navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: ថ្នាក់ពាក្យ

ថ្នាក់ពាក្យ 
ថ្នាកដំបូង
 នាម 
មនោរា
នាម ជាពាក្យសំដីដែលសំដែងពីមនុស្ស សត្វ វត្ថុ រុក្ខជាតិ។ e.g. Man, Plant, Cat, Phnom Penh.

 កន្សោមនាម 

កន្សោមនាម អាចជា៖
 នាមតែឯង e.g. Teacher, Students
 Article ឬ ការន្ត + នាម e.g. A teacher
 Determiner + នាម​ e.g. My cat
 គុណនាម + នាម e.g. Black cat
 Determiner + គុណនាម + នាម e.g. A small catក់
 Adverb of Degree + គុណនាម + នាម e.g. Very good dog
 សព្វនាម e.g. She, Her

 ទីតាំងនាម 
 ប្រធាន e.g. She is a cat.
 កម្មបទ e.g. I like her. She speaks English.
 Complement e.g. This is a cat

 វចនៈនាម 
វចនៈនាម (Number of nouns) សំដៅលើ ឯកវចនៈ ឬ ពហុវចនៈនាម។
ទំរង់របស់ពហុវចនៈនាម៖
 បន្ថែម -s, e.g. Cats
 បន្ធែម -es ក្រោយ sibilant sound ដូចជា ch, s, sh, ss, x, z, e.g. Buses
 បន្ថែម -es ក្រោយ o, e.g. Tomatoes
 បន្ថែម -es ក្រោយ ព្យញ្ជនៈ + y ហើយ y ប្ដូរជា i,​ e.g. Babies
 បន្ថែម -es ក្រោយ f/fe ហើយប្ដូរ f/fe ជា v, e.g. wives
 ជា​ Irregular Noun និង loan words, e.g. Men. Abaci

 គុណនាម 
គុណនាម ជាពាក្យបញ្ជាក់ន័យអោយនាម។ e.g. Blue, Angry

 កន្សោមគុណនាម 
កន្សោមគុណនាម អាចជា៖
 គុណនាមតែឯង e.g. Red
 សព្វនាម + គុណនាម, e.g. Very good

 ទីតាំងគុណនាម 
 នៅពីមុខនាម (ហៅថា Attributuve Adjective), A small dog
 នៅពីក្រោយ កិរិយាសព្ទភ្ជាប់ (ហៅថា Predicative Adjective), I am old

 គុណកិរិយា  គឺ​ជា​ថ្នាក់​ពាក្យ​វេយ្យករណ៏​មួយ​ប្រភេទ​ ដែល​មាន​មុខងារ​បញ្ចាក់​ន័យ​អោយ​ នាម​ គុណនាម​ និង​សប្បី​តែ​ពពួក​គុណ​កិរិយា​ដូច​គ្នា​ផង​ដែរ​។ 
គុណកិរិយា ជាពាក្យបញ្ជាក់ន័យអោយកិរិយា។ e.g. Fast, slow

 ឃ្លាគុណកិរិយា 
ឃ្លាកិរិយាសព្ទវិសេស អាចជា៖
 កិរិយាសព្ទវិសេស e.g. Fast
 Adverbs of Degree + Adverb, e.g. Very fast

 ប្រភេទគុណកិរិយា 
 Adverbs of manner
 Adverbs of place
 Adverbs of time
 Adverbs of frequency
 Adverbs of degree

 កិរិយាសព្ទ 
កិរិយាសព្ទ ជាពាក្យដែលសំដែងពី អំពើ ឬ សភាព។​ e.g. Go, love

 ឃ្លាកិរិយាសព្ទ 
ឃ្លាកិរិយាសព្ទ អាចជា៖
 កិរិសព្ទតែឯង e.g. Stop
 Auxialiary Verb + កិរិយាសព្ទ e.g. Have spoken

 ប្រភេទកិរិយាសព្ទ 
 Auxialiary Verbs
 Ordinary Verbs

 ធ្នាក់ 
សូមមើល អាយតនិបាត

 សព្វនាម 
សូមមើល សព្វនាម

 Determiner 
Determiner ជាពាក្យនាំមុខនាម។​ e.g. A, my
Determiner អាចជា៖

 Article 
មានពីរប្រភេទ៖
 Indefinite Article, i.e. a/an
 Definite Article, i.e. the

 Possessive Adjective 
Possessive Adjectives មាន៖​ My, his, her, its, your, our, their

 Demonstrative Adjective 
Demonstrative Adjective មាន៖ This, that, these, those

 Quantifier 
សូមមើល Quantifier

 ឈ្នាប់ 
សូមមើល Conjuntion

 ឧទានសព្ទ 
សូមមើល Interjection
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: នាម

នាម 
មនោរា
នាម ជាពាក្យសំដីដែលសំដែងពីមនុស្ស សត្វ វត្ថុ រុក្ខជាតិ។ e.g. Man, Plant, Cat, Phnom Penh.

 កន្សោមនាម 

កន្សោមនាម អាចជា៖
 នាមតែឯង e.g. Teacher, Students
 Article ឬ ការន្ត + នាម e.g. A teacher
 Determiner + នាម​ e.g. My cat
 គុណនាម + នាម e.g. Black cat
 Determiner + គុណនាម + នាម e.g. A small catក់
 Adverb of Degree + គុណនាម + នាម e.g. Very good dog
 សព្វនាម e.g. She, Her

 ទីតាំងនាម 
 ប្រធាន e.g. She is a cat.
 កម្មបទ e.g. I like her. She speaks English.
 Complement e.g. This is a cat

 វចនៈនាម 
វចនៈនាម (Number of nouns) សំដៅលើ ឯកវចនៈ ឬ ពហុវចនៈនាម។
ទំរង់របស់ពហុវចនៈនាម៖
 បន្ថែម -s, e.g. Cats
 បន្ធែម -es ក្រោយ sibilant sound ដូចជា ch, s, sh, ss, x, z, e.g. Buses
 បន្ថែម -es ក្រោយ o, e.g. Tomatoes
 បន្ថែម -es ក្រោយ ព្យញ្ជនៈ + y ហើយ y ប្ដូរជា i,​ e.g. Babies
 បន្ថែម -es ក្រោយ f/fe ហើយប្ដូរ f/fe ជា v, e.g. wives
 ជា​ Irregular Noun និង loan words, e.g. Men. Abaci
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: កន្សោមនាម

កន្សោមនាម 

កន្សោមនាម អាចជា៖
 នាមតែឯង e.g. Teacher, Students
 Article ឬ ការន្ត + នាម e.g. A teacher
 Determiner + នាម​ e.g. My cat
 គុណនាម + នាម e.g. Black cat
 Determiner + គុណនាម + នាម e.g. A small catក់
 Adverb of Degree + គុណនាម + នាម e.g. Very good dog
 សព្វនាម e.g. She, Her
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: វចនៈនាម

