nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Cil û bergên beysbolê

Cil û bergên beysbolê, cilên ku lîstikvanên beysbolê di dema lîstikan de li xwe dikin. Ew vê yekê dikin da ku nîşan bidin kîjan du tîmên beysbolê ku ew ji bo lîstin. Piraniya cil û bergên beysbolê xwedan nav û hejmarên yekgirtî yên lîstikvanên ku wan li deverek yekalî li wan dikin, dikin. Nav û hejmarên yekalî bi gelemperî li ser piştan hene ku lîstikvanên cûda ji hevûdu re vedibêjin. Shirtirûşên Baseball, pantik, pêlav, sok, kap û helmet beşek ji uniforms in. Players her weha gloveyê dikin, lê ew ne beşek yekgirtî têne hesibandin, ji ber ku lîstikvan dikarin destika xwe hilbijêrin. Piraniya cil û bergan xwedî logoyan û rengên cûda hene da ku bêjin ka kîjan tîmê kî ye.

Cil û bergê beysbolê yekem car di 1800an de ji hêla New York Knickerbockers Baseball Club ve hatin cil kirin. Cilên wan ji pantorên şîn, xalîçeyên spî yên flanel û kapikên stûr hebûn. Ji hingê ve, heya unîformê gelek guhertin derbas kirin. Zêdetir tiştên hêja, raman, û gelek çêtirkirinên din çêdibûn û di van salan de li ser van cilan zêde bûn. Herweha şêwaza wan jî, piçûktir bi demê re, guherî.

Dîrok

Xuliqî 
Di 4ê nîsana 1849an de, New York Knickerbockers bû tîma pêşîn ku karanîna cil û bergên beysbolê kir. Di 1882an de, rengên cûda yên ku nîşanî cîhên cihêreng ên cûda yên her player hebû, li ser cil û bergên nû hat zêdekirin (kincê ku lingê û parçeya jêrîn ya lingê vedigire). Di 1888 û 1889an de, Detroit Wolverines û Washington of the National League and the Brooklyn Bridesgrooms of the Association of America Ji 1900an ve,hemî lîstikvanên tîmên Major League Baseball cil û bergên beysbolê bi kar anîn.

Cil û bergên mal û rê 
Di dawiya sedsala 19an de, tîmên beysbolê dest bi wergirtina du cil û bergên cûda kirin. Wan dema ku ew di stadyuma xwe ya beysbolê de lîstin yek yeko yeko (dema ku ew di stadyuma beysbolê xwe de lîstin "(navê" lîstikên malê "," li malê lîst ") û ya din dema ku ew li stadyuma beysbolê base ya tîmê din lîstin (" lîstikên dûr an rê "," lîstina li ser rê ")). Ev normal bû ku meriv cilê spî li malê bikire û rengê kesk, tarî ya tarî, an rengên reş li ser rê be. Di sala 1907an de, Brooklyn Superbas ji bo cil û bergên rêça wan ji xwe re modelek şîn bikar anî. New York Giants pişt re wekheviyek hema hema heman rengî bi karanîna Brooklyn Superbas a ku di cil û bergê rêwîtiya wan de bikar tîne bikar anîn.

Di 1916an de, li ser cil û bergê Giants, gelek xetên xalîçeyî reng dida wan rengê rengê tartan. Di vê demê de, rengek din a rengê rengek rengîn a tarî ya tarî an reş bi spî bû. Di sala 1963an de, Charles O. Finley li unîversîteyên navgîn û rêçikê li Kansas City Athletics guherî. Ew di rengên zêr û kesk hatin guhertin. Di salên 1970an de, hin tîm ji bo cil û bergên rê riya xwe şîn-tarî bikar anîn.

Girêdanên derve
Cih

Cih (bi înglîzî: Space) cîhana sê-bê sînor e ku tê de heb û bûyer bi helwest û rêweriya têkildar heye. [1]  Cihê fîzîkî bi gelemperî di sê dimeniyan de tête biderkevtin, her çend fîzîknasên nûjen bi gelemperî wê, digel demê re, bifikirin ku ew bibin parçeyek domdar a çar-dimensiyonî ya ku wekî spacetime tête zanîn.  Têgihîna cihê cihê ji bo têgihiştina gerdûna laşî girîngiyek bingehîn tê hesibandin. Lêbelê, nakokî di navbera fîlozofan de berdewam e ka gelo ew bixwe entegre ye, pêwendiyek di navbera xwedan de ye, an jî beşek e ji çarçoweya têgehek e.

Çavkanî 

Fizîk
Şêxî

Şêxî (bi tirkî: Şeyhî) (jdb. 2ê nîvê sedsala 14an li mîrgeha enedolî ya Germiyan - m. piştî 1429 li Germiyan) helbestvanekî tirk bû. Nav û paşnavê wî Mewlana Yusif Sinan Germiyanî bû.

Şêxî rêwîtiyek xwendinê li Persiya kir, ku ji xebata wî ya helbestî re gelek girîng hebû. Ew wek karê fermanî ya  helbesta Nîzamî Gencewî bi sernavê Xusrev û Şirîn pêk anî û têkilîyên nêzîk bi dîwana siltanên tirk re dom kir. Helbesta bêkêmasî ya Şêxî di bîra Hafîsan de ye, ku helbesta wî Goethe Dîwana rojhilat-rojavayî re dileyize, û rasterast ji domdariya Nezamî û Ehmedî tê. Bijîşk û helbestvanê perwerdekirî yê gerdûnî bi pirtûka xwe Kername serweriyek satirîkî ya bêhempa ya dîroka wêjeyî nivîsand.

Berhemên wî  
 Dîwan 
 Xusrew û Şirîn
 Kername

Berhemên wî li ser derman 
 Kenz-ul-Menaf
 Habnâme
 Neyname

Çavkanî 

Helbestvanên tirk
Kesên sedsala 14an
Nivîskarên tirk
Zrîng

Zrîng xêzekovareke bi kurdî ye, hem bi kurmancî û hem jî bi kirmanckî, ku ji çiriya pêşîn a 2019an ve mehê carekê dihê weşandin. Kovar ji 32 rûpelan pêk dihê û edîtorê kovara Zrîng karîkatursazê kurd Dogan Guzel e.

Çavkanî 

Kovar
Kar (fizîk)

Di fizîkê de kar; pîvana wizeya ku bi hêzê tê veguhastin e. Bi carandina hêz û ladanê tê berisandin. Dema li heyberekî kar tê kirin, wize lê tê zêde kirin. Lê eger hêza vî karî li dijî liva heyî ya wî heyberî be, tê gotin ev kar neyînî ye û wizeya heyberî kêm dike.

Yekeyên karî 
Di SIê de yekeya karî Joule(J) e. Ew jî; çendaniya karî ku bi hêza Newtonekê di ladana qasî metreyekê de tê mezaxtin e.

Girêdanên derve 

Fizîk
Navpençik

Navpençik an jî navbirr (bi îngilîzî: diaphragm), li gel masûlkeyên parsû, masûlkeyî bingehîn e ji boy koendama henaseyê.

Pêkhate  
Navpençik pêkhateyek masûlkî yê bi şeweya qubbe ye. Navpençik di nav sîngekelên û zikekelênê de cih digire. Rûyê qoqiz li aliyê sîngekelênêde, rûyê çal jî li aliyê zikekelênê de dimîne. Navpençik ji masûlkeyên peykerê (peykeremasûlkê) pêk tê. Girjbûn û xavbûna navpençikê xwenewîst e. Ango çalakiya masûlkeyan di bin kontrola koendama demar a xweser de ye. Li gel peykeremasûlkeyan, navpençik jêyek navendî li xwe digire. Masûlkeyên navpençikê ji jêyê navendî ber bi parsû û birrbirreyê dirêj dibin. Ango seriyekî rîşalên masûlkeyan bi jêyê ve girêdayî ye, seriyê din ê masûlkeyan jî bi parsûyên jêr, hestiyê sîngê û hestiyên birrbirreyê ve girêdayî ye. Li ser navpençikê hin kortal hene, soriçik, xwînhênera sereke ya jêrîn, xwînbera sereka ya jêrîn di nav van kortalan de ji sîngekelênê dirêj dibin ber bi zikekelênê.

