navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ថៃ: ចង្វាត (ខេត្ត)

ចង្វាត (ខេត្ត)
ធ្វេង|រូបភាពតូច|351x351ភីកសែល|ផែនទីខេត្តនៃប្រទេសថៃ
ប្រទេសថៃមាន ៧៥ ខេត្ត​ដែលគេហៅនៅភាសាថៃ ចាំងវ៉ាត់(จังหวัด) (សណ្ដាន​នៃ​ពាក្យ​នេះ មាន​ពាក្យ « ចង្វាត » ដែល​ខ្មែរ​ប្រើប្រាស់​ជា​ធម្មតា​នៅ​សម័យ​មុន​អង្គរ និង​អង្គរ សំរាប់​សំគាល់​សីមា ព្រំ​ប្រទល់ ឬ​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​នៃ​ព្រំ​ប្រទល់​ដែន ដែល​ជា​កម្មសិទ្ធិ ឬ​ទឹក​ដី​ចំណុះ​របស់​ស្ថាប័ន​ណា​មួយ ឬ​មន្រ្តី​ណា​ម្នាក់ ។ ពាក្យ​នេះ យើង​ឈប់​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​ភាសា​យើង​ទៅ​ហើយ ប៉ុន្តែ​សៀម​បាន​ខ្ចី​យក​ទៅ​ប្រើ​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ ដែល​មាន​ន័យ​សំគាល់ ដែនដី​រដ្ឋបាល​ថ្នាក់ « ខេត្ត » ។) សិលា​ចារឹក​ថ្មី ka 17 នៅ​ប្រាសាទ​អំពិល ខេត្ត ឧត្ដរមានជ័យ(จังหวัด) និងមានដែ ពីរទីក្រុងដែលជា ស្វ័យយន្តៈ ទីក្រុងបាងកក​ និង ទីក្រុងផាត់ថាយ៉ា។

ចង្វាតចែកទៅ ស្រុក (អាំភើ) និងស្រុកចែកទៅជា ឃុំ/អនុស្រុក (ដាំប៊ូន[តំបន់]) ។​ នៅឆ្នាំ២០០៦មាន ៨៧៧​សង្កាត់ (อำเภอ) និង ៥០ខេត្ត (ស្មើសង្កាត់ក្នុងខណ្ឌខ្មែរ) ទៀត នៅទីក្រុងបង់កក (เขต, ខេត្ត)។ មានដែ មាតុធានីរបស់បង់កក គឺជាតំបន់ជុំវិញទីក្រុងបង់កក​ ។
រូបភាពតូច|390x390ភីកសែល|សណ្ឋានដីប្រទេសថៃ

 ភាគកណ្ដាល 
 ខេត្តអាងទង
 ទីក្រុងបាងកក​ (ក្រុងទេពមហានគរ)
 ខេត្តពិចិត្រ (ខេត្តវិចិត្រ)
 ខេត្តជ័យនាថ
 ខេត្តកាណចាណាបុរី
 ខេត្តលពបុរី (លពបុរី)
 ខេត្តនគរនាយក
 ខេត្តនគរបឋម
 ខេត្តនន្ទបុរី
 ខេត្តបទុមធានី
 ខេត្តពេជ្របូរណ៍
 ខេត្តអយុធ្យា
 ខេត្តរាជបុរី
 ខេត្តសមុទ្រប្រាការ
 ខេត្តសមុទ្រសាគរ
 ខេត្តសមុទ្រសង្គ្រាម
 ខេត្តស្រះបុរី
 ខេត្តសិង្ហបុរី
 ខេត្តសុពណ៌បុរី (សុវណ្ណបុរី)
 ខេត្តកំពែងពេជ្រ
ខេត្តឧទ័យធានី
right|thumb|200px|ព្រះបរមមហារាជវាំង បាងកក
right|thumb|200px|ទេសភាពទីក្រុងបាងកក នាពេលរាត្រី
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល|វត្តព្រះជេតុពនវិមលមង្គលារាម  (Wat Pho) បាងកក ប្រទេសថៃ
រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|វត្តព្រះកែវ នៅទីក្រុងបាងកក
right|thumb|200px|វត្ត សូថាត់ Wat Suthat បាងកក
right|thumb|200px|វិមានប្រជាធិបតេយ្យ

 ភាគខាងកើត 
 ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ (ឆ្ជើងទ្រៅ)
 ខេត្តចន្ទបុរី
 ខេត្តធនបុរី (ជលបុរី)
 ខេត្តប្រាចិនបុរី
 ខេត្តរយ៉ង
 ខេត្តស្រះកែវ
 ខេត្តត្រាត

