navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ទិស: ទិសទាំងដប់

ទិសទាំងដប់ 
 ឧត្តរ(ជើង)(ឆ្វេង)
 ឦសាន(ជើងឆៀងកើត)
 បូព៌(កើត)(មុខ)
 អាគ្នេយ៍(កើតឆៀងត្បូង)
 ទក្សិណ(ត្បូង)(ស្ដាំ)
 និរតី(ត្បូងឆៀងលិច)
 បច្ចិម(លិច)(ក្រោយ)
 ពាយ័ព្យ(លិចឆៀងជើង)
 ទិសខាងលើ
 ទិសខាងក្រោម

ឯកសារយោង ធម៌ចំរើនគុណ (ទទួលការណែនាំពី ព្រឹទ្ធាចារ្យ គៀត ចាន់ថុន, ព្រឹទ្ធាចារ្យ ចាន់ ស៊ីម, ព្រះតេជគុណ ប៉ោង)
រៀបរៀងដោយ សុខ គឹមហេង
១៦ មិនុនា ២០១១
ទិសបើកបរ

រូបភាពតូច|ប្រទេសតាមទិសចរាចរណ៍ផ្លូវគោក c. ឆ្នាំ ២០២០ (ពណ៌ក្រហម:បើកបរប្រកាន់ស្តាំ) (ពណ៌ខៀវ:បើកបរប្រកាន់ឆ្វេង)
ចរាចរណ៍ដៃឆ្វេង ( LHT ) និង ចរាចរណ៍ស្តាំដៃ ( RHT ) គឺជាការអនុវត្តក្នុងចរាចរណ៍ទ្វេទិសរក្សាទៅខាងឆ្វេង និងទៅខាងស្តាំនៃផ្លូវរៀងៗខ្លួន។ ពួកវាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃលំហូរចរាចរ ហើយជួនកាលត្រូវបានគេហៅថា ច្បាប់នៃផ្លូវ ។  ពាក្យថា បើកបរ ស្តាំ និងឆ្វេង សំដៅលើទីតាំងរបស់អ្នកបើកបរ និង ចង្កូត នៅក្នុងយានជំនិះ ហើយនៅក្នុងរថយន្ត គឺជាពាក្យបញ្ច្រាសនៃ ចរាចរណ៍ ស្តាំ និងឆ្វេង។ ច្បាប់នេះក៏រួមបញ្ចូលផងដែរនូវកន្លែងដែលនៅលើផ្លូវដែលយានជំនិះត្រូវបើកបរ ប្រសិនបើមានកន្លែងសម្រាប់យានជំនិះច្រើនជាងមួយក្នុងទិសដៅតែមួយ និងផ្នែកដែលយាននៅខាងក្រោយជែងមួយនៅខាងមុខ។ ឧទាហរណ៍ អ្នកបើកបរក្នុងប្រទេសចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង ជាធម្មតានឹងជែងនៅខាងស្តាំរថយន្តដែលកំពុងជែង។

ចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ ត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេស និងដែនដីចំនួន១៦៥ ជាចម្បងនៅ ទ្វីបអាមេរិក ទ្វីបអឺរ៉ុប អាហ្វ្រិកខាងជើង និង អាស៊ីដីគោក (លើកលែងតែ អាស៊ីខាងត្បូង ) ខណៈពេលដែលប្រទេសចំនួន៧៥ ប្រើប្រាស់ ចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង  ដែលស្មើនឹងប្រហែលមួយភាគប្រាំមួយនៃផ្ទៃដីរបស់ពិភពលោក។ មួយភាគបួននៃផ្លូវ និងប្រហែលមួយភាគបីនៃចំនួនប្រជាជនរបស់វា។  នៅឆ្នាំ១៩១៩ ដែនដីចំនួន១០៤ នៃពិភពលោកគឺចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង ហើយចំនួនស្មើគ្នាគឺ ចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ ។ ចន្លោះឆ្នាំ១៩១៩ និងឆ្នាំ១៩៨៦ ៣៤នៃទឹកដីចរាចរណ៍ខាងឆ្វេងបានប្តូរទៅចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ ។ 

ប្រទេសជាច្រើនដែលប្រើចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង គឺជាផ្នែកមួយនៃ ចក្រភពអង់គ្លេស ខណៈដែលប្រទេសផ្សេងទៀតរួមមាន ឥណ្ឌូនេស៊ី ជប៉ុន នេប៉ាល់ ប៊ូតាន ម៉ាកាវ ថៃ ស៊ូរីណាម ម៉ូហ្សាំបុិក សហរដ្ឋអាមេរិក កោះវឺជីន ស៊ុយអែត និង អ៊ីស្លង់ (ដែលប្រើចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ តាំងពី ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៧ និង ចុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦៨ រៀងគ្នា) មិនមែនទេ។ ប្រទេសភាគច្រើនដែលជាផ្នែកមួយនៃអាណានិគមបារាំង បានទទួលយកចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ ។

ការផ្លាស់ប្តូរជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃចរាចរណ៍ផ្លូវគោកជារឿយៗត្រូវបានជំរុញដោយកត្តាដូចជាការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋបាលនយោបាយ បំណងប្រាថ្នាសម្រាប់ឯកសណ្ឋាននៅក្នុងប្រទេស ឬជាមួយរដ្ឋជិតខាង ឬភាពអាចរកបាន និងតម្លៃសមរម្យនៃយានយន្ត។

នៅក្នុងចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង ចរាចរណ៍រក្សាខាងឆ្វេង ហើយរថយន្តជាធម្មតាមានចង្កូតនៅខាងស្តាំ (RHD: ខាងស្តាំដៃ) ហើយរង្វង់មូលវិលតាមទ្រនិចនាឡិកា។ ចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ គឺផ្ទុយពីនេះ៖ ចរាចរណ៍រក្សាខាងស្តាំ អ្នកបើកបរជាធម្មតាអង្គុយនៅខាងឆ្វេងរថយន្ត (LHD: ខាងឆ្វេងដៃ) ហើយរង្វង់មូលវិលច្រាសទ្រនិចនាឡិកា។

នៅក្នុងប្រទេសភាគច្រើន ចរាចរណ៍ផ្លូវដែកដើរតាមភាពងាយនៃផ្លូវ។ ប៉ុន្តែប្រទេសជាច្រើនដែលបានប្តូរចរាចរណ៍ផ្លូវគោកពី ចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង ទៅ ចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ មិនបានប្តូររថភ្លើងរបស់ពួកគេទេ។ ចរាចរណ៍តាមទូកតាមដងទន្លេគឺ ចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ ដោយមិនគិតពីទីតាំង។ ទូក​ត្រូវ​បាន​សាកល្បង​តាម​បែប​ប្រពៃណី​ពី ​ចំហៀង​ខាង​ក្រោម ដើម្បី​សម្រួល​ដល់ ​អាទិភាព​ទៅ​ខាង​ស្តាំ ។
ទី ជីហួត