Çalakiya navpençikê 
Dema masûlkeyên navpençikê xav in, jêyê navendî ber bi jor ve qoqiz (bi îngilîzî: convex) e, û di asta birrbireyê piştê yê 8emîn e. Gava masûlkeyên navpençikê girj dibin, îcar navpençik ber bi jêr ve dilive, masûlkeyên navpençikê jêyê navendiyê heta asta birrbirreyê piştê yê 9em dikişîne, bi vî awayê navpençik piçek pahn dibe û qoqiziya wê kêm dibe. Ji ber ko masûlkeyên girjbûyî, navpençikê ber bi jêr ve dikişînin, dirêjiya sîngekelenê zêde dibe, loma qebareya  sîngekelênê jî zêde dibe. Zedebûna  qebareya sîngekelênê dibe sedema kêmbûna pestoya hewayê nav pişikan. Asta pestoya hewayê pişikan ji pestoya hewayê derve nizimtir dibe, loma hewa ji derve ber bi pişikan ve diherike. Ango henasegirtin rû dide. Ber bi jêr ve kişandina navpençikê, sîngekelênê fireh dike, lê zikekelênê teng dike. Tengbûna zikekelênê pestoya nav zikekelênê zêde dike. Bi xavbûna masûlkeyên navpençikê, jêyê navîn ê navpençikê ber bi jor ve hildikişe, Ji ber rûyê qoqiz a navpençikê, qebareya sîngekelenê kêm dibe, pestoya nav pişikan zêde dibe. Bi vî awayê hewa ji pişikan ber bi derve diherike, ango henasedayîn rû dide. Li gel navpençikê masûlkeyên parsû (masûlkeyên navbera parsû) jî şirîkê henasegirtin û henasedayînê dibin. Li gel erka heneseyê, navpençik alîkarî dike ji boy kûxikê, bêhnijînê, qêrrînê, verişînê, paldana pîsayi ya nav tortorikê û dema zayinê, paldana korpeleyê ji malzarokê .

Çavkanî 

Biyolojî
Hêza karebayî

Hêza karebayî, hêza elektrostatîk (karebayî-rawestayî) an hêza Coulombî di navbera heyberên xwedî barê karebayî de pêk tê. Hêza karebayî jî wek rakêşê ji dûr ve dixebite, pêdivî bi temasê tune ye.

Qanûna Coulombî 
Qanûna Coulombî, qanûneke azmûnî ye ku pîvana hêza di navbera du pirtikên rawestayî yên bi barê karebayî de diyar dike. Di sala 1785an de Charles-Augustin de Coulombî vê qanûnê weşand. Tê gotin ku ev qanûn serekaniyeke bîrdoza karebayî-asinrevayî ye. Çimkî hiştiye ku çendaniya barê karebayî bi awayekî watedar were angaştin.  

Di dirûva xwe ya skaler de formula qanûnê wiha ye: 

, 

li vê derê ke Westara Coulombî (ke≈9×109 N·m2·C-2), q1 û q2 mezinahiya barên karebayî û r jî dûrahiya di navbera baran de ye.

Çavkanî 

Elektrîk

Hêz
Lîsteya mîrên ertuqiyan

Va ye lîsteya mîrên ertuqî yên Kurdistanê ye. Mîrên ertuqiyan yên ku bi eslê xwe tirkên selcûqî bûn, di navbera salên 1101 û 1409an de li Diyarbekirê xwediyê sê mîrîtiyan bûn. Bavê vê xanedanê fermandarê selcûqî Zehiredewle Ertuqê kurê Ekseb bû.

Mîrîtiya ertuqiyan a Heskîfê û Mêrdînê (1102-1232) 
Mu'înedewle Sökmen I yê kurê Ertuq, li Heskîfê û Mêrdînê (1102)
Ibrahîmê kurê Sökmen I, li Mêrdînê (1104)
Ruknedewle Dawûdê kurê Sökmen I, li Heskîfê û Xarpêtê (1109)
Fexredîn Qere Arslanê kurê Dawûd, li Heskîfê û Xarpêtê (1144)
Nûredîn Mihemedê kurê Qere Arslan, li Amedê (1167)
Melik Mesûd Qutbedîn Sökmen II yê kurê Mihemed (1185)
Melik Salih Nasiredîn Mehmûdê kurê Mihemed (1201)
Melik Mesûd Ruknedîn Mewdûdê kurê Mehmûd (1222-1232)
Di 1232-1233an de Heskîf û Amed ji aliyê eyûbiyan ve hatin dagirkirin.

Mîrîtiya ertuqiyan a Xarpêtê (1185-1234) 
Imadedîn Ebûbekrê kurê Qere Arslan (1185)
Nizamedîn Îbrahîmê kurê Ebûbekir (1204)
Izedîn Ehmed Xidrê kurê Îbrahîm (1223)
Nûredîn Ertuqşahê kurê Ehmed (1234)
 Di 1234an de Xarpêt ji hêla selcûqiyan ve hat dagirkirin.

Mîrîtiya ertuqiyan a Mêrdînê û Farqînê (1101-1408) 
Yaqûtiyê kurê Elp Yeruqê kurê Ertuq (1101)
Eliyê kurê Elp Yeruq (1104)
Mu'înedîn Sökmen I yê kurê Ertuq (1104)
Necmedîn Îl Xazî I yê kurê Ertuq (1114/1115, li Mêrdînê û 1118, li Farqînê)
Melik Seîd Husamedîn Temür Taşê kurê Îl Xazî I (1122)
Necmedîn Alpî I yê kurê Temür Taş (1154)
Qutbedîn Îl Xazî II yê kurê Alpî (1176)
Husamedîn Yülük Arslanê kurê Îl Xazî II (1184, dorandina Farqînê di 1185an de çêbû)

Mijarên têkildar
 Ertuqî
 Xanedana Eyûbiyan

Çavkanî 

Mîrîtiyên Anatoliyayê
Lîste
Tîma futbolê ya Northern Colorado Bears 2013

Tîma fûtbolê ya Northern Colorado Bears a 2013, di sezona futbolê ya NCAA Division I FCS ya 2013 de nûnera Zanîngeha Northern Colorado kir.  Ew ji hêla seroka sêyemîn a Earnest Collins Jr ve hatin rêber kirin û lîstikên mala xwe li Nottingham Field lîstin.  Ew endamê Konferansa Big Sky bûn.  Wan deman 1–11, 0–8 di lîstika Big Sky de bi dawî kirin da ku di cîhê paşîn de bidawî bibe.

Avkanî
Jeannie Hsieh

Jeannie Hsieh (bi çînî: 謝金燕; jdb. 25ê kanûna pêşîn a 1974an li Zuoying, Kaohsiung, Taywan) strannivîsa stranbêjî, lîstikvan û modeleke taywanî ye. Ew ji ber nivîsandin û performansa muzîka ku teknolojî û hip-hop bihevre dike, bi gelemperî li Taiwanese Hokkie tête zanîn, lê carinan bi zimanên mandarîn, kantonî û îngilîzî re tevlihev. Vîdyoya muzîkê ya pêşîn a Hsiehê ya bi navê "Sister" (姐姐, Xwişk, 2013) li ser YouTubê zêdetirî 33 mîlyon carî hat dîtin.

Di 14ê gulana 2016an de, Hsieh di dema konserê de li Taywanê ragihand ku ew ji bo karsaziya diya xwe dest bi vekêşana karsaziya pêşandanê bike. Di adara 2017an de, Hsiehê û bavê xwe, entertainer Chu Ke-liang, ragihand ku pevçûnek dirêj di navbera wan de, û ew ji hevûdu re lêborîn xwestin. Chu pişt re di gulana 2017an de mir. Jeannie Hsieh dayika keçek û kurê xwe ye.

