navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ព្រះម៉ែវ័លលី

​​​ ព្រះ​ម៉ែវ័លលី(ព្រះជាយាព្រះស្កន្ទ)250pxសាសនា  ហិណ្ឌូសាសនាព្រហ្មញ្ញ សាសនាព្រះស្វាមីព្រះស្កន្ទយាន្តជំនិះ ក្ងោកក្ដាន់

​​ ព្រះម៉ែវ័លលី () គឺ  ទេពធីតានៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា , ព្រះនាង គឺ ទេពធីតា ទេពជាយារបស់ព្រះស្កន្ទ.។ ៚  Dictionary definition is: வள்ளி  (vaḷḷi), s. a plant, convolvulus batatas; 2. a winding plant, dioscorea sativa, படர்கொடி; 3. a ratan-shield, பிரப்பங் கேடகம்; 4. a jewel, ஆபரணம்; 5. a bracelet, கைவளை; 6. a kind of play, a dance, ஓர் கூத்து; 7. a consort of Subramanya. Fabricius, Johann Philipp. J. P. Fabricius's Tamil and English dictionary. 4th ed., rev.and enl. Tranquebar: Evangelical Lutheran Mission Pub. House, p,855, online (1972) edition
ព្រះម៉ែវ័លលី: ព័ត៌មានលម្អិត

ព័ត៌មានលម្អិត  
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖  ឈូកព្រះលំពែងសក្តិដងធ្នូ 
 យាន្តជំនិះ ៖ ​ក្ងោក ឬ ក្ដាន់
ព្រះម៉ែសវាហា

សវាហា (ភាសាសំស្ក្រឹត: स्वाहा, IAST: Svāhā), ឬ ព្រះ​អគ្គី​ទេវី​ ឬ ម៉ែ​ព្រះ​ភ្លេីង​​, ជាទេពធិតាក្នុងព្រហ្មញ្ញ សាសនានិងហិណ្ឌូសាសនានៃ​ធាតុភ្លេីង​ក្នុងចំណោមធាតុទាំង​បួន មាន​ ទឹក​ ដី​ ភ្លេីង ​ខ្យល់​។. ព្រះនាងគឺជាទេពជាយានៃព្រះ​អគ្គីទេពភេទប្រុសរក្សា​​ធាតុភ្លេីង​និងទេវតារក្សាទិសទាំង៨  ព្រះនាងជាមានភាពកាចឆ្នាស់នៅក្នុងខ្លួន​ មានចិត្តឆេវឆាវ​ ខឹងឆាប់​ បាត់ឆាប់​។.
ព្រះម៉ែសវាហា: កំណត់

កំណត់

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទល្អ
ព្រះម៉ែសូត្រ

ព្រះម៉ែសូត្រ( ព្រះម៉ែសានសេន) 250px ទេវរូបព្រះម៉ែសូត្រ( ព្រះម៉ែសានសេន) សិល្បៈចិន វត្តលងសាន តៃវ៉ាន់។.   សាសនា  សាសនាអ្នកស្រុកចិន សាសនាតាវសាសនាខុងជឺសាសនាស៊ិនតូសាស្ត្រាវុធក្នុងដៃ  សូត្រទេវតាភេទ ភេទស្ត្រី តេបធីតារក្សា​សូត្រ  
200x250px|thumb|ទេវរូបព្រះម៉ែសូត្រ( ព្រះម៉ែសានសេន)នៃសាសនាស៊ិនតូ សិល្បៈជប៉ុន.

ព្រះម៉ែសានសេន () ជាទេពធីតាចិននៃសាសនាអ្នកស្រុកចិន ,សាសនាតាវ,សាសនាខុងជឺ, សាសនាស៊ិនតូ៕៚ .ព្រះនាង  គឺ  ទេវតាទេពភេទស្ត្រីរក្សា​សូត្រ៕៚ . , មានឈ្មោះផ្សេងទៀត  គឺ តេបធីតាមុខសេះ ()៕៚ https://baike.baidu.hk/item/%E9%A6%AC%E9%A0%AD%E5%A8%98/8384052https://www.epochtimes.com/b5/4/7/17/n598971.htm
ព្រះម៉ែស៊ីវ៉ាងម៉ូ

200x250px|thumb|ទេវរូបព្រះម៉ែស៊ីវ៉ាងម៉ូ. 
ព្រះម៉ែស៊ីវ៉ាងម៉ូ (，玉皇上帝) ជាស្តេចទេពធីតាចិននៃសាសនាអ្នកស្រុកចិន ,សាសនាតាវ,សាសនាខុងជឺ ៕៚ .ព្រះនាង គឺ ព្រះមហាក្សត្រីជាមាតារាជនីខាងលិច។  
 200x250px|thumb|ទេវរូបព្រះម៉ែស៊ីវ៉ាងម៉ូ.
ព្រះម៉ែស័ទសទី

​​​ ព្រះ​ម៉ែស័ទសទី(ព្រះជាយាព្រះស្កន្ទ)250pxសាសនា  ហិណ្ឌូសាសនាព្រហ្មញ្ញ សាសនាព្រះស្វាមីព្រះស្កន្ទយាន្តជំនិះ ឆ្មា
រូបភាពតូច| ព្រះម៉ែស័ទសទីជិះឆ្មា សិល្បៈឥណ្ឌា.
​​ ព្រះម៉ែស័ទសទី () ឬ វិឡាទេវី  គឺ  ទេពធីតានៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា , ព្រះនាង គឺ ​​ ព្រះម៉ែទេវសេណាទេពធីតា ទេពជាយារបស់ព្រះស្កន្ទ.។ ៚ https://www.hindu-blog.com/2019/03/worship-of-shashti-devi-for-child-birth.html
ព្រះម៉ែស័ទសទី: ព័ត៌មានលម្អិត

ព័ត៌មានលម្អិត  
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖  ឈូកព្រះលំពែងសក្តិដងធ្នូ 
 យាន្តជំនិះ ៖ ​ឆ្មា
ព្រះម្ចាស់ហេនរីទី៨ នៃអង់គ្លេស

កណ្តាល|រូបភាពតូច|ស្តេចហេនរីទី៨
ស្តេចហេនរីទី៨ (English: Henry VIII) ប្រសូតនៅថ្ងៃទី 28​ ខែ មិថុនា​ ឆ្នាំ1941 នៅទីក្រុង ហ្គ្រីនវិច នៅជិតទីក្រុងឡុងដ៍, ចក្រភពអង់គ្លេស។  ព្រះអង្គបានសុគតនៅថ្ងៃ​ទី​ ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ១៥៤៧ នៅទីក្រុងឡុងដ៍​។ ព្រះអង្គជាបុត្រាទី២ នៃHenry VII និងម្ចាស់ក្សត្រី Elizabeth of York។ ព្រះអង្គឡើងគ្រងរាជ្យបន្តពីបិតាទ្រង់Henry VII នៅថ្ងៃទី​២២ ខែមេសា​ ឆ្នាំ​១៥០៩ រហូតដល់ទ្រង់សុគត។​ ព្រះអង្គត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាស្តេចដែលបានរៀបការ៦ដង និងជាស្តេចដែលឃោឃៅមួយរូបដែលបានប្រហារជីវិតប្រពន្ធខ្លួនដល់ទៅ២រូប។ ព្រះអង្គបានធ្វើកំណែទម្រង់ប្រទេសអង់គ្លេស ដោយច្រានចោលការគោរពសាសនារ៉ូម៉ង់កាតូលិក ទៅជា សាសនាអង់គ្លីកង់។
ព្រះម្ចាស់ហេនរីទី៨ នៃអង់គ្លេស: រាជ្ជកាល

