navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សារីបុត្រ: ក្នុងសម្នាក់សញ្ជ័យ

ក្នុងសម្នាក់សញ្ជ័យ 

គ្រា​នោះ​សញ្ជ័យ តាំង​សម្នាក់​នៅ​ក្បែរ​ក្រុង​រាជគ្រឹះ មាន​​ជា​បរិវារ​យ៉ាង​ច្រើន​ ចាត់​ជា​សម្នាក់​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​បោះ​សម្លេង​មួយ ក្នុង​យុគសម័យ​នោះ កាល​ឧបតិស្សៈ និង កោលិតៈ ព្រមព្រៀង​គ្នា​ថា​ នឹង​បួស​ក្នុង​សម្នាក់​របស់​សញ្ជ័យ​ហើយ ក៏​នាំ​គ្នា​ទៅ​បួស​ព្រម​ដោយ​បរិវារ​របស់​ខ្លួន ៥០០ នាក់  ។ ចាប់​ផ្តើម​ពី​អ្នក​ទាំង​ពីរ​នោះ បួស​ជា​​ហើយ សញ្ជ័យ​បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​មាន​លាភយស​យ៉ាង​លើស​លប់  ។ ឧបតិស្សៈ និង កោលិត​បាន​រៀន​លទ្ធិ​របស់​អាចារ្យ​សញ្ជ័យ​ចប់​អស់ ក្នុង​ពេល​មិន​បាន​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ផង​ អាចារ្យ​សញ្ជ័យ​ឱ្យ​ជួយ​បង្រៀន​សិស្ស​បន្ត  ។ 

ត​មក​អ្នក​ទាំង​ពីរ​បាន​សួរ​អាចារ្យ​សញ្ជ័យ​ថា ៖ 

- "បពិត្រ​​លោក​អាចារ្យ លទ្ធិ​របស់​លោក​អាចារ្យ​មាន​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណឹង​ ឬ​ក៏​​នៅ​មាន​ក្រៃលែង​ជាង​នេះ​ទៀត?​"
 
អាចារ្យ​សញ្ជ័យ​ឆ្លើយថា ៖

- មាន​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណេះ​ឯង លទ្ធិ​របស់​ខ្ញុំ​ទាំង​អស់ ពួក​អ្នក​បាន​រៀន​ចប់​អស់​ហើយ  ។ 

ឧបតិស្សៈ និង កោលិត​ស្តាប់​ពាក្យ​តប​នោះ​ហើយ ទើប​គិត​ថា​កាល​បើ​ដូច្នេះ​ ការ​ប្រព្រឹត្តិ​ព្រហ្មចរិយា​ក្នុង​សម្នាក់​អាចារ្យ​សញ្ជ័យ​នេះ​តទៅ​ទៀត ក៏​គ្មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី​  ។ ពួក​យើង​ចេញ​មក​បួស​ដើម្បី​ស្វែង​រក​មោក្ខធម៌ ជា​ធម៌​រួច​ផុត​ចាក​កិលេស​  ។ បើ​ពួក​យើង​មិន​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​​សម្រេច​បាន​ក្នុង​សម្នាក់​អាចារ្យ​នេះ​ទេ ជម្ពូទ្វីប​ធំ​ណាស់​ ពួក​យើង​នឹង​ត្រាច់​ទៅ​តាម​ស្រុក​និគម​គង់​នឹង​បាន​ជួប​អាចារ្យ​ណា​មួយ​ដែល​អាច​សម្តែង​ធម៌ ជា​គ្រឿង​ផុត​ចាក​កិលេស​ពុំខាន  ។ អ្នក​ទាំង​ពីរ​បាន​តាំង​កតិកា​នឹង​គ្នា​ថា បើ​អ្នក​ណា​បាន​សម្រេច​អមតធម៌​មុន អ្នក​នោះ​ចូរ​ប្រាប់​ម្នាក់​ទៀត​ឱ្យ​ដឹង​ផង​  ។ កន្លងមក ឱ្យ​តែអ្នក​ទាំងពីរ​បាន​ដឹង​ថា​មាន​សមណព្រាហ្មណ៍ ជា​បណ្ឌិត​ក្នុង​ទីណាៗ ឧបតិស្សៈ និង កោលិត​នាំគ្នា​ទៅ​កាន់​ទីនោះ  ។

មនុស្ស​ទាំងឡាយ​មិន​អាច​ឆ្លើយ​បញ្ហា​ដែល​អ្នក​ទាំងពីរ​នោះ​បាន​សួរ​ បែរ​ជា​បរិពាជក​ទាំងពីរ​នោះ​ត្រូវ​ឆ្លើយ​បញ្ហា​ឱ្យ​មនុស្ស​ទាំង​នោះ​ស្តាប់​វិញ  ។ អ្នក​ទាំងពីរ​បាន​ត្រាច់​ទៅ​ពេញ​ជម្ពូទ្វីប ហើយ​ត្រឡប់​មក​កាន់​សម្នាក់​របស់​ខ្លួន​វិញ  ។
សារីបុត្រ: សុំបព្វជ្ជា

សុំបព្វជ្ជា 

ទាំងពីរនាំបរិវារទាំងអស់ចូលថ្វាយបង្គំគាល់ហើយ អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរមួយ លុះអង្គុយចុះហើយ ក៏ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូម​ឱ្យ​ខ្ញុំព្រះអង្គទាំងឡាយបានបព្វជ្ជាឧបសម្បទាក្នុងសម្នាក់ព្រះមានព្រះភាគផងចុះ ។ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា អ្នកចូរមកជាភិក្ខុចុះ ធម៌ដែលតថាគតបានសម្តែងល្អហើយ អ្នកទាំងឡាយចូរប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតទុក្ខដោយប្រពៃចុះ  ។ ការបួសដូច្នេះហៅថា ឯហិភិក្ខុឧបសម្បទា ដោយមានព្រះមានព្រះភាគជាឧបជ្ឈាយ៍ ប្រទានការបួសដោយព្រះអង្គឯង ។ កាលព្រះមានព្រះភាគត្រាស់អនុញ្ញាត ដល់ទាំងនោះ​ឱ្យ​ជាភិក្ខុហើយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះមានបាត្រ និងចីវរសំរេចហើយដោយឫទ្ធិមកពាក់រាងកាយ មើលទៅដូចព្រះថេរៈមានវស្សា ៦០ ដូច្នោះ ។ 

លំដាប់តមក ទើបព្រះមានព្រះភាគប្រោសប្រទានព្រះធម៌ទេសនា ឱ្យ​ត្រូវនឹងអធ្យាស្រ័យនៃបរិវាររបស់ភិក្ខុទាំងពីរនោះ ភិក្ខុទាំងអស់បានសម្រេចធម៌ជាន់ខ្ពស់ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ជាព្រះអរហន្តទាំងអស់ វៀរតែឧបតិស្សៈ និងកោលិតៈចេញ ដែលមិនទាន់បានសម្រេចជាព្រះអរហន្ត ។ ព្រះឧបតិស្សៈ និង កោលិតៈ កាលបួសហើយឈ្មោះឧបតិស្សៈ​បាន​​ប្តូរជាព្រះសារីបុត្ត រីឯ​កោលិតៈ​បាន​ដូរជាមហាមោគ្គល្លាន ហើយឈ្មោះដើមរបស់លោកទាំងពីរក៏រលុបបាត់ទៅ ដោយមិនមាននរណាហៅទៀតឡើយ ។ រាប់ពីថ្ងៃបួសហើយ  ៧ ថ្ងៃ ព្រះមហាមោគ្គល្លានបានសម្រេចអរហត្តផល ចំណែកព្រះសារីបុត្តបួសហើយកន្លង ១៥ថ្ងៃ ទើបបានសម្រេចព្រះអរហត្តផល នៅនាល្អាងសុករខាតា ភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ។
សារីបុត្រ: សម្រេចព្រះអរហត្តផល

