navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង

+ក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសាបារាំង frameless| ទង់​ជាតិ​ក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសាបារាំងalt=|ស្តាំ|frameless|upright=1.5 ទីបញ្ជាការ ទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ភាសាផ្លូវការ​ បារាំង សមាជិកភាព សមជិក ៥៦​ រដ្ឋ សមាគមន៍៣រួមគ្នា អ្នកអង្កេត១៤ អ្នកដឹកនាំ​"
ការប្រតិបត្តិការណ៍
| លោក អាប់ឌូ ឌីអោហ្វ
|-
| ចាត់តាំងឡើង​''' ១៩៧០
ក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសាបារាំង គឺជាអង្គការអន្តរជាតិនៃនយោបាយ និងរាជរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសបារាំង​​ ដូចជា 
ភាសាដើមនៃប្រពៃណីវប្បធម៌ នៅត្រង់មាត្រានៃសេចក្តីសំខាន់នៃប្រជាជន​ដែលជាតិក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសាបារាំង
(និយាយភាសាបារាំង) ដែលមានកំនត់សំគាល់បញ្ចូលគ្នាជាភាសាបារាំង រឺវប្បធម៌បារាំង​ ។ការដែលបានដឹងដូច
ជាអង្គការអន្តរជាតិនៃនយោបាយរបស់បារាំង (OIF) Ocean Iron fertilization អង្កការនេះមានសមជិក ៥៦ទាំងរដ្ឋ
និងរដ្ឋាភិបាលសមាគមន៍៣ ហើយនិង អ្នកអង្កេត១៤ ។​ក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសាបារាំងគឺផ្តោតទៅលើអ្វីដែលពិសេស
នៅក្នុងប្រទេសបារាំងដើម្បីរួបរួមជាសហគមន៍ នៃប្រជាជនដែលនិយាយភាសាបារាំង រួមទាំងបណ្តាញអង្កការគាំទ្រ
រដ្ឋនិងឯកជនជាពិសេសចូលរួមរិតចំណងក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសាបារាំង។ នៅក្នុងនិតិភាពមួយនៃសមាជិករដ្ឋ មិន
មែនភាសាកំណើតមុនគេនោះទេ ។ តំរូវការតំបូងសំរាប់ទទួលសមជិកដើម្បីចូលរួមនៅក្នុងក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសា
បារាំងគឺមិនមែនដឺក្រេនៃការប្រើភាសាបារាំង នៅក្នុងសមាជិកប្រទេសទេ ប៉ុន្តែវត្តមានទូរទៅ នៃវប្បធម៌ និង ភាសា
បារាំងនៅក្នុងអត្តសញ្ញាណនៃសមាជិកប្រទេស ។ ជាធម្មតា ដើមដំបូងគឺមហិច្ចតាអនានិគមន៍របស់បារាំង ជាមួយ
ប្រវត្តសាស្រ្តជាតិនៅក្នុងប្រទេសដ៏ទៃ។អ្នកភូមិសាស្ត្របារាំង លោក អូនណេស៊ីប រីខ្លាស​ ជាបងប្រុស 
លោក​អេលីសេ រីខ្លាស ជាអ្នកបង្កើតពាក្យ ក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសាបារាំងនៅក្នុងឆ្នាំ​ ១៨៨០ ផ្តោតទៅ
លើសមាគមន៍នៃប្រជាជននិងប្រទេសដែលប្រើភាសាបារាំង ។ 
ក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសាបារាំង បានធ្វើជាតំណាងក្នុងពេលលើកទីពីរដោយលោក លីប៉ូល ស៊ីដាស៊ាងហ័រចលនា
នីគ្រីតធូត បានដួលរលំ ហើយរលឹកវិញ្ញាណឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៦២ ដែលចាត់ទុកមនុស្សនិយម ។អង្កការដែលទំ
នើបបង្កើតបង្កើតនៅឆ្នាំ ១៩៧០។ បាវចនារបស់វាគឺ សមភាព សេរីភាព ភាតរភាព។ការចាប់ផ្តើមនិយាយភាសាបារាំងតំបូង
នៅក្លិបតូចមួយនៅប្រទេសខាងជើង នៃក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសាបារាំងបានធ្វើសមយុទ្ធ ដើម្បីចូលរួមជាមែកធាងអង្កការ
សហប្រត្តិបត្តិការណ៍ យ៉ាងច្រើនជាមួយសមាជិករដ្ឋនៅក្នុង វិស័យ វប្បធម៌ វិទ្យាសាស្រ្ត សេដ្ឋកិច្ច យុត្តិធម៌ 
និងសន្តិភាព ។
Organisation internationale de la Francophonie
right|thumb|ទង់ជាតិនៅសភា កាណាដា នៅរដ្ឋអូតាវា
អង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង: សាសនទូត

សាសនទូត 
ស្ថានទូតរបស់ក្រុមអន្តរជាតិប្រើភាសាបារាំងដែលជួយផ្តល់ជាវិភាគទានដល់អង្កការនោះ។ហើយថ្មីៗនេះអាគារ 
នោះត្រូវបានបោះបង់ចោលនោក្នុងតំបន់អាំងតង់ណែន ណារីវ៉ូ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែវិច្ឆិការ ឆ្នាំ ២០០៥ ។ការទទួល
យកនោះត្រូវបានគេចាប់ផ្តើមធ្វើនៅតំបន់ អ៊ូអាហ្កាឌូហ្កូ ហើយនិងតំបន់ប៊ូគីណាហ្វាសូ នៅថ្ងៃទី ២៦-២៧ខែវិច្ចិ
ការឆ្នាំ២០០៤ដែលសបញ្ជាក់អោយឃើញពីការឈប់ទទួលយក នូវទំរង់បែបបទការងារសំរាប់អំឡុងពេលឆ្នាំ
២០០៤​ដល់ឆ្នាំ២០១៤។
អង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង: ភាសាបារាំង វប្បធម៌បារាំង និង វិទ្យាផ្សេងៗទៀត

ភាសាបារាំង វប្បធម៌បារាំង និង វិទ្យាផ្សេងៗទៀត 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការ​អន្តរជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា​បារាំង
អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក

អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក ( WMO ) គឺជាទីភ្នាក់ងារឯកទេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិលើ វិទ្យាសាស្ត្របរិយាកាស អាកាសធាតុ ជលសាស្ត្រ និង ភូគព្ភសាស្ត្រ ។ 

អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក មានប្រភពមកពីអង្គការឧតុនិយមអន្តរជាតិ ដែលជាអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៧៣ ជាវេទិកាសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យ និងការស្រាវជ្រាវអាកាសធាតុ។  សំណើដើម្បីធ្វើកំណែទម្រង់ស្ថានភាព និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃ IMO ឈានដល់សន្ធិសញ្ញាឧតុនិយមពិភពលោកឆ្នាំ១៩៤៧ ដែលបានបង្កើតជាផ្លូវការនូវអង្គការឧតុនិយមពិភពលោក។  អនុសញ្ញានេះបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥០ ហើយនៅឆ្នាំបន្ទាប់ អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក បានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការជាអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាលមួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធអង្គការសហប្រជាជាតិ ។

អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយប្រទេស និងដែនដីចំនួន១៩៣ និងសម្របសម្រួលការផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យ ព័ត៌មាន និងការស្រាវជ្រាវ "ដោយឥតគិតថ្លៃ និងគ្មានការរឹតត្បិត" រវាងស្ថាប័នឧតុនិយម និងជលសាស្ត្ររៀងៗខ្លួននៃសមាជិករបស់ខ្លួន។   វាក៏សហការជាមួយដៃគូមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការអន្តរជាតិផ្សេងទៀតលើបញ្ហាទាក់ទងនឹងការការពារបរិស្ថាន ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការគ្រប់គ្រងធនធាន និង ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសង្គម ។ 

មានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយសមាជឧតុនិយមពិភពលោក ដែលមានសមាសភាពពីរដ្ឋជាសមាជិក ដែលប្រជុំរៀងរាល់បួនឆ្នាំម្តង ដើម្បីកំណត់គោលនយោបាយ និងអាទិភាព។ សភាត្រូវបានដឹកនាំដោយក្រុមប្រឹក្សាប្រតិបត្តិដែលដឹកនាំដោយប្រធានាធិបតីដែលបច្ចុប្បន្នលោក ហ្គ្រេហាដ អាឌ្រៀន នៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។
អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស

រូបភាពតូច| អតីតនាយកប្រតិបត្តិ ខេនណេត រ៉ូច ថ្លែងនៅក្នុង សន្និសិទសន្តិសុខទីក្រុងម៉ូនីឆ លើកទី៤៤ ឆ្នាំ២០០៨
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស (អក្សរកាត់ខ្លី: HRW ) គឺជាអង្គការអន្តរជាតិមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងញូវយ៉ក ដែលធ្វើការស្រាវជ្រាវ និង ការតស៊ូមតិ លើសិទ្ធិមនុស្ស ។  ក្រុមនេះដាក់សម្ពាធដល់រដ្ឋាភិបាល អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយក្រុមហ៊ុន និងអ្នករំលោភសិទ្ធិមនុស្សម្នាក់ៗឱ្យបរិហារការរំលោភបំពាន និងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ហើយជារឿយៗធ្វើការជំនួសជនភៀសខ្លួន កុមារ ជនចំណាកស្រុក និងអ្នកទោសនយោបាយ។

ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៧ អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​បាន​ចែក​រំលែក​រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិភាព ​ក្នុង​នាម​ជា​សមាជិក​ស្ថាបនិក​នៃ​យុទ្ធនាការ​អន្តរជាតិ​ដើម្បី​ហាម​ប្រាម​គ្រាប់​មីន ។  អង្គការនេះបានដើរតួនាំមុខគេនៅក្នុង សន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ២០០៨ ដែលហាមប្រាមគ្រាប់បែកចង្កោម ។ 

ការចំណាយប្រចាំឆ្នាំរបស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស (HRW) មានចំនួនសរុប ៥០.៦លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១១  ៦៩.២លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៤  និង ៧៥.៥លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៧។
អង្គការ​អភិវឌ្ឍន៍​សហគមន៍: ប្រវត្តិ​​របស់​អង្គការ

ប្រវត្តិ​​របស់​អង្គការ 

អង្គការ​កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​ស្ត្រី​ក្នុង​សហគមន៍​ បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ​ជា​អង្គការ គ្រីស្ទាន​មួយ​ ដែល​ជា​កម្មវិធី​មួយ​​នៅ​ក្នុង​​អង្គការ​​សឺវែន​ (​ SERVENTS ) មាន​សកម្មភាព​ផ្នែក​កម្មវិធី​សន្សំ​ឥណទាន​ ដោយ​ភ្ជាប់​ជាមួយ​ការ​អប់រំ​សុខភាព​បឋម​ដល់​គ្រួសារ​ស្ត្រី​ក្រីក្រ​ក្នុង​ សហគមន៍ ​ចំនួន​១៦​ភូមិ នៅ​ ៦​សង្កាត់ ​ក្នុង​​ខណ្ឌ​មានជ័យ រាជធានី​ភ្នំពេញ។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០០​ អង្គការ​អភិវឌ្ឍន៍​សហគមន៍​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ផ្លូវ​ការ​ពី​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ធ្នូ ២០០០។
នៅ​ក្នុង​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០០៦ កម្មវិធី​សន្សំ​-ឥណទាន​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​ ដោយ​ការ​ផ្ទេរ​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​​​ទៅ​សហគមន៍​ជា​អ្នក​អនុវត្ត​បន្ត។ បន្ទាប់​មក​អង្គការ​កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​ស្ត្រី​ក្នុង​សហគមន៍ ​បាន​ប្ដូរ​យុទ្ធសាស្ត្រ ​ដោយ​ប្រែ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​ចម្រុះ​ មាន​ឈ្មោះ​ថា​ "ការ​អប់រំ​សហគមន៍​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ" ដែល​ស្រប​ទៅ​តាម​​ទិសដៅ​អង្គការ​ និង​គោលការណ៍​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ​របស់​រដ្ឋាភិបាល ហើយ​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​មក​ជា​អង្គការ​អភិវឌ្ឍន៍​សហគមន៍ "អ.អ.ស" Community Development Organization "CODO" ដែល​ចេញ​ដោយ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​១៨ ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ​២០០៧។
អង្គការ​អភិវឌ្ឍន៍​សហគមន៍: ទស្សនៈ វិស័យ

ទស្សនៈ វិស័យ 

ចង់​ឃើញ​នូវ​គុណភាព​នៃ​ការ​រស់​នៅ​របស់​គ្រួសារ​ក្រីក្រ គ្រួសារ​ដែល​ងាយ​ទទួល​រងគ្រោះ​ ជាពិសេស​គ្រួសារ​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​ក្រីក្រ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ឱ្យ​មាន​ភាព​រីកចម្រើន និង​សុខុមាលភាព ​តាម​រយៈ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់។
អង្គការ​អភិវឌ្ឍន៍​សហគមន៍: បេសកកម្ម

