navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អំពីសាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប: សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូកែប

សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូកែប 
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែប គឺជាសាលាអង្គការមួយដែលជាមូលនិធិ ដុនបូស្កូ  ដែលជួយយុវជនក្រីក្រក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងគោលបំណងលើកស្ទួយប្រទេសអោយមានការងារសម្រាប់យុវជន។
សាលាបានចូលមកប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ១៩៩១ ដែលដំបូងមាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ  ។
បន្ទាប់មកក៏មានការបែកសាលាជាច្រើនក្នុងប្រទេស រហូតដល់មកបើកសាខាថ្មីនៅខេត្តកែប ព្រោះថាជាតម្រូវការរបស់យុវជនច្រើន និងភាពជំនាញគុណភាពរបស់សាលា  ។
 ការអប់រំ 
សាលាបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការអនុវត្ត  ក្រមសីលធម៌ ជំនាញ និងការវឹកហាត់របស់សិស្សនិសិត្ស  ។ 
វិនយ័​  ជាកត្តាដែលជំរុញអោយសាលារបស់ដុនបូស្កូ មានកិត្តិយស ក្នុងការអប់រំ និងទទួលស្គាល់ដោយក្រសូង អប់រំ  ។
អនាមយ័  គិតពីគុណសម្បត្តិនៃបរិស្ថាននៅក្នុងបរិវានសាលា  និងធម្មជាតិស្រស់បំព្រង ។
 សាខាសាលាដុនបូស្កូនៅកែប 
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែប​ បានចាប់ផ្តើមកសាងឡើង នាដើមឆ្នាំ​​២០០៥ មកម្ល៉េះ។  រហូតមកដល់ ដើមឆ្នាំ២០១១នេះ ទើបបានបើកឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ   ។ 
ដែលសាលានេះបានបែកសាខាពីសាលាដុនបូស្កូ ខេត្តព្រះសីហនុ ដោយមានចំនួនសិស្សចេះតែកើនឡើងពីរមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ  ។
កាលពីដំបូងសាលាមានតែបើកផ្នែក  ទំនាក់ទំនងសង្គម ឆ្នាំទី១មានសិស្សចំនួន២០នាក់ ស្រី៦នាក់ និងឆ្នាំទី២មានសិស្ស ១៩នាក់ ស្រី៤​នាក់ ដែលមានសរុបទាំងអស់ចំនួន ៣៩នាក់។ 
បច្ចុប្បន្នសាលាមានអគារាច្រើនខ្នងដូចជា ផ្ទះលោកឪពុករ៉ួ ផ្ទះសាឡេស៊ាន្ត អគាហាត្រាន អគាសម្រាប់សិស្សអគ្គីសនី និង អគាអង្គបុរី។ សព្វថ្ងៃនេះសាលាមានបើកនូវកន្លែង បោកគក់សំលៀក បំពាក់
 ថតរូប ហាងកាហ្វេអ៊ីនធើណេតភូមិថ្មី កន្លែងលក់នំនិងភេសជ្ជៈព្រៃធំ មានបង្រៀនកុំព្យូទ័រនិង ភាសាអង្គគ្លេស នៅក្នុងសាលាផ្ទាល់។
 បុលិគ្គនិងតួនាទី 

    លោកពុក: លី សំណាង គឺជាអធិការសាលា
    លោកគ្រូ: ហេង ឡាយ ជានាយកសាលា
    លោកគ្រូ: ពៅ តុលា ការិយាល័យសិក្សា
   លោកគ្រូប្រាក់ សាខនជាប្រធានផ្នែក ទំ់នាក់ទំនងសង្គមនិង សារពត័មាន
    អ្នកគ្រូ​​​  : ម៉ិច ភីនីន ជាលេខាធិការរបស់អធិការសាលា
    លោកគ្រូ: ប៊ុន ពន្លក ប្រធានកិច្ចការទូទៅសាលា
    អ្នកគ្រូ​  : ស្រ៊ី ចន្នី ប្រធានរោងពុម្ភ និង ប្រធានមូលនិធិកុមារ
    អ្នកគ្រូ  : វ៉ាន់នី ប្រធានផ្នែកកាត់ដេរ
    អ្នកគ្រូ  : ស៊ីណាត អនុប្រធានផ្នែកកាត់ដេរ
    លោកគ្រូ: ប្រាក់ សាខន ជាអនុប្រធានផ្នែក ទំ់នាក់ទំនងសង្គមនិង សារពត័មាន
    លោកគ្រូ: ទ្រី សីហា ជាប្រធានផ្នែក អគ្គីសនី និងជាគ្រូមើលសិស្សស្នាក់ក្នុងកូនប្រុស
    លោកគ្រូ: យិន រតនា ជាគ្រូផ្នែកសណ្ឋាគារ ជំនាញ បំរើសេវាកម្ម
    លោកគ្រូ: សួន ជាគ្រូសណ្ឋាគារ ជំនាញ អ្នកទទួលភ្មៀវនិងផ្តល់សេវាកម្ម
    លោកគ្រូ: ឃឹម កញ្ញា ប្រធានផ្នែកព៌តមានវិទ្យា (កុំព្យូទ័រ និង អង់គ្លេស)
    អ្នកគ្រូ  : ហែម រស្មី អនុប្រធានផ្នែកសីល្បះ

 មុខជំនាញ 
 ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម និងសារព៌តមាន
 ផ្នែកសណ្ធាគារ
 ផ្នែកអគ្គិសនី
 ផ្នែកព៌តមានវិទ្យា
 ផ្នែកសីល្បះ
 ផ្នែកចុងភៅ
 ផ្នែកកសិកម្ម
ដែលមានទីតាំងនៅភូមិថ្មី សង្កាត់ព្រៃធំ ក្រុងកែប ខេត្តកែប ទល់មុននឹងសាលាមន្ទីអប់រំយុវជនកីឡារខេត្តកែប ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការអប់រំ
អំពីសាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប: ការអប់រំ

ការអប់រំ 
សាលាបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការអនុវត្ត  ក្រមសីលធម៌ ជំនាញ និងការវឹកហាត់របស់សិស្សនិសិត្ស  ។ 
វិនយ័​  ជាកត្តាដែលជំរុញអោយសាលារបស់ដុនបូស្កូ មានកិត្តិយស ក្នុងការអប់រំ និងទទួលស្គាល់ដោយក្រសូង អប់រំ  ។
អនាមយ័  គិតពីគុណសម្បត្តិនៃបរិស្ថាននៅក្នុងបរិវានសាលា  និងធម្មជាតិស្រស់បំព្រង ។
អំពីសាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប: សាខាសាលាដុនបូស្កូនៅកែប

