navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក: ស្កង់ឌីណាវី និងហ្វាំងឡង់

ស្កង់ឌីណាវី និងហ្វាំងឡង់

thumb|សមរភូមិត្រង់គែនក្នុងសង្គ្រាមដាណឺម៉ាក–ស៊ុយអែត (១៨០៨–១៨០៩)។ កងទ័ពន័រវែសបានព្យាយាមប្រយុទ្ធដោយអស់ពីកម្លាំងចិត្តកម្លាំងកាយ និងទីបំផុតក៏យកឈ្នះលើទ័ពស៊ុយអែត។
ការឆ្លើយតបដំបូងរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសចំពោះប្រព័ន្ធទ្វីបរបស់ណាប៉ូលេអុងគឺបើកការវាយប្រហារផ្លូវទឹកទៅលើប្រទេសដាណឺម៉ាក។  ថ្វីបើដាណឺម៉ាកជាប្រទេសប្រកាន់អព្យាក្រឹតភាពមែនក្ដី តែក្នុងអំឡុងពេលនោះ ដាណឺម៉ាកត្រូវរងសម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីបារាំង និងរុស្ស៊ីឱ្យរៀបចំកងនាវាខ្លួនត្រៀមជាជំនួយដល់ណាប៉ូលេអុង។ ដោយយល់ឃើញដូច្នេះ ទីក្រុងឡុងដ៍មិនអាចឈរស្ងៀមទុកឱ្យដាណឺម៉ាកធ្លាក់ក្រោមឥទ្ធិពលបារាំងងាយៗឡើយ។ នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៨០៧ កងនាវាអង់គ្លេសបានឡោមព័ទ្ធ និងវាយប្រហារទីក្រុងកូពែនហាក រួចរឹបអូសយកនាវាចម្បាំងដាណឺម៉ាក–ន័រវែសទាំងមូលក្នុងកំពង់ផែកូពែនហាក។ សកម្មភាពនេះបានធានាឱ្យអង់គ្លេសអាចបន្តចេញចូលផ្លូវសមុទ្រនៅភាគខាងជើង និងសមុទ្របាល់ទិក ពិសេសសម្រាប់នាវាពាណិជ្ជកម្ម។ ទីបំផុត ដាណឺម៉ាកក៏សម្រេចប្រឡូកចូលក្នុងសង្គ្រាមនៅខាងបារាំង ប៉ុន្តែដោយគ្មានកងនាវាដូចមុន ឥទ្ធិពលដាណឺម៉ាកនៅក្នុងសង្គ្រាមគឺមានតិចតួចបំផុត។ យ៉ាងណាក្ដី ដាណឺម៉ាកនៅតែបន្តសង្គ្រាមជើងទឹកដោយប្រើប្រាស់ទូកកាំភ្លើងតូចៗលបវាយប្រហារលើនាវាចម្បាំងអង់គ្លេសដែលមានវត្តមានក្នុងដែនទឹកដាណឺម៉ាក និងន័រវែស។ លើសពីនេះ ដាណឺម៉ាកក៏បានប្តេជ្ញាដែរថានឹងចូលរួមក្នុងសង្រ្គាមប្រឆាំងនឹងស៊ុយអែតរួមគ្នាជាមួយបារាំងនិងរុស្ស៊ី។

កាលក្នុងកិច្ចពិភាក្សាគ្នានៅក្រុងទីលស៊ីត ណាប៉ូលេអុង និងអាឡិចសាន់ដឺបានយល់ស្របថា រុស្ស៊ីគួរតែបង្ខំស៊ុយអែតឱ្យចូលរួមក្នុងប្រព័ន្ធទ្វីបរបស់បារាំង។ នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨០៨ រុស្ស៊ីក៏បានបើកការឈ្លានពានលើស៊ុយអែតឆ្លងទឹកដីហ្វាំងឡង់ ហើយមួយខែក្រោយមក ដាណឺម៉ាកក៏ប្រកាសសង្គ្រាមលើស៊ុយអែតតាមរុស្ស៊ី។ ចំណែកបារាំងវិញ ណាប៉ូលេអុងបានបញ្ជូនទ័ពទៅជំនួយនៅឯដាណឺម៉ាកដោយមានទាហានបារាំង អេស្ប៉ាញ និងហុល្លង់ ក្រោមការដឹកនាំរបស់សេនាប្រមុខលោកហ្សង់-បាធីស្ត ប៊ែរណាដុតទ៍។ យ៉ាងណាក៏ដោយ កងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសបានធ្វើការរារាំងកម្លាំងទាំងនោះមិនឱ្យឆ្លងច្រកសមុទ្រអឿរសុន ហើយសង្រ្គាមឈ្លានពានស៊ុយអែតបានវិវត្តត្រឹមតែជាជម្លោះតាមបណ្តោយព្រំដែនស៊ុយអែត-ន័រវែសប៉ុណ្ណោះ។ នៅក្នុងសមាជអ៊ែហ្វឺត (កញ្ញា–តុលា ១៨០៨) បារាំង និងរុស្ស៊ីបានព្រមព្រៀងគ្នាបន្ថែមទៀតលើការបែងចែកប្រទេសស៊ុយអែតជាពីរផ្នែកដោយពុះកាត់តាមឈូងសមុទ្រប៊ុតនី រីឯផ្នែកខាងកើតបានក្លាយជាមហាពញារដ្ឋហ្វាំងឡង់។ ជំនួយមនុស្សធម៌របស់អង់គ្លេសដើម្បីជួយស៊ុយអែតនៅមានដែនកម្រិតខ្លាំង ហើយមិនបានរារាំងស៊ុយអែតពីការអនុវត្តគោលនយោបាយលម្អៀងទៅណាប៉ូលេអុងឡើយ។

