navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ថេរគាថា: អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ

អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ 
[២៤៧] ​ខ្ញុំ​នេះ បាន​ស្ដាប់​ធម៌​មាន​រស​ច្រើន​ ជ្រះថ្លា​ក្រៃលែង វិរាគធម៌​ដែល​លោក​សំដែង​ហើយ មិន​កាន់​យក ​(​ធម៌​ណា​មួយ​) ​ដោយ​ប្រការ​ទាំងពួង ។ អារម្មណ៍​ទាំងឡាយ​ច្រើន ដ៏​វិចិត្រ​ក្នុង​លោក លើ​មណ្ឌល​នៃ​ផែនដី​នេះ​ ទំនងជាញាំញី​នូវ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះថា ​ល្អ ដែល​ប្រកប​ដោយ​រាគៈ ។ អរិយសាវ័ក ពិចារ​ណា​ឃើញ ដោយ​ប្រាជ្ញា​ក្នុង​កាល​ណា ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះ​ទាំងឡាយ ក៏​ស្ងប់​រម្ងាប់​ក្នុង​កាលណោះ ​ដូច​ជាភ្លៀងរម្ងាប់​នូវ​ធូលី ​ដែល​ហុយ​ឡើង​ដោយ​ខ្យល់ ។ អរិយសាវ័ក ពិចារ​ណា​ឃើញ​ដោយ​ប្រាជ្ញាថា សង្ខារ​ទាំងពួង​មិន​ទៀង ​ក្នុង​កាល​ណា​ រមែង​នឿយ​ណា​យ​ក្នុង​សេចក្ដី​ទុក្ខ ​ក្នុង​កាល​ណោះ ​នេះ​ជាផ្លូវ​នៃ​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធិ ។ អរិយសាវ័ក ពិចារ​ណា​ឃើញ​ដោយ​ប្រាជ្ញាថា សង្ខារ​ទាំងពួង​ជាទុក្ខ ​ក្នុង​កាល​ណា​ រមែង​នឿយ​ណា​យ​ក្នុង​ទុក្ខ ​ក្នុង​កាលណោះ នេះ​ជាផ្លូវ​នៃ​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធិ ។ អរិយសាវ័ក ពិចារ​ណា​ឃើញ​ដោយ​ប្រាជ្ញា​ថា ធម៌​ទាំងពួង ​មិន​មែន​ជារបស់​ខ្លួន ​ក្នុង​កាល​ណា​ រមែង​នឿយ​ណា​យ​ក្នុង​ទុក្ខ ​ក្នុង​កាលណោះ ​នេះ​ជាផ្លូវ​នៃ​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធិ ។ ​ព្រះ​ថេរៈ​ឈ្មោះ​កោណ្ឌញ្ញ ត្រាស់​ដឹង​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ដែល​មាន​សេចក្ដី​ព្យាយាម​ដ៏​ក្លៀវក្លា ​មាន​ជាតិ ​និង​មរណៈ ​លះបង់​ហើយ​ បរិបូណ៌​ដោយ​ព្រហ្មចរិយធម៌ ។ ​អន្ទាក់ គឺ​ឱឃៈ​ក្តី ចិត្ត​រឹងរូស​ដ៏​មាំ​ក្តី​ មោហៈ​ដូច​ភ្នំ​ដែល​ទម្លាយ​បាន​ដោយ​កម្រ​ក្តី ព្រះ​អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញ​នោះ បាន​កាត់​នូវ​ចិត្ត​ដ៏​រឹងរូស​ផង នូវ​អន្ទាក់ គឺ​ឱឃៈ​ផង នូវ​ភ្នំ ​គឺ​មោហៈ​ដែល​បុគ្គល​បំបែក​បាន​ដោយ​កម្រ​ផង បាន​ឆ្លង​ទៅ​ដល់​ត្រើយ ជា​អ្នក​មាន​ឈាន រួចចាក​ចំណង​នៃ​មារ ។ ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ចិត្ត​រាយមាយ ឃ្លេងឃ្លោង អាស្រ័យ​នឹង​ពួក​បាប​មិត្រ រមែង​ត្រូវ​រលក ​គឺ​ឧបាយ​នៃ​សេចក្ដី​ក្រោធ​ជ្រមុច ​ហើយ​លិច​ចុះ​ក្នុង​អន្លង់​ធំ​ ។ ឯភិក្ខុ​មាន​ប្រាជ្ញា ​មាន​ចិត្ត​មិន​រាយមាយ ​មិន​ឃ្លេង​ឃ្លោង ​មាន​ប្រាជ្ញាល្អិត សង្រួមឥន្ទ្រិយ​ល្អ មាន​កល្យាណមិត្រ ​តែង​ធើ្វ​នូវ​ទី​បំ​ផុត​នៃ​ទុក្ខ​បាន​ ។ ជន​អ្នក​មាន​អវយវៈ​ប្រាកដ​ស្មើ​ដោយ​ថ្នាំងវល្លិ៍ ស្គម រវីមរវាម​ដោយ​សរសៃ ជា​អ្នក​ដឹង​ប្រមាណ​ក្នុង​បាយ ​និង​ទឹក មាន​ចិត្ត​មិន​រួញរា ​ត្រូវ​របោម ​និង​មូស​ទាំងឡាយ​ ខាំ​ហើយ ក្នុង​ព្រៃតូច ​និង​ព្រៃ​ធំ​ ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី គង់អត់ទ្រាំនៅ​ក្នុង​ព្រៃ​នោះ​បាន ដូច​ដំរី​ដ៏​ប្រសើរ ​(​អត់ទ្រាំ​) ​ក្នុង​ប្រធាន​នៃ​សង្រ្គាម ។ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​មិន​ត្រេក​អរ​នឹង​ការ​រស់នៅ ខ្ញុំ​រង់ចាំ​តែកាល ​(​បរិនិព្វាន​) ​ដូច​អ្នក​ធើ្វការ​ឈ្នួលទន្ទឹង​តែ​អស់​ថ្ងៃ​ ។ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​ការ​រស់នៅ ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​ដឹង​ខ្លួន មាន​ស្មារតី រង់​ចាំ​តែបរិនិព្វាន​កាល ។ ​ព្រះ​សាស្តា ​ខ្ញុំ​បាន​បម្រើ​ហើយ ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ធើ្វ​ហើយ​ ភារៈ​ដ៏​ធ្ងន់ ​ខ្ញុំ​បាន​ដាក់​ចុះ​ហើយ​ តណ្ហាជា​គ្រឿង​នាំ​ទៅ​កាន់​ភព ​ខ្ញុំ​ដកចោល​ហើយ​ ។ កុលបុត្រ​អ្នក​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ចូល​កាន់​ផ្នួស ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ណា​ ប្រយោជន៍​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ដល់​ហើយ ខ្ញុំ​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី ដោយ​សទ្ធិវិហារិក ។
ថេរគាថា: ឧទាយិត្ថេរ

