navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រាសាទគក់ទ្រូង

ប្រាសាទគក់ទ្រូងមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងក្នុងសម័យចេនឡា ដោយព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រាហ្មណ៍សាសនា។
គក់ទ្រូង
Category:ខេត្តកំពង់ធំ
ប្រាសាទគុកនគរ

ប្រាសាទគុហនគរមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិត្រដក់ភូមិត្រដក់ពង ឃុំពង្រ ស្រុកបារាយណ៍ ។ រមណីដ្ឋាននេះមានផ្ទៃក្រលា ២០០ x ២០០ ម២ = ៤០០០០ម២ ដែលមានចំងាយ ៩៦គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ។ ប្រាសាទគុហនគរនេះស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណវត្តគហនគរ។ ប្រាសាទនេះមានទ្រង់ទ្រាយប្រហាក់ប្រហែលនឹងប្រាសាទទន្លេបាទី ដែលបានស្ថាបនាឡើងអំពីថ្មបាយក្រៀម ក្នុងសតវត្សទី១១ រាជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១។ ប្រាសាទគុហនគរមានបណ្តោយប្រវែង ៤៥ម៉ែត្រ និង ទទឹងប្រវែង ៣៥ម៉ែត្រ ព័ទ្ធជុំវិញដោយរបងថ្មក្រៀមដែលមានកំពស់ ៣ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទគហនគរ​ចែកចេញជាបីផ្នែក៖ 
 ផ្នែកទី១មានកំពស់៨ម៉ែត្រ
 ផ្នែកទី២មានកំពស់១២ម៉ែត្រ
 ផ្នែកទី៣មានកំពស់១៥ម៉ែត្រ
ប្រាសាទគុកនគរ: ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទគុកនគរកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១១ តាមរចនាបថឃ្លាំង ។ ប្រាសាទនេះកសាងលើដីរាបស្មើ លើខឿនតែ មួយរាងចតុកោណកែង ធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម និង ថ្មភក់ បែរមុខទៅទិស ខាងកើត មានកំពែងព័ទ្ធជុំវិញ លាតសន្ធឹងពីកើតទៅលិច មានបណ្តោយប្រវែង ៣៥ ម៉ែត្រ ទទឹង ២៥ ម៉ែត្រ មានគោបុរៈ ( ទ្វារ ឆ្លងកាត់កំពែងប្រាសាទ ) ចំនួនបី ។ គោបុរៈខាងកើតកម្ពស់ ៩ ម៉ែត្រ មានទ្វារចូលចំនួន ៣ កន្លែង ។ ទ្វារ​កណ្តាល មាន​លក្ខណៈ​តូចចង្អៀត ហើយ​ងងឹត​បន្តិច និង មាន​នៅ​សង​ខាង​ចំនួនពីរ ទៀត ។ គោបុរៈ​ខាងលិច​មាន​ទំហំតូច មានទ្វារមួយ​ចូល​ទៅ​ខាង​ក្នុង តែ​មិន​អាច​ចេញ​ទៅ​ខាង​ក្រៅ​បានទេ ។ គោបុរៈ​ខាងត្បូង​អែប​ជាប់​នឹង​ព្រះវិហារ​មិន ស្ថិត​នៅ​ចំ​កណ្តាល​កំពែង​ទេ មាន​ទ្វារ​ចូល​ពីប្រាសាទ  ទៅខាង​ក្នុង តែ​មិន​អាច​ចេញ​ទៅ​ក្រៅ​កំពែង​បាន​ទេ មាន​តែ ចង្អូរ​មួយ​ដែល​គេ​ចោះ​ទម្លុះ​ជញ្ជាំង​ទៅ​ខាង ក្រៅ​សម្រាប់​បង្ហូរ​ទឹក​មន្ត​នៅ​ពេល​គេ​ធ្វើ​ពិធី​ស្រោច ទឹកនៅលើសិវលិង្គ ( ស្ថាណាទ្រោនី )។
នៅ​ចំកណ្តាល​មាន​ប៉ម​ខ្ពស់​ទោល​មួយ មាន បន្ទប់ និង យ៉​យ៉ាង​វែង​ចេញ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត ហើយ នៅ​ចំ​ពី​មុខ​មាន សសរ​ពេជ្រ​រាង ៨ ជ្រុង​នៅ​សងខាង ។ នៅ​ផ្នែក​ខាង​លើ​នៃ​សរសេរ​មាន​តុប​តែង​ជា​ក្បាច់ ខ្លួន​នាគ​ព័ទ្ធ​កោង​ដោយ បញ្ចោញ​ក្បាល​ទៅ​សង​ខាង​ពាំ​ផ្កា​ចន្ទន៍។នៅ​លើ​សសរ​ពេជ្រ​នេះ​មាន​ផ្តែរ​មួយ ផ្ទាំង​រចនា​ដោយ​ក្បាច់​ផុស ហើយ​នៅ​ចំ​កណ្តាល​ផ្តែរ​នោះ​មាន​រូប​ព្រះឥន្ទ្រ​ជិះ​ដំរី​ក្បាល​បី ។ តួ​ប៉ម​កណ្តាល នេះ​ត្រូវ​បាន​តុប​តែង​លម្អ​ចាប់​ពី​ក្រោម រហូត​ដល់​ខាង​លើ ។ នៅ​ខាង​លើ​កំពូល​មាន​ក្បាច់​ត្របក​ឈូក​ច្រើន ជាន់​ដែល​តំណាង​ឱ្យ​ចក្រវាល​ទាំងមូល ។
នៅ​ក្បែរ​តួប៉ម ( ទិសអាគ្នេយ៍ ) ក្បែរ​គោបុរៈ ខាងកើត​មានហោត្រៃ​ទោល​មួយ ( បណ្ណាល័យ ) ធ្វើ អំពី​ថ្មបាយ​ក្រៀម បែរ​មុខ​ទៅ​ទិស​ខាងលិច​បញ្ច្រាស ទិស​របស់ប្រាសាទ មាន​កម្ពស់​មធ្យម​សង់​លើ​ខឿន កម្ពស់ ១ ម៉ែត្រ ។ តាម​ការ​ឱ្យ​ដឹង​ពី​អ៊ំចាស់ៗនៅទីនោះបញ្ជាក់ថា នៅខាងកើតប្រាសាទមានស្ពានហាលមួយដែលក្រាល ដោយថ្មបាយក្រៀមឆ្លងកាត់ស្រះ ដែលមើលទៅ ស្រះនេះហាក់ដូចជាគេជីកព័ទ្ធជុំវិញប្រាសាទ តែ ក្រោយមកត្រូវបានលុបដើម្បីយកទីធ្លាសម្រាប់កសាង វត្តទៅវិញ ។ ហេតុដូចនេះហើយបានជាយើងឃើញ ថា តួប្រាសាទទាំងមូលហាក់ស្ថិតនៅក្នុងទីធ្លារបស់ វត្ត ។ កាល​ពីដើម​នៅ​ខាង​មុខ​ប្រាសាទ​នេះមាន​ស្រះ មួយ​យ៉ាង​ធំ​ដែល​ទប់​ទំនប់​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ ហើយ​មាន​ស្ពាន ហាល​មួយ​ពី​ទិស​ខាង​លិច​ស្រះ​ដែល​ត​ភ្ជាប់​ពី​តួ​ប្រាសាទ ឆ្លង​កាត់តាមស្ពានហាលនេះ ។ បច្ចុប្បន្នទំនប់ ស្រះ តួស្រះ និង ទីធ្លា​ជុំវិញ​ក្បែរៗ​នោះ​ត្រូវ​បាន​ក្លាយ ទៅ​ជាតំបន់ កប់ខ្មោចទាំងអស់ធ្វើឱ្យរូបរាងស្រះទាំង មូលត្រូវបានកែប្រែទាំងស្រុង ។ ចំណែកនៅទីធ្លា ខាងត្បូងស្រះនោះវិញ ពីដើមមានដើមឈើធំៗដុះ យ៉ាងច្រើន មាន​ម្លប់​ត្រឈឹង​ត្រឈៃ​សម្រាប់​ជា​កន្លែង សមាធិ​របស់​តាយាយ​ក៏​ក្លាយ​ទៅជា កន្លែងកប់ខ្មោចដែរ ។
ប្រាសាទគុកយាយហម: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ប្រាសាទគុកយាយហមមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិជ្រេស ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម។ ប្រាសាទនេះចម្ងាយប្រហែល ៩០គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ។ ភ្ញៀវទេសចណ៍អាចធ្វើដំណើរទៅទស្សនាប្រាសាទនេះ ដោយចេញពីរាជធានីភ្នំពេញតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ ៦ រហូតដល់ផ្លូវបំបែកស្គុនបត់ខាងស្តាំទៅទីរួមខេត្តកំពង់ចាមតាមផ្លូវជាតិលេខ៧រហូតដល់ខ្លោងទ្វារវត្តសុវណ្ណពិជ័យរស្មីសង្កែបត់ចូលរហូតដល់ ៤គីឡូមែ៉ត្រ បន្តមកត្រូវធ្វើដំណើរពីផ្លូវថ្នល់តាមវាលស្រែប្រហែល ៥០០ម៉ែត្រនឹងមកដល់ទីតាំងប្រាសាទបុរាណមួយនេះ។
ប្រាសាទគុកយាយហម: ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រវត្តិប្រាសាទគុកយាយហមមានប្រវត្តិជារឿងព្រេងនិទាន និងប្រវត្តិពិតទាក់ទងនឹងការកសាងប្រាសាទនេះផង។ រឿងព្រេងនោះ គ្រាន់តែជាការនិទានតៗគ្នា ពីដូនចាស់ម្នាក់មានឈ្មោះថាយាយហម ដែលបានបូជាជីវិតដើម្បីការពារ ថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងប្រាសាទនេះ នៅក្នុងសម័យសង្គ្រាម ដូចនេះហើយក្រោយពីយាយហមស្លាប់ទៅគេក៏ដាក់ប្រាសាទនេះថា ប្រាសាទយាយហមជាប់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ ចំណែកនៅខាងមុខប្រាសាទនៅពេលបច្ចុប្បន្នមានអាស្រមមួយដែលជាសក្ការៈ ដែលមានរូបសំណាក់យាយហមនៅខាងសម្រាប់ជាកន្លែងសក្ការៈរបស់យាយហម។ ចំណែកតាមរយៈការសិក្សាអំពីប្រវត្តិពិតប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងដោយ បុព្វបុរសខ្មែរនាសម័យអង្គរនៅក្រោមរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៧ ប៉ុន្តែតាមរយៈសំណង់នៃសំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៅទីនោះ ជាទីសក្ការបូជាមួយតាំងពីសម័យអង្គរ គឺប្រហែល នៅសតវត្សរ៍ទី៧,៨នៃគ.ស ហើយប្រហែលជា ក្រោយមកសំណងនោះត្រូវបានខូចខាតទៅ ទើបនៅសម័យអង្គរ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបានស្ថាបនា ជាសំណង់ប្រាសាទមួយថ្មីនៅទីនោះ តែមិនមែនសង់ពីលើគ្រឹះប្រាសាទចាស់ទេ គឺគ្រាន់តែសង់នៅលើបរិវេណនៃប្រាសាទពីមុនឯកសារជាវីដេអូ Khmer Youth of the Mekong Delta។
ប្រាសាទគុកយាយហម: ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ

ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ 
សព្វថ្ងៃនេះ អ្វីដែលនៅសល់គឺតួប្រាង្គប្រាសាទមួយធ្វើពីថ្មភក់សុទ្ធសាធ ។ ប្រាសាទនេះមាន ទ្វារចូលទាំងបួនទិស តែទ្វារខាងកើតជាច្រកសំខាន់ពោលគឺជាទិសសំខាន់របស់ខ្មែរ ។ នៅជាប់ពី ខាងលិចនៃតួប្រាង្គនេះ យើង ឃើញនៅមានសល់ទួលបុរាណពីរជាតួប្រាសាទឥដ្ឋ ដែលទទួលរង នូវការជីកកកាយយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ។ ក្រៅពីនេះ នៅមានសំណង់ផ្ទាំងថ្មជាមេទ្វារប្រាសាទ ផ្តែរទ្វារមាន ចម្លាក់នៅកប់ដី ទម្រលិង្គ ចំណែកជើង ប្រអប់ជើង និង ដងខ្លួនព្រះពុទ្ធថ្មកំពូលប្រាសាទដែលធ្លាក់ មកដី ទម្លាក់បដិមា ក្បាច់ស្លឹករកា និងអំបែងកុលាលភាជន៍ជាដើម ។ល។ នៅជុំវិញប្រាសាទយាយហម ក៏មានជាប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តខ្វាត់ខ្វែងដូចជា ស្រះទឹក  ត្រពាំង ទឹក  ទន្លេអុំ និងអូរ។ ក្រៅពីនេះនៅខាងក្រៅកំពែងប្រាសាទមានទួលជុំវិញដែលយើងប្រទះឃើញ មានអំបែងកុលាលភាជន៍ជាច្រើនដូចជា ក្អមគម្របពួចជាដើម ។ ដូចនេះ តាមរយៈសំណល់អំបែង កុលាលភាជន៍នេះអាចបញ្ជាក់បានថា ទីតាំងប្រាសាទ យាយហមប្រាកដជាមានសហគមន៍មនុស្ស រស់នៅក្បែរប្រាសាទ និងយកប្រាសាទជាទីសក្ការបូជា។
ប្រាសាទគូព្រះសន្តរ័ត្ន

ប្រាសាទគូព្រះសន្តរ័ត្ន (ปราสาทกู่พระสันตรัตน์) ជា​រមណីយដ្ឋាន​បុរាណ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​តាម​សិល្បៈ​ខ្មែរ ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ ​ស្រុកណាដូន ខេត្តមហាសារខាម។ វា​គឺ​ជា អរោគ្យសាលា ឬមន្ទីរពេទ្យ

ប្រាសាទគូព្រះសន្តរ័ត្ន ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ចុះ​បញ្ជី​ជា​តំបន់​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដោយ​នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រសិល្បៈ​នៅ ​ថ្ងៃ​ទី ៨ ខែ​មីនា ឆ្នាំ 1935
ប្រាសាទគូព្រះសន្តរ័ត្ន: កត់ត្រា