រាជ្ជកាល 
ស្តេចហេនរីបានគ្រប់គ្រងប្រទេសអង់គ្លេសអស់រយៈពេល៣៦ឆ្នាំដោយធ្វើជាអធិបតីលើការផ្លាស់ប្តូរដ៏ច្រើនដែលនាំប្រទេសរបស់គាត់ចូលទៅក្នុងកំណែទម្រង់ប្រូតេស្តង់។ គាត់បានរៀបការជាមួយប្រពន្ធចំនួនប្រាំមួយជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងការស្វែងរកសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយ សុភមង្គលអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងជាអ្នកស្នងមរតកបុរសដែលមានសុខភាពល្អ។ បំណងប្រាថ្នារបស់គាត់ក្នុងការលុបចោលអាពាហ៍ពិពាហ៍ដំបូងរបស់គាត់ដោយគ្មានការយល់ព្រមពី សម្តេចប៉ាបបាននាំឱ្យមានការបង្កើតសាសនាដាច់ដោយឡែកនៃប្រទេសអង់គ្លេស។ ក្នុង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​របស់​គាត់ មាន​ពីរ​បាន​បញ្ចប់​ដោយ​មោឃៈ ពីរ​ស្លាប់​ដោយ​ធម្មជាតិ និង​ពីរ​ទៀត​ត្រូវ​កាត់​ក្បាល​ប្រពន្ធ​ដោយ​សារ​អំពើ​ផិត​ក្បត់ និង​ក្បត់​ជាតិ។ កូនៗរបស់គាត់គឺ Edward I, Mary I និង Elizabeth I នឹងចូលកាន់តំណែងជាស្តេចនៃប្រទេសអង់គ្លេស។ សកម្មភាពជាច្រើនរបស់ទ្រង់ក្នុងឋានៈជាស្តេចនៅតែដក់ជាប់ដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ គេនិយាយថាស្តេចហេនរីបានបង្កើតពិភពលោកទំនើបរបស់យើង។

ស្តេចហេនរី ជាមួយសាសនានៃទីក្រុងរ៉ូម គឺជាបដិវត្តសាសនា និងនយោបាយ។ ប៉ុន្តែ​ទន្ទឹម​នឹង​នេះ រឿង​ខ្លះ​មិន​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទេ។ មនុស្សនៅតែក្លាយជាអ្នកមាន និងអ្នកមានអំណាចដោយការចូលទៅជិតស្តេច ហើយ ហេនរីបានបន្តពឹងផ្អែកលើតុលាការ និងរដ្ឋមន្ត្រីសំខាន់ៗ ក៏ដូចជាសភា ដើម្បីអនុម័តច្បាប់ដែលផ្តល់សុពលភាពដល់សិទ្ធិអំណាចរបស់គាត់ និងផ្តល់ប្រាក់ដល់គាត់។

មហិច្ឆតាមួយរបស់ ស្តេចហេនរីគឺការប្រកួតប្រជែងរបស់គាត់ជាមួយស្តេចបារាំង ហ្វ្រង់សីសទី១ គាត់បានព្យាយាមបង្វែរប្រទេសអង់គ្លេសពីមហាអំណាចតិចតួចនៅលើឆាកពិភពលោកទៅជាកម្លាំងដែលត្រូវរាប់បញ្ចូល។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1540 ហេនរីបានត្រលប់ទៅសមរភូមិវិញ ដោយអមដំណើរកងទ័ពរបស់គាត់ក្នុងយុទ្ធនាការមួយផ្សេងទៀតប្រឆាំងនឹងប្រទេសបារាំង ដែលនាំទៅដល់ការដណ្តើមយកទីក្រុងប៊ូឡូននៅឆ្នាំ 1544។ ប៉ុន្តែឆ្នាំបន្ទាប់ ការវាយឆ្មក់របស់បារាំងនៅលើឆ្នេរសមុទ្រអង់គ្លេសបានបន្សល់ទុកនូវនាវាចម្បាំងរបស់ហេនរី គឺ Mary Rose នៅឯផ្នែកខាងក្រោមនៃឆានែល។
ព្រះម្ចាស់ហេនរីទី៨ នៃអង់គ្លេស: គោលការជាមួយបរទេស

គោលការជាមួយបរទេស 
ហេនរីត្រូវបានគេនាំយកទៅថ្វាយបង្គំជាវីរៈបុរសរបស់ស្តេចអង់គ្លេសមុនៗ ដូចជា Henry V និង Richard ។ ហេនរី ជឿថា ទ្រង់ក៏មានកាតព្វកិច្ចដឹកនាំប្រទេសជាតិ ឲ្យមានភាពរុងរឿងក្នុងសង្រ្គាម ប្រឆាំងនឹងសត្រូវប្រពៃណី ជាពិសេសពួកបារាំង។ Henry VIII ជឿថាគាត់អាចបង្កើតឡើងវិញនូវការទាមទារពីបុរាណរបស់ប្រទេសអង់គ្លេសសម្រាប់បល្ល័ង្ករបស់បារាំង។
ព្រះម្ចាស់ហេនរីទី៨ នៃអង់គ្លេស: សាសនា

សាសនា 
ខណៈពេលដែល Henry ប្រហែលជាចង់រៀបការជាមួយAnne គាត់មិនអាចដោះលែងខ្លួនគាត់ឱ្យលឿនដូចដែលគាត់បានសង្ឃឹមពីអាពាហ៍ពិពាហ៍ដំបូងរបស់គាត់នោះទេ។ វា​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​ប្រាំពីរ​ឆ្នាំ​សម្រាប់​គាត់​ដើម្បី​ផ្ដាច់​ខ្លួន​ពី​ប្រពន្ធ​ដំបូង​របស់​គាត់​។ ដូច្នេះការប្រើប្រាស់ទាំងអស់គឺជាបំណងប្រាថ្នារបស់ Henryសម្រាប់ការលែងលះដែលវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "រឿងដ៏អស្ចារ្យ" របស់ស្តេច។ Catherine បាន​ជំទាស់ ហើយ​ដោយ​គ្មាន​ការ​យល់ព្រម​ពី​នាង Henry ត្រូវ​ការ សម្តេចប៉ាប ដើម្បី​ឱ្យ​គាត់​លែង​លះ។​

