navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ហ៊្វូណន: ស្ថានភាពប្រជាករ

ស្ថានភាពប្រជាករ 
អ្នកស្រុកនគរវ្នំរស់នៅដោយប្រមូលផ្ដុំជាកុលសម្ព័ន្ធ។ នៅដើមគ្រិស្តសករាជ ដោយសារកំណើនផលិតផល និងកំណើនប្រជាជន នគរវ្នំបានក្លាយទៅជារដ្ឋមួយ ដែលមានព្រះនាងលីវយីជាអ្នកគ្រប់គ្រង។ អ្នកស្រុកនគរវ្នំកាត់សក់ជ្រងផ្កាថ្កូវ លែងខ្លួនទទេ ស្លៀកសំពត់ញ៉ុក ហើយចោះត្រចៀក ពាក់ត្រសាល់ទាំងប្រុសទាំងស្រី។ ខ្មែរបុរាណជាអ្នកដំណើរតាមសមុទ្រដ៏ចំណាន ហើយប្រើ មាស ប្រាក់ សំរឹទ្ធ និង សំណ ធ្វើជាប្រាក់ចាយ។  

បើតាមឯកសារចិនបានបញ្ជាក់ថាអ្នកស្រុកនគរវ្នំ សម្បុរខ្មៅ សក់រួញអង្គារដី រូបច្រើនមិនសូវបាន។ ព័ត៌មានអាចបញ្ជាក់ពីលក្ខណៈនរវិទ្យារបស់ជនជាតិខ្មែរ-មនជាទូទៅជាពិសេសជនជាតិខ្មែរនេះឯង។ ដែលចិននិយាយពីសម្បុរខ្មៅ ក្ដីរូបមិនសូវល្អក្ដីគឺគេនិយាយប្រៀបទៅនឹងលក្ខណៈរបស់ជនជាតិចិន។ ដោយកង្វះឯកសារជាភាសាខ្មែរ ទើបអ្នកសិក្សាបានបញ្ចេញផ្សេងៗអំពីម្ចាស់ដើមនៃនគរវ្នំនេះ៖ អ្នកខ្លះយល់ថារដ្ឋនេះជារដ្ឋឥណ្ឌា ខ្លះទៀតថាជារដ្ឋមន រឺ ខ្មែរ មនផង រឺ ម៉ាឡេយូទៅវិញ។ តាមការពិតជាតិទាំងនោះសុទ្ធតែបានរស់នៅនគរវ្នំ ហើយអ្នកខ្លះជាអ្នកគ្រប់គ្រងគេ (ខ្មែរនិងឥណ្ឌាខ្លះ) ឯអ្នកខ្លះទៀតត្រូវគេគ្រប់គ្រង (មន-ម៉ាឡេយូ) (ចំពោះបញ្ហានេះសូមមើលអត្ថបទ ហ៊្វូណនជារដ្ឋខ្មែរ រឺ ពុំមែនទេ? ចុះផ្សាយក្នុងព្រឹត្តិបត្រវិទ្យាស្ថានខ្មែរមានលេខ៥ ខែ សីហា គ.ស ១៩៧៣)។ 

ឯកសារចិនដដែលនេះបាននិយាយទៀតថា មនុស្សនៅអាណាចក្រវ្នំច្រើនលែងខ្លួន អ្នកក្រស្លៀកសារុងអំបោះដើរជើងទទេ អ្នកមាននិងនាម៉ឺនស្លៀកសារុងចរបាប់ពាក់ស្បែកជើង។ ផ្ទះសង់ខ្ពស់ពីដីមានប្រក់ស្លឹកចាក (?) ដែលមានដុះនៅតាមមាត់សមុទ្រហើយមានការតុបតែង។ ផ្ទះទាំងនោះសុទ្ធសង់ពីឈើដែលគេកាប់ពីព្រៃ ហើយសង់ផ្ដុំគ្នាជាភូមិពី៥០ទៅ៦០ ហើយមានស្រះទឹកមួយសម្រាប់យកទឹកប្រើប្រាស់រួមគ្នា។ 

មនុស្សនៅអាណាចក្រវ្នំត្រង់ណាស់ (ឯកសារខ្លះថាលោភលន់) មានការប៉ិនប្រសប់និងខិល ព្រោះចូលចិត្តចាប់អ្នកនៅក្រុងជិតខាង ដែលមិនគោរពរាប់អានខ្លួនធ្វើជាខ្ញុំកំដរ។ ពេលទំនេរចូលចិត្តលេងប្រជល់មាន់និងជ្រូក។ 

សង្គមនៅអាណាចក្រវ្នំជាសង្គមមេនិយមគឺទុកស្ត្រីជាធំទាំងក្នុងគ្រួសារនិងសង្គមតួយ៉ាងដូចរឿង​ព្រះនាងលីវយី​ទៅច្បាំង ជាមួយហ៊ុនធៀនជាភស្តុតាងជាក់ស្ដែង។ ពិធីបុណ្យការនិងបុណ្យសពមានលំនាំដូចនៅលីនយីដែរ ហើយស្រីៗនិយមទៅដណ្ដឹងប្រុសៗ។ នេះគឺធាតុមួយនៃអត្ថិភាពនៃលទ្ធិមេនិយមទៀតដែរ។ ចិនបានកត់សំគាល់ថានៅក្នុងគ្រួសារពួកស្រីប្រុសអាចទាក់ទងគ្នា បានតាមទំនើងចិត្ត។

ក្នុងករណីកាន់ទុក្ខគេត្រូវកោរសក់និងពុកមាត់ ឯពិធីរំលាយសពមានបួនយ៉ាង៖
១.បោះសពចោលទៅក្នុងទន្លេ
២.បូជាដោយភ្លើង
៣.យកសពទៅកប់
៤.យកសពទៅ ដាក់ចោលក្នុងព្រៃស្មសានឲ្យសត្វស៊ី។ 

