navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រទេសស៊ែប៊ី

ប្រទេសសែប៊ី ដែលមានឈ្មោះផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋសែប៊ី ជាប្រទេសគ្មានច្រកចូលសមុទ្រនៅចំណុចប្រសព្វរវាងអ៊ឺរ៉ុបអាគ្នេយ៍និងអ៊ឺរ៉ុបកណ្ដាល ដែលស្ថិតនៅតំបន់បាល់កាន់និងតំបន់ដីទំនាបផាន់នូនីយ៉ា។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសអូទ្រីស ហុងគ្រីនៅភាគជើង, រូម៉ានីនៅភាគឦសាន ប៊ុលហ្គារីនៅភាគអាគ្នេយ៍ ម៉ាសេដូនីខាងជើងនៅភាគត្បូង ក្រូអាតស៊ីនិងបូស្នៀនិងហឺហ្ស៊ីកូវីណានៅភាគលិច និងម៉ុងតេណេហ្គ្រូនៅភាគអាគ្នេយ៍។ សែប៊ីអះអាងថាមានព្រំប្រទល់ជាមួយអាល់បានីតាមរយៈតំបន់ជម្លោះកូសូវ៉ូ។ សែប៊ីមានប្រជាជនប្រមាណ ៦.៦ លាននាក់មិនរាប់បញ្ចូលកូសូវ៉ូទេ។ រាជធានីរបស់សែប៊ីគឺទីក្រុងបែលក្រាដដែលជាទីក្រុងធំបំផុតផងដែរ។

អាណាចក្រហ្វាំងនិងអាណាចក្រហុងគ្រី។ រាជាណាចក្រសែប៊ីទទួលការទទួលស្គាល់ពីសាធារណរដ្ឋដ៏វិសុទ្ធនិងកុងស្តង់ទីនូបុលនៅឆ្នាំ 1217 ហើយបានឈានដល់កំពូលនៃទឹកដីក្នុងឆ្នាំ 1346 ដោយក្លាយជាអាណាចក្រសែប៊ី។ ចុងកណ្តាលសតវត្សទី 16 អូតូម៉ង់បានផ្តួលយកទឹកដីទាំងមូលនៃប្រទេសសែប៊ីសព្វថ្ងៃ; ការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេត្រូវបានផ្ដាច់ផ្ដើមដោយអាណាចក្រហាប់ស្ព៊ួកដែលបានចាប់ផ្តើមពង្រីកទៅកាន់សែប៊ីកណ្តាលចាប់តាំងពីចុងសតវត្សទី 17 ខណៈពួកគេចងកាន់កាប់វ៉ូយវ៉ូឌីណា។ នៅដើមសតវត្សទី 19 បដិវត្តន៍សែប៊ីបានបង្កើតរដ្ឋជាតិនៅក្នុងតំបន់នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញទីមួយ ដែលបន្ទាប់មកបានពង្រីកទឹកដីរបស់ខ្លួន។[10] នៅឆ្នាំ 1918 បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី 1 រាជាណាចក្រសែប៊ីបានរួបរួមជាមួយអតីតដែនក្រវាន់ខៅន៍ឡង់ដ៍របស់ហាប់ស្ព៊ួក វ៉ូយវ៉ូឌីណា; នៅចុងឆ្នាំនោះបានរួមជាមួយជាតិស្លាវទាំងនានាដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងដើម្បីបង្កើតប្រទេសយូហ្គោស្លាវ៉ី ដែលមានតួនាទីនយោបាយផ្សេងៗរហូតដល់សង្គ្រាមយូហ្គោស្លាវ៉ីនៅទសវត្ស 1990។ ក្នុងអំឡុងការបែកខែក្នុងប្រទេសយូហ្គោស្លាវ៉ី សែប៊ីបានបង្កើតសហភាពជាមួយម៉ុងតេណេហ្គ្រូ,[11] ដែលត្រូវបានផ្ដាច់ដោយសន្តិភាពក្នុងឆ្នាំ 2006 ដោយស្តារឡើងវិញនូវឯករាជ្យរបស់សែប៊ីជារដ្ឋអធិបតីជាលើកដំបូងតាំងពីឆ្នាំ 1918។[12] នៅឆ្នាំ 2008 តំណាងរបស់សភាកូសូវ៉ូបានប្រកាសឯករាជ្យដោយឡែកដោយឯកជន ប៉ុន្តែការឆ្លើយតបពីសហគមន៍អន្តរជាតិមានភាពចម្រុះ ខណៈដែលសែប៊ីបន្តអះអាងថាវាជាផ្នែកមួយនៃទឹកដីអធិបតីរបស់ខ្លួន។
ប្រទេសហ្សំប៊ី

+សាធារណ:រដ្ឋហ្សំប៊ី 125px| 125px| ទង់​ជាតិ​ហ្សំប៊ី​ វរលញ្ឆករ ស្តាំ|350px| រាជធានី លូសាកា រាជរដ្ឋាភិបាល​ ១២៣ ភាសា​ផ្លូវ​ការ​ ភាសាអង់គ្លេស ភ្លេង​ជាតិ​ មោទនភាព សិរីភាព បាវចនា​ ប្រជាជនតែមួយ ជាតិតែមួយ ផ្ទៃដី​ 
	៧៥២,៦១៨​ គម២ ចំនួន​ប្រជាជន​ – ដង់ស៊ីតេ/គម² 12,935,000(លេខទី ៧១) ១៧.២ នាក់/គម² រូបបិយប័ណ្ណ Zambian kwacha (ZMK) ល្វែង​ម៉ោង​ CAT (UTC+2) កូដទូរស័ព្ទប្រទេស ២៦០ កូដកម្មសិទ្ធិប្រទេស(TLD:Top Level Domain) .zm
សាធារណ:រដ្ឋហ្សំប៊ី ជា្រទេសមួយដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយ​ ពីសមុទ្រនៃទ្វីបអាហ្រិកខាងត្បូង។ ប្រទេសដែលនៅជុំវិញសុទ្ធសឹង តែជាប្រទេសកាន់ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមានដូចជា ប្រទេសកុង ហ្គូ ស្ថិតនៅភាគខាងជើង ប្រទេសទ្រែនហ្សានៀស្ថិតនៅភាគឥសាន ប្រទេសម៉ាឡាវីស្ថិតនៅ ភាគខាងកើត ប្រទេសម៉ូហ្សំប៉ិក ប្រទេសហ្ស៊ីមបាវ៉េ​ ប្រទេសបូស្វាណា និងប្រទេសណាមីប៊ី ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង អង់ហ្គូឡាស្ថិតនៅភាគខាងលិច។ ទីក្រុងធំគឺលូសាកាមាន ទីតាំនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេស។ វាជាប្រទេសលើកដំបូងតែមួយគត់ នៅក្នុងទ្វីបអាហ្រិកដែលនៅប្រើប្រាស់ ទូរស័ព្ទធ្វើដោយដៃ។ ចំនួនប្រជាជនច្រើនតែប្រមូលផ្តុំនៅជំវិញទីក្រុង លូសាកា។

