navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា: សេដ្ឋកិច្ចនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍

សេដ្ឋកិច្ចនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ 

 ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់កូនខ្លា 

  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី
  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី
  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសហ្វីលីពីន
  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសថៃ
  សេដ្ឋកិច្ចនៃវៀតណាម

 សេដ្ឋកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍នៃខ្លាអាស៊ីទាំងបួន 

  សេដ្ឋកិច្ចសិង្ហបុរី
  សេដ្ឋកិច្ចហុងកុង
  សេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងត្បូង
  សេដ្ឋកិច្ចតៃវ៉ាន់
សេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា: ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់កូនខ្លា

ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់កូនខ្លា 

  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី
  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី
  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសហ្វីលីពីន
  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសថៃ
  សេដ្ឋកិច្ចនៃវៀតណាម
សេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា: សេដ្ឋកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍នៃខ្លាអាស៊ីទាំងបួន

សេដ្ឋកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍នៃខ្លាអាស៊ីទាំងបួន 

  សេដ្ឋកិច្ចសិង្ហបុរី
  សេដ្ឋកិច្ចហុងកុង
  សេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងត្បូង
  សេដ្ឋកិច្ចតៃវ៉ាន់
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រង

សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រង (ជួនកាលត្រូវបានគេសំដៅថាជា សេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្ម) គឺជាផ្នែកមួយនៃវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច ដែលប្រើការវិភាគមីក្រូសេដ្ឋកិច្ច ជាមធ្យោបាយក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេច ក្នុងពាណិជ្ជកម្មឬក្នុងផ្នែកគ្រប់គ្រងដទៃទៀត។ ដោយហេតុដូច្នេះហើយ វាជាស្ពានចម្លងវាងទ្រឹស្ដីសេដ្ឋកិច្ច និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងការអនុវត្ត។ សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រងច្រើនតែប្រើវិធីសាស្ត្របរិមាណដូចជា ការវិភាគបែបថយចុះ (regression analysis) ការវិភាគសហសម្ព័ន្ធ (correlation) និងការគណនាដោយប្រើបន្ទាត់(Lagrangian calculus)។ គោលបំណងនៃសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រងគឺដើម្បីធ្វើឲ្យគេអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តបែបពាណិជ្ជកម្មបានល្អប្រសើរ ដើម្បីឈានដល់ការសម្រេចបាននូវគោលដៅរបស់សហគ្រាស ដូចជាតាមរយៈការស្រាវជ្រាវប្រតិបត្តិការ និងកម្មវិធីផ្សេងៗ។

សឹងតែគ្រប់ការសម្រេចចិត្តបែបពាណិជ្ជកម្មអាចវិភាគបានដោយប្រើវិធីសាស្ត្ររបស់សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រង ប៉ុន្តែជាទូទៅសម្រាប់៖
ការវិភាគហានិភ័យៈ ម៉ូដែលផ្សេងៗត្រូវបានប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់នូវហានិភ័យនិងធ្វើឲ្យមានភាពស៊ីគ្នារវាងព័ត៌មាន ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងច្បាប់នៃការធ្វើសេចក្ដីសម្រេចដើម្បីគ្រប់គ្រងហានិភ័យ។
ការវិភាគផលិតកម្មៈ វិធីសាស្ត្រមីក្រូសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានប្រើដើម្បីវិភាគប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្ម កត្តាធ្វើឲ្យការផ្ដល់ឲ្យមានភាពប្រសើរឡើង ថ្លៃ ទំហំសេដ្ឋកិច្ច និងដើម្បីប៉ាន់ស្មាននូវមុខងារចំណាយរបស់សហគ្រាស។
ការវិភាគថ្លៃៈវិធីសាស្ត្រមីក្រូសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានប្រើដើម្បីវិភាគការកំណត់ថ្លៃរួមមានថ្លៃផ្ទេរ ថ្លៃផលិតផលរួម ថ្លៃរើសអើង ការស្មានភាពយឺតនៃថ្លៃ និងការជ្រើសរើសវិធីកំណត់ថ្លៃដ៏ល្អប្រសើរ។
ថវិកាទុនៈទ្រឹស្ដីវិនិយោគត្រូវបានប្រើពិនិត្យការសម្រេចចិត្តទិញទុនរបស់ក្រុមហ៊ុនមួយ។

នៅមហាវិទ្យាល័យ មុខវិជ្ជានេះត្រូវបានបង្រៀនជាបឋមចំពោះនិស្សិតថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ និងអនុបណ្ឌិតនៃសាលាពាណិជ្ជកម្ម។ វាជាមុខវិជ្ជាបញ្ចូលគ្នានៃមុខវិជ្ជាផ្សេងៗជាច្រើន។ នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ជំនាញសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្មតែងតែរូមមានថ្នាក់សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រង សេដ្ឋកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុ ទ្រឹស្ដីល្បែង ការវាស់ស្ទង់ពាណិជ្ជកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ចឧស្សាហកម្ម។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃគោលគំនិតសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់

ចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃគោលគំនិតសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ 

លទ្ធផលដែលកើតពីការប្រើគោលគំនិតអភិវឌ្ឍប្រទេសឆ្ពោះទៅរកភាពទាន់សម័យ បានបង្កឲ្យកើតការផ្លាស់ប្ដូរនូវស្ថានភាពសង្គមយ៉ាងច្រើនគ្រប់ផ្នែក មិនថាក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ វប្បធម៌ សង្គមនិងបរិស្ថានឡើយ។ ដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្ដូរមានសភាពស្មុគស្មាញពិបាកនឹងអធិប្បាយពីមូលហេតុនិងផលវិបាករបស់វា ព្ដោយសារការផ្លាស់ប្ដូរនីមួយៗ ជាបច្ច័យពាក់ព័ន្ធគ្នាទាំងអស់។
ចំពោះលទ្ធផលនៃការអភិវឌ្ឍក្នុងផ្នែកវិជ្ជមានវិញមានដូចជា ការកើតឡើងនូវអត្រាកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ការរីកចម្រើនខាងផ្នែកវត្ថុ និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ ប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងទាន់សម័យ ការពង្រីកខ្លួននៃប្រព័ន្ធសិក្សាអប់រំ ។ល។ តែលទ្ធផលវិជ្ជមានទាំងអស់នេះមួយសាយភាយទៅដល់អ្នកនៅជនបទឬអ្នកគ្មានឱកាសក្នុងសង្គមតិចណាស់។
ប៉ុន្ដែចរន្ដនៃការផ្លាស់ប្ដូរសង្គមក៏មានផលអវិជ្ជមានតាមមកជាមួយដែរ ដូចជា បញ្ហាទីផ្សារលក់កសិផល បញ្ហាឈ្មួញកណ្ដាល បញ្ហាការបាត់បង់ធនធានធម្មជាតិ ។ល។ ការរួមក្រុមគ្នាជាលក្ខណៈប្រព័ន្ធរបស់កសិករនៅទីជនបទអាចជួយទប់ស្កាត់ការបាត់បង់ធនធានធម្មជាតិដែលនៅសេសសល់។
អ្វីដែលសំខាន់នោះគឺ ភាពគ្រប់គ្រាន់នៃជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់កសិករ ដែលជាលក្ខខ័ណ្ឌមូលដ្ឋានធ្វើឲ្យពួកគាត់អាចពឹងពាក់ខ្លួនឯង និងតម្រង់ដំណើរជីវិតប្រកបដោយកិត្ដិយស និងសេរីភាពក្នុងការកំណត់ជោគជតាជីវិតរបស់ខ្លួន។ មានសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងនិងរៀបចំខ្លួនឯងដើម្បីទទួលបាននូវការឆ្លើយតបចំពោះតម្រូវការផ្សេងៗ រួមទាំងសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងបញ្ហាផ្សេងៗ បានដោយខ្លួនឯង។ ប្រការទាំងអស់នេះចាត់ទុកជាសក្ដានុពលមូលដ្ឋានដែលមនុស្សក្នុងសង្គមធ្លាប់មានពីមុនមក តែត្រូវរង្គោះរង្គើរ ដោយសារវិបត្ដិសេដ្ឋកិច្ច  និងបញ្ហាផ្សេងៗ ទៀតគួបផ្សំ។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់
“សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់” ជាទស្សនវិជ្ជាដែលព្រះបាទសម្ដេចព្រះចៅភូមិពលអាប់ឌុលយ៉ាដេតទ្រង់បានចង្អុលបង្ហាញផ្លូវ តម្រង់ទិសដំណើរជីវិតប្រជារាស្ដ្ររបស់ព្រះអង្គអស់រយៈពេលជា ២៥ ឆ្នាំមកហើយ ពោសគឺតាំងពីមុនពេលកើតវិបត្ដិសេដ្ឋកិច្ច ហើយពេលក្រោយមកទ្រង់បានផ្ដោតលើគោលការណ៍ការដោះស្រាយដើម្បីការរួចផុត និងការអាចរស់នៅបានយ៉ាងគង់វង្សនិងស្ថេរភាពក្រោមចរន្ដសាកលភាវូបនីយកម្មនិងចរន្ដនៃការប្រែប្រួលផ្សេងៗ។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ប្រស្នាសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់

