navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
យ៉ែម បុញ្ញ​ឫទ្ធិ: ស្នាដៃក្នុងតំណែងជាប្រធាន[[គណៈកម្មាធិការទី៧នៃរដ្ឋសភា]]

ស្នាដៃក្នុងតំណែងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការទី៧នៃរដ្ឋសភា 

ដោយមានថ្វីមាត់ ភាពប៉ិនប្រសព្វ និងភាពប្រាកដនិយមផងនោះ លោកបានអនុវត្តតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលចែងពីតុល្យភាពនៃអំណាចទាំង៣ (នីតិបញ្ញត្តិ ប្រតិបត្តិ តុលាការ)  ដោយលោកបាន កោះហៅរដ្ឋមន្រ្តី ចំនួន៤រូប ដែលស្ថិតក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់គណៈកម្មាធិការទី៧នៃរដ្ឋសភា មកស្រាយបំភ្លឺជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជា៖
 	ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៤ កោះហៅរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងធម្មការ និងសាសនា ចូលបំភ្លឺ ស្តីពីបញ្ហាទីតាំងរបស់ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត ក្រោយពីទទួលញត្តិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ព្រះសង្ឃ ដែលសង្ស័យជួលទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជន។
	 ថ្ងៃទី១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៤ កោះហៅរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍ចូលបំភ្លឺជុំវិញវិស័យទេសចរ ជាពិសេស ការវិនិយោគ និងចំណូលបានពីប្រាសាទអង្គរវត្ត និងរមនីយដ្ឋានភ្នំបូកគោ។
	ថ្ងៃទី២៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៤ កោះហៅរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈចូលបំភ្លឺ ករណីការធ្វើពិធីរបស់ជនជាតិយួននៅលើភ្នំបូកគោ និងបញ្ហាផ្សេងៗទៀត
	ថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៥ កោះហៅរដ្ឋមន្រ្តី៤រូប ចូលបំភ្លឺក្នុងពេលតែមួយរួមគ្នា ស្តីពីករណី វប្បធម៌ សាសនា រចនាបថ នៃការការអភិវឌ្ឍន៍រមណីយដ្ឋានភ្នំបូកគោ
	ថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៥ កោះហៅរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ចូលបំភ្លឺទាក់ទងនឹងការពង្រឹងគុណភាពបង្រៀន និងផ្នែកអធិការកិច្ចផ្នែករិស័យអប់រំ
	ថ្ងៃទី១០ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៧ កោះហៅរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងធម្មការ និងសាសនា ចូលបំភ្លឺ ស្តីពីបញ្ហា និងការវិវឌ្ឍ ទីតាំងរបស់ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត និងពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យ និងបញ្ហាផ្សេងៗទៀតជាដើម។
ក្រៅពីនោះ លោកបានជម្រុញឱ្យមាន សិក្ខាសាលានៅរដ្ឋសភា  ស្ដីពី  សុខដុមរមនីយកម្មសាសនា  (ព្រះពុទ្ធ  គ្រិស្ត  ឥស្លាម) ហើយលោកក៏បានដឹកនាំប្រតិភូចុះបេសកម្ម ធ្វើកម្មសិក្សាទៅតាម សាកលវិទ្យាល័យ  វត្តអារាម  រមណីយដ្ឋាន  ប្រាសាទ សាលារៀន មន្ទីរ ការិយាល័យ មណ្ឌល នៅមូលដ្ឋានផ្ទាល់ទៅតាមវិស័យនីមួយៗផងដែរ។
ចំណុចដែលសំខាន់មួយទៀតនោះ លោកក៏បានជម្រុញ លើកទឹកចិត្ត និងរៀបចំការិយាល័យតំណាងរាស្រ្តនៅតាមមណ្ឌលនៃខេត្តនីមួយៗឱ្យមានដំណើរការវិញផងដែរ ជាពិសេស ការិយាល័យតំណាងរាស្រ្តមណ្ឌលខេត្តព្រៃវែង ដែលលោកចាត់ទុកថា ជាកន្លែងដែលម្ចាស់ឆ្នោត ទៅសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីអ្នកតំណាងរបស់ខ្លួនផ្ទាល់។
យ៉ែម បុញ្ញ​ឫទ្ធិ: តួនាទី និងការខិតខំរហូតត្រូវបានផ្តល់ដំណែងសំខាន់ៗនៅក្នុងគណបក្ស

តួនាទី និងការខិតខំរហូតត្រូវបានផ្តល់ដំណែងសំខាន់ៗនៅក្នុងគណបក្ស 

លោក យ៉ែម បុញ្ញប្ញទ្ធិ ក្លាយជាតួអង្គសំខាន់១រូប ក្នុងវិស័យនយោបាយ ដោយសារតែលោក ៖
 ធ្លាប់ជាស្ថាបនិកគណបក្ស៣ និងមានតួនាទីសំខាន់ៗ រួមមាន៖
-	ស្ថាបនិកគណបក្សជាតិខ្មែរ (ក្រោយមកក្លាយជាគណបក្សសមរង្ស៊ី និងបច្ចុប្បន្នជាគណបក្សភ្លើងទៀន)
-	ជាស្ថាបនិក និងក្រោយមកក្លាយជាអគ្គលេខាធិកាគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស 
-	ជាស្ថាបនិកគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ហើយលោក ត្រូវបានគណបក្សប្រគល់តួនាទីជាអគ្គលេខា និងជាអ្នកនាំពាក្យគណបក្ស។
 ជាតំណាងរាស្រ្តពូកែវោហាស័ព្ទ និងមានទ្រឹស្តីប្រាកដនិយម លោកក៏ជាវាគ្មិនដ៏ពូកែរបស់គណបក្សផងដែរ ហើយលោកតែងតែចុះមូលដ្ឋានផ្ទាល់ជាពិសេសចូលរួមជាវាគ្មិនក្នុងវេទិកាមហាជនរបស់គណបក្ស វេទិការៀបចំឡើងដោយអង្គការ សង្គមស៊ីវិល និងជាវាគ្មិននៅតាមកម្មវិធី វិទ្យុ សារព័ត៌មាននានា។
 ជាគ្រូឧទ្ទេសនាមនយោបាយដ៏មានថ្វីមាត់ និងឥទ្ធិពល លោកតែងតែជំរុញ និងចូលរួមជាវាគ្មិនឧទ្ទេសនាមវគ្គបណ្តុះបណ្តាលដល់យុវជន សកម្មជននៅតាមមូលដ្ឋាន ដូចជា ភាពជាអ្នកដឹកនាំ ការតស៊ូមតិ និងកិច្ចការរដ្ឋបាល (បច្ចេកទេសIT)ជាដើម។ លោក គឺជាបុគ្គលមួយរូបដែលផ្តោតសំខាន់ ឱ្យផ្តល់តម្លៃខ្ពស់បំផុតទៅលើអនាគតអ្នកដឹកនាំបន្តវេនវ័យក្មេង នោះគឺយុវជន។
យ៉ែម បុញ្ញ​ឫទ្ធិ: ៤. ប្រវត្តិគ្រួសារ និងមុខរបរ