Dîskografî ( hilbijartin) 

 1995 － "Tears While Dancing Cha Cha (含淚跳恰恰)”
 2002 － "YOYO Sister (YOYO姊妹)”
 2005 － "Dancing Queen (練舞功)”
 2006 － "Provocative (嗆聲)”
 2007 － "54321”
 2010 － "Hot Love (愛你辣)”
 2011 － "The Crescent Moon (月彎彎)”
 2012 － "Dream of Flying (造飛機)”

Çavkanî 

Taywanî
Hisê dem û rê

Hisê dem û rê Hişmendiya hişmendiyê jêhatî ye ku meriv cîhek nas bike û rêwerdana rêve bike. Ew bi nexşeyên cognitive, hişmendiya xwerû, û zanabûna hêjayî ve girêdayî ye.  Hisî rê dikare ji hêla zirarê mêjî ve were xuyang kirin, wek mînak di rewşa disorientation topografîkî de.

Hisê demê

Hisê rê

Mirov 
Mirov dema ku diçin cihekî, nexşeyên spartî diafirînin.  Neuronên ku hucreyên cîhê di hundurê hippocampus de agir têne şexs kirin dema ku mirov riya xwe bi hawîrdorek ve dike.  Ev yekem di rats de hate vedîtin, dema ku neuronên hippocampus tomar kirin.  Dema ku pisîk li deverek taybetî ya hawîrdora wê bû, hin neuronan teqandin.  Dema ku hemî li ser heman balafirê têne xistin, ev neuron têne çêkirin.  Gava ku em li nexşeyên cihî yên ku me di hippocampusê de hilanîn, mebesta xwe ya rêwerziyê digirin, bi şêwaza firîna neuronan gava ku em hewl didin ku riya xwe paşde bibînin an jî hewl didin ku gerîdeya me li parkkirinê bibînin.

Çavkanî
Hevrîn Xelef

Hevrîn Xelef (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: Hevrin Khalaf) (jdb. 15ê çiriya paşîn a 1984an li Dêrika Hemko, Rojavayê Kurdistanê, Sûrî - m. 12ê çiriya pêşîn a 2019an nêzîkî Qamişlo, Rojavayê Kurdistanê, Sûrî), endezyar û ramyareke kurd a ku sekretera giştî ya Partiya Sûriya Pêşerojê bû. Ew di 12ê çiriya pêşîn a 2019an de li operasyona leşkerî ya Tirkiyê ya li dijî Hêzên Sûriya Demokratîk û kurdên Rojavayê Kurdistanê, di encama kemîneke çeteyên Ehrar eş-Şerqiyeyê de li ser rêya Diwelî ya bajarê Qamişlo hate kuştin.

Jiyana wê 
Hevrîn Xelef di 15ê çiriya paşîn a 1984an de li Dêrika Hemko hat dinyayê. Ew ji malbateke welatparêz bû. Hevrînê xwendina xwe ya seretayî, navîn û amadehiyê li dibistanên Dêrikê bi dawî anî. Wê di sala 2009an de beşa endezyariya çandiyê li Zanîngeha Helebê qedand û dû re li devera kurdî ya xweserî li bakurê rojavayê Sûriyê cihekî payebilind wergirt. Hevrîn Xelef di sala 2012an de yek ji damezirînerên Weqfa Zanist û Ramana Azad bû. Di sala 2015an de, ew cîgira serokê komîsyona wizeyê ya herêma Cizîrê bû. Ew di sala 2016an de bû hevseroka desthilata wizeyê. Partiya wê, Partiya Sûriya Pêşerojê, di sala 2017an de li dû dagirkirina Reqayê ji koma Dewleta Islamî beşdarî rêveberiya bakurê Sûriyê bû. Xelaf beşdarî gotûbêjan bû bi Dewletên Yekbûyî, Fransa û şandeyên din re. Ew ji bo karînên xwe yên dîplomatîk dihat nasîn. Xelef li ber zêdebûna xweşbînî û yekîtiyê di nava mesîhî, ereb û kurdan de xebitî.

Kuştina wê 
Rojnameya Daily Telegraph ragihand ku rayedarên kurd digotin çeteyên serhildanê erebeyek zirxî ya Hevrîn Xelef rê girtin.

Xelef yek ji wan sivîlan bû ku di rojên yekem ên operasyona leşkerî ya piştgiriya Artêşa Tirkiyê de hat kuştin, ligel Obsavdêrîya Sûrî ya jibo mafên mirovan ragihand ku neh sîvîl hatin îdamkirin li demên cûda li başûrê bajarokê Girê Spî.

Artêşa Neteweyî, komeke serhildêr ku ligel Tirkiyeyê şer dike, berpirsyariya kuştinê red kir.

Çavkanî

Girêdanên derve 
 7dnews.com 

Siyasetmedarên kurd
Tawanên şerên Tirkiyeyê
Siyasetmedarên kurd ên jin ên sedsala 21ê
Kuştiyên cengê di Şerê navxweyî yê Sûriyê de
Jidayikbûn 1984
Mirin 2019
Pestoya qismî

Pestoya qismî (bi îngilîzî: partial pressure) ango pestoya gazek a di nav gîraweya gazî de.

Molekulên gazê  bi derdora xwe ve di tekiliyê de ne û zorê didin li ser rûyên bi temasê de ne. Ev hêza molekûlên li ser rûyên derdor, wekî pesto bi nav dibe. Bi gelemperî gaz ne bi tena serê xwe ne, komek gaz bi hev re, bi şeweya gîrawe ne. Pestoya gazên gîraweyê li gor qanuna Dalton tê hesapkirin.

Kanuna Dalton 
Li gor kanuna Dalton; gazên ko bi hev re nakevin reaksiyonê, heke di nav gîraweyek de bimînin, her yek ji gazê gîraweyê dibe sedema peydabûna pestoyek. Ev pesto wek pestoya qismî bi nav dibe. Pestoya gîraweyê ji tevahiya van pestoyan pêk tê.

Pestoya qismî ya gazên atmosferê 
Wekî mînak, atmosfer gîraweya gazî ye. Her gazek atmosferê dibe sedema peydabûna pestoyê. Pestoya gazek a nav gîraweya gazî  wekî pestoya qismî tê bi navkirin. Pestoya atmosferê, ji tevahiya pestoya qismî ya gazên atmosferê peyda dibe. 

Ango pestoya atmosferê (Patm) = PO2 + PCO2 + PN2 + PH2O = 760 mm Hg ye.

Ji ber ko xestiya gazên atmosferê ne wekhev e, pestoya ji aliyê van gazan ve tê peydakirin jî ne yeksan e. Ango her gazek li gor xestiya xwe pestoyek qismî peyda dike. Piraniya hewaya atmosferê ji nitrocen(azot), oksîjen, karbona dioksîd û hilma avê pêk tê.  Di asta peravê deryayê de, 

 % 78,6ê atmosferê ji N2 ê,

 % 20,9ê atmosferê ji O2 ê,

 % 0,04ê atmosferê ji CO2 ê,

 û % 0,5ê atmosferê ji hilma avê û gazên din pêk tê.

Hesapkirina pestoya qismî 
Pestoya qismî ya gaza atmosferê bi vî awayê tê hesapkirin.

P =  (Patm ) x (rêjeya gazê ya nav gîraweyê %)

Pestoya atmosferê (Patm) ji boy peravê deryayê = 760 mm Hg ye.( mm Hg = mîlîmetir cîwe)

Rêjeya oksîjenê ya di nav hewaya atmosferê = % 21 e. (0,21)
Loma pestoya qismî ( PO2) ji boy oksîjenê= (760 mm Hg )x (0,21) = 160 mm Hg ye.

Herwisa pestoya karbona dîoksîde(PCO2) jî = (760 mm Hg) x (0,0004) = 0,3 mm Hg ye.

Pestoya qismî ya nîtrocenê (PN2) jî  (760mm Hg) x (0,786) ≈ 597 mm Hg ye

Pestoya qismî ya avê (PH2O) =  (760mm Hg) x (0.004) ≈ 3 mm Hg ye

Çavkanî 

Biyolojî
Kîmya
Sîsa Mecîd

Sîsa Mecîd (z. 1960, li Demîrçiyê, Masîsa Ermenistanê - m. 21 çiriya pêşîn 2019, li Aşîbulakê, Almatiya Qazaxistanê) hunermendeke kurd û bi taybetî dengbêja navdar a Radyoya Êrîvanê bû. Ew keça dengbêjê kurd Mecîdê Silêman bû.

