navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សោមសវលី: ព្រះរាជឥស្សរិយយស, កិត្តិយស និងពានរង្វាន់

ព្រះរាជឥស្សរិយយស, កិត្តិយស និងពានរង្វាន់
 ព្រះរាជឥស្សរិយយស 
thumb|right|200px|Royal cypher of Princess Soamsawali
ព្រះនាមរបស់ព្រះនាង តាំងពីកំណើតមាន:

 Tenure  ភាសាថៃ  រូបឣក្សរខ្មែរ 13 កក្កដា 1957 – 3 មករា 1977  หม่อมหลวงโสมสวลี กิติยากร  ម៉មហ្លួងសោមសវលី កិតិយាករ 3 មករា 1977  หม่อมหลวงโสมสวลี มหิดล  ម៉មហ្លួងសោមសវលី មហិតល 3 មករា 1977 – 12 សីហា 1991  พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระราชชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร  ព្រះចៅវរវង្សធើ ព្រះអង្គចៅសោមសវលី ព្រះវរជាយានៃសម្ដេចព្រះបរមឱរសាធិរាជ។ ស្យាមមកុដរាជកុមារ  12 សីហា 1991 – បច្ចុប្បន្ន  พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ  ព្រះចៅវរវង្សធើ ព្រះអង្គចៅសោមសវលី ព្រះវររាជាទិនត្តាមាតុ

គ្រឿងឥស្សរិយយសថៃ
 80px គ្រឿងខត្តិយរាជឥស្សរិយយសមហាចក្រីបរមរាជវង្ស (ម.ច.ក.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសចុលចមក្លៅ ថ្នាក់ទី ១ បឋមចុលចមក្លៅ (ប.ច.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសដំរីស ថ្នាក់វិសេស មហាបរមាភរណ៍​ដំរី​ស (ម.ប.ជ.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសមង្កុដថៃ ថ្នាក់វិសេស មហាវជិរមង្កុដ (ម.វ.ម.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសតិរេកគុណាភរណ៍ ថ្នាក់ទី ១ បឋមតិរេកគុណាភរណ៍ (ប៉.ភ.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសរាមកីរតិ កាយរិទ្ធសតុតីថ្នាក់វិសេស
 80px មេដាយរ័ត្នាភរណ៍ រជ្ជកាលទី ៩ ថ្នាក់ទី ១ (ភ.ប.រ.១)

Foreign decorations
 80px Dame Grand Cross of the Royal Order of Isabella the Catholic (Kingdom of Spain, 13 November 1987).Boletín Oficial del Estado
 80px Member First Class of the Order of the Sacred Treasure (Empire of Japan, 1991).
 80px Dame Grand Cross of the Order of Orange-Nassau (Kingdom of Netherlands, 19 January 2004).Alamy
សោមសវលី: ព្រះរាជឥស្សរិយយស

ព្រះរាជឥស្សរិយយស 
thumb|right|200px|Royal cypher of Princess Soamsawali
ព្រះនាមរបស់ព្រះនាង តាំងពីកំណើតមាន:

 Tenure  ភាសាថៃ  រូបឣក្សរខ្មែរ 13 កក្កដា 1957 – 3 មករា 1977  หม่อมหลวงโสมสวลี กิติยากร  ម៉មហ្លួងសោមសវលី កិតិយាករ 3 មករា 1977  หม่อมหลวงโสมสวลี มหิดล  ម៉មហ្លួងសោមសវលី មហិតល 3 មករា 1977 – 12 សីហា 1991  พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระราชชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร  ព្រះចៅវរវង្សធើ ព្រះអង្គចៅសោមសវលី ព្រះវរជាយានៃសម្ដេចព្រះបរមឱរសាធិរាជ។ ស្យាមមកុដរាជកុមារ  12 សីហា 1991 – បច្ចុប្បន្ន  พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ  ព្រះចៅវរវង្សធើ ព្រះអង្គចៅសោមសវលី ព្រះវររាជាទិនត្តាមាតុ

គ្រឿងឥស្សរិយយសថៃ
 80px គ្រឿងខត្តិយរាជឥស្សរិយយសមហាចក្រីបរមរាជវង្ស (ម.ច.ក.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសចុលចមក្លៅ ថ្នាក់ទី ១ បឋមចុលចមក្លៅ (ប.ច.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសដំរីស ថ្នាក់វិសេស មហាបរមាភរណ៍​ដំរី​ស (ម.ប.ជ.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសមង្កុដថៃ ថ្នាក់វិសេស មហាវជិរមង្កុដ (ម.វ.ម.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសតិរេកគុណាភរណ៍ ថ្នាក់ទី ១ បឋមតិរេកគុណាភរណ៍ (ប៉.ភ.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសរាមកីរតិ កាយរិទ្ធសតុតីថ្នាក់វិសេស
 80px មេដាយរ័ត្នាភរណ៍ រជ្ជកាលទី ៩ ថ្នាក់ទី ១ (ភ.ប.រ.១)

Foreign decorations
 80px Dame Grand Cross of the Royal Order of Isabella the Catholic (Kingdom of Spain, 13 November 1987).Boletín Oficial del Estado
 80px Member First Class of the Order of the Sacred Treasure (Empire of Japan, 1991).
 80px Dame Grand Cross of the Order of Orange-Nassau (Kingdom of Netherlands, 19 January 2004).Alamy
សោមសវលី: គ្រឿងឥស្សរិយយសថៃ

គ្រឿងឥស្សរិយយសថៃ
 80px គ្រឿងខត្តិយរាជឥស្សរិយយសមហាចក្រីបរមរាជវង្ស (ម.ច.ក.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសចុលចមក្លៅ ថ្នាក់ទី ១ បឋមចុលចមក្លៅ (ប.ច.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសដំរីស ថ្នាក់វិសេស មហាបរមាភរណ៍​ដំរី​ស (ម.ប.ជ.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសមង្កុដថៃ ថ្នាក់វិសេស មហាវជិរមង្កុដ (ម.វ.ម.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសតិរេកគុណាភរណ៍ ថ្នាក់ទី ១ បឋមតិរេកគុណាភរណ៍ (ប៉.ភ.)
 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសរាមកីរតិ កាយរិទ្ធសតុតីថ្នាក់វិសេស
 80px មេដាយរ័ត្នាភរណ៍ រជ្ជកាលទី ៩ ថ្នាក់ទី ១ (ភ.ប.រ.១)
សោមសវលី: Foreign decorations