៤. ប្រវត្តិគ្រួសារ និងមុខរបរ

លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ បានរៀបការនៅ ឆ្នាំ១៩៩៥ មានកូន ៣ នាក់ ប្រុសម្នាក់។ កូនប្រុសច្បង អាយុ ៣២ឆ្នាំ និងកូនស្រីពៅអាយុ ១៤ឆ្នាំ(២០២៣)។ ភរិយានិងកូនទាំងបីរបស់លោក រស់នៅ ប្រទេសបារាំង។ លោកតែងតែទៅលេងប្រពន្ធកូននៅពេលដែលមានឱកាស។
ក្រៅពីធ្វើនយោបាយ លោកមិនមានប្រកបមុខរបរអ្វីនៅកម្ពុជានោះទេ ប៉ុន្តែលោកមានភាគហ៊ុនរកស៊ីជាមួយបងប្អូននៅ ប្រទេសបារាំង។

បច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយរបស់លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ

លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធ គឺជាថ្នាក់ដឹកនាំ១រូប ក្នុងចំណោមអ្នកនយោបាយ ១១៨រូប ផ្សេងទៀត ដែលត្រូវបានតុលាដាក់បំរាម មិនឱ្យធ្វើនយោបាយ ។
ក្រោយពីមានការលើកលែងបំរាមនយោបាយ លោក បានបន្តជីវិតនយោបាយដើម្បីប្រទេសជាតិ និងពលរដ្ឋរបស់លោកតទៅទៀត ដោយបានផ្តួចផ្តើមជាមួយអតីតថ្នាក់ដឹកនាំ និងសាស្រ្តាចារ្យ និស្សិត បញ្ញវន្ត សកម្មជន ពលករ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ បង្កើតគណបក្សកម្ពុជានិយម នាថ្ងៃទី០៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ និងបានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២២ ក្នុងគោលបំណង ដណ្តើមអាសនៈ នៅតាមមូលដ្ឋាន គឺ កសាងអនាគតថ្មីដើម្បីកម្ពុជា!

នៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ គណបក្សកម្ពុជានិយម និងគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិបានសម្រេចរួមបញ្ចូលគ្នា ប៉ុន្តែដោយពេលវេលា គណបក្សទាំងពីរសម្រេច យកគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិក្នុងការចួលរួមការបោះឆ្នោតជាតិជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្តអាណត្តិទី៧ នាថ្ងៃ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ ហើយលោកនៅតែ បន្តឈឈ្មោះជាបេក្ខជន ១រូប ក្នុងចំណោមបេក្ខជន ១១រូបផ្សេងទៀត នៅមណ្ឌលខេត្តព្រៃវែង។ 

ក្រោយការបោះឆ្នោត បន្ទាប់ពីមានការខ្វែងគំនិតគ្នា និងផ្ទុយពីគោលជំហរដើម (ដោយលោកជំទាស់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការចូលទៅជាឧត្តមទីប្រឹក្សា ពិគ្រោះនិងផ្តល់យោបល់(រដ្ឋាភិបាល)) ក្រុមភាគីគណបក្សកម្ពុជានិយមបានឈានដល់ការចែកផ្លូវគ្នា និងបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រាងជាមួយគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិរបស់លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ហើយបន្តជាគណបក្សជំទាស់។ 
លោកកំពុងតែគៀងគរឱ្យមានការរួបរួមជាថ្មីនៃគណបក្សដែលមាននិន្នាការប្រជាធិបតេយ្យដូចអតីតគណបក្សសង្រ្គោះជាតិឆ្នាំ២០១៣-២០១៧ ។ នៅដើមឆ្នាំ២០២៤ លោកបានជួយឃោសនាឱ្យគណបក្សសម្ព័ន្ធភាពឆ្ពោះទៅអនាគត គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ក្នុងការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា លទ្ធផលគណបក្សនេះទទួលបាន ៣ អាសនៈ ។
យ៉ែម បុញ្ញ​ឫទ្ធិ: បច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយរបស់លោក [[យ៉ែម បុញ្ញ​ឫទ្ធិ|យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ]]

បច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយរបស់លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ

លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធ គឺជាថ្នាក់ដឹកនាំ១រូប ក្នុងចំណោមអ្នកនយោបាយ ១១៨រូប ផ្សេងទៀត ដែលត្រូវបានតុលាដាក់បំរាម មិនឱ្យធ្វើនយោបាយ ។
ក្រោយពីមានការលើកលែងបំរាមនយោបាយ លោក បានបន្តជីវិតនយោបាយដើម្បីប្រទេសជាតិ និងពលរដ្ឋរបស់លោកតទៅទៀត ដោយបានផ្តួចផ្តើមជាមួយអតីតថ្នាក់ដឹកនាំ និងសាស្រ្តាចារ្យ និស្សិត បញ្ញវន្ត សកម្មជន ពលករ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ បង្កើតគណបក្សកម្ពុជានិយម នាថ្ងៃទី០៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ និងបានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២២ ក្នុងគោលបំណង ដណ្តើមអាសនៈ នៅតាមមូលដ្ឋាន គឺ កសាងអនាគតថ្មីដើម្បីកម្ពុជា!

នៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ គណបក្សកម្ពុជានិយម និងគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិបានសម្រេចរួមបញ្ចូលគ្នា ប៉ុន្តែដោយពេលវេលា គណបក្សទាំងពីរសម្រេច យកគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិក្នុងការចួលរួមការបោះឆ្នោតជាតិជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្តអាណត្តិទី៧ នាថ្ងៃ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ ហើយលោកនៅតែ បន្តឈឈ្មោះជាបេក្ខជន ១រូប ក្នុងចំណោមបេក្ខជន ១១រូបផ្សេងទៀត នៅមណ្ឌលខេត្តព្រៃវែង។ 

ក្រោយការបោះឆ្នោត បន្ទាប់ពីមានការខ្វែងគំនិតគ្នា និងផ្ទុយពីគោលជំហរដើម (ដោយលោកជំទាស់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការចូលទៅជាឧត្តមទីប្រឹក្សា ពិគ្រោះនិងផ្តល់យោបល់(រដ្ឋាភិបាល)) ក្រុមភាគីគណបក្សកម្ពុជានិយមបានឈានដល់ការចែកផ្លូវគ្នា និងបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រាងជាមួយគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិរបស់លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ហើយបន្តជាគណបក្សជំទាស់។ 
លោកកំពុងតែគៀងគរឱ្យមានការរួបរួមជាថ្មីនៃគណបក្សដែលមាននិន្នាការប្រជាធិបតេយ្យដូចអតីតគណបក្សសង្រ្គោះជាតិឆ្នាំ២០១៣-២០១៧ ។ នៅដើមឆ្នាំ២០២៤ លោកបានជួយឃោសនាឱ្យគណបក្សសម្ព័ន្ធភាពឆ្ពោះទៅអនាគត គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ក្នុងការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា លទ្ធផលគណបក្សនេះទទួលបាន ៣ អាសនៈ ។
យ៉ែម បុញ្ញ​ឫទ្ធិ: ៥. ទស្សនៈនយោបាយ

