navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ឆឹនឝូវ: មិត្តភាព និង គូសត្រូវជាមួយលីស្ឈាំង

មិត្តភាព និង គូសត្រូវជាមួយលីស្ឈាំង
តាមរយៈ ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី ហ្ឆឹនឝូគឺជាមិត្តជិតស្និទរបស់លីស្ឈាំង (李驤) ដែលជាអ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដូចលោកដែរ។ លីស្ឈាំង ដែលមានឈ្មោះគួរសមថា "ឝ៊ូឡុង" (叔龍) មកពីបញ្ជាការ្យហ្ស៊ឺថុង (梓潼郡)។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារតែទេពកោសល្យរបស់លោក ហើយត្រូវបានគេយកអាសារឱ្យក្លាយជា ស្ឆៀវឆែយ (秀才) និងបំរើការជា "សុភាពបុរសក្នុងដំណាក់រាជលេខាធិការ" (尚書郎)។ លោកត្រូវបានគេចាត់តាំងឡើងវិញជាអ្នករដ្ឋបាល (太守) នៃបញ្ជាការ្យជានហ្ភ្រីង (建平郡) ប៉ុន្តែលោកបានបដិសេធការតែងតាំង និងយកលេសថា លោកឈឺព្រោះលោកចង់រស់នៅហ្ស៊ឺថុង។ ក្រោយមកទៀត លោកត្រូវបានគេតែងតាំងជាអ្នករដ្ឋបាលនៃបញ្ជាការ្យគ័ងហាន (廣漢郡)។ ចំណងមេត្រីរវាងហ្ឆឹនឝូ និងលីស្ឈាងបានរង្គោះរង្គើនៅពេលក្រោយមកទៀត និងពួកគេចាប់ផ្ដើមធ្វើការចោទប្រកាន់ទោសកំហុសគ្នាទៅវិញទៅមក។ អាកប្បកិរិយារបស់អ្នកទាំងពីរត្រូវបានមាក់ងាយដោយបណ្ដាអ្នកផង។(時梓潼李驤叔龍，亦雋逸器，知名當世。舉秀才，尚書郎。拜建平太守，以疾辭不就，意在州里。除廣漢太守。初與壽齊望，又相昵友。後與壽情好攜隙，還相誣攻。有識以是短之。) Huayang Guozhi vol. 11.
ឆឹនឝូវ: ដំបូន្មានរបស់ស្ឈាំវហ្ចូវចំពោះហ្ឆឹនឝូ

ដំបូន្មានរបស់ស្ឈាំវហ្ចូវចំពោះហ្ឆឹនឝូ
តាមរយៈ ជិនឝ៊ូ អ្នកទូន្មានប្រៀនប្រដៅរបស់ហ្ឆឹនឝូ ស្ឈាំវហ្ចូវ លោកតែងប្រាប់លោកហ្ឆឹនជារឿយៗថា "ឯងនឹងល្បីល្បាញដោយសារតែទេពកោសល្យរបស់ឯង។ យ៉ាងណាក៏ដោយ វាមិនអាចមានគ្រោះអាក្រក់ទេ បើទោះជាឯងបានវិលត្រឡប់ថយក្រោយត្រង់កន្លែងណាមួយនោះ។ ឯងគួរតែយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងចំពោះអ្វីដែលឯងធ្វើ។" ហ្ផ្វាងស្ឈែនលិងបានកត់សំគាល់ថាឆាកជីវិតរបស់ហ្ឆឹនឝូ ត្រូវបានគេទំលាក់បុណ្យសក្ដិ និង អព្ទយសពេលលោករស់នៅនគរឝ៊ូ ហើយក្រោយពេលដែលលោកបំរើការក្រោមរាជការជិន លោកក៏ទទួលបានដូចអ្វីដែលលោកស្ឈាំវហ្ចូវបាននិយាយប្រាប់លោកមែន។(初，譙周嘗謂壽曰：「卿必以才學成名，當被損折，亦非不幸也。宜深慎之。」壽至此，再致廢辱，皆如周言。) Jin Shu vol. 82.
ឆឹនឝូវ: ហ្វែនហ្ជានហ្ល

ហ្វែនហ្ជានហ្ល
ហ្វែនហ្ជានហ្ល () – ការទាក់ទាញទេសចរណ៍នៅចំណុចទស្សនីយភាពរបស់ស្ឈីឝាន ស្រុកហ្ឝុនហ្ឈិង ណានឈុង ខេត្តឞ៊ឺកឈ័ន ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះជាប្រភពនៃវប្បធម៌សម័យនគរបី ដោយអភិបាលខេត្តឞ៊ឺកឈ័ន។ ប៉មត្រូវបានសង់នៅដើមសតវត្សទីបី (២២២-២៣៧) កំឡុងសម័យនគរបី និងជាកន្លែងដែលហ្ឆឹនឝូបានសិក្សានៅក្នុងបឋមជីវិតរបស់លោក។ វាត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ ក្រោយប៉ុន្មានឆ្នាំនៃការមិនអើពើ ប៉ុន្តែត្រូវបានកសាងនៅឆ្នាំ ១៩៩០ ដោយរដ្ឋាភិបាលចិនក្នុងតំលៃបួនលានយ័ន។ ប៉មនេះបច្ចុប្បន្ន ដែលគ្របដណ្ដប់បរិវេណ ២៤០០ មាត្រការ៉េ ប្រកបដោយការទាក់ទាញសំខាន់បីយ៉ាង ប៉មអំណានរបស់ហ្ឆឹនឝូ សាលរំលឹកដល់ហ្ឆឹនឝូ និងប៉មសៀវភៅប្រមូលផ្ដុំ។ ប៉មនេះស្ដែងនូវសមូហកម្មនៃសំណេរ វិស្សុតកម្ម របស់របរ និង រូបនានាដែលទាក់ទងនឹងជីវិតរបស់ហ្ឆឹនឝូ ស្នាដៃ និង កេរ្តិ៍ដំណែលរបស់លោក។
ឆេ្នរអូរឈើទាល

ឆ្នេរអូឈើទាលគឺជាឆ្នេរមូយដែលមានខ្សាច់ស្រស់ស្អាតជាងគេលើពិភពលោក វាមានទីតាំងស្ថិតក្នុងសង្កាត់លេខ៣ ក្រុងព្រះសីហនុ ឆេ្នរអូឈើទាលគឺមានឆេ្នរខ្សាច់ដ៏ស្រស់ស្អាត និងធំទូលាយ មានជំរៅទឹករាក់ និងរលក ស្ងប់ ឆេ្នរ​អូរ​ឈើ​ទាល​មាន លក្ខណៈពិសេសទាំងភូមិសាស្រ្ត និង ការរៀបចំ ដែលទាំងអស់នេះបង្កនូវលក្ខណៈ ប្រសើរដល់ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ ឲ្យ​មក​កំសាន្ត​នៅទីនេះ។
ឆែ សុកមាឃ

ឆែ សុខមាឃសមាជិកការិយាល័យគណបក្សស្រុកស្អាងគណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យឈ្មោះ<b>ឆែ សុខមាឃថ្ងៃខែឆ្នាំកំណេីត <b>?ទីកន្លែងកំណេីត  <b>ភូមិសញ្ជាតិ<b>ខ្មែរឪពុកម្ដាយ<b> (ឪពុក); (ម្ដាយ)កម្រិតវប្បធម៌<b>?កម្រិតវិជ្ជាជីវៈ<b>?ប្រពន្ធ<b>?កូន<b>?សាសនា<b>មេរៀនព្រះពុទ្ធមុខរបរ<b>?អសយដ្ឋាន<b>កណ្ដាលហត្ថាលេខា<b>?<b>ក្រុមព្រឹក្សាស្រុក 

ជីវប្រវត្តិ
 ខ្ញុំបាទឈ្មោះ ឆែ សុមាឃ ភេទ ប្រុស សញ្ជាតិ ខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា`
 កើតនៅ ថ្ងៃ ទី ខែ ឆ្នាំ​១៩៩០
 ទីកន្លែងកំណើត ភូមិ សង្កាត់ ក្រុងតាខ្មៅ  ខេត្តកណ្តាល

ការសិក្សា
 ឆ្នាំ សិក្សានៅ បឋមសិក្សា
 ឆ្នាំ សិក្សានៅ អនុវិទ្យាល័័យ
 ឆ្នាំ សិក្សានៅ វិទ្យាល័យ

បទពីសោធន៍កការងារ
 ខែ? ឆ្នាំ? ជាបុគ្គលិក(ស្ម័គ្រចិត្ត)
 ខែ? ឆ្នាំ? ជាគ្រូបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្ត
 ខែ? ឆ្នាំ?

ស្ថានភាពគ្រួសារ
ស្ថិតក្នុងត្រកូលអ្នកផ្សារដែលមានជីវភាពមធ្យម
 មានសមាជិកគ្រួសារ ៩នាក់
ជីតា
 ជីដូន
 ឪពុកម្ដាយ
 មានបងប្អូន ៥នាក់ ប្រុស ៣នាក់ ស្រី ២នាក់
 ជាកូនទី៣នៃគ្រួសារ

សារអេឡិចត្រូនិច
 saangcamldp@gmail.com

ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង
ឆែ សុកមាឃ: ភូមិព្រែកតាព្រីង

ភូមិព្រែកតាព្រីង
ការបរិច្ឆេទឈ្មោះអ្នកទទួលបន្ទុក ខែ ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ប្រាក់ដុល្លា($) ទំហំទឹកប្រាក់ប្រាក់រៀល(៛)  ប្រាក់ដុល្លា($)១១១១១
ឆែក

ប្រទេសឆែក (ភាសាឆែក៖ Česko, ប្រកបថា៖ ឆេ–ស្កូ, "") ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋឆែក (Česká republika) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុបកណ្ដាល។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ខាងត្បូងជាប់នឹងអូទ្រីស ខាងកើតជាប់នឹងស្លូវ៉ាគី និងទិសឦសានជាប់នឹងប៉ូឡូញ។ សាធារណរដ្ឋឆែកគឺពោរពេញទៅដោយតំបន់ខ្ពង់រាបដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីសរុប ៧៨,៨៧១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ជាមួយនឹងអាកាសធាតុទ្វីបសើម និងបែបមហាសមុទ្រ។  រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតគឺ ប្រាក ហើយទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន ប្រេណូ និង អូស្ត្រាវ៉ាជាដើម។ 

សាធារណរដ្ឋឆែកជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ខ្លាំងមួយលើគ្រប់វិស័យ។ វាត្រូវបានគេចាត់ថ្នាក់ថាជាប្រទេសមានសន្តិភាពលំដាប់ទីប្រាំមួយលើពិភពលោក និងមានចំនួនប្រជាជនមិនជឿលើសាសនាច្រើន។ 

ឆែកជាអតីតផ្នែកមួយនៃឆេកូស្លូវ៉ាគី។ វាបានប្រកាសឯករាជ្យជាផ្លូវការនៅថ្ងៃ ១ មករា ១៩៩៣។
ឆែក: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 

90px|thumb|left|ប្រធានាធិបតីទី១របស់ឆេក លោកVáclav Havel

កាលជាផ្នែកមួយនៃ ឆេកូស្លូវ៉ាគី គឺមានទាហានឆេកប្រហែល ១.៤លាននាក់បានប្រយុទ្ធក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ដែលក្នុងនោះមានទាហានស្លាប់ប្រហែល ១៥០ ០០០ នាក់។

ក្នុងខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ១៩៨៩ ឆេកូស្លូវ៉ាគីស្ដារប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញដោយសារបដិវត្តន៍ Velvet Revolution ដែលដឹកនាំដោយ Václav Havel ។ ពីឆ្នាំ១៩៩១ ដល់ចុងឆ្នាំ១៩៩២ ឆេកជាផ្នែកមួយនៃឆេកូស្លូវ៉ាគី លុះដល់ប្រកាសឯករាជ្យនាថ្ងៃទី១ មករាឆ្នាំ១៩៩៣ មក ប្រទេសនេះបានប្រើប្រាស់សិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនចូលជាអង្គការផ្សេងៗ។ ឧទាហរណ៍ ឆេកបានចូលជាសមាជិក Visegrád Group រួចចូលជាសមាជិក NATO នៅថ្ងៃ១២ មីនា ១៩៩៩ និងជាសហភាពអឺរ៉ុបនៅថ្ងៃ១ ឧសភា ២០០៤។
ឆែក: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 

សាធារណរដ្ឋឆេក មានទីតាំងស្ថិតនៅកូអរដោនេរវាងរយៈបណ្ដោយខាងជើង ៤៨°និង៥១° និងរយៈទទឹងខាងកើត ១២°និង១៩°។

ទឹកដែលចេញពីសាធារណរដ្ឋឆេក ហូរទៅកាន់សមុទ្របីផ្សេងគ្នាគឺ សមុទ្រខាងជើង សមុទ្របាល់ទិក និងសមុទ្រខ្មៅ។ 

ប្រទេសនេះមានឧទ្យានជាតិចំនួន៤ គឺ ឧទ្យាន Krkonoše ឧទ្យាន Šumava ឧទ្យាន Podyjí ឧទ្យាន Bohemian Switzerland ។

 អាកាសធាតុ 
thumb|upright=1.35|left|Moravian-Silesian Beskids
អាកាសធាតុនៅប្រទេសឆេកមានការខុសគ្នាខ្លាំងរវាងរដូវក្ដៅ និងរដូវរងា។ R. Tolasz, Climate Atlas of the Czech Republic, Czech Hydrometeorological Institute, Prague, 2007. , graphs 1.5 and 1.6

តំបន់ដែលសើមបំផុតគឺស្ថិតនៅតំបន់ Bílý Potok ស្ថិតនៅជួរភ្នំ Jizera Mountains ហើយតំបន់ដែលក្ដៅបំផុតគឺចាប់ពីតំបន់ Louny District ដល់ភាគពាយព្យទីក្រុងប្រាក (Prague)។  ភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេក្នុងប្រទេសនេះគឺ ភ្នំ Sněžka (មានកម្ពស់ 1,603 ម ឬ 5,259 ហ្វីត) ដែលមានសីតុណ្ហភាពជាមធ្យម −0.4 °C។ ចំណែកឯតំបន់ដែលមានរយៈកម្ពស់ទាបជាងគេគឺ  South Moravian Region ដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ត្រឹម 10 °C ។

ខែដែលត្រជាក់បំផុតក្នុងប្រទេសនេះគឺខែមករា បន្ទាប់មកគឺខែកុម្ភៈ និងខែធ្នូ។ នៅរដូវក្ដៅ សីតុណ្ហភាពជាមធ្យមគឺចន្លោះពី 20 °C ទៅ 30 °C ។ រដូវក្ដៅក្នុងប្រទេសនេះក៏មានលាយឡំ ដោយភ្លៀងនិងព្យុះផងដែរ។ សីតុណ្ហភាពត្រជាក់បំផុតធ្លាប់កើតឡើងនៅជិតទីក្រុង  České Budějovice ក្នុងឆ្នាំ 1929 ក្នុងកម្រិត −42.2 °C ហើយសីតុណ្ហភាពក្ដៅបំផុតធ្លាប់កើតឡើងនៅទីប្រជុំជន Dobřichovice ក្នុងឆ្នាំ២០១២ ក្នុងកម្រិត 40.4 °C ។  

ភ្លៀងភាគច្រើនធ្លាក់នៅក្នុងរដូវក្ដៅ។R. Tolasz, Climate Atlas of the Czech Republic, Czech Hydrometeorological Institute, Prague, 2007. , graph 2.9.
ឆែក: អាកាសធាតុ

អាកាសធាតុ 
thumb|upright=1.35|left|Moravian-Silesian Beskids
អាកាសធាតុនៅប្រទេសឆេកមានការខុសគ្នាខ្លាំងរវាងរដូវក្ដៅ និងរដូវរងា។ R. Tolasz, Climate Atlas of the Czech Republic, Czech Hydrometeorological Institute, Prague, 2007. , graphs 1.5 and 1.6

តំបន់ដែលសើមបំផុតគឺស្ថិតនៅតំបន់ Bílý Potok ស្ថិតនៅជួរភ្នំ Jizera Mountains ហើយតំបន់ដែលក្ដៅបំផុតគឺចាប់ពីតំបន់ Louny District ដល់ភាគពាយព្យទីក្រុងប្រាក (Prague)។  ភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេក្នុងប្រទេសនេះគឺ ភ្នំ Sněžka (មានកម្ពស់ 1,603 ម ឬ 5,259 ហ្វីត) ដែលមានសីតុណ្ហភាពជាមធ្យម −0.4 °C។ ចំណែកឯតំបន់ដែលមានរយៈកម្ពស់ទាបជាងគេគឺ  South Moravian Region ដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ត្រឹម 10 °C ។

ខែដែលត្រជាក់បំផុតក្នុងប្រទេសនេះគឺខែមករា បន្ទាប់មកគឺខែកុម្ភៈ និងខែធ្នូ។ នៅរដូវក្ដៅ សីតុណ្ហភាពជាមធ្យមគឺចន្លោះពី 20 °C ទៅ 30 °C ។ រដូវក្ដៅក្នុងប្រទេសនេះក៏មានលាយឡំ ដោយភ្លៀងនិងព្យុះផងដែរ។ សីតុណ្ហភាពត្រជាក់បំផុតធ្លាប់កើតឡើងនៅជិតទីក្រុង  České Budějovice ក្នុងឆ្នាំ 1929 ក្នុងកម្រិត −42.2 °C ហើយសីតុណ្ហភាពក្ដៅបំផុតធ្លាប់កើតឡើងនៅទីប្រជុំជន Dobřichovice ក្នុងឆ្នាំ២០១២ ក្នុងកម្រិត 40.4 °C ។  

ភ្លៀងភាគច្រើនធ្លាក់នៅក្នុងរដូវក្ដៅ។R. Tolasz, Climate Atlas of the Czech Republic, Czech Hydrometeorological Institute, Prague, 2007. , graph 2.9.
ឆែក: នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល=

នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល=

 ទំនាក់ទំនងបរទេស 

thumb|upright=1.35|left|Visa-free entry countries for Czech citizens in green, EU in blue (see citizenship of the European Union)
សាធារណរដ្ឋឆេកត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសដែលសុវត្ថិភាពបំផុតលេខរៀងទី៧។ យោងទៅតាម Henley & Partners Visa Restrictions Index ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ប្រជាជនឆេកអាចស្នើរសុំ Visa ដោយសេរីទៅកាន់ប្រទេសចំនួន១៧៣។ ស្ថានទូតភាគច្រើនមានទីតាំងស្ថិតក្នុងរដ្ឋធានីប្រាក។ យោងទៅតាម World Tourism Organization បានចាត់ថ្នាក់លិខិតឆ្លងដែនឆេកក្នុងលេខរៀងទី២៤។

ប្រធានាធិបតី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសមានតួនាទីចំបងក្នុងការកំណត់គោលការណ៍ការបរទេសរបស់ប្រទេស។

ប្រទេសនេះមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រទេស ស្លូវ៉ាគី ប៉ូឡូញ ហុងគ្រី និងសមាជិកនៃ Visegrad Group ព្រមទាំងប្រទេស អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីស្រាអែល សហរដ្ឋអាមេរិក និងសភាពអឺរ៉ុប។

ឆែកបានគាំទ្រអ្នកប្រឆាំងនៅ ប្រទេសបេឡារុស្ស ម៉ូស្លាវី មីយ៉ាន់ម៉ា និងគុយបា។
 បំណែងចែករដ្ឋបាល 
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០០ មក ប្រទេសឆេកបានបែងចែកជា១៣ តំបន់ និងរដ្ឋធានី១។ តំបន់នីមួយៗមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសភាផ្ទាល់ខ្លួន។ 

thumb|left|Map of Czechia with historical (traditional) regions and current administrative regions
thumb|left|Map with districts

 Licenceplate letter ឈ្មោះតំបន់ ឈ្មោះតំបន់e Administrativeseat ចំនួនប្រជាជន ចំនួនប្រជាជន A    Hlavní město Praha  n/a 1,170,571  1,268,796 S   Středočeský kraj  Prague 1,144,071  1,289,211 C   Jihočeský kraj  České Budějovice   625,712    628,336 P   Plzeňský kraj  Plzeň   549,618    570,401 K   Karlovarský kraj  Karlovy Vary   304,588    295,595 U   Ústecký kraj  Ústí nad Labem   822,133    835,814 L   Liberecký kraj  Liberec   427,563    432,439 H   Královéhradecký kraj  Hradec Králové   547,296    547,916 E   Pardubický kraj  Pardubice   505,285    511,627 M   Olomoucký kraj  Olomouc   635,126    628,427 T   Moravskoslezský kraj  Ostrava 1,257,554  1,205,834 B   Jihomoravský kraj  Brno 1,123,201  1,163,508 Z   Zlínský kraj  Zlín   590,706    579,944 J   Kraj Vysočina  Jihlava   517,153    505,565
 Capital city. Office location.
ឆែក: ទំនាក់ទំនងបរទេស

ទំនាក់ទំនងបរទេស 

thumb|upright=1.35|left|Visa-free entry countries for Czech citizens in green, EU in blue (see citizenship of the European Union)
សាធារណរដ្ឋឆេកត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសដែលសុវត្ថិភាពបំផុតលេខរៀងទី៧។ យោងទៅតាម Henley & Partners Visa Restrictions Index ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ប្រជាជនឆេកអាចស្នើរសុំ Visa ដោយសេរីទៅកាន់ប្រទេសចំនួន១៧៣។ ស្ថានទូតភាគច្រើនមានទីតាំងស្ថិតក្នុងរដ្ឋធានីប្រាក។ យោងទៅតាម World Tourism Organization បានចាត់ថ្នាក់លិខិតឆ្លងដែនឆេកក្នុងលេខរៀងទី២៤។

ប្រធានាធិបតី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសមានតួនាទីចំបងក្នុងការកំណត់គោលការណ៍ការបរទេសរបស់ប្រទេស។

ប្រទេសនេះមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រទេស ស្លូវ៉ាគី ប៉ូឡូញ ហុងគ្រី និងសមាជិកនៃ Visegrad Group ព្រមទាំងប្រទេស អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីស្រាអែល សហរដ្ឋអាមេរិក និងសភាពអឺរ៉ុប។

ឆែកបានគាំទ្រអ្នកប្រឆាំងនៅ ប្រទេសបេឡារុស្ស ម៉ូស្លាវី មីយ៉ាន់ម៉ា និងគុយបា។
ឆែក: បំណែងចែករដ្ឋបាល

បំណែងចែករដ្ឋបាល 
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០០ មក ប្រទេសឆេកបានបែងចែកជា១៣ តំបន់ និងរដ្ឋធានី១។ តំបន់នីមួយៗមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសភាផ្ទាល់ខ្លួន។ 

thumb|left|Map of Czechia with historical (traditional) regions and current administrative regions
thumb|left|Map with districts

 Licenceplate letter ឈ្មោះតំបន់ ឈ្មោះតំបន់e Administrativeseat ចំនួនប្រជាជន ចំនួនប្រជាជន A    Hlavní město Praha  n/a 1,170,571  1,268,796 S   Středočeský kraj  Prague 1,144,071  1,289,211 C   Jihočeský kraj  České Budějovice   625,712    628,336 P   Plzeňský kraj  Plzeň   549,618    570,401 K   Karlovarský kraj  Karlovy Vary   304,588    295,595 U   Ústecký kraj  Ústí nad Labem   822,133    835,814 L   Liberecký kraj  Liberec   427,563    432,439 H   Královéhradecký kraj  Hradec Králové   547,296    547,916 E   Pardubický kraj  Pardubice   505,285    511,627 M   Olomoucký kraj  Olomouc   635,126    628,427 T   Moravskoslezský kraj  Ostrava 1,257,554  1,205,834 B   Jihomoravský kraj  Brno 1,123,201  1,163,508 Z   Zlínský kraj  Zlín   590,706    579,944 J   Kraj Vysočina  Jihlava   517,153    505,565
 Capital city. Office location.
ឆែក: សេដ្ឋកិច្ច

សេដ្ឋកិច្ច

 ទេសចរណ៍ 

ទីក្រុងប្រាកជាទីក្រុងដែលមានអ្នកទៅលេងច្រើនទី៥ ក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបបន្ទាប់ពីទីក្រុង ឡុងដ៍ ប៉ារីស អ៊ីស្តានប៊ុល និងរ៉ូម។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០១ វិស័យទេសចរណ៍រកចំណូលបាន ១១៨ពាន់លានកូរ៉ូណា (ប្រហែលជា 5.2 ពាន់លានដុល្លារ) ។ ទីក្រុងប្រាកជាទីក្រុងដែលមានសុវត្ថិភាព ព្រោះមានអត្រាឧក្រិដ្ឋកម្មទាប។

ប្រទេសនេះត្រូវបានគេស្គាល់ច្រើនដោយសារមានសារមន្ទីរផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ ឆេកមានពិធីបុណ្យជាច្រើនទាក់ទងនឹងស្រាបៀរដូចជា Czech Beer Festival(ពិធីបុណ្យស្រាបៀរធំបំផុត ជាធម្មតាមានរយៈពេល១៧ថ្ងៃ និងធ្វើឡើងរៀងរាល់ខែឧសភាក្នុងទីក្រុងប្រាក) The Olomoucký pivní festival (នៅ Olomouc) និង Slavnosti piva v Českých Budějovicích (នៅ České Budějovice) ។
ឆែក: ទេសចរណ៍

ទេសចរណ៍ 

ទីក្រុងប្រាកជាទីក្រុងដែលមានអ្នកទៅលេងច្រើនទី៥ ក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបបន្ទាប់ពីទីក្រុង ឡុងដ៍ ប៉ារីស អ៊ីស្តានប៊ុល និងរ៉ូម។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០១ វិស័យទេសចរណ៍រកចំណូលបាន ១១៨ពាន់លានកូរ៉ូណា (ប្រហែលជា 5.2 ពាន់លានដុល្លារ) ។ ទីក្រុងប្រាកជាទីក្រុងដែលមានសុវត្ថិភាព ព្រោះមានអត្រាឧក្រិដ្ឋកម្មទាប។

ប្រទេសនេះត្រូវបានគេស្គាល់ច្រើនដោយសារមានសារមន្ទីរផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ ឆេកមានពិធីបុណ្យជាច្រើនទាក់ទងនឹងស្រាបៀរដូចជា Czech Beer Festival(ពិធីបុណ្យស្រាបៀរធំបំផុត ជាធម្មតាមានរយៈពេល១៧ថ្ងៃ និងធ្វើឡើងរៀងរាល់ខែឧសភាក្នុងទីក្រុងប្រាក) The Olomoucký pivní festival (នៅ Olomouc) និង Slavnosti piva v Českých Budějovicích (នៅ České Budějovice) ។
ឆែក: ប្រជាសាស្ត្រ

ប្រជាសាស្ត្រ

 សាសនា 

ឆេកស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនតិចបំផុតជឿលើសាសនា។ 

យោងតាមការជំរឿនក្នុងឆ្នាំ២០១១នោះ ប្រជាជន 34% មិនជឿលើសាសនា  10.3% ជឿលើកាតូលិក  0.8% កាន់ Protestant និង 9% ទៀតគោរពសាសនាដទៃផ្សេងទៀត។ 45% នៃប្រជាជនឆេកមិនប្រាប់ពីសាសនារបស់ពួកគេ ។
ឆែក: សាសនា

សាសនា 

ឆេកស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនតិចបំផុតជឿលើសាសនា។ 

យោងតាមការជំរឿនក្នុងឆ្នាំ២០១១នោះ ប្រជាជន 34% មិនជឿលើសាសនា  10.3% ជឿលើកាតូលិក  0.8% កាន់ Protestant និង 9% ទៀតគោរពសាសនាដទៃផ្សេងទៀត។ 45% នៃប្រជាជនឆេកមិនប្រាប់ពីសាសនារបស់ពួកគេ ។
ឆៃយ៉ា មិត្រជ័យ

ឆៃយ៉ា មិត្រជ័យ () គឺជាតារាសម្តែងថៃដ៏ល្បីម្នាក់។ ដែលក្រោយមកក្លាយជាអ្នកចម្រៀងនិងជាតារាសម្តែង។เปิด “บ้านไชยา มิตรชัย” กับ 5 เคล็ดลับไม่เคยจน เงินทองไหลมาเทมาตลอดชีวิตลิเกดัง “ไชยา มิตรชัย” รับมีเมียมีลูก (โต) แล้ว
ឆៃយ៉ា មិត្រជ័យ: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ  
ឆៃយ៉ាកើតនៅថ្ងៃ ៥ មេសា ១៩៧៤ នៅ ព្រះនគរស្រីអយុធ្យា មានស្រុកកំណើតនៅខាងក្រោយស្ថានីយ៍រថភ្លើងអយុធ្យា គឺជាកូនប្រុសរបស់ សំសាក្តិ ចៃក្វ៉ាង និង វងឌឿន សំបូរ មានបងស្រីម្នាក់ គឺ អែន មិត្រជ័យ និង បងប្រុសម្នាក់ទៀត គឺ មិត្រ មិត្រជ័យ ក្នុងនាមជាតារាសម្តែងលិកេរួមគ្នាបងប្អូនបង្កើតទាំង ៣ នាក់
ឆៃយ៉ា មិត្រជ័យ: ការអប់រំ

ការអប់រំ  
ឆៃយ៉ាបញ្ចប់ការសិក្សានៅមតេយ្យពីសាលាអរុណរះ។ Phra Nakhon Si Ayutthaya មុនពេលចូលមកសាលាបឋមសិក្សានៅសាលាវត្តរតនានាយ។ ថ្នាក់ទី ៦ នៅសាលាវត្តឆៃម៉ុងឃុន។ ខេត្តអង្គថុង ថ្នាក់ទី ៥ នៅសាលា ថៃរ៉ាត វិត្យាយា ៦ នៅប្រាសាទ ស្រះកែវ អនុវិទ្យាល័យវិទ្យាល័យនៅសាលាបាងសាដតីវត្តីយ៉ា, ប្រាសាទសាកែវកែវនៅវិទ្យាល័យអនុវិទ្យាល័យអយុធ្យា រហូតដល់ថ្នាក់ទី ៥ គាត់បានលាឈប់ទៅសិក្សានៅខាងក្រៅសាលារហូតដល់គាត់ឈានដល់កំរិតវិទ្យាល័យ។ និងបរិញ្ញាបត្រពីមហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយតំបន់ពិសេស សាកលវិទ្យាល័យរ៉ាក់ឃាង
ឆៃយ៉ា មិត្រជ័យ: ឌីសឌី។

ឌីសឌី។
Gam-praa aa-won (กำพร้าอาวรณ์)
Rim grai-raat (ริมไกรราศ)
Suay tee sut (สวยที่สุด)
Gra-tom saao mern (กระท่อมสาวเมิน)
Tay pee chaai-klong (เทพีชายคลอง)
Gra-tong long taang (กระทงหลงทาง)
Look tòok leum (ลูกถูกลืม)
Mai tham ma da (ไม่ธรรมดา)
ឆ័ត្រី

រូបភាពតូច|270x270ភីកសែល| ឆ័ត្រី នៅជិត Bada Bagh រដ្ឋ Rajasthan
រូបភាពតូច| ឆ័ត្រី ស្ថិតនៅលើជ្រុងនីមួយៗនៃសាលទស្សនិកជនក្នុងវិមាន Fatehpur Sikri ។
ឆ័ត្រី គឺជា ​ព្រះពន្លា​ពាក់ កណ្តាល​បើកចំហ កម្ពស់​ដែល​មាន​រាង​ជា​ដំបូល​ដែល​ត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​ជា​ធាតុ​នៅក្នុង ​ស្ថាបត្យកម្ម​ឥណ្ឌូ​ឥស្លាម  និង ​ស្ថាបត្យកម្ម​ឥណ្ឌា ​។ ពួកវាភាគច្រើនជាការ៉េ ប្រាំបី និងមូល។
ឆ្កែ

thumb|Alsatian

សត្វឆ្កែ (Canis lupus familiaris) គឺជាថនិកសត្វមួយប្រភេទដែលចេញ​មកពី​អំបូរ​ Canidae។ សត្វឆ្កែត្រូវបានផ្សាំងដោយមនុស្ស​អស់រយៈកាលដ៏យូរណាស់​មក​ហើយ​។​ វាគឺជាសត្វដំបូងបំផុតដែលត្រូវបានផ្សាំង។ ឆ្កែត្រូវបានប្រើប្រាស់​ដោយ​​​មនុស្សសម្រាប់មុខងារខុសៗគ្នាជាច្រើន ដូចជា​ធ្វើ​ការ​ងារ​​ និងធ្វើជា​សត្វ​ចិញ្ចឹម​​។  ពួកវាគឺជាសត្វចិញ្ចឹមដ៏ពេញ​និយមពី​ព្រោះ​ពួកវាតែងតែចូលចិត្តលេង រាក់​ទាក់ ហើយ​និងចេះស្ដាប់មនុស្ស។ សត្វឆ្កែសាមសិបលានក្បាល​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ត្រូវបានចុះឈ្មោះជាសត្វចិញ្ចឹម។ សត្វឆ្កែស៊ីទាំងសាច់ និងបន្លែ​ដែល​ជានិច្ច​​​ជា​កាល​​ត្រូវ​បានគេលាយបញ្ចូលគ្នា ហើយដាក់លក់នៅតាម​ទីផ្សារជា​អា​ហារ​​​សត្វ​ឆ្កែ​។ ជាញឹកញាប់ សត្វឆ្កែតែងតែមានការងារ ដូចជាឆ្កែប៉ូលីស ឆ្កែទា​ហ៊ាន ឆ្កែនាំផ្លូវជនពិការ ឆ្កែពន្លត់អគ្គីភ័យ ឆ្កែនាំសារ ឆ្កែប្រម៉ាញ់ និងឆ្កែគង្វាល។ 

ពេលខ្លះ ពួកវាត្រូវបានគេហៅថា "canines" មកពីពាក្យឡាទីនសម្រាប់ពាក្យ​ថា​ dog - canis។ ពេលខ្លះមនុស្សក៏ប្រើផងដែរនូវពាក្យថា "dog" ដើម្បី​ពណ៌​នា​ពូជ​ឆ្កែ​ដទៃទៀត​ ដូចជាសត្វឆ្កែចចកជាដើម។ សត្វឆ្កែដែលទើបនឹងកើត គេហៅថា pup​ ឬ puppy។  សត្វឆ្កែត្រូវបានគេហៅថា puppy រហូតដល់វាមានអាយុប្រហែល​មួយ​ឆ្នាំ។

សត្វឆ្កែ ពេលខ្លះត្រូវបានគេចាត់ទុកជា "មិត្តសំឡាញ់របស់មនុស្ស" ពីព្រោះវា​ត្រូវ​បានគេ​​​ទុកជាសត្វចិញ្ចឹម ហើយវាស្មោះត្រង់នឹងម្ចាស់ និងចូលចិត្ត​នៅក្បែរ​មនុស្ស​។​
ឆ្កែ: រូបរាង​ និងឥរិយាបថ

រូបរាង​ និងឥរិយាបថ 

សត្វឆ្កែអាចហិតក្លិន និងស្ដាប់បានយ៉ាងល្អ ប៉ុន្តែមិន​អាចមើល​ឃើញពណ៌​បាន​​ល្អ​នោះទេ។ ពួកវាងងឹតពណ៌។ សត្វឆ្កែមានជើងបួន ហើយបង្កើតសម្លេង  "បាក"​ "វូហ្វ" ឬក៏ "អាហ្វ"។ សត្វឆ្កែតែងតែដេញចាប់សត្វឆ្មា ហើយ​សត្វឆ្កែភាគច្រើនលេង​ចាប់បាល់ និងដំបងឈើ។

ជាធម្មតា សត្វឆ្កែរស់បានប្រហែលដប់ឆ្នាំ ឬក៏អាចច្រើនជាងនេះ។ ទំហំ និង​ពូជ​របស់វាអាចធ្វើឲ្យប្រែប្រួលរយៈពេលដែលពួកវាអាចរស់នៅ។ ជាធម្មតា សត្វ​ឆ្កែ​ពូជតូចៗរស់នៅបានយូរជាងសត្វឆ្កែពូជធំៗ។

ដូចគ្នានឹងសត្វឆ្កែចចកដែរ ឆ្កែព្រៃធ្វើដំណើរទៅណាមកណា​ជាក្រុមហៅ​ថាហ្វូង។ ហ្វូងឆ្កែគឺចាត់ថ្នាក់ដោយឋានៈ ហើយសត្វឆ្កែដែល​មានឋានៈ​ទាប​នឹង​ត្រូវ​ចុះចូលជាមួយសត្វឆ្កែដទៃដែលមានឋានៈខ្ពស់ជាង។ ឆ្កែដែលមាន​ឋានៈ​ខ្ពស់​ជាងគេគឺហៅថា alpha male (សត្វឈ្មោលដែលខ្លាំងលើសគេ)។ សត្វ​ឆ្កែ​ដែល​នៅក្នុងក្រុមជួយ និងមើលថែគ្នាទៅវិញទៅមក។ សត្វឆ្កែ​ស្រុ​ក​តែង​តែ​មើលទៅម្ចាស់របស់​វាថា​ជា​ សត្វឈ្មោល​ដែលខ្លាំងលើសគេ។
ឆ្កែ: ដើមកំណើតសត្វឆ្កែ

ដើមកំណើតសត្វឆ្កែ 
សត្វឆ្កែទាំងអស់គឺជាប់ពូជមកពីសត្វឆ្កែចចក​ ដែលបានកើតឡើងដោយ​សារ​​តែ​ការផ្សាំង​និង ការជ្រើសរើសសិប្បនិមិត្ម។ វាត្រូវបានគេដឹង​ដោយ​សារ​ការវិភាគ​ DNA genome ត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បី​រក​ឲ្យឃើញរឿងទាំងអស់នេះ។ ពួកវាត្រូវបានបង្កាត់ពូជដោយមនុស្ស។  ផូស៊ីល​នៃ​សត្វ​ឆ្កែមុនគេបង្អស់​ដែលត្រូវបាន​គេ​ស្គាល់​​គឺតាំងពី ៣១ ៧០០ ឆ្នាំមុននៅប្រទេសបែលហ្ស៊ិក។
ឆ្កែ: សត្វឆ្កែនិងមនុស្ស

សត្វឆ្កែនិងមនុស្ស 
សត្វឆ្កែបានរស់នៅជាមួយមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៣០ ០០០ឆ្នាំ។ ជាញឹកញយ ពួកវាត្រូវបានគេហៅថាជា "មិត្តសំឡាញ់របស់មនុស្ស" ពីព្រោះពួកវាសមទៅនឹងជីវិតរបស់មនុស្ស។ សត្វឆ្កែអាចបម្រើមនុស្សបានច្រើនបែប។ ឧទាហរណ៏​ មានដូចជា ឆ្កែការពារ ឆ្កែប្រម៉ាញ់ ឆ្កែប្រមូលហ្វូងឆ្កែនាំផ្លូវ និងសម្រាប់មនុស្សពិការភ្នែក។ មានសត្វ​ឆ្កែ​មួយ​ចំនួន​ផង​ដែរដែលត្រូវបានគេបង្វឹកឲ្យហិតក្លិនជំងឺក្នុងរាងកាយមនុស្ស ឬក៏សម្រាប់ស្វែងរកគ្រាប់បែក ឬ​ថ្នាំញៀន​ខុសច្បាប់។ សត្វ​ឆ្កែ​ទាំងនេះពេលខ្លះជួយដល់ប៉ូលីសនៅក្នុងព្រលានយន្តហោះ ឬទីកន្លែងផ្សេងៗទៀត។ ឆ្កែហិតក្លិន (ជាធម្មតាគឺពូជ beagles)​ គឺពេលខ្លះត្រូវបានគេបង្វឹកក្នុងការងារនេះ។ សត្វឆ្កែថែមទាំងត្រូវបានបញ្ជូនដោយជនជាតិរុស្សីទៅកាន់ភពអវកាស ពីរ បីឆ្នាំមុនមនុស្សឡើងទៅទៀតផង។ សត្វឆ្កែដំបូងដែលត្រូវបានបញ្ជូនទៅឈ្មោះថា Laika ប៉ុន្តែបានស្លាប់នៅទីនោះ។
ឆ្កែ: ពូជសត្វឆ្កែ

ពូជសត្វឆ្កែ 
thumb|200px|Dogs are bred into very different breeds: here a Great Dane and a small Chihuahua.
មើលផងដែរនូវ តារាងពូជសត្វឆ្កែ
មាន​សត្វឆ្កែយ៉ាងហោចណាស់ ៨០០ ពូជ (ប្រភេទ)។ សត្វឆ្កែដែលមេ​បា​របស់​វា​ជា​ពូជតែមួយ នោះវានឹងជាពូជនោះដែរ។ ឆ្កែទាំងអស់នោះហៅថា ពូជសុទ្ធ ឬ ឆ្កែ pedigreeសុទ្ធ។ សត្វឆ្កែដែលមានមេ​បាពី​ពូជខុសៗគ្នាគឺមិន​ស្ថិតនៅក្នុង​ប្រ​ភេទ​ពូជ​​តែមួយទៀតឡើយ។ ពួកវាត្រូវហៅថា​mutts, សត្វឆ្កែពូជកាត់ ឆ្កែកូនកាត់ ឬ សត្វ​ពូជកាត់។ ពូជឆ្កែមួយចំនួនក្នុង​ចំ​ណោម​​​ពូជឆ្កែដែលពេញនិយម មានដូចជា ឆ្កែ​គង្វាល collies poodles និង retrievers។ ពួកវាកំពុងតែពេញ​និយម​ក្នុងការ​បង្កាត់​​ពូជ​​សត្វឆ្កែពីរខុសគ្នា ហើយហៅឈ្មោះពូជឆ្កែថ្មីនោះ​ដែលជាការ​លាយ​គ្នា​នៃ​​​ឈ្មោះពីររបស់ពូជនៃមេបា។ កូនឆ្កែដែលមានមេបាជាពូជ poodle ហើយ​និង​ពូជ​ pomeranian ត្រូវបានគេហៅថា Pomapoo។ ជំនួសឲ្យការហៅថា mutts​ សត្វ​​ឆ្កែប្រភេទ​នេះ​ត្រូវបានគេស្គាល់ថា ពូជឆ្កែអ្នកច្នៃម៉ូដ។ ពពួកឆ្កែប្រភេទនេះ ជាទូទៅត្រូវបានគេប្រើ​សម្រាប់ការ​បង្ហាញ​យក​ពាន​រង្វាន់​ និង​ការបង្ហាញម៉ូដ។ សត្វឆ្កែប្រភេទនេះក៏អាចជាឆ្កែនាំផ្លូវផងដែរ។
ឆ្នាំ

ឆ្នាំគឺជាកាកំណត់នៃខែទាំង១២ តាមចន្ទគតិ និងសុរិយគតិ។
 ក្នុង១ឆ្នាំ មាន ១២ខែ(៣៦៥ថ្ងៃ)
ឆ្នាំ: ឆ្នាំតាមចន្ទគតិ

ឆ្នាំតាមចន្ទគតិ
ឆ្នាំទាំង១២ ឆ្នាំជូត ឆ្នាំឆ្លូវ ឆ្នាំខាល ឆ្នាំថោះ ឆ្នាំរោង ឆ្នាំម្សាញ់ ឆ្នាំមមី ឆ្នាំមមែ ឆ្នាំវក ឆ្នាំរកា ឆ្នាំច ឆ្នាំកុរ
ឆ្នាំ ១៩៥៣ នៅកម្ពុជា

ខាងក្រោមនេះជាបញ្ជីព្រឹត្តិការណ៍ដែលបានកើតឡើងក្នុងកំឡុង ឆ្នាំ ១៩៥៣ ក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ។
ឆ្នាំ ១៩៥៣ នៅកម្ពុជា: អ្នកកាន់តំណែង

អ្នកកាន់តំណែង 

 ព្រះមហាក្សត្រ ៖ នរោត្តម សីហនុ
 នាយករដ្ឋមន្ត្រី ៖ ប៉ែន នុត (រហូតដល់ថ្ងៃទី ២២ ខែវិច្ឆិកា) ចាន់ណាក់ (ចាប់ផ្តើមថ្ងៃទី ២២ ខែវិច្ឆិកា)
ឆ្នាំ ១៩៥៣ នៅកម្ពុជា: ព្រឹត្តិការណ៍

ព្រឹត្តិការណ៍ 

 ឧសភា 

 ថ្ងៃទី ៩ ខែ ឧសភា បារាំង ​យល់ព្រម​ឯករាជ្យ​បណ្តោះអាសន្ន​របស់​កម្ពុជា​ជាមួយ​ព្រះបាទ ​នរោត្តម សីហនុ ។

 ខែវិច្ឆិកា 

 ថ្ងៃទី 9 ខែវិច្ឆិកា - ខ្មែរឥស្សរៈ ចាប់ផ្តើមប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ពបារាំង ហើយកម្ពុជាបានចូលរួមក្នុង សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ ប៉ុន្តែ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រូវបានបង្កើតឡើង។
ឆ្នាំ ១៩៥៣ នៅកម្ពុជា: ឧសភា

ឧសភា 

 ថ្ងៃទី ៩ ខែ ឧសភា បារាំង ​យល់ព្រម​ឯករាជ្យ​បណ្តោះអាសន្ន​របស់​កម្ពុជា​ជាមួយ​ព្រះបាទ ​នរោត្តម សីហនុ ។
ឆ្នាំ ១៩៥៣ នៅកម្ពុជា: ខែវិច្ឆិកា

ខែវិច្ឆិកា 

 ថ្ងៃទី 9 ខែវិច្ឆិកា - ខ្មែរឥស្សរៈ ចាប់ផ្តើមប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ពបារាំង ហើយកម្ពុជាបានចូលរួមក្នុង សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ ប៉ុន្តែ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រូវបានបង្កើតឡើង។
ឆ្នាំ ១៩៧៥

សហស្សវត្សរ៍សហវត្សរ៍ទី ២សតវត្សសតវត្សទី ២០ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ឆ្នាំ១៩៧២ • ១៩៧៣ • ១៩៧៤ • គ.ស. ១៩៧៥ • ១៩៧៦ • ១៩៧៧ • ១៩៧៨
ឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្នុង​ប្រតិទិន​ផ្សេងៗពុទ្ធសករាជ២៥១៩ប្រតិទិនគ្រីកូរី១៩៧៥
MCMLXXVAb urbe condita២៧២៨ប្រតិទិនអាមេនី១៤២៤
ԹՎ ՌՆԻԴប្រតិទិនអាស៊ីរី៦៧២៥ប្រតិទិនបាហៃ១៣១–១៣២ប្រតិទិនសាកាបាលី១៨៩៦–១៨៩៧ប្រតិទិនបេងហ្កាល់១៣៨២ប្រតិទិនប៊ែប៊ែរ២៩២៥រាជ្យឆ្នាំអង់គ្លេស២៣ Eliz. ២ – ២៤ Eliz. ២ប្រតិទិនភូមា១៣៣៧ប្រតិទិនប៊ីហ្សង់តាំង៧៤៨៣–៧៤៨៤ប្រតិទិនចិន甲寅年 (ខាល ធាតុឈើ)
៤៦៧២ ឬ ៤៤៦៥   — ដល់ —

乙卯年 (ថោះ ធាតុឈើ)

៤៦៧៣ ឬ ៤៤៦៦ប្រតិទិនកូបទិក១៦៩១–១៦៩២ប្រតិទិនឌីស្កតដ៍៣១៤១ប្រតិទិនអេត្យូពី១៩៦៧–១៩៦៨ប្រតិទិនហេប្រឺ៥៧៣៥–៥៧៣៦ប្រតិទិនហិណ្ឌូ២០៣១–២០៣២ (វិក្រមសម្វត)
១៨៩៦–១៨៩៧ (សកសម្វត)

៥០៧៥–៥០៧៦ (កលិយុគ)ប្រតិទិនអូឡូសែន១១៩៧៥ប្រតិទិនអ៊ីហ្គបូ៩៧៥–៩៧៦ប្រតិទិនអ៊ីរ៉ង់១៣៥៣–១៣៥៤ប្រតិទិនឥស្លាម១៣៩៤–១៣៩៥ប្រតិទិនជប៉ុនសករាជស្សូវ៉ា ៥០
(昭和５０年)ប្រតិទិនជ្វា១៩០៦–១៩០៧ប្រតិទិនជូឆេ៦៤ប្រតិទិនជូលានគ្រីកូរីដក ១៣ ថ្ងៃប្រតិទិនកូរ៉េ៤៣០៨ប្រតិទិនមីនគួROC ៦៥
民國64年ប្រតិទិនណានក្សាហ៊ី៥០៧ប្រតិទិនសុរិយគតិថៃ២៥១៨ប្រតិទិនទីបេ阳木虎年
(ខាលឈ្មោលធាតុឈើ)

២១០១ ឬ ១៧២០ ឬ ៩៤៨

   — ដល់ —

阴木兔年 (ថោះញីធាតុឈើ)

២១០២ ឬ ១៧២១ ឬ ៩៤៩ម៉ោងយូនីក១៥៧៧៦៦៤០០ – ១៨៩៣០២៣៩៩

គ.ស. ១៩៧៥​ ត្រូវ​នឹង ព.ស. ២៥១៩ ជាឆ្នាំសកលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃពុធ តាមប្រតិទិនគ្រីកូរី ហើយជាឆ្នាំទី ១៩៧៥ នៃសកលសករាជ និងគ្រិស្តសករាជ។ ជាឆ្នាំទី ៩៧៥ នៃសហវត្សទី ២ ជាឆ្នាំទី ៧៥ នៃសតវត្សទី ២០ និងជាឆ្នាំទី ៦ នៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០

ឆ្នាំនេះក៏ត្រូវបានប្រកាសជាឆ្នាំអន្តរជាតិរបស់ស្ត្រីដោយអង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ និងឆ្នាំបេតិកភណ្ឌស្ថាបត្យកម្មអឺរ៉ុបដោយក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប
ឆ្នាំ ១៩៧៥: មេដឹកនាំកម្ពុជា

មេដឹកនាំកម្ពុជា 
ទង់ជាតិព្រះ​ឆាយា​ល័ក្ខណ៍/រូបថតតំណែងនាម 151x151ភីកសែលប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរសូកាំ ខូយ​​ (ធ្វើ​ការ​)ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរសក់ ស៊ុតសាខននាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរឡុង បូរ៉េត​ 151x151ភីកសែល151x151ភីកសែលអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជាប៉ុលពត151x151ភីកសែលប្រមុខរដ្ឋនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យព្រះករុណាព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ នរោត្ដម សីហនុ រាជហរិវង្ស ឧភតោសុជាតិ វិសុទ្ធពង្ស អគ្គមហាបុរសរតន៍ និករោត្ដម ធម្មិកមហារាជាធិរាជ បរមនាថ បរមបពិត្រ ព្រះចៅ​ក្រុង​កម្ពុជា​ធិបតី151x151ភីកសែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យសម្តេច ប៉ែន នុត
ឆ្នាំ ២០០១

ព្រឹត្តិការណ៍​ ឆ្នាំ២០០១:

អត្ថបទនេះនិយាយអំពីៈ ឆ្នាំសកល ។ សម្រាប់មើលនូវព្រឹត្តិការណ៍តៗគ្នា នៅក្នុង ឆ្នាំ២០០១ A Space Odyssey (film). សម្រាប់មើលព្រឹត្តិការណ៍ដទៃទៀត គឺយើងមើល 2001 (disambiguation).
ឆ្នំា២០០១ (MMI) គឺជាឆ្នាំ មួយដែលបានចាប់ផ្តើម ដោយថ្ងៃច័ន្ទ ។ នៅក្នុង ប្រតិទិនអន្តរជាតិ វាគឺជាឆ្នំា ទី២០០១ នៃ Anno Domini/Common Era ។ ហើយឆ្នាំ២០០១នេះ ក៏ជាឆ្នាំនៃសហសវត្សទី៣
និង ជាសតវត្ស ទី២១ ដែរ ។ ដូច្នេះវាគ្មានឆ្នំាទីសូន្យទេ​នៅក្នុង ប្រតិទិនអន្តរជាតិ ។ តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយវប្បធម៌ដ៏ពេញនិយមត្រូវបានបង្ហាញជូននៅក្នុង ឆ្នាំ២០០០ ដោយសមរម្យនៅលើផែនដីនេះ ។
ឆ្នាំ ២០០១: ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ

ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ 

 ខែមករា 

 ១១ មករា – សហរដ្ឋអាមេរិក Federal Trade Commission បានយល់ព្រម ការរួបរួមចូលគ្នា នៃ America Online និង Time Warner ដើម្បីបង្កើត AOL Time Warner.
 ១៣ មករា – មានការរញ្ជួយដីមួយនៅ 7.6 magnitude earthquake បានបំផ្លាញ El Salvadorទាំងអស់ និង បានសម្លាប់ប្រជាជនយ៉ាងហោចណាស់ ៨០០នាក់និង ចាកចេញចោលផ្ទះសំបែងរាប់ពាន់នាក់ ។ 
 ១៥ មករា – វីគីភីឌា, សព្វវចនាធិប្បាយ online និង បើកទូលាយនូវប្រព័ន្ធអ៊ិនធើណែត ។ 
 ១៧ មករា – ការចោទប្រកាន់ ការផ្តឹងផ្តល់ប្រឆាំងនិង ប្រធានាធិបតីភីលីពីន ចូសិប អ៊ីស្ត្រាដា និង អ្នកជាប់ចោទត្រួវជាប់ពន្ធនាគារពីបទ ផ្លន់ ហើយរឿងនេះត្រូវបានបញ្ជាប់មុនអាយុកាល និង ជាលើកទី២ មានការផ្ទុះអាវុទ្ធនៅ EDSA ការធ្វើបដិវត្តន៍របស់ប្រជាជន ឬ អំណាចll ប្រជាជន ។ 
 ២០ មករា – Gloria Macapagal-Arroyo គឺ ជាប្រធានាធិបតីទី១៤ នៃប្រទេសភីលីពីនបន្ទាប់ពី កងទ័ពភីលីពីន​ និង សមាជិករួមបញ្ចូលគ្នាទាំងអស់បានដកទំនុកចិត្តលែងគាំទ្រសម្រាប់ ចូសិប អ៊ីស្ត្រាដា ។