Foreign decorations
 80px Dame Grand Cross of the Royal Order of Isabella the Catholic (Kingdom of Spain, 13 November 1987).Boletín Oficial del Estado
 80px Member First Class of the Order of the Sacred Treasure (Empire of Japan, 1991).
 80px Dame Grand Cross of the Order of Orange-Nassau (Kingdom of Netherlands, 19 January 2004).Alamy
សោមា

កុរុងសោមា ឬ លីវយី ឬ នាងនាគ (ប្រ.ដើមសតវត្សទី១-ប្រ.ចុងសតវត្សទី១) រជ្ជកាល (ប្រ.ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១-៥២ នៃគ.ស) ជាអ្នកគ្រប់គ្រងនគរភ្វូណាន និងជាក្សត្រទីមួយនៃគោកធ្លក (សោយរាជ្យ រ.សតវត្សទី១)។ ព្រះនាងក៏ជាមេដឹកនាំស្រីទីមួយនៃប្រទេសកម្ពុជាដែរ។ ព្រះនាងជាព្រះមហេសីនៃកុរុងកៅណ្ឌិន្យទី១។
សោមា: ព្រះនាម

ព្រះនាម

បើតាមឈ្មោះ មូម៉ា មានន័យថា កូនព្រះចន្ទ រឺ លោកខែ។ ក្នុងអត្ថន័យនៃឈ្មោះវាហាក់ដូចជា ចង់បញ្ជាក់ពីខ្សែស្រឡាយរវាង ព្រះអាទិត្យ និង ព្រះចន្ទ។
ពង្សាវតារ
ព្រះបិតាព្រះនាម មូម៉ា
ព្រះមេល្វោ ព្រះនាម កៅណ្ឌិន្យទី១
សោមា: ព្រេងនិទានក្នុងសិលាចារឹក

ព្រេងនិទានក្នុងសិលាចារឹក 
បើតាមសិលាចារឹកនៅមីសឺន (កម្ពុជាក្រោម) ដែលគេបានសិក្សាកំណត់ថា ចារឆ្លាក់នៅក្នុងព.ស. ៦៥៨ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី១ ​មាន​ព្រះ​នាមថា កៅ​ណ្ឌិន្យ។ សិលាចារឹកនោះ បានបញ្ជាក់ថាព្រះអង្គ បានទទួល​លំពែង​មួយ​ជា​ចំណង​ដៃ​ពី​ព្រាហ្មណ៍ អឝ្វតថាមន សម្រាប់​យក​ទៅ​ចោល​ផ្សង កំណត់​ទឹក​ដី ដែលត្រូវរៀបចំនគរ។ លំពែងនោះបានធ្លាក់ចំនគរគោក​ធ្លក ឬ​ស្រុក​ខ្មែរ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​។ បន្ទាប់​មក ព្រះ​កៅ​ណ្ឌិន្យ ត្រូវ​បាន​រៀបអភិសេកជាមួយនិង ព្រះនាងសោមា ដែលត្រូវជាបុត្រីរបស់ស្ដេចភុជង្គនាគ។
សោមា: រឿងនិទាន

រឿងនិទាន

ទឹក​ដី​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ​ភាគ​ខាង​ក្រោម ហើយ​និង​ក្នុង​ដែន​ដី​សណ្ដ​នៃ​ទន្លេ​នេះ បាន​ត្រូវ​ពួក​ខ្មែរ​មួយ​ក្រុម​ដែល​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​សត្វ​នាគ ឬ​ដែល​ជឿ​ថា បុព្វបុរស​ដូនតា​របស់​ខ្លួន មាន​អម្បូរ​មក​ពី​ពូជ​នាគ រស់​នៅ​តាំង​ពី​យូរ​លង់​មក​ហើយ។ ឯកសារ​ចិនរបស់លោក ខាងថាយ ដែល​បាន​មក​ទស្សនា​នគរភ្វូណាននៅ​ពាក់​កណ្ដាល​សតវត្ស​ទី​៣​នៃ​គ្រិស្ដសករាជ បាន​រៀប​រាប់​ថា ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ឆ្នាំ​៥០​នៃ​គ្រិស្ដសករាជ មាន​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា ជា​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ឈ្មោះ ហ៊ុនធៀន បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា តាម​កោះ​ខាង​ត្បូង​មក​អាណាចក្រភ្វូណាន។ ហេតុ​ដែល​បណ្ដាល​អោយ​ព្រាហ្មណ៍ ហ៊ុនធៀន ធ្វើ​ដំណើរ​មក​កាន់​នគរភ្វូណាននេះ ព្រោះ​យប់​មួយ​កុរុងហ៊ុនធៀន បាន​យល់​សប្ដិ​ឃើញ​ថា ទេវតា​ដែល​បី​បាច់​ថែ​រក្សា​ព្រះអង្គ បាន​ធ្វើ​អំណោយ​ធ្នូ​ទិព្វ​មួយ​ដល់​ព្រះអង្គ ហើយ​បញ្ជា​អោយ​ព្រះអង្គ​ឡើង​ជិះ​សំពៅ​ដ៏​ធំ​មួយ។ លោកខាងថាយ បន្ត​ថា លុះ​ព្រឹក​ឡើង ព្រះអង្គ​ក៏​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ទេវស្ថាន ដើម្បី​ធ្វើ​សក្ការៈបូជា ស្រាប់​តែ​បាន​ឃើញ​ធ្នូ​ទិព្វ​នោះ​ដូច​សុបិន​មែន។ ដោយ​សុបិន​ឆុត​ដូច្នេះ ព្រះអង្គ​ក៏​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​សមុទ្រ ទៅ​កាន់​អាណាចក្រភ្វូណានតាម​ការ​ណែនាំ​របស់​ទេវតា​ក្នុង​ការ​យល់​សប្ដិ​នោះ។

មក​ដល់​នគរភ្វូណាន កុរុងហ៊ុនធៀន បាន​ពើប​ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ​រាជិនី​នៃ​រដ្ឋ​នេះ ដែលលោកកាំងថៃ ថា​មាន​ព្រះនាម​ថា ព្រះនាងលាវយ៉េក។ ព្រះនាងលាវយ៉េក ដែល​បាន​នាំ​កំលាំង​ទ័ព​មក​វាយ​លុក​លើ​សំពៅ​កុរុងហ៊ុនធៀនមុន។ ដោយ​ឫទ្ធានុភាព​ធ្នូ​ទិព្វ ព្រះអង្គ​ក៏​ទទួល​បាន​ជ័យ​ជម្នះ​លើ​ព្រះនាង លាវយ៉េក ដែល​ជា​ម្ចាស់​ស្រុក ដោយ​ព្រះអង្គ​បាន​បាញ់​សំពៅ​របស់​ព្រះនាង​អោយ​ធ្លាយ​ពី​ម្ខាង​ទៅ​ម្ខាង។ ដោយ​ឃើញ​កុរុងហ៊ុនធៀន មាន​ឫទ្ធិ​ខ្លាំង​ពូកែ​ដូច្នោះ ព្រះនាង លាវយ៉េក ក៏​ព្រម​ចាញ់​ព្រះអង្គ ហើយ​ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​រៀប​អភិសេក​ព្រះនាង​ជាអគ្គមហេសី តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក។
សោមា: ការ​បង្កើត​រាជវង្ស​ដំបូង

