navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
នគរសុវណ្ណ

{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;"
|-
| colspan="2" style="background:#00EE21; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #00FF00 solid;" |
កំណាព្យប្រស្នា នគរសុវណ្ណ (បទ ពាក្យ៨) 
|-
| valign="top" style="padding:8px 8px 0px 8px; background:#F5FAFF;" | 
កំណាព្យប្រស្នា នគរសុវណ្ណ (បទ ពាក្យ៨) 
នគរសុវណ្ណដែនដីរុងរឿង គ្រប់ផ្ទះប្រកក្បឿងរាងស្រកានាគ

ជំនោរមូសុងបក់មកល្ហៀកៗ មកដល់ភូមិភាគអ្នកមានអម្បូរ។
 

ថ្ងៃមួយអាធ្រាត្រឈានចូលមកដល់ នគរខ្វាយខ្វល់កើតកល់វឹកវរ

គោដួលមនុស្សដេកខ្វាក់ភ្នែកហែហូរ អ្នកស្រុកផ្លាស់ប្ដូរក្រទៅៗ។
 

ថ្លែងពីពូសួងងងឹតនេត្រា មិនអាចធ្វើការរាវរកផ្លូវត្រូវ

ចាំតែអ្នកស្រុកវេចបាយវេចស្រូវ រាល់ថ្ងៃគង់នៅលើខ្ទមទ្រុឌទ្រោម។
 
និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង០២ មិនា ២០១១

Category:កំណាព្យ
នគរហង្សាវត្តី

នគរហង្សាវត្តី (; , ; ក៏ហៅ ហង្សាវត្តីបាគូ រឺ ហៅសាមញ្ញ បាគូៗ ក៏បាន) ធ្លាប់ជានគរមានអំណាចលើសលប់ដែលបានគ្រប់គ្រងនៅភូមាក្រោម (មីយ៉ាន់ម៉ា) ចាប់ពី ១២៨៧ ដល់ ១៥៣៩ និង ចាប់ពី ១៥៥០ ដល់ ១៥៥២។ នគរនិយាយភាសាមនមួយនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងមានឈ្មោះថា រាមញ្ញទេស (, ) ដោយស្នាព្រះហស្ថព្រះបាទហ្វារ្យូបន្តបន្ទាប់ពីការលិចលង់នៃនគរបាកាននៅឆ្នាំ១២៨៧  ជាសាមន្តរដ្ឋតូចមួយនៃអាណាចក្រសុខោទ័យ និងរាជវង្សយានម៉ុងហ្គោល។Htin Aung 1967: 78–80 នគរនេះបានប្រែក្លាយជាឯករាជ្យជាផ្លូវការពីសុខោទ័យនៅឆ្នាំ១៣៣០ ប៉ុន្តែនៅតែមានការចងសហព័ន្ធគ្នាមិនសូវស៊ីសង្វាក់រវាងអំណាចតំបន់ធំៗទាំងបីដែលស្ថិតនៅ: ដីសណ្ដឥរាវត្តី បាគូ និង មុំហ៍។ ស្ដេចនៃនគរនេះមានអំណាចតិច រឺ ក៏គ្មានអំណាចទាល់តែសោះទៅលើនគរចំណុះរបស់ខ្លួន។ មុំហ៍ស្ថិតនៅក្នុងការបះបោរជាចំហចាប់ពីឆ្នាំ ១៣៦៣ ដល់ ១៣៨៨។
នគរហង្សាវត្តី: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ
រជ្ជកាលខ្លាំងក្លានៃព្រះបាទរាជាធិរាជ (រជ.១៣៨៤-១៤២១) បានពង្រឹងនូវស្ថេរភាពរបស់នគរនេះ។ ព្រះរាជាធិរាជបានបង្រួបបង្រួមនូវតំបន់និយាយភាសាមនទាំងបីឱ្យរឹងមាំ និង បានទប់ទល់នឹងនគរអវៈដែលជានគរនិយាយភាសាភូមានៅភាគខាងជើងក្នុងសង្គ្រាមហាសិបឆ្នាំ (១៣៨៥-១៤២៤) ហើយក៏បង្ខំឱ្យនគរភាគខាងលិចនៃរក្ខៈឱ្យក្លាយជានគរសួយចាប់ពី ១៤១៣ ដល់ ១៤២១ ជាបន្តបន្ទាប់។ សង្គ្រាមនេះបានបញ្ចប់ដោយភាពទាល់ច្រក ក៏ប៉ុន្តែវាបានជ័យជំនះទៅខាងហង្សាវត្តី ក្នុងគ្រាអវសានដែលអវៈបានបោះបង់ចោលនូវសុបិនរបស់ខ្លួនចង់ស្ដារអធិរាជាណាចក្របាកានឡើងវិញ។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម បាគូបានឆ្លៀតឱកាសជួយដល់រដ្ឋចំណុះភាគខាងត្បូងរបស់អវៈគឺ ព្រំ និងតោនងុក្នុងការរើបំរះ ប៉ុន្តែក៏បានប្រយ័ត្នកុំឱ្យលង់ខ្លួនចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមពេញដៃពេញជើងផងដែរ។

ក្រោយសង្គ្រាមនេះទៅ ហង្សាវត្តីបានឈានមកដល់យុគមាស រីឯអវៈដែលជាសត្រូវក៏បានដល់នូវឱនភាពបន្តិចម្ដងៗ។ ចាប់ពីទសវត្សឆ្នាំ១៤២០ ដល់ទសវត្សឆ្នាំ១៥៣០ ហង្សាវត្តីប្រែក្លាយជានគរដ៏មានឥទ្ធិពលនិងរុងរឿងបំផុតក្នុងចំណោមនគរទាំងអស់ក្រោយសម័យបាកាន។ ស្ថិតនៅក្រោមស្រឡាយនៃក្សត្រដូចគេប្រទានមកជាពិសេស ពញារាមទី១ ឝិនស៊ពុ ធម្មចេតិ និងពញារាមទី២ នគរនេះបានសំបូរសប្បាយរីករាយរុងរឿងដោយសារតែយុគមាសដ៏យូរអង្វែង លូតលាស់រីកចំរើនឡើងព្រោះតែធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយពួកបរទេស។ ពួកឈ្មួញនៃនគរនេះបានធ្វើការដោះដូរជាមួយបណ្ដាពួកពាណិជ្ជករដែលឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រឥណ្ឌា បំពេញនូវព្រះឃ្លាំងរបស់ព្រះមហាក្សត្រជាមួយមាស និងប្រាក់ សូត្រ និងគ្រឿងទេស និងរបស់របរផ្សេងៗទាំងឡាយដែលមានក្នុងការជួញដូរដើមសម័យទំនើប។ នគរនេះក៏បានប្រែក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពុទ្ធសាសនាថេរវាទដ៏ល្បីមួយផងដែរ។ ស្រុកនេះបានបង្កើតចំណងយ៉ាងរឹងមាំជាមួយស្រីលង្កា និងបានជំរុញឱ្យមានកំណែទំរង់ ដែលក្រោយមកបានរីកសុះសាយទូទាំងប្រទេសនេះ។Myint-U 2006: 64–65

