nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
31ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1919 – Kovara Kurdistan li Stenbolê ji aliyê Mîhrî Hîlav ve hate weşandin.

Cîhan 
 1808 – Komara Ragusayê ji aliyê Fransayê ve hate dagirkirin.
 1906 – Karkerên Bolşevîk û danerê Partiya Demokratîk a Civakî, Îvan Vasîlyevîç Babûşkan hate gulebarankirin.
 1919 – Rewşenbîrê Tirk Muamer Aksoy hate kuştin.
 1929 – Yekîtiya Sovyetan, Lev Trotskî mişextî kir.
 1946 – Komara Gel a Federal a Yûgoslavyayê hate îlankirin.
 1950 – Serokdewletê DYA'yê Harry S. Truman, ragihand ku ew di pêvajoyeke pêşdexistina bombeya hîdrojenê de ne.
 1953 – Ji sedema lehiya li Deryaya Bakur li Holandayê 1.800 û li Keyaniya Yekbûyî bêhtirî 300 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1968 – Dewleta Naûrûyê ji Awistralyayê serxwebûna xwe îlan kir.
 1990 – Yekemîn McDonald's a  li welatê Yekîtiya Sovyetan li bajarê Moskowê hate vekirin.
 2010 – Avatar bû filîmê yekem ku bêhtirî 2 milyar dolarên amerîkî qezenc kir.

Jidayikbûn 
 1902 – Alva Myrdal, civaknasa xwediya Xelata Nobelê
 1935 – Kenzaburo Oe, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1983 – Belçim Bilgin Erdoğan, aktrîsa kurd

Mirin 
 1933 – John Galsworthy, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1955 – John Mott, rêberê mesîhî yê xwediyê Xelata Nobelê
 1974 – Ekrem Cemîl Paşa, rewşenbîr û têkoşerê kurd

Cejn û salveger 
 1946 – “Komara Gel a Federal ya Yugoslavyayê hate îlankirin.”

Roj
10ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1925 – Lîcê ket destê hêzên Şêx Seîd.
 1970 – Li Başûrê Kurdistanê Yekîtiya Nivîskarên Kurd hate sazkirin. 
 1994 – Rêveberê DEP a Rihayê Omer Akpolat hate qetilkirin.

Cîhan 
 1258 – Bajarê Bexdayê kete destê mongolan û dewleta Ebasiyan hilweşiya.
 1763 – Brîtanya, Fransa û Spanyayê peymana Parîsê girêdan. Şerê heft salan bi dawî bû.
 1947 – Îtalya, Mecaristan, Bulgaristan, Romanya û Fînlenda peymana aştî ya Parîsê girê dan.
 1969 – Li Tirkiyeyê hatina fîloya 6emîn a Amerîkayê hate protestokirin.
 2005 – Korêya Bakur da ragihandin ku ew xwediyê bombeya nukleer e.

Jidayikbûn 
 1890 – Boris Pasternak, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1898 – Bertolt Brecht, nivîskarê alman
 1910 – Dominique Pire, monakê xwediyê Xelata Nobelê
 1963 – Candan Erçetin, stranbêja tirk
 1975 – Kool Savas, rapvanê alman
 1989 – Valentina Canali, pornostêrka berê ya mecar

Mirin 
 1918 – Ernesto Teodoro Moneta, aştîxwazê xwediyê Xelata Nobelê
 1923 – Wilhelm Conrad Röntgen, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1837 – Pûşkîn, nivîskarê rûs

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
2ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1980 – Nivîskarê kurd Bûbê Eser, li Amedê hate girtin.
 1991 – Çûna Cizîr û Silopiyê ji bo rojnamevanan hate qedexekirin.

Cîhan 
 1920 – Fransayê bajarê Lîtvanyayê yê bi navê Klaipėda dagir kir.
 1943 – Şerê cîhanî yê duyem: Di şerê Stalîngradê de, hêzên dawî yên naziyan teslîmî hêzên sovyetan bûn.
 1946 – Partiya Şoreşê ya Komînîst a Tirkiyeyê (TDKP) hate damezirandin.
 1982 – Artêşa Sûriyê êrîş bire ser hêzên rêxistina Braderên Misilman ku li bajarê Hamayê bûn. Di encamê de di navbera 10.000-40.000 kesan jiyana xwe ji dest dan.
 1989 – Hêzên talî yên çekdar ên artêşa sovyetê ji Efxanistanê vekişiyan.

Jidayikbûn 
 1894 – Safiye Ali , jînekolojeke tirk û yekemîn bijîşka jin a ku li Tirkiyeyê pratîkê dike.
1958 – George Grigore, nivîskar û rojhilatnasê roman
 1977 – Shakira, stranbêja navdar
 1982 – Luna Stern , model , keça şowê ya alman û pornostêrka berê

Mirin 
 1970 – Bertrand Russell, fîlozofê xwediyê Xelata Nobelê brîtanî
 2012 – Abdullah M. Varlı, nivîskar û lêkolînerê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
3ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1992 – Endamê HEPê yê Amedê Sait Ertan di encama êrîşeke çekdarî de jiyana xwe ji dest da.

Cîhan 
 1690 – Li DYA'yê cara yekem pereyên kaxiz li Massachusettsê hatin bikaranîn.
 1783 – Spanyayê serxwebûna DYA'yê bi awayê fermî pejirand.
 1917 – DYA'yê pêwendiyên xwe yên dîplomatîk ên bi Almanyayê re qut kirin.
 1928 – Destpêka xudbeya înê ya bi zimanê tirkî. 
 1969 – Yaser Erefat bû serokê Rêxistina Rizgariya Filîstînê. 
 2007 – Li Bexdayê, li firoşgehekê bombe hate teqandin. Di encamê de herî kêm 135 kes mirin û 339 kes jî brîndar bûn.

Jidayikbûn 
 1874 – Gertrude Stein, nivîskara amerîkan
 1909 – Simone Weil, fîlozof û aktîvîstê fransî
 1948 – Carlos Filipe Ximenes Belo, keşeyê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1924 – Thomas Woodrow Wilson, serokdewletê DYA'yê yê 28em

Cejn û salveger 

Roj
4ê sibatê

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1794 – Fransayê li hemû herêm û welatên di bin destê xwe de, koledarî qedexe kir.
 1797 – Li bajarê Riobambaya Ekuadorê erdhej qewimî. Di encamê de nêzîkê 40.000 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1899 – Şerê Fîlîpîn û DYA'yê destpê kir.
 1948 – Welatê Seylanê ku piştre navê wê weke Srî Lanka hate guhertin, ji bin hikûmraniya Brîtanî rizgar bû.
 1936 – Radyûm bû elemanta yekem a radyoaktîf ku bi awayê sentetîk hate çêkirin.
 1976 – Li Guatemala û Hondûrasê ji sedema erdhejê 22.000 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1978 – Li Tirkiyeyê, bi pêşengiya Aziz Nesin, Yaşar Kemal, Tomris Uyar Sendîkaya Nivîskarên Tirkiyeyê hate damezirandin.
 2004 – Facebook hate damezrandin.

Jidayikbûn 
 1814 – Samuel J. Tilden, siyasetmendê amerîkan (m. 1886)
 1900 – Jacques Prévert, helbestvanê fransî (m. 1977)

Mirin 
 1926 – İskilipli Mehmed Âtıf Hoca, olzan û nivîskarê tirk (jdb. 1875)
 1928 – Hendrik Lorentz, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê (jdb. 1853)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
5ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1996 – Endamê HADEPê İhsan Polat ji aliyê lawê sercerdevan Z.Şîmşek ve hate kuştin.

