navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
បរិវារសព្ទ: ការ​ចេញ​ដំណើរ​នៃ​មន្ត្រី​បុរាណ

ការ​ចេញ​ដំណើរ​នៃ​មន្ត្រី​បុរាណ 

ការ​ចេញ​ដំណើរ​នៃ​មន្ត្រី​បុរាណ​នោះ បើ​តាម​លោក ជីវ តាក្វាន់ និង ​បព្វជិត​កាតូលិក​អេស្ប៉ាញ៉ុល ឈ្មោះ សង់ អង់តូនីញ៉ូ (Le Frère dominlcan de San Antonio) ដែល​លោក​បាន​ធ្វើ​សេចក្ដី​រាយការណ៍​ថ្វាយ​ព្រះចៅ ដុង ហ្វីលីប (Don Philippe) នៃ​ប្រទេស​អេស្ប៉ាញ​ក្រោម​ចំណង​ជើង​ថា “ព្រឹត្តិការណ៍​ជាក់​ស្ដែង​សង្ខេប​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​សតវត្ស ​ទី​ ១៦” ប្រែ​ពី​ភាសា​អេស្ប៉ាញ៉ុល​មក​ជា​ភាសា​បារាំង​ដោយ​លោក​ កាបាតុង (A. Cabaton) បោះពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​រាជធានី​ម៉ាឌ្រីដ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ១៦០៤ បាន​អធិប្បាយ​ថា ៖

ក. នៅ​សម័យ​នោះ មន្ត្រី​ធំៗ​ខ្មែរ​ នឹង​ចេញ​ដំណើរ​ទៅ​ណា​មក​ណា រមែង​មាន​ក្បួន​ហែហម​មុខ​ក្រោយ​មាន​ពេល​រេហ៍ សេនា​បាវព្រាវ មនុស្សម្នា ប្រកប​ដោយ​អាវុធ​គ្រប់​ដៃ និង​គ្រឿង​ប្រដាប់​ផ្សេងៗ​តាម​លំដាប់​ស័ក្តិ​ធំ​តូច​ ដូចជាៈ មន្ត្រី​ស័ក្តិ ​១០ ​ហ៊ូពាន់​ ដែល​ក្លាយ​មក​ពី​ពាក្យ​សៀម “ហ៊ួផាន់” (ក្បាល​ពាន់) គ្រឿង​ហែ​ក្បួន​ត្រូវ​មាន​គ្រែ​ស្នែង ពាក្យ​រាជស័ព្ទ​ហៅ​ថា ព្រះ​សលៀង មាន​ក្លស់ ​៥ ​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​ពណ៌​ក្រហម ឬ​បៃតង​ខៀវ ស្រប​តាម​ឋានៈ​មន្ត្រី​ឆ្វេង​ស្ដាំ ។ល។ ចំពោះ​មន្ត្រី​មាន​ឋានន្តរស័ក្តិ​ពី​ ១០​ ពាន់​ចុះ​មក​ ក្បួន​ហែហម​ជា​កិត្តិយស​មន្ត្រី​ទាំង​នោះ​មាន​ចំនួន​ចុះ​ថយ​ជា​លំដាប់​ មាន​ក្លស់​បាំង​ពី​ ៤​ ចុះ​មក​មួយ ។ល។

ខ. ចំពោះ​ព្រះមហាក្សត្រ​វិញ ក្បួន​ហែហម​ធំ​ជាង​មន្ត្រី ក្លស់​សម្រាប់​បាំង​ជុំ​វិញ​សុទ្ធ​តែ​ពណ៌​ស ឬ​លឿង​តាម​ថ្ងៃ​ធំ ឬ​តូច​ដោយ​ពុំ​មាន​កម្រិត​ចំនួន​ព្រម​ទាំង​គ្រឿង​ប្រដាប់​សម្រាប់​បាំង​ ពន្លឺ​ព្រះអាទិត្យ និង​ បក់​កម្ដៅ ដូចជា បាំងសែន​ដែល​សៀម​ហៅ​ថា ប័ងសួន (ប័ងសុរ័យ) មយូរាឆ័ត្រ ចាមរ ឬ​ បៃមន់ ។ល។ ពាក្យ​ទាំង​នេះ សូម​មើល​វចនានុក្រម​ខ្មែរ ។
បរិវារសព្ទ: សម្លៀក​បំពាក់

សម្លៀក​បំពាក់ 

សម្លៀក ​បំពាក់​មន្ត្រី​ខ្មែរ​យើង​តែង​មាន​តាម​លំដាប់​ស័ក្តិ​ជា​មន្ត្រី​ឆ្វេង​ ស្ដាំ ដែល​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​ពណ៌​ក្រហម ឬ​បៃតង ត្រូវ​មាន​មួក​មាន​កំពូល​យ៉ត​មាស​ដាំ​ពេជ្រ មាន​សំពត់​អាវ​ចរបាប់​ទាំង​អស់ ព្រម​ទាំង​ស្បែក​ជើង​ស្រោម​ជើង ។
បរិវារសព្ទ: អក្សរ​ខ្មែរ

អក្សរ​ខ្មែរ 

អក្សរ ​ខ្មែរ​យើង​នោះ​ទៀត​ ត្រូវ​មាន​សភាព​ជា​អក្សរ​អ្នក​អរិយប្រទេស​មួយ គឺ​មាន​សភាព​ដូចជា​សម្លៀក​បំពាក់​ដែរៈ មាន​សក់ ហាក់​ដូច​ជា​មួក មាន​តួ​អក្សរ និង​មាន​ជើង​អក្សរ ហាក់​ដូច​ជា​ស្បែកជើង ។
បរិវារសព្ទ: សម្ដី​និយាយ

សម្ដី​និយាយ 

សម្ដី ​និយាយ​នោះ​សោត ក៏​ត្រូវ​មាន​វរិវារស័ព្ទ​ហែហម​ជា​លំដាប់​ដែរ ។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត ខ្មែរ​យើង​ច្រើន​ប្រឌិត​ពាក្យ​ពេចន៍​ដោយ​ពុំ​មាន​ឫសគល់​ពី​បាលី ឬ​សំស្ក្រឹត ដើម្បី​យក​មក​ប្រើ​តាម​សេចក្ដី​ត្រូវ​ការ​នៃ​អ្នក​ស្រុក ដូចជា​អាទិ៍ ពាក្យ «កណ្ដុំ​ឆែប…ឆា» ដែល​អ្នក​ខ្លះ​ច្រើន​ ភ្លាត់​មាត់​នៅ​វេលា​ចាក់​ក្រឡេក​ប្រលែង​គ្នា​លេង ។ បើ​ពុំ​បាន​ជា​គិត​ យើង​ស្មាន​ថា​ជា​ពាក្យ​អនុករណៈ ឬ​ឧទានសព្ទ ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ គឺ​ជា​ពាក្យ​ចំអាស​មួយ​បែប គួរ​ឲ្យ​កោត​សរសើរ​ថ្វី​ដៃ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​បុរាណ​ដែល​ចេះ​យក​ពាក្យ «ឆា» មួយ​ម៉ាត់​មក​ដាក់​បញ្ឆោត​ភ្ជាប់​ពី​ខាង​ក្រោយ​បង្អស់​ ដើម្បី​បង្វែង​ដាន​អ្នក​ផង​កុំ​ឲ្យ​នឹង​សង្ស័យ​រក​អត្ថន័យ​ប្រាកដ​ឃើញ ។

