navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អស្សាជយ: ការជួយសម្ព័ន្ធមិត្ត

ការជួយសម្ព័ន្ធមិត្ត
ក្នុងឆ្នាំ ព.ស. ៨១៣ ស្ដេចអស្សាជយ នគរចាម្ប៉ា ទ្រង់គិតនឹងលើកទ័ពទៅកម្រាបស្រុកប៉ែកខាងជើង តែមិនអាចនឹងលើកទៅដោយទំនើង ទើបមានព្រះរាជសារមកក្រាបទូលអញ្ជើញកុរុងអស្សាជយលើកទ័ពទៅជួយ កុរុងអស្សាជយ ទ្រង់លើកទ័ពកងទ័ពហ្លួងទៅជួយដោយព្រះអង្គឯង កាលស្រេចព្រះរាជសង្គ្រាមហើយ ស្ដេចលើកទ័ពត្រឡប់ព្រះនគរដោយសុវត្ថិភាព។
ប្រមាណមកដល់ក្នុងឆ្នាំ ព.ស. ៨៤០ ស្ដេចសោយទិវង្គត។ ព្រះរាជាអង្គនេះ ជាវីរក្សត្រិយ៍ប្រាកដព្រះកិត្តិយសជា រាជាធិរាជ ១ អង្គក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រតាំងពីផុតរជ្ជកាលកុរុងអស្សាជយ រវាង ព.ស. ៨៤០ ដល់ ៩០០ បានសូន្យទៅ សូម្បីក្នុងពង្សាវតារចិន ក៏មិនមានពោលដល់ការរៀបរៀងព្រះរាជពង្សាវតារគ្រានេះ ក៏ផុតវិស័យនឹងស្រាវជ្រាវឲ្យឃើញមកវិញ ទើបសូមផ្ញើអ្នកសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រឲ្យជួយស្រាវជ្រាវតទៅ។
អស្សាជ័យរាជ

ព្រះបាទអស្សាជ័យរាជ រឺ អស្សកៃ រឺ អសជ្ជ័យ រឺ អាស្សចៃយ្យរាជ្យ (ម.គ.ស ?-១៩១) រជ្ជកាល (ម.គ.ស ២០២-១៩១) បើគិតតាមពង្សាវតារខ្មែរឆ្នាំដែលព្រះថោងឡើងសោយរាជ្យ និង ព្រេងនិទានរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍ហិណ្ឌូដែលចេញពីពារាណសី។ ស្ដេចនេះសោយរាជ្យបាន ១១ ឆ្នាំរួចក៏សុគតទៅ។
អស្សាជ័យរាជ: តាមពង្សាវតារខ្មែរ

តាមពង្សាវតារខ្មែរ

ព្រះថោងបាន​ចាត់ចែង​ឲ្យ​មុខ​មន្ដ្រី​ទៅ​ចរចា​នឹង​ស្ដេច​ចាម​ ​ដើម្បី​ចង​ស្ពាន​មេត្រី​ក្នុង​ន័យ​រួមរស់​ជា​មិត្ដភាព​ក្នុង​តំបន់​ជាមួយ​គ្នា។​ ​

ថ្ងៃមួយ ព្រះថោង​ ​និង​ស្ដេច​ចាម​ ​ព្រះ​នាម​អាស្សចៃយ្យរាជ្យ​ ​កើត​មាន​ជម្លោះ​ឈ្លោះ​មិន​ចុះ​សម្រុង​នឹង​គ្នា​ ​ហើយ​ក៏​កើត​មាន​ជា​សង្គ្រាម​ចម្បាំង​រាំងជល។​ ​ព្រះថោង​បាន​យក​ជ័យ​ជំនះ​ឈ្នះ​កម្ចាត់​ស្ដេច​ចាម​ ​ដែល​រត់​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​ទៅ​ពួន​នៅ​ចម្ប៉ាសក្ដិ បច្ចុប្បន្ន​ទឹកដី​លាវ។​ ​ឥឡូវ​ព្រះថោង​ព្រះ​អង្គ​បាន​គ្រប់គ្រង​ទឹកដី​គោក​ធ្លក​តែ​ម្នាក់ឯង។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ព្រះ​នគរ​ថា​ ​“នគរ​គោក​ធ្លក”។

