navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ជនជាតិឞូន៝ង: អំពីឈ្មោះ

អំពីឈ្មោះ 
គួរកត់សំគាល់កំហុសឆ្គងជាយូរយាណាស់មកហើយនៃការហៅឈ្មោះជនជាតិដើមឞូន៝ង ថា តាមសំណេរ​របស់សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ថា ក្រុមជនជាតិដើមនេះគឺជាអំបូរ​​មនុស្សរស់នៅតំបន់ភ្នំ​ដូចនេះ ដូចនេះខ្មែរ ត្រូវហៅថា “ភ្នង” ។ តាមពិត​ជនជាតិដើមឞូន៝ងនេះ មិនមែនរស់នៅតែនៅតំបន់ភ្នំប៉ុណ្ណោះទេ ព្រោះគេក៏​រស់នៅនៅតាមតំបន់វាលទំនាប​ផងដែរ តួយ៉ាងនៅកម្ពុជា គឺតាំងពីបុរមបុរាណមក គាត់រស់នៅតាមបណ្តា ខេត្ត​មួយចំនួន​ដូចជា​កំពង់ចាម ត្បូងឃ្មុំ ព្រៃវែង(ឥលូវរកមិនទាន់ឃើញថាសារគាត់បានកំឡាយជាខ្មែរ) ស្ទឹងត្រែង ក្រចេះ។ ករណីខេត្ត​ក្រចេះនេះត្រូវបាន ដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដោយសារ សម្តេចសីហនុ យល់ថា ភូមិភាគនេះ មិនសូវសំបូរ​អ្នកចេះភាសាខ្មែរ។ បន្ថែមលើសូរស័ព្ទ ឞូន៝ង ឬ ពូណង នេះវិញ ដោយសារខ្មែរមានតែសូរ “ប” ដែលអក្សរ​ខ្មែរមិនមាន សូរស័ព្ទ អក្សរ “ឞ” (មិនមែន “ម”ទេ នេះជាអក្សរ ឞូន៝ងថ្មី ដែលក្រសួងអប់រំ ឯកភាពបាន​រៀបចំឲ្យមានអក្សរ​ជនជាតិដើមឞូន៝ងចាប់ពីឆ្នាំ២០០០មក) មានសូរធ្ងន់ជាង “ប”​។ ជាទូទៅ បើខ្មែរ ហៅ “ភ្នង” និងឡាវហៅ “ម៉យ” ទៅកាន់ពួកគេ អ្នកអាចនឹងមិន ត្រូវបានចម្លើយ ឬពួកគាត់នឹងមិនចង់និយាយ រក ឬ ឆ្លើយឆ្លងជាមួយនឹងអ្នកឡើយនោះទេ ដោយសារទី១ មិនចាំសូរស័ព្ទ ទី២ មានលក្ខណៈជាការរើស​អើង ពីព្រោះពាក្យ “ភ្នង” និង “ម៉យ” នេះ មានអត្ថន័យបែប​ជាការមើលងាយ និងរើសអើងចំពោះ​ពួកគាត់) ដូចនេះសូមអស់លោកអ្នកកុំភ្ញាក់ផ្អើល។  ចិនហៅ “ហ្វូណន” វៀតណាមហៅ “មន៝ង” បែបត្រឹម​ត្រូវជាងទៅវិញ។ ដូចនេះ សំណួរថាតើ យើងត្រូវហៅគាត់ឲ្យ ត្រូវ និងចំយ៉ាងណានោះ គឺយើងត្រូវហៅ​គាត់ថា “ឞូន៝ង” (ឬ “ពូណង” ជាពីរពាក្យ) មិនមែន “ព្នង” ឬ “ភ្នង”។
ជនជាតិឞូន៝ង: វប្បធម៌

វប្បធម៌ 

ឞូន៝ង ដែលជាទូទៅគេសរសេរគេសរសេរខុសតាម សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ថាជា “ភ្នង” ឬ ពេលខ្លះគេព្យាយាម​សរសេរ​តាមសូស័ព្ទ  “ពូណង” ឬ “​ព្នង”។

ព្យជ្ជញៈឞូន៝ងមាន៖ ក, ខ, គ, ង, ច, ឆ, ជ, ញ, ដ, ត, ថ, ទ, ម, ប, ផ, ព, ម, យ, យ្ស, រ, ល, វ, ឞ, ស, ហ, អ, អ្យ, និងស្រៈឞូន៝ងមាន៖ ា, ិ, ី, ឹ, ឺ, ុ, ូ, ើ, ៀ, េ, ែ, ៃ, ោ, ៅ, ៝៝៝៝៝៝៝៝៝៝៝៝៝៝៝៝
ជនជាតិសាន

ជនជាតិសាន (; ), ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា​ ជនជាតិតៃយ៉ៃ/ថៃយ៉ៃ ជាក្រុមជនជាតិតៃរបស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជនជាតិសានគឺជាជនជាតិភាគតិចដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា) និងភាគច្រើនរស់នៅរដ្ឋសានរបស់ប្រទេសនេះ ប៉ុន្តែក៏រស់នៅក្នុងផ្នែកខ្លះរបស់តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ រដ្ឋកាឈីន និងរដ្ឋការ៉ែន និងនៅតំបន់ជាប់គ្នារបស់ប្រទេសចិន (ជនជាតិតៃនៅប្រទេសចិន) ឡាវ​ អាសាម (ជនជាតិអាហូម) និងថៃSao Sāimöng, The Shan States and the British Annexation. Cornell University, Cornell, 1969 (2nd ed.) ទោះបីជាមិនមានជំរឿនដែលអាចទុកចិត្តបានត្រូវបានធ្វើនៅក្នុងប្រទេសភូមាចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1935 ក៏ដោយ ជនជាតិសានត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួនពី 4 ទៅ 6 លាន ជាមួយនឹង CIA Factbook ផ្តល់ការប៉ាន់ប្រមាណចំនួនប្រាំលានរីករាលដាលនៅទូទាំងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលមានប្រហែល 10% របស់ចំនួនប្រជាជនភូមាទាំងមូល

ជនជាតិសានជា​ពាក្យ​ទូទៅ​សម្រាប់​ជនជាតិដែល​និយាយ​ភាសាតៃ​ទាំងអស់​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា) រាជធានីរបស់រដ្ឋសានគឺតុងជី​ ទីក្រុង​ធំ​ទី​ 5 ​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ប្រហែល 390,000 នាក់ ទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន​ ស៊ីប៉ោ ឡាស៊ីវ កេងទុង និងតាឈីលេក (ថាឃីលេក, ท่าขี้เหล็ก)
ជនជាតិសេដាង

ជនជាតិសេដាង (ជាភាសាវៀតណាម៖ Xê Đăng ឬ Xơ Đăng ) គឺជាក្រុមជនជាតិ វៀតណាម ។ ពួកគេភាគច្រើនរស់នៅ ខេត្តកនទុំ ខេត្តក្វាងណាម (ស្រុក Trà My និង Phước Sơn) ខេត្តក្វាងងាយ (ស្រុក Sơn Tây)។ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ក្រុម​ធំៗ​ចំនួន​ប្រាំ​គឺ Xteng (Xơ Teng), Kayong, Halang (Hà Lăng), Monom និង Todrah ។ 

