nazimali/kurdish-wikipedia-articles huggingface dataset:
11ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1963 – Li Êlihê şaxeke neftê hate dîtin.

Cîhan 
 1138 – Erdhejeke mezin li Helebê çêbû.
 1811 – Ferîbota bi hilmê ya pêşîn, Juliana, di navbera New York – Nû Jersey de dest bi ajotinê kir.
 1910 – Theodore Roosevelt bû serokdewletê yekem ê DYAyê ku bi balafirê firî.
 1941 – Li Makedonyayê şerê neteweyî yê rizgariyê destpê kir.
 1968 – NASA, cara pêşîn firîna fezayê ya bi mirov bi maşîna Apollo 7 pêk anî.

Jidayikbûn 
 1885 – François Mauriac, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1903 – Theodor Adorno, fîlozof, civaknas û bestekarê Swîsreyî
 1983 – Bradley James, lîstikvanê brîtanî 
 1985 – Michelle Trachtenberg, lîstikvan û modela amerîkî

Mirin 
 1919 – Karl Gjellerup, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1963 – Jean Cocteau, nivîskar, wênesaz û derhênerê fransî
 2007 – Mehmed Uzun, nivîskarê kurd
 2012 – Abdurrahman Dürre, helbestvan û nivîskarê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
12ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 B.Z. 539 – Keyê Medopersî, Kûruşê Mezin, Babîl zemt kir.
 1164 – Piştî peymangirêdana bi serwerê xaçperestan Amalric re, Şêrko û Selahedînê Kurdî di vegerine Şamê.
 1492 – Krîstofor Kolumbus,  diçe Karayîban û Bahama keşf dike, lê dibe qey ev der Asyaya başûr e.
 1810 – Oktoberfest a pêşîn pêk hat. Keyaniya Bayernê hevbajarên Munîhê vexwendin bo daweta prensê Bayernê.
 1918 – Li Minnesota daristanek dişewite û di encamê de 453 kes dimirin.
 1968 – Gîneya Rojbendî ji Spanya serxwebûna xwe bi dest xist.
 1984 – IRAyê bombe avête otela serokwezîra berê ya KY, Margaret Thatcher. Di encamê de 5 kes mirin.
 1991 – Serokê Yekîtiya Sovyetan, Mîxaîl Gorbaçov, bi serokên din en komarên sovyetan re civiya û biryara betalkirina KGB da.
 2002 – Li navçeya Bali ya li girava Kuta ya Îndonezyayê teqîneke terorî pêk hat. Di encamê de 202 kes mirin û 300 kes brîndar bûn.
 2005 – Çînê maşîna xwe ya bimirov Shenzhou 6 şande fezayê û ew pênc rojan li ser peykê ma.
 2006 – Xelata Nobelê ya Wêjeyê dane nivîskarê tirk Orhan Pamuk.

Jidayikbûn 
 1896 – Eugenio Montale, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê.
 1935 – Luciano Pavarotti, tenorê îtalî û hunermendê operayê.

Mirin 
 1924 – Anatole France, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1987 – Fahri Korutürk, şeşemîn serokkomarê Tirkiyeyê
 2011 – Dennis Ritchie, zanistê komputerê yê amerîkî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
13ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 409 – Vandalan çiyayên Pîrenêyê derbas kirin û li Hispania derketin holê.
 1905 – Yaneya Werzişê ya Galatasarayê (GS) hate damezrandin.
 1923 – Enqere weke paytexta Tirkiyeyê hate hilbijartin.
 1944 – Şerê cîhanê yê duyem: Paytexta Letonya Rîga ji aliyê Artêşa Sor ve hate rizgarkirin.
 1970 – Fîjî tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
 1996 – Rojnameya tirkî Radikal dest bi weşana xwe kir.

Jidayikbûn 
 1927 – Turgut Özal, yek ji serokkomar û serokwezîrê Tirkiyeyê

Mirin 
 1949 – August Aichhorn, pedagog û psîkoanalîst
 1990 – Le Duc Tho, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
 2003 – Bertram Brockhouse, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
14ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1758 – Di şerê Hochkirchê de Awistriya, Prûsya têk bir.
 1805 – Di şerê Elchingenê de Fransa, Awistriya têk bir.
 1806 – Di şerê Jena-Auerstedtê de Fransa, Prûsya têk bir.
 1913 – Li Senghenydd, Wales, di kaneke komirê de qeza çêbû, di encamê de 439 kes mirin.
 1944 – Atîna ji aliyê hêzên Brîtanya ve ji destê naziyan hate rizgarkirin.
 1964 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane Martin Luther King.
 1969 – Olof Palme bû serokwezîrê Swêdê.
 1981 – Piştî hefteya kuştina Enwer Sedat  Husnî Mibarek weke serokdewletê Misirê hate hilbijartin.
 1973 – Di hilbijartinên Tirkiye de, Deniz Baykal wekî parlamenterê CHPê yê Antalyayê tê hilbijartin.
 1973 – Di roja pîroz a Yom Kippur de artêşên Misir û Sûrî êrîşî Îsraêlê kirin.
 1982 – Yaşar Kemal li Fransayê xelata navneteweyî Cino del Duca stend.
 1994 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane Yaser Erefat, Îzhak Rabîn û Şîmon Peres.

Jidayikbûn 
 1907 – Solomon Asch, psîkologê polonî
 1908 – Róbert Bak, psîkoanalîstê mecar
 1911 – Le Duc Tho, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
 1914 – Raymond Davis, Jr., fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1946 – Craig Venter, biyokîmyagerê DYAyî

Mirin 
 1092 – Nizam Elmulk, wezîrê dewleta Selçûqî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
15ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1878 – Thomas Edison, şîrketa xwe ya bi navê Edison Electric Light Co vekir.
 1934 – Mao Zedong bi 100 hezar yekîneyê xwe ve ji başûr rojhilatê Çînê ber bi bakur rojhilat ve, dest bi Meşa Mezin kir.
 1944 – Yekem zimanê nûjen ê komputerê Fortran hate derxistin.
 1945 – Serokê demkî yê hikûmeta Fransa, Pierre Laval, hate gulebarankirin.
 1961 – Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî li Londonê hate damezrandin.
 1990 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane serokdewletê Yekîtiya Sovyetan Mîxaîl Gorbaçov. 
 1993 – Xelata Nobelê ya Aştiyê, dane serokdewletê Afrîkaya Başûr Frederik Willem de Klerk û Nelson Mandela

Jidayikbûn 
 BZ 70 – Virgil, helbestvanê romê
 1542 – Ekberê Mezin, împeratorê Împeratoriya Mongolî ya Hindî
 1844 – Friedrich Nietzsche, fîlozofê alman
 1926 – Michel Foucault fîlozofê fransî
 1944 – David Trimble, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
 1968 – Elî Teter, siyasetmedarê kurd

Mirin 
 1605 – Ekberê Mezin, împeratorê Împeratoriya Mongolî ya Hindî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
16ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1793 – Keybanûya Fransa, Marie Antoinette bi giyotînê hate kuştin.
 1958 – Bi yekbûna Cumhuriyetçi Millet Partisi – Partiya Gelê Komarger (CMP) û Köylü Partisi – Partiya Gundiyan hatiye damezrandin.
 1964 – Çînê, yekem bombeya xwe ya atomê teqand û da zanîn ku ew dewleta çarem a xwedî hêza nukleer e.
 1973 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane Henry Kissinger û Le Duc Tho.
 1978 – Papa Yûhana Paulê II ê polonî weke papa hate hilbijartin.
 1978 – Wanda Rutkiewicz yekem pîreka polonî û Ewropî bû ku hilkişiya çiyayê Everestê.
 1981 – Derhênerê kurd Yılmaz Güney ku ji girtîgeha Isparta bi destûr derketibû, reviya derveyî Tirkiye.
 1994 – Xelata Nobelê ya Aştiyê, dane keşeyê afrîkî Desmond Tutu.
 1992 – Artêşa Tirk, li Başûrê Kurdistanê herêma Heftenînê operasyon li dijî PKK da destpêkirin.
 2002 – Dîktatorê berê yê Iraqê Sedam Huseyn, di hilbijartinê de hemû deng standin.
 2002 – Serokdewletê DYA, George W. Bush, biryara şer-destpêkirin a li dijî Iraqê îmze kir.

