Zerîşk

Zerîşk (Berberis) navê çîneke riwekên devî yên famîleya zerîşkan (Berberidaceae) e. Navê xwe daye famîleyê jî. Pirranî heşînî ne. Komekê wan pelweş û hin jî dar in. 400 heya 600 cureyên vê çînê hene. Bi taybetî li rojhilatê Asya û Hîmalayayan tên dîtin.

Hin riweknas çîna mahonîyan (tirîgezne, tiriyên nexweşiya gezneyê) li ser zerîşkan dijimêrin. Li Kurdistanê çend cureyên zerîşkê digihên nayê zanîn. Di bijîşkiya gelêrî ya kurd de, ji tirîgezneyê (mahonî) dermanê gezne, bîrovê tê çêkirin. Çaya wê bi pakijkirina xwînê, gîretî, êşa cegerê bikêr e.

Fêkiyên hin cureyan di xwarinan de tên bikaranîn. Pêjgeha Îranê û pêjgeha hindî gellek jê sûdê werdigirin.

Sîstematîk 
Li vir tenê hin cureyên zerîşkê hatine rêzkirin:

 Zerîşkên Ewropayê
 Berberis aetnensis
 Zerîşka Kretayê (Berberis cretica)
 Berberis hispanica
 Zerîşka bejî (Berberis vulgaris)

 Derveyî Ewropa
 Berberis actinacantha
 Zerîşka fêkîholîk (Berberis aggregata)
 Zerîşka Amurê (Berberis amurensis)
 Zerîşka dorbikenar (Berberis angulosa)
 Zerîşka hindî (Berberis aristata)
 Zerîşka Asyayê (Berberis asiatica)
 Zerîşka fêkîreş (Berberis atrocarpa)
 Berberis beaniana
 Zerîşka Bergmann (Berberis bergmanniae)
 Zerîşka kurt (Berberis brachypoda)
 Zerîşka Bretschneider (Berberis bretschneideri)
 Zerîşka kulîlkbedew (Berberis calliantha)
 Zerîşka kanadayî (Berberis canadensis)
 Zerîşka berfî (Berberis candidula)
 Berberis caroli
 Berberis chilensis
 Berberis chillanensis
 Berberis chinensis
 Berberis chitria
 Berberis circumserrata
 Berberis comberi
 Zerîşka şîrîn (Berberis concinna)
 Berberis congestiflora
 Berberis corymbosa
 Zerîşka Cox (Berberis coxii)
 Zerîşka Darwin (Berberis darwinii)
 Zerîşka şefaf (Berberis diaphana)
 Zerîşka peltorî (Berberis dictyophylla)
 Berberis dielsiana
 Berberis edgeworthiana
 Berberis empetrifolia
 Zerîşka Franz-Ferdinand (Berberis francisci-ferdinandii)
 Zerîşka Gagnepain (Berberis gagnepainii)
 Berberis georgei
 Berberis gilgiana
 Berberis giraldii
 Berberis glomerata
 Berberis grevilleana
 Berberis henryana
 Berberis heteropoda
 Zerîşka Hooker (Berberis hookeri)
 Berberis horrida
 Zerîşka zîvî (Berberis hypokerina)
 Berberis ilicifolia
 Berberis jaeschkeana
 Berberis jamesiana
 Zerîşka Juliane (Berberis julianae)
 Zerîşka Taywanê (Berberis kawakamii)
 Zerîşka korêyî (Berberis koreana)
 Berberis lempergiana
 Berberis litoralis
 Zerîşka Hîmalayayan (Berberis lycium)
 Berberis manipurana
 Berberis masafuerana
 Zerîşka pelkaxez (Berberis microphylla)
 Berberis mitifolia
 Berberis montana
 Zerîşka Mount Morrison (Berberis morrisonensis)
 Berberis negeriana
 Berberis oblonga
 Berberis orthobothrys
 Berberis panlanensis
 Berberis parvifolia
 Zerîşka Poiret (Berberis poirettii)
 Berberis prattii
 Zerîşka cemedî (Berberis pruinosa)
 Berberis replicata
 Berberis rotundifolia
 Berberis sanguinea
 Zerîşka Sargent (Berberis sargentiana)
 Berberis serratodentata
 Zerîşka Sherriff (Berberis sherriffii)
 Berberis sibirica
 Berberis sieboldii
 Berberis temolaica
 Zerîşka Thunberg (Berberis thunbergii)
 Berberis tischleri
 Zerîşka pelxêzkî (Berberis trigona)
 Berberis tsangpoensis
 Zerîşka Valdivia (Berberis valdiviana)
 Zerîşka Veitchs (Berberis veitchii)
 Zerîşka Verna (Berberis vernae)
 Zerîşka balûgî (Berberis verruculosa)
 Berberis virescens
 Zerîşka Wilson (Berberis wilsoniae)
 Berberis yunnanensis

Çavkanî 
 Alan T. Whittemore: Berberis. Di:  (online) (almanî)
 Junsheng Ying & Ying Tsun-shen: Berberis. Di:  (online) (ne bi kurdî ye)
 Eintrag bei GRIN - Taxonomy for Plants.

Zêdetir agahî 
 Jost Fitschen (Begr.), Franz H. Meyer: Gehölzflora. 11. erw. und korrig. Auflage, Quelle & Meyer, Wiebelsheim 2002, ISBN 3-494-01268-7.
 John Kelly, John Hillier: The Hillier Bäume & Sträucher. Thalacker-Medien, Braunschweig 1997, ISBN 3-87815-086-5.
 Christopher Brickell, The Royal Horticultural Society (Hrsg.): Die große Pflanzenenzyklopädie. A bis Z. Dorling Kindersley, Starnberg 2004, ISBN 3-8310-0657-1.
 Leslie R. Landrum: Revision of Berberis (Berberidaceae) in Chile and Adjacent Southern Argentina. In Annals of the Missouri Botanical Garden Band 86, Nr. 4, 1999, S. 793–834 (online).

Famîleya zerîşkan