ថេរគាថា: សារីបុត្តត្ថេរ

សារីបុត្តត្ថេរ 
[២៦០] ​បុគ្គល​ណា​ ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្តសម​គួរ​ ជា​អ្នក​ស្ងប់​សម​គួរ មាន​ស្មារតី ជា​អ្នក​មិន​ធ្វេសប្រហែស​ក្នុង​ការ​ត្រិះរិះ ​និង​ការ​ប្រព្រឹត្តិសម​គួរ​ ត្រេកអរ​ដោយ​ភាវនា​ក្នុង​សន្ដាន ​មាន​ចិត្ត​តាំង​មាំ ជា​បុគ្គល​ម្នាក់ឯង ​មាន​សេចក្ដី​សន្ដោស ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​ ហៅ​បុគ្គល​នោះ​ថា​ជា​ភិក្ខុ​ ។ ភិក្ខុ​កាលបរិភោគ ​នូវ​អាហារ​ស្រស់ ​ឬ​ក្រៀម ​មិន​គប្បី​ឲ្យ​ឆ្អែតជ្រុលទេ ​គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​ពោះធូរ ​មាន​អាហារ​ដ៏​ល្មម ​មាន​ស្មារតីវៀរចេញ​ ។ ភិក្ខុ​ឈប់បរិភោគ ៤ ​ឬ​ ៥ ពំនូត ​(​ក្នុង​កាល​ជិត​ឆ្អែត​) ​ហើយ​គប្បី​ផឹក​ទឹក នេះ​ជាការ​ល្មម​ដល់​កិរិយានៅ​ជាសុខ ​នៃ​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ស្លុង​ទៅ​រក ​(​ព្រះ​និព្វាន​) ។

