navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
កៅណ្ឌិន្យទី២: ការរៀបចំនគរ

ការរៀបចំនគរ
ក្នុង ​របៀប​ចាត់ចែង​នគរ ព្រះអង្គ​បាន​យក​គំរូ​ទៅ​តាម​ប្រទេស​ឥណ្ឌា បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ស្ថាប័ន មាន​វណ្ណៈ មាន​ច្បាប់​ទម្លាប់ មាន​ជំនឿ មាន​ការ​អប់រំ ដែល​ផ្ដិតផ្អែក​ទាំងស្រុង​ទៅ​លើ​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ដើម្បី​ឲ្យ​ការ​រៀបចំ​នគរ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ព្រះអង្គ​បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ និង​អញ្ជើញ​ព្រាហ្មណ៍​ជា​ច្រើន​មក​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ឲ្យ​ចូល​មក​ជួយ​ធ្វើ​ការ​កែច្នៃ ដូរប្រែ តម្រែតម្រង់​កសាង​សង្គម​ជាតិ​ខ្មែរ​ថ្មី ។ ព្រះអង្គ​បាន​ប្រទាន​រង្វាន់​យ៉ាង​ជា័ទីគាប់​ចិត្ត ជាកិត្តិយស បុណ្យសក្តិ ទ្រព្យសម្បត្តិ​ជាច្រើន​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ។ ព្រះរាជធានី​មាន​ឈ្មោះ វ្យាធបុរ ដែល​ចិន​ហៅ​ក្លាយ​មក​ជាទូមូ ត្រូវនឹងពាក្យ ទ្មាក់។ ព្រះ​កៅណ្ឌិន្យវរ្ម័ន ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​មួយ​អង្គ​ខ្លាំងពូកែ ល្បីល្បាញ មាន​នគរ​ជិត​ឆ្ងាយ​ជាច្រើន​ជា​ចំណុះ ។ ក្រោយ​ពី​ព្រះអង្គ​ចូល​ទិវង្គត​ទៅ ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ឡើង​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអង្គ ដែល​មាន​ព្រះនាម​ក្នុង​រាជ្យ​ថា ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម។
កៅធរៈ

thumb|500px|center|រាជធានីកៅធរៈ
thumb|500px|center|រាជធានីកៅធរៈរាជធានីកៅធរៈ () ជារាជធនីនៃប្រទេស។ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានយួនបំបែកឬឲទៅជា ខេត្តខាញ់ហាវ Khanh Hoa និង ខេត្តភូយ៉េន Phu Yen។

ជាមួយនឹងរាជធានីចំនួន ៤ ផ្សេងទៀត៖
រាជធានីឥន្ទ្របុរៈ
អម្រាវតី
រាជធានីវិជ័យ
រាជធានីបណ្ឌុរង្គ
កៅមោទកី

រូបភាពតូច| រូបសំណាករបស់ព្រះវិស្ណុកាន់ កៅមោទកី នៅដៃឆ្វេងទាប
កៅមោទកី ( कौमोदकी)  គឺជា គទា (ដំបង) នៃ ព្រះវិស្ណុ ហិណ្ឌូ ។  ព្រះវិស្ណុត្រូវបានពណ៌នាជាញឹកញាប់កាន់ កៅមោទកី នៅក្នុងដៃមួយក្នុងចំណោមដៃទាំងបួនរបស់គាត់។ លក្ខណៈផ្សេងទៀតរបស់គាត់គឺ ចក្រ ខ្យង និង ផ្កាឈូក ។ ទគា ត្រូវបានរកឃើញផងដែរនៅក្នុងរូបតំណាងនៃ អវតារ របស់ព្រះវិស្ណុមួយចំនួន។
កៅស៊ូ

ស៊ូៗ គឺជាឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមានជ័រស្អិតយឺត សម្រាប់ធ្វើសម្ភារៈបានច្រើនយ៉ាង ដំណាំកៅស៊ូ គឺជាដំណាំប្រភេទឧស្សាហកម្មមួយដ៏ធំ ដែលបានផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនមិនថាក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងវិស័យឧស្សាហកម្ម ក៏ជាវត្ថុធាតុដើមជាដើម។ កៅស៊ូជាវត្ថុធាតុផក់លីមឺរ (polymer) ដែលមានទាំងកម្លាំងមេកានិចខ្ពស់ និងសមត្ថភាពបត់បែនខ្ពស់។ កៅស៊ូត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរតិចតួចនៅពេលដែលប៉ះពាល់នឹងកំដៅឬត្រជាក់ អ៊ីសូឡង់កំដៅ អ៊ីសូឡង់អគ្គិសនី មិនរលាយក្នុងទឹក ប៉ុន្តែរលាយក្នុងសារធាតុរំលាយសរីរាង្គមួយចំនួនផ្សេងទៀត។  កៅស៊ូអាចប្រើសម្រាប់ធ្វើ សំបកកង់ បាល់ទាត់ បាល់ទះ ជាដើម។ 
រូបភាពតូច|ការប្រមូលផលជ័រពីដើមកៅស៊ូនៅប្រទេសកាមេរូន
កៅស៊ូគឺជាដំណាំទី២ បន្ទាប់ពីស្រូវនិងជាដំណាំឧស្សាហកម្មសំខាន់ជាងគេនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ដំណាំប្រភេទនេះត្រូវបាននាំចូលក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដោយក្រុមហ៊ុនឯកជនបារាំងកាលពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩១០ (ឬប្រហែលឆ្នាំ១៩២០) ដំណាំប្រភេទនេះភាគច្រើនគេដាំនៅលើតំបន់ដីក្រហមដូចជាខេត្តកំពង់ចាម ខេត្តក្រចេះ ខេត្តរតនគិរី និងខេត្តព្រះសីហនុផងដែរ។ ដំណាំកៅស៊ូជាដំណាំមួយដែលមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងក្នុងសេដ្ឋកិច្ចជាតិជាប្រភពចំណូលថវិកាជាតិនិងប្រភពការងាររបស់ប្រជាជន។ សៀវភៅឯកសារសិក្សាសង្គម
កៅស្យុង

កៅស្យុង  ជាផ្លូវការ ទីក្រុងកៅស្យុង គឺជាក្រុងពិសេសមួយដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងកោះតៃវ៉ាន់ ។ វាមានចាប់ពីកណ្តាលទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រដល់តំបន់ជួរភ្នំយូសាន ដែលមានផ្ទៃដី ២,៩៥២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (១,១៤០ម៉ាយ៍) ។ ទីក្រុងកៅស្យ៉ង មានប្រជាជនប្រមាណ ២.៧៣លាននាក់គិតត្រឹមខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ហើយជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបីរបស់តៃវ៉ាន់ និងជាទីក្រុងធំជាងគេនៅភាគខាងត្បូងតៃវ៉ាន់ ។ 

ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅសតវត្សទី១៧ ជាភូមិពាណិជ្ជកម្មតូចមួយដែលមានឈ្មោះថា តាកៅ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចនៃភាគខាងត្បូងតៃវ៉ាន់ជាមួយនឹងឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗដូចជា ផលិតកម្ម ការផលិតដែក ការចម្រាញ់ប្រេង ការដឹកជញ្ជូនទំនិញ និង ការកសាងកប៉ាល់ ។ វាត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាទីក្រុងកម្រិត "ហ្គាម៉ា −" ដោយសកលភាវូបនីយកម្ម និងបណ្តាញស្រាវជ្រាវទីក្រុងពិភពលោក  ជាមួយនឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធលេចធ្លោមួយចំនួននៅក្នុងតៃវ៉ាន់។ កៅស្យុង មានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ប្រទេសជាតិ ដោយសារទីក្រុងគឺជាទីក្រុងកំពង់ផែសំខាន់របស់តៃវ៉ាន់។ កំពង់ផែកៅស្យុង គឺជាកំពង់ផែធំបំផុត និងមមាញឹកបំផុតនៅតៃវ៉ាន់ ហើយជាង៦៧% នៃការនាំចេញ និងនាំចូលទំនិញតាមកុងតឺន័ររបស់ប្រទេសនេះឆ្លងកាត់ កៅស្យុង ។  អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិកៅស្យុង គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដ៏មមាញឹកបំផុតទីពីរក្នុងចំនួនអ្នកដំណើរនៅតៃវ៉ាន់។ ទីក្រុងនេះមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀតដោយផ្លូវដែក ល្បឿនលឿន និង សាមញ្ញ ព្រមទាំងផ្លូវជាតិមួយចំនួនទៀត។ វាក៏ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះទីស្នាក់ការកង នាវាចរនៃសាធារណរដ្ឋចិន និង សាលាទ័ពជើងទឹក របស់ខ្លួនផងដែរ។ ការងារសាធារណៈថ្មីៗជាច្រើនទៀតដូចជា មជ្ឈមណ្ឌលសិល្បៈផ្តែរ-២ មជ្ឈមណ្ឌលជាតិសម្រាប់សិល្បៈកៅស្យុង និង មជ្ឈមណ្ឌលតន្ត្រីកៅស្យុង មានគោលបំណងលើកកម្ពស់ឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍ និងវប្បធម៌នៃទីក្រុង។
កំណដងភ្នំកាឡេដុង

thumb|250px|តំណាំងទីនៃសាខាផ្សេងៗនៃខ្សែក្រវាត់កាឡេដុង/អាកាដនៅចុងសម័យកំណភ្នំកាឡេដុង (ដើមសម័យដេវ៉ុន)។ ខ្សែឆ្នេរសម័យបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគូសបញ្ជាក់ពណ៌ប្រផេះជាសេចក្ដីយោង។ ជាចុងក្រោយក្នុងប្រវត្តិភូគព្ភសាស្ត្រ មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកបានបើកឡើងនិងប៉ែកផ្សេងៗនៃខ្សែក្រវាត់កំណភ្នំបានរំកិលបែកចេញពីគ្នា។Reconstruction based on Matte (2001); Stampfli et al. (2002); Torsvik et al. (1996) and Ziegler (1990) សូមមើលផងដែរ បំណះអៀប៉េទុស និង តំបន់បំណះបរិវត្ត-អឺរ៉ុប។
កំណដងភ្នំកាឡេដុង ដែលជាស័កភ្នំកកើតបានដិតដាននៅប៉ែកខ្លះៗខាងជើងនៃប្រទេសអៀរ និង ប៊្រីថេន (មហាប៊្រីថេន) ដងភ្នំស្កង់ឌីណាវ ស្វាលបាដ ហ្គ្រីនឡង់ខាងកើត និង ប៉ែកនៃអឺរ៉ុបខាងជើងភាគកណ្ដាល។ កំណភ្នំកាឡេដុងរាប់បញ្ចូលទៅដោយព្រឹត្តិការណ៍ជាច្រើនកើតឡើងពីសម័យអ័រដូវីកេសដល់ដើមសម័យដេវ៉ុន ប្រហែល ៤៩០–៣៩០ លានឆ្នាំកន្លងទៅហើយ (ម៉ា)។ វាបានបង្កឱ្យមានការបិទជិតមហាសមុទ្រអៀប៉េទុស នៅពេលដែលទ្វីប និង ផ្ទាំងដីនៃឡូរ៉ង់ត៍ បាលទិក និង អាវ៉្លុនបានប៉ះទង្គិចគ្នា។

កំណភ្នំកាឡេដុងត្រូវបានយកឈ្មោះតាម កាឡេដុង ដែលជាឈ្មោះឡាតាំងសំដៅប្រទេសស្កុត។ ឈ្មោះនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ១៨៨៥ ដោយភូគព្ភវិទូអូទ្រីស អេដួដ ហ្ស៊ីស ដាក់ឱ្យព្រឹត្តិការណ៍នៃការកកើតភ្នំនៅអឺរ៉ុបខាងជើងដែលបានចុះកាលបរិច្ឆេទមុនសម័យដេវ៉ុន។ ភូគព្ភវិទូជាច្រើនដូចជា អ៊ីមីល អ៊ូហ្ក និង ហាន់ ស្ទីឡឺ បានមើលឃើញថាកំណភ្នំកាឡេដុងជាវគ្គមួយក្នុងចំណោមវគ្គព្រឹត្តការណ៍ជាច្រើននៃការកកើតភ្នំដែលបានកើតឡើងកំឡុងប្រវត្តិការណ៍របស់ផែនដី។McKerrow et al. (2002) ការយល់ដឹងថ្មីៗដែលធ្លាប់មានមក បានពន្យល់ថាកំណភ្នំកាឡេដុងរួមបញ្ចូលវគ្គរចិតវិវត្តន៍មួយចំនួនអាចមានទ្វីកាលបន្តបន្ទាប់គ្នា។ ហើយឈ្មោះ កាឡេដុង ដូច្នោះ មិនត្រូវប្រើបានត្រឹមតែសម័យមួយដាច់ណាត់នៃកាលវេលាភូគព្ភសាស្ត្រនោះទេ វាក៏អនុវត្តប្រើបានលើតំណបន្ទាប់នៃព្រឹត្តិការណ៍ទាក់ទងខាងរចិតវិវត្តន៍ផងដែរ។
កំណដងភ្នំកាឡេដុង: វគ្គដំបូង

វគ្គដំបូង
វគ្គដំបូងៗខ្លះនៃវិរូបកម្ម និង/រឺ រូបបរិវត្តន៍ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាជួរភ្នំកាឡេដុងស្កង់ឌីណាវ។ វគ្គបឋមដែលជាញឹកញាប់ត្រូវបានរួមបញ្ចូលនូវកំណភ្នំកាឡេដុងគឺជាវគ្គផ្វាំងម៉ាកកាលពី ៥០៥ លានឆ្នាំកន្លងទៅ (ចុងសម័យកាំប្រ)។ វគ្គផ្សេងមួយទៀតជាវគ្គចាមត្លង់ដ៍កាលពី ៤៥៥ លានឆ្នាំកន្លងទៅ។ វគ្គទាំងនេះត្រូវបានគេពន្យល់ដោយការសន្មតថាជាយខាងលិចនៃបាលទិកបានប៉ះទង្គិចជាមួយកំណោងកោះមួយ រឺ ចុល្លទ្វីបមួយ។ ក្នុងរបៀបស្រដៀងគ្នា ជាយខាងកើតនៃឡូរ៉ង់ត៍បានប៉ះទង្គិចគ្នាជាមួយកំណោងកោះមួយកំឡុងពេលកំណភ្នំតាកូនិក (ពី ៤៨០ ដល់ ៤៣៥ លានឆ្នាំកន្លងទៅ)។