ឧទាយិត្ថេរ 
[២៤៨] ​មនុស្ស​ទាំងឡាយ តែង​នមស្ការ​នូវ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ​ដែល​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​ជាតិ ជា​មនុស្ស​ ទ្រង់​បាន​បង្វឹក​ព្រះ​អង្គត្រឹម​ត្រូវ​ ឥត​មាន​ឆ្គង ​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ខ្ជាប់ខ្ជួន ទ្រង់​ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​គន្លង​ដ៏​ប្រសើរ ទ្រង់​ពេញ​ព្រះ​ទ័យ ​ចំពោះ​ឈានជា​គ្រឿង​ស្ងប់​ចិត្ត ព្រះ​អង្គ​បាន​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ធម៌​ទាំងពួង ទ្រង់​ឆ្លងរំលង​នូវ​សំយោជនៈ​ទាំងពួង​ហើយ​ ទ្រង់ (​ចេញ​ផុត​) ចាក​ព្រៃ ​គឺ​កិលេស ស្ដេច​មក​ដល់​ព្រះ​និព្វាន​ហើយ​ ទ្រង់​ពេញ​ព្រះ​ទ័យ​ក្នុង​ការ​ចេញ​ចាក​កាម​ទាំងឡាយ ដូច​មាស​ចេញ​ផុត​ចាក​ធាតុថ្ម​ហើយ​ ទោះបី​ពួក​ទេវតា​ក៏​នមស្ការ​ព្រះ​អង្គ​ដែរ​ ពាក្យ​ដូច្នេះ​នេះ ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ស្ដាប់ ​(​ក្នុង​សំណាក់​) ​នៃ​ព្រះ​អរហន្ដ ឯ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ទ្រង់​ព្រះ​នាម​ថា នាគ​នោះ​ឯង ​ព្រះ​អង្គ​រុងរឿង​ក្រៃពេក ​ដូច​ភ្នំ​ហិមពាន្ដ ​ដែល​រុងរឿងកន្លង​នូវ​ពួក​ភ្នំឯទៀត ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​នាម​ពិត​ប្រាកដ​ ប្រសើរ​បំ​ផុត​ជាង​ជន​ទាំងពួង ​ដែល​មាន​នាម​ថា នាគ​ដែរ ខ្ញុំ​នឹង​ថ្លែង​នូវ​ពុទ្ធនាគ​ដល់​អ្នក​ទាំង​ឡាយ ព្រះ​ពុទ្ធនាគ​នោះ មិន​ធើ្វ​នូវ​អំពើ​អាក្រក់​ឡើយ​ ។ សោរច្ចៈ ​និង​អវិហឹសា ​ទាំង​ពីរ​នោះ​ ជាបាទា ​(​ខាង​មុខ​) ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធនាគ ។ សតិ ​និង​សម្បជញ្ញៈ​ទាំង​ពីរ​នោះ​ ជា​បាទា​ខាង​ក្រោយ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធនាគ ។ ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ជាមហានាគ ទ្រង់​មាន​សទ្ធាជាប្រមោយ ​មាន​ឧបេក្ខាជាភ្លុកស ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធនាគ​នោះ មាន​សតិជាក បញ្ញាជាសិរ​ប្រទេស គំនិតសម្រាប់គិតគូធម៌ ជាចុង​ប្រមោយ ធម៌ជា​ផ្ទៃ​សម្រាប់ដាក់​នូវ​គ្រឿង​ចម្អែត វិវេកជាកន្ទុយ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធនាគ​នោះ មាន​ឈាន ទ្រង់​រីក​រាយ​ចំពោះ​ខ្យល់ដកដង្ហើម ​គឺ​ព្រះ​និព្វាន មាន​ព្រះ​ទ័យ​តាំង​មាំ​ខាង​ក្នុង ព្រះ​ពុទ្ធនាគ កាល​បើ​ទ្រង់​ស្ដេចយាត្រា ​ក៏​មាន​ព្រះ​ទ័យខ្ជាប់ខ្ជួន ​ព្រះ​ពុទ្ធនាគ​ទ្រង់​ឋិត ​ក៏​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ខ្ជាប់​ខ្ជួន ​ព្រះ​ពុទ្ធនាគទ្រង់​ផ្ទំ ​ក៏​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ខ្ជាប់ខ្ជួន ទ្រង់គង់ ​ក៏​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ព្រះ​ពុទ្ធ​នាគ​ទ្រង់​សង្រួមរក្សា​ទ្វារ​ទាំង​អស់ នេះ​ជាសម្បទា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​នាគ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធ​នាគ ទ្រង់​សោយ​តែភោជន​ដែល​ឥតទោស ​មិន​សោយ​នូវ​ភោជន ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ទោស ​(​កាល​បើ​) ទ្រង់​បាន​នូវ​ចង្ហាន់ ​និង​គ្រឿង​ស្លៀកដណ្ដប់ ទ្រង់​វៀរ​នូវ​ការ​សន្សំ​ទុក​ ទ្រង់​កាត់​នូវ​សំយោជនៈ ​ដែល​ជាចំណង​តូច​ធំ​ទាំង​អស់ ហើយ​ទ្រង់​យាង​ទៅ​ណា​ៗ ​ក៏​ស្ដេច​ទៅ​ដោយ​ឥត​មាន​ព្រះ​ទ័យ​អាឡោះ​អាល័យ ។ ឈូកស ដុះ​ចម្រើន​ឡើង​ក្នុង​ទឹក មិន​ជាប់​ប្រឡាក់​ដោយ​ទឹក មាន​ក្លិន​ក្រអូប ជា​ទី​រីករាយ​ចិត្ត​ យ៉ាង​ណា​មិញ ​ព្រះ​ពុទ្ធ ទ្រង់​កើត​ក្នុង​លោក គង់នៅ​ក្នុង​លោក ​មិន​ប្រឡាក់​ដោយ​លោក ​ដូច​ជាឈូក ​មិន​ជាប់​ប្រឡាក់​ដោយ​ទឹក​ដូច្នោះឯង ។ គំនរ​ភ្លើង​ធំ ដែល​ឆេះសន្ធោ ​មិន​មាន​ចំណី​ រមែង​រលត់ ​បើ​ទុក​ជា​រងើក​ទាំងឡាយ មាន​នៅ ក៏​គេ​និយាយថា ភ្លើងរលត់​ហើយ​ ។ ពាក្យ​ឧបមា​នេះ​ ជា​គ្រឿង​បញ្ជាក់​នូវ​សេចក្ដី​ ដែល​ពួក​វិញ្ញូជន​បាន​សំដែង​ហើយ​ មហានាគ ​គឺ​ព្រះ​ខី​ណា​ស្រព​ទាំង​ឡាយ​ គង់​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធនាគ ដែល​ខ្ញុំ​ជានាគ​សំដែង​រួច​មក​ហើយ​នេះ​ ថា ​ព្រះ​ពុទ្ធនាគ ទ្រង់​ប្រាសចាក​រាគៈ ទោសៈ មោហៈ​ហើយ អស់​អាសវៈ​ហើយ លះបង់​សរីរៈ ​មិន​មាន​អាសវៈ ​នឹង​បរិនិព្វាន ។ 

ឧទ្ទាន ​មាន​ក្នុង​សោឡសកនិបាត​នោះ

ព្រះ​ថេរៈ​ពីរ​អង្គ ​អ្នក​មាន​ឫទ្ធិ​ច្រើន​នោះ គឺ​ព្រះ​កោណ្ឌញ្ញ ១ ​ព្រះ​ឧទាយី ១ ​ពោល​នូវ​គាថា ៣២ ​ក្នុង​សោឡសកនិបាត ។

ចប់ សោឡសកនិបាត ។
ថេរគាថា: ​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ

​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ 
[២៥៥] ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គយាត្រា​ដោយ​កដំរី ធ្លាប់ស្លៀកដណ្ដប់​សំពត់​សាច់មដ្ឋ បរិភោគ​បាយ​អង្ករ​នៃ​ស្រូវសាលី លាយ​ដោយ​សាច់​ដ៏​ស្អាត ។ ​ថ្ងៃ​នេះ ព្រះ​ភទ្ទិយៈ​ជាបុត្រ​នៃ​សាក្យានី ​ឈ្មោះ​គោធា​នោះ​ ជា​អ្នក​ចម្រើន​ដោយ​គុណ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់ ត្រេកអរ​ចំពោះ​អាហារ ​ដែល​មក​ដល់​បាត្រ ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ ចម្រើន​ឈាន ។ ​ព្រះ​ភទ្ទិយៈជាបុត្រ​នៃ​សាក្យានី ​ឈ្មោះ​គោធា ជា​អ្នក​សមាទាន​បំសុកូលិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់ ត្រេកអរ​ចំពោះ​អាហារ​ដែល​មក​ដល់​បាត្រ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ ចម្រើន​ឈាន ។

ជា​អ្នក​សមាទាន​បិណ្ឌបាតិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​តេចីវរិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​សបទានចារិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​ឯកាសនិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​បត្តបិណ្ឌិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​ខលុបច្ឆាភត្តិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​អារញ្ញិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​រុក្ខមូលិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​អព្ភោកាសិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​សោសានិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​យថាសន្តតិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​នេសជ្ជិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​ប្រាថ្នាតិច ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់……

ជា​អ្នក​សន្ដោស ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់……

ជា​អ្នក​ស្ងាត់ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់……

ជា​អ្នក​មិន​ច្រឡំ ​(​ដោយ​ពួក​) ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់

ព្រះ​ភទ្ទិយៈជាបុត្រ​នៃ​សក្យានី ​ឈ្មោះ​គោធា ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់ ជា​អ្នក​មាន​ព្យាយាម​មុតមាំ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់ ត្រេកអរ​ចំពោះ​បិណ្ឌបាត ​ដែល​មក​ដល់​បាត្រ ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ ចម្រើន​ឈាន ។

ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​លះបង់​នូវ​ភាជនៈ ​មាន​ទម្ងន់ជា​ច្រើន​បលៈ ជាវិការ​នៃ​មាស មាន​ក្បាច់​ដ៏​ច្រើន​ស្រទាប់ ​ហើយ​កាន់​យក​នូវ​បាត្រដី​នេះ​ ចាត់ជាការ​អភិសេក​ទី​ ២ ។ ​ក្នុង​កាល​មុន ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ​មាន​ពួក​ជនដៃ​កាន់​ព្រះ​ខាន់​រក្សា​ហើយ ក្នុង​ទី​ខ្ពស់ ​មាន​កំពែង​ដ៏​មូល ​មាន​ប៉ម ​និង​ក្លោង​ទ្វារ​យ៉ាងមាំ គង់នៅ​រន្ធត់ ។ ​ថ្ងៃ​នេះ​ព្រះ​ភទ្ទិយៈ​ដ៏​ចម្រើន​ ជាបុត្រ​នៃ​សក្យានី ឈ្មោះ​គោធា​នោះ មិន​មាន​សេចក្ដី​តក់ស្លត់ ​បាន​លះបង់​នូវ​ភ័យ​ដ៏​ពន្លឹក ចូល​កាន់​ព្រៃ ​ចម្រើន​ឈាន ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​បាន​តម្កល់ខ្លួន​ក្នុង​សីលក្ខន្ធ ​ចម្រើន​នូវ​សតិ ​និង​បញ្ញា ​ក៏​បាន​ដល់​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​សំយោជនៈ​ទាំងពួង​តាម​លំដាប់​ ។
ថេរវាទ

ក្នុង​វចនានុក្រម​​សម្ដេច​សង្ឃ ជួន ណាត ពាក្យ ថេរវាទ ក៏​មាន ពាក្យ ថេរវាទី ក៏​មាន។ យ៉ាងណាមិញ យើង​គប្បី​ប្រើ​ពាក្យ​ ថេរវាទី ដូច​​មាន​សរសេរ​ក្នុង​ពាក្យ ហីនយាន។
ថេរវាទ: ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទី

ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទី

ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី (ជាភាសាបាលី: थेरवाद theravāda, ស្ថាវិរវាទ ជាភាសាសំស្ក្រឹត: स्थविरवाद sthaviravāda, ) មានន័យប្រាកដថា ការប្រៀនប្រដៅ របស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ឬការប្រៀនប្រដៅជំនាន់ដើម គឺជាការសិក្សាចាស់បំផុត នៃព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលនៅគង់វង់ដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ ថេរវាទីបានចាប់កំណើត នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​សម័យ​បុរាណ ដែល​រក្សាទុក​នូវ​លក្ខណៈ​ដូច​ដើម ហើយជាទូទៅ វា​មាន​លក្ខណៈ​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នានឹងពុទ្ធសាសនា​សម័យ​ដំបូង ។ ច្រើនសតវត្សរ៍ក្រោយ​មក ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទីជាសាសនាចម្បង​នៅ​ប្រទេស​ ស្រីលង្កា (៧០ ភាគរយ នៃចំនួនប្រជាពលរដ្ឋ) និង មួយផ្នែកធំនៃអាស៊ីភាគអាគ្នេយ៍ (ប្រទេសខ្មែរ, លាវ, ភូមា, និង ថៃ) ។ ប្រពៃណីថេរវាទីនេះ ក៏ត្រូវបានគេប្រតិបត្តិនៅក្នុងប្រទេសចិនផ្នែកអាគ្នេយ៍ ដោយក្រុមសម្ពន្ធ ស្ហាន (Shan) និង តៃ (Tai), នៅ​ប្រទេសវៀតណាម ដោយ​ក្រុម​ជនជាតិ​ខ្មែរក្រោម,ប្រទេសបង់ក្លាដេស (Bangladesh) ដោយក្រុមសម្ពន្ធ ពរុអាស Baruas ឆកមា Chakma និងមឃ Magh),ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និង ឥណ្ឌូណេស៊ី ផងដែរ ។ សព្វថ្ងៃនេះ ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី​កំពុង​មាន​ប្រជាប្រីយភាព នៅ​ប្រទេស សិង្ហបូរី និង នៅ​​​បស្ចិមប្រទេស ។ សព្វថ្ងៃ អ្នកកាន់ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី ជុំវិញពិភពលោកមានចំនួនជាង ១២៤ លាននាក់ ហើយក្នុងសតវត្ស៍ថ្មីនេះ ថេរវាទីបានចាក់ឫសក្នុងលោក​ខាងលិច និង រីក​ដុះដាលឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ។
ថេរវាទ: ប្រវត្តិនៃប្រពៃណីសាសនា