ខាងសាសនា ពួកគេភាគច្រើនគោរព វិញ្ញាណបុព្វបុរស និងរ៉ូម៉ាំងកាតូលិក។ ភាសារបស់ពួកគេគឺជាផ្នែកមួយនៃ បាណា ខាងជើង - សាខានៃគ្រួសារភាសា មន-ខ្មែរ ។ 

ហាឡាំង​ជា​ឈាម​ចម្រុះ​របស់​សេដាង និង ​ចារ៉ាយ ដែល​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ប្រជាជន​ឡាវ។ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ក្រុម​ហាឡាង​មួយ​ក្រុម​តូច​រស់​នៅ​ក្នុង ​ប្រទេស​ឡាវ ។ Rongao (Rengao) គឺជាក្រុមឈាមចម្រុះមួយទៀតរបស់ សេដាង និង បាណា ប៉ុន្តែត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាក្រុមរងនៃ បាណា ។
ជនជាតិសេដាង: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទេវកថានៃប្រភពដើមជនជាតិភាគតិចបង្ហាញថាក្រុម បាណា ខាងជើង ទាំងនេះគឺនៅជិតអ្នកស្រុក ម៉ុង-មៀន និងក្រុម ស៊ីណូ-ទីបេ មួយចំនួនដែលបង្ហាញថាបុព្វបុរសរបស់ពួកគេប្រហែលជានៅឆ្ងាយពេកពីភាគខាងជើង។ ភាពស្និទ្ធស្នាលនៃភាសា និងវប្បធម៌របស់ពួកគេចំពោះជនជាតិ វៀត បុរាណ ផ្តល់ភស្តុតាងបន្ថែមទៀត។ វាអាចទៅរួចដែលបុព្វបុរស ចាម បានបំបែកពួកគេចេញពីបុព្វបុរសវៀត បន្ទាប់មកជម្លោះផ្ទៃក្នុងរបស់ជនជាតិ មន-ខ្មែរ ជម្លោះជាមួយជនជាតិចាម ជនជាតិលាវ ជនជាតិសៀម ពីសតវត្សទី 12 ដល់សតវត្សទី 19 បានបង្រួមកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ពួកគេ។ . សព្វថ្ងៃនេះ ពួកគេលែងចងចាំរឿងរ៉ាវនៃការធ្វើចំណាកស្រុកដ៏វែងឆ្ងាយ ហើយពួកគេបានភ្ជាប់រឿងព្រេងរបស់ពួកគេទៅកាន់ទីតាំងមួយចំនួននៅភាគខាងជើង តំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល ។ 

អ្នកចម្បាំងវរជន សេះចម្បាំង ដំរីសឹក និងភស្តុភារមកពីកុលសម្ព័ន្ធសេដាង រួមជាមួយនឹងកុលសម្ព័ន្ធ បាណា, ចារ៉ាយ និង ហរេបានរក្សាតួនាទីដ៏សំខាន់នៅក្នុងជ័យជម្នះនៃ រាជវង្សថាយសឺន នៅចុងបញ្ចប់នៃសតវត្សទី 18 ។   

មនុស្សធ្លាប់ចាត់ទុក សេដាង គឺជាការប្រណាំងមួយក្នុងចំណោមការប្រណាំងច្រើនបំផុតនៅតំបន់ភាគកណ្តាល ។   ក្នុង​សម័យ​អាណានិគម​បារាំង សេដាង​មាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​ដោយសារ​ភាព​រឹងរូស​របស់​ពួកគេ វា​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​លំបាក​របស់​បារាំង​ដើម្បី​យក​ឈ្នះ​ពួកគេ។  
រូបភាពតូច|100x100ភីកសែល| ទង់ជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រសេដាង
នៅឆ្នាំ 1888 Marie-Charles David de Mayréna ដែលជាអ្នកផ្សងព្រេងជនជាតិបារាំង ក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់រដ្ឋាភិបាលបារាំង និងសមាគមអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា កនទុំ បានបញ្ចុះបញ្ចូលមេកុលសម្ព័ន្ធមួយចំនួននៃ សេដាង ឱ្យបង្កើតព្រះរាជាណាចក្រ សេដាង ជាមួយ Mayréna ជាស្តេច (ប្រកាសដោយខ្លួនឯង) ។ ក្រោយ​យុទ្ធនាការ​រៃអង្គាស​ប្រាក់​បរាជ័យ ស្តេច​ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​អាណានិគម​បារាំង​ទម្លាក់​ចោល​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៨៩។ ព្រះរាជាណាចក្រក៏បានបញ្ចប់ដោយការស្លាប់របស់ Mayréna ក្នុងឆ្នាំ 1890។
ជនជាតិសេដាង: សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច

សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច 
ក្រុម មនោម ប្រកបរបរធ្វើស្រែចំការតាមបែបបុរាណគឺ ភ្ជួរដីដោយបើកហ្វូងក្របីឱ្យជាន់ឈ្លី បន្ទាប់មកប្រើឈើ ឬចបដែកដើម្បីជីកកកាយ។ នៅក្នុងក្រុមផ្សេងទៀត កសិកម្ម កាប់និងដុត មានតួនាទីសំខាន់ ដោយមានឧបករណ៍ និងវិធីធ្វើកសិកម្មស្រដៀងនឹងជនជាតិដទៃទៀតនៅក្នុងតំបន់៖ កាប់ដើមឈើដោយពូថៅ និងកាំបិត បន្ទាប់មកដុតដោយភ្លើង។ ដោយប្រើដំបងមុតស្រួចឬដំបងដែកមួយដើម្បីចាក់រន្ធដើម្បីសាបព្រួសគ្រាប់ពូជ; ស្មៅជាមួយចបតូចមួយដែលមានចំណុចទាញយកពីសម និង scraper ជាមួយ blade មួយទៅម្ខាង; ច្រូតស្រូវដោយដៃ។ 

សត្វពាហនៈប្រពៃណីរបស់សេដាងគឺ ក្របីទឹក ពពែ highland black pig [ vi ] ឆ្កែ និងមាន់។ ក្រុម កាយោង បានដាំ ដើម cinnamon ។ ជាងដែកបាននិងកំពុងអភិវឌ្ឍនៅក្នុងតំបន់ក្រុម តូទ្រៈ ពួកគេបានដឹងពីរបៀបធ្វើដែកពីរ៉ែ ដើម្បីកែច្នៃដែក។ 
រូបភាពតូច| កន្ត្រកស្រូវរបស់ប្រជាជន សេដាង ខេត្ត កនទុំ
លើក​លែង​តែ​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ក្រុម កាយោង ក្រុម សេដាង ផ្សេង​ទៀត​សុទ្ធ​តែ​ចេះ ​ត្បាញ ។ កាល​ពី​ដើម ប្រជាជន​បាន​តែ​តម្បាញ​ដោយ ​អំបោះ ​ព្រៃ ឬ ​ស្មៅ ​ដុះ​តាម​សួនច្បារ។ បច្ចុប្បន្ន ក្រុមមនោរម្យ និងក្រុម Xteng នៅតែរក្សាប្រពៃណីនោះ។ ក្រុម Todrah និង Halang បានដាំដុះ កប្បាស សម្រាប់បង្វិល និងត្បាញ។
ជនជាតិសេដាង: មនុស្សគួរឱ្យកត់សម្គាល់