ក្នុងករណីបូជាដោយភ្លើងគេនិយមយកធាតុ ដែលនៅសេសសល់ពីដុតដាក់ក្នុងកោដិបិទជិត ហើយយកទៅបោះចោលក្នុងទន្លេ។ ព្រះមហាក្សត្រប្រើកោដិមាស មន្ត្រីនាម៉ឺនប្រើកោដិប្រាក់ រាស្ត្រសាមញ្ញប្រើកោដិដី។ អ្នកស្រុកអាណាចក្រវ្នំចូលចិត្តយកវិធីចំលែកដើម្បីរកសេចក្ដីពិត។ កាលណាមានបាត់របស់អ្វីមួយគេតែងពូតបាយមួយពំនូត យកទៅដាក់មុខទេព្ដាហើយបួងសួងឲ្យរកមុខជនទុច្ចរិត។ ស្អែកឡើងគេចែកឲ្យបាយទៅខ្ញុំកំដរនៅក្នុងផ្ទះឲ្យបរិភោគ៖ ក្នុងមាត់ចោរវានឹងមានហូរឈាមចេញមកនិងមិនអាចទំពារបាយផង ឯមាត់ជនទៀងត្រង់បាយនោះនឹងរអិលចូលទៅក្នុងមាត់បានយ៉ាងស្រួល។ ម្យ៉ាងទៀតកាលណាជនណាជាប់ចោទគេឲ្យជននោះអត់បាយបីថ្ងៃ រួចគេតំរូវឲ្យលូកយកវត្ថុផ្សេងៗ ចេញពីទឹកកំពុងពុះ រឺ កាន់ពូថៅ រឺ ច្រវាក់ដុតក្រហមដើរ៧ជំហាន។ បើមានកំហុសមែនដៃជននោះនឹងរលាករលួយ ផ្ទុយទៅវិញនឹងគ្មានកើតអ្វីទាំងអស់។ត្រឹង ងារ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ទំព័រ៥៥-៥៨
ហ៊្វូណន: សេដ្ឋកិច្ច

សេដ្ឋកិច្ច

នគរភ្នំគឺជាមហាសេដ្ឋកិច្ចទីមួយដំបូងគេរបស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នគរនេះគឺសម្បូរសប្បាយព្រោះតែការដោះដូរពាណិជ្ជកម្មនិងកសិកម្ម។ នគរវ្នំបានកើនឡើងនូវទ្រព្យសម្បត្តិដោយសារតែបានត្រួតត្រាលើបួរដីក្រៈជាច្រកតូចចង្អៀតនៃ​ឧបទ្វីបម៉ាឡេ ដែលក្រុមពួកឈ្មួញបានដឹកជញ្ជូនទំនិញធ្វើពាណិជ្ជកម្មរវាងចិននិងឥណ្ឌា។ ពួកគេប្រើប្រាស់ប្រាក់ចំណេញមួយចំនួនដើម្បីសាងនូវប្រព័ន្ធស្តុកទឹក និងបញ្ចូលទឹកសព្វទិសទី​។ ពួកពលរដ្ឋរស់នៅតាមជីវិតបែបរំភើយ។ ប្រជាជននគរវ្នំបានប្រមូលផ្ដុំគ្នាតាមដងទន្លេមេគង្គ៖ តំបន់នេះគឺជាតំបន់ធម្មជាតិសំរាប់អភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ដោយពឹងផ្អែកលើការនេសាទត្រី និងការដាំដុះស្រូវ។ សេដ្ឋកិច្ចនគរវ្នំត្រូវពឹងផ្អែកទៅលើស្រូវដ៏ច្រើនលើសលប់ ដែលបានផលិតដោយប្រព័ន្ធបញ្ចេញបញ្ចូលទឹកចូលស្រែដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ អ្នកស្រុកចេះជីកព្រែកខ្វាត់ខ្វែងដែលគេឃើញមានស្លាកស្នាម នៅកម្ពុជាក្រោមភាគខាងលិច។ តាមយោបល់អ្នកជំនាញគេថាព្រែកជីកទាំងនេះ គឺសំរាប់បង្ហូរទឹកជំនន់ទន្លេមេគង្គចេញផង និងលាងឲ្យស្អាតទឹកភក់ល្បាប់ និងបន្សាបអំបិលដែលជ្រួតជ្រាបក្នុងដីផងដែរ ជាគមនាគមន៍ទៅទីក្រុងទាំងឡាយនឹងអាចឲ្យសំពៅឆ្លងកាត់ទៅ ពីសមុទ្រចិនទៅឈូងសមុទ្រសៀម ដោយមិនបាច់កុងព័ទ្ធជ្រោយទឹកខ្មៅឡើយ​។ ក្រៅពីរបរស្រែចំការដែលចិនថា គេព្រួសមួយឆ្នាំរួចគេច្រូតបានបីរដូវ របរខាងចំការក៏មានដូចជាដាំ ក្រូច ទទឹម អំពៅ ស្លា។ល។ ត្រឹង ងារ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ទំព័រ ៥៩ពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រក៏បានដើរតួសំខាន់ខ្លាំងមែនទែន ក្នុងការអភិវឌ្ឍនគរវ្នំ។ សំណល់បុរាណវត្ថុនូវអ្វីដែលជាកំពង់ផែដ៏សំខាន់របស់ព្រះរាជាណាចក្រនេះគឺអូរកែវ ត្រូវបានរកឃើញរួមមានវត្ថុបុរាណរ៉ូមដូចគ្នានឹងវត្ថុបុរាណពែរ្ស ឥណ្ឌា និងក្រិកដែរ។ អ្នកជំនួញអាចធ្វើដំណើរបែបនោះបាន ក៏ដោយសារតែមានបច្ចេកទេសខាងនាវាចរណ៍ តាមឯកសារចិនបានឲ្យដឹងថាអ្នកនគរវ្នំអាចធ្វើសំពៅបាន ប្រវែងប្រហែល ៣០ មាត្រ ក្បាលនិងកន្សៃមានរាងជាក្បាល និងកន្ទុយរបស់សត្វត្រី។ត្រឹង ងារ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ទំព័រ៦០ អ្នកប្រាជ្ញបុរាណជាតិអាល្លឺម៉ង់អាល់ប្រិឆថ៍-ឌីលេ មានជំនឿថាកំពង់ផែដ៏សំខាន់របស់នគរវ្នំបានបង្ហាញខ្លួននៅ អូរកែវក៏ជាកត្តិករៈដែរ ដែលបានចាត់ទុកដោយភូមិវិទូសតវត្សទី២នៃអេឡិចសង់ឌ្រី ប៉្តូលេមី (Ptolemy) ថាជាផ្សារធំដែលពួកឈ្មួញមកពីអាណាចក្រចិន និងរ៉ូមជួបជុំគ្នាដើម្បីដោះដូរពាណិជ្ជកម្ម។ ទំនិញដែលគេច្រើនលក់គឺមាន មាស ប្រាក់ សំពត់ព្រែ គ្រឿងកែវ។ល។ ឯកសារចិនបាននិយាយថាអាណាចក្រវ្នំជាទីកើត មាស ប្រាក់ ទង់ដែង សំណប៉ាហាំង គ្រឿងក្រអូប ភ្លុកដំរី និង ពេជ្រ។ ឯកសារនេះបញ្ជាក់ថាពេជ្រនេះគឺគេមុជចូលយកនៅក្នុងសមុទ្រ ហើយយកដែកដំមិនខូចទេតែខូចដែកវិញ។ អ្នកស្រុកប៉ិនប្រសប់ខាងរបរជាងមាស រឺ ប្រាក់ដូចជាធ្វើចិញ្ចៀន រឺ កងដៃមាស ធ្វើគ្រឿងចានក្បានប្រាក់ ហើយអ្នកស្រុកក៏ប៉ិនដែរខាងរបរសូនរូប ត្បាញសូត្រ ចរបាប់ ស្លកែវ។ល។ត្រឹង ងារ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ទំព័រ៦០ ឌីហ៍ឡេក៏មានជំនឿថាអូរកែវបានផ្គត់ផ្គង់គ្រឿងបរិក្ខាល្អៗបំផុត ព័ត៌មានលំអិតនេះត្រូវបានផ្ដល់ដោយប៉្តូលេមី តាមរយៈដំណើរសមុទ្រមួយដែលធ្វើឡើងដោយឈ្មួញក្រិច-រ៉ូមម្នាក់ឈ្មោះអេឡិចសង់ដឺរទៅ​កាន់កត្តិករៈ ដែលស្ថិតនៅចុងបូព៌ាបង្អស់ នៃច្រកពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រពីចក្រភពរ៉ូមខាងកើត។Albrecht Dihle, “Serer und Chinesen”, in Antike und Orient: Gesammelte Aufsätze, Heidelberg, Carl Winter, 1984, S.209.
ហ៊្វូណន: អាណាចក្រវ្នំ៖ សតវត្សទី២-៧

