navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
កើត រិទ្ធ: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 

 ការអប់រំនៅកម្ពុជា និងបារាំង 
ឯកឧត្ដម កើត រិទ្ធ អាយុ ៤១ឆ្នាំ កើត នៅថ្ងៃទី០២ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ និងមានទីកន្លែង កំណើត​នៅភូមិព្រៃទទឹង ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់​ចាម ឯកឧត្ដមគឺជានិស្សិតដែលតស៊ូ​ព្យាយាម​សិក្សា ទោះបីជាជីវភាពគ្រួសារ​មិនសូវធូរធាក្តី គាត់នៅតែខិតខំជួយរបរគ្រួសារផង និង​ខំរៀនផង រហូតទទួលបានអាហាររូបករណ៍សិក្សា​ផ្នែក​ច្បាប់​នៅប្រទេសបារាំងនៅឆ្នាំ​១៩៩៩។ ឆ្នាំ ២០០០ ឯកឧត្ដមទទួលបានបរិញ្ញាបត្រ​នីតិឯក​ជន​ពីសាកលវិទ្យាល័យលីយ៉ុង២​ប្រទេសបារាំង ចំណែកឆ្នាំ ២០០១ ឯកឧត្ដមទទួល​បានសញ្ញាបត្រ Maîtrise ផ្នែកច្បាប់ពី​សាកលវិទ្យាល័យលីយ៉ុង២ ជាមួយនឹងនិទ្ទេសល្អ​ណាស់។ ឆ្នាំ ២០០២ ទទួលបានបរិញ្ញាបត្រ​ជាន់ខ្ពស់ផ្នែកច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ និងវិទ្យាសាស្រ្ត​នៃបទឧក្រិដ្ឋ នៅសាកលវិទ្យាល័យលីយ៉ុង៣​ប្រទេសបារាំងផងដែរ។

 អាជីពជាសាស្រ្តាចារ្យផ្នែកច្បាប់ 
បន្ទាប់មកឯកឧត្ដមបានសម្រេចចិត្តត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ដោយជាដំបូង​ឯកឧត្ដមបានធ្វើជាសាស្រ្តាចារ្យផ្នែកច្បាប់ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យា​សាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច ទាំងថ្នាក់ភាសាបារាំង និងភាសាខ្មែរ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០២ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៦ ដើម្បីចែករំលែកចំណេះដឹងដល់និស្សិតខ្មែរ និងមន្រ្តីរាជការ។ ឯកឧត្ដម កើត រឹទ្ធ ជាស្ថាបនិកក្នុងការបង្កើតនូវក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌមួយរូបក្នុងចំណោម​ថ្នាក់ដឹកនាំផ្សេងទៀតផងដែរនៃក្រសួងយុត្តិធម៌។ នៅក្នុងកំឡុងពេលនោះផងដែរ ឯកឧត្ដម កើត រិទ្ធ ក៏ជាបុគ្គលដែលបានចុះផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ទាក់ទងនឹងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងក្រមនីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌទៅដល់ចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា និងមន្រ្តីអនុវត្តន៍ច្បាប់ តាមបណ្តាខេត្តផងដែរ។

ទាក់ទងនឹងការសិក្សាអប់រំ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ទទួលបានបរិញ្ញាបត្រនីតិសាស្រ្តពី​មហាវិទ្យា​ល័យ​នីតិសាស្រ្ត និង​សេដ្ឋកិច្ច។ ឆ្នាំ ២០០០ ទទួលបានបរិញ្ញាបត្រនីតិ​ឯកជនពីសាកល​វិទ្យា​ល័យ​លីយ៉ុង២ប្រទេសបារាំង (និស្សិតអាហាររូបករណ៍)។ ឆ្នាំ ២០០១ ទទួលបានសញ្ញាបត្រ Maîtrise (ជាមួយនិទ្ទេសល្អណាស់) ផ្នែកច្បាប់នៃសាកលវិទ្យាល័យលីយ៉ុង២ប្រទេសបារាំង (និស្សិតអាហាររូបករណ៍)។ ឆ្នាំ ២០០២ ទទួលបានបរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ផ្នែកច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ និងវិទ្យាសាស្រ្តនៃបទឧក្រិដ្ឋនៅនៅសាកលវិទ្យាល័យលីយ៉ុង៣ប្រទេសបារាំង (និស្សិត​អាហា​រូបករណ៍)។

 អាជីពនៅក្រសួងយុត្តិធម៌ 
ក្រៅពីការសិក្សា និងស្នាដៃជាច្រើន ឯកឧត្ដម កើត រិទ្ធ ក៏មានបទពិសោធន៍ការងារ​ជាច្រើនផងដែរ ក្នុងនោះ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០២ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៦ ជាសាស្រ្តាចារ្យផ្នែក ច្បាប់នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនិតីសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច (ទាំងថ្នាក់ភាសាបារាំង និងភាសាខ្មែរ) នៅក្នុងកំឡុងពេលនោះឯកឧត្តមកើត រិទ្ធ ក៏បានចុះផ្សព្វផ្សាយច្បាប់​ទាក់​ទងនឹង​ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌទៅដល់ចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា និង​មន្រ្តី​អនុវត្តន៍ច្បាប់ តាមបណ្តាខេត្ត។ ឆ្នាំ២០០៣-២០០៥ មន្រ្តីរាជការស៊ីវិលក្រសួងអប់រំយុវជន និងកីឡា។ ឆ្នាំ២០០៥-២០១២ មន្រ្តីរាជការស៊ីវិលក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហរិញ្ញវត្ថុ។ ឆ្នាំ២០០៧-២០១៣ អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌ និងឆ្នាំ២០០៨ ដល់បច្ចុបន្ន ជាសមាជិកគណៈ​កម្មការមូលបត្រកម្ពុជា។ ឆ្នាំ២០១២ ដល់បច្ចុប្បន្ន ជាសមាជិក ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សា សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ។ ឆ្នាំ២០១៤ ដល់បច្ចុប្បន្ន ជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការកំណែទម្រង់ច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិ​ធម៌។ ឆ្នាំ២០១៣ ដល់ ២០១៨ ជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌។ ឆ្នាំ២០១៨ ដល់ ២០២០ ជារដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការក្រសួងយុត្តិធម៌ និងនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមីនា ២០២០ ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួង​យុត្តិធម៌៕ឯកឧត្តម កើត រិទ្ធ៖ ពីអតីតនិស្សិតឆ្នើមអាហាររូបករណ៍ផ្នែកច្បាប់នៅប្រទេសបារាំង និងជា​សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកច្បាប់ជាង១០ឆ្នាំ ក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ុ,  អង្គភាពព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័ស; ថ្ងៃទី ៣១ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០២០
កើត រិទ្ធ: ការអប់រំនៅកម្ពុជា និងបារាំង