Kilamên wê 
Bi qasî 40-50 kilamên Sîsa Mecîd gihaştine îro.

Çavkanî 

Stranbêjên kurd
Kurdên Qazaxistanê
Kurd
Radyoya Êrîvanê
Dengbêj
Mezlûm Kobanî

Ferhad Ebdî Şahîn, () bi navê xwe yê serfermandarî Mazlûm Ebdî yan jî Mezlûm Kobanî tê naskirin. Ebdî wek sefermandarê serekê (generalê sereke) ya Hêzên Sûriyeya Demokratîk kar dike. Di roja îro de wekî hevalbendê Dewletên Yekbûyî û Koalîsyona Navneteweyî ya li dijî DAÎŞê li li Bakur û Rojhilatê Sûriyê hevkariya leşkerî dike.

Navê wî ê rast Ferhad Ebdî Şahîn e. Di bin navên wî din Şahin Cilo, Mezlûm Kobanî ne. Ew rayedarekî payebilind ê PKKê bû ku ji salên 1990î û pê ve bi Abdullah Öcalan re di nav koçberiya Sûriyê de xebitî û paşê jî di avakirina PKKê de li Ewropayê roleke çalak girtiye.

Li gorî medyaya rêxistinî, Mezlûm Kobanî hîna di sala 2013an de, endamê Konseya Rêvebir a manîfestoya PKKê , Koma Civakên Kurdistanê bû.

Çavkaniyên Tirkan ragihandin ku Mezlûm Kobanê di 1990î de endamê PKKê bû. Di sala 1996an de li herêma Şemzînanê çalak bû. Ji 1997an ta 2003an, Mezlûm Kobanê li Ewropa bû û di 2003/2004 de ew li wargeha penaberan a Mexmûrê li bin kontrola PKKê bû.

Di sala 2005an de, ew ji serokatiya PKK rakiribû û ji 2009 heya 2012an fermandariya yekîneyek taybetî ya gerîla PKK HPGê kir. Pişt ra, wî berpirsiyarî rakir li beşê Kurdistana Sûriyê.

Çavkanî 

Siyasetmedarên kurd
Leşkerên kurd
Kurd
Mirovên zindî
Endamên PKKê
Hêzên Sûriya Demokratîk
Hemîdê Hecî Derwêş

Hemîdê Hecî Derwêş (jdb. sala 1936 li Dirbêsî, Hesîçe, Rojavaya Kurdistanê - m. 24ê çiriya pêşîn sala 2019 li Qamişlo) siyasetmedar û kurdperwerekî bû. Ew yek ji damezirênerên Partiya Demokrat a Kurdî li Sûriyê bû.

Hemîdê Hecî Derwêş xwendina xwe ya navendî li Şamê temam kiriye. Di 14ê hezîrana 1957an de Partiya Demokrat a Kurdî li Sûriyê ji aliyê wî, Osman Sebrî, Hemze Niwêran û çend rewşenbîrên welatperwer ên din ve hate sazkirin. Partiya pêşîn a welatperwer a kurdên Sûriyê bû. 

Di 1990î de endamê parlemana Sûriyê bû. Di 2019an de sekreterê Partiya Dîmoqratî ya Pêşverû ya Kurdî li Sûriyê bû.

Hemîdê Hecî Derwêş di 24ê çiriya pêşîn a 2019an de çû ber dilovaniya Xwedê.

Çavkanî 

Siyasetmedarên kurd
Rojavaya Kurdistanê
Claude Titre

Claude Titre (jdb. 30ê kanûna pêşîn a 1930 li  Rabat, Maroko - m. 29ê kanûna paşîn a 1985 li  Parîs, Fransa) lîstikvanekî fransî bû. Titre herî baş tête nasîn ji bo rolkirina karakterê aşopî Bob Morane di rêzefîlma wêneguhêz a 1965 de.

Şano 
 1958 : Les Murs de Palata d'Henri Viard, mise en scène Georges Douking, Théâtre du Vieux-Colombier
 1964 : Le Marchand de cercueils, Césaire ou la puissance de l'esprit de Jean Schlumberger, mise en scène Jean-Paul Cisife, Théâtre des Mathurins
 1965 : L'Esclave d'Amiri Baraka, mise en scène Antoine Bourseiller, Poche Montparnasse
 1966 : L'Esclave de LeRoi Jones, mise en scène Antoine Bourseiller, Théâtre des Mathurins
 1966 : La Fête noire de Jacques Audiberti, mise en scène Georges Vitaly, Festival du Marais Hôtel de Sully, Théâtre La Bruyère
 1970 : Madame de Rémo Forlani, mise en scène Sandro Sequi, Théâtre de la Renaissance
 1970 : Les Doigts d'acier de Jean Marcillac d'après Virginia Coffman, Noces de papier de Charles Maître, Les Risques du métier de Gil Baladou d'après Bernard Serre, mise en scène Richard Schilling, Théâtre 347
 1971 : Le Train de l'aube de Tennessee Williams, mise en scène Jean-Pierre Laruy, théâtre Édouard VII

1980 di sîrka zivistanê de "The Bossu" bi rêberiya Michel le Royer.

Fîlmnîgarî

Sînema 

 1959: La Nuit des traqués, de Bernard Roland, d'après le roman éponyme : Benoît Becker, La Nuit des traqués, Paris, 1957, Fleuve noir, Spécial police, numéro 125
 1959: Bal de nuit de Maurice Cloche
 1960: Le Cercle vicieux de Max Pécas
 1961: Le Triomphe de Michel Strogoff, Lieutenant Vassiliev
 1962: La Salamandre d'or de Maurice Régamey
 1969: Les Gommes de Lucien Deroisy
 1970: La Maison des bories de Jacques Doniol-Valcroze

Wêneguhêz 

 1960 : Le Fils du cirque série télévisée de Bernard Hecht
 1965 : Bob Morane (Les aventures de Bob Morane)
 1968 : Les Hauts de Hurlevent (mini-série) d'après Emily Brontë, adaptation de Michel Subiela, réalisation de Jean-Paul Carrère : Heathcliff
 1974 : Paul et Virginie de Pierre Gaspard-Huit
 1975 : Hugues-le-Loup, de Michel Subiela
 1976 : Le Milliardaire téléfilm de Robert Guez : Pierre Mazade
 1977 : Au théâtre ce soir : Enquête à l'italienne de Jacques de La Forterie, mise en scène Daniel Crouet, réalisation Pierre Sabbagh, Théâtre Marigny
 1978 : Les Enquêtes du commissaire Maigret, épisode : Maigret et l'Affaire Nahour de René Lucot : Pierre Nahour
 1984 : L'Homme de Suez de Christian-Jaque

Çavkanî 

Aktorên fransî
Jidayikbûn 1930
Mirin 1985
Burgundî

Burgundî (bi latînî: Burgundiōnes, Burgundī; norsiya kevn: Burgundar; înglîziya kevn: Burgendas; grekî: Βούργουνδοι, vúrghundi) qewmekî mezin ê germanên rojhilatî ne. Burgundî li derûdora çemên Oder û Warthe (Lehistana îro) dijiyan.

Mijarên têkildar 
German

Çavkanî 

German
Lîsteya rûbarên ku dikevin Deryaya Baltîk

Ew lîsteya rûbarên ku dikevin Deryaya Baltîk û cihê ku lê dikeve deryayê.

