navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អបាយមុខ: ការដើរមើលល្បែងមហាស្រពផ្សេងៗ

ការដើរមើលល្បែងមហាស្រពផ្សេងៗ

បុរសក្ដីស្រ្តីក្ដី កាលបើដឹងឮថាលេងច្រៀងរាំត្លុកកំប្លែង មាននៅក្នុងទីណាក៏ដើរចូលទៅកាន់ទីនោះ ហើយស្ដាប់ ឬ​មើល​ល្បែង​នោះ​ៗ​ដោយ​សេក្ដី​សប្បាយ​ជាប់​ចិត្ត​ភ្លេចខ្លួនឥតនឹកនាដល់ ប្រពន្ធកូន ឬប្ដីសីទ្រព្យសម្បត្តិដែលនៅក្នុងផ្ទះ, មិនតែប៉ុណ្ណោះ ខាតទាំងប្រាក់កាសដែលត្រូវចាយក្នុងល្បែងនោះៗផង, ខាត​ទាំង​ពេល​ដេកអត់ងងុយផង, ខាតទាំងពេលដែលត្រូវប្រកបការងាររកស៊ីផង ។ ធម្មតាអ្នកមើលល្បែងមិនអាចធ្វើចិត្តឲ្យស្ងប់ស្ងាត់បានទេ, ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​ព្រងើយ​បណ្តែតបណ្ដោយចិត្តឲ្យរវើរវាយវក់ទៅក្នុងកាម គុណកាន់តែខ្លាំងឡើងៗក៏មាន, ជួនកាលស្រីលះលែងប្ដីរបស់ខ្លួន រត់ទៅតាមប្រុសអ្នកលេងល្បែងក៏មាន, ចំណែក​​ប្រុសលបលាក់យកទ្រព្យរបស់ទៅឲ្យស្រី, ចំណែកស្រីលបលាក់យកទ្រពញយរបស់ទៅឲ្យប្រុស ។ រឿង​ទាំង​នេះ​ក្នុង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​ឥឡូវ​សឹង​មាន​ជា​ច្រើន​​នៅស្រុកក្រៅ និងទីក្រុង, បើបុរសឬស្រី្តមានសភាពយ៉ាងនោះ ដែលជាអ្នកមានអំនាច កាលបើប្រាក់កាសសម្រាប់ចាយចាត់ចែងមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ ក៏​តាំង​ប្រើ​ឧបាយកលសង្កត់សង្កិនដោយផ្លូវអយុត្តិធម៌ ឥតអាណិតអាសូរដល់អ្នកផង ដើម្បីយកទៅបង្រ្គប់បំប៉នកាមគុណទាំងនោះ ។ រឧងនេះគួរឲ្យសង្វេគ គួរ​ឲ្យ​នឹក​ស្ដាយ​ពេកណាស់, បើប្រសិនជាយកចិត្តទុកដាក់ទំនុកបម្រុងស្រុកទេស ឲ្យបានប្រហែលគ្នានឹងយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងមាតុគ្រាមវិញ, ស្រុក​ទេស​មុខ​តែ​នឹង​បាន​សេច​ក្ដីចម្រើនថ្កុំថ្កើងទាន់សម័យមិនខាន ។ សេចក្ដីដែលបានពណ៌នាមកនេះឈ្មោះថា អបាយមុខទី ៣ ។
អបាយមុខ: ការលេងល្បែងភ្នាល់គ្នាស៊ីសង

ការលេងល្បែងភ្នាល់គ្នាស៊ីសង

ល្បែងភ្នាល់ស៊ីសងនេះមានច្រើនយ៉ាង រាប់តាំងពីបៀនឹងធួរជាដើមទៅ ។ បុរសស្រ្តីអ្នកចូលចិត្តប្រព្រឹត្តលេងល្បែងស៊ីសងឯណានីមួយ សុទ្ធ​តែ​មាន​បំណង​ចង់​បាន​ប្រយោជន៍ចំណេញមកឆាប់ៗ, ប៉ុន្តែហេតុការណ៍ពិតនោះ មិនមែនត្រូវដូចគំនិតដែលប៉ងនោះទេ, បើទុកជាត្រូវបំណងខ្លះក៏មានតិចណាស់ក្នុងលោកនេះ, គួរអស់លោកអ្នកពិចារណាមើលដូច្នេះថា អ្នកមានភោគសម្បត្តិច្រើនរាប់ម៉ឺនសែននៅជុំវិញខ្លួនសព្វថ្ងៃនេះ តើគេមានមកអំពីលេងល្បែង ឬ​គេ​មាន​មក​អំពី​ប្រកប​សិប្បកម្ម និងពាណិជកម្ម ? ធម្មតាអ្នកប្រព្រឹត្តលេងល្បែងភ្នាល់គ្នា, មិនដែលអ្នកណាមួយមានកំណើតទៅជាមនុស្សគ្រាន់បើទេ, ច្រើន​តែ​ទទួល​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​សេចក្ដី​វិនាសច្រើនប្រការគឺ : អ្នកប្រព្រឹត្តលេងល្បែង កាលបើខ្លួនឈ្នះក៏ប្រើអំណាចរំលោភអូសយកទ្រព្យសម្បត្តិអំពី អ្នកចាញ់ៗ ក៏​កើត​សេចក្ដី​ក្ដៅ​ក្រហាយ​ចង​ពៀរ​ព្យាបាទគ្នាទៅវិញទៅមកក៏មាន, អ្នកចាញ់តែងដេកកើតទុក្ខថ្ងូរដកដង្ងើមធំស្ដាយទ្រព្យសម្បត្តិ ដែលវិនាសទៅរហូតដល់លែងចង់រស់នៅជាមនុស្ស ដោយ​ប្រើ​វិធីចងសម្លាប់ខ្លួនឯងជាដើមក៏មាន, អ្នកលេងល្បែងច្រើនមានឧបាយកុហកភូតភរបោកប្រាសគេឲ្យតែបានដល់ដៃ ឬ​ទោះ​​បី​ទៅ​និយាយ​ពឹង​ពាក់​ប្រស្រ័យ​កិច្ចការអ្វីៗ នឹងគេៗ ក៏មិនជឿមិនយកជាប្រមាណ ម៉្លោះហើយក៏ធ្លាក់ខ្លួនទៅជាមនុស្សថោកឥតគេត្រូវការរាប់រក ។ ម្យ៉ាងទៀត ល្បែង​ស៊ី​សង​អស់​នេះ​ច្រើន​ធ្វើ​ទុក្ខ​ដល់​អ្នកនៅទំនេរ, ជួនកាលប្ដីទៅធ្វើការបាត់ ប្រពន្ធនៅផ្ទះទំនេរឥតការអ្វីធ្វើ ក៏តាំងវ៉ៃភ្នែនតទល់នឹងប្រុសៗ ឬនឹងស្រីៗដូចគ្នា តាំងពីព្រលឹមទល់ថ្ងៃត្រង់ តាំង​ពី​បែរ​ពីថ្ងៃត្រង់ទល់ល្ងាច, ជួនកាលក៏ចាញ់ងស់រលីងពីខ្លួន ហើយក៏តាំងលក់ ឬបញ្ចាំគ្រឿងអលង្ការ សម្រាប់តាក់តែងរាងកាយយកមកលេងទៀត, កាល​ណា​បើ​ប្ដី​ដឹង​ក៏កើតទៅជាជម្លោះទាស់ទែងលែងលះគ្នាក៏មាន ។ នេះឈ្មោះថាអបាយមុខទី ៤ ។
អបាយមុខ: ការសេពគប់នឹងបាបមិត្រ

