nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Alita: Battle Angel

Alita: Battle Angel (Alita: Firîşteya şerî) fîlmek aksiyona şewaza sîberpunk (cyberpunk) a amerîkî ye ku ji hêla Robert Rodriguez ve hatiye deranîn û  bi hevkariya James Cameron hatiye pêkanîn. Ew guhertoyek fîlmî ya mangaya Gunnm (bi îngilîzî Battle Angel Alita)  ji hêla Yukito Kishiro ve ye; karaktera sernav a navdar ji hêla Rosa Salazar  ve bi girtina tevgerê ve tê rolkirin. Fîlm  di 14ê reşemiya 2019an de di sînemayên amerîkî û almanîaxêv de hat.

Naveroka fîlmê 
Di sala 2563an de, nêzîkî 300 sal piştî "şerê mezin", pergalên civakî yên li ser rûyê erdê xirab bûne. Ji diwanzdeh bajarên esman ên dewlemend, tenê yek, Zalem, ma ye. Iron City, ku di navenda wê de zibilgeha Zalem peyda ye, ji mirovên ji çar aliyên cîhanê re bûye sitargeh.

Di lêgerîna wî ya ji bo teknolojiya sîborgan, zanyar Doktor Dyson Ido li wir bedena jorîn a sîborgekî jinane  dibîne. Ew  laşê wê bi laşekî makîneyê re tevhev çê dike. Laşê wê ji parçeyên makîneyê pêk tê ji xeynî mêjiyê wê mirovan. Dr. Ido ji bo wê keçê dibe bavek manewî. Li ser hişyarbûnê, ew keç nayê bîra xwe ku ew ji ku derê bû an ji ku derê hat. Dr. Ido keç re nav dide  "Alita" wekî keça xwe ya mirî, ku ji bo wî bi eslê xwe bedena wê sîborgê çê kiribû. Alita hewl dide ku jiyana xwe ya kevn bi bîr bîne da ku mebesta xwe fêr bibe.

Li Iron Cityê Alita, xurdevanê ciwan Hugo nas dike ku xeyal dike ku here bajarê dewlemend a bihuştê Zalem. Hugo wî fêrî werzişê ya  "Motorball" dike, li ku sîborgan heta mirinê şer dikin.

Alita vedibîn e ku Ido nêçîvanekî serî yê fermî bi karûbarên polîs re, "Hunter-Warrior" e, dema ku ew yek şev şopandin wî dike û ewna  bi sê kujerên Cyborgê re rêve dibin ku ji hêla Grewishka ve têne rêve kirin.

Çavkanî 

Fîlmên amerîkî
Fîlmên 2019an
Fîlmên honaka zanistiyê
Henry Justice Ford

Henry Justice Ford (1860–1941) wênesaz  û xêzkarê îngilîzî ku pêşkeftî û serfiraz bû û ji 1886 heta dawiya salên 1920an çalak bû. Carinan wekî H. J. Ford an Henry J. Ford tête zanîn, gava ku wî gelek nîgarên spehî ji bo Pirtûka Periyan ya Andrew Lang peyda kir, ku aşopê nifşek ji zarokên Îngilîz girtin û di 1880î û 1890î de li seranserê cîhanê hatin firotin.

Salên destpêkê 
Piştî perwerdehiya li Dibistana Repton ê û Koleja Clare ê li Cambridge ê - li ku ew di sala 1882 de pola yekem di triposên klasîk wergirt - Ford vegeriya Londonê da ku li dibistana Slade ya Fine Art û piştre, li Dibistana Hunerê ya Bushey ê , di bin birêveberiya Hubert von Herkomer ê  ku bi eslê xwe alman bû, xwend.

Kariyer 

Di sala 1892an de, Ford li  pêşangehên Akademiya Keyani ya Hunerê de bi pêşandana mijarên dîrokî û şiryaran dest pê kir li .Lêbelê ew ji bo xêzkariyên pirtûkên mîna Arab Nights Entertainments (Longmans 1898), Kenilworth (TC & EC Jack 1900) û A School History of England ji hêla C.R.L Fletcher û Rudyard Kipling (Clarendon Press 1911) ku Ford re him dahat him jî navdarî  anî.

Malbat 
Dêûbavên wî Katherine Mary Justice û William Augustus Ford bûn;  bapîrê wî yê bavinî George Samuel Ford bû, ku baştirîn discounterekî navdar bû. Bavê wî, (ku parêzer bû ) û piraniya malbata wî krîketvan bûn. Bavê wî li ser vê mijarê gelek gotar û pirtûk nivîsand û birayê Ford, Francis Ford (1866-1940) ji bo Îngilistanê di rêzeka Ashes de li Awistralya de lîst.

Bi temenê 61-an de, Ford hevalên xwe şaş kir ku bi jinek 35 salî piçûk re zewicî. Ew Emily Amelia Hoff (bi paşnavê zayînê Rose), jinebî bû ku mêrê wê yê yekem di şerê Neuve Chapelle de di Adarê sala 1915-an de hate kuştin. Piştî zewacê di Office of Register Kensington di Sibat 1921 de, Henry û Emily Ford li Bedford Gardens, Kensington bicîh bûn. çend salan û, di sala 1927 de, zarok   June Mary Magdelene Ford manewî kirin.Modela rûniintî ya di wêneya Henry Justice Ford 'Remeber Happier Times' de, ku niha di berhevoka Galeriya Huner a Russell-Cotes de, Bournemouth, bi jina Ford re, Emily, rengek xurt heye.

Hobî 
Hezkirina wî ya lîstikê hişt ku Henry Justice Ford ji lîstika lîstikvanê JM Barrie ya Allahakbarrie Cricket Club-ê bi rêkûpêk kriket bilîze. Ev jî di encamê de sedem ku Ford nexşeya naskirî ya Baxçeyên Kensington li J. M. Barrie 'The Little White Bird " peyda kir. Ew jî ji bo karakterê Peter Pan dema ku şanonameya Barrie di sala 1904an de cara yekem  li West End hat pêşandan . Berjewendîyên berbiçav ên Ford wî ji hêla gelek kesayetiyên navdar ên wê demê ve têkilî û hevaltî derxist, her wiha  nivîskarên PG Wodehouse, Sir Arthur Conan Doyle û AEW Mason.

Çavkanî 
Jidayikbûn 1860
Mirin 1941
Behar (navçe)

Şaristana Behar yek ji navçeyên Parêzgeha Hemedanê ye li Rojhilatê Kurdistanê ya girêdayî dewleta Îranê.Navenda vê navçeyê bajarê Behar ye.

Herêmên şaristana Beharê
Herêma Navendî ya Şaristana Beharê
Navendên bajarî: Behar
Herêma Lalecîn
Navendên bajarî: Lalecîn
Herêma Selehabad
Navendên bajarî: Selehabad

Çavkanî

Navçeyên Hemedanê
Tûyserkan (navçe)

Şaristana Tûyserkan an Tusêrkan yek ji navçeyên Parêzgeha Hemedanê ye li Rojhilatê Kurdistanê ya girêdayî dewleta Îranê. Navenda vê navçeyê bajarê Tûyserkan ye.

Herêmên şaristana Tûyserkanê
Herêma Navendî ya Şaristana Tûyserkanê
Navendên bajarî: Tûyserkan, Serkan
Herêma Qelqelrûd
Navendên bajarî: Feresfec

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Rezen (navçe)

Şaristana Rezen yek ji navçeyên Parêzgeha Hemedanê ye li Rojhilatê Kurdistanê ya girêdayî dewleta Îranê.Navenda vê navçeyê bajarê Rezen ye.