វចនៈនាម 
វចនៈនាម (Number of nouns) សំដៅលើ ឯកវចនៈ ឬ ពហុវចនៈនាម។
ទំរង់របស់ពហុវចនៈនាម៖
 បន្ថែម -s, e.g. Cats
 បន្ធែម -es ក្រោយ sibilant sound ដូចជា ch, s, sh, ss, x, z, e.g. Buses
 បន្ថែម -es ក្រោយ o, e.g. Tomatoes
 បន្ថែម -es ក្រោយ ព្យញ្ជនៈ + y ហើយ y ប្ដូរជា i,​ e.g. Babies
 បន្ថែម -es ក្រោយ f/fe ហើយប្ដូរ f/fe ជា v, e.g. wives
 ជា​ Irregular Noun និង loan words, e.g. Men. Abaci
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: គុណនាម

គុណនាម 
គុណនាម ជាពាក្យបញ្ជាក់ន័យអោយនាម។ e.g. Blue, Angry

 កន្សោមគុណនាម 
កន្សោមគុណនាម អាចជា៖
 គុណនាមតែឯង e.g. Red
 សព្វនាម + គុណនាម, e.g. Very good

 ទីតាំងគុណនាម 
 នៅពីមុខនាម (ហៅថា Attributuve Adjective), A small dog
 នៅពីក្រោយ កិរិយាសព្ទភ្ជាប់ (ហៅថា Predicative Adjective), I am old
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: កន្សោមគុណនាម

កន្សោមគុណនាម 
កន្សោមគុណនាម អាចជា៖
 គុណនាមតែឯង e.g. Red
 សព្វនាម + គុណនាម, e.g. Very good
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: ទីតាំងគុណនាម

ទីតាំងគុណនាម 
 នៅពីមុខនាម (ហៅថា Attributuve Adjective), A small dog
 នៅពីក្រោយ កិរិយាសព្ទភ្ជាប់ (ហៅថា Predicative Adjective), I am old
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: គុណកិរិយា

គុណកិរិយា  គឺ​ជា​ថ្នាក់​ពាក្យ​វេយ្យករណ៏​មួយ​ប្រភេទ​ ដែល​មាន​មុខងារ​បញ្ចាក់​ន័យ​អោយ​ នាម​ គុណនាម​ និង​សប្បី​តែ​ពពួក​គុណ​កិរិយា​ដូច​គ្នា​ផង​ដែរ​។ 
គុណកិរិយា ជាពាក្យបញ្ជាក់ន័យអោយកិរិយា។ e.g. Fast, slow

 ឃ្លាគុណកិរិយា 
ឃ្លាកិរិយាសព្ទវិសេស អាចជា៖
 កិរិយាសព្ទវិសេស e.g. Fast
 Adverbs of Degree + Adverb, e.g. Very fast

 ប្រភេទគុណកិរិយា 
 Adverbs of manner
 Adverbs of place
 Adverbs of time
 Adverbs of frequency
 Adverbs of degree
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: ឃ្លាគុណកិរិយា

ឃ្លាគុណកិរិយា 
ឃ្លាកិរិយាសព្ទវិសេស អាចជា៖
 កិរិយាសព្ទវិសេស e.g. Fast
 Adverbs of Degree + Adverb, e.g. Very fast
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: កិរិយាសព្ទ

កិរិយាសព្ទ 
កិរិយាសព្ទ ជាពាក្យដែលសំដែងពី អំពើ ឬ សភាព។​ e.g. Go, love

 ឃ្លាកិរិយាសព្ទ 
ឃ្លាកិរិយាសព្ទ អាចជា៖
 កិរិសព្ទតែឯង e.g. Stop
 Auxialiary Verb + កិរិយាសព្ទ e.g. Have spoken

 ប្រភេទកិរិយាសព្ទ 
 Auxialiary Verbs
 Ordinary Verbs
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: ឃ្លាកិរិយាសព្ទ

ឃ្លាកិរិយាសព្ទ 
ឃ្លាកិរិយាសព្ទ អាចជា៖
 កិរិសព្ទតែឯង e.g. Stop
 Auxialiary Verb + កិរិយាសព្ទ e.g. Have spoken
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: Determiner

Determiner 
Determiner ជាពាក្យនាំមុខនាម។​ e.g. A, my
Determiner អាចជា៖

 Article 
មានពីរប្រភេទ៖
 Indefinite Article, i.e. a/an
 Definite Article, i.e. the

 Possessive Adjective 
Possessive Adjectives មាន៖​ My, his, her, its, your, our, their

 Demonstrative Adjective 
Demonstrative Adjective មាន៖ This, that, these, those

 Quantifier 
សូមមើល Quantifier
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: កាល​

កាល​ 
គ្រប់ភាសាទាំងអស់ ជាទូទៅមាន ៣​ កាល៖ បច្ចុប្បន្នកាល, អតីតកាល, អនាគតកាល

 Tense Frame 

 Present Tense 
សូមមើល បច្ចុប្បន្នកាល

 Past Tense 
សូមមើល អតីតកាល

 Future Tense 
សូមមើល អនាគតកាល

 Aspect 

 Simple Aspect 
សំរាប់សកម្មភាពដែលកើតឡើងធម្មតា។ អាចជា ទំលាប់ ដូចជា She went to church on Sundays (Past Simple) មានន័យថា កាលពីមុន ខ្ញុំទៅព្រះវិហាររៀងរាល់ថ្ងៃអាទិត្យ វាជាទំលាប់ខ្ញុំកាលពីមុន
សូមមើល Simple Aspect

 Continuous Aspect 
ជាសកម្មភាពបន្តរ ក្នុងខណៈមួយ។ e.g. I will be talking with her when you are with me. (Future continuous)។ ជួនកាលគេហៅថា Progressive Aspect។ ទំរង់ជាទូទៅគឺ be + present participle (សូមមើល continuous Aspect)

 Perfect Aspect 
ជាសកម្មភាពដែលកើតមុន សកម្មភាពមួយទៀត។ ទំរង់ជាទូទៅគឺ have + past participle។ ​e.g. I had bought these flowers before I came here. សូមមើល Perfect Aspect
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: Tense Frame

Tense Frame 

 Present Tense 
សូមមើល បច្ចុប្បន្នកាល

 Past Tense 
សូមមើល អតីតកាល

 Future Tense 
សូមមើល អនាគតកាល
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: Aspect

Aspect 

 Simple Aspect 
សំរាប់សកម្មភាពដែលកើតឡើងធម្មតា។ អាចជា ទំលាប់ ដូចជា She went to church on Sundays (Past Simple) មានន័យថា កាលពីមុន ខ្ញុំទៅព្រះវិហាររៀងរាល់ថ្ងៃអាទិត្យ វាជាទំលាប់ខ្ញុំកាលពីមុន
សូមមើល Simple Aspect