ក្មួយប្រុសរបស់ Catherine គឺជាអធិរាជរ៉ូម៉ាំងដ៏បរិសុទ្ធ ស្តេចCharles V ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតនៅអឺរ៉ុប ហើយ Charles បានគ្រប់គ្រងសសម្តេចប៉ាប។ មានតែកម្លាំងនៃឆន្ទៈរបស់ Henry និងការប្រើប្រាស់អំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ស្តេចប៉ុណ្ណោះដែលធ្វើឱ្យវាអាចធ្វើទៅបាន។ ដោយមានការលើកទឹកចិត្តដោយអ្នកកែទម្រង់ប្រូតេស្តង់ ដែលបានបដិសេធសិទ្ធិអំណាចរបស់សម្តេចប៉ាប Henryបានប្រកាសឯករាជ្យរបស់គាត់ពីទីក្រុងរ៉ូមនៅក្នុងកិច្ចការជាបន្តបន្ទាប់ដែលបានអនុម័តនៅចន្លោះឆ្នាំ 1532 និង 1534 ។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ច្បាប់នៃឧត្តមភាពបានប្រកាសថា Henry «ប្រមុខកំពូលសាសនានៃប្រទេសអង់គ្លេស» ។

Henry បានទទូចឱ្យគ្រប់គ្នាទទួលស្គាល់គាត់ ជាអ្នកមានចំណេះដឹង ជាអ្នកតំណាងរបស់ព្រះនៅលើផែនដី។ អ្នកដែលបដិសេធត្រូវបានប្រហារជិវិត រួមទាំងអធិការបតីរបស់គាត់គឺ Thomas Cromwell  ដែលត្រូវបានប្រហារជីវិតនៅ អាគារទីក្រុងឡុងដ៍ក្នុងឆ្នាំ១៥៣៥ ។ នៅចន្លោះឆ្នាំ 1536 និង 1540 នៅក្នុងយុទ្ធនាការមួយដែលដឹកនាំដោយប្រមុខរដ្ឋមហិច្ឆិតារបស់ស្តេច Henry និងលោក Thomas បានរឹបអូសយកដី និងទ្រព្យសម្បត្តិ ហើយបានបំផ្លាញ ឬបិទវត្តអារាមជាង 800 និងផ្ទះសាសនាផ្សេងទៀត,​ ព្រះសង្ឃ និងដូនជីដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទ «អំពើបាបដ៏កាចសាហាវគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម»។
ព្រះម្ចាស់ហេនរីទី៨ នៃអង់គ្លេស: សុខភាព

សុខភាព 
នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ1540 Henry VIII លែងជាអត្តពលិក «Renaissance Prince»» ទៀតហើយ។របួសដ៏អាក្រក់មួយនៅឆ្នាំ 1536 បន្ទាប់ពីគាត់បានធ្លាក់ពីលើសេះរបស់គាត់នៅពេលជិះសេះ ហើយដំបៅជើងដែលកើតឡើងដដែលៗបានរឹតត្បិតរូបរាងកាយរបស់គាត់។ ប្រវត្ដិសាស្រ្ដខ្លះបានលើកឡើងថា គ្រោះថ្នាក់នេះ បន្ទាប់ពីព្រះអង្គបានសន្លប់អស់រយៈពេលជាងពីរម៉ោង វាបានជះឥទ្ធិពលផ្លូវចិត្តហេនរី។ ពួកគេបានបង្ហាញភស្ដុតាងនៃការផ្លាស់ប្តូរបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់គាត់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1536 និងអាកប្បកិរិយាទុច្ចរិតកាន់តែខ្លាំងឡើងរបស់គាត់។ ស្តេចហេនរីនៅតែឈឺជាប់ជានិច្ចពីដំបៅជើងរបស់គាត់ ហើយគាត់បានបន្តញ៉ាំដូចជាគាត់នៅក្មេង។ នៅអាយុ 20 ឆ្នាំចង្កេះរបស់ ស្តេចហេនរី បានវាស់ 89 សង់ទីម៉ែត្រ។ នៅអាយុ 50 ឆ្នាំវាបានពង្រីកដល់ 137 សង់ទីម៉ែត្រ។  បន្ទាប់ពីរៀបការជាមួយ Catherine Parr,​ Henry បានឈឺធ្ងន់ដោយជំងឺ។ អ្នកប្រវតិ្តសាស្រ្តនៅតែប៉ាន់ស្មានពីលក្ខណៈនៃជំងឺចុងក្រោយរបស់គាត់ ប៉ុន្តែការធាត់របស់គាត់ដោយមិនសង្ស័យបានរួមចំណែកដល់ការថយចុះខ្សោយ និងខូចខាតនៃសរីរាង្គ។ នៅលើគ្រែដេករបស់គាត់នៅ Whitehall Palace ហេនរីបាននិយាយពាក្យចុងក្រោយរបស់គាត់ថា: «នៅពេលសួរថាបូជាចារ្យមួយណាគួរតែចូលរួមជាមួយគាត់» ស្តេចបានឆ្លើយតបថា «ខ្ញុំនឹងគេងបន្តិចសិន ហើយបន្ទាប់មក ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯង ខ្ញុំនឹងផ្តល់យោបល់លើបញ្ហានេះ»។ នៅព្រឹកបន្ទាប់ ហេនរីបានបាត់បង់សមត្ថភាពនៃការនិយាយ។ គាត់បានស្លាប់នៅព្រឹកព្រលឹមនៃថ្ងៃទី 28 ខែមករាឆ្នាំ 1547 នៅអាយុ 55 ឆ្នាំ។

នៅថ្ងៃបន្ទាប់ ព្រះអង្គម្ចាស់ Edward I និងម្ចាស់ក្សត្រី Elizabeth I ត្រូវបានប្រាប់អំពីការស្លាប់របស់ឪពុកពួកគេ។ តាមសេចក្តីរាយការណ៍ កុមារអាយុ៩ឆ្នាំ និង១៦ឆ្នាំ បានតោងគ្នាយំ ទាំងភ័យខ្លាចចំពោះអនាគតរបស់ពួកគេ។ សាកសពដែលហើមពោះយ៉ាងធំរបស់ស្តេចHenry ត្រូវបានបញ្ជូនទៅ Windsor Castle ក្នុងពិធីបុណ្យសពដ៏ឧឡារិក ដែលត្រូវបានបញ្ចុះនៅជាប់ ម្ចាស់ក្សត្រី Jane Seymour ក្នុងវិហារ St George's Chapel។
ព្រះយមរាជ

ព្រះយមរាជមានប្អូនស្រីភ្លោះម្នាក់ ឈ្មោះយាមី ប្អូនស្រីស្រឡាញ់បងប្រុសយ៉ាងខ្លាំងហើយពុំយល់ការរាក់ជ្រៅអ្វី នាងចង់តែរួមរ័ក្សជាមួយបងខ្លួនបង្កើត តែព្រះអង្គខំបញ្ចៀសឱ្យបានផុសជានិច្ច នៅសម័យនោះចក្រវាលទាំងមូលភ្លឹរហូត។ ក្រោយមកព្រះយមរាជក៏ស្លាប់ទៅ ធ្វើឱ្យនាងយាមីកើតទុក្ខសោកគ្មានល្ហែ។ ទេពនិករបានសួរ ហេតុអ្វីបានជានាងយំ ហើយនាងបានរៀបរាប់ថាបងនាងបានស្លាប់នៅថ្ងៃនេះ។ ទេពទាំងអស់បានបង្កើតឱ្យមានយប់ឡើង ព្រោះចក្រវាលនេះនៅតែភ្លឺនាងនៅតែមានទុក្ខសោក ធ្វើឱ្យមានអតីកាល បច្ចុប្បន្ន និងអនាគតហៅថាកាលជាភាសំស្រ្កឹតមានន័យពេល ឬស្លាប់។ ទំនាក់ទំនងរវាងព្រះកាលយមរាជ ហើយគេឆ្លាក់រូបមនុស្សអង្គុយបញ្ឃរជើងខាងស្តាំ និងសន្តូកជើងខាងលើក្បាលព្រះកាលតាមផ្តែរប្រាសាទ ជាឆ្មាំ និងអ្នកឃ្លាំមើលអំពីល្អរបស់មនុស្ស។
សៀវភៅ ទម្លាយអាថ៌កំបាំងប្រាសាទអង្គរវត្ត  លោកស៊ឺម សុភក្រ្តា ឆ្នាំ២០១៥ ទំព័រ២៤៣។
ព្រះយាខាំម៉ាវវិល័យ