Jidayikbûn 
 1854 – Oscar Wilde, nivîskarê îrlandî
 1863 – Austen Chamberlain, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
 1885 – Karen Horney, psîkoanalîsta alman
 1888 – Eugene O'Neill, dramatîkerê amerîkî
1918 – Henri Vernes, romannivîs û nivîskarê xêzeromanan
1927 – Günter Grass, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1959 – George Marshall, generalê xwediyê Xelata Nobelê
 1988 – Muzafer Şerif, avakerê psîkolojiya komî yê esilkurd
2001 –Uwe Hans Wilken nivîskarê alman

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
17ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 BZ 539 – Kûruşê Mezin dikeve ser rêya bajarê Babîlê.
 1912 – Dewletên Bulgaristan, Yewnanistan û Serbistanê li dijî dewleta Osmaniyan ketin şer.
 1918 – Komara Yugoslavya hate damezrandin.
 1933 – Zanyarê alman Albert Einstein, ji Almanya reviya DYA.
 1945 – Juan Peron bû serokdewletê Arjantînê.
 1973 – Botswana û Lesoto tevlî Neteweyên Yekbûyî bûn.
 1967 – Li Tirkiyê piştî maça futbolê ya di navbera Kayserispor-Sivasspor de pevçûn derket û 40 kes mir.
 1973 – OPECê ambargoya neftê da destpêkirin.
 1979 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane Mader Teresa.
 1989 – Li San Franciscoyê bi erdhejeke bi pileya 7.1 çêbû.
 2003 – Li Taipei balaxaneya 101 qetî ku hate vekirin ji balaxaneya Kuala Lumpurê 50 m dirêjtir bû, lewma bû avahiya herî bilind a cîhanê.

Jidayikbûn 
 1972 – Eminem rapvanê amerîkî
 1972 – Tarkan stranbêjê tirk

Mirin 
 1849 – Frédéric Chopin, bestekarê Fransa yê esilpolon
 2010 – Mehmet Kemal Işık ango Torî, nivîskar û lêkolînerê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
18ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1976 – Ji aliyê serokwezîrê Tirkiyeyê Süleyman Demirel ve li ser çemê Firatê destpêka hîma benda Karakaya hate avêtin.

Cîhan 
 1356 – Mezintirîn erdheja di dîrokê de qeydkirî ya li bakurê çiyayên Alpê pêk hatî, bajarê Baselê xera kir.
 1867 – DYA, Alaska ji Rûsya bi 7.2 milyon dolaran kirî û bû xwediyê wê.
 1892 – Di navbera Şîkago û New Yorkê de yekem xeta dirêj a telefonê vebû.
 1898 – DYA bû xwediyê Porto Rîkoyê.
 1944 – Adolf Hitler fermana damezrandina koma bargir/milîs a neteweyî ya almanan da.
 1944 – Yekîtiya Sovyetan welatê Çekoslovakya dagir kir.
 1991 – Azerbaycanê ji Yekîtiya Sovyetan serxwebûna xwe îlan kir.
 1996 – Ji aliyê dadgehê ve ji bo Yaşar Kemal salek û heşt meh ceza hate birrîn.
 2002 – Li welatê Peravê Diranfîlê piştî pevçûnên heyvekê agirbest di navbera serhildêr û hikûmetê de pêk hat.
 2007 – Li Pakistanê di êrîşeke xwekujî ya li dijî konvoya serokwezîra berê ya Pakistanê ya esilkurd, Benazîr Butto pêk hat. Di encamê de 139 kesan jiyana xwe ji dest da û 450 kes brîndar bûn, lê tiştek ji wê nehat.

Jidayikbûn 
 1859 – Henri Bergson, fîlozofê fransî yê xwediyê Xelata Nobelê
1960 –  Jean-Claude Van Damme  fîlmnamenivîs, hilberînerê fîlman, hunermendê hunera şerî ("martial arts") û  lîstikvanekî belçîkayî

Mirin 
 1931 – Thomas Edison, dahênerê amerîkî
 1954 -  Texas Instruments Regency TR-1, 
 1955 – Jose Ortega y Gasset, fîlozofê spanî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
19ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 439 – Vandalan li bakurê Afrîka bajarê Kartaca dagir kirin.
 1781 – Şerê serxwebûnê ya amerîkiyan bi serkevtina George Washington a li dijî brîtanî gihaşte encamê.
 1812 – Napoleon Bonaparte mecbûr ma ku ji Moskowê vekişe.
 1813 – Napoleon Bonaparte di Şerê Leipzigê de têk çû. Ev bûyer ji bo wî yek ji xerabtirîn têkçûnan bû.
 1872 – Parçeya zêr a herî mezin (215 kîlogram) li New South Wales a Awistralya hate dîtin.
 1912 – Dewleta Îtalya bajarê Lîbyayê Trablûs ji destê Osmaniyan bi dest xist.
 1944 – Hezên artêşa DYA'yê daketine welatê Filîpînê.
 1951 – Hêzên artêşa brîtanî rêveberina Kanala Suweyşê bi dest xistin.
 1962 – Yekemîn fîlmê brîtanî James Bond ê bi navê "Dr. No" derket.
 1978 – Hikûmeta girava Niûe bû xwediyê xweseriyê.
 1998 – Mehmet Gül li zîndana Amasyayê xwe şewitand û jiyana xwe ji dest da.
 2003 – Mader Teresa ji aliyê Papa Yûhana Paulê II ve hate pîrozekirin.
 2005 – Dadgehkirina Sedam Huseyn a ji bo tawanbariya qirkirina kurdên Helebceyê destpê kir.

Jidayikbûn 
 1899 – Miguel Ángel Asturias, dîplomat û nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1745 – Jonathan Swift, nivîskarê îrlandî
 1974 – Ustad Îlahî, fîlozof û îcatkarê tembûra modern ê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
20ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1827 – Di Şerê Navarîno de behriyeyên brîtanî, fransî û rûsan behriyeya Osmaniyan têk bir.
 1905 – Yaneya futbolê ya Galatasaray hate damezrandin.
 1935 – Mao Zedong û hevalên xwe ku li dijî hikûmeta neteweperest a Çînê, dest bi Meşa Mezin kiribûn (6.000 mîl) gihane encamê.
 1941 – Şerê cîhanê yê duyem: Artêşa nazî ku Serbistan dagir kiribû li dijî sivîlên Kragujevac komkujî pêk anî.
 1944 – Hêzên Yekîtiya Sovyetan û partîzanên Yûgoslavya, Belgrad ji destê naziyan rizgar kirin.
 1945 – Misir, Sûrî, Iraq, Libnan û Filîstînê li dijî cihûyan yekîtiya ereban damezrandin.
 1970 – Li Somaliya dewleta sosyalîst hate îlan kirin.
 1998 – Ali Aydın li zîndana Bartinê xwe şewitand û jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
 1854 – Arthur Rimbaud, helbestvanê fransî
 1891 – James Chadwick, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1897 – Peter Bamm, nivîskarê alman
 1946 – Elfriede Jelinek, nivîskara  xwediyê Xelata Nobelê
 1966 – Ebu Musab El-Zarqawî, serokê berê yê El-Qaîde ya Îraqê
 1971 
 Snoop Dogg
 Dannii Minogue

Mirin 
 1935 – Arthur Henderson, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
 1948 – Mamoste Dildar, derhênanê sirûda neteweyî
 1984 – Paul Dirac, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 2011 – Muammer El-Qeddafî, siyasetmedarekî Lîbyayê ye.

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
21ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1981 – Destpêka hîmê Bendava Ataturkê ji aliyê Kenan Evren ve hate avêtin.
 1998 – Bülent Bayram li Zîndana Adiyamanê xwe şewitand û jiyana xwe ji dest da.
 2007 – Şerê Oremarê di navbera leşkerên tirk û şervanên PKK de qewimî. 13 leşker hatin kuştin, 16 leşker brîndar bûn û 8 leşker jî dîl hatin girtin.

