navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: O

O 
 Object (Goal) n. 

 Object (Subject) n. 

 Object (Thing) n. 

 Oblique adj. 

 Obscure tv. 

 Occur tv. កើតឡើង

 Octal Number ចំនួនគោល៨

 Odd Number ចំនួនសេស, លេខសេស

 Offline adj. ក្រៅបណ្តាញ

 Offset n. 

 OK 

 Omega 

 Omicron 

 On prep. 

 On Screen Keyboard 

 Online adj. លើបណ្តាញ

 Online Help ជំនួយលើបណ្តញ

 Online Shopping ការទិញទំនិញលើ​ឬក្នុងបណ្តាញ​

 Opacity n. 

 Opaque adj. 

 Open tv. បើក

 Operand n. 

 Operating System n. ​ប្រព័ន្ធដំណើរការកុំព្យូទ័រ​។​ ឧទាហរណ៍​​ SUSE Linux ឬ Microsoft Windows XP ឬក៏​​​ Mac OS X Leopard ឬមួយក៏ Symbian OS​សំរាប់ទូរសព័្ទសុទ្ធតែរាប់ជា​ប្រព័ន្ធដំណើរការកុំព្យូទ័រ​។

 Operation n. ប្រតិបត្តិការ

 Operation (Math) n.ប្រមាណវិធី​

 Operator n. (១) 

 Operator សញ្ញាណប្រមាណវិធី

 Optimal adj. 

 Optimal Wrap 

 Optimize tv.បង្កើនប្រសិទ្ធិភាព

 Option n. ជម្រើស

 Optional adj. នៃជម្រើស,ជម្រើសបន្ថែម

 Order លំដាប់,ការកុម្ម៉ង់

 Order n. លំដាប់,ការបញ្ជា

 Order tv. បញ្ជា

 Order ID  លេខសម្គាល់បញ្ជាទិញ

 Ordinal Number adj. លេខលំដាប់,លេខបូរណសំខ្យា

 Organization n. ស្ថាប័ន,អង្គភាព

 Organizer n. អ្នករៀបចំ,អង្គរៀបចំ

 Orientation n. ទិស

 Original adj.ដើម

 Orphan n. បន្ទាត់កំព្រា

 Orthogonal To កែងនឹង

 Outbox n. ប្រអប់ចេញ

 Outdated adj. ហួសសម័យ

 Outer adj. ខាងក្រៅ

 Outer Join រួមខាងក្រៅ

 Outgoing adj. ចេញ

 Outgoing Server ម៉ាស៊ីនបម្រើចេញ

 Outline n. គ្រោង

 Outline (Font Effect) adj. គែម

 Output n. ទិន្នផល

 Outward ទៅក្រៅ

 Overflow iv/tv. លើសចំណុះ

 Overhang tv. លយចេញ

 Overhead Sheet n. ក្រដាសស្លាយ

 Overlap tv. តម្រួត

 Override tv. បដិសេធ

 Overview n. ទិដ្ឋភាពទូទៅ

 Overwhelming adj.លើសលុប

 
 Overwrite tv. សរសេរជាន់ពីលើ

 Owner n. ម្ចាស់, ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: P

P 
photo n. រូបភាព
photon n. អនុភាគពន្លឺ
privacy n.សិទ្ធិបុគ្គល សិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន សិទ្ធិឯកជន
 Problem (n) = បញ្ហា
Progress n.ជំនឿន ដំណើរជឿនលឿនទៅមុខ
 Problematic (adj) = ដែលមានបញ្ហា, ដែលមិនដាច់ស្រេច
 Protocol = ពិធីការ, ប្រូតូកាល
 Correct Protocol = ពិធីការដែលត្រឹមត្រូវ 
 Incorrect Protocol = ពិធីការដែលមិនត្រឹមត្រូវ
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: R

R 
radio frequency​ (RF) n.រំញ័រវិទ្យុ
radio wave n.រលកវិទ្យុ
radical n.អនុមូល (រ៉ាឌិកាល់),មូលធាតុ,ផ្នត់ដើម
radix n.ឫស, មូលសព្ទ, សមុដ្ឋាន,ឋាន,បាត
radix complement n.វិកតិកត្តាសមុដ្ឋាន(ចំនួនបង្គ្រប់បាត)
radix notation n.សញ្ញករណ៍សមុដ្ឋាន(វេវ.base notation)
radix point n.ចំណុចឋាន
rate n.អត្រា
ratio n.អត្រាភាគ
record n.បណ្ណសារ v. ថត,អាត់
recorder n.គ្រឿងថតសម្លេង,ខ្សែអាត់
 Restore (n) = ស្តារឡើងវិញ
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: S

S 
safety n.សុវត្ថិភាព និរន្តរាយ និរភ័យ 
screen n.មុខកញ្ចក់ អេក្រង់
full screen n. ពេញមុខកញ្ចក់
screen capture n.ការចាប់រូបភាពលើមុខកញ្ចក់
scientific notation n.សញ្ញករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រ
select v. ស្លិច
select All ស្លិចទាំងអស់ 
server n. មេបណ្តាញ សេវ័ក សេវាករ
set n. ឈុត សិទ 
sign in v.ចុះឈ្មោះចូល
sign out v.ចុះឈ្មោះចេញ
sign off v.ចុះឈ្មោះបិទ
sign on v.ចុះឈ្មោះបើក
sign up v.ចុះឈ្មោះចូលជាសមាជិក, ចុះឈ្មោះចូលរួម
steward n.សេវាភិបាល
square n.មូលសញ្ញា គ្រឿងសម្គាល់ឫស
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: T

T 

 Table = តារាង

 Template= ទំព័រគំរូ

 Term = ពាក្យ

 Text = ឃ្លា, ពាក្យ,  អត្ថបទ

 Tool = ឧបករណ៍

 Time = ពេល, ម៉ោង 

  Title = ចំណងជើង
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: U

U 
 

 Unzip tv.= ពន្លា

 Update tv. ធ្វើឱ្យទាន់សម័យ

 Updated adj. ដែលទាន់សម័យ, បានធ្វើឱ្យទាន់សម័យ, ទាន់សម័យ

 Upgrade tv. ធ្វើអោយប្រសើរ, ធ្វើអោយប្រសើរឡើង

 Upload tv. ផ្ទុកឡើង, អាប់ឡូដ
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: V