កត់ត្រា 
ប្រាសាទគូព្រះសន្តរ័ត្ន ជា​ទីតាំង​បុរាណ​ដែល​មាន​រចនាបថ​ខ្មែរ​។ ឬមន្ទីរពេទ្យ ស្ថិតនៅឃុំគូសន្តរ័ត្ន ស្រុកណាដូន ខេត្តមហាសារខាម។ ឆ្ងាយពីសាលាស្រុកណាដូន ប្រហែល 4 គីឡូម៉ែត្រទៅភាគឦសាន ប្រាសាទគូព្រះសន្តរ័ត្ន មើលទៅដូចជាប្រាសាទតូចមួយ។ វា​ឈរលើ​មូលដ្ឋាន​មួយ​ជាន់​ដែល​សង់​ពី​ថ្មបាយក្រៀម។ បែរមុខទៅទិសខាងកើត មានជញ្ជាំងព័ទ្ធជុំវិញស៊ុមរាងចតុកោណ នៅពីមុខប្រាសាទទៅទិសឦសានគឺ ស្រះទឹករាងចតុកោណមានទទឹង១០ម៉ែត្រ បណ្តោយ១២ម៉ែត្រ ប្រហែលមានន័យថាបារាយណ៍ ដែលតាមជំនឿខ្មែរថា នៅពេលសាងសង់ប្រាសាទថ្ម គេជីកស្រះ ឬបារាយណ៍ ដើម្បីរក្សាទឹកនៅតំបន់ក្បែរនោះ។

នៅ​ខាង​កើត​ដែល​ជា​មុខ​ប្រាសាទ មាន​ខ្លោង​ទ្វារ​ចូល ឬ​គោបុរៈ ធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ចំពោះទ្វារចូល វាហាក់ដូចជាមានផ្ដែនៅពីលើទ្វារ។ ជាមួយនឹងសសរពេជ្រនៅលើភាគីទាំងសងខាងនៃស៊ុមទ្វារ ធ្នឹម និងសសរសម្រាប់តុបតែងស៊ុមទ្វារត្រូវបានធ្វើពីថ្មភក់ ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានឆ្លាក់តាមរបៀបណាមួយឡើយ ដូច្នេះហើយមើលទៅហាក់ដូចជាមិនទាន់រួចរាល់។ ប្រាសាទ​នេះ​មាន​រាង​ជា​ការ៉េ​ដែល​មាន​ជ្រុង​បិទ​ជិត។ មានច្រកចូលខាងកើត។ ទ្វារខាងជើង ខាងត្បូង និងខាងលិច គឺជាទ្វារក្លែងក្លាយ។ ដោយ​គិត​តែ​ប្រាសាទ​ខ្លួន​ឯង​ប៉ុណ្ណោះ គេ​អាច​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា ប្រាសាទគូព្រះសន្តរ័ត្ន មិន​ទាន់​បាន​សាងសង់រួចរាល់នៅ​ឡើយ​ទេ។ ដោយសារតែមានគម្លាតនៅផ្នែកខាងមុខ។ វាជារន្ធរាងត្រីកោណ។ ផ្នែកនេះនៅពេលដែលបានបញ្ចប់គឺជា gable ។ វានឹងធ្វើពីថ្មភក់ ដែលត្រូវតែមានការរចនាឆ្លាក់។ រឿងសំខាន់បន្ទាប់គឺផ្ដែ។ ឈរពីលើស៊ុមទ្វារគឺជាបន្ទះថ្មភក់។ ប៉ុន្តែ​មិន​ទាន់​មាន​ម៉ូដ​ណា​មួយ​ត្រូវ​បាន​សាក់​នៅ​ឡើយ​ទេ។

ជាទូទៅ ផ្ដែត្រូវតែមានលំនាំឆ្លាក់ ឬរូបផ្សេងៗ។ សូម្បី​តែ​សសរ​សម្រាប់​តុបតែង​ស៊ុមទ្វារ​ទាំងសងខាង​ក៏​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​ជា​រឿយៗ​ជាមួយនឹង​ការរចនា​តុបតែង​ផងដែរ។ ប៉ុន្តែ​សសរ​នៅ​ជាប់​នឹង​ស៊ុម​ទ្វារ​ខាង​ឆ្វេង​គឺ​ជា​ដុំ​ថ្មភក់​សាមញ្ញ។ មិនមានលំនាំណាមួយទេ។ ប្រហែល​មាន​តែ​សសរ​សម្រាប់​តុបតែង​ស៊ុម​ទ្វារ​នៅ​ផ្នែក​ខាងស្តាំ​នៃ​ប្រាសាទ។ ដែលត្រូវបានឆ្លាក់ប្រហែល តាម​លក្ខណៈ​បែប​នេះ គេ​អាច​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា ប្រាសាទ​នេះ​មិន​ទាន់​បញ្ចប់​នៅ​ឡើយ​ទេ។ ប៉ុន្តែ​សិប្បករ​បាន​បង្កើត​វា​ឡើង​តាម​រចនាបថ​ដែល​ប្លែក​ពី​ខ្មែរ។ ពោលគឺ ទោះបីប្រាសាទនេះធ្វើពីថ្មភក់ ឬថ្មបាយក្រៀមក៏ដោយ ។ ប៉ុន្តែ​ផ្នែក​សំខាន់​ទាំង​បី​គឺ ខ្លោងទ្វារ ផ្ដែ និង​សសរ​សម្រាប់​តុបតែង​ស៊ុមទ្វារ​ត្រូវតែ តែងតែធ្វើពីថ្មភក់។ នេះគឺដោយសារតែថ្មភក់មានលក្ខណៈសម្បត្តិសមរម្យសម្រាប់ការឆ្លាក់ នៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មថ្មភក់ជាពិសេស ศูนย์ปฏิบัติการจังหวัดมหาสารคาม กลุ่มงานข้อมูลสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานจังหวัดมหาสารคาม
http://www.mahasarakham.go.th/mkweb/index.php/479/227
ប្រាសាទគូសិលា

ប្រាសាទគូសិលា វា​ជា​ធម្មសាលាដំបូង​ពី​ក្រុង​ភីម៉ៃ។ វាជាធម្មសាលាតែមួយគត់ក្នុងចំណោម ៩ ដែលសង់ពីថ្មភក់ទាំងស្រុង។ ក្នុងស្ថានភាពខូចខាត មានដើមឈើធំ ៗ គ្របដណ្ដប់លើវា។ វាមិនត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញទេ។
ប្រាសាទគូសិលា: ទីតាំង

ទីតាំង 
ប្រាសាទគូសិលា ស្ថិតនៅវត្តគូសិលា។ បា​ន គូ​សិលាខណ្ឌ ភូមិ​លេខ​៤ ឃុំ​លង​ប្រ​ឌូ ស្រុក ហួថាឡែង ខេត្តនគររាជសីមា
ប្រាសាទគូសិលា: ផ្លូវ

ផ្លូវ 
ចម្ងាយប្រហែល ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីស្រុក ហួថាឡែន ផ្លូវនេះជាផ្លូវដីហុយ 9 គីឡូម៉ែត្រពីផ្លូវហាយវេ 2163 តាមបណ្តោយផ្លូវ ភិម៉ៃ-ហិនដាដ ។
ប្រាសាទគោកត្រាង

