nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
26ê kanûna pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1805 – Awistriya û Fransayê peymana Pressburgê îmze kirin.
 1898 – Marie Curie û Pierre Curie, ragihandin ku wan radyum keşf kiriye. Bi vedîtina radyumê wan di sala 1903an de Xelata Nobelê wergirt.
 1991 – Federasyona Rûsyayê serxwebûna xwe bi dest xist.
 1996 – Keçika keybanûya bedewiyê ya şeş salî JonBenét Ramsey li malê kuştî hatiye dîtin.
 2003 – Li Îranê parêzgeha Kirmanê erdhejeke bi mezinahiya 6.6 a li gorî pîvana Richter çêbû. Di encamê de, bi giştî li bajarê Bamê, 20.000 kesan jiyana xwe ji dest da.
 2004 – Li Okyanûsa Hindê erdhejeke bi mezinahiya 9.3 ya li gorî pîvana momentê bû sedema tsunamiyê. Di encamê de li Hindistan, Srî Lanka, Îndonezya, Taylenda, Malezya û Maldîvan bi tevahî 230.000 kesî jiyana xwe ji dest da.
 2006 – Li bajarê Nîjeryayê Lagosê boriya neftê teqiya. Di encamê de herî kêm 260 kes mirin.

Jidayikbûn 
 1874 – Norman Angell, nivîskar û weşangerê brîtanî
 1893 – Mao Zedong, şoreşger û damezrînerê Çînê
 1949 – José Ramos-Horta, serokwezîrê Tîmora Rojhilat
 1981 – David Motadel, dîroknas û rojnamevanê ramyarî yê alman

Mirin 
 1972 – Harry Truman, serokkomarê berê yê DYA'yê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
27ê kanûna pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1923 – Xwendekarekî japon ê bi navê Daisuke Namba hewl da ku keyê Japonyayê Hîrohîto bikuje.
 1939 – Erdheja Ezirganê: Li bajarê Kurdistanê Ezirganê erdheje bi mezinahiya 7,2 ya li gorî pîvana Richter çêbû. Di encamê de 32.962 kesan jiyana xwe ji dest da û nêzîkî 100.000 kesî jî brîndar bûn.
 1944 – Navê herêma Çewlîgê bû Bîngol.
 1968 – Maşîna fezayê Apollo 8ê peywira xwe ya pêşî ya li derdora Heyvê qedand û xwe berda ser Okyanûsa Pasîfîk.
 1978 – Li Cemsera Başûr pileya germahiya hewayê weke 7,5 °F (−13,6 °C) hatiye pîvandin. Ev pileya herî bilind a tomarkirî ya Cemsera Başûr bû.
 1978 – Piştî 40 saliya dîktatoriyê li Spanyayê demokrasî hatiye sazkirin.
 1985 – Di êrîşên ji aliyê filîstîniyan we li balafirgehên Roma û Viyanayê pêk hatin de 18 kesan jiyana xwe ji dest da.
 2001 – Di navbera Çîn û DYA'yê de peymana daîmî ya têkiliyên bazirganiya asayî pêk hat.
 2002 – Di êrîşeke li dijî baregehên Rûsyayê yên li Grosniyê de 72 kes mirin û 200 kes jî brîndar bûn.
 2007 – Serokwezîra Pakistanê Benazîr Butto di encama êrîşekê de jiyana xwe ji dest da.
 2008 – Îsraîlê li derdora Xezeyê êrîşa hewayî pêk anî. Di encamê de 230 kes mirin û bêhtirî 400 kesî brîndar bûn.

Jidayikbûn 
 1822 – Louis Pasteur, zanyarê fransî (m. 1895)

Mirin 
 1925 – Sergey Yesenîn, helbestvanê rûs (jdb. 1895 )
 2003 – Hemreş Reşo, siyasetmedar û nivîskarê kurd (jdb. 1939)
 2007 – Benazîr Butto, serokwezîra Pakistanê ya esilkurd (jdb. 1953)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
28ê kanûna pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1929 – Komara Tirkiyeyê biryar da artêşa tirk bişîne ser Serhildana Tendûrekê.
 2011 – Komkujiya Robozkê: Li gundê Robozkê yê navçeya Qilabanê 34 kurdên qaçaxçî, ku yê temenê wî herî biçûk 12 salî bû, ji aliyê firokeyên şer ên Tirkiyeyê ve hatin qetilkirin.

Cîhan 
 1612 – Galileo Galilei, bû stêrnasê pêşî ku gerstêrka Neptûnê keşf kir, lê dîsa jî wî ew weke stêrkê bi nav kir.
 1836 – Spanyayê serxwebûna Meksîkayê pejirand.
 1846 – Iowa, bû dewleta 29em a DYA'yê.
 1879 – Li bajarê Dundee ya li Skotlandê di dema derbasbûna trênê de pirek xira bû. Di encamê 75 kesan di ava qerisî de jiyana xwe ji dest da.
 1908 – Li bajarê Messîna ya li Sîcîlyayê erdhejeke bi mezinahiya 7,2 a ligorî pîvana Richter çêbû. Di encamê de 75.000 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1973 – Aleksandr Soljenîtsin berhema xwe ya li ser zîndanên Sovyetê ya bi navê şîpalê Gûlag 3 Bend derxist.
 1989 – Li bajarê Newcastle yê li Awistralyayê erdhejeke bi mezinahiya 5,6 a ligorî pîvana Richter çêbû. Di encamê de 13 kes mir.
 1990 – Kurdê penaber ê bi navê  Nîhat Yusufoglu li Hachenburgê ji aliyê naziyan ve hatiye kuştin.

Jidayikbûn 
 1856 – Thomas Woodrow Wilson, serokdewletê DYA'yê yê 28em
 1969 – Linus Torvalds, damezrînerê bernameya Linuxê
 1981 – Sienna Miller, lîstikvana îngilîz-amerîkan

Mirin 
 1997 – Heikki A. Alikoski, stêrnasê fînlandî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
29ê kanûna pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 2011 – Li Qilebanê, nêzîkî gundê Roboskiyê balafirên F-16 ên tirk bi bombebaranê, bêhtirî 35 kurdên sivîl ên karê qaçaxiyê dikirin, kuştin.

Cîhan 
 1778 – Li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê 3.500 leşkerên brîtanî bajarê Savannah a li Georgia zemt kirin.
 1845 – Teksas, bû dewleta 28em a DYA'yê.
 1876 – Li bajarê Ashtabula ya li Ohioyê di dema derbasbûna trênê de pirek xira bû. Di encamê de 92 kes mirin û 64 jî brîndar bûn.
 1890 – Leşkerên amerîkan bêhtirî 200 mirovên hoza Oglala Lakota yên ji çermsorên DYA'yê kuştin.
 1911 – Mongolyayê ji Çînê serxwebûna xwe bi dest xist.
 1940 – Şerê cîhanê yê duyem: Ji sedema êrîşa bombeyên şewatê yên naziyan, li Londonê nêzîkê 200 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1989 – Nivîskar Václav Havel weke serokdewletê Çekoslovakyayê hatiye hilbijartin. Piştî 40 salan kesekî ne komunîst bû serokdewlet.
 1994 – Balafira Tirkiyeyê ya di navbera bajarên Mersîn û Wanê de seferê dike, ket. Di encamê de 59 kes mirin û 22 kes jî brîndar bûn.
 1997 – Li Hong Kongê ji sedema bidawîkirina nexweşiya kujer a arsimê kuştina 1,25 milyon mirîşkan destpê kir.
 2001 – Di şewateke li firoşgeheke li bajarê Lîma ya Perûyê de herî kêm 291 kesan jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1808 – Andrew Johnson, 17em serokdewletê DYA'yê (m. 1875)
 1809 – William Ewart Gladstone, serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî

Mirin 
 1924 – Carl Spitteler, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1926 – Rainer Maria Rilke, helbestvanê alman-awistriyayî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
30ê kanûna pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1066 – Li Granada ya Spanyayê komeke alîgirên misilmantiyê di serdegirtina qesra keyaniyê de wezîrê cihû û gelek mirovên cihû yên bajêr kuştin.
 1903 – Di şewata şanogeheke li Şîkagoyê de 600 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1922 – Vladîmîr Îlyîç Lenîn da zanîn ku Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst hatiye damezrandin.
 1972 – Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bombebarana li ser paytexta Viyetnamê, Hanoi, rawestand.
 1993 – Di navbera Îsraêl û Vatîkanê de têkiliyên dîplomatîk destpê kirin.
 1997 – Li Alceryayê mirovên çekdar li çar gundan bêhtirî 400 kesî kuştin.
 2004 – Li klûbeke şevê ya Buenos Airesê di encama şewatekê de 194 kesan jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1865 – Rudyard Kipling, nivîskarê brîtanî xwediyê Xelata Nobelê
 1955 – Gabriel Aghion, senaryonivîs û rejîsorê fransî

Mirin 
 1691 – Robert Boyle, zanyarê îngilîz-îrlendî
 1944 – Romain Rolland, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
31ê kanûna pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1534 – Artêşa Osmaniyan bajarê Bexdayê dagir kir.
 1862 – Bi îmzekirina biryara Abraham Lincoln destûr hatiye dayîn ku Vîrjînyaya Rojava tevlî DYA'yê bibe. Bi vê bûyerê re Vîrjînya dibe du beş.
 1879 – Thomas Edison ampûla elektrîkê bi gel da nasandin.
 1944 – Şerê Cîhanî yê Duyem: Mecaristanê li dijî Almanyaya Nazî şer da destpêkirin.
 1963 – Federasyona Afrîkaya Navendî belav bû û Zambiya, Malavî û Rodesya hatin damezrandin.
 1992 – Biryara du parçekirina Çekoslovakyayê (weke Çekya û Slovakya) hatiye pejirandin.
 1994 – Şerê Çeçenistanê yê yekem destpê kir. Hêzên Rûsyayê êrîş birin ser bajarê Grosniyê.
 1999 – Serokdewletê Rûsyayê Borîs Yeltsîn bi biryareke ji nişka ve ji peywira xwe îstifa kir û da zanîn ku wê serokdewletiyê dewrî Vladîmîr Pûtîn bike.

Jidayikbûn 
 1491 – Jacques Cartier, kaşifê fransî
 1880 – George Marshall, generalê xwediyê Xelata Nobelê
 1983 – Deniz Çakır, aktrîsa tirk

Mirin 
 1970 – Michael Balint, psîkoanalîstê mecar

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
1ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1959 – Tevgera duyem a Dêrsimê dest pê kir.
 1995 – Endamê HADEPa Edeneyê Hacı Sait Macir ku di 28ê kanûna pêşîn a 2004an de ji aliyê kontrayan ve hatibû gulebarandin, ji cîhanê koç kir.
 1998 – Kovara Özgür Kadın a jinên kurd ên Bakurê Kurdistanê bi tirkî û kurdî dest bi weşana xwe kir.
 2000 – Kanala esmanî ya Kurdsatê li Başûrê Kurdistanê dest bi weşanê kir.
 2005 – Radyo Newa ji Herêma Kurdistanê dest bi weşanê kir.
 2009 – Televîzyona dewletê TRT 6ê dest bi weşana xwe ya asayî kir.

Cîhan 
 630 – Muhemmed, bi artêşekê kete bajarê Mekeyê.
 1788 – Rojnameya herî kevn a Londonê The Times dest bi weşanê kir. 
 1891 – Li ser nîqaşên di maça navbera yaneyên Stoke City û Notts ên di lîga Îngilistanê de hate kirin, penaltî kete pirtûka qaîdeyên futbolê. 
 1945 – Fransa, tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
 1959 – Bi serokatiya Fidel Castro şoreşa Kûbayê pêkhat. 
 1965 – Rêxistina El-Fetîh, di nava Filîstînê de yekemîn çalakiya xwe li dar xist. 
 1973 – Brîtanya bi fermî tevlî Civata Aborî ya Ewropayê bû.
 1981 – Yewnanistan bû endamê 10emîn ê Civata Aborî ya Ewropayê. 
 1986 – Spanya û Portûgal, tevlî Yekîtiya Ewropayê bûn. 
 1987 – Li Çînê bi hezaran xwendekaran li meydana Tîanenmanê meşiyan.
 1993 – Çekoslovakya bû du parçe. Bi vê bûyerê re Çekya û komara Slovakyayê hatin damezrandin.
 1994 – Peymana NAFTA derbasî jiyanê bû. Di peymana ku jê re dihate gotin Herêma Bazirganiya Serbest a Amerîkaya Bakur, tê de dihate pêşdîtin, dîwarên di navbêra Kanada û Meksîkayê were rakirin.
 1994 – Zapatîstan ji ber pirsgirêka xwe ya neteweyî bi rêberiya Artêşa Rizgariya Neteweyî ya Zapatîst (EZLN) li Meksîkayê dest bi têkoşîna azadiyê kirin. 
 1995 – Awistriya, Fînlenda û Swêd tevlî Yekîtiya Ewropayê bûn.
 1996 – « Yekîtiya Gumrikê » a di navbêra Tirkiye û Yekîtiya Ewropayê de kete meriyetê.
 1998 – Îtalyayê biryara parastina mafên gelê kurd a di warê navneteweyî de wergirt.
 1999 – Pereyê Ewropayê “Ewro” kete meriyetê de. 
 2002 – Bi kanûna derketina Zagona Medenî ya Tirk re, mêran di fermiyetê de reîstiya hundirê malê winda kir. 
 2005 – Şeş sifirên di pereyên tirkan de hatin rakirin û YTL kete merîyetê de.
 2007 – Pêjimarên ISBN ji 10an bûne 13.

Jidayikbûn 
 1938  – Halit Akçatepe, lîstikvanê tirk
 1945 – İsmail Çoban, wênesazê kurd-tirk
 1947 – Nusret Kılıçaslan, siyasetmedarê kurd
 1948 – Devlet Bahçeli, serokê partiya neteweperest (MHP)
 1950 – Mistefa Kewê, helbestvanekî kurd
 1952 – İbrahim Tatlıses, stranbêjê tirk
 1953 – Mehmed Uzun, nivîskarê kurd
 1956 – Muzaffer Ayata, yek ji kadroyên pêşeng ên PKK'yê
 1971 – Emrah Erdoğan İpek, stranbêjekî kurd
 1976 – Şahê Bedo, stranbêjê kurd 
 1986 – Deşnê Murad, stranbêja kurd
 1986 – Colin Morgan, lîstikvanê brîtanî

Mirin 
 874 – Hesenê Eskerî, îmamê şia yê yazdehem

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
2ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1920 – Sonda "Misak-i Milli" hate xwendin.
 1935 – Li Tirkiye û Kurdistana Bakûr, ji aliyê rejîma tirk ve, qanûna ‘Paşnavitiyê’ kete meriyetê de.
 2002 – Serdozgerê Dadgeha Bilind a Komara Tirkiyeyê Sabîh Kanadoglu, ji bo girtina partiya HADEP’ê serî li Dadgeha Destûrabingehîn da. 
 2002 – Li Tirkiye û Kurdistana Bakur, encamên jimartina şêniya giştî piştî du salan hate eşkerekirin. Şêniya Tirkiye û Kurdistana Bakur giş bi hev re weke 67 mîlyon û 844 hezar û 903 kes hate eşkerekirin.

Cîhan 
 1523 – Girava Rodosê, ji aliyê artêşa Osmaniyan ve hate dagirkirin.
 1757 – Keyaniya Yekbûyî bajarê Hindistanê Kolkata dagir kir.
 1922 – Di navbêra hikumeta tirk û hikumeta Ûkranyayê de peymana dostaniyê hate morkirin.
 1935 – Li Tirkiyeyê li giravên Marmara û Erdekê erdhej qewimîn; di encamê de 5 kes mirin, 600 avahî jî xisar dîtin.
 1951 – Tirkiye, Holenda û Brezîl bûne endamên nû yên rêxistina Konseya Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî.
 1959 – Fidel Castro yê li Kûbayê li dijî rêveberiya Batîsta şer dikir, bi 12 hevalên xwe re ku di nav wan de Che Guevara jî hebû, piştî ku dîktator Batîsta reviya Komara Domînîk, rêveberî bidest xist.
 1941 – Şerê cîhanê yê duyem: Artêşa almanan li bajarê Cardiff a Walesê ziyan dane katedrala bajêr Llandaffê.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên japon paytexta Filîpînê, Manîla dagir kirin.
 1968 – Dr. Christina Bernardê Afrîkaya Başûr yekem car dilê mirovekî derbasî mirovekî din kir.
 1978 – Li paytexta Belçîka Brukselê, avahiyeke ku tê de ji bo bankeya tirkan xebat dihate kirin, ji aliyê hin kesan ve hate bombekirin.

