វិបត្តិរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែនឆ្នាំ២០២១–២០២២: កំណើនភាពតានតឹង និងការឈ្លានពាន (កុម្ភៈ ២០២២ – បច្ចុប្បន្ន)

កំណើនភាពតានតឹង និងការឈ្លានពាន (កុម្ភៈ ២០២២ – បច្ចុប្បន្ន)
ការប្រយុទ្ធគ្នានៅដុនបាសបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៅថ្ងៃទី១៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២។ ខណៈពេលដែលចំនួននៃការវាយប្រហារប្រចាំថ្ងៃក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយសប្តាហ៍ដំបូងនៃឆ្នាំ២០២២ គឺមានចាប់ពី ២ ទៅ ៥ ដង ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី១៧ ខែកុម្ភៈ យោធាអ៊ុយក្រែនបានរាយការណ៍ថាមានការវាយប្រហារដល់ទៅ ៦០ ដងឯណោះ។ ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​រដ្ឋ​រុស្ស៊ី​ក៏បាន​រាយការណ៍​ផងដែរ​នូវ​ការ​វាយប្រហារ​ដោយ​កាំភ្លើងធំ​ជាង​ ២០ ​លើក​នៅលើ​ទីតាំងផ្តាច់ខ្លួន​អ៊ុយក្រែនក្នុង​ថ្ងៃ​តែមួយ។

នៅថ្ងៃបន្ទាប់ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតដូណេតស្ក៍ និងលូហ្កានស្ក៍ បានបញ្ជាឱ្យមានការជម្លៀសជនស៊ីវិលពីរដ្ឋធានីរៀងៗខ្លួន ដោយគេបានកត់សម្គាល់ឃើញថា ការជម្លៀសជនស៊ីវិលចេញទាំងស្រុងនឹងចំណាយពេលជាច្រើនខែដើម្បីសម្រេចបាន។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអ៊ុយក្រែនបានរាយការណ៍ពីការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃការបាញ់ផ្លោងដោយក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធដឹកនាំដោយរុស្ស៊ីនៅតំបន់ដុនបាស ហើយបានចាត់ទុកសកម្មភាពនេះជាការប៉ុនប៉ងញុះញង់ឱ្យកងទ័ពអ៊ុយក្រែនវាយបកវិញ។

នៅថ្ងៃទី២១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ រោងចក្រថាមពលកម្តៅនៅសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតលូហ្កានស្ក៍ ត្រូវបានរងការបាញ់ផ្លោងពីកងកម្លាំងអនាមិក។ ទីភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន​អ៊ុយក្រែនបាន​បញ្ជាក់​ថា អាជ្ញាធរ​ត្រូវ​បង្ខំ​ចិត្ត​បិទរោងចក្រនោះ​ជា​លទ្ធផល។

ការទទួលស្គាល់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតដូណេតស្ក៍ និងលូហ្កានស្ក៍ដោយរុស្ស៊ី
thumb|250x250px|ប្រធានាធិបតីពូទីន រួមជាមួយលោកដេនីស ពូហ្ស៊ីលីន និងលេអូនីដ ប៉ាសេឆ្មីគ កំពុងចុះហត្ថលេខាលើក្រឹត្យទទួលស្គាល់ឯករាជ្យភាពនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតដូណេតស្ក៍ និងលូហ្កានស្ក៍នៅថ្ងៃទី២១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២។

នៅថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ គណបក្សកុម្មុយនីស្តនៃសហព័ន្ធរុស្ស៊ីបានប្រកាសតាមរយៈកាសែតប្រាវដាថា សមាជិកសភារបស់ខ្លួននឹងណែនាំដំណោះស្រាយមួយនៅក្នុងសភាឌូម៉ា ដោយសុំឱ្យប្រធានាធិបតីពូទីនទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវរដ្ឋផ្តាច់ខ្លួននិយមនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតដូណេតស្ក៍ និងលូហ្កានស្ក៍។ ដំណោះស្រាយនេះត្រូវបានទទួលអនុម័តដោយសភាឌូម៉ានៅថ្ងៃទី១៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ ក្នុងលទ្ធផលបោះឆ្នោត ៣៥១–១៦ ដោយមានសម្លេងអនុប្បវាទមួយ។ វាត្រូវបានគាំទ្រដោយបក្សកាន់អំណាច សហរុស្ស៊ី បក្សកុម្មុយនីស្តនៃសហព័ន្ធរុស្ស៊ី គណបក្សយុត្តិធម៌រុស្ស៊ី — ដើម្បីការពិត និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី ប៉ុន្តែត្រូវបានប្រឆាំងដោយគណបក្សប្រជាជនថ្មី។

នៅថ្ងៃទី២១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ មេដឹកនាំនៃរដ្ឋផ្តាច់ខ្លួនទាំងពីរ ពោលគឺលោកដេនីស ពូហ្ស៊ីលីន និងលេអូនីដ ប៉ាសេឆ្មីគបានរួមគ្នាស្នើសុំឱ្យប្រធានាធិបតីពូទីនទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវឯករាជ្យភាពរបស់សាធារណរដ្ឋរៀងៗខ្លួន។ មេដឹកនាំទាំងពីរក៏បានស្នើចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាស្តីពីមិត្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយរុស្ស៊ី រួមទាំងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាផងដែរ។ នៅពេលបញ្ចប់សម័យប្រជុំវិសាមញ្ញនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខរុស្ស៊ីដែលបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃនោះ លោកពូទីនបាននិយាយថាការសម្រេចចិត្តលើការទទួលស្គាល់នូវរដ្ឋទាំងពីរនឹងត្រូវធ្វើឡើងភ្លាមៗ។

សំណើនេះត្រូវបានគាំទ្រដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ លោកស៊ែរជី សូយហ្គូ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីរុស្ស៊ី លោកមីខាអ៊ីល មីឈូសទីនបាននិយាយថា រដ្ឋាភិបាលបានរៀបចំមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់សកម្មភាពបែបនេះ"អស់ជាច្រើនខែមកហើយ"។ ក្រោយមកនៅថ្ងៃដដែរនោះ លោកពូទីនបានចុះហត្ថលេខាលើក្រឹត្យស្តីពីការទទួលស្គាល់រដ្ឋនោះ។ លើសពីនេះទៀត សន្ធិសញ្ញា"ស្តីពីមិត្តភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងជនុបត្ថម្ភ" រវាងរុស្ស៊ី និងសាធារណរដ្ឋទាំងពីរក៏ត្រូវបានចុះផងដែរ។

ការឈ្លានពាន

នៅថ្ងៃទី២១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ បន្ទាប់ពីបានទទួលស្គាល់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតដូណេតស្ក៍ និងលូហ្កានស្ក៍ ប្រធានាធិបតីពូទីនបានបញ្ជាឱ្យកងទ័ពរុស្ស៊ីបន្ថែមចូលទៅក្នុងតំបន់ដុនបាសក្នុងអ្វីដែលរុស្ស៊ីហៅថា"បេសកកម្មរក្សាសន្តិភាព"។ ក្រោយមកនៅថ្ងៃដដែរ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យជាច្រើនបានអះអាងថា កងកម្លាំងរុស្ស៊ីគឺកំពុងចូលទៅក្នុងតំបន់ដុនបាសពិតមែន។ នៅថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសសម្ដៅលើសកម្មភាពនេះថាជា"ការឈ្លានពាន"។ នៅថ្ងៃដដែរ ក្រុមប្រឹក្សាសហព័ន្ធបានអនុញ្ញាតជាឯកច្ឆ័ន្ទឱ្យលោកពូទីនប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធានៅក្រៅទឹកដីប្រទេសរុស្ស៊ី។