ប្រវត្តិនៃប្រពៃណីសាសនា

តាមប្រពៃណីរបស់សិន្ហលី Sinhalese នៃស្រីលង្កា ព្រះពុទ្ធសាសនាបាននាំចូលមកស្រីលង្កាដោយ មហិន្ទ Mahinda ដែលគេជឿថាជាព្រះរាជបុត្ររបស់ ព្រះអធិរាជអាសោក នៃមឧរ្យៈ Maurya 
(ឥណ្ឌាសម័យបុព្វកាល) ក្នុងសតវត្សរ៍ទី៣មុនគ្រឹស្តសករាជ ជាចំណែកមួយនៃសកម្មភាព របស់សមណទូត ក្នុងជំនាន់អាសោកសម័យ ។ ក្នុងស្រីលង្កា ព្រះមហិន្ទ បានបង្កើតអារាមមហាវិហារនៃអនុរធបុរៈ ។ 
ក្រោយមកអារាមមហាវិហារ ក៏បានបែកជា៣ក្រុម ដែលគេស្គាល់តាមទីតាំងមណ្ឌល ជាមហាវិហារ១ អភយគីរីវិហារ១ និងជេតវនវិហារ១ ។ ក្នុងគ.ស១,១៦៤ ដោយមានការណែនាំពីថេរៈ២អង្គ 
ពីសាខាព្រៃ (ប្រហែលជាមានទីតាំងក្នុងព្រៃ) នៃមហាវិហារ, ស្តេចស្រីលង្កាបានបង្រួបបង្រួម ភិក្ខុទាំងអស់ក្នុងស្រីលង្កា ឲ្យចូលទៅក្នុងការហាត់រៀនក្នុងមហាវិហារ ត្រឹមត្រូវតាមប្រពៃណីវិញ ។​ 
បីបួនឆ្នាំក្រោយបន្ទាប់ ពីការមកដល់នៃស្ថាវិរៈ មហិន្ទៈ, សង្ឃមិត្តដែលគេជឿថាជាបុត្រីរបស់អធិរាជអាសោក បានមកកាន់ស្រីលង្កា ។ ព្រះនាងសង្ឃមិត្តបានបង្កើតឲ្យមាន ក្រុមភិក្ខុនីជាលើកដំបូង 
ក្នុងស្រីលង្កា ប៉ុន្តែក្រុមភិក្ខុនី ត្រូវសាបសូន្យទៅវិញ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១១នៅស្រីលង្កា និងសតវត្សរ៍ទី១៣នៅក្នុងភូមា ។ នៅគ្រឹស្តសករាជ៤២៩ តាមសេចក្តីសុំពីអធិរាជប្រទេសចិន ភិក្ខុនីជាច្រើនពីអនុរធបុរៈ 
បានបញ្ជូនឲ្យទៅកាន់ប្រទេសចិន ដើម្បីបង្កើតក្រុមភិក្ខុនីនៅទីនោះ ។ វិន័យភិក្ខុនីបានរីកចម្រើនទៅដល់ប្រទេសកូរេ ។ ក្នុងឆ្នាំ១,៩៩៦ ភិក្ខុនី១១រូបបានត្រូវជ្រើសរើសពីស្រីលង្កា ហើយបំបួសជាភិក្ខុនី 
ពេញលក្ខណៈដោយ ក្រុមភិក្ខុថេរវាទី រួមជាមួយនឹងភិក្ខុនីពីកូរេ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ។ មានការមិនយល់ស្របក្នុងចំណោម អ្នកគ្រប់គ្រងវិន័យថេរវាទី ថាតើការបំបួសបែបនេះមិនត្រឹមត្រូវ ។ 
ក្នុង២ឬ៣ឆ្នាំកន្លងមក អ្នកដឹកនាំគណៈទម្ពុល្លៈ Dambulla (ខេត្តមួយក្នុងភូមិភាគកណ្តាលនៃស្រីលង្កា) បានធ្វើពិធីបំបួសដល់ភិក្ខុនីជាច្រើនរយអង្គ ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានត្រូវអ្នកដឹកនាំឯទៀត ក្នុងនិកាយសៀម 
Siam Nikaya និងអមរបុរៈនិ កាយ Amarapura Nikaya ពោលនិន្ទា ហើយនិងគណៈដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនាភូមា បានប្រកាសថាការបំបួសភិក្ខុនីក្នុងសម័យថ្មី មិនត្រឹមត្រូវឡើយ ពិតមែនតែមានភិក្ខុភូ 
មាខ្លះមិនយល់ស្រប ។

តាមគម្ពីរមហាវង្សនៃស្រីលង្កា បន្ទាប់អំពីសង្គាយនាលើកទី៣បានចប់សព្វគ្រប់ ព្រះសង្ឃ២អង្គគឺសោណៈ និងឧត្តរៈ បានត្រូវបញ្ជូនឲ្យទៅធ្វើ បេសកកម្មផ្សាយសាសនានៅសុវណ្ណភូមិ Suvannabhumi ។ 
អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវមានយោបល់ផ្សេងៗគ្នា ចំពោះទីកន្លែងពិតប្រាកដនៃសុវណ្ណភូមិ ប៉ុន្តែគេជឿថាសុវណ្ណភូមិ ស្ថិតនៅកន្លែងណាមួយ ក្នុងប្រទេសភូមាខាងក្រោម តំបន់ដីសន្តរ South-East Asia កោះសុមត្រា ។ 

មន Mon និងព្យូ Pyu ជាអ្នកស្រុកនៅក្នុងចំណោមជនជាតិដើម ដែលរស់នៅក្នុងភូមាមុនគេ ។ តាមការស្រាវជ្រាវថ្មីៗផ្នែកបុរាណវត្ថុវិទ្យា នៅកន្លែងតាំងលំនៅដ្ឋានមួយរបស់ជនជាតិព្យូ ក្នុងជ្រលងភ្នំ 
សាមោន (ប្រហែល១រយគីឡូមែត្រខាងទិសនិរតីនៃ Bagan) បានបង្ហាញថាពួកគេមានការទាក់ទងពានិជ្ជកម្ម ជាមួយឥណ្ឌាតាំងពី៥រយ ទៅ៤រយឆ្នាំមុនគ្រឹស្តសករាជ ជាមួយនឹងប្រទេសចិនតាំងពី២រយឆ្នាំ 
មុនគ្រឹស្តសករាជ ។ ប្រភពឯកសារចិនពីគ្រឹស្តសករាជ២៤០ បានឲ្យដឹងថាមានរាជាណាចក្រកាន់ព្រះពុទ្ធ សាសនាមួយ ហៅថាលិន-យាង Lin Yang ដែលពួកអ្នកសិក្សាខ្លះ បានស្គាល់ថារាជាណាចក្រ 
បេកថាណូ Beikthano របស់ជនជាតិព្យូ ៣០០គ.មខាងជើងយ៉ង់គន Yangon​ ។ ជនជាតិភូមាក៏ក្លាយបន្តិចម្តងៗទៅជាថេរវាទីិន នៅពេលជួបនឹងអារ្យធម៌របស់មន និងព្យូមក ។ ជនជាតិថៃក៏ទៅជា 
អ្នកកាន់និកាយថេរវាទីដែរ បន្តិចម្តងៗបន្ទាប់ពីបានជួបនឹងអារ្យធម៌មន ។ ពិតមែនតែមានជោគជ័យនៅក្នុងអាស៊ីផ្នែកអគ្នេយ៍ ព្រះពុទ្ធ សាសនាថេរវាទីក្នុងប្រទេសចិន ស្ថិតនៅតែក្នុងតំបន់ជាប់ព្រំដែន 
នឹងប្រទេសថេរវាទីតែប៉ុណ្ណោះ ។
ថេរវាទ: ទ្រឹស្តី​គោល នៃ​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី

ទ្រឹស្តី​គោល នៃ​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី

ទ្រឹស្តី​សំខាន់បំផុត​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី គឺ ទស្សនវិជ្ជា ​នៃ​ការ​​វិភាគ ឥតឈប់ឈរ នៃដំណើរជីវិត ពោល​គឺ​មិន​មែន​ជា​ការ​គោរព​ត្រឹម​តែ​​ច្បាប់សីលធម៌ ឬ ពិធីបុណ្យ​ខាង​សាសនា​នោះ​ទេ ។ ទ្រឹស្តីចម្បង​បំផុត នៃពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី គឺ​ អរិយសច្ចៈ​ ៤ (ចតុរារិយសច្ច) ។ អរិយសច្ច គឺ​ ការពិត​ដ៏​ប្រពៃ​បំផុត ​ឥត​ក្លែង​បន្លំ​កើត ពោល​គឺ ទុក្ខ, ទុក្ខសមុទយ,  ទុក្ខនិរោធ, និង ទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទា ។ បើ​និយាយ​តាម​ភាសា​សាមញ្ញ អរិយសច្ចៈ ៤ គឺ ការ​ស្គាល់​​​បញ្ហា, ការ​រក​​មូល​ហេតុ​នៃ​បញ្ហា, ការ​ដឹង​ថា​បញ្ហា​អាច​ដោះ​ស្រាយ​បាន, និង ការ​រក​​​វិធី​ដោះស្រាយបញ្ហា និង ការ​អនុវត្តន៍​​តាម​វិធី​នោះ(ប្រតិបត្តិ)​ ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ លុះ​ត្រា​តែ​​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​រួច ។ ចំណុច​សំខាន់​បំផុត​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី គឺ ​ម្ចាស់​បញ្ហា ​ជា​ អ្នក​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា ដោយ​ខ្លួន​ឯង ពោល​គឺ ​មិន​ទំលាក់​កំហុស​​ឲ្យ​អ្នក​ដទៃ​ដោះ​ស្រាយ ឬ​ ពឹង​អាទិទេព (God) ឬ ព្រះ​ពោធិសត្វ ណា​មួយ ឲ្យ​​ជួយ​ដោះស្រាយទេ ។ ដូច​ជា​ពុទ្ធភាសិត​ នៅ​ក្នុង​ គាថា​ធម្មបទ ថា "អត្តា ហិ អត្តនោ នាថោ កោ ហិ នាថោ បរោ សិយា ។ អត្តនា ហិ សុទន្តេនា នាថំ លភតិ ទុល្លភំ" "ខ្លួន​ជា​ទីពឹង​របស់​ខ្លួន អ្នក​ដទៃ​ជា​ទីពឹង​ដូច​ម្តេច​បាន ព្រោះ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​ខ្លួន​ហ្វឹកហ្វឺន​ល្អ​ហើយ រមែង​បាន​នូវ​ទីពឹង ដែល​គេ​បាន​ដោយ​កម្រ" ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ថេរីគាថា: អញ្ញតរាថេរី