Cîhan 
 1782 – Hêzên spanî reda hêzên brîtanî birin û girava Minorcayê zemt kirin.
 1971 – Apollo 14 li ser Heyvê xwe danî.
 1976 – Şîrketa amerîkî ya balafiran a bi navê Lockheed Martin li xwe mikur hat û got me bertîl daye Tirkiyeyê.
 1994 – Li Bosniya û Herzegovînayê di dema teqîna bazara bi navê Markaleyê de 60 kesî jiyana xwe ji dest da û nêzîkê 200 kesan jî brîndar bûn.
 2000 – Hêzên Rûsyayê êrîşî bajarê Çeçenistanê, Grosniyê, kirin. Di encamê de 60 sivîlan jiyana xwe ji dest dan.

Jidayikbûn 
 1915 – Robert Hofstadter, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1962 – Simon Mason , nivîskarê îngilîz 
 1985 – Cristiano Ronaldo, futbolvanê portûgalî

Mirin 
 1790 – William Cullen, bijîşk û kîmyagerê navdar

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
6ê sibatê

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1788 – Massachusetts bû dewleta 6em a DYA'yê.
 1806 – Şerê San Domîngoyê: Behriyeya brîtanî li Karîbê zora behriyeya fransî bir.
 1819 – Rêveberê brîtanî Stamford Raffles, welatê Singapûrê vedît.
 1918 – Pîrekên brîtanî yên ji 30 salî mezintir mafê dengdanê bidest xistin.
 1931 – Fîlma bi navê Lembeyên Bajêr a afirînerê filîmên bêdeng, aktorê navdar Charlie Chaplin li DYA'yê hate nîşandan. Chaplin di filîmê de bi tîpa Şarlo ve komedî-trajedî li gel hev hunaye.
 1937 – Li Tirkiyê rejîma laîqî hate pejirandin.
 1942 – Şerê cîhanî yê duyem: Keyaniya Yekbûyî li dijî dewleta Taylandê îlana şer kir.
 1958 – Li balafirgeha Munîhê balafira ku lîstikvanên tîma Manchester United tê de bûn, qeza kir. Di encamê de 8 lîstikvan û 15 rêwiyên din jiyana xwe ji dest dan.
 2000 – Rûsyayê êrîşî Grosnî, Çeçenistanê kir. Di encamê de hikûmeta çeçen a aligirê serxwebûnê bû hate mişextkirin.
 2003 – Albûma Get Rich or Die Tryin' ya 50 Cent derket.
 2004 – Li Moskowê êrîşa metroyê qewimî. Di encamê de 40 kes mirin û 129 kes jî brîndar bûn.

Jidayikbûn

Mirin 
(Kesên ku di vê rojê de mirî ne.)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
7ê sibatê

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1897 – Hêzên yewnan li Kretayê hêzên osmaniyan têk birin.
 1904 – Li Baltimore ji sedema şewatê 1500 mal di 30 saetî de şewitî.
 1962 – DYA'yê bi Kûbayê re hemû danûstandinên xwe yên bazirganiyê qut kirin.
 1974 – Grenadayê ji Brîtanyayê serxwebûna xwe bi dest xist.
 1992 – Peymana ku Yekîtiya Ewropayê pêk tîne, peymana Maastrichtê, hate îmzekirin.
 2005 – Jina kurd a bi navê Hatun Sürücü li Almanyayê bi sê guleyan hate kuştin.

Jidayikbûn 
 1804 – John Deere, dahênerê amerîkan
 1870 – Alfred Adler, psîkologê awistriyayî
 1885 – Sinclair Lewis, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1971 – Evrim Hêlîn Baba, siyasetmenda kurd

Mirin 
 1937 – Elihu Root, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
 1979 – Josef Mengele, bijîşkê naziyan

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
8ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1914 – Cemal Baban kovara Bangî Kurd li Bexdayê derxist. 
 1925 – Rêxistina Azadî hate avakirin.

Cîhan 
 1238 – Bajarê Rûsyayê Vladîmîr ji aliyê mongolan ve hate şewitandin.
 1250 – Sefera heftem a xaçperestan di navbera xaçperest û Eyûbiyan de li bajarê Mansureyê qewimî.
 1924 – Li DYA'yê cara pêşîn kuştina bi gazê li eyaleta Nevadayê pêk hat.
 1948 – Damezrandina Korêya Bakur hate îlankirin.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Japonyayê Sîngapûr dagir kir.
 1963 – Li Iraqê darbeya leşkerî pêk hat.

Jidayikbûn 
 1819 – John Ruskin, nivîskarê brîtanî

Mirin 
 1918 – Louis Renault, dadnasê xwediyê Xelata Nobelê
 1957 – Walther Bothe, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1979 – Dennis Gabor, endazyarê xwediyê Xelata Nobelê
 1998 – Halldór Laxness, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 2012 – Îbrahîm Yûnisî, wergêr û nivîskarê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
9ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1998 – Li girtîgeha Amedê greva birçîbûnê destpêkir. Hêzên dewletê girtî sûrgûn kirin, di rêya girtîgeha Aydinê de Mehmet Emîn Yavuz şehît ket.

Cîhan 
 1621 – Tengava Stenbolê qeşa girt.
 1965 – Şerê Viyetnamê; Dewleta amerîkan hêzên xwe şandin başûrê Viyetnamê.
 1968 – Polîsa trafîkê ya yekem dest bi kar kir.
 1969 – Li Stenbolê li Qada Teqsîmê, yekşemeke bi xwîn derbas bû.
 1969 – Navê partiya gelê komarger ê gundî bû Partiya Tevgera Neteweparêz (MHP) û Alparslan Türkeş bû serokê wê.
 1991 – Li Lîtvanyayê gel deng da serxwebûna welêt.

Jidayikbûn 
 1773 – William Henry Harrison, serokdewletê nehem ê DYA'yê

Mirin 
 1881 – Dostoyevskî, nivîskarê rûs

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
1ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1992 – Kovara Rewşen dest bi vêciyayînê kerd.
 1979 – Kovara Dengê Kawa dest bi weşanê kir.

Cîhan 
 1793 – Fransayê li dijî Keyaniya Yekbûyî û Holendayê îlana şer kir.
 1861 – Li DYA'yê şerê navxweyî; eyaleta Teksasê ji DYAyê veqetiya.
 1924 – Brîtanyayê dewleta YKSS bi awayê fermî nas kir.
 1958 – Misir û Sûrî Yekîtiya Komara Erebî ava kirin, ku heta sala 1961ê weke dewletekê tevgeriyan.
 1978 – Komara Îslamî ya Îranê hate damezirandin. Serokê Şoreşa Îslamî ya Îranê Ayetula Xumênî, piştî 15 salan li derveyî welêt ma, di 1ê sibata sala 1978an de, vegeriyabû Îranê. Lewma ev roj weke roja damezrandina komara îslamî ya Îranê tê dîtin.
 1979 – Gerînendeyê giştî yê weşana rojnameya Milliyetê Abdi İpekçi hate kuştin.
 2004 – Li Erebistana Siyûdî, di dema hecê de îzdiham derket û 289 heciyan jiyana xwe ji dest dan.

Jidayikbûn 
 1844 – G. Stanley Hall, psîkologê amerîkî
 1905 – Emilio Segré, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1931 – Borîs Yeltsîn, serokdewletê berê yê Rûsyayê
 1956 – Haşim Öztunç, şoreşgerê kurd
1964 – Yüksel Yavuz, derhênerê kurd
 1969 – Behmen Qubadî, derhênerê kurd
 1974 – Rênas Jiyan, helbestvan û nivîskarê kurd.

Mirin 
 1958 – Clinton Davisson, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1976 – Werner Heisenberg, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1979 – Abdi İpekçi, rojnamevanê tirk
 1986 – Alva Myrdal, civakasa xwediya Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
 Damezirandina Komara Îslamî ya Îran

Roj
11ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1925 – Dara Hênê kete destê hêzên Şêx Seîd.