ទីបញ្ចប់នៃនគរដ៏មានឫទ្ធានុភាពនេះក៏បានមកដល់។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៥៣៤ រហូតមក នគរនេះបានស្ថិតនៅក្រោមការវាយឆ្មក់ជានិច្ចកាលដោយរាជវង្សតោនងុពីភូមាភាគខាងលើ។ ព្រះបាទតកយុត្បិមិនបានត្រៀមធនធាននិងរេហ៍ពលឱ្យបានច្រើនប្រឆាំងតទល់នឹងតោនងុដែលជានគរតូចជាងដឹកនាំដោយព្រះបាទតាប៊ិនឝ៊្វេទី និង មេទ័ពរងព្រះអង្គ បាយិនណោង។ តោនងុបានចាប់យកបាគូ និង ដីសណ្ដឥរាវត្តីនៅឆ្នាំ១៥៣៨-៩ និងមុំហ៍នៅឆ្នាំ១៥៤១។Harvey 1925: 153–157 នគរនេះត្រូវបានរស់ឡើងវិញមួយរយៈពេលខ្លីនៅឆ្នាំ១៥៥០ បន្ទាប់ពីតាប៊ិនឝ៊្វេទីត្រូវបានគេធ្វើគត់។ ប៉ុន្តែ "នគរ" នេះមិនបានលាតសន្ធឹងចាកឆ្ងាយពីរង្វង់ទីក្រុងបាគូឡើយ។ បាយិនណោងភ្លាមៗបានបង្ក្រាបការបះបោនេះបាននៅ ខែមីនា ១៥៥២។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក្ដី ព្រះមហាក្សត្រតោនងុទាំងឡាយអាចនឹងបានគ្រប់គ្រងភូមាក្រោមទាំងមូលបានយ៉ាងល្អរហូតដល់ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៨ យុគមាសនៃហង្សាវត្តីត្រូវបានចងចាំក្នុងសណ្ដានចិត្តរបស់ពួកមនដែលនៅភូមាភាគខាងក្រោមជានិច្ច។ នៅឆ្នាំ១៧៤០ ពួកគេក៏បានរើបំរះប្រឆាំងនឹងរាជវង្សតោនងុដ៏ទន់ខ្សោយក្នុងឱកាសឈរជើងឡើងវិញជាលើកចុងក្រោយ ហើយក៏បានបង្កើតជានគរហង្សាវត្តីស្ដារឡើងវិញម្ដងទៀត។
នគរហង្សាវត្តី: គន្ថនិទ្ទេសន៍

គន្ថនិទ្ទេសន៍
 
 
 
 

Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា
Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រមន
Category:រាជាធិបតេយ្យភូមា
Category:រាជាធិបតេយ្យមន
Category:រាជវង្សហង្សាវត្តី
នគរហង្សាវត្តីស្ដារ

នគរហង្សាវត្តីស្ដារ () គឺជានគរដែលគ្រប់គ្រងនៅភូមាក្រោម និង ភាគខ្លះនៃភូមាលើចាប់ពីឆ្នាំ១៧៤០ ដល់ ១៧៥៧។ នគរនេះបានធំធាត់ចេញពីការបះបោរមួយដោយពួកមន ដែលក្រោយមកក្លាយជាជនជាតិភាគច្រើននៅភូមាក្រោម ប្រឆាំងនឹងរាជវង្សតោនងូរបស់ភូមានៅអវៈស្ថិតនៅភូមាប៉ែកខាងលើ។ ការបះបោរនេះបានជោគជ័យក្នុងការស្ដារឡើងវិញនូវនគរហង្សាវត្តីនិយាយភាសាមនដែលបានដួលរលំទៅហើយ ធ្លាប់ជានគរមួយបានគ្រប់គ្រងភូមាក្រោមចាប់ពីឆ្នាំ១២៨៧ ដល់ ១៥៣៩។ ដោយមានការគាំទ្រពីពួកបារាំង នគរនេះបានលូតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយការលុងយកចន្លោះទំនេរមួយនៅភូមាក្រោម និងបានបន្តការរុករុលឡើងទៅភាគខាងជើងតទៅទៀត។ នៅខែមីនា ១៧៥២ កងទ័ពរបស់ហង្សាវត្តីបានកាន់កាប់អវៈ និង បានបញ្ចប់រាជវង្សតោនងូដែលមានអាយុកាល ២៦៦ ឆ្នាំគត់។

រាជវង្សថ្មីដែលហៅថាកន្បោនដឹកនាំដោយអង្គព្រះបានរើបំរះឡើងនៅភូមាលើដើម្បីប្រជែងនឹងកងទ័ពភាគខាងត្បូង ហើយបានបន្តសញ្ជ័យភូមាលើទាំងមូលដរាបដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៧៥៣។ បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់ហង្សាវត្តីលើភូមាភាគខាងលើមិនបានជោគជ័យនៅឆ្នាំ១៧៥៤មក នគរមួយនេះលែងមានការរួមរឹតចូលធ្លុងគ្នាតែមួយតទៅទៀតហើយ។ ពួកមេដឹកនាំនគរនេះបានប្រើវិធានការដែលធ្វើឱ្យខ្លួនឯងកាន់តែដុនដាបឡើង ដោយប្រហារជីវិតគ្រួសាររាជវង្សតោនងូចោលទាំងអស់ ហើយធ្វើទុក្ខបុកម្នេញពួកភូមានៅភាគខាងត្បូង រឿងទាំងពីរយ៉ាងនេះបានត្រឹមតែពង្រឹង និងពង្រីកអំណាចឱ្យកាន់តែចូលទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃអង្គព្រះប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងឆ្នាំ១៧៥៥ អង្គព្រះបានលុកលុយភូមាក្រោម។ កងទ័ពកន្បោនបានកាន់កាប់ដីសណ្ដឥរាវត្តីនៅខែឧសភា ១៧៥៥ កំពង់ផែស៊្ញីនដែលការពារដោយបារាំងនៅខែកក្កដា ១៧៥៦ និងចុងក្រោយរាជធានី ពគោ នៅខែឧសភា ១៧៥៧។

ការធ្លាក់នៃហង្សាវត្តីស្ដារគឺជាការផ្ដើមនៃទីបញ្ចប់នៃការត្រួត្រត្រាភូមាក្រោមរបស់ពួកមនដែលមានអាយុកាលរាប់សតវត្សយូរណាស់មកហើយ។ ការផ្ចាល់តបវិញរបស់កងទ័ពកន្បោនបានបង្ខំពួកមនរាប់ពាន់នាក់រត់ភៀសខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសស្យាម។Myint-U (2006): 97 ជិតដល់ដើមសតវត្សទី១៩ សមានកម្ម អាពាហ៍ពិពាហ៍ឆ្លងសាសន៍ និង ការហូរចូលដ៏ច្រើនសន្ធឹកនៃគ្រួសារភូមាពីភាគខាងជើងបានកាត់បន្ថយអត្រាប្រជាជនមនឱ្យក្លាយជាជនជាតិភាគតិចដ៏តូចមួយប៉ុណ្ណោះ។
នគរហង្សាវត្តីស្ដារ: ការក្រោកឡើងនៃនគរភាគខាងត្បូង