មនុស្សគួរឱ្យកត់សម្គាល់ 

 Thanh Minh Tám - A Núk (1936 - 2016) មេបញ្ជាការខេត្ត គៀឡៃ វៀតណាម ដែលបានប្រើការចោទប្រកាន់ចំនួន 8 ដើម្បីបំផ្លាញយន្តហោះអាមេរិកចំនួន 16 គ្រឿងក្នុង ការវាយប្រហារលើ Camp Holloway បានទទួលរង្វាន់ជា វីរៈបុរសនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រជាជន នៅខែកញ្ញា។ ១៩៦៧។ 
 Y Buong (កើតឆ្នាំ 1945) ជាចុងភៅយោធាស្រីនៃបញ្ជាការដ្ឋានខេត្ត កនទុំ ដែលបម្រើការភាគច្រើននៅសមរភូមិ Đắk Tô បានទទួលរង្វាន់ជាវីរៈបុរសនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រជាជនក្នុងឆ្នាំ 1972 សមាជិករដ្ឋសភា អាណត្តិទី 6 (1976 - 1981) ។
ជនជាតិស្ទៀង

ជនជាតិស្ទៀង (   ) ជាក្រុមជនជាតិភាគតិច វៀតណាម និង កម្ពុជា ។ ពួកគេនិយាយ ស្ទៀង ដែលជាភាសាមួយនៅក្នុងក្រុម បាហ៍ណា នៃ ភាសាមន-ខ្មែរ ។

ស្ទៀងភាគច្រើនរស់នៅក្នុង ខេត្ត Bình Phước (81,708 ក្នុងឆ្នាំ 2009)  នៃតំបន់ ភាគអាគ្នេយ៍ នៃប្រទេសវៀតណាម។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គេចាត់ថ្នាក់ជាក្រុមដែលប្រើសំដៅលើជនមិនមែនខ្មែរក្រោមឈ្មោះខ្មែរលើ។
ជនជាតិស្អូច

ជនជាតិស្អូច ជនជាតិព័រ (Pear) ឬ សំរែ ឬជុអ៊ុង (Jung) ឬ ជង (Jorng) ឬ Pearic (/ˈpɛər/; មកពី [ˈpɛə]; ក៏ព. អត្ថិភាពតិចតួចបន្ទាប់ពីជម្លោះជាច្រើនឆ្នាំនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសថៃ។ ក្រុមស្អូច និយាយខុសគ្នា ប៉ុន្តែទាក់ទងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ភាសា និងចែករំលែកលក្ខណៈវប្បធម៌ជាច្រើនដែលខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ពីវប្បធម៌ខ្មែរ និងថៃដែលលេចធ្លោ។

ស្អូច (ការបញ្ចេញសំឡេងខ្មែរ៖ [saʔoc], ផងដែរ, "Sauch") គឺជាភាសាព័រ ជិតផុតពូជនៃប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសថៃ ដែលនិយាយម្តងម្កាលដោយចំនួនមនុស្សចាស់ដែលមានការថយចុះ។ មានគ្រាមភាសាចំនួនពីរ គឺភាសាមួយនិយាយនៅភូមិវាលរេញ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ (ពីមុនហៅថាខេត្តកំពង់សោម) ប្រទេសកម្ពុជា និងមួយទៀតនៅខេត្តកាចាណាបូរី ប្រទេសថៃ។ «ស្អូច» ជា​ពាក្យ​ខ្មែរ​សម្រាប់​ប្រជាជន និង​ភាសា។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ពួកស្អូច ចាត់ទុកស្លាកនេះ ដែលមានន័យថា "គ្រុនក្រហម" ឬ "គ្រុនក្តៅ" ជាភាសាខ្មែរ ប្រមាថ និងប្រើស្វ័យនាមថា "ជុង" (សៅអុក: [t͡ɕʰṳˀŋ]) ដើម្បីសំដៅលើខ្លួន និងពួកគេ ភាសា។
ជនជាតិស្អូច: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 

មុនពេលទំនាក់ទំនងជាមួយពួកអ្នកគ្រប់គ្រងខ្មែរ ទំនៀមទម្លាប់ផ្ទាល់មាត់ផ្តល់ឱ្យយើងនូវទិដ្ឋភាពខាងក្រោមនៃជីវិតរបស់ប្រជាជនព័រ៖ កាលពីអតីតកាល ប្រជាជនព័រ មិនបានដាំដុះលើដី ហើយរស់នៅបែបពនេចរ និងប្រមូលជីវិតនៅក្នុងព្រៃ។ ពួកគេចិញ្ចឹមនៅលើមើម ស្លឹក ផ្កា និងផ្លែឈើ ព្រមទាំងដូងដូង ដែលផ្តល់ដោយដើមត្នោតផ្សេងៗ។ ដោយប្រើឈើឆ្កាង និងព្រួញដែលបំពុលដោយទឹកនៃមែកធាងដើមឈើជូអេស (Antiaris toxicaria Lesch.) ឬអន្ទាក់ផ្សេងៗ ពួកគេបានបរបាញ់សត្វដូចជាសត្វក្តាន់ ដំរី និងសត្វស្លាប។ ពួកគេក៏ចាប់បានល្បែងតូចៗដោយដៃផងដែរ។ សាច់ដែលហាលថ្ងៃ ឬជក់បារី រួមជាមួយនឹងត្រីដែលចាប់បាននៅតាមដងទន្លេភ្នំ បានផ្តល់ការទទួលទានប្រូតេអ៊ីនរបស់ពួកគេ។ គ្រឿងទេស និងគ្រឿងទេសបានមកពីផ្លែឈើជូរ ម្រេចព្រៃ និងគ្រាប់ក្រវាញ។ ពួកគេបានទំពារស្លឹកម្រុំព្រៃ និងគ្រាប់នៃដើមត្នោតព្រៃ។ នៅពេលនោះ Pear បានផ្លាស់ប្តូរជាក្រុមដែលចំនួនមិនអាចប៉ាន់ស្មានបានត្រឹមត្រូវ ហើយពួកគេបានសាងសង់ជម្រកនៅកន្លែងណាដែលពួកគេពេញចិត្ត។ គេមិនដឹងថា តើក្រុមទាំងនេះជាក្រុមតូចៗដែលកំណត់ដោយញាតិសន្តាន និងស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់មេគ្រួសារ ឬក្រុមធំជាងក្រោមការដឹកនាំរបស់អាជ្ញាធរដែលបានកំណត់នោះទេ។

