Franca Rame

Franca Rame (z. 18'ê tîrmehê 1928 – m. 29'ê gulanê 2013) aktrîsa şanoyê, şanonivîs û çalakvana siyasî ya îtalî ye. Ew hevjîna derhêner û nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê, Dario Fo bû. Franca dayika nivîskarê îtalî Jacopo Fo bû.

Jînenîgarî 
Franca Rame di sala 1928an de li bajarê Parabiago a Îtalyayê ji dayik bû. Malbata wê xwediyê kevneşopiyeke demdirêj bû û ew jî cara yekem di sala 1951'ê de derkete ser dikê. Piştî demeke kurt wê Dario Fo nas kir û di sala 1954an de pê re zewicî. Piştî salekê kurê wan Jacopo Fo çêbû. Di 1958an şirketa bi navê Dario Fo–Franca Rame ya şanoyê li Mîlanê ava kirin. Dario Fo weke derhêner û nivîskar, Franca jî weke aktrîs û rêveber kar dikir.

Ew di jiyana xwe de di gelek lîstikan de lîst. Di 1970'yî de wê dest bi nivîsandina lîstikên şanoyê kir. Ew di heman demê de çalakvanek bû ku di Alîkariya Sor (Soccorso Rosso) a îtalî de dixebitî. Wê ji bo girtî û malbatên wan name û pirtûk peyda dikirin û têkiliya di navbera wan de pêk dianî.

Di sala 1973'yan de faşîstan êrîşî wê kir. Tecawizî wê kirin, lê dan, laşê wê bi agir çixareyan şewitandin û bi makîneya qusandinê ew brîndarkirin, piştre avêtine parkekê. Piştî du heyvan ew bi şanoya li dijî faşîstan derkete dikê. Franca di 1967an de bûbû endama Partiya Komunîst a Îtalî (CPI). Ew endama senatoya îtalî bû ku tevgera çepgirên navendî (IDV - Italia dei Valori) temsîl dikir. Di sala 2008an de ji vê tevgerê veqetiya. Ji sala 2010an ve ew û hevjînê xwe endamên serbixwe yên Partiya Vesazkirinê ya Komunîst (PRC - Partito della Rifondazione Comunista) bûn.

Franca di 84 saliya xwe de, di sala 2013an de çû ser dilovaniya xwe.

Têkiliyên wê û kurdan 
Franca û mêrê xwe dostên kurd û Kurdistanê bûn. Gelek caran ji bo mafê kurdan ketiye nav hewldanan. Wê û hevjînê xwe di sala 1997an de ji bo piştgiriyê, nameya li jêr ji bo Trena Aştiyê ya Musa Anter şand.

Bêhtir Agahdarî
Rame, Franca and Farrell, Joseph. "Non è tempo di nostalgia", interview with Franca Rame, Della Porta Editori, 2013. 
 d'Arcangeli, Luciana. "The Rape by Franca Rame: Political Violence and Political Theatre" in Pierpaolo Antonello and Alan O'Leary (eds) Imagining Terrorism: The Rhetoric and Representation of Political Violence in Italy, 1969-2009. Oxford, Legenda, 2009, pp. 101–115.
 d'Arcangeli, Luciana. "Dario Fo, Franca Rame and the Censors" in Guido Bonsaver and Robert Gordon (eds) Culture, Censorship and the State in 20th Century Italy. Oxford, Legenda, 2005, pp. 158–167.
 d'Arcangeli, Luciana. Madness in the Theatre of Dario Fo and Franca Rame. Forum Italicum,  Stony Brook (NY), Spring, 2005, pp. 138–165.
 d'Arcangeli, Luciana. 'Franca Rame: Pedestal, Megaphone or Female Jester?' in Ed Emery (ed) Research Papers on the Theatre of Dario Fo and Franca Rame. Cambridge, 28–30 April 2000". London and Sydney, Red Notes, 2002,pp. 49–59.
 Farrell, Joseph. Dario Fo and Franca Rame: harlequins of the revolution. Methuen, 2001.
 Jenkins, Ronald Scott. Dario Fo & Franca Rame: artful laughter. Aperture, 2001.
 Tony Mitchell Dario Fo: People's Court Jester, Methuen Publishing, 1999, isbn=0-413-73320-3
 Valeri, Walter (ed). Franca Rame. A Woman on Stage. West Lafayette, Bordighera Press - Purdue University, Indiana 2000.

Çavkanî 

Şanogerên îtalî
Şanonivîsên îtalî
Çalakvanên îtalî
Kesên ji Parabiagoyê
Mirin 2013
Jidayikbûn 1928
Aktrîsên îtalî
Jidayikbûn 1929