ការសេពគប់នឹងបាបមិត្រ

មនុស្សណាដែលប្រព្រឹត្តធ្វើនូវអំពើអាក្រក់ ជាហេតុនាំឲ្យកើតសេចក្ដីវិនាសដល់ខ្លួន ឬដល់អ្នកដទៃ, មនុស្សនោះគេហៅថា បាបមិត្រ ។ បើ​អស់​លោក​អ្នក​ចង់​ស្គាល់​ថាមនុស្សបែបណាជាបាបមិត្រនោះ តោងពិនិត្យសង្កេតដោយផ្លូវកាយ - វាចានឹងចិត្ត ក៏នឹងអាចដឹងបាន ។ បណ្ដាមនុស្សក្នុងលោក, អ្នក​ណា​មួយ​ទោះ​ជា​មនុស្សជាន់ខ្ពស់ក្ដី ជាន់កណ្ដាលក្ដី ជាន់ទាបក្ដី សុទ្ធសឹងតែមានការងារត្រូវធ្វើជាប្រក្រតី, បើមនុស្សសប្បុរសល្អ ការងារចេញមកតាមផ្លូវកាយក៏ល្អ ចេញ​មក​តាម​ផ្លូវ​វាចាក៏ល្អ ចេញមកតាមផ្លូវចិត្តក៏ល្អ, មិនតែប៉ុណ្ណោះ ថែមទាំងជាអ្នកមានករុណាអាណិតអាសូរចំពោះអ្នកដទៃជានិច្ច, ធ្វើការងារអ្វីមិនអាងយសស័ក្ដិ មិន​អាង​អំណាច មិនលំអៀងព្រោះស្រឡាញ់ ព្រោះស្អប់ ព្រោះខ្លាចទេ, ព្រោះមនុស្សបែបនេះហៅថាកល្យាណមិត្រ, គួរសេពគប់រាប់រកយកមិត្រជាសំឡាញ់ ។ មនុស្ស​ណា​ជាអ្នកប្រព្រឹត្តលេងល្បែងភ្នាល់ស៊ីសង, ជាអ្នកលេងស្រី, ជាអ្នកលេងផឹកសុរា, ជាអ្នកបញ្ឆោតបោកប្រាសអ្នកដទៃដោយឧបាយកលណាមួយ, ជា​អ្នក​ប្រើ​អំណាច​រំលោភសង្កតសង្កិនអ្នកដទៃ ដោយអាងយសសក្ដិ ឬដោយងាងទ្រព្យសម្បត្តិ មនុស្សបែបនេះហៅថាបាបមិត្រ, កុំ​ចូល​ទៅ​សេព​គប់​រាប់​រក​យក​ជា​មិត្រ​សំឡាញ់​ឡើយ ។
សេចក្ដីដែលពណ៌នានេះ ចាត់ជាអបាយមុខទី ៥ ។
អបាយមុខ: ការខ្ជិលច្រអូស

ការខ្ជិលច្រអូស

សេចក្ដីខ្ជិលនេះ បើមាននៅលើរូបបុគ្គលណាហើយ អាចនឹងពន្លិចបន្ទាបបុគ្គលនោះ ឲ្យធ្លាក់ទៅជាមនុស្សក្រីក្រល្ងង់ខ្លៅ មិនមានចំណេះវិជ្ជានឹងភោគសម្បត្តិ ។ ធម្មតា​មនុស្សដែលលុះក្នុងអំណាចនៃសេចក្ដីខ្ជិល បើនឹងធ្វើការអ្វីឬរៀនចំណេះអ្វីច្រើនប្រើអាការទម្រន់ដោយយក អ្វីម្យ៉ាងៗ មក​ធ្វើ​ជា​លេស​គ្រឿង​អាង​របស់​ខ្លួន គឺអ្នកខ្លះអាងថា ថ្ងៃនេះនៅព្រឹកណាស់, ល្ងាចណាស់, ត្រជាក់ណាស់, ក្ដៅណាស់, ឃ្លានណាស់, ស្រេកណាស់ ធ្វើការ ឬរៀនអ្វីពុំទាន់កើតទេ ចាំ​សម្រាក​ខ្លួន ឬចាំបរិភោគអ្វីបន្ដិចសិន សឹមធ្វើការ ឬសឹមរៀន, ការទម្រន់ខ្ជិលបែបនេះហើយ ដែលជាប្រធានធ្វើបុគ្គលនោះឲ្យដល់នូវភាពជាមនុស្សថោកទាបឥតគេ ត្រូវ​ការ​រាប់រក ។ ម្យ៉ាងទៀតអស់លោកអ្នកដែលជាមេបាក្នុងគ្រួសារ ឬក្រុមមួយៗ ខ្លះមិនសូវប្រឹតប្រៀនរំលឹកដាស់តឿនកូនចៅ ឬ​អ្នក​ដែល​នៅ​ក្រោម​បង្គាប់​របស់​ខ្លួន ឲ្យខំប្រឹងធ្វើការ ឬឲ្យខំប្រឹងរៀនតាមមុខការរបស់វាទេ, ច្រើនតែបណ្ដែតបណ្ដោយឲ្យក្មេងនៅទំនេរខ្ជិលដើរលេងតាមអំពើចិត្ត , លុះ​យូរ​ទៅ​ក៏​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅខ្សត់ខ្សោយចំណេះវិជ្ជានឹង ភោគសម្បត្តិ, មិនតែប៉ុណ្ណោះ មនុស្សល្ងង់ឈ្មោះថា ធ្វើជាត្រកូលនឹងស្រុកទេសឲ្យថោកទាបថែមទៀត ។ សូម​អស់​លោក​អ្នកពិនិត្យសង្កេតមើលទោសរបស់មនុស្សខ្ជិល សព្វថ្ងៃនេះចុះ, នៅក្នុងក្រុងឃើញមាននៅដេរដាសទាំងស្រី ទាំងប្រុស, ខ្លះ​ដេក​ដើរ​អង្គុយ​រដូក​រណែល​ក្រោម​ម្លប់ឈើ ឬតាមសំយាបផ្ទះ ក្បែរចិញ្ចើមថ្នល់, រកស៊ីគ្រាន់តែឲ្យរស់ត្រឹមមួយថ្ងៃៗប៉ុណ្ណោះ, បើ​នឹង​ធ្វើ​ការ​ឥត​មាន​ឧបាយ​គំនិត​ណា​ថា​អញ​ត្រូវ​ធ្វើ​យ៉ាង​នេះ​យ៉ាង​នោះ ទើបល្អដូច្នេះសោះឡើយ, មនុស្សបែបនេះហើយ ដែលសំដែងអាការឲ្យឃើញថោកទាបដល់ជាតិនឹងស្រុកទេស ។ នេះជាឈ្មោះថា អបាយមុខ ទី ៦ ។

មនុស្សខ្ជិលដូចបានពណ៌នាមកទាំងនេះ ប្រសិនបើរាជការបង្កើតរបរការអ្វីមួយ ដើម្បីតម្រូវដល់មនុស្សទាំងនេះឲ្យមានការធ្វើឡើង ត​ទៅ​ប្រហែល​ជា​នឹង​មាន​សេចក្ដី​ចម្រើនដល់រាជការវិញពុំខាន ។
អប់សិន (ហិរញ្ញវត្ថុ)

