navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក: វិសាលភាព

វិសាលភាព 
កម្រិតសំឡេងនៃតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកមហាសមុទ្រគឺមានចំនួនប្រមាណ 622 លានគីឡូម៉ែតគូប។ សីតុណ្ហភព្រទឹកនៅក្នុងតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកដែលប្រែប្រួលពីត្រជាក់នៅក្នុងតំបន់ poleward ដើម្បីប្រហែល 30 អង្សារសេ (86 ° F) ននសមីការដែលនៅជិតនោះ។ Salinity ក៏ប្រែប្រួល latitudinally ។ ទឹកនៅក្បែរសមីការនេះគឺតិចជាងប្រៃនៅក្នុងថាបានរកឃើញនៅក្នុង latitudes ពាក់កណ្តាលដោយសារតែ precipitation equatorial មានច្រើនក្រៃលែងពេញមួយឆ្នាំ។ Poleward នៃ salinity latitudes temperate ផងដែរគឺមានកម្រិតទាបនោះទេព្រោះហួតតិចតួចនៃ seawater កើតឡើងនៅក្នុងតំបន់ frigid ទាំងនេះ។

ចលនានៃតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកដែនទឹកនេះត្រូវបានស្របតាមទ្រនិចនាឡិកាជាទូទៅនៅក្នុង Hemisphere ខាងជើង (ខាងជើងតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក gyre) និងរាប់-ទ្រនិចនាឡិកានៅក្នុង Hemisphere ភាគខាងត្បូង។ ភាគខាងជើង Equatorial បច្ចុប្បន្ន, ដឹកនាំ westward នៅតាមបណ្តោយ 15 ° N, latitude ដោយខ្យល់បក់ពាណិជ្ជកម្មណ៌េភាគខាងជើងនៅក្បែរប្រទេសហ្វីលីពីនដើម្បីក្លាយជាក្តៅនៅប្រទេសជប៉ុនឬ Kuroshio បច្ចុប្បន្ន។

បិទ eastward នៅប្រហែល 45 ° N, ដែលជា forks Kuroshio និងទឹកខ្លះផ្លាស់ទី northward ជាបច្ចុប្បន្ន Aleutian ខណៈពេលដែលនៅសល់បានបើកការ southward ដើម្បី rejoin ភាគខាងជើង Equatorial បច្ចុប្បន្ន។ ការ Aleutian សាខាបច្ចុប្បន្នដូចដែលវាវិធីសាស្ដ្រអាមេរិចខាងជើងនិង forms មូលដ្ឋាននៃឈាមរត់រាប់-ទ្រនិចនាឡិកានៅក្នុងសមុទ្រ Bering នេះ។ ដៃភាគខាងត្បូងរបស់វាបានក្លាយជាការគម្រាមយឺតភាគខាងត្បូងរដ្ឋ California-លំហូរបច្ចុប្បន្ន។

ភាគខាងត្បូង Equatorial ចរន្តហូរខាងលិចតាមបណ្តោយសមីការនោះតំលៃ southward ខាងកើតនៃប្រទេស Guinea ថ្មី, ពណ៌េនៅភាគខាងកើតប្រមាណ 50 ° S ជានិងរួមជាមួយឈាមរត់ westerly ដ៏សំខាន់នៃតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងត្បូងដែលរួមបញ្ចូលផែនដី-circling Antarctic Circumpolar បច្ចុប្បន្ន។ វាជាវិធីសាស្ដ្រឆ្នេរ Chilean នោះបច្ចុប្បន្ន Equatorial ខាងត្បូងបានបែងចែកមួយលំហូរសាខានៅជុំវិញ Cape ស្នែងនិងផ្សេងទៀតណ៌េភាគខាងជើងដើម្បីបង្កើតប៉េរូឬ Humboldt បច្ចុប្បន្ន។
thumb|right|300px|<center>ផែនទី​មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក, មិនរួមបញ្ចូល មហាសមុទ្រអាកទិក និង​តំបន់​ទ្វីបអង់តាកទិក​ទេ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហាសមុទ្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក
មហាសមុទ្រអាកទិក

thumb|300px|right|មហាសមុទ្រអាកទិក
មហាសមុទ្រអាកទិក (ជា​ភាសាអង់គ្លេស​៖ Arctic Ocean, ភាសាបារាំង​៖ Océan Arctique) មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​អឌ្ឍគោល​ខាងជើង និង ខាងចុង​បំផុត​នៅ​តំបន់​អាកទិក នៃ​ប៉ូលខាងជើង គឺជា​មហាសមុទ្រ​ដែល​តូចជាងគេ និង រាក់​ជាងគេ​បង្អស់​ក្នុង​ចំណោម​មហាសមុទ្រ​ទាំង​០៥​។ អង្គការ​ទឹក​អន្តរជាតិ បាន​ទទួលស្គាល់​ថា វា​ជា​មហាសមុទ្រ​មួយ បើទោះជា​អ្នកសាគរសាស្ត្រ​មួយចំនួន បាន​សន្មត​ថា​វា​គឺជា "សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ​អាកទិក" ឬ ហៅ​យ៉ាង​សាមញ្ញ​ថា "សមុទ្រអាកទិក" ដោយ​ចាត់ថ្នាក់​ថា​ជា "សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ" នៃ​មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក​។ 

