Kurdên Anatolyayê

Kurdên Anatolyayê (bi romî: İç Anadolu Kürtleri û Tuz Gölü Kürtleri (Kurdên Deryaçeya Xwêyî)) ev kurd in ku li Anatolyayê (Anatolyaya Navîn) dijîn.

Îro li Anatoliyaya Navîn, li Enqere, - Haymana, Polatlı, Bala, Şereflikoçhisar, Qonye - Kulu, Cihanbeyli, Yunak, Kırşehir (Kaman, Çîçekdaxi, Nevşehir, Aksaray, Yozgat (Yerkoy), Çorum, Sivas û li Tokatê ji milyonek zedetîr kurd hene.

Li Anatolyaya Navîn li Enqerê 102,  li Qonyê 75, li Kırşehirê 52, li Nevşehirê 50, li Aksarayê 70, li dorbera sinorên Yozgat - Tokat - Amasyê 41, li Kayseriyê 23 bi giştî nêzîkî 300 gundên kurdan hene.

Du kovarên kurdên Anatolyayê hene: Bîrnebûn û Veger.

Dîrok 
Dîroka kurdên Anatolyayê pir kevn e. Ew 200 - 300 salî berê di dema Împaratoriya Osmanî de hatine Anatoliyaya Navîn. Sedeme hatina wan ji sedî sed nayê zanîn. Sedeme bingehî: hekokiyên eşîretî û koçberî bûne.

ji Welatê Rojê - Kurdîstanê bi dehan eşîr û ezbete koçber bûne û hatine Anatoliyaya Navîn. Navê çend eşîrên ewên:  eşiri giştek eşiri Reşwanî, Xelîkanî, Canbegî, Şêxbizinî Şêxbizinî na Reşwan, Reşî, zimanê Şêxbizinî na Kurmancîye, Omerî, Sefkanî, Celkî, Nasîrî, Têrikanî, Mikaîlayî, Rûtanî, Zirkî, Sidunî, Qilorî, Doykan, Motikan, Şêxbilîyan, Bilkî, Hêcibî, Atmana, Bazikî, Milan, Bereketî, Mifkî, Oxçiyan, Pisî, Sêwidî, Cutkî. Şêxbilian, Berakatî, Oxçî, Pisî û Mifkî Kurdên Kırşehire.

Kurdên Anatoliyaya Navîn li wan derûdoran: li Haymanayê, li Qonyeyê 75 gund; li Cihanbeyli, Încow, li Yunakê, li Kuluyê, li Balayê, li Polatlîyê, li Enqereyê 102 gund, li Kırşehirê 52 gund, li Nevşehirê 50 gund, li Çîçekdaxi, li Aksarayê 39 gund û li Koçhisarê bi cîh bûna.

Mêrhijmareyê sermijar Kurdên Anatoliyaya Navîn li gor texmînên nêzîkî 1,5 - 2 Mîlyoniyê.

Kurdên Anatoliyaya Navîn heta îro zimanên xwe dayikî yên Kurmancî, Şêxbizinkî û Dimilkî paristinê. li gund û malan xwe de bi zimanên xwe diaxavin. Zarokên wan heta dest bi dibistaneyê Tirkan nakin, zimanê Tirkî fêhmnekin.

Eşîrên Şêxbizinî bi piranî li derûdora Haymanayê û Yunakê dijîn, bi ziravê Şêxbizinkî, eşîrên li derûdora Aksaray bi ziravê Dimilkî û eşîrên din ji bi ziravê Kurmancî diaxavin. Kurdên Anatoliyaya Navîn beşek ji netewê Kurd in. ji bo wan ji çareserkirina pirsa Kurd gelek girînge. Wak her netewekî serbixwe ew ji dixwezin jiyanê xwe berdewam bikin. Rexistenên Kurden bi salan dijî zilm û zordariyên dewleten kedxêr tekoşînê xwe berdewam dikin.

Kurdên Anatoliyaya Navîn her çi qas ji welatê xwe Kurdistanê dûrketina ji, wan giredayîne xwe bi welat re naketandinê. bi sedan keç û xortên Kurdên Anatoliyaya Navîn di nav tekoşîna Kurden de cihê xwe girtinê û şehîd ketinê. Ew ji bo jiyanekê bi rûmet û serkeftin vegeriyan welatê xwe Kurdistanê. Ji bervê ku koçberî û sirgûna berê 300 salî edî bi dawî bûyê. Peyamên wan hevalen ku vegeriyan Welate Rojê ew bû: "Me xwe ji bîrnakir û ji bîrnakin"

Gundên kurdên Anatolyaya Navîn

Qonye (Konya)

Cihanbeyli 

Beşkardeş
Beyliova
Buldix
Çimen
Çolkoy
Damlakuyu
Beşkavaka mezin 
Beşkavaka biçûk
Xelîkan
Cudkan
Kandil 
Kelhasan
Molika
Kutiga
Hacilaro
Sağlık
Qemera
Încow 
Yêyla Mewlid
Zaferiye

Kulu
Birtalik
Altılar
Germik
Torina
Burnagil
Bozan 
Canımana
Celep
Çopler
Dipdede
Hisar
Xelîkan
Karacadere
Kirkpinar
Serder
Mehîna
Çelikan
Omero
Tûzyaka
Gordoglû

Sarayonu

Boyali
Kadioglû
Sarikaya

Yunak
Beşişikli
Çayirbaşi
Gunde xofê
Kamaran
Hacimaran
Bodan
Karayayla
Kurdan
Civikan
Meselij
Halisinan
Ortakişla
Ozyayla
Golan ga
Sinanli
Galikan

Çeltik
Rengan
Sorikan
Sagan

Enqere (Ankara)

Haymana

Balcihisar
Burumsuz
Bostanyuklu
Cihanşah
Dikkulak 
Hacimusa
Kerpiç
Kirpolu 
Sazbaglari
Sebilibağlar 
Sindiran
Tepekoy
Yenice
Yenicik
Yurtbeyli
Karagedik

Li Haymanayê 56 gundê kurdan hene. Hemi lîsta gundan di malpera kovara Bîrnebûnê da cî digre.