កំឡុងសម័យអ័រដូវីកេស ទ្វីបតូចនៃអាវ៉្លុនបានរំកិលឯកឯងក្នុងទិសដៅភាគឦសានឆ្ពោះទៅបាលទិក។ ចលនកម្មនេះផ្សំឡើងដោយទន្លាក់ចុះនៃមហាសមុទ្រអៀប៉េទុសភាគឦសាន (ក៏ត្រូវបានហៅថា សមុទ្រតនឃ្វីស្ត៍) ខាងក្រោមអាវ៉្លុនខាងកើត។ នៅចុងសម័យអ័រដូវីកេស (ប្រហែល ៤៥០ លានឆ្នាំកន្លងទៅ) បំណុកទ្វីប ចាប់ផ្ដើមរវាងអាវ៉្លុន និង បាលទិក។Torsvik & Rehnström (2003) សមុទ្រតនឃ្វីស្ត៍បានបាត់រូបរាងដោយដំណើរនេះ បំណះដែលនៅសល់គឺខ្សែតនឃ្វីស្ត៍ ដែលរត់នៅពីក្រោមសមុទ្រខាងជើង ដាណឺម៉ាកខាងត្បូង និងអាល្លឺម៉ង់ខាងជើង ហើយនិងប៉ូឡូញ។
កំណដងភ្នំកាឡេដុង: {{anchor|Grampian orogeny|Grampian phase|Scandian orogeny|Scandian phase}}វគ្គស្កង់ឌី/ហ្ក្រាំពី

វគ្គស្កង់ឌី/ហ្ក្រាំពី

វគ្គសំខាន់នៃកំណភ្នំកាឡេដុង (ចាប់ពីប្រហែល ៤២៥ ដល់ ៤០០ លានឆ្នាំកន្លងមក) ត្រូវបានគេហៅថាវគ្គស្កង់ឌីនៅស្កង់ឌីណាវ និង "វគ្គហ្ក្រាំពៀន" នៅប៊្រីថេន។Jones & Blake (2003), pp. 47–50 វាបណ្ដាលមកពីបំណុករវាងឡូរ៉ង់ត៍ និង បាលទិក។ មហាសមុទ្រអៀប៉េទុសដំបូងបានបិទភ្ជិតនៅផ្នែកខាងជើង បន្ទាប់មកក៏បានបិទភ្ជិតនៅផ្នែកខាងត្បូងទៀត។ ដូច្នេះ បំណុករវាងបាលទិក និង ឡូរ៉ង់ត៍បានកើតឡើងមុនបន្តិចទេ គឺមុនអាវ៉្លុន និង ឡូរ៉ង់ត៍បុកទង្គិចគ្នា។ បំណុកទ្វីបបានចាប់ផ្ដើមនៅត្រង់មជ្ឈិមស៊ីល័រ ហើយ ការកកើតភ្នំបានកើតឡើងនៅដើមសម័យដេវ៉ុន (ចាប់ពី ៤២០-៤០៥ លានឆ្នាំកន្លងមក)។Fossen & Dunlap. 1998Torsvik et al. (1996) នៅអាមេរិកខាងជើង បំណុករវាងអាវ៉្លុន និង ឡូរ៉ង់ត៍ត្រូវបានគេហៅថា កំណភ្នំអាកាដ។

តាមរយៈអ្នកនិពន្ធមួយចំនួន បំណុកទ្វីបកាឡេដុងពាក់ព័ន្ធនឹងចុល្លទ្វីបផ្សេងមួយទៀត អាម៉ូរិក (ព័រទុយហ្កាល់ខាងត្បូង ភាគច្រើននៃភាគខាងជើងនៃបារាំង និង ប៉ែកអាល្លឺម៉ង់ខាងត្បូង និង សាធារណរដ្ឋឆែក) តែតូចជាងអាវ៉្លុន។Ziegler (1990) suggests the collision of Armorica with Laurussia formed the southern (Mid-European) branch of the Caledonian mountains ចុល្លទ្វីបនេះប្រហែលជាមិនបង្កើតជាឯកយោគស្ថិតស្ថេរមួយទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានជំនួសដោយតំណនៃបំណែកជាច្រើន ដែលនូវក្នុងនោះប្រជុំភ្នំអាម៉ូរិក និង បូហេមបច្ចុប្បន្ននេះគឺជាប្រជុំភ្នំដ៏សំខាន់បំផុត។ មហាសមុទ្រចន្លោះផ្ទៃទ្វីបនៃឡូរ៉ង់ត៍ បាលទិក និង អាវ៉្លុនរួមបញ្ចូលគ្នា (ហៅថា អឺរ៉ាមេរិក ឡូរុស្ស រឺ ទ្វីបក្រហមចាស់) ហើយនិងអាម៉ូរិកត្រូវបានគេហៅថាមហាសមុទ្ររៀ។

ទីបុរាណភូមិសាស្ត្រនៃបំណែកសំបកអាម៉ូរិកចន្លោះ សម័យអ័រដូវីកេស និង កាបូនីផ្វេរ៉ូក៏ត្រូវក្លាយជាការជជែកតទល់គ្នាយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។ មានសូចនកម្មជាច្រើនថាប្រជុំភ្នំបូហេមចាប់ផ្ដើមរំកិលឆ្ពោះទៅខាងជើងចាប់ពីសម័យអ័រដូវីកេសរៀងមកSchätz et al. (2002) ក៏ប៉ុន្តែអ្នកនិពន្ធជាច្រើនដាក់ទីតាំងដំណុះនៃផ្ទាំងដីអាម៉ូរិកដែលមានជាយខាងត្បូងនៃឡូរុស្សនៅក្នុងកំណភ្នំអែរស៊ីនកាបូនីផ្វេរ៉ូ (ប្រហែល ៣៤០ លានឆ្នាំកន្លងទៅហើយ)។ អាងរេណូអែរស៊ីន អាងក្រោយកំណោង បង្កើតបានជាជាយខាងត្បូងនៃអឺរ៉ាមេរិកបន្ទាប់ពីកំណភ្នំកាឡេដុង។ តាមរយៈអ្នកនិពន្ធអស់ទាំងនេះ គែមតូចមួយមកពីអឺរ៉ាមេរិកបានញែកក្រហែងចុះទៅក្រោម ហើយនៅពេលនោះអាងទឹកនេះក៏បានកើតឡើង។ អាងនេះបានបិទភ្ជិតនៅពេលដែលបណ្ដាផ្ទាំងដីខូចទ្រង់ទ្រាយនៃកាឡេដុងទាំងនេះត្រូវបានដុះឡើងសាជាថ្មីរហូតទៅដល់ទ្វីបឡូរុស្សកំឡុងពេលនៃកំណភ្នំអែរស៊ីន។See the reconstructions in Cocks & Torsvik (2006) for this view. Another reconstruction of the collision of Armorica with Euramerica can be found in Stampfli et al. (2002)
កំណដងភ្នំកាឡេដុង: សូមមើល

សូមមើល
ជួរភ្នំស្កង់ឌីណាវ
ជួរភ្នំស្វៀតូសឺស្កាយ
រចនាសម្ព័ន្ធភូគព្ភសាស្ត្រនៃចក្រភពអង់គ្លេស
ជួរភ្នំប៉ង់សៀកណ្ដាល
បំណះអៀប៉េទុស
ដែនដីដ្រូន្នីងល្វីស
តំបន់បំណះបរិវត្តអឺរ៉ុប
កំណដងភ្នំកាឡេដុង: អក្សរសាស្ត្រ