Herêmên şaristana Rezenê
Herêma Navendî ya Şaristana Rezenê
Navendên bajarî: Rezen
Herêma Qorve dercezîn
Navendên bajarî: Qorve dercezîn
Herêma Serdrûd
Navendên bajarî: Demeq

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Famenîn (navçe)

Şaristana Famnin yek ji navçeyên Parêzgeha Hemedanê ye li Rojhilatê Kurdistanê ya girêdayî dewleta Îranê.Navenda vê navçeyê bajarê Famnin ye.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Kebuder Aheng (navçe)

Şaristana Kebuder Aheng an 
Kewŗang yek ji navçeyên Parêzgeha Hemedanê ye li Rojhilatê Kurdistanê ya girêdayî dewleta Îranê. Navenda vê navçeyê bajarê Kebuder Aheng ye.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Hemedan (navçe)

Şaristana Hemedan yek ji navçeyên Parêzgeha Hemedanê ye li Rojhilatê Kurdistanê ya girêdayî dewleta Îranê. Navenda vê navçeyê bajarê Hemedan ye.

Herêmên şaristana Hemedanê 
Herêma Navendî ya Şaristana Hemedanê
Navendên bajarî : Cureqan, Meryanec, Hemedan
Herêma Şera
Navendên bajarî: Qehawend

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Ased Abad

Ased Abad navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Hemedan (parêzgeh)
Behar

Behar navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Hemedan (parêzgeh)
Qurve dercezin

Qurve dercezin navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Tûyserkan (bajar)

Tûyserkan navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Hemedan (parêzgeh)
Rezen

Rezen navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Famenîn

Famnin navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Kebuder Aheng

Kebuder Aheng navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Melayêr

Melayêr navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Ezenderîyan

Ezenderîyan navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Berzul

Berzul navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Hemedan (parêzgeh)
Curgan

Curgan navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Cukar

Cukar navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Demeq

Demeq navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Qehavend

Qehavend navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Fîruzan

Fîruzan navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Feresfec

Feresfec navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Mohaceran

Mohaceran navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Giyan

Giyan navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Şirinsû

Şirinsû navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Saleh Abad

Saleh Abad navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Gultepe, Hemedan

Gûltappe navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Lalcîn

Lalcîn navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Meriyanc

Meriyanc navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Samen

Samen navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Nihawend

Nihawend navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî 

Navçeyên Hemedanê
Melekşahî (navçe)

Şaristana melekşahî an jî
Erkewazî yek ji navçeyên Parêzgeha Îlamê ye li Rojhilatê Kurdistanê ya girêdayî dewleta Îranê.Navenda vê navçeyê bajarê Erkewazî ye.
xelka vê devera bi regez kurmanjin.ji Melkişî an Çemişgezeg.

Herêmên şaristana Çerdawel

Çavkanî 

Îlam (parêzgeh)
Sîrwan (navçe)

Şaristana Şerwan û Çirdawil yek ji navçeyên Parêzgeha Îlamê ye li Rojhilatê Kurdistanê ya girêdayî dewleta Îranê.Navenda vê navçeyê bajarê Şêrwan û Çirdawil ye.

Herêmên şaristana Çerdawel

Çavkanî 

Îlam (parêzgeh)
Dêluran (navçe)

Şaristana Dêluran, anku şaristana Dêluřan, yek ji navçeyên parêzgeha Îlamê yên Rojhilatê Kurdistanê ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye. Navenda vê navçeyê bajarê Dêluran ye.

Zerînawa

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Dereşar (navçe)

Şaristana Dereşarê, anku şaristana Deřeşarê, yek ji navçeyên parêzgeha Îlamê ye li Rojhilatê Kurdistanê ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye. Navenda vê navçeyê bajarê Dereşar ye.

Çavkanî 

Îlam (parêzgeh)
Awdanan (navçe)

Şaristana Abdanan yek ji şaristanên parêzgeha Îlamê ye li Rojhilatê Kurdistanê. Parêzgeh bi dewleta Îranê ve giredayî ye. Navenda vê navçeyê bajarê Abdanan ye.

Herêmên şaristana Awdanan

Çavkanî 

Îlam (parêzgeh)
Îlam (navçe)

Husênawa an jî Dêwalî yan jî  Îlam, yek ji navçeyên parêzgeha Îlamê ye li Rojhilatê Kurdistanê. Parêzgeh bi dewleta Îranê ve girêdayî ye. Navenda vî navçeyê bajarê Husênawa ye.

Çavkanî 

Îlam (parêzgeh)
Husênawa

Husênawa, navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îranê.

Çavkanî 

Îlam (parêzgeh)
Çwar

navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Cûy Zir

Cûy Zir navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Zirne

Zirne yan zirna  amûreke muzîkê ya pifkirinê ye xwediya dengekî bilind e ku bi daholê re dengekî pir xweş û lihevhatî çêdike, bi taybetî di govend û dîlanên kurdan de tê bikaranîn, ku mirov li gel hemû kurdan dibîne heyabê li gel kurdên penaber jî hene ev jî tê wateya ku girêdana wê bi neteweya kurdî re pir kevin e.

Etomolojî 
Etomolojiya peyva zirne jî bi zimanên îraniye bi taybetî kurdî ye, belavbûna wê li Rojhilata Navîn û hidê di riya koçên kurdan çêbûye ji ber ku li hemû deveran navê wê zirne ye.

Zirr tê wateya "govend, cejn, zemawend" û ney jî "bilûr" e, hevreha farisî سرنای, surnay e.

Navê gundekî 
Navê yek ji bajarên parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran jî ye.

Çavkanî 

Amûrên muzîkê
Abherê Bala

Abherê Bala navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Dêluran

Dêluran navê yek ji bajarên navçeya Dêluran a li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Îlam (parêzgeh)
Zerînawa

Zerînawa yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Îlam (parêzgeh)
Pehle

navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Şêrwan û Çirdawil

navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Cûcefit

Cûcefit navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.

Çavkanî

Îlam (parêzgeh)
Erkewazî

Erkewazî navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Kobanî (navçe)

Navçeya Kobanî, yek ji navçeyên parêzgeha Helebê ye. Navçe dikeve Rojavayê Kurdistanê û serbajarê wê Kobanî ye.

Kobanî di demeke nêzik de bû navçe, ango rêjeya mezinbûna wê pir zêdeye, û piştî ku şerê sûrî koça xelkê ji Heleb û bajarên mezin re kêm bû, tevî ku bajarê Kobanî 60 ji sedî hilweşiya lê di çar salan de bajar ji berê çêtir bû û xizmeta şaredariyên rêveberiya xweser ji ya rejîmê pir baştir e ku faydeyeke mezin ji bo bajêr kir.

Nahiye
Kobanî, gelhe: 81.424 kes.

Şêxler, gelhe: 43.861 kes.

Sirîn, gelhe: 69.931 kes.

Çelebî, di sala 2009an de bû nahiye.

Çavkanî 

Heleb (parêzgeh)
Cawbir

Cawbir an jî meqes cotek gêrîkan jî amûrek ji bo birîn an qutkirina materyalên cûda ye.

Pêvajoya birînê bi pêgirtina materyalê di navbera blokan de li qonaxa ku tê qutkirin pêk tê û dûv re nêzî hevûdu diherike. Li gorî kîjan materyalê û ji bo çi armancê têne armanckirin, şekil û celebên cûda hene.

Çavkanî 

Cawbir
Alan Kurdî (keştî)

Alan Kurdî, navê keştiya almanî ya rizgarkirina koçberan e. Keştiya rizgarkar bi taybetî li ser Deryaya Spî karê xwe dike û tê alîkariya kesên koçber ên ku di avên deryayê de li ber xeniqînê ne. Keştî di bin alaya Almanyayê de ye.

Keştiya ku berî navê wê "Professor Albrecht Penck" bû, di 10ê sibata 2019an de bi navê zarokê kurd ê koçber Alan Kurdî ku li peravên Bodrûmê yên Tirkiyê xeniqîbû bi nav kirin. 

Papora Alan Kurdî bi saya rêxistina nehikûmî Sea-Eye ("Çavê Deryayê) şul dike û armanca wê ew e ku balê bikişînin ser sedan kesên koçber ên ku rojane di avên deryayê de dixeniqin.

