navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សង្គមរាស្រ្តនិយម: លក្ខណៈគោលនយោបាយ

លក្ខណៈគោលនយោបាយ 

មនោគមវិជ្ជារបស់សង្គមរាស្រ្តនិយមដូចជា "សង្គមនិយមព្រះពុទ្ធសាសនា" ឫ"សង្គមនិយមខ្មែរ" គឺមិនមានអ្វីទាក់ទងនឹងលទ្ធិសង្គមនិយមពិតប្រាកដទេ, ម៉ាក្សនិយមក៏មិនមានអ្វីពាក់ព័ន្ធជាមួយមនោគមវិជ្ជារបស់សង្គមរាស្រ្តនិយមដែរ។ ដោយខ្វះទស្សនៈនយោបាយ, សង្គមបានបូកបញ្ចូលបាវចនា (ពាក្យស្លោក) សង្គមនិយមជាមួយនឹងតម្លៃសង្គមអភិរក្សនិយម, រាជានិយម, ជាតិនិយម, និងគោលលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ។ រដ្ឋបាលសង្គមបានបញ្ជាក់ថា"សង្គមនិយមគឺសម្រាប់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជន ហើយរាជានិយមគឺសម្រាប់កិត្យានុភាពនិងការរួបរួមជាតិ"។ ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ សង្គមរាស្រ្តនិយមគឺត្រូវបានបង្កើតមកដើម្បីជម្រុញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេស និងខំគ្រប់គ្រងស្ថេរភាពនយោបាយ។ ជាជាងទទួលយកមនោគមវិជ្ជាជាក់លាក់មួយ សង្គមត្រូវបានកំណត់ដោយសីហនុ និងអ្វីដែលជាប្រជាប្រិយភាពរបស់ទ្រង់។ 

សង្គមរាស្រ្តនិយមបានអនុវត្តអំណាចតាមគោលការណ៍"សង្គមនិយមព្រះពុទ្ធសាសនា" ហើយបានអះអាងថាមនោគមវិជ្ជាមួយនេះនឹងអាចធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជាឆ្ពោះទៅរកការរីកចម្រើន និងបញ្ឈប់ភាពអយុត្តិធម៌សង្គម។ លើសពីនេះទៅទៀត មនោគមវិជ្ជាមួយនេះបានអាស្រ័យតាមទំនៀមទម្លាប់សាសនា និងសង្គមអភិរក្សរបស់កម្ពុជា។ ជាជាងរឹបអូសផលប្រយោជន៍ឱ្យតែខ្លួនឯង 'សង្គមនិយម' បានអប់រំមនុស្សឋានៈកណ្តាល ឫអ្នកមានឱ្យចេះជួយយល់អាសារអ្នកខ្វះខាតដើម្បីទទួលបានបុណ្យកុសល។Ayres, D. M Anatomy of a crisis: education, development, and the state in Cambodia, 2000, pp.34-35 ឥស្សារជនល្បីៗក៏ត្រូវបានណែនាំឱ្យមានគណនេយ្យភាពពេញលេញចំពោះជនខ្វះខាត ដូចជាការប្រព្រឹត្តអំពើអ្វីមួយមកលើជនខ្វះខាត និងពេលខ្លះថែមទាំងឱ្យឈប់សម្រាកទៀងទាត់ទៀតផងដើម្បីអនុវត្តិការងារទាក់ទងនឹងវិស័យកសិកម្ម (ជារឿយៗ សីហនុតែងតែយាងចុះមកតាមទីជនបទដើម្បីជួយធ្វើការងារពលកម្មជាមួយប្រជាកសិករខ្មែរ)។

ការអនុវត្តិការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចបានរីកចម្រើនតាមបែបលក្ខណៈ'សង្គមនីយកម្ម'ដែលមានភាពស្រដៀងគ្នានឹង'មូលធននីយកម្ម'ដែរ: សហគ្រាសរដ្ឋត្រូវបានបង្កើតឡើងហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយសមាជិកវរជននៃសង្គមនិយម ភាគច្រើនគឺដើម្បីផលប្រយោជន៍ខ្លួន។Ross, R. Library of Congress Country Studies: Cambodia - Domestic Developments, 1987 អង្គការរដ្ឋដែលត្រូវបានបង្កើតក្នុងរបបសង្គមរាស្រ្តនិយមគឺ OROC, the Office royale de coopération ដែលគ្រប់គ្រងខាងជំនួញពាណិជ្ជកម្ម និងការនាំចេញនាំចូល។

ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ នរោត្តម សីហនុបានបង្កើតស្លាបយុវជនមួយដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា"យុវជនសង្គមរាជានិយមខ្មែរ" (ភាសាបារាំង: Jeunesse socialiste royale khmère, JSRK)។
សង្គមរាស្រ្តនិយម: នយោបាយក្នុងស្រុកសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម

នយោបាយក្នុងស្រុកសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម 

ការរិះគុនរបស់សីហនុទៅលើគូប្រជែងរបស់ព្រះអង្គនៅលើវេទិកាសាធារណៈបានផ្តល់លទ្ធផលចំនួនពីរគឺ: ឱ្យពួកគេចុះចូលជាមួយព្រះអង្គដើម្បី"ជួយសង្គមខ្មែរទាំងមូល" ហើយបើខុសពីអ្វីៗដែលបានគ្រោងទុកនោះក្រុមប្រឆាំងព្រះអង្គនឹងកាន់តែប្រឆាំងនឹងទ្រង់បន្ថែម។Ayres, p.31 ព្រះអង្គបានប្រកាន់យកនយោបាយអព្យាក្រឹត ទាំងនៅក្នុងជាតិ និងអន្តរជាតិ។