 ភាគខាងជើង 
 ខេត្តឈៀងម៉ៃ
 ខេត្តឈៀងរ៉ាយ
 ខេត្តកំពែងពេជ្រ (កំផែងពេជ្រ)
 ខេត្តលំប៉ាង
 ខេត្តលំពូន
 ខេត្តម៉ែហងសន
 ខេត្តនគរសួគ៌
 ខេត្តណាន
 ខេត្តព្យៅ
 ខេត្តពេជ្របុរី
 ខេត្តពិស្ណុលោក (វិស្ណុលោក)
 ខេត្តព្រែ
 ខេត្តសុខោទ័យ
 ខេត្តតាក
 ខេត្តឧត្តរឌិត្ថ

 ភាគឦសាន 

 ខេត្តអំណាចច្រើន
 ខេត្តជ័យភូមិ
 ខេត្តកាលសិន្ធុ
 ខេត្តខនកែន
 ខេត្តលើយ
 ខេត្តមហាសារខាម
 ខេត្តមុក្តាហារ
 ខេត្តនគរភ្នំ
 ខេត្តនគររាជសីមា
 ខេត្តហ្នងបួលំភូ
 ខេត្តហ្នងគាយ
 ខេត្តរយឯត
 ខេត្តសកលនគរ
 ខេត្តស៊ីសាកេត
 ខេត្តសុរិន្ទ្រ 
 ខេត្តឧប្បលរាជធានី
 ខេត្តឧត្តរធានី
 ខេត្តយសោធរ
 ខេត្តបឹងកាល

 ភាគខាងត្បូង 
 ខេត្តជុម្ពរ
 ខេត្តក្របី
 ខេត្តនគរស្រីធម្មរាជ
 ខេត្តនរាធិវាស
 ខេត្តប៉័ត្តានី (ប៉ាត់តានី, ប៉័ត្តាណី)
 ខេត្តផាំងង៉ា
 ខេត្តព័ទ្ទលុង 
 ខេត្តភូកេត
 ខេត្តរនង
 ខេត្តស្តូល
 ខេត្តសងខ្លា
 ខេត្តសុរាស្ត្រធានី
 ខេត្តត្រាំង
 ខេត្តយលា

{| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%"

<noinclude>
ថៃ: ភាគកណ្ដាល

ភាគកណ្ដាល 
 ខេត្តអាងទង
 ទីក្រុងបាងកក​ (ក្រុងទេពមហានគរ)
 ខេត្តពិចិត្រ (ខេត្តវិចិត្រ)
 ខេត្តជ័យនាថ
 ខេត្តកាណចាណាបុរី
 ខេត្តលពបុរី (លពបុរី)
 ខេត្តនគរនាយក
 ខេត្តនគរបឋម
 ខេត្តនន្ទបុរី
 ខេត្តបទុមធានី
 ខេត្តពេជ្របូរណ៍
 ខេត្តអយុធ្យា
 ខេត្តរាជបុរី
 ខេត្តសមុទ្រប្រាការ
 ខេត្តសមុទ្រសាគរ
 ខេត្តសមុទ្រសង្គ្រាម
 ខេត្តស្រះបុរី
 ខេត្តសិង្ហបុរី
 ខេត្តសុពណ៌បុរី (សុវណ្ណបុរី)
 ខេត្តកំពែងពេជ្រ
ខេត្តឧទ័យធានី
right|thumb|200px|ព្រះបរមមហារាជវាំង បាងកក
right|thumb|200px|ទេសភាពទីក្រុងបាងកក នាពេលរាត្រី
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល|វត្តព្រះជេតុពនវិមលមង្គលារាម  (Wat Pho) បាងកក ប្រទេសថៃ
រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|វត្តព្រះកែវ នៅទីក្រុងបាងកក
right|thumb|200px|វត្ត សូថាត់ Wat Suthat បាងកក
right|thumb|200px|វិមានប្រជាធិបតេយ្យ
ថៃ: ភាគខាងកើត

ភាគខាងកើត 
 ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ (ឆ្ជើងទ្រៅ)
 ខេត្តចន្ទបុរី
 ខេត្តធនបុរី (ជលបុរី)
 ខេត្តប្រាចិនបុរី
 ខេត្តរយ៉ង
 ខេត្តស្រះកែវ
 ខេត្តត្រាត
ថៃ: ភាគខាងជើង

ភាគខាងជើង 
 ខេត្តឈៀងម៉ៃ
 ខេត្តឈៀងរ៉ាយ
 ខេត្តកំពែងពេជ្រ (កំផែងពេជ្រ)
 ខេត្តលំប៉ាង
 ខេត្តលំពូន
 ខេត្តម៉ែហងសន
 ខេត្តនគរសួគ៌
 ខេត្តណាន
 ខេត្តព្យៅ
 ខេត្តពេជ្របុរី
 ខេត្តពិស្ណុលោក (វិស្ណុលោក)
 ខេត្តព្រែ
 ខេត្តសុខោទ័យ
 ខេត្តតាក
 ខេត្តឧត្តរឌិត្ថ
ថៃ: ភាគឦសាន

ភាគឦសាន 

 ខេត្តអំណាចច្រើន
 ខេត្តជ័យភូមិ
 ខេត្តកាលសិន្ធុ
 ខេត្តខនកែន
 ខេត្តលើយ
 ខេត្តមហាសារខាម
 ខេត្តមុក្តាហារ
 ខេត្តនគរភ្នំ
 ខេត្តនគររាជសីមា
 ខេត្តហ្នងបួលំភូ
 ខេត្តហ្នងគាយ
 ខេត្តរយឯត
 ខេត្តសកលនគរ
 ខេត្តស៊ីសាកេត
 ខេត្តសុរិន្ទ្រ 
 ខេត្តឧប្បលរាជធានី
 ខេត្តឧត្តរធានី
 ខេត្តយសោធរ
 ខេត្តបឹងកាល
ថៃ: ភាគខាងត្បូង

ភាគខាងត្បូង 
 ខេត្តជុម្ពរ
 ខេត្តក្របី
 ខេត្តនគរស្រីធម្មរាជ
 ខេត្តនរាធិវាស
 ខេត្តប៉័ត្តានី (ប៉ាត់តានី, ប៉័ត្តាណី)
 ខេត្តផាំងង៉ា
 ខេត្តព័ទ្ទលុង 
 ខេត្តភូកេត
 ខេត្តរនង
 ខេត្តស្តូល
 ខេត្តសងខ្លា
 ខេត្តសុរាស្ត្រធានី
 ខេត្តត្រាំង
 ខេត្តយលា

{| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%"

<noinclude>
ថៃ: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ 
 Wikivoyage - Thailand 
 Tourism Authority of Thailand  

 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះរាជាណាចក្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសឧស្សាហកម្មថ្មី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអាស៊ាន
ថៃគោរាជ

រូបភាពតូច|280x280ភីកសែល| តារាងបង្ហាញពីប្រជាជនថៃ។
ខារ៉ាត់ថៃ ,កូរ៉ាត់ថៃ, ថៃកូរ៉ាត់ ឬ ថៃខូរ៉ាត់ (    ) សំដៅលើ ក្រុមជនជាតិភាគតិច ដែលដាក់ឈ្មោះតាមតំបន់តាំងទីលំនៅសំខាន់របស់ពួកគេនៅក្នុង ខេត្តនគររាជសីមា ដែលហៅក្រៅផ្លូវការថា "កូរ៉ាត់"។ ជន​ជាតិ​កូ​រ៉ាត់ ថៃ​ហៅ​ខ្លួន​ថា ថៃ​បឹង (  ; សរសេរថា Tai Berng ឬ តៃបឹង ) ថៃដែង (  ; Tai Derng, Tai Deung ) ឬ Thai Khorat ។ កុលសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀតនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃក៏ហៅពួកគេតាមឈ្មោះទាំងនោះដែរ។ [ ត្រូវការដកស្រង់ ]

ទ្រឹស្តីនៃប្រភពដើមនៃឈ្មោះ ថៃ បឹង មាន៖

 បឹង មានន័យថា 'ខ្លះ' ឬ 'តិចតួច' ។ ជនជាតិថៃខូរ៉ាតរស់នៅក្នុងនគរធំៗចំនួនបីគឺ នគរថៃកណ្តាល (អយុធ្យា ថុនបុរី និងបាងកក) ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ និងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ កូរ៉ាត់ មានដើមកំណើតផ្សេងៗគ្នា ដូចជា ថៃ, ឡាវ ,ខ្មែរ ,គុយ ហើយបានលាយបញ្ចូលគ្នានូវវប្បធម៌ និងជំនឿរបស់ពួកគេរួមគ្នាទៅក្នុងវប្បធម៌របស់ពួកគេ។
 វាអាចមកពីពាក្យដែលគេប្រើជាទូទៅគឺ បឹង គឺជាពាក្យតែមួយគត់សម្រាប់ជនជាតិថៃកូរ៉ាត់ ហើយវាត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់នៅក្នុងការសន្ទនារបស់ពួកគេ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

ជនជាតិថៃ Khorat មានទំនៀមទម្លាប់ និងវប្បធម៌រៀងៗខ្លួន ហៅថា វប្បធម៌ Khorat ដែលស្រដៀងទៅនឹងវប្បធម៌របស់ ប្រជាជនថៃ នៅលើវាលទំនាបកណ្តាល ប៉ុន្តែពាក្យសំដី គ្រាមភាសា សំលៀកបំពាក់ ចម្រៀង និងជំនឿរបស់ពួកគេខុសពី ជនជាតិតៃ ។ ប្រជាជននិយាយ។ ថ្វីដ្បិត​តែ​ស្រុក ​ឥសាន ​របស់​ពួក​គេ​ដែល​មាន ​អ្នក​និយាយ​ភាសា​ថៃ​ភាគ​ឦសាន ​ក៏​ដោយ ពួក Khorat Thai និយាយ ​ភាសា​ថៃ​កណ្តាល ។  ភាពស្ទាត់ជំនាញរបស់ពួកគេនៅក្នុងភាសាថៃផ្លូវការបានន័យថាក្រុមនេះមិនបង្ហាញនៅក្នុងបញ្ជីផ្លូវការនៃក្រុមជនជាតិនៅក្នុងប្រទេសថៃទេ។  ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់នៅក្នុងរបាយការណ៍ឆ្នាំ 2011 របស់ប្រទេសថៃទៅកាន់ គណៈកម្មាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការលុបបំបាត់ការរើសអើងពូជសាសន៍ ។
ថៃគោរាជ: ចំនួនប្រជាជន

