nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Kenzaburo Oe

Kenzaburō Ōe (japonî: 大江 健三郎 Ōe Kenzaburō ; jdb. 31ê kanûna paşîn a 1935 li Oso, Parêzgeha Ehîme) nivîskarekî Japon e û di sala 1994î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtiye.

Li Zanîngeha Tokyo perwerdeya wêjeya Fransî dîtiye. Di berhemên wî de zîrektî û wêrektiya wî tê xwiyîn. Wekî rêbaz, polemîkên wêrekî bingeh digire. Gelek digere û qolincên cîhana xwe berfireh dike.

Berhemên wî yên bi Almanî hatine çapkirin 

 Die Brüder Nedokoro - Birader Nedokoro, ISBN 3-596-25418-3
 Eine persönliche Erfahrung - Xweceribandinek, ISBN 3-518-03771-4 (個人的な体験)
 Und plötzlich stumm - Bêdengiya nişkave, ISBN 3-351-02325-1 (不意のおし)
 Der stumme Schrei - Bêdengiya qîrînê, ISBN 3-353-01017-3　(万延元年のフットボール)
 Verwandte des Lebens - Lêzimtiya jiyanê, ISBN 3-596-12857-9　(人生の親戚)
 Der kluge Regenbaum - Darşiliya zîrek, ISBN 3-596-13235-5　(頭のいい雨の木)
 Stolz der Toten - Serbilindiya miriyan, ISBN 3-596-12866-8　(死者の奢り)
 Der Fang - Nêçîr, ISBN 3-518-22178-7　
 Der Tag, an dem Er selbst mir die Tränen abgewischt - Roja bi tenêbûnê re rûbirû ma, ISBN 3-518-01396-3
 Stille Tage - Rojên aramiyê, ISBN 3-458-16686-6
 Gestern vor 50 Jahren - duhî berî 50 salî (Name şandin bi Günter Grass), ISBN 3-88243-386-8
 Reißt die Knospen ab ..., ISBN 3-596-50530-5　(芽むしり　仔撃ち)
 Therapiestation - Terapîgeh, ISBN 3-86124-298-2　(治療塔)
 Grüner Baum in Flammen Dara keska a flammakirî, ISBN 3-10-055206-7　(燃え上がる緑の木)
 Der schwarze Ast - Şitla reşa darê, ISBN 3-10-055207-5
 Der atemlose Stern - Stêra bêbêhn, ISBN 3-10-055208-3
 Tagame (Berlin - Tokyo), ISBN 3-10-055212-1 (取り替え子 (チェンジリング)

Çavkanî

Girêdanên derve 
 

Nivîskar
Japonî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1935
Mirovên zindî
Îvan Bunîn

Îvan Alekseyevîç Bunîn (bi rûsî: Иван Алексеевич Бунин, Ivan Alexeyevich Bunin), jdb. 10'ê kewçêrê / 22'ê kewçêrê 1870 li Voroneşê; m. 8'ê sermawezê 1953 li Parîsê) nivîskar, wergêr û lîrîknivîsekî rûs bû. Sala 1933'î guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê hatiye dîtin.

Mijara wî ya sereke Şoreşa Çiriya Pêşîn bû. Kevneşopiya wêjeya rûsî di bin realîzmeke nûjen de radixist û berhemên bêhempa dinivîsand. Bûnîn herwekî di warê helbestê de jî xwedî heman afirandêrî û hostatiyê bû.

Berhemên wî 
 Antonovskie jabloki Sêva Anton, 1900
 Derevnja, Gund Roman 1910
 Suchodol, 1912
 Čaša žizni, 1913
 Grammatika ljubvi, Gramatîka evînê, 1915
 Gospodin iz San-Francisko, Camêrê San Fransîsko, Çîrok 1915
 Mitina ljubov, Evîna Mitya
 Žizn` Arsen`eva, Roman 1927-39
 Temnye allei, Alîneyên tarî, 1943
 O Cechove, 1955
 Pervaja ljubov, Evîna yekemîn
 Poslednee svidanie, Dîtina dawîn
 Okajannye dni
 Stokrat blazennaja toska, Helbest
 Sobranie socinenij, 10 Bend, 1934-36
 Rusja, Rûsya 1972
 Axavtinên wî yên salên 1892 heya 1911
 Berhevkirinên wî
 Maseya rojê
 Hezkirin û bêyomiyên din, Çîrok
 Hevalekî nenas
 Lîtikên mejî, Helebst

Nivîskar
Rûs
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1870
Mirin 1953
Pearl S. Buck

Pearl Sydenstricker Buck (Nameyê çînî: 賽珍珠 Sai Zhenzhu; navandin: John Sedges; jdb.  li Hillsboro, West-Virginia; m.  li Danby, Vermont) yek ji nivîskarên jin ên DYAyê ye û xwedî Xelata Nobelê ya wêjeyê ya sala 1938î ye.

Hin ji berhemên wê 

East wind, west wind (Roman, 1930; Bayê rojhilatê, bayê rojavayê)
The good earth (Roman, 1931; Erdê baş)
The mother (Roman, 1934; Mader/dê/ma/dayik)
The exile (Biyografî, 1936); Koçeber)
Dragon Seed (Roman, 1942; Toximê ziyayan/dirreguran/ejderhayan)
Pavilion of women (Roman, 1946; Jinên malan)
Far and near (Nivîsar, 1948)
The townsman (Roman, 1952; Mêrê navçeyê/qezayê)
Imperial Woman (Roman, 1956; Jina emperyal

Jinên amerîkî
Nivîskarên amerîkî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1892
Mirin 1973
Xelat Ehmed

Xelat Ehmed helbestvaneke kurd e.

Xelat Ehmed sala 1972 li Dêrika Hemko çêbûye, ji sala 1999an ve li Swîsre dijî. Şi‘rên xwe bi zimanê kurdî û erebî dinivîse, wergerandinê ji herdu zimanan dike.

Berhem 
Pirtûkên wê yên heta niha hatine çapkirin ev in:

 Çarikên Berbangê (Şi‘r, Duhok, 2004)
 Bîranînin Kulîlka û Kalîptus (Şi‘r, Uman-Urdun, 2006)
 Keçên Dêrikê yên Serserî - Weşanên Avesta 2007

Çavkanî 

Jidayikbûn 1972
Helbestvanên kurd
Frans Eemil Sillanpää

Frans Eemil Sillanpää  (jdb. 16ê îlonê 1888 li Hämeenkyrö; m. 3ê hezîranê 1964 li Helsinki) nivîskarekî Fînlandî bû. Sala 1939î de guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê hatiye dîtin.

Li ser zanînên xwezayê perwerde dîtiye. Bi salan berpirsiyariya weşanxaneyekê kiriye. Gorî gelek rexnegeran pênûsa wî ne ewçend biber lê xwedî şîrovekirine derûnî yî bêhempa bû. Ew di wêjeya Fînlandî de cihekê mezin dadigire.

Berhem 

 Elämä ja aurinko (1916)
 Hiltu ja Ragnar (1923)
 Hurskas kurjuus (1919)
 Miehen tie (1932)

Nivîskar
Fînlandî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1888
Mirin 1964
Wisława Szymborska

Wisława Szymborska, Maria Wisława Anna Szymborska ( li Bnin, îro Kórnik nêzîkî Poznan, ) helbestvaneka Polonî ye. Sala 1996'î de Xelat Nobelê ya wêjeyê wergirt.

Berhemên wê 

 Dlatego żyjemy (1952)
 Pytania zadawane sobie (1954)
 Wołanie do Yeti (1957)
 Sól (1962)
 101 wierszy (1966)
 Sto pociech (1967)
 Wiersze wybrane (1967)
 Poezje wybrane (1967)
 Wszelki wypadek (1972)
 Wielka liczba (1976)
 Ludzie na moście (1986)
 Poezje: Poems (1989)
 Lektury nadobowiązkowe (1992)
 Koniec i początek (1993)
 Widok z ziarnkiem piasku (1996)
 Sto wierszy – sto pociech (1997)
 Chwila (2002)
 Rymowanki dla dużych dzieci (2003)
 Dwukropek (2005

Jinên polon
Helbestvanên polon
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Seamus Heaney

Seamus Justin Heaney (jdb. [[13ê nîsanê| li Castledawson, Derry, Îrlendaya Bakur) nivîskarekî îrlendî ye û di sala 1995an de guncavê Xelat Nobelê ya Wêjeyê hatiye dîtin.

Di berhemên xwe de wekî mijar pirranî bala xwe daye wêjeya devkî ya îrlendî, dîrok û hezkirina welêt. Li zanîngehê ders dida û bi pirsgirêka Bakurê Îrlenda re mijûl dibe.

Berhem 

 Blackberry Picking
 Mid Term Break
 Digging (Faber & Faber, 1966)
 Death of a Naturalist (Faber & Faber, 1966)
 Door into the Dark (Faber & Faber, 1969)
 Wintering Out  (Faber & Faber, 1972)
 North  (Faber & Faber, 1975)
 Field Work  (Faber & Faber, 1979)
 Selected Poems 1965-1975  (Faber & Faber, 1980)
  An Open Letter  (Field Day, 1983)
  Station Island (Faber & Faber, 1984)
 The Haw Lantern (Faber & Faber, 1987)
 New Selected Poems 1966-1987 (Faber & Faber, 1990)
 Seeing Things (Faber & Faber, 1991)
 Sweeney's Flight (Faber & Faber, 1992)
 The Spirit Level  (Faber & Faber, 1996)
 Opened Ground: Poems 1966-1996  (Faber & Faber, 1998)
 Electric Light  (Faber & Faber, 2001)
 District and Circle'' (Faber & Faber, 2006)

Nivîskarên îrlendî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1939
Mirin 2013
Toni Morrison

Toni Morrison (navê berê Chloe Anthony Wofford; * 18'ê reşemiyê 1931 li Lorain, Ohio) - 2019 yek ji nivîskarên jin ên DYAyî ye. Ew herwekî yek ji navdarên wêjevanên Afroamerîkayî jî tê zanîn. Sala 1993'î de guncavê Xelat Nobelê ya wêjeyê tê dîtin.

Berhem

Roman 

 The Bluest Eye (1970; ISBN 0-452-28706-5)
 Sula (1973; ISBN 1-4000-3343-8)
 Song of Solomon (1977; ISBN 1-4000-3342-X)
 Tar Baby (1981; ISBN 1-4000-3344-6)
 Beloved (1987; ISBN 1-4000-3341-1)
 Jazz (1992; ISBN 1-4000-7621-8)
 Paradise (1999; ISBN 0-679-43374-0)
 Love (2003; ISBN 0-375-40944-0)

Wêjeya Zarokan (bi tevî Slade Morrison) 
 The Big Box (2002)
 The Book of Mean People (2002)
 Who's Got Game?: The Lion or the Mouse? (2003)
 Who's Got Game?: The Ant or the Grasshopper, (2003)
 Who's Got Game?: Poppy or the Snake?, (2004)
 Who's Got Game?: The Mirror or the Glass? (to be released in 2007)

Çîrokên kurt 
 "Recitatif" (1983)

Lîstik 
 Dreaming Emmett (performed 1986)

Lîbret 
 Margaret Garner (first performed May 2005)

Ên din 
 The Black Book (1974)
 Birth of a Nation'hood (co-editor) (1997)
 Playing in the Dark (1993)
 Remember:The Journey to School Integration (April 2004)

Nivîsar 
 "This Amazing, Troubling Book" (An analysis of The Adventures of Huckleberry Finn by Mark Twain)

Jinên amerîkî
Nivîskarên amerîkî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1931
Mirin 2019
Derek Walcott

Derek Walcott (jdb.  li Castries, St. Lucia) yek jî helbestvan û nivîskarên karîbîk e. Sala 1992î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtiye.

Di berhemên xwe de gelê xwe yê bingeh Afrîkayî bi rêbazên Ewropayî radixe ber xwendevanan. Hin kes wî nêzîkî Bertolt Brecht ê Alman dibînin. Gerînendetiya şanoyekê dike û têkiliyên germ bi wêjevanên bingeh-Afrîkayî re datîne. Wî di sala 1981î de li Bostonê di zankoyê de ders dida.

Berhem

Helbest 
 (1948) 25 Poems
 (1949) Epitaph for the Young: Xll Cantos
 (1951) Poems
 (1962) In a Green Night: Poems 1948–60
 (1964) Selected Poems
 (1965) The Castaway and Other Poems
 (1969) The Gulf and Other Poems
 (1973) Another Life
 (1976) Sea Grapes
 (1979) The Star-Apple Kingdom
 (1981) Selected Poetry
 (1981) The Fortunate Traveller
 (1983) The Caribbean Poetry of Derek Walcott and the Art of Romare Bearden
 (1984) Midsummer
 (1986) Collected Poems, 1948-1984
 (1987) The Arkansas Testament
 (1990) Omeros
 (1997) The Bounty
 (2000) Tiepolo's Hound
 (2004) The Prodigal
 (2007) Der verlorene Sohn (englisch/deutsch)

Drama 
 (1970) Dream on Monkey Mountain
 (1970) Ti-Jean and His Brothers
 (1980) Pantomime
 (1997) The Capeman

Nivîskar
Giravên Karîbîk
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Mirin 2017
Nadine Gordimer

Nadine Gordimer (jdb.  li Springs, parêzgeha Gauteng, berê digotin Transvaal – m.  li Johannesburg) yek ji nivîskarên jin ên Afrîkaya Başûr e. 

Di romanên xwe de cih daye polîtîkaya nîjadperest a apartheid a ku berê di bin sazûmaniya çermespiyan de dihate birêvebirin. Sala 1991'î guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê hate dîtin.
Bavê wê cihûyeke ji Letonyayê û diya wê jî ji Brîtaniya Mezin bûn. Wê di zaroktiya xwe de zordariyên li gelên çermereş dihate kirin didît û ev yeka han bandoreke mezin li wê dikir. Hêj di ciwanzaroktiya xwe de destpêkir têkoşîna li dijî sazûmaniya çermespiyan a nîjadperest.

Berhem

Roman 

 Roja derewan (The Lying Days, 1953, ISBN 3-596-22231-1)
 Biyanîbûna di nava biyaniyan de (A World of Strangers, 1958, ISBN 3-596-25723-9)
 Têkildariya jiyanê (Occasion for Loving, 1963)
 Cîhana derenghemwelatîbûyî (The Late Bourgeois World, 1966)
 Mêvanê xîretê (A Guest of Honour, 1970)
 Xwedî (The Conservationist, 1974)
 Keça hemwelatiyan (Burger's Daughter, 1979)
 Gelê Julyê (July's People, 1981)
 Lîstikek xwezayê (Sport of Nature, 1987, ISBN 3-10-027011-8)
 Dîroka lawê min (My Son's Story, 1990, ISBN 3-596-12434-4)
 Ti kes tevlî min nebû (None to Accompany Me, 1994, ISBN 3-518-39912-8)
 Çekên malê (The House Gun, 1998, ISBN 3-442-72370-1)
 Mêrek li kolanê (The Pickup, 2001, ISBN 3-442-76122-0)
 Dafika jiyanê (Get a life, 2005, ISBN 3-8270-0007-6)

Axavtin/Çîrok 

 Face to Face (1949)
 The Soft Voice of the Serpent (1952)
 Six Feet of the Country (1956)
 Not for Publication (1965)
 Livingstone's Companions (1971)
 Selected Stories (1975)
 No Place Like: Selected Stories (1978)
 A Soldier's Embrace (1980)
 Something Out There (1984)
 Bajarek miriyan, bajarek zindiyan (1984)
 Jump: And Other Stories (1991)
 Why Haven't You Written?: Selected Stories, 1950-1972 (1992)
 Loot: And Other Stories, 2003 (dt.: Beute, 2003; ISBN 3-8270-0006-8)
 Beethoven Was One-Sixteenth Black: And Other Stories (2007)

Jînenîgarî 

 Writing and Being (1995)
 Jiyan di nava hêvî û dîrokê de (Living in Hope and History, 1999, ISBN 3-8270-0004-1)

Berhemên ku hatîne fîlmkirin 

 1962: Dilemma - Regie: Henning Carlsen - ji romanê "Biyanîbûna di nava biyaniyan de"

Jin
Nivîskar
Kesên ji Afrîkaya Başûr
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1923
Mirin 2014
Wole Soyinka

Akinwande Oluwole Soyinka di  de li Abeokuta, Nîjeryayê, hatiye dinyayê, nivîskarekî nîjeryayî ye. Di sala 1986an de ji ber xebatên xwe yên bêhempa yên derbarê bibîrxistina wêjeya afrîkayî guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê hatiye dîtin. Ew ji sala 1994an virde di nava refên UNESCOyê de dixebite.

Berhemên wî 
 A dance of the forests (Lîstika şanoyê, 1963)
 The lion and the jewel (Komedî, 1963)
 The interpreters (Roman, 1965)
 Idanre, and other poems (Helbest, 1967)
 Madmen and specialists (Trajedî, 1971)
 A shuttle in the crypt (Helbest, 1972)
 Season of anomy (Roman, 1973)
 Death and the King's horseman (Drama, 1976)
 Demên bêzagonî (Roman 1979)
 Aké, the years of childhood (Xwejînenîgarî, 1981),
 Mêrik mir. Reşkirinên girtîgehê (Xwejînenîgarî 1987)
 Ev paşeroj divê dijberê xwe jî bîne (1988)
 Kolan (Bo guhdarîkirinê 1988)
 Isarà. Rêwitiyek li dora bav (Xwejînenîgarî 1994)
 Ibadan. 1946-1965 (Bîranîn 1998)
 Bibîrxistinên dawî. Çi deyndarê Efrîqa ye Ewropa (Ceribandin 2001)
 Samarkand û bazarên din. Rêzehelbest. Englisch und Deutsch. Amman Verlag - Rezension 
 Klimata der Angst. Fünf Vorträge aus dem Jahr 2004 für das Radio der BBC. - Rezension

Çavkanî

Nivîskar
Nîjerya
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1934
Mirovên zindî
Kewkurd

Kewkurd an jî kirkût (ji peyvê ; , ) elementek û nemetalek e. Ew bi alafekî şîn dişewte. Bi vê rêkê Kewkurddîoksîd çêdibe, bêhnê xwe zêde makin e.

Hebûn 
Kewkurd di rûyê erdê da 0,048 % heye. Kewkurd di Sîcîlya, Polonya, Îraq, Îran, Louisiana, Texas û Meksîk de tê derxistin.

Kewkurd di kevirên sulfîdan da zêde tê dîtin, wek di Hesin(II)-dîsulfîd, Sifirhesinsulfîd, Sirb(II)-sulfîd û Sînksulfîd da.

Tiştên din 
 Di serdema navîn de nîşana Kewkurdê şêrek bû.

Element
Zû dişewte
Czesław Miłosz

Czesław Miłosz (jdb. 30ê hezîranê 1911 li Šetainiai Lîtwiya; m. 14ê tebaxê 2004 in Krakowie), Polonya) yek ji helbestvanên polonî bû. Sala 1980î de bû xwedî Xelata Nobelê ya wêjeyê.

Jînenîgarî 

Ji malbateke naskirî bûye û zaroktiya xwe li YKSSê ya berê derbaskiriye. Perwerdeya wêje û dadnasiyê dibîne. Tevlî Şerê Cîhanî yê Duyem dibe û piştî têkçûna dagirkeriya sazûmaniya Nazî, wekî dîplomat dixebite. Di sala 1950î de nakokî di navberawî û rêvebiriya Polonya de derdikevin û ew direve Fransayê, serî li mafê penaberiyê dide. Sala 1960î li Zanîngeha Kalîforniyayê dersê dide û sala 1970î de hemwelatiya DYAyê werdigire. Ew herçendî li derveyî Polonyayê hatibû jiyanê û temenê wî pirranî li derve diborî jî, nivîsarên xwe bi polonî dinivîsand.

Berhemên wî 

 Kompozycja (1930) Kompozîsyon
 Podróż (1930) Rêwîtî
 Poemat o czasie zastygłym (1933)
 Trzy zimy (1936) Sê zivistan
 Obrachunki
 Wiersze (1940) Helbest
 Pieśń niepodległa (1942)
 Ocalenie (1945)
 Traktat moralny (1947)
 Zniewolony umysł (1953)
 Zdobycie władzy (1953) Rûyê demê
 Światło dzienne (1953) Rojetîrêj
 Dolina Issy (1955) Taldeya Issa
 Traktat poetycki (1957)
 Rodzinna Europa (1958) rojava û aliyên rojhilatê
 Kontynenty (1958)
 Człowiek wśród skorpionów (1961) Mirovên bindestiya dûvpişkan de
 Król Popiel i inne wiersze (1961) Key Popiel û helbestên din
 Gucio zaczarowany (1965)
 Widzenia nad zatoką San Francisco (1969)
 Miasto bez imienia (1969) Bajarê bênav
 Prywatne obowiązki (1972) Peywirdariyên taybet
 Gdzie słońce wschodzi i kiedy zapada (1974)
 Ziemia Ulro (1977)
 Ogród nauk (1979)
 Hymn o perle (1982)
 Nieobjęta ziemio (1984)
 Kroniki (1987) Chroniken
 Dalsze okolice (1991)
 Zaczynając od moich ulic (1985)
 Metafizyczna pauza (1989)
 Poszukiwanie ojczyzny (1991) Li welat gerîn
 Rok myśliwego (1991) Sala nêçîrvanan
 Na brzegu rzeki (1994)
 Szukanie ojczyzny (1992)
 Legendy nowoczesności (1996)
 Życie na wyspach (1997) Jiyana li giravan
 Piesek przydrożny (1997)
 Abecadło Miłosza (1997) Alfabeya Miłosz
 Inne abecadło (1998) Alfabeyên din
 Wyprawa w dwudziestolecie (1999)
 To (2000) - tomik poetycki
 Orfeusz i Eurydyka (2003)

Nivîskar
Polon
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1911
Mirin 2004
Helbestvanên polon
Octavio Paz

Octavio Paz (bilêvkirina bi kurdî: Oktavyo Paz jdb.  li Mixcoac, îro Ciudad de México; m.  li heman derê) nivîskar û dîplomatekî Meksîkanî bû. Sala 1990î de li gel gelek xelatan, guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê hate dîtin.

Ew yek ji navdarên întelîjansiya Latînamerîka bû. Hevalê Pablo Neruda, fîlozof û aştîxwazek bû. Bi giştî cîhan û nakokiyên Latînamerîka dianî zimên û wan bêhempa şîrovedikir. Berhemên wî li tevayî zimanan hatine wergerandin. Wî herwiha bandoreke berbiçav li wêjeya Bakurê Amerîka ya îngîlîzîaxêv jî kiriye.

Berhem

Helbest 

 1938 - 1946 - Puerta condenada
 1958 - Libertad bajo palabra
 1962 - Salamandra
 1969 - Ladera Este
 1976 - Vuelta
 1987 - Árbol Adentro
 - La rama

Roman / Ceribandin 

 1950 - El laberinto de la soledad
 1956 - El Arco y la Lira
 1957 - Las peras del olmo
 1965 - Cuadrivio
 1966 - Puertas al Campo
 1967 - Corriente Alterna
 1967 - Claude Levi-Strauss o el nuevo festín de Esopo
 1968 - Marcel Duchamp o el castillo de la Pureza, con su reedición ampliada Apariencia desnuda (1973),
 1969 - Conjunciones y Disyunciones
 1969 - Postdata, continuación de "El Laberinto de la Soledad"
 1973 - El signo y el Garabato
 1974 - Los Hijos del Limo
 1979 - El Ogro Filantrópico
 1979 - In-mediaciones
 1982 - Sor Juana Ines de la Cruz o las trampas de la fe
 1983 - Tiempo Nublado
 1983 - Sombras de Obras
 1984 - Hombres en su Siglo
 1990 - Pequeña Crónica de Grandes Días
 1990 - La Otra Voz
 1991 - Convergencias
 1992 - Al Paso
 1993 - La Llama Doble
 1994 - Itinerario
 1995 - Vislumbres de la India
Helbestek ji Paz:

Pîreka Aztekî

Birê ve diçe li perava çem,tazî,bijûndar,nû hatiye şûştin,nû

za ye ji şevê.Cewahirên ku ji havînê hatine berhevkirin vêdikevin
 
di sênga wê de.Di devê çiyayê agir de mezin dibe hêşîn,li kuder be giyayê

reş,giyayê hişk,dinuxmîne mêtiya xwe.Di zikê wê de bazikên xwe vedike

teyrek,du al xwe li hev dipêçin û av,bêhnvedide.

Pir ji dûran tê,ji wî welatê şilorek.

Kêm kesan dîte wê.

Raza wê didim we va : Bi roj kevirek e ew li kêleka rê;

lê bi şev,çemek e,diherike li cem zilam.

Octavîo Paz

Werger: Dûrzan Cîrano

Çend ristên din ji Paz

.....

Lêv,maç,evîn,her tişt ji nû ve dizê;

di wê jibîrkirina bê dawî ya tisî de;

keçikên şevê ne stêrk....

Octavîo PAZ

Çavkanî

Girêdanên derve 
 

Nivîskar
Helbestvan
Dîplomat
Meksîkî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1914
Mirin 1998
Saul Bellow

Saul Bellow (jdb.  bi navê Solomon Bellows li Lachine, Québec, Kanada; m.  li Brookline,Massachusetts, DYA) yek ji nivîskarên DYAyê ye û sala 1976î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtiye.

Berhem 

 1944 Dangling Man
 1947 The Victim (Qurban)
 1953 The Adventures of Augie March
 1956 Seize the Day
 1959 Henderson, the Rain King (Henderson, keyê baranê)
 1964 Herzog (Roman)
 1965 The Last Analysis
 1968 Mosby's Memoirs (Kurteçîrok)
 1970 Mr. Sammler's Planet (Extera Mr. Sammlers)
 1975 Humboldt's Gift
 1976 To Jerusalem And Back (non-fiction)
 1982 The Dean's December
 1984 Him With His Foot In His Mouth
 1987 More Die of Heartbreak
 1989 A Theft
 1989 The Bellarosa Connection
 1991 Something To Remember Me By (Kurteçîrok)
 1994 It All Adds Up
 1997 The Actual
 2000 Ravelstein

Nivîskarên amerîkî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jaroslav Seifert

Jaroslav Seifert (bilêvkirina bi kurdî: Yaroslav Seyfert * 23ê îlonê 1901 li Prag; m. 10ê kanûna paşîn 1986 li heman derê) niviskarekî çekyayî bû. Sala 1984î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirt.

Ew yek jî navdarên rêbaza poetîzmê tê zanîn. Di demên şerê cîhanî yê duyemîn de, xwedî hest û helwestên neteweperwer e. Piştî şer jî bêhtir ramanên dij-komûnîst dihewîne û di berhemên xwe de lê dikole.

Hin ji berhemên wî (navên berheman bi Kurdî) 

 Timtêla Halleyî
 Hemî rindiyên vê cîhanê
 Pelîngihayên bêjeyê
 Strana sêvedarê
 Qîrîna şiveriyê
 Mozart li Prag

Nivîskarên çekyayî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1901
Mirin 1986
Halldór Laxness

Halldór Kiljan Laxness [ˈhaltour ˈcʰɪljan ˈlaxsnɛs] (herwekî Halldór Guðjónsson; jdb  li Reykyavîk; m. 8ê sibata 1998 li Gljúfrasteinn a li cem Mosfellsbær) nivîskarekî îslandî bû û sala 1955î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtibû.

Di ciwaniya xwe de dikevebin ola Katolîk û di gera xwe ya parzemîna Ewropa de, li lihevhatina nakokiyên di kesayetiya xwe de digere. Sala 1927î de derbasî parzemîna Amerîka dibe û li DYAyê dimîne. Li wir îcar dibe sosyalîst û ji bo ramanên çepgirî têdikoşe. Li vegera welêt berhemên têr fîlozofîk dinivîsîne.

Hin ji berhemên Laxness 

 (Vefarinn mikli frá Kasmír 1927; Ristvanê mezin ê Keşmîrî)
 (Salka Valka I - II 1931 - 1932
 (Sjálfstætt fólk 1934; Mirovên azade)
 (Heimsljós I-II-III-IV 1937-1940)
 (Íslandsklukkan I-II-III 1943-1946; Glokên Îzlandayê)

Nivîskar
Îslendî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Sinclair Lewis

Sinclair Lewis (jdb.  li Minnesota; m.  li Roma) yek ji navdartirîn nivîskarên DYAyê yê sedsala 20emîn bû. Bi rêbazên xwe yên satîrîk û sosyalkrîtîk tê naskirin. Sala 1930î de guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê hatiye dîtin.

Berhem 

Hike and the Aeroplane, 1912
Our Mr. Wrenn, 1914
The Trail of the Hawk, 1915
The Innocents, 1917
The Job, 1917
Free Air, 1919
Main Street, 1920
Babbitt, 1922
Arrowsmith, 1925
Mantrap, 1926
Elmer Gantry, 1927
The Man Who Knew Coolidge, 1928
Dodsworth, 1929
Ann Vickers, 1933
Work of Art, 1934
It Can't Happen Here, 1935
Jayhawker, 1935 (play)
Selected Short Stories, 1935
The Prodigal Parents, 1938
Bethel Merriday, 1940
Gideon Planish, 1943
Cass Timberlane, 1945
Kingsblood Royal, 1947
The God-Seeker, 1949
World So Wide, 1951

Nivîskarên amerîkî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Juan Ramón Jiménez

Juan Ramón Jiménez Mantecón (jdb.  li Moguer, Andalusien, m.  li Santurce, taxeke San Juan, Puerto Rico) yek jî lîrîker û nivîskarên Spanî bû di sala 1956î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtibû.

Berhem 

1900 - Almas de violeta (Ruhên viyoletan)
1903 - Arias Tristes
1908 - Elejías puras
1907 - Baladas de primavera (Baladên biharê)
1911 - La soledad sonora (Tenêmayîna daxwazkirî)
1917 - Diario de un poeta recién casado (Rojîna helbestvaneke nûzewicî/nûmarkirî)
1917 - Sonetos espirituales (Sonetên pîroz)
1917 - Platero y yo (Platero û ez 1953)
1918 - Eternidades (Bêdawîbûn): Bergehemeke ji berhevkirina helbestan: Yo no soy yo (ez im ne ez)
1919 - Piedra y cielo (Kevir û ezman)
1923 - Belleza
1942 - Españoles de tres mundos (Spaniyên sê cihanê)
1949 - Animal de fondo

Çavkanî

Girêdanên derve 
 

Nivîskarên spanî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1881
Mirin 1958
William Golding

Sir William Gerald Golding CBE, FRSL (jdb.  li Newquay, Cornwall; m.  li Perranarworthal, Cornwall) nivîskarekî Brîtanî bû di sala 1983î de Xelata Nobelê ya Wêjeyê wergirtibû.

Berhem 

 Helbestên Golding Poems (1934)
 Xwedayê mêşan (Lord of the Flies, 1954)
 The Inheritors (1955)
 Pincher Martin (1956)
 The Brass Butterfly (1958)
 Free Fall (1959)
 Birc (The Spire, 1964)
 The Hot Gates (1965)
 Pîramîd (The Pyramid, 1967)
 Dûvpişk Xweda The Scorpion God (1971)
 Darkness Visible (1979)
 A Moving Target (1982)
 The Paper Men (1984)
 An Egyptian Journal (1985)
 Dawiya deryayê (To the Ends of the Earth)
 (Rites of Passage, 1980)
 (Close Quarters, 1987)
 Şewata li jêr (Fire Down Below, 1989)
 Zimanê duziman (The Double Tongue, 1996)

Çavkanî 

Nivîskar
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Nivîskarên brîtanî
Şanonivîsên îngilîz
Romannivîsên îngilîz ên sedsala 20an
Claude Simon

Claude Simon (jdb. 10ê çiriya pêşîn 1913 li Tananarive, Madagaskar; m. 6ê tîrmehê 2005 li Parîs) nivîskarekî fransî bû û sala 1985î Xelata Nobelê ya Wêjeyê wergirtibû.

Berhem 

 1945 : Le Tricheur, Éditions du Sagittaire
 1947 : La Corde raide, Éditions du Sagittaire
 1952 : Gulliver, Calmann-Lévy
 1954 : Le Sacre du Printemps, Calmann-Lévy
 1957 : Le Vent. Tentative de restitution d'un retable baroque, Éditions de Minuit
 1958 : L'Herbe, Éditions de Minuit
 1960 : La Route des Flandres, Éditions de Minuit
 1962 : Le Palace, Éditions de Minuit
 1966 : Femmes (sur vingt-trois peintures de Joan Miró), Éditions Maeght
 1967 : Histoire, Éditions de Minuit
 1969 : La Bataille de Pharsale, Éditions de Minuit
 1970 : Orion aveugle, Skira
 1971 : Les Corps conducteurs, Éditions de Minuit
 1973 : Triptyque, Éditions de Minuit
 1975 : Leçon de choses, Éditions de Minuit
 1981 : Les Géorgiques, Éditions de Minuit, ISBN 2-7073-1950-3
 1984 : La Chevelure de Bérénice, Éditions de Minuit (Reprise du texte de Femmes)
 1986 : Discours de Stockholm, Éditions de Minuit
 1987 : L'Invitation, Éditions de Minuit
 1988 : Album d'un amateur, Rommerskirchen
 1989 : L'Acacia, Éditions de Minuit
 1992 : Photographies, 1937-1970, Éditions Maeght
 1994 : Correspondance avec Jean Dubuffet, L'Échoppe
 1997 : Le Jardin des Plantes, Éditions de Minuit
 2001 : Le Tramway, Éditions de Minuit
 2006 : Œuvres, Collection Pléiade, Gallimard [avec les œuvres : Le Vent, tentative de restitution d'un retable baroque (1957), La Route des Flandres (1960), Le Palace (1962) La Bataille de Pharsale (1969), La Chevelure de Bérénice (Reprise du texte Femmes, 1972), Triptyque (1973), le Discours de Stockholm (1986, texte prononcé à l'occasion de la remise du Prix Nobel) et Le Jardin des Plantes (1997)]

Nivîskarên fransî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1913
Mirin 2005
Odysseus Elytis

Odysseas Elytis (ango, Odîseas Elîtîs, bi grekî: Οδυσσέας Ελύτης, navê berê: Οδυσσέας Αλεπουδέλης, Odysseas Alepoudélis; * 2ê çiriya paşîn 1911 li Herakliyon a Kretayê; m. 18ê adarê 1996 li Atîna) yek ji hunermend û helbestvanên navdar ên grekî bû. Sala 1979î Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtibû.

Di wêjeyê de rêbaza sûrrealîzmê bikardianî û ew bi elementên Grekî dinexşand. Di malbateke dewlemend de hatibû jiyanê û pirranî li Atîna dijiya. Perwerdeya dadnasiyê dîtiye. Di şerê cîhanî yê duyem de li Albanyayê di eniyên dij-faşîzmê de têdikoşe. Bi qasî sê salan li Parîsê dijî û li wir têkilî bi navdarên întelîjansiya Fransî re datîne.

Berhemên wî yên bi îngîlîzî hatine çapkirin

Helbest 
 Orientations (Προσανατολισμοί, 1940)
 Sun The First (Ηλιος ο πρώτος, παραλλαγές πάνω σε μιαν αχτίδα, 1943)
 An Heroic And Funeral Chant For The Lieutenant Lost In Albania (Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας, 1946)
 To Axion Esti — It Is Worthy (Το Άξιον Εστί, 1959)
 Six Plus One Remorses For The Sky (Έξη και μια τύψεις για τον ουρανό, 1960)
 The Light Tree And The Fourteenth Beauty (Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά, 1972)
 The Sovereign Sun (Ο ήλιος ο ηλιάτορας, 1971)
 The Trills Of Love (Τα Ρω του Έρωτα, 1973)
 The Monogram (Το Μονόγραμμα, 1972)
 Step-Poems (Τα Ετεροθαλή, 1974)
 Signalbook (Σηματολόγιον, 1977)
 Maria Nefeli (Μαρία Νεφέλη, 1978)
 Three Poems under a Flag of Convenience (Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας 1982)
 Diary of an Invisible April (Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου, 1984)
 Krinagoras (Κριναγόρας, 1987)
 The Little Mariner (Ο Μικρός Ναυτίλος, 1988)
 The Elegies of Oxopetras (Τα Ελεγεία της Οξώπετρας, 1991)
 West of Sadness (Δυτικά της λύπης, 1995)

Çîrok, ceribandin û yên din 
 The True Face and Lyrical Bravery of Andreas Kalvos (Η Αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Ανδρέα Κάλβου, 1942)
 2x7 e (collection of small essays) (2χ7 ε (συλλογή μικρών δοκιμίων))
 (Offering) My Cards To Sight (Ανοιχτά χαρτιά (συλλογή κειμένων), 1973)
 The Painter Theophilos (Ο ζωγράφος Θεόφιλος, 1973)
 The Magic Of Papadiamantis (Η μαγεία του Παπαδιαμάντη, 1975)
 Reference to Andreas Empeirikos (Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο, 1977)
 The Public ones and the Private ones (Τα Δημόσια και τα Ιδιωτικά, 1990)
 Private Way (Ιδιωτική Οδός, 1990)
 «Εν λευκώ» (συλλογή κειμένων), (1992)
 The Garden with the Illusions (Ο κήπος με τις αυταπάτες, 1995)

Wergerandin 
 Second Writing (Δεύτερη γραφή, 1976)
 Sapho (Σαπφώ)
 The Apocalypse (by John) (Η αποκάλυψη, 1985)

Nivîskar
Helbestvan
Yewnan
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1911
Mirin 1996
Eugenio Montale

Eugenio Montale (jdb. 12ê çiriya pêşîn 1896 li Genova; m. 12ê îlonê 1981 li Mailand) nivîskareki îtalî bû û sala 1975î guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê hatibû dîtin.

Jînenîgarî 

Zarokê dawîn ê karsazekî bû. Tevlî şerê yekemîn ê cîhanî dibe. Sala 1922î bi pisporî dest bi nivîsandinê dike. Heman salê bi hinekan ve bingeha damezrandina kovarekê davêjin. Dema sazûmaniya faşîst a Mûssolînî tê ser desthilatdariyê, jiyana wî jî dikeve asteke awarte û bixetere. Piştî têkçûyîna faşîzmê dibe yek ji hîmên ronakbîriya serdemê ya îtalî. Di heman demê de li rojnameyan jî dixebite.

Berhem 

 1921 - Lîmonan (I Limoni)
 1925/28 - Hestiyên sêpîmasiyê (Ossi di seppia)
 1938 - Sedem (Le Occasioni)
 1943 - Finisterre
 1956 - Pêlan (La bufera e altro)
 1971 - Satura
 1973 - (Rojîn '71 & '72) (Diario del '71 del '72'')

Nivîskarên îtalî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1896
Mirin 1981
Şîlan Aliş

Şîlan Aliş, ji Bakurê Kurdistanê ye û li Amedê jidayikbûye. Ew bi eslê xwe ji Dêrika Çîyayê Mazî ye.

Wekî hin hunermendan, Şîlan ê jî ji biçûkbûna xwe ve dest bi muzîkê kirîye. Wê her sal beşdariya Pêşbirkên Muzîkê li dibistanê pêk dihate dikir û piraniya caran xelata yekem werdigirt.

Şîlan li Swêdê 2 salan çû Dibistana Muzîkê û qursa piyano û kemanê wergirt.

Di sala 1997 de li Stockholmê ji aliyê Federasyona Komeleyên Kurdistan Li Swêdê (FKKS) ve Festîvala Muzîka Kurdî hatibû amadekirin û di wê Festîvalê de di nav 26 beşdaran de Şîlan xelata yekem wergirt.

Di sala 2001'î de albûma Şîlanê ya yekem a bi navê Yara Min derket.

Hunermend Şîlan, niha bi hevkariya bestekar û hunermend Mistefa Gazî û muzîkar Hêmin bi CD ya xwe ya duyem ve mijûle. Herwiha bi muzîkarê Swêdî Thomas Ruden re xebatên hevbeş yên pêşerojê dike.

Şîlan di jiyana xwe ya normal ya li Swêdê de wek Make Up Artist kar dike.

Girêdanên derve 

Malpera Şîlan Aliş 

Jinên kurd
Stranbêjên kurd
Vicente Aleixandre

Vicente Aleixandre y Merlos (bilêvkirina bi kurdî: Viçente Aleyksandre î Merlos jdb.  li Sevilla, m.  li Madrîd) yek ji lîrîker û nivîskarên Spanî bû û di sala 1977î de guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê hatibû dîtin.

Zaroktiya xwe li Málaga derbasdike. Bavê wî şoforê lokomotîvê bû. Perwerdeya dadnasî û aborîzaniyê dibîne. Dihat payîn kû ew jî bibe karsazek lê wî bala xwe berdida wêjeyê. Wêjevan û rexneger rêbaza wî ya edebî di bin siya sûrrealîzm û îndîvîdûalîzmê de dibînin.

Berhem 

 1928: Ámbito
 1932: Espadas como labios
 1935: La destrucción o el amor
 1944: Sombra del paraíso
 1954: Historia del corazón
 1958: Los encuentros
 1962: En un vasto dominio
 1968: Poemas de la consumación
 1972: Sonido de la guerra
 1974: Diálogos del conocimiento
 1991: En gran noche

Nivîskarên spanî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Samuel Beckett

Samuel Barclay Beckett (jdb. 13ê nîsana 1906 li Dublin - m. 22ê kanûna pêşîn a 1989an li Parîs, Fransa) yek ji navdarên nivîskarên îrlendî bû. Ew bi eslê xwe îrlendî bû, li Brîtanya hatibû jiyanê û temenê wî gelek li Fransayê borî bû. Sala 1969an de Xelata Nobelê wergirtiye.

Wî di hemî berên wêjeyê de berhem didan. Li ser zimanê înglîzî û zimanên romanî perwerde dîtiye. Li gelek cihan dersa fransî û înglîzî dida û derfet bidîta derdiket geran. Di destpêka şerê cîhanî yê duyem de tevlî hin rêxistinên berxwedêr ên îlegal dibe û li dijî faşîzmê têdikoşe. Pirraniya berhemên xwe bi fransî nivîsiye.

Hin ji berhemên wî

Dramayên wî 

Şano
 Eleutheria (1940î; çapkirin 1995)
 Waiting for Godot (1952), bi kurdî Li benda Godot (1995). Stockholm: Nûdem. ISBN 91-88592-11-1
 Act Without Words I (1956)
 Act Without Words II (1956)
 Endgame (1957)
 Krapp's Last Tape (1958)
 Rough for Theatre I (dawiya 1950î)
 Rough for Theatre II (dawiya 1950î)
 Happy Days (1960)
 Play (1963)
 Come and Go (1965)
 Breath (1969)
 Not I (1972)
 That Time (1975)
 Footfalls (1975)
 A Piece of Monologue (1980)
 Rockaby (1981)
 Ohio Impromptu (1981)
 Catastrophe (1982)
 What Where (1983)
Radyo
 All That Fall (1956)
 From an Abandoned Work (1957)
 Embers (1959)
 Rough for Radio I (1961)
 Rough for Radio II (1961)
 Words and Music (1961)
 Cascando (1962)
Televîzyon
 Eh Joe (1965)
 Ghost Trio (1975)
 ... but the clouds ... (1976)
 Quad I + II (1981)
 Nacht und Träume (1982)

Sînema (Kîno)
 Film (1965)

Çîrok 

Roman
 Dream of Fair to Middling Women (1932; çapkirin 1992)
 Murphy (1938)
 Watt (1945; çapkirin 1953)
 Mercier and Camier (1946; çapkirin 1974)
 Molloy (1951)
 Malone Dies (1951)
 The Unnamable (1953)
 How It Is (1961)
Tevlîhev (Çîrok, roman hwd)
 The Expelled (1946)
 The Calmative (1946)
 The End (1946)
 The Lost Ones (1971)
 Company (1979)
 Ill Seen Ill Said (1981)
 Worstward Ho (1984)
 Company (1980)
Bîranîn û serpêhatî
 More Pricks Than Kicks (1934)
 Stories and Texts for Nothing (1954)
 First Love (1973)
 Fizzles (1976)
 Stirrings Still (1988)
Ên din
 Proust (1931)
 Three Dialogues (bi Georges Duthuit û Jacques Putnam) (1958)
 Disjecta (1983)

Helbest 
 Whoroscope (1930)
 Echo's Bones and other Precipitates (1935)
 Collected Poems in English (1961)
 Collected Poems in English and French (1977)
 What is the Word (1989)

Werger 
 Negro: an Anthology (Nancy Cunard, editor) (1934)
 Anna Livia Plurabelle (James Joyce, wergera fransî ji Beckett û yên din) (1931)
 Anthology of Mexican Poems (Octavio Paz, editor) (1958)
 The Old Tune (Robert Pinget) (1963)
 What Is Surrealism?: Selected Essays (André Breton)

Nivîskarên îrlendî
Helbestvanên îrlendî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1906
Mirin 1989
Eyvind Johnson

Eyvind Olov Verner Johnson (jdb. 29ê tîrmehê 1900 li Svartbjörnsbyn a derveyî Boden, Swêd; m. 25ê tebaxê 1976 li Stockholm) nivîskarekî Swêdî û û sala 1974î de bi tevî Harry Martinson Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtibû.

Di ciwaniya xwe de dest bi rojnamegeriyê dike. Li gelek bajarên Ewropa dimîne û digere. Bo jiyana xwe ya rojane, ji firaqşuştinê heya seyîsiya hespan gelek karan dike. Bi tevî jina xwe karê wergerê dike û di destpêka şerê cîhanî yê duyemîn bi tevî Willy Brandt rojnameyeke norwegî dadimezirîne.Di berhemên xwe de parastina demokrasiya rojavayê Ewropa dike û li dijî faşîzmê derdikeve. Ew herwekî rexneyên mezin li sosyalîzma real dike.

Hin ji berhemên Johnson 

 Här har du ditt liv! (1935) (Li vir jiyana te heye!)
 Strändernas Svall (1946) (Veger -a Odysseus-)
 Drömmar om rosor och eld (1949) (Xeyalên gul û agir)
 Molnen över Metapontion (1957) (Ewrên li ser Metapont)
 Hans Nådes Tid (1960) (Demeka girîng)

Nivîskarên swêdî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1900
Mirin 1976
Harry Martinson

Harry Edmund Martinson (jdb.  li Jämshög, Blekinge; m.  li Stockholm) nivîskarekî Swêdî bû. Sala 1974î bi tevî Eyvind Johnson Xelata Nobelê ya Wêjeyê wergirtiye. Di şeş saliya xwe de bavê xwe winda dike û sêwî dimîne. Diya wî koçberê DYAyê dibe ûd i karên awarte de dixebite. Ji ber xizaniyê wî teslîmî sêwîxaneyan dikin. Heya 16 saliya xwe li wir dijî. Piştre ji ber sedemên aborî derdikeve gerê û li gelek welat û bajarên parzemîna Amerîkayê dimîne. Ew di heman demê de bi nexweşiya pişikê re rûbirû ye.

Di berhemên xwe de bala xwendevanan dikişîne ser kosmosê. Mîkro û makrokosmosê di warê wêjeyê de bêhempa dixemilîne û radixe ber xwendevanan.

Berhem 

 Spökskepp 1929
 Nomad 1931
 Natur 1934
 Nässlorna blomma 1935
 Vägen ut 1936
 Den förlorade jaguaren 1941
 Passad 1945
 Vägen till Klockrike 1948
 Resor utan mål 1932
 Kap farväl 1933
 Svärmare och harkrank 1937
 Midsommardalen 1938
 Det enkla och det svåra 1939
 Verklighet till döds 1940
 Salvation 1947
 Lotsen från Moluckas 1948
 Cikada 1953
 Aniara 1956. Eposet ligger till grund för Erik Lindegrens libretto till Karl-Birger Blomdahls opera Aniara som uruppfördes 1959.
 Gräsen i Thule 1958
 Vagnen 1960
 Utsikt från en grästuva 1963
 Tre knivar från Wei 1964
 Dikter om ljus och mörker 1971
 Tuvor 1973
 Längs ekots stigar 1978
 Doriderna 1980
 Gyro 1986 (skriven ca 1946-47)
 Gringo
 De blomster som i marken bor

Nivîskar
Swêdî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Erik Axel Karlfeldt

Erik Axel Karlfeldt (jdb. 20ê tîrmehê 1864 li Folkärna, m. 8ê nîsanê 1931 li Stockholm) yek ji lîrîkerên navdar ên Swêdî bû. Sala 1931î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtibû.

Di berhemên xwe de cih dida hezkirina welatê xwe û mijarên olî. Rêbaza wî di bin siya nûromantîzmê de dihate jimartin.

Hin ji berhemên wî 

 Flora och Pomona (1906)
 Fridolins visor (1898)
 Tankar och tal (1932)

Helbestvan
Swêdî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1864
Mirin 1931
John Galsworthy

John Galsworthy (jdb.  li Kingston Hill, Surrey, Brîtanya; m.  li London) dramatîker û nivîskarekî Brîtanî bû. Rêzepirtûka wî ya romanan The Forsyte Saga wekî hîmê wêjeya nûjen a Brîtanî tê jimartin. Sala 1932î Xelata Nobelê ya wêjeyê werdigire.

Hin ji berhemên wî 

 From The Four Winds, 1897 (as John Sinjohn)
 Jocelyn, 1898 (as John Sinjohn)
 Villa Rubein, 1900 (as John Sinjohn)
 A Man Of Devon, 1901 (as John Sinjohn)
 The Island Pharisees, 1904
 The Silver Box, 1906 (his first play)
 The Forsyte Saga, 1906-21, 1922
 The Man Of Property, 1906
 (interlude) Indian Summer of a Forsyte, 1918
 In Chancery, 1920
 (interlude) Awakening, 1920
 To Let, 1921
 The Country House, 1907
 A Commentary, 1908
 Fraternity, 1909
 A Justification For The Censorship Of Plays, 1909
 Strife, 1909
 Fraternity, 1909
 Joy, 1909
 Justice, 1910
 A Motley, 1910
 The Spirit Of Punishment, 1910
 Horses In Mines, 1910
 The Patrician, 1911
 The Little Dream, 1911
 The Pigeon, 1912
 The Eldest Son, 1912
 Moods, Songs, And Doggerels, 1912
 For Love Of Beasts, 1912
 The Inn Of Tranquillity, 1912
 The Dark Flower, 1913
 The Fugitive, 1913
 The Mob, 1914
 The Freelands, 1915
 The Little Man, 1915
 A Bit's Love, 1915
 A Sheaf, 1916
 The Apple Tree, 1916
 Beyond, 1917
 Five Tales, 1918
 Saint's Progress, 1919
 Addresses In America, 1912
 The Foundations, 1920
 In Chancery, 1920
 Awakening, 1920
 The Skin Game , 1920
 To Let, 1920
 A Family Man, 1922
 The Little Man, 1922
 Loyalties, 1922
 Windows, 1922
 Captures, 1923
 Abracadabra, 1924
 The Forest, 1924
 Old English, 1924
 The Show, 1925
 Escape, 1926
 Verses New And Old, 1926
 Castles In Spain, 1927
 A Modern Comedy, 1924-1928, 1929
 The White Monkey, 1924
 (Interlude) a Silent Wooing, 1927
 The Silver Spoon, 1926
 (Interlude) Passers By, 1927
 Swan Song, 1928
 Two Forsyte Interludes, 1927
 The Manaton Edition, 1923-26 (collection, 30 vols.)
 Exiled, 1929
 The Roof, 1929
 On Forsyte Change, 1930
 Two Essays On Conrad, 1930
 Soames And The Flag, 1930
 The Creation Of Character In Literature, 1931 (The Romanes Lecture for 1931).
 Maid In Waiting, 1931
 Forty Poems, 1932
 Flowering Wilderness, 1932
 Over the River, 1933
 Autobiographical Letters Of Galsworthy: A Correspondence With Frank Harris, 1933
 The Grove Edition, 1927-34 (collection, 27 Vols.)
 Collected Poems, 1934
 End Of the Chapter, 1931-1933, 1934 (posthumously)
 Maid In Waiting, 1931
 Flowering Wilderness, 1932
 One More River, 1933 (originally the English edition was called Over the River)
 Punch And Go, 1935
 The Life And Letters, 1935
 The Winter Garden, 1935
 Forsytes, Pendyces And Others, 1935
 Selected Short Stories, 1935
 Glimpses And Reflections, 1937
 Galsworthy's Letters To Leon Lion, 1968
 Letters From John Galsworthy 1900-1932, 1970

Çavkanî

Girêdanên derve 
 

Brîtanî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Romannivîsên îngilîz ên sedsala 20an
Şanonivîsên îngilîz
Romannivîsên îngilîz ên mêr
André Gide

André Paul Guillaume Gide (jdb. 22ê çiriya paşîn 1869 li Parîs; m. 19ê sibatê 1951 li heman derê) nivîskarekî Fransî bû. Di sala 1947î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtibû.

Jînenîgarî 

Di malbateke bingeh-gundî de hatiye jiyanê. Di sala 1889î de dibistana xwe bidawî dike û bi pisporî dest bi nivîsandinê dike. Ceribandinên wî serî de ewçend balê nakşînin. Gereke mezin berî bi bakurê Afrîka û welatên Ereban lidardixe. Têkilî bi zana û rewşenbîrên hemdemî re datîne. Ew bi xwe mirovekî xwedî balên homoseksûalîteyê bû. Bi qasî demekê serokatiya şaredariyek dike. Di sala 1908î bi gelek nivîskaran ve kovareke wêjeyî dadimezirînin. Di demên dijwar ên şerê cîhanî yê duyem, li bakurê Afrîkayê dimîne. Ew li hemberî ewqas neheqî û rexneyan bûye kesekî navdar ê wêje û ronakbîriya Fransa. Di berhemên xwe de berevaniya mafên ferdî û sinca gelemperiyê dike. Xwedî bilêvkirineke nerm û hêja bû.

Berhem 

 1891 - Les Cahiers d'André Walter (Xebata li ser xêzkirin û helbestên André Walter)
 1893 - Le Voyage d'Urien (Gera Urian)
 1893 - La Tentative amoureuse ou le Traité du vain désir
 1895 - Paludes
 1897 - Les nourritures terrestres (Erd me xwedîdike)
 1899 - Le Prométhée mal enchaîné (Promete yê zexm girêdayî)
 1902 - L'Immoraliste
 1907 - Le Ramier
 1908 - Le Retour de l'enfant prodigue (Vegera lawên windabûyî)
 1909 - La Porte étroite
 1911 - Corydon. Quatre dialogues socratiques
 1911 - Isabelle
 1914 - Les Caves du Vatican
 1919 - La Symphonie pastorale
 1924 - Si le grain ne meurt
 1925 - Les Faux-Monnayeurs
 1929 - L'École des femmes (Dibistana jinan)
 1929 - Robert
 1927 - Voyage au Congo
 1928 - Le Retour du Tchad
 1931 - Œdipe (Oîdîpûs, Şano)
 1936 - Geneviève
 1937 - Au retour de l'URSS (Vegera ji YKSS)
 1938 - Rotûşên rojîna min a Rûsyayê
 1938 - Et nunc manet in te (erschienen 1951)
 1946 - Thésée (Theseus)
 1949 - Feuillets d'automne (Pelgên payîzê)
 1939, 1946, 1950 - Journal (Rojîn)

Çavkanî 

Nivîskarên fransî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1869
Mirin 1951
Romannivîsên fransî
Kesên ji Parîsê
Miguel Ángel Asturias

Miguel Ángel Asturias (jdb.  li Guatemala (bajar); m.  li Madrid) dîplomat û nivîskarekî Gûatemalayî bû. Sala 1967î guncavê Xelata Nobelê hatiye dîtin.

Perwerdeya dadnasiyê dîtiye. Bi tevî hevalên xwe bo xizanan derfetên perwerdeyê geriyane, dibistan avakirine. Sala 1923î çûye Ewropa bo xwandina aborîpolîtîk lê bidawî nekiriye. Li Fransayê perwerdeya olnasî û folklora gelêrî dîtiye. Piştî têkçûyîna dîktatoriya Jorge Ubicoli Gûatemala, wekî dîplomat kardike. Ji sala 1962 heya 1966'î li Arjantînê wekî penaber dijî.

Rêbaza wî di bin siya realîzma majîk (bisêhr) de tê jimartin. Wî çîrok û efsaneyên Latînamerîkayê ji xwe re bingeh girtiye. Bi saya wekî yên wî, çanda çermesorên kevnexwediyên Amerîkayê radeyek bêhtir hatiye parastin.

Berhem 

 Lehengên (legendên) Guatemala (1930)
 Serok beg, Roman (1946)
 Mirovên lazûtan, Roman (1949)
 Trîlojiya mûzan, Roman
 Bager (1949)
 Papa yê kesk (1954)
 Çavên goriyan (1960)
 Vewestana (dawiya hefteyê) Gûatemala, Novellen (1955)
 Don Niño an cografiya ramanan, Roman (1961)
 Neynika Lida Sal, Nivîsar (1967)
 Kişikvanên bêhnteng, Roman (1968),
 Welatek bi çêj, Ceribandin û helbest (bi tevî Pablo Neruda, 1970)
 Sê ji çar lawan, Roman (1971)

Nivîskar
Dîplomat
Gûatemalayî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Romannivîsên mêr
Gabriela Mistral

Gabriela Mistral, navê berê Lucila Godoy Alcayaga, (jdb.  li Vicuña, Şîlî; m.  li Hempstead, New York, DYA) dîplomat û helbestvaneka ji Şîliyê bû. Sala 1945î guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê hate dîtin.

Berhem 

 Sonetos de la muerte, 1914.
 Desolación, 1922.
 Lecturas para mujeres, 1923.
 Ternura, 1924.
 Nubes blancas y breve descripción de Chile, 1934.
 Tala, 1938.
 Antología, 1941.
 Lagar, 1954.
 Recados contando a Chile, 1957.
 Poema de Chile, 1967.

Girêdanên derve 

Jinên şîlîyî
Dîplomatên şîlîyî
Helbestvanên şîliyî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1889
Mirin 1957
Femînîstên şîlîyî
Nivîskarên şîlîyî
Eugene O'Neill

Eugene Gladstone O’Neill (jdb. 16ê çiriya pêşîn 1888 li New York; m. 27ê çiriya paşîn 1953 li Boston) yek ji dramatîkerên mezin ên DYAyî bi koka îrlendî bû ku Xelata Nobelê ya Wêjeyê werdigirt.

Berhem

Lîstikên wî yên kurt 
 Bound East for Cardiff
 In The Zone
 The Long Voyage Home
 Moon of the Caribbees
Other one-act plays include:
 A Wife for a Life
 Fog
 Thirst
 Before Breakfast
 The Sniper

Lîstikên dirêj 
 Beyond the Horizon, 1920 - Pulitzer Prize
 The Emperor Jones, 1920
 The First Man, 1921
 The Hairy Ape, 1922
 Anna Christie, 1922 - Pulitzer Prize
 The Fountain, 1923
 Marco Millions 1923-25
 All God's Chillun Got Wings 1924
 Desire Under the Elms, 1925
 Lazarus Laughed, 1925-26
 The Great God Brown, 1926
 Strange Interlude, 1928 - Pulitzer Prize
 Dynamo, 1929
 Mourning Becomes Electra, 1931
 Ah, Wilderness!, 1933
 Days Without End, 1933
 The Iceman Cometh, written 1939, first performed 1946
 Hughie, written 1941, first performed 1959
 Long Day's Journey Into Night, written 1941, first performed 1956 - Pulitzer Prize 1957
 A Moon for the Misbegotten, written 1941-1943, first performed 1947
 A Touch of the Poet, completed in 1942, first performed 1958
 More Stately Mansions, second draft found in O'Neill's papers, first performed 1967
 The Calms of Capricorn, published in 1983

Nivîskar
Amerîkî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Jidayikbûn 1888
Mirin 1953
Giorgos Seferis

Giorgos Seferis (bilêvkirina bi kurdî: Giyorgos Seferîs, grekî: Γιώργος Σεφέρης, navê berê Giorgos Stylianos Seferiadis; jdb.  li Îzmîr; m.  li Atîna) dîplomat û nivîskarekî Yewnanî (Grekî) bû. Sala 1963î Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtiye.

Li Îzmîrê hatiye jiyanê ku wê demê tevahiya rojavayê Anatoliyayê ji Grekiyan pêk dihat. Piştî damezrandina Komara Tirkiyê gelê Yewnan hate derxistin û yên mayîn bi darê zorê hatin Tûrkîzekirin. Malbata wî di sala 1914î de koçberê Yewnanistanê dibin. Li Parîsê perwerdeya dadnasiya bidawî dike. Bavê wî jî herwekî parêzer bûye. Wekî balyozê Grekyayê li gelek welatan dixebite. Li dijî dîktatoriya leşkeran a ku di salên 1967–1974an de li ser desthilatiyê dimînin têdikoşe.

Berhem

Helbestên wî 
 Goşeveger (Στροφή), 1931
 Στέρνα, 1932
 Danezana jiyanê ya mîstîk (Μυθιστόρημα), 1935
 Deftera ceribandinê (Τετράδιο Γυμνασμάτων), 1940
 Logopirtûk I (Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄), 1940
 Logopirtûk II (Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄), 1944
 Κίχλη, 1947
 Logopirtûk III – Kîpros (Ημερολόγιο καταστρώματος Γ΄), 1955
 Sê helbestên veşarî (Τρία κρυφά ποιήματα), 1966
 Deftera ceribandinê II (Τετράδιο Γυμνασμάτων Β΄), 1976

Ceribandin 
 Ceribandin (Δοκιμές), Band I (1936 - 1947), 1974
 Ceribandin (Δοκιμές), Band II (1948 - 1971), 1974
 Ceribandin (Δοκιμές), Band III, Nivîsarên jê mabûn (1932 - 1971), 1992
 Şeş şevên li Akropolîs, Roman, 1974
 Bapirtûk – Bêjeyan, 1987

Rojîn 
 Rojan, Band I, 16. sibat 1925 - 17. tebax 1931, 1975
 Rojan, Band II, 24. tebax 1931 - 12. sibat 1934, 1975
 Rojan, Band III, 16. nîsan 1934 - 14. kanûna pêşîn 1940, 1977
 Rojan, Band IV, 1. kanûna paşîn 1941 - 31. kanûna pêşîn 1941, 1977
 Rojan, Band V, 1. Januar 1945 - 19. April 1951, 1973
 Rojan, Band VI, 20. nîsan 1951 - 4. tebax 1956, 1986
 Rojînên polîtîk, Band I, 25. çiriya paşîn 1935 - 7. çiriya pêşîn 1944, 1979
 Rojînên polîtîk, Band II, 13. kanûna paşîn 1945 - 5. gulan 1952, 1985

Nivîskar
Dîplomat
Yewnan
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Salvatore Quasimodo

Salvatore Quasimodo (bilêvkirina bi kurdî: Salvatore Qûazîmodo jdb.  li Modica, Sîcîlya; m.  li Amalfi) rexneger û lîrîkerekî Îtalî bû. Sala 1959î Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtibû.

Bavê asinbanger (kesên ku bi karê riya hesin re bilîdibin) bû. Zaroktiya wî li girava Sîcîlya dibore. Piştî bidawîkirina polîteknîkê, perwerdeya fîlolojiya kevnare dibîne. Lê ew bi xwe di gelek karan de dixebite. Rexnegeriya şanoyê, profesoriya wêjeyê û rojnamegerî, karên ku wî bo demekê dirêj kiribûn in. Rêbaza wî di bin siya sîmbolîzma herêmî ya Sîcîlya de tê jimartin.

Berhem 
 Odore di eucalyptus (1933)
 Erato e Apollion (1936)
 Poesie (1938)
 Il falso e vero verde (1956)
 La terra impareggiabile (1958)

Nivîskar
Îtalî
Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Mêr
Jidayikbûn 1901
Mirin 1968
Şêx Hesenê Nûranî

Şêx Hesenê Nûranî (jdb. 1786 Amed - m. 1865 Amed) alimê Îslamê û nivîskarê kurd e.

Malbata Şêx Hesenê Nûranî bi gundê xwe yê Axtepeyê hatiye naskirin. Ev gund girêdayê bi qeza Çinara Amedê ve ye. Çar kurên Şêx Hesenê Nûranî hebûn: Ebdurehmanê Axtepî, Şêx Muhemmed Can e, Şêx Muhemmed Sîrac û Şêx Muhemmed Nûr.

Şêx Hesenê Nûranî yek ji Şêxên bi navûdeng ê Rêçika Neqşîbendî bû. Di herêmê de xwedîrêz û giranbihatiyeka wî ya mezin hebû. Di pey wî de, çi kesê ku ji malbatê rabûye, hê bêtir bi bal welatparêziyê ve, xasma di warê nivîsandina bi zimanê kurdî de gavine fireh avêtiye û qelemşoriyeke mezin kiriye û berhemên xwe bi zimanê kurdî nivîsîne.

Çendî ku bi dehan mirovên hêja, zana û bîrewer ji Malbata Şêx Hesenê Nûranî rabûne û niha jî bi dehan kesên wisa hene, lê belê emê pêşî li ser Şêx Ebdurehman û pirtûkên wî, di pey de li ser herdu kurên wî, Muhemmedê Kerbelayî û Şêx Eskerî, piştre jî li ser Şêx Muhemmed Canê birayê Ebdurehmanê Axtepî binivîsin. Da ku xwendevanên Kurd, vê Malbata hêja rind binasin û ger bi hindikî be jî, sûd ji berhemên wan bibînin.

Çavkanî 

Jidayikbûn 1786
Mirin 1865
Kesên sedsala 19an
Alimên kurd
Kesên ji Amedê
Şêx
Kurdên Bakurê Kurdistanê