នៅក្នុងសម័យដឹកនាំរបស់ព្រះអង្គសីហនុ, សង្គមរាស្រ្តនិយមបានស្រូបយកហើយបូកបញ្ចូលធាតុផ្សំនៃនយោបាយស្លាបស្តាំនិងកណ្តាល ក៏ដូចជានយោបាយស្លាបឆ្វេងនិងលទ្ធិកុម្មុយនិស្តមជ្ឈន្តិកផងដែរ។ មានតែក្រុមបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាទេដែលតែងតែគេចមិនចង់ចូលក្នុងរបបសង្គមរាស្រ្តនិយមរបស់សីហនុ។ ប៉ុន្តែមានសមាជិកកុម្មុយនិស្តសំខាន់ៗពីរនាក់គឺលោកហូ នឹម និងខៀវ សំផន ដែលបានចូលរួមធ្វើការងារនយោបាយជាមួយសីហនុ។Kiernan, p.197 នៅដើមទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០ ខៀវ សំផនត្រូវបានសីហនុអំពាវនាវឱ្យបន្តអនុវត្តកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចដែលផ្អែកលើផែនការដែលបានចែងក្នុងនិក្ខេបបទបណ្ឌិតរបស់លោក។These reforms were an initial success, until massively increased cross-border smuggling of rice during the Second Indochina War severely damaged the Cambodian government's revenues. See Kiernan, How Pol Pot came to power

ខណៈដែលគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ និងអ្នកសាធារណរដ្ឋ ដែលនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋាននយោបាយកម្ពុជា ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសង្គមរាស្រ្តនិយមក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ Dommen, pp.359-360 ក្រុមអ្នកសាធារណរដ្ឋមជ្ឈន្តិកជាច្រើនបានគេចចេញពីកិច្ចការនយោបាយរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧០។

ក្រៅពីពួកកុម្មុយនិស្តនិយម, ធាតុដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយដែលនៅក្រៅរបបសង្គម គឺពួកស្តាំនិយម និងក្រុមជាតិនិយមដែលប្រឆាំងរាជាធិបតេយ្យ ដឹកនាំដោយលោកសឺង ង៉ុកថាញ់ ដែលមានឈ្មោះថាខ្មែរសេរី។ សីហនុបានបែងចែកក្រុមប្រឆាំងទ្រង់ជាពីរបក្សពួកគឺ ក្រុមប្រឆាំងខាងស្តាំនិយម និងឆ្វេងនិយម។Library of Congress Country Studies: Cambodia - Major Political and Military Organizations នៅចុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៥០ និងដើមទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០ គេឃើញមានអំពើហិង្សាតិចតួចណាស់ប្រឆាំងនឹងសីហនុ និងប្រទេសជាតិទាំងមូល (ដូចជា ការគំរាមកំហែងម្តងហើយម្តងទៀតពីគណបក្សប្រជាជនដែលចោតប្រកាន់សង្គមថាចេះតែជួយយួន)។Kiernan, pp. 175-176. The official historiography of the Khmer Rouge, by contrast, depicts even this period as characterised by violent struggle against a repressive regime. មានតែក្រុមខ្មែរសេរីដែលត្រូវសង្គមប្រព្រឹត្តអំពើយ៉ាងឃោរឃៅដាក់គឺ: នៅឆ្នាំ១៩៦៣ មានសកម្មជនខ្មែរសេរីម្នាក់ឈ្នោះព្រាប អ៊ីន ដែលប៉ុនប៉ងចង់ចរចាជាមួយសីហនុ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនហើយប្រហារជីវិត ការប្រហារជីវិតរបស់អ៊ីនត្រូវបានដាក់បញ្ចាំងនៅតាមរោងកុនទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ នៅឆ្នាំ១៩៦៧ ប្រព្រឹត្តិកម្មដដែរបានធ្វើឡើងដាក់ក្រុមមេដឹកនាំខ្មែរសេរីមានដូចជាលោកឆាវ បូរី, ឆាវ ម៉ាធូរ៉ា, និងសៅ ង៉ុយ។
សង្គមរាស្រ្តនិយម: ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃសង្គមរាស្រ្តនិយម

ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃសង្គមរាស្រ្តនិយម 
ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣ សីហនុត្រូវបានតែងតាំងជាប្រមុខរដ្ឋនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាអស់ពេញមួយជីវិតព្រះអង្គ។ ចាប់ពីពាក់កណ្តាលទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០ របបសង្គមរាស្រ្តនិយមបានចាប់ផ្តើមបែកបាក់បន្តិចម្តងៗ។ ជាលទ្ធផលក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៦៦ ជ័យជម្នះត្រូវបានទៅលើក្រុមអ្នកឈរឈ្មោះស្តាំនិយម, ព្រះអង្គសីហនុបានឆ្លើយតបទៅនឹងជ័យជម្នះរបស់ពួកស្តាំនិយមវិញដោយបានបង្កើត"រដ្ឋាភិបាលប្រឆាំង"ដែលដឹកនាំដោយពួកឆ្វេងនិយមមានដូចជាលោកហូ នឹម និងខៀវ សំផន, ដើម្បីរារាំងរបបសង្គមពីការដួលរលំទាំងស្រុង។

ភាពកើនឡើងនៃការវាយតបទៅវិញដោយពួកឆ្វេងនិយម, ដែលដឹកនាំដោយលន់ នល់ និងកម្លាំងយោធាសីហនុ, បានធ្វើឱ្យចំណងមិត្តភាពរវាងក្រុមកុម្មុយនិស្តដែលនៅសេសសល់និងសង្គមបានបែកបាក់ ជាពិសេសគឺពួកសីហនុនិយមដែលជំពាក់គុណទៅនឹងវៀតណាម និងក្រុមវៀតមិញ។ ការរិះគុណជាសាធារណៈរបស់សីហនុទៅនឹងក្រុម'ខ្មែរវៀតមិញ'បានផ្តល់ឥទ្ធិពលបំផ្លិចបំផ្លាញកំណើនគោលនយោបាយប្រឆាំងនឹងវៀតណាមក៏ដូចជាក្រុមប្រឆាំងរាជានិយមដែរ, ដែលដឹកនាំដោយប៉ុល-ពត។Kiernan, p.227 ការផ្ទុះឡើងនៃសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី២ បានជះឥទ្ធិពលអស្ថេរភាពមកលើស្ថានភាពនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូល។ សង្គមរាស្ត្រនិយមបានជាប់ខ្លួននៅក្នុងភាពលំបាក់តស៊ូជូរចត់កាន់តែខ្លាំងឡើងដោយសារទាហានភាគីសង្គ្រាមវៀតណាមបានឈានចូលប្រយុទ្ធគ្នានៅលើទឹកដីកម្ពុជា ជាពិសេសគឺក្រុមវៀតមិញ និងប៉ាថេតឡាវ: សីហនុបានថ្លែងដំណឹងតាមវិទ្យុទីក្រុងភ្នំពេញថា "ពួកយើងបានដុតពួកវាទាំងរស់ [...] យើងបានបោះសពពួកវាទៅឱ្យសត្វត្មាតស៊ី"។Kiernan, p.275 

