សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមរ៉ូម៉ានី

សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមរ៉ូម៉ានី (ភាសារូម៉ានី: Republica Socialistă România, RSR) គឺជារដ្ឋកុម្មុយនីស្ដ ឯកបក្ស តាមលទ្ធិម៉ាក្ស លេនីន ដែលបង្កើតឡើងនៅប្រទេសរ៉ូម៉ានី ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៨៩។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៥ រដ្ឋកុម្មុយនីស្ដមួយនេះមានឈ្មោះហៅថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតរ៉ូម៉ានី។ ប្រទេសនេះ ស្ថិតនៅក្នុងប្លុកអឺរ៉ុបខាងកើត និងជាសមាជិកសន្ធិសញ្ញាវ៉ាសូវី ដែលតួនាទីដ៏ចម្បងបំផុតរបស់បក្សកុម្មុយនីស្ដរ៉ូម៉ានី ត្រូវបានចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ប្រទេសនេះ។ តាមទីតាំងភូមិសាស្រ្ត ប្រទេសរ៉ូម៉ានីមានព្រំដែនជាប់នឹងសមុទ្រ ខ្មៅនៅភាគខាងកើត សហភាពសូវៀត (តាមរយៈរដ្ឋអ៊ុយក្រែន និងម៉ុលដាវី) នៅភាគខាងជើង និងខាងកើត ហុងគ្រី និងយូហ្គោស្លាវី នៅភាគខាងលិច និងប៊ុលហ្គារី នៅភាគខាងត្បូង។ 

នៅពេលសង្រ្គាមលោកលើកទី២បានបញ្ចប់ទៅ ប្រទេសរ៉ូម៉ានីដែលជាអតីតក្រុមប្រទេសគាំទ្រក្រុមអាក់ស៊ីស (ក្រុមប្រទេសគាំទ្រពួកអាល្លឺម៉ង់ណាស៊ី, អ៊ីតាលី និងជប៉ុន) ត្រូវបានចូលកាន់កាប់ដោយសហភាពសូវៀតដែលជាតំណាង ផ្ដាច់មុខរបស់ក្រុមប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្ត (សហភាពសូវៀត, បារាំង, អង់គ្លេស, សហរដ្ឋអាមេរិក និងបារាំង)។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ បន្ទាប់ពីមានបាតុកម្មមហាជនដែលធ្វើឡើងដោយក្រុមជនដែលមានសមានចិត្តគាំទ្រពួកកុម្មុយនីស្ដ និងការដាក់សម្ពាធនយោបាយពីអ្នកតំណាងសហភាពសូវៀតនៅក្នុងគណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យនៃក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តមក រដ្ឋាភិបាលថ្មីមួយត្រូវបានបង្កើតឡើង ជារដ្ឋាភិបាលដែលមានទំនោរទៅរកសូវៀត ដែលបានរួមបញ្ចូលទាំងសមាជិកគណបក្សពលកររ៉ូម៉ានីដែលត្រូវបាន គេដាក់ឱ្យនៅក្រៅច្បាប់កាលពីមុននោះ។ បន្តិចម្ដងៗ សមាជិកបក្ស ពលករ និងបក្សសម្ព័ន្ធភាពជាមួយនឹងក្រុមជនកុម្មុយនីស្ដបានចូលក្ដោបក្ដាប់កិច្ចការរដ្ឋ ហើយមេដឹកនាំនយោបាយ មុនសង្រ្គាមទាំងអស់ត្រូវបានកម្ចាត់ចេញពីជីវិតនយោបាយ។ ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៧ ស្ដេច King Michael I ត្រូវបានបង្ខំឱ្យដាក់រាជ្យសម្បត្តិ ហើយរបបគ្រប់គ្រងមួយដែលមានឈ្មោះថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតរ៉ូម៉ានី ត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការ។