ប្រស្នាសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ 

សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ ជាទស្សនាទានចង្អុលបង្ហាញពីគោលការណ៍តម្រង់ដំណើរជីវិតរបស់ប្រជាជនគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ រាប់តាំងពីកម្រិតគ្រួសារ កម្រិតសហគមន៍ រហូតដល់កម្រិតថ្នាក់ជាតិ ទាំងក្នុងការអភិវឌ្ឍនិងគ្រប់គ្រងប្រទេសឲ្យឈានទៅរកផ្លូវកណ្ដាល ជាពិសេសការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បី ដើរឲ្យទាន់សាកលភាវូបនីយកម្ម។ ភាពគ្រប់គ្រាន់ សំដៅលើភាពសមរម្យ ភាពមានហេតុផល រួមទាំងភាពចាំបាច់ដែលត្រូវមានប្រព័ន្ធការពារក្នុងខ្លួនដែលល្អសមរម្យ ចំពោះផលប៉ះពាល់ផ្សេងៗ ដែលកើតពីការផ្លាស់ប្ដូរទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ។ ទាំងអស់នេះ កសិករត្រូវពឹងលើចំណេះដឹង ភាពសព្វជ្រុងជ្រោយ និងភាពប្រយ័ត្នប្រយែងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការនាំយកចំណេះដឹងផ្សេងៗ មកប្រើក្នុងការធ្វើផែនការនិងការអនុវត្ដគ្រប់ដំណាក់កាល។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នាដែរ កសិករត្រូវកសាងមូលដ្ឋានចិត្ដគំនិតរបស់ប្រជាជនក្នុងសង្គម ដោយមានជំនួយពីអជ្ញាធរ អ្នកជំនាញ និងអ្នកជំនួញគ្រប់កម្រិតថ្នាក់ ឲ្យមានការនឹកឃើញនូវគុណធម៌ ភាពស្មោះត្រង់ សុច្ចរិត និងឲ្យមានការយល់ដឹងសព្វជ្រុងជ្រោយដែលសមស្រប តម្រង់ដំណើរជីវិតប្រកបដោយភាពអត់ធ្មត់ ព្យាយាម បង្កើនសតិបញ្ញា និងភាពល្អិតល្អន់ ដើម្បីឲ្យមានសមភាពនិងត្រៀមរួចស្រេចចំពោះការប្រែប្រួលយ៉ាងទាន់ហន់ ទាំងផ្នែកសម្ភារៈ សង្គម បរិស្ថាន និងវប្បធម៌ពីខាងក្រៅបានយ៉ាងល្អ។ អត្ថន័យរបស់សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ ប្រកបដោយគុណសម្បត្ដិ ដូចខាងក្រោម៖

១. ភាពសមរម្យ សំដៅលើ ភាពសមល្មមដែលមិនតិចពេក ឬច្រើនពេក ដោយមិនបៀតបៀនខ្លួនឯងនិងអ្នកដទៃ ដូចជា ការផលិតនិងការប្រើប្រាស់ដែលនៅក្នុងកម្រិតសមស្រប។

២. ភាពមានហេតុផល សំដៅលើ ការសម្រេចចិត្ដទាក់ទងនឹងកម្រិតភាពគ្រប់គ្រាន់។ កសិករត្រូវតម្រង់ដំណើរជីវិតរបស់ខ្លួនប្រកបដោយហេតុផល ដោយពិចារណាតាមរយៈហេតុបច្ច័យដែលពាក់ព័ន្ធ រួមទាំងការគិតឲ្យឃើញពីផលដែលព្យាករណ៍ថានឹងកើតឡើងតាមរយៈទង្វើទាំងអស់នោះ យ៉ាងល្អិតល្អន់។

៣. ប្រព័ន្ធការពារ សំដៅលើ ការត្រៀមខ្លួនឲ្យបានរួចជាស្រេចក្នុងការទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់និងការផ្លាស់ប្ដូរលើផ្នែកផ្សេងៗ ដែលនឹងកើតឡើង ដោយគិតឲ្យឃើញពីដំណើរនៃស្ថានការណ៍ផ្សេងៗ ដែលព្យាករណ៍ថានឹងកើតឡើងនាពេលអនាគត។
ដោយមាន លក្ខខ័ណ្ឌនៃការសម្រេចចិត្ដនិងការអនុវត្ដការងារផ្សេងៗ ឲ្យស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតសមរម្យ ២ ប្រការ ដូចខាងក្រោម៖

១. លក្ខខ័ណ្ឌនៃចំណេះដឹង ប្រកបដោយ ការចេះដឹងសព្វជ្រុងជ្រោយនៃជំនាញផ្សេងៗ ដែលទាក់ទងគ្រប់ផ្នែក ភាពល្អិតល្អន់ដែលអាចនាំមកនូវចំណេះដឹង មកពិចារណាឲ្យមានលក្ខណៈស៊ីសង្វាក់គ្នា ដើម្បីជាជំនួយក្នុងការធ្វើផែនការនិងភាពប្រយ័ត្នប្រយែងក្នុងការអនុវត្ដផែនការ។