ទី ជីហួត កើតថ្ងៃទី១០ កុម្ភៈ ១៩៥២ថ្ងៃខែឆ្នាំមិនច្បាស់លាស់ទេ ឯកសារខ្លះដាក់ឆ្នាំ១៩៤៩ នៅ​ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ ។ ពេលអាយុ ៦ ឆ្នាំ ឪពុករបស់លោក​បាននាំគ្រួសារមករស់នៅក្នុងភ្នំពេញ ដោយ 

មានមុខរបរជាជាងកាត់សក់ ។ ឯកសារ​ខ្លះ​សរសេរ​ថា​ លោក​ទី ជីហួត កើតនៅឆ្នាំ១៩៤៩ ។ លោក​ជាអ្នកនិពន្ធរឿងប្រលោមលោកក្រោយសម័យខ្មែរក្រហមដួលរលំ ។ ស្រុកកំណើតរបស់លោកគឺនៅភូមិត្រពាំងស្លា ឃុំត្រពាំងសាប ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ នៅពេលអាយុ៦ឆ្នាំ ឪពុករបស់លោកបាននាំគ្រួសារមករស់នៅក្នុងភ្នំពេញ (ទីកន្លែងដូរថ្មីដើម្បីធ្វើការនៅភ្នំពេញ គឺកើតនៅសង្កាត់លេខ៥ រាជធានីភ្នំពេញ )តេជោយ៉ត រៀបរៀងដោយអ្នកស្រី ប៊ី គឹមសែន បោះពុម្ពលើកទី២ ដោយលោកស្រី ប៊ុន ដន ២០០៤  ទំំព័រទី១ ។ 

មុនឆ្នាំ១៩៧៥ លោកគឺជាជាងកាត់សក់ជិតផ្សារអូរឫស្សី ក្រុងភ្នំពេញ ។ នៅពេលសិក្សា ក្នុងវិទ្យាល័យ អនុវត្តដែលជាសាលាអមមហាវិទ្យាល័យគរុកោសល្យក្រុងភ្នំពេញ ។ លោកបានព្យាយាមតែងកំណាព្យនិង​បាន​ចុះផ្សាយតាមសារព័ត៌មាននានា ។ ឆ្នាំ១៩៦៩ លោកបានបញ្ចប់ការសិក្សា លោកបានចូលធ្វើជាអ្នកយកព័ត៌មាន តាមខេត្តសម្រាប់សារព័ត៌មាននៅភ្នំពេញ ។ ឆ្នាំ១៩៧១ លោកបានឈប់ធ្វើជាអ្នកយកព័ត៌មាន ហើយផ្ដើមសរសេរសៀវភៅប្រលោមលោក។  

នៅពេលដែលខ្មែរក្រហមកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញឆ្នាំ ១៩៧៥ គ្រួសាររបស់លោកត្រូវបានគេជម្លៀសទៅស្រុកខាងម្ដាយគឺនៅ ភូមិកោះតូច ឃុំតាលន់ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល ។ លោក​បាន​រស់​នៅ​ទី​នោះ​បាន ៦ ខែ ខ្មែរក្រហមបានបញ្ជូនគ្រួសារលោកឲ្យទៅនៅភូមិត្រពាំងថ្ម សង្កាត់ប៉ោយចារ ស្រុកភ្នំស្រុក ខេត្តបាត់ដំបង ។  

ក្រោយ​ថ្ងៃរំដោះ ៧ មករា ១៩៧៩ លោក​បាន​ចូលបម្រើរការងារ​ជាប្រធានការិយាល័យនិពន្ធសិល្បៈ និងល្ខោន​នៅនាយកដ្ឋានវិទ្យុសម្លេងប្រជាជនកម្ពុជា នៃក្រសួងឃោសនាការវប្បធម៌សាព័ត៌មាននិងកីឡា។ ចាប់ពីពេលនេះ លោកបានសរសេរសិល្បៈគ្រប់រូបភាព​ដូច​ជា​ល្ខោនបាសាក់ យឺកេ ល្ខោននិយាយ អាយ៉ៃ អាយ៉ៃឆ្លើយឆ្លង ចម្រៀងបុរាណ ចម្រៀងសម័យ ។ល។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨៤ លោកបាននិពន្ធប្រលោមលោករឿង "វិលរកទ្រនំ" ។ នៅថ្ងៃទី ៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៨៧ឯកសារខ្លះទៀតនៅឆ្នាំ១៩៨៦ នៅរាជធានីភ្នំពេញ លោកបានទទួលមរណភាពដោយរោគគាពាធ ។
ទី ជីហួត: ស្នាដៃ

ស្នាដៃ 
- ឆ្នាំ១៩៦៨ លោកបានសរសេរកំណាព្យមួយឈ្មោះថា " ក្តីលំបាកវេទនារបស់កូនអ្នកក្រនិងការបែងចែកវណ្ណៈក្នុងសង្គមមនុស្ស" 

- ឆ្នាំ១៩៧០ បានបានសរសេររឿងអ្នកលេងជាយសមុទ្រ ជាប្រភេទប្រលោមលោកដោយលោកបោះផ្សាយលក់តាមទីផ្សារ ។ 

- ឆ្នាំ១៩៧២ សរសេររឿងគុហារថ្មលឿងជាប្រលោមលោកលោកភាគ (៥ ភាគ) បានធ្វើឲ្យគាត់ល្បីឈ្មោះ ។

- ឆ្នាំ១៩៧២ លោកបានចូលជាសមាជិកក្រុមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ។  

- ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ លោកបានសរសេររឿងបាន ១៧៦ ស្នាដៃដែលក្នុងនោះមានអត្ថបទល្ខោនបាសាក់ ល្ខោនយីកេប្រលោមលោក ចម្រៀងអាយ៉ៃជាដើម ។ 

- ស្នាដៃចុងក្រោយរបស់លោកគឺរឿងក្បូនជីវិត (២៣-០៣-១៩៨៧)
ទី ធាវី: កុមារភាព

កុមារភាព 
ទី ធាវី ជាក្មេងមានឪពុកម្តាយរស់នៅបែកពីគ្នាដោយមូលហេតុជីវិត។ លោកមានទីកំណើតពិតស្ថិតនៅក្នុងភូមិទី៩ ឃុំកោះសូទិន ស្រុកសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម ជាទីស្នាមដានជីវិតដែលព្រហ្មលិខិតបានកម្រិតឲ្យរូបលោកបានកើតក្នុងត្រកូលនៃគ្រួសារកសិករមួយ។ លោកមានឪពុកឈ្មោះទី គិន និងម្តាយឈ្មោះអេង ឡន។
លោកមានបងប្រុសម្នាក់ និងបងប្អូនស្រី៥នាក់។ កុមារភាព លោកគឺជាក្មេងវត្តដ៏អភ័ព្វម្នាក់នៅភូមិកំណើតមួយនេះ។
ទី ធាវី: ការសិក្សា