Cîhan 
 1512 – Martin Luther tevlî fakulteya dînê ya Zanîngeha Wittenbergê bû.
 1520 – Ferdinand Magellan, Tengava Macellan keşf kir.
 1938 – Japonan bajarê Çînê Kanton dagir kirin.
 1945 – Li Fransayê pîrekan cara pêşîn mafê dengdanê bi dest xistin.
 1969 – Li Almanyaya federal Willy Brandt bû serokwezîr.
 1971 – Xelata Nobelê ya Wêjeyê dane Pablo Neruda.
 1994 – Li Sêûlê ji sedema xerabûna Pira Seongsu 32 kesan jiyana xwe ji dest da.
 1999 – Li paytexta Çeçenistan, Grosniyê êrîşa bi moşek pêk hat. Di encamê de 110 kes mirin û 440 kes jî brîndar bû.

Jidayikbûn 
 1833 – Alfred Nobel, kîmyager , kaşîf û karsazê Swêdî
 1951 – Kesire Yıldırım, hevjîna berê ya Abdullah Ocalan
 1957 – Wolfgang Ketterle, fîzîknasê alman

Mirin 
 1980 – Hans Asperger, psîkologê Awistriyayî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
22ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1993 – Li Amedê, Lîceyê di şerê navbera PKK û leşkerên tirk de serdarê herêma Amedê yê cendermeyan Bahtiyar Aydın hate kuştin. Piştî vê re rewşa awarte hate îlan kirin û derketina derve qedexe bû.
 1998 – Hasan Îsa Hasan, li Qamişlo xwe şewitand û jiyana xwe ji dest da.
 2014 - Parlamena Kurdistanê şandina pêşmerge bo Kobanî pesend kir. Parlamena Kurdistanê cara ewilî di derbarê şandina pêşmergeyan bo devereke parçeyeka dîtir a ji derveyî xaka Hikûmeta Herêma Kurdistanê biryarek pesend kir.

Cîhan 
 1784 – Rusyayê li girava Alaska ya bi navê Kodiak koloniyek ava kir.
 1859 – Spanyayê li dijî Marokoyê şer da destpêkirin.
 1927 – Nîkola Tesla şeş îcatên xwe yên nû derxistin.
 1931 – 11 sal cezayê hepsê li serkirde yê mafyaya amerîkî Al Capone hate birrîn.
 1938 – Chester Carlson fotokopî îcat kir.
 1953 – Laosê ji Fransayê serxwebûna xwe bi dest xist.
 1957 – Di şerê Viyetnamê de dewleta DYA windayên xwe yên pêşî dan.
 1964 – Xelata Nobelê ya Wêjeyê dane Jean-Paul Sartre lê wî qebûl nekir.
 2009 – Windows 7 derkete piyaseyê.

Jidayikbûn 
 1688 – Nadir Şah, şahê Îranê
 1811 – Franz Liszt, piyanîst û bestekarê mecar
 1870 – Îvan Bunîn, nivîskar û wergêrê rûsî
 1881 – Clinton Davisson, fîzîknasê amerîkî
 1919 – Doris Lessing, nivîskara xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1984 – Cegerxwîn, helbestvanê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
23ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1913 – Kovara "Hatevî" derket.(Xwediyê wê Babanzade Ebdulezîz bû.)
 1994 – Gerîlaya esilalman a PKK ya bi navê Andrea Wolf ji aliyê leşkerên tirk ve dîl hate girtin û piştre hate înfazkirin.
 2005 – Hiquqnas û nivîskarê kurd Kemal Seyîd Qadir li Hewlerê winda bû. Piştre hate zanîng ku di destê hêzên PDKyê de ye.
 2011 – Li parêzgeha Wanê, erdhejeke bi mezinahiya 7.2 çêbû. Di encamê de 605 kes mirin û 4.152 kes jî birîndar bûn.

Cîhan 
 1994 – Polîsên Londonê berdevkê wê demê yê ERNK yê bi navê Kanî Yilmaz digire û diavêje girtîgehê.
 1944 – Artêşa Yekîtiya Sovyetan kete Mecaristanê.
 1972 – Li Zonguldakê di encama teqîna du kanên madenê de 20 karker mirin û 76  brîndar bûn.
 1983 – Li Bêrûtê li dijî biryargehên aştiyê yên DYA û Fransa êrîş pêk hat. Di encamê de 241 leşkerên amerîkî û 58 leşkerên fransî mirin.

Jidayikbûn 
 1875 – Gilbert Newton Lewis, fîzîknas û kîmyanasê amerîkî
 1897 – Ereb Şemo, nîvîskarê kurd û bavê romana kurdî
 1905 – Felix Bloch, fîzîknasê swîsrî-amerîkî
 1940 – Pelé, futbolvanê efsanewî yê Brezîlê
 1960 – Randy Pausch, profesor û nivîskarê amerîkî

Mirin 
 1944 – Charles Glover Barkla, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 2011 – Nusrat Bhutto, siyasetmedara Pakistanê yê esilkurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
24ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1997 – Partiya Gel a Demokratîk (DEHAP) hate damezrandin.

Cîhan 
 1857 – Yekemîn yaneya futbolê ya bi navê Sheffield F.C. li Îngilistanê hate damezrandin.
 1882 – Zanyarê alman Robert Koch, mîkroba êşa ziravê vedît.
 1904 – Metroya New Yorkê vebû.
 1912 – Di şerê Balkanê yê yekem de hêzên Serbistanê Osmanî têk birin.
 1945 – Rêxistina Neteweyên Yekbûyî hate damezrandin.
 1993 – Yek ji serdarên artêşa tirk ê bi navê Cem Ersever ku li dijî PKK şer dikir, kuştî hate dîtin.

Jidayikbûn 
 1932 – Pierre-Gilles de Gennes, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 996 – Hugh Capet, keyekî Frankan bû (jdb. 940).

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkiri

Roj
25ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1147 – Artêşa Selçûqî li Eskişehirê artêşa Xaçperestan têk bir.
 1917 – Hêzên Lenîn serweriya tevahiya Rûsyayê xistin bin destê xwe. Ev dibê destpêka pîrozbahiya Şoreşa Kewçêrê.
 1935 – Haîtî bager çêbû. Di encamê de ji 2000'an bêhtir mirovan jiyana xwe ji dest da.
 1936 – Adolf Hitler û Benito Mussolini yekîtiya Roma û Berlînê pêk anîn.
 1937 – Serokwezîrê Tirkiyeyê, İsmet İnönü îstifa kir.
 1960 – Rêveberiya Kubayê hemû kargehên amerîkî tevlî rêveberiya dewletê kirin.
 1962 – Pênc salên girtîgehê li Nelson Mandela hatin birrîn.
 1962 – Uganda tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
 1971 – Komara Gel a Çînê tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
 1991 – Leşkerên dawî yên Yûgoslavyayê ji Komara Slovenya vekişîn.
 2001 – Şîrketa Microsoftê Windows XP derxist.

Jidayikbûn 
 1971 – Elif Şafak, nivîskara tirk
1990 – Sandro Blümel dûblajvanê alman .

Mirin 
 1924 – Ziya Gökalp, nivîskar û siyasetmedarê tirk
 1965 – Eduard Einstein, kurê Albert Einstein

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
26ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 740 – Li Konstantînopolîsê erdhejek çêbû.
 1863 – Xaça Sor a navneteweyî li Cenova hate damezrandin.
 1905 – Norwêcê ji Swêdê serxwebûna xwe îlan kir.
 1912 – Yewnanistanê bajarê Tesalonîkiyê bi dest xist.
 1951 – Winston Churchill bi temenê xwe yê 77an careke din bû serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî.
 1961 – Li Tirkiyeyê Cemal Gürsel bû serokkomar.
 1967 – Muhemmed Reza Pehlewî xwe weke şahê Îranê û hevjîna xwe jî weke şahbanû ya Îranê îlan kir.
 1975 – Enwer Sedat bû serokê Misirê yê yekem ê ziyareta fermî ya DYA'yê kirî.
 1982 – Yılmaz Güney ji hevwelatiya Tirkiyeyê hate derxistin.
 1994 – Di navbera Îsraêl û Urdunê de şerê 46 salan bi dawî bû.
 1995 – Doza Partiya Demokrasiyê (DEP) bi dawî bû. Di encamê de li Leyla Zana, Hatip Dicle, Orhan Doğan û Selîm Sadak her yek jê 15 sal, li Mahmut Alinak û Sırrı Sakık jî her yek jê 3 sal û 6 meh ceza hate birrîn.