Çavkanî 

Keştî
Eladîn (fîlm)

Aladdin ( bi kurdî Eledîn)  muzîkaleke aşopî ya amerîkî ye ku ji hêla Guy Ritchie ve hatî hilberandin, ji hêla Walt Disney Pictures ve hatî çêkirin, ji hêla Dan Lin û Jonathan Eirich ve li ser bingeha fîlmê ji hêla John August, Vanessa Taylor û Ritchie ve hatî çêkirin. Ev fîlm adaptasyona xêzefîlma bi eyni sernav ji sala 1992an e ku  bingeha wê çîroka Eledîn û lembeya newaze ji berhevoka çîrokên Hezar û yek şev  e. Rola sernavê ji hêla nûderê kanadî Mena Massoud ve tê lîstin.

Naverok 

Li deryayê keştiyek piçûk bi malbata çar ajokaran re. Du zarok li keştiyek mezin û birêkûpêk digerin. Dûv re bav dixwaze ku wan berjewendî keştiya piçûka xwe nîşanî wan bide û herdu zarok re  çîroka Eledîn, prenses û lembeyê vedibêje. 

Li bajarê ereban Agrabah Eledîn bi meymûnê xwe Ebû re derbasî jiyanê dibe û tiştên ku hewce dike diziyê dike. Xort çokera prensesê yê li ser piyan digire. Gava ku ew wê êvar wî li qesra xwe serdan dike, ew fêr dibe ku ew prenses bixwe ye. Li ser riya malê Eledîn ji aliyê Cafer ve tê girtin. Ji bo wî divê wî lembeyek bi vî awayî ji şikefta derhozeyî bîne.

Fîlmên amerîkî
Fîlmên 2019an
Vanessa Busse

Vanessa Busse (jdb. 1ê çiriya pêşîn a 1980î li Günzburgê, Almanya - m. 5ê çiriya pêşîn a 2017an li Augsburgê, Almanya) nivîskareke alman bû, ku wek stranbêj bi bernavka Vanessa Saturn xebitî.

Jiyan 

Vanessa Busse li Bavyerayê mezin bû, rêveberiya karsaziyê xwend û li Almanyayê (Baden-Württemberg û Berlîn), Japonya (Tokyo, Kyoto û Osaka) û herî dawî jî li Augsburgê (Almanya) dijiya.

Dema ku ew zarok bû, kêfa wî ji xwendina romanên honaka zanistiyê çêbû û di demek kurt de dest bi nivîsandina xwe di eynî şêweyê de kir.

Romana wêya yekem bi sernavê Vampirin wider Willen bû. Ew ji bo rêzeromana Raumschiff Promet û weşanxaneya Verlag Peter Hopf ji bo rêzeya Retro-SF nivîsî.

Di bin bernavka Vanessa Saturn de ew bi hevkarî bi muzîkjenê Boy 83 re gelek stran derxistibû.  

Vanessa Busse di 37 saliya xwe de mir.

Berhem 

 Vampirin wider Willen (2014, CreateSpace Independent Publishing)
 Dunkle Energie, Raumschiff Promet 3 (2014, Blitz-Verlag)
 Angriff aus dem Nichts, Raumschiff Promet 4 (2014, Blitz-Verlag)
 Das Vermächtnis des Arun, Retro SF (2014, Verlag Peter Hopf)

Mûzîk 

 Kleines Mädchen (2014, auf Sampler Minimal Baby VII)
 Schmetterling (2015, auf Sampler Minimal Baby VIII)
 Celestial Sphere (2017, mit Boy 83)

Girêdanên derveyî 
 
 
 Zauberspiegel-Online: Vanessa Busse ...... über Raumschiff Promet, Science Fiction und Kleinverlage (abgerufen am 7. Oktober 2017)
 Dirty Lane Studios

Çavkanî 

Nivîskarên alman
Nîşaney bazirganîy giştî

Nîşaney bazirganî giştî ew nîşane bazirganîyeye yan nawî ew markeyeye ke behoy nawbangîyewe biwete nawî giştî core berhemêk. Bo nimûne be hemû core destesirrek degotrê “klîneks” ke le markey Kleenex hatiwe yan be pakkerewe degotrê ”tayît” ke le nawî markey Tide hatiwe

Çavkanî
Rick û Morty

Rick û Morty zincîreyekî enîmeyşinî Emirîkîye ke le corî zanistî xeyallî û komîdîye, ke lelayen Justin Roiland û Dan Harmon drustkrawe. Zincîreke basî serkêşî û beserhatî dû kesayetî serekî zincîreke deken ke ewanîş Rick û Mortyîn, Rick Sanchez ke be zanayekî şêt dadenrê û Morty Smith ke newey Rick e be kurrêkî dillbaş pênase dekrêt. Zincîreke le sallî 2013 hatiwete pexişkirdin.

Serçawekan
Netflix

Netflix, Inc. (ji hêla Net ve, kurt ji bo înternetê û tavilê wekî gotina zimanê devkî ya ji bo 'fîlman') pagîrdaniyeke amerîkî ye ku bi  streaming û hilberîna fîlm û rêzefîlman re mijûl dibe. Ew ji hêla Reed Hastings û Marc Randolph ve di 1997an de li Los Gatos (Kalîforniya) hate damezrandin û di destpêkê de wekî belavkirina fîlmên li ser DVD û Blu-ray ji bo hevkarên xwe re wekî firoşgehek vîdyoyê xebitî. Di sala 2007an de, Netflix ket nav karsaziya vîdyoyê-li-daxwazê ​​û naverok ji aboneyan re berda.  Di nîsana sala 2019an de, Netflix li seranserê cîhanê 148 mîlyon abone hatine sencandin, di nav wan de 60 mîlyon li Dewletên Yekbûyî, û zêdetirî 154 mîlyon abone bi tevahî guhertoya ceribandin a bêpere. Netflix navnetewî, ji bilî Çînistana parzemînî  (ji ber rêgiriyên herêmî), Sûriye, Koreya Bakur û Krîmê (ji ber cezayên Amerîkayê) tê peyda kirin. Pargîdanî di heman demê de li Holenda, Brezîl, Hindistan, Japonya û Koreya Başûr jî ofîs hene. Netflix endamê Komeleya Fîlmên Sînemaya Amerîkî (Motion Picture Association) ye .

Çavkanî 

Şirket
Avabûnên 1997an
Balindeyên dirûvê mirîşkan

Firindeyên mirîşkan (Navê zanistî: Galliformes) ji çîna balindeyên leş giran,li ser bejahiyê diçêrin, ji wan:Elok Mirîşk Tawis ku ji goştê wan re Goştên sipî tê gotin.
Qerqewil

Qerqewil (navê zanistî: Phasianidae), famîleyeke balindeyan e ku tê de tîtav, mirîşk, teyrê tawiz û elok in. Herwiha ev famîle pir mezin û perfireh e ku dabeşî hin famîlên jêrîn dibe.

Çavkanî 

Balinde
Kobankî

Kobankî devokeke herêmî ya zimanê kurdî ye. Xelkê Kobanî û Pirsûsê (Rojavayê Kurdistanê) vê devokê bi kar tîne. Gelekî nêzî devoka reşwanî û rihayî ye.

Gotinên taybet  
Hin gotinên taybet ên devokê hene, mirov bi bihîstina wan gotinan re dikare nas bike, ku ew kesê axêver ji Deşta Sirûcê ye. Ew gotin ji aliyê kurdên li Kobaniyê, Pirsûsê û Bîraçikê ve tên bikaranîn :
 Bê = Bêje
 Çito  = Çawa?
 Çira? / (Ji) Çi re = Çima?
 Ez darim mal  = Ez dicim mal 
 Merî = Mirov
 Wanî = Wiha
 Kîçax (Di kîjan çaxê de?) = Kengî
 Kînga= Kengî
 Meke (Neke) - Mekene (Nekene) - Mebê (Nebêje) -... (jo bo Raweya Fermanî, li cihê "ne-", "me-" tê bikaranîn)
 Werganî û Werge = weke wî tiştî
 Kê Qertafa dema Bê.