សម្រេចព្រះអរហត្តផល 

ក្នុងទីឃនខសូត្រ គម្ពីរមជ្ឈិមនិកាយ មជ្ឈិមបណ្ណាសកសម្តែងថា កាលព្រះសារីបុត្តបួសហើយបាន ១៥ថ្ងៃ ក្នុងថ្ងៃមួយព្រះបរមសាស្តាគង់នៅ ល្អាងសុករខាតាភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ មានម្នាក់ឈ្មោះ ទីឃនខអគ្គិវេស្សនគោត្ត ជាក្មួយរបស់ព្រះសារីបុត្ត ចូលទៅគាល់ព្រះសាស្តា ពោលវាចារាក់ទាក់នឹងព្រះមានព្រះភាគ ហើយឈរនៅក្នុងទីដ៏សមគួរមួយ ទើបក្រាបទូលនូវការយល់ឃើញរបស់ខ្លួនថា បពិត្រព្រះគោតម ខ្ញុំមានការយល់ថា វត្ថុទាំងពួងមិនគួរដល់ខ្ញុំៗមិនពេញចិត្តទាំងអស់ ។ ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា ម្នាល អគ្គិវេស្សនៈ បើដូច្នោះ ការយល់យ៉ាងនោះ ក៏មិនគួរដល់អ្នកដែរ អ្នកមិនគួរគាប់ចិត្តនឹងការយល់ដូច្នោះទេ ។ លុះត្រាស់ដូច្នេះហើយ ទើបទ្រង់សម្តែងទិដ្ឋិរបស់សមណព្រាហ្មណ៍ ៣ ពួកថា ម្នាលអគ្គិវេស្សនៈ  សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយមានទិដ្ឋិថា វត្ថុទាំងពួងគួរដល់យើងៗគាប់ចិត្តគ្រប់យ៉ាង  ។ ពួកមួយទៀតមានទិដ្ឋិថា វត្ថុទាំងពួងមិនគួរដល់យើងៗមិនគាប់ចិត្តគ្រប់យ៉ាង និងមួយពួកទៀតយល់ថា វត្ថុខ្លះគួរដល់យើងៗ គាប់ចិត្តវត្ថុខ្លះមិនគួរដល់យើងៗមិនគាប់ចិត្ត ទាំងទ្រង់បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញទោស ឧបាយជាគ្រឿងលះបង់ទិដ្ឋិនោះៗ និងឧបាយជាគ្រឿងមិនប្រកាន់មាំតទៅ ហើយព្រះសាស្តាទ្រង់សម្តែងព្រះធម្មទេសនា ឈ្មោះ វេទនាបរិគ្គហសូត្រ ដោយត្រាស់ថា ម្នាលអគ្គិវេស្សនៈ វេទនាមាន ៣ ប្រការ គឺ សុខវេទនា, ទុក្ខវេទនា និង អទុក្ខមសុខវេទនា​ ។ កាលណាបុគ្គលបានទទួលសុខវេទនា មានការសោយអារម្មណ៍ជាសុខ ក្នុងកាលនោះមិនមានទទួលវេទនា ២ ដទៃទៀត ។ 

ក្នុងកាលណាបុគ្គលបានទទួលទុក្ខវេទនា គឺមានការសោយអារម្មណ៍ជាទុក្ខ ឬអទុក្ខមសុខវេទនា គឺមានការសោយអារម្មណ៍មិនសុខមិនទុក្ខ ក្នុងកាលនោះ ក៏មិនបានទទួលវេទនា ២ដទៃទៀត ។ វេទនាទាំង៣ប្រការនេះ សុទ្ធតែមិនទៀង កើតពីបច្ច័យ ត្រូវបច្ច័យតាក់តែង មានការអស់ទៅសូន្យទៅ វិនាសទៅ រលត់ទៅជាធម្មតា ។ ម្នាលអគ្គិវេស្សនៈ កាលព្រះអរិយសាវគ្គបានស្តាប់ដូច្នេះហើយ រមែងនឿយណាយក្នុងវេទនាទាំង ៣ នេះ ។ កាលបើនឿយណាយហើយ ក៏ប្រាសចាកតម្រេក កាលបើប្រាសចាកតម្រេក ក៏រួចផុត កាលបើរួចផុត ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តផុតចាកកិលេសហើយ ដឹងថាជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈចប់ហើយ កិច្ចណាគួរធ្វើ​ក៏បានធ្វើចប់ហើយ មិនមានកិច្ចដទៃដែលគួរធ្វើទៀតឡើយ ។ អ្នកដែលមានចិត្តផុតចាកកិលេសហើយយ៉ាងនេះ រមែងមិននិយាយផ្សំអែបនឹងអ្នកណា មិននិយាយទទឹងទាស់នឹងអ្នកណា វាចាណាដែលគេនិយាយ គេប្រើដើម្បី​ឱ្យ​ស្តាប់គ្នាបានក្នុងលោក ក៏ពោលតាមពាក្យនោះ ។

កាលទីឃនខ បញ្ជូនចិត្តទៅតាមក្រសែព្រះធម៌ ក៏បានសម្រេចជា ព្រះសោតាបន្ន ផ្តាច់ទិដ្ឋានុស័យដាច់ស្រឡះ អស់សេចក្តីសង្ស័យក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយថ្វាយខ្លួនជាឧបាសក ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះពុទ្ធអង្គ ។ ក្នុងគ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តអង្គុយបក់ផ្លិតថ្វាយ នៅខាងក្រោយព្រះបរមសាស្តា បានស្តាប់ព្រះធម្មទេសនា ដែលសម្តែង​ឱ្យ​ទីឃនខអគ្គិវេស្សនៈនោះ ក៏ពិចារណាតាមខ្សែព្រះធម៌ទៅ ចិត្តបានរួចផុតចាកអាសវៈ មិនមានឧបាទាន ដល់ទីបំផុតនៃសាវកបារមីញាណ ដូចបុគ្គលបរិភោគអាហារ ដែលគេដួសសម្រាប់អ្នកដទៃដូច្នោះ ។ ក្នុងអដ្ឋកថា ធម្មបទ យមកវគ្គមានសម្តែងថា តើព្រះសារីបុត្តជាអ្នកមានបញ្ញាច្រើនពិតមែនឬ ហេតុអ្វីទើបដល់សាវកបារមីញាណយឺតយូរជាងព្រះមហាមោគ្គល្លាន? 

