Anafîlaksî (soranî)

Anafîlaksî kardaneweyekî hesasyethêner (allergic)î grînge ke beşêwey lenakaw destpêdekat û detwanê bibête hoy mirdin.  Anafîlaksî begşitî be nîşaneyekî wekû zîpke hawrrê legell xurîn, îltîhabî gerû û zextî xwarî xwên hawrrê debê. Hoyekanî giştî anafîlaksî brîtye le çzûy mêş û megis, xwardemenî û dermanekan.

Patofîzyolojî, nasînî nexoşî û çawedêrî ew
Anafîlaksî be hoy awdizkirdnî prrotîn le hemû cûre be taybet le xrrokekanî xwênî spî pêş dêt. Em prrotînane detwanin kirdeweyekî hesasyet hêner (alêrjîhêner) destipê biken û yan kirdewekan tûnidtir biken. Hoy awdizkirdnî em prrotînane detwanê kirdewey sîstemî sillametî bêt, yan hoyekî tir ke peywendî be sîstemî sillametîyewe nîye. Anafîlaksî be pêy nîşanekan û agadarîyekan le kesekeda denasêndirê. Dermanî serekî derzîlêdanî êpî nifrîne ke le hendêk kat legell dermanekanî tir têkell debêt.

Êpîdmolojî û pêşîney nexoşî
Le sertaserî cîhanda -0,05% le xellkî cîhan anafîlaksî le birrgeyek le jîyanî xoyanda taqî dekenewe. Wşey anafîlaksî le wşey yonanî ἀνά ana "le beramberî" û φύλαξις phylaxis "parastin", wergîrawe.

Nîşanekan

Begşitî anafîlaksî nîşaney zor ciyawaz le çend xulek yan sa'etêkda bedî dênê. Eger hoy anafîlaksî madeyek bêt ke rastewxo çote naw leş û xwên (lenaw demarî xwênda), nîşanekanî anafîlaksî be şêwey giştî le nêwan 5 hetakû 30 &nbisp; xulekda wedyar dekewêt. Katî mamnawendî 2 sa'ete eger behoy xwardemenîyewe bê ke keseke xwardûyetî. Zortirînî ewbeşaney ke tûşî debê, brîtîye le : pêst (80-90%) sîyekan û rêgey henasekêşan (70%), gede û rêxolle (30-45%), dill û demarekanî xwênî (10-45%) û sîstemî demarekanî nawendî (10-15%). begşitî yan dû daneyan û yan zortirî em sîstemane tûş debin.

Pêst

Nîşanekan begşitî brîtye le lîrekanî ser pêst, xurînî demuçaw û pêstî sûrhellgerraw, yan lêwî hellimsawe. Ew kesaney ke tûşî lîrî jêrpêstî (anijyoedem) bûn, lewaneye be cêgey xurîn, hest be sûtan biken.   Takû 20%î tûşibwan lewaneye becêgey xurîn zman yan nawgerûyan îltîhab bka. Nîşanekanî tir wekû awrrêjî lût û awsanî perdey çillmînî ser çaw û pîloy çaw(konjênêktîwît)e.   pêst lewaneye behoy kemî oksîjn rengeley bbête şînî kall(syanoz).

Henase 
Nîşanekanî henasekêşan brîtîye le tengî nefes, henasekêşanî dijwar û hawrrî legell dengî xis xis, yan henasekêşanî dijwar be dengî berz (hawrrê legell fîke)  henasekêşan be dengî xis xis begşitî be hoy girjî masulekanî xwarewey rêgey henasekêşane(masûlkekanî borî hewa)weye. henasekêşanî hawrrê legell dengî fîke be hoy awsanî beşekanî sereweyî rêgey henasekêşaneweye, ke debête hoy tengî rêgekanî henasekêşan  gîranî deng, êş le katî qût danda û koxeş lewaney rû bdat