Jidayikbûn 
 1967 – Tia Carrere, lîstikvan, stranbêj û modela amerîkan

Mirin 
 1557 – Pontormo, wênesazê îtalyan

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
3ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1952 – Li Erzîrom û Hesenqelayê erdhej qewimî; di encamê de 69 kes mirin 299 kes jî brîndar bûn.
 1984 – Li girtîgeha Amedê Berxwedana kanûna paşîn dest pê kir. Di wê berxwedanê de Necmettin Büyükkaya, Kemal Arat, Orhan Keskin û du girtiyên din ji cîhanê koç kirin.
 1993 – Şaxa Amedê ya Navenda Çanda Mezopotamyayê vebû.
 1995 – Endamê HADEP'a Êlihê Vasfi Çetin hate kuştin.
 1997 – Partiya Girseya Demokratîk (DKP) ji aliyê Şerafeddîn Elçî û hevalên wî hate damezrandin.

Cîhan 
 1496 – Leonardo da Vinci ceribandina maşîneke firînê pêk anî, lê bi ser neket.
 1815 – Dewletên Awistriya, Keyaniya Yekbûyî û Fransayê li dijî Rûsya û Prûsya yekîtiyek ava kirin.
 1889 – Friedrich Wilhelm Nietzsche hişê xwe winda kir.
 1925 – Li Îtalyayê hemû hêza dewletê kete destê Benito Mussolini.
 1959 – Alaska weke dewleta 49em a DYA'yê hate pejirandin.

Jidayikbûn 
 B.Z. 106 – Cicero, fîlozof û siyasetmedarê Romayî
 1892 – J. R. R. Tolkien, zimannas, helbestvan û nivîskarê brîtanî
 1925 – Kim Dae Jung, siyasetmedarê Korêya Başûr
 1977 – Mayumi Iizuka, stranbêj û aktrîsa japon
1983 – Katie McGrath , lîstikvana îrlendî

Mirin 
 1903 – Alois Hitler, bavê Adolf Hitler
 2011 – Yozef Shiloach, aktorê kurd e cihû

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
4ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1717 – Brîtanya, Holand û Fransayê peymaneke sêalî îmzekirin.
 1762 – Brîtanya li dijî Spanya û Napoliyê îlana şer kir.
 1878 – Bajarê Sofyayê ji destê rêveberiya Osmaniyan hate rizgarkirin.
 1896 – Utah, bû 45em dewleta DYA'yê.
 1948 – Bûrmayê ji Keyaniya Yekbûyî serxwebûna xwe bi dest xist.
 1951 – Komara Gel a Çînê û Korêya Bakur bajarê Sêûlê dagir kirin.
 1987 – Trêneke ji Washington, D.C.'yê diçû Bostonê pêçavê trêneke dî ket. Di encamê de 16 kes mirin.
 1990 – Li Pakistanê trêna rêwiyan li pêçavê trêna baran ket. Di encamê de 300 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1996 – Komkujiya girtîgeha Ümraniyeyê pêk hat û 4 girtî hatin kuştin.
 1999 – Êrîşkarên çekdar li bajarê Îslamabadê êrîş birin ser mizgefteke şiiyan. Di encamê de 16 kes mirin û 25 kes jî brîndar bûn.

Jidayikbûn 
 1940 – Gao Xingjian, nivîskar û wergêrê xwediyê Xelata Nobelê
 1966 – Faysal Dağlı, rojnamevan û derhênerê kurd

Mirin 
 1941 – Henri Bergson, fîlozofê xwediyê Xelata Nobelê
 1960 – Albert Camus, nivîskarê fransî
 1961 – Erwin Schrödinger, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1963 – Muzaffer Sarısözen, stranbêjê muzîka tirkî
 1965 – T. S. Eliot, nivîskar û helbestvanê xwediyê Xelata Nobelê
 2007 – Bro Omerî, nivîskar û helbestvanê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
5ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1995 – Rêveberê HADEP'a Wêranşarê Fethi Yıldırım ji aliyê kontrayan ve hate kuştin.
 1995 – Eser Altınok agir berda bedena xwe û ji cîhanê koç kir.

Cîhan 
 1675 – Artêşa Fransayê li Kolmarê zora artêşa Brandenburgê bir.
 1854 – Li San Franciscoyê keştiyek noqav bû. Di encamê de 300 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1909 – Dewleta Kolombiyayê serxwebûna Panamayê qebûl kir.
 1974 – Li Antarktîkayê pileya germê ya herî bilind weke +59 °F (+15 °C) hate pîvandin.
 1974 – Li paytexta Perûyê Lîmayê, di encama erdhejê de 6 kes mirin û li bi sedan xaniyan  ziyan pêk hat.
 1978 – Sendîkaya Sînemageran SINE-SEN' li Tirkiyeyê hate damezirandin.
 2005 – Gerstêrka qambost a herî biçûk Erîs hate keşfkirin.

Jidayikbûn 
 1762 – Constanze Mozart, hevjîna Wolfgang Amadeus Mozart
 1846 – Rudolf Eucken, nivîskar û fîlozofê xwediyê Xelata Nobelê
 1932 – Umberto Eco, zimannas û nivîskarê îtalyan
 1932 – Raisa Gorbachova, hevjîna Mîxaîl Gorbaçov
 1938 – Juan Carlos I, keyê Spanyayê
 1957 – Şevger Hovik, nivîskar û stranbêjê kurd
 1975 – Bradley Cooper ,lîstikvan û fîlmçêkerê amerîkî

Mirin 
 1939 – Amelia Earhart, firokevana amerîkan
 1970 – Max Born, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1995 – Fethî Yildirim, rêveberê HADEP a Wêranşerê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
6ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1912 – Nû Meksîk, bû dewleta 47 a DYA'yê.
 1921 – Artêşa Iraqê hate damezrandin.
 1930 – Ajotina ceribandinê ya yekemîn tirimbêla bi motorê dîzel di navbera Indianapolis û New York City de pêk hat.
 1931 – Thomas Edison, ji bo patenta keşfa xwe ya dawî serîlêdan pêk anî.
 1950 – Keyaniya Yekbûyî bi awayê fermî dewleta Komara Gel a Çînê nas kir.
 1983 – Yılmaz Güney û Cem Karaca ji hevwelatiya Tirkiyeyê hatin derxistin.
 1995 – Konferansa zimanê kurdî li Berlînê dest pê kir.

Jidayikbûn 
 1883 – Cibran Xelîl Cibran, nivîskarê libnanî-amerîkî
 1938 – Adriano Celentano, stranbêj û aktorê îtalî
 1966 – A. R. Rahman, hundermendê hindî

Mirin 
 1918 – Georg Cantor, matematîknasê alman
 1919 – Theodore Roosevelt, serokdewletê 26 ê DYA'yê
 1990 – Pavel Çerenkov, fîzîknasê rûs

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
7ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1940 – Li Mehabadê kovara Kurdistan dest bi weşanê kir.

Cîhan 
 1610 – Stêrnasê îtalyan Galileo Galilei, çar peykên Berçîsê keşf kirin (Îo, Europa, Ganymede, Callisto).
 1797 – Ala Îtalyayê ya nûjen cara pêşîn hate bikaranîn.
 1927 – Axaftina di ser okyanûsê re, ya pêşîn ku di navbera bajarên New York û Londonê de bû, pêkhat.
 1935 – Di bin serweriya Benito Mussolini û Pierre Laval de, peymanek di navbera Îtalya û Fransayê de hate girêdan.
 1959 – Dewleta DYA'yê hikûmeta Kûbayê ya di bin seroktiya Fidel Castro de nas kir.
 1979 – Artêşa Viyetnamê paytexta Kambocayê, Phnom Penh, dagir kir.
 1980 – Li Hindistanê partiya Îndra Gandî bi ser ket.