មានចម្លើយថា ព្រោះជាអ្នកច្រើនដោយបរិកម្ម (ការពិចារណា) ប្រៀបបាននឹងមនុស្សទុគ៌ត ត្រូវការទៅណាអាចទៅបានភ្លាម ចំណែកព្រះរាជា ត្រូវការយាងទៅណា លុះតែមានក្បួនហែហម គឺមានការរៀបចំយូរ ត្រូវត្រៀមរាជពាហនៈដំរី និងចតុរង្គសេនាជាដើម យ៉ាង​ណាមិញ សេចក្តីនេះក៏ដូច្នោះដែរ ។
សារីបុត្រ: តំណែងជាអគ្គសាវកស្តាំ

តំណែងជាអគ្គសាវកស្តាំ 

ថ្ងៃសំរេចគុណវិសេស របស់ព្រះធម្មសេនាបតីសារីបុត្ត ត្រូវនឹងថ្ងៃពេញបូរមីខែមាឃ ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ធ្វើ ចតុរង្គសន្និបាតក្នុងវត្តវេឡុវ័នក្រុងរាជគ្រឹះ ហើយប្រទានតំណែង អគ្គសាវកស្តាំ​ឱ្យ​ព្រះសារីបុត្ត និងអគ្គសាវកឆ្វេង​ឱ្យ​ដល់ព្រះមោគ្គល្លាន  ។

ការដែលព្រះបរមសាស្តាប្រទានតំណែងអគ្គសាវក ដល់ព្រះថេរៈទាំងពីរនោះ មានភិក្ខុជាច្រើនចោទព្រះអង្គថា ទ្រង់ប្រទានតំណែងដោយយល់មុខ ព្រោះថាតាមដែលគួរ ទ្រង់គួរប្រទានតំណែងអគ្គសាវកដល់បញ្ចវគ្គីយ៏ ដែលបួសមុន បើមិនមែនបញ្ចវគ្គីយ៏ ក៏គួរប្រទានដល់ភិក្ខុ ៥៥រូប មានព្រះយសជាប្រធាន ឬក៏ដល់ពួកភទ្ទវគ្គិយភិក្ខុ៣០ ឬក៏ដល់ភិក្ខុ៣នាក់បងប្អូន មានឧរុវេលកស្សបៈជាដើម តែព្រះសាស្តាទ្រង់រំលងភិក្ខុទាំងនោះចោលអស់ បែរជាប្រទាន ដំណែងអគ្គសាវកដល់ភិក្ខុដែលបួសក្រោយភិក្ខុទាំងនោះវិញ ដោយយល់ដល់មុខ ។ ព្រះសាស្តាត្រាស់សួរថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកសន្ទនារឿងអ្វី? កាលពួកភិក្ខុក្រាបទូល​ឱ្យ​ទ្រង់ជ្រាបហើយ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនបាន​ឱ្យ​តំណែងដល់ពួកភិក្ខុ ព្រោះយល់មុខឡើយ តថាគត​ឱ្យ​តាមបំណងដែល ភិក្ខុនោះបានប្រាថ្នាមកផ្សេងៗគ្នា ដូចជា អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញៈធ្វើទានដោយសន្ទូងដ៏ប្រណីត៩លើក ក្នុងអតីតជាតិ ក៏មិនបានប្រាថ្នាជាអគ្គសាវកទេ តែបានប្រាថ្នា ដើម្បី​ឱ្យ​បានសម្រេចជាព្រះអរិយៈមុនបុគ្គលទាំងពួង និងជាកំពូលខាងរត្តញ្ញូ បួសមុនគេ ព្រះយសព្រមដោយសម្លាញ់ ៥៥នាក់ទៀត ធ្វើបុណ្យជាច្រើនក្នុងសម្នាក់ ព្រះសុមេធ ហើយប្រាថ្នាត្រឹមតែ​ឱ្យ​ជាព្រះអរហន្តប៉ុណ្ណោះ មិនបាន ប្រាថ្នាតំណែងណាមួយឡើយ ព្រោះធ្លាប់បាននាំគ្នាដុតសព្វ បានអសុភនិមិត្តជា បច្ច័យរឿយៗ នាំ​ឱ្យ​នឿយណាយក្នុងកាមនៅជាតិនេះ ។ 

ពួកភទ្ទវគ្គិយភិក្ខុ ៣០ រូប ពីអតីតធ្លាប់រក្សាសីល៥ និងធ្វើកុសលដទៃទៀត ហើយតាំងប្រាថ្នា​ឱ្យ​ជាព្រះអរហន្តក្នុងសម្នាក់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ មិន បានប្រាថ្នាតំណែងឯតទគ្គៈណាមួយឡើយ ។ ចំណែកឧរុវេលកស្សបៈ ក្នុងកាលរបស់ព្រះបទុមុត្តរ បានថ្វាយមហាទាន ហើយប្រាថ្នា ឱ្យ​ជាកំពូលអ្នកមានបរិវារច្រើន តែមិនបានប្រាថ្នាតំណែងអគ្គសាវកដូចសារីបុត្ត និងមោគ្គល្លានទេ ។
សារីបុត្រ: ចេញបួស

ចេញបួស 
សរទមាណពស្តាប់សិរីវឌ្ឍៈបដិសេធគិតថា អ្នកទៅកាន់លោកខាងមុខ នឹងនាំញាតិមិត្តទៅជាមួយមិនបាន អ្នកធ្វើកម្មណា កម្មនោះនឹងប្រាកដដល់អ្នកនោះ លុះគិតដូច្នេះហើយ ក៏គេបើកជង្រុក និងឃ្លាំងយកអង្ករ ប្រាក់ មាស បរិច្ចាគ ជាមហាទាន ដល់មនុស្សកំព្រា អ្នកធ្វើដំណើរឆ្ងាយ អ្នកសូមទាន ហើយចេញទៅបួស ជាតាបស ដោយមានអ្នកចេញបួសតាមម្តងៗ ២-៣ នាក់ជាញឹកញាប់ រហូតមានចំនួន ៨ម៉ឺន៤ពាន់នាក់ ។ ចំណែកសរទតាបសនោះ ប្រឹងប្រែងបំពេញវត្ត បដិបត្តិរហូតបានសម្រេចសមាបត្តិ ៨ អភិញ្ញា ៥ ហើយបង្រៀនកសិណបរិកម្ម ដល់ពួកអ្នកបួសជាបរិវារទាំងនោះ តមកពួកបរិវារទាំងអស់បានសម្រេចសមាបត្តិ ៨ អភិញ្ញា ៥ ផងដែរ ។
សារីបុត្រ: ប្រាថ្នាតំណែងជាអគ្គសាវក