ហ្សំប៊ីត្រូវបានប្រមូល ផ្តុំដោយក្រុមអ្នកប្រមាញ់ និងបំលាស់ប្តូនៃកុលសម្ព័នអស់រយ: ពេលជាច្រើនពាន់ឆ្នាំមកហើយ ក្រោយពេលមានមនុស្ស ម្នាក់ត្រូវបានស្វែងរកឃើញ ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវជាតិអ៊ឺរុបដើមសតវត្សទី១៨ ។មិនយូប៉ុន្មានប្រទេសហ្សំ ប៊ីត្រូវបានអះអាង​ និងកាន់កាប់ ដោយចក្រភព អង់គ្លេសដូចជាការការពារ នៃ Rhodesia ភាគខាងត្បូង ឆ្ពោះទៅចុងបញ្ចប់នៃ សតវត្សទី ១៩។ 
នៅថ្ងៃទី ២៤ តុលា ឆ្នាំ១៩៦៤ រាជកា រអាណាព្យាបាលបានយកឈ្នះទៅលើ ឯករាជភាព ជាមួយនិងឈ្មោះថ្មីថា ហ្សំប៊ី ដែលក្លាយមកពីសមុទ្រ ដែលហូកាត់ប្រទេស។ ហ្សំប៊ីត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាល Kenneth Kaunda ដែលមកពី គណ:បក្សឯករាជ្យសន្តិសុខសង្គមនិយម ពីឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩១។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសហ្សំប៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទ្វីបអាហ្រិក
ប្រទេសអភិវឌ្ឍ

ប្រទេសអភិវឌ្ឍ គឺជាក្រុមប្រទេសដែលមានខឿនសេដ្ឋកិច្ច លូតលាស់ខ្លាំង។ ប្រទេសទាំងនេះ ខ្លះមានជាយូរយារមកហើយ ខ្លះទៀតក៏ទើបតែមានថ្មីៗ (ប្រទេសនាគឬកូននាគ) ។ គេសង្កេតឃើញថា ប្រជាជននៃប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តែងតែរស់នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌល្អប្រសើរ ជាសង្គមទំនើប ប្រកបដោយសុខភាពមាំមួន ការអប់រំល្អ ការគោរពច្បាប់ត្រឹមត្រូវ ។ដកស្រង់ពីសៀវភៅសិក្សាសង្គមថ្នាក់ទី៨
ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច

alt=|រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល
ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចបំផុត ( LDCs ) គឺជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលចុះក្នុងបញ្ជីដោយ អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលបង្ហាញពីសូចនាករទាបបំផុតនៃ ការអភិវឌ្ឍន៍ សេដ្ឋកិច្ចសង្គម ។ គោលគំនិតនៃប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចបំផុត មានដើមកំណើតនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០  ហើយក្រុមទីមួយនប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចបំផុតៃ ត្រូវបានចុះបញ្ជីដោយ អង្គការសហប្រជាជាតិ នៅក្នុងដំណោះស្រាយ 2768 (XXVI) នៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧១។ 

ប្រទេស​មួយ​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ចូល​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ដែល​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​តិច​បំផុត ប្រសិន​បើ​ប្រទេស​នេះ​បំពេញ​តាម​លក្ខណៈ​វិនិច្ឆ័យ​ចំនួន​បី៖  UN-OHRLLS Criteria for Identification and Graduation of LDCs .

 ភាពក្រីក្រ - លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យដែលអាចកែតម្រូវបានដោយផ្អែកលើប្រាក់ចំណូលជាតិសរុប (GNI) សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ជាមធ្យមក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ។  ប្រទេសមួ Category:All articles containing potentially dated statements យត្រូវតែមានប្រាក់ចំណូលសរុប ក្នុងមនុស្សម្នាក់តិចជាង US$ ១,០២៥ ដើម្បីបញ្ចូលក្នុងបញ្ជី ហើយលើសពី $១,២៣០ ដើម្បីធ្វើឱ្យកើនឡើងពីចំណូល។
 ភាពទន់ខ្សោយនៃធនធានមនុស្ស (ផ្អែកលើសូចនាករនៃ អាហារូបត្ថម្ភ សុខភាព ការអប់រំ និង អក្ខរកម្ម សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ)។
 ភាពងាយរងគ្រោះផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច (ផ្អែកលើអស្ថិរភាពនៃផលិតកម្មកសិកម្ម អស្ថិរភាពនៃការនាំចេញទំនិញ និងសេវាកម្ម សារៈសំខាន់សេដ្ឋកិច្ចនៃសកម្មភាពមិនប្រពៃណី ការប្រមូលផ្តុំទំនិញនាំចេញ ពិការភាពនៃសេដ្ឋកិច្ចតូចតាច និងភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនផ្លាស់ទីលំនៅដោយសារ គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ )។

គិតត្រឹមខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៣ ប្រទេសចំនួន ៤៥ នៅតែត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចបំផុត ខណៈដែលប្រាំពីរបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩៤ និង ២០២៣។  អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) ទទួលស្គាល់បញ្ជីរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយនិយាយថា “វិធានការដែលបានធ្វើឡើងក្នុងក្របខណ្ឌអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក អាចជួយប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចបំផុត បង្កើនការនាំចេញរបស់ពួកគេទៅកាន់សមាជិកអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ផ្សេងទៀត និងទាក់ទាញការវិនិយោគនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន កំណែទម្រង់គាំទ្រទីផ្សារបានជំរុញកំណើនលឿនជាងមុន។ ការធ្វើពិពិធកម្មនៃការនាំចេញ និងការចូលរួមប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពបន្ថែមទៀតនៅក្នុងប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មពហុភាគី»។ 
រូបភាពតូច| សមាមាត្រ​ចំនួន​អ្នក​ក្រីក្រ​នៅ​ត្រឹម ១.៩០ ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ
ប្រទេសអេសុីបបុរាណ