នៅក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គ បើតាមពង្សាវតារខ្មែរ និង ឯកសារជាច្រើនទៀត លើកលែងតែពង្សាវតារសម្ដេចវាំងជួន ស្ដេច​ចាម​ដែល​ច្បាំង​ចាញ់​ព្រះ​ថោង​កាល​ពី​លើក​មុន បាន​លើកកងទ័ពយ៉ាងគគ្រឹកគគ្រេង មកវាយប្រហារនគរគោកធ្លក។ ស្ដេចចាម​អស្សាជ័យ​​រាជ ដោយ​មាន​កូន​ប្រុស​ប្រាំ​នាក់ ធ្វើ​ជា​មេ​ទ័ព​ជំនួយ បានលើកទ័ពចេញមកពីចម្ប៉ាសក្ដិ។
ពង្សាវតារខ្មែរដែលរៀបចំដោយព្រះអង្គម្ចាស់នព្វរតន៍ បានសរសេរបញ្ជាក់ថា កងទ័ពចាមដោយមានកងទ័ពលាវចូលរួម​ផង បាន​មក​ចោម​ព័ទ្ធ​ទី​ក្រុង​មហា​នគរ​។ ពេល​នោះ​ព្រះ​កុម៉ែ​រាជ​បានកោះប្រជុំ គ្រប់នាម៉ឺនមុខមន្រ្ដីមេទ័ពតូចធំ ដោយមានព្រះបន្ទូល​ថា បើ​យើង​ច្បាំង​តប​នឹង​សត្រូវ​ក៏​បាន​ដែរ តែ​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​យើង នឹង​ត្រូវ​ស្លាប់បាត់បង់ច្រើនជាមិនខាន។ ដូច្នេះគួរណាស់តែយើងធ្វើល្បិច​កិច្ច​កល​ជា​ចាញ់ ខ្លាចចាមហើយ​នាំ​គ្នា​វាយ​សម្រុក​បើក​ផ្លូវ នាំ​គ្រួសារ​រត់ចោលនគរមួយរយៈសិន។ ធ្វើដូច្នេះកងទ័ពចាម និងមានជំនោរចិត្ដក្អេងក្អាង ភ្លេច​ខ្លួន​ហើយ​នាំគ្នា​មក​តាំង​ទី​ក្នុង​មហា​នគរ​ជា​មិន​ខាន។ ពេលនេះ ចាំយើងលើកទាំងទ័ពមនុស្សទាំងទ័ពនាគមកវាយប្រហារ​សត្រូវ​យក​ជ័យ​ជម្នះ​វិញ​។ ទ័ពខ្មែរបានវាយបើកផ្លូវចេញ បានដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា សម្ដេចកុម៉ែរាជ បាននាំពលរេហ៍ទៅរៀបចំទីតាំងបោះបន្ទាយ​ជំរុំ​នៅ នគររាជសីមា។ ព្រះ​អង្គ​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​រៀប​ចំ​កង​ទ័ព មានទ័ពលាវផង បង្ហាត់បង្រៀនហ្វឹកហ្វឺនតាមគ្រប់ក្បួនយុទ្ធសាស្រ្ដ ពិជ័យ​សង្រ្គាម​។ ទ័ព​ចាម​ដូច​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​គិត​មែន បាន​នាំ​គ្នា​មក​តាំង​ទី​នៅ​ក្នុង​ព្រះមហានគរ។ មួយឆ្នាំក្រោយមក សម្ដេចព្រះកុម៉ែរាជ​ ដោយមាន​ជំ​នួយ​ពី​ទ័ព​នាគ​បាន​លើក​ទ័ព​ទៅ​វាយ​ប្រហារ ​កំចាត់​ទ័ព​ចាម​ធ្វើ​អោយ​បរា​ជ័យ​រត់បាក់បែកអស់។ ស្ដេចចាមអស្សាជ័យរាជ ត្រូវរបួស​យ៉ាង​ទម្ងន់ ហើយ​ក៏​បាន​បាត់​បង់​ជីវិត ក្នុង​គ្រា​ចម្បាំង​នោះ​ទៅ​។ រី​ឯ​កូន​ប្រុស​ទាំង​ប្រាំ​នាក់​របស់ស្ដេចចាមត្រូវកងទ័ពខ្មែរ និងកងទ័ពនាគចាប់បាន។ កូន​ស្ដេច​ចាម​ទាំង​ប្រាំ​នាក់​ បាន​ទទួល​ខ្លួន​ចុះ​ចាញ់ សុំ​ចំណុះ និង​សុំ​បម្រើព្រះ​ថោង​រៀង​រហូត​ត​ទៅ។
ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរព្រះកុម៉ែរាជបានតែងតាំងកូនស្ដេចចាមឈ្មោះ សុរិយាវរមិន្ទអោយគ្រប់គ្រងស្រុកទ្រាំង ដោយ​មាន​ទី​តាំង​នៅ​លើ​ភ្នំ​បា​យ៉ង់​កោ ព្រះ​សុរិយោទេវេស អោយ​ទៅ​គ្រប់គ្រងស្រុកបាទីដោយតាំងទីនៅលើភ្នំជីសូរ ព្រះបរមេន្ទ្រាវរមិន្ទ ​អោយ​ទៅ​គ្រប់​គ្រង​ស្រុកលើកដែក ព្រះ​សុរិយាវរមិន្ទ អោយ​ទៅ​គ្រប់​គ្រង​ស្រុកត្បូងឃ្មុំ និងព្រះស្រេន្ទ្រាវរមិន្ទ អោយទៅត្រួតត្រាស្រុកស្ទោង។
អស្សាជ័យរាជ: ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគ៩

ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគ៩

បើតាមសៀវភៅប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគទី៩ រឿងទី១៤ ស្ដេច​ព្រះ​ថោង ហេតុ​តែ​ឧប​និស្ស័យ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​កោះ និង​ដោយ​បាន​នមស្ការ​របស់ព្រះពុទ្ធ​ផង ក៏​មាន​តម្រិះ​ប្រាជ្ញា​វាង​វៃ, វេលា​យប់​ស្ងាត់ នាំ​មន្ត្រី​ចាស់​ម្នាក់ ដែល​ជា​ទំនុក​ទុក​ចិត្ត យក​ដុំ​មាស​ប៉ុន​ផ្លែ​ខ្វិត​ទៅ​កប់​ក្រោម​គល់​ធ្លក ជម្រៅ ៣ ហត្ថ ហើយ​តាក់​តែង​ជា​សាវតារ សរសេរ​ជាក់​តាំង​ពី​ជីតា​ទួត​របស់​លោក​ថា "បាន​មក​ចាប់​កាប់​គាស់​រាន​ទឹកដី​កោះ​នេះ តាំង​ពី​ដុះ​ឡើង បាន​ទាំង​កប់​ដុំ​មាស​ប៉ុន​ផ្លែ​ខ្វិត​ក្រោម​គល់​ធ្លក ជម្រៅ ៣ ហត្ថ ទុក​ជា​ភស្តុតាង, ដី​កោះ​ព្រះ​កេរ្តិ៍​នេះ ត្រូវ​បាន​ជា​ចំណែក ចែក​ឲ្យ​ស្ដេច​ព្រះ​ថោង​ជា​ចៅ" ហើយ​យក​សាវតារ​ទៅ​រោល​ផ្សែង​ភ្លើង​ឲ្យ​ក្រហម​ជាំ ល្មម​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​ជា​របស់​ចាស់​ចុះ​មក​មែន។
តែង​សេចក្ដី​ដូច្នេះ​ស្រេច ទើប​ព្រះ​ថោង ប្រើ​សេនា​ទាហាន​ឲ្យ​ទៅ​បណ្ដេញ​ស្ដេច​ចាម។ ស្ដេច​ចាម មិន​ព្រម​ដើរ​ចេញ ប្រុង​លើក​ទ័ព​ច្បាំង​គ្នា ដោយ​អះ​អាង​ថា ជា​កេរ្តិ៍​ដំណែល​រៀង​ៗ ខ្លួន។ ព្រះ​ថោង តវ៉ា​ថា "យើង​អាង​មាន​ព័ស្តុតាង​ជា​កេរ្តិ៍​ដំណែល​របស់​យើង បាន​ជា​ហ៊ាន​បណ្ដេញ​អ្នក​ឯង"។ ស្ដេច​ចាម​ថា "អ្នក​មាន​ព័ស្តុតាង​យ៉ាង​ណា?” ។ ព្រះ​ថោង​ថា "យើង​អាង​សាវតារ​ពី​ជីតា​យើង​ចែក​ដី​កោះ​នេះ​ឲ្យ លោក​បាន​ទាំង​កប់​ដុំ​មាស​ប៉ុន​ផ្លែ​ខ្វិត ក្រោម​គល់​ធ្លក ជម្រៅ ៣ ហត្ថ ជា​ភស្តុតាង​ទុក​ឲ្យ​យើងៗ មិន​ទាន់​ទាំង​បាន​ទៅ​គាស់​មាស​នោះ​ផង, បើ​មិន​ជឿ​ត្រូវ​តាំង​ភ្នាល់​គ្នា​យក​ឈ្នះ​ចាញ់ ត្រង់​បន្ទាល់​នេះ​ចុះ"។ ស្ដេច​ចាម ជា​មនុស្ស​ឆោត ព្រម​ចុះ​សន្យា​នឹង​ព្រះ​ថោង ទទួល​ឈ្នះ​ចាញ់​ត្រង់​មាន​ភ័ស្តុតាង​ក្នុង​សាវតារ​ពីរ​ខៈ គឺ ១- ត្រង់​ថា​ជីតា​ចែក​ឲ្យ, ២- មាន​កប់​ដុំ​មាស​នៅ​គល់​ធ្លក, ថា​បើ​ពិត​ជា​មាន សុខ​ចិត្ត​ដើរ​ចេញ​ពី​ទី​នេះ ទើប​ទ្រង់​កំហែង​ទារ​សាវតារ​ពី​ព្រះ​ថោង​មើល។ ព្រះ​ថោង​យក​សាវតារ​មក​ឲ្យ​មើល រួច​សង្ខើញ​ឲ្យ​ជីក​ដី​ក្រោម​គល់​ធ្លក​រក​ដុំ​មាស​ទៀត។ លុះ​ឃើញ​ពិត​ទាំង​ពីរ​ខ ស្ដេច​ចាម ទាល់​ប្រាជ្ញា តែ​ក្រាញ​មិន​ព្រម​ដើរ​ចេញ ក៏​រក​រឿង​នឹង​លើក​ទ័ព​មក​ប្រឆាំង។ ព្រះ​ថោង ដឹង​រឿង​ដូច្នោះ ក៏​លើក​ទ័ព​ទៅ​សង្គ្រុប​មុន មិន​ឲ្យ​ដឹង​ខ្លួន ចាប់​បាន​ទាំង​ស្ដេច​ចាម និង​សេនា​ទាហាន។ ស្ដេច​ចាម អង្វរ​សុំ​ជីវិត សុខ​ចិត្ត​ថ្វាយ​ទឹក​ដី និង​សេនា​ទាហាន។ ព្រះ​ថោង ក៏​លែង​ទោស ហើយ​ដេញ​ឲ្យ​ទៅ​នៅ​ភ្នំ​ក្រោម។ ស្ដេច​ចាម ឈឺ​ចិត្ត​ចុក​ឈាម​ស្លាប់​ទៅ។ ពួក​បណ្ដា​រាស្ត្រ​ចាម​ប្រុស​ស្រី​ប៉ុន្មាន ព្រះ​ថោង ក៏​រឹប​ដាក់​បន្ថោក​សាសន៍​ដាក់​ជា​ជាតិ កួយ ព័រ អស់​ទៅ។ (ក្នុងប្រជុំរឿងព្រេងគេថាព្រះថោងជាស្ដេចមន កាលណោះ គឺឆ្នាំ ៦៦ រឺ ៧៦ នៃ គ.ស.)
អឡស្សរាជ