បេសកកម្ម 

គាំទ្រ​ដល់​សហគមន៍​ក្រីក្រ ដើម្បី​ធ្វើការ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រកប​ដោយ​និរន្តភាព តាម​រយៈ​ការ​កសាង​សមត្ថភាព​ កម្មវិធី​មត្តេយ្យសាលា ផ្សព្វផ្សាយ​អំពី​យេនឌ័រ ការ​ទប់​ស្កាត់​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ការ​អប់រំ​សុខភាព​បឋម​ ការ​ចង​ក្រង​ក្រុម​ជួយ​ខ្លួន​ឯង ដល់​គ្រួសារ​ក្រីក្រ និង​គ្រួសារ​ដែល​ងាយ​រង​គ្រោះ។
អង្គការ​អភិវឌ្ឍន៍​សហគមន៍: គុណ​តម្លៃ

គុណ​តម្លៃ 

ការ​គោរព​ស្រឡាញ់ មេត្តា​ករុណា សង្គ្រោះ មាន​សេចក្ដី​ស្មោះត្រង់ សាមគ្គី​ភាព មាន​ការ​ប្ដេជ្ញា​ខ្ពស់​ មាន​ការ​ចូលរួម មាន​ការ​ប្រាស្រ័យ​ទាក់ទង​ល្អ មាន​គំនិត​ច្នៃ​ប្រឌិត មាន​គណនេយ្យភាព និង​ធ្វើ​ការងារ​ជា​ក្រុម។
អង្គការ​អភិវឌ្ឍន៍​សហគមន៍: គោលដៅ

គោលដៅ 

ចូលរួម​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ​ តាម​រយៈ​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​អំពី​យេនឌ័រ និង​ការ​អប់រំ​សុខភាព​បឋម​ ការ​ទប់​ស្កាត់​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ការ​ចង​ក្រង​ក្រុម​ជួយ​ខ្លួន​ឯង និង​ការ​ផ្ដល់​ការ​អប់រំ​ជា​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ​ ដល់​កុមារ​អាយុ​ពី ៣-៥ ឆ្នាំ។
អង្គការ​អភិវឌ្ឍន៍​សហគមន៍: គោលបំណង

គោលបំណង 
 ផ្សព្វផ្សាយ​ការ​យល់​ដឹង​លើ​ផ្នែក​យេនឌ័រ ដល់​ក្រុម​គ្រួសារ​ក្រីក្រ​គោលដៅ ក្នុង​គោល​បំណង​ឲ្យ​ស្ត្រី ​និង​ បុរស មាន​ភាព​ស្មើគ្នា​ក្នុង​ការងារ និង​ចែក​រំលែក​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ក្នុង​ជីវភាព​រស់​នៅ ដោយ​គ្មាន​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ។
 ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ឥរិយាបថ និង​ការ​យល់​ដឹង តាម​រយៈ​ការ​បណ្ដុះបណ្ដាល ការ​ទទួល​ព័ត៌មាន​ ការ​អប់រំ និង​ទទួល​បាន​សេវាកម្ម​អប់រំ​សុខភាព​បឋម មូលដ្ឋាន ​ក្នុង​ការ​ថែទាំ​សុខភាព​ និង​ការ​ទប់ស្កាត់​ជំងឺ​កាមរោគ HIV/អេដស៍។
 ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង នូវ​ស្ថានភាព​អប់រំ​របស់​កុមារ​ក្រីក្រ​ក្នុង​សហគមន៍​គោលដៅ ឲ្យ​មាន​លទ្ធភាព​បាន​ទៅ​រៀន​សាលារដ្ឋ និង​ជួយ​កាត់​បន្ថយ ការ​កេងប្រវ័ញ្ច​កម្លាំង​ពលកម្ម​របស់​កុមារ និង​អក្ខរកម្ម។
 បង្កើត​ក្រុម​ជួយ​ខ្លួន​ឯង តាម​រយៈ​ការ​ចងក្រង​ជា​ក្រុម​សន្សំ សាមគ្គីភាព ការ​ជួយ​គ្នា ​ និង​បណ្ដុះបណ្ដាល នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន​សហគមន៍​ក្រុម​គោលដៅ ដោយ​មាន​ការ​ចូលរួម​ពី​សហគមន៍។

ដើម្បី​សម្រេច​បាន​នូវ​គោល​បំណង​ខាង​លើ​អង្គការ​មាន​គម្រោង​សកម្មភាព ៣
 Image:Cdo 1 0.gif
១- គម្រោង​ផ្សព្វផ្សាយ ​យេនឌ័រ​ និង​អប់រំ​សុខភាព​បឋម
យេនឌ័រ បណ្ដុះបណ្ដាល​ ចំណេះដឹង​យេនឌ័រ​ ជា​មូលដ្ឋាន​ដល់​ភ្នាក់ងារ​អប់រំ​មិត្ត​តាម​សហគមន៍​ គោលដៅ ​ក្នុង​គោលបំណង​លើក​ស្ទួយ​សិទ្ធ​អំណាច​ស្ត្រី។
សុខភាព ធ្វើការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ និង​បណ្ដុះបណ្ដាល​ដល់​សមាជិក​ក្រុម​គោលដៅ​នូវ​ប្រធានបទ អប់រំ​សុខភាព​បឋម ការ​ទប់ស្កាត់​ជំងឺ​កាមរោគ HIV/អេដស៍ និង វិធីសាស្ត្រ​ក្នុង​ការ​ពន្យារ​កំណើត។ ក្នុង​នោះ​ផង​ដែរ ​គម្រោង​បាន​ផ្ដល់​ព័ត៌មាន​ទៅ​សហគមន៍​ ពី​ស្ថាប័ន​អង្គការ​ មន្ទីរពេទ្យ និង មណ្ឌល​សុខភាព ​ដែល​មិន​គិត​ថ្លៃ​សេវាកម្ម​ព្យាបាល ឬ​គិត​ក្នុង​តម្លៃ​ទាប ​ដើម្បី​ឲ្យ​ពួក​គាត់​មាន​លទ្ធភាព​ទទួល​នូវ​សេវា​ទាំងនោះ។

២-គម្រោង​អប់រំ​មត្តេយ្យសាលា
ផ្ដល់​សេវា​អប់រំ​កម្រិត​មត្តេយ្យសាលា​ដល់​កុមារ​ក្នុង​តំបន់​ក្រីក្រ ដែល​មាន​អាយុ​ពី ៣ ​ទៅ ​៥​ឆ្នាំ ​ឲ្យ​បាន​ទទួល​មូលដ្ឋាន​ចំណេះដឹង​ក្នុង​ការ​អាន ការ​រាប់ និង​ការ​សរសេរ ហើយ​អាច​មាន​លទ្ធភាព បន្ត​ចូល​រៀន​នៅ​សាលាបឋមសិក្សា។