អាណាចក្រវ្នំ៖ សតវត្សទី២-៧
 លេខរៀង ព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យ ព្រះនាមផ្ទាល់  រជ្ជកាល ០១ សោមា  ចិន:លាវយ៉េក 柳葉  ?-៥២? ០២ កៅណ្ឌិន្យទី១  ចិន: ហ៊ុនធៀន 混塡  គ.ស ៥២?-? ០៣  មិនស្គាល់ មិនស្គាល់ប្រ.គ.ស ?-? ០៤ មិនស្គាល់	 ចិន: ហ៊ុនផានហួង 混盤况 ?-២១៧ ០៥ វីរវម៌្ម (កម្ពុជសូរិយា)	 ចិន: ផានផាន 盤盤 ២១៧-២២០	 ០៦ ឝ្រីមារវម៌្ម	 ឝ្រីមារៈ, ចិន: ផ្វានឝ៊ឺម៉ាន រឺ ផ្វានម៉ាន់ 范師蔓) ២២០-២២៨ ០៧ មិនស្គាល់		 ចិន: ផ្វានជិនឝឹង 范金生) ២២៨ ០៨ ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១			 ចិន: ផ្វានចាន 范旃 ២២៨-២៤៨ ០៩ មិនស្គាល់			 ផ្វានឆាង 范長 ២៤៨ ១០ អស្សាជយ 				 ចិន: ផ្វានស៊ីយូន 范尋  ២៤៨-២៨៩ ១១ មិនស្គាល់				 មិនស្គាល់ ២៨៩-៣៥៧ ១២					 ចន្ទន (កម្ពុជសូរិយា) ចិន: ឆានតាន 旃檀 ប្រ.៣៥៧-? 	 ១៣					 មិនស្គាល់ មិនស្គាល់ ?-៤២០  ១៤ កៅណ្ឌិន្យវម៌្ម រឺ ឝ្រុតវម៌្មទី១ 						 កៅណ្ឌិន្យទី២, ចិន: ឆៀវឆឹនជូ 僑陳如 ៤២០-៤៣០  ១៥ ស្រេន្ទ្រវម៌្មទី១ ចិន: ឈឺកលីកប៉ាម័រ​ 持梨陀跋摩 ៤៣០-	៤៤០ ១៦ មិនស្គាល់ មិនស្គាល់ ៤៤០-៤៧០ ១៧ កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម  ជយវម៌្ម, ចិន: ទូយ៉េកប៉ាម័រ 僑陳如闍耶跋摩 ៤៧០-៥១៤ ១៨ គុណវម៌្ម							 ចិន:ផ្វានថាងចឹង ៥១៤ ១៩ រុទ្រវម៌្មទី១							 ចិន: លៀវធួកប៉ាម័រ 留陁跋摩 ៥១៤-៥៥០ សង្គ្រាមនគរវ្នំ-ចេនឡា: ៥៥០-៦២៧ ២០ ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម 							 មិនស្គាល់ ៥៥០-? ២១								 ក្សត្រវង្សខាងគុណវម៌្ម មិនស្គាល់ ?-៦២៧
ហ៊្វូណន: អក្សរសាស្ត្រ

អក្សរសាស្ត្រ

 George Cœdès, The Indianized States of Southeast Asia (translated from the French by Susan Brown Cowing). Honolulu: East West Center Press, 1968.
 George Cœdès, "Études Cambodgiennes XXV: Deux inscriptions sanskrites du Fou-nan",Bulletin de l'École Française d'Extrême Orient XXXI (1931), pp. 1–12.
 Louis Finot, "Notes d'Épigraphie XI: Les Inscriptions de Mi-so'n", Bulletin de l'École Française d'Extrême Orient IV (1904), pp. 918–925.
 Karl-Heinz Golzio, "Kauṇḍinya in Südostasien“, in Martin Straube, Roland Steiner, Jayandra Soni, Michael Hahn and Mitsuyo Demoto (eds.) Pāsādikadānaṁ. Festschrift für Bhikkhu Pāsādika", Marburg: Indica et Tibetica Verlag 2009, pp. 157–165.
 Heinrich Hackmann, Erklärendes Wörterbuch zum chinesischen Buddhismus. Chinesisch-Sanskrit-deutsch. Von Heinrich Hackmann. Nach seinem handschriftlichen Nachlass überrbeitet von Johannes Nobel, Leiden: E. J. Brill 1952
 Claude Jacques, “'Funan', 'Zhenlmer Kingdom of the lower Mekong valley, Bangkok, The Southeast Asian Ceramic Society, Orchid press, 2003.
 Lương Ninh, Vương quó̂c Phù Nam: lịch sử và văn hóa [Fu Nan: history and culture], Hà NộI, Việ̣̂n văn hóa và Nhà xuá̂t bản Văn hóa thông tin, 2005. 
 Lương Ninh, «Nước Chi Tôn», một quőc gia cở ở miển tây sông Hậu, (“Chi Tôn”, an ancient state in the western bank of the Hậu river), Khảo cổ học, ső 1, 1981, tr.38.
 Pierre-Yves Manguin, “The archaeology of Fu Nan in the Mekong River Delta: the Oc Eo culture of Viet Nam ”, in Nancy Tingley and Andreas Reinecke,  Arts of ancient Viet Nam: from River Plain to Open Sea, Houston, Museum of Fine Arts, 2009, pp. 100–118.
 Paul Pelliot, "Le Fou-nan." Bulletin de l'École Française d'Extrême Orient III (1903), pp. 248–303.
 Michael Vickery, Society, Economics, and Politics in pre-Angkor Cambodia: The 7th-8th centuries. Tokyo: The Center for East Asian Cultural Studies for Unesco, The Toyo Bunko, 1998.
 Michael Vickery, "Funan reviewed: Deconstructing the ancients." Bulletin de l'École Française d'Extrême Orient'' XC-XCI (2003–2004), pp. 101–143.
ហ៊្វូណន: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ

 Library of Congress Country Studies: Cambodia

Category:អតីតរាជាធិបតេយ្យអាស៊ី
Category:នគរឥណ្ឌូបនីយកម្ម
Category:នគរហិណ្ឌូតាមប្រវត្តិសាស្ត្រ
Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
Category:អតីតប្រទេសនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម
ហ៊្សូម (កម្មវិធី)

ហ៊្សូម រចនាម៉ូដជា ហ្ស៊ូម ឬ ហ្ស៊ូមកិច្ចប្រជុំ គឺជាកម្មវិធីកម្មវិធី វីដេអូទូរគមនាគមន៍ដែលមានកម្មសិទ្ធិ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយហ្ស៊ូមទំនាក់ទំនងវីដេអូ ។ គម្រោងឥតគិតថ្លៃអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកចូលរួមរហូតដល់ ១០០ នាក់ក្នុងពេលដំណាលគ្នា ជាមួយនឹងការដាក់កំហិតរយៈពេល ៤០ នាទី។ អ្នកប្រើប្រាស់មានជម្រើសក្នុងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងដោយការជាវគម្រោងបង់ប្រាក់។ ផែនការខ្ពស់បំផុតគាំទ្រដល់អ្នកចូលរួមដំណាលគ្នារហូតដល់ ១ ០០០ នាក់សម្រាប់ការប្រជុំដែលមានរយៈពេលរហូតដល់ ៣០ ម៉ោង។
ហ៊្សូម (កម្មវិធី): ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច| និមិត្តសញ្ញាឆ្នាំ២០១៤
កំណែបែតានៃហ៊្សូម ដែលអាចធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសន្និសីទដែលមានអ្នកចូលរួមវីដេអូរហូតដល់ ១៥ នាក់ត្រូវបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ២១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១២។  នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៣ កំណែ ១.០ នៃកម្មវិធីត្រូវបានចេញផ្សាយជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃចំនួនអ្នកចូលរួមក្នុងមួយសន្និសីទដល់ ២៥  នៅចុងខែដំបូងរបស់ខ្លួនហ្ស៊ូម មានអ្នកប្រើប្រាស់ ៤សែននាក់ និងកើនឡើងដល់ជាងមួយលាននាក់នៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៣។  បន្ទាប់ពីការចាប់ផ្តើមនៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ គិតត្រឹមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ ហ្ស៊ូមទទួលបានអ្នកប្រើប្រាស់ចំនួន ២.២២ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ២០២០ ដែលជាអ្នកប្រើប្រាស់ច្រើនជាងចំនួនដែលវាប្រមូលបានក្នុងឆ្នាំ២០១៩   នៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២០ កម្មវិធីហ្ស៊ូម ត្រូវបានទាញយកចំនួន ២.១៣ លានដង។  

ក្នុងអំឡុងពេល ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ មានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការប្រើប្រាស់ហ្ស៊ូម សម្រាប់ ការងារពីចម្ងាយ ការអប់រំពីចម្ងាយ  និងទំនាក់ទំនងសង្គមអនឡាញ។  ហ្ស៊ូម គឺជាកម្មវិធីទូរស័ព្ទដែលមានការទាញយកច្រើនជាងគេបំផុតនៅទូទាំងពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ជាមួយនឹងការទាញយកច្រើនជាង ៥០០ លានដង។ 

នៅក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២០ ហ្ស៊ូមមានអ្នកចូលរួមកិច្ចប្រជុំប្រចាំថ្ងៃច្រើនជាង ៣០០ លាននាក់ ដែលបានបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ថាចំនួនដងដែលនរណាម្នាក់បានចូលរួមការប្រជុំ ដែលអាចកើតឡើងច្រើនដងក្នុងមួយថ្ងៃ។
ហ័យអាន

ហ័យអាន  ដែលពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថាហ្វៃហ្វ៊ូ គឺជាទីក្រុងមួយដែលមានប្រជាជនប្រមាណ ១២០ ០០០នាក់នៅក្នុងខេត្តក្វាងណាមរបស់ប្រទេស វៀតណាមហើយត្រូវបានកត់សម្គាល់ជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៩ ។  រួមជាមួយនឹងប្រជុំកោះខូឡៅចាម វាគឺជាផ្នែកមួយនៃតំបន់បម្រុងជីវមណ្ឌលខូឡៅចាម-ហ័យអានដែលបានកំណត់ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩។ 

ទីក្រុងចាស់ហ័យអាន ជាសង្កាត់ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ទីក្រុង ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាគំរូដែលត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អពិសេសមួយនៃកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលមានតាំងពី សតវត្សទី១៥ ដល់សតវត្សទី១៩ អគារនិងផែនការផ្លូវដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបញ្ចូលគ្នានៃឥទ្ធិពលជនជាតិដើមភាគតិចនិងបរទេស។  Laurent Bourdeau (dir.) et Sonia Chassé - Actes du colloque sites du patrimoine et tourisme - Page 452 "In Việt Nam, for example, the imperial capital of Huế, the sanctuary of the minority Cham people of Mỹ Sơn, and the "ancient town" of Hội An have all been designated through years of politicking between local leaders (who often solicit help .. ភាពលេចធ្លោនៅក្នុងទីក្រុងចាស់របស់ទីក្រុងគឺ "ស្ពានជប៉ុន" ដែលមានអាយុកាលតាំងពីសតវត្សទី១៦-១៧ ។