ប្រាសាទគោកត្រាងតាំងនៅក្នុងភូមិចំបក់ ឃុំរលួស ស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រវែង ២គីឡុម៉ែត្រខាងត្បូងប្រាសាទបាគង និងនៅទិសខាងកើតប្រាសាទគោកដូងចម្ងាយប្រហែល១គីឡូម៉ែត្រ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងអំពីឥដ្ឋ ស្ថិតនៅលើដីទួលធំទូលាយមួយកន្លែង។ ប្រាសាទនេះប្រហែលបែរមុខទៅទិសខាងលិច ទួលគ្រឹះកម្ពស់ប្រមាណ ៣ម៉ែត្រ ដែលមានស្លាកស្នាមមានគូរទឹកព័ន្ធជុំវិញ និងផ្នែកខ្លះត្រូវបានរីងស្ងួតក្លាយទៅជាវាលស្រែ។ គោកមានរាងចតុកោណកែង មានទំហំ១០០ម៉ែត្រគុណនឹង៥៣ម៉ែត្រ ហើយផ្ទៃដីជុំវិញទួលគ្រឹះសព្វថ្ងៃសុទ្ធសឹងជាច្បារដំណាំរបស់ប្រជាកសិករ។ ប្រាសាទគោកត្រាងមានបន្សល់នូវគ្រឹះតួប៉មមួយ ដែលបានបាក់បែកអស់ស្ទើតែមើលលែងឃើញរូបរាង ដោយសារក្រុមប្រដាប់អាវុធមួយចំនួនប្រកបរបរទុច្ចរឹតបានលួចជីកកាយរាវរកវត្ថុមានតម្លៃផ្សេងៗនៅទួលគ្រឹះប្រាសាទនេះ។ នៅក្នុងបរិវេណប្រាសាទនេះឃើញមានដូចជា កំណាត់សសរពេជ្រធ្វើអំពីថ្មភក់មានរាងប្រាំបីជ្រុង ដែលលម្អដោយក្បាច់ជញ្ជៀនញឹក សសរមួយកំណត់ទៀតរាងប្រាំបីជ្រុងមានកប់នៅក្នុងដីមានឆ្លាក់លម្អទេពប្រណម្យនៅលើគល់សសរ ទម្រមរទ្វារចំនួន២ផ្ទាំង និងគោលសីមាធ្វើអំពិថ្មភក់ទំហំ១០សង់ទីម៉ែត្រគុណ៦០សង់ទីម៉ែត្រ។ រីឯនៅទិសខាងលិចឈៀងខាងជើងនៃទួលគ្រឹះមានផ្ទាំងថ្មភក់មួយផ្ទាំងជាទម្រផ្តែរមានបណ្តោយ១.៩០ម៉ែត្រនិងទទឹង៤៨សង់ទីម៉ែត្រ និងសសរនៅផ្តេកនឹងដីប្រវែង ១.៧០ម៉ែត្រ អង្កត់ផ្ចិតប្រវែង២០សង់ទីម៉ែត្រ ហើយខាងផ្នែកខាងគល់សសរមានរូបទេពប្រណម្យដែរ។ គ្រឹះប្រាសាទគោកត្រាងមានទំហំ១២ម៉ែត្រគុណនឹង១២ម៉ែត្រ នៅលើគ្រឹះនេះមានបន្សល់ទុកនូវស្នាកស្នាមជាច្រើនដូចជា បល័្លង្កទ្រង់ទ្រាយជារង្វេលខ្លួនពស់នាគបីជាន់សម្រាប់តម្កល់ព្រះពុទ្ធរូប ដែលត្រូវជនទុច្ចរឹតវាយបំបាក់ដាប់យកដងខ្លួនរបស់ព្រះពុទ្ធបដិមាចេញពីបល្ល័ង្ក។ ស្នាមជីកលុងគ្រឹះប្រាសាទចុះក្រោមប្រវែង ៥.៧០ម៉ែត្រ ធ្វើឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធគ្រឹះបាក់បែកអស់ ពោរពេញដោយគំនរឥន្ធនៅពេញមាត់រណ្តៅ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះមានកើតឡើងនៅយប់ថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៧។ នៅចំច្រកទ្វារខាងលិចរណ្តៅមានមេទ្វារពីរផ្ទាំងបញ្ឈរកម្ពស់ប្រហែល ២.៥០ម៉ែត្រ និងទទឹងច្រកទ្វារប្រវែង៦៥សង់ទីម៉ែត្រ។​
បើតាមឯកសារលោក E. Lunet de Lajonquiéré ប្រាសាទគោកត្រាងបានចុះបញ្ជីរសាពើភណ្ឌលេខសម្គាល់ (៥៨១) ឆ្នាំ១៩១១ បានអះអាងថា​ប្រាសាទនេះមានតួប៉មចំនួនមួយសង់អំពីឥដ្ឋមានទ្វារបញ្ឆោតចំនួនបី ដែលមានការបាក់បែកផ្នែកខ្លះ និងមានអាគារពីរផ្សេងទៀតE. Lunet de Lajonquiére " Inventaire Discriptif des  Monuments du Cambodde" Tome III, Paris 1911,pp263មានអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវបន្តបន្ទាប់បានសិក្សាស្រាវជ្រាវវិភាគលើប្រាសាទជាពិសេសលើក្បាច់ផ្តែរ និងសសរពេជ្រ ដែលបានសនិដ្ឋានថា ប្រាសាទនេះប្រហែលស្ថិតនៅក្នុងសម័យអន្តរកាលរវាងរចនាបថគូលែន និងរចនាបថព្រះគោPhilippe Stern" Hariharalaya et Indrapura " BEFEO, Thom XXXVIII-1938, HANOI 1939,pp 189-191។
ប្រាសាទគោករកា

ប្រាសាទគោករកាមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិរកា សង្កាត់ស្រយូវ ក្រុងស្ទឹងសែន ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាយឡើងក្នុងសម័យអង្គរ ក្នុងរាជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នៅក្នុងអំឡុងចុងសតវត្សរ៍ទី១២ ដែលជាមន្ទីរពេទ្យនៅក្នុងសម័យនេះ។
Category:ខេត្តកំពង់ធំ
គោករកា
ប្រាសាទគោករមៀត

ប្រាសាទ​គោករមៀត​ស្ថិត​នៅ​ក្នុងភូមិសាស្ត្រ​របស់ ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ។ ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងភូមិ​គោករមៀត ឃុំគោករមៀត បានហៅប្រាសាទបុរាណនេះថា ប្រាសាទគោករមៀត តៗគ្នារហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ ប្រាសាទនេះមាន ហ៊ុមព័ទ្ធទៅដោយ​ ព្រៃស្រោង នៅចម្ងាយពីព្រំប្រទល់​ ប្រទេសសៀមប្រមាណជា ១០ គីឡូម៉ែត្រ ។ ប្រាសាទបុរាណនេះកសាងឡើងដោយឥដ្ឋ ខ្លោង ទ្វារ និង ចម្លាក់នានាធ្វើអំពីថ្មភក់ ។ រូបចម្លាក់ និង ដំបូលប្រាសាទ ត្រូវបាក់បែកខ្ទេចខ្ទាំស្ទើរ គ្មានសល់។ 