សាខាសាលាដុនបូស្កូនៅកែប 
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែប​ បានចាប់ផ្តើមកសាងឡើង នាដើមឆ្នាំ​​២០០៥ មកម្ល៉េះ។  រហូតមកដល់ ដើមឆ្នាំ២០១១នេះ ទើបបានបើកឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ   ។ 
ដែលសាលានេះបានបែកសាខាពីសាលាដុនបូស្កូ ខេត្តព្រះសីហនុ ដោយមានចំនួនសិស្សចេះតែកើនឡើងពីរមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ  ។
កាលពីដំបូងសាលាមានតែបើកផ្នែក  ទំនាក់ទំនងសង្គម ឆ្នាំទី១មានសិស្សចំនួន២០នាក់ ស្រី៦នាក់ និងឆ្នាំទី២មានសិស្ស ១៩នាក់ ស្រី៤​នាក់ ដែលមានសរុបទាំងអស់ចំនួន ៣៩នាក់។ 
បច្ចុប្បន្នសាលាមានអគារាច្រើនខ្នងដូចជា ផ្ទះលោកឪពុករ៉ួ ផ្ទះសាឡេស៊ាន្ត អគាហាត្រាន អគាសម្រាប់សិស្សអគ្គីសនី និង អគាអង្គបុរី។ សព្វថ្ងៃនេះសាលាមានបើកនូវកន្លែង បោកគក់សំលៀក បំពាក់
 ថតរូប ហាងកាហ្វេអ៊ីនធើណេតភូមិថ្មី កន្លែងលក់នំនិងភេសជ្ជៈព្រៃធំ មានបង្រៀនកុំព្យូទ័រនិង ភាសាអង្គគ្លេស នៅក្នុងសាលាផ្ទាល់។
អំពីសាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប: បុលិគ្គនិងតួនាទី

បុលិគ្គនិងតួនាទី 

    លោកពុក: លី សំណាង គឺជាអធិការសាលា
    លោកគ្រូ: ហេង ឡាយ ជានាយកសាលា
    លោកគ្រូ: ពៅ តុលា ការិយាល័យសិក្សា
   លោកគ្រូប្រាក់ សាខនជាប្រធានផ្នែក ទំ់នាក់ទំនងសង្គមនិង សារពត័មាន
    អ្នកគ្រូ​​​  : ម៉ិច ភីនីន ជាលេខាធិការរបស់អធិការសាលា
    លោកគ្រូ: ប៊ុន ពន្លក ប្រធានកិច្ចការទូទៅសាលា
    អ្នកគ្រូ​  : ស្រ៊ី ចន្នី ប្រធានរោងពុម្ភ និង ប្រធានមូលនិធិកុមារ
    អ្នកគ្រូ  : វ៉ាន់នី ប្រធានផ្នែកកាត់ដេរ
    អ្នកគ្រូ  : ស៊ីណាត អនុប្រធានផ្នែកកាត់ដេរ
    លោកគ្រូ: ប្រាក់ សាខន ជាអនុប្រធានផ្នែក ទំ់នាក់ទំនងសង្គមនិង សារពត័មាន
    លោកគ្រូ: ទ្រី សីហា ជាប្រធានផ្នែក អគ្គីសនី និងជាគ្រូមើលសិស្សស្នាក់ក្នុងកូនប្រុស
    លោកគ្រូ: យិន រតនា ជាគ្រូផ្នែកសណ្ឋាគារ ជំនាញ បំរើសេវាកម្ម
    លោកគ្រូ: សួន ជាគ្រូសណ្ឋាគារ ជំនាញ អ្នកទទួលភ្មៀវនិងផ្តល់សេវាកម្ម
    លោកគ្រូ: ឃឹម កញ្ញា ប្រធានផ្នែកព៌តមានវិទ្យា (កុំព្យូទ័រ និង អង់គ្លេស)
    អ្នកគ្រូ  : ហែម រស្មី អនុប្រធានផ្នែកសីល្បះ
អំពីសាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប: មុខជំនាញ

មុខជំនាញ 
 ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម និងសារព៌តមាន
 ផ្នែកសណ្ធាគារ
 ផ្នែកអគ្គិសនី
 ផ្នែកព៌តមានវិទ្យា
 ផ្នែកសីល្បះ
 ផ្នែកចុងភៅ
 ផ្នែកកសិកម្ម
ដែលមានទីតាំងនៅភូមិថ្មី សង្កាត់ព្រៃធំ ក្រុងកែប ខេត្តកែប ទល់មុននឹងសាលាមន្ទីអប់រំយុវជនកីឡារខេត្តកែប ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការអប់រំ
អំពី​បាលី​ស្នេហ៍

តាម​ការ​សង្កេត បុព្វបុរស​ខ្មែរ​យើង​ប្រើ​បាលី​ស្នេហ៍​នេះ​ក្នុង​គោលបំណង​ផ្សេង ៗ ពី​គ្នា ។ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​យើង​កត់សម្គាល់​ឃើញ​ថា នៅ​ក្នុង​ក្បួន​ខ្មែរ​បុរាណ​មាន​ស្នេហ៍​បី​ប្រភេទ ដែល​យក​មក​ប្រើ​ក្នុង​ទិសដៅ​បី​យ៉ាង​ដែរ :
អំពី​បាលី​ស្នេហ៍: ស្នេហ៍​មុខ