Jidayikbûn 
 1916 – François Mitterrand, serokdewletê Fransa
 1919 – Muhemmed Reza Pehlewî, şahê Îranê
 1947 – Hillary Rodham Clinton, wezîre karên derve ya DYA
 1955 – Stephen Kern Robinson, esmangerê DYA'yî

Mirin 
(Kesên ku di vê rojê de mirî ne.)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
27ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1980 – Nivîskarê kurd Medenî Ferho care duyem hatiye girtin û bi vê girtinê şeş sal û şeş mehan di girtîgehê de ma.

Cîhan 
 710 –  Hêzên misilman girava Sardînya zemt kirin.
 1275 – Roja avakirina kevneşopî ya Amsterdamê.
 1492 – Krîstof Kolomb, Kuba keşf kir û tevlî keyaniya Spanya kir.
 1682 – Fîladelfiya hatiye avakirin.
 1806 – Hêzên Napoleon Bonaparte bajarê Berlînê dagir kirin.
 1924 – Li Yekîtiya Sovyetan welatê Ûzbêkistan hatiye avakirin.
 1953 – Brîtanya, li başûrê Awistralyayê bi navê Totem 2 ceribaneke nukleerî pêk anî.
 1961 – Morîtanya û Mongolya tevlî Neteweyên Yekbûyî bûn.
 1971 – Navê Zaîre li dewleta ku niha navê wê Kongoya Demokratîk hatiye kirin.
 1995 – Letonya ji bo endamtiya Yekîtiya Ewropa serî lê da.
 2005 – Li Fransayê piştî kuştina du ciwanên misilman protestoyên sivîl destpê kirin. Di bîst şevên dema van protestoyan de 8.973 erebe hatin şewitandin û 2.888 kes hatin binçavkirin.

Jidayikbûn 
 1858 – Theodore Roosevelt, serokdewletê berê DYA'yê
 1844 – Klas Pontus Arnoldson, nivîskar û aştîxwazê xwediyê Xelata Nobelê
 1914 – Dylan Thomas, helbestvanê Walesî
 1932 – Sylvia Plath, nivîskar û helbestvana DYA'yî

Mirin 
(Kesên ku di vê rojê de mirî ne.)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
28ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1848 – Li Spanyayê yekem xeta rêhesinê di navbera Barselona-Mataróyê de hate çêkirin.
 1886 – Xelata Fransayê ya ji bo DYAyê Peykerê Azadiyê li New Yorkê hate danîn.
 1918 – Çekoslovakyayê ji Awistriya-Mecaristanê serxwebûna xwe îlan kir.
 1918 – Li Çekoslovakyayê komarî hate îlankirin.
 1922 – Hêzên faşîst ên Benito Mussolini bajarê Romayê bi dest xistin.
 1927 – Li Tirkiyeyê serjimara yekem pêk hat. Di encamê de hate daxuyandin ku 13 milyon û 648 hezar û 270 hevwelatî hene.
 1940 – Şerê cîhanê yê duyem: Îtalyayê di ser Albanyayê re Yewnanistan dagir kir.
 1941 – Li Lîtvanyayê, naziyên alman ji 9000an bêhtir cihû li qada bajarê Kaunasê gulebaran kirin.
 1981 – Koma muzîka heavy metalê Metallica, li San Franciscoyê hate avakirin.
 1995 – Di encama şewata li metroya bajarê Bakûyê de 289 kes mirin û 265 kes jî brîndar bûn.

Jidayikbûn 
 1955 – Bill Gates, damezrînerê şîrketa Microsoftê
 1957 – Ahmet Kaya, hunermendê kurd (m. 2000)

Mirin 
 1704 – John Locke, fîlozofê îngilîz (jdb. 1632)
 1998 – Ted Hughes, helbestvan û nivîskarê îngilîz (jdb. 1930)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
29ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 B.Z. 539 – Kûruşê Mezin kete hundirê bajarê Babîlê û destûr da cihûyan ku vegerin welatê xwe lê gelek ji wan ne vegeriyan.
 312 – Konstantînê Mezin piştî serkevtina xwe ya li Pira Mîlviyan kete bajarê Romayê.
 1787 – Operaya Mozart a bi navê Don Giovanni cara pêşî li Pragê hate lidarxistin.
 1923 – Li Tirkiyeyê rêveberiya komarî hate îlan kirin û Atatürk bû serokkomar.
 1787 – Hêzên Îsraîlê Nîvgirava Sînayê dagir kir.

Jidayikbûn 
 1897 – Joseph Goebbels , ramyarê nazî 
 1926 – Necmettin Erbakan, siyasetmedarê tirk
 1950 – Abdullah Gül, serokkomarê yazdehem ê Tirkiyeyê
 1958 – Stefan Dennis
 1971 – Winona Ryder
 1990 - Amarna Miller

Mirin 
 1783 – Jean le Rond d'Alembert, matematîknasê fransî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
30ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1983 – Li Erzîrom û Qersê di encama erdhejê de 1330 kes mirin û 534 kes jî brîndar bûn.

Cîhan 
 1905 – Aspîrîn li cîhanê cara pêşî derkete piyaseyê.
 1918 – Li Çekoslovakyayê komarî hate îlankirin.
 1918 – Peymana Mondrosê hate îmzekirin.
 1905 – Partiya Komûnîst a Awistralyayê li Sîdneyê hate damezrandin.
 1922 – Benito Mussolini bû serokwezîrê Îtalyayê.
 1956 – Brîtanya û Fransa hişyarî da Îsraêl û Misirê ku ji Kanala Suezê derkevin.
 1970 – Li Viyetnamê di encama baranên musonê de 293 kes mirin û 200.000 kes bêmal man.
 1973 – Pira Tengavê ji aliyê serokkomarê tirk Fahri Korutürk ve hate vekirin.
 1983 – Li Arjentînê piştî rejîma heft salan a leşkerî cara pêşî hilbijartinên demokratîk pêk hatin.

Jidayikbûn 
 1885 – Ezra Pound, helbestvanê DYA'yî
 1941 – Theodor W. Hänsch, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1915 – Jane Randolph, lîstikvana amerîkî 
 1960 – Diego Maradona, futbolvanê Arjantînî

Mirin 
 1282 - Dîroknas û nivîskarê bi eslê Kurd Ibn Xelikan mir.
 1910 – Jean Henry Dunant, damezrînerê Xaça Sor û xwediyê Xelata Nobelê
 1979 – Rachele Mussolini, hevjîna Benito Mussolini
 2002 – Jam Master Jay, rapvanê amerîkî
 2012 – Arjen Arî, nivîskar û helbestvanê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
31ê çiriya pêşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1992 – Li Zanîngeha Duhokê kursa pêşî hate vekirin.

