រាជវង្សថាង: '''សករាជចឺនកួន'''

សករាជចឺនកួន 
ដើមសករាជចឺនកួន ប្រទេសជាតិស្ថិតក្នុងសភាពទ្រុឌទ្រោមដោយសារសង្គ្រាមក្នុងស្រុក។ ប្រជជនត្រូវដើរពនេចរគ្មានទីអាស្រ័យ។ ថាងថៃចុង បានទទួលមេរៀនពីការរលំរលាយនៃរាជវង្សស៊ុយ ដែលជាប្រភពនៃពាក្យថា “ក្សត្រប្រៀបដូចទូក ចំណែកប្រជាជនគឺទឹក ទឹកអាចធ្វើឲ្យទូកអណ្ដែត និងលិចបានដូចគ្នា”។ ទ្រង់ដឹងថា ការបឺតឈាមរាស្ដ្រ បើរាស្ដ្រមិនអាចទ្រាំបាន អ្នកដឹកនាំក៏ពុំអាចនៅស្ថិតស្ថេរបានដែរ។ ដូច្នេះហើយទើបទ្រង់យកចិត្ដទុកដាក់ក្នុងការគ្រប់គ្រងរាជការផែនដីយ៉ាងអស់ពីកម្លាំងកាយចិត្ដ។

ទ្រង់ធ្វើនយោបាយបើកចំហ កាត់បន្ថយការបង់ភាស៊ី កាត់បន្ថយការដាក់ទោសប្រភេទធ្ងន់ធ្ងរ តែផ្ដោតលើភាពត្រឹមត្រូវ យុត្ដិធម៌ច្រើនជាង ជំរុញអភិវឌ្ឍន៍កម្លាំងការផលិត បែងចែកដីធ្លីជូនប្រជារាស្ដ្រ ឲ្យរាស្ដ្រទទួលបានដីកសិកម្ម និងរស់នៅសុខសប្បាយ។

ក្នុងកំឡុងពេលខាងលើនេះ មានការតែងច្បាប់បន្ថែមច្រើនទៀត បើកការប្រឡងជ្រើសរើសមន្ដ្រីចូលបម្រើរាជការពីបុគ្គលទូទៅ មិនប្រកាន់មានក្រ មិនប្រកាន់តំណែងថ្នាក់ខ្ពស់ទាបដូចពីមុន ថែមទាំងមានការពិនិត្យតាមដានការធ្វើការងាររបស់បណ្ដាមន្ដ្រីតាមតំបន់នីមួយៗ យ៉ាងតឹងរឹង ជ្រើរើសមនុស្សឆ្លាតមានបញ្ញាមកបម្រើរាជការ ដកតំណែងមនុស្សអាក្រក់។ ក្រៅពីនេះ នៅមានការបើកទទួលស្ដាប់យោបល់ និងជំទាស់របស់មន្ដ្រីជុំវិញ ដើម្បីកែសម្រួលគុណវិបត្ដិក្នុងការគ្រប់គ្រងផែនដីបានយ៉ាងទាន់សភាពការណ៍ ទើបនៅជុំវិញពោរពេញទៅដោយមនុស្សមានបញ្ញាតាំងចិត្ដធ្វើការងារ ដូចជា ហ្វាងស្វៀនលិង វ៉ើយជិង វ៉ើនយៀនប៉ ជាដើម ដែលជាមូលហេតុសំខាន់ដែលធ្វើឲ្យសករាជចឺនកួនមានការគ្រប់គ្របប្រកបដោយតម្លាភាពនិងមានស្ថេរភាព។

ក្នុងផ្នែកប្រព័ន្ធការសិក្សា ថាងថៃចុងឲ្យតម្លៃលើការរួបរួមនិងរៀបចំតម្រាចំណេះដឹងវិជ្ជាការនិងតម្រាប្រវត្ដិសាស្ដ្រឲ្យមានបែបផែន ថែមទាំងបើកទូលាយក្នុងការគោរពនិងផ្សព្វផ្សាយទស្សនៈនៃសាសនាផ្សេងៗ ដូចជា ពុទ្ធសាសនា សាសនាតាវ យូ (លទ្ធិខុងជឺ) រួមទាំងសាសនាបូជាភ្លើងរបស់ចក្រភពពែក្យ សាសនាមេនី និងគ្រឹស្ដសាសនា។

ហេតុការណ៍ដែលសំខាន់ចំពោះការផ្សព្វផ្សាយសាសនា មានដូចជា ស្ដេចសង្ឃស្វៀនចាំង ឬព្រះសង្ឃថាងសាំចាំង (ខ្មែរយើងហៅលោកគ្រូថាងចេង) បានធ្វើដំណើរទៅប្រទេសឥណ្ឌាដ៏សែនឆ្ងាយ ដើម្បីអញ្ជើញព្រះត្រៃបិតកមកប្រែជាភាសាចិន និងផ្សព្វផ្សាយបន្ដ ធ្វើឲ្យពុទ្ធសាសនាក្នុងសម័យរាជវង្សថាងចម្រើនរុងរឿងដល់កំពូលនៃពេលក្រោយមកទៀត។

ក្រៅពីនេះ ថាងថៃចុងបានជ្រោមជ្រែងនិងរៀបចំបែបផែនប្រព័ន្ធសិក្សាអប់រំ មានការសាងសង់គ្រឹះស្ថានសិក្សាសម្រាប់បណ្ដាកូនចៅថ្នាក់ដឹកនាំ ហៅថា សំណាក់សិក្សាហុងវ៉ើនកួន បើកបង្រៀនមុខវិជ្ជាផ្សេងៗ ដើម្បីក្លាយជាមេដឹកនាំ ដូចជា មុខវិជ្ជាគ្រប់គ្រង ច្បាប់ អក្សរសាស្ដ្រ អក្សរសិល្ប៍ គណិតវិទ្យា ។ល។ ដើម្បីអប់រំបណ្ដុះបណ្ដាលបណ្ដាលកូនចៅដែលជាទាយាទខ្សែញាតិវង្ស មន្ដ្រី និងអ្នកលំដាប់ខ្ពស់ ថែមទាំងមានបង្កើតគ្រឹះស្ថានសិក្សាមុខវិជ្ជាផ្សេងៗ ទូទាំងរាជាណាចក្រ ទើបបណ្ដាថ្នាក់ដឹកនាំផ្សេងៗ ចូលចិត្ដបញ្ជូនកូនចៅឲ្យចូលមកសិក្សានៅរាជធានីឆាងអាន ធ្វើឲ្យក្នុងពេលនោះចិនក្លាយជាមជ្ឍមណ្ឌលសិក្សាស្រាវជ្រាវវិជ្ជាការផ្សេងៗ ក្នុងតំបន់ភូមិភាគនេះ។

ក្នុងរជ្ជកាលនេះ បានមានការបដិវត្ដន៍រចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រង ដែលផ្ដោតការប្រមូលផ្ដុំអំណាចមករាជធានី ដើម្បីការពារការបះបោរពីសំណាក់កងកម្លាំងផ្សេងៗ ដូចដែលធ្លាប់កើតមានកន្លងមក មន្ដ្រីថ្នាក់តំបន់ពុំមានសិទ្ធបរពល ក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាម រាជធានីចេញបញ្ជាប្រមូលផ្ដុំទ័ពពីតំបន់ផ្សេងៗ រួចចាត់បញ្ជូនមេទ័ពទៅបញ្ជាការច្បាំង ក្រោយចប់សង្គ្រាម ទាហានត្រូវត្រឡប់ចូលអង្គភាព មេទ័ពត្រឡប់ចូលរាជសំណាក់។

ការពង្រីកអានុភាពនៃរាជាណាចក្រ ថាងថៃចុង បានដំណើរការទាំងផ្នែកយោធានិងការទូតទៅតំណាលគ្នា មានជាអាទិ ក្នុងឆ្នាំគ.ស ៦៣០ ទ័ពថាង ដឹកនាំដោយមេទ័ពលីជិងនិងលីជី បង្ក្រាបធូចៀខាងកើត ពង្រីកដែនដីឡើងទៅទិសខាងជើង (បច្ចុប្បន្នគឺម៉ុងកូលខាងក្នុង)។ ក្រោយមកធូចៀខាងកើតដួលរលំ។ ថាងថៃចុងដំណើរនយោបាយបើកទូលាយផ្ដល់ឥស្សរភាពឲ្យទៅជនជាតិភាគតិចក្នុងការរស់ មានជនជាតិធូចៀមួយចំនួនខ្លះភាសខ្លួនមកនៅឆាងអាន ហើយមានមិនតិចនាក់ទេដែលបានចូលបម្រើរាជការកងទ័ព រំលាយខ្លួនចូលជាមួយវប្បធម៌ភូមិភាគកណ្ដាល។

សុងចាន់កាន់ពូឬព្រះចៅស្រងតាសាន់ខាំប៉ូ នៃនគរធូហ្វាន (ទីបេបច្ចុប្បន្ន) ដែលរួបរួមបណ្ដានគរភាគខាងលិចឆៀងខាងត្បូងបាននោះ មានកម្លាំងខ្លាំងក្លាឡើង បានចាត់បញ្ជូនរាជទូតមកស្ដីដណ្ដឹងបុត្រីស្ដេចថាងថៃចុងជាច្រើនដង។ នៅទីបំផុតឆ្នាំគ.ស ៦៤១ ថាងថៃចុងសម្រេចបញ្ជូនបុត្រីវ៉ើនឆឺង ដែលពោរពេញទៅដោយចំណេះដឹងសមត្ថភាពផ្នែកសិល្បៈធ្វើដំណើរទៅជាទូតមេត្រីភាពនាលើកនេះ។ អង្គម្ចាស់ស្រីវ៉ើនឆឺងបាននាំយកសិល្បៈចំណេះវិជ្ជាការផ្សេងៗ របស់ចិន មានជាអាទិ អក្សរសាស្ដ្រ តន្ដ្រី កសិកម្ម តម្បាញ ការធ្វើក្រដាសនិងទឹកខ្មៅ ។ល។ ទៅផ្សព្វផ្សាយក្នុងទឹកដីដ៏សែនឆ្ងាយនេះ ទើបនគរធូហ្វាននិងរាជវង្សថាងរក្សាមេត្រីភាពល្អនឹងគ្នាជារហូតមក (ថ្វីបើក្រោយមកនគរធូហ្វានកើតទំនាស់នឹងរាជសំណាក់ថាងក្នុងរជ្ជកាលក្រោយៗ​ តែអង្គម្ចាស់ស្រីវ៉ើនឆឺងនៅតែទទួលបានការគោរពលើកតំកើងយ៉ាងខ្ពស់ពីបណ្ដាជនជាតិទីបេរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន)។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចុងរជ្ជកាលស្ដេចថាងថៃចុង កើតបញ្ហាសំខាន់មួយគឺ ការជ្រើសរើសរជ្ជទាយាទដែលសមស្រប ដោយសារក្នងឆ្នាំគ.ស ៦៤៣ រជ្ជទាយាទលីឆឺងឆៀន ជាមួយវុយវ៉ាំងលីថៃ ដណ្ដើមអំណាចគ្នា។ ពេលថាងថៃចុងដឹងរឿងក៏បញ្ជាឲ្យទម្លាក់រជ្ជទាយាទនិងវុយវ៉ាំងទជារាស្ដ្រសាមញ្ញ តែងតាំងលីជឺ បុត្រាអង្គទីប្រាំបួនឡើងជារជ្ជទាយាទជំនួស។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំគ.ស ៦៤៩ ថាងថៃចុងសុគត់ ទើបលីជឺឡើងសោយរាជ្យបន្ដ ទ្រង់មានព្រះនាមថា ថាងកៅចុង។