ការ​បង្កើត​រាជវង្ស​ដំបូង
អ្នក​ស្នងរាជ្យ​ត​ពី​កុរុងហ៊ុនធៀន គឺ​ជា​កូន​ចៅ​របស់​ព្រះអង្គ ក្នុង​នោះ​មាន​កុរុងហ៊ុនផានហួង ដែល​ជា​ព្រះរាជា​មួយ​អង្គ​ខ្លាំង​ពូកែ មាន​កលល្បិច​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ពង្រឹង​អំណាច​កណ្ដាល ហើយ​វាយ​ពង្រីក​អាណាចក្រ​អោយ​ធំ​ទូលាយ។ ស្ដេច​អង្គ​នេះ​សោយ​ទិវង្គត​ក្នុង​ព្រះជន្ម ៩០​ព្រះវស្សា នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី​៣​នៃ​គ្រិស្ដសករាជ។ ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​ដែល​អ្នក​និពន្ធ​ចិន ថា​មាន​ព្រះនាម ផានផាន ត្រូវ​ជ្រើស​តាំង​អោយ​ឡើង​ស្នងរាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះអង្គ។ ប៉ុន្តែ ព្រះរាជា​អង្គ​ថ្មី​នេះ បាន​ប្រគល់​កិច្ចការ​រដ្ឋ​ទាំងអស់​ទៅ​អោយ​មេ​ទ័ព​ម្នាក់​ឈ្មោះ ឝ្រីមារញ មើល​កិច្ចការ​ជំនួស។ ព្រះអង្គ​សោយរាជ្យ​បាន​តែ​បី​ឆ្នាំ​ក៏​សុគត​ទៅ។ ពួក​នាម៉ឺន​សព្វ​មុខ​មន្ត្រី ក៏​ជ្រើស​មេ​ទ័ព ឝ្រីមារញ អោយ​ឡើង​សោយរាជ្យ។
រាជពង្សាវលី
លីវយី និង ហ៊ុនទៀន មានបុត្រ មិនស្គាល់?
 អាចជាព្រះនត្តា រឺ ព្រះរាជបុត្រស្នងតពីព្រះរាជបុត្រផ្សេងទៀត ហ៊ុនផានហួង រឺ អាច ជា ផានហួងហ៊ុន រឺ ផានហួងវម៌្ម សោយរាជ្យបន្ត ប្រហែលចុះពីហ៊ុនទៀន ពីររជ្ជកាល រឺ មួយរជ្ជកាល
សោមា: រាជពង្សាវលី

រាជពង្សាវលី
លីវយី និង ហ៊ុនទៀន មានបុត្រ មិនស្គាល់?
 អាចជាព្រះនត្តា រឺ ព្រះរាជបុត្រស្នងតពីព្រះរាជបុត្រផ្សេងទៀត ហ៊ុនផានហួង រឺ អាច ជា ផានហួងហ៊ុន រឺ ផានហួងវម៌្ម សោយរាជ្យបន្ត ប្រហែលចុះពីហ៊ុនទៀន ពីររជ្ជកាល រឺ មួយរជ្ជកាល
សោឡសកិច្ច​

សោឡសកិច្ច គឺកិច្ច១៦យ៉ាង ដែលបុគ្គលត្រូវធ្វើ ដើម្បីឲ្យចិត្ត​រួចស្រឡះ (ចាកកិលេស)។
ដោយអរិយសច្ច ៤ គឺ៖

 ទុក្ខអរិយសច្ចៈ ជាបរិញ្ញាតព្វកិច្ច គឺកិច្ចដែលត្រូវកំណត់ដឹងនូវទុក្ខ។
 សមុទយអរិយសច្ចៈ ជាបហាតព្វកិច្ច គឺកិច្ចដែលត្រូវលះបង់នូវតណ្ហា។
 ទុក្ខនិរោធអរិយសច្ចៈ ជាសច្ឆិតព្វកិច្ច គឺកិច្ចដែលត្រូវធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។
 មគ្គ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទាអរិយសច្ចៈ ជាភាវេតព្វកិច្ច គឺកិច្ចត្រូវធ្វើឲ្យកើតមានឡើង ចម្រើននូវ​មគ្គ។
កិច្ចទាំង៤នេះ មាននៅក្នុងសោតាបត្តិមគ្គ សកទាគាមិមគ្គ អនាគាមិមគ្គ និងអរហត្តមគ្គ។ សោតាបត្តិមគ្គ​ មានកិច្ច​៤, សកទាគាមិមគ្គ មានកិច្ច៤, អនាគាមិមគ្គ មានកិច្ច៤, និងអរហត្តមគ្គ មានកិច្ច៤ សរុបកិច្ច​ទាំងអស់​ត្រូវ​ជា១៦ ហៅថា សោឡសកិច្ច។
កិច្ចក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤ នេះ រួមឲ្យខ្លីមក នៅតែត្រឹម ២ យ៉ាងគឺ លះបង់សមុទយៈ ១, ចម្រើនមគ្គ ១ ។
សៅវភាផងស៊ី

សម្ដេចព្រះនាងចៅសៅវភាផងស៊ី ព្រះបរមរាជិនីនាថ (;  (ការបញ្ចេញសំឡេង)) គឺជាពាក់កណ្តាលប្អូនស្រី agnatic និងព្រះមហាក្សត្រិយានី ចុល្លាង្ករណ៍ (រាមាទី V) នៃប្រទេសថៃនិងម្តាយរបស់ស្ដេច ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមេន្ទ្រមហាវជិរាវុធ ព្រះមង្កុដក្លៅចៅយូហួ  (រាមាទី ៦) និងព្រះបាទប្រជាធិផុក (រាមាទី ៧) ។ ដូចជានៅក្នុងការអនុលោមតាមប្រពៃណីរាជវង្សថៃព្រះមហាក្សត្រ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមេន្ទ្រមហាវជិរាវុធ ព្រះមង្កុដក្លៅចៅយូហួ  បានប្រោសប្រទានដល់ពេលក្រោយបានម្តាយរបស់គាត់មានចំណងជើងនៃ "សម្តេចព្រះឝ្រីព័ជ្រិន្ទ្រាបរមរាជនីនាថ" នេះ () ។
សៅវភាផងស៊ី: ជីវិត