ស្នេហ៍​មុខ

	មុ​ន​នឹង​ចូល​ទៅ​កាន់​កន្លែង​ធ្វើការ​របស់​មនន្ត្រី​ធំ​ណា​មួយ ឬ​ក៏​ទៅ​កាន់​លំនៅ​ឋាន​របស់​វរជន ដោយ​មាន​បំណង​សុំ​ពឹងពាក់ ឬ​សុំ​ក្ដី​អនុគ្រោះ​បែប​ណា​មួយ​នោះ បុព្វបុរស​យើង​តែងតែ​ប្រើ​ដន្លាប់​មន្ត​អាគម​សែកសូត្រ​បាលី​ស្នេហ៍​មុខ ផ្លុំ​ទៅ​លើ​ក្រមួន​មាត់​ដែល​ដាក់​ក្នុង​ដន្លាប់ រួច​យក​មក​លាប​សក់ ចិញ្ចើម ថ្ងាស ។ល។ ព្រម​ជា​មួយ​នេះ​ដែរ ដូនតា​យើង លោក​រៀប​ឫកពារ សុភាព​រាបសារ ឱន​លំទោន​ទាំង​កាយ​ទាំង​វាចា សម្ដែង​នូវ​ការ​គោរព​ប្រណិប័តន៍ ចំពោះ​វរជន​ដែល​ជា​មេបា ចៅហ្វាយ​នាយ ។ ខាង​ក្រោម​នេះ គឺ​បាលី​ស្នេហ៍​មុខ​របស់​លោក​គ្រូ សុខ សែម ដែល​មាន​ការ​ខុស​ប្លែក​ខ្លះៗ អំពី​បាលី​ស្នេហ៍​មុខ​របស់​លោក កិម ផង់ ។ ជួន​កាល​លោក​ប្រើ​បាលី​ស្នេហ៍​មុខ​នេះ ដើម្បី​កម្រើក​ទឹក​ចិត្ត​ឲ្យ​ក្លាហាន មិន​ឲ្យ​ចាញ់​ច្រាប​គេ ឲ្យ​មាន​សិរីសួស្ដី និង​មាន​អំណោយ​ទាន មាន​គេ​អាណិត និង​ឲ្យ​មានតេជះ​​ក្នុង​ការ​ចូល​ទៅ​កាន់​ជំនុំ​ចំណោម​ប្រជុំ​មនុស្ស​ធំ​តូច ។ ត្រូវ​សែក​បាលី​នេះ និង​ក្រមួន​មាត់ ឬ​ប្រេង​ដូង​អប់ លម្អង​ផ្កា​ក្រអូប​ថា : “ ឧម​សេព​មហា​សេព ទើប​គ្រូ​ប្រើ​អញ​សែក​ប្រេង​ក្រមួន លាយ​លាប​ធ្វើ​ខ្លួន​អញ​អើយ ល្អ​បី​ដូច​មាស ថ្ងាស​អញ​អើយ ល្អ​បី​ដូច​ប្រាក់ ព្រះ​ភក្ត្រ​អញ​អើយ ល្អ​បី​ដូច​ខែ​ពេញ​បូណ៌ សម្បុរ​អញ​អើយ ល្អ​បី​ដូច​ឃ្មុំ​ពេញ​ឆោម ម្រោម​ពេញ​ទឹក​បង​ប្អូន​នឹក​រលឹក​មក​គ្រប់​ៗ​គ្នា " ។

	*បាលី​ស្នេហ៍​មុខ​ទី ២ ហៅ​ថា បាលី​ស្នេហ៍​សារិកា

	“ឱម​សារិការ​អើយ អញ​ទៅ​ត្រង់​ណា​មិន​ដែល​ទំនេរ ពាក្យ​អញ​សសិត មាត់​អញ​ស្រដី លួងលោម​ប្រុស​ស្រី ឲ្យ​ចូល​ចិត្ត​នឹង​អញ " ។

	*បាលី​ស្នេហ៍​មុខ​ទី ៣ ហៅ​ថា បាលី​ស្នេហ៍​ក្រពុំ​រីករាយ 

	“ឱម​រីក ឱម​រាយ រីក​ដូច​ព្រះ​ពាយ រាយ​ព្រះ​អាទិត្យ"

	បាលី​ស្នេហ៍​ទាំង​ប៉ុន្មាន​មេ​នេះ ត្រូវ​សូត្រ​សេព ៣​ចប់ ឬ ៧ ចប់ ។
អំពី​បាលី​ស្នេហ៍: បាលី​ស្នេហ៍​ដាក់​ខ្មោច

បាលី​ស្នេហ៍​ដាក់​ខ្មោច 

	នៅ​ឯកសារ​មុន ខ្ញុំ​បាន​ជម្រាប​អំពី​បាលី​ដាក់​ខ្មោច​ឲ្យ​ទន់​ចិត្ត អាណិត​ដល់​គ្រូ ព្រម​ទាំង​បើក​ដៃ​ឲ្យ​គ្រូហ្ម​ព្យាបាល​សិស្សគណ​របស់​ខ្លួន ដោយ​មិន​ជំទាស់​រក​រឿង​រក​ហេតុ​អ្វី​ឡើយ ។ តាម​ធម្មតា​គេ​តែងតែ​ប្រើ​បាលី​ស្នេហ៍​មុខ ឬ​បាលី​ស្នេហ៍​ដាក់​មនុស្ស សម្រាប់​ដាក់​បន្ទាន់​ចិត្ត​ខ្មោច​ជួរជំបួរ​ព្រាយព្រ័ក្សល្បាក់សា​ផង​ដែរ ។
អំពី​បាលី​ស្នេហ៍: អំពី​អ្នក​និពន្ធ

អំពី​អ្នក​និពន្ធ

ឯកសារ​នេះ​ជា​ស្នាដៃ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​លោក​ មៀច ប៉ុណ្ណ ។
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ដងរែក

អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ដងរែក ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា ការរុញច្រានប្រាសាទព្រះវិហារ គឺជាឧបទ្ទវហេតុព្រំដែនមួយ ដែលបានកើតឡើងនៅតាម ជួរភ្នំដងរែក ជាប់ ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដែលបណ្តាលឱ្យស្លាប់ជនភៀសខ្លួន ខ្មែរ-ចិន ជាច្រើននាក់ ដែលត្រូវបាន ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បដិសេធមិនទទួលសិទ្ធិជ្រកកោន ដោយ ប្រទេសថៃ ក្នុង ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៩ ។
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ដងរែក: បរិបទ៖ រត់គេចពីទុរ្ភិក្សបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម

បរិបទ៖ រត់គេចពីទុរ្ភិក្សបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម 
ជនជាតិ ដេកា ដែលធ្លាប់ដឹកនាំការតស៊ូម៉ុងតាញ៉ាតប្រឆាំងនឹងរបបកុម្មុយនិស្តហាណូយក៏បានប្រើឱកាសក្នុងក្តីសង្ឃឹមថានឹងឈានដល់លោកខាងលិច ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើនត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយទាហានខ្មែរក្រហមក្រោមការដឹកនាំរបស់ សឺនសេន ដែលបានបង្ខំពួកគេឱ្យប្រយុទ្ធជាមួយវៀតណាមដូច "សត្រូវរួម" របស់ពួកគេ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងការប៉ុនប៉ងរារាំងពួកគេពីការរត់គេចខ្លួន គ្រាប់មីនត្រូវបានដាំនៅជុំវិញជំរុំ ដែលប្រជាជន ដេកា ត្រូវបានឃុំខ្លួន សម្លាប់ និងរបួសជាច្រើននាក់។ 

ជនភៀសខ្លួនខ្មែរប្រមាណ ១៤០,០០០នាក់ បានស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននៅក្នុងប្រទេសថៃ នៅចន្លោះនិទាឃរដូវ និងដើមរដូវស្លឹកឈើជ្រុះឆ្នាំ ១៩៧៩។ ចំនួន​អ្នក​ស្វែងរក​ជនភៀសខ្លួន​នៅក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​បាន​ឈានដល់​មួយ​ភាគរយ​នៃ​ចំនួន​ប្រជាជន​សរុប​របស់ខ្លួន​។
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ដងរែក: ខែមិនា ឆ្នាំ១៩៧៩៖ បិទព្រំដែនថៃ