៥. ទស្សនៈនយោបាយ

លោក បុញ្ញឫទ្ធិ មាន​បំណង​ធំ​បំផុត គឺ​សូម​ឲ្យ​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​គ្រប់​រូប​ចាប់​ផ្តើម​បើក​ទ្វារ​ចិត្ត​ឲ្យ​មាន​គំនិត​ទូលំ​ទូលាយ ដើម្បី​ទទួល​យក​មតិ​យោបល់​របស់​អ្នក​ដទៃ​យក​ទៅ​គិត​ពិចារណា ដើម្បី​ស្វែង​រក​ដំណោះ​ស្រាយ​ល្អៗ សម្រាប់​ប្រទេស​ជាតិ «ពីព្រោះ​ការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ប្រទេស​ជាតិ​ជា​រឿង​មួយ​ធំ​ណាស់ «ដូច្នេះ​ត្រូវ​គិត​រឿង​ហ្នឹង​ឲ្យ​ផុត​ពី​បញ្ហា​ផ្ទាល់​ខ្លួន និង​ផល​ប្រយោជន៍​បក្ស។ អ្វី​ដែល​សំខាន់​ត្រូវ​យក​មក​សិក្សា​គិត​ថា អ្វី​ដែល​យើង​បម្រុង​នឹង​ធ្វើ​ហ្នឹង​តើ​វា​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​អ្វី​ខ្លះ​ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ ដល់​ប្រជាជាតិ​យើង​ជា​ជាង​ការ​គិត​ថា តើ​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​អ្វី​ខ្លះ​មក​លើ​ខ្លួន​ឯង ឬ​មក​លើ​បក្ស»។

ទស្សនៈដ៏មុតមាំរបស់លោក គឺ “ខ្មែរមោះមុតមិនចោលជាតិ កសាងរដ្ឋទំនើបសង្គមជឿនលឿនថ្លៃថ្នូរ ប្រជាធិបតេយ្យសេរី យក២៣ តុលា ១៩៩១ ជាគោល”៕

©️2024
យ៉ែម សំបូរ

យ៉ែម សំបូរ (២ ធ្នូ ១៩១៣ – ធ្នូ ១៩៨៩) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរមួយរូបដែលធ្លាប់កាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាចំនួនពីរលើកនៅរវាងឆ្នាំ១៩៤៩ និងឆ្នាំ១៩៥០។
យ៉ោវស៊ឺលៀន

thumb|200px|យ៉ោវស៊ីលៀន
យ៉ោវស៊ីលៀន រឺ ហ្យ៉ោហ្ស៊ឺហ្លៀន (姚思廉; បានស្លាប់នៅឆ្នាំ ៦៣៧), នាមគួរសម ជៀនជី (簡之),The Old Book of Tang indicates that his courtesy name was Jianzhi, but the New Book of Tang indicates that his formal name was Jian (簡) but went by the courtesy name of Silian.  Compare Old Book of Tang, vol. 73   with New Book of Tang, vol. 102.  តាមផ្លូវការ ជា ឃុនខាងនៃផ្វឹងឆឹង (豐成康男) គឺជាអ្នករាជការនៃរាជវង្សចិនគឺរាជវង្សសួយ និង រាជវង្សថាង ហើយក៏ជាអ្នកនិពន្ធលេចធ្លោនៃក្រាំងលាំង និង ក្រាំងឆឹន ប្រវត្តិសាស្ត្រផ្លូវការនៃរាជវង្សលាំង និង រាជវង្សឆឹន ដែលមានឪពុករបស់លោក យ៉ោវឆា (姚察) អ្នករាជការនគរឆឹនម្នាក់ បានចាប់ផ្ដើមចងក្រងតែមិនទាន់បញ្ចប់បង្ហើយ។
យ៉ោវស៊ឺលៀន: សាវតារ

សាវតារ 
គេមិនដឹងទេពេលណាយ៉ោវស៊ឺលៀនកើត ទំនងជានៅកំឡុងសម័យរាជវង្សឆឹន។ ឪពុកលោក យ៉ោវឆាគឺជាមន្ត្រីកិច្ចការសាធារណៈសម័យនគរឆឹន និងក្រោយពីការដួលរលំរបស់នគរឆឹនដោយនគរសត្រូវរាជវង្សសួយនៅឆ្នាំ ៥៨៩ យ៉ោវឆាបានរើគ្រួសារពីអ៊ូស្ឈិង (吳興 ក្នុងហ៊ូចុវទំនើប ខេត្តចឺជាំង) ទៅកាន់រាជធានីសួយតាស៊ិង (ឆាងអាន) ដោយបន្តបំរើការជាទីប្រឹក្សានៃអធិរាជបុត្រស្នងរាជ្យនៃអធិរាជសួយវ៉ឹន យ៉ាងយ៉ុង និងអគ្គលេខាធិការនៃទីចាត់ការឯកសារ (秘書省 មីឝ៊ូឝឹង) ដោយមានគោរម្យងារជាអ្នកឧកញ៉ាប៉ីជាំង។ កំឡុងពេលយ៉ោវឆានៅមានជីវិត លោកបានចាប់ផ្ដើមសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រឆឹន និង រាជវង្សស្នងរបស់វា រាជវង្សលាំង ប៉ុន្តែបញ្ចប់បង្ហើយមុនពេលលោកទទួលមរណភាព។Old Book of Tang, vol. 73. 
New Book of Tang, vol. 102. 
Zizhi Tongjian, vols. 184, 189, 191, 192, 194

យ៉ោវស៊ឺលៀនបានសិក្សា ក្រាំងហាន ក្រោមការបង្រៀនរបស់ឪពុករបស់លោកនៅពេលលោកនៅក្មេង។ មុនពេលការរលំរលាយនគរឆឹន លោកបានបំរើការជាលេខាធិការរបស់ឆឹនជ័ង (陳莊) ព្រះអង្គម្ចាស់ខួយជី រាជបុត្រមួយអង្គនៃអធិរាជឆឹន ព្រះនាមឆឹនឝ៊ូប៉ោវ។
យ៉ោវស៊ឺលៀន: សម័យរាជវង្សសួយ