Jidayikbûn 
 1834 –  Philipp Reis , dahêner û fizîknasê alman 
 1858 – Elîezer Ben-Yehuda, jînkerê zimanê îbranî
 1948 – Ichiro Mizuki, stranbêj û aktorê japon

Mirin 
 1943 – Nîkola Tesla, fîzîknasê serb
 1984 – Alfred Kastler, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1989 – Hîrohîto, împeratorê Japonyayê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
8ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1995 – Kongreya PKKê ya pêncem dest pê kir û heta 27ê mehê dom kir.

Cîhan 
 1297 – Monakoyê serxwebûna xwe bi dest xist.
 1780 – Li Îranê, Tewrêzê erdhejeke bi mezinahiya 7,7 a li gorî pîvanên Richter pêk hat. Di encamê de nêzîkê 80.000 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1912 – Kongreya Neteweyî ya Afrîkayê hate damezrandin.
 1914 – Prînsîbên Wilson ku ji 14 xalan pêk dihatin, ji bo kongreya DYA'yê hatin pêşniyarkirin.
 1961 – Li Fransayê di encama referandûmekê de ji bo polîtîkayên Charles de Gaulle yên li Alceryayê piştgirî derket.
 1982 – Ji bo Yılmaz Güney ji sedema "propandakirina komunîzmê" 7,5 ceza hate birrîn.
 1995 – Di 8 û 27ê kanûna paşînê de 5emîn Komcivîna Jinan a Neteweyî pêk hat.
 1996 – Nûçegihanê rojnameya Evrenselê Metin Göktepe bi destê polîsan hate kuştin.
 1996 – Balafireke kargoyê li bajarê Kînşasa kete nav cihê bazarê. Di encamê de 350 kesî jiyana xwe ji dest da.
 2003 – Balafira THY'yê ya di navbera Stenbol-Amedê de seferan dike, li Amedê kete xwar. Di encamê de 74 kes mirin û 3 kes jî brîndar bûn.

Jidayikbûn 
 1867 – Emily Greene Balch, nivîskar û aştîxwaza xwediyê Xelata Nobelê
 1891 – Walther Bothe, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
1981 – Lauren Hewett , awistrilyayî ye û ku berê lîstikvan bû

Mirin 
 1642 – Galileo Galilei, stêrnasê îtalî
 1888 – Auguste Maquet , nivîskar û libretîstê fransayî
 1896 – Paul Verlaine, helbestvanê fransî
 1996 – Metin Göktepe, nûçegihanê tirk
 1996 – François Mitterrand, serokkomarê Fransayê
 2002 – Aleksander Proxorov, fîzîknasê rûs

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
9ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1788 – Connecticut bû dewleta pêncem a DYA'yê.
 1861 – Mississippi di encama şerê sivîl ê navxweyî de ji DYA'yê veqetiya.
 1917 – Şerê cîhanê yê yekem; Di navbera Brîtanya û Osmaniyan de li ser tixûbê Misir û Filîstînê şer qewimî.
 1920 – Hêzên tirk li meydana İnönü li hemberî hêzên yewnanî ketin nav şer.
 1937 – Yek ji pêşengên şoreşa Bolşevîkan Lev Trotskî piştî ku ji aliyê Josef Stalin ve hate mişextîkirin, çû Meksîkayê.
 1941 – Şerê cîhanê yê duyem; Keştiya yewnan a noqav Triton (Y-5) , keştiya noqav a Îtalyayê ya bi navê Neghelli îmha kir.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên amerîkan girava Luzonê ya li Filîpînê dagir kirin.
 2007 – Balafira ku karkerên ji Tirkiyeyê tê de bûn, di dema ji Edeneyê diçû Iraqê, li Bexdayê kete xwar. Di encamê de 34 kes mirin.
 2013 – Suîqesta kurdan a li Parîsê

Jidayikbûn 
 1908 – Simone de Beauvoir, nivîskara fransî
 1958 – Mehmet Ali Ağca, kujerê tirk
 1959 – Rigoberta Menchú Tum, çalakgera xwediyê Xelata Nobelê
 1982 – Henriette Richter-Röhl , lîstikvana alman

Mirin 
 1324 – Marco Polo, kaşif û gerokê îtalî
 1867 – Emily Greene Balch, nivîskar û aştîxwaza xwediyê Xelata Nobelê
 1990 – Cemal Sureya, helbestvanê tirkî yê esilkurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
10ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1916 – Hêzên împeratoriya Rûsyayê li Erzeromê bi Osmaniyan re dest bi şer kirin.
 1918 – Cemiyeta Tealiya Kurd hate damezirandin.

Cîhan 
 1810 – Napoleon Bonaparte ji hevjîna xwe Josephine cihê bû.
 1861 – Di şerê navxweyî yê amerîkanan de Florîda ji DYA'yê veqetiya.
 1928 – Rêveberiya Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst Trotskî û 30 pêşengên din ên muxalîf sirgûnî Almatiyê kirin.
 1941 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên yewnan bajarê Këlcyrë yê li Albanyayê dagir kirin.
 1959 – Yekîtiya Sovyetê aştî pêşniyazî Almanyayê kir.
 1984 – Piştî 117 salan di navbera DYA û Vatîkanê de pêwendiyên tevahî yên dîplomatîk pêk hatin.
 1985 – Di kanala neteweyî ya Tirkiyeyê, TRT, de  peyvên weke "anı (serpêhatî), devrim (şoreş), özgürlük (azadî)" hatin qedexekirin.

Jidayikbûn 
 1913 – Gustav Husak, serokdewletê Çekoslovakyayê

Mirin 
 1778 – Carolus Linnaeus, zanyarê swêdî
 1951 – Sinclair Lewis, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1957 – Gabriela Mistral, nivîskara xwediya Xelata Nobelê
 1986 – Jaroslav Seifert, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1986 – Ernst Angel, nivîskar û helbestvanê awistirî
 2005 – Bahattin Karakütük, rojnamevanê tirk

Cejn û salveger 
 1961 – Cejna Rojnamevanên li ser kar.

Roj
11ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1693 – Çiyayê Etna yê volkanîk teqiya. Di encama pêkhatina erdhejê de hinek beşên Sîcîlya û Maltayê xira bûn.
 1861 – Ji sedema şerê navxweyî yê amerîkanan Alabama ji DYA'yê veqetiya.
 1922 – Cara pêşîn însulîn li ser nexweşekî diyabetî hate bikaranîn.
 1935 – Firokevan Amelia Earhart cara yekemîn firrîna bi tenê di navbera Hawaii û Kalîforniyayê de pêk anî.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Japonyayê li dijî Holandê şer îlan kir.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên Japonyayê bajarê Kuala Lumpurê dagir kirin.
 1943 – Şerê cîhanê yê duyem; DYA û Brîtanyayê li Çînê dev ji mafên herêmî berdan.
 1946 – Komara gel a Albanyayê hate damezrandin.
 1962 – Li Perûyê di encama teqîna çiyayê Huascaran ê volkanîk de 4.000 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1972 – Navê Pakistana Rojhilat bû Bengladeş.
 1992 – Rêveberê partiya kurdên Bakurê Kurdistanê; HEPê Tevfik Bazitçi hate kuştin.
 1995 – Rojnamevan û nivîskar ê tirk Onat Kutlar hate kuştin.

Jidayikbûn 
 347 – Theodosius I, împeratorê Romayê  (m. 395)

Mirin 
 1556 – Fuzûlî, helbestvanê mutesewif
 1969 – Şêx Ehmed Barzanî, yek ji pêşengên têkoşeriya kurd
 1988 – Isidor Isaac Rabi, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 2008 – Edmund Hillary, kaşifê ji Zêlanda Nû

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
12ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 BZ 521 – Ferwertîşê medî li Medyayê li dijî Daryûsê Mezin serî hilda. 
 1923 – Li Parîsê ji bo nexweşiya derdê kopanê serûm hate çêkirin.
 1969 – Koma muzîkê Led Zeppelin albûma xwe ya yekem derxist.
 1973 – Hejmara yekem a rojnameya bi tirkî Millî Gazeteyê derket.
 1991 – Şerê Kendavê; Kongreya DYA'yê destûr da  ku bi hêzên leşkerî Iraqê ji Kuweytê derxe.
 1995 – Endamê partiya kurdên Kurdistana Bakur; HADEP a Edeneyê Bahattin Oğuz ji aliyê kontrayan ve hate kuştin.
 2006 – Li Erebistana Siyûdiyê di dema ayîna kevir avêtina şeytên de, 362 hecî mirin.
 2006 – Kujerê  neteweperest ê tirk, Mehmet Ali Ağca, serbest hate berdan.
 2010 – Li Haîtiyê bi mezinahiya 7,0 a li gorî pîvana Richter erdhej qewimî. Di encamê de nêzîkê 316.000 kesan jiyana xwe ji dest da û 250.000 kes jî brîndar bûn.