ការអប់រំនៅកម្ពុជា និងបារាំង 
ឯកឧត្ដម កើត រិទ្ធ អាយុ ៤១ឆ្នាំ កើត នៅថ្ងៃទី០២ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ និងមានទីកន្លែង កំណើត​នៅភូមិព្រៃទទឹង ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់​ចាម ឯកឧត្ដមគឺជានិស្សិតដែលតស៊ូ​ព្យាយាម​សិក្សា ទោះបីជាជីវភាពគ្រួសារ​មិនសូវធូរធាក្តី គាត់នៅតែខិតខំជួយរបរគ្រួសារផង និង​ខំរៀនផង រហូតទទួលបានអាហាររូបករណ៍សិក្សា​ផ្នែក​ច្បាប់​នៅប្រទេសបារាំងនៅឆ្នាំ​១៩៩៩។ ឆ្នាំ ២០០០ ឯកឧត្ដមទទួលបានបរិញ្ញាបត្រ​នីតិឯក​ជន​ពីសាកលវិទ្យាល័យលីយ៉ុង២​ប្រទេសបារាំង ចំណែកឆ្នាំ ២០០១ ឯកឧត្ដមទទួល​បានសញ្ញាបត្រ Maîtrise ផ្នែកច្បាប់ពី​សាកលវិទ្យាល័យលីយ៉ុង២ ជាមួយនឹងនិទ្ទេសល្អ​ណាស់។ ឆ្នាំ ២០០២ ទទួលបានបរិញ្ញាបត្រ​ជាន់ខ្ពស់ផ្នែកច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ និងវិទ្យាសាស្រ្ត​នៃបទឧក្រិដ្ឋ នៅសាកលវិទ្យាល័យលីយ៉ុង៣​ប្រទេសបារាំងផងដែរ។
កើត រិទ្ធ: អាជីពជាសាស្រ្តាចារ្យផ្នែកច្បាប់

អាជីពជាសាស្រ្តាចារ្យផ្នែកច្បាប់ 
បន្ទាប់មកឯកឧត្ដមបានសម្រេចចិត្តត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ដោយជាដំបូង​ឯកឧត្ដមបានធ្វើជាសាស្រ្តាចារ្យផ្នែកច្បាប់ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យា​សាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច ទាំងថ្នាក់ភាសាបារាំង និងភាសាខ្មែរ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០២ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៦ ដើម្បីចែករំលែកចំណេះដឹងដល់និស្សិតខ្មែរ និងមន្រ្តីរាជការ។ ឯកឧត្ដម កើត រឹទ្ធ ជាស្ថាបនិកក្នុងការបង្កើតនូវក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌមួយរូបក្នុងចំណោម​ថ្នាក់ដឹកនាំផ្សេងទៀតផងដែរនៃក្រសួងយុត្តិធម៌។ នៅក្នុងកំឡុងពេលនោះផងដែរ ឯកឧត្ដម កើត រិទ្ធ ក៏ជាបុគ្គលដែលបានចុះផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ទាក់ទងនឹងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងក្រមនីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌទៅដល់ចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា និងមន្រ្តីអនុវត្តន៍ច្បាប់ តាមបណ្តាខេត្តផងដែរ។

ទាក់ទងនឹងការសិក្សាអប់រំ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ទទួលបានបរិញ្ញាបត្រនីតិសាស្រ្តពី​មហាវិទ្យា​ល័យ​នីតិសាស្រ្ត និង​សេដ្ឋកិច្ច។ ឆ្នាំ ២០០០ ទទួលបានបរិញ្ញាបត្រនីតិ​ឯកជនពីសាកល​វិទ្យា​ល័យ​លីយ៉ុង២ប្រទេសបារាំង (និស្សិតអាហាររូបករណ៍)។ ឆ្នាំ ២០០១ ទទួលបានសញ្ញាបត្រ Maîtrise (ជាមួយនិទ្ទេសល្អណាស់) ផ្នែកច្បាប់នៃសាកលវិទ្យាល័យលីយ៉ុង២ប្រទេសបារាំង (និស្សិតអាហាររូបករណ៍)។ ឆ្នាំ ២០០២ ទទួលបានបរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ផ្នែកច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ និងវិទ្យាសាស្រ្តនៃបទឧក្រិដ្ឋនៅនៅសាកលវិទ្យាល័យលីយ៉ុង៣ប្រទេសបារាំង (និស្សិត​អាហា​រូបករណ៍)។
កើត រិទ្ធ: អាជីពនៅក្រសួងយុត្តិធម៌

អាជីពនៅក្រសួងយុត្តិធម៌ 
ក្រៅពីការសិក្សា និងស្នាដៃជាច្រើន ឯកឧត្ដម កើត រិទ្ធ ក៏មានបទពិសោធន៍ការងារ​ជាច្រើនផងដែរ ក្នុងនោះ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០២ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៦ ជាសាស្រ្តាចារ្យផ្នែក ច្បាប់នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនិតីសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច (ទាំងថ្នាក់ភាសាបារាំង និងភាសាខ្មែរ) នៅក្នុងកំឡុងពេលនោះឯកឧត្តមកើត រិទ្ធ ក៏បានចុះផ្សព្វផ្សាយច្បាប់​ទាក់​ទងនឹង​ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌទៅដល់ចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា និង​មន្រ្តី​អនុវត្តន៍ច្បាប់ តាមបណ្តាខេត្ត។ ឆ្នាំ២០០៣-២០០៥ មន្រ្តីរាជការស៊ីវិលក្រសួងអប់រំយុវជន និងកីឡា។ ឆ្នាំ២០០៥-២០១២ មន្រ្តីរាជការស៊ីវិលក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហរិញ្ញវត្ថុ។ ឆ្នាំ២០០៧-២០១៣ អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌ និងឆ្នាំ២០០៨ ដល់បច្ចុបន្ន ជាសមាជិកគណៈ​កម្មការមូលបត្រកម្ពុជា។ ឆ្នាំ២០១២ ដល់បច្ចុប្បន្ន ជាសមាជិក ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សា សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ។ ឆ្នាំ២០១៤ ដល់បច្ចុប្បន្ន ជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការកំណែទម្រង់ច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិ​ធម៌។ ឆ្នាំ២០១៣ ដល់ ២០១៨ ជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌។ ឆ្នាំ២០១៨ ដល់ ២០២០ ជារដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការក្រសួងយុត្តិធម៌ និងនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមីនា ២០២០ ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួង​យុត្តិធម៌៕ឯកឧត្តម កើត រិទ្ធ៖ ពីអតីតនិស្សិតឆ្នើមអាហាររូបករណ៍ផ្នែកច្បាប់នៅប្រទេសបារាំង និងជា​សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកច្បាប់ជាង១០ឆ្នាំ ក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ុ,  អង្គភាពព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័ស; ថ្ងៃទី ៣១ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០២០
កើត រិទ្ធ: ស្នាដៃ

ស្នាដៃ 
ជាមួយគ្នានេះដែរ សម្រាប់ស្នាដៃរបស់ឯកឧត្ដមជាសហនិពន្ធសៀវភៅ សេចក្តីផ្តើមនៃ​ច្បាប់កម្ពុជា បោះពុម្ពផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ និង ២០០៥  ដែលជាសហនិពន្ធសៀវភៅ កំណត់​ពន្យល់លើសេចក្តីព្រាងក្រមព្រហ្មទណ្ឌទាក់ទងលើវិភាគទានលើការសិក្សាច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ កម្ពុជា បោះពុម្ពឆ្នាំ ២០០៥។ និពន្ធអត្ថបទស្តីពីធាតុផ្សំនៃបទល្មើសរំលោភ និងការវិវត្តរបស់វា​នៅក្នុងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជា បោះពុម្ពឆ្នាំ ២០០៦ ក្នុងព្រឹត្តិបត្រនៃសាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទនីតិ​សាស្ត្រ និងវិទ្យសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច និងក៏ជាសហនិពន្ធសៀវភៅ នីតិកម្ពុជា បោះពុម្ពផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ២០១៦។
កៀគីស្ថាន

ប្រទេសកៀគីស្ថាន​ ឬអាចសរសេរបានថា កៀហ្ស៊ីស៊ីស្ថាន (ភាសាកៀគីស៖ Кыргызстан និងភាសារុស្ស៊ី៖ Кыргызстан) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋកៀគីស្ថាន គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់​អាស៊ីកណ្ដាល។ ប្រទេសកៀគីស្ថានមានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាននៅភាគខាងជើង អ៊ូសបេគីស្ថាននៅភាគខាងលិច តាហ្ស៊ីគីស្ថាននៅភាគខាងត្បូង និងប្រទេសចិននៅភាគខាងកើត។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសនេះគឺ ប៊ីស្កេក។ កៀគីស្ថានមានចំនួនប្រជាជនសរុប ៦ លាននាក់ដោយភាគច្រើនជាជនជាតិកៀគីស ហើយមានជនជាតិភាគតិចសំខាន់ៗដូចជា ជនជាតិអ៊ូសបេក និងជនជាតិរុស្ស៊ីជាដើម។ ភាសាកៀគីសមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយក្រុមភាសាតួកគីកផ្សេងទៀត។

ភាសារុស្ស៊ីនៅតែត្រូវប្រជាជនកៀគីសទូទៅយកមកអនុវត្តនិយាយជាភាសាសហផ្លូវការ។ ៩០% នៃប្រជាជនកៀគីសទាំងអស់គឺជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម ហើយពួកគេ​ភាគ​ច្រើនជាអ្នក​ប្រតិបត្តិនិកាយឥស្លាម​ស៊ុននី។​ ក្រៅពីមានដើមកំណើតម៉ុងហ្គោលលាយជាមួយតួកគីក វប្បធម៌កៀគីសបានផ្សំឡើងពីប្រពៃណីស្លាវ និងទទួលឥទ្ធិពលច្រើនពីប្រទេសរុស្ស៊ី។
កៀវ

កៀវ ឬ គៀវ (អ៊ុយក្រែន៖ Київ, គ្យីវ) ឬប្រកបថា គ្យីវ គឺជារដ្ឋធានីនិងជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៃប្រទេសអ៊ុយក្រែន ។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅភាគខាងជើងកណ្តាលប្រទេសអ៊ុយក្រែនតាមដងទន្លេដ្នៀពែរ ។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ ចំនួនប្រជាជនរបស់ទីក្រុងគឺ ២.៩៦២.១៨០ នាក់ ដែលធ្វើឱ្យគ្យីវក្លាយជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីប្រាំពីរនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ។

ទីក្រុងកៀវ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្ម វិទ្យាសាស្ត្រ អប់រំ និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់មួយនៅអឺរ៉ុបខាងកើត ។ វាជាផ្ទះសម្រាប់ឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ជាច្រើន គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សា និងកន្លែងកំណត់
សំគាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ។ ទីក្រុងនេះមានប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈនិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយ៉ាងទូលំទូលាយ រួមទាំងរថភ្លើងក្រោមដីកៀវ ។
កេង វ៉ាន់សាក់

កេង វ៉ាន់សាក់ ឯកសារ:កេង វ៉ាន់សាក់.jpgប្រវត្តរូបសង្ខេបឈ្មោះពេញកេង​ វ៉ាន់សាក់ឈ្មោះ​ដើមកេង​ វ៉ាន់សាក់ថ្ងៃកំនើតថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩២៥ទីកន្លែងកំនើតស្រុកកំពង់លែង​ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ឪពុកឈ្មោះកេង ស៊ីផាន់ មា្តយឈ្មោះហម អ្នកមុខងារអ្នកបង្កើតពុម្ពអក្សរខ្មែរសម្រាប់ប្រើក្នុងម៉ាស៊ីនអង្គុលីលេខនិងធ្លាប់បាននិពន្ធសៀវភៅស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ អក្សរសាស្ត្រ រឿងល្ខោន កំណាព្យ និងរឿងខ្លីៗ តាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៤០  Category:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
Category:អ្នកនិពន្ធល្បី

លោកបណ្ឌិតសាស្ត្រាចារ្យ កេង វ៉ាន់សាក់ (Pro. Keng Vansak) គឺ​ជា​អ្នក​បង្កើត​ពុម្ព​អក្សរ​ខ្មែរ​សម្រាប់​ប្រើ​ក្នុង​ម៉ាស៊ីន​អង្គុលីលេខ​និង​ធ្លាប់​បាន​និពន្ធ​សៀវភៅ​ស្រាវ​ជ្រាវ​វប្បធម៌ អក្សរសាស្ត្រ រឿងល្ខោន កំណាព្យ និងរឿងខ្លីៗ តាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៤០ នោះមក។
កេង វ៉ាន់សាក់: មរណភាព

មរណភាព 
លោក​បណ្ឌិត​សាស្រ្តា​ចារ្យ​កេង​​ វ៉ាន់​សាក់​​ បាន​ទទួល​មរណភាព​ដោយ​សារ​ជំងឺ​ទឹក​ចូល​សួត​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៨ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៨។​​ សព​​​​កវី​និពន្ធ​អក្សរសាស្រ្ដ​ខ្មែរ​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​និង​ជាស្ថាបនិក អង្គុលី​លេខ​ខ្មែរ​សម័យ​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៥០ គឺលោកបណ្ឌិត កេង វ៉ាន់សាក់ ត្រូវ​បាន​គេ​ដង្ហែ​ចេញ​ពី​ទីតម្កល់ទៅ​កាន់​ទី​បច្ឆា​មួយកន្លែងនៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៨ ដើម្បី​បូជា​យក​អដ្ឋិធាតុ​ទៅ​តម្កល់​ជាមួយ​មាតា​របស់​លោក​នៅ​កម្ពុជា​ដោយ មាន​ព្រះ​សង្ឃ​ស្វាធ្យាយ​ព្រះ​សត្តប្បករ​ណា​ភិធម្ម​បង្សុ​កូលឧទ្ទិស
កុសលបច្ឆាមរណៈផង។
កេង វ៉ាន់សាក់: ជីវៈប្រវត្តិសង្ខេប

ជីវៈប្រវត្តិសង្ខេប
លោកបណ្ឌិត កេង វ៉ាន់សាក់ ដែលមានប្រវត្តិរូបប្រកបដោយភាពស្មុគស្មាញនោះបានប្រសូតនៅថ្ងៃ សៅរ៍ ២កើត ខែ​អស្សុជ ឆ្នាំឆ្លូវ សប្ដស័ក ពុទ្ធសករាជ ២៤៦៨ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩២៥។

លោក កេង វ៉ានសាក់ ដែលមានមាតាឈ្មោះ ហម អ្នកខេត្តពោធិ៍សាត់ ជាប់​ខ្សែ​ស្រឡាយ​ជា​ញាតិ​វង្ស​ទៅ​នឹង​ម្ចាស់​ក្សត្រី​មល្លីកា ព្រះមហេសី​នៃ​ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្ដម យុគន្ធរ និងមានបិតាឈ្មោះ កេង ស៊ីផាន់ អ្នកខេត្តកំពង់ចាម មាន​វ័យ​ចម្រើន​ធំធាត់​នៅក្នុងភូមិកំពង់បឹង ស្រុកកំពង់លែង នៃខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។​ ប្រវត្តិ​ស្មុគស្មាញ​របស់​លោក កេង វ៉ាន់សាក់ រាប់បញ្ចូលទាំងបិតាឈ្មោះ កេង ស៊ីផាន់ ផង ដែល​លោក​ធ្លាប់​មាន​ប្រសាសន៍​ប្រាប់​មនុស្ស​ទូទៅថា លោក កេង ស៊ីផាន់ នេះ គឺជាមនុស្សដែលគេឧបកិច្ចទុកជាឪពុកដើម្បីជាកិច្ច​ចម្លងប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ឪពុក​ចម្លង​រូប​នេះ​តែង​តាម​ព្យាបាទនិងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើរូបលោក តាំងពីកុមារភាពរហូតមក។​ ទោះ​បី​យ៉ាង​ណាក្ដីក្នុងប្រវត្តិជីវិតលោកបណ្ឌិត កេង វ៉ាន់សាក់ តែង​បាន​ចូល​ប្រឡូក​នឹង​ការ​ប្រែ​ប្រួល​របស់​ប្រទេស​ជាតិ​សឹង​តែ​គ្រប់ចលនា ដោយរួមទាំងចលនានយោបាយក្នុងសម័យទាមទារឯករាជ្យ ចលនាអក្សរសាស្រ្ដខ្មែរ និង​ចលនា​នយោបាយ​ចម្រើន​ជឿនលឿននិយមដោយ​ក្រោយ​មក​បាន​ក្លាយ​ជា​វាល​ពិឃាត សម្លាប់​មនុស្ស​រាប់​លាន​នាក់​នា​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ផង។
កេង វ៉ាន់សាក់: ប្រវត្តិការងារ

ប្រវត្តិការងារ
ទោះបីយ៉ាងណាក្ដីក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយវិទ្យុអាស៊ីសេរីមុន ការចាប់ខ្លួនរបស់តុលាការខ្មែរក្រហម អតីត​ប្រធាន​រដ្ឋសភា​នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ នួន ជា បានបដិសេធថា លោក កេង វ៉ាន់សាក់ ពុំមែនជាមេខ្មែរក្រហមឡើយ។

គួររំឭកថា សកម្មភាពផ្សេងៗក្នុងឆាកនយោបាយនិងអក្សរសាស្រ្ដបានបណ្ដាលទុក្ខ កង្វល់​ដល់​ក្រុម​គ្រួសារ​និង​ខ្លួន​លោក​ផ្ទាល់​ជាច្រើនលើក។ នៅពេលអាយុ៣០ឆ្នាំ លោកបណ្ឌិត កេង វ៉ាន់សាក់ បានត្រូវជាប់គុកជាច្រើនខែ ផ្ដើម​ឡើង​នៅ​ព្រលប់​មួយនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៥ គឺនៅថ្ងៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដែលមានលោកជាអគ្គលេខាធិការបានចាញ់ ឆ្នោត​គណបក្ស​សង្គមរាស្រ្ដនិយមដឹកនាំដោយសម្ដេចព្រះឧបយុវរាជ នរោត្ដម សីហនុ ក្រោម​បទ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​បាន​ដាក់​ផែន​ការ​បាញ់សម្លាប់មេដឹកនាំនិង បេក្ខជនក្នុងគណបក្សសង្គមរាស្រ្ដនិយមតាមការឆ្លើយដាក់របស់បុគ្គលិក ក្នុង​ក្រសួង​ចារកម្ម​ម្នាក់ ឈ្មោះ ជ័យ សុផល។

នៅអាយុ៣៧ឆ្នាំ លោក កេង វ៉ាន់សាក់ បានត្រូវចាប់ដាក់គុកជាថ្មីម្ដងទៀតនារដូវភ្ជុំបិណ្ឌនៃឆ្នាំ ១៩៦៨ ក្នុង​បទ​សង្ស័យ​ថា​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មានការរំជើបរំជួលច្របូកច្របល់ក្នុង ការចាត់ចែងអក្សរសាស្រ្ដជាតិ ពេល​ដែល​លោក​ធ្វើ​ជា​សាស្រ្ដា​ចារ្យ​អក្សរ​សាស្រ្ដ​ខ្មែរនៅពុទ្ធិកៈ មហាវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជ។

លោកសាស្រ្ដាចារ្យ កេង វ៉ាន់សាក់ ដែលបើតាមប្រវត្តិនៃមន្រ្តីបុគ្គលិកសិក្សាប្រទេសកម្ពុជាគឺជា បុគ្គលិក​សិក្សា​លេខ​រៀង​ទី១​ផងនោះ ជាបញ្ញាជនដែលស្គាល់ខ្លួនលោកថាពុំមានយោបល់ស្របជាមួយបញ្ញាជនឬ អ្នកដឹកនាំដទៃទៀតឡើយ។ លោក​មើលឃើញថា អ្នកដឹកនាំទាំងនោះពុំមានឆន្ទៈពិតនឹងដឹកនាំប្រទេសខ្មែរឲ្យរួច ចាក​ផុត​ពី​ការ​ត្របាក់​យក​នៃពួកបរទេសឡើយ។
កេង វ៉ាន់សាក់: ស្នាដៃ

ស្នាដៃ
ស្នាដៃរបស់លោក ដូចជារឿង សាច់មិនបានស៊ីយកឆ្អឹងព្យួរក, អន្ទិតគោលោត, ចិត្តក្រមុំ, គុកកាមកិលេស, ល្បែងល្បោយ, ខ្មែរស្លាប់ខ្មែររស់ និងការនិពន្ធជាភាសាបារាំងវិញ ដូចជា សំណេរ ហ្គ្វលកេ អាស់ស្ពេក ឌឺឡា លីតឈើរែតឈើខ្មែរ រឿង រាម​កេរ្តិ៍ ដែលបានបោះពុម្ពនៅកម្ពុជា អត្ថបទនៃនិក្ខេបទ វប្បធម៌ខ្មែរដ៏ល្អនិងកំរកបាន​ និងកំណាព្យជាភាសាបារាំង ឈ្មោះ ត្រេនឌីដេ ដាន់ផាប់ផូល.
គឺជាអ្នកបង្កើតពុម្ពអក្សរខ្មែរសម្រាប់ប្រើក្នុងម៉ាស៊ីនអង្គុលី លេខនិងធ្លាប់បាននិពន្ធសៀវភៅស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ អក្សរសាស្ត្រ រឿងល្ខោន កំណាព្យ និងរឿងខ្លីៗ តាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៤០ នោះមក។
កេង វ៉ាន់សាក់: សំដីកាលនៅរស់

សំដីកាលនៅរស់
កាលនៅមានជីវិតលោកសាស្រ្ដាចារ្យ កេង វ៉ាន់សាក់ ធ្លាប់មានប្រសាសន៍ថា ៖ «កាលហ្នឹង ខ្ញុំជាអ្នកស្រឡាញ់ជាតិ ស្រឡាញ់ស្រុក ស្រឡាញ់ខ្មែរហ្នឹង ហើយដឹងថាខ្មែរហ្នឹងកំពុងតែជាប់ភាសាបារាំង ភាសាចិន ភាសាយួន ដោយសារមេដឹកនាំខ្មែរពុករលួយ ដោយសារស្ដេចយើង ដោយសាររាស្រ្ដយើងហ្នឹងល្ងង់ខ្លៅពេញស្រុកទាំងអស់ ឱនក្បាលក្រាបតាមតែគេហ្នឹង។ ដឹងអាហ្នឹងទៅឈឺចាប់រហូតអ៊ីចឹងមក ហើយទទួលរឿងឪពុកម្ដាយខ្ញុំពិបាកថែមទៀត មានចិត្តក្នុងខ្លួនថាធ្វើម៉េចខំរៀនឲ្យបានចេះដឹង ទាស់នឹងបារាំងហ្នឹងខ្លាំងជាងគេ។ ខ្ញុំខំធ្វើម៉េចឲ្យប្រើភាសាខ្មែរបាន សរសេរអក្សរជាអក្សរពុម្ពបាន ហើយយកមកប្រើដើម្បីឲ្យយើងអាចឯករាជ្យបាន។ អាហ្នឹងជាប្រាថ្នាធំជំនាន់ហ្នុង គឺថា ឯករាជ្យមិនកើត គឺយើងអត់មានម៉ាស៊ីនសរសេរ។ សរសេរដៃហ្នឹងកិច្ចការរដ្ឋទៅមិនទាន់ទេ...»។

ទោះបីយ៉ាងណាក្ដីទាក់ទងនឹងប្រវត្តិជីវិត លោក កេង វ៉ាន់សាក់ បើតាមនិទានមួយផ្ដល់ដោយអ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គឌួង នឹមសូហ្វីន ឲ្យដឹងថា លោក កេង វ៉ាន់សាក់ គឺជាបុត្រាពៅបន្ទាប់ពីបុត្រីបងពីរនាក់របស់អ្នកម្នាង ហម ដែលជាអ្នកម្នាងរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ ឌួងលក្ខិណា ព្រះអនុជបង្កើតរបស់ព្រះករុណា ព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី។
កេង វ៉ាន់សាក់: បាតុភូតពីកំណើត

បាតុភូតពីកំណើត
ប្រវត្តិដដែលនេះបានឲ្យដឹងថា នៅថ្ងៃទារកឈ្មោះ វ៉ាន់សាក់ ប្រសូតនោះមានហេតុអស្ចារ្យមួយដោយមានភាពងងឹតពេញផ្ទៃរាជវាំង បណ្ដាលដោយសូរ្យគ្រាស គឺព្រះរាហូបាំងពន្លឺថ្ងៃពេញមួយថ្ងៃ។ ស្របនឹងព្រឹត្តិការណ៍នេះក៏មានភាពចលាចលកាប់សម្លាប់គ្នានៃក្រុម រាជវង្សក្នុងព្រះរាជវាំងបណ្ដាលឲ្យសមាជិករាជវង្សានុវង្សប្រមាណ៤០ ព្រះអង្គសោយទិវង្គតនៅថ្ងៃនោះ។

អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គឌួង នឹមសូហ្វីន ឲ្យដឹងទៀតថា ហោរារាជវាំងបានព្យាករណ៍ថា មានទារកចង្រៃកើតចំថ្ងៃនោះដែលត្រូវតែយកទៅប្រហារជីវិតឬបំបរបង់ ចោល។
សូមបញ្ជាក់ថា ពុំមានឯកសារផ្លូវការណាមួយដែលបានបញ្ជាក់ឬបដិសេធនូវប្រវត្តិដែល បានផ្ដល់ដោយអ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គឌួង នឹមសូហ្វីន ខាងលើនេះឡើយ។
កេង វ៉ាន់សាក់: ភាពផ្ទាល់ខ្លួន

ភាពផ្ទាល់ខ្លួន
រីឯលោកបណ្ឌិត កេង វ៉ាន់សាក់ ដែលតែងទទួលសារភាពថាជាអ្នកប្រឆាំងរបបរាជានិយមដ៏ស្លាប់រស់ម្នាក់ នោះធ្លាប់ឲ្យដឹងថា មាតារបស់លោកបានជ្រើសរើសយកការចាកចេញពីរាជវាំងដើម្បីរស់នៅនិង ថែទាំលោកជារៀងរហូតមក។

ជាញឹកញាប់លោកបណ្ឌិត កេង វ៉ាន់សាក់ តែងមានប្រសាសន៍ប្រាប់អ្នកផងទាំងពួងអំពីការជាប់ចិត្តដឹងគុណ គ្មានថ្ងៃភ្លេចបាននិងពុំមានអ្វីប្រៀបអំពីគុណូបការៈដ៏ធំធេងរបស់ មាតាលោក។ សូម្បីលោកមានជន្មាយុក្នុងវ័យ៨០ឆ្នាំហើយក្ដី លោកបណ្ឌិត កេង វ៉ាន់សាក់ ធ្លាប់បានឲ្យដឹងថា លោកតែងនឹកឃើញនិងមានពេលខ្លះលោកសម្រាន្តសោកសង្រេងយំខ្សឹកខ្សួល រហូតពេញមួយថ្ងៃក៏មាន ព្រោះនឹកឃើញសម្ដីដ៏ពីរោះប្រកបដោយក្ដីមេត្តា ភាពថ្នាក់ថ្នមលួងលោមឥតឃ្នើសរបស់មាតាលោកជានិច្ចនិងជាដរាប។

ក្នុងពេលមានជីវិតនៅឡើយ លោកបណ្ឌិត កេង វ៉ាន់សាក់ ធ្លាប់ផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ដល់វិទ្យុអាស៊ីសេរីជាច្រើនរយម៉ោងអំពី រឿងរ៉ាវផ្សេងៗទាក់ទងនឹងជនជាតិខ្មែរ ដោយរួមទាំងរឿងអាថ៌កំបាំងក្នុងបញ្ហាជាតិនិងនយោបាយខ្មែរព្រមទាំង ប្រវត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោកផង។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីនឹងនាំមកជូនស្ដាប់នូវវគ្គសម្ភាសន៍សំខាន់ៗខ្លះ ទាក់ទងនឹងរឿងរ៉ាវខាងលើទៅតាមពេលវេលាសមរម្យនិងភាពដែលអាចធ្វើទៅ បានតាមការគួរ៕
ម៉ោង០៦:៥៣ ថ្ងៃអង្គារ ទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩។
កេតុ (ទេវកថា)

រូបភាពតូច|ព្រះកេតុក្នុងចម្លាក់ទេពនព្វគ្រោះរចនាបទឃ្លាំង,Musée Guimet, Paris
កេតុ ( សំស្រ្កឹត : केतु, IAST : Ketú ) (16x16ភីកសែល|☋ ) គឺជាការចុះមក (មានន័យថា 'ខាងត្បូង') តាមច័ន្ទគតិ នៅក្នុង វេទ ឬ ហោរាសាស្រ្តហិណ្ឌូ ។     ត្រូវបានចាត់ទុកជាអាទិទេព រាហ៊ូ និង គេតុ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាពាក់កណ្តាលពីរនៃ អសុរ អមតៈ (អារក្ស) ស្វភ៌នុ ដែលត្រូវបានកាត់ក្បាលដោយ ព្រះវិស្ណុ ។