ការក្រោកឡើងនៃនគរភាគខាងត្បូង
ការបះបោរនៅភាគខាងត្បូងគឺជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់រាជវង្សតោនងូ ដែលវាក៏ជាការតស៊ូចុងក្រោយដើម្បីត្រៀមដួលរំលំទៅវិញផងដែរ។ ព្រះមហាក្សត្រទន់ខ្សោយទាំងប៉ុន្មានរបស់រាជវង្សនេះអសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងការវាយឆ្មក់ជារឿយៗនៅតាមជ្រលងទន្លេជីនឌ្វីនដោយពួកមនីបុរតាំងពីឆ្នាំ១៧២៤មក ហើយ ក៏គ្មានសមត្ថភាពទៅបង្ក្រាបការបះបោរដដែលជាដដែលនៅលាននានៅភាគខាងកើតចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៧២៧ មកដែរ។ ចៅហ្វាយស្រុកតែងតាំងដោយអវៈនៅពគោត្រូវបានគេធ្វើឃាតនៅថ្ងៃ  នៅក្បែរសាលាខែត្រ។Lieberman 1984: 215 សាលាខែត្របានជ្រើសតាំងអ្នកភូមានិយាយភាសាមនម្នាក់ក្នុងក្រសែរាជវង្សដោយយកគោរម្យងារមនថា ស្មេនធ៏ពុទ្ធកិត្តិ ជាក្សត្រនៃហង្សាវត្តីនៅថ្ងៃ ។Hmannan Vol. 3 (1829): 372–373(Lieberman 1984: 215–216): His forces attacked Syriam on , a week after his accession.

ក្នុងឆ្នាំ១៧៤២ កងកំលាំងហង្សាវត្តី បានចាប់ផ្ដើមវាយឆ្មក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំឡើងតាមទន្លេឥរាវត្តីឆ្ងាយហួសទៅដល់អវៈ។ ជិតដល់ឆ្នាំ១៧៤៥ ហង្សាវត្តីបានគ្រប់គ្រងភូមាក្រោមបានភាគច្រើន និង ភាគខ្លះនៃភូមាលើរហូតដល់ប្រំម៍ និង 6តោនងូ។Harvey (1925): 211–217 (នគរថ្មីនេះមិនបានគ្រប់គ្រងលើឆ្នេរតនាវស្រីដែលស្ថិតនៅភាគខាងជើងឡើយ។ ពួកមេដឹកនាំនៅមុំហ៍ (មោត្តមៈ) និង ថ្វាយ (តាវ៉យ) បានស្វះស្វែងរកការការពារពីប្រទេសស្យាម។)

សង្គ្រាមកិច្ចខ្នាតតូចបានបន្តរហូតដល់ខែវិច្ឆិកា ១៧៥១ នៅពេលនោះពញាដឹឡា ដែលបានស្នងរាជ្យបន្តពីស្មេនធ៏បានឡើងជាព្រះមហាក្សត្រក្នុងឆ្នាំ១៧៤៧ ហើយក៏បានផ្ដើមការលុកលុយខ្នាតធំយ៉ាងពេញទំហឹងទៅលើភូមាលើ។ កងប្រដាប់អាវុធហង្សាវត្តីបានរុលបន្តិចម្ដងៗទៅភាគខាងជើង និង ជាចុងក្រោយបានប្លន់បំផ្លិចបំផ្លាញរាជធានីអវៈក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៧៥២។ ពួកគ្រួសារព្រះញាតិវង្សត្រូវបាននិរទេសខ្លួនទៅកាន់ពគោ។ ដោយសារការគិតខុសថាបានឈ្នះនៅភូមាលើហើយ ពួកមេដឹកនាំហង្សាវត្តីបានត្រឡប់ទៅពគោវិញមុនកាលកំណត់ ដោយបន្សល់ទុកត្រឹមតែមួយភាគបីនៃកងទ័ពដឹកនាំដោយមេទ័ព ដាឡាបាន ឱ្យបោសសំអាតការតស៊ូចុងក្រោយនៅភូមាប៉ែកខាងលើប្រទេសតែប៉ុណ្ណេះកង។
នគរហង្សាវត្តីស្ដារ: ឱនភាព

ឱនភាព

ការតស៊ូរបស់ពួកភូមាដែលមិនអាចចៀសរួចបានឈានចូលមកដល់យ៉ាងលឿន។ ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៧៥២ មេភូមិម៉ុកសូបូ ឈ្មោះ អង្គជ័យបានបង្កើតរាជវង្សកន្បោនដោយយកគោរម្យងារថា អង្គព្រះដើម្បីតស៊ូនឹងការកាន់កាប់របស់មន។ អង្គព្រះបានទទួលការដង្ហែតាមព្រះអង្គយ៉ាងលឿនពីទូទាំងភូមាលើ។ ជិតដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៧៥២ ព្រះអង្គបានសញ្ជ័យភូមាលើនៅភាគខាងជើងអវៈមកវិញទាំងអស់ ហើយយកបានទីក្រុងនេះនៅឆ្នាំបន្ទាប់។ ក្នុងខែមីនា ១៧៥៤ ពញាដឹឡាបានសញ្ជ័យយកបានភូមាលើជាមួយ និងកងទ័ពទាំងមូល។ ការលុកលុយបានប្រព្រឹត្តិទៅយ៉ាងល្អនៅគ្រាដំបូង ដោយធ្វើការឡោមព័ទ្ធអវៈ និងរុលចូលយ៉ាងជ្រៅទៅផ្នែកខាងលើនៃប្រទេសប៉ុន្តែជាចុងក្រោយបានរអាក់រអួល ហើយត្រូវបានគេរុញច្រានត្រឡប់មកវិញជាមួយនិងការបរាជ័យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

បន្តបន្ទាប់ពីការបរាជ័យនេះ ពួកមេដឹកនាំនៅហង្សាវត្តីបានធ្វើគោលនយោបាយញែកជាតិសាសន៍ដែលធ្វើឱ្យខ្លួនឯងឈានទៅរកការវិនាសនគរនៅភាគខាងត្បូង។ នយោបាយនេះបានដាក់ឱ្យប្រហារជីវិតពួកឈ្លើយជាតិសាសន៍អវៈ រួមទាំងព្រះមហាក្សត្រតោនងូដែលជាស្ដេចចុងក្រោយផង ហើយនិងការតំរូវអោយពួកភូមានៅភាគខាងត្បូងពាក់ក្រវិលដែលមានត្រារជ្ជទាយាទពគោ និងកាត់សក់ជារបៀបរបបមនជាសញ្ញាបង្ហាញនូវភក្ដីភាពចំពោះនគរ។Lieberman (2003): 202–206