 
Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata
ហ្គត់សេវេន

ហ្គត់សេវេន (, ) គឺជាក្រុមតន្រ្តី Boy band កូរ៉េខាងត្បូង បង្កើតឡើងដោយ JYP Entertainment ក្រុមនេះមានសមាជិក ៧ នាក់ JB (ជេប៊ី) ម៉ាក ជែកសុន ជីនយ៉ុង យ៉ុងជែ ប៊ែមប៊ែម និង យូក្យុម ចាប់ផ្តើមនៅក្នុង មករា ២០១៤ ជាមួយនឹងការចេញផ្សាយដំបូងរបស់ពួកគេ EP Got It? ដែលឡើងដល់លេខ ២ នៅលើ Gaon Album Chart និងទីមួយនៅលើ Billboard's World Albums Chart ក្រុមនេះទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ការសម្តែងឆាកផ្ទាល់របស់ពួកគេ ដែលជាញឹកញាប់រួមបញ្ចូលធាតុនៃល្បិចសិល្បៈក្បាច់គុននិងរាំតាមដងផ្លូវ

នៅចុងឆ្នាំ ២០១៤ Got7 បានចុះហត្ថលេខាជាមួយ Sony Music Entertainment Japan និងបានបណ្តាក់ទុនចូលក្នុងទីផ្សារជប៉ុន ចេញជាភាសាជប៉ុន Single ដំបូងរបស់ពួកគេ "Around the World" ពួកគេបានវិលត្រឡប់ទៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងវិញ មួយខែក្រោយមកដើម្បីចេញអាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោពេញប្រវែងដំបូងរបស់ពួកគេ Identify ឈរលើតារាងប្រទេស នៅឆ្នាំ ២០១៥ Got7 បានចេញផ្សាយ EP Just Right និង Mad ដែលបានផ្តល់នូវតន្ត្រីដែលទទួលបានជោគជ័យបំផុតផ្នែកពាណិជ្ជកម្មរបស់ពួកគេ "Just Right" ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ពួកគេបានចេញអាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោជប៉ុនពេញប្រវែងដំបូងរបស់ពួកគេ Moriagatteyo បង្ហាញខ្លួននៅទី ៣ Oricon Albums Chart បន្ទាប់មកពួកគេបានបន្តដោះលែងជនជាតិកូរ៉េទី ៥ របស់ពួកគេ EP Flight Log: Departure និងអាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោពេញប្រវែងទី ២ របស់ពួកគេ Flight Log: Turbulence ទាំងពីរ chart-toppers ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ Got7 បានចេញផ្សាយទីប្រាំមួយរបស់ពួកគេ EP Flight Log: Arrival លក្ខណៈពិសេសតែមួយ "Never Ever" អាល់ប៊ុមគឺជាផ្នែកទីបីនិងចុងក្រោយនៃក្រុម Flight Log ស៊េរីនិងនៅពេលនោះ វាជាអាល់ប៊ុមលក់ដាច់បំផុតរបស់ពួកគេ ជាមួយនឹងការលក់អស់ជាង ៣០០.០០០ ច្បាប់ នៅឆ្នាំដដែលពួកគេក៏បានដោះលែងទីប្រាំពីររបស់ពួកគេផងដែរ EP 7 for 7 លក្ខណៈពិសេស Chart-topping នៃតន្ត្រីតែមួយ "You Are" អាល់ប៊ុមនេះលក់ដាច់ជាង ៣០ ម៉ឺនកូពី EP ទីប្រាំបីរបស់ពួកគេ Eyes On You ត្រូវបានដោះលែងនៅថ្ងៃទី ១២ ខែមីនាឆ្នាំ ២០១៨ ហើយបានលក់ដាច់ជាង ៣០ ម៉ឺនច្បាប់
ហ្គស្ប៉ដាគ្រុស

ហ្គស្ប៉ដាគ្រុស ( c. 1520 – 5 កុម្ភៈ ឆ្នាំ1570; ជួនកាលគេស្គាល់ផងដែរនៅក្រោមកំណែភាសាអេស្ប៉ាញនៃឈ្មោះរបស់គាត់ Gaspar de la Cruz  ) គឺជាបុព្វបុរសជនជាតិ ព័រទុយហ្គាល់ Dominican កើតនៅ Évora ដែលបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទ្វីបអាស៊ី ហើយបានសរសេរជាលើកដំបូង។ គណនីអឺរ៉ុបលម្អិតអំពី ប្រទេសចិន ។
ហ្គស្ប៉ដាគ្រុស: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
ហ្គស្ប៉ដាគ្រុស ត្រូវ​បាន​គេ​ចូល​ទៅ​កាន់ ​អនុសញ្ញា​របស់​អ្នក​អធិប្បាយ (លំដាប់​ដូមីនីកែន) នៃ Azeitão ។ នៅឆ្នាំ ១៥៤៨ រួមជាមួយ បព្វជិត ១០ នាក់ផ្សេងទៀត។ "The Portuguese empire, 1415–1808: a world on the move", p. 92,
A. J. R. Russell-Wood ហ្គស្ប៉ដាគ្រុសបានចាប់ផ្តើមសម្រាប់ ប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ប្រទេសឥណ្ឌា ក្រោមការបញ្ជារបស់ Friar Diogo Bermudes ក្នុងគោលបំណងបង្កើត បេសកកម្ម Dominican នៅបូព៌ា។ អស់រយៈពេលប្រាំមួយឆ្នាំ គាត់នៅតែស្ថិតនៅក្នុង ហិណ្ទុស្ដាន ប្រហែលជានៅ Goa, Chaul និង Kochi ដូចដែល Order របស់គាត់បានបង្កើតការតាំងទីលំនៅនៅទីនោះ។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ​លោក​ក៏​បាន​ទៅ​ទស្សនា ​ប្រទេស​ព័រទុយហ្គាល់ Ceylon ។