Category:ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
គោករមៀត
ប្រាសាទគោគពោធិ

ប្រាសាទគោកពោធិមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិគោកពោធិ ឃុំដូនកែវ ស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះមានឈ្មោះដើមថា ស្វេតទ្វីប ជាភាសាបាលីឬសំស្រ្តឹត ដែលមានន័យថា ទ្វីបពណ៌ស បានចាប់ផ្តើមកស្ថាបនាឡើងនៅក្នុងដើមសតវត្សរ៍ទី៩ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២(៨០២-៨៥០)។ សាងបន្តដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣(៨៥០-៨៧៧)។ សាងបញ្ជប់ដោយព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ (៩៤៤-៩៦៨)តាមសិលាចាតឹកលេខ K-២៥៦សៀវភៅ ដែនដីអាថ៌កំបាំងអច្ឆរិយៈប្រាសាទកោះកេរ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ឆ្នាំ២០១៧ ដោយលោក ស៊ឹម ភក្ត្រា ទំព័រទី១១។។ តាមសិលាចារឹកលេខ K.៨១៤ ប្រាសាទគោកពោធិមានឈ្មោះដើមថា ស្វេតទ្វីប ដែលមានន័យថាទ្វីបពណ៌ស។
ប្រាសាទឃ្លាំង

ប្រាសាទឃ្លាំងជាប្រាសាទ២ដាច់ដោយឡែកពីគ្នាដែលមួយឋិតនៅពីខាងជើង និងមួយទៀតឋិតនៅពីខាងត្បូង ប៉ុន្តែប្រាសាទទាំងពីរនេះឋិតនៅពីខាងក្រោយប្រាសាទសួរព្រ័ត ភាគខាងកើតព្រះបរមរាជវាំង ដោយមានផ្លូវកាត់ពីព្រះបរមរាជវាំងទៅកាន់ទ្វារជ័យនៃរាជធានីអង្គរធំ។ ប្រាសាទនេះសាងសង់ឡើងអំពីថ្មភក់ ដោយប្រាសាទឃ្លាំងដែលនៅពីខាង ជើងហៅថាប្រាសាទឃ្លាំងជើង និងប្រាសាទដែលនៅពីខាងត្បូងហៅថាប្រាសាទឃ្លាំងត្បូង។ ប្រាសាទទាំងពីរនេះថ្វីត្បិត តែសាងសង់ឡើងនៅមុនក្រោយគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែមានរូបរាងស្ទើរដូចគ្នាទាំងស្រុងទោះបីប្រាសាទឃ្លាំងខាងត្បូង តូចជាងបន្តិចក៏ដោយ។ ប្រាសាទឃ្លាំងខាងជើងកសាងឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី១០ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥ និងប្រាសាទឃ្លាំងខាងត្បូងកសាងឡើងនៅសតវត្សទី១១ដោយព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១។ ក្រៅពីប្រាសាទទាំងពីរដែលឋិតក្នុងរចនាបថឃ្លាំង នៅមានប្រាសាទផ្សេងទៀតដូចជាប្រាសាទភិមានអាកាស និងប្រាសាទតាកែវក៏ឋិតក្នុងរចនាបថឃ្លាំងផងដែរ។ ឃ្លាំងមានន័យថាជាបន្ទប់សម្រាប់ផ្ទុកនូវសម្ភារផ្សេងៗ ក៏ប៉ុន្តែប្រាសាទនេះមិនមែនជាឃ្លាំងផ្ទុកដូចឈ្មោះនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ តាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញថា ទីនេះទំនងជាកន្លែងសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ដូចជាពួកអភិជន ឬជនបរទេសជាដើម។ ប្រាសាទឃ្លាំងខាងជើងកាលដើមឡើយក្នុងរាជព្រះបាទរាជេន្ទ្ររ្ម័នទី២សាងសង់ឡើងពីឈើ ប៉ុន្តែត្រូវរុះរើជួសជុលពីថ្មភក់វិញម្ដងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥មុនការសាងសង់ប្រាសាទឃ្លាំង ខាងត្បូង។
ប្រាសាទចងក

វត្តចងក(วัดจงกอ) គឺជាវត្តចាស់ ដែលសាងសង់នៅ ឆ្នាំ 1887 ស្ថិតនៅភូមិលេខ 7 ឃុំបានកៅ ស្រុក Dan Khun Thot ខេត្តនគររាជសីមា ដើមឡើយជាវត្តដែលគេបោះបង់ចោល។ បច្ចុប្បន្ននេះ វត្តនេះមានព្រះសង្ឃគង់ចាំព្រះវស្សា និងបានអភិវឌ្ឍទៅជាប្រាសាទថ្មី។
ប្រាសាទចងក: កន្លែងសម្គាល់

កន្លែងសម្គាល់ 

 ការកសាងគ្រឿងបរិក្ខារ 
អគារ​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ រួម​មាន​វិហារ និង​សាលា​ធម្មទេសនា វត្ត​ប្រតិបត្តិ​ធម៌ កុដិ​ព្រះសង្ឃ រោង​ស្គរ រោង​បុណ្យ និង​បូជា​សព។

 សិលាចារឹក 
សិលាចារឹកនៅវត្តចងក គឺជាសិលាចារឹកដែលរកឃើញនៅវត្តចងក ។   សិលា​ចារឹក​សំខាន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​នៅ​លើ​មូលដ្ឋាន Chukchi ។ ផ្នែកខាងស្តាំនៃរូបព្រះពុទ្ធសំខាន់ ឆ្លាក់ជាអក្សរខ្មែរបុរាណជាភាសា សំស្ក្រឹត និងខ្មែរ នៅលើផ្ទាំងថ្មរាងស្លឹកសីមា ទទឹង ៣៤ ស.ម. កម្ពស់ 51 សង់ទីម៉ែត្រ។ កម្រាស់ 6.5 សង់ទីម៉ែត្រ 

សិលាចារឹកនៅផ្នែកទី១ បន្ទាត់ទី១ បង្ហាញពីឆ្នាំ៩៣០ ដែលត្រូវនឹងឆ្នាំ១០១៨ ដែលជាក្នុងរជ្ជកាលរបស់ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១  "จารึกวัดจงกอ". จารึกในประเทศไทย. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). ខ្លឹមសារសំដៅលើព្រះរាជបញ្ជា"ធូលីព្រះបាទកម្រតេងកំត្វនអញស្រីជយវីរវម្ម៌ទេវ"  បញ្ជា​មន្ត្រី​រាជការ​ចុះ​វាស់វែង​ដី ហើយ​រៀប​ចំ​សិលា​ចារឹក​ថ្វាយ​ដល់​កម្រតេងជគតវិមាយ កំណត់កន្លែងសាសនា និងឧទ្ទិសដល់ព្រះសង្ឃជាច្រើន ដូចឈ្មោះបង្ហាញក្នុងសិលាចារឹក
ប្រាសាទចងក: ការកសាងគ្រឿងបរិក្ខារ

ការកសាងគ្រឿងបរិក្ខារ 
អគារ​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ រួម​មាន​វិហារ និង​សាលា​ធម្មទេសនា វត្ត​ប្រតិបត្តិ​ធម៌ កុដិ​ព្រះសង្ឃ រោង​ស្គរ រោង​បុណ្យ និង​បូជា​សព។
ប្រាសាទចងក: សិលាចារឹក