នៅឆ្នាំ១៧៥៥ អង្គព្រះបានចាប់ផ្ដើមរុលទៅខាងត្បូង ដោយកាន់កាប់ដីសណ្ដឥរាវត្តីសិននៅខែមេសា និង ដាហ្កុន (បច្ចុប្បន្ន យ៉ាងហ្គូន) នៅខែឧសភា។ ទីក្រុងកំពង់ផែដែលការពារដោយបារាំងនៅសិអាង (ទ្ញីន) ត្រូវដណ្ដើមបានដោយការឡោមព័ទ្ធត្រឹមតែរយៈពេល ១៤ ខែប៉ុណ្ណោះ មកដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៧៥៦។ ដោយជំនួយបារាំងត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់អស់ ទីបញ្ចប់នៃព្រះរាជាណាចក្រនេះក៏បានខិតចូលមកដល់។ រាជធានីពគោក៏បានធ្លាក់ទៅនៅថ្ងៃ ៦ ឧសភា ឆ្នាំ១៧៥៧។Phayre (1883): 166–169
នគរហង្សាវត្តីស្ដារ: កេរ្តិ៍ដំណែល

កេរ្តិ៍ដំណែល
ការធ្លាក់នៃរាជាណាចក្រនេះគឺជាទីបញ្ចប់នៃឥស្សរភាពរបស់ពួកមនក៏ដូចជាការត្រួតត្រារបស់ពួកគេជាច្រើនសតវត្សមកហើយនៅឯភូមាក្រោម។ ការបណ្ដេញចេញមិនរើសមុខរបស់កងទ័ពកន្បោនក្នុងប្រទេសភាគខាងក្រោម បានបង្ខំពួកមនរាប់ពាន់នាក់រត់ចូលទៅកាន់ប្រទេសស្យាម។ គ្រួសារពួកភូមាមកពីភាគខាងជើងជាច្រើនក៏ចាប់ផ្ដើមមកតាំងទីលំនៅនៅដីសណ្ដ។ ជិតដល់ដើមសតវត្សទី១៩ សមីករណ៍ និងការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ឆ្លងសាសន៍បានកាត់បន្ថយអត្រាប្រជាជនមនមកត្រឹមជាជនភាគតិចដ៏តូចមួយក្រុមតែប៉ុណ្ណោះ។
នគរហង្សាវត្តីស្ដារ: គន្ថនិទ្ទេសន៍

គន្ថនិទ្ទេសន៍
 
 
 
 
 
 

Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា
Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រមន
Category:រាជាធិបតេយ្យភូមា
Category:រាជាធិបតេយ្យមន
នគរហង្សាវត្តីស្ដារ
នគរហ្លួងវៀងច័ន្ទន៍

រដ្ឋធានីវៀងចន្ទន៍ (, ណាខនហ្លួងវៀងចន្ទន៍) () ឈ្មោះដើមនិងចាស់គឺ កំពែងនគរវៀងចន្ទន៍ () វាជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសនិងជារដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសឡាវ។  វាមានទីតាំងស្ថិតនៅអាងទន្លេមេគង្គទន្លេមេគង្គដែលត្រូវនឹងខេត្តណងខៃប្រទេសថៃ។ រដ្ឋធានីនៃប្រទេសឡាវនេះគឺជាទីក្រុងដែលមានការអភិវឌ្ ច្រើន បំផុតនៅក្នុងខេត្តចំនួន ១៧ របស់ប្រទេសឡាវ។ ប៉ុន្តែពីមុនវាធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃខេត្តវៀងច័ន្ទរដ្ឋាភិបាលឡាវបានប្រកាសថាទីក្រុងនេះនឹងចាកចេញពីខេត្តវៀងចន្ទន៍។  ដើម្បីអភិវឌ្ទីក្រុងទីក្រុងនេះជារាជធានីផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩៨៩ ដើម្បីអភិវឌ្ន៍រាជធានីនេះឱ្យក្លាយជារាជធានីនៃការដឹកជញ្ជូននិងផលិតភាពសេដ្ឋកិច្ចនៃផលិតផលផ្សេងៗរបស់ឡាវ។

រដ្ឋធានីវៀងចន្ទន៍មានប្រជាជនសរុប ៩៤៨.៤៧៧ នាក់យោងតាមជំរឿនប្រជាជនឡាវឆ្នាំ ២០២០ និងមានផ្ទៃដីសរុប ៣.៩២០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា។  ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សទី ១៦ ក្នុងរជ្ជកាលនៃ ព្រះ​ករុណា ព្រះបាទ​សម្ដេច ឆៃឆេតថាធីរ៉ាត់ ស្តេចនៃនគរឡានសាងនៃប្រទេសឡាវ
នគរហ្លួងវៀងច័ន្ទន៍: គន្ថនិទ្ទេស

គន្ថនិទ្ទេស 
 Brief history, Lao version, 2005

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសឡាវ
នជីរតិសូត្រ: នជីរតិសូត្រ​ទី ៦

នជីរតិសូត្រ​ទី ៦ 
[២១១] ទេវតាទូលថា អ្វី​រមែង​ចាស់ជរា អ្វី​រមែង​មិនចាស់ជរា អ្វី​ហៅថាផ្លូវខុស អ្វី​ជាសេចក្តី​អន្តរាយនៃ​ធម៌​ទាំង​ឡាយ អ្វី​អស់ទៅតាមយប់និងថ្ងៃ អ្វី​ជាមន្ទិល​នៃ​ព្រហ្មចរិយៈ អ្វី​ជាធម្មជាតសម្រាប់លាងជម្រះ មិនចាំបាច់មានទឹក ចិត្តរមែង​មិនឋិត​នៅក្នុងច្រក​ទាំងឡាយណា ច្រកទាំងនោះ តើមានប៉ុន្មានក្នុងលោក យើងខ្ញុំព្រះអង្គ​នាំគ្នា​មក​គាល់​ព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើម្តេចហ្ន៎ នឹងដឹងនូវសេចក្តីនោះបាន ។

[២១២] ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា រូបរបស់សត្វទាំងឡាយរមែង​ចាស់​ជរា នាម​និងគោត្រ​រមែង​មិនចាស់ជរាឡើយ រាគៈ​ហៅថាផ្លូវខុស លោភៈ​ជាសេចក្តី​អន្តរាយ​នៃ​ធម៌​ទាំង​ឡាយ វ័យ​អស់ទៅតាមយប់​និងថ្ងៃ ស្ត្រី​ជាមន្ទិល​របស់​ព្រហ្មចរិយៈ ប្រជាជន​ទាំងនេះ​រមែង​ជាប់​ចំពាក់​នៅ​នឹងស្ត្រីទាំងនោះ តបធម៌​ឬព្រហ្មចរិយធម៌​ជាធម្មជាត​សម្រាប់​លាង​ជម្រះ​នូវ​មន្ទិល​នោះ មិនចាំបាច់មានទឹកឡើយ ចិត្តរមែង​មិនឋិត​នៅ​ក្នុងច្រក​​ទាំង​ឡាយ​ណា ច្រកទាំងនោះ​មាន ៦ យ៉ាង​ក្នុងលោក គឺ​​សេចក្តីខ្ជិលច្រអូស, សេចក្តី​ធ្វេស​ប្រហែស, សេចក្តី​មិនព្យាយាម, ការ​មិនសង្រួម, ការលក់ និង​សេចក្តីខ្ជិល ជនគប្បីវៀរបង់​នូវ​ច្រក​ទាំងនោះ ដោយ​ប្រការ​​ទាំងពួងចុះ។
ននោង

