តាលីបង់: ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធ

ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធ
អាល់កៃដា
thumb|អ្នកសារព័ត៌មានជនជាតិប៉ាគីស្ថានម្នាក់កំពុងធ្វើបទសម្ភាសន៍ជាមួយមេដឹកនាំអាល់កៃដាអូសាម៉ា ប៊ីន ឡាឌែននៅក្នុងអាហ្វកានីស្ថាន, ប្រហែលឆ្នាំ១៩៩៧ ឬ ១៩៩៨
នៅឆ្នាំ១៩៩៦ ប៊ីនឡាដិនបានផ្លាស់ទីលំនៅពីប្រទេសស៊ូដង់មកក្នុងអាហ្វកានីស្ថាន។ គាត់បានមកក្នុងអាហ្វកានីស្ថានដោយគ្មានការអញ្ជើញអ្វីឡើយដែលជាហេតុនាំអូម៉ារដំបូងរាងខឹងបន្តិចព្រោះថាអាល់កៃដាបានផ្តើមប្រកាសសង្រ្គាមនិងប្រឆាំងនឹងពលរដ្ឋនៃប្រទេសទីបីពីទឹកដីរបស់ខ្លួនប៉ុន្តែទំនាក់ទំនងរវាងក្រុមទាំងពីរបានកើតមានភាពល្អប្រសើរឡើងរហូតទាន់តែដល់ចំណុចដែលអូម៉ារបានរិះគុណភាគីគាំទ្រក្រុមលោកពោលគឺប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតបន្ទាប់ពីសាអ៊ូឌីតបានស្នើឱ្យតាលីបង់ប្រគល់ខ្លួនប៊ីនឡាដិន។..

ពីឆ្នាំ១៩៩៦ ដល់ឆ្នាំ២០០១ អង្គការរបស់អូសាម៉ាប៊ីនឡាដិននិងចលនាអៃម៉ាន់អាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរីបានក្លាយជារដ្ឋបំពួនមួយនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វកានីស្ថាន។ កាសែតអង់គ្លេស The Telegraph បានបញ្ជាក់នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០១ ថា ជនជាតិអារ៉ាប់ចំនួន ២,៥០០ នាក់ក្រោមបញ្ជាការរបស់ប៊ីនឡាដិនបានកំពុងប្រយុទ្ធឱ្យក្រុមតាលីបង់។

ទំនាក់ទំនងតាលីបង់-អាល់កៃដាក៏ត្រូវបានពង្រឹងបន្ថែមបន្ទាប់ពីការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍រវាងកូនប្រុសម្នាក់របស់ប៊ីនឡាដិននិងកូនស្រីរបស់មូលឡាអូម៉ារ។ អង្គការរបស់ប៊ីនឡាដិនត្រូវបានគេចោទថាអាចជាប្រភពហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់មួយរបស់តាលីបង់នៅអាហ្វកានីស្ថាន។, archived from the original  នៅថ្ងៃ 11 មីនា 2011.Lawrence Wright claims bin Laden was almost completely broke at this time, cut off from his family income, and fleeced by the Sudanese..

បន្ទាប់ពីការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកនៅស្ថានទូតអាមេរិកក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិកនៃឆ្នាំ១៩៩៨ ប៊ីនឡាដិននិងសមាជិកអាល់កៃដាជាច្រើននាក់ត្រូវបានរងការចោទប្រកាន់នៅតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអាមេរិក។ តាលីបង់បានបដិសេធសំណើធ្វើបត្យាប័នពីសហរដ្ឋអាមេរិកដោយអះអាងថាប៊ីនឡាដិន"បានបាត់ខ្លួន" ឬក៏វ៉ាស៊ីនតោន"មិនអាចផ្តល់ភស្តុតាងជាក់លាក់ណាមួយ"ដែលថាប៊ីនឡាដិនបានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពភេរវកម្មនោះហើយបានបន្ថែមទៀតថា"ដោយគ្មានភស្តុតាងណាមួយ ប៊ីនឡាដិនគឺជាបុរសម្នាក់ដែលគ្មានបាប...គាត់គឺជាមនុស្សសេរី"។

យោងតាមលោកប៊ីនឡាដិន ក្រុមតាលីបង់គឺមិនបានជាប់ពាក់ព័ន្ធអ្វីនៅក្នុងការវាយប្រហារថ្ងៃ ១១ កញ្ញានោះទេដោយលោកបានបញ្ជាក់នៅក្នុងខ្សែអាត់មួយផ្ញើទៅសារព័ត៌មាន Al Jazeera៖ "ខ្ញុំគឺជាអ្នកទទួលខុសត្រូវ...ប្រជាជនអាហ្វកានីស្ថាននិងរដ្ឋាភិបាលពួកគេគឺមិនដឹងអ្វីទាំងអស់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះ"។

នៅចុងឆ្នាំ២០០៨ ពួកតាលីបង់បានកំពុងចរចាដើម្បីផ្តាច់រាល់ទំនាក់ទំនងទាំងអស់ដែលខ្លួនមានជាមួយអាល់កៃដា។

នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២ មេបញ្ជាការតាលីបង់ជាន់ខ្ពស់អនាមិកម្នាក់បានបញ្ជាក់ថា"ប្រជាជនរបស់យើងបានចាត់ទុកអាល់កៃដាជារោគរាតត្បាតដែលបានបញ្ជូនមកពីស្ថានសួគ៌។ អ្នកខ្លះថែមទាំងសន្និដ្ឋានទៀតថាអាល់កៃដាគឺជាក្រុមស៊ើបការណ៍របស់អាមេរិក។ ដើមឡើយ តាលីបង់យើងជាក្រុមឆោតនិងសូវមិនអើពើពីរឿងនយោបាយទេហើយបានស្វាគមន៍ក្រុមអាល់កៃដាចូលមកក្នុងផ្ទះរបស់យើងដោយមិនគិតគូរបានច្បាស់លាស់ ហើយអាល់កៃដាបានរំលោភលើបដិសណ្ឋារកិច្ចរបស់យើងពីពេលនោះមក"។ លោកបានបន្តអះអាងទៀតថាប្រហែល ៧០% នៃសមាជិកតាលីបង់គឺមិនពេញចិត្តនឹងអាល់កៃដាទេ នេះមានន័យថាក្រុមតាលីបង់គ្រាន់តែសម្តែងចូលចិត្តអាល់កៃដាប៉ុណ្ណោះ។

រដ្ឋឥស្លាមអ៊ីរ៉ាក់និងឡេវ៉ាន

តាលីបង់មានទំនាក់ទំនងអវិជ្ជមានជាមួយក្រុមរដ្ឋឥស្លាមអ៊ីរ៉ាក់និងឡេវ៉ាន–ខេត្តកូរ៉ាសាន  អាយស៊ីស (ISIS) បានចាប់ផ្តើមយ៉ាងសកម្មក្នុងការជ្រើសរើសអ្នករត់ចោលជួរក្រុមតាលីបង់នៅអាហ្វកានីស្ថានជាពិសេសក្នុងចំណោមអ្នកដែលមិនពេញចិត្តនឹងមេដឹកនាំរបស់ពួកគេឬខ្វះភាពជោគជ័យក្នុងសមរភូមិ។ នេះបានជំរុញឱ្យមេដឹកនាំតាលីបង់ជាន់ខ្ពស់ម្នាក់គឺលោកអាក់តារ ម៉ាន់សួរសរសេរសំបុត្រមួយផ្ញើទៅអាប៊ូបាកគ៍ អាល់បាកដាឌីដោយសុំឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពកេណ្ឌបុគ្គលនៅអាហ្វកានីស្ថានហើយអះអាងថាសង្គ្រាមនៅអាហ្វកានីស្ថានគួរតែស្ថិតនៅក្រោមភាពដឹកនាំរបស់តាលីបង់។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ ការប្រយុទ្ធគ្នារវាងក្រុមទាំងពីរបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងខេត្តណានហ្ការហារហើយគិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៥ ISIL បានដណ្តើមទឹកដីមួយភាគតូចនៅអាហ្វកានីស្ថានជាលើកដំបូង។ នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៥ ISIL បានបណ្តេញក្រុមតាលីបង់ចេញពីតំបន់មួយចំនួនបន្ថែមទៀតនៅក្នុងខេត្តណានហ្ការហារបន្ទាប់ពីបានប្រយុទ្ធគ្នាអស់ជាច្រើនខែ។

នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០១៦ តាលីបង់បានរាយការណ៍ថាមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់និងថ្នាក់កណ្តាលមួយចំនួននៃវីឡាយ៉ាកូរ៉ាសាននៅក្នុងខេត្តណានហ្ការហារបានរត់ចោលក្រុម ISIL របស់ពួកគេហើយមកសន្យាភាពស្មោះត្រង់នឹងមេដឹកនាំតាលីបង់អាក់តា ម៉ាន់សួរ។ អ្នករត់ចោលជួរទាំងនោះរួមមានសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាកណ្តាល ក្រុមប្រឹក្សាតុលាការ និងក្រុមប្រឹក្សាអ្នកទោសព្រមទាំងមេបញ្ជាការនិងយុទ្ធជនមួយចំនួន។

តាលីបង់នៅប៉ាគីស្ថាន
មុនពេលចលនាតាលីបង់នៅប៉ាគីស្ថានត្រូវបានបង្កើតឡើង យុទ្ធជននិងថ្នាក់ដឹកនាំរបស់ពួកគេប្រមាណ ៨,០០០ នាក់បានតស៊ូប្រយុទ្ធជាមួយរដ្ឋាភិបាលតាលីបង់នៅក្នុងប្រទេសអាហ្វកានីស្ថាននៅរវាងឆ្នាំ១៩៩៦–២០០១ ហើយនិងសង្គ្រាមបន្ទាប់ពីរវាងឆ្នាំ២០០១–២០២១។ សមាជិកពួកគេភាគច្រើនជាជនជាតិប៉ាគីស្ថានហើយបន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលតាលីបង់ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីអំណាចក្នុងឆ្នាំ២០០១ ក្រុមនេះបាននាំគ្នារត់ភៀសខ្លួនទៅស្រុកកំណើតពួកគេវិញ។

នៅឆ្នាំ២០០៧ ចលនាតាលីបង់នៅប៉ាគីស្ថាន (តារីគ-អ៊ី-តាលីបង់ ឬអក្សរកាត់ឡាតាំងថា TTP) ក៏បានបង្កើតឡើងដោយមានការដឹកនាំពីលោកបៃទុលឡា ម៉េស៊ូដ។ ក្រុមនេះមានគោលដៅចង់ឡើងគ្រប់គ្រងតំបន់កុលសម្ព័ន្ធអភិបាលសហព័ន្ធរបស់ប៉ាគីស្ថាន។ ក្រុមតាលីបង់នៅអាហ្វកានីស្ថានមិនបានទទួលស្គាល់ក្រុមនេះតាំងពីដំបូងមកម្លេះពោលគឺបន្ទាប់ពី TTP បានបើកការវាយប្រហារលើកងកម្លាំងប៉ូលីសនិងទាហានប៉ាគីស្ថាន។

ទោះជាមានឈ្មោះនិងមនោគមវិជ្ជាដូចគ្នាមែនប៉ុន្តែក្រុមទាំងពីរនេះមានប្រវត្តិសាស្ត្រ គោលដៅ និងថ្នាក់ដឹកនាំខុសដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ តាលីបង់អាហ្វកានីស្ថានគឺតែងតែបដិសេដរាល់ទំនាក់ទំនងទាំងឡាយជាមួយ TTP។ អ្នកនាំពាក្យតាលីបង់បាននិយាយប្រាប់កាសែតញូវយ៉កថែមស៍ថា៖

ពីមុនៗមក បស្ចឹមលោកតែងតែចោទប្រកាន់និងចង្អុលថាតាលីបង់បានទទួលជំនួយពីប្រទេសប៉ាគីស្ថានហើយរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ការចោទប្រកាន់នេះនូវតែបន្តមានដដែរ។ ថ្នាក់ដឹកនាំតាលីបង់ជាច្រើនបានរត់ភៀសខ្លួនទៅប៉ាគីស្ថានបន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលពួកគេត្រូវផ្តួលរំលំ។ នៅឆ្នាំ២០០៦ ចាឡាលូដិន ហាក់កានីត្រូវបានចោទប្រកាន់ដោយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃទីភ្ញាក់ងារស៊ើបការណ៍អន្តេសេវាថាជា"កូនក្រុមរបស់ប៉ាគីស្ថាន"។ ប្រទេសប៉ាគីស្ថានបានចេញបដិសេធអំពីទំនាក់ទំនងជាមួយហាក់កានីឬក្រុមភេរវករផ្សេងៗទៀត។ មេដឹកនាំហាក់កានីផ្ទាល់ក៏បានបដិសេធថាខ្លួនមិនមានទំនាក់ទំនងអ្វីជាមួយប៉ាគីស្ថានដែរ។US attack on Taliban kills 23 in Pakistan, The New York Times, 9 September 2008U.S. attack on Taliban kills 23 in Pakistan, The New York Times, 9 September 2008

នៅចុងឆ្នាំ២០០៨ និងដើមឆ្នាំ២០០៩ មេដឹកនាំតាលីបង់អាហ្វកានីស្ថានគឺមូលឡាអូម៉ារបានស្នើតេរីគអ៊ីតាលីបង់ប៉ាគីស្ថានឱ្យឈប់ដំណើរប្រតិបត្តិការពួកគេនៅក្នុងប្រទេសប៉ាគីស្ថានហើយមកផ្តោតជាមួយអង្គការតែមួយដើម្បីតតាំងជាមួយកងទ័ពជាតិអាហ្វកានីស្ថាននិងកងកម្លាំងបរទេសផ្សេងៗនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វកានីស្ថានវិញ។

ចលនាតាលីបង់នៅអាហ្វកានីស្ថានត្រូវបានអង្គការសហប្រជាជាតិថ្កោលទោសសម្រាប់សកម្មភាពវាយប្រហារបែបភេវរកម្មនៅប៉ាគីស្ថាននិងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកនៅថែមស៍ស្វែរនៃទីក្រុងញូវយ៉ក។UNSC slaps sanctions on Pakistani Taliban, 30 July 2011, Rediff.com