Alay Azadî

Alay azadî ئاڵای ئازادی rojinamey Hizbî Zehmetkêşanî Kurdistanê. 
Le başurê Kurdistan herhefteyekcarek, rojanî duşeemeder dekewêt. Bocarîyekem le şax, le salî 1985 yekemîn jimarey lêbilaw kirayewe û tenha 25 jimareyî lêderkewt. Paşan serheldanekeyî salî 1991î başurî kurdistan destî bexulî dwemîn kirdewe û jimareyyeke mînîle dwayî 1991 derkewt. Ewdem nusingey serekîleşarî Hewlêr bu. Dwayî salî1996 rojnameke behoyrewşî siyasî gwazrayewebo şarî Silêmanî.

Rojnamey allay azadî, yek le rojname serekîyekanî kurdistane, ke mêjûy derçûnî degerrêtewe bo qonaxî şaxî xebatî çekdarîû hizbî zehmetkêşanî kurdistan lesallî 1985 yekemîn jmarey lê derkirduwe.
Wek her rojnameyekî trî hawşêwey xoy, ke berencamî xebatû têkoşanî kurd buwe le başûrî kurdistan, (allay azadî)şi lesallay yekemî derçûnîû bedyarîkrawîş lepaş cyabûnewey hizbî zehmetkêşanî kurdistan le (12/12/1985) le hizbî sosyalîstî kurdistan allay azadî, wek pêwîstîyekî gringî xebatî mîdyay bo berizkirdnewey wurey pêşmergew coşdanî rêkxistinû xellkî kurdistan derçuwe. Jmarey yekem ke behîmetî (qadir 'ezîz, aso kerîm, merîwan sabîr) derçuwe, hellgirî gutarêkî neteweyîû syasetêkî roşn buwe derheq be bzûtnewe syasyekey kurdistanû lew pênaweşda xîtabêkî dyarîkra roşnî hebuwe. 

Jmare seretayyekanî şax, ke beronyo rakêşrawe, tenha (4) laperre buwew be qebarey (A4) lenawçey (kafêy) î badînan derçuwew lerêgey hêze partîzanekanî hizbî zehmetkêşan ledeştî hewlêru badînan bllawkrawetewew lewêşewe rewaney şwênekanî trî kurdistan krawe. Em hewlle behoy kemî darayî zehmetkêşanû lawazî astî teknîkîû kemî nûseru rojnamenûs, mawe mawe lederçûn pekî kewtuwew lewadey dyarîkrawî xoy netwanrawe bllawbikrêtewe, heremeşe waykirduwe lew mawe zemenîyeda jmare derçuwekanî allay azadî bgate şanze jmare.
Bepêy bellgenamekanî ew qonaxe aso heyderî yekemîn sernûserî rojnamey allay azadî buwew stafî berrêweberîş heryek le (merîwan sabîru goran celal) buwew (qadir 'ezîz)îş wek skirtêrî hizbî zehmetkêşan yarîdey stafekey dawe, cge le serutar çend wtarû lêkollînewey derbarey pirse syasîyû neteweyyekan nusîwwe.

Qonaxî duwemî allay azadî qonaxî wergorrane lekomellêk astda çi astî hunerî ya syasî ya komellayetî , bew pêyey çîtir naxoşîyekanî şaxû bê twanayî darayîû griftî çapemenî nabne berdem derçûnî rojnameke. Herboye le paş raperrînû hatnewey hizbekan bo naw şar yekemîn jmarey şarî rojnameke derdeçêt.

Ledway raperrîn, rojnamey allay azadî wek yekemîn rojnamey şar lenawçey rewanduzî kurdistan le beharî sallî 1991 derdeçêt, derçûnî em jmareye çi lerûy wadey derçûnîû çiş leser astî qonaxe syasîyeke bayexî zorî heye, çunke wek yekemîn rojnamey kurdî  hêze syasîyekan lenawxoy kurdistan derdeçêtû bllaw debêtewe, bemeş gutarî serekî rojnameke le arastey ray giştî gorranî cewherî beserda dêt, xazî hesen, ke ewkat pêşmergey konî zehmetkêşanû serperiştyarî rojnamekeş buwe, ewe dellêt"ewsake, hîç hêzêkî kurdistanî xawenî rojname nebû leşar, bellam zehmetkêşan allay azadî bllawkirdewe, allay azadîyek ke bayexî zorî be pirsî coşdanî xellkû xorîberîkirdnî gelda desurrayewe". Bepêy dîdgay xazî hesen, ke dwatir xoy debête yekemîn sernûserî şarî allay azadî, gutarî allay azadî le qonaxe seretayyekanî derçûnî leşar, gutarêk buwe ledewrî handanî xellk bo parêzgarîkirdin ledoxî emnîû qullkirdnewey gyanî lêkbûrdin buwe.
Lêrewe qonaxî tazey allay azadî dest pêdekat, ew qonaxe doxî rojnamegerîy kurdî lebarêkî daxrawdabuwe, lenaw tewawî rojnamekanda allay azadî wek rojnamey lîbrrallû opozsyon karîkirduwew ewey rojnamekanî tir neyantwanîwwe derbarey bnûsin, ewe lerojnamey allay azadî nusrawew bllawkrawetewe.herboyeş ew qonaxe ke xazî hesen sernûseryetî, qonaxêkî zêrrînew tewawî qelleme dyarekanî kurdistan, lew rojnameyeda karyankirduwe.