Cîhan 
 1517 – Martin Luther, li Wittenbergê protestanî îlan kir.
 1864 – Nevada weke dewleta 36emîn a DYA'yê hate pejirandin.
 1876 – Li Hindistanê bagereke mezin çêbû. Di encamê bêhtirî 200.000 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1918 – Ajansa Çapemeniyê ya Polonî bi alîkariya rojnamevanên biyanî bingeha wê tê avêtin.
 1941 – Piştî xebata 14 salan çêkirina peykerên li ser Çiyayê Rushmore bi dawî bû.
 1951 – Xêzên ser rêyan ên ji bo peyayan care pêşî li bajarê Brîtanya yê bi navê Berkshire hatin bikaranîn.
 1984 – Serokwezîra Hindistanê Indira Gandhi, ji aliyê du leşkerên parêzker ve hate kuştin. Piştî vê alozî derket û di encamê de 10.000 bawermendên sîhîzmê hatin kuştin.
 1989 – Turgut Özal, bi 263 dengan bû serokkomarê heştem ê Tirkiyeyê.
 1992 – Vatîkanê rastbûna gotina Galileo Galilei ya digot "Cîhan li dora Rojê difitile" pejirand.
 1996 – Balafireke Brezîlê ya bi modela Fokker 100 li bajarê Sao Paulo kete xwar. Di encamê de 98 kes mirin.
 2000 – Li Sîngapûrê balafireke bi modela Boeing 747 kete xwar. Di encamê de 83 kesan jiyana xwe ji dest da.

Jidayikbûn 
(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)

Mirin 
 1984 – Indira Gandhi, yekem serokwezîra jin a Hindistanê
 1985 – Prof.Qanadê Kurdo, pisporê zimanê kurdî
 2007 – Erdal İnönü, siyasetmedarê tirk

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
1ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1683 – Navçe ya New York City a bi navê Queens hatiye avakirin.
 1755 – Li paytexta Portûgalê Lîzbonê erdhej çêbû. Di encamê de nêzîkê 90.000 kesî jiyana xwe ji dest da.
 1897 – Yaneya futbolê ya îtalî Juventus F.C. hatiye avakirin.
 1925 – Li Îranê Mihemed Reza Pehlevî dawî li rêveberiya Qaçariyan anî.
 1981 – Antîgua û Berbûda ji Keyaniya Yekbûyî serxwebûna xwe îlan kir.
 2000 – Serbistan tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.

Jidayikbûn 
 1864 – Alfred Hermann Fried, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1878 – Carlos Saavedra Lamas, dadnas û siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
 1889 – Philip Noel-Baker, atlet û parlamenterê brîtanî
 1924 – Süleyman Demirel, siyasetmedarê tirk
 1937 – Haydar Işik, nivîskarê kurd
 1934 – Wezîrê Eşo, nivîskar û rewşenbîrê kurd
 1939 – Bernard Kouchner, siyasetmedarê fransî
 1950 – Robert B. Laughlin, fîzîknasê amerîkî
 1973 – Aishwarya Rai, aktrîs a Bollywoodê

Mirin 
 1903 – Theodor Mommsen, nivîskar û zanyarê alman

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
2ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1991 – Serokê Giştî yê SHP Erdal İnönü, li Dêrsimê ji gel re got: "Tiştek nabe û kes nikare we birawestîne ku hûn di navbera xwe de bi kurdî biaxivin, bi zimanê xwe yê zikmakî li stranan guhdarî bikin. Lê zimanê we yê fermî jî tirkî ye."

Cîhan 
 1889 – Dakotaya Bakur û Dakotaya Başûr weke 39emîn û 40emîn dewletan tevlî DYAyê bûn.
 1953 – Parlamena Pakistanê navê welat weke Komara Îslamî ya Pakistanê guhert.

Jidayikbûn 
 1815 – George Boole, matematîknas û fîlozofê brîtanî
 1911 – Odysseus Elytis, hunermend û helbestvanê yewnanî
 1929 – Richard E. Taylor, fîzîknasê Kanadayî
 1932 – Melvin Schwartz, fîzîknasê amerîkî
 1965 – Shahrukh Khan, hunermendê Bollywoodê

Mirin 
 1950 – George Bernard Shaw, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
3ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 644  – Omer ibn Xetab li bajarê Medîneyê ji aliyê xulamekî îranî ve tê kuştin.
 1812 – Artêşa Napoleon di Şerê Vyazma de têk diçe.
 1903 – Bi piştgiriya DYA'yê welatê Panamayê ji Kolombiya diveqete.
 1918 – Polonyayê ji Rûsya serxwebûna xwe îlan kir.
 1986 – Dewletên Federal ên Mîkronezyayê ji DYA'yê serxwebûna xwe bi dest xist.
 1994 – Navenda rojnameya Özgür Ülke ya li Stenbolê hatiye bombekirin. Di encamê de xebatkar Ersîn Yildiz jiyana xwe ji dest da.
 2002 – Di hilbijartinên Tirkiyê de partiya ku serokê wê Recep Tayyip Erdoğan e dibe partiya yekemîn.

Jidayikbûn 
 1558 – Thomas Kyd, nivîskarê îngilîz
 1945 – Gerd Müller, futbolvanê alman

Mirin 
 1957 – Wilhelm Reich, civaknas û psîkyatrîstê ji Awistriya-Mecaristanê
 1996 – Abdullah Çatlı, zilamê dewleta kûr û endamê mafyaya tirk

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
4ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1869 – Hejmara pêşîn ya kovara brîtanî ya zanistî Nature derket.
 1922 – Gora Tutankhamun ji aliyê arkeologê brîtanî Howard Carter ve hatiye vedîtin.
 1924 – Nellie Tayloe Ross li dewleta Wyomingê bû pîreka cara pêşî ya weke serokdewletê hatî hilbijartin.
 1946 – Rêxistina UNESCO hatiye damezrandin.
 1947 – Komara Gel a Bulgaristanê hatiye damezrandin.
 1954 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane Albert Schweitzer.
 1956 – Hêzên Yekîtiya Sovyetan ketin welatê Mecaristanê.
 1964 – Pêşengê Şoreşa Îslamî ya Îranê, Xumênî ji aliyê şah ve mişext bû û ew şande Bursayê.
 2008 – Li DYA'yê cara yekem mirovekî afrîkî-amerîkî, Barack Obama, weke serokdewlet hatiye hilbijartin.

Jidayikbûn 
 1908 – Józef Rotblat, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1967 – Yılmaz Erdoğan, nivîskar, lîstikvan û derhênerê kurd
 1990 – Jean-Luc Bilodeau, lîstikvanê kanadayî

Mirin 
 1968 – Refî Cevat Ulunay, rojnamevan û nivîskarê tirk
 1995 – Îzhak Rabîn, general, wezîr û serokwezîrê Îsraêlê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
5ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1919 – Fransiyan bajarê Kurdistanê Dîlok dagir kirin.
 1992 – Bawer Rodî Qantoz û kurê wî ciwanê kurd ê bi navê Şûrzan Qantoz li Elezîzê ji aliyê hêzên tarî yên tirk ve hatin gulebarandin. Di encamê de Şûrzan Qantoz jiyana xwe ji dest da û bavê wî Rodi Demirkapı giran brîndar bû.

Cîhan 
 1925 – Benito Mussolini hemû partiyên çepgir ên Îtalya girtin.
 1930 – Reklama televizyonê ya pêşî li Londonê hatiye nîşandan.
 1945 – Kolombiya tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
 1970 – Enwer Sedat piştî mirina Cemal Abdulnasir bû serokdewletê Misirê.
 1991 – Li Filîpînê di encama lehiyê de 7000 kesan jiyana xwe ji dest da.
 2006 – Ji aliyê dadgeha Iraqê ve cezayê mirinê li dîktatorê Iraqê Sedam Huseyn hatiye birrîn.

Jidayikbûn 
 1948 – William D. Phillips, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1885 – Will Durant, dîroknasê amerîkî

Mirin 
 2006 – Bülent Ecevit, siyasetmedarê tirk

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
6ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1913 – Rêberê tevgera serwxwebûna Hindistanê Mahatma Gandhi hatiye girtin.
 1917 – Fînlandê serxwebûna xwe îlan kir.
 1918 – Li Polonyayê komara duyem a polonî hatiye îlankirin.
 1918 – Hêzên Brîtanî û fransî Tengava Çanakkale dagir kirin.
 1917 – Hêzên Artêşa Sor ên Yekîtiya Sovyetan bajarê Kîevê ji destê hêzên naziyan xilas kirin. Lê berî ku hêzên nazî ji bajar derkevin gelek avahihyên kevnare xera kirin.
 1983 – Di hilbijartinên fermî yên Tirkiye de Turgut Özal biser ket.
 1985 – Li Bogota gerîllayên çepgir ên Tevgera 19ê nîsanê yên Kolombiyayê qesra dadgehê dagir kirin. Di encamê de 115 kes hatin kuştin.
 1991 – Ajansa sîxuriyê ya Rûsya KGB hatiye girtin. Di encama wê de FSB hatiye avakirin.