អក្សរសាស្ត្រ
; 2006: European geography in a global context from the Vendian to the end of the Palaeozoic, in:  (eds.): European Lithosphere Dynamics, Geological Society of London Memoirs 32, pp. 83–95.
; 1997: The margins of Avalonia, Geological Magazine 134, pp. 627–636.
; 1998: Timing and kinematics of Caledonian thrusting and extensional collapse, southern Norway: evidence from 40Ar/39Ar thermochronology. Journal of Structural Geology 20, 765-781. 
; 2003: Mountain building in Scotland, .
; 2001: The Variscan collage and orogeny (480–290 Ma) and the tectonic definition of the Armorica microplate: a review, Terra Nova 13, 122–128.
; 2000: The Caledonian Orogeny redefined, Journal of the Geological Society 157, pp. 1149–1154.
; 2002: The Early Palaeozoic break-up of northern Gondwana, new palaeomagnetic and geochronological data from the Saxothuringian Basin, Germany, International Journal of Earth Sciences 91(5), pp. 838–849.
; 2002: Paleozoic evolution of pre-Variscan terranes: From Gondwana to the Variscan collision, Geological Society of America Special Paper 364, pp. 263–280.
; 2004: Earth Geography from 400 to 250 Ma: a palaeomagnetic, faunal and facies review, Journal of the Geological Society of London 161, pp. 555–572.
; 2003: The Tornquist Sea and Baltica–Avalonia docking, Tectonophysics 362, pp. 67– 82.
; 1996: Continental break-up and collision in the Neoproterozoic and Palaeozoic – A tale of Baltica and Laurentia, Earth-Science Reviews 40, p. 229–258.
; 1990: Geological Atlas of Western and Central Europe, Shell Internationale Petroleum Maatschappij BV (2nd ed.), .
កំណដងភ្នំកាឡេដុង: តំណក្រៅ

តំណក្រៅ
Middle Ordovician (Continent Map)
Middle Silurian (Continent Map)
Emplacement timing of the Galway Granite ... 
Re-defining the Caledonian
Caledonian in Shetland
Britain's formation

Category:កំណភ្នំអ័រដូវីកេស
Category:កំណភ្នំស៊ីល័រ
Category:កំណភ្នំដេវ៉ុន
Category:អឺរ៉ុបបុរាណសត្ត
Category:ភូគព្ភសាស្ត្ររាជាណាចក្ររួម
Category:ភូគព្ភសាស្ត្រន័រវេស
កំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃរបស់មីកា

កំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃរបស់មីកា () គឺជារឿងភាគទូរទស្សន៍ដែលមានចលនា នៅមតេយ្យសិក្សារបស់ប្រេស៊ីលដោយ Elizabeth Mendes និង Josep Vicina ។ កម្មវិធីនេះបានចាក់ផ្សាយជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៥។
កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''ដំណាក់ ​លំនៅស្ថាន'''

ដំណាក់ ​លំនៅស្ថាន 
ព្រះដំណាក់ ​ផ្ទះ​នាម៉ឺនមន្រ្ដី ​និង​​ផ្ទះ​​អ្នក​​មាន​ទាំងអស់សុទ្ធតែបែរមុខទៅកើត ។​ ព្រះរាជដំណាក់​ ស្ថិតនៅខាងជើងប្រាសាទមាស ​និង​ស្ពានមាស ហើយនៅជិតមាត់ទ្វារ​ក៏​​មាន​បន្ទាយព័ទ្ធជុំវិញប្រវែង ៥ ឬ ៦ លី ។​ ក្បឿងប្រក់តួប្រាសាទ កណ្តាល​ធ្វើ​ពីសំណរ ឯអគារផ្សេងទៀត សឹងប្រក់ក្បឿង​ធ្វើ​ពីដីដុតពណ៌លឿង ។​ សសរ​និង​ស៊ុមទ្វារសុទ្ធតែឆ្លាក់ ឬ គូររូបរចនាផ្សេងៗ តែភាគច្រើនគឺរូបព្រះពុទ្ធ ។​ ដំបូលទាំងនោះល្អមើលណាស់ ។​ របៀងប្រាសាទ ​និង​ ថែវយ៉ាង វែងអាច​ដើរ​​បាន​ ជា​ផ្លូវ​ខ្វាត់ខ្វែង ហើយដំបូលនោះ​ក៏​ខ្ពស់ៗសំបើមណាស់ ។​ ទីនេះ​ជា​កន្លែងព្រះរាជវាំង​ដែល​ ស្ដេចទ្រង់ប្រកបកិច្ចការផែនដី ​មាន​បង្អួចមាស​មួយ​នៅខាងស្ដាំ ​និង​ ខាងធ្វេង​នៃ​កន្លែងស្ដេចគង់ប្រថាប់ ​មាន​សរសរបួនជ្រុងតំកល់កញ្ចក់តំរៀបគ្នាប្រមាណ​ជា​៤០ ឬ ៥០ បន្ទះ ដាក់ដង្ហែតាមជ្រុងបង្អួចនេះ កំណល់​ទ្រ​មាន​រូបរាង​ជា​ដំរី (ត្រង់នេះគឺ​ជា​បុស្បុក​មួយ​ ​ដែល​​មាន​សសរបួន ​និង​ក្បាច់លម្អ​ដោ​យក​ញ្ចក់ជើងទ្រ​ធ្វើ​ពីរូបដំរី ប៉ុន្តែលោកជីវតាក្វាន់ សរសេរថា​​ជា​ស៊ុម​មួយ​ ព្រោះឃើញ​មាន​តែគ្របជុំវិញ) ។​

ខ្ញុំ​ឮ​គេនិយាយថា ទីត្រង់នេះ​មាន​របស់ប្លែកៗច្រើនណាស់ ប៉ុន្ដែបម្រាម​តឹងតែងពេក មិនអាចអនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចូល​មើល​បាន​ ។​ ​ក្នុង​បណ្តារឿងប្លែកទាំងនោះ ​មាន​ការណ៍​​មួយ​ថា នៅកណ្តាលប្រសាទ​មាន​ប្រាង្គមាស​មួយ​ ហើយថា រាល់យប់ ស្ដេចតែងឡើងទៅផ្ទុំលើប្រាង្គមាសនោះ ។​ ​អ្នក​​ស្រុក​គេ​មាន​ជំនឿហើយនាំគ្នានិយាយថា នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​មាសនោះឯង ​មាន​បិសាច​មួយ​ ​មាន​រូបពស់ក្បាលប្រាំបួន (២) ។​ បិសាចនោះ​ជា​ព្រះភូមិរក្សាព្រះនគរ ។ ​រាល់យប់ បិសាចតែងដំណែង​ខ្លួន​ជា​មនុស្ស​ស្រី​ ហើយស្ដេចត្រូវរួមផ្ដេកផ្ដិតនឹងនាងនេះ សូម្បីតែមហេសី ឬ ស្នំស្និទ្ធ ព្រះ​អង្គ​ ​ក៏​មិនហ៊ានចូលទៅ​ក្នុង​ទីនោះដែរ ។​ លុះដល់មជ្ឈឹមយាម ​ទើប​ស្ដេចចេញ​មក​ពីនាងពស់នោះ ​មក​រួមរ័កនឹងមហេសី ឬ ​ស្រី​ស្នំដទៃទៀត​បាន​ ។​ ​ប្រសិនបើ​បាត់ពស់នោះមិន និម្មិត​មក​​ទេ​ នោះថាគ្រោះថ្នាក់នឹង​មក​ដល់អាយុស្ដេច​ហើយ រឿងរ៉ាវអាក្រក់នឹងកើតឡើង ។​ ​ប្រសិនបើ​ស្ដេចមិន​បាន​យាងចូលទៅទីនោះ​មួយ​យប់ណា ហើយពេលនោះអពមង្គលនឹងពិត​ជា​កើតឡើងភ្លាមមិនខានដែរ ។​

(២) ពស់ក្បាលប្រាំបួននេះគឺ​ជា​នាគ ព្រោះនាគខ្មែរ​មាន​ខ្លួន​ជា​ពស់ ឯនាគ​ចិន​​មាន​ជើងក្បាលតូច​ឥត​ពពារ​ទេ​ ។​