អញ្ញតរាថេរី 
[២៦៦] ​ម្នាល​ថេរី ​នាង​ចូរ​ដេក​លក់ស្រួល ​នាង​ចូរ​ធ្វើ ​(​ចីវរបី​) ​ដោយ​សំពត់ ​(​បង្សុកូល​) ​ហើយ​ស្លៀក​ដណ្ដប់​ចុះ ព្រោះ​រាគៈ​របស់​នាង​ស្ងប់​រម្ងាប់​ហើយ ដូច​ជាបន្លែ​ស្ងួត​ក្នុង​ឆ្នាំង ។

ឮថា ភិក្ខុ​នី​មួយ​រូប​ជាថេរី ​មិន​ប្រាកដ (​ដោយ​នាម និង​គោត្រ​ជា​ដើម​) ​បាន​ពោល​គាថា ​មាន​បការៈដូច្នេះ ។
ថេរីគាថា: មុត្តាថេរី

មុត្តាថេរី 
[២៦៧] ​ម្នាល​នាង​មុត្តា ​នាង​ចូរ​រួច​ចាក​យោគៈ​ទាំងឡាយ ដូច​ជា​ព្រះ​ចន្ទ​ដែល​រាហូ​ចាប់ ​(​ហើយ​រួច​អំពី​ដៃ​) ​នាង​មាន​ចិត្ត​រួច​ស្រឡះ មិន​មាន​បំណុលទេ ​ចូរ​បរិភោគ​ដុំ​បាយ​ចុះ​ ។

ឮថា ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ទូន្មានរឿយ​ៗ ​នូវ​សិក្ខមានា ​ឈ្មោះ​មុត្តា ​ដោយ​គាថា ​មាន​បការៈដូច្នេះ ។
ថេរីគាថា: បុណ្ណាថេរី

បុណ្ណាថេរី 
[២៦៨] ​ម្នាល​នាង​បុណ្ណា ​នាង​ចូរ​ពេញ​ដោយ​ពោធិបក្ខិយធម៌​ទាំងឡាយ ដូច​ជា ​ព្រះ​ចន្ទ ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ ១៥ កើត ​នាង​ចូរ​ទំលាយ​នូវ​គំនរងងឹត ​គឺ​មោហៈ ​ដោយ​បញ្ញា​ដ៏​បរិបូណ៌ ។
ថេរីគាថា: តិស្សាថេរី

តិស្សាថេរី 
[២៦៩] ​ម្នាល​នាង​តិស្សា ​ចូរ​នាង​សិក្សា​តាម​សិក្ខា ​កុំ​ឲ្យ​យោគៈ​ទាំងឡាយ​គ្រប​សង្កត់​នាង​បាន នាង​ចូរ​ជា​ស្រី​ប្រាសចាក​យោគៈ​ទាំង​អស់ មិន​មាន​អាសវៈ​ ប្រព្រឹត្ត​នៅ​ក្នុង​លោក ។
ថេរីគាថា: តិស្សាថេរី​មួយ​រូប​

តិស្សាថេរី​មួយ​រូប​ 
[២៧០] ​ម្នាល​នាង​តិស្សា ​ចូរ​នាង​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ទាំងឡាយ​ ខណៈ​កុំកន្លង​នាង​ឡើយ ព្រោះ​ពួក​ជន​ដែល​ខណៈកន្លង​ហើយ​ រមែង​សោកស្ដាយពេញ​ប្រៀប​ក្នុង​នរក ។
ថេរីគាថា: ធីរាថេរី

ធីរាថេរី 
[២៧១] ​ម្នាល​នាង​ធីរា ​នាង​ចូរ​ពាល់​ត្រូវ​នូវ​និរោធជាសុខ ជា​ទី​រម្ងាប់​នូវ​សញ្ញា ​នាង​ចូរ​ត្រេកអរ​នឹង​ព្រះ​និព្វាន​ដ៏​ក្សេមចាក​យោគៈ​ប្រសើរបំ​ផុត​ ។
ថេរីគាថា: ធីរាថេរី​មួយ​រូប​

ធីរាថេរី​មួយ​រូប​ 
[២៧២] ធីរាភិក្ខុ​នី ​មាន​ឥន្រ្ទិយអប់រំ​ហើយ​ដោយ​ធម៌​ទាំងឡាយ​ ជាប្រធាន​នៃ​ព្យាយាម ​នាង​ចូរ​ផ្ចាញ់​នូវ​មារ ព្រម​ទាំងវាហនៈ ​ហើយ​ទ្រទ្រង់​នូវ​រាងកាយ​ជា​ទី​បំ​ផុត​ ។
ថេរីគាថា: មិត្តាថេរី

មិត្តាថេរី 
[២៧៣] ​ម្នាល​នាង​មិត្តា ​នាង​បួស​ដោយ​សទ្ធា​ហើយ ចូរ​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​កល្យាណមិត្ត ​ចូរ​ចម្រើន​នូវ​កុសលធម៌​ទាំងឡាយ ដើម្បី​ដល់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ ជា​ទី​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ។
ថេរីគាថា: ភទ្រាថេរី

ភទ្រាថេរី 
[២៧៤] ​ម្នាល​នាង​ភទ្រា ​នាង​បួស​ដោយ​សទ្ធា​ហើយ ចូរ​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​ធម៌​ដ៏​ចម្រើន (​មាន​សីលជា​ដើម​) ​នាង​ចូរ​ចម្រើន​នូវ​កុសលធម៌​ទាំងឡាយ (​ដើម្បី​ដល់​) ​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ ជា​ទី​ក្សេមចាក​យោគៈ​ដ៏​ប្រសើរបំ​ផុត​ ។
ថេរីគាថា: ឧបសមាថេរី

ឧបសមាថេរី 
[២៧៥] ​ម្នាល​នាង​ឧបសមា ​នាង​គប្បី​ឆ្លងអន្លង់ ​គឺ​សង្សារ ជា​ទី​នៅ​នៃ​ម្រឹត្យុ ដែល​ពួក​សត្វ​ឆ្លង​បាន​ដោយ​កម្រ​ក្រៃពេក ​ចូរ​នាង​ផ្ចាញ់​នូវ​មារ ព្រម​ទាំងវាហនៈ ​ហើយ​ទ្រទ្រង់​នូវ​រាងកាយជា​ទី​បំ​ផុត​ ។
ថេរីគាថា: មុត្តាថេរី

មុត្តាថេរី 
[២៧៦] ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​រួច​ដោយ​ល្អ​ រួច​ដោយ​ប្រពៃ ​ព្រោះ​ការ​រួច​ចាក​អាការ​គម បី​យ៉ាង ​គឺ​ត្បាល់ [​ស្ត្រី​កាលលូកដៃ​ផាត់ប្រមូល​គ្រាប់ស្រូវ​ក្នុង​ត្បាល់ ​ត្រូវ​បង្អោនខ្នង​ឲ្យ​កោង ​ដូច​មនុស្ស​គម ។] ១ អង្រែ [លើកអង្រែ​បុកស្រូវ ​ក៏​ត្រូវ​បង្អោនខ្នង​ដូច​គ្នា ។] ១ ប្ដីគម [ចំណែក​ស្វាមី​ជា​មនុស្ស​គម​ដែរ​ ។] ១ ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​រួច​ចាក​ជាតិ ​និង​មរណៈ​ហើយ​ តណ្ហា​ជា​គ្រឿង​នាំ​ទៅ​កាន់​ភព ​ខ្ញុំ​ដកចេញ​ហើយ​ ។
ថេរីគាថា: ធម្មទិន្នាថេរី

ធម្មទិន្នាថេរី 
[២៧៧] ​នាង​ថេរី​ណា មាន​ចំណង់កើត​ហើយ (​ដើម្បី​ផល​ដ៏​ប្រសើរ​) ញ៉ាំង​សមណកិច្ច​ឲ្យ​សម្រេច​ហើយ គប្បី​ជា​អ្នក​ពាល់​ត្រូវ (​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​) ​ដោយ​មគ្គ​ចិត្ត (​បី​ខាង​ក្រោម​) ​មាន​ចិត្ត​មិន​ជាប់​ទាក់ទង​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ (​នាង​ថេរី​នោះ​) បណ្ឌិត​តែង​ហៅថា ឧទ្ធំសោតា ​(​អ្នក​មាន​ខ្សែ ​គឺ​មគ្គ ​និង​ខ្សែ ​គឺ​សង្សារ ​ក្នុង​ខាង​លើ​) ។
ថេរីគាថា: វិសាខាថេរី

វិសាខាថេរី 
[២៧៨] ​អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​ធ្វើ​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ​ដែល​គេ​ធ្វើ​ហើយ មិន​ក្ដៅ​ក្រហាយ​តាម​ក្រោយ ​ចូរ​លាង​ជើង​ទាំងឡាយ​ឲ្យ​ឆាប់ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។
ថេរីគាថា: សុមនាថេរី

សុមនាថេរី 
[២៧៩] ​នាង​ឃើញ​ធាតុ​ទាំងឡាយ ថា​ជា​ទុក្ខ ​កុំ​មក​កាន់​កំណើតថ្មីទៀត​ឡើយ នាង​រំសាយចំណង់​ក្នុង​ភពចេញ ទើប​ស្ងប់​រម្ងាប់​បាន​ ។
ថេរីគាថា: ឧត្តរាថេរី

ឧត្តរាថេរី 
[២៨០] ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​សង្រួម​ដោយ​កាយ ​ដោយ​វាចា ​ដោយ​ចិត្ត បាន​ដកតណ្ហា ព្រម​ទាំងឫស ​(​ឬ​ព្រម​ទាំងអវិជ្ជា​) ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់ សម្រេច​អនុបាទិសេស​និព្វាន​ធាតុ ។
ថេរីគាថា: សុមនាថេរីបួសឯចាស់

សុមនាថេរីបួសឯចាស់ 
[២៨១] ​ម្នាល​នាង​ចម្រើន​ដោយ​សីលាទិគុណ ​នាង​ចូរ​ដេក​ស្រួល ​នាង​ចូរ​ធ្វើ ​(​ចីវរ​) ​ដោយ​សំពត់ ​(​បង្សុកូល​) ស្លៀកដណ្ដប់ ​ព្រោះ​ថា ​បើ​រាគៈ​របស់​នាង​ស្ងប់​រម្ងាប់​ហើយ នាង​នឹង​ជាស្រ្ដី​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់ រលត់កិលេស ។
ថេរីគាថា: ធម្មាថេរី

ធម្មាថេរី 
[២៨២] ​ខ្ញុំ​មាន​កម្លាំង​ថយ ​កាន់​ឈើ​ច្រត់ ​ដើរ​ទៅ​បិណ្ឌបាត ​មាន​ខ្លួន​ធេងធោង ដួល​លើ​ផែនដី​ក្នុង​ទី​នោះ​ឯង ​លំដាប់​នោះ ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​ក៏​រួច​ស្រឡះ (​ចាក​កិលេស​) ​ព្រោះ​ឃើញ​ទោស​ក្នុង​កាយ ។
ថេរីគាថា: សង្ឃាថេរី

សង្ឃាថេរី 
[២៨៣] ​ខ្ញុំ​បាន​លះបង់​ផ្ទះ លះ​កូន​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ និង​សត្វ​ចិញ្ចឹម ​ហើយ​មក​បួស ​បាន​លះរាគៈ ​និង​ទោសៈ រំសាយអវិជ្ជា ​គឺ​មោហៈ ​បាន​ដកតណ្ហា ព្រម​ទាំងឫស ជា​ស្រី​ស្ងប់​រម្ងាប់ ​ហើយ​បាន​សម្រេច​អនុបាទិសេសនិព្វាន​ធាតុ ។ 

ចប់ ឯកនិបាត ។
ថេរីគាថា: នន្ទាថេរី

នន្ទាថេរី 
[២៨៤] ​ម្នាល​នាង​នន្ទា ​នាង​ចូរ​មើល ​(​រាងកាយ​នេះ​) ​មាន​ជំងឺជានិច្ច ​មិន​ស្អាត ជា​របស់​ស្អុយ ​ដែល​ឆ្អឹង ៣០០ កំ​ណា​ត់ ផ្គុំ​ឡើង​ហើយ ចូរ​នាង​អប់រំ​ចិត្ត​ដោយ​អសុភសញ្ញា ​ឲ្យ​ជា​ចិត្ត​មាន​អារម្មណ៍​តែ​មួយ តាំង​នៅ​មាំ​ល្អ​ ។ ​ចូរ​នាង​ចម្រើន​នូវ​អនិមិត្ត ​ចូរ​លះ​ចោល​នូវ​មានានុស័យ ​នាង​នឹង​បាន​ស្ងប់​រម្ងាប់ ​ព្រោះ​បាន​លះ​នូវ​មានះ​នោះ​ ។

ឮថា ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ទូន្មានរឿយ​ៗ ​នូវ​សិក្ខមានា ​ឈ្មោះ​នន្ទា ​ដោយ​គាថា​ទាំង​នេះ ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះ ។
ថេរីគាថា: ជន្ដាថេរី

ជន្ដាថេរី 
[២៨៥] ពោជ្ឈង្គប្រាំ​ពីរ​នេះ​ណា​ ជាឧបាយ​ដើម្បី​ដល់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ ពោជ្ឈង្គ​ទាំង​អស់​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ចម្រើន​តាម​លំអាន ​ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធទ្រង់​សំដែង​ហើយ​ ។ ​ព្រោះ​ថា ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគអង្គ​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ហើយ​ រាងកាយ​នេះ មាន​ក្នុង​ទី​បំ​ផុត​ ជាតិសង្សារ ​(​នៃ​ខ្ញុំ​) ​អស់​រលីង​ហើយ​ ឥឡូវ​នេះ​ ភពថ្មី​មិន​មាន​ទៀត​ឡើយ​ ។
ថេរីគាថា: សុមង្គលមាតាថេរី ''(Sumaṅgala’s Mother)''​