សម័យរាជវង្សសួយ 
ក្រោយពីការដួលរលំរបស់នគរឆឹន យ៉ោវស៊ឺលៀនបានបំរើការជាទីប្រឹក្សាកងទ័ពរាជបុត្រអធិរាជវ៉ឹន យ៉ាងលាំង ព្រះអង្គម្ចាស់ហាន។  នៅក្នុងចំណុចខ្លះ ដោយសារតែមរណភាពរបស់យ៉ោវឆា លោកបានលាលែងពីតំណែងដើម្បីកាន់ទុក្ខមួយរយៈពេល។ លោកក្រោយមកទៀតបានបំរើការជាលេខាធិការនៅក្នុងក្រុមរាជការនៃបញ្ជាការ្យហឿជៀន (河间 ប្រហែលជាប៉ោវទិងទំនើប ខេត្តហឺប៉ី)។   លោកបានសុំព្រះរាជទានពីរាជបុត្ររបស់អធិរាជវ៉ឹន និង ក្សត្រស្នងរាជ្យអធិរាជយ៉ាងបន្តសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រនៃនគរលាំង និង ឆឹនដែលយ៉ោវឆាបានចាប់ផ្ដើមធ្វើ ហើយអធិរាជយ៉ាងក៏បានរាជទាន។ អធិរាជយ៉ាងបានចេញរាជបញ្ជាបន្ថែមឱ្យលោក និងមន្ត្រីរាជការម្នាក់ទៀតស៊ុយហ្ស៊ូជីន (崔祖濬) ដឹកនាំក្រុមអ្នកប្រាជ្ញក្នុងការព្រាងផែនទីនិងប្រវត្តិសាស្ត្រតាមតំបន់នានា។ លោកក្រោយមកបានបំរើជារាជគ្រូម្នាក់នៃព្រះអធិរាជនត្តារបស់អធិរាជយ៉ាង យ៉ាងយ៉ូ ព្រះអង្គម្ចាស់តាយ។

នៅឆ្នាំ ៦១៧ នគរសួយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយការបះបោរដីធ្លី និង អធិរាជយ៉ាងបាននៅជាំងទូ (江都 ស្ថិតក្នុងយ៉ាងចូវសម័យទំនើប ខេត្តជាំងស៊ូ) ដោយទុកឱ្យយ៉ាងយ៉ុវក្នុងនាមស្ដីការនៅឯឆាងអាន នៅពេលមេទ័ពលីហ្យែន អ្នកឧកញ៉ាថាងបានចាប់ផ្ដើមការបះបោរ និង វាយប្រហារឆាងអាន ដោយអះអាងចេតនារបស់លោកថាដើម្បីលើកឱ្យយ៉ាងយ៉ុវជាអធិរាជ។  នៅពេលនោះឆាងអានបានដួលរលំនៅរដូវរងារឆ្នាំ ៦១៧ រាជធានីត្រូវបានគេនិយាយថាមន្ត្រីរបស់ យ៉ាងហ្យទាំងអស់បានរត់គេចខ្លួនអស់ នៅសល់តែហ្យ៉ោហ្ស៊ឺហ្លៀន ដែលនៅជាមួយយ៉ាងហ្យ ហើយខណៈនោះទាហានរបស់លីហ្យែនបានចូលមកដំណាក់របស់យ៉ាងហ្យ បានស្រែកយ៉ាងខែងរ៉ែងថា "អ្នកឧកញ៉ាថាងបានចាប់ផ្ដើមការបះឡើងបស់លោកដើម្បីជួយសង្គ្រោះត្រកូលខត្តិយវង្ស។ ពួកឯងមិនត្រូវខ្វះការគួរសមដល់ព្រះរាជបុត្រឡើយ។" ពួកទាហានក៏បានដកថយទៅវិញ។ លីហ្យែនចាប់អារម្មណ៍ជាមួយពលីកម្មរបស់លោកហ្យ៉ោចំពោះគ្រាលោកនៅតែមានយ៉ាងហ្យចាប់ខ្លួនដោយអ្នកក្រោមបង្គាប់របស់ព្រះអង្គ ហើយបានអនុញ្ញាតឱ្យលោកហ្យ៉ោទៅបានជាគ្នានឹងយ៉ាងហ្យទៅដល់សាលាឆទានឝ៊ូញយ៉ាង (順陽閣) មុនពេលចាកចេញទៅ។ មនុស្សដែលបានឃើញព្រឹត្តិការណ៍នេះបានពោលថា ជនស្លូតត្រង់ក៏មានសេចក្ដីក្លាហានដែរ។ ជននេះជាគំរូស្រាប់។" លីហ្យែនបានប្រកាសឱ្យយ៉ាងហ្យជាអធិរាជ (ជាអធិរាជគង់) ប៉ុន្តែក្រោយពីបានទទួលដំណឹងនៅឆ្នាំ ៦១៨ ថាអធិរាជយ៉ាងបានត្រូវធ្វើឃាតក្នុងរដ្ឋប្រហារមួយនៅហ្ជាំងទូដឹកនាំដោយមេទ័ពហ៊្អីហ្អ្វឹនហ្ហ៊័រហ្ជី ដោយមានយ៉ាងហ្យបានប្រគល់រាជបល្ល័ង្កទៅឱ្យលោក បង្កើតរាជវង្សថាង ហើយក៏បានក្លាយខ្លួនជាអធិរាជកោស៊ូ។
យ៉ោវស៊ឺលៀន: កំឡុងសម័យរាជវង្សថាង

កំឡុងសម័យរាជវង្សថាង 
បន្ទាប់ពីការបង្កើតរាជវង្សថាង ហ្យ៉ោវហ្ស៊ឺហ្លៀនបានបំរើជាវិញ្ញូជននៅដំណាក់ព្រះរាជបុត្ររបស់អធិរាជកោស៊ូ និងមេទ័ពនាំមុខគេលីឝ៊ឺមិន ព្រះអង្គម្ចាស់ឈិន។ ក្រោយមក នៅពេលលីឝ៊ឺមិននៅក្នុងយុទ្ធនាការមួយប្រឆាំងនឹងមេដឹកនាំបះបោរកសិករម្នាក់ ហ្ស្ឈីហ្យ្វែនហ្ឡាង ព្រះអង្គម្ចាស់លូ លីឝ៊ឺមិនបានពិភាក្សាគ្នាជាមួយអ្នកដទៃទៀតអំពីព្រឹត្តិការកំឡុងរាជវង្សសួយ និងបានពោលថា "ហ្យ៉ោហ្ស៊ឺហ្លៀនហ៊ានក្រោកឈរទល់នឹងផ្លែដាវដើម្បីបង្ហាញសេចក្ដីស្មោះត្រង់ ហើយទង្វើនេះវាពិតជាកំរមានណាស់ទោះបីតាំងពីបុរាណរៀងមកក៏ដោយក៏គ្មានរឿងដូច្នោះឡើយ។" នៅសម័យនោះ លោកហ្យ៉ោវមិនបាននៅជាមួយទ្រង់ទេ ប៉ុន្តែលោកក៏នៅឡួយ៉ាងដែរ។ លីឝ៊ឺមិនបានបញ្ជូនអ្នកនាំពាក្យទៅឡួយ៉ាងដើម្បីជូនរង្វាន់ដល់លោកហ្យ៉ោជាក្រណាត់សូត្រ ដោយពោលថា "ខ្ញុំនៅតែចងចាំសេចក្ដីស្មោះត្រង់ និងភាពត្រឹមត្រូវរបស់លោក ហើយឥឡូវនេះខ្ញុំនឹងប្រគល់រង្វាន់ឱ្យលោកចំពោះគុណធម៌ទាំងនេះរបស់លោក។"

