សុវណ្ណភូមិ: កម្ពុជា។

កម្ពុជា។ 
រូបភាពតូច| វិសាលភាពទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រ ហ្វូណន (សតវត្សទី១ ដល់ទី៧) គ្របដណ្ដប់លើអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោកភាគច្រើន រួមមានប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ ភូមា ថៃ និងវៀតណាមនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
ហ្វូណន(សតវត្សទី១-៧) គឺជាអាណាចក្រដំបូងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ហើយក៏ជាអាណាចក្រឥណ្ឌាដំបូងគេដែលរីកចម្រើននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ទាំងព្រហ្មញ្ញសាសនា និងពុទ្ធសាសនាបានរីកចម្រើននៅក្នុងនគរនេះ។ យោងតាមឯកសាររបស់ចិន ព្រះសង្ឃពីរអង្គមកពីនគរភ្នំ ព្រះនាម មន្ទ្រសេន និង សង្ឃបាល បានមកស្នាក់នៅក្នុងប្រទេសចិនក្នុងសតវត្សទី 5 ដល់ទី 6 ហើយបានបកប្រែ គម្ពីរ ពុទ្ធសាសនាជាច្រើនពីសំស្រ្កឹត (ឬ Prakrit ) ទៅជាភាសាចិន។ T'oung Pao: International Journal of Chinese Studies. 1958. p. 185

ភស្ដុតាងបុរាណវត្ថុបុរាណបំផុតនៃអរិយធម៌ឥណ្ឌានៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានប្រភពមកពីប្រទេសភូមា ភាគកណ្តាល និងភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ និង ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ក្រោម។ ការរកឃើញទាំងនេះជារបស់សម័យអាណាចក្រហ្វូណន ឬនគរភ្នំ ប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន និងវៀតណាមខាងត្បូង រួមទាំងផ្នែកខ្លះនៃភូមា ឡាវ និងថៃ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយដំបូងគេដែលបានបង្កើតឡើងនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ដោយពិចារណាលើភស្ដុតាងផ្នែកបុរាណវិទ្យា និងបុរាណវត្ថុ សុវណ៌ភូមិ ដែលបានរៀបរាប់ក្នុងអត្ថបទដើម ត្រូវតែកំណត់អត្តសញ្ញាណតំបន់ទាំងនេះ។ Pang Khat, «Le Bouddhisme au Cambodge», René de Berval, Présence du Bouddhisme, Paris, Gallimard, 1987, pp.535-551, pp.537, 538; Amarajiva Lochan, "India and Thailand: Early Trade Routes and Sea Ports", S.K. Maity, Upendra Thakur, A.K. Narain (eds,), Studies in Orientology: Essays in Memory of Prof. A.L. Basham, Agra, Y.K. Publishers, 1988, pp.222-235, pp.222, 229-230; Prapod Assavavirulhakarn, The Ascendancy of Theravada Buddhism in Southeast Asia, Chieng Mai, Silkworm Books, 2010, p.55; Promsak Jermsawatdi, Thai Art with Indian Influences, New Delhi, Abhinav Publications, 1979, chapter III, "Buddhist Art in Thailand", pp.16-24, p.17. ក្នុង​ចំណោម​តំបន់​ទាំង​នេះ មាន​តែ​ហ្វូណន​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​មាន​ការ​តភ្ជាប់​ដែន​សមុទ្រ​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​តាម​រយៈ​កំពង់ផែ​របស់​ខ្លួន​នៅ ​អូរ​កែវ។ ដូច្នេះ ថ្វីត្បិតតែសុវណ៌ភូមិត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយលើទឹកដីទាំងអស់នៅភាគខាងកើតនៃប្រទេសឥណ្ឌា ជាពិសេសកោះស៊ូម៉ាត្រាក៏ដោយ ក៏ពាក្យសុំដំបូងបំផុតរបស់វាគឺប្រហែលជាហ្វូណន។ ជាងនេះទៅទៀត ពាក្យចិននៃ "ហ្វូណន" សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា អាចជាការចម្លងនៃ " សុវណ្ណ" នៅក្នុង " សុវណ្ណភូមី " ។
រូបភាពតូច| សិលាចារឹកអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដ៏ចំណាស់បំផុតពីប្រទេសកម្ពុជាចុះកាលបរិច្ឆេទដល់សតវត្សទី៧ ចេញក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ឥសានវរ្ម័នទី១ កំណត់អត្តសញ្ញាណ សុវណ៌ភូមិ ជាមួយ នគរចេនឡា (សតវត្សទី៦-៩) អ្នកស្នងរាជ្យនៃ ហ្វូណន(សតវត្សទី១-៧)។
នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ បណ្ឌិត វង្ស សុធារ៉ា នៃ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បានរកឃើញសិលាចារឹកបុរេ អង្គរ នៅ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ស្រុក បរសេដ្ឋ ដែលលោកបានកំណត់ចុះកាលបរិច្ឆេទដល់ឆ្នាំ ៦៣៣ នៃគ.ស។ តាមគាត់ សិលាចារឹក "បញ្ជាក់ថា សុវណ៌ភូមិ គឺជាអាណាចក្រខ្មែរ"។ សិលាចារឹកនេះត្រូវបានចេញក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ (៦១៦-៦៣៧នៃគ.ស) នៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាចេនឡា ដែលជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តពីនគរភ្នំ និងជាបុព្វបុរសនៃ អាណាចក្រខ្មែរ ។ សិលាចារឹក, បកប្រែ, អាន:“ព្រះបាទ ឥសានវរ្ម័ន ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម ពោពេញទៅដោយសិរីរុងរឿង និងភាពអង់អាចក្លាហាន។ ព្រះ​អង្គ​ជា​ស្តេច​ស្តេច​ដែល​គ្រប់គ្រង​លើ ​សុវណ៌ភូមិ ​រហូត​ដល់​សមុទ្រ​ជា​ព្រំប្រទល់ ចំណែក​ស្តេច​ក្នុង​ប្រទេស​ជិត​ខាង​គោរព​តាម​បញ្ជា​របស់​ខ្លួន​»។សិលាចារឹក​គឺ​ជា​ការ​លើក​ឡើង​ចំណាស់​បំផុត​ដែល​គេ​រក​ឃើញ​អំពី​សុវណ៌ភូមិ​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយ​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​វា​ជាមួយ​ចេនឡា។ សិលាចារឹក​ឥឡូវ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​តាំង​បង្ហាញ​នៅ ​សារមន្ទីរ​ជាតិ​កម្ពុជា ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការអះអាងរបស់គាត់ និងការរកឃើញនេះ មិនទាន់ត្រូវបានពិនិត្យដោយ peer នៅឡើយ ហើយនៅតែមានការសង្ស័យជាមួយអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត និងអ្នកជំនាញផ្នែកបុរាណវិទ្យាដទៃទៀតនៅទូទាំងតំបន់។