navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ស៊ូវ៉ា

ស៊ូវ៉ា គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសហ្វីជី ។ ស៊ូវ៉ា​ជា​សស្រុកកំណើតនៃ​តំបន់​ទីប្រជុំជន​ធំ​បំផុត​របស់​ប្រទេស និង​បម្រើ​ជា​កំពង់ផែ​សំខាន់​របស់​ខ្លួន។ ទីក្រុងនេះមានទីតាំងនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគអាគ្នេយ៍នៃកោះវីធី ឡេវូ ក្នុងខេត្តរេវ៉ា, ផ្នែកកណ្តាល ។

នៅឆ្នាំ១៨៧៧ រាជធានីនៃប្រទេសហ្វីជីត្រូវបានផ្លាស់ទៅ ស៊ូវ៉ា ពី ឡេវូកា ដែលជាការតាំងទីលំនៅអាណានិគមអឺរ៉ុបដ៏សំខាន់នៅពេលនោះ ដោយសារតែភូមិសាស្ត្រ និងបរិស្ថានមានកម្រិត។ ការគ្រប់គ្រងអាណានិគមត្រូវបានផ្ទេរពីឡេវូកា ទៅស៊ូវ៉ា ក្នុងឆ្នាំ១៨៨២។

គិតត្រឹមជំរឿនឆ្នាំ២០១៧ ទីក្រុងស៊ូវ៉ា មាន ប្រជាជនចំនួន៩៣,៩៧០នាក់ ហើយតំបន់ទីប្រជុំជនរបស់ស៊ូវ៉ា ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងតំបន់ជាយក្រុងឯករាជ្យរបស់ខ្លួន មានប្រជាជនចំនួន១៨៥,៩១៣នាក់។  ចំនួនប្រជាជននៅទីក្រុងរួមនៃស៊ូវ៉ា និងទីប្រជុំជននៃ ឡាមី , ណាស៊ីណូ និង ណូស៊ូរី ដែលមានព្រំប្រទល់វាមានប្រហែល ៣៣០,០០០: ជាងមួយភាគបីនៃចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេស។ (អគារទីក្រុងនេះ ដោយមិនរាប់បញ្ចូល ឡាមី ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ច្រករបៀងស៊ូវ៉ា-ណូស៊ូរី ) ។

ស៊ូវ៉ាគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌នៃប្រទេសហ្វីជី។ វាក៏ជារដ្ឋធានីសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌នៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងត្បូង ដែលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះភាគច្រើននៃទីស្នាក់ការកណ្តាលក្នុងតំបន់នៃសាជីវកម្មអន្តរជាតិធំៗ ទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិ និងបេសកកម្មការទូត។ ទីក្រុង​នេះ​ក៏​មាន​វិស័យ​សិល្បៈ និង​ការ​សម្តែង​ដ៏​រីក​ចម្រើន ហើយ​កេរ្តិ៍ឈ្មោះ​កាន់តែ​រីកចម្រើន​ជា​ទីក្រុងរចនាបថរបស់​តំបន់។
ស៊ូស៊ី

thumb|300px|ស៊ូស៊ី

ស៊ូឝ៉ី () គឺ​ជា​អាហារ​ដ៏​ល្បីល្បាញ និង​ពេញ​និយម​មួយ​ប្រភេទ របស់​ប្រទេសជប៉ុន​។ អាហារ ស៊ូស៊ី ត្រូវ​បាន​គេ​ចំអិន​ឡើង​ដោយ​អង្ករ​ដំនើប លាយ​ជាមួយ​នឹង​គ្រឿងផ្សំ ជា​ច្រើន​ទៀត​ដូច​ជា ទឹក​ខ្មេះ ត្រី និង​សត្វ​សមុទ្រ​ជា​ដើម​។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុខម្ហូបជប៉ុន
ស៊ូហារតូ

លោក ស៊ូហារតូ (ភាសាឥណ្ឌូណេស៊ី៖ Suharto "", ៨ មិថុនា ១៩២១ – ២៧ មករា ២០០៨) គឺជាមន្ត្រី​យោធា​ឥណ្ឌូណេស៊ី និង​អ្នក​នយោបាយម្នាក់ដែលបានបម្រើប្រធានាធិបតីទីពីរនៃប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី។ ស៊ូហារតូបានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីបន្ទាប់ពីបានផ្តួលរំលំលោកស៊ូការណូនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧ ហើយបានលាលែងពីតំណែងនេះវិញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ ដោយលោកបានស្ថិតនៅក្នុងអំណាចអស់រយៈពេល ៣១ ឆ្នាំ។ ដោយហេតុនេះហើយទើបបានជាបស្ចឹមលោកតែងតែសម្តៅលើលោកថាជា"មេផ្តាច់ការ"។

មុនពេលក្លាយជាប្រធានាធិបតី ស៊ូហាតូគឺជាមេដឹកនាំយោធាក្នុងសម័យអាណានិគមជប៉ុននិងហុល្លង់ហើយបានបន្តរហូតដល់ទទួលបានឋានៈជាឧត្តមសេនីយ៍ឯក។ ស៊ូហាតូមានសកម្មភាពប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងលើបក្សកុម្មុយនីស្តឥណ្ឌូណេស៊ី។ លោកបានឡើងកាន់កាប់តំណែងប្រធានាធិបតីបន្តពីលោកស៊ូការណូនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨ ហើយបានលាលែងពីតំណែងវិញនៅថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៨ បន្ទាប់ពីមានចលនាបះបោរនិងបាតុកម្មដោយសំណាក់និស្សិតនិងប្រជាពលរដ្ឋទាក់ទងនឹងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ១៩៩៧។ លោកស៊ូហារតូបានទទួលមរណភាពនៅខែមករា ឆ្នាំ២០០៨។
ស៊ូឡាវីស៊ី

ស៊ូឡាវីស៊ី  ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា សេឡេបែស  គឺជាកោះមួយនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ។ កោះមួយក្នុងចំណោមកោះមហាស៊ុនដាទាំងបួន និងជាកោះធំជាងគេទី១១ របស់ពិភពលោក វាស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃទីក្រុងបរនេអូ ភាគខាងលិចនៃកោះម៉ាលូគូ និងភាគខាងត្បូងនៃកោះមីនដាណាវ និងប្រជុំកោះស៊ូលូ ។ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី មានតែ កោះស៊ូម៉ាត្រា បរនេអូ និង ប៉ាពួ ប៉ុណ្ណោះដែលមានផ្ទៃដីធំជាង ហើយមានតែកោះជ្វា និងស៊ូម៉ាត្រាប៉ុណ្ណោះដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាង។

ផ្ទៃដីនៃកោះស៊ូឡាវីស៊ី រួមមានឧបទ្វីបចំនួនបួន៖ ឧបទ្វីបមីណាហាសាខាងជើង និង ឧបទ្វីបខាងកើត ឧបទ្វីបខាងត្បូង និង ឧបទ្វីបភាគអាគ្នេយ៍ ។ ឈូងសមុទ្របីបំបែកឧបទ្វីបទាំងនេះ៖ ឈូងសមុទ្រទូមីនី រវាងភាគខាងជើងមីណាហាសា និង ឧបទ្វីខាងកើត ឈូងសមុទ្រទូលូ រវាងឧបទ្វីបខាងកើត និងអាគ្នេយ៍ និង ឈូងសមុទ្រឆ្អឹង រវាងឧបទ្វីបខាងត្បូង និងអាគ្នេយ៍។ ច្រកសមុទ្រម៉ាកាស្សា រត់តាមផ្នែកខាងលិចនៃកោះ ហើយបំបែកកោះចេញពីបរនេអូ ។
ស៊ូឡាវេស៊ីខាងលិច