ជីវិត 
Saovabha បានកើតជាព្រះនាងនៃសៀមដើម្បីស្ដេចមង្កុដ (ឬរាមាទី IV ន) និងព្រះអង្គម្ចាស់ អ្នកម្នាង ប៉ៀម សុច្រិត្តកុល ។ នាងគឺជាប្អូនស្រីពៅរបស់ព្រះមហាក្សត្រីយានី សុន័ទ្នាកុមារីរ័តន៍ នាពេលអនាគតព្រះមហាក្សត្រិយានី សាវាដវ័ទន្នា និងការ។ Saovabha បានក្លាយជាអគ្គមហេសីរបស់បងប្រុសពាក់កណ្តាលរបស់នាងព្រះបាទចុល្លាង្កជួនកាលក្នុង 1878. នាងបានផ្ដល់ឱ្យគាត់មានកុមារ 9, 5 អាចនឹងរស់ដល់ពេញវ័យនេះ (ម្នាក់បានស្លាប់នៅក្នុងទារក) ពីរនឹងក្លាយទៅជាស្តេចសៀម។

នៅក្នុងឆ្នាំ 1897 ព្រះមហាក្សត្រី Saovabha បានក្លាយជាស្ត្រីដំបូងដែលជាសាកលវិទ្យាល័យ Regent របស់សៀមនៅពេលដែលប្តីរបស់នាងបានទៅលើដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់អឺរ៉ុប។ នៅពេលដែលគាត់ត្រឡប់មកវិញគាត់បានប្រទានដល់នាងចំណងជើងនៃ "សម្ដេចព្រះនាងចៅសៅវភាផង់សីុ ព្រះបរមរាជិនីនាថ" () (ប្រហែលស្មើទៅនឹង ព្រះមហាក្សត្រីរាជានុសិទ្ធ) ។ ក្នុងអំឡុងពេលរបស់នាងខណៈដែលនាងយកផលប្រយោជន៍មហាក្សត្រីមនុស្សជាច្រើនជាពិសេសក្នុងបញ្ហាដែលទាក់ទងនឹងស្ត្រី។ នៅឆ្នាំ 1904 នាងបានបង្កើតឡើងជាផ្នែកមួយនៃសាលារៀនជាលើកដំបូងសម្រាប់ក្មេងស្រីនៅក្នុងក្រុមហ៊ុន Siam; "សាលា Rajini" ឬព្រះមហាក្សត្រិយានីរបស់សាលានៅទីក្រុងបាងកក។

ពេលគាត់ស្លាប់នៅឆ្នាំ 1919 នៅអាយុ 57 នោះនាងត្រូវបានគេដែលបានផ្ដល់ឱ្យក្នុងពិធីបុណ្យសពភូមិន្ទធំដែលចូលរួមដោយសមាជិកទាំងអស់នៃរាជវង្សសៀមនិងពិធីនេះត្រូវបានអធិបតីដោយកូនប្រុសរបស់នាងស្ដេច Vajiravudh ។ នាងបានដើរតួនាទីលេចធ្លោក្នុងការ the1924 បច្ឆាមរណៈវិមានច្បាប់នៃភាពជោគជ័យ, នៅក្នុងការដែលកូនប្រុសរបស់គាត់ព្រះមហាក្សត្រ Vajiravudh ចែងថាកូនរបស់នាងនឹងយកអាទិភាពក្នុងចំណោមអ្នកដទៃទៀតទាំងអស់នៅលើបន្ទាត់នៃការស្នងតំណែងនោះទេ។ នេះបានធានាការចូលរបស់កូនប្រុសពៅរបស់នាងព្រះអង្គម្ចាស់ប្រជាធិផុកសោយរាជ្យក្នុងឆ្នាំ 1925 បើទោះបីជាមានការកូនប្រុសជាន់ខ្ពស់និងរៀនពីជូឡាឡុង។ ព្រះមហាក្សត្រិយានី Saovabha វិទ្យាស្ថានពិធីរំលឹកត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះរបស់នាង។
សៅវភាផងស៊ី: កុមារ

កុមារ
នាងមាន 9 កុមារដែលមានព្រះបាទចុល្លាង្ក:

NameBirthDeathSpouseChildren Bahurada Manimaya, Princess Debanariratana19 December 187827 August 1887  Vajiravudh1 January 1880 25 November 1925 Prueng Sucharitakul  None Princess Vannabimol Varavan  None  Prabai Sucharitakul  None Khrueakaeo Abhayavongsa  Princess Bejaratana Rajasuda Prince Tribejrutama Dhamrong8 February 188122 November 1887  Chakrabongse Bhuvanath, Prince of Bisnulok3 March 188313 June 1920 Ekaterina Ivanovna Desnitskaya  Prince Chula Chakrabongse Princess Javalit Obhas Rabibadhana  None Prince Siriraj Kakudhabhanda 27 November 1885 3 May 1887 Princess (Unname) 13 December 1884 13 December 1884 Asdang Dejavudh, Prince of Nakhon Rajasima12 May 18899 February 1924 Phaeo Sutthibun None Chudadhuj Dharadilok, Prince of Bejraburana 5 July 1892  8 July 1923 La-o Sirisambandh  Princess Sudasiri Sobha Ravi Kayananda  Prince Varananda Dhavaj Princess Bunchiradhorn Jumbala  NonePrajadhipok8 November 189330 May 1941 Princess Rambhai Barni Svastivatana None

លើសពីនេះទៀតព្រះមហាក្សត្រិយានីផងដែរដែលបានអនុម័តកូនស្រី Savang Vadhana របស់ព្រី Valaya Alongkorn និងបានលើកឡើងថាជាកូនស្រីរបស់នាង។
សៅវភាផងស៊ី: ព្រះរាជឥស្សរិយយស