កលល្បិចដ៏ឃោរឃៅគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលដែលត្រូវបានអនុម័តដោយសង្គមរាស្ត្រនិយមមិនត្រឹមតែអនុវត្តទៅលើពួកឆ្វេងនិយមពីក្រៅព្រំដែនកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេប៉ុន្តែក៏បានប្រព្រឹត្តិមកលើ"ខ្មែរឆ្វេងនិយម"ផងដែរ, ជាពិសេសបន្ទាប់ពីការបះបោរនៅតាមជនបទខេត្តបាត់ដំបងក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧ ដែលដឹកនាំដោយបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា (បកក), នេះគឺជាដំណាក់កាលមួយជំហានឈានទៅដល់សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា។Kiernan, pp.250-253 របាយការណ៍ជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថាក្រុមកុម្មុយនិស្តដែលបានចាប់ខ្លួន ត្រូវបានសម្លាប់ចោលដោយស្រាវពោះវៀន ឫបោះទម្លាក់ពីលើកំពូលភ្នំ។ អ្នកតំណាងក្រុមកុម្មុយនិស្តចំនួន៣រូបគឺ ខៀវ សំផន, ហ៊ូ យន់ និងហូ នឹម បានភៀសខ្លួនរត់ចូលទៅក្នុងព្រៃនៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៦៧-៨, មានពាក្យចចាមអារាមថាពួកគេត្រូវបានសម្លាប់ដោយកម្លាំងនគរបាលសង្គមរាស្ត្រនិយម (ក្រោយពីពួកគេបានបង្ហាញខ្លួនឡើងវិញជាសាធារណៈនៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០, ពួកគេត្រូវបានមនុស្សមួយចំនួនហៅថា"ខ្មោចទាំងបី")។
សង្គមរាស្រ្តនិយម: ការទម្លាក់ព្រះអង្គសីហនុចេញពីតំណែង

ការទម្លាក់ព្រះអង្គសីហនុចេញពីតំណែង 
ចំពេលកំពុងតែមានអស្ថេរភាពនយោបាយកើនឡើង ទីបំផុតនៅឆ្នាំ១៩៧០ ព្រះអង្គសីហនុត្រូវបានឧត្តមសេនីយ៍លន់ នល់ និងពួកស្តាំនិយមដូចជាលោកអ៊ិន តាំ និងព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ សិរីមតៈធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ចេញពីតំណែង។ ក្រោយពីរដ្ឋប្រហារ ក្រុមឧទ្ទាមខ្មែររំដោះដែលប្រដាប់និងបណ្តុះបណ្តាលដោយវៀតណាមខាងជើងបានបន្តប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងព្រះអង្គសីហនុដដែរ ជាពិសេសគឺអតីតសហសេវិករបស់ទ្រង់ផ្ទាល់។ កលល្បិចរបស់សីហនុគឺការបង្កើតបុព្វហេតុរួមជាមួយក្រុមបះបោរកុម្មុយនិស្តខ្មែរដើម្បីទាក់ទាញប្រជាជនកម្ពុជាឱ្យមកខាងពួកគេ។ សង្គមរាស្រ្តនិយមត្រូវបានរំលាយជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៧១។

ធាតុនយោបាយនានានៃសង្គមរាស្រ្តនិយមរបស់សីហនុបានទៅបន្តបង្កើតគណបក្សនយោបាយរាជានិយមមួយហៅថាហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចដែលមានស្លាបយោធាឈ្មោះថាទ័ពជាតិសីហនុ ហើយបានគ្រប់គ្រងតំបន់ជាច្រើននៅតាមជនបទនៃប្រទេសកម្ពុជាក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៨០។
សង្គមរាស្រ្តនិយម: ការវាយតម្លៃ

ការវាយតម្លៃ 

មតិ​នៅ​តែ​មាន​ការ​បែក​បាក់​គ្នា​យ៉ាង​ខ្លាំង​ចំពោះ​ចលនា​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម ក៏ដូចជាសម្តេច​សីហនុ​។ អ្នកអត្ថាធិប្បាយជាច្រើន ជាពិសេសពួកឆ្វេងនិយម ឬអ្នកដែលប្រឆាំងផ្ទាល់នឹងសម្ដេចសីហនុ បានពណ៌នាសង្គមរាស្ត្រនិយមថាជាចលនាអភិរក្សនិយមដែលព្យាយាមរក្សាអំណាច និងឥទ្ធិពលនៃស្ថានភាពកម្ពុជាក្រោមតាមរយៈរបបផ្តាច់ការ។Chomsky, N. and Herman, E. After the cataclysm, South End Press, 1979, pp.216-217 ទោះជាយ៉ាងនេះក្តីអ្នកផ្សេងទៀតបានកត់សម្គាល់ថា វាបានបង្កើនការចូលរួមរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាសាមញ្ញក្នុងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យយ៉ាងច្រើន ហើយពិពណ៌នាថាវាជាចលនាជាក់ស្តែងដែលស្វែងរកពិតប្រាកដដើម្បីនាំយកការអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍មកកម្ពុជាតាមរយៈការណែនាំពីអ្នកជំនាញ និងការបញ្ចុះបញ្ចូលដ៏ទន់ភ្លន់។Kershaw, R. Monarchy in South-East Asia: The Faces of Tradition in Transition, Routledge, 2001, pp.56-57

