navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប៉ាង ខាត់: តួនាទីក្នុងនយោបាយ

តួនាទីក្នុងនយោបាយ 
ដោយលោកមានចរិតជា សង្ឃជឿនលឿននិយម,ឯករាជ្យនិយម ចង់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរបានសុខសេរីភាពលោកនិងព្រះសង្ឃមួយ ចំនួនមានព្រះគ្រូអាចារ្យហែមចៀវ ព្រះគ្រូអាចារ្យខៀវជុំ នៅ វត្តលង្កា ព្រះគ្រូអាចារ្យសូរហាយ ព្រះគ្រូអាចារ្យអ៊ុកជា ជាដើមរួមជាមួយអ្នក នយោបាយជំនាន់នោះគឺមានលោក ស៊ឹង ង៉ុកថាញ់ លោក ប៉ាច ឈឺន លោក នួន ឌួង លោកជុំមួង លោកប៊ុណ្ណចន្ទម៉ុលជាអាទិ។ នៅឆ្នាំ ១៩៤២បានធ្វើសកម្មភាពប្រឆាំងនឹងអាណានិគមបារាំងសេសដែល គេឲ្យឈ្មោះថា«បដិវត្តន៍ឆ័ត្រ»។ ភិក្ខប៉ាងខាត់ត្រូវអាជ្ញាបារាំងបង្ខំឲ្យសិក្ខ ហើយបញ្ជនទៅដាក់គុកនៅ កោះត្រឡាច ស្រុកយួនជាមួយ ព្រះគ្រូអាចារ្យហែមចៀវ លោកប៊ុណ្ណចន្ទម៉ុលនិងសហសេវិកឯទៀតៗ។ នៅឆ្នាំ១៩៤៤លោក បានរួចពីពន្ធនាគារកោះត្រឡាចមកកាន់មាតុប្រទេសវិញ។ 

នៅសម័យ សាធារណរដ្ឋខ្មែរ  ភិក្ខ ប៉ាងខាត់មានតួនាទីយ៉ាងសកមូមក្នងនយោបាយជាតិនៅសម័យ នោះគឺលោកចូលប្រជុំជាមួយគណៈរដ្ឋមន្ត្រីជាច្រើនលើកច្រើនគ្រា ហើយលោកបានចេញឃោសនា  ការពារនយោបាយ រដ្ឋ អំណាចរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ នៅសម័យនោះភិក្ខប៉ាងខាត់ រមែងទស្សនារំលែកទុក្ខគ្រសារយុទ្ធជនដែលបានបូជាជីវិតក្នង សមរភូមិឧទាហរណ៍ដូចជ៉ាសំដែង ធម្មទេសនានាបុណ្យទក្ខិណានុប្បទានរបស់ព្រិន្ទបាលទោអូប៊ិនឆេងអូននៅ វត្តបូ ពិសម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរស្តីពីវេទនាសង្ខារវិញ្ញាណនិងខន្ធ។បណ្ឌិត ឃីង ហុកឌី  (២០២២) ព្រះមហាវិរិយបណ្ឌិតោប៉ាងខាត់(១៩១០-១៩៧៥)
ប៉ាង តាខុន

ប៉ាង តាខុន (  ; កើតឆ្នាំ១៩៩៦) គឺជាតារាម៉ូដែល តារាសម្តែង និងជាតារាចម្រៀងជនជាតិភូមា ។   លោកនចាប់ផ្តើមអាជីពកម្សាន្តក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ក្នុង​នាម​ជា​តារា​បង្ហាញ​ម៉ូដ​វិថីឡើងចុះ។   លោកជាពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ាម្នាក់ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ាមួយចំនួនដែលមានប្រវត្តិរូបអន្តរជាតិផងដែរ ដោយសារប្រទេសនេះទើបតែចាប់ផ្តើមបើកទូលាយដល់ពិភពលោកខាងក្រៅក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ។ 

ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ប៉ាង តាខុន បានបង្ហាញនៅក្នុង កម្មវិធី BuzzFeed "បុរសអាស៊ីខាងត្បូង ២៣នាក់ដែលស្រស់ស្អាតពេកសម្រាប់ពាក្យ" ។   ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ លោកត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជី The Myanmar Times "កំពូលតារាសម្ដែងទាំង១០"។
ប៉ាង តាខុន: ជីវិតដំបូង និងការអប់រំ

ជីវិតដំបូង និងការអប់រំ 
ប៉ាង តាខុន កើត ស៊ីត កូប៉ាង (  )  ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦ នៅកៅធឿង តំបន់តានីនថារី ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា  ទៅតុនម៉ (Tun Moe) និងភរិយារបស់គាត់ ឃីន ក្យូ (Khin Kyu)។ គាត់បានធំធាត់នៅខាមូកហ្យី (Khamaukgyi)។  លោក​ជា​កូន​ទី​៤​ក្នុង​ចំណោម​បងប្អូន​៦​នាក់ មាន​បង​ប្រុស​ស្រី​២ និង​ប្អូន​ប្រុស​២​នាក់ ។  លោកបានបញ្ចប់ថ្នាក់វិទ្យាល័យពីវិទ្យាល័យអប់រំមូលដ្ឋានលេខ១ ខាមូកហ្យី។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ គាត់បានផ្លាស់ទៅ ទីក្រុងយ៉ាងហ្គូន ដើម្បីក្លាយជាតារាម៉ូដែល។ ក្ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ លោក​បាន​ចាប់​ផ្តើម​សិក្សាផ្នែកចិត្តវិទ្យា ​នៅសាកលវិទ្យាល័យអប់រំពីចម្ងាយទីក្រុងយ៉ាងហ្គូន។
ប៉ាណរវដ្ឋ កិតតិករចម្រើន

ប៉ាណរវដ្ឋ (ឈ្មោះ​ដើម: អភិជេស្ឋ) កិតតិករចម្រើន  មាន​ឈ្មោះ​ក្រៅ​ថា  ប៊ីក សមាជិក​វង់​តន្ត្រី ឌីធូប៊ី (០២ ធ្នូ គ.ស. ១៩៨២- ០៩ ធ្នូ គ.ស. ២០០៧) មាន​រហស្សនាម​ពីទស្សនិកជន​ថា ឈិនចាំង ព្រោះ​មាន​ចិញ្ចើម​ក្រាស់​ដូច​តួ​ការទូនឈិនចាំង
ប៉ាណរវដ្ឋ កិតតិករចម្រើន: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
មាន​ឈ្មោះ​ដើម​ជា អភិជេស្ឋ តែ​​ក្រោយ​កើត​ឧបទ្ទវហេតុ រថយន្ត​ដែល​ខ្លួន​ឯង​​បើក​បាន​ក្រឡាប់​ធ្លាក់​ចូល​លូ​ទឹក​ស្អុយ​តាមផ្លូវ​ស្រីនគរិន្ទ្រ ខេត្តសមុទ្រ​ប្រការ នា​យប់​ថ្ងៃ​ទី២២ កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៣ រហូត​បណ្ដាល​ឲ្យ​ខួរ​ក្បាល​មិន​ដំណើរ​ការ និង​ត្រូវ​ដេក​ដោយ​មិន​ដឹង​ខ្លួន។ ក្រុម​គ្រូ​ពេទ្យ​បាន​ព្យាយាម​ជួយ​ជីវិត​ជា​ច្រើន​គ្រា តែ​អាការ​ក៏​មិន​បាន​ប្រសើរ​ឡើង ទើប​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ជា ប៉ាណរវដ្ឋ ដែល​ជា​ឈ្មោះ​ព្រះ​រាជ​ទាន​ពីសម្ដេច​ព្រះញាណសំវរ សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ មាន​អត្ថន័យ​ថា "អ្នក​មាន​ជីវិត​តាម​ការស្នើ​សុំ" និង​ត្រូវ​ដេក​ព្យាបាល​ខ្លួន​យូរ​រហូត​ដល់​ទៅ​៤​ឆ្នាំ។ នៅ​ទី​បំផុត នា​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៧ វេលា​ម៉ោង 09.00 នាទី ប៉ាណរវដ្ឋ​ក៏​បាត់​បង់​ជីវិត នៅមន្ទីរ​ពេទ្យ​សិរិរាជ ក្នុង​អាយុ​២៥​ឆ្នាំ និង​មួយ​សប្ដាហ៍។

 ការ​ជួប​ឧបទ្ទវហេតុ​របស់​ប៊ីក 
ម៉ោង​ 01.00 នាទី នា​យប់​ថ្ងៃ​ទី​​ ២២ កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៣ ប៊ីក​បាន​បើក​រថយន្តបេអឹមដាប់ប៊លយូ របស់​ខ្លួន​ដឹក​មិត្រ​ភ័ក្តិ​ម្នាក់​ទៀត បាន​ជួប​ឧបទ្ទវហេតុ​ក្រឡាប់​រថយន្ត ធ្លាក់​ចូល​លូ​ទឹក​ស្អុយ​ម្ដុំផ្លូវ​ស្រីនគរិន្ទ្រ ខេត្ត​សមុទ្រ​ប្រការ តម្រួត​នៅ​ស្ថានីយ៍​ទី​ប្រជុំជន សមុទ្រ​ប្រការ ក៏​បាន​នាំ​គេ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ចូល​មន្ទីរ​ពេទ្យ។

អាការ​របស់​ប៊ីក​មុន​ដំបូង​នៅ​ធម្មតា នៅ​ដឹង​ខ្លួន តែ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ក៏​ត្រូវ​ដេក​ដោយ​មិន​ដឹង​សតិ ព្រោះ​ខួរ​ក្បាល​ត្រូវ​ជាប់​មេរោគ​ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​ទឹក​ស្អុយ។ អ្នក​ដែល​ស្រឡាញ់​ចម្រៀង​របស់​ប៊ីក​ពេល​បាន​ដឹង​ដំណឹង​នេះ ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជា​យុវជន​ស្រីៗ បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​មើល​ និង​យំ យ៉ាង​ច្រើន​កុះករ ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការ​រំជើប​រំជួល​ជា​ខ្លាំង​នា​ពេល​នោះ។ ក្រុម​គ្រូ​ពេទ្យ​បាន​ព្យាយាម​ជួយ​ជីវិត​ប៊ីក​ដោយ​ការ​ផ្ដល់​ថ្នាំ និង​ធ្វើ​ការ​វះកាត់​ជា​ច្រើន​លើក តែ​បាន​ត្រឹម​តែ​ជួយ​​ឲ្យ​ប៊ីក​រួច​ជីវិត​តែ​ប៉ុណ្ណោះ តែ​ខួរ​ក្បាល​របស់​គេ មិន​អាច​ទទួល​ដឹងឮ​អ្វី​ទាំង​អស់ រហូត​ដល់​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ពិត​ ពី អភិជេស្ឋ ជា ប៉ាណរវដ្ឋ  ដែល​ជា​ឈ្មោះ​ព្រះ​រាជ​ទាន​ពីសម្ដេច​ព្រះញាណសំវរ សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ ជា​ការ​កែ​ប្រែ​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​តាម​ជំនឿ និង​មាន​អត្ថន័យ​ថា " អ្នក​មាន​ជីវិត​តាម​ការ​ស្នើ​សុំ " និង​បាន​ផ្លាស់​ប្ដូរ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ដើម្បី​រក្សា​ជា​ច្រើន​កន្លែង។ 

រហូត​ដល់​ម៉ោង 09.00 នាទី នា​ថ្ងៃ​ទី ០៩ ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៧ ប៊ីក​ក៏​បាន​បាត់​បង់​ជីវិត នា​ទី​បំផុត នៅមន្ទីរ​ពេទ្យ​សិរិរាជ ដោយ​អាការ​មេរោគ​ជាប់​សួត។
ប៉ាណរវដ្ឋ កិតតិករចម្រើន: ការ​ជួប​ឧបទ្ទវហេតុ​របស់​ប៊ីក

ការ​ជួប​ឧបទ្ទវហេតុ​របស់​ប៊ីក 
ម៉ោង​ 01.00 នាទី នា​យប់​ថ្ងៃ​ទី​​ ២២ កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៣ ប៊ីក​បាន​បើក​រថយន្តបេអឹមដាប់ប៊លយូ របស់​ខ្លួន​ដឹក​មិត្រ​ភ័ក្តិ​ម្នាក់​ទៀត បាន​ជួប​ឧបទ្ទវហេតុ​ក្រឡាប់​រថយន្ត ធ្លាក់​ចូល​លូ​ទឹក​ស្អុយ​ម្ដុំផ្លូវ​ស្រីនគរិន្ទ្រ ខេត្ត​សមុទ្រ​ប្រការ តម្រួត​នៅ​ស្ថានីយ៍​ទី​ប្រជុំជន សមុទ្រ​ប្រការ ក៏​បាន​នាំ​គេ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ចូល​មន្ទីរ​ពេទ្យ។

អាការ​របស់​ប៊ីក​មុន​ដំបូង​នៅ​ធម្មតា នៅ​ដឹង​ខ្លួន តែ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ក៏​ត្រូវ​ដេក​ដោយ​មិន​ដឹង​សតិ ព្រោះ​ខួរ​ក្បាល​ត្រូវ​ជាប់​មេរោគ​ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​ទឹក​ស្អុយ។ អ្នក​ដែល​ស្រឡាញ់​ចម្រៀង​របស់​ប៊ីក​ពេល​បាន​ដឹង​ដំណឹង​នេះ ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជា​យុវជន​ស្រីៗ បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​មើល​ និង​យំ យ៉ាង​ច្រើន​កុះករ ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការ​រំជើប​រំជួល​ជា​ខ្លាំង​នា​ពេល​នោះ។ ក្រុម​គ្រូ​ពេទ្យ​បាន​ព្យាយាម​ជួយ​ជីវិត​ប៊ីក​ដោយ​ការ​ផ្ដល់​ថ្នាំ និង​ធ្វើ​ការ​វះកាត់​ជា​ច្រើន​លើក តែ​បាន​ត្រឹម​តែ​ជួយ​​ឲ្យ​ប៊ីក​រួច​ជីវិត​តែ​ប៉ុណ្ណោះ តែ​ខួរ​ក្បាល​របស់​គេ មិន​អាច​ទទួល​ដឹងឮ​អ្វី​ទាំង​អស់ រហូត​ដល់​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ពិត​ ពី អភិជេស្ឋ ជា ប៉ាណរវដ្ឋ  ដែល​ជា​ឈ្មោះ​ព្រះ​រាជ​ទាន​ពីសម្ដេច​ព្រះញាណសំវរ សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ ជា​ការ​កែ​ប្រែ​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​តាម​ជំនឿ និង​មាន​អត្ថន័យ​ថា " អ្នក​មាន​ជីវិត​តាម​ការ​ស្នើ​សុំ " និង​បាន​ផ្លាស់​ប្ដូរ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ដើម្បី​រក្សា​ជា​ច្រើន​កន្លែង។ 

រហូត​ដល់​ម៉ោង 09.00 នាទី នា​ថ្ងៃ​ទី ០៩ ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៧ ប៊ីក​ក៏​បាន​បាត់​បង់​ជីវិត នា​ទី​បំផុត នៅមន្ទីរ​ពេទ្យ​សិរិរាជ ដោយ​អាការ​មេរោគ​ជាប់​សួត។
ប៉ាណរវដ្ឋ កិតតិករចម្រើន: ការ​សិក្សា

ការ​សិក្សា 
 អនុវិទ្យាល័យ : អាសាំសិន​សំរោង  
 វិទ្យាល័យ : ពេញសមិទ្ធ 
 សាកលវិទ្យាល័យ  : ឆ្នាំ​ទី២ ដេប៉ាតឺម៉ង់​និទេសសាស្ត្រ មហាវិទ្យាល័យ​ក្រុង​ទេព (មហាវិទ្យាល័យ​ភាពយន្ត)
ប៉ាណរវដ្ឋ កិតតិករចម្រើន: ស្នាដៃ​ការងារ​កន្លង​មក

ស្នាដៃ​ការងារ​កន្លង​មក 
 អាលប៊ុម​ចម្រៀង 
 D2B
 D2B Summer
 D2B Type II   

 ខនសឺត 
 D2B SUMMER LIVE IN CONCERT 
 MARATHON DANCE EXPO CONCERT
 D2B GOODTIME THANKS CONCERT FOR FRIENDS
 D2B THE MIRACLE CONCERT

 ភាពយន្ត 
 សង្ហរណ៍ (สังหรณ์)

 ល្ខោន​ទូរទស្សន៍ 
 រឿង วัยร้ายเฟรชชี่

 ឃោសនា 
 ការេមស្វេនសេនស៍
 ភេសជ្ជៈប៉ិបស៊ី
 គ្រឿង​សំអាង មិស្ទិន 
 គ្រឿង​សំអាង ផនដ៍ស
 ទូរស័ព្ទ​ដៃ ប៉ាណាសូនិច
ប៉ាណរវដ្ឋ កិតតិករចម្រើន: ឃោសនា

ឃោសនា 
 ការេមស្វេនសេនស៍
 ភេសជ្ជៈប៉ិបស៊ី
 គ្រឿង​សំអាង មិស្ទិន 
 គ្រឿង​សំអាង ផនដ៍ស
 ទូរស័ព្ទ​ដៃ ប៉ាណាសូនិច
ប៉ាណរវដ្ឋ កិតតិករចម្រើន: ព័ត៌មាន​ទាក់ទង

ព័ត៌មាន​ទាក់ទង 
 FBFC Thailand Community  
 D2BNEVERENDING.COM  

 បញ្ជីតារាចម្រៀងប៉ុបថៃ

អំពី:អ្នក​ចម្រៀង​ថៃ
អំពី:បុគ្គល​ពី​មហាវិទ្យាល័យ​ក្រុង​ទេព

| valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#ffffff" |

ប៊ីក ឌីធូប៊ី220px|Coverព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួនឈ្មោះ​ពិតប៉ាណរវដ្ឋ (អភិជេស្ឋ) កិតតិករចម្រើនឈ្មោះ​ក្រៅប៊ីករហស្សនាមឈិនចាំងកំណើត០២ ធ្នូ ១៩៨២មរណភាព០៩ ធ្នូ ២០០៧ (អាយុ​២៥​ឆ្នាំ)ប្រភេទ​តន្ត្រីប៉បអាជីពអ្នក​ចម្រៀង, អ្នក​សម្ដែងក្រុមហ៊ុនអ៊ែរ​អេសឈ្មោះ​ក្រុម​ឌីធូប៊ីសមាជិកវរវេជ តានុវង្ស (ដេន), កវី តន្ចរារក្ស (ប៊ិម), 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប្រុសថៃ
ប៉ានី យ៉ាថរទូ

ប៉ានី យ៉ាថរទូ (; ប្រាណី យ៉ាថរទូ/ប្រណី​ យ៉ាថរទូ, កើត 18 កុម្ភៈ 1951) ជាអ្នកនយោបាយជនជាតិឡាវនិងសមាជិករបស់បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ 

លោកស្រីធ្លាប់ជាប្រធាន និងជាទេសាភិបាលធនាគារ ស.ប.ប. ឡាវ ធនាគារកណ្តាលរបស់ប្រទេស ពីឆ្នាំ 1988 ដល់ឆ្នាំ 1997https://www.bol.gov.la/en/fileupload/16-01-2017_1484562094.pdf​​ ក្រោយមកលោកស្រីបានក្លាយជាសមាជិករដ្ឋសភាក្នុងឆ្នាំ 1998 លោកស្រីបានធ្វើជាប្រធានរដ្ឋសភាឡាវពីឆ្នាំ 2010 ដល់ឆ្នាំ 2021 លោកស្រីគឺជាសមាជិករបស់ជាតិសាសន៍ហ្មុងរបស់ឡាវ លោកស្រី​ជា​ស្ត្រី​ដំបូង​គេ​ដែល​ត្រូវ​បាន​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ជា​អនុប្រធានឡាវ
ប៉ាន់ រិទ្ធី

ប៉ាន់-រិទ្ធី (ជាអក្សរឡាតាំង: Rithy Panh, កើត​នៅ​ថ្ងៃទី​ ១៨ ខែ ​មេសា​ ឆ្នាំ១៩៦៤) គឺជាអ្នកដឹកនាំ និង អ្នក​សរសេរស្គ្រីប​ ភាពយន្ត​​បែប​ឯកសារ​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ម្នាក់​ដែល​ត្រូវ​បាន​​គេទទួល​ស្គាល់ជាអន្តរជាតិ​​។

ខ្សែ​ភាពយន្ត​របស់​អ្នកដឹក​នាំ​ម្នាក់​នេះ ផ្តោត​លើ​ផលវិបាក​នៃ​របប​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍ខ្មែរ​ក្រហម​នៅ​កម្ពុជា។ ការងារ​របស់​លោក ប៉ាន់ រិទ្ធី គឺ​បាន​មក​ពី​ទស្សនៈ​វិស័យ​បែប​អាជ្ញាធរ ដោយសារ​តែគ្រួសារ​របស់​លោក​ត្រូវ​បាន​គេ​បណ្ដេញ​ចេញ​​ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៥ ដោយ​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម។ បន្ទាប់​ពី​មួយ​ទៅ​មួយ ឪពុក​ម្តាយ បងប្អូនស្រី និង​ក្មួយ​ប្រុស​របស់​គាត់​បាន​ស្លាប់​ដោយ​ភាព​អត់​ឃ្លាន ឬ ការ​អស់​កម្លាំង ដោយសារ​ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម​ឃុំឃាំង​នៅ​ក្នុង​ជំរំ​ការងារ​ដាច់​ស្រយាល​មួយ​នៅ​ជនបទ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។
ប៉ាន់ រិទ្ធី: ជីវិត​ដំបូង​​, ការ​គេច​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​

ជីវិត​ដំបូង​​, ការ​គេច​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​
លោក ប៉ាន់ រិទ្ធី កើតនៅ​ទីក្រុងភ្នំពេញ។ ឪពុក​របស់​លោក​ជា​គ្រូ​បង្រៀន និង​ជា​អ្នក​ត្រួត​ពិនិត្យ​ម្នាក់​នៅសាលា​បឋម​សិក្សា។ គ្រួសារ​របស់​គាត់​ព្រម​ទាំង​ប្រជាជន​ដទៃ​ទៀត​ត្រូវបាន​គេ​បណ្ដេញ​ចេញ​ពី​រាជធានី​​ដោយពួក​​ខ្មែរក្រហម​ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៥។ គ្រួសារ​របស់​លោក​បាន​ទទួល​ការ​រងទុក្ខ​នៅក្នុង​របប​នេះ។ បន្ទាប់​ពីលោក​បាន​ឃើញ​ឪពុកម្តាយ បងប្អូន​ សាច់ញាតិ​ផ្សេងៗ​បាន​ស្លាប់​ដោយ​ការ​ធ្វើការងារ​ហួស​កម្លាំង​ និង​កង្វះ​អាហារូបត្ថម្ភ​នោះ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ លោក ប៉ាន់ រិទ្ធី បាន​រត់​គេច​ទៅ​នៅ​ជំរុំជន​ភៀស​ខ្លួន​មួយនៅ ម៉ៃរុត ក្នុងប្រទេស​ថៃ​។

ទីបំផុត លោក​​បានធ្វើ​ដំណើរ​​ទៅ​ដល់​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ ប្រទេសបារាំង។ អំឡុង​ពេល​ដែលលោក​កំពុង​សិក្សា​ផ្នែក​សិប្បកម្ម​នៅ​សាលាវិជ្ជាជីវៈ​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង លោក​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ពិធី​ជប់លៀង​មួយ ហើយ​ក៏​បាន​ទទួល​ម៉ាស៊ីនថត​វីដេអូ​មួយ ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក​ចាប់​អារម្មណ៍​ក្នុង​ការ​ផលិត​ខ្សែ​ភាពយន្ត។ លោក​បាន​រៀន​បន្ត​រួច​បាន​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ពី វិទ្យាស្ថាន​សិក្សា​ភាពយន្ត​។ លោក​បាន​ត្រលប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩០។
ប៉ាន់ រិទ្ធី: អាជីព​ជា​អ្នកដឹកនាំ​ភាពយន្ត​

អាជីព​ជា​អ្នកដឹកនាំ​ភាពយន្ត​
ខ្សែ​ភាពយន្ត​ឯកសារ​ដំបូង​របស់​លោក​ ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា ជំរំសាយធូ ដែល​និយាយ​អំពី​គ្រួសារ​ជនភៀសខ្លួន​នៅ​ជំរំ​នៅ​តាម​ព្រំដែន​ថៃ​-កម្ពុជា​ក្នុងឆ្នាំ​១៩៨០ បាន​ទទួល​ពាន​រង្វាន់​ធំ​ខាង​ភាពយន្ត​ឯកសារ​នៅ មហោស្រពភាពយន្តអេមាន។

រឿង​មួយ​ទៀត​របស់​លោក ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា អ្នកស្រែ  ដែល​បាន​ផលិត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៤ មាន​លក្ខណៈ​ជា​រឿង​មនោសញ្ចេតនា​ផ្អែក​លើ​រឿង​ពិត ដែល​និយាយ​អំពី​ជីរិត​តស៊ូ​ពុះពារ​ក្រោយ​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម​​របស់គ្រួសារ​មួយ​នៅ​ជនបទ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ រឿង​នេះត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ក្នុង​ការ​ប្រកួតប្រជែង​​នៅ មហោស្រពភាពយន្ត កាន ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៤  ហើយ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​ក្នុង​កម្មវិធី​ពាន​រង្វាន់​អូស្ការ​លើកទី​៦៧ សម្រាប់​ពាន​រង្វាន់​ភាពយន្ត​បរទេស​ល្អ​ជាង​គេ ហើយ​ភាពយន្ត​នេះ​ក៏​ជា​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​ទី​មួយ​ដែល​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​ក្នុង​អូស្ការ​ដែរ។

ភាពយន្ត​ឯកសារ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ផលិត​ក្នុង​ឆ្នាំ២០០០ មាន​ចំណង​ជើង​ថា​ ទឹកដីវិញ្ញាណវិលវល់ ក៏និយាយ​ពីការ​តស៊ូ​ពុះពារ​របស់​គ្រួសារ​ខ្មែរ ព្រមទាំង​បាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​ឈាន​ចូល​ទៅរក​សម័យ​ទំនើប​របស់កម្ពុជា និង​ភាព​លំបាក​របស់​កម្មករ​ជីក​ដាក់[ខ្សែកាបអុបទិច]]​លើក​ដំបូង​ឆ្លង​កាត់​ប្រទេសកម្ពុជា។

ភាពយន្ត​ឯកសារ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ផលិត​ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៣ មាន​ចំណង​ជើង​ថា​ ស២១ ម៉ាស៊ីនពិឃាដ និយាយ​អំពី​សារមន្ទីរ​ទួលស្លែង ការជួបជុំ​គ្នា​របស់​អតីតអ្នកទោស​រួមទាំង​វិចិត្រករ វ៉ាន់ ណាត និង​អតីត​បុគ្គលិក​នៅ ស២១ ដែល​និយាយ​រៀប​រាប់​រំឭក​ឡើង​វិញ​អំពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កម្ពុជា​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ខ្លោចផ្សា។

ព្រឹត្តិការណ៍​ក្រោយ​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម​ជាច្រើន​ទៀត​មាន​នៅក្នុងភាពយន្ត ដែល​ត្រូវ​បាន​ផលិត​ឡើងក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៥ មាន​ចំណងជើង​ថា មហោស្រពដែលឆេះ បាន​ផ្ដោត​ទៅ​លើ​ក្រុម​ល្ខោន​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​មហោស្រព​សុរាម្រឹត​ដែល​ត្រូវ​បាន​ឆេះ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៤ ហើយ​មិន​ត្រូវ​បាន​ជួសជុល​ឡើង​វិញ ។

ភាពយន្ត​ឯកសារ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ផលិត​ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៧ របស់​លោក​ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា ក្រដាសមិនអាចខ្ចប់ភ្លើង បាន​និយាយ​អំពី​ជីវិត​របស់​នារី​ពេស្យា​នៅ​ក្រុង​ភ្នំពេញ។

ភាពយន្តឯកសារ​ផលិត​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១២របស់លោកដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា​ ឌុច គ្រូលត់ដំនៅឋាននរក បាន​បង្ហាញ​អំពី​កិច្ចសម្ភាសន៍​ជាមួយ​នឹង​កាំង ហ្គេចអៀវ ហៅ​ឌុច ​ជា​អតីត​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ដែលត្រូវ​បាន​កាត់​ទោសឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​៣០ឆ្នាំ ដោយ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុងតុលាការ​កម្ពុជា តែ ឌុច បាន​ជំទាស់​នឹង​សាលក្រម​នេះ។

ភាពយន្តឯកសារ​ផលិត​ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៧​របស់លោកដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា​រូបភាពដែលបាត់បង់ ត្រូវ​បាន​ដាក់​បញ្ចាំង​និង​ទទួល​បាន​ពាន​រង្វាន់​កំពូល​នៅ​ក្នុង​ផ្នែក Un Certain Regard នៃ​មហោស្រព​ភាពយន្ត កាន ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៣។
ប៉ាន់ រិទ្ធី: មជ្ឈមណ្ឌល​ធនធាន​សោតទស្សន៍​បុប្ផាណា កម្ពុជា

មជ្ឈមណ្ឌល​ធនធាន​សោតទស្សន៍​បុប្ផាណា កម្ពុជា
លោក រិទ្ធី រួមទាំ​អ្នកដឹក​នាំ​រឿងឈ្មោះ អៀវ បណ្ណាការ បាន​បង្កើត​មជ្ឈមណ្ឌល​នេះ​ឡើង​ក្នុង​គោល​បំណង​អភិរក្ស​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ភាពយន្ត ការថតរូប និង​តន្ត្រី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ រឿង​ល្ខោន​បែប​ឯកសារ​ដំបូង​មាន​ចំណង​ជើង​ថា បុប្ផាណា សោកនាដកម្មមួយ (Bophana: A Cambodian Tragedy) ដែល​និយាយ​ពី​យុវតី​ម្នាក់​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេធ្វើទារុណកម្ម ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់​នៅពន្ធនាគារ ស-២១។
ប៉ាន់ រិទ្ធី: ប្រវត្តិភាពយន្ត

ប្រវត្តិភាពយន្ត
 ជំរំសាយធូ (១៩៨៩]])
 Cinéma de notre temps: Souleymane Cissé (ទូរទស្សន៍​បារាំង) (១៩៩០)
 កម្ពុជា៖ ចន្លោះសង្គ្រាមនិងសន្តិភាព (Cambodia: Between War and Peace) (|១៩៩១)
 អ្នកស្រែ (១៩៩៥)
 បុប្ផាណា សោកនាដកម្មមួយ (១៩៩៦)
 រាត្រីមួយក្រោយសង្គ្រាម (១៩៩៨)
 ទឹកដីវិញ្ញាណវិលវល់ (The Land of the Wandering Souls) (២០០០)
 Que la barque se brise, que la jonque s'entrouvre  (ទូរទស្សន៍​បារាំង) (២០០១)
 ស២១ ម៉ាស៊ីនពិឃាដ (S-21: The Khmer Rouge Killing Machine)  (២០០៣)
 មនុស្សអង្គរ (២០០៣)
 មហោស្រពដែលឆេះ (២០០៥)
 ក្រដាសមិនអាចខ្ចប់ភ្លើង  (២០០៧)
 ជញ្ជាំងសមុទ្រ (The Sea Wall) (២០០៨)
 Gibier D'élevage (២០១១)
 ឌុច គ្រូលត់ដំនៅឋាននរក (២០១២)
 រូបភាពដែលបាត់បង់ (២០១៣)
ប៉ាន់ រិទ្ធី: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
 
 មហោស្រព​ភាពយន្ត​ ប៉ាន់ រិទ្ធី
 ទម្រង់​សិល្បករ​ នៅ មហោស្រព​ភាពយន្ត​​ ខេន​

Category:អ្នកដឹកនាំរឿងជនជាតិខ្មែរ
ប៉ាន់ សុធី: ស្នាដៃ

ស្នាដៃ 
-រឿងកាលណោះបដិវត្តន៍មួយ(ទស្សវត្សឆ្នាំ១៩៧០)

-សង្គមសាស្ត្រនៃអំពើពុករលួយ(ទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០)
ប៉ាប៉ាយ៉ាប៊ូល

ប៉ាប៉ាយ៉ាប៊ូល () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល ផលិតដោយ ប៊ូទិក ហ្វីលមេសនិងប៊ីរដូ ស្ទូឌីយោ និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២ ខែតុលាឆ្នាំ ២០១៨ នៅលើនីខេឡូឌឿន។

បំផុសគំនិតដោយរឿងព្រេងនិទាននៃរដ្ឋសាន់តាកាតារីណា, ជាមួយនឹងតួអក្សរដែលមានឈ្មោះឆ្នេរនៃរដ្ឋធានីរដ្ឋ, ផ្លរីយ៉ាណូប៉ូលីស។
ប៉ាប៉ាយ៉ាប៊ូល: តួអង្គ

តួអង្គ 

 កាគូប៉េ (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ម៉ារីណា​​ សាន់តាណា) គឺជាក្មេងប្រុសជាមួយសក់ពណ៌ត្នោតធំ។
 សូក្រាត (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ក្លូកូ ម៉ាកេស) គឺជាគោពណ៌ខៀវ។
 ហ្គូរី (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ អាធួរ បេរចេស) គឺជាក្មេងប្រុសជាប់នៅក្នុងពពុះយក្ស។ នេះធ្វើឱ្យវាកាន់តែលំបាកសម្រាប់គាត់ក្នុងការសម្រេចបាននូវគោលដៅដ៏ធំបំផុតរបស់គាត់ក្នុងជីវិត៖ ការណាត់ជួប។
 ចុអាគិណា (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ សិម៉ុនេ អេវ៉ានស) គឺជាក្មេងស្រីដែលចូលចិត្តលេងកីឡា។ នាងគឺជាបងស្រីរបស់ហ្គូរី។
 ផ្លរីយ៉ាណូ (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ អ៊ីតាឡុ លូអ៊ីស) គឺជាក្មេងប្រុសអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនិងអ្នកប្រឌិត។ យ៉ាងហោចណាស់គាត់និយាយថាគាត់គឺទោះបីជាការច្នៃប្រឌិតរបស់គាត់ភាគច្រើនគ្មានប្រយោជន៍ក៏ដោយ។
 ហេរម៉ាណូ (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ព្យែរ បិតេនកួរថ) គឺជាមនុស្សប្រុសអាយុ ៤០ ឆ្នាំ។
 ជូនិងរ៉េរ៉េ (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ម៉ារីលីសេ ក៉ុសេនសា) គឺជាក្មេងស្រីពណ៌ខ្មៅពីរនាក់។
ប៉ាប៉ាយ៉ាប៊ូល: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 គេហទំព័រផ្លូវការនៅលើប៊ូទិក ហ្វីលមេស
 គេហទំព័រផ្លូវការនៅលើប៊ីរដូ ស្ទូឌីយោ
 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
ប៉ាប៉ាស ប៉ោ ខុនវេនីអេនស្យា

ប៉ាប៉ាស ប៉ោ ខុនវេនីអេនស្យា () គឺជារឿងភាគទូរទស្សន៍ម៉ិកស៊ិកផលិតដោយ រ៉ូស៊ី អូខេមប៉ូ សម្រាប់កាមេរ៉ាច្រើន។ វាសម្តែងដោយ ហូសេ រ៉ុន និង អារីយ៉ាដណេ ឌីហ្សាស។ ស៊េរីនេះបានបញ្ចាំងជាលើកដំបូងនៅលើឡាស អេសត្រេយ៉ាសនៅថ្ងៃទី 21 ខែតុលាឆ្នាំ 2024 ។
ប៉ាប៉ាស ប៉ោ ខុនវេនីអេនស្យា: តារាសម្តែង

តារាសម្តែង 

 ហូសេ រ៉ុន សម្តែងជា ទីណូ ហ្គេវ៉ារ៉ា
 អារីយ៉ាដណេ ឌីហ្សាស សម្តែងជា អាយដេ ម៉ូសកេដា
 ហ្វឺឌីណាន់ដូ វ៉ាលេនស៊ីយ៉ា សម្តែងជា ហ្គូសមែន មូរីអេល។
 អាហ្រ្វិក ហ្សាវ៉ាឡា សម្តែងជា ហ្វេដឺរីកា
 ដានីឡា លូហាន សម្តែងជា ក្លារ៉ា លូស ម៉ុនរ៉ូ
 ម៉ាទីន រីកា សម្តែងជា រូដូហ្វ
 ម៉ារីយ៉ា ឆាខុន សម្តែងជា អាលីសៀ "លីឈីតា" ឆាហ្គោយ៉ាន
 មីហ្គែល ម៉ាទីណេស សម្តែងជា ចាន់ណូ ឆាម៉ូរ៉ូ
 អូរ៉ាស៊ីយ៉ូ ផាន់ឆឺរី សម្តែងជា ដាម៉ាសូ រីវើរ៉ា
 ឡាំដា ហ្គាស៊ីយ៉ា សម្តែងជា ហ្វាឃុនដូ តូប៉េតេ
 សឺលីន ហ្គុនហ្សាឡេស សម្តែងជា ស៊ីលវ៉ាណា គ្រូស មូរីអេល។
 អ៊ីម៉ាណុល ឡានដេតា សម្តែងជា ហ្វីលីព
ប៉ាប្លូ ភីកាសូ

250px|right|Signatur Pablo Picasso
ប៉ាប្លូ រុស ភីកាសូ () វិចិត្រករឯករបស់ពិភពលោក ជាបុគ្គលដែលទស្សនាវដ្តី TIME ត្រូវបានគេជឿថាជាសិល្បករឆ្នើមបំផុតក្នុងសតវត្សទី ២០ ។ គាត់បានកើតនៅថ្ងៃទី ២៥ តុលា ឆ្នាំ ១៨៨១ នៅទីក្រុងម៉ាឡាហ្គា អាន់ដាលូស៊ីយ៉ា ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ គឺជាកូនប្រុសច្បងរបស់ដុន ហូសេ រុស អ៊ី ប្លាសកូ (ឆ្នាំ ១៨៣៨-១៩១៣) ជាមួយនឹង ម៉ារីយ៉ា ភីកាសូ អ៊ី ឡូពេស ។ ឪពុករបស់គាត់គឺជាគ្រូសិល្បៈនៅសាកលវិទ្យាល័យ ។ ការងាររបស់ភីកាសូផ្លាស់ប្តូរតាមកាលសម័យ ប៉ុន្តែនៅតែមានលក្ខណៈពិសេស ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិចិត្រករជនជាតិអេស្ប៉ាញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិចិត្រករឆឡ័ង្សនិយម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីម៉ាឡាហ្គា
ប៉ាពួនូវែលគីនេ

ប្រទេសប៉ាពួនូវែលគីនេ (ភាសាតុកពីស៊ីន៖ Papua Niugini, ភាសាហ៊ីរីម៉ូទូ៖ Papua Niu Gini) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា រដ្ឋឯករាជ្យប៉ាពួនូវែលគីនេ គឺជា​ប្រទេស​មួយ​ស្ថិតនៅក្នុងទ្វីប​អូសេអានី ដោយគ្របដណ្តប់លើដីប៉ែក​ខាង​កើត​នៃ​កោះនូវែលគីនេ និង​នៅលើកោះមួយចំនួននៃតំបន់មេឡាណេស៊ី (ពោលជាតំបន់​មួយ​នៅភាគនិរតីមហាសមុទ្រ​ប៉ាស៊ីហ្វិក និងភាគ​ខាង​ជើង​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី)។ វាមានរាជធានីឈ្មោះ ព័រម៉ូរែសប៊ី ដែលស្ថិតនៅឯឆ្នេរសមុទ្រភាគអាគ្នេយ៍។ វាគឺជាប្រទេសកោះធំជាងគេទីបីនៅលើពិភពលោកដែលមានផ្ទៃដីសរុប ៤៦២,៨៤០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។

ភាសាផ្លូវការរបស់ប្រទេសនេះគឺ ភាសាតុកពីសុីន ហ៊ីរីម៉ូទូ ភាសាសញ្ញា និងភាសាអង់គ្លេស ហើយវាមានប្រជាជនចំនួន ៨ លាននាក់។ ប៉ាពួញូនូវែលគីនេជាប្រទេសមួយដែលមានវប្បធម៌ចម្រុះបំផុតនៅលើពិភពលោក និងសំបូរទៅដោយគ្រាមភាសាចំនួន ២៤៨ ភាសា។ ប៉ាពួនូវែលគីនេបានទទួលឯករាជ្យពីប្រទេសអូស្ត្រាលីនៅពីថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៥។
ប៉ារីស

+Хуй right|thumb|300px
 125px| 125px| ទង់​ជាតិ​ទីក្រុង​ វលញ្ឆករទីក្រុង ស្ដាំ|350px| ប្រទេស បារាំងតំបន់អ៊ីលដឺហ្រ្វែនក្រុង ប៉ារីសចៅហ្វាយក្រុងអាន អ៊ីដាល់ហ្គោទំហំដី១០៥.៤ គ.ម២ចំនួនប្រជាជន២,២០៣,៨១៧ នាក់ដងស៊ីតេ​២០,៩០៩/គម២តំបន់នៃទីក្រុង​២,៧២៣ គម២(1999)ចំនួនប្រជាជន១០,១៤២,៩៨៣	នាក់(២០០៦)ល្វែងម៉ោងCET(UTC+១)	វ៉ែបសាយparis.fr
ប៉ារីស គឺជារដ្ឋធានី និង ជាទីក្រុងដែលធំបំផុតរបស់ប្រទេស បារាំង ។ វាស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយដង​​ទន្លេ ហ្សែន ស្ថិត​នៅភាគ​ខាងជើងនៃប្រទេសបារាំង ។ ទីក្រុងប៉ារីស មានការគ្រប់គ្រងតាំង​​ពីរឆ្នាំ ១៨៦៤ ។​​បើតាម​ការសន្និដ្ឋានមាន ប្រជា​ជនប្រហែលជា ២,២០៣,៨១៧ នាក់(ឆ្នាំ២០០៦ ខែមករា) ប៉ុន្ដែ ប៉ារីស ជាទីក្រុងមួយដែល មានលក្ខណះជាមាតុធានី ដែល មានប្រជាជនប្រមាណ ១១,៧៦៩,៤៣៣ នាក់(ឆ្នាំ ២០០៦ ខែមករា) ហើយ ប៉ារីស គឺជារាជធានី ដែល ល្បីល្បាញជាងគេបំផុត នៅទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប ។ វាជាទីតាំងដែលសំខាន់បំផុត , ប៉ារីសសព្វថ្ងៃនេះ គឺជាកន្លែងមួយនៃ​ មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និង វប្បធម៍ ហើយ ជាកន្លែងដែលមានឥទ្ធិពលទៅ​នយោ
បាយ,​ពាណិជ្ជកម្ម , វិស័យអប់រំ ,ការកំសាន្ដ ,ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ,កន្លែងដែលពេញនិយម ,វិទ្យាសាស្រ្ដ និង សិល្បះ ដែលជាកន្លែងចេញវិភាគទាន ដូចទីក្រុងប្រជុំអ្នកដឹកនាំរបស់ពិភពលោក។​ ប៉ារីស និង ភូមិភាគប៉ារីស មាន ការកើន ឡើងយ៉ាងឆាប់ រហ័សនូវ GDP(ផលិតផលជាតិសរុប) របស់ប្រទេសបារាំង ជាមួយនិងទឹក ប្រាក់ប្រមាណជា ៨១៣.៤ កោដិដុល្លា។ បើយោងតាមការសន្និដ្ឋាន កាលពីរឆ្នាំ ២០០៧ បានអោយដឹងថា ភាពផ្ដុំ នៃ 
ទីក្រុងប៉ារីស គឺជាទីក្រុង សេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេបង្អស់របស់ទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប ហើយ ធំជាងគេទី៦ នៃពិភពលោក។ ទីក្រុងប៉ារីស គឺជាកន្លែងទទួលភ្ញៀង៣៨ នៃ ក្រុមហ៊ុន ហ្វតធូន ក្លូបល ៥០០ នៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ច មួយចំនួន ។ គួរកត់សំគាល់ថា ឡាឌ័រហ្វែន គឺជាកន្លែងធំបំផុតនៃការរីកចំរើននៃពាណិជ្ជកម្ម នៅក្នុងទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប ។ ប៉ារីស ជាកន្លែងដែលមានអង្គការអន្ដរជាតិជា ច្រើនផងដែរដូចជា UNESCO អង្គការសហប្រតិបត្ដិការ ដើម្បីអភិវឌ្ឈន៏ សេដ្ឋកិច្ច(OECD) ,សភាពាណិជ្ជកម្មអន្ដរជាតិ(ICC) និង សមាគមទីក្រុងប៉ារីស។ បើយោងតាម សេចក្ដីរាយការណ៏ នៃការស្ទាប់ស្ទង់ កាលពីរឆ្នាំ ២០១០របស់ក្រុម សេដ្ឋកិច្ចវិទូ មួយបានអោយដឹងថា ប៉ារីស គឺជា
ទីក្រុង ថ្លៃជាង គេបំផុតនៅលើពិភពលោក សំរាប់ការរស់នៅ។ ទីក្រុងប៉ារីសគឺជាទីក្រុង ល្បីល្បាញបំផុត ខាងវិស័យទេសចរ នៅក្នុងពិភពលោក ហើយទទួលភ្ញៀងប្រមាណ៤៥ លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ និង ៦០% ជាភ្ញៀវ 
បរទេស។
ប៉ារីស: ដើមកំនើត

ដើមកំនើត 
ឈ្មោះ ប៉ារីស ក្លាយមកពីរអ្នកស្រុកដើមរបស់ពួកគេ ដែលរស់នៅជាកុលសម្ព័ន្ធ ហ្គូលីស ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ប៉ារីសហ្សី​​ ។ ទីក្រុងនេះ គេហៅថា ឡូតេឡា (ឈ្មោះពេញ ឡូតេឡាប៉ារីសហ្សីរ៉ូម"ឡូតេឡា របស់ ប៉ារីសហ្សី") ក្នុងអំឡុងដើមសតវត្ស ទី៦ ដែលត្រូវបាន​ ធ្វើការកាន់កាប់ដោយពួករ៉ូមម៉ាំង ប៉ុន្ដែក្នុងរជ្ជកាល លោក ជូឡានតេអាប៉ូសស្ដេត (៣៦០-៣៦៣) ​ទីក្រុងនេះត្រូវបានដូរឈ្មោះទៅជា ទីក្រុង ប៉ារីស។ ភាព
ស្រដៀងគ្នាខ្លះ ដែលឈ្មោះរបស់កុលសម្ព័ន្ធ ប៉ារីសហ្សី មកពីរ ឆេលទីច ហ្គាលីច ប៉ារីសហ្សីអូរ មានន័យថា ការធ្វើការការងារ របស់មនុស្ស ឬ សិប្បករ។ ចាប់តាំងពីរ ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី​ ១៩ ទីក្រុងប៉ារីស ត្រូវបាន
គេស្គាល់ថាជា ប៉ាណាមេ ក្នុងភាសាសាមញ្ញរបស់ ប៉ារីស្ថាន គេហៅថា អាថ្កត់ (ជាខ្មែរមានន័យថា ភាសាដោយឡែក) ។ រេណាអូត ជាអ្នកចុះហត្ថលេខាង នោះធ្វើអោយមាន​ប្រជាជនរាប់អានគាត់ជា ខ្លាំងក្នុង ចំ ណោមយុវជន ជាមួយនឹង ក្រុម អាម៉ូរ៉ូ ឌ័រ ប៉ាណាមេ របស់គាត់ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ ។ ទីក្រុងប៉ារីស មានសម្មតិនាមច្រើន ហើយអ្នកស្រុកទីក្រុងប៉ារីស គឺស្គាល់ជាភាសាអង់គ្លេសជា ប៉ារីសហ្សាន ហើយជាបារាំង ប៉ារីសហ្សីន ។
ប៉ារីស: កាលពីរដំបូង

កាលពីរដំបូង 
left|thumb|250px|អាងងួតទឹកជាន់ក្រោមរបស់ពួករ៉ូមម៉ាំងកាលពីរដំបូងឡើងអ្នកបុរាណវិទូ យល់ឃើញថាមានអ្នកស្រុកដើមរស់នៅជាអចិន្រ្ដីយ៏នៅទីនោះ នៅក្នុងតំបន់នៃទីក្រុងប៉ារីស ចាប់ពីរឆ្នាំ ៤២០០ មុនគ.ស ។​ ប៉ារីសហ្សី មកពីរឈ្មោះរបស់កុល សម្ព័ន្ធមួយនៃ សេទីច សិនមីណេស តំបន់របស់វាមានទីតាំង នៅតាមបណ្ដោយទន្លេ ហ្សែន តាំងពីរឆ្នាំ​២៥០ មុនគ.ស។ ហើយពួក រ៉ូមម៉ាំង បានធ្វើការ ច្បាំង ដណ្ដើម បាសាំងទឹក នៅក្នុង ឆ្នាំ ៥២ មុនគ.ស ។​​ ពួក ហ្គាឡូ រ៉ូមម៉ាំង កាលពីរដំបូងត្រូវបានគេហៅថា លួអែត ប៉ុន្ដែ បន្ទាប់មក ហ្គាលីស្សី បានហៅថា លួតែស វាបានធ្វើការពង្រីក យ៉ាងខ្លាំងក្នុងប្រមាណ សតវត្ស​ ជាច្រើនក្រោយមក បានក្លាយទៅជាទីក្រុងដ៏ថ្កុំថ្កើន ជាមួយនឹង សមោហរដ្ឋ វិមាន កន្លែងងូតទឹកកំសាន្ដ ប្រាសាទ រោងល្ខោន ហើយ រង្គមណ្ឌល​ ។ ដោយសារតែ ការដួលរលំនៃ ពួករ៉ូមម៉ាំង ហើយនៅសតវត្សទី ៥ 
មានការ ឈ្លានពាននៃពួកអាល្លឺម៉ង់ បានធ្វើអោយទីក្រុងទៅជាសម័យអន់ថយ។ ទីក្រុងនេះ បានកែប្រែភាពដើមរបស់វា ដោយហៅថា ប៉ារីស នៅចុងបញ្ចប់នៃឈ្លានពានរបស់ពួករ៉ូ​មាំង ។ ព្រះមហាក្សត្រ ល្វីទី១ បាន ដាក់ទី ក្រុង ប៉ារីស ទៅជារាជធានី នៅក្នុងឆ្នាំ ៥០៨ ។
ប៉ារីស: ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩

ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩ 
left|thumb|200px|បណ្ទាយឡួប្រើស ដើមសតវត្សទី១៥
ចំនួនប្រជាជនរបស់ទីក្រុងប៉ារីស មានប្រហែលជា ២០០,០០០ នាក់ នៅពេលដែលរបបដ៏ខ្មៅងងឹត(ប្លែកដេត) មកដល់នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៤៨ បានធ្វើការសំលាប់មនុស្ស៨០០ នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយមានមនុស្ស​៤០,០០០ នាក់
បានស្លាប់ដោយសារតែ រោគពិស នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៦៦ ។ បើយោងតាមសេចក្ដីរាយការណ៏របស់ប៊ីរ៉ាបេន បានអោយដឹងថា រោគពិស នោះគឺស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុង​ប៉ារីស​ ស្ទើតែពេញមួយឆ្នាំ ក្នុងរយះពេលបីរ ដងនៅ ក្នុង សតវត្ស ទី ១៦ និង ១៧ ដល់ឆ្នាំ១៦៧០ ។ ប៉ារីស បាត់បង់ដំនែងជាអាណាចក្របារាំង ក្នុងអំឡុងពេល ការដួលរលំនៃប៊ួហ្គែនឌាន ដែលជាប់ទាក់ទងគ្នាជាមួយ ប្រទេសអង់គ្លេស ក្នុងពេល ដែលមាន សង្គ្រាម បដិ្ដវត្ដន៏ រយះ បានមកវិញនូវឈ្មោះនៅពេល ឆាលេសទី៧ ទាមទាទីក្រុងមកវិញ​ដោយ​ច្បាប់អង់គ្លេស​ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣៦ ។ ​បន្ទាប់ពីរនោះ ប៉ារីស បានក្លាយមកជារាជធានីរបស់បារាំង ម្ដងទៀត ប៉ុន្ដែ តាមការពិតថាមពលដ៏ សំខាន់ របស់ បារាំង​គួរតែនៅសល់នៅក្នុង ឡួ​វេលី រហូត​​ដល់ ព្រះមហាក្សត្រ ហ្វ្រែងស៊ីទី១ បានត្រលប់មកមាតុភូមិវិញ នៅទីក្រុងប៉ារីស នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៨។ អំឡុងពេល សង្គ្រាមសាសនា នៅប្រទេសបារាំង ។ បារាំង បានស្ថិតនៅ ក្រោមការ​ ត្រួតត្រាយ៉ាងខ្លាំងខ្លា របស់ គណបក្ស​កាតូលិច ។​ ក្នុងឆ្នាំ ១៥៤២ ខែសីហា ស្ថិតក្នុងរជ្ជកាល នៃព្រះមហាក្សត្រ ចាឡាសទី៩ (២៧ មិថុនា ១៥៥០-៣០​ ឧសភា ១៥៧៤) ពេលដែល ពួកអភិជន ដែលកាន់ សាសនា​ប្រូតែស្ដង់ ស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងប៉ារីស នៅពេលដែលជាឪកាសនៃការរៀបការរបស់ហិនរី នៃ ណាវារេ ។ ព្រះមហាក្សត្រ ល្វីទី១៤ ដោយព្រះអង្គបានយាងត្រលប់មកពីរ ព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះអង្គ ទៅគង់នៅ វ័រសាលឡាស់ វិញ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៦៨២ ។ នៅចុងនៃសតវត្ស ប៉ារីស ជាមជ្ឈមណ្ឌលវិកាដ្ឋាន សំរាប់ បដិវត្ដន៏បារាំង ជាមួយ នឹងការបះបោរនៅពន្ធនាគា នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៧៨៩ ហើយ និង ការដួលរលំ របស់របប រាជាធិបតេយ្យ នៅខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៧៩២ ។
ប៉ារីស: នៅសតវត្សទី១៩

នៅសតវត្សទី១៩ 
right|thumb|250px|ពិពណ៍ពិភពលោកឆ្នាំ ១៨៨៩ 
ប៉ារីស ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយ ប្រទេស រុស្ស៊ី ដោយ ពួកកងទ័ពសេះរបស់ កូហ្សាក់ហើយ និង កាលម៉ាក់​ បានយកឈ្នះទៅលើ ណាប៉ូលេអុងបូណាប៉ារត៍ នៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមិនា ឆ្នាំ ១៨១៤ ។ នេះជាលើកទី មួយ ក្នុងរយះពេល ៤០០ ឆ្នំា ដែលទីក្រុងត្រូវបាន បង្រ្កាបដោយ អំនាចបរទេស ។ ជាផលក្នុងសម័យកាលនៃ រែស្ដរេស្សិន ឬ ក៏ជាការត្រលប់មកវិញនៃ រាជាធិបតេយ្យ ដែលស្ថិតនៅក្រោម ការគ្រប់គ្រង របស់ ល្វីទី១៨ (១៨១៤-១៨២៤) និង ឆាលេសទី១០ នៅចុងបញ្ចប់កើតមាននូវការបេះបោរ របស់ របស់ប្រជាជនទីក្រុង ប៉ារីស នៅឆ្នាំ១៨៣០ ។ រាជាធិបតេយ្យនៃ រដ្ឋធម្មនុញថ្មី ស្ថិតនៅក្រោម ការគ្រប់គ្រង របស់ ល្វី-ពីលីពេ ហើយត្រូវបានចប់ទៅវិញ ដោយសារ បដិវត្ដន៏ខែកុម្ភះ ឆ្នំា ១៨៤៨ ដែលជា [សាធារណរដ្ឋទី២]] របស់បារាំង។ ឆូលេរ៉ា ឆ្លង នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៣២ និង ១៨៤៩ បានសម្លាប់ប្រជាជន របស់ទីក្រុងប៉ារីសផងដែរ ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៣២ ការឆ្លងដល់មនុស្ស ២០,០០០ នាក់ នៃប្រជាជន ៦៥០,០០០ នាក់ ។ ការអភិវឌ្ឈន៏យ៉ាងឆាប់រហ័យ និង​ដ៏ឆ្នើមបំផុត នៅក្នុងប្រវត្ថិសាស្រ្ដរបស់ ទីក្រុងប៉ារីស បានចាប់ផ្ដើម ជាមួយបដិវត្ដន៏ នៃ ឧស្សាហកម្ម ដែលធ្វើ អោយធ្វើពិភពនៃ ការទំនាក់ទំនងនៃ ផ្លូវរថភ្លើង ដែលពុំធ្លាប់មានពីរមុន បានហូរចូលទៅក្នុងរាជធានី ចាប់ពីរទសវត្ស ឆ្នាំ ១៨៤០ មក ។ ការប្រែប្រួលដ៏ធំបំផុត របស់ទីក្រុង បានកើតឡើង ពេលអាណាចក្រទី ២ នៅឆ្នាំ ១៨៥២​ ស្ថិតនៅក្រោម ការគ្រប់គ្រង របស់ ណាប៉ូលេអុងទី​៣ ។ អាណាចក្រទីពីរ ត្រូវបានបំផ្លាញដោយ​សារ សង្រ្គាម​ហ្វ្រែងកូ-ព្រូហ្សាន្ដ នៅឆ្នាំ ១៨៧០ រហូតដល់ ឆ្នាំ ១៨៧១ ហើយ បានឡោមព័ទ្ធទីក្រុង ប៉ារីស ដោយទទួលរង​ ការបាញ់ដោយកំាភ្លើងដុំថ្មធំៗ និង​ បានចុះចាញ់ នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៨៧១ ។ ភាពទោមនស្សរបស់រាស្ដ្រជាន់ទាបនៃទីក្រុង ប៉ារីស ជាមួយនិង ការចុះហត្ថលេខារបស់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីយុទ្ធសន្ដិភាព មានទីតាំង នៅ វ័រហ្សែលេស ដែលជាលទ្ធផលនៅក្នុង ពិភពរបស់ប្រជាជនទីក្រុងប៉ារីស ដែលមានការគាំទ្រដោយទាហាន នៅក្នុងផ្នែកដ៏ធំ ដែលបានបង្កើតឡើង​មកពីរសមាជិក របស់អតីតអង្គរក្សជាតិបារំាង នៃទីក្រុង ដែលនិង​បន្ដធ្វើការ តស៊ូ ប្រឆាំង​ទាំង ព្រូហ្សាន្ដ និង កងទាហានរបស់រដ្ឋាភិបាល នៅទីក្រុង វ័រហ្សែលេស ។ ពិពណ័ពិភពលោក របស់ប្រទេសបារាំង នៅចុងសតវត្សទី ១៩ បានធ្វើអោយទីក្រុងប៉ារីស ក្លាយទៅជាមជ្ឈមណ្ឌល ​បច្ចេកទេសយ៉ាងមានសារះសំខាន ខាងពាណិជ្ជកម្ម និង ទេសចរ ។