នៅឆ្នាំ ៦២៦ លីឝ៊ឺមិន ក្រោយមកបានជាប់ក្នុងការប្រជែងកំលាំងគ្នាជាមួយព្រះភាតារបស់ទ្រង់ លីហ្ជានឆ្ហ្រឹង ម្កុដរាជកុមារ ហើយបានលបស្ទាក់វាយប្រហារសំលាប់លីហ្ជានឆ្ហ្រឹង និង ព្រះភាតាម្នាក់ទៀតដែលគាំទ្រលីហ្ជានឆ្ហ្រឹង លីហ្យ្វែនជី ព្រះអង្គម្ចាស់ហ្ស្ឈី នៅទ្វារហ្ឈ្វែនហ៊្វ្អូ។ ទ្រង់ក្រោយមកទៀតបានបង្ខំអធិរាជកោស៊ូតែងតាំងទ្រង់ជារាជបុត្រស្នងរាជ្យបានសំរេច និងHe then effectively forced Emperor Gaozu to create him crown prince and then yield the throne to him (as Emperor Taizong).  Yao became an imperial scholar at the institute Hongwen Pavilion (弘文館).  Emperor Taizong had him continue the compilation of the histories of Liang and Chen, under supervision by the chancellor Wei Zheng.  Yao, taking in also commentaries that had been written by Xie Gui (謝炅) and Gu Yewang (顧野王), completed the works in 636, and Emperor Taizong awarded him with silk and promoted him to be Tongzhi Sanqi Changshi (通直散騎常侍), a senior advisor at the examination bureau of government (門下省, Menxia Sheng).  It was said that Yao was faithful and gave honest advice whenever needed.  In 632, for example, there was an occasion when Emperor Taizong was about to visit the summer palace Jiucheng Palace (九成宮, in modern Baoji, Shaanxi), when Yao argued against it, opining that visiting secondary palaces was something that Qin Shi Huang and Emperor Wu of Han did, not what rulers who were even better regarded—the legendary Emperor Yao, Emperor Shun, Yu the Great, and Tang of Shang did.  Emperor Taizong, while citing that he was going to Jiucheng Palace to avoid an asthma attack, nevertheless awarded Yao with silk.  In 635, he created Yao the Baron of Fengcheng.  Yao died in 637 and was buried with honor, near the tomb of Emperor Taizong's wife Empress Zhangsun, where Emperor Taizong himself would eventually be buried.  His grandson Yao Shu would later serve as a chancellor during the reign of Emperor Taizong's daughter-in-law Wu Zetian.
យ័ន ស៊ីខាយ

យ័ន ស៊ីខាយ (ថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨៥៩ ដល់ថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩១៦) គឺជាមន្ត្រីយោធា និងរដ្ឋាភិបាលចិន ដែលបានឡើងកាន់អំណាចក្នុងអំឡុងចុងរាជវង្សឈីង ហើយទីបំផុតបានបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់រាជវង្សឈីង របស់ប្រទេសចិននៅឆ្នាំ១៩១២ ក្រោយមកក្លាយជា អធិរាជ នៃ ប្រទេសចិន ។ ដំបូងឡើយ លោកបានព្យាយាមជួយសង្គ្រោះរាជវង្សជាមួយនឹងគម្រោងទំនើបកម្មមួយចំនួន រួមមានការិយាធិបតេយ្យ សារពើពន្ធ តុលាការ ការអប់រំ និងកំណែទម្រង់ផ្សេងៗទៀត ទោះបីជាបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបរាជ័យនៃកំណែទម្រង់រយថ្ងៃក៏ដោយ ។ លោកបានបង្កើតកងទ័ពទំនើបដំបូង និងរដ្ឋាភិបាលខេត្តដែលមានប្រសិទ្ធភាពជាងនៅភាគខាងជើងប្រទេសចិនក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនៃរាជវង្ស Qing មុនពេលបង្ខំឱ្យដាក់រាជ្យរបស់អធិរាជស៊ួនទុង(ភូយី) ដែលជាស្តេចចុងក្រោយនៃរាជវង្សឈីង ក្នុងឆ្នាំ១៩១២ ។ តាមរយៈការចរចា លោកបានក្លាយជាប្រធានាធិបតីទីមួយនៃសាធារណៈរដ្ឋចិន ក្នុងឆ្នាំ១៩១២។ Shan, Patrick Fuliang (2018). Yuan Shikai: A Reappraisal, The University of British Columbia Press. ការគ្រប់គ្រងកងទ័ព និងការិយាធិបតេយ្យនេះគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការគ្រប់គ្រងស្វ័យភាពរបស់គាត់។ នៅឆ្នាំ១៩១៥ លោកបានព្យាយាមស្តារឡើងវិញនូវរាជាធិបតេយ្យតំណពូជនៅក្នុងប្រទេសចិន ដោយខ្លួនលោកជា អធិរាជហុងសៀន ។ ការស្លាប់របស់លោកនៅឆ្នាំ១៩១៦ មិនយូរប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីការដាក់រាជ្យរបស់គាត់បាននាំឱ្យមានការបែកបាក់នៃប្រព័ន្ធនយោបាយចិន និងការបញ្ចប់នៃ រដ្ឋាភិបាលបៀយាន ជាអាជ្ញាធរកណ្តាលរបស់ប្រទេសចិន។
យ័ន ស៊ីខាយ: ការរស់ឡើងវិញនៃរាជាធិបតេយ្យតំណពូជ

ការរស់ឡើងវិញនៃរាជាធិបតេយ្យតំណពូជ 

ដើម្ដើម្បីបង្កើតសិទ្ធិអំណាចរបស់លោក លោកបានចាប់ផ្តើមបង្កើតឡើងវិញនូវធាតុនៃលទ្ធិខុងជឺ ​របស់​រដ្ឋ។ ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​គាំទ្រ​ដ៏​សំខាន់​ក្នុង​ការ​រស់​ឡើង​វិញ​នូវ​ការ​គោរព​សាសនា​របស់​រដ្ឋឈីង លោកបាន​ចូល​រួម​យ៉ាង​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ក្នុង​នាម​ជា​អធិរាជ​ក្នុង​ពិធី​ដែល​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​នៅ ​ប្រាសាទឈីងនៃ​ស្ថានសួគ៌ ។ នៅចុងឆ្នាំ១៩១៥ ពាក្យចចាមអារ៉ាមត្រូវបានអណ្តែតអំពីការយល់ស្របដ៏ពេញនិយមមួយដែលថារាជាធិបតេយ្យតំណពូជគួរតែត្រូវបានរស់ឡើងវិញ។ ជាមួយនឹងអំណាចរបស់គាត់បានធានា អ្នកគាំទ្ររបស់លោកជាច្រើន ជាពិសេសស្តេចរាជានិយម យាងឌូ បានតស៊ូមតិសម្រាប់ការរស់ឡើងវិញនៃរាជាធិបតេយ្យតំណពូជ ដោយសុំឱ្យ លោកឡើងគ្រងរាជ្យ។ លោកយាង បានលើកហេតុផលថា មហាជនចិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាយូរយារណាស់មកហើយក្នុងការគ្រប់គ្រងរាជាធិបតេយ្យ សាធារណរដ្ឋទើបតែមានប្រសិទ្ធភាពជាដំណាក់កាលអន្តរកាលដើម្បីបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់ម៉ាន់ជូ ហើយស្ថានការណ៍នយោបាយរបស់ប្រទេសចិនទាមទារឱ្យមានស្ថិរភាព ដែលមានតែរបបរាជានិយមមួយប៉ុណ្ណោះដែលអាចធានាបាន។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយអាមេរិក ហ្វ្រែង ចនសុនហ្គូដណាវ បានស្នើគំនិតស្រដៀងគ្នានេះ។ អ្នកចរចាតំណាងឱ្យប្រទេសជប៉ុនក៏បានផ្តល់ការគាំទ្រដល់មហិច្ឆតារបស់យ័ន ដែលជារង្វាន់មួយសម្រាប់ការគាំទ្ររបស់យ័ន ចំពោះតម្រូវការម្ភៃមួយ។ Barnouin, Barbara and Yu Changgen. Zhou Enlai: A Political Life. Hong Kong: Chinese University of Hong Kong, 2006. p. 14 retrieved 12 March 2011.

នៅថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៥ លោកបានរៀបចំ "សភាតំណាង" ដែលបានប្រជុំពិសេសដែលបានបោះឆ្នោតជាឯកច្ឆ័ន្ទដើម្បីផ្តល់ឱ្យលោកឡើងបល្ល័ង្ក។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩១៥ យាន "បានទទួលយក" ការអញ្ជើញ ហើយបានប្រកាសខ្លួនឯងជាអធិរាជនៃចក្រភពចិន ក្រោមឈ្មោះសម័យរបស់ហុងសៀន ( ឧ បរិបូរណ៍នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ) ។ ចក្រភពថ្មីនៃប្រទេសចិន នឹងចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩១៦ នៅពេលដែលលោកដែលជាអធិរាជហុងសៀនមានបំណងធ្វើពិធីចូលកាន់តំណែង។ បន្ទាប់ពីក្លាយជាអធិរាជភ្លាម អធិរាជហុងសៀន បានដាក់បញ្ជាជាមួយអតីតជាងស្មូនអធិរាជសម្រាប់ឈុតប៉សឺឡែនចំនួន ៤០ ០០០ ដុំដែលមានតម្លៃ ១,៤ លានយ័ន ត្រាត្បូងថ្មដ៏ធំមួយ និងអាវរបស់អធិរាជពីរមានតម្លៃ ៤០០ ០០០ យ័ន។
យ័ន្ត

រូបភាពតូច| យ័ន្តនៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។.

យ័ន្ត ( ,  ) គឺ គំនូស​ដែល​គូស​គូរ​ប្រទាក់​ឆ្វាក់​លើ​សំពត់​ស​ឬ​ក្រដាស​ជាដើម ដោយ​សូត្រ​សែក​គាថា​អាគម​ផង ឬ​សរសេរ​តួ​អក្សរ​គាថា​អាគម​ត្រង់​ចន្លោះ​ៗ​ក្រឡា​ឬ​នៅ​ត្រង់​ជ្រុង​ៗ​រាប់​ថា​ជា​របាំង​ជា​គ្រឿង​ការពារ រារាំង​សត្រូវ​ឬ​អន្តរាយ​ផ្សេង​ៗ តាម​ដោយ​ជំនឿ​អ្នក​ដែល​រាប់អាន​ទុក​ចិត្ត​ថា​ជា​របស់​ស័ក្តិសិទ្ធនៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទនិងព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយវិជ្រយាន-និកាយត័នត្រៈ ៕៚ .។
  
រូបភាពតូច| យ័ន្តនៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។.
រកាកណ្តាល: រដ្ឋបាល

រដ្ឋបាល
សង្កាត់ មាន ភូមិ
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  

ព្រំប្រទល់
+សង្កាត់ទិសជើង(N)កើត(E)លិច(W)ត្បូង(S) ឃុំ និង ឃុំ  ឃុំ  ឃុំ  ឃុំ
រកាកណ្តាល: ព្រំប្រទល់

ព្រំប្រទល់
+សង្កាត់ទិសជើង(N)កើត(E)លិច(W)ត្បូង(S) ឃុំ និង ឃុំ  ឃុំ  ឃុំ  ឃុំ
រក្សានិងអភិវឌ្ឍន៍ដើមឈើពណ៌បៃតងនៅទីក្រុងព្រះត្រពាំង: ''រក្សានិងអភិវឌ្ឍន៍ដើមឈើពណ៌បៃតងនៅទីក្រុងព្រះត្រពាំង''

រក្សានិងអភិវឌ្ឍន៍ដើមឈើពណ៌បៃតងនៅទីក្រុងព្រះត្រពាំង

ព្រះត្រពាំងជាខែត្រមួយប្របឆ្នេសមុទ្រក្នុងដំបន់វាលរាបទន្លេមេគង្គ នៅកណ្តាលទន្លេកំពង់គោនិងទន្លេបាស័ក 
ភ្ជាប់មួយចំនួនខែត្រ(ព្រះត្រពាំង, ឃ្លាំង, កំពង់ត្រី...), មានផ្ទៃដីធម្មជាតិ 2.369km2,មាន៣ជនជាតិរស់នៅជាមួយគ្នាគឺ
ខ្មែរ, យួន,ចិន។

