ការ​ផ្តួល​រំលំ​គុក​បាស្ទីល: ការ​បណ្តេញ​លោក​នេគគែរ (Neckel)

ការ​បណ្តេញ​លោក​នេគគែរ (Neckel)
នៅ​ថ្ងៃ​១១​កក្កដា​ឆ្នាំ​១៧៨៩ ស្តេច​ល្វីស​ទី១៦​ ជាមួយ​នឹង​ទ័ព​នៃ​ព្រះរាជវាំង​វែគសៃយ៍ (Palace of Versailles)ស៊ែវរ៍ (Sèvres)សម​ដឺ​ម៉ាស៍(Champ de Mars) និង​សាំង​ដឺនីស (Saint-Denis)និង​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​ពួក​អភិរក្ស​និយម​នៃ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ជាន់​ខ្ពស់​(privy council)របស់​ខ្លួន​ផង​នោះ បាន​បណ្តេញ​លោក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហិរញ្ញវត្ថុ ហ្សាគ នេគគែរ (Jacques Necker)ពី​តំណែង​ដោយ​សារ​ភាព​ស្មោះ​ស្ម័គ្រ​នឹង​ពួក​សភា​ទី៣ និងដោយ​សារ​ទង្វើ​របស់គាត់ក្នុង​ការ​ធ្វើកំណែទម្រង់​ក្រសួង​នោះ​គ​កា​រការ​ជំនួស​តំណែង​ Puységur, Armand Marc, comte de Montmorin, La Luzerne, Saint-Priest, និង​ Necker  ពីសំណាក់លោក​ឧត្តមសេនីយ៍​វីគទ័រ ហ្វ្រង់ស្វ័រ (Victor-François) duc de Broglie, La Galissonnière, duc de la Vauguyon, Louis de Breteuil​និងFoulon។
thumb|180px|left|Jacques Necker (1732–1804), French minister of finance
ព័ត៌មាន​ស្តី​ពី​ការ​បណ្តេញ​លោក​នេគែរ​ចេញ​ពី​​តំណែង​បាន​ទៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នៅ​រសៀល​នៅ​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ទី​១២​កក្កដា។ ជនានុជន​ក្រុង​ប៉ារីស​បាន​សន្និដ្ឋាន​ជា​ទូទៅ​​ការ​បណ្តេញ​ចេញ​​គឺ​រំលេច​ឡើង​ពី​​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​នៃ​ពួក​អភិរក្ស​និយម​។ ជនានុជន​ក្រុង​ប៉ារីស​ដែល​ជា​ពួក​សេរីនិយម​បានផ្ទុះ​កំហឹង​ជាបន្ត​ជា​បន្ទាប់​ដោយ​សារ​តែ​ភាព​ភ័យ​ខ្លាច​​នៃ​ការ​ព្យាយាម​បិទ​បញ្ឃប់​សភា​ធម្មនុញ្ញ​ជាតិ​ពី​សំណាក់​ទាហាន​របស់​ព្រះរាជា​ដែល​បាន​នាំ​ទៅ​ពី​ទ័ព​ជួរ​មុខ​ទៅតាំង​ទី​នៅ​ឯព្រះរាជវាំង​វែគសៃយ៍​។ ការ​ប្រមូល​ផ្តុំ​ត្រូវ​បាន​គេមើល​ឃើញ​នៅ​ទូទាំង​ក្រុង​ប៉ារីស ដែល​ក្នុង​នោះ​ប្រជាជន​ប្រមាណ​១ម៉ឺន​នាក់​នៅ​ឯ​មុខ​ព្រះបរមរាជវាំង។ លោក​កាមីល ដេមូឡាំង (Camille Desmoulins)​បាន​ទទួល​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​ដឹក​នាំ​ហ្វូង​មនុស្ស​​តាម​ការ​ឈរ​លើ​តុ​និង​ក្នុង​ដៃ​មាន​កាំភ្លើង​បាន​ប្រកាស​ឡើង​ថា«​ប្រជាជន​ យើង​គ្មាន​ពេល​ច្រើន​សម្រាប់​បាត់​បង់​នោះ​ទេ ការ​បណ្តេញ​លោក​នេគែរ (Necker)គឺ​ការ​គោះ​រគាំង​នៃ​ថ្ងៃ​សម្លាប់​រង្គាល​នៃ​សាំង​បាតូឡូមឺវ​(Saint Bartholomew)សម្រាប់​បណ្តា​ជនអ្នក​ស្នេហាជាតិ!ប្រាកដ​ណាស់​យប់នេះ​បណ្តា​កងពល​កងទ័ព​ស្វីស និង​អាល្លឺម៉ង់​នឹង​ចាកចេញ​ពី​សមដឹម៉ាស៍​ដើម្បី​សម្លាប់​ពួក​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​ ដូច្នេះ​ដំណោះ​ស្រាយ​ចុងក្រោយ​គឺ​ការ​កាន់​អាវុធ​ប្រឆាំង!»"

បណ្តា​កងវរសេនាធំ​ស្វីស​និង​អាល្លឺម៉ង់​ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​ទាហានស៊ីឈ្នួល​ទាំងឡាយ​ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់​នៃ​ទាហាន​បារាំង​មុន​បដិវត្តន៍​ មិន​សូវ​ត្រូវ​បាន​​ចាត់​ទុក​ជា​ហេតុ​ចម្បង​​ដូច​ទាហាន​បារាំង​ដើម​នោះ​ទេ។ នៅ​ដើម​ខែ​កក្កដា ទាហានប្រហាក់​ប្រហែល​ពាក់កណ្តាល​នៃ​ចំនួន​ទាហាន​សរុប២៥.០០០នាក់​នៅ​ប៉ារីស​និង​វែគសែយ៍​ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​ចេញ​ពិ​​កងវរសេនាធំ​នៃ​ទាហាន​បរទេស។

កំឡុង​ពេល​នៃ​ការ​កូដកម្ម​ជា​សាធារណៈ​ដែល​កើត​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​១​២​កក្កដា​ ហ្វូង​មនុស្ស​ជា​ច្រើនដែល​គាំទ្រ​លោក​នេគែរ និង​លោក​ល្វីស​ហ្វីលីព​ទី២​បាន​ដើរ​ដង្ហែ​ពី​ព្រះបរមរាជវាំង​កាត់​តាម​សង្កាត់​​រោងល្ខោន​មុន​បន្ត​ទៅ​ភាគ​ខាង​លិច​តាម​ដង​មហាវិថី។ ហ្វូង​មនុស្ស​បាន​ប៉ះទង្គិច​ជាមួយ​ក្រុម​ទាហាន​សេះ​នៃ​កងទ័ព​អាល្លឺម៉ង់​នៅ​ចន្លោះ​ប្លាសដឺ​វង់ដូម (Place Vendôme) និង​ប៉ាលេស​ទុយលែរី​(Palais Tulerie)។ ពី​វិមាន​សមអេលីសេ ព្រះអង្គម្ចាស់​ដឺ​ឡមបេសក៍បា​ន​បញ្ជា​អោយ​ក្រុម​កងទ័ព​សេះ​ទទួល​បន្ទុក​បោស​សម្អាត​ពួក​បាតុករ​​ដែល​នៅ​សេស​សល់​​នៅ​ឯ​ប្លាសល្វីស​ទី១៥ ឬ​ឥឡូវ​គេ​ហៅ​ថា​ប្លាស​ដឺកុងកកដ៍។ លោក​មេបញ្ជាការ​​ព្យែរ​វីគទ័រ​នៃ​បង់សង់វ៉ាល់​ភ័យ​​ខ្លាច​នៃ​ការ​បង្ហូរ​ឈាម​ទៅ​លើ​ហ្វូង​មនុស្ស​ដែលស្ទើរ​តែ​​គ្មាន​អាវុធ​ និង​ការ​ប៉ះពាល់​ពី​សំណាក់​កងទ័ព​របស់​គាត់។ បន្ទាប់​មក​គាត់​បាន​បញ្ជា​អោយ​ដក​ចេញ​និង​ប្តូរទិស​ទៅ​សែហ្វរ៍វិញ។ នៅ​គ្រា​ដដែល​នោះ​ ភាព​រំជើបរំជួល​បាន​បន្ត​កើន​ឡើង​ក្នុង​ចំណោះ​ប្រជាជន​ក្រុង​ប៉ារីសចំពោះ​អរិភាព​នៃ​ច្បាប់​ពន្ធដារ​ចំពោះ​កសិករ​​បាន​នាំ​អោយ​មាន​ការ​វាយ​ប្រហារ​ទៅ​លើ​ទីស្នាក់​ការ​គយ​ដោយ​ហេតុ​មក​ពី​ការ​កើនឡើង​តម្លៃ​នៃ​អាហារ​និង​ស្រា។ ប្រជាជន​ទីក្រុង​ប៉ារីស​បាន​ចាប់​ផ្តើម​លួច​បន្ល់​ទីណា​ដែល​មាន​អាហារ កាំភ្លើង​និង​ស្បៀង​ដែល​អាច​ស្តុក​ទុក​បាន​។ នា​យប់​នោះ​​ ពាក្យ​ចចាមអារ៉ាម​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ថា​ស្បៀង​ត្រូវ​បាន​​ស្តុក​ទុក​នៅ​សាំង​ឡាហ្សារ (Saint Lazare)ដែល​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​ពួក​បុព្វជិត​​និង​ដែល​មាន​តួនាទី​ជា​ទីប្រជុំ មន្ទីរពេទ្យ​ សាលារៀន និង​ជា​គុក​ផង​នោះ​។ ហ្វូង​ប្រជាជន​ដែល​កំពុង​មាន​កំហឹង​បាន​សម្រុក​ចូល​និង​លួច​បន្ល់​របស់​ទ្រព្យ​នានា​ដែលក្នុង​នោះ​រទេះ​ស្រូវ​សាឡី​ចំនួន​៥២​ត្រូវ​បាន​នាំ​ទៅ​កាន់​ទី​ផ្សារ​។ នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ ហ្វូងមនុស្ស​ជា​ច្រើន​បាន​លួច​ប្លន់​តាម​បណ្តា​ទីកន្លែង​ជា​ច្រើន​រួម​ទាំង​ឃ្លាំង​អាវុធ​ផង។ ទាហាន​រាជវាំង​មិន​បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព​ទាំង​អស់​​ដើម្បី​បញ្ឈប់​ការ​សាយ​ភាយ​នៃ​ភាព​ចលាចល​ក្នុង​ក្រុង​ប៉ារីស​​រយៈ​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​នោះ។  Micah Alpaugh, "The Politics of Escalation in French Revolutionary Protest: Political Demonstrations, Nonviolence and Violence in the Grandes Journees of 1789," French History (2009)