២. លក្ខខ័ណ្ឌនៃគុណធម៌ ដែលត្រូវពង្រឹងបន្ថែមមានដូចជា មានភាពជឿជាក់លើគុណធម៌ ភាពស្មោះត្រង់សុច្ចរិត និងភាពអត់ធ្មត់ ភាពឧស្សាហ៍ព្យាយាម ប្រើសតិបញ្ញាក្នុងការតម្រង់ដំណើរជីវិត។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ប្រទេសថៃនិងសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់

ប្រទេសថៃនិងសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ 

សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ សំដៅឲ្យអ្នកផលិត ឬអ្នកប្រើប្រាស់ ព្យាយាមចាប់ផ្ដើមផលិត ឬប្រើប្រាស់ក្រោមព្រំដែនកំណត់នៃប្រាក់ចំណូល ឬធនធានដែលមានស្រាប់ជាមុន ពោលគឺជា មូលដ្ឋាននៃការកាត់បន្ថយការពឹងពាក់ បន្ថែមព្រំដែនសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងការផលិតបានដោយខ្លួនឯង និងកាត់បន្ថយសភាពប្រថុយប្រថានដោយសារការមិនអាចគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធទីផ្សារបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធិភាព។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់មិនមែនមានន័យថា ជាការសន្សំសំចៃហួសតម្រានោះទេ តែអាចខ្ចីខ្ជាបានម្ដងម្កាលតាមភាពជាក់ស្ដែង តែមនុស្សភាគច្រើនក្នុងប្រទេស តែងតែចាយលើសសមត្ថភាព លើសឋានៈដែលខ្លួនមាន។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ អាចនាំទៅរកគោលដៅនៃការបង្កើតស្ថេរភាពក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចបាន ដូចជា ប្រទេសយើងជាប្រទេសដែលពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្មជាមូលដ្ឋាន។ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសគួរផ្ដោតលើសេដ្ឋកិច្ចផ្នែកកសិកម្ម ផ្ដោតលើស្ថេរភាពចំណីអាហារជាសំខាន់។ ការបង្កើតស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ចលើផ្នែកកសិកម្មជាអាទិភាពលំដាប់ទីមួយ។ អាទិភាពនេះអាចធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចមានស្ថេរភាព ពោលគឺជួយកាត់បន្ថយភាពប្រថុយប្រថាន ឬភាពគ្មានស្ថេរភាពខាងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងកម្រិតរយៈពេលវែងបាន។ សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ អាចយកទៅអនុវត្ដបានក្នុងគ្រប់កម្រិត គ្រប់សាខា និងគ្រប់ផ្នែកនៃសេដ្ឋកិច្ច មិនចាំបាច់ត្រូវកំណត់តែចំពោះផ្នែកកសិកម្ម ឬផ្នែកជនបទនោះទេ សូម្បីតែខាងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ផ្នែកចលនទ្រព្យ និងផ្នែកជំនួញក៏អាចយកទៅគួបផ្សំប្រើបានដែរ។

ផ្នែកផ្សេងៗ ទាំងនេះមានគោលការណ៍ស្រដៀងគ្នាគឺ ផ្ដោតលើជម្រើអនុវត្ដបែបសន្សំសំចៃ មានហេតុផល និងបង្កើតប្រព័ន្ធការពារឲ្យដល់ខ្លួនឯងនិងសង្គម។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ការអនុវត្ដតាមគន្លងព្រះរាជតម្រិះគ្រប់គ្រាន់

ការអនុវត្ដតាមគន្លងព្រះរាជតម្រិះគ្រប់គ្រាន់ 

ព្រះបាទសម្ដេចព្រះចៅភូមិពលអាប់ឌុលយ៉ាដេត ទ្រង់យល់ស៊ីជម្រៅពីសភាពនៃសង្គមនៃប្រទេសរបស់ព្រះអង្គ ដូច្នេះហើយ ពេលបានព្រះរាជទានព្រះរាជតម្រិះ ឬព្រះបរមរាជឱវាទក្នុងផ្នែកផ្សេងៗ ទ្រង់តែងនឹកដល់ដំណើរជីវិត សភាពសង្គមរបស់ប្រជាជនក្នុងពេលតំណាលគ្នា ដើម្បីកុំឲ្យកើតភាពខ្វែងគ្នានៃគំនិត ដែលអាចនាំទៅរកភាពខ្វែងគ្នានៃការប្រតិបត្ដិបាន។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ព្រះរាជតម្រិះក្នុងការដំណើរជីវិតបែបគ្រប់គ្រាន់

ព្រះរាជតម្រិះក្នុងការដំណើរជីវិតបែបគ្រប់គ្រាន់ 

១. ប្រកាន់គោលការណ៍សន្សំសំចៃ កាត់បន្ថយការចំណាយក្នុងគ្រប់ផ្នែក កាត់បន្ថយភាពខ្ជះខ្ជាយក្នុងការរស់នៅ។

២. ប្រកាន់គោលការណ៍ការប្រកបអាជីពដោយសុច្ចរិត ស្មោះត្រង់។

៣. លះបង់ការដណ្ដើមផលប្រយោជន៍និងប្រកួតគ្នាខាងផ្នែកជំនួញបែបប្រឈមដាក់គ្នាជាលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរ។

៤. មិនអាក់ដំណើរក្នុងការរកផ្លូវសម្រាប់ជីវិតឲ្យរួចផុតចាកទុក្ខលំបាក ដោយការខ្វល់ខ្វាយស្វែងរកចំណេះដឹងឲ្យមានចំណូលបន្ថែមច្រើនជាងមុន រហូតដល់ដំណាក់កាលគ្រប់គ្រាន់ជាគោលដៅសំខាន់។

៥. ប្រព្រឹត្តិប្រតិបត្ដិខ្លួនក្នុងផ្លូវល្អ វៀរចាកសេចក្ដីអាក្រក់ ប្រតិបត្ដិតាមគោលការណ៍សាសនា។

ឧទាហរណ៍សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ទ្រឹស្ដីថ្មី

ទ្រឹស្ដីថ្មី 

ទ្រឹស្ដីថ្មី គឺគំរូដែលជារូបធម៌នៃការសំយោគប្រើសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ដែលលេចធ្លោបំផុត ដែលព្រះបាទភូមិពលអាប់ឌុលយ៉ាដេតទ្រង់បានព្រះរាជទានព្រះរាជតម្រិះនេះ ដើម្បីជាការជួយសង្គ្រោះកសិករដែលតែងតែជួបប្រទះគ្រោះធម្មជាតិនិងកត្ដាខាងក្រៅដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការងារកសិកម្ម ឲ្យអាចឆ្លងផុតនូវដំណាក់កាលគ្រោះថ្នាក់ ជាពិសេសការខ្វះខាតទឹកប្រើសម្រាប់ស្រោចស្រពបានដោយគ្មានក្ដីកង្វល់ឬផលរំខានខ្លាំង។ ភាពប្រថុយប្រថានដែលកសិករតែងតែជួបប្រទះជាប្រចាំ មានដូចជា៖