សង្រ្គាមរវាងដាណឺម៉ាក និងចក្រភពអង់គ្លេសបានបិទបញ្ចប់នៅក្នុងសមរភូមិលូនហ្គឺរនៃឆ្នាំ១៨១២ ដោយជ័យជម្នះបានទៅខាងអង់គ្លេស។
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក: ប៉ូឡូញ

ប៉ូឡូញ

thumb|ទ័ពសេះប៉ូឡូញក្នុងសមរភូមិសូម៉ូសៀរ៉ានៅប្រទេសអេស្ប៉ាញ ឆ្នាំ១៨០៨
នៅក្នុងឆ្នាំ១៨០៧ ណាប៉ូលេអុងបានបង្កើតបន្ទាយការពារដ៏ធំមាំមួយនៅក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបកណ្តាល។ ប្រទេសប៉ូឡូញដែលទើបតែត្រូវបានកាត់បែងចែកដោយមហាអំណាចជិតខាងចំនួនបីរបស់ខ្លួន ត្រូវបានណាប៉ូលេអុងបានបង្កើតមកវិញក្រោមឈ្មោះថា ពញារដ្ឋវ៉ាសូរី។ ទឹកដីរដ្ឋប៉ូឡូញថ្មីលើកនេះគឺកើតចេញពីទឹកដីដែលបារាំងវាយដណ្ដើមបានពីអូទ្រីស និងព្រុស រីឯមេដឹកនាំនៃរដ្ឋនេះវិញគឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏ជិតស្និទមួយរបស់ណាប៉ូលេអុងគឺព្រះអង្គហ្វ្រេដេរីក អូហ្គូសត៍ទី១ ហើយក៏ជាព្រះមហាក្សត្រសាចសិនដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង ព្រះអង្គគ្រាន់តែជានិមិត្តរូបក្សត្ររាជវង្សប៉ុណ្ណោះ ខណៈមេដឹកនាំប៉ូឡូញពិតប្រាកដគឺត្រូវណាប៉ូលេអុងជាអ្នកតែងតាំង។ រដ្ឋប៉ូឡូញថ្មីនេះមានប្រជាជនរស់នៅសរុប ៤.៣ លាននាក់ ហើយមកដល់ឆ្នាំ១៨១៤ វាបានបញ្ជូនទាហានប្រមាណ ២០០,០០០ នាក់ចូលក្នុងជួរយោធាណាប៉ូលេអុង។ ក្នុងនោះរួមមានទាហានប៉ូឡូញប្រមាណ ៩០,០០០ នាក់ ដែលត្រូវបានកេណ្ឌទៅច្បាំងនឹងរុស្ស៊ីរៀបធ្វើដំណើររហូតដល់រាជធានីម៉ូស្គូនៅក្នុងឆ្នាំ១៨១២ ប៉ុន្តែពួកគេភាគច្រើនត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងដំណើរនោះ។ ក្រោយចប់សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក មហាពញារដ្ឋវ៉ាសូរីត្រូវបានកាត់ចូលជាទឹកដីពាក់កណ្ដាលស្វយ័តនៃចក្រភពរុស្ស៊ីនៅក្នុងឆ្នាំ១៨១៥។ ប៉ូឡូញត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់បរទេសរហូតដល់ឆ្នាំ១៩១៨ បន្ទាប់ពីចក្រភពរុស្ស៊ី អាល្លឺម៉ង់ និងអូទ្រីស-ហុងគ្រីបានដួលរលំក្នុងវគ្គបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ។ ឥទ្ធិពលរបស់ណាប៉ូលេអុងលើប្រទេសប៉ូឡូញគឺមានសារៈសំខាន់មិនអាចកាត់ថ្លៃបានឡើយដោយក្រមច្បាប់របស់ណាប៉ូលេអុងបាននាំឱ្យមានការលុបបំបាត់ទាសភាព និងការនាំចូលការិយាធិបតេយ្យវណ្ណៈកណ្តាលសម័យ។
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក: សង្គ្រាមឧបទ្វីប, ១៨០៨–១៨១៤

សង្គ្រាមឧបទ្វីប, ១៨០៨–១៨១៤

thumb|រូបគំនូរ ណាប៉ូលេអុងទទួលស្គាល់ការចុះចាញ់នៃរាជធានីម៉ាឌ្រីដ។
ជម្លោះក្នុងឧបទ្វីបអ៊ីបេរីបានចាប់ផ្តើមនៅពេលដែលព័រទុយហ្កាល់នៅតែបន្តធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយអង់គ្លេស ទោះបីជាត្រូវបារាំងរឹតបន្តឹងក្ដី។ បន្ទាប់ពីអេស្ប៉ាញមិនអនុវត្តតាមប្រព័ន្ធទ្វីបរបស់បារាំង សម្ព័ន្ធភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរក៏ត្រូវដួលរលំទាំងស្រុង។ ជាការឆ្លើយតប ​បារាំង​ក៏បានលើកទ័ពចូលត្រួតត្រា​ទឹកដី​អេ​ស្ប៉ា​ញ​បន្តិចម្តងៗ រហូតដល់​ពួកគេ​កាន់កាប់​បានរាជធានី​ម៉ា​ឌ្រី​ដ ហើយ​ក៏តម្លើងរាជរដ្ឋាភិបាកចំណុះក្រោមបារាំងមួយនៅទីនោះ។ ទង្វើនេះបានធ្វើឱ្យមានការផ្ទុះបះបោរពីសំណាក់ប្រជាជនអេស្ប៉ាញនៅគ្រប់ផ្ទៃប្រទេស ខណៈអង់គ្លេស​ក៏ឆ្លៀតឱកាសគាំទ្រចលនាបះបោរនៅលើទឹកដីអេស្ប៉ាញ។

