ប្រវត្តិនិងអត្ថន័យនៃពាក្យកូសាំងស៊ី: ប្រភពពាក្យកូសាំងស៊ីន (Cochin China)៖

ប្រភពពាក្យកូសាំងស៊ីន (Cochin China)៖ 

  ពាក្យនេះ “កូសាំងស៊ីន” នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស កាត់ចេញជាពីរសព្ទដាច់ដោយឡែកពីគ្នាគឺកូសាំង(Cochin)និងឆៃណា(China)។

១.ពាក្យ “កូសាំង” (Cochin) ជាឈ្មោះទីក្រុងកំពង់ផែមួយនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសឥណ្ឌា ដែលពួកបស្ចិមប្រទេស ហៅថា Cochin India ។ ជ្រោយនេះ មានទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងជ្រោយទឹកខ្មៅនៃដែនដីកម្ពុជាក្រោមដែរ។

២.ពាក្យ“ស៊ីន”ឬ“ឆៃណា”(China)វិញសំដៅលើប្រទេសចិន។

  ពេលពួក បារាំងចុះមកធ្វើអាណានិគមនៅកម្ពុជាក្រោម ពួកគេបានដាក់ឈ្មោះ ដែនដីកម្ពុជាក្រោមថា កូសាំងស៊ីន ឬ “កូសាំង ឆៃណា” ដែលមានន័យថា “កូសាំង” ជាប់នឹងប្រទេសចិន ដើម្បីបែងចែក កុំឲ្យច្រឡំគ្នានឹងជ្រោយ “កូសាំងឥណ្ឌា” (Cochin India)។

ផែនទីអាស៊ីអាគ្មេយ៍គូរដោយ លោក Gerardus Mercator និង លោក Jan Hondius នៅឆ្នាំ ១៦០៩ បង្ហាញ កូសាំងស៊ីន នៅតំបន់ តុងកឹង គឺ ហាណូយ ភាគខាងជើង ប្រទេសវៀតណាមសព្វថ្ងៃទេ។

កូសាំងស៊ីន_មានឈ្មោះមុនស្ដេចខ្មែររៀបអភិសេកជាមួយនឹងស្រីយួន៖
  យោងតាមផែនទីអាស៊ីអាគ្មេយ៍ដែលបានគូរដោយលោក ឈើរ៉ាឌូស មើខាតធើ (Gerardus Mercator) ទស្សនវិទូ និងជា គណិតវិទូជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ និង លោក ឆែន ហន់ឌូស (Jan Hondius) នៅឆ្នាំ ១៦០៩ ឃើញថា ឈ្មោះ កូសាំងស៊ីន (Cochin China) ត្រូវបានគេហៅសំដៅនៅតំបន់តុងកឹង គឺហាណូយ ភាគខាងជើង ប្រទេសវៀតណាមសព្វថ្ងៃ មិនមែនសំដៅ លើតំបន់ ដែនដីកម្ពុជាក្រោមទេ។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ បានរៀបអភិសេកជាមួយនឹងព្រះនាង ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង (Công nữ Ngọc Vạn) ជាបុត្រីទី២ របស់ស្ដេចយួន ង្វៀង ផុក ង្វៀង ( Nguyễn Phúc Nguyên) នៅក្នុងឆ្នាំ ១៦១៨ ដែលបញ្ជាក់ឲ្យឃើញថា ឈ្មោះ កូសាំងស៊ីន មានមកមុនស្ដេចខ្មែររៀបអភិសេកបុត្រីយួនទៅទៀត។ កត្តានេះ វាផ្ទុយទៅនឹងអ្វី ដែលជនជាតិយួនលើកឡើងក្រៅផ្លូវការ ថាបារាំងបានដាក់ឈ្មោះដែនដីកម្ពុជាក្រោមថា “កូសាំងស៊ីន” ដើម្បីតបស្នងសងគុណដល់ “ព្រះនាងទី ប្រាំបួន” ដែលបានសុំដែនដីម្ដុំនេះពីស្ដេចខ្មែរ។

នាង_ង៉ុក_វ៉ាង_ជាបុត្រីទី២របស់ស្ដេចយួន_មិនមែនទី៩ទេ៖

  យោងតាមប្រវត្តិនាង ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាន មហេសីយួនរបស់ ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ដែលចុះផ្សាយនៅលើ គេហទំព័រសព្វាវចនាធិប្បាយ Wikipedia នាង ង៉ុក វ៉ាន់ ជាបុត្រីទី២ របស់ស្ដេចយួន ង្វៀង ផុក ង្វៀង មិនមែនជាបុត្រីទី៩ ទេ ។

យោងតាមសៀវភៅប្រវត្តិព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាជាភាសាបារាំងឈ្មោះ ហួយ៉ាំ ឌុយ កាំបូដហ្គ៍ (Royaume du Cambodge) នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៦១៨ ព្រះបាទជ័យចេស្ដា ឬ ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២ ត្រូវបានគេប្រទានព្រះគោរម្យងារជា សម្ដេចព្រះជ័យចេស្ដាធិរាជរាមាធិបតី បរមបពិត្រ។ ពេលនោះ ស្ដេចយួន អាណ្ណាម ក៏បានលើក ព្រះនាង ង៉ុក វ៉ាន់ បុត្រីរបស់ខ្លួនឲ្យស្ដេចខ្មែរ ហើយត្រូវ បានគេប្រទានព្រះគោរម្យងារថា "សម្ដេចព្រះរាជវតី ព្រះវររាជក្សត្រី" ។

ពាក្យ “China” ឬ “Chine” មិនមែនប្រែថា “សុំ”៖

  យោងតាមអក្សរ “សុំ” ក្នុងភាសាយួនគេសរសេរថា “Xin” ផ្សំពីតួអក្សរ “X-I-N” មិនមែនជា “ China” ឬ “Chine” ដែលសំដៅ លើប្រទេស “ចិន” ដូចសព្ទដើមរបស់ពាក្យ “Cochin China” នោះទេ។ ដូច្នេះ ពាក្យកូសាំងស៊ីន ឬ កូសាំងឆៃណា មានន័យថា “ជ្រោយកូសាំង” នៅជាប់នឹង “ប្រទេសចិន” មិនមែនមានន័យថា ដែនដីដែល “ព្រះនាងទីប្រាំបួនសុំ” ទេ។

កូសាំងស៊ីនឈ្មោះបារាំងដាក់ឲ្យ៖

  ខ្មែរក្រោមហៅ ដែនដីតំបន់នេះថា កម្ពុជាក្រោម ចំណែក ជនជាតិយួនហៅជាផ្លូវការថា ណាមគី (Nam Ky) ឬ ណាមបូ (Nam Bo) ខណៈ ពាក្យ “កូសាំងស៊ីន” ត្រូវបានពួកបច្ចឹមប្រទេសហៅសំដៅតំបន់តឹងកឹង ឬ ហាណូយ ភាគខាងជើង នៃប្រទេសវៀតណាម បច្ចុប្បន្ន ទៅវិញ។ ក្រោយមក ពេលបារាំង បានធ្វើអាណានិគមទាំងស្រុង នៅកម្ពុជាក្រោមនាឆ្នាំ១៨៦៧ ពួកគេបានហៅ កម្ពុជាក្រោម ជាភាសាបារាំងថា “កូសាំងស៊ីន” (Cochin China) ហើយហៅតំបន់អតីតនគរចាម្ប៉ា ឬ ភាគកណ្ដាល នៃប្រទេសវៀតណាមបច្ចុប្បន្នថា អាណ្ណាម និង តំបន់ហាណូយ ហៅថា តុងកឹង វិញ៕

ឆ្លងតាមការពិភាក្សាក្នុងចំណោមអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ យើងសង្កេតឃើញថា ពាក្យ “កូសាំងស៊ីន” នេះនៅតែមានភាពស្រពិចស្រពិលនៅឡើយ។ តែទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី យើងអាចសន្និដ្ឋានបានថា ពាក្យនេះគ្រាន់តែជាឈ្មោះមួយដែលពួកបច្ចឹមប្រទេសហៅ តំបន់មួយដែលខ្លួនបានមកដល់ ឬគ្រប់គ្រង ប៉ុណ្ណោះ។ មិនបានសម្គាល់តែលើទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ឬ ដែនដីដែល នាងទី៩សុំ ពីព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២នោះទេ ព្រោះ “កូជិនសិន” មិនមែនមានន័យថា សុំ ហើយពាក្យនេះទៀតសោត មានតាំងពីមុនពេលព្រះបានជ័យជេដ្ឋារៀបអភិសេកជាមួយព្រះនាង ង្វៀង ង៉ុក វ៉ាន់មកម្លេះ ហើយព្រះនាងក៏មិនមែនជាកូនទី៩របស់ស្ដេច ង្វៀង ផុក ង្វៀងនោះដែរ។

អត្ថបទដោយ ឈិន ចណ្ឌី

ឯកសារពិគ្រោះ
 ១.លោក សាំង ម៉ាក់សាង.(២០០០).កូសាំងស៊ីនជាដែនដីរបស់ខ្មែរ...ត្រូវប្រគល់ឲ្យខ្មែរវិញ.បោះមុម្ពលើកទី២ រោងពុម្ព អប្សរា  ២.លោក ត្រាំង ឆាតប៊ុត.(២០០៥).កម្ពុជាក្រោមអំណាចគ្មានខ្មែរក្រោម.បោះពុម្ពលើកទី១   រោងពុម្ព ឥន្ទ្រទេវី  ៣.លោក អាដេម៉ារ ឡឺក្លែរ.(២០០៥).ប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសកម្ពុជា.បោះពុម្ព  មជ្ឍមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា  ៤.លោក ឥន សុផល.(២០១៦).កម្ពុជារវាងសៀម-យួននិងអាណានិគមន៍បារាំង  ៥.https://www.rfa.org/khmer/program/kampuchea_krom/Cochinchine-history-04102014042523.html  ៦.http://vokk.net/…/Cochin%20China%20-%20Koeun%20P.%20Thach.m…</ref></ref></ref>