មហាសមុទ្រអាកទិក ត្រូវ​បាន​ព័ន្ធ​ស្ទើរតែ​ជុំវិញ​ដោយ "អឺរ៉ាស៊ី" និង "អាមេរិកខាងជើង" ។ មហាសមុទ្រអាកទិក ត្រូវ​បាន​គ្របដណ្ដប់​មួយភាគធំ​ដោយ​ទឹកកក​សមុទ្រ​ពេញ​មួយ​ឆ្នាំ​។ សីតុណ្ហភាព និង​កំហាប់អំបិល​នៃ​មហាសមុទ្រអាកទិក ប្រែប្រួល​ទៅតាម​រដូវកាល ដូចជា​ការកក និង​រលាយ​នៃ​ទឹកកក ហើយ​កំហាប់អំបិល​របស់​វា មាន​កម្រិត​ទាបជាង​កំហាប់អំបិល​មធ្យម​នៃ​មហាសមុទ្រ​ទាំង​០៥ ដោយសារតែ "រំហួត" មាន​កម្រិត​ទាប ទឹកសាប​មាន​បរិមាណ​ច្រើន​ហូរចាក់​ពី​ទន្លេ និង​ប្រភពទឹក​ជាច្រើន ព្រមទាំង​តំណភ្ជាប់ និង​លំហូរចេញ​ទៅ​ផ្ទៃទឹក​នៃ​មហាសមុទ្រ​ខាងក្រៅ ដែល​មាន​កំហាប់អំបិល​ខ្ពស់​ជាង​មាន​កម្រិត​។ នា​រដូវក្ដៅ ទឹកកក​ត្រូវ​បាន​ថយ​ចុះ​ប្រមាណ​៥០%​។ "មជ្ឈមណ្ឌល​ទិន្នន័យ​ព្រិល និង​ទឹកកក​ជាតិ" (National Snow and Ice Data Center) បាន​ប្រើប្រាស់​ផ្កាយរណប​ដើម្បី​ទាញយក​ទិន្នន័យ​ប្រចាំថ្ងៃ អំពី​ផ្ទៃទឹកកក​នៃ​មហាសមុទ្រអាកទិក និង​អត្រា​រលាយ ដើម្បី​ធ្វើការ​ប្រៀបធៀប​ទៅនឹង​អត្រា​មធ្យម និង អត្រា​នៃ​ឆ្នាំ​ណាមួយ​។
មហាសមុទ្រអាកទិក: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
មហាសមុទ្រអាកទិក ត្រូវ​បាន​កំណត់​រាង​ជា​រង្វង់មូល និង​គ្របដណ្ដប់​លើ​ក្រឡាផ្ទៃ​ប្រហែល ១៤,០៥៦,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែល​ស្ទើរតែ​ប៉ុន​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​។ មហាសមុទ្រ​នេះ មាន​ឆ្នេរ​ប្រវែង ៤៥,៣៩០ គីឡូម៉ែត្រ​។ មហាសមុទ្រអាកទិក មាន​លក្ខណៈ​ស្ទើរតែ​បិទ វា​ត្រូវ​ព័ន្ធ​ជុំវិញ​ដោយ​ផ្ទាំងទ្វីប "អឺរ៉ាស៊ី" "អាមេរិកខាងជើង" "កោះហ្គ្រីនឡែន" និង បណ្ដា​កោះ​ជាច្រើន​ទៀត​។ មហាសមុទ្រអាកទិក ត្រូវ​រួមបញ្ចូល​ដោយ​៖ ឈូងសមុទ្របាហ្វីន (Baffin Bay), សមុទ្របារ៉េន (Barents Sea), សមុទ្រព្យូហ្វត (Beaufort Sea), សមុទ្រឆុកឈី (Chukchi Sea), សមុទ្រស៊ីបេរីខាងកើត (East Siberian Sea), សមុទ្រហ្គ្រីនឡែន (Greenland Sea), ឈូងសមុទ្រហុតសុន (Hudson Bay), ច្រកសមុទ្រហុតសុន (Hudson Strait), សមុទ្រការ៉ា (Kara Sea), សមុទ្រឡាប់តែវ (Laptev Sea), សមុទ្រស ( White Sea) និង ផ្ទៃទឹក​មួយចំនួន​ទៀត​។ មហាសមុទ្រ​នេះ ត្រូវ​បាន​ភ្ជាប់​ទៅកាន់ មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក តាមរយៈ "ច្រកសមុទ្រប៊េរីង" (Bering Strait) និង ភ្ជាប់​ទៅកាន់ មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក តាមរយៈ សមុទ្រហ្គ្រីឡែន និង​សមុទ្រឡាប្រាឌ័រ (Labrador Sea) ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហាសមុទ្រ
មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក

thumb|right|300px|ផែនទីមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក
មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក គឺជាមហាសមុទ្រធំទី២លើពិភពលោកបន្ទាប់ពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ វាមានផ្ទៃក្រលាប្រមាណ ១០៦,៤លានគ.ម២ (ប្រហែល១ភាគ៥នៃផ្ទៃផែនដីទាំងមូល។ មហាសមុទ្រនេះលាតមានសណ្ឋានជាអក្សរ S លាតសន្ធឹងតាមរយៈបណ្ដោយ ខណ្ឌដោយទ្វីបអាមេរិកពីខាងលិច និងដោយទ្វីបអ៊ឺរ៉ុបនិងទ្វីបអាហ្វ្រិកពីខាងកើត។ ខ្សែអេក្វាទ័រខណ្ឌចែកមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកជា២គឺ៖ មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង និង មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងត្បូង។
មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក: អំពីឈ្មោះ

អំពីឈ្មោះ 
មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ជាភាសាអង់គ្លេសថា The Atlantic Ocean។ ឈ្មោះនេះក្លាយមកពីភាសាក្រិច ថា Atlas ដែលជាឈ្មោះរបស់ទេវៈមួយអង្គក្នុងទេវកថាក្រិច។ ហេតុនេះពាក្យថាអាត្លង់ទិក មានន័យថា មហាសមុទ្ររបស់អាត្លាស។
មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក: ភូមិវិទ្យា

ភូមិវិទ្យា 
មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកហ៊ុំព័ទ្ឋពីខាងលិចដោយទ្វីបអាមេរិកខាងជើងនិងអាមេរិកខាងត្បូង។ នៅភាគខាងជើងនិងឦសាន វាត្រូវបានខណ្ឌចែកពីមហាសមុទ្រអាកទិកដោយ កំរងកោះអាកទិកកាណាដា ហ្គ្រីនលែន អាយស្លែន កោះចេនម៉ាយិន កំរងកោះស្វាលបាដ និងទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប។ វាភ្ជាប់ទៅមហាសមុទ្រអាកទិកដោយ ច្រកដាណឺម៉ាក សមុទ្រហ្គ្រីនលែន សមុទ្រណរវេយ និង សមុទ្របារិន។ នៅខាងកើត វាត្រូវបានខណ្ឌដោយទ្វីបអ៊ឺរ៉ុបនិងទ្វីបអាហ្វ្រិក។ នៅភាគអាគ្នេយ៍ មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកជាប់ជាមួយមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ដោយខណ្ឌដោយខ្សែបណ្ដោយខាងកើតទី ២០០ ចាប់ពីជ្រោយអាហ្គុលហាស។ ទៅទ្វីបអង់តាកទិក។ មានប្រទេសខ្លះកំនត់ថា មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកលាតសន្ធឹងទៅខាងត្បូងទៅទល់នឹងទ្វីបអង់តាកទិកតែម្ដង។ តែមានខ្លះទៀតកំនត់ថាវាលាតសន្ធឹងទៅទល់តែសមុទ្រខាងត្បូងទេ។ នៅភាគនិរតី ច្រកដ្រេក (Drake Passage) តភ្ជាប់វាទៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ តំនភ្ជាប់សាងសង់ដោយមនុស្សដែលតភ្ជាប់វាទៅមហាសុមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក គឺព្រែកជីកប៉ាណាម៉ា។ តំបន់ដែនទឹកផ្សេងទៀតដែលជាប់ជាមួយមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកមាន សមុទ្រការ៉ាអ៊ីប សមុទ្រមេឌីទែររ៉ានេ ឈូងសមុទ្រម៉ិចស៊ិច ឆកហាត់សុន សមុទ្រខាងជើង សមុទ្របាល់ទិក និង សមុទ្រសែលទិក។

មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកជាមហាសមុទ្រមានទំហំធំទី២បន្ទាប់ពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ វាគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃក្រលា ១០៦,៤លានគ.ម២ (ប្រហែល២២%នៃផ្ទៃផែនដីទាំងមូល)។ ជំរៅជាមធ្យមគឺ ៣ ៣៣៩ម។ ជំរៅជ្រៅបំផុតគឺ ៨ ៦០៥ម នៅជ្រលងពឺតូរីកូ។ ទទឹងរបស់វាប្រែប្រួលពី ២៨៤៨គ.ម រវាងប្រេស៊ីលនិងសៀរ៉ាឡេអូន ទៅជាង ៦៤០០គ.ម។
មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក: លក្ខណៈទឹក

លក្ខណៈទឹក 
មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកមានកំរិតជាតិប្រៃជាមធ្យម ខ្ពស់ជាងគេក្នុងចំនោមហាសមុទ្រទាំង៤។ កំរិតភាពប្រៃនៅផ្ទៃទឹកខាងលើប្រែប្រួលពី ៣.៣% ទៅ ៣.៧%។ កំរិតភាពប្រៃប្រែប្រួលតាមរយៈទទឹងនិងរដូវ។ តំលៃនៃកំរិតភាពប្រៃលើផ្ទៃទឹកខាងលើរងឥទ្ធិពលពី រំហួត កំនរអាកាស កំរិតទឹកហូរចូលពីទន្លេ និង ការរលាយទឹកកកសមុទ្រ។ កំរិតជាតិប្រៃទាបជាងគេគឺនៅតំបន់ខាងជើងអេក្វាទ័រ(ដោយមានទឹកភ្លៀងត្រូពិចធ្លាក់ច្រើន) ។ កំរិតជាតិប្រៃខ្ពស់ជាងគេមាននៅរយៈទទឹងទី ២៥០ ខាងជើងនិងខាងត្បូងអេក្វាទ័រ គឺនៅតំបន់អនុត្រូពិចដែលមានភ្លៀងធ្លាក់តិចនិងមានរំហួតខ្លាំង។

សីតុណ្ហភាពផ្ទៃទឹកខាងលើប្រែប្រួលតាមរយៈទទឹង ប្រព័ន្ឋចរន្តទឹក និងរដូវ។ សីតុណ្ហភាពប្រែប្រួលពី -២០ ទៅ ២៩០។ សីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាងគេគឺនៅខាងជើងអេក្វាទ័រ ហើយសីតុណ្ហភាពទាបជាងគេគឺនៅតំបន់ប៉ូល។
មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
thumb|left|300px|ការបែកនៅប៉ង់ហ្គៀដែលផ្ដល់កំនើត​ដល់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកសព្វថ្ងៃ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហាសមុទ្រ
មហាសមុទ្រឥណ្ឌា

thumb|right|300px|ផែនទីមហាសមុទ្រឥណ្ឌា

មហាសមុទ្រឥណ្ឌា (Indian Ocean) ជាមហាសមុទ្រធំទី៣នៅលើផែនដី ដែលគ្របដណ្ដប់ប្រមាណ ២០%នៃផ្ទៃទឹកលើផែនដី។ វាលាតសន្ឋឹងខាងជើងទល់នឹងទ្វីបអាស៊ី(រួមបញ្ចូលទាំងឧបទ្វីបឥណ្ឌា) ខាងលិចទល់នឹងទ្វីបអាហ្វ្រិក ខាងកើតទល់នឹងឥណ្ឌូចិន ប្រជុំកោះស៊ុនដា និង អូស្ត្រាលី ហើយខាងត្បូងទល់នឹងសមុទ្រខាងត្បូង។ មហាសមុទ្រឥណ្ឌា ត្រូវបានខណ្ឌចែកពីមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកដោយខ្សែបណ្ដោយទី២០oខាងកើត ដែលរត់កាត់ពីជ្រោយអាហ្គុលហាស់ទៅខាងត្បូង។ មហាសមុទ្រឥណ្ឌាត្រូវបានខណ្ឌចែកពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកដោយខ្សែបណ្ដោយទី១៤៧oខាងកើត។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហាសមុទ្រ
មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ

thumb|ផ្ទាំងគំនូរទីបេ នៃព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ  ក្នុងសុខាវតី ដែនដីបរិសុទ្ធ
thumb|ព្រះពោធិសត្វអវលោកិតេស្វារ សតវត្សរ៍ទី៧ សម័យអង្គធំ ប្រទេសខ្មែរ
thumb|ទាញយកជាPDF
EN: Pure Land Buddhism
មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ: កំណត់​សម្គាល់

កំណត់​សម្គាល់

សូម​អ្នក​អាន​សិក្សា​ស្វែងយល់​ឲ្យ​បាន​ជាក់លាក់​នូវ​ភាព​ខុសគ្នា​រវាង​ទស្សនវិជ្ជា​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ និង ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​មហាយាន ។ ពាក្យ​ថា ដែនដីបរិសុទ្ធ ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ ស្ថាន​សុខាវតី និង ពាក្យ​ចំឡែកៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត មិន​មាន​នៅ​ក្នុង​ទស្សនវិជ្ជា​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ​ទេ ។ ជា​ពិសេស​ការ​​លើក​តម្កើង​តួអង្គ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ឲ្យ​ហួស​ភាព​ជា​មនុស្ស ឬ សាស្តា​ (គ្រូ)​​ម្នាក់​ ឲ្យ​ឡើង​ទៅ​ដល់​ឋានៈ​ជា​អាទិទេព ដែល​មាន​ឫទ្ធិអំណាច​អស្ចារ្យ​​ហួស​វិស័យ​មនុស្ស​ ក៏​សុទ្ធ​តែ​ជា​ទស្សនវិជ្ជា​របស់​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​មហាយាន​ដែរ ។ ទស្សនវិជ្ជា​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ​សង្កត់​ធ្ងន់​ទៅ​លើ​ការ​អប់រំ​ចិត្ត និង សាង​អំពើ​ល្អ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ពោល​គឺ​មិន​ពឹង​លើ​អំណាច​អាទិទេព​អង្គ​ណា​ឡើយ ។ និព្វាន​ ពោល​គឺ​ការ​រំលត់​ទុក្ខ គឺ​ជា​គោល​ដៅ​ចុងក្រោយ​របស់​ពុទ្ធសាសនិកជន​នៃ​និកាយ​ថេរវាទ គឺ​មិន​មែន​ស្ថាន​សុខាវតី​ ឬ ដែនដី​បរិសុទ្ធ​​ទេ ។
មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ: កថាដើម

