សង្គ្រាមនៅចន្លោះសម័យចតុមុខនិងលង្វែក: ចម្បាំងព្រះបាទស្រីជេដ្ឋានិងព្រះចន្ទរាជា (១៥១៦-១៥២៥)

ចម្បាំងព្រះបាទស្រីជេដ្ឋានិងព្រះចន្ទរាជា (១៥១៦-១៥២៥) 
និយាយពីព្រះចន្ទរាជា កាលដែលទៅសុំជ្រកកោនជាមួយព្រះចៅសៀមនោះ តែងតែយករបរទាក់ដំរីទៅបម្រើព្រះអង្គ ។ លុះទ្រង់ជ្រាបថាព្រះរៀមត្រូវបក្សពួក ឃុនហ្លួងព្រះស្ដេចកន ធ្វើគុតបានហើយ ព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់រិះរកគ្រប់មធ្យោបាយដើម្បីបានវិលត្រឡប់ចូលមាតុប្រទេសវិញ ។ នៅគ.ស.១៥១៥ ព្រះអង្គទាក់បានដំរីស យកទៅថ្វាយព្រះចៅសៀម ហើយសុំអនុញ្ញាត អោយធ្វើនិវត្តន៍ចូលស្រុកវិញ តែពុំបានសម្រេចដូចប្រាថ្នាឡើយ ដោយហេតុនោះ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ប្រឌិតថា មានដំរីខ្ពស់១០ហត្ថ (៥ម) នៅក្នុងព្រៃភូមិភាគខាងកើតនៃប្រទេសសៀម ។ លុះទ្រង់ជ្រាបដំណឹងនេះហើយ ព្រះចៅសៀម ក៏ទ្រង់ត្រាស់បញ្ជាអោយព្រះចន្ទរាជាចេញទៅទាក់ដំរីនោះយកថ្វាយព្រះអង្គ អោយបានក្នុងការបំពេញបេសកកម្មក្លែងបន្លំនេះ ព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់បានទូលសុំពលចំនួន៥០០០នាក់ ដំរីធ្នាក់១០០ គ្រឿងសាស្ត្រាវុធ ស្បៀងអាហារ និងដាវអាជ្ញាសឹក ។ ព្រះចៅសៀមក៏ទ្រង់បានយល់ព្រមតាមសំណូមពរគ្រប់ប្រការ ។
នៅគ.ស.១៥១៦ មុននឹងចេញបំពេញបេសកកម្មទាក់ដំរីនោះ ព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់បានយាងទៅជួបជាសម្ងាត់ជាមួយនឹង ពញាអុងហើយបបួលព្រះអង្គអោយវិលត្រឡប់ចូលប្រទេសវិញ ។ កាលណោះពញាអុង ជាបុត្រធម៌របស់ព្រះចៅសៀម ហើយត្រូវបានតែងតាំងអោយកាន់តំណែងជាចៅហ្វាយខេត្តសុវណ្ណខាត់លោកថែមទៀត ព្រះអង្គទ្រង់បានប្រកែកពុំព្រមវិលចូលមាតុប្រទេសទេ ដោយទ្រង់យល់ថា បានសុខសាន្ត និងបានយសសក្ដិគ្រប់សព្វណាស់ទៅហើយ ។ 
ដោយមិនអាចទាក់ទាញ ពញាអុង អោយធ្វើតាមព្រះអង្គទេ ព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់បញ្ជាទ័ពអោយធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅទិសខាងកើត ធ្វើហាក់ដូចជាខំតាមដំរីស ហើយនៅទីបំផុតបានទៅដល់ព្រំដែនប្រទេសខ្មែរ ។ ព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់ចាត់អោយគេនាំសារទៅថ្វាយព្រះចៅសៀមថា សុំទ័ពជាបន្ថែមទៀត ។ ប៉ុន្តែ ពញាអុង បានទៅចូលថ្វាយពីល្បិចកិច្ចកលគ្រប់សព្វរបស់ព្រះចន្ទរាជា ព្រះចៅសៀមទ្រង់ខ្ញាល់ណាស់ហើយទ្រង់បញ្ជា​អោយលើកទ័ពទៅនាំព្រះចន្ទរាជាមកវិញ ។ ក្នុងកំឡុងពេលនោះ ព្រះចន្ទរាជាបានលើកទ័ពចូលទៅក្នុងទឹកដីខ្មែររួចជាស្រេច ។ លុះទៅដល់បាត់ដំបង ព្រះអង្គកែនបានពល១០០០០នាក់ ហើយលើកបង្ហួសឆ្ពោះទៅពោធិ៍សាត់ ។ លោកឧកញ៉ាសួគ៌ាលោកកែវ ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តនេះលុះបានដឹង ហើយក៏ប្រញាប់ចាត់អោយនាំដំណឹងនេះទៅថ្វាយព្រះបាទស្រីជេដ្ឋាធិរាជ ។ ចំណែកតាពេជ បានប្រមូលបក្សពួក ហើយទៅវាយឆ្មក់លុកចូលបន្ទាយ ហើយសម្លាប់ចៅហ្វាយស្រុកកែវបាន ។ គាត់ក៏ខិតខំបញ្ចុះបញ្ចូលអោយពលទាហានចូលខាងព្រះចន្ទរាជា ។ ព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យយ៉ាងខ្លាំងចំពោះថ្វីដៃរបស់តាពេជ ហើយបានតាំងគាត់ជា ចៅពញាសួគ៌ាលោក ជាជំនួស ឧកញ៉ាកែវ ។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រះចន្ទរាជាបានតែងតាំងតាពេជ ជាមេទ័ពធំនិងកូន៤នាក់របស់គាត់ជាមេទ័ពរង ហើយទ្រង់បញ្ជាអោយលើកទៅវាយយកខេត្តក្រគរ ខ្លុង ក្រង ។ លុះបានទទួលដំណឹងពីការវិលត្រឡប់មកវិញរបស់ព្រះចន្ទរាជាភ្លាម ព្រះបាទស្រីជេដ្ឋា ទ្រង់បានបញ្ជាអោយចៅហ៊្វាកៅ លើកទ័ពទៅតទល់នៅត្រង់ក្រគរ ។ ដោយមានពលទាហានស្លាប់ច្រើនពេកតាពេជ បញ្ជាអោយទ័ពថយចូលទៅក្នុងបន្ទាយពោធិ៍សាត់សិន ។ ទ័ពខាងព្រះបាទ ស្រីជេដ្ឋាក៏ដេញតាម ហើយទៅព័ទ្ធបន្ទាយជាប់អស់រយៈ១២ខែ តែវាយលុកចូលពុំបានសោះក៏ដកថយទៅតាំងទ័ពឆ្ងាយពីនោះ ដើម្បីរង់ចាំទ័ពជំនួយមកដល់ ។ 
គឺនៅក្នុងកាលៈទេសៈបែបនោះហើយដែល តាពេជ បានធ្វើពលីកម្មជីវិតដើម្បីទៅកែនទ័ពបិសាចមកជាទ័ពជំនួយ ។ បន្ទាប់ពីនោះ ការប្រយុទ្ធបង្ហូរឈាមបានកើតឡើងសាជាថ្មីទៀត រវាងទ័ពព្រះចន្ទរាជា និងទ័ពព្រះបាទ ស្រីជេដ្ឋា ។ នៅលើកនេះជ័យជំនះត្រូវបានទៅខាង ព្រះចន្ទរាជា ចំណែកឯចៅហ៊្វាកៅ បាក់ទ័ពថយទៅត្រើយខាងកើតវិញ ។ 