ស៊ូឡាវេស៊ីខាងលិច ជាខេត្តមួយរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្ត ស៊ូឡាវេស៊ីខាងត្បូង និង ស៊ូឡាវេស៊ីកណ្តាល នៅខាងកើត ច្រកម៉ាកាស្សា នៅខាងលិច និង មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក នៅភាគខាងត្បូង។ ខេត្តនេះក៏មានព្រំប្រទល់ដែនសមុទ្រជាមួយ កាលីម៉ាន់តាន់ខាងកើត និង កាលីម៉ាន់តាន់ខាងត្បូង នៅភាគខាងលិច និង នូសាតេងការ៉ាខាងលិច នៅភាគខាងត្បូង។ វាមានទីតាំងនៅផ្នែកខាងលិចនៃកោះ ស៊ូឡាវេស៊ី ។ វាគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ១៧,១៥២.៩៩ គីឡូម៉ែត្រ២ ហើយរាជធានីរបស់វាគឺទីក្រុង ម៉ាម៊ូជូ ។ ជំរឿនឆ្នាំ២០១០ បានកត់ត្រាចំនួនប្រជាជន ១,១៥៨,៦៥១នាក់ ខណៈពេលដែលនៅឆ្នាំ២០២០ បានកត់ត្រាចំនួន ១,៤១៩,២២៨  ការប៉ាន់ប្រមាណជាផ្លូវការនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៣ មានចំនួន ១,៤៨១,០៧៧ នាក់ (ក្នុងនោះមានបុរស ៧៥០,៧៧៣ នាក់ និងស្ត្រី ៧៣០,៣០៤ នាក់)។ 

ខេត្តនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០០៤ ដោយបានបំបែកចេញពីខេត្តស៊ូឡាវេស៊ីខាងត្បូង ។
ស៊េរីត្រីកោណមាត្រ

ក្នុងគណិតវិទ្យា ស៊េរីត្រីកោណមាត្រ​ជាស៊េរីដែលមានរាង
 

វាត្រូវបានគេហៅថា​ស៊េរីហ្វួរា (Fourier series) នៅពេលដែលតួ  និង  មានរាង

 

ដែល  ជាអនុគមន៍មានអាំងតេក្រាល។

វាមិនមានគ្រប់ករណី ដែលស៊េរីត្រីកោណជាស៊េរីហ្វួរាទេ។

Category:ត្រីកោណមាត្រ
ស័ក

ស័ក ន. ( សំ. ឝ​ក ) កាល, សម័យ, យុគ; ការ​រាប់​លំដាប់​ឆ្នាំ; ពួកជន​ជាតំណវង្ស​ដែល​ជាប់​ទាក់​ទង​ដោយ​ក្សត្រិយ៍ សកៈ ឬ សាលិវាហនៈ (ម. ព. សករាជ ផង ) ។ ខ្មែរប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ចំពោះ​តែ​ការរាប់​លំដាប់​ឆ្នាំសត្វទាំង១២ តាំង​ពី​ស័កទី ១​ ដល់​ ស័ក​ទី ១០ ត្រឡប់​សាមក​រាប់​ពីស័ក​ទី ១ វិញ គឺ​រាប់​ថា : ឯក​ស័ក, ទោស័ក, ត្រី​ស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក និងរាប់វិលមួយជុំមករាប់ ឯក​ស័ក, ទោស័ក វិញ ។
ស័ក: ហោរាសាស្ត្រ

ហោរាសាស្ត្រ
ស័ក សំរាប់លំដាប់នៃពេលចូលឆ្នាំ ពី ១-១០ ពី ឯកស័ក-សំរឹទ្ធិស័ក។
ស័ករិនទរ

ស័ករិនទរ (ភាសាឡាវ:ພຣະບາທສົມເດັຈພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິຕສັກຣິນທຣ໌; ប្រសូតថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៤០ ដល់ថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩០៤) ជាព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រហ្លួងព្រះបាង ពីឆ្នាំ១៨៩៥ ដល់ឆ្នាំ១៩០៤។ 

នៅឆ្នាំ១៨៨៨ ស្តេចសៀមបានតែងតាំងព្រះអង្គជាព្រះរាជានុសិទ្ធិរបស់បិតាព្រះអង្គព្រះនាម អ៊ុន ខាំ។ ហើយព្រះអង្គបានស្នងរាជ្យជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៩៥ ហើយត្រូវបានសោយរាជ្យនៅហ្លួងព្រះបាង។ ព្រះអង្គត្រូវបានបង្ខំឱ្យទទួលយកព្រះរាជាណាចក្ររបស់ទ្រង់ជាអាណាព្យាបាលបារាំងនៃឡាវនៅថ្ងៃទី៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៩៣ បន្ទាប់ពីការការពារដែលបិតាទ្រង់បានទទួលពីប្រទេសបារាំង។  ព្រះអង្គសោយទិវង្គតដោយជំងឺ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩០៤ ហើយត្រូវឡើងសោយរាជ្យ បន្តដោយ ស្រីស្វាងវង្ស។
ស័ង្ខ

រូបភាពតូច| , c. សតវត្ស​ទី ១១–១២ សម័យ​ប៉ាឡា ប្រទេស​ឥណ្ឌា៖ ខាងឆ្វេង​បំផុត​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​ដោយ​រូប ​ព្ព្រះលក្ស្មី និង ​ព្រះវិស្ណុ ហើយ​មាន​បន្ថែម​ប្រាក់។
សង្ខ ( សំស្ក្រឹត:        शंख, Śankha, ឝង្ខ) មានសារៈសំខាន់ខាងសាសនានៅក្នុង សាសនាហិណ្ឌូ ។

នៅក្នុង សាសនាហិណ្ឌូ សង្ខ ហៅថា បញ្ចជន្យ គឺជានិមិត្តសញ្ញាដ៏ពិសិដ្ឋនៃ ព្រះវិស្ណុ ជាអ្នកថែរក្សាហិណ្ឌូ។  វានៅតែត្រូវបានគេប្រើជា ត្រែ នៅក្នុងពិធីសាសនាហិណ្ឌូ ហើយកាលពីអតីតកាលត្រូវបានគេប្រើជាត្រែសង្គ្រាម។  យោងទៅតាម Arunava Bose "សង្ខ ត្រូវបានគេសរសើរនៅក្នុងគម្ពីរហិណ្ឌូថាជាអ្នកផ្តល់កិត្តិនាមអាយុយឺនយូរនិងភាពរុងរឿងជាអ្នកសំអាតបាបនិងកន្លែងរស់នៅរបស់ព្រះនាង លក្ស្មី ដែលជាទេពធីតានៃភាពរុងរឿងនិងជាមហេសីនៃ ព្រះវិស្ណុ " ។ 

សង្ខ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​ក្នុង ​សិល្បៈ​ហិណ្ឌូ ​ក្នុង​ការ​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​ព្រះ​វិស្ណុ។ ជានិមិត្តរូបនៃទឹក វាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងការមានកូនរបស់ស្ត្រី និងសត្វពស់ ( នាគ ) ។ 

សង្ខ​ជា​និមិត្តរូប​ដ៏​ល្អ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​និមិត្តសញ្ញា​ដ៏​ល្អ​ទាំង​ប្រាំបី​របស់ ​ពុទ្ធសាសនា គឺ ​ព្រះ​អស្តមង្គល និង​តំណាង​ឱ្យ​ពុទ្ធបរិស័ទ​ពេញ​លេញ។
ស័ង្ខចក្រ

ព្រះបាទស័ង្ខចក្រ ស្ដេចគំលង់ (សំស្ក្រឹត: ឝង្ខចក្រ) (គ.ស ៩០២-៩៧២) រជ្ជកាល (គ.ស ៩១៦-៩៧២) ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះជេដ្ឋាជ័យ ​ព្រះ​នាម​ ​ស័ង្ខកុមារ​ ​ដែល​បាន​ប្រសូត​ឆ្នាំកុរ​ ​ច.ស ​២៦៥ នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន។ បន្ទាប់ពីព្រះមហាក្សត្រជេដ្ឋាជ័យ គ្រានោះ ​ព្រះរាជបុត្រ​ ​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ដែល​ទើបតែ​បាន​អាយុ​ ១៤ ​វស្សា​ ​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្ដិ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​បិតា​ ​នៅ​ថ្ងៃ​ ១​កើត​ ​ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំជូត​ ​ព.ស​ ១៤៦០ ម.ស​ ​៨៣៩ ច.ស​ ២៧៩ ត្រូវជា​ ​គ.ស ​៩១៦។ ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​បរម​រាជ​នាម ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ព័ត្រ​ រាជាធិរាជ។​ ​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ជា​ក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៥​ ​ដែល​គេ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា​ ​ស្ដេច​គម្លង់​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​លើក​ឋានៈព្រះនាងកើត​ ​ដែល​ជា​ព្រះ​រាជវង្ស​ ​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ ​ដែល​មាន​ព្រះ​នាម​ថ្មី​ជា​សម្ដេច​ព្រះ​ភគវត្ដី​ស្រី​ចក្រព័ត្រ​ ​ក្នុង​ច.ល​ ៣១៤ ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង​កើត​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាមចក្រពង្ស។​ រី​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ ​ឬ​ ស្ដេច​គំលង់​វិញ​ ​រហូត​ដល់​អវសាន​ជីវិត​ ​នៅ​តែ​មាន​ជំងឺឃ្លង់​ភ្លើង​ជាប់​ខ្លួន​ជា​និច្ច​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ្យ​បាន ​៥៦ ​ឆ្នាំ​ ​ហើយ​សុគត​នៅ​ឆ្នាំមមែ​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៦៩ ​វស្សា។ ក្នុង​ពេល​នោះ​ដែរ​ ​នគរ​ចំណុះ​តូច​ធំ​ ១៤​ ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អំណាច​ត្រួតត្រា​របស់​ប្រទេស​ខ្មែរ​ ​បាន​នាំ​គ្នា​ប្រកាស​ឯករាជ្យ​ភាព​ ​ផ្ដាច់ខ្លួន​ចេញពី​សង្គម​ជាតិ។​ កាលដែល​ព្រះបាទ​ស័ង្ខចក្រ​ ​ឬ​ស្ដេច​គំលង់​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៥​ ​ចូល​ទិវង្គត​ ​ព្រះ​ចក្រព័ត្រ​ ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះ​អង្គ​ ​បាន​ឡើង​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​បន្ដ​ពី​ព្រះ​បិតា។​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ​១៤ ​វស្សា។
ស័ង្ខរង្សី

ព្រះ​ទីនាំង​ស័ង្ខរស្មី ជាព្រះទីនាំងអស្សតររបស់ព្រះស្ដេចកន។ ​កាលណោះ ព្រះអង្គបាន​លើកទ័ព​ដេញ​ព្រះឝ្រីឝៅគន្ធបទ​ដល់​ទៅ​ក្បាល​កោះសូទិន​ទាំង​យប់​ ក៏​មាន​ឈ្មោះ​ចៅ​ឥន្ទ​យក​សេះ​នោះ​មក​ថ្វាយ​មាន​កំពស់ ​១០ ​ហត្ថ ​៤ ​ធ្នាប់ មាន​កំលាំង​ហែល​ទឹក​សន្ធឹក​ដូច​រន្ទះ។ បន្ទាប់ពីចាញ់សង្គ្រាមរត់ភៀសព្រះកាយកាត់ឆ្លងទឹកព្រះទីនាំងនេះក៏បានសុគតស្លាប់បាត់ទៅ ដែលជាសញ្ញានៃជោគជាតារបស់ស្ដេចកនក៏ជិតអស់ទៅដែរ។ រយៈពេលបំរើការចាប់ពីឆ្នាំគ.ស ១៥១២-១៥២៥។
ស័ង្ខរង្សី: ព្រះស្រីជេដ្ឋាអស់បុណ្យ

ព្រះស្រីជេដ្ឋាអស់បុណ្យ
​សម្ដេច​ចៅហ៊្វា​កៅ​ដែល​ចាំ​រក្សា​បន្ទាយ​ស្រឡប់​ពិជ័យ​ព្រៃនគរ​នោះ ​ ៣​ ថ្ងៃមុនព្រះស្ដេចកនបែកទ័ព ​យល់សប្ត​ឃើញ​ខ្យល់​កំបុតត្បូង​កួច​ទង់ជ័យ​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ជា​ភ្លើង​ឆេះ​អណ្ដែត​កណ្ដាល​អាកាស ហើយ​ធ្លាក់​នៅ​កំពង់ចាម។ លុះ​ភ្ញាក់​ឡើង​ភ័យ​ណាស់​និយាយ​ប្រាប់​និមិត្ដ​នោះ​ឲ្យ​សម្ដេចចៅពញាហែង ជា​បិតាក្មេក​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ស្ដាប់ ហើយ​ហៅ​ហោរា​មក​ប្រាប់​ហេតុ​ឲ្យ​ទាយ។ ហោរា​ពិនិត្យ​ទៅ​ឃើញ​ថា យល់សប្ដិ​ថ្ងៃ​អង្គារ​ជា​ភ្លើង ហើយ​ឃើញ​ឆេះ​ទង់ជ័យ​នោះ ទំនាយ​ថាទ័ព​ហ្លួង​បរាជ័យ​ហើយត្រង់​ដល់​ឃើញ​ខ្យល់កំបុតត្បូង​កួច​នាំ​ទៅ​កណ្ដាល​អាកាស​នោះ ថា​បុណ្យ​បារមី​នៅ​មាន​ទេវតា​នាំ​ឲ្យ​រួច​ពី​ចំណោម​ត្រង់​ដែល​ភ្លើង​ធ្លាក់ទឹក​នៅ​កំពង់ចាម​នោះ ថា​ហ្លួង​នឹង​រត់ទៅ​ដល់ទី​នោះ។ សម្ដេច​ចៅហ៊្វា​កៅ​ឮ​ហើយ​ភ័យ​ណាស់ ក៏​ឲ្យ​សម្ដេចចៅពញា​ហែង​នៅ​រក្សា​បន្ទាយ រួច​ផ្ដាំ​ថាឲ្យ​ខិតខំ​កេណ្ឌ​រេហ៍ពល​ទុក​បំរុងឲ្យ​បាន​ច្រើន។ ឯ​ខ្លួន​សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​នាំខ្មាន់​ធ្នូ និង​ទាហាន​កាំភ្លើង ​១០០០​ នាក់ និង​ព្រះ​ទីនាំង​គជេន្ទ្រ​យុទ្ធ​ទៅ​បោះទីតាំង​នៅ​ដូនម៉ៅ​ជា​ត្រើយ​ខាងកើត។ លុះ​ឃើញ​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​គង់​លើ​សេះ​នាំ​ទាហាន​ហែល​ឆ្លង​មក​ដល់​ច្រាំង​ហើយ សេះ​នោះ​ក៏​លិច​វិនាស​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​ទៅចៅហ៊្វា​កៅ​ក៏​ស្ទុះ​ទៅ​ទទួល​យក​រួច​តែ​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា និង​ទាហាន​រួម​មិត្ដ​ ២០​ នាក់​នោះ​ដល់​ទៅ​មាត់ច្រាំង​ល្មម​ព្រះ​ទីនាំង​ចក្រពត្ដិ​នោះ​ត្រឡប់​មក​ដល់សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​ឲ្យ​ទាហាន​បាញ់​ធ្នូ បាញ់​កាំភ្លើង កុំឲ្យ​ព្រះ​ភាគិនេយ្យ​យសរាជា​ឡើង​តាម​មក​ទាន់។ ព្រះ​យសរាជា​ក៏​ត្រឡប់​ព្រះ​ទីនាំង​មក​រក​ទ័ព​ទូក​ដែល​តាម​មក​ពីក្រោយ​នោះ​វិញ លុះ​ជួប​ហើយ​ស្ដេច​ឲ្យ​ឈប់​នៅ​ទី​មួយអន្លើ។ ជួន​ជា​ពេល​នោះ​មាន​ខ្យល់ព្យុះ​ខ្លាំង​ណាស់ ស្ដេច​ត្រាស់​ឲ្យ​យក​អាវុធ​សឹក​ទុក​សិន ហើយ​ចូល​ទូក​ចំបាំង​ទៅ​ឈប់​ក្នុង​បឹង​មួយអន្លើ។ ទ្រង់​ឲ្យ​សាង​វត្ដ​មួយ​នៅ​ទីនោះ​ទុកជា​ព្រះ​កេរ្ដិ៍ ហេតុនេះ​ហើយ​បានជា​ជាប់​ឈ្មោះ​ថា វត្ដ​ព្រែកហ្លួង​រៀង​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃនេះ។ ឯ​សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​កាល​បាន​ទទួល​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​រួច​ហើយ ជួន​ជា​វេលា​យប់​ក៏​យាង​ស្ដេចផ្ទុំសំរាកកំលាំង​​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ដូនម៉ៅ​ នោះ​ទៅតែ​ទីនោះ​មាន​មូស​ខ្លាំង​ណាស់​ទ្រាំ​ពុំ​បាន ទើប​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ទ្រង់​ផ្សង​មិន​ឲ្យ​មាន​មូស មូស​ក៏​គ្មាន​ក្នុង​ទីនោះ​រៀង​មក។ លុះ​ព្រឹក​ឡើង​សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​យាង​សម្ដេច​ព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ឡើង​គង់​ព្រះ​ទីនាំង​ពិជ័យ​គជ​យុទ្ធ​នាំ​រេហ៍ពល​ទាំង ​១០២០ ​នាក់​ស្រូត​រូត​ទៅ​ដល់​ភូមិ​ដំរី​ស ព្រះ​ទីនាំង​ពិជ័យគជ​យុទ្ធ​នោះ​ឈឺ​ស្រុត​នៅ​ទីនោះ​ទៅព្រះស្ដេច​កន​ទ្រង់​ធ្វើបុណ្យ​ហើយ​ឲ្យ​កប់​ដំរី​នៅ​ទីនោះបានជា​ជាប់​ហៅ​ ទួល​កប់​ព្រះ​ដំរី​រៀង​មក។ សម្ដេច​ស្រីជេដ្ឋា​ទ្រង់​ពិនិត្យ​ពី​ព្រះ​ទីនាំង​ពិជ័យគជ​យុទ្ធ និង​ព្រះ​ទីនាំង​ស័ង្ខ​រស្មី​កាលណា ទ្រង់​សង្ស័យ​នឹង​បុណ្យ​បារមី​ជា​ពន់ពេក ទ្រង់​នឹក​ថា កាលណា​ខ្លួន​អញ​នឹង​មានបុណ្យត្រូវ​បាន​ព្រះ​ទីនាំង​ពិជ័យ​គជ​យុទ្ធ​នោះគឺ​បាន​ក្នុង​កាល​កសាង​បន្ទាយ​ស្រឡប់​ពិជ័យ​ព្រៃនគរ​ដែល​កាលនោះ​មាន​ហ្ម​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ផៃ​នាំ​យក​ដំរី​មក​ថ្វាយ​មាន​កំពស់ ១០ ​ហត្ថ។ ថ្វាយ​រួច​ហើយ​ហ្ម​ផៃ​នោះ​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ​បាត់មិនដឹង​ជា​នៅ​ស្រុក​ណា ភូមិ​ណា​ទេ រកតែ​ខ្លួន​នឹង​ឲ្យ​រង្វាន់​ពេញចិត្ដ​ក៏​រក​ពុំ​ឃើញ។ ឯ​ព្រះ​ទីនាំង​ស័ង្ខរស្មី​ទៀត កាល​អញ​លើកទ័ព​ដេញ​ព្រះឝ្រីឝៅគន្ធបទ​ដល់​ទៅ​ក្បាល​កោះសូទិន​ទាំង​យប់​នោះ ក៏​មាន​ឈ្មោះ​ចៅ​ឥន្ទ​យក​សេះ​នោះ​មក​ថ្វាយ​មាន​កំពស់ ​១០ ​ហត្ថ ​៤ ​ធ្នាប់ មាន​កំលាំង​ហែល​ទឹក​សន្ធឹក​ដូច​រន្ទះ​នឹង​ឲ្យ​រង្វាន់​ក៏​រក​ពុំ​ឃើញ​ដែរ។ ព្រះ​ទីនាំង​ទាំង​ពីរ​នេះ​ដូច​ជា​ទេវតា​និម្មិត​ថ្វាយ ឥឡូវ​វិនាស​អស់ទាំង​ពីរ​ទៅ​ហើយដូច្នេះ​ឃើញ​ថាបុណ្យ​បារមី​អញ​មិន​យឺនយូរ​ប៉ុន្មាន​ឡើយ។
ស្កង់ឌីណាវី

ស្កង់ឌីណាវី (Scandinavia) ជាក្រុមប្រទេសមួយនៅតំបន់ទ្វីបអឺរ៉ុបភាគខាងជើង ដែលរួមមានដាណឺម៉ាក ន័រវែស និងស៊ុយអែត។ ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើជាទូទៅនៅផ្លូវភាសាសាស្ត្រ មានន័យថា តំបន់ដែលនិយាយភាសានៅក្រុមភាសាស្កង់ឌីណាវី (ហៅផងដែរថា ក្រុមភាសាអាល្លឺម៉ង់ខាងជើង ដោយរួមមានភាសាដាណឺម៉ាក ភាសាន័រវែស និង ភាសាស៊ុយអែត) ដោយភាសាទាំងនេះមានភាពទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ហើយជនជាតិស្កង់ឌីណាវីជាច្រើនអាចយល់ភាសាមយចំនួនផ្សេងទៀត ដោយអាចមានការលំបាកខ្លះ។
ស្កង់ឌីណាវី: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបទ្វីប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់នៅទ្វីបអឺរ៉ុប
ស្កន្ទ (ព្រះពុទ្ធសាសនា)

ស្កន្ទ ( 塞建陀, 室建陀 ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា  វ៉ៃតួ ( 韋馱 ) និង អ៊ីដាទែន ( 韋駄天 ) ជា ​ព្រះពោធិសត្វ ​មហាយាន ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អ្នក​គោរព​ប្រតិបត្តិ​តាម ​វត្ត​អារាម ដែល​ការពារ​ការ​បង្រៀន​របស់ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា ។   ជួនកាលគាត់ត្រូវបានគេហៅផងដែរនៅក្នុងប្រពៃណីចិន "Hufa Weituo Zuntian Pusa" មានន័យថា "គោរពព្រះធម៌ជាអ្នកការពារ ស្កន្ទ ពោធិសត្វ" ពីព្រោះគាត់គឺជាអាទិទេពមួយក្នុងចំណោម អាទិទេពអាណាព្យាបាលទាំងម្ភៃបួន ដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុង Golden Light Sutra ។

នៅក្នុង​ប្រាសាទ​នានា​របស់​ប្រទេស​ចិន ស្កន្ទ ប្រឈមមុខ​នឹង​រូបសំណាក​របស់​ព្រះពុទ្ធ​នៅក្នុង​ទីសក្ការៈបូជា​ធំ ដែល​គ្មាន​អាវុធ​ជា​ប្រពៃណី ហើយ​ដៃ​របស់​ព្រះអង្គ​នៅ​ក្នុង អញ្ជលី ។ ក្នុងចំណោមអ្នកផ្សេងទៀត គាត់នៅខាងស្តាំដៃនៃទីសក្ការៈបូជាធំដែលមានអាវុធនៅក្នុងដៃ ចំណែកនៅខាងឆ្វេងគឺជាសមភាគីរបស់គាត់គឺ សង្ឃរាម (ត្រូវបានកំណត់ថាជាមេទ័ពប្រវត្តិសាស្ត្រ គួនយុ )។ នៅក្នុង សូត្រ ភាសាចិន រូបភាពរបស់គាត់ត្រូវបានរកឃើញនៅចុងបញ្ចប់នៃព្រះសូត្រ ដែលជាការរំលឹកពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់គាត់ក្នុងការការពារ និងរក្សាការបង្រៀន។

យោងទៅតាមរឿងព្រេង ស្កន្ទ គឺជាកូនប្រុសរបស់ស្តេចដ៏មានគុណធម៌ ដែលមាន ជំនឿ ទាំងស្រុងលើការបង្រៀនរបស់ព្រះពុទ្ធ។ កាល​ព្រះពុទ្ធ​ចូល ​បរិនិព្វាន ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​ប្រដៅស្កន្ទឲ្យ​រក្សា​ព្រះធម៌។ វា​ជា​កាតព្វកិច្ច​របស់​គាត់​ក្នុង​ការ​ការពារ​សមាជិក ​សង្ឃ ​នៅពេល​ពួកគេ​ត្រូវ​រំខាន​ដោយ ​មារ អ្នក​ល្បួង ហើយ​ក៏​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ក្នុង​ចំណោម​សមាជិក​នៃ​សង្ឃ​ផងដែរ។ ពីរបីថ្ងៃបន្ទាប់ពីព្រះពុទ្ធចូលបរិនិព្វាន និងបូជាសព បិសាចអាក្រក់បានលួចយកព្រះសារីរិកធាតុរបស់ព្រះអង្គ។ សច្ចារបស់ ស្កន្ទ ក្នុងការការពារជំនឿ និងព្រះធម៌ ត្រូវបានបង្ហាញឱ្យឃើញនៅពេលដែលគាត់បានកម្ចាត់ និងសម្លាប់បិសាចអាក្រក់ ហើយប្រគល់វត្ថុបុរាណវិញ។
ស្កន្ទ (ព្រះពុទ្ធសាសនា): ប្រភពដើម

ប្រភពដើម 
រូបភាពតូច| រូបសំណាកថ្មរបស់ វ៉ៃតួ នៅក្នុងគ្រឿងសឹកលំនាំភ្នំ រាជវង្ស មិង ឆ្នាំ 1527
រឿងរ៉ាវប្រែប្រួលអំពីរបៀបដែល ស្កន្ទ ត្រូវបានទទួលយកចូលទៅក្នុង pantheon ព្រះពុទ្ធសាសនាប្រពៃណីចិន។ អ្នក​ខ្លះ​បាន​ស្នើ​ថា​លក្ខណៈ​របស់ ស្កន្ទ ត្រូវ​បាន​កែ​សម្រួល​ពី​អាទិទេព​ចិន​ដែល​បាន​បង្ហាញ​ខ្លួន​ក្នុង​ប្រលោមលោក មិង បុរាណ​ចិន Fengshen Yanyi ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អត្ថិភាពនៃរូបភាពស្កានដាដែលបង្ហាញអំពីរាជវង្សមីងបានកំណត់ប្រភពដើមរបស់គាត់ត្រលប់ទៅសម័យមុនក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ព្រះពុទ្ធសាសនាចិន។

ស្កន្ទ ត្រូវ​បាន​គេ​ពណ៌នា​ថា​ជា​យុវជន​ម្នាក់​ដែល​ពាក់​ពាស​ពេញ​ពាសដែក និង​ពាក់​ក្បាល​របស់​មេទ័ព​ចិន ហើយ​ជា​ធម្មតា​ពឹង​លើ​បុគ្គលិក វជ្រ ។ អ្នកខ្លះនិយាយថា ស្កន្ទ គឺជាព្រះសង្រ្គាម ហិណ្ឌូ កតិ៍កេយ (មុរុគ) ខ្លួនឯងដែលមានឈ្មោះ ស្កន្ទ ។ អ្នកផ្សេងទៀតចង្អុលបង្ហាញថា ស្កន្ទ ក៏អាចជាការបង្ហាញរបស់ វជ្របាណិ ដែលជាព្រះពោធិសត្វដែលមានទំនាក់ទំនងខ្លះជាមួយ ស្កន្ទ ដោយសារតែពួកគេទាំងពីរកាន់ វជ្រ ជាអាវុធ ត្រូវបានបង្ហាញដោយពន្លឺភ្លើង និងជាអ្នកការពារព្រះពុទ្ធសាសនា។

ថ្វីត្បិតតែស្កន្ទគ្រាន់តែជា ទេវៈ ក៏ដោយ ក៏គាត់ត្រូវបានគេហៅជាញឹកញាប់ថាជាព្រះពោធិសត្វ។
ស្កន្ទ (ព្រះពុទ្ធសាសនា): សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 ធម៌បាល
 កាតារាគម ទេវិយោ តំណាងពុទ្ធសាសនាស្រីលង្កានៃ ស្កន្ទ
 កតិ៍កេយ, សមមូលហិណ្ឌូនៃ ស្កន្ទ
 សក្រ (ពុទ្ធសាសនា)
 តារា (ពុទ្ធសាសនា)
ស្ករត្នោត

ស្តាំ|250px
ស្ករត្នោតគឹជាផលិតផលរបស់ខ្មែរ​ ដែលស្ករត្នោតត្រូវបានគេផលិតចេញពីធម្មជាតិពិតៗ គឹផលិតពីដើមត្នោត។នៅប្រទេសកម្ពុជាប្រជាជនកម្ពុជាយើងចូលចិត្តយកវាមកបរិភោគបានច្រើនយ៉ាង ដូចជា សំរាប់បង់សម្លរអោយមានរស់ជាតិឆ្ងាញ់ពិសារ សំរាប់ធ្វើបង្អែមចង្អាបជាដើម។សព្វថ្ងៃនេះមានប្រជាជនមួយចំនួនច្រើនប្រកបរបរធ្វើស្ករត្នោត។
ស្ករត្នោត: ឈ្មោះ

ឈ្មោះ
Burma: jaggery, htanyet (; )
Telugu: nalla bellam, thaati bellam (Palm Jaggery)
Kannada: bella
Kerala: panam kaLkaNdam (പനം കല്‍കണ്ടം),Karippatti,"Karipetti",KarippOtti (കരിപെട്ടി)
Bangladesh/Bengal: gur (cane sugar), taal patali (solid palm sugar), khejur gur (date palm sugar);
Tamil Nadu: panam kaRkaNdu, karuppatti, panang karuppatti, panai vellam, pananj chakarai
Indonesia: gula kelapa, gula aren, gula merah, gula semut (Gula Jawa in the Netherlands)
Philippines: Pakaskas
Malaysia: gula anau, gula melaka, gula kabung
Sri Lanka: jaggery, kitul-hakuru, tal-hakuru, pol pani
Laos: num taan
Thailand: น้ำตาลปี๊บ (nam taan peep), น้ำตาลปึก (nam taan bik)
Vietnam: đường thốt nốt
ស្ករត្នោត: របៀបធ្វើស្ករត្នោត

របៀបធ្វើស្ករត្នោត 
របៀបធ្វើស្ករត្នោតដំបូងយើងត្រូវត្រង់យកទឹកត្នោតពីដើមត្នោតជាមុនសិន ជាធម្មតាគេត្រង់យកទឹកត្នោតនៅពេលថ្ងៃល្ងាចទុករហូតដល់ព្រឹក ទើបគេឡើងយកទឹកត្នោតនោះ យកមកចាក់ដាក់ក្នុងឆ្នាំងរឺ ខ្ទះហើយដាំវាអោយពុះខ្លាំងរហូតឡើងក្រហមទើបដាក់ចុះមក
ក្រោមរួចធ្វើការកូរ រឺគេហៅថា វិតក្នុងការកូរ រឺ វិតនេះគេត្រូវប្រើពេលវេលាប្រហែលជា១០នាទី គឺកូររហូតដល់ទឹកត្នោតដែលបានដាំពុះនោះក្លាយទៅជាស្ករដែលមានសភាពរឹងតិចៗទើបឈប់។

របៀបធ្វើស្កត្នោតរបស់បងប្អូនខ្មែរ

បើសិនជាយើងពិភាក្សាទៅលើស្ករគឺយើងក៏ឃើញថាមានប្រភេទស្កជាច្រើនដែលមានលក្ខណៈប្រភេទនិងរស់ជាតិគ៏ផ្អែមផ្សេងៗគ្នាដែរហើយរបៀបផលិតក៏មានលក្ខណៈខុសគ្នាជាច្រើនផងដែរ
ដូចជា  ប្រភេទ ស្ករអំពៅ  ស្ករដូង  ស្ករត្នោត   ស្ករដែលភលិតពីដើមអន្សែជាប្រភេទស្ករដែលកម្ររនិងមានការផលិតឡើងណាសើព្រោះថាវាមានស្រួចស្រាវបំផុតក្នុងការផលិតលើងហើយតទៅនេះ
ខ្ញុំសូមនែរនាំពីរបៀបក្នុងការធ្វើស្ករត្នោតវិញម្តង
ជាដំបូងយើងត្រូវមានបង្អោងគឺជាប្រភេទឬស្សីដែលមានខ្នែងវែវនិងរឹងមាំផងដែរព្រោះត្រូវយកវាមកធ្វើជាអង្អោងឬជាចណ្តើឡើងដើមត្នោតបាន
ត្រូវមានវល្លិ៏ឬខ្សែរដែលមាំល្អដើម្បីចងភ្ជាម់បង្អោងទៅនិងដើមត្នោតសំរាប់ឡើងដើមត្នោត
ត្រូវជ្រើសរើសប្រភេទដើតត្នោតណាដែលជាដើមត្នោតញីហើយមានកំពស់ទាបសមល្មមបើអាច និងមានធាងធំមាំ មានស្លឹកច្រើន
ត្រូវយកឃ្នាបគាបផ្កាត្នោតដែលភាសាធម្មតាគេហៅថាក្តត្នោតអោយទន់រយៈពេលបីទៅបួនព្រឹកទៅតាមប្រភេតត្នោតដែលងាយចេញនិងមិនងាយចេញទឹក
រួចយើងត្រូវយកកាំបិតដែលមុតទៅធ្វើការចិតនៅផ្នែកខាងមុខរបស់វា រឺហៅម្យ៉ាងទៀតថាវាត់មុខ ចំណាំការវាត់មុខត្រូវតែស្តើងៗកុំក្រាស់ព្រោះវាងាយនិងឆាប់អស់ផ្កាត្នោតហើយវាក៏មិនងាយចេញទឹកនោះដែរ ហើយម្យ៉ាងទៀតគឹយើងអាចយកំពង់ឬស្សីដែលមានទឹកពេញមកត្រាំផ្កាត្នោតនោះ
ប្រហែលជាពីថ្ងៃរឺមិនចាំបាច់ក៏បានបើករណីផ្កាត្នោតនោះឆាប់ចេញទឹក  នៅពេលចេញទឹកហើយយើយកបំពងទៅត្រងទឹកត្នោត
ពេលបានទឹកត្នោតហើយគឺយកទៅរំងាស់ក្នុងឆ្នាំងរហូតដល់រីងក្លាយទៅជាស្កររួចលើកយកទៅកូរជាមួយនឹងដងឈើតូចមួយ
នៅពេលត្រជាក់យើងធ្វើការចាត់ដាក់ក្នុងពាងដើម្បីរក្សាទុកជាការស្រេច​  ។
ស្ករត្នោត: របៀបធ្វើស្កត្នោតរបស់បងប្អូនខ្មែរ

របៀបធ្វើស្កត្នោតរបស់បងប្អូនខ្មែរ

បើសិនជាយើងពិភាក្សាទៅលើស្ករគឺយើងក៏ឃើញថាមានប្រភេទស្កជាច្រើនដែលមានលក្ខណៈប្រភេទនិងរស់ជាតិគ៏ផ្អែមផ្សេងៗគ្នាដែរហើយរបៀបផលិតក៏មានលក្ខណៈខុសគ្នាជាច្រើនផងដែរ
ដូចជា  ប្រភេទ ស្ករអំពៅ  ស្ករដូង  ស្ករត្នោត   ស្ករដែលភលិតពីដើមអន្សែជាប្រភេទស្ករដែលកម្ររនិងមានការផលិតឡើងណាសើព្រោះថាវាមានស្រួចស្រាវបំផុតក្នុងការផលិតលើងហើយតទៅនេះ
ខ្ញុំសូមនែរនាំពីរបៀបក្នុងការធ្វើស្ករត្នោតវិញម្តង
ជាដំបូងយើងត្រូវមានបង្អោងគឺជាប្រភេទឬស្សីដែលមានខ្នែងវែវនិងរឹងមាំផងដែរព្រោះត្រូវយកវាមកធ្វើជាអង្អោងឬជាចណ្តើឡើងដើមត្នោតបាន
ត្រូវមានវល្លិ៏ឬខ្សែរដែលមាំល្អដើម្បីចងភ្ជាម់បង្អោងទៅនិងដើមត្នោតសំរាប់ឡើងដើមត្នោត
ត្រូវជ្រើសរើសប្រភេទដើតត្នោតណាដែលជាដើមត្នោតញីហើយមានកំពស់ទាបសមល្មមបើអាច និងមានធាងធំមាំ មានស្លឹកច្រើន
ត្រូវយកឃ្នាបគាបផ្កាត្នោតដែលភាសាធម្មតាគេហៅថាក្តត្នោតអោយទន់រយៈពេលបីទៅបួនព្រឹកទៅតាមប្រភេតត្នោតដែលងាយចេញនិងមិនងាយចេញទឹក
រួចយើងត្រូវយកកាំបិតដែលមុតទៅធ្វើការចិតនៅផ្នែកខាងមុខរបស់វា រឺហៅម្យ៉ាងទៀតថាវាត់មុខ ចំណាំការវាត់មុខត្រូវតែស្តើងៗកុំក្រាស់ព្រោះវាងាយនិងឆាប់អស់ផ្កាត្នោតហើយវាក៏មិនងាយចេញទឹកនោះដែរ ហើយម្យ៉ាងទៀតគឹយើងអាចយកំពង់ឬស្សីដែលមានទឹកពេញមកត្រាំផ្កាត្នោតនោះ
ប្រហែលជាពីថ្ងៃរឺមិនចាំបាច់ក៏បានបើករណីផ្កាត្នោតនោះឆាប់ចេញទឹក  នៅពេលចេញទឹកហើយយើយកបំពងទៅត្រងទឹកត្នោត
ពេលបានទឹកត្នោតហើយគឺយកទៅរំងាស់ក្នុងឆ្នាំងរហូតដល់រីងក្លាយទៅជាស្កររួចលើកយកទៅកូរជាមួយនឹងដងឈើតូចមួយ
នៅពេលត្រជាក់យើងធ្វើការចាត់ដាក់ក្នុងពាងដើម្បីរក្សាទុកជាការស្រេច​  ។
ស្កុតឡិន

ស្កុតឡែន ឬ ស្រុកស្កុត (ភាសាអង់គ្លេស​៖ Scotland) ហៅតាមបែបភាសាបារាំងថា អេកូស (Écosse) គឺជា​ប្រទេស​មួយ​ស្ថិតនៅ​ប៉ែក​ពាយ័ព្យ​នៃ​អឺរ៉ុប ដែល​លាត​សន្ធឹង​ប្រហែល ១/៣ នៃ​កោះ"ក្រង់ប្រឺតាញ" (Great Britain) ភាគ​ខាងជើង​។ វា​គឺជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ "សហរាជាណាចក្រ" និងមាន​ព្រំប្រទល់​ខាងត្បូង​ជាប់នឹង​ប្រទេស​អង់គ្លេស ខាងកើត​ជាប់នឹងសមុទ្រ​ខាងជើង ខាងជើងនិង​ខាងលិច​ជាប់នឹង​មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងខាងត្បូង​ឆៀង​ខាងលិច​ជាប់នឹង​ច្រកសមុទ្រ​ខាងជើង និង​សមុទ្រ​អៀរឡង់​។ ក្រៅពីនេះ ស្កុតឡែន​នៅ​មាន​កោះ​ជាង ៧៩០ ទៀត​ដោយ​មាន​ទាំង Northern Isles និង Hebrides ។
ស្គរឆៃយ៉ាំ

thumb|ស្គរឈីយយូ ពីរូបថតឆ្នាំ 2435 ។ ផ្ទាំងស្គរល្មមទំហំនេះសព្វថ្ងៃនេះត្រូវបានគេហៅថាស្គរឆៃយាម ។
ស្គរឈ្នះ

ស្តាំ|រូបភាពតូច| ស្គរកណ្តាល និងបាត, ថៃ ក្លងសងណា, ស្គរឈ្នះ របស់កម្ពុជា។ ស្គរឆ្វេងស្ដាំឆ្ងាយ, ស្គរថៃ ខ្លងខែង . រូបភាពថតប្រទេសថៃប្រហែលឆ្នាំ 1900 គ.ស
ស្គរសាំងណា ឬ ស្គរឈ្នះ គឺជា ស្គរ របស់ខ្មែរ ដែលមានរាងស្រដៀងនឹង សំភោ ប៉ុន្តែតូចជាង មានទំហំ ៦០សង់ទីម៉ែត្រ គុណនឹង ២០សង់ទីម៉ែត្រ។  ឧបករណ៍មានទំហំតូចល្មមអាចដាក់បាន។  ដូចស្គរឆៃយ៉ាំដែលមានខ្សែសម្រាប់ឲ្យឧបករណ៍ដង្ហែក្នុងក្បួនដង្ហែរ ស្គរក៏មានខ្សែដែរ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជាជាងការដង្ហែរក្បួនដ៏រីករាយ វាមានគោលបំណងដ៏ឧឡារិកជាងនេះ គឺការលេងនៅក្នុងពិធីបុណ្យសព និងពិធីផ្សេងៗ។ ធ្លាប់លេងភ្លេងបុណ្យសព "ក្លងក្នក់"។ 

ស្មើនឹងស្គរថៃ ក្លងសងណា .
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ស្គរធំ

thumb|ស្គរធំ
ស្គរធំមានពីរ ប្រចាំវង់ភ្លេងពិណពាទ្យនីមួយៗ ស្គរទាំងពីរនេះមានសំនៀងមិនដូចគ្នាទេ។ ស្គរធំនីមួយៗមានមុខពាសដោយស្បែកទាំងសងខាង ដែលត្រូវគោះដោយអន្លូងចំនួនពីរ ស្គរនេះមានជាប្រចាំនៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ តែមិនប្រើប្រាស់គ្រប់តែបទភ្លេងនោះទេ។ ស្គរធំទាំងពីរមានសំនៀងខ្លាំងជាងស្គរនានានៅក្នុងវង់ភ្លេង។ តាមការសន្និដ្ឋានស្គរធំមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំដូចស្គរសម្ភោដែរ ព្រោះស្គរនេះស្ថិតស្ថេរតាំងពីកណើតវង់ភ្លេងពិណពាទ្យមកម្លេះ ហើយជាគូរនឹងស្គរសម្ភោក្នុងការឱ្យចង្វាក់នឹងឱ្យសំនៀងឆ្លើយគ្នាទៅវិញទៅមកយ៉ាងរណ្តុំមិនអាចអត់បានក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យនេះ។ ម្យ៉ាងទៀតស្គរធំនេះក៏មានឆ្លាក់រូបជាប់នឹងប្រាសាទអង្គរវត្តសម្រាប់បញ្ជាក់ថាស្គរធំមានវត្តមានមុនសម័យអង្គរហើយមានសារៈសំខាន់សម្រាប់សង្គមមនុស្សកាលពីរាប់ពាន់ឆ្នាំកន្លងមកហើយនោះរបាំព្រះរាជទ្រព្យ សីហា ឆ្នាំ២០០៥។
ស្គរមហាធឹក (ស្គរដុងសឺន)

រូបភាពតូច| ស្គរ ពី Song Đà ប្រទេសវៀតណាម ។ វប្បធម៍ដុងសឺន II. ពាក់កណ្តាលសហវត្សទី 1 មុនគ.ស. សំរិទ្ធ។
ស្គរមហាធឹក (       ; ហៅម្យ៉ាងទៀតថា ស្គរ Hege Type I)  គឺជាប្រភេទ ស្គរសំរិទ្ធ បុរាណ ដែលបង្កើតឡើងដោយ វប្បធម៌ ដុងសឺន ដែលមាននៅក្នុង ដីសណ្ដទន្លេក្រហម ។ ស្គរ​ត្រូវ​បាន​ផលិត​ពី​ប្រហែល​៦០០​មុន​គ. ស . ពួកគេគឺជាគំរូដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលបំផុតមួយរបស់វប្បធម៌នៃ ការធ្វើដែក បុរាណ។ ស្គរ​ដែល​ធ្វើ​ដោយ​សំរិទ្ធ​ដោយ​ប្រើ​វិធី ​ចាក់​ក្រមួន​ដែល​បាត់​នោះ ​មាន​កម្ពស់​ដល់​ទៅ​មួយ​ម៉ែត្រ និង​មាន​ទម្ងន់​រហូត​ដល់​ទៅ ១០០គីឡូក្រាម។ ស្គរ មហាធឹក ជាក់ស្តែង ជា ឧបករណ៍ភ្លេង និងវត្ថុសក្ការៈបូជា។

ពួកគេត្រូវបានតុបតែងដោយ លំនាំ ធរណីមាត្រ ទិដ្ឋភាពនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ កសិកម្ម សង្រ្គាម សត្វ និងសត្វស្លាប និងទូក។ ក្រោយមកទៀតសំដៅលើសារៈសំខាន់នៃពាណិជ្ជកម្មចំពោះវប្បធម៌ដែលពួកគេត្រូវបានបង្កើតឡើង ហើយស្គរខ្លួនឯងបានក្លាយជាវត្ថុនៃពាណិជ្ជកម្ម និងកេរដំណែល។ គំរូ​មួយ​ដែល​កើតឡើង​ដដែលៗ​គឺ ​បក្សី Lạc ដែល​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​រង្វង់​ខាងក្រៅ​ទី​ពីរ ហើយ​ក៏​មាន​នៅក្នុង​និមិត្តសញ្ញា Mo (សាសនា) ផងដែរ។ ជាង 200 ត្រូវបានគេរកឃើញនៅទូទាំងតំបន់មួយពីភាគខាងកើត ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ទៅកាន់ ប្រទេសវៀតណាម និងផ្នែកខ្លះនៃ ប្រទេសចិនភាគខាងត្បូង ។ 

ការបង្ហាញលើផ្ទៃនៃស្គរ មហាធឹក ជារឿយៗត្រូវបានបង្ហាញនៅទូទាំងវិទ្យាស្ថានវប្បធម៌ជាច្រើននៃប្រទេសវៀតណាម ដែលមួយត្រូវបានដាក់តាំងនៅក្នុងការិយាល័យសភាវៀតណាមក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានមួយចំនួនរបស់វៀតណាម។
ស្គរមហាធឹក (ស្គរដុងសឺន): ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច| កន្លែងរកឃើញប្រភេទ ស្គរមហាធឹក
យោងតាមប្រវត្ដិសាស្ដ្របុរាណ ស្គរសំរឹទ្ធត្រូវបានលើកឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុង ស៊ីបេន និង សៀវភៅរបស់ហានក្រោយមក ដែលបាននិយាយថា Ma Yuan បានរំលាយស្គរសំរឹទ្ធដែលរឹបអូសបានពី ឡាកវៀត នៅ ជៀអូជី ដើម្បីធ្វើសេះសំរិទ្ធ។

ស្គរ​សំរឹទ្ធ​ត្រូវ​បាន​គេ​គោរព​ជា​វត្ថុ​គោរព​បូជា​នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម​បុរាណ។  ស្គរ​សំរិទ្ធ​ដែល​គេ​ជីក​បាន​ត្រូវ​បាន​គេ​គោរព​បូជា​ជា​ព្រះ​ Thần Đồng Cổ (ព្រះ​ស្គរ​សំរិទ្ធ) នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា ប្រាសាទ Đông Cổ និង​ប្រាសាទ Cao Sơn ។  ស្គរ Ngoc Lu ត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ ១៨៩៣ ក្នុងខេត្ត Hà Nam ។ ស្គរ មហាធឹក រួមជាមួយនឹងគ្រឿងសំរឹទ្ធត្រូវបានជីកកកាយនៅឆ្នាំ 1924 នៅភូមិ ដុងសឺន ខេត្ត Thanh Hóa ប្រទេសវៀតណាម។

នៅឆ្នាំ 1902 ការប្រមូលផ្តុំនៃស្គរសំរិទ្ធធំចំនួន 165 ត្រូវបានបោះពុម្ពដោយ F. Heger ដែលបានបែងចែកពួកវាទៅជាចំណាត់ថ្នាក់បួនប្រភេទ។  យុគសម័យសំរិទ្ធនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ Cambridge World Archaeology ។ ISBN <bdi>0-521-56505-7</bdi> ។ អ្នកបុរាណវិទូចិនបានចាត់ថ្នាក់ស្គរ Heger I ទៅជាស្គរ Yue ធំជាង និងធ្ងន់ជាង រួមទាំងស្គរ មហាធឹក និងស្គរ Dian ទៅជាប្រាំបីប្រភេទរង។

ការរកឃើញស្គរ មហាធឹក នៅ ញូគីណេ ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាភស្តុតាងនៃទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម - យ៉ាងហោចមួយពាន់ឆ្នាំមុន - រវាងតំបន់នេះ និងសង្គមនៃ កោះជ្វា និងប្រទេសចិន។
ស្គរមហាធឹក (ស្គរដុងសឺន): រូបរាង

រូបរាង 
រូបភាពតូច| រូបភាពនៅលើផ្ទៃស្គរសំរិទ្ធ Ngọc Lũ ប្រទេសវៀតណាម
ស្គរមានរូបរាងស៊ីមេទ្រីដែលមានបីផ្នែក៖

 រាង (រាងកាយខាងលើ)
 ក្បាល (ផ្នែកខាងលើ)
 ជើង (ផ្នែកខាងក្រោម)

គំរូនៅលើស្គរមានរចនាបទជាក់ស្តែង និងបង្ហាញផ្ទះឈើ, មនុស្សរាំ, បុកស្រូវ, វាយស្គរ, និងទូក រួមជាមួយនឹងសត្វ និងសត្វស្លាប។ ឈុតឆាកបង្ហាញពីជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់វៀតណាមបុរាណ និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីទេពកោសល្យសិល្បៈ និងចិត្តគំនិត។ ស្គរ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​ឧបករណ៍​ភ្លេង​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​នានា ដូចជា​បួងសួង​សុំ​ភ្លៀង​ដើម្បី​ប្រមូល​ផល​ល្អ និង​ពិធី​បុណ្យ​ផ្សេងៗ ដូចជា​ពិធី​មង្គលការ និង​ពិធី​បុណ្យសព ព្រមទាំង​បញ្ជា​ក្នុង​ជួរ​កងទ័ព។ ពួកគេ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​វត្ថុ​បុណ្យសព និង​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​អំណាច​របស់​មេដឹកនាំ​កុលសម្ព័ន្ធ។