គោលការណ៍នីត្យានុកូលភាព: ឃ. បទបញ្ជា

ឃ. បទបញ្ជា 
អំណាចនីតិប្រតិបត្តិនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជាអំណាចទ្វិសិរ ។
ព្រះមហាក្សត្រជាព្រះប្រមុខរដ្ឋអស់មួយជីវិត ។
រាជានិយមនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជារបបរាជានិយមជ្រើសតាំង ។
នៅពេលដែលព្រះមហាក្សត្រចូលទីវង្គត ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ទទួលភារកិច្ច ជាព្រះប្រមុខរដ្ឋស្តីទី ហើយក្នុងរយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃយ៉ាងយូរ
ព្រះមហាក្សត្រថ្មី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ត្រូវបានជ្រើសរើសដោយក្រុមប្រឹក្សារាជសម្បត្តិដែលរួមមានសមាស ភាពដូចតទៅ ៖ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ប្រធានរដ្ឋសភា នាយករដ្ឋមន្ត្រី សម្តេចសង្ឃរាជគណៈមហា និកាយ និង គណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ អនុ្របធានទីមួយួ និង អនុប្រធានទី ២ នៃព្រឹទ្ធសភា ព្រម ទាំងអនុប្រធានទី ១ និង ទី ២ នៃរដ្ឋសភា ។
ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គ្រងរាជសម្បត្តិ ប៉ុន្តែទ្រង់ មិនកាន់អំណាចឡើយ ។ ព្រះមហាក្សត្រច្រើនមានព្រះរាជតួនាទីជាអ្នកតំណាង ព្រះអង្គជា
និមិត្តរូបនៃឯកភាពជាតិ និង និរន្តភាពជាតិ
ព្រះអង្គជាអ្នកធានានូវឯករាជ្យជាតិ អធិបតេយ្យភាព និង
បូរណភាពដែនដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។
ព្រះអង្គក៏ជាអ្នកធានានូវការគោរពសិទ្ធិ និង សេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និង ការគោរពសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិផងដែរ ។ ព្រះអង្គអាចតែងតាំង នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង សមាជិកផ្សេងទៀតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែការតែងតាំងនេះត្រូវធ្វើឡើង តាមការស្នើសុំរបស់ប្រធានរដ្ឋសភាដោយមានមតិឯកភាពពីអនុប្រធានទាំងពីរនៃរដ្ឋសភា។ ព្រះ អង្គឡាយព្រះហស្ថលេខាលើ ព្រះរាជក្រិត្យតែងតាំង ផ្លាស់ប្តូរ ឬ បញ្ចប់ភារកិច្ចមន្ត្រី ជាន់ ខ្ពស់ ស៊ីវិល យោធា ឯកអគ្គរាជទូត និង ប្រេសិតវិសាមញ្ញ និង ពេញសមត្ថភាព តាមសេចក្តី ស្នើសុំរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ហើយព្រះអង្គតែងតាំងចៅក្រមតាមសេចក្តីស្នើសុំរបស់ឧត្តមក្រុម
ប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម ។ ព្រះអង្គឡាយព្រះហស្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ ប៉ុន្តែគ្មានអំណាច ក្នុងការចរចារសន្ធិសញ្ញាឡើយ ។ ម៉្យាងវិញទៀត
ព្រះអង្គមានសិទ្ធិអំណាចក្នុងការឡាយ
ព្រះហស្ថលេខាលើព្រះរាជក្រមប្រកាសអោយប្រើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ
ច្បាប់ដែលរដ្ឋសភាបានអនុម័ត និង ព្រឹទ្ធសភាបានពិនិត្យចប់សព្វគ្រប់រួចហើយ ព្រមទាំងព្រះរាជក្រិត្យតាមការស្នើសុំរបស់ គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ។
តួអង្គពិតប្រាកដនៃអំណាចនីតិប្រតិបត្តិ គឺរាជរដ្ឋាភិបាល ។
ការប្រព្រឹត្តទៅនៃ និង តួនាទីរបស់ រដ្ឋាភិបាលមានចែងនៅក្នុងជំពូកទី ១០ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឆ្នាំ ១៩៩៣ និង ច្បាប់ស្តីអំពី ការរៀបចំ និង ការ ប្រព្រឹត្តទៅនៃគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ។ ព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រី ព្រមទាំងប្រធានស្ថាប័ន អាចបង្កើតនូវលិខិតបទដ្ឋានដែលមានលក្ខណៈទូទៅ ដែលគេហៅ ថាបទបញ្ជា ។
ព្រះរាជក្រិត្យ ៖ ជាលិខិតរដ្ឋបាលដែលមានប្រភពចេញមកពីប្រមុខរដ្ឋៈ ព្រះមហាក្សត្រ សម្រាប់ប្រើ ក្នុង វិស័យនៃនីតិប្រតិបត្តិ ។
ព្រះរាជក្រិត្យមានពីរប្រភេទ គឺ ព្រះរាជក្រិត្យបទបញ្ជា និង ព្រះរាជ ក្រិត្យឯកត្តភូត ។ ព្រះរាជក្រិត្យបទបញ្ជាជាកិច្ចដែលមានលក្ខណៈទូទៅ និង មិនចំពោះមានន័យ ថាសម្រាប់ប្រធាននីតិដែលគេពុំអាចកំណត់បាន ។
