nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
Ferhenga ûrisî-kurmancî

Ferhenga ûrisî-kurmancî ji aliyê kandîdê ulmê tarîxî yê Îvanê Omer Farîzov hate amadekirin. 

Nêzîkî 30.000 xeber e û di neşirxana Dewletê ya Ferhengê Xaricî û Miletiyê (Moskova) de di sala 1957an de derket.

Çavkanî 

Ûrisî
Ferhenga kurdî-rûsî

Ferhenga kurdî-rûsî Qanatê Kurdo, kandîdatê zanîstî yê fîlolojiyê, çêkiriye û li hev aniye.Li Moskovayê di sala 1960'an de derket û tê de nêzîkî 34 000 peyv hene. Gramatîka zimanê kurdî li rex ferhengê kurt hatiye rêzkirinê. Neşirxana Dewletê ya Ferhengêd Zimanê Miletêd Dereve û yê Sovyetistanê.

Rûsî
Muzîka rock

Muzîka rock  cureyekî muzîkê ye. Di muzîka kurdî de mînakên wê Koma Wetan (yê yekemîn), Jan Axîn, Mirady, Rojhan Beken û Koma Rewşen in.

Mijarên têkildar 
 Rocka kurdî

Girêdanên derve 
  http://rockakurdi.blogspot.com.tr/

Muzîk
Rock
Enstîtuya Kurdî ya Brukselê

Enstîtuya Kurdî ya Brukselê ango Înstîtûta kurdî ya Brukselê rêxistineke civakî û çandî ye .

Di çiriya pêşîn a sala 1978an de, bi navê Têkoşer - Yekîtiya Karker û Xwendekarên Kurd li Belçîka û paşê di gulana 1989an de, bi navê Enstituya Kurdî ya Brukselê ava bûye û ji aliyê wezareta çandê ya Belçîkayê ve, di nava çarçewa "perwerdekirina gelemperî ya daîmî" de, bi awayekî fermî hatiye pejirandin û alîkariya maddî distîne.

Armanc 
Du armancên enstîtuyê hene: alîkirina kurdên ku li Belçîkayê dijîn, ji bo ku karibin di civaka belçîkî de ciyekî baş bistînin ("intégration"), bê ku nasnameya xwe ya çandî hunda bikin û agahdarkirina belçîkî, ewropî û kesên din li ser dîrok û çanda kurdî.

Ew ne girêdayî tu partiyeke siyasî ye.

Girêdanên Derve 
 Malpera Enstîtuya Kurdî ya Brukselê

Brukselê
Refî Cevat Ulunay

Rojnamevan Refi Cevat Ulunay, di 1890’î de li Şamê ji dayik bû. Di 1909’an de salên ku Lîseya Galatasaray a Rojnamevanan qedand dest bi rojnamevantiyê kir; li Tanin û İkdamê xebitî. Di sala 1912an de li Stembolê rojnameya Alemdar derxist. Di salên 1914-1918’an de ji ber sedemên siyasî li Sînop, Çorum û Konya’yê sûrgûn jiya. Di vegera xwe de cardin dest bi derxistına Rojnameya “Alemdar” kir. Di vê rojnameyê de li dijî Şerê Rizgariyê yê Tirkiyê rawestiya. 

Di sala 1922’an de, kete "Lîsteya sedûpênciyan" de û sûrgûnî dervehî welêt hate kirin; di 1938’an de dema effû derket vegeriya. Pêşî di ‘Yeni Sabah’, piştî 1953’an jî di rojnameya Milliyet’ê de nivîskariya pêkenokan kir. 

Di nivîsên xwe yên ‘Tama Gotûbêjê’ de, nasnameyeke nivîskariyê ya kevneşop nîşan dide û di van nivîsên xwe de, bi taybetî li dijî hewildanên lêkolîna ziman derdikeve. 

Refî Cevat Ulunay, di 4’ê mijdarê 1968’an de li Stenbolê mir ; li gorî wesiyeta wî, li Konyayê, li hemberî Tirba Mevlana, di Goristana Sisiyan de hate veşartin. 

Ulunay, bi giranî rexneyên şanoyê dinivîsand.

Berhemên Wî : 
Roman
 Ardında Köle (1945)
 Enkaz Arasında(1945)
 Sayılı Fırtınalar (1958)
 Dağlar Kıralı (1963)

Pirtûk 
 İhtişam Diyarı Hindistan (1962)

Nivîskarên tirk
Jidayikbûn 1890
Mirin 1968
Qûçik

Qûçik () gundekî Karaza Amedê ye. Du heb mezrayê wê hene, yek jê Hilîlî, yek jê Hezderaka ye.

Gundên Karazê
Aram Gernas

Aram Gernas, nîvîskar û rewşenbîrekî kurd e.

Aram Gernas ji Farqînê ye. Xwendina xwe ya sereta û navîn li vî bajarî temam kiriye. Piştî lîseyê, bi temamkirina Înstîtuya Perwerdeyî xwendina xwe a bilind xilas kiriye û dest bi karê mamosteyiyê kiriye. Piştî cuntaya leşkerî ya  gelek caran hatiye girtin û zêrandin. Di sala 1983an da wek penaberek polîtîk derketiye dervayî welat û li Swêdê bi cîh bûye. Li wê derê jî, digel xebatên wî yên kurdperwerî, ji nû va dest bi xwendina Zanîngeha Mamosteyî ya Bilind kiriye. Li zanîngehê ji bo mamosteyiya kurdî  perwerde bûye û dest bi mamosteyiya zimanê kurdî kiriye. Digel karê mamosteyiyê, bi salan karên redaktorî û nivîskariya kovarên Roja Nû, Berbang, Çira û rojnameya Dengê Azadî jî meşandiye. Ev 5 sal in ku vegeriyaye welat û li vê derê dijî.
  
Di gelek kovarên zindî yên Tirkiyê û welat da û di malperên înternetê da gelek nivîsarên wî derçûne.

Ev 5 sal in ku vegeriyaye welat û li vê derê dijî. Xebatên wî yên nivîskariyê, her bi zimanê kurdî ye.

