navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ភាពយន្តឯកសារ: ឯកសារច្បាស់លាស់នៅក្នុងការសំដែងភាពយន្ត

ឯកសារច្បាស់លាស់នៅក្នុងការសំដែងភាពយន្ត  

មានដួចជាអ្នកនិពន្ធរឿងសម្រាប់ការផ្សព្វផ្សាយទៅដល់សាធារណ:ជនដែលកំពុងទស្សនាមើលនៅលើកញ្ជាក់ទូរទស្សន៍ឬមើលទៅតាមប្រវត
សាស្រ្តឯកសារភាពយន្តអោយមានការយល់មានការសសេរឬនិពន្ធនៅសាច់រឿងដើម្បីបញ្ជាក់នៅការសម្តែងរឿងនិមួយៗអោយវាស្រប់ទៅតាម
កើតឡើងនៅក្នុងឯកសារភាពយន្តអោយមានការឆ្នៃប្រឌិតឡើងការបញ្ជូល់នៅសំលេងនៅក្នុងឯកសារភាពយន្តមានតូឯកប្រុសឬស្រីសម្រាប់ការសាសង
គា្នទៅវិញទៅមកដើម្បីអោយកម្មពវិធីនោះមានដំណើការទៅបានល្អសម្រាប់ការសំដែងរឿងបន្ទាប់មកមានការសម្តែងនោះជាលក្ខណ: រឿងព្រេងកថា 

រឿងប្រវតសាស្រ្តរឿប្រឌិតនិងរឿងផ្សេងៗជាច្រើនទៀតដើម្បីឆ្លោះបញ្ជាំងនៅក្នុងសង្គមដូចជាការបង្ហាញប្រាប់នៅក្នុងការរស់នៅដើម្បីអោយមានករីក
ចំរើនឡើងទៅតាមប្រព្រៃណីនិង ទំនៀមទំលាប់សម្រាប់ពិពណ័នាពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀតធើ្វអោយសង្គមមានភាពកាន់តែរីកចំរើនឡើងទៅ

ជាលំដាប់ដែលគេនិយមនៅក្នុងរឿងទេវកថាឯកសារភាពយន្តដោយមានការរកឃើញនៅជនជាតិស្កតឯកសារវិទូមា្នក់ឈ្មោះ(JohnGriersoនៅលើពិភព
លោកមុនគេបង្អស់ដែលជាប្រវតសាស្រ្តគាត់បានពិត្យនៅភាពយន្តនោះឡើងវិញដោយលោក(RobertFlaherty)ហើយឯកសារភាពយន្តរបស់លោកឈ្មោះ

(Moana)នៅក្នុងឆ្នាំ(1926)​ ហើយបានបោះពុម្ភផ្សាយនៅក្នុងទីក្រុង(New York Sun)នៅខែប្រាំបីកុម្ភ:នៅក្នុងឆាំ្ន  (1926)​បានសរសេរដោយលោក
"The Moviegoer"
ហើយបន្ទាប់មកគាត់សរសេរជាលក្ខណ: សិលធម៍ដែលមានសក្តានុភាពនៅក្នុងការស្រវជ្រាវនិងសង្គេតគេបង្អស់បន្ទាប់មកពូកគេបានប្រឌិតឡើង​ 

នៅវត្ថុដូចគា្នមានអ្នកកប្រែទំនើបនៅលើពិភពលោកជាការពិតណាស់ការ ដើរតូជាល្ខោនសំដែងអោយអ្នកមើលឃើញយល់ថាគូរអោយរំភើបចិត្ត
នៅក្នុងការប្រឌិតរឿងមានការដើរតូជាគហបតីចេះកល្បិចនៅពេលឡើងសំដែលនិយាយមានបង្គបនៅអត្ថនយ័ដែលបានប្រឌិតឡើងដោយពិតនៃទស្សនវិជ្ជា

បានទទូលស្គាលនៅឯកសារភាពយន្តអំពីការអនុមត័ឡើងវិញ ជនជាតិអាមរិចឈ្មោះ លោក( Pare Lorentz) បានរើសគន់នៅឯកសារភាពយន្តថា                  ឯកសារភាពយន្តអត់មានការក្លែងបន្លាប់ឡើយដោយមានការកើតឡើងពិតប្រាកដ់មានការគាំទ្រពីអតិដិជនជាច្រើនដែលបានលើកដំកើងនៅ 
ឯកសារភាពយអាច់ផ្តលនូវពត៍មាន និងសាច់រឿងដែលមានកាអប់រំទាក់ទង់សង្គមនៅពេលបច្ចុប្បន្នដែលមានការស្តែង។
ភាពយន្តឯកសារ: ប្រវត្តសាស្រ្តឯកសារភាពយន្ត

ប្រវត្តសាស្រ្តឯកសារភាពយន្ត 

មុនពេលកំណត់ខែ្សភាពយន្ត(pre1900)ដោយមានហេតុការណ៍គ្រប់គ្រង់ដល់ចំលែកមួយបានធ្លាក់តែមួយ៉ាងសំខាន់នៅពេលដែលចាប់បានលើខែ្សភាពយន្ត
មានកាហ្វឹកហ៊ាត់ព្រាមព្រៀងគា្ននៅស្ថានីយមួយដោយនាវាទៅតារោងចក្រដែលគេចេញធើ្វការងារ ហើយមាននៅខ្សែភាពយន្តខ្លីៗដែលគេបាន​ហៅថា 

ពិតឯកសារភាពយន្តវាមិនអាចកើតឡើងរហូតដល់ឆ្នាំ(1926.)ហើយនិងអាច់បង្កើតនៅខ្សែភាពយន្តដំបូងដូច្នោះជិតធើ្វនៅខែសីហាដោយហើយដោយ
(Louis Lumière)ធើ្វមិងដឹងដោយមានការទុកស្កាត់នៅខ្សែភាពយន្តធ្លាក់ចុះមកដល់មនុស្សជាច្រើនឧទាហរណ៍ការចាក់ចេញពីរោងចក្រនៃអ្នកជំនួញជាញឹក

ញ៉ាបការរកហេតុផលឃើញការរស់នៅរបស់មនុស្សនូវខ្សែភាពយន្តដែលមានស្រេកឃា្លននៅប្រាក់ចំណាយសំរាប់ខ្សែភាពយន្តគូរកាត់សំគាលមួយនៅខ្សែភាព
យន្តវាមានការវាស់នៅម៉ោង(Corbett-​ Fitzsimmons Fight)អ្នកកប្រែនៃភាពយន្តបច្ចេកវិជា្ជ( Enoch J. Rector)​ថ្មីៗសារពន័ល្បីល្បាញនៅក្នុឆំា្ន( 1897)កីឡា

ប្រដាល់ការបញ្ចាំងរូបភាពនៅលើខ្សែភាពយន្តដើម្បីឆ្លងកាត់ប្រទេសបារាំងនិងធ្វើការពេទ្យវះកាត់(EugèneLouisDoyen)ដោយក្រុមចាប់ផ្តើមធ្វើការវះកាត់នៅ
ខែកក្កដាខាងមុខ( 1898.)រហូតដល់ឆំា្ន 1906លោក(Doyen)និងធ្វើការថតនៅសំលេងពូកគេ60នាក់ ដើម្បីធ្វើជាព្រឹតិការណ៍សំខាន់(Doyen)​បាននិយាយថា    គាត់ឃើញភាពយន្តដំបូងមាត្រាដើម្បីទ្រូតពិនិត្យនៃវិជា្ជជីវ:ការប្រព្រឹខុសមិនដឹងនៃវិជា្ជសាស្រ្តដោយចេត្តនាបន្ទាប់ពីរលោក(Doyen)រៀបចំនៅក្នុងឆំា្ន 1906     ហើយគាត់សបានធ្វើបកស្រាយ15នៃភាពយន្តរបស់គាត់ដែលចូលទៅក្នុងការរស់នៅពីរមួយណាខ្លះ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្ត
ភាពលំអៀង: អគតិ