៣-គម្រោង​ក្រុម​សន្សំ​ជួយ​ខ្លួន​ឯង
ជួយ​សម្របសម្រួល និង​គាំទ្រ​ឲ្យ​មាន​ឡើងវិញ​ នូវ​ការ​ចេះ​ជួយ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ក្នុង​សហគមន៍​ តាម​រយៈ ការ​ជួយ​ជា​កម្លាំង​ចិត្ត គំនិត ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​បទពិសោធន៍ ការ​សន្សំ​-​ខ្ចី​ប្រាក់​ក្នុង​ក្រុម​ ជួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​លក្ខខ័ណ្ឌ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត របស់​គ្រួសារ​ក្រីក្រ​ក្រុម​គោលដៅ​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង។
អង្គកែម

អង្គកែម ជាព្រះនត្តានៃព្រះបាទធម្មាសោករាជ ត្រូវបានចាត់តាំងជាសម្ដេចចៅពញាអជ៌ុនទៅគ្រងខេត្តត្បូងឃ្មុំ។
អង្គកែម: ប្រវត្តិនិងព្រះធាតុ

ប្រវត្តិនិងព្រះធាតុ
កាលផែនដីព្រះបាទអរិដ្ឋពលពាហនោនោះ ព្រះអង្គចាត់ព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គព្រះនាមពញាអរ តាំងជាសម្តេចចៅពញាអជ៌ុនឱ្យមកគ្រងស្រុកត្បូងឃ្មុំជាសាមន្តរាជធំ។ សន្តតិវង្សពញាអរគ្រងស្រុកនេះបាន៨តលុះផុតបុត្រព្រះត្រកូលនោះទៅ ដោយព្រះរាជាជាន់ក្រោយៗរបស់សម្តេចចៅពញាអរជូននោះ អាឥតរាជបុត្រនឹងតវង្ស​នោះក្នុងផែនដី ព្រះបាទធម្មាសោករាជ ព្រះអង្គចាត់ព្រះរាជនត្តាមួយព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាមព្រះអង្គកែមឱ្យមកគ្រងស្រុកត្បូងឃ្មុំតាំងព្រះនាមជាសម្តេចពញាអរជូន ព្រះអង្គកែមមានទ្វារ៤ ចៅមឿង៥គឺ ចៅមឿងទួលអង្គុញងារ ជាឧកញ៉ារិទ្ធីជោ១ ចៅមឿងព្រៃជីកតួងារជាឧកញ៉ាក្រៃសរសេនាចាប់ជូន១ ចៅមឿងជុំចែងារជាឧកញ៉ាមន្ត្រីស្នេហា១ ចៅមឿងជ្រៃហោងារជាឧកញ៉ាចន្ទអន្សា១ ចៅមឿងជុំគ្រៃងារជាឧកញ៉ាគីរីពុទ្ធបាទ១។ មានទ្វារ៤រូងងារជាឧកញ៉ាក្រៃសរសង្គ្រាមរូង១ ទ្វាររៀលងារជាឧកញ៉ាក្រៃយោធារៀល១ ទ្វារលោងារជា ឧកញ៉ាក្រៃអនុជិត ទ្វារលោ១ ទ្វារកត់១ ងារជាឧកញ៉ារឿងរង្គទ្វារកត់។ សម័យថ្ងៃមួយនោះបណ្តាអ្នកស្រុកទាំងប៉ុន្មានក្រឡេកទៅឃើញព្រះអរហន្ត​ហោះធ្យានលើអាកាសធ្លាក់មកលិចទៅក្នុងដីបាត់ចែករស្មី៧ពណ៌ ក៏នាំគ្នាឆោឡោជីកដីនៅទីនោះជ្រាបដល់សម្តេចចៅពញាអរជូនអង្គកែម ព្រះអង្គក៏ទ្រង់សាទរចេញមកឃោសនាក្រមការឱ្យជួយជីកដីនៅទីនោះទៅឃើញព្រះបរមសារីរិកធាតុ ហើយក៏ឆោឡោធ្វើទីសក្ការៈបូជាធ្វើព្រះអារាមធ្វើព្រះវិហារសីមាព្រះចេតិយសុទ្ធសឹងតែថ្មល្អថ្លៃថ្លាបញ្ចុះព្រះបរមសារីរិកធាតុរួមតាំងនាមព្រះចៅអធិការវត្តនោះជា​សម្តេចព្រះសិរីធម្មធាតុតាំងនាមវត្តនោះហៅវត្តព្រះធាតុុបានជាជាប់ហៅវត្តព្រះស្រី​ព្រះធាតុរៀងមក។ ព្រះអង្គធ្វើបុណ្យឆ្លង៣ខែ និមន្តព្រះសង្ឃទេសនាតាំងពី៥០ជាតិមកទសជាតិ ហើយសម្តេចចៅពញាអរជូនអង្គកែមសព្វព្រះទ័យនឹងរឿងព្រះមហោសថណាស់ ទ្រង់ត្រាស់ឱ្យជីកជាអុងម៉ុង១ តែអុងម៉ុងនោះតូចទ្រង់សព្វព្រះទ័យ ទ្រង់ឱ្យជីកមួយទៀតទំហំទទឹង១៤ហត្ថ កំពស់១៥ហត្ថ ជំរៅទទឹងចំងាយវែងឆ្ងាយទៅដល់មាត់សមុទ្រ ដែលនៅស្រុកយួនជាតំណាងអុងម៉ុងព្រះមហោសថ បានជាអ្នកស្រុកហៅអុងម៉ុងព្រះមហោសថរៀងមក។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គនៃអាណាចក្រខ្មែរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
អង្គកែវ (កេតុមាលា)

អង្គកែវ ជាបុត្រមួយអង្គ​ចំណោម​កូន​ទាំង​ប៉ុន្មាន​របស់​ព្រះ​កេតុមាលា។ យើងមិនសូវដឹប្រវត្តិក្សត្រអង្គនេះច្រើនហូរហែទេ។
អង្គចន្ទទី២: សៀម​ចូល​ឈ្លានពាន​កម្ពុជា ឆ្នាំ ១៨១១ គ.ស