កថាដើម

[1] ខ្ញុំ (អានន្ទ) បានស្តាប់ឮហើយយ៉ាងនេះថា ៖ សម័យមួយ ព្រះពុទ្ធទ្រង់គង់នៅ ភ្នំកំពូលត្មាត (គ្រិធ្រកុត) ក្រុងរាជគីរី (នគរមគធៈ) ជុំវិញទៅដោយភិក្ខុ១ម៉ឺន២ពាន់អង្គ ជាបរិវារ ។ មានព្រះអរហន្តទាំងអស់ ដែលបានសម្រេចអភិញ្ញា (ឫទ្ធិហួសវិស័យធម្មជាតិ) ក្នុងចំណោមអរហន្តទាំងនោះ គឺព្រះអជ្នតកោណ្ឌិន្យ ព្រះអាស្វាជិត ព្រះវប្ប ព្រះមហានាម ព្រះភទ្រជិត ព្រះវិមល ព្រះយសោទេវ ព្រះសុពហុ ព្រះបុរណក ព្រះគវម្បតិ ព្រះឧរុវេលកស្សប ព្រះគយកស្សប ព្រះនទិកស្សប ព្រះមហាកស្សប ព្រះសារីបុត្ត ព្រះមហាមោគ្គលាន ព្រះកប្ផិន ព្រះមហាកោស្ថិល្យ ព្រះមហាកត្យាយន ព្រះមហាចុន្ទ ព្រះបុរណមេតយ្យនិបុត្ត ព្រះអនិរុទ្ធ ព្រះរេវត ព្រះកិម្ពិល ព្រះអមោឃរាជ ព្រះបរយនិក ព្រះវក្កុល ព្រះនន្ទ ព្រះស្វគត ព្រះរាហុល ហើយនិង ព្រះអានន្ទ ។ អរហន្តទាំងអស់នេះជា អរិយសាវ័ក ។
ព្រះពោធិសត្វមហាយានជាច្រើន ក៏មកជាបរិវាររបស់ព្រះពុទ្ធដែរ រាប់បញ្ចូលទាំងអស់ ក្នុងកប្បដ៏ចំរើនរុងរឿងនេះផង ដូចជាព្រះពោធិសត្វសមន្តភទ្រ ព្រះពោធិសត្វមន្ជុស្រី ហើយនិងព្រះពោធិសត្វមេតិយ្យ ។ មានទាំងព្រះពោធិសត្វគ្រហស្ថ ១៦អង្គ ដូចជាព្រះពោធិសត្វភទ្របល ថែមទាំងព្រះពោធិសត្វគំនិតជ្រៅ ព្រះពោធិសត្វបញ្ញាសទ្ធា ព្រះពោធិសត្វសុញ្ញ ព្រះពោធិសត្វរីកឫទ្ធិហួសវិស័យធម្មជាតិ ព្រះពោធិសត្វវីរបុរសពន្លឺ ព្រះពោធិសត្វបញ្ញាខ្ពស់ ព្រះពោធិសត្វបញ្ញាប្រកាស ព្រះពោធិសត្វប្រសប់ស្ងប់ ព្រះពោធិសត្វបញ្ញាអធិដ្ឋាន ព្រះពោធិសត្វដំរីក្លិនផ្អែម ព្រះពោធិសត្វវីរបុរសសម្បត្តិ ព្រះពោធិសត្វតាំងនៅកណ្តាល ព្រះពោធិសត្វអនុវត្តការវៀរចាក ហើយនិងព្រះពោធិសត្វរំដោះ ។
មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ: ព្រះពុទ្ធអតីត៥៣អង្គ

ព្រះពុទ្ធអតីត៥៣អង្គ

[4] ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះអានន្ទថា កាលពីអតីតកាលដ៏ឆ្ងាយ កន្លងកប្បរាប់ពុំអស់ មិនអាចគិតឃើញនិងយល់បាន ព្រះតថាគត១ព្រះអង្គព្រះនាមទិបង្ករ បានត្រាស់ដឹងក្នុងលោក ។ ដោយបានប្រៀនប្រដៅ និងដោះលែងសត្វលោករាប់ពុំអស់ ហើយនាំផ្លូវសត្វទាំងអស់នោះ ទៅតាមមាគ៌ាត្រាស់ដឹង ព្រះអង្គក៏ចូលបរិនិព្វានទៅ ។បន្ទាប់មក ព្រះតថាគតព្រះនាមថា ពន្លឺទៅដល់ទីឆ្ងាយ បានមកកាន់លោកនេះ ។ ក្រោយព្រះអង្គ មានព្រះតថាគតពន្លឺចន្ទ រួចព្រះតថាគតធូបឈើក្រអូប ស្តេចភ្នំប្រណិតកំពូលភ្នំសុមេរុ ភ្លឺចិញ្ចាចដូចភ្នំសុមេរុ ពណ៌ព្រះចន្ទ នឹកឃើញត្រូវ រួចផុតពីកិលេស គ្មានការជាប់ជំពាក់ ទេវនាគ ពន្លឺរាត្រី កំពូលក្សេមក្សាន្តនិងភ្លឺចិញ្ចាច ដីមិនកំរើក ផ្កាត្បូងល្អឆើត ត្បូងមាសរលោង កំណប់មាស ពន្លឺភ្លើង ប្រភពដ៏ក្លាំងក្លា រញ្ជួយផែនដី រូបភាពព្រះចន្ទ សម្លេងព្រះអាទិត្យ បុប្ផាសេរីភាព ពន្លឺរុងរឿង ឫទ្ធិបដិហារិយនៃសមុទ្រ ត្រាស់ដឹង ពន្លឺទឹក មហាគន្ធពិដោរ គ្មានធូលីនិងកិលេស បោះបង់អមិត្តភាព ភ្លើងនៃ គ្រឿងអលង្ការ កំពូលដ៏ល្អ ជំហរវីរបុរស បញ្ញាប្រកបដោយកុសល ភ្លឺលើសព្រះអាទិត្យនិងព្រះចន្ទ ពន្លឺត្បូងនៃព្រះអាទិត្យនិងព្រះចន្ទ ពន្លឺត្បូងដ៏កំពូល កំពូលខ្ពស់បំផុត បុប្ផានៃការត្រាស់ដឹង កំរឹតពន្លឺនៃព្រះចន្ទ ពន្លឺសុរិយា ស្តេចនៃពណ៌ផ្កា ពន្លឺចន្ទលើទឹក កំចាត់ភាពងងឹតនៃអវិជ្ជា ប្រព្រឹត្តការកំចាត់នីវរណធម៌ សទ្ធាបរិសុទ្ធ ឃ្លាំងអំពើល្អ ភាពរុងរឿងវិសេសវិសាល បញ្ញានៃព្រះធម៌ សំរែកសត្វឥន្រ្ទីយ៍ សំរែកសត្វសឹង្ហ សម្លេងនាគនិងលំនៅដ្ឋានក្នុងលោក ។ ព្រះពុទ្ធទាំងអស់នេះ បានចូលបរិនិព្វានអស់ហើយ ។
មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ: គាថាបញ្ជាក់អំពីអធិដ្ឋាន៤៨របស់ព្រះធម្មករ

គាថាបញ្ជាក់អំពីអធិដ្ឋាន៤៨របស់ព្រះធម្មករ

[8] ព្រះពុទ្ធ(សក្យមុនី)មានព្រះបន្ទូល ទៅកាន់ព្រះអានន្ទៈ បន្ទាប់ពីបានប្រកាសអធិដ្ឋានទាំងអស់នេះមក ភិក្ខុធម្មករពោលនូវគាថា យ៉ាងនេះថាៈ

