បញ្ញា និងសទ្ធា(មហាយាន): <big>ការបម្លាស់ប្តូរពី ហ្សិន(Zen) ទៅ ដែនដីបរិសុទ្ធ</big>

ការបម្លាស់ប្តូរពី ហ្សិន(Zen) ទៅ ដែនដីបរិសុទ្ធ
តាំងពីសម័យបុរាណមកម៉្លេះ ដែលហ្សិនបាន ពេញនិយមយ៉ាងវិសេសវិសាល ក្នុងប្រទេសចិន ប្រទេសកូរ៉េ និងប្រទេសជប៉ុន។ ក្នុងប្រទេសវៀតណាមផងដែរ ដែលភាគច្រើននៃប្រជាជនវៀតណាមមានការយល់ដឹងច្រើន ហើយបានគ្របដណ្តប់ដោយគំនិត ឬទស្សនៈជនជាតិចិន ដែលព្រះពុទ្ធសាសនាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងលទ្ធិហ្សិនក្នុងន័យដូចគ្នា។ ចាប់ពីសតវត្សទី៧ ដល់សតវត្សទី១៣ ក្នុងរជ្ជកាលរាជវង្សលី(Ly Dynasties) និងរាជវង្សត្រាន(Tran Dynasties) ព្រះសង្ឈ និងដូនជីទាំងឡាយបានកើនចំនួនភាគរយនៃប្រជាជនសរុបដ៏សំខានមួយ ហើយប្រជាជនស្ទើរតែទាំងអស់ គោររពប្រណិបត្តិតាមបក្សលទ្ធិហ្សិន(Zen School)។ នៅពេលនោះព្រះពុទ្ធសាសនារុងរឿងបំផុង ក្នុងប្រទេសវៀតណាម(ដោយការលះបង់រាជសម្បត្តិរបស់ព្រះរាជាទាំង៣ព្រះអង្គ បួសជាព្រះសង្ឈសំណាក់ហ្សិន)។ វត្តជាច្រើន ត្រូវបានទទួលស្គាល់ ដើម្បីទ្រទ្រង់ព្រះសង្ឈ និងដូនជីចំនួនដ៏ច្រើន ហើយជាកន្លែងមួយដែលគេនិយាយថា "វត្តព្រះសង្ឈ មានចំនួនសង្ឈកើនដល់៣ពាន់អង្គ ហើយរៀងរាល់ព្រឹកមានមនុស្ស៧០នាក់ឯនោះ ដើម្បីធ្វើការបោសសំអាតជាប្រចាំ។"

ប៉ុន្តែចាប់សតវត្សទី១៣ ឡើងទៅ ឥទ្ធិពលនៃហ្សិនបានចាប់ផ្តើមថយចុះទាំងប្រទេសចិន និងប្រទេសវៀតណាម។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ដែនដីបរិសុទ្ធបានចាប់ផ្តើមមានឥទ្ធិពល ក្នុងទីបំផុតក៏បាននាំមុខគេ រហូតដល់ដែនដីបរិសុទ្ធនេះ បានក្លាយទៅជាបក្សដែលមានប្រជាប្រិយបំផុតទូទាំងបែកអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ 

មានអ្នកអានមួយចំនួនសួរថា "តើនរណាគេនិយាយថា សមត្ថភាពរបស់ពួកយើងមិនដល់សមត្ថភាពមនុស្សជំនាន់មុន? វាហាក់ដូចជា ដោយសារតែយើងខ្វះការជឿទុកចិត្តលើខ្លួនឯង និងមិនមានការព្យាយាមឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់អញ្ចឹង។"

