nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Perciformes

Perciformes ("wekî qişliyan") komeke masiyan e. % 40 ji hemû masiyan dikevin vê komê.

Çend famîleyên Perciformes 
 Binekoma Percoidei
 Jorefamîleya Percoidea
 Acropomatidae
 Ambassidae
 Apogonidae
 Arripidae - Somonên australasyayî
 Banjosidae
 Bathyclupeidae
 Bramidae 
 Callanthiidae
 Carangidae 
 Caristiidae 
 Centracanthidae
 Centrarchidae 
 Centropomidae 
 Chaetodontidae 
 Coryphaenidae 
 Dichistiidae 
 Dinolestidae 
 Dinopercidae
 Drepaneidae
 Echeneidae 
 Emmelichthyidae 
 Enoplosidae
 Epigonidae 
 Gerreidae 
 Glaucosomatidae 
 Grammatidae 
 Haemulidae 
 Inermiidae 
 Kuhliidae 
 Kyphosidae 
 Lactariidae 
 Leiognathidae 
 Leptobramidae
 Lethrinidae
 Lobotidae 
 Lutjanidae 
 Malacanthidae 
 Menidae - Masîheyv
 Monodactylidae 
 Moronidae 
 Mullidae 
 Nandidae 
 Nematistiidae 
 Nemipteridae 
 Notograptidae
 Nototheniidae 
 Opistognathidae 
 Oplegnathidae 
 Ostracoberycidae
 Pempheridae 
 Pentacerotidae 
 Percichthyidae 
 Percidae - Qişlî û hwd.
 Plesiopidae
 Polycentridae
 Polynemidae 
 Polyprionidae 
 Pomacanthidae 
 Pomatomidae - Masîşîn û hwd.
 Priacanthidae 
 Pseudochromidae 
 Rachycentridae 
 Sciaenidae 
 Scombropidae 
 Serranidae 
 Sillaginidae
 Sparidae 
 Terapontidae 
 Toxotidae 
 Jorefamîleya Cirrhitoidea
 Aplodactylidae 
 Cheilodactylidae 
 Chironemidae 
 Cirrhitidae 
 Latridae 
 Jorefamîleya Cepoloidea
 Cepolidae 
 Binekoma Elassomatoidei
 Elassomatidae - Masîroja hûrik
 Binekoma Labroidei
 Cichlidae - Masiyên sîklîd
 Embiotocidae 
 Labridae 
 Odacidae
 Pomacentridae 
 Scaridae - Masîtûtî
 Binekoma Zoarcoidei
 Anarhichadidae
 Bathymasteridae 
 Cryptacanthodidae
 Pholidae
 Ptilichthyidae
 Scytalinidae
 Stichaeidae 
 Zaproridae 
 Zoarcidae 
 Binekoma Notothenioidei
 Bathydraconidae
 Bovichthyidae
 Channichthyidae 
 Harpagiferidae 
 Nototheniidae
 Binekoma Trachinoidei
 Ammodytidae 
 Champsodontidae
 Cheimarrhichthyidae
 Chiasmodontidae
 Creediidae 
 Leptoscopidae
 Percophidae 
 Pholidichthyidae 
 Pinguipedidae 
 Trachinidae 
 Trichodontidae 
 Trichonotidae 
 Uranoscopidae 
 Binekoma Blennioidei
 Blenniidae
 Chaenopsidae
 Clinidae
 Dactyloscopidae
 Labrisomidae
 Tripterygiidae
 Binekoma Icosteoidei
 Icosteidae 
 Binekoma Gobiesocoidei
 Gobiesocidae 
 Binekoma Callionymoidei
 Callionymidae 
 Draconettidae
 Binekoma Gobioidei
 Eleotridae 
 Gobiidae - Masiyên gobî
 Kraemeriidae 
 Microdesmidae
 Odontobutidae
 Ptereleotridae 
 Rhyacichthyidae 
 Schindleriidae
 Xenisthmidae
 Binekoma Kurtoidei
 Kurtidae 
 Binekoma Acanthuroidei
 Acanthuridae 
 Ephippidae
 Luvaridae 
 Scatophagidae 
 Siganidae - Masîkevroşk
 Zanclidae 
 Binekoma Scombrolabracoidei
 Scombrolabracidae
 Binekoma Scombroidei
 Sphyraenidae - Barrakûda
 Gempylidae - Zîperdasîmar
 Trichiuridae 
 Scombridae - Zîperdasî û orkînos
 Xiphiidae - Masîşûr
 Istiophoridae 
 Binekoma Stromateoidei
 Amarsipidae
 Ariommatidae
 Centrolophidae - Masîmedûz
 Nomeidae 
 Tetragonuridae 
 Stromateidae 
 Binekoma Anabantoidei
 Anabantidae 
 Belontiidae 
 Helostomatidae - Masiyên gûramiya maçîker
 Luciocephalidae 
 Osphronemidae - Gûramiyên hût
 Binekoma Channoidei
 Channidae