១. ភាពប្រថុយប្រថានលើផ្នែកតម្លៃផលិតផលកសិកម្ម

២. ភាពប្រថុយប្រថានលើផ្នែកតម្លៃនិងការពឹងពាក់ឧបករណ៍និងបច្ចេកទេសការផលិតបែបសម័យថ្មីពីបរទេស

៣. ភាពប្រថុយប្រថានលើផ្នែកបរិមាណទឹក ពេលរាំង ពេលភ្លៀង

៤. គ្រោះធម្មជាតិផ្សេង ៗ និងជំងឺរាតត្បាត

៥. ភាពប្រថុយប្រថានលើផ្នែកផែនការផលិត

    ​​-ភាពប្រថុយប្រថានលើផ្នែកជំងឺនិងសត្រូវរុក្ខជាតិ

    -ភាពប្រថុយប្រថានលើផ្នែកកង្វះកម្លាំងពលកម្ម

    -ភាពប្រថុយប្រថានលើផ្នែកបំណុលនិងការបាត់បង់ដីធ្លី

    ដូច្នេះហើយទើបបានជាទ្រឹស្ដីថ្មី ក្លាយជាចក្ខុវិស័យឬមូលដ្ឋានក្នុងគ្រប់គ្រងដីធ្លីនិងបរិមាណទឹកដើម្បីកសិកម្មចំពោះដីធ្លីទំហំតូចឲ្យកើតជាប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុត។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ទ្រឹស្ដីថ្មីដំណាក់កាលទីមួយ

ទ្រឹស្ដីថ្មីដំណាក់កាលទីមួយ 

តម្រូវឲ្យបែងចែកផ្ទៃដីកសិកម្មជា ៤ ផ្នែក តាមអត្រា ៣០:៣០:៣០:១០ ដែលមានន័យថា៖

    -	ផ្ទៃដីផ្នែកទីមួយ ប្រមាណ ៣០% តម្រូវឲ្យជីកស្រះរក្សាទឹកទុកដើម្បីរក្សាទឹកភ្លៀងរដូវវស្សា និងប្រើប្រាស់បន្ថែមសម្រាប់ដំាដំណាំក្នុងរដូវប្រាំង រួមទាំងការចិញ្ចឹមសត្វនិងដាំរុក្ខជាតិទឹកផ្សេងៗ។

    -	ផ្ទៃដីផ្នែកទីពីរ ប្រមាណ ៣០% តម្រូវឲ្យដាំស្រូវក្នុងរដូវភ្លៀងដើម្បីប្រើជាអាហារប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់គ្រួសារឲ្យគ្រប់គ្រាន់ពេញមួយឆ្នាំ ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃចំណាយនិងអាចពឹងខ្លួនឯងបាន។

    -	ផ្ទៃដីផ្នែកទីបី ប្រមាណ ៣០% តម្រូវឲ្យដាំឈើហូបផ្លែ ឈើប្រើប្រាស់ រុក្ខជាតិបន្លែ រុក្ខជាតិចម្ការ រុក្ខជាឱសថ ។ល។ ដើម្បីប្រើជាអាហារប្រចាំថ្ងៃ បើសល់ពីបរិភោគអាចយកទៅលក់បាន។

    -	ផ្ទៃដីផ្នែកទីបួន ប្រមាណ ១០% តម្រូវឲ្យធ្វើជាទីស្នាក់អាស្រ័យ ក្រោលឬទ្រុងសត្វ ផ្លូវដើរ និងរោងផ្ទុកសម្ភារៈផ្សេងៗ
                                 

				ការបែងចែកផ្ទៃដីកសិកម្មជា ៤ ផ្នែក
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ទ្រឹស្ដីថ្មីដំណាក់កាលទីពីរ

ទ្រឹស្ដីថ្មីដំណាក់កាលទីពីរ 

ពេលកសិករយល់អំពីគោលការណ៍និងបានអនុវត្ដលើដីធ្លីរបស់ខ្លួនរហូតបានលទ្ធផលហើយ ត្រូវចាប់ផ្ដើមដំណាក់កាលទីពីរ គឺតម្រូវឲ្យកសិកររួមកម្លាំងគ្នាក្នុងទម្រង់ជាក្រុម ឬសហករ រួមកម្លាំងរួមចិត្ដគ្នាអនុវត្ដកម្មវិធីលើផ្នែក៖

(១) ការផលិត (ពូជដំណាំ ការត្រៀមដី ប្រព័ន្ធទឹកស្រោចស្រព ។ល។)

    - កសិករត្រូវសហការរួមដៃគ្នាក្នុងការផលិត ដោយចាប់ផ្ដើមពីដំណាក់កាលនៃការត្រៀមដី ការត្រៀមពូជ ជី ការបម្រុងទឹកសម្រាប់ស្រោចស្រពនិងផ្សេងៗ ទៀតដើម្បីការដំាដុះ។

(២) ទីផ្សារ (ទីធ្លាហាលស្រូវ ជង្រុកស្រូវ ម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ ការលក់ផលិតផលកសិកម្ម)

    - ពេលមានផលិតផលកសិកម្មហើយ កសិករត្រូវត្រៀមការផ្សេងៗ ដើម្បីឲ្យការលក់ផលិតផលកសិកម្មទទួលបានកម្រៃខ្ពស់បំផុត ដូចជា ការត្រៀមទីធ្លាហាលស្រូវរួមគ្នា ការធ្វើជង្រុកស្រូវរួមគ្នា ការត្រូវម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ រួមទាំងការរួមគ្នាលក់ផលិតផលកសិកម្មឲ្យបានកម្រៃខ្ពស់និងការកាត់បន្ថយថ្លៃចំណាយផងដែរ។

(៣) ជីវភាពរស់នៅ (កាពិ ទឹកត្រី អាហារ សម្លៀងបំពាក់ ។ល។)

    - ក្នុងពេលជាមួយគ្នាដែរ កសិករត្រូវមានជីវភាពរស់នៅដែលល្អសមរម្យ ដោយមានបច្ច័យមូលដ្ឋានក្នុងការរស់នៅ ដូចជា អាហារហូបចុកផ្សេងៗ កាពិ ទឹកត្រី សម្លៀកបំពាក់ដែលសមរម្យ។

(៤) សេវាសង្គមកិច្ច (សុខភាព ប្រាក់កម្ចី)
    - សហគមន៍នីមួយៗ គួរមានសេវាសង្គមកិច្ចដែលចាំបាច់ ដូចជា មានមណ្ឌលសុខភាពពេលមានជំងឺឈឺថ្កាត់ ឬមានប្រាក់មូលនិធិទុកសម្រាប់ខ្ចីបុលដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងការអនុវត្ដការងារផ្សេងៗ របស់សហគមន៍។

(៥) ការសិក្សា (សាលារៀន ទុនអាហាររូបករណ៍)

    - សហគមន៍គួរមានការគាំទ្រលើវិស័យសិក្សាអប់រំ ដូចជា មានប្រាក់បម្រុងដើម្បីការសិក្សាអប់រំចំពោះយុវជនក្នុងសហគមន៍របស់ខ្លួន។

(៦) សង្គមនិងសាសនា

    - សហគមន៍គួរប្រែក្លាយខ្លួនឲ្យក្លាយទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សង្គមនិងសីលធម៌ ដោយមានសាសនាជាទីពឹងពំនាក់។