នៅឆ្នាំ 1554  គាត់ស្ថិតនៅក្នុង ម៉ាឡាកា ជាកន្លែងដែលគាត់បានបង្កើតផ្ទះមួយនៅក្រោមលំដាប់របស់គាត់ ដោយរស់នៅទីនោះរហូតដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1555។ ពេល​នោះ​គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជូន​មក ​កម្ពុជា ។ ដោយសារការបរាជ័យនៃបេសកកម្មកម្ពុជា  នៅចុងឆ្នាំ 1556 គ្រុសបានទៅ លម្បចៅ ដែលជាកោះតូចមួយនៅឈូងសមុទ្រ ក្វាងស៊ូ លីកចំនួនប្រាំមួយភាគខាងជើងនៃ កោះ Shangchuan (Sanchão) ។ នៅពេលនោះ កោះឡាម៉ាប៉ាកាវ ជាកំពង់ផែសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិន។ នៅ​ឡាំប៉ាកាវ គាត់​អាច​ទទួល​បាន​ការ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ទៅ​ក្វាងចូវ ហើយ​បាន​ចំណាយ​ពេល​មួយ​ខែ​អធិប្បាយ​នៅ​ទីនោះ។ 

នៅឆ្នាំ 1557 គាត់បានត្រលប់ទៅម៉ាឡាកាវិញ។

នៅឆ្នាំ 1560 គាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ Hormuz ជាកន្លែងដែលគាត់បានផ្តល់ការគាំទ្រដល់ទាហាននៃបន្ទាយព័រទុយហ្គាល់។ គាត់ប្រហែលជាត្រឡប់ទៅប្រទេសឥណ្ឌាវិញប្រហែល 3 ឆ្នាំក្រោយមក ទោះបីជាមិនមានកំណត់ត្រាច្បាស់លាស់សម្រាប់អំឡុងពេលនេះក៏ដោយ។ វាទំនងជាថា  គាត់បានត្រលប់ទៅព័រទុយហ្គាល់វិញនៅឆ្នាំ 1565 ដោយត្រលប់ទៅ លិស្បោន វិញនៅឆ្នាំ 1569 ជាកន្លែងដែលគាត់ត្រូវបានគេកត់ត្រាទុកថាជួយជនរងគ្រោះដោយ គ្រោះកាច ។ ក្រោយមកគាត់បានត្រលប់ទៅអនុសញ្ញារបស់គាត់នៅ Setúbal ជាកន្លែងដែលគាត់បានស្លាប់ដោយសារគ្រោះកាចនៅថ្ងៃទី 5 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1570។
ហ្គាណា

ហ្គាណា មានជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋហ្គាណា គឺជាប្រទេសមួយនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច។  វាស្ថិតនៅលើឈូងសមុទ្រហ្គីណេ និង មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក នៅភាគខាងត្បូង ដោយមានព្រំប្រទល់ជាមួយ កូតឌីវ័រ នៅភាគខាងលិច បួគីណាហ្វាសូ នៅភាគខាងជើង និង តូហ្គោ នៅភាគខាងកើត។  ប្រទេសហ្គាណាមានផ្ទៃដី 238,535 km2 (92,099 sq mi) ដែលលាតសន្ធឹងលើជីវចម្រុះ ដែលមានចាប់ពីតំបន់ឆ្នេរសាវ៉ាណា រហូតដល់ព្រៃត្រូពិច។  ជាមួយនឹងប្រជាជនជាង 31 លាននាក់ ហ្គាណាគឺជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីពីរនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច បន្ទាប់ពីនីហ្សេរីយ៉ា។  រាជធានី និងទីក្រុងធំជាងគេគឺ អាក្រា ។
ហ្គានីមេដ (ព្រះ​ច័ន្ទ): ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
កំណត់ត្រាតារាសាស្ត្រចិនរាយការណ៍ថានៅឆ្នាំ 365 មុនគ.ស លោក Gan De បានរកឃើញអ្វីដែលអាចជាព្រះច័ន្ទនៃភពព្រហស្បតិ៍ ប្រហែលជា Ganymede ដោយភ្នែកទទេ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ Gan De បានរាយការណ៍ពីពណ៌របស់ដៃគូថាជាពណ៌ក្រហម ដែលធ្វើអោយមានការងឿងឆ្ងល់ ចាប់តាំងពីព្រះច័ន្ទមានភាពស្រពិចស្រពិលពេកសម្រាប់ពណ៌របស់ពួកគេដែលមិនអាចយល់បានដោយភ្នែកទទេ។  Shi Shen និង Gan De រួមគ្នាធ្វើការសង្កេតយ៉ាងត្រឹមត្រូវអំពីភពធំៗទាំងប្រាំ។ 

នៅថ្ងៃទី 7 ខែមករា ឆ្នាំ 1610 Galileo Galilei បានប្រើតេឡេស្កុបដើម្បីសង្កេតមើលអ្វីដែលគាត់គិតថាជាផ្កាយបីនៅជិតភពព្រហស្បតិ៍ រួមទាំងអ្វីដែលប្រែទៅជា Ganymede, Callisto និងរាងកាយមួយដែលប្រែទៅជាពន្លឺរួមបញ្ចូលគ្នាពី Io និង Europa ; នៅយប់បន្ទាប់គាត់បានកត់សម្គាល់ឃើញថាពួកគេបានផ្លាស់ប្តូរ។ នៅថ្ងៃទី 13 ខែមករា គាត់បានឃើញព្រះច័ន្ទទាំងបួនក្នុងពេលតែមួយជាលើកដំបូង ប៉ុន្តែបានឃើញព្រះច័ន្ទនីមួយៗមុនកាលបរិច្ឆេទនេះយ៉ាងហោចណាស់ម្តង។ នៅថ្ងៃទី 15 ខែមករា Galileo បានសន្និដ្ឋានថាផ្កាយពិតជាកំពុងវិលជុំវិញភពព្រហស្បតិ៍។
ហ្គានីមេដ (ព្រះ​ច័ន្ទ): ឈ្មោះ

ឈ្មោះ 
Galileo បានទាមទារសិទ្ធិក្នុងការដាក់ឈ្មោះព្រះច័ន្ទដែលគាត់បានរកឃើញ។ គាត់បានចាត់ទុក "Cosmian Stars" ហើយបានតាំងលំនៅនៅលើ " Medicean Stars " ជាកិត្តិយសដល់ Cosimo II de' Medici ។ 