ប្រាថ្នាតំណែងជាអគ្គសាវក 

កាលគ្រប់ ៧ ថ្ងៃ ព្រះអនោមទស្សី ទ្រង់ចេញចាកនិរោធសមាបត្តិហើយ ត្រាស់​ឱ្យ​និស្សភអគ្គសាវក ដែលអង្គុយនៅខាងស្តាំ ព្រះអង្គថា ម្នាលនិស្សភៈ អ្នកចូរអនុមោទនាអាសនៈផ្កា របស់ពួកតាបសទាំងនេះ ដែលបានធ្វើការបូជាយ៉ាងក្រៃលែង ។ ព្រះនិស្សភ ត្រេកអរ ដូចជានាយទាហានបានលាភធំពីស្តេចចក្រពត្តិដូច្នោះ លោកតាំងនៅក្នុងសាវកបារមីញាណ ហើយសម្តែងអនុមោទនាអាសនៈផ្កា ក្នុងពេលដែលព្រះនិស្សភៈសម្តែងអនុមោទនាចប់ហើយ ព្រះអនោមទស្សី ត្រាស់​ឱ្យ​អនោមអគ្គសាវកឆ្វេងថា អ្នកចូរសម្តែងធម៌ដល់តាបសទាំងនេះ ព្រះអនោមបានពិចារណាមើលនូវព្រះពុទ្ធវចនៈ ទូទាំងព្រះត្រៃបិដក ហើយទើបសម្តែងធម៌ ឯផលនៃការសម្តែងធម៌របស់អគ្គសាវកទាំងពីររូបនោះ មិនមានតាបសណាម្នាក់ ត្រាស់ដឹងសច្ចធម៌ឡើយ ។
ក្នុងលំដាប់នោះ ព្រះអនោមទស្សីបរមសាស្តាទ្រង់តាំងនៅក្នុងពុទ្ធវិស័យ ប្រមាណមិនបាន ទើបទ្រង់ផ្តើមសម្តែងធម៌ ហើយកាលចប់ព្រះធម្មទេសនា តាបស៨ម៉ឺន៤ពាន់នាក់បានសម្រេចជាព្រះអរហន្តគ្រប់រូប វៀរតែ សរទតាបសម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ព្រះអនោមទស្សី ទ្រង់លាព្រះហស្ថចេញត្រាស់ថា អ្នកទាំងឡាយ ចូរមកជាភិក្ខុចុះ រំពេចនោះសក់ និងពុកចង្ការបស់តាបសទាំងនោះ វិនាសអន្តរធានអស់ទៅ មានបរិក្ខារ ៨ មកពាក់ជាប់នឹងរាងកាយ ហាក់ដូចជាព្រះថេរៈមានវស្សា៦០ហើយ ។ មានពាក្យសួរថា ហេតុអ្វីសរទតាបសមិនបានសម្រេចព្រះអរហត្តផល ឆ្លើយថា ព្រោះថា តាបសជាអ្នកមានចិត្តរាយមាយ ចាប់ផ្តើមតាំងពីស្តាប់ព្រះធម្មទេសនា របស់អគ្គសាវកដែលអង្គុយលើអាសនៈទី២ បន្ទាប់ពីព្រះអនោមទស្សីចុះមក ដែលតាំងនៅក្នុងសាវកបារមីញាណ ហើយសម្តែងធម៌ធ្វើ​ឱ្យ​គិតថា សូម​ឱ្យ​យើងបានទទួលភាវៈ ជាអគ្គសាវកដូចលោកម្ចាស់អង្គនេះបានទទួល ក្នុងសាសនារបស់ព្រះពុទ្ធដែលនឹងឧបត្តិឡើងក្នុងលោកនាអនាគតកាលផងចុះ ។ សរទតាបសរវល់តែបណ្តោយចិត្ត​ឱ្យ​គិតរាយមាយទៅដូច្នេះ ទើបមិនអាចសម្រេចមគ្គផលជាធម៌ពិសេសបាន លុះចប់ធម្មកថា ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះអនោមទស្សីបរមសាស្តា ហើយក្រោកឈរឡើងក្រាបទូលសួរក្នុងទីចំពោះព្រះភក្ត្រថា បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ ភិក្ខុគង់នៅលើអាសនៈជាប់នឹងអាសនៈរបស់ព្រះអង្គឈ្មោះអ្វីទៅព្រះអង្គ? ព្រះអង្គត្រាស់ថា ភិក្ខុនេះដល់កំពូលនូវសាវកបារមីញាណជាអ្នកប្រកាសធម្មចក្រតាមដែលតថាគតប្រកាសហើយ ជាអ្នកត្រាស់ដឹង ចាក់ធ្លុះនូវសោឡសបញ្ហាហើយ ជាអគ្គសាវកក្នុងសាសនារបស់តថាគត មានឈ្មោះថា និស្សភ ។

សរទតាបស លុះជ្រាបហើយទើបតាំងប្រាថ្នាថា បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះអង្គបាំងស្វេតច្ឆត្រផ្កាឈើ ថ្វាយព្រះអង្គអស់រយៈ ៧ ថ្ងៃ ដោយអានិសង្សនៃសក្ការនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនប្រាថ្នាជាព្រះឥន្ទ្រ ព្រះព្រហ្មឡើយ តែសូម​ឱ្យ​ខ្ញុំព្រះអង្គបានជាអគ្គសាវករបស់ព្រះពុទ្ធមួយអង្គក្នុងអនាគតកាល ដូចព្រះនិស្សភ នេះផងចុះព្រះអង្គ ។
សារីបុត្រ: ការព្យាករណ៍របស់ព្រះអនោមទស្សី

ការព្យាករណ៍របស់ព្រះអនោមទស្សី 

ព្រះអនោមទស្សី ទ្រង់ប្រសើរលើសដោយអនាគតង្សញ្ញាណ ទ្រង់ពិចារណាមើលថា សេចក្តីប្រាថ្នារបស់សរទតាបសនេះ នឹងសម្រេចឬទេ ទ្រង់ក៏ឃើញសេចក្តីសម្រេចនោះថា កាលកន្លងទៅមួយអសង្ខេយ្យកប្ប និងមួយសែនមហាកប្ប លុះទ្រង់ឃើញហើយទើបត្រាស់ថា សេចក្តីប្រាថ្នានេះរបស់អ្នកនឹងមិនជាមោឃៈ ។ កាលកន្លងទៅមួយអសង្ខេយ្យ និងមួយសែនមហាកប្ប ខាងមុខទៀត នឹងមានព្រះពុទ្ធមួយព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាមថា ព្រះគោតម ទ្រង់ឧបត្តិឡើងក្នុងលោក ព្រះមាតាទ្រង់ព្រះនាមថា ព្រះនាងមហាមាយាទេវី ព្រះបិតាទ្រង់នាមថា ព្រះបាទសុទ្ធោនមហារាជ ព្រះរាជឱរសទ្រង់ព្រះនាមថា រាហុល ភិក្ខុជាឧបដ្ឋាកឈ្មោះថា អានន្ទ ទុតិយអគ្គសាវកឈ្មោះថា មោគ្គល្លាន ចំណែកអ្នកបានជាអគ្គសាវករបស់ ព្រះគោតមអង្គនោះ និងមានឈ្មោថា ធម្មសេនាបតីសារីបុត្ត ជាកំពូលដោយបញ្ញាបារមី ។ ព្រះអនោមទស្សី ទ្រង់ព្យាករណ៍សរទតាបសយ៉ាងនេះ បានទ្រង់សម្តែងធម្មកថាស្រេចហើយ ព្រមដោយភិក្ខុសង្ឃហែហម ស្តេចយាងត្រឡប់ទៅតាមផ្លូវអាកាស ។  ឯសរទតាបសទៅរកព្រះថេរៈទាំងឡាយដែលធ្លាប់ជាកូនសិស្សរបស់ខ្លួន ផ្តាំទៅដល់សិរីវឌ្ឍៈកុដុម្ពិកៈ​ដែលជាសម្លាញ់ថា សូមលោកទាំងឡាយ ចូរប្រាប់ដល់សម្លាញ់របស់ខ្ញុំថា សរទតាបសជាសម្លាញ់របស់លោក បានប្រាថ្នាតំណែងអគ្គសាវក ក្នុងសាសនារបស់ព្រះសមណគោតម ដែលទ្រង់នឹងឧបត្តិឡើងក្នុងអនាគតកាល ក្នុងទីជិតព្រះយុគលបាទ របស់ព្រះអនោមទស្សី ហើយ​សូមសម្លាញ់ប្រាថ្នាតំណែងទុតិយសាវកចុះ ។ លុះផ្តាំដូច្នេះហើយ ខ្លួនឯងក៏រួសរាន់ទៅ ហើយបានទៅដល់មុនព្រះថេរៈទាំងឡាយ ដោយប្រើពេលត្រឹមតែមួយស្របក់ បានទៅឈរនៅមុខទ្វារផ្ទះរបស់សិរីវឌ្ឍកុដុម្ពិកៈ​  ។
សារីបុត្រ: ប្រាថ្នា​ឱ្យ​សម្លាញ់