ខ្ញុំបានធ្វើអធិដ្ឋានរួចហើយ ខ្ពស់បំផុតក្នុងលោកទាំងអស់ ខ្ញុំប្រាកដនឹងបានដល់មាគ៌ា ដែលគ្មានអ្វីលើសបាន ។ ប្រសិនបើអធិដ្ឋានទាំងនេះ ត្រូវមិនបានបំពេញ សូមកុំឲ្យខ្ញុំបានត្រាស់ពេញបរិបូណ៌ ។

ប្រសិនបើខ្ញុំត្រូវមិនបានក្លាយ ជាឧបការីឧត្តម ក្នុងការរស់នៅតទៅមុខ អស់កប្បរាប់ពុំអស់ ដើម្បីជួយដល់អ្នកមានវាសនាមិនល្អ និងអ្នកមានការឈឺចាប់ គ្រប់ទីកន្លែង សូមកុំឲ្យខ្ញុំបានត្រាស់ពេញបរិបូណ៌ ។

កាលណាខ្ញុំបានដល់ពុទ្ធភូមិ ព្រះនាមរបស់ខ្ញុំត្រូវតែឮ ទូទៅក្នុងទិសទាំង១០ ។ បើមានកន្លែងណាមួយ ដែលព្រះនាមរបស់ខ្ញុំត្រូវមិនឮ សូមកុំឲ្យខ្ញុំបានត្រាស់ពេញបរិបូណ៌ ។

រួចផុតពីសេចក្តីលោភៈ ហើយដោយសារ សតិរលឹកជ្រៅឥតខ្ចោះ និងបញ្ញាភ្លឺថ្លា ខ្ញុំនឹងប្រតិបត្តិការអនុវត្តិន៍សក្តិសិទ្ធិ ខ្ញុំនឹងស្វែងរកឲ្យបាន នូវមាគ៌ាកំពូល ហើយនឹងក្លាយជាគ្រូរបស់ទេវតានិងមនុស្ស ។

ដោយសារមហិទ្ធិរឹទ្ធិអាទិទេពរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងបញ្ចេញពន្លឺដ៏មហិមា បំភ្លឺលោកទាំងឡាយគ្មានព្រំដែន ហើយកំចាត់ភាពងងឹត នៃអបាយភូមិ៣ ខ្ញុំនឹងដោះលែងសត្វលោកទាំងអស់ ពីទុក្ខវេទនា យ៉ាងនេះឯង ។

ដោយបាននូវបញ្ញាចក្ខុ ខ្ញុំនឹងកំចាត់ភាពងងឹតនៃអវិជ្ជា ខ្ញុំនឹងបិទបាំងផ្លូវអបាយទាំងអស់ ហើយនឹងបើកទ្វារទៅកាន់ភពដ៏រុងរឿង ។

កាលណាបុណ្យនិងគុណធម៌ ត្រូវបានធ្វើឲ្យល្អឥតខ្ចោះ ពន្លឺដ៏រុងរឿងរបស់ខ្ញុំត្រូវផ្សប់ផ្សាយក្នុងទិសទាំង១០ ភ្លឺជាងពន្លឺព្រះអាទិត្យនិងព្រះច័ន្ទ ហើយលើសលប់ជាងរស្មីនៃស្ថានសួគ៌ ។

ខ្ញុំនឹងបើកទ្វារឃ្លាំងព្រះធម៌ សម្រាប់សត្វលោកទូទៅ និងផ្តល់ឲ្យអ្នកទាំងអស់នោះ នូវកំណប់បុណ្យ ។ ស្ថិតនៅជានិច្ចក្នុងចំណោមសត្វលោក ខ្ញុំនឹងប្រកាសព្រះធម៌ដោយសម្លេងសឹង្ហរោទ៍ ។

ខ្ញុំនឹងថ្វាយគ្រឿងបូជា ចំពោះព្រះពុទ្ធទាំងអស់ បណ្តុះឫសគុណធម៌ តាមរបៀបនេះ ។ កាលណាអធិដ្ឋានរបស់ខ្ញុំ បានបំពេញ ហើយបញ្ញាយល់ដឹងរបស់ខ្ញុំ បានធ្វើឲ្យល្អឥតខ្ចោះ ខ្ញុំត្រូវបានជាអ្នកគ្រប់គ្រង លើលោកទាំង៣ ។

ដូចព្រះបញ្ញាញាណឥតអ្វីរារាំង ឱព្រះពុទ្ធ! បញ្ញារបស់ខ្ញុំត្រូវដល់គ្រប់កន្លែង បំភ្លឺអ្វីៗទាំងអស់ សូមឲ្យបញ្ញាខ្ពស់បំផុតរបស់ខ្ញុំ ដូចបញ្ញារបស់ព្រះអង្គ ព្រះដ៏មានយស ។

ប្រសិនបើអធិដ្ឋានទាំងនេះ នឹងត្រូវបានបំពេញ សូមឲ្យភពចក្រវាឡទាំងមូល នៃលោក១ពាន់លាន រញ្ជួយញាប់ញ័រ ក្នុងការឆ្លើយតប ហើយសូមឲ្យទេវតាទាំងអស់ ក្នុងស្ថានសួគ៌បង្អុរភ្លៀងជាផ្កាដ៏កម្រ និងចម្លែកអស្ចារ្យ ។
មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ: ព្រះធម្មករបានសម្រេចពុទ្ធភូមិ

ព្រះធម្មករបានសម្រេចពុទ្ធភូមិ

[10] ព្រះអានន្ទក្រាបទូលសួរ ព្រះពុទ្ធ(សក្យមុនី)ថាៈ ព្រះអង្គដ៏ចំរើន! តើព្រះពោធិសត្វធម្មករបានសម្រេចពុទ្ធភូមិ ហើយចូលទៅកាន់ព្រះនិព្វាន រួចហើយ? ឬក៏ព្រះអង្គមិនទាន់បានសម្រេចពុទ្ធភូមិ នៅឡើយទេ? ឬក៏ព្រះអង្គកំពុងរស់នៅ កន្លែងណាមួយ ក្នុងពេលឥឡូវនេះ? ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូលតប ទៅព្រះអានន្ទថាៈ ព្រះពោធិសត្វធម្មករ បានសម្រេចពុទ្ធភូមិរួចហើយ ហើយក្នុងពេលឥឡូវនេះ ព្រះអង្គកំពុងគង់នៅ ក្នុងដែនដីព្រះពុទ្ធខាងលិចមួយ ដែលហៅថា សុខាវតី កន្លងផុតដែនដី១រយពាន់កោដិ ពីទីនេះទៅ ។

ព្រះអានន្ទទូលសួរព្រះពុទ្ធទៀតថាៈ តើពេលកន្លងមក អស់ប៉ុន្មានហើយ ចាប់តាំងពីព្រះអង្គបានសម្រេចពុទ្ធភូមិមក? ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូលតបថាៈ ចាប់តាំងពីពេលព្រះអង្គ បានសម្រេចពុទ្ធភូមិមក ពេលកន្លងទៅ បានប្រមាណ១០កប្បហើយ ។

ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូលបន្តទៀតថាៈ នៅក្នុងដែនដីព្រះពុទ្ធនេះ ដីប្រជុំកើតឡើងដោយរតនវត្ថុ៧យ៉ាង គឺមាស ប្រាក់ ត្បូងវេឡុរិយ(បេរីល) ត្បូងក្រហម ត្បូងលឿង ត្បូងថ្មកែវនិងត្បូងទន្ទឹម ដែលបានកើតឡើងដោយឯកឯង ។ ផ្ទៃដីធំទូលាយណាស់ លាតសន្ធឹងទៅឆ្ងាយបំផុត ដែលមិនអាចឲ្យដឹង ព្រុំប្រទល់បាន ។ កាំរស្មីអំពីរតនវត្ថុទាំងនោះ លាយចូលគ្នា ហើយចែងចាំងពណ្ណរាយ បង្កើតនូវពន្លឺព្រិលភ្នែក ។ គ្រឿងលំអរទាំងនោះ បរិសុទ្ធ ឧត្តុងឧត្តម និងរុងរឿងគ្មានអ្វីលើស ក្នុងភពទាំងអស់គ្រប់ទិសទាំង១០ ។

វត្ថុទាំងនោះមានគុណភាព លើសត្បូងទាំងអស់ ហើយប្រៀបបានទៅនឹង របស់ស្ថានសួគ៌ទី៦ ។ ក្នុងដែនដីនេះគ្មានភ្នំ ដូចភ្នំសុមេរុហើយនិងភ្នំរឹង(ដូចថ្ម) ព័ទ្ធជុំវិញទេ គ្មានសមុទ្រតូចឬធំ គ្មានជ្រលងភ្នំឬជ្រោះទេ ។ ប៉ុន្តែគេអាចមើលឃើញ ការសម្តែងរឹទ្ធិរបស់ព្រះពុទ្ធបាន កាលណាគេប្រាថ្នាចង់ឃើញ ។ នៅក្នុងដែនដីនេះ គ្មាននរក អបាយភូមិ៣ ប្រេត តិរច្ឆាន ឬភាពអាក្រក់ដទៃទៀតទេ គ្មានរដូវ៤គឺ រដូវស្លឹកឈើលាស់ រដូវក្តៅ រដូវលំហើយ រដូវរងារទេ ។ អាកាសធាតុស្ថិតនៅមធ្យម និងរីករាយជានិច្ច ពុំដែលក្តៅឬត្រជាក់ឡើយ ។

បន្ទាប់មកព្រះអានន្ទទូលសួរ ព្រះពុទ្ធថាៈ បពិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ! បើក្នុងដែនដីនេះគ្មានភ្នំសុមេរុ តើអ្វីទ្រស្ថានចតុម្មហារាជកា និងស្ថានតាវតឹង្សា?

ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូល ទៅកាន់ព្រះអានន្ទថាៈ តើអ្វីទ្រស្ថានយាមា ដែលជាស្ថានសួគ៌ទី៣នៃកាមភព ហើយនិងស្ថានសួគ៌ដទៃទៀត រហូតដល់ស្ថានខ្ពស់បំផុត នៃរូបភព? ។

ព្រះអានន្ទឆ្លើយតប នឹងព្រះបន្ទូលថាៈ ផលវិបាកនៃកម្ម មិនអាចគិតយល់បាន ។ ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូល ទៅកាន់ព្រះអានន្ទថាៈ ផលវិបាកនៃកម្ម ពិតជាមិនអាចគិតយល់បាន ហើយភពរបស់ព្រះពុទ្ធ ក៏ដូចគ្នាដែរ ។ ដោយសារអំណាច នៃអំពើកុសល សត្វមានជីវិតក្នុងដែនដីនេះ រស់នៅក្នុងអំណោយរង្វាន់របស់កម្ម ព្រោះហេតុដូច្នេះហើយ ទើបស្ថានសួគ៌ទាំងនោះ តាំងនៅបានដោយគ្មានភ្នំសុមេរុ ។

ព្រះអានន្ទបន្តទៀតថាៈ ខ្ញុំព្រះករុណាផ្ទាល់ ពុំមានចម្ងល់ក្នុងរឿងនេះទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះករុណាបានទូលសួរព្រះអង្គ អំពីរឿងនេះ គ្រាន់តែព្រោះខ្ញុំព្រះករុណា មានប្រាថ្នាចង់ដកចម្ងល់បែបនេះចេញ ដើម្បីផលប្រយោជន៍ ដល់សត្វមានជីវិត ក្នុងអនាគត ។

(សេចក្តីបន្ថែមៈ ព្រះពោធិសត្វធម្មករ បានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ មានព្រះនាមថា ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ ដែលភាសាសំស្រ្កឹត មានអត្ថន័យថា ពន្លឺគ្មានទីបញ្ចប់)
មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ: ពន្លឺព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ

ពន្លឺព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ

[11] ព្រះពុទ្ធ(សក្យមុនី)មានព្រះបន្ទូល ទៅកាន់ព្រះអានន្ទថាៈ ពន្លឺដ៏មហារុងរឿងរបស់ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ ជាពន្លឺគួរឲ្យស្ងើចសរសើរបំផុត ។ គ្មានពន្លឺព្រះពុទ្ធឯណាមួយ អាចប្រៀបផ្ទឹមបានឡើយ ។ ពន្លឺរបស់ព្រះពុទ្ធខ្លះ បំភ្លឺដែនដីព្រះពុទ្ធបាន១រយ ហើយពន្លឺ ព្រះពុទ្ធខ្លះទៀត បំភ្លឺដែនដីព្រះពុទ្ធបាន១ពាន់ ។ ពោលដោយសង្ខេប ពន្លឺរបស់ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ បំភ្លឺដែនដីព្រះពុទ្ធខាងកើត បានចំនួនច្រើន ដូចខ្សាច់ក្នុងទន្លេគង្គេស ។ ពន្លឺរបស់ព្រះអង្គ បំភ្លឺដែនដីព្រះពុទ្ធខាងត្បូង ខាងលិច ខាងជើង ទិសតូចទាំង៤ ទិសខាងលើ ហើយនិងទិសខាងក្រោម បានច្រើនដូចគ្នាដែរ ។ ពន្លឺរបស់ព្រះពុទ្ធខ្លះទៀត ចាំងចម្ងាយ២ម៉ែត្រ ខ្លះ១យោជន៍ ឬ២យោជន៍ ៣យោជន៍ ៤យោជន៍ ឬ៥យោជន៍ ។ ហើយចម្ងាយកើនឡើងរហូតដល់ ពន្លឺរបស់ព្រះពុទ្ធខ្លះ បំភ្លឺដែនដីព្រះពុទ្ធទាំងមូល ។ ព្រោះហេតុដូច្នេះហើយ ទើបគេហៅព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ ដោយព្រះនាមដូចតទៅៈ ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺគ្មានទីបញ្ចប់(អមិតាភៈ) ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺគ្មានព្រំដែន ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺគ្មានអ្វីរារាំង ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺឥតប្រៀបផ្ទឹម ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺនៃស្តេចភ្លើង ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺបរិសុទ្ធ ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺសប្បាយ ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺបញ្ញា ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺឥតឈប់ ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺមិនអាចយល់បាន ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺមិនអាចពិពណ៌នាបាន ហើយនិង ព្រះពុទ្ធនៃពន្លឺភ្លឺជាងព្រះអាទិត្យនិងព្រះច័ន្ទ ។