លក្ខណៈពិសេសក៏ជាមោទនភាពរបស់ប្រជាជនព្រះត្រពាំងនោះគឺបរិវេណ ទីក្រុងទាំងអស់ ហាក់ដូចជាឋិតនៅក្រោមម្លប់នៃរុក្ខជាតិពាន់ដើម។ ច្រើនបំផុត គឺប្រភេទរុក្ខជាតិដែលស្រប និងដីខ្សាច់ ដូចជា គគីរ, ឈើទាល,
អំពិល... មានអាយុកាលជាង១សតវត្សរ៍។ ពណ៌បៃតង របស់រុក្ខជាតិបានបង្កើត ភាពល្អ ប្រណិតរបស់ព្រះត្រពាំង, 
ចំពោះមុខបានបន្ថែមនូវភាតរភាព ចិញ្ចឹមបីបាចនិងបណ្តុះចរិត ព្រលឹងមនុស្សព្រះត្រពាំងនូវការរាប់រកផ្ញៀវ, ស្លូតបូត, រីករាយ 
ស្រឡាញ់ជីវិត និងភាពអត់ធ្មត់ប្តេជ្ញាឆ្លងកាត់រាល់ខ្យល់ព្យុះទុក្ខលំបាក។
បើអ្នកណាម្នាក់បានឈានជើងដល់ព្រះត្រពាំងម្តង ជាខែត្រមួយតូចតែមិន អាចប៉ានស្មានថាមាន
លក្ខណស្រស់ស្អាត់ទាំងសម័យទាំងបុរាណរបស់បណ្ដាជូរគគីរ, ឈើទាល, អំពឹល យូរឆ្នាំ នៅទីនេះ។
ពីភាគខាងជើងដល់ភាគខាងត្បូង, គ្មានទីក្រុងមានរុក្ខជាតិចាស់ច្រើនឆ្នាំដូចនេះទេ។ មានដើមខ្លះធំខ្ពស់ 
ត្រឈឹងត្រឈៃរហូតទៅដល់ពីរពីនាក់អោបមិនជុំ។ មកកាន់ទីក្រុងព្រះត្រពាំងជាឩកាសសម្រាប់ផ្ញៀវទេសចរទស្សនា
បរិយាកាសពណ៌បៃតងស្រស់បំព្រង។ ការទាញ់អារម្មណ៍របស់រុក្ខជាតិពណ៌បៃតងព ឬវត្តខ្មែរបុរាណមានដំបូល
ពើតជ្រលងឡើងលើ និងគូស្រះស្រង់ជាទីមនោរម្យ,, ទន្លេបាដុងស្រស់សោភា....
ឥឡូវនេះ កំរិតរុក្ខជាតិពណ៌បៃតងរបស់ទីព្រះត្រពាំងគឺ14,27m2/មនុស្សម្នាក់; ខ្ពស់បំផុតប្រៀបនឹងទីផ្សារតំបន់វាលរាបទន្លេមេគង្គ។ លក្ខណៈស្រស់បំព្រងរបស់រុក្ខជាតិយូរឆ្នាំ បានសម្តែងពីរូបភាពមួយចំនួនភ្ជាប់នឹងទីទេសចរណ៍របស់ព្រះត្រពាំងពេលផ្ញៀវមក ទស្សនា, ក្នុងនោះមាន៖

1.គូស្រះស្រី 

ទិដ្ឋភាពគូស្រះស្រីឋិតនៅអនុសង្កាត់ទី៣ សង្កាត់សំរោងឯកទីក្រុងព្រះត្រពាំងខែត្រព្រះត្រពាំងដេកប្របតាមផ្លូវជាតិ៥៣ពីមជ្ឈមណ្ឌល
ទីក្រុងប្រមាណ៥kmពីនិរតីទិស។ គូស្រះស្រីមានបរិវេណប្រមាណ10ha, ទឹកខៀវថ្លាឥតរលក។ បរិវេណជុំស្រះគឺដំ 
បូកខ្សាច់ក្រោមម្លប់ឈើខៀវស្ងាត់។ ឈើជាច្រើនមានឫសស្ញុរឡើងផុតពីដី, ដើមមានសភាពរដឹបរដុបបែកមែកសាខា 
ត្រឈឹងត្រឈៃដូចដើមលំអចាស់ បានស្នាដៃវិចិត្តកររក្សាបង្កើតទ្រង់ទ្រាយជារូបរាងស្រស់ស្រោយ។ គូស្រះស្រីទុកដូចជាទិដ្ឋភាពស្រស់ស្អាត់របស់និរតីទិស,ទីសម្រាកកាយ ប្រកបដោយឧត្តមគតិរបស់ប្រជាជនត្រវិញ។ រៀងរាល់ឆ្នាំ ដល់ថ្ងៃបុណ្យអកអំបុក ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់ទិសទីមកកាន់ទីនេះធ្វើពិធីសែនព្រះខែ, រីករាយកម្សាន្ត, ច្រើង រាំ, បង្ហោះគោម....ឬក៏ឧកាសបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិ រាប់សែនអ្នកខ្មែរ យួមចិន ប្រជុំគ្នាកមទីនេះធ្វើសកម្មនិយមសម្បាយកម្សាន្ត។ គូស្រះស្រីបានទទួល កេតនភណ្ឌវប្បធម៌ជាតិក្នុងឆ្នាំ1994។ ប្រជាជនពព្រះត្រពាំងមានមោទនភាពពីធម្មជាតិ ផ្តល់ឲ្យនិងទេសភាពល្អឯកបានចារចុលប្រវត្តិសាស្ត្រ, កំណាព្យ ពីបូរាណមក៖

“ទន្លេបាដុងទឹកខៀវខ្សាច់ស

គូស្រះស្រីល្អទេសភាពនិរតី

សូមអញ្ជើញអតិថិជនមកនៃ

ឲ្យស្គាល់រមណីឋានសួគ៌លោកា”។

2.វត្តអង្គររាជបូរី

វត្តអង្គររាជបូរីឋិតនៅក្បែរផ្លូវជាតិ35, អនុសង្កាត់ទី៤ សង្កាត់សំរោងឯក ទីក្រុងព្រះត្រពាំងចម្ងាយពីមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងប្រមាណ5km ដេកប្របជ្រុងរមណីយដ្ឋាន គូស្រះស្រី។ នេះជាវត្តមានអាយុចាស់បំផុតក្នុងបណ្តាវត្តខ្មែរខែត្រត្រវិញ។ វត្តអង្គររាជបូរីដេកក្នុងរមណីយដ្ឋានមានវរិវេណប្រមាណ4ha 
ជ្រកក្នុងព្រៃ ឈើចាស់នៃទិដ្ឋភាពគូស្រះស្រីនិងក្បូរក្បាច់រចនាបុរាណ។ វត្តអង្គររាជបូរីមាន
បរិស្ថានត្រជាក់ត្រជុំ រិក្ខជាតិព័ទ្ធជុំ អារាមដ្ឋានមានភាពស្ងៀមស្ងាតក្រោមដើម គគីរ ឈើទាល...អណ្តែតត្រដឹងជាមួយនិងក្បូរក្បាច់រចនាល្អឯក ចម្រុះធម្មជាតិ 
ដ៏ត្រេជាក់ត្រជុំ បិវេណវត្តមានស្រះព័ទ្ធជុំ។
រក្សាសម្បត្តិឯម

ពញារក្សាសម្បត្តិឯម (ពញា ជាសក្ដិ, រក្សាសម្បត្តិ ជាងារ, ឯម ជាឈ្មោះ) លោកត្រូវបានតែងតាំងជាឧបទូតរបស់ព្រះស្ដេចកនទៅចរចាផ្អាកសង្គ្រាមនឹងព្រះចន្ទរាជា។
រង្វង់

រង្វង់គឺជាខ្សែកោងបិទជិតដែលមានផ្ចិតមួយ។ ចម្ងាយពីផ្ចិតទៅគ្រប់ចំនុចនៅលើរង្វង់មានចំងាយស្មើគ្នា​។ ប្រវែងនេះហៅថាកាំនៃរង្វង់។ ចម្ងាយពីចំនុច មួយនៅលើរង្វង់ ទៅចំនុចមួយទៀតនៅលើរង្វង់ដូចគ្នាហៅថាអង្កត់ធ្នូនៃរង្វង់។ អង្កត់ធ្នូដែលកាត់តាមផ្ចិតហៅថាអង្កត់ផ្ចិត។ ប្រវែងអង្កត់ផ្ចិតគឺស្មើ ពីរដងនៃកាំ។
290px|thumb|រូបនេះបង្ហាញពី កាំ, អង្កត់ផ្ចិត,ផ្ចិត និង បរិមាត្រនៃរង្វង់។
រង្វង់: លទ្ឋផលនៃការវិភាគ

លទ្ឋផលនៃការវិភាគ 
frame|right|កាំរបស់រង្វង់ r=1, ផ្ចិត (a, b)=(1.2, -0.5).

right|250px|អង្កត់ធ្នូ, secant, បន្ទាត់ប៉ះ, and អង្កត់ផ្ចិត.