សិលាចារឹក 
សិលាចារឹកនៅវត្តចងក គឺជាសិលាចារឹកដែលរកឃើញនៅវត្តចងក ។   សិលា​ចារឹក​សំខាន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​នៅ​លើ​មូលដ្ឋាន Chukchi ។ ផ្នែកខាងស្តាំនៃរូបព្រះពុទ្ធសំខាន់ ឆ្លាក់ជាអក្សរខ្មែរបុរាណជាភាសា សំស្ក្រឹត និងខ្មែរ នៅលើផ្ទាំងថ្មរាងស្លឹកសីមា ទទឹង ៣៤ ស.ម. កម្ពស់ 51 សង់ទីម៉ែត្រ។ កម្រាស់ 6.5 សង់ទីម៉ែត្រ 

សិលាចារឹកនៅផ្នែកទី១ បន្ទាត់ទី១ បង្ហាញពីឆ្នាំ៩៣០ ដែលត្រូវនឹងឆ្នាំ១០១៨ ដែលជាក្នុងរជ្ជកាលរបស់ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១  "จารึกวัดจงกอ". จารึกในประเทศไทย. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). ខ្លឹមសារសំដៅលើព្រះរាជបញ្ជា"ធូលីព្រះបាទកម្រតេងកំត្វនអញស្រីជយវីរវម្ម៌ទេវ"  បញ្ជា​មន្ត្រី​រាជការ​ចុះ​វាស់វែង​ដី ហើយ​រៀប​ចំ​សិលា​ចារឹក​ថ្វាយ​ដល់​កម្រតេងជគតវិមាយ កំណត់កន្លែងសាសនា និងឧទ្ទិសដល់ព្រះសង្ឃជាច្រើន ដូចឈ្មោះបង្ហាញក្នុងសិលាចារឹក
ប្រាសាទចតុមុខ: ព័ត៌មានទូទៅ

ព័ត៌មានទូទៅ 
thumb
ប្រាសាទចតុមុខ ជាប្រាសាទមួយស្ថិតនៅក្រុមប្រាសាទបាកាន(ព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ) ក្នុងភូមិតាសែង ឃុំរណសិរ្ស ស្រុកសង្គមថ្មី ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះមានរូបព្រះពុទ្ធទ្រង់ឈរបែរទល់ខ្នងគ្នាចំនួន៤ទិស និងកម្រឃើញមានប្រាសាទនៅតំបន់ផ្សេងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានទម្រង់ដូចប្រាសាទនេះ។ ប្រាសាទនេះបានដួលរលំអស់ពាក់កណ្តាលតាំងពីយូរណាស់មកហើយ នៅសល់តែត្រឹមចង្កេះចុះមកក្រោមតែប៉ុណ្ណោះ ហើយនៅតាមជញ្ជាំង និងផ្នែកខាងក្នុងមានដើមឈើ និងឫសឈើដុះញែកជញ្ជាំងកាន់តែខ្លាំង ដែលកត្តា នេះនាំឱ្យប្រាសាទប្រឈមនឹងការដួលរលំទាំងស្រុង។ ចំណែកព្រះកេសព្រះពុទ្ធបានធ្លាក់នៅរាយប៉ាយនៅផ្នែកខាងមុខផ្លូវចូល និងជ្រុងទាំងបី ហើយភ្ញៀវដែលមកទស្សនានៅទីនេះបានដើរជាន់ពីលើ។ ដោយមានការយកចិត្តទុកដាក់ និងគាំទ្រពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដោយសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុនសែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានអនុញ្ញាតជូន លោកជំទាវម៉ែន សំអន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទំនាក់ទំនងជាមួយរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា និងអធិការកិច្ច ផ្តល់នូវថវិកា ដែលបានមកពីសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងលោកជំទាវឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ព្រមទាំងសប្បុរសជននានា សម្រាប់ជួសជុលប្រាសាទនេះ ដើម្បីលើកស្ទួយវិស័យពុទ្ធសាសនា ដែលជាសាសនារបស់រដ្ឋ និងលើកតម្លៃផ្នែកវប្បធម៌ ឲ្យកាន់តែទូលំទូលាយ។ ការងារអភិរក្ស និងជួសជុលត្រូវបានអនុវត្តឡើងដោយនាយកដ្ឋានគាំពារ និងអភិរក្សសំណង់បុរាណ នៃអគ្គនាយកដ្ឋានបេតិកភណ្ឌនៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈស្លាកសញ្ញាបង្ហាញនៅខាងមុខប្រាសាទចតុមុខ។ ព្រះពុទ្ធរូបមួយអង្គនៃប្រាសាទចតុមុខនេះ ត្រូវបានជួសជុលដោយក្រុមអ្នកអភិរក្សរបស់នាយកដ្ឋានគាំពារ និងអភិរក្សសំណង់បុរាណនៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិ​ល្បៈ ដែលមានគ្នា ៤៤នាក់។ គម្រោងការជួសជុលប្រាសាទចតុមុខនៃក្រុមប្រាសាទបាកាណនេះ បានបើកការដ្ឋានកាលពីថ្ងៃទី ១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៨ ដោយអ្នកជំនាញបានកាយចេញនូវប្រអប់ព្រះបាតព្រះពុទ្ធរូបមួយអង្គដែលបានបាក់បែកកប់ក្នុងដី និងប្រមូលផ្គុំរូបបដិមា ដើម្បីរៀបចំដំណើរការជួសជុលឡើងវិញ។ ពិធីក្រុងពាលីតភ្ជាប់ព្រះកេស រូបបដិមាចតុមុខ បានប្រារព្ធឡើងចំនួនលើកទី២ រួចហើយ គឺលើកទី១នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១៨ និងលើកទី២ នៅថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ ថ្មីៗនេះ ក្រោមអធិបតីភាពរបស់លោកជំទាវកិត្តិសង្គហបណ្ឌិត ម៉ែន សំអន។
ប្រាសាទចិន: ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ខ្មែរយើងហៅថាចិនក្លាយមកពាក្យជិងជារាជវង្សប្រទេសនេះនៅសតវត្សរ៍ទី៣ការផ្សាយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិតឆ្នាំ១៩៦៨ វចនុក្រុមខ្មែរ ទំព័រទី២២១។។ ការហៅភាសាខ្មែរថាប្រាសាទចិនដោយសារតែការបកស្រាយខុសលើរូបចម្លាក់ពាលីប្រយុទ្ធសុគ្រីពJaya KOH KER project, Annual Report 2009,p.22។ សិលាចារឹកប្រាសាទចិន K-១៨២ ប្រាសាទនេះមានឈ្មោះដើមថាគ្រីបតីជាការផ្សំនៃពាក្យ គ្រី គឺមានន័យថា ព្រះនាងលក្ស្មី គេអាចហៅថាស្រីលក្ស្មី ឬលក្ស្មី ចំណែកបតីមានន័យថាទេពជាប្តីរបស់ព្រះនាងលក្ស្មីGeorge Coedes.1937. Nouvelles inscriptions de Koh Ker.។ ប្រាសាទចិនសិ្ថតនៅចម្ងាយ២.៥គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងភូមិកោះកេរ ចម្ងាយប្រវែង២០០នៅទិសនិរតីពីរហាលនិង១៥០ម៉ែត្រ និងប្រមាណ១៥០ម៉ែត្រខាងលិចផ្លូវពីភូមិកោះកេរទៅទៅភូមិស្រយ៉ងក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ សាលាបារាំងចុងបូពា៌ប្រទេស(EFEO) ឆ្នាំ២០០៨ បញ្ជីសារពើភណ្ឌស្ថានីយបុរាណប្រទេសកម្ពុជា ខេត្តព្រះវិហារ ទំព័រទី៣០។។
ប្រាសាទចិន: ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ

ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ 
ប្រាសាទចិនមានតួប៉មបីរាងបួនជ្រុងស្មើ ធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀមបែរមុខទៅទិសខាងកើត តាមស៊ុមទ្វារថ្មភក់ និងលំអដោយទ្វារបញ្ឆោតតាមជ្រុងផ្សេងទៀត។ តួប៉មទាំងបីសង់លើខឿនតែមួយធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម ដោយតួប៉មកណ្តាលរាងធំជាងតួអមសងខាង។ ចំណែកហោត្រៃពីធ្វើអំពីឥដ្ឋ ដែលបែរមុខទៅទិសខាងលិច ត្រូវបានដួលរលំស្ទើតែទាំងស្រុង។ វាមានកំផែងថ្មបាយក្រៀមពីរជាន់ការពារ មានគោបុរៈចូលទៅខាងលិចនិងខាងកើតដោយកំពែងពីរជាន់(ខាងក្រៅ) មានរាងចតុកោណកែងកាត់ផ្តាច់ដោយគោបុរៈ(ខ្លោងទ្វារ)ពីររាងបួនជ្រុងស្មើធ្វើអំពីឥដ្ឋដោយមានមេទ្វារធ្វើអំពីថ្មភក់មួយស្ថិតនៅខាងកើត និងមួយទៀតនៅខាងលិច។ មេទ្វារខាងជើងរបស់ក្លោងទ្វារខាងកើតមានសិលាចារឹក K-១៨២។ កំពែងទី២មានផ្លូវចូលមួយពីខាងកើត ចំណែលកំពែងទី១ (ខាងក្នុង) ធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀមដោយមានច្រកចូលពីខាងកើតនិងខាងលិច ខឿនថ្មបាយក្រៀមរបស់ក្លោងទ្វារទាំងពីមួយស្ថិតនៅខាងកើត និងមួយទៀតនៅខាងលិច ចំណែកស្រះទឹកមួយស្ថិតនៅទិសឥសាន្តកំពែងទី២ និងស្រះទឹកធំមួយទៀតស្ថិតនៅទិសអាគ្នេយ៍នៃកំពែងទី២ មានទំហំ១០០ម៉ែត្រគុណ៥០ម៉ែត្រ រីឯលានវែងមួយលានសន្ធឹងជើងទៅត្បូង និងស្ថិតនៅទិសឥសាន្តនៃកំពែងទី២ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ សាលាបារាំងចុងបូពា៌ប្រទេស(EFEO) ឆ្នាំ២០០៨ បញ្ជីសារពើភណ្ឌស្ថានីយបុរាណប្រទេសកម្ពុជា ខេត្តព្រះវិហារ ទំព័រទី៣០-៣១។។។
ប្រាសាទចិន: លក្ខណៈតួប៉ម

លក្ខណៈតួប៉ម 
ប្លង់ប្រាសាទចិនមានលក្ខណៈដូចប្រាសាទប្រាំ គឺតួប៉ម៣រត់លើអ័ក្សតែមួយ ក៏ប៉ុន្តែកំពូលទាំងនេះសង់អំពីថ្មបាយក្រៀមដោយមានទ្វារចំហបែរមុខទៅទិសខាងកើត និងមានទ្វារបញ្ឆោតនៅទិសទាំងបីផ្សេងគ្នា ហើយកំពូលកណ្តាលខ្ពស់ជាងគេបង្អស់។ គ្រប់កំពូលទាំងបីសង់លើខឿនថ្មបាយក្រៀមមួយរាងចតុកោណ ហើយមានជណ្តើរពីទិសខាងកើតចំនួនបីនិងជណ្តើរខាងលិចចំនួនមួយJaya KOH KER project, Annual Report 2009,p.22។ បើតាមសិលាចារឹកប្រាសាទចិន K-១៨២ ឧទ្ទិសថ្វាយចំពោះព្រះវស្ណុព្រះនាមស្រីបតី ឬគ្រីបតី ដោយមានការពិនិត្យជាក់ស្តែងឃើញមានបដិមាមួយសល់តែដងខ្លួនក្បែរបំណែកកែងដៃម្ខាងមានដៃបួនប្រហែលជាដៃរបស់ព្រះវិស្ណុុ។ ដូច្នេះយើងអាខសន្និដ្ឋានជាដំបូងថាប្រាង្គកណ្តាលដាក់តម្កល់បដិមារូបព្រះវិស្ណុមែនមែនជាសិលិង្អនោះទេ។
ប្រាសាទចិន: ផ្តែរទ្វារ

ផ្តែរទ្វារ 
ផ្តែរទ្វារកំពូលខាងត្បូង បើតាមគម្ពីរភគវត្តបុរាណ កណ្ឌទី១០ ចែងថាសត្វនាគ ឬពស់ជាច្រើនរស់នៅក្នុងទន្លេកលិនទី(Kalindi)ធ្វើឱ្យទឹកមានជាតិពិសដែលជាហេតុធ្វើឱ្យគោនិងមនុស្សមិនអាចផឹកទឹកបានបានឡើយ Vittorio Roveda, 2005.Images of the Gods, p79.។ ដំណឹងនេះលឺដល់ព្រះក្រឹស្ណ(បុគ្គលមានសម្បុរខ្មៅស្រអែម)បានមកបំផ្លាញ សត្វនាគនេះឱ្យស្លាប់ ដើម្បីសង្គ្រោះមនុស្ស។ សិល្បៈករខ្មែរតែងប្រកាប់យកគោលការណ៍ពីរយ៉ាងក្នុងការឆ្លាក់រូបនាគ គឺក្បាលសេស និងក្បាលគត់គូរ ក្បាលនាគដែលជាលេខសេសជានាគសេសៈ ឬនាគអនន្តសំដៅលើនាគមិនចេះស្លាប់ ចំណែកនាគមានក្បាលគត់គូរជានាគកាល្យជានិមិត្តរូបនៃការស្លាប់បន្ទាប់ពីក្រឹស្ណសំលាប់។
ផ្តែរទ្វារកំពូលកណ្តាល​ បង្ហាញពីសត្វគ្រុឌឈរត្រដាងស្លាបដៃដូចជាមនុស្សឈរលើសត្ចហង្សពីរដែលបែរមុខដាក់គ្នាភ្ជាប់ពីក្បាច់ដងធ្នូមក។ ហង្សជាពាក្យក្លាយមកពីភាសាបាលី និងសមស្រ្កេតហំស មានន័យថាក្ងានព្រៃ ដែលជាយានជំនះរបស់ព្រះភរុណការផ្សាយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិតឆ្នាំ១៩៦៨ វចនុក្រុមខ្មែរ។
ប្រាសាទចិនស្រម: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ប្រាសាទចិនស្រម ឬប្រាសាទជាន់ស្រាំ ឬប្រាសាទព្រៃវែងមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិព្រៃវែង ឃុំស្រយ៉ង់  ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ និងប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃគូលែនព្រហ្មទេព។ ភ្ញៀវទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមរួមស្រុកគូលែនកាត់តាមភូមិព្យួរជ្រុក ឆ្ពោះទៅកាន់ភូមិព្រៃវែងដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ២៣គីឡូម៉ែត្រ។ ម្យ៉ាងទៀតអាចធ្វើដំណើរពីរមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកេរទៅទិសខាងជើង ឆ្លងកាត់ស្ទឹងសែន និងឆ្លងកាត់ភូមិសម្បូរ ឆ្ពោះទៅកាន់ភូមិព្រៃវែងដែលមានចម្ងាយប្រមាណ១៨គីឡូម៉ែត្រ ដោយផ្លូវទៅកាន់តំបន់នេះមានការលំបាកខ្លាំងនៅរដូវវស្សា។ ប្រាសាទចិនស្រម អ្នកស្រុកក្នុងតំបន់ច្រើនហៅថា ប្រាសាទជាន់ស្រាំ ឬប្រាសាទព្រៃវែង។
ប្រាសាទចិនស្រម: លក្ខណៈស្ថាបត្យកម្ម

