បដិសម្ភិទាមគ្គ: និរោធសមាបត្តិញាណនិទ្ទេស

និរោធសមាបត្តិញាណនិទ្ទេស 
[២១៧] បញ្ញា​ដែល​មាន​ភាពស្ទាត់ជំនាញ ព្រោះ​ហេតុប្រកប​ដោយ​កម្លាំង​ ២ ផង ព្រោះ​ការ​ស្ងប់រម្ងាប់​នៃ​សង្ខារ ៣ ផង ព្រោះ​ញាណចរិយា​ទាំង ១៦ ផង ព្រោះ​សមាធិ​ចរិយា​ទាំង ៩ ផង ​ឈ្មោះ​ថា​និរោធសមាបត្តិញ្ញាណ តើ​ដូច​ម្ដេច​?

ពាក្យ​ថា ​ដោយ​កម្លាំង​ ២ គឺ ​កម្លាំង​មាន​ ២ យ៉ាង គឺ ​កម្លាំង​សមថៈ ១ ​កម្លាំង​វិបស្សនា ១ ។

[២១៨] ​កម្លាំង​សមថៈ តើ​ដូច​ម្ដេច​? ការ​មិន​រាយមាយ គឺភាព​នៃ​ចិត្ត​មាន​អារម្មណ៍​តែ​មួយ​ ​ដោយ​អំណាច​នៃ​នេក្ខម្មៈ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ការ​មិន​រាយមាយ គឺ​ភាព​នៃ​ចិត្ត​មាន​អារម្មណ៍​តែ​មួយ​ ​ដោយ​អំណាច​នៃ​ការ​មិន​ព្យាបាទ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ការ​មិន​រាយមាយ គឺភាព​នៃ​ចិត្ត​មាន​អារ្មណ៍​តែ​មួយ​ ​ដោយ​អំណាច​នៃ​អាលោកសញ្ញា ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ការ​មិន​រាយមាយ គឺភាព​នៃ​ចិត្ត​មាន​អារម្មណ៍​តែ​មួយ​ ​ដោយ​អំណាច​នៃ​ការ​មិន​រាយមាយ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ​។បេ។ ការ​មិន​រាយមាយ គឺភាព​នៃ​ចិត្ត​មាន​អារម្មណ៍​តែ​មួយ​ ​ដោយ​អំណាច​នៃ​កិរិយា​ឃើញ​រឿយៗ ​នូវ​ធម៌​ជា​គ្រឿង​លះបង់​នូវ​កិលេស ហើយ​ដកដង្ហើម​ចេញ​ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ការ​មិន​រាយមាយ គឺភាព​នៃ​ចិត្ត​មាន​អារម្មណ៍​តែ​មួយ​ ​ដោយ​អំណាច​នៃ​កិរិយា​ឃើញ​រឿយៗ ​នូវ​ធម៌​ជា​គ្រឿង​លះបង់​នូវ​កិលេស ​ហើយ​ដកដង្ហើមចូល ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ។

[២១៩] ​សំណួរ​ត្រង់​ពាក្យ​ថា ​កម្លាំង​សមថៈ តើ​កម្លាំង​សមថៈ ​ដោយ​អត្ថ​ដូច​ម្ដេច​? ​ធម្មជាតិ​មិន​កំរើក ​ក្នុង​នីវរណធម៌ ​ដោយ​បឋមជ្ឈាន ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ​ធម្មជាតិ​មិន​កំរើក ​ក្នុង​វិតក្កៈ និង​វិចារៈ ​ដោយ​ទុតិយជ្ឈាន ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ សមថៈ ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​បីតិ ​ដោយ​តតិយជ្ឈាន ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​សុខ ​និង​ទុក្ខ​ ​ដោយ​ចតុត្ថជ្ឈាន ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​រូបសញ្ញា ​ក្នុង​បដិឃ​សញ្ញា​ក្នុង​នានត្តសញ្ញា ​ដោយ​អាកាសានញ្ចា​យតនសមាបត្តិ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​អាកាសានញ្ចា​យតនសញ្ញា ​ដោយ​វិញ្ញាណញ្ចា​យតន​សមាបត្តិ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញា ​ដោយ​អាកិញ្ចញ្ញា​យតនសមាបត្តិ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា ​ដោយ​នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតន​សមាបត្តិ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក មិន​ឃ្លេងឃ្លោង មិន​ញាប់ញ័រ ​ក្នុង​ឧទ្ធច្ចៈ​ផង ​ក្នុង​កិលេស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ឧទ្ធច្ចៈផង ​ក្នុង​ខន្ធ​ផង ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​សមថៈ នេះ​កម្លាំង​សមថៈ ។

[២២០] ​កម្លាំង​វិបស្សនា តើ​ដូច​ម្ដេច​? ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថាមិន​ទៀង ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា​ជា​ទុក្ខ​ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា​មិន​មែន​ខ្លួន​ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថាគួរ​នឿយណាយ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា​ជា​គ្រឿង​ប្រាស​ចាក​តម្រេក ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា​ជា​ទីរំលត់​ទុក្ខ​ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា គួរលះ​បង់ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថាមិន​ទៀង​ក្នុង​រូប ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ​។បេ។ ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា ​ជា​គ្រឿង​លះបង់​ក្នុង​រូប ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា មិន​ទៀង​ក្នុង​វេទនា ​។បេ។ ​ក្នុង​សញ្ញា ​ក្នុង​សង្ខារ ​ក្នុង​វិញ្ញាណ ​ក្នុង​ចក្ខុ ​។បេ។ ​ក្នុង​ជរា​មរណៈ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ​។បេ។ ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា ​ជា​គ្រឿង​លះបង់​ក្នុង​ជរាមរណៈ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ។

[២២១] ​សំណួរ​ត្រង់​ពាក្យ​ថា ​កម្លាំង​វិបស្សនា តើ​កម្លាំង​វិបស្សនា ​ដោយ​អត្ថ​ដូច​ម្ដេច​? ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​និច្ចសញ្ញា ​ដោយ​អនិច្ចានុបស្សនា ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​សុខសញ្ញា ​ដោយ​ទុក្ខានុបស្សនា​ ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​អនត្តសញ្ញា ​ដោយ​អនត្តានុបស្សនា ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​សេចក្ដី​ត្រេកអរ ​ដោយ​និព្វិទានុបស្សនា ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​រាគៈ ​ដោយ​វិរាគានុបស្សនា ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​កិរិយា​កើត​ឡើង ​ដោយ​និរោធានុបស្សនា ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក​ក្នុង​សេចក្ដី​ប្រ​កាន់​មាំ ​ដោយ​បដិនិស្សគ្គានុបស្សនា ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា ​ធម្មជាតិ​មិន​កម្រើក ​មិន​ឃ្លេងឃ្លោង មិន​ញាប់ញ័រ​ក្នុង​អវិជ្ជាផង ​ក្នុង​កិលេស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អវិជ្ជាផង ​ក្នុង​ខន្ធ​ផង ​ឈ្មោះ​ថា​កម្លាំង​វិបស្សនា នេះ​កម្លាំង​វិបស្សនា ។

[២២២] ​សំណួរ​ត្រង់​ពាក្យ​ថា ការ​ស្ងប់រម្ងាប់​នៃ​សង្ខារ ៣ តើការ​ស្ងប់រម្ងាប់​នៃ​សង្ខារ ៣ ​ដូច​ម្ដេច​? កាលបុគ្គល​ចូល​កាន់​ទុតិយជ្ឈាន វចីសង្ខារ គឺ​វិតក្កៈ និង​វិចារៈ រមែង​ស្ងប់រម្ងាប់ កាលបុគ្គល​ចូល​កាន់​ចតុត្ថជ្ឈាន កាយសង្ខារ គឺអស្សាសៈ និង​បស្សាសៈ រមែង​ស្ងប់រម្ងាប់ កាលបុគ្គល​ចូល​កាន់​សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ចិត្តសង្ខារ គឺ​សញ្ញា និង​វេទនា រមែង​ស្ងប់រម្ងាប់ នេះ​ការ​ស្ងប់រម្ងាប់​នៃ​សង្ខារ ៣ ។

[២២៣] ​សំណួរ​ត្រង់​ពាក្យ​ថា ញាណចរិយា ១៦ តើ​ញាណចរិយា ១៦ ​ដូច​ម្ដេច​? ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថាមិន​ទៀង ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា​ជា​ទុក្ខ​ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថាមិន​មែន​ខ្លួន​ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថាគួរ​នឿយណាយ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា​ជា​គ្រឿង​ប្រាសចាក​តម្រេក ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា​ជា​គ្រឿង​រំលត់​ទុក្ខ​ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា​ជា​គ្រឿង​លះបង់​កិលេស ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា ការ​ឃើញ​រឿយៗ ថា​ជា​គ្រឿង​ប្រាស​ចាកការ​វិលវល់ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា សោតាបត្តិមគ្គ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា សោតាបត្តិផល​សមាបត្តិ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា សកទាគាមិមគ្គ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា សកទាគាមិផលសមាបត្តិ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា អនាគាមិមគ្គ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា អនាគាមិផលសមាបត្តិ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា អរហត្តមគ្គ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា អរហត្តផលសមាបត្តិ ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណចរិយា នេះ​ញាណចរិយា ១៦ ។

[២២៤] ​សំណួរ​ត្រង់​ពាក្យ​ថា ​សមាធិ​ចរិយា ៩ តើ​សមាធិ​ចរិយា ៩ ​ដូច​ម្ដេច​? បឋមជ្ឈាន ​ឈ្មោះ​ថា​សមាធិ​ចរិយា ទុតិយជ្ឈាន ​ឈ្មោះ​ថា​សមាធិ​ចរិយាតតិយជ្ឈាន ​ឈ្មោះ​ថា​សមាធិ​ចរិយា ចតុត្ថជ្ឈាន ​ឈ្មោះ​ថា​សមាធិ​ចរិយា អាកាសានញ្ចាយតន​សមាបត្តិ វិញ្ញាណញ្ចាយតនសមាបត្តិ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសមាបត្តិ ​ឈ្មោះ​ថា​សមាធិ​ចរិយា វិតក្កៈ វិចារៈ បីតិ សុខៈ និង​ចិត្តេកគ្គតា (ប្រព្រឹត្តទៅ) ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​កិរិយា​បាន​នូវ​បឋមជ្ឈាន ​។បេ។ វិតក្កៈ វិចារៈ បីតិ សុខៈ និង​ចិត្តេកគ្គតា (ប្រព្រឹត្តទៅ) ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​កិរិយា​បាន​នូវ​នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសមាបត្តិ នេះ​សមាធិ​ចរិយា ៩ ។