យោងតាមហោរាសាស្រ្តវេទ រាហ៊ូនិង កេតុ មានវដ្តនៃគន្លងនៃ ១៨ ឆ្នាំហើយតែងតែមាន ១៨០ ដឺក្រេពីគ្នាទៅវិញទៅមកតាមគន្លង (ក៏ដូចជានៅក្នុងតារាងកំណើត) ។ នេះស្របពេលជាមួយនឹងគន្លងមុននៃព្រះច័ន្ទ ឬវដ្តនៃការបង្វិលរយៈពេល ១៨ ឆ្នាំនៃព្រះច័ន្ទឡើង និងចុះក្រោមនៅលើយន្តហោះ ecliptic របស់ផែនដី។ កេតុ គ្រប់គ្រងសញ្ញារាសីចក្រ Scorpio រួមគ្នាជាមួយ មង្គល (ភពគ្រប់គ្រងប្រពៃណី; ភពព្រះអង្គារ នៅក្នុងហោរាសាស្រ្តលោកខាងលិច) ។

តាមតារាសាស្ត្រ រាហ៊ូ និង គេតុ បង្ហាញពីចំនុចប្រសព្វនៃផ្លូវរបស់ សូរ្យ ដែលជាព្រះអាទិត្យ និង ចន្ទ ដែលជាព្រះច័ន្ទ នៅពេលដែលពួកវាផ្លាស់ទីលើ លំហសេឡេស្ទាល ហើយមិនត្រូវគ្នានឹងភពរូបវិទ្យាទេ។  ដូច្នេះ រាហ៊ូ និង កេតុ ត្រូវបានហៅរៀងៗខ្លួនថា ខាងជើង និងខាងត្បូងតាមច័ន្ទគតិ។ សូរ្យគ្រាស កើតឡើងនៅពេលដែលព្រះអាទិត្យ និងព្រះច័ន្ទស្ថិតនៅចំណុចមួយក្នុងចំណោមចំណុចទាំងនេះ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការយល់ដឹងអំពីទេវកថាថាអ្នកទាំងពីរកំពុងត្រូវបានពស់លេប។ ដូច្នេះ​ហើយ​ កេតុ ត្រូវ​បាន​គេ​ជឿ​ថា​ជា​អ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​បង្ក​ឱ្យ ​មាន​សូរ្យគ្រាស ។
កេតុ (ទេវកថា): ហោរាសាស្រ្ត

ហោរាសាស្រ្ត 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ផ្ទាំងគំនូររបស់ កេតុ ។ បង្ហាញ​ថា​ជា​រាងកាយ​គ្មាន​ក្បាល។ ពី Jawahar Kala Kendra, Jaipur
នៅក្នុង ហោរាសាស្រ្តហិណ្ឌូ កេតុ តំណាងឱ្យការប្រមូលកម្មផលទាំងល្អ និងអាក្រក់ ក៏ដូចជាឥទ្ធិពលខាងវិញ្ញាណ និងជំនឿអរូបី។ កេតុ តំណាងឱ្យដំណើរការខាងវិញ្ញាណនៃការចម្រាញ់នៃសម្ភារៈដល់វិញ្ញាណហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបុរសនិងមានប្រយោជន៍: ដំណើរការនេះបណ្តាលឱ្យមានទុក្ខព្រួយនិងការបាត់បង់ហើយក្នុងពេលតែមួយបង្វែរបុគ្គលទៅជាព្រះ។ ម្យ៉ាង​ទៀត វា​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់បង់​សម្ភារៈ ដើម្បី​បង្ខំ​ឲ្យ​មាន​ទស្សនៈ​ខាង​វិញ្ញាណ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង។ កេតុ​ជា ​ករក ឬ​ជា​សញ្ញា​នៃ​បញ្ញា ប្រាជ្ញា ការ​មិន​ជាប់​ជំពាក់ ការ​រវើរវាយ ការ​ជ្រៀត​ចូល​នៃ​ការ​យល់​ដឹង ការ​វង្វេង និង​សមត្ថភាព​ផ្លូវចិត្ត។ កេតុ ត្រូវបានគេជឿថានាំមកនូវភាពចម្រុងចម្រើនដល់គ្រួសារអ្នកកាន់សាសនានិងបំបាត់ឥទ្ធិពលនៃពស់និងជំងឺដែលកើតចេញពីថ្នាំពុល។ ព្រះអង្គប្រោសប្រទានពរជ័យ សិរីមង្គល វិបុលសុខ មហាប្រសើរ និងចម្រើនរុងរឿងជានិរន្តរ៍។ កេតុ គឺជាម្ចាស់នៃ នក្សត្រ ឬវិមានតាមច័ន្ទគតិបី: អស្វិនី, មាឃ និង មុល ។

កេតុ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះ មោក្ស, សន្ន្យស, ការដឹងដោយខ្លួនឯង, គ្នន, ធម្មជាតិវិលវល់, សម្រាក, ប្រព័ន្ធ endocrine និងរាងកាយស្ដើង។

មនុស្សដែលស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃ កេតុ អាចសម្រេចបាននូវកម្ពស់ដ៏អស្ចារ្យភាគច្រើនជាខាងវិញ្ញាណ។

រាងូ ជាភពកម្ម បង្ហាញពីភាពចាំបាច់ និងការជម្រុញឱ្យធ្វើការលើផ្នែកជាក់លាក់នៃជីវិត ដែលមានភាពល្ងង់ខ្លៅក្នុងជីវិតកាលពីអតីតកាល។ ដើម្បីថ្លឹងថ្លែងពីការមិនពេញចិត្តជាក់ស្តែង អ្នកត្រូវទៅម៉ាយល៍បន្ថែម ដើម្បីផ្តល់នូវដំណោះស្រាយដែលពេញចិត្តក្នុងជីវិតបច្ចុប្បន្ន។ រាហ៊ូអាចដកចេញនូវគុណសម្បត្តិអវិជ្ជមានទាំងអស់នៃភពទាំងអស់ខណៈពេលដែល កេតុ អាចសង្កត់ធ្ងន់លើគុណភាពវិជ្ជមាននៃភពនីមួយៗ។

អ្នកគ្រប់គ្រង កេតុ: យោងតាមអត្ថបទហោរាសាស្រ្តដ៏ពេញនិយមបំផុត Brihat Parashara Hora Shastra (BPHS) ប្រសិនបើកំពុងស្វែងរកដំណោះស្រាយទាក់ទងនឹង កេតុ សូមពិចារណាធ្វើការជាមួយ មន្ត នៃ គណស & មត្យ ។