ប្រទេសអេសុីបបុរាណ  ប្រៀបបានទៅនិងព្រៃ គុម្ពោត នៅកណ្តាលវាលលំហខ្សាច់ មានទីតាំងតាមបណ្តោយដង ទន្លេនីល ក្នុងទ្វីប អាហ្វ្រិក ខាងកើត នៃវាលខ្សាច់ សាហារ៉ា ក្បែរឆ្នេរ សមុទ្រក្រហម អេហ្សុីប ជាប្រទេសចម្លែកមួយដែលមានទទឹង ១៥ km ប៉ុណ្ណោះ តែបណ្តោយមានរហូត ១០០០ km ទន្លេនីល ជាអាយុជីវិតរបស់ប្រជាជនអេហ្ស៊ីប ប្រសិនបើ គ្មាន ទន្លេនីល ប្រទេសអេហ្សុីប ពិសេសប្រជាជនអេហ្សុីបពុំមានអត្ថិភាពបានឡើយ ហេតុនេះហើយទើប ប្រជាជនអេហ្សុីប គោរព ទន្លេនីល ដូចទេវមួយអង្គ ប្រហែលក្នុងរង្វង់ឆ្នាំ -៣១០០ ទៅ - ៣០០០ គ.ស មេដឹកនាំ អេហ្ស៊ីបលើ វាយដណ្ដើមយកបាន អេហ្ស៊ីបក្រោម បន្ទាប់មកក៏បង្រួបបង្រួម អេសុីបទាំងពីរ ហើយឡើងសោយរាជ្យដោយតាំំំង ទីក្រុង នៅ ម៉មហ្វីស ។

ប្រទេសអេហ្សុីបចែកចេញជាពីរគឺ :

• អេសុីបលើ: ស្ថិតនៅតំបន់ខាងត្បូងដែលជាតំបន់ដែលមានធាតុអាកាសក្តៅខ្លាំងហើយពុំសូវមានប្រជាជនរស់នៅឡើយ។

• អេសុីបក្រោម: ស្ថិតនៅតំបន់ខាងជើងដែលមានអាកាសធាតុក្តៅល្មមដោយលក្ខណៈបែបនេះហើយបណ្តាលឲមានមនុស្សរស់ច្រើនហើយសម្បូរទីក្រុងធំៗ។ដកស្រង់ពី សៀវភៅប្រវត្តិវិទ្យាឆ្នាំ២០០៨ និយាយពី អេសុីបបុរាណ
ប្រទេសអេសុីបបុរាណ: ដើមកំណើតប្រទេសអេហ្ស៊ីប

ដើមកំណើតប្រទេសអេហ្ស៊ីប 
ប្រទេសអេហ្សុីបចែកចេញជាច្រើនតំបន់ ហើយរដ្ឋនីមួយៗក្នុង អំឡុង ៤០០ ឆ្នាំមុន គ.ស បានផ្តល់អរិយធម៌ដ៏រុងរឿងរួចស្រេចទៅហើយក៏ប៉ុន្តែលើការងាររដ្ឋបាលនិងគ្រប់គ្រង រដ្ឋនីមួយៗ ពុំមានឯកភាពគ្នាឡើយ មេដឹកនាំរដ្ឋទាំងនោះតែងមានការប្រកួតប្រជែងប្រយុទ្ធដណ្តើមអំណាចគ្នាឥតឈប់ឈរ រហូតមកដល់រង្វង់ឆ្នាំ ២០០០ មុនគ.ស ទើបប្រទេសអេសុីបទាំងមូលត្រូវបានបង្រួបបង្រួម ណាមែរ ឡើងគ្រប់គ្រងចក្រភពអេសុីបទាំងមូលដោយទទួលបរមនាមថា ផារ៉ាអុង (Pharaons) ប្រទេសអេសុីបរបស់រាជវង្ស ផារ៉ាអុង គឺជារដ្ឋខ្លាំំំង ពូកែទី១ នៃប្រវត្តិសាស្ត្រសកលលោក ព្រោះជនជាតិអេសុីប គោរពស្រឡាញ់និងសាមគ្គីភាពយ៉ាងរឹងមាំជុំំំវិញ ព្រះចៅ ផារ៉ាអុង ប៉ុន្តែទោះបីយ៉ាងណា ប្រទេស អេស៊ីប តែងតែជួបប្រទះនឹងប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងច្រើន ដែលធ្វើឱ្យប្រវត្តិសាស្រ្តអេសុីបត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ដោយដំណាក់កាលច្របូលច្របល់ដែលបណ្តាលមកពីគ្រោះរាតត្បាតពីខាងក្រៅដែលគេមិនបានដឹងព្រឹត្តិការណ៍ច្បាស់លាស់ដែលគេហៅថា អន្តរកាល រវាងចក្រភពធំៗប៉ុន្តែទោះបីយ៉ាងណាអរិយធម៌អេសុីប មិនសាបសូន្យឡើយ ។ ដកស្រង់ពីសៀវភៅប្រវត្តិវិទ្យាឆ្នាំ២០០៨ ពីឯកសារបំប៉ន
ប្រទេសអ៊ីស្លង់

right|thumb|200px|តំបន់ដែនទឹកកក(គំនូរពណ៌បៃតង)
ប្រទេសអ៊ីស្លង់ (ភាសាអ៊ីស្លង់៖ Ísland, អ៊ីស្ល័ន្ដ) ជាប្រទេសមួយនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ដែលជាកោះមួយនៅភាគខាងលិចអឺរ៉ុប ហើយនៅខាងជើងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ។ ឈ្មោះប្រទេសនេះ មានន័យថា ដីទឹកកក ពីព្រោះ ជាប្រទេសដែលជិតតំបន់ប៉ូលខាងជើងជាងគេ ហើយមានផែនទឹកកកច្រើនគ្រប់ដណ្តប់នៅផ្ទៃប្រទេសទាំងមូល ។ 

ប្រទេសអ៊ីស្លង់ ជាប្រទេសអឺរ៉ុបមួយ ដែលនៅជិតទ្វីបអាមេរិកខាងជើងជាងគេ ។ ប្រទេសនេះមានចំនួនប្រជាជន ៣១៧ ៥៩៣ "Statistics Iceland:Key figures". www.statice.is. 1 October 2002 ហើយមនុស្សទាំងអស់រស់នៅខាងត្បូងប្រទេស ។ ប្រទេសអាយឡែន មានភ្នំភ្លើងច្រើន ដែលផ្តល់នូវថាមពលអគ្គីសនី និងជាតំបន់ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ច្រើន ។ 

គេនិយាយភាសាអ៊ីស្លង់ ដែលជាភាសាមកពីអឺរ៉ុបខាងជើង ។
ប្រធាន

តាម​ឫស​របស់​ស័ព្ទ​ ប្រធាន ជា​ភាសា​សំស្ក្រឹត ឯ​ភាសាបាលី​ប្រើ​ជា​ បធាន (padhāna) ។ សំរាប់ Subject (grammar) សូមមើលចំនុចទី ២ ខាងក្រោម។
ប្រធាន: អត្តន័យ