V 
 

 Valid (adj.) = ត្រឹមត្រូវ

 Validate (tv.) = ធ្វើឱ្យមានសុពលភាព

 Validation (n.) = សុពលកម្ម

 Validity (n.) = សុពលភាព

 Value (n.) = តំលៃ

 varepsilon  = វ៉ាអែវស៊ីឡោន

 Variable (n.) = អញ្ញាត តួមិនដឹងតម្លៃ (ឧ.2x+3 អធិប្បាយថា 2 ជា​សម្បសិទ្ធ(តួគុណ) x ជាអញ្ញាត  ដូច្នេះ 2 គុណនឹង  x =2x  បើ x=2 មានន័យថា 2 គុណនឹង 2 = 4 បូកនឹង 3 ស្មើ 7 )

 Variable Declining Balance  = សមតុល្យថយចុះប្រែប្រួល

 Variance = វ៉ារ្យង់ អញ្ញតា

 Variation (n. ) = បំរែបំរួល អញ្ញកម្ម

 Varphi  = វ៉ាហ្វី

 Varpi  = វ៉ាពី 

 Varrho  = វ៉ារ៉ូ

 Varsigma  = វ៉ាស៊ិគម៉ា

 vartheta = វ៉ាតែតតា

 Vector (n. ) =  វ៉ិចទ័រ

 Vectorized Image  (n. ) = រូបភាពកំណត់ដោយវ៉ិចទ័រ

 Vendor  (n. ) =  ក្រុមហ៊ុនលក់

 VendorID លេខសំគាល់អ្នកលក់

 Verbose adj. ដែលបង្ហាញជាអក្សរ

 Verify tv. ផ្ទៀងផ្ទាត់

 Versions  (n. ) =  កំណែ

 * Vertical adj. បញ្ឈរ

 Video  (n. ) =  វីដេអូ,រូបទស្សន៍

 Video Conference  (n. ) =  សន្និសីទតាមវីដេអូ 

 View(tv.) = មើល​, ទស្សនា

 View  (n. ) = ទិដ្ឋភាព

 Viewer  (n. ) =  កម្មវិធីមើល ទស្សនាករ

 Violate (tv.) = បំពាន, ខុសច្បាប់, ល្មើសច្បាប់

 Violation (n. ) =  ករបំពាន

 Virtual Folder ថតនិមិត្ម

 Virus (n. ) =  មេរោគ]

 Virus Definition  (n. ) =  និយមន័យមេរោគ

 Visual adj. នៃចក្ខុ

 Visual Aids (n. ) =  ជំនួយរូបភាព

 Visualization n. រូបភាពមើលឃើញ

 Visualizer  (n. ) =  ម៉ាកែត

 Voice Chat  (n. ) = ការជជែកកំសាន្តជាសំលេង

 Volatile Button  (n. ) =  ប៊ូតុងមិនឋិតថេរ

 Volume  (n. ) =  ភាគ

 Volume  (n. ) =  កំរិតសំលេង
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: W

W 
 
 Wikipedia = វិគីភីឌា

 Wiktionary = វចនានុក្រមវិគី

 Wikibook = សៀវភៅវិគី

 Wikisource = បណ្ណាល័យ​វិគី
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: Y

Y 

 Yell (Smiley) n. = សំរែក

 Yell (Smiley) iv.=  ស្រែក

 Yellow Pages n. = ទំព័រលឿង

 Yield  = ចំណូល, ទិន្នផល
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: Z

Z 

 Z- Value  =តំលែ -Z

 Zeta  = ហ្សេតា

 Zigzag (v.)  = ក្ងិចក្ងក់

 Zip  (n.)  = ហ្ស៊ីប
         (n.) = ជាទំរង់ពេញនិយមមួយបែប នៅក្នុងប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ដែលត្រូវបានយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីធ្វើការបង្រួមទិន្នន័យ។ ពាក្យពេញ (Zone Improvement Plan)។

 Zip Disk (n.)  = ថាសហ្ស៊ីប

 Zone (n.)  = តំបន់

 Zoom (tv.) = ពង្រីក រឺ ពង្រួម

 Zoom In (tv.) = ពង្រីក

 Zoom Out (tv.)  = ពង្រួម

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សទ្ទានុក្រម

__NOTOC__
សូម​មើល​សទ្ទានុក្រម អង់គ្លេស​-​ខ្មែរ​ សម្រាប់​កុំព្យូទ័រ​​របស់​​ KhmerOS
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: ក

ក
កន្សោមកិរិយា (ន) verb phrase
កន្សោមនាម (ន) noun phrase
កន្សោមមានធ្នាក់ (ន) prepositional phrase
កម្ម (ន) complement
កម្មទេសកាល (ន)
កម្មបទ (ន) object
កម្មបទផ្ទាល់ (ន) direct object
កម្មបទមិនផ្ទាល់ (ន) indirect object
កិរិយាសព្ទ (ន) verb
កោសិកា (ន) cell
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: ជ

ជ
ជាងភ្លើង (ន) eletrician
ជាលិកា (ន) tissue
ជីវចំរុះ (ន.)
ជីវវិទូ (ន.) biologist
ជីវវិទ្យា (ន.) biology
ជីវិត (ន.) life
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: ឈ

ឈ
ឈុតយន្ត (ន) mobile suit
ឈ្នាប់ (ន) conjunction
ឈ្នាប់ឃ្លា (ន) subordinating conjunction
ឈ្នាប់ចង (ន) coordinating conjunction
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: ទ

ទ
ទន្តវិទូ (ន)
ទន្តសាស្ត្រ (ន)
ទេវវិទូ (ន) mythologist
ទេវវិទ្យា (ន) mythology
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: ន

ន
នព្វគ្រោះ (ន) Pluto (ភពតឿក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យកាលពីមុនគេចាត់ ទុកថាជាភពទី៩នៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ) 
នរវិទូ (ន)
នរវិទ្យា (ន)
នារីជំនួយលក់ស្រាបៀរ (ស្រីឡង់សេ) (ន)
និរុត្តិវិទ្យា (ន) etymology
និរុត្តិសាស្ត្រ (ន) etymology
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: ប

