សង្គ្រាមសៀម-អាណ្ណាម (១៨៣១-១៨៣៤): ផ្ទៃក្នុង

ផ្ទៃក្នុង 
ទាំងសៀម និងវៀតណាមបានលេចចេញជាមហាអំណាចចម្បងនៅឥណ្ឌូចិន  នៅដើមសតវត្សទី១៩ ហើយកាន់តែស្វែងរកការត្រួតត្រាកម្ពុជា និងឡាវ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ពួកគេដើម្បីទទួលបានអនុត្តរភាពលើអាងទន្លេមេគង្គក្រោម។ ការតស៊ូផ្ទៃក្នុងរវាងបក្សពួកនៃព្រះរាជវង្សានុវង្សខ្មែរក្នុងយុគអន្ធកាលកម្ពុជា បានធ្វើឱ្យសៀម និងវៀតណាម ធ្វើអន្តរាគមន៍យ៉ាងចាស់ដៃពីភាគីផ្ទុយគ្នា ដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនមកលើកម្ពុជា។ ពួកគេបានប្រកាន់យកទំនៀមទម្លាប់នៃការចាប់សមាជិករាជវង្សខ្មែរធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង ជ្រៀតជ្រែកក្នុងគោលនយោបាយអាពាហ៍ពិពាហ៍ មានឥទ្ធិពល និងរៀបចំអ្នកការពាររបស់ពួកគេ និងទាមទារភាពស្មោះត្រង់។ 

នៅឆ្នាំ១៨០៦ អង្គចន្ទទី២ ត្រូវបានសៀមលើកឲ្យសោយរាជ្យ ប៉ុន្តែនៅទីបំផុតព្រះអង្គបានក្លាយជាអ្នកនិយមយួន។ ព្រះអង្គមិនបានចូលរួមពិធីបុណ្យសពរបស់ស្តេចសៀមពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក(រាមាទី១) ក្នុងឆ្នាំ១៨០៩  ហើយបានបញ្ជូនប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួន និងព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម ទៅបាងកកជំនួសព្រះអង្គ។ ព្រះបាទពុទ្ធលើសឡានភាល័យ (រាមាទី២) ទ្រង់បានតាំងព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួនជាឧបរាជ និងព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម ព្រះឧយោរាជ ដូច្នេះដាក់ព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងពីរឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀម។ នៅឆ្នាំ១៨១១ ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួនបានបះបោរប្រឆាំងនឹងព្រះអង្គម្ចាស់អង្គចន្ទ។ នោះនាំឱ្យមានការបះបោរទូទាំងប្រទេស ។ រាជការសៀមបានបញ្ជូនចៅព្រះយ៉ា អភ័យភូធរ ឲ្យដឹកនាំទ័ពទៅក្រុងឧដុង្គហើយដោះស្រាយបញ្ហា។ ពេលមកដល់នៃកងទ័ពសៀមដែលគាំទ្រព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួន ព្រះបាទអង្គចន្ទបានភៀសខ្លួនទៅព្រៃនរគ  ក្រោមការការពាររបស់អាណ្ណាម។ ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម និង ព្រះអង្គឌួងជាប្អូនរបស់ព្រះបាទអង្គចន្ទ ក៏បានចូលរួមជាមួយសៀមដែរ។ យមរាជ​ណយ បានដុតបំផ្លាញឧដុង្គ និង ​រាជធានី​ភ្នំពេញ  ហើយ​យក​ព្រះអង្គម្ចាស់ អង្គស្ងួន អង្គឥម និង​អង្គឌួង ទៅ​បាងកក។ ព្រះចៅអធិរាជយ៉ាឡុង បានបញ្ជាឱ្យឡេ វ៉ាន់យៀក ស្ដារព្រះបាទអង្គចន្ទឡើងវិញនៅភ្នំពេញនៅឆ្នាំ១៨១៣។  ដូច្នេះហើយ កម្ពុជាបានឈានទៅរកការត្រួតត្រារបស់អាណ្ណាម។ ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួនបានសោយទីវង្គត់នៅទីក្រុងបាងកកក្នុងឆ្នាំ១៨១៦ ហើយបន្សល់ទុកតែប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គគឺព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម និងព្រះអង្គឌួង  ជាព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរនៅទីក្រុងបាងកក។