ព្រះរាជឥស្សរិយយស 
 Tenure  ភាសាថៃ  រូបឣក្សរខ្មែរ 1864 – 1869  พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาผ่องศรี  ព្រះចៅលូកធើ ព្រះអង្គចៅសៅវភាផង់សីុ 1869 – 1878   พระเจ้าน้องนางเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาผ่องศรี  ព្រះចៅណងនាងធើ ព្រះអង្គចៅសៅវភាផង់សីុ 1878 – 1879  พระนางเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาผ่องศรี  ព្រះនាងធើ ព្រះអង្គចៅសៅវភាផង់សីុ 1879 – 1880  พระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระราชเทวี ព្រះនាងចៅសៅវភាផង់សីុ ព្រះរាជទេវី 1880 – 1894   พระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระวรราชเทวี ព្រះនាងចៅសៅវភាផង់សីុ ព្រះវររាជទេវី 1894 – 1897  สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระอรรคราชเทวี  សម្ដេចព្រះនាងចៅសៅវភាផង់សីុ ព្រះឣគ្គរាជទេវី 1897 – 1910  สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ  សម្ដេចព្រះនាងចៅសៅវភាផង់សីុ ព្រះបរមរាជិនីនាថ  1910 – 1919   สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี  สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง  សម្តេចព្រះឝ្រីព័ជ្រិន្ទ្រាបរមរាជនីនាថ ព្រះបរមរាជជននី សម្តេចព្រះឝ្រីព័ជ្រិន្ទ្រាបរមរាជនីនាថ ព្រះបរមរាជជននី ព្រះពាន់បុីហ្លួង
សៅវភាផងស៊ី: គ្រឿងឥស្សរិយយស

គ្រឿងឥស្សរិយយស
គ្រឿងឥស្សរិយយសថៃ
 70px គ្រឿងខត្តិយរាជឥស្សរិយយសមហាចក្រីបរមរាជវង្ស (ម.ច.ក.)
 70px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសនពរ័ត្នរាជវរាភរណ៍ (ន.រ.)
 70px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសចុលចមក្លៅ ថ្នាក់ទី ១ បឋមចុលចមក្លៅ (ប.ច.)
 70px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសមង្កុដថៃ ថ្នាក់វិសេស មហាវជិរមង្កុដ (ម.វ.ម.)
 70px មេដាយរ័ត្នាភរណ៍ រជ្ជកាលទី ៤ ថ្នាក់ទី ២ (ម.ប.រ.២)
 70px មេដាយរ័ត្នាភរណ៍ រជ្ជកាលទី ៥ ថ្នាក់ទី ១ (ច.ប.រ.១)
 70px មេដាយរ័ត្នាភរណ៍ រជ្ជកាលទី ៦ ថ្នាក់ទី ១ (វ.ប.រ.១)
គ្រឿងឥស្សរិយយសបរទេស
 70px Dame of the Order of Queen Maria Luisa (Kingdom of Spain)
សំ ប៊ុនធឿន

សំ ប៊ុនធឿន
សំ ប៊ុនធឿនthumb|400px|រូបភាព សំ ប៊ុនធឿនជីវប្រវត្តិសង្ខេបព្រះនាម​សំ ប៊ុនធឿនរហស្សនាមសញ្ជាតិ'|colspan="2"|
|- style="vertical-align:top;"
|'ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតថ្ងៃទទួលមរណភាព ថ្ងៃ ច័ន្ទ ទី ១០ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៣
|colspan="2"|

|- style="vertical-align:top;"
|ស្រុកកំណើត|colspan="2"|ភូមិរកាកោង ឃុំរកាកោងទី១ ពីអតីតកាលជា ឃុំរកាកោង ស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្ដាល
|- style="vertical-align:top;"
|ឪពុក|colspan="2"| ពុយ សំ (ភូមិតាំងគោក ស្រុកជើងព្រៃ ខេត្តកំពង់ចាម

|- style="vertical-align:top;"
|ម្តាយ|colspan="2"|កែវ ស៊ិម (ភូមិរកាកោង ឃុំរកាកោង បច្ចុប្បន្ន ឃុំរកាកោងទី១ ស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្ដាល)

|- style="vertical-align:top;"
|ភរិយា|colspan="2"|​

|- style="vertical-align:top;"
|បុត្រ'''
សំចិត្រ បូថង់

សំចិត្រ បូថង់ () គឺជាតារាចម្រៀងប្រុសថៃ។ កើតនៅថ្ងៃទី ២១ ខែមករាឆ្នាំ ១៩៦៤ ល្បីល្បាញខាងចម្រៀង "กุหลาบแดง" (កុលាបក្រហម)[https://forum.thaivisa.com/topic/133571-morlam-club-in-bkk/page/4/ Morlam Club In Bkk By foolforlove, August 2, 2007]“สมจิตร บ่อทอง” ศิลปินหมอลำชื่อดังได้รับพระราชทานพระธาตุนาดูนทองคำ
សំចិត្រ បូថង់: ជីវិតដំបូង

ជីវិតដំបូង 
សំចិត្រ បូថង់ កើតនៅថ្ងៃទី ២១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៦៤ ក្នុង ខេត្តយសោធរ ប្រទេសថៃฐานข้อมูลศิลปินมรดกอีสาน สมจิต  ทองบ่อ (สมจิตร  บ่อทอง) ( ลูกทุ่งหมอลำ ) គាត់ជាកូនប្រុសរបស់បុញថាន់ និង ចាន់ ថង់បូ គាត់បានបញ្ចប់ការសិក្សានៅអនុវិទ្យាល័យ ៥ ពីសាលាគុតឈុំវិទ្យា
សំចិត្រ បូថង់: អាជីព

អាជីព 
សំចិត្រ បូថង់ ត្រូវបានចាប់ផ្តើមនៅលើឆាកនៅក្នុងការកំសាន្ត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៣ ដោយសមាជិកម្នាក់នៅក្នុងក្រុមតន្រ្តីហ្ម៉ឡាំ "រុងតាវ៉ានស៊ីថង់" (รุ่งตะวันสีทอง)  ឆ្នាំ ១៩៨៩ ដាវ បានដន (ดาว บ้านดอน) ត្រូវបានបញ្ចុះបញ្ចូលគាត់សម្រាប់សិល្បករនៅក្នុងស្លាកកំណត់ត្រា Sure Entertainment ឆ្នាំ ១៩៩០ គាត់មានភាពល្បីល្បាញនិងល្បីល្បាញដោយសារចំណងជើងបទចម្រៀងរបស់គាត់ Ku lap daeng (កុលាបក្រហម)“กุหลาบแดง” เพลงดังในตำนาน“สมจิตร บ่อทอง” คว้าเพลงในตำนาน “กุหลาบแดง” โชว์สุดอลังการในเวที “กิ๊กดู๋” គាត់គឺជាសិល្បករក្នុង Sure Entertainment ពេល ៨ ឆ្នាំ ដូច្នេះគាត់បានយកទៅឱ្យសិល្បករនៅក្នុងស្លាកកំណត់ត្រា MD Tape បច្ចុប្បន្នគាត់គឺជាសិល្បករនៅក្នុងស្លាកកំណត់ត្រា Topline diamond
សំចិត្រ បូថង់: Discography