ប្រាថ្នា​ឱ្យ​សម្លាញ់ 

សិរីវឌ្ឍកុដុម្ពិកៈ​ មើល​ឃើញ​សរទ​តាបស ក៏​ពោល​ថា យូរ​ណាស់​ហើយ ដែល​លោក​ម្ចាស់​របស់​យើង​ទើប​តែ​មក សូម​និមន្ត​លោក​ម្ចាស់​អង្គុយ​លើ​អាសនៈ​នេះ​ចុះ ឯ​ចំណែក​ខ្លួន​ឯង​ក៏​អង្គុយ​លើ​អាសនៈ​ដែល​ទាប​ជាង ហើយ​សួរ​សរទ​តាបស​ថា ពួក​កូន​សិស្ស​របស់ លោក​ម្ចាស់​ទៅ​ណា​អស់​ទៅ ទើប​មិន​ឃើញ​មក​តាម? សរទ​តាបស​ឆ្លើយ​ថា​សម្លាញ់​អើយ ព្រះ​អនោមទស្សី​​ យាង​ទៅ​កាន់​អាស្រម​បទ​របស់​យើង យើង​បាន​ធ្វើ​សក្ការ បូជា​តាម​លទ្ធភាព​របស់​ខ្លួន ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​សម្តែង​ធម៌ ឥសី​ទាំង​ឡាយ​បាន​សម្រេច​អរហត្ត​ផល​ទាំង​អស់ ហើយ​បព្វជ្ជា​ទាំង​អស់​ដែរ ​វៀរ​តែ​យើង​ប៉ុណ្ណោះ សិរីវឌ្ឍ​កុដុម្ពិកៈ​ ក៏​សួរ​ស៊ក​ឡើង​ថា ព្រោះ​ហេតុ​អ្វី​ទើប​លោក​មិន​បព្វជ្ជា សរទ​តាបស​ឆ្លើយ​ថា ព្រោះ​យើង​បាន​ឃើញ ព្រះ​និស្សភ​ ជា​អគ្គ​សាវក​របស់​ព្រះ​បរម​សាស្តា នឹក​ពេញ​ចិត្ត​ទើប​ប្រាថ្នា​​ឱ្យ​​បាន​តំណែង​នោះ​ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​សមណ​គោតម ស្តេច​នឹង​ឧបត្តិក​ឡើង​ក្នុង​អនាគត​កាល សូម​សម្លាញ់​ចូរ​ប្រាថ្នា​តំណែង​អគ្គ​សាវក​ទី​២ ក្នុង​សាសនា​ព្រះ​គោតម​​ចុះ ។ សិរីវឌ្ឍ​កុដុម្ពិកៈ​​និយាយ​ជំ​ទាស់​ថា ខ្ញុំ​មិន​មាន​ការ​ស្និទ្ធ​ស្នាល​នឹង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ តើ​ត្រូវ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​​ឱ្យ​​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​ទេ សរទ​តាបស​ប្រាប់​ថា ការ​ក្រាប​ទូល​ចំពោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ ជា​នាទី​របស់​យើង សូម​​សម្លាញ់​ឯង​ត្រៀម​អាហារ និង​គ្រឿង​សក្ការ​ទុក​​ឱ្យ​​ស្រេច​បាច់ សិរីវឌ្ឍ​កុដុម្ពិកៈ​​ក៏​យល់​ក្នុង​ពាក្យ​ណែ​នាំ​នោះ ហើយ​ត្រៀម​ខាទ​នីយ​ភោជ​នីយា​ហារ និង​សាង​មណ្ឌប ហើយ​បាន​ធ្វើ​មហា​ទាន​ចំពោះ​ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​១​សែន មាន​ព្រះ​អនោម​ទស្សី​​ ទ្រង់​ជា​ព្រះ​ប្រធាន កាល​ធ្វើ​ទាន​ ៧ ​ថ្ងៃ​ស្រេច​ហើយ បាន​ប្រាថ្នា​តំ​ណែង អគ្គ​សាវក​ទី​២ តាម​ពាក្យ​ណែ​នាំ របស់​សរទ​តាបស​នោះ ។
សារីបុត្រ: បរិនិព្វាន

បរិនិព្វាន 
ស្តាំ|thumb|230px|ស្តូប​របស់​ព្រះ​សារី​បុត្ត​ នៅ​នាលន្ទា​ប្រទេស​ឥណ្ឌា
សម័យមួយ ព្រះ​សារីបុត្តអង្គុយ​ចូល​សមាបត្តិ ។ លុះ​លោក​ចេញ​ពី​សមាបត្ត​ហើយ ក៏​គិត​ថា ជា​ធម្មតា ព្រះ​ពុទ្ធ​​ និង​អគ្គ​សាវ័ក នរណា​បរិនិព្វាន​មុន ហើយ​លោក​ក៏​ជ្រាប​ថា អគ្គ​សាវ័ក​បរិនិព្វាន​មុន លោក​ក៏​ពិចារណា​មើល​អាយុ​សង្ខារ​របស់​លោក ឃើញ​ថា​នៅ​តែ​ ៧ ​ថ្ងៃ​ទៀត​នឹង​បរិនិព្វាន ។ លោក​ក៏​បាន​ពិចារណា​ទៀត​ថា លោក​គួរ​តែ​បរិនិព្វាន​ក្នុង​ទី​ណា ពេល​នោះ​លោក​ស្រាប់​តែ​រលឹក​ដល់​ញោម​ស្រី​របស់​លោក ដែល​នៅ​ជា​មិច្ឆា​ទិដ្ឋិ​(មាន​ការ​យល់​ខុស)​នៅ​ឡើយ ។​ លោក​ក៏​មើល​ឧបនិស្ស័យ​របស់​ញោមលោក ដឹង​ថា​ញោម​ស្រី​មាន​ឧបនិស្ស័យ​អាច​សំរេច​សោតា​បត្តិ​មគ្គ ដោយ​បាន​ស្តាប់​ធម៌​របស់​លោក ។ លោក​ក៏​សំរេច​ចិត្ត​ទៅ​ផ្ទះ​ញោម​ស្រីដើម្បី​ប្រោស​ញោម ហើយ​និង​បរិនិព្វាន​ក្នុង​បន្ទប់​ដែល​លោក​ប្រសូត ។