 Continuous Aspect 
ជាសកម្មភាពបន្តរ ក្នុងខណៈមួយ។ e.g. I will be talking with her when you are with me. (Future continuous)។ ជួនកាលគេហៅថា Progressive Aspect។ ទំរង់ជាទូទៅគឺ be + present participle (សូមមើល continuous Aspect)

 Perfect Aspect 
ជាសកម្មភាពដែលកើតមុន សកម្មភាពមួយទៀត។ ទំរង់ជាទូទៅគឺ have + past participle។ ​e.g. I had bought these flowers before I came here. សូមមើល Perfect Aspect
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: Simple Aspect

Simple Aspect 
សំរាប់សកម្មភាពដែលកើតឡើងធម្មតា។ អាចជា ទំលាប់ ដូចជា She went to church on Sundays (Past Simple) មានន័យថា កាលពីមុន ខ្ញុំទៅព្រះវិហាររៀងរាល់ថ្ងៃអាទិត្យ វាជាទំលាប់ខ្ញុំកាលពីមុន
សូមមើល Simple Aspect
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: Continuous Aspect

Continuous Aspect 
ជាសកម្មភាពបន្តរ ក្នុងខណៈមួយ។ e.g. I will be talking with her when you are with me. (Future continuous)។ ជួនកាលគេហៅថា Progressive Aspect។ ទំរង់ជាទូទៅគឺ be + present participle (សូមមើល continuous Aspect)
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: Perfect Aspect

Perfect Aspect 
ជាសកម្មភាពដែលកើតមុន សកម្មភាពមួយទៀត។ ទំរង់ជាទូទៅគឺ have + past participle។ ​e.g. I had bought these flowers before I came here. សូមមើល Perfect Aspect
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: អនុប្រយោគ

អនុប្រយោគ 
ជា អនុប្រយោគ (Clause) ឬ ប្រយោគ (Sentence) ពេញលក្ខណៈ លុះត្រាតែមាន ប្រធាន និង កិរិយាសព្ទ។
ធាតុផ្សេងៗ របស់ប្រយោគគឺ៖
 ប្រធាន*
 កិរិយាសព្ទ*
 កម្មបទ
 Complement
 Adverbial
វេយ្យាករណ៍អង់គ្លេស: លក្ខខណ្ឌ

លក្ខខណ្ឌ 
ទំរង់លក្ខខណ្ឌ ជាទូទៅគឺ៖
S + V ... if + S + will** + b.infinitive

 First Conditional 
សូមមើល First Conditional

 Second Conditiona 
សូមមើល Second Conditional

 Third Conditional 
សូមមើល Third Conditional

(សូមមើល Zero Conditional ផង)
វេល

វេល( 	ព្រះលំពែងសក្តិ) 250pxឈ្មោះ​ជាភាសាតាមីលណាឌូ(ទមិឡ ) வேல்ឈ្មោះជាភាសាខ្មែរព្រះលំពែងសក្តិលំពែងសក្តិយុទ្ធឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស ) វេល ឬ ព្រះលំពែងសក្តិ ( លំពែងសក្តិយុទ្ធ )នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា.

 () ឬ នាមនៅភាសា​ខ្មែរ គឺ   គឺ  អាវុធ​របស់​ព្រះស្កន្ទ , ព្រះម៉ែកោមារី , ព្រះម៉ែទុគា នៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ.។ ៚និង អ្នក​ដែល​មាន​ដៃ​កាន់ព្រះលំពែងសក្តិ ឬ  លំពែងសក្តិយុទ្ធ  ឬ​អ្នក​ដែល​មានព្រះលំពែងសក្តិ ឬ  លំពែងសក្តិយុទ្ធ ​ជា​អាវុធ (គឺ ​ព្រះស្កន្ទ , ព្រះម៉ែកោមារី , ព្រះម៉ែទុគា ).។ ៚
វេលស៍

thumb|ម៉ាកដាកឃឺហ្វរដ្ឋមន្រ្តីទីមួយនៃ វេលសភា; ឧសភា ២០២១ 

វ៉ែល (ភាសាអង់គ្លេស​៖ Wales) គឺជា​ប្រទេស​មួយ​នៃ "សហរាជាណាចក្រ"​។ វ៉ែល​មាន​ព្រំប្រទល់​ខាងកើត​ជាប់នឹង​ប្រទេស​អង់គ្លេស, ខាងលិច​ជាប់នឹង​មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និង​សមុទ្រ​អៀរឡង់​។ វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ជ្រើស​ជា​តំបន់​នៃ "សហភាពអឺរ៉ុប" ផង​ដែរ​។ តាមរយៈ​ការព្យាករ វ៉ែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ជឿ​ថា​មាន​ប្រជាជន​ប្រហែល បី​លាន​នាក់ និង​ជា​ប្រទេស​ទ្វេភាសា ដែល​មាន​ភាសាអង់គ្លេស និង ភាសាវ៉ែល មាន​តម្លៃ​ប៉ុនគ្នា​។ 
Category:សហរាជាណាចក្រ
វេស្ថឺនវ៉លផ្លាហ្សា

thumb|500px|
លោកខាងលិចជញ្ជាំងផ្លាហ្សា () ជា ក្រុងការេ នៅក្នុង ត្រីមាស ជ្វីហ្វ (ក្រុងយេរូសាឡឹម) របស់ ទីក្រុងចាស់នៃក្រុងយេរូសាឡឹម ក្បែរ ភាគខាងលិចជញ្ជាំង ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតនៃការ៉េ។.
វេស្សន្ដរជាតក

right|thumb|180px|មហាវេស្សន្តរជាតក

ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ជាតក > វេស្សន្ដរជាតក

ព្រះបរមសាស្ត្រាចារ្យកាលគង់នៅក្នុងវត្តនិគ្រោធារាម នគរកបិលពស្តុ ទ្រង់ប្រារព្ធនូវភ្លៀងបោក្ខរព័ស៌ ទ្រង់សម្ដែងព្រះធម៌ទេសនានេះថា ផុស្សតី វរវណ្ណាកេ ដូច្នេះជាដើម ។
វេស្សន្ដរជាតក: បទដើម

បទដើម 

	