Cîhan 
 1752 – Nexweşxaneya pêşî ya DYA'yê ji aliyê Benjamin Franklin ve li Pensîlvanyayê hatiye avakirin.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Li hêrêma Bukit Timah a Sîngapûr hêzên japon û brîtanî dest bi şer kirin.
 1953 – Hikûmeta YKSS têkiliyên xwe yên dîplomatîk ên bi Îsraîlê re birrîn.
 1964 – Hikûmeta Taywanê têkiliyên xwe yên dîplomatîk ên bi Fransayê re birrîn.
 1979 – Komara Îslamî ya Îranê hatiye sazkirin.
 1990 – Piştî 27 salan Nelson Mandela gihîşte azadiya xwe.
 2006 – Arkeologên alman li Girê Mirazan bermahiyên herî pêşîn ên mirovahiyê ku weke destpêka nivîsê tên pejirandin, dîtin.

Jidayikbûn 
 1847 – Thomas Alva Edison, dahênerê amerîkan (m. 1931)
 1933 − Mihemedê Canşah, dengbêjê kurd (m. 2003)
 1939 – Hemreş Reşo, siyasetmedar û nivîskarê kurd (m. 2003)
 1992 – Taylor Lautner,  lîstikvan, model û dûblajvanê amerîkan

Mirin 
 641 – Herakliyo, împeratorê Bîzansê
 1650 – René Descartes, fîlozofê fransî
 1963 – Sylvia Plath, helbestvana amerîkan
 1973 – J. Hans D. Jensen, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1978 – Harry Martinson, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 2006 – Kanî Yilmaz, endamê kevn ê PKKê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
12ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1945 – Mela Mistefayê Barzanî bi navê Azadî rêxistinek ava kir.

Cîhan 
 1502 – Vasco da Gama, ji Lîzbonê ber bi Hindistanê ve dest bi gera xwe ya duyem kir.
 1809 – Rojnameya Junge Welt li herêma di bin desthilatdariya Sovyetê de hat damezrandin.
 1870 – Li herêma Utahê pîrekan dest bi mafê dengdanê kir.
 1934 – Li Awistriyayê şerê navxweyî dest pê kir.
 1993 – Li Îngilistanê du zarokên 10 salî James Bulger ê 2 salî revandin û kuştin.
 2002 – Balafireke rêhewayên Îranê li Xuremabadê kete xwar. Di encamê de 119 kesan jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1809 – Abraham Lincoln, serokdewletê 16em ê DYA'yê
 1809 – Charles Darwin, siruştnasê brîtanî
 1861 – Lou Andreas-Salomé, nivîskar û psîkoanalîst
 1918 – Julian Schwinger, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1804 – Immanuel Kant, fîlozofê alman
 1947 – Kurt Lewin, psîkologê alman-amerîkan
 1949 – Hasan El-Benna, zanyarê Îslamê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
13ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1925 – Serhildana Şex Seîdê Pîranê destpê kir.
 1993 – Endamê DEP a Amedê Mehmet Tekdag hatiye qetilkirin.
 1999 – Filîmê Yilmaz Guney, "RÊ" bi awayekî sansûrkirî piştî 18 salan li Tirkiye yekem car hatiye nîşandan.

Cîhan 
 1668 – Spanyayê Portûgal weke dewleteke serbixwe pejirand.
 1931 – Delhiya Nû bû paytexta Hindistanê.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Dewleta YKSSê bajarê Budapeştê ji destê naziyan xilas kir.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên şer ên Brîtanyayê dest bi bombebarandina bajarê naziyan, Dresdenê, kirin.
 1960 – Dewleta Tirkiyeyê tevlî NATO'yê bû.
 1961 – Partiya Karker ên Tirkiyeyê (TÎP) hatiye damezirandin.
 1967 – Konfederasyona Sendîkayên Karkerên Şoreşger DİSK, ji Türk-İşê ku li hemberî kirinên dewletê helwest nedigirt, veqetiya û damezirî.
 1971 – Şerê Viyetnamê: Hêzên Viyetnama başûr ên bi piştgiriya DYA'yê, Laos zemt kirin.
 1991 – Şerê Kendavê; Li Bexdayê stargeha Emîriye hatiye bombebarandin. Di encamê de bêhtirî 400 mirovên sivîl ên di hundir de mirin.
 1995 – Endamê HADEP a Edeneyê Mehmet Payan ji aliyê kontrayan ve hatiye kuştin.
 1997 – Dadgeha Tirk Partiya Kedê (EMEK) girt.
 2001 – Li El Salvadorê erdhejeke bi mezinahiya 6,6 a li gorî pîvana Richter qewimî. Di encamê de bêhtirî 400 kesî jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1910 – William Shockley, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1979 – Anders Behring Breivik, kujerê norwêcî

Mirin 
 2010 – Lucille Clifton, helbestvana amerîkan

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
14ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1925 – Bi Serhildana Şêx Seîd re herêma Dara Hênê ket destê hêzên kurd.

Cîhan 
 1859 – Oregon, bû dewleta 33em a DYAyê.
 1876 – Dahênerê telefon Alexander Graham Bell ji bo patenta wê serî lê da.
 1912 – Arîzona, bû dewleta 48em a DYAyê.
 1929 – Heft dijminên gangsterê navdar Al Capone li Şîkagoyê hatin kuştin. Ev weke qetlîma roja evîndaran hate binavkirin.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Bajarê Pragê ji aliyê hêzên Brîtanyayê ve bi şaşî hate bombebarandin.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Bajarê Mostarê ji aliyê partîzanên Yûgoslavyayê ve hate rizgarkirin.
 1981 – Di klubeke şevê ya Dublinê de, ji sedema şewatê 48 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1987 – Ji aliyê dewleta tirk ve biryar hate dayîn ku mirovên li 234 gundên Dêrsimê bişînin bajarên Mersîn, Antalya, Izmîr û Muxlayê.
 1994 – Li dijî avahiya Partiya Demokrasiyê (DEP) ya Enqereyê êrîşa bombeyî pêk hat. Di encamê de 3 kes birîndar bûn.
 2005 – Li Bêrûtê serokwezîrê berê yê Libnanê Rafik Harîrî hat kuştin.

Jidayikbûn 
 1869 – Charles Wilson, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1938 – Christian Lous Lange, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
 Roja evîndaran rojeke taybet e ku li gelek welatan di 14ê sibatê de tê pîrozkirin. Ev roja ku eslê wê li ser baweriya Dêra Katolîk a Romayê ye, wekî cejnek ku li ser navê ruhanî yê bi navê Valentîn hatiye ragihandin derketiye holê.

Roj
15ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 2008 – Zarokê kurd ê bi navê Yahya Menekşe li navçeya Cizîrê ji aliyê artêşa tirk ve bi panzerê hate kuştin.

Cîhan 
 1804 – Gelê serb ji bo serxwebûna welatê xwe li dijî desthilatiya Osmaniyan serî hilda.
 1909 – Li bajarê Acapulco ya Meksîkayê di şewata li şanogehekê de 250 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Japonyayê welatê Sîngapûrê bi dest xist û di encama şerê li wir de 80.000 leşkerên Brîtanya û Awistralyayê ji aliyê japonan ve dîl hatin girtin.
 1949 – Li Tirkiyeyê 1200 cihûyan ji bo çûna Îsraîlê serî lê dan. Di encamê de 10.000 cihûyan koç kir.
 1999 – Serok PKKê Abdullah Öcalan li Kenyayê hate girtin.

Jidayikbûn 
 1564 – Galileo Galilei, zanyarê îtalî
 1845 – Elihu Root, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
 1856 – Emil Kraepelin, psîkyatrîstê alman
 1861 – Charles Edouard Guillaume, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1980 – Olivia, stranbêja rapê ya amerîkan

Mirin 
 1956 – Evdirehman Axayê Eliyê Ûnis, serokê serhildana Sasonê
 1959 – Owen Richardson, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1988 – Richard Feynman, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1999 – Henry Way Kendall, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 2001 – Orhan Asena, nivîskarê şanoyê

Cejn û salveger 
 Roja Reş 
 1999 – Serokê Giştî yê PKKê Abdullah Ocalan bi komployeke navdewletî bi awayekî bê bextî hate revandin.

Roj
16ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1994 – Rêveberê DEP a Sasonê Nûrî Ekîncî di encama êrîşeke çekdarî de hate qetilkirin.