ពាក្យ​នេះ យើង​ព្យាយាម​វែក​ញែក​រក​ហេតុផល​ទៅ យើង​អាច​រក​ឃើញ​ច្បាស់​ថា ជា​ពាក្យ​គន្លាស់​កាត់​មាន​សេចក្ដី​ថា “កណ្ដុំ​ឆែប​មួយ​ដួយ” ។ ពាក្យ​នេះ សូម​ជូន​អស់​លោក​អ្នក​អាន​គន្លាស់​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ​ខ្លួន​ឯង​ទៅ​ចុះ ។

ពាក្យ "ធ្នើ" វិញ​ក៏​មាន​លំនាំ​របៀប​ដូច​គ្នា​ដែរ​គឺ​ពាក្យ "ធ្នើ" ថ្នាក់​លើ ។ រីឯ​ពាក្យ​ «ក្បាក់» ដែល​ជា​ឈ្មោះ​កូន​ជើង​ពាន​ទំនាប់​ច្រើន​ធ្វើ​អំពី​ប្រាក់​វិញ​គឺ​ជា​ពាក្យ «ក្បាក់​ប្រាន» បាន​សេចក្ដី​ថា "ក្បាន​ប្រាក់" ។ សូម​មើល​ពាក្យ​ ចាន​ក្បាន ។
បរិវារសព្ទ: របៀប​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​កូន​ចៅ

របៀប​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​កូន​ចៅ 

តាម ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​យើង​នៅ​សម័យ​បុរាណ​ ការ​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​កូន​ចៅ​នីមួយៗ​គេ​ច្រើន​ប្រកាន់​ណាស់ ។ គេ​ពុំ​មែន​ចេះ​តែ​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ដោយ​ពុំ​បាន​រក​គ្រូ​អាចារ្យ​ដើម្បី​ គន់គូរ​ទស្សទាយ​ដោយ​ក្បួន​វេទ​ជាមុន​ឡើយ ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ការ​ដាក់​ឈ្មោះ​នេះ គេ​ច្រើន​តម្រូវ​ទៅ​តាម​ឫក្សពារ តាម​ពេលា​ល្អ ឡើងស័ក្ត ឡើង​រាសី សម​តាម​លំដាប់​ថ្ងៃ​ខែ​នៃ​កំណើត​ទារក​ដែល​មាន​អត្ថន័យ​សំខាន់​ស្រប​តាម​ គម្ពី​បាលី និង​ស្រប​តាម​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​នៃ​មាតា​បិតា​ចំពោះ​អនាគត​នៃ​ទារក​ទាំង​ នោះ ។

នឹង​ឲ្យ​ឈ្មោះ​នោះ​ទៀត គេ​ត្រូវ​កម្រិត​ចំនួន​ព្យាង្គ គឺ​ចំនួន​ពាក្យ​ក្នុង​ឈ្មោះ​នីមួយៗ​ស្រប​តាម​វណ្ណៈ​គ្រួសារ​ដើម្បី​ជា​វិន័យ ​មួយ​សម្រាប់​សម្គាល់​ដោយ​ប្រាកដ​នូវ​អម្បូរ​ ពូជ ពង្ស នៃ​គ្រួសារ​ដូចតទៅ ៖

ក. ចំពោះ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះមហាក្សត្រ : ព្រះនាម​នីមួយៗ​ត្រូវ​មាន​ពាក្យ​ពី​បួន​ព្យាង្គ​ ឡើង​ទៅ ដូចជា ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧ វិរកុមារ សុរិយកុមារ ។ ព្រះបរមនាម​ព្រះបាទ​នរោត្ដម គឺ​រាជាវត្តី ព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ គឺ​សេរីសុវត្ថិ ។
ខ. ចំពោះ​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស និង​មន្ត្រី​ដែល​ព្រះរាជា​តាំង​ជា​ក្សត្រ​ពេញ​អង្គ ព្រះនាម​ត្រូវ​មាន​យ៉ាង​ច្រើន​ត្រឹម​តែ​បី​ព្យាង្គ ដូចជា វីរិយៈ ប៉ូរក្ខស៊ី ឥន្ទ្រាវង្ស (ក្រុម​ក្សត្រ) បលីវ័ណ្ណ ទេពអរជូន ពិស្ណុលោក (មន្ត្រី​រាជវង្ស) ។
គ. ចំពោះ​បុត្រ​មន្ត្រី គហបតី និង​មន្ត្រី​កិត្តិយស : នាម​បុត្រ​ត្រូវ​មាន​យ៉ាង​ច្រើន​ត្រឹម​តែ​ពីរ​ព្យាង្គ ដូចជា សម្បត្តិ ចម្រើន សុខា សម្បូរណ៍ ។ល។
ឃ. ចំពោះ​បុត្រ​ប្រជារាស្ត្រ​សាមញ្ញ​ទូទៅ : នាម​បុត្រ​មាន​តែ​មួយ​ព្យាង្គ ឬ​មួយ​ម៉ាត់​ទេ ពោល​គឺ​ឈ្មោះ សុខ សៅ ម៉ែន ម៉ុក ជា គង់ ។ល។

បើ ​ប្រជារាស្ត្រ​ទាំង​នេះ បាន​ឡើង​បុណ្យ​ស័ក្តិ​ធ្វើ​ជា​មន្ត្រី​កាលណា គេ​គ្រាន់​តែ​បន្ថែម​ទៅ​លើ​ឈ្មោះ​ទាំង​នោះ​នូវ​គោរម្យងារ​ ដូចជា ហ្លួង ពញា ឧកញ៉ា ។ល។

អាស្រ័យ ​ដូច​បាន​អធិប្បាយ​ខាងលើ​នេះ​ស​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ចាប់​តាំង​ពី​កិច្ច​ចេញ​ដំណើរ​រហូត​ដល់​សម្ដី​និយាយ​ ព្រម​ទាំង​របៀប​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​កូន​ចៅ​ទៀត ឃើញ​ថា សុទ្ធ​តែ​មាន​របៀប​ជា​លំដាប់​ថ្នាក់​ខ្ពស់​ទាប មាន​បរិវារ​ហែហម​ជា​កត្តិយស​ជា​ដរាប ។

