អ៊ីវ រ៉ាមូស: ក្នុងកំឡុងពេលសង្រ្គាមៈរងទុក្ខវេទនាជាមួយប្រជាជនខ្មែរក្នុងសោកនាដកម

ក្នុងកំឡុងពេលសង្រ្គាមៈរងទុក្ខវេទនាជាមួយប្រជាជនខ្មែរក្នុងសោកនាដកម 
នៅ​ថ្ងៃទី​១៥ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥ លោក យ៉ូសែប ឆ្មារ សាឡាស ជា​អភិបាល​ថ្មី បាន​ប្រមូល​លោក​បូជាចារ្យ​បរទេស​បន្ត​ស្នាក់​នៅ​កម្ពុជា និង​លោក​បូជាចារ្យ​ខ្មែរ (ប្អូន​ប្រុស​របស់​លោក គឺ​លោក​ឪពុក សាឡឹម និង​លោក​ឪពុក សំរើន) នៅ​គេហដ្ឋាន​របស់​លោក​អភិបាល។ នោះ​ជា​ពេល​ដែល​បែក​គ្នា មុន​ពេល​កង​កម្លាំង​ខ្មែរ​ក្រហម​វាយ​ចូល​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ (១៧ មេសា ១៩៧៥) លោក​អភិបាល​ថ្មី​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ “សូម​ប្រាប់​ពិភព​លោក​អំពី​ពួក​យើង” លោក​បាន​និយាយ​ទៅ​កាន់​អស់​លោក​បូជាចារ្យ ដែល​ជា​ពាក្យ​ចុង​ក្រោយ​របស់​លោក។

ជន​បរទេស​ទាំងអស់ បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​គ្នា​នៅ​ឯ​ស្ថានទូត​បារាំង ហើយ​៥​សប្តាហ៍​ក្រោយ​មក ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​បណ្តេញ​លោក​បូជាចារ្យ​បារាំង​ទាំង​អស់ ឲ្យ​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទៅ​ប្រទេស​ថៃ។ លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស ស្រណោះ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដែល​ខ្លួន​លោក​ត្រូវ​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រជាជន​ដ៏​ជាទី​ស្រឡាញ់​របស់​លោក។

ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក លោក​អភិបាល រ៉ាមូស បាន​ផ្តល់​សក្ខីភាព​ថា៖ «ការ​និរទេស​ខ្លួន​គឺ​ជា​ការ​បដិសេធ​ការ​ចាត់​ឲ្យ​ទៅ​បំពេញ​បេសកកម្ម។ យើង​ត្រូវ​បាន​គេ​បណ្តេញ​ចេញ​ដូច​សម្រាម។ ដូច្នេះ យើង​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​ចាត់​ទុក​ថា​គ្មាន​បាន​ការ។ សាសន​ទូត​ជាច្រើន​បាន​ធ្លាក់​ទឹក​ចិត្ត ព្រោះ​ពួក​គេ​មិន​អាច​បំពេញ​ចន្លោះ​ប្រហោង​នៃ​ភាព​គ្មាន​បាន​ការ​នោះ​បាន"។

មួយ​ឆ្នាំប​ន្ទាប់​ពី​ការ​បណ្តេញ​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស បាន​លា​ឈប់​ពី​មុខងារ​របស់​លោក ជា​អភិបាល​ព្រះសហគមន៍​ភូមិភាគ​ភ្នំពេញ។ លោក​បាន​ទៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី (Tanjung Pinang) ដើម្បី​បាន​នៅ​ជិត​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ថែរក្សា​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ជា​ច្រើន​ដែល​បាន​ទៅ​ស្នាក់​នៅ​តាម​ឆ្នេរ​នៃ​ប្រទេស​នោះ។ ដោយ​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ អំពី​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ជាតិ​កម្ពុជា លោក​បាន​ជូន​ដំណឹង​ទៅ​បុរី​វ៉ាទីកង់​អំពី​អនាគត​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​កាតូលិក​ខ្មែរ។ នៅ​ថ្ងៃទី​០៦ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៨៣ ក្រសួង​ប្រកាស​ដំណឹង​ល្អ​នៃ​ប្រជាជន​ទាំង​ឡាយ បាន​បង្កើត​ការិយាល័យ​គាំ​ទ្រ​ការ​ប្រកាស​ដំណឹង​សម្រាប់​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​បាន​ប្រគល់​មុខងារ​ឱ្យ​លោក​អភិបាល អ៊ីវ ទទួល​ខុស​ត្រូវ​លើ​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​ជាតិ​កម្ពុជា នៅ​គ្រប់​ទី​កន្លែង​ដែល​គេ​រស់​នៅ។ លោក​អភិបាល អន់ដ្រេ ឡឺស៊ូអេហ្វ បាន​ជួយ​លោក​ក្នុង​ការ​បំពេញ​បេសកកម្ម​នេះ។ គោល​បំណង​នៅ​ពេល​នោះ គឺ​ដើម្បី​ជួយ​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ជា​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​រស់​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ឱ្យ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​ព្រះសហគមន៍​និង​ភូមិភាគ​របស់​គេ។ ក្នុង​ទិស​ដៅ​បង្កើត​ក្រុម​គង្វាល ដើម្បី​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​មើល​ថែ​ដល់​ប្រជាជន​ចំណាក​ស្រុក។