បន្ទាប់ពីចលនាបះបោរបានវាយដណ្ដើមយករាជធានីម៉ាឌ្រីដវិញ ណាប៉ូលេអុងក៏បានចេញដឹកនាំទ័ពផ្ទាល់សម្រុកទៅម៉ាឌ្រីដសារជាថ្មី រួចវាយបង្ក្រាបចលនាបះបោរនៅទីនោះ រួមថែមទាំងបានវាយបណ្ដេញកងទ័ពអង់គ្លេសមួយក្រុមតូចចេញពីឧបទ្វីបអ៊ីបេរីទៀតផង (សមរភូមិកូរូញ្ញា, ១៦ មករា ១៨០៩)។ ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីណាប៉ូលេអុងយាងចាកចេញពីទឹកដីអេស្ប៉ាញបាត់ទៅ ចលនាប្រឆាំងនឹងបារាំងក៏បានរើឡើងវិញនាំឱ្យទាហានបារាំងនៅអេស្ប៉ាញជាច្រើនចុះកម្លាំង។ ការផ្ទុះឡើងនៃសង្រ្គាមសម្ព័ន្ធភាពទីប្រាំបានរារាំងណាប៉ូលេអុងពីការវិលចូលមកស្ដារស្ថេរភាពនៅអ៊ីបេរីវិញដោយទ្រង់ត្រូវជាប់ដឹកនាំទ័ពនៅអូទ្រីស។ អង់គ្លេសជាម្តងទៀតក៏បានឆក់យកឱកាសនេះបញ្ជូនកម្លាំងទ័ពថ្មីមកអ៊ីបេរី។

សង្គ្រាមឧបទ្វីបបានក្លាយជាឧបសគ្គយ៉ាងធំសម្រាប់បារាំង។ របបបារាំងនៅអេស្ប៉ាញបានទទួលនូវស្ថេរភាពតែពេលណាប៉ូលេអុងមានវត្តមានផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ ហើយក្រោយពីទ្រង់យាងចេញទៅបាត់ ចលាចលថ្មីក៏បានផ្ទុះចេញមកវិញភ្លាមៗ។ ម្យ៉ាងទ្រង់មិននឹកស្មាន់ថាការគ្រប់គ្រងប្រទេសអេស្ប៉ាញគឺត្រូវការកម្លាំងច្រើនខ្លាំងសោះ។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងប៉ុន្មានរបស់បារាំងនៅអេស៉្បាញគឺជាការខាតបង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទាំងថវិកា កម្លាំងពលកម្ម និងកិត្យានុភាព។ ណាប៉ូលេអុងទ្រង់បានដឹងខ្លួនថាវាជាកំហុសដ៏ធំមួយរបស់ទ្រង់ ដោយសរសេរថា "សង្រ្គាមដ៏អកុសលនោះបានបំផ្លាញរូបយើង... គ្រប់កាលៈទេសៈទាំងអស់នៃការបរាជ័យរបស់យើងគឺសុទ្ធតែភ្ជាប់ទៅចំណងដ៏អាក្រក់នោះ"។

សង្គ្រាមឧបទ្វីបបាននាំឱ្យកើតមានសមរភូមិប្រយុទ្ធគ្នាធំៗចំនួន ៦០ និងការឡោមព័ទ្ធយោធាធំៗចំនួន ៣០ ដែលជាចំនួនច្រើនជាងជម្លោះណាទាំងអស់នៅក្នុងសង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក ហើយប្រើពេលជាង ៦ ឆ្នាំ ដែលយូរជាងជម្លោះណាទាំងអស់ក្នុងសង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិកដូចគ្នា។ បារាំង​ និងសម្ព័ន្ធមិត្តខ្លួនបានបាត់បង់កម្លាំងទាហានយ៉ាងហោចណាស់ចំនួន ៩១,០០០ នាក់ និងរបួសប្រមាណ ២៣៧,០០០ នាក់ដោយសារសង្គ្រាមនេះ។​ ចាប់ពីឆ្នាំ១៨១២ ទៅ​ សង្គ្រាមឧបទ្វីបត្រូវបានបញ្ចូលទៅជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីប្រាំមួយ។
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក: ឯកសារដកស្រង់

ឯកសារដកស្រង់
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 . ប្រភពនេះបានប្រើឯកសារយោងដូចខាងក្រោម៖
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក: សៀវភៅទូទៅ និងឯកសារយោង

សៀវភៅទូទៅ និងឯកសារយោង
 Bruun, Geoffrey. Europe and the French Imperium, 1799–1814 (1938) online, political and diplomatic context
 Bruce, Robert B. et al. Fighting Techniques of the Napoleonic Age 1792–1815: Equipment, Combat Skills, and Tactics (2008)  excerpt and text search
 Clausewitz, Carl von (2018). Napoleon's 1796 Italian Campaign. Trans and ed. Nicholas Murray and Christopher Pringle. Lawrence: University Press of Kansas. 
 Clausewitz, Carl von (2020). Napoleon Absent, Coalition Ascendant: The 1799 Campaign in Italy and Switzerland, Volume 1. Trans and ed. Nicholas Murray and Christopher Pringle. Lawrence: University Press of Kansas. 
 Clausewitz, Carl von (2021). The Coalition Crumbles, Napoleon Returns: The 1799 Campaign in Italy and Switzerland, Volume 2. Trans and ed. Nicholas Murray and Christopher Pringle. Lawrence: University Press of Kansas. 
 Gates, David. The Napoleonic Wars 1803–1815 (NY: Random House, 2011)
 Gulick, E.V. "The final coalition and the Congress of Vienna, 1813–15," in C.W. Crawley, ed. The New Cambridge Modern History: IX. War and Peace in an age of upheaval 1793–1830 (Cambridge University Press, 1965) pp. 629–668; online.
 Markham, Felix. "The Napoleonic Adventure" in C.W. Crawley, ed. The New Cambridge Modern History: IX. War and Peace in an age of upheaval 1793–1830 (Cambridge University Press, 1965) pp. 307–336; online.
 Palmer, Alan. An Encyclopaedia of Napoleon's Europe (Weidenfeld & Nicolson, 1984) 
 