តារាវិទូជនជាតិបារាំង Nicolas-Claude Fabri de Peiresc បានស្នើឈ្មោះបុគ្គលពី គ្រួសារ Medici សម្រាប់ឋានព្រះច័ន្ទ ប៉ុន្តែសំណើរបស់គាត់មិនត្រូវបានគេយកទេ។  Simon Marius ដែលដើមឡើយបានអះអាងថាបានរកឃើញផ្កាយរណប Galilean  បានព្យាយាមដាក់ឈ្មោះព្រះច័ន្ទថា "Saturn of Jupiter" ដែលជា "Jupiter of Jupiter" (នេះគឺជា Ganymede) "Venus of Jupiter" ។ និង "បារតនៃភពព្រហស្បតិ៍" ឈ្មោះមួយទៀតដែលមិនធ្លាប់មាន។ ពីការផ្ដល់យោបល់ដោយ Johannes Kepler Marius បានស្នើឱ្យប្រើប្រព័ន្ធដាក់ឈ្មោះផ្សេងដោយផ្អែកលើ ទេវកថាក្រិច : គាត់ស្រឡាញ់ខ្លាំងជាងនេះទៅទៀតដែល Ganymede គឺជាក្មេងប្រុសដ៏ស្រស់ស្អាត កូនប្រុសរបស់ស្តេច Tros; Io,] Europe, the boy Ganymede និង Calisto លេងសើចពេកត្រូវបាន Jupiter ពេញចិត្តពេក។

... បន្ទាប់មកមាន Ganymede ដែលជាកូនប្រុសដ៏សង្ហារបស់ ស្តេច Tros ដែល Jupiter បានយកទម្រង់ជាឥន្ទ្រី ដឹកទៅកាន់ឋានសួគ៌នៅលើខ្នងរបស់គាត់ ដូចដែលកវីនិយាយយ៉ាងអស្ចារ្យ ... [ព្រះច័ន្ទ] ទីបីត្រូវបានគេហៅថា Ganymede ដោយខ្ញុំ។ ដោយសារតែពន្លឺដ៏អស្ចារ្យរបស់វា ... Io, Europa, ក្មេងប្រុស Ganymede និង Callisto ពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង Zeus ។ ឈ្មោះនេះ និងផ្កាយរណប Galilean ផ្សេងទៀតបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពមិនពេញចិត្តក្នុងរយៈពេលដ៏សន្ធឹកសន្ធាប់ ហើយមិនមានការប្រើប្រាស់ជាទូទៅរហូតដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 20 ។ នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍តារាសាស្ត្រជាច្រើនមុននេះ Ganymede ត្រូវបានសំដៅជំនួសដោយការកំណត់លេខរ៉ូម៉ាំង Jupiter III (ប្រព័ន្ធណែនាំដោយ Galileo) នៅក្នុងពាក្យផ្សេងទៀត "ផ្កាយរណបទីបីរបស់ Jupiter" ។ បន្ទាប់ពីការរកឃើញព្រះច័ន្ទនៃភពសៅរ៍ ប្រព័ន្ធដាក់ឈ្មោះផ្អែកលើ Kepler និង Marius ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ព្រះច័ន្ទរបស់ Jupiter ។  Ganymede គឺជាព្រះច័ន្ទតែមួយរបស់ Galilean នៃ Jupiter ដែលត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាមបុរសដូចជា Io, Europa និង Callisto គាត់គឺជាគូស្នេហ៍របស់ Zeus ។

ផ្កាយរណប Galilean រក្សាអក្ខរាវិរុទ្ធអ៊ីតាលីនៃឈ្មោះរបស់ពួកគេ។ ក្នុងករណី Io, Europa និង Callisto ទាំងនេះគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងឡាតាំង ប៉ុន្តែទម្រង់ឡាតាំងរបស់ Ganymede គឺ Ganymedes ។ នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស 'e' ចុងក្រោយគឺនៅស្ងៀម ប្រហែលជាស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃភាសាបារាំង មិនដូចឈ្មោះក្រោយៗដែលយកមកពីឡាតាំង និងក្រិកទេ។
ហ្គានីមេដ (ព្រះ​ច័ន្ទ): គន្លង និងការបង្វិល

គន្លង និងការបង្វិល 
Laplace resonance នៃ Ganymede, Europa , និង Io (ការភ្ជាប់ត្រូវបានបន្លិចដោយការផ្លាស់ប្តូរពណ៌)
Ganymede គោចរជុំវិញ ភពព្រហស្បតិ៍នៅចម្ងាយ 1,070,400 គីឡូម៉ែត្រ ដែលទីបីក្នុងចំណោមផ្កាយរណប Galilean  និងបញ្ចប់បដិវត្តន៍រៀងរាល់ប្រាំពីរថ្ងៃបីម៉ោងម្តង។ ដូចព្រះច័ន្ទដែលគេស្គាល់ភាគច្រើនដែរ Ganymede ត្រូវ បានចាក់សោ ដោយទឹកដោយផ្នែកម្ខាងតែងតែបែរមុខទៅរកភពផែនដី ដូច្នេះហើយថ្ងៃរបស់វាក៏មានប្រាំពីរថ្ងៃនិងបីម៉ោងផងដែរ។  គន្លងរបស់វាមានភាពច្របូកច្របល់បន្តិច ហើយមានទំនោរទៅ អេក្វាទ័រ Jovian ជាមួយនឹង ភាព ប្រែប្រួល និង ទំនោរ ផ្លាស់ប្តូរ តាមកាលកំណត់ ដោយសារតែទំនាញទំនាញព្រះអាទិត្យ និងភព នៅ លើមាត្រដ្ឋាននៃសតវត្ស។ ជួរនៃការផ្លាស់ប្តូរគឺ 0.0009–0.0022 និង 0.05–0.32° រៀងគ្នា។ ការប្រែប្រួលគន្លងទាំងនេះបណ្តាលឱ្យ លំអៀងអ័ក្ស (មុំរវាងអ័ក្សបង្វិល និងគន្លង) ប្រែប្រួលចន្លោះពី 0 ទៅ 0.33°។ 