ព្រះបាទអឡស្សរាជ រឺ ស្ដេចកំជិលផេះ (គ.ស ១០៥៥-១១១១) រជ្ជកាល (គ.ស ១០៧១-១១១១) ពង្សាវតារសម្ដេច​វាំង​ជួន​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ព្រះ​ម្នាង​ស្វាយ​ ​មហេសី​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ក្នុង​ឆ្នាំវក​ ​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ ​អឡស្សរាជ។​
ក្រោយ ​ដែល​ព្រះបាទបក្សីចាំក្រុង ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៩​ ​ចូល​ទិវង្គត​ ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះ​អឡស្សរាជ​ ​បាន​ឡើង​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បន្ដ​ពី​ព្រះ​អង្គ។ ទ្រង់ជាក្សត្រខ្មែរទី២០។ ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ថា​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ​ព្រះ​អឡស្ស​ ​វរោរង្សី​ ជាតិ​ក្សត្រា​មហា​រាជា​ធិរាជ។
អឡស្សរាជ: កត់សំគាល់

កត់សំគាល់
ក្នុង​បញ្ហា​កូនចៅ​របស់​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​គណៈកម្មកា​រៀបចំ​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ​ ​ដឹកនាំ​ដោយ​សម្ដេច​សង្ឃនាយក​ទៀង​ ​ដែល​ក្នុង​នោះ​មាន​សម្ដេច​សង្ឃនាយក​ប៉ានដែរ​ ​បាន​តាក់តែង​សរសេរ​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​បទុមវរវង្ស។​ ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ដែល​បាន​យាង​ទៅ​កំសាន្ដ​នៅ​ទួល​បាសាន្ត​ ​បាន​ជួប​ស្រឡាញ់​ ​និង​រៀប​ការ​ជាមួយ​នឹង​នាងនាគ។ ​ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​ពង​ ​ដែល​ជា​ពញា​រោង ​និង​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​ ​ដែល​មាន​ភ្នែក​ទិព្វ​ ​គឺ​ព្រះបាទ​បទុមសុរិយវង្ស។​

ព្រះបាទបទុមសុរិយវង្ស​ ​បាន​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ស្ដេច​កំជិលផេះ។​ ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​សោយរាជ្យ​នគរ​ខ្មែរ​បាន​ ១៩០​​ឆ្នាំ។​

ចំណែក​ឯ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​វិញ​ ​ក៏​បាន​កត់សំគាល់​ដែរ​ថា​ ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​ជា​កូន​របស់​ព្រះបាទ​បទុមសុរិយវង្ស។ ​តែ​ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស​ជា​កូន​របស់​ព្រះបាទ​អាទិត្តវង្ស។ ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស​ជាមួយ​ស្នំ​ឯក​អ្នក​ព្រះ​ម៉ែនាងបទុមកេសរ​ ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​ស្ដេច​កំជិល​ក្នុង​ឆ្នាំវក។​ ​ហើយ​ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយទៀត​ ​ព្រះ​នាម​ពញារាជ។

ពង្សាវតារវត្ដ​ទឹកវិលបាន​សរសេរ​ថា​ ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​នេះ​ខ្ជិល​ណាស់​ ​គឺ​ខ្ជិល​តាំង​តែ​ពី​ដើរ​ ​ពី​ដេក​ ​ពី​រៀនសូត្រ៘​ ​និង៘​ ​ធំ​ឡើង​កាលណា​ ​ថ្ងៃមួយ​ ​ពួក​​មីនុំមីនាង​បរិវារ​បាន​នាំ​ទៅ​លេង​ក្រសាល​ក្នុង​ព្រៃ។​ ​អស់កំលាំង​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ឈប់​សំរាកផ្ទំ​លង់លក់​ក្រោម​ដើម​ជ្រៃ​មួយ​ក្បែរ​មាត់​ ស្ទឹង។​ ​ហេតុតែ​ព្រះ​អង្គ​មានបុណ្យ​ ​ត្រូវ​ឡើង​គ្រងរាជប្រទេស​កម្ពុជា​ ទេពតា​ក៏​ជប់​ដំណែង​ឲ្យ​ចេញ​ជា​សត្វ​មួយ​ ​ហោះ​ទៅ​យំ​ដាក់​ត្រចៀក​ស្ដេច​កំជិលផេះ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ខឹង​ខ្ញាល់​ខ្លាំង​ណាស់​ ​ចាប់​សត្វ​នោះ​ជាប់​ ​ហើយ​ហុច​ឲ្យ​ក្រុម​ស្រី​បរិវារ​ ​យក​ទៅ​អាំង​ចំអិន​ទុក​ថ្វាយ​ព្រះ​អង្គ​សោយ។​ ​សោយ​រួច​កាលណា​ ក្នុង​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ​ ​ទេវតា​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រក់​ទឹក​អម្រឹត​មកលើ​ព្រះ​អង្គ។​ ​ភ្លាម​មួយ​រំពេច​នោះ​ដែរ​ ​ពញា​កំជិលផេះ​ក៏​ចេះ​ចាំ​ស្ទាត់​ ​គ្មាន​ភ្លេច​ភ្លាត់​អ្វី​ទាំងអស់​ ​នូវ​គ្រប់​ចំណេះវិជ្ជា​ ​ដោយ​មិនបាច់​ខំប្រឹង​ប្រែង​រៀនសូត្រ។​