Cîhan 
 1943 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên YKSSê cara duyem ketin bajarê Xarkovê.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Artêşa DYA'yê gihaşte girava Corregidorê ya Fîlîpînê.
 1998 – Balafireke Çînê li nêzî balafirgeha Chiang Kai-shek kete xwar. Di encamê de 202 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1999 – Bi agahdarbûna radestkirina serokê PKKê Abdullah Öcalan, gelê kurd li Ewropayê dest bi dagirkirina konsolxaneyan kir.
 1999 – Li paytexta Ûzbekistan Taşkentê, li dijî serokkomar Îslam Kerîmov êrîşa sûîkastî pêk hat. Di encamê de 15 leşkerên ûzbek mirin.
 2006 – Tîşk TV'yê li Parîsê dest bi weşanên testê kir.

Jidayikbûn 
 1941 – Kim Jong-il, serokê Komara Gel a Demokratîk a Korêyê
 1976 – Ayla Akat Ata, siyasetmenda kurd

Mirin 
 1907 – Giosuè Carducci, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1917 – Octave Mirbeau, nivîskarê fransî
 1932 – Ferdinand Buisson, aştîxwazê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
17ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1994 – Rêveberê DEP a Surîçê Omer Akpolat bi destê kontrayan hate kuştin.
 1998 – Hevsera Qazî Mihemed Mîna Qazî li Mehabadê çû ser dilovaniya xwe.

Cîhan 
 1867 – Yekemîn keştî di Kanala Suweyşê re derbas bû.
 1933 – Yekemîn hejmara kovara Newsweekê derket.
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Li girava Enewetak Atollê di navbera Japonya û DYA'yê de şer destpê kir.
 1956 – Li Tirkiyeyê navê bajarê Çoruhê bû Artvin.
 1962 – Li Hamburgê ji ber çêbûna bahozekê bêhtirî 300 kesî jiyana xwe ji dest da.
 2000 – Microsoftê pergala xebatê ya bi navê Windows 2000 derxiste piyaseyê.
 2008 – Kosovoyê serxwebûna xwe îlan kir.

Jidayikbûn 
1836 – Gustavo Adolfo Bécquer, nivîskarê spanî
1888 – Otto Stern, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1957 – Loreena McKennitt, muzîkvana Kanadayî
1970 – Dominic Purcell, lîstikvanê awistrilî ku li Îngilistanê hatiye cîhanê.
1996– Sasha Pieterse, lîstikvan, stranbêj  û strannivîseke  amerîkî ku li Afrîkaya Başûr dayîk bû.

Mirin 
 440 – Mesrop Maştoz, keşe û zimannasê ermenî
 1600 – Giordano Bruno, fîlozofê îtalî
 1673 – Jean-Baptiste Poquelin (Molière), nivîskarê fransî
 1856 – Heinrich Heine,  helbestvan, nivîskar û rojnamevanê alman
 1970 – Samuel Agnon, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1998 – Mîna Qazî, hevsera Qazî Muhemmed

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
18ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1993 – Nûnerê Rihayê yê rojnameya Ozgur Gundemê Kemal Kiliç bi destên hêzên tarî hate şehît kirin.
 1994 – Navenda DEPê hate bombekirin û di encama bombekirinê de endamê partiyê Erdem Akçakaya jiyana xwe ji dest da û 16 kesên din jî brîndar bûn.

Cîhan 
 1695 – Behriyeya Osmaniyan girava Xiyosê cara duyem dagir kir.
 1965 – Gambiya ji Keyaniya Yekbûyî serxwebûna xwe bi dest xist.
 1983 – 33emîn mîhrîcana filîman a Berlînê dest pê kir. Filîma bi navê "Li Colemêrgê Çar Werz", ku derhêneriya wê Erden Kıral kiribû, xelata taybet a juriyê stand.
 2003 – Li metroya bajarê Daegu ya Korêya Başûr şewat derket. Di encamê de 200 kesî jiyana xwe ji dest da.
 2004 – Li bajarê Nîşabûrê ya Îranê trêna bar ji rê derket. Di encamê de 295 kesan jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1745 – Alessandro Volta, fîzîknasê îtalî
 1906 – Hans Asperger, bijîşkê awistriyayî
 1931 – Toni Morrison, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1405 – Tîmûrleng, împeratorê mongol
 1546 – Martin Luther, reformîstê dînê
 1862 – Pierre Bretonneau, bijîşkê fransî
 1951 – Ehmedê Xasî, yekemîn nivîskarê kirmanckî

Roj
19ê sibatê

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1915 – Şerê cîhanê yê yekem; Li Gelîboliyê behriyeyên brîtanî û fransî êriş birrin ser baregehên osmaniyan.
 1921 – Riza Şah kontrola bajarê Tehranê kirine bin destê xwe.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Nêzîkî 250 firokeyên şer ên japonan êrîşî bajarê Darwin ê Awistralyayê kirin. Di encamê de 243 kes mirin.
 1943 – Şerê cîhanê yê duyem; Li Tûnisê di navbera hêzên naziyan û hêzên hevalbend (DYA, Brîtanya, Fransa) de şer destpê kir.
 1972 – Şervanê Eniya Partiya Rizgariya Gelê Tirkiyeyê (THKP-Cê) Ulaş Bardakçı hate kuştin.
 1985 – Balafireke Spanyayê ya modela Boeing 727 li pêçavê çiyayê Oiz ket. Di encamê de 148 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1994 – Li Lîbyayê rejîma şerîetê hate pejirandin û salnameya îslamî hate bikaranîn.

Jidayikbûn 
 1473 – Nîkolaws Kopernîkûs, stêrnas û matematîknas
 1833 – Élie Ducommun, rojnamegerê xwediyê Xelata Nobelê
 1896 – André Breton, nivîskar û helbestvanê fransî
 1941 – David J. Gross, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1951 – André Gide, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1952 – Knut Hamsun, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1997 – Deng Xiaoping, serokê çînî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
20ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1994 – Endamê DEP'a Sêrtê Huseyîn Alevcan bi êşkenceyê hate kuştin.

Cîhan 
 1835 – Bajarê Şîleyê Concepción di encama erdhejekê de hilweşiya.
 1914 – Li Stenbolê tramvaya bi elektrîk cara pêşîn hate xebitandin.
 1932 – Yek ji pêşengên şoreşa sovyetan Lev Trotskî ji hevwelatiya YKSSê hate avêtin.
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên şer ên DYA'yê fabrîkayên balafiran ên naziyan bombebaran kirin.
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên amerîkan girava Enewetak Atoll dagir kirin.
 1991 – Parlementoya Slovenyayê pêşniyara hilweşandina Yûgoslavyayê kir.
 2002 – Li Misirê ji sedema şewata di trênekê de 370 kesî jiyana xwe j idest da.

Jidayikbûn 
 1918 – Mamoste Dildar, derhênanê sirûda neteweyî
 1945 – Jürg Acklin, nivîskar û psîkoanalîstê swîsrî
1954 - Anthony Head, lîstikvan û mûzîkvanê brîtanî

Mirin 
 1916 – Klas Pontus Arnoldson, rojnamevanê xwediyê Xelata Nobelê
 1972 – Maria Goeppert-Mayer, fîzîknasa xwediya Xelata Nobelê
 1976 – René Cassin, dîplomat û dadnasê fransî
 1996 – Solomon Asch, psîkologê polonî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
21ê sibatê

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1848 – Karl Marx û Friedrich Engels berhema bi navê Manîfestoya Komunîstî çapkirin.
 1916 – Şerê cîhanê yê yekem; Di navbera Fransa û Almanya de şerê Verdunê destpê kir.
 1934 – Augusto César Sandino, di encama komployên emperyalîzma Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de, bi kemînekê hat kuştin. Sandîno li Nîkaraguayê û li hemû cîhanê wek "Generalê Mirovê Azad" nav dabû.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên kamîkaze yên japonan keştiyên amerîkan ên bi navê Bismarck Sea û Saratoga noqav kirin. 
 1965 – Pêşengê neteweperwerên reşikên amerîkayî, Hecî Malik Şahbaz (Malcolm X.) li bajarê Harlemê hate kuştin.
 1970 – Balafireke Swîsreyê ji sedema teqandina bombeyên di hundirên wê de, li Zûrîhê teqiya û tê de 47 kes mirin.
 1973 – Balafira şer a Îsraîlê balafireke rêwiyan a Lîbyayê li ser Nîvgirava Sînayê teqand. Di encamê de 108 kes mirin.