Çavkanî 
 http://www.fishbase.org
 J. S. Nelson, Fishes of the World (çapa 3ê).

Heywan
Masî
Manne Siegbahn

Karl Manne Georg Siegbahn ( jdb. 3ê kanûna pêşîn a 1886an li Örebro, Swêd - m. 26ê îlona 1978) fîzîknasekî swêdî bû. Sala 1924an Xelata Nobel a fîzîkê wergirtiye.

Jînenîgarî 
Bavê wî karkerekî asinbana (hesinban) Swêd bû. Di nava salên 1906 - 1911an de perwerdeya lîsans û doktoriya zanînghê dibîne. Piştî mirina mamosteyê wî yê zankoyê Johannes Rydberg, di sala 1919an de dibe profesor.

Di nava salên 1938 - 1947an de serokatiya saziyeke navneteweyî ya li ser fîzîkê, International Union of Pure and Applied Physics (IUPAP) dike. 

Sala 1914an evînmarî dibe (dizewice) û du lawên wî çêdibin. Yek ji wan wekî bavê dibe fîzîknas û sala 1981ê Xelata Nobel werdigire, ê din jî dibe dîplomat.

Xebat û girîngiya wî 
Piştî ku di ciwaniya xwe de bala xwe berdabû manyetîzm û elektrîsîteyê, bi giranî li ser röntgenspektroskopîyê. Wî di warê mekanîka qûantan de gelek pêşketin pêk aniye. Parçekirina atomê hêsantir kiriye. Pirtûka wî ya zanistiyê îro jî wekî klasîkeke têr bikêr tê dîtin.

Xelat û paye 
 Xelata Nobel a fîzîkê, 1924
 Hughes-Medaille, Royal Society, 1934
 Rumford-Medaille, Royal Society, 1940
 Duddel-Medaille, Physical Society London, 1948

Fizîknas
Swêdî
Xelatgirên Nobela Fizîkê
Jidayikbûn 1886
Mirin 1978
Giyabenîşt

Giyabenîşt (bi latînî, Antennaria dioica) riwekeke çiyayî ye ji famîleya Asteraceae. Li bakurê Ewropa, Asya û Alaskayê tê dîtin.

Riwek
Burhan Berken

Burhan Berken (jdb. 1969 li Amed) stranbêjekî kurd e. 1969an de Amedê hatiye dinyaye. Ew ji malbateke dengbêjan e. 1986an de destpêkirina muzîkê kir. Di rêzefîlma tirkî a bi navê Seksenlerê de rol stand û stran got.