 Ross, Steven T. European Diplomatic History, 1789–1815: France Against Europe (1969)
 Ross, Steven T. The A to Z of the Wars of the French Revolution (Rowman & Littlefield, 2010); 1st ed. was Historical dictionary of the wars of the French Revolution (Scarecrow Press, 1998)
 
 Rothenberg, E. Gunther. The Art of Warfare in the Age of Napoleon (1977)
 
 Schneid, Frederick C. Napoleon's Conquest of Europe: The War of the Third Coalition (2005) excerpt and text search
 Schneid, Frederick C. Napoleonic Wars: The Essential Bibliography (2012) excerpt and text search 121 pp. online review in H-FRANCE
 Smith, Digby George. The Greenhill Napoleonic Wars Data Book: Actions and Losses in Personnel, Colours, Standards, and Artillery (1998)
 Stirk, Peter. "The concept of military occupation in the era of the French Revolutionary and Napoleonic Wars." Comparative Legal History 3#1 (2015): 60–84.
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក: ណាប៉ូលេអុង​ និងបារាំង

ណាប៉ូលេអុង​ និងបារាំង
 Chandler, David G., ed. Napoleon's Marshals (1987) short scholarly biographies
 Dwyer, Philip. Napoleon: The Path to Power (2008)  excerpt vol 1
 Elting, John R. Swords Around a Throne: Napoleon's Grand Armée (1988).
 Forrest, Alan I. Napoleon's Men: The Soldiers of the Empire Revolution and Empire (2002).
 Forrest, Alan. Conscripts and Deserters: The Army and French Society during Revolution and the Empire (1989) excerpt and text search
 Gallaher, John G. Napoleon's Enfant Terrible: General Dominique Vandamme (2008).  excerpt
 Griffith, Paddy. The Art of War of Revolutionary France, 1789–1802 (1998)  excerpt and text search
 Haythornthwaite, Philip J. Napoleon's Military Machine (1995)  excerpt and text search
 Hazen, Charles Downer. The French Revolution and Napoleon (1917) online free
 Nester, William R. Napoleon and the Art of Diplomacy: How War and Hubris Determined the Rise and Fall of the French Empire (2011). excerpt
 Parker, Harold T. "Why Did Napoleon Invade Russia? A Study in Motivation and the Interrelations of Personality and Social Structure," Journal of Military History (1990) 54#2 pp. 131–146 in JSTOR.
 Riley, Jonathon P. Napoleon as a General (Hambledon Press, 2007)
 Mikaberidze, Alexander. The Napoleonic Wars: A Global History  (Oxford University Press) February 2020
 Wilkin Bernard and Wilkin René: Fighting for Napoleon: French Soldiers’ Letters 1799–1815 Pen and Sword Military (2016)
 Wilkin Bernard and Wilkin René: Fighting the British: French Eyewitness Accounts from the Napoleonic Wars Pen and Sword Military (2018)
 Geerts, Gérard A. Samenwerking en Confrontatie: De Frans-Nederlandse militaire betrekkingen, voornamelijk in Franse tijd (Bataafschse Leeuw, 2002)
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក: តួនាទីព្រុស រុស្ស៊ី និងអូទ្រីស

តួនាទីព្រុស រុស្ស៊ី និងអូទ្រីស
 Esdaile, Charles. "The Napoleonic Period: Some Thoughts on Recent Historiography," European History Quarterly, (1993) 23: 415–432 online
 Forrest, Alan et al. eds. War Memories: The Revolutionary and Napoleonic Wars in Modern European Culture (2013)
 Gill, John H. "From Great Captains to Common Grognards: research opportunities in Napoleonic military history." War & Society 41.1 (2022): 69–84. 
 Hyatt, Albert M.J. "The Origins of Napoleonic Warfare: A Survey of Interpretations." Military Affairs (1966) 30#4 pp. 177–185.
 Linch, Kevin. "War Memories: The Revolutionary and Napoleonic Wars in Modern European Culture." Social History 40#2 (2015): 253–254.
 Martin, Jean-Clément. "War Memories. The Revolutionary and Napoleonic Wars in Modern European Culture." Annales Historiques De La Revolution Francaise. (2015) No. 381. 
  evaluation of the major books on Napoleon and his wars published by 2001.
 Mikaberidze, Alexander. "Recent Trends in the Russian Historiography of the Napoleonic Wars," Journal of Military History (2010) 74#1 pp. 189–194.
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក: ប្រភពបឋម

ប្រភពបឋម
 Dwyer, Philip G. "Public remembering, private reminiscing: French military memoirs and the revolutionary and Napoleonic wars," French Historical Studies (2010) 33#2 pp. 231–258 online
 Kennedy, Catriona. Narratives of the Revolutionary and Napoleonic Wars: Military and Civilian Experience in Britain and Ireland (Palgrave Macmillan, 2013)
 Leighton, James. Witnessing the Revolutionary and Napoleonic Wars in German Central Europe (2013), diaries, letters and accounts by civilians Online review
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ

 "A new scholarly journal in 2023: European Review of Studies on the Napoleonic and Restoration Periods
 The Legend of Bonaparte
 The Napoleonic Wars Exhibition held by The European Library
 15th Kings Light Dragoons (Hussars) Re-enactment Regiment
 2nd Bt. 95th Rifles Reenactment and Living History Society
 The Napoleonic Wars Collection Website
 Napoleon, His Army and Enemies
 Napoleonic Guide
 War and Peace ដោយ Leo Tolstoy ក្នុង Project Gutenberg
 Napoleonic Wars
 Fondation Napoléon
 The Napoleon Series