សេចក្ដីពិតថា៖ កាលដែលព្រះបរមសាស្ត្រាចារ្យ ទើបបានត្រាស់ ទ្រង់គង់ក្នុងនគររាជគ្រឹះ អស់ហេមពាន្តរដូវ ទ្រង់មានព្រះភិក្ខុសង្ឃអង្គអរហន្តចំនួន ២០ ពាន់ជាបរិវារ ទ្រង់យាត្រានិវត្តមកកាន់នគរកបិលពស្តុវិញ មានព្រះឧទាយីដែលព្រះបាទស្រីសុទ្ធោទន៍ ឲ្យទៅនិមន្តនោះជាមគ្គុទ្ទេស័ក ។ គ្រានោះពួកស្ដេចសក្យរាជព្រមព្រៀងគ្នាកំណត់យកសួនច្បារជារមណីយដ្ឋាន របស់ដែនសក្កៈ ឈ្មោះនិគ្រោធារាមថ្វាយជាអារាមផ្ដាច់មកចំពោះព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ។ ព្រះរាជាទាំងឡាយនោះកាលយាងទៅធ្វើបដិសណ្ឋារៈចំពោះព្រះបរមគ្រូ ទ្រង់តែងតែរុញពួកយុវក្សត្រដែលក្មេងៗជាងព្រះពុទ្ធឲ្យចូលទៅគង់ខាងមុខៗ ឯពួកព្រឹទ្ធរាជ ក្រាញនៅតែខាងក្រោយៗ ដោយកិរិយាពុំព្រមថ្វាយបង្គំព្រះបរមសាស្ដា ។ ព្រះភគវន្តាចារ្យ ទ្រង់ជ្រាបអធ្យាស្រ័យនៃពួកព្រះញាតិទាំងនោះ ទើបទ្រង់ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈានហោះទៅកាន់អាកាសវេហាស៍ ទ្រង់សម្ដែងបាដិហារ្យជាគ្រឿងអស្ចារ្យប្លែកៗ ។ ព្រះបាទសុទ្ធោទនមហារាជជាពុទ្ធបិតា ទ្រង់ទស្សនានូវការសេចក្ដីអស្ចារ្យ ទ្រង់ផ្គងព្រះអញ្ជលីលើព្រះសិរសី ។ កាលព្រះចក្រីថ្វាយបង្គំហើយ ឥតមានស្ដេចណាមួយឡើយដែលមិនថ្វាយបង្គំសោះ ។ កាលស្ដេចទាំងនោះថ្វាយបង្គំហើយ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់ចុះអំពីអាកាសមកគង់លើព្រះបវរពុទ្ធអាសន៍ កណ្ដាលញាតិសមាគម ។ លំដាប់នោះមហាមេឃក៏បង្អុរមកនូវភ្លៀងបោក្ខរព័ស៌ដ៏អស្ចារ្យ គឺថាជនណាចង់ទទឹកទើបទទឹក ជនណាពុំចង់ទទឹកក៏ឥតទទឹកទឹកឡើយ ។ ប្រជាជនទាំងអស់បានឃើញភ្លៀងនោះប្រឹងតែស្ងើចប្រឹងតែសរសើរថា ៖ ឱ! អស្ចារ្យណាស់តើហ្ន៎! ឱ! ចម្លែកប្លែកត្រកាលណាស់តើហ្ន៎! ឱ! អានុភាពនៃព្រះពុទ្ធអើយ ធំអ្វីមាល្បាយម៉េ្លះហ្ន៎ ។ ព្រះបរមសាស្ដាទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាថា៖ មិនមែនតែឥឡូវនេះទេ ពីបុព្វេគឺកាលតថាគតជាពោធិសត្វក៏មហាមេឃបង្អុរភ្លៀងបោក្ខរព័ស៌មានសភាពយ៉ាងនេះក្នុងញាតិសមាគមដែរ ។
វេស្សន្ដរជាតក: ពន្យល់ពាក្យសំខាន់ៗ

ពន្យល់ពាក្យសំខាន់ៗ

-ទន្លេគ្មានទឹក ហៅថាទន្លេអាក្រាត
-ដែនគ្មានទឹក ហៅថាដែនអាក្រាត
-ស្រីមេម៉ាយ ហៅថាស្រីអាក្រាត

ច.

===ដ. ឋ. ឌ. ឍ. ណ===

===ត. ថ. ទ. ធ. ន===

===ប. ផ. ព. ភ. ម===

===យ. រ. រ. ល. វ===

អត្តទត្ថ

===ឧ. ឥ. ឱ. ឪ. ឳ ===

===ឫ. ឬ. ឭ. ឮ. ឯ ===

===ឰ ឱ. ឳ. ឪ'''
វេស្សន្ដរជាតក: '''ច.

==='''ដ. ឋ. ឌ. ឍ. ណ'''===

==='''ត. ថ. ទ. ធ. ន'''===

==='''ប. ផ. ព. ភ. ម'''===

==='''យ. រ. រ. ល. វ'''===

អត្តទត្ថ

==='''ឧ. ឥ. ឱ. ឪ. ឳ''' ===

==='''ឫ. ឬ. ឭ. ឮ. ឯ''' ===

==='''ឰ ឱ. ឳ. ឪ'''

ច.

===ដ. ឋ. ឌ. ឍ. ណ===

===ត. ថ. ទ. ធ. ន===

===ប. ផ. ព. ភ. ម===

===យ. រ. រ. ល. វ===

អត្តទត្ថ

===ឧ. ឥ. ឱ. ឪ. ឳ ===

===ឫ. ឬ. ឭ. ឮ. ឯ ===

===ឰ ឱ. ឳ. ឪ'''
វេឡុវ័ន

វេឡុវ័ន គឺ​ជា​សួន​ឫស្សីរបស់​ព្រះបាទ​ក្រុង​រាជ​គ្រឹះ ឡោម​ព័ទ្ទ​ដោយ​កំពែង​កំពស់​១៨​ហត្ថ ជា​ទី​ស្ថាន​ដែល​ព្រះ​រាជ​ជា​ព្រះ​រាជ​ទាន​ចំណី​ដល់​សត្វ​កង្ហែន។ កាល​ត​មក​ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ ជា​បរម​ក្សត្រ​ក្នុង​ក្រុង​រាជ​គ្រឹះ បាន​ថ្វាយ​ចំពោះ​ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ប្រធាន ហើយ​ស្តេច​ទ្រង់​កសាង​ព្រះ​គន្ធកុដិ​ធំ និង​ប្រាសាទ និង​កុដិ​ដែល​ជា​ទី​ស្នាក់​អាស្រ័យ ទាំង​ពណ្ឌប និង​ទី​ចង្រ្កម​រហូត​ដល់​ក្លោង​ទ្វារ ប្រគេន​ដល់​ភិក្ខុ​សង្ឃ។
វេឡុវ័ន: ប្រវត្តិ​នៃ​ការ​អោយ​ចំណី​សត្វកង្ហែន