Jidayikbûn 
 1903 – Anais Nin, nivîskara fransî
 1989 – Corbin Bleu, lîstikvanê sînemayê

Mirin 
 1677 – Baruch Spinoza, fîlozofê holandî
 1926 – Heike Kamerlingh Onnes, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1949 – Ali Çetinkaya, leşker û siyasetmendê tirk
 1984 – Mîxaîl Şoloxov, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
 Roja Têkoşîna li dijî mêztingeriyê ye.
 Roja Hidir Nebiye.

Roj
22ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1947 – Di serokatiya Mistefa Berzanî de Meşa Dirêj a kurdan destpê kir.
 1992 – Rojnameya Welat dest bi weşanê kir.

Cîhan 
 1819 – Spanyayê eyaleta Floridayê bi 5 milyon dolarên amerîkî firoşte DYA'yê.
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên şer ên DYA'yê bi ẍeletî bajarên Nijmegen, Arnhem, Enschede û Deventer ên Holandê bombebaran kir. Tenê li bajarê Nijmegenê 800 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1948 – Li Çekoslovakyayê şoreşa komunîst destpê kir.
 1991 – Hêzên Iraqê herêmên neftê yên Kuweytê dane ber agir.
 1997 – Li bajarê Roslin a Skotlandê hate ragihandin ku miheke bi navê Dolly bi awayekî serkeftî hatiye klonkirin.

Jidayikbûn 
 1732 – George Washington, serokdewletê yekem ê DYA'yê
 1864 – Jules Renard, nivîskarê fransî
 1891 – Ekrem Cemîl Paşa, rewşenbîr û têkoşerê kurd
1918 –  Robert Wadlow, zilamê amerîkî  ku di dîroka tomarkirî de kesê herî dirêj bû ji bo wî delîlên bênavber hene
 1925 – Edward Gorey, nivîskar û îllustrator
 1948 – Horst Köhler, serokdewletê Almanyayê

Mirin 
 1406 – Îbnî Xaldûn, dîroknasê misilman
 1942 – Stefan Zweig, nivîskarê awistriyayî
 1990 – Evdirehman Şerefkendî, nivîskar û helbestvanê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
23ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1988 – Pêla dawî ya Enfalê li dijî hêzên YNKê li Silêmaniyê destpê kir. Li Dola Cafê (Cafetî) li dijî kurdan tevkujî pêk tê.
 1992 – Cemîl Erîn û Hemdîn Erîn li Qoserê bi destê kontrayan hatin kuştin.
 2000 – Şaredarên kurd Ferîdûn Çelîk, Mehmet Selîp Ozalp, Feyzullah Karaaslan hatin girtin.

Cîhan 
 1903 – DYA'yê ji rêveberiya Kûbayê kendava Guantanamoyê kirê kir.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên japonan qeraxên Kalîforniyayê dane ber bombeyan.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem: Bajarê Poznańê yê Polonyayê bi hevkariya polon û sovyetan ji destê naziyan hatiye rizgarkirin.
 1966 – Li Sûriyê darbeya leşkerî pêk hat û hikûmet hatiye guhertin.
 1980 – Ayetula Xumênî di derbarê rehîneyên li konsolxaneya DYA'yê de got; biryara rewşa wan wê ji aliyê parlementoya Îranê ve were dayîn.
 1991 – Şerê Kendavê: Hêzên bejahiyê yên amerîkan ser tixûbê Erebistana Siyûdî re ketin nav erdên Iraqê.
 1999 – Serokê PKKê Abdullah Öcalan li Tirkiyeyê bi îddaya îxaneta li dijî welêt hatiye darizandin.

Jidayikbûn 
 1899 – Erich Kästner, nivîskarê alman
 1940 – Kamer Genç, parlementerê Dêrsimê yê dijberî kurdan
 1999 – Warina Hussain , lîstikvan û modela efxan - kurd

Mirin 
 1848 – John Quincy Adams, serokdewletê 6em ê DYA'yê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
24ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1925 – Elezîz kete destê hêzên Şêx Seîd.
 1992 – Nûçegihanê Yenî Ulkeyê Cengîz Altun ji hêla kontrayan ve li Êlihê hate kate şehîdkirin.
 1994 – Endamê DEP a Amedê Soner Tekeş di encama êrîşeke satorî de hate qetilkirin.

Cîhan 
 1863 – Arîzona weke beşeke herêma Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê hate sazkirin.
 1918 – Estonyayê ji Rûsyayê serxwebûna xwe îlan kir.
 1920 – Li Almanyayê Partiya Naziyan hate damezrandin.
 1989 – Ayetula Xumênî, da zanîn ku yên miriyê, Selman Ruşdî, nivîskarê pirtûka bi navê Ayetên Şeytanî bîne, ewê 3 milyon dolaran weke xelatê bidê wan.
 2009 – Di civîna DTPê de ji sedema axaftina bi kurdî ya Ahmet Türk, TRTê weşana civînê birrî.

Jidayikbûn 
 1304 – Ibn Betûte, gerokê berberî
 1903 – Vladimir Bartol, nivîskarê sloven
 1926 – Jean Alexander, aktrîsa îngilîz
 1955 – Steve Jobs, damezrînerê şîrketa Apple

Mirin 
 1925 – Hjalmar Branting, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
25ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1994 – Rewşenbîrê kurd parêzer Yusuf Ekîncî hatiye kuştin.

Cîhan 
 1921 – Paytexta Gurcistanê Tiblîs ji aliyê Bolşevîkên Rûsyayê ve hatiye dagirkirin.
 1932 – Hevwelatiya Adolf Hitler a ji bo Almanyayê hatiye pejirandin.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem: Tirkiyeyê li dijî Almanyayê îlana şer kir.
 1968 – Şerê Viyetnamê; Li gundê Ha My a başûrê Viyetnamê 135 kesên sivîl ji aliyê hêzên Korêya Başûr ve hatin kuştin.
 1991 – Şerê Kendavê: Hêzên Iraqê bi moşeka scud li hêzên amerîkî ên li bajarê Zahran a Erebistana Siyûdî da. Di encamê de 28 leşkerên amerîkî mirin.
 1992 – Li herêma Xocalî ya Azerbaycanê hêzên ermeniyan 613 sivîl kuştin.
 1994 – Partiya Demokrasiyê (DEP) biryar da ku ewê tevlî hilbijartinên herêmî nebe.

Jidayikbûn 
 1543 – Şerefxanê Bedlîsî, mîrê kurd
 1949 – Amin Maalouf, nivîskarê libnanî
 1981 – Shahid Kapoor, aktorê Bollywoodê
 1842 -Karl May -nivîskarekî alman.

Mirin 
 1899 – Paul Julius Reuter, damezrênerê ajansa Reutersê
2017 –  Şîfa Gerdî, bêjer û rojnamevana kurd  di dema şerê li Mûsilê de, di teqînekê de jiyana xwe ji dest da.

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
26ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1999 – Kurtefilîmê bi navê Axê ku berhema Navenda Çanda Mezopotamyayê, li bajarê Stenbolê di Sînemaya Akademiyê de galaya wê hate çêkirin.