បន្ទាប់​មក​ ដំណាក់ញាតិវង្ស ឬលំនៅនាម៉ឺន មន្រ្ដីធំៗ សង់យ៉ាងធំទូលាយស្ដុកស្ដម្ភប្លែកពី​ផ្ទះ​​អ្នក​​ស្រុក​សាមញ្ញ ។​ ​ផ្ទះ​ទាំងនោះសុទ្ធតែប្រក់ស្លឹក ​មាន​តែ​ផ្ទះ​​អ្នក​ធំ ​និង​ វិហារ​ទេ​​ដែល​ប្រក់ក្បឿង ។​ ហើយទំហំ​ផ្ទះ​ទាំងនោះត្រូវសង់ទៅ​តាមលំដាប់យសសក្ដិ​នៃ​ម្ចាស់​ផ្ទះ​ផង ។​ ​ចំណែក​​ផ្ទះ​ប្រជារាស្រ្ដវិញ សុទ្ធតែប្រក់ស្លឹក ឬ ស្បូវ គេមិនហ៊ានប្រក់ក្បឿង​ទេ​ ឯទំហំសោត សង់ទៅតាមធនធានខ្លួន តែមិនហ៊ានសង់​ឲ្យ​ដូចលំនាំ​អ្នក​ធំឡើយ ។​
កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''សំលៀកបំពាក់ ​និង​ គ្រឿងអលង្ការ'''

សំលៀកបំពាក់ ​និង​ គ្រឿងអលង្ការ 
អ្នក​​ស្រុក​ទាំងអស់ ចាប់តាំងពីស្ដេចចុះទៅ ទាំង​ស្រី​ទាំងប្រុស សុទ្ធតែបួងសក់ទាំងអស់ ហើយគេតែងលែងខ្លួនទ ​ទេ​ស្អាត ​មាន​តែសំពត់​មួយ​ផ្ទាំងតូចវ័ណ្ឌជុំវិញខ្លួន របៀបគេចង់ពុង ហើយ​ប្រសិនបើ​ត្រូវការចេញទៅណា​មក​ណា គេយ ក​កំណាត់​​មួយ​ផ្ទាំងទៀតធំជាង​មុន​ ​មក​រុំស្រោបថែមពីលើ ។​ ការស្លៀកពាក់នេះ ​មាន​លក្ខខ័ណ្ឌទៅតាមឋានៈទៀត  ។​ ព្រះសស្រ្ដរបស់ស្ដេច ​មាន​តំលៃជាមាសបីបួនតំលឹងគឺល្អដាច់ពីសំលៀកបំពាក់​អ្នក​ផងទាំងពួង ។​ ​អ្នក​​ស្រុក​នេះ ចេះត្បាញសំពត់ប្រើហើយ តែ​មាន​ប្រើសំពត់​មក​ពី​ស្រុក​សៀម ​និង​ ចាមផងដែរ ។​ សំពត់ពិសេស​មក​ពីបស្ចឹមប្រ​ទេ​ ស​ដែល​​មាន​សាច់ម៉ដ្ឋល្អ ​មាន​តែស្ដេច​ទេ​​ដែល​​មាន​ប្រើ គឺសំពត់ផ្កាសរសៃសូត្រឆ្មារ ស្ដេចពាក់មកុដមាស ​ប្រសិនបើ​ជួន កាលមិនពាក់មកុដ​ទេ​ គឺពាក់កំរងផ្កាដូចជាផ្កាម្លិះជាដើម ព័ទ្ធជុំវិញព្រះសិរ ។​ នៅលើកំពូលព្រះកេស ​មាន​ស្នៀត សក់ដាំត្បូងពេជ្រយ៉ាងធំទៀតផង ។​ គ្រាន់តែគ្រឿងអលង្ការ​ដែល​ពាក់នៅនឹងព្រះបាត ​និង​ព្រះហស្ថ​មាន​ទំងន់ដ ល់ទៅបីនាឡិ ។​ នៅគ្រប់តែម្រាម​មាន​ពាក់ចញ្ចៀន​ដែល​​មាន​ដាំពេជ្រភ្នែកឆ្មា ។​ បាតព្រះហស្ដ ​និង​ បាតព្រះបាទ ​មាន​លាបពណ៌ក្រហម ហើយនៅពេល​ដែល​ទ្រង់យាងចេញ​មក​ម្ដងៗ តែងកាន់ព្រះខាន់មាស​មួយ​ជានិច្ច ។​

ចំណែក​ប្រជារាស្រ្ដវិញ ​មាន​តែស្រ្ដីភេទ​ទេ​ ​ដែល​អាចលាបថ្នាំក្រហមនៅបាតដៃបាតជើង​បាន​ ឯប្រុសៗមិនហ៊ាន លាប​ទេ​ ។​ ព្រះញាតិវង្ស ​និង​មន្រ្ដីធំអាចប្រើ​កំណាត់​ផ្ការង្វើលៗ​បាន​ ឯមន្រ្ដីធម្មតាប្រើ​បាន​តែត្រឹមផ្កាចុងជាយប៉ុ ណ្ណោះ ​ចំណែក​រាស្រ្ដសាមញ្ញ ​ប្រសិនបើ​​ស្រី​ៗ អាចប្រើសំពត់ផ្កា​បាន​ខ្លះដែរ ។​

ជនជាតិ​ចិន​​ដែល​​ទើប​​មក​ដល់ប្រ​ទេ​សនេះ​ថ្មី​ៗ ទោះបីប្រើសំពត់​មាន​ផ្កានៅជាយទាំងសងខាង ​ក៏​គេមិនថាអីដែរ ព្រោះគេសន្មតថា ជា​ពួក​មិនទាន់ដឹងទំនៀម​ស្រុក​ ​ហៅ​ថា ​ពួក​ ង៉ានទឹង ប៉ា ឆា (មិនដឹងភាសា?) ។​
កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''អំពី​មន្រ្ដី'''

អំពី​មន្រ្ដី 
ប្រ​ទេ​សនេះ​មាន​រដ្ឋមន្រ្ដី មេទ័ព ​និង​ហោរា ហើយមន្រ្ដីក្រោមពីនោះ ​មាន​ច្រើនឋានៈទៀត ដូចជានៅប្រ​ទេ​ស ​ចិន​ដែរ ប្លែកគ្នាតែឈ្មោះ​ហៅ​ ។​ មន្រ្ដីទាំងនេះភាគច្រើនជាពូជពង្សរបស់ស្ដេច ​ប្រសិនបើ​​មាន​​អ្នក​ក្រៅចូល​ធ្វើ​ជាមន្រ្ដី ផងទាល់តែ​អ្នក​នោះ​យក​កូនទៅថ្វាយ​ឲ្យ​​ធ្វើ​ជាស្នំស្ដេច ។​ ការ​ធ្វើ​ដំនើរ​នៃ​មន្រ្ដីទាំងនោះ គេសំគាល់តាមគ្រឿង​ហែហមតាមឋានៈ ។​ ​អ្នក​ធំជាងគេអង្គុយលើគ្រែស្នែងមាស ​មាន​បាំងក្លស់ដងមាសបួន ។​ ​អ្នក​បន្ទាប់​មក​ទៀត គ្រែស្នែងមាសក្លស់ដងមាសពីរ ចុះ​មក​ទៀតគ្រែស្នែងប្រាក់ ​មាន​ក្លស់ដងមាស​មួយ​ ។​ ​អ្នក​តូចបន្ដ​មក​ចេះតែថយ ក្លស់ដងមាសតែ​មួយ​ រួចក្លស់ប្រាក់​មួយ​​ឥត​​មាន​គ្រែស្នែង ។​