Dill 
Şademarî dill lewaneye behoy azadkirdnî hîstamîn le xanekanî dyarî krawî naw dill, be şêweyekî lenakaw grij bnewe.(grijbûnî şademarî kronêr)  em pêkhate bergirdebê  le hatûçoy xwên bo dill. Û lewaneye bbête hoy mirdnî xanekanî dill (ênfarêktûsî mîwukard), yan lêdanî dill lewaneye zor tundtir, yan zor aramtir bbêt(dîs rîtmî dill), û yan lewaneye dill le lêdan bkewê(rawestanî dill). .  kesanêk ke le pêşûtirda griftî dillyan heye zortir tûşî griftî dllî pêkhatû le anafîlaksîn. Ref name=Cardio08/>lekatêkda ke lêdanî tûndî dllî zortir be hoy zextî xwarêy xwên tûşdebêt,  10% lewkesaney ke le anafîlaksî renc dekêşn lewaneye lêdanî dllî xwarewe (brradî kardî) yan zextî xwarêy xwênyan hebê.(tîkellawî lêdanî dllî xwarewe û zextî xwênî xwarewe, rêflêksî bzul yan rêş¬yan naw denên)  keseke be hoy lepirrhatnexwarey zextî xwên tûşî sergêje û lehoş çûn bbêt. Em lepirrhatnexwarey bo hoy gewrewebûnî şademarî xwên (şokî dabeşkraw) yan be hoy kemukorrî skollekanî dill bêt( şokî kardyojênîk).  leçend şêwazî taybetîda, zextî xwarêy xwên detwandirê le nîşanekanî anafîlaksî bêt.

Ewanî tir
Nîşanekanî gede û rîxolle brîtîye le hêşî krampî sik, sikçûn û hêllnic.  keseke lewaneye tûşî endîşey alloz bêt û kontirrollî mîzellkanî xoy ledest bdat û hêşêk le hewzî simtîda aga bkat ke wekû gîranî masulekanî mindalldane.  kranewey demarekanî xwên le dewruberî mêşkda lewaneye bbête hoy serhêşe.  herweha keseke lewaneye hest be dllerrawkeyî bka û yan wabzanêt ke be zûîy demrê.

Hoyekan 
Anafîlaksî detwanê be hoy kardanewey leş sebaret be zortirî mewadî derekî bedî bêt   zorbey handerekanî brîtîye le jehrî gestin û pêwedan mêşûle û crrucanewerekan û xwardin û derman.  le mindallan û lawekanda xwardin zortirîn hoy handane. Le gewrekan dermanekan û gestin û pêwedanî crrucanewer zortirîn handerekanin. ewaney kemtir debne hoy em şte brîtîn le hokarî fîzyayî û hokarî byolojîk(towî pyaw), latkês, gorrankarî horrmonî, zyadkrawekanî xwardemenî(wekû rengekanî xwardemenî û mono sodyomî glotamat) û ew dermananey ke bo pêst bekar dehêndirên(dermanekanî teybet be şwên). rahênanî leşî û pley germî(çi serma û yan germa), detwanê le rêgey handanî xanekanî şanekrawî dyarîkraw (mest sêlekan)ke madey kîmyayî bedîhênerî kardanewey hesasyethêner(allergic)derrjênin, debne hoy tûşbûn be anafîlaksî. 

Anafîlaksêk ke hoyekey werziş bêt begşitî taybete debê be xwardinî wardemenî dyarîkraw.  eger anafîlaksî katêk bêtepêş ke keseke lekatî wergirtnî dermanî lehoş¬çûndaye, zortirîn hoy ew dermane dyarîkraweye ke bo bdîhênanî felecî bekardehêndirên(hoyekanî bergirîkerî masûlekanî demarî), antî byotîkekan û latkês. le 50-32% tûşbunekanda hoyeke nadyare.(anafîlaksî îdyopatîk)