Cîhan 
 1815 – Napoleon Bonaparte ji girava Îtalyayê ya bi navê Elbayê reviya.
 1848 – Li Fransayê komara duyem hate îlankirin.
 1952 – Winston Churchill, da ragihandin ku Keyaniya Yekbûyî xwediyê bombeya nukleerî ye.
 1991 – Sedam Huseyn di radyoya Bexdayê de ragihand ku Iraq ji Kuweytê vekişiyaye.
 1992 – Li Qeyseriyê girtiyan 200 metre binê erdê kolan û ji girtîgehê reviyan.
 1999 – Li Îranê piştî şoreşa îslamî ya sala 1979an, cara pêşîn hilbijartina şaredariyan pêk hat.
 2001 – Rêxistina terorî Talibanê li bajarê Bamyan a Efxanistanê peykerên Buda xera kirin.
 2007 – Dadgeha cezayên a pêncam a li Amed ê, di derbarê 20 terorîstên endamên Hizbullahê de cezayê bêdawî yê giran da.

Jidayikbûn 
 1563 – Christopher Marlowe, helbestvanê îngilîz
 1802 – Victor Hugo, nivîskarê fransî
 1852 – John Harvey Kellogg, bijîşk û kaşîfê amerîkan
 1954 – Recep Tayyip Erdoğan, serokwezîrê Tirkiyeyê
 1984 – Beren Saat, lîstikvana tirk

Mirin 
 1891 – Fortuné du Boisgobey, nivîskarê fransayî
 2020 – Zeynel Abidîn Han, nivîskarê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
27ê sibatê

Bûyer

Kurdistan 
 1992 – Endamê HEP a Nisêbînê Mehmet Emîn Narîn di encama êrîşeke çekdarî de hatiye kuştin.
 1993 – Parêzer Hasan Kaya û serokê Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) ê Elezîzê Dr. Metîn Can li Elezîzê bi destê kontrayan hatin kuştin.
 1995 – Li bajarê başûrê Kurdistan Zaxoyê bombeyek teqiya. Di encama bûyerê de 76 jiyana xwe ji dest da û 83 jî brîndar bûn. Hatiye ragihandin ku ev ji aliyê rêxistina veşartî ya Tirkiyeyê, MİTê ve pêk hat.

Cîhan 
 1844 – Komara Domînîkê ji Haîtiyê serxwebûna xwe îlan kir.
 1861 – Li Warşovayê hêzên rûs gule li xwepêşandêrên li dijî serweriya Rûsyayê diderkevin, reşandin. Di encamê de 5 xwepêşander mirin.
 1989 – Li Venezuêlayê nerazîbûnên Caracazoyê qewimîn.
 1991 – Şerê Kendavê; Serokdewletê DYAê, George H. W. Bush, da ragihandin ku Kuweyt hatiye rizgarkirin.
 2002 – Li Hindistanê misilmanan trêna tijî rêwiyên bawermendên hindûîzmê şewitand. Di encamê de 60 kes mir.
 2004 – Li Filîpînê di teqîna ferîbotekê de 116 kes mirin.

Jidayikbûn 
 272 – Konstantînê Mezin, împeratorê Romayê
 1902 – John Steinbeck, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1932 – Elizabeth Taylor, aktrîsa îngilîz-amerîkan
 1937 – Aslan Ûsoyan, karsaz û çetegerê kurd
 1947 – Deniz Gezmiş, şoreşvanê tirk

Mirin 
 2011 – Necmettin Erbakan, serokwezîrê tirk

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
28ê sibatê

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1917 – Di encama têkoşîna şoreşê de ku bi grevan dest pê kir û gihişt heta serhildanan, hikûmeta Rûsya ya Çar hatiye hilweşandin. Rêveberiya Sovyetê û Komîteya Dumayê li hev hatin û hikûmeta demborî ava kirin.
 1922 – Hikûmeta Brîtanyayê parêzvaniya xwe ya li ser Misirê rakir.
 1947 – Li Taywanê di encama serhildana gel de bêhtirî 30.000 sivîlî jiyana xwe ji dest da.
 1975 – Li Londonê di encama qezaya metroyê de 43 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1986 – Serokwezîrê Swêdî Olof Palme ji aliyê hêzên tarî ve hatiye qetilkirin. Palme ji bo aştiyê xebitîbû.
 1997 – Li bajarê Erdebîl a Îranê erdhejeke bi mezinahiya 6.1 a ligorî pîvanên Richterê qewimî. Di encamê de 3000 kesan jiyana xwe j idest da.
 2002 – Li bajarê Hindistanê Ahmedabadê, alîgirên hindûîzmê malên misilmanan dane ber agir. Di encamê de 55 kes mirin.

Jidayikbûn 
 1533 – Michel de Montaigne, nivîskarê fransî
 1901 – Linus Pauling, kîmyagerê xwediyê Xelata Nobelê
 1939 – Daniel C. Tsui, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1948 – Steven Chu, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1919 – Hecî Nemet, rêberê mîstîk ê kurd
 1986 – Olof Palme, serokwezîrê Swêdê
 2006 – Owen Chamberlain, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 2015 – Yaşar Kemal, nivîskar û romannivîsê zimanê tirkî yê esilkurd (jdb. 1923)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
29ê sibatê

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1828 – Bestekarê fransî Daniel Auber, li Parîsê operaya xwe ya bi navê La muette de Portici (Masaniello) -Keçika bê ziman a Porticiyî- li dar xist. 
 1916 – Li Karolînaya Başûr temenê zarokên dikarin li fabrîka û karxaneyan bixebitin, ji 12an bû 14.
 1952 – Girava Heligolandê dîsa ketê bin rêveberiya Almanyayê.
 1960 – Li Marokoyê ji sedema erdhejekê bêhtirî 3000 kesan jiyana xwe ji dest da û heme heme bajarê Agadirê hilweşiya.
 1988 – Keşeyê ji Afrîkaya Başûr Desmond Tutu û sed zilamên din ên dînê hatin girtin.
 1996 – Balafireke Perûyê li pêçavê çiyayê Andê ket. Di encamê de 123 kes mirin.

Jidayikbûn 
 1782 – Daniel Auber, bestekarê fransî

Mirin 
 1956 – Elpidio Quirino, serokdewletê şeşem ê Filîpînê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
6ê adarê

Bûyer

Kurdistan 
 1921 – Li hemberî Serhildana Koçgiriyê artêşa tirk dest bi tevgera leşkerî kir. 
 1975 – Li Cezayîrê, li ser navê rejîma Îraqê Saddam Hûsên û li ser navê Îranê Şah Riza Pehlewî, piştî guftugoyekê peymanek mohr kirin. Li gorî peymanê; 
 – Wê her du alî, sînorên xwe li hemberî kesên bi ziyan (yanî li hemberî Kurdan) asê bikin.
 – Wê sînor ji nû ve werin diyarkirin û pirsgirêka rêya ser ava Şetê, were çareserkirin. 
 Piştî vê peymanê, hukumeta Îranê berê xwe ji Kurdan zîvirand. Rejîma Îraqê, muhdetek kin da Kurdan da ku xwe pispêrin wan. Di 22 adarê de koçber Kurdan, ji ** Başûrê welêt dest pê kir û bi deh hezaran Kurd, li welatê xwe û li deverên din bûne mihacir. 
 1949 – Li bajarê kurdan Elezîzê erdhej çêbû.
 1987 – Tirkiyeyê baregehên PKK'ê  yên li Başûrê Kurdistanê bombebarankirin. Li hemberî vê Îran û Lîbyayê nerazîbûn nîşan dan.
 1994 – Li navçeya Êlih, Kercosê Mehmet Emîn Bîrlîk di encama êrîşeke çekdarî de jiyan xwe ji dest da.