ព្រះយាខាំម៉ាវវិល័យ (    , 1892 – 1965)  គឺជាអ្នកនយោបាយ ឡាវ ។ លោកកើតនៅ ហ្លួងព្រះបាង ហើយបានទទួលការអប់រំនៅប្រទេសបារាំង ហើយនៅទីបំផុតនៅឆ្នាំ 1917 បានចូលបម្រើការងារជាអ្នកគ្រប់គ្រងអាណានិគមបារាំងនៅប្រទេសឡាវ។ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាអភិបាលក្រុង វៀងចន្ទន៍ ពីឆ្នាំ 1941 ដល់ឆ្នាំ 1945 ។  គាត់គឺជាអ្នកចូលរួមចំណែកដ៏ធំមួយសម្រាប់ផ្តល់មូលនិធិដល់ ឡាវឥស្សរៈ ក្នុងបុព្វហេតុនៃការតស៊ូទាមទារឯករាជ្យពីប្រទេសបារាំង។ 

គាត់បានដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ឡាវឥស្សរៈ ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ 1945 ដោយបម្រើនៅក្រោម ភេតសារ៉ាត់ រតនារង្សា ជាប្រមុខរដ្ឋ  ហើយបានដើរតាមរដ្ឋាភិបាលនិរទេស។ បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើអនុសញ្ញាទូទៅបារាំង-ឡាវក្នុងឆ្នាំ 1949 លោកខាំមោវិល័យ បានត្រលប់ទៅ អាណាព្យាបាលបារាំងនៃប្រទេសឡាវ ហើយត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ និងសុខភាពនៅឆ្នាំ 1950។ 

នៅឆ្នាំ ១៩៥៥ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធាន ក្រុមប្រឹក្សារាជវង្ស ។ Stuart-Fox, Martin (2008). Historical Dictionary of Laos. epdf.pub. ISBN 978-0-8108-5624-0.
ព្រះយាទ្រងសុរតេជ

វរសេនីយ៍ឯក ទេព ពាន់ធុមសេន ឬ ថេប ផាន់ទុមសេន  (    ; ថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៩២ ដល់ថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៤) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់កាន់តែច្បាស់ដោយងារជាអភិជន ប្រាយ៉ាសុងសុរៈដេត ឬ ព្រះយាទ្រងសុរតេជ (  ) ជាមន្ត្រីយោធាថៃ និងជាសមាជិកបក្សប្រជាជនថៃ ។ ក្នុងនាមជាកម្មាភិបាល លោកបានសិក្សានៅវិទ្យាស្ថានរ៉ូយ៉ាល់ ព្រូសៀនម៉ៃនខាដេត និងជាសមាជិកជួរមុខនៃមន្រ្តីកងទ័ពជាន់ខ្ពស់ដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះ បដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២ ។   បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ លោកបានក្លាយជា មេទ័ព ទាំងមូល។
រូបភាពតូច
លោក​មាន​ជម្លោះ​ជាមួយ ប្លែក ពិបូលសង្គ្រាម ដែល​ជា​មន្ត្រី​យោធា​ជាន់​ខ្ពស់​ក្នុង​រឿង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជាច្រើន។ បន្ទាប់ពីការឡើងកាន់អំណាចរបស់ពិបូលសង្គ្រាម ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៨ ជម្លោះទាំងនេះបានក្លាយជាការចោទប្រកាន់នៅក្នុង ការបះបោររបស់ទ្រងសុរតេជ ជាបន្តបន្ទាប់។
ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា

ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា ឬ ប្រាយ៉ាម៉ាណូបាករនីតីថាដា (    ;  ; កន ហុតៈសិង្ហ (    ;  ); ១៥ កក្កដា ១៨៨៤ – ១ តុលា ១៩៤៨) គឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេរបស់សៀម បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២ ខណៈដែលគាត់ត្រូវបានជ្រើសរើសដោយមេដឹកនាំនៃបក្សប្រជាជន ដែលជាគណបក្សដែលជំរុញឱ្យមានបដិវត្តន៍។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ម៉ាណូប៉ាកន ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីរដ្ឋប្រហារនៅឆ្នាំ១៩៣៣ ដោយសារតែជម្លោះរវាងសមាជិកនៃបក្សប្រជាជន។ “รักที่จากไปไกล” ของพระยามโนปกรณ์นิติธาดา นายกฯ คนแรกของไทย
ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា: ជីវិតដំបូង

ជីវិតដំបូង 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ក្រុមអ្នកការពារសៀមនៅឆ្នាំ ១៩០៣/០៤ ។ ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា ទីមួយនៅជួរក្រោយ
រូបភាពតូច|266x266ភីកសែល| ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា
ព្រះយេស៊ូ: និមិត្តសញ្ញា

និមិត្តសញ្ញា 

ជនជាតិយូដាធម្មតានៅសម័យយេស៊ូមានតែនាមមួយទេ ជួនកាលពួកគេបានឃ្លាថា«បុត្រានៃ <ឪពុក> ឬស្រុកកំណើតរបស់បុគ្គលនោះ។ ដូច្នេះនៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មីព្រះយេស៊ូត្រូវបានសំដៅជាទូទៅថាជា «ព្រះយេស៊ូវនៃស្រុកណាសារ៉ែត» (ឧ។ ម៉ាកុស ១០:៤៧)។ អ្នកជិតខាងរបស់ព្រះយេស៊ូនៅក្រុងណាសារ៉ែតសំដៅទៅគាត់ថាជា «ជាងឈើជាកូនម៉ារី និងជាប្អូនយ៉ាកុប យ៉ូសែបយូដាសនិងស៊ីម៉ូន» (ម៉ាកុស ៦: ៣) «កូនប្រុសរបស់ជាងឈើ» (ម៉ាថាយ ១៣:៥៥) ឬ "កូនរបស់យ៉ូសែប" (លូកា ៤:២២) ។ នៅក្នុងយ៉ូហានអ្នកកាន់តាមភីលីពសំដៅទៅលើគាត់ថា «ព្រះយេស៊ូវជាកូនយ៉ូសែបពីណាសារ៉ែត» (យ៉ូហាន ១:៤៥) ។