កំណត់​សម្គាល់ ៖ ការ​បរិយាយ​ខាង​លើ​គឺ​ជា​ភស្តុតាង​ខាង​កំណត់​ត្រា​ដ៏​តូច​មួយ​ ដែល​អាច​នាំ​ឲ្យ​មិត្ត​អ្នក​អាន​​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា ពួក​ស្តេច ឬ មន្ត្រី​ក្រោម​បង្គាប់​ រួម​គំនិត​ជា​មួយ​ពួក​អាចារ្យ​ព្រាហ្ម​​នៅ​សម័យកាល​នោះ​បាន​រើស​អើង​ មើល​ងាយ​ប្រជារាស្ត្រខ្មែរ​​​​​ ដែល​ជា​អំពើ​ដ៏​ថោកទាប​បំផុត ។ ពួក​​ស្តេច​ មន្ត្រី និង ព្រាហ្ម​អាចារ្យ​ ទាំង​នោះ​បាន​ទទួល​យក​​ប្រពៃណី ទំនៀម​ទម្លាប់​​ដ៏​គម្រក់​របស់​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ ពោល​គឺ​ការ​បែង​ចែក​មនុស្ស​ជា​វណ្ណៈ (ព្រាហ្ម ក្សត្រ វេស្ស និង សូទ្រ) មក​អនុវត្ត​ដោយ​គ្មាន​កែប្រែ​បន្តិចបន្តួច​សោះ ។ នៅ​ក្នុង​សង្គម​ឥណ្ឌា​បុរាណ ក៏​ដូច​ជា​សម័យ​ទំនើប មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​វណ្ណៈ​សូទ្រ​​ទោះ​ទៅ​ដល់​ទី​ណា ទោះ​កែប្រែ​ជំនឿ​ទៅ​កាន់​សាសនា​អ្វី​ក៏​ដោយ (ទាំង​គ្រិស្តសាសនា ទាំង​សាសនា​អ៊ីស្លាម) ត្រូវ​បាន​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​វណ្ណៈ​​ព្រាហ្ម វណ្ណៈ​ក្សត្រ និង វណ្ណៈ​វេស្ស ដឹង​ភ្លាម​តាម​រយៈ​ឈ្មោះ​របស់​ពួក​សូទ្រ​ ។ ពេល​​ពួក​មនុស្ស​វណ្ណៈ​សូទ្រ​នាំ​កូនចៅ​ទៅ​ចុះ​ឈ្មោះ​ចូល​រៀន​ គ្រូ​បង្រៀន​ត្រូវ​បាន​គេ​តម្រូវ​ឲ្យ​សួរ​រក​វណ្ណៈ​របស់​កុមារ​ទាំង​នោះ ។ បើ​ឪពុក​ម្តាយ​របស់​កុមារ​ទាំង​នោះ​មិន​ប្រាប់​វណ្ណៈ​របស់​កុមារ​ទេ​ ពួក​គ្រូ​ទាំង​នោះ​នឹង​មិន​ចុះ​ឈ្មោះ​ឲ្យ​កុមារ​​ចូល​រៀន​ឡើយ ។ តាម​រយៈ​ត្រកូល (គោត្រនាម ឬ គោត្តនាម) របស់​កុមារ​នោះ ពួក​គ្រូ​ទាំង​នោះ​​ក៏​នឹង​អាច​ដឹង​ភ្លាម​ថា កុមារ​ណា​មក​ពី​វណ្ណៈ​ណា​មួយ ។ ពួក​កុមារ​មក​ពី​វណ្ណៈ​សូទ្រ​ត្រូវ​បាន​គ្រូ​តម្រូវ​ឲ្យ​អង្គុយ​នៅ​ក្រោយ​គេ​បង្អស់ និង ត្រូវ​បរិភោគ​អាហារ ឬ ទឹក​​នៅ​កន្លែង​ដាច់​ដោយ​ឡែក​ពី​កុមារ​នៃ​វណ្ណៈ​ដទៃ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ក

ក្រុមអក្សរ ក 

កកិច​កកុច : ពាក្យ​​នេះ​​មាន​​អត្ថន័យ​​ប្រហាក់​​ប្រហែល​​គ្នា​​នឹង​​ពាក្យ​​កិចកុក​​ដែរ គឺ​​បង្ក​​រឿង​​ហេតុ​​ដោយ​​មាន​​គំនិត​​ក្រឡេច​​ក្រឡុច ។​ អាស្រ័យ​​ហេតុ​នេះ​ បរិវារស័ព្ទ "កកុច" អាច​គន្លាស់​បាន​ជា​ពាក្យ "កកុច​ដោយ​មាន​គំនិត​ក្រឡុច​ក្រឡេច" ពោល​គឺ​ "កកិច​ដោយ​មាន​គំនិត​ក្រឡេច​ក្រឡុច" ។ អ្នក​ខ្លះ​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ថា "កកិច​កកុក" ។
កក្អាក​កក្អាយ​ : កក្អាយ​​ដោយ​​សើច​​សាបាក គឺ​កក្អាក​​ដោយ​​សើច​​សប្បាយ ។
កញ្ឆក់កញ្ឆែង : ចាប់ទាញកន្ត្រាក់ដោយឥតគួរប្រណី ។ បរិវារស័ព្ទៈ កញ្ឆែង​ដោយឥតកោតក្រក់ គឺកញ្ឆក់​ដោយឥតកោតក្រែង ។
កណ្តោចកណ្តែង : ត្រមោចឯកឯងក្នុងទីស្ងាត់ ។ បិរវារស័ព្ទៈ កណ្តែងតែម្នាក់អោច គឺកណ្តោចតែម្នាក់ឯង ។
កម្ទេចកម្ទី : កម្ទីជាធូលិច គឺកម្ទេចជាធូលី ។
កាក់កប : កាក់គ្រប់ដំណប គឺកបគ្រប់ដំណាក់ ។
កៀនកោះ : កោះចន្លៀនគឺកៀនចន្លោះ ។
កំប្លុកកំប្លែង : កំប្លុកថ្លែង គឺកំប្លែងថ្លុក ។
កំព្រីកំព្រា : កំព្រីដោយឥតមេជា គឺកំព្រាដោយឥតមេជី ។
ក្តីក្តាំ : ក្តាំព្រោះប្រកាន់រៀងខ្លួនតាមចំណី គឺក្តីព្រោះប្រកាន់រៀងខ្លួនតាមចំណាំ ។
ក្បាច់ក្បូរ : គេច្រើនប្រើពាក្យនេះក្នុងវគ្គ "មិនដឹងជាក្បាច់ក្បូរអ្វីទេ! ឬចេះតែក្បាច់ក្បូរណាស់" ដែលយើងអាចបកស្រាយថា ពុំមានការចាំបាច់អ្វីឡើយ! ឬពុំចាំបាច់ទេ! ដូច្នេះបរិវាស័ព្ទ ក្បូរអាចគន្លាស់បានជាពាក្យ ក្បូរចាំដាច់ គឺក្បាច់ចាំដូរ ។
ក្បាលក្បូង : ក្បូងដូចលលាដ៍ដាល គឺក្បាលដូចលលាដ៍ដូង ។
ក្មេងក្មាង : ក្មាងអ្នកជិតខេង គឺក្មេងអ្នកជិតខាង ។
ក្រវេក្រវូ : ជាគ្រាមភាសាមានន័យថារវល់ ឈឺឆ្អាល ។ ក្រវេរឿងរបស់កូ គឺក្រវូរឿងរបស់គេ ។
ក្រីក្រ : ជនក្រីក្រជាជនខ្សត់ខ្សោយលំបាកណាស់ មិនថាតែសម្បត្តិទេ គឺរហូតដល់តំរិះវិជ្ជាផង ។ល។ បរិវារស័ព្ទ : ក្រីអប្រ គឺក្រអប្រិយ ពោលគឺជនក្រខ្សត់លំបាកដែលជាជនមិនគួរស្រឡាញ់រាប់អាន ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ខ

