînasyona sazûmanî 
Dîskrîmînasyon li ser struktûrên avahîyên gelemperî an dewletî ku dîskrîmînasyon bi cih tînin ava dibe. Wek mînak zarokên dêûbavên nexwendî di dibistanê de piranî rastî dezavantajî tên. Ji bo wan hîn zehmettir e ku wan bixwe bixwînin.

Dîskrîmînasyona pircarî 
Kesekî ji ber gelek sedeman tûşî dîskrîmînasyona dibe, wek mînak, ji ber ku ev kes transseksûel e û salê xwe mezin e.

Dîskrîmînasyona rasterast 
Dîskrîmînasyon li ser vê yekê ava dibe ku kesekî bê sedem ji kesekî din xirabtir muamele dibîne. Wek mînak, ofîsekî dewletê serlêdanê kesekî ji bo alîkariya kirêyê qebûl nake, ji ber ku ev kes bi zimanê Elmanî nizane.

Dîskrîmînasyona nerasterast 
Dîskrîmînasyon li ser rêzikekê ku di mêzkirina yekem de ji bo her kes yeksan xuya dibe ava dibe. Bi mêzkirina duyem dibe zelal ku hinek kes tên dîskrîmîne kirin. Wek mînak, li ofîsa hemwelatiyê divê heywanan li derve bimînin. Ev şêrta bealî mîrovên biastengiyên çavê yên ku hewceyî kuçikekî alîkar in dîskrîmîne dike.

Çavkanî 

Dîskrîmînasyon
Kathryn Newton

Kathryn Newton (, Orlando, Florîda) lîstikvaneke amerîkî ye. 

Kathryn Newton, di 2008an de bi bûyîna yek ji lîstikvanên sereke yên rêzefîlma Gary Unmarried dest bi xwe kariyera xwe  kir.  Di sala 2012an de bi fîlma tirsê Paranormal Activity 4 yekem rola xwe ya fîlmê ya mezin girt lê yekem serkeftina xwe bi rola Abigail Carlson di rêzefîlma  Big Little Lies de bi dest xist. Di sala  2019an de  ew bû yek ji karakterên navendî ye di rêzefîlma  The Society  ku li ser Netflixê hate weşandin.

Jiyana wê 
Newton li Orlando, Florîda ji dayik bû  û zarokê yekane yê Robin û David Newton e. Di çar saliya xwe de dest bi kariyera xwe kir û karê yekem a televîzyona xwe li ser operaya sabûnê bi All My Children de dest pêkir. Ji sala 2001an heta 2004an bi Colby Marian Chandler re dilîze. Di heman demê de  di du kurtefîlman de jî lîst.  Di sala 2008an de Newton di rêzefîlma CBS Gary Unmarried de bi navê rola Louise Brooks rol wergirt.  Di diwanzdeh saliya xwe de malbata wê çû Los Angelesê li wir çû dibistana navîn a Notre Dame. 

Di 2010 de Newton du xelatên Hunermendê Ciwan ji bo "Performansa herî baş" Di Serial Comedy TV" de û di heman TV'yê (Komedî û Drama)" de ji bo Gary Unmarried xelat wergirt.  Newton rola Chase Rubin-Rossi di fîlma Bad Teacher de di sala 2011an de  bi  Cameron Diaz re lîst.  Wê di fîlma Paranormal Activity 4, ya çaremîn de bû xwediyê rola sereke û di 34an de Xelatên Hunermendê Ciwan de ji bo performansa xwe ya di fîlim de wergirt.  Di demsala 10an de dest bi roleke dubare bi navê  Claire Novak li di rêzefîlma Supernatural  de wergirt. Di sala 2017an de, Newton di rêzenivîsa HBO de Big Lie li ser bingeha romana Liane Moriarty ya bi heman navî derket, rol wergirt.   Di fîlmên Three Billboards Outside Ebbing, Missouri û Ben Is Back de lîst.