[២២៥] ​ពាក្យ​ថា ​សេចក្ដី​ស្ទាត់ ​អធិប្បាយ​ថា ​សេចក្ដី​ស្ទាត់​មាន​ ៥ យ៉ាង គឺ​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការនឹក ១ សេចក្តីស្ទាត់​ក្នុង​ការ​ចូល ១ ​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការ​អធិដ្ឋាន ១ ​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការ​ចេញ​ ១ ​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការពិចារណា ១ ។ បុគ្គល​នឹក​នូវ​បឋមជ្ឈាន​ដែល​ខ្លួន​ប្រាថ្នា​ ​ក្នុង​ទីណា ​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កាលណា ប្រាថា្នត្រឹមណា ​សេចក្ដី​យឺតយូរ​ក្នុង​ការ​នឹក​មិន​មាន​ ហេតុ​នោះ ​ឈ្មោះ​ថា​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការ​នឹក បុគ្គល​ចូល​កាន់​បឋមជ្ឈាន ​ដែល​ខ្លួ​ន​ប្រាថ្នា​ក្នុង​ទីណា ​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កាលណា ​ប្រាថ្នា​ត្រឹមណា ​សេចក្ដី​យឺតយូរ​ក្នុង​ការ​ចូលមិន​មាន​ ហេតុ​នោះ ​ឈ្មោះ​ថា​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការ​ចូល បុគ្គល​អធិដ្ឋាន​នូវ​បឋមជ្ឈាន​ដែល​ខ្លួន​ប្រាថ្នា​ ​ក្នុង​ទីណា ​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កាលណា ​ប្រាថ្នា​ត្រឹមណា ​សេចក្ដី​យឺតយូរ​ក្នុង​ការ​អធិដ្ឋាន​មិន​មាន​ ហេតុ​នោះ ​ឈ្មោះ​ថា​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការ​អធិដ្ឋាន បុគ្គល​ចេញ​អំពីបឋមជ្ឈា​ន ​ដែល​ខ្លួ​ន​ប្រាថ្នា​ក្នុង​ទីណា ​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កាលណា ប្រាថា្នត្រឹមណា ​សេចក្ដី​យឺតយូរ​ក្នុង​ការ​ចេញ​មិន​មាន​ ហេតុ​នោះ ​ឈ្មោះ​ថា​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការ​ចេញ​ បុគ្គល​ពិចារណា​នូវ​បឋមជ្ឈាន​ដែល​ខ្លួន​ប្រាថា្ន​ក្នុង​ទីណា ប្រាថា្ន​ក្នុង​កាល​ណា ប្រាថា្នត្រឹមណា ​សេចក្ដី​យឺតយូរ​ក្នុង​ការ​ពិចារណា​មិន​មាន​ ហេតុ​នោះ ​ឈ្មោះ​ថា​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការ​ពិចារណា បុគ្គល​នឹក​នូវ​ទុតិយជ្ឈាន ​។បេ។ ​នូវ​នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសមាបត្តិ ​ដែល​ខ្លួន​ប្រាថ្នា​ក្នុង​ទីណា ​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កាលណា ​ប្រាថ្នា​ត្រឹមណា ​សេចក្ដី​យឺតយូរ​ក្នុង​ការ​នឹក​មិន​មាន​ ហេតុ​នោះ ​ឈ្មោះ​ថា​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការ​នឹក បុគ្គល​ចូល​កាន់​នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតន​សមាបត្តិ ​ដែល​ខ្លួន​ប្រាថ្នា​ក្នុង​ទីណា ​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កាលណា ​ប្រាថ្នា​ត្រឹមណា ​។បេ។ បុគ្គល​អធិដ្ឋាន​ចេញ​ ពិចារណា ​សេចក្ដី​យឺតយូរ​ក្នុង​ការ​ពិចារណា​មិន​មាន​ ហេតុ​នោះ ​ឈ្មោះ​ថា​សេចក្ដី​ស្ទាត់​ក្នុង​ការ​ពិចារណា នេះ​ឯង ​សេចក្ដី​ស្ទាត់ ៥ យ៉ាង ​ឈ្មោះ​ថា​ញាណ ​ដោយ​អត្ថថា​ដឹង​នូវ​ធម៌​នោះ ​ឈ្មោះ​ថាបញ្ញា ​ដោយ​អត្ថថា​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​នោះ ហេតុ​នោះ លោកពោលថា បញ្ញាគឺភាវៈ​នៃ​សេចក្ដី​ស្ទាត់ ព្រោះ​ហេតុ​ប្រកប​ដោយ​កម្លាំង​ទាំង ២ ផង ​ដោយ​ការ​ស្ងប់រម្ងាប់​សង្ខារ ៣ ផង ​ដោយ​ញាណចរិយា ១៦ ផង ​ដោយ​សមាធិ​ចរិយា ៩ ផង ​ឈ្មោះ​ថា​និរោធសមាបត្តិញ្ញាណ ។