ប្រវត្តិ​នៃ​ការ​អោយ​ចំណី​សត្វកង្ហែន 
ក្នុងកាល​មុន មាន​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​មួយអង្គ ដែល​សោយ​រាជ​ក្នុង​ក្រុង​រាជ​គ្រឹះនោះ បាន​យាង​ប្រពាត​ព្រះរាជ​ឧទ្យាននោះ។ វេលាដែល​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ស្រវឹង​សុរា ក៏​ផ្ទុំ​លក់​ទៅ ចំណែក​រាជ​បរិវារ​ឃើញថា ព្រះ​រាជាផ្ទុំ​លក់​ហើយ ក៏​នាំ​គ្នា​ដើរ​លេងក្នុង​ព្រះឧទ្យា​ បេះ​ផ្កាឈើ​ជាដើម។ គ្រានោះ​មាន​ពស់​វែក​ខ្មៅ​បាន​ធំ​ក្លិន​សុរា ក៏​លូន​ចេញ​មក​អំពី​រន្ធ​នៃ​ដើម​ឈើ​មួយ ដោយ​លូន​ឆ្ពោះ​មុខ​ត្រង់​ទៅ​រក​ព្រះ​រាជា​ដែល​ផ្ទុំ រុក្ខទេវតាមួយ​អង្គ​បាន​ឃើញ​ដូច្នេះ មាន​ចិត្ត​មេត្តា​ប្រាថ្នា​នឹង​អោយ​ជីវិត​ដល់​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ ទើប​និមិ្មតកាយ​ជា​​សត្វ​កង្ហែន ទៅ​ស្រែក​នៅ​ជិត​ព្រះ​សោត​ព្រះ​មហាក្សត្រនោះ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ក៏​ភ្ញាក់​ពី​ផ្ទុំឡើង​ភ្លាម ពស់​នោះ​ក៏​លូន​ត្រឡប់​ទៅ​កាន់​រន្ធ​ឈើ​វិញ ព្រះមហា​ក្សត្រ​ទ្រង់​ឃើញ​ហេតុការណ៍​ថា សត្វ​កង្ហែន​មាន​គុណ​ដល់​ព្រះ​អង្គ​ណាស់ ទើប​ប្រោស​អោយ​ព្រះ​រាជ​ទាន​ចំណី​ដល់​ហ្វូង​សត្វ​កង្ហែន ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ឧទ្យា​នោះ ទាំង​បង្គាប់​អោយ​ប្រការ​ព្រះ​រាជ​ទាន​អភ័យ មិន​អោយ​អ្នក​ណា​មួយ​បៀត​បៀន​ដល់​ហ្វូង​សត្វ​កង្ហែន​នោះ​ឡើយ ព្រោះ​ដូច្នោះ ព្រះ​រាជ​ឧទ្យាន​នោះ​ ទើប​ឈ្មោះ​ថា កលន្ទកនិវាបស្ថាន ជា​ទី​ព្រះរាជ​ទាន​ចំណី​ដល់​សត្វ​កង្ហែន វេលាតមក មាន​ឈ្មោះ​ហៅរួម​ជាមួយ​ពាក្យថា ព្រះវេឡុវ័នកលន្ទកនិវាបស្ថាន។
វែបសាយ

វេបសាយ​ គឺជាការប្រមូលផ្តុំ នូវទំនាក់ទំនងទៅនឹង គេហទំព័រ រូបភាព វីដេអូ ឬក៏ជា ប្រដាប់ប្រើប្រាស់ទំនើប ដទៃទៀត ដែលបាន ធ្វើការទំនាក់ទំនងនឹង URL ជាញឹកញាប់ការកើតមានឡើងដោយការទិញ ឈ្មោះកម្មសិទ្ធិ ឬ លេខកូដអាស័យដ្ឋាន ដែលប្រើនៅលើវេបសាយតាមរយះ អ៊ីនធឺណិត ។ វេបសាយ​ គឺជា ឯកសារមួយ ដែលជាតួរយ៉ាង គេសរសេរ បញ្ជូលលាយឡំគ្នាជាអត្ថបទយ៉ាងច្បាស់លាស់ ជាមួយ ទម្រង់ទ្រង់ទ្រាយនៃ ភាសា HTML ឬ XHTML។ គេហទំព័រ មួយអាច ចូលរួមប្រតិបត្តិការជាធម្មតាពី វេបសាយដ៏ទៃទៀត ជាមួយនឹងទីកន្លែង និងតម្លៃសមរម្យ។
គេហទំព័រ​ គឺត្រូវបានចូលទៅដល់ និង ការផ្ទេរបញ្ជូនទៅមក ជាមួយ HTTP ដែលអាចផ្តល់ នូវ សុវត្តិភាព និង ភាពឯកជន សំរាប់អ្នកប្រើប្រាស់អត្ថបទនៅលើគេហទំព័រ។ ឧបករណ៍ដែលអ្នកប្រើប្រាស់ប្រើ គឺជាញឹញាប់ មើលទៅលើប្រភេទកន្លែងប្រើប្រាស់។
វែបសាយ: សេចក្តីបញ្ជាក់

សេចក្តីបញ្ជាក់ 

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីនធើណែត
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីផ្សារ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:សេដ្ឋកិច្ច
វ៉លត៍ ឌីសនីយ៍

វ៉លតេរ អេលីយ៉ាស ឌីសនីយ៍ () (៥ ខែធ្នូឆ្នាំ ១៩០១ - ១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៦៦) គឺជាសហគ្រិនជនជាតិអាមេរិក ជាអ្នកបង្កើតគំនូរជីវចល អ្នកនិពន្ធ តួសម្តែង និងជាផលិតករភាពយន្ត។ ជាអ្នកត្រួសត្រាយផ្លូវនៃឧស្សាហកម្មគំនូរជីវចលរបស់អាមេរិក គាត់បានបង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនក្នុងការផលិតតុក្កតា។
វ៉អូចហ្សលលម៉ូទ័រ

ក្រុមហ៊ុន វ៉អូចហ្សលលម៉ូទ័រលីមីតធីតណត់ជា​ក្រុមហ៊ុន​រថយន្ត​របស់​ចក្រភព​អង់គ្លេស មាន​ទីស្នាក់ការ​នៅឆាលតុនប្រទេស​អង់គ្លេស។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1857 ក្រុមហ៊ុននេះផលិតរថយន្តរបស់ខ្លួនដោយប្រើឈ្មោះម៉ូដែលនៃម៉ាកយីហោអូផែលដែលជាប្អូនស្រីរបស់ខ្លួន និងប្រើរបៀបបើកបរដៃឆ្វេងរបស់អង់គ្លេស។
វ៉ាក់សាំងអសកម្ម