 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមបារាំង–អង់គ្លេស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះពិភពលោក
សង្គ្រាមត្រជាក់

សង្គ្រាមត្រជាក់ (ភាសាអង់គ្លេស​៖ Cold War និងភាសាបារាំង៖ Guerre froide) គឺជា​ជម្លោះភូមិសាស្ត្រនយោបាយដែល​កើតឡើង​ដោយ​ភាពតានតឹង និង​ការប្រកួតប្រជែង​រវាង​សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាព​សូវៀត ព្រមទាំង​សម្ព័ន្ធមិត្ត​រៀងៗខ្លួន​ចាប់តាំងពី​ពាក់កណ្ដាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៤០ ដល់​ដើម​ទសវត្ស​រ៍ឆ្នាំ​១៩៩០​។ ក្នុងកំឡុង​ពេលនេះ ភាគី​នៃ​កំពូល​មហាអំណាចទាំងពីរ​បាន​ស្ដែងឡើង​នូវ​បក្សសម្ព័ន្ធ​យោធា មធ្យោបាយ​ឃោសនា ការធ្វើចារកម្ម ការអភិវឌ្ឍ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ឧស្សាហកម្ម​កម្រិតខ្ពស់ និង ការប្រកួតប្រជែង​ផ្នែក​បច្ចេកវិជ្ជា (ដូចជា ការប្រកួតប្រជែង​ផ្នែក​អវកាស ជាដើម)។ កំពូល​មហាអំណាច​ទាំងពីរ បាន​ចំណាយ​ថវិកា​យ៉ាងច្រើន​ក្នុង​ការការពារ ការរត់ប្រណាំង​សព្វាវុធ និង​សង្គ្រាម​ដោយប្រយោល​ជាច្រើន​ទៀត​។ 

ទោះបីជា​សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាព​សូវៀត បាន​រួមគ្នា​ប្រឆាំង​មហាអំណាចអ័ក្សក្នុងកំឡុង​សង្គ្រាមលោកលើកទី២​ក្តី ប្រទេស​ទាំងពីរនូវតែបាន​ខ្វែងគំនិត​គ្នា​យ៉ាង​ស្រួចស្រាល់លើ​ប្រធានបទ​ជាច្រើនទាំង​ក្នុងពេល និង​ក្រោយពេល​សង្គ្រាម ជាពិសេស​ក្រោយពេល​ចប់​សង្គ្រាមលោកលើកទី២​។ សង្គ្រាម​បាន​បំផ្លិចបំផ្លាញ និង​ធ្វើឱ្យ​មហាអំណាច​ខ្លះ​បាន​ធ្លាក់ចុះ លើកលែងតែ​សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាព​សូវៀតប៉ុណ្ណោះ​ដែល​បាន​ក្លាយទៅជា​កំពូល​មហាអំណាច​ទាំង​វិស័យយោធា សេដ្ឋកិច្ច បច្ចេកវិទ្យា និងនយោបាយ​។ នៅក្នុង​ការបែកបាក់​នៃ​ពិភពលោក​នេះ ប្រទេស​ជាច្រើន​បាន​ងាកទៅរក​ប្លុក​មួយ​ក្នុងចំណោម​កំពូល​មហាអំណាច​ទាំងពីរ (ក្រោយមក ចលនា​មិន​ចូលបក្សសម្ព័ន្ធ​ត្រូវ​បាន​បង្កើតឡើង​នៅ​កំឡុង​ទសវត្ស​រ៍ឆ្នាំ​១៩៦០)​។ 

ការប្រកួតប្រជែងក្នុងកំឡុងង​ពេល​នៃ​សង្គ្រាម​បាន​រីក​រាលដាល​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​ដំបូង​នៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប ក្រោយមក​នៅ​គ្រាប់​តំបន់​ទាំងអស់​នៃ​ពិភពលោក ដូច​ដែល​សហរដ្ឋអាមេរិកបាន​ខិតខំ​ទប់ស្កាត់​ការរីករាលដាល និង​កាត់បន្ថយ​ឥទ្ធិពល​នៃ​លទ្ធិកុម្មុយនីស្ត និងដឹកនាំ​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ជាច្រើន ជាពិសេស​នៅ​អឺរ៉ុបខាងលិច និង​មជ្ឈិមបូព៌ា​។ នៅគ្រានោះដែល សហភាពសូវៀត​បាន​ផ្គត់ផ្គង់និងគាំទ្រ​ដល់​ចលនា​បដិវត្តន៍​កុម្មុយនីស្តនៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក ជាពិសេស​នៅ​អឺរ៉ុបខាងកើត អាមេរិកឡាទីន និង​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​។ 

ក្នុងកំឡុង​ពេល​នៃ​សង្គ្រាមត្រជាក់ មាន​ទាំង​កំឡុងពេល​នៃ​ភាពតានតឹង​ខ្លាំង និង ភាព​ស្ងប់ស្ងាត់​ដែល​មិន​ទៀងទាត់​។ នៅ​ម្ខាង វិបត្តិ​អន្តរជាតិ ដូចជា​ការបិទគមនាគមន៍​ក្រុងប៊ែរឡាំង (១៩៤៨-១៩៤៩), សង្គ្រាមឧបទ្វីបកូរ៉េ (១៩៥០-១៩៥៣), វិបត្តិក្រុងប៊ែរឡាំងឆ្នាំ១៩៦១, សង្គ្រាមវៀតណាម (១៩៦៤-១៩៧៥), សង្គ្រាមសូវៀតនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន (១៩៧៩-១៩៨៩) និង ជាពិសេស​វិបត្តិមីស៊ីសគុយបាឆ្នាំ១៩៦២ ហៀប​តែ​នឹង​ផ្ទុះ​សង្គ្រាមលោកលើកទី៣ ​ទៅ​ហើយ​។ ជាចុងក្រោយ​មាន​ដូចជា​វិបត្តិ​មួយរយៈពេល​ខ្លី​ក្នុងកំឡុងងពេល​សមយុទ្ធ​ណាតូ​នា​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៣​។ 