សៀម​ចូល​ឈ្លានពាន​កម្ពុជា ឆ្នាំ ១៨១១ គ.ស 
បន្ទាប់ពីព្រះបាទអង្គច័ន្ទទី២ ឡើងសោយរាជ្យនៅប្រទេសកម្ពុជា ព្រះអង្គមិនបានដាក់ប្រទេសកម្ពុជាទៅនគរសៀមទេ ដូច្នេះហើយ ព្រះបាទ រាមាទី២ បានបញ្ជូនទ័ពសៀមចំនួន១០ម៉ឺននាក់ ឱ្យមកឈ្លានពានកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៨១១នៃគ.ស។  រាជាអង្គច័ន្ទ បានកេណ្ឌទ័ព ៧ម៉ឺននាក់ ត្រៀមទប់ទល់នឹងទ័ពសៀម។ ទ័ពសៀមបានផ្ទុះឡើងវាយលុករាជធានី ឧដុង្គ ពេញមួយខែ។ ដោយ​ព្រួយ​បារម្ភ​ពី​សុវត្ថិភាព​របស់​ស្ដេច មន្ត្រី​បាន​សុំ​ឲ្យ​ស្ដេច​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​ក្រុង ​ព្រៃនគរ ។ តាមទស្សនៈរបស់ស្តេចសៀម បើរាជវង្សខ្មែរត្រូវកំចាត់ចោលទាំងអស់ សៀមនឹងត្រូវលេបត្របាក់ប្រទេសខ្មែរទាំងមូល បើសៀមមិនបំផ្លាញរាជវង្សខ្មែរទាំងស្រុងទេ សៀមនឹងបន្តគាំទ្ររាជវង្សខ្មែរណាមួយដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី កងទ័ពសៀមមិនអាចប៉ុនប៉ងដណ្តើមយករាជធានីឧដុង្គបានទេ ព្រោះតំបន់នោះសំបូរទៅដោយព្រៃឈើក្រាស់ ដែលបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលក្នុងការបង្កប់ទ័ព។ កំឡុងពេលសៀមឈ្លានពានក្រុងឧដុង្គ ភូមាបានឈ្លានពានសៀម ដូច្នេះសៀមក៏សម្រេចចិត្តដកទ័ពចេញ ហើយព្រះបាទអង្គច័ន្ទបានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ១៨១៣នៃគ.ស។ Jacob Tomlin (2001) Early Missionaries in Bangkok: The Journals of Tomlin, Gutzlaff and Abeel, 1828-1832, Publisher: White Lotus Press, Original from the University of Michigan p.170
អង្គចន្ទទី២: សង្រ្គាមកម្ពុជា-សៀម ឆ្នាំ១៨១៣

សង្រ្គាមកម្ពុជា-សៀម ឆ្នាំ១៨១៣ 
នៅឆ្នាំ១៨១៣ ស្តេចសៀមបានបញ្ជូនទ័ព ៧០.០០០ នាក់ទៅវាយរាជធានី ឧដុង្គ ម្តងទៀត។ ស្តេចកម្ពុជាបានចល័តទ័ពតែ ៣៣០០០ នាក់ភ្លាមៗ សង្គ្រាមផ្ទុះឡើង ហើយពួកមន្ត្រីភ័យខ្លាចបានសុំអោយស្ចភៀសព្រះកាយ ទើបអង្គចន្ទភៀសព្រះកាយទៅខេត្តឡុងហោ ( វិញឡុង )។ ទ័ពសៀមវាយយករាជធានីឧដុង្គមិនងាយស្រួលទេ កងទ័ពកម្ពុជា​ដាក់អន្ទាក់​បង្កប់​គ្រប់​ទិសទី សង្គ្រាម​អូស​បន្លាយ​៣​ខែ កិច្ច​ចរចា​សម្ព័ន្ធភាព​រវាង​កម្ពុជា​និង​អាណ្ណាម​ចុះ​ហត្ថលេខា អាណ្ណាម​ស្តេច ​ចាឡុង ​បញ្ជូន​ទ័ព​ជំនួយ​អាណ្ណាម​១៣.០០០​នាក់​មក​ជួយ​កម្ពុជា។ កងទ័ព​សៀម​បាន​ស្លាប់​និង​រង​របួស​ជា​ច្រើន​ទៀត ដោយ​នៅ​តែ​មិន​អាច​បំបែក​កងទ័ព​ខ្មែរ​-អណ្ណាម​បាន​ទេ សៀម​ក៏​សម្រេច​ដក​ទ័ព​ចេញ។ Manomohan Ghosh (1968) A History of Cambodia: From the Earliest Times to the End of the French Protectorate, Publisher: Calcutta Oriental Book Agency, Original from the University of Michigan p.304 A. Dirk Moses (2008) Empire, Colony, Genocide: Conquest, Occupation, and Subaltern Resistance in World History, Publisher: Berghahn Books p.491
អង្គចន្ទទី២: សៀម​កាន់កាប់​ស្ទឹងត្រែង ១៨១៦

សៀម​កាន់កាប់​ស្ទឹងត្រែង ១៨១៦ 
នៅឆ្នាំ១៨១៦ សៀមបានលើកទ័ព ១៤.០០០ នាក់, ដំរីសឹក ១៨០ ,សេះ ៣០០ ក្បាល ដឹកនាំដោយ ពញា ឡោមរាជ ពីព្រំដែន ឡាវ ចូលខេត្តស្ទឹងត្រែង ដែលយាមដោយកងទ័ពកម្ពុជាតែ ៦.០០០ នាក់។ កម្ពុជា​មាន​ទ័ព​តូច​មួយ​មិន​អាច​ការពារ​សៀម​កាន់កាប់​ខេត្ត ​ស្ទឹងត្រែង បាន​ទេ ។ ផ្ទះ​ប្រហែល​១០០០​ខ្នង​ត្រូវ​ទាហាន​សៀម​ដុតចោល។ សៀម​អាច​លើក​ទ័ព​តាម​ច្រក​ព្រំដែននគរ ​លាវ ព្រោះ​សៀម​លើក​ទ័ព​មក​កាន់កាប់​ឡាវ​ទាំង​មូល​នៅ​ឆ្នាំ ១៧៧៨ នៃ​គ.ស។ សៀមបានកាន់កាប់ខេត្តខ្មែរជាប់ៗគ្នា ព្រះបាទអង្គច័ន្ទមានព្រះទ័យបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ទ្រង់បានបញ្ជូនទង់ដែង ៦.៥៨២ គីឡូក្រាម (៦,៥ តោន) ជាថ្នូរនឹងអាណ្ណាម សម្រាប់កាំភ្លើង ៥០០០ ដើម និងកាំភ្លើងធំ ៦០០ ដើម យក​ទៅ​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​សំខាន់ៗ​ដូច​ជា៖ បន្ទាយ​នៅ ​ខេត្ត​ពោធិ សាត់ កំពង់ឆ្នាំង កំពង់ធំ និង ​ភ្នំពេញ ។ Bertie Reginald Pearn (1963) An Introduction to the History of South-east Asia, Publisher: Longmans of Malaysia, Original from the University of Michigan p.222
អង្គចន្ទទី២: សៀមកាន់កាប់ទន្លេរពៅ និងម្លូព្រៃ ១៨២៣