ននោង គឺជាវល្លិដំណាំដែលឡើងទ្រើង មានផ្លែជាអាហារ មានច្រើនប្រភេទគឺ ននោងជ្រុង, ននោងទេស, ននោងសាញ ជាដើម ។ មានដើមកំណើតនៅអាស៊ីខាងត្បូង និង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ ននោងដុះលូតលាស់នៅតំបន់ត្រូពិក និងអនុតំបន់ត្រូពិក ហើយវាអាចដុះលូតលាស់ដល់កំពស់ ៩ ម៉ែត្រ មានស្លឹកពណ៌បៃតងចាស់ និងមានផ្កាលឿង។ ននោងត្រូវបានដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយនៅទូទាំងពិភពលោករួមទាំងផ្នែកជាច្រើននៃអាមេរិកខាងជើង អូស្ត្រាលី និងអឺរ៉ុប។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាំដុះ និង​បរិភោគ​ជា​បន្លែ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ប្រមូល​ផល​ក្នុង​ដំណាក់កាល​លូតលាស់​វ័យក្មេង ទើប​អាច​បរិភោគ​បាន។  បន្លែនេះមានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ចិន នេប៉ាល់ ប៊ូតង់ បង់ក្លាដែស វៀតណាម និងកម្ពុជា។  នៅពេលដែលផ្លែទុំពេញ វាមានសរសៃច្រើន។ 
រូបភាពតូច
ននោងជ្រុងសំបូរទៅដោយសមាសធាតុសំខាន់ៗដូចជាជាតិសរសៃចំណីអាហារ ទឹក វីតាមីន A វីតាមីន C ជាតិដែក ម៉ាញ៉េស្យូម និងវីតាមីន B6 ។ តាមធម្មជាតិពួកវាមានបរិមាណកាឡូរី និងកូលេស្តេរ៉ុលទាប។ លើសពីនេះទៀតពួកគេមានសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មខ្លាំង និងសមាសធាតុ alkaloid ដែលគ្រប់គ្រងការរំលាយអាហារ និងបំបាត់ជាតិពុលចេញពីរាងកាយ។
នន្ទ ង៉ែត: ​ ព្រះរាជ​ជីវប្រវត្តិ​

សម្ដេច​ព្រះ​សុមេធាធិបតី នន្ទ ង៉ែត សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​នាយក នៃ​គណៈ​មហា​និកាយ និងជាចៅ​អធិការ​ វត្ត​បទុមវតី​រាជ​វរារាម

​ ព្រះរាជ​ជីវប្រវត្តិ​  
 ជាតិ​បរិច្ឆេទ (កំណត់​អំពី​ជាតិ) 
សម្តេច​ព្រះ​សុមេធាធិបតី ន​ន្ទ ង៉ែត ប្រសូត​នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ៣កើត ខែពិសាខ ឆ្នាំឆ្លូវ ព.ស២៤៦៨ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី​២៥ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩២៥ នៅ​ភូមិ​ត្រពាំង​វែង ឃុំ​លំចង់ ស្រុក​សំរោង ខេត្ត​តាកែវ។ ព្រះ​អង្គ​ជា​បុត្រ​ទី​២ នៃ​លោក​ឧបាសក ន​ន្ទ នុត និង​លោក​យាយ​ឧបាសិកា ម៉ឺង យឹម។ ព្រះ​អង្គ​មាន​បង​ប្អូន ៤ នាក់​គឺ​ប្រុស ៣ នាក់ ស្រី ១ នាក់ នៅ​ក្នុង​ត្រកូល​កសិករ​សុទ្ធ​សាធ។

 ព្រះតួនាទី 
 បច្ចុប្បន្នចៅ​អធិការ​ វត្ត​បទុមវតី​រាជ​វរារាម
 អតីតចៅ​អធិការ ​វត្ត​លង្កា​កុសមារាម
 សម្តេចព្រះពោធិវ័ង្ស បស្សទ្ធិពោជ្ឈង្គោ

 ឯកសារយោង 
[]
 នន្ទ ង៉ែត205px|នន្ទ ង៉ែត សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​នាយក នៃ​គណៈ​មហា​និកាយ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជាព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួនព្រះ​នាមនន្ទ ង៉ែតព្រះ​នាម​ពេញ សម្ដេច​ព្រះ​មហា​សុមេធាធិបតី នន្ទ ង៉ែត សម្តេចព្រះសង្ឃនាយកឋានៈសម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​នាយកប្រសូតព.ស ២៤៦៨
គ.ស.​១៩២៥

Category:សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ
នន្ទបុរី

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata

នន្ទបុរី ឬ ទេសបាលនរគនន្ទបុរី (    ,  ) គឺជាទីក្រុងសំខាន់នៃស្រុក និង ខេត្ត ដែលមានឈ្មោះដូចគ្នាក្នុង ប្រទេសថៃ ។ ឆ្នាំ២០១៩ វាមានប្រជាជនរស់នៅចំនួន ២៥៤ ៣៧៥នាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាក្រុង ដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេក្នុងប្រទេសថៃ (មិនរាប់បញ្ចូលទីក្រុងបាងកក)។ មានសហគមន៍ចំនួន៩៣ ( ជុំជន ) ទោះបីជាមិនត្រូវបានជ្រើសរើសដោយផ្ទាល់ដោយប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋានក៏ដោយ ដែលផ្តល់ដំបូន្មាន និងអនុសាសន៍ដល់អង្គការរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន។ ដោយសារតែវានៅជិត ទីក្រុងបាងកក ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាតំបន់ជាយក្រុងនៃទីក្រុងបាងកក ដែលជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ទីក្រុងបាងកក ។
នន្ទិ

រូបភាពតូច|នន្អិនៅប្រាសាទព្រះគោ
 

នន្ទិ (    ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា នន្ទិកេស្វរ ឬ នន្ទិទេវ គឺជាគោវាហន (ភ្នំ) នៃ ព្រះសិវៈ ហិណ្ឌូ ។ គាត់ក៏ជាអាទិទេព អាណាព្យាបាល របស់ កៃលាស ដែលជាលំនៅរបស់ព្រះសិវៈ។ ប្រាសាទព្រះសិវៈស្ទើរតែទាំងអស់បង្ហាញរូបភាពថ្មនៃ នន្ទិ អង្គុយដែលជាទូទៅបែរមុខទៅទីសក្ការៈបូជាធំ។
នន្ទិ: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យសំស្ក្រឹត នន្ទិ (  ) មាន​ន័យ​ថា ភាព​រីករាយ ភាព​រីករាយ និង​ការ​ពេញ​ចិត្ត ជា​សម្បត្តិ​របស់​អាណាព្យាបាល​ដ៏ទេវភាព​របស់​ព្រះសិវៈ​ណាន់ឌី។ 

កម្មវិធីនៃឈ្មោះ នន្ទិ ទៅគោ (សំស្រ្កឹត: Vṛṣabha, វ្ឫសភ) គឺជាការអភិវឌ្ឍន៍នៃ ការធ្វើសមកាលកម្ម ថ្មីៗនេះនៃជំនឿក្នុងតំបន់ផ្សេងៗគ្នានៅក្នុង សាសនាសិវៈ ។  ឈ្មោះ នន្ទិ ត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយជំនួសឱ្យ កៃលាស ដែលជាអ្នករក្សាទ្វារ អនាធិបតេយ្យ ជាជាងការឡើងភ្នំរបស់គាត់នៅក្នុងអត្ថបទ Shaivite ចាស់ជាងគេជាភាសាសំស្ក្រឹត ភាសាតាមីល និងភាសាឥណ្ឌាផ្សេងទៀត។ អត្ថបទ សិទ្ធន្ត បែងចែករវាង នន្ទិ និង វ្ឫសភ ។
នន្ទិ: វិចិត្រសាល

វិចិត្រសាល 
រូបភាពតូច|ព្រះសិវគង់លើនន្ទិ,ចម្លាក់ប្រាសាទបាយ័ន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
នពតល ប៉័ទមៈ

{| style="clear:both; background:none; color:black;"
|-
| width="80%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#ffffff" valign="top"|

នពតល ប៉័ទមៈ (ថៃ៖ นายนพดล ปัทมะ) (អាន​ថា ណុផៈដុន ប៉ាត់ថៈម៉ៈ តាម​ប្រព័ន្ធ​សម្លេង​សៀម) កើត​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៦១ ក្នុង​ស្រុក​សីតា ខេត្ត​នគរ​រាជសីមា ប្រទេស​ថៃ។
នពតល ប៉័ទមៈ: ប្រវត្តិ​

ប្រវត្តិ​ 
លោក នពតល ប៉័ទមៈ ​បាន​ឡើង​កាន់​តំណែង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ៨ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​ ២០០៨ នៅ​ក្នុង​គណៈ​រដ្ឋមន្ត្រី​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ស្ម័គ្រ សុន្ទរវេជ។ លោក​គឺ​ជា​សមាជិក​គណបក្ស​អំណាច​ប្រជាជន​របស់​លោក​ស្ម័គ្រ និង​ជា​អតីត​ទីប្រឹក្សា​ច្បាប់​របស់​លោក​ទក្សិណ ជិនវ័ត្រ អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ទម្លាក់​ចេញ​ពី​តំណែង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ដោយ​ពួក​យោធា កាល​ពី​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​ ២០០៦។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ១០ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​ ២០០៨ លោក​ក៏​បាន​លាលែង​ចេញ​ពី​តំណែង​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស។

 ការ​សិក្សា 
នីតិសាស្ត្រ​បណ្ឌិត ពី​មហាវិទ្យាល័យ​ធម្មសាស្ត្រ (កាល​ពី ​គ.ស.​១៩៨២) ដោយ​បាន​ជាប់​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ ​១ និង​ទទួល​បាន​អាហារូបករណ៍​ហ្វូលប្រាយ និង​ទៅ​បន្ត​ការ​សិក្សា​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ និង​ទទួល​បាន​អាហារូបករណ៍​ពី​មូលនិធិ​អានន្ទមហិតុល (កាល​ពី​ឆ្នាំ​ ១៩៨៨ បន្ត​ការ​សិក្សា​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​អកហ្វរដ៍ ប្រទេស​អង់គ្លេស និង​សាកលវិទ្យាល័យ​ឡុងដុង ដោយ​មូលនិធី​អានន្ទមហិតុល (ឆ្នាំ​ ១៩៩០)។ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩១ ដោយ​មូលនិធិ​អានន្ទមហិតុល លោក​បាន​​ផ្នែក​នេតិបណ្ឌិត​ភាសាអង់គ្លេស​នៅ​លិនខុនស៍​អ៊ិន្ន Lincoln’s lnn។
នពតល ប៉័ទមៈ: ការ​សិក្សា

ការ​សិក្សា 
នីតិសាស្ត្រ​បណ្ឌិត ពី​មហាវិទ្យាល័យ​ធម្មសាស្ត្រ (កាល​ពី ​គ.ស.​១៩៨២) ដោយ​បាន​ជាប់​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ ​១ និង​ទទួល​បាន​អាហារូបករណ៍​ហ្វូលប្រាយ និង​ទៅ​បន្ត​ការ​សិក្សា​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ និង​ទទួល​បាន​អាហារូបករណ៍​ពី​មូលនិធិ​អានន្ទមហិតុល (កាល​ពី​ឆ្នាំ​ ១៩៨៨ បន្ត​ការ​សិក្សា​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​អកហ្វរដ៍ ប្រទេស​អង់គ្លេស និង​សាកលវិទ្យាល័យ​ឡុងដុង ដោយ​មូលនិធី​អានន្ទមហិតុល (ឆ្នាំ​ ១៩៩០)។ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩១ ដោយ​មូលនិធិ​អានន្ទមហិតុល លោក​បាន​​ផ្នែក​នេតិបណ្ឌិត​ភាសាអង់គ្លេស​នៅ​លិនខុនស៍​អ៊ិន្ន Lincoln’s lnn។
នពតល ប៉័ទមៈ: ប្រវត្តិ​ការងារ

ប្រវត្តិ​ការងារ 

 សមាជិក​តំណាង​រាស្ត្រ ក្រុង​ទេពមហានគរ បក្ស​ប្រជាធិប័ត្យ (១៩៩១-១៩៩៦)
 លេខាធិការ​បក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​ក្នុង​សភា​តំណាង​រាស្ត្រ (១៩៩៥-១៩៩៦)
 លេខាធិការ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស (១៩៩៩-២០០១)
 ទីប្រឹក្សា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងវិទ្យាសាស្ត្រ​បច្ចេកទេស និង​បរិស្ថាន (១៩៩៩-២០០១)
 គ.ស.​ ២០០៥ បាន​ឈរ​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ​ក្រុង​បាងកក មណ្ឌល​ ១៧ (ឡាត​ប្រាវ) បក្ស​ប្រជាធិប័ត្យ បាន​សំឡេង ​១៧៨២៣ ស្ថិត​ក្នុង​លំដាប់​លេខ ​២ ដោយ​មិន​បាន​ទទួល​ការ​ជ្រើស​រើស
 គណៈកម្មការ​ជំនួយការ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ធនធាន​ធម្មជាតិ និង​បរិស្ថាន (២០០៦)
 រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស (៦​ កុម្ភៈ ២០០៨-១០ កក្កដា ២០០៨)
នពតល ប៉័ទមៈ: ការ​លា​លែង​ពី​តំណែង