Cîhan 
 1902 – Real Madrid hate damezrandin.
 1925 – Li Tirkiyeyê ku di cîhanê yek ji welatên herî zêde rojnameyan digire ye, bi biryara lijneya wezîran a tirk li Stenbolê 4 rojname hatin girtin. Piştî 3 rojên din du rojnamayên din hatin girtin. Rojnameyên hatine girtin ev in; Tevhid-i Efkar, İstiklal, Son Telgraf, Aydınlık, Sebilülreşat û Orak Çekiç
 1957 – Yek ji welatên parzemîna Afrîkayê, Ganayê serxwebûna xwe îlan kir. Ew di nav welatên Afrîkayê de ya yekemîn bû ku serxwebûna xwe îlan kir.
 1965 – Mîtînga ku karkerên di kargeha titûnê de dixebitîn, di pêşengiya Partiya Karker a Tirkiyeyê de pêkanî, rastî êrîşeke tund hat. 
 1983 – Li Almanyaya Rojava, partiya Helmut Kohl, CDU, hilbijartin qezenç kir. 
 1987 – Li Belçîkayê ferîbotek noqav bû. Di encamê de 200 kes mirin.
 1995 – Di navbêra Tirkiye û Yekîtiya Ewropayê de "Peymana Yekîtiya Gûmrûkê" hate mohrkirin.
 2007 – Li Endonezyayê erdhejeke bi mezinahiya 6,3 a li gorî pîvana Richterê qewimî. Di encamê de herî kêm 70 kes mirin û bi sedan kes brîndar bûn.

Jidayikbûn 
 1806 – Elizabeth Barrett Browning, helbestvana îngilîz
 1928 – Gabriel García Márquez, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
2000 – Jacob Bertrand, lîstikvan û dûblajvanê amerîkî

Mirin 
 1900 – Gottlieb Daimler, endazyar û karsazê alman
 1973 – Pearl S. Buck, nivîskara xwediya Xelata Nobelê
 2005 – Hans Albrecht Bethe, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
2021 – Lou Ottens, endezyar û dahênerê holendî

Cejn û salveger 
 Li hemberî Serhildana Koçgiriyê Artêşa Tirk tevgera leşkerî da destpêkirin.

Roj
3ê adarê

Bûyer

Kurdistan 
 1924 – Ji bo cara yekê dewleta Tirkiyeyê xwendingeh û komeleyên kurdî qedexe kirin. 
 1943 – Kovara Roja Nû dest bi weşanê kir.
 1994 – Xwendekarên zanîngeha Dîcleyê Ahmet Gulgen û Abdullah Ozdemîr di encama êrîşeke çekdarî de jiyan xwe ji dest dan.

Cîhan 
 1845 – Florîda, bû dewleta 27em a DYA'yê.
 1878 – Bulgaristan, ji dewleta Osmaniyan cihê bû û serxwebûna xwe îlan kir. (Peymana San Stefano)
 1938 – Li Erebistana Siyûdî neft hate dîtin.
 1939 – Li Mumbaiyê, ji sedema protestokirina rêveberiya teokratîk, Mahatma Gandî dest bi rojiya birçîbûnê kir.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên hewayî yên japonan bombe li ser bajarê Awistralya, Broome, reşandin. Di encamê de bêhtirî 100 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên Armia Krajowa yên Polonyayê li bajarê Pawłokomayê herî kêm 150 sivîlên ûkraynî kuştin.
 1956 – Dewleta Fasê serxwebûna xwe îlan kir.
 1974 – Balafireke rêhewayên tirkî li gundê Ermenonville yê Fransayê kete xwarê. Di encamê de 346 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1992 – Li bajarê Tirkiyeyê Zonguldakê, di madenekê de ji sedema teqîna grîzûyê 127 karkeran jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1845 – Georg Cantor, matematîkazanê alman
 1847 – Alexander Graham Bell, dahênerê telefonê
 1940 – Jean-Paul Proust, serokdewletê Monakoyê

Mirin 
 1959 – Şêx Selam, helbestvanê kurd

Cejn û salveger 
 Roja Netewî ya Bulgaristanê
 Roja Netewî ya Fasê

Roj
4ê adarê

Bûyer

Kurdistan 
 1925 – Li dijî Serhildana Şêx Seîd zagona koçberkirinê ango "Teqrîr-î Sikûn" hate îlankirin.
 1925 – Li Amedê mahkemeya Îstiklalê hate sazkirin.
 1991 – Elî Erek li girtîgeha Amedê di rojiya mirinê roja 42'an bi destê leşkeran hate kuştin.
 1991 – Li navçeya Mêrdînê Hezexê xwepêşandana serhildana gel pêk hat. Hêzên tirk gule li kurdan reşandin. 2 kes mirin û 25 jî brîndar bûn.
 1993 – Heyva Sor a Kurdistanê hate damezirandin. 
 1994 – Hêzên ewlekariyê yên tirk avêtin ser gundê Celkê yê ser bi navçeya Amed Lîceyê ve û 10 mal şewitandin.
 1994 – Dîroknivîs û nivîskarê kurd Ehmed Xwace di temenê xwe yê 102 salî de li bajarê Başûrê Kurdistanê Silêmaniyê çû ser dilovaniya xwe û li goristana Sêwan hate veşartin.

Cîhan 
 1791 – Vermont, bû dewleta 14em a DYA'yê.
 1882 – Li Îngilistanê yekemîn tramvaya bi elektrîkê hate bikaranîn.
 1937 – Li Spanyayê ji ber kêmbûna xwarin û zad, serhildan derket. 
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên hewayî yên amerîkan dest bi bombebarandina Berlînê kirin.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Fînlandê li dijî Almanyaya Nazî şer îlan kir.

Jidayikbûn 
(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)
 1879 — Albert Einstein, zanyarê fizîkê

Mirin 
 1193 – Selahadînê Eyûbî, siltanê kurd
 1852 – Nîkolay Gogol, nivîskarê rûs
 1941 – Ludwig Quidde, aştîxwazê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
5ê adarê

Bûyer

Kurdistan 
 1975 – Îraq û Îranê li Cezayîrê peyman mohrkirin û li hemberî tevgera azadîxwaz a kurdan dest bi operasyonên hevbeş ên jiholêrakirinê kirin ku di encamê de hêzên Başûrê Kurdistanê ji hev belav bûn. 
 1979 – Li navçeya Riha Sêweregê di navbera 2 eşîran pevçûn derket, di pevçûnê de 10 kes mirin û 15 kes jî birîndar bûn.
 1993 – Mamosteyek bi navê Osman Şîmşek li Batmanê di encama êrîşeke çekdarî de jiyana xwe ji dest da.
 2002 – Partiya Çareseriya Demokratîk a Kurdistanê PÇDK li Başûrê Kurdistanê hate damezirandin.
 2005 – Komeleya KÜRD-DER'ê li Amedê hate damezrandin.

Cîhan 
 1933 – Li Almanyayê partiya naziyan ji 43,9% deng bi dest xistin û bûne yekemîn.
 1946 – Peyva Perdeya hesin cara pêşîn ji aliyê serokwezîrê brîtanî, Winston Churchill ve hate bikaranîn.
 1950 – Li bajarê Eskişehir a Tirkiyeyê lehî rabû. Di encamê de 50 hezar kes li derve ma, 2500 xanî xera bûn û 6 kes jî xeniqîn.
 2001 – Li bajarê Mekeyê di dema hecê de 35 kesan di bin lingan de jiyana xwe ji dest da.
 2012 – Li bajarokê Hedîse ya Iraqê di encama êrîşeke çekdarî de 27 polîsan jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1817 – Austen Henry Layard, arkeologê brîtanî
 1871 – Rosa Luxemburg, şoreşgera alman
1896 – Werner Caskel, dîroknas , profesorê fîlolojiya rojhîlatê û nivîskarekî berhemên dîrokî ku bi eslê xwe alman bû.
 1956 – Remezan Ozturk, fotorojnamevanê kurd
 1964 – Bertrand Cantat, stranbêjê fransî

Mirin 
 1815 – Franz Anton Mesmer, bijîşkê alman
 1827 – Alessandro Volta, fîzîknasê îtalî
 1953 – Josef Stalin, serokê YKSS

Cejn û salveger 
 Serhildana Gel a li Başûrê Kurdistanê 

Roj
7ê adarê

Bûyer

Kurdistan 
 1921 – Serhildana Koçgiriyê destpêkir. (?)
 1925 – Nêzîkî 5000 şervanên Şêx Seîd êrîş birin ser bajarê Amedê.
 1925 – Dadgehên serxwebûnê ku gelek serok û siyasetmedarên kurd ên weke Şêx Seîd, Dr.Fuat Kemal û her wekî din bi mirinê darizand û bi darvekirin, hatin sazkirin. 
 1944 – Rojnameya hefteyî ya bi navê „Kohistan" li paytexta Îran Tehranê derket.
 1966 – Li Gimgimê erdhejeke bi mezinahiya 5,6 qewimî. Di encamê de 14 kes mirin û 75 kes jî brîndar bûn.
 1991 – Serhildana li bajarê başûrê Kurdistanê Silêmaniyê destpê kir.
 1991 – Li navçeya Mêrdînê Kerboranê xwepêşandana serhildana gel pêk hat. Hêzên tirk gule li kurdan reşandin. Kesek mirin û 25 jî brîndar bûn.