សៀមកាន់កាប់ទន្លេរពៅ និងម្លូព្រៃ ១៨២៣ 

 ខេត្ត​ទន្លេ​រពៅ ពាក់​កណ្តាល​ខាងជើង​ព្រះវិហារ​ដល់​ចំប៉ាសាក់​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ (ចំប៉ាសាក់ ចាញ់ឡាវ ១៨៦៤)
 ខេត្ត​ម្លូព្រៃ ឥឡូវ​ជា​ខេត្ត​ព្រះវិហារ។

នៅឆ្នាំ១៨២៣ កងទ័ពសៀម ៤០,០០០នាក់ ដឹកនាំដោយពញាប៉ែន បានលើកទ័ពពីខេត្តសៀមរាប មកឈ្លានពានកម្ពុជា ដោយវាយយកម្លូព្រៃ (ឥឡូវជា ព្រះវិហារ ) ដែលភាគីកម្ពុជាមានកងទ័ពឈរជើងនៅម្លូព្រៃ តែកងទ័ព ២០.០០០នាក់ប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីសៀមវាយយកខេត្តម្លូព្រៃ ហើយ កងទ័ពសៀមបានបន្តកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជា គឺខេត្តទន្លេរពៅ ដែលជាផ្នែកខាងលើនៃខេត្តព្រះវិហារ ដើម្បីភ្ជាប់ជាមួយខេត្ត ចំប៉ាសាក់ (ខេត្តចំប៉ាសាក់របស់កម្ពុជាត្រូវបានបារាំងប្រគល់ឱ្យឡាវជាផ្លូវការដោយបារាំងក្នុងសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៨៦៤)។ អង្គចន្ទ ទ្រង់គង់នៅខេត្តលង់ហោ ( វិញឡុង ) ខឹងយ៉ាងខ្លាំង ហើយសុំជំនួយពីអាណ្ណាម រួមទាំងកងទ័ពខ្មែរ ឱ្យយកស្ទឹងត្រែងមកវិញនៅឆ្នាំ ១៨២៣ នៃគ.ស។ Centre national de la recherche scientifique (France) (1872) Journal asiatique, Publisher: Société asiatique. Original from the University of Michigan p.113
អង្គចន្ទទី២: ការសោយទិវង្គតរបស់ ព្រះបាទនរាយណ៍រាជាទី២

ការសោយទិវង្គតរបស់ ព្រះបាទនរាយណ៍រាជាទី២ 
បន្ទាប់ពីស្ថានការណ៍នៅកម្ពុជាបានធូរស្រាលពីការឈ្លានពានរបស់សៀម ព្រឹត្តិការណ៍មួយបានកើតឡើង៖ ការបះបោររបស់ឡាវបានដណ្តើមយក ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ ពីសៀមនៅឆ្នាំ ១៨២៨ នៃគ.ស។ ព្រះបាទអង្គច័ន្ទបានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញពីខេត្តលង់ហោ ( វិញឡុង ) នៅឆ្នាំ ១៨៣១ នៃគ.ស បន្ទាប់មកព្រះអង្គបានធ្លាក់ខ្លួនឈឺជាទម្ងន់ ហើយសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ ១៨៣៤ នៃគ.ស។ ព្រះអង្គ​ពុំ​មាន​ព្រះរាជ​បុត្រ​ស្នង​រាជ្យ​ទេ គឺ​មាន​តែ​បុត្រី​ប៉ុណ្ណោះ ទើប​មន្ត្រី​សម្រេច​លើក​បុត្រី​ព្រះអង្គ អង្គ ម៉ី ឱ្យ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ព្រះអង្គ អង្គ ម៉ី យក​ព្រះនាម​ព្រះ ​មហាក្សត្រី ​ថា « ព្រះ​បាទសម្ដេចព្រះរាជឱង្ការព្រះស្រីសុរិយោពណ៌មហារាជនី"។ Société Asiatique (1872) Journal asiatique ou recueil de mémoires d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux · Volume 20, Publisher: Soc. Original from:the Bavarian State Library
អង្គជ័យ

​

ព្រះបាទអង្គជ័យ រឺ ត្រសក់ផ្អែម (គ.ស ១២២១-១៣៤១) រជ្ជកាល (គ.ស ១២៩០-១៣៤១) ព្រះបាទ​សីហនុរាជ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៤​ ​បាន​សុគត​នៅ​ឆ្នាំខាល​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៧១ ​វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ​សម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ចំនួន​ ​៥៣ ​ឆ្នាំ។ ថ្ងៃ​ ១១ ​កើត​ ​ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំខាល​ ​ព.ស ​១៨៣៤ ត្រូវជា​ ​ម.ស​ ​១២១២ ច.ស​៦៥២ និង​ត្រូវជា​ ​គ.ស​ ១២៩០ តា​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​ទទួល​រាជាភិសេក សោយរាជសម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ ​នាកាល​នោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​ ៧០ ​វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី ​២៥​ ​ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​បើក​យុគ្គ​សន្ដតិវង្ស​ជាន់​ថ្មី​ មួយទៀត​ ​ដាច់​ស្រឡះ​ពី​ព្រះមហាក្សត្រ​សម័យ​អង្គរ​ដែរ។​ ​បរម​នាម​របស់​ព្រះ​អង្គ​គឺ​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​មហាបពិត្រ​ ​ធម្មិក​រាជា​ធិរាជ​ ​ជា​អង្គម្ចាស់​ផែនដី​ក្រុង​កម្ពុជា​ធិបតី។​ ​ព្រះ​អង្គ​គង់នូវ​មហានគរ​ដដែល។ ព្រះ​នាង​ច័ន្ទតារាវត្តី ​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​អង្គ​ប្រទាន​ឋានៈ​ជា​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ថា​ ​សម្ដេច​ព្រះ​ភគវត្តី​ ​សិរីច័ន្ទតារា​ ​មហាក្សត្រី។​ ព្រះបាទ​ត្រសក់ផ្អែម​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​២៥ ចូល​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំរោង​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​ ​១២០ ​វស្សា ក្រោយ​ដែល​បាន​សោយរាជ្យ​ ​៥១ ​ឆ្នាំ។ តែ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​បាន​ដល់​ទៅ​ ​៥០០ ​វស្សា។
អង្គជ័យ: ល្បែង និង សិល្បៈ

