Kozmetîk

Kozmetîk (ji grekî κοσμετικός, kosmetikós, bêjeya κοσμέω, kosméo di wateya "lêanîn, bicihkirin, nexşandin") ji nexşandin, xemlandina laşê mirov, berhemên ji bo wê tên bikaranîn û pîşe û karên bi wê ve girêdayîne re tê gotin.

Dîrok 
Pirr berê mirovan pîgmentên nivîsandin û xemlandinê dizanîn. Berê ji bo parastin, kamûflaj, kêmkirina ziyanên mêş û mûran, ayînan laş dihatin birengkirin, nexşandin. Pirranî qurşûna spî, komir, gêç, înkar, (girêt, tebeşîr), riwek ûêd dihatin bikaranîn.

Di dînê hînduîzmê de jin divê xwe bixemilînin, pakij bin. Li Kurdistanê kil, hine, deqandin ji jinan dihate payîn. Di şarezayiyên Yewnanistana kevnare, Mezopotamya û Çînê de sûdwergirtina ji rojê, diyetetîk, pakijiya laşê girîng bûye ku viya jî rê daye nexşandin û xemlandina laşê.

Romayî û ewropayiyan kêm qîmet dane kozmetîkê, li Ewropayê kozmetîk pirr dereng rûdaye. Di sedsala 18em de li Fransa û Brîtanyayê di warê kozmetîkê de şoreşek pêk hatiye.

Dabeşandina kozmetîkê

Mirov dikare kozmetîkê di bin du beşan de rêz bike
 Pîvan beşa laş be;
 Pîvan bandor be.

Heger pîvan laş, cihê kozmetîk lê tê kirin be

Preparatên li çermê tên dayîn 
 Kremên nerm dike
 Losyonên nerm dike
 Kremên pakijiyê
 Losyonên pakijiyê
 Losyon û kremên destê
 Kremên sereke
 Kremên rojane
 Kremên hormonan
 Kremên sterat
 Maskeyên dêmûrûyê
 Preparatên çermê rengdar dike, şanikan pordike
 Preparatên ji tîrêjên rojê diparêzin
 Preparatên antîperspîran, ango xwêdanê kêm dikin
 Preparatên deodoran, ango bêhna xwêdanê kêm dikin
 Preparatên kurkirinê

Preparatên tozî û bipîgment 
 Pudrayên dêmûrûyê
 Algûne
 Soravk
 Cîlaya neynokê
 Preparatên kêlîç, bijangan

Preparatên porê 
 Preparatên dirûv û formê didin porê
 Preparatên porê sîs, nermijî û dûz dikin
 Şampuwan
 Boyaxên porê
 Preparatên rengê porê vedikin
 Preparatên porê diteyîsînin, diparêzin
 Preparatên porê xwedî dikin
 Lakeyên porê

Preparatên diran û devê 
 Preparatên xwerû bo xwedîkirin û parastina diranê
 Preparatên diranên çêkirî pakij dikin
 Herikbarênm avên bo hîjyena devê

Preparatên kozmetîk ên din 
 Preparatên ling, deh (bêçiyên lingê) û paniyê
 Preparatên pitikan
 Preparatên serşokê
 Pudrayên laşê
 Depîlatuwar

Heger pîvan bandor û kêrhatin be 
 Madeyên nihamgirtinê
 Madeyên bi keratînê
 Sebatrop 
 Dermatropên sivik, îndîrekt
 Dermatropên dîrekt, rasterast tên bikaranîn

Madeyên xam ên kozmetîkê 
Di bin sê koman de tên rêzkirin;

Madeyên bingehîn 
Rûnê riwekan
 Rûnê organîk
 Rûnê mîneral
 Vaks û ester
 Rûnê asîd
 Alkolên rûnê
 Polîglîkoleter
 Alkolên din
 Av
 Pudra

Madeyên alîkar

Emulgator û stabîlîzator 
 Xwêyên alkalî yên asîdên rûnê (yên pirrmolekûlî)
 Xwêyên amonyum ên asîdên rûnê (yên pirr molekûlî)
 Esterê sulfîrîkasît, alkolê rûnê
 Polîoksîalkîleneter, esterê asîda rûnê
 Estera asîda rûnê ya polîoksîalkîlen û ji alkolên rûnê polîoksîalkîleneter
 Esterên fosforîkasîd

Hêmîkeran 
 Antîoksîdan
 Pakijker û ronker
 Madeyên bêhndar
 Boyax û pîgment

Madeyên kartêker 
 Rûnê eterîk û ekstreyên riwekê
 Pîgmentên lewtan jê dibin
 Madeyên dûr dixînin, dûr digirin
 Sîlîkon
 Madeyên li dijî tîrêjên rojê diparêzin
 Asîdên rûnê yên pasîv (têrnebûyî)
 Vîtamîn

Çavkanî 
 Kozmetik Preparatlar / Doç. Dr. Günsel Bayraktar Alpmen (bi zimanê romî ye)

Kozmetîk