Berhem 
 Ba (2001)
 Jar û Evîn (2004)
 Aşk kalbimde
   Binefşê
   Ço kerê min
   Girê Sîra
   Gulfiroş 
   Gülisan 
   Kerwan
   Pale
   Pejna te naye
   Sosin
   Toycular
   Xifse
   Yeni kapı
   "Jahr û Evîn" - 2005 Anadolu Müzik
   Bahra dur
   Gede lawkem
   Kulilka
   Min go
   Selimo
   Şu uzun gecenin
   Tey veyvike
   Were Rindê
 Sev u roj - 2007 Anadolu Müzik
   Mingo
   Dilop dilop
   Gede lawken
 Evar - 2011 Anadolu Müzik
   Keçê
   Ferze
   Halme çikir
   Şev (enstrumantal)
   Qumrîkê
   Çuyin & klip
   Zerî

Çavkanî  
 

Stranbêjên kurd
Salnameya îranî

Salnameya îranî an salnameya farisî teqwîma rojê ko îro li Îran û Efxanistanê bi fermî tê bikaranîne. Ji bo ko hinek îna dikin ko bingeha wê texwîmê, ya ko Omer Xeyam di wexta siltanê Selçûqiyanê Celal ed-Dewle Melik Şah (1055–1092) de berhev kirî ye ew hin caran wek salnameya celalî jî tê nav kirin. Ew salnameya Xeyam cara siftê, di yekê Ferwerdînê, gora salname mîladî 15 adarê 1079an de hatibû bikaranîn.

Salnameya îroj li Îranê tê bikaranîn cara paşin di 1925an de hat reformkirin û di 31ê adarê 1925an de hat dest bi karanînê kirin. Di wê reformê de hîcret wek refêrans hat girtin û ew roya gora salnameya îranî wek 11ê Ferwardin 1304 hat diyar kirin. Ji bo referansa wê hîcret hat girtin jî ew wek hicrî şemsî ( an, ) tê nav kirin. Ji 1957an virve ew li Efxanistanê jî tê bikaranîn. Her çiqas di 1976an de li Îranê li ser salnamê reformeka din hat kirin û roya destpêkê salname şuna hîcretê, taç girtina Kûruşê Mezin hat girtin jî, va refoma di 1979an de li pê şoreşa îslamî re hat valakirin.

Salvegera vê salnameyê gorî destpêka biharê yê Stêrnasî, yanê Newrozê tê hesab kirin. Kînga ko li Tehranê dirêjahiya şev û rojê de saet dibine 12:00, rojê ko tê, ango sibê wek Newroz tê diyar kirin. Roja salvegerê bi gelemperî, ji salê ber de tê diyar kirin. Di salnameya gregorî de destpêka biharê navbera 19ê adarê û 21ê adarê de diguhere.

Salnameya îranî ji 12 mehan ên ko nêzî 3000 salin bêguhertin tên bikaranîn de pêk tê. Şeş mehayên pêşin ji 31 roj, pênc mehên pê re ji 30 ro, û mehê paşin jî gorî bûna sala bermayî an na ji 29 an 30 rojan de pêk tê.

Navên mehên salnameya îranî

Çavkanî

Bibîne 
 Salnameya rojê
 Salnameya koçî

Girêdanên Derve 
 Dîroka salnameya îranî 
 Li ser salnameya îranî
 Salnameya farisî-peştûnî-kurdî 

Salname
Îran
Efxanistan
James Franck

James Franck (jdb. 26ê tebaxê 1882 li Hamburg; m. 21ê gulanê 1964 li Göttingen), fîzîknasekî alman-DYAyî bû. Sala 1925î bi tevî hevalê xwe Gustav Hertz Xelata Nobel a fîzîkê wergirtiye.

Jînenîgarî 

Di malbateke bingeh-Cihû de hatiye jiyanê. Piştî dibistana amadeyî li zanîngeha Heidelberg û Berlînê perwerdeya fîzîk û kîmyayê dibîne. Bi dilê xwe tevlî şerê cîhanê yê yekemîn dibe û di êrîşeke gazî de giran birîndar dibe. Bi destpêkirina şerê duyemîn û hatina ser desthilatdariyê ya Nazîyan, direve DYA. Li DYAyê bala xwe bi giranî dide ser xebatên fotosentezê. Herwiha di gelek çalakiyên sincî de cihdigire.

Xebat û girîngiya Franck 

Ew fîzîknasekî zîrek û yek ji parêzvanên mafê mirovan bû. Li DYAyê bi tundî li dijî atombombe avêtina DYAyê ya Japon derdikeve. Dema artêşa Alman Denmarkê dagirdikin, kîmyagerekî Hûngaryayî, George de Hevesy ji bo Nazî xelata wî negirin di nava avasîdê de vedişêre. Bi dawîbûna şer re êdî komîteya Nobel jî xelatan ji elementa zêr çêdike.