ខែមិនា ឆ្នាំ១៩៧៩៖ បិទព្រំដែនថៃ 
In March 1979, fearing an overwhelming flow of refugees, Thailand announced that it was closing and mining it borders. In the no man's land along the border between Thailand and Cambodia, refugee camps started to spring. Thai officials developed a policy of "humane deterrence" in order to reduce of number of Khmer refugees in those camps. These were no longer referred to as refugees but as illegal immigrants. The camps were provided only with the bare necessities. Newcomers were refused the right to interview with international representatives in order to be relocated abroad.Kim, Audrey U. (2003). Not Just Victims: Conversations with Cambodian Community Leaders in the United States. University of Illinois Press. p. 25. ISBN 978-0-252-07101-0.
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ដងរែក: ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៧៩៖ អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ដងរែក

ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៧៩៖ អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ដងរែក 
នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៧៩ កងទ័ពភូមិន្ទថៃ បានបង្ខំជនភៀសខ្លួនកម្ពុជាប្រមាណពី ៤៣.០០០ ទៅ ៤៥.០០០ នាក់ ដែលបានឆ្លងដែនចូលប្រទេសថៃ ត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ។

ជនភៀសខ្លួនខ្មែរដែលនៅរាយប៉ាយពាសពេញស្រុក អារញ្ញប្រទេស ត្រូវបង្ខំចិត្តជិះឡានក្រុង ហើយបើកទៅជួរភ្នំដងរែកចម្ងាយជាង៣០០គីឡូម៉ែត្រ។ ពី​ទីនោះ​ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ឱ្យ​ដើរ​ចុះ​តាម "​ភ្នំ​ដងរែក ជា​ជួរ​ភ្នំ និង​ព្រៃ​ក្រាស់" ។  ក្នុង​ចំណោម​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ទាំង​នោះ​មាន​គ្រួសារ​ងាយ​រងគ្រោះ​ជា​ច្រើន​ដែល​មាន​កូន​រួម​ទាំង ​អ្នកស្រី Mengly Jandy Quach ជា​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ខ្មែរ​ដែល​បាន​រៀប​រាប់​អំពី​ទុក្ខ​លំបាក​នេះ​ក្នុង​ជីវប្រវត្តិ​របស់​គាត់។  ដូចគាត់ដែរ ជនភៀសខ្លួនខ្មែរជាច្រើនមានដើមកំណើតចិន។ 

បន្ទាប់​ពី​ជនភៀសខ្លួន​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​បាន​ព្យាយាម​ដក​ថយ ខណៈ​ដែល​ពួក​គេ​ភ័យ​ខ្លាច​ទាំង​ការ​វិល​ត្រឡប់​មក​វិញ​ក្រោម​របប​ខ្មែរ​ក្រហម និង​ដើរ​លើ​គ្រាប់​មីន ទាហាន​ថៃ​បាន​បាញ់​ប្រហារ​មក​លើ​ពួក​គេ។ 

គេ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា ជនភៀសខ្លួន​ខ្មែរ​រាប់​ពាន់​នាក់​បាន​ស្លាប់​ក្នុង​អ្វី​ដែល​គេ​ហៅ​ថា​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍​ដងរែក។  ខណៈពេលដែលអ្នកដែលបានដកថយត្រូវបានបាញ់សម្លាប់ដោយទាហានថៃ ភាគច្រើនបានស្លាប់ដោយសារការខ្សោះជាតិទឹក រាករូស និងគ្រាប់មីនដែលត្រូវបានគេដាក់នៅតំបន់នោះ ទាំងកងទ័ពខ្មែរក្រហម និងកងទ័ពឈ្លានពានរបស់វៀតណាម។
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ដងរែក: ខែតុលា 1979: ពីសន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវទៅជាដំណោះស្រាយការទូត

ខែតុលា 1979: ពីសន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវទៅជាដំណោះស្រាយការទូត 
ដំណឹង​នៃ​ព្រឹត្តិការណ៍​សោកនាដកម្ម​ទាំងនេះ​នៅ​ភ្នំ​ដងរែក បាន​ញុះញង់​សាធារណជន និង​បង្ក​ការ​ខឹងសម្បារ​ពី​អន្តរជាតិ។ ដើម្បីដោះស្រាយសោកនាដកម្មដែលប្រឈមមុខដោយជនភៀសខ្លួនឥណ្ឌូចិន កិច្ចប្រជុំមួយត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 23 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1979 នៅទីស្នាក់ការ ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅ ទីក្រុងហ្សឺណែវ ដែលត្រូវបានកោះប្រជុំដោយ ក្រុមប្រឹក្សាពិភពលោកនៃព្រះវិហារ ក្រោមអធិបតីភាពរបស់ឧត្តមស្នងការរង ដែលមានការចូលរួមពី តំណាងប្រទេសជាង 60 ។  រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក Uppadis Pachariyangkun ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថា បានប្រើប្រាស់វិបត្តិមនុស្សធម៌នេះ ដើម្បីទទួលបានជ័យជំនះផ្នែកនយោបាយ ដោយបង្ខំឱ្យជនជាតិវៀតណាមដកថយ ដែលភាគីចុងក្រោយបដិសេធមិនពិភាក្សា។ 

នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៩ នាយករដ្ឋមន្ត្រី Kriangsak Chamanan បានទៅលេងព្រំដែន ហើយមានការរង្គោះរង្គើយ៉ាងខ្លាំងចំពោះទុក្ខលំបាកដែលគាត់បានឃើញ។

នៅចុងឆ្នាំ 1979 មូលនិធិកុមាររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងកម្មវិធីស្បៀងអាហារពិភពលោកបានបង្កើតការឆ្លើយតបដ៏ធំមួយនៅតាមព្រំដែន ដែលជាលទ្ធផលទាក់ទាញជនភៀសខ្លួនកាន់តែច្រើន និងនាំទៅដល់ការបង្កើតជំរុំជនភៀសខ្លួនមួយចំនួន។Physicians for Human Rights (1991). Land Mines in Cambodia: The Coward's War, September 1991. Human Rights Watch. p. 25. ISBN 978-1-56432-001-8. ដូច្នេះហើយ ​ជំរំ​ជនភៀសខ្លួន​ខេត្ត​ស្រះកែវ​  ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​«​ជិត​មួយ​យប់​»​ក្នុង​ខែ​តុលា​ឆ្នាំ​១៩៧៩​។     Rosalynn Carter បានទៅលេងជំរំនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1979។ ជនភៀសខ្លួនខ្មែរកាន់តែច្រើនឡើងៗបានរត់គេចពីផែនការ ក៥ ដែលគ្រប់គ្រងដោយកងទ័ពកាន់កាប់របស់វៀតណាម ដែលបានបង្ខំឱ្យធ្វើទាហានខ្មែរក្នុងការប៉ុនប៉ងសាងសង់ "ជញ្ជាំងឫស្សី" ជាវាំងននដែកនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដើម្បីការពារកម្ពុជាពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ។

ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតផ្លាស់ប្តូររដ្ឋាភិបាលក្នុងប្រទេសថៃ គោលនយោបាយបើកព្រំដែនត្រូវបានលុបចោល ហើយព្រំដែនថៃត្រូវបានបិទម្តងទៀតដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីPrem Tinsulanonda ក្នុងខែមករាឆ្នាំ 1980 ដោយលើកឡើងពីការភ័យខ្លាចថាខ្មែរក្រហមនឹងជ្រៀតចូលប្រទេសថៃតាមរបៀបនោះ។
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ដងរែក: ផលវិបាក

ផលវិបាក 
កណ្តាល|ស៊ុម| ព្រះអាទិត្យរះលើភ្នំដងរែក។

 បណ្តុះមនោសញ្ចេតនាប្រឆាំងសៀមរបស់ខ្មែរ 

 ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ 
ឧប្បត្តិហេតុ​ដង​រែក​ជា​ពេល​មួយ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​ហិង្សា​ជា​បន្តបន្ទាប់​នៅ​តាម​បណ្តោយ​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-​ថៃ។  ដោយមិនត្រលប់ទៅសមរភូមិសៀមរាប និងការដួលរលំនៃអង្គរនៅឆ្នាំ ១៤៣២ នោះ វាហាក់បីដូចជាជម្លោះព្រំដែនដ៏រ៉ាំរ៉ៃរវាងកម្ពុជា និងថៃ បានជំរុញឱ្យមានការនិរទេសជនភៀសខ្លួនរាប់ពាន់នាក់ទៅកាន់ដងរែក។[<span title="The material near this tag possibly contains original research. (December 2023)">original research?</span>] ខណៈពេលដែលអាជ្ញាធរថៃបានអះអាងថា វាជាចំណុចសុវត្ថិភាពបំផុតក្នុងការទម្លាក់ជនភៀសខ្លួនខ្មែរនោះ វាអាចជាការសងសឹកជានិមិត្តរូប បន្ទាប់ពីសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិឆ្នាំ 1964 ដែលបានប្រគល់ការគ្រប់គ្រង ប្រាសាទព្រះវិហារ ទៅកម្ពុជាKamm, Henry (1979-06-12). "Thais Deport 30,000 Cambodians While Others Continue to Arrive". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 2022-09-30.  ។សន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ 1904 ដែលធ្វើតាម វិបត្តិបារាំង-សៀម ឆ្នាំ 1893  ព្រំដែននៅតំបន់ជួរភ្នំដងរែកនេះបានដើរតាមតំបន់ទឹក ។

 ការដោះមីននៅតាមព្រំដែន 
បន្ទាប់ពីសង្រ្គាម វាបានចំណាយពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ដើម្បីកម្ចាត់មីនដែលបន្សល់ទុកដោយទាហានខ្មែរក្រហម ថៃ និងវៀតណាម នៅជួរភ្នំដងរែក និងជាទូទៅនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ដងរែក: ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ

ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ 
ឧប្បត្តិហេតុ​ដង​រែក​ជា​ពេល​មួយ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​ហិង្សា​ជា​បន្តបន្ទាប់​នៅ​តាម​បណ្តោយ​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-​ថៃ។  ដោយមិនត្រលប់ទៅសមរភូមិសៀមរាប និងការដួលរលំនៃអង្គរនៅឆ្នាំ ១៤៣២ នោះ វាហាក់បីដូចជាជម្លោះព្រំដែនដ៏រ៉ាំរ៉ៃរវាងកម្ពុជា និងថៃ បានជំរុញឱ្យមានការនិរទេសជនភៀសខ្លួនរាប់ពាន់នាក់ទៅកាន់ដងរែក។[<span title="The material near this tag possibly contains original research. (December 2023)">original research?</span>] ខណៈពេលដែលអាជ្ញាធរថៃបានអះអាងថា វាជាចំណុចសុវត្ថិភាពបំផុតក្នុងការទម្លាក់ជនភៀសខ្លួនខ្មែរនោះ វាអាចជាការសងសឹកជានិមិត្តរូប បន្ទាប់ពីសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិឆ្នាំ 1964 ដែលបានប្រគល់ការគ្រប់គ្រង ប្រាសាទព្រះវិហារ ទៅកម្ពុជាKamm, Henry (1979-06-12). "Thais Deport 30,000 Cambodians While Others Continue to Arrive". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 2022-09-30.  ។សន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ 1904 ដែលធ្វើតាម វិបត្តិបារាំង-សៀម ឆ្នាំ 1893  ព្រំដែននៅតំបន់ជួរភ្នំដងរែកនេះបានដើរតាមតំបន់ទឹក ។
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ដងរែក: ការដោះមីននៅតាមព្រំដែន

ការដោះមីននៅតាមព្រំដែន 
បន្ទាប់ពីសង្រ្គាម វាបានចំណាយពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ដើម្បីកម្ចាត់មីនដែលបន្សល់ទុកដោយទាហានខ្មែរក្រហម ថៃ និងវៀតណាម នៅជួរភ្នំដងរែក និងជាទូទៅនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម
អំពើហិង្សា

អំពើហិង្សាសំដៅយកការរំលោភបំពាន ឬបង្ខិតបង្ខំផ្លូវចិត្ត ផ្លូវកាយ ផ្លូវភេទ ផ្លូវសេដ្ឋកិច្ច រួមបញ្ចូលទាំងការប្រមាថមាក់ងាយ ការគំរាមគំហែង ការដាក់ឱ្យនៅឯកោដាច់ពីគេឯង និងការរំលោភបំពានផ្នែកជីវភាពសេដ្ឋកិច្ចពីសំណាក់បុគ្គលម្នាក់ ឬច្រើន ដើម្បីត្រួតត្រាទៅលើបុគ្គលផ្សេងៗទៀត។
អំពើហិង្សា: មូលហេតុនៃអំពើហិង្សា

មូលហេតុនៃអំពើហិង្សា 
អំពើហិង្សាកើតឡើដោយសារភាពមិនចុះសម្រុងគ្នាខាងផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត និងការចែករំលែកផលប្រយោជន៍មិនស្មើគ្នា។ អំពើហិង្សាកើតឡើងចំពោះមនុស្សគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈក្នុងសង្គមមិនថា​អ្នកមាន អ្នកក្រ អ្នកមានចំណេះដឹងខ្ពស់ អ្នកមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ឬតិចឡើយ។ ភាពមិនចុះសម្រុងគ្នាខាងផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត ការខ្វែងគំនិតគ្នា ធ្វើឱ្យអារម្មណ៍មានការឈឺចាប់ ដែលឈានទៅរកការប្រើប្រាស់វិធីផ្សេងៗ ដើម្បីយកឈ្នះលើភាគីម្ខាងទៀត ដោយពុំបានគិតពីទង្វើល្អ ឬអាក្រក់ ខុសច្បាប់ក្នុងសង្គមឡើយ ។ បញ្ហានេះបណ្តាលឱ្យមានគំហឹងពុំអាចរកវិធីដោះស្រាយដោយសន្តិភាព អធ្យាស្រ័យហេតុនេះហើយឈានទៅរកការវាយដំ ការប្រើអំពើឃោរឃៅ អមនុស្សធម៌។ ម្យ៉ាងទៀតអំពើហិង្សាអាចកើតមានឡើងពីការដណ្តើមផលប្រយោជន៍គ្នា ការជួបអំពើអយុត្តិធម៌ ការដុតកំហឹង ការប្រកាន់បក្សពួក ការបរិហាកេរ្តិ៍គ្នាទៅវិញទៅមក ឬការឈានដល់ការបែកបាក់កូនចៅ ប្តីប្រពន្ធ និងក្រុមគ្រួសារសៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ទំព័រទី២០៨ ដល់២០៩។
អំពែរ

អំពែរ (និមិត្តសញ្ញា៖ A) ជាខ្នាតរបស់ចរន្តអគ្គីសនីនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ។ ចរន្តអគ្គីសនី១អំពែរមានន័យថា​មានបន្ទុកអគ្គីសនី២គូឡុំឆ្លងកាត់ផ្ទៃមុខកាត់​នៃខ្សែចំលងក្នុងរយៈពេល១វិនាទី។ ខ្នាតនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមរូបវិទូបារាំងឈ្មោះ អង់ដ្រេ ម៉ារី អំពែរ ដែលជាអ្នកប្រាជ្ញម្នាក់ដែលរកឃើញអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច។
អំពែរ: និយមន័យ

និយមន័យ 
និយមន័យក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិសរសេរថា៖មួយអំពែរ​ជាអាំងតង់ស៊ីតេចរន្តថេរមួយ ដែលឆ្លងកាត់ខ្សែចំលងពីរស្របគ្នា មានប្រវែងអនន្តនិងមានផ្ទៃមុខកាត់អាចចោលបាន ដាក់នៅប្រវែង 1 m ពីគ្នា និងបង្កើតកំលាំងអន្តរកម្ម​ស្មើនឹង 2 × 10–7 ញូតុនក្នុងមួយម៉ែត្រ។ និយមន័យនេះផ្អែកលើច្បាប់កំលាំងរបស់អំពែរ។ អំពែជាខ្នាតគោល។

គូឡុំដែលជាខ្នាតរបស់បន្ទុកអគ្គីសនីត្រូវបានអោយនិយមន័យដូចតទៅ "១គូឡុំជាបរិមាណបន្ទុកអគ្គីសនីដឹកនាំងដោយចរន្តអគ្គីសនី១អំពែរក្នុងរយៈពេល១វិនាទី"
។ផ្ទុយមកវិញ ចរន្តអគ្គីសនី១អំពែរមានន័យថា​មានបន្ទុកអគ្គីសនី២គូឡុំឆ្លងកាត់ផ្ទៃមុខកាត់​នៃខ្សែចំលងក្នុងរយៈពេល១វិនាទី។ 

ជាទូទៅបន្ទុកអគ្គីសនីQកំនត់ដោយចរន្តអចិន្ត្រៃយ៍Iឆ្លងកាត់ក្នុងរយៈពេលt៖
អំពែរ: ពហុគុណអំពែរ

ពហុគុណអំពែរ 

+ ពហុគុណអំពែរ 10N ឈ្មោះជាភាសាបារាំង និមិត្តសញ្ញា ឈ្មោះជាភាសាខ្មែរ 1024  yottaampère YA យ៉ុតតាអំពែរ 1021  zettaampère ZA  1018  exaampère EA  អិចសាអំពែរ 1015  pétaampère PA  ប៉េតាអំពែរ 1012  téraampère TA  តេរ៉ាអំពែរ 109  gigaampère GA  ហ្គីហ្គាអំពែរ 106  mégaampère MA  មេហ្គាអំពែរ 10³  kiloampère kA  គីឡូអំពែរ 10²  hectoampère hA  ហិកតូអំពែរ 101  décaampère daA ដេកាអំពែរ 100  ampère A អំពែរ 10-1  déciampère dA ដេស៊ីអំពែរ 10-2  centiampère cA សង់ទីអំពែរ 10-3  milliampère mA មីល្លីអំពែរ 10-6  microampère μA មីក្រូអំពែរ 10-9  nanoampère nA ណាណូអំពែរ 10-12  picoampère pA ពីកូអំពែរ 10-15  femtoampère fA ហ្វង់តូអំពែរ 10-18  attoampère aA អាត់តូអំពែរ 10-21  zeptoampère zA ហ្សិបតូអំពែរ 10-24  yoctoampère yA យ៉ុកតូអំពែរ

+ ពហុគុណបុរាណរបស់អំពែរ 10N ឈ្មោះជាភាសាបារាំង និមិត្តសញ្ញា ឈ្មោះជាភាសាខ្មែរ 104    myriaampère  maA  មីរីយ៉ាអំពែរ 10-4    myrioampère  moA  មីរីយ៉ូអំពែរ
អ៉ិត សំហេង

អុិត សំហេង (អង់គ្លេស៖ Ith Samheng) គឺជាតំណាង​រាស្ត្រ​មណ្ឌលរាជធានីភំ្នពេញ និងសមាជិករដ្ឋសភា នីតិកាល​ទី​៧​នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ឯកឧត្តមបណ្ឌិត អុិត សំហេង បានបំពេញតួនាទីជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ (២០១៣–២០២៣) និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា (២០០៣–២០១៣)។ នៅឆ្នាំ២០០៣ លោកត្រូវបានបង្គាប់តែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីជាលើកដំបូងបំផុត ក្នុងនាមជាអ្នកនយោបាយជាន់ខ្ពស់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
អ៉ិត សំហេង: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 គេហទំព័រផ្លូវការរបស់រដ្ឋសភា 
 គេហទំព័រផ្លូវការរបស់ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ
 គេហទំព័រផ្លូវការរបស់សង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយខ្មែរ
អ៊ិន តាំ