លក្ខណៈស្ថាបត្យកម្ម 
ប្រាសាទនេះកសាងអំពីឥដ្ឋមានតួប្រាំ បែរមុខទៅទិសខាងកើត សង់នៅលើខឿនថ្មបាយក្រៀមមានបីថ្នាក់ នៅជុំវិញបរិវេណប្រាសាទមានហោត្រៃចំនួនពីរសង់អំពីឥដ្ឋ សំណង់បន្ទបើរាងចតុកោណកែងចំនួនប្រាំបីសាងសង់អំពីថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀមមានគោបុរៈចំនួនពីរនៅទិសខាងកើត និងខាងលិចប្រាសាទមានកំពែងថ្មបាយក្រៀមព័ន្ធជុំវិញ និងស្រះទីក បារាយណ៍នៅទិសខាងកើត។ ផ្អែកតាមរចនាសម្ព័ន្ធប្រាសាទ និងភស្ថុតាងជាច្រើនដែលនៅសេសសល់នៅក្នុងតំបន់នោះ អាចសន្និដ្ឋានថាប្រាសាទនេះសាងសង់នៅសតវត្សរ៍ទី១០ និងបានជួសជុលកែលម្អឡើងវិញនៅសតវត្សរ៍ទី១១ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទនពស្ថិតនៅក្នុងរាជ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ការសនិ្នដ្ឋាននេះយោងតាមសិលាចារឹកដែលចារនៅលើមេទ្វារប្រាសាទនេះ។ បើតាមសិលាចារឹកនៅលើមេទ្វារនៃប្រាសាទភ្នំសណ្តកក៏បាននិយាយអំពីព្រះរាជគ្រូរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ ដែលព្រះអង្គបានបញ្ជាឱ្យមកជួសជុលប្រាសាទ និងចារសិលាចារឹកនៅប្រាសាទនោះផងដែរ។ ប្រាសាទភ្នំសណ្តកមានចម្ងាយប្រហែល ៦គីឡូម៉ែត្រពីប្រាសាទនេះលផងដែរ។ នៅជុំវិញតួប៉មកណ្តាលមានតួប៉មតូចៗចំនួនបួនសង់នៅលើជ្រុងខឿននីមួយៗនៃជាន់ទី២ ដោយសង់អំពីឥដ្ឋបែរមុខទៅទិសខាងកើតមានសភាពបាត់បែក។ ប៉មតូចៗទាំងនេះបើពិនិត្យលើរចនាសម្ព័ន្ធ និងក្បាច់លម្អនៅលើផ្តែរប្រាសាទទំនងសាងសង់នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០នៃគ.ស នៅក្នុងរចនាបទកោះកេរ។ ខឿនជាន់ទី១ និងជាន់ទី២សាងសង់អំពីថ្មបាយក្រៀម។ ផ្នែកខាងក្រោមនៃទិសខាងកើតមានហោត្រៃចំនួនពីរសាងសង់អំពីឥដ្ឋបែរមុខមកទិសខាងលិចបានបាក់រលំស្ទើទាំងស្រុង។ ក្នុងនោះមានសំណង់រាងចតុកោណគែងមានលក្ខណៈដូចបន្ទប់ស្នាក់នៅ ឬជាឃ្លាំងមានរន្ធតូចៗសម្រាប់ខ្យល់ចេញចូល បច្ចុប្បន្នសំណង់នេះបានបាក់រលំស្ទើទាំងស្រុង ដោយបន្សល់គំនរថ្មបាយក្រៀមជាជញ្ជាំង និងសសរធ្វើអំពីថ្មភក់។ គោបុរៈខាងកើត និងខាងលិចកសាងឡើងវិញអំពីថ្មភក់នៅក្នុងសរវត្សរ៍ទី១១ ដំណាល់គ្នានឹងតួប៉មកណ្តាលដោយមានយកផ្តែរសតវត្សរ៍ទី១០ មកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។ ផ្តែរខាងកើតនៃគោបុរៈខាងកើត ជាផ្តែរដែលស្ថិននៅក្នុងរចនាបថឃ្លាំង ដែលអាចកសាងនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ ចំណែកខាងលិចនៃគោបិរៈខាងកើតជាផ្តែរដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងរចនាបថកោះកេរ ដែលសាងសង់នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ នេះមានន័យថាផ្តែរត្រូវបានប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។ ភាគខាងកើតនៃគោបុរៈខាងកើតមានស្រះទឹកចំនួនពីរ និងស្រះទឺកធំពីទៀតនៅទិសខាងលិច ស្រះទឹកទាងបួននេះ ជញ្ជាំងសង់អំពីថ្មបាយក្រៀមព័ន្ធជុំវិញកម្ពស់ពីរម៉ែត្រអត្តបទដើមលោក លឹម វណ្ណច័ន្ទ។
ប្រាសាទចុងស្រុក

ប្រាសាទព្រៃដើមស្រុក​មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិបឹងជ័រឃុំ ព្រៃទឹង ស្រុកស៊ីធរកណ្ដាល ខេត្តព្រៃវែង មានចំងាយប្រហែល ៣៨គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តព្រៃវែង។ ប្រាសាទ​នេះ​មាន​បន្សល់​នូវ​ប្រាសាទ​មួយ​ទ្រុឌទ្រោម​បាក់បែក​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋ និង ថ្មភក់ កសាងឡើងនៅសតវត្សទី៧។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅលើដីទួលខ្ពស់មួយ ដែលដុះព័ទ្ធជុំវិញទៅដោយចំការត្នោត និង ដើមគគី។ នៅក្នុងប្រាសាទនេះគេឃើញមាននៅសល់រូបព្រះគោមួយអង្គធ្វើអំពីថ្មភក់ ជាប្រភេទពោធិសាត់មួយដ៏មានអំនាចខ្លាំងពូកែនាសម័យនោះដែរ។ 

Category:ខេត្តព្រៃវែង
ចុងស្រុក