Di her du fîlmên negirêdayî de, wê bi lîstikvan  Ivy Burns û Angela Hayes re bi karakterên xwîşka Lucas Hedges, bi Ben Burns û Robbie Hayes re lîst.

Fîlmografî

Televîzyonê

Xelatên wê

Çavkanî 

Aktrîsên amerîkî
Mirovên zindî
1879

Bûyer

Cîhan 
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

Kurdistan

Jidayikbûn 
 4ê adarê — Albert Einstein zanyarê fizîkê

Mirin 
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Misyonerî

Misyonerî, reklamkirin û propagandakirin û hînkirin û belavkirina dîn e. Kesê ku vî karî dike dibêjinê misyoner. 

Ev  bi gelemperî ji bo karbidestên ku armanca belavkirina filehtiyê tê bikaranîn, lê ew dikare ji bo kesên ku hewl didin ku her hînkirina dînî jî belav bikin tê bikaranîn.

Peyv 
Misyoner peyvek bi eslê xwe latînî ye. Ew peyveke ku di sedsala 16an de derketiye holê. Koka wê ji peyva latînî missio ("karê girîng") tê. Koka peyva missio jî ji peyva latînî mittere ("şandin") tê.

Misyonerî di dînên cude de

Misyonên filehtiyê 
Gelek dîndar bi çalakiyên misyoneriyê re mijûl bûn. Pawlos, di dîroka xiristiyantiyê de yekem mîsyoner e. Di qonaxên paşîn ên xiristiyantiyê de, misyonerên xiristiyan ne tenê ku mirovên ji dînên din, lê her weha kesên ku ne ji mezheba xwe ne, bikişînin mezheba xwe jî kar kirine.

Misyonên katolîk

Misyonên protestant

Misyonên dêra baptîst 

Li gorî dêrê, tê îdiakirin ku karê mîsyonertiyê yê pêşî ji aliyê Îsa ve ji şagirteyan re hat dayîn.

Misyonên îslamê 
Di îslamê de belavkirina dînê îslamê dibêjinê teblîx.

Çalakiyên teblîxa îslamê bi taybetî li Îndonezya, Afrîka, Nîvgirava Erebî, Balkan û Asyaya Navîn bandorên girîng dan.

Misyonên dînê hindû

Misyonên Hare Krishna

Çavkanî 

Dîn
Xirîstiyanî
Natalie Martinez

Natalie Martinez () lîstikvan û modelek Amerîkî ye. Bi rola xwe di fîlima sala 2008an Death Race û di navbera 2003an û 2011an de bi derketina di çend vîdyoyên muzîkê û du kurtefîlmên di salên 2006 û 2007an hate naskirin.

Martinez di demsala yekem ya fîlma drama a sûcê Detroit -1 de lîst. Di beşên fîlmê 8-7, ji bo demsalek CSI: NY de rola wê dubare bû. Di demsalek rêzefîlma drama Kingdom de lîst û di sala 2019an de di minîsera xeyalî ya zanistî a I-Land rol wergirt.

Martînez li bajarê Miami ya Florîdayê ji dayik bûye. Bavê wê bi eslê xwe Kûbayî yê hemwelatiyê Amerîkayê ye. Martînez di sala 2002an de Dibistana Bilind a St. Brendan qedand.

Fîlmografî

Fîlm

Televîzyon

Çavkanî 

Aktrîsên amerîkî
Mirovên zindî
Epîdermîs

Epîdermîs an jî rûçerm, çîna li jorê çerm (pêst) e. Rûyê derve yê çerm ji aliyê epîdermîs ve dapoşkirî ye.