Discography 

 Kulab Daeng (กุหลาบแดง)
 Kieaw Khao Koai Nang (เกี่ยวข้าวคอยนาง)
 Koy Nong Kuean Na (คอยน้องคืนนา)
 Kid Hod Ta Lord Wela (คิดฮอดตลอดเวลา)
 Mak Sao Sam Noei (มักสาวส่ำน้อย)
 Khong Fak Jak Khon Lai Jai (ของฝากจากคนหลายใจ)
សំណង់ដីរាងមូល

លោក ល្វី ម៉ាស់ឡឺរេ នៅឆ្នាំ១៩៥៩ លោកបានស្រាវជ្រាវលើតំបន់ដីក្រហមក្នុងខេត្តកំពង់ចាមនៃ ប្រទេសកម្ពុជានិងមួយភាគនៃប្រទេសវៀតណាម។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ លោក ប៊ែណាត ហ្វីលីប 
ហ្រ្គូសលីយេ (Bernard Phillipe Groshier)   បានធ្វើកំណាយ បុរាណវិទ្យានៅមេមុត ក្នុងសំណង់ដីរាងមូលនៅតំបន់ស្រុកមេមត់។ ក្រោយពីការពិនិត្យមើលពីលើអាកាសមក មានស្ថានីយ៏ជាច្រើន     ដែលគេអាចមើលឃើញនូវចំណែក យ៉ាងតូចៗនៃស្ថានីយ៏ទាំងមូល ហើយបានបង្ហាញអោយឃើញថា      ស្ថានីយ៏ទាំងនេះមានរូបរាងសាំញាំ តែមានសារៈសំខាន់មិនមែនធម្មតានោះទេ។    ការធ្វើកំណាយនៅឆ្នាំ១៩៨២ នៅលើជំរុំភូមិមូលមួយនៅក្នុងភូមិមេមត់ (ខេត្តកំពង់ចាម) បានបង្ហាញអោយឃើញនៅស្រទាប់ នៃយុគសម័យថ្មរំលីង ដែលមានភាពសំបូរបែបគួរអោយភ្ញាក់ផ្អើល។ គេបានហៅថាអរិយធម៏នេះថាអរិធម៏មេមត់ (Mimotian Culture) តំណាងដោយវត្ថុធ្វើអំពីថ្មរាប់ពាន់ដុំ និងបំបែកក្អមឆ្នាំង រឺកុលាភភាជន៏ ដល់ទៅជាងពីរមឿនដុំ។ 
តាមរយៈលទ្ធផលនេះ     យើងអាចធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ឡើងវិញចំពោះវត្ថុប្រមូលបានពីផ្ទៃដី ផ្សេងៗទៀត កំណត់ទូទាំងតំបន់ភាគកណ្តាល នៃឥណ្ឌូចិន ។   ស្ថានីយ៏ភូមិមូលទាំងឡាយគឺរីករាយ ពាសពេញ
តំបន់ដីក្រហម ចាប់ពីឡាបានសៀក (ខេត្តរតនគិរី)   ចុះដល់ឡុកនិញ (ប្រទេសវៀតណាម) ដោយឆ្លងកាត់ស្រុកមេមត់ មានន័យថាស្ថានីយ ភូមិមូលទាំងនេះទូទៅ ច្រើនស្ថិតក្នុងតំបន់ចំការ   កៅស៊ូដីក្រហម។ ស្ថានីយនេះមានអាយុកាលប្រហែលជា ១៥០០ មក ៥០០ ឆ្នាំមុនគ្រឹស្តសករាជ។
សំណង់ប្រាសាទខ្មែរ នៅលើទឹកដីថៃបច្ចុប្បន្ននាសម័យអង្គរ

​ប្រវត្តិសាស្ត្រសង្រ្គាមជូរចត់របស់ប្រទេសខ្មែរបានកើតឡើងអស់រយៈពេលជាច្រើនស.វ មកហើយ ហើយការបាត់បង់ទឹកដីនិងប្រាង្គប្រាសាទរបស់ខ្មែរក៏មានច្រើនដែរ ដែលក្នុងនោះ មានប្រាសាទជាច្រើនស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសថៃ ។ តាមរយៈសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាចក្រភពកម្ពុទេសបាន លើកឡើងថាក្នុងបញ្ជីប្រាសាទ ដែលនិងយកមកអត្ថាធិប្បាយ នូវក្នុងទំព័រខាង មុខនេះគេមិនបានរៀបរាប់ នូវស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ នាសម័យបុរេអង្គរទេ បញ្ហានេះ នឹងត្រូវសិក្សាក្នុងសៀវភៅផ្សេងមួយទៀត ដែលពាក់ព័ន្ធទៅ នឹងមត៌កវប្បធម៌ខ្មែរនាសម័យបុរេអង្គរ ក្នុងព្រះរជាណាចក្រថៃបច្ចុប្បន្ន ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ក្រៅពីសំណង់ប្រាសាទ គេឃើញមានផ្លូវ ថ្នល់ បារាយណ៏ ស្ពាន អណ្ដូង ព្រមទាំងព្រះដិមាតូចធំជាច្រើន នៅពាសពេញដេរដាសទូទាំងទឹកដីខ្មែរ ។ រីឯប្រាសាទសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ភាគច្រើន គឺវត្ត អារាមមហាយាន ដែលមានប្រាង្គប្រធានតែមយនៅចំកណ្ដាល ដូចជាវត្តមហាធាតុ នៅខេត្តរាជបុរី លពបុរី  វត្តកំផេងលែង ជាដើម ។ ក្រោពីវត្តមហាយាន ទាំងនោះ គេឃើញមានមន្ទីរពេទ្យ ឬអរោគសាលា និងធម្មសាលា ដែលមានលក្ខណៈខុសពីវត្តបន្តិច ។
សំណង់ប្រាសាទខ្មែរ នៅលើទឹកដីថៃបច្ចុប្បន្ននាសម័យអង្គរ: ខេត្តនគររាជសីមា

