navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
វង្សាធិបតីសម: កសាងទំនប់ធារាសាស្ត្រនៅបរិបូរណ៍

កសាងទំនប់ធារាសាស្ត្រនៅបរិបូរណ៍
ព្រះបាទចន្ទរាជាបានចំណាយព្រះរាជទ្រព្យប្រទានដល់ហោរាហើយ ទ្រង់ក៏ចំណាយព្រះរាជទ្រព្យដល់កងទ័ព ដែលកាប់ឈើធ្វើព្រះវិហារនៅជំរំ ដែលធ្វើរោងរាជពិធីនៅមាត់ស្ទឹងមួយនៅខែត្របរិបូរណ៍។

លុះថ្ងៃក្រោយមកប្រហែលឆ្នាំ គស.១៥១៦-១៥១៧ សម្ដេចព្រះបរមបពិត្រទ្រង់ជ្រាបថា "ទឹកស្ទឹងនេះ រីងហួតអស់" ទ្រង់សង្ស័យក្នុងព្រះហឫទ័យណាស់ទើបស្ដេចឡើងគង់លើព្រះរាជទីនាំងអស្សតរព្រមទាំងពួកនិករចេញទៅទតដល់ក្បាលស្ទឹង។ ទ្រង់ឃើញទឹកស្ទឹងនោះ ហូរច្រោះដីរូងហូរទៅទិសខាងជើង មានឈើ មានថ្មរលើងរលំ ត្រង់មាត់ស្ទឹងខាងត្បូង។ ទើបទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឧកញ៉ាវង្សាធិបតីសម ក្រុមព្រះសុរិយោដីឱ្យប្រមូលរាស្ត្រឱ្យបួងសួងអ្នកតាធ្វើពិធីលើកដីបិទផ្ទៃស្ទឹងនោះមិនឱ្យហូរទៅទិសខាងជើង។ ទឹកនោះក៏ហូរតាមប្រឡាយ ដែលជីកថ្មី ហើយហូរចុះទៅស្ទឹងធំដូចដើមវិញ ហើយក៏ស្ដេចព្រះរាជដំណើរមកបន្ទាយវិញ។ ក្រោយពីនោះមានស្រីពីរនាក់ មួយឈ្មោះឯម មួយទៀតឈ្មោះអាំ មានប្ដីទាំងពីរនាក់ មានផ្ទៃពោះ ហើយផិតប្ដី។ នាងឯម សាហាយ និងចៅកៅ ចាក់ចៅលួសជាប្ដីស្លាប់។ នាងអាំ សាហាយនិងចៅគាំកាប់ចៅសោមជាប្ដីស្លាប់។ ពេលនោះ ទីទំនប់ស្ទឹង ក៏ហូរធ្លាយចេញ ចុះទិសខាងជើង ដូចជាន់មុនទៀត។ ចៅហ្វាយស្រុកក្រមការ ខែត្របរិបូណ៌ចាប់បានអាចោរមេចោរទាំងប្រុសស្រីនាំខ្លួនយកទៅក្រាបបង្គំទូលថ្វាយ។ ព្រះបរមបពិត្រទ្រង់ជ្រាបសេចក្ដីគ្រប់ប្រការហើយ ទ្រង់ត្រាស់ថាអញបិទទំនប់នេះ ព្រោះត្រូវការឱ្យទឹកហូរចេញ ចុះមកក្នុងស្ទឹងដើម្បីឱ្យអ្នកស្រុកធ្វើរហាត់ទឹក យកទឹកដាក់ស្រែយកស្រូវឱ្យបរិបូណ៌ ពុំគួរឡើយអាចោមមេចោរទាំងពីរ ៤ នាក់នេះទៅបំផ្លាញពិធីទំនប់ទឹកនេះឡើយ។ បើដូច្នោះត្រូវមានទោស ៣ ស្ថានគឺ:
១. ត្រូវថាវាទាំង២ នាក់លួចប្រពន្ធគេ
២. ត្រូវវាទាំង ៤ នាក់មានទោស ព្រោះបានសំលាប់មនុស្សពីរនាក់
៣. វាទាំង ៤ នាក់ត្រូវមានទោស ថាបង្អត់បាយគេ ទូទៅទាំងខែត្រ។
ទើបទ្រង់បង្គាប់មន្ត្រីក្រុមព្រះនគរបាល និង ក្រុមព្រះសុរិយោដីឱ្យយកអាចោរ មេចោរទាំង ៤ នាក់នេះ ទៅដាក់ក្នុងទំនប់នោះ។ មន្ត្រីក្រុមទាំងពីរ ក៏ថ្វាយបង្គំលានាំមនុស្សចោរទាំង ៤ នាក់នោះទៅធ្វើពលិការបួងសួងអាកាសទេវតា អារក្ខទេវតា ហើយសំរេចទោស អាមេទាំង ៤ នាក់ រួចលើកដីលប់ទៅ។ បិសាចខ្មោច អា មេ ទាំង ៤នាក់និងកូនក្នុងពោះពីរនាក់ ជា៦នាក់ ក៏នៅឃុំរក្សាទំនប់នោះ ទំបន់នោះក៏ជិតជាប់រៀងមកដល់ឥឡូវនេះ។ អស់បណ្ដាអ្នកស្រុក ធ្វើស្រែដោយហេតុទំនប់នេះចំរើនផលស្រូវជាសព្វឆ្នាំ។ ទឹកស្ទឹងនេះហូរខ្លាំងមក ប្រែះដីនោះជ្រៅ ធំទូលាយ អាចឱ្យចេញចូលទូកបាន អ្នកឈ្មួញ ជួញលក់ ចេញចូលទៅនៅរកស៊ីតាំងជាផ្ទះផ្សារជាច្រើន។ ហេតុនោះហើយបានជាហៅថា "ផ្សារបរិបូណ៌" តមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ឯដីចុងស្ទឹងនោះទ្រង់ត្រាស់ឱ្យកងទ័ព និង អ្នកស្រុកធ្វើស្រែសឹងតែបានចំរើនផលជាច្រើនសូមប្រកបនឹងមានខែត្របរិបូណ៌ ដែលទ្រង់ប្រែឈ្មោះនោះ។
វង្សាអគ្គរាជកែន

ឧកញ៉ាវង្សាអគ្គរាជកែន រឺ កែ (កាន់.គស.១៥១៦-ប្រ.១៥៦៧) ជាមន្ត្រីគាល់បំរើសម្ដេចព្រះភាគិនេយ្យោយសរាជា។ លោកពីដំបូងជាព្រះភីលៀងនៃសម្ដេចយសរាជា មានយសសក្ដិជា ឃុនស្នេហានុរ័ក្ស ក្រោយមកត្រូវតែងតាំងដោយព្រះបាទចន្ទរាជាជា ឧកញ៉ាវង្សាអគ្គរាជ។
វង្សាអគ្គរាជកែន: សមរភូមិសំរោងទង គស.១៥១៧

