កោសិកា​ដើម: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 
សមត្ថភាពបែងចែកនៃកោសិកាដើមអំប្រ៊ីយ៉ុងមានដូចខាងក្រោម។

 កោសិកាដើមមនុស្សពេញវ័យ / កោសិកាដើមជាក់លាក់នៃជាលិកា 

សម្រួលការបកប្រែដោយ និស្សិត ស្រួ យុុទ្ធធឿន

Totipotency - សំដៅលើសមត្ថភាពក្នុងការបែងចែកទៅជា បុគ្គល ហើយ កោសិកា នីមួយៗអាចបែងចែកទៅ ជាបុគ្គល ។ នេះ​គឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​ពេល​ស៊ុត​បង្ក​កំណើត​បំបែក​នៅ​ដំណាក់កាល​ដំបូង​នៃ​ការ​មាន​ផ្ទៃពោះ ដោយ​បង្កើត​បាន ​កូនភ្លោះ ​ដូចគ្នា​។

 ភាពខុសគ្នានៃសក្តានុពលនៃកោសិកាដើមអំប្រ៊ីយ៉ុង 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ដ្យាក្រាមគ្រោងការណ៍នៃដំណើរការនៃភាពខុសគ្នានៃកោសិកាដើមអំប្រ៊ីយ៉ុង។
Pluripotency - សំដៅលើសមត្ថភាពក្នុងការបែងចែកទៅជាកោសិកាទាំងអស់របស់ទារកឬមនុស្សពេញវ័យ។ វាគឺជាកោសិកាមួយនៅដំណាក់កាលមុនការខុសប្លែកគ្នាទៅជាសរីរាង្គផ្សេងៗនៅពេលដែលស៊ុតបង្កកំណើតដំបូងបានបែងចែក។ កោសិកាទាំងនេះបែងចែកទៅជាសរីរាង្គផ្សេងៗដូចជាបេះដូង លំពែង ថ្លើម។ ស្បែក សរសៃប្រសាទ ។ល។

Multipotent - សមត្ថភាពក្នុងការបែងចែកទៅជាប្រភេទកោសិកាជាច្រើនដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពូជកោសិកាហើយត្រូវបានស្រង់ចេញពីកោសិកាដើមពេញវ័យ។

Bipotent - សំដៅលើកោសិកាដើមដែលអាចបែងចែកទៅជាកោសិកាពីរប្រភេទ។

Unipotent - សំដៅលើកោសិកាដើមដែលអាចបែងចែកទៅជាកោសិកាជាក់លាក់មួយប្រភេទ។

កោសិកាដើមទាំងនេះមានក្នុងបរិមាណតិចតួចបំផុតនៅក្នុង ជាលិកា នីមួយៗនៃរាងកាយ។ កោសិកាដែលបង្កើតជាជាលិកាជាក់លាក់គឺជាកោសិកាដែលត្រូវបានកំណត់ឱ្យខុសគ្នាតែចូលទៅក្នុងណឺរ៉ូន olfactory ដូចជាកោសិកាខួរឆ្អឹងចូលទៅក្នុងកោសិកាឈាម កោសិកាដើមស្បែកចូលទៅក្នុង ស្បែក និងណឺរ៉ូន olfactory ទៅជាសរសៃប្រសាទ olfactory ។ ឧទាហរណ៍តំណាងគឺ កោសិកាដើម hematopoietic pluripotent ។ វាគឺជា កោសិកា ដែលផ្តល់ចំនួន កោសិកា អប្បបរមាដែលត្រូវការដើម្បីរក្សារាងកាយរបស់យើងឱ្យមានសុខភាពល្អគ្រប់ពេលវេលា។ នៅពេលដែលការខូចខាតខ្លះកើតឡើង កោសិកាដើមពីសរីរាង្គផ្សេងទៀតបានចូលមក និង បំប្លែង ទៅជាជាលិកាដែលខូច។ ចាប់តាំងពីភាពខុសគ្នាមានស្ថេរភាព វាមិនមានលទ្ធភាពនៃកោសិកាមហារីកទេ ហើយការអនុវត្តគ្លីនិកបានឈានដល់រួចហើយ។ មិនដូចកោសិកាដើមអំប្រ៊ីយ៉ុងទេ វាមិនមានការបំផ្លិចបំផ្លាញនៃស៊ុតបង្កកំណើតទេ ដូច្នេះមិនមានបញ្ហា សីលធម៌ ទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចំនួនកោសិកាដើមដែលអាចទទួលបានមានតិចតួច ពិបាកក្នុងការដាំដុះ ហើយពួកវាអាចបែងចែកទៅជាកោសិកាជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះ ហើយពួកគេមិនអាចបរិច្ចាគបានទេដោយសារតែការបដិសេធនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។

កោសិកាដើមរួមមាន កោសិកាដើមអំប្រ៊ីយ៉ុង ដោយប្រើ អំប្រ៊ីយ៉ុង របស់មនុស្ស កោសិកាដើមពេញវ័យដូចជាកោសិកាខួរឆ្អឹងដែល បន្តផលិតកោសិកាឈាម និង កោសិកាដើម pluripotent (កោសិកា iPS) ដោយប្រើ កោសិកា somatic មនុស្ស ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច|299x299ភីកសែល| កោសិកាដើម Mesenchymal អាចបែងចែកទៅជា osteoblasts និង chondrocytes ដែលបង្កើតជាឆ្អឹង។

 កោសិកាដើម Pluripotent ដែលបង្កឡើង - កោសិកា iPS ឬ iPSCs 

កោសិកាដើមទាំងនេះត្រូវបានគេហៅថាជាកោសិកា IPS ហើយមានអត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការបំបែកទៅជា កោសិកាដើមដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិដូចគ្នាទៅនឹងកោសិកាដើមអំប្រ៊ីយ៉ុង មិនថាពួកវាត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងរាងកាយនៅកន្លែងណាក៏ដោយ។ វាក៏ត្រូវបានគេប្រើជា ការចាប់ផ្តើម ឬ dedifferentiation ហើយអត្ថន័យនៃទាំងពីរគឺស្ទើរតែដូចគ្នា។ ក្នុងឆ្នាំ 2007 ក្រុម Yamanaka ដឹកនាំដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជប៉ុន Shinya Yamanaka បានទទួលជោគជ័យក្នុងការផ្លាស់ប្តូរភាពខុសគ្នាដោយប្រើសត្វកណ្តុរជាលើកដំបូង ដោយផ្តល់ក្តីសង្ឃឹមថាកោសិកាដើមដូចជាកោសិកាដើមអំប្រ៊ីយ៉ុងអាចបង្កើតបានដោយប្រើផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយមនុស្សក្នុងសតវត្សទី 21 នេះ។ គឺជាសមិទ្ធិផលដ៏អស្ចារ្យមួយក្នុងជីវបច្ចេកវិទ្យា។ នេះគឺជារបាយការណ៍ដែលអាចផ្តល់ក្តីសង្ឃឹមដ៏អស្ចារ្យក្នុងការដុតអ្នកជំងឺ អ្នកជំងឺដែលបាត់បង់អវយវៈ និងអ្នកជំងឺខ្វិនឆ្អឹងខ្នង។ ប្រទេសជប៉ុនបាននាំមុខមុនក្នុងវិស័យនេះ ប៉ុន្តែនៅទីបំផុតសហរដ្ឋអាមេរិកបាននាំមុខគេក្នុងវិស័យកោសិកាដើមទាំងអស់។

 ការព្យាបាលដោយម៉ាទ្រីសក្រៅកោសិកា 
ការព្យាបាលដោយម៉ាទ្រីស Extracellular គឺជាការព្យាបាលដោយផ្អែកលើម្សៅដែលចម្រាញ់ចេញពីប្លោកនោមជ្រូក ហើយបច្ចុប្បន្នកំពុងត្រូវបានសាកល្បងជាមួយនឹងសម្ភារៈផ្សេងៗ។ វាកំពុងលេចចេញជាមេកាសម្រាប់ការព្យាបាលកោសិកាដើម ដោយលទ្ធផលស្រាវជ្រាវបង្ហាញថាម្រាមដៃដែលខូចត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ 100% ដល់សភាពដើមរបស់វា រួមទាំងសរសៃប្រសាទ ជាមួយនឹងការព្យាបាលដែលត្រូវបានរចនាឡើងដោយផ្អែកលើសមត្ថភាពបង្កើតឡើងវិញរបស់សត្វចចក និងរបាយការណ៍អំពីស្បែករបស់អ្នកជំងឺរលាក។ ងើបឡើងវិញជិត 100% ទាំងស្រុង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គេរំពឹងថាវានឹងក្លាយទៅជាការពេញនិយមបន្ទាប់ពីការស្រាវជ្រាវប្រហែល 13 ឆ្នាំ។ ការស្រាវជ្រាវកោសិកាដើមទាំងអស់ត្រូវតែធ្វើឡើងពីទស្សនៈជាច្រើន ហើយវិធីសាស្ត្រព្យាបាលម៉ាទ្រីស extracellular គឺគ្រាន់តែជាវិធីមួយក្នុងចំនោមពួកគេប៉ុណ្ណោះ។

