navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
នាងពៅ: ប្រវត្តិទាក់ទងនឹងប្រាសាទ

ប្រវត្តិទាក់ទងនឹងប្រាសាទ
កាលស្តេចព្រះនាម ព្រះកេតុមាលា សោយរាជ្យនៅមហានគរ ជាស្តេចមានបុណ្យអស្ចារ្យណាស់។ វេលាមួយ ស្តេចទ្រង់អផ្សុកក្នុងព្រះរាជហឫទ័យ គង់នៅក្នុងប្រាសាទពុំបាន ទ្រង់យាងកំសាន្តព្រះរាជហឫទ័យជាមួយរេហ៍ពល ដោយផ្លូវនាវាតាមឆ្នេរសមុទ្រត្រើយខាងត្បូង។ លុះយាង ទៅដល់ទន្លេបាទី ទ្រង់ចតព្រះទីនាំងនាវា នៅត្រើយនោះ ដោយសោមនស្សហើយទ្រង់ បោះព្រះពន្លាជ័យសំរាកព្រះអង្គនៅក្នុងទីនោះ។ ពេលនោះអ្នកស្រុកប្រុសស្រីទាំងអស់ បានឮដំណឹងថា ស្តេចយាងពីនគរវត្តមក ដោយមិនដែលស្គាល់ស្តេចនោះសោះក៏នាំគ្នា ជាច្រើនអ៊ូអែរមកថ្វាយបង្គំគាល់ យកអាករសួយរៃមកថ្វាយព្រះអង្គគ្រប់គ្នា។ កាលនោះ មានយាយម្នាក់ មានភោគសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ ជាងអ្នកស្រុកទាំងអស់ គាត់មាន កូនក្រមុំ មួយឈ្មោះ “នាងពៅ” មានរូបឆោមលោមពណ៌ល្អលើសស្រីទាំងពួង។ គាត់នាំកូនក្រមុំ មកគាល់ស្តេចរាល់ថ្ងៃ។ ព្រះមហាក្សត្រទតឃើញរូបនាងនោះ ក៏មានព្រះរាជហឫទ័យ ប្រតិព័ទ្ធចង់ចំអន់លេងរាល់ពេលវេលា។ យាយដឹងថា ស្តេចសព្វព្រះរាជហឫទ័យនិង កូនក្រមុំរបស់ខ្លួន ក៏លើកថ្វាយជាព្រះទេពី។ ទន្លេបាទី ខេត្តតាកែវ  ៖ ស្តេចបាននាង ពៅធ្វើជាព្រះអគ្គមហេសី ទ្រង់សព្វព្រះរាជហឫទ័យនិងនាងពន់ពេកព្រោះជាស្រីមាន រូបឆោមលោមពណ៌ល្អ។ ស្តេចគង់នៅក្នុងទីនោះបានបីខែ នាងពៅមានគភ៌។លុះនាង មានគភ៌បានបីខែព្រះរាជាទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា “ចូរប្អូននៅក្នុងទីនោះចុះពីព្រោះមាន ព្រះមាតានៅថែរក្សាឯបងសូមលាត្រលប់ទៅមហានគរវិញ”។ ហើយទ្រង់ព្រះរាជទាន ព្រះទំរង់មួយទុកជាកេរថា “បើព្រះរាជបុត្រប្រសូតមកកាលណាធំដឹងក្តីឡើង ចង់ទៅ សួររកបង ចូរនាងឱ្យពាក់ព្រះទម្រង់នេះយកទៅជាសាក្សី”។ នាងពៅបានស្តាប់ព្រះរាជ  បន្ទូលដូច្នោះក៏សោកសង្រេង អាឡោះអាល័យព្រះស្វាមីពេកក្រៃ ដោយទ្រង់មិនឱ្យទៅតាមផង។ ព្រះរាជា ទ្រង់ផ្តាំស្រេចហើយ ទ្រង់ស្តេចយាងទៅកាន់ ព្រះមហានគរវិញ។ ក្រោយមកគភ៌នាងពៅគ្រប់ខែ ក៏ប្រសូតព្រះរាជបុត្រដូចព្រះវរបិតា។ មាតា ឱ្យនាមថា “អង្គព្រហ្មកុមារ” ដោយហេតុថា ព្រះរាជកុមារប្រសូតនៅព្រំដែនទន្លេនោះ។ ទន្លេបាទី៖ លុះព្រះរាជបុត្រនោះធំឡើងបានព្រះជន្ម១៦ឆ្នាំសួររកបិតា នាងពៅដំណាលប្រាប់សព្វគ្រប់ហើយ ព្រះរាជកុមារចង់ទៅតាមរកព្រះបិតាឯមហានគរ មាតាក៏បានដោះព្រះទំរង់ មាសឱ្យទៅព្រះរាជបុត្រ ពាក់នៅម្រាមព្រះហស្ថ ខាងស្តាំ ហើយព្រះរាជបុត្រថ្វាយបង្គំ លាមាតាឡើងគង់លើសេះយាងតាមឆ្នេរសមុទ្រទៅ ។ លុះបានទៅដល់ ក្លោងទ្វារព្រះមហានគរបានសួរទៅអ្នកចាំទ្វារ រកព្រះបិតា។ នាយឆ្មាំទ្វារបានស្តាប់ក៏ចាត់មន្ត្រីឱ្យទៅ ក្រាបបង្គំទូលស្តេច ស្តេចជ្រាបទ្រង់មានព្រះតំរាស់ឱ្យចូលទៅ។ អង្គព្រហ្ម ក៏ចូលទៅក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះវរបិតា ហើយដោះព្រះទំរង់ថ្វាយ។ ស្តេចទ្រង់ស្គាល់ច្បាស់ជាព្រះ រាជបុត្រពិតមែន ដោយទ្រង់បានឃើញ ព្រះទំរង់ ហើយទ្រង់ចាត់អង្គព្រហ្មឱ្យធ្វើជាចៅហ្វាយស្រុកនៅត្រើយព្រះទន្លេនោះ។ ប្រាសាទតាព្រហ្ម៖ ដោយហេតុថា ព្រះអង្គ ព្រហ្មប្រសូតក្នុងទីនោះផង ដោយទីនោះពុំទាន់មាននាម៉ឺនណាឈរត្រួតត្រាផងក៏ទ្រង់ ព្រះរាជសារ មានត្រាតាំង អង្គព្រហ្ម ជាស្តេចត្រាញ់មួយអង្គជាធំ ក្នុងស្រុកនោះហើយ ដោយហេតុអង្គព្រហ្មជាស្តេច ជាមេបានៅស្រុកនោះមុនគេ បានជាស្រុកនោះឈ្មោះស្រុកបាទី ទន្លេនោះឈ្មោះទន្លេបាទី គឺទីរបស់ស្តេចជាបា ពីត្រឹមនោះមក។ លុះអង្គ- ព្រហ្មបានជាស្តេចត្រាញ់នៅស្រុកនោះហើយ ទ្រង់បានចាត់ឱ្យសាងប្រាសាទពីរមួយ ជូនមាតាមួយ គង់នៅផ្ទាល់ព្រះអង្គ ហើយទ្រង់បានចាត់ចែងធ្វើបន្ទាយព័ទ្ធជុំវិញផង។ ដំណាក់ឯទៀត នៅក្បែរប្រាសាទនោះ ជាទីក្រសាល  និង ជាទីធ្វើការរាជការផ្សេងៗ តាមមុខក្រសួងនាម៉ឺន សព្វមុខមន្ត្រី។ ទីបរិវេណ នៃប្រាសាទទាំងនោះ សព្វថ្ងៃទៅជា វត្តមួយឈ្មោះ វត្តទន្លេបាទី ជារមណីដ្ឋានមួយ ដែលពួកទេសចរណ៍ច្រើនចូលចិត្តទៅ​ ទស្សនា។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
នាងមេខលា

ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|របាំព្រះរាជទ្រព្យ  - របាំនាង​មណីមេខលា(នាងមេខលា).

ប្រវត្តិត្បូងខៀវមោរា ទាក់ទងនិងធម្មបាលកុមារ ឬ ព្រះពិស្ណុះការណ៍ ដែលបានទទួលត្បូងកែវ ៧គ្រាប់ពីបុត្រទាំង៧របស់កបិលមហាព្រហ្ម ។ (ត្បូងមោរា) ជាត្បូងខៀវដែលមានមហិរិទ្ធអស្ចារ្យ ក្រោយពេលដែល " ព្រះរាម " បន់ស្រន់ទៅអារុកអារ័ក្សអ្នកតារក្សាព្រៃឲជួយតាមថែរក្សា " នាងសេដា " នៅក្នុងព្រៃ ដើម្បីជាការតបស្នងព្រះរាមបានឲត្បូងខៀវនោះទៅ ព្រះមុនីឥសីនៅទីនោះ ។ (តមក)
នាងមេខលា: រឿងកែវមណីមេខាលា

រឿងកែវមណីមេខាលា  

ព្រះមុនីឥសី មានសិស្សពីនាក់ ឈ្មោះ " រាមសូរ្យ" ជាយក្សប្រុស និង " នាងមេខលា " ជាសិស្សប្អូន អ្នកទាំងពីរខំរៀនសីលវិជ្ជាប្រណាំងប្រជែងគ្នាខ្លាំងណាស់ ។ ថ្ងៃមួយលោកតាមុនីឥសី ក៏ចង់ល្បងវិជ្ជាសិស្សទាំងពីរមើលថា តើនរណាប៉ិនប្រសប់ជាងគ្នា ទើបលោកនិយាយទៅកាន់សិស្សថា "បើអ្នកណាមួយយកកែវមួយមានទឹក សន្សើមពេញមកឱ្យលោកគ្រូបានមុនគេ នោះអត្មាគ្រូនឹងឲត្បូងមោរា ដែលមានពន្លឺនិងមហិរិទ្ធអស្ចារ្យទៅសិស្សនោះ" ពាក្យថាមណី គឺប្រែមកថាពន្លឺចែងចាំង។
រាមសូរ្យក៏យកកែវមួយទៅត្រង់ទឹកសន្សើមដែលទើរនៅស្លឹកឈើនិងស្មៅផ្សេងៗ វាបានខំព្យាយាមធ្វើដូច្នេះជាច្រើនព្រឹក ប៉ុន្តែឥតបានលទ្ធផលល្អសោះ ចំណែកឯនាងមេខលា ដែលជាស្រីចេះគិតវែងឆ្ងាយក៏រើសយកបណ្ដូលឈើមួយយ៉ាងទន់ស្តោកៗ ហើយយកទៅដាក់ផ្តិលលើទឹកសន្សើមដែលដក់នៅលើស្លឹកឈើ នឹងនៅលើស្មៅ ទាល់តែដុំឈើនោះជក់ទឹកនៅពេញទាំងអស់ បន្ទាប់មកនាងមេខលា បានយកដុំឈើនោះទៅច្របាច់ទឹកដាក់ទៅក្នុងកែវ អាស្រ័យដោយហេតុដូច្នេះ នាងរកទឹកសន្សើមដាក់កែវបានពេញ ហើយក៏យកកែវទឹកសន្សើមនោះទៅជូនមហាមុនីឥសី ។ 
មហាមុនីឥសីក៏ប្រគល់ត្បូងមោរាទៅឱ្យនាងមេខលា ដោយប្រាប់ថា "ត្បូងកែវនេះមានគុណភាពខ្លាំងពូកែណាស់  អាចធ្វើឲយើងហោះហើរកាត់អាកាសពពក ទៅកាន់កន្លែងណាក៏បានទាំងអស់" ។
នាងមេខលា ក៏ទទួលយកកែវមោរានោះមក ហើយបានលើកគ្រវីកែវមោរានោះឡើងលើ ស្រាប់តែនាងមេខលាក៏ហោះវឹងទៅលើមេឃបាត់មួយរំពេច។
ចំណែកឯរាមសូរ្យអាស្រ័យដោយការព្យាយាមដ៏យូរ ក៏រកទឹកសន្សើមដាក់បានពេញកែវ ហើយយកទៅថ្វាយគ្រូរបស់ខ្លួន ។ 
មហាមុនីឥសី ពោលថា ៖ "ចៅឯង យករបស់នេះ មកយឺតយូរពេកហួសពេលគ្រូត្រូវការ ឥឡូវគ្រូបានឱ្យរតនៈវត្ថុនោះទៅនាងមេខលាទៅហើយ ។
កាលបើបានឮគ្រូថាដូច្នេះ រាមសូរ្យក៏កើតសេចក្ដីទោមនស្សពន់ពេកយំសោកបោកខ្លួននៅមុខគ្រូរបស់ខ្លួន ។  
ដើម្បីលួងចិត្តសិស្សរបស់ខ្លួន មហាមុនីឥសីក៏ប្រាប់ថា ៖ "ចូរចៅកុំកើតទុក្ខខ្លាំងពេក ចាំតាឱ្យពន្លាក និង ពូថៅមួយ  ពេលចៅគ្រវីពូថៅនេះអាចហោះហើរដូចនាងមេខលាបាន ។ 
នាងមេខលានេះ ចូលចិត្តហោះហើរលេងនៅលើអាកាសដើម្បីមុជទឹកភ្លៀងលេង រីឯរាមសូរ្យបានពូថៅមកកាន់នៅនឹងដៃហើយ វាក៏ហោះស្វែងរកនាងមេខលា ដើម្បីដណ្ដើមយកកែវមោរានោះ នៅពេលដែលយក្សនោះហោះសំដៅមករកនាង នាងក៏យល់ឃើញភ្លាមថា យក្សនេះប្រាកដជាមកមានបំណងចង់បានត្បូងកែវនេះជាក់ជាពុំខាន ទើបនាងលើកកែវគ្រវីឡើង ហោះទៅលើអាកាសវេហាយ៉ាងខ្ពស់ក្រៃលែង ។ រាមសូរ្យក៏បិទភ្នែករួច គ្រវែងអាវុធវាទៅ  អាវុធនោះក៏ហោះយ៉ាងលឿនឮសូរសម្បើមក្រៃលែង ប៉ុន្តែមិនត្រូវនាងមេខលាទេ ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះ "ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ" ក៏តែងតាំងអ្នកទាំងពីរជាទេវតាតំណាងឲផ្គរលាន់ ហើយប្រសិដ្ឋនាម នាងមេខលា ថា (នាងអរក្ខទេវី) ទេវតារក្សានៅលើផ្ទៃមហាសមុទ្រ ។

 ចាប់តាំងពីពេលនោះមកខ្មែរបុរាណតែងយល់ថារាល់ពេលដែលមានសម្លេងផ្គររន្ទះខ្លាំងៗខុសធម្មតាប្រាកដជាពពួកទេវៈឈ្លោះគ្នានៅលើអាកាស្សាហើយ។​
 ក្រោយមកត្បូងកែវមោរា ថៃក្លាយជាពាក្យ ត្បូងកែវមនោរា ហើយបង្កើតរឿងឈ្មោះថា"នាងកែវមនោរា" ។​
នាងអគ្គីនាគ

នាងកាលអគ្គីនាគ( នាងអគ្គីនាគ )250px នាង​មណ្ឌោលគីរី -នាងអគ្គីនាគ និង អ្នកម្នាងព្រះស្នំរបស់ក្រុងរាពណ៍ វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម  ទីក្រុងទេពមហានគរ  . ជនជាតិ នាគព្រះរាជឥស្សរិយយស  ​ព្រះអគ្គមហេសី​ ទីពីរនៃក្រុងរាពណ៍អគ្គមហេសីព្រះមហាក្សត្រិយានីនៃស្ដេចនគរលង្កា​ មាតាបររល័យក័លប៍ កិច្ចការ បររល័យក័លប៍អក្សរសិល្ប៍​ រាមាយណៈរឿងរាមកេរ្តិ៍ រាមកេរ្ដិ៍ រាមាកៀនសាសនា ព្រហ្មញ្ញ សាសនាហិណ្ឌូសាសនាព្រះវេទនាគសាសនា 

ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ក្រុងរាពណ៍ នាង​មណ្ឌោលគីរី  នាងអគ្គីនាគ និង អ្នកម្នាងព្រះស្នំ វត្តពន័ញជើង ខេត្តព្រះនគរស្រីអយុធ្យា .

នាងកាលអគ្គីនាគ ឬ នាងអគ្គីនាគ () គឺជាមាតានៃនគរលង្កា​ នាងជាអគ្គមហេសីព្រះមហាក្សត្រិយានីនៃក្រុងរាពណ៍  និងជាម្ដាយរបស់បររល័យក័លប៍ ។ https://www.dek-d.com/board/view/1665174/http://rsvidyapeetha.ac.in/ramayana/glossary/D/dhanyamalini.htmព្រះនាងគឺ ត្រកូលនាគ.https://monkcambodia.blogspot.com/2018/04/blog-post_83.htmlhttps://www.quora.com/Who-was-the-third-wife-of-raavan-1នៃអក្សរសិល្ប៍រាមាយណៈ - រឿងរាមកេរ្តិ៍ -  រាមកេរ្ដិ៍ -  រាមាកៀន. ។ ៚
នាង​មណ្ឌោលគីរី

នាង​មណ្ឌោលគីរី( នាង​មន្ទោទរី )250px នាង​មណ្ឌោលគីរី និង ក្រុងរាពណ៍  សិល្បៈរតនកោសិន្ទ្រ វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម  ទីក្រុងទេពមហានគរ  . ជនជាតិ ទេពធីតាព្រះរាជឥស្សរិយយស  ​ព្រះអគ្គមហេសីឯកនៃក្រុងរាពណ៍អគ្គមហេសីឯកព្រះមហាក្សត្រិយានីនៃស្ដេចនគរលង្កា​ មាតាឥន្ទ្រជិត កិច្ចការ ឥន្ទ្រជិតអក្សរសិល្ប៍​ រាមាយណៈរឿងរាមកេរ្តិ៍ រាមកេរ្ដិ៍ រាមាកៀនសាសនា ព្រហ្មញ្ញ សាសនាហិណ្ឌូសាសនាព្រះវេទនាគសាសនា 

នាង​មន្ទោទរី​ ឬ នាងមន្ទោ  () គឺជាមាតានៃនគរលង្កា​ នាងជាអគ្គមហេសីឯកព្រះមហាក្សត្រិយានីនៃក្រុងរាពណ៍  និងជាម្ដាយរបស់ឥន្ទ្រជិត ។ នៃអក្សរសិល្ប៍រាមាយណៈ - រឿងរាមកេរ្តិ៍ -  រាមកេរ្ដិ៍ -  រាមាកៀន. ។ ៚
នាង​មណ្ឌោលគីរី: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ
ព្រះនាង គឺ អគ្គមហេសី​របស់​ក្រុងរាពណ៍ និង​មាតា​របស់​ឥន្ទ្រជិត ដំនើររឿងគឺ ពីអតិតជាតិនាងជាទេពធីតាស្ថានសួគ៌ ។ Rāmopākhyāna: the story of Rāma in the Mahābhārata p.429នាងបានគាល់ព្រះឥសូរ ក្នុងពេលនាងឧមារមិននៅ ក្នុងប្រាសាទ។ ពេលនោះព្រះឥសូរបានបង្ខំស្រលាញ់នាង ។ ក្រោយពេលនាងឧមារត្រលប់មកវិញឃើញ លំអងព្រះឥសូរប្រលាក់រូងរាងនាងមន្ទោ ឧមារទេវីបានដាក់បណ្តាសារអោយនាងមន្ទោកើតជាសត្វកង្កែប។ នាងមន្ទោបានរស់នៅជាសត្វកង្កែបជាមួយតាបសបួនអង្គ។ វេលាមួយនោះមាននាងសត្វនាគ បានស្រលាញ់គ្នាជាមួយពស់ តាបសអស់សំណើចក៏សើច ។ នាងនាគកើតចិត្តខឹង ក៏លួច ក្អែរពិសដាក់ទឹកពាងរបស់តាបស នាងមន្ទោ ដែលជាកង្កែបអាស្រ័យក្បែលទឹកពាងនោះដឹង ក៏គិតថាខ្លួនអាស្រ័យដោយសារទឹកពាងដែលតាបសនោះដង ពេលនេះតាបសមានរឿងក្តៅក្រហាយ នាងក៏លោតចូលទឹកពាងនោះ ស្លាប់ទៅ។ តាបសកាលបើឃើញនាងកង្កែបស្លាប់ក៏ ប្រមើលឃើញ ហើយប្រស់ជារូបនារីស្អាត។ ពេលនេះមានយក្ខនិងទេពធីតាយកទៅចិញ្ចឹមជាកូន ក្រុងរាពណ៍ឃើញក៏ស្រាលាញ់នាងមន្ទោនោះ។ ក្រុងរាពណ៍បីនាងមន្ទោ អោបផងថើបផងហេាះកាត់នគរខាស់ខឹមបុរី ពាលីក្តៅក្រហាយធ្វើសង្គ្រាមដណ្តើមនាងមន្ទោ ហើយស្រលាញ់នាងមន្ទោរហូតនាងមានមានផ្ទៃពោះ ចុងក្រោយក្រុងរាពណ៍ដណ្តើមនាងមន្ទោវិញបាន តែពាលីបង្ខំអោយរាពណ៌វះពោះនាងមន្ទោដណ្តើមយកកូនខ្លួនវិញ លុះវះមកដាច់កន្ទុយ ក៏ដាក់ឈ្មោះកូនរបស់ពាលីនោះថា អង្គត់។
នាង​សីតា

right|thumb|200px|<center>​ព្រះ​រាម(នៅកណ្តាល។),ព្រះនាង​សីតា(ផ្នែកខាងស្តាំ។),វត្តព្រះកែវមរកត.
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះនាង​សីតា - ហនុមាន  សិល្បៈប្រាសាទព្រះខ័ន.
នាង​សីតា () គឺ​ជា​តួ​អង្គ​មួយ​នៅ​ក្នុង​រឿង​រាម​កេរ្តិ៍​។ នៅ​ក្នុង​ដំណាល​រឿង នាង​សីតា​បាន​កើត​ចេញ​ពី​អាចម៍​បំណះ​ដី​ នៅ​ពេល​ដែល​ព្រះ​បាទ​ជនក នៃ​នគរ​មិថិលា បាន​ប្រា​រព្ធ​ពិធី​ច្រត់​ព្រះ​នង្គ័ល។ ក្រោយ​មក​នាង​សីតា​បាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​ព្រះ​រាម​ ដែល​ជា​តួ​អង្គ​ដ៏​សំខាន់​នៅក្នុង​រឿង​​រាម​កេរ្តិ៍​។ 
នាង​សីតា​ ជា​តួអង្គ​តំណាង​ឲ្យ​ស្ត្រី​គ្រប់​លក្ខណ៍ និង គោរព​ពាក្យ​សច្ចៈជានិច្ច ។ វគ្គ​មួយ​នៅក្នុង​រឿង​រាម​កេរ្តិ៍​បាន​បង្ហាញ​អំពី​អត្ត​ចរិត​របស់​នាងសីតា​នេះ។​ នាង​សីតា​បាន​សច្ចា​ថា នឹង​មិន​វិល​ទៅ​ជួប​ព្រះ​រាម​ជា​ដាច់​ខាត លុះ​ត្រា​តែ​ព្រះ​រាម​សុគត។ ដោយ​សារ​តែ​មូល​ហេតុ​នេះ ព្រះ​រាម​បាន​ធ្វើ​ពុត​ជា​ចូល​ទី​វង្គត់ ដើម្បី​បញ្ឆោត​នាង​សីតា​ឲ្យ​វិល​មក​ជួប​ព្រះ​រាម​វិញ។ ពេល​ដឹង​ដំណឹង​ថា​ព្រះ​រាម​ចូល​ទីវង្គត់ នាង​សីតា​ក៏​ត្រឡប់​មក​នគរ​វិញ ហើយ​បាន​យំ​ខ្សឹក​ខ្សួល​នៅ​ចំពោះ​កោដ្ឋ​ដាក់​ព្រះ​សពរបស់​ព្រះ​រាម​រហូត​ដល់​បាត់​បង់​ស្មារតី។ លុះ​បាន​លឺ​សំឡេង​យំ​ខ្សឹក​ខ្សួល​របស់នាង​សីតា ព្រះ​រាម​ក៏​ចេញ​ពី​កោដ្ឋ​មក​ត្រកង​បី​នាង​សីតា។ ក៏ប៉ុន្តែ​នៅ​ពេល​នាង​សីតា​បាន​ដឹង​ថា​ព្រះ​រាម​មិន​ទាន់​ចូល​ទី​វង្គត់ នាង​ស្ទុះ​ចេញ​ពី​ព្រះរាម ហើយ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់ និង មើលងាយ​ព្រះរាម​ថាជា​មនុស្ស​បោក​ប្រាស់ និង មិន​គោរព​សច្ចភាព។ រួច​ហើយ​នាង​សីតា​ក៏​រត់​គេច​ចេញ​ពី​វាល​មេរុ​ដែល​គេ​ប្រារព្ធ​ពិធី​សព​​ក្លែង​ក្លាយ​របស់​ព្រះ​រាម​នោះ។ ព្រះ​រាម​បាន​បញ្ជា​ព្រះ​អនុជ​ និង ពល​សេនា តាម​ចាប់​នាង​សីតា​មក​វិញ តែ​មិន​បាន​សម្រេចដោយ​សារ​តែ​នាង​សីតា​បាន​នឹក​ដល់​នាង​គង្ហីង មក​ជួយការពារនាង។ នាងគង្ហីង​បាន​នាំ​នាង​សីតា​ទៅ​ឋាន​ភុជង្គនាគ​បាត់​ទៅ។  

សម្គាល់៖ ឯកសារ​ខ្លះបាន​សរសេរ​ឈ្មោះ​ «នាងសីតា» ជា «នាងសិតា» តែ​ពាក្យ​ដែល​ត្រឹម​ត្រូវ​នោះគឺ «នាងសី​តា» ដោយ​សារ​តែ​វចនា​នុ​ក្រម​សម្តេច​សង្ឃ​រាជ​ជួន ណាត បាន​កំណត់​អត្ថន័យ​ច្បាស់​លាស់​ហើយ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះនាង​សីតា - ហនុមាន  សិល្បៈឥណ្ឌូនេស៊ី.
នាម: ប្រភេទ​នាម

ប្រភេទ​នាម
ប្រភេទ​របស់​នាម មាន​ចំនួន៨៖
 សាធារណនាម (ឧទាហរណ៍៖ ពូ, មីង, ជីដូន, ជីតា,...។ល។)
 អសាធារណនាម (ឧទាហរណ៍៖ ពូសុខ, មីង​សុភី, សាលា​សន្ធរម៉ុក, ខែត្រ​ក្រចេះ,...។ល។)
 ការកនាម (ឧទាហរណ៍៖ អ្នក​រក​ស៊ី, អ្នក​ភ្ជួរ, អ្នក​រត់, អ្នក​មាន, អ្នក​ល្អ, អ្នក​ស្រែ, ធរណីវិទូ, គណិត​វិទូ, កម្មករ, កម្មការនី,...។ល។)
 ករណនាម (ឧទាហរណ៍៖ លំងាក, លំហាត់, លំនឹង, កំណែ, កំណើន, កំណើតniger, ចំណង់, nigeria 
 ដំណល់, តំណែង,...។ល។)
នាម: ភាសាអង់គ្លេស

ភាសាអង់គ្លេស 
ក្នុងភាសាអង់គ្លេស មានការសិក្សាទំរង់ផ្សេងៗ របស់នាម៖

 Countable និង Uncountable Nouns 
Countable Noun ជានាមដែលអាចរាប់បាន ដូចជា៖ ឆ្មា, ឆ្កែ, ទន្សាយ...
Uncountable Noun ជានាមដែលមិនអាចរាប់បាន ដូចជា៖ ខ្យល់, ចិត្ត, គំនិត...
លក្ខណៈសំគាល់នាមរាប់មិនបានក្នុងភាសាអង់គ្លេស៖
 មិនអាចរាប់បាន, e.g. Sand, water, oil...
 ធាតុ, e.g. Bread, gold, iron...
 ក្រុម, e.g. Hair, money...

នាមរាប់មិនបាន មិនអាច៖
 ប្រើជាមួយ a, an, one, two...
 ប្រើជា plural

 Possessive Case 
ករណីកម្មសិទ្ធ (Possessive Case) មានទំរង់៖
 N1 + 's + N2 (ប្រែ N2 របស់ N1), e.g. My dog's food.
 N1 + s' + N2 សំរាប់ N1 ជា នាមពហុវចនៈបញ្ចប់ដោយ -s
នាម: Countable និង Uncountable Nouns

Countable និង Uncountable Nouns 
Countable Noun ជានាមដែលអាចរាប់បាន ដូចជា៖ ឆ្មា, ឆ្កែ, ទន្សាយ...
Uncountable Noun ជានាមដែលមិនអាចរាប់បាន ដូចជា៖ ខ្យល់, ចិត្ត, គំនិត...
លក្ខណៈសំគាល់នាមរាប់មិនបានក្នុងភាសាអង់គ្លេស៖
 មិនអាចរាប់បាន, e.g. Sand, water, oil...
 ធាតុ, e.g. Bread, gold, iron...
 ក្រុម, e.g. Hair, money...

នាមរាប់មិនបាន មិនអាច៖
 ប្រើជាមួយ a, an, one, two...
 ប្រើជា plural
នាម: Possessive Case

Possessive Case 
ករណីកម្មសិទ្ធ (Possessive Case) មានទំរង់៖
 N1 + 's + N2 (ប្រែ N2 របស់ N1), e.g. My dog's food.
 N1 + s' + N2 សំរាប់ N1 ជា នាមពហុវចនៈបញ្ចប់ដោយ -s
នាម: អត្ថបទ​ទាក់​ទង

អត្ថបទ​ទាក់​ទង
 វេយ្យាករណ៍
 វេយ្យាករណ៍ភាសាខ្មែរ
 វេយ្យាករណ៍ភាសាអង់គ្លេស
 ថ្នាក់ពាក្យ

Category:ថ្នាក់​ពាក្យ​ខ្មែរ
Category:វេយ្យាករណ៍
នាមជីវចល: -ជានាមសម្រាប់សម្គាល់ឈ្មោះមួយដែលមានជីវិតពីធម្មជាតិដូចជានាមសម្រាប់សម្គាល់ឈ្មោះមនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិ។

-ជានាមសម្រាប់សម្គាល់ឈ្មោះមួយដែលមានជីវិតពីធម្មជាតិដូចជានាមសម្រាប់សម្គាល់ឈ្មោះមនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិ។ 
ឧទាហរណ៍: បុប្ផា, ហារី, សីហា, ដើមស្វាយ។
នាមរូបី: នាមរូបី (concrete noun) សំរាប់សំគាល់ឈ្មោះមនុស្ស សត្វ វត្ថុ និងទីកន្លែង ដែលអាចដឹងដោយចក្ខុវិញ្ញាណ (eyes) និង​កាយវិញ្ញាណ (physically)។

នាមរូបី (concrete noun) សំរាប់សំគាល់ឈ្មោះមនុស្ស សត្វ វត្ថុ និងទីកន្លែង ដែលអាចដឹងដោយចក្ខុវិញ្ញាណ (eyes) និង​កាយវិញ្ញាណ (physically)។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ (សៀម៖ นายกรัฐมนตรีไทย) គឺជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសថៃ។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីក៏ត្រូវជាប្រធាននៃគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃផងដែរ។ តំណែងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោយបដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៩៣២ នៅពេលដែលប្រទេសថៃបានប្តូរមកប្រកាន់របបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

មុនរដ្ឋប្រហារ នាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានជ្រើសរើសតាមរយៈការបោះឆ្នោតដោយទទួលយកសម្លេងភាគច្រើននៅក្នុងសភាតំណាងរាស្ត្រ ហើយក្រោយមកគឺត្រូវតែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រ។ ការជ្រើសរើសនៅក្នុងសភានីមួយៗគឺផ្អែកទៅលើថា នាយករដ្ឋមន្រ្តីគឺត្រូវជាមេដឹកនាំនៃគណបក្សធំបំផុត ឬជាមេដឹកនាំនៃសម្ព័ន្ធនយោបាយធំបំផុតនៅក្នុងសភា។ យោងទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានតែងតាំងតែពីរដងគត់ នេះមានន័យថានាយករដ្ឋមន្រ្តីអាចកាន់អំណាចដោយកំណត់បានត្រឹម ២ អាណត្តិប៉ុណ្ណោះ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបច្ចុប្បន្នគឺលោកស្រីពែទងធារ ជិនវ័ត្រ ដោយលោកស្រីបានចូលកាន់តំណែងនេះនៅថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រោយពីអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីលោកស្រេតដ្ឋា ទវីសិនត្រូវបានដកចេញពីតំណែង។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ
តំណែងមួយនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញសៀមនៃឆ្នាំ១៩៣២ ដោយដំបូងមានឈ្មោះថា"ប្រធាននៃគណៈកម្មាធិការប្រជាជន" (ประธานคณะกรรมการราษฎร) ហើយក្រោយបន្តិចមកទើបប្តូរមក"នាយករដ្ឋមន្ត្រីសៀម"។ តំណែងនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងដោយយងគំរូតាមតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃចក្រភពអង់គ្លេសបន្ទាប់ពីសៀមបានផ្លាស់ប្តូរមកប្រកាន់របបប្រជាធិបតេយ្យអាស្រ័យសភានៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣២។

មុនឆ្នាំ១៩៣២ ប្រទេសថៃបានប្រកាន់របបរាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការដែលមានព្រះមហាក្សត្រជាអ្នកកាន់អំណាចផ្តាច់មុខ ពោលគឺកាន់អំណាចជាប្រមុខរដ្ឋផងនិងរដ្ឋាភិបាលផង។ ប៉ុន្តែ គេបានសម្លឹងមើលឃើញថា នៅពាក់កណ្តាលនិងចុងរជ្ជកាលផ្តាច់ការនៃរាជវង្សចក្រី មានបុគ្គលមួយចំនួនដែលមិនមែនជាស្តេចបានកាន់មុខតំណែងជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនេះ។ ឧទាហរណ៍៖ នៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះចៅមង្កុដគឺមានសម្តេចចៅព្រះស្រីសុរិយវង្សស៍ជាអ្នកកាន់តំណែងប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ចំណែកឯក្នុងរជ្ជកាលចៅចុល្លាង្ករណ៍វិញមានព្រះអង្គម្ចាស់ដំរង្ស រាជានុភាពជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល។ គេបានចាត់ទុកថាតំណែងដើម (មុន) នៃតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺ"សមុហនាយក" (สมุหนายก) ដែលត្រូវបានកាន់កាប់ដោយ"អង្គមហាសេនាបតី" (อัครมหาเสนาบดี)។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីសៀមទីមួយគឺព្រះម៉ានូផាកន និទិថាដាដែលជាអតីតចៅក្រមម្នាក់។ នៅឆ្នាំ១៩៤៥ ឈ្មោះនៃតំណែងនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរពី"នាយករដ្ឋមន្រ្តីសៀម" ទៅ "នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ"។ ចាប់តាំងពីបង្កើតមក តំណែងនេះគឺភាគច្រើនត្រូវបានកាន់កាប់ដោយមេយោធា, នាយករដ្ឋមន្ត្រីចំនួន ១៦ រូបក្នុងចំណោមសរុប ២៥ រូបនិងរួមទាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្នផងដែរគឺសុទ្ធតែធ្លាប់ឬកំពុងបម្រើការឱ្យយោធា។ ការចូលកាន់កាប់តំណែងដោយក្រុមយោធាគឺផ្តើមពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃទី២ ឈ្មោះផុត ផាហនយ៉ូទិននៅក្នុងរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៣៣។ អ្នកដែលបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីយូរជាងគេគឺលោកសេនាប្រមុខផ្លេក​ ភិបួនសង្ក្រាមដែលបម្រើការបានរយៈពេល ១៤ឆ្នាំ ១១ខែ និង ១៨ថ្ងៃ។ អ្នកបម្រើការខ្លីជាងគេបំផុតគឺលោកថាវី បុនយ៉ាកែតដោយបានកាន់កាប់តំណែងបានត្រឹម ១៨ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ តាំងពីចេញនិម្មិតកម្មមកមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីចំនួន ៩ រូបត្រូវបានគេធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ចេញពីតំណែង, ៣ រូបត្រូវបានដកសិទ្ធិតាមដីការបស់តុលាការ និង ១១ រូបត្រូវបានលាលែងពីតំណែង។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីក្មេងជាងគេបង្អស់គឺសេនី ប្រាមុខដោយលោកបានឡើងកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងនៅអាយុ ៤០ ឆ្នាំ។ ប្រទេសថៃបានទទួលមាននាយករដ្ឋមន្រ្តីស្រីដំបូងគេបង្អស់គឺអ្នកស្រីយីងឡាក់ ស៊ីណាវ៉ាតត្រានៅក្នុងឆ្នាំ២០១១។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃទាំងអស់គឺសុទ្ធតែកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ: ការតែងតាំង

ការតែងតាំង
នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរាជអាណាចក្រថៃគឺតម្រូវឱ្យមានសមាជិកភាពនៅក្នុងសភាតំណាងរាស្ត្រ។2007 Constitution of Thailand

មុនរដ្ឋប្រហារ ដើម្បីត្រូវតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី បុគ្គលដែលគេបានតែងតាំងនោះនឹងត្រូវតែមានការគាំទ្រពីសមាជិក ១/៥ នៃសមាជិកសភាទាំងអស់។ ក្រោយពីទទួលបានសម្លេងឆ្នោតភាគច្រើននៅក្នុងសភា សេចក្តីសម្រេចនឹងត្រូវអនុម័តហើយបញ្ជូនទៅព្រះមហាក្សត្រ បន្ទាប់មកទៀតព្រះអង្គនឹងធ្វើការណាត់ជួបជាផ្លូវការដោយផ្តល់ការយល់ព្រមរបស់ទ្រង់ចំពោះសេចក្តីសម្រេចនោះ។ ព្រឹត្តិការណ៍ខាងលើនេះត្រូវតែប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងក្រោមរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃក្រោយពីការចាប់ផ្តើមសម័យប្រជុំដំបូងនៃសភាតំណាងរាស្ត្របន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោត។ ប្រសិនបើមិនអាចជ្រើសរើសបេក្ខជនណាបានក្រោមរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃទេនោះ វាគឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់ប្រធានរដ្ឋសភាក្នុងការបញ្ជូនឈ្មោះសមាជិកណាម្នាក់ដែលខ្លួនគិតថាសក្តិសមបំផុតទៅឱ្យព្រះមហាក្សត្រ។

បុគ្គលដែលតែងតាំងគឺត្រូវតែជាប្រធានឬជាមេដឹកនាំនៃគណបក្សនយោបាយធំជាងគេនៅក្នុងសភាជាន់ទាប ឬជាមេដឹកនាំនៃសម្ព័ន្ធនយោបាយធំបំផុតក្រោយការបោះឆ្នោត។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ: មុខងារ

មុខងារ
នាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺជាប្រធានគណៈរដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេស។ ការតែងតាំងនិងការដកតំណែងពីរដ្ឋមន្ត្រីណាមួយគឺត្រូវធ្វើឡើងដោយការពិភាក្សាគ្នារវាងសមាជិកគណៈរដ្ឋមន្ត្រីផ្សេងៗទៀត។ ក្នុងនាមជាមេដឹកនាំនៃរដ្ឋាភិបាល នាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះការបរាជ័យនិងការបំពេញមុខងារនានារបស់រដ្ឋមន្រ្តីនិងរដ្ឋាភិបាលខ្លួនទាំងមូល។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីមិនអាចកាន់តំណែងជាប់ៗគ្នាច្រើនជាង ៨ ឆ្នាំនោះទេ (ពោលគឺលើសពី ២ អាណត្តិ)។ ក្នុងនាមជាសមាជិកម្នាក់ដ៏សំខាន់ជាងគេបំផុតក្នុងរដ្ឋាភិបាល នាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺជាអ្នកតំណាងឱ្យប្រទេសថៃនៅបរទេសនិងជាអ្នកនាំពាក្យទីមួយឱ្យរដ្ឋាភិបាលក្នុងប្រទេស។ ក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នាយករដ្ឋមន្រ្តីត្រូវតែដឹកនាំគណៈរដ្ឋមន្រ្តីខ្លួនក្នុងការប្រកាសសេចក្តីថ្លែងការណ៍ពីគោលនយោបាយនៃរដ្ឋាភិបាលលោកនៅចំពោះមុខសម័យប្រជុំរដ្ឋសភារួមក្នុងរយៈពេលដប់ប្រាំថ្ងៃ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏ត្រូវទទួលខុសត្រូវដោយផ្ទាល់ចំពោះមន្ទីរស្តីការមួយចំនួនផងដែរដូចជា៖ ទីភ្នាក់ងារស៊ើបការសម្ងាត់ជាតិ ការិយាល័យថវិកា ការិយាល័យក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ ការិយាល័យក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ ការិយាល័យគណៈកម្មការមន្ត្រីស៊ីវិល ការិយាល័យនៃក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមជាតិ ការិយាល័យនៃគណៈកម្មការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យសាធារណៈ ហើយនិងបញ្ជាការប្រតិបត្តិការសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង។ រាល់វិក័យប័ត្រប្រាក់ត្រូវតែឆ្លងកាត់ការពិនិត្យទទួលយល់ព្រមពីនាយករដ្ឋមន្រ្តីសិនទើបអាចណែនាំនៅក្នុងរដ្ឋសភាបាន។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីអាចត្រូវដកចេញពីតំណែងបានដោយការធ្វើ"ការបោះឆ្នោតគ្មានទំនុកចិត្ត"។ ដំបូងឡើយ ការបោះឆ្នោតគឺត្រូវមានសម្លេង ១ ភាគ ៥ នៃសមាជិកសភាសរុបសិនទើបអាចធ្វើការពិភាក្សាអំពីបញ្ហានោះ។ ក្រោយពីការពិភាក្សាគ្នាហើយ ការបោះឆ្នោតគ្មានទំនុកចិត្តនឹងអាចប្រព្រឹត្តិធ្វើទៅបានដោយត្រូវការតែសម្លេងភាគច្រើនប៉ុណ្ណោះដើម្បីដកនាយករដ្ឋមន្ត្រីចេញពីតំណែង។ ដំណើរនេះគឺមិនអាចធ្វើឡើងចំនួនពីរដងបាននោះទេនៅក្នុងសម័យប្រជុំចំនួនមួយ។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ: ការិយាល័យ និងលំនៅស្នាក់អាស្រ័យ

ការិយាល័យ និងលំនៅស្នាក់អាស្រ័យ
នាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺត្រូវទទួលជំនួយការងារពីការិយាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី (สำนักนายกรัฐมนตรี) ដែលជានាយកដ្ឋានថ្នាក់ខុទ្ទកាល័យដឹកនាំដោយរដ្ឋមន្រ្តីចំនួនពីររូប។ ការិយាល័យនេះគឺមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងវិមានរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសថៃនៅក្នុងតំបន់ឌូស៊ីតនៃទីក្រុងបាងកក។

វិមានពិសានុលោក (บ้านพิษณุโลก) គឺជាគេហដ្ឋានផ្លូវការរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចំកណ្តាលក្រុងបាងកក។ វិមាននេះត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទវជិរាវុធ ហើយវាបានក្លាយជាគេហដ្ឋានផ្លូវការរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩។ ដោយមានពាក្យចចាមអារាមថាវិមាននេះគឺសម្បូរទៅដោយប្រលឹងខ្មោចច្រើន ដូច្នេះនាយករដ្ឋមន្ត្រីភាគច្រើនគឺតែងតែស្នាក់នៅក្នុងគេហដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ ហើយបានប្រើប្រាស់វិមាននេះសម្រាប់តែពេលមានកិច្ចការពាណិជ្ជកម្មនោះទេ។Chuan takes a home with haunting history
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ: ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី
មុខតំណែង នាម ពេលតែងតាំងមុខតំណែងផ្សេងៗទៀត ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រវិត្ត វង្សសុវណ្ណ† ៣០ សីហា ២០១៤  ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី វិស្ណុ គ្រឿង៉ាម ៣០ សីហា ២០១៤  ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុទិន ឆាញវីរកុល ១០ កក្កដា ២០១៩ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខភាពសាធារណៈ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ជុរិន្ទ្រ លក្សណៈវិសិស្ដ ១០ កក្កដា ២០១៩ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ដន បរម័ត្ថវិន័យ ៦ សីហា ២០២០ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុព័ឌ្ឍនពង្ស ព័ន្ធមីឆៅ ៦ សីហា ២០២០ ក្រសួងថាមពល
សម្គាល់៖ † មន្ត្រីយោធា
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ: បញ្ជីនាយករដ្ឋមន្ត្រី

បញ្ជីនាយករដ្ឋមន្ត្រី

អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលនៅមានជីវិត
គិតត្រឹម ឆ្នាំ នេះ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃដែលកំពុងរស់នៅមានចំនួន ១០ រូប។

នាមរយៈពេលកាន់តំណែងថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំកំណើតគណបក្សនយោបាយធានិន្ទ្រ ក្រ័យវិជៀរ១៩៧៦–១៩៧៧ឯករាជ្យអាន័ន្ទ បន្យារជុន១៩៩១–១៩៩២, និងម្តងទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ឯករាជ្យសុចិន្តា គ្រាប្រយូរ១៩៩២យោធាឈួន លីកភ័យ១៩៩២–១៩៩៥; ១៩៩៧–២០០១គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជវលិត យងចៃយុទ្ធ១៩៩៦–១៩៧៧គណបក្សក្តីសង្ឃឹមថ្មីទក្សិណ ជិនវ័ត្រ២០០១–២០០៦គណបក្សថៃស្រឡាញ់ថៃសុរយុទ្ធ ចុលានន្ទ២០០៦–២០០៨ឯករាជ្យ (យោធា)សមឆាយ វង្សស្វ័ស្តិ៍២០០៨បក្សអំណាចប្រជាជនអភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ២០០៨–២០១១បក្សប្រជាធិបតេយ្យយិងលក្សណ៍ ជិនវ័ត្រ២០១១–២០១៤គណបក្សដើម្បីថៃ
ទង់នាយករដ្ឋមន្ត្រី
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ: អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលនៅមានជីវិត

អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលនៅមានជីវិត
គិតត្រឹម ឆ្នាំ នេះ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃដែលកំពុងរស់នៅមានចំនួន ១០ រូប។

នាមរយៈពេលកាន់តំណែងថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំកំណើតគណបក្សនយោបាយធានិន្ទ្រ ក្រ័យវិជៀរ១៩៧៦–១៩៧៧ឯករាជ្យអាន័ន្ទ បន្យារជុន១៩៩១–១៩៩២, និងម្តងទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ឯករាជ្យសុចិន្តា គ្រាប្រយូរ១៩៩២យោធាឈួន លីកភ័យ១៩៩២–១៩៩៥; ១៩៩៧–២០០១គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជវលិត យងចៃយុទ្ធ១៩៩៦–១៩៧៧គណបក្សក្តីសង្ឃឹមថ្មីទក្សិណ ជិនវ័ត្រ២០០១–២០០៦គណបក្សថៃស្រឡាញ់ថៃសុរយុទ្ធ ចុលានន្ទ២០០៦–២០០៨ឯករាជ្យ (យោធា)សមឆាយ វង្សស្វ័ស្តិ៍២០០៨បក្សអំណាចប្រជាជនអភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ២០០៨–២០១១បក្សប្រជាធិបតេយ្យយិងលក្សណ៍ ជិនវ័ត្រ២០១១–២០១៤គណបក្សដើម្បីថៃ
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ
 គេហទំព័រផ្លូវការ, គេហទំព័ររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលថៃ
 ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ, បញ្ជីរាយនាមនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃដ៏លម្អិត

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ

នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃប្រទេសឡាវ , អតីត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាជនឡាវ គឺជា ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល នៃ ប្រទេសឡាវ ។ តំណែងខ្ពស់បំផុតនៅក្នុង រដ្ឋាភិបាល ពួកគេដឹកនាំ ស្ថាប័នប្រតិបត្តិរបស់ប្រទេស ។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីមានគណនេយ្យភាពចំពោះ ប្រធាន នេះ រដ្ឋសភាជាតិ និងគណបក្សស្របច្បាប់តែមួយគត់របស់ប្រទេសនេះ: ការ បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ (LPRP) ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្នគឺលោក Phankham Viphavanh ដែលត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសនៅឆ្នាំ 2021។ ដកស្រង់ពីវីគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស
នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា

នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា គឺជាប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏ជាប្រធានគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងជាអ្នកដឹកនាំផ្នែកនីតិប្រតិបត្តិនៃរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាផងដែរ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺជាសមាជិកសភា ហើយត្រូវតែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រសម្រាប់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៥ មក មានបុគ្គលចំនួន ៣៧ រូប​ បានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលក្នុងនោះមាន ៣៣ រូបជានាយករដ្ឋមន្រ្តីផ្លូវការ និងបួនរូបទៀតជានាយករដ្ឋមន្រ្តីស្តីទី (ជំនួស)។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលកំពុងកាន់តំណែងបច្ចុប្បន្នគឺ ឯកឧត្ដមហ៊ុន ម៉ាណែត មកពីគណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ដែលលោកបានចូលកាន់តំណែងនេះតាំងពីឆ្នាំ២០២៣។
នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា: ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
មុខតំណែងនេះដំបូងត្រូវបានកាន់កាប់ដោយព្រះបាទនរោត្តម សីហនុនៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ក្នុងអំឡុងពេលដែលកម្ពុជាកំពុងស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមបារាំង។http://rulers.org/rulc1.html Retrieved 7 September 2014. នៅថ្ងៃទី១២ មីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ព្រះបាទសីហនុបានសហការជាមួយចក្រភពជប៉ុនហើយបានប្រកាសកម្ពុជាជារដ្ឋឯករាជ្យផ្តាច់ចេញពីបារាំង។ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ព្រះអង្គបានប្រកាសខ្លួនជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលដំបូងដែលមានអត្ថិភាពរហូតដល់ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៥។

នៅឆ្នាំ១៩៤៦ បារាំងបានណែនាំនូវកំណែទម្រង់ថ្មីទៅឱ្យអាណានិគមរបស់ខ្លួននៅឥណ្ឌូចិនហើយបានអនុញ្ញាតឱ្យមានគណបក្សនយោបាយនិងការបោះឆ្នោតសភាជាលើកដំបូងបង្អស់។ ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រលើកដំបូងនៅកម្ពុជាត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៦។ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យគឺជាគណបក្សនយោបាយលិចធ្លោជាងគេនៅកម្ពុជាពេញមួយទសវត្សឆ្នាំ១៩៤០ រហូតទាល់តែពេលសង្គមរាស្រ្តនិយមត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥។ សង្គមរាស្ត្រនិយមគឺជាគណបក្សស្របច្បាប់តែមួយគត់នៅកម្ពុជាពីឆ្នាំ១៩៥៥ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧០ បន្ទាប់ពីសេនាប្រមុខលន់ នល់បានធ្វើរដ្ឋប្រហារយោធាទម្លាក់សម្តេចសីហនុចេញពីអំណាច។

នៅឆ្នាំ១៩៩៣ រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រូវបានស្តារឡើងវិញនៅប្រទេសកម្ពុជា។ តួនាទីរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីត្រូវបានកំណត់ជាផ្លូវការនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនាឆ្នាំនោះ។ កិច្ចព្រមព្រៀងសម្ព័ន្ធភាពរវាងគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩៩៣ បានសម្គាល់នូវរយៈពេលដ៏ខ្លីមួយដែលប្រទេសកម្ពុជាត្រូវមាននាយករដ្ឋមន្រ្តីចំនួនពីររូបគឺសម្តេចតេជោហ៊ុន សែន និងព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ។ នៅឆ្នាំ១៩៩៧ សហនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែនបានធ្វើរដ្ឋប្រហារដកព្រះអង្គរណឫទ្ធិចេញពីតំណែង។ រដ្ឋសភាបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសលោកអ៊ឹង ហួតឱ្យឡើងកាន់តំណែងជំនួសរណឫទ្ធិ។ សម្តេចហ៊ុន សែននិងគណបក្សប្រជាជនក៏ក្លាយជាអ្នកកាន់អំណាចចាប់តាំងពីការបោះឆ្នោត ឆ្នាំ១៩៩៨ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។