Epîdermîs ji rûkeşexaneyên firerêzî pêk tê. Ango gellek qatên xaneyên rûkeş li ser hev rêz dibin, bi vî awayê çîna epîdermîs peyda dibe. Di nav çîna epîdermîsê de lûleyên xwînê tune, xaneyên epîdermîsê xurek û madeyên pewîst ji mûlûleyên çîna dermîsê (çerm) digirin. Stûriya  epîdermîsê di çermê binê pî û çermê kefa dest de herî zêde ye, epîdermîsa vana wekî çermê stûr tê navkirin. Epîdermîs ji bo hokarên nexweşiyê berbestek sirûştî ye. Rê li ber bakterî, vîrus û hemû hokarên nexweşiyê digire, nahêle bikevîn nav laşê mirov. Herwisa epîdermîs ava laş jî diparêze, nahêle laşê mirov zuha bibe.

Qatên epîdermîsê 
Çîna epîdermîs ji 5 qatan pêk tê. Navê van qatan bi latînî wiha ye;

1. Stratum corneum (Qata hişk)

2. Stratum lucidum (Qata zelal)

3. Stratum granulosum (Qata danikî)

4. Stratum spinosum (Qata striyokî)

5. Stratum germinativum/ Stratum basale (Qata binçîne)

Qata hişk (Stratum corneum) 
Qata herî jor a epîdermîsê ye. Ji xaneyên pehnkirî yên mirî pêk tê. Di nav sîtoplazmaya xaneyan de keratîn heye. Keratîn proteînek rîşalî (rîsî) ye. Proteînên keratînê req in û rê nadin avê. Qata hişk beş bi beş diweşe. Xaneyên ji qata zelal dewsa xaneyên weşiyayî digirin.

Qata zelal (Stratum lucidum) 

Ev qat ji rêzên rûkeşexaneyên pehn pêk tê. Navikên piraniya xaneyên vê çînê riziyayî ne, hinek xane jî bê navik in. Rêza xaneyên bênavik di bin mîkroskobê de wekî çînek zelal (ron) xuya dibin. Qata zelal di nav epîdermîsa çermê stûr de heye, çermê tenik yê wekî çermê rû, palikên çav, lev hvd qata zelal lixwe nagirin.

Qata danikî (Stratum granulosum) 
Çînek tenik a epîdermîsê ye. Ji 2 heta 5 rêzên xaneyên pehn pêk tê. Di nav sîtpolazmaya xaneyên qata danîkî de bi navê keretohaylîn (keratohyalin) danikên proteîn heye. Keretohylîn pêşkerê keratîn e.

Qata striyokî (Stratum spinosum) 

Ji sîtoplazmaya xaneyên vê çînê, niçikên mîna dirriyên darê ji parzûna xaneyê ber bi derve dirêj dibin. Ev pêkhateyên striyokî xaneyên qata striyokê bi hev re girê dide.

Qata binçîne (Stratum basale / Stratum germinativum) 

Çînek stûr e. Rûyê vê çînê ji rêzên xaneyên firegoşeyî pêk tê. Li aliyê jêrê çînê rûkeşexaneyên şeşpaluyî (bi îngilîzî: cuboidal) an jî yên stûnî (bi îngilîzî: columnar) cih digirin. Ji xaneyên vê derê, bi dabeşbûna mîtozî, xaneyan nû tên çêkirin. Xaneyên nû ber bi qata hişk cih diguherin. Xaneyên ko bi dabeşbûnê xaneyên nû çê dikin, wekî xaneyên bineratî (bi îngilîzî: stem cells) tên navkirin. Di qata binçîneyê de xaneyên keratînê (keratinocytes), xaneyên bineratî ne. Di nav xaneyên keratînê de hinek ji xaneyên melanînê (melanocytes) heye. Xaneyên melanînê pîgmenta (boyax) melanînê berhem dikin. Rengê pêstê mirov li gor rêjeya melanîna nav xaneyên epîdermîsê diyar dibe. Hin beşên qata binçîneyê ber bi nav çîna dermîsê dirêj dibin, bi vî awayê çîna epîdermîsê bi çîna dermîsê ve girê didin. Herwisa ji çîna dermîsê xurek û madeyên pêwîst dabîn dikin ji bo xaneyên epîdermîsê.

Çavkanî 

Biyolojî