មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ: តណ្ហាចង្រៃ៣យ៉ាងនិងផលវិបាករបស់វា

តណ្ហាចង្រៃ៣យ៉ាងនិងផលវិបាករបស់វា

[31] ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូល ទៅកាន់ព្រះពោធិសត្វមេតេយ្យ ទេវតានិងមនុស្សថាៈ សីលនិងបញ្ញា របស់ព្រះសាវ័កនិងព្រះពោធិសត្វ ក្នុងដែនដីរបស់ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ ពុំអាចរៀបរាប់បាន ។ ដែនដីនេះប្រសើរបំផុត ពោរពេញដោយសេចក្តីសុខ ស្ងប់និងបរិសុទ្ធ ។ ហេតុអ្វីបានជាអ្នក មិនខំប្រឹងបដិបត្តិអំពើល្អ ពិចារណាលើភាពជាធម្មជាតិនៃមាគ៌ា ហើយដឹងថា វាស្ថិតនៅផុតពីការប្រកាន់ ហើយសាយទៅគ្មានទីបញ្ចប់? អ្នកគ្រប់គ្នាត្រូវតែព្យាយាមយ៉ាងខ្លាំង ឲ្យបានមាគ៌ានោះ ។ ចូរអ្នកខំប្រឹងរំដោះខ្លួនចេញ ពីសង្សារវដ្ត ហើយទៅកើតក្នុងដែនដី នៃសន្តិភាព ដែលអ្វីៗផ្តល់ឲ្យស្រាប់ ។ ពេលនោះហេតុនៃភពចង្រៃ៥យ៉ាង ដែលបានបំផ្លាញចោលហើយ វានឹងរលត់ទៅជាធម្មតា ហើយដូច្នេះអ្នកនឹងបាន រីកចំរើនផុតគេ ក្នុងការស្វែងរកមាគ៌ា ។ ដែនដីបរិសុទ្ធ អាចទៅដល់ដោយងាយ ប៉ុន្តែមានគ្នាតិចណាស់ ដែលបានទៅដល់ពិត ។ ដែនដីនេះមិនរារាំងនរណាម្នាក់ទេ ប៉ុន្តែទាក់ទាញសត្វមានជីវិត ជាធម្មតា ដោយជោគជ័យ ។ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមិនបោះបង់ របស់លោកិយ ហើយខិតខំចូលទៅក្នុងមាគ៌ា(ផ្លូវធម៌)? ប្រសិនបើអ្នកធ្វើដូច្នេះ អ្នកនឹងមានអាយុវែងរាប់មិនអស់ និងបរមសុខគ្មានព្រំដែន ។

មនុស្សក្នុងលោក ដោយទន់ខ្សោយខាងគុណធម៌ ទាស់ទែងគ្នាក្នុងរឿងផ្សេងៗ ដែលមិនប្រញាប់ ។ នៅកណ្តាលសេចក្តីឃោរឃៅ បន្ថែមទៀត និងសេចក្តីឈឺចាប់ខ្លាំងអ្នកទាំងនោះទ្រាំទ្រ តស៊ូលំបាកវេទនា ដើម្បីជីវិតរស់នៅ ។ ទោះបីជាអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់ ឬថោកទាប មានឬក្រ ក្មេងឬចាស់ ប្រុសឬស្រី មនុស្សទាំងអស់នោះ ទុក្ខព្រួយអំពីប្រាក់កាសនិងទ្រព្យសម្បត្តិ ។ ក្នុងរឿងនេះ អ្នកមានឬអ្នកក្រគ្មានអ្វីខុសគ្នាទេ អ្នកទាំង២ប្រភេទនេះ មានសេចក្តីព្រួយកង្វល់រៀងខ្លួន ។ ត្អូញត្អែរពីការសោកសង្រេង និងទុក្ខព្រួយ គេប្រមូលជាគំនរ នូវការតានតឹងចិត្ត ឬដោយសេចក្តីបង្ខិតបង្ខំ ពីចិត្តខាងក្នុង គេរត់វង្វេងគ្រប់ទិស ហើយគេគ្មានពេលសំរាប់ សន្តិភាពនិងការសម្រាកទេ ។

ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើគេមានស្រែចំការ គេមានកង្វល់ពីស្រែចំការនោះ ។ ប្រសិនបើគេមានផ្ទះ គេព្រួយអំពីផ្ទះនោះ ។ គេថែមទាំងព្រួយកង្វល់ អំពីសត្វដែលគេចិញ្ចឹម៦យ៉ាង ដូចជាគោនិងសេះ អំពីខ្ញុំកំដរប្រុសស្រី អំពីលុយកាក់ ទ្រព្យសម្បត្តិ សម្លៀកបំពាក់ ម្ហូបអាហារ និងគ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ផ្ទះ ។ ដោយវិបត្តិកាន់តែជ្រៅទៅ គេដកដង្ហើមធំ ជាញឹកញយ ហើយសេចក្តីព្រួយកង្វល់ ធ្វើទារុណកម្មគាត់ និងបំភ័យគាត់កាន់ តែខ្លាំងឡើង ។ សំណាងអាក្រក់ អាចកើតឡើងដល់ខ្លួនគេ ទាំងមិនដឹងខ្លួន ។ សម្បត្តិ ទ្រព្យដែលគាត់មាន អាចវិនាសដោយភ្លើងឆេះ រសាត់បាត់ដោយទឹកជំនន់ ត្រូវចោរប្លន់ ឬត្រូវសត្រូវឬម្ចាស់បំណុល រឹបអូសយក ។ ពេលនោះ សេចក្តីសោកស្តាយ ធ្វើឲ្យគាត់ ឈឺចាប់ និងធ្វើឲ្យបេះដូងរបស់គាត់ មានវិបត្តិឥតស្រាកស្រាន្ត ។ កំហឹងជាអ្នកត្រួតត្រា លើចិត្តរបស់គាត់ ឃុំឃាំងគាត់ ក្នុងសេចក្តីញាប់ញ័រជានិច្ច គៀបសង្កត់គាត់ កាន់តែ ខ្លាំងឡើង ធ្វើឲ្យចិត្តរបស់គាត់រីងស្ងួត ហើយវាមិនថយចេញទៅណាទេ ។

នៅពេលដែលគេអស់អាយុ ក្នុងសភាពឈឺចាប់យ៉ាងនេះ គាត់ត្រូវតែចាកចោល មនុស្សគ្រប់គ្នា និងអ្វីៗទាំងអស់ ។ សូម្បីអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់ឧត្តម និងអ្នកមានស្តុកស្តំក៏មាន សេចក្តីកង្វល់ទាំងនេះដែរ ។ គេទ្រាំទ្រនឹងសេចក្តីទុក្ខ ទាំងការព្រួយ និងការភ័យខ្លាចដ៏ច្រើន ។ គេទទួលការឈឺចាប់ ឥតស្រាកស្រាន្ត ដោយជម្ងឺហូរញើស ឬគ្រុនក្តៅ ។

អ្នកក្រនិងអ្នកល្ងិតល្ងង់ ជាអ្នកក្រខ្សត់ជានិច្ច ។ ឧបមាថា ប្រសិនបើគាត់គ្មានដីស្រែ ចម្ការ គាត់មិនសប្បាយចិត្តទេ ហើយចង់បានស្រែចម្ការនោះ ។ ប្រសិនបើគាត់គ្មានផ្ទះ គាត់មិនសប្បាយចិត្តទេ ហើយចង់បានផ្ទះនោះ ។ ប្រសិនបើគាត់គ្មានសត្វចិញ្ចឹម ៦យ៉ាងដូចជាគោនិងសេះ ឬប្រសិនបើគាត់គ្មាន ខ្ញុំកំដរប្រុសស្រី ឬខ្វះលុយកាក់ សម្បត្តិ សម្លៀកបំពាក់ ម្ហូបអាហារ ឬគ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ផ្ទះ គាត់មិនសប្បាយចិត្តទេ ហើយចង់បានរបស់អស់ទាំងនោះដែរ ។ ប្រសិនបើគាត់មានរបស់ខ្លះ គាត់អាចខ្វះរបស់ផ្សេងទៀត ។ ប្រសិនបើគាត់មានរបស់នេះ គាត់នៅខ្វះរបស់នោះ ហើយគាត់ប្រាថ្នាចង់បានទាំងអស់ ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើ ដោយភពសំណាងល្អ គាត់បានអ្វីៗទាំងអស់ ក៏របស់នោះនឹងត្រូវឆាប់ខូចខាត ឬបាត់បង់ទៅវិញដែរ ។ ពេលនោះដោយក្តីស្រពោនចិត្ត និងក្តីសៅហ្មង គាត់ខិតខំរកឲ្យបាន របស់នោះជាថ្មីទៀត ប៉ុន្តែអាចមិនបានសម្រេច ។ ការអង្គុយគិតពីរឿងនេះ ពុំមានប្រយោជន៍អ្វីទេ ។ ដោយមានសេចក្តីនឿយណាយ ក្នុងចិត្ត និងកាយ គាត់ក្លាយទៅជាគ្មានសម្រាក ពីអ្វីៗដែលធ្វើ ហើយសេចក្តីព្រួយកង្វល់ តាមជាប់នឹងកែងជើងរបស់គាត់ ។ ទាំងអស់នេះជាវិបត្តិ ដែលគាត់ត្រូវតែទ្រាំទ្រ ។ ដោយបែកញើស ឬគ្រុនក្តៅ គាត់ទទួលការឈឺចាប់ ឥតឈប់ឈរ ។ ស្ថានភាពទាំងនេះ អាចបណ្តាលឲ្យជីវិតរបស់គាត់ ត្រូវចប់ភ្លាម ឬឆាប់ចប់ជាងធម្មតា ។ ដោយហេតុថាគាត់ គ្មានបានធ្វើអ្វីល្អជាពិសេស មិនបានដើរតាមមាគ៌ា មិនបានធ្វើអំពើ ប្រកបដោយគុណធម៌ កាលណាគាត់ស្លាប់ទៅ គាត់ចុះទៅកាន់ ភពថោកទាបតែឯកឯង ។ ពិតមែនតែគេទៅកាន់ភពផ្សេងៗ គ្មាននរណាម្នាក់ ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងនោះ យល់អំពីច្បាប់នៃកម្ម ដែលបញ្ជូនគាត់ ទៅកាន់ទីនោះទេ ។

មនុស្សក្នុងលោក ម្តាយឪពុកនិងកូន បងប្អូនប្រុសស្រី ប្តីនិងប្រពន្ធ និងសមាជិកគ្រួសារផ្សេងទៀត និងញាតិសណ្តាន គប្បីគោរពនិងស្រឡាញ់គ្នា ទៅវិញទៅមក វៀរចាកសេចក្តីស្អប់និងច្រណែន ។ អ្នកទាំងនោះគប្បី ចែករបស់គ្នា ហើយមិនត្រូវលោភលន់និងកំណាញ់ និយាយពាក្យរាបសារ ដោយញញឹម ហើយមិនត្រូវធ្វើបាប គ្នាទៅវិញទៅមកទេ ។

ប្រសិនបើគេមិនពេញចិត្ត នឹងអ្នកដទៃ ហើយដុះដាលកំហឹង សេចក្តីគុំគួននិងភាពជា សត្រូវ អាចចូលមករារាំងក្នុងជីវិតរបស់គេ វានឹងរីកធំឡើង ទៅក្នុងជីវិតអានាគត រហូតដល់ក្លាយទៅជាគំនរសត្រូវ ។ ព្រោះថា ប្រសិនបើគេធ្វើបាប និងធ្វើឲ្យអន្តរាយដល់គ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងជាតិនេះ ជម្លោះនេះមិនអាចចប់ភ្លាម ជាមួយនឹងការប្រហារគ្នាទេ ប៉ុន្តែសេចក្តីជូរចត់ និងកំហឹងឆេវឆាវ ដិតជាប់នៅក្នុងចិត្ត ដូច្នេះហើយជាធម្មតា វាតែងទុកស្នាមក្នុងចិត្ត ឥតរលុបបាន ព្រោះហេតុនេះ អ្នកចូលរួមនឹងទៅកើត ក្នុងសម័យជាមួយគ្នា ដើម្បីតាមសងសឹកគ្នា ទៅវិញទៅមក ។

ម៉្យាងទៀតនៅក្នុងកណ្តាល នៃចំណង់និងការជាប់ជំពាក់ ជាលោកិយនេះ គេមកតែម្នាក់ឯង ហើយទៅវិញតែម្នាក់ឯង កើតតែម្នាក់ឯង ស្លាប់តែម្នាក់ឯង ។ បន្ទាប់ពីមរណៈកាល គេទៅកាន់ភពទុក្ខ ឬភពសុខ ម្នាក់ៗទទួលផលវិបាក នៃកម្មរបស់ខ្លួន ហើយគ្មាននរណាផ្សេងទទួល ជំនួសបាន ។ តាមតែអំពើល្អឬអាក្រក់ផ្សេងៗ គេនឹងមានទិសដៅ របស់ខ្លួន ទៅកាន់ស្ថានសុខ ឬស្ថានទុក្ខ ។ ដោយជាប់ក្នុងចំណងកម្ម មិនអាចកែប្រែបាន គេមានដំណើរ ទៅកាន់ស្ថានទាំងនោះ តែម្នាក់ឯង ។ ដោយបានទៅដល់ លោកដទៃ គេមិនអាចឃើញគ្នា បានទៀតទេ ។ ច្បាប់នៃកុសលឬអកុសល តែងតាមគេទៅជាធម្មតា ហើយទោះនៅទីណា ដែលគេទៅកើតក៏ដោយ ចម្ងាយនិងភាពងងឹត ធ្វើឲ្យគេឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នាជានិច្ច ។ ដោយផ្លូវកម្មផ្សេងគ្នា គេមិនអាចប្រាប់ពីពេលវេលា ដែលត្រូវរស់នៅជាមួយគ្នាជាថ្មី ហើយមិនងាយ នឹងបានជួបគ្នាទៀតឡើយ ។ តើគេអាចឃើញគ្នា ម្តងទៀតឬទេ? តើហេតុអ្វីបានជាគេ មិនបោះបង់ចោល ការទាក់ទងជាលោកិយទាំងអស់ ហើយនៅពេលដែលគេកំពុងមានកម្លាំង និងសុខភាពល្អ ប្រឹងប្រែងតាមរកអំពើល្អ ហើយខិតខំស្វែងរកការរំដោះខ្លួន ពីសង្សារវដ្ត? បើគេធ្វើដូច្នេះ គេនឹងអាចបានជីវិតអមតៈ ។ ហេតុអ្វីបានជាគេមិនស្វែងរកមាគ៌ា? តើក្នុងលោកនេះ មានអ្វីដែលជាទីប្រាថ្នា? តើមានសេចក្តីសប្បាយអ្វី ដែលគួរតាមរក?

មនុស្សក្នុងលោក គ្មានជំនឿក្នុងការតាមរក សេចក្តីល្អ និងទទួលរង្វាន់ ឬការអនុវត្តន៍នូវមាគ៌ា និងសម្រេចការត្រាស់ដឹង គេមិនជឿទៅលើភព និងកម្មពៀរនៃអំពើអាក្រក់ ឬផលបុណ្យនៃអំពើល្អ ដូចជាអានិស្សង បានមកពីការជួយអ្នកដទៃ ។ ការជឿថាអ្វីៗទាំងនេះគ្មាន គឺគេមិនព្រមចំពោះ ទស្សនៈនេះទាល់តែសោះ ។

ម្យ៉ាងទៀតធ្វើដូច្នេះ គេជាប់ចិត្តតែ នឹងទស្សនៈរបស់គាត់ យ៉ាងមុតមាំ ។ អ្នកជំនាន់ក្រោយ រៀនពីអ្នកជំនាន់មុន ធ្វើតាមអ្នកជំនាន់មុន ។ ឪពុកបន្តទស្សនៈខុសរបស់ខ្លួន ចែកទៅឲ្យកូន ។ ដោយហេតុថា ឪពុកម្តាយនិងជីដូនជីតា មិនបានធ្វើអំពើល្អ ពីដំបូងមក ពុំស្គាល់នូវមាគ៌ា ប្រព្រឹត្តិអំពើចោលម្សៀត ហើយល្ងង់ខ្លៅ ស្ពិកហើយក្រិន កូនចៅរបស់គាត់ឥឡូវនេះ មិនអាចយល់ដឹង នូវសេចក្តីពិតនៃការកើតស្លាប់ ហើយនិងច្បាប់នៃកម្ម ។ គ្មាននរណាម្នាក់ និយាយប្រាប់កូនចៅ ទាំងនោះទេ ។ គ្មាននរណាស្វែងរក ការដឹង អំពីហេតុដែលបណ្តាលឲ្យ មាននិងក្រ សុខនិងទុក្ខ ថ្វីដ្បិតតែភាពមាននិងក្រ សុខនិងទុក្ខ ជាផលនៃអំពើកម្ម ។

សេចក្តីពិតនៃការកើតស្លាប់ គឺថាសេចក្តីសោកស្តាយ ចំពោះការព្រាត់ប្រាស់ ជាអា រម្មណ៍ដែលគ្រប់ជំនាន់ទទួល ។ ឪពុកយំចំពោះការស្លាប់ របស់កូនគាត់ ។ កូនយំចំពោះមរណៈភាពរបស់ឪពុកវា ។ បងប្អូនប្រុសស្រី ប្តីនិងប្រពន្ធ កាន់ទុក្ខចំពោះសេចក្តីស្លាប់ ទៅវិញទៅមក ។ តាមច្បាប់សំខាន់នៃអនិច្ចធម៌ (មិនទៀង) សេចក្តីស្លាប់រៀងពីអាយុចាស់ ឬពីអាយុក្មេង មិនអាចកំណត់មុនបានទេ ។ អ្វីៗទាំងអស់ត្រូវតែសាបសូន្យ ទៅវិញ គ្មានអ្វីស្ថិតស្ថេររហូតឡើយ ។ មនុស្សមួយចំនួនតិច ជឿថាដូច្នេះ សូម្បីតែមានអ្នកបង្រៀនដាស់តឿន គាត់ក៏ដោយ ។ ដូច្នេះហើយ ទើបខ្សែនៃការកើតស្លាប់ៗ បន្តទៅទៀតរហូត ។

ដោយមកពីគាត់ល្ងង់ខ្លៅ ហើយទំរន់ មនុស្សនោះមិនទទួល ការបង្រៀនពីព្រះពុទ្ធទេ គាត់គ្មានការត្រេះរិះឡើយ ហើយប្រាថ្នាតែអ្វី ដែលបំពេញចំណង់ ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ប៉ុណ្ណោះ ។ គាត់យល់ខុស ព្រោះការជាប់ជំពាក់ ដោយតណ្ហា មិនដឹងអំពីមាគ៌ា ដើរផ្លូវខុសនិងជាប់ក្នុងអន្ទាក់ ព្រោះកំហឹងនិងអមិត្តភាព ហើយប៉ុនប៉ងលើសម្បត្តិស្តុកស្តំ និងបំពេញតណ្ហាលោកិយ របស់គាត់ ដូចសត្វចចក ។ ហើយដូច្នេះ មិនអាចដើរតាម មាគ៌ាបាន គាត់នឹងទទួលទុក្ខ ជាថ្មីទៀតក្នុងទុគតិភព ក្នុងការកើតស្លាប់គ្មានទីបញ្ចប់ ។ តើអភ័ពនិងគួរឲ្យអាណិតយ៉ាងណា?

ក្នុងគ្រួសារជាមួយគ្នា កាលណានរណាម្នាក់ ឪពុកឬម្តាយ កូនប្រុសស្រី បងប្អូនប្រុសស្រី ប្តីឬប្រពន្ធ ទទួលមរណៈភាព អ្នកដែលនៅរស់ ទទួលកាន់ទុក្ខ ចំពោះការបាត់បង់ហើយការជាប់ចិត្ត ទៅនឹងអ្នកស្លាប់ នៅមាននៅឡើយ ។ សេចក្តីទុក្ខព្រួយដ៏ជ្រៅ នៅពេញណែនក្នុងចិត្ត ហើយគេនឹកគិត ដល់អ្នកស្លាប់ទៅ ដោយសេចក្តីសោកសង្រេង ។ ថ្ងៃជាច្រើនកន្លងទៅ ហើយឆ្នាំជាច្រើនកន្លងទៅ ប៉ុន្តែសេចក្តីទុក្ខព្រួយ នៅតែមានតទៅទៀត ។ ទោះបីនរណាម្នាក់ បង្រៀនគាត់អំពីមាគ៌ា ចិត្តគាត់មិនភ្ញាក់រលឹកទេ ។ ដោយសញ្ជឹងគិតដល់ការចងចាំ ដែលគាត់ចូលចិត្ត ពីអ្នកដែលស្លាប់ គាត់មិនអាចដកចិត្ត ចេញពីការជាប់ជំពាក់ ។ ដោយល្ងិតល្ងង់ មិនរវាសរវៃ និងយល់ខុស គាត់មិនអាចត្រេះរិះឲ្យបានជ្រៅ ដើម្បីអប់រំខ្លួន ដើម្បីអនុវត្តន៍មាគ៌ាដោយប្រឹងប្រែង ហើយដើម្បីដោះខ្លួនចេញពីរឿងលោកិយ ។ ដោយគាត់វង្វេងគ្រប់ទីកន្លែង គាត់មកដល់ទីបញ្ចប់ ហើយស្លាប់ទៅទាំងមិនបាន ចូលក្នុងមាគ៌ា ។ ពេលនោះ តើមានអ្វីអាចធ្វើសម្រាប់គាត់? ។

ដោយមកពីចិត្តរបស់គាត់ ប្រឡាក់ដោយគ្រឿងសៅហ្មង ទុក្ខដ៏ជ្រៅ និងវង្វេងស្មារតី គេបណ្តោយខ្លួនតាមតណ្ហា ។ ព្រោះហេតុដូច្នេះហើយ ទើបមនុស្សជាច្រើនពុំស្គាល់មាគ៌ា ហើយមានតែមួយចំនួនតិច ដែលដឹងពីមាគ៌ានេះ ។ ម្នាក់ៗជាប់រវល់ឥតឈប់ឈរ គ្មានអ្វីជាទីពឹង ។ ទោះបីល្អឬអាក្រក់ ថានៈខ្ពស់ឬទាប មានឬក្រ ឧត្តមឬថោកទាប ទាំងអស់គ្នាជាប់រវល់ខ្លាំង នឹងការងាររបស់ខ្លួន ។ គេត្រេកត្រអាល នឹងគំនិតពិសពុល បង្កើតបរិយាកាសរីកសាយ នៃសេចក្តីអាក្រក់ ដែលជាទុក្ខ ។ សកម្មភាពបំផ្លិចបំផ្លាញ បានត្រូវរៀបចំឡើង ប្រឆាំងនឹងច្បាប់សកល នឹងសេចក្តីប្រថ្នារបស់មនុស្ស ។

សេចក្តីអយុត្តិធម៌ និងអំពើថោកទាប ប្រព្រឹត្តិទៅដោយជៀសពុំរួច ហើយត្រូវគេបណ្តោយវា ឲ្យរត់ទៅតាមផ្លូវរបស់វា ដោយគ្មានត្រួតពិនិត្យ រហូតដល់បាបកម្មចង្រៃ គរឡើងដល់ទីកំរិត ។ មុននឹងគាត់ដឹងខ្លួនថា ដល់ទីបញ្ចប់នៃជីវិត គេស្រាប់តែស្លាប់ភ្លាម ហើយធ្លាក់ចុះទៅកាន់ភពចង្រៃ ដែលគាត់នឹងទទួលទារុណកម្ម ដ៏សែនឈឺចាប់ អស់ជាច្រើនជាតិ ។ គាត់មិនអាចរំដោះខ្លួនចេញរួច អស់ជាច្រើនពាន់កោដិកល្ប ។ តើសេចក្តីឈឺចាប់ មិនអាចរាប់រៀបបានយ៉ាងណា? តើគួរឲ្យអាសូរយ៉ាងណា! ។