ការសិក្សា 
ក្រោយពីប្រឡងជាប់ឌីប្លូមក្នុងឆ្នាំ១៩៨៩ លោក បានមកសិក្សាបំពេញវិជ្ជាពេលយប់នៅសាលាទូលទំពូងក្រុងភ្នំពេញ។ ក្រោយមកលោក បានប្តូរមកសាលាចតុមុខក្រោយព្រះបរមរាជវាំងវិញ។ក្នុងពេលរយៈសិក្សា លោកបានឆ្លងកាត់រសជាតិជីវិតរាប់មិនអស់ និងធ្លាប់ធ្វើជាជាងទងជាងជួសជុលរថយន្ត និងកម្មករ សំណង់ ដើម្បីរកប្រាក់សំរាប់ការសិក្សារៀនសូត្រ។
គ្រានោះ លោកបានស្នាក់នៅវត្តទឹកថ្លាជាយក្រុងភ្នំពេញ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ លោកបានទទួលសញ្ញាបត្រ័កម្មករជំនាញជួសជុលរថយន្តពីមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាល
បច្ចេកទេសនិងវិជ្ជាជីវៈព្រះកុសមៈទឹកថ្លា។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ លោកបានទទួលCertificate in TEFL1 ពីសាកលវិទ្យាល័យ Chichester Collegeប្រទេសអង់គ្លេស។
ក្នុងឆ្នាំ២០០៦ លោកបានបញ្ចប់បរិញ្ញាបត្រអប់រំផ្នែកអក្សរសាស្រ្តអង់គ្លេសនៅសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយក្រុងភ្នំពេញ ហើយបានទទួលបរិញ្ញាបត្រ័អប់រំនោះនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩។
ទី ធាវី: ជីវិត​ការងារ

ជីវិត​ការងារ 
លោកធ្លាប់ជាមន្ត្រីរាជការនៃក្រសួងសាធារណៈការនិងដឹងជញ្ជូន នៅអង្គភាពសាធារណៈ ការរាជធានី ក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ ដល់ ១៩៩៥ ដែលមាន ឋានៈ ជាមន្ត្រីផែនការបច្ចេកទេសប្រចាំការសំរាប់រោងជាងជុលជួលរថយន្តឲ្យអង្គភាពស្ពាននិងថ្នល់។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦ ដល់ ១៩៩៨ លោកជាគ្រូកិច្ចសន្យាបង្រៀនថ្នាក់ទី៥នៅបឋមសិក្សាចុងកោះសូទិនត្បូង ខេត្តកំពង់ចាមក្នុងទឹកដីកំណើតរបស់លោក។ ពីឆ្នាំ១៩៩៨ ដល់ ២០០៦ លោកជាគ្រូបង្រៀនភាសាអង់គ្លេស និង ជាប្រធានគ្រូជានាយគ្រប់គ្រង នៅសាសាឯកជនមួយចំនួននៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ 
ឆ្នាំ២០០៤ លោកជាអ្នកគ្រប់គ្រងផលិតកម្មមួយ ដែលគ្រានោះលោក បានសរសេរបទចំរៀងជាច្រើនបទ។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ដោយធុញទ្រាន់នឹងការងារបង្រៀនពេក លោកក៏បានផ្លាស់មកធ្វើជាអ្នកសរសេរនិងយកព៌តមានឲ្យទស្សនាវដ្តី ថាមពលអាថ៌កំបាំង មហាអង្គរ និង ពិភពជីវិត។ នៅចុងឆ្នាំ២០០៦ លោកបានបង្កើត និងធ្វើជានាយកប្រតិបត្តិអង្គការមួយឈ្មោះអង្គការខ្មែរដើម្បីសុភាពនិងសិល្បៈ។ ប៉ុន្តែ ៣ខែក្រោយមក លោកក៏បានសម្រេចចិត្តលាលែងពីមុខដំណែងនាយកនៃអង្គការមួយនេះ ហើយប្តូរមកបង្រៀនភាសាអង់គ្លេសដល់ក្មេងៗកំព្រា និងយុវជនកំព្រា ឲ្យអង្គការក្នុងស្រុកមួយឈ្មោះមណ្ឌលពន្លឺអនាគតកុមារនៅចោមចៅ ជាយក្រុងភ្នំពេញ។ ពីឆ្នាំ២០០៨ ដល់ចុងឆ្នាំ២០១២ លោក ធ្វើការជាប្រធានគ្រួបណ្តុះបណ្តាលភាសាអង់គ្លេសជំនាញ និងមន្ត្រីអភិវឌ្ឍសហគមសំរាប់គំរោងសហគមន៍អេកូទេសចរណ៍នៅជីផាត ស្រុកថ្មបាំង និងត្រពាំងរូង ស្រុកកោះកុង អោយអង្គការអន្តរជាតិការពារ និងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ និងសត្វព្រៃមួយ ឈ្មោះអង្គការសម្ពន្ធមិត្ត សត្វព្រៃ។ នៅខែមករា ឆ្នាំ២០១៣ លោកក៏ផ្លាស់ប្តូរមកធ្វើការងារជាប្រធានការិយាល៏យអោយ សមាគមទេសចរណ៍កម្ពុជា ហៅកាត់ថា CATA នៅទីក្រុងភ្នំពេញវិញ។ តែការងារនេះលោកធ្វើបានតែ៣ខែប៉ុណ្ណោះ រួចលោកមកធ្វើការអោយ ក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងឈានមុខគេឈ្មោះ Forte Insurance វិញរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។ 

ការងារបន្ថែមពេលទំនេរលោក ធ្លាប់ធ្វើជា Freelance guide ឲ្យក្រុមហ៊ុន អេស៊ីធី, ស្តារអាស៊ី និងវ៉ើលផប។ លោកក៏ធ្លាប់ធ្វើ Prospective Consultantឲ្យអង្គការ Family Health International និងជាគ្រូមគ្គុទេសក៏ទេសចរណ៍ឲ្យអង្គការ ការអប់រំស្តីពីរស់នៅជាមួយបរិស្ថាន(Live and Lead Environmental Education)។ សព្វថ្ងៃនេះ លោកជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អង្កេតហានិភ័យអោយក្រុមហ៊ុនធានារាប់រ៉ង FORTE។
ទី ធាវី: ដើមចមនៃការក្លាយជាអ្នកនិពន្ធ