Berhemên wî yên derçûyî 
 
 Rêvebirî û redaktoriya gelek kovarên kurdî kiriye. 
 Ji zimanên Swêdî romanek zarokan û piyesek wergerandine zimanê kurdî. 
 Şervanê Biçûk ê Vîetnamî (werger-Kurteroman, Weşanên Roja Nû, 1988, Stockholm)
 Zembîlfiroş (Piyes-Drama, Weşanên Roja Nû, 1995, Stockholm)
 Baxçê Zarokan 1 (Stran û muzîka zarokan- Kurmancî-Soranî), Weşanên Apec, 1997, Stockholm) 
 Baxçê Zarokan 2 (Stran û muzîka zarokan- Kurmancî-Soranî), Weşanên Spartryck, 2001, Stockholm)
 Hemend (Çîrok, Weşanên Spartryck, 2001, Stockholm)
 Romeo û Julîet (Werger, Piyes-Drama, Weşanên Helwest, 2002, Stockholm)
 Bêrî (Werger – Belgeroman, Weşanên Perî, 2002, Îstenbol)
 Aliko och Sparvhöken (Werger bi Swêdî, romanek zarokan, W. Roja Nû, 2005, Stockholm)
 Toqa Naletê (Roman, Weşanên Doz, 2007, Îstenbol)
 Baxçeyê Zarokan (Stran û muzîka zarokan- Kurmancî) Weşanên Şaredariya Bajarê Mezin A Diyarbekirê – 2008 Diyarbekir)

Aram di nîvaserek xwe da wiha dêje: « neteweperwerî bo Kurdan şanazî ye… Divê bête zanîn ku neteweparêzî berî herkesî heqê Kurdan e… »

Mamoste Aram bi zimanê swêdî jî dinivîsîne û endamê Pen a Swedê ye.

Di kovara Mehnameyê de Lokman Polat ji bo  Aram Gernas wiha dinivîsîne: « Aram Gernas kedkarê çand, edebiyat, huner û muzîka kurdî ye. Wî di van hêlan de xebatên gelek hêja kiriye û niha jî dike. »

Girêdanên Derve 
 ROMANEK TEZE ‘TOQA LANETÊ’, Eyub MILÎ, 15/9/2007, NETKURD 

Nivîskarên kurd
Rewşenbîrên kurd
Pîza

Pîza xwarin, qût, zad ji destpêkê ev li Napoliya Îtalyayê hatiye çêkirin.
Pîza ti çêkirin ji hevîr ti weki nanê tenik, zirav paşi şamik, firingî, bacanên sor yen kû herişandi temate mina kû di bejin sas an sos tomatsos li gel filfila reş kariken tevli hev.
Ev sos di keve ser hevîre tenik paş penêr, penîr hur keri paş tişte kû mirov li ser bi xewaze paş di haveji ber ageri germiha vi ageri de vet 300 G be da kû baş çebe.

Tişte ku li ser pîza e kivark banan filfila şirin u sor filfila tûj, zeytûn, ananas, canberî, mîdye, guhikê, sedefa deryayî masiyê ton îsot, bîber, hîçhar xes, xas, kahû, marol spariş, wesandin, qewîtî, veqetandin lazût, garisê misirî, genime şamî (genimok) bezelye, polke goştê hêta berazan, jambon sos, avdonk (a goşt, masî, sebze û hwd.) rûn, dohn, zeyt sîrke, xel, sihk . sîr pîvazok .
gelek çuren goşti le hene merişk beraz çilek masi .

Çend navên pîza hene yên ku li hemî cîhanê heyn ev navên wan: Capricciosa, Tex-Mex, Vegetario, Vesuvio, Kebab, Salami, Mexicana, Tropicana Vegetariana.

Xwarin
Patîle û pîza
Muzaffer Sarısözen

Muzaffer Sarısözen (jdb. 1899 li Sêwasê - m.  li Enqereyê) foklorîst û yek ji birêxistinkerê pişavtina kurdan ê navdar e.

Bi xwe hîç perwerdeyekê nedîtiye. Piştî avabûna Komara Tirkiyê ji ber ku xwandin û nivîsandinê dizaniye, wekî mamoste tê peywirdarkirin. Bi destpêkirina programa dewletê ya pişavtina (asîmîlekirina) kurdan di berhevkirin û tirkîzekirina çand û foklora kurdî de cih digire.

Bi hezaran stran, awaz, çîrok, efsane, pêkenok, govend, lîstikên zarokan hwd ên kurdî werdigerîne zimanê tirkî. Sala 1938î de wî dikin serokê arşîva folklorê ya konservatiwara dûgelê ya Enqereyê. Herwekî di radyoya Enqereyê de dixebite û pirtûkan jî dinivîsîne.

Berhem 

Seçme Köy Türküleri - Stranên bijartî yên gund, (1941)
Yurttan Sesler - Dengên welêt, (1952)
Türk Halk Musikisi Usulleri - Normên muzîka gelêrî ya tirk, (1963)

Mêr
Tirk
Folklor
Pişavtina (asîmîlasyona) kurdan
Jidayikbûn 1899
Mirin 1963
ÇATOM

ÇATOM  (, anku, Projeya pirralî ya civakê) kurtenivîsa saziyeka bi karê pişavtina (asîmîlasyona) kurdan ve bilîdibe ye.

Sê hedefên ÇATOM'ê 

Zarokên kurd ên 0-6 salî
Jinên kurd ên hîç an kêm bi romî dizanin, kêm perwerde dîtine
Serokên civatên kurd (axa, şêx, mele, pîr, kizîr û hwd)

Sazî bi rêbazên zanistî û nûjen li asîmîlekirina kurdan digere. Pirranî li ser mijarên, zarokên kurd ên 0-6 salî, jinên kurd ên hîç tirkî nizanin û serokên civakên kurd radiweste. Tê zanîn ku asîmîlekirina zarokên 0-6 salî hêsan e. Jina kurd berdewama çand û folklora kurdî ye, heger bi kesayetiya wê were lîstin, asîmîlekirin hêsantir dibe. Dîsa heger serokên (nasdarên) civakên kurd bi awayekî bi dewletê ve werin girêdan, karê dewletê yê asîmîlekirinê jî bileztir dibe.

Sazî di sala 1995'î de bi fermî lê di sala 1992'î de jî bi fîîlî dest bi kar dike.