ប
បច្ចេកវិទ្យា (ន) technology
បរិមាណូ (ន) atom
បរិវារសព្ទ (ន.) particle
បច្ឆិមបទ (ន) suffix
បុព្វបទ (ន) prefix
បុរាណវិទូ (ន.)
បុរាណវិទ្យា (ន.)
ប្រជាធិបតេយ្យ (ន) democracy
ប្រព័ន្ធបន្តពូជ
ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: ផ

ផ
ផ្កាយ (ន)
ផ្កាយរណប (ន) satellite
ផ្នត់ (ន) affix
ផ្នត់ចុង (ន) suffix
ផ្នត់ដើម (ន) prefix
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: ភ

ភ
ភព (ន) planet
ភពរណប (ន) satellite
ភូមិវិទ្យា (ន) geography
ភូមិសាស្ត្រ (ន) geography
ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ (ន) geopolitics
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: រ

រ
រញ្ជួយដីវិទូ (ន) seismologist
រញ្ជួយដីវិទ្យា (ន) seismology
រសាយនវិទ្យា (ន) chemistry
រាហុ៍ (ន) Uranus (ភពទី៧នៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ)
រូបយន្ត (ន) robot
រូបវិទូ (ន)
រូបវិទ្យា (ន) physics
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: វ

វ
វចនលេខន៍ (ន) lexicography
វចនវិទ្យា (ន) lexicology
វេជ្ជបណ្ឌិត
វេជ្ជសាស្ត្រ
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស: អ

អ
អស្យាណូ (ន) electron
អស្យាណូវិទ្យា (ន) electronics
ឱសថសាស្ត្រ
អៀន (ន) pin worm
អ្នកនយោបាយ (ន) politician
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ (ន) scientist
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: '''[[កកុធានទី]]'''

កកុធានទី 
(ន). ឈ្មោះទន្លេមួយ ដែលព្រះអានន្ទទូលអារាធនាព្រះមានព្រះភាគឱ្យទ្រង់សោយ និងជម្រះព្រះកាយ ក្នុងរវាងដំណើរផ្លូវទៅទីក្រុងកុសិនារា ក្នុងថ្ងៃបរិនិព្វាន។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: [[កកុសន្ធ]]

កកុសន្ធ 
(ន). ព្រះនាមព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធមួយព្រះអង្គ ដែលបានឧប្បត្តិកឡើងមុនគេបង្អស់ នៅខាងដើមភទ្រកប្បនេះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធកកុសន្ធះ ឬ កកុសន្ធោ។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: កង្ខា

កង្ខា 
(ន). សេចក្តីសង្ស័យ, ដំណើរមិនអស់ចិត្ត, ធម្មជាតិជាគ្រឿងសង្ស័យ, Uncertainly, Doubt ។ (ម.ព. វិចិកិច្ឆា ផង)។ សេចក្តីសង្ស័យមាន៨​ប្រការគឺៈ

 ពុទ្ធេ កង្ខតិ    សេចក្តីសង្ស័យក្នុងព្រះពុទ្ធ។
 ធម្មេ កង្ខតិ    សេចក្តីសង្ស័យក្នុងព្រះធម៌។
 សង្ឃេ កង្ខតិ   សេចក្តីសង្ស័យក្នុងព្រះសង្ឃ។
 សិក្ខាយ កង្ខតិ    សេចក្តីសង្ស័យក្នុងការសិក្សា។
 បុព្វន្តេ កង្ខតិ    សេចក្តីសង្ស័យក្នុងខន្ធជាអតីត។
 អបរន្តេ កង្ខតិ    សេចក្តីសង្ស័យក្នុងខន្ធជាអនាគត។
 បុព្វន្តាបរន្តេ កង្ខតិ    សេចក្តីសង្ស័យក្នុងខន្ធជាអតីត និងអនាគត។
 បដិច្ចសមុប្បាទេ កង្ខតិ    សេចក្តីសង្ស័យក្នុងបដិច្ចសមុប្បាទធម៌។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: [[កង្ខាវិតរណវិសុទ្ធិ]]

កង្ខាវិតរណវិសុទ្ធិ 
(ន). សេចក្តីបរិសុទ្ធិ ថ្នាក់ដែលធ្វើឲ្យកម្ចាត់សេចក្តីសង្ស័យបានគឺកំណត់ដឹងបច្ច័យនៃនាមរូបបានហើយ ទើបអស់សង្ស័យក្នុងកាលទាំងបី។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: [[កច្ចាន]]

កច្ចាន 
(ន). ភិក្ខុជាពូជនៃកច្ចៈ (ភិក្ខុឈ្មោះកច្ចៈ)។ មនុស្សល្អជាឈ្មោះនៃបុព្វបុរស។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: [[កច្ចាយន]] ១

កច្ចាយន ១ 
(ន). ព្រះអរហន្តមួយរូបឈ្មោះថា កច្ចាយនៈ ហើយបានទទួលសេចក្តីសរសើរពីព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធថាជា ឯតទគ្គៈ ក្នុងផ្លូវអធិប្បាយសេចក្តីសង្ខេបឲ្យពិស្តារបាន, កាលពីដើម លោកមានរូបរាងស្រស់បស់ស្អាតបាត, តែបណ្តាលមកពីបុរសម្នាក់បានឃើញរូបលោកស្អាត ហើយក៏គិត​ថាធ្វើម្តេចបានភរិយារូបស្អាតដូចលោកម្ចាស់អង្គនេះហ្អេះ! ភ្លាមន៎ុះ បុរសនោះក៏ក្លាយជាស្រី, ក្រោយមកទើបសូមខមាទោសលោក ហើយក៏ក្លាយជាបុរសវិញ, ព្រោះហេតុដូច្នេះហើយ ទើបព្រះមហាកច្ចាយនៈអធិដ្ឋានឲ្យមានរាងកាយធាតុទ្រលុកៗ ដូចដែលបានធ្លាប់ឃើញរូបសំណាក ដែលគេធ្វើជាតំណាងក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះឯង, អ្នកខ្លះហៅលោកថា ព្រះកំចាយៗ ។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: [[កច្ចាយន]] ២