ការលើកតម្កើង និងវិបស្សនា៖ នេះជាចំណុចដែលអាចជជែកគ្នាបាននៅក្នុងហោរាសាស្រ្ត ដូចដែលបានលើកឡើងនៅក្នុង BPHS កេត ត្រូវបានលើកតម្កើងនៅក្នុងសញ្ញានៃ Scorpio និងធ្លាក់ចុះនៅក្នុង Taurus ទោះយ៉ាងណាហោរាសាស្រ្តជាច្រើនបានជំទាស់នឹងរឿងនេះ ហើយហោរាសម័យទំនើបភាគច្រើនហាក់ដូចជាយល់ស្របថា កេតុ ត្រូវបានតម្កើងឡើងនៅក្នុង Sagittarius ។ និងចុះខ្សោយនៅក្នុង Gemini ។ នេះតំណាងឱ្យតក្កវិជ្ជាដោយសារតែ កេតុ គឺជា ដងខ្លួន ហើយផ្នែកសំខាន់នៃ Sagittarius គឺជាដងខ្លួនសេះដ៏ធំមួយដែលភ្ជាប់ទៅនឹងរាងកាយខាងលើបុរស។

សញ្ញាអវិជ្ជមាន៖ ខណៈពេលដែល កេតុ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបុរស ហើយភាគច្រើនត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងរឿងអវិជ្ជមាន។ មនុស្សភាគច្រើនចាត់ទុកថាវាជាភពដ៏លំបាកមួយ ដោយសារវាបង្ហាញជាឧបសគ្គនៅលើយន្តហោះសម្ភារៈ ទោះបីជាយ៉ាងណា ព្រះ គណេស មន្ត្រ អាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះបាន ដោយសារ  គណេស គឺជាអាទិទេពអធិបតីនៃ កេតុ ។ កេតុ​តែង​នាំ​មក​នូវ​អារម្មណ៍​នៃ​ការ​ផ្ដាច់​ខ្លួន​ទាំង​ស្រុង ការ​បាត់​បង់​ស្មារតី ការ​វង្វេង​និង​ការ​ច្របូកច្របល់​ក្នុង​ជីវិត។

សញ្ញាវិជ្ជមាន៖ មានផ្នែកជ្រៅជាងទៅនឹង កេតុ ហើយវាត្រូវបានគេហៅថាខាងវិញ្ញាណបំផុតនៃភពទាំងអស់។ កេតុ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាភពនៃការត្រាស់ដឹងនិងរំដោះ។ 

ភពមិត្ត៖ កេតុ គឺជាមិត្តរបស់ Mercury ពុធ, Venus សុក្រ និង Saturn សនី ; Jupiter ព្រហស្បតិ៍ គឺអព្យាក្រឹតក្នុងមិត្តភាព។ ស៊ុន សូរិយា ព្រះច័ន្ទ ចន្ទ្រា និង ភព ព្រះអង្គារ ជាសត្រូវរបស់កេតុ។
កេន ឡូ

កេនណេត ឡូ វៃ-វ៉ុង (កើតថ្ងៃទី ១៧ ខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៥៩) ដែលគេស្គាល់ថាជា កេន ឡូ គឺជាតារាសម្តែង សិល្បៈក្បាច់គុន និងក្បាច់គុនខ្មែរ-ហុងកុង។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាសម្រាប់សិល្បៈក្បាច់គុនរបស់គាត់និងការងារសម្ដែងគ្រោះថ្នាក់របស់គាត់ គាត់ជាអតីតសមាជិកនៃ Jackie Chan Stunt Team ដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតសម្រាប់តួនាទីប្រឆាំងរបស់គាត់ដូចជា ចញ ក្នុងរឿង Drunken Master II (១៩៩៤) ។
កេន ឡូ: ជីវិតដំបូង

ជីវិតដំបូង 
កេន ឡូ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៧ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៥៩ ជា កេនណេត ឡូ វៃ-វ៉ុង (Kenneth Lo Wai-Kwong) នៅ ​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ឪពុក​របស់​លោកឈ្មោះ ឡូ  ជាជនជាតិចិនហុងកុង ហើយ​ម្តាយ​របស់​លោក​ជា​ជនជាតិ​ឡាវ ។ នៅ​ឆ្នាំ១៩៧៥ លោកមាន​អាយុ១៨ ឆ្នាំ លោកនិង​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​គាត់​បាន​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទៅ ឧប្បលធានី ប្រទេស​ថៃ ​។ 

ប្រាំឆ្នាំក្រោយមក នៅឆ្នាំ ១៩៨០ គាត់បានទៅ ហុងកុង ហើយធ្វើការជាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍។ Idol របស់គាត់គឺ លី ស៊ាវឡុង ដែលនាំគាត់ទៅហ្វឹកហាត់ មួយថៃ និង តេកហ្វាន់ដូ នៅប្រទេសថៃ។ គាត់បានឈ្នះជើងឯក ប្រដាល់សេរី ចំនួនប្រាំពីរដង ដូច្នេះឱកាសរបស់គាត់។ បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​គាត់​បាន​បង្ហាញ​ខ្លួន​ជា​លើក​ដំបូង​ក្នុង ​ក្រុម Working Class (1985)។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
កេសរបុប្ផា

អ្នកព្រះម្នាងកេសរបុប្ផា ឈ្មោះដើមនាងស រឺ នាងពៅ ជាព្រះស្នំរបស់ព្រះបាទឝ្រីឝៅគន្ធបទ នេះនឹងនិយាយក្នុងផែនដី ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសុគន្ធបទវិញ។
កេសរបុប្ផា: ការជួបប្រសព្វនឹងព្រះឝ្រីឝៅគន្ធបទ

ការជួបប្រសព្វនឹងព្រះឝ្រីឝៅគន្ធបទ
សម័យថ្ងៃមួយនោះ ព្រះបរមពិត្រស្ដេចទៅថ្វាយបង្គំព្រះនៅវត្ត ស្ដេចទ្រង់ទតព្រះនេត្រទៅឃើញស្រីម្នាក់ ស ឈរនៅលើខឿនព្រះវិហារនោះ ជាកូនព្រះពិជ័យនាគ មេបានជាភរិយា មានរូបរាងល្អប្រពៃ។ ស្ដេចទតម្ដងហើយម្ដងទៀត។ ខណៈនោះ ព្រះពិជ័យនាគ ស្គាល់ច្បាស់ព្រះរាជហឫទ័យ ទើបក្រោយមកក៏ចូលទៅ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបរមបពិត្រ ថ្វាយកូនស្រីនោះ ជាខ្ញុំបំរើល្អងធូលីព្រះបាទ តរៀងទៅ។ ព្រះបរមបពិត្រ ទ្រង់ព្រះសោមនស្សណាស់ ស្ដេចត្រាស់សួរថា: នាងនេះ កូនឯងឬ?
ព្រះពិជ័យនាគ ក្រាបទូលថា: នាងនេះហើយដែលទ្រង់ទតឃើញ ហើយមានព្រះបន្ទូលសួរថា: ស្រីនេះពីណាមក កូនចៅអ្នកណា ដែលឈរនៅខឿនព្រះវិហារនោះ គឺនាង សនេះឯង។ ព្រះបរមបពិត្រ ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់ត្រូវព្រះទ័យ ពន់ប្រមាណ តាំងនាមនាង ស (ឯកសារខ្លះថានាងពៅ) ជាអ្នកព្រះម្នាងកេសរបុប្ផា ព្រះស្នំឯក។ ទ្រង់ព្រះចិន្តាថា នាងនេះ រូបក៏ល្អសមសួន ចរិតឫកពាឥរិយាក៏ថ្លៃថ្លាលើសពីស្រីទាំងពួង គួរគប្បីនឹងយកនាមនាងនេះ តាងនាមព្រះនគរ កុំឲ្យបាត់ឈ្មោះតទៅ។ តាំងពីថ្ងៃនោះរៀងមក ទ្រង់ព្រះបញ្ញត្តិឲ្យលើកលែងហៅ ស្រុកបាសាន ឲ្យហៅថា ស្រុកស្រីសឈរ ឬ ខែត្រស្រីសឈរ វិញតែពាក្យនេះយារៗមក ក៏ប្រែក្លាយជាខែត្រស្រីសន្ធររហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ បិតាមាតាអ្នកព្រះម្នាងកេសរបុប្ផា នោះទ្រង់លើកយកឲ្យខ្ពស់ឡើង។ បិតាឲ្យហៅថា អ្នកព្រះបិតាពិជ័យនាគ មាតា ឲ្យហៅថា អ្នកព្រះមាតាមេបាន។