Hejmar 
Hinek hejmarên kurmanciya rast bi awayeke din tên gotin. Ew bi taybetî ev hejmar in û hertim wisa têne gotin:
 Didi = Du
 Sisê = Sê

Wekî din, hinek hejmarên din ên taybet wisa ne:
 Yanzde = Yazdeh
 Danzde = Diwazdeh
Sêzde=Sêzdeh
Çarde=Çardeh
Panzde=Panzdeh
  Şanzde = Şeşdeh
Ḧevde = Heftdeh
Ḧeyjde =Hejde
 Nozde = Nozdeh

Têkildar 
 kurdî
 kurmancî

Çavkanî 

Zimanê kurdî
Robert Feldhoff

Robert Feldhoff (jdb. 16ê tîrmeha  1962an li Schorndorf, Almanya; m.  17ê tebaxa 2009,  li Oldenburg, nivîskarekî honaka zanistî yê alman bû.Feldhoff ji sala 1964 li Oldenburg dijiya. Ew aborî xwendibû û wekî nivîskarê rêzeromana honaka zanistiyê Perry Rhodan dihat nasîn, ji bo vê yekê wî pirtûka xwe ya yekem sala 1987 weşand (û piştre xwendina xwe li dû xwe qedand).

Berhemên wî

Romanên lênûsk yên Perry-Rhodan

Pirtûkên berîkê yên  Perry-Rhodan 

 Der Alpha-Asteroid (289)
 Im Zentrum der Nacht (303)
 Scitt, der Zwerg (316)
 Die Piratin und der Dieb (329)
 Die Blinde von Olymp (338)
 Die Ferrol-Dolche (346)
 Abstieg in die Tiefe (356)
 Die größte Show im Universum (364), posthum neu erschienen als Die Show der Sterne (Taschenheft 2)
 Terra in Trance. Der Gott der Simusense – ein Mann kämpft gegen die Herrscher der Träume. Wilhelm Heyne, München 1993, ISBN 3-453-07133-6. (Band 368)
 Die Toleranz-Revolution (376)
 Raumpiloten (415)

Wêje 

 Alexander Seibold: "Es gilt, die Geschlossenheit des Werkes zu wahren." Ein Gespräch mit Perry-Rhodan-Chefautor Robert Feldhoff, In: Sascha Mamczak, Wolfgang Jeschke (Hrsg.): Das Science Fiction Jahr 2004. München 2004, ISBN 3-453-87896-5, S. 434–448.
 Klaus N. Frick: Robert Feldhoff. In: Sascha Mamczak, Wolfgang Jeschke (Hrsg.): Das Science Fiction Jahr 2010. Heyne, München 2010, ISBN 978-3-453-52681-5, S. 212–217.
Nivîskarên honaka zanistiyê
Tirknasî

Tirknasî ,Tirkzanî an jî Tirkolojî zanista ziman, wêje , dîrok, ol û çanda giyanî û madî ya gelên tirknîjad di demên berê û niha de ye. Koçberiya kedê ya tirkan di van dehsalên dawî de di warê naverok û erdnigariyê de qada kevneşopî ya tirknasiyê pir berfireh kiriye.

Mijara tirknasiyê 
Qada erdnîgarî ya gelên tirknîjad di dehsalan de bi koçberiyê ve, bi giranî berfireh bûye, bi eslê xwe ji gihiştina Çînistana îroyî  heya  rojhîlata başûra Ewropayê û ji bakurê dûr ya Rûsyayê (binihêrin jî Sîbîrya)) heya welatên Rojhilata Navîn. 

Gelheya tevahiya neteweyên Tirknîjad, komên etnîkî û kêmneteweyan îro herî kêm 300 mîlyon e.

Zanist/ Lêkolîn 
Tirknasan bi riya û bi navgîniya nivîs û çavkaniyên çanda maddî yên gelên cûr bi cûr ên tirknîjadan û ji ber sedsala 8' ê serdema me ve bi hin gelan re veguheztina zimanî û çandî digirin.

Deverên sereke yên lêkolînê yên Tirknasiyê herêma Komara Tirkiye , bi rêzdarî Împeratoriya Osmanî, Komarên turanî li Asyaya Navendî de ne.

Qadên karî 
Di warên  hewcehiya karkerên de bi kalîte yê Tirknasiyê hene:

 Zanist
 Civaknasî
 Medya
 Çand
 Ramyarî

Tirknasên navdar 
 Milan Adamovic
 Reşit Rahmeti Arat
 Willi Bang-Kaup
 Louis Bazin
 Johannes Benzing
 Árpád Berta
 Saadet Çağatay
 Gerard Clauson
 Éva Csató
 Jean Deny
 Agop Dilâçar
 Gerhard Doerfer
 Marcel Erdal
 Hasan Eren
 Carter Vaughn Findley
 Annemarie von Gabain
 Geng Shimin
 Peter Benjamin Golden
 Manfred Götz
 Kaare Grønbech
 Richard F. Hahn
 Michael Reinhard Heß
 Halil İnalcık
 Georg Jacob
 Henryk Jankowski
 Lars Johanson
 Petra Kappert
 Ceval Kaya
 Barbara Kellner-Heinkele
 Mark Kirchner
 Dimitri Kitsikis
 Sergei Kljaschtornyj
 Zeynep Korkmaz
 Klaus Kreiser
 Jens Peter Laut
 Bernard Lewis
 Geoffrey L. Lewis
 Sergei Jefimowitsch Malow
 Dieter Maue
 Gerhard von Mende
 Karl Heinrich Menges
 Raoul Motika
 Irina Nevskaya
 Mehmet Ölmez
 Wilhelm Radloff
 Hans-Robert Roemer
 Klaus Röhrborn
 Ándras Róna-Tas
 Wolfgang-Ekkehard Scharlipp
 Claus Schönig
 Friedrich Schrader
 Marek Stachowski
 Ursula Spuler-Stegemann
 Talat Tekin
 Semih Tezcan
 Vilhelm Thomsen
 József Thury
 Andreas Tietze
 Zeki Velidi Togan
 Edward Tryjarski
 Peter Zieme

Mijarên têkildar 

 Osmannasî
 Rojhilatnasî
 Erebnasî
 Îrannasî
 Îslamnasî
 Mehmûd Kaşxerî

Girêdanên derve 
 İstanbul Kültür University 
 International Turkology and Turkish History Research Symposium 
 SOTA Research Centre for Turkestan and Azerbaijan
 ATON at Texas Tech University
 Turkish Studies Institutes, Departments Links
 Turuz - Online Turkic Dictionaries 
 Turklib - Turkistan Library

Çavkanî 

Lêkolînên Asyayê
Tirknasî
Lêkolînên çandî
Margrêt Corc

Margrêt Corc Şîlo (bi îngilîzî Margaret George Shello, di 21ê kanûna paşîn a 1942an de li gundê Dûrê devera Berwariyan hatiye dinê), jineke asûrî a kurd bû ku bi yekem jina pêşmerge ya kurd û sembola jina kurd di nava Şoreşa Îlonê de dihê niyasîn. Wê xwendina xwe a seretayî heta pola şeşan li gundê Dûrê û Kanîmasê qetandiye lê ji ber egerên xebatê xwendin berdewam nekir.

Dema Mela Mistefa Barzanî di sala 1961ê de tê devera Berwariyan keça kurd Margrêt bi bave xwe Corc re di 20 saliya xwe de tevlî refên pêşmergeyan dibe û dibe yekem jina kurd ku bibe pêşmerge. Êdî wêneyên Margrêtê ên pêşmergayetî û xebatê dikevin destê hemû kurdan û ew bi dîwarên malen xwe ve di dalqînin û wêneyên wê morala netewî a takê kurd bilind dikin û kurd wê wek sembolek dibînin û şanaziyê pê dikin. Mesûd Barzanî di nava pirtûka xwe a bi navê Tevgera Azadî Xwaza Gelê Kurd bergê 3an de behsa Margrêtê dike û dibêje ″Keça asûrî Margrêt gehişt şoreşê û çek hilgirt û bo nimûne ji bû keçên Kurdistanê″ û ev gotina Mesûd Barzanî li ser gorra Margrêtê hatiye nivîsandin. 