រីឯ​ ពញារាជ ​ថ្ងៃ​ក្រោយមក​ ​ត្រូវ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​ជា​បង​ ​តែងតាំង​ឲ្យទៅ​គ្រប់គ្រង​ទឹកដី​នៅ​កោះ​ឫស្សីកែវ។​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​គោរម​នាម​ ​ចៅពញារាជមេត្រី​ ដោយ​ទទួល​ភារកិច្ច​បន្ថែម​ពី​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​ ត្រូវ​ថែរក្សា​ទំនុកបំរុង​ផ្គត់ផ្គង់​វត្ដ​អារាម​ទាំង​ប្រាំ​ ​និង​ព្រះ​ចេតិយ​ដែល​តំកល់​ទុក​ព្រះ​ឧណ្ណាលោម។​

ដោយសារ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ទឹក​អម្រឹត​ប្រក់ព្រំ​ពី​ទេវតា​ ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​មាន​អាយុ​វែង​យឺនយូរ​ណាស់។​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ្យ​បាន​ ១៩០​ ​ឆ្នាំ​ ​ហើយ​សុគត​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​ ២០៥ ​វស្សា។​
អាកណិហ្ស ម៉ូ

អាកណិស ម៉ូនីកា មុលចូតូ ( ចាការតា, 1 ខែកក្កដា, 1986) គេស្គាល់ផងដែរដោយឈ្មោះដំណាក់កាលរបស់គាត់ អាកណិហ្ស ម៉ូ () គឺជាតារាចម្រៀងនិងជាសិល្បករសញ្ជាតិ ឥណ្ឌូនេស៊ី ។ លោកបានចាប់ផ្តើមអាជីពរបស់លោកនៅក្នុងឧស្សាហកម្មកម្សាន្តនៅអាយុប្រាំមួយដែលជាតារាចម្រៀងកូន។ កំពុបានចេញអាល់ប៊ុមទាំងបីនៃកុមារដែលបានគ្រប់គ្រងក្នុងការផ្តល់ឈ្មោះរបស់គាត់ទៅជួរដេកនៃតារាចម្រៀងដ៏ពេញនិយមមួយ។ បន្ថែមពីលើការច្រៀងលោកក៏មានវត្តមាននៅកម្មវិធីទូរទស្សន៍ជាច្រើនរបស់កុមារមួយ។ នៅពេលដែលក្មេងជំទង់មួយ Agnes បានចាប់ផ្តើមចុះចូលទៅក្នុងពិភពនៃការសម្ដែងនេះ។ រូបរាងរបស់គាត់នៅលើល្ខោនអូប៉េរ៉ាសាប៊ូ អាពាហ៍ពិពាហ៍ដំបូង (ឆ្នាំ ២០០១) គាត់ទទួលបានជោគជ័យ។ បន្ទាប់មក កំពុ បានសម្ដែងក្នុងស៊េរីនៃល្ខោនអូប៉េរ៉ាសាប៊ូដែលធ្វើឱ្យវាសិល្បករវ័យជំទង់ខ្ពស់បំផុតបង់ប្រាក់នៅពេលនោះ។. ម៉ូនីកាម្តងចុះថ្ងៃទីតារាចម្រៀងកូរ៉េវ៉ុននោះទេប៉ុន្តែវាមានភាពច្បាស់លាស់បង្ហាញអំពីភាពត្រឹមត្រូវទាក់ទងគ្នារបស់ពួកគេក្រោយព័ត៌មាននេះនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ នោះទេ
left|thumb|alt=|មួយម៉ូនីកា
left|thumb|alt=|មួយម៉ូនីកា

Category:តារាចម្រៀងឥណ្ឌូនេស៊ី
អាការិ គិតូ

ជាតារាសម្តែងសំលេងតួស្រីនិងអ្នកចម្រៀងស្រីប្រជាជនជប៉ុន កំណើតនៅខេត្តអៃឈិ ជាប់ទាក់ទងជាមួយប៉្រូហ្វីត (Pro-fit) ចាប់ផ្តើមក្លាយជាតារាសម្តែងសំលេងឆ្នាំ ២០១៤ បានដើរតួនាទីសំខាន់ដំបូងរបស់នាងក្នុងរឿង Time Bokan 24 (២០១៦) ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកបានទទួលតួនាទីធំ ៗ និងឈានមុខគេជាងមុន។ ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៩ នាងបានបង្ហាញខ្លួនជាតារាចម្រៀងនៅក្រោមស្លាកតន្ត្រីផូនីខែនយ៉ន (Pony canyon)
អាការិ គិតូ: Filmography

Filmography 

 គំនូរជីវចលទូរទស្សន៍ 
ឆ្នាំឈ្មោះរឿងតួនាទីប្រភព2014Gugure! Kokkuri-sanClassmate AInvaders of the Rokujyōma!?Maki AikaWolf Girl and Black PrinceKana YajimaYuki Yuna Is a HeroFemale student A2015Cross AngeMaryLance N' MasquesBoy AWorld Break: Aria of Curse for a Holy SwordsmanFemale clerk2016ErasedHiromi Sugita (child)Lostorage incited WIXOSSFemale students, Rio's friendShōnen MaidAkira NakaijimaTaboo TattooAryabahtaTime Bokan 24Calen2017Alice & ZourokuYonaga HinagiriBlend SKaho HinataClassroom of the EliteSuzune HorikitaMinami Kamakura High School Girls Cycling ClubNagisa MoriTime Bokan 24: The Villains’ Strike BackCalenTsuredure ChildrenKana IjimaUQ Holder! Magister Negi Magi! 2Mizore Yukihiro2018Aikatsu Friends!Kazune Yuki (age 9), Rinna ShinkaiHarukana ReceiveAi TanaharaLast PeriodKikazaruLostorage conflated WIXOSSReiraMs. Koizumi Loves Ramen NoodlesMisa NakamuraRecord of Grancrest WarSiluca MeletesSeven Senses of the Re'UnionSatsuki UsuiSSSS.GridmanHassUma Musume Pretty DerbySeiun Sky2019Wataten!: An Angel Flew Down to MeNoa HimesakaDemon Slayer: Kimetsu no YaibaNezuko KamadoHitori Bocchi no Marumaru SeikatsuAru HonshōRe:Stage! Dream Days♪Sayu TsukisakiThe Demon Girl Next DoorMomo ChiyodaThe Ones WithinKarin SarayashikiAikatsu on Parade!Rinna Shinkai2020Adachi to ShimamuraSakura AdachiEx-ArmArmaFly Me to the MoonTsukasa TsukuyomiIn/SpectreKotoko IwanagaToilet-Bound Hanako-kunNene Yashiro