នៅបច្ចុប្បន្នមាន​ការ​អាឡោះអាល័យ​មួយ​កម្រិត​ក្នុង​មួយចំណោម​ប្រជាជន​កម្ពុជា​វ័យ​ចំណាស់​សម្រាប់​សម័យ​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម ជាពិសេសក្នុងការរក្សាសន្តិភាពរវាងឆ្នាំ ១៩៥៥ និង១៩៦៥ ពេលការប្រៀបធៀបទៅនឹងសម័យក្រោយៗទៀត។ បន្ទាប់ពីដំណោះស្រាយនយោបាយឆ្នាំ ១៩៩១ និងការឡើងសោយរាជ្យលើកទី២នៃព្រះបាទនរោត្តមសីហនុនៅឆ្នាំ១៩៩៣ គណបក្សនយោបាយខ្មែរមួយចំនួនបានប្រើពាក្យ "សង្គម" ក្នុងនាមខ្លួនដើម្បីភ្ជាប់ខ្លួនជាមួយសម័យនេះ។
សង្គមរាស្រ្តនិយម: លទ្ធផលការបោះឆ្នោតជាសកល

លទ្ធផលការបោះឆ្នោតជាសកល 
ឆ្នាំបោះឆ្នោត ប្រធានគណបក្ស សម្លេងឆ្នោត អាសនៈ ចំណាត់លេខ រដ្ឋាភិបាល # % ± # ±១៩៥៥ នរោត្តម សីហនុ  ៦៣០,៦២៥  ៨២.៧% ថ្មី ថ្មី   ទី ១    ១៩៥៨ ១,៦៤៦,៤៨៨ ៩៩.៩%   ១៧.២   ៣០  ទី ១  ១៩៦២    ១០០.០%  ០.១    ១៦  ទី ១  ១៩៦៦   ១០០.០%      ៥   ទី ១
សង្គមវិទ្យា

សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​ការ​សិក្សា​អំពី​សង្គម និង​ការ​សម្ដែង​សកម្មភាព​របស់​មនុស្ស​ជា​ក្រុម។ សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​សង្គម។ គេ​ហៅ​អ្នក​ដែល​សិក្សា​អំពី​សង្គមវិទ្យា​ថា សង្គមវិទូ។ លោក Auguste Comte (១៧៨៩ - ១៨៥៧) គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology (សង្គមវិទ្យា) នេះ។ បញ្ហា​ចម្បង​មួយ​ដែល​សង្គមវិទ្យា​សិក្សា​មុន​ដំបូង​ គឺ​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ទី​លំនៅ​របស់​ប្រជាជន​ទៅ​ក្នុង​ក្រុង និង​ការ​បម្រើ​ការងារ​នៅ​ក្នុង​រោងចក្រ។ លោក​កាលម៉ាក្ស, Max Weber និង Émile Durkheim គឺ​ជា​បុគ្គល​ឈាន​មុខ​គេ​នៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​អំពី​បាតុភូត​សង្គម ដូច​ជា​​សហគមន៍, អំណាច, ស្ថានភាព, ការ​ផ្ទេរ​សិទ្ធិ និង​កង្វះ​អំណាច។

ទៅ​ទសវត្សរ៍​នៃ​​ឆ្នាំ​ ២០០០ សង្គមវិទ្យា​បាន​​ផ្ដោត​ទៅ​លើ​រឿង​ផ្សេង​​​ទៀត​ដូច​ជា​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង, ជាតិ​ពន្ទុ, វណ្ណៈ, ភេទ, គ្រួសារ និង​អន្តរកម្ម​សង្គម។ វិជ្ជា​នេះ​ក៏​សិក្សា​​អំពី​​រចនាសម្ព័ន្ធសង្គម​ជា​ផ្នែកៗ​ផង​ដែរ ដូច​ជា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម និង​ការ​ផ្ដាច់​ចេញ។ គេ​​ក៏​អាច​ចាត់​ទុក​សង្គមវិទ្យា​​ថា​​ជា​ការ​សិក្សា​នៃ​សង្គម​ពិភពលោក​ទាំង​មូល​បាន​​ដែរ ព្រោះ​ថា​សង្គម​គឺ​ជា​សហគមន៍​ ឬ​បណ្ដុំ​មនុស្ស​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់, ប្រទេស ឬ​ទ្វីប​និមួយៗ ហើយ​មាន​ការ​ចែករំលែក​វប្បធម៌, ច្បាប់ និង​ការរៀបចំ​ឲ្យ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។
សង្គមវិទ្យា: ប្រវត្តិ​នៃ​សង្គមវិទ្យា

ប្រវត្តិ​នៃ​សង្គមវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គមវិទ្យា 
ការ​វិភាគ​សង្គម​ចាប់​កើត​មាន​​​តាំង​ពី​សម័យ​កាល​ប្លាតូ​ម្ល៉េះ ។ សង្គមវិទ្យា​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មុខវិជ្ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​នៅ​អំឡុង​ដើម​ទសវត្សរ៍​​ទី ​18 នៃ​គ្រិស្តសករាជ ដោយសារ​ការវិភាគ​ និង​ពិនិត្យ​​មើល​សង្គម​​ផ្អែក​​លើ​តថភាព ដែល​តថភាព​​​នេះ​​​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ ។ លោក Auguste Comte គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​បំផុត​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology (សង្គមវិទ្យា) ក្នុង​ឆ្នាំ ​១៨៣៩ ។ ​ពាក្យ Sociology ​មាន​ប្រភព​ពី​ពាក្យ​ឡាតាំង ​និង​ក្រិក ។

សង្គមវិទ្យា​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​បង្រៀន​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​សកលវិទ្យាល័យ​​កាណាស់ (University of Kanas) នៅ​​ឆ្នាំ ​១៨៩០ ហើយ​បាន​ក្លាយ​​ជា​មហាវិទ្យាល័យ​​​សង្គមវិទ្យា​ជា​លើក​ដំបូង​​នៅ​​​ឆ្នាំ ​១៨៩៥ នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ Bordeaux ដោយ​លោក Émile Durkheim ។

សង្គមវិទ្យាមូលដ្ឋាន
សង្គមវិទ្យា: ជំពូក​ទី ១​

ជំពូក​ទី ១​ 

 មេរៀន​ទី ១ - ចំណុច​ផ្ដើម​ស្ដីពី​សង្គមវិទ្យា ហេតុអ្វីបានជាសង្គមនៅអ៊ឺរ៉ុបមានការរីកចម្រើន

 កំណើត និង​ការ​វិវត្ត​របស់​សង្គមវិទ្យា =

 ទំនាក់​ទំនង​សង្គមវិទ្យា និង​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ

 វិធី​ទាំងឡាយ​ដែរល​សង្គមវិទ្យា​ប្រើប្ 

 ទ្រឹស្ដី​​រចនាសម្ព័ន្ធ-មុខងារ​និយម 

 ទ្រឹស្ដី​​ជម្លោះ 

 ទ្រឹស្ដី​ទំនាក់ទំនង-និមិត្តសញ្ញា
សង្គមវិទ្យា: មេរៀន​ទី ១ - ចំណុច​ផ្ដើម​ស្ដីពី​សង្គមវិទ្យា ហេតុអ្វីបានជាសង្គមនៅអ៊ឺរ៉ុបមានការរីកចម្រើន

មេរៀន​ទី ១ - ចំណុច​ផ្ដើម​ស្ដីពី​សង្គមវិទ្យា ហេតុអ្វីបានជាសង្គមនៅអ៊ឺរ៉ុបមានការរីកចម្រើន
សង្គមវិទ្យា: ជំពូក​ទី ២

ជំពូក​ទី ២  

 មេរៀន​ទី ៣ - បញ្ញត្តិ​មូលដ្ឋាន​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​សង្គមវិទ្យា 

គេបែងចែកសង្គមដោយផ្អែកលេីលក្ខខណ្ឌអ្វីខ្លះ?

សហគមន៍ 

 សមាគម 

 ស្ថាប័ន 

 អង្គការ​ចាត់តាំង 

 ផលប្រយោជន៍ និង​ឥរិយាបថ 

 អន្តរកម្ម ​សង្គម ខ្មែរ

 បរិស្ថាន 

 រចនា​សម្ព័ន្ធ​សង្គម 

 ប្រព័ន្ធ​សង្គម 

==== ក្រុមសង្គម

 ឋានៈ និង តួនាទី 

 ហ្វូង 

 សាធារណជន 

 ចលនា​សង្គម 

 មេរៀន​ទី ៤ - សង្គមូបនីយកម្ម​​ 

 និយមន័យ 

 ធាតុ​នៃ​សង្គមូបនីយកម្ម 

 ភ្នាក់ងារ​សង្គមូបនីយកម្ម
សង្គមវិទ្យា: មេរៀន​ទី ៣ - បញ្ញត្តិ​មូលដ្ឋាន​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​សង្គមវិទ្យា

មេរៀន​ទី ៣ - បញ្ញត្តិ​មូលដ្ឋាន​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​សង្គមវិទ្យា 

គេបែងចែកសង្គមដោយផ្អែកលេីលក្ខខណ្ឌអ្វីខ្លះ?
សង្គមវិទ្យា: ជំពូក​ទី ៣

ជំពូក​ទី ៣ 

សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​ការ​សិក្សា​អំពី​សង្គម និង​ការ​សម្ដែង​សកម្មភាព​របស់​មនុស្ស​ជា​ក្រុម។ សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​សង្គម។ គេ​ហៅ​អ្នក​ដែល​សិក្សា​អំពី​សង្គមវិទ្យា​ថា សង្គមវិទូ។ លោក Auguste Comte (១៧៨៩ - ១៨៥៧) គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology (សង្គមវិទ្យា) នេះ។ បញ្ហា​ចម្បង​មួយ​ដែល​សង្គមវិទ្យា​សិក្សា​មុន​ដំបូង​ គឺ​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ទី​លំនៅ​របស់​ប្រជាជន​ទៅ​ក្នុង​ក្រុង និង​ការ​បម្រើ​ការងារ​នៅ​ក្នុង​រោងចក្រ។ លោក​កាលម៉ាក្ស, Max Weber និង Émile Durkheim គឺ​ជា​បុគ្គល​ឈាន​មុខ​គេ​នៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​អំពី​បាតុភូត​សង្គម ដូច​ជា​​សហគមន៍, អំណាច, ស្ថានភាព, ការ​ផ្ទេរ​សិទ្ធិ និង​កង្វះ​អំណាច។

ទៅ​ទសវត្សរ៍​នៃ​​ឆ្នាំ​ ២០០០ សង្គមវិទ្យា​បាន​​ផ្ដោត​ទៅ​លើ​រឿង​ផ្សេង​​​ទៀត​ដូច​ជា​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង, ជាតិ​ពន្ទុ, វណ្ណៈ, ភេទ, គ្រួសារ និង​អន្តរកម្ម​សង្គម។ វិជ្ជា​នេះ​ក៏​សិក្សា​​អំពី​​រចនាសម្ព័ន្ធសង្គម​ជា​ផ្នែកៗ​ផង​ដែរ ដូច​ជា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម និង​ការ​ផ្ដាច់​ចេញ។ គេ​​ក៏​អាច​ចាត់​ទុក​សង្គមវិទ្យា​​ថា​​ជា​ការ​សិក្សា​នៃ​សង្គម​ពិភពលោក​ទាំង​មូល​បាន​​ដែរ ព្រោះ​ថា​សង្គម​គឺ​ជា​សហគមន៍​ ឬ​បណ្ដុំ​មនុស្ស​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់, ប្រទេស ឬ​ទ្វីប​និមួយៗ ហើយ​មាន​ការ​ចែករំលែក​វប្បធម៌, ច្បាប់ និង​ការរៀបចំ​ឲ្យ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។