Mewadî xwardemenî 
Zoryek le xwardemenîyekan detwanin bibne hoy bedîhatnî anafîlaksî, egerçî xwardemenîyeke bo hewellîn bar buxurdirêt    le ferhengekanî rojawada bawtirîn ho, xwardin yan le peywendîdabûn legell paqley sudanî, genim, mêşkekanî darî û qaqlledar, masî û şîr û hêlkey mrîşke.   le asyada, brînc û nok begşitî debne hoy bedîhatnî anafîlaksî.   corekanî behêztir begşitî bexwardinî xwardemenî bedî dên, ,, bellam hendêk le kesekan ke madey xorakî le beşîk le leşyan dekewê, kardaneweyekî zor behêz lexoyan nîşan deden. Mnallan detwanin beser hesasyet(Allergiy)î xoyanda zall bin. Le temenî 16 sallîda, 80% mnallan tûşbû be anafîlaksî sebaret be şîr û hêlke û 20% tûşbû be anafîlaksî taybet be paqley sudanî detwanin em xwardemenyane bebê grift bxon.

Dermanekan
Her dermanêk lewaneye bbête hoy anafîlaksî. Bawtirînyan  antî¬bîwtîkekanî bêtalaktam(wekû pnîslîn), aspirîn û dermanekanî dje îltîhabî naîdtroîdye(NSAIDis).    eger kesîk sebaret be yekêk le dermanekanî dje îltîhabî nastirîdye(NSAIDis)hesasyet(Allergiy)î hebê, detwanê corêkî tir lem dermanane bekar bhênî bebê handerî bedîhatnî anafîlaksî.  hoyekanî trî baw bo bedîhatnî anafîlaksî, çareserî be madey kîmyayî, vaksîn, prrutamîn(naw spêrrm)û dermanekanî gyayî bexowe degrê . hendêk le dermanekan wekû wankomaysîn, morrfîn, û ew dermananey ke bo aşkarkirdnî wênekanî tîşkî îkis bekardehêndirên(radyokantrast hênerekan)be xesargeyandin be xanekanî dyarîkra le şanekrawekan û handeryan be azadkirdnî hîstamîn (dêgranolasyon mist sêlekan) debne hoy anafîlaksî. 
Berifrawanî kardanewe le ast dermanêk ta radeyek peywendî be ewe heye ke em dermane çend kerret carêk bidrête kesekan û ta radeyekîş bewe ke dermaneke çon lenaw leşda kardekat. anafîlaksî peywendîdar be pnîslîn  yan sfalosporînekan tenya dway peywendî girtinyan be prroteînekanî naw leş bedî dê, û hendêk asayî tir lewanî tir peywendîyeke drûsit deken.     anafîlaksî peywendîdar be pnîslîn le nêwan her 2000 hetakû 10000 kes le wergranî pnîslîn, tenya le yek kesda pêş dê. Mirdin le kemtir le yek kesda le her 50000 kesî wergir pêş dê. Anafîlaksî peywendîdar be aspirîn û dermanekanî dje îltîhabî na sitrrîîdî(NSAIDis)nzîk be yek kes le her 50000 kesda pêş dê.  eger kesêk sebaret be pnîslînekan lexoy kardanewe nîşan bdat, xeterî kardanewey sebaret be sfalosporîn zortir debê, bellam em metrisê le yek le 1000 kemtre.    dermane konekan ke bo baştirkirdnî wênekanî tîşkî îkis bekardehêndran (radyokantrast hênerekan) le 1% carekan tûşî kardanewe debû. Le dermanekanî nwêda, rêjey kemtirî le madey radyokantrast hênerî usmolar Osmolar radiocontrast) tûşî kardanewe le 0.04% carekan debê.

Jehir
Jehrî pêwedan û gestinî crrucanewerekanî wekû mêş henguyn  û mêşî bê henguyn(hayimnoptra) yan snekan(tiryatomîna) lewaneye bbête hoy tûşbûn be anafîlaksî. 