Li ser Franck (bi Almanî) 

 Markus Wegner, Eine Erinnerung an James Franck ...es muß auch Menschen meiner Art geben., in Festschrift für das 125-jährige Jubiläum des Wilhelm Gymnasiums Hamburg, 2006 Bîranînek li ser Franck 
 Jost Lemmerich, Aufrecht im Sturm der Zeit - Der Physiker James Franck, 1882-1964. Diepholz/Stuttgart/Berlin: GNT-Verlag 2007, ISBN 978-3-928186-83-4 Mafdarek bahoza demê - Fizîknas James Franck.

Fizîknas
Alman
Amerîkî
Kesên ji Hamburgê
Xelatgirên Nobela Fizîkê
Thomas Aquinas

Thomas Aquinas an Saint Thomas Aquinas an jî Thomasê Aquinî, (zayîn, nêzî 1225, mirin 7'ê adarê 1274) keşe, fîlozof û olnasekî Îtalî bû. 

Ew keşekî dêra katolîka Xirîstiyanî bû û yek ji 33 mamosteyên dêra katolîk e. Ew navbera katolîkan de wek êlîmekî mezin tê naskirin û wê sewê hin cara wextê ko tê qal kirin bi unvana saînt tê nav kirin. Wî bi fikrên xwe bandoraka mezin li ser dêra katolîka çaxa navîn kiribû.

Jiyan 

Thomas Aquinas di sala 1225an de li kelaya Roccasecca di keyaniya Napoliya wê demê de hatibû dinê. Bavikê xwe kontê bajarê Landulf bû. Ji hêla diya bavike xwe de nîjada wî diçû Friedrich Barbarossa.

Wî di 5 salan de li manastirê dest bi hevotina xwe kir. Dema ko 16 salî bû çû zaningeha Napoli û li wir 8 salan hevotin dît. Bandora Domînîkanê li ser wî hîn di destpêka hevotina wî de dest pê kir. Dema ko ew li Napolî bû teva terîqeta Domînîkan bû û bîryar kir ko here Parisê. Lê dayikê wî ji bo vê destûr nedeye û bi lawikê xweyî di artêşa Frederick II de re gotiye ko wî derdest bike û bîne. Birayî Thomas ew derdest kiriye û biriye Manastireke û ew di wê manastirê de nêzî salekê heps maye. Gorî gotinan Papayî wê çaxê bi dayika wî re beraftinê dike û ji bo şandina wiya Parisê wê îqna dike. Bi dawî salekê pê re di 1245an de jî ew çûye Parisê û li wir sê salan ma ye. Ew pê zaningeha parisê xelas dike re, di 1248an de vedigere Kolnê û li wir him ji Albertus Magnus dersan distîne him jî dest bi mamosteyiyê dike. Di sala 1252an de ew şunda vedigere Parîsê ko destûrnameyê mastirê bistîne û 1256an wê dereceyê distîne. Li wê şunda ew li Paris, Rom û hin bajarên dinên Îtalyayê dest bi mamhosteyiyê dike. 

Mayîna salên 1269an û 1271an de ew li Paris wek mamhoste çalak dibe. Di wan wextan de ew li ser pirtûk û berhemên xweyên wek Summa Theologica ji dixebite. 

Di 1274an Thomas wexta ko diçû beşdara konsîla Lyonê be nexweş dibe û bi vê nexweşiyê 7'ê adarê 1274an de dimire .

Dante îddia dike ko ew hatiye jahr kirin jî ew ji aliya dîroknasan nê qebûl kirin. Wî bandoreke mezin li ser yên wexta xwe re û pê xwe re berda bû. Dante di pirtûka xweya navdarê bi navê La Divina Commedia (Komediya Xwedayî) de wî di qatên cenetêyê jor de teswîr dike. 
Di 1323an de Papayê wî çaxî Thomas wek Saint, ango ezîz-hezret didazanîn.

Fîlozofiya Thomas Aquinas 

Fîlozofiya Aquinas bandorekî mezin li olnasiya Xristîyanîtîiya Katolîk ber da bû. Wî di fîlozofiya xwe Aristo şunda şirove kiriye û berhema xweya girîng Summa Theologica de wan fikirên xwe berhev kirine. Thomas bawer dikir ko rastî bi êqil û bawerê tê ditÎn û fehm kirin. Bawer ji Xwedê de bi qasidiya pêxemberan tê û yên di jî mirov dikare bi êqil fêhm bike an hîn bike.

Girêdanên Derve 
 Thomasê Aquînoyî – 1225-1274 - Ji Malpera Felsefevan 
 Summa Theologica
 Summa contra Gentiles
 Summa Theologica
 Thomas Aquinas bi Îngîlîzî
 Aquinas 101: Bingeha fikrên Saint Thomas Aquinas 

Fîlozof
Zaneyên Xristîyanî
Xirîstiyanî
Teolog
Fîlozofên îtalî
Jidayikbûn 1225
Mirin 1274
Herêmên Fransayê

Herêmên Fransayê (fransî: Régions, tekane: Région) navçeyên ku Fransayê pêk tînin. 
Fransa ji 26 herêmên ku ji wan 21 li ser axên Fransayê parzemînê Ewropayê ne, yek Korsîka li ser giravê Korsîka bi şûn bûye, çar herêm jî yên ku ser deryayî ne. Ji wan Korsîka navçeyekê bi unvana Collectivité territoriale xwediyê satuyekê taybetî ye. Çar herêmên ser deryayî (fr., Régions d'Outre-Mer) Martinique, Guadeloupe, Réunion û Guyane française) navçeyên ku ne li ewropa û ji kolonîyên Fransayê de mane. 

Her yek herêmên Fransayê xwediyê civatê herêmî (Conseil Régional) ye. Di meclîsên heremî de serok (Président), serokê alîkarî tên hilbijartin. Di nav wan de bi tenê Korsîka xwediyê statuyekê taybetî ye û şûna meclisê herêmî xwediyê kargeriyekê herêmî (Assemblée territoriale de Corse) ye.

Dîrok 

Herêmên Fransayê îro di 1956an de bi programa herêman (Régions de programme) hatin avakirin.

Heta 1970an Korsîka tevlî herêma Alpes-Côte d'Azur-Corse Provence-Alpes-Côte d'Azur-Corse bû. Lê wê wextê ew jê veqetî û bû herêmekê xweser. Lê

Di 1976an de herêma ku heta wê çaxê bi navê Région Parisienne dihat binavkirin, êdî wek Île-de-France hat binavkirin. 
Ji pê destpêkirina xebatên kêmkirina navendiyê(décentralisation) di 1982an re li gorî navendê bandora herêman bi Collectivités territoriales re hat zêdekirin. Heta wê wextê herêm bi tenê wek navçeyên coxrafîk dihatin ditîn.

Di 1986an de meclisên herêmî car siftê hatin hilbijartin (li herêmên ser deryayî di 1983an de hatibûn hilbijartin). Ji wê vir ve rayeyên herêmî gorî kargera navend têne zêdekirin.

Korsîkayê di1982an de statuya taybetî xist destê xwe û ji bo kargeriya herêmî di heman salê de hilbijartin hat kirin. Di sala 1991an de statuya Korsikayê taybetî hat çerxa Collectivité territoriale kirin.