ចំណែកឯព្រះរាជក្រិត្យឯកត្តភូត ជាកិច្ចដែលបង្កើត
នូវបទដ្ឋានសម្រាប់បុគ្គលម្នាក់ ឬ
ច្រើននាក់ដែលមានឈ្មោះកំណត់នៅក្នុងព្រះរាជក្រិត្យ ។
អនុក្រិត្យ ៖ ជាលិខិតរដ្ឋបាល ដែលមានប្រភពចេញមកពីគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និង ចុះហត្ថលេខាដោយ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ។ អនុក្រិត្យអាចជាអនុក្រិត្យបទបញ្ជា ឬ អនុក្រិត្យ ឯកត្តភូត ។ តាមមាត្រា ៣០ វាក្យខណ្ឌ ទី ១
នៃច្បាប់ស្តីពីការរៀបចំ និង ការប្រព្រឹត្តទៅនៃ
គណៈរដម្ឋន្ត្រីចុះថ្ងៃទី២០ែខកក្កដាឆ្នាំ១៩៩៤
អនុក្រិត្យមានសមត្ថកិច្ចកំណត់បទ ។
បញ្ជាពាក់ព័ន្ធនឹងការរៀបចំនិងការប្រព្រឹត្តទៅរបស់ក្រសួង និង
រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានចាប់ ពីថ្នាក់នាយកដ្ឋានឡើងទៅ ។
អនុក្រិត្យដែលត្រូវបង្កើតតាមច្បាប់ខាងលើ ជាអនុក្រិត្យបទ បញ្ជា ។ តាមមាត្រា ១៥ នៃច្បាប់ដដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏មានសិទ្ធិចេញអនុក្រិត្យឯកត្តភូតដែរ ក្នុងការតែងតាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ស៊ីវិល យោធា អភិបាលខេត្តរង-ក្រុង ឬ អភិបាលស្រុកខ័ណ្ឌ… ។
ប្រកាស 9ឌចេលារាតិនៀប ជាលិខិតរដ្ឋបាល ដែលមានប្រភពចេញមកពី សមាជិករាជ រដ្ឋាភិបាល ដែលជាប្រធានស្ថាប័ន មានន័យថា
សមាជិករាជរដ្ឋាភិបាលដែលដឹកនាំក្រសួង ឬ រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាន ។
សេចក្តីសម្រេចរបស់ប្រធានស្ថាប័នអាចមានលក្ខណៈជា បទបញ្ជា ឬ ឯកត្តភូត ។ ឧទាហរណ៍ មាត្រា ៣០ នៃ ច្បាប់ស្តី ពីការរៀបចំនឹងការប្រព្រឹត្តទៅនៃគណៈរដ្ឋ មន្ត្រីបញ្ជាក់ថាការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធ និង ការប្រព្រឹត្តទៅ របស់ក្រសួង និង រដ្ឋលេខាធិការ ដ្ឋាន ចាប់ពីថ្នាក់ក្រោមនាយកដ្ឋានចុះ
ត្រូវកំណត់ដោយប្រកាស ។
ដីកាអភិបាលខេត្តក្រុង ៈ
អភិបាលខេត្តក្រុងអាចចេញសេចក្តីសម្រេចអនុវត្តដែលមាន លក្ខណៈ ទូទៅ ឬ ឯកត្តភូត ។ មាត្រា ១ នៃប្រកាសរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃស្តីពីភារកិច្ច សិទ្ធិ និង រចនា សម្ព័ន្ធរបស់រដ្ឋបាលខេត្តក្រុង ចុះថ្ងៃទី ២៥ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៩៤ កំណត់ថា រដ្ឋបាលខេត្តក្រុងនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ជាស្ថាប័នចំណុះក្រសួងមហាផ្ទៃដោយផ្ទាល់។ មូល ហេតុនេះហើយ
បានជាមានតំណាងរជារដ្ឋាភិបាលនៅតាមខេត្តក្រុងនានា ។ ដូច្នេះហើយ
អភិបាលខេត្តក្រុងអាចចេញដីកាបាន ។
ដីការឃុំសង្កាត់ ៈ យោងតាមមាត្រា ៤៨ វាក្យខ័ណ្ឌទី ២
នៃច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រង រដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ ចុះថ្ងៃទី ១៩ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០០១ មេឃុំ ចៅសង្កាត់អាចចេញដីកាដែល មានលក្ខណៈទូទៅ ឬ
ឯកត្តភូតដើម្បីគ្រប់គ្រងកិច្ចការនានាក្នុងក្របខ័ណ្ឌតួនាទី មុខងារ និង អំណាចរបស់ខ្លួន ។
សារាចរ 9ជិរចុលាតិនៀបៈ ជាអត្ថបទសម្រាប់បំភ្លឺកិច្ចការ និង ធ្វើការណែនាំ ។ អាជ្ញាធរ ដែលមានសមត្ថកិច្ចិក្នុង ការចេញសរាចរគឺ នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង សមាជិករដ្ឋាភិបាលដែល ជាប្រធានស្ថាប័ន។ អាជ្ញាធរខាងលេី
នឹងចេញសារាចរក្នុងគោលដៅ បកស្រាយបំភ្លឺអត្ថបទ
ច្បាប់ណាមួយដល់ភ្នាក់ងារសាធារណៈទាំងនោះ
ត្រូវប្រកាន់យកលើបញ្ហាណាមួយជាកំណត់ ។
សេចក្តីសម្រេច៖ជាលិខិតមួយដែលបង្ហាញ អំពីអំណាចរដ្ឋបាលរបស់ នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង ប្រធានស្ថាប័ន ។ សេចក្តីសម្រេចជាលិខិត រដ្ឋបាលដែលពុំមានចែងក្នុង ច្បាប់ និង កើតមកពីការអនុវត្តន៍ ។ សេចក្តីសម្រេចចែកចេញជាសេចក្តីសម្រេចបទបញ្ជា និង សេចក្តីសម្រេចឯកត្តភូត ។