កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''សេចក្ដីផ្ដើម ប្រពៃណី​អ្នក​​ស្រុក​ចេនឡា'''

សេចក្ដីផ្ដើម ប្រពៃណី​អ្នក​​ស្រុក​ចេនឡា 
រឿងរ៉ាវទាំងនេះ លោកជីវ តាក់គង់(១) ​បាន​និពន្ធឡើង​ក្នុង​សម័យសន្ដតិវង្ស ងន់(២) គឺនៅ​ស្រុក​ វ៉េងតា(៣) ហើ យ​​ក្រោយ​មក​លោកហ្កូវគង់ ​បាន​កែសំរួល​ក្នុង​រវាង រាជសន្តតិវង្ស ម៉េង(៤)​ក្នុង​​ស្រុក​សេងអាន(៥) ។​
 ១ = នេះតាម​សម្លេង​​ចិន​ទាជីវ ​ប្រសិនបើ​អានតាម​សម្លេង​​ចិន​ប៉េកាំង : ចូវតាក្វាន់ តែយើងធ្លាប់​មក​ថា ជីវតាក្វាន់ៗ  ។​
 ២ = សន្តតវង្សងន់នេះ ​មាន​ស្ដេចច្រើន​អង្គ​     តែនេះ​ក្នុង​ គ.ស. ១២៩៥ គឺត្រូវលើស្ដេចឈ្មោះ ងន់ សេងចុង នាម​សំរាប់​រាជវង្ស     ងន់ចេង ។​ 
 ៣ = ​ស្រុក​វេងតា នៅ​ក្នុង​ខេត្ដជាក់កាង     (​ចិន​ខាងត្បូង)  ។​ 
 ៤ = សន្តតិវង្សម៉េង ចូល​មក​​ក្នុង​សតវត្សទី     ១៣ - ១៤ ​នៃ​គ.ស.  ។​ 
 ៥ = នៅ​ក្នុង​ខេត្ដហោណាំ (ហូណាន់)  ។​
សេចក្ដីអធិប្បាយទាំងស្រុង​មាន​ដូចតទៅ៖

ចេនឡា ឬ ចាមឡា ​អ្នក​ប្រ​ទេ​ស​ហៅ​ខ្លួនឯង​ថា “កាន់ផៃចឺ” តាមកំណត់​ខ្លះ​របស់​ពួក​បស្ចឹមប្រ​ទេ​ស ​បាន​​ហៅ​ថាកាំ ពូចឺ ​ដែល​​មាន​​សម្លេង​ស្រដៀងនឹង “កាំពួចេ” ដែរ  ។​ ខ្ញុំចាប់​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញពី​ស្រុក​ “អ៊ូជីវ” ទៅដល់សមុទ្រ “កាវជីវ” ​ក៏​​​បាន​​ទៅ​ដល់​ទីក្រុង​ចាម្ប បន្ដដំណើរ​បណ្តោយ​ខ្យល់​​ចេញ​​ពី​ក្រុង​ចាម្ប ទៅអស់រយៈពេលកន្លះខែទៀត ​ក៏​​បាន​ទៅដល់​ស្រុក​ ចេញផូវ (ជម្ពូ?) ​ដែល​​ជា​ព្រំដែន​នៃ​ប្រ​ទេ​ស​នេះ  ។​ លុះចេញពីចេងផូវទៅទៀត ឆ្លងសមុទ្រ ឃុនលុន ​ក៏​ទៅដល់មាត់ពាម គឺ​បែក​ចេញ​ពីមាត់សមុទ្រទៅ​ជា​ដៃទន្លេច្រើនច្រកណាស់  ។​ ​ក្នុង​បន្ដាច្រកទាំងនោះ ​មាន​តែច្រកទី៤​ទេ​ ​ទើប​អាចចូលទៅ​បាន​ ក្រៅពី​នេះគេដឹងថា ​មាន​ទឹករាក់ណាស់ នាវាធំៗមិនអាច​ធ្វើ​ដំណើរ​​បាន​ឡើយ ត្រង់ពាម​មាន​ច្រកនោះ ឃើញ​មាន​​ព្រៃ​ទ្រុប ហើយ​ក្រៅពីនេះ​មាន​វាលខ្សាច់ពណ៌លឿង ​និង​​មាន​ដើមបបួស​និង​អំពៅ​ព្រៃ​ ដុះបែកផ្កាសសំព្រួស ម៉្លោះហើយ ​អ្នក​ដំណើរ​ពិបាក​ចំណាំ​ច្រកចូលទៅណាស់ ។​

ចូលផុតពីមាត់ពាម ​ធ្វើ​ដំនើរប្រមាណកន្លះខែទៀត ​ទើប​​បាន​ទៅដល់​ស្រុក​​មួយ​ឈ្មោះ ឆេនាំ (ឆ្នាំង?) ​ដែល​​ជា​ខេ ត្ដ​មួយ​​នៃ​ប្រ​ទេ​សនេះ ។​ លុះ​ធ្វើ​ដំនើរពី ឆេនាំ បន្ដោយតាមទឹកហូរទៅជើង អស់ពេល ១០ថ្ងៃទៀត កាត់ភូមិ ពូ លូវឈឹង (ប្រែថាភូមិកន្ដាល​ផ្លូវ​) ហ៊ុតឈឹង (ភូមិព្រះពុទ្ធ)(១) ឆ្លងកាត់សមុទ្រទឹកសាប(២) ទៅទៀត ​ទើប​​បាន​ដល់ ទីក្រុង កាងពាងឈូ (កំពែងជូរ?) ។​ ​ក្នុង​នេះ ​មាន​ទំហំ ៥០ លី (១លីប្រវែង ១.៨០០ហត្ថ) ​ប្រសិនបើ​តាមសៀភៅ​ពួក​ប ស្ចឹមប្រ​ទេ​សសរសេរថា ប្រ​ទេ​សនេះ ​មាន​ទំហំដី៧.០០០លី ​និង​​មាន​ព្រំប្រទល់ ខាងជើងទល់នឹងក្រុងចំប៉ា គឺត្រូវ ​ធ្វើ​ដំនើរ អស់ពេលកន្លះខែ ខាងនិរតីនៅឃ្លាតពី​ស្រុក​សៀមចំងាយ​ផ្លូវ​កន្លះខែដែរ នៅខាងត្បូងឃ្លាតពីទីក្រុង “ហួងអ៊ូ” ចំងាយ​ផ្លូវ​១០ថ្ងៃ ឯខាងកើតប្រ​ទេ​សនេះគឺមហាសមុទ្រ ហើយ​ដែល​ប្រ​ទេ​ស​មួយ​ធ្លាប់ទាក់ទង ខាង សេដ្ឋកិច្ច​ជា​​មួយ​ ​ស្រុក​យើងតាំងពីដើមរៀង​មក​ផង ។​ ១ = លោក ប៉េលីយោត Pelliot សង្ស័យថា ពោធិសាត់ តែពិតគឺ ភូមិ​ព្រៃ​ភព ព្រោះ​ជា​ពាក្យសំគាល់នាមព្រះពុទ្ធ ដែរ ។​ ២ = ពាក្យ ទលេបាលី ប្រែថាសមុទ្ធ សព្វថ្ងៃក្លាយ​ជា​ ទន្លេសាបវិញ ។​

នៅគ្រា​ដែល​ប្រ​ទេ​ស​ចិន​ (​ក្នុង​រាជ្យសន្ដិវង្សម៉ុងហ្គោល) ​បាន​ត្រួត្រាលើមហាសមុទ្រ​ក្នុង​ទ្វីបលោកហើយ លោក ថមពល (មេទ័ពធំ) ឈ្មោះ ចុន តូវ ​ដែល​នៅឈរប្រចាំការត្រួតត្រាទីក្រុងចាម​បាន​ចាត់ មន្រ្ដីពីរ នាក់​គឺ លោក ហ៊ូ ប៉េក ហូវ ​អ្នក​​មាន​ប៉ានមាស១ ​និង​លោក ឆាយ ហូវ ​ឲ្យ​ទៅកាន់ប្រ​ទេ​សចេនលា តែត្រូវប្រ​ទេ​សនេះចាប់ឃុំ ទុកមិន​ឲ្យ​​មក​វិញ ។​ លុះ​មក​ដល់រដ្ឋកាលស្ដេច ងន់ ចេង (គ.ស.១២៩២) ខែទី៦ ព្រះរាជា​អង្គ​នេះ ទ្រង់ចាត់បេ សកម្មទូត​មួយ​​មក​ប្រ​ទេ​សចេនលា ហើយពេលនោះ ខ្លួនខ្ញុំ​ក៏​ត្រូវចាត់​មក​ជា​មួយ​ដែរ ។​ គឺនៅ​ក្នុង​ខែទី ២​នៃ​ឆ្នាំបន្ទា ប់​មក​ យើង​បាន​ចាកចេញពី​ស្រុក​ ម៉េងជីវ នោះ​មក​ទៀត ។​ លុះថ្ងៃ១៥ ខែទី៣ ​ទើប​ដល់ទីក្រុងចាម នៅកន្ដាល​ផ្លូវ​ ជួបនឹងខ្យល់បក់បញ្ច្រាសពីមុខ​មក​វិញ ​ដែល​​ជា​ហេតុនាំ​ឲ្យ​​មាន​ការ រអាក់រអួល​ក្នុង​ដំនើរ ។​ ដល់​មក​ខែ ៧ដែ ល​ជា​សរទរដូវ ​ទើប​​បាន​​មក​ដល់ប្រ​ទេ​សនេះ ព្រមចំនុចចុះចូលទៅ(១) ។​

១ = ត្រង់នេះ តាមសេចក្ដីប្រែលោក ប៉េលីយោត មិន​ឮ​ថា ព្រមចំនុចចូល​ទេ​ តែនេះប្រែតាមប្រយោគ​ចិន​ អក្សរ ដូច្នេះន័យនេះ​បាន​ត្រឹមតែថាគេព្រមរាក់ទាក់ទទួលបេសកជនប៉ុណ្ណោះ ។​

លុះដល់​មក​រដ្ឋកាលស្ដេច តាយ តេក (គ.ស. ១២៩៧) ខែទី៦ ខ្ញុំជិះនាវាត្រលប់​មក​វិញ ហើយដល់ថ្ងៃ ១២ ខែ ៨ ​ទើប​នាវាចូលចត ដល់កំពង់ផែ​ស្រុក​ស៊ីម៉េង ។​

ចំពោះរឿងប្រពៃណី ​និង​ កិច្ចការ​នៃ​ប្រ​ទេ​សចេនលានេះខ្ញុំមិន​បាន​ដឹងល្អិតល្អន់អស់សេចក្ដីសព្វគ្រប់មែន តែខ្ញុំ ​បាន​ដឹងដោយត្រួសៗអាចនឹងជំរាប​បាន​ដែរ ។​