Jidayikbûn 
 1628 –Charles Perrault,nivîskarê fransî
1876 – Jack London, nivîskarê amerîkî
1905 – Nihal Atsız, yek ji pêşengên îdeolojiya tirkperestiyê
1973 – Hande Yener, stranbêj û strannivîsa tirk

Mirin 
 1976 – Agatha Christie, nivîskara navdar a îngilîz

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
13ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 2001 – Enstîtuya Kurdî ya Tehranê hate damezrandin.

Cîhan 
 1785 – Yek ji rojnameyên pêşîn ên cîhanê Daily Universal Register a ku piştre navê wê weke The Times hate guhertin, cara pêşîn çap bû.
 1871 – Yekemîn "redkarê wijdanî" yê polîtîk, Pepe Beunza li Spanyayê hate girtin.
 1915 – Li bajarê Îtalya, Avezzanoyê, erdhej qewimî. Di encamê de 29.800 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1964 – Li Kolkatayê li dijî misilmanan bûyer pêk hatin. Di encamê de bêhtirî 100 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1992 – Japonyayê, ji ber ku di şerê cîhanê yê duyem de bi hezaran pîrekên korêyî bi zorê weke bendeyên seksê bikaranîbûn, lêborîna xwe xwest.
 2001 – Li El Salvadorê bi mezinahiya 7,6 a li gorî pîvana Richterê erdhej qewimî. Di encamê de bêhtirî 800 kesî jiyana xwe ji dest da.
 2007 – Li bakurê Japonyayê, di Okyanûsa Mezin de erdhejeke bi mezinahiya 8,3 a li gorî pîvana Richterê qewimî.

Jidayikbûn 
 1864 – Wilhelm Wien, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1909 – Şêx Rizayê Talebanî, helbestvanê kurd
 1999 – Mihemedê Mamlê, hunermendê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
 Gaxand, sersala elewiyên Dêrsimê.

Roj
14ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1998 – Şaxa Navenda Çanda Mezopotamyayê NÇM ya Amedê hate girtin.

Cîhan 
 1539 – Kûba kete bin serweriya Spanyayê.
 1907 – Li bajarê Kingston a Jamaîkayê erdhej qewimî. Di encamê de bêhtirî 1000 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1914 – Mihemed Şerîf Paşayê Babanî li Parîsê rastî êrîşekê tê.
 1938 – Peymana Seedabadê ya di navbera Tirkiye, Iraq, Îran û Efxanistanê de hatibû îmzekirin, li meclîsa Tirkiyeyê hate pejirandin.
 1943 – Şerê cîhanê yê duyem: Serokdewletê amerîkî Franklin Delano Roosevelt û serokwezîrê Brîtanyayê, Winston Churchill, li Marokoyê di derbarê şer de civîn pêk anîn. Roosevelt bi vê re bû yekemîn serokê amerîkî ê bi balafirê rêwîtî kiribû.
 2007 – Balafireke Venezuelayê ya di navbera Panama û Karakasê de çûnûhatin pêk dianî, kete xwar. Di encamê de 14 kes mirin.

Jidayikbûn 
 1875 – Albert Schweitzer, fîlozofê xwediyê Xelata Nobelê
 1921 – Murray Bookchin, nivîskarê sosyalîst ê amerîkî
 1949 – İlyas Salman, lîstikvanê sînemaya tirkî
 1965 – Şamil Basayev, yek ji rêberên çeçenan

Mirin 
 1753 – George Berkeley, fîlozofê îrlendî
 1867 – Jean Auguste Dominique Ingres, helbestvanê fransî
 1977 – Anais Nin, nivîskara fransî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
15ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1996 – Li gundê Basa yê Şirnexê 11 gundî bi destê hêzên leşkerî yên Tirkiyeyê hatin kuştin.

Cîhan 
 1582 – Rûsyayê, erdên Estonya û Lîvonyayê ji rêveberiya Polonî-Lîtvanî re hêlişt.
 1919 – Fîlozof û şoreşgera alman Rosa Luxemburg ji aliyê faşîstên alman ve hate kuştin.
 1945 – Ajansa nûçeyan a îtalî ANSA (Agenzia Nazionale Stampa Associata) li Romayê hate damezrandin.
 1970 – Muemer Qedafî, xwe weke serokdewletê Lîbyayê îlan kir.
 1991 – Dema ku Neteweyên Yekbûyî dabû rêveberiya Iraqê ku ji Kuweytê derkeve, bi dawî bû.
 1992 – Dewletên cîhanê veqetandina serxwebûnê ya Kroatya û Slovenyayê ya ji Yûgoslavyayê pejirandin.
 2001 – Wîkîpediyayê dest bi weşanê kir.

Jidayikbûn 
 1622 – Jean-Baptiste Poquelin (Molière), şanonivîs û şanogerê fransî
 1809 – Pierre-Joseph Proudhon, bavê îdeolojiya anarşîzmê
 1866 – Nathan Söderblom, keşeyê xwediyê Xelata Nobelê
 1902 – Nâzım Hikmet Ran, helbestvanê tirk
 1934 – Aramê Dîkran, hunermendê zimanê kurdî
 1929 – Martin Luther King, keşeyê xwediyê Xelata Nobelê
 1965 – Andrea Wolf (Ronahî), gerîlaya PKKê ya esilalman
 1976 – Zara (Neşe Yılmaz), stranbêja tirk
 1977 – Giorgia Meloni, ramyar û rojnamevana îtalyan

Mirin 
 1919 – Rosa Luxemburg, fîlozof û şoreşgera alman
 1919 – Karl Liebknecht, sosyalîstê alman
 1988 – Seán MacBride, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
 2010 – Fatma Îsa, stranbêja kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
16ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1795 – Fransa, bajarê Holandê ya bi navê Utrecht dagir kir.
 1925 – Li Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst, Lev Trotskî ji peywira komîseriya şer hate dûrxistin.
 1979 – Mihemed Reza Pehlevî, tevî malbata xwe ji Îranê derket û çû li Misirê bi cih bû.
 1983 – Balafira Tirkiyeyê ya Afyonkarahisarê li Enqereyê kete xwar. Di encamê de 47 kes mirin.
 1991 – Şerê Kendavê; DYA'yê li dijî Iraqê dest bi şer kir.
 1992 – Parlementerên DEPê Hatip Dicle û Leyla Zana, ji Partiya Sosyal Demokrat a Gelperwer (SHP) îstifa kirin.
 1992 – Li El Salvadorê piştî şerê navxweyî yê 12 salan de hikûmet û serhildêran peymaneke aştiyê girêdan. Berî ku ev peyman li Meksîkoyê were îmzekirin, di encama tevahiya şer de 75.000 kesan jiyana xwe ji dest dabû.
 1994 – Karsazê kurd Behçet Cantürk hate kuştin. 
 1995 – Rêveberê partiya kurdên Kurdistana Bakur a fermî HADEP a şaxa Êlihê M. Zeki Aldığ ji aliyê kontrayan ve hate kuştin.
 1998 – Dadgeha Zagona Bingehîn a Tirkiyeyê partiya oldar a bi navê Refah Partisi girt.
 2001 – Serokê Komara Demokratîk a Kongoyê Laurent-Désiré Kabila, ji aliyê parêzkarekî wî ve li mala wî ya li Kînşasayê hate kuştin.

Jidayikbûn 
 1901 – Fulgencio Batista, dîktatorê Kûbayê

Mirin 
 2004 – Kalevi Sorsa, serokwezîrê Fînlandê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
17ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1922 – Qetlîama Koçgiriyê pêkhat.
 1946 – Di dawiya sala 1946an de Komara Kurdistan li Mahabadê ji aliyê rejîma Îranê ve hate hilweşandin. 
 1999 – Kurdistan TV'yê dest bi weşana xwe kir.