ខេត្តនគររាជសីមា 
ចំពោះខេត្តនគររាជសីមាតែមួយ បច្ចុប្បន្ននេះ យើងសង្កេតឃើញថាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលមានស្លាកស្នាមវប្បធម៌បុរាណ សីមាវត្ត សិលាចារឹក ការដ្ឋានថ្ម សម្រាប់សាងសង់ប្រាសាទ និងទីក្រុង បុរាណជាដើម ។ ក្រៅពីប្រាសាទពិមាយអមដោយ ប្រាង្គហិនដែង,ទាំងពីរនិងព្រហ្មទត្ត, បា្រសាទភ្នំវ៉ាន់, ដែលមានទំហំធំ គេឃើញប្រាសាទហិនមឿងខែន, ប្រាង្គបានសិតា ,ប្រាង្គបានប្រាង្គ ,ប្រាសាទគូបានគូ, ឬប្រាំងបានគូ ,ប្រាសាទនាងរ៉ាំ ,គូក្សេម, ប្រាំងស្រះផ្លែង ,ប្រាង្គបានគោ, ឬបានផៈគោ, ប្រាង្គហិនបានថ្នន់ហាក់, ប្រាសាទនុឯហ័យ, ប្រាសាទបានប្រាង្គ ,ឬប្រាសាទស្រះណយ, ប្រាសាទហិនណាគេ, គ្រូស្រះផាំង, កុដិឫស្សិ , កុដ្ឋិឫស្សីណយ,  វត្តប្រាង្គថង, វត្តផាង, វត្តប្រាង្គ, បូតបានផៃម៉ៃ, ប្រាសាទហយស្រះ, គូបានប្រាសាទ, ប្រាសាទបានប្រាសាទ , ប្រាសាទហិនស្រះផ្លោង, កុដិសីលា, ប្រាសាទហិនននគូ, ប្រាំងបានប្រាង្គ , កោដិសីលា , ប្រាង្កផលសង្គ្រាម , វត្តក្លាង, ប្រាសាទហិនមឿងកៅ, ប្រាសាទបនមុយ៉ៃ , ប្រាសាទព្រះហិន, ប្រាសាទចម្ប៉ាថង, ប្រាង្គបុរីបុល ។ 
នៅទីនេះមាន ប្រាសាទភិមាយ ដែលសាងសង់ឡើងដោយ ព្រះបាទសូរ្យវ្មរ័នទី១ កែឃើញមានសិលាចារឹកមួយផ្ទាំង លេខជំរឿន K .៥៩៣ ត្រូវនិងគ.ស១០៤១,   k ៣៩៧ នៅឆ្នាំ១១១២គ.ស ។ នេះសបញ្ជាក់អោយឃើញយ៉ាងច្បាស់ថា នាសម៧យនោះ ខេត្តនេះ នៅជារបស់ខ្មែរនៅឡើយ ។
សំណង់ប្រាសាទខ្មែរ នៅលើទឹកដីថៃបច្ចុប្បន្ននាសម័យអង្គរ: ប្រាសាទនៅសុខោទ័យ

ប្រាសាទនៅសុខោទ័យ 
ក្រៅពិបារាយណ៏ដ៏ធំ ឈ្មោះទំណប់រោង ដែលមានទំហំ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា
សំណួរ ស្លេសស្វីគហុលស្តាញ: បញ្ហារដ្ឋធម្មនុញ្ញ

បញ្ហារដ្ឋធម្មនុញ្ញ 
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៨៤៩ ប្រព័ន្ធផ្សេងគ្នានៃរដ្ឋាភិបាលបានបន្តមានវត្តមានជាមួយគ្នានៅក្នុងរដ្ឋដាណឺម៉ាក។ ប្រទេសដាណឺម៉ាកបានក្លាយទៅជាប្រទេស ប្រជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាពផ្តាច់ការ នៅតែជាប្រព័ន្ធរបស់ស្លេសស្វីគនិង ហុលស្តាញដោយមានសភាប្រឹក្សាផ្អែកលើប្រព័ន្ធអចលនទ្រព្យដែលផ្តល់អំណាចកាន់តែច្រើនដល់សមាជិកដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនបំផុតនៃសង្គម។ អង្គភាពទាំងបីត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយគណៈរដ្ឋមន្ត្រីមួយ រួមមានរដ្ឋមន្ត្រីសេរីនៃប្រទេសដាណឺម៉ាក ដែលបានជំរុញឱ្យមានកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ហើយមានពួកមន្រ្តីអភិរក្សនិយមមានកំណើតមកពីពួកអភិជនហុលស្តាញ ដែលប្រឆាំងនឹងកំណែទម្រង់នយោបាយ។ បន្ទាប់ពីការបះបោរនៅហុលស្តាញ និងស្លេសស្វីគ ស្តេចមិនចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការចែករំលែកអំណាចជាមួយប្រជាជនទេ ដែលភាគច្រើនធ្លាប់មានប្រវត្តិបះបោរ។ ពួកម្ចាស់អចលនទ្រព្យនៃអាណាចក្រ ដោយមានការភ័យខ្លាចថាពួកគេនឹងត្រូវបានជំនួសដោយស្ថាប័នប្រជាធិបតេយ្យ មានភាពងាយស្រួលជាងក្នុងការសម្របសម្រួលជាមួយ។

នេះបណ្តាលឱ្យមានការជាប់គាំងសម្រាប់ការបង្កើតច្បាប់ជាក់ស្តែង ភាពតានតឹងផ្នែកជនជាតិភាគតិច និងអសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងមិនអាចជៀសផុត។ ជាងនេះទៅទៀត គូប្រជែងនឹងនយោបាយដាណឺម៉ាកក្នុងការបង្រួបបង្រួមទឹកដី( Helstaten ) មានការភ័យខ្លាចថាវត្តមានរបស់ ហុលស្តាញនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល ហើយក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ សមាជិកភាពរបស់ ហុលស្តាញក្នុងសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់នឹងនាំឱ្យមានការជ្រៀតជ្រែករបស់អាល្លឺម៉ង់ជាមួយហុលស្តាញ ឬអាចលូកចូលទៅក្នុងកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ដាណឺម៉ាកតែម្តង។

នៅទីក្រុងកូពែនហាក ព្រះរាជវាំងនិងរដ្ឋាភិបាលភាគច្រើនបានគាំទ្រការប្រកាន់ខ្ជាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងចំពោះស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន។ ដូចគ្នានេះដែរត្រូវបានអនុវត្តចំពោះមហាអំណាចបរទេសដូចជាចក្រភពអង់គ្លេស បារាំង និងរុស្ស៊ី ដែលនឹងមិនទទួលយកដាណឺម៉ាកទន់ខ្សោយ ដែលធ្វើឲ្យអាល្លឺម៉ង់បង្កើនឥទ្ធិពលដូចដែរនឹងប្រទេសអូទ្រីស ឬព្រុសទេ ដែលចង់កាន់កាប់ហុលស្តាញ ជាដែលកំពង់ផែកងទ័ពជើងទឹកដ៏សំខាន់ឬគ្រប់គ្រងច្រកចូលសមុទ្របាល់ទិកជាដើម។
សំណួរ ស្លេសស្វីគហុលស្តាញ: ភាសា និងសញ្ជាតិ