Ew qonaxe drêje dekêşêt bo şerrî nawxo, îdî lewsawe gutarî serekî rojnameke gorranî beserda dêtû debête bllindgoy ewaney legell bîrokey şerr nakokin, bem pêyeş tewawî hêze cyawazekanû rojnamenûsû ro	şinbîru nuseranî kurdistan ledewrî allay azadî kodebnewe. 
Sallî 1996, ewkatey arastey şerr gorranî beserda dêtû hêzî dewlletan betaybet sûpay 'êrraq debête beşêk leşerreke, allay azadî gorranî beserda dêt, bewpêyey hizbî zehmetkêşan le berey yekêtî niştîmanî kurdistanda naçarî royiştnû becêhêştinî hewlêr debêtû bemeş allay azadîş lederçûn dewestêt, rojî (31/8/1996) rojî derçûnî allay azadîye, lem rojeda katêk sûpay 'êraq dête naw hewlêrewe îdî allay azadîş ew jmareyey defewtêtû be jmarey (şehîd) nawdebrêt.

Leheman salldaw lepaş ewey hizbî zehmetkêşanî kurdistan le slêmanî degîrsêtewe, allay azadî dest bederçûnewey xoy dekat, bo emeş hizbî zehmetkêşanî kurdistan naçarî gorrînî sernûser debêtû ewkate (goran celal) dekrête sernûserî rojnamey allay azadî, ke be heşt laperrey reşû spî le slêmanî derdeçû bllaw dekrayewe.

Lesallî 1998da allay azadî, wek corêk lekranewew xonwêkirdnewe carêkî tir naçarî gorrînî stafekey debêt, lew salleda (şazad enwer) debête sernûseru (sozan mame) becêgru lew sallew sallî dwatirda allay azadî gorranêkî rîşeyî bexoyewe debînêû paşkoy edebîû hunerîû mnallan bllawdekatewew carêkî tir xwêneran legell xoy aşt dekatewe, lem maweyeda nûsergelî zoru qellemî dyar lenaw mîdyay kurdîda ledewrî kodebnewe.

Ledway nemanî şazad enuwer lesernûserî rojnameke, bo carêkî tir, kadrêkî hizbî, benawî (nehro heynî) dekrête sernûserî rojnameke, lew maweyeda allay azadî bexraptirîn dewranî xoyda têdeperrêtû lewsawe rojnameke tûşî daxranêkî zor debêt, ew maweye ke ptir ledû sall dexayenêt, zorêk leqelleme başekan derrewênewew nûser gelî baş rojnameke cêdehêllnû allay azadî tûşî daxranêkî zor debêt.
Ledway prosey azadîû mlimlanêy nêwan mîdyay ehlîû hizbî, serencam zehmetkêşanû rageyandnekey naçarî xonwêkirdnewew xorêkxistnewe dekatû her lew salledaû bo yekemîn car, ('ednan 'usman) ke rojnamenûsêkî serbexoye, debête sernûserî rojnamekew heryek le (aryan mhemedû awat 'ebdulxalq)îş dekrêne berrêwberanî nusîn, lewmaweyeda allay azadî carêkî tir xoy dekatewe sermeşqî mîdyay hizbîû lewnaweşda mlimlanê legell mîdyay ehlî dekat, ew fre kraweyyey allay azadî, eger leserêkewe wellamî xwastekanî xwêner bdatewe, ewe leserêkî trewe kêşey syasîy drustdekat, çunke çîtir partîû yekêtî rêgay gutarî lew şêwe nagrin, îdî serencam cyawazî dekewête nêwan sernûseru hizbû dwacarîş ('ednan 'usman) debête sernûserî rojnamey hawllatîû allay azadî cêdehêllêt.

Ledway ewew lesallî (2005)û paş becêhêştinî 'ednan 'usman, aryan mhemed debête sernûserî rojnamekew lew maweyeşda geşeyekî çendîû çonî beser allay azadîda dêt, eger tris lew gorrane paşekşe bubêt, ewe allay azadî lew qonaxe nek paşekşey nekrid, bellku gorranêkî new'î beser gutarekeyda hat. Gorranekanîş leçend astêkda xoy debînêtewe:

Jmarey laperrekan: çîtir allay azadî lew qeware bçukeyda nemawew jmarey laperrekanî buwe (20) laperrew lewnaweşda carêkî tir prosey aştibûnewey nûseru allay azadî kewte qonaxêkî başewe. 

Dosye: her lem maweyeda allay azadî leberdem her pirsêkî dyarda dosyeyekî amadekirdu deytwanî bayexî xwêner tenha le astêkî bçûkda kurtnekatewe, bellke twanay ewey hebêt ke wellamî xwastekanî xwêner bdatewe lewaneş heşt ellqe le dosyey (îmanû cengaweranî) ke qse kirdne leser dîdga fikrîyekanî nêwan (bextyar 'elîû faruq refîq)û dosyey hellebcew dadgayî sedamû enfal ledîdî bîrmendanî 'erebewew dosyey gencû beşdarî syasîû eniflonzay ballindew zor bwarî tir, ke behoyanewe hendêk jmarey allay azadî laperrekanî geyiştote (32) laperrew bemeş jmareyek xwênerî zorî ledewr kobotewe.

Goşe: her lew maweyeda allay azadî buwe cêgey kobûnewey nûseru mamostayanî zankow hunermendan pêkra goşeyan bo alla nûsîwwe, lewane (d.ceza tofîq tallîb, keywan azad enwer, dyarî qeredaxî, yasîn qadir berzincî, d.salar basîre, goran babe'elî)û çendanî tir.
Ew qonaxe taêstaş berdewamew taêstaş (aryan mhemed) sernûserî rojnamey allay azadîye, ke bo zortirîn mawe, sernûserî fermî rojnameke buwe.

Girêdanên derve 
Malpera Alay Azadî  
Malpera Alay Azadî ya nû 

Rojnameyên kurdî