Lêkerên farisî

Lêkerên farisî ev lêker in ku di zimanê farisî ya nûjen de tên bikaranîn.

Di wêjeya farisî de nêzîkî du hezar lêker tên bikaranîn li gr pirtûka Mehmûd Beşîr Huseyîn. Gelek ji lêkerên farisî di pirtûka Mehmûd Beşîr Huseyîn ya bi navê  (Fihrist-e fe'elha-ye parsî) berhev kiriye. Doktor Mehmûd Melayerî derbarê lêkerên zanistî yên di zimanê farisî de yek meqale jî nivîsî ye. Doktor Mehmûd Hafizyan jî nêzîkî pênsed û heştê û şeş lêkerên giştî tên bikaranîn di zimanê farisî de vekoliye, kontrol kiriye.

Sîstematîka lêkeran di zimanê farisî de 
Paşbendik û metodên lêkersaziyê di zimanê farisî de ev in:
lêkerên ku bi pêvekirina  () ê reh çêdibe:  (),  ()...
lêkerên ku bi pêvekirina  ()ê reh çêdibe:  (),  (),  (),  ()...
lêkerên ku bi pêvekirina  ()ê reh çêdibe:  (),  (),  (),  (),  (),
سپاردن (separden)...
lêkerên ku bi bêjandina  () ji reha lêker û bi pêvekirina  ()ê reh çêdibe: -() (-()), -() (-()), -() (-()), -() (-())
lêkerên ku bi guherîna dengê dawî yê rehê(آی-ay) bi dengê و-u û bi pêvekirina دن(den) reh çêdibe:ساییدن-sayîden(سودن-suden),  (),  (),  (),  (),  (),  (),  (),  (),  ()...
lêkerên ku bi pêvekirina  ()ê reh çêdibe:  (),  (),  (),  ()...
lêkerên ku bi pêvekirina  ()ê reh çêdibe:  (),  (),  (),  (),  (),  (),  (),  (),  ()...

Pênaseyên lêkeran
Di farisî de li gorî her kirdeyekê, pêvekek li dawiya lêkeran tê zeliqandin. Ji bo van pêvekan em dibêjin pênase, her wisa bi farisî jî dibêjin şenase(شناسه).

 Di farisî de zeman 
Ji bo mînakên hevokên farisî bi giştî em dê 5 lêkeran bikarbînin. Reha van lêkeran li gorî dema borî ye û li kêleka van, reha dema niha hatine nivîsîn. Lİ vir divê hebûn û heyîn neyê tevlîhev kirin. Ji hev cuda ne. 
 (bûden/hebûn) >>> است(est)
  (daşten/heyîn, xwedî bûn) >>> دار(dar)
  (şoden/bûn) >>> شو (şev)
  (kerden/kirin) >>> کن (kon)
 (reften/çûn) >>> رو (rev)

Dema niha
Bi farisî wek زمان حال اخباری (zemanî halê exbarî) tê zanîn. Mentiqa çêkirina dema niha li jêr e lê lêkerên بودن(bûden) û داشتن(daşten) îstîsna ne ku pêveka می,-mî wernagirin; 

Dema borî ya sade
Bi farisî wek زمان گزشتی ساده(zemanî gozeşteyî sade) tê zanîn.

Hinek hokerên dema borî ev in;
 قبلن (qeblen/berê)
 دیروز (dîruz/duhî)
 دو ساعت پیش (do saet pîş/du seet berê)
 پارسال (parsal/par)
 در گذشته (der gozeştê/di mêjûyê de)
 در بچگی (der beçegî/di zarokatiyê de)

Halê emr
Bi farisî wek حال امر(halê emr) tê nivîsîn.

Halê emr tenê ji bo du cînavan tê bikaranîn; To(tu) û Şoma(hûn)

Halê eltezamî
Bi farisî wek حال التزامی(halê eltezamî) tê nivîsîn. Halê iltizamî bi giştî li piştî hindek hokeran tê.
Hindek hokerên halê iltizamî
باید(bayed): hewce ye, pêwist e 
شاید(şayed): belkî
ممکن است(momkin est): mimkin e ku
احتمل دارد(ehtemal dared): ihtimal heye 

Zemanê gozeşteyî estemrarî
Bi farisî wek زمان گذشتهی استمراری(zemanî gozeşteyî estemrarî) tê nivîsîn. Hêjayî gotinê ye ku hem lêkera bûden hem jî lêkera daşten di vî zemanî de wek dema borî tê bikaranîn. Elbete di zimanê kurdî de jî heman mentiq derbasdar e. 

Zemanê gozeşteyî neqlî

Hinek hokerên gozeşteyî neqlî ev in;
 تا حالا (ta niha)
 هنوز (hêj, hîn)
 چند ساعت است که (çend seet e ku)
 از دیروز تا حالا (ji doh ta niha)

Zemanê gozeşteyî dûr
Di zemanê gozeştyî dûr de bûden û daşten îstîsna ne ku bi dema borî ya sade tên bikaranîn. 

Zemanê halê natemam
Halê natemam di kurdî de nîne. Bi kurdî em dikarin wek dema niha pênase bikin. Ev zemane dişibe dema niha lê hinek cudahî hene. Ji bo karekî em behs dikin ku wext e bê kirin. 

Bi dûçûna gramera farisî halê nerênî tine ye. Halê nerênî bi dema niha tê çêkirin. Lêkera daşten û bûden nayên bikaranîn di vî zemnaî de.

Zemanê gozeşteyî natemam
Gozeşteyî natemam di kurdî de nîne. Bi kurdî em dikarin wek zemanî gozeşteyî estemrarî pênase bikin. Ev zemane dişibe zemanî gozeşteyî estemrarî lê hinek cudahî hene. Ji bo karekî em behs dikin ku wext bû tê kirin. 

Bi dûçûna gramera farisî halê nerênî tine ye. Halê nerênî bi zemanî gozeşteyî estemrarî tê çêkirin. Lêkera daşten û bûden nayên bikaranîn di vî zemanî de.

Dema bê
Bi farisî wek zemanê ayende tê zanîn

Gozeşteyî iltizamîHinek hoker'';
 کاش (kaş): xwezî
 شاید (şayed): belkî

Fêhrista hindek lêkerên farisî 
Di vê naverokê de lêkerên berbelavî tên bikaranîn hene:

Her wisa
 Rêzimana farisî

Çavkanî

Girêdanên derve 
 Ji bo wateyên lêker û peyvên farisî: 

Zimanê farisî