អគតិ

អគតិ មាន​ន័យ​ថា ការ​ពុំ​គួរ​ប្រព្រឹត្ត, សេចក្ដី​លម្អៀង : លុះ​ក្នុង​អគតិ, វិនិច្ឆ័យ​ក្តី​ដោយ​អគតិ ។ អគតិ ឬ​សេចក្ដី​លម្អៀង​ នេះ​​មាន ​៤ ​យ៉ាង​គឺ ៖

១- ឆន្ទាគតិ (សំ. បា. < ឆន្ទ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ស្រឡាញ់;
២- ទោសាគតិ (បា. < ទោស + អគតិ; សំ. ទោឞ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ស្អប់;
៣- មោហាគតិ (សំ. បា. < មោហ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ល្ងង់, ព្រោះ​ពុំ​យល់​ការ​ខុស​ត្រូវ;
៤- ភយាគតិ (សំ. បា. < ភយ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ខ្លាច​បុណ្យ​ខ្លាច​អំណាច​ឬ​ខ្លាច​ចិត្ត​គេ ។
ភាពលំអៀង: ការ​ស្គាល់​សេចក្តី​​លម្អៀង

ការ​ស្គាល់​សេចក្តី​​លម្អៀង

ការស្គាល់​សេចក្តី​លំអៀង គឺ​ ធ្វើអោយមនុស្ស​ លោកឆ្ពោះទៅរក ភាពលំអៀងដោយដាចអហង្កា ការសម្រេចចិត្ត​​ ដ៍ពិតប្រាកដ​ ទៅតាមកាលៈទេសៈ ផ្អែកទៅលើការស្គាល់ភាគរយនៃភស្តុតាង។ ភាពលំអៀង កើតឡើង ពីរដំណើរការផ្សេងៗដែល ពេលខ្លះ​ មានការលំបាក ដែលមិនស្គាល់ច្បាស់​។ របៀបទាំងនេះរួមបញ្ចូលទាំងផ្លូវកាត់​​ នៃការស្វែងរកពត៍មាន​ កំរិតនៃការប្រាប់ហេតុផល់ និង​ ឥទ្ធិពលសង្គម វីលខច(wilcox 2011) ភាពលំអៀង អាចសរុបន័យពីររបៀបចូល ទៅក្នុង ពត៍មាន ដោយផ្លូវកាត់  ត្រូវបានហៅថា ហឺរីស្ទីក (Heuristis) ។ ពួកគេរាប់បញ្ចូលទាំងការភាន់ច្រឡំ របស់​អ្នកកាត់ក្តី បំនែងចែកសង្គម និង​ ស្មារតី។ ការស្គាល់ភាពលំអៀងគឺជាលទ្ធផល់ សារធារណៈ នៃ​គំរិតសមត្ថភាពពិតប្រាកដនៃ​ រឿងខ្លីៗ និង​
ភាពលំអៀង: នៅក្នុងសំភារៈផ្សព្វផ្សាយពត៌មាន =

នៅក្នុងសំភារៈផ្សព្វផ្សាយពត៌មាន =

អត្ថបទសំខាន់ៈ ភាពលំអៀង នៃគ្រឿងផ្សព្វផ្សាយ ដំណឹង គឺជាភាពលំអៀង នៃអ្នកការសែត ហើយនិងអ្នកបង្កើតសារពត៌មាន ជាមួយគ្នា នៅក្នុងគ្រឿងផ្សព្វផ្សាយ ដ៍ទូលំទូលាយ​ ក្នុងការជ្រើសរើសនៃព្រឹត្តិការណ៍មួយ ក្នុងរឿង គឺបានរាយការពីររបៀបដែលពួកគេដោយលាកបាំង ទីបំផុតភាពលំអៀងនៃ គ្រឿងផ្សព្វផ្សាយ បញ្ចាក់ពីរភាពជ្រួតជ្រាប មួយឬបាន ផ្សព្វផ្សាយ ពីរបទល្មើសនៃភាពលំអៀង ជាស្តង់ដារនៃសារពត៌មាន​ របស់អ្នកកាសែត គួរសមជាងនោះ គឺទស្សនៈវិស័យនៃអ្នកកាសែត ឬអត្ថបទ​ ផ្ទាល់ខ្លួន កាចាត់ចែង និងកំរិតនៃភាពលំអៀង នៃគ្រឿងផ្សាយពត៌មាននៅក្នុងប្រទេស នីមួយៗផ្សេងៗគ្នា គឺមានការវិវាទយ៉ាងធំទូលាយ។

====

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:លំអៀងចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពលំអៀង
ភាពអាស្រ័យឌីជីថល: ប្រភពដើម

ប្រភពដើម 
ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងការសិក្សាបច្ចុប្បន្ននៃផលវិបាកអវិជ្ជមាននៃការរំលោភបំពានបច្ចេកវិទ្យា   "ការញៀនឌីជីថល" ឬ "ភាពអាស្រ័យឌីជីថល" ត្រូវបានគេប្រើជាឃ្លាទូលំទូលាយ។ ដើម្បីណែនាំពីនិន្នាការនៃការបង្ខិតបង្ខំរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា។  

ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍គ្មានការដាក់កំហិតអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពខាងសុខភាពផ្លូវចិត្តនិងផ្លូវកាយនិងនាំឱ្យមានរោគសញ្ញាដូចជាការញៀនអាកប្បកិរិយាផ្សេងៗ។   គ្លីនិកជាច្រើននៅជុំវិញពិភពលោកឥឡូវនេះបានផ្តល់ការព្យាបាល សំរាប់ជំងឺញៀនអ៊ិនធឺណេត   ហើយការសិក្សាមួយចំនួនបានព្យាយាមបង្កើតទំនាក់ទំនងរវាងការប្រើប្រាស់អ៊ិនធឺណេតនិងលំនាំអាកប្បកិរិយា។   