សមរភូមិសំរោងទង គស.១៥១៧

សេនាបតី​ទទួល​ព្រះរាជ​បញ្ជាហើយ ក៏​ចេញ​សំបុត្រ​ប្រាប់​ទៅ​ចៅហ្វាយស្រុក ចៅ​មឿង ចៅ​បានឲ្យ​កេណ្ឌ​កងទ័ព​តាម​ត្រាស់​បង្គាប់។ លុះដល់​ខែ​នោះ គ្រប់​ចៅហ្វាយស្រុក​បញ្ជូន​រេហ៍ពល​មក​ជួបជុំ​បាន​ចំនួន​ ១២០០០០ ​នាក់។ ទ្រង់​ត្រាស់​ឲ្យ​បង្ហាត់​កាន់​អាវុធ​ឲ្យ​ស្ទាត់​តាម​ក្បួន​ពិជ័យសង្គ្រាម ទ្រង់​ត្រាស់​ឲ្យ​ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​ស្រាល​ឲ្យ​ឃុំ​កងទ័ព ​២០០០០ ​នាក់​ឆ្លង​ទៅ​តាំងទ័ព​នៅ​ខេត្ដ​សំរោងទងឲ្យ​សម្ដេច​ចៅហ៊្វាកៅឃុំ​ពល ​៣០០០០ ​នាក់​ទៅ​តាំង​បន្ទាយ​នៅ​ភ្នំពេញ។

ក្នុង​ខណៈនោះ​ សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា ព្រះ​បរមបពិត្រ​ទ្រង់​ជ្រាប​ដោយ​បំរើសេះ​ពី​ខេត្ដ​លង្វែក​ចូល​ទៅ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​សព្វគ្រប់​ប្រការ​ហើយ ទ្រង់​ព្រះ​ពិរោធ​ជា​ខ្លាំង​ណាស់។ ទ្រង់​ប្រាប់​ឧកញ៉ា​ចក្រី​កែវ និង​ឧកញ៉ាវង្សាអគ្គរាជ​កែ (កែន) ឲ្យ​ឃុំ​ពល ​២០០០០ ​នាក់​លើក​ចេញ​ទៅ។ ព្រះ​បរមបពិត្រ​អម្ចាស់​ត្រាស់​ឲ្យ​ស្ដេច​ព្រះ​ភាគិនេយ្យោយសរាជា​នៅ​ចាំ​រក្សា​បន្ទាយ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រម​ដោយ​សេនា​ទាហាន រេហ៍ពល​ ៣០០០០​ នាក់លើក​ចេញ​ទៅ​តាំង​នៅ​ភូមិ​ជ័យសួគ៌នៅ​ខេត្ដ​លង្វែករង់ចាំ​ស្ដាប់​រាជការ​សង្គ្រាម បើ​ឃើញ​អាសន្ន​ទ្រង់​នឹង​លើកទ័ព​ទៅ​ជួយ​ជា​ឆាប់។ ក្នុង​គ្រានោះ​ឧកញ៉ា​ចក្រី​កែវ ឧកញ៉ាវង្សាអគ្គរាជ​កែ (កែន) លើកទ័ព​ចូល​ច្បាំង​នឹង​កងទ័ព​ចៅពញា​ស្រាល។ វង្សាអគ្គរាជ​លើកទ័ព​តទល់​នឹង​ចៅពញា​លំពាំងជា​សេនាបតី​មេទ័ព​ត្រើយ​ខាងកើត។ ខណៈនោះ ​សេនា​ទាហាន​រេហ៍ពល​ទាំង​សងខាង​ចូល​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​ដោយ​អាវុធ​វែង​ខ្លី ជា​សន្ធឹក​គឹកកង​កោលាហល។
ពួក​ពល​ស្លុត​ស្លាប់​ទាំង​សងខាងកងទ័ព​ដំរី (ទ័ព​ខាង​សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា) ដែល​ឧកញ៉ា​ចក្រី​ឲ្យ​ឧកញ៉ា​នរិន្ទ​នាយក​ព្រះរាជា​នុកូលទៅ​បង្កប់​ក្នុង​ព្រៃ​នោះ​ចំនួន​ដំរី​សឹក​ ១៤០​ នាក់វាង​បាន​ទៅ​ខាងក្រោយ​ទ័ព​សត្រូវ​ហើយ​ក៏​បរ​ចូល​ទៅ​រួសរាន់​ជាន់​ជល់​ពង្រាប​ពីក្រោយ​កងទ័ព។ ខណៈនោះ​ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​ស្រាលទ្រាំ​ពុំ​បាន​ក៏​បែក​ទ័ពរត់ទៅ​នៅ​ក្នុង​បន្ទាយ​ភ្នំពេញ​វិញ។
វង្សាអគ្គរាជកែវ

ចៅពញាវង្សាអគ្គរាជកែវ ជាមេទ័ពល្បីក្នុងរជ្ជកាលចន្ទរាជាកាលទ្រង់បានវិលត្រឡប់ពីសៀមមកវិញ។ លោកជាកូនច្បងនៃចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ លោកបានធ្វើអត្តឃាតតាមបិតាដើម្បីទៅកេណ្ឌទ័ពខ្មោចមកច្បាំងរំដោះ ព្រះចន្ទរាជា។
វង្សាអគ្គរាជស្រី

ចៅពញាវង្សាអគ្គរាជស្រី (ចៅពញា ជាសក្ដិ, វង្សាអគ្គរាជ ជាងារ, ស្រី ជាឈ្មោះ) លោកជាមេទ័ពបំរើការខាងព្រះស្ដេចកន។ បានប្រឡូកក្នុងចំបាំងកាលពី គ.ស ១៥១៦ ទៅវាយយកបន្ទាយមានជ័យ នៅឯពោធិ៍សាត់ជាលើកទីពីរ។
វង្សាអនុជិតយស

ចៅពញាវង្សាអនុជិតយស (ចៅពញា ជាសក្ដិ, វង្សាអនុជិត ជាងារ, យស ជាឈ្មោះ) លោកជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្របាទី និងជាមេទ័ពខាងព្រះស្ដេចកន។
វង្សី វិស្សុត

វង្សី វិស្សុត (កើតនៅថ្ងៃទី១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៦៥) គឺជាអ្នកនយោបាយ និងសេដ្ឋវិទូខ្មែរ ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងបម្រើការជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។
វចនានុក្រមខ្មែរ

200px
វចនានុក្រមខ្មែរ គឺជាឈ្មោះសៀវភៅគោលអក្សរសាស្ត្រខ្មែរដ៏ធំមួយ ដែលកើតមុនគេបង្អស់ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ សៀវភៅនេះ មាន១៨៨៨ទំព័រ ដែលប្រជុំដោយមេពាក្យ វេយ្យាករណ៍ និងគោលក្បួនខ្នាតទាំងឡាយ សម្រាប់ពង្រីកភាសា និងអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ។ មេពាក្យទាំងនោះ សរសេរតាមលំដាប់ព្យញ្ជនៈ ស្រៈ និងមានការពន្យល់ន័យសេចក្ដីផង។ មេពាក្យខ្លះ ប្រាប់ពីប្រភព សូរ និងរបៀបប្រើប្រាស់ពាក្យថែមទៀត។
វចនានុក្រមខ្មែរ: សង្ខេប​អំពី​​ការ​រៀបចំ​វចនានុក្រមខ្មែរ