Eger kesêk le pêşûda sabaret be jehrêk kardaneweyekî hebuwe, û eger em kardaneweye le kardanewey nawçekanî dewruberî şwênî pêwedaneke frawantir bwe, ledahatûda legell metrisî zortir sebaret be anafîlaksî berewrrûye. 
Egerçî nîwey ew kesaney ke be hoy anafîlaksî gyanî xoyan ledest deden pêştir hîç kardaneweyekî berifrawanî(sîstmatîk)yan nebuwe.

Hoyekanî metrisî
Ew kesaney ke nexoşî tenge nefesî, egzîma yan rînêtyan heye zortir le snûrî metrisî tûşbûn be anafîlaksî peywendîdar be xwardemenî, latkês û hoyekanî radyokantrast hêner dan. Em kesane kemtir le metrisî tûşbûn be anafîlaksî sebaret be dermanekanî derzîlêdan û pêwedanî crrucanewerekan dan.   lêkollîneweyek leser mnallanî tûşbû be anafîlaksî nîşan deda ke 60%î ewan pêşîney nexoşîyekanî atopîk¬yan hebuwe. Zortir le 90%î mnallan ke behoy tûşbûn be anafîlaksî gyanyan ledest dawe tûşî tenge nefesî bbûn.  ew kesaney ke zotrit le rade beder tûşî şêwawî bedîhatû le mest sêl lenaw şanekanî xoyanin(mastosîtoz)yan mest sêlî zortiryan heye, le metrisî zortirdan.  herçî katî nêwan axrîn peywendî legell hoyekanî tûşbûn be kardanewe zortir bê, metrisî kardaneweyekî nwê kemtir debê.

Mîkanîzm
Anafîlaksî kardaneweyekî behêzî hesasyethênere (allergic) ke lenakaw destipêdekat û zoryek le beşekanî leş dadegrê. . hoyekeşî teşeney peywendîderekanî îltîhabî û sîtokaynekan naw mest sêlekan û bazûfîlekane. Teşeney ewan be hoy kardaneweyekî sîstemî bergirîye, bellam be xesargeyandin bem xananeş bedî dê ke taybete be wllamî sllametî nîye. .

Sllamet nasî
Katêk ke hoy bedîhatnî anafîlaksî wllamêkî sllametîye, îmênoglobînî E (IgE)peywend dedrê be madey derekî ke bote hoy destipêkirdnî kardanewe(dermanî leş parêz). Têkellawî peywendî IgE  legell dermanî leş parêz, wergrekanî FicεRI  leser mest sêlekan û bazufîlekan çalak deka . Mest sêlekan û bazufîlekan be teşenekirdnî peywendderekanî îltîhab wekû hîstamîn le xoyan kardanewe nîşan deden. Em peywendderane grijbûnewey masulekanî textî brunêş zortir deken û debne hoy frawantir bûnî demarekanî xwên(wedreng kewtinî xwênî şademar), teşeney şle le demarekanî xwênda zortir debê, û karîgerî masulekanî dill kem dekatewe. . herweha kardaneweyekî sllamet nasî heye ke tîbet be IgE nîye,bellam dyar nîye ke em kardaneweye le mrovda pêş dê yan na.

Nasllamet nasî 
Katêk ke behoy wllamêkî sllametî nîye, kardanewey bedîhatû lem hoyane ke rastewxo xesardegeyêne mest sêlekan û bazufîlekan û debne hoy azadkirdnî hîstamîn û madekanî tir ke be giştî legell kardaneweyekî hesasyet hêner(allergic) hawrrên(degeranolasyon) ).   ew hoyaney ke detwanê bem xanane xesar bgeyênê, brîtye le kontrast hêner bo tîşkî îksu made bêhoşkerekan(êpyoîdekan) , pley germî)ger yan sard) û lerzîne.

Dozînewe 
Anafîlaksî detwandirê be yarmetî deskewtekanî pzîşkî û klînîkî  bdozrêtewe .   herkat yekêk le sê babetî xwarewe le çend xulek yan katjimêrda dway lêkewtinî madey hestyar(alêrjî)hêner rûbdat egerî ewe heye ke keseke tûşî anafîlaksî buwe. :
Anafîlaksî detwandirê be yarmetî deskewtekanî pzîşkî û klînîkî  bdozrêtewe .   herkat yekêk le sê babetî xwarewe le çend xulek yan katjimêrda dway lêkewtinî madey hestyar(alêrjî)hêner rûbdat egerî ewe heye ke keseke tûşî anafîlaksî buwe. :

Têkellî pêst yan çênrawekanî demarî dirrkawî herweha griftî henasekêşan û hatnexwarî zextî xwên
Jmarey dû yan zortir le nîşanekanî xwarewe:
a) têkellawî pêst û perdey çillmîn 
b) griftî henasekêşan
c) zextî xwênî xwarewe
ç) griftî taybet be gede û sorçik (borî xorak) 
 Hatne xwarî zext dway lêkewtinî madey hestyar(alêrjî)hênerî dyarîkraw

Polên kirdin
Anafîlaksî be sê corî serekî dabeş dekrê. Şokî anafîlaksî katêk rû dedat ke demarekanî xwên le zorbey beşekanî leş frawantir debnewe(frawantirkirdnî demarekanî sîstmatîk), ke debête hoy zextî xwênî xwarewe ke 3% le zextî xwênî norrmallî kesêkî asayî xwartre yan 30% le rêjey îstandard xwartre.  anafîlaksî dû qonaxî katêk dyarî dekrê ke nîşanekan beynî 72-1 katjimêr bgerrênewe, egerçî lêkollînewekan nîşan deden ke 2% î keysekanî anafîlaksî dû qonaxîn.  nîşanekan zorcar le nêwan 8 katjimêrda degerrênewe.  kardanewey dûhem be heman şîwaz derman dekrê ke anafîlaksî serekî derman dekrêt.     çewkî hawsan legell anafîlaktîk yan kardanewekanî anafîlaksî nawekanî konî anafîlaksîn ke hoy em kardanewe alêrjîk nîye bellkû hoyekey xesargeyandinî rastewxo be mest¬sêlekane (granolasyonî mest¬sêlekin). Kesanêk pêyan waye îtir nabê ke le nawekanî kon kellk wergîrrê.

Taqîkarî alêrjî 

Taqîkarî alêrjî lewaneye yarmetî ewe bdat ke çi ştêk bote hoy anafîlaksî keseke. Taqîkarî alêrjî pêstî (wekû peçî taqîkarî) bo xwardemenî û jehrî dyarîkraw heye.  taqîkarîyekanî xwên bo djetenekanî taybet bo nasandin ew alêrjyaney ke be hoy şîr û hêlke û paqley sudanî û mêşkî darî û masî bedî dê, karîgere.   
Taqîkarîyekanî pêstî detwanê alêrjî be pnêslînî bselmênê. Bellam bo dermanekanî tir taqîkarî pêstî nîye. Anafîlaksî naasûdeyî tenya be lêkollînewey pêşîney keseke yan be dananî wî le ast madey alêrjî hênerda ke lewaneye le rabridûda bubête hoy kardanewe ,dyarî dekat. Hîç taqîkarîyekî pêstî û xwênî bo anafîlaksî naasûdeyî nîye. .

Dyarî kirdnî cyakarane 
Carcare dyarîkirdnî anafîlaksî le tengenefesî, bêhoşêkî ke be hoy kemî oksîjên (syincope) û hêrşekanî dllerrawke(panic ), dijware.  zorbey kat kesanêk ke tengenefesîyan heye, xurîn û hîç hêmayêkî sorçik (borî xorak) û gedeyan nîye. Katêk ke kesêk bêhoş dekrê, pêst bê¬reng û bê zîpkeye. Pêstî kesêkî ke tûşî hêrşekanî dllerrawke(panic ) buwe lewaneye dagîrsabê, bellam lîrî yan zîpkey panî nîye.    ştî tir ke lewaneye hawşîwey hebê brîtîye le jehrawî bûnî xorakî be hoy masê xrapbû û bogen(sarm,scombroidosis) û çillkkirdin be hoy xorkey dyarîkraw(ênîzakyazîs,anisakiasis)

Bergirî 
Bo bergirî le anafîlaksî wa baştre lew ştaney ke le rabridûda bote hoy kardanewe, dûrî bikrê.  katêk em kare natwadrê bikrêt, lewaneye derman¬gelêk hebê ke endam le kardanewe le beramber madey alêrjî hênerî dyarîkraw bparêzê. (Srrînewey alêrjî)  çareserkirdnî sîstemî asûdeyî be bnemalley perdey balan, le srrînewey alêrjî 90-80% gewrekan û 98% gencan  djî alêrjî be mêş¬henguyn(bebê henguyn) û zerdwalley sûr, zwerdwalley zerd û mêruley agrîn  bekarhatûye.   çareserkirdnî sîstemî asûdeyî zar detwanê le srrînewey hendêk kes le ast xorakî dyarîkraw wekû şîr û hêlke û mêşkî nawke û paqley sudanî karîgere, bellam em dermane henêdk car karîgerî layenî xrapî legelle. . srrînewey alêrjî bo zo yek le dermanekanîş dekrêt, sererray eweş zorbey debê xellk zor be sakarî le bekarhênanî dermanî grift¬hêner xo bparêzn    bo kesanêk ke le ast latêkis alêrjyan heye grînge lew xorakîyaney ke pêkhatey wekûyekyan heye bew wllamey asûdeyî drûstî kirduwe, dûrî bken (ew xorakyaney alêrjî yektirbirr) herwekû awakadû, moz û petate.

Berrêweberayetî
Anafîlaksî barudoxêkî lenakawe ke pêwîstî be hewll û têkoşanî rizgarkirdin wek kontirroll kirdnî rêgakanî henase, oksîjênî zyadî, defrayetî zorî şlekanî naw demare xwênîyekan û çawedêrî wird heye. êpî nêfrîn dermanêke ke sebaret be dermanekanî tir yekemayetî heye, cge le pî nêfrîn, antî hîstamîn û îstroîdiş kellkyan lê¬werdegîrtirê. .  katêk barudoxî tak asayî debêtewe, debê 2 takû 24 katjimêr le nexoşxane lejêr çaewedêrî bêt takû le dûbare nebûnewey nîşanekan dillnyayî dest kewêt, çunkû ger tak tûşî anafîlaksî dû qonaxî bûbêt, nîşanekan degerrênewe. . .

Êpî nêfrîn
Êpî nêfrîn (edirnallîn) dermanî serekî  anafîlaksîye. Hîç hoyek nîye bo ewey kellkî lêwernegîrtirê. ( Be bê  meseley  qedexe kirdin û le kar nekirdnî dyarîkraw)  radespêrdirêt her ke guman be anafîlaksî  bêt, gîrawey êpî fîlîn le masûlkey pêşewe- derewey bidrêt.   ger  le kesekeda ew dermane kardaneweyekî başî nebêt, derzî lêdan her 5 takû 15 xulek carêk dûpate bêtewe. Name=Worild11/> qonaxî dermanî dûhem le 16 takû 35% da pêwîste. kem helldekewêt ke le zyatir dû qonaxî  derman pêwîst bêt.
 derzî lêdan le naw masûlkeda (bekar hênan le naw masûlkeda) le derzî lêdanî jêrr pêst (bekarhênanî jêr pêstî) ke hêwirtir  helldemijtrêt. Baştre.  grifte  pajekekanî serçawe girtû le êpî fîlîn brîtîyn le: lerz, dillkute, janeser û  lêdanî dill. .
Lewaneye êpî nêfrîn le kesanêkda ke bêtablakêr lekar deken, wllamderewe nebêt. Ger lem barudoxeda. Ppî nêfrîn karîgerî nîye, detwanrê glusînumî naw  demarî xwên bekar bhêndirêt. Glu sînum mîkanîzmî kirdarî heye ke  wergrekanî bêta nagrêtewe.
Ger pêwîst bêt, dekrê êpî¬nêfrîn be şêwey gîraweyekî şil bkrête naw  regewe (derzî lêdanî naw demarekanî xwên). Sererray eme  derzî lêdanî êpî¬nêfrîn be şîwey lenaw demarî xwênda detwanêt bbête hoy lêdanî narrêkî dill (dîs rîtmî) û  hêrşekanî dill (enfarkitûs mûkars). ).{{cite
Journal|last=Mueller|first=UR|title=Cardiovascular disease and anaphiylaxis.|journal=Current opinion in allergiy and clinical immunologiy|date=2007 Aug|volume=7|issue=4|pages=337–41|pmid=17620826}} 

Be şêwey asayî derzî lêderekanî otomatîkî êpî nêfrîn ke be kesekan rêge derzî lêdan le masûlkekanî xoyan dedat, le dû qonaxda dekewne ber dest, yekêk bo gewrekan ke kêşêkî zortir le 25&nbisp; kîlogrremyan heye û ewey tir bo mindallane ke kêşî nêwan 10 takû 25&nbisp; kîlogrremyan heye.

Tewawkerekan
Cge le êpî nêfrîn, zorcar le antî hîstamîn kellk werdegîrtirêt. Be pêy bellgekanî tyorî wa qebûll krabû ke antî hîstamîn bekellke, bellam le rastîda  sebaret bewe ke antî hîstamîn le çareserkirdnî anafîlaksîda karîgerî heye,bellgey kem heye. Le şîkirdnewey 2007î kûkrênda hîç lêkollîneweyekî bekwalîtî baş bo raspardinî kellk¬wergirtin le antî hîstamîn nedozrawe. .    anî hîstamînekan leser kobûnewey şlekan û  grij bûnî masûlkekanî rêgay henaseyî karîgeryan nîye.

Ger kesêk tûşî anafîlaksî bûbêt, lewaneye kortîkûsitruîdeanîş karîgerîyekî wayan nebêt, lewane be hîway kemkirdnewey metrisî anafîlaksî dû qonaxî kellk¬werdegîrtirê, bellam ewan le bergirî kirdnî le anafîlaksîyekanî dwayîda karîgeryan nîye.
Salbûtamûl ke le rêgay  koendanî henasedanewe dête jûrewe, detwanêt le katêkda ke êpî nêfrîn nîşanekanî  brûnkuwaspasm lenaw nabat, bekellk bêt.

Name=CEA11/>  mesîlen blû le kesanêkda ke  dermanekanî tir têyanda karîygerî nîye, bekarhêndrawe, çunkû masûlkekan saf , azad dekat. .

Amadebûn
Bew kesaney ke leber demî metrisî anafîlaksî dan, radespêrêt ke" programêkî  kirdarî  deqîqî hestyarî (Allergic)" yan hebêt. Dayk û bawkekan dbê qutabxane sebaret be hestyarî mindallekeyan û hewll û têkoşanî pêwêst le katî pêşhatnî barudoxî firyakewtinî anafîlaksîda agadar kenewe.  bernamey kirdarî deqîq zorcar dagrî kellk-wergirtin le derzî lêderekanî otomatîkî êpî nêfrîn, raspardinî  bo bekarhênanî bazney agadarkerewe û raspardegelêk lebarey çonyetî xoladan le handerekane. .  bo hendêk le handerekan, derman bo kemkirdnewey hestyarî leş le beranber madeyekda ke bote hoy karîgerî hestyarî (çareserî yan bergirî kirdin le nexoşî, madey hestyarî hêner) heye. Em core şêwazî çareserkirdne lewaneye le gerranewey trî anafîlkasî bergirî bkat. Em qonaxe dermane çend salleyey srrînewey hestyarî jêr pêstî le beranber  cirr û çanewere pêwederekanda bekellke, le doxêkda srrînewey hestyarî zarî bo zoryek le çêştekan bekellke. .

Dûre dîmen
Ger hoy nexoşîyeke nasraw bêt, bo çakbûnewe û baştir bûn egerî zor heye û tak be xêrayî çareser dekrêt. Tenanet ger nexoşîyeke nenasraw bêt, ger derman bo ragirtnî ew nuxoşîye leber destda bêt, zorcar tak zor baş çak debêtewe. Ger rûdawî merg bête pêş, zorcar yan hoyekî le henasedanewe serçawe degrêt yan be hoy dill û demarekaneweye (şok)  le 20% da0.7– debête hoy mirdin. . . Hendêk le mirdnekan le mawey çend xolekda rû deden. kesanêk ke tûşî anafîlaksî serçawegritû le rahênanî leşn, zorcar akamêkî başyan heye û be çûneserî temen gerranewey kemtir û  kem hêztiryan debêt.

Şîmane
Radey serhelldanî anafîlaksî4–5 le her 100000 kesda le sall daye.  be metrisî hetakû kotayî jyan 0.5%–2%. 

Wa wêdeçêt rêjeke berew zyadbûne, jmarey kesanêk ke tûşî anafîlkasî le deyey 80 da nzîkey sallane 20 kes le her 100000 kesda bû, le doxêkda le deyey 90 da em  radeye sallane 50 kes le her 100000 kesda bû.   le rwalletda em zorbûne le pley hewellda sebaret be nanafîlaksî serçawegritû le  madekanî xwardemenîye. , zortirîn metrisî le takî law û  jnanda heye. 

Êstake, sallane 500 takû 1000 kes (2.4 mîlyon ) le amrîka, 20 kes (33. Le mîlyon) le brîtanya, û 15 kes (064 le mîlyonda) le ustralya be hoy anafîlaksî  gyanî xoyan ledest deden.  rêjey mirdin le deyekanî 1970 û 2000da kem botewe.  le ustralya, be şîweyekî serekî mirdin bo hoy anafîlaksî sebaret be madekanî xwardemenî,  lenaw jnanda rû dedat le doxêkda mirdin be hoy pêwedanî cirr û canewerekan zorcar lenaw pyawanda  rû dedat.   mirdin be hoy anafîlaksî zortir be hoy dermanekane.

Mêjû
Charles Richetwşey "anafîlakis"î  le sallî 1902 da dozîyewe, paşan leber derbrrînî baştir be "anafîlaksî" gorrî.
 dwatir çarliz rîçêt le sallî 1913da xellatî noblî pzîşkî û  fîzyolojî behoy lêkollînewekanî lebarey anafîlaksîda wergirt. bellam kardanewekey anafîlaksî le katêkî zor dûritrewe raport drawe.   em wşeye le zmanî yonanî û wşekanî yonanî ἀνά ana" le beranber" û φύλαξις phiylaxis " parastin" wergîrtrawe. .

Lêkollînewekan
Hewll û têkoşan¬gelêk xerîke encam dedrêt boewey bitwanrê êpî nêfrîn dabîn bikrê û lebin zman (êpî nêfrînî bin-zmanî) bo çareserkirdnî anafîlaksî, kellk werbigîrtirêt. Name=CEA11/>derzî lîdanî jêrpêstî antî badî antî IgEomalîzumab (omalizumab) wek rêgayek bo bergirî kirdin le gerranewe le doxî şîkirdnewe daye, bellam hêsta kellk¬wergirtin lew ranaspêrdirêt. . .

Serçawekan

Bijîşkî