ក្រុមអក្សរ ខ 

ខ​ខិត ឬ ខង​ខិត : តាម​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​បាន​សេចក្ដី​ថា ប្រកាន់​ទុក ចំណាំ​ទុក​នូវ​របស់​អ្វី​មួយ​ថា​ជា​របស់​ខ្លួន ដោយ​ដាក់​សញ្ញា​ជា​សម្គាល់ ។ ឃ្មុំ​នេះ​មាន​គេ​ខខិត​ហើយ ។ មាន​អ្នក​ស្រុក​ខ្លះ​ប្រើ​ពាក្យ ខខិត​ នេះ​ថា ខងខិត វិញ ។ ពាក្យ​ ខងខិត​ ដូចជា​សមរម្យ​ជាង​ពាក្យ ខខិត ព្រោះ​បរិវារស័ព្ទ​ "ខង" អាច​គន្លាស់​បាន​ជា​ពាក្យ "ខង​ទុក​ជា​ទ្រព្យ​ក្នុង​មួយ​របិត" គឺ "ខិត​ទុក​ជា​ទ្រព្យ​ក្នុង​មួយ​របង" ពោល​គឺ​ជា​ទ្រព្យ​ជាប់​បំណង មាន​ម្ចាស់​គេ ហាក់​ដូចជា​ទ្រព្យ​មួយ​នៅ​ក្នុង​របង​ផ្ទះ ។
ខាប់ខណ្ឌ ឬ ខណ្ឌខាប់ : តាមវចនានុក្រមបានសេចក្ដីថា ដែលចង្អៀតណែនណាន់ ប៉ុន្តែមានខណ្ឌជាជួរ ជាសង្កាត់ ដាច់ដោយប៉ែក ដោយឡែកពីគ្នា ។ ទីចង្អៀតខាប់ខណ្ឌ មនុស្សច្រើនពាន់ឈរខាប់ខណ្ឌតាន់តាប់ ។ បរិវារស័ព្ទ “ខាប់” អាចគន្លាស់បានជាពាក្យ “ខាប់ច្រើនពាន់ចង្អៀតតាប់តាន់” គឺ “ខណ្ឌច្រើនពាន់ចង្អៀតតាន់តាប់” ។
ខិតខំ : ខិតធ្វើការឲ្យអស់ពីចំ គឺខំធ្វើការឲ្យអស់ពីចិត្ត ។
ខ្ជះខ្ជាយ : ខ្ជាយជះចោលដោយរាត់រះ គឺខ្ជះជះចោលដោយរាត់រាយ ។
ខ្នល់ខ្នើយ : ខ្នល់សម្រាប់កើយ គឺខ្នើយសម្រាប់កល់ ។
ខ្លាំងក្លា : ក្លាគ្រប់ប្រកាំង គឺខ្លាំងគ្រប់ប្រការ ។
ខ្វល់ខ្វាយ : ខ្វាយក្នុងរូបកល់ គឺខ្វល់ក្នុងរូបកាយ ។ ខ្វាយរកមធ្យោបល់ គឺខ្វល់រកមធ្យោបាយ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ គ

ក្រុមអក្សរ គ 

គិតគូរ : គូរដើម្បីឲ្យធិត គឺគិតដើម្បីឲ្យធូរ ។
គំរោះគំរើយ : គំរើយព្រៃផ្សៃយ៉ាងជម្លោះ គឺគំរោះព្រៃផ្សៃយ៉ាងជម្លើយ ។
គ្រាំគ្រា : ដែលចាស់ណាស់ ទ្រេតទ្រោម ទ្រុឌទ្រោម ។ បរិវារសព្ទ : គ្រាដោយចាស់ជរាំ គឺគ្រាំដោយចាស់ជរា ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ឃ

ក្រុមអក្សរ ឃ 

ឃោរឃៅ : កាចខ្លាំងឥតមេត្តាប្រណី ។ បរិវារសព្ទ : ឃៅដោយចិត្តអាស្រូ គឺឃោរដោយចិត្តអាស្រូវ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ង

ក្រុមអក្សរ ង 

ងងឹតងងល់ : ងងល់មើលមិនយឹត គឺងងឹតមើលមិនយល់ ។
ងរងក់ : ងក់មួយសំប៊រ គឺងរមួយសំបក់ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ច

ក្រុមអក្សរ ច 

ចង្អៀតចង្អល់ : ចង្អល់តប់ប្រមៀត គឺចង្អៀតតប់ប្រមល់ ។
ចានក្បាន : ក្បានគ្នាតែនឹងចែ គឺក្បែរគ្នាតែនឹងចាន ។
ចែចង់ : ចែល្បូងឲ្យព្រមដោយតាមដោយផ្លូវស្នង់ គឺចង់ល្បួងឲ្យព្រម ដោយតាម ដោយផ្លូវស្នេហ៍ ។
ចែចូវ : ចូវដើម្បីបើកផ្លែ គឺចែដើម្បីបើកផ្លូវ ។
ចំណីចំណុក : ចំណុកច្រើនគ្រប់ម៉ី គឺចំណីច្រើនគ្រប់មុខ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ឆ

ក្រុមអក្សរ ឆ 

ឆោមឆាយ : ឆាយល្អល្បីទៅឆ្ងោម គឺឆោមល្អល្បីទៅឆ្ងាយ ។
ឆ្មើងឆ្មៃ : ឆ្មៃវាយឫកឲ្យមានតម្លើង គឺឆ្មើងវាយឫកឲ្យមានតម្លៃ ។
ឆ្លេឆ្លា : ឆ្លេដោយស្ទុះហា គឺឆ្លាដោយស្ទុះហេ ។
ឆ្អែតឆ្អន់ : ឆ្អន់គ្រប់ក្រែត គឺឆ្អែតគ្រប់គ្រាន់ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ជ