ភិក្ខុស្លៀកដណ្ដប់​នូវ​ចីវរជាកប្បិយៈ ប្រយោជន៍ ​(​ត្រឹម​តែការ​ពារត្រជាក់ជា​ដើម​) ​នេះ​ជាការ​គួរ​ដល់​កិរិយានៅ​ជាសុខ​នៃ​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ស្លុង​ទៅ​រក ​(​ព្រះ​និព្វាន​) ។ កាលភិក្ខុ​អង្គុយ​ដោយ​ភ្នែន ភ្លៀង​មិន​ស្រក់​ត្រូវ​ត្រង់ជង្គង់​ទាំង​ពីរ នេះ​ជាការ​គួរ​ដល់​កិរិយា​នៅ​ជា​សុខ ​នៃ​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ស្លុង​ទៅ​រក ​(​ព្រះ​និព្វាន​) ។ ​បុគ្គល​ណា​បាន​ឃើញ​សុខ ​ថា​ជា​ទុក្ខ ​បាន​ឃើញ​ទុក្ខ ​ថា​ជា​គ្រឿង​ចាក់ដោត ​ដូច​កូន​សរ ការ​ជាប់​ជំ​ពាក់​មិន​មាន​ក្នុង​ចន្លោះ​នៃ​សុខ ​និង​ទុក្ខ​ទាំង​ពីរ បុគ្គល​នោះ គប្បី​ជាប់​ក្នុង​លោក​ដូច​ម្ដេច ​គប្បី​មាន​ដោយ​កិលេស ​ដូច​ម្ដេច​បាន​ ។ ​បុគ្គល​មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​អាក្រក់ ជា​អ្នក​ខ្ជិលច្រអូស ​មាន​ការ​ព្យាយាម​ថោកទាប ជា​អ្នក​រៀនសូត្រ​តិច ​មិន​អើពើ ​(​ចំពោះ​ធម៌ ​និង​វិន័យ​) សូម​កុំ​មាន​ក្នុង​សម្នាក់​ខ្ញុំ ក្នុង​កាល​ណា​ៗ ឡើយ​ ប្រយោជន៍​អ្វី ដោយ​ឱវាទ​ក្នុង​លោក ​គប្បី​មាន (​ដល់​បុគ្គល​នោះ​) ​ដោយ​បការៈ ដូច​ម្ដេច ។ ​មួយ​ទៀត ​បុគ្គល​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ច្រើន មាន​ប្រាជ្ញា​ ជា​គ្រឿង​ទម្លាយ​កិលេស ​តាំង​មាំ​ក្នុង​សីល ​ប្រកប​រឿយ​ៗ ​នូវ​ចេតោសមថៈ សូមឋិតនៅ​សូម្បី​លើ​ក្បាល ។ ​បុគ្គល​ណា​មាន​ចិត្ត​ប្រកប​រឿយ​ៗ ​នូវ​ធម៌ជា​គ្រឿង​យឺតយូរ ត្រេកអរ​ចំពោះ​ធម៌ជា​គ្រឿង​យឺត​យូរ ​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថា ឃ្លាតចាក​ព្រះ​និព្វាន​ ជា​ទី​ក្សេមចាក​យោគៈ​ដ៏​ប្រសើរ ។ ​បុគ្គល​ណា​លះបង់​នូវ​ធម៌ជា​គ្រឿង​យឺត​យូរ ត្រេកអរ​ក្នុង​ធម៌ជាផ្លូវ​មិន​យឺតយូរ ​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថា ត្រេកអរ​នឹង​ព្រះ​និព្វាន​ ជា​ទី​ក្សេមចាក​យោគៈ​ដ៏​ប្រសើរ ។ ​ព្រះ​អរហន្ដ​ទាំងឡាយ​ នៅ​ក្នុង​ទី​ណា​ ទោះបី​ស្រុក​ ឬ​ព្រៃ ទោះបីទំនាប ​ឬ​ទួល ​ទី​នោះ​ឯង ជា​ទី​គួរ​ត្រេកអរ ។ ជន​អ្នក (​ស្វែង​រក​កាម​) រមែង​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​ព្រៃ ជា​ទី​គួរ​ត្រេកអរទេ ​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​ប្រាសចាក​រាគៈ ​ទើប​ត្រេកអរ ​ព្រោះ​ពួក​លោក​ទាំង​នោះ មិន​មែន​ជា​អ្នក​ស្វែងរក​កាម​ ។ ​បុគ្គល​ឃើញ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ណា​ ជា​អ្នក​ពោល​សង្កត់សង្កិន ជា​អ្នក​បង្ហាញទោស ​ដូច​គេ​បង្ហាញ​នូវ​កំណប់ទ្រព្យ ​គួរ​គប់​រក​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​សភាពដូច្នោះ ។ កាល​បើ​បុគ្គល​គប់រក​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ប្រាកដ​ដូច្នោះ ​សេចក្ដី​ប្រសើររមែង​មាន ​សេចក្ដី​អាក្រក់​ពុំ​មាន​ទេ ។

