សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមរ៉ូម៉ានី: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 

 ការចូលកាន់កាប់របស់សូវៀត និងការងើបឡើងនៃពួកកុម្មុយនីស្ដ 
នៅពេលដែលស្ដេច King Michael ដែលមានការគាំទ្រពីគណបក្សនយោបាយធំៗ បានផ្ដួលរំលំជនផ្ដាច់ការ Ion Antonescu ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៤ ហើយបានដកខ្លួនចេញពីក្រុមប្រទេសអាក់ស៊ីស មកចូលរួមជាមួយនឹងក្រុមប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តវិញនោះ ស្ដេចអង្គនេះមិនអាចធ្វើអ្វីបានទាល់តែសោះដើម្បីលុបបំបាត់ស្លាកស្នាមផ្លូវចិត្តដែលប្រទេសរបស់ព្រះអង្គបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មជាមួយពួកណាហ្ស៊ីអាល្លឺម៉ង់ ក្នុងការចូលឈ្លានពានសហភាពសូវៀតនោះ។ កងទ័ពរ៉ូម៉ានីបានចូលវាយប្រយុទ្ធក្នុងសមរភូមិក្រោមបញ្ជារបស់សូវៀត ឆ្លងកាត់តំបន់ត្រង់ស៊ីលវ៉ានីភាគខាងជើង (Northern Transylvania) ឆ្ពោះទៅរកប្រទេសហុងគ្រីតែម្ដង និងបន្តដំណើរឆ្ពោះទៅប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគី និងអូទ្រីស។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី មេដឹកនាំសូវៀតបានចាត់ទុកប្រទេសរ៉ូម៉ានីថាជាដែនដីដែលខ្លួនច្បាំងដណ្ដើមបាន ហើយកងទ័ពសូវៀតបានបន្តកាន់កាប់ប្រទេសនេះដោយសំអាងថា ប្រជាជនរ៉ូម៉ានីបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ពួកណាហ្ស៊ីអាល្លឺម៉ង់ ដោយមានរដ្ឋាភិបាលហ្វាស៊ីស្ដមួយជាអ្នកដឹកនាំរហូតដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយនេះ។

សន្និសីទក្រុងយ៉ាល់តា បានប្រគល់ឱ្យសហភាពសូវៀតនូវផលប្រយោជន៍ដ៏លើសលប់នៅក្នុងប្រទេសរ៉ូម៉ានី ហើយសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសមិនបានទទួលស្គាល់ប្រទេសរ៉ូម៉ានីថាជាសហយុទ្ធការីមួយរបស់ក្រុមប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តនោះឡើយ ដោយសារតែកងទ័ពរ៉ូម៉ានីបានវាយប្រយុទ្ធយ៉ាងខ្លាំងក្លាទៅលើកងទ័ពសូវៀតស្ទើរតែពេញក្នុងពេលសង្រ្គាម ហើយប្រែជាងាកមកគាំទ្រក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តវិញតែនៅពេលដែលក្រុមប្រទេសអាក់ស៊ីសទន់ដៃទៅហើយ។ ពួកកុម្មុយនីស្ដក៏ដូចជាគណបក្សទាំងអស់នៅប្រទេសរ៉ូម៉ានី មានតួនាទីតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលទី១ក្នុងពេល សង្រ្គាមរបស់ស្ដេច King Michael ដែលដឹកនាំដោយឧត្ដមសេនីយ៍ Constantin Sănătescu ទោះបីជាចំនួនរបស់ពួកគេបានកើនឡើង ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Nicolae Rădescu ក្ដី។ ស្ថានការណ៍ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរនៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ នៅពេលដែល Dr. Petru Groza មកពីគណបក្សរណសិរ្សកសិករ (Ploughmen's Front) ជាគណបក្សមួយដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងពួកកុម្មុយនីស្ដ បានក្លាយទៅជានាយករដ្ឋមន្រ្តី។ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកគឺជា រដ្ឋាភិបាលមានលក្ខណៈទូលំទូលាយនៅលើក្រដាស ដែលរួមបញ្ចូលទាំងសមាជិកនៃគណបក្សនយោបាយធំៗនៅសម័យកាល មុនសង្រ្គាម លើកលែងតែក្រុមហ្វាស៊ីសឆ្មាំដែក (Iron Guard)។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី ពួកកុម្មុយនីស្ដបានកាន់កាប់ក្រសួងសំខាន់ៗ ហើយភាគច្រើននៃរដ្ឋមន្រ្តីដែលត្រូវបានតែងតាំងក្នុងនាមជាអ្នកតំណាងនៃបក្សមិនមែនកុម្មុយនីស្ដនោះ ដូចជាខ្លួនលោកបណ្ឌិត Groza ជាដើម គឺជាយុទ្ធមិត្តរួមដំណើរជាមួយនឹងពួកកុម្មុយនីស្ដ។