អ៊ិន តាំ (  ) (កើតនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩១៦ – ១ មេសា ២០០៦) ជា​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ ​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ ។ លោក​បាន​កាន់​តំណែង​នោះ​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៦ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៧៣ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៧៣ ហើយ​មាន​អាជីព​ជា​យូរ​មក​ហើយ​ក្នុង​នយោបាយ​កម្ពុជា។
អ៊ិន តាំ: និរទេសខ្លួន

និរទេសខ្លួន 
បន្ទាប់ពីការផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម អ៊ិន តាំ បានគាំទ្រនរោត្តមសីហនុ និងអង្គការ ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច របស់គាត់ ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលដែលគាំទ្រដោយវៀតណាម។ ព្រះអង្គ​ជា​អគ្គ​មេ​បញ្ជាការ​នៃ​កង​ទ័ព​របស់​គណបក្ស​ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច គឺ ​មូលីណា កា ដែល​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា កងកម្លាំងជាតិសីហនុ រហូត​ដល់​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់ ​នរោត្តម រណឫទ្ធិ ចូល​កាន់​តំណែង​ជំនួស​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៥។ លោក​គឺ​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារ​ជាតិ​ទាំង​បី​នៃ ​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ។  លោក​បាន​រក​ឃើញ ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​កម្ពុជា ​ដែល​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​អាសនៈ​ក្នុង​សភា​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​១៩៩៣។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ លោក​បាន​បង្កើត​សម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយ​នឹង ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ។

លោក អ៊ិន តាំ បានស្លាប់នៅរដ្ឋ អារីហ្សូណា ភាគនិរតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ គាត់​បាន​រួច​ជីវិត​ដោយ​កូន​បី​នាក់​ក្នុង​ចំណោម​ចៅ​ប្រាំពីរ​នាក់​របស់​គាត់។
អ៊ីចប៊ីអូ

thumb|right|
ការិយាល័យប្រអប់ផ្ទះ () ឬ អ៊ីចប៊ីអូ () គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ខ្សែកាបរបស់អាមេរិកដែលគ្រប់គ្រងដោយ Warner Bros. Discovery ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1972 ដោយលោក Charles Dolan ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
អ៊ីដ្រូសែន

រូបភាពតូច|តេស្តអ៊ីដ្រូសែ
អុីដ្រូសែន ជាធាតុគីមី ដែលត្រូវបានរកឃើញដោយលោក ហង់រី កាវិនឌីស (Henry Cavendish)​នៅឆ្នាំ ១៧៦៦ នៅទីក្រុងឡុង ប្រទេសអង់គ្លេស។ ឈ្មោះរបស់ អ៊ីដ្រូសែន យកតាមភាសាក្រិច៖​ hydrogenes=hydro + genes មានន័យថា ការបង្កើតជាទឹក (water forming)។ អ៊ីដ្រូសែនជាឧស្ម័នគ្មានពណ៌ គ្មានក្លិន និងអាចឆេះបាន។
អ៊ីដ្រូសែន: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 

Basic Hydrogen Calculations of Quantum Mechanics 
Hydrogen (University of Nottingham)

High temperature hydrogen phase diagram 
Wavefunction of hydrogen

*
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធាតុគីមី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អលោហៈ
អ៊ីដ្រូស្តាទិច

right|300px
អ៊ីដ្រូស្តាទិចជាការសិក្សាពីសន្ទនីយ៍គ្មានចលនា។ ផ្នែកនៃរូបវិទ្យានេះត្រូវបានបង្កើតដោយអាកស៊ីម៉ែដ។ អ៊ីដ្រូស្តាទិចគ្រាន់តែជាផ្នែកសមញ្ញបំផុតមួយរបស់មេកានិចនៃសន្ទនីយ៍ ប៉ុន្តែវាមានអ្វីជាច្រើនដែលយើងចាំបាច់ស្វែងយល់ពីវា។
អ៊ីដ្រូស្តាទិច: សំពាធនៅក្នុងសន្ទនីយន៍

សំពាធនៅក្នុងសន្ទនីយន៍ 
តាមរយៈការពិសោធន៍ យើងសង្កេតឃើញថាសំពាធនៅក្នុងទឹកអាស្រ័យតែនឹង​ជំរៅ​និងមិនអាស្រ័យនឹង​ទិសដៅ​ទេ។ ជាក់ស្ដែង បើយើងយកប្រអប់រឹងចំហមាត់មួយ ដែលនៅលើមាត់នោះយើងពាសសន្ទះយឺតមួយ។ ប្រអប់នេះមានផ្ទុកខ្យល់ដែលមានសំពាធស្មើនឹងសំពាធបរិយាកាស។ ប្រសិនបើយើងយកប្រអប់នោះដាក់ក្នុងទឹក យើងនឹងឃើញថាសន្ទះនោះផតចូលក្នុង។ នេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាសំពាធរបស់ខ្យល់ក្នុងប្រអប់និងសំពាធរបស់ទឹក​ខុសគ្នា។ ជាពិសេសទៅទៀតបើគេដាក់ប្រអប់នោះកាន់តែជ្រៅ កំរិតផតកាន់តែខ្លាំង ដែលបញ្ជាក់ថាសំពាធអាស្រ័យនឹងជំរៅ។

សន្មត៖ នៅក្នុងឧទាហរណ៍ដូចតទៅ យើងកំនត់យកអ័ក្សឈរមានទិសដៅចុះក្រោម (z កើនកាលណាគេចុះក្រោម)
 ករណីដែលសន្ទនីយ៍មិនអាចរួមបានមួយ នៅនឹងថ្កល់ក្នុងដែនទំនាញដីឯកសណ្ឋាន 
សន្ទនីយ៍មិនអាចរួមបាន អាចបញ្ជូនអំពើកំលាំងស្មើសាច់ល្អ។​ សំពាធនៅជំរៅ z ជាផលបូកនៃសំពាធ P0 ដែលមានអំពើលើផ្ទៃលើ ជាមួយទំងន់ p នៃសសរសន្ទនីយ៍ដែលនៅលើបន្ទះយឺត។

ឧបមាថាសន្ទះមានផ្ទៃដេកនឹងបែរទៅលើ និងយក S ធ្វើជាក្រលាផ្ទៃរបស់វា។ សសរសន្ទនីយ៍ដែលនៅពីលើវាមានមាឌ S·z និងមានម៉ាស់ ρ·S·z ដែល ρ ជាម៉ាស់មាឌរបស់សន្ទនីយ៍។ ទំងន់របស់សសរសន្ទនីយ៍គឺ៖

ដែល g ជាសំទុះទំនាញផែនដី។ ដូចនេះ សន្ទះនោះរងនូវកំលាំង F

ដូច្នេះសំពាធសរសេរ៖

គឺបំរែបំរួលរបស់សំពាធ​ជាអនុគមន៍នៃជំរៅនោះហើយ ដែលបង្កើតអោយមានដំនោលអាកស៊ីម៉ែដ។
 សំពាធបរិយាកាស 
ប្រសិនបើគេចាត់ទុកខ្យល់ថាជាឧស្ម័នបរិសុទ្ធ នោះគេបានសំពាធបរិយាកាសនៅរយៈកំពស់ z និងកំនត់ដោយរូបមន្ត៖