វ៉ាក់សាំងអសកម្ម មួយ (ឬ វ៉ាក់សាំងដែលត្រូវបានសម្លាប់ ) គឺជា វ៉ាក់សាំង ដែលមានភាគល្អិតរបស់ វីរុស បាក់តេរី ឬ ភ្នាក់ងារបង្ករោគ ដទៃទៀតដែលត្រូវបានលូតលាស់នៅក្នុង មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីបំផ្លាញសមត្ថភាពផលិតជំងឺ។ ផ្ទុយទៅវិញវ៉ាក់សាំងដែលនៅរស់ប្រើភ្នាក់ងារបង្ករោគដែលនៅតែមានជីវិត (ប៉ុន្តែស្ទើរតែត្រូវបានគេ បង្អាកសម្មភាព នោះគឺខ្សោយ) ។ ភ្នាក់ងារបង្ករោគសម្រាប់វ៉ាក់សាំងអសកម្មត្រូវបានបង្កើតក្រោមលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រងហើយត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីកាត់បន្ថយការឆ្លងហើយដូច្នេះការពារ ការឆ្លង ពីវ៉ាក់សាំង។  វីរុសត្រូវបានសម្លាប់ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រដូចជាកម្តៅឬ formaldehyde ។

វ៉ាក់សាំងអសកម្មត្រូវបានបែកចែកចាត់ថ្នាក់អាស្រ័យលើវិធីសាស្ត្រដែលប្រើដើម្បីធ្វើឱ្យវីរុសអសកម្ម។  វ៉ាក់សាំងវីរុសទាំងស្រុងប្រើការបំណែកវីរុសទាំងមូលបំផ្លាញដោយប្រើកំដៅសារធាតុគីមីឬវិទ្យុសកម្ម។  វ៉ាក់សាំងវិរុសបំបែក ត្រូវបានផលិតដោយប្រើទឹកសម្លាប់វីរុស។  Subunit vaccines ត្រូវបានផលិតដោយសម្អាតចេញ antigens ដែលជំរុញឱ្យបានល្អបំផុត ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅវិរុស ខណៈពេលយកសមាសភាគផ្សេងទៀតជាការចាំបាច់សម្រាប់មេរោគដើម្បីចម្លងឬរស់បានឬដែលអាចបណ្តាលឱ្យ មានប្រតិកម្មអវិជ្ជមាន ។  

ដោយសារតែវីរុសអសកម្មមានទំនោរទៅរកការឆ្លើយតបខ្សោយដោយ ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ជាងវីរុសដែលនៅរស់ ការចាក់ថ្នាំការពាររោគ និងការចាក់ថ្នាំ "booste " ច្រើនដងអាចត្រូវបានគេតម្រូវឱ្យផ្តល់នូវការឆ្លើយតបភាពស៊ាំដែលមានប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងនឹងរោគ។    វ៉ាក់សាំងដែលខ្វះសមត្ថភាពច្រើនតែផ្តល់ផលល្អសម្រាប់មនុស្សដែលមានសុខភាពល្អជាទូទៅព្រោះតែមួយដូសច្រើនតែមានសុវត្ថិភាពនិងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយមនុស្សមួយចំនួនមិនអាចទទួលថ្នាំបង្ការដែលមានការចាប់អារម្មណ៍បានទេពីព្រោះភ្នាក់ងារបង្កជំងឺបង្កហានិភ័យច្រើនពេកសម្រាប់ពួកគេ (ឧទាហរណ៍ មនុស្សចាស់ ឬមនុស្សដែលមាន ភាពស៊ាំខ្សោយ ) ។ ចំពោះអ្នកជំងឺទាំងនោះវ៉ាក់សាំងអសកម្មអាចផ្តល់ការការពារ។
វ៉ាក់សាំងអសកម្ម: ឧទាហរណ៍

ឧទាហរណ៍ 

 វីរុស ៖
 ចាក់ វ៉ាក់សាំងជំងឺខួរឆ្អឹងខ្នង ( វ៉ាក់សាំង Salk )
 វ៉ាក់សាំងជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទ A
 វ៉ាក់សាំងជំងឺឆ្កួតជ្រូក
 វ៉ាក់សាំងផ្តាសាយ ភាគច្រើន
 ចាក់វ៉ាក់សាំងជំងឺរលាកស្រោមខួរក្បាល
 បាក់តេរី ៖
 ចាក់ វ៉ាក់សាំងធាតុបង្កជំងឺ
 វ៉ាក់សាំងអាសន្នរោគ
 វ៉ាក់សាំងប៉េស្ត
 វ៉ាក់សាំងជំងឺប៉េសសាយស
វ៉ាក់សាំងអសកម្ម: យន្ដការ

យន្ដការ 
ចំនែកតូចៗនៃធាតុបង្កជំងឺត្រូវបានបំផ្លាញនិងមិនអាចបែងចែកបានទេ ប៉ុន្តែភ្នាក់ងារបង្កជំងឺរក្សានូវរូបរាងមួយចំនួនរបស់ពួកគេដើម្បីប្រព័ន្ធភាពស៊ាំកត់សម្គាល់និងធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធភាពស៊ាំមានសកម្មភាពក្នុង។ នៅពេលផលិតបានត្រឹមត្រូវវ៉ាក់សាំងមិនឆ្លងទេប៉ុន្តែភាពអសកម្មដែលមិនត្រឹមត្រូវអាចបណ្តាលឱ្យមានភាគល្អិតនៅដដែលនិងឆ្លង។ ដោយសារតែធាតុបង្កជំងឺបានសម្លាប់ក្នុងវ៉ាក់សាំងត្រឹមត្រូវ វាមិនអាចកង្កើតបានឡើយដូច្នេះត្រូវចាក់រំលឹកឡើងវិញតាមកំណត់ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងភាពសុំា។
វ៉ាទីកង់

បុរីវ៉ាទីកង់ ឬ រដ្ធធានីវ៉ាទីកង់(Vatican City) គឺជារដ្ធធានីដីគោក ដែលជាដែនដីដែលមាន របងបរិពន្ធភូមិ(ដីដែលមានដីឯទៀតពទ្ធ័ជុំវិញ)ក្នុងទីក្រុងរ៉ូម។
វាជាទីក្រុងដែលមានផ្ទៃដី ប្រហែលជា ៤៤ ហិចតា(១១០ អេឃឺ:រង្វាស់ដីអង់គ្លេសដែលមាន៤ ក្នុងមួយហិចតា)ហើយមានចំនួនប្រជាជនត្រឹមតែជាង ៨០០។ដោយសារហេតុនេះ
ដែលធ្វើអោយ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ជាសមាគមអន្ដរជាតិតូចជាងគេបំផុតនៅក្នុងពិភពលោកដែលបានទទួលស្គាល់ជារដ្ធឯករាជ្យដោយសារ លក្ខខណ្ឌ័តំបន់និងចំនួនប្រជាជន។
វ៉ាទីកង់: ឯករាជ្យរបស់បុរីវ៉ាទីកង់