សុមង្គលមាតាថេរី (Sumaṅgala’s Mother)​ 
[២៨៦] ​អញ​រួច​ស្រឡះ ផុត​ស្រឡះ​ រួច​ល្អ​ហើយ​ចាក​អង្រែ ​ចាក​ប្ដី​របស់​អញ​ដែល​មិន​មាន​សេចក្ដី​អៀនខ្មាស ​​អញ​មិន​គាប់​ចិត្ត​នឹងរបរធ្វើ​ឆត្ររបស់ប្ដីអញ ​អញ​ផុត​ស្រឡះ​ពី​ឆ្នាំងដែលដុះផ្សិត និងមានក្លិនឆ្អាប ។ ​អញ​បាន​ផ្ដាច់ផ្ដិលរាគៈ ​និង​ទោសៈ​ហើយ អញ​ចូល​ទៅ​រកគល់​ឈើ ហើយ​ចម្រើន​ឈានជាសុខថា "ឱ សុខ​ណាស់​តើ​" ។
ថេរីគាថា: អឌ្ឍកាសីថេរី

អឌ្ឍកាសីថេរី 
[២៨៧] សួយ​ក្នុង​ជនបទ​ឈ្មោះ​កាសី ​មាន​ចំនួនប៉ុន្មាន សួយ​របស់​ខ្ញុំ ក៏​មាន​ចំនួន​ប៉ុណ្ណោះ​ដែរ អ្នក​និគម ​បាន​ធ្វើ (​ទ្រព្យចំនួន ៥០០​) ​នោះ ឲ្យ​ជាថ្លៃ ​ហើយ​តាំង​ទុក​នូវ​ខ្ញុំ (​ដោយ​ឈ្មោះ​ថាអឌ្ឍកាសី​) ​ដែល​មាន​ថ្លៃ​ដោយ​ថ្លៃ ។ ​ក្នុង​កាលជា​ខាង​ក្រោយ​មក ខ្ញុំ​ក៏​បាន​នឿយ​ណា​យ​ក្នុង​រូប កាល​បើ​នឿយ​ណា​យ ​ក៏​រសាយ​ចិត្ត​ថា សូម​កុំ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​អន្ទោល​ទៅ​កាន់​ជាតិសង្សាររឿយ​ៗ ទៀត វិជ្ជា ៣ ​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់​ហើយ​ សាសនា​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ។
ថេរីគាថា: ចិត្តាថេរី

ចិត្តាថេរី 
[២៨៨] ​ពិត​មែន​តែ​ខ្ញុំ​ជា​ស្រី​ស្គម ​មាន​ជំងឺ ​មាន​កម្លាំង​ថយខ្លាំង ច្រត់ដម្បង​ឡើង​ទៅ​លើ​ភ្នំ ។ ដាក់​នូវ​សង្ឃាដី ​ផ្កា​ប់​នូវ​បាត្រ​ទុក (​អង្គុយ​) លើ​ភ្នំ អាចទំលាយ​នូវ​គំនរងងឹត គឺ​មោហៈ​បាន ហើយ​សង្កត់សង្កិន​នូវ​ខ្លួន (​ដោយ​ការ​ទំលាយ​នូវ​គំនរ​ងងឹត ​គឺ​មោហៈ​នោះ​ឯង​) ។
ថេរីគាថា: មេត្តិកាថេរី

មេត្តិកាថេរី 
[២៨៩] ​ពិត​មែន​ហើយ​តែ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​រងទុក្ខ ​មាន​កម្លាំង​ថមថយ ​មាន​វ័យកន្លង​ជ្រុល​ហើយ​ ច្រត់ដំបង​ឡើង​ទៅ​លើ​ភ្នំ ។ ដាក់​នូវ​សង្ឃាដី ​ផ្កា​ប់​នូវ​បាត្រ អង្គុយលើ​ភ្នំ ​លំ​ដាប់​នោះ ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​រួច​ស្រឡះ​ហើយ​ វិជ្ជា ៣ ​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​ហើយ​ សាសនា​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ។
ថេរីគាថា: មិត្តាថេរី

មិត្តាថេរី 
[២៩០] ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​នឹង​ពួក​ទេវតា ​(​ក្នុង​ឋនចាតុម្មហារាជិកា​) ​បាន​រក្សា​ឧបោសថ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ​អស់​តិថី​ទី​ ១៤ តិថី​ទី​ ១៥ ​និង​តិថី​ទី​ ៨ ​នៃ​បក្ស​ផង និង​បាដិហារិកបក្ខៈ​ផង ថ្ងៃ​នេះ ខ្ញុំ​នោះ មាន​ភត្ត​តែម្ដង កោរសក់ ដណ្ដប់សង្ឃាដី ​មិន​គប្បី​ប្រាថ្នា​នូវ​ពួក​ទេវតា ​(​ណា​មួយ​) ទេ ​គប្បី​បន្ទោបង់​នូវ​សេចក្ដី​ក្រវល់​ក្រវាយ ក្នុង​ហ្ឫទ័យ ​(​តែប៉ុណ្ណោះ​) ។
ថេរីគាថា: អភយមាតាថេរី

អភយមាតាថេរី 
[២៩១] បពិត្រ​មាតា សូមលោកពិចារ​ណា​រាងកាយ​នេះ​ ជារបស់​មិន​ស្អាត ​មាន​ក្លិនស្អុយ ​ខាង​លើ​អំពី​បាទ​ជើង ខាង​ក្រោម​អំពី​ចុង​សក់ ។ កាល​ខ្ញុំ​ប្រព្រឹត្តយ៉ាង​នេះ បាន​ដករាគៈ​ទាំងពួង​ហើយ បាន​ផ្ដាច់​សេចក្ដី​ក្រវល់ក្រវាយ​អស់​ហើយ​ ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់ រលត់ទុក្ខ​ហើយ​ ។
ថេរីគាថា: អភយាថេរី

អភយាថេរី 
[២៩២] ​ម្នាល​នាង​អភយា ​ពួក​បុថុជ្ជន​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​រាងកាយ​ណា​ រាងកាយ ​(​នោះ​) ជាសភាពបែកធ្លាយ ​អាត្មា​អញ​ជា​អ្នក​ដឹង​ខ្លួន មាន​ស្មារតី​តាំង​ស៊ប់ ​នឹង​ដាក់​ចុះ​នូវ​រាងកាយ​នេះ​ចោលចេញ​ ។ ​អាត្មា​អញ​ត្រូវ​ទុក្ខធម៌​ជា​ច្រើន​ពាល់​ត្រូវ​ហើយ​ ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​សេចក្ដី​មិន​ប្រមាទ ​បាន​សម្រេច​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​តណ្ហា សាសនា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​អាត្មា​អញ​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ។
ថេរីគាថា: សាមាថេរី

សាមាថេរី 
[២៩៣] ​អាត្មា​អញ​មិន​ទាន់​បាន​សេចក្ដី​ស្ងប់​រម្ងាប់​នៃ​ចិត្ត មិន​លុះអំ​ណា​ច​ក្នុង​ភាវនា​ចិត្ត បាន​ចេញ​ទៅ​ខាង​ក្រៅ​អំពី​លំនៅ​ ៤ ដង ៥ ដង ។ ​អាត្មា​អញ​នោះ ត្រូវ​ទុក្ខ​ធម៌​ជា​ច្រើន​ពាល់​ត្រូវ​ហើយ បាន​ដកតណ្ហា​ហើយ​ក្នុង​រាត្រី​ទី​ ៨ ​អាត្មា​អញ​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​សេចក្ដី​មិន​ប្រមាទ ​បាន​សម្រេច​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​តណ្ហា សាសនា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​អាត្មា​អញ​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ។ 