ការប្រៀបធៀបអាចត្រូវបានធ្វើឡើងជាមួយនឹងព័ត៌មានដែលផ្តល់ដោយគណនីរបស់អ្នកដំណើរជនជាតិចិនលោក សុអូ ឌាគួណ (Zhou Daguan) ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើររបស់គាត់មកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១២៩៦ ។ ទាក់​ទង​នឹង​ជន្លេន (Chong) លោក​បាន​សរសេរ​ថា​៖ «... សត្វ​ព្រៃ​នេះ​មិន​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​ទេ រួម​ទាំង​ក្រុម​គ្រួសារ​ដើរ​លើ​ភ្នំ​ដោយ​កាន់​ក្អម​ដីឥដ្ឋ​ដាក់​លើ​ក្បាល​បើ​ជួប​សត្វ​ព្រៃ។ គេ​សម្លាប់​វា​ដោយ​ធ្នូ ឬ​លំពែង ធ្វើ​ភ្លើង​ពី​ថ្ម ចម្អិន​សត្វ​ឲ្យ​ស៊ី​ជា​រួម រួច​បន្ត​ដំណើរ​ទៅ​មុខ»។ ដើមពោធិ យ៉ាងហោចពួកគូលែន - ដោយសារតែអ្នកនិពន្ធបានពណ៌នាជាចម្បងអំពីតំបន់អង្គរ - នឹងបានអនុវត្តរបៀបរស់នៅបែបពនេចរដោយផ្អែកលើការប្រមូលផ្តុំ និងការបរបាញ់។ នេះ​មិន​ខុស​គ្នា​នឹង​ទំនៀម​ទំលាប់​របស់​ដើម​ពោធិ៍​នៅ​ជួរ​ភ្នំក្រវាញ ដែល​អ្នក​ខ្លះ​ថា​មាន​ដើម​កំណើត​ពី​អង្គរ។ វាគឺជាការបង្កើតរដ្ឋថ្មីដោយជនបរទេសទៅកាន់តំបន់ ដែលជាជនជាតិខ្មែរមកពីភាគខាងជើង ដែលនឹងមានការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅរបស់ពួកគេ។
ជនជាតិស្អូច: ជាតិពន្ធុវិទ្យា

ជាតិពន្ធុវិទ្យា 

ប្រជាជន​ព័ររួម​មាន៖ សំរ ក្នុង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់; សំរាយ បាត់ដំបង; ចុង និងចុង-សំរែ ក្នុងខេត្តត្រាត ភាគខាងកើតប្រទេសថៃ; និង ជងឡា (Chong la) និង ជងហ៊ាប (Chong heap) ក្នុងខេត្ត ចន្ទបុរី ប្រទេសថៃ។

នៅក្នុងសហគមន៍ព័រ ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ប្រជាជនព័រ ត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួន ២៩៩ គ្រួសារ (១៦៧៤ នាក់) ក្នុងឆ្នាំ ២០០២ ។

តាម​ជនជាតិ​ព័រសំរែ​នៃ​ស្រុក​ក្រញូង​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ភ្នំ​គូលេន​សំរាយ​បាន​រួច​ជីវិត​ដោយ​សារ​ការ​ធ្វើ​ចំណាក​ស្រុក​ក្នុង​សម័យ​នគរ​អង្គរ។ ក្រោយ​ការ​បះបោរ​ស្រុក​សំឡូត ឆ្នាំ​១៩៦៧ ដើម​ពោធិ៍​នៃ​តំបន់​ស្ទឹង​ក្រញូង​បាន​ផ្លាស់​ទៅ​នៅ​តាសាញ់។

ខណៈពេលដែលស្អូចខ្លះរស់នៅក្នុងតំបន់មាត់សមុទ្ររបស់ប្រទេសកម្ពុជា ស្អូចជាច្រើនមកពីតំបន់កំពង់សោមត្រូវបានជនជាតិថៃចាប់ជាឈ្លើយក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨៣០ ហើយបានតាំងទីលំនៅថ្មីនៅក្នុងខេត្តកានចាន់បូរី ប្រទេសថៃ។

ជនជាតិជង គឺជាជនជាតិព័រ ដែលរស់នៅទាំងប្រទេសថៃ និងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងប្រទេសថៃ ជងរស់នៅខេត្តត្រាត និង ចន្ទបុរី ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៤ ជន្លេនក្នុងខេត្តកោះកុង ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងស្វែងរកការទប់ស្កាត់ការសាងសង់ទំនប់ជ័យ​អារ៉ែង ដែលនឹងធ្វើឱ្យអ្នកស្រុកផ្លាស់ទីលំនៅ។ ប្រជាជនជង នៅឧទ្យានជាតិក្រវាញខាងត្បូងត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅដោយគម្រោង អុហ្វសិតកាបូន REDD+ ចន្លោះឆ្នាំ ២០១៨ និង ២០២៣។
ជនជាតិស្អូច: ភាសា

ភាសា 

ភាសាស្អូច គឺជាភាសាអូស្ត្រូអាស៊ីក និងសមាជិកនៃភាសាព័រ ដែលជាក្រុមរងដែលមានភាសាស្លាប់មួយក្តាប់តូច រួមមាន សួយ ភារ ចុង និងសំរ ដែលនិយាយដោយជនជាតិភាគតិចមួយចំនួនដែលរស់នៅភាគខាងលិចឆ្ងាយនៃប្រទេសកម្ពុជា និងនៅជាប់គ្នា។ តំបន់នៃប្រទេសថៃ។ នៅក្នុងការចាត់ថ្នាក់តាមបែបប្រពៃណី ភាសាព័រ ត្រូវបានទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធបំផុតទៅនឹងគ្រាមភាសាខ្មែរ ប៉ុន្តែគ្រោងការណ៍អភិរក្សបន្ថែមទៀតដាក់ក្រុមរង ព័រ នៅលើកម្រិតស្មើគ្នាពីគ្រប់សាខាទាំងអស់នៃអូស្ត្រូអាស៊ីក។

ភាសាស្អូចប្រើសារពើភ័ណ្ឌតាមសូរសព្ទធម្មតានៃភាសាមន-ខ្មែរសម័យទំនើប ហើយរួមជាមួយនឹងភាសាភឺរិចផ្សេងទៀតបង្ហាញពីឥទ្ធិពលសូរសព្ទមួយចំនួនពីចុងខ្មែរកណ្តាលនៃសតវត្សទី ១៧។ ដូចភាសាអូស្ត្រូអាស៊ីកដទៃទៀតដែរ (ក្រៅពីវៀត-មឿង) សៅអុកមិនមែនជាភាសាសំនៀងទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ស្រដៀងនឹងភាសាព័រ ផ្សេងទៀតដែរ ភាសាស្អូច ត្រូវបានសម្គាល់ដោយភាពផ្ទុយគ្នាបួនផ្លូវខុសពីធម្មតានៃការចុះឈ្មោះសំឡេង ឬសូរសព្ទនៅក្នុងប្រព័ន្ធស្រៈរបស់វា។
ជនជាតិហ្មុង

IRHmong people

ψHmong people

ជនជាតិហ្មុង ឬ ម៉ុង ( ភាសាហ្មុង: Hmoob) គឺជាក្រុមជនជាតិភាគតិចនៃជនជាតិមៀវ ដែលជាជនជាតិដើមភាគតិចនៅ ភាគកណ្តាលប្រទេសចិន ដែលសព្វថ្ងៃនេះភាគច្រើនរស់នៅ ភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន ( គុយចូវ, យូណាន, ស៊ីឈួន, ឆុងឈីង, និង ក្វាងស៊ី ), វៀតណាម, ឡាវ, ថៃ និង។ សហរដ្ឋអាមេរិក ។

ក្នុងអំឡុងសសង្គ្រាមង្គ្រាម ឥណ្ឌូចិន លើកទីមួយ និង ទីពីរ បារាំង និង សហរដ្ឋអាមេរិក បានធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុង សង្គ្រាមស៊ីវិលឡាវ ដោយជ្រើសរហ្ើសជនជាតិម៉ុងរាប់ពាន់នាក់ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងពីវៀតណាម ខាងជើង និង ខាងត្បូង ដែលឈរជើងនៅក្នុង ប្រទេសឡាវ ស្របតាមបេសកកម្មរបស់ពួកគេក្នុងការជួយ ពួកកុម្មុយនិស្ត ប៉ាថេតឡាវ ។ ពួកបះបោរ។ ប្រតិបត្តិការ CIA ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា សង្គ្រាមសម្ងាត់ ។ Hamilton-Merritt, Jane.
ជនជាតិហ្សកហ្ស៊ី

ជនជាតិហ្សកហ្ស៊ី គឺជាក្រុមជនជាតិដើមភាគតិចបុរាណដែលមានដើមកំណើតនៅភ្នំហ្សកហ្ស៊ី និង​ភ្នំកូកាស៊ីស។ ពួកគេមានប្រវត្តិជិត ៤០០០ឆ្នាំហើយ។ ពួកគេក្លាយជាគ្រិស្តសាសនិកតាំងពីឆ្នាំ ៣១៩ គ.ស.។ ពួកគេនិយាយភាសាហ្សកហ្ស៊ី។ ជនជាតិហ្សកហ្ស៊ី ប្រជាជាតិមួយ និងក្រុមជនជាតិដើមភាគតិច ពួកស្បែកស ដែលមានដើមកំណើតនៅហ្សកហ្ស៊ី និង កូកាស៊ីសភាគខាងត្បូង។សហគមន៍ជនភៀសខ្លួនហ្សកហ្ស៊ីក៏មានវត្តមាននៅទូទាំងប្រទេសរុស្ស៊ី ទួរគី ក្រិក អ៊ីរ៉ង់ អ៊ុយក្រែន សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប។
ជនជាតិឡាវញ៉

ឡាវន្យាវ, ថៃន្យាវ ឬ តៃយ៉ូ (ថៃ/អ៊ីសាន៖ ไชโย ,, ការបញ្ចេញសំឡេងអ៊ីសាន៖  ខ្មែរ ៖ ឡាញ៉ ) ជា ក្រុមជនជាតិភាគតិច នៃ ប្រទេសថៃ ,កម្ពុជា និង ឡាវ ដែលនៅរាយប៉ាយពាសពេញខេត្ត ឦសាន ដូចជា ណងខៃ ,សកលនគរ ,នគរភ្នំ និងផ្នែកខ្លះនៃខេត្ត បូលីខាំសៃ និងខេត្ត ខាំមួន នៃ ប្រទេសឡាវ ។ ពួកវាក៏ត្រូវបានគេហៅសាមញ្ញថា ន្យាវ ឬ យ៉ាវ អាស្រ័យលើការបញ្ចេញសំឡេងឡាវ អ៊ីសាន និង ន្យាវ ដែលរាល់ការបញ្ចេញសំឡេងជាព្យញ្ជនៈដំបូងថា [ ɲ ] ឬការបញ្ចេញសំឡេងថៃដែលបញ្ចេញព្យញ្ជនៈដំបូងជា [ j ] ។
ជនជាតិឡាវញ៉: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ជនជាតិ ឡាវញ៉ ជឿថាពួកគេគឺជាកូនចៅរបស់ប្រជាជនដែលមានដើមកំណើតមកពីភាគខាងជើងបំផុតនៃប្រទេសឡាវ និងតុងកឹង ឬជនអន្តោប្រវេសន៍ក្នុងអំឡុងពេលការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ជនជាតិតៃ។ ទោះ​បី​ជា​បែប​ណា​ក៏​ដោយ គ្រាមភាសា​របស់​ពួក​គេ​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​គ្រាមភាសា​ឡាវ​ដែល​មក​ពី​តំបន់​ភាគ​ខាង​កើត​នៃ ​ហ្លួងព្រះបាង ។ រឿងព្រេង​និទាន​ថា កូនចៅ​គឺ​មកពី​ស្តេច ​លាវ ​ចាស់ ដែល​ធ្វើ​ចំណាកស្រុក​ក្រោយ​ការ​ផ្ដួលរំលំ ហើយ​ត្រូវ​បង្ខំ​ចិត្ត​ចាកចេញ​ទៅ​ប្រទេស​ជិតខាង​ដើម្បី​ជ្រកកោន​។ ជនជាតិ ឡាវញ៉ជឿថាបុព្វបុរសរបស់ពួកគេគឺជាឆ្មាំផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ស្តេច និងជាគ្រួសារបន្តបន្ទាប់ទៀត។
ជនជាតិឡាវញ៉: ភាសា

ភាសា 
ភាសា​ឡាវញ៉​គឺ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង ​ភាសា​ឡាវ ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ជា ​ភាសា​ឥសាន ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។ វា​គឺ​ស្រដៀង​គ្នា​បំផុត​ទៅ​នឹង​ភាសា ភូថៃ ដែល​បាន​និយាយ​ផង​ដែរ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដូច​គ្នា​។ ឡាវញ៉ ភាគ​ច្រើន​ជា​ញឹក​ញាប់​ក៏​ចេះ ​ភាសា​ថៃ និង ​ឡាវ ​ដែរ។
ជនជាតិឡាវញ៉: សាសនា

សាសនា 
ជនជាតិឡាវញ៉បានប្រតិបត្តិ ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ប៉ុន្តែបានរក្សាសាសនានិមិត្ដដើមរបស់ពួកគេផងដែរ។ សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជន ឡាវញ៉ គឺជាស្មារតី tutelary នៃភូមិដែលត្រូវបានគេស្គាល់នៅក្នុងគ្រាមភាសាថាអ្នក  .
ជនជាតិឡាវញ៉: ស្ថានភាព

ស្ថានភាព 
នៅក្នុងប្រទេសថៃ ក្រុមភាសានេះកំពុងត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងភាសាឥសាន។ នេះគឺដោយសារតែមួយផ្នែកធំនៃយុទ្ធនាការរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃដើម្បីធ្វើទំនើបកម្មប្រជាជនថៃទាំងអស់ ក៏ដូចជាដោយសារតែឥទ្ធិពលខាងក្រៅនៃទូរទស្សន៍ អ៊ីនធឺណិត និងវិទ្យុក្នុងស្រុក។ សមាជិកវ័យក្មេងភាគច្រើននៃក្រុមកុលសម្ព័ន្ធភាគឦសាននេះនៅក្នុងប្រទេសថៃ ចូលចិត្តហៅជាភាសាថៃជាជាងតាមឈ្មោះក្រុមកុលសម្ព័ន្ធប្រពៃណីរបស់ពួកគេ។
ជនជាតិឡាវញ៉: អ្នកប្រមាញ់

អ្នកប្រមាញ់ 
គេជឿថាជាអ្នកប្រមាញ់ជនជាតិដើមភាគតិច ឡាវញ៉ ដែលស្វែងរកកុលសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀតសម្រាប់រង្វាន់ និងកីឡា វាជាកិត្តិយសណាស់ក្នុងការយកក្បាលកុលសម្ព័ន្ធគូប្រជែងជាពានរង្វាន់។ គ្រួសារប្រពៃណីជាច្រើននៅតែរក្សាលលាដ៍ក្បាលដែលបែកខ្ទេចខ្ទីទុកជាមន្តស្នេហ៍ និងសម្រាប់ប្រើក្នុង វេទមន្តខ្មៅ ដែលគេស្គាល់ថា "គង់ឌី"។ បន្ទាប់​ពី​ការ​រួម​បញ្ចូល​គ្នា​នៃ​សង្គម​មេ ​ឡាវ ថៃ និង ​កម្ពុជា ការ​ប្រមាញ់​ក្បាល​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិ ភាគតិច ក្នុង ប្រទេស កម្ពុជា
ជនជាតិអាខា

ជនជាតិអាខា គឺជា ក្រុមជនជាតិភាគតិច ដែលរស់នៅក្នុងភូមិតូចៗនៅកម្ពស់ខ្ពស់នៅលើភ្នំនៃ ប្រទេសថៃ មីយ៉ាន់ម៉ា ឡាវ និង ខេត្តយូណាន ក្នុង ប្រទេសចិន ។ ពួកគេបានធ្វើដំណើរពីប្រទេសចិនមកអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្នុងអំឡុងដើមសតវត្សទី 20 ។ សង្គ្រាមស៊ីវិលក្នុងប្រទេសភូមា និងឡាវបានបណ្តាលឱ្យមានលំហូរនៃជនអន្តោប្រវេសន៍អាខាកើនឡើង ហើយឥឡូវនេះមានមនុស្សចំនួន 80,000 នាក់រស់នៅក្នុង ខេត្ត ឈៀងរ៉ៃ និង ឈៀងម៉ៃ ភាគខាងជើងរបស់ប្រទេសថៃ។ Chiang Mai's Hill Peoples in: Forbes, Andrew, and Henley, David, Ancient Chiang Mai Volume 3. 

ជនជាតិអាខានិយាយភាសា អាខា ដែលជាភាសាមួយនៅក្នុងសាខា (Loloish (Yi) នៃ គ្រួសារ ទីបេ-ភូមា ។ ភាសា អាខា មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ លីស៊ូ ហើយគេគិតថាវាជាជនជាតិអាខា ដែលធ្លាប់គ្រប់គ្រងវាលទំនាប បាវសាន និង 

តេងឆុង ក្នុងខេតយូណាន្n មុនពេលការឈ្លានពានរបស់ រាជវង្មីងng ក្នុងឆ្នាំ 1644 ។
រូបភាពតូច| ក្មេង​ស្រី​អាខា​នៅ​ប្រទេសឡាវ
ជនជាតិឥណ្ឌានៅកម្ពុជា

មានសហគមន៍តូចមួយនៃ ជនជាតិឥណ្ឌានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ភាគច្រើនជាជនបរទេស និងជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីប្រទេសឥណ្ឌា។
ជនជាតិឥណ្ឌានៅកម្ពុជា: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ឥណ្ឌា​និង​កម្ពុជា​ត្រឡប់​ទៅ​សម័យ​បុរាណ។ ពាណិជ្ជករឥណ្ឌាបានទាក់ទងជាមួយអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងផ្ទុយមកវិញដូចជានៅមុនសម័យធម្មតា។ អរិយធម៌អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចជា ខ្មែរ ត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញសន្និដ្ឋានថាបានធ្វើដំណើរឆ្ងាយរហូតដល់ដីសណ្ដទន្លេឥណ្ឌូ។ អ្នកប្រាជ្ញសម័យទំនើបបានស្នើថា សិល្បៈ និងសំណង់ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ សម័យដើមបានបង្ហាញពីឥណ្ឌាខាងត្បូង ដូចការស្មានដោយអ្នកប្រាជ្ញមុនៗ។  ភាសាខ្មែរ ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដោយ ជុឡាន, តាមិល ប្រព័ន្ធសរសេរត្រូវបានចេញមកពីប្រទេសដើមកំណើតអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដទៃទៀត។ 

ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ដំបូង​គេ​ក្នុង​សម័យ​ទំនើប​ដែល​មក​តាំង​ទី​លំនៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​មក​ដល់​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៦០ និង ១៩៧០ ។ ភាគច្រើនមកពីខេត្តភាគខាងត្បូងនៃ រដ្ឋ តាមិលណាឌូ ពួកគេបានធ្វើការជាអ្នកលក់គ្រឿងអលង្ការ អ្នកខ្ចីប្រាក់ និងអាជីវករនៅជុំវិញផ្សារធំថ្មី ប៉ុន្តែពួកគេបានចាកចេញពីប្រទេសនៅពេលដែល ខ្មែរក្រហម មកដល់។ ប្រជាជន​ឥណ្ឌា​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ​នៅ​ពេល​របប ​ប៉ុលពត ​ដួលរលំ។
ជនជាតិឥណ្ឌានៅកម្ពុជា: ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន

ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន 
សព្វថ្ងៃនេះ ប្រជាជនឥណ្ឌាជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានចូលរួមក្នុងផ្នែកឱសថ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងអាជីវកម្មដូចជាភោជនីយដ្ឋានជាដើម។ សេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងរីកចម្រើនក៏កំពុងទាក់ទាញអ្នកស្វែងរកឱកាសកាន់តែច្រើនពីប្រទេសឥណ្ឌា។ មិនដូចសហគមន៍ឥណ្ឌាផ្សេងទៀតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដូចជា ទីក្រុងបាងកក គូឡាឡាំពួរ ឬ សិង្ហបុរី ទេ ប្រជាជនឥណ្ឌានៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញមានចំនួនតិចពេកក្នុងការទ្រទ្រង់ត្រីមាសតូចមួយរបស់ឥណ្ឌា ប៉ុន្តែវានៅតែជាក្រុមស្និទ្ធស្នាល និងស្និទ្ធស្នាលដែលបានធ្វើសមាហរណកម្មយ៉ាងល្អទៅក្នុងសង្គមក្នុងស្រុក។

វប្បធម៌​ឥណ្ឌា​មាន​នៅ​កម្ពុជា។ ពិធីបុណ្យហិណ្ឌូឥណ្ឌាដូចជា ឌីវ៉ាលី និង ហូលី ត្រូវបានប្រារព្ធដោយសហគមន៍ឥណ្ឌា។ សូមអរគុណដល់ទូរទស្សន៍ផ្កាយរណប ល្ខោនអូប៉េរ៉ាព្រហ្មញ្ញដ៏ពេញនិយមត្រូវបានបង្ហាញជារៀងរាល់ថ្ងៃ ខណៈដែលភោជនីយដ្ឋានឥណ្ឌាមួយចំនួនតូចរៀបចំកម្មវិធីប្រចាំសប្តាហ៍នៃភាពយន្ត ហូលីវូដ ព្រហ្មញ្ញចុងក្រោយបង្អស់ ក៏ដូចជាការប្រកួតកីឡាក្រីឆេតផងដែរ។ ឌីវីឌីភាពយន្តហិណ្ឌូអាចទិញបានទូទាំងរាជធានី ហើយជនបរទេសអាចមើលគេហទំព័រដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសឥណ្ឌាមួយចំនួនសម្រាប់ព័ត៌មាន និងការកម្សាន្តចុងក្រោយបំផុត។
ជនជាតិឥណ្ឌានៅកម្ពុជា: មនុស្សគួរឱ្យកត់សម្គាល់

មនុស្សគួរឱ្យកត់សម្គាល់ 

 អ៊ីសូប ហ្គេនធី  (1929 - 1976), ជិះសេះ, 1956 អូឡាំពិកOlympian
ជនជាតិឥណ្ឌានៅកម្ពុជា: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 សមាគមឥណ្ឌាកម្ពុជា។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិ ភាគតិច ក្នុង ប្រទេស កម្ពុជា
ជនជាតិឥណ្ឌាភូមា

Burmese Indians

រូបភាពតូច| ប្រាសាទស្រីកាលី ប្រទេសភូមា គឺជា ប្រាសាទបែបសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដែលមាន ស្ថាបត្យកម្មតាមីល នៅ ទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន
ជនជាតិឥណ្ឌាភូមា គឺជាក្រុមជនជាតិដើម ឥណ្ឌា ដែលរស់នៅក្នុង ប្រទេសភូមា (ភូមា)។ ពាក្យ 'ឥណ្ឌាភូមា' សំដៅលើមនុស្សយ៉ាងទូលំទូលាយមកពី អាស៊ីខាងត្បូង ជាពិសេសគឺមកពីប្រទេសបច្ចុប្បន្ន ដូចជា ឥណ្ឌា បង់ក្លាដែស និង ប៉ាគីស្ថាន ។ ខណៈពេលដែលជនជាតិឥណ្ឌាបានរស់នៅក្នុងប្រទេសភូមាជាច្រើនសតវត្សមកហើយ បុព្វបុរសភាគច្រើននៃសហគមន៍ឥណ្ឌាភូមាបច្ចុប្បន្នបានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅភូមាតាំងពីការចាប់ផ្តើមនៃការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេសនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 19 រហូតដល់ការបំបែកចក្រភពអង់គ្លេសភូមាពី ចក្រភពអង់គ្លេសឥណ្ឌា នៅឆ្នាំ 1937 ។ ក្នុងសម័យអាណានិគម ជនជាតិភាគតិចឥណ្ឌាបានបង្កើតជាខ្នងបង្អែករបស់រដ្ឋាភិបាល និងសេដ្ឋកិច្ចបម្រើជាទាហាន មន្ត្រីរាជការ ឈ្មួញ អ្នកខ្ចីប្រាក់ កម្មករចល័ត និងកម្មករចត។ កុប្បកម្មប្រឆាំងឥណ្ឌាជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 និងការធ្វើចំណាកស្រុកទ្រង់ទ្រាយធំនៅពេលចាប់ផ្តើមនៃការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុនលើភូមាក្នុងឆ្នាំ 1942 ត្រូវបានបន្តនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ដោយការបង្ខំឱ្យធ្វើចំណាកស្រុករបស់ជនជាតិឥណ្ឌារាប់រយពាន់នាក់ ដែលកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងដោយ ជម្លោះផ្ទៃក្នុងនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ 

ប្រជាជនឥណ្ឌាភូមាសព្វថ្ងៃនេះត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួនប្រហែល 2% (ប្រហែល 950,000) នៃចំនួនប្រជាជនភូមា ហើយត្រូវបានប្រមូលផ្តុំយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងទីក្រុងធំៗពីរ ( យុាំងហ្គូន និង ម៉ាន់ដាឡាយ ) និងអតីតទីក្រុងអាណានិគម (  ពៃនអ៊ូលវីន និង កាឡា )។ ពួកគេមានឥទ្ធិពល និងការគ្រប់គ្រងសន្ធឹកសន្ធាប់លើ សេដ្ឋកិច្ចភូមា និងមានវត្តមានសង្គម-វប្បធម៌ដ៏សំខាន់នៅក្នុងប្រទេស។   ក្នុង​ចំណោម​ជនជាតិ​ភូមា​ដែល​ល្បី​ឈ្មោះ​គឺ សន ហ្គោអ៊ីនកា ជា​គ្រូ​ប្រតិបត្តិ​ឈានមុខ​គេ និង​ជា​គ្រូ​បង្រៀន ​វិបស្សនា ​សមាធិ និង ​លោកស្រី ហេឡេន ជា​តារា​សម្ដែង​ភាពយន្តហូលីវូដ ​ល្បី​ឈ្មោះ​ម្នាក់​ដែល​មាន​ដើម​កំណើត ​អង់គ្លេស​ភូមា ​ផង​ដែរ។
រូបភាពតូច| ក្បួនដង្ហែប្រាសាទព្រាហ្មណ៍នៅទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន
ជនជាតិឦសាន

ជនជាតិឦសាន ឬ ជនជាតិឥសាន​ (, , ; , ភូមា: အီသန်လူမျိုး) ឬ ជនជាតិថៃឦសាន ជាក្រុមជនជាតិភាគតិចដែលមានដើមកំណើតពីប្រទេសថៃភាគឦសាន (ឥសាន/អ៊ីសាន) ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជនប៉ាន់ស្មានប្រហែល 22 លាននាក់  ពាក្យជំនួសសម្រាប់ក្រុមនេះគឺថៃអ៊ីសាន/ថៃឦសាន/ថៃឥសាន, ថៃឡាវ/ថៃលាវ, ឡាវឦសាន/លាវឥសាន, ឬ​ ឦសានឡាវ/ឥសានលាវ ដូចជាជនជាតិថៃ (សៀម) និងឡាវ ពួកគេជាកម្មសិទ្ធិរបស់គ្រួសារភាសាវិទ្យារបស់ជនជាតិតៃ