ចំនួនប្រជាជន 
ក្នុងឆ្នាំ 1999 លោក Joachim Schliesinger បានប៉ាន់ប្រមាណចំនួននៃ Khorat Thai ដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសថៃមានចំនួន 10,000 ។  យោងតាម គម្រោង Joshua ដែលជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាគ្រិស្ត ប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅភូមិចំនួនពីរគឺ បានណុងថេបប្រាង និង បានណងសំរោង ទាំងនៅ ក្នុងស្រុកជោគជ័យ ប្រហែល 20 គីឡូម៉ែត្រ (12 ម៉ាយ) ភាគខាងត្បូងនៃទីរួមខេត្ត។ ខូរ៉ាតថៃប្រហែល ៤០០០ នាក់រស់នៅក្នុងភូមិនីមួយៗ។ Khorat Thai ពីរបីពាន់នាក់រស់នៅក្នុងភូមិតូចៗក្នុង និងជុំវិញទីក្រុងនគររាជសីមា។ 

របាយការណ៍ឆ្នាំ 2011 របស់ប្រទេសថៃទៅកាន់ គណៈកម្មាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការលុបបំបាត់ការរើសអើងជាតិសាសន៍ បានប៉ាន់ប្រមាណថាចំនួនប្រជាជនថៃ Korat មានចំនួន 600,000 នាក់ ដោយផ្អែកលើផែនទីជនជាតិភាគតិចឆ្នាំ 2005 របស់ប្រទេសថៃ។ 

ក្រៅពីខេត្តនគររាជសីមា ថៃខូរ៉ាតក៏មានខេត្តជាប់ៗគ្នាផងដែរ៖ 

 ខេត្តនគររាជសីមា : ស្រុកទាំងអស់ លើកលែងតែភាគខាងជើង ឧ. ស្រុក ណងសុង ស្រុក Bua Yai ។
 ខេត្តសរបុរី: ស្រុក វ៉ាងមឿង
 ខេត្ត​លប​បុរី ​៖ ស្រុក​ផាត់​ថា​និក ,ស្រុក​ឆៃ​បា​ដាន ,ស្រុក​ខក់​សំរោង និង ​ស្រុក​សាប៉ោត
 ខេត្តពេជ្របុរី : ស្រុកស្រីទេព និង ស្រុកវិចៀនបុរី
 ខេត្ត​ជ័យភូមិ ​៖ ស្រុក​ឆាត​ទុរ​ត និង ​ស្រុក​ប​និត​ណា​រ៉ុង
 ខេត្តបុរីរម្យ : ស្រុកមឿងបុរីរម្យ ស្រុកនាងរង, ស្រុកលហានសៃ, ស្រុកណងកី ស្រុក Chamni និង ស្រុក Lam Plai Mat
ថៃគោរាជ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
Khorat Thai អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​តាមដាន​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី 17 នៅ​ពេល​ដែល​ព្រះបាទ ​ណារៃ ​នៃ ​ព្រះរាជាណាចក្រ​អយុធ្យា ​បាន​បញ្ជា​ឱ្យ​សាងសង់​ទីក្រុង​ថ្មី​ជា​បន្ទាយ​ភាគ​ខាងកើត​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​របស់​គាត់​។ នេះជាដើមកំណើតនៃ ទីក្រុងនគររាជសីមា ។ ទីក្រុង​នេះ​បាន​សម្គាល់​ព្រំប្រទល់​រវាង​អយុធ្យា និង​តំបន់​លាវ។

ជន​ជាតិ​ថៃ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​ជាមួយ​ប្រជាជន ​ថៃ ។ អ្នក​ខ្លះ​អះអាង​ថា​ពួក​គេ​មាន​ដើម​កំណើត​ពី​ទាហាន​ថៃ​ដែល​បាន​រៀបការ​ជាមួយ​ស្ត្រី​ខ្មែរ ទោះ  ​ភ័ស្តុតាង​បញ្ជាក់​ថា​ខ្វះ​ខាត។
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ

ថៃបុរេប្រវត្តិត្រូវសើរើត្រឡប់ទៅកាន់ ១០០០០០០ ឆ្នាំកន្លងទៅហើយរាប់ចាប់ពីបាសាណីភូត និង ប្រដាប់ប្រដាថ្ម ដែលបានរកឃើញនៅថៃភាគខាងជើង និងខាងលិច។ នៅឯស្ថានីយ៍បុរាណវិទ្យានៅលំបាង ថៃភាគខាងជើង បាសាណីភូត ហូម៉ូអេរ៉ិចទូស មនុស្សលំបាង ចុះកាលកំណត់ត្រឡប់ទៅ ១០០០០០០ - ៥០០០០០ ឆ្នាំ ត្រូវបានគេរកឃើញ។ ឧបករណ៍ថ្មជាច្រើនត្រូវបានគេរកឃើញយ៉ាងច្រើននៅ កញ្ចនបុរី ឧបល្បរាជធានី នគរឝ្រីធម្មរាជ និង លពបុរី។ គំនូរគុហាភ្នំសម័យបុរេប្រវត្តិមួយចំនួនក៏ត្រូវបានគេរកឃើញនៅតំបន់ទាំងនោះដែរ ដែលចុះកាលកំណត់មានអាយុកាល ១០០០០ឆ្នាំ។
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: ដើមយុគថ្ម

ដើមយុគថ្ម
យុគថ្មបំបែកក្រោម (ស្រទាប់ក្រោម)  គឺជាការបែងចែកតូចមួយមុនគេបង្អស់នៃយុគថ្មបំបែក រឺ យុគថ្មបុរាណ។The Lower Palaeolithic is the earliest subdivision of the Palaeolithic or Old Stone Age. វាអូសបន្លាយពេលចាប់ពីរង្វង់ ២,៥ លានឆ្នាំកន្លងទៅ នៅពេលដែលសិប្បកម្មនិងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ថ្មដំបូងដោយពួកមនុស្សរូប (មហាពានរ) ដែលលេចឡើងក្នុងកំណត់ត្រាបុរាណវត្ថុវិទ្យា រហូតដល់រង្វង់ ១២០០០០ ឆ្នាំកន្លងទៅនៅពេលដែលមានការផ្លាស់ប្ដូរវិវត្តនិងបច្ចេកវិទ្យាសំខាន់ៗបានប្រើនៅក្នុងសម័យយុគថ្មបំបែកមជ្ឈិម។It spans the time from around 2.5 million years ago, when the first craft and use of stone tools by hominids appears in the archaeological record, until around 120,000 years ago when important evolutionary and technological changes ushered in the Middle Palaeolithic.
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: ប្រភេទដំបូង

ប្រភេទដំបូង
ពួកមនុស្សរូបដំបូងបង្អស់ ជាអូម៉ូ អេរ៉ិចទុស និងអាចទទួលស្គាល់ជាមនុស្ស លេចឡើងក្នុងកំណត់ត្រាបុរាណវិទ្យា រវាង ១០០០០០០ - ៥០០០០០ ឆ្នាំកន្លងមក។ The earliest hominids, known as Homo erectus and recognisable as human, appear in the archaeological record between 1,000,000-500,000 years ago. បានចែកប្រភេទក្នុងតំបន់ដោយបាសាណីភូត មនុស្សលំបាង។Locally typified by the fossil, Lampang Man.

ប្រហែល ១០០០០០០ ឆ្នាំកន្លងទៅ អូម៉ូ អេរ៉ិចទុស បានបំលាស់មកអាស៊ីតាំងពីអាភ្វ្រិកមក ដែលជាទីដែលគេមានដើមកំណើត។ About 1,000,000 years ago, Homo erectus moved to Asia from Africa, where it had originated. ការប្រើនិងគ្រប់គ្រងភ្លើងរបស់ពួកគេជាឧបករណ៍សំខាន់មួយក្នុងមធ្យោបាយចិញ្ចឹមពោះរបស់អ្នកប្រមាញ់-ប្រមូលផល។Its use and control of fire was an important tool in its hunter-gatherer means of subsistence. លលាដ៍ក្បាលរបស់ អូម៉ូ អេរ៉ិចទុស តូចជាង និង ក្រាស់ជាងពួកមនុស្សលោកសម័យទំនើប។Homo erectus's  skull was smaller and thicker than that of modern human beings. គេបានរស់នៅក្នុងមាត់រូងភ្នំក្បែរស្ទឹងទន្លេ រឺ ទីកន្លែងដែលមានទឹកផ្សេងៗទៀត។It lived in the mouth of caves near streams or other water supplies. សត្រូវធម្មជាតិសំខាន់របស់គេនោះរួមមានស្វានយក្ស ស្វានសេណេស៊ីស ខ្លាចង្កូមកោប ស្វាក្រហម និង ខ្លាឃ្មុំពពាលយក្ស។Its main natural enemies included the giant hyena Hyaena senesis, the sabre-toothed tiger, the orang-utan, and the giant panda.

នៅឆ្នាំ១៩៩៩ សមស័ក្ដិ ព្រហ្មនកិតបានអះអាងបានរកឃើញបំណែកលលាដ៍នៃ អូម៉ូ អេរ៉ិចទុស នៅកោះគា លំបាង ទោះយ៉ាងណា ពួកអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនមិនបានទទួលស្គាល់វត្ថុគំហើញទាំងនេះថាគួរឱ្យជឿបាន។In 1999, Somsak Pramankit claimed to have found skull fragments of Homo erectus in Ko Kha, Lampang, though most scholars do not recgonise these finds as credible. វាអាចយកទៅប្រៀបធៀបនឹងបាសាណីភូតលលាដ៍នៃមនុស្សសង្គីរ៉ាន២ បានរកឃើញនៅជ្វា (មនុស្សជ្វា) ដែលមានអាយុកាល ៤០០០០០ - ៨០០០០០ កន្លងមក ដូចគ្នានឹងមនុស្សប៉េកាំង។It was comparable to the skull fossils of Sangiran II Man found in Java, (Java man), which is 400,000 - 800,000 years old, as well as Peking Man. វត្ថុបុរាណថ្មចុះកាលបរិច្ឆេទ ៤០០០០ ឆ្នាំកន្លងទៅហើយ ដែលបានរកឃើញនៅជំរកក្រំថ្មថាំលង នៅមែហុងសាន។Stone artefacts dating to 40,000 years ago have been found at Tham Lod Rockshelter in Mae Hong Son.
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: ទំនាក់ទំនងទៅនឹងមនុស្សថៃទំនើប

ទំនាក់ទំនងទៅនឹងមនុស្សថៃទំនើប
ពួកទៃយទំនើបមិនមែនកូនចៅនៃមនុស្សលំបាង។Modern Thais are not descendants of Lampang Man. Genetic research supports this assertion. Geneticists have proved that there was no inter-breeding between modern human immigrants to Southeast Asia and Homo erectus,Mapping human history p.130-131. affirming that the Thai descended from Africans in accordance with the Recent single-origin hypothesis.Multiregional or single origin.
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: យុគថ្មថ្មី

យុគថ្មថ្មី
The Neolithic or "New" Stone Age was a period in the development of human technology that is traditionally the last part of the Stone Age. The Neolithic era follows the terminal Holocene Epipalaeolithic periods, beginning with the rise of farming, which produced the "Neolithic Revolution" and ending when metal tools became widespread in the Copper Age (chalcolithic) or Bronze Age or developing directly into the Iron Age, depending on geographical region. At the Khao Toh Chong rockshelter in Krabi archaeologists have found evidence of a change in diet leading up to domestication due to changes in sea levels.

Recent archaeological excavations suggests that domesticated rice was introduced to central Thailand by immigrating rice farming societies about 4000 B.P.Higham, C.F.W. and T. Higham. 2009. A New chronological framework for prehistoric Southeast Asia based on a Bayesian model from Ban Non Wat. Antiquity 83: 125-144.
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: ការផ្សាំងសត្វ

ការផ្សាំងសត្វ
Neolithic culture appeared in many parts of Thailand, Mae Hong Son, Kanchanaburi, Nakhon Ratchasima, Ubon Ratchathani about 9000 BCE. People pioneered wild cereal use, which then evolved into true farming. 
For peninsular Thailand evidence of rice agriculture exists from 2500 - 2200 B.P.Stargardt, J. 1983. Satingpra I: The Environmental and Economic Archaeology of South Thailand. Oxford: British Archaeological Reports (BAR) in association with ISEAS, Singapore However, the possibility of an early presence of rice agriculture in southern-peninsular Thailand has recently been discussed by scholars 

Early Neolithic farming was limited to a narrow range of crops, both wild and domesticated, which included betel, bean, pea, nut, pepper, cucumberGorman C. (1971) The Hoabinhian and After: Subsistence Patterns in Southeast Asia during the Late Pleistocene and Early Recent Periods. World Archaeology 2: 300-320 and domesticated cattle and pigs. The establishment of permanently or seasonally inhabited settlements, and the use of pottery. 
In Southeast Asia, the independent domestication events led to their own regionally-distinctive Neolithic cultures which arose completely independent of those in other parts of the world.
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: តំណាំងលំនៅសម័យថ្មរំលីងនៅប្រទេសថៃ

តំណាំងលំនៅសម័យថ្មរំលីងនៅប្រទេសថៃ
thumb|View of the Khwae Noi River.

 Spirit Cave
Spirit Cave () is an archaeological site in Pang Mapha District, Mae Hong Son Province, northwestern Thailand. It was occupied from 9000 to 5500 BCE by Hoabinhian hunter-gatherers from North Vietnam. The site is at an elevation of 650 m. above sea level on a hillside overlooking the Salween River.

 Lang Kamnan Cave
Lang Kamnan Cave is an archaeological site in Muang District, Kanchanaburi Province, and is on a limestone upland, facing northeast and 110 m above sea level. The cave is about 4 km from the Khwae Noi River. By analysing the faunal remains in the cave, the cave is believed to be one of the many temporary camps of the seasonally mobile hunter-gatherers. It was occupied from Late Pleistocene to Early Holocene.Shoocongdej, R. 2010. Subsistence-Settlement Organisation During the Late Pleistocene - Early Holocene: the Case of Lang Kamnan Cave, Western Thailand. In: B Bellina, EA Bacus and TO Pryce (eds). 50 Years of Archaeology in Southeast Asia: Essays in Honour of Ian Glover. River Book, Bangkok. pp.51-66.

 Wang Bhodi
Wang Bhodi () is an archaeological site in Sai Yok District, Kanchanaburi Province, western Thailand. Dating from 4500 to 3000 BCE.   Since World War II, many stone tools have been found in the caves and along the rivers in this region.

 Ban Chiang
thumb|Ban Chaing. Prehistory
Ban Chiang () is an archaeological site in Nong Han District, Udon Thani Province. Dating of the artefacts using the thermoluminescence technique resulted in 4420-3400 BCE dates. The oldest graves found contain no bronze and are therefore from a Neolithic culture, the most recent ones are from the Iron Age.Charles Higham (archaeologist)|Higham, Charles, Prehistoric Thailand, , pp.84-88.

 Khok Phanom Di
Khok Phanom Di is in southeast Thailand near the flood plain of the Bang Pakong River in Chonburi Province. This site was populated from 2000-1500 BCE. Seven mortuary phases were identified in the excavation, including 154 graves, yielding abundant archaeological remains, such as fish, crab, hearths, post holes, and the burials of adults and infants.Halcrow, S., Tayles, N., Inglis, R., Higham, C., Carver, M. (2012). Newborn twins from prehistoric mainland Southeast Asia: birth, death and personhood.Antiquity, 86(333). By analysing the change in mortuary practices and the isotopes of strontium, carbon, and oxygen found within dental remains, archaeologists have examined the possibility of integration between an inland agriculture with the coastal hunter-gathers of Khok Phanom Di. The isotopic studies showed that in earlier phases, the female inhabitants in the site were immigrants from both inland and coastal areas, while males were raised locally. The localisation of the immigrants occurred during phase 4 and later, with rice growing increased in the same period.

 Khao Rakian
Khao Rakian is in Rhattaphum District, Songkhla Province, peninsular Thailand. The cave was excavated in 1986 by the Fine Arts Department and revealed Neolithic ceramics, stone tools, and human skeletal remains.
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: ២៥០០ ឆ្នាំកន្លងទៅ: យុគសំរឹទ្ធិ

២៥០០ ឆ្នាំកន្លងទៅ: យុគសំរឹទ្ធិ
right|thumb|Ban Chiang pottery in the Museum für Indische Kunst, Berlin-Dahlem
thumb|An earthenware water buffalo from Lopburi, 2300 BCE

យុគស្ពាន់ និង សំរឹទ្ធិ
The Bronze Age was a period in civilisation's development when the most advanced metalworking consisted of techniques for smelting copper and tin from naturally occurring outcroppings of ore, and then alloying those metals to cast bronze. There are claims of an earlier appearance of tin bronze in Thailand in the 5th millennium BCE.

តំណាំងលំនៅយុគសំរឹទ្ធិនៅថៃ
 Ban Chiang
In Ban Chiang, bronze artefacts have been discovered dating to 2100 BCE. The earliest grave was about 2100 BCE, the most recent about 200 CE. The evidence of crucibles and bronze fragments have been found in this area. The bronze objects include ornaments, spearheads, axes and adzes, hooks, blades, and little bells.
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: យុគស្ពាន់ និង សំរឹទ្ធិ

យុគស្ពាន់ និង សំរឹទ្ធិ
The Bronze Age was a period in civilisation's development when the most advanced metalworking consisted of techniques for smelting copper and tin from naturally occurring outcroppings of ore, and then alloying those metals to cast bronze. There are claims of an earlier appearance of tin bronze in Thailand in the 5th millennium BCE.
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: តំណាំងលំនៅយុគសំរឹទ្ធិនៅថៃ

តំណាំងលំនៅយុគសំរឹទ្ធិនៅថៃ
 Ban Chiang
In Ban Chiang, bronze artefacts have been discovered dating to 2100 BCE. The earliest grave was about 2100 BCE, the most recent about 200 CE. The evidence of crucibles and bronze fragments have been found in this area. The bronze objects include ornaments, spearheads, axes and adzes, hooks, blades, and little bells.
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: ១៧០០ ឆ្នាំកន្លងទៅ: យុគដែក

១៧០០ ឆ្នាំកន្លងទៅ: យុគដែក
The Iron Age was the stage in the development of people in which tools and weapons whose main ingredient was iron were prominent. People made tools from bronze before they figured out how to make them from iron because iron's melting point is higher than that of bronze or its components. The adoption of this material coincided with other changes in some past societies, often including differing agricultural practices, religious beliefs and artistic styles, although this was not always the case.
Archaeological sites in Thailand, such as None Nok Tha, Lopburi Artillery centre, Ong Ba Cave and Ban Don Ta Phet show iron implements in the period between 3,400-1,700 years ago

តំណាំងលំនៅយុគដែកនៅថៃ
 Non Nok Tha
Non Nok Tha () is an archaeological site in Phu Wiang District, Khon Kaen Province, northeastern Thailand, dating from 1420 to 50 BCE.

 Lopburi Artillery centre
Lopburi Artillery centre () is an archaeological site in Mueang District, Lopburi Province, northeastern Thailand, dating from 1225 to 700 BCE.

 Ong Ba Cave
Ong Ba Cave () is an archaeological site in Sri Sawat District, Kanchanaburi Province, western Thailand, dating from 310 to 150 BCE.

 Ban Don Ta Phet
Ban Don Ta Phet () is an archaeological site in Phanom Thuan District, Kanchanaburi Province, western Thailand, dating from 24 BCE to 276 CE. Many artefacts found in a 4th-century cemetery provide evidence of trade relations with India, Vietnam, and the Philippines.  Such artefacts include flat hexagonal shaped carnelians, small stone figurines of lions and tigers, and various metallic vessels.Glover, I. C., & Bellina, B. (2011). Ban Don Ta Phet and Khao Sam Kaeo: The Earliest Indian Contacts Re-assessed. Early Interactions Between South and Southeast Asia: Reflections on Cross-cultural Exchange, 2, 17.
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ: តំណាំងលំនៅយុគដែកនៅថៃ

តំណាំងលំនៅយុគដែកនៅថៃ
 Non Nok Tha
Non Nok Tha () is an archaeological site in Phu Wiang District, Khon Kaen Province, northeastern Thailand, dating from 1420 to 50 BCE.

 Lopburi Artillery centre
Lopburi Artillery centre () is an archaeological site in Mueang District, Lopburi Province, northeastern Thailand, dating from 1225 to 700 BCE.

 Ong Ba Cave
Ong Ba Cave () is an archaeological site in Sri Sawat District, Kanchanaburi Province, western Thailand, dating from 310 to 150 BCE.

 Ban Don Ta Phet
Ban Don Ta Phet () is an archaeological site in Phanom Thuan District, Kanchanaburi Province, western Thailand, dating from 24 BCE to 276 CE. Many artefacts found in a 4th-century cemetery provide evidence of trade relations with India, Vietnam, and the Philippines.  Such artefacts include flat hexagonal shaped carnelians, small stone figurines of lions and tigers, and various metallic vessels.Glover, I. C., & Bellina, B. (2011). Ban Don Ta Phet and Khao Sam Kaeo: The Earliest Indian Contacts Re-assessed. Early Interactions Between South and Southeast Asia: Reflections on Cross-cultural Exchange, 2, 17.
ថោង ខុន

ថោង ខុន (កើតថ្ងៃទី២៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥១) គឺជាអ្នកនយោបាយកម្ពុជា ។ លោក​គឺ​ជា​សមាជិកគណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ហើយ​បាន​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​តំណាងខេត្ត​កំពង់ធំ​ក្នុងរដ្ឋ​សភាក្នុង​ឆ្នាំ២០០៣។  លោកថោង ខុន ជារដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ទេសចរណ៍​បច្ចុប្បន្ន ។
ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីសុន្ទរ

​ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីសុន្ទរ  250px រូបចំលាក់របស់ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីសុន្ទរ  ខេត្តភូកេត.   សាសនា  សាសនាប្រជាប្រិយថៃវិញ្ញាណនិយមព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​​ថៃ​ព្រហ្មញ្ញ សាសនាថៃហិណ្ឌូសាសនាថៃ 
រូបភាពតូច| រូបចំលាក់របស់ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីសុន្ទរ  ខេត្តភូកេត.
ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីសុន្ទរ  (, )  ជា​វីរៈនារី​ក្នុង​ទេវកថា​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រភូកេតបុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនភូកេត.និងគេមានជំនឿថាជាវិញ្ញាណអ្នកតា​ស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​វិញ្ញាណនិយមក្នុងសាសនាប្រជាប្រិយថៃ។ .
ថោវសុរនារី​

​ថោវសុរនារី​   250px រូបចំលាក់របស់ថោវសុរនារី​  គោរាជ.   សាសនា  សាសនាប្រជាប្រិយថៃវិញ្ញាណនិយមព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​​ថៃ​ព្រហ្មញ្ញ សាសនាថៃហិណ្ឌូសាសនាថៃ 
រូបភាពតូច| រូបចំលាក់របស់ថោវសុរនារី​ គោរាជ.
ថោវសុរនារី​  (, )  ជា​វីរៈនារី​ក្នុង​ទេវកថា​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រគោរាជបុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនគោរាជ.និងគេមានជំនឿថាជាវិញ្ញាណអ្នកតា​ស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​វិញ្ញាណនិយមក្នុងសាសនាប្រជាប្រិយថៃ។ .