Bala
Aşagi hacibekir
Aşagîoren,
Aydogan
Bektaşlî
Buyuk biyik
Buyuk camîlî
Çîgdemlî
Derekişla
Egrî basan
Ergîn koy
Kesîk kopru
Kuçuk biyik
Kuçuk camili
Tatar hoyuk
Tepekoy
Suguzel
Yukarihacibekir

Polatlı
Ada Toprakpınar
Eski Karsak   Zirka
Gülpınar Milsefa
Hacımuslu Avda
Hacımusa
Hacıosmanoğlu Hecosmana
Ilıca Îlce
İnler Mikaîla
Karabenli Rute Gazê
Kayabaşı
Karapınar
Mıcıkoğlu Micixa
Özyurt Tecîra Kurmanca
Sapanca Koçika
Sinanlı Sînaye Şuse 
Sincik
Şeyhahmetli Qirpoli
Uzunbeyli
Yenimehmetli Ruta Nevalê
Yeşilöz Memela
Yukarı Tüfekçioğlu Milsefa
Yüzükbaşı Sewidî

Şereflikoçhisar
Buyuk damlacik 
Kuçuk damlacik
Şanlikişla
Buyukişla
Odun bogazi
Akarca
Yusuf kuyusu

Nevşehir

Kırşehir

Navend

Golî (Gollu)
Tawira  (Taburoglu- Şix Aga Çiftligi)
Guriyo Yeşiloba
Mala Benê (Pizbênika Jûr) Tosunburnu
Kanîkûrik (Körpinar)
Sêrek, Hurmîk (Seyrekkoy)
Cadirli haci yusuf

Çiçekdaxi

Sorik Acikoy,
Galikan Alahacili 
Torin 
Baxçepinar
Berkati Barakli
HoçikÇanakpinar
Siditler
Ramikan Dogankas
Kongus
Konir Konurkale 
Qişlê,  Çiçekdaxi 
Gêder 
Şahinoglu
Zekere Yalnizagac 
Alan

Boztepe
Çamalê (Çamalak/Çamalaxhan)
Çidali (Çigdeli)
Çevirme
Sira Uzunpinar
Pizbênika Jêr Şuayipli, Harmanalti
Ûsînli Huseyinli
Kûlik Kulhoyuk
Xaladîno Hatunoglu, öksüzkale
Ûçkî Üçkuyu
Qişlê, Boztepe (Terziyanli, Buyukkişla, Taşlitepe)
Otko
Arapli Cedit (Yenidoganli)
Solax (Horla-Eskidoganli)

Kaman
Agapinar
Cadirli haci bayram
Cadirli kor mehmet
Cadirli haci yusuf
Kekilli Ali
Molla Osmanlar

Axsere 
Pornega Mezin
Gundaki li aksaray ê  Ekecik 
Nifusê xwe, 2000 kes ê.
Ew gunda him zazaki him ji kurmanci diaxifin. Bajara navende aksaraya 45. km ye u navceye ekecik 15. km. dur e.
Kaleköy
Gundaki ekecike ye. 1800 nifuse xwe heye. ji bajare navende 40km, ji navceye 20km ye. u wa gundaji kurmanci diaxifin.

Akin : Kurmanc
Alayhan : Kurmanc /Dimilî
Babakonağı : Kurmanc
Bebek : Kurmanc
Borucu : Dimilî
Büyük Pörnek : Kurmanc / Dimilî
Cami : Kurmanc
Cangıllı : Dimilî
Çavdarlı : Kurmanc
Çalı Bekir : Dimilî
Çekiçler : Dimilî
Çolak Nebi : Kurmanc
Düğüz : Kurmanc
Ekecik Gödeler : Dimilî
Ekeceiktolu : Dimilî
Ekecik Yeniköy : Dimilî
Fatmauşağı : Kurmanc
Gökkaya : Kurmanc
Göksugüzel : Kurmanc
Kalebalta : Kurmanc
Karaçayır : Dimilî
Karakova : Kurmanc
Karakuyu : Dimilî
Koyakköy : Dimilî
Küçükpörnek : Kurmanc
Çavdarlı : Kurmanc
Macir : Kurmanc
Macarlı : Kurmanc
Kışla Sor : Kurmanc
Reşadiye : Kurmanc
Sağırkaraca : Kurmanc
Salmanlı : Dimilî
Sarıağıl : Kurmanc
Susadı : Kurmanc
Şeyhler : Dimilî
Taptuk : Dimilî
Tepesidelik : Kurmanc
Yalnızceviz : Kurmanc
Yanyurt : Dimilî

Binêre 
 Canbegan
 Qulek
 Yunak

Çavkanî

Girêdanên derve 
 Malpera Kurdên Kirşehîrê 
 Malpera Xelkedondurma
 Gundên Kurdên Anatoliya Navîn
 Malpera Gundê Sêwidî yan (Yêyla Mewlid (Yeşildere Koyu), Yêyla Çollê (Çolkoy), Beşkavaxa Mezin u Biçuk (Buyuk Beşkavak Kasabasi ve Kuçuk Beşkavak Koyu), Qendil (Kandil Kasabasi), Çiman (Çimen Koyu), Yêyla Kirligê (Killik Yaylasi), Qonax (Mutlu Konak Koyu) 

Anatoliya
Kurdên Anatoliyaya Navîn