ដើមចមនៃការក្លាយជាអ្នកនិពន្ធ 
ដោយក្នុងវ័យកុមារភាព លោកជាក្មេងវត្តម្នាក់ ហើយតែងបានដើរតាមព្រះចៅអធិការវត្តនិមន្តទៅទេសនានៅតាមពិធីបុណ្យផ្សេងៗនៅផ្ទះអ្នកស្រុក។នៅគ្រានោះ លោកតែងបានស្តាប់ព្រះសង្ឈអង្គនោះនិទានរឿងជាច្រើនដែលទាក់ទងក្នុងពិធីបុណ្យ។ ជាពិសេស ដោយលោក ធ្លាប់បានឆ្លងកាត់រសជាតិជីវិតម៉ឺនសែនទម្ងន់ក្នុងគន្លងផ្លូវនៃដំណើរជីវិតនេះដែលបានជួបនូវព្រឹត្តិការណ៍សង្គមផង និងទង្វើរបស់មនុស្សក្នុងសង្គមផង លោកក៏តែងកំណត់សួរខ្លួនឯងថាតើ សង្គមឬព្រហ្មលិខិតជាអ្នកកម្រិតជីវិតលោក?នេះជាមូលហេតុដែលលោកស្រមៃចង់ធ្វើជាអ្នកនិពន្ធហើយប្រមូលព្រឹត្តការណ៍សង្គមនិងជីវិតដែលលោកបានជួបទាំងនោះមករៀបរាប់និងឆ្លុះ
បញ្ចាំងតាមទស្សនៈបង្កប់ន័យអប់រំក្នុងសំណេររបស់លោកនៅថ្ងៃណាមួយ។ ទីបំផុតលោកបានចូលជាសមាជិកនៃសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរក្នុងឆ្នាំ២០០៦។
ទី ធាវី: ស្នាដៃប្រលោមលោក

ស្នាដៃប្រលោមលោក 
 រឿងខ្លី ហួសពេលហើយអូន (បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ ២០០៤ក្នុងទស្សនាវដ្តីពិភពជីវិត)
 រឿងខ្លី ស្រមោលពណ៌ស (បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ ២០១២)
 រឿងកុមារ ធារី និងវិសាល (បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ ២០១២)
 រឿងខ្លី ជួយនាងដោយចិត្តស្មោះ (បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ ២០១២)
 រឿងខ្លី និស្ស័យទន្លេ (បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ ២០១៤)
 រឿង ព្រហ្មលិខិត (បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ ២០១៤)
 សៀវភៅទស្សនៈអប់រំដើម្បីឈ្នះល្បែងជីវិត (បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ ២០១៤)
ទី ធាវី: ស្នាដៃចម្រៀង

ស្នាដៃចម្រៀង 
 ព្រាត់គ្មានអាល័យ (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤​ ផលិតឡើងវិញឆ្នាំ២០២០)
 កោសក់លាស្នេហ៍ (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤) ផលិតឡើងវីញជាបទភ្លេងថ្មី (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
 រាត្រីស្នេហ៍ចន្ទ្រ (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤)
 សូមដៀលប្រុសព្រាន (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤ ផលិតឡើងវិញឆ្នាំ២០២០)
 អូនត្រូវរង់ចាំបង (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤)
 ចម្លើយស្នេហ៍កម្ម (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤)
 ស្អែកណាទើបអូនអូខេ! (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤)
 បងនេះមានបរិញ្ញា (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤)
 ខ្ទមស្លឹកបាត់ស្រី (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤)
 លើកកែវស្រាហូរទឹកភ្នែក (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤)
 អស់ស្នេហ៍អស់ត្រូវ (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤)
 កម្មពៀរស្នេហ៍ (ផលិតឆ្នាំ​២០០៤)
 អេកូទេសចរណ៍ជីផាត(ផលិតឆ្នាំ​២០១២) បទនេះរួមគំនិតជាមួយ លោក ពីឡុត សម្រួលដោយឯកឧត្តម ហ៊ុន ហេង ផលិតដោយ ក្រសួងទេសចរណ៍
 បរិញ្ញាបត្រគ្មានន័យ (ផលិតឆ្នាំ​២០១៦)
 គ្រាន់ជាលេស (ផលិតឆ្នាំ​២០១៦)
 កុំជឿគេធ្វើបាបបង (ផលិតឆ្នាំ​២០១៦)
 បងបែកពេលនេះក៏ល្អដែរ (ផលិតឆ្នាំ​២០១៦)
 និស្ស័យទន្លេ (ផលិតឆ្នាំ​២០១៦)
 យប់មិនព្រាត់ថ្ងៃ (ស្នាដៃជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជ័យលាភីក្នុងកម្មវិធីប្រកួតស្នាដៃតែងនិពន្ធដែលរៀបចំឡើងដោយទូរទស្សន៍អាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្នុងឆ្នាំ២០១២)
 ជ្រុលក្បត់បងហើយ (ផលិតឆ្នាំ​​២០១៦)
 មនុស្សស្រីមានសង្សារច្រើនគ្មានអ្នកគិតថាល្អទេ(ផលិតឆ្នាំ​​២០១៧)
 ប្រាប់ទៅម្ចាស់ខ្នើយ (ផលិតឆ្នាំ​​២០១៧)
រាត្រីស្នេហ៍យើង (ផលិតឆ្នាំ​​២០១៧)
ចូលឆ្នាំថ្មីហើយ (ផលិតឆ្នាំ​​២០១៧)
 អង្វរចិត្តខ្លួនឯង (ផលិតឆ្នាំ​​២០១៧)
 កោតចិត្តអូនណាស់ (ផលិតឆ្នាំ​​២០១៧)
អត់ខ្វល់សំខាន់អូនស្អាត (ផលិតឆ្នាំ​​២០១៧)
 ហង្សបេះដូងមេអំបៅ (ផលិតឆ្នាំ ២០១៩)
 ហេតុអ្វីអ្នកក្រគេខ្វះអាណិត (ផលិតឆ្នាំ២០១៨)
 រឿងជីវិត (ផលិតឆ្នាំ២០១៨)
ជីផាត (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
ស្នេហាអើយ  (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
ម៉ែអោយមានប្រពន្ធ  (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
ស្រុកខ្ញុំតែប៉ុណ្ណឹង  (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
គិតមហាបែកផ្សែង  (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
មាល័យដងទង់  (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
មេឃាថ្មបាំង  (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
អរគុណហ្វេន (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
កូនកំព្រា (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
សម័យហ្វេសប៊ុក (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
ព្រះនាងតូចបងអើយ  (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
ស្មោះមនុស្សក្បត់  (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
ឆោមស្រីដីក្រុង  (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
អ្វីដែលស្តាយ  (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ស្ម័គ្រហូរទឹកភ្នែក (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
កូវីដ១៩មានក្បូនការពារ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
សូមទោសអូនណា (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
បានអីមកវិញ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
កាហ្វេខ្វះស្ក (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ពិបាករកមនុស្សស្មោះ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
កំដរមនុស្សខូចចិត្តបានអត់ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ផែនទីស្នេហ៍ត្រូវបញ្ចប់ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
គ្មានអ្នកលួង (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
បុប្ផាស្រុកស្អាង (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ស្នេហ៍ខ្ញុំហួសថ្លែង (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ស្មោះអស់ត្រឹមអូន (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
នឹកម៉ែ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
មិនយល់បេះដូង (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ថ្មដាក្រាលស្នេហ៍ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ល្អាងទឹកភ្នែក (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ដីកោះវត្តកម្ម (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ទៅវត្តជិះទូក (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ព្រះនាងតូចបងអើយ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
យកអូនវិញទៅ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
អូនខ្លាចកូវិដ១៩ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
តោះចូលរាំ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ត្រូវការពន្លឺ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
សុំស្នេហ៍ (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
កុំគេច (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
វល់ព្រោះលុយ (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
អត់ខ្វល់សំខាន់ស្អាត (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
ស្រងក្លិន (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
នឹកអូន (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
អង្វរភ្លៀង (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ពេលស្រីដកខ្លួន (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ម្លប់ឈើជ្រុះស្លឹក (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
ល្អាងទឹកភ្នែក (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
សងបេះដូង (ផលិតឆ្នាំ២០២១)
ក្រមុំរងា (ផលិតឆ្នាំ២០១៩)
ចំណារព្រហ្មលិខិត (ផលិតឆ្នាំ២០២០)
យ៉ាងណាហើយពៅ (ផលិតឆ្នាំ២០២១)
វិលវល់អតីតកាល (ផលិតឆ្នាំ២០២១)
មូលនិធិរួមមិត្ត (ផលិតឆ្នាំ២០២១)
ហួសស្តាយអាណិត (ផលិតឆ្នាំ២០២១)
មិនយំតែឈឺចាប់ (ផលិតឆ្នាំ២០២១)
ខកស្នេហ៍ (ផលិតឆ្នាំ២០២១)
ពាក្យថ្មីពីអូន (ផលិតឆ្នាំ២០២១)
បើពិតអោយព្រាត់ (ផលិតឆ្នាំ២០២១)
ទីកាល់ (ឯកតា)

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ហាងមាសនៅប្រទេសថៃ។ ខ្សែ​ក​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ដោយ​ទម្ងន់​របស់​វា​ជា ​ប្រាក់​បាត ។
ទីកាល់ គឺជា ឯកតា នៃ ម៉ាស់ (ឬទម្ងន់ក្នុងន័យសាមញ្ញ) ដែលប្រើជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅក្នុង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ជាពិសេសនៅក្នុងរដ្ឋមុននៃ មីយ៉ាន់ម៉ា ដែលវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ក្យាត់ ( ក្យាត្ថ ) ហើយនៃ ប្រទេសកម្ពុជា និង ប្រទេសថៃ ដែលវាស្ថិតនៅ។ គេ​ស្គាល់​ថា​ជា ​បាត ( bat ) ។ វាបានបង្កើតឡើងជាមូលដ្ឋាននៃរូបិយប័ណ្ណទំនើបគឺ យ៉ាតមីយ៉ាន់ម៉ា និង ប្រាក់បាតថៃ ក៏ដូចជា អក្សរខ្មែរ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលមានតម្លៃដើមជាទម្ងន់នៃប្រាក់។ វា​នៅ​តែ​មាន​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​យ៉ាង​ទូលំ​ទូលាយ​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ដែល​វា​មាន​ប្រមាណ​ជា  និងនៅក្នុងការជួញដូរមាសនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដែលវាត្រូវបានកំណត់ថាជា  សម្រាប់មាសដុំ និង  សម្រាប់គ្រឿងអលង្ការ។  សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀត ប្រាក់បាត ត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងប្រទេសថៃយ៉ាងពិតប្រាកដ  ។ 

អង្គភាពនេះប្រហែលជាកើតចេញពីប្រភពជាច្រើន។ នៅក្នុងប្រទេសភូមា វាទំនងជាស្មើនឹង ឯកតាមន diṅkel ដែលត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុងសិលាចារឹកជាច្រើនសតវត្សរ៍ទី១៣ ពីភាគខាងជើងប្រទេសថៃ  ហើយប្រហែលជាមានដើមកំណើតនៅប្រទេសឥណ្ឌា ខណៈដែលនៅក្នុង ចក្រភពខ្មែរ វាប្រហែលជាមកពីផ្នែករងដែលស្មើនឹង ត្រីមាសនៃ តែល (ត្រូវបានគេស្គាល់ជាភាសាខ្មែរថា តម្លឹង និងជាភាសាថៃថា តាលុង ) ដែលនៅក្នុងវេនត្រូវបានណែនាំតាមរយៈពាណិជ្ជកម្មដ៏ទូលំទូលាយក្នុងតំបន់ជាមួយប្រទេសចិន។  ជនជាតិថៃបានទទួលយកអង្គភាពរបស់ខ្មែរនៅពេលដែល អាណាចក្រអយុធ្យា បានផ្លាស់ទីលំនៅរបស់អាណាចក្រខ្មែរក្នុងសតវត្សទីដប់ប្រាំ ហើយនៅពេលដែលអយុធ្យាទទួលបានការគ្រប់គ្រងលើឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើតនៃ សមុទ្រ Andaman និងអភិវឌ្ឍពាណិជ្ជកម្មឆ្លងឧបទ្វីប អង្គភាពដែលមានទំហំប្រហាក់ប្រហែលគ្នាប្រហែលជាបានក្លាយជា ត្រូវបានចាត់ទុកថាសមមូលដោយពាណិជ្ជករ រួមទាំងជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ ដែលនិយមការទទួលស្គាល់របស់ខ្លួនដោយជនជាតិបស្ចិមប្រទេសថាជា ទីកាល់ .
ទីក្រុង

ទីក្រុង ឬ ទីប្រជុំជន គឺជាកន្លែងតាំងទីលំនៅរបស់មនុស្សដ៏ច្រើន។ ទីក្រុងជាទូទៅមានប្រព័ន្ធទូលំទូលាយសម្រាប់លំនៅដ្ឋាន ការដឹកជញ្ជូន អនាម័យ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ ការប្រើប្រាស់ដី ការផលិតទំនិញ និងការទំនាក់ទំនង។ ដង់ស៊ីតេរបស់ពួកវាជួយសម្រួលដល់អន្តរកម្មរវាងមនុស្ស អង្គការរដ្ឋាភិបាល និងអាជីវកម្ម ជួនកាលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ភាគីផ្សេងៗក្នុងដំណើរការនេះ ដូចជាការកែលម្អប្រសិទ្ធភាពនៃទំនិញ និងការចែកចាយសេវាកម្មជាដើម។ ទីក្រុង គឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនដ៏ធំ និងមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនលើសលប់ ដែលត្រូវបានកំណត់ដោយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធល្អនៃអគារ ផ្លូវថ្នល់ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀត។  ទីក្រុងគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម វប្បធម៌ និងរដ្ឋាភិបាល ហើយដែលតែងតែបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់បណ្តាញដឹកជញ្ជូន និងទំនាក់ទំនង។  ទីក្រុងអាចមានទំហំចាប់ពីទីក្រុងតូចៗ រហូតដល់តំបន់ទីប្រជុំជនធំទូលាយ ដែលមានប្រជាជនរស់នៅរាប់លាននាក់។  និយមន័យនៃទីក្រុងមានភាពខុសប្លែកគ្នារវាងប្រទេស និងតំបន់ ប៉ុន្តែជាទូទៅវាសំដៅទៅលើតំបន់ទីក្រុងដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ និងឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌យ៉ាងសំខាន់។
រូបភាពតូច|ជើងមេឃនៃរាជធានីភ្នំពេញ ជាមួយនឹងទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា
តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ អ្នករស់នៅក្នុងទីក្រុងគឺជាសមាមាត្រតូចមួយនៃមនុស្សជាតិទាំងមូល ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីពីរសតវត្សនៃនគរូបនីយកម្ម និងឆាប់រហ័សដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ជាងពាក់កណ្តាលនៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោកឥឡូវនេះរស់នៅក្នុងទីក្រុង ដែលមានផលវិបាកយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះនិរន្តរភាពពិភពលោក។ ទីក្រុងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះជាធម្មតាបង្កើតបានជាស្នូលនៃតំបន់ទីប្រជុំជនធំជាង និងតំបន់ទីក្រុង - បង្កើតអ្នកធ្វើដំណើរជាច្រើនដែលធ្វើដំណើរទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងសម្រាប់ការងារ ការកម្សាន្ត និងការអប់រំ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងពិភពនៃសកលភាវូបនីយកម្មដែលកាន់តែខ្លាំងឡើង ទីក្រុងទាំងអស់មានកម្រិតខុសគ្នាក៏បានតភ្ជាប់ជាសកលលើសពីតំបន់ទាំងនេះផងដែរ។ ឥទ្ធិពលកើនឡើងនេះមានន័យថា ទីក្រុងក៏មានឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់លើបញ្ហាសកលផងដែរ ដូចជាការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ការឡើងកំដៅផែនដី និងសុខភាពពិភពលោក។ ដោយសារតែឥទ្ធិពលសំខាន់ៗទាំងនេះលើបញ្ហាសកលលោក សហគមន៍អន្តរជាតិបានផ្តល់អាទិភាពដល់ការវិនិយោគនៅក្នុងទីក្រុងប្រកបដោយនិរន្តរភាព តាមរយៈគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ ដោយសារតែប្រសិទ្ធភាពនៃការដឹកជញ្ជូន និងការប្រើប្រាស់ដីតូចជាង ទីក្រុងដែលមានដង់ស៊ីតេមានសក្តានុពលក្នុងការមានទីតាំងអេកូឡូស៊ីតូចជាងសម្រាប់អ្នករស់នៅជាង តំបន់ដែលមានប្រជាជនតិច។ ដូច្នេះហើយ ទីក្រុងតូចចង្អៀតត្រូវបានសំដៅជាញឹកញាប់ថាជាធាតុសំខាន់នៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។​ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការប្រមូលផ្តុំនេះក៏អាចមានផលវិបាកអវិជ្ជមានសំខាន់ៗផងដែរ ដូចជាការឡើងកំដៅក្នុងទីក្រុង ការប្រមូលផ្តុំការបំពុល និងការសង្កត់ធ្ងន់លើការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងធនធានផ្សេងទៀត។
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសរាជធានីភ្នំពេញ
រូបភាពតូច|ក្រុងភ្នំពេញនាពេលយប់មើលពីទិសខាងកើត។
លក្ខណៈសំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៃទីក្រុង ក្រៅពីចំនួនប្រជាជន រួមមានស្ថានភាពរាជធានី និងការបន្តកាន់កាប់ទីក្រុង។ ជាឧទាហរណ៍ រាជធានីរបស់ប្រទេសដូចជា ប៉េកាំង ឡុងដ៍ ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក ទីក្រុងមូស្គូ ណៃរ៉ូប៊ី ញូវដេលី ប៉ារីស រ៉ូម ទីក្រុងអាថែន សេអ៊ូល សិង្ហបុរី តូក្យូ និងវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី ឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណ និងចំណុចកំពូលនៃប្រជាជាតិរៀងៗខ្លួន។ រាជធានីប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួន ដូចជាក្យូតូ និងស៊ីអាន រក្សាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ពួកគេ ទោះបីជាមិនមានឋានៈជារាជធានីទំនើបក៏ដោយ។ ទីសក្ការៈបូជាសាសនាផ្តល់ឧទាហរណ៍មួយទៀតនៃឋានៈរដ្ឋធានីនៅក្នុងសាសនាមួយ ទីក្រុងយេរូសាឡឹម មេកា វ៉ារ៉ាណាស៊ី អាយ៉ូតយ៉ា ហារីដវ៉ា និង អាឡាហាបាដ នីមួយៗមានសារៈសំខាន់។
ទីក្រុង-រដ្ឋ

ទីក្រុង-រដ្ឋ គឺជាទីក្រុងដែលមានអធិបតេយ្យភាព ឯករាជ្យ ដែលបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃជីវិតនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌នៅលើទឹកដីជាប់គ្នា។  ពួកវាមាននៅក្នុងផ្នែកជាច្រើននៃពិភពលោកចាប់តាំងពីពេលដើមដំបូងនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ រួមទាំងទីក្រុងដូចជា រ៉ូម, ខាធេច, អាថែន និង ស្ប៉ាតា និង ទីក្រុង-រដ្ឋអ៊ីតាលី ក្នុងអំឡុង យុគសម័យកណ្តាល និង បុនវិឌ្ឍិសិល្បៈ ដូចជា ប្ល័រិន, វេនីស្ត, ជេណូ និង មីឡាន ។

ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃ រដ្ឋប្រជាជាតិ នៅទូទាំងពិភពលោក វានៅតែមានការខ្វែងគំនិតគ្នាមួយចំនួនលើចំនួននៃទីក្រុងទំនើបដែលនៅតែមាន។ ប្រទេសសិង្ហបុរី ម៉ូណាកូ និង បុរីវ៉ាទីកង់ គឺជាបេក្ខជនដែលត្រូវបានពិភាក្សាញឹកញាប់បំផុត។ ក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងនេះ សឹង្ហបុរីគឺជាប្រទេសធំជាងគេ និងមានប្រជាជនច្រើនជាងគេ ហើយជាទូទៅត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជារដ្ឋទីក្រុងពិតប្រាកដចុងក្រោយបង្អស់ដែលនៅសេសសល់ក្នុងពិភពលោក ជាមួយនឹងអធិបតេយ្យភាពពេញលេញ ព្រំដែនអន្តរជាតិ រូបិយប័ណ្ណផ្ទាល់ខ្លួន យោធាដ៏រឹងមាំ និងឥទ្ធិពលអន្តរជាតិយ៉ាងច្រើននៅក្នុងរបស់ខ្លួនសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន។  សេដ្ឋវិទូ ​សំដៅ​ទៅ​លើ​ប្រជាជាតិ​ថា​ជា "រដ្ឋ​ទីក្រុង​ដែល​មាន​មុខងារ​ពេញលេញ​តែ​មួយ​គត់​ក្នុង​ពិភពលោក"។ 

ទីក្រុងដែលមិនមែនជាអធិបតេយ្យភាពមួយចំនួនមានស្វ័យភាពខ្ពស់ ហើយជារឿយៗត្រូវបានយល់ច្រលំសម្រាប់រដ្ឋទីក្រុង។ ហុងកុង, ម៉ាកាវ,   និងសមាជិកនៃ ប្រទេសអារ៉ាប់រួម — ជាពិសេសគឺ ឌូបៃ និង អាប៊ូដាប៊ី — ជារឿយៗត្រូវបានលើកឡើងដូចនេះ។ Hansen, Mogens. 2000. "Introduction: The Concepts of City-States and City-State Culture." In A Comparative Study of Thirty City-State Cultures, Copenhagen: Copenhagen Polis Centre. Pg. 19  Kotkin, Joel. 2010. "A New Era for the City-State?" In Forbes.
ស្តាំ|រូបភាពតូច| សាធារណរដ្ឋរ៉ាហ្គូសា ជារដ្ឋទីក្រុងសមុទ្រ មានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងឌូប្រោនី ដែលមានកំពែង ។
រូបភាពតូច| ទីក្រុងអធិរាជសេរីនៅឆ្នាំ១៧៩២។
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ជារដ្ឋទីក្រុងដែលល្បីថាជាប្រទេសតូចជាងគេបំផុតក្នុងពិភពលោក
ទីក្រុងកេហ្ស៊ុន

ទីក្រុងកេហ្ស៊ុន (ភាសាហ្វីលីពីន:Lungsod Quezon ; អក្សរកាត់:Q.C. ; អាន និងបញ្ចេញសំឡេងជាភាសាហ្វីលីពីនថា គីយូស៊ី) គឺជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន។ យោងតាមជំរឿន២០២០ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនចំនួន២,៩៦០,០៤៨ នាក់ ដោយគ្រប់ដណ្តប់ផ្ទៃដី ១៧១.៧១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១២ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៣៩ ហើយត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមលោក ម៉ានូអែល អិល.កេហ្ស៊ុន  (Manuel L. Quezon) ដែលជាប្រធានាធិបតីទីពីរនៃប្រទេសហ្វីលីពីន។ 
រូបភាពតូច|សណ្ឋាគារកេហ្ស៊ុនស៊ីធី
រូបភាពតូច|ទីតាំងទីក្រុងកេហ្ស៊ុន
ទីក្រុងនេះមានបំណងធ្វើជារដ្ឋធានីជាតិរបស់ប្រទេសហ្វីលីពីន ដែលនឹងជំនួសទីក្រុងម៉ានីល ដោយសារតែទីក្រុងចុងក្រោយនេះកំពុងទទួលរងនូវភាពចង្អៀតណែន កង្វះលំនៅឋាន អនាម័យមិនល្អ និងការកកស្ទះចរាចរណ៍។ វាធ្លាប់ត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការថាជារាជធានីជាតិនៅថ្ងៃទី១២ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៩ ហើយនាយកដ្ឋាន និងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនបានផ្លាស់ប្តូរចេញពីទីក្រុងម៉ានីល ហើយបានតាំងទីលំនៅចូលទៅក្នុងរាជធានីថ្មី ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៦ ក្រឹត្យប្រធានាធិបតីលេខ៩៤០ ត្រូវបានអនុម័ត ដែលបានប្តូរឋានៈរាជធានីជាតិទៅទីក្រុងម៉ានីល ខណៈដែលទីក្រុងមេត្រូម៉ានីលទាំងមូលត្រូវបានចាត់តាំងជាអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ទីក្រុងកេហ្ស៊ុន ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារវប្បធម៌ ឧស្សាហកម្មកម្សាន្ត និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ហើយត្រូវបានគេហៅថា "ទីក្រុងនៃតារា" ។  បណ្តាញផ្សព្វផ្សាយសំខាន់ៗមានទីស្នាក់ការកណ្តាល និងស្ទូឌីយោនៅក្នុងទីក្រុង។  វាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្ម ការអប់រំ ការស្រាវជ្រាវ បច្ចេកវិទ្យា នយោបាយ ទេសចរណ៍ សិល្បៈ និងកីឡា។  សាខារដ្ឋាភិបាលជាតិមួយចំនួន រួមទាំងអគារច្បាប់ជាតិ (Batasang Pambansa Complex) ដែលជាកន្លែងអង្គុយរបស់សភាតំណាងប្រទេសហ្វីលីពីន ហៅទីក្រុងនេះថាជាផ្ទះ។https://www.officialgazette.gov.ph/2002/05/17/executive-order-no-103-s-2002/
ទីក្រុងគូឡា ដុងហ្គន

រូបភាពតូច| គូឡា ដុងហ្គន
គូឡា ដុងហ្គន (  តាមីល : កាតារ៉ាម ដែលពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ព្រះរាជាណាចដុងហ្គន"  ) គឺជារដ្ឋធានីនៃ ស្រុកដុងហ្គន រដ្ឋ Terengganu ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី  ។
ទីក្រុងគូឡា ដុងហ្គន: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រាជាណាចក្រ ដុងហ្គន គឺជាប្រទេសបុរាណមួយ នៅលើឧបទ្វីបម៉ាឡេ វាត្រូវបានគេឃើញជាលើកដំបូងនៅក្នុង "ភូមិសាស្ត្រ Hanshu " និង " Liangshu " ហៅថា "Qudukun", "Gandoli" និង "Jindoli" ។ Dugan, Dukun, Duyuan គឺជាការប្រឆាំងរបស់ Dungun ដែលមានន័យថាផ្លែឈើមានរសជាតិចៀមនៅក្នុងភាសាម៉ាឡេ។ 

កំណត់ត្រា " ភូមិសាស្ត្រ Hanshu "៖ "ពី Rinanzhansai, Xuwen និង ហឺប៉ី ទូកអាចធ្វើដំណើរបានប្រាំខែ ហើយមាន រាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រយ័នមួយ។《ជីវប្រវត្តិបរទេស Kangtai Wu Shi កត់ត្រា《Sui Jing Zhu》ណែនាំ Jin Shu Di Dao Ji《តុងឌៀន·ការពារព្រំដែន》កត់ត្រា
ទីក្រុងចំនួនប្រាំនៃប្រទេសវៀតណាម

នៅ​ថ្នាក់​ទី​មួយនៃវៀតណាម​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា៥៨ខេត្ត( ) និងទីក្រុងចំនួន៥(    ) ក្រុង​ជា​ទីក្រុង​លំដាប់​ខ្ពស់​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម។ ISO 3166-2:VN ក្រុង​គឺ​ជា​ទីក្រុង​ដែល​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​កណ្តាល​ ហើយ​មាន​ឋានៈ​ពិសេស​ស្មើ​នឹង​ខេត្ត ។