Ganymede ចូលរួមក្នុង គន្លងគន្លង ជាមួយ Europa និង Io៖ សម្រាប់គន្លងនីមួយៗនៃ Ganymede Europa គន្លងពីរដង និង Io គោចរបួនដង។  ការភ្ជាប់ (ការតម្រឹមនៅម្ខាងនៃភពព្រហស្បតិ៍) រវាង Io និង Europa កើតឡើងនៅពេលដែល Io នៅ periapsis និង Europa នៅ apoapsis ។ ការភ្ជាប់គ្នារវាង Europa និង Ganymede កើតឡើងនៅពេលដែល Europa នៅ periapsis ។  រយៈបណ្តោយនៃការភ្ជាប់ Io-Europa និង Europa-Ganymede ផ្លាស់ប្តូរជាមួយនឹងអត្រាដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យការភ្ជាប់បីដងមិនអាចទៅរួច។ សូរសព្ទដ៏ស្មុគស្មាញបែបនេះត្រូវបានគេហៅថា Laplace resonance ។  ភាពធន់របស់ Laplace បច្ចុប្បន្នមិនអាចបូម eccentricity គន្លងនៃ Ganymede ឱ្យមានតម្លៃខ្ពស់ជាងនេះបានទេ។  តម្លៃប្រហែល 0.0013 គឺប្រហែលជាសំណល់ពីសម័យមុន នៅពេលដែលការបូមបែបនេះអាចធ្វើទៅបាន។  ម្នាលគហបតី វចីសង្ខារ វិមុត្តិ វិចារណកថា។ ប្រសិនបើវាមិនត្រូវបានបូមនៅពេលនេះ វាគួរតែរលួយយូរមកហើយ ដោយសារតែការ រលាយ នៃជំនោរនៅខាងក្នុងនៃ Ganymede ។  នេះមានន័យថា វគ្គចុងក្រោយនៃសេចក្តីរំជើបរំជួល កើតឡើងតែប៉ុន្មានរយលានឆ្នាំមុនប៉ុណ្ណោះ។  ដោយសារតែ eccentricity គន្លងរបស់ Ganymede គឺទាប - ជាមធ្យម 0.0015  - កំដៅជំនោរគឺមានការធ្វេសប្រហែសនៅពេលនេះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយកាលពីអតីតកាល Ganymede ប្រហែលជាបានឆ្លងកាត់ការអនុលោមតាម Laplace មួយឬច្រើន ដែលអាចបូម eccentricity គន្លងទៅតម្លៃខ្ពស់រហូតដល់ 0.01-0.02  នេះ​ប្រហែល​ជា​បាន​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ការ​ឡើង​កំដៅ​ជំនោរ​យ៉ាង​សំខាន់​នៃ​ផ្នែក​ខាង​ក្នុង​នៃ Ganymede​; ការបង្កើតដីដែលមានចង្អូរអាចជាលទ្ធផលនៃវគ្គកំដៅមួយ ឬច្រើន។ 

មានសម្មតិកម្មពីរសម្រាប់ប្រភពដើមនៃ Resonance Laplace ក្នុងចំណោម Io, Europa, និង Ganymede: ថាវាជា primordial ហើយមានតាំងពីការចាប់ផ្តើមនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។  ឬថាវាបានអភិវឌ្ឍបន្ទាប់ពីការ កកើតនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ។ លំដាប់នៃព្រឹត្តិការណ៍ដែលអាចកើតមានសម្រាប់សេណារីយ៉ូចុងក្រោយមានដូចខាងក្រោម៖ Io បានលើកឡើងជំនោរនៅលើភពព្រហស្បតិ៍ ដែលបណ្តាលឱ្យគន្លងរបស់ Io ពង្រីក (ដោយសារតែការអភិរក្សនៃសន្ទុះ) រហូតដល់វាជួបប្រទះនូវប្រតិកម្ម 2:1 ជាមួយ Europa ។ បន្ទាប់ពីនោះការពង្រីកបានបន្ត ប៉ុន្តែ ពេលវេលា មុំមួយចំនួន ត្រូវបានផ្ទេរទៅ Europa ខណៈដែលសំឡេងរោទិ៍បានបណ្តាលឱ្យគន្លងរបស់វាពង្រីកផងដែរ។ ដំណើរការនេះបានបន្តរហូតដល់ Europa ជួបប្រទះនឹង 2: 1 resonance ជាមួយ Ganymede ។ នៅទីបំផុត អត្រារសាត់នៃការភ្ជាប់គ្នារវាងព្រះច័ន្ទទាំងបីត្រូវបានធ្វើសមកាលកម្ម និងជាប់គាំងនៅក្នុងសម្លេង Laplace ។
ហ្គានីមេដ (ព្រះ​ច័ន្ទ): ទំហំ

ទំហំ 
សូមមើលផងដែរ៖ បញ្ជីវត្ថុប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យតាមទំហំ

ជាមួយនឹងអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល 5270 គីឡូម៉ែត្រនិងម៉ាស់1.48 × 10 20 តោន Ganymede គឺជាព្រះច័ន្ទដែលធំជាងគេ និងធំជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។  វាមានទំហំធំជាងព្រះច័ន្ទដ៏ធំបំផុតទីពីរបន្តិច ផ្កាយរណប Titan របស់ Saturn ហើយមានទំហំធំជាងពីរដងដូចព្រះច័ន្ទរបស់ផែនដី។ វាមានទំហំធំជាងភព Mercury (អង្កត់ផ្ចិត 4880 គីឡូម៉ែត្រ) ទោះបីជាធំជាងឆ្ងាយក៏ដោយ នៅត្រឹមតែ 45 ភាគរយនៃម៉ាស់ Mercury ប៉ុណ្ណោះ។
ហ្គានីមេដ (ព្រះ​ច័ន្ទ): សមាសភាព

សមាសភាព 
ដង់ស៊ីតេ មធ្យម របស់ Ganymede 1.936 ក្រាម / សង់ទីម៉ែត្រ 3 (ធំជាង Callisto បន្តិច) បង្ហាញពីសមាសធាតុនៃវត្ថុធាតុថ្មប្រហែលផ្នែកស្មើគ្នា និងភាគច្រើនជាទឹកកក ទឹក ។  ទឹកខ្លះជារាវ បង្កើតបានជាមហាសមុទ្រក្រោមដី។  ប្រ ភាគដ៏ធំ នៃទឹកកកគឺនៅចន្លោះពី 46 ទៅ 50 ភាគរយ ដែលទាបជាងបន្តិចនៅក្នុង Callisto ។  ទឹកកកដែលងាយនឹងបង្កជាហេតុបន្ថែមមួយចំនួនដូចជា អាម៉ូញាក់ ក៏អាចមានវត្តមានផងដែរ។  សមាសភាពពិតប្រាកដនៃ ថ្ម របស់ Ganymede មិនត្រូវបានគេដឹងទេប៉ុន្តែប្រហែលជាជិតនឹងសមាសភាពនៃ L /ប្រភេទ LL ប្រភេទ chondrites ធម្មតា ,  ដែលត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយ ជាតិដែក សរុប តិចជាង ដែកលោហធាតុតិច និង អុកស៊ីដជាតិដែក ច្រើនជាង H chondrites ។ សមាមាត្រទម្ងន់នៃជាតិដែកទៅនឹង ស៊ីលីកុន មានចន្លោះពី 1.05 និង 1.27 នៅក្នុង Ganymede ចំណែក សមាមាត្រព្រះអាទិត្យ គឺប្រហែល 1.8 ។