Swêd 

Svartån, li Svarte, nêzîkî Ystad
Tommarpaån, li Simrishamn
Helgeå, li Nyehusen, nêzîkî Kristianstad
Hemån, li Karlskrona
Ljungbyån, li Ljungby, nêzîkî Kalmar
Emån, nêzîkî  Kalmar
Göta Kanal, li Mem, nêzîkî Söderköping
Motala Ström, li Norrköping
Nyköpingsån, li Nyköping
Dalälven, li Gävle
Ljusnan, li Söderhamn
Indalsälven, li Sundsvall
Ångermanälven, li Härnösand
Ume älv, li Umeå
Skellefte älv, li Skellefteå
Pite älv, li Piteå
Lule älv, li Luleå
Kalix älv, li Kalix
Torne älv, li Haparanda-Torneå

Fînlenda 
Tornionjoki, li Haparanda-Tornio
Kemijoki, li Kemi
Simojoki, li Simo
Iijoki, li Ii
Kiiminkijoki, li Haukipudas
Oulujoki, li Oulu
Siikajoki, li Siikajoki
Pyhäjoki, li Pyhäjoki
Kalajoki, li Kalajoki
Kyrönjoki, nêzîkî Vaasa
Kokemäenjoki, li Pori
Aurajoki, li Turku
Vantaanjoki, li Helsînkî
Porvoonjoki, li Porvoo
Kymijoki, li Kotka, nêzîkî Ruotsinpyhtää

Rûsya
Neva, li Sankt Petersburg

Pregolya (Pregel), li Kaliningrad (Königsberg)
Neman, li Neman, Oblasta Kaliningradê

Estonya 
Narva, li Narva-Jõesuu
Jägala, li Jõesuu
Pirita, li Tallinn
Keila, li Keila-Joa
Kasari, li Matsalu
Pärnu, li Pärnu

Letonya 
Gauja, di navbera Carnikava û Gauja de
Daugava, li Riga
Lielupe, li Jūrmala
Venta, li Ventspils

Lîtvanya 
Neman, li Silute

Polonya 
Pasłęka, li Braniewo
Nogat, di navbera Gdańsk û Elbląg de
Vistula, li Gdańsk
Radunia, li Gdańsk
Reda, nêzîkî Wejherowo
Łeba dikeve gola Łebsko
Słupia, li Ustka
Wieprza, li Darłowo
Parsęta, li Kołobrzeg
Rega, nêzîkî Trzebiatów
Oder (bi polonî: Odra), li Szczecin

Almanya 
Uecker, li Ueckermünde
Peene, li Anklam
Recknitz, li Ribnitz-Damgarten
Warnow, li Warnemünde, nêzîkî Rostock
Trave, li Travemünde, nêzîkî Lübeck
Schwentine, li Kiel

Çavkanî 
Wîkîpediya bi îngilîzî, 01.11.2019.

Deryaya Baltîk
çem
Çemên Ewropayê
Helleşey pêst

هه‌ڵه‌شه‌ی پێست نه‌خۆشییه‌کی پێستییه‌ که‌ وا له‌ پێست ده‌کات ڕه‌نگی، شێوه‌ی یان پێکهاته‌ی بگۆڕێت.
 هه‌ڵه‌شه‌ی پێست ده‌توانی کاریگه‌ری له‌سه‌ر پارچه‌یه‌کی پێست یان هه‌موو پێستى له‌ش هه‌بێت
هه‌ڵه‌شه‌ی پێست کاریگه‌ری له‌سه‌ر پێست ده‌کات و وای لێ ده‌کات پێسته‌که‌ گۆرانکاری به‌سه‌ردا بێ، له‌ 

گۆرانكارییەكان:
شەق بوونی پێست

ره‌نگ گۆرین (سوور بوون)

خوران

گەرم بوونی پێست

وشك بوونی پێست

ئه‌ستور بوونی پێست

‎و ده‌توانی ده‌ست به‌ هێشان بكات

——————————————————————————————————-
هۆو چاره‌سه‌رکردنی هه‌ڵه‌شه‌ی پێست تاک وه‌لامی نیه‌، چونکه‌ هۆکاری هه‌بوونی یه‌ک هه‌ڵه‌شه‌ له‌ هه‌ڵه‌شه‌یه‌کی تر زۆر جیاوازو جودایه‌.
له‌ کاتی ده‌ستنیشانکردنی نه‌خۆشی پێست ده‌بێت ڕوخسار و نيشانه‌كانی نه‌خۆشییه‌ جياوازه‌كانی پێست له‌به‌رچاو بێت و ئه‌و شتانه‌ كه‌ نه‌خۆشه‌كه‌ به‌كارهێناوه‌ و پيشه‌كه‌ی و روودانی له‌ناو خێزانیش دەبێ لەبەر چاومان بێ.

ئه‌وە زانیارییه‌ پێویسته‌كانە بۆ زانینی ئه‌و نه‌خۆشیه‌ پێستييه که‌ پەيوەندى به نه‌خۆشه‌که‌ هه‌یتی و يارمەتيمان دەدات بۆ بزانينى چ شتێک وای کرد نه‌خۆشییه‌که ‌‌‌ده‌رکه‌وێت. 
———————————————————————————————————-
لە هۆیە باوەكان:

‎حەساسیەی خواردن

‎زیانی داو و دەرمان

‎دڵەراوكی

‎بەركەوتنی پێست بە رووی جاڕس

‎كاردانەوەی كوتان

‎نەخۆشی پێست وەكو ئەگزیما

‎كەوتنەبەر ڕۆژ (سووتانەوە بە هۆی ڕۆژ) یان گەرمی

‎پیسبوونی پێستی كەسی

—————————————————————————————————————-

‎لە هۆیە ناباوەكان:

‎ئاوس بوون،

نەخۆشی بەرگری دژبەخۆ وەكو (نەخۆشی سەدەف)

‎رووشاندنی پێست لە یەك شوێن،

—
————————————————————————————————————————-
—

‎هۆی هەبوونی هەڵەشەی پێست زۆرە، ئەوەش زەحمەتیمان بۆ دروست دەكات لە دۆزینەوەی هۆی دروستبوونی
‎بۆیە دەبێت هەڵسەنگاندنێكی وردی مێژووی نەخۆشەكە بكەین 
‎و پرسیارەكانی (چ دەرمانێك نەخۆشەكە بەكاردەینی؟
‎نەخۆشەكە لە كوێ بوو؟
‎پیشەی چۆنە؟) بپرسین.
‎و دەبێت تاقیكردنەوەی جەستەی تەواو بكرێت لەسەر نەخۆشەكە
…………

‎لە كاتی تاقیكردنەوەی جەستەی دەبێت ئەو تێبینیانە بزانین: 
‎•روخسار:شێوەو  شكڵی هەڵەشەكەی
‎•دابەشبوون: هەڵەشەكە لەسەر كام لای جەستەیە و ئەگەر هەڵەشەكە لە هەردوو لای جەستە وەك یەكە (راست و چەپ)
  

‎چارەسەركردنی:
‎زۆربەی هەڵەشە باوكان چارەسەر دەكرێن بە بەكارهێنانی كرێمی ستیرۆید وەكو (هیدرۆكۆرتیزۆن)
‎یانیش كرێمی بێ ستیرۆید.
Ystad

Ystad bajarekî parêzgeha Skåne Län li başûrê Swêdê ye.

Galerî 

Swêd
Simrishamn

Simrishamn bajarekî parêzgeha Skåne Län li başûrê Swêdê ye.

Galerî 

Swêd
Kristianstad

Kristianstad (wek Kriḧansta bixwîne) bajarekî parêzgeha Skåne Län li başûrê Swêdê ye.

Galerî 

Bajarên Swêdê
Swêd
Kalmar

Kalmar bajar û navenda parêzgeha Kalmar (Kalmar Län) li başûr-rojhilatê Swêdê ye. Yek ji bajarên herî giring ên herêma Smålandê ye.

Çavkanî 

Bajarên Swêdê
Swêd
Söderköping

Söderköping bajarekî parêzgeha Östergötlands Län li rojhilatê Swêdê ye.

Galerî 

Swêd
Norrköping

Norrköping bajarekî parêzgeha Östergötlands Län li rojhilatê Swêdê ye. Çemê Motala Ström di Norrköpingê ve diherike û dikeve Deryaya Baltîk.

Bajarên Swêdê
Swêd
Nyköping

Nyköping bajar û navenda parêzgeha Södermanland (Södermanlands län) ya Swêdê ye.

Çavkanî 

Bajarên Swêdê
Swêd
Söderhamn

Söderhamn bajarekî parêzgeha Gävleborgs Län li rojhilatê Swêdê ye.