 Original net animation 
ឆ្នាំឈ្មោះរឿងតួនាទីប្រភព2020Cagaster of an Insect CageLydi

 ភាពយន្ត 
ឆ្នាំឈ្មោះរឿងតួនាទីប្រភព2020Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba the Movie: Mugen TrainNezuko Kamado

 វីដេអូហ្គេម 
ឆ្នាំឈ្មោះហ្គេមតួនាទីចំណាំប្រភព2015Kantai Collection, , , , 2016Akiba's BeatAcquire-chan2017Re:Stage! Prism StepSayu TsukisakiMagia Record: Puella Magi Madoka Magica Side StoryEmiri Kisaki2018Azur Lane, , Record of Grancrest WarSiluca Meletes2019AI: The Somnium FilesAibaLove Live! School Idol Festival - All StarsKanata KonoeBloodstained: Ritual of the NightAnneTouhou CannonballHakurei ReimuArknightsSilence2020Fate/Grand OrderErice Utsumi
អាការិ គិតូ: គំនូរជីវចលទូរទស្សន៍

គំនូរជីវចលទូរទស្សន៍ 
ឆ្នាំឈ្មោះរឿងតួនាទីប្រភព2014Gugure! Kokkuri-sanClassmate AInvaders of the Rokujyōma!?Maki AikaWolf Girl and Black PrinceKana YajimaYuki Yuna Is a HeroFemale student A2015Cross AngeMaryLance N' MasquesBoy AWorld Break: Aria of Curse for a Holy SwordsmanFemale clerk2016ErasedHiromi Sugita (child)Lostorage incited WIXOSSFemale students, Rio's friendShōnen MaidAkira NakaijimaTaboo TattooAryabahtaTime Bokan 24Calen2017Alice & ZourokuYonaga HinagiriBlend SKaho HinataClassroom of the EliteSuzune HorikitaMinami Kamakura High School Girls Cycling ClubNagisa MoriTime Bokan 24: The Villains’ Strike BackCalenTsuredure ChildrenKana IjimaUQ Holder! Magister Negi Magi! 2Mizore Yukihiro2018Aikatsu Friends!Kazune Yuki (age 9), Rinna ShinkaiHarukana ReceiveAi TanaharaLast PeriodKikazaruLostorage conflated WIXOSSReiraMs. Koizumi Loves Ramen NoodlesMisa NakamuraRecord of Grancrest WarSiluca MeletesSeven Senses of the Re'UnionSatsuki UsuiSSSS.GridmanHassUma Musume Pretty DerbySeiun Sky2019Wataten!: An Angel Flew Down to MeNoa HimesakaDemon Slayer: Kimetsu no YaibaNezuko KamadoHitori Bocchi no Marumaru SeikatsuAru HonshōRe:Stage! Dream Days♪Sayu TsukisakiThe Demon Girl Next DoorMomo ChiyodaThe Ones WithinKarin SarayashikiAikatsu on Parade!Rinna Shinkai2020Adachi to ShimamuraSakura AdachiEx-ArmArmaFly Me to the MoonTsukasa TsukuyomiIn/SpectreKotoko IwanagaToilet-Bound Hanako-kunNene Yashiro
អាការិ គិតូ: វីដេអូហ្គេម

វីដេអូហ្គេម 
ឆ្នាំឈ្មោះហ្គេមតួនាទីចំណាំប្រភព2015Kantai Collection, , , , 2016Akiba's BeatAcquire-chan2017Re:Stage! Prism StepSayu TsukisakiMagia Record: Puella Magi Madoka Magica Side StoryEmiri Kisaki2018Azur Lane, , Record of Grancrest WarSiluca Meletes2019AI: The Somnium FilesAibaLove Live! School Idol Festival - All StarsKanata KonoeBloodstained: Ritual of the NightAnneTouhou CannonballHakurei ReimuArknightsSilence2020Fate/Grand OrderErice Utsumi
អាការិ គិតូ: Discography

Discography 

 ស៊ិងហ្គឺល 
ឆ្នាំទីព័ត៌មានលម្អិតស៊ិងហ្គឺលចំណាត់ថ្នាក់ Oricon
 "Desire Again": 20191"Swinging Heart"

 ចេញផ្សាយ: ១៦ តុលា ២០១៩
 ស្លាកតន្ត្រី: Pony Canyon1120202"Desire Again"

 ចេញផ្សាយ: ២៦ កុម្ភៈ ២០២០
 ស្លាកតន្ត្រី: Pony Canyon14

 អាល់ប៊ុម 
ឆ្នាំទីព័ត៌មានលម្អិតអាល់ប៊ុមចំណាត់ថ្នាក់ Oricon20201"Style"

 ចេញផ្សាយ:  ១០ មិថុនា ២០២០
 ស្លាកតន្ត្រី: Pony Canyon7
អាការិ គិតូ: ស៊ិងហ្គឺល

ស៊ិងហ្គឺល 
ឆ្នាំទីព័ត៌មានលម្អិតស៊ិងហ្គឺលចំណាត់ថ្នាក់ Oricon
 "Desire Again": 20191"Swinging Heart"

 ចេញផ្សាយ: ១៦ តុលា ២០១៩
 ស្លាកតន្ត្រី: Pony Canyon1120202"Desire Again"

 ចេញផ្សាយ: ២៦ កុម្ភៈ ២០២០
 ស្លាកតន្ត្រី: Pony Canyon14
អាការិ គិតូ: អាល់ប៊ុម

អាល់ប៊ុម 
ឆ្នាំទីព័ត៌មានលម្អិតអាល់ប៊ុមចំណាត់ថ្នាក់ Oricon20201"Style"

 ចេញផ្សាយ:  ១០ មិថុនា ២០២០
 ស្លាកតន្ត្រី: Pony Canyon7
អាការិ គិតូ: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

  
  