ក្នុងនាមជាការពិនិត្យឡើងវិញដ៏សំខាន់មួយដែលត្រូវបានបោះពុម្ភផ្សាយនៅក្នុងទិនានុប្បវត្តិអន្តរជាតិនៃការញៀនសុខភាពផ្លូវចិត្តនៅឆ្នាំ 2018 ជាពិសេសចាត់ទុកពាក្យថា "ការញៀន" ដែលទាក់ទងទៅនឹងការរំលោភបំពានលើអ៊ីនធឺណិតសាកសួរភាពត្រឹមត្រូវរបស់ខ្លួនជា ច្របាច់អង្គភាពចក្ខុវិស័យដាច់ដោយឡែកឬថាតើវាជាការបង្ហាញពីជំងឺផ្លូវចិត្តផ្សេងទៀត។  ពួកគេបានស្នើថាដោយសារតែការខ្វះការទទួលស្គាល់និងការយល់ស្របលើគំនិតនេះការព្យាបាលនិងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យគឺមានការលំបាកខ្លាំងណាស់ដោយបញ្ចប់ "ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថ្មីបានទទួលរងនូវភាពភ័យខ្លាចខាងសីលធម៌បែបនេះហើយដូច្នេះ នេះបម្រើជាប្រពៃណីប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងទស្សនៈសង្គម។ "  ពួកគេជំទាស់ថាការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌អាច "អនុញ្ញាតឱ្យមានការយល់ដឹងដ៏សំខាន់ជាងមុនទៅក្នុងបរិវេណនៃអាកប្បកិរិយាដែលគួរឱ្យសង្ស័យដើម្បីគាំទ្រដល់ការព្យាបាលជាជាងគ្រាន់តែដកហូតការចូលប្រើពីអ៊ីនធឺណិតដើម្បីត្រី។ ដូចនោះ "។
ភាពអាស្រ័យឌីជីថល: ប្រើបច្ចេកវិទ្យាកុមារភាព

ប្រើបច្ចេកវិទ្យាកុមារភាព 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| រូបភាពដែលបានផ្ទុកឡើងទៅអ៊ីនធឺណិតនៅឆ្នាំ 2018 ដែលមានចំណងជើងថា "ការញៀនទូរស័ព្ទដៃសម្រាប់ក្មេងប្រុស" 
ការពិនិត្យឡើងវិញបានចាត់ទុកថា "ការព្រួយបារម្ភជាបន្តបន្ទាប់អំពីហានិភ័យសុខភាពនិងការអភិវឌ្ឍ / អាកប្បកិរិយានៃការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយច្រើនហួសប្រមាណសម្រាប់ការយល់ដឹងភាសាអក្ខរកម្មនិងការអភិវឌ្ឍន៍អារម្មណ៍សង្គម" ។ និង) បានអនុវត្ត (ភស្តុតាងសម្រាប់) ការថែទាំព្យាបាល "។   ដោយសារតែមានបច្ចេកវិទ្យាជាច្រើនសម្រាប់កុមារនៅជុំវិញពិភពលោកបញ្ហាគឺមានពីរផ្លូវព្រោះការប្រើឧបករណ៍ឌីជីថលក៏អាចមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានផងដែរ។    

ទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកុមារតូច បណ្ឌិតសភាកុមារវិទ្យាអាមេរិក (AAP) បាន បង្កើតផែនការទំនាក់ទំនងគ្រួសារ។  គោលបំណងនៃគម្រោងបែបនេះនឹងជួយឪពុកម្តាយវាយតម្លៃនិងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកនិងកន្លែងអេឡិចត្រូនិករបស់គ្រួសារឱ្យកាន់តែមានសុវត្ថិភាព។   សមាគមន៍កុមារនៅកាណាដាបានចេញនូវការណែនាំស្រដៀងគ្នា។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយការពិនិត្យឡើងវិញជាលក្ខណៈប្រព័ន្ធនៃការពិនិត្យឡើងវិញដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅឆ្នាំ 2019 បាននិយាយថាគោលការណ៍ណែនាំទាំងនេះនិងគោលការណ៍ណែនាំផ្សេងទៀតត្រូវបានរិះគន់ដោយសារតែខ្វះភស្តុតាង។  ពួកគេបានពិនិត្យឡើងវិញនូវការវាយតម្លៃមុនលើបញ្ហានេះដោយយល់ស្របថាភស្តុតាងជាទូទៅមានគុណភាពទាប។  ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយពួកគេបានអះអាងថាជាទូទៅមានភស្តុតាងបង្ហាញថាសុខភាពផ្លូវចិត្តខ្សោយរួមទាំងរោគសញ្ញាដូចជាបេះដូងចិត្តសប្បុរស, ការផ្ចង់អារម្មណ៍ខ្លាំង, បញ្ហាខ្លួនឯងនិងឥរិយាបថអាកប្បកិរិយានៅក្នុងខ្លួន។ កុមារភាពនិងយុវជន។  ពួកគេរកមិនឃើញភ័ស្តុតាងសម្រាប់ផលប្រយោជន៍សុខភាពវិជ្ជមានណាមួយនៃពេលវេលានៃការតាមដាននោះទេ។  ទាក់ទងនឹងគុណភាពនៃជីវិតពួកគេបានពិភាក្សាថា "suchert  បានរាយការណ៍ថាមានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានរវាងពេលវេលាធម្មតានិងសុខភាពផ្លូវចិត្តទាបជាងឬគុណភាពនៃជីវិតដែលបានធ្វើនៅក្នុងថ្ងៃទី 11 / ការសិក្សាចំនួន 15 ។  Costigan  បានរាយការណ៍ពីទំនាក់ទំនងអវិជ្ជមានរវាងការយល់ដឹងនិងការយល់ដឹងអំពីសុខភាពនៅក្នុងការសិក្សា 4/4 ។
ភាពអាស្រ័យឌីជីថល: បច្ចេកទេស

បច្ចេកទេស 
ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាផ្សេងគ្នាបានធ្វើការផ្លាស់ប្តូរដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតលើស។  នៅខែធ្នូឆ្នាំ 2017 ហ្វេសប៊ុកបានទទួលស្គាល់ថាការប្រើប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណេតអកម្មអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពផ្លូវចិត្តទោះបីជាពួកគេនិយាយថាការចូលរួមយ៉ាងសកម្មអាចមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន។  នៅខែមករាឆ្នាំ 2018 វេទិកានេះបានធ្វើការផ្លាស់ប្តូរសំខាន់ៗដើម្បីបង្កើនការចូលរួមរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។   

នៅឆ្នាំ 2018 Alphabet Inc បានចេញផ្សាយការធ្វើឱ្យទាន់សម័យសម្រាប់ស្មាតហ្វូន ដំណើរការដោយប្រព័ន្ធ Android រួមទាំងកម្មវិធីផ្ទាំងគ្រប់គ្រងដែលវាគិតថា "បើក (មនុស្សគ្រប់គ្នា) ដើម្បីកំណត់ពេលវេលាតាមរយៈកម្មវិធីកំណត់ម៉ោងរបស់វា។ ដាក់ពាក្យនិងផ្តល់ការដាស់តឿននៅពេលពួកគេប្រើវាយូរ។ "   ក្រុមហ៊ុន Apple Inc បានទិញកម្មវិធីភាគីទីបីហើយក្រោយមកបានបញ្ចូលវាទៅក្នុង "ការបង្ហាញនៅលើអេក្រង់" ដោយលើកកម្ពស់វាជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃ iOS 12 ។   អ្នកសារព័ត៌មានបានចោទសួរមុខងារនិងការលើកទឹកចិត្តទាំងអន្តរាគមន៍ពីសាជីវកម្មទាំងនេះដល់អ្នកប្រើនិងឪពុកម្តាយ។   

វិនិយោគិនសំខាន់ពីរនៅលើក្រុមហ៊ុន Apple Inc ក្នុងឆ្នាំ 2018 ជឿថាខ្លឹមសារនិងចំនួនពេលវេលាដែលចំណាយលើទូរស័ព្ទត្រូវការកែតម្រូវសម្រាប់មនុស្សវ័យក្មេងហើយពួកគេកំពុងបង្កើនការព្រួយបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់សុខភាពសាធារណៈនៅពេលមិនមានសកម្មភាព។ ។  ពួកគេបានចង្អុលបង្ហាញពីការសិក្សានេះពី ... ការកើនឡើងនៃភស្តុតាងរបស់អ្នកដទៃអំពីផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃអ្នកប្រើប្រាស់រួមទាំងការសិក្សាដែលបង្ហាញពីកង្វល់ពីគ្រូ។ ។  ក្រុមនេះចង់ឱ្យក្រុមហ៊ុន Apple ជួយស្វែងរកដំណោះស្រាយចំពោះសំណួរដូចជាការប្រើប្រាស់ដែលល្អបំផុតហើយតែងតែស្ថិតនៅជួរមុខនៃការឆ្លើយតបរបស់ឧស្សាហកម្មមុននិយ័តករឬអ្នកប្រើប្រាស់អាចបង្ខំពួកគេឱ្យធ្វើសកម្មភាព។   ពួកគេបានបោះពុម្ពផ្សាយលិខិតបើកចំហស្តីពីបញ្ហានេះ។   ក្រុមហ៊ុន Apple Inc. បានឆ្លើយតបថាពួកគេតែងតែមើលថែរក្សាកុមារហើយពួកគេខិតខំធ្វើការយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីបង្កើតផលិតផលដែលមានឥទ្ធិពលដែលបំផុសគំនិតនិងអប់រំកុមារនិងជួយឪពុកម្តាយការពារពួកគេនៅលើអ៊ីនធឺណិត។ "រៀបចំផែនការ" លក្ខណៈពិសេសថ្មីនិងការរីកចម្រើនសម្រាប់អនាគតដើម្បីបន្ថែមមុខងារនិងធ្វើឱ្យឧបករណ៍ទាំងនេះកាន់តែមានអនុភាព។  «ពួកគេបានអះអាងថា "Apple នឹងជាថ្មីម្តងទៀតដើរតួនាទីឈានមុខគេពេលនេះដោយបញ្ជាក់ពីឧទាហរណ៍នៃកាតព្វកិច្ចរបស់ក្រុមហ៊ុននេះជាបច្ចេកវិទ្យាម៉ាស៊ីនភ្ញៀវក្មេងបំផុតរបស់ពួកគេ"  
alt=|រូបភាពតូច| មនុស្សប្រើទូរស័ព្ទខណៈពេលកំពុងដើរ 
ការចាប់ផ្តើមបច្ចេកវិទ្យារបស់អាឡឺម៉ង់បានបង្កើតទូរស័ព្ទ Android ដែលត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេសនិងមានប្រសិទ្ធភាពនិងកាត់បន្ថយពេលវេលាអេក្រង់។   News Corp រាយការណ៍យុទ្ធសាស្រ្តជាច្រើនដើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលាអេក្រង់។   Facebook និង Instagram បានប្រកាសអំពី "ឧបករណ៍ថ្មី" ដែលពួកគេគិតថាអាចគាំទ្រការពឹងផ្អែកលើផលិតផលរបស់ពួកគេ។
ភាពអាស្រ័យឌីជីថល: នរវិទ្យា

នរវិទ្យា 
អ្នកវិទូបុរាណវិទ្យាបានរកឃើញ "តំបន់ព្រំដែនរវាងមនុស្សសាស្ត្រ, ឱសថនិងចិត្តសាស្រ្ត" អស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។   សាស្ត្រាចារ្យ Daniel Miller សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកនរវិទ្យានៅមហាវិទ្យាល័យទីក្រុងឡុងបានចាប់ផ្តើមការសិក្សាមួយដែលមានរយៈពេល 5 ឆ្នាំហៅថា ASSA, Anthropology on Smart Phones, Age and Mental Health ។ ។  វាមានមូលដ្ឋានលើផ្ទះជនជាតិដើមមកពី 15 ទីតាំងនៅប្រេស៊ីលឈីលីឧស្សាហកម្មនិងជនបទប្រទេសចិនអង់គ្លេសឥណ្ឌាអ៊ីតាលីទ្រីនីដាដនិងទួរគីជាអ្នកជំនាញខាង "ជនជាតិភាគតិចអាយុកាលដប់ប្រាំខែនៅទូទាំងពិភពលោក។ "  លោកបានកត់សម្គាល់ថាឥទ្ធិពលនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមនេះគឺជាក់លាក់ណាស់ទៅកន្លែងនិងវប្បផ្ទាល់ខ្លួន។ គាត់បាននិយាយថា "អ្នក layman ម្នាក់អាចលុបបំបាត់ចោលរឿងទាំងនេះជាការសើច។  ប៉ុន្តែក្រុមនរវិទូបានយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះពួកគេដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលនៅក្នុងបរិបទសង្គមនិងវប្បធម៌ទូលំទូលាយ។ "សាកលវិទ្យាល័យមហាវិទ្យាល័យទីក្រុងឡុងដ៍ផ្តល់នូវវគ្គសិក្សា 5 សប្តាហ៍ឥតគិតថ្លៃទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះដែលមានចំណងជើងថា Anthropology of Social Media: ហេតុអ្វីបានជាយើងដាក់ប្រកាស ក៏ដូចជាផ្តល់សៀវភៅអេឡិចត្រូនិចផ្សេងទៀត។ ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ។   សាស្រ្តាចារ្យ Miller បានថ្លែងថា "ស្ទើរតែគ្រប់ពេលវេលាមនុស្សអាចរកឃើញអត្ថបទដែលប្រាប់យើងថាយើងបានបាត់បង់មនុស្សជាតិដោយសារការញៀនស្មាតហ្វូនឬថតរូបខ្លួនឯង" ។  "នរវិទ្យាឌីជីថលគឺជាវិស័យមួយដែលការអភិវឌ្ឍន៍ជាបន្តបន្ទាប់ត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតឱ្យមានអាគុយម៉ង់សីលធម៌និងសីលធម៌កាន់តែច្រើនជាជាងគ្រាន់តែធ្វើការសង្កេតនិងពន្យល់ពីផលវិបាកនៃការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យា។ "  

នរវិទ្យាឌីជីថលគឺជាវិស័យរីកចម្រើនដែលសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សនិងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល។  លោក Brian Solis អ្នកវិភាគផ្នែកឌីជីថលនិងជាអ្នកនិយាយសំខាន់ក្នុងវិស័យនេះបានប្រកាសនៅឆ្នាំ 2018 ថា "យើងបានក្លាយជាអ្នកញៀនឌីជីថល។ ដើម្បីគ្រប់គ្រងបច្ចេកវិទ្យារបស់យើង "។  
ធ្វេង|រូបភាពតូច| បុរសម្នាក់អង្គុយតែម្នាក់ឯងជាមួយស្មាតហ្វូនរបស់គាត់នៅក្នុង Giardino ឌី Boboli, Florence, Tuscany 
សង្គមវិទ្យាឌីជីថលដែលត្រួតលើគ្នាជាមួយនឹងនរវិទ្យាឌីជីថលនិងភូមិសាស្ដ្រវប្បធម៌សិក្សាអំពីរបៀបដែលមនុស្សធ្វើការទំនាក់ទំនងនិងប្រើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថលតាមរបៀបនៃគុណភាព (ដូចជាការក្លែងបន្លំ) ។ ការផ្តល់ប្រឹក្សាដល់ក្រុមផ្តោតអារម្មណ៍និងការស្រាវជ្រាវខាង ethnographic "។  វាក៏ពិនិត្យលើបរិបទផ្សេងៗនៃការព្រួយបារម្ភយូរអង្វែងទាក់ទងនឹងការពឹងផ្អែករបស់យុវវ័យទៅលើបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះការចូលមើលរូបភាពអាសអាភាសតាមអ៊ីនធឺណិតការគំរាមកំហែងតាមអ៊ីនធើណែតឬការព្យាករណ៍។ ទាយការរួមភេទតាមអនឡាញ។ "   ការស្រាវជ្រាវសង្គមវិទ្យាទួរគីក្នុងឆ្នាំ 2012 បានកត់សម្គាល់ថា "ការបកស្រាយខុសគ្នាជាច្រើននៃសាសនាអនុញ្ញាតឱ្យមានការសង្កេតវប្បធម៌ជាក់លាក់លើការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតនិងទំនាក់ទំនងរបស់វាទៅនឹងកម្រិត។ កម្រិតខុសគ្នានៃជំនឿ។  ការរកឃើញនេះបង្ហាញថាកម្រិតនៃជំនឿមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងសំខាន់លើគំរូប្រើប្រាស់អ៊ិនធឺណិត។  "  

អ្នកសារព័ត៌មានបីនាក់របស់ក្រុម Guardian Media Group បានពិភាក្សាពីភាពចលាចលខាងសីលធម៌ក្នុងអំឡុងពេលនៃអេក្រង់ក្នុងឆ្នាំ 2018 ដោយវាអាចត្រូវបានកំណត់គុណលក្ខណៈផ្នែកមួយដើម្បីស្វែងរកក្បួនដោះស្រាយព្រោះ "Google នឹងមិនទៅ តម្រង់លទ្ធផលនៃការស្វែងរកតាមគុណភាពដែលវាតម្រង់បញ្ចូលការស្វែងរកតាមប្រជាប្រិយភាព "។  ពួកគេបាននិយាយថា "មានការស្រាវជ្រាវល្អតិចតួចណាស់នៅក្នុងតំបន់នេះ" ហើយថា "ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាគឺមានលក្ខណៈចម្រុះខ្លាំងណាស់ហើយខណៈដែលធ្វើពុតជាគំនិតតែមួយដែលអាចធ្វើទៅបានវាមិនអាចយល់អន្តរាគមន៍បានទេ។ ឬអន្តរាគមន៍មានន័យ "។
ភាពអាស្រ័យឌីជីថល: ចិត្តវិទ្យា

ចិត្តវិទ្យា 
ការពិនិត្យឡើងវិញខាងចិត្តសាស្រ្តឆ្នាំ 2015 បានសន្និដ្ឋានថាមានទំនាក់ទំនងរវាងតម្រូវការនៃចិត្តសាស្ត្រនិងការញៀនប្រព័ន្ធសង្គម។  អ្នកប្រើគេហទំព័រសង្គមស្វែងរកមតិយោបល់ហើយពួកគេទទួលបានមតិយោបល់ពីមនុស្សរាប់រយនាក់។  វាអាចត្រូវបានអះអាងថាវេទិកាត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីធ្វើឱ្យអ្នកប្រើជាប់គាំង។  "  

អ្នកវិកលចរិតបានអំពាវនាវឱ្យមានការសិក្សាបន្ថែមទៀតដើម្បីស្វែងរកទំនាក់ទំនងផ្លូវចិត្តជាមួយការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថលនៅវ័យកុមារនិងវ័យជំទង់។  "ក្នុងរយៈពេល 10 ឆ្នាំកន្លងមកនេះការបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាចល័តនិងអន្តរកម្មបានកើតឡើងក្នុងល្បឿនលឿនបែបនេះដែលអ្នកស្រាវជ្រាវមានការលំបាកក្នុងការបោះពុម្ភភ័ស្តុតាងនៅក្នុងស៊ុមពេលវេលាដែលពាក់ព័ន្ធ" ។   ការពិនិត្យឡើងវិញជាប្រព័ន្ធនៅឆ្នាំ 2019 បានបញ្ជាក់ថាការវាយតម្លៃពីមុន ៗ ភាគច្រើនគឺមានគុណភាពទាបឬមធ្យមដែលបង្ហាញថា "កម្រិតស្រទាប់សម្លេងខ្ពស់ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងផលប៉ះពាល់សុខភាពកាន់តែច្រើន (ចំពោះកុមារនិង ក្មេងជំទង់ដែលរួមមាន) ជំងឺខ្លាញ់, របបអាហារគ្មានសុខភាពល្អ, រោគសញ្ញានៃជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តនិងគុណភាពនៃជីវិត "។  

ទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្ដ្រការយល់ដឹងឆ្នាំ 2015 បានកត់សម្គាល់ថា "អ្នកឯកទេសប្រសាទសាស្ត្រកំពុងចាប់ផ្តើមទាញយកប្រយោជន៍ពីប្រជាប្រិយភាពនៃការប្រើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមដើម្បីទទួលបានការយល់ដឹងថ្មីៗអំពីដំណើរការនៃការយល់ដឹងសង្គម។ រដ្ឋសភា "។   ការពិនិត្យឡើងវិញ ខាងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទឆ្នាំ 2018 ដែលបានចេញផ្សាយនៅក្នុង ទស្សនាវដ្តី Nature បាននិយាយថានេះនិងភស្តុតាងផ្សេងទៀត "បង្ហាញពីអន្តរកម្មដ៏សំខាន់រវាងបទពិសោធន៍សង្គមពិតប្រាកដទាំងក្រៅអ៊ីនធឺណិតនិងអ៊ីនធឺណិត។ និងការអភិវឌ្ឍខួរក្បាល "។  វាចាត់ទុកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមថាល្អសម្រាប់យ៉ាងហោចណាស់មុខងារសំខាន់ពីរយ៉ាង: ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងសង្គមជាមួយអ្នកដទៃ (តម្រូវការជាកម្មសិទ្ធិ) និង (2) ការគ្រប់គ្រងត្រី ធ្វើឱ្យអ្នកដទៃមានចំណាប់អារម្មណ៍ (កសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ, គ្រប់គ្រងការចាប់អារម្មណ៍និងបង្ហាញខ្លួនឯងនៅលើអ៊ីនធឺណិត) ។  "វាអំពាវនាវឱ្យមានការស្រាវជ្រាវបន្ថែមពិចារណា" ឆ្នាំជំទង់ជាចំណុចបំបែកមួយនៅក្នុងរបៀបដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមអាចប៉ះពាល់ដល់គំនិតខ្លួនឯងនិងការរំពឹងទុករបស់ពួកគេអំពីខ្លួនពួកគេនិងអ្នកដទៃ»។ ។ "  

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ភារតៈនាដយ័ម

ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| ភារតៈនាតះយ័ម ( ល្ខោនហ៊ីឥណ្ឌា ).
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| ភារតៈនាតះយ័ម ( ល្ខោនហ៊ីឥណ្ឌា ).

​ភារតៈនាដយ័ម  ឬ ល្ខោនហ៊ីឥណ្ឌា (，भरतनाट्यम् )  គឺ​ គឺជារបាំក្បាច់បុរាណរបស់ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។.Bharata-natyam Encyclopædia Britannica. 2007ដែលច្នៃចេញពី របាំក្បាច់ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។.បុរាណ ដែលជារបាំ ប្រចាំ ប្រទេសឥណ្ឌាដែលមានភាពល្បីល្បាញខាង ប្រណិតភាពនៃសំលៀកបំពាក់ នៃការតុបតែងកាយ បំពាក់គ្រឿង មាសប្រាក់ អមទៅដោយក្បាច់រាំ ដែលមានភាពទន់ភ្លន់ ស្រស់ស្អាតគួរជាទីគយគន់.T Balasaraswati (1976), Bharata Natyam, NCPA Quarterly Journal, Volume 4, Issue 4, pages 1-8
ភាសា: ភាសាសម័យអង្គរ

ភាសាសម័យអង្គរ 
ភាសាចិនមានសំលេងប្រហាក់ប្រហែលនឹងសំលេងអ្នកស្រុកដែរ តែនិយាយប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាមិនបាន ស្រុកនេះមានភាសាមួយពិសេសទោះបីភាសាអ្នកជិតខាងខ្លួនដូចជាសៀម ចាមក៏មិនអាចដូចគ្នាស្តាប់គ្នាបានឡើយ។ លេខ១គេហៅថាមួយ លេខ២គេហៅថាព័ក លេខ៣គហៅថាបេក លេខ៤គេហៅថាពួន លេខ៥គេហៅថាពុណាំ លេខ៦ហៅថាពុណាំមួយ លេខ៧គេហៅថាពុនាំព័ក លេខ៧គេហៅថាពុណាំព័ក លេខ៨គេហៅថាពុណាំបេក លេខ៩គេហៅថាពុណាំពួន និងលេខ១០គេហៅថាតាប់។ ឪពុកគេហៅថាប៉ាថូ ឪពុកធំ ឪពុកមាក៏ហៅថាម៉ាថូដែរ។ ម្តាយគេហៅថាមី និងម្តាយមីង និងស្រីអ្នកជិតខាងគេហៅថាមីដែរ។ បងស្រីប្រុសគេហៅថាប៉ង  ប្អូនប្រុសស្រីគេហៅថាផូវអ៊ង។ មាខាងម្តាយហៅថាអាកឡៃ ឯប្តីរបស់ម្តាយមីងខាងឪពុកគេហៅថាពូឡៃ។ គេប្រើពាក្យយកខាងចុងជាដើមបញ្ច្រាស់គ្នាសៀវភៅកំណត់របស់ជីវ តាក្វាន់ អំពីប្រពៃណីអ្នកស្រុកចេនឡា លោកលីធាម តេង ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី១៧។
ភាសា និង​អក្សរ​ខ្មែរ: និយាយ​ន័យភាសា

និយាយ​ន័យភាសា

 ពាក្យ​ "ភាសា" មាន​ន័យ​ត្រូវ​គ្នា​នឹង​ពាក្យ​បារាំង​ថា la langue ហើយ​នឹង​ពាក្យ​អង់គ្លេស​ថា language ។
 តាម​វចនានុក្រម​សម្តេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ​ជួន​ណាត​​ភាគ​ ១ ទំព័រ​ទី ២៤៧ បោះ​ពុម្ព​ ឆ្នាំ ១៩៦៧ បាន​ពន្យល់​យ៉ាង​ខ្លី​ថា​ភាសា​ជា​ "​ពាក្យ​ ឬ​សម្តី​" ។
 តាម​សព្វ​វចនា​ធិប្បាយ​ធំ Grande Larousses វិញ​បាន​ឱ្យ​ន័យ​ពាក្យ​នេះ​ថា​ "​ភាសា​ជា​ការ​សម្តែង​នូវ​សកម្មភាព​ដោយ​និម្មិត​របស់​មនុស្ស​ ពោល​គឺ​សម្បទា​របស់​គេ​ក្នុង ការ​សម្តែង​នូវ​ចិត្ត​គំនិត និង​ហេតុ​ការណ៍​នានា​តាម​សូរ​សម្លេង​និង​កាយ​វិការ​ ។
 តាម​ទស្សនៈ​របស់​វាក្យ​វិទូ Webster ថា​ភាសា​គឺ​ជា​ការ​សម្តែង​នូវ​គំនិត​សញ្ចេតនា​ ដោយ​ប្រើ​សូរ​សម្លេង​ និង​ដោយ​ការ​ផ្គុំ​សម្លេង​នោះ​មាន​ន័យ​សេចក្តី​មួយ ។
 តាម​លោក អៀវ កើស ក្នុង​សៀវ​ភៅ​ភាសា​ខ្មែរ​បោះ​ពុម្ព​ឆ្នាំ ១៩៦៧ បាន​ពន្យល់​ថា​ ភាសា​គឺ​ជា​សញ្ញា​មួយ​សម្រាប់​ទាក់​ទង​គ្នា​នៅ​ក្នុង​ជីវភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ទោះ​បី​ជា​ភាសា​និយាយ​ក្តី​ ឬ​ភាសា​គ​ក្តី ។ សូម្បី​តែ​សត្វ​ក៏​វា​មាន​ភាសា​សម្រាប់​ប្រចាំ​ក្រុម​របស់​វា​ដែល​ក្នុង​ការ​ទាក់​ទង ។
 លោក​ បណ្ឌិត ម៉ៅ សុក្កន ជា​សាស្រ្តា​ចារ្យ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំ​ពេញ​ បាន​ឱ្យ​និយម​ន័យ​ថា "​ភាសា​ជា​សញ្ញា​ពិសេស​មួយ​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​គ្នា​ជាក់​លាក់ ។
♥ ដូច្នេះ​សរុប​មក​ ភាសា​ជា​បាតុ​​ភូត​សង្គម​ពិសេស​មួយ ។ ជា​ប្រព័ន្ធ​សញ្ញា​ពិសេស​មួយ​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា​តាម​រយៈ​សញ្ញា​ពិសេស​ដោយ​ឡែក​ អាច​ផ្សំ​គ្នា​បាន មាន​លក្ខណៈ​បន្ត​មាន​ន័យ​មួយ ឬ​ច្រើន​ហើយ​មាន​លក្ខណៈ​យូរ​អង្វែង​ ។ ភាសា​កើត​ឡើង​ហើយ​ប្រែ​ប្រួល​ដោយ​សារ​តម្រូវ​ការ​ចាំ​បាច់​របស់​សង្គម ។

→ កំណត់​សម្គាល់
១- ប្រព័ន្ធៈ ជា​សំណុំ​មួយ​ដែល​មាន​ធាតុ​ចាប់​ពី​២​ឡើង​ទៅ ហើយ​ធាតុ​ទាំង​នោះ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ។ 

ឧទាហរណ៍- ប្រព័ន្ធ​ផ្លូវ​ទឹក ប្រព័ន្ធ​ភ្លើង​អគ្គីសនី ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច ។ 
ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ឥដ្ឋ​មួយ​គំនរ ពុំ​មែន​​ជា​ប្រព័ន្ធ​ទេ ព្រោះ​ដុំ​ឥដ្ឋ​នីមួយ​ៗដែល​គេ​គរ​លើ​គ្នា​នោះ​គ្មាន​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា​ទេ តែ​បើ​ជញ្ជាំង​ឥដ្ឋ​ វិញ​ទើប​វា​ជា​ប្រព័ន្ធ ​ព្រោះ​ដុំ​ឥដ្ឋ​នីមួយ​ៗ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ ។

២- សញ្ញាៈ ជា​អ្វី​ដែល​ជម្រុញ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​មនុស្ស​ដោយ​វិញ្ញាណ​ទាំង​៥ ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​គិត ពិចារ​ណា និង​យល់​បាន ​ហើយ​តាង​ឲ្យ​អ្វី​មួយ​ដែល​ខុស​ពី​មុន ។
ឧទាហរណ៍- ភ្លើង​ចរាចរណ៏ៈ	​ភ្លើង​ពណ៌​ក្រហម ជា​សញ្ញា​ប្រាប់ថា ឈប់
					ភ្លើង​ពណ៌​លឿង​ ជា​សញ្ញា​ប្រាប់​ថា ប្រុង​ប្រយ័ត្ន
					ភ្លើង​ពណ៌​ខៀវ ជា​សញ្ញា​ប្រាប់​ថា ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​មុខ
- បើ​យើង​ឃើញ​ពពក​ខ្មៅ​ពាស​ពេញ​ផ្ទៃ​មេឃ​ ជា​សញ្ញា​ប្រាប់​ថា មេឃ​ជិត​ភ្លៀង​ហើយ
- ជួន​កាល គេ​អាច​សម្គាល់​ថា​ មាន​ផ្សែង​គឺ​មាន​ភ្លើង ។

	♥. សញ្ញា​ពិសេសៈ វា​មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ពី​សញ្ញា​ធម្មតា គឺ​ភាសា​អាច៖
	- ផ្គុំ​គ្នា​បាន ដូច​ជា ព្យញ្ជនៈ + ស្រៈ > ពាក្យ (ក + ា > កា )
	- ត​គ្នា​ជា​បន្ទាត់​ពី  សទ្ទ > រូប​សទ្ទ > ព្យាង្គ > ពាក្យ > កន្សោម​ពាក្យ > ឃ្លា > ល្បះ > កថាខណ្ឌ > អត្ថបទ ។
	- មាន​ទំនាក់​ទំនង​មួយ​ទល់​ច្រើន (ពហុន័យ) ឬ ច្រើន​ទល់​មួយ​ (សទិសន័យ)
	- មាន​ទំនាក់​ទំនង​យូរ​​អង្វែងៈ ឧទាហរណ៍​អក្សរ​ឡាតាំង ។ ភាសា​មាន​លក្ខណៈ​យូរ​អង្វែង​ខុស​ពី​សញ្ញា ធម្មតា​ដែល​អាច​ដូរ​ភ្លាម​ៗ​បាន​ ដូចជា ប្រព័ន្ធ​ចរាចរណ៏ ប្រព័ន្ធ​រូបីយ​វត្ថុ(​ក្រដាស​ប្រាក់​អាច​ដូរ​ទៅ​តាម របប​សង្គម​) ។
 ភាសា​ជា​ប្រព័ន្ធ​សញ្ញា​ពិសេស ប្រព័ន្ធ​សញ្ញា - មានលក្ខណៈលាយចម្រុះ
- ជាប្រភពដើម
- ជាបាតុភូតផ្ទៃក្នុងរបស់មនុស្ស
- មានលក្ខណៈមួយទល់ច្រើន ឬ ច្រើនទល់មួយ
- មានលក្ខណៈយូរអង្វែង
- មានលក្ខណៈធម្មជាតិច្បាស់លាស់ - ជាកម្លាយ
- បាតុភូតខាងក្រៅ
- មានលក្ខណៈមួយទល់មួយ
- ផ្លាស់ប្តូរភ្លាម ឬ យូរបន្តិច
- លក្ខណៈថតចម្លង ឬ បកស្រាយគំនិត
ភាសា និង​អក្សរ​ខ្មែរ: កំណើត​ភាសា

កំណើត​ភាសា
ក. ភាសាកើតឡើងដោយតំរូវការ និង ភាពចាំបាច់របស់សង្គម
	បញ្ហាប្រភពភាសាមនុស្សលោកនិយាយរួមរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះមិនទាន់មានចំលើយណាមួយ 
ច្បាស់លាស់ទេ គឺគ្រាន់តែជាទ្រឹស្តី ឬ យោបល់រួមរហូតដល់សន្មត់ ប៉ុណ្ណោះ ។ រូបនិយមបដិសំយោគ បានចែងថា ភាសាកើតឡើងអាស្រ័យ ដោយតំរូវការរបស់សង្គម។ ដូចនេះ ភាសា គឺជាបាតុភូតរបស់ សង្គម។

ក-១. ពលកម្មបងើ្កតនូវភាសា
ផើ្តមពីពលកម្ម ពិសេសពលកម្មរួម ក្រុមមនុស្សបុព្វកាលបានបងើ្កតអោយកើតឡើងនូវ បំណងក្នុងទំនក់ទំនង និង ការត្រិះរិះ ពិចារណា។ ជាបណើ្តរៗស្របជាមួយនឹងការ រីកចំរើននៃបាតដៃ និង ដំណាក់កាលពលកម្ម មនុស្សបានចាប់ផើ្តម គ្រប់គ្រងត្រួតត្រា លើមជ្ឈដ្ឌានធម្មជាតិ។ ក្នុងទិសដៅ ធម្មជាតិ ជានិច្ចកាលមនុស្ស បានរកឃើញលក្ខណៈ ពិសេសថ្មី ដែលពីដើមរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ពុំធ្លាប់បានយល់ដឹង។
	ម្យ៉ាងទៀតការរីកចំរើននៃពលកម្មបានផ្តល់នូវលទ្ធផលសំខាន់ៗ និង ចាំបាច់គឺ ចំណង ទំនាក់ទំនង រវាងសមាជិតនៃសង្គមដោយវិធីបងើ្កតឡើងនូវករណីជាច្រើន ដើម្បីអោយមនុស្សជួយ សហប្រតិបត្តិការនោះ។ រួមសេចក្តីមកមនុស្សកំពុង ទទួលបាននូវ រូបភាពនោះដល់កំរិតមួយដូចគ្នា ហើយគេក៏មានប្រការច្រើនទៀត ដែលគប្បីត្រូវនិយាយ “ភាសា” ទើបអាចយល់គ្នាបាន។

ក-២. ពលកម្មបងើ្កតលទ្ធភាពអោយភាសានូវរូបភាព
	ភាសា គឺជាប្រព័ន្ធសញ្ញា បានន័យថាភាសាត្រូវតែមានឧបករណ៏សូរផង និង ផ្នែក ន័យផង។ ដូចនេះ ចង់បាន”ភាសា” មនុស្សចាំបាច់ត្រូវតែមានគ្រឿងប្រដាប់បន្លឺសំលេង គ្រប់គ្រាន់ និង កត្តាបង្ហាញ ន័យផង។ ជាដំបូងពលកម្មជាបណើ្តរៗ បានធើ្វអោយ  គ្រឿងប្រដាប់សំលេងរបស់មនុស្សបានល្អ សុក្រិត។ បន្ទាប់មកពលកម្មជំរុញកំរិតមនុស្ស អោយវិវត្តឡើងនោះ គឺជាសភាពការណ៏ពីរយ៉ាង ដែលនាំអោយមនុស្ស សំរេចចិត្តបង្កើត នូវភាសាបាន។ ឧ- ស្នូរជួរម៉ោង៧ និង ស្នូរជួរ ម៉ោង១១ មានន័យខុសគ្នា។

ខ. ភាសាផ្លាស់ប្តូរទៅតាមតំរូវការរបស់សង្គម
	ក្នុងសង្គមដែលមានវណ្ណៈ ជាន់ថ្នាក់ផ្សេងៗ ប៉ុន្តែវណ្ណៈ ជាន់ថ្នាក់សង្គមតែងតែ ប្រើប្រាស់រួមនូវ ភាសាមួយដែលបំរើអោយគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈទាំងអស់ក្នុងសង្គម។ ក្នុងដំណាក់កាលមួយសង្គមអាច ផ្លាស់ប្តូរ រូបភាពសេដ្ឋកិច្ចនយោបាយជា ច្រើនដង ប៉ុន្តែ តែងតែប្រើប្រាស់នូវភាសារួមមួយដូចគ្នា។ ត្រង់ នេះហើយដែលជា ភាសាមិនដូចគ្នានឹង បាតុភូតសង្គមផ្សេងៗគ្នានេះទេ  ភាសាខ្លួនឯងផ្ទាល់គ្មានលក្ខណៈវណ្ណះទេប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់ ភាសា អាកប្បកិរិយានៃការប្រើប្រាស់ភាសារបស់បុគ្គល ដែលនៅក្នុង ស្រទាប់វណ្ណៈ ណា មួយនោះ ពេលនោះហើយដែលគេឃើញថា ភាសា មានចរិតវណ្ណៈច្បាស់លាស់។
	ភាសាមានរូបភាព អាស្រ័យដោយសំណូមពរទំនាក់ទំនងរបស់មនុស្សក្នុងសង្គម។ ភាសាវិវត្ត អាស្រ័យដោយសង្គមវិវត្ត និង កាន់តែមានរូបភាពប្លែកៗ សំបូរឡើងថែមទៀត ។
ភាសា និង​អក្សរ​ខ្មែរ: ក. ភាសាកើតឡើងដោយតំរូវការ និង ភាពចាំបាច់របស់សង្គម

ក. ភាសាកើតឡើងដោយតំរូវការ និង ភាពចាំបាច់របស់សង្គម
	បញ្ហាប្រភពភាសាមនុស្សលោកនិយាយរួមរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះមិនទាន់មានចំលើយណាមួយ 
ច្បាស់លាស់ទេ គឺគ្រាន់តែជាទ្រឹស្តី ឬ យោបល់រួមរហូតដល់សន្មត់ ប៉ុណ្ណោះ ។ រូបនិយមបដិសំយោគ បានចែងថា ភាសាកើតឡើងអាស្រ័យ ដោយតំរូវការរបស់សង្គម។ ដូចនេះ ភាសា គឺជាបាតុភូតរបស់ សង្គម។

ក-១. ពលកម្មបងើ្កតនូវភាសា
ផើ្តមពីពលកម្ម ពិសេសពលកម្មរួម ក្រុមមនុស្សបុព្វកាលបានបងើ្កតអោយកើតឡើងនូវ បំណងក្នុងទំនក់ទំនង និង ការត្រិះរិះ ពិចារណា។ ជាបណើ្តរៗស្របជាមួយនឹងការ រីកចំរើននៃបាតដៃ និង ដំណាក់កាលពលកម្ម មនុស្សបានចាប់ផើ្តម គ្រប់គ្រងត្រួតត្រា លើមជ្ឈដ្ឌានធម្មជាតិ។ ក្នុងទិសដៅ ធម្មជាតិ ជានិច្ចកាលមនុស្ស បានរកឃើញលក្ខណៈ ពិសេសថ្មី ដែលពីដើមរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ពុំធ្លាប់បានយល់ដឹង។
	ម្យ៉ាងទៀតការរីកចំរើននៃពលកម្មបានផ្តល់នូវលទ្ធផលសំខាន់ៗ និង ចាំបាច់គឺ ចំណង ទំនាក់ទំនង រវាងសមាជិតនៃសង្គមដោយវិធីបងើ្កតឡើងនូវករណីជាច្រើន ដើម្បីអោយមនុស្សជួយ សហប្រតិបត្តិការនោះ។ រួមសេចក្តីមកមនុស្សកំពុង ទទួលបាននូវ រូបភាពនោះដល់កំរិតមួយដូចគ្នា ហើយគេក៏មានប្រការច្រើនទៀត ដែលគប្បីត្រូវនិយាយ “ភាសា” ទើបអាចយល់គ្នាបាន។

ក-២. ពលកម្មបងើ្កតលទ្ធភាពអោយភាសានូវរូបភាព
	ភាសា គឺជាប្រព័ន្ធសញ្ញា បានន័យថាភាសាត្រូវតែមានឧបករណ៏សូរផង និង ផ្នែក ន័យផង។ ដូចនេះ ចង់បាន”ភាសា” មនុស្សចាំបាច់ត្រូវតែមានគ្រឿងប្រដាប់បន្លឺសំលេង គ្រប់គ្រាន់ និង កត្តាបង្ហាញ ន័យផង។ ជាដំបូងពលកម្មជាបណើ្តរៗ បានធើ្វអោយ  គ្រឿងប្រដាប់សំលេងរបស់មនុស្សបានល្អ សុក្រិត។ បន្ទាប់មកពលកម្មជំរុញកំរិតមនុស្ស អោយវិវត្តឡើងនោះ គឺជាសភាពការណ៏ពីរយ៉ាង ដែលនាំអោយមនុស្ស សំរេចចិត្តបង្កើត នូវភាសាបាន។ ឧ- ស្នូរជួរម៉ោង៧ និង ស្នូរជួរ ម៉ោង១១ មានន័យខុសគ្នា។
ភាសា និង​អក្សរ​ខ្មែរ: ក-១. ពលកម្មបងើ្កតនូវភាសា

ក-១. ពលកម្មបងើ្កតនូវភាសា
ផើ្តមពីពលកម្ម ពិសេសពលកម្មរួម ក្រុមមនុស្សបុព្វកាលបានបងើ្កតអោយកើតឡើងនូវ បំណងក្នុងទំនក់ទំនង និង ការត្រិះរិះ ពិចារណា។ ជាបណើ្តរៗស្របជាមួយនឹងការ រីកចំរើននៃបាតដៃ និង ដំណាក់កាលពលកម្ម មនុស្សបានចាប់ផើ្តម គ្រប់គ្រងត្រួតត្រា លើមជ្ឈដ្ឌានធម្មជាតិ។ ក្នុងទិសដៅ ធម្មជាតិ ជានិច្ចកាលមនុស្ស បានរកឃើញលក្ខណៈ ពិសេសថ្មី ដែលពីដើមរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ពុំធ្លាប់បានយល់ដឹង។
	ម្យ៉ាងទៀតការរីកចំរើននៃពលកម្មបានផ្តល់នូវលទ្ធផលសំខាន់ៗ និង ចាំបាច់គឺ ចំណង ទំនាក់ទំនង រវាងសមាជិតនៃសង្គមដោយវិធីបងើ្កតឡើងនូវករណីជាច្រើន ដើម្បីអោយមនុស្សជួយ សហប្រតិបត្តិការនោះ។ រួមសេចក្តីមកមនុស្សកំពុង ទទួលបាននូវ រូបភាពនោះដល់កំរិតមួយដូចគ្នា ហើយគេក៏មានប្រការច្រើនទៀត ដែលគប្បីត្រូវនិយាយ “ភាសា” ទើបអាចយល់គ្នាបាន។