Margrêt corcê bejdariyek kara di nava şorreşê de hebû hem ji aliyê siyasî hem eskerî, wê bejdarî di du kongreyên Partiya Demokrata Kurdistanê de bi serokatiya Mela Mistefa Barzanî kiribûn, dîsan di dirêjahiya xebata xwe de bejdarî di gelek şer û dastanan de li dijî dijmin kirye hindek ji wan mîna şerên danana bûsa çeteyên Mi′awye 20ê çiriya pêşîn a 1961ê, dastana Gelyê Zawîte 12ê kanûna pêşîn a 1961ê, dastana Lomana 1961, serê Akrê û çiyayê Pîrs 1961, danana bûseyekê di nêvbera Bamernê û Sikrînê bi bavê xwe re 1965. Bavê Margrêtê di şerê qişla Amêdiyê de bi dijwarî birîndar dibe. 

Margrêt Corc di 26ê kanûna pêşîn a 1969an de li kelha Qumriyê dikeve kemîneka destreşan û şehîd dibe.

Ji ber çelengî û serhildêriya Margrêta pakrewan çendîn dayîngeh, xandingeh û bingehên radio an li başûrê Kurdistanê bi navê wê hatine kirin û ew boye mijara gelek helbestên helbestvanên kurd.
{{Helbest|sernav=Helbesteke Edîb Çelkî ji bo Margrêt Corcê*

Bo te çiyame Zîn û Şirîn im
Netew û olan tev di hewîn im 
Nahîd û Mîtra du sembolên geş
Ronahîya jînê ji wan distîn im

Zêr û qelen çûn çaxê wan borî
Azad bûme ez ji wî keltorî
Bo hebûna xwe bo welatê xwe
Îro çekdar im xwe dikim gûrî

Min serhilda ye dijî dujminan
Ji Dûrê dûr bûm ji bo nîştîman
Ez im pêşenga jinên pêşmerge
Ez Margirêt im kiça Kurdistan

*: Hatiye sitrandin ji aliyê Îtîdal Mehmûd ve.
}}

Çavkanî 

http://www.basnews.com/index.php/so/news/kurdistan/447291

https://kurdishquestion.com/oldarticle.php?aid=beyond-kurdistan-remembering-those-who-lost-their-lives-for-the-kurds 

http://www.saradistribution.com/margaret_shello.htm

https://m.wikidata.org/wiki/Q6759444

http://www.mesop.de/the-first-femail-fighter-in-kurdish-ranks-was-a-christian-assyrian/

http://www.basnews.com/index.php/so/culture-arts/music/443728

https://m.youtube.com/watch?v=JBZ5bjLpoBo
Cangoriyên Kurdistanê
Jidayikbûn 1942
Mirin 1969
Anthony van Dyck

Sir Anthony van Dyck ( 22 adara 1599 - 9 kanûna pêşîn 1641) hunermendekî barok ê flamanî ye ku piştî serkeftina xwe ya li Holendaya Başûr û Îtalyayê, li Îngilistanê bû wênegirekî navdar ê di nav hunermendên serayê de.

Çavkanî 

Wênesazên flamanî
Mêr
Jidayikbûn 1599
Mirin 1641
Profesor Challenger

Profesor George Edward Challenger karekterê aşopî ye ku ji hêla nivîskarê brîtanî Sir Arthur Conan Doyle ve hatiye afirandin, ku di romana xwe ya destpêka sedsala 20an de wekî lêkolîner û vedîter dixebite. Lêbelê, ew di sîberê karakterê detektîv Sherlock Holmes ma ye ku ji hêla heman nivîskarê eynî ve hat afirandin.

Li ser kesî 
Profesor Challenger di berhema bingehîn Lost World ("Cîhana windabûyî") yê ji 1912an, ku bi gelek zimanan hatî wergerandin û çend caran fîlmandîye. Ew bi jînenîgarek aşopî tête dayîn, ev weha ye ku ew di sala 1863an de li Langs, N.B. (Skotlenda) ji dayik bû, di dibistana amadeyî ya vî bajarî de xwend, pişt re li Zanîngeha Edinburghê jî xwend û ji sala 1892an de li Muzexaneya Brîtanî ye, li wir, ku ew niha wekî cîgirê serokê cêrgeya mirovnasî ya hevberdarê dixebite. Ew wekî mirovekî har û bi tundûtûjî tête diyar kirin, xuyangiya wî ya derveyî ya terrîkiyê rîberdayî ye.

Naverok

Çavkanî 

Kesayetên Arthur Conan Doyle
Rêzeroman
Bangeşe

Bangeşe an jî propaganda  (ji latînî belav dibe, belav dike) di wateya xwe ya nûjen de  hewildanên armancdar ên ji bo ramanên ramyarî an dîtinên giştî, ravekirina zanebûnê û rêwergirtina tevgerê bi rengek ku tê xwestin ji hêla bangeşeyê an serweran ve tê vegotin. Ev berevajî bi perspektîvên pirrjimar û rexneyî ye, ku ji hêla ezmûn, nêrîn û nirxandinên cûda û her wiha vegotinek raxistî ve têne şandin.

Çavkanî 

Bangeşe
Juliana Paes

Juliana Couto Paes  ( jdb. 26ê adara  1979 li Rio Bonito, Rio de Janeiro, Brezîl)  lîstikvaneke  brezîlî û modela berê ye. Ew ji bo rêzefîlmên helesorî (telenovelas) û modelsaziya neteweyî de tête zanîn. Ew her wiha ew di guhertoyek muzîkala herêmî ya  The Producers, wekî Ulla dilîze.

Kariyer 
Juliana Paes wek lîstikvan û modelê bi qedandina zanîngehê  ew ji bo rolên xwe di rêzefîlmên helesor yên Rede Globo de  navdar bû. Ew di gulana 2004an de li ser kovara  Playboyê bû.

Di sala 2006an de, Paes ji Kovara People re ji hêla 100a herî seksî ya li cîhanê ve hate hilbijartin. Piştî wê projeksiyona navnetewî, wê peywirek kirê kir, û eleqeya xwe ji destpêkirina kariyera lîstikvaniyê li DYE nîşan da.

Paes di gelek kampanyayên bazirganî de, mîna Colorama's û Hope. Niha, ew rûyê Arezzo yê duyem e û li şûna sûpermodela  Gisele Bündchen wek stêrka kampanyayê ji bo kincê zêrîn Vivara digire.

Pêşkeşa wê ya ewil wek serleheng Maya Meetha di rêzefilma helesor a  brezîlî Caminho das Índias de bû.

Fîlmnîgarî

Wêneguhêz

Çavkanî 

Aktrîsên brezîlî
Jidayikbûn 1979
Mirovên zindî
Roswell (rêzefîlm)

Roswell rêzefîlmekî honaka zanistî ya amerîkî ji hêla Jason Katims ve ye. Fîlmê pîlotî li ser bingeha pirtûkê "Roswell High" e, ku ji hêla Laura J. Burns û Melinda Metz ve hatî nivîsandin û ji hêla Pocket Books (DYA) ve hat çapandin. Li Keyaniya Yekbûyî, pêşandan hem wek Roswell High û hem jî wek Roswell hat weşandin.
Rêzefîlm yekem car ji sala 1999an heta 2002an li televîzyonê hate weşandin. Ew li ser xwendekarên dibistana bilind Max û Isabel Evans û Michael Guerin, ku ne mirov lê candarên derasayî ne  ku li Roswell, New Mexico di 1947an de bi keştiyek esmanî li ser erdê hilweşandin. Rojek Max jiyana hevdibistaniya xwe  Liz Parker difilîtîne, ew balê li ser rayedaran dikişîne - û jiyana bêdeng ku rê li sê ciwanên li Roswell girtiye, xwedan dawiya nişkek e.