កិច្ចការទាំងអស់ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ តម្រូវឲ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធ ដូចជា រដ្ឋាភិបាល អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ក្រុមហ៊ុនឯកជន រួមទាំងសមាជិកម្នាក់ៗ ក្នុងសហគមន៍ជាតួអង្គសំខាន់។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ទ្រឹស្ដីថ្មីដំណាក់កាលទីបី

ទ្រឹស្ដីថ្មីដំណាក់កាលទីបី 

ពេលអនុវត្ដដំណាក់កាលទីពីររួចហើយ កសិករឬក្រុមកសិករត្រូវអភិវឌ្ឍឈានទៅរកដំណាក់កាលទីបីជាបន្ដទៀត គឺត្រូវទាក់ទងការងារ ដើម្បីស្វែងរកដើមទុន ឬប្រភពថវិកា ដូចជា ធនាគារ ឬក្រុមហ៊ុន ភោជនីយដ្ឋាន ហាងទំនិញផ្សេងៗ ឲ្យជួយបោះទុនវិនិយោគនិងអភិវឌ្ឍគុណភាពជីវិតកសិករ។ ប្រការទាំងអស់នេះ ទាំងខាងកសិករនិងខាងធនាគារ ឬក្រុមហ៊ុនឯកជននឹងទទួលបានប្រយោជន៍រួមគា្ន ពោលគឺ៖ 

    - កសិករលក់ផលិតផលកសិកម្មបានតម្លៃខ្ពស់ (មិនត្រូវបានកៀបតម្លៃ)។

    - ធនាគារឬក្រុមហ៊ុនឯកជនអាទិញផលិតផលកសិកម្មបានក្នុងតម្លៃទាប (ទិញផលិតផលកសិកម្មពីកសិករនិងយកមកកែច្នៃដោយខ្លួនឯង)។

    - កសិករទិញគ្រឿងឧបភោគបរិភោគបានក្នុងតម្លៃទាប ព្រោះរួមគ្នាទិញក្នុងបរិមាណច្រើន (ជាផ្សារកសិករតម្លៃលក់ដុំ)។

    - ធនាគារឬក្រុមហ៊ុនឯកជន អាចពង្រាយបុគ្គលិករបស់ខ្លួនដើម្បីអនុវត្ដកិច្ចការផ្សេងៗ ឲ្យកើតបានជាលទ្ធផលល្អជាងមុន។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ប្រយោជន៍របស់ទ្រឹស្ដីថ្មី

ប្រយោជន៍របស់ទ្រឹស្ដីថ្មី 

១. ឲ្យប្រជាជនអាចរស់នៅមានហូបចុកល្មមសមរម្យក្នុងកម្រិតសន្សំសំចៃ មិនមានពេក មិនខ្វះខាតពេក និងចិញ្ចឹមខ្លួនឯងបានតាមមូលដ្ឋាននៃទស្សនៈ “សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់” ។

២. នៅរដូវប្រាំងមានទឹកតិច ក៏អាចយកទឹកដែលបម្រុងទុកក្នុងស្រះមកដាំរុក្ខជាតិបន្លែផ្សេងៗ ដែលប្រើទឹកតិចបាន ដោយមិនចាំបាច់ទៅរំខានដល់ប្រព័ន្ធធារាសាស្ដ្រធំៗ។

៣. ក្នុងឆ្នាំដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ត្រូវតាមរដូវកាលដោយមានទឹកល្អពេញមួយឆ្នាំ ទ្រឹស្ដីថ្មីក៏អាចបង្កើតប្រាក់ចំណូលឲ្យដល់កសិករបាន ដោយមិនក្ដៅក្រហាយរឿងតម្លៃការចំណាយផ្សេងៗ។

៤. ក្នុងករណីដែលកើតគ្រោះធម្មជាតិ កសិករអាចងើបនិងជួយខ្លួនឯងបានក្នុងមួយកម្រិត ដោយខាងរដ្ឋាភិបាលមិនចាំបាច់ជួយច្រើនពេក ដែលជាការសន្សំថវិកាជាតិផងដែរ។
សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់: ឯកសារបន្ថែម

ឯកសារបន្ថែម 
 ทฤษฎีใหม่ ทฤษฎีในการจัดสรรที่ดินทำกิน
 พุทธเศรษฐศาสตร์ ทฤษฎีเศรษฐกิจแนวพุทธ
សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម

រូបភាពតូច| ការអភិវឌ្ឍន៍ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់នៅវៀតណាម
សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសវៀតណាម គឺជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ចម្រុះ ដែលតម្រង់ទិសសង្គមនិយម ដែលជាប្រទេសធំជាងគេ ទី 37 នៅលើពិភពលោកដែលត្រូវបានវាស់វែងដោយ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបបន្ទាប់បន្សំ (GDP) និងធំជាងគេ ទី 23 នៅលើពិភពលោកដែលវាស់វែងដោយ ភាពស្មើគ្នានៃអំណាចទិញ (PPP) ក្នុងឆ្នាំ 2020 ។ . វៀតណាម ជាសមាជិកនៃ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ។

ចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 មក តាមរយៈសម័យកំណែទម្រង់ ដូយ មុឺន វៀតណាមបានផ្លាស់ប្តូរពី សេដ្ឋកិច្ចបញ្ជាការ កណ្តាលកម្រិតខ្ពស់ ទៅជា សេដ្ឋកិច្ចចម្រុះ ។ សេដ្ឋកិច្ចនេះប្រើប្រាស់ទាំងផែនការណែនាំ និង ចង្អុលបង្ហាញតាមរយៈផែនការ រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ ដោយមានការគាំទ្រពី សេដ្ឋកិច្ចដែលផ្អែកលើទីផ្សារ បើកចំហ។ ក្នុងរយៈពេលនោះ សេដ្ឋកិច្ចមានការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​២១ វៀតណាម​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណាក់កាល​ធ្វើ​សមាហរណកម្ម​ក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោក។ សហគ្រាសវៀតណាមស្ទើរតែទាំងអស់ គឺជាសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម ( SMEs )។ វៀតណាម​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​នាំ​ចេញ​កសិផល​ឈាន​មុខ​គេ និង​បាន​បម្រើ​ជា​គោលដៅ​ទាក់ទាញ​សម្រាប់​ការ​វិនិយោគ​បរទេស​នៅ ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ។ ក្នុង​រយៈពេល​បច្ចុប្បន្ន  ] សេដ្ឋកិច្ចរបស់វៀតណាមពឹងផ្អែកយ៉ាងធំធេងលើ ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស ដើម្បីទាក់ទាញរដ្ឋធានីពីក្រៅប្រទេស ដើម្បីគាំទ្រដល់ភាពរឹងប៉ឹងសេដ្ឋកិច្ចបន្តរបស់ខ្លួន។  ការ​វិនិយោគ​បរទេស​លើ​វិស័យ ​សណ្ឋាគារ​ប្រណីត និង ​រមណីយដ្ឋាន ​នឹង​កើនឡើង​ដើម្បី​គាំទ្រ​ដល់ ​ឧស្សាហកម្ម​ទេសចរណ៍ ​លំដាប់​ខ្ពស់​។ 