ឯករាជ្យរបស់បុរីវ៉ាទីកង់
វ៉ាទីកង់បានបង្កើតជារដ្ធឯករាជ្យឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៩ ដោយយោងទៅតាមសន្ធឹកសញ្ញា ឡេតឺរ៉ង់(Lateran Treaty)ដែលបានចុះហត្ថលេខាដោយ លេខាធិកា ការឌីណ័ល(សមណសក្ដិក្នុងគ្រឹស្ដសាសនា)នៃរដ្ធ លោក ភៀត្រូ ហ្គាសផារី(Pietro Gasparri) ក្នុងនាមនៃ សម្ដេចប៉ាប ភីស ទី១១(Pope Puis  XI) ហើយដោយ នាយករដ្ធមន្រ្តី និងប្រមុខរដ្ធាភិបាល លោក ប៊ឺនីតូ មូសូលីនី(Benito Musolini)   ព្រមទាំង សម្ដេច វិចទ័រ អេម៉ាណូអែលទី៣(Victor Emmanuel III) នៃប្រទេសអ៊ីតាលី។រដ្ធធានីវ៉ាទីកង់ មានភាពខុសប្លែកពី ទីក្រុង ហូលី ស៊ី (Holy See)ដែល មានភាពជាម្ចាស់ការមុន ភាពជាសាសនាគ្រឹស្ដហើយនិងមានការិយាល័យសង្ឍរាជ(សម្រាប់សាសនាគ្រឹស្ដសាសនា)
ប្រមាណជា ១.២ កោដ ជាឡាទីន(Latin)ហើយនិងអ្នកកាន់លទ្ធិ អេសស្ទើនកាតូលិក នៅជុំវិញផែនដី។
វ៉ាទីកង់: បទបញ្ញាត្តិ

បទបញ្ញាត្តិ
បទបញ្ញាត្តិ នៃទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ត្រូវបានបោះពុម្ព នៅ ក្នុង ប្រទេសអ៊ីតាលី ហើយឯកសារផ្លូវការ របស់ ហូលីស៊ី ភាគច្រើនបានមកពី ឡាទីន។អង្គភាពទាំងពីរ មាន លិខិតឆ្លងដែន ខុសគ្នា ដែលរដ្ធ ហូលីស៊ី ដែលបានចាប់ផ្ដើមត្រឹមតែជា អង្គការទូត និង ការបម្រើលិខិតឆ្លងដែន តែប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯ រដ្ធធានីវ៉ាទីកង់ កើតចេញពី លិខិតឆ្លងដែនធម្មតា ក្នុងករណីនោះ មានលិខិតឆ្លងដែល តិចតួចណាស់ដែលបាន ត្រូវបានបង្កើត។
សន្ធឹកសញ្ញា ឡេតឺរ៉ង់ នៅឆ្នាំ ១៩២៩ ជាសន្ធឹកសញ្ញាដែលបាន ធ្វើអោយរដ្ធ វ៉ាទីកង់បានរស់រានមានជីវិត មានមុខមាត់ឡើង អាចនិយាយបានថា វាជាការបង្កើតថ្មីមួយដែរ
(បុព្វកថានិង អត្ថបទ ទី៣) វាមិនដូចកែរដំណែល នៃរដ្ធប៉ាប៉ាល់(Papal State, 756 - 1870) ដែលធំជាង ដែលបានហ៊ុំពទ្ធ័ ចំនុចកណ្ដាល់នៃទីក្រុងនៃក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី ច្រើនជាង។អាណាខេត្តភាគច្រើន គឺត្រូវបានរាប់បញ្ចូលទៅក្នុង ព្រះរាជាណាចក្រ​​​​​ អ៊ីតាលី(Italy) នៅឆ្នាំ ១៨៦០ ហើយ ចំណែកចុងក្រោយគេគឺ ទីក្រុងរបស់រ៉ូម ជាមួយនិង ឡេស្យូ(Lazio)
នៅកំឡុងពេល១០ឆ្នាំក្រោយពីឆ្នាំ១៨៧០។
វ៉ាទីកង់: ប្រភពច្បាប់នៅវ៉ាទីកង់

ប្រភពច្បាប់នៅវ៉ាទីកង់
វ៉ាទីកង់ គឺជាសហធម្មិក ឬ បព្វជ្ជា នៃរដ្ធរាជាធិបតេយ្យ ច្បាប់នេះចេញដោយ សង្ឃរាជនៃទីក្រុងរ៉ូម គឺសម្ដេចប៉ាប(Pope)។នៅទីនោះអ្នកដែលមានតួនាទីខ្ពស់ជាងគេ គឺ ភាគច្រើនជាអ្នកបួសគ្រឹស្ដសាសនាកាតូលិក នៃអ្នកបួសដេលមានប្រភពជាតិសាសន៍ផ្សេងគ្នា។វាគឺជាដែនដីដែលស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ ហូលីស៊ី(Holy See)ហើយជាតំបន់និវេសដ្ធាន(ដំណាក់ ឬ លំនៅ)របស់សម្ដេចប៉ាប ចង់បានន័យថាជាវិមាន របស់សាវកររបស់ព្រះគ្រឹស្ដ អាស្រ័យ។សម្ដេចប៉ាប ជាទូទៅមានទីលំនៅនៅតំបន់នេះ ដែលនៅឆ្នាំ ១៩២៩ បានក្លាយជាទីក្រុងវ៉ាទីកង់តាំងពីផ្ដាច់ខ្លួនពី អេវីងន(Avignon) នៅឆ្នាំ ១៣៧៧  ប៉ុន្តែ  ជួនកាលពួគគេក៏មានទីអាស្រ័យនៅ វាំង ឃ្យៀរីណល(Quirinal  Palace)នៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូម និង កន្លែងដទៃទៀតផងដែរ។កាលពីមុន ពួកគេមានលំនៅ នៅវិមានឡេតឺរ៉ង់(Lateran  Palace)នៅលើភ្នំខៀរឡែន(Cealian Hill)នៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូមដែលនៅឆ្ងាយពី ទីក្រុងវ៉ាទីកង់។រាជាធិរាជខន់ស្ដែនត៉ាន(Emperor Constantine)បានប្រគល់ទីក្រុងនេះអោយទៅ សម្ដេចប៉ាបមីលធៀដិស(Pope Miltiades)នៅឆ្នាំ ១៣៣។ហត្ថលេខានៃការព្រមព្រៀងនោះ ត្រូវបានបង្កើតជារដ្ធថ្មីឡើងដែលក្រោយមកសំណង់អគារបានសាសង់ឡើង
នៅទីនោះជាបន្ដបន្ទាប់ហើយបន្ទាប់ពីការកកើតមក វាត្រូវបានចុះអោយមានរដ្ធនេះឡើងដោយសារ កតិសញ្ញាឡេតឺរ៉ង់ ដែលបានបើកមុខមាត់ទីក្រុងនេះអោយគេបានស្គាល់វា។
វ៉ាទីកង់: លក្ខណះទីតាំងភូមិសាស្រ្ដ