Şaxên ÇATOM'ê li seranser Bakurê Kurdistanê 

 Erdêxan, 4 sazî
 Meletî 3 sazî
 Semsûr, 1 sazî 
 Batman, 2 sazî  
 Amed, 2 sazî
 Dîlok, 1 sazî
 Kilîs, 2 sazî
 Nisêbîn, 1
 Şirnex, 5 sazî
 Riha, 4 sazî
 Sêrt, 4 sazî
 Mûş, 1 sazî
 Erzerom, 4 sazî
 Wan, 2 sazî
 Gurgum, 4 sazî
 Mezra, 5 sazî
 Mêrdîn, 9 sazî
 Colemêrg, 2 sazî
 Dêrsim, ?
 Erzingan, 3 sazî
 Qers, ?
 Îdir, 1 sazî 

Ev sazî kar û armancê xwe wekî rewa dide nîşandan. Li herêmên ku cerdewanî tê kirin gelek biserketî ye. Her sazî ji 5 an 7 kesan tê birêvebirin. Serokê lijneyê perwerdeyên taybet dibîne. Hin karên xwe bi dizî dikin. Hin caran mal bi mal digerin û alîkariya aborî li malbatên xizan dikin. Keçên kurdan berhevdikin û dişînin "dibistanên starê" ().

Mijarên têkildar 

 Pişavtin
 Şerê psîkolojîk
 Pirtûkên sosyologê tirk ê navdar İsmail Beşikçi

Girêdanên derve 
 Malperekê li ser ÇATOM'ê (tirkî)

Sazî
Şerê psîkolojîk
Pişavtina (asîmîlasyona) kurdan
Qayişoxlî

Qayişoxlî (), gundekî navçeya Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Yêyla Mewlid

Yêyla Mewlid, gundekî navçe Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kemera

Kemera, ango Kemeran (), gundekî navçeya Canbega ser bi Qonyeyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatolya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Qolîta

Qolîta, ango Qolîtan (bi tirkî: Sağlik), gundekî navçeya Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Ev gund, ji gundekî bajarokê Xêlîkanê jêr e. Zêdettir 2.400 gelhê xwe heye û nîvî gelhê xwe bara Ewropa û bajarê navenda Qonyayê kirine. Ji êşîrê xêlîkanê ye. Dûr we gundê, navçeya Espkeşand (Cihanbeyli), Xêlîkan û gundên din ên biçûk hene.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Hecîlera

Hecîlera, ango Hecîleran (), gundekî navçeya Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kutiga

Kutiga, ango Kutigan (), gundekî navçeya Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Damlakuyu

Damlakuyu, gundekî navçe Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Xerabe

Xerabe yan jî Xirawe (), gundekî navçeya Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Buldix

Buldix an jî gundê Buldix () gundekî navçeya Cihanbeyliya ser bi Qonyeyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Çîmanê

Çîmanê (), gundekî navçeya Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Yaylaçolê

Yaylaçolê (), gundekî navçeya Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Beşkavaxa Mezin

Beşkavaxa Mezin (), gundekî navçeya Canbega ser bi Qonyeyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Memedêlî

Memedêlî (), gundekî navçeya Cihanbeyliya ser bi Qonyeyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Cûtika, Canbeg

Cûtika, ango Cûtikan (), gundekî navçeya Canbega ser bi Qonyeyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kelhesen

Kelhesen gundekî navçeya Canbeganê di parêzgeha Qonyeyê ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatolyayê e.

Demografîk 
Eşîra Têrikan di ve gundê bi cîh ye.

Çavkanî

Gundên Cihanbeyliyê
Molika

Molika, gundekî navçe Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Xalîka Jêr

Xalîka Jêr () Bajarokeke bi ser navçêya Cihanbeyli ya Qonyayê ye. Ev bajêrok yek ji bajêrokên Kurdên Anatoliyaya Navîn e. Niştecîhên vi bajêrokê ji eşîran Xelîkan e.

di nav gundên Kurdên Anatoliyaya Navînda gundê yê mezin wa gundê ye. Gundê dûyemin a mezin ji gundê Încowê dûr 15.000'ê. Gundê Xelîkanê nêzikî 20.000 serjimarê xwe heye. 

Zêdetir nîvî mirovên wê gundê li Ewropa û bajêre Qonye ye dîmen e.

li dema Bîzansîyênda bi navê Dondurma hatîye avakirin. Peşê ketîye destê Selçûqî û Osmanîyên a. li salê 1965 an da navê bajêrokê hatîye guherandin û bûye Gölyazı Kasabası. 

Gelhê bajêrokê 4034, bilindahî ji behrê 932 m. ye. ji navçeya Cihanbeyli 40 km. û ji bajerê Qonye yê 150 km. dûre. 

li bajêrokê du dibistanên seretayî, dibistanek amadehîye, pirtûkxanek û nexweşxanek heye. 

Bajerok ser hev ji şeş Taxên hatin pêk tê. Navenda bajêrokê ji çar taxên hatin pêk tê. Navên vana bi Tirkî; Yeni, Kürşat, Erenler û Demir e. Dû taxên dîn ji navendê dûrên û nav û dûrahîya wan Maşat 12 km. û Üçler 24 km. ye. 

Gunde Xelîkan 3 taxa xwe navende hene. Ewna; Taxa Hesino Tevahî Demir ê - Rojhilate Erenler ê, Taxa Mijik Tevahî Erenler ê, Taxa Bolakîroye Tevahî Yeni ye - Tevahî Kürsat ê. Va navana bi Kurmancî ye.

Aborîya bajarokê li ser ajalî û çandinî ye. 

Ji sala 2004 an virda Şahîya Çand û Piştevanî a Xelîkan Jêr tê çêkirin. 

li Ewropa bi beştarîya gundê Sağlık û Bajêroka Xelîkan Jêr bi navê Gölsağ ê komelek hatîye pêk anîn. 

û wa komal a teva bû.
Ji vê komelê şinda komalêkî nû hatin pêk anîn. Navê xwe ji Gölyazı Dayanışma Derneği. Nêzikî 2 mehên di bizaviye de ye.

Gelê gund bi eslê xwe Kurdên ji Amed, Semsûrê, û Meledîyê ne. Dema Osmanîyên de, koçî li vê derê kirine.

Gelhe

Çavkanî

Nîşe 

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Xelîkan (eşîr)

Xelîkan eşîreke kurdan e ku zimanê kurdî, zaravayê kurmanciya reşî (ango, kurmanciya serhedkî, amedî, botî û badînî) diaxivin. Ji ber ku kurdî bi salan li Xelîkan qedexe bû, kurmanciya Xelîkan pêş nediket. 

Eşîra Xelîkan, yek jî eşîrên Reşwan e. Ji hêla Semsûr: Bêsnî hatine Qonyeyê. Di sala 1870î de li herêmê bi cî bûne. Firehiya erdê Xelîkanê 100 km² û bilindahî ji rûyê avê 1140 m ye. Gundekî nûjen, xwendekar e. Li herêmê rewşa hewayê ya Kurdên Anatoliyaya Navîn xuya dibe. Havînan germahî heya 32°C û zivistanên jî kêm heya -4°C ye.