យោងតាមការព្យាករណ៍របស់ PricewaterhouseCoopers ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2017 វៀតណាមអាចជាប្រទេសដែលមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចលឿនបំផុតក្នុងពិភពលោក ជាមួយនឹងអត្រាកំណើន GDP ប្រចាំឆ្នាំដែលមានសក្តានុពលប្រហែល 5.1% ដែលនឹងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនក្លាយជាប្រទេសធំជាងគេទី 10 នៅលើពិភពលោកនៅឆ្នាំ 2050  វៀតណាមក៏ជាប់ឈ្មោះក្នុងចំណោមប្រទេស Next Eleven និង CIVETS ផងដែរ។ ទោះបីជាមានសមិទ្ធិផលសេដ្ឋកិច្ចបន្ទាប់ពី Doi Moi ក៏ដោយ ក៏មានបញ្ហាដែលបណ្តាលឱ្យអ្នកវិភាគ និងអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើននៅតែមានការព្រួយបារម្ភអំពីការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចនាពេលថ្មីៗនេះនៅក្នុងប្រទេស។  ]  
រូបភាពតូច| Landmark 81 គឺជាអគារខ្ពស់ជាងគេនៅប្រទេសវៀតណាម។
សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម: ទិន្នន័យ

ទិន្នន័យ 
តារាងខាងក្រោមបង្ហាញពីសូចនាករសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗក្នុងឆ្នាំ 1990-2019 ។ អតិផរណាក្រោម 5% មានពណ៌បៃតង។ 
YearGDP(in Bil. US$ PPP)GDP per capita(in US$ PPP)GDP growth(real)Inflation rate(in Percent)Unemployment (in Percent)Government debt(in % of GDP)199062.4917.65.10 %36.9 %12.3 %n/a199168.4984.25.96 %81.8 %10.4 %n/a199275.91,0718.64 %37.7 %11.0 %n/a199384.01,1628.07 %8.4 %10.6 %n/a199493.41,2688.84 %9.5 %10.3 %n/a1995104.51,3949.54 %16.9 %5.8 %n/a1996116.31,5289.34 %5.6 %5.9 %n/a1997127.91,6588.15 %3.1 %6.0 %n/a1998136.81,7515.76 %8.1 %6.9 %n/a1999145.41,8404.77 %4.1 %6.7 %n/a2000158.81,9876.78 %−1.7 %6.4 %31.4 %2001172.32,1346.19 %−0.3 %6.3 %32.3 %2002186.12,2826.32 %4.0 %6.0 %35.2 %2003202.62,4626.89 %3.3 %5.8 %38.8 %2004223.82,6947.53 %7.9 %5.6 %37.4 %2005248.12,9607.54 %8.4 %5.3 %36.5 %2006273.53,2326.97 %7.5 %4.8 %38.4 %2007300.93,5227.13 %8.4 %4.6 %40.9 %2008324.13,7585.66 %23.1 %4.7 %39.4 %2009344.23,9525.38 %6.7 %4.6 %45.2 %2010370.64,2136.42 %9.2 %4.3 %48.1 %2011401.94,5236.24 %18.7 %4.5 %44.6 %2012452.85,0425.24 %9.1 %2.7 %48.4 %2013486.35,3585.42 %6.6 %2.8 %51.8 %2014526.95,7455.98 %6.6 %2.1 %55.0 %2015565.56,1026.67 %0.6 %2.3 %57.0 %2016615.56,5736.21 %2.7 %2.3 %59.8 %2017676.97,1556.81 %3.5 %2.2 %58.2 %2018741.97,7657.07 %3.5 %2.2 %58.2 %2019807.88,3747.01 %3.5 %2.2 %58.2 %2020842.08,650.12.906 %
សេដ្ឋី: ១. មាន​ក្តី​ប្រាថ្នា​ខ្ពស់

១. មាន​ក្តី​ប្រាថ្នា​ខ្ពស់

អាថ៌កំបាំង​ទី​១ដើម្បីក្លាយ​ជាមហា​សេដ្ឋី​គឺ ត្រូវ​មាន​ក្តី​ប្រាថ្នា​ខ្ពស់​។ ជន​មហិមា​ទាំង​ឡាយ​តែង​ចាប់​ផ្តើម​ដោយ​ការ​ស្រមៃ​ទៅ​ដល់​អ្វី​ដែល​អស្ចារ្យ​ ខុស​ប្លែក​ពី​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​មាន​បច្ចុប្បន្ន​។ ចូរ​អនុវត្ត​ការ​គិត​ "​ត្រឡប់​ពី​អនាគត​មក​វិញ"​។ នេះ​ជា​វិធី​សាស្រ្ត​ដ៏​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ដែល​ឥទ្ធិ​ពល​ក្រៃ​លែង​ដល់ទឹក​ ចិត្ត​និង​ទង្វើ​របស់​អ្នក។ ចូរ​ស្រមៃ​មើល​ពី​ជីវិត​របស់​អ្នក​នៅ​ប្រាំ​ឆ្នាំខាង​មុខដែល​ជា​ជីវិត​ដ៏​ ល្អ​ឥត​ខ្ជោះ​មួយ​ដែល​អ្នក​ប្រាថ្នា​។ តើ​ជិវិត​អ្នក​ហ៊ឺ​ហា​​យ៉ាង​ណា​? តើ​ពេល​នោះ​អ្នក​កំពុង​ធ្វើ​អ្វី? អ្នក​ធ្វើ​ការ​នៅ​កន្លែង​ណា? អ្នក​រក​ចំណូល​បាន​ប៉ុន្មាន? អ្នក​មាន​ប្រាក់​ប៉ុន្មាន​ក្នុង​ធនាគារ​? ចូរ​បង្កើត​ទស្សនវិស័យ​ដ៏​ច្បាស់​លាស់​​មួយ​ក្នុង​ជីវិត។ ធ្វើ​បែប​នេះ​អាច​ជួយ​ឲ្យ​អ្នក​មាន​ជំនឿ​ចិត្ត​ និង​ពេញ​ចិត្ត​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង​ខ្លាំង​ឡើង។
សេដ្ឋី: ២. កំណត់​ទិស​ដៅ​ច្បាស់​លាស់

២. កំណត់​ទិស​ដៅ​ច្បាស់​លាស់

ដំណាក់​កាល​នេះ អ្នក​យក​ក្តីស្រមៃរបស់​អ្នក​មក​សរសេរ​ឲ្យ​ច្បាស់​លាស់។ ចូរ​សរសេរ​គោល​បំណង​ចំនួន​១០​ ដែល​អ្នក​ចង់​បាន​ក្នុង​រវាង​ ១២ ខែ​ ខាង​មុខ ហើយ​ជ្រើស​រើស​យក​ ១​ ក្នុង​ចំណោម​នោះ​ដែល​អ្នក​យល់​ថា​មាន​ឥទ្ធិ​ពល​បំផុត​លើ​ជីវិត​អ្នក​។ ចូរ​កំណត់​កាល​បរិច្ឆេទ​ច្បាស់លាស់​ថា​អ្នក​ចង់​សម្រេច​បាន​ពេល​ណា ចូរ​មាន​ផែន​ការ ហើយ​​ធ្វើ​សកម្មភាព​​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ។