អត្តន័យ 
បធាន ប្រែ​ថា សេចក្តី​ព្យាយាម ការ​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង ការ​ឧស្សាហ៍ ការ​សំភី ។ ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ប្រធាន ឬ​សេចក្តី​ព្យាយាម​នេះ មាន​ ៤ ប្រការ​គឺ៖
 សំវរ​បធាន សេចក្តី​ព្យាយាម​ប្រយ័ត្ន​ការ​ពារ មិន​ឱ្យ​អំពើ​បាប​ អំពើ អកុសល អំពើ​អាក្រក់ បញ្ហា​នានា ដែល​មិន​ទាន់​កើត​ កុំ​ឱ្យ​កើត​ឡើង​បាន ។
 ប​ហា​ន​បធាន សេចក្តី​ព្យាយាម​លះ​បង់​ ឬ​កំចាត់​បំផ្លាញ​អំពើ​បាប​ អកុសល អំពើ​អាក្រក់​ និង​បញ្ហា​នានា​ដែល​កើត​មាន​ឡើង​ហើយ ឱ្យ​អស់​វិញ ។
 ភាវនា​បធាន ព្យាយាម​ចម្រើន បង្កើត​បង្កើន​នូវ​អំពើ​ល្អ កុសល​បុណ្យ សេចក្តី​សុខ​ដែល​មិន​ទាន់​កើត​មាន ឱ្យ​កើត​មាន​ឡើង ។
 អនុ​រ​ក្ខ​នា​បធាន ព្យាយាម​រក្សា​ អភិរក្ស​ ការពារ​គ្រប់​គ្រង​ ថែ​ទាំ​ កុសលធម៌​ សេចក្តី​ល្អ សេចក្តី​សុខ​ ដែល​កើត​ឡើង​ហើយ ឬ​ដែល​កំពុង​មាន​នោះ​ ឱ្យ​គង់​វង្ស​ និង​រឹត​តែ​ចម្រើន​ឡើងៗ ថែម​ទៀត ។

ពិនិត្យ​មើ​ល​ទៅ​លើ​ការ​ប្រើ​ពាក្យ​ ប្រធាន​ នេះ​គឺ​សម្រាប់​សម្គាល់​អ្នក​ដែល​ធំ​លើស​គេ ។ ដែល​គួរ​ហៅ​ថា​ជា​ប្រធាន​នោះ ព្រោះ​ត្រូវ​មាន​សេចក្តី​ព្យាយាម​ទាំង​ ៤ យ៉ាង​នេះ ជា​លក្ខណៈ​សម្គាល់​ គឺ​ព្យាយាម​កុំ​ឱ្យ​សេចក្តី​ទុក្ខ និង​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ កើត​ឡើង​ក្នុង​សង្គម​ខ្លួន, ព្យាយាម​កម្ចាត់​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ដែល​សង្គម​កំពុង​ជួប​ប្រទះ ឱ្យ​អស់​ទៅ, ព្យាយាម​បង្កើត​រក​សេចក្តី​សុខ​ស្រួល​ឱ្យ​បាន​ច្រើន​ជា​ទី​បំផុត​ដល់​សង្គម​ និង​ព្យាយាម​ថែរក្សា​ គ្រប់​គ្រង​កុំ​ឱ្យ​សេចក្តី​សុខ​នោះ​បាត់​បង់​ទៅ​វិញ ។

ក្នុង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ យើង​ប្រើ​ទាំង​ពាក្យ​ប្រធាន និង​ប្រធានាធិបតី ដោយ​ពាក្យ​ប្រធានាធិបតី សម្រាប់​សម្គាល់​អ្នក​ដឹក​នាំ​ថ្នាក់​កំពូល​នៃ​ប្រទេស​ណា​មួយ​ ជា​ពិសេស​ ក្នុង​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ ។ បើ​តាម​ន័យ​នេះ ប្រធានាធិបតី ប្រែ​ថា ជា​ធំ​លើ​ប្រធាន ឬ​ប្រធាន​លើ​ប្រធាន ។ បើ​យក​ជា​ន័យ​វិញ​ ប្រធានាធិបតី គឺ​ជា​អ្នក​ដែល​មាន​សេចក្តី​ព្យាយាម​ក្នុង​ព្យាយាម​ទាំង​ ៤ ដ៏​លើស​លប់​លើ​គេ​ឯង​ទាំង​អស់​ ។
ប្រធាន: ន័យផ្សេងទៀត ក្នុងភាសាវេយ្យាករណ៍

ន័យផ្សេងទៀត ក្នុងភាសាវេយ្យាករណ៍ 
ប្រធាន (Subject) ជាពាក្យដែលប្រើ ជាមួយនឹង កិរិយាសព្ទ ដើមបីបង្កើតជា អនុប្រយោគ ឬ ប្រយោគពេញលេញមួយ។
នៅក្នុង ល្បះកត្តុ, ប្រធានធ្វើអំពើលើកម្មបទ ដែល ល្បះកម្ម ប្រធានរងអំពើពី កម្មបទ

 បំណែងចែក ក្នុងប្រធាន 
ប្រធាន (ឬ កម្មបទ) មានការបែងចែកទៅតាម បុរស៖
 បុរសទី១ (អ្នកធ្វើអំពើ)
 បុរសទី២ (អ្នកស្ដាប់)
 បុរសទី៣ (អ្នកលើកមកនិយាយ)

 សព្វនាមប្រធាន 
សព្វនាមប្រធាន (Subject Pronoun) មាន៖
 ខ្ញុំ (I), យើង (We)
 អ្នក (You)
 គាត់/នាង/វា (he/she/it), ពួកគេ (they)
ប្រធាន: បំណែងចែក ក្នុងប្រធាន

បំណែងចែក ក្នុងប្រធាន 
ប្រធាន (ឬ កម្មបទ) មានការបែងចែកទៅតាម បុរស៖
 បុរសទី១ (អ្នកធ្វើអំពើ)
 បុរសទី២ (អ្នកស្ដាប់)
 បុរសទី៣ (អ្នកលើកមកនិយាយ)
ប្រធាន: សព្វនាមប្រធាន

សព្វនាមប្រធាន 
សព្វនាមប្រធាន (Subject Pronoun) មាន៖
 ខ្ញុំ (I), យើង (We)
 អ្នក (You)
 គាត់/នាង/វា (he/she/it), ពួកគេ (they)
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរដ្ឋ

ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរដ្ឋ ( ភូមា : နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ) គឺជាជាក់ស្តែងនៃប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ពីឆ្នាំ២០២១ដោយរដ្ឋប្រហារមីយ៉ាន់ម៉ា ។ លោក មីន អ៊ុងឡាំង​ គឺជា​អ្នក​កាន់​ការិយាល័យ​បច្ចុប្បន្ន ហើយ​ក៏​ជា ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ​នៃនៃរដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់ដែល​ទើបតែ​បង្កើត​ថ្មីនេះ ​ផង​ដែរ។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរដ្ឋ: ផ្ទៃម្លោះ

ផ្ទៃម្លោះ 
នៅថ្ងៃទី ១ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០២១ ពួកយោធានៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាបានចាប់ផ្តើមធ្វើ ការរដ្ឋប្រហារនៅលើ អ្នកបានជ្រើសតាំងតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សមាជិករបស់ មីយ៉ាន់ម៉ា របស់គណបក្សកាន់អំណាចដែលជាសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ។  មេដឹកនាំនៃរដ្ឋប្រហារគឺលោក មីន អ៊ុងឡាំង​បានក្លាយជាមេដឹកនាំនៃរដ្ឋបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារ។  មួយថ្ងៃបន្ទាប់ក្រោយពីរដ្ឋប្រហារ លោក មីន អ៊ុងឡាំង​ បានបង្កើតការដឹកនាំរបស់គាត់ជាផ្លូវការដោយបង្កើតក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរដ្ឋ ដែលគាត់បានកាន់តំណែងជាប្រធាន។ ដកស្រង់ចេញពីសារព័ត៌មានវីគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរដ្ឋ: អំណាច

អំណាច
នៅពេលដែរលោកមីន អ៊ុងឡាំង​បានកាន់តំណែងជា អគ្គមេបញ្ជាការ នៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមីយ៉ាន់ម៉ា ក្នុងពេលដំណាលគ្នានោះ គាត់មានសិទ្ធិប្រើប្រាស់អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ អំណាចតុលាការ និងនីតិប្រតិបត្តិ។ ប្រធានការិយាល័យរបស់គាត់អនុវត្តអំណាចនីតិបញ្ញត្តិរបស់គាត់។
ប្រធានក្រុមភាគច្រើននៃរដ្ឋសភា

ប្រធានក្រុមភាគច្រើននៃរដ្ឋសភា គឺជា​ប្រធាន​គណៈប្រតិភូ​សភា​នៃ​គណបក្ស​ធំ​ជាង​គេ​នៅ​ក្នុងរដ្ឋសភានៃប្រទេសកម្ពុជា ។ ទោះបីជាមិនមែនជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ ប្រធានក្រុមភាគច្រើនដើរតួជាអ្នកដឹកនាំសមាជិកសភាមកពីគណបក្សកាន់អំណាច។ វា​គឺ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង ​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​នៃ​សភា ​ក្នុង ​ប្រព័ន្ធវេ៉ស្សមីនស្ទ័រ ។

ប្រធានក្រុមភាគច្រើនតែមួយគត់ គឺលោក ស ខេង ។  តំណែងនេះត្រូវបានសភាលុបចោលនៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០១៧។
ប្រធានក្រុមភាគច្រើននៃរដ្ឋសភា: បញ្ជីឈ្មោះប្រធានក្រុមភាគច្រើន

បញ្ជីឈ្មោះប្រធានក្រុមភាគច្រើន 
រូបបញ្ឈរ ឈ្មោះ អាណត្តិ គណបក្ស​នយោបាយ នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានឡើងកាន់តំណែង ការិយាល័យខាងឆ្វេង91x91ភីកសែល ស ខេង ២២ មករា ២០១៥ ៣១ មករា ២០១៧ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ ហ៊ុន សែន
ប្រធានក្រុមភាគតិចនៃរដ្ឋសភា

ប្រធានក្រុមភាគតិចនៃរដ្ឋសភា ឬ មេបក្សប្រឆាំង ដឹកនាំគណបក្សនយោបាយធំជាងគេ មិននៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលក្នុងរដ្ឋសភាកម្ពុជា ។ មេដឹកនាំ​ភាគតិច​ដើរតួ​ជា​ដៃគូ​សន្ទនា​របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង ​ប្រធានក្រុមភាគច្រើន ​។ គណបក្សភាគតិចផ្លូវការត្រូវតែទទួលបានយ៉ាងហោចណាស់ ២៥% នៃអាសនៈសរុបនៅក្នុងសភា។

តួនាទីនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការដោយសភាក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៤  ធ្វើឱ្យ សម រង្ស៊ី ក្លាយជាប្រធានក្រុមភាគតិចផ្លូវការដំបូងគេ។  ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា មុន​នេះ​លោក សម រង្ស៊ី ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា ​ញឹកញាប់ ​ថាជាមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង។

ដូចនៅក្នុងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យស្ទើរតែគ្រប់សភាជុំវិញពិភពលោក ប្រធានក្រុមភាគតិចមកពីគណបក្សនយោបាយដែលមានចំនួនអាសនៈច្រើនជាងគេនៅក្នុងសភា ប៉ុន្តែមិនមែនជារដ្ឋាភិបាលទេ។ ប្រធានក្រុមភាគតិចត្រូវបានគេមើលឃើញថាជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលកំពុងបន្តវេន។

តំណែងនេះត្រូវបានសភាលុបចោលនៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០១៧។
ប្រធានក្រុមភាគតិចនៃរដ្ឋសភា: បញ្ជីឈ្មោះមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង

បញ្ជីឈ្មោះមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង 
ទេ ឈ្មោះ រូបបញ្ឈរ អាណត្តិ គណបក្ស​នយោបាយ បានឡើងកាន់តំណែង ការិយាល័យខាងឆ្វេង ១ សម រង្ស៊ី75x75ភីកសែល ២២ មករា ២០១៥ ថ្ងៃទី 16 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2015 គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ២ កឹម សុខា75x75ភីកសែល ថ្ងៃទី 16 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2015 ៣១ មករា ២០១៧ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ
ប្រធានរដ្ឋសភាឡាវ