ការ​ដួល​រលំ​ប្លុក​កុម្មុយនីស្ត និង​ការ​ដក​កងទ័ព​វៀតណាម​ចេញ (១៩៨៩) ជា​យុគ​សម័យ​ថ្មី​បាន​មក​ដល់​កម្ពុជា។ សន្ធិ​សញ្ញា​សន្តិភាព​ក្រុង​ប៉ារីស​ឆ្នាំ​១៩៩១ បាន​ឈាន​ដល់​ការ​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល និង​បង្កើត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថ្មី (ថ្ងៃទី​២៤ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៩៣) ដែល​បើក​ផ្លូវ​ថ្វាយ​ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះនរោត្តម សីហនុ ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​ជា​ថ្មី។

នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៩ លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស បាន​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា អរគុណ​ដល់​គណៈកម្មាធិការ​កាតូលិក​ប្រឆាំង​នឹង​ភាព​អត់ឃ្លាន និង​ដើម្បី​ការ​អភិវឌ្ឍ។ ពេល​នោះ​ស្ថានភាព ព្រះសហគមន៍​កាតូលិក​គឺ​លំបាក​ណាស់។ ទី​សក្ការៈ​បូជា​ភាគ​ច្រើន ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​គ្មាន​សល់​ដូចជា​វិសាល​វិហារ​នៅ​ភ្នំពេញ ដែល​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​បំផ្ទុះ​គ្រាប់​បែក​កម្ទេច​ចោល។ គ្រីស្ត​បរិស័ទ​ជា​ច្រើន​បាន​ស្លាប់ ឬ​ត្រូវ​រស់​នៅ​ខ្ចាត់​ខ្ចាយ។

លោក​បូជាចារ្យ និង​បព្វជិត​បព្វជិតា​ខ្មែរ​ទាំង​អស់ បាន​បាត់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ពេល​ស្រុក​ច្របូក​ច្របល់។ លើស​ពី​នោះ លោក​អភិបាល​មិន​អាច​រស់​នៅ​ផ្ទះ​លោក​អភិបាល​បាន​ទេ ព្រោះ​ផ្ទះ​នោះ​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​សាលា​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ទៅ​ហើយ។ លោក​ក៏​មិន​អាច​ជួប​ជា​មួយ​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​បាន​ដែរ (មាន​ការ​ហាម​ឃាត់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ទាក់​ទង​ជា​មួយ​ជន​បរទេស) លោក​បាន​ដើរ​តាម​បណ្តោយ​មហា​វិថី​ព្រះមុនីវង្ស ដោយ​សង្ឃឹម​ថា​នឹង​បាន​ជួប​អ្នក​ស្គាល់។ គ្រីស្ត​បរិស័ទ​ម្នាក់ បាន​និយាយ​ជា​មួយ​លោក​តែ​ពីរ​បី​ម៉ាត់​ថា៖ «ពួក​យើង​កំពុង​រង់ចាំ​លោក​នៅ​ភោជនីយដ្ឋាន​ដែល​ប្អូន​ថ្លៃ​ខ្ញុំ​គ្រប់គ្រង»។ លោក​អភិបាល បាន​បង្កើត​គណៈកម្មាធិការ​មួយ​ជា​មួយ​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​មួយ​ចំនួន​តូច ដែល​លោក​បាន​ជួប​នៅ​ក្នុង​ភោជនីយដ្ឋាន​នោះ។ ការ​ទាក់​ជា​មួយ​បងប្អូន​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​មាន​ដំណើរ​ទៅ​មុខ​ជា​បណ្តើរៗ​ហើយ។