ព្រះសារី​បុត្ត​គិត​ហើយ ក៏​ទៅ​សុំ​អនុញ្ញាត​ ថ្វាយបង្គំលា​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ដើម្បី​នឹង​បរិនិព្វាន ។ ព្រះ​អង្គ​ក៏​បាន​​ឱ្យ​​ព្រះ​សារី​បុត្ត​សម្តែង​ធម៌​ទេសនា​ជា​លើក​ចុង​ក្រោយ​របស់​លោក ។ លុះ​សម្តែង​ចប់​ហើយ ព្រះ​សារី​បុត្ត​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញ​ទៅ​ជាមួយ​នឹង​ភិក្ខុ​ ៥០០ ​រូប ដោយ​មាន​មហា​ជន​ជា​ច្រើន​ជូន​ដំណើរ​លោក​រហូត​ដល់​ទ្វារ​នគរ ។ ក្នុង​ថ្ងៃ​ដែល​ទៅ​ដល់​ផ្ទះ​ញោម យប់​នោះ​ព្រះ​ធម្មសេនាបតី​មាន​អាពាធ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្លា (រោគ​ធ្លាក់​ឈាម) ។ ទេវតា​ទាំង​ឡាយ​មក​សុំ​មើល​ព្យាបាល​ជំងឺ​​ឱ្យ​​លោក តែ​លោក​បាន​បដិសេធន៍ ។ គ្រានោះ ញោម​របស់​លោក​បាន​ឃើញ​ទេវតា​ទាំង​ឡាយ លុះ​ទេវតា​ទៅ​វិញ​អស់​ ទើប​ញោមស្រី​ចូល​ទៅ​សួរ​លោក​អំ​ពី​អ្នក​ដែល​មកមុន​នេះ ។ ព្រះ​សារី​បុត្ត​ក៏​ប្រាប់​ថា ហ្នឹងគឺ​​ព្រះ​ឥសូ​រ​ ព្រះ​ព្រហ្ម​ មហារាជ​ទាំង​ ៤ ។ នាង​ព្រាហ្មណី​ក៏​គិត​​ក្នុង​ចិត្ត​ថា យើង​ធ្លាប់​គោរព​បូជា​ព្រះ​ព្រហ្ម តែ​ពេល​នេះ​ព្រះ​ព្រហ្ម​បែរ​ជា​មក​ថ្វាយ​បង្គំ​បុត្ត​របស់​យើង​វិញ ។ បើ​ដូច្នេះ ព្រះ​សាស្តា​របស់​បុត្ត​យើង​ នឹង​ធំ​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត ។ គិត​រួច នាង​ព្រាហ្មណី​ក៏​សួរ​អំពី​គុណ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​ ។ ព្រះ​សារី​បុត្ត​បាន​រៀប​រាប់​គុណ​ទាំង​ឡាយ​របស់​ព្រះ​អង្គ ហើយ​ក៏​បាន​ធ្វើ​​ឱ្យ​​នាង​ព្រាហ្មណី​មាន​ចិត្ត​ជ្រះ​ថ្លា សោតាបត្តិមគ្គ​ក៏​បាន​កើត​ប្រាដក​ដល់​ញោម​ស្រី​របស់​លោក​ក្នុង​ពេល​នោះ ។ 

ពេល​ទៀប​ភ្លឺ ព្រះ​សារី​បុត្ត​បាន​​ឱ្យ​​ព្រះ​ចុន្ទ​ ដែល​ជា​ប្អូន​របស់​លោក​ប្រ​ការ​សង្ឃ​មក​ប្រ​ជុំ​គ្នា នឹង​អាល​បាន​សុំ​ខមាទោស​នូវ​ទោស​កំហុស​ណា​ដែល​លោក​បាន​ធ្វើ​ដោយ​កាយ​ឬ​ដោយ​វាចារ​មិន​ជា​ទី​គាប់​ចិត្តដល់​សិស្សរបស់​លោក ។​ លុះ​សុំ​ខមាទោស​គ្នា​ទៅ​វិញទៅ​មក​ស្រេច​ហើយ ព្រះ​សារី​បុត្ត​ក៏​យក​ចីវរ​មួយ​ផ្ទាំង​គ្រប​មុខ ហើយ​ចូល​សមាបត្តិក្នុង​វិហារធម៌​ដោយ​លំដាប់​៩​យ៉ាង (​រូប​ជ្ឈាន​៤ អរូប​ជ្ឈាន​៤ និង​សញ្ញាវេទយិតនិរោធ)​ ហើយ​ក៏​បញ្ច្រាស់​ទៅ​មក​ លុះ​ចេញពី​ចតុត្ថជ្ឈាន លោក​ក៏​បរិនិព្វាន​ដោយ​អនុបាទិសេស​និព្វាន នៅ​ពេល​ដែល​អរុណោទ័យ​ប្រាកដ​ឡើង​ឯ​នាយ​ជើង​មេឃ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ ១៥​កើត​ ខែ​កត្តិក ។
សារីបុត្រ: គុណ​សម្បតិ្ត​ និង​ជំនាញ

គុណ​សម្បតិ្ត​ និង​ជំនាញ 

គោលធម៌​ដែល​ជា​គុណ​សម្រាប់​ធ្វើ​នាទី​ជា​ទូត គឺ​ជា​អ្នក​នាំ​សេចក្តី​ទៅ​ប្រាប់​ដល់​ផ្នែក​ទាំង​ពីរ​ មាន​ក្នុង​ខ្លួន​ព្រះ​សារី​បុត្ត​ ដែល​មាន​ពោល​ក្នុង​​ទូត​សូត្រ​គម្ពីរ​អង្គុត្តរ​និកាយ អដ្ឋក​និបាត​បញ្ជាក់​ថា ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ត្រាស់​សរសើរ​ព្រះ​សារី​បុត្ត​ថា មាន​គុណ​សម្បត្តិ​ផ្នែក​អ្នក​ការ​ទូល គឺ​ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ៨ ​ប្រការ សម​គួរ​ដល់​ការ​ធ្វើ​ជា​ទូត គឺ (១) ចេះ​ទទួល​ស្តាប់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង (២) ចេះ​ញុំាង​អ្នក​ដទៃ​​ឱ្យ​​ព្រម​ស្តាប់​ខ្លួន (៣) រៀន​យក​ដោយ​ល្អ (៤) ចង​ចាំ​ទុក​បាន​ល្អ (៥) ជា​អ្នក​យល់​ដឹង​ដោយ​ល្អ សព្វ​កិច្ចការ (៦) ធ្វើ​​ឱ្យ​​អ្នក​ដទៃ​បាន​ដឹង​ផង (៧) ឆ្លាត​ក្នុង​អំពើ​ដែល​ជា​ប្រយោជន៍ និង​មិន​ជា​ប្រយោជន៍ និង (៨) មិនបង្ករ​ការ​ឈ្លោះ​វិវាទ (មានបដិភាណល្អ) ។

លទ្ធផងការ​ងារ​របស់​លោក​ដែល​ចាត់​ទុក​ជា​ព័ស្តុតាង ត​មក​ដល់​ការ​សង្គាយនា​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ គឺ​លោក​បាន​ប្រជុំ​ព្រះសង្ឃ​បរិយាយ​ធម៌ដែល​សំខាន់​ៗ ចែក​ជា​វគ្គ ជា​ឃ្លា ស្រួល​ក្នុង​ការ​ចងចាំ ហៅ​ថា សង្គីតិ​សូត្រ ចាត់​ជា​សង្គាយនា​ព្រះ​ធម៌​ក្នុង​សម័យ​ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធ​​ទ្រង់​គង់​ព្រះ​ជន្ម​នៅ​ឡើយ តែ​ជា​ការ​ធ្វើ​ដោយ​ផ្ទាល់​ខ្លួន មិន​បាន​សូម​ញត្តិ​អំពី​ព្រះ​សង្ឃ មាន​សេចក្តី​ប្រាកដ​ពិស្តារ​ក្នុង​សង្គីតិ​សូត្រ​ទី ​៣៣ ​នៃ​ទីឃនិកាយ បាដិក​វគ្គ​បញ្ជាក់​ថា សម័យ​មួយ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​សម្រេច​ឥរិយា​បទ​នៅ​ក្នុង​នគរ​បាវា ក្នុង​សណ្ឋាគារ ឈ្មោះ ឧព្ភតកៈ របស់​ស្តេច​មល្លៈ​ទាំង​ឡាយ ក្នុង​រាត្រី​មួយ​ទ្រង់​សម្តែង​ធម៌​ដល់​ស្តេច​មល្លៈ​ទាំង​ឡាយ​រហូត​យប់​ជ្រៅ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​រោយ​ខ្នងណាស់ ទ្រង់​បំណង​នឹង​ទម្រេត​ខ្នង​បន្តិច ទើប​ប្រោស​ប្រទាន​វរោកាស​​ឱ្យ​​ព្រះ​សារីបុត្ត​​សម្តែង​ធម៌ដល់​ព្រះសង្ឃ​ជំនួស​ព្រះអង្គ ។ ព្រះ​សារី​បុត្ត​បាន​ឱកាសល្អ​ដូច្នោះ ទើប​ប្រារព្ធ​រឿង​និគ្រន្ថ​វិវាទ​គ្នា ជា​មូល​ហេតុ​ ​ឱ្យ​​ព្រះ​សង្ឃ​ទាំង​ពួងមើល​ជា​និមិត្ត ដើម្បី​កុំ​​ឱ្យ​​បែក​បាក់​គ្នា​ដូច​ជា​ពួក​និគ្រន្ថ ។ ព្រះ​សារី​បុត្ត​ក៏​បាន​សម្តែង​ធម៌​ជា​ពួក​ៗ ជាក្រុម​ៗ ដើម្បី​​ឱ្យ​​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ស្រួល​យល់ ស្រួល​ចាំ​ក្នុង​អត្ថ​នីមួយៗ ។
សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ

{| style="clear:both; background:none; color:black;"
|-
| width="80%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#ffffff" valign="top"|

សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ (ថៃ៖ สาโรจน์ ชวนะวิรัช) បច្ចុប្បន្ន​កាន់​តំណែង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស នៃ​រាជាណាចក្រ​ថៃ កំពុង​រៀបចំ។
សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ: ប្រវត្តិ​

ប្រវត្តិ​ 
សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ បច្ចុប្បន្ន​កាន់​តំណែង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស នៃ​រាជាណាចក្រ​ថៃ កំពុង​រៀបចំ។

 ការ​សិក្សា 
សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ បច្ចុប្បន្ន​កាន់​តំណែង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស នៃ​រាជាណាចក្រ​ថៃ កំពុង​រៀបចំ។
សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ: ការ​សិក្សា

ការ​សិក្សា 
សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ បច្ចុប្បន្ន​កាន់​តំណែង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស នៃ​រាជាណាចក្រ​ថៃ កំពុង​រៀបចំ។
សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ: ប្រវត្តិ​ការងារ

ប្រវត្តិ​ការងារ 

សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ បច្ចុប្បន្ន​កាន់​តំណែង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស នៃ​រាជាណាចក្រ​ថៃ កំពុង​រៀបចំ។
សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ: គ្រឿង​ឥស្សរិយយស

គ្រឿង​ឥស្សរិយយស 

 សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ បច្ចុប្បន្ន​កាន់​តំណែង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស នៃ​រាជាណាចក្រ​ថៃ កំពុង​រៀបចំ។
សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ: គ្រួសារ

គ្រួសារ 
សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ បច្ចុប្បន្ន​កាន់​តំណែង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស នៃ​រាជាណាចក្រ​ថៃ កំពុង​រៀបចំ។

| valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#ffffff" |

សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជ200px|សារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួនឈ្មោះសារោចន៍ ជវនៈវិរ័ជកំណើត៦៦ ឆ្នាំឋានៈរដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ថៃអំណាច០៨ កញ្ញា ២០០៨-បច្ចុប្បន្នបន្ត​ពីតេជ បុននាគបន្ត​ដោយកំពុង​កាន់​តំណែងសាសនាព្រះ​ពុទ្ធគណបក្សភរិយា
សារៈប្រយោេជន៍នៃដើមត្នោត: ដើមត្នោត

ដើមត្នោត 
ត្នោតគីជារុក្ខជាតិ​ម្យាង​ ដែលដុសស្ទើរគ្រប់តំបន់នៃប្រទេសកម្ពុ​ជា​ ជាពិសេសនៅខេត្តកំពុងស្ពឺ​​ ដើមរបស់វាមានរូបរាងធំល្មម​ ស្រដៀងនិងដើមដូងដែរ​បុន្តែស្លីករបសវាក្រញាង ហើយធាងរបស់វាខ្លីល្មមនីងមានបន្លា វាគឺជារុក្ខជាតិងាយស្រួលដាំ ធននិងអាកាសធាតុ​ មានអាយុវែង ហើយមានប្រយោជន៏ ច្រើនយ៉ាងទៀតផង ។
រូបភាពតូច|តំនភ្ជាប់=Special:FilePath/22872694
 1.សារៈប្រយោជន៍នៃដើម​ 
ដើមត្នោតមានប្រយោជន៍ណាស់ សំរាប់មនុស្ស និង សត្វ។ ដើមរបស់វារីងនីងជាប់បានយួរ យើងអាចយកមកធ្វើគ្រឿងសំណង់
 2.ស្លឹក 
ស្លីកត្នោតមានប្រយោជន៍ គេអាចយកវាបក​ធ្វើជាមួក រឹកន្ទេល ជាដើម​។
 3.ផ្កា 
[[
រូបភាពតូច|តំនភ្ជាប់=Special:FilePath/Download
]]
 ផ្កាត្នោតគឺជាផ្ការុក្ខជាតិម្យាងខុសពីផ្ការុក្ខជាត្តិដទៃ គឺគេអាចគាបផ្កាវាដើម្បីយកទីត្នោត ដែលមានរសជាតិផ្អែម សំរាប់លក់​ ធ្វើជាស្ករ​ ទីកត្នោតជូរយករឺសធ្វើេជាថ្នាំ រឺធ្វើស្ករផែនជាដើម ។
សារៈប្រយោេជន៍នៃដើមត្នោត: 1.សារៈប្រយោជន៍នៃដើម​

1.សារៈប្រយោជន៍នៃដើម​ 
ដើមត្នោតមានប្រយោជន៍ណាស់ សំរាប់មនុស្ស និង សត្វ។ ដើមរបស់វារីងនីងជាប់បានយួរ យើងអាចយកមកធ្វើគ្រឿងសំណង់
សារៈប្រយោេជន៍នៃដើមត្នោត: 3.ផ្កា

3.ផ្កា 
[[
រូបភាពតូច|តំនភ្ជាប់=Special:FilePath/Download
]]
 ផ្កាត្នោតគឺជាផ្ការុក្ខជាតិម្យាងខុសពីផ្ការុក្ខជាត្តិដទៃ គឺគេអាចគាបផ្កាវាដើម្បីយកទីត្នោត ដែលមានរសជាតិផ្អែម សំរាប់លក់​ ធ្វើជាស្ករ​ ទីកត្នោតជូរយករឺសធ្វើេជាថ្នាំ រឺធ្វើស្ករផែនជាដើម ។
សារៈមន្ទីរសព្វទស្សន៍អង្គរ

សារៈមន្ទីរសព្វទស្សន៍អង្គរ ( Angkor Panorama Museum) ជាសារមន្ទីរក្នុងខេត្តសៀមរាប ប្រទេសកម្ពុជា។ សារមន្ទីរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ឧទ្ទិស​ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​ប្រវត្តិ​ប្រាសាទ​បុរាណ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។
សារៈមន្ទីរសព្វទស្សន៍អង្គរ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
សារមន្ទីរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន​កូរ៉េ​ខាង​ជើង Mansudae Art Studio ដោយ​មាន​ការ​ចូល​រួម​ពី ​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​អប្សរា ។  ការសាងសង់សារមន្ទីរនេះបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ២០១១ ស្ទូឌីយ៉ូ Mansudae បានរចនារចនាសម្ព័នដែលក្នុងនោះស្ទូឌីយោបានពិគ្រោះជាមួយគណៈកម្មាធិការរបស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលមកពីប្រទេសកម្ពុជា។  រដ្ឋាភិបាល​កូរ៉េ​ខាង​ជើង​បាន​វិនិយោគ​២៤​លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​សារមន្ទីរ។  សារមន្ទីរនេះត្រូវបានសម្ពោធនៅខែធ្នូ ២០១៥។ ជនជាតិកូរ៉េខាងជើងម្នាក់ដែលធ្វើការនៅសារមន្ទីរគឺលោក Kim Je Jung ដែលបានធ្វើរូបចម្លាក់យោធាសម្រាប់មជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ António Agostinho Neto ក្នុងរដ្ឋធានីនៃប្រទេសអង់ហ្គោឡាផងដែរ។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា លោក Jong Hui Jin បានចូលរួមក្នុងការបង្កើតរូបគំនូរមួយរបស់សារមន្ទីរ។  ក្នុង​ឆ្នាំ ២០២០ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​បិទ​អាជីវកម្ម​កូរ៉េ​ខាង​ជើង​មួយ​ចំនួន រួម​ទាំង​សារមន្ទីរ ដើម្បី​គោរព​តាម​ទណ្ឌកម្ម​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។
សារៈមន្ទីរសព្វទស្សន៍អង្គរ: បណ្តុំ

បណ្តុំ 
សារមន្ទីរនេះមានផ្ទាំងគំនូរ 360 ដឺក្រេនៃ អាណាចក្រអង្គរ សតវត្សទី ១២ ដែលបង្ហាញពីសិប្បករ និងអ្នកចម្បាំងក្នុងសង្គ្រាម ផ្ទាំងគំនូរនេះមានប្រវែង ១២៣ ម៉ែត្រ និងកម្ពស់ ១៣ ម៉ែត្រ។  វិចិត្រករ ៦៣ នាក់បានធ្វើការលើផ្ទាំងគំនូរដែលចំណាយពេលមួយឆ្នាំកន្លះដើម្បីបញ្ចប់។  សារមន្ទីរមានរូបគំនូរ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នៅលើកំពូលដំរីដឹកនាំទាហាន។ ព័ត៌មានលម្អិតប្រវត្តិសាស្ត្រនៃផ្ទាំងគំនូររបស់សារមន្ទីរត្រូវបានស៊ើបអង្កេតដោយក្រសួងវប្បធម៌កម្ពុជា ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អគ្គនាយកបេតិកភណ្ឌ ហាប់ ទូច។  សារមន្ទីរនេះមានគំរូតូចៗនៃប្រាសាទអង្គរធំ ក៏ដូចជាផែនទីនៃប្រាសាទបុរាណដែលមានទីតាំងនៅផ្នែកផ្សេងៗនៃប្រទេសកម្ពុជា។  គំនូរ​ផ្សេងទៀត​នៅក្នុង​សារមន្ទីរ​រួមមាន​គំនូរ​ព្រះពុទ្ធ​ញញឹម​ដែល​ផ្អែកលើ​ការ​បង្កើត​ឡើងវិញ​នូវ​មុខ​ថ្ម​ពី ​ប្រាសាទបាយ័ន ​។  សារមន្ទីរនេះមានដាក់តាំងបង្ហាញអំពី សង្គ្រាមចាម-វៀតណាមឆ្នាំ ១៤៧១ ក៏ដូចជាការសាងសង់ប្រាសាទបាយ័នផងដែរ។  សារមន្ទីរ​មាន​រូបថត​ជា​បន្តបន្ទាប់​ដែល​បង្ហាញ​សិល្បករ​កូរ៉េ​ខាង​ជើង​គូរ​រូប​ផ្ទាំង​គំនូរ។  សារមន្ទីរមានខ្សែភាពយន្ត 3D ស្តីពីការវិវត្តន៍នៃអាណាចក្រអង្គរ។
សារ៉ា បឺនហាត្ត

thumb|200px|សារ៉ា បឺនហាត្ត
សារ៉ា បឺនហាត្ត (; ២៣ តុលា ឆ្នាំ ១៨៤៤ - ២៦ មីនា ឆ្នាំ ១៩២៣) គឺជាតារាសម្តែងជនជាតិបារាំង បានទទួលរហស្សនាមថា «តារាសម្តែងស្រីដ៏ល្បីល្បាញបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពីភពលោក» («The most famous actress in the history of the world»)  ។ បឺនហាតមានភាពល្បីល្បាញពីការសម្តែងល្ខោនឆាកនៅអឺរ៉ុបនៅ ទសវត្ស ១៨៧០
សារ៉ា បឺនហាត្ត: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
 The Sarah Bernhardt Pages
 Sarah Bernhardt cylinder recordings

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៤
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងបារាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីប៉ារីស
សារ៉ាវ៉ាក់

សារ៉ាវ៉ាក់ គឺជារដ្ឋនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ។ រដ្ឋធំជាងគេក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំង១៣ ដែលមានផ្ទៃដីស្ទើរតែស្មើទៅនឹងឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ ស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃកោះបរនេអូ និងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋសាបារបស់ម៉ាឡេស៊ីនៅភាគឦសានកាលីម៉ាន់តាន់ (ផ្នែកឥណ្ឌូនេស៊ីនៃកោះបរនេអូ) នៅភាគខាងត្បូង និងប្រ៊ុយណេនៅភាគខាងជើង។ រាជធានីគូឆីង គឺជាទីក្រុងធំជាងគេនៅសារ៉ាវ៉ាន់ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋ និងជាអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ ។ ទីក្រុង និងទីប្រជុំជនផ្សេងទៀតនៅក្នុងរដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ រួមមាន មីរី, ស៊ីប៊ូ , និង ប៊ីនទូលូ ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១ ចំនួនប្រជាជននៅរដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ ត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមានប្រហែល ២.៤៥ លាននាក់។ រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ មានអាកាសធាតុអេក្វាទ័រ ជាមួយនឹង ព្រៃត្រូពិច និងប្រភេទសត្វ និងរុក្ខជាតិសម្បូរបែប។ វាមានប្រព័ន្ធ រូងភ្នំ សំខាន់ៗជាច្រើននៅ ឧទ្យានជាតិគូនូងម៉ូឡូ ។ ទន្លេរ៉ាចាំង គឺជាទន្លេដែលវែងជាងគេនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ ទំនប់​បាគូន ជា​ទំនប់​ធំ​បំផុត​មួយ​នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ស្ថិត​នៅ​លើ​ដៃ​ទន្លេ​មួយ​របស់​ខ្លួនគឺទន្លេបាលូយ ។ ភ្នំម៉ូរូដ គឺជាចំណុចខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងរដ្ឋ។ រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ គឺជារដ្ឋតែមួយគត់របស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីដែលមានប្រជាជនគ្រិស្តសាសនា ភាគច្រើន។
សាល ទេវាល័យ ក្សត្រ វិមាន

សាល ទេវាល័យ ក្សត្រ វិមានពីមុនហៅថា សាល  គឺជា គឺជាប្រាសាទព្រហ្មញ្ញដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងតាំងពី ព្រះរាជាណាចក្រសុខោទ័យ។  ដើមឡើយ​ជា​កន្លែង​សម្រាប់​ដាក់​រូប​ព្រះ​នរាយណ៍ និង​ព្រះ​សិវៈ ។  បច្ចុប្បន្ននេះ សាល ទេវាល័យ ក្សត្រ វិមាន ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រសុខោទ័យ។  ចំណែក​រូប​ព្រះ​ទាំង​ពីរ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​តាំង​នៅ​ខាង​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​និងសារមន្ទីរជាតិ បាងកក