ការបោះឆ្នោតសកល អាណត្តិទី១ ឆ្នាំ១៩៩៣: បញ្ហាប្រឈមមុនការបោះឆ្នោត

បញ្ហាប្រឈមមុនការបោះឆ្នោត 

 ការដកហូតអាវុធ​ 

នៅ​ពេល​ដែល​សមាស​ភាគ​យោធា​អ៊ុន​តាក់​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅ​ឱ្យ​ចាប់​ផ្តើម​ការ​ដក​ហូត​អាវុធ​​នៅ​ខែ​មិថុ​នា​ឆ្នាំ​១៩៩២ ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​បិទ​ផ្លូវ​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​ពួក​គេ​ដើម្បី​រា​រាំង​កង​រក្សា​សន្តិ​ភាព​មិន​​ឱ្យ​ចូល​​។Widyono (2008), p. 77 នៅ​ពេល​ដែល​ឧប្បត្តិ​ហេតុ​ត្រូវ​បាន​រាយ​ការណ៍​ទៅ​អគ្គលេខា​ធិ​ការ​ដ្ឋាន​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ ប៊ូត្រូស ប៊ូត្រូសកាលី គាត់​បាន​ផ្ញើ​ការ​អំពាវ​នាវ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ទៅ​កាន់​ខៀវ សំផន ឱ្យ​អនុ​ញ្ញាត​ឱ្យ​​សមាស​ភាគ​យោធា​អ៊ុន​តាក់​​ធ្វើ​​ការ​​ដក​ហូត​អាវុធ​​។ ពួក​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ឆ្លើយ​តប​ដោយ​ទាម​ទារ​ឱ្យ​រដ្ឋ​បាល​គ្រប់​គ្រង​គួរ​តែ​ប្រគល់​ទៅ​ស្ថាប័ន​រដ្ឋបាល​ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ​ព្រះ​បាទ​នរោត្តម​សីហនុ​ ហើយ​ថែម​ទាំង​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​ការ​បន្ត​វត្ត​មាន​របស់​កង​ទ័ព​វៀតណាម​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មិន​ផ្តល់​សិទ្ធិឱ្យអ៊ុន​តាក់​ដក​ហូត​អាវុធ​របស់​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម។ ដោយ​សារ​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ទទូច​ថា​នឹង​មិន​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​​ដក​ហូត​អាវុធ​ទេ ព្រះ​បាទ​នរោត្តម​សីហនុ​បាន​អំពាវ​នាវ​ឱ្យ​អ៊ុន​តាក់​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ខ្មែរ​ក្រហម​ចូល​រួម​ក្នុង​គោល​ការណ៍​បង្កើត​សន្តិភាព​នាពេល​អនាគត។Widyono (2008), pp. 84–5

កង​ទ័ព​បដិ​វត្តន៍​ប្រជាជន​កម្ពុជា អេ​អ៊ែន​អ៊ែស​ (ANS) (ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ​ថា​ជា​កង​ទ័ព​ហ្វ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច​) និង​រណសិរ្ស​រំដោះ​ជាតិ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​សម​យុទ្ធ​ចល័ត​នេះ ឯ​ទាហាន​ក្មេងៗ និង​ពួក​មិន​ទាន់​បាន​ទទួល​ការ​បណ្តុះ​បណ្តាល​យោធា​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅ​ចូល​រួម​ផង​ដែរ និង​អាវុធ​ដែល​មិន​ប្រើ​ប្រាស់​ក៏​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ដល់​កង​ទ័ព​រក្សា​សន្តិ​ភាព​ក៏​ដោយ​។Widyono (2008), p. 76 នៅ​ពេល​ដែល​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​បន្ត​ប្រឆាំង​នឹង​កម្ម​វិធី​ការ​ដក​ហូត​អាវុធ អ៊ុនតាក់​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ផ្អាក​សមយុទ្ធ​ចល័ត​ទាំង​មូល​នៅ​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៩២ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នោះ​ទាហាន​ប្រហែល​៥០,០០០​នាក់​មក​ពីកង​ទ័ព​បដិវត្តន៍​ប្រជាជន​កម្ពុជា អេ​អ៊ែន​អ៊ែស​ (ANS) និង​រណសិរ្ស​រំដោះ​ជាតិ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​ដក​ហូត​អាវុធ។Widyono (2008), p. 78