Hermên Fransayê

Agahî û çavkanî 

Fransa
Herêmên Fransayê
Dabeşkirinên îdarî li Ewropayê
Dabeşkirina îdarî ya asta yekem li gorî welatan
Gustav Hertz

Gustav Ludwig Hertz (jdb.  li Hamburg; m.  li Berlînê, aliya DDR), Fizîknasekî navdar ê Alman bû. Sala 1925î bi tevî James Franck Xelata Nobelê ya Fizîkê wergirtiye. Bavê mekanîka qûantan jî tê binavkirin. Li Berlîn, Göttingen û Münchenê perwerdeya xwe ya fizîkê dibîne. Bi tevî hevalê xwe James Franck xebat û lêkolînên mezin li ser fizîkê kirine. Xebat û angaştên wî riya ûranbombeyê (bombeya ji ûranyûmê tê çêkirin) vekiriye. Bi eslê xwe cihû bûye. Ji ber wê jiyana wî di dema nazîyan de ketiye xetereyê. Bi dawîbûna şerê cîhanê yê duyem re li Almanya ya rojhilatê (DDR) dimîne.

Sala 1954î dibe gerînendeyê fizîk enstîtuya Zanîngeha Karl Marx a li Leipzigê. Li DDRê bi taybetî li ser fizîka dendikî wekî otorîteyeke mezin hatiye naskirin.

Fizîknasên alman
Xelatgirên Nobela Fizîkê
Jidayikbûn 1887
Mirin 1975
Mêr
Wezareta Ewlekariya Komara Çîn

Wezareta Ewlekariya Komara Çîn (WEKÇ), (bi çînî: 中华人民共和国国家安全部/中華人民共和國國家安全部, Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Guójiā Ānquánbù) wezaretak bo ewlekariya Çîn peywridar e ye. Navê saziya sîxuriya derveyî ya Çîn e.

Saziya sîxuriyê ya herî mezin a cîhanê ye. Endamê saziyê xwedî mafê binçavkirin, lêpirsînê ye jî. Ev yeka han pirranî ne karê saziyên sîxuriyê ye. Armanca saziyê wekî hemî saziyên din ên cîhanê, sîxurî (îstîhbarat) e. 

Çîn li dinyayê xwedî rê û teybetiyeke mezin e. Çîn xwe wekî xwediyê îdeolojiya Mao dibîne û dixwaze serokatiyê ji bloka welatên serbixwe re bike. Herwekî dixwaze mezintiya xwe ya cografîk, gelheyî û aborî bo berjewendiyên xwe bikarbîne û xwe biparêze. 

Armanc û fîlozofiya WEKÇê parastina berjewendiyên Çîn li seranserê cîhanê ye. WEKÇ, gelek caran ji aliyê saziyên mafê mirovan ên rojavayî ve tê rexnekirin ku mafê mirovan binpê û êşkenceyê dike. Saziyê xwe wekî 12 şaxan bi rêxistin kiriye.

Ew jî wekî saziya sîxuriyê ya Dûgela Rom (Dewleta Tirk), xwe di nava însîyatîfên civakî de vedişêre (Heyva Sor a Tirkiyê, komeleyên olî, tûrîzm, rojnamevanî hwd)

Modela rêxistina WEKÇê 

 Bûroya yekemîn: Beşa sereke - Navxweyî welat
 Bûroya duyemîn: Beşa sereka - Derveyî welat
 Bûroya sêyemîn: Beşa sereke, Hongkong, Aomen, Taywan
 Bûroya çaremîn: Teknîk
 Bûroya pêncemîn: Agahiyên navneteweyî
 Bûroya şeşemîn: Pêşîlêgirtina sîxuriyê
 Bûroya heftemîn: Komkirina ceribandin û derfetan
 Bûroya heştemîn: Lêgerîn û lêkolîn
 Bûroya nehemîn: Domandin û şopandin
 Bûroya dehemîn: Agahiyên zanistî û teknîkî
 Bûroya perwerdeyê
 Şaxa lêpayîn (panêrî) û nirxandinê (监察与审计科/監察與審計科 jiānchà yǔ shěnjì kē)

Sê bûroyên din ên derbarê wan de kêm agahî hene:
 Stasyona giştî (办公厅/辦公廳 bàngōng tīng)
 Beşa polîtîk (政治部 zhèngzhì bù)
 Komîsyona partiyê (党委/黨委 dǎngwěi)

Saziyên sîxuriyê
Çîn
VEVAK

VEVAK - Vezarate Ettelaat Va Amnîate Keşwar (bi kurdî: „Wezareta sîxurî û ewlekariyê“, bi farsî:وزارت اطلاعات و امنیت کشور ) saziya sîxuriyê (îstîhbaratê) ya Komara Îslamî ya Îran e.

