ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសាធារណរដ្ឋចិន: ទំនាក់ទំនងច្រកសមុទ្រ និងគោលជំហរអន្តរជាតិឆ្នាំ១៩៤៩–១៩៧០

ទំនាក់ទំនងច្រកសមុទ្រ និងគោលជំហរអន្តរជាតិឆ្នាំ១៩៤៩–១៩៧០ 
នៅថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៥ នៅឯសាវនដ្ឋានចុងសាន រដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន​នៅ​តៃវ៉ាន់​បាន​ទទួលចុះចាញ់​ចំពោះ​លោកឆិន យីដែលត្រូវជាតំណាង​នៃ​សាធារណរដ្ឋ​ចិន និង​តំណាង​នៃ​មហាអំណាច​សម្ព័ន្ធមិត្ត។ ក្រោយមក សាធារណរដ្ឋ​ចិនក៏​ដាក់​តៃវ៉ាន់ក្រោមអំណាចរដ្ឋបាលរបស់ខ្លួន​។ នៅឆ្នាំ១៩៥១ ប្រទេសជប៉ុនបានចុះហត្ថលេខាជាផ្លូវការលើសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងសានហ្វ្រានស៊ីស្កូ ប៉ុន្តែដោយសារតែស្ថានភាពមិនច្បាស់លាស់នៃសង្រ្គាមស៊ីវិលនៅចិន សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពមួយនេះមិនបានចង្អុលបង្ហាញដោយលម្អិតថា អធិបតេយ្យភាពរបស់តៃវ៉ាន់ជារបស់នរណាឱ្យប្រាកដឡើយ។ នៅក្នុងមាត្រាទីពីរនៃសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងតៃប៉ិឆ្នាំ១៩៥២ ជប៉ុនបានរំលឹកឡើងវិញនូវការបំបង់ចោលអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួនលើតៃវ៉ាន់។

នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៩ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន (សបច) បានព្យាយាមវាយដណ្តើមយកកោះគីនមិនរបស់សាធារណេដ្ឋចិន (សច) តែមិនបានទទួលជោគជ័យឡើយដែលនាំឱ្យដំណើរឈ្លានពានតៃវ៉ាន់ផ្អាកដំណើរការមួយរយៈខ្លី។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រតិបត្តិការតាមផ្លូវសមុទ្ររបស់ចិនកុម្មុយនីស្តនៅឆ្នាំបន្ទាប់បានទទួលនូវលទ្ធផលជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំង៖ សបច បានលើកទ័ពទៅវាយកោះហៃណាននៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៥០ ហើយបានវាយយកប្រជុំកោះវ៉ានសាន (ឧសភា–សីហា ១៩៥០) និងកោះជូសាន (ឧសភា ១៩៥០)។MacFarquhar, Roderick. Fairbank, John K. Twitchett, Denis C. [1991] (1991). The Cambridge History of China. Cambridge University Press. . pg 820.

នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩ សាធារណរដ្ឋចិនបានប្រកាស"បិទ"កំពង់ផែចិនដីគោកទាំងអស់ ហើយបញ្ជាឱ្យកងទ័ពជើងទឹករបស់ខ្លួនចេញស្ទាក់ចាប់រាល់នាវាបរទេសទាំងអស់ក្នុងតំបន់។ ការបិទផ្លូវទឹកនេះបានរាប់ចាប់ពីចំណុចប៉ែកខាងជើងនៃមាត់ទន្លេមីនក្នុងខេត្តហ្វូជៀនរហូតដល់មាត់ទន្លេលីអាវនៅម៉ាន់ជូរី។Tsang, Steve Yui-Sang Tsang. The Cold War's Odd Couple: The Unintended Partnership Between the Republic of China and the UK, 1950–1958. [2006] (2006). I.B. Tauris. . p 155, p 115-120, p 139-145 ខណៈដែលបណ្តាញផ្លូវដែកនៅចិនដីគោកនៅមានកម្រិតអភិវឌ្ឍតិចតួច ដូច្នេះពាណិជ្ជកម្មខាងជើង-ត្បូងត្រូវពឹងផ្អែកលើផ្លូវសមុទ្រស្ទើរទាំងស្រុង។