នៅក្នុងហិរញ្ញវត្ថុ ​អប់សិន () គឺជាឧបករណ៍ហិរញ្ញវត្ថុមួយដែលបង្កើតកិច្ចសន្យារវាងភាគីពីរ ក្នុងការទិញ និងលក់ទ្រព្យសកម្មក្នុងតម្លៃកំណត់មួយ។ អ្នកទិញ អប់សិន ទទួលបានសិទ្ធិ ប៉ុន្តែមិនមែនកាតព្វកិច្ចទេ ក្នុងការចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការទ្រព្យសកម្ម ចំណែកអ្នកលក់មានកាតព្វកិច្ចបំពេញប្រតិបត្តិការ ប្រសិនបើអ្នកទិញស្នើសុំ។
អប់សិន (ហិរញ្ញវត្ថុ): ការប៉ាន់ស្មានតម្លៃនៃអប់សិន

ការប៉ាន់ស្មានតម្លៃនៃអប់សិន 
ថ្លៃរបស់អប់សិនកើតចេញពីភាពខុសគ្នារវាងថ្លៃកំណត់និងថ្លៃទ្រព្យសកម្ម (ជាទូទៅ ប័ណ្ណភាគហ៊ុន សញ្ញាប័ណ្ណ រូបិយវត្ថុ ឬកិច្ចសន្យាអនាគតមួយ) បូកនឹងប្រាក់កម្រៃជើងសារដើម្បីរក្សាសុពលភាពរបស់អប់សិន។
អប់សិន (ហិរញ្ញវត្ថុ): តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 

Category:ហិរញ្ញវត្ថុ
Category:វិនិយោគ
Category:ច្បាប់កិច្ចសន្យា
អប្បមាទវគ្គបាឡី

ព្រះត្រ័យបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទនិកាយ > ធម្មបទគាថា > អប្បមាទវគ្គបាឡី > ធម្មបទបាឡិ

នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស
អប្បមាទវគ្គបាឡី: ២. អប្បមាទវគ្គោ

២. អប្បមាទវគ្គោ 

២១.

អប្បមាទោ អមតបទំ [អមតំ បទំ (ក.)], បមាទោ មច្ចុនោ បទំ;

អប្បមត្តា ន មីយន្តិ, យេ បមត្តា យថា មតា។

២២.

ឯវំ [ឯតំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] វិសេសតោ ញត្វា, អប្បមាទម្ហិ បណ្ឌិតា;

អប្បមាទេ បមោទន្តិ, អរិយានំ គោចរេ រតា។

២៣.

តេ ឈាយិនោ សាតតិកា, និច្ចំ ទឡ្ហបរក្កមា;

ផុសន្តិ ធីរា និព្ពានំ, យោគក្ខេមំ អនុត្តរំ។

២៤.

ឧដ្ឋានវតោ សតីមតោ [សតិមតោ (សី. ស្យា. ក.)], សុចិកម្មស្ស និសម្មការិនោ;

សញ្ញតស្ស ធម្មជីវិនោ, អប្បមត្តស្ស [អបមត្តស្ស (?)] យសោភិវឌ្ឍតិ។

២៥.

ឧដ្ឋានេនប្បមាទេន , សំយមេន ទមេន ច;

ទីបំ កយិរាថ មេធាវី, យំ ឱឃោ នាភិកីរតិ។

២៦.

បមាទមនុយុញ្ជន្តិ, ពាលា ទុម្មេធិនោ ជនា;

អប្បមាទញ្ច មេធាវី, ធនំ សេដ្ឋំវ រក្ខតិ។

២៧.

មា បមាទមនុយុញ្ជេថ, មា កាមរតិសន្ថវំ [សន្ធវំ (ក)];

អប្បមត្តោ ហិ ឈាយន្តោ, បប្បោតិ វិបុលំ សុខំ។

២៨.

បមាទំ អប្បមាទេន, យទា នុទតិ បណ្ឌិតោ;

បញ្ញាបាសាទមារុយ្ហ, អសោកោ សោកិនិំ បជំ;

បព្ពតដ្ឋោវ ភូមដ្ឋេ [ភុម្មដ្ឋេ (សី. ស្យា.)], ធីរោ ពាលេ អវេក្ខតិ។

២៩.

អប្បមត្តោ បមត្តេសុ, សុត្តេសុ ពហុជាគរោ;

អពលស្សំវ សីឃស្សោ, ហិត្វា យាតិ សុមេធសោ។

៣០.

អប្បមាទេន មឃវា, ទេវានំ សេដ្ឋតំ គតោ;

អប្បមាទំ បសំសន្តិ, បមាទោ គរហិតោ សទា។

៣១.

អប្បមាទរតោ ភិក្ខុ, បមាទេ ភយទស្សិ វា;

សំយោជនំ អណុំ ថូលំ, ឌហំ អគ្គីវ គច្ឆតិ។

៣២.

អប្បមាទរតោ ភិក្ខុ, បមាទេ ភយទស្សិ វា;

អភព្ពោ បរិហានាយ, និព្ពានស្សេវ សន្តិកេ។

អប្បមាទវគ្គោ ទុតិយោ និដ្ឋិតោ។
អប្សរា

thumb|right|រូប​ចំលាក់​នៅ​លើ​ប្រាសាទ​សតវស្ស​ទី​១២ អង្គរវត្ត នៅ​ប្រទេឝ​កម្ពុជា។
អប្សរា ( ឬ) ជា​ព្រលឹង​ ដួង​វិញ្ញាណ​ស្ត្រី នៃ​ពពក និង​ទឹក ក្នុង​ជំនឿ​ហិន្ទូ និង ពុទ្ធសាសនា។

អប្សរា​ជា​ភាវៈ​អរូបី ពួក​គេ​លេច​ចេញ​មក​ជា​ស្ត្រី​ក្មេង​ មាន​រូបសម្រស់​ស្អាត ដែល​មាន​ភាព​ប៉ិន​ប្រសប់​ក្នុង​សិល្បៈ​របាំ។ ពួក​គេ​ជា​ភរិយា​របស់ពួក គន្ធវ៌ ឬ គន្ធព្វ ជា​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​ព្រះ​ឥន្ទ្រ។ ពួក​អប្សរារាំ​តាម​ភ្លេង​ដែល​លេង​ដោយ​ប្តី​របស់​ពួក​គេ ជា​ទូទៅ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​របស់​ព្រះ​អាទិទេព ដើម្បី​បន្ធូរ​អារម្មណ៍​របស់​ព្រះ​អាទិទេព​និង​ពួក​វីរបុរុឞ​ដែលបាត់​បង់​ កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ។ អប្សរា​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា អាច​ប្រែកាយ​បាន ហើយ​ជា​អ្នក​កំនត់​សំនាង​នៅ​ក្នុង​ល្បែង​ស៊ីសង។ ឧរ្វសី, មេនកា, រម្ភា និង តិលោត្តម ជា​អ្នក​ល្បី​ល្បាញ​បំផុត ​ក្នុង​ចំនោម​ពួក​គេ។ អប្សរា​ម្នាក់​ៗ​នៃ​អប្សរា​ទាំង​២៦​នាក់​ ក្នុង​រាជវាំង​របស់​ព្រះ​ឥន្ទ្រ តំនាង​អោយ​ទិដ្ឋភាព​ផ្សេងៗ​គ្នា​នៃ​ការ​សំដែង​ឝិល្បៈ។ អប្សរា​ជាប់​ទាក់​ទង​នឹង​ទឹក និង​នឹង​ពិធី​បួង​សួង​សុំ​កូន​រឺ​សមត្ថភាព​ផ្លូវ​ភេទ។ ក្នុង​ជំនឿ​ហិន្ទូ អប្សរា​ថ្នាក់​ទាប​បំផុត​ជួន​កាល​ត្រូវ​គេ​ចាត់​ទុក​ថា ជា​ព្រលឹង​ ដែល​អាច​អន្ទង​មនុស្ស​ប្រុស​អោយ​ទៅ​រក​ក្តី​ស្លាប់​បាន។
អប្សរា: អប្សរា​ក្នុង​អក្សរសាស្ត្រ​បុរាណ