ពី​ពេល​នេះ​ត​ទៅ​ចូរ​គិត​និង​និយាយ​តែ​អំពី​គោល​បំណង​របស់​អ្នក​។ ចូរ​ចង​ចាំ​ថា "​អ្វី​ដែល​អ្នក​គិត​ញឹក​ញាប់​បំផុត​ នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ក្លាយ​ទៅ​ជា​យ៉ាង​នោះ"​ ។
សេដ្ឋី: ៣. ធ្វើការ​ឲ្យ​ខ្លួន​ឯង

៣. ធ្វើការ​ឲ្យ​ខ្លួន​ឯង

ចូរ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​លើ​ខ្លួន​ឯង​ ១០០% ។ ឈប់​រអ៊ូ​រទាំ ឈប់​ស្តី​បន្ទោស​អ្នក​ដទៃ ពេល​ជួប​រឿង​មិន​ពេញ​ចិត្ត។ រឿង​អ្វីដែល​អ្នក​ចង់​បាន​ឬ មិន​ចង់​បាន​ ត្រូវ​ធ្វើ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង។

ការ​មាន​គំនិត​មើល​​ឃើញខ្លួន​ឯង​​ ធ្វើការ​ឲ្យ​ខ្លួន​ឯង​ ជួយ​កសាង​ផ្តត់​គំនិត​សហគ្រិន​ ដែល​ជា​ផ្នត់​គំនិត​ឯករាជ្យ ម្ចាស់​ការ និង​ចាប់​ផ្តើម​ដោយ​ខ្លួន​ឯង។ អ្នក​មើល​ឃើញខ្លួន​ឯង​ជា​ម្ចាស់​ជីវិត​ខ្លួន​ឯង​។ អ្នក​ឃើញ​ខ្លួន​ឯង​ជា​អ្នកទទួល​ខុស​ត្រូវ​ទាំង​ស្រុង​លើ សុខភាព​ ហិរញ្ញវត្ថុ ទំនាក់​ទំនង ផ្ទះ​សំបែង​ រថយន្ត​ និង​គ្រប់​ទិដ្ឋភាព​នៃ​ជីវិត​អ្នក។
សេដ្ឋី: ៤. ធ្វើ​នូវ​អ្វី​ដែល​អ្នក​ចូល​ចិត្ត​ធ្វើ

៤. ធ្វើ​នូវ​អ្វី​ដែល​អ្នក​ចូល​ចិត្ត​ធ្វើ

នេះ​គឺ​ជាអាថ៌កំបាំង​មួយ​នៃ​ជោគជ័យ​ហិរញ្ញវត្ថុ​។ ប្រការ​សំខាន់​បំផុត​ក្នុង​ជីវិត​ គឺ​ត្រូវ​ស្វែង​រក​កិច្ច​ការ​ដែល​អ្នក​រីករាយ​នឹង​ធ្វើ​បំផុតដែល​ត្រូវ​តាម​ ទេពកោសល្យ​របស់​ខ្លួន​ ហើយ​ដាក់​ចិត្ត​ដាក់​កាយ​ធ្វើ​កិច្ចការ​នោះ​ឲ្យ​ល្អ​បំផុត។  ជន​ដែល​សាង​ខ្លួន​ក្លាយ​ជា​សេដ្ឋី តែង​ធ្វើ​ការ​ត្រូវ​ទៅតាម​សមត្ថភាព​និង​ចំនុច​ខ្លាំង​ពី​កំណើត​របស់​ខ្លួន។ នៅ​ពេល​ធ្វើ​ការ​ដែល​ខ្លួន​ស្រឡាញ់ ហាក់​ដូច​ជាសប្បាយ​ មិន​ចេះ​នឿយ​ហត់​ ហើយ​ចេះតែ​មាន​គំនិត​ថ្មី​ៗ​ជាប់​ជានិច្ច។
សេដ្ឋី: ៥. ប្រឹង​ប្រែង​ឲ្យ​ដល់​កម្រិត​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ

៥. ប្រឹង​ប្រែង​ឲ្យ​ដល់​កម្រិត​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ

ចូរ​កែ​ប្រែ​ថ្ងៃ​នេះ​ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​ថ្ងៃ​ដែល​អ្នក​ធ្វើ​កិច្ច​កា​រ​បាន​ ល្អ​បំផុត។ ចូរ​កំណត់​គោល​ដៅ​ឲ្យ​ខ្លួន​អ្នក​ក្លាយ​ជា​ជន​កំពូល​នៃ​ក្នុង​វិស័យ​ជំនាញ​ របស់​អ្នក។ ការ​សម្រេច​ចិត្ត​នេះ​ គឺ​ជា​ចំនុច​របត់​ដ៏​​ល្អ​បំផុត​មួយ​ក្នុង​ឆាក​ជីវិត​ ព្រោះ​ថា​ជន​ជោគជ័យ​តែង​តែ​ប៉ុន​ប្រសប់​ស្ទាត់​ជំនាញ​ក្នុង​កិច្ចការ​របស់​ ខ្លួន​ជានិច្ច។ នេះ​គឺ​ជា​គន្លឹះ​ឆ្ពោះទៅ​កាន់​ជោគ​ជ័យ​ដ៏​មហិមា​។ វា​ក៏​ជា​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​និង​មោទនភាព​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង​ដែរ។ នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​ពូកែ​ខាង​អ្វី​មួយ អ្នក​នឹង​មាន​អារម្មណ៍​ពេញ​ចិត្ត​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង ហើយ​អារម្មណ៍​នេះ​ ជះ​ឥទ្ធិពល​ដល់​ចរិត​និង​ទំនាក់​ទំនង​របស់​អ្នក​ជាមួយ​អ្នក​ ដទៃ។

ជាការពិត​ណាស់ អ្នក​មិន​អាច​ស្ទាត់​ជំនាញ​គ្រប់​រឿង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ត្រឹម​តែ​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ ​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​អ្នក​អាច​ជ្រើស​រើស​យក​ជំនាញ​មួយ​ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​បំផុត​ដល់​អ្នក​ ហើយ​ដាក់​ចិត្ត​ដាក់​កាយ​អភិវឌ្ឍន៍​ជំនាញ​នោះ។ រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​សម្រួច​ជំនាញ​នេះ​ជាប្រចាំ។ អ្នក​នឹង​ឃើញ​ថា​ ការ​តាំង​ចិត្ត​ធ្វើ​ឲ្យ​ដល់​កម្រិត​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះនេះ​ពិត​ជា​កែ​ប្រែ​ជីវិត​ របស់​អ្នក​ដ៏​សំម្បើម។

៦. ធ្វើការ​ច្រើន​ជាង​មុន​និង​រយៈ​ពេល​យូរ​ជាង​មុន

៧. ជ្រមុជ​ខ្លួន​រៀន​សូត្រ​ពេញ​មួយ​ជីវិត

៨. ដក​ប្រាក់​សម្រាប់​សន្សំ​ - វិនិយោគមុន​ពេល​ទូរទាត់​ឲ្យ​អ្នក​ដទៃ

៩. សិក្សា​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ​នៃ​អាជីវកម្ម​របស់​អ្នក