ប្រសិនបើសត្វមានជីវិត បានជួបនឹងពន្លឺរបស់ព្រះអង្គ កិលេស៣ប្រការ របស់សត្វទាំងនោះនឹងត្រូវយកចេញអស់ សត្វទាំងនោះនឹងទទួលអារម្មណ៍ ទន់ភ្លន់ ត្រេកអរ និងរីក រាយ ហើយគំនិតល្អក៏កើតឡើង ។ ប្រសិនបើសត្វមានជីវិត នៅក្នុងភពទុក្ខទាំង៣ បាន ឃើញពន្លឺរបស់ព្រះអង្គ សត្វទាំងនោះនឹងបានធូរស្រាល ហើយរួចពីសេចក្តីឈឺចាប់ ។ នៅទីបញ្ចប់នៃជីវិតរបស់គាត់ គាត់នឹងបានដល់ការរួចរំដោះ ។

ពន្លឺរបស់ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ ចែងចាំងយ៉ាងខ្លាំងក្លា បំភ្លឺគ្រប់ដែនដីព្រះពុទ្ធ ក្នុងទិសទាំង១០ ។ គ្មានទីកន្លែងណា ដែលមិនទទួលពន្លឺនេះទេ ។ តថាគតមិនមែន សរសើរពន្លឺរបស់ព្រះអង្គ តែមួយអង្គឯងក្នុងពេលឥឡូវនេះទេ ។ ព្រះពុទ្ធ ព្រះសាវ័ក ព្រះបច្ចេកពុទ្ធហើយនិងព្រះពោធិសត្វទាំងអស់ កោតសរសើរនិងស្ញប់ស្ញែង ដល់ពន្លឺរបស់ព្រះអង្គដូចគ្នាដែរ ។ ប្រសិនបើសត្វមានជីវិត ដែលបានឮគុណសម្បត្តិ ដ៏រុងរឿង នៃពន្លឺរបស់ព្រះអង្គនេះ តំកល់ខ្ពស់ក្នុងចិត្តជានិច្ច ថ្ងៃនិងយប់ ដោយសេចក្តីស្មោះក្នុងចិត្ត សត្វទាំងនោះអាចនឹងទៅកើត ក្នុងដែនដីរបស់ព្រះអង្គបាន តាមសេចក្តីប្រាថ្នារបស់ខ្លួន ។ បន្ទាប់មក ព្រះពោធិសត្វ និងព្រះសាវ័កទូទៅ នឹងពោលសរសើរ ដល់គុណធម៌ដ៏ប្រសើរ របស់សត្វមានជីវិតទាំងនោះ ។ ក្រោយមក កាលណាអ្នកទាំងនោះ បានសម្រេចនូវពុទ្ធភូមិ ព្រះពុទ្ធនិងព្រះពោធិសត្វទាំងអស់ ក្នុងទិសទាំង១០ នឹងពោលសរសើរ ដល់ពន្លឺរបស់ព្រះអង្គទាំងនោះ ដូចគ្នានឹងតថាគតសរសើរពន្លឺ របស់ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ ក្នុងពេលឥឡូវនេះដែរ ។

ព្រះពុទ្ធ(សក្យមុនី) មានព្រះបន្ទូលបន្តទៀតថាៈ ភាពដ៏រុងរឿងអស្ចារ្យ នៃពន្លឺរបស់ព្រះពុទអមិតាភៈ មិនអាចលើកយកមកពិពណ៌នា ឲ្យបានអស់សព្វគ្រប់ទេ សូម្បីតែតថាគតពោលសរសើរ ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ អស់ពេល១កប្បក៏ដោយ ។
មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ: ប្រវែងអាយុរបស់ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ

ប្រវែងអាយុរបស់ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ

[12] ព្រះពុទ្ធ(សក្យមុនី)មានព្រះបន្ទូល ទៅកាន់ព្រះអានន្ទថាៈ អាយុរបស់ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ វែងយ៉ាងនេះដែលគ្មាននរណាម្នាក់ អាចគិតលេខបាន ។ ដើម្បីគ្រាន់ជាការប្រៀបធៀប ឧបមាថា សត្វមានជីវិតរាប់មិនអស់ គ្រប់ទិសទាំង១០ ក្នុងលោកទាំងមូលបានកើតជាមនុស្ស ហើយម្នាក់ៗក្លាយជាព្រះសាវ័ក ឬព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ។ ប្រសិនបើ មនុស្សទាំងអស់នោះ ប្រជុំគ្នានៅកន្លែងមួយ ផ្ចង់គំនិតហើយអនុវត្តិ ឥទ្ធិពលនៃបញ្ញាខ្ពស់បំផុតរបស់ខ្លួន ដើម្បីគិតរកប្រវែងអាយុ របស់ព្រះពុទ្ធ សូម្បីតែក្រោយ១ពាន់លានកប្ប ក៏អ្នកទាំងនោះនៅតែ មិនដល់ចុងបញ្ចប់ ។ ប្រវែងអាយុរបស់ព្រះសាវ័ក ព្រះពោធិសត្វ ទេវតានិងមនុស្ស ក្នុងដែនដីរបស់ព្រះអង្គ ក៏ដូច្នេះដែរ ។ វាមិនអាចបញ្ចូលទៅក្នុងវិធីគិតគូរ ឬប្រៀបធៀបណាមួយបានទេ ។ ចំនួនព្រះសាវ័កនិងពោធិសត្វ ដែលរស់នៅទីនោះ មិនអាចគិតលេខបានឡើយ ។ ព្រះសាវ័កនិងព្រះពោធិសត្វទាំងនោះ ប្រកបដោយបញ្ញាខ្ពស់បំផុត ហើយអាចសម្តែងឫទ្ធិដ៏អស្ចារ្យ ដោយសេរី គេអាចក្តាប់ លោកទាំងមូល ក្នុងដៃរបស់ខ្លួនបាន ។
មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ: ចំនួនអ្នកស្តាប់ក្នុងក្រុមបរិស័ទ្ធទី១

ចំនួនអ្នកស្តាប់ក្នុងក្រុមបរិស័ទ្ធទី១

[13] ព្រះពុទ្ធ(សក្យមុនី)មានព្រះបន្ទូល ទៅកាន់ព្រះអានន្ទថាៈ ចំនួនព្រះសាវ័ក ក្នុងការប្រជុំបង្រៀនធម៌លើកទី១ របស់ព្រះពុទ្ធអង្គនេះ ច្រើនពុំអាចគិតលេខបាន ដូចគ្នានឹងចំនួនព្រះពោធិសត្វដែរ ។ សូម្បីតែប្រសិនបើមនុស្ស ចំនួនវាស់ពុំបាន រាប់ពុំអស់ គុណនឹងរាប់លានកោដិ ក្លាយជាព្រះមហាមោគ្គលាន ទាំងអស់គ្នា គិតគូរលេខ អស់រយៈពេលនយុតកប្បរាប់ពុំអស់ ឬរហូតដល់ចូលព្រះនិព្វាន ក៏នៅតែអ្នកទាំងនោះមិនដឹងចំនួននោះឡើយ ។ ឧបមាថាមានមហាសមុទ្រ ដ៏ធំមួយ វែងហើយជ្រៅគ្មានទីបំផុត ហើយមនុស្សម្នាក់ យកទឹក១តំណក់ចេញ ដោយចំរៀកសរសៃសក់១ភាគ១រយ តើអ្នកប្រៀបធៀបតំណក់ទឹកនេះ ទៅនឹងមហាសមុទ្រ ដូចម្តេចដែរ? ព្រះអានន្ទឆ្លើយថាៈ កាលណាតំណក់ទឹក ត្រូវប្រៀបធៀបទៅនឹងមហាសមុទ្រ វាពុំអាច សូម្បីតែអ្នកប៉ិនប្រសប់ ខាងតារាវិទ្យាឬគណិតវិទ្យា ដឹងនូវភាគផ្ទឹមបានឡើយ ឬនរណាម្នាក់ពិពណ៌នា ដោយសំនួនវោហារ ឬដោយពាក្យប្រៀបធៀប ដ៏ប៉ិនប្រសប់ ។

ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូល ទៅកាន់ព្រះអានន្ទថាៈ សូម្បីតែប្រសិនបើមនុស្ស ដូចមហា មោគ្គលាន នឹងរាប់អស់រាប់លានកោដិកប្ប នូវចំនួនព្រះសាវ័កនិងព្រះពោធិសត្វ ក្នុងក្រុមប្រជុំបង្រៀនធម៌ទី១ ដែលត្រូវរាប់ចំនួន ប្រៀបដូចជាតំណក់ទឹក ហើយអ្នកដែលនឹងត្រូវរាប់ចំនួនតទៅទៀត ប្រៀបដូចជាមហាសមុទ្រ ។
មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ: រុក្ខារតនៈ

រុក្ខារតនៈ

[14] ម្តងទៀត មានដើមឈើរតនៈ៧យ៉ាង ដុះពាសពេញផែនដី ។ រុក្ខាទាំងនោះកើត ឡើងដោយមាស ដោយប្រាក់ខ្លះ ហើយរុក្ខាឯទៀតខ្លះ កើតឡើងដោយត្បូងវេឡុរិយ (បេរីល) ត្បូងពេជ ត្បូងក្រហម ត្បូងទន្ទឹម ឬត្បូងថ្មកែវ ។ មានរុក្ខាដែលកើតឡើង ដោយត្បូង២ទៅ៧យ៉ាង ។ មានរុក្ខាមាស ដែលមានស្លឹកផ្កានិងផ្លែប្រាក់ មានរុក្ខាប្រាក់ ដែលមានស្លឹកផ្កានិងផ្លែមាស មានរុក្ខាវេឡុរិយ ដែលមានស្លឹកផ្កានិងផ្លែពេជ មានរុក្ខាពេជ ដែលមានស្លឹកផ្កានិងផ្លែវេឡុរិយ មានរុក្ខាត្បូងក្រហម ដែលមានស្លឹកផ្កានិងផ្លែ ត្បូងទន្ទឹម មានរុក្ខាត្បូងទន្ទឹម ដែលមានស្លឹកផ្កានិងផ្លែត្បូងក្រហម មានរុក្ខាថ្មកែវ ដែលមានស្លឹកផ្កា និងផ្លែជាត្បូងផ្សេងៗ ។ ម្តងទៀត មានរុក្ខាដែលមាន ឫសមាសពណ៌ស្វាយដើមប្រាក់ពណ៌ស បែកត្បូងវេឡុរិយ ទងស្លឹកត្បូងពេជ ស្លឹកត្បូងក្រហម ផ្កាត្បូងទន្ទឹមផ្លែត្បូងថ្មកែវ មានរុក្ខាដែលមានឫសប្រាក់ពណ៌ស ដើមវេឡុរិយ មែកត្បូងពេជ ទងស្លឹកត្បូងក្រហម ស្លឹកត្បូងទន្ទឹម ផ្កាថ្មកែវ ផ្លែមាសពណ៌ស្វាយ មានរុក្ខាវេឡុរិយ ដែលមាន ឫសវេឡុរិយ ដើមពេជ មែកត្បូងក្រហម ទងស្លឹកត្បូងទន្ទឹម ស្លឹកថ្មកែវ ផ្កាមាសពណ៌ស្វាយ ផ្លែប្រាក់ពណ៌ស មានរុក្ខាដែលមានឫសពេជ ដើមត្បូងក្រហម មែកត្បូងទន្ទឹមទងស្លឹកថ្មកែវ ស្លឹកមាសពណ៌ស្វាយ ផ្កាមាសពណ៌ស ផ្លែវេឡុរិយ មានរុក្ខាដែលមានឫសត្បូងក្រហម ដើមត្បូងទន្ទឹម មែកថ្មកែវ ទងស្លឹកមាសពណ៌ស្វាយ ស្លឹកប្រាក់ពណ៌ស ផ្កាវេឡុរិយ ផ្លែពេជ មានរុក្ខាដែលមានឫសត្បូងទន្ទឹម ដើមថ្មកែវ មែកមាសពណ៌ស្វាយ ទងស្លឹកប្រាក់ពណ៌ស ស្លឹកវេឡុរិយ ផ្កាពេជ ផ្លែត្បូងក្រហម មានរុក្ខាដែលមាន ឫសថ្មកែវ ដើមមាសពណ៌ស្វាយ មែកប្រាក់ពណ៌ស ទងស្លឹកវេឡុរិយ ស្លឹកពេជ ផ្កាត្បូងក្រហម ផ្លែត្បូងទន្ទឹម ។

រុក្ខារតនៈទាំងនេះ ដុះជាជួរស្របគ្នា ចម្ងាយពីដើមមួយទៅដើមមួយ ស្មើៗគ្នា មែកវាបែកចេញជាថ្នាក់ ស្លឹកវាដុះផ្ទុយគ្នាស្មើ ផ្កាវារីកស្របគ្នា ហើយផ្លែវាដុះរាយ មានរបៀបរៀបរយល្អ ។ ពន្លឺពណ៌នៃរុក្ខារតនៈទាំងនេះ ត្រសុំត្រសាយណាស់ ពុំអាចមើលឃើញទាំងអស់ទេ ។ កាលណាខ្យល់បរិសុទ្ធ រសាត់មកប៉ះវា សម្លេងដ៏អស្ចារ្យ៥ ដូចជាគងនិងសាំង ក៏កើតឡើងដោយឯកឯង ជាភ្លេងតន្រ្តីដ៏សែនពិរោះ ។