ប្រវត្តិ​នៃ​សង្គមវិទ្យា
ការ​វិភាគ​សង្គម​ចាប់​កើត​មាន​​​តាំង​ពី​សម័យ​កាល​ប្លាតូ​ម្ល៉េះ ។ សង្គមវិទ្យា​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មុខវិជ្ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​នៅ​អំឡុង​ដើម​ទសវត្សរ៍​​ទី ​18 នៃ​គ្រិស្តសករាជ ដោយសារ​ការវិភាគ​ និង​ពិនិត្យ​​មើល​សង្គម​​ផ្អែក​​លើ​តថភាព ដែល​តថភាព​​​នេះ​​​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ ។ លោក Auguste Comte គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​បំផុត​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology (សង្គមវិទ្យា) ក្នុង​ឆ្នាំ ​១៨៣៩ ។ ​ពាក្យ Sociology ​មាន​ប្រភព​ពី​ពាក្យ​ឡាតាំង ​និង​ក្រិក ។

សង្គមវិទ្យា​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​បង្រៀន​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​សកលវិទ្យាល័យ​​កាណាស់ (University of Kanas) នៅ​​ឆ្នាំ ​១៨៩០ ហើយ​បាន​ក្លាយ​​ជា​មហាវិទ្យាល័យ​​​សង្គមវិទ្យា​ជា​លើក​ដំបូង​​នៅ​​​ឆ្នាំ ​១៨៩៥ នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ Bordeaux ដោយ​លោក Émile Durkheim ។

សង្គមវិទ្យាមូលដ្ឋាន

 ឥទ្ធិពល​នៃ​បរិស្ថាន​រូប 

 ឥទ្ធិពល​នៃ​តំបន់​វាល​ទំនាប 

 ឥទ្ធិពល​នៃ​តំបន់​ភ្នំ និង​តំបន់​ខ្ពង់រាប 

 ឥទ្ធិពល​នៃ​វាលខ្សាច់ 

 មេរៀន​ទី ៦ - ស្ថាប័នសេដ្ឋកិច្ច 

 និយមន័យ 

 សកម្មភាព​សេដ្ឋកិច្ច និង សង្គម 

 ការ​អភិវឌ្ឍ​នៃ​ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច 

 ផលវិបាក​សង្គម​របស់​មូលធននិយម 

 ឥទ្ធិពល​មូលធននិយម​ក្នុង​អរិយធម៌​ទំនើប 

 សង្គមនិយម 

 កុម្មុយនិស្តនិយម 

 ភាព​ខុស​ប្លែក​គ្នា​រវាង​មូលធននិយម និង កុម្មុយនិស្តនិយម 

 ឧស្សាហកម្ម និង ប្រព័ន្ធ​សង្គម
សង្គមវិទ្យា: ជំពូក​ទី ៤

ជំពូក​ទី ៤ 

 មេរៀន​ទី ៧ - វប្បធម៌ និង អរិយធម៌ 

 វប្បធម៌ 

 អរិយធម៌ 

 ទំនាក់ទំនង​វប្បធម៌ និង សង្គមធម៌ 

 ទំនាក់ទំនង​អរិយធម៌​ខ្មែរ និង អរិយធម៌​បរទេស 

 ទំនាក់ទំនង​រវាង​វប្បធម៌​ខ្មែរ និង វប្បធម៌​ឥណ្ឌា 

 ឥទ្ធិពល​នៃ​សាសនា​ទៅលើ​ប្រាសាទ​បុរាណ​ខ្មែរ
សង្គមវិទ្យា: = មេរៀន​ទី ៨ - របប​សង្គម​ខ្មែរ

= មេរៀន​ទី ៨ - របប​សង្គម​ខ្មែរ 

 នយោបាយ​ខ្មែរ 

 សេដ្ឋកិច្ច​ខ្មែរ 

 សង្គមកិច្ច​ខ្មែរ 

 តម្លៃ​ពិសេស​នៃ​អរិយធម៌​ខ្មែរ 

 មេរៀន​ទី ៩ - ជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី​ខ្មែរ 

 ជំនឿ​សាសនា 

 ជំនឿ​ផ្សេងៗ​របស់​ខ្មែរ 

 លក្ខណៈ​វិនិច្ឆ័យ​នៃ​សង្គម​ការណ៍ 

 តើ​ព្រលឹង​ខ្មែរ​មានន័យ​ដូចម្ដេច?
សង្គមស៊ីវិល

The contemporary meaning of the term civil society is contested. It is sometimes considered to include the family and the private sphere, and referred to as the "third sector" of society, distinct from government and business.What is Civil Society  civilsoc.org Dictionary.com's 21st Century Lexicon defines civil society as 1) the aggregate of non-governmental organizations and institutions that manifest interests and will of citizens or 2) individuals and organizations in a society which are independent of the government.http://dictionary.reference.com/browse/civil+society?r=66 Sometimes the term is used in the more general sense of "the elements such as freedom of speech, an independent judiciary, etc, that make up a democratic society" (Collins English Dictionary).Civil society Collins English Dictionary - Complete & Unabridged 11th Edition. Retrieved 2nd August 2012 from CollinsDictionary.com website:
http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/civil-society
សង្គមស៊ីវិល: សត្រូវនៃសង្គមស៊ីវិល

សត្រូវនៃសង្គមស៊ីវិល
John A. Hall lists 5 distinct enemies of civil society:
Despotism: this is this idea of fear which discourages any type of group that's formed between society and government.
Revival of the tradition of republican civic virtues: these are qualities that hold a moral value or moral principle and amount to dispositions to obey.
Specific forms of nationalism: this would be where the rule of majority wins, and assimilation is used in order to form an ideal society.
Totalizing ideologies
Essentialist cultural ideals: these would be social cages of individuals that determine the function and value of that person in society.Hall, J. (1995). Civil society: Theory, history, comparison . Polity
សង្គមស៊ីវិល: អង្គភាព

អង្គភាព

 academia
 ក្រុមសកម្មជន
 charities
 citizens' militia
 civic groups
 clubs (sports, social, etc.)
 community foundations
 អង្គការសហគមន៍
 consumers/consumer organizations
 cooperatives
 churches
 ក្រុមវប្បធម៌
 ក្រុមបរិស្ថាន
 មូលនិធិ
 intermediary organizations for the voluntary and non-profit sector
 men's groups
 អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល (NGOs)
 non-profit organizations (NPOs)
 policy institutions
 គណបក្សនយោបាយ
 private voluntary organizations (PVOs)
 សមាគមវិជ្ជាជីវៈ
 អង្គការសាសនា
 សហគ្រាសសង្គម
 support groups
 trade unions
 voluntary associations
 women's groups
សង្គមស៊ីវិល: Civil-society scholars

Civil-society scholars

 Jeffrey C. Alexander
 Helmut Anheier
 Andrew Arato
 Phillip Blond
 Benjamin Barber
 Daniel Bell
 Robert N. Bellah
 Walden Bello
 Jean L. Cohen
 Michael Edwards
 Jean Bethke Elshtain
 Amitai Etzioni
 Francis Fukuyama
 Ernest Gellner
 Susan George (political scientist)
 Jürgen Habermas
 Peter Dobkin Hall
 Mary Kaldor
 Barry Dean Karl
 John Keane
 David Korten
 John W. Meyer
 Frank Moulaert
 Michael Oakeshott
 Michael O'Neill
 Elinor Ostrom
 Robert D. Putnam
 Michael Sandel
 Charles Taylor
 Lori Wallach
សង្គមស៊ីវិល: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
 LSE Centre for Civil Society
 UN and Civil Society
 UNEP Global Civil Society Forum .
 EU relations with Civil Society
 UK DFID relations with Civil Society
 Civicus – Worldwide Alliance for Citizen Participation
 Global civil society (PCDF).
 One World Trust Database of Civil Society Self-regulatory Initiatives 
 Wiser.org – World Index for Social and Environmental Responsibility  – formerly www.civilsociety.org.
 Stakeholder Forum for a Sustainable Future engagement in UN stakeholder relations 
 International Society for Third-Sector Research
 Requier-Desjardins Mélanie & Bied-Charreton Marc, 2007. Science and civil society in the fight against desertification. Les dossiers thématiques du CSFD. Issue 6. 40 pp. 
 100 years of trends in international civil society by the Union of International Associations
 Interface journal special issue on civil society and social movements

Category:ការកសាងសហគមន៍
Category:សង្គម
 
Category:សេដ្ឋកិច្ចសង្គម
Category:លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ
សង្គមអ៊ីនធឺណែត

សង្គមអ៊ីនធឺណែត​ គឺ​កាត់​សម្រាប់​សង្គម​អ៊ី​ន​ធឺ​ណែ​នេះ​ដែល​គឺ​ជា​អ​ន្ដ​រ​ជាតិ​អង្គការ​មិន​រក​ប្រាក់​ចំណេញ​ដែល​បាន​ជំរុញ​អោយ​មាន​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​អ៊ី​ន​ធឺ​ណែ​ង​និង​ការ​ទទួល​។
សង្គមអ៊ីនធឺណែត: ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ
សង្គមអ៊ីនធឺណែត​ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1992 ហើយបាននាំការពិភាក្សាដែលទាក់ទងទៅនឹងអ៊ិនធឺណិស្តង់ដារគោលនយោបាយនិងវិស័យអប់រំ។ ការិយាល័យសង្គមអ៊ីនធឺណែត​ (ISOC) មេត្រូវបានដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងហ្សឺណែវប្រទេសស្វីសនិងនៅជិតក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនសហរដ្ឋអាមេរិក។
បេសកកម្មរបស់ សង្គមអ៊ីនធឺណែត​គឺដើម្បីធានាឱ្យបាននូវនិរន្តភាពនិងការអភិវឌ្ឍជាការប្រើប្រាស់បើកចំហនិងការវិវត្តន៍នៃអ៊ីនធឺណិតដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់សមាជិកទាំងអស់និងអ្នកប្រើប្រាស់នៅទូទាំងពិភពលោក។
សង្គមអ៊ីនធឺណែរៀបចំសន្និសីទនិងព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់នៅទូទាំងពិភពលោករួមទាំងសន្និសីទ ISOC INET ។ អ្នកប្រើជំនាញបច្ចេកវិទ្យានិងប្រតិបត្តិករត្រូវបាននាំយកមករួមគ្នានៅក្នុងសន្និសីទទាំងនេះដើម្បីផ្តោតទៅលើការអភិវឌ្ឍក្នុងតំបន់និងសកលលោកបញ្ហាអ៊ីនធឺណិត។
សង្គមអ៊ីនធឺណែត​ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្មមេនៃ អ៊ិនធឺណិក្រុមការងារវិស្វកម្ម ។
គោលបំណងសង្គមអ៊ីនធឺណែត​ (ISOC)
ឯកសារស្ថាបនិកសង្គមអ៊ីនធឺណែត​ របស់ "ប្រកាសពីសង្គមអ៊ីនធឺណែត​ " កំណត់គោលបំណងរបស់សង្គមអ៊ីនធឺណែត​ជា:
	ការគាំទ្រនៃការវិវត្តន៍របស់អ៊ិនធឺណិដូចជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងការស្រាវជ្រាវមួយផងដែរដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់ការចូលរួមរបស់សហគមន៍ឯកទេសនិងបទពិសោធ (ដូចជាសហគមន៍វិស្វកម្ម) ក្នុងការវិវត្តន៍ធើរណិតនេះ។
	ពត៌មានសហគមន៍ដើម្បីការសិក្សាដែលទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតនិងកម្មវិធីចុងក្រោយបំផុត។
	ដើម្បីតំណាងឱ្យផ្ទះសម្រាប់ក្រុមផ្សេងទៀតដែលកំពុងចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍស្ដង់ដារអ៊ីធឺណិតដូចជា IETF និង IAB ។
	ដើម្បីលើកទឹកចិត្តនិងការលើកកម្ពស់កម្មវិធីវិទ្យាសាស្រ្តសម្រាប់អ៊ីនធឺណិតដើម្បីជាប្រយោជន៍ចំពោះអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងអស់រួមទាំងស្ថាប័ននិងអង្គការនានាដែលប្រើប្រាស់អ៊ីធឺណិតនេះ។
	ធានាឱ្យបាននូវភាពជាអ្នកដឹកនាំដែលទាក់ទងនឹងបញ្ហាដែលទាក់ទងទៅនឹងអ៊ិនធឺណិនាពេលអនាគតរបស់ខ្លួន។
	ដើម្បីបង្កើតនិងទ្រទ្រង់វេទិកាសម្រាប់ការពិភាក្សានិងការរុករករ៉ែរបស់កម្មវិធីអ៊ីនធឺណែច្នៃប្រឌិតទំនើបថ្មី។
	ដើម្បីសំរបសំរួលគំនិតផ្តួចផ្តើដែលទាក់ទងទៅនឹងការអភិវឌនធឺណិតនិងបទដ្ឋានពីសមាជិកនៅទូទាំងពិភពលោក។
សង្គមអ៊ីនធឺណែត: សមាជិកសង្គមអ៊ីនធឺណែត​====

សមាជិកសង្គមអ៊ីនធឺណែត​====
ស​មា​ជិ​ក​នៃសង្គមអ៊ីនធឺណែត​ គឺ​ជា​បុគ្គល​ឬ​អង្គការ​ដូចជា​រ​ដា​ភិ​បាល​ហ៊ុន​សាជីវកម្ម​និង​អ្នក​ផ្សេង​ទៀត​។ នៅ​ក្នុង​ករណី​នៃ​ការ​ចូល​ជា​សមាជិក​នៃ​បុគ្គល ISOC មាន​គ្មាន​ថ្លៃ​សមាជិក​ភាព​ដែល​កើតឡើង​គឺ​។ ISOC របស់​ស​មា​ជិ​ក​បុគ្គល​និង​អង្គការ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចងភ្ជាប់​ដោយ​ផលប្រយោជន៍​រួម​មួយ​ក្នុង​ការ​រក្សា​លទ្ធភាព​ជោគជ័យ​ធើ​រ​ណិ​ត 'ការ​ធ្វើ​មាត្រដ្ឋាន​និង​សាកល​។  ពី​ទាំងអស់​ដែល​នៅ​ជុំវិញ​ពិភព​លោក​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ISOC គឺ​ត្រូវ​បាន​រួម​នៃ​បន្ថែម​ទៀត​បន្ទាប់​មក 80 អង្គការ​និង 28000 ស​មា​ជិ​ក​បុ​គ​គ​ល​។
សង្គាយនា

thumb|220px|បាសានគុហារ-សង្គាយនាលើកទី៦ 
thumb|220px|វិហារតូចតម្កល់បិដកថ្មម៉ាប 
thumb|220px|បិដកលើថ្មម៉ាប-ភូមា

សង្គាយនា (Buddhist council) ឬ​សង្គីតិ ប្រែ​អត្ថ​ដើម​ថា ការ​សូធ្យ ឬ សូត្រ ឬ​ច្រៀង​រួម​គ្នា ។ សង្គាយនា​ តាម​ន័យ​ទូទៅ​ ប្រែថា​ ការ​ប្រជុំ​​នៃ​​ភិក្ខុសង្ឃ​​ដែល​​ចង​ចាំ​​ស្ទាត់​នូវ​ធម្មទេសនា​ដែលព្រះពុទ្ធ​បាន​សម្តែង ដើម្បី​​ផ្ទៀងផ្ទាត់ និង​ ប្រមូល​ចង​ធម៌​ទាំង​នោះ​​​ឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមពុទ្ធ​វចនៈឡើងវិញ ។ តាម​ការ​វិភាគ​អត្ថបទ​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃបិដក​ផ្នែក​សុត្តន្តបិដក បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា សាវ័ក​របស់​ព្រះពុទ្ធ និង ភិក្ខុសង្ឃ​សម័យ​ដើម​​បាន​ប្រើ​ពាក្យ​​ព្រះធម៌វិន័យ ដើម្បី​ពោល​សំដៅ​ទៅ​ដល់​​ច្បាប់ និង ទ្រឹស្តី​ឬ​គោលលទ្ធិ​នានា​​សម្រាប់​ភិក្ខុសង្ឃ និង ​សាមញ្ញជន​អនុវត្តតាម ។ ពាក្យ​ថា អភិធម្ម មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​និង​យក​ទៅ​បញ្ចូល​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃបិដក​ជំនាន់​ដំបូងៗ​នោះ​ទេ ។ សង្គាយនា​លើក​ក្រោយៗ​មក​ទៀត​ សេចក្តី​បង្រៀន​ក្នុង​គម្ពីរ​អភិធម្ម​ ក៏​ត្រូវ​បាន​នាំ​យក​ទៅ​ដាក់​បញ្ចូល​ក្នុង​ក្រុម​ជាមួយ​គ្នា រួច​ក៏​កើត​បាន​ជា​ពាក្យ​ថា ត្រៃបិដក (៣ ល្អី ឬ​កន្ត្រក) ​ដែល​មាន​ ផ្នែក​ច្បាប់​គ្រប់គ្រង​ភិក្ខុសង្ឃ​ ហៅថា វិនយបិដក, ផ្នែក​​ក្រមសីលធម៌​សំរាប់​សាមញ្ញជន​អនុវត្ត​តាម​ ហៅ​ថា សុត្តន្តបិដក និង ផ្នែក​វិភាគ​ចិត្តសាស្ត្រ​មនុស្ស​ ហៅថា អភិធម្មបិដក ។ មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ មាន​សង្គាយនា​ចំនួន​ ៦ លើក ដែល​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សម័យកាល និង ប្រទេស​ផ្សេង​គ្នា ។ សង្គាយនា​​លើក​ទី ៥ និង ទី ៦ បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​​សតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ទី ២០ នៅ​ប្រទេស​​ភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា​សព្វថ្ងៃ) ។