Çîroka çarçoveyî 
Zan, Vilandra, Rath û Ava (piştre di rêzefîlmê de wekî "çarên keyaniyê" tên zanîn) carekê endamên malbata keyî ya rojgera Antarê bûn. Antar parçeyek pergala rojgerî ye ku ji pênc rojgerên ku ji hêla hestên aqilmend ve hatine vebirin ku di destpêkê de bi hev re di nav aşitiyê de bûn. Serwerê dijmin Kivar rojekê êrişî rojgerên cîranê xwe kir û kontrola Antar girt. Zan, ku wê demê de keyê Antar bû, jina wî Ava û xwişka wî Vilandra, û her wiha cîgirê Zan, Rath, bûne qurban. Piştî mirina wan, DNAyê wan û DNA yê mirovanî ji bo afirandina du komên durehên biyanî-mirov an klonên çarên keyî hatin bikaranîn.Di rêzefílmê de, ev Max (Zan) û Isabel Evans (Vilandra), Michael Guerin (Rath) û Tess Harding (Ava) ne. Ew klon hatin şandin ku ew ji Kivar biparêzin. Ew ê rojekê vegerin û aşitiya Antar vegerînin.

Keştiya esmanî bi Max, Isabel, Michael û Tess (û komek din a klonan û çar parêzkar wan re) di  sala 1947an de li Roswell, New Mexico hat hilweşandin. Artêşa Dewletên Yekbûyî kapsûlên enkubê yên deresayî û du Antariyan sax dîtin, û ji bo vekolîna xwe avêtin bingehek leşkerî. Bi alîkariya balafirvanekî hewayî ya ciwan, candarên deresayî dikar bûn bi kapsûlê birevin. Nasedo (yek ji wan du parêzkarên sax) li ser çolê New Mexico di komek keviran de veşartiya.Zêdeyî 40 sal şûnda, Max, Isabel û Michael bi temenê şeş-salî de kapsulên xwe hiştin. Klona çaremîn, Tess, ku di kapsûla xwe de ma bû, paşê ji hêla Nasedo ve hat dîtin û mezin kirin. Max û Isabel digel dêûbavên xwe yên birêz Philip û Diane Evans xaniyek dilovanî û aram dîtin. Ji aliyekî ve, Michael, di lênêrîna bavê manewî ku bi kotekî ye û her wiha alkolîk e.  

Di destpêka rêzefîlmê de, Max, Isabel û Michael niha 16 salî ne û xwendekarên li Dibistana Bilind a Roswell in. Ew gelek baldar in ku balê nedin û her gav li cem hevdû bimînin. Ew dizanin ku ewna candarên deresayî ne, lê ne ku ew ji ku derê tên û çima ew li ser Erdê ne.

Şêwaza vegotinê 
Her çend ku naverok di rêzefîlm de li ser çarenûsa Max, Isabel û Michael e, lê Liz Parker bi giranî rola vebêjerê digire.Hema hema her beş  bi kêmanî sehneyek heye ku Liz nîşan dide dema ku ew di rojnivîska xwe de dinivîse.

Rêzefîlmên amerîkî
Bedewa Razayî

Bedewa Razayî (; ) sernavê çîrokeke . Ew di çîrokên zarokan û malan a Birayên Grimm de ji jimara 1-ê ya 1812 li şûna 50 (KHM 50) ye û bi veguhastina devkî bi riya Marie Hassenpflug li ser çîroka Charles Perrault's La belle au bois dormant derbas dibe .  Li cem Perrault de  di sala 1697-an de li Contes de ma Mère l’Oye û beriya 1696 weşandî bûn. Ludwig Bechstein di çîroka xwe ya bi Almanî de bi navê "Das Dornröschen  " (1845 jimar 63, 1853 jim. 52) çîrok bi dest xist.

Çîrok li gorî Perrault 
Cotyareke padîşahî re di dawiyê de zarok dibe. Ji bo weftîzê, heft perî ev in ku diyariyên keçan ên wekî bedew û mîna wan bidin. Dûv re perîyekek pîr, jibîrkirî tê xapandin ji ber ku kêr û neçelê zêrîn deha tune , ew nifir dike ku zarok bimire li biniya çika teşiyekî

Çavkanî 

Çîrokên Birayên Grimm
Magic Kaito

Magic Kaito (bi japonî: まじっく快斗 majikku Kaitō, bi kurdî "Kaitoyê bi sêr")  sernavê mangayekê ye, ku ji sala 1987an ve ji hêla hunermendê japonî Gosho Aoyama ve, di navberên ne dûz de berdewam dibe. Rêzemanga li ser Arsène Lupinê Maurice Leblanc îlham jê girti ye.

Naverok 
Manga çîroka 17 salî Kaito Kuroba (黒 羽 快 斗, Kuroba Kaitō), kurê sêrbazê navdar yê Japonê Toichi Kuroba vedibêje. Hin car şûnda bavê Kaito dimire, ew odeyeke veşartî dibîne û sira wê dibîne: ew dizê hosteyî 1412 bû, ku bi navê Kido Kid jî tête nasîn (盗 盗 キ ッ ド, Kaitō Kiddo, " dizê sirdar  Kid") û ji aliyê Polîsên cîhanê ve  hatibû gerandin.

Ew fêr dike ku bavê wî ne di bûyerek li qeza de, li hember texmîna wî, ne hate kuştin, lê ji hêla rêxistineke dizî ve hat kuştin. Ji bo ku kujeran bibîne, ew bixwe rola dîzê hosteyî 1412 digire û polîs bi serdegirtinên wî re mijûl dibe.Gava ku ew nêzîkê kujerên bavê xwe ji bo ewna ku difikirin ku ew Kido Kidê rast e, Kaito ji kirinên rêxistina veşartî fêr dibe.

Ewna li digerin ji bo pagendê Pandorayê, ku divê di pagendê din a hêja de were veşartin, ji ber ku eger hûn vê yekê li dijî heyvê bigire, ew sor dibe û rondik dide. Yê ku vî rondikê vedixwe nemir dibe. Ji hingê ve, Kaito bi vekirî li dijî polîs û rêxistinê ye. Gava ku ew ne bi rastî Kaito Kid e, ew diçe dibistanê û li wir li wir digel Aoko Nakamori (bi  japonî 森 青 子, Nakamori Aoko), ku hevalê wî yê zaroktiyê ye û di hezkirinê de bi wî re ye, ku ew naxwaze qebûl bike. Bavê Aoko Ginzo Nakamori (japonî 中 森 銀, Nakamori Ginzō) jî komîserê polîsê Tokyo ye, ku li dijî Kaito lêkolînê dike. Kaito bi vî rengî di bin zextê de ye ku nasnameya xwe ya veşartî bidomîne.

Karakter 

 Kaitō Kuroba
 Kaitō 17 salî û 1.73 metre dirêj e. Ew û kurikek ronak bû, ku bi domdarî hevala xwe yê zaroktiya xwe Aoko re şer dike û pirê caran wê xwe dixe nav xapek sêrbaz.

Çavkanî 

Manga
Kosuke Kindaichi

Kosuke Kindaichi (金田一耕 助, Kindaichi Kōsuke) detektîvekî fîktîv e ku ji hêla romannivîsê japonî Seishi Yokomizo ve hatiye afirandin. 

Di pirtûka pêşîn de, doza "Kuştinên Honjinê" (The Honjin Murders; 本陣殺人事件, Honjin satsujin jiken), bûyera kuştinê di odeyeke girtî de diqewime. Roman di sala 1946an de hate weşandin û wekî yek ji romanên detektîv ên japonî yên herî baş dihesibînin.

Berhemên wergerandî 
Inugami Clan (1951) romana pêşîn a Kindaichi ya ku ji japonî hat wergerandin zimanê inglîzî. Du romanên din jî di wergera fransî de hene.
Le Village aux huit tombes (bi japonî: Yatsuhaka Mura) (1951)
La Ritournelle du démon (bi japonî: Akuma no Temari Uta) (1959)

Dozên detektîv Kosuke Kindaichi 
Rêzeya Kosuke Kindaichi ji 77 dozan pêk tê.

 The Case of the Honjin Murder (本陣殺人事件 Honjin satsujin jiken, 1946)
 Gokumon Island (獄門島 Gokumon-tō, 1947 - 1948)
 Bat and Slug (1947)
 The Case of the Black Cat Restaurant (1947)
 A Killer (1947–1932)
 Black Orchid Princess (1948)
 Woman Walking at Night (夜歩く Yoru aruku, 1948)
 The Village of Eight Graves (八つ墓村Yatsuhaka Mura, 1949 - 1951)
 Death Mask (1949)
 The Inugami Clan (犬神家の一族 Inugami-ke no Ichizoku, 1950 - 1951)
 Mysterious Woman (1950)
 Under Hundred Suns (1951)
 Queen Bee (女王蜂 Joōbachi, 1951 – 1952)
 A Crow (1951)
 The Devil Comes and Plays His Flute (悪魔が来りて笛を吹く Akuma ga Kitari te Fue o Fuku, 1951 - 1953)
 Dead Man's Seat (roman) (1952)
 Lake of Mud (1953)
 Undying Butterfly (1953)
 Death Mask's Return (1953)
 The Bride in the Labyrinth (1954)
 Evil Man (1954)
 Garden of Demon (1954)
 Yurei Otoko (1954)
 Fallen Angel (1954)
 Mirage Island (roman) (1954)
 The Sleeping Bride (1954)
 Three Heads Tower (1955)
 Vampire Moth (1955)
 A Deadly Pond (1955)
 Head (1955)
 A Ghost in the Old Yard (1955)
 The Poisoned Arrow (1956)
 A Beautiful Waxwork (1956)
 Black Wing (1956)
 Death Angel's Arrow (1956)
 A Calendar of Witch (1956)
 A Cat in the Darkness (1956)
 Lady in the Dream (1956)
 The Seven Masks (1956)
 Tragedy at the House of Meiro (1956)
 Field of Beast (1956)
 Head of a Playing Cards Table (1957)
 Lady in the Mist (1957)
 A Lady During the Wartime (1957)
 Lady in the Mud (1957)
 Lady in the Suitcase (1957)
 Lady in the Mirror (1957)
 Lady in the Umbrella (1957)
 Lady in the Cell (1957)
 Murder at the Kagami Beach (1957)
 Mystery of the 13th Boat (1957)
 A Rhymes of a Devil's Ball (1957–1959)
 Beautiful Lady in the Jar (1957)
 Lady of the Fan (1957)
 Girl's Shadow Under the Door (1957)
 Demon's Birthday Festival (1958)
 Lady in the Cave (1958)
 Lady in the Coffin (1958)
 Cross of Fire (1958)
 Lady in the Red (1958)
 Lady in the Pupil (1958)
 Spade Queen (1958)
 Rose Villa (1958)
 A Demon Child (1958–1959)
 Inside a Perfume's Mind (1958)
 Villa in a Fog (1958)
 Human Face (roman) (1960)
 Female Leech (1960)
 Black and White (1960–1961)
 One Hundred Lips Song of Satan (1962)
 Lady in the Sundial (1962)
 The End of Hunting (1962)
 Black Tiger at Night (1963)
 Cat Mansion (1963)
 A Batman (1964)
 A Masked Party (1974)
 The House of Hanging on Hospital Slope (病院坂の首縊りの家 Byōin-zaka no Kubikukuri no Ie, December 1975)
 Demon's Island (1978–1980)

Kesayetên honakî
Çermnasî

Çermnasî  an jî dermatolojî (ji Yewnanî δέρμα - derma "çerm" û -logy, ji λόγος)   dîsîplîna dermanê ye ku bi struktûr û fonksiyonên çerm re û her wiha di diyagnoz û şîfakirina nexweşiyên çerm de mijûl dibe.

Cihên taybetî 
Zanînên çermnasiyê di sala 2000 .bz. li cem Sumerîyan he bûn. Îzbata nivîskî yên çermnasiya kevnar nivîsarên Babîlî, Asûrî, Misiriyan û nivîsên Incîl peyda dikin.

Çavkanî 

Dermatolojî
Fix und Fax

Fix und Fax ( Fix û Fax) xêzerçîrokek ji Komara Demokratîk a Almanyayê  ye. Di sala 1958an de, her du mîşkên ku ji hêla Jürgen Kieserer ve hatin hilberandin ji bo cara yekem di kovara mehane ya xêzeroman Atze de derket. Modela rola gengaz wêneçîrok e ku di salên 1930an de ji hêla  Fritz Koch-Gotha ve bi du mişk bi navê Fix û Fax wekî serlehengan ne. Lê di derbarê vê bandora ku tê zanîn de îtîrafek Jürgen Kieser tune. 

Taybetmendiyek binnivîs bi forma beşavendê bû. Di sala 1987an de, 350 beş ku ji hêla Jürgen Kieser ve hatî afirandin, weşandî bûn.Ji 1987an heta 1990an de li ser daxwaziya Kieser dest pê kir ku xêzkar Eugen Gliege 45 beşên din de bixebite. Ayet ji hêla Hartmut Seefeld ve ne. Çapa 11/1990 (jimar 399) an de paşê Fax und Fax bi dawî bû. 

Di salên 1960an de, sê antolojiyên yekem hatin weşandin, her yek jî bi 28 û 32 çîrokan. Dûvre, antolojia " Der Wunschring“ ( Gustîla daxwazê) li dû weşandî bû. 

Di 1969 de fîlmekî kuklayan ji hêla DEFA'yê ve hat hilberandin. Fîlîmek pîlot a ji bo rêzefîlmê kertonî bi sernavê Abenteuer mit Fix und Fax – Das fliegende Geschenk (  Serpêhatiyan bi Fix û Fax- Diyariya firok) di 1999 de derxistî bû. Proje berdewam nebû. 

Hin dem piştî dorpêçkirin û dawiya têkildar a "Atze" ji hêla weşangerê nû yê kovara Mosaik a weşanxaneya Mosaik Steinchen für Steinchen Verlag ve çapa reprintê bi hejmara çapê 350 beşên Kieser di 25 hejmar de bi  3000   çapên tixûbî weşandî bû. Nermbergek seva rojbûna 85 saliya Jürgen Kieser di sala 2006an de hate weşandin.

Wêje 

 Jürgen Kieser: Der Wunschring, Berlin, 1989, ISBN 3-7302-0624-9

Girêdanên derveyî 

 Fix und Fax bei www.ddr-comics.de
 Mosaik Verlag
Xêzeçîrok
Ben Lucien Burman

Ben Lucien Burman   (jdb.  12ê kanûna pêşîn a 1895an li Covington, Kentucky, DYA - m. 12ê çiriya paşîn a 1984an li New Yorkê, DYA) rojnamevan û nivîskarê amerîkan bû.

Kurtejiyan 
Burman bi Big river to cross: Mississippi Life ve portreyek rojnamegerî ya jiyanê li ser Mississippi nivîsand û bi Blow for a landing ew romanekî serpêhatiyên li ser vî çemî nivîsand. Ew bi taybetî ji hêla çîrokên heywanan ve li ser cîhê aşopî Catfish Bend pir xweş tê naskirin. Burman bi Alice Caddy Burman (1896-1977) re zewicandî bû, ku gelek romanên wê bi wêne kir. Di dema Şerê Cîhanî yê Duyem de ew ji Afrîkaya Bakur li ser rejîma Vichy ragihand.

Burman di sala 1984an de ji ber dagêşînê mir.