Cîhan 
 1876 – Alexander Graham Bell, patenta îcata xwe ya ku weke telefon bi nav dikir, stand.
 1906 – Yekem car mafê dengdanê li Fînlandê ji jinan re hate dayîn. 
 1912 – Yekem kesê ku di cîhanê de xwe bi paraşûtê avêt kesekî bi navê Albert Henry bû. Vî mirovî li Amerîkayê li ser çemê Missouriyê xwe bi paraşûtê avêt.
 1973 – Ji sedema qaşo propagandakirina komunîzmê, 8 sal cezayên girtîgehê li İsmail Beşikçi hatin birrîn.
 1989 – Îran û Brîtanyayê têkiliyên xwe yên dîplomatîk, ji sedema bûyera Salman Rushdie, birrîn.
 1990 – Rojnamevan û nivîskarê rojnameya Hürriyetê Çetin Emeç dema ku ji mala xwe ya Suadiyeyê diçû ser wezîfeya xwe, bi awayekî faîlê wê ne diyar, ji aliyê hin kesên nasnameya wan ne diyar ve hate kuştin.
 1993 – Polêsên tirk li navçeya Riha Hewencê avêtin ser malekê û kurê Mehmet Gülê serokê navçeyê yê DYP'yê gulebarankirin. Di encama otopsiyê de di laşê Gül de dewsa 61 fîşekan hate dîtin. 
 1998 – Serokê sendîkaya Limter-İş'ê Süleyman Yeter, di bin çavan de ji aliyê polêsê tirk ve hate kuştin.

Jidayikbûn 
 1934 – Adnan Binyazar, nivîskar
 1938 – Albert Fert, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1946 – Daniel Goleman, psîkologê amerîkan

Mirin 
 B.Z. 322 – Arîsto, fîlozofê yewnan (?)
 1274 – Thomas Aquinas, keşe û fîlozofê îtalî
 1913 – Emily Pauline Johnson, helbestvana Kanadayî
 1932 – Aristide Briand, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
 1997 – Edward Mills Purcell, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
8ê adarê

Bûyer

Kurdistan 
 1923 – Rojnameya siyasî û hefteyî Banga Heq organa hikumeta Şêx Mehmûdê Berzencî bû ku yekem hejmara wê li Surdaşê ango (Silêmanî) derket. Hejmara dawî jî, her di wê salê de, di meha nîsanê de derket. Rojname ji ber êrîşên Îngîlîzan, weşana xwe sekinand û paşê jî mekîneyên çapê kete destê wan. 
 1959 – Serhildana Şewaf li bajarê Mûsilê pêk hat. 
 1927 – Di erdkolanên li Îraqê de, hin alavên destan hatin dîtin ku hate diyar kirin yê bajarê Urê ne û yên beriya niha 5 hezar salîn e. 
 1991 – Bajarê Silêmaniyê ji aliyê gel ve hate azadkirin û li bajarokê Çemçemal û herêma Şarezorê serhildan destpê kir.
 1998 – Yek ji komên çandî û hunerî ya girêdayî Navenda Çanda Mezopotamyayê, NÇM, Koma Asmîn ji hêla jinên NÇM'î ve hate damezrandin. 
 2000 – Partiya Karkerên Kurdistanê PKK'ê projeya xwe ya aştiyê li Brukselê bi civîneke çapemeniyê daxuyand.
 2010 – Li Xarpêtê erdehejeke bi mezinahiya 6,0 a ligorî pîvanên Richterê qewimî. Di encamê de 41 kesî jiyana xwe ji dest da û 34 kes jî brîndar bûn.

Cîhan  
 1924 – Komara Tirkiyeyê, dadgehên şerîatê rakirin. 
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên Holandê, li girava Cavayê teslîmî leşkerên japonan  bûn.
 1945 – Fransayê li Cezayîrê tevkujiyek pêkanî.
 1957 – Gana tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
 1963 – Partiya Baasê li Sûrî darbe pêkanî. 
 2005 – Albûma 50 Cent a bi navê The Massacre derket.

Jidayikbûn 
 1896 – Charlotte Whitton, siyasetmenda Kanadayî (m. 1975)
 1924 – Georges Charpak, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê (m. 2010)
 1929 – Hebe Camargo, aktrîs û stranbêja brezîlî

Mirin 
 1869 – Hector Berlioz, bestekar û nivîskarê fransî (jdb. 1803)
 1874 – Millard Fillmore, serokdewletê sêzdehem ê DYA'yê (jdb. 1800)
 1923 – Johannes Diderik van der Waals, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê (jdb. 1837)
 1930 – William Howard Taft, serokdewletê 27em ê DYA'yê (jdb. 1857)
 1964 – Franz Alexander, bijîşk û psîkoanalîst (jdb. 1891)

Cejn û salveger 
 Heftiya Turîzmê
 Roja Jinên Cîhanê

Roj
9ê adarê

Bûyer

Kurdistan 
 1991 – Li bajarokên Başûrê Kurdistanê; Derbendîxan, Kelar û Şeqlaweyê serhildanên gel destpê kirin. 
 1994 – Hêzên ewlekariyê yên Tirkiyeyê avêtin ser gundê Kiravli yê navçeya Mûş Milazgirdê û 17 mal şewitandin. 
 1998 – Diya rojnamevan Metin Göktepe hêjayî xelata dostanî û aştiyê hate dîtin.

Cîhan 
 1916 – Almanan li hemberî Portûgalê şer îlan kir.
 1923 – Serokê Sovyetan, Lenîn ji sedema felcê ji axaftinê ket.
 1933 – Sekreterê giştî yê Partiya Komunîst a Bulgaristanê û di heman demê de yek ji serokên tevgera komunîst a navneteweyî Georgi Dimitrov ji aliyê naziyan ve, bi bahaneya agirpêketina Reichstag hate girtin.
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên Sovyetan li ser bajarê Tallinn a Estonyayê bombe barandin. Di encamê de, bi giştî sivîl 800 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1983 – Sefîrê Tirkiyeyê Galip Balkar ê li paytexta Yûgoslavya Belgradê, tevî şoforê xwe Necati Kaya ji aliyê hin kesên çekdar ve hate kuştin.
 2010 – Yekemîn zewaca hevcinsan a li Washington, D.C.'yê pêkhat.

Jidayikbûn 
 1955 – Ornella Muti, aktrîsa îtalî
 1965 – Elías Antonio Saca González, serokê El Salvadorê

Mirin 
 1994 – Charles Bukowski, helbestvanê amerîkan
 1952 – Yek ji kadroyên serokatiya Partiya Komunîst a Yekîtiya Sovyetê Aleksandra Kollantai ku di heman demê de komîseriya gel a karê derve û sefîrtiya Belçîka99yê kiriye, çû ser dilovaniya xwe. 
 1967 – Vala Nureddin ango Va-nû, rojnamevan û nivîskar
 1989 – Mihemed Şêxo, hunermendê kurd
 1992 – Menachem Begin, serokwezîrê Îsraîlê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin) 

Roj