ព្រះមហាក្សត្រមិនមានព្រះទ័យរីករាយចំពោះទិសដៅទៅមុខរបស់រដ្ឋាភិបាលនេះឡើយ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលព្រះអង្គ ប៉ុនប៉ងបង្ខំឱ្យលោកបណ្ឌិត Groza លាលែងពីតំណែងដោយបានបដិសេធន៍មិនឡាយព្រះហស្ថលេខាលើក្រឹត្យច្បាប់ណាមួយនោះ (ដែលគេហៅថា ព្រះរាជកូដកម្ម) លោកបណ្ឌិត Groza បែរជាសម្រេចអនុម័តច្បាប់នានាដោយមិនបាច់ សុំឡាយព្រះហស្ថលេខាពីព្រះមហាក្សត្រទៅវិញ។ នៅថ្ងៃទី៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៥ ក្នុងទិវារំលឹកព្រះនាមស្ដេច King Michael បាតុកម្មគាំទ្រព្រះមហាក្សត្រដែលបានធ្វើនៅមុខព្រះរាជវាំងនៅរាជធានីប៊ុយការ៉ែសនោះ បានប្រែត្រឡប់ទៅ ជាការវាយតប់គ្នាតាមដងផ្លូវរវាងក្រុមអ្នកគាំទ្របក្សប្រឆាំងជាមួយនឹងកងយោធា, កងនគរបាល និងអ្នករាជការរដ្ឋាភិបាល ដែលបានបណ្ដាលឱ្យមានមនុស្សរាប់សិបនាក់ស្លាប់ និងរងរបួស។ មន្រ្តីយោធាសូវៀតបានទប់ស្កាត់មិនឱ្យកង ទ័ព និងកងនគរបាលរ៉ូម៉ានីបាញ់ប្រហារទៅលើជនស៊ីវីល ហើយកងទ័ពសូវៀតបានចូលធ្វើអន្តរាគមន៍រៀបចំសណ្ដាប់ ធ្នាប់ឡើងវិញ។

ទោះបីជាមិនមានការគាំទ្រពីស្ដេចក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលលោក Groza បានបង្កើតច្បាប់កំណែទម្រង់ដីធ្លី និងផ្ដល់សិទ្ធិ បោះឆ្នោតដល់ស្រ្តី។ ការបង្កើតបាននូវច្បាប់កំណែទម្រង់ដីធ្លីនេះបាននាំឱ្យគណបក្សរបស់លោក Groza មានកំណើន ប្រជាប្រិយភាពខ្ពស់ក្នុងចំណោមក្រុមកសិករ ចាប់តាំងពីភាគខាងត្បូង និភាគខាងកើត។ រីឯការផ្ដល់សិទ្ធិបោះឆ្នោតដល់ស្រ្តីទទួលបានកំណើនការគាំទ្រពីស្រ្តីដែលមានការអប់រំខ្ពស់។ តែទោះជាយ៉ាងណាក្ដី វាក៏ជាការចាប់ផ្ដើមនូវការ ដាក់ឥទ្ធិពលរបស់សូវៀតមកលើប្រទេសរ៉ូម៉ានីផងដែរ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៦ ប្លុកនៃ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដែលដឹកនាំដោយពួកកុម្មុយនីស្ដបានអះអាងថាក្រុមខ្លួនទទួលសំឡេងឆ្នោតគាំទ្រចំនួន៨៥%។ ការបោះឆ្នោតនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាពោរពេញទៅដោយភាពមិនប្រក្រតីជាច្រើន រួមមានទាំងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការលួចបន្លំសន្លឹកឆ្នោត និងអំពើឃាតកម្មនានា។ ឯកសារនានាបានបញ្ជាក់នៅពេលនោះថា លទ្ធផលនៃការ បោះឆ្នោតគឺជាការលួចបន្លំយ៉ាងពិតប្រាកដ។