សង្គ្រាមត្រជាក់ បាន​ឈានទៅរក​ទីបញ្ចប់​នៅ​ក្រោយ​ទសវត្ស​រ៍ឆ្នាំ​១៩៨០ និង​ដើម​ទសវត្ស​រ៍ឆ្នាំ​១៩៩០​។ តាមរយៈ​ការ​ឡើង​កាន់អំណាច​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក លោករ៉ូណាល់ រីហ្កេន សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​បង្កើន​ការគាបសង្កត់​ផ្នែក​ការទូត យោធា និង​សេដ្ឋកិច្ច​លើ​សហភាព​សូវៀត ដែល​កំពុងតែ​រង​នូវ​វិបត្តិ​កំណើនសេដ្ឋកិច្ច​មិន​រីកចម្រើន​រួចទៅហើយ​។ នៅ​ពាក់កណ្ដាលទី២ នៃ​ទសវត្ស​រ៍ឆ្នាំ​១៩៨០ មេដឹកនាំ​សូវៀត​ដែល​ទើប​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ថ្មីគឺលោកមីខាអែល ហ្គូបាឆូវ បាន​ដាក់​បង្ហាញ​នូវ​កម្មវិធី​កំណែទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច (perestroika) និង នយោបាយ​ដឹកនាំ​រដ្ឋាភិបាល​ទន់ភ្លន់​ជាងមុន ជាមួយ​ការបើកឲ្យមាន​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន (glasnost) ។ ការរលំរលាយ​សហភាព​សូវៀត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩១ បាន​បន្សល់​ឱ្យ​សហរដ្ឋអាមេរិក​ស្ថិតនៅ​ជា​កំពូល​មហាអំណាច​តែមួយគត់​នៅ​លើ​ពិភពលោក​។
សង្គ្រាមត្រជាក់: ប្រភពដើម នៃ​ពាក្យ​សង្គ្រាមត្រជាក់

ប្រភពដើម នៃ​ពាក្យ​សង្គ្រាមត្រជាក់ 

ពាក្យ "សង្គ្រាមត្រជាក់" ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាលើកដំបូង ដើម្បី​អធិប្បាយ​អំពី​ភាពតានតឹង​ផ្នែក​ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ រវាង​សហរដ្ឋអាមេរិក និង សហភាព​សូវៀត ដែល​ត្រូវ​បាន​សន្មត​ដោយ​លោក ប៊ែរណារដ៍ បារុច (Bernard Baruch) ហិរញ្ញាធិការី​អាមេរិក និង​ជា​ទីប្រឹក្សា​ប្រធានាធិបតី​។ នា​ថ្ងៃទី​១៦ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​១៩៤៧ លោក បារុច​បាន​ផ្លែង​នៅ​រដ្ឋការ៉ូលីណា​ខាងត្បូង (South Carolina) ថា​៖ "យើង​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​គេ​បំភាន់​យើង​បាន​ទេ​៖ យើង​សព្វថ្ងៃនេះ​កំពុងតែ​ស្ថិតនៅ​ចំកណ្ដាល​នៃ​សង្គ្រាមត្រជាក់" ។ ជនកុម្មុយនិស្ត វ៉លធ័រ លីបម៉ាន់ (Walter Lippmann) ក៏​បាន​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ផងដែរ ជាមួយ​ការបោះពុម្ព​ផ្សាយ​នូវ​សៀវភៅ​របស់​គាត់​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៧ មាន​ចំណងជើង​ថា "សង្គ្រាមត្រជាក់" ។
សង្គ្រាមត្រជាក់: ប្រវត្តិដើម

ប្រវត្តិដើម 
 
ពុំ​មាន​មតិ​ឯកភាព​គ្នា​ឡើយ ក្នុង​ចំណោម​អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជាច្រើន​ចំពោះ​ចំណុច​ចាប់ផ្ដើម​នៃ​"សង្គ្រាមត្រជាក់"​។ ខណៈដែល អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ​ភាគច្រើន​កំណត់​ថា​វា​បាន​ចាប់ផ្ដើម​ឡើង​ក្រោយពី​ការបញ្ចាប់​សង្គ្រាមលោកលើកទី២​ភ្លាម ចំណែក​អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្លះ​ទៀត បាន​ប្រកែក​ថា​វា​បាន​ចាប់ផ្ដើម​ឡើង​មុន​សង្គ្រាមលោកលើកទី១ ហៀប​នឹង​បញ្ចប់​មក​ម្ល៉េះ ថ្វីបើ​ភាពតានតឹង​រវាង​ចក្រភពរុស្ស៊ី និង ចក្រភពអង់គ្លេស និង​សហរដ្ឋអាមេរិក តាំងតែពី​ពាក់កណ្ដាល​សតវត្ស​ទី​១៩​។ ភាព​មិន​ចុះសម្រុងគ្នា​នៃ​មនោគមវិជ្ជា​រវាង​កុម្មុយនិស្តនិយម និង មូលធននិយម បាន​ចាប់ផ្ដើម​នៅ​ឆ្នាំ​១៩១៧ នៅពេល​ដែល​សហភាព​សូវៀត បាន​ចាប់បដិសន្ធិ​ឡើង​ពី​បដិវត្តន៍​នៅ​រុស្ស៊ី ជា​រដ្ឋកុម្មុយនិស្ត​ទី១ លើ​ពិភពលោក​។ លទ្ធផល​នេះ បាន​បណ្ដាលឲ្យ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​រុស្ស៊ី-អាមេរិក នូវ​កង្វល់​រយៈពេល​វែង សម្រាប់​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​ទាំងពីរ​។ 

ព្រឹត្តិការណ៍​ជាច្រើន បាន​ផ្ដល់​នូវ​ភាពមន្ទិលសង្ស័យ និង​ភាព​មិន​ទុកចិត្ត​គ្នា​ទៅវិញទៅមក រវាង​សហរដ្ឋអាមេរិក និង សហភាព​សូវៀត ដូចជា​៖ ការប្រឆាំង​របស់​ពួកបុលសេវិក​ចំពោះ​មូលធននិយម, ការដកខ្លួន​របស់​រុស្ស៊ី​ចេញពី​សង្គ្រាមលោកលើកទី១ តាមរយៈ​សន្ធិសញ្ញា​ប្រេស្ត-លីតូវស្ក​ជាមួយ​អាល្លឺម៉ង់, សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ធ្វើអន្តរាគមន៍​ក្នុង​សង្គ្រាមស៊ីវិល​នៅ​រុស្ស៊ី ដោយ​ផ្ដល់​ការគាំទ្រ​ដល់​កងទ័ពស ហើយនិង សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​បដិសេធ​មិន​ទទួលស្គាល់​សហភាព​សូវៀត​រហូតដល់​ឆ្នាំ​១៩៣៣​។ ព្រឹត្តិការណ៍​ផ្សេងទៀត​នៅក្នុង​កំលុងពេល​អន្តរសង្គ្រាម អាស្រ័យ​ទៅ​នឹង​បរិយាកាស​នៃ​ភាព​មិន​ទុកចិត្ត​គ្នា​ទៅវិញទៅមក​នេះ​ឯង​។ សន្ធិសញ្ញា​រ៉ាប៉ាឡូ (Treaty of Rapallo) និង កតិកាសញ្ញា​ម៉ូឡូតូវ-រីបេនត្រុប (Molotov–Ribbentrop Pact) ជា​ឧទាហរណ៍​ពីរ​គួរឲ្យ​កត់សម្គាល់​។ ----- នៅមានត -----
សង្គ្រាមទ័ពព្រៃ

រូបភាពតូច| សង្គ្រាមទ័ពព្រៃកំឡុងសង្គ្រាមឧបទ្វីប ដោយ រ៉ូក ហ្កាមេ៉រ៉ូ ដែលពណ៌នាអំពីការវាយឆ្មក់របស់ទ័ពព្រៃព័រទុយហ្គាល់ប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងបារាំង។ ពាក្យ "ទ័ពព្រៃ" ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះនេះ ដែលបានកើតឡើងនៅដើមសតវត្សទី១៩ ។
សង្គ្រាមទ័ពព្រៃ គឺជាទម្រង់នៃសង្គ្រាមមិនទៀងទាត់ ដែលក្រុមអ្នកប្រយុទ្ធតូចៗ ដូចជាទាហានប៉ារ៉ាប្រតិព័ទ្ធជនស៊ីវិល ប្រដាប់អាវុធ ឬ មិនទៀងទាត់ ប្រើយុទ្ធសាស្ត្រយោធា រួមទាំង ការវាយឆ្មក់ ការសម្រុកចូល ការបំផ្លិចបំផ្លាញ សង្គ្រាមតូចតាច យុទ្ធសាស្ត្រវាយ និងរត់ និង ការចល័ត ដើម្បី ប្រយុទ្ធជាមួយ យោធា ប្រពៃណីដែលធំជាង និងមិនសូវចល័ត។

ទោះបីជាពាក្យថា "សង្រ្គាមទ័ពព្រៃ" ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងបរិបទនៃសង្គ្រាមឧបទ្វីប ក្នុងសតវត្សទី១៩ ក៏ដោយ ក៏វិធីសាស្ត្រនៃសង្គ្រាមទ័ពព្រៃត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាយូរមកហើយ។ នៅ​សតវត្ស​ទី​៦ មុន​គ្រិស្តសករាជ ស៊ុន ជូ បាន​ស្នើ​ឲ្យ​ប្រើ​យុទ្ធសាស្ត្រ​បែប​ទ័ពព្រៃ​ក្នុង ​សិល្បៈ​នៃ​សង្គ្រាម ។ ឧត្តមសេនីយរ៉ូម៉ាំងឃ្វីនធូហ្វាប៊ីស ម៉ាក្ស៊ីមុសវឺរុខូស៊ុស នៅសតវត្សរ៍ទី៣ មុនគ្រឹស្តសករាជ ក៏ត្រូវបានគេសរសើរផងដែរជាមួយនឹងការបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រជាច្រើននៃសង្គ្រាមទ័ពព្រៃ តាមរយៈអ្វីដែលសព្វថ្ងៃនេះហៅថា យុទ្ធសាស្ត្រហ្វាប៊ីន ។ សង្គ្រាមទ័ពព្រៃត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយបក្សពួកផ្សេងៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាពិសេសជាមួយនឹងចលនាបដិវត្តន៍ និងការតស៊ូដ៏ពេញនិយមប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានឬការកាន់កាប់កងទ័ព។

យុទ្ធសាស្ត្រទ័ពព្រៃ ផ្តោតលើការជៀសវាងការប្រឈមមុខដាក់គ្នាជាមួយកងទ័ពសត្រូវ ជាធម្មតាដោយសារតែអាវុធ ឬកម្លាំងខ្សោយ ហើយផ្ទុយទៅវិញ ចូលរួមក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នាដែលមានកម្រិតជាមួយនឹងគោលដៅនៃសត្រូវដែលហត់នឿយ និងបង្ខំពួកគេឱ្យដកខ្លួនចេញ។ ដោយសារតែនេះ យុទ្ធសាស្ត្រទ័ពព្រៃកម្រត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់អ្វីផ្សេងក្រៅពីការការពារ។ ក្រុមទ័ពព្រៃដែលបានរៀបចំជារឿយៗពឹងផ្អែកលើការគាំទ្រពីប្រជាជនក្នុងស្រុក ឬអ្នកគាំទ្របរទេសដែលអាណិតដល់ការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ក្រុមទ័ពព្រៃ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ការតស៊ូទ័ពព្រៃអេស្បាញចំពោះការលុកលុយរបស់ណាប៉ូឡេអុងបារាំងនៅអេស្បាញនៅ សមរភូមិវ៉ាលឌីប៉េណាស
សង្គ្រាមទ្រិញ-ង្វៀន

សង្គ្រាមស៊ីវិលត្រកូលទ្រិញ-ង្វៀន (    ; ចិន : 鄭阮紛爭) គឺជាសង្រ្គាមស៊ីវិលដ៏យូរអង្វែងមួយក្នុងសតវត្សទី១៧ ដែលបានកើតឡើងរវាងគ្រួសារដែលកំពុងកាន់អំណាចទាំងពីរនៅវៀតណាម ម្ចាស់ទ្រិញ នៃ ដាំងង៉យ និង ចៅហ្វាយនាយង្វៀន នៃ ដាំងទ្រឿង ដែលស្ថិតនៅកណ្តាលវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន។  សង្រ្គាមបាននាំឱ្យមានភាពជាប់គាំងយូរអង្វែង និងសន្តិភាពមួយសតវត្ស មុនពេលជម្លោះកើតឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៧៧៤ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការលេចចេញនៃកងកម្លាំងតៃសឺន តាមព្រះអង្គម្ចាស់ទ្រិញ នៅពេលនោះ ព្រះអង្គម្ចាស់ង្វៀន បានដួលរលំនៅទីក្រុងព្រៃនគរក្នុងឆ្នាំ១៧៧៧ ។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការបែងចែកប្រទេសវៀតណាម ទន្លេសាញ់ ត្រូវបានគេប្រើជាព្រំដែនជាក់ស្តែងរវាងរបបពីរគឺ ដាំងង៉យ និង ដាំងទ្រឿង ក្នុងសម័យសន្តិភាព។
សង្គ្រាមនៅចន្លោះសម័យចតុមុខនិងលង្វែក

តើហេតុអ្វីបានជាមានជម្លោះកើតឡើងក្នុងរាជវង្សខ្មែរសម័យចតុមុខ
សង្គ្រាមនៅចន្លោះសម័យចតុមុខនិងលង្វែក បានផ្ដើមឡើងនៅឆ្នាំនៅគ.ស.១៥០៩-១៥២៦ ដែលចាប់ផ្ដើមនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទស្រីសុគន្ធបទ ព្រះស្រីជេដ្ឋា និង ព្រះបាទចន្ទរាជាទី១ ។ សង្គ្រាមគ្នាឯងនេះផ្ដើមឡើង ដោយសារតែការមានអបិយជំនឿខ្លាំងពេកទើបបណ្ដាលអោយកើតមានសង្គ្រាមដូច្នេះ ។
សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ

សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ (ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤០ ដល់ថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤១      ;  ) ត្រូវបានប្រយុទ្ធគ្នារវាងប្រទេសថៃ និង វីឈីបារាំង លើតំបន់មួយចំនួននៃឥណ្ឌូចិនបារាំង ។

ការចរចាជាមួយបារាំងមិនយូរប៉ុន្មានមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២ បានបង្ហាញថា រដ្ឋាភិបាលបារាំងមានឆន្ទៈក្នុងការផ្លាស់ប្តូរសមស្របនៅក្នុងព្រំដែនរវាងប្រទេសថៃ និងឥណ្ឌូចិនបារាំង ប៉ុន្តែបានត្រឹមតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃប្រទេសបារាំង នៅឆ្នាំំំំ១៩៤០ ឧត្តមសេនីយប្លែក ពិបូលសង្គ្រាម (ដែលគេនិយមហៅថា "ពិបូល") នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃប្រទេសថៃបានសម្រេចចិត្តថាការបរាជ័យរបស់បារាំងបានផ្តល់ឱកាសឱ្យជនជាតិថៃកាន់តែល្អប្រសើរក្នុងការដណ្តើមយកទឹកដីរដ្ឋដែលគ្រប់គ្រងដោយប្រទេសដែលត្រូវបានប្រគល់ឱ្យបារាំងមកវិញ។ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍ ។

ការ​កាន់កាប់​របស់​យោធា​អាល្លឺម៉ង់​នៃទីក្រុងបារាំងមេត្រូប៉ូលីតាន ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បារាំង​កាន់កាប់​កម្មសិទ្ធិ​នៅ​បរទេស​របស់ខ្លួន​រួមទាំង​ឥណ្ឌូចិន​របស់​បារាំង​ផងដែរ​។ ការគ្រប់គ្រងអាណានិគមឥឡូវនេះត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ពីជំនួយខាងក្រៅ និងការផ្គត់ផ្គង់ខាងក្រៅ។ បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុនលើឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤០ បារាំងត្រូវបានបង្ខំឱ្យអនុញ្ញាតឱ្យជប៉ុនបង្កើតមូលដ្ឋានយោធា។ អាកប្បកិរិយា​ដែល​ហាក់​ដូច​ជា​អនុគ្រោះ​នេះ​បាន​លួង​លោម​របប​ពិបូលឱ្យមានជំនឿថាបារាំងនឹងមិនទប់ទល់​នឹង​ការ​ប្រឈមមុខ​ដាក់​គ្នា​ខាង​យោធា​ជាមួយ​ថៃ​ឡើយ។