Galerî 

Swêd
Sundsvall

Sundsvall bajarekî parêzgeha Västernorrlands Län li bakur-rojhilatê Swêdê ye.

Galerî 

Swêd
Härnösand

Hörnösand bajar û navenda parêzgeha Västernorrland (Västernorrlands län) li bakur-rojhilatê Swêdê ye.

Çavkanî 

Bajarên Swêdê
Swêd
Umeå

Umeå (bi wateya "Ava Umeyê"), bajar û navenda parêzgeha Västerbotten (Västerbottens län) ya Swêdê ye.

Çavkanî 

Swêd
Skellefteå

Skellefteå (bi wateya "Ava Skellefteyê") bajarekî parêzgeha Västerbottens Län li bakur-rojhilatê Swêdê ye.

Galerî 

Swêd
Micahîdên Gel ên Îranê

Micahîdên Gel ên Îranê rêxistineke siyasî û leşkerî ye. Li sala 1965ê li Îranê hatiye damezrandin. Piştî şoreşa îslamî li Îranê gelek endamên wê hatin kuştin, zindanîkirin û sirgûnkirin. Li pêşiyê çûn Fransayê, paşî çûn Iraqê di dawiyê de jî çûn Albanyayê. Seroka rêxistinê Meryem Recevî ye

Avabûn
Li sala 1965ê ji aliyê xwendevanên îranî ve û bi rêberiya Mesûd Recevî ve tê ava kirin. Li dijî kirinên şahê Îranê çalakiyan dike û di ketina şahê Îranê de roleke aktîf dileyize.

Li proseya hilbijatinên reşemeha sala 1980yan de nakokiyên di navbera Micahîdên Gel û Xumênî de mezin dibin heta ku Xumênî nahêle, serokê Micahîdan beşdarî hibijarttinan bibe. Di encamê de gelek pêvçûn di navbera hêzên gerîlayî yên Micahîdan û hêzên Xumênî de qewimîn.

Sirgûn
Piştî şoreşa îslamî li Îranê çêdibe, di navbera lîv û tevgerên serkeftî de li Îranê hevrikiya siyasî çêdibe. Di encamê de alîgirên Xumênî bi ser dikevin û rêxistinên din ji aliyê Xumênî ve tên krîmînalîze kirin heta ku gelek ji wan ji welat derdikevin. Yek ji van jî rêxistina Micahîdên Gel e. Di navbera sal3en 1983 û 1986ê de kampên xwe veguhaztin Iraqê û li wir tevî artêşa Sedam li dijî Îranê şer kirin. Her wisa di qetlîamên li dijî şiî û kurdên Iraqê de jî gelek alikariya Sedam Huseyn kirin 

Piştî hilbijartinên reşemeha 1980yan de kaos li Îranê peyda dibe. Micahîdên Gel li dijî alîgirên Xumênî ser nakeve û ji welat derdikeve û berê xwe dide Fransayê. Li Fransayê li sala 1981ê de Konseya Berxwedana Neteweyî ava dike. PDKÎ jî di nav de, gelek rêxistin û partî beşdarî vê konseyê dibin. Lê piştî Şerê Îran û Iraqê gelek ji van tevgeran ji konseyê derdikevin ji ber helwestên Micahîdên Gel. Di vî şerî de aligîriya Iraqê dikir.

Li sala 1986ê têkiliyên Îran û Fransayê pêşve diçûn û di encama van têkiliyan de Micahîdên Gel li sala 1986ê ji Fransayê hate derxistin. Serkirde û endamên pîlebilind yên rêxistinê berê xwe dan Iraqê. 

Rêxistina Micahîdên Gel li Iraqê bi navên; Kampa Eşref, Kampa Enzalî, Kampa Fazeh, Kampa Hebîb û Kampa Humayun pênc kamp baregeh ava kirin 

Piştî Şerê Iraqê DYAyê gelek operasyonên leşkerî li dijî vê rêxistinê pêkanîn li Iraqê û di encamê de vê rêxistinê çek berdan. Li 2016ê jî hemû baregehên vê rêxistinê ji ber givaşên hikûmetên Iraqê û ya Îranê hatin vala kirin.

Li sala 2016ê vê rêxistinê xebatên xwe li Albanyayê berdewam dike

Statûya rêxistinê
Ev rêxstin li sala 1997ê ji aliyê DYAyê wek rêxistineke terorî hate pênase kirin. Piştî vê pêngavê İngilîstan û Yekitiya Ewropa jî ev biryar wergirt.

Li sala 2012ê Hillary Clinton li ser navê DYAyê daxuyand ku ev rêxistin ji lîsteya rêxistinên terorî hate derxistin.

Fikr û raman
Ev rêxistin fikrên Marksîzma îslamî dipejirîne. Fikrên îslamî û marksîzmî sîntez dike. Li ser van ramanan, ramanên Elî Şerîetî gelek tesîrbar bûye

Xebatên Micahîdên Gel

Têkiliyên vê rêxistinê li gel kurdan
Hêjayî gotinê ye ku di serhildana Başûrê Kurdistanê ya li sala 1991ê de vê rêxistinê alîkariya Sedam Huseyn kir û gelek zerar gehande kurdan.

Çavkanî

Îran
Rêxistina leşkerî
Piteå

Piteå bajarekî parêzgeha Norrbottens Län li bakur-rojhilatê Swêdê ye.

Bajarên Swêdê
Swêd
Luleå

Luleå bajar û navenda parêzgeha Norrbotten (Norrbottens län) ya Swêdê ye.

Çavkanî 

Bajarên Swêdê
Swêd
Kalix

Kalix (wek Kalîks bixwîne) bajarekî parêzgeha Norrbottens Län li bakur-rojhilatê Swêdê ye.

Çavkanî 

Bajarên Swêdê
Swêd
Haparanda

Haparanda (bi fînî: Haaparanta) bajarekî parêzgeha Norrbottens Län li bakur-rojhilatê Swêdê ye.

Çavkanî 

Bajarên Swêdê
Swêd
Bajarên dabeşkirî
Geoffrey Chaucer

Geoffrey Chaucer  ([tʃɔːsər], jdb. dora 1342/1343, belkî li London - m. belkî 25ê çiriya pêşîn a 1400 li Londonê) nivîskar û  helbestvanekî navdarê îngilîz bû ku wekî nivîskarê Canterbury Tales (Çîrokên Canterburyî) navdar bû. Di demekê de ku helbestên îngilîzî hîna jî bi piranî bi latînî, fransî û anglo-normanî hatibû nivîsîn, Chaucer zimanê gel bi kar anî û wisa îngilîzî ya navîn wek zimanek wêjeyî bilind kir. Paşnavê wî ji peyva fransî chausseur derdikeve û bi wateya "solçêker" e.

Jiyan 
Chaucer ji malbatek dewlemend a meyfiroşên londonî hat. Yekem nivîsandina navê wî dikare di sala 1357an de di pirtûka budeceya kontesa  ulsterî, Elizabeth de Burgh, jina prens Lionelê Antwerp de, were dîtin. Lionel, kurê Key Edward III, yek ji generalên di dagirkirina Fransayê de li sala 1359an bû. Chaucer li vir jî wek leşker girt û di sala 1360î de li Reimsê ji bo demek kurt ji hêla fransiyan ve hate girtin, ji bo 16 £ lê dîsa revand. Di dema danûstandinên aştiyê de ku di demek kurt de li Calaisê dest pê kir wî di karûbarên Lionel de wek ragihîner xebitî.

Pişt ra, heya sala 1366an, ti gûharoyek dîrokî jê re nayê dîtin. Ji vê salê re, şarterek ji Key Charles II yê Navarrayê tê behskirin, ku Chaucer û sê hevalên wî bi rêwîtiya belaş ji keyaniya wî re, ku ji sînorê Kastilyayê re hate dayîn, derbas dibe. Di salên paş de, Chaucer dubare mîsyonên dîplomatîk ji hêla keyê îngilîzî ve kir.