ចំពោះមន្រ្ដី​ដែល​ត្រូវជិះគ្រែស្នែងប្រាក់ ​និង​ក្លស់ដងមាស​មួយ​ឡើងទៅ សុទ្ធតែ​ហៅ​ ប៉ាតេង (ម្រតេង) ឬ អាំតេង (អំដែង?) ។​ ​អ្នក​​ដែល​​មាន​ក្លស់ដងប្រាក់ ​ហៅ​ថា សីលាត់ទី (​ស្រី​ស្ឋិន?) ។​ ក្លស់នោះ គេ​យក​សំពត់ជាតិសូត្រ​ដែល​ ​ធ្វើ​​មក​ពីប្រ​ទេ​ស​ចិន​ពាស ហើយទំលាក់ចុងរំភាយចុះសឹងដល់ដី ។​ ឯឆ័ត្រតាំងយូរ គេ​យក​សំពត់សូត្រពណ៌ខៀវ ​មក​ពាស ហើយទំលាក់រំភាយខ្លឹបបន្ដិចដែរ រួច​យក​ប្រេង​មក​លាបយ៉ាងរលើបទៀតផង ។​
កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''អំពី​​អ្នក​​ស្រុក'''

អំពី​​អ្នក​​ស្រុក 
តាមទំលាប់របស់​ពួក​មនុស្ស​ដែល​មិនទាន់ស៊ីវិល័យ ច្រើនតែ​មាន​ រូបឆោមខ្មៅគំរឹងគំរាំង មិននិយមនៅលើកោះ​ដែល​សំ បូណ៌ដោយទឹក​ទេ​ ចូលចិត្ដតែនៅ​ក្នុង​ភូមិដាច់ស្រយាលពីគេ ។​ ទំលាប់បែបនេះជាការពិតណាស់ ។​​ចំណែក​ស្រ្ដី​ក្នុង​វាំង ឬ ​ស្រុក​​ក្នុង​ត្រកូលថ្កុំថ្កើងវិញ​មាន​សាច់សដូចចាន ព្រោះតែគេមិនងាយបះនឹងកំដៅថ្ងៃឡើយ ។​ តាមធម្មតា ទាំង​ស្រី​ ទាំ ងប្រុស គ្មានស្លៀកដន្ដប់អ្វីក្រៅពីសំពត់​មួយ​ផ្ទាំងរុំព័ទ្ធភ្ជាប់នឹងចង្កេះនោះ​ទេ​ ។​ គេលែងខ្លួនទុកដើមទ្រូងនៅកន្ដាលវាល ឯសក់បួង ជើងទ​ទេ​ គ្មានស្បែកជើងឡើយ ទោះជា​ស្រុក​មហេសីស្ដេច​ក៏​ដោយ ព្រះមហាក្សត្រ​មាន​មហេសីប្រាំ​អង្គ​ គឺអគ្គមហេសី​មួយ​ ​និង​មហេសីសាមញ្ញបួនប្រចាំទិសធំទាំងបួនដែរ ។​ ចុះពីនោះ​មក​ខ្ញុំ​ឮ​គេថា​មាន​​ស្រី​ស្នំ បួនពាន់ ឬ ប្រាំពាន់ នាក់​ ហើយ​មាន​ចែកជាជាន់ថ្នាក់ ​និង​មិន​ឲ្យ​​ដើរ​ចេញទៅណាផ្ដេសផ្ដាសឡើយ ។​ ខ្ញុំចូលទៅ​ក្នុង​វាំងពេលណា ​ក៏​ឃើញស្ដេចខ្មែរចេញ​មក​ជា​មួយ​អគ្គមហេសី ហើយគង់ប្រថាប់នៅ​ក្នុង​ស៊ុមមាស (១) នាល្វែងកន្ដាលធំទូលាយ ។​ ​ចំណែក​មន្រ្ដី​ក្នុង​វាំងវិញ នាំគ្នានៅអង្គុយ​ក្នុង​ថែវព័ទ្ធជុំវិញតាមលំដាប់ថ្នាក់យសសក្ដិរៀង ខ្លួន ហើយនាំគ្នាលបមើលពីក្រោមស៊ុមមាសនោះ​មក​ ។​ ខ្ញុំ​បាន​ចូលទៅឃើញម្ដងគឺ​ឲ្យ​តែ​នរណា​​មាន​កូនក្រមុំល្អច្បា ស់ជាត្រូវគេ​ហៅ​​ឲ្យ​នាំចូលទៅ​ក្នុង​វាំង ។​ ​ពួក​​ស្រី​នៅខាងក្រោយនេះ​ដែល​​ដើរ​ច្រវាត់ចេញចូលបំរើ គេ​ហៅ​ថាតាំង កេលាង (ស្រឹង្គារ)  ។​ ​ពួក​នេះ​មាន​ចំនួនមិនតិចជាង​មួយ​ពាន់ ឬពីរពាន់ នាក់​​ទេ​ តែអាច​យក​ប្ដីរស់នៅជា​មួយ​​អ្នក​ធម្មតាបា ន ។​ ​ស្រុក​ទាំងនេះសុទ្ធតែកោរសក់ពីលើថ្ងាសបន្ដិច ហាក់ដូចជា​ពួក​​អ្នក​បើក​ផ្លូវ​ទឹកនៅ​ស្រុក​​ចិន​ខាងជើង ហើយគេលា បជាតិហិង្គុលនៅត្រង់ជើងសក់ក្បែរគុម្ពត្រចៀកទាំងសងខាង ។​ នេះហើយជាសញ្ញាសំគាល់​ពួក​តាំងកេលាង ឬ ជេនគលា ន គឺ​មាន​តែ​ពួក​នេះហើយ​ដែល​អាចចូល​ក្នុង​វាំង​បាន​ ឯ​អ្នក​ថយថោកពីនេះទៀតចូលទៅកាន់​ផ្លូវ​ខ្វាត់ខ្វែងខាងក្រោម ប្រាសាទនោះមិន​បាន​​ទេ​ ។​

១ = ល៊ុមមាសនេះហើយ ​ដែល​យើងស្គាល់ម្ដង​មក​ហើយ ហើយយើងសន្មតថាជាបុស្បុកដែកជាទីប្រថាប់​ក្នុង​ក្រលាព្រះ កំនាល់ ។​

ស្រ្ដី​អ្នក​ភូមិធម្មតា ​ក៏​បួងសក់ដែរ ប៉ុន្ដែគ្មានសៀតស្នៀតសក់ ​និង​ តុបតែងលំអមុខឡើយ ។​ នៅកដៃ​មាន​ពាក់កងមាស នៅនឹងម្រាមដៃ ​មាន​ពាក់ចិញ្ចៀនមាស ។​ ម្យ៉ាងទៀត​ពួក​ជេនគាឡាង ​និង​​អ្នក​នៅ​ក្នុង​វាំងទាំងប្រុសទាំង​ស្រី​ សុទ្ធតែលា បប្រេងក្រអូប​ដែល​ផ្សំឡើងពីជាជាតិឈើក្រអូប ​និង​ក្រលៀនប្រើស ។​

គ្រួសារទាំងអស់សុទ្ធតែគោរពប្រតិបត្ដព្រះពុទ្ធសាសនា ។​​ក្នុង​ប្រ​ទេ​សនេះ ​មាន​មនុស្ស​ស្រី​ភេទខ្លះស្អាតៗ រាល់ថ្ងៃតែង​ដើរ​ជាក្រុមដប់ នាក់​ ឬ លើសពីនេះ ទៅពាសពេញទីផ្សារជាញឹកញយណាស់ ​មាន​បំនងទាក់ទង​ពួក​​ចិន​ៗ ដូរ​យក​របស់​មាន​តំលៃ ​ដែល​ជាទំលាប់​មួយ​មិនល្អ មិនថ្លៃថ្នូរសោះ ។​
កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''អំពី​ស្រ្ដីសំរាលកូន'''