លុះក្រោយនោះព្រះម៉ែនាង កេសរបុប្ផា ព្រះស្នំឯក កើតរោគាជាទំងន់។ ពេទ្យហ្មច្រកថ្នាំប៉ុន្មាន ក៏មិនបានស្រាកស្រាន្តសោះឡើយ។ ព្រះអង្គទ្រង់ព្រួយព្រះទ័យណាស់ ទើបទ្រង់ឧទ្ទិសថានថា: សូមឲ្យតែព្រះម្នាងកេសរបុប្ផាសះជាចុះ ព្រះអង្គនឹងសាងព្រះវិហារថ្វាយ ហើយព្រះអង្គនឹងឲ្យខ្លួនអ្នកព្រះម្នាងកេសរបុប្ផា ព្រះស្នំឯកទៅជំរះស្មៅព្រះអារាមរាល់ថ្ងៃសីល។ ទ្រង់បួងសួងតមក ៧ ថ្ងៃ ជំងឺនោះបានសះស្បើយជាដូចព្រះហឫទ័យ។ ព្រះអង្គស្ដេចមានព្រះអំណរណាស់ ទ្រង់ត្រាស់ឲ្យសាងព្រះវិហារមួយជាព្រះអារាមលួង។ អ្នកព្រះមាតាបិតា ក៏ធ្វើបុណ្យឆ្លងតាមព្រះពុទ្ធានុញ្ញាតរួចស្រេច ស្ដេចត្រាស់បង្គាប់ ភ្នាក់ងារព្រះសន្ធិយា (មកពីពាក្យសាណីក្លាយ មកជាសាណីយ ហើយក្លាយមកទៀតជាសន្ធិយា ប្រែថាវាំងនន) ឲ្យយកវាំងនន ទៅបាំងជួរស្នួទាំងសងខាងផ្លូវ តាំងពីព្រះរាជវាំងរៀងទៅដល់វត្តនោះ។ ទ្រង់ត្រាស់បញ្ញត្តិលើចាស់ទុំ អករ៍យាយថា: បើដល់ថ្ងៃឧបោសថកាលណា ឲ្យនាំអ្នក ព្រះស្នំឯក ទៅជំរះស្មៅព្រះវិហារនោះ ឲ្យរាល់ថ្ងៃសីល កុំឲ្យខានឡើយ។ តែធ្វើដូច្នេះលុះកន្លងមកជាយូរអង្វែង វាំងននក៏ចេះតែដាច់ដាចទៅជារឿយៗ នឹង តាំងដេរធ្វើជាថ្មីឡើងវិញ ក៏គ្មានប្រយោជន៍ប៉ុន្មាន។ ខណៈនោះ ព្រះបរមបពិត្រ ស្ដេចត្រាស់បង្គាប់ឲ្យមន្ត្រីក្រុមវាំង រកកូនឈើឫស្សីព្រេចមកដាំជារបងជាកំពែងទ័ពទាយរាយរៀប ដាក់ឲ្យជិតគ្នា ជារបាំងវាំងនន ជាស្នួមិនឲ្យមនុស្សមើលពីក្រៅទៅឃើញ អស់អ្នកអស់នាងនោះឡើយ។ អាស្រ័យហេតុនោះហើយបានជាកាលជាអនាគតរៀងមកខ្លះហៅ វត្តម៉ែបាន ខ្លះហៅ វត្តព្រែបាំងព្រោះចូលចិត្តតាមហេតុ ដែលខ្លួនដឹងទីទៃៗគ្នា។
ក្រោយពីនោះមក អ្នកព្រះស្នំឯក មានព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាមចៅពញាយសរាជា ជាព្រះរាជឱរសាធិរាជនៃព្រះបរមបពិត្រ អ្នកជាម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង។
កេសរមាលា

ព្រះនាងកេសរមាលា (កាន់.១៥៥៨-១៥??) មានឋានៈជាព្រះនាងស្ដាំនៃព្រះបាទបរមិន្ទរាជា ហើយមានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាម ស្រីសុរិយោពណ៌ ដែលក្រោយមកក្លាយជាស្ដេចសោយរាជ្យនៅពេលក្រោយក្នុងសម័យឧដុង្គ។

កាលក្នុងផែនដី ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមខត្តិយាមហាចន្ទរាជា ដែលពាក្យរាស្ត្រទាំងពួង លើកយសព្រះអង្គហៅថា: ព្រះរាជឱង្ការធំនោះ ព្រះអង្គសោយរាជសម្បត្តិ ប្រកបដោយបុញ្ញាធិការមានបុណ្យបារមីណាស់ នោះព្រះបរមិន្ទ
កាល ពស.២១០២, គស. ១៥៥៨, មស. ១៤៨០, ចស.៩២០ ឆ្នាំមមី អដ្ឋស័ក ព្រះជន្មាយុចំរើនបាន ៣៧ វស្សា សម្ដេចព្រះបាទបរមិន្ទរាជាសម្ភពព្រះរាជបុត្រា មួយព្រះអង្គ និង ព្រះនាងកេសរមាលា ជាព្រះនាងស្ដាំ ទ្រង់ប្រទាន ព្រះនាមថា ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌។ ឯពញាយសរាជា ជាសម្ដេចព្រះរៀមអយ្យកោមួយជាមួយព្រះបាទបរមិន្ទរាជា ស្ដេចមានព្រះរាជបុត្រីមួយព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាមព្រះសុជាតិក្សត្រី។ ព្រះសុជាតិក្សត្រី អង្គនេះមានព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គ និង ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ ទ្រង់ព្រះនាមជ័យជេស្ដា ហើយពញាយសរាជាក៏សុគតទៅ។ (ត្រង់កន្លែងនេះ សិលាចារឹកព្រះក្សត្រីអង្គនេះជាព្រះមាតានៃព្រះបាទសត្ថាទី១ រឺ ជ័យជេដ្ឋាទី១ ទៅវិញទេ។)
កេសរី (រាមាយណៈ)

កេសរិ គឺជាមនុស្ស ពានរ និងជារូបនៅក្នុង ទេវកថាហិណ្ឌូ ។  គាត់​ជា​ឪពុក​របស់ ​ហនុមាន និង​ជា​ប្តី​របស់ ​អញ្ជនា ។