Her wekî  Xelîkan  navê gundekî bi Kuluyê ve girêdayî ye. Navê wê bi tirkî Karacadağ ye. Xwedî şaredarî ye. Serjimara wê li derûdora 5.000î ye; 100% kurd in. 12 km li dûrî Kuluyê dikeve.

Eşîra Xelîkan, ji berê elewîtî, îroja sunî ola  ne.

Gundên ku bi eşîra Xelîkan ve girêdayî ne 

 Semsûr, Bêsnî
 Meledî, Xalîkan
 Qonye, Cihanbeyli
 Qonye, Kulu
 Efrîn, Xelîlaka
 Efrîn, Atmana
 Efrîn, Xilalka
 Efrîn, Holîlê
 Efrîn, Xelîlê Kalko
 Efrîn, Çolaqa
 Efrîn, Hec Xelîl
 Farqîn, Heseynka
 Farqîn, Başimtê
 Farqîn, Seve
 Farqîn, Sexte

Girêdanên derve 

 Malpera Xalikan
 Dengê Xelikan
 
 

Eşîr
Qendîl, Cihanbeyli

Kandil, gundekî navçe Canbega ser bi Qonyeyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Bîrtalik

Bîrtalik (), gundekî navçeya Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî 

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Omeran, Qulek

Omera, ango Omeran (), gundêkî navçeya Kuluya ser bi Qonyeyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e. Gelê gundê eslê, xwe jî herême Semsûr Qonyeyê nefîn bûne.

Omera gundekî Reşî ye û ji beşê Omeran e, kevna digotin gundê herî kevnî ku cara sifte hatine Anatoliyaya Navîn ji duwe li gundên din ên Omeran asîw bûne. Ji ber ve bi pir gundê re dan û şandine xwe heye, meri û merdanê xwe jî li gundê din dor alî xwe jî fere ye.

Cîhe ku li xwendeh hatî avakirin, pir kesa di vê xwendegeh de xwendine û nîşana Netewî şandine. Avakirina Xwendegeha kurdî. Mûderrîs İbrahim Efendi.

Çavkanî 

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Torina

Torina (), gundekî navçeya Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Burunagil

Burnagil, gundekî navçe Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî 

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Çoplî

Çoplî (), gundekî navçeya Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Dipdede

Dipdede, gundekî navçe Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî 

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Gogler

Gogler (), gundekî navçeya Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Hesar, Qulek

Hesar (), gundekî navçe Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Karacadere

Karacadere, gundekî navçe Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî 

Gundên Qulekê
Celîka, Qulek

Celîka (), gundekî navçeya Kuluya ser bi Qonyeyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Serder

Serder (), gundekî navçeya Kuluya ser bi Qonyeyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Cudka, Qulek

Cudka, ango Cudikan, an jî Cudkên Biçûk, (), gundekî navçeya Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Gordoglû

Gordoglû (), gundekî navçeya Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî 

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Germik, Dêrika Çiyayê Mazî

Germik, gundekî girêdayî navçeya Mêrdînê Dêrikê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin.

Gundên Dêrika Çiyayê Mazî
Germik, Qulek

Germik (), gundekî navçe Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî 

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Bozan, Erxewan

Bozan (bi tirkî neguherîne herwiha Bozan e) yek ji gundên girêdayî Erxewan a Meletîyê ye û li Bakurê Kurdistanê ye.

7 km li bakurê Erxewanê dikeve. Gundekî dîrokî û kevn e. Gelek caran li dijî Osmaniyan tevlî serhildanên Kurdên Derya Spî bûye. Di qeydên Osmaniyan ên sala 1560'î de navê wê wekî gundekî "dijmin" derbasdibe. Ji ber Êzdîbûna xwe gelek zordarî dîtine. Bi avabûna Komara Tirkiyê re, dewletbi navê "Laîsîzmê" Êzdîyên dixweze bikişîne cem xwe û gelek jî biserdikeve. Ev yeka han assîmîlasyona wan jî bihêztir dike. Gorî hin gundiyan, eslê wan Kurdên ji herêma Qersê hatine ye.

Gelhenasî

Çavkanî 

Gundên Erxewanê
Cudkê Heramî

Cudkê Heramî (), gundekî navçeya Kuluya ser bi Qonyeyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Mehîna, Kerboran

Mehîna, gundekî  navçe Kerboran a ser bi Mêrdînê ve ye.

Gundên Kerboranê
Mehîna, Qulek

Mehîna (), gundekî navçeya Kuluya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Qulekê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Sarikaya

Sarikaya, gundekî navçe Sarayönüya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Sarayönüyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kadioglû

Kadioglû, gundekî navçe Sarayönüya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Sarayönüyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Boyali

Boyali, gundekî navçe Sarayönüya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Sarayönüyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kurdan, Azarpêrt

Kurdan (), gundekî girêdayî navçeya Azarpêrta bi ser Çewlîgê ve ye.

Giredanê dervê 
Gundên Azarpêrtê
Kurdan, Yunak

Kurdan (bi tirkî; Kurtuşağı), gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Galikan, Yunak

'Galikan
gundekî navçeya Cihanbeyliya ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Cihanbeyliye
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Sinanli

Sinanli, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Golan ga

Golan ga, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Ozyayla

Ozyayla, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Ortakişla

Ortakişla, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Halisinan

Halisinan, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Meselij

Meselij, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Civikan, Yunak

Civikan (), gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Karayayla

Karayayla, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Bodan

Bodan, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Hacimaran

Hacimaran, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kamaran

Kamaran, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Gunde xofê

Gunde xofê (), gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Çayirbaşi

Çayirbaşi, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Beşişikli

Beşişikli, gundekî navçe Yunaka ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Yunakê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Sagan

Sagan, gundekî navçe Çeltika ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Çeltikê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Buyukhasan

Buyukhasan, gundekî navçe Çeltika ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Çeltikê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kuçukhasan

Kuçukhasan, gundekî navçe Çeltika ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Çeltikê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Sorikan

Sorikan, gundekî navçe Çeltika ser bi Qonyayê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Çeltikê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Rengan

Rengan (bi tirkî:Renkoğlu) gundekî girêdayî navçeya Qonyayê Çeltikê ye û li navenda Anatoliyayê dikeve.

Kurte nasîn
230 km ji bajarê Konya û 10 km jî ji Çeltîkê dûr dikeve. Gorî hejmartinên fermî yên sala 2000'î hejmara niştecihên wê 431 bû. Gorî hejmartinên sala 1997'î jî 444. Li gund dibistana seretayî û sazûmaniya avê hene lê saziyeke tenduristiyê, postaxane, kanalîzasyon hwd nîne.