ក្នុងន័យទូលំទូលាយ​ អ្នក​រាល់​គ្នា​ដែល​មក​ពី​ខេត្ត​ភាគ​ឦសាន​ទាំង​២០​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា คนอีสาน (ខុនអ៊ីសាន) ក្នុងន័យតូចចង្អៀត ពាក្យ​នេះ​សំដៅ​លើ​តែ​ជាតិសាសន៍ឡាវ​ដែល​មាន​ចំនួន​ប្រជាជន​ភាគ​ច្រើន​ក្នុង​តំបន់​ភាគ​ច្រើន​របស់តំបន់​​ បន្ទាប់ពីការបះបោរឡាវបរាជ័យក្នុងឆ្នាំ 1826 តំបន់​នេះ​បាន​ឃើញ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ប្រជាជន​ដោយ​បង្ខំ​ជា​ច្រើន​របស់​ជនជាតិ​ភាគតិចឡាវចូលទៅក្នុងឦសាន បន្ទាប់ពីការបំបែកខ្លួនរបស់ឦសានពីប្រវត្តិសាស្ត្រអាណាចក្រឡាវ​ ការធ្វើសមាហរណកម្មទៅក្នុងរដ្ឋប្រជាជាតិថៃ និងគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលកណ្តាលរបស់ "ប្លែកជាថៃ (การแผลงเป็นไทย, Thaification)" ពួកគេបានបង្កើតអត្តសញ្ញាណតំបន់ដាច់ដោយឡែក ដែលខុសពីអាស៊ីជនជាតិលាវរបស់ឡាវនិងជនជាតិថៃរបស់ថៃកណ្តាល​ ការរួមបញ្ចូលអត្តសញ្ញាណនេះទៅក្នុងអត្តសញ្ញាណជាតិថៃបានចាប់ផ្តើមនៅប្រហែលឆ្នាំ 1900 បង្កើនល្បឿនក្នុងសម័យហ្វាស៊ីស ត្រូវបានដេញតាមយ៉ាងខ្លាំងក្លាកំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ហើយ​ត្រូវ​បាន​រក្សា​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ បើ​ទោះ​បី​ជា​ឆ្នាំ 2011 ប្រទេសថៃបានទទួលស្គាល់អត្តសញ្ញាណឡាវជាផ្លូវការទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិ សូម្បីតែក្នុងអំឡុងពេលនៃសង្រ្គាមត្រជាក់កម្រិតនៃការរួមបញ្ចូលនេះគឺខ្ពស់ណាស់ តាម​ការ​វាស់វែង​ដោយ​ការ​បញ្ចេញ​អារម្មណ៍​ជាតិ​និយម សូម្បីតែ​ថ្ងៃនេះ ជនជាតិឦសានជា​អ្នក​ជាតិ​និយម​បំផុត​នៅ​ប្រទេស​ថៃ ពួកគេជាអ្នកជាតិនិយមជាងថៃកណ្តាល ដូច​នេះ ក្នុង​អំឡុង​ពេលរបស់សង្គ្រាម​ពណ៌​របស់​ប្រទេស​ថៃ​នៅ​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ 2000 និង​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ 2010 ជាចម្បងក្រុម​អាវ​ក្រហម​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ឦសាន​មិន​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​ការ​បំបែក​ខ្លួន​ទេ ប៉ុន្តែ​ការ​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​រក​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​វិញ​ ក្នុង​ការ​គាំទ្រ​គណបក្សដើម្បីថៃ (พรรคเพื่อไทย)

ប្រជាជនស្ទើរតែទាំងអស់នៃភាគឦសានរបស់ប្រទេសថៃគឺជាជនជាតិថៃ ប៉ុន្តែភាគច្រើនរបស់ពួកគេ (ប្រហែល 80%)Grabowsky: The Isan up to its Integration into the Siamese State. In: Regions and National Integration in Thailand. 1995, S. 108. ជាជាតិសាសន៍ជនជាតិលាវនិងបំរែបំរួលនៃភាសាឡាវពេលនៅផ្ទះ (គ្រាមភាសាឡាវសំខាន់ៗចំនួនបីដែលនិយាយនៅប្រទេសថៃភាគឦសានត្រូវបានសង្ខេបជាភាសាឦសាន) ដើម្បី​ចៀសវាង​ការ​ទទួលរង​នូវ​ការ​មើលងាយ​និង​ការយល់ឃើញ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ប្រជាជន​និយាយ​ឡាវ ភាគច្រើនចូលចិត្តហៅខ្លួនឯងថា​ ខុនអ៊ីសាន
ជនភៀសខ្លួន

thumb|250px|Villagers fleeing the village of Kibati during the 2008 Nord-Kivu conflict in the Democratic Republic of the Congo.

ជនភៀសខ្លួន () គឺជាមនុស្សទាំងឡាយណាដែលកំពុងមានវត្តមាននៅក្រៅប្រទេសដើមកំណើត ឬលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លន ដោយសារតែពួកគេទទួលរង (ឬការភ័យខ្លាច) ពីការធ្វើទុកបុកម្នេញ លើមូលហេតុពូជសាសន៍ សាសនា, សញ្ជាតិ, ទស្សនៈនយោបាយ ឬព្រោះដោយសារពួកគេជាសមាជិកនៃ "ក្រុមសង្គមមួយ' social group' ដែលងាយរងគ្រោះពីអំពើធ្វើទុកបុកម្នេញ ឬដោយសារតែពួកគេត្រូវភៀសខ្លួនរត់ចេញពីសង្គ្រាម ។ ជនប្រភេទនេះ អាចត្រូវបានគេហៅថាជា "អ្នកស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោន' (asylum seeker) ខណៈពេលរហូតដល់មានការទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋដែលជាទីប្រទេសដែលពួកគេបានធ្វើពាក្យស្នើសុំ។
ជប៉ុន

ប្រទេសជប៉ុន (ភាសាជប៉ុន៖ 日本国 ឬ 日本​​​)​ គឺជា​ប្រទេស​កោះមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីបូព៌ា។ ប្រទេសនេះមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៅប៉ែកពាយព្យនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ភាគខាងលិចសមុទ្រជប៉ុន សមុទ្រអុកហុតស្គ៍នៅភាគខាងជើង និងសមុទ្រចិនខាងត្បូងនៅភាគខាងត្បូង។ ​ជប៉ុន​ជាកម្រងកោះ​ផ្សំឡើងពីកោះចំនួន ៦,៨៥២ ដែលស្មើនឹងផ្ទៃដីសរុប ៣៧៧,៩៧៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានកោះធំៗចំនួនប្រាំ​គឺ ហុងស្ស៊ូ ហុកកៃដូ ឃ្យូស្ស៊ូ ស្ស៊ីកុគឹ និងអូគីណាវ៉ា។ ទីក្រុងតូក្យូគឺជារាជធានីជាតិ និងត្រូវជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេស ចំណែកឯទីក្រុងធំៗបន្ទាប់រួមមាន៖ យ៉ូកូហាម៉ា អូសាកា ណាហ្គោយ៉ា សាប់ប៉ូរ៉ូ ហ្វុគូអូកា កូបេ និងក្យូតុជាដើម។

ជប៉ុន​មានសក្ដានុពលយោធាយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅចុងស.វទី១៩និងដើមស.វទី២០ ដោយបានពង្រីកទឹកដីតាមរយៈការឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី១ សង្គ្រាមរុស្ស៊ី-ជប៉ុន និង សង្គ្រាមលោកលើកទី១។ សង្គ្រាមចិនជប៉ុនលើកទី២ នៅឆ្នាំ១៩៣៧ បានរីកដាលជាសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដែលបានបញ្ចប់ដោយ​ការទំលាក់គ្រាប់បែកបរមាណូនៅហ៊ីរ៉ូស្ស៊ីម៉ា និងណាហ្កាសាគី។ ចាប់ពីការប្រកាន់យក​រដ្ឋធម្មនុញ្ញកែប្រែហើយនៅឆ្នាំ១៩៤៧ ជប៉ុនប្រកាន់យក​របបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញតែមួយ ដោយមានព្រះចៅអធិរាជមួយអង្គ​ជាតំណាងឯកភាពជាតិ និងរដ្ឋសភាមួយដែលបានដោយការបោះឆ្នោត​សំរាប់តាក់តែងច្បាប់។

ជប៉ុនជាប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចលេខ៣លើលោក (គិតតាមអត្រា GDP) ។ តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ អសប និង WHO ជប៉ុនជាប្រទេសដែលមានអាយុសង្ឃឹមវែងជាងគេលើលោក ។
ជប៉ុន: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 

ឈ្មោះជប៉ុនសរសេរជាអក្សរខាន់ជិ «日本​​​» បកប្រែត្រង់ថា «ព្រះអាទិត្យ+ដើមកំណើត» ដែលមានន័យថា «ដែនដីដែលព្រះអាទិត្យរះចេញ» ។