 អាការិ គិតូ - នៅធ្វិតថឺរ
 អាការិ គិតូ - នៅអ៊ីនស្ត្រាហ្គ្រែម

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងសំឡេងជប៉ុន
អាការិ ណាណាវ៉ុ

អាការិ ណាណាវ៉ុ ( ១២ វិច្ឆិកា ១៩៩៥ - ) គឺជាអ្នកចម្រៀងនិងយូធូបឺរស្រីជនជាតិជប៉ុនមកពីអូសាកា
អាការិ ណាណាវ៉ុ: Discography

Discography 

 Independent releases 
+TitlePeak Oricon chart position Release date: July 4, 2017— Release date: July 4, 2017— Release date: August 22, 2017107 Release date: February 14, 201877

 Major releases 

 Singles 
+TitlePeak Oricon chart positionJapan Hot 100 position Release date: August 22, 20183390

 Albums 
+TitlePeak Oricon chart positionJapan Hot Albums position Release date: October 3, 20181514Dameleon
 Release date: October 2, 201920—Manga Mitaina Koibito ga Hoshi!
 Release date: April 8, 202017—
អាការិ ណាណាវ៉ុ: Major releases

Major releases 

 Singles 
+TitlePeak Oricon chart positionJapan Hot 100 position Release date: August 22, 20183390

 Albums 
+TitlePeak Oricon chart positionJapan Hot Albums position Release date: October 3, 20181514Dameleon
 Release date: October 2, 201920—Manga Mitaina Koibito ga Hoshi!
 Release date: April 8, 202017—
អាការិ ណាណាវ៉ុ: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 Official website 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងជប៉ុន
អាកាសគភ៌

អាកាសគភ៌ (សំស្ក្រឹត:Ākāśagarbha  ) គឺជា ព្រះពោធិសត្វ នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា ចិន ជប៉ុន និងកូរ៉េ ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយធាតុដ៏អស្ចារ្យ ( មហាភុត ) នៃលំហ ( <i id="mwEw">អាកាស</i> ) ។
អាកាសគភ៌: ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ 
អាកាសគភ៌ ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ព្រះពោធិសត្វ​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ​អង្គ​ក្នុង​ចំណោម​ព្រះ​ពោធិសត្វ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ទាំង​ប្រាំបី។ ឈ្មោះរបស់គាត់អាចត្រូវបានបកប្រែជា "រតនាគារលំហគ្មានព្រំដែន" ឬ "ឃ្លាំងទុកជាមោឃៈ" ដូចដែលប្រាជ្ញារបស់គាត់ត្រូវបានគេនិយាយថាគ្មានព្រំដែនដូចជាលំហ។ ជួនកាលគាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបងប្អូនភ្លោះនៃ "ឃ្លាំងផែនដី" ព្រះពោធិសត្វ ក្សិតិគភ៌ ហើយថែមទាំងត្រូវបានរៀបរាប់ដោយសង្ខេបនៅក្នុង Kṣitigarbha Bodhisattva Pūrvapraṇidhāna Sūtra ។

ទាក់ទងនឹងគុណសម្បត្ដិរបស់ព្រះពុទ្ធ គោត្តម ទ្រង់អាចជម្រះអំពើរំលងបាន។

Kūkai ដែលជាស្ថាបនិកនៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា Shingon បានជួបជាមួយព្រះសង្ឃដ៏ល្បីល្បាញមួយអង្គដែលត្រូវបានគេនិយាយថាបានសូត្រ មន្តអាគម ម្តងហើយម្តងទៀតអំពី អាកាសគភ៌ ក្នុងនាមជាអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាវ័យក្មេង។ Kūkai បានបង្រៀនជាមួយគាត់អំពី Kokuzou-Gumonji (វិធីសាស្រ្តគោលលទ្ធិសម្ងាត់ 虚空蔵求聞持法) ។ នៅពេលដែលគាត់បានសូត្រមន្តនោះ គាត់បានជួបប្រទះនូវនិមិត្តមួយ ដែល អាកាសគភ៌ បានប្រាប់គាត់ឱ្យទៅ រាជវង្សថាង ដើម្បីស្វែងរកការយល់ដឹងអំពី Mahāvairocana Abhisaṃbodhi Sūtra ។  ក្រោយមកគាត់បានទៅប្រទេសចិនដើម្បីរៀន Tangmi ពី Huiguo ហើយបន្ទាប់មកបន្តស្វែងរកនិកាយ Shingon នៃព្រះពុទ្ធសាសនា Esoteric នៅ Heian ប្រទេសជប៉ុន ។
អាកាសគភ៌: ព្រះសូត្រ

ព្រះសូត្រ 
មាន ​មហាយានសូត្រ ​ជា​ច្រើន​ដែល​ព្រះពោធិសត្វ​អាកាសគភ៌:

 《虛空藏菩薩經》 ( Ākāśagarbha Bodhisattva Sūtra T.405)
 《佛説虚空藏菩薩神呪經》( Buddha Speaks the Ākāśagarbha Bodhisattva Dhāraṇī Sūtra T.406)
 《虛空藏菩薩神呪經》( Ākāśagarbha Bodhisattva Dhāraṇī Sūtra T.0407)
 《虛空孕菩薩經》 ( Ākāśagarbha Bodhisattva Sūtra T.0408)
 《觀虚空藏菩薩經》( The Meditation on Ākāśagarbha Bodhisattva Sūtra T.0409)
 《虚空藏菩薩能滿諸願最勝心陀羅尼求聞持法》( វិធីសាស្រ្តនៃជ័យជំនះ, សំខាន់នៃ ធរណី សម្រាប់ការមានបំណងប្រាថ្នាបានស្តាប់ដោយ 1-Bodhisats សំណូមពរ ) ។
 《大虚空藏菩薩念誦法》( វិធីសាស្ត្រនៃការហៅមហា Ākāśagarbha Bodhisattva T.1146)
 《聖虛空藏菩薩陀羅尼經》 ( Dhāraṇī of the Space-Store-Bodhisattva T.1147)
 《佛説虚空藏陀羅尼》( Buddha Speaks the Ākāśagarbha Dharāṇi T.1148)
 《五大虚空藏菩薩速疾大神驗祕密式經》( The Five Great Ākāśagarbha Bodhisattvas Sūtra T.1149)
 《虛空藏菩薩問七佛陀羅尼呪經》( Ārya Saptabuddhaka Sūtra ឬ Dhāraṇī នៃ Space-Store សំណួរព្រះពោធិសត្វទៅកាន់ព្រះពុទ្ធប្រាំពីរអង្គ T.1333)
 《如來方便善巧呪經》 (Inantation of the Tathāgatas' Skillful Means T.1334)

បន្ថែមពីលើនេះ ព្រះអង្គបានលេចចេញជាសង្ខេបនៅក្នុងជំពូកចុងក្រោយនៃ Kṣitigarbha Bodhisattva Pūrvapraṇidhāna Sūtra ដោយសុំឱ្យ ព្រះពុទ្ធ ផ្សាយអំពីអត្ថប្រយោជន៍នៃការសរសើរទាំងព្រះសូត្រ និង អាកាសគភ៌ ។
អាកាសគភ៌: មន្ត្រ

មន្ត្រ 
មន្ត្រ របស់ អាកាសគភ៌ ត្រូវបានគេជឿថា ផ្តល់នូវប្រាជ្ញា និងគំនិតច្នៃប្រឌិត និងកំចាត់ភាពល្ងង់ខ្លៅ។
រូបភាពតូច| រូបសំណាក អាកាសគភ៌ នៅ Jingo-ji ប្រទេសជប៉ុន។ សតវត្សទី 9

 ចិនបុរាណ៖南無虚空藏菩薩
 ចិន ( ភីនអ៊ីន ) : Nāmo xūkōngzàng púsà
 ភាសាជប៉ុន ( Rōmaji ): Namu Kokuzō bosatsu
 កូរ៉េ៖ Namu Heogongjang Bosal
 វៀតណាម៖ 
 ការបកប្រែ៖ ថ្វាយបង្គំដល់ព្រះពោធិសត្វ Ākāśagarbha

«​មន្ត​ផ្កាយ​ព្រឹក​» គឺជា​ក្បួន​ទូទៅ​មួយ​ដែល​គេ​អនុវត្ត​នៅក្នុង ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ស៊ីង​ហ្គន ​។ វាត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់បំផុតជាផ្នែកនៃពិធី Gumonjihō ដែលត្រូវបានគេនិយាយថាដើម្បីកែលម្អការចងចាំរបស់មនុស្សម្នាក់អំពីការបង្រៀន និងត្រូវបានចេញមកពីសូត្រមួយហៅថា Kokūzō Bosatsu nō man shogan saishō shin darani gumonji hō虛空藏菩薩能滿諸願最勝心陀羅尼求聞持法 (Taishō Canon #1145) ។ ធម្មទេសនា​នេះ​គឺ៖    

 សំស្ក្រឹត៖ namo ākāśagarbhāya oṃ ārya kāmāri mauli svāhā (នមោ អាកាឞគភ៌ាយ ឱម អារ្យ កាមារិ មៅលិ ស្វាហា)
 ចិនបុរាណ៖南無，阿迦捨，揭婆耶，唵，阿唎，迦麼唎，慕唎，莎嚩訶
 ចិន ( ភីនអ៊ីន )៖ Nánmó, ājiāshě, jiēpóyé, ǎn, ālì, jiāmelì, mùlì, shāmóhē
 ភាសាជប៉ុន ( Rōmaji ): nōmu akyasha kyarabaya om arikya mari bori sowaka
 ការបកប្រែ៖ គោរពបូជាដល់ អាកាសគភ៌, អូម -ម្កុដនៃសត្រូវដ៏ថ្លៃថ្នូនៃ កាម - ស្វាហា
អាកាសចរណ៍ឡាវ ជើងហោះហើរ លេខ៣០១

អាកាសចរណ៍ឡាវ ជើងហោះហើរ លេខ៣០១ គឺជាជើង​ហោះ​ហើរ​ដឹកអ្នកដំណើរ ខ្សែហោះហើរក្នុងស្រុក ដែលមានគោលដៅពី​ទីក្រុង​វៀងចន្ទន៍​ទៅ Pakse​ នៃប្រទេសឡាវ​។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៦ ខែ​តុលា​ ឆ្នាំ២០១៣ យន្ដហោះប្រភេទ ATR 72-600 ដែលជាយន្ដហោះប្រើប្រាស់សម្រាក់ជើងហោះហើរនេះ បានប្រទះគ្រោះថ្នាក់ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទន្លេ​មេគង្គ​នៅ​ក្នុង Pakse​; ដែលបង្កឲ្យអ្នកធ្វើដំណើរទាំងអស់ រួមទាំងអាកាសយានិក ស្លាប់បាត់បោះជីវិត ទាំងអស់ ៤៩ នាក់។
អាកាសចរណ៍ឡាវ ជើងហោះហើរ លេខ៣០១: យន្តហោះ

យន្តហោះ 

យន្តហោះ​ដែលធ្លាក់នេះ ​គឺ​ជាប្រភេទ ATR 72-600​, មានអត្តលេខ​ចុះឈ្មោះ RDPL​-34233 លេខ​ស៊េរី 1071 ហើយធ្លាប់បានធ្វើការហោះហើរសរុបចំនួន ៧៥៨ ម៉ោង​នៃ​ការ​ហោះ​ហើរ (hours of flight)​។ វា​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់​ទៅ​ឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​ឡាវ​នៅ​ថ្ងៃទី២៩ ខែ​មីនា​ ឆ្នាំ២០១៣ ។
អាកាសចរណ៍ឡាវ ជើងហោះហើរ លេខ៣០១: គ្រោះ​ថ្នាក់​

គ្រោះ​ថ្នាក់​ 

យន្តហោះ​នេះ​ធ្វើប្រតិ​ប​ត្ដិ​ការ ជា​ជើង​ហោះ​ហើរ​ក្នុង​ស្រុក​ ដឹកអ្នកដំណើរ​ ពី​អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ Wattay នៃទីក្រុងវៀង​ច័ន្ទ ហៅទៅកាន់គោលដៅដែលជា  អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ Pakse, ដែលមានទីតាំងនៅ Pakse​, ឡាវ​។  ជើង​ហោះ​ហើរ​នេះ​បាន​ចាកចេញ​ពី​ទីក្រុង​វៀង​ចន្ទ​នៅ​ម៉ោង២ ៤៥នាទី រសៀល ម៉ោងក្នុងស្រុក (UTC 07:45​) ហើយក៏បានជួបគ្រោះថ្នាក់ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទន្លេ​មេគង្គ​នៅ​ម៉ោង៣ ៥៥នាទី រសៀលម៉ោងក្នុងស្រុក (UTC 08:55​) ខណៈ​ពេលកំពុងព្យាយាមចុះចតជាលើកទី២​ ចំងាយជាង៦គីឡូម៉ែតពីព្រ​លាន​យន្ត​ហោះ​។  យន្តហោះ​នេះ​បានក្រឡឹងជុំវិញលើអាកាសជាលើកទីមួយ ដោយសារបញ្ហាអាកាសធាតុមិនអំណោយផលដល់ការចុះចត ហើយក៏បានព្យាយាមជាលើកទី២ តែជាអកុសល ក៏ជួបគ្រោះថ្នាក់ហើយធ្លាក់ចូលទន្លេនៅជិតនោះ។
អាកាសចរណ៍ឡាវ ជើងហោះហើរ លេខ៣០១: អ្នកដំណើរ​និង​យានិក

អ្នកដំណើរ​និង​យានិក
ប្រទេសអ្នកដំណើរយានិកសរុប ១៦  ៤  ២០  ៧  –  ៧  ៦  –  ៦  ៥  –  ៥  ៣  –  ៣  ៣  –  ៣  –  ១  ១  ១  –  ១  ១  –  ១  ១  –  ១  ១  –  ១សរុប៤៤៥៤៩
អាកាសចរណ៍ឡាវ ជើងហោះហើរ លេខ៣០១: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
 Aircraft Accident Investigation Committee (AAIC), Ministry of Public Works and Transport
 Summary of final report( ) 
 Summary of final report( ) (LAO)
 Announcement – Lao Airlines (Documents available in English and Lao) (Archive)
អាកាសយានដ្ឋាន ដុង ហ៊យ

អាកាសយានដ្ឋាន ដុង​ ហ៊យ (នៅភាសាវៀតណាម Cảng hàng không Đồng Hới ឬ Sân bay Đồng Hới) គឺជា អាកាសយានដ្ឋានមួយ ដែលមានទីតាំង នៅក្នុងឃុំ ឡក នីញ ចំងាយ៦គីឡូម៉ែត នៃភាគខាងជើង ពីទីក្រុង ដុង ហ៊យ ដែលជាទីក្រុងធំនៃខេត្ត ឃ្វង ប៉ីញ ដែលជាខេត្ត នៅប្រទេសវៀតណាមខាងជើង ដែលមានចំងាយ៥០០គីឡូម៉ែត ពីទីក្រុង ហាណូយ ប៉ែកអាគ្នេយ៍ ។

អាកាសយានដ្ឋាននេះ មានទំហំដី ១៧៣ហិចតានៅឈូងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។ ពួកអាណានិគមបារាំង បានសាងសង់អាកាសយានដ្ឋាននេះនៅ ក្នុងទសវត្សទី៣០ ដើម្បីជួយសង្រ្គាមលើកទីមួយនៅឥណ្ឌូចិន ហើយនិង វៀតណាមខាងជើង បានរៀបចំវាជាថ្មីនៅទសវត្សទី៥០ សម្រាប់សង្គ្រាមវៀតណាម ។Khởi công xây dựng sân bay Đồng Hới . Thanh Nien. 2004-08-30.
អាកាសយានដ្ឋាន ដុង ហ៊យ: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 

left|thumb|200px|ទិដ្ឋភាពនៅក្នុងអាកាសយានដ្ឋាន
right|thumb|200px|ទិដ្ឋភាពទីលានយន្តហោះ

ព្រលានយន្តហោះ ដុង ហ៊យ បានបង្កើតឡើងដោយពួកអាណានិគមបារាំងក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០​ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៤ ។ ហើយអាកាសយានដ្ឋានត្រូវបានប្រើដោយ វៀតណាមខាងជើងក្នុងការដឹកជញ្ជូនទំនិញឆ្លងកាត់សមរភូមិ ដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់វៀតណាមខាងត្បូង ជាពិសេសក៏បានឆ្លងកាត់តាមបណ្តោយទីក្រុងហូជីមិញផងដែរ។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅកំឡុងពេលសង្រ្គាមវៀតណាម ការហោះហើរនេះមិនមានមូលដ្ឋាននៅវៀតណាមខាងជើងទេ ហើយដុង ហ៊យ ត្រូវបានគេដឹងថាបានធ្វើការវាយលុកទៅកប៉ាល់អាមេរិក នៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។ រីឯពួកសកកម្មប្រយុទ្ធរបស់វៀតណាមខាងជើងក៏បានចេញឆ្ងាយពីព្រលានយន្តហោះ កេ ហ្កាត ដែលនៅជិតឧទ្យានជាតិ ផូង ណាកេ បាង ។Analysis of the Battle of Dong Hoi

អាកាសយានដ្ឋាននេះគឺស្ថិតនៅលើទឹកដីដែលហូជីមិញ ធ្វើការចុះចតសំរាប់សួរសុខទុកប្រជាជន វៀតណាមខាងជើងនៅ ឃ្វួង ប៉ីន នៅពេលសង្រ្គាមវៀតណាម គាត់បានចុះចតនៅម៉ោង ៨:៣០នាទីព្រឹក ហើយត្រឡប់ទៅ ហានណូយវិញនៅម៉ោង ។
អាកាសយានដ្ឋាន ដុង ហ៊យ: សេចក្ដីបញ្ជាក់

សេចក្ដីបញ្ជាក់ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាកាសយានដ្ឋាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសវៀតណាម
អាកាសយានដ្ឋានកំពង់ឆ្នាំង

អាកាសយានដ្ឋានកំពង់ឆ្នាំង គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលគេបោះបង់ចោល នៅជិតក្រុងកំពង់ឆ្នាំង ដែលជាទីរួមខេត្តនៃខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។ ដែល​មាន​ទីតាំងចម្ងាយ​ប្រហែល៦០ គីឡូម៉ែត្រ​ភាគ​ពាយព្យ​នៃ​រាជធានី​ភ្នំពេញ។ អាកាសយានដ្ឋានត្រូវបានសាងសង់ និងបោះបង់ចោលក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា។
អាកាសយានដ្ឋានកំពង់ឆ្នាំង: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ផែនការសាងសង់អាកាសយានដ្ឋានបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៧៥ ដែលរៀបចំដោយខ្មែរក្រហម ដោយមានជំនួយយ៉ាងច្រើនពីទីប្រឹក្សាចិន។ ការសាងសង់បានចាប់ផ្តើមនៅដើមឆ្នាំ១៩៧៦ ជាមួយនឹងកម្លាំងពលកម្មដោយបង្ខំ ស្រដៀងនឹងគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀតដែលផ្តួចផ្តើមដោយខ្មែរក្រហម។ ចំនួន​កម្មករ​សរុប​ដំបូង​មាន​រាប់​រយ​នាក់ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ១៩៧៧ ត្រូវ​បាន​គេ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា​មាន​ជាង ១ម៉ឺន​នាក់។ កម្មករ​បាន​ស្លាប់​ក្នុង​ចំនួន​ច្រើន​ដោយសារ​កង្វះ​អាហារូបត្ថម្ភ ការ​ប៉ះពាល់​ជំងឺ និង​ការ​ប្រហារជីវិត ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ចុះ​ក្នុង​ផ្នូរ​ដ៏ធំ​នៅ​កន្លែង​នោះ។ គេមិនដឹងថា តើមានមនុស្សប៉ុន្មាននាក់បានស្លាប់ក្នុងអំឡុងការសាងសង់នោះទេ ប៉ុន្តែអ្នកភូមិក្នុងតំបន់បាននិយាយថា ក្លិនស្អុយនៃសាកសពដែលរលួយបាននៅតែមានអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំបន្ទាប់ពីទីតាំងនេះត្រូវបានបោះបង់ចោល។ មិនមានផ្លាកសញ្ញា ឬវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍នៅកន្លែងនោះទេ។