Cîhan 
 1819 – Simón Bolívar komara Kolombiyayê îlan kir.
 1917 – DYA'yê ji bo Giravên Vîrjînê 25 milyon dolar pere dane dewleta Danîmarkayê.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên Sovyet, heme heme bajarê xerakirî yê polonan Warşova dagir kirin.
 1971 – Dînamît avêtine ber mala rektorê zanîngeha ODTÜ'yê, Erdal İnönü.
 1994 – Li başûrê Kalîforniyayê erdhejeke bi mezinahiya 6,7 a li gorî pîvana Richter qewimî. Di encamê de 61 kes mirin û ziyaneke nêzîkê 20 milyar dolaran pêk hat.
 1991 – Di Şerê Kendavê de Iraqê 8 maşok avêtine Îsraîlê.
 1995 – Li bajarê Osaka-Kobe ya Japonyayê erdhejeke bi mezinahiya 7,2 a li gorî pîvana Richter qewimî. Di encamê de bêhtirî 6 hezar kesan jiyana xwe ji dest da.
 1995 – Parlementoya Ewropayê Xelata Saxarov a mafên mirovan da parlementera DEPê Leyla Zana ku ew di girtîgehê de bû.

Jidayikbûn 
 1820 – Anne Brontë, nivîskara brîtanî 
 1946 – Jessica Benjamin, psîkoanalîsta amerîkî

Mirin 
 395 – Theodosius I, împeratorê Romayê
 1834 – Giovanni Aldini, fîzîknasê îtalî
 1989 – Baba Merdûxê Rûhanî, olzanê kurd
 2000 – Hüseyin Velioğlu, serokê Hizbullaha Tirkiyeyê
 2002 – Camilo José Cela, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
18ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 532 – Serhildana li Konstantînopolîsê pêk hatibû, bi tevahî hate têkbirin. Di encama vê serhildanê de 30.000 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1910 – Li Stenbolê Qesra Çiraxanê şewitî.
 1921 – Partiya Komînîst a Îtalyayê (KPÎ) hate damezirandin.
 1943 -Yekîtiya Sovyetan da ragihandin ku wan dorpêçkirina naziyan a Lenîngradê şikandiye.
 1951 – Gerîlayên bereya rizgariya Viyetnamê ji bajarê Hanoiyê vekişiyan û bajar kete destê hêzên fransî.
 1971 – Hêzên libnanî yên xirîstiyan li bajarê Bêrûtê nêzîkê 1000 kesî kuştin.
 1991 – Profesor Doktor Seîdê Îbo li Êrîvanê hate kuştin.
 1993 – Li bajarê Bayburtê di pêkhatina aşîtê de 56 kes mirin û 22 kes jî brîndar bûn.
 2002 – Hate ragihandin ku şerê sivîl ê li Sierra Leoneyê bi dawî bû.

Jidayikbûn 
 1828 – John Langdon Down, tûrenas û dermanfiroşê brîtanî
 1937 – John Hume, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
 1938 – Anthony Giddens, civaknasê brîtanî

Mirin 
 1862 – John Tyler, serokdewletê dehem ê DYA'yê
 1936 – Rudyard Kipling, nivîskarê brîtanî xwediyê Xelata Nobelê
 1982 – Huang Xianfan, dîroknas û profesorê çînî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
19ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1829 – Berhema navdar a Johann Wolfgang von Goethe ya bi navê Faust cara pêşîn li ser dikê hate pêşkêşkirin.
 1917 – Şerê cîhanê yê yekem; Hêzên almanan bi zeplînan bombe barandin ser bajarê Yarmouth ê Înglîstanê. Di vê êrîşa ku cara yekem zeplîn hatibûn bikaranîn de, bêhtirî 20 kesan mirin.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên japon welatê Burmayê dagir kirin.
 1949 – Kûba Îsraêlê bi awayê dîplomatîk nas kir.
 1969 – Xwendakarê çek ê bi navê Jan Palach, ku li dijî dagirkirina Çekoslovakyayê ya ji aliyê YKSS'yê ve pêk hatibû, bedena xwe dabû ber agir, jiyana xwe ji dest da.
 1977 – Li Miami-Florîdayê cara pêşîn berf barî.
 1988 – Di meclîsa Tirkiyeyê de parlementerê SHP'yê Mehmet Ali Eren got; Li Tirkiyeyê pirsgirêka kurdan heye û zext li ser kurdan tê kirin. Bi vê axaftinê di meclîsê de pevçûn derket.
 1991 – Şerê Kendavê; Di êrîşa Iraqê ya bi moşekan de 15 kes brîndar bûn.
 1993 – Çekya û Slovakya tevlî Neteweyên Yekbûyî bûn.
 2001 – Kongreya Aboriya Kurdistanê ya yekem li bajarê Holendayê Rotardamê pêk hat. Di encamê de biryara avakirina KARSAZê hate girtin.
 2007 – Rojnamevanê ermenî Hrant Dink li Stenbol (Tirkiye) hate kuştin.

Jidayikbûn 
 1736 – James Watt, dahênerê îngilîz
 1809 – Edgar Allan Poe, helbestvan û çîrokvanê amerîkan

Mirin 
 1865 – Pierre-Joseph Proudhon, fîlozofê fransî
1915 –Anna Leonowens - perwerdekar û nivîskara brîtanî-hindî
 2007 – Hrant Dink, rojnamevanê ermenî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
20ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1992 – Rêveberê partiya kurdên Bakurê Kurdistanê yê fermî yê şaxa HEP'a Nisêbînê Abdurrahman Sögüt bi destê kontrayan hate kuştin.
 1992 – Endamê partiya kurdên Bakurê Kurdistanê yê fermî yê şaxa HEP'a Mûşê Harbi Arman li Amedê hate revandin û bi êşkenceyê hate kuştin.

Cîhan 
 1815 – Napoleon, bi hêzeke 140.000 leşker û 200.000 kesên dildar kete bajarê Parîsê.
 1841 – Girava Hong Kongê ji aliyê hêzên brîtanî ve hate dagirkirin.
 1921 – Meclîsa tirk "Teşkîlat-i Esasî" ya yekem pejirand.
 1945 – Şerê cîhanî yê duyem; Dewleta Mecaristanê bi hêzên hevalbendan re peymana çeksekinandinê îmze kir.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Naziyan li rojhilatê Prûsyayê dest bi koçberkirina 1,8 milyon mirovan kir.
 1968 – Tirkiye bû welatê yekem ku rejîma leşkerî ya Yewnanistanê nas kir.
 1996 – Li Filîstînê cara pêşîn hilbijartinên serokatiyê pêk hatin û di encamê de Yaser Erefat hate hilbijartin.

Jidayikbûn 
 1775 – André-Marie Ampère, fîzîknasê fransî
 1873 – Johannes V. Jensen, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1931 – David M. Lee, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 842 – Theofîlus, împeratorekî bîzansê
 1871  – Pierre Alexis Ponson du Terrail, nivîskarê fransayî
 1900 – John Ruskin, nivîskarê brîtanî
 1968 – Reşîdê Kurd, helbestvanê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
21ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1926 – Serhildana Hezroyê.
 1926 – Rojnameya Jiyan li Silêmaniyê dest bi weşanê kir.
 1986 – Wexerkirna hunermendê mezin Eyaz yusif zaxoyî.
 1993 – Endamê partiya kurdên Bakurê Kurdistanê yê şaxa Elihê yê HEPê  Mehmet Ertan hate kuştin.
 1996 – Rojnameya Azadiya Welat dest bi weşanê kir.
 2007 – Li Dutaxê erdhejeke bi mezinahiya 5,0 a li gorî pîvana richter qewimî. Ziyan giha avahiyan.

Cîhan 
 1720 – Swêd û Prûsyayê peymana Stockholmê îmze kirin.
 1899 – Şîrketa hilberîner a tirimbêlan, Opelê yekemîn erebeya xwe çêkir.
 1941 – Şerê cîhanê yê duyem: Awistralya û Keyaniya Yekbûyî êrîşî Lîbyayê kirin.
 1999 – Li DYA'yê li dijî tilyakfiroşan yek ji mezintirîn operasyonan pêk hat. Di encamê de 4.300 kg kokaîn hate desteserkirin.
 2003 – Li bajarê Colima ya Meksîkayê erdhejeke bi mezinahiya 7,6 a li gorî pîvana momentê qewimî. Di encamê de 29 kes mirin û nêzîkê 10.000 kesan bê mal man.