Dîroka gund
Tê gotin ku gund navê xwe ji axayên xwe yên Kurd girtiye. Piştre wekî Kaşören hatiye guhertin. Aboriya gundiyan pirranî li ser xwedîkirina ajalan e. 10 % ji gundiyan bi çandiniyê ve bilîdibin.

Girêdanên derve
Malpera gundê Rengan 

Gundên Çeltikê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Sebilibağlar

Sebilibağlar, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Sazbaglari

Sazbaglari, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Qirpolû

Qirpolû (bi tirkî: Şeyhahmetli) gundekî navçeya Polatliyê ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Polatliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kerpiç

Kerpiç, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Hecî Mûsa

Hacimusa, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Polatliyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Dikkulak

Dikkulak, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Bostanigi

Bostanyuklu, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Havura

Havura (), gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Bumsiz

Bumsiz (), gundekî navçeya Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Sindiran

Sindiran, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Tepeköy

Tepekoy, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Yenice, Haymana

Yenice, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Yenicik

Yenicik, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Yurtbeyli

Yurtbeyli, gundekî navçe Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Haymanayê
Karagedik

Karagedik gundekî navçeya Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e. Di sala 1849'a ji aliye Mistefa Axa û çend hevalên wî ve hatiye ava kirin. Mirovên li vir dijîn wek hemû mirovên li Anatoliya dijîn bi karê cotkariyê mujûlin. Ji ber tengasiyên di aliyê cotkariyê de di van salên dawî pir mirovan dest ji cotkariyê berdan û bi karên logîstîkê re jiyana xwe berdewam dikin. Gundê Karagedikê berê girêdayî navçeya Haymana bû, le niha girêdayî Golbaşiyê ye. Nifûsa xwe nezîkî çar hezara ye. Di wan demên buhurî de, ev nezîkî 150 salî ye, gelê li vir dijî hîn zimanê xwe yê zikmakî ji bîr nekiriye.

Hata mirov dıkare bêje ji bir bajarên kurd jı baştır zimanê xwe paristine. Zaroke ku li vır,her çiqas televîzyon di van salên dawî da bi aliyeki negatîv tesîr kirî be jı, bi stranên kurdî û bi çîroken kurdî yê dewlemend mezin dibin. Li davete van wek her gundekî kurdmanc kilaman kurdî tene gotın û govendên reng bi reng tenê kişandın. Her çiqas di destê mada du belgeyen fermî nîne jı, gore kal u dapîrên me, miroven ku naha li dora Haymana, Kulu, Polatlı û Cıhanbeylı dijîn ji bajaren Samsorê u Rihayê xatine van gundan. Kurdî ya ku li van gundên tê axaftın jı, bı kurdî ya Samsore u Rihaye yek û yeke. Dîsa gora bav u kalên me; '150 salen berî demeku dewleta Osmanıyan zor dabû ser Kurdên Samsorê u Rihayê u terkbuna haren bavan kalan pêwîst kirî bu, mezinên ve demê rabûn gund u zawıyen xwe diştin u naçar bır qor u qor xwe dan re berba bajarên Edeneyê. Ji wirda ji berbe Yozgata û Çorumê. Çar qebîle mezin ji tevhev hatibûn bajarê Konyayê. Bi salan li wira bi hevra jiyana xwe berdewam kirin. Le piştî demeke nahare hrr çar qebîleyên jihev bu u her yeki seri xwe hayna çu gundekî din kiji çu bajarekî dın. Ji van çar kabilayen jı îro li june car gund hene. Gundê Karagedıkê ji yek jı vane.Ew din ji gundê Şerelı geredayi Konyaye, gundê Yeniceoba îsa gıradeye Konyaye û gundê Burunsuza geredayı Haymane bajarê Enqere'. Le pêwiste ware zanin ku wana tane gotinên mezinên mene. Ji ber ve yeke jı gerektiya ispatî bi kaxiz u belgeyên fermî heye û mirov nikare van gotinên bi temamî bike bingehe dîroka Kurden ji gund u bajarên xwe berî salên hatine sirgûn kirin. 

Di van salên dawî de jı ev çanda ya gelên Anatolya Navîn ji aliyên gelek hunermend de zanandın û vı şiklı ji bo nesilen din ra jî dene parastın. Rahmetı Kurd Remzî hozane ye heri peşiya ku vı karê destpekiribû. Di du vira Serbilind Kanat  her wisa kare vi hin dewlemendtir dewam kir u nahajî bı dehan hozan u hunermendên Kurdên Anatolyê ya navîn hene ku ne tenê jı aliyên kurd li vir dijîn bilakis ji aliyên hemû Kurdên bi riya televîzıyon û kasetan dene zamın u xaskırın. Bır kilamê ve xaze jı jı alyen hozan Diyar u Kawa tenê sirandin. Mijara stranan jı bir cara hevin, dilşewıtî û şine. Mirov dikare him stranên govendê şen him jî kilamên şina ku dayikên şewata dilê xwe be hanine ziman,di nav çanda Kurdên Anatolyê ya navîn bibene. 

Ez hevîdarım ku va nivîsa mın jı aliyên hevalên vira rastkırın eger nerastî tê de  he be. Û dîsa ez hevîdarım ku hûne kemasîyên min di aliyê rêziman û bi taybetî di aliyê nivisandinê li min biborînen. 

Gundên Golbaşiyê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Erbasan

Erbasan (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Xêçaniya

Xêçaniya (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Çîgdemlî

Çîgdemlî, gundekî navçe Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Camiliya Mezin

Camiliya Mezin (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Emera, Bala

Emera (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Rostika

Rostika (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Çavkanî

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Aydogan

Akdogan (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Aşagîoren

Aşagîoren, gundekî navçe Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Axlera

Axlera (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Axlera, Bala

Axlera (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Ergîn

Ergîn (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kesîk kopru

Kêsika (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Gundê Hectehîr

Gundê Hectehîr (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Camiliya Biçûk

Camiliya Çûk, ango Camiliya Biçûk (), gundekî navçeya Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Tatar hoyuk

Tatar hoyuk, gundekî navçe Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Suguzel

Suguzel, gundekî navçe Balaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Balayê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Akarca, Albistan

Akarca, gundekî girêdayî navçe Albistan a ser bi Gurgumê ve ye.

Gundên Albistanê
Akarca, Şereflikoçhisar

Akarca, gundekî navçe Şereflikoçhisara ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.Navi gunde Kurmanci, GARA

Gundên Şereflikoçhisarê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Yusuf kuyusu

Yusuf kuyusu, gundekî navçe Şereflikoçhisara ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e. Navi gunde Kurmanci yê gundê Taxtaliya ye.

Gundên Şereflikoçhisarê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kaynar

Kaynar  (), gundekî navçeya Şereflikoçhisara ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.

Gundên Şereflikoçhisarê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Buyukişla

Buyukişla, gundekî navçe Şereflikoçhisara ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e. Navi gunde Kurmanci, KIŞLE

Gundên Şereflikoçhisarê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Biliko

Biliko (), gundekî navçe Şereflikoçhisara ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn. Hate sala 1990, nave gunde Şanlikişla, Kanlikişla bu. Bi Kurdi nave gund Biliko ye. Niviskar Seyit Alp ji Şanlikişla ye.

Gelhenasî

Çavkanî 

Gundên Şereflikoçhisarê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Kuçuk damlacik

Kuçuk damlacik, gundekî navçe Şereflikoçhisara ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e.Navi gunde Kurmanci, XACİYA

Gundên Şereflikoçhisarê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Buyuk damlacik

Buyuk damlacik, gundekî navçe Şereflikoçhisara ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e. Navi gunde Kurmanci, HASINO

Gundên Şereflikoçhisarê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Golî, Qoser

Golî  () gundekî girêdayî navçe Qoser a ser bi Mêrdînê ye.

Gundên Qoserê
Golî, Kirşehir

Golî (), gundekî bajarê Kırşehirê ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kirşehirê
Sêrek

Sêrek an jî Hurmîk (), gundekî bajarê Kırşehir ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên  Anatoliya Navîn e.

Gundên Kirşehirê
Kanîkûrik

Kanîkûrik (), gundekî bajarê Kırşehir ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kirşehirê
Pizbênika Jûr

Pizbênika Jûr an jî Mala Benê (), gundekî bajarê Kirşehirê ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kirşehirê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Guriyo

Guriyo (), gundekî bajarê Kirşehirê ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kirşehirê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Tawira

Tawira (), gundekî bajarê Kirşehirê ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kirşehirê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Sorik, Nazmiye

Sorik an Sayrike an jî Gere (bi trikî: Çevrecik), gundekî navçe Nazmiye a bi ser Dêrsimê ve ye.

Gelhe

Çavkanî 

Gundên Nazmiyeyê
Sorik, Çiçekdaxi

Sorik (), gundekî navçe Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Akbiyikli

Akbiyikli, gundekî navçeya Mecîdiyeya ser bi Qîrşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Alan (gund)

Alan, gundekî navçeya  Mecîdiyeya ser bi Qîrşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Zekere

Zekere (), gundekî navçeya Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Şahinoglu

Şahinoglu, gundekî navçeya Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Gêder

Gêder, gundekî navçe Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Qişlê

Qişlê, gundekî navçe Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Konir

Konir, gundekî navçe Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Kongus

Kongus, gundekî navçe Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Ramikan

Ramikan (), gundekî navçe Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Eşireti Şexhbilan grediya, gundê Ramikan gele gund nava din şixşatirê. Ew 15 km ji bajarê Çicekdaxê da nêzike. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Siditler

Siditler, Şiditler an jî Doğankaş'Ramikan' (), gundekî navçe Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gelhenasî

Çavkanî 

Gundên Mecîdiyeyê
Hoçik

Hoçik (), gundekî navçeya Çîçekdaẍiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Berkati

Berkati (), gundekî navçe Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Baxçepinar

Baxçepinar, gundekî navçe Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Torin, gund

Torin, gundekî navçe Çiçekdaxiya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Mecîdiyeyê
Çevirme, Bazîd

Çevirme gundekî girêdayî Navçeya Agirî Bazîdê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.

Gundên Bazîdê
Çevirme, Boztepe

Çevirme, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Qişlê, Boztepe

Qişlê (), gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Çamalê

Çamalê (), gundekî bajarê Kırşehirê ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kirşehirê
Çidali

Çidali, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Sira

Sira (), gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Çîmeli

Çîmeli, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Pizbênika Jêr

Pizbênika Jêr (), gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Ûsînli

Ûsînli (), gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Kûlik

Kûlik (), gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Xaladîno

Xaladîno (), gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Ûçkî

Ûçkî (), gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Otko

Otko, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Arapli Cedit

Arapli Cedit (), gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Solax

Solax (), gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Boztepeyê
Kekilli Ali

Kekilli Ali gundekî navçeya Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kamanê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Agapinar

Agapinar, gundekî navçe Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kamanê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Cadirli haci bayram

Cadirli haci bayram gundekî navçeya Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kamanê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Cadirli kor mehmet

Cadirli kor mehmet gundekî navçeya Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kamanê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Cadirli haci yusuf

Cadirli haci yusuf gundekî navçeya Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kamanê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Molla Osmanlar

Molla Osmanlar gundekî navçeya Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.

Gundên Kamanê
Kurdên Anatoliyaya Navîn
Xidiran

Xidiran gundekî navçeya Amedê ya Erxenî li bakurê Kurdistanê yê. Li başurê rojhilatê Erxeniyê û 13 km. ji navçeyê dûr e. Di nava geliyeke hêşinahiyê de hatiye avakirin. Xidiran gundekî mezin e.

Gelê vî gundî girîngiyeke zêde daye xwendinê. Ji ber vê yekê ji vê gundê mamoste, doktor, parêzer, endezyar, memûr û ji pişeyên din gelek kes derketine. Her wiha di vê gundê de gelek hosteyên înşaatê jî heye.Her wiha ji gundê Xidiranê ji destpêka salên 1970î gelek kes beşdarî têkoşina rizgariya Kurdistanê bûne û şehîd dane.

Li Xidiranê di salên 1970'î ji aliyê ciwanên vê demê ve pîroz kirina cejna Newrozê bi hêstên welatperwerî hatiye destpêkirin û li gira Kevrê Elacê Newroz hatiye pîroz kirin.

Li derdora gundê şûnûwarên ku ji serdemên kevn wek Gira Siyasûr, Kepela Korkî heye.

Çavkanî 

Gundên Erxeniyê
Ziyareta Emer Axa

Ziyaret bi naveke din Ziyareta Emer Axa li bakurê Kurdistanê gundekî navçeya Amedê ya Erxenî yê. Li başurê rojhilatê Erxeniyê û 13 km. ji navçeyê dûr e.

Di serê Çiyayê Belaxur di hêla bakur gund hatiye avakirin. Rûniştvanên gunda Ziyaretê bi çandina tene û bi xwedî kirina bizin û mî debara xwe pêk tînin.

Gundên Erxeniyê
Mele Muhemmedê Koyî

Mele Muhemmed di sala 1876ê de, li bajarê Koyeyê hatiye dinê. Xwendina navîn li vira qedandiye. Paşe çûye Stembolê û li vê derê di demeke kurt de tirkî, erebî û farsiya xwe pêşxistiye. Li Koyê miftîtiyê û piştre jî qazitiyê dike. Di sala 1924ê de li meclîsa Iraqê nûnertiya bajarê Mûsilê dike. Ji bo pêşveçûna zimanê kurdî dixebite. Bi helbestên xwe yên giranbuha di anava wêjeya kurdî de cîh digre.

Berhem

Pirtûkên Kurdî 
1 Aqîdeyî îslamî
2-Ferî Ferî Kal Ferî
3-Muceddîd
4-Tefsîrî Quran
5-Dîwaneki Şik
6-Hikayet Hawin we Keramet

Pirtûkên erebî 
1-El Makuf fi ilm el-Usul
2-El Kelam el-Cedid
3-El Kaid Fil Aqaid
4-Ebhalmearip Fi İspat el-Wacip
5-Keşifel-Estar Fi Meselet el-İhtiyar
6-Ziyaan Aziman
7-El Ale Weltabia wel Akil we Nubuwe
8-El Meşahid (Ala Taaz el-Makasıd vel Mevakif)
9-Risale Fi Hakikat el-İslam ve Uhra Fi Hakikat el-İman
10-El Mucizat wel Keramat
11 El Eşhas el-Sitte
12-El Hudus Sullem el-İrtika
13-Harab el-Alem
14-Gayeti we Emeli Fi İlmi we Ameli

Çavkanî 

Jidayikbûn 1876
Mirin 1943
Nivîskarên zimanê kurdî
Helbestvan
Kurdên Başûrê Kurdistanê
Ananas

Ananas mêwe, meywe, fêkî ev jik li Brasilien û Bolivia per heye ananas gelki şirine
Fêkî
Zeytûn

Zeytûn mêweya dara zeytûn (Olea europea) e û li gelek welatên hawirdorê Deryaya Spî tê çandin. Ji demên gelek kevn û bi vir de mirov zeytûnan diguvêşe û zeytê jê çêdike. Li gorî lêkolînên li ser DNA'ya zeytûnan, warê herî kevin ê çandina wê Kurdistana îro ye .

Galerî

Çavkanî

Riwek
Xwarin
Pêjgeha spanî
Ichiro Mizuki

Ichiro Mizuki (水木 一郎, Mizuki Ichirou) (jdb. 7ê kanûna paşîn 1948 li Tokyo) stranbêjeki, komponîstê û aktorek japonî ye.

Mizuki yek ji endamên JAM Project bû.

Dîskografî

Albûm
1989: OTAKEBI Sanjou! Hoeru Otoko Ichiro Mizuki Best (OTAKEBI参上!吠える男 水木一郎ベスト)
1990: Ichiro Mizuki OTAKEBI 2 (水木一郎 OTAKEBI2)
1990: Ichiro Mizuki All Hits Vol.1 (水木一郎 大全集Vol.1)
1991: Ichiro Mizuki All Hits Vol.2 (水木一郎 大全集Vol.2)
1991: Ichiro Mizuki Ballade Collection ~SASAYAKI~ Vol.1 (水木一郎バラード・コレクション～SASAYAKI～Vol.1) 
1991: Ichiro Mizuki All Hits Vol.3 (水木一郎 大全集Vol.3)
1992: Ichiro Mizuki All Hits Vol.4 (水木一郎 大全集Vol.4)
1992: Ichiro Mizuki All Hits Vol.5 (水木一郎 大全集Vol.5)
1993: Dear Friend
1994: Ichiro Mizuki no Tanoshii Asobi Uta (水木一郎のたのしいあそびうた)
1995: Ichiro Mizuki Best & Best (水木一郎 ベスト&ベスト)
1997: ROBONATION Ichiro Mizuki Super Robot Complete (ROBONATION 水木一郎スーパーロボットコンプリート)
1998: Neppuu Densetsu (熱風伝説)
1999: Neppuu Gaiden -Romantic Master Pieces- (熱風外伝-Romantic Master Pieces-)
2001: Aniki Jishin ~30th Anniversary BEST~ (アニキ自身~30th Anniversary BEST~)
2004: Ichiro Mizuki Best of Aniking -Red Spirits- (水木一郎 ベスト・オブ・アニキング -赤の魂-)
2004: Ichiro Mizuki Best of Aniking -Blue Spirits- (水木一郎 ベスト・オブ・アニキング -青の魂-)

Filmên ku Ichiro Mizuki tê de lîstiye
1979: Koraru no Tanken (Anime): Rat Hector
1979: Space Carrier Blue Noah (Anime): Gruppenkommandeur
1986: Jikuu Senshi Spielvan (Tokusatsu): Dr. Ben
1987: Dangaioh (OVA): Yoldo
1999: Voicelugger (Tokusatsu): Voicelugger Gold
2007: Happy Lucky Bikkuriman (Anime): La☆Keen
2007: Chou Ninja Tai Inazuma!! SPARK (Tokusatsu): Shouryuusai Mizuki
????: Super Robot Wars Alpha 3 (VG): Keisar Ephes

Wêje
Hitoshi Hasebe: "Anison - Kashu Ichiro Mizuki Sanjuu Shuunen Kinen Nekketsu Shashinshuu" (兄尊(アニソン)―歌手水木一郎三十周年記念熱血写真集) (1999, Oakla Publishing) ISBN 4-8727-8461-8 
Ichiro Mizuki & Project Ichiro: "Aniki Damashii ~Anime Song no Teiou / Mizuki Ichirou no Sho~" (アニキ魂~アニメソングの帝王・水木一郎の書~) (2000, Aspect) ISBN 4-7572-0719-0

Girêdanên derve 

Malpera fermî ya Ichirou Mizuki
Ichiro Mizuki at Anison Database
Ichiro Mizuki at Anime News Network
Ichiro Mizuki at Henshin Hall of Fame 

Mizuki, Ichiro
Mizuki, Ichiro

Jidayikbûn 1948
Mirin 2022
Siyamed Sîpan Ugurlu

Siyamed Sîpan Ugurlu (jdb. sala 1986 li Kaniya Elî, Mêrdîn, Tirkiye) rojnamenivîsekî û helbestvanekî kurd e.