អប្សរា​ក្នុង​អក្សរសាស្ត្រ​បុរាណ 

 ឫគ​វេទ 

គម្ពីរ​ឫគវេទ​បាន​និយាយ​អំពី​ អប្សរា​ម្នាក់ ដែល​ជា​ភរិយា​របស់​គំធវ៌ ប៉ុន្តែ​គម្ពីរ​ឫគវេទ ក៏​បាន​បង្ហាញ​ផង​ដែរ​ថា អាច​មាន​អប្សរា​ច្រើន​ជាង​ម្នាក់។ អប្សរា​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ជា​ពិសេស​ដែល​គេ​ស្គាល់​គឺ ឧរ្វសី។ អប្សរា​ផ្សេង​ទៀត​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សំដី​សាសង​គ្នា​រវាង ឧរ្វសី និង​គូស្នេហ៍​របស់​នាង គឺបុរុរវ។ ក្នុង​ឝាស្ត្រា​ហិន្ទូផ្សេង​ទៀត បាន​និយាយ​អំពី​អប្សរា​ជា​ច្រើន ដែល​ដើរ​តួ​នាទី​ជា​ស្រី​បំរើ​របស់​ព្រះឥន្ទ្រ រឺ​ក៏​ជា​ស្រី​របាំ​នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​របស់​គាត់។

 មហាភារត 

ក្នុង​រឿង​​ជា​ច្រើន​ទាក់​ទង​គ្នា​ក្នុង​មហាភារត អប្សរា​មាន​នៅ​ក្នុង​តួ​នាទី​ជំនួយ​ការសំខាន់​ៗ​ជា​ច្រើន។ វីរកថា​បាន​និយាយ​អំពី​តារាងផ្សេងៗ​នៃ​​ឈ្មោះ​អប្សរា​សំខាន់​ តារាង​និមួយៗ​មិន​សុទ្ធ​តែ​ដូច​គ្នា​នោះ​ទេ។ ហើយ​នេះ​ជា​តារាង​មួយ ដែល​បាន​អធិប្បាយ​អំពី​ការ​លេច​ឡើង​នៃ​​អប្សរា​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ម្ចាស់​ផ្ទះ​ និង​ភ្ញៀវ នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​របស់​អាទិទេព៖

"ឃ្ឫតឆីនេះ​មួយ មេនកនេះ​មួយ រម្ភនេះ​មួយ បុរ្វ​ឆិត្តីនេះ​មួយ ស្វ័យំប្រភនេះ​មួយ ឧរ្វសីនេះ​មួយ មិស្រកេសីនេះ​មួយ ទន្ទគោរីនេះ​មួយ វរុថិនីនេះ​មួយ គោបលីនេះ​មួយ សហជន្យានេះ​មួយ កុម្ភយោនីនេះ​មួយ ប្រជគរនេះ​មួយ ឆិត្រសេនានេះ​មួយ ឆិត្រលេខានេះ​មួយ សហនេះ​មួយ មធុរស្វននេះ​មួយ ពួក​នេះ​និង​បរិវារ​រាប់​ពាន់​នាក់ មាន​ភ្នែក​ដូច​ជា​ស្លឹក​ឈូក ដែល​ប្រើ​សំរាប់​សណ្តំ​បេះ​ដូង​អ្នក​ប្រត្តិបត្តតបៈ រេ​រាំ​នៅ​ទី​នោះ។ ហើយ​មាន​ចង្កេះ​រាវ និង​ត្រគាក​ធំ​ ពួក​គេ​ចាប់​ផ្តើម​ចលនា​ផ្សេងៗ រំញ័រ​ដើម​ទ្រូង​មូល​ក្តំ​របស់​ពួក​នាង ហើយ​ចោល​កន្ទុយ​ភ្នែក​មើល​ទស្សនិកជន​គ្រប់​គ្នា​នៅ​ជុំ​វិញ ហើយ​កាច់​ឫក​កាច់​រាង​ដើម្បី​ល្បួង​យក​បេះ​ដូង​ និង​សេចក្តី​អង់​អាច​និង​ទឹក​ចិត្ត​របស់​ទស្សនិកជន"។

 លក្ខណៈ​របស់​អប្សរា​ម្នាក់ៗ 

ឯកសារ​មហាភារត​ បាន​និយាយ​ប្រាប់​អំពីអប្សរា​ម្នាក់​ៗ ដូច​ជា តិលោត្តម (តិល =គ្រាប់ល្ង + ឧត្តម= ឧត្តម) ដែល​បាន​ជួយ​ពិភពលោក​ពី​កំហឹង​របស់​បង​ប្អូន​អសុរា សុន្ទ និង ឧបសុន្ទ ហើយ ឧរ្វសី ដែល​ព្យាយាម​តាម​ចែចង់​មហាបុរស អរ្ជុន។

 អត្ថបទ​ខ្លីអំពី​អប្សរា​និង​ពួក​ឥសី 

រឿង​ខ្លី​ៗ​នៅ​ក្នុង​មហាភារត បាន​និយាយ​អំពី​អប្សរា​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​មក​បំបែក​កម្មដ្ឋាន​របស់​ឥសី​ មិន​អោយ​ធ្វើ​តបៈ​បាន​សំរេច។ រឿង​មួយ​ដែល​និយាយ​អំពី​ឆាក​ឈុត​នេះ​គឺ​ការ​រៀប​រាប់​របស់​វីរនារី​​នៃ​ វីរកថា សកុន្តលា ដែល​និយាយ​រៀប​រាប់​អំពី​ឪពុក​ម្តាយ​របស់​នាង

"មាន ​កាល​មួយ​នោះ ឥសី វិស្វមិត្រ បាន​បង្កើត​ថាមពល​ដ៏​ខ្លាំង​ក្លា​មួយ ដោយ​ប្រើ​វិធី​តប ​របស់​គាត់ រហូត​ដល់​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច។ ដោយ​សំរេច​ចិត្ត​ថា ឥសី​រូប​នេះ​គួរ​តែ​បោះ​បង់​ចោល​តប​ចោល ព្រះ​ឥន្ទ្រ​ក៏​បញ្ជូន​ អប្សរា មេនក ទៅ​ដាក់​ស្នេហ៍​តាបស​រូប​នេះ។ មេនក មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ចំពោះ​កំហឹង​របស់​តាបស​ដ៏​ពូកែ​រូប​នេះ ប៉ុន្តែ​នាង​ត្រូវ​តែ​ស្តាប់​តាម​បញ្ជា​របស់​ព្រះឥន្ទ្រ។ នៅ​ពេល​ដែល​នាង​ទៅ​ជិត​វិស្វមិត្រ ខ្យល់​របស់​ព្រះ​វាយុ បាន​បក់​បំប៉ើង​សំលៀកបំពាក់​របស់​នាង​​ចេញ​ពី​ខ្លួន។ ដោយ​ឃើញ​នាង​គ្មាន​សំលៀក​បំពាក់​បែប​នេះ ឥសី​ក៏​លង់​​ក្នុង​សំនាញ់​តណ្ហា។ អប្សរា​និង​ឥសី រស់​នៅ​សប្បាយ​ជា​មួយ​គ្នា​មួយ​រយៈកាល ដែល​ក្នុង​អំលុង​ពេល​នោះ តប​របស់វិស្វមិត្រ​ត្រូវ​បាន​ ខក​ខាន។ ជា​លទ្ធផល​ មេនក បាន​ផ្តល់​កំនើត​បុត្រី​ម្នាក់ ដែល​នាង​បាន​បោះបង់​ចោល​នៅ​មាត់​ទន្លេ។ បុត្រី​នោះ​គឺ​នាង សកុន្តលា អ្នក​និយាយ​រឿង​នេះ​​នេះ​ឯង"។
អប្សរា: ឫគ​វេទ