បន្ទាប់ពីបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលរួចមក ពួកកុម្មុយនីស្ដបានចាប់ផ្ដើមបំបាត់ចោលនូវមុខងាររបស់គណបក្សនិយមកណ្ដាល ដូចជា៖ គណបក្សកសិករជាតិ (National Peasants' Party) ត្រូវបានចោទពីបទក្បត់ជាតិ បន្ទាប់ពីមានភ័ស្តុតាងច្បាស់ថា ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ មេដឹកនាំរបស់គណបក្សនេះបានជួបប្រជុំដោយសម្ងាត់ជាមួយនឹងមន្រ្តីសហរដ្ឋអាមេរិក។ សវនាការជាឆាកសម្ដែងមួយដើម្បីកាត់ទោសមេដឹកនាំគណបក្សនេះត្រូវបានរៀបចំឡើង ហើយពួកគេត្រូវបានគេចាប់ដាក់គុក។ គណបក្សផ្សេងទៀតត្រូវបានបង្ខំឱ្យរំលាយខ្លួនចូលជាមួយពួកកុម្មុយនីស្ដ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៦ និងឆ្នាំ១៩៤៧ អតីតសមាជិកជាន់ខ្ពស់របស់រដ្ឋាភិបាលនិយមក្រុមប្រទេសអាក់ស៊ីស ត្រូវបានគេប្រហារជីវិតក្នុងនាមជាឧក្រិដ្ឋជនសង្រ្គាម ដោយសារពួកគេមានការពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងជនជាតិជ្វីហ្វ (Holocaust) និងការវាយលុកចូលទឹកដីសហភាពសូវៀត។ លោក Antonescu ក៏ត្រូវបានគេប្រហារជីវិតនៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៦។

រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៧ រ៉ូម៉ានីគឺជាប្រទេសតែមួយគត់នៅអឺរ៉ុបខាងកើតដែលមានស្ដេចសោយរាជ្យ។ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៧ នៅគ្រាដែលស្ដេច Michael កំពុងគង់នៅក្នុងព្រះរាជដំណាក់របស់ទ្រង់នៅទីក្រុង Sinaia លោក Groza និង Gheorghiu-Dej បានយាងទ្រង់ឱ្យវិលមកកាន់រាជធានីប៊ុយការ៉ែសវិញ។ ពួកគេបានថ្វាយដល់ទ្រង់នូវលិខិតដាក់រាជ្យមួយដែលរៀបចំរួចជាស្រេច ហើយបង្គាប់ឱ្យព្រះអង្គទ្រង់ឡាយព្រះហស្ថលេខាលើលិខិតប្រកាសដាក់រាជ្យនោះ។ ដោយមានកងយោធានិយមកុម្មុយនីស្ដកំពុងនៅព័ទ្ធពីក្រៅព្រះរាជវាំង ហើយខ្សែទូរស័ព្ទរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ ផងនោះ ស្ដេច Michael ត្រូវបានបង្ខំឱ្យឡាយព្រះហស្ថលេខា។ ប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយមក រដ្ឋសភាបានលុបចោលរបប រាជានិយម ហើយបានប្រកាសដាក់ប្រទេសរ៉ូម៉ានីជាសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតមួយ។ ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៨ ពួកកុម្មុយ នីស្ដបានរំលាយខ្លួនបញ្ចូលជាមួយនឹងពួកប្រជាធិបតេយ្យសង្គម ហើយបានបង្កើតជាគណបក្សពលកររ៉ូម៉ានី (Romanian Workers' Party)។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី ក្រុមគណបក្សឯករាជ្យនានាដែលមានសមានចិត្តជាមួយពួកសង្គមនិយមត្រូវបានគេផាត់ចោល។ នៅក្នុងដំណាក់កាលនោះ ក្រុមអ្នកនយោបាយមិនមែនកុម្មុយនីស្ដជាច្រើននាក់ ត្រូវបានគេចាប់ដាក់គុក ឬគេចខ្លួនទៅបរទេស។

របបកុម្មុយនីស្ដត្រូវបានបង្កើតឡើងជាមួយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤៨។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនេះស្ទើរ តែដូចគ្នាទាំងស្រុងជាមួយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៣៦ របស់សហភាពសូវៀត។ នៅពេលដែលរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះបានចែង អំពីការធានានូវសេរីភាពសព្វបែបយ៉ាងនៅលើក្រដាស ការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពទាំងឡាយណាដែលមានលក្ខណៈ “ហ្វាស៊ីស្ដ ឬប្រឆាំងនឹងសារជាតិនៃប្រជាធិបតេយ្យ” ត្រូវបានហាមឃាត់។ មាត្រាមួយនេះត្រូវបានគេបកស្រាយយ៉ាងទូលាយរហូតដល់ទៅហាមឃាត់មិនឱ្យគណបក្សនយោបាយនានាហ៊ានប្រជែងជាមួយនឹងពួកកុម្មុយនីស្ដ និងបានផ្ដល់ អំណាចខាងផ្លូវច្បាប់សម្រាប់ការបង្រ្កាបដែលមិនធ្លាប់ដែលមាននៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ប្រទេសនេះ។

ទោះបីជារដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៤៨ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញពីរជាបន្តបន្ទាប់មករបស់ប្រទេសរ៉ូម៉ានីបាននិយាយអំពីសេរីភាពជំនឿសាសនាយ៉ាងណាក្ដី ប៉ុន្តែរបបគ្រប់គ្រងកុម្មុយនីស្ដនេះមានគោលនយោបាយមួយស្ដីពីការលើកកម្ពស់ទ្រឹស្ដីគ្មានសាសនារបស់ម៉ាក្សលេនីន (Marxist-Leninist atheism) ដោយភ្ជាប់មកជាមួយទាំងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញខាងសាសនា ផង។ មុខងាររបស់ស្ថាប័នសាសនាត្រូវបានដាក់ដែនកំណត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងត្រឹមតែជាផ្ទះសម្រាប់ការធ្វើសក្ការៈបូជា ហើយ ការបង្ហាញខ្លួនជាសាធារណៈត្រូវបានហាមឃាត់យ៉ាងតឹងតែង។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ក្នុងគោលដៅកាត់បន្ថយនូវមុខងាររបស់បព្វជិតគ្រឹស្ដសាសនាក្នុងសង្គម រដ្ឋាភិបាលបានអនុម័តនូវក្រឹត្យមួយដើម្បីធ្វើជាតូបនីយកម្មទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ព្រះវិហារគ្រឹស្ដសាសនា រួមទាំងសាលារៀននានាផងដែរ។ របបគ្រប់គ្រងកុម្មុយនីស្ដនេះរកឃើញពិធីឆ្លាតវៃក្នុងការប្រើ ប្រាស់សាសនា និងទាញយកប្រយោជន៍សម្រាប់របបគ្រប់គ្រង ដោយមិនរកវិធីរំលាយចោលនោះទេ។ រដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនីស្ដក៏បានរំលាយចោលនូវព្រះវិហារកាតូលិករ៉ូម៉ាំង-ក្រិក ដោយបានប្រកាសថាព្រះវិហារនេះបានរំលាយខ្លួនចូលជាមួយនឹងព្រះវិហារអ៊័រតូដុករ៉ូម៉ាំងហើយ។