Pirtûknîgarî 

 Mississippi, illustrated by wife, Alice Caddy, 1929
 adapted to film as Heaven on Earth in 1931, directed by Russell Mack
 Then There's Cripple Creek, 1930
 Steamboat 'round the Bend, illustrated by Caddy, 1933
 adapted to film as Steamboat Round the Bend in 1935, directed by John Ford
 Blow for a Landing, 1938
 Big River to Cross: Mississippi Life Today, illustrated by Caddy, 1940
 Miracle on the Congo: Report from the Free French Front, 1942
 Rooster Crows for Day, illustrated by Caddy, 1945
 Everywhere I Roam, illustrated by Caddy, 1949
 Children of Noah: Glimpses of Unknown America, illustrated by Caddy, 1951
 The Four Lives of Mundy Tolliver, 1953
 It's a Big Country: America off the Highways, illustrated by Caddy, 1956
 The Street of the Laughing Camel, illustrated by Caddy, 1959
 It's a Big Continent, illustrated by Caddy, 1961
 The Generals Wear Cork Hats: An Amazing Adventure That Made World History, illustrated by Caddy, 1963
 The Sign of the Praying Tiger, illustrated by Caddy, 1966
 Look Down That Winding River: An Informal Profile of the Mississippi, illustrated by Caddy, 1973
 High Water at Catfish Bend, 1952, reprinted, 1981
 Seven Stars for Catfish Bend, 1956, reprinted, 1981
 The Owl Hoots Twice at Catfish Bend, 1961, reprinted, 1981
 Blow a Wild Bugle for Catfish Bend, 1967
 High Treason at Catfish Bend, 1977
 The Strange Invasion of Catfish Bend, 1980
 Thunderbolt at Catfish Bend, 1984

Disknîgarî 

 Steamboat 'Round the Bend: Songs & Stories of the Mississippi, 1956, Folkways Records

Çavkanî 

Nivîskarên amerîkî
Jidayikbûn 1895
Mirin 1984
Kyoto

Kyoto bajara sêyê yê welatê Japon.
Gelhe : 1,467,702 (2019).
Joseph Goebbels

Paul Joseph Goebbels (jdb. 29ê çiriya pêşîn a 1897, Rheydt (Mönchengladbach) - m.  1ê gulana  1945, Berlîn) ramyarekî alman bû ku ji 1933 ta 1945 wek wezîrê eşkerekirina giştî ya gelê û bangeşeyê hatî xebitandin. Ew yek ji hevalên herî nêzîk û alîgirên dilsoz ê Adolf Hitler bû. Ew ji bo hunerên xweragir û karînên xwe yê rewanbêjiyê bi enerjîk, nêrînên dijwar ên antîsemîtîzm û serweriya bangeşeya koman , tiştê ku  wekî derewa mezin tê zanîn.

Salên destpêkê 
Joseph Goebbels di malbateke katolîkên oldar wekî kurê jimarkerekî de li Mönchengladbachê dayîk bû . Ew di sala 1917an de dibistana navîn qedand. Ji ber seqetiya laşî wî mafê wî yê karûbarê şer nebû û bi kurtahî bû katmendê bûroyê li Vaterlandisches Hilfswerk. Ew  germanîstîk , dîrok û fîlolojiya kevnar  xwend. Piştî ku doktoraya xwe di felsefeyê de bi doktornameya xwe li ser dramaya romantîk a sedsala 18an li Zanîngeha Heidelbergê di sala 1921an de qedand, ew doktoraya xwe ya felesefê wergirt û wek dilxwaz ji bo rojnameya Westdeutsche Landeszeitung xebitî. Di sala 1923an de, ew wekî bankvan û kostekê pêkguhartinê  xebitand. Ew hingê  bêkar bû. Ew her wiha romanan û şanonameyan nivîsand, lê ji hêla weşanxaneyan ve nehat ecebandin.

Çavkanî 

Alman
Jidayikbûn 1897
Serokwezîrên Almanyayê
Pokémon

Pokémon  (bi  japonî ポ ケ モ ン ['pokemoɴ], kurt ji bo ポ ケ ッ ー ー ー Poketto Monsutā, bi kurdî Cinawirên berîkan / cinawirên tûrîkan), her wiha PoKéMoN an jî POKéMON ku nivîsandî, afirîdên aşopî ne di rêzeya serpêhatî ya lîstikên vîdyoyê de. Lîstik di destpêkê de ji hêla Satoshi Tajiri û pargîdaniya nermalav a lîstîkan a japonî GAME FREAK Inc. ve hatine pêşve xistin û yek ji franchisên herî girîngên weşangeriya Nintendoyê ne . Pokémonan dikarin ji hêla lîstikvan ve werin girtin, berhevkirin û perwerdekirin. Piştî serkeftina lîstikê ku di cara yekem  di sala 1996an de hat derxistin,  rêzefîlmek animeyê, lîstikê kartên berhevkirin , hejmareke mezin a hilberên bazirganî û ji sala 1998an vir ve  21 fîlm hilberandî bûn. Di wê wateyê de, rêze dikare wekî yek ji hilberên herî serkeftî ya pîşesaziya lîstika nûjen were hesibandin.

Çavkanî
Pûpa

Pûpa, popa (ji zimanê îtalî: poppa), navê deryavaniyê yê qûna keştiyê ye.

Mijarên têkildar 
îskele
prûva
senceq

Çavkanî 

Deryavanî
Îskele

Îskele, iskele, skele (ji zimanê yewnanî), di deryavaniyê de aliyê çepê yê keştiyê ye.

Mijarên têkildar 
prûva
pûpa
senceq

Çavkanî 

Deryavanî
Senceq

Senceq, sencex (ji tirkî sancak), navê deryavaniyê yê kêleka rastê ya keştiyê ye.

Mijarên têkildar 
îskele
prûva
pûpa

Çavkanî 

Deryavanî
Prûva

Prûva, pruva, prûwa (ji zimanê îtalî: prua) navê deryavaniyê yê pêşiya keştiyê ye.

Mijarên têkildar 
îskele
pûpa
senceq

Çavkanî 

Deryavanî
Ûsivê Aramatî

Ûsivê Aramatî (; ) li gorî Mizgîniyên Kanonî şagirtek veşartî û domdarê Îsa ye. Ew Îsa xist gora ferşê ya ku ji bo xwe amade kiribû. Tê bawerandin ku Ûsivê Aramatî dilopên xwîna Îsayê xaçkirî di kasa pîroziyê de civandine. Li gorî xiristiyaniyê, ew ezîzek e. 17ê adarê li Dêra Rojavayî, 31ê tîrmehê di Dêra Rojhilat de "Roja Ûsivê Aramatî" wekî tête pîroz kirin. Di  17ê adarê li Dêra Rojavayî û 31ê tîrmehê di Dêra Rojhilat de "Roja Ezîz Ûsivê Aramatî" wekî tête pîrozkirin.

Ûsivê Aramatî ji bajarê Aramatya yê parêzgeha Judea ya Împeratoriya Romê  bû. Li gorî Mizgîniyan, Orşelîm endamê meclîsa bajêr bû. Ew ji pozîsyona jor kesekî dewlemend û zîrek bû. Ew dilêrî hebû ku ji parêzgerê Cihûstanê, Pontius Pilates, ji bo laşê Îsayê  bipirse. 

Li gorî incîla Marqosê ew li pey şahitiya xwedayî bû. Ûsiv nexwestibû laşê Îsa timamê şevê li ser çarmixê daleqandî bimîne. Dilê wî dixwest ku Îsa bi merasîmeke veşartinê ya şayesteyî rûmeta wî werê veşartin.Ûsiv bi vî fikrî li dijî qentûrên Cihuyan hatibû. Çinkî pêwîst bû tawanbarê hatibe bidardekirin bi awayekî bêrûmet bêne veşartin.

Kasa pîroziyê 
Ûsivê Aramatî bi salan e mijara huner û wêjeyê ye. Di mizgîniya apokrîfî ya Petrûs de (sedsala 2-emîn P.z. ),  tê angaştin ku ew hevalê Îsa û Pontius Pilatus e. Li gorî mizgîniya apokrîfî ya Nîkodêmos ( Çîroka peyrewî , sedsala 4-5), Ûsiv piştî xaçkirina Îsayê hate girtin. Ew ji hêla Îsayê vejandî ve tê berdan. Ji ber vê yekê ew govanê yekemîn ê vejîna Îsayê ye.

Çavkanî 

Mirin sedsala 1ê
Kasa pîroziyê
Kelek (amyar)

Kelek, navgîna ku di çem û robaran de lê siwar dibin. Kelekên li ser Dîcleyê di navbera Amed û Cizîra Botan de hatî ajotin bi nav û deng bûn.

Çavkanî 

Deryavanî