Jidayikbûn 
 1494 – Siltan Silêmanê Qanûnî, siltanê Împeratoriya Osmanî (m. 1566)
1831–Anna Leonowens - perwerdekar û nivîskara brîtanî-hindî

Mirin 
 1893 – Çaykovksî, bestekarê rûs
 2011 – Emerê Le'lê, helbestvanekî kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
7ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1918 – Kovara Jînê li Stenbolê dest bi weşanê kir.

Cîhan 
 1917 – Împeratoriya Brîtanyayê bajarê Xazeyê dagir dike.
 1944 – Franklin Delano Roosevelt cara çarem serokdewletiya DYA'yê bi dest xist.
 1962 – Li Afrîkaya Başûr ji sedema derketina derveyî welat ya Nelson Mandela, pênc sal cezayê girtîgehê lê hatiye birrîn.
 1982 – Li Tirkiyeyê makezagona dîktatorê tirk Kenan Evren bi hilbijartinê tê pejirandin.
 2000 – George W. Bush weke serokdewletê DYA'yê hatiye hilbijartin.

Jidayikbûn 
 1867 – Marie Curie, kîmyagera xwediya Xelata Nobelê (m.1934)
 1879 – Lev Trotskî, siyasetmedar, fîlozof û şoreşgerê rûsî (m. 1940)
 1888 – C. V. Raman, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê (m. 1970)
 1913 – Albert Camus, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê (m. 1960)
 1971 – Kazim Koyuncu, stranbêjê laz (m. 2005)

Mirin 
 1980 – Steve McQueen, lîstikvan û derhênerê amerîkî (jdb. 1930)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
8ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1793 – Li Parîsê Muzeya Louvre hatiye vekirin.
 1889 – Montana bû dewleta 41emîn a DYAyê.
 1960 – John F. Kennedy bû 35emîn serokdewletê DYAyê.
 1971 – Albûma çarem a koma brîtanî a muzîka rockê Led Zeppelinê derket.

Jidayikbûn 
 1847 – Bram Stoker, nivîskarekî îrlendî
 1923 – Jack Kilby, endezyarê xwediyê Xelata Nobelê

Mirin 
 1953 – Îvan Bunîn, nivîskar û wergêrê xwediyê Xelata Nobelê
 2009 – Vîtalî Gînzburg, fizîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
9ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1861 – Maça yekemîn a tomarkirî ya futbolê li Kanadayê, Zanîngeha Torontoyê hatiye lîstin.
 1872 – Şewateke mezin li Bostonê çêbû.
 1925 – SS di dema Komara Weimar de weke rêxistineke girêdayî NSDAP ji bo parastina Adolf Hitler hatiye damezrandin. 
 1937 – Hêzên Japon, Şanghay dagir kirin.
 1953 – Kamboca ji Fransa serxwebûna xwe bi dest xist.

Jidayikbûn 
 1731 – Benjamin Banneker, stêrnas, matematîknas û weşanger (m. 1806)
 1885 – Hermann Weyl, matematîknas, fîzîknas û fîlozofê alman (m. 1955)
 1928 – Anne Sexton, nivîskar û helbestvanê amerîkî (m. 1974)
 1929 – Imre Kertész, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1938 – Ti-Grace Atkinson, nivîskara femînîst a amerîkan
 1974 – Alessandro Del Piero, gogbazê îtalyan

Mirin 
 1918 – Guillaume Apollinaire, nivîskarê fransî (jdb. 1880)
 1953 – Dylan Thomas, nivîskar û helbestvanê Walesî (jdb. 1914)
 1970 – Charles de Gaulle, serokkomarê berê yê Fransa (jdb. 1890)
 2011 – Îsmet Şerîf Wanlî, profesor û siyasetmedarê kurd (jdb. 1924)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
10ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1938 – Li Almanyaya Nazî, Şeva krîstalî ango Kristallnacht pêk hat. Di encama êrîşa naziyan de 1.668 kinîşt hatin talan kirin. Ji wan 267 hatin şewitandin.
 1975 – Portugalê serxwebûna Angola pejirand.
 1989 – Li Bulgaristanê rejîma komunîst hilweşiya.
 2001 – Apple dest bi firotina IPod'an kir.

Jidayikbûn 
 1483 – Martin Luther, reformîstê baweriya Protestanî
 1919 – Mîxaîl Kalaşnîkov, general û çêkerê çeka kalaşnîkovê
 1937 – Keremê Anqosî, siyasetmedar û nivîskarê kurd

Mirin 
 1891 – Arthur Rimbaud, helbestvanê fransî
 1938 – Mustafa Kemal Atatürk, damezrînerê komara Tirkiye

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
11ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1990 – Têkoşera kurd Türkan Temel ango Bêrîvan li bajarê Qersê ya Bakurê Kurdistanê hatiye kuştin.
 2009 – Parêzvanê mafên mirovan û têkoşerê kurd Îhsan Fetahiyan ji aliyê rejîma Îranê ve li Sineyê hatiye darvekirin.

Cîhan 
 1889 – Washington, weke dewleta 42emîn tevlî DYA'yê bû.
 1926 – Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê rêya navdar a bi navê U.S. Route 66 hatiye vekirin.
 1938 – İsmet İnönü li meclîsa Tirkiyeyê weke serokkomar hatiye hilbijartin.
 1965 – Koloniya brîtanî a li Afrîkayê ya dawî, Rhodesia, serxwebûna xwe îlan kir. Erda Rhodesia îroj li Zîmbabwe ye.
 1968 – Li Maldîvê komara duyem hatiye îlankirin.
 2000 – Bernameya Roj TV'yê Gava Sêyemîn destpê kir.

Jidayikbûn 
 1821 – Fyodor Dostoyevskî, nivîskarê rûs
 1864 – Alfred Hermann Fried, aştîxwazê xwediyê Xelata Nobelê
 1944 – Kemal Sunal, aktorê esilkurd ê sînemaya Tirkiyeyê
 1976 –  Lisa Gleave, modela awistralî

Mirin 
 1855 – Søren Kierkegaard, fîlozofê danîmarkî
 1990 – Yannis Ritsos, helbesvanê yewnanî
 2004 – Yaser Erefat, yek ji serokên gelê Filistinê
 2009 – Îhsan Fetahiyan, parêzvanê mafên mirovan û têkoşerê kurd

Cejn û salveger 
 Roja serxwebûna Angolayê
 Roja serxwebûna Polonyayê

Roj
12ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1941 – Li Erzinganê erdhej çêbû. Di encamê de 40.000 kesî jiyana xwe ji dest da.

Cîhan 
 1905 – Li Norwêcê di encama referandûmê de alîgirên monarşiyê li dijî alîgirên komariyê bi ser ketin.
 1918 – Awistriya bû dewleta bi sîstema komarî.
 1947 – Rojnameya almanî ya rojane Junge Welt, bi jêrnavê "Organa navendî ya ciwanên azad ên alman" derket.
 1956 – Maroko, Sûdan û Tûnis tevlî Neteweyên Yekbûyî bûn.
 1968 – Gîneya Rojbendî tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
 1975 – Komor tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
 1980 – Keştiya esmanî ya NASA'yê ya bi navê Voyager I, wêneyên xelekên gerstêrka Keywanê kişandin.
 1981 – Keştiya esmanî Columbia ji bo ezman hatiye şandin. Bi vê re Columbia bû keştiya yekem ku du caran hatiye şandinî ezman.
 1982 – Serokê partiya karkerên polonî Lech Walesa piştî girtina yazdeh mehan a girtîgehê, serbest hatiye berdan.
 1998 – Alîkarê serokdewletê DYA'yê Al Gore Protokola Kyotoyê îmze kir.
 1999 – Li bajarê Tirkiyeyê, Düzce, erdhejeke bi mezinahiya 7,2 çêbû.

Jidayikbûn 
 1842 – Lord Rayleigh, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê 
 1982 – Anne Hathaway, lîstikvana amerîkî

Mirin 
 1962 – Bror Abelli, lîstikvan, stranbêj û nivîskarê swêdî (jdb. 1880)
 1989 – Dolores Ibárruri, nivîskar û ramyara baskî (jdb. 1895)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
13ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1960 – Şewata Sînemaya Amûdê

Cîhan 
 1805 – Hêzên Napoleon Bonaparte ketine bajarê Viyanayê.
 1918 – Şerê cîhanê yê yekem: Hêzên Bloka Hevalbend‎ paytexta Osmaniyan, Stenbol, dagir kirin.
 1947 – Versiyona pêşketî ya çeka keleşkofê hatiye encamdan.
 1957 – Yekîtiya Sovyetan keştiya fezayê Sputnik-3 şande valahiyê. Di Sputnik-3 de du se hebûn.
 1985 – Li Kolombiyayê volkanê bi navê Nevado del Ruiz teqiya: di encamê de nêzîkê 23.000 kesan jiyana xwe ji dest dan.
 1994 – Di encama referandûmê de Swêdê biryar da ku tevlî Yekîtiya Ewropayê bibe.  
 1996 – Kofi Annan, bû sekreterê giştî yê Neteweyên Yekbûyî.

Jidayikbûn 
 354 – Augustînus, teolog û fîlozofê xiristiyaniyê
 1899 – Huang Xianfan, dîroknasê çînî

Mirin 
 1981 – Xelîlê Çaçan Mûradov, nivîskar û rojnamevanê kurd

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
14ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1940 – Şerê cîhanê yê duyem: Bajarê Îngilistanê, Coventry ji aliyê hêzên alman ve hatiye bombekirin. Di encamê de gelek sivîlan jiyana xwe ji dest da û katedrala bajar bi tevahî xera bû.
 1941 – Şerê cîhanê yê duyem: Li bajarê Slonim a Polonyayê hêzên alman 9000 cihû kuştin.
 1969 – NASA'yê ji bo peywira duyema ya bimirov a ji bo lêgerîna li ser heyvê keştiya Apollo 12 şande fezayê.
 1975 – Spanya ji welatê Sahraya Rojava derket.
 1984 – Yaneya tirk a futbolê ya neteweyî li hemberî Îngilistanê 8-0 têk çû.
 2001 – Yekîtiya hêzên efxan ên bakurî, rêveberiya paytext Kabûlê bi dest xistin.
 2002 – Li Arjentînê bi pêkhatina krîza aboriyê, dewlet bi 805 milyon dolaran bûbû deynbarê Bankaya Cîhanê.

Jidayikbûn 
 1719 – Leopold Mozart, bestekarê Awistriyayî, bavê Wolfgang Amadeus Mozart (m. 1787)
 1740 – Johann van Beethoven, bavê Ludwig van Beethoven û mamosteyê wî yê yekem
 1972 – Josh Duhamel, model û lîstikvanê amerîkî
1923 – Günter Dönges, nivîskarê alman 
1970 – Julie Lynn Cialini, playmate, model û lîstikvana amerîkî 
 1973 – Dilnarîn, stranbêj û dansera kurd

Mirin 
 1716 – Gottfried Wilhelm Leibniz, fîlozof û matematîknasê alman
 1831 – Georg Wilhelm Friedrich Hegel, fîlozofê alman
1989 –  Semendê Siyabendov, leşker, nivîskar, asûdar û ramyarekî Kurdê sovyetî mir.

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
27ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1978 – Partiya Karkerên Kurdistan (PKK) li gundê Fîsê (Lîce/Amed) weke partiyeke marksîst-lenînîst hatiye damezrandin.
 2005 – Şakirê Miho, li Silêmaniyê xelata zêrîn a Pîremerd wergirt.

Cîhan 
 B.Z. 520 – Serhildana Araxa li Babîlê têk çû.
 1095 – Papa Ûrban II li Konseya Clermontê Sefera xaçperestan a yekem daxuyand.
 1228 – Bi daxwaziya Metran Robert dêrek li Velehradê tê avakirin ku ew bingeha bazîlîkaya îroyîn bû.
 1912 – Spanyayê li ser peravên Marokoyê desthilatdariya xwe daxuyand.
 1943 – Li Amasya, Çorum, Tokat, Ordu û Kastamonuyê erdhej çêbû. Di encamê de 4016 kes mirin û 23.785 mal xera bûn.

Jidayikbûn 
 1701 – Anders Celsius, stêrnas, matematîknas û fîzîknasê swêdî

Mirin 
 1953 – Eugene O'Neill, dramatîkerê amerîkî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
15ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1889 – Li Brezîlê komarî hatiye îlankirin.
 1945 – Venezuêla tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
 1983 – Komara Tirk a Bakurê Kîprosê hatiye damezrandin lê tenê ji aliyê Tirkiye ve hatiye pejirandin.
 1988 – Dewleta Filistînê ji aliyê Konseya Neteweyî ya Filistînê vehate îlankirin. Serokwezîrê Tirkiyeyê Turgut Özal, daxuyand ku ew dewleta Filistînê nas dikin.
 2007 – Rojnameya tirkî Taraf derket.

Jidayikbûn 
 1862 – Gerhart Hauptmann, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1952 – Xelîl Cindî, nivîskar û lêkolînerê kurd
 1965 – Bengi Yıldız, parlementerê BDP yê Êlihê

Mirin 
 1916 – Henryk Sienkiewicz, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1937 – Seyîd Riza, pêşengên serhildana Dêrsimê bû.
 1959 – Charles Thomson Rees Wilson, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1967 – Michael Adams, pîlotê DYA'yî

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
16ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1849 – Li Rûsyayê dadgehekê cezayê mirinê li Fyodor Dostoyevskî birrî lê piştre ev hatiye guhertin û bû cezayê sekan kişandinê.
 1869 – Kanala Sûweyşê hatiye vekirin.
 1907 – Herêma çermsoran û herêma Oklahoma bûne yek û weke dewlete 46emîn a bi navê Oklahoma tevlî DYA'yê bû.
 1945 – Rêxistina Hevotinî, Zanistî û Çandî ya Neteweyên Yekbûyî (UNESCO) hatiye damezrandin.
 2000 – Bill Clinton piştî şerê Viyetnamê bû serokdewletekê amerîkî yê yekem ku serdana Viyetnamê kir.

Jidayikbûn 
 1717 – Jean le Rond d'Alembert, fîlozof û matematîkzanê fransî (m. 1783)
 1922 – José Saramago, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê (m. 2010)
 1938 – Robert Nozick, fîlozofê amerîkî (m. 2002)

Mirin 
1831 – Carl von Clausewitz, serhêz, reformîstê artêşê, zanyar û rewîşdarê leşkeri yê prûsî
2000 – Ahmet Kaya, bestekar û hunermendê kurd (jdb. 1957)
 2006 – Milton Friedman, aborînasê amerîkî, Xelata Nobel a aboriyê li sala 1976ê (jdb. 1912)

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
17ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 1997 – Fermandarê ARGK, Hüseyin Özbey (Harûn), li navbera Sason û Pasûrê bi heşt hevalên xwe re şehîd ket.

Cîhan 
 1869 – Kanala Suweyşê ku Deryaya Sor û Deryaya Navîn bi hev ve girêdidê bi şahiyekê hatiye vekirin.
 1873 – Bajarên bi navê Buda û Peşt bi awayê fermî bûne yek û êdî weke Budapeşt hatin binavkirin.
 1922 – Sîbîrya, tevlî Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst bû.
 1939 – Piştî xwepêşandana xwendekarên çek ên li dijî naziyan neh xwendekar hatin kuştin û 1200 xwendekarên çek ji bo kampên naziyan hatin şandin. Ji wê rojê ve Roja Navneteweyî ya Xwendekaran tê pîrozkirin.
 1989 – Li Çekoslovakyayê li dijî rejîma komunîst Şoreşa Qedîfe destpê kir. Gel bê tundî li qadan bi findan civiyan.
 2007 – Ekuador, piştî 15 salan vegeriya nav rêxistina OPECê.