ក្រុង​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ចេញ​ជា​ស្រុក​ក្រុង (quận) ទីក្រុងក្រោមការគ្រប់គ្រងកណ្តាល(thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương) ទីប្រជុំជន (thị xã) និង ស្រុកជនបទ (huyện) គឺជាអង្គភាពលំដាប់ថ្នាក់ទីពីរ។ នៅថ្នាក់ទី៣ ក្រុងត្រូវបានបែងចែកទៅជាវួដ ទីប្រជុំជនត្រូវបានបែងចែកទៅជាវួដ និង ឃុំ  ចំណែកស្រុកជនបទចែកចេញជាក្រុង និង ឃុំ ។
ទីក្រុងចំនួនប្រាំនៃប្រទេសវៀតណាម: ក្រុងបច្ចុប្បន្ន

ក្រុងបច្ចុប្បន្ន 
ក្រុងនៃសាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ក្រុង
(ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស) ឈ្មោះវៀតណាម ប្រភេទ តំបន់រដ្ឋបាល ចំនួនប្រជាជន  ដង់ស៊ីតេគីឡូម៉ែត្រ   តំបន់គីឡូម៉ែត្រ   ការបែងចែក ហាណូយ Hà Nội ថ្នាក់ពិសេស ដីសណ្ដទន្លេក្រហម ៨.០៥៣.៦៦៣ 2,300 ៣.៣៤៤.៧ បញ្ជី ទីក្រុងហូជីមិញ(ព្រៃនគរ) Thành phố Hồ Chí Minh ថ្នាក់ពិសេស ភាគអាគ្នេយ៍ ៨.៩៩៣.០៨២ 4,100 ២.០៩៥ បញ្ជី កាន់ថឺ(ព្រែកឫស្សី) Cần Thơ ថ្នាក់ដំបូង ដីសណ្តមេគង្គ ១.២៣៥.១៧១ 890 ១.៣៨៩.៦ បញ្ជី ដាណាំង Đà Nẵng ថ្នាក់ដំបូង ឆ្នេរកណ្តាលខាងត្បូង ១.១៣៤.៣១០ 1,200 ១.២៥៦ បញ្ជី ហៃហ្វុង Hải Phòng ថ្នាក់ដំបូង ដីសណ្ដទន្លេក្រហម ២.០២៨.៥១៤ 1,500 1,507.57 បញ្ជី ហ្វេ Huế ថ្នាក់ដំបូង តំបន់ភូមិភាគកណ្ដាលផ្នែកខាងជើង 1.236.393 250 4,947.11 បញ្ជី
ទីក្រុងឌូបៃ

រដ្ឋបាលប្រទេសសហព័ន្ធ​អារ៉ាប់រួមផ្ទៃដី៤.១១៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េទីតាំងប្រជាសាស្ត្រឈ្មោះឌូបៃ ចំនួនប្រជាជនប្រជាជន ៣.១០០.០០០  នាក់។ (ឆ្នាំ ២០១៩)ភាសាអារ៉ាប់ភូមិសាស្ត្រ

ទីក្រុងឌូបៃ ( ឌុប័យ្យ) ជាទីក្រុងធំបំផុតនៃសហព័ន្ធ​អារ៉ាប់រួម ។ ទីក្រុងឌូបៃត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី១៨ ជាភូមិនេសាទតូចមួយ ។ ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅដើមសតវត្សរ៍ទី២១ ទៅជាទីក្រុងរីកចម្រើនដែលមានប្រជាជនទូទាំងពិភពលោកដោយផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍និងបដិសណ្ឋារកិច្ច ។ ទីក្រុងឌូបៃ គឺជាគោលដៅទេសចរណ៍មួយដែលមានប្រជាប្រិយបំផុតរបស់ពិភពលោក  ជាមួយនឹងសណ្ឋាគារលំដាប់ផ្កាយ ៥ លំដាប់ទី២ នៅលើពិភពលោក និងមាន អគារខ្ពស់ជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ។
ទីក្រុងឌូបៃ: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
ទីក្រុងឌូបៃស្ថិតនៅ ចម្ងាយ ១៣០  គីឡូម៉ែត្រភាគheastសាននៃ ទីក្រុងអាប៊ូដាប៊ី ដែលជារដ្ឋធានីនៃសហជីព ៣៦២  គីឡូម៉ែត្រ ខាងលិច-ពាយព្យនៃ ទីក្រុង Muscat ចម្ងាយ ៨៦៤  គីឡូម៉ែត្រ ខាងកើត ទីក្រុងរីយ៉ាដ១,២២៦  គីឡូម៉ែត្រ ខាងត្បូង-អាគ្នេយ៍ ទីក្រុងតេអេរ៉ង់ និង ៥,២៥១  គីឡូម៉ែត្រ ខាងកើត ប៉ារីស ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងរង្វិលជុំនៃការ ដៃនៃសមុទ្រ នេះ ខទីក្រុងឌូបៃ ដែលមមកចូលទៅក្នុងវាលរហោស្ថានហើយដែលបង្កើតជា កំពង់ផែធម្មជាតិ។។ កណ្តាលទីក្រុងដែលរក្សាតួអង្គអារ៉ាប់ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអាគារតូចៗនិងផ្លូវតូចចង្អៀត។ ស្រុកថ្មីបានរីករាលដាលចេញនៅវាលរហោស្ថាននិងតាមបណ្ដោយឆ្នេរភាគខាងលិចឆ្ពោះទៅរកទិសខាងជើងនិងតំណាងឱ្យ agglomeration ធំជាមួយនឹង អាលី , Umm Suqueim (ឬ Umm Suqeim  (km) ), Barsha , Jumeirah , Bur ទីក្រុងឌូបៃ និង Deira ។

សង្កាត់ថ្មីទាំងនេះដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងពីដំបូងមានអគារធំ ៗ អគារស្នាក់នៅនិង ផ្ទះ នីមួយៗ។ ពួកគេត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅភាគខាងត្បូងនៅសងខាងផ្លូវ Sheikh Zayed ដែលជាសរសៃឈាមធំជាងគេនៅអារ៉ាប់រួមនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងនាពេលអនាគតនៃការប្រមូលផ្តុំ។ មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង អាគារខ្ពស់កប់ពពក (៥៧៣ នៅអេមីរ៉ាត) វាភ្ជាប់តំបន់លំនៅដ្ឋានទៅនឹងកន្លែងទេសចរណ៍ដែលត្រូវបានសាងសង់ឬកំពុងសាងសង់ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅខាងត្បូងទីក្រុង៖ កោះដូង , ពិភពលោក, មាត់ទន្លេឌូបៃ , ជិះស្គីឌូបៃ , ឌូបៃម៉ារីណា , ឌូបៃម៉ល , ប៊ឺជ- សណ្ឋាគារអាល់អារ៉ាប់ នេះអគារ Burj Khalifa ,Dubailand ,  ល