Günter Grass

Günter Wilhelm Grass (jdb. 16ê çiriya pêşîn 1927a li Danzig − m.13ê nîsana  2015 Lübeck, Almanya) nivîskarê alman bû. Di sala 1999ê Xelata Nobelê ya Wêjeyê wergirt.

Jiyana wî

Jêder û malbata wî 
Günter Grass kurê bazirganekî tiştên xwarinê ku protestan bû  û katolîkeke ku  bi eslê xwe kaşûbî bû û zarokatiya xwe li Gdanskê di nav mercên netewandî de derbas kir. Dêûbav li navçeya Langfuhr a Gdańsk (îro: Wrzeszcz) xwedîyên firoşgeheke berhemên kolonyal bû.

Bi bandora diya xwe ya katolîk, Grass di ciwaniya xwe de, di nav tiştên din de, wekî lawê gorîgehê xebitî.

Di destpêkê de  ji Ciwanên Hîtler ne tam dilxwaz bû, ew di 17 saliya xwe de di sala 1944an de bi dilxwazî ​​beşdarî Wehrmachtê bû - li gorî gotinên wî, da ku ji pihêtiyên malbata xwe bireve.

Cîwanî û leşkerî 

Piştî ku wekî alîkarê hêza hewayî û di Karûbarê Karê Împeratorê de xebitî, ew di 10ê mijdara 1944an de di 17 saliya xwe de wekî barkêş ji bo 10emîn Loda Tankan a SS Frundsberg ya Waffen SSê hate gazî kirin.

Piştî ku ew di 20ê nîsana  1945an de li nêzî Sprembergê birîndar bû, Grass di 8ê gulana 1945an de li nêzî Marienbadê hate girtin û heya 24ê nîsana 1946an di dîlgirtina amerîkî de bû.

Dema ku ew hat girtin, Grass xwe wekî endamê Waffen-SSê destnîşan kir, lê ev veşartî di jînenîgariyên xwe yên ku heya sala 2006an hatine weşandin.Li wir her tim dihat gotin ku ew di sala 1944an de bûye alîkarê dijî balafiran û paşê wek leşkerê tankê hatiye şandin Wehrmachtê. Grass di berhema xwe Beim Häuten der Zwiebel de , eşkere kir ku ew bi dilxwazî ​​beşdarî Wehrmachtê bû û piştre di 17 saliya xwe de ji bo Waffen-SSê hate şandin.

Ji çiriya pêşîn a  2014an vir ve, Mala Günter li Lübeckê jî wekî beşek ji pêşangeha daîmî "Grass wekî leşker" nîşan dide.Di nav tiştên din de, rêwîtiya Loda SS Tankan a ku Grass tê de bû, her wiha dosyaya dîlgirtinê û wêneyên   wî yên cîwaniyê di dema şer ên di sala 1944an de bi ûnîformê Xizmeta Karker a Împeratoriyê têne pêşkêş kirin . Camekanek rûpelên destnivîsa orîjînal a Beim Häuten der Zwiebel nîşan didin , ew pêvajoya nivîsandinê eşkere dikin. Nivîsên rojnivîsa Klaus Wagenbach ji sala 1963an nîşan didin ku Grass wê demê jê re gotibû ku ew berê  endamê Waffen-SSê bû.

Berhem 
 Trilojî a Danzig
 aBeim Häuten der Zwiebel enîşan  d
 tz und Maus= Pisîk û eşkere 19kin)
 Hundejahre segên salan (1963)
 Örtlich betäubt = benca cihînî(1969)
 Aus dem Tagebuch einer Schnecke=Meyxaneyek ji pirtûka rojane (1972)
 Der Butt=masiyê pehnik (1979)
 Das Treffen in Telgte= Hevdîtina li Telgtê (1979)
 Kopfgeburten oder Die Deutschen sterben aus= Zayîna seriyan an Elmandimirin (1980)
 Die Rättin= Xilt (1986)
 Ein weites Feld= Zeviyekî dûr (1995)
 Mein Jahrhunder= Sedsala mint (1999)
 Im Krebsgang= rêgeha Penceşêr(2002)
 Letzte Tänze= dîlana dawî (2003)

Drama 
 Die bösen Köche=Xwarinçêkerên xerab. Drama. (1956)
 Onkel,Onkel= Apo, Apo. Yariyek bi 4 fayîla ye. (1958)

Lyrik = Helbest
 Gleisdreieck = şivîl a sêçik(1960)
 Die Vorzüge der Windhühner= pêşengiya mirîşkên ba. helbest, Pexşan û xêzkêşan.
 Fundsachen des Nichtlesers= Heyokên dîtî ên nexwêner Helbestên kurt û xêzkêşan

Ên dîtir 
 Widerstand lernen=fêrî berxwedanê bibin. Axaftinên siyasî 1980-1983. (1984)
 Zunge zeigen=ziman nîşan bidin. Bîranînên rojane bi xêz kêşanê (1988)

Xelatên wergirtî 
Ji bilî ko xelata Nobel a Literatur, Grass pir xelatên bi nirx ên din wergirtine ji wan:
 1965 Grass xelat a Büchnerpreis= Xelat a pirtûka li ser karê xwe ê helbest û pexşan bi navê " worin er kühn= ji kîve ev Dilbazî“xedarî“, ko jiyana me bi tundî rexne dike."
 1967 Grass xelata Carl-von-Ossietzky-Medaille wergirt.
 1994 akadîmiya Bavariya a ciwaniya huner xelata mezin a toreyê da Günter Grass=Großen Literaturpreis.
 1995 Grass Hermann-Kesten-Medaille wergirt, û di sala pey re xelata Thomas-Mann a bajarê Lübeck wergirt.

Çavkanî 

 Tengezarê Marînî

Girêdanên derve 
 Çend helbestên Günter Grass 

Xelatgirên Nobela Wêjeyê
Nivîskarên alman
Jidayikbûn 1927
Mirin 2015