សង្ខេប​អំពី​​ការ​រៀបចំ​វចនានុក្រមខ្មែរ

វចនានុក្រមនេះ បានរៀបចំជាបណ្ដើរៗ តាំងពីឆ្នាំ១៩១៥ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ ដោយអ្នកប្រាជ្ញអក្សរសាស្ត្រខ្មែរជំនាន់នោះ មាន សម្ដេចជួន ណាត  លោកឧកញ៉ាសុត្តន្តប្រីជាឥន្ត ព្រះតេជគុណ សួស នៅ វត្តប្រយូវង្ស ជាដើម។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានការយកចិត្តទុកដាក់ពីព្រះករុណាព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ និងជនជាតិបារាំងម្នាក់ឈ្មោះ លោកស្សកសឺដេស។

ក្នុងចំណោមបុព្វការីជន ដែលបានបង្កើតស្នាដៃ ជាកេរមត៌កដ៏ធំឥតមានពីរនេះ មានតែ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាតមួយអង្គឯងគត់ ដែលបានស្រាវជ្រាវនិពន្ធ និងធ្វើការងារនេះជាប់លាប់ ហូរហែតាំងពីដើមដំបូង រហូតបានសម្រេចបោះពុម្ពជាចុងក្រោយ នៅឆ្នាំ១៩៦៧ - ១៩៦៨ មុនពេលព្រះអង្គចូលទិវង្គតមួយឆ្នាំ។ ដោយហេតុតែសម្ដេចជួន ណាត ខំតស៊ូអស់រយៈពេលយ៉ាងវែង(៥៣ឆ្នាំ) ដើម្បីបង្កើតវចនានុក្រមខ្មែរ បានចង់សព្វគ្រប់នេះហើយ ទើបប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទូទៅ នាំគ្នាហៅវចនានុក្រមនេះថា វចនានុក្រមសម្ដេច ជួន ណាត។ វចនានុក្រមសម្ដេច ជួន ណាត ជាគន្លឹះសំខាន់ សម្រាប់កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ ធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងពង្រីកពាក្យខ្មែរឲ្យសម្បូរបែប។
វចនានុក្រមខ្មែរ: វចនានុក្រមអេឡិចត្រូនិច

វចនានុក្រមអេឡិចត្រូនិច 
 250px
វចនានុក្រមខ្មែរ ក៏ត្រូវបានគេរៀបចំ ដាក់ក្នុងប្រព័ន្ធកំព្យូទ័រផងដែរ។ ចំពោះការរៀបចំគឺមានពីរកំណែប្រែ៖
កំណែប្រែទី១៖ មានឈ្មោះថា វចនានុក្រម អង្គរ - ខ្មែរ ដែលបានរៀបចំដោយមានការចូលរួមពី លោក ប៉ុក លក្សមុនី លោក ទ្រី សុជាតិ លោក សុស ច័ន្ទតារា និងលោក ស៊ុយ ចាន់ថារ៉ុង ។
កំណែប្រែទី២៖ មានឈ្មោះថា វចនានុក្រម ខ្មែរ ត្រូវបានរៀបចំ ដោយក្រុមការងារនៅវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ។ វចនានុក្រមនេះ លោកអ្នកទាញយកទៅប្រើប្រាស់បាននៅគេហទំព័ររបស់វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ។
វចនានុក្រមខ្មែរ: តំណភ្ជាប់

តំណភ្ជាប់
គេហទំព័រ វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាខ្មែរ
វជិរញ្ញាណសង្វរ

សម្តេចព្រះសង្ឃរាជចៅ ក្រមហ្លួងវជិរញ្ញាណសង្វរ (  ថ្ងៃទី៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩១៣ ដល់ ថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៣) ឬ ច្រើន គជវ័ត្រ (  ) สมเด็จพระสังฆราช - Dhammathai.org : BUDDHISH INFORMATION NETWORK និង ព្រះនាមសុវឌ្ឍនោ (  ) គឺជាសម្តេចព្រះសង្ឃរាជទី១៩នៃប្រទេសថៃ ។ លោក​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ឲ្យ​កាន់​តំណែង​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៨៩ ដោយស្តេចភូមិពលអតុល្យតេជ ។ លោកមានព្រះជន្ម១០០វស្សា ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំំំ២០១៣ ហើយបានសុគតក្រោយខែដដែល។ 
សម្តេចព្រះសង្ឃរាជចៅ ក្រមហ្លួងវជិរញ្ញាណសង្វរគ្មានស៊ុមរូបភាពព្រះអង្គនៅឆ្នាំ២០១០កត្តិនាមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជថៃទី១៩ colspan="2" class="infobox-header" style="background:
FFCC33; color:
000000;" |Personalកើតច្រើន គជវ័ត្រ៣ តុលា ១៩១៣ខេត្តកញ្ចនបុរី, ប្រទេសថៃសុគត២៤ តុលា ២០១៣ (ព្រះជន្ម ១០០វស្សា)មន្ទីរពេទ្យអនុស្សាវរីយ៍ស្តេចចុល្លាង្ករណ៍, បាងកក, ប្រទេសថៃសាសនាពុទ្ធសាសនាសញ្ជាតិថៃផ្នែកថេរវាទOther namesCharoen SuvaḍḍhanoSomdet Phra YannasangwonNyanasamvara SuvaddhanaDharma namesSuvaḍḍhanoSignature150x150ភីកសែលTempleWat Bowonniwet ViharaOrderDhammayuttika Nikaya colspan="2" class="infobox-header" style="background:
FFCC33; color:
000000;" |Senior postingPredecessorJinavajiralongkornSuccessorAriyavongsagatanana (Amborn Ambaro)
Category:Pages using religious biography with multiple nickname parameters
វជិរាលង្ករណ៍

រូបភាពតូច|ព្រះបរមេនថររាមាធិបតីស៊ីស៊ីនមហាវជិរ៉ាលុងកនព្រះវជិរក្លៅចៅយូហួ.
ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមេន្ទ្ររាមាធិបតីស្រីសិន្ទ្រមហាវជិរាលង្ករណ ព្រះវជិរក្លៅចៅយូហួ ឬ រាមាទី១០ (ថៃ៖ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณฯ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว, , អានថា៖ “ប្រាក់បាតស៊ុមដេត ប្រាក់ប៉ះរ៉ាក់មេនថារ៉ាក់រ៉ាម៉ាធិបឌីស៊ីស៊ីនម៉ាក់ហាវ៉ាក់ឈិរ៉ាលុងកន ប្រាក់វ៉ាក់ឈិរ៉ាក់ក្លៅចៅយូហួ”)  ជាព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ រជ្ជកាលទី ១០ នៃរាជវង្សចក្រី ឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅថ្ងៃទី ១៣ តុលា ២០១៦ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន មានព្រះរាជពិធីរាជាភិសេកជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ៤ ឧសភា ២០១៩ ។ ព្រះអង្គប្រសូតនៅថ្ងៃទី ២៨ កក្កដា ១៩៥២ នៅទីក្រុងបាងកក ជាព្រះរាជបុត្រាទី ២ នៃព្រះបាទសម្តេចព្រះបរអជនកាឌិបេស្រ មហាភូមិពលអតុល្យតេជមហារាជ បរមនាថបពិត្រ និង សម្តេចព្រះនាងចៅសិរិកិតិ៍ ព្រះបរមរាជិនីនាថ ព្រះបរមរាជជន្នីផាន់ពីហ្លួង។ ព្រះអង្គមានព្រះជេដ្ឋភគនីឬបងស្រី ១ ព្រះអង្គ គឺ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីឧប្បលរ័តន៍ (ទូលក្រមុំឧប្បលរត្តនរាជកញ្ញាសិរិវឌ្ឍនាពណ៌វត្តី) និងព្រះកនិដ្ឋភគនីឬប្អូនស្រី ២ ព្រះអង្គ គឺ៖ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីមហាចក្រីស៊ិរិនថន (សម្ដេចព្រះកនិសដ្ឋាធិរាជចៅ ក្រុមសម្ដេចព្រះទេពរត្តនរាជសុតា។ ស្យាមបរមរាជកុមារី) និង ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីជុឡាផន(សម្ដេចព្រះចៅណងនាងធើ ចៅហ្វាចុឡាភរណវល័យ្យលក្សន អគ្គរាជកុមារី ក្រុមព្រះស្រីស្វាង្គវឌ្ឍន វរខត្តិយរាជនារី) 

មុន​ពេល​ឡើង​សោយរាជ្យ ស្តេចរាមាទី១០បាន​បម្រើ​ក្នុង​ជួរ​យោធា​ថៃ និង​កាន់​តំណែង​ធំផ្សេងៗក្នុងរដ្ឋាភិបាល។ ព្រះអង្គត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរសម្រាប់ការចាប់អារម្មណ៍របស់លោកនៅក្នុងអាកាសចរណ៍និងអ្នកបើកបរយន្តហោះ។ ចាប់តាំងពីឡើងសោយរាជ្យមក ស្តេចរាមាទី១០បានបំពេញមុខងារក្នុងពិធីផ្សេងៗ រួមទាំងជាអធិបតីក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗរបស់រដ្ឋ និងផ្តល់ការចូលទស្សនាដល់ឥស្សរជនបរទេស។ ព្រះអង្គក៏បានអនុវត្តគំនិតផ្តួចផ្តើមមួយចំនួនដើម្បីគាំទ្រប្រជាជនថៃ រួមទាំងការលើកកម្ពស់សុខភាពសាធារណៈ ការអប់រំ និងការអភិរក្សបរិស្ថាន។
វជិរាលង្ករណ៍: ជ្រើសតាំងសោយរាជ្យ

ជ្រើសតាំងសោយរាជ្យ 
រូបភាពតូច|ព្រះបរមេនថររាមាធិបតីស៊ីស៊ីនមហាវជិរ៉ាលុងកនព្រះវជិរក្លៅចៅយូហួ.រដ្ឋសភាជាតិថៃ នៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៦ នេះ បានប្រកាសទទួលស្គាល់ សេចក្ដីអនុម័ត របស់ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ ក្នុងការអញ្ជើញរជ្ជទាយាទថៃ សម្ដេចព្រះបរមឱរសាធិរាជ ចៅហ្វាមហាវជិរាលង្ករណ ស្យាមមកុដរាជកុមារ ដែលជាព្រះរាជបុត្រា តែមួយអង្គគត់ របស់អតីត ព្រះបាទ ភូមិពលអតុល្យតេជ ឲ្យឡើងគ្រងរាជ្យ បន្តអំពីព្រះរាជបិតា ជាព្រះមហាក្សត្រិយ៍ ថៃរជ្ជកាលទី១០ ឬរាមាទី១០។បន្ទាប់ពីប្រធានរដ្ឋសភា ប្រកាសទូលអញ្ជើញព្រះមហាក្សត្រិយ៍ថ្មី ឲ្យឡើងស្នងរាជ្យហើយ បណ្ដាសមាជិកសភាទាំងអស់ ក៏នាំគ្នាក្រោកឈរឡើង តាមការស្នើសុំរបស់ប្រធានរដ្ឋសភា។

សម្ដេចព្រះបរមឱរសាធិរាជ ចៅហ្វាមហាវជិរាលង្ករណ ស្យាមមកុដរាជកុមារ ដែលជាព្រះរជ្ជទាយាទ ទ្រង់បានព្រះរាជទានវរោកាស យាងជួបជាមួយ ប្រធានសភាថៃ នាវេលាម៉ោង ៦:៣០នាទីល្ងាច ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ ដោយទ្រង់បានទទួលយក ជាផ្លូវការ នូវការយាងឡើងគ្រង រាជ្យសម្បត្តិ ទៅតាមការសម្រេច របស់អង្គសភាថៃ។ សម្រាប់ពិធីនៅល្ងាចនេះ ក៏មានវត្តមានផងដែរ ពីលោកឧត្តមសេនីយ៍ «ប្រេម តិណសូលានន្ទ៍» អ្នកសម្រេចរាជការជំនួសព្រះអង្គ និង លោក «ប្រៈយុទ្ធ៍ ច័ន្ទ្រ៍ឱជា» ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ព្រមទាំង លោក «វីរៈពល ត័ងសុវណ៌» ប្រធានតុលាការកំពូល ចូលរួមចាត់ចែង កិច្ចការផ្សេងៗ ហើយអំឡុងពេលនោះ លោក «ពរពេជ្រ វិជិត ជលជ័យ» ប្រធានសភានីតិបញ្ញត្តិជាតិ បានទូលយាងអញ្ជើញព្រះអង្គ ដើម្បីប្រកាសពី ការឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិ តែម្តង។

បន្ទាប់ពីប្រធានរដ្ឋសភាជាតិថៃ អានប្រកាសក្រាបបង្គំ ទូលអញ្ជើញអង្គរជ្ជទាយាទ ឲ្យឡើងគ្រងរាជ្យជា ព្រះមហាក្សត្រិយ៍ បន្តរាជសន្តតិវង្សរួចមក អង្គរជ្ជទាយាទទ្រង់ក៏មាន ព្រះរាជតម្រាស់ ទទួលយល់ព្រម ឡើងគ្រងរាជ្យ ដោយមានព្រះរាជឱង្ការ នូវព្រះបន្ទូលសូរសីហនាទ ថា «ខ្ញុំសូមតបទទួល ដើម្បីស្នងព្រះរាជបណិធាន និង ដើម្បីប្រយោជន៍ របស់ប្រជាជនថៃទាំងពួង»។

បន្ទាប់មក សម្ដេចព្រះចៅយូហួថ្មី រជ្ជកាលទី១០ ឬ រាមាទី១០ ទ្រង់ក្រាបបង្គំ ព្រះបរមឆាយាលក្សណ៍ ព្រះបរមរាជជនកនាថ និង ព្រះបរមជននីនៃព្រះអង្គ ព្រមថ្វាយរាជសក្ការៈ ចប់ស្រេចជា ព្រះមហាក្សត្រិយ៍អង្គថ្មី របស់ព្រះនគរថៃ។

សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រិយ៍អង្គថ្មី នៃនគរថៃនេះ ទ្រង់មានព្រះបរមាភិធេយ្យជា «សម្ដេចព្រះចៅយូហួ មហាវជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ»។

ទោះបីជាពិធីអញ្ជើញព្រះអង្គ ឡើងគ្រងរាជ្យជាផ្លូវការ នៅថ្ងៃនេះក្ដី តាមបូរាណរាជបវេណីថៃ ការរាប់រជ្ជកាលថ្មី គឺរជ្ជកាលទី១០នេះ ត្រូវរាប់ឡើងបន្តពី ថ្ងៃសុវណ្ណគត នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រិយ៍មុន គឺថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៦ មក ដោយមិនឲ្យមាន ថ្ងៃចន្លោះរជ្ជកាលនោះទេ៕
វជិរាលង្ករណ៍: ព្រះអគ្គមហេសី - ព្រះមហេសី  និង ព្រះស្នំ

ព្រះអគ្គមហេសី - ព្រះមហេសី  និង ព្រះស្នំ 
រូបភាពតូច|ព្រះបរមេនថររាមាធិបតីស៊ីស៊ីនមហាវជិរ៉ាលុងកនព្រះវជិរក្លៅចៅយូហួ -  សម្តេចព្រះនាងចៅសុទិតា ព័ជ្រសុធាពិមលលក្សន ព្រះបរមរាជិនី ព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល  .
ព្រះអង្គទ្រង់រៀបអភិសេកនិងមានព្រះមហេសី ៤ និង ព្រះស្នំ ១ ព្រះអង្គ និងព្រះរាជបុត្រា - បុត្រី ចំនួន ៨ ព្រះអង្គ (សុគតក្នុងផ្ទៃ ១ ព្រះអង្គ) រួមមាន៖
 ព្រះអគ្គមហេសី និង ព្រះស្នំធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| ព្រះចៅវរវង្សធើ ព្រះអង្គម្ចាស់សោមសវលី ក្រុមមុឺនសុធនារីនាថ (ប្រសូតថ្ងៃទី ១៣ កក្កដា ១៩៥៧) រៀបអភិសេកនៅថ្ងៃទី ៣ មករា ១៩៧៧ មានព្រះបុត្រានិងព្រះបុត្រី ២ ព្រះអង្គ គឺ៖

១. សុគតក្នុងផ្ទៃពេលមានព្រះជន្ម ៤ ខែ 

២. ព្រះអង្គម្ចាស់ក្រត្រីផ័ទ្ជរៈគិទិយ៉ាផា (ប្រសូតថ្ងៃទី ៧ ធ្នូ ១៩៧៨)ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះមហេសីទី ២ ៖ ស្នំឯក  ស៊ុចារិនី វិវជ្ជររង្ស   (ប្រសូតថ្ងៃទី ២៦ ឧសភា ១៩៦២) https://www.kidteung.com/%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B9%89/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%82%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B8%AA%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%B2%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B9%89%E0%B8%877%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B9%8C.htmlរៀបអភិសេកនៅខែ កុម្ភៈ ១៩៩៤ មានព្រះបុត្រា ៤ ព្រះអង្គនិងព្រះបុត្រី ១ ព្រះអង្គ គឺ៖ 

១.ព្រះអង្គម្ចាស់ ជុថាវ៉ាត់ វិវជ្ជររង្ស (ប្រសូតថ្ងៃទី ២៩ សីហា ១៩៧៩) 

២.ព្រះអង្គម្ចាស់វ័ជ្ជររេត វិវជ្ជររង្ស (ប្រសូតថ្ងៃទី ២៧ ឧសភា ១៩៨១) 

៣.ព្រះអង្គម្ចាស់ចគ្រីវ៉ាត់ វិវជ្ជររង្ស (ប្រសូតថ្ងៃទី ២៦ កុម្ភៈ ១៩៨៣) 

៤.ព្រះអង្គម្ចាស់វ័ជ្ជរវី វិវជ្ជររង្ស (ប្រសូតថ្ងៃទី ១៤ មិថុនា ១៩៨៥) 

៥.ព្រះនាងម្ចាស់ ស៊ិរិវ៉ាន់វ៉ារី ណារីរ៉ាត់ (ប្រសូតថ្ងៃទី ៨ មករា ១៩៨៧) ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះមហេសីទី ៣ ៖ ព្រះចៅវរវង្សធើ ព្រះអង្គចៅស្រីរស្មី ព្រះវរជាយា (ប្រសូតថ្ងៃទី ៩ ធ្នូ ១៩៧១) .រៀបអភិសេកនៅថ្ងៃទី ១០ កុម្ភៈ ២០០១ មានព្រះបុត្រា ១ ព្រះអង្គ គឺ៖ 

១. ព្រះអង្គម្ចាស់ធីប៉័ងកនរ៉ាត់ស្មីឆូត (ប្រសូតថ្ងៃទី ២៩ មេសា ២០០៥)រូបភាពតូច|ព្រះមហេសីទី ៤ ៖  សម្តេចព្រះនាងចៅសុទិតា ព័ជ្រសុធាពិមលលក្សន ព្រះបរមរាជិនី (ប្រសូតថ្ងៃទី ៣ មិថុនា ១៩៧៨) រៀបអភិសេកនៅថ្ងៃទី ១ ឧសភា ២០១៩ មិនទាន់មានព្រះរាជបុត្រ។ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះស្នំ ៥ ៖ ស៊ីនីនាថ ពិលាសកល្យាណី (ប្រសូតថ្ងៃទី ២៦ មករា ១៩៨៥).  រៀបអភិសេកនៅថ្ងៃទី ២៨ កក្កដា ២០១៩ មិនទាន់មានព្រះរាជបុត្រ។
វជិរាលង្ករណ៍: ព្រះរាជឥស្សរិយយស

ព្រះរាជឥស្សរិយយស 
 Tenure  ភាសាថៃ  រូបឣក្សរខ្មែរ 28 កក្កដា 1952 — 28 ធ្នូ 1972  สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าวชิราลงกรณ บรมจักรยาดิศรสันตติวงศ เทเวศรธำรงสุบริบาล อภิคุณูปการมหิตลาดุลเดช ภูมิพลนเรศวรางกูร กิตติสิริสมบูรณสวางควัฒน์ บรมขัตติยราชกุมาร សម្ដេចព្រះចៅលូកយ៉ាធើ ចៅហ្វាវជិរាលង្ករណ បរមចក្រយាតិឝរសន្តតិវង្ស ទេវេឝ្រធាំរងសុបរិបាល អភិគុណូបការមហិតលាតុលតេជ  ភូមិពលនរេឝវរាង្កូរ កិត្តិសិរិសម្បូរណស្វាង្គវឌ្ឍន បរមខត្តិយរាជកុមារ 28 ធ្នូ 1972 — 13 តុលា 2016  สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร สิริกิตยสมบูรณสวางควัฒน์ วรขัตติยราชสันตติวงศ์ มหิตลพงศอดุลยเดช จักรีนเรศยุพราชวิสุทธิ สยามมกุฎราชกุมาร សម្ដេចព្រះបរមឱរសាធិរាជ ចៅហ្វាមហាវជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ សិរិកិត្យសម្បូរណស្វាង្គវឌ្ឍន វរខត្តិយរាជសន្តតិវង្ស មហិតលពង្សអតុល្យតេជ ចក្រីនរេឝយុពរាជវិសុទ្ធិ ស្យាមមកុដរាជកុមារ 13 តុលា 2016 — 4 ឧសភា 2019 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร  សម្ដេចព្រះចៅយូហួមហាវជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ4 ឧសភា - បច្ចុបនพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ มหิศรภูมิพลราชวรางกูร กิติสิริสมบูรณอดุลยเดช สยามินทราธิเบศรราชวโรดม บรมนาถบพิตร พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមេន្ទ្ររាមាធិបតីស្រីសិន្ទ្រមហាវជិរាលង្ករណ មហិសរភូមិពលរាជវរាង្កូរ កិតិសិរិសម្បូរណអតុល្យតេជ ស្យាមិន្ទ្រាធិបេស្ររាជវរោត្តម បរមនាចបពិត្រ ព្រះវជិរក្លៅចៅយ៉ូហួ
វជិរាវុធ

ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមេន្ទ្រមហាវជិរាវុធ ព្រះមង្កុដក្លៅចៅយូហួ (ភាសាសៀម៖ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว) ឬព្រះបាទសម្ដេចព្រះរាមាធិបតីឝ្រីសិន្ទ្រមហាវជិរាវុធ ព្រះមង្កុដក្លៅចៅយូហួ (ភាសាសៀម៖ พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว) ឬអាចហៅតាមព្រះរាជនាមថា រាមាទី៦ (១ មករា ១៨៨០ – ២៥ វិច្ឆិកា ១៩២៥) គឺជាព្រះមហាក្សត្រសៀមទីប្រាំមួយក្រោមរាជវង្សចក្រី ដោយបានគ្រងរាជ្យពីឆ្នាំ១៩១០ ដល់ឆ្នាំ១៩២៥។ ព្រះមហាក្សត្រវជិរាវុធត្រូវបានប្រជាជនថៃចងចាំព្រោះដោយសារកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ព្រះអង្គក្នុងការបង្កើតនិងលើកកម្ពស់គំនិតជាតិនិយមសៀម។ នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ ប្រទេសសៀមបានខិតទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបន្តិចម្តងៗ បូករួមជាមួយនឹងការចូលរួមដ៏តិចតួចបំផុតក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១។ ព្រះអង្គមានចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងលើមុខវិជ្ជាដូចជា៖ ប្រវត្តិសាស្ត្រសៀម បុរាណវត្ថុវិទ្យា អក្សរសាស្រ្ត ព្រមទាំងសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងកិច្ចការពិភពលោក ហើយបានបង្កើតសាកលវិទ្យាល័យដំបូងបង្អស់នៅក្នុងប្រទេសគឺ សាកលវិទ្យាល័យចុល្លាង្ករណ៍។
វជិរាវុធ: ការអប់រំ

ការអប់រំ 
thumb|left|upright|Portrait while studying in England
ព្រះអង្គម្ចាស់ Vajiravudh កើតនៅថ្ងៃទី 1 ខែមករាឆ្នាំ 1880 ដើម្បីជូឡាឡុងនិងម្នាក់ក្នុងចំណោមរាជបួននាក់របស់គាត់, Saovabha ។ ក្នុងឆ្នាំ 1888 ការយាងមកនៃអាយុលើ, Vajiravudh បានទទួលចំណងជើងឃុន Thep ទ្វារវតីនេះ។

ព្រះអង្គម្ចាស់ Vajiravudh បានការអប់រំលើកដំបូងនៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនៅសៀមនិងភាសាអង់គ្លេស។ នៅឆ្នាំ 1895 បងប្រុសរបស់គាត់ពាក់កណ្តាលភ្នំពេញក្រោនបានស្លាប់និងព្រះអង្គម្ចាស់ Vajirunhis ត្រូវបានតែងតាំងជា Vajiravudh ភ្នំពេញក្រោនព្រះអង្គម្ចាស់ថ្មីរបស់សៀម។ លោកបានបន្តការសិក្សានៅចក្រភពអង់គ្លេសនៅមហាវិទ្យាល័យភូមិន្ទយោធា Sandhurst នៅឆ្នាំ 1898 និងត្រូវបានទទួលបន្ទុកសង្ខេបនៅក្នុង Durham បានពន្លឺថ្មើរជើងក្រោយពេលបញ្ចប់ការសិក្សា។ លោកបានសិក្សាផ្នែកច្បាប់និងប្រវត្តិសាស្រ្តនៅព្រះគ្រិស្ដសាសនាចក្រនិង Oxford នៅឆ្នាំ 1899 ជាកន្លែងដែលគាត់ជាសមាជិកនៃក្លឹបផ្តាច់មុខ Bullingdon ។ ទោះយ៉ាងណាលោកបានទទួលរងពីជំងឺរលាកខ្នែងពោះវៀនដែលបានរារាំងគាត់ពីបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅឆ្នាំ 1901 ក្នុងនាមជាឪពុកព្រះមហាក្សត្រជូឡាឡុងរបស់គាត់គាត់បានចូលរួមអភិសេករបស់ព្រះមហាក្សត្រលោក Edward ទី VII ខែសីហាឆ្នាំ 1902 ពីថ្ងៃទី 9 ។Royal Military College Sandhurst.

ភ្នំពេញក្រោនបានវិលត្រឡប់មកដល់ព្រះអង្គម្ចាស់ Vajiravudh ក្នុងឆ្នាំ 1902 និងសៀមនៅឆ្នាំ 1904 បានក្លាយជាព្រះសង្ឃជាបណ្តោះអាសន្នស្របតាមប្រពៃណីសៀម។ នៅឆ្នាំ 1906 ឪពុករបស់លោកបានធ្វើដំណើរជូឡាឡុងទៅអឺរ៉ុបដើម្បីស្វែងរកការព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺសួតរបស់គាត់ហើយបានធ្វើឱ្យរាជានុសិទ្ធិ Vajiravudh ជូឡាឡុងនៃប្រទេសសៀម។ មួយនៃស្នាដៃរបស់ភ្នំពេញក្រោនព្រះអង្គម្ចាស់ Vajiravudh នេះគឺ Regency ក្នុងអំឡុងពេលមានការត្រួតពិនិត្យរបស់គាត់នៃការសាងសង់នៃចម្លាក់លោតសេះរបស់ស្ដេចជូឡាឡុងនេះ។

ជូឡាឡុងបានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 23 ខែតុលាឆ្នាំ 1910 និង Vajiravudh ស្នងរាជ្យពីឪពុកជាស្តេចសៀម។
វជិរាវុធ: ការធ្វើកំណែទម្រង់ការចូលនិងដើម

ការធ្វើកំណែទម្រង់ការចូលនិងដើម
សូម្បីតែមុនពេលអភិសេករបស់លោកផ្តួចផ្តើមធ្វើកំណែទម្រង់ជាច្រើនដែល Vajiravudh ។ គាត់បានរៀបចំការពារជាតិសៀមនិងបានបង្កើតសាលាយោធា។ គាត់បានបង្កើតឋានៈ "ទូទៅ" នេះជាលើកដំបូងនៅក្នុងប្រទេសសៀម, ជាមួយឪពុកមារបស់លោកព្រះអង្គម្ចាស់ Bhanurangsi Savangwongse ជាទូទៅសៀមលើកដំបូង។

ទង្វើដំបូងរបស់លោកបន្ទាប់ពីមានការចូលរបស់លោកទៅរាជ្យបល្ល័ង្កនេះគឺដើម្បីកសាងរាជទំព័រមហាវិទ្យាល័យបន្ទាប់មកប្តូរឈ្មោះ Vajiravudh ដោយព្រះបាទរាមាទីនៅមហាវិទ្យាល័យដើម្បីជាកិត្តិយសដល់ទី vii ជាប្អូនរបស់គាត់។ វាត្រូវបានសាងសង់ឡើងជាមួយសាលាទាំងអស់ក្មេងប្រុសម្នាក់នៅក្នុងប្រពៃណីដូចគ្នាដូចជាសាលារដ្ឋដូចជាអ៊ីតុនភាសាអង់គ្លេសនិង harrowing ។ សាលារៀននេះត្រូវបានកសាងឡើងជំនួសឱ្យការវត្តរាជ, អតីតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ស្ដេចថៃដូចស្ដេច Vajiravudh បានចាត់ទុកថាមានប្រាសាទជាច្រើនផងដែរនៅក្នុងទីក្រុងបាងកករួចហើយ។ នៅក្នុងលិខិតបានសរសេរដៃរបស់គាត់ផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ Vajiravudh បានសរសេរថា«នៅក្នុងរាជទំព័រមហាវិទ្យាល័យ, អ្វីដែលខ្ញុំចង់បានគឺមិនបានច្រើនដូច្នេះដើម្បីបើកចេញក្មេងប្រុសម៉ូដែលទាំងអស់នៃស្ដង់ដារដូចគ្នានេះ, អ្នកប្រាជ្ញអស្ចារ្យទាំងអស់ជាមួយនឹងមនុស្សរាប់ពាន់នាក់នៃសញ្ញាគ្នា, ដូចជាដើម្បីបង្វែរចេញ បុរសវ័យក្មេងវ័យក្មេងដែលមានប្រសិទ្ធិភាពបុរសដែលនឹងមានខាងរូបកាយនិងខាងស្អាតហើយជាអ្នកដែលនឹងត្រូវបានសម្លឹងឆ្ពោះទៅមុខយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការទទួលយកបន្ទុកអ្វីនាពេលអនាគតបានកើនឡើងដែលអាចដាក់លើពួកគេ "។ ក្រោយមកលោកបានលើកឡើងនៅសាលាមន្រ្តីរាជការស៊ីវិលដើម្បី "បណ្ឌិត្យសភាសម្រាប់មន្រ្តីជូឡាឡុងដើមបណ្តឹង" បន្ទាប់មកសាកលវិទ្យាល័យ Chulalongkorn ។ ទាំងពីរ Vajiravudh មហាវិទ្យាល័យនិងសាកលវិទ្យាល័យ Chulalongkorn នៅតែទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីមូលនិធិដែលស្ដេច Vajiravudh កំណត់ឡែកសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ស្ថាប័នឥស្សរជនទាំងពីរ។ លោកបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពសៀមនិងកំណត់ឡើងមួយចំនួននៃមន្ទីរពេទ្យសាធារណៈដំបូងគេបង្អស់នៅក្នុងក្រុមហ៊ុន Siam, មន្ទីរពេទ្យ Vajira ក្នុងឆ្នាំ 1912 និងមន្ទីរពេទ្យជូឡាឡុងនៅឆ្នាំ 1914 ។

នៅឆ្នាំ 1911 គាត់បានបង្កើតក្មេងប្រុសកាយរិទ្ធ (ลูกเสือខ្លា Cubs) នៅក្នុងក្រុមហ៊ុន Siam (ជាមួយជំនួយមនុស្សពេញវ័យមួយដែលហៅថាព្រៃខ្លារបស់ទីភ្នាក់ងារ Peace Corps [เสือป่า]) បានបែកខ្ញែកនៅចុងនៃរជ្ជកាលរបស់គាត់។ នៅថ្ងៃទី 11 ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1911 អភិសេក Vajiravudh ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយមានរបស់ការមកទស្សនាពីអឺរ៉ុបនិងរាជជប៉ុនដូចជាភ្ញៀវជាលើកដំបូងសម្រាប់សៀម។ មួយឆ្នាំក្រោយមកយន្តហោះលើកដំបូងត្រូវបានហោះនៅសៀម។

ប៉ុន្មានឆ្នាំដំបូងនៃរដ្ឋបាលរបស់លោកត្រូវបានគ្របដណ្តប់ Vajiravudh ភាគច្រើនដោយពូរបស់គាត់ពីរនាក់ព្រះអង្គម្ចាស់ Damrong និងព្រះអង្គម្ចាស់ Devawongse ទាំងពីររបស់ពួកគេបុរសដៃស្ដាំ Chulalongkorn របស់។ ទោះជាយ៉ាងណា, ស្តេចមិនយល់ស្របជាមួយនឹងព្រះអង្គម្ចាស់ Damrong រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃលើការចរចា Damrong នៃសន្ធិសញ្ញាអង់គ្លេសសៀមឆ្នាំ 1909 ដែលបានប្រគល់បួនទៅនេះស៊ុលតង់ចក្រភពអង់គ្លេស។
វជិរាវុធ: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
វជិវុណ្ហិស

Category:Articles with short description
Category:Short description matches Wikidata

សម្តេចព្រះបរមឱរសាធិរាជ ចៅហ្វាមហាវជិរុណ្ហិស ស្យាមមកុដរាជកុមារ ( ; ប្រសូតថ្ងៃទី ២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៨៧៨ សុគតថ្ងៃទី ៤ ខែមករា ឆ្នាំ ១៨៩៥) គឺជាព្រះរាជបុត្រទីមួយនៃ រាជវង្សចក្រី ។ ព្រះអង្គ​ជា​ព្រះរាជ​បុត្រ​ទី​មួយ​របស់ ​​ព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍ និង ​​ព្រះនាងស្វាងវឌ្ឍនា រួម​គ្នា​ជា​ព្រះជេដ្ឋានិងព្រះកនិដ្ឋា​បង្កើត។

ព្រះមហាក្សត្រ​បាន​សាងសង់​ព្រះរាជវាំង​មួយ​សម្រាប់​ព្រះអង្គម្ចាស់ ដែល​មាន​រហស្សនាម​ថាវិមានវីនស័រ ។ រាជវាំង​បែប​អឺរ៉ុប​ត្រូវ​បាន​វាយ​កម្ទេច​ចោល​បន្ទាប់​ពី​ការ​សោយ​ទិវង្គត​របស់​ព្រះអង្គ។ ទីតាំង​នេះ​ឥឡូវ​ត្រូវ​បាន​កាន់​កាប់​ដោយ ​ពហុកីឡដ្ឋាន​ជាតិ​នៃ​ប្រទេស​ថៃ ។
វជិវុណ្ហិស: រាជ្យទាយាទ

រាជ្យទាយាទ 
ក្នុងឆ្នាំ១៨៨៦, បន្ទាប់ពីការទិវង្គតរបស់ក្រមព្រះរាជវាំងបវរវិជ័យជាញ ក្សត្ររង ព្រះបាទចុល្លាលង្ករណ៍ជ្រើសរើស​មិន​តែង​តាំង​បង​ប្អូន​ណា​ម្នាក់​ជា​ស្ដេច​រង​ថ្មី ​តែជំនួស​វិញ​ដោយ​តែងតាំង​បុត្រច្បងជាមកុដរាជកុមារនៃសៀម នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមករា ឆ្នាំ១៨៨៦ ទ្រង់ត្រូវបានណែនាំជាផ្លូវការចំពោះមុខតំណែងរបស់គាត់ជាមួយនឹងព្រះនាមនៃ ស្យាមមកុដរាជកុមារ ឬ មកុដរាជកុមារនៃសៀម ពីការតែងតាំងនេះរបស់លោកអឺរណេស ម៉ាសុន សាតូវ ឯកអគ្គរាជទូតអង់គ្លេសប្រចាំប្រទេសថៃ បាននាំយកតេឡេក្រាហ្វអបអរសាទរពីសម្តេចព្រះរាជិនីនាថវិចតូរីយ៉ានៃចក្រភពអង់គ្លេស
វជ្របាណិ

រូបភាពតូច|វជ្របាណិមកពីខេត្តកំពង់ចាម, រចនាបថបន្ទាយស្រី
 

Vajrapāṇi ( សំស្រ្កឹត ; បាលី៖ 'អ្នកកាន់រន្ទះ។ មានន័យថា " វជ្រ នៅក្នុងដៃ") គឺជា ព្រះពោធិសត្វ ដែលលេចឡើងដំបូងបំផុតនៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ។ ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ការពារ​និង​ជា​អ្នក​ណែនាំ​របស់ ​ព្រះពុទ្ធ​ គោត្តម ហើយ​បាន​ក្រោក​ឡើង​ដើម្បី​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​អំណាច​របស់​ព្រះពុទ្ធ​។

វជ្របាណិ ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា Chana Dorji និង Chador ហើយត្រូវបានតំណាងយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុង រូបតំណាងព្រះពុទ្ធសាសនា ថាជាអាទិទេពការពារឬព្រះពោធិសត្វបីដំបូងបំផុតដែលនៅជុំវិញព្រះពុទ្ធ។ វត្ថុនិមួយៗតំណាងឱ្យគុណធម៌របស់ព្រះពុទ្ធៈ មញ្ជុស្រី បង្ហាញនូវបញ្ញារបស់ព្រះពុទ្ធទាំងអស់, អវលោកេស្វរ បង្ហាញ សេចក្តីមេត្តា ដ៏ធំធេងរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងអស់ និង វជ្របាណិ ការពារព្រះពុទ្ធ និងបង្ហាញនូវអំណាចរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងអស់ [1] ព្រមទាំងអំណាចនៃ ព្រះតថាគត ទាំងប្រាំ។ ( ពុទ្ធ ​ឋានៈ ) ។ [2]
វជ្របាណិ: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
វជ្របាណិ«អ្នកកាន់ រន្ទះ », Alfred J. Andrea, Andrew Holt (2021), Violence: Holy War in World History, Hackett Publishing, p.65  Charles Russell Coulter, Patricia Turner (2021), Encyclopedia of Ancient Deities, McFarnad, p.489 គឺជាពាក្យផ្សំជា ភាសាសំស្ក្រឹត ដែល 'វជ្រ' មានន័យថា "ពេជ្រ ឬកាំរន្ទះ" ហើយ 'បាណិ' មានន័យថា "នៅក្នុងដៃ" ។ [6]
វជ្របាណិ: នៅគន្ធរ

នៅគន្ធរ 
alt=Vajrapāni as Herakles or Zeus|ស្តាំ|រូបភាពតូច| វជ្របាណិ ជា Heracles ឬ Zeus សតវត្សទី 2
នៅពេលដែលពុទ្ធសាសនាបានពង្រីកនៅអាស៊ីកណ្តាល ហើយបានបញ្ចូលគ្នាជាមួយឥទ្ធិពល Hellenistic ទៅក្នុងសាសនាគ្រិច-ពុទ្ធសាសនា វីរបុរសក្រិក ហេរាក្លេស ត្រូវបានគេយកទៅធ្វើជាតំណាងរបស់ វជ្របាណិ។    ពុទ្ធឃោស បានភ្ជាប់ វជ្របាណិ ជាមួយទេវគឺ ឥន្ទ្រ ។  អ្នកនិពន្ធខ្លះជឿថា អាទិទេពដែលបង្ហាញគឺពិតជា ស៊ូស ដែលគុណលក្ខណៈបុរាណរបស់វាគឺជារន្ទះ។
វជ្របាណិ: នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា

នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា 

ក្នុងសម័យ អាណាចក្រ កុសន សិល្បៈ គន្ធរ បានបង្ហាញពីរូបភាពរបស់ វជ្រយាន ដែលគាត់ត្រូវបានបង្ហាញជាចម្បងជាអ្នកការពារ សក្យមុនី ហើយមិនមែនជាតួនាទីរបស់ព្រះពោធិសត្វទេ។ នៅក្នុងឈុតឆាក ឥន្ទ្រសលគុហ ភ្នំបង្កើតបានជាផ្នែកមួយនៃបរិយាកាសរបស់គាត់ ដែលវត្តមានរបស់គាត់ក្នុងអំឡុងពេលបំប្លែងនាគ Apalala ត្រូវបានបង្ហាញ។ នៅក្នុងការពណ៌នាទាំងនេះ គាត់ត្រូវបានបង្ហាញឱ្យឃើញស្លៀកសម្លៀកបំពាក់លោកខាងលិចផ្តាច់មុខ ហើយតែងតែមានវត្តមានរបស់អាទិទេពដទៃទៀត។ ភាពធូរស្រាលក្នុងទម្រង់សិល្បៈនេះបង្ហាញអំពី  តែងតែមានវត្តមាននៅក្នុងឈុតដែលព្រះពុទ្ធកំពុងផ្លាស់ប្តូរមនុស្ស។ វត្តមានរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានបង្ហាញនៅពេលដែលព្រះពុទ្ធប្រឈមមុខនឹងគូប្រជែងនៃ ធម៌ ដូចជាមារមុនពេលការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះអង្គ។ ឈុត​ឆាក​នៃ​សក្យមុនី​ប្រជែង​នឹង​អ្នក​ខុសឆ្គង​ក៏​ជា​ផ្នែក​នៃ​ប្រពៃណី​សិល្បៈ​នេះ​ដែរ។ ឈុត​ឆាក​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដែល​ប្រើ​វជ្ររបស់វជ្របាណិ ជា​«​អាវុធ​វេទមន្ត​» ដើម្បី​ធ្វើ ​អព្ភូតហេតុ និង​ផ្សព្វផ្សាយ​«​ឧត្តមភាព​នៃ ​លទ្ធិ ​ទ្រង់​» ក៏​ជា​រឿង​ធម្មតា​ដែរ ។ [19]