ឫគ​វេទ 

គម្ពីរ​ឫគវេទ​បាន​និយាយ​អំពី​ អប្សរា​ម្នាក់ ដែល​ជា​ភរិយា​របស់​គំធវ៌ ប៉ុន្តែ​គម្ពីរ​ឫគវេទ ក៏​បាន​បង្ហាញ​ផង​ដែរ​ថា អាច​មាន​អប្សរា​ច្រើន​ជាង​ម្នាក់។ អប្សរា​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ជា​ពិសេស​ដែល​គេ​ស្គាល់​គឺ ឧរ្វសី។ អប្សរា​ផ្សេង​ទៀត​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សំដី​សាសង​គ្នា​រវាង ឧរ្វសី និង​គូស្នេហ៍​របស់​នាង គឺបុរុរវ។ ក្នុង​ឝាស្ត្រា​ហិន្ទូផ្សេង​ទៀត បាន​និយាយ​អំពី​អប្សរា​ជា​ច្រើន ដែល​ដើរ​តួ​នាទី​ជា​ស្រី​បំរើ​របស់​ព្រះឥន្ទ្រ រឺ​ក៏​ជា​ស្រី​របាំ​នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​របស់​គាត់។
អប្សរា: មហាភារត

មហាភារត 

ក្នុង​រឿង​​ជា​ច្រើន​ទាក់​ទង​គ្នា​ក្នុង​មហាភារត អប្សរា​មាន​នៅ​ក្នុង​តួ​នាទី​ជំនួយ​ការសំខាន់​ៗ​ជា​ច្រើន។ វីរកថា​បាន​និយាយ​អំពី​តារាងផ្សេងៗ​នៃ​​ឈ្មោះ​អប្សរា​សំខាន់​ តារាង​និមួយៗ​មិន​សុទ្ធ​តែ​ដូច​គ្នា​នោះ​ទេ។ ហើយ​នេះ​ជា​តារាង​មួយ ដែល​បាន​អធិប្បាយ​អំពី​ការ​លេច​ឡើង​នៃ​​អប្សរា​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ម្ចាស់​ផ្ទះ​ និង​ភ្ញៀវ នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​របស់​អាទិទេព៖

"ឃ្ឫតឆីនេះ​មួយ មេនកនេះ​មួយ រម្ភនេះ​មួយ បុរ្វ​ឆិត្តីនេះ​មួយ ស្វ័យំប្រភនេះ​មួយ ឧរ្វសីនេះ​មួយ មិស្រកេសីនេះ​មួយ ទន្ទគោរីនេះ​មួយ វរុថិនីនេះ​មួយ គោបលីនេះ​មួយ សហជន្យានេះ​មួយ កុម្ភយោនីនេះ​មួយ ប្រជគរនេះ​មួយ ឆិត្រសេនានេះ​មួយ ឆិត្រលេខានេះ​មួយ សហនេះ​មួយ មធុរស្វននេះ​មួយ ពួក​នេះ​និង​បរិវារ​រាប់​ពាន់​នាក់ មាន​ភ្នែក​ដូច​ជា​ស្លឹក​ឈូក ដែល​ប្រើ​សំរាប់​សណ្តំ​បេះ​ដូង​អ្នក​ប្រត្តិបត្តតបៈ រេ​រាំ​នៅ​ទី​នោះ។ ហើយ​មាន​ចង្កេះ​រាវ និង​ត្រគាក​ធំ​ ពួក​គេ​ចាប់​ផ្តើម​ចលនា​ផ្សេងៗ រំញ័រ​ដើម​ទ្រូង​មូល​ក្តំ​របស់​ពួក​នាង ហើយ​ចោល​កន្ទុយ​ភ្នែក​មើល​ទស្សនិកជន​គ្រប់​គ្នា​នៅ​ជុំ​វិញ ហើយ​កាច់​ឫក​កាច់​រាង​ដើម្បី​ល្បួង​យក​បេះ​ដូង​ និង​សេចក្តី​អង់​អាច​និង​ទឹក​ចិត្ត​របស់​ទស្សនិកជន"។
អប្សរា: លក្ខណៈ​របស់​អប្សរា​ម្នាក់ៗ

លក្ខណៈ​របស់​អប្សរា​ម្នាក់ៗ 

ឯកសារ​មហាភារត​ បាន​និយាយ​ប្រាប់​អំពីអប្សរា​ម្នាក់​ៗ ដូច​ជា តិលោត្តម (តិល =គ្រាប់ល្ង + ឧត្តម= ឧត្តម) ដែល​បាន​ជួយ​ពិភពលោក​ពី​កំហឹង​របស់​បង​ប្អូន​អសុរា សុន្ទ និង ឧបសុន្ទ ហើយ ឧរ្វសី ដែល​ព្យាយាម​តាម​ចែចង់​មហាបុរស អរ្ជុន។
អប្សរា: អត្ថបទ​ខ្លីអំពី​អប្សរា​និង​ពួក​ឥសី

អត្ថបទ​ខ្លីអំពី​អប្សរា​និង​ពួក​ឥសី 

រឿង​ខ្លី​ៗ​នៅ​ក្នុង​មហាភារត បាន​និយាយ​អំពី​អប្សរា​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​មក​បំបែក​កម្មដ្ឋាន​របស់​ឥសី​ មិន​អោយ​ធ្វើ​តបៈ​បាន​សំរេច។ រឿង​មួយ​ដែល​និយាយ​អំពី​ឆាក​ឈុត​នេះ​គឺ​ការ​រៀប​រាប់​របស់​វីរនារី​​នៃ​ វីរកថា សកុន្តលា ដែល​និយាយ​រៀប​រាប់​អំពី​ឪពុក​ម្តាយ​របស់​នាង

"មាន ​កាល​មួយ​នោះ ឥសី វិស្វមិត្រ បាន​បង្កើត​ថាមពល​ដ៏​ខ្លាំង​ក្លា​មួយ ដោយ​ប្រើ​វិធី​តប ​របស់​គាត់ រហូត​ដល់​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច។ ដោយ​សំរេច​ចិត្ត​ថា ឥសី​រូប​នេះ​គួរ​តែ​បោះ​បង់​ចោល​តប​ចោល ព្រះ​ឥន្ទ្រ​ក៏​បញ្ជូន​ អប្សរា មេនក ទៅ​ដាក់​ស្នេហ៍​តាបស​រូប​នេះ។ មេនក មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ចំពោះ​កំហឹង​របស់​តាបស​ដ៏​ពូកែ​រូប​នេះ ប៉ុន្តែ​នាង​ត្រូវ​តែ​ស្តាប់​តាម​បញ្ជា​របស់​ព្រះឥន្ទ្រ។ នៅ​ពេល​ដែល​នាង​ទៅ​ជិត​វិស្វមិត្រ ខ្យល់​របស់​ព្រះ​វាយុ បាន​បក់​បំប៉ើង​សំលៀកបំពាក់​របស់​នាង​​ចេញ​ពី​ខ្លួន។ ដោយ​ឃើញ​នាង​គ្មាន​សំលៀក​បំពាក់​បែប​នេះ ឥសី​ក៏​លង់​​ក្នុង​សំនាញ់​តណ្ហា។ អប្សរា​និង​ឥសី រស់​នៅ​សប្បាយ​ជា​មួយ​គ្នា​មួយ​រយៈកាល ដែល​ក្នុង​អំលុង​ពេល​នោះ តប​របស់វិស្វមិត្រ​ត្រូវ​បាន​ ខក​ខាន។ ជា​លទ្ធផល​ មេនក បាន​ផ្តល់​កំនើត​បុត្រី​ម្នាក់ ដែល​នាង​បាន​បោះបង់​ចោល​នៅ​មាត់​ទន្លេ។ បុត្រី​នោះ​គឺ​នាង សកុន្តលា អ្នក​និយាយ​រឿង​នេះ​​នេះ​ឯង"។
អប្សរា: អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ

អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ 

 អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ​របស់​ជ្វា​និង ពលី(បា-លី) បុរាណ ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី 

រូប​ភាព​អប្សរា​ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​នានា​ របស់​ជ្វា​បុរាណ សង់​កាល​ពី​សម័យ​អធិរាជ សៃលេន្ទ្រៈ ដល់​ចក្រភព​ មជបហិត។ ជា​ទូទៅ​អប្សរា​ មិន​ត្រូវ​បាន​គេរក​​ឃើញថា​​ឆ្លាក់​ក្នុង​គោល​បំនង​តែង​លំអ​ប្រាសាទនោះ​ទេ តែ​ច្រើន​តែ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​វីរកថា ដូច​ជា​នៅ​ បូរ៉ូបុដួរ មេនដុត ប្រាំ​បាណាន់ ប្លៅ​សាន់ និង ប៉េនាតារាន់។ នៅ​ បូរ៉ូបុដួរ អប្សរា ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ជា​ស្រី​សួគ៌​ដ៏​ស្អាត ត្រូវ​បាន​គេ​ឆ្លាក់​​ជា​រូប​ឈរ រឺ ហោះ ជា​ទូទៅ​ដៃ​កាន់​ផ្កា​ឈូក បាច​ផ្កា រឺ​បក់​បោយ​កន្សែង ហាក់​ដូច​​ជា​ប្រើ​ដើម្បី​ជួយ​អោយ​ហោះ​អញ្ចឹង។ នៅ​លើ​ប្រសាទ​មេនដុត ជិត​ បូរ៉ូបុដួរ មាន​ឆ្លាក់​ទេវតា​មួយ​ក្រុម កំពុង​ហោះ​ហើរ​លើ​ស្ថានសួគ៌ ដោយ​ក្នុង​នោះ​មាន​រូប​អប្សរា​ដែរ។

ជា​ទូទៅ អប្សរា ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ថា​ជា​ស្រី​សួគ៌ រស់​នៅ​ជា​មួយ​ព្រះឥន្ទ្រ។ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ដោយ​សារ​ភារកិច្ច​ពិសេស៖ បញ្ជូន​ទៅ​ផែន​ដី​ដោយ​ព្រះ​ឥន្ទ្រ ដើម្បី​ចែចង់​ពួក​ឥសី ដែល​អាច​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់ រឺ​អាច​នឹង​មាន​អំនាច​ខ្លាំង​ជាង​ព្រះឥន្ទ្រ។ ឆាក​ឈុត​នេះ មាន​ជា​ញញៗ​ក្នុង​ប្រពៃណី​ជ្វា ដូច​ជាក្នុង​រឿង "កុកាវិន អរជុនវិវាហ" និពន្ធ​ដោយ កន្វ នា​ឆ្នាំ ១០៣០ ក្នុង​រាជ​ស្តេច ឰលន្គគ។ រឿង​នោះ​បាន​និយាយ​ថា អរជុន ដើម្បី​ឈ្នះ​យក្ស​ និវតកវច បាន​តាំង​ចិត្ត​ធ្វើ​តប នៅ​ពេល​នោះ​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​បាន​បញ្ជូន​អប្សរា​មក​ចែចង់​បំបែក​កម្មដ្ឋាន​គាត់។ អរជុន​បាន​ឈ្នះកាមតណ្ហា​របស់​ខ្លួន​ឯង ក៏​ទទួល​បាន​ពរ​ពី​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់ ហើយ​ក៏​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ឈ្នះ​យក្ស​នោះ​ទៅ។

 អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ​និង​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ 
thumb|left|អប្សរា​ពីរនាក់​រាំ​លើ​សសរថ្ម​មួយ នៅ​ប្រាសាទ​សតវត្ស​ទី​១២ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា បាយ័ន នៅ​សៀមរាប ប្រទេស​កម្ពុជា។
អប្សរា​​ជា​ផ្នែក​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ចំលាក់​នានា​លើ​ប្រសាទ​ បុរាណខ្មែរ។ ចំលាក់​នៅ​លើ​ប្រាសាទ​ខ្មែរ​មាន​រូប​ស្ត្រី​សួគ៌ពីរ​ប្រភេទ៖រូប​មួយ​បង្ហាញ​ ពី​លក្ខណៈ​កំពុង​តែ​រាំ រឺ​រៀប​ចំ​នឹង​រាំ មាន​ឈ្មោះ​ថា​អប្សរា និង​មួយ​ទៀត​មាន​រូប​ភាព​ឈរ​នៅ​នឹង​ថ្កល់ មុខ​មើល​ទៅ​មុខ មាន​លក្ខណៈ​ជា​អ្នក​ការ​ពារ​ប្រាសាទ ​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ទេវតា។Maurice Glaize, Monuments of the Angkor Group, p.37.

រូប​ចំលាក់​អប្សរា​មាន​ច្រើន​នៅ​លើ​ប្រសាទ​អង្គរវត្ត។ អ្នក​ប្រាជ្ញ​បាន​រាប់​ឃើញ​ថា មាន​រូប​អប្សរា​ចំនួន​ច្រើន​ជាង ១ ៨៦០ នៅ​លើ​ប្រសាទ​សវ.​ទី​១២​នេះ ខ្លះ​ឆ្លាក់​លើ​សសរ ខ្លះ​លើ​ជញ្ជាំង ខ្លះ​លើ​កំពូល​ប្រសាទ។

ការ​សិក្សា​មួយ ដែល​បាន​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩២៧ ដោយ​លោក​ Sappho Marchal បាន​រៀប​រាប់​អំពី​ម៉ូត​សក់ ការតុប​តែងលើ​​ក្បាល សំលៀក​បំពាក់ ជំហរ គ្រឿង​អល្លង្ការ និង​ផ្កា​លំអ ដែល​លោក​ Marchal បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា ចំលាក់​អស់​នេះ​ផ្អែក​លើ​ជីវភាព​ពិតៗ​របស់​មនុស្ស​សម័យ​អង្គរ។ អប្សរា​ខ្លះ​​យក​ដៃ​អោប​អប្សរា​ផ្សេង​ទៀត ហើយ​ហាក់​ដូច​ជា​កំពុង​ស្វាគមន៍​អ្នក​ទស្សនា។Sappho Marchal, Khmer Costumes and Ornaments of the Devatas of Angkor Wat.
អប្សរា: អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ​របស់​ជ្វា​និង ពលី(បា-លី) បុរាណ ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី

អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ​របស់​ជ្វា​និង ពលី(បា-លី) បុរាណ ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី 