ការ​លា​លែង​ពី​តំណែង 

លោក នពតល ប៉័ទមៈ ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ចិត្ត​លា​លែង​ពី​តំណែង​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស ដោយ​សារ​ពួក​ប្រឆាំង​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​ទាក់ទង​នឹង​ករណី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។

| valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#ffffff" |

នពតុល ប៉័ទមៈ200px|នពតុល ប៉័ទមៈព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួនឈ្មោះនពតុល ប៉័ទមៈកំណើត២៣ មេសា ១៩៦១ឋានៈអតីត​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ថៃអំណាច៦​ កុម្ភៈ ២០០៨-១០ កក្កដា ២០០៨ (លា​ចេញ​ពី​តំណែង)បន្ត​ពីនិត្យ ពិបូលសង្គ្រាមបន្ត​ដោយតេជ បុននាគសាសនាព្រះ​ពុទ្ធគណបក្សគណបក្ស​អំណាច​ប្រជាជន
នភ ហង្សផលា

នភ ហង្សផលា300px|កវីនិពន្ធខ្មែរ នភ ហង្សផលាជីវប្រវត្តិសង្ខេបនាមពេញនភ ហង្សផលា'រហស្សនាម' កវីរុងរឿង / កវីសំនៀងមាសថ្ងៃខែកំណើត៦ វិច្ឆិកាទីកន្លែងកំណើត ជំរំរិទ្ធិសែន, បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុង ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នាមឪពុកជ័យ រដ្ឋា (ណុប សារ៉េត)នាមម្ដាយ ហង្ស អមរា (ហង្ស យ៉ានី)ចំណង់ចំណូលចិត្តកវីនិពន្ធ | អប់រំ | បទភ្លេងរូបផ្សេងៗ300px|Teaching Poetry to students at PSE.300px|លោក នភ ហង្សផលា និង អ្នកស្រី កែវ​ ច័ន្ទបូរណ៍ នៅសិក្ខាសាលាដែលរៀបចំឡើងនា ថ្ងៃទី ៩ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១១ ដោយសមាគមអក្សរសិល្ប៍នូហាច300px|300px|សមាគមអក្សរសិល្ប៍នូហាច ២០១១300px|300px|

ប្រវត្តិសង្ខេប និង ស្នាដៃរបស់លោក នភ ហង្សផលា ដែលជាកវីខ្មែរមួយរូប កំពុងទទួលការកត់សំគាល់យ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ពីសំណាក់សង្គមសិក្សាខ្មែរ។ ជំនាញរបស់លោក គឺនៅក្នុងការនិពន្ធកំរងកែវ និពន្ធបទភ្លេង និង ចម្រៀងអប់រំ ជាតិនិយម។

ស្នាដៃរបស់លោក មាននៅទំព័រ SmaradeyKhmer.org​ | ស្មារតីខ្មែរ
នភ ហង្សផលា: អត្ថបទសិក្សា

អត្ថបទសិក្សា 

អំពីស្នាដៃនិពន្ធប៉ិនប្រសប់      អាន
ភាពវិជ្ជមានក្នុងអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ         អាន
សិល្បៈប្រើវោហារបង្ហូរគំនិត           អាន
សារប្រយោជន៍នៃការអាន       អាន
នភ ហង្សផលា: បទភ្លេងនិងទំនុកច្រៀង

បទភ្លេងនិងទំនុកច្រៀង 
ស្មារតីកូនខ្មែរ
យើងខ្មែរស្រឡាញ់ជាតិ
សូមផ្ការីកម្ដងទៀត
សៀងចិន្តា
រាត្រីចន្ទ័ទឹកឃ្មុំ
ឆ្នេរខ្សាច់ប្រលោមស្នេហ៍
អូនជាជីវិតបង
ឆោមស្រស់
សម្រស់វង់ភក្រ្ត
ឧិ!សំនៀង
មានតែអូន
កាន់ដៃស្នេហ៍
យើងសប្បាយ
នភ ហង្សផលា: កំណាព្យសិក្សា

កំណាព្យសិក្សា 
ងើយស្កកឱនដាក់គ្រាប់
ប្រុសស្អាតស្រីស្អាត
មិត្តល្អ
រពឹសដៃផ្ទៃឆ្អែត
ពាក្យដាស់តឿន
វិន័យ
ផ្លូវវៀចមិនបង់ ផ្លូវត្រង់មិនចោល
សម្ដីហួសជួសមិនបាន
មាននិងក្រ
ការពារ
រពឹសដៃផ្ទៃឆ្អែត
ថោកអ្វី
អំពិលអំពែក
បំណាច់មានជីវិត
អ្នកគ្រប់មិនក្រ
ចង្អៀតត្រឹមផ្ទះ
ការពារ
ដឹងខុសគួរកែ
កសាងខ្លួន
នឹងជឿ អោយជាក់
គប្បីមិនប្រមាទ
នឿយគំនិតរិតប្រយោជន៍
ពាល និង បណ្ឌិត
ភាសិត
ងើយស្កក ឱនដាក់គ្រាប់
សេពប្រាជ្ញបានប្រាជ្ញ
ផ្លូវស្រាយមិនខ្វះ
ពន្លត់ភ្លើងក្នុង
សច្ចៈ កតញ្ញូ និង ខន្តី
សម្ដីហួសជួសមិនបាន
ទូកទៅកំពុងនៅ
ទាស់អ្វីនឹងស្រែ?
ក្ដីសង្ឃឹម
ការអប់រំខ្លួន
ក្រដាស
ខ្លួនទីពឹងខ្លួន
គុណម្តាយ
ថោកអ្វី?
គ្រូ
ទីពឹង
ពឹងលើខ្លួនឯង
ធម៌ព្រះ
មិត្តភាព
វត្ថុក្រៅខ្លួន
សុភមង្គលជីវិត
វេទមន្តជោគជ័យ
ស្មារតីទូន្មានខ្លួន
ស្មោះ
អំនួត
កែកំហុសខ្លួនឯង
ប្រុសស្អាត ស្រីស្អាត
វាចា
ចង់ចេះ
កូនល្អ
ខ្វាក់ត្រឹមតែភ្នែក
ពាក្យគ្រូ
បើចេះ
អ្នកចេះពិត
ស្នេហាក្នុងលោក
នភ ហង្សផលា: កំណាព្យផ្សេងៗ