១០. ពលិកម្ម​ខ្លួន​​ដើម្បី​ជួយ​ដល់​អ្នក​ដទៃ

១១. ស្មោះ​ត្រង់​ដាច់​ខាត​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង​និង​អ្នក​ដទៃ

១២. កំណត់​អាទិភាព​ខ្ពស់​បំផុត​របស់​អ្នក ហើយ​ធ្វើ​ម្តង​មួយ

១៣. សាង​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​ខាង​ល្បឿន​ និង​ទំនុក​ចិត្ត

១៤. ត្រៀម​លក្ខណៈ​ឡើង​ពី​កំពូល​មួយ​ទៅ​កំពូល​មួយ​ទៀត

១៥. មាន​វិន័យ​ចំពោះ​គ្រប់​កិច្ច​ការ​ដែល​ខ្លួន​ធ្វើ

១៦. បំផុស​គំនិត​ច្នៃ​ប្រឌិត​ពី​កំណើត​របស់​អ្នក

១៧.​ សេព​គប់​ត្រូវ​មនុស្ស

១៨. យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ថែ​រក្សា​សុខភាព​ខ្ពស់​បំផុត

១៩. ធ្វើ​សកម្ម​ភាព​លឿន​​ មិន​ស្ទាក់​ស្ទើរ

២០.​ មិន​ខ្លាច​បរាជ័យ

២១. តស៊ូ​មិន​បោះ​បង់​សេចក្តី​ព្យាយាម
សេដ្ឋី​ស្រុកខ្មែរ: សេដ្ឋី​ស្រុកខ្មែរ៩​រូប​ក្នុងWikileaks

សេដ្ឋី​ស្រុកខ្មែរ៩​រូប​ក្នុងWikileaks 
ឧកញ៉ា គិត ម៉េង
ឧកញ៉ា ស៊ី គង់ទ្រីវ
លោកជំទាវឧកញ៉ា លីម ឈីវហូរ
លោក ឧកញ៉ា សុខ គង់
លី យ៉ុង​ផាត់ “ស្តេច ​កោះកុង”
ឧកញ៉ា កុក អាន
ឧកញ៉ា ពុង ឃាវសែ
ឧកញ៉ា ម៉ុង ឫទ្ធី
យាយ ភូ ប្រពន្ធ ឡាវ ម៉េងឃីន
សេនាសង្គ្រាមសួស

ចៅពញាសេនាសង្គ្រាមសួស (ចៅពញា ជាស័ក្ដិ សេនាសង្គ្រាម ជាងារ សួស ជាឈ្មោះ) លោកជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្រអមរគីរិន្ទបូរក្នុងរជ្ជកាលព្រះស្ដេចកន។
សេនីយ៍ ប្រាមោជ

ម៉មរាជាវង្ស សេនីយ៍ ប្រាមោជ ( ,  ; ថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩០៥ – ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៧) ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសថៃចំនួនបីដង ដែលជាអ្នកនយោបាយនៅក្នុងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ មេធាវី អ្នកការទូត និង សាស្រ្តាចារ្យ ។ គឺជា​កូនចៅ​នៃរាជវង្សថៃ ទ្រង់​ជា​ចៅទួត​របស់ស្តេចរាមាទី២ ។ អាណត្តិ​ចុងក្រោយ​របស់​លោក​ក្នុង​ពេល​ដែល​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​បាន​កាត់​អាណត្តិ​តែ​មួយ​គត់​របស់​ប្អូន​ប្រុស​លោកគឹកឫទ្ធិ៍ប្រាមោជ ។
សេនីយ៍ ប្រាមោជ: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
កើតជាកូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ខាំរ៉ប និងម្តាយដែង ( ប៊ុនណាក ) An Impressive Day at M.R. Kukrit's Home ; Thailand Bibliography គាត់បានសិក្សានៅ មហាវិទ្យាល័យត្រេន្ត៍ នៅ ដឺប៊ីស័រ មុនពេលទទួលបានសញ្ញាប័ត្រថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រកិត្តិយសថ្នាក់ទីពីរផ្នែកនីតិសាស្ត្រ ពី មហាវិទ្យាល័យវ៉ូសស្ទ័រ នៅ អុកហ្វដ ។ លោកបានបន្តការសិក្សារបស់លោកនៅ ហ្គ្រាយស៍អុិន្ត ទីក្រុងឡុងដ៍ ដោយទទួលបានកិត្តិយសដំបូង។ បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកប្រទេសថៃវិញ លោកបានសិក្សាច្បាប់ថៃ ហើយបន្ទាប់ពីរយៈពេលប្រាំមួយខែជាសិក្ខាកាមនៅតុលាការកំពូល លោកបានចាប់ផ្តើមធ្វើការនៅតុលាការស៊ីវិលយុត្តិធម៌។ ក្រោយមកគាត់ត្រូវបានផ្ទេរទៅក្រសួងការបរទេស ហើយនៅឆ្នាំ១៩៤០ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅ សហរដ្ឋអាមេរិក ជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតថៃ។
សេមពះ

សេមពះ  គឺជាការស្វាគមន៍ និង កាយវិការ នៃការគោរព និងការគោរព របស់ឥណ្ឌូនេស៊ី ។ ពេលកំពុងសំដែង សិមបា ម្នាក់កាន់បាតដៃជាមួយគ្នាយ៉ាងឱឡារិក ក្នុងរបៀបអធិស្ឋានដែលហៅថា សុហុន ឬ សុសុហុន ជា ភាសាជ្វា ឬ មេន្យុសុន ចារី សេបុលុះ ("ដើម្បីរៀបចំម្រាមដៃដប់") ជាភាសា ឥណ្ឌូណេស៊ី និង ម៉ាឡេ ដោយដាក់វានៅពីមុខទ្រូងរបស់ពួកគេ ហើយរំកិលបាតដៃសង្កត់ឡើងទៅលើចង្ការបស់ពួកគេ ឬរហូតដល់មេដៃរបស់ពួកគេប៉ះចុងច្រមុះរបស់ពួកគេ។ ខណៈពេលដែលអោនបន្តិច។    ទម្រង់ណាមួយនៃទម្រង់ទាំងពីរនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងអាស្រ័យលើស្ថានភាពរបស់អ្នកដែលត្រូវបានស្វាគមន៍។ 

សេមពះ គឺមានលក្ខណៈឆ្លងរាលដាល និងរីករាលដាលនៅក្នុងវប្បធម៌ក្នុងតំបន់ សុសន្តរ ដែលចែករំលែកមរតក ធម៌ - ដូចជា បាលី ជ្វា និង សាន់ដានី សូម្បីតែនៅឆ្ងាយរហូតដល់ ម៉ាឡេ ដែលជាសក្ខីកម្មនៃ អតីតកាលព្រះពុទ្ធសាសនាឥណ្ឌូណេស៊ី ។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ចំពោះ ​សំពះ ​ខ្មែរ និង ​ថៃ <i id="mwMQ">​វ៉ៃ</i> ។ ការស្វាគមន៍ ទាំងអស់នេះគឺផ្អែកលើ អញ្ជលីមុទ្រា របស់ឥណ្ឌា ដែលប្រើក្នុង នមស្តេ ។