ក្រុមអក្សរ ជ 

ជាតិជៅ : រសជាតិ​សំខាន់​ដែល​មាន​ប្រចាំ​ក្នុង​អាហារ ក្នុង​គ្រឿង​បរិភោគ​គ្រប់​ប្រភេទ ឬ​ក្នុង​តម្រេក ។ល។ សម្ល​នេះ​មាន​ជាតិជៅ​ណាស់ ។ បរិវារសព្ទ : ជៅ​នេះ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​បុរាណ ប្រហែល​ជា​មាន​គំនិត​ប្រដូច​ទៅ​នឹង​រសជាតិ​ដ៏​សំខាន់ ពិសេស​ជាង​គេ​ក្នុង​លោក​ ពោល​គឺ រសជាតិ​ឆ្ងាញ់​មួយ​ប្រភេទ ក្នុង​តម្រេក ដូច្នេះ បរិវារសព្ទ ជៅ​នេះ​យើង​អាច​ដោះស្រាយ​បាន​ជា​វគ្គ​មួយ​ថា​ ៖ ជៅ​នៅ​កៀន​ភ្លាត គឺ​ជាតិ​នៅ​កៀន​ភ្លៅ ពោល​គឺ​មាន​តែ​រសជាតិ​កន្លែង​នេះ​ហើយ​ដែល​មាន​ឱជារស​សំខាន់​ជាង​គេ​ក្នុង​លោក ។
ជ្រុលជ្រួស : ជ្រួសដើរហ៊ុល គឺជ្រុលដើរហួស ។
ជ្រោមជ្រែង : ជ្រោមដោយចោមរែង គឺជ្រែងដោយចោមរោម ។
ជំទាវជំទោក : ជំទោក​បាន​មក​ពី​ស្នាវ គឺ​ជំទាវ​បាន​មក​ពី​ស្នូក (ប្រដាប់​ភេទ) ។ នេះ​គឺ​ជា​ពាក្យ​បន្តុះ​បង្អាប់​ដល់​មនុស្ស​ស្រី​មួយ​ចំនួន​ដែល​គ្មាន​ចំណេះ​វិជ្ជា ឬ គោរម្យងារ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​​ព្រះ​រាជក្រិត្យ ប៉ុន្តែ​ចង់​ឲ្យ​ប្រជាជន​ហៅ​ពួក​គេ​ថា លោក​ជំទាវ ។ ស្ត្រី​ទាំង​នោះ​ជា​មនុស្ស​​មាន​មោទនភាព​ខ្ពស់​ក្រៃ​ពេក ប្រើប្រាស់​អំណាច​របស់​ប្តី​ជា​មន្ត្រី, ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ និង បក្សពួក ដើម្បី​ជិះជាន់​ គំរាមកំហែង កេង​ប្រវញ្ច​ប្រជាជន​ស្លូតត្រង់​តាម​អំពើ​ចិត្ត ។ ដូច្នេះ​ទើប​ប្រជាជន​នាំ​គ្នា​ប្រើពាក្យ​ទាំង​នេះ​ពីក្រោយ​ខ្នង ឧទាហរណ៍ "​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​នៅ​វត្ត​យើង​ឆ្នាំ​នេះ​មាន​ ពួក​អាច់ម៉ាដុំ (ឯកឧត្តម) អ្នក​មីនាង (ស្ត្រី​ជាប់​ខ្សែ​ស្តេច) និង ជំទាវជំទោក​ ច្រើន​គរ​ដឹក​មក​ចូលរួម" ។ យោង​តាម​សៀវភៅ​វចនានុក្រម​សម្តេច​សង្ឃរាជ​ ជួន ណាត ពាក្យ​ ជំទាវ គឺ​ជា​ បណ្តា​ស័ក្តិ​សម្រាប់​ស្ត្រី​ជា​ភរិយា​សេនាបតី ដោយ​ព្រះ​ករុណា​ជា​ម្ចាស់​ជីវិត ទ្រង់​ប្រោស​ព្រះ​រាជទាន​តាំង ឧទាហរណ៍ លោក​ជំទាវ (លោក​ស្រី) ។ បណ្តាស័ក្តិ​នេះ ទោះ​បី​ភរិយា​របស់​មន្ត្រី​ស័ក្តិ​ ១០ ហ៊ួរ​ពាន់​ឯ​ទៀត​ៗ ក្រៅ​ពី​សេនាបតី​ក៏​ដោយ, ស្រេច​នឹង​ព្រះ​ករុណា​ជា​ម្ចាស់​ជីវិត, បើ​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្តា​ប្រោស​ព្រះ​រាជទាន​តាំង​ក៏​បាន ។ ពាក្យ​នេះ កាល​ពី​ក្នុង​សម័យ​បុរាណ ប្រហែល​ជា​ហៅ​ ចាំ​ទាវ ឬ ចំ​ទាវ ទេ​ដឹង ? ព្រោះ​បាន​សង្កេត​ឃើញ​ថា ប្រហែល​ក្លាយ​មក​ពី​ពាក្យ​សៀម​សម័យ​បុរាណ​យូរ​អង្វែង​ហើយ​ថា ប្រៈចាំទាវ (អាន​ថា ប្រាក់ចាំថាវ) ប្រែ​ថា "ប្រចាំ​ជើង" ឬ ហ្យិង​ប្រៈចាំ​ទាវ (អាន​ថា យិង​ប្រាក់ចាំ​ថាវ) ប្រែ​ថា "​ស្ត្រី​ប្រចាំ​ជើង" គឺ​ស្ត្រី​អ្នក​នៅ​ប្រចាំ​ការ​បម្រើ​ជិត​ជើង​ស្វាមី (ភរិយា), ជា​ពាក្យ​ប្រែ​ចេញ​មក​អំពី​​ភាសា​សំស្ក្រឹត និង បាលី ថា បាទបរិចារិកា ? ​
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ញ

ក្រុមអក្សរ ញ 

ញាប់ញ័រ : ញាប់ដោយសន្ធ័រ គឺញ័រដោយសន្ធប់ ។
ញញឹមញញែម : ញញែមសប្បាយចិត្តដោយផ្អែមល្ហឹម គឺញញឹមសប្បាយចិត្តដោយផ្អែមល្ហែម ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ដ

ក្រុមអក្សរ ដ 

ដាច់ដោច : ដោចល្ហាច់ គឺដាច់ល្ហោច ឬដាច់ហិនហោច ។
ដំណែដំណឹង : ដំណែដោយហូរហឹងគឺដំណឹងដោយហូរហែ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ត

ក្រុមអក្សរ ត 

តាក់តែង : តាក់ឲ្យបានល្អចែង គឺតែងឲ្យបានល្អជាក់ ។
តឹងតែង : តែងឲ្យដូចខ្សែខ្លឹងគឺតឹងឲ្យដូចខ្សែខ្លែង ។
តូចតាច : តាចមែនតែច្រើនកូច គឺតូចមែនតែច្រើនកាច ។ តាចគ្មានអំណូច គឺតូចគ្មានអំណាច ។
ត្រាណត្រើយ : ត្រាណអវសោយ គឺត្រើយអវសាន ។
ត្រួតត្រា : ត្រាមើលពិនិត្យគួត គឺត្រួតមើលពិនិត្យការ ។
ត្អូញត្អែរ : ត្អែរចែប៉ប្រូញ គឺត្អូញចែប៉ប្រែ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ថ

ក្រុមអក្សរ ថ 

ថ្កុំថ្កើង : ថ្កុំឧត្តមឧត្តើង គឺថ្កើងឧត្តុង្កឧត្តម ។
ថ្នាក់ថ្នម : ថ្នាក់មិនឲ្យអម គឺថ្នមមិនឲ្យអាក់ ។
ថ្លោះធ្លោយ : ធ្លោយដោយមានការបណ្តែតបណ្តោះ គឺថ្លោះដោយមានការបណ្តែតបណ្តោយ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ទ

ក្រុមអក្សរ ទ 

ទាក់ទង : ទងឲ្យត្រូវតាមទំនាក់ គឺទាក់ឲ្យត្រូវតាមទំនង ។
ទូលំទូលាយ : ទូលំធាយ គឺទូលាយធំ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ធ

ក្រុមអក្សរ ធ 

ធនធាន : ធានដែលជាសម្បត្តិអ្នកមុន គឺធនដែលជាសម្បត្តិអ្នកមាន ពោលគឺសម្បត្តិដែលគង់វង់នៅឬកំពុងទ្រទ្រង់នៅ ។
ធ្ងន់ធ្ងរ : ធ្ងរដូចនៅក្រោមគំនន់ គឺធ្ងន់ដូចនៅក្រោមគំនរ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ន

ក្រុមអក្សរ ន 

នឹកនា : នារកគ្នីគ្នឹក គឺនឹករកគ្នីគ្នា ។
នឹងនរ : នរ​ជំហឹង គឺ​នឹង​ជំហរ ។
នែបនិត្យ : និត្យឲ្យជែប គឺនែបឲ្យជិត ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ប