ភាសា និងសញ្ជាតិ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|240x240ភីកសែល| ការផ្លាស់ប្តូរភាសា នៅសតវត្សទី១៩ នៅស្លេសស្វីគខាងត្បូងដោយបង្ហាញផែនទីភាសាដាណឺម៉ាក និងភាសាអាល្លឺម៉ង់
មាន សំណួរជាតិ ចោទឡើងផងដែរ  ទាំងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងដាណឺម៉ាក ប្រាថ្នាចង់បាន តាមលក្ខណៈនៃសតវត្សទីដប់ប្រាំបួន ដើម្បីបង្កើត និងបង្រួបបង្រួមជាតិសាសន៍ពីផ្ទៃខាងក្រោយនៃការអនុវត្តវប្បធម៌ និងគ្រាមភាសាដែលបែកខ្ញែក។

ចុងក្រោយ មានចម្ងល់អន្តរជាតិ៖ មហិច្ឆតាគូប្រជែងរបស់មហាអំណាចអាល្លឺម៉ង់ពាក់ព័ន្ធ ហើយលើសពីនោះ ផលប្រយោជន៍របស់រដ្ឋអឺរ៉ុបផ្សេងទៀត ជាពិសេសគឺចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងការទប់ស្កាត់ការកើនឡើងនៃមហាអំណាចសមុទ្រអាល្លឺម៉ង់នៅភាគខាងជើង។

អាឡឺម៉ង់ធ្លាប់ជាភាសារបស់រដ្ឋាភិបាលនៅ ស្លេសស្វីគ និង ហុលស្តាញ ក្នុងពេលដែលស្តេចដាណឺម៉ាកនិងផ្នែកខ្លះនៃពួកឌុចនៅហ្គ៊រតូហ្វគ្រប់គ្រង ហើយបានក្លាយជាភាសារបស់រដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាកក្នុងសម័យជាច្រើន។ ចាប់តាំងពី កំណែទម្រង់ លូទែររ៉ង់ ភាសាអាឡឺម៉ង់បានលេចធ្លោនៅក្នុងព្រះវិហារនិងសាលារៀននៅភាគខាងត្បូងនៃស្លេស្វីគ ហើយភាសាដាណឺម៉ាកគឺជាភាសាសំខាន់ក្នុងចំណោមកសិករនៅស្លេសស្វីគ ។

ភាសាអាល្លឺម៉ង់ទាប គឺជាភាសាប្រើប្រាស់ក្នុងហុលស្តាញទាំងមូល ។ ក្នុងកំឡុងសតវត្សក្រោយ យុគសម័យកណ្តាល ភាសាអាល្លឺម៉ង់ទាបបានមកគ្របដណ្តប់នៅ ស្លេស្វីគខាងត្បូង ដែលដើមឡើយភាគច្រើនជាអ្នកនិយាយភាសាដាណឺម៉ាក។ ភាសាដាណឺម៉ាកនៅតែគ្របដណ្តប់នៅភាគខាងជើង ដដែល។ ប្រហែលឆ្នាំ១៨០០ ភាសាអាឡឺម៉ង់ និងដាណឺម៉ាកត្រូវបានគេនិយាយក្នុងសមាមាត្រស្មើគ្នានៅទូទាំងអ្វីដែលឥឡូវជា ស្លេសស្វីគភាគកណ្តាល ។

ភាសាអាឡឺម៉ង់បានរីករាលដាលបន្តិចម្តងៗ ជាថ្នូរនឹងការចុះឱនថយនៃភាសាដាណឺម៉ាកក្នុងសតវត្សមុនៗ ជាឧទាហរណ៍ ភាសាដាណឺម៉ាកនៅតែត្រូវបានគេនិយាយនៅលើឧបទ្វីប ស្វានសេន ប្រហែលឆ្នាំ១៧៨០ (ការប្រើប្រាស់ភាសាដាណឺម៉ាកចុងក្រោយគេគឺនៅក្នុងភូមិក្បែរស្លី) ប៉ុន្តែក្រោយមកបានបាត់ទាំងស្រុង។ .

ព្រំដែននៃភាសានៅសតវត្សទី១៩ អនុលោមតាមព្រំដែនបច្ចុប្បន្នរវាងដាណឺម៉ាក និងអាល្លឺម៉ង់ ។

វាច្បាស់ណាស់ថាការគ្រប់គ្រងរបស់ដាណឺម៉ាកនៅស្លេសស្វីគ គឺងាយរងគ្រោះ និងចុះខ្សោយ។ តាមរយៈសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្លួនក្នុងតំបន់ជនជាតិអាឡឺម៉ង់នៅភាគខាងត្បូងបានពង្រីកដែនភូមិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ បើគិតតាមភាសា ជនអន្តោប្រវេសន៍ អាឡឺម៉ង់ភាគខាងក្រោម បានមកដល់ឥតឈប់ឈរ ហើយគ្រួសារដែលនិយាយភាសាដាណឺម៉ាកពីមុនមក បានផ្លាស់ប្តូរភាសាកំណើតដើម្បីមានភាពងាយស្រួលក្។ ភាសាអាឡឺម៉ង់ទាប ជាជាងភាសាដាណឺម៉ាក បានក្លាយជាភាសាធម្មតារបស់ហុលស្តាញ និងភាគច្រើននៃភាគខាងត្បូងស្លេសស្វីគ ។

ដំណោះស្រាយមួយដែលក្រោយមកមានការគាំទ្រពីស្តេច ណាប៉ូឡេអុងទី៣ គឺត្រូវបែងចែកស្លេសស្វីគ ផ្អែកលើសញ្ជាតិ ដោយប្រគល់ផ្នែកមានជនជាតិដាណឺម៉ាករស់នៅទៅឱ្យប្រទេសដាណឺម៉ាក និងអាល្លឺម៉ង់ទៅហុលស្តាញ ។ គំនិតនេះដែលក្រោយមកមានអ្នកគាំទ្រក្នុងចំណោមទាំងជនជាតិដាណឺម៉ាក និងជនជាតិអាឡឺម៉ង់ មិនអាចអនុវត្តបាននៅពេលនោះ ដោយសារការមិនពេញចិត្តភាគច្រើននៃភាគីទាំងពីរ។ La Question de Slesvig, p. 135 seq., Historique de l'idée d'un partage du Slesvig ដំណោះស្រាយនេះត្រូវបានអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់ដោយការបោះឆ្នោតផ្ទាល់ ក្នុងឆ្នាំ១៩២០ ជាលក្ខខណ្ឌនៃ សន្ធិសញ្ញា វែសