ខ្មែរឥស្សរៈ: សកម្មភាព

សកម្មភាព
ដើម្បី​សម្រេច​បាន​គោលដៅ​របស់​ខ្លួន ក្រុម​ខ្មែរឥស្សរៈ​បាន​អនុវត្ត​នូវ​សកម្មភាព​ជាច្រើន​គួរឲ្យ​កត់ សំគាល់ និង​ភ័យខ្លាច​សម្រាប់​ អាណានិគម​បារាំង​។ ពួកគេ​បាន​កំណត់​ថា ធ្វើ​យ៉ាងណា ដើម្បី​រំខាន​អាជ្ញាធរ​បារាំង ឱ្យ​មាន​ការពិបាក​គ្រប់គ្រង​ស្រុកទេស ដូចជា ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ទ័ពព្រៃ ការ​វាយឆ្មក់ និង​ការ​ពួនស្ទាក់ ដើម្បី​វាយ​យក​ភស្តុភារ និង​សម្ភារៈ​ផ្សេងៗ​ដែល​ពួក​បារាំង​ដឹកជញ្ជូន​តាម​ផ្លូវ​ជាដើម​។ ម៉្យាងវិញទៀត ពួកគេ​ក៏​តែង​បាន​បិទ​ផ្លូវ​ទំនាក់ទំនង​របស់​បារាំង ដែល​នាំ​ឱ្យ​បារាំង​ពិបាក​ទាក់ទង​គ្នា​ធ្វើការ​ត្រួតត្រា ឬ​បង្ក្រាប ក្រុម​បះបោរ​។ ខ្មែរឥស្សរៈ កម្ចាត់​ចោល​នូវ​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ទាំងឡាយ ដែល​និយម​ចូលចិត្ត និង​ធ្វើ​គិញ​បារាំង ត្រូវ​រង​ការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​ពី​កំហឹង​របស់​ខ្មែរឥស្សរៈ​។ 

ជា​ការ​ល្អ​ប្រសើរ​ដែរ​សម្រាប់​ការសិក្សា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែល​កន្លងមក លោក ប៊ុណ្ណ ចន្ទម៉ុល បាន រៀបរាប់​ឱ្យ​យើង​ដឹង​ពី​អំពើ​ឃោរឃៅ​មួយ​ចំនួន​របស់​ឥស្សរៈ ដូចជា​ការ​សម្លាប់​គិញ​បារាំង​ឈ្មោះ ប៊ុន ចាន់ និង​ការ​ធ្វើទារុណកម្ម​គិញ​ដទៃ​ទៀត បែប​ស្រងែ​ពែន​។ លើសពីនេះទៀត គាត់​បាន​រៀបរាប់​យ៉ាង​លម្អិត​អំពី​ព្រឹត្តិការណ៍​វាយប្រហារ​លើកដំបូង​របស់​ខ្មែរឥស្សរៈ​នៅ​ទីក្រុង​សៀមរាប នៅ​ថ្ងៃ​ទី៧ ខែ​សីហា ឆ្នាំ ១៩៤៦​។

ពួក​កងឯកភាព​រួម​របស់​ខ្មែរឥស្សរៈ ជា​អ្នក​បាន​ចាប់ផ្ដើម​ចេញ​ប្រតិបត្តិការ​វាយប្រហារ​នេះ​។ ពួកគេ​បាន​បែងចែក​គ្នា​ជា​ប្រាំ​ក្រុម ទីមួយ​គឺ​ក្រុម​ដឹកនាំ​ដោយ ហែម សាវ៉ាង និង ហែម សាវ៉ាត (ជា​បងប្អូនបង្កើត​នឹងគ្នា) ដែល​មាន​ទិសដៅ​វាយ​សណ្ឋាគារ​ខេត្ត​។ ក្រុម​ទីពីរ គឺ​ក្រុម​សម្រាប់​វាយ​បន្ទាយទាហាន​ជើង​ខ្មៅ​។ ក្រុម​ទីបី​គឺ ក្រុម​មាន​គោលដៅ​វាយ​ប៉ុស្តិ៍​ប្រៃសណីយ៍ និង​ផ្ដាច់​វិទ្យុ​។ ក្រុម​ទីបួន វាយ​ពន្ធនាគារ រំដោះ​អ្នកទោស​។ ក្រុម​ទីប្រាំ ដឹកនាំ​ដោយ​ដាបឈួន មាន​គោលដៅ​វាយ តម្រួត​ខេត្ត និង​ផ្ទះគយ​។ តែ​បើ​តាម​ការស្រាវជ្រាវ​របស់​ប្រវត្តិវិទូ​អូស្ត្រាលី ចន ទូលី (Jonh Tully) បាន​អះអាង​ថា ក្នុង​ការវាយប្រហារ​នេះ ប្រទេស​ថៃ​ត្រូវ​បាន​បារាំង​បន្ទោស និង​ចោទប្រកាន់​ថា បាន​ផ្សំ​គំនិត​រៀបចំ​ផែនការ និង​បញ្ជា​លើ​ការវាយប្រហារ​នេះ​។ តែ​តាម លោក ប៊ុណ្ណ ចន្ទម៊ុល អះអាង​ថា គឺ​ពួក​ថៃ​ក៏​មិន​បាន​ចូលរួម ឬ ដឹង​គម្រោងការណ៍​នេះ​ឡើយ​។ ពួក​ខ្មែរឥស្សរៈ​ផ្ទាល់​តែ​ម្ដង ដែល​រៀបចំ​ការវាយប្រហារ​ដូច​ខាងលើ​។  

កងទ័ព​ខ្មែរឥស្សរៈ​បាន​វាយលុក​ក្រុង​បាន​រយៈពេល ៤​ម៉ោង តែ​ព្រឹក​ឡើង​ត្រូវ​ទ័ព​បារាំង​ដេញ​វាយ​វិញ​យ៉ាង​សង្ខុញ​។ ពួកគេ​ប្រមូល​ជ័យភណ្ឌ​បាន​យ៉ាង​ច្រើន ពិសេស​ក្រុម​ប្រតិបត្តិការ​របស់ ដាប ឈួន ដែល​ជាហេតុ​មួយ​ធ្វើ​ឱ្យ​គាត់​មាន​ឈ្មោះ​ល្បី​ឡើង និង​មាន​ថវិកា​ច្រើនជាង​ក្រុម​ដទៃ​ទៀត​។ គាត់​មិន​បាន ត្រឡប់​មក​បាត់ដំបង​វិញ​ទេ ក្រោយ​ការ​វាយ​បក​យ៉ាង​លឿន​របស់​បារាំង​នោះ​។ ជា​លទ្ធផល​នៃ​ការវាយប្រហារ​នេះ មាន​សាកសព​ស្លាប់​នៅកន្លែង ៣០​នាក់ រួមបញ្ចូល​ទាំង​នាយទាហាន​បារាំង​៧​នាក់​ផង​ដែរ​។ ចំណែក​កាសែត​បាងកក​ប៉ុស្តិ៍​ថា​ភាគី​ទាំង​សង្ខាង​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់ និង​របួស​ប្រហែល​ច្រើនជាង​នេះ​។ 

វា​ហាក់​ដូចជា​ថា អស់​លោក​អ្នក​តស៊ូ និង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ទាំងអស់​នេះ​អាច​ផ្ដល់​ព័ត៌មាន​បាន​ល្អ និង​ច្បាស់​ជាង​គ្នា​ដោយអន្លើ ហើយ​អាច​បង្គ្រប់​គ្នា​ទៅ វិញទៅមក បង្កើត​បានជា​ទិដ្ឋភាព​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយ​នៃ ចលនា​ខ្មែរឥស្សរៈ​។ តែ​ការពិត ខ្ញុំ​យល់ថា អស់លោក​ទាំងអស់ នៅ​មិន​ទាន់​បាន​លាតត្រដាង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិត​នៃ​ចលនា​នេះ​ទេ​។ ទីមួយ លោកម៊ុល ដូច​ដែល​គាត់​បាន​បញ្ជាក់ គឺ​គាត់​បាន​ដក​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ចលនា​ខ្មែរឥស្សរៈ តាំងពី​ភាគ​ដំបូង​នៃ​ចលនា​តស៊ូ​នេះ​ម៉្លេះ​។ ម៉្លោះហើយ មាន​អាថ៌កំបាំង​ជាច្រើន​ទៀត ពិសេស ជីវភាព និង​របត់​នៃ​កម្លាំង​តស៊ូ​របស់​ខ្មែរឥស្សរៈ​របស់​ទ្រង់  ចន្ទរង្សី (នា​ពេលក្រោយ) ដែល​គាត់​មិន​អាច​ដឹង ឬ​មិន​បាន​សរសេរ​។ 

ទីពីរ ទាំង​ប្រវត្តិវិទូ​ឥណ្ឌា វ. ម. រេឌ្ឌី ទាំង​ប្រវត្តិវិទូ​អូស្ត្រាលី ចន ទូលី ក៏​ដូចជា​អ្នកស្រាវជ្រាវ មួយ​ចំនួន​ទៀត ពិតជា​មិន​បាន​សិក្សា​លំអិត​ពី​ចលនា​តស៊ូ​នេះ​ទេ​។ ជាក់ស្ដែង នៅ​ក្នុង​ស្នាដៃ​របស់​ខ្លួន ដែល​មាន​ចំណងជើង​ថា“ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​ចលនា(ទាមទារ)ឯករាជ្យ​កម្ពុជា” លោក រេឌ្ឌី បាន​ត្រឹមតែ​រៀបរាប់ ខ្លះ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​អំពី​ចលនា​ខ្មែរឥស្សរៈ​។ ម៉្យាងទៀត គាត់​បាន​ត្រឹមតែ​បញ្ជក់​ពី​រូបភាព​ទូទៅ​នៃ​ចលនា​នេះ ដោយ​គាត់​ចំណាយ​ពេល​វែង ថ្លាថ្លែង​ពី​ការ​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​របស់​ក្រុម​តស៊ូ​ដោយ​វិធី​ការទូត​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​។ ចលនា​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​នេះ​រួមមាន ក្រុម​អភិរក្សនិយម (the Conservatives) ដែល​មាន សម្ដេច នរោត្ដម សីហនុ ជា​ប្រមុខ, ក្រុម​មជ្ឈន្តិកជន (the Moderators) ដែល​មាន​ពួក​បញ្ញវន្ត​សម័យ​ទំនើប​ជាគោល, ហើយ​គាត់​បាន​បន្ត​ចាត់​ទុក​ពួក​ខ្មែរឥស្សរៈ​សេរីនិយម ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ក្រុម​ក្រោយនេះ​។ ឯ​ក្រុម​ទីបី គឺ​ពួក​ឧទ្ទាម​ព្រៃ (the Radicals) ដូចជា​ពួក​ខ្មែរ​វៀតមិញ​។ ទោះជា​គាត់​បាន​បែងចែក យ៉ាង​ច្បាស់​ដូចនេះ​ហើយ​ក្ដី​តែ​គាត់​មិន​បាន​ថ្លឹងថ្លែង​ស្រាវជ្រាវ​ពី​ជំពូក​អ្នក​តស៊ូ​ទាំង​បី​ក្រុម​នោះ ឱ្យ​ស្មើគ្នា​ទេ​។ ទន្ទឹម​នឹង​នេះ​ចលនា​ខ្មែរឥស្សរៈ​ត្រូវ​បាន​លោក ចន ទូលី ពិភាក្សា​និង​ចំណាយ​ត្រឹមតែ​មួយ​ជំពូក​តូច នៃ​សៀវភៅ “ប្រវត្តិ​អាណាព្យាបាល​បារាំង នៅ​កម្ពុជា” របស់​លោក ដែល​មាន​ជាង ៥០០​ទំព័រ ឯណោះ​។ 

ក្រៅពីនេះ អ្នកនិពន្ធ​ដទៃ​ទៀត ហាក់​ដូចជា​មិន​មាន​ការស្រាវជ្រាវ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ឱ្យ​ច្បាស់​អំពី​ចលនា តស៊ូ​បែប​នេះ​ទេ គឺ​ពួកគេ​បាន​ត្រឹមតែ​ដកស្រង់ និង​យោង​លើ​ឯកសារ​ចាស់​របស់​គេ​ប៉ុណ្ណោះ​។