រូប​ភាព​អប្សរា​ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​នានា​ របស់​ជ្វា​បុរាណ សង់​កាល​ពី​សម័យ​អធិរាជ សៃលេន្ទ្រៈ ដល់​ចក្រភព​ មជបហិត។ ជា​ទូទៅ​អប្សរា​ មិន​ត្រូវ​បាន​គេរក​​ឃើញថា​​ឆ្លាក់​ក្នុង​គោល​បំនង​តែង​លំអ​ប្រាសាទនោះ​ទេ តែ​ច្រើន​តែ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​វីរកថា ដូច​ជា​នៅ​ បូរ៉ូបុដួរ មេនដុត ប្រាំ​បាណាន់ ប្លៅ​សាន់ និង ប៉េនាតារាន់។ នៅ​ បូរ៉ូបុដួរ អប្សរា ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ជា​ស្រី​សួគ៌​ដ៏​ស្អាត ត្រូវ​បាន​គេ​ឆ្លាក់​​ជា​រូប​ឈរ រឺ ហោះ ជា​ទូទៅ​ដៃ​កាន់​ផ្កា​ឈូក បាច​ផ្កា រឺ​បក់​បោយ​កន្សែង ហាក់​ដូច​​ជា​ប្រើ​ដើម្បី​ជួយ​អោយ​ហោះ​អញ្ចឹង។ នៅ​លើ​ប្រសាទ​មេនដុត ជិត​ បូរ៉ូបុដួរ មាន​ឆ្លាក់​ទេវតា​មួយ​ក្រុម កំពុង​ហោះ​ហើរ​លើ​ស្ថានសួគ៌ ដោយ​ក្នុង​នោះ​មាន​រូប​អប្សរា​ដែរ។

ជា​ទូទៅ អប្សរា ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ថា​ជា​ស្រី​សួគ៌ រស់​នៅ​ជា​មួយ​ព្រះឥន្ទ្រ។ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ដោយ​សារ​ភារកិច្ច​ពិសេស៖ បញ្ជូន​ទៅ​ផែន​ដី​ដោយ​ព្រះ​ឥន្ទ្រ ដើម្បី​ចែចង់​ពួក​ឥសី ដែល​អាច​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់ រឺ​អាច​នឹង​មាន​អំនាច​ខ្លាំង​ជាង​ព្រះឥន្ទ្រ។ ឆាក​ឈុត​នេះ មាន​ជា​ញញៗ​ក្នុង​ប្រពៃណី​ជ្វា ដូច​ជាក្នុង​រឿង "កុកាវិន អរជុនវិវាហ" និពន្ធ​ដោយ កន្វ នា​ឆ្នាំ ១០៣០ ក្នុង​រាជ​ស្តេច ឰលន្គគ។ រឿង​នោះ​បាន​និយាយ​ថា អរជុន ដើម្បី​ឈ្នះ​យក្ស​ និវតកវច បាន​តាំង​ចិត្ត​ធ្វើ​តប នៅ​ពេល​នោះ​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​បាន​បញ្ជូន​អប្សរា​មក​ចែចង់​បំបែក​កម្មដ្ឋាន​គាត់។ អរជុន​បាន​ឈ្នះកាមតណ្ហា​របស់​ខ្លួន​ឯង ក៏​ទទួល​បាន​ពរ​ពី​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់ ហើយ​ក៏​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ឈ្នះ​យក្ស​នោះ​ទៅ។
អប្សរា: អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ​និង​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ

អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ​និង​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ 
thumb|left|អប្សរា​ពីរនាក់​រាំ​លើ​សសរថ្ម​មួយ នៅ​ប្រាសាទ​សតវត្ស​ទី​១២ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា បាយ័ន នៅ​សៀមរាប ប្រទេស​កម្ពុជា។
អប្សរា​​ជា​ផ្នែក​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ចំលាក់​នានា​លើ​ប្រសាទ​ បុរាណខ្មែរ។ ចំលាក់​នៅ​លើ​ប្រាសាទ​ខ្មែរ​មាន​រូប​ស្ត្រី​សួគ៌ពីរ​ប្រភេទ៖រូប​មួយ​បង្ហាញ​ ពី​លក្ខណៈ​កំពុង​តែ​រាំ រឺ​រៀប​ចំ​នឹង​រាំ មាន​ឈ្មោះ​ថា​អប្សរា និង​មួយ​ទៀត​មាន​រូប​ភាព​ឈរ​នៅ​នឹង​ថ្កល់ មុខ​មើល​ទៅ​មុខ មាន​លក្ខណៈ​ជា​អ្នក​ការ​ពារ​ប្រាសាទ ​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ទេវតា។Maurice Glaize, Monuments of the Angkor Group, p.37.

រូប​ចំលាក់​អប្សរា​មាន​ច្រើន​នៅ​លើ​ប្រសាទ​អង្គរវត្ត។ អ្នក​ប្រាជ្ញ​បាន​រាប់​ឃើញ​ថា មាន​រូប​អប្សរា​ចំនួន​ច្រើន​ជាង ១ ៨៦០ នៅ​លើ​ប្រសាទ​សវ.​ទី​១២​នេះ ខ្លះ​ឆ្លាក់​លើ​សសរ ខ្លះ​លើ​ជញ្ជាំង ខ្លះ​លើ​កំពូល​ប្រសាទ។

ការ​សិក្សា​មួយ ដែល​បាន​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩២៧ ដោយ​លោក​ Sappho Marchal បាន​រៀប​រាប់​អំពី​ម៉ូត​សក់ ការតុប​តែងលើ​​ក្បាល សំលៀក​បំពាក់ ជំហរ គ្រឿង​អល្លង្ការ និង​ផ្កា​លំអ ដែល​លោក​ Marchal បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា ចំលាក់​អស់​នេះ​ផ្អែក​លើ​ជីវភាព​ពិតៗ​របស់​មនុស្ស​សម័យ​អង្គរ។ អប្សរា​ខ្លះ​​យក​ដៃ​អោប​អប្សរា​ផ្សេង​ទៀត ហើយ​ហាក់​ដូច​ជា​កំពុង​ស្វាគមន៍​អ្នក​ទស្សនា។Sappho Marchal, Khmer Costumes and Ornaments of the Devatas of Angkor Wat.
អប្សរា: ការស្រាវជ្រាវចុងក្រោយនៃអប្សរាខ្មែរ

ការស្រាវជ្រាវចុងក្រោយនៃអប្សរាខ្មែរ
កន្លងមកក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវមិនថាអំពីវប្បធម៌ ឬ ប្រវត្តិសាស្រ្ដកូនខ្មែរទាំងឡាយតែងតែយកឯកសារបរទេសជាគោល។ ដូចជាប្រវត្តិបឋមក្សត្រខ្មែរហៅថាព្រះនាងលីវយី លីវយីជាភាសាចិនមិនមែនភាសាខ្មែរទេ។ ជាក់ស្ដែងរឿងដែលទាក់ទងនឹងអប្សរានេះក៏ដូចគ្នាដែរ គឺយើងពឹងផ្នែកទៅលើឯកសារបរទេសទាំងស្រុងមកអោយនិយមន័យអប្សរា ការកកើតនិងតួនាទីរបស់អប្សរា។

ក/. យោងតាមនិយមន័យខាងលើ អប្សរាជាព្រលឹងដួងវិញ្ញាណស្រ្ដីនៃពពក និង ទឹកក្នុងជំនឿហិណ្ឌូ និង ពុទ្ធសាសនា។
ខ/. យោងតាមគម្ពីរឫគវេទថាតួនាទីអប្សរាជាស្រីបំរើរបស់ព្រះឥន្រ្ទ។
គ/. អប្សរានៅក្នុងសិល្បៈរបស់ជ្វាជាស្រីសួគ៌ដ៏ស្អាតរស់នៅជាមួយព្រះឥន្ទ្រ។
ឃ/. មតិខ្លះនិយាយថាអប្សរាជាស្រីរបាំនៅឋានសួគ៌។
ង/. យោងតាមរឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះ អប្សរាជាវត្ថុទិព្វមួយក្នុងចំនោមវត្ថុទិព្វជាច្រើនដែលកើតចេញពីការកូរសមុទ្រទឹកដោះនៃពពួកទេវតា និង អសុរៈ។

យើងបានយោងតាមច្រើនណាស់មកហើយ ឥឡូវដល់ពេលដែលយើងត្រូវបើកបញ្ញាដើម្បីត្រិះរិះពិចារណាថា តើអប្សរាដែលស្ថិតនៅលើប្រាសាទអង្គររបស់យើងនោះ ដូចនៅនឹងអ្វីដែលគេយោងនោះដែលឬទេ។ ចូរធ្វើការវិភាគអប្សរាក្នុងចំនុច៖ 

ក/. តើនៅលើប្រាសាទអង្គរមានឆ្លាក់រូបពពកក្បែរអប្សរាឬទេ? 
ខ/.គ/. តើនៅលើប្រាសាទអង្គរមានរូបព្រះឥន្រ្ទប៉ុន្មាន ហើយនៅក្បែរអប្សរាទាំងឡាយមានរូបព្រះឥន្រ្ទដែរឬទេ?
ឃ/. តើមានអប្សរាប៉ុន្មាននាក់ដែលធ្វើកាយវិការរាំនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ?
ង/. ក្នុងមតិចុងក្រោយនេះអាចត្រូវ ព្រោះនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរមានចម្លាក់ដែលគេតែងនិយាយថាជារឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះ តែនោះមិនមែនជារឿងដើមនៃប្រទេសមួយនេះទេ។

ចូរក្រលេកអោយជិតបែរមើលជុំវិញខ្លួន កុំចាំបាច់ទៅមើលដល់ឆ្ងាយនាំលំបាក។ ក្នុងវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ្យជួនណាតបានពន្យល់ថា៖
អប្សរា (អ៍ប ប្សៈរ៉ា) ដូចគ្នានឹង អច្ឆរាៈ ស្រីអប្សរា (ម.ព. អច្ឆរា និង អប្សរ)។
តើក្នុងន័យខាងលើនេះអប្សរាជាច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដែលឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទនោះជាអប្សរាដូចដែលបានបកស្រាយខាងលើដែរឬទេ? ពាក្យថាអច្ឆរា គឺជាស្រីដែលបង្កើតភាពអច្ឆរិយៈ ឧទាហរណ៍មួយសាមញ្ញបំផុតទឹកដីនេះមានប្រាង្គប្រាសាទរាប់ពាន់ ដែលសូម្បីតែប្រទេសឥណ្ឌាដែលជាប្រទេសផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនា និង ហិណ្ឌូសាសនាក៏មិនមានផង។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន យើងអោយឈ្មោះរបស់យើងថាជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈ។ ស្រីដែលបង្កើតភាពអច្ឆរិយៈនោះជាអ្នកណា? គឺបឋមក្សត្ររបស់យើងដែលជាស្រីដំបូងបង្អស់ដែលគ្រប់គ្រងប្រទេសមួយនេះ ពង្រីកបានវិសាលភាពធំទូលាយរហូតដល់សម័យមហានគរដ៏រុងរឿង សុទ្ធសឹងជាកេរមរតកដែលមហាវិរៈក្សត្រខ្មែរគ្រប់ជំនាន់បានកសាងឡើង។ ហេតុដូចនេះហើយបានយើងគោរពលទ្ធិមាតាធិប្បតេយ្យយកមេជាធំ។ 

សរុបសេចក្ដីមក អប្សរា គឺ អច្ឆរា ស្រីដែលបង្កើតដែនដីអច្ឆរិយៈគឺបឋមក្សត្ររបស់យើង​ ដែលជារាជនីនៃអប្សរាទាំងឡាយ។ ចុះអប្សរាដទៃទៀតសំដៅលើអ្នកណា គឺសំដៅលើកូនចៅជំនាន់ក្រោយនៃប្រទេសមាតាធិប្បតេយ្យនេះឯង។

ស្រាវជ្រាវដោយ គៀត ចាន់ថុន 
បកស្រាយដោយ សុខគឹមហេង
អព្ភន្ត្រីបជា

ព្រះចៅបរមវង្សធើ ព្រះអង្គចៅអព្ភន្ត្រីបជា () () (ថ្ងៃទី 31 ខែតុលាឆ្នាំ 1889 - ថ្ងៃទី 18 ខែកុម្ភៈឆ្នាំ 1934) គឺជាព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីនៃប្រទេសសៀម (ក្រោយមកប្រទេសថៃ) ។ នាងជាសមាជិកនៃក្រុមគ្រួសារមួយសៀមរាជ។ នាងជាកូនស្រីរបស់ជូឡាឡុង, ស្តេចរាមាទី V នៃប្រទេសសៀម។

ម្តាយរបស់នាងគឺអគ្គមហេសី Noble (ចៅចោមចៅ Manda) Sae Rojanadis (เจ้าจอมมารดาแส โรจนดิศ) ជាកូនស្រីរបស់ប្រាយ៉ា Abbhantrikamas (พระยาอัพภันตริกามาตย์) ហើយ Bang Rojanadis ។ (บาง โรจนดิศ) នាងមានបងប្អូន 2 នាក់; បងប្រុសនិងប្អូនស្រី;

ព្រះអង្គម្ចាស់ Khajera Chirapradidha (เขจรจิรประดิษฐ) (23 កក្កដា 1888 - 7 ខែតុលាឆ្នាំ 1888) ព្រី Dibyalangkarn (ทิพยาลังการ) (17 ខែមករាឆ្នាំ 1891 - 4 មិថុនាឆ្នាំ 1932)

ព្រះចៅបរមវង្សធើ ព្រះអង្គចៅអព្ភន្ត្រីបជា បានស្លាប់នៅលើ 18 ខែកុម្ភៈឆ្នាំ 1934 នៅអាយុ 44 ឆ្នាំ។
អព្ភន្ត្រីបជា: Ancestry

Ancestry
+Ancestor of Princess Abbhantripaja Princess Abbhantripaja Father:Chulalongkorn, King Rama V of Siam Paternal Grandfather:Mongkut, King Rama IV of Siam Paternal Great-grandfather:Buddha Loetla Nabhalai, King Rama II of Siam Paternal Great-grandmother:Queen Sri Suriyendra Paternal Grandmother:Queen Debsirindra Paternal Great-grandfather:Prince Sirivongse, the Prince Matayabidaksa Paternal Great-grandmother:Mom Noi Sirivongs na Ayudhya Mother:Chao Chom Manda Sae Rojanadis Maternal Grandfather:Phraya Abbhantrikamas Maternal Great-grandfather:unknown Maternal Great-grandmother:unknown Maternal Grandmother:Bang Rojanadis Maternal Great-grandfother:unknown Maternal Great-grandmother:unknown
អភយសមុទ្រ

រូបភាពតូច
រូបភាពតូច| កាយវិការ អភយមុទ្រ

អភយមុទ្រ ( )  គឺជា មុទ្រ (កាយវិការ) ដែលជាកាយវិការនៃការធានា និងសុវត្ថិភាព ដែលបំបាត់ការភ័យខ្លាច និងអនុលោមតាមការការពារ និងសុភមង្គលពីព្រះនៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ , ព្រះពុទ្ធសាសនា និង សាសនាឥណ្ឌា ផ្សេងទៀត។ ដៃស្តាំត្រូវបានលើកទៅកម្ពស់ស្មា ដោយបាតដៃបែរទៅខាងក្រៅ ហើយម្រាមដៃចង្អុលឡើងលើ  នេះគឺជារូបចម្លាក់មួយក្នុងចំណោមរូបចម្លាក់ដំបូងបំផុតដែលត្រូវបានគេរកឃើញដែលបង្ហាញនៅលើរូបភាព ហិណ្ឌូ ពុទ្ធសាសនិក ជេន និង សិក ។