ក្នុងដំណើរជំរុលទៅមុខ ព្រះចន្ទរាជា បានលើកទ័ពវាយយកបានខេត្តជាច្រើនជាបន្តបន្ទាប់គ្នា គឺក្រគរ ខ្លុង ក្រង បរិបូណ៌ កំពង់សៀម ជើងព្រៃ ស្ទឹងត្រង់ ។ គ្រានោះ មានពួកខាងព្រះបាទស្រីជេដ្ឋាដែលទទួលបរាជ័យនោះមកសុំចុះចូលជាច្រើន ឯពួកដែលរត់ពួនកាលព្រះបាទស្រីសុគន្ធបទ ច្បាំងចាញ់ ឥឡូវចេញមកថ្វាយខ្លួនទាំងអស់ ។ ពួកនោះបានសុំអោយព្រះចន្ទរាជា ឡើងសោយរាជ្យ ព្រះអង្គក៏ព្រមឡើងគ្រងរាជ្យសិន ដោយមានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះបរមរាជាចន្ទរាជា នៅគ.ស. ១៥១៦ ។
នៅឆ្នាំបន្ទាប់ (គ.ស.១៥១៧) ដោយត្រូវទទួលបរាជ័យអស់ច្រើនលើកច្រើនសាមកហើយ ព្រះបាទស្រីជេដ្ឋាទ្រង់ស្នើទៅព្រះចន្ទរាជា អោយផ្អាកសង្គ្រាមដើម្បីអោយរាស្ត្រធ្វើស្រែសិន ។ សំនើនេះក៏បានទទួលសេចក្ដីយល់ព្រមពីព្រះចន្ទរាជា ។
ដល់ពេលចេញវស្សា ព្រះបាទស្រីជេដ្ឋា បានផ្ដើមការវាយលុកម្ដងទៀតដោយមានប្រើកលល្បិចអោយទាហានសុំចុះចូលខាងព្រះចន្ទរាជា ផងក្នុងបំណងធ្វើគុតស្ដេចអង្គនេះអៅយបានតែមិនបានសម្រេច ឯខាងព្រះចន្ទរាជា គ៏មានប្រើល្បិចដូចគ្នាហើយមិនបានសម្រេចដូចគ្នាដែរ ។ ព្រះអង្គក៏ថយទៅគង់នៅខេត្តពោធិ៍សាត់ ។ នៅគ.ស.១៥២០ អគ្គមហេសីគឺ សម្ដេចភគវតី សិរីចក្រពត្តិ បានប្រសូតបុត្រនាម ព្រះរាមាធិបតី ហើយឆ្នាំបន្ទាប់មក ស្នំឯកបទុមបុប្ផា បានប្រសូតបុត្រនាមព្រះបររេមន្ទរាជា ។
នៅគ.ស.១៥២៥ព្រះចន្ទរាជា ក្រោយដែលទ្រង់បានចាត់អោយទៅទិញកាំភ្លើងធំតូចពីប្រទេសម៉ាឡាយូមក ទ្រង់បានផ្ដើមការវាយលុកទៅលើទ័ពព្រះបាទ ស្រីជេដ្ឋា ដែលទ្រង់បានរៀបចំធ្វើចម្បាំងដូចគ្នានេះដែរ ។ ព្រះចន្ទរាជា បានលើកទ័ពចេញជាបីផ្លូវ ។ ព្រះអង្គទ្រង់នាំទ័ពទៅវាយបន្ទាយស្រីសឈរដោយផ្ទាល់ព្រះអង្គ ។ ព្រះបាតស្រីជេដ្ឋា និងចៅហ៊្វាកៅខំវាយទម្លុះរត់ចូលទៅក្នុងបន្ទាយស្រឡប់ពិជ័យ ។ ព្រះចន្ទរាជា បញ្ជាអោយលើកទ័ពទៅវាយបន្ទាយនោះទៀត ។ នៅទីបំផុត ក្រោយពីបានតស៊ូយ៉ាងប្ដូរផ្ដាច់អស់រយ៖ពេល៣ខែមក ព្រះបាទស្រីជេដ្ឋា ត្រូវគេកាត់ព្រះសិរបានយកទៅដោយនៅមុខបន្ទាយក្រុង ស្រឡប់ពិជ័យ ឯចៅហ៊្វាកៅ ក៏ត្រូវគេសម្លាប់បានក្នុងបន្ទាយនោះដែរ ។ ដូច្នេះ សង្គ្រាមគ្នាឯងដែលមានរយៈពេល៩ឆ្នាំ (១៥១៦-១៥២៥) ត្រូវបានបញ្ចប់នៅពេលនោះទៅ ។ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ត្រឹង ងារ ទំ.១៣៨-១៤៣