ល្បែង និង សិល្បៈ
ល្បែង​ ​និង​បទភ្លេង​​ដែល​ពញាជ័យ​បាន​បង្កើត​តាក់តែង​ ​មាន​ដូចជាៈ ​

១-របាំ​ស្នែងទន្សោង​ ​
២-របាំ​កន្តែរ៉ែ​ ​
៣-ល្បែង​ដាំដូង​ ​
៤-ល្បែង​សួព្រ័ត្រ​ 
​៥-ល្បែង​ចូល​ភ្លើង​ ​
៦-បទភ្លេង​ប៉ីកែវ​ ​
៧-ល្បែង​វាយ​ដំបង​ 
​៨-ល្បែង​គ្រវែង​ត្បាល់​ ​
៩-ល្បែង​ហក់​ដាវ​ ​
១០-ល្បែង​ឡើង​ដាំដូង​ ​
១១-ល្បែង​យោលទោង​ ​
១២‑ល្បែង​របាំ 
១៣-ល្បែង​ស្ដេចចង់​ ​
១៤‑ល្បែង​ទល់អង្រែ​ ​
១៥-ល្បែង​ទាញព្រ័ត្រ​ 
​១៦‑ល្បែង​អន្ទាក់​កាច់​ ​
១៧-ល្បែង​លោតអន្ទាក់​ ​
១៨‑ល្បែង​លាក់កន្សែង ​(ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល)។
អង្គជ័យ: ការឡើងសោយរាជ្យ

ការឡើងសោយរាជ្យ

នៅទីបំផុត​ ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​ក៏​យល់ព្រម​តាម​ការ​អង្វរ​របស់​ក្រុម​នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​ ​សុខចិត្ដ​ឡើង​សោយរាជសម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ ​រាជការ​វាំង​តូច​ធំ​គ្រប់​ជាន់ថ្នាក់​ ​ក្បួនទ័ព​សេនាបតី​ ​សេះ​ ​ដំរី​ ​វង់ភ្លេង​តូរ្យតន្ដ្រី​ ​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​ ​ដើម្បី​ដង្ហែ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​ ​និង​ពញាសួស​ធ្វើ​ដំណើរ​ចូល​ទៅ​កាន់​ព្រះរាជធានី​មហានគរ។​ ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​យក​លំពែង​ ​ដែល​បាន​ប្រហារ​ជីវិត​ព្រះ​សីហនុរាជ​ ​ទៅ​ជាប់​ជាមួយ​ដែរ។​ ​លំពែង​នេះ​ ​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ថា​ លំពែង​ជ័យ។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​ ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​​នាម៉ឺន​សព្វ​មុខមន្ដ្រី​ ​បាន​រៀបចំ​ឲ្យ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​ ​រៀប​ការ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាងច័ន្ទតារាវត្តី បុត្រី​ព្រះសីហនុរាជ ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​២៤។​ ថ្ងៃ​១១ ​កើត​ ​ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំខាល​ ​ព.ស ​១៨៣៤ ត្រូវជា​ ​ម.ស​ ​១២១២ ច.ស​៦៥២ និង​ត្រូវជា​ ​គ.ស​១២៩០ តា​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​ទទួល​រាជាភិសេក សោយរាជ​សម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ ​នាកាល​នោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​ ៧០​ វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​២៥​ ​ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​បើក​យុគ្គ​សន្ដតិវង្ស​ជាន់​ថ្មី​ មួយទៀត​ ​ដាច់​ស្រឡះ​ពី​ព្រះមហាក្សត្រ​សម័យ​អង្គរ​ដែរ។​ ​បរម​នាម​របស់​ព្រះ​អង្គ​គឺ​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​មហាបពិត្រ​ ​ធម្មិក​រាជា​ធិរាជ​ ​ជា​អង្គម្ចាស់​ផែនដី​ក្រុង​កម្ពុជា​ធិបតី។​ ​ព្រះ​អង្គ​គង់នូវ​មហានគរ​ដដែល ។

ព្រះ​នាង​ច័ន្ទតារាវត្តី​ ​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​អង្គ​ប្រទាន​ឋានៈ​ជា​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ថា​ ​សម្ដេច​ព្រះ​ភគវត្តី​ ​សិរីច័ន្ទតារា​ ​មហាក្សត្រី។​

ចំណែកឯ​ពញា​សួស​វិញ ​ព្រះបាទ​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​តែងតាំង​ជា​ព្រះ​ឧបរាជ (ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​បាន​សរសេរ​ដំបូង​ថា​ ​បុត្រ​ច្បង​ព្រះ​នាង​សុភវត្តី ​ដែល​កើតមក​ដោយសារ​ទឹកនោម​ដំរី​ស​ឈ្មោះ​ពញាជ័យ​ ​ឯ​បុត្រ​ប្អូន​ជា​កូន​ជាមួយ​នឹង​ព្រះ​បទុមរាជា​ ​ឈ្មោះ​ពញាសួស។​ ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​បញ្ជាក់​ថា​ ​គឺ​បុត្រ​របស់​ព្រះ​បទុមរាជា​ ​ដែល​មាន​ងារ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ ​ដែល​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ។​ ​ដូច្នេះ​គឺ​កូន​ប្អូន​ដែល​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ។​ ​តែ​បន្ទាប់​មក​ ​ពង្សាវតារ​ដដែល​នេះ​ ​បែរជា​សរសេរ​ថា​ ​ពញាសួស​ត្រូវ​បាន​ព្រះរាជា​តែងតាំង​ជា​ឧបរាជ​ ​ដែល​មាន​ន័យ​ថា​ ពញាជ័យ​ទេ​ដែល​បាន​ធ្វើ​ស្ដេច។​ ​ដូច្នេះ​ស្ដេច​ត្រសក់ផ្អែម​ត្រូវជា​កូន​របស់​ស្ដេច​ដំរី​ស។​ ​ពង្សាវតារ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ ​ក៏​បាន​កំណត់​ដែរ​ថា​ ​ស្ដេច​ត្រសក់ផ្អែម​មានឈ្មោះ​ដើម​ពញាជ័យ)។​
អង្គជ័យ: បុត្រ

បុត្រ
ឆ្នាំរោង ​ ​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាមបរម​និព្វានបាទ។​ ​ហើយ​ក្រោយមក​ក្នុង​ឆ្នាំមមី​ ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​អង្គ​ទៀត​ព្រះ​នាម​សិទ្ធានរាជា។

ដោយគ្មាន​របស់​តឹកតាង​អ្វី​តំណាង​ព្រះ​រាជបល្លង្ក​ ​និង​អំណាច​ ​ព្រះបាទ​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​កំណត់​យក​លំពែង​ជ័យ​ដាក់​បញ្ចូល​ ​ធ្វើ​បញ្ចក្សត្រ​សម្រាប់​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ដែល​ត្រូវ​តែ​គោរព​បូជា​ដូច​ព្រះ​ខ័ន​រាជ។​ ​បើ​តាម​អ្នក​ប្រវត្ដិវិទូ​ ​និង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ផ្សេងៗ​ ​លំពែង​ជ័យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ជំនាន់​ក្រោយ​ ​ថែរក្សា​ទុក​ក្នុង​ព្រះ​បរមរាជវាំង​ ​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។​

ដោយនឹក​ស្រណោះ​ទៅ​ដល់ទី​កន្លែង​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​កើត​ ​និង​រស់នៅ​ ​ព្រះបាទ​ត្រសក់ផ្អែម​ព្រះ​អង្គ​បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​សាងសង់​ដំណាក់​មួយ​នៅ​ភ្នំជ្រាវ។​ ​ដំណាក់​នេះ​ ​មានឈ្មោះ​ជាប់​មក​ថា​ ​គោកព្រះរាជមន្ទីរ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​សាងព្រះពុទ្ធរូប​ជា​ច្រើន​ទៀត​ ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ទុក​តម្កល់​បូជា​នៅ​ក្នុង​រូង​ភ្នំព្រះ។​ ​ចំណែក​ចម្ការ​ត្រសក់ផ្អែម​ ​ព្រះរាជា​ជំនាន់​ក្រោយ​បាន​រក្សា​ទុកជា​ព្រះរាជទ្រព្យ​រៀង​រហូត​ត​មក។​ ​គេ​បាន​និទាន​និយាយ​តៗ​គ្នា​មក​ថា​ ​រហូត​មក​ដល់​សម័យ​ក្រោយ​អាណានិគម​បារាំង​ ​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​តែងតែ​យាង​ទៅ​ធ្វើបុណ្យ​រំលឹក​នៅ​ទីនោះ។​
អង្គជ័យ: ប្រាសាទ

ប្រាសាទ
ពង្សាវតារវត្ដ​ទឹកវិល​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​កសាង​ប្រាសាទ​សួព្រ័ត្រ យោលទោង​ ​និង​បិទពួន។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ចាត់​ឲ្យ​ពួក​តន្ដ្រីករ​ ​ធ្វើ​ឧបករណ៍​ភ្លេង​ផ្សេងៗ​ជា​ច្រើន​ ​ដើម្បី​ធ្វើ​ត្រាប់​តាម​សំឡេងសត្វ​ ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​បានឮ​ ​បាន​ស្ដាប់​ក្នុង​ព្រៃ។​ ​ដូច្នេះ​ហើយ​បានជា​មាន​វង់ភ្លេង​តូរ្យតន្ដ្រី​ ​និង​បទ​ភ្លេង​ចំរៀង​តរៀង​រហូត​មក។​
អង្គជ័យ: ក្បួនច្បាប់

ក្បួនច្បាប់
ក្នុង​ឆ្នាំកុរ​ ​ដោយ​យល់​ឃើញ​ថា​ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​គ្មាន​បញ្ចក្សត្រ​ប្រចាំ​រាជ្យ​សម្រាប់​សំគាល់​ខ្លួន​ជា​ស្ដេច​(ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ ​ស​ឲ្យ​ឃើញ​ថា​ការ​ឡើង​សោយរាជ្យ​របស់​ព្រះបាទ​ត្រសក់ផ្អែម​ ​មិនមែន​បាន​ប្រព្រឹត្ដ​ទៅ​ក្នុង​លក្ខណៈ​ត្រឹមត្រូវ​ ​តាម​ក្រឹត្យ​ក្រម​ច្បាប់​វិន័យ​នគរ​ទេ) ព្រះបាទ​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​កោះហៅ​មន្ដ្រី​តូច​ធំ​ ​និង​អ្នកចេះ​ដឹង​ដែល​មាននៅ​សល់​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ ​ឲ្យ​រៀបចំ​បង្កើត​បញ្ចក្សត្រ​ ​ស្ថាប័ន​សាសនា​ ​និង​រក​ក្បួន​គម្ពីរ​ទុកដាក់​ឲ្យ​មាន​ឡើង​វិញ។​ ​គឺ​មាន​ជា​អាទិ​ដូច​ជា ៖​
ព្រះ​ពុទ្ធរូប​ព្រះ​កែវមរកត ដែល​ត្រូវ​យក​លោហធាតុ​១២​មុខ​មក​រំលាយ​បញ្ចូល​គ្នា​សម្រាប់​កសាង
ព្រះ​ត្រៃបិដក ដែល​គេ​ត្រូវ​ចម្លង​ពី​ច្បាប់​មាន​សល់​នៅ​ចម្ប៉ាស័ក្ដិ
បញ្ចក្សត្រ​ ​ដែល​គេ​ត្រូវ​ស្ល​លោហធាតុ​១២​មុខ​បញ្ចូល​គ្នា​ ​សម្រាប់​កសាង​រូបសំណាក​ផ្សេងៗ
ក្រុម​បុរោហិត​៧​នាក់ ក្នុង​ចំណោម​កូនចៅ​ឈាមជ័រ​បន្ដ​ពូជ​ពី​ព្រាហ្មណ៍ជ័យ​ ​និង​ម៉រថាវ
និង​ហោរា​ហ្លួង​ ​ក្នុង​ចំណោម​កូនចៅ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍។
អង្គដួង: អក្សរសិល្ប៍នៅឯក្រុងសៀម

អក្សរសិល្ប៍នៅឯក្រុងសៀម
នៅឆ្នាំ១៨១៤ ស្តេច អង្គដួងគឺជាករីនិពន្ធដ៏ប៉ិនប្រសព្វទាំងផ្នែកកំណាព្យ និងអក្សរសិល្ប៌ខ្មែរនៅឯក្រុងទេព(បាងកក)។ ទ្រង់បានបកប្រែអក្សរសិល្ប៌ខ្មែររឿង ព្រះវរវង្ស និងសូរិ្យវង្ស ទៅជាភាសាសៀមសម្រាប់ជាកាដូរថ្ងៃខួបកំណើតរបស់រាជ្យទាយាទ មង្គទ នៃព្រះរាជាណាចក្រសៀម។ នៅឆ្នាំ១៨៤៣ ស្តេចអង្គដួងបានឡើងសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយត្រឡប់មកក្រុងឧត្តុង្គវិញ។