នៅក្នុងប្រព័ន្ឋអក្សកូអរដោនេដេកាត(x,y) រង្វង់ដែលមានផ្ចិត (a,b) និងកាំ r គឺជាសំនុំនៃគ្រប់ចំនុច (x,y) ដែលផ្ទៀងផ្ទាត់

ប្រសិនបើផ្ចិតនៃរង្វង់មានកូអរដោនេ(0,0)​ សមីការខាងលើក្លាយទៅជា
រង្វង់: សមីការបន្ទាត់ប៉ះ

សមីការបន្ទាត់ប៉ះ 
សមីការបន្ទាត់ប៉ះ កាត់តាមចំនុច P នៅលើរង្វង់គឺកែងទៅនឹងអង្កត់ផ្ចិតដែលកាត់ចំនុច P។ សមីការរបស់បន្ទាត់ប៉ះទៅនឹងរង្វង់ដែលមានកាំ r និងផ្ចិត(0,0) ត្រង់ចំនុចដែលមានកូអរដោនេ(x1, y1)គឺ

 

ដូច្នេះ មេគុណប្រាប់ទិសរបស់បន្ទាត់ប៉ះទៅនឹងរង្វង់ត្រង់ចំនុច(x1, y1) គឺ

ជាទូទៅ មេគុណប្រាប់ទិសរបស់បន្ទាត់ប៉ះ(x, y)ទៅនឹងរង្វង់, {ចំនុច(a, b)គឺជាផ្ចិត និង​rគឺជាកាំរបស់រង្វង់} គឺ:

ដែល 

រូបតូច|ស្តាំ|210ភស|ធ្នូ ចំរៀករង្វង់ និង អង្កត់ធ្នូ
រង្វង់: បរិមាត្រ

បរិមាត្រ 

 បរិមាត្ររបស់រង្វង់គឺ

 រូបមន្តឆ្លាស់របស់បរិមាត្រ

សមមាត្រ រវាងបរិមាត្រc និង ផ្ទៃAគឺ

កាំr ហើយនិងπ អាចលុបចោល ដោយទុកតែ

នាំឱ្យ គេបាន

ដូចនេះ បរិមាត្រស្មើពីរដងនៃផ្ទៃ ចែកឱ្យកាំ។ រូបមន្តនេះអាចត្រូវបានប្រើ ដើម្បីគណនាបរិមាត្រ នៅពេលដែលតំលៃរបស់មិនអាចគណនាបាន។
រង្វង់: អង្កត់ផ្ចិត

អង្កត់ផ្ចិត 

អង្កត់ផ្ចិតគឺជាអង្កត់នៃបន្ទាត់ដែលកាត់តាមផ្ចិតនៃរង្វង់ ហើយប៉ះទៅនឹងរង្វង់ត្រង់ចំនុចទាំងសងខាងនៃរង្វង់។

អង្កត់ផ្ចិតគឺស្មើពីរដងនៃកាំ
រង្វង់: ផ្ទៃ

ផ្ទៃ 

thumb|200px|ផ្ទៃរង្វង់ =  × ផ្ទៃការ៉េតូច

ប្រើការ៉េមួយដែលមានជ្រុងស្មើនឹងអង្កត់ផ្ចិតរបស់រង្វង់ រួចចែកការ៉េនោះជាបួនការ៉េតូចៗដែលជ្រុងរបស់វា ស្មើនឹងកាំរបស់រង្វង់ ។ យកផ្ទៃរបស់ការ៉េ តូចៗ គុណនឹង។

<p>
នេះបង្ហាញថា តំលៃនេះប្រហែលជា៧៩%នៃផ្ទៃការ៉េធំ។
រង្វង់: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 
 ចំរៀករង្វង់
 កំណាត់រង្វង់

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រង្វង់និងស៊្វែរ
រង្វង់ត្រីកោណមាត្រ

រង្វង់ត្រីកោណមាត្រ ឬ រង្វង់ឯកតា​គឺជារង្វង់ដែលមានកាំមានរង្វាស់ស្មើ ១ និង ផ្ចិតរបស់វាស្ថិតនៅត្រង់គល់ O (០, ០) ក្នុងតំរុយអរតូណរម៉េនៃប្លង់អឺគ្លីដ។ សមីការរង្វង់ត្រីកោណមាត្រ​ក្នុង​តំរុយអរតូណរមេ៖  ។
រង្វង់ត្រីកោណមាត្រ: [[អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ]]នៅលើរង្វង់ត្រីកោណមាត្រ

អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រនៅលើរង្វង់ត្រីកោណមាត្រ 
Unit circle|right|thumb|200px|រូបភាពនៃ​រង្វង់​ត្រីកោណមាត្រ​។ អថេរ t ជារង្វាស់មុំ 
តាង O (0, 0) ជាផ្ចិតនៃរង្វង់ក្នុងតំរុយអរតូណរមេ  នៃ 

ឧបមាថាគេមានចំនុច M មួយនៅលើរង្វង់ត្រីកោណមាត្រដែលមានកូអរដោនេ ​ និង វ៉ិចទ័រ  ។ ប្រសិនបើ ចំនួនពិត t ជារង្វាស់នៃមុំ
 ដូចនេះ

តាមលក្ខណៈត្រីកោណមាត្រ 

ដូចនេះ 

រង្វង់ត្រីកោណមាត្រអាចកំនត់អោយយើងដឹងថាអនុគមន៍ស៊ីនុស និង កូស៊ីនុសជាអនុគមន៍ខួប ដែលផ្ទៀងផ្ទាត់ទំនាក់ទំនង៖

 
.

កណ្តាល

Category:ត្រីកោណមាត្រ
Category:រង្វង់និងស៊្វែរ
រង្វង់ប៊្រូការ

250px|right

ក្នុងធរណីមាត្រ រង្វង់ប្រ៊ូការ (ឬរង្វង់ចំនុច៧, , seven-point circle) នៃត្រីកោណ គឺជារង្វង់ដែលមានអង្កត់ផ្ចិតជាអង្កត់រវាងរង្វង់ចារឹកក្រៅ (circumcenter) និងស៊ីមេដ្យាន (symmedian) ។ វាមានចំនុចប្រ៊ូការ។ រង្វង់ប្រ៊ូការ ត្រូវបានហៅ​ដោយយក​ឈ្មោះតាម​គណិតវិទូ​ជនជាតិបារាំង ហង់រី ប្រ៊ូការ (Henri Brocard) (១៨៤៥ – ១៩២២) ។