ដែល
P0 ៖​ សំពាធនៅលើផ្ទៃដីm ៖ ម៉ាស់របស់អាតូមខ្យល់K ៖ ថេរបុលស្មាន់ , K=1,38.10-23 J/KT ៖ សីតុណ្ហភាពដាច់ខាតគិតជា K (កែលវិន)
អ៊ីដ្រូស្តាទិច: ករណីដែល[[សន្ទនីយ៍]]មិនអាចរួមបានមួយ នៅនឹងថ្កល់ក្នុងដែនទំនាញដីឯកសណ្ឋាន

ករណីដែលសន្ទនីយ៍មិនអាចរួមបានមួយ នៅនឹងថ្កល់ក្នុងដែនទំនាញដីឯកសណ្ឋាន 
សន្ទនីយ៍មិនអាចរួមបាន អាចបញ្ជូនអំពើកំលាំងស្មើសាច់ល្អ។​ សំពាធនៅជំរៅ z ជាផលបូកនៃសំពាធ P0 ដែលមានអំពើលើផ្ទៃលើ ជាមួយទំងន់ p នៃសសរសន្ទនីយ៍ដែលនៅលើបន្ទះយឺត។

ឧបមាថាសន្ទះមានផ្ទៃដេកនឹងបែរទៅលើ និងយក S ធ្វើជាក្រលាផ្ទៃរបស់វា។ សសរសន្ទនីយ៍ដែលនៅពីលើវាមានមាឌ S·z និងមានម៉ាស់ ρ·S·z ដែល ρ ជាម៉ាស់មាឌរបស់សន្ទនីយ៍។ ទំងន់របស់សសរសន្ទនីយ៍គឺ៖

ដែល g ជាសំទុះទំនាញផែនដី។ ដូចនេះ សន្ទះនោះរងនូវកំលាំង F

ដូច្នេះសំពាធសរសេរ៖

គឺបំរែបំរួលរបស់សំពាធ​ជាអនុគមន៍នៃជំរៅនោះហើយ ដែលបង្កើតអោយមានដំនោលអាកស៊ីម៉ែដ។
អ៊ីដ្រូស្តាទិច: សំពាធបរិយាកាស

សំពាធបរិយាកាស 
ប្រសិនបើគេចាត់ទុកខ្យល់ថាជាឧស្ម័នបរិសុទ្ធ នោះគេបានសំពាធបរិយាកាសនៅរយៈកំពស់ z និងកំនត់ដោយរូបមន្ត៖

ដែល
P0 ៖​ សំពាធនៅលើផ្ទៃដីm ៖ ម៉ាស់របស់អាតូមខ្យល់K ៖ ថេរបុលស្មាន់ , K=1,38.10-23 J/KT ៖ សីតុណ្ហភាពដាច់ខាតគិតជា K (កែលវិន)
អ៊ីដ្រូស្តាទិច: បារ៉ូម៉ែត

បារ៉ូម៉ែត 
យើងយកបំពង់មួយដែលមានបាតបិទជិត ជ្រលក់ទាំងស្រុងចូលក្នុងអង្គធាតរាវមួយ បន្ទាប់មកយើងបញ្ឈរវាដោយយកបាតបិទជិតដាក់ឡើងលើ និងមាត់ចំហដាក់ត្រាំក្នុងអង្គធាតុរាវដដែល។

សំពាធរបស់បរិយាកាសដែលមានអំពើលើផ្ទៃអង្គធាតុរាវ ជួយទ្រអង្គធាតុរាវនៅក្នុងបំពង់នោះ។ ប្រសិនបើបំពង់នោះមានទំហំធំគួរសម នោះគេទទួលបានសុញ្ញាកាសនៅពីលើសសរអង្គធាតុរាវក្នុងបំពង់ (តាមការពិត គេឃើញថាមានចំហាយអង្គធាតុរាវដ៏តិចតួចដែលមានសំពាធទាប ស្មើនឹងសំពាធចំហាយឆ្អែត)។

ដោយវាស់កំពស់ h របស់សសរអង្គធាតុរាវ គេអាចកំនត់សំពាធបរិយាកសតាមរូបមន្ត៖

កំពស់នោះមានតំលៃប្រហែល ១០ m ក្នុងករណីដែលអង្គធាតុរាវនោះជាទឹក និង ៧៦ cm ក្នុងករណីបារ៉ត។ នេះជាគោលការណ៍របស់បារ៉ូម៉ែត។
អ៊ីដ្រូស្តាទិច: ករណីពិត

ករណីពិត 

កាលណាគេនិយាយពីបំរែបំរួលកំពស់ គេមិនអាចចាត់ទុកទំនាញផែនដី ថាថេរបានទេ។ ដូច្នេះ g អាស្រ័យនឹង z។ ជាងនេះទៅទៀត ប្រសិនបើសន្ទនីយ៍នោះជាឧស្ម័ន គេមិនអាចចាត់ទុកវាថាជាអង្គធាតុមិនអាចរួមបាន បានទេ។ ហេតុនេះ ρ ក៏អាស្រ័យនឹង z ដែរ។ ប៉ុន្តេដោយសារបំរែបំរួលរបស់ ρ នេះវាមិនសូវខ្លាំង ប្រសិនបើសំពាធមិនសូវប្រែប្រួល គេអាចចោលវាបានក្នុងករណី z មិនសូវប្រែប្រួលប៉ុន្មាន។

ចំពោះបំរែបំរួលដ៏តូច dz របស់ z, គេអាចសរសេរ៖

ធ្វើអាំងតេក្រាលវាទៅ៖

ប្រសិនបើយើងស្គាល់ពីប្រភេទឧស្ម័ននោះ ឧទាហរណ៍ជា ឧស្ម័នបរិសុទ្ធ នោះ ចំពោះម៉ាស់ m នៃឧស្ម័នដែលគេអោយ យើងអាចរកទំនាក់ទំនងរវាងមាឌ V ជាមួយសំពាធ P និងទំនាក់ទំនងរវាងម៉ាស់មាឌ ρ ជាមួយសំពាធ P ៖

ប្រសិនបើ ρ0 និង P0 ជាតំលៃនៅរយៈកំពស់ z0 ពីគោលប្រព័ន្ឋ។
អ៊ីដ្រូស្តាទិច: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
 ច្បាប់ប៉ាស្កាល់
 ច្បាប់បែរនុយយី
 ច្បាប់តូរីឆិលី

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទ្យា