នៅថ្ងៃទី២៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ មន្ត្រីការពារជាតិជាន់ខ្ពស់របស់សហរដ្ឋអាមេរិកម្នាក់បាននិយាយតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានថា "៨០ ភាគរយ" នៃកងកម្លាំងរុស្ស៊ីដែលត្រូវបានចាត់តាំង និងដាក់ពង្រាយនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនអ៊ុយក្រែន បានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចសម្រាប់ការប្រយុទ្ធ ហើយសកម្មភាពឈ្លានពានដីគោកអាចនឹងផ្ទុះឡើងនៅពេលណាមួយជាក់ជាមិនខាន។ នៅថ្ងៃដដែរនោះ សភាអ៊ុយក្រែនបានអនុម័តក្រឹត្យរបស់ប្រធានាធិបតីវ៉ូឡូឌីមៀរ ហ្សេឡេនស្គី ស្តីពីការដាក់ប្រទេសក្នុងគ្រាអាសន្នចាប់ពីម៉ោង ០០:០០ ថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ តទៅនៅទូទាំងទឹកដីនៃប្រទេសអ៊ុយក្រែនទាំងអស់ លើកលែងតែតំបន់ដូណេតស្ក៍ និងលូហ្កានស្ក៍ សម្រាប់រយៈពេល ៣០ ថ្ងៃ។ ក្រសួងការបរទេសអ៊ុយក្រែន បានផ្តល់អនុសាសន៍សូមឱ្យពលរដ្ឋអ៊ុយក្រែនជៀសវាងការធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសរុស្ស៊ី ហើយអ្នកដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ីសូមឱ្យចាកចេញពីប្រទេសនោះ"ជាបន្ទាន់"។

ប្រហែលម៉ោង ៤ ទៀបភ្លឺ ម៉ោងនៅទីក្រុងម៉ូស្គូ ថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ ប្រធានាធិបតីពូទីនបានប្រកាសចាប់ផ្តើម"ប្រតិបត្តិការយោធាពិសេស"នៅក្នុងតំបន់ដុនបាស។ មិនយូរប៉ុន្មាន រលកដំណឹងអំពីការផ្ទុះធំៗបានហូរចេញមកពីទីក្រុងជាច្រើននៅភាគកណ្តាល និងភាគខាងកើតអ៊ុយក្រែន រួមទាំងរដ្ឋធានីកៀវ និងទីក្រុងការគីវ ខណៈដែលកងទ័ពជើងទឹករុស្ស៊ីជាច្រើនបានចូលចតនៅទីក្រុងអូដេហ្សា។ ក្រោយដំណឹងឈ្លានពានបានផ្ទុះឡើង សហរដ្ឋអាមេរិក​ក៏បានចេញ​ប្រកាស​ភ្លាមៗ​ថា​ខ្លួន​នឹង​មិន​បញ្ជូន​ទាហាន​ប្រយុទ្ធ​​ចូលទៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ុយក្រែននោះទេ។ ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្តេជ្ញាថានឹងមិនបញ្ជូនកងទ័ពចូលទៅក្នុងអ៊ុយក្រែន បូករួមទាំងការភ័យខ្លាចកើតសង្គ្រាមលោកលើកទី៣ រុស្ស៊ីក៏បន្តមហិច្ឆតាយោធារបស់ខ្លួនដោយនិទណ្ឌភាព ទោះបីជាជួបនឹងចលនាប្រឆាំងក្នុងតំបន់កម្រិតណាក៏ដោយ។ អ្នកសង្កេតការណ៍ជាច្រើនជឿថា ប្រតិបត្តិការយោធារបស់រុស្ស៊ីនៅអ៊ុយក្រែននឹងនាំទៅដល់ការកាន់កាប់នូវរដ្ឋាភិបាលអ៊ុយក្រែន ហើយអធិបតេយ្យភាពជាតិអ៊ុយក្រែនអាចនឹងឈានដល់ទីបញ្ចប់។Oxford Union - Interview with Sir John Sawers, , Oxford Union / 1 March 2022, minutes 4:54–5:19; 22:06.