ព្រះនាមយេហ៊ូវហាក់ដូចជាកំពុងប្រើនៅស្រុកយូដានៅពេលដែលព្រះយេស៊ូប្រសូតមក។ ស្នាដៃរបស់អ្នកប្រវត្ដិសាស្ដ្រលោកហ្វាវៀសយ៉ូសេហ្វឺសនៅដើមសតវត្សទី១ ដែលបានសរសេរក្នុងភាសាកូនីក្រិកដែលជាភាសាដូចគ្នានឹងព្រះគម្ពីរដំណឹងល្អ មីដែរនោះសំដៅទៅមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ២០នាក់ដែលមានឈ្មោះយេស៊ូ (ពោលគឺ Ἰησοῦς) ការនិមិត្តសញ្ញានៃព្រះនាមព្រះយេស៊ូវនៅក្នុងបរិបទនៃព្រះគម្ពីរត្រូវបានផ្តល់ជាទូទៅថា "ព្រះអម្ចាស់ជាសេចក្ដីសង្រ្គោះ" ។

ចាប់តាំងពីគ្រិស្តសករាជដើមដំបូង ពួកគ្រីស្ទានតែងតែសំដៅទៅព្រះយេស៊ូវថាជា «ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ»។ ពាក្យព្រះគ្រីស្ទគឺជាឋានៈ («ព្រះគ្រីស្ទ») មិនមែនជាឈ្មោះដែលបានផ្តល់ទេ។ ‌<<ព្រះគ្រីស្ទ>> (Χριστός) គឺជាពាក្យនៅក្នុងភាសាក្រិច ប៉ុន្តែនៅក្នុងភាសាហេប្រឺវាគឺជា <<ព្រះមេស្ស៊ី>> (משיח) មានន័យថាអ្នកដែលបានរើសតាំង គឺជាអ្នកដែលត្រូវបានព្រះជាម្ចាស់ជ្រើសរើស។ ក្នុងគម្ពីរយូសាសែលប្រេងដ៏ពិសិដ្ឋត្រូវបានប្រើដើម្បីចាក់ប្រេងតាំងដល់មនុស្សបរិសុទ្ធនិងវត្ថុពិសេសដែលជាផ្នែកមួយនៃការវិនិយោគខាងសាសនារបស់ពួកគេ (សូមមើលលេវីវិន័យ ៨: ១០-១២ និងនិក្ខមនំ ៣០:២៩) ។

ពួកគ្រីស្ទាននៅសម័យនោះបានចាត់ទុកព្រះយេស៊ូវថាជា "ព្រះគ្រីស្ទ" ពីព្រោះពួកគេជឿថាទ្រង់គឺជាព្រះមេស៊ីដែលការមកដល់ត្រូវបានទាយនៅក្នុងព្រះគម្ពីរហេព្រើរនិងគម្ពីរសញ្ញាចាស់។ ក្នុងការប្រើប្រវត្ដិសាស្ដ្រក្រោយបង្អស់ព្រះគ្រីស្ទបានត្រូវចាត់ទុកជាឈ្មោះមួយជាផ្នែកមួយនៃ«ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ»។ ពាក្យថា "គ្រីស្ទបរិស័ទ" (មានន័យថាជាអ្នកកាន់តាមព្រះគ្រីស្ទ) បានប្រើតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១ ។
ព្រះយេស៊ូ: ជីវិតនិងការបង្រៀននៅក្នុងសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី

ជីវិតនិងការបង្រៀននៅក្នុងសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី 

 នៅក្នុងសៀវភៅដំណឹងល្អទាំងបួន 

សៀវភៅដំណឹងល្អទាំងបួន (ម៉ាថាយ ម៉ាកុស លូកា និងយ៉ូហាន) គឺជាប្រភពសំខាន់សម្រាប់ជីវិតនិងសាររបស់ព្រះយេស៊ូវ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយផ្នែកផ្សេងទៀតនៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មីក៏រួមបញ្ចូលនូវសេចក្ដីយោងទៅជំពូកសំខាន់ៗក្នុងជីវិតរបស់ព្រះអង ដូចជាពិធីបុណ្យចុងក្រោយនៅកូរិនថូសទី ១ ១១:២៣ ។ កិច្ចការរបស់ពួកសាវក (កិច្ចការ ១០: ៣៧-៣៨ និងកិច្ចការ ១៩) សំដៅទៅលើកិច្ចបំរើដំបូងនៃព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទនិងការប្រមើលមើលរបស់ខ្លួនដោយលោកយ៉ូហានបាទីស្ទ។ កិច្ចការ ១: ១-១១ និយាយបន្ថែមអំពីការយាងឡើងរបស់ព្រះយេស៊ូវ (ក៏បានរៀបរាប់នៅក្នុងធីម៉ូថេទី ១ ៣:១៦) ជាងសៀវភៅដំណឹងល្អ។ នៅក្នុងសំបុត្ររបស់ប៉ុលដែលត្រូវបានសរសេរមុន ៗ ជាងសៀវភៅដំណឹងល្អពាក្យឬការណែនាំរបស់ព្រះយេស៊ូវត្រូវបានលើកឡើងជាច្រើនដង (កូរិនថូសទី ១ ៧: ១០-១១, ៩:១៤, ១១: ២៣-២៥, កូរិនថូសទី ២ ១២: ៩) ។

ក្រុមគ្រីស្ទបរិស័ទដើមខ្លះមានសេចក្ដីពិពណ៌នាដាច់ដោយឡែកពីជីវិតនិងការបង្រៀនរបស់ព្រះយេស៊ូវដែលមិនមាននៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ ទាំងនេះរួមមានដំណឹងល្អរបស់ថូម៉ាស់ ដំណឹងល្អរបស់ពេត្រុស និងដំណឹងល្អនៃយូដាស អាប់កូរីផ្យុនយ៉ាកុប និងសំណេរជាច្រើនទៀត។ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនសន្និដ្ឋានថាទាំងនេះត្រូវបានសរសេរច្រើនក្រោយមកនិងជាគណនីដែលគួរអោយជឿជាក់តិចជាងសៀវភៅដំណឹងល្អ។

សៀវភៅដំណឹងល្អផ្លូវការគឺមានបួនជាន់ដែលនិពន្ធដោយអ្នកនិពន្ធខុសៗគ្នា។ អ្នកនិពន្ធសៀវភៅដំណឹងល្អទាំងអស់សុទ្ធតែជាអនាមិកដែលបានកំណត់ដោយប្រពៃណីដល់គ្រូផ្សាយដំណឹងល្អបួននាក់ដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយព្រះយេស៊ូវ: ម៉ាកុសដោយយ៉ូហានម៉ាកុសដែលជាសហការីរបស់ពេត្រុស។ ម៉ាថាយដោយសិស្សម្នាក់របស់ព្រះយេស៊ូវ លូកាដោយដៃគូរបស់ប៉ុលដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងសំបុត្រមួយចំនួន។ និងយ៉ូហានដោយសិស្សម្នាក់ទៀតរបស់ព្រះយេស៊ូវដែលជា "សិស្សជាទីស្រឡាញ់" ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យូដា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជនអាស៊ី
ព្រះយេស៊ូ: នៅក្នុងសៀវភៅដំណឹងល្អទាំងបួន

នៅក្នុងសៀវភៅដំណឹងល្អទាំងបួន 

សៀវភៅដំណឹងល្អទាំងបួន (ម៉ាថាយ ម៉ាកុស លូកា និងយ៉ូហាន) គឺជាប្រភពសំខាន់សម្រាប់ជីវិតនិងសាររបស់ព្រះយេស៊ូវ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយផ្នែកផ្សេងទៀតនៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មីក៏រួមបញ្ចូលនូវសេចក្ដីយោងទៅជំពូកសំខាន់ៗក្នុងជីវិតរបស់ព្រះអង ដូចជាពិធីបុណ្យចុងក្រោយនៅកូរិនថូសទី ១ ១១:២៣ ។ កិច្ចការរបស់ពួកសាវក (កិច្ចការ ១០: ៣៧-៣៨ និងកិច្ចការ ១៩) សំដៅទៅលើកិច្ចបំរើដំបូងនៃព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទនិងការប្រមើលមើលរបស់ខ្លួនដោយលោកយ៉ូហានបាទីស្ទ។ កិច្ចការ ១: ១-១១ និយាយបន្ថែមអំពីការយាងឡើងរបស់ព្រះយេស៊ូវ (ក៏បានរៀបរាប់នៅក្នុងធីម៉ូថេទី ១ ៣:១៦) ជាងសៀវភៅដំណឹងល្អ។ នៅក្នុងសំបុត្ររបស់ប៉ុលដែលត្រូវបានសរសេរមុន ៗ ជាងសៀវភៅដំណឹងល្អពាក្យឬការណែនាំរបស់ព្រះយេស៊ូវត្រូវបានលើកឡើងជាច្រើនដង (កូរិនថូសទី ១ ៧: ១០-១១, ៩:១៤, ១១: ២៣-២៥, កូរិនថូសទី ២ ១២: ៩) ។

ក្រុមគ្រីស្ទបរិស័ទដើមខ្លះមានសេចក្ដីពិពណ៌នាដាច់ដោយឡែកពីជីវិតនិងការបង្រៀនរបស់ព្រះយេស៊ូវដែលមិនមាននៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ ទាំងនេះរួមមានដំណឹងល្អរបស់ថូម៉ាស់ ដំណឹងល្អរបស់ពេត្រុស និងដំណឹងល្អនៃយូដាស អាប់កូរីផ្យុនយ៉ាកុប និងសំណេរជាច្រើនទៀត។ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនសន្និដ្ឋានថាទាំងនេះត្រូវបានសរសេរច្រើនក្រោយមកនិងជាគណនីដែលគួរអោយជឿជាក់តិចជាងសៀវភៅដំណឹងល្អ។

សៀវភៅដំណឹងល្អផ្លូវការគឺមានបួនជាន់ដែលនិពន្ធដោយអ្នកនិពន្ធខុសៗគ្នា។ អ្នកនិពន្ធសៀវភៅដំណឹងល្អទាំងអស់សុទ្ធតែជាអនាមិកដែលបានកំណត់ដោយប្រពៃណីដល់គ្រូផ្សាយដំណឹងល្អបួននាក់ដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយព្រះយេស៊ូវ: ម៉ាកុសដោយយ៉ូហានម៉ាកុសដែលជាសហការីរបស់ពេត្រុស។ ម៉ាថាយដោយសិស្សម្នាក់របស់ព្រះយេស៊ូវ លូកាដោយដៃគូរបស់ប៉ុលដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងសំបុត្រមួយចំនួន។ និងយ៉ូហានដោយសិស្សម្នាក់ទៀតរបស់ព្រះយេស៊ូវដែលជា "សិស្សជាទីស្រឡាញ់" ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យូដា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជនអាស៊ី
ព្រះយេស៊ូគ្រិះ: '''ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត'''

ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត
<big>[ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត]គឺគ្រិស្តសាសនា ឬព្រះគ្រិស្ដសាសនា ជាសាសនាដែលតាមព្រះគ្រិស្ដ (ព្រះយេស៊ូគ្រិស្ដ)។

សាសនានេះការនិយមជឿថាមានព្រះតែមួយដែលបង្កើតសាកលលោក ព្រះយេស៊ូចេញពីអេប្រឺសាសនានៅសតវត្ស័រទី១ នៅប្រទេសអ៊ីស្រាអែល 

នៅពេលព្រះយេស៊ូបានទេសនាព្រះអង្គជាព្រះបុត្ររបស់ ព្រះជាម្ចាដែលបង្កើតសាកលលោក។ព្រះអង្គបានប្រសូត្រនៅរោងក្រោលសត្វ  នៅក្នុងស្នូកនៅទីក្រុងណាសារិត(Nazareth)  ។
ភាពគោរពបូជា
មានបូជាអេប្រឺសាសនាមិនជឿព្រះយេស៊ូ និងបានឲ្យព្រះអង្គ សំរាប់អ្នកកាន់អំណាចរ៉ូមមាំងវិនិច្ជ័យព្រះអង្គដូចជាអ្នកបដិវត្ត គឺអាណានិគមរ៉ូមាំងនោះដែលបានឆ្កាងព្រះយេស៊ូ នៅភ្នំលលាដ៍ក្បាល 

ទីក្រុងយេរូសាឡឹម ប៉ុន្តែសាវ័ករបស់ព្រះយេស៊ូបានប្រតិវេទថា ព្រះអង្គមានរស់លើងវិញ បីថ្ងៃទៀតរ៉ូមាំងឆ្កាងព្រះអង់នៅភ្នំលលាដ៍ក្បាលនោះ។អ្នកដែលជឿគ្រិស្ដសាសនា 

ជឿថាព្រះយេស៊ូបានមានរស់លើងវិញ និងឲ្យមនុស្សស្លាប់ដែលបានជាមនុស្សស្មោះត្រង់ មានរស់លើងវិញដែរ។

ព្រះគម្ពីររបស់ព្រះគ្រិស្ដសាសនា គឺជាព្រះគម្ពីរសម្ពន្នមេត្រីថ្មី ជាគម្ពីរនៅដែលសាវ័ករបស់ព្រះយេស៊ូ បានសរសេរសក្ខីភាពរបស់ព្រះអង្គតែព្រះគ្រិស្ដសាសនាគោរពព្រះគម្ពីរសម្ពន្នមេត្រូចាស់ 

ឬ«តូរា»របស់អេប្រឺសាសនាដែរ។ជាក់ស្តែងគ្រប់សហកាលិកអ្នកប្រាជ្ញរបស់បុរាណកាលបានយល់ព្រមឪ្យជីវីតព្រះយេស៊ូ នៅពេលនោះដែរ  ព្រះយេស៊ូបានឪ្យស្វែក 

រកប្រវត្តិសាសអ្នកដែលបង្កើតសេចក្តី យល់ព្រមតិចតួចក្នុងភាពជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់សិក្ខានៃព្រះយេស៊ូ  ហើយពួកខាងសាសនាវិទ្យាបានអះអាងពីទេវភាពលក្ខណះជាអាទិទេពរបស់គាត់ក្នុងអ៊ីស្លាម  

ព្រះយេស៊ូ  គឺត្រិះរិះអាទិទេពមួយដែលមានសារះសម្ខាន់ផ្នែកបង្រៀនសាសនាក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាមនិងត្រូវរង់គ្រោះដោយការឆ្កាងពីពួកសាសនា ហ្ធឹ្យហ្វី  គឺអ្វីៗដែលគេមិនយកជំនឿពីព្រះយេស៊ូ 

ប៉ុន្តែគាត់បានហៅពួកគាត់ក្នុងការស្តែងលេចមកឪ្យឃើញរបស់អាទិទេពមួយ  ។

ដើមកំណើតនៃឈ្មោះ

ព្រះយេស៊ូគឺជាការសរសេរភាសាមួយកើតឡើងក្នុងចំនួនរបស់ភាសាហើយឡាតាំងនៅលើភាសាព្រះយេស៊ូរបស់ក្រិចនៃក្រិចខ្លួនឯងរបស់
សសត្តអដ្ថបាទិកជាមួយនិងអតីតការកែប្រែនិទ្ទេសរបស់ហ៊ីប្រូវក្រោមអនុភាពអាមេរិចលព្ធ  ។

កាលប្រវត្តិវិទ្យា

180px|left|thumb
ទោះបីអ្នកប្រាជ្ញតិចតួច មានសំណួរច្រើនពិតមែនអតិ្ថភាពនៃប្រវត្តិសាស្រ្តធម្មារូប ហើយពេលខ្លះគ្រិស្តសាសនាមិនបានរួមចំណែកក្នុងព្រះយេស៊ូទេ ចាប់ផ្តើមបដិសេធឋិតនៅខាងក្រោម ។
ជាប់ទាក់ទងរ៉ូម៉ាំងក្នុងគ្រិសសាសនាបានសុំអង្វរជុំវិញមុនគ.ស៦៣ហើយក្រោយ៦គ.ស អ្នកក្បត់ព្រះយេស៊ូមានអ្នកចង់ក្លាយទៅខេត្តរ៉ូម៉ាំង ។ គ្រប់ពេលវេលារ៉ូម៉ាំងដែលជាផ្នែក
សម្ខាន់បានអត់ឪនសាសនានិយមទាំងអស់គ្នាហើយឪ្យប្រជាពលរដ្ថកំណើតខាងក្រោមស្រីជាតិជីហ្វបានប្រតិបត្តិមិនស្មោះត្រង់របស់ពួកគេ ។

ថ្ងៃខែកំណើត

ព៌តមានធ្វើមតកសាសន៏ជាបរិយាបន្នសំគាល់របស់កំណើតឬរដូវរបស់ព្រះយេស៊ូកើតហើយគឺមិនមានប្រវត្តិសាស្ត្រជាប់ទាក់ទងសំលេងដែលថតហើយវានោះទេ ។
មានមនុស្សរស់នៅជាក្រុមរបៀបចំនួនលេខប្រតិទិនបច្ចុប្បន្នក្នុងឆ្នាំ២០១៣គឺត្រូវបានវិនិច្ឆ័យពីឋានះដោយអំណាចលោកសង្ឈរប់ទាំង៦សតវត្ស មកពីអ្នកសើបការសំអាង(គឺព្រះយេស៊ូចាប់កំណើត
កន្លែងរបស់គាត់ទីកន្លែងណាមួយ  ។

ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់

ការចាត់ថ្នាក់របស់ព្រះយេស៊ូគឺស្ថិតនៅទីតាំងតាហ៊ូ របស់គ្រិសាសនាមូយថ្ងៃ​ ឥឡូវរដ្ថបានធ្វើមតកសាសនានោះព្រះយេស៊ូបានចាត់ថ្នាក់ដោយមានអំណាចពីស្រីជាតិជីហ្វក្នុងខណះវេលារបស់គាត់ ។
ព្រះយេស៊ូបានធ្វើចំណាត់ថ្នាក់សាសនាពួកហ្សឹហ្វហើយនៅមុនសតវត្សទី១២ពួកទពូកថ្មបានយល់ខុស(បានបង្កើតមតិទូទៅរបស់ចំណាត់ថ្នាក់សមាគមន៏។ ព្រះយេស៊ូបានហៅនរណាជាអ្នកបង្កើតនិតិរភាពរបស់ពិភពលោកទេវអ្នកបំរើព្រះ
ក្រៅពីនោះការរិះគន់ព្រះយេស៊ូបានបន្តដល់សតវត្សទី១៩ ជាមួយណិតស៊ីស៊ីជាផ្នែកសម្ចាន់់សម្រាចស្លាប់រស់របស់ព្រះយេស៊ូ​ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
ព្រះយ៉ាអភ័យភូបេស (លឿម អភ័យវង្ស)

អាមាត្យត្រី ព្រះយ៉ាអភ័យភូបេស (លឿម អភ័យវង្ស) គឺជាកូនប្រុសច្បងរបស់ចៅព្រះយ៉ាអភ័យភូបេស (ជុំ អភ័យវង្ស) អភិបាលក្រុងបាត់ដំបងចុងក្រោយ និង គុណញិងស្អិង គ្ទាធរធរណិន្ទ្រ(អភ័យវង្សភូបេស) ព្រះយ៉ាអភ័យភូបេសគឺជាបិតារបស់ ព្រះនាងសុវឌ្ឍនាព្រះវររាជទេវី ក្នុងរជ្ជកាលទី៦ ។ សម្តេចព្រះចៅភគិនីធើ ចៅហ្វាពេជ្ររតនរាជសុតា សិរីសុភាពណ្ណវតី បុត្រីតែមួយរបស់ព្រះបាទរាមាទី៦ ។
ព្រះរតនត្រ័យ

ព្រះពុទ្ធសាសនា > ព្រះរតនត្រ័យ

ពុទ្ធរតនៈ

បាន​ជាគេចាត់ទុកព្រះពុទ្ធថាជារតនៈ​ព្រោះព្រះអង្គប្រសើរដោយសីលាទិគុណ, វិសុទ្ធិគុណ និងបញ្ញាទិគុណ ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ប្រព្រឹត្ត​នូវប្រយោជន៍ ៣ ប្រការ ឧទាហរណ៍ ប្រយោជន៍ដើម្បីបាននូវ ព្រះសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ សម្រាប់​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​​រូប​ព្រះអង្គផង,  សម្រាប់​​ជា​ប្រយោជន៍​ព្រះញាតិ​របស់​ព្រះអង្គផង និង សម្រាប់​ជា​ប្រយោជន៍ជួយស្រោចស្រង់សត្វលោកផង ។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រះអង្គ​​ក៏​ជា​​គ្រូ​​បង្រៀន (សាស្តាចារ្យ, ​សាស្តា) របស់​មនុស្សទាំងឡាយ ផង​ដែរ ។ ព្រះអង្គ​បែង​ចែក​ចំណែក​ព្រះធម៌​ដែល​ជា​ពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ​ដល់​សត្វលោកទូទៅ​ស្មើ​ៗ គ្នា ។ ព្រះ​អង្គប្រកប​ដោយ ទសពលញ្ញាណ ផង និង ញាណ​ដ៏ទៃទៀត ៧៦ ប្រការ ផង និង ព្រះអង្គ​ជា​ទីពឹង​ដ៏ប្រសើររបស់សត្វលោកផង ។ ព្រះអង្គឆ្លៀវឆ្លាត​ក្នុងការសម្តែង​ធម៌ប្រោស​វេនេយ្យសត្វ​​ (សត្វ​ដែល​គួរ​ប្រដៅ) ផង ។ ហេតុ​ដូច្នេះ​ បាន​​មនុស្ស​លោក​ប្រទាន​ព្រះ​នាម​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​ថា​ ពុទ្ធរតនៈ ។
ព្រះរតនត្រ័យ: សង្ឃរតនៈ

សង្ឃរតនៈ

សង្ឃរតនៈ គឺពួកក្រុមដែលប្រព្រឹត្តបតិបត្តិតាមគន្លងព្រះធម៌នៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ ព្រះសង្ឃអង្គសាវ័កជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អ ប្រតិបត្តិ​ត្រង់​តាម​មជ្ឈិមាបដិបទា ប្រតិបត្តិដើម្បីចេញចាកទុក្ខ និង ប្រតិបត្តិដ៏សមគួរដល់សាមីចិកម្ម ។ ព្រះសង្ឃមាន ២ ពូក​គឺ សម្មតិសង្ឃ សង្ឃជា​បុថុជ្ជន​នៅឡើយ និង អរិយសង្ឃ សង្ឃ​ជាព្រះអរិយៈទាំងឡាយបានដល់ព្រះសោតាបន្នបុគ្គល, ព្រះសកទាគាមិបុគ្គល, ព្រះអនាគាមិបុគ្គល, និង ព្រះអរហន្តាខីណាស្រព ។ ព្រះអរិយសង្ឃ​ទាំង ៤ ពួកនេះ លោក​ចាត់​ទុក​ថា​ជាសង្ឃរតនៈ ដ៏​ប្រសើរ​របស់ សត្វលោក។
ព្រះរតនត្រ័យ: បទសរភញ្ញ

បទសរភញ្ញ

១- ​សូមថ្វាយបង្គំព្រះសម្ពុទ្ធ      ប្រសើរបំផុតក្នុងលោកា​
ជាគ្រូនៃមនុស្ស និងទេវតា       ទ្រង់ត្រាស់ទេសនាប្រដៅសត្វ ។ 
ចង្អុលឲ្យដើរផ្លូវកណ្តាល         មាគ៌ាត្រកាលអាចកំចាត់​
ទុក្ខភ័យចង្រៃអោយខ្ចាយបាត់     អាចកាត់សង្សារទុក្ខបាន ។​

២- សាសនាព្រះអង្គនៅសព្វថ្ងៃ   សត្វមាននិស្ស័យពីបុរាណ​
ប្រឹងរៀនប្រឹងស្តាប់ចេះចាំបាន    កាន់តាមលំអានបានក្តីសុខ។
ឥតមានសុខណាស្មើក្តីស្ងប់      បញ្ចប់ត្រឹមសុខឃ្លាតចាកទុក្ខ​
តាំងពីលោកនេះតទៅមុខ       ក្តីសុខនឹងមានព្រោះធម៌ស្ងប់ ។​

៣- ខ្ញុំសូមបង្គំឆ្ពោះព្រះធម៌     ព្រះសង្ឃបវរទាំងសព្វគ្រប់
រួមជាត្រៃរ័ត្នគួរគោរព          ជាម្លប់ត្រជាក់នៃលោកា ។
ព្រះរូបព្រះធាតុនៃព្រះពុទ្ធ       វិសុទ្ធតាងអង្គព្រះសាស្តា​
សូមគុណត្រៃរត័្នជួយខេមរា      ឲ្យបានសុខាតរៀងទៅ ។

ព្រះរាជនិពន្ធ សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជោតញ្ញាណោ ជួន ណាត

Link to the chanting video on YouTube.

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ព្រះរាជក្រឹត្យនៃណង់: ស្ថានភាពទូទៅ

ស្ថានភាពទូទៅ 
ក្រឹត្យ​នេះ​មាន​គោល​បំណង​ជា​ចម្បង​ដើម្បី​បញ្ចប់ ​សង្គ្រាម​សាសនា​បារាំង ​ដែល​អូសបន្លាយ​ពេល​យ៉ាងយូរ។ 

ស្តេច ហង់រីទី៤ ក៏មានហេតុផលផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ការគាំទ្រសេចក្តីសម្រេចនេះ។ មុនពេលឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ១៥៨៩ ព្រះអង្គធ្លាប់ជាសាសនិក លទ្ធិប្រូតេស្តង់ ហើយទ្រង់នៅតែអាណិតអាសូរចំពោះបុព្វហេតុប្រូតេស្តង់។ វាត្រូវបានគេជឿយ៉ាងទូលំទូលាយថាទ្រង់បានប្តូរទៅកាន់ សាសនាកាតូលិក នៅឆ្នាំ ១៥៩៣ ដើម្បីធានាបានតំណែងជាមហាក្សត្រ។ ក្រឹត្យ​នេះ​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​ស្តារ​សន្តិភាព និង​ឯកភាព​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់ ​ប្រទេស​បារាំង ​ឡើង​វិញ ប៉ុន្តែ​មិន​បាន​បំពេញ​ចិត្ត​ភាគី​ណា​មួយ​ឡើយ។ ពួកកាតូលិកបានច្រានចោលការទទួលស្គាល់ជាក់ស្តែងនៃលទ្ធិប្រូតេស្តង់ជាធាតុអចិន្ត្រៃយ៍នៅក្នុងសង្គមបារាំង ហើយនៅតែសង្ឃឹមថានឹងពង្រឹងឯកភាពសាសនា។ ពួកប្រូតេស្តង់ប្រាថ្នាចង់បានភាពស្មើគ្នាពេញលេញជាមួយពួកកាតូលិក ដែលក្រឹត្យនេះមិនបានផ្តល់។ George A. Rothrock បានសរសេរ ៖ "សមភាពនៅប្រទេសបារាំងគឺជាគំនិតរបស់ព្រះរាជា ហើយសមភាពខាងសាសនាគឺអាស្រ័យទៅលើការបន្តការគាំទ្ររបស់ស្តេច"។ George A. Rothrock Jr., "Some Aspects of Early Bourbon Policy toward the Huguenots" Church History 29.1 (March 1960:17–24) p. 17.

ការស្តារឡើងវិញនូវសិទ្ធិអំណាចព្រះរាជានៅប្រទេសបារាំងទាមទារសន្តិភាពផ្ទៃក្នុង ដែលផ្អែកលើការសមភាពមានកម្រិតដែលអនុវត្តដោយស្តេច។ ដោយសារកងទ័ពស្តេចមិនអាចនៅគ្រប់ទីកន្លែង ពួកយូហ្គឺណុត ចាំបាច់ត្រូវផ្តល់លទ្ធភាពការពារខ្លួនដែលមានកម្រិតយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ George A. Rothrock Jr., "Some Aspects of Early Bourbon Policy toward the Huguenots" Church History 29.1 (March 1960:17–24) p. 17.