កច្ចាយន ២ 
(ន), នាមព្រះមហាថេរមួយព្រះអង្គ ដែលជាអ្នកតែងក្បួនវេយ្យាករណ៍បាលីជាដើម។ វេយ្យាករណ៍បាលីនោះក៏ហៅថា កច្ចាយនៈ ដែរ (ច្រើន​ហៅថា មូលកច្ចាយនៈ)។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: [[កច្ចាយនូបត្ថម្ភក]]

កច្ចាយនូបត្ថម្ភក 
(ន). ឈ្មោះក្បួនវេយ្យាករណ៍ ជាជំនួយដល់មូលកច្ចាយនៈ ដែលសម្តេចព្រះសុមេធាធិបតី ជួន ណាត ជោតញ្ញាណោ ព្រះសង្ឃរាជថ្នាក់ទី១ គណៈមហានិកាយ បាន​រៀប​រៀង​ក្នុង​កាល​ដែល​សម្តេច​បាន​សមណ​សក្តិ​ជា​ព្រះ​គ្រូ​សង្ឃ​សត្ថា។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: [[កដត្តាកម្ម]]

កដត្តាកម្ម 
(ន). កម្មដែលកើតឡើងដោយមិនបានគិតទុកជាមុន ឬមានចេតនាមិនច្បាស់លាស់។ កម្ម​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​អតីតភព អង្គធម៌បានដល់​អកុសលកម្ម១២ មហាកុសលកម្ម៨ (ម.ព. កម្ម ផង)។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: [[កឋិន]]

កឋិន

(ន). ឈ្មោះបុណ្យមួយដែលពុទ្ធបរិស័ទវេរសំពត់​ថ្វាយ​ដល់ព្រះសង្ឃ ក្នុងរយៈពេល​២៩ថ្ងៃ​ ឬ​សំពត់​ពិសេស​ដែល​​ព្រះសាស្តា​ទ្រង់​អនុញ្ញាត​ដល់​ភិក្ខុសង្ឃ​ចំពេល​ទេស​កាល​កឋិន។ ពាក្យ​ថា​កឋិន​នេះ​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​បរិវារៈ​លោក​សម្តែង​ថា : (ធម៌​ទាំង​ប៉ុន្មាន​​ដែល​តាំង​នៅ​ក្នុង​កំលុង​កឋិនត្ថារ​កិច្ច​​រាប់​តាំងពី​ភិក្ខុ​ដែល​បាន​ចូល​​បុរិមិកា​វស្សា​ជាដើម ដរាប​ដល់​ការ​ដែល​ភិក្ខុ​​ក្រាល​អនុមោទ​នា​ត្រឹមត្រូវ ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ជាទីបំផុត, ជា​នាម​ធម៌​ខ្លះ ជា​រូប​ធម៌​ខ្លះ)។ ការ​រួបរួម​ដំណើរ​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ស្មើគ្នា, ឈ្មោះ​អំពើ​ដែល​ឱ្យ​ឈ្មោះ, ពាក្យ​ដែល​ហៅ​តាម​ឈ្មោះ, សម្តី​និយាយ​ចេញ​ឈ្មោះ, រូបព្យញ្ជនៈ, ពាក្យ​ពោល​ចំពោះ​ធម៌​ទាំង​អស់​ហៅថា​កឋិន (សរសេរកថិន ក៏បាន)។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: [[កឋិនកាល]]

កឋិនកាល

(ន). រយៈពេលកឋិន គឺតាំងពីថ្ងៃ១រោច ខែអស្សុជ ដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកត្តិក តាមវិនយប្បញ្ញត្តិ (ម.ព កឋិន ផង)។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: [[កឋិនទាន]]

កឋិនទាន 
(ន). ការធ្វើកឋិន, ការឱ្យសំពត់កឋិនដល់ភិក្ខុសង្ឃ ដែលនៅចាំវស្សា​អស់ត្រីមាស​ក្នុងវត្តណាមួយ (ម.ព​. កឋិន​ ផង)។ កឋិនមានអានិសង្ឃ៥យ៉ាងដល់ភិក្ខុគឺៈ

 អនាមន្តចារោ ឱ្យរួចចាកអាបត្តិក្នុងចារិត្តសិក្ខាបទទី៦ នៅក្នុងអចេលកវគ្គ (សុទ្ធិកបាចិត្តិយៈ)។ ភិក្ខុ​ទៅ​ណាមិនបាច់លាភិក្ខុផងគ្នាបាន។
 អសមាទានចារោ ឱ្យរួចចាកអាបត្តិក្នុងទុតិយកឋិនសិក្ខាបទទី២ ក្នុងចីវរវគ្គ (និស្សគ្គីយបាចិត្តិយៈ)។ ភិក្ខុទៅណាមិនបាច់យកត្រៃចីវរគ្រប់ប្រដាប់បាន។
 គណភោជនំ ឱ្យរួចចាកអាបត្តិក្នុងគណៈភោជនទី២ក្នុងភោជនវគ្គ (សុទ្ធិកបាចិត្តិយ)។ ភិក្ខុ​អាច​ឆាន់​គណ​ភោជន​បាន។
 យាវតត្ថចីវរំ ឱ្យរួចចាកអាបត្តិក្នុងបឋមសិក្ខាបទទី១ ក្នុងចីវរវគ្គ (និស្សគ្គីយបាចិត្តិយ)។ ភិក្ខុ​អាច​ទុក​អតិរេក​ចីវរលើសពី១០ថ្ងៃទៅបាន។
 យោ ច តត្ថចីវរុប្បាទោ សោ នេសំ​ ភវិស្សតិ ឱ្យរួចចាកអាបត្តិ ឱ្យ​មាន​សិទ្ធិ​ទទួល​ចំណែក​ចីវរ​លាភ​ដែល​កើតក្នុង អាវាស នោះៗ។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: កណិការ

កណិការ 
(ន). ឈ្មោះឈើម្យ៉ាងដែលមានផ្កាស ប្រហែលនឹងផ្កាម្លិះ​ មានក្លិនក្រអូប។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: កណ្ឋៈ

កណ្ឋៈ 
(គុ). ស្រណោះ, សង្រេងសង្រៃ។ (ន). ភាពស្រពោននៃចិត្តព្រោះបាត់របស់ជាទីស្រលាញ់។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: កណ្ឋកៈ

កណ្ឋកៈ 
(ន). ឈ្មោះសេះសម្បុរស១ ដែលព្រះសិទ្ធត្ថកុមារទ្រង់គង់នៅក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មី កាលដែលព្រះអង្គចេញសាងព្រះផ្នួស។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: កណ្ឌ

កណ្ឌ 
(ន). ប្រភេទ, ក្រុម, ផ្នែក, ពួក, ផ្នែករបស់រឿង, ព្រួញ, គ្រាប់កាំភ្លើង, ទង់, ដើម, កំណត់, បរិច្ឆេទ, វគ្គ, ខ្សែ : សាស្ត្រាមួយកណ្ឌ ។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: កណ្ឌទេសន៍

កណ្ឌទេសន៍ 
(ន). របស់របរដែលសម្រាប់ប្រគេនព្រះសង្ឃក្នុងពិធីទេសនា (មហាជាតក)។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: កណ្ហាជិនា

កណ្ហាជិនា 
(ន). ឈ្មោះព្រះរាជធីតានៃព្រះវេស្សន្តរ មានក្នុងមហាវេស្សន្តជាតក (រឿងមហាជាតក)។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: កតញ្ញាណ

កតញ្ញាណ 
(ន). ប្រាជ្ញដែលកំណត់ដឹងបាន ធ្វើកិច្ចឱ្យសម្រេចហើយ គឺទុក្ខគួរកំណត់ដឹង បានដឹងហើយ។ សមុទយៈ គួរលះ បានលះហើយ។ និរោធ គួរធ្វើឱ្យច្បាស់ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ហើយ។ មគ្គគួរចម្រើន គឺបដិបត្តិ ឬធ្វើឱ្យកើតហើយ។ (ម.ព. ញាណ ផង)។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: កតញ្ញុតា

កតញ្ញុតា 
(ន). សេចក្តីដឹងឧបការគុណដែលអ្នកដទៃបានធ្វើដល់ខ្លួន (Gratefulness)។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: កតញ្ញូ

កតញ្ញូ 
(ន). អ្នកដឹងឧបការគុណដែលអ្នកឯទៀត គេបានធ្វើហើយដល់ខ្លួន គឺអ្នកដែលមិនបានបំភ្លេច, មិនរមិលគុណគេ។ កតញ្ញូមានអានិសង្ឃ៤យ៉ាងគឺៈ

 កុសលមូលតា    ជាឬសគល់នៃកុសលធម៌ទាំងពួង។
 បធានតា    ជាប្រធាននៃបារមីទាំងពួង។
 បុញ្ញាភិវឌ្ឍនោ    ជាទីចម្រើនបុណ្យកុសល។
 សម្បត្តិសម្បដិច្ឆន្នោ    ជាទីសម្រេចនូវសម្បត្តិទាំង៣ស្ថាន គឺមនុស្ស, ទេវតា, និងព្រះ​និព្វាន។
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: '''ខ'''

ខ 

 ខជ្ជភាជកៈ 
(ន). ភិក្ខុអ្នកបានទទួលការតែងតាំងអំពីសង្ឃ ឱ្យមាននាទីចែកចង្ហាន់ (របស់បរិភោគដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ)។

 ខត្តិយ 
(ន).
សទ្ទានុក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា: '''ខជ្ជភាជកៈ'''

ខជ្ជភាជកៈ 
(ន). ភិក្ខុអ្នកបានទទួលការតែងតាំងអំពីសង្ឃ ឱ្យមាននាទីចែកចង្ហាន់ (របស់បរិភោគដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ)។
សទ្ធិន្ទ្រិយ: អត្ថន័យ

អត្ថន័យ

ពាក្យ​ថា ឥន្ទ្រិយ (indriya) គឺ​ជា​អំពើ​នៃ​ការ​គ្រប់គ្រង ឬ ត្រួតត្រា ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​មេដឹកនាំ ។ ពាក្យ​ថា "ការ​គ្រប់គ្រង​ដោយ​មេដឹកនាំ​"​មាន​ន័យ​ថា គ្មាន​មនុស្ស​ណា​ម្នាក់​ងើប​ប្រឆាំង​នឹង​មេដឹកនាំ​នោះ​ឡើយ ។
សទ្ធិន្ទ្រិយ: ការ​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​​​ខាង​ផ្នែក​ថេរវាទ

ការ​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​​​ខាង​ផ្នែក​ថេរវាទ

តាម​ទ្រឹស្តី​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ ពាក្យ​ថា ឥន្ទ្រិយ ឬ ការ​គ្រប់គ្រង ឬ ការ​ត្រួួតត្រា មាន​ន័យ​ថា បុគ្គល​ម្នាក់​​ៗ​ប្រើ​អំណាច​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​ចិត្ត​របស់​ខ្លួន​ឯង ។ ឥន្ទ្រិយ មាន​សរុប​ទាំង​អស់​ចំនួន ៥ យ៉ាង ពោល​គឺ ៖

១.​ សទ្ធិន្ទ្រិយ (Saddhindriya) គឺ សេចក្តី​ជំនឿ (faith, faculty of conviction)
២. វីរិយិន្ទ្រិយ (Vīriyindriya) គឺ ថាមពល (energy) ឬ​ សេចក្តី​ព្យាយាម
៣. សតិន្ទ្រិយ (Satindriya) គឺ សតិ (mindfulness) ឬ ការ​រលឹក ឬ សេចក្តី​រលឹក (រឭក) ឬ ដំណើរ​ភ្ញាក់​ស្មារតី
៤. សមាធិន្ទ្រិយ​  (Samādhindriya) គឺ សមាធិ (concentration) ឬ ការ​ផ្ចង់​ផ្តោ​តចិត្ត
៥. បញ្ញិន្ទ្រិយ (Paññindriya) គឺ បញ្ញា​​ (wisdom)
សនសៃ ស៊ីផាន់ដន

សនសៃ  ស៊ីផាន់ដន ឬ សនសៃ ស៊ីពាន់ដន (  ; កើតថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៦) Thủ tướng Chính phủ Lào Sonexay Siphandone thăm chính thức Việt Nam  គឺជាអ្នកនយោបាយឡាវ ដែលកំពុងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវតាំងពីថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។ សមាជិក​នៃគណបក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​ឡាវ (LPRP) លោក​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ​ពី​ឆ្នាំ ២០១៦ ដល់​ឆ្នាំ ២០២២។ លោក​ជា​កូន​ប្រុស​របស់​អតីត​ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រជាជនបដិវត្តន៍ ខាំតៃ ស៊ីផាន់ដន និង​ជា​ប្អូន​ប្រុស​របស់ ​វៀងថុង ស៊ីផាន់ដន ។ 
រូបភាពតូច|លោក សនសៃ ស៊ីផាន់ដននៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី
សនសៃ ស៊ីផាន់ដន: អាជីពនយោបាយ

អាជីពនយោបាយ 
លោកត្រូវបានជ្រើសរើសជា គណៈកម្មាធិការកណ្តាលគណបក្សប្រជាជនបដិវត្តឡាន៍ នៅសមាជជាតិលើកទី៨ក្នុងឆ្នាំ២០០៦  និងទៅការិយាល័យនយោបាយគណបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវនៅ សមាជជាតិលើកទី១០ ក្នុងឆ្នាំ២០១៦  ។ លោកជា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ពីឆ្នាំ ២០១៦ ដល់ឆ្នាំ ២០២២។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២២ សភាបានអនុម័ត លោក សនសៃ ស៊ីផាន់ដន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៤៩ ក្នុង ១៥១ សំឡេង)។
សន្ត វ៉ាឡេនទិន

សន្ត វ៉ាឡេនទិន ឬ សន្ត វ៉ាឡង់តាំង (    ;    ) គឺជាសន្ត​មួយរូប​ នៅសតវត្សទី ៣ ដែលព្រះសហគន៍កាតុលិក រំលឹក​នៅ​ថ្ងៃទី​១៤ កុម្ភៈ។

ឈ្មោះរបស់សន្តៈវ៉ាឡេនទិន ក្លាយទៅជា ឈ្មោះរបស់ទិវានៃក្តីស្រឡាញ់ ដែល ជាថ្ងៃ នៃក្ដីស្រឡាញ់សកល ។
សន្ត វ៉ាឡេនទិន: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
លោកវ៉ាឡេនទិន ជាបូជាចារ្យដ៏វិសុទ្ធមួយរូប ក្រោយមកលោកជាលោកអភិបាល។ លោករងការបៀតបៀនពី ព្រះចៅអធិរាជរ៉ូម៉ាំង ព្រះបាទ Claudius ទីពីរ រួមជាមួយសន្តម៉ារីអុស។ លោកជាមរណសាក្សី ដែលមិនព្រមបោះបង់ចោលជំនឿគ្រីស្តបរិស័ទ។ អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លះដឹងថា លោកជាបូជាចារ្យដែលត្រូវគេចាប់ដាក់គុក ដោយសារប្រឆាំងនឹងព្រះរាជបញ្ជា​របស់ចៅអធិរាជ ព្រោះលោកជួយគូស្រករឲ្យបានអាពាហ៍ពិពាហ៍កាតូលិក ដែលស្តេចហាមមិនឲ្យប្រារព្ធពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍។ នៅក្នុងអំឡុងពេលនោះកំពុងមានសង្រ្គាម ហើយស្តេច គិតថា កាលណាមានអាពាហ៍ពិពាហ៍ ទាហានមិនគិតរឿងច្បាំងទេ បានជាហាមមិនឲ្យមានអាពាហ៍ពិពាហ៍ ។ 

ក្រោយលោកត្រូវគេចាប់ដាក់គុក ព្រះចៅអធិរាជចូលចិត្តស្តាប់អ្នកទោសនេះនិយាយអំពី​ជំនឿ​របស់​គាត់ ស្តេចនិយាយថា “លទ្វិជំនឿរបស់បុរសនេះ ស្តាប់ហើយជាប់ចិត្តមែនទែន”។  លោកវាឡេនទិន ក៏ខិតខំធ្វើឲ្យព្រះចៅអធិរាជ ប្រែចិត្តគំនិតទទួលព្រះយេស៊ូគ្រីស្តដែរ ។ ប៉ុន្តែមិនបានជោគជ័យទេ។

មានរឿងនិទានមួយទៀតថា នៅពេលជាប់ឃុំឃាំងនោះ កូនស្រីរបស់ឆ្មាំគុកជាមនុស្សខ្វាក់ ហើយលោកបាន ជួយឲ្យភ្នែករបស់កូនស្រីឆ្មាំគុកនោះមើលឃើញវិញ។ មុនពេល​គេ​យក​លោកទៅប្រហារជីវិត លោកសរសេរ សំបុត្រមួយដែលចុះឈ្មោះខាងចុងថា “ពីវ៉ាឡេនទិនរបស់អ្នក”។

លោកជាមរណសាក្សីនៅឆ្នាំ ២៦៩ ហើយគេបញ្ចុះសពលោកនៅផ្លូវ Flaminian។ ហើយនៅ កាតាកម្ប៍ ដែលជាផ្នូរបុរាណ និងព្រះសហគមន៍បុរាណ​មានឈ្មោះឧទ្ទិសដល់លោក។ ក្នុងឆ្នាំ ៤៩៦ សម្តេចប៉ាប យេឡាស៊ីអុស(Gelasius) បានកំណត់ថ្ងៃទី ១៤ ខែកុម្ភៈ ជាថ្ងៃបុណ្យរំលឹកលោក​ក្នុងឋានៈជាមរណសាក្សី។

សន្តវាឡេនទិន ជាឧបការីសម្រាប់៖ គូស្រករ, អ្នកចិញ្ចឹមឃ្មុំ, អំណរសប្បាយនៅពេលអាពាហ៍ពិពាហ៍, សេចក្តីស្រឡាញ់, អ្នកធ្វើ​ដំណើរ, យុវជន។  រូបរបស់លោកតែងតែមានសត្វស្លាបនិងផ្កាកុលាប។
សន្ត វ៉ាឡេនទិន: ឧបការីភាព

ឧបការីភាព 
រូបភាពតូច| ព្រះធាត​របស់ សន្តៈវ៉ាឡេនទិននៅក្នុងព្រះវិហារ Santa Maria in Cosmedin នៃទីក្រុងរ៉ូម
សន្តវាឡេនទិន ជាឧបការីសម្រាប់៖ គូស្រករ, អ្នកចិញ្ចឹមឃ្មុំ, អំណរសប្បាយនៅពេលអាពាហ៍ពិពាហ៍, សេចក្តីស្រឡាញ់, អ្នកធ្វើ​ដំណើរ, យុវជន។  រូបរបស់លោកតែងតែមានសត្វស្លាបនិងផ្កាកុលាប។
សន្ត វ៉ាឡេនទិន: ទិវានៃក្ដីស្រលាញ់

ទិវានៃក្ដីស្រលាញ់ 

ថ្ងៃបុណ្យនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិឡើងនៅចំ ថ្ងៃទី១៤កុម្ភ:។ បុណ្យនេះគឺជាថ្ងៃដែលបញ្ជាក់អំពីសេចក្ដីស្រឡាញ់ ជាទូទៅ ដោយមិនចាំបាច់សម្រាប់តែគូស្នេហ៍ទេ។ សេចក្ដីស្រឡាញ់ មានលក្ខណះទូលំទូលាយ។ ប៉ុន្ដែ ថ្ងៃបុណ្យនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ ត្រូវបានយល់ច្រលំដោយគិតថាថ្ងៃបុណ្យនេះសម្រាប់តែគូស្នេហ៍ ជាពិសេសក្នុងចំណោមយុវវ័យក្មេងៗkl ទើបបានជាពួកគេហៅថ្ងៃបុណ្យនេះថា ថ្ងៃបុណ្យសង្សារ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បូជាចារ្យ
សន្តសិលា

រូបភាពតូច|សន្តសិលា

សន្ត សិលា ដែលត្រូវបានត្រូវបានមនុស្សទូទៅស្គាល់ថាជាលោកស៊ីមុនភេធឺដែលគាត់គឺជាអ្នកដឹកនាំនៃគ្រិស្ដសាសនាកាតូលិកហើយក៍ជាមនុស្សម្នាក់ដែលជា សាវ័កនៃព្រះយ៉េស៊ូ ដោយ យាងទៅតាមគម្ពីរតេស្ដាម៉ង លោក ភេធឺជាមនុស្សដែលល្បីនៅក្នុងគម្ពីរតេស្ដាម៉ង់និងជាសាវ័ក ដែលគោរពសាលនាគ្រិស្ដយ៉ាងបរិសុទ្ធ។កូនប្រុសរបស់ចន ដែលមកពីភូមិ​បាសេដា​​(Bathsaida)​​​ខេត្តហ្កាលីលិ(Galilee)បងប្រុសរបស់គាត់អាត្រ(Andrew)គឺជាអ្នកគោរពសាសនាគ្រិស្ដយ៉ាងបរិសុទ្ធម្នាក់ដែរ។លោកភេធឺគឺគោរព​និងបម្រើគ្រិស្ដសាសនាយ៉ាងមុតមាំហើយគិតថាព្រះវិហាររបស់សាសនាកាតូលិចដំបូងរបស់សម្ដេចប៉ាបគាត់ក៏បានជឿទុកចិត្តជាមូយនិងការបង្កើតព្រះវិហារនៅអទិន
(Antioch)ហើយបានប្រធានអ្នកដឹកនាំរយះពេលប្រាំពីរឆ្នាំមកហើយនៅក្នុងសង្គមរបស់សាសនាគ្រិស្តហើយមនុស្សគ្រប់គ្នាបានធ្វើតាមព្រះបន្ទូលរបស់គាត់ព្រះគម្ពីររបស់គាត់បានទៅដល់ភនធូន(Pontus)ហ្កាឡាតីន(Galatia)កាភិនដាសិ(Cappadacia)អាស៊ី(Asia)ម៉ានឺ(Minor)ប៊ិកនី(Bithynia)ដែលពូកគេទទួលតាមរយះអ្នកគោរពនិងជឿជាក់គឺលោកជាវ(Jews) ហិនប្រូ(Hebrew) ហើយនិង ជនបរទេលដែលគោរពសាសនាគ្រិស្តបន្ទាប់មកគាត់បានទៅទីក្រុងរូមនៅឆ្នាំបន្ទាប់នៃក្លាដាយ(Claudius)គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ច្រើនជាង សន្តមាច(Magus)​ហើយអ្នកគោរពច្រើនអស់រយះពេលជាយូរមកហើយ។ដោយយាងទៅតាម​អ្នកកានសាសនា​គ្រិស្តបានសរសេរសៀវភៅ​សំបុត្រជាទូទៅ​ពីរហើយ​និងសញ្ញានៃ​សេចក្ដីពិត​ដែលគាត់មានហេតុត្រឹមត្រូវ(ដូចជាសញ្ញជាសាវ័ករបស់គាត់ហើយនិងអ្នកបកប្រែទៀតផង)។និងសៀវភៅជាច្រើនទៀត ដែលជាការប្រតិបត្តិរបស់គាត់ ភីតធឺ គឺជាសិក្ខាបនៃព្រះយេស៊ូ ការប្រៀនប្រដៅ ហើយ សុភនិច្ឆ័យ គឺត្រូវបានច្រានចាលនៅព្រះវិហារសាសនាកាតូលិច ដែលមិនពិត។ដោយយាងទៅតាមគម្ពីរតេស្ដាម៉ង សន្ត ភេត ធឺគឺជាសាវ័កទីដប់ពីរដែលបានជ្រើសរើសដោយព្រះយេស៊ូរបស់សាវ័កដំបូង។អ្នកស្ទូចត្រីជាដើម  គាត់បានដឹកនំាច្បាប់វិន័យជាមួយព្រះយេស៊ូក្នុងអំឡុងពេលនៅមិនទាន់ជាសាវ័កពេញលេញនៅឡើយដែលជាការផ្លាស់ប្ដូរយ៉ាងធំ។តាមគម្ពីរតេស្ដាម៉ង សន្ត សិលា បានទទួលសារភាពចំពោះព្រះយេស៊ូ ដូច មិចសាសដែលជាសាវ័ករបស់ព្រះយ៉េស៊ូ។
សន្តសិលា: ឈ្មោះ និង ជីវប្រវត្តិ

ឈ្មោះ និង ជីវប្រវត្តិ
សន្ត សិលាឈ្មោះដើមរបស់គាត់គឺស៊ីម៉ន ស៊ីម៉នគឺជាភាសាអង់គ្លេស។ឈ្មោះបន្តាប់របស់គាត់គឺសិលា ឈ្មោះជាភាសាឡាតាំងគឺភេធ ត្រូស ជាមួយនិងធ្វើឲមានរបៀបជាប្រុស ដូចនិងការទន់ភ្លន់និងហ្មតចត់ និងក្នុងភាសាក្រិច គឺមានគំនិត ពិចារណាខ្ពស់ភាសាឡាតំាងភេត្រាល(petra) គឺបានកម្ចីមកពីភាសាក្រិច ដែលបានមកពីពាក្យ ស៊ីម៉ន ស៊ីហាម ដែលបន្ទាប់ពីឈ្មោះរបស់គាត់មុនគឺ ហិលិនីស៊ី អារាម៉ា(Hellenised Aramaic)។នៅក្នុងភាសាអង្គគ្លេសនិងភាសាអាឡឺម៉ង ពាក្យភេតធឺ(Peter)ភាសាបារំាង ភីរៀ(Pietro)ភាសាអ៊ីតាលី ភីត្រូ(Pietro) ហើយភាសាអេស្ពាញនិងព័រទុយហ្គ័លភេដ្រូ(Pedro)។ស៊ីយ៉ាឬអារ៉ាម៉ាជាសំគាល់អោយពាក្យសិលាគឺស៊ីមហាដែលក្លាយមកពីពាក្យក្រិចនដែលមានន័យសិលាដែរ ក៏ដូចជាសន្តសិលា ខាផា(Cepha)និងឃិពហា(Kepha) ដែលមកពីភាសាក្រិច ក៏មានន័យថាសិលាលដែរ។យ៉ាងនេះក៏ដោយលោករ៉ូដូ ពិចដែលជាទេវវិទូរបស់សាលនាកាតូលិក បានបដិសេធចំពោះន័យនៃពាក្យខាផា(Cepha)ថាជា ថ្ម បាល់ គុម្គឈើ អំបោះ និងពាក្យសិលាវាគ្រាន់តែជាន័យលាក់កំបាំងមួយ ភេត្រា(Petra) មានន័យតាមភាសាក្រិចថា សូរនៃសិលា ការរញ្ជួយនៃសិលា ច្រាំងថ្មចោទ ជាល្អាង ហើយ ពាក្យភិនត្រូល(Petros)មានន័យថាជា កំទេចថ្ម ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម្ដេចប៉ាប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧

សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧  ( ភាសាអង់គ្លេស:   Franco–Siamese Treaty of 1907 ; ភាសាបារាំង:   Traité français–siamois de 1907 ) គឺជាសន្ធិសញ្ញារវាង ព្រះរាជាណាចក្រសៀម (ក្រោយប្រទេសថៃ) ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទជូឡាឡុងកន និង សាធារណៈរដ្ឋបារាំង ក្នុងរជ្ជកាល ប្រធានាធិបតី អាម៉ាន់ ហ្វាលៀរ៉េស ដែលបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញានេះនៅ បាងកក ថ្ងៃទី ២៣ ខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ និង សភាបារាំង វាត្រូវបានផ្តល់សច្ចាប័ននៅថ្ងៃទី ២១ ខែមិថុនាឆ្នាំ ១៩០៧ ។ ចំណុចសំខាន់ៗនៃសន្ធិសញ្ញានេះគឺ៖
ធ្វេង|រូបភាពតូច| បារាំង​បាន​ចូល​កាន់កាប់​ក្រុង ​ត្រាត ​នៅ​ចន្លោះ​ថ្ងៃ​ទី​៣០ ខែ​ធ្នូ គ.ស. ឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ថ្ងៃទី ០៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩០៧

 សៀមបានប្រគល់សិទ្ធិ និងការគ្រប់គ្រងលើ ខេត្តភាគខាងកើត រួមទាំងក្រុងបាត់ដំបង ក្រុងសៀមរាប និងទីក្រុង ស៊ីសុផុន ទៅបារាំង
 បារាំងបានយល់ព្រមប្រគល់ទឹកដី  ដានសៃ, ត្រាត និងកោះទាំងឡាយ  ដែលស្ថិននៅខាងត្បូងជ្រោយឡែមលីម ចុះទៅ កោះគុត ទៅសៀម (តែមិនត្រឡប់ ខេមរភូមិន ទៅសៀមទេ)
 បារាំង​បាន​រៀបចំ​ពិធី​ប្រគល់​ត្រាត និង​ដាន​សៃ​មក​សៀម​វិញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៦ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩០៧
សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧: ការចុះហត្ថលេខា

ការចុះហត្ថលេខា 
ពេញសមត្ថភាព ភាគី​សៀម​ដែល​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​សន្ធិសញ្ញា​នោះ​គឺ ​ព្រះអង្គម្ចាស់​ក្សត្រិយ៍ មហាចក្រី សិរិន្ទថនក្រមព្រះយាទេវវង្សវរោបការ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស ភាគីបារាំងគឺ លោក Victor Collin de Plancy តំណាងបារាំងដែលបានចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងបាងកក។ ព្រះរាជាណាចក្រសៀម ថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩០៧)
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| សន្ធិសញ្ញាសៀម-បារាំង (បារាំងដើម) ចុះហត្ថលេខាដោយ V. Collin de Plancy និង ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ មហាចក្រី សិរិនថន នៅបាងកក ថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនាឆ្នាំ ១៩០៧
សន្ធរវោហារម៉ុក

ប្រវត្តិរបស់កវីវោហារសន្ធរម៉ុក

ឧកញ៉ាសន្ធរវោហារម៉ុក (១៨៣០? - ​១៨៩០?) កវី សន្ធរ ម៉ុក ឬ ឧកញ៉ា​សន្ធរវោហារម៉ុក ឬ អម្រឹត​ក្សត្រីម៉ុក ជា​រាជកវីរបាក្សត្រ​វិទូ ដែល​គេ​ស្គាល់​ជាងគេនា​សតវត្ស​ទី​១៩ មុន​ពេល​លាចាក​លោក​នេះ​ទៅ លោកបានបន្សល់ទុក​នូវ​បុត្រ​ដ៏​ឆ្នើម ​៥ ​រូបហើយ​ក្នុងនោះ​បុត្រ​ទី​៣ ​ជា​អ្នក​ស្នង​តំណែង​របស់​លោកផ្នែក​តែង​និពន្ធ។