Jînengarî 
Ugurlu di dîroka 9ê îlona 1986an de, li gundê Kaniya Elî, girêdayî Şemrexê ya ser bi Mêrdînê ve hatiye dinê. Malbata Siyamed di sala 1999ê de ji welêt derdikevin û berê xwe didin xerîbiyê. Neha jî bi malbata xwe ve li li bajarê Elmanya yê Ludwigshafenê dijî. Di nava malbatek 6 zarokî de, zaroyê malê yê mezin e.

Di salên 2007 - 2009an de ragihandêrê rojnameya Yeni Özgür Politika, yê herêma Mannheim/Ludwigshafen/Heidelberg bû.

Di heman demê de berpirsiyar û nivîskarê derve yê rojnameyekî herêmî ye ku neha bi navê "Mavî ve Kent (Sahr-î Şîn)" li Nisêbînê tê weşandin. Di heman demê de nivîskariya gelik kovar û malperên dîtir yê kurdî jî dike.

Niha li zanîngeha Koblenz-Landau a Elmanya di Enstîtûta Zanistên Sosyal beşa Zanistên Aborî di sala 2012 de xedand û dest bi xwendina bilind ango Masterê kiriye.

Çavkanî 

Rojnamevanên kurd
Zimanên sámî

Sámî (bi zimanê samî: sámegielat), hin zimanên ji malbata zimanên ûralî û yukaxîrî ne û nêzî hev in. Îro ji hêla derdora 24 000 axiveran ve, bi piranî li Sápmi, tê axaftin. Qada ziman ji navenda Norwêc û Swêdê li seranserê bakurê Fînlendayê heya nîvgirava Kolayê li bakurê rojavayê Rûsyayê dirêj dibe. Li bajarên mezin ên Skandînavya û Rûsyayê jî hejmareke zêde ya axaftvanan dijîn. Ji ber ku sámî xwe di çar welatan de wekî yek gel dibînin, ew bi xwe pir caran "zimanê samî" diaxivin, tewra gava ku ew behsa tevahiya komê dikin û têgihîştina hevdu di navbera axiverên zimanên sámî yên cihêreng de di pir rewşan de ne gengaz e. 

Di lêkolînên herî kevin de jî, zimanên cihê bi gelemperî wekî "zarava" dihatin binavkirin. Kevintirîn belgeya zimanî ya naskirî ya zimanê samî lîsteyek ji 95 peyv û hevokên samiya Kildin  û wergerên wan ên îngilîzî ye, ku deryavan Stephen Borough di sala 1557an de di dema mayîna xwe de li xelîca Iokanga bi alîkariya agahîderên Samî nivîsî.

Zimanên sámî 
 Zimanên sámî
 Zimanên sámiya rojava
 Zimanên sámiya başûr
 Zimanê sámiya başûr
 Zimanê sámiya Umeyê
 Zimanên sámiya navend
 Zimanê sámiya Piteyê
 Zimanê sámiya Luleyê
 Zimanê sámiya bakur
 Zimanên sámiya rojhilat 
 Zimanê sámiya Inareyê
 Zimanê sámiya skoltan
 Zimanê sámiya Akkalayê†
 Zimanê sámiya Kemiyê†
 Zimanê sámiya kildin
 Zimanê sámiya ter

Çavkanî 

Malbatên zimanan
Zimanên sámî
Hamit Geylani

Hamit Geylani (bilêvkirina bi kurdî: Hamît Geylanî), siyasetmedarekî Kurd e. Endamê koma DTPyê ya di parlamena Tirkiyê de ye.

Di sala 1957'î de li gundê Dêmanê Şemzînan Culemêrgê hatiye cîhanê. Dibistana seretayî û navîn li  Şemzînan û ya a,adeyî jî li Culemêrgê xwendiye. Di sala 1975'î de perwerdeya dadnasiyê li Zanîngeha Enqereyê bidawî kiriye. Geylani parêzer e. 

Geylani bi rêzê ve di HADEP, DEHAP û DTP’ê de bênavber siyaset kiriye û di asteke bilind de rayedariya van partiyan jî kiriye.

Berhem 
 Yirmi Kurşunlu Yürek (Dilê Bi Bist Gulle): (Weşanên Aram Yayınları, -2004)
 Azad Nisan Yağmuru (Azad Barana Nîsanê) (Weşanên Aram Yayınları -2004)

Siyasetmedarên kurd
Nivîskarên kurd
Parêzerên kurd
Jidayikbûn 1957
Meleto

Meleto yan Mereto, çiyayekî herêma Xerzanê ye. Sason li pişt vî çiyayî ye. Ji gelek cihên mîna Êlih, Mêrdin, Amed, Nisêbin, Midyad xuye dike.

Çiya
Homa

Homa (bî kurmancî: Xwedê): nameyê vayîre, merdîm u ard u azmanî yo. Gorey avesta "Haoma". vero coy(mîtilojîde) nameyê darêkey bi awe xu, nêmergî dana merdimo kî ayê bişîmno.
Bekpar (kirmanckî)

Bekpar yew dewa Sêvazo u gridiyey qezay Zera.
Sêvaz

Sêvaz (Kurmanci : Sêwas) yew wilayeto. Merkezê wilayetê Sêvazi sûka Sêvazia. Nifusa wilayetê Sêvazi 794,000a. Zerrê wilayeti de 16 qezey estê. Riyê erdê xo 28,477 km²a. Dormey wilayetê Sêvazi de wilayeti Meletî, Gurgum, Kayseri, Yozgat, Erzingan, Tokat, Giresun û Ordu estê. Zimistani hewaê Sêvazi zof serdo û zof varan vareno.
Peymana aştiyê

Peymana Aştiyê rêkkevtineka navbera du aliyên pevçûyî, piraniya caran du welatan, e ko bi awayekê fermî şer an pevçûneka çekdarane dawî dikit. Peymana aştiyê ne xwedanedest an teslîmbûn e ne jî agirbes û çeksekinandin e. Di agirbesê da herdu alî jibo heyameka diyarkirî an jibo devereka diyarkirî şerî radigirin. Di çeksekinandinê da herdu alî şerî radigirin da danûstandinên jibo lihevhatinekê destpêbikin û ew bi awayekê têrker lihevnehatine. Di xwedanedestê anko teslîmbûnê jî da arteşê aliyekî an hukmeta wî welatî çekê xwe dadinit û xwe davêt ber rehma aliyê serkevtî.

Siyaset
Dadweriya navneteweyî