ប្រធាន​រដ្ឋសភា​នៃ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រជាមានិត​ឡាវ ជា​ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​អចិន្ត្រៃយ៍​នៃ​រដ្ឋសភា - ស្ថាប័ន​អចិន្ត្រៃយ៍​នៃ ​រដ្ឋសភា​ឡាវ ។ រដ្ឋសភាបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានរដ្ឋសភាពីក្នុងចំណោមសមាជិករដ្ឋសភា ហើយមានអាណត្តិដូចរដ្ឋសភាក្នុងអាណត្តិដូចគ្នា។ ប្រធានរដ្ឋសភាមិនអាចចូលជាសមាជិក រដ្ឋាភិបាលឡាវក្នុង ពេលដំណាលគ្នា ហើយធ្វើការក្រោមរបបពេញម៉ោងនោះទេ។ ប្រធានរដ្ឋសភានីមួយៗ ត្រូវបំពេញភារកិច្ច និងអំណាចរបស់ខ្លួន រហូតដល់រដ្ឋសភាថ្មី ជ្រើសរើសគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍រដ្ឋសភាថ្មី។
ប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក

ប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក (ភាសាអង់គ្លេស៖ President of the United States, សរសេរ/ហៅកាត់ថា POTUS) គឺជាប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប្រធានាធិបតីជាអ្នកដឹកនាំសាខាប្រតិបត្តិនៃរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ និងជាអគ្គមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធសហរដ្ឋអាមេរិក។

អំណាចប្រធានាធិបតីបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងចាប់តំណែងនេះត្រូវបានបង្កើតមក ក៏ដូចជាអំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធទាំងមូលផងដែរ។ ខណៈពេលដែលអំណាចប្រធានាធិបតីបានធ្លាក់ចុះ និងហូរទៅតាមពេលវេលា ប្រធានាធិបតីបានដើរតួយ៉ាងរឹងមាំកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងជីវិតនយោបាយអាមេរិកចាប់តាំងពីដើមសតវត្សទី២០ ជាមួយនឹងការរីកធំឡើងនៃអំណាចគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងអំឡុងពេលលោកហ្វ្រែងគ្លីន រូសឺវេលត៍កាន់អំណាច។ នៅក្នុងសម័យកាលបច្ចុប្បន្ន ប្រធានាធិបតីអាមេរិកត្រូវគេបានចាត់ទុកថាជាឥស្សរជននយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុតមួយរបស់ពិភពលោកក្នុងនាមជាមេដឹកនាំនៃមហាអំណាចពិភពលោកតែមួយគត់ដែលនៅសេសសល់។ ក្នុងនាមជាអ្នកដឹកនាំប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេដោយ GDP ជាមធ្យម ប្រធានាធិបតីមានអំណាចមាំ និងទន់ទាំងក្នុងស្រុក និងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

មាត្រាពីរនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានបង្កើតសាខាប្រតិបត្តិនៃរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ ហើយប្រគល់អំណាចប្រតិបត្តិទៅក្នុងតំណែងប្រធានាធិបតី។ អំណាចរួមមាន អំណាចប្រតិបត្តិ និងការអនុវត្តច្បាប់សហព័ន្ធ និងការទទួលខុសត្រូវក្នុងការតែងតាំងនាយកប្រតិបត្តិសហព័ន្ធ ការទូត និយតកម្ម និងមន្ត្រីតុលាការ។ ដោយផ្អែកលើបទប្បញ្ញត្តិនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលផ្តល់អំណាចយ៉ាងច្រើនដល់ប្រធានាធិបតីក្នុងការតែងតាំង និងទទួលឯកអគ្គរដ្ឋទូត និងបញ្ចប់សន្ធិសញ្ញាជាមួយមហាអំណាចបរទេស និងលើច្បាប់ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអនុម័តដោយសភា ប្រធានាធិបតីសម័យទំនើបមានទំនួលខុសត្រូវចម្បងក្នុងការដឹកនាំគោលនយោបាយការបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ តួនាទីនេះរួមមាន ទំនួលខុសត្រូវក្នុងការដឹកនាំយោធាថ្លៃបំផុតនៅលើពិភពលោកដែលមានឃ្លាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរធំជាងគេទីពីរ។

ប្រធានាធិបតីក៏ដើរតួនាំមុខគេនៅក្នុងច្បាប់សហព័ន្ធ និងការបង្កើតគោលនយោបាយក្នុងស្រុកដែរ។ ជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ និងសមតុល្យ មាត្រាមួយ ផ្នែកទី ៧ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានផ្តល់ឱ្យប្រធានាធិបតីនូវអំណាចក្នុងការចុះហត្ថលេខា ឬវេតូច្បាប់សហព័ន្ធ។ ដោយសារប្រធានាធិបតីសម័យទំនើបត្រូវបានចាត់ទុកជាធម្មតាថាជាមេដឹកនាំនៃគណបក្សនយោបាយរបស់ពួកគេ ការបង្កើតគោលនយោបាយសំខាន់ៗត្រូវបានបង្រួបបង្រួមដោយលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី ដោយប្រធានាធិបតីមានតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការលើកកម្ពស់គោលនយោបាយអាទិភាពរបស់ពួកគេចំពោះសមាជិកសភាដែលជារឿយៗពឹងផ្អែកលើការបោះឆ្នោតលើប្រធានាធិបតី។ នៅប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ ប្រធានាធិបតីក៏បានបង្កើនការប្រើប្រាស់បទបញ្ជាប្រតិបត្តិ បទបញ្ជារបស់ទីភ្នាក់ងារ និងការតែងតាំងតុលាការ ដើម្បីរៀបចំគោលនយោបាយក្នុងស្រុក។ 

ប្រធានាធិបតីត្រូវបានជ្រើសរើសដោយប្រយោលតាមរយៈគណៈបោះឆ្នោតមណ្ឌល (Electoral College) សម្រាប់បម្រើការរយៈពេលបួនឆ្នាំក្នុងមួយអាណត្តិ រួមជាមួយនឹងអនុប្រធានាធិបតីផង។ នៅក្រោមវិសោធនកម្មលើកទីម្ភៃពីរដែលបានផ្តល់សច្ចាប័នក្នុងឆ្នាំ១៩៥១ បានឱ្យដឹងថា គ្មានបុគ្គលណាដែលត្រូវបានជ្រើសរើសធ្វើជាប្រធានាធិបតីអស់រយៈពេលពីរអាណត្តិ អាចបន្តជាប់ឆ្នោតក្នុងអាណត្តិទីបីបានទេ។ លើសពីនេះ អនុប្រធានាធិបតីចំនួនប្រាំបួនរូបបានឡើងឋានៈជាប្រធានាធិបតីក្នុងករណីដែលប្រធានាធិបតីដើមទទួលមរណភាព ឬលាលែងពីតំណែង។ សរុបមក បុគ្គលចំនួន ៤៥ រូបបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីចំនួន ៤៦ លើកដែលមានរយៈពេល ៥៨ អាណត្តិពេញ។