Jidayikbûn 
 1965 – Jam Master Jay, rapvanê amerîkan

Mirin 
 1924 – Vladîmîr Îlyîç Lenîn, serokê Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst
 1950 – George Orwell, nivîskarê brîtanî
 2002 – Fadime Şahindal, keçika kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
22ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1946 – Komara Kurdistanê ji aliyê Qazî Mihemed ve li Meydana Çarçirayê hate îlankirin.

Cîhan 
 1771 – Spanyayê giravên Falklandê bi dev Brîtanyayê ve berdan.
 1905 – Li Rûsyayê şoreşa 1905ê dest pê kir. Hêzên çar, êrîşî karkeran kir. Di encamê de 500 karkeran jiyana xwe ji dest da. (Yekşema xwînî 1905)
 1941 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên Brîtanyayê bajarê Tobrukê (Lîbya) ji destê Îtalyayê stand.
 1949 – Hêzên Mao Zedong, bajarê Pekînê bi dest xistin.
 1995 – Pirsgirêka Îsraêl-Filîstînê; Li bajarê Netanyayê du êrîşkerên bombeyî xwe teqandin. Di encamê de 19 cihûyan jiyana xwe ji dest da.
 2007 – Li Bexdayê di encamên êrîşên bombeyî de herî kêm 88 kesan jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1561 – Francis Bacon, fîlozofê îngilîz
 1891 – Franz Alexander, psîkoanalîstê mecar
1906 – Robert E. Howard , nivîskarê amerîkan
 1908 – Lev Davidovich Landau, fizîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1915 – Heinrich Albertz, siyasetmedarê alman
1937 –Uwe Hans Wilken nivîskarê alman

Mirin 
 1901 – Keybanû Victoria, keybanûya Brîtanyayê
 1922 – Fredrik Bajer, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
 2018 – Ursula K. Le Guin, nivîskareke amerîkî

Cejn û salveger 
 Îlankirina Komara Kurdistan ya Mehabadê

Roj
23ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1994 – Endamê partiya kurdên Bakurê Kurdistanê yê şaxa Amedê yê DEPê A. Selam Kizman hate kuştin.

Cîhan 
 393 – Împeratorê Romayê Theodosius I kurê xwe Honorius weke alîkarê împerator da nasandin.
 1719 – Di nav Împeratoriya Romê ya Pîroz de mîrektiya Liechtensteinê hate damezrandin.
 1793 – Rûsya û Prûsyayê cara duyem welatê Polonyayê di nav xwe de parve kirin.
 1870 – Li Montanayê artêşa amerîkî, bi pirranî jin û zarok, 173 çermsor kuştin.
 1943 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên Keyaniya Yekbûyî bajarê Trablûsê (Lîbya) ji destê artêşa alman-îtalî stand.
 1943 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên DYA û Awistralyayê, hêzên japonyayê li herêma Papuayê têk birin.
 1973 – Li Viyetnamê agirbest hate îlankirin.
 1995 – Sendîkaya Perwerdehiyê ya Tirkiyeyê Eğitim-Sen hate damezirandin.
 1996 – Komeleya Piştgiriya Malbatên Girtiyan TUYAD li Tirkiyeyê hate damezirandin.

Jidayikbûn 
 1783 – Stendhal, nivîskarê fransî (m. 1842)
 1907 – Hideki Yukawa, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê (m. 1982)
 1930 – Derek Walcott, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1955 – Şivan Perwer hunermendê kurd
 1984 – Arjen Robben, futbolvanê holendî

Mirin 
 1989 – Salvador Dalî, wênesazê ketalan (jdb. 1904)
 2002 – Robert Nozick, fîlozofê amerîkî (jdb. 1938)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
24ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1848 – Li Kalîforniyayê zêr hate dîtin.
 1862 – Bajarê Bûkareştê weke patyexta Romanyayê hate îlankirin.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Bajarê Bangkokê ji aliyê hêzên hevalbend ve hate bombebarandin û Taylandê li dijî Keyaniya Yekbûyî û DYA'yê îlana şer kir.
 1943 – Şerê cîhanê yê duyem; Konferansa Kazablankayê ku Franklin Delano Roosevelt û Winston Churchill beşdar bûbûn, bi dawî bû.
 1972 – Li daristanên Guamê leşkerekî japon ê ji şerê cîhanê yê duyem ve xwe di veşart hate dîtin.
 1993 – Partiya Xebatê ya Neteweparêz navê xwe kir Partiya Tevgera Neteweparêz (MHP).
 2001 – Li bajarê Amedê serokê ewlekariya bajêr Gaffar Okkan û çar parêzkarên wî di encama êrîşa Sofîkan de hatin kuştin.
 2006 – Li bajarê Ehvaz a başûr rojavayê Îranê, di encama du teqînan de 8 kes mirin û 40 kes jî brîndar bû.
 2007 – Filmê derhênerê kurd Huner Salim yê bi navê Dol derket.
 2011 – Li balafirgeha Domodedovo ya Rûsyayê, di encama êrîşa bombeyî de herî kêm 35 kes mirin û 180 kes jî brîndar bû.

Jidayikbûn 
(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)

Mirin 
 661 – Îmam Elî, xelîfeyê çarem ê misilmantiyê 
 1965 – Winston Churchill, serokwezîrê Brîtanyayê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
25ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1991 – Desteya wezîran a hikumeta tirk axaftin û stranên bi kurdî serbest kir.
 1993 – Serokê OZDEP a bajarê Erzînganê Cemal Akar ji aliyê hêzên tarî ve hate revandin, piştre cendekê wî hate dîtin.
 1978 – Partiya TÎKP hate damezirandin.

Cîhan 
 1554 – Bajarê São Pauloyê hate damezrandin.
 1579 – Peymana Utrechtê hate îmzekirin û tixubên Holanda roja me hatin sazkirin.
 1881 – Thomas Edison û Alexander Graham Bell şîrketa Oriental a telefonan ava kirin.
 1918 – Ukraynayê ji Rûsyaya Bolşevîkan serxwebûna xwe îlan kir.
 1955 – Yekîtiya Sovyetan bi Almanyayê re şerê xwe bi dawî anî.
 1995 – Rûsyayê ceribandina moşekê ya Norwêcê bi şaşî weke êrîşeke amerîkan fêhm kir û xwe ji bo bersivdana nukleerî amade kir.
 1996 – Li DYA'yê cara talî cezayê darvekirinê pêk hat. Sûcdarê kuştinê Billy Bailey, li dewleta Delawareyê hate darvekirin.
 1999 – Li Kolombiyayê erdhejeke 6,0 a li gorî pîvana richter qewimî. Di encamê de herî kêm 1000 kesî jiyana xwe ji dest da.
 2005 – Di dema ziyaretkirina bawermendan a li perestgeha Mander Devi ya Hindistanê de geremol qewimî û herî kêm 258 kesan jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1627 – Robert Boyle, kîmyagerê îrlandî
 1982 – Noemi, stranbêjeke îtalî
 1945  - Helmut Rellergerd nivîskarekî almanî

Mirin 
 1975 – Charlotte Whitton, siyasetmenda kanadayî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
26ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1531 – Li Lîzbonê (Portûgal) erdhejeke mezin qewimî. Di encamê de bi hezaran kesan jiyana xwe ji dest da.
 1837 – Michigan weke dewleta 26em tevlî DYA'yê bû.
 1861 – Ji sedema şerê sivîl ê amerîkanan dewleta Louisiana ji DYA'yê veqetiya.
 1870 – Dewleta Vîrjînyayê ku ji sedema şerê sivîl ji DYA'yê veqetiya bû, dîsa tevlî DYAyê bû.
 1905 – Li Pretoria ya Afrîkaya Başûr elmasa herî mezin a cîhanê hate dîtin. Ew 3,106.75 qerat (0.62135 kg) bû û navê "Cullinan" lê hate kirin.
 1924 – Navê bajarê Sankt Petersburgê ji bo rûmetdayîna Lenîn weke Lenîngrad hate binavkirin.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên amerîkan cara pêşîn gihane Ewropayê. Li bakurê Îrlendayê bicih bûn.
 1965 – Zimanê hindî bû zimanê fermî yê Hindistanê.
 1980 – Di navbera Îsraêl û Misirê de têkiliyên dîplomatîk destpêk kirin.
 2001 – Li bajarê Gujarat a Hindistanê erdhejek qewimî. Di encamê de bêhtirî 20.000 kesan jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1865 – Sabin Arana nivîskarê baskî û damezrînerê  Partiya Neteweperest a Baskî (m. 1903)
 1904 – Seán MacBride, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê (m. 1988)
 1925 – Paul Newman, lîstikvan û derhênerê amerîkan (m. 2008)
 1953 – Anders Fogh Rasmussen, serokwezîrê Danîmarkayê
 1988 – KC Rebell, rapvanê zimanê almanî yê esilkurd