លក្ខណះទីតាំងភូមិសាស្រ្ដ
 លក្ខណះទីតាំភូមិសាស្រ្ដ
លក្ខណៈទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
អាកាសធាតុនៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់មានលក្ខណះដូចគ្នាទៅនិងទីក្រុងរ៉ូមដែរ។សីតុណ្ហភាព ទីនោះជាសីតុណ្ហភាពបែប អាកាសធាតុមេឌីទែរ៉ានេ(Mediterranean Climate)ដែលជាអាកាសធាតុមិនក្ដៅពេកហើយក៏មិនត្រជាក់ពេកដែរហើយ នៅរដូវអាកាសធាតុត្រជាក់សើម ចាប់ពី ខែកញ្ញា ដល់ ពាក់កណ្ដាលខែ ឧសភា ចំណែកឯរដូវក្ដៅ ហើយស្ងួតបានចាប់ផ្ដើម ពី ខែឧសភាដល់ខែ សីហា។វាមានលក្ខណះភូមិសាស្រ្ដតាមតំបន់មួយចំនួន គឺនៅទីនោះមានទឹកសន្សើមនិងអព្ទ័ធ្លាក់ច្រើន ដោយសារតែ មាឌ(ទំហំ)ដ៏ធំខុសពីធម្មតារបស់ អេសធី ភីតឺ បេស៊ីលីខា (St Peter's Basilica)មានល្បើក(កំពស់ទឹក) ប្រភពទឹកផុស និង ទំហំដ៏ធំនៃការក្រាលផ្លូវកែង។

ទីក្រុងវ៉ាទីកង់មកពីពាក្យថា រដ្ធតូចបំផុត  ដោយវាមានចំនុចចាប់ផ្ដើមពីផ្ទៃដីនៅរង្វង់ ៤៤ ហិចតា (១១០ អេឃឺ)។នៅខែកក្ដដា ២០០៧ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ត្រូវបានសំរេចអោយក្លាយជារដ្ធអព្យាក្រិតដែលមានប្រើប្រាស់ធ្យូងថ្មជាលើកដំបូង។ពួកគេមានគំរោងសំរេចការព្រមព្រៀងនេះដោយ ការទូទាត់ការកើនឡើងនៃ កាបូនឌីអុកស៊ីត
(Carbon dioxide) ជាមួយនិងការបង្កើត នូវតំបន់ព្រៃរក្សាអាកាសធាតុ វ៉ាទីកង់(Vatican climate forest) នៅប្រទេសហុងគ្រី(Hungary)។

ឈ្មោះ វ៉ាទីកង់ បានសរសេរមុនថ្ងៃខែ គ្រឹស្ដសាសនា ហើយមកពី ឡាទីន មូនស៍ វ៉ាទីខានឺស(Mons Vaticanus: Vatican hill) មានន័យថា ភ្នំវ៉ាទីកង់។ ដែនដី នៃទីក្រុងវ៉ាទីកង់ គឺជាផ្នែកមួយនៃ មូនស៍ វ៉ាទីខានឺស ហើយវាក៏នៅជិតគ្នានិងអតីតទីវាល(វាលស្រែ)វ៉ាទីកង់ដែរ។វាគឺស្ថិតនៅក្នុងដែនដីនេះ ដែល អេសធី ភីតឺ បេស៊ីលីខា,វិមានសាវកររបស់ព្រះគ្រឹស្ដ(អេប៉ូស្តូលីក ផាលេស :Apostolic palace) ហើយសាមន្ទីរ ក៏ត្រូវបានកសាងឡើង ស្របតាមភាពប្លែកពីអគារផ្សេងទៀត។តំបន់នេះត្រូវបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃ រ្យូនី(Rione)របស់ទីក្រុងរ៉ូម នៃ បឺហ្គូ(Borgo) រហូតដល់ ឆ្នាំ ១៩២៩។ក្រោយមកវាក៏បានផ្ដាច់ខ្លួនចេញពីទីក្រុងនៅលើមាត់ច្រាំងខាងលិចនៃទន្លេទីបេ(Tiber) តំបន់នេះបានក្លាយជាតំបន់ដែលអំនោយផល(ថ្មផុសពីដី)ដែលត្រូវបានការពារ ដោយការសហការគ្នាសាងសងកំពែង ក្រោមការដឹកនាំដ៏ល្អពី សម្ដេចប៉ាប លីអូទី៤(Pope Leo IV)(៨៤៧ដល់ ៥៥)ហើយក្រោយមកត្រូវបានពង្រីកបន្ថែមជានូវកំពែងការពារដ៏រឹងមាំរហូតមកដល់ពេលថ្មីៗនេះ ដែលសាងសង់ក្រោមការដឹកនាំរបស់ សម្ដេចប៉ាប ប៉ូលទី៣(Pope Paul III )(១៥៣៤ ដល់ ៤៩)សម្ដេចប៉ាប ពៀសទី៤(Pope Pius IV)(១៥៥៩ ដល់ ៦៥) និង សម្ដេចប៉ាប អ៊ុយប៉ែន(Urban VIII)(១៦២៣ ដល់ ៤៤) ។នៅពេលដែលមានកតិសញ្ញា ឡេតឺរ៉ង់ នៃឆ្នាំ ១៩២៩ ដែលបានផ្ដល់អោយនូវរូបរាងដល់ទីក្រុងវ៉ាទីកង់បាននិងចាប់ផ្ដើមរៀបចំវាឡើង ព្រំដែននៃដែនដីដែលបានស្នើរសុំ គឺបានមានឥទ្ធិពល ដោយចំនួនដ៏ច្រើននៃចំនួនផ្ទៃដីទាំងអស់នៃទីក្រុងនេះនៅឆ្វែលគ្នាជារង្វង់នេះ។តំបន់ខ្លះនៃព្រំដែនគ្មានកំពែងទេ ប៉ុន្ដែអគារដែលបានផ្ដល់អោយនោះជាចំណែកនៃខ្សែព្រំដែនដែលពិតប្រាកដណាស់ ហើយចំពោះផ្នែកបំណែកតូចនៃព្រំដែន មានកំពែងដ៏ទំនើបមួយត្រូវបានសាងសង់ឡើង។ដែនដីដែលរួមបញ្ចូលទាំង វិសាលដ្ធាន អេសធី ភីតឺ  ជាសំគាល់ពី ព្រំដែននៃប្រទេសអ៊ីតាលី ត្រឹមតែ ជាខ្សែបន្ទាត់ពណ៍ស តាមបណ្ដោយ វិសាលដ្ធាន