Armanca herî mezin a saziyê şopandin û têkbirina oppozîsyona Kurd û demokrat a li derveyî welêt e. Îran çalakiyên kuştinê jî di nav de, bi hemî rêbazan li têkbirin û tunekirina oppozîsyona li dijî sazûmaniya Îslamî digere.

Dîroka VEVAKê 

Derbarê vê saziyê de kêm agahî hene. Piştî bidawîhatina rejîma şah, VEVAK jî wekî berdewama SAVAK (saziya sîxuriyê ya şah) hatiye damezirandin. Yekemîn gerînendeyê saziyê Huseyîn Fardûst bûye û ew di sala 1985'î de ji ber şika têkilî bi YKSSê re, hatiye zîndanîkirin.

Di nava salên 1983 - 1984'î de Mihemedî Reyşahrî sazî ji nû ve birêxistin kiriye û roja 18'ê gelawêjê 1984'î wekî roja damezrandina fermî îlan kiriye. VEVAK bi tevayî sazûmaniya mollayan diparêze û dixwaze vê rejîmê li welatên Îslam belav bike. Herçendî bi navê Îslamê tevbigere jî ew di bingehê de tenê berjewendiyên Farisan dimeşîne û li dijî tevgerên Kurdperwer têdikoşe.

VEVAK karbidestên profesyonel ên ji SAVAMA û SAVAKê derbasbûne jî bikartîne. Gorî gotinan serokkomarê Îranê yê niha jî sîxurgerî kiriye û di bûyera kujerî ya li dijî serokê PDK-Î Ebdulrehman Qasimlo û Dr. Mihemed Sadiq Şerefkendî de cihgirtiye.

Gerînendeyên saziyê 

 1. Mihemed Mihemedî Reyşahrî, 18'ê gelawêjê 1984 - 1989 ?
 2. Elî Fallahyan, 1989 ? - Gelawêj 1997
 4. Xorbanah Dorrî-Necefabadî, Gelawêj 1997 heya 23. Reşemî 1999
 5. Elî Yûnessî/Yunesî, 23'ê reşemiyê 1999 heya 24'ê gelawêjê 2005
 6. Xolam-Huseyîn Mohsenî-Eyayî, ji 24'ê gelawêjê 2005

Saziyên sîxuriyê
Îran
Yaneya Bernê

Yaneya Bernê yan jî Klûba Bernê (bi îngilîzî: Berner Club, bi feransî: Club de Berne, navê xwe ji bajarê Berna Swîsreyê digire) saziyeke saloxgeriyê yî ewropayî (YE, Norwêc û Swîsre) ye ku qerargeha wê li Swîsreyê ye. Gorî hin angaştan sazî wekî Înterpola saziyên sîxuriyê ye.

Ji têkilî û alîkariya saziyên saloxgeriyê yên welatên endam derketiye holê û pirranî ji serok û gerînendeyên saziyan xwe birêxistin kiriye. Pirranî welatên NATO û rojavayî tê de cih digirin û navenda xebatên wî li wargehên turîstîk ên Çiyayên Alp e. Heger di nava welatan de pirsgirêkên sîxuriyê yan pêdiviya alîkariyê derket, berpirsiyarên wan welatan wekî turîstên werzişên zivistanî tên avahiyên Yaneya Bernêy ên li Çiyayên Alp û karê xwe dikin.

Fikra saziyeke wiha ji ber bêalîtiya Swîsreyê di qada navneteweyî de derketiye holê û tê gotin ku di sala 1971'ê de hatiye damezirandin. Gorî rojnameyên rojavayî vê saziyê dawî li hêzên çepgîr ên radîkal li Ewropa aniye. Wekî mînak RAF (li Almanyayê) û Brîgadên Sorîn (li îtalyayê) nîşan didin.

Sekreteriyeka fermî ya saziyê nîne. Diravên tên terxankirin ji welatên endam tên berhevkirin. Salê du car birêkûpêk sazî civînên giştî lidardixe û rojeva têkildariya saziyan û programên xebatê amade dike.

Çavkanî

Saziyên sîxuriyê
Yekîtiya Ewropayê
Swîsre
Kîkan

Kîkan eşîreke herêma Dirbêsiyê û Botanê ye. Eşîra Kîkanê di bin serkêşiya Hemîd Axa de, di sedsala 20'an de li dijî eşîrên Begaran şer kiriye.

Kîkan ji gelek eşîrên wek Kosekan, Morîkan, Sarxwanan, Azîzan,
Remakan pêk tê.

Çavkanî

Eşîrên Rojavaya Kurdistanê
Inter-Services Intelligence

Inter-Services Intelligence (ISI) navê saziya sîxuriyê ya leşkerî ya Pakistanê ye. Sala 1948'î hatiye damezirandin.

Dîroka damezrandina wê digihîje heya demên serxwebûna Pakistanê. Di damezrandinê de CIA Û SAVAKê roleke mezin lîstine. Damezrênerê saziya sîxurî ya Pakistanê general R. Cawthome bûye. Armanca wê ya sereke şopandina oppozîsyona li dijî artêşê bûye.

Sazî bo berjewendiyên artêşê dixebite û wekî dewleta kûr a Pakistanê jî tê binavkirin. Gelek îdîa hene ku ISI hilberîn û bazirganiya maddeyên raxwarinê (haşhaş, heroîn hwd) dike.

Saziyên sîxuriyê
Pakistan
Famîleya dobelanan (Terfeziaceae)

Terfeziaceae famîleyeke dobelanan e û li cîhana kuvan (Fungi) tê dabeşkirin.

Kuv
Sêvaxîn

Sêvarxin, sêvaxîn an sêvaxînk, riwekek e ji cureyê berberojkan. Di famîleya stêregulan de cih digire. Koka wê tê xwarin.

Navên cuda cuda yên sêvarxinê 
 Binerdî
 Dîzbelok
 Qencelîsk
 Sevetalk
 Sêva binerdê
 Xencelîsk

Riwek
Famîleya stêregulan
Zimanê mazenderanî

Mazendaranî an jî tebarî zimanek e ku li herêma Mazenderan a Îranê diaxivin. Ew yek ji şaxên Hind û ewropî û dikeve zimanên îranî yên bakurê rojavayê. 

Çavkaniyên mazendaranî yên nivîsî heta sedsala 10'an diherêye. Îroj ew bi alfabeya farisî ya erebî tê nivisîn. 

Mazenderanî bi zimanê gîlekî ve nêzî hev in. Bi bêjeyan navbera wan de hevşibiyeke mezin heye. Zimanê mazenderanî di bin bandora zimanên din ên wek tirkî û erebî de nemaye. 

Hejmara mazenderanîaxivan nezî 3 milyon e. Mirov dikare wî wek Qedîkûlahî û Pelanî para du zaravayan bike.

Hilsengandina mazenderanî ligel kurdî

Çavkanî

Girêdanên derve 

 Websîteya fermiya bo standardî kirina Mazenderanî

Mazenderanî
Mazenderanî
Mazenderan (parêzgeh)
Wuppertal

Wuppertal bajerekî Almanya ye û dikeve navenda herêma Nordrhein-Westfalenê. Hejmara niştecihên bajêr derdora 360.000'î ye.
Bajarê Wuppertalê bi trêna xwe a hewayê (Schwebebahn) meşrû ye û weke bajarê Friedrich Engels, ku yek ji serkêşê fikir û Îdeolojîya Komûnîzmê ye, tê naskirin. Li Wuppertalê bi qasî 28.000 bawermenden misilman hene ku ji 60 %'ê wan ji Tirkiyê ne. Ji wan kesên ku ji Tirkiyê ne beşekî mezin ji wan bi eslê xwe kurdin.

Girêdanên derve 
 

Nordrhein-Westfalen
Bajarên Almanyayê