បន្ទាប់ពីការបរាជ័យដំបូងរបស់ទ្រង់នៅក្នុងការបះបោររបស់ឡាវ នៅឆ្នាំ១៨២៧ ស្តេចអនុវង្ស នៃទីក្រុងវៀងច័ន្ទ បានភៀសខ្លួនទៅខេត្តងេះអាន ក្នុងប្រទេសវៀតណាម។  អធិរាជមិញម៉ាង ទទួលស្តេចលាវ ហើយចាត់បេសកជនឲ្យនាំស្តេចអនុវង្ស ត្រឡប់ទៅក្រុងវៀងច័ន្ទវិញ ដើម្បីចរចាជាមួយសៀម។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ព្រះបាទអនុវង្ស ក្រោយមកបានវាយឆ្មក់ទ័ពសៀមនៅវៀងចន្ទន៍ ហើយសៀមក៏ជឿជាក់ថា យួនកំពុងគាំទ្រព្រះបាទអនុវង្ស ក្នុងការតស៊ូទប់ទល់នឹងការត្រួតត្រារបស់សៀម។  (posthumous publication)

នៅពេលដែលអនុវង្ស ត្រូវបានចាញ់ម្តងទៀតនៅឆ្នាំ១៨២៨ ហើយបានភៀសខ្លួនទៅសៀងក្វាង ចៅណូយ អ្នកគ្រប់គ្រងមឿងពួន ដែលជាអតីតចៅហ្វាយនាយរបស់អនុវង្ស ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាចៅហ្វាយនាយរបស់វៀតណាម  បានបង្ហាញកន្លែងលាក់ខ្លួនរបស់អនុវង្ស ដល់ ចៅព្រះយ៉ាបឌិន ដែលនាំទៅដល់ ការ​ចាប់​យក​ព្រះ​អង្គ​អនុវង្ស។ អធិរាជមិញម៉ាង បានកោះហៅចៅណូយ ទៅកាន់ក្រុងហ្វេ ហើយបានប្រហារជីវិតគាត់។ អធិរាជមិញម៉ាង ក្រោយមកបានបញ្ចូលព្រះរាជាណាចក្រមឿងពួន ឱ្យគ្រប់គ្រងប្រទេសវៀតណាមដោយផ្ទាល់ ហើយវាបានក្លាយជាខេត្តត្រាននិញ ។ 

ឡេ វ៉ាន់យៀក ធ្លាប់ជាជនជាតិចិនកុកងឺដ៏មានឥទ្ធិពលនៃភាគខាងត្បូងវៀតណាម(កម្ពុជាក្រោម) ហើយបានបញ្ចេញឥទ្ធិពលរបស់លោកមកលើកម្ពុជា។ បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គត់នៅឆ្នាំ១៨៣២ អធិរាជមិញម៉ាង បានថ្កោលទោស ឡេ វ៉ាន់យៀក ពីបទក្បត់ជាតិ និងកាត់ទោសសហការីរបស់លោក។ ឡេ វ៉ាន់ខយ ជាកូនចិញ្ចឹមរបស់ឡេវ៉ាន់យៀក បានដឹកនាំការបះបោរឡេវ៉ាន់ខយ នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៣៣ ហើយបានកាន់កាប់ទីក្រុងព្រៃនរគ។ ព្រះបាទចេស្តាបតិន្ទ្រ(រាមាទី៣) ឆ្លៀតឱកាសបញ្ចប់ឥទ្ធិពលយួននៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់។ រាមា​ទី​៣​បាន​ផ្តួចផ្តើម​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​សៀម​ដើម្បី​នាំ​ព្រះអង្គម្ចាស់​អង្គ​អេម​មក​គ្រង​រាជ្យ​សម្បត្តិ​កម្ពុជា​និង​ដណ្តើម​យកក្រុងព្រៃនរគ ។   

 ការរៀបចំរបស់សៀម 
ព្រះបាទ​រាមា​ទី៣ ចាត់​ទ័ព​សៀម​តាម​ផ្លូវ​ដូច​តទៅ៖

 ចៅឃុនបឌិន នឹងដឹកនាំ   កងទ័ពជើងគោកចំនួន ៤០ ០០០ នាក់ ដើម្បីនាំព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម និងព្រះអង្គឌួងមកប្រទេសកម្ពុជា ហើយបន្តទៅដណ្ដើមទីក្រុងសៃហ្គន។
 ចៅព្រះយាព្រះក្លាំង នឹងដឹកនាំកងពលទ័ពថ្មើរជើង១ម៉ឺននាក់ វាយលុកក្រុងពាមបន្ទាយមាស ហើយមកប្រជុំគ្នាជាមួយកងទ័ពដីគោកនៅសៃហ្គន។
 ព្រះមហាទេពផម និង ព្រះរាជាវារិន្ទខាំ នឹងវាយលុកខេត្តសៀងក្វាង និង ងេះអាន តាមរយៈខ្ពង់រាបគោរាជ និងឡាវ។