អាណាចក្រឡានណា: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 

 ការបង្កើតដំបូង 
ម៉ាងរ៉ៃ ជាស្តេចទី២៥ នៃ ងឿនយ៉ាង (ឈៀងសែនបច្ចុប្បន្ន ) នៃរាជវង្សឡាវ៉ាចក្ររាជ ដែលមានមាតាជាព្រះនាងនៃនគរមួយនៅ ស៊ីបសងប៉ានណា ("ប្រជាជាតិទាំងដប់ពីរ") បានបង្រួបបង្រួនបណ្តា មឿង ងឿនយ៉ាង ទៅជានគរបង្រួបបង្រួមមួយ ឬ ម៉ានដាឡា និងចងសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយ ព្រះរាជាណាចក្រផាយ៉ៅ ដែលនៅជិតខាង។ នៅឆ្នាំ១២៦២ ម៉ាងរ៉ៃ បានផ្លាស់ប្តូររាជធានីពីងឿនយ៉ាង ទៅឆៀងរ៉ៃ ដែលទើបបង្កើតថ្មី ដោយដាក់ឈ្មោះទីក្រុងតាមខ្លួនទ្រង់។ បន្ទាប់​មក ម៉ាងរ៉ៃ បាន​ពង្រីក​ទៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង ហើយ​បាន​ត្រួតត្រា​នគរ ​មន ​នៅ ហរិបុញ្ជ័យ (ផ្តោត​លើ ឡាំផុន បច្ចុប្បន្ន) ក្នុង​ឆ្នាំ ១២៨១។ ស្តេចម៉ាងរ៉ៃ បានផ្លាស់ប្តូររាជធានីជាច្រើនលើកច្រើនសារ។ ចាកចេញពីទីក្រុងឡាំផុន ដោយសារទឹកជំនន់ខ្លាំង ទ្រង់បានរសាត់ទៅតាំងធានី និងកសាង វៀង គុមកាំ នៅឆ្នាំ ១២៨៦/៧ ដោយស្នាក់នៅទីនោះរហូតដល់ឆ្នាំ ១២៩២ នៅពេលនោះ ទ្រង់បានផ្លាស់រាជធានីទៅនៅឈៀងម៉ៃ។ ព្រះអង្គបាន​ស្ថាបនា ​ឈៀងម៉ៃ ​នៅ​ឆ្នាំ​១២៩៦ ដោយ​បាន​ពង្រីក​វា​ទៅ​ជា​រាជធានី​នៃឡានណា។ ទឹកដីដែលបានគ្រប់គ្រងដោយ ម៉ាងរ៉ៃ រួមមានខេត្តភាគខាងជើងនៃប្រទេសថៃទំនើប (លើកលែងតែ ខេត្តព្រែ - ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ សុខោទ័យ និង ផាយ៉ៅ និង ណាន ) កេងទុង, ម៉ង ណៃ និង ឈៀង ហុង ( ជីងហុង សម័យបច្ចុប្បន្ននៅ យូណាន ) ។ ទ្រង់ក៏បានកាត់បន្ថយឋានៈជា រដ្ឋចំណុះ និងបានទទួល សួយសារអាករ ពីតំបន់នៃវៀតណាមខាងជើងសម័យទំនើប ជាពិសេសនៅជ្រលងទន្លេ ខ្មៅ និង ក្រហម និងភាគច្រើននៃឡាវខាងជើង បូកនឹង ស៊ីបសងប៉ានណា នៃ ខេត្តយូណាន ដែលមាតារបស់ទ្រង់មានដើមកំណើត។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

 ការបែងបាក់ និងវិបុលភាព 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ចេតិយកណ្តាលនៅ វត្ត ដយសុថេព , ឈៀងម៉ៃ
នៅប្រហែលឆ្នាំ១៣១១ ព្រះចៅ ម៉ាងរ៉ៃបានចូលទីវង្គត ហើយត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយបុត្រាទីពីររបស់ទ្រង់ឈ្មោះ ហ្គ្រាម៉ា ឬ ចាយ៉ាសាន រ៉ាម៉ា (ឃុន ហាំ)។ មិនយូរប៉ុន្មានទ្រង់បានដកព្រះកាយទៅ ឈៀង រ៉ៃ ហើយបានតែងតាំងបុត្រារបស់ទ្រង់ សែន​​​ ភូ ជា ឧបរាជ ( ស្តេចទីពីរ ) នៃឈៀងម៉ៃ។ បុត្រាពៅ​របស់ព្រះចៅ​ ម៉ាងរៃ​ គឺ ​ម៉ុង ណៃ ​បាន​ត្រឡប់​មក​គ្រង​រាជ្យ​វិញ​ដោយ​កាន់​កាប់ ​ហរិបុញ្ជ័យ ។ សែន ភូនិងអនុជឈ្មោះ ណាម ធឿម បានភៀសខ្លួនទៅរកបិតានៅឈៀងរ៉ៃ។ ណាម ទួម បានទទួលជោគជ័យក្នុងការបណ្តេញព្រះបិតុលារបស់ពួកគេ ដោយបានលើ សែន ភូ ឲ្យឡើងសោយរាជ្យវិញនៅឆ្នាំ ១៣២២ ឬ ១៣២៤។ សែន ភូ បានបង្កើតទីក្រុង ឈៀង សែន នៅឆ្នាំ ១៣២៥ ឬ ១៣២៨ មុនពេលចូលទីវង្គតនៅឆ្នាំ ១៣៣៤។ បុត្រារបស់ទ្រង់ឈ្មោះ ខាំ ហ្វូ បានបន្តដំណែងទ្រង់ ប៉ុន្តែបានសោយរាជ្យបានតែប៉ុន្មានឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ មុនពេលដែលទ្រង់ត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយបុត្រារបស់ទ្រង់ ផា​ យូ ដែលបានលើករាជធានីទៅឈៀងម៉ៃម្តងទៀត។ នៅ​ទី​នោះ ទ្រង់​បាន​ពង្រឹង​ក្រុង ហើយ​បាន​សាង ​វត្ត​ព្រះ​សិង្ហ ។  

ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ  បានរីកចម្រើននៅឡានណា ក្នុងរាជ្យព្រះចៅ កែវ ណា ដែលបានសាង ចេតិយ នៃ ដយសុថេព នៅឆ្នាំ១៣៨៦។ កែវ ណា បានលើកតម្កើងនិកាយ លង្កាវង្ស ហើយនិមន្តព្រះសង្ឃពីសុខោទ័យ ជំនួសពុទ្ធសាសនាថេវវាទមនចាស់ ដែលឡានណាទទួលមរតកពីហរិបុញ្ជ័យ។[citation needed]

ឡានណាបានទទួលសុខសាន្ត ក្រោមរាជ្យព្រះចៅ សែនមឿងម៉ា (មានន័យថា ទីក្រុងមួយម៉ឺនមកដល់ — ដើម្បីថ្វាយសួយសារអាករ)។ ព្រឹត្តិការណ៍​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ព្រួយ​បារម្ភ​តែ​មួយ​គត់បានកើតមាន គឺ​ការ​បះបោរ​ដែល​មិន​បាន​សម្រេច​ដោយ​ព្រះបិតុលាទ្រង់ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ មហាព្រហ្មទត្ត។ ព្រះ​មហា​ព្រហ្ម​ទត្ត​បាន​សុំ​ជំនួយ​ពី​អយុធ្យា។ ព្រះបាទ​បរមរាជា​ទី​១ នៃ​អយុធ្យា​បាន​បញ្ជូន​ទ័ព​ទៅ​លុកលុយ​ឡានណា ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​គេ​វាយ​បក​វិញ។ នេះ​ជា​ជម្លោះ​ប្រដាប់​អាវុធ​លើក​ដំបូង​រវាង​នគរ​ទាំង​ពីរ។ ឡានណាបានប្រឈមមុខនឹងការឈ្លានពានពី រាជវង្សមីង ដែលទើបបង្កើតថ្មីក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះចៅសាំហ្វាងកេន។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

 ការពង្រីកនៅក្នុងរាជ្យព្រះចៅទីលោករ៉ាត 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ផែនទី​ឡាន​ណា​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទទីលោករ៉ាត ( ១៤៤១-១៤៨៧ )
នគរ​ឡាន​ណា​មានឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ជាង​គេ​នៅ​ក្នុងរាជ្យព្រះចៅ ​ទីលោករ៉ាត (១៤៤១-១៤៨៧) ។ ព្រះអង្គ បានដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពីបិតាទ្រង់ព្រះបាទសាំហ្វាងកេន ក្នុងឆ្នាំ១៤៤១ ។ ថូ ចយ ដែលជាអនុជរបស់ ទីលោករ៉ាត បានបះបោរដើម្បីដណ្ដើមរាជ្យបល្ល័ង្កឱ្យបិតាខ្លួន ហើយស្វែងរកការគាំទ្រពីអយុធ្យា។ ព្រះបាទ​បរម​រាជា​ទី​២ ​បាន​បញ្ជូន​ទ័ព​ទៅ​ឡានណា​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៤៤២ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​គេ​វាយ​បក​វិញ ហើយ​ការ​បះបោរ​ក៏​ត្រូវ​បាន​បង្ក្រាប។ ទីលោករ៉ាត បានដណ្តើមកាន់កាប់អាណាចក្រជិតខាងផាយ៉ៅ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៥៦។

នៅភាគខាងត្បូង អាណាចក្រអយុធ្យាដែលកំពុងរីកចម្រើនក៏កំពុងមានអំណាចខ្លាំងផងដែរ។ ទំនាក់ទំនងរវាងរាជាណាចក្រទាំងពីរកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ ចាប់តាំងពីពួកអយុធ្យាបានគាំទ្រការបះបោររបស់ ថូ ចយ។ នៅឆ្នាំ ១៤៥១ យុត្ថាធិរ៉ា  ជាក្សត្រសុខោទ័យ ដែលមានជម្លោះជាមួយ ត្រៃលោកនាថ នៃអយុធ្យា បានប្រគល់ខ្លួនទៅឱ្យ ទីលោករ៉ាត។ យុត្ថាធិរ៉ា បានជំរុញឱ្យត្រៃលោកនាថវាយលុក ពិស្ណុលោក ដែលខ្លួនបានទាមទារ ដោយបញ្ឆេះ សង្គ្រាមអយុធ្យា-ឡានណា លើជ្រលងចៅព្រះយ៉ាខាងលើ (មានន័យថា ព្រះរាជាណាចក្រសុខោទ័យ)។ នៅឆ្នាំ ១៤៦០ ចៅហ្វាយខេត្តឆាលៀងបានចុះចាញ់នឹងទីលោករ៉ាត។ ត្រៃលោកនាថ​បាន​ប្រើ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ថ្មី​ហើយ​ផ្ដោត​លើ​សង្គ្រាម​ជាមួយ​ឡានណា​ដោយ​ផ្លាស់​រាជធានី​ទៅពិស្ណុលោក។ ឡានណាបានរងទុក្ខលំបាកដោយការវាយបក ហើយទីលោករ៉ាតបានចរចារសន្តិភាពនៅឆ្នាំ ១៤៧៥។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

ព្រះចៅទីលោករ៉ាត ក៏ជាពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភដ៏ឆ្នើមនៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទផងដែរ។ នៅឆ្នាំ ១៤៧៧ ក្រុមប្រឹក្សាពុទ្ធសាសនិក ដើម្បីចងក្រងព្រះ ត្រៃបិដក ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅជិតក្រុងឈៀងម៉ៃ។ ទីលោករ៉ាត ក៏​បាន​សាងសង់​និង​ជួសជុល​ប្រាសាទ​គួរ​ឱ្យ​កត់​សម្គាល់​ជា​ច្រើន​ផង​ដែរ​។ ទីលោកការ៉ាត​បាន​ពង្រីក​ទឹកដីទៅ​ភាគ​ខាង​លិច​ដល់​រដ្ឋ​សាន​នៃ ​ឡៃ កា ស៊ីប៉ ម៉ុងណៃ និង ​យ៉ាន់ហ្វេ ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

 ការធ្លាក់ចុះ 
ក្រោយ​ពីទីលោករ៉ាត ឡាន​ណា​ក៏​ត្រូវជួបប្រទះនឹងវិបត្តិបែកបាក់រដ្ឋផ្ទៃក្នុងដដែលៗ ដែលបានរារាំងអាណាចក្រពីការការពារខ្លួន​ពី​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ដែល​កំពុងពង្រីក​អំណាច ។ ពេលនោះ ពួកសានបានផ្តាច់ខ្លួនចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់ឡានណា ដែលទីលោករ៉ាតបានបង្កើតឡើង។ អ្នកគ្រប់គ្រងដ៏រឹងមាំចុងក្រោយគឺ ប៉ាយ៉ា កែវ ដែលជាចៅទួតរបស់ ទីលោករ៉ាត។ នៅឆ្នាំ១៥០៧ ព្រះអង្គបានលុកលុយអយុធ្យា ប៉ុន្តែជាលទ្ធផលត្រូវបានអយុធ្យាឈ្លានពានវិញនៅឆ្នាំ១៥១៣ ដោយព្រះបាទ រាមាធិបតីទី២I ហើយ ឡាំប៉ាង ត្រូវបាន លុកលុយបំផ្លិចបំផ្លាញអស់ ។ ក្នុង​ឆ្នាំ១៥២៣ ជម្លោះ​រាជវង្ស​បាន​កើត​ឡើង​ក្នុង ​រដ្ឋ​កេង​ទុង ។ បក្សពួក​មួយក្រុម​បាន​ស្វែងរក​ការ​គាំទ្រ​របស់​ឡានណា ខណៈ​បក្សពួក​មួយ​ទៀត​ទៅ​រក ​ក្រុង​ស៊ីប៉ ។ ពេលនោះ កែវ បានបញ្ជូនទ័ព ឡានណា ឲ្យទៅគ្រប់គ្រងទីនោះវិញ ប៉ុន្តែត្រូវបានកងទ័ព ស៊ីប៉ វាយបង្ក្រាបយ៉ាងងាយ។ បរាជ័យនេះ​ មានឥទ្ធិពលខ្លាំង​ណាស់​រហូតធ្វើឲ្យឡានណាមិនអាចស្តារអំណាចឡើងវិញបានឡើយ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

នៅឆ្នាំ១៥៣៨ ព្រះបាទកេតក្លាវ ជាបុត្ររបស់កែវ ត្រូវបានផ្ដួលរំលំដោយព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គ ថាវ សៃកាំ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ព្រះចៅកេតក្លាវបានកាន់អំណាចវិញនៅឆ្នាំ១៥៤៣ ប៉ុន្តែមានជម្ងឺផ្លូវចិត្ត ហើយត្រូវបានប្រហារជីវិតនៅឆ្នាំ១៥៤៥។ បុត្រី​របស់​កេត​ក្លាវ​ឈ្មោះ ជី​រ៉ា​ផ្រា​ផា បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះបិតា​ជា ​ព្រះមហាក្សត្រិយានី​ដែល​ឡើង​សោយរាជ្យ ​។ នៅពេលដែលឡានណាមានវិបត្តិរាជវង្សរុាំរ៉ៃ ទាំងអយុធ្យា និងភូមាបានមើលឃើញថានេះជាឱកាសមួយដើម្បីត្រួតត្រាឡានណា។ ព្រះចៅ ជ័យរាជា នៃអយុធ្យាបានឈ្លានពានឡានណា នៅឆ្នាំ១៥៤៥ ប៉ុន្តែជីរ៉ាផ្រាផា បានចរចារដើម្បីសន្តិភាព។ ស្តេចជ័យរាជា បានត្រឡប់មកវិញនៅឆ្នាំក្រោយដោយលុកលុយឡាំប៉ាង និងឡាំផុន ហើយបានគំរាមកំហែង ឈៀងម៉ៃបន្ថែមទៀត។ ដូច្នេះហើយ ជីរ៉ាផ្រាផា ត្រូវបង្ខំព្រះទ័យដាក់នគរជាចំណុះនៃអយុធ្យា។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

ប្រឈមមុខនឹងការគាបសង្កត់ពីពួកឈ្លានពាន ជីរ៉ាផ្រាផាបានសម្រេចចិត្តដាក់រាជ្យនៅឆ្នាំ១៥៤៦ ហើយពួកអភិជនបានប្រគល់រាជបល្ល័ង្កឱ្យក្មួយប្រុស (កូនប្រុសរបស់ប្អូនស្រី) ព្រះអង្គម្ចាស់ឆៃយ៉ាសិតថានៃ ឡានឆាង ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ឆៃយ៉ាសិតថាបានផ្លាស់ទៅគង់នៅឡានណា ដូច្នេះហើយ ឡានណាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្សត្រឡាវ។ នៅ​ឆ្នាំ១៥៤៧ ព្រះអង្គម្ចាស់​ឆៃយ៉ាសិតថា​បាន​យាង​ត្រឡប់​ទៅឡានសាង​វិញ​ដើម្បី​យករាជ្យបល្ល័ង្ក ហើយ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ជាព្រះបាទ សេដ្ឋាធិរត្ន័ ។ ព្រះបាទ​សេដ្ឋាធិរត្ន័ក៏​បាន​នាំ​យក ​ព្រះ​ពុទ្ធព្រះកែវមរកត ពី​ឈៀងម៉ៃ​ទៅ​ក្រុង​ហ្លួងព្រះបាង (ដែល​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​យក​ទៅ ​បាងកក ​ដោយព្រះចៅ ​ព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាចុល្លាលោក )។ ពួក​អភិជន​បាន​ជ្រើស​រើស​យក ​មេគុត ជា ​ចៅហ្វា ​ជាតិសាននៃ​ម៉ុងណៃ ដែល​មាន​ត្រកូល​ទាក់​ទង​នឹងស្តេច​ម៉ាងរ៉ៃ ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​ស្តេច​ថ្មី​នៃ​ឡានណា។ វាត្រូវបានគេនិយាយថាក្នុងនាមជាស្តេចមានឈាមជ័រជាជនជាតិសាន មេគុតបានរំលោភលើប្រពៃណី និងជំនឿរបស់ឡានណា ។ 

 ការគ្រប់គ្រងរបស់ភូមា 
បន្ទាប់​មក រាជាណាចក្រ​បាន​កើត​មាន​ជម្លោះ​លើ​រដ្ឋ​សាន​ជាមួយ​នឹង​ស្តេច​ភូមា​ដែល​កំពុង​ពង្រីក​ខ្លួនគឺ ​ បាយិនណោង ។ កម្លាំងរបស់បាយិនណោងបានលុកលុយឡានណាពីភាគខាងជើង ហើយមេគុតបានចុះចាញ់នៅថ្ងៃទី២ ខែមេសា ឆ្នាំ១៥៥៨។  ដោយមានការលើកទឹកចិត្តពីព្រះបាទសេដ្ឋាធិរត្ន័ មេគុតបានងើបបះបោរនៅក្នុងកំឡុង ​សង្គ្រាម​ភូមា-សៀម (១៥៦៣-៦៤) ។ ប៉ុន្តែ​ព្រះអង្គ​ត្រូវ​បាន​ទ័ព​ភូមា​ចាប់បាន​ក្នុង​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៥៦៤ ហើយ​បញ្ជូន​ទៅ​កាន់​រាជធានី​ភូមានាពេល​នោះ គឺ ​ពេគូ ។ ព្រះចៅបាយិនណោង បាន​តាំង ​ព្រះ​វិសុទ្ធិទេវី ជារាជវង្ស​ឡាន​ណា ឲ្យឡើងជាព្រះមហា​ក្សត្រិយានី​សោយរាជ្យ​នៃ​ឡានណា។ បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គតរបស់ព្រះអង្គ ព្រះបាទបាយិនណោងបានតែងតាំងបុត្រាព្រះអង្គគឺ ណាវរតា មីនសរ (នរត្រា មីនសូស៊ី) ជាឧបរាជនៃឡានណា ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ១៥៧៩។ Hmannan, Vol. 3, p. 48  ភូមា​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​ស្វ័យភាពមួយចំនួន​សម្រាប់​ឡានណា ប៉ុន្តែ​បាន​គ្រប់គ្រង​យ៉ាង​តឹងរ៉ឹង​ទៅលើ ​កម្លាំងពលកម្ម និង​ពន្ធដារ។

ក្រោយពីការចូលទីវង្គតរបស់ព្រះចៅបាយិនណោង ចក្រភពដ៏ធំរបស់ទ្រង់បានរលត់រលាយទៅវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ សៀម បានបះបោរដោយជោគជ័យ (១៥៨៤-៩៣) ហើយក្រោយមកពួកសាមន្តរដ្ឋទាំងអស់នៃពេគូ បានធ្វើបែកខ្ញែករៀងៗខ្លួននៅឆ្នាំ ១៥៩៦-១៥៩៧។ រដ្ឋឡានណាបានប្រកាសឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៥៩៦ ។ នៅឆ្នាំ ១៦០២ ណាវរតា មីនសរ បានក្លាយជាស្តេចចំណុះរបស់ព្រះបាទ នរេសូរ នៃសៀម។[ <span title="In &quot;A History of Ayutthaya&quot;, Baker and Phongpaichit gives 1599 as the year when Lan Na swore fealty to Ayutthaya (January 2022)">ត្រូវការភាពច្បាស់លាស់</span> ] ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមមានរយៈពេលខ្លី។ សិទ្ធិអំណាចពិតប្រាកដបានបញ្ចប់ដោយការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះនរេសូរក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥។ នៅឆ្នាំ១៦១៤ ការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមលើឡានណាមានត្រឹមជានិមិត្តរូបប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលដែលពួកភូមាត្រឡប់មកវិញ អ្នកគ្រប់គ្រងឡានណា ថាដូ ក្យរ (ព្រះឆយ) បានស្វែងរក និងទទួលជំនួយពីឡានឆាង មិនមែនចៅហ្វាយនាយសៀម ដែលមិនបានបញ្ជូនជំនួយអ្វីឡើយ។ Hmannan, Vol. 3, pp. 175–181 បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ១៦១៤ មហាក្សត្រនៃពូជពង្សភូមាបានគ្រប់គ្រងឡានណា អស់រយៈពេលជាងមួយរយឆ្នាំ។ សៀម​បាន​ព្យាយាម​ដណ្តើម​យក​ឡានណា​ក្នុង ​ឆ្នាំ១៦៦២-១៦៦៤ ប៉ុន្តែទទួល​បរាជ័យ។

នៅឆ្នាំ១៧២០ រាជវង្សទុងហ្គូបានស្ថិតនៅក្នុងជំហរ​ចុងក្រោយ។ នៅឆ្នាំ១៧២៧ ឈៀងម៉ៃបានបះបោរដោយសារតែការយកពន្ធខ្ពស់។ កម្លាំងតស៊ូបានបណ្តេញកងទ័ពភូមាចេញនៅឆ្នាំ ១៧២៧-១៧២៨ និង១៧៣១-១៧៣២ បន្ទាប់មកឈៀងម៉ៃ និងជ្រលងភ្នំភីងបានទទួលឯករាជ្យ។ Hmannan, Vol. 3, p. 363 ឈៀងម៉ៃបានក្លាយជាសាមន្តរដ្ឋម្តងទៀតនៅឆ្នាំ១៧៥៧ ក្រោម រាជវង្សភូមា ថ្មី។ នគរនេះបានបះបោរម្តងទៀតនៅឆ្នាំ១៧៦១ ដោយមានការលើកទឹកចិត្តពីសៀម ប៉ុន្តែការបះបោរត្រូវបានបង្ក្រាបនៅខែមករា ឆ្នាំ១៧៦៣។ នៅឆ្នាំ១៧៦៥ ភូមាបានប្រើឡានណាជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ចាប់ដើម្បីឈ្លានពានរដ្ឋលាវ និងសៀម។

 ការបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់ភូមា 
នៅដើមទសវត្សឆ្នាំ១៧៧០ ភូមាស្ថិតនៅលើចំណុចកំពូលនៃអំណាចយោធារបស់ខ្លួនចាប់តាំងពី រាជ្យស្តេចបាយិនណោង ដោយបានយកឈ្នះលើ សៀម (១៧៦៥-៦៧) និង ប្រទេសចិន​ (១៧៦៥-៦៩) មេទ័ព​ និងចៅហ្វាយខេត្តភូមាបាន "ស្រវឹងនឹងជ័យជំនះរបស់ខ្លួន" ។ អាកប្បកិរិយា​ក្រអឺតក្រទម​នេះ​ដោយ​រាជការភូមា​ក្នុង​តំបន់​បាន​បង្ក​ឱ្យ​មានការ​បះបោរ​នៅឡានណា ។ Htin Aung, pp. 183–185 ទេសាភិបាល​ភូមា​ថ្មី​នៅ​ឈៀងម៉ៃ ថាដូ មីនឌីន មិន​គោរព​មេ​ភូមិ និង​ប្រជាជន ហើយ​ក្លាយ​ជា​មនុស្ស​គ្មានប្រជាប្រិយភាព។ មេភូមិម្នាក់ឈ្មោះ  កាវីឡា នៃឡាំប៉ាង បានងើបបះបោរដោយមានជំនួយពីសៀម ហើយ បានដណ្តើមយកទីក្រុងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ១៧៧៥ ដោយបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់ភូមា ២០០ ឆ្នាំ។  កាវីឡា ត្រូវបានតែងតាំងជាព្រះអង្គម្ចាស់នៃឡាំប៉ាង និង ផ្រះយ៉ា ឆាបាន ជាព្រះអង្គម្ចាស់នៃ ឆៀងម៉ៃ ដែលសុទ្ធសឹងជារដ្ឋចំណុះនៃសៀម។

ភូមា​បាន​ព្យាយាម​ដណ្តើម​យក​​ឡានណា​មកវិញ​ក្នុង ​ឆ្នាំ១៧៧៥–៧៦, ១៧៨៥–៨៦, ១៧៩៧ ប៉ុន្តែ​បរាជ័យជារៀងរាល់ដង។ នៅ​ទសវត្សរឆ្នាំ១៧៩០ កាវីឡា​បាន​ពង្រឹង​ការ​កាន់កាប់​របស់​ខ្លួនលើ​ឡានណា ដោយ​កាន់កាប់ ​ឈៀងសែន ។ បន្ទាប់មកបានព្យាយាមដណ្តើមយករដ្ឋសានរបស់ភូមាគឺ កេងទុង និង សុីបសងប៉ានណា (១៨០៣-១៨០៨) ប៉ុន្តែបរាជ័យ។

ទោះយ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ រាជាណាចក្រ​ឈៀងម៉ៃ ​ក្នុង​នាម​ជា​រដ្ឋ​ចំណុះរបស់​សៀម​បាន​កើត​មាន​ឡើង។ ក្រោម​អាណាចក្រ​សៀម នគរ​ឡាន​ណា​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​៥​ធំៗ​គឺ ឈៀងម៉ៃ  ណាន ឡាំប៉ាង  ឡាំភូន និង ​ប្រែ ។ ឡានណា លែងមានឈ្មោះជានគរខ្លួនឯង បន្ទាប់ពីត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រសៀមទំនើប។

ឈៀងម៉ៃ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ភូមាមានរយៈពេលជាង ២០០ឆ្នាំ ប៉ុន្តែមានសម័យកាលខ្លះបានប្តូរទៅក្រោមការគ្រប់គ្រងអយុធ្យា។ រជ្ជកាលព្រះបាទ នារាយណ៍ ហើយមានសម័យឯករាជ្យខ្លះៗ ប៉ុន្តែត្រូវបានត្រួតត្រា និងគ្រប់គ្រងដោយស្តេចលាវ ហៅ អុងខាំ ពីនគរ ហ្លួងព្រះបាង អស់រយៈពេលជាង ៣០ ឆ្នាំ។