Çavkanî 

Nivîskarên îngilîz
Jidayikbûn 1343
Kerepule Kon

Kerepule Kon, anku Keřepule Kon, Kerrepule Kon, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qoretû
Emîn Hebîb

Emîn Hebîb, Emîn Ḧebîb, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Ûm Hinte

Ûm Hinte, Ûm Ḧinte, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Birwan Bawe

Birwan Bawe, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Birwan Birayim

Birwan Birayim, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Bahîzey Biçûk

Bahîzey Biçûk, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Bahîzey Gewre

Bahîzey Gewre, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Binebax

Binebax, Binebaẍ, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Beyanlû, Xaneqîn

Beyanlû, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Tepebax

Tepebax, Tepebaẍ, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Tepeçermîn

Tepeçermîn, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Cetal

Cetal, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Cehat Yûsif Mehmûd

Cehal Yûsif Mehmûd, Ceḧal Yûsif Meḧmûd, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Cedîde, Qerexan

Cedîde, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Çambulax

Çambulax, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Hesen Xane

Hesen Xane, Hesenxane, Ḧesenxane, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Helawey Hacî Hesen

Helawey Hacî Hesen, Ḧelawey Ḧacî Ḧesen, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Ziyan

Ziyan, Zîyan, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Sedey Cemîle

Sedey Cemîle, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Seîdî Sexîr

Seîdî Sexîr,  Se'îdî Seẍîr , gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Seîdî Kebîr

Seîdî Kebîr,  Se'îdî Kebîr , gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Michela Noonan

Michela Noon ( jdb. 30ê kanûna paşîn a 1975) lîstikvaneke awistralyayî ye ku bi eslê xwe îtalî ye.Ew di fîlm û hilberên îtalî û awistralî de di fîlm û rêzefîlman de beşdarî lê kir. Michela dadnasî xwend û li cem Neteweyên Yekbûyî li Jenevê staj kir.Ew nîvê jiyana xwe li Romayê derbas dike, nîvê din jî li Sîdney. (2005)

Fîlmnîgarî 

 Spellbinder, ( rêzefîlm, 1995-1997),   di  rola Katrina Muggleton  de
 Strange fits of passion, ( fîlm 1999), di rola  Lei (She) de 
The Sugar Factory ( fîlm, 1999 )  di rola Angela de
 Quore, (2001), di rola Paola  de
 Il destino ha quattro zampe, (2002),  di  rola Vittoria  de
 Apnea, (2005),  di rola Chiara  de

Xelatên wergirtî 
Xelatên AACTA ji bo lîstikvana rindtirîn.

Çavkanî

Girêdanên derveyî 

Aktorên îtalî
Şêx Baba

Şêx Baba, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Mijarên têkildar 
Şêxbaba

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Fedem Merûf Silêman

Fedem Merûf Silêman,  Fed'em Me'rûf Silêman , gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Eyn Xeşîlat Seyd Ehmed

Eyn Xeşîlat Seyd Ehmed,  'Eyn Xeşîlat Seyd Eḧmed , gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Eyn Xeşîlat Şêx Birayim

Eyn Xeşîlat Şêx Birayim,  'Eyn Xeşîlat Şêx Birayim , gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Eyn Xeşîlat Mehmûd Hindî

Eyn Xeşîlat Mehmûd Hindî,  'Eyn Xeşîlat Meḧmûd Hindî , gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Eloşî Kêxwa Ebas

Eloşî Kêxwa Ebas,  'Elosgî Kêxwa 'Ebas , gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
August Apel

Johann August Apel (jdb. 17ê îlona 1771 li Leipzigê - m. 9ê tebaxa 1816 li Leipzigê) dadnas û nivîskarekî alman bû.

Jiyan 
August Apel kurê piçûktirê dadnas û şaredarê Leipzig Heinrich Friedrich Innocentius Apel ji dayik bû. Piştî abîtûrê ku ji Dibistana Thomasê li Leipzig xelas bû, ew di navbera 1789 û 1793 de li Zanîngeha Leipzig û Leucorea li Wittenbergê dadnasî xwend, û di sala 1795an de bû Ph.D.Jur. Li Leipzigê, wê hingê xwe wek parêzvan damezrand. Di 1801ê de ew bû endamê meclîsa bajêr.

Destpêkê ew dramayêna klasîk nivîsand, paşê jî pirtir  çîrokên tirsnak û şevreşkan. Apel bi berhema xwe ya Gespensterbuch ("Pirtûka şevreşkan"), ku ew bi hev re bi Friedrich August Schulze (di bin bernavka Friedrich Laun) de çap kir, pir xweş navdar bû.

Libretonivîs Johann Friedrich Kind romanek Apel Der Freischütz ji bo opera Der Freischütz (Carl Maria von Weber) materyalê girt.

Weşandina Metrika Apel minaqeşeyek zanistî ya fireh kir. Dijberê wî serekî mamosteyê wî yê berê Gottfried Hermann bû. Lê berî ku pirsgirêk were çareser kirin, August Apel di  de li Leipzigê mir.

Nivîskar û damezrîner Theodor Apel kurê August Apel e.

Berhemên wî 

 Das Weltgericht
 Polyidos (1805; )
 Die Aitolier (mit Anhang „Aforismen über Rhythmus und Metrum“ S. 156–188; 1806; )
 Kallirhoe (1806; )
 Kunz von Kauffung (Trauerspiel 1809)
 Gespensterbuch (hrsg. mit Friedrich August Schulze; 5 Bände 1811-1815; Vorlage zu Der Freischütz in Band 1)
 Cicaden (Helbestan; 3 berg 1810-1811;  )
 Metrik (2 berg 1814-1816;  )
 Wunderbuch (weşandin bi Friedrich August Schulze û Friedrich de la Motte Fouqué; 3 berg 1815-1817)
 Zeitlosen (Erzählungen und Gedichte 1817; )

Wêje 

 Klaus Günzel: Die deutschen Romantiker. Artemis, Zürich 1995, ISBN 3-7608-1119-1, Rûpela 7f
 Hermann Anders Krüger: Pseudoromantik. Friedrich Kind und der Dresdner Liederkreis. Ein Beitrag zur Geschichte der Romantik. H. Haessel, Leipzig 1904
 
 
 Otto Eduard Schmidt: Fouqué, Apel, Miltitz. Beiträge zur Geschichte der deutschen Romantik. Dürr, Leipzig 1908
 Hermann Ziemcke: Johann August Apel. Adler, Greifswald 1933

Çavkanî 

Nivîskarên alman
Jidayikbûn 1771
Rosita Forbes

Rosita Forbes  bi navê zayînê Joan Rosita Torr (jdb. 16ê kanûna paşîn 1890 - m. 30ê hezîrana 1967 ) nivîskara rêwîtiyê, romannivîs û vedîtereke îngilîz bû. Di 1920-1921 de ew jina pêşîn a ewropî bû ku bi hev re bi vedîterê Misrê Ahmed Hassanein ku li Lîbyayê avşînoka Kufra serdan kir, di serdemek ku ev ji bo rojavaberan de girtî bû.

Jiyana berê 
Joan Rosita Torr li Riseholme Hallê, li nêzîkî Lincoln, Îngilistanê, wek zaroka herî mezin a milkdar Herbert James Torr û jina wî Rosita Graham Torr dayîk bû. Bavê wê endamê parlemanê bû.

Kariyer 

Di dema şerê cîhanî yê yekem de ew du salan ambûlansek li Fransayê ajot. Ji 1917 ta 1918an, ew bi Asayîşa Jinê re hevaleke din a leşkerî ya bêhempa, Armorel Meinertzhagen çû serdana 30 welatan.

Jiyana şexsî 
Joan Rosita Torr di sala 1911an de bi serheng Robert Foster Forbes re zewicî. Ew piştî ku ew di sala 1917 de dev ji wî berda, ew jinberda. Ew di 1921an de dîsa zewicî, ​​bi serheng Arthur Thomas McGrath. Ew di 1962 de jinebî bû, û ew di sala 1967an de, li mala xwe li Warwick, Bermuda, 77 salî, mir.

Berhemên wê 
Unconducted wanderers, 1919
The secret of the Sahara: Kufara, 1921
The sultan of the mountains; the life story of Raisuli, 1924
From Red sea to Blue Nile; Abyssinian adventure, 1925 (also published under the title From Red Sea to Blue Nile; a thousand miles of Ethiopia?)
Adventure, 1928
Conflict; Angora to Afghanistan, 1931
Eight republics in search of a future; evolution & revolution in South America, 1932
Women called wild, 1935
Forbidden road--Kabul to Samarkand, 1937
These are real people, 1937
A unicorn in the Bahamas, 1939
India of the princes, 1939
These men I knew, 1940
Gypsy in the sun, 1944
Appointment with destiny, 1946
Henry Morgan, pirate, 1946
Sir Henry Morgan, pirate & pioneer, 1948
Islands in the sun, 1949

Çavkanî

Nivîskarên îngilîz
Jidayikbûn 1890
Mirin 1967
Holly Lisle

Holly Lisle (jdb. 1960 li Salem, Ohio, DYA) nivîskareke amerîkî ya wêjeya fantazî û honaka zanistî ye. Dema ku ew zarok û ciwanek bû, ew bi malbata xwe re li DYA, Kosta Rîka û Guatemala rêwîtî kir. Ew wek hunermenda muzîkê û xêzkara pirrengî xebitîbû, berî ku ew balê bikişîne li ser hevkariyê nêzikî bi Marion Zimmer Bradley û bi kurtî jî serfiraz bû û serkeftinên yekem wekî nivîskarê xwe pîroz kir. Her wiha ew ji bo nivîskarên ku bi hêviya nivîskarên jêhatî bûne bi navgîniya ku berê tenê pirtûka bi zimanê îngilîzî Mugging the Muse: Writing Fiction for Love and Money ya ku wekî belaş li ser înternetê hatî peydakirin, bûye navdar. Ew niha rêzeya polisye û romanên nû yên fantazî dinivîse.

Di 1993 de, romana wê Fire in the Mist xelata Compton Crook wergirt ji bo romana herî baş a yekem.

Pirtûknîgarî 
Heya ku bi awayek din nayê destnîşankirin, pirtûkên li ser vê navnîşê çîrokên fantazî ne.

Rêze

Arhel 

 1992 Fire in the Mist (Compton Crook Award winner)
 1993 Bones of the Past
 1995 Mind of the Magic

Glenraven 
Hevnivîskarî tevî Marion Zimmer Bradley

 1996 Glenraven
 1998 In the Rift – Glenraven II

Devil's Point 

 1996 Sympathy for the Devil
 1996 The Devil and Dan Cooley (with Walter Spence)
 1997 Hell on High (with Ted Nolan)

Bard's Tale 

 1996 Thunder of the Captains (with Aaron Allston)
 1997 Wrath of the Princes (with Aaron Allston)
 1998 Curse of the Black Heron

The Secret Texts 

 2002 Vincalis the Agitator (a prequel to the other three books which form a trilogy)
 1998 Diplomacy of Wolves
 1999 Vengeance of Dragons
 2000 Courage of Falcons

World Gates 

 2002 Memory of Fire
 2003 The Wreck of Heaven
 2004 Gods Old and Dark

Korre 

 2005 Talyn
 2008 Hawkspar
 Yet to be Published: Redbird

Moon and Sun 

 2008 The Ruby Key
 2009 The Silver Door

Cadence Drake (Science Fiction)

 2012 Hunting the Corrigan's Blood
 2012 Warpaint

Tales from the Longview (set in the same universe as the Cadence Drake series)  (Science Fiction)

 2017 Born From Fire (originally published as "Enter The Death Circus" in 2014)
 2017 The Selling of Suzee Delight
 2017 The Philosopher Gambit
 2017 Gunslinger Moon
 Yet to be Published: Vipers’ Nest

Short Fiction

 Armor-ella
 Bad Bottle

Other fiction 

 1992 When the Bough Breaks (with Mercedes Lackey, set in the SERRAted Edge series)
 1993 Minerva Wakes
 1994 The Rose Sea (with S.M. Stirling)
 1995 Mall, Mayhem and Magic (with Chris Guin)
 2004 Midnight Rain (paranormal romantic suspense)
 2005 Last Girl Dancing (paranormal romantic suspense)
 2006 I See You (paranormal romantic suspense)
 2007 Night Echoes (paranormal romantic suspense)

Pirtûkan ji bo nivîskaran (non-fiction) 

 2000 Mugging the Muse: Writing Fiction for Love and Money (non-fiction) (e-book)
 2006 Create a Character Clinic (non-fiction) (e-book, available via the author's web shop)
 2006 Create a Language Clinic (non-fiction) (e-book)
 2006 Create a Culture Clinic (non-fiction) (e-book)
 2007 Create a Plot Clinic (non-fiction) (e-book)
 2014: Create a World Clinic (non-fiction) (e-book)

Çavkanî 

Nivîskarên amerîkî 
Jinên amerîkî
Jidayikbûn 1960
Mirovên zindî
Anthony Brandon Wong

Anthony Brandon Wong (jdb.  li Sîdney, Awistralya), gelek caran wekî Anthony  Wong tê nasîn, lîstikvanekî awistiralî ye ku bi taybet ji bo lîstina "Ghost" di fîlmên The Matrix Reloaded û Revolutions The Matrix de tête nasîn.

Kariyer 
Rola wî ya navdartirîn rola wî ya Ghost ji The Matrix Reloaded û Revolutions The Matrix e, rolek ku di lîstika vîdyoyê de pir berfireh bû, Enter the Matrix, ya ku ew ligel Jada Pinkett Smith serlîstikvanî lîst. Berî ku ew rola xwe ya Ghost têkeve erdê, ew di destpêkê de ji bo Tankê di fîlma yekem de pêşkeşî kir, lê dijî Marcus Chong winda kir.

Rolên din ên Wong di nav de Jumping Ship wek serkêşê keleşên îroyî, Little Fish, du stûnên li ser Home û Away, Mek - zanyarek di rêzefîlma Spellbinder: Land of the Dragon Lord, fîlma 2004ê Flight of the Phoenix û wekî Tasuke Kogo di rêzefîlma şeş-beşî ya sala 2008an,  Samurai Girl. Ew rola Danny Law di pêkenoka rêzefîlma  sala  2016ê  The Family Law de lîst.

Jiyana kesane 
Wong vekirî hevzayendbaz e.

Fîlmnîgarî

Çavkanî

Girêdanên derve 

 
Malpera fermî

Jidayikbûn 1965
Aktorên awistralî
Kesên LGBT
Mirovên zindî
Fedem Merûf Kazim

Fedem Merûf Kazim,  Fed'em Me'rûf Kazim , gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Qela, Qerexan

Qela, Qeła, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Qizil Ereq

Qizil Ereq an jî Ebuheye, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Qizil Ereq Ehmed Reşîd

Qizil Ereq Ehmed Reşîd, Qizil Ereq Eḧmed Reşîd, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Qizil Ereq Birayim Hemûdî

Qizil Ereq Birayim Hemûdî, Qizil Ereq Birayim Ḧemûdî, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Qizil Ereq Xalîl Birayim

Qizil Ereq Xelîl Birayim, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Kawrî Biçûk Birayim Yûsif

Kawrî Biçûk Birayim Yûsif, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Kawrî Gewre Birayim Yûsif

Kawrî Gewre Birayim Yûsif, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Kawrî Biçûk Salih Mihemed

Kawrî Biçûk Salih Mihemed, Kawrî Biçûk Saliḧ Miḧemed, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Kawrî Gewre Qadir Feqîr

Kawrî Gewre Qadir Feqîr, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Kawrî Xemîs

Kawrî Xemîs, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Kirwilî Mezher Hesen

Kirwilî Mezher Hesen, Kirwilî Mezher Ḧesen, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Kilarift

Kilarift, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Kuşk

Kuşk, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Kenesûr

Kenesûr, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Keşkewil

Keşkewil, Keşkewił, Keşkewill, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Keyfçî Mihemed Ehmed Derwêş

Keyfçî Mihemed Ehmed Derwêş, Keyfçî Miḧemed Eḧmed Derwêş, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan
Mehmûle

Mehmûle, Meḧmûle, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.

Çavkanî  

Gundên Xaneqînê

Qerexan