Jidayikbûn 
 1749 – Nicolas Appert, dahênerê fransî

Mirin 
 1990 – Robert Hofstadter, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1993 – Firîca Hecî Cewarî, bijîşka kurd û keça Heciyê Cindî
 1997 – Hüseyin Özbey (Harûn), fermandarê ARGKê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
18ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1912 – Li Stembolê nexweşiya kolerayê belav bû.
 1918 – Letonyayê ji Rûsyayê serxwebûna xwe îlan kir.
 1926 – George Bernard Shaw diravên Xelata Nobelê qebûl nekirin û got "Ez dikarim Alfred Nobel ji bo dahênana dînamîtê efû bikim, lê tenê şeytanekî di şeklê mirovan de dikaribû Xelata Nobelê îcat bike".
 1936 – Adolf Hitler û Benito Mussolini, hikûmeta General Franco ya li Spanyayê damezrandî, naskirin.
 1943 – Şerê cîhanê yê duyem; Di Şerê Berlînê de 440 balafirên Royal Air Force, bombe li Berlînê reşandin, lê ziyaneke kêm da bajar û 131 alman hatin kuştin. Herwiha neh firokeyên RAFê hatin daxistin û 53 zilamên di hundirên wan de hatin kuştin.

Jidayikbûn 
 1897 – Patrick Blackett, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
 1939 – Margaret Atwood, helbestvan romannivîsa Kanadayî

Mirin 
 1922 – Marcel Proust, nivîskarê fransî  (jdb. 1871)
 1952 – Paul Eluard, helbestvanê fransî
 1962 – Niels Bohr, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
19ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan 
 2005 – Partiya Gel a Demokratîk (DEHAP), bi hemû rêveber û endamên xwe ve tevlî DTP bû û DEHAP fesih kir.

Cîhan 
 1095 – Konseya Clermontê ji bo nîqaşkirina şandina hêzên yekem ên Xaçperestan, bi banga papa kom bû. 
 1946 – Efxanistan, Îslenda û Swêd tevlî Neteweyên Yekbûyî bûn.
 1969 – Futbolvanê efsanewî yê Brezîlê, Pelé, gola xwe ya 1000î tomar kir.
 1977 – Balafireke Boeing 727 ya Portûgalê li Giravên Madeira kete xwarê. Di encamê de 130 kesan jiyana xwe ji dest dan.
 1977 – Serokê Misir, Enwer Sedat, bû serokê yekem ê ereb ku serdana fermî ya Îsraêlê kir.
 1988 – Li Pakistanê Benazir Butto bû serokwezîr.

Jidayikbûn 
 1917 – Indira Gandhi, serokwezîra Hindistanê (m. 1984)
 1942 – Sharon Olds, helbestvana amerîkan
 1953 – Patîko, serkerdekî serbazî ya rêxistina baskî ETA
 1978 – Věra Pospíšilová-Cechlová, atleta çekî

Mirin 
 1492 – Camî, helbestvanê faris

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
20ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1917 – Li Ûkraynayê sîstema komarî hatiye îlankirin. 
 1940 – Mecaristan, tevlî dewletên Peymana Sêalî bû. Di vê yekîtiyê de Almanyaya Nazî û Îtalyaya Mussolînî hebûn.
 1959 – Keyaniya Yekbûyî, Awistriya, Danîmarka, Norwêc, Portûgal, Swêd û Swîsre peymana rêxistina bi navê  Yekîtiya Bazirganiyê ya Serbest a Ewropayê (EFTA) îmze kirin.
 1985 – Microsoftê Windows 1.0 derxiste piyaseyê.
 1989 – Şoreşa Qedîfe: Li bajarê Çekya, Pragê, hejmara xwepêşanderan ji 200.000 kesan gihaşt nîv milyon kesan.
 1959 – Peymana Mafên Zarokan a Neteweyên Yekbûyî hatiye pejirandin.

Jidayikbûn 
 1858 – Selma Lagerlöf, nivîskara swêdî û xwediya Xelata Nobelê
 1901 – Nazim Hîkmet Ran, helbestvan û nivîskarê tirk 
 1909 – Semendê Siyabendov, leşker, nivîskar, asûdar û ramyarekî kurdê sovyetî
 1923 – Nadine Gordimer, nivîskara xwediya Xelata Nobelê
 1973 – Mizgîn Hesko, helbestvana kurd

Mirin 
 1910 – Lev Tolstoy, romannivîsê rûs

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
21ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1386 – Tîmûrleng bi hêzên xwe re bajarê Tibîlîsî dagir kir.
 1783 – Li Parîsê Jean-François Pilâtre de Rozier û Marquis d'Arlandes bi nepoxa germhewayî cara pêşîn firîn.
 1789 – Karolînaya Bakur, bû 12emîn dewleta DYA'yê.
 1877 – Thomas Edison, da zanîn ku wî fonograf îcat kiriye.
 1918 – Ala Estonyayê ji aliyê çalakvanên pêş-serxwebûnê ve hatiye bikaranîn û weke ala fermî ya Estonyayê hatiye pejirandin.
 1979 – Konsolxaneya DYA'yê ya li Îslamabadê, rastî êrîşê hat û hatiye şewitandin. Di encamê de çar kes mirin.
 1980 – Li Las Vegas-Nevadayê di otelekê de şewat derket. Di encamê de 87 mirin û 650 kes brîndar bû.
 2002 – Li kombûna Pragê ya NATO'yê de bangewaziya tevlîbûna rêxistinê li Lîtvanya, Letonya, Estonya, Bulgaristan, Romanya, Slovakya û Slovenyayê hatiye kirin.

Jidayikbûn 
 1694 – Voltaire, fîlozofê fransî
 1902 – Isaac Bashevis Singer, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
 1924 – Îsmet Şerîf Wanlî, profesor û siyasetmedarê kurd

Mirin 
 1970 – C. V. Raman, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj
22ê çiriya paşîn

Bûyer

Kurdistan

Cîhan 
 1858 – Bajarê Denver a li Coloradoyê hatiye damezrandin.
 1943 – Libnanê ji Fransayê serxwebûna xwe bi dest xist.
 1943 – Şerê cîhanê yê duyem: Serokdewletê DYA'yê Franklin D. Roosevelt, serokwezîrê Brîtanyayê Winston Churchill, û serokê çînî Chiang Kai-Shek li Qahîre, Misirê civiyan û di derbarê têkbirina Japonyayê de nîqaş kirin.
 1963 – Serokê DYE John F. Kennedy, li Dallasê di suîkastekê de hatiye kuştin.
 1975 – Sîstema monarşiyê careke din li Spanyayê pêk hat. Juan Carlos bû keyê Spanyayê.
 1986 – Mike Tyson di 20 salî ya xwe de bû şampiyonê herî ciwan ê boksê.
 1989 – Di encama êrîşeke bombeyî ya li rojavayê Bêrûtê de serokê dewleta Libnanê, René Moawad, hatiye kuştin.
 2005 – Angela Merkel, bû serokwezîra yekemîn a  hikûmeta Almanyayê.

Jidayikbûn 
 1852 – Paul Henri Balluet, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
 1869 – André Gide, nivîskarê fransî
 1890 – Charles de Gaulle, serokkomarê berê yê Fransa
 1908 – Nathan Ackerman, psîkoanalîst û mamosteyê zanîngehê
 1966 – Nicholas Rowe, lîstikvanê skot 
1986 –  Andrew J. West, lîstikvanê amerîkî.

Mirin 
 1916 – Jack London, nivîskarê DYA'yî
 1963 – John F. Kennedy, 35emîn serokdewletê DYA'yê
 2011 – Danielle Mitterrand, hevjîna serokkomarê Fransayê

Cejn û salveger 
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

Roj