បុគ្គល​ណា​ទូន្មានប្រៀនប្រដៅ ហាមឃាត់ ​(​គេ​) ចាក​អសប្បុរិសធម៌ ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​របស់​ពួក​សប្បុរស ​តែ​មិន​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​របស់​ពួក​អសប្បុរស​ទេ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​មាន​ចក្ខុ ​បាន​សំដែង​ធម៌​ដល់​បុគ្គល​ដទៃ នាកាលធម៌​ដែល​ព្រះ​អង្គ​សំដែង ខ្ញុំ​មាន​សេចក្ដី​ត្រូវ​ការ​ផ្ចង់សោតប្បសាទ ។ ការ​ស្ដាប់​របស់​ខ្ញុំ​នោះ មិន​ឥត​អំពើ​ទេ ​(​ព្រោះ​) ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​មិន​មាន​អាសវៈ​ រួច​ស្រឡះ​ហើយ ខ្ញុំ​មិន​មាន​ការ​តាំង​ចិត្ត ចំពោះ​បុព្វេនិវាសានុស្សតិវិជ្ជា ​ឬ​ទិព្វចក្ខុវិជ្ជា​ឡើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​មិន​មាន​ការ​តាំង​ចិត្ត ចំពោះ​ចេតោ​បរិយវិជ្ជា ឥទ្ធិវិធវិជ្ជា ចុតូបបាតវិជ្ជា ​និង​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធ​នៃ​សោតធាតុ​ឡើយ​ ។ ​ព្រះ​ថេរៈ​ឈ្មោះ​ឧបតិស្សៈ ខ្ពង់ខ្ពស់​ដោយ​ប្រាជ្ញា ​ទើប​កោរថ្មី​ៗ ដណ្ដប់សង្ឃាដិ អាស្រ័យនៅ​ក្រោមម្លប់​ឈើ ចម្រើន​ឈាន ។ សាវ័ក​របស់​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ចូល​កាន់​ឈាន ​មិន​មាន​វិតក្កៈ ​ប្រកប​ដោយ​តុណ្ហីភាព​ដ៏​ប្រសើរ ​ក្នុង​ខណៈ​នោះ​ឯង ។ ភ្នំថ្ម ​មិន​កក្រើក ឋិត​នឹង​ថ្កល់ យ៉ាង​ណា​ ភិក្ខុ​ព្រោះ​អស់​ទៅ​នៃ​មោហៈ ​ក៏​មិន​ញាប់ញ័រ​ដូច​ភ្នំ ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។ ​បុគ្គល​អ្នក​មិន​មាន​ទី​ទួល ​គឺ​កិលេស ស្វែងរក​នូវ​ធម៌​ដ៏​ស្អាត​អស់​កាលជានិច្ច សូម្បី​បាប​ប្រមាណ​ប៉ុនចុង​រោ​មក​ន្ទុយ​សត្វ​ រមែង​ប្រាកដ​ដូច (​ព្រះ​ចន្ទ​) ​ដែល​ផុត​ចាក​ពពក ។ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​ការ​រស់នៅ ខ្ញុំ​ជា​បុគ្គល​ដឹង​ខ្លួន មាន​ស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន ទម្លាយចោល​នូវ​រាងកាយ​នេះ​ ។ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ទេ ។ បេ ។ ​ដូច​អ្នក​ស៊ីឈ្នួល ទន្ទឹង​តែការ​អស់​ទៅ​នៃ​ថ្ងៃ​ ។

មរណៈ​នេះ​ឯង រមែង​មាន​ក្នុង​កាល​ទាំង​ពីរ​ មរណៈ​មិន​មែន​មាន​តែ​ក្នុង​កាល​ខាង​ក្រោយ ​ឬ​ខាង​មុខទេ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​ប្រតិបត្តិ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​កុំវិនាស ​កុំ​ឲ្យ​ខណៈ​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង ។

អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​គ្រប់គ្រង​ខ្លួន ឲ្យ​ដូច​ជានគរត្រង់​ទី​ប្រទល់​ដែន ដែល​គេ​ គ្រប់គ្រង​ទាំង​ខាង​ក្នុង​ទាំង​ខាង​ក្រៅ ​កុំ​ឲ្យ​ខណៈ​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង ។ ​ព្រោះ​ថា ​ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ខណៈ​កន្លងហួស​ហើយ​ រមែង​សោកស្ដាយ​ដេរដាស​ក្នុង​នរក ។ ​បុគ្គល​អ្នក​ស្ងប់​ វៀរ​ចាក​បាប ពោល​ពាក្យ​ដោយ​យោបល់ ជា​បុគ្គល​មិន​រាយមាយ រមែង​កំចាត់បង់​នូវ​ធម៌​ដ៏​លា​មក​បាន ដូច​ខ្យល់កំចាត់បង់​នូវ​ស្លឹក​ឈើ​ ។ ​បុគ្គល​អ្នក​ស្ងប់​ វៀរចាក​បាប ពោល​ពាក្យ​ដោយ​យោបល់ ជា​បុគ្គល​មិន​រាយមាយ​ រមែង​ដកភើច​នូវ​ពួក​ធម៌​ដ៏​លា​មក​ចេញ​បាន ដូច​ខ្យល់បក់​ផ្ដាច់​នូវ​ស្លឹក​ឈើ​ ។ ​បុគ្គល​អ្នក​ស្ងប់ មិន​មាន​សេចក្ដី​ក្រវល់ក្រវាយ ​មាន​ចិត្ត​ថ្លា​មិន​ល្អ​ក់ ​មាន​កល្យាណសីល ​មាន​ប្រាជ្ញា​ជា​គ្រឿង​ទម្លាយបង់​នូវ​កិលេស ​គប្បី​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំ​ផុត​នៃ​ទុក្ខ​បាន​ ។