បន្ទាប់ពីបាត់បង់ចិនដីគោកទៅពួកកុម្មុយនីស្ដ ក្រុមទាហានគួមីនតាងប្រមាណ ១២,០០០ នាក់បានរត់ទៅកាន់ប្រទេសភូមា ហើយនៅទីនោះ ពួកគេបានបើកការវាយប្រហារបែបទ័ពព្រៃចូលទៅក្នុងតំបន់ខាងត្បូងប្រទេសចិន។ មេដឹកនាំរបស់ក្រុមនេះគឺឧត្តមសេនីយ៍លី មី ត្រូវបានឧបត្ថម្ភដោយរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋចិន និងផ្តល់ងារជាអភិបាលខេត្តយូណាន។ ដំបូងឡើយ សហរដ្ឋអាមេរិកបានគាំទ្រក្រុមយុទ្ធជនទាំងនេះដោយផ្ដល់ជំនួយតាមរយៈទីភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍កណ្តាល (សេអ៊ីអា)។ ក៏ប៉ុន្ដែ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលភូមាបានអំពាវនាវពីរឿងនេះទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏ចាប់ផ្តើមដាក់សម្ពាធលើសាធារណរដ្ឋចិនឱ្យដកក្រុមកុបកម្មខ្លួនចេញពីភូមា។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៥៤ ទាហានជិត ៦,០០០ នាក់បានលើកចេញពីប្រទេសភូមា ហើយលី មីបានប្រកាសថាកងទាហានរបស់លោកត្រូវបានរំសាយចោលទាំងស្រុង។ ទោះយ៉ាងណា ទាហានរាប់ពាន់នាក់នៅតែបន្ដមានវត្តមាននៅភូមា ហើយសាធារណរដ្ឋចិននៅតែបន្តគាំទ្រ និងឱ្យបញ្ជាពួកគេដោយសម្ងាត់។

សាធារណរដ្ឋចិនបានចាត់ទុកកោះដែលនៅសេសសល់របស់ខ្លួនទាំងប៉ុន្មានក្នុងខេត្តហ្វូជៀនជាភោគទ្រព្យដ៏សំខាន់សម្រាប់ដំណើរការយុទ្ធនាការយោធាណាមួយនាពេលអនាគតដើម្បីកម្ចាត់ សបច និងដណ្តើមយកចិនដីគោកមកវិញ។ នៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៤ វិបត្តិច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ដំបូងបានផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិនបានចាប់ផ្តើមបាញ់កាំភ្លើងធំផ្លោងទៅលើប្រជុំកោះគីនមិន ហើយបានគំរាមកំហែងដណ្តើមយកប្រជុំកោះដាឆិន។ នៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៥ កងទ័ពរំដោះប្រជាជនបានកាន់កាប់កោះជាំងសានក្បែរនោះ ដោយទាហានសាធារណរដ្ឋចិនប្រមាណ ៧២០ នាក់ត្រូវបានស្លាប់ ឬទទួលរងរបួស។ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមករា នៃឆ្នាំដដែល សភាសហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តដំណោះស្រាយហ្វរម៉ូសា ដែលបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រធានាធិបតីអាមេរិកមានអាជ្ញាការពារបណ្ដុំកោះនៃសាធារណរដ្ឋចិន។ វិបត្តិច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ដំបូងនេះបានបញ្ចប់នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥៥ នៅពេលដែលកងទ័ពរំដោះប្រជាជនបានបិទបញ្ចប់យុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើសាធារណរដ្ឋចិន ហើយបានបញ្ចប់ជាផ្លូវការនៅក្នុង​សន្និសីទបានឌុង។