ពីដំបូងទី ធនធានដ៏ខ្សត់ខ្សោយរបស់ប្រទេសរ៉ូម៉ានីនាសម័យក្រោយសង្រ្គាម ត្រូវបានបង្ហូរចេញបន្ថែមដោយក្រុម ហ៊ុន "SovRoms" ជាបណ្ដុំក្រុមហ៊ុនរដ្ឋរួមគ្នាមួយរវាងសូវៀត និងរ៉ូម៉ានីដែលមិនតម្រូវឱ្យបង់ពន្ធដារ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសហភាពសូវៀតមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងប្រភពចំណូលសំខាន់ៗរបស់ប្រទេសរ៉ូម៉ានី។ ការបង្ហូរចេញនូវធនធានរបស់ប្រទេសរ៉ូម៉ានីមួយផ្នែកទៀតគឺទៅលើការបង់សំណងសង្រ្គាមទៅឱ្យសហភាពសូវៀត។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី នៅទសវត្សរ៍ ១៩៥០ រដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនីស្ដរ៉ូម៉ានី ចាប់ផ្ដើមទទួលបានឯករាជ្យភាពកាន់តែច្រើនជាងមុន ដែលបាននាំទៅដល់ការដកចេញនូវកងទ័ពសូវៀតចេញពីប្រទេសរ៉ូម៉ានី ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨។

ក្នុងទសវត្សរ៍១៩៦០ និង១៩៧០ លោក Nicolae Ceaușescu បានក្លាយជាអគ្គលេខាបក្សកុម្មុយនីស្ដរ៉ូម៉ានី (១៩៦៥) ជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ (១៩៦៧) និងបានទទួលតួនាទីដែលទើបបង្កើតថ្មីជាប្រធានាធិបតី ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤។ ការថ្កោលទោសពីសំណាក់លោក Nicolae Ceaușescu ចំពោះការចូលឈ្លានពានរបស់សហភាពសូវៀត ទៅលើប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគី ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨ និងការបន្ធូរបន្ថយមួយរយៈខ្លីនៃការបង្រ្កាបផ្ទៃក្នុង បាននាំឱ្យមានរូបភាពវិជ្ជមានមួយទាំងនៅក្នុងផ្ទៃក្នុងប្រទេស និងនៅបស្ចិមប្រទេស។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី កំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងលឿនដែលកើតឡើងមួយផ្នែកដោយសារកម្ចីឥណទានបរទេស បន្តិចម្ដងៗបាននាំឱ្យមានការរឹតបន្តឹង និងការបង្រ្កាបផ្នែក នយោបាយ ដែលនាំទៅដល់ការងើបឡើងផ្ដួលរំលំប្រកបដោយហិង្សានូវរបបគ្រប់គ្រងផ្ដាច់ការរបស់លោក នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៩។

មនុស្សជាច្រើនត្រូវបានសម្លាប់ ឬស្លាប់នៅមណ្ឌលឃុំឃាំង នៅក្រោមរបបគ្រប់គ្រងនៃបក្សកុម្មុយនីស្ដរ៉ូម៉ានី ភាគច្រើនបំផុតគឺនៅសម័យកាលដឹកនាំតាមបែបស្ដាលីននិយម នាទសវត្សរ៍១៩៥០។ នៅពេលដែលតួលេខនៃការសម្លាប់តាមនីតិវិធីច្បាប់ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៤៥ និង១៩៦៤ មានចំនួន១៣៧នាក់ ចំនួនមនុស្សស្លាប់នៅមណ្ឌលឃុំឃាំងត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានចំនួនរាប់ម៉ឺន ឬរាប់សែននាក់ឯណោះ។ មនុស្សជាច្រើនទៀតត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយហេតុផលនយោបាយ, សេដ្ឋកិច្ច ឬហេតុផលផ្សេងទៀត ហើយត្រូវទទួលរងគ្រោះដោយការចាប់ឃុំឃាំង, ទារុណកម្ម ឬការ    សម្លាប់។