ក្រុមអក្សរ ប 

បន្លែបន្លុក : បន្លុកគ្រប់ម៉ែ គឺបន្លែគ្រប់មុខ ។
បីបម : បមដោយថ្នី គឺបីដោយថ្នម ។
ប្រែប្រួល : ប្រួលព្រោះមានការមិនស្រែ គឺប្រែព្រោះមានការមិនស្រួល ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ផ

ក្រុមអក្សរ ផ 

ផូរផង់ : ផង់ដោយត្រចូរ គឺផូរដោយត្រចង់ ។
ផ្តេកផ្តិត : ផ្តិតស្រឡាញ់ដោយជាប់ចេក គឺផ្តេកស្រឡាញ់ដោយជាប់ចិត្ត ។
ផ្ទះសំបែង : សំបែង​អាត់ គឺ​សម្បត្តិ​ឯង ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ព

ក្រុមអក្សរ ព 

ពោះពង់ : មានផ្ទៃពោះ មានគភ៌ < ពង់មូលធ្លោះ គឺពោះមូលថ្លុង ។
ព្រោកប្រាជ្ញ : អង្គុយព្រោកចេញត្រប៉ាច អង្គុយប្រាជ្ញចេញឃ្លោក។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ភ

ក្រុមអក្សរ ភ 

ភ្លើតភ្លើន : ភ្លើនសប្បាយភ្លេចខ្លួនដោយភាន់ចិត្តក្រអ៊ើន គឺភ្លើនសប្បាយភ្លេចខ្លួនដោយភាន់ចិត្តក្រអើត ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ម

ក្រុមអក្សរ ម 

មនុស្សម្នា : ម្នាចាំការពុះ គឺមនុស្សចាំការពារ ឬម្នាជាបរិពុះ គឺមនុស្សជាបរិពារ ។
មមើមមាយ : មមាយនិយើ គឺមមើនិយាយ ឬមមាយរាយមើ គឺមមើរាយមាយ ។
ម៉ឹងម៉ាត់ៈ ម៉ាត់ដោយដាច់ណឹង គឺម៉ឹងដោយដាច់ណាត់ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ យ

ក្រុមអក្សរ យ 

យូរយា : យារហួសច្រើនវេលូរ គឺយូរហួសច្រើនវេលា ។
យំយែក : យែកស្រុម គឺយំស្រែក ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ រ

ក្រុមអក្សរ រ 

រវើរវាយ : រវាយនិយាយផ្តេសផ្តាសរាយមើ គឺរវើនិយាយផ្តេសផ្តាសរាយមាយ ។
រួសរាយ : រាយមាត់យ៉ាងពព្រួស គឺរួសមាត់យ៉ាងពព្រាយ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ល

ក្រុមអក្សរ ល 

លះលែង : លះគ្នាដាច់ជ្រះស្រឡែង គឺលែងគ្នាដាច់ជ្រះស្រឡះ ឬលះគ្នាដោយដាច់សង្វែង គឺលែងគ្នាដោយដាច់សង្វាស ។
ល្អល្អាច់ : ល្អាច់ដ គឺល្អដាច់ ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ វ

ក្រុមអក្សរ វ 
វត្តវ៉ា

វាងវៃ : វាងដោយជំនាញយ៉ាងរហ័សពុំមានលំអ៊ៃ គឺវៃដោយជំនាញយ៉ាងរហ័សពុំមានលំអៀង ។
វិសេសវិសាល : វិសាលល្អប្រសើរត្រកេស គឺវិសេសល្អប្រសើរត្រកាល ។
វត្តវ៉ា : វ៉ាលោកទាត់ គឺវត្តលោកតា។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ស

ក្រុមអក្សរ ស 

សងសឹក : សឹកតបវិញដោយអំពើអាក្រក់ពន់ឡង គឺសងតបវិញដោយអំពើអាក្រក់ពន្លឹក ។
សមសួន : សួននឹងខ្លំ គឺសមនឹងខ្លួន ពោលគឺឫកពារសមតាមវណ្ណៈខ្លួន មិនហួសប្រមាណ ។
សម្លសម្លុក : សម្លុកបង់ប្រហ គឺសម្លបង់ប្រហុក ។
ស្នេហ៍ស្នង : ស្នងនៃមាសបែ គឺស្នេហ៍នៃមាសបង ។
ស្បថស្បែ : ស្បែដោយពាក្យសច្ចាប្រកាសថាមិនកត់ គឺស្បថដោយពាក្យសច្ចាថាមិនកែ ។
ស្លេកស្លាំ : ស្លេកប៉ាំង គឺស្លាំងពេក ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ ហ

ក្រុមអក្សរ ហ 

ហួងហែង : ហែងសម្បត្តិទុកសម្រាប់ខ្លួនអួង គឺហួងសម្បត្តិទុកសម្រាប់ខ្លួនឯង ។
បរិវារសព្ទ: ក្រុមអក្សរ អ

ក្រុមអក្សរ អ 

អានាចារ : ការប្រព្រឹត្តខុសបែបបទសណ្តាប់ធ្នាប់ ។
អាចារ្យអាចុំ : អាចុំលោកគ្រូខ្ញារ គឺអាចារ្យលោកគ្រូខ្ញុំ ។
បរិវារៈ: ទុតិយភាគ(១៣)

ទុតិយភាគ(១៣)

ខន្ធកបុច្ឆា

ឯកុត្តរិកៈ

ឧបោសថាទិបុច្ឆាវិសជ្ជនា

គាថាសង្គណិកៈ

អធិករណភេទ

អបរគាថាសង្គណិក

ចោទនាកណ្ឌ

ចូឡសង្គាម

មហាសង្គាម

កឋិនភេទ

ឧបាលិបញ្ចកៈ

សមុដ្ឋាន

ទុតិយគាថាសង្គណិក

សេទមោចនគាថា

បញ្ចវគ្គ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា

Category:ព្រះត្រ័យបិដក
បរិសុទ្ធ បរិសុទ្ធ បរិសុទ្ធ! ព្រះដ៏មានព្រះគ្រប់ព្រះចេស្ដា

" បរិសុទ្ធ បរិសុទ្ធ បរិសុទ្ធ ព្រះដ៏មានព្រះគ្រប់ព្រះចេស្ដា " គឺជា ទំនុកតម្កើង គ្រីស្ទានដែលសរសេរដោយប៊ីស្សព អង់គ្លីកង់ឈ្មោះ Reginald Heber (១៧៨៣-១៨២៦) ។
បរិសុទ្ធ បរិសុទ្ធ បរិសុទ្ធ! ព្រះដ៏មានព្រះគ្រប់ព្រះចេស្ដា: អត្ថបទ

អត្ថបទ 
Holy, Holy, Holy! Lord God Almighty!
Early in the morning our song shall rise to Thee;
Holy, Holy, Holy! Merciful and Mighty!
God in Three Persons, blessed Trinity!

Holy, Holy, Holy! All the saints adore Thee,
Casting down their golden crowns around the glassy sea;
Cherubim and seraphim falling down before Thee,
Which wert, and art, and evermore shalt be.

Holy, Holy, Holy! though the darkness hide Thee,
Though the eye of sinful man, thy glory may not see:
Only Thou art holy, there is none beside Thee,
Perfect in power in love, and purity.

Holy, holy, holy! Lord God Almighty!
All thy works shall praise thy name in earth, and sky, and sea;
Holy, Holy, Holy! merciful and mighty,
God in Three Persons, blessed Trinity!Hymns Ancient and Modern (1861). London: Novello & Co. #135.
បរីខាម

បរីខាម គឺជាទីក្រុងមាត់ទន្លេមួយក្នុង ខេត្តបលិខាំសៃ នៅភាគខាងលិច ប្រទេសឡាវ ។ ជា​រាជធានី​នៃ ​ស្រុក​បរិខាមជ័យ ខាងជើង​តាម​ផ្លូវ​ពី ​ណា​ខៅឡម ។

បុរីខាម ស្ថិតនៅលើ ទន្លេណាមសាន លាតសន្ធឹងដោយ ស្ពានបៃលី។ កងទ័ពឡាវមានមូលដ្ឋានសំខាន់មួយនៅបុរីខាម។
បលោកធម្មសូត្រ

បលោកធម្មសូត្រ ទី១

[១០១] គ្រា​នោះ​ឯង ​ព្រះ​អានន្ទមាន​អាយុ ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ។បេ។ លុះ​ព្រះ​អានន្ទមាន​អាយុ គង់​ក្នុង​ទីសម​គួរ​ហើយ​ ទើបក្រាបបង្គំទូល​សួរ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ដូច្នេះ​ថា ៖​ 

"សូមទ្រង់​ព្រះ​មេត្តា​ប្រោស ពាក្យ​ដែល​គេតែង​ហៅ​ថា លោក លោក បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា លោក ​តើ​ដោយ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច ?"​ 

"ម្នាល​អានន្ទ ​របស់​ណា មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា ​នេះ​ហៅ​ថាលោក ​ក្នុង​អរិយវិន័យ ។"​ 

"ម្នាល​អានន្ទ ​របស់​អ្វី ដែល​មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា ?" 

"ម្នាល​អានន្ទ ភ្នែក​ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ​ជា​ធម្មតា; រូប (form, visible objects) មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ចក្ខុវិញ្ញាណ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ​ចក្ខុសម្ផស្ស​ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ទោះបីវេទនាណា​ ​ជា​សុខក្តី ​ជា​ទុក្ខ​ក្តី ​មិន​ទុក្ខ​មិន​សុខក្តី ​ដែល​កើត​ឡើង​​ព្រោះ​ចក្ខុសម្ផស្ស​ជា​បច្ច័យ​ វេទនា​នោះ​ ក៏មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា ។ ត្រចៀក​ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ​ជា​ធម្មតា; សំឡេង (sound) មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; សោតវិញ្ញាណ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ​សោតសម្ផស្ស​ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ទោះបីវេទនាណា​ ទោះបី​វេទនាណា ​ជា​សុខក្តី ​ជា​ទុក្ខ​ក្តី ​មិន​ទុក្ខ​មិន​សុខក្តី ​ដែល​កើត​ឡើង​​ព្រោះ​សោតសម្ផស្ស​ជា​បច្ច័យ​ វេទនា​នោះ​ ក៏មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា ។ ច្រមុះ​ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ​ជា​ធម្មតា; ក្លិន (odor, smell) មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ឃានវិញ្ញាណ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ​ឃានសម្ផស្ស​ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ទោះបីវេទនាណា​ ទោះបី​វេទនាណា ​ជា​សុខក្តី ​ជា​ទុក្ខ​ក្តី ​មិន​ទុក្ខ​មិន​សុខក្តី ​ដែល​កើត​ឡើង​​ព្រោះ​ឃានសម្ផស្ស​ជា​បច្ច័យ​ វេទនា​នោះ​ ក៏មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា ។ អណ្តាត មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ​ជា​ធម្មតា; រស (taste) មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ជិវ្ហាវិញ្ញាណ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ​ជិវ្ហាសម្ផស្ស​ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ទោះបី​វេទនាណា ​ជា​សុខក្តី ​ជា​ទុក្ខ​ក្តី ​មិន​ទុក្ខ​មិន​សុខក្តី ​ដែល​កើត​ឡើង​​ព្រោះ​ជិវ្ហាសម្ផស្ស ជា​បច្ច័យ​ វេទនា​នោះ​ ក៏មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ​ជា​ធម្មតា ។ កាយ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ​ជា​ធម្មតា; ផោដ្ឋព្វៈ (contact, touch) មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; កាយវិញ្ញាណ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ​កាយសម្ផស្ស​ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ទោះបី​វេទនាណា ​ជា​សុខក្តី ​ជា​ទុក្ខ​ក្តី ​មិន​ទុក្ខ​មិន​សុខក្តី ​ដែល​កើត​ឡើង​​ព្រោះ​កាយសម្ផស្ស ជា​បច្ច័យ​ វេទនា​នោះ​ ក៏មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ​ជា​ធម្មតា ។ មនោ (ចិត្ត) មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ធម៌ (mental objects,thoughts) មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; មនោវិញ្ញាណ មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ​មនោសម្ផស្ស​មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ ​ជា​ធម្មតា; ទោះបី​វេទនាណា ​ជា​សុខក្តី ​ជា​ទុក្ខ​ក្តី ​មិន​ទុក្ខ​មិន​សុខក្តី ​ដែល​កើត​ឡើង​ព្រោះ​មនោសម្ផស្ស​ជា​បច្ច័យ​ វេទនា​នោះ​ ក៏មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ​ជា​ធម្មតា ។ ម្នាល​អានន្ទ ​របស់​ណា មាន​សេចក្តី​បែកធ្លាយ​ជា​ធម្មតា ​នេះ​ហៅ​ថា លោក ​ក្នុង​អរិយវិន័យ ។"​ 

ចប់​សូត្រ ទី១ ។​
បវរកញ្ញា ភពអន្តរជាតិ (2022)

Miss Planet International 2022 ឈ្មោះបវរកញ្ញា ភពអន្តរជាតិ (2022)ស្ថាប័នMPI CO.,LTDប្រភេទការប្រកួតសម្រស់នារីអន្តរជាតិការិយាល័យកណ្ដាលភ្នំពេញ, ប្រទេសកម្ពុជាប្រកួតលើកដំបូង2019ប្រកួតលើកទី 2nd Editionបេក្ខភាព 14 ប្រទេសម្ចាស់មកុដMaria Luisa Varela   ហ្វីលីពីនម្ចាស់កម្មវិធីអ្នកស្រី Halley Aminនាយកប្រតិបត្តិលោក Pedro Franciscoថវិការចំណាយ 2022: 7$ million គេហទំព័រMiss Planet International.comបវរកញ្ញា ភពអន្តរជាតិ (2023)