ចប់ ​ទុក​និបាត ។
ថេរីគាថា: សាមាថេរីដទៃទៀត

សាមាថេរីដទៃទៀត 
[២៩៤] ​តាំង​ពីកាល​អាត្មា​អញ​បួស​មក បាន​ ២៥ ឆ្នាំ​ហើយ អាត្មា​អញ​មិន​ទាន់​បាន​ស្គាល់​នូវ​សេចក្ដី​ស្ងប់​ចិត្ត​ម្ដងទេ ។ ​អាត្មា​អញ​មិន​បាន​សេចក្ដី​ស្ងប់​ចិត្ត មិន​លុះ​អំ​ណា​ច​ក្នុង​ភាវនា​ចិត្ត តែត​មក អាត្មា​អញ​រឭក​ដល់​សាសនា​នៃ​ព្រះ​ជិន​ស្រី ក៏​បាន​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​សំវេគ ។ ​អាត្មា​អញ​ត្រូវ​ទុក្ខធម៌ជា​ច្រើន​ពាល់​ត្រូវ​ហើយ​ ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​សេចក្ដី​មិន​ប្រមាទ ​បាន​សម្រេច​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​តណ្ហា សាសនា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​អាត្មា​អញ​បាន​ធ្វើ​ហើយ ថ្ងៃ​នេះ​ជារាត្រី ​ទី​ ៧ ​របស់​អាត្មា​អញ​ ជារាត្រី​ដែល​តណ្ហារីង​ស្ងួត ។
ថេរីគាថា: ឧត្តមាថេរី

ឧត្តមាថេរី 
[២៩៥] ​អាត្មា​អញ មិន​បាន​សេចក្ដី​ស្ងប់​រម្ងាប់​ចិត្ត មិន​លុះ​ក្នុង​អំ​ណា​ចភាវនា​ចិត្ត បាន​ចេញ​ទៅ​ខាង​ក្រៅ​អំពី​លំនៅ​ ៤ ដង ៥ ដង ។ ​អាត្មា​អញ​នោះ បាន​ចូល​ទៅ​រកភិក្ខុ​នី ​ដែល​អាត្មា​អញ​គួរ​ជឿ ​(​បដាចារាថេរី​) ភិក្ខុ​នី​នោះ បាន​សំដែង​ធម៌ ​គឺ​ ខន្ធ អាយ​តនៈ ធាតុ ​ដល់​អាត្មា​អញ​ ។ លុះ​អាត្មា​អញ បាន​ស្ដាប់ធម៌​របស់​លោក ​តាម​ទំនង​ដែល​លោក​បាន​ប្រៀនប្រដៅ ​អាត្មា​អញ​ក៏​ឆ្អែត​ដោយ​បីតិ ​និង​សុខៈ អង្គុយលើ​បល្ល័ង្ក​មួយ អស់​ ៧ ​ថ្ងៃ​ ។ ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី​ ៨ ​អាត្មា​អញ​បាន​ទំលាយគំនរងងឹត ​គឺ​មោហៈ ​ហើយ​សណ្ដូក​ជើង​ទាំងគូ ។
ថេរីគាថា: ឧត្តមាថេរី ​មួយ​រូប​

ឧត្តមាថេរី ​មួយ​រូប​ 
[២៩៦] ពោជ្ឈង្គ​ទាំង ៧ ​ណា​ ជាឧបាយ​ដើម្បី​ដល់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ ពោជ្ឈង្គ​ទាំង​អស់​នោះ អាត្មា​អញ​បាន​ចម្រើន​ហើយ តាម​លំអាន​ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធ​សំដែង​ហើយ​ ។ ​អាត្មា​អញ​ជាឱរសធីតា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​ចំពោះ​ព្រះ​និព្វាន ក្នុង​កាល​ទាំង​ពួង ជា​អ្នក​បាន​សុញ្ញសមាបត្តិ ​និង​អនិមិត្តសមាបត្តិ ​តាម​ប្រាថ្នា​ ។ ​កាម​ទាំង​អស់​ ទោះជាទិព្វក្ដី​ ជារបស់​មនុស្ស​ក្ដី ​អាត្មា​អញ​បាន​កាត់​ផ្ដាច់ផ្ដិល​ហើយ​ ជាតិ​សង្សារ​របស់​អាត្មា​អញ អស់​រលីង​ហើយ​ ឥឡូវ​នេះ​ ភពថ្មី​មិន​មាន​ទេ ។
ថេរីគាថា: ទន្ដិកាថេរី

ទន្ដិកាថេរី 
[២៩៧] ​អាត្មា​អញ​បាន​ចេញ​ទៅ អំពី​ទី​សម្រាក ​ក្នុង​វេលា​ថ្ងៃ​ លើ​ភ្នំ​ឈ្មោះ​ គិជ្ឈកូដ ​ហើយ​បាន​ឃើញ​ដំរី​ដែល​ចុះ​ឡើង ក្បែរ​ឆ្នេរស្ទឹង ​(​ឈ្មោះ​ចន្ទភាគា​) ។ ​បុរស​កាន់​កង្វេរ បង្គាប់ថា ឯង​ចូរ​ជូន​ជើង​មក​ ដំរី​ក៏​ជូន​ជើង ហើយ​បុរស​ក៏​ឡើង​ជិះដំរី ។ ​អាត្មា​អញ​បាន​ឃើញ​ដំរី ​ដែល​គេ​មិន​ទាន់ទូន្មាន គេ​អាចទូន្មាន ​ឲ្យ​លុះ​ក្នុង​អំ​ណា​ច​របស់​ពួក​មនុស្ស​បាន ហើយ​ក៏​ទៅ​កាន់​ព្រៃ ​តាម​កិរិយា​របស់​ដំរី​នោះ ក៏​បាន​ធ្វើ​ចិត្ត​ឲ្យ​នឹង​ធឹង ​ព្រោះ​ឃើញ​ដំរី​នោះ​ ។
ថេរីគាថា: ឧព្វិរីថេរី

ឧព្វិរីថេរី 
[២៩៨] ​ម្នាល​នាង​ឧព្វិរី ​នាង​កន្ទក់កន្ទេញ​ក្នុង​ព្រៃថា ​ម្នាល​ជីវៈ​មាស​ម្ដាយ ដូច្នេះ ​នាង​ចូរ​ដឹង​ខ្លួន កូន​ស្រី​របស់​នាង​ទាំង​អស់​ ៨៤.០០០ ​មាន​ឈ្មោះ​ថាជីវៈ​ដូច​គ្នា ​ត្រូវ​គេ​ដុត​ក្នុង​ឈាបនដ្ឋាន​នេះ​ បណ្ដា​កូន​ស្រី​ទាំង​នោះ តើ​នាង​សោក​ចំពោះ​កូន​ស្រី​ណា​ ។

សរ ​គឺ​សេចក្ដី​សោក អាស្រ័យ​នូវ​ហ្ឫទ័យ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ជារបស់​ដែល​គេ​ឃើញ​បាន​ដោយ​ក្រ ​បាន​ដកចេញ​ហើយ ព្រះ​អង្គ​បាន​បន្ទោបង់​នូវ​សេចក្ដី​សោក ​ព្រោះ​កូន​ស្រី​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ​ដែល​ត្រូវ​សេចក្ដី​សោកគ្របសង្កត់​ហើយ​ ។ ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​នោះ មាន​សរដក​ហើយ​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្ដី​ស្រេកឃ្លាន ​បាន​រំលត់​ទុក្ខ​ហើយ ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ សូម​ដល់​ព្រះ​ពុទ្ធជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ផង ព្រះ​ធម៌​ផង ព្រះ​សង្ឃ​ផង​ ជាសរណៈ ។