លោលដូណាល់ ត្រាំគឺជាប្រធានាធិបតីទី៤៧ និងបច្ចុប្បន្នរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥។
ប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក: បញ្ជីនាមប្រធានាធិបតី

បញ្ជីនាមប្រធានាធិបតី

ខាងក្រោមនេះ គឺជាបញ្ជីនាមប្រធានាធិបតីអាមេរិកចាប់ពីបិតាស្ថាបនិកប្រទេសលោកចច វ៉ាស៊ីនតោនរហូតមកដល់ប្រធានាធិបតីបច្ចុប្បន្នលោកចូ បៃដិន។

ភាសាខ្មែរជាភាសអង់គ្លេសឆ្នាំចច វ៉ាស៊ីនតោនGeorge Washington1789-1797ចន អាដាមស៍John Adams(1797-1801)ថូម៉ាស៍ ចេហ្វឺសុនThomas Jefferson(1801-1809)ចេមស៍ ម៉ាឌីសុនJames Madison	(1809-1817)ចេមស៍ ម៉ាឌីសុន	   James Madison	 (1817-1825)ចន ឃ្វិនស៊ីអាដាមស៍John Quincy Adams(1825-1829)អ៊ែនឌ្រូ ជែកសុន	Andrew Jakson	(1829-1837)ម៉ានទីន វ៉ានប៉ូរេន Martin van Boren	(1837-1841)វិល្លៀម ហ៊ែនរីហ៊ែរីសុនWilliam Henrry Harrison (1841-18....)ចន ថែល័រ	  John Tyler  (1841-1845)ចេមស៍ ណុកផូល៍ខJames Knox Polx	 (1845-1849)ហ្សេខារី ថេឡរ៍ Zachary Taylar(1849-1850)មិលឡាដ ហ្វ៊ីលម៉វ Mallard Fillmore(1850-1853)ហ្វ្រែង គ្លីនភៀស	 Fran Klin Pierce (1853-1857)ចេមស៍ ប៊ូខាណាន់James Buchanan(1857-1861)អាប្រាហាម លិនខូលន៍Abraham Lincoln(1861-1865)អ៊ែនឌ្រូ ចនសុនAndrew Johnson(1865-1869)យូលីស៊ីស ហ្គែ្រន៍   Ulyssess Grant     (1869-1877)រូធ័រហូដ ហេយេស៍Rutherford B.Hayes	 (1877-1881)ចេមស៍ ហ្ការហ្វៀសJames A.Garfield(1881-18.........)ឆេស្ទ័រ អារធ័ម Chester A.Arthur	 (1881-1885)ហ្ក្រេវរ័ ក្លីវឡែនដ៍	 Graver Cleveland(1885-1889)ប៊ីនចេមីន ហ៊ែរីសុនBenjamin Harrision(1889-1893)ហ្ល្រូវរ័ គ្លីវឡែនដ៍	Grover Cleveland	(1893-1897)វីល្លៀម ម៉ាក់ឃិនលីWilliam Mckinley(1897-1901)ធីអូដ័រ រ៉ូសឺវេលត៍	 Theadore Roosevelt(1901-1909)វិល្លៀម ហូវើដថាហ្វត៍William Howard Taft(1909-1913)វូដ្រូ វិលសុនWoodron Wilson  (1913-1921)រឺរេន ហារឌិនWarren G.Harding	(1921-1923)ខេលវិន ឃូលិដដ៍ Calvin Coolidge(1923-1929)ហ៊ែរបឺត ហ៊ែវន៍	             Herbert Hoover(1929-1933)ហ្រែ្វងគ្លិន រូសឺវេលត៍ Franklin D.Roosevelt(1933-1945)ហ៊ែរី ទ្រូមែន Harry S.Truman (1945-1953)ដ្វាយត៍ អែសិនហូវរ៍Dwight D.Eisenhower(1953-1961)ចន អែហ្វកេណ្ណីឌី	John F.Kennedy(1961-1963)លីនដុន បេនចនសុនLyndon B.Johnson(1963-1969)រីឆាដ និចសុន Richard Nixon (1969-1974)ផេរ៉ល់ដ៍ ហ្វដGerald R.Ford(1974-1977)ជីមី ខាទ័រ	 Jimmy Carter	                              (1977-1981)រ៉ូណល់ វីហ្កេនRonald Reagan(1981-1989)ចច ប៊ូស	 George H.W.Bush(1989-1993)ប៊ិល គ្លីនតុនBill Clinton(1993-2001)ចច វ៉ឃ័រប៉ូសGeorge Walker Bush(2001-2009)បារ៉ាក់ អូបាម៉ា Barack Obama  (2009-2017)ដូណាល់ ត្រាំDonald Trump  (2017-2019)
ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន

ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនគឺជាប្រមុខរដ្ឋនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ នៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនបច្ចុប្បន្ន ប្រធានាធិបតីគឺជាតំណែងការិយាល័យកំពូលមួយដែលមានអំណាចកំណត់តិចតួច។ ប៉ុន្តែចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៣ មក អ្នកនយោបាយចិនកំពូលៗបានយល់ស្របគ្នាថាតំណែងប្រធានាធិបតីគួរតែកាន់កាប់ដោយអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តចិននៅក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ តំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាស្ថាប័នរបស់រដ្ឋច្រើនជាជាងតំណែងរដ្ឋបាល។ តាមទ្រឹស្តី ប្រធានាធិបតីគ្រាន់តែដើរតួជាមុខតំណែងនិមិត្តប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងស្ថាប័ននីតិបញ្ញត្តិចិនគឺសមាជជាតិប្រជាជនហើយមិនមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការចាត់វិធានការប្រតិបត្តិតាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួនឡើយ។

តំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញចិនឆ្នាំ១៩៥៤ ហើយត្រូវបានកាន់កាប់ដោយម៉ៅសេទុងនិងលីវ សាវគី។ លីវបានបាត់បង់កេរ្តិ៍ឈ្មោះនិងមុខតំណែងនយោបាយនៅអំឡុងបដិវត្តន៍វប្បធម៌ចិនហើយតំណែងប្រធានាធិបតីក៏ត្រូវបានទុកឱ្យនៅទំនេរអស់មួយរយៈ។ ផ្អែកលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៧៥ តំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីបានតាងតំណែងមួយនេះឡើងវិញគ្រាន់តែលើកនេះអំណាចប្រធានាធិបតីត្រូវបានគេកាត់បន្ថយច្រើនជាងមុន។

យោងទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញចិនបច្ចុប្បន្នដែលត្រូវបានអនុម័តនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ តំណែងប្រធានាធិបតីគឺត្រូវបានរចនាឡើងជាការិយាល័យនិមិត្តដោយមាននាយករដ្ឋមន្រ្តីបម្រើការជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល និងអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តចិនបម្រើការជាមេដឹកនាំនយោបាយរបស់គណបក្ស។ តំណែងទាំងបីនេះត្រូវបានកាន់ដោយបុគ្គលខុសៗគ្នានៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។ តែតាមការពិត អំណាចនយោបាយត្រូវបានប្រមូលផ្តុំដោយមេដឹកនាំកំពូលដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងគណបក្សនិងព្រមទាំងវិស័យយោធានៅពី"ក្រោយឆាក"ដោយមិនចាំបាច់កាន់តំណែងណាមួយក្នុងចំណោមមុខតំណែងទាំងបីខាងលើ។ តែគួរកត់សម្គាល់ថា លោកប្រធានាធិបតីលី ស៊ីអាននាន (១៩៨៣–១៩៨៨) និងយ៉ាង សាងគុន (១៩៨៨–១៩៩៣) មិនមែនជាបុគ្គលសធម្មតាទេនៅក្នុងអំឡុងពេលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតី ព្រោះថាអ្នកទាំងពីរជាតួអង្គដ៏សំខាន់នៅក្នុងថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលចិនដោយអំណាចរបស់ពួកគេបានកើតចេញពីឋានៈជាសមាជិកនៃព្រឹទ្ធាចារ្យទាំងប្រាំបី (ពោលគឺសមាជិកជើងចាស់នៃបក្សកុម្មុយនីស្តចិននៅចុងសតវត្សទី២០) ជាជាងការិយាល័យប្រធានាធិបតី។MacFarquhar, Roderick. "Foreword" in Zhao Ziyang (2009). Prisoner of the State: The Secret Journal of Zhao Ziyang. New York, NY: Simon and Schuster. 

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ មេដឹកនាំកំពូលប្រទេសចិនគឺសុទ្ធតែកាន់អំណាចជាប្រធានាធិបតីផងនិងជាមេដឹកនាំគណបក្សផង (អគ្គលេខាធិការបក្ស) និងព្រមទាំងជាមេបញ្ជាការយោធាផងដែរ (ប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាល)។ តាមទ្រឹស្តី បុគ្គលដែលកាន់តំណែងទាំងនេះមានភារកិច្ចផ្សេងៗគ្នា។ ឧទាហរណ៍ ប្រធានាធិបតីគឺជាអ្នកដែលជួបជាមួយឥស្សរជនបរទេសនិងទទួលឯកអគ្គរដ្ឋទូតនានា រីឯប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាលមានមុខងារចេញបញ្ជាយោធា និងចំណែកឯលេខាបក្សវិញគឺមានភារកិច្ចប្រកាន់ខ្ជាប់ជានិច្ចនូវគោលការណ៍របស់បក្ស។

នៅអំឡុងសម័យម៉ៅសេទុង តំណែងប្រធានាធិបតីគឺមិនត្រូវបានកំណត់អាណត្តិឡើយ។ នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៨២ និងឆ្នាំ២០១៨ រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានចែងថា ប្រធានាធិបតីមិនអាចកាន់តំណែងលើសពីពីរអាណត្តិជាប់ៗគ្នានោះទេ។ ប៉ុន្តែដល់ត្រឹមឆ្នាំ២០១៨ រយៈកំណត់អាណត្តិត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលដោយអំណាចនិងតួនាទីតំណែងនូវរក្សាដដែរ។

ប្រធានាធិបតីចិនបច្ចុប្បន្នគឺលោកស៊ី ជីនពីងដោយលោកបានចូលកាន់តំណែងនេះកាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០១៣ បន្តពីលោកហ៊ូ ជីនតាវ។ គាត់បានជាប់ឆ្នោតម្តងទៀតនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨។
ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន: លក្ខណៈសម្បត្តិ និងការបោះឆ្នោត

លក្ខណៈសម្បត្តិ និងការបោះឆ្នោត
យោងទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញចិនបច្ចុប្បន្ន ប្រធានាធិបតីគឺត្រូវមានសញ្ជាតិជាជនជាតិចិនដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតពេញលេញ និងមានអាយុលើសពី ៤៥ ឆ្នាំឡើងទៅ។

ប្រធានាធិបតីត្រូវជ្រើសតាំងដោយសមាជជាតិប្រជាជន ដែលជាស្ថាប័នរដ្ឋខ្ពស់បំផុតនៃប្រទេសចិន។ សមាជជាតិប្រជាជនមានសិទ្ធិអំណាចដកប្រធានាធិបតីនិងមន្រ្តីរដ្ឋដទៃទៀតចេញពីតំណែងនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល។ ការបោះឆ្នោតនិងការដកចេញគឺត្រូវសម្រេចដោយការបោះឆ្នោតសម្លេងភាគច្រើន។(អង់គ្លេស) រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន , មាត្រា ៦២ និង ៦៣។

ច្បាប់ចាត់តាំងរបស់សមាជជាតិប្រជាជនបានបញ្ជាក់ថា ប្រធានាធិបតីគឺត្រូវបានតែងតាំងដោយគណៈប្រធានសមាជជាតិប្រជាជនដែលជាស្ថាប័នអង្គការប្រតិបត្តិរបស់សមាជនោះ។, មាត្រា ១៣។

ចំពោះការអនុវត្តជាក់ស្តែង បក្សកុម្មុយនីស្តចិនដែលកំពុងកាន់អំណាចបានបម្រុងទុកតំណែងប្រធានាធិបតីសម្រាប់អគ្គលេខាធិការបក្សបច្ចុប្បន្ន។ ដូចមន្រ្តីរដ្ឋទាំងអស់ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសមាជអញ្ចឹង ប្រធានាធិបតីត្រូវបានជ្រើសរើសចេញពីសន្លឹកឆ្នោតតែមួយ។

នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៨២ រហូតដល់ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ ប្រធានាធិបតីនិងអនុប្រធានាធិបតីត្រូវបានកំណត់ឱ្យកាន់អំណាចត្រឹមតែពីរអាណត្តិជាប់ៗគ្នាប៉ុណ្ណោះ។Krishna Kanta Handique State Open University , EXECUTIVE: THE PRESIDENT OF THE CHINESE REPUBLIC. ក៏ប៉ុន្តែនៅក្នុងសម័យប្រជុំសមាជជាតិប្រជាជននៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ គេបានសម្រេចលុបបំបាត់ច្បាប់កំណាត់អាណត្តិរបស់ប្រធានាធិបតីចោល។