ចម្លើយ៖ សេចក្តីព្យាយាម និងការទុកចិត្តលើខ្លួនឯង គួរតែចាំបាច់ត្រូវជម្រុញកម្លាំងចិត្ត។ ប៉ុន្តែសេចក្តីថ្លែងនៅមិនទាន់ហួសសុពលភាពទេ។ ប្រសិនបើមនុស្សភាគច្រើននៅពេលនេះ មិនទាន់ល្អបង្គួរទេ ចុះហេតុអ្វីបាជាព្រះពុទ្ធសក្យមុនីទូន្មានអំពី កំឡុងពេល៣យ៉ាងដូចជា អាយុកាលល្អឥតខ្ចោះនៃធម៌(the Perfect Age of the Dharma) អាយុកាលដែលអាការៈធម៌ដូចគ្នា(the Dharma Semblance Age) និងអាយុកាលដែលធម៌ផុតរលត់(the Dharma Ending-Age)? លើសពីនេះទៅទៀត ព្រះសូត្រពុទ្ធសាសនា បរិយាយថា កំឡុងពេលទាំង៥នៃការក៏សាងធម៌ ផ្តើមពីកំឡុងពេលនៃសច្ចៈធម៌ ទៅដល់កំឡុងពេលនៃការប្រយុទ្ធធម៌(ជាកំឡុងពេលដែលភិក្ខុសង្ឈ និងគ្រហស្ថទាំងឡាយ ចូលរួមប្រកួតប្រជែងដូចគ្នាគ្មានទីបញ្ចប់ ជំនួសឲ្យការចម្រើនធម៌) ។ លើសពីនេះទៅទៀត យោងទៅតាមព្រះសូត្រជាច្រើន និងសេចក្តីអធិប្បាយផ្សេងៗ ដែលមានច្រើនជាងពេលមុនៗ បានបង្ហាញថា ហេតុអ្វីបានជាបច្ចុប្បន្ននេះ កំរមានអ្នកបដិបត្តិដែលទទួលបាននូវមាគ៌ា? តើវាមិនមែនដោយសារតែសមត្ថភាពរបស់មនុស្សបច្ចុប្បន្ននេះ ជាទូទៅទាប និងខ្សោយជាងមនុស្សក្នុងពេលមុនៗ?

ដូចដែលព្រះសង្ឈរាជ យិន គង់បានមានដីការថា៖
ការចម្រើនធម៌ មិនមានភាពខុសគ្នាពីការស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ដែលធ្វើពីកប្បាស ក្នុងរដូវក្តៅ និងស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ដ៏ក្រាស់ក្នុងរដូវរងារនោះទេ ទោះកម្រិតរសមត្ថភាព និងស្ថានភាពណាមួយនៃមនុស្សទាំងឡាយក៏ដោយ តែយើងមិនអាចប្រឆាំងនឹងពេលវេលាបានទេ។ សូម្បីតែព្រះសង្ឈរាជ ពោធិធម៌(Bodhidharma)ព្រះអង្គផ្ទាល់ក៏ត្រូវធ្លាប់វិលកើតមកដល់ពេលនេះ ហើយបានប្រាថ្នាដើម្បីទេសនាទូន្មាន អាស្រ័យដោយពេលវេលា និងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយរំដោះសត្វលោកទាំងឡាយយ៉ាងរហ័សយ៉ាងណា តែនោះក៏មិនប្រសើរជាងមាគ៌ាដែនដីបរិសុទ្ធផង។

ដូច្នេះ ប្រសិនអ្វីដែលយើងបង្រៀនមិនអាស្រ័យដោយពេលវេលា និងសមត្ថភាពមនុស្សលោកទាំងឡាយក៏ដោយ តែក្រោយមកនិងប្រាកដជាធ្លាក់ចូលទៅមហាសាគរនៃសេចក្តីទុក្ខជាមិនខាន។ ខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់អ្នកទាំងអស់គ្នាដោយស្មោះត្រង់ថា ទោះបីជាអ្នកទាំងឡាយបដិបត្តិមាគ៌ាមួយដែលខុសគ្នាក៏ដោយ ក៏ដើម្បីធ្វើឲ្យដែនដីបរិសុទ្ធជាគោលដៅទីបំផុតរបស់អ្នកដែរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកបានឈានដល់តំណាក់កាលផ្កាបញ្ចះមាសពណ៌ស ក៏មិនមានភាពខុសគ្នាពីផ្កាបញ្ចុះមាសពណ៌លឿងដែរ នោះអ្នកនិពន្ធម្នាក់នេះ នឹងរីករាយក្នុងសម្រេចគោលដៅរបស់អ្នកយ៉ាងប្រាកដ!