បុគ្គល​មិន​គប្បី​ស្និទ្ធស្នាល ​ចំពោះ​បុថុជ្ជន​ពួក​ខ្លះ ​ទាំងគ្រហស្ថ ​ទាំង​បព្វជិត​ ព្រោះ​ថា ​ពួក​ជន​សូម្បីជា​បុគ្គល​ល្អ​ហើយ​ បែរ​ទៅ​ជា​មិន​ល្អ​វិញ​ក៏​មាន​ ជា​បុគ្គល​មិន​ល្អ​ហើយ​ បែរ​ទៅ​ជា​ល្អ​វិញ​ក៏​មាន​ ។

កាម​ច្ឆន្ទៈ ១ ព្យាបាទៈ ១ ថីនមិទ្ធៈ ១ ឧទ្ធច្ចៈ ១ វិចិកិច្ឆា ១ ​ទាំង ៥ ​នោះ​ ជា​គ្រឿង​ សៅហ្មង​ចិត្ត​ របស់​ភិក្ខុ​ ។ ភិក្ខុ​ណា​ កាលគេ​ធ្វើ​សក្ការៈ ​ឬ​មិន​ធ្វើ​សក្ការៈ​ទាំង​ពីរ (​មិន​ត្រេកអរ ​មិន​ទោមនស្ស​) សមាធិ​របស់​ភិក្ខុ​អ្នក​នៅ​ដោយ​សេចក្ដី​មិន​ប្រមាណ​នោះ​ រមែង​មិន​ញាប់ញ័រ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​ សរសើរ​នូវ​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ឈាន ​មាន​ព្យាយាម​ទៀងទាត់ ​មាន​ការ​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​សុខុមទិដ្ឋិ ត្រេកអរ​ក្នុង​ធម៌​ជា​ទី​អស់​ទៅ​នៃ​ឧបាទាន​នោះ ថា​ជា​សប្បុរស ។ មហាសមុទ្រ ប្រឹថពី ភ្នំ ​និង​ខ្យល់ ​មិន​គួរ​ឧបមា​នឹង​វិមុត្តិ​ដ៏​ប្រសើរ ​របស់​ព្រះ​សាស្ដាទេ ។ ​ព្រះ​ថេរៈ​អ្នក​ញ៉ាំងចក្ក ​គឺ​ធម៌​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម (​ព្រះ​សារីបុត្ត​) លោក​មាន​ប្រាជ្ញា​ច្រើន មាន​ចិត្ត​ខ្ជាប់ខ្ជួន ស្មើ​ដោយ​ដី ​ទឹក​ ភ្លើង ​មិន​ត្រេកអរ ​មិន​ប្រទូស្ត ។ ​ព្រះ​ថេរៈ សម្រេច​នូវ​បញ្ញាបារមី ​មាន​ប្រាជ្ញា​ច្រើន​ ជាមហាមុនិ ជា​បុគ្គល​មិន​គ ​តែ​មាន​សភាព​ដូច​ជាគ ​មាន​ចិត្ត​ដ៏​ត្រជាក់គ្រប់កាល ។ ​ព្រះ​សាស្ដា ​ខ្ញុំ​បាន​បម្រើ​ហើយ​ ។បេ។ តណ្ហា​ជា​គ្រឿង​នាំ​ទៅ​កាន់​ភព ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ដកចេញ​ហើយ​ ។ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​ញ៉ាំង​សេចក្ដី​មិន​ប្រមាទ ​ឲ្យ​បរិបូណ៌ ​នេះ​ជាពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ​របស់​ខ្ញុំ​ ឥឡូវ​នេះ ខ្ញុំ​នឹង​បរិនិព្វាន ខ្ញុំ​ជា​បុគ្គល​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​កិលេស​កាម​ទាំង​អស់​ ។