កំណាព្យផ្សេងៗ 

ងើយស្កកឱនដាក់គ្រាប់

កួរងើយរេរាំចំណាំច្បាស់ ភោគផលស្រលះស្កកអង្ករ

ច្រូតអស់មួយស្រែបែរមិនល្អ អង្កាមមួយគរផលមិនគាប់ ។

ស្រូវស្រែផ្លែល្អកួរពេញធ្ងន់ ឱនកបន្ទន់ពន្យោលគ្រាប់

តែងផ្ដល់ផលច្រើនបង្កើនទ្រព្យ ញាតិឆីរស់គាប់រាប់ប្រសើរ ។

រីមនុស្សក្អេងក្អានចាងអំនួត ដូចកួរស្រូវស្ងួតឥតអំពើ

មានតែសំបកស្កកសើវើ ផលវិញបែរស្ទើរប្រយោជន៍ខ្សោះ ។

ឯមនុស្សលំទោនទន់កិរិយា ឱនអង្គអាត្មាគំនិតខ្ពស់

តម្រិះពេញកាយចាយមិនអស់ ដូចស្រូវឱនព្រោះអង្ករពេញ ។

ប្រុសស្អាតស្រីស្អាត

ប្រុសស្អាត ស្អាតព្រោះមានគំនិត ​​ ចរិយាសុក្រិតដោយវិន័យ

មាយាទថ្លៃថ្នូរសមប្រពៃ វាចាស្រដីមានខ្លឹមសារ ។

ប្រុសស្អាត ស្អាតព្រោះចរិតល្អ ​ គំនិតបវរភ្លឺថ្លៃថ្លា

មានភក្តីភាព កតញ្ញូតា សតិប្រាជ្ញា ការ‌មិនបង់ ។ (ការពារ)

ប្រុសស្អាត ស្អាតព្រោះមានអំណត់ ព្យាយាមហ្មត់ចត់ផលផូរផង់

ពុះពារទៅមុខមិនបង្អង់ ខុស កែតម្រង់លែងពានពារ ។

រីស្រីស្អាតល្អសគំនិត គិតគូរល្អន់ល្អិតក្នុងផ្លូវជា

មានសុខសិរីដ៏រមនា ដួងចិត្តសោភាឆ្ពោះញាតិផង ។

ស្រីស្អាត ស្អាតព្រោះរសសម្តី សមសួនឥតបី ឥតឆ្គាំឆ្គង

ធ្វើសព្វការងារ មិនរំលង ថែថួនគ្រប់គ្រងទ្រព្យក្នុងក្រៅ ។

ស្រីស្អាត ស្អាតចរផ្លូវសុចរិត ប្រមើលគំនិត គិតរាក់ជ្រៅ

សាងបុណ្យកុសលទុកជាផ្លូវ ផលភ័ព្វសល់នៅ តាមរក្សា ។

នេះហើយប្រុសស្អាត និងស្រីស្អាត យើងគួរសង្វាតរាល់កាយា

ប្រៀនខ្លួនអោយស្អាតគ្រប់អាត្មា នឹងបានសុខា រស់សិរី ៕

កំណាព្យ មិត្តល្អ

មិត្តល្អ ល្អព្រោះមានសមានចិត្ត គ្រាភ័យវិបរិតមិនចោលគ្នា

សម្រាលធុរៈរាល់វេលា រក្សាការពារផុតភ័យផុង។

មិត្តល្អនាំកើនប្រយោជន៍ពិត ពូតផ្តុំគំនិតភ្លឺថ្លាយង់

ប្រយោជន៍ប្រសើរមិនអោយបង់ ព្យាយាមតម្រង់ឆ្ពោះប្រពៃ។

មិត្តល្អជួយខាំងរាំងបញ្ចៀស ចាកនូវវិនាសឆ្ងាយគ្រោះភ័យ

គេចអស់អន្តរាយមិនគប្បី ដោយអធ្យាស្រ័យអនុគ្រោះ។

មិត្តល្អតស៊ូមិនរួញរា យកខ្លួនជួយការរងកតិ្តយស

មិនអោយមិត្តខ្លួនអាប់អោនឈ្មោះ ថែនាមពិរោះខ្ពស់ចេរកាល។

កំណាព្យ រពឹសដៃផ្ទៃឆ្អែត

បុរាណបានពោលកូនអើយចាំ រពឹសដៃនាំផ្ទៃបានឆ្អែត

ព្យាយាមឧស្សាហ៍មិនបណ្តែត ឆ្លៀតធ្វើប្រយោជន៍សែនបវរ។

ធ្វើនេះចាប់នោះរៀបចំទុក ប្រឹងប្រែងតត្រុកទើបមិនក្រ

រពឹសដៃក្នុងសេចក្តីល្អ ញាតិមិត្តសាទរអោយពរជ័យ។

រពឹសកាប់គាស់កាយធរណី ដាំស្លឹកគ្រៃជីររំដេងខ្ញី

ដងទឹកស្រោចថែត្រសក់ស្ពៃ ដំណាំលាស់ខ្ចីឆីពេញស្រុក។

រពឹសកាំបិតដឹងពូថៅ ពុសកាប់ច្រៀកផ្តៅហាលគរទុក

ត្រាយផ្លូវរបងឆ្ការព្រៃស្តុក រពឹសនាំសុខសាន្តរមនា។
នភ ហង្សផលា: រៀមច្បង និង សហការីនិពន្ធក៍

រៀមច្បង និង សហការីនិពន្ធក៍ 

លោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត , អ្នកស្រី រស់ សេរីសុទ្ធា , លោក គង្គ ប៊ុនឈឿន, លោក វ៉ោយ ហូរ, លោក ហាស់ សាឡន, លោក ម៉ា ឡៅពី, លោក អ៊ុំ​ តារា, អ្នកស្រី ហួយ មាស, លោក មាស គក, អ្នកស្រី យក់ កែម, លោកគ្រូ ឡមឡាច ម្ចាស់វិបសៃ ចំប៉ាបាត់ដំបង, អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍, សាស្រ្តាចារ្យ មៀច សុខារី, សាស្រ្តាចារ្យ យី ឆេងអ៊ួ, លោក សួង អរុណ ដេវិដ, សេន ម៉ារីយ៉ា, ខឹមច័ន្ទសុអហំ, កែវ ពិសី, ខូ តារាឬទ្ធិ, ខេង ពិទូកិត្យា, សុខគិមហេង , ប្រាង្គ អង្គារ៉ា, ស៊ឺម ចាន់ឌី, ម៉ា ច័ន្ទបញ្ញា, សួង មករា, ហេង ឧត្តម, ម៉េង សេរីរចនា, ខាន់ ច័ន្ទវិរៈ, ទិល ចាន់លីន, នៅមានត...
នភ ហង្សផលា: ឯកសារពិគ្រោះ

ឯកសារពិគ្រោះ 

វិបសៃ ស្មារតីខ្មែរ 

វិបសៃ ChanboKeo.com

វិបសៃ កំណត់ហេតុមេឃា

វិបសៃ Kqube

វិបសៃ Wisdom Support Center

វិបសៃ Smaradey Khmer on Face Book

Category:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ 
Category:អ្នកនិពន្ធល្បី 
Category:អ្នកនិពន្ធខ្មែរ 
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកអប់រំ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