Mirin 
 1823 – Edward Jenner, bijîşkê brîtanî (jdb. 1749)
 1948 – Kazım Karabekir, generalê artêşa osmaniyan (jdb. 1882)
 2020 – Kobe Bryant, basketbolvanekî amerîkî li Calabasas, Kalîforniyayê de mir. (jdb. 1978)

Cejn û salveger 
 Hindistanê di bin serokatiya Mahatma Ghandî de serxwebûna xwe daxuyand!

Roj
27ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 2003 – Li Pilemorê erdhejeke bi mezinahiya 6,5 a li gorî pîvana richter qewimî.

Cîhan 
 98 – Trajan piştî mirina Nerva bû împeratorê Romayê.
 447 – Ji sedema çêbûna erdhejê 57 birc û bedena sûrên Konstantînopolîsê ziyan dîtin. 
 1299 – Bingehê dewleta Osmaniyan hate sazkirin.
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Dorpêçkirina bajarê Lenîngradê ya ji aliyê naziyan ve bi dawî bû.
 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Artêşa Sor a Yekîtiya Sovyetan kampên Auschwitz û Birkenau yên naziyan li Polonyayê ava kiribûn, zemt kirin.
 1973 – Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û  Viyetnamê peymana agirbestê îmze kirin.
 1994 – Li dijî nivîsgeha rojnameya Özgür Gündemê ya li Enqereyê êrîşeke bombeyî pêk hat.
 2002 – Di encama teqîneke li bajarê Lagos a Nîjeryayê de 1.100 kesan jiyana xwe ji dest da û nêzîkê 20.000 kes jî bê cih û war man.

Jidayikbûn 
 1756 – Wolfgang Amadeus Mozart, bestekarê Awistriyayî li Salzburg, Awistiryayê ji dayîk bû.
 1859 – Wilhelm II. qeyserê dawîn ê Almanya û Prûsyayê li Berlînê ji dayîk bû.
 1944 – Mairead Corrigan, çalakgera xwediya Xelata Nobelê li Belfast, Bakurê Îrlendayê ji dayîk bû.
 1969 – Marc Forster, derhênerê swîsrî li Almanyayê ji dayîk bû.

Mirin 
 1595 – Sir Francis Drake, deryavan û kaşifê brîtanî
 1635 – Nefî, helbestvanê esilkurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
28ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1517 – Artêşa Osmaniyan bajarê Qahîreyê dagir kir.
 1871 – Şerê Fransa-Prûsyayê: Di dorpêçkirina Parîsê de Fransa teslîm bû û şer bi dawî bû.
 1909 – Hêzên artêşa amerîkan ji Kûbayê vekişiyan.
 1918 – Di bûyerên şerê sivîl ê Fînlandê de serhildêran bajarê Helsinkiyê zemt kirin.
 1921 – Serokê Partiya Komunîst a Tirkiyeyê Mustafa Suphî tevî 15 hevalên xwe di Deryaya Reş de ji aliyê Kemalîstan ve hate fetisandin.
 1932 – Japonyayê êrîşî Şanghayê kir.
 1935 – Îsland bû yekemîn welatê rojavayî ku zarokjiberbirin bi destûra fermî hate pejirandin.
 2006 – Li bajarê Polonyayê Katowiceyê banê pêşengehekê ji sedema giraniya berfê rûxiya. Di encamê de 65 kes mirin û bêhtirî 170 kesî brîndar bû.

Jidayikbûn 
 1225 – Thomas Aquinas, keşeyê îtalî
 1955 – Nicolas Sarkozy, serokkomarê Fransayê

Mirin 
 814 – Karlê Mezin, damezrînerê Împeratoriya Romê ya Pîroz
 1725 – Peterê Mezin, çarê Rûsyayê
 1939 – William Butler Yeats, helbestvanê xwediyê Xelata Nobelê
 1970 – Werner Caskel, dîroknas, profesorê fîlolojiya rojhîlatê û nivîskarekî berhemên dîrokî ku bi eslê xwe alman bû
 1996 – Joseph Brodsky, helbestvanê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
29ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1814 – Fransayê di şerê Brienne de zora Rûsya û Prûsyayê bir.
 1861 – Kansas weke dewleta 34em tevlî DYA'yê bû.
 1900 – Li Fîladelfiya ya Pensîlvanyayê bi heşt tîman lîga beyzbolê ya amerîkî hate damezrandin.
 1916 – Şerê cîhanê yê yekem: Parîs cara yekem ji aliyê zeplînên almanan ve hate bombebarandin.
 1926 – Di cihanê de yekemîn televizyon hate sazkirin.
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem: Li bajarê Cisterna hêzên alman û amerîkî dest bi şer kirin.
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem:Li bajarê Kaniūkai ya Lîtvanyaya îroyîn, nêzîkê 38 zarok, pîrek û zilam hatin qetilkirin.
 1950 – Li Îranê di encama erdhejê de 1500 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1989 – Mecaristanê weke dewleta yekem a bloka rojhilatê, têkiliyên dîplomatîk bi Korêya Başûr re da destpêkirin.
 2002 – George W. Bush dewletên Iraq, Îran û Korêya Bakur weke dewletên alîkarê terorîzmê nîşan dan.

Jidayikbûn 
 1860 – Anton Çexov, nivîskarê rûs
 1866 – Romain Rolland, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1944 – Yoweri Museveni, serokdewletê Ûgandayê

Mirin 
 1933 – Sara Teasdale, helbestvana amerîkî
 1963 – Robert Frost, helbestvanê xwediyê Xelata Pulitzerê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
30ê kanûna paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1950 – Kovara Şark Mecmuası ji aliyê Musa Anter û Şêxmus Elçî ve hate weşandin.

Cîhan 
 1648 – Di navbera Holenda û Spanyayê  de peymana Münsterê hate girêdan û şerê heşt salan bi dawî bû.
 1847 – Navê bajarê Kalîforniyayê Yerba Buena weke San Francisco hate guhertin.
 1933 – Adolf Hitler desthilatdariya Almanyayê zemt kir.
 1942 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên Japonyayê girava Ambonê zemt kirin.
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên amerîkî li Majuroyê bi cih bûn.
 1948 – Serokê efsanewî yê Hindistanê Mahatma Gandî, ji aliyê hindiyekî bi navê Nathuram Godse ve hate kuştin.
 1956 – Mala serokê tevgera mafên mirovan ê li DYA'yê, Martin Luther King, rastî erîşa bombeyî hat.
 1972 – Pakistan, ji Komeleya Gelan a Brîtanî veqetiya.
 1982 – Yekemîn vîrûsa komputerê ji aliyê Richard Skrenta ve hate nivîsandin.
 2003 – Belçîkayê zagona zewaca hevzayendan hate pejirandin. Bi vê re Belçîka piştî Holendayê re bû dewleta duyem ku ev maf dabû mirovan.

Jidayikbûn 
 1882 – Franklin D. Roosevelt, serokdewletê 32em ê DYA'yê
 1927 – Sven Olof Joachim Palme, serokwezîrê Swêdê
 1955 – Judith Tarr, nivîskara amerîkî
 1966 – Andrey Skoch, Cîgirê Dumaya Dewletê ya Federasyona Rûsyayê, xêrxwaz

Mirin 
 1948 – Mahatma Gandî, serokê efsanewî yê Hindistanê
 1969 – Dominique Pire, keşeyê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj