បេណាហ្សៀរ ប៊ូតូ: តំណែង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី

តំណែង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី 
ក្រោយ​ពី​បាន​បញ្ចប់​ការសិក្សា លោកស្រី​ប៊ូតូ បាន​វិល​ចូល​ប្រទេស​ប៉ាគីស្ថាន​វិញ​នៅ​ខែ មិថុនា ១៩៧៧ ដែល​គ្រោង​នឹង​កាន់​តំណែង​ក្នុង​មុខងារ​ការបរទេស ខណៈ​ដែល​ឪពុក​របស់​គាត់​បាន​ជាប់ឆ្នោត​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​។ ប៉ុន្តែ​ពីរ​សប្ដាហ៍​ក្រោយ​មក ពួក​យោធា​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​ឧត្ដមសេនីយ៍ Muhammad Zia-ul-Haq បាន​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​យោធា​មិន​បង្ហូរ​ឈាម​មួយ ទម្លាក់​លោក ហ្ស៊ូលហ្វីការ អាលី ប៊ូតូ ចេញពី​តំណែង ហើយ​រូប​គាត់​ត្រូវ​បាន​ឃុំ​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ ឯ​ឪពុក​របស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​ឃុំ​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​គុក ដែល​ក្រោយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រហារជីវិត​។ លោកស្រី​បាន​ចំណាយ​ពេល ១៨ ខែ​ទាំង​នៅ​ក្នុង និង​នៅ​ក្រៅ​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​ក្នុង​ផ្ទះ ដើម្បី​ប្រមូល​ការ​គាំទ្រ​ផ្នែក​នយោបាយ​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​កាត់ទោស​ប្រហារជីវិត​ឪពុក​របស់​គាត់ ប៉ុន្តែ​មេដឹកនាំ​ផ្ដាច់ការ​យោធា​ពុំ​បាន​អើពើ​ចំពោះ​ការ​អំពាវនាវ​ទាំងនោះ​ឡើយ​។

លោកស្រី ត្រូវ​បាន​រដ្ឋអំណាច​ចាប់ខ្លួន​ជាច្រើន​ដង និង​ត្រូវ​បាន​ជាប់ឃុំ​រយៈពេល ៣ ឆ្នាំ​មុន​ពេល​ត្រូវ​បាន​គេ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចាកចេញ​ពី​ប្រទេស​កំណើត​របស់​ខ្លួន​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨៤​។ គាត់​បាន​ចេញទៅ​រស់នៅ​ទីក្រុងឡុងដ៍ ប្រទេស​អង់គ្លេស​មួយ​រយៈ ហើយ​ត្រឡប់​មក​កាន់​ប្រទេស​ប៉ាគីស្ថាន​វិញ​នៅ​ពេល​ដែល​ប្អូន​ប្រុស​របស់​គាត់​បាន​ស្លាប់​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨៥ ហើយ​គាត់​ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន​ម្ដងទៀត​ពី​បទ​ចូលរួម​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​យោធា​។ គាត់​បាន​ចេញទៅ​ប្រទេស​អង់គ្លេស ក្រោយ​ពី​ការ​ដោះលែង​ឲ្យ​មាន​សេរីភាព ហើយ​ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក​ត្រូវ​បាន​ដកចេញ​ពី​ប្រទេស​ប៉ាគីស្ថាន​នៅ​ដំណាច់​ឆ្នាំ​នោះ​។ បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​ឧត្ដមសេនីយ៍ Muhammad Zia-ul-Haq នៅតែ​បន្ត ហើយ​លោកស្រី​ប៊ូតូ បាន​វិល​ចូល​មាតុប្រទេស​វិញ​នៅ​ខែ មេសា ១៩៨៦​។ ដើម្បី​ជា​ការ​ឆ្លើយតប​ទៅ​នឹង​ភាព​ចលាចល​នេះ លោកស្រី​បាន​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​លោក​ឧត្ដមសេនីយ៍ Muhammad Zia-ul-Haq ដែល​បាន​សម្លាប់​ឪពុក​របស់​គាត់ លាឈប់​ពី​មុខ​តំណែង​។ 

លោកស្រី​ប៊ូតូ ត្រូវ​បាន​ជ្រើសតាំង​ជា​សហប្រធាន នៃ​គណបក្ស​ប្រជាជន​ប៉ាគីស្ថាន​ជាមួយ​ម្ដាយ​របស់​លោកស្រី​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨៦​។ នៅ​ក្នុង​ការបោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៦ វិច្ឆិកា ១៩៨៨ ដែល​ជា​ការបោះឆ្នោត​លើកដំបូង​ក្នុង​រយៈពេល​ជាង​មួយ​ទសវត្សរ៍​កន្លងទៅ​នេះ គណបក្ស​ប្រជាជន​ប៉ាគីស្ថាន​របស់​គាត់ បាន​ឈ្នះ​អាសនៈ​ច្រើនជាង​គេ​នៅ​ក្នុង​សភាជាតិ​។ លោកស្រី​ប៊ូតូ ក្លាយទៅជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ០២ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៨៨ ដែល​ទើប​តែ​មាន​អាយុ ៣៥ ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​មេដឹកនាំ​ដ៏​ក្មេង​ជាងគេ​បំផុត និង​ជា​ស្ត្រី​ទី​១​ដែល​បាន​ក្លាយជា​មេដឹកនាំ​នៃ​ពិភព​ឥស្លាម​នា​សម័យ​ទំនើប​នេះ​។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨៩ លោកស្រី​បាន​ទទួល​ពានរង្វាន់​សេរីភាព ពី​អង្គការ​ពលកម្ម​អន្តរជាតិ​។ ស្នាដៃ​របស់​លោកស្រី​នៅ​ក្នុង​កំលុងពេល​នេះ​គឺ​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ឲ្យ​មាន​កំណែទម្រង់​ថ្នាក់​ជាតិ និង​ការ​ធ្វើ​ទំនើបកម្ម មាន​ដូចជា​ពី​លក្ខណៈ​អភិរក្សនិយម​ខ្លះ​ទៅជា​លក្ខណៈ​ទំនើប​តាម​បែប​លោក​ខាងលិច​។ រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោកស្រី​ប៊ូតូ ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញពី​អំណាច​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩០ ដោយ​ប្រធានាធិបតី Ghulam Ishaq Khan ក្រោម​ការ​ជាប់ចោទ​ពី​បទ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើពុករលួយ ហើយ​ស្វាមី​លោកស្រី​លោក​អាស៊ីហ្វ អាលី ហ្សាដារី​ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន និង​ជាប់គុក​រយៈពេល​ពីរ​ឆ្នាំ​ស្ដីពី​បទ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើពុករលួយ​។ លោក​ណាវ៉ា សារីហ្វ បាន​ឡើង​កាន់អំណាច​ក្រោយ​ការបោះឆ្នោត ខែ តុលា ១៩៩០​។ លោកស្រី​បាន​ក្លាយជា​មេ​បក្សប្រឆាំង នៅ​ពេល​ដែល​លោក ណាវ៉ា សារីហ្វ កាន់​តំណែង​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​អស់​រយៈពេល ៣ ឆ្នាំ​បន្ទាប់​។ 

ការបោះឆ្នោត បាន​ធ្វើឡើង​ម្ដងទៀត​នៅ​ខែ តុលា ១៩៩៣ ហើយ​សម្ពន្ធភាព​នៃ​គណបក្ស​ប្រជាជន​ប៉ាគីស្ថាន បាន​ទទួល​សំឡេង​ឈ្នះ​ដាច់ខាត បាន​នាំ​លោកស្រី​ប៊ូតូ​ឲ្យ​ត្រឡប់​មក​កាន់អំណាច​សាជាថ្មី ដែល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​គាត់​បន្ត​អនុវត្ត​គំនិត​ធ្វើ​កំណែទម្រង់​តទៅទៀត​។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៦ ដោយសារ​រឿងអាស្រូវ​នៃ​អំពើពុករលួយ​ផ្សេងៗ​ជាច្រើន លោកស្រី​ប៊ូតូ ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញពី​អំណាច​ម្ដងទៀត ដោយ​ប្រធានាធិបតី Farooq Leghari ដែល​បាន​ប្រើ​មាត្រា៨ ស្ដីពី​អំណាច​នៃ​ការសម្រេចចិត្ត ដើម្បី​រំលាយ​រដ្ឋាភិបាល​។ 

 គោលនយោបាយ​សម្រាប់​ស្ត្រី 

ក្នុងកំលុង​ពេល​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​បោះឆ្នោត រដ្ឋាភិបាល​លោកស្រី​ប៊ូតូ បាន​លើកឡើង​ពី​កង្វល់​អំពី​បញ្ហា​សង្គម និង​សុខុមាលភាព​របស់​ស្ត្រី ដោយ​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​ការរើសអើង​ប្រឆាំង​ស្ត្រី​ផង​ដែរ​។ លោកស្រី​ប៊ូតូ បាន​ប្រកាស​នូវ​គម្រោង​បង្កើត​ឲ្យ​មាន ស្ថានីយ​ប៉ូលិស តុលាការ និង​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​សម្រាប់​ស្ត្រី​។ បើទោះជា ផែនការ​ទាំង​បី​នេះ លោកស្រី​ប៊ូតូ មិនបាន​ដាក់​សំណើ​ទៅ​សភា​ណាមួយ ដើម្បី​លើកកម្ពស់​សេវា​សុខុមាលភាព​សម្រាប់​ស្ត្រី​ក៏ដោយ​។ ក្នុងកំលុង​ពេល​នៃ​យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​របស់​គាត់ លោកស្រី​បាន​សន្យា​ថា​នឹង​លុបចោល​ច្បាប់​វាទប្បដិវាទ (ដូចជា​បទបញ្ញត្តិ Hudood និង Zina) ដែល​បាន​រឹតត្បិត​សិទ្ធ​សេរីភាព​ស្ត្រី​នៅ​ប្រទេស​ប៉ាគីស្ថាន​។ លោកស្រី​បាន​និយាយ​បរិហារ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ពន្លូតកូន ដែល​គួរឲ្យ​កត់សម្គាល់​បំផុត​នោះ​គឺ​នៅ​ឯ​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្ដីពី​ប្រជាជន និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​នៅ​ក្រុង Cairo ដែល​លោកស្រី​បាន​ចោទប្រកាន់​លោក​ខាងលិច​ថា​បាន​បង្កើត​ឲ្យ​មាន ការ​ផិតក្បត់ ការ​ពន្លូតកូន ការអប់រំ​អំពី​ការ​រួមសង្វាស និង​កត្តា​ផ្សេងទៀត​ដូចជា លក្ខណៈ​បុគ្គល សង្គម សាសនា ដែល​បង្កប់​នូវ​លក្ខណៈ​សង្គម​ផ្ទាល់​របស់​ពួកគេ​។

បទបញ្ញត្តិ Zina ត្រូវ​បាន​លុបចោល​ជាស្ថាពរ​ដោយ​លោក​ប្រធានាធិបតី ពែរវេ មូសារ៉ាហ្វ នៅ​ខែ កក្កដា ២០០៦​។ 

 គោលនយោបាយ​ស្ដីពី​ពួក​តាលីបាន 

ពួក​តាលីបាន បាន​ឡើង​កាន់អំណាច​នៅ​ក្រុងកាប៊ុល នៅ​ខែ កញ្ញា ១៩៩៦​។ ក្នុងកំលុង​ពេល​ដែល លោកស្រី​ប៊ូតូ​កំពុងតែ​គ្រប់គ្រង​អំណាច ពួក​តាលីបាន​បាន​ពង្រីក​អំណាច​នៅ​ពាសពេញ​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​ទាំងមូល​។ តាមរយៈ​អ្នកនិពន្ធ Stephen Coll សរសេរ​ថា លោកស្រី​ប៊ូតូ ក៏​ដូចជា​មេដឹកនាំ​ជាច្រើន​នៅ​ពេលនោះ​ដែរ បាន​សម្លឹង​ឃើញ​ថា​ពួក​តាលីបាន​គឺជា​ក្រុម​មួយ ដែល​អាច​នាំ​ស្ថិរភាព​ឲ្យ​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន និង​អាច​ធ្វើការ​ដោះដូរ​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាមួយ​បណ្ដា​ប្រទេស​អាស៊ី​កណ្ដាល​បាន​។ គាត់​បាន​អះអាង​ទៀត​ថា ដូចជា​សហរដ្ឋអាមេរិក​ដែរ រដ្ឋាភិបាល​លោកស្រី​ប៊ូតូ បាន​ផ្ដល់​ជំនួយ​ផ្នែក​យោធា និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដល់​ពួក​តាលីបាន បើទោះជា​មាន​ការ​បញ្ជូន​នូវ​កងទ័ព​ប៉ាគីស្ថាន​មួយ​ចំនួន​តូច​ទៅ​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​ក៏ដោយ​។

ថ្មីៗ​នេះ​ទៀត លោកស្រី​មាន​ជំហរ​ប្រឆាំង​ពួក​តាលីបាន ហើយ​បាន​ថ្កោលទោស​ដល់​សកម្មភាព​វាយប្រហារ​ភេរវកម្ម​ជាច្រើន ថា​បាន​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​ពួក​តាលីបាន និង​អ្នកគាំទ្រ​របស់​ពួក​នេះ​។