ព្យាការី: សាសនាគ្រីស្ទ

សាសនាគ្រីស្ទ 

នៅក្នុងសាសនាគ្រីស្ទ ព្យាការី (ឬ អ្នកព្យាករណ៍ទុកមុន), King James Bible គឺជាអ្នកដែលបានទទួលការបើកសម្ដែងពីព្រះ តាមរយៈព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដើម្បីនាំសារសម្រាប់គោលបំណងជាក់លាក់មួយ។ ការត្រាស់ហៅរបស់ព្រះឲ្យធ្វើជាព្យាការី មិនមែនដើម្បីលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងដល់បុគ្គលណាម្នាក់ឡើយ គឺដើម្បីលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងដល់ព្រះ ព្រមទាំងបង្វែរមនុស្សឲ្យត្រឡប់មករកព្រះអង្គវិញ។,  ការទទួលសារត្រូវបានហៅថា ការបែកសម្ដែង រីឯការនាំសារត្រូវបានហៅថា ការថ្លែងពាក្យព្យាករណ៍។

James Jordan អះអាងថាព្យាការីមានតួនាទីច្រើន មិនមែនតែរឿងនាំសេចក្ដីបើកសម្ដែងផ្ទាល់ពីព្រះប៉ុណ្ណោះទេ។ គាត់សរសេរថា "ព្យាការីគឺជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាស្ថានសួគ៌របស់ព្រះ . . .ដូចជាម៉ូសេជាដើម គាត់គឺជាព្យាការីម្នាក់នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាចាស់ (ជនគណនា 12:6–8) . . .មិនមែនគ្រាន់តែទទួលដំណឹងពីព្រះ ហើយបញ្ជូនសេចក្ដីសម្រេចនោះទៅមនុស្សប៉ុណ្ណោះទេ . . . គាត់ក៏ត្រូវតវ៉ាយ៉ាងសកម្មនៅចំពោះព្រះដែរ នៅពេលណាដែលចាំបាច់ សូម្បីតែពេលខ្លះក៏ត្រូវតវ៉ាឲ្យព្រះប្ដូរគំនិតដែរ (និក្ខមនំ 32:7–14, 30–35; ជនគណនា 14:13–19)."  ដូចគ្នាដែរ ព្រះគ្រីស្ទបានដើរតួនាទីជាព្យាការី នៅពេលព្រះអង្គតវ៉ាជាមួយព្រះ ដោយទូលអង្វរជំនួយយើងក្នុងការអធិស្ឋាន ដូចដែលម៉ូសេទូលអង្វរព្រះជំនួសអ៊ីស្រាអែលដែរ។

អ្នកដែលប្រកាសព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះ ឬបង្រៀនក្នុងព្រះនាមព្រះអង្គ ហើយអ្នកនោះមិនមែនជាព្រះការី ព្រះគម្ពីរហៅថាព្យាការីក្លែងក្លាយ។ ព្យាការីក្លែងក្លាយអាចជាអ្នកដែលមានបំណងបោកបញ្ឆោត នាំឲ្យមានការភាន់គំនិត ស្ថិតក្រោមអំណាចសាតាំង ឬជាអ្នកដែលនិយាយអ្វីចេញពីគំនិតផ្ទាល់ខ្លួន។, "Thus saith the Lord GOD; Woe unto the foolish prophets, that follow their own spirit, and have seen nothing!"

រូបភាពតូច|គំនូរអំពីយ៉ូហានអ្នកធ្វើពិធិជ្រមុជទឹក គូរដោយ Titian នៅឆ្នាំ 1542
គ្រីស្ទានខ្លះដែលជឿលើប្រព័ន្ធបកប្រែព្រះគម្ពីរ (dispensationalism) ជឿថាពាក្យព្យាករណ៍បានបញ្ចប់ភ្លាមៗជាមួយនឹងទីសម្គាល់ផ្សេងៗ បន្ទាប់ពីការយាងមករបស់ព្រះយេស៊ូវដែលព្រះអង្គជាអ្នកបំពេញឲ្យសម្រេចនូវក្រឹត្យវិន័យ។ ក្នុងចំណោមគ្រីស្ទានទាំងនេះ មានប្រូតេស្តង់ជាច្រើនជឿថាពាក្យព្យាករណ៍បានបញ្ចប់ជាមួយនឹងព្យាការីហេព្រើរចុងក្រោយបង្អស់ ក្នុងព្រះគម្ពីរហេព្រើរ ក្នុងចន្លោះពេលប្រហែលជាបួនរយឆ្នាំ គិតចាប់ពីព្រះយេស៊ូវមានព្រះជន្មនៅផែនដី។ Gospel of Matthew , Gospel of John ,  Acts of the Apostles , ,  

គោលបង្រៀនរបស់សាវ័កទាំងដប់ពីរ(The Didache) បានបង្រៀនយ៉ាងច្បាស់អំពីរបៀបសម្គាល់ភាពខុសគ្នារវាងព្យាការីពិត និងព្យាការីក្លែងក្លាយ ព្យមទាំងបង្គាប់អំពីការថ្វាយតង្វាយដល់ព្យការីនៅក្នុងព្រះវិហារផងដែរ។Early Christian Writings: Didache (Chapters 11–15) Irenaeus បានសរសេរអំពីពួកអ្នកជឿនៅសតវត្សទី២ ជាមួយនឹងអំណោយទានខាងពាក្យព្យាករណ៍Against Heresies, Book V Chapter 6.1 ខណៈដែល Justin Martyr បានប្រកែកនៅក្នងការសន្ទនារបស់គាត់ ជាមួយ Trypho ថាគ្មានព្យាការីក្នុងពួកយូដាទេ នៅសម័យរបស់គាត់ ប៉ុន្តែក្រុមជំនុំបែរជាថាមានព្យាការីទៅវិញEarly Christian Writings: Dialogue with Trypho (Chapter LXXXII)  Hermas ពណ៌នាការបើកសម្ដែងក្នុងនិមិត្តមួយទាក់ទងនឹងប្រតិបត្តិការណ៍ត្រឹមត្រូវនៃពាក្យព្យាករណ៍នៅក្នុងក្រុមជំនុំEarly Christian Writings: Shepherd of Hermas (Eleventh Commandment) Eusebius លើកឡើងថា Quadratus និង Ammia ទាំងពីរនាក់នេះជាព្យាការីដែលលេចធ្លោ ក្រោយសម័យសាវ័កទាំងដប់ពីរEcclesiastical History, Book III, Chapter 37.1Ecclesiastical History, Book V, Chapter 17.2–4 Tertullian ជាអ្នកសរសេរអំពីការប្រជុំក្រុមជំនុំរបស់ពួក Montanists (គាត់ជាសមាជិតក្រុមនេះដែរ) បានពណ៌នាយ៉ាងលំអិតអំពីការអនុវត្តនៃពាក្យព្យាករណ៍នៅក្នុងក្រុមជំនុំនាសតវត្សទីពីរ។A Treatise on the Soul, Chapter 9

សព្វថ្ងៃនេះ ពាក្យ «ព្យាការី» ត្រូវបានគេឲ្យនិយមន័យថា គឺជាអ្នកដែលផ្សាយសេចក្ដីពិតរបស់ព្រះ។