លីលាវតី: អាវុធខាងក្នុង

អាវុធខាងក្នុង

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! នរណាៗក៏ដឹងដែរថាព្រះរាជាណាចក្រមគធៈ និង ព្រះរាជាណាចក្រកោសល ជាអរិសត្រូវនឹងគ្នា ធ្លាប់​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ព្យាបាទ​គ្នា​ជាច្រើន​ដង​ដើម្បី​ដណ្តើម​យក​អនុត្តរភាព​លើ​មធ្យមប្រទេស ម្តងចាញ់ ម្តងឈ្នះរៀងរាបដរាបមក ។ សង្គ្រាមម្តងៗធ្វើឲ្យមនុស្ស និង សត្វពាហនៈស្លាប់បាត់បង់ជីវិតរាប់ម៉ឺន រាប់សែន ធ្វើឲ្យ​សម្បត្តិ​ធនធាន​វិនាស​ហិនហោច​យ៉ាប់យ៉ឺនយ៉ាងច្រើនឥតគណនា ។ នាពេលចប់សង្គ្រាម ភាគីទាំងសងខាងគឺ ទាំងអ្នកឈ្នះទាំងអ្នកចាញ់ក៏អាប់ចុនដុនដាបដូចគ្នា ។ កំឡុងពេលដែលខ្ញុំព្រះករុណា មក​រស់នៅ​ឯ​ក្រុង​រាជគ្រឹះ គឺ កំឡុងពេលដែលទំនេរពីការធ្វើសង្គ្រាម(អយុទ្ធភាព) ប៉ុន្តែភ្លើងគំនុំនៅក្តៅងំរង្គំក្នុង​ចិត្តរបស់ព្រះកំពូលរាស្ត្រ និង មេទ័ពមេកងនៃមគធរដ្ឋនៅឡើយ ព្រោះ​ក្នុង​សង្គ្រាម​ពើប​ប្រយុទ្ធ​គ្នាគ្រាផ្តាច់​ព្រាត់កន្លងមក ព្រះរាជាណាចក្រមគធៈជាអ្នកបរាជ័យ ។ មេទ័ពគ្រប់គ្នាទើបខេខឹងចិត្តមិនស្កប់ហើយចាប់ត្រៀម​ធ្វើសង្គ្រាមដើម្បីលុបលាងស្នាមគំនុំនោះ ។ បុរស​សុពល​រាប់​ម៉ឺន​នាក់​ត្រូវ​កេណ្ឌ​ចូល​បន្ទាយ​ហ្វឹកហ្វឺន ដំរីសេះត្រូវ បានបង្វឹកបង្ហាត់ មានការធ្វើសន្និច្ច័យសន្សំស្បៀង និង អាវុធយុទ្ធោបករណ៍ផ្សេងៗទុកយ៉ាងរួសរាន់ ។ ចារបុរស​ អ្នក​ស៊ើប​ការណ៍​រាជការ​សម្ងាត់​ដើរ​ប្រសេចប្រសាចទូទៅ ។ ចារបុរស​ភាគីកោសលរដ្ឋនៅពេលស៊ើបការណ៍ដឹង​ថាខាងកោសលរដ្ឋមានទាហានប៉ុណ្ណេះនាក់ មាន​រថ​ចម្បាំង​ប៉ុណ្ណេះ​គ្រឿង​មាន​ដំរី​សេះ​ប៉ុណ្ណោះ​ក្បាល មានប្រភេទអាវុធនោះៗ ហើយក៏ធ្វើរបាយការណ៍ទៅឲ្យមេទ័ពខាងខ្លួនដឹង ។ ពួកមេទ័ពខាងកោសលរដ្ឋ កាល​បើដឹងដំណឹងថាខាងមគធរដ្ឋមានកម្លាំងពលច្រើនជាងខ្លួន ក៏​កើត​កំហល់​ក្តួល​ក្តៅ ខ្លាចក្រែងនឹងចាល​ចាញ់ក្នុងការប្រយុទ្ធ ស្រូតរូត​កែន​រេហ៍​ពល​ដំរី​សេះ​បន្ថែមទៀត ដើម្បីឲ្យមានចំនួនច្រើនជាងខាងមគធរដ្ឋ ។ ចំណែក​ឯ​ចារបុរស​របស់​មគធរដ្ឋ​កាល​បើ​បាន​ឃើញ​ខាង​កោសលរដ្ឋ​បន្ថែម​កម្លាំង​ពល​ច្រើន​ឡើង ក៏​ប្រញាប់​រាយការណ៍​ទៅ​ឲ្យ​ចៅហ្វាយនាយ​ខាងមគធរដ្ឋដឹង ។ ពួកមេទ័ពខាងមគធរដ្ឋលុះបានដឹងដំណឹង ហើយ​ក៏​ស្លន់​ចិត្ត​ប្រញាប់​កេណ្ឌ​កម្លាំងយុទ្ធជនបន្ថែមទៀតឲ្យច្រើនជាងខាងកោសលរដ្ឋ ។ ការប្រណាំង​ប្រជែងក្នុងការប្រធួនកម្លាំងប្រយុទ្ធប្រព្រឹត្តទៅបែបនេះមួយឆ្នាំហើយមួយឆ្នាំទៀត រហូតដល់បុរស​សុពល​ ស្ទើរ​តែ​គ្រប់គ្នា ត្រូវកែន​ឲ្យចូលធ្វើជាទាហាន ។ ដំរីសេះស្ទើរតែគ្រប់ក្បាលត្រូវចាត់ប្រុងប្រៀបដើម្បីប្រយុទ្ធ អ្វីៗប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីចម្បាំងទាំងអស់ ។