អំពី​ស្រ្ដីសំរាលកូន 
ស្រ្ដី​ស្រុក​នេះ ក្រោយ​ដែល​សំរាលកូនរួចទៅ គេ​យក​បាយក្ដៅប្រលាក់លាយអំបិល ហើយញាត់ចូលទៅ​ក្នុង​ទ្វារមាស លុះ ដល់​បាន​​មួយ​យប់​មួយ​ថ្ងៃ ​ទើប​គេ​យក​ចេញ​មក​វិញ ។​ ការ​ធ្វើ​ដូច្នេះ ជាហេតុនាំ​ឲ្យ​មិនសូវ​មាន​ជំងឺ ​និង​​ឲ្យ​​បាន​រួម ទ្វារមាសតូចដូចជាស្រ្ដីក្រមុំទៀត ។​ កាលខ្ញុំ​ទើប​ដឹងរឿងនេះដំបូង ឆ្ងល់ថា ក្រែងមិនពិតដូច្នោះ​ទេ​ដឹង? ព្រោះថា បើ​បាន​ ជា​មាន​ប្ដី ​និង​​មាន​កូនទៅហើយ ចុះម្ដេចខ្លាចគេដឹងរឿងនេះទៀត? ប៉ុន្ដែនៅនឹង​ផ្ទះ​​ដែល​ខ្ញុំសំណាក់នៅ ​មាន​ស្រ្ដីម្នាក់​សំ រាល​កូន ​ដែល​ជាហេតុនាំ​ឲ្យ​​ខ្ញុំដឹងរឿងនេះច្បាស់លាស់ នៅក្រោយពេលសំរាលកូនហើយ ​មួយ​ផ្នែកទៀត ​ស្រី​នោះ ពកូនខ្ចីទៅមុជទឹកទន្លេ ​ដែល​ជាការចំឡែកមិន​ដែល​ជួបប្រទះ​ទេ​ ។​

នៅពេល​ដែល​ខ្ញុំទៅជួបគេម្ដងណា គេតែងពោលថា ​ស្រី​​ស្រុក​នេះក្រាស់ដោយកាមតណ្ហាណាស់ ។​ ក្រោយពេល​ដែល​សំ រាលកូនហើយ​មួយ​ថ្ងៃ ឬ ពីរថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ គេ​ក៏​រួមដំណេកជា​មួយ​ប្ដីទៀតហើយ ។​ ​ប្រសិនបើ​ប្ដីនោះបំពេញចំណង់ខ្លួនមិន​បាន​​ទេ​ នឹងត្រូវគេបោះបង់ចោលដូច​ពួក​បួយឆេង(១) មិនខាន ។​ ប្រសិនប្ដីនោះ​មាន​ធុរៈទៅ​ស្រុក​ឆ្ងាយអស់ច្រើនយប់ ចាប់ពីដប់ យប់ឡើងទៅ ច្បាស់ជាត្រូវប្រពន្ធស្ដី​ឲ្យ​​ថា ខ្ញុំមិនមែនស្រ្ដីខ្មោច​ទេ​ តើ​ឲ្យ​ខ្ញុំដេកម្នាក់ឯងម្ដេចនឹង​បាន​? ខ្ញុំឮថា ​មាន​​ស្រ្ដីច្រើនណាស់រក្សាទុកសេចក្ដីបរិសុទ្ធរបស់ខ្លួន ។​ ស្រ្ដីៗច្រើនតែឆាប់ចាស់ណាស់ ពីព្រោះតែគេឆាប់​មាន​ប្ដី ឆាប់ ​មាន​កូនពេក ។​ មនុស្ស​ដែល​​មាន​អាយុ ២០ ឬ ៣០ គឺប្រហែលគ្នានឹងជនជាតិ​ចិន​​ដែល​​មាន​អាយុ ៤០ ឬ ៥០ឆ្នាំដូច្នោះដែរ ។​

១ = បួយឆេង ប្រែថា មន្រ្ដីទិញ គឺ​ពួក​​ដែល​គេទិញដាច់ មិន​ឲ្យ​ទៅនៅ​មាន​ប្រពន្ធកូនឡើយ ។​
កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''អំពី​ទាសាទាសី'''

អំពី​ទាសាទាសី 
គេសុទ្ធតែទិញមនុស្ស​ព្រៃ​ (១) ​យក​​មក​បង្ខំ​ឲ្យ​​ធ្វើ​​ជា​ទាសាទាសី ។​ ​អ្នក​​ដែល​​មាន​ច្រើន គឺ​មាន​ទាសាទាសីដល់ទៅជាង ​មួយ​រយ នាក់​ ឯ​អ្នក​​ដែល​​មាន​តិច ​ក៏​ត្រឹម ១០ - ២០ នាក់​ដែរ ​លើកលែង​តែ​អ្នក​ក្របំផុត​ទើប​គ្មានសោះ ។​​ចំណែក​មនុស្ស​ព្រៃ​ ទាំងនោះ គឺ​អ្នក​រស់នៅ​ក្នុង​​ព្រៃ​ភ្នំ ​មាន​​ជា​វង្សត្រកូល​មួយ​​ហៅ​ថាអាចោរ “ថុង” (២) (ជង?) ។​​ពួក​នេះបើ​មក​នៅកន្លែង ណាហើយ មិនហ៊ានចេញ​ដើរ​ទៅណាក្រៅ​ផ្ទះ​ឡើយ ។​ ​ពួក​​អ្នក​​ស្រុក​ក្រុង គេឈ្លោះគ្នា គេជេរគ្នាថា អាថុងៗ ដូច្នេះ គេ ខឹងខ្លាំងណាស់ ព្រោះទុក​ជា​ការ​មើលងាយ​យ៉ាងធ្ងន់ ។​ ក្មេងៗ​មាន​​កម្លាំង​ពេញលក់​បាន​តំលៃ​មួយ​រយ “ប៉ូវ” (៣) ​ប្រសិនបើ​ចា ស់ៗខ្សោយ​កម្លាំង​​បាន​តែ ៣០ ឬ ៤០​ទេ​ ។​

១ = មនុស្ស​ព្រៃ​នេះ គឺ​ពួក​​អ្នក​​ស្រុក​ដើម​ដែល​រស់នៅដោយ​ព្រៃ​មិនទាន់​មាន​ទទួលស៊ីវិល័យ គេកៀរចាប់​មក​លក់ ២ = លោកប៉េលីយោត ​ក៏​សន្និដ្ឋានថា ពាក្យនេះ​មក​ពី “ជង” ដែរ ហើយអះអាងថា​ជា​ពាក្យ​ដែល​អានតាម​សម្លេង​​ចិន​​ក្នុង​ សតវត្សទី១៣ ។​ ៣ = លោកប៉េលីយោត បន្ថែមន័យថា D'étoffe ពុំដឹង​ជា​​មាន​​កំណត់​ប៉ុន្មាន​ទេ​ តែនេះយើងប្រែតាមពា ក្យដើមថា ប៉ូវ ​ដែល​ប្រែថា ​កំណាត់​សំពត់ ។​

ពួក​នេះ គេ​ឲ្យ​នៅតែក្រោម​ផ្ទះ​ លុះត្រា​មាន​ការប្រើចាំបាច់​ទើប​គេអនុញ្ញាត​ឲ្យ​ឡើងលើ​ផ្ទះ​ ហើយត្រូវ​ឲ្យ​លុ តជង្គង់លើកដៃសំពះគេសិន ​ទើប​អាច​ឲ្យ​​ដើរ​ចូល​ក្នុង​​ផ្ទះ​​បាន​ ។​ គេ​ហៅ​ម្ចាស់គេថា ប៉ាថូ(១) ​ហៅ​ម្ចាស់​ស្រី​ថា មី(២)  ។​ ​ប្រសិនបើ​​មាន​កំហុសត្រូវគេវាយដំវិញ ​ពួក​នេះសុខចិត្ដជ្រប់មុខបន្ដោយ​ឲ្យ​គេវាយតាមចិត្ដ មិនហ៊ានរើបំរះឡើ យ ។​ ​ពួក​នេះ​ស្រី​-ប្រុស គេ​យក​តែគ្នាគេ​ជា​ប្ដី-ប្រពន្ធ គ្មានសិទ្ធិ​យក​​អ្នក​ដទៃឡើយ ។​ ​ប្រសិនបើ​​មាន​​ពួក​​ចិន​ទៅនៅ​ស្រុក​នោះយូរលួចរួមរ័ក​ជា​​មួយ​ស្រ្ដី​ពួក​នោះ ដោយការស្រេកឃ្លានកាមតណ្ហា ហើយម្ចាស់គេទាន់ នោះ​អ្នក​ផងគេលែង ​ឲ្យ​​ចិន​ នេះឯងអង្គុយ​ជា​​មួយ​គេហើយ ព្រោះខ្លួនលួចលាក់​ជា​​មួយ​​ពួក​ទាសៈ ។​​ប្រសិនបើ​​ពួក​ទាសៈទាំងនេះ ទាក់ទងលួចលាក់​ជា​​មួយ​ ​អ្នក​ក្រៅ រហូតដល់​មាន​ផ្ទៃពោះ កើត​បាន​​ជា​កូនទៅ ​ក៏​ចៅហ្វាយនាយ​ឥត​សួររកហេតុផលឡើយ ។​ ​បាន​​ជា​គេមិនសួរ​មក​ ពីគេយល់ថា ​ប្រសិនបើ​ទាសៈនោះ កាលណា​បាន​កូន​មក​ នឹង​បាន​ផលដល់គេ ព្រោះថ្ងៃក្រោយគេនឹងចំរើនទាសៈឡើងទៀត ។​ ​ប្រសិនបើ​ទាសៈណាលួចរត់ ហើយគេតាមចាប់​បាន​​មក​វិញ គេត្រូវ​យក​​មក​សាក់មុខ ចំកន្ដាលថ្ងាសពណ៌ខៀវ ​ជា​គ្រឿងចំនាំ ហើយគេដាក់ឃ្នាងជាប់នឹងក ជួនដាក់ឃ្នាងជាប់ទាំងដៃជើងទៀតផង ។​

១ = ទំនង​ជា​​មក​ពី ប៉ាតាវ ​ដែល​នៅសល់​ក្នុង​ភាសាជនជាតិដើមចារ៉ាយ ​ហៅ​អូវពុក ។​ ​សម្លេង​​ចិន​អានថា មី សំដៅពាក្យ ​ហៅ​ម្ដាយថា មេ ។។​
កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''អំពី​ភាសា'''

អំពី​ភាសា 
ភាសា​​ចិន​ ​មាន​​​សម្លេង​​ប្រហាក់​ប្រហែល នឹង​ភាសា​​អ្នក​​​ស្រុក​​នេះ​ដែរ តែ​និយាយ​ប្រស្រ័យ​ស្ដាប់​គ្នា​មិន​​បាន​​​ទេ​ ​ស្រុក​​នេះ ​មាន​​ភាសា​​មួយ​​ពិសេស ទោះបី​ជា​ភាសា​​អ្នក​​ជិត​ខាង​ខ្លួន​ដូច​ជា​ចាម ឬ សៀម ​ក៏​​មិន​អាច​ដូច​គ្នា​ស្ដាប់​គ្នា​​បាន​​ឡើយ  ។​ ១ គេ​ថា ​​មួយ​, ២ ថា ព័ក, ៣ ថា បេក, ៤ ថា ពួន, ៥ ថា ពុណាំ, ៦ ថា ពុំណាំ​មួយ​, ៧ ថា ពុណាំព័ក, ៨ ថា​ ពុណាំបេក, ៩ ថា​ ពុណាំពួន, ១០ថា តាប់  ។​ គេ​​ហៅ​​ ឪពុក ថា ប៉ាថូ, ឪពុកធំ ឪពុកមា ​ក៏​​ហៅ​ ប៉ាថូ ដែរ  ។​ ម្ដាយ គេ​ហៅ​ មី, ឯ​ម្ដាយ​មីង ​និង​ ស្រ្ដី​​អ្នក​​ជិត​ខាង​ ​ក៏​​គេ​​ហៅ​ មីង ដែរ  ។​ បង​ស្រី​ ប្រុស ​ហៅ​ថា ប៉ង, ប្អូន​ប្រុស​​ស្រី​ ​ហៅ​​ថា ផូវ​អ៊ួង  ។​ មា​ខាង​ម្ដាយ​ ​ហៅ​ថា អាកឡៃ, ឯ​ប្ដី​របស់​ម្ដាយ​មីង​ខាង​ឪពុក​ ​ហៅ​​ថា ពូ​ឡៃ  ។​ គេ​ប្រើ​ពាក្យ​​យក​​ខាង​ចុង​ជា​ដើម​ បញ្ជ្រាស់​គ្នា  ។​ ឧបមា​ដូច​ពាក្យ​ "នេះ​មនុស្ស​ទាសាំ ជា​ប្អូន" គេ​ថា "ផូង​អ៊ួងទាសាំ" ពាក្យ​ថា "នេះ​មនុស្ស លីស៊ីមា ខាងឪពុក" គេថា "ងាន ឡៃលីស៊ី"  ។​ ឧបមា​​មួយ​ទៀត ដូច​គេ​​ហៅ​ ​ចិន​ ថា ពីស៊ី, ​ហៅ​​មន្រ្ដី​ថា ប៉ាតេង, ​ហៅ​​​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ ថា ប៉ានឃាប  ។​ លុះ​ដល់​គេ​ចង់​ថា មន្រ្ដី​ចិន​ ឬ ​អ្នក​​ប្រាជ្ញ​​ចិន​ គេ​មិន​ថា ពីស៊ីប៉ាតេង ឬ ពីស៊ីប៉ានឃាប ​ទេ​ គេ​ទៅ​ជា​ប្រើ​ថា ប៉ាតេងពីស៊ី ឬ ប៉ានឃាម​ពី​ស៊ី(១) ទៅ​វិញ  ។​

១ = ប៉ាតេងពីស៊ី = មន្រ្ដី​ចិន​ ។​ ប៉ានឃាបពីស៊ី = ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ចិន​ ។​

ទាំង​នេះ គ្រាន់តែ​លើក​​យក​​ជាឧទាហរណ៍​គោល​ៗ​​ទេ​ ។​ ម្យ៉ាង​ទៀត គឺ​មន្រ្ដី​គេ​និយាយ​តាម​បែប​មន្រ្ដី ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​និយាយ​គ្នា តាម​ភាសា​​អ្នក​​ប្រាជ្ញ លោក​សង្ឃ ឬ តាបស ​ក៏​​​មាន​​ពាក្យ​សំដី​ប្រើ​របៀប​ខ្លួន​ជា​សង្ឃ ជា​តាបស ឯ​​អ្នក​​ស្រែ​ចំការ​​ក៏​​និយាយ​ ប្លែក​តាម​បែប​របស់​គេ​ដែរ មិន​ប្លែក​អ្វី​ពី​របៀប​ប្រើ​ភាសា​​អ្នក​​​ស្រុក​​​ចិន​  ។​