បវរកញ្ញា ភពអន្តរជាតិ 2022 (អង់គ្លេស: Miss Planet International 2022) គឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់នារីអន្តរជាតិ លើកទី២ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី 19 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2022 ត្រូវបានលើកពេលប្រកួតមកថ្ងៃទី 29 ខែមករា ឆ្នាំ 2023 វិញបន្ទាប់ពីកម្មវិធីទាំងមូលបានជួបបញ្ហានៅក្នុងប្រទេស យូហ្គាន់ដា (Uganda) ។ ដូចនេះ MPI និងធ្វើឡើងនៅសាលមហោស្រពកោះពេជ្រ រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានបេក្ខនារីចំនួន 14 ប្រទេស​ដែល​ នឹង ចូលរួមប្រកួតប្រជែងដើម្បីដណ្ដើមយកសម្រស់ឯក ហើយពួកគេត្រូវឆ្លងកាត់​​វគ្គ​ជម្រុះ​បឋម​ រហូតឈានទៅដណ្ដើមយក វគ្គកំពូល​បវរកញ្ញា​ទាំង ៧ និង ​បន្ត​ប្រជែង​យក​មកុដប្រចាំ​ឆ្នាំ ២០២២ នេះ ។ ABS-CBN News (2022) Miss Planet International postpones pageant to 2023, to move to Cambodia. Website: news.abs-cbn.com, Publication: ABS-CBN News, Nov 13, 2022 07:57 PM PHT.
បវរកញ្ញា ភពអន្តរជាតិ (2022): ព្រឹត្តិការណ៍ និង ភាពចម្រូងចម្រាស​

ព្រឹត្តិការណ៍ និង ភាពចម្រូងចម្រាស​ 
Events & Controversy  

ក្នុងឆ្នាំ 2020 និង 2021 ដោយសារតែវិបត្តិសកលនៃការរាតត្បាត Covid-19 ដែលធ្វើឱ្យ MPI មិនបានរៀបចំកម្មវិធីប្រកួតរហូតដល់ឆ្នាំ 2022 នៅពេលដែល MPI បានប្រកាសពីចេតនារបស់ខ្លួនក្នុងការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកម្មវិធី Miss Planet International 2nd Edition (Uganda) ដែលមានប្រទេសសមាជិកចំនួន 68 ដែលបានចុះឈ្មោះរួចរាល់ក្នុងកំឡុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2022 ប៉ុន្តែការប្រកួតមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបានទេ ដោយសារប្រទេសជាសមាជិកជាច្រើនបានប្រកាសដកខ្លួនដោយលើកហេតុផលផ្សេងៗរបស់ពួកគេ ។ ដោយបារម្មណ៍ និង សុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ អំពីការផ្ទុះឡើងនៃមេរោគ Ebola ដោយបេក្ខជនជាច្រើនបានដកខ្លួនចេញប៉ុន្មានថ្ងៃមុនព្រឹត្តិការណ៍នេះ ដែលបណ្តាលឱ្យព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូលដួលរលំ ហើយបានធ្វើឱ្យខាតបង់ទឹកប្រាក់ប្រមាណជា 5 លានដុល្លារអាមេរិក សម្រាប់ការចំណាយ និង ការកក់ទុកលើតម្លៃស្នាក់នៅផ្សេងៗ ហើយកម្មវិធីទាំងមូលដែលគ្រោងនឹងប្រារព្ធធ្វើនៅប្រទេសយូហ្គាន់ដាត្រូវបានលុបចោលភ្លាមៗ ស្របពេលនោះដែរបវរកញ្ញាភ្វីលីពីន Herlene Nicole Budol ដែលបានប្រកាសមុនគេតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ថានឹងមិនចូលរួមប្រកួត MPI នោះទេ ដូចនេះខាងស្ថាប័ន MPI បានទាក់ទងស្នើសុំផ្លាសប្ដូរបេក្ខភាព ដើម្បីដំណើរការកម្មវិធី ហើយភាពចម្រូងចម្រាសបានកើតឡើងបន្ទាប់ពី ND: Wilbert Tolentino មកពីប្រទេសហ្វីលីពីនបានផ្តួចផ្តើមការទាមទារថា MPI បានបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងខណៈពេលដែលគាត់ជា អ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណនៅពេលនោះ ទោះជាយ៉ាងណា MPI មិនបានឆ្លើយតបទៅលោកនោះទេ ព្រោះបញ្ហាប្រឈមគឺកម្មវិធី MPI ទាំងមូលកំពុងតែដួលរលំ ជាចុងក្រោយការប្រកួត MPI បានផ្លាស់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញក្នុងអំឡុងខែមករា ឆ្នាំ 2023 នៅមហោស្រពកោះពេជ្រក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ។ Philstar Global (2022) Miss Planet International 2022 canceled? Candidates, Wilbert Tolentino speak up, Website: www.philstar.com, Publication: Earl D.C. Bracamonte - Philstar.com, November 11, 2022 | 3:00pm
បវរកញ្ញា ភពអន្តរជាតិ (2022): អ្នកឈ្នះមកុដ និង លំដាប់រង

អ្នកឈ្នះមកុដ និង លំដាប់រង 
Winner and runners-up 2022

ចំណាត់ថ្នាក់បេក្ខនារីទង់ជាតិប្រទេស Miss Planet International Maria Luisa Varela​ 30px  Philippines 1st Runner-Up Jemima Ruth Mandemwa 30px Zimbabwe 2nd Runner-Up Ono Aya 30px Japan 3rd Runner-Up Tiffany Ha 30px Vietnam 4th Runner-Up Katariina Juselius 30px Finland 5th Runner-Up Alina Safronova 30px Latvia 6th Runner-Up Srey Leak Pok 30px Cambodia
បវរកញ្ញា ភពអន្តរជាតិ (2023)

Miss Planet International 2023 ឈ្មោះបវរកញ្ញា ភពអន្តរជាតិ (2023)ស្ថាប័នMPI CO.,LTDប្រភេទការប្រកួតសម្រស់នារីអន្តរជាតិការិយាល័យកណ្ដាលភ្នំពេញ, ប្រទេសកម្ពុជាប្រកួតលើកដំបូង2019ប្រកួតលើកទី 3rd Editionបេក្ខភាព 40 ប្រទេសម្ចាស់មកុដMin Worawalan   ប្រទេសថៃម្ចាស់កម្មវិធីអ្នកស្រី Halley Aminនាយកប្រតិបត្តិលោក Pedro Franciscoថវិការចំណាយ 2023: 16$ million គេហទំព័រMiss Planet International.comបវរកញ្ញា ភពអន្តរជាតិ (2024)

បវរកញ្ញា ភពអន្តរជាតិ 2023 (អង់គ្លេស: Miss Planet International 2023) គឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់នារីអន្តរជាតិ លើកទី 3 ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី 19 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2023 នៅសាលមហោស្រពកោះពេជ្រ រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានបេក្ខនារីចំនួន 40 ប្រទេស​ដែល​ នឹងចូលរួមប្រកួតប្រជែងដើម្បីដណ្ដើមយកសម្រស់ឯក ហើយពួកគេត្រូវឆ្លងកាត់​​វគ្គ​ជម្រុះ​បឋម​ រហូតឈានទៅដណ្ដើមយក វគ្គកំពូល​បវរកញ្ញា​ទាំង ១០ និង ​បន្ត​ប្រជែង​យក​មកុដប្រចាំ​ឆ្នាំ ២០២៣ នេះ ។ Miss Planet International 2023, Contestants (8 November 2023). "Miss Planet International – Candidates (Third Edition)". The Perfect Miss. Retrieved 9 January 2024.