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! កាលបើហេតុការណ៍ប្រព្រឹត្តទៅបែបនេះ ប្រជានុរាស្ត្រទូទៅក្នុងដែនកោសល និង មគធៈ​នាំគ្នា​ខ្លាច​រអា​ចំពោះ​គម្រោង​រៀបចំ​សម្លាប់​គ្នា​ដោយ​មិន​ចេះ​ចប់​មិន​ចេះ​ហើយ​នេះ ព្រោះរូបភាព ដ៏ស្រយុតស្រយងនាពេលសង្គ្រាមកន្លងមក នៅដក់ប្រាកដច្បាស់ក្នុងស្មារតីចងចាំនៅឡើយ មិនចង់ឲ្យ​រូបភាពបែបនោះកើតឡើងទៀតទេ ។ សង្គ្រាម​ជា​សភាព​សាហាវ​ឃោរឃៅក្រៃលែងជាងឧក្រិដ្ឋកម្មណាក្នុង​លោក ។ គំនិតប្រឆាំងចំពោះការធ្វើសង្គ្រាមបានដក់ជាប់រងំរង្គំក្នុងចិត្តរបស់ប្រជានុរាស្ត្រម្នាក់ៗដោយ ឥត​បាន​ទទួល​ការ​ចាក់​ចុច​អុជអាល​ឡើយ ។

ការ​នឹក​គិត​ប្រឆាំងនេះបានត្រូវសម្តែងចេញមកជាសម្តីជំទាស់ និង ទង្វើប្រឆាំងដោយរូបបែបផ្សេងៗ ។ ហេតុការណ៍ស្ទើរតែចូលដល់ភាពចលាចលច្របូកច្របល់ កាលបើ​មាន​ដំណឹង​ល្អ​បាន​សាយ​ភាយទូទៅ ពាសពេញមគធរដ្ឋថា ឥឡូវខាងកោសលរដ្ឋ​បាន​បញ្ជូន​អង្គទូត​ចរចា​សន្តិភាព​មក​សុំ​ចរចារ​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​ រាជាណាចក្រ​មគធៈ​ដើម្បី​បញ្ចៀស​មិនឲ្យ​កើត​សង្គ្រាម​ទៀត​រវាង​រដ្ឋទាំងពីរក្នុងពេលអនាគត ។ ប្រមុខរដ្ឋ (រដ្ឋាធិបតី)ខាងក្រុងរាជគ្រឹះទទួលស្វាគមន៍គណៈទូតសន្តិភាពមកពីទីក្រុងសាវត្ថីយ៉ាងសមកិត្តិយស ។ ការចរចា​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​អស់​ពេល​ជា​ច្រើន​ថ្ងៃ អង្គប្រជុំ​បាន​ពិចារណាដល់មូលហេតុដែលនាំឲ្យកើតសង្គ្រាម ។ លុះប្រមូលមតិគ្នាជាឯកច្ឆន្ទហើយឃើញថា បណ្តាលមកពីកម្លាំងយោធា និង អាវុធរបស់ភាគីនីមួយៗដែល សន្សំ​ទុក​ច្រើន​នោះ​ឯង ចាត់ជាមូលហេតុដែលដុតរោលដោលរុកឲ្យពួកមេទ័ពទាំងអស់ចង់ធ្វើសង្គ្រាម គួរនា ដូចជាប្រុសកម្លោះក្រអាញមាំមួនតែងចង់ដាល់តប់អ្នកនេះអ្នកនោះដូច្នោះ ។ បើ​គ្មាន​កម្លាំង​ទ័ព​ឬ​មានតិចតួច​ទេ សូម្បីបើចង់ធ្វើសង្គ្រាមយ៉ាងណាក៏មិនអាចធ្វើបានដែរ ប្រៀបដូចជាប្រុសកម្លោះដែលដាច់ដៃទាំងសងខាង មិនអាចដាល់តប់អ្នកណាបានដូច្នោះ ។ វិធី​ការពារ​មិន​ឲ្យ​កើត​សង្គ្រាម គឺ យល់ព្រមឲ្យសមភាគីទាំងសងខាង កាត់បន្ថយកម្លាំងប្រយុទ្ធរបស់ខ្លួនឲ្យនៅសល់តែបន្តិចបន្តួចទុកល្មមជាគ្រឿងការពារខ្លួនប៉ុណ្ណោះបានហើយ ។ គណៈប្រតិភូ​ទាំងពីរ​ភាគី​ក៏យល់ស្របដោយវិធីការនេះ បន្ទាប់ពីនោះមកក៏មានការចាត់តាំងគណៈកម្មការ ចម្រុះដើម្បីកាត់បន្ថយអាវុធ គណៈកម្មការនេះបានប្រជុំប្រឹក្សាគ្នាម្តងហើយម្តងទៀត ដើម្បីពិចារណារក ឆន្ទានុមតិ​ក្នុង​ការកាត់បន្ថយអាវុធយ៉ាងមានប្រសិទ្ធិភាព ។ ប៉ុន្តែពិបាកនឹងព្រមព្រៀងគ្នាបានណាស់ ពីព្រោះ​កម្មការម្នាក់ៗខ្វះទំនុកទុកចិត្តចំពោះភាគីបដិបក្ស ខ្លាច​ក្រែង​ភាគី​បដិបក្ស​ចែង​ប្រាប់​កម្លាំង​ពល​មិន​ត្រឹមត្រូវ និង ការពិត​តាមដែលព្រមព្រៀងគ្នា ឬកាត់បន្ថយផ្នែកមួយល្មមជាគ្រឿងបោកបញ្ឆោតកម្មការអធិការកិច្ច ប៉ុន្តែ​ទៅបំពេញបន្ថែមក្នុងផ្នែកផ្សេងទៀត​ សេចក្តី​អាងខ្នាង​សង្ស័យមិនទុកចិត្តគ្នានេះឯង ជាមូលហេតុនាំឲ្យ​កិច្ចចរចាកាត់បន្ថយអាវុធទទួលបរាជ័យម្តងហើយម្តងទៀត ។ នៅ​ខណៈ​ដែល​កិច្ច​ចរចារ​ ដ៏​គ្មាន​ប្រសិទ្ធិផល​កំពុង​តែ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នោះ ភាគី​ទាំងសងខាងក៏ឆ្លៀតឱកាសបន្ថែមកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួន ឲ្យច្រើនសន្ធឹកឡើងដើម្បីមិនឲ្យចាញ់ប្រៀបគូបដិបក្ស ស្រមោលដ៏ខ្មៅងងឹតនៃអសូរសង្គ្រាមគ្របដណ្តប់ ទូទៅពេញទាំងមហារាជាណាចក្រទាំងពីរនោះ ។

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ក្នុងអំឡុងពេលនោះឯង ឧបាសកអ្នកស្ទាត់ជំនាញក្នុងមជ្ឈដ្ឋានប្រទេសជាតិម្នាក់ បានចូលទៅរកខ្ញុំព្រះករុណាដល់វត្តវេឡុវ័នតាមធម្មតា ។ គាត់​ទៅ​ស្តាប់​ធម៌​ក្នុង​ថ្ងៃ​ធម្មស្សវនៈរាល់ថ្ងៃ ។ គាត់​ឈ្មោះ ទេវមិត្តឧបាសក ។ យើងបានសន្ទនាគ្នាអំពីកិច្ចចរចាកាត់បន្ថយកម្លាំងពលដែលមហាជននិយាយគ្នា​រអេចរអូចខ្ញៀវខ្ញារនាពេលនោះ ។

"ម្នាលឧបាសក ! " ខ្ញុំព្រះករុណាចាប់ផ្តើមសន្ទនា "ទាក់ទងនឹងកិច្ចចរចាកាត់បន្ថយអាវុធដែលកំពុងតែ​ប្រព្រឹត្តទៅនាខណៈនេះនោះ តើញោមមានទស្សនៈយល់់ឃើញយ៉ាងណាដែរ មាន​ផ្លូវ​នឹង​ព្រមព្រៀងគ្នា​បានទេមើលទៅ?"

"បពិត្រព្រះតេជ​គុណដ៏ចម្រើន ! " ឧបាសកនិយាយដោយយោនិសោមនសិការ "ខ្ញុំកណាយល់ឃើញ​ថា គេអាចយល់ព្រមគ្នាបានក្នុងគោលការណ៍ ប៉ុន្តែ​មិន​អាច​អនុវត្ត​តាម​កិច្ចព្រមព្រៀង​នោះបានទេ ព្រោះមិនទុកចិត្តគ្នា នៅពេលមានសេចក្តីរអែងសង្ស័យមិនទុកចិត្តគ្នានៅឡើយ ។ ភាគីនីមួយៗខ្លាចភាគីម្ខាង​ទៀតបោកបញ្ឆោតខ្លួន ។ នៅទីបំផុត សម្តី​របស់​ភាគី​ទាំងពីរ​មិន​គួរ​ឲ្យ​ជឿជាក់​បាន​ទេ ។ នេះឯងជាដើមហេតុ​នាំឲ្យកិច្ចចរចាត្រូវពន្យារពេល និង អាចនាំទៅរកការបរាជ័យនៅទីបំផុត ហើយសង្គ្រាមបង្ហូរឈាមគ្នាអាច នឹង​ផ្ទុះ​ឡើង​ជា​ថ្មី​ទៀត" ។

"ចុះញោមសុចិត្តៈវិញមានទស្សនៈយ៉ាងម៉េចដែរ" ខ្ញុំព្រះករុណាងាកទៅសួរសុចិត្តៈឧបាសកដែលជាវុទ្ធជន​អ្នកចាប់អារម្មណ៍ និង បែកប្រាជ្ញាក្នុងធម៌អាថ៌ច្រើន ។

"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! ខ្ញុំកណាជឿជាក់ជាខ្លាំងថាកិច្ចចរចានៅគ្រានេះមុខជាគ្មានបាន​ទទួលលទ្ធផលអ្វីទេ ។ គេនឹងមិនអាចព្រមព្រៀងគ្នាបានទេ ទោះជាព្រមព្រៀងគ្នាបាន ក៏មិនអាចកាត់​បន្ថយអាវុធតាមកិច្ចព្រមព្រៀងនោះបានដែរ ។ ទោះណាជាកាត់បន្ថយអាវុធបានក៏ដោយ សង្គ្រាមក៏នៅតែ កើតឡើងហ្នឹងឯង" ។

"បើគេកាត់បន្ថយអាវុធបានហើយ សង្គ្រាមនៅតែកើតឡើងដដែល ចុះគេនឹងយកកម្លាំងពលពីណាមក​ច្បាំងគ្នា?" ទេវមិត្តឧបាសកសួរដោយន័យជំទាស់ ។ សុចិត្ត​ឧបាសក​សើច​កក្អឹក​ដោយ​អារម្មណ៍​ត្រជាក់​ហើយ​និយាយ​ថា ៖

"គេក៏ផលិតអាវុធមកទៀតមក៍ !"

"ផលិតមិនបានទេ" ទេវមិត្តប្រកែក "បើផលិតឡើងមកថ្មី វាជាការល្មើសកិច្ចព្រមព្រៀងកាត់បន្ថយកម្លាំង​ពលយ៉ាងក្តែងៗ ភាគីណាមួយនឹងជំទាស់តវ៉ាមិនខាន"

"បើគេសាងមកថ្មី គេសាងបានទាំងអស់ សាកគិតទៅមើលថាព្រះរាជាណាចក្រកោលសធំល្វឹងល្វើយ​ប៉ុនណា គេអាចនឹងក្រលប់លាក់ទុកឯណាក៏បានដែរ លុះ​ដល់​ពេល​ចាំបាច់​ត្រូវ​ប្រើ​សឹម​បញ្ចេញ​យក​មក​ប្រើបន្តិចម្តងៗបែបលាក់លៀមទៅ ។ កាលបើដូច្នេះ យើងមិនអាចប្រឆាំងគេបានទេ ទោះជាមានភស្តុតាង​ល្មមនឹងប្រឆាំងបានក៏ដោយ ក៏មិនដឹងថានឹងទៅប្រឆាំងអ្នកណា ព្រោះ​កិច្ចព្រមព្រៀងរបស់យើងជា​កិច្ចព្រមព្រៀងឧភតោភាគីប៉ុណ្ណោះ គ្មានអាជ្ញាកណ្តាលដែលមានអំណាចខ្ពស់ជាសាក្សីទេ ។ យើងជាអ្នក​សាងកិច្ចព្រមព្រៀងមកដោយខ្លួនឯង និង ជា​អ្នក​រក្សា​កិច្ចព្រមព្រៀងនោះដោយខ្លួនឯង ។ ចុះហេតុអីក៏មិន​អាចល្មើសកិច្ចព្រមព្រៀងនោះបាន ។ កិច្ចព្រមព្រៀងដែលប្រាសចាកបុគ្គលទី ៣ ធានារ៉ាប់រងក៏ដូចជាច្បាប់ ដែល​រាជបុរស​ចាំ​ចាប់​ដាក់​ខ្នោះ​ជន​ល្មើស និង គ្មាន​តុលាការ​ចាំ​វិនិច្ឆ័យ​កាត់ទោសឬគ្មានពន្ធនាគារ​សម្រាប់​ឃុំឃាំងដូច្នោះ ។ ច្បាប់នេះក៏គ្មានប្រសិទ្ធិភាព គ្មានអ្នកអនុវត្តតាម ហេតុដូច្នោះ ខ្ញុំកណាជឿថា កិច្ចចរចា​កាត់បន្ថយអាវុធនឹងមិនកើតលទ្ធផលល្អប្រពៃអ្វីទេ ក្រៅតែពីយកលេសបញ្ឆោតបញ្ឆក្មេងក្មាង ឲ្យត្រេកអរថានឹងមិនមានសង្គ្រាមប៉ុណ្ណោះ" ។

"ប៉ុន្តែប្រសិនបើអាចយល់ព្រមគ្នាបាន និង កាត់បន្ថយបានវិញ..."

"ទោះបីបើកាត់បន្ថយបាន ក៏គ្រាន់តែបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ មិនយូរ​គេនឹងសាងវាឡើងមកដើម្បីផ្តាច់ផ្តិល​គ្នាទៀត ។ ខ្ញុំកណាយល់ថាអាវុធទាំងឡាយមានកំាបិត ដាវ លំពែង លំពែង ស្នែង​ក្របី ស្ន ធ្នូ កាំភ្លើងជាដើម នេះគ្រាន់តែជាអាវុធខាងក្រៅប៉ុណ្ណោះ ។ ទោះបីបើកាត់បន្ថយឬមិនកាត់បន្ថយក៏ដោយ មិនមែនជារឿងសំខាន់​ទេ ។ អាវុធខាងក្នុង គឺ លោភៈ កំហឹង សេចក្តីវង្វេង សេចក្តីច្រណែនឈ្នានីស អស្មិមានះប្រកាន់ខ្លួន ការប្រកួច​ប្រកាន់ជាតិជាន់វណ្ណៈ ត្រកូលហើយមើលងាយមើលថោកគេ អត្តទត្ថភាព​ទាំងនេះចាត់ទុកថាជាអាវុធយ៉ាង​សំខាន់ និង សាហាវបំផុត ឃោរឃៅជាងអាវុធទាំងឡាយមានដាវ លំពែង ជាដើមនោះទៅទៀត ព្រោះដាវ លំពែងជាវត្ថុគ្មានវិញ្ញាណ យើងបោះចោលវានៅត្រង់កន្លែងណា វាក៏នៅកន្លែងហ្នឹង មិនអាចទៅធ្វើបាបអ្នក​ណាបានទេ ទោះមានច្រើនគរប៉ុនភ្នំក៏ដោយ ក៏គ្មានគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកណាដែរ ។ ហេតុដូច្នេះ ការដែលនឹង​កាត់បន្ថយឬមិនកាត់បន្ថយមិនសំខាន់ទេ ប្រការសំខាន់ គឺ អ្នកប្រើអាវុធទាំងនោះ បើអ្នកប្រើអាវុធមានចិត្ត​ប្រកបដោយលោភៈ ទោសៈ មោហៈជាដើម គេនឹងប្រើអាវុធទាំងនោះទៅសំឡេះសម្លាប់អ្នកដទៃ បង្កបង្កើត​ជាសង្គ្រាមឡើង ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ បើ​មនុស្សយើងមានចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ មិនធ្លាក់ខ្លួនជាទាសកររបស់លោភៈ ទោសៈ មោហៈទេ សូម្បីអាវុធខាងក្រៅមានច្រើនប៉ុនណាក៏ដោយ គេក៏នឹងមិនចាប់វាទៅធ្វើទុក្ខបុកម្នេញអ្នកដទៃ ជាដាច់ខាត ។ ហេតុដូច្នេះអាវុធខាងក្នុងទើបមានសារៈសំខាន់បំផុត បើចង់កាត់បន្ថយ គប្បីកាត់បន្ថយអាវុធខាងក្នុង ជាមុនសិន បើកាត់បន្ថយអាវុធខាងក្នុងបានហើយ អាវុធ​ខាង​ក្រៅ​ក៏​អាច​កាត់​បន្ថយបានដែរ ។ ប៉ុន្តែថាបើកាត់​បន្ថយអាវុធខាងក្រៅបាន ក៏គ្រាន់តែបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្នោះ មិនយូរអាវុធខាងក្នុងបង្គាប់គេឲ្យសាងអាវុធ​ខាងក្រៅមកទៀត ហើយ​ក៏​សម្លាប់​ប្រហារ​គ្នាទៀត ។ អាវុធ​ខាងក្រៅប្រៀបដូចជាផ្លែឈើ អាវុធខាងក្នុងប្រៀប ដូចជាដើមឈើ ទោះបីជាយើងបេះយកផ្លែឈើទៅចោលទាំងអស់ បើដើមឈើនោះនៅមាន ឆ្នាំក្រោយ វា​នឹង​ចេញ​ផ្លែទៀត ។ យើងត្រូវចាំបេះវាចោលរាល់ៗឆ្នាំ ប៉ុន្តែបើយើងគាស់រំលើងដើមឈើនោះចោល វានឹង​មិនចេញផ្លែឲ្យយើងចាំបេះចោលដោយសេចក្តីលំបាកតទៅទៀតទេ នេះ​ជា​ទស្សនៈ​យល់​ឃើញ​របស់​ខ្ញុំ​កណាក្នុងឋានៈជាពុទ្ធធម៌" ។

"ម្នាលឧបាសក ! " ខ្ញុំព្រះករុណា​និយាយ​ឡើង​ក្រោយ​ពី​អង្គុយ​ស្ងៀម​មក​យូរ ។
 
"គំហើញរបស់ញោម​គួរ​ឲ្យ​ស្តាប់ណាស់ អាត្មាសូមកោតសរសើរមែនទែន លោភៈ កំហឹង និង សេចក្តីវង្វេង ទាំងនេះចាត់ទុកថាជាអាវុធខាងក្នុងដ៏សាហាវខ្លាំងណាស់ សេចក្តី​លោភៈ​ជា​អ្នក​ស្ថាបនា​ឡើង ។ កាលណា​សេចក្តីលោភលន់ចូលគ្រប់គ្រងបុគ្គលណា កាលនោះ​បុគ្គលនោះក៏ស្ថាបនា ប្រឌិត សន្សែសន្សំទុកជាសារវន្ត បង្កបង្កើត​ឲ្យ​មាន​វត្ថុ​សម្ភារៈ​ផ្សេងៗ​ឲ្យ​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង ​ហើយក៏នាំគ្នានិយាយ​ថា លោកាភិវឌ្ឍន៍ ។ នៅពេលណា កំហឹង និង គំនុំគុំគូនចូលគ្រប់គ្រងចិត្ត នៅពេលនោះ គេក៏លើកគ្នាទៅ​ផ្តិចផ្តិលជីវិត និង ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​របស់​គ្នា​យ៉ាង​សាហាវយង់ឃ្នង ។ កាល​បើបំផ្លិចបំផ្លាញខ្ទេចខ្ទីអស់ហើយក៏​ចាប់ផ្តើមកសាងជាថ្មីទៀត ស្ថាបនាច្រើនឡើងៗហើយក៏បំផ្លាញចោលទៀត ។ គេធ្វើបែបនេះជារៀងរហូត​មក​ សេចក្តី​លោភលន់​នាំឲ្យស្ថាបនាឡើង សេចក្តីក្រោធខឹងនាំឲ្យបំផ្លិចបំផ្លាញចោល សេចក្តីវង្វេងនាំឲ្យ​ងប់ងល់នឹងការកសាង ការផលិត និង ការបំផ្លាញចោលឥតឈប់ឈរ ។ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​អាវុធ​ខាងក្នុង​ដូច​ពោលមកនេះទើបសាហាវខ្លាំងណាស់ ។ យើងគួរតែកាត់បន្ថយអាវុធខាងក្នុងនេះជាមុនសិន ។ បើកាត់បន្ថយ​បាន អាវុធខាងក្រៅក៏គ្មានបញ្ហាអ្វី ប៉ុន្តែ​បើ​មិន​អាច​កាត់​បន្ថយ​បាន​ទេ សង្គ្រាមមហាប្រល័យនឹងកើតឡើង តទៅទៀតរកទីអវសានគ្មាន" ។