 Hematopoietic Stem Cells កោសិកាដើម Hematopoietic មានគុណសម្បត្តិងាយស្រួលក្នុងការបំបែក និងបន្សុទ្ធចេញពី ទងផ្ចិត ឬ ខួរឆ្អឹង ហើយងាយស្រួលក្នុងការបែងចែកមុននឹងផ្តល់ដល់អ្នកជំងឺ។ Metachromatic leukodystrophy គឺជាជំងឺដែលបណ្តាលឱ្យប្រកាច់ និងខ្សោយសាច់ដុំដោយសារតែកង្វះអង់ស៊ីម Arylsulfatase A។ បច្ចុប្បន្នវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាជំងឺដែលមិនអាចព្យាបាលបាន ហើយការស្លាប់ត្រូវបានគេដឹងថាកើតឡើង 2-3 ឆ្នាំបន្ទាប់ពីការចាប់ផ្តើម។ ក្នុងឆ្នាំ 2013 ក្រុមស្រាវជ្រាវរបស់វេជ្ជបណ្ឌិត Luigi Naldini នៅវិទ្យាស្ថានវិទ្យាសាស្ត្រ San Raffaele បានប្រើ Lantivirus ដើម្បីណែនាំហ្សែន arylsufatase A ចូលទៅក្នុងកោសិកាដើម hematopoietic ដែលស្រង់ចេញពីខួរឆ្អឹង និងឈាមគ្រឿងកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកជំងឺ ហើយបានគ្រប់គ្រងវាដល់អ្នកជំងឺវ័យក្មេងក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃជំងឺនេះ ( ការចាក់បញ្ចូលតាមសរសៃឈាម) ។ ជាលទ្ធផល មិនត្រឹមតែសកម្មភាពរបស់អង់ស៊ីមដែលត្រូវគ្នាកើនឡើងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងរោគសញ្ញានៃភាពទន់ខ្សោយសាច់ដុំត្រូវបានធូរស្រាល ដែលបង្ហាញថាវាអាច ព្យាបាលជំងឺមហារីកឈាមរបស់មនុស្ស ដោយប្រើកោសិកាដើម hematopoietic ។ Allessandra Biffi(2013). "Lentiviral hematopoietic stem cell gene therapy benefits metachromatic leukodystrophy" Science 341(6148) doi: 10.1126/science.1233158 
វាមានប្រភពចេញពី ស៊ុត បង្កកំណើត ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈការបង្កកំណើតនៃកោសិកាបន្តពូជបុរស មេជីវិត ឈ្មោល និងកោសិកាបន្តពូជរបស់ស្ត្រី ដែលជាស៊ុតមួយ។ នៅពេលដែលទារកលូតលាស់នៅក្នុងផ្ទៃម្តាយ កោសិកា ប្រហែល 2 ពាន់ពាន់លានត្រូវបានបង្កើតឡើង ហើយកោសិកាដើមអំប្រ៊ីយ៉ុងមានសមត្ថភាពបែងចែកទៅជាប្រភេទផ្សេងៗនៃ កោសិកា ។ ហៅផងដែរថា កោសិកាដើម pluripotent ... ការរីកសាយដ៏ធំគឺអាចធ្វើទៅបាន ភាពខុសគ្នាចូលទៅក្នុងកោសិការាងកាយស្ទើរតែទាំងអស់គឺអាចធ្វើទៅបាន ហើយមិនមានការបដិសេធនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារតែការគ្រប់គ្រងភាពខុសគ្នាគឺពិបាក និងមានលទ្ធភាពដែលពួកវាអាចប្រែទៅជាកោសិកាមហារីក បច្ចេកវិទ្យាទាមទារភាពជាក់លាក់ ហើយបញ្ហា សីលធម៌ អាចនឹងត្រូវបានលើកឡើងដោយសារតែការបំផ្លាញស៊ុតបង្កកំណើត។