 ការវាយប្រហាររបស់ពួកខ្មែរក្រហម 

ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម​ចាប់​ផ្តើម​ធ្វើ​ការ​វាយ​ប្រហារ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​លើ​ជន​ស៊ីវិល​វៀត​ណាម​ចាប់​ពី​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៩២ ដែល​​ពួក​​គេ​​បាន​​រាប់​​ជា​​សុច​រិត ដោយ​​អះ​អាង​​ថា មាន​​ពួក​គេ​ជា​ទា​ហាន​​វៀត​ណាម​​ក្លែង​​ខ្លួន​​ជា​​ជន​​ស៊ីវិល​។Heder et al. (1995), p. 98 នៅ​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៩៩៣ ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ធ្វើ​ការ​វាយ​ប្រហារ​នៅ​មជ្ឈ​មណ្ឌល​ទេសចរណ៍​មួយ​ក្នុង​ខេត្ត​សៀមរាប ដែល​បាន​សម្លាប់​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ពីរ​នាក់ និង​របួស​អ្នក​ទេសចរ​ជន​ជាតិ​ព័រ​ទុយ​ហ្គាល់ សេសារ ដេប៉ាកូ។Summit Nutritionals Internatationl - 1993 Attack In Cambodia: Portuguese Tourist Dr. Caesar DePaço នៅ​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៩៣ ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ធ្វើ​ការ​វាយ​ប្រហារ​ដ៏​ធំ​បំផុត​លើ​ជន​ស៊ីវិល​វៀត​ណាមនៅ​ក្នុង​ភូមិ​បណ្តែត​ទឹក​សង្កាត់​ចុង​ខ្នៀស​ក្នុង​ខេត្ត​សៀម​រាប ដែល​បាន​សម្លាប់​ជន​ស៊ីវិល​វៀត​ណាម​ចំនួន​១២៤​នាក់​។ ​មុន​​ការ​​វាយ​​ប្រហារ​នេះ​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម​​បាន​​ផ្តល់​​ការ​​ប្រុង​​ប្រយ័ត្នWidyono (2008), p. 96  ប៉ុន្តែ​​ទាំង​ទាហាន​រដ្ឋ​កម្ពុជា និង​​សមាស​ភាគ​​យោធា​​អ៊ុន​តាក់ មិន​​ត្រូវ​​បាន​​គេ​​ដាក់​​ពង្រាយ​​ឡើយ។ នៅ​ពេល​ដែល​ការ​វាយ​ប្រហារ​ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​សារ​ព័ត៌​មាន ជន​ស៊ីវិល​វៀតណាម​ប្រហែល​២០,០០០​នាក់​បាន​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​វៀតណាម​នៅ​ខែ​បន្ទាប់​ក្នុង​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៩៣។Widyono (2008), pp. 97–8

កង​ទ័ព​បដិ​វត្តន៍​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ក៏​បាន​ធ្វើ​ការ​វាយ​ប្រហារ​ដោយ​សម្ងាត់​ទៅ​លើ​ការិ​យា​ល័យ​គណបក្ស​ដែល​ជា​កម្ម​សិទ្ធិ​របស់​គណបក្ស​ហ្វ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ និង​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរីនិយម​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ដែល​ចាប់​ផ្តើម​នៅ​ក្នុង​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៩២។ ការ​វាយ​ប្រហារ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ពេល​យប់ ហើយ​ទាហាន​នឹង​បាញ់​គ្រាប់​បែក​ដៃ ឬ​គ្រាប់​រ៉ុក្កែត។ ចំនួន​ឧប្បត្តិ​ហេតុ​ត្រូវ​បាន​កាត់​បន្ថយ​ក្នុង​ខែ​មករា​ឆ្នាំ​១៩៩៣ ប៉ុន្តែ​បាន​កើត​ឡើង​ម្តង​ទៀត​នៅ​ខែ​មីនា​ឆ្នាំ​១៩៩៣ រហូត​ដល់​មុន​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ខែ​ឧសភា​ឆ្នាំ​១៩៩៣។Heder et al. (1995), p. 170 ការ​​វាយ​​ប្រហារ​​នេះ​​បាន​​ធ្វើ​​ឱ្យ​​សមាជិក​បក្ស​​ប្រហែល​២០០​នាក់​​ត្រូវ​​បាន​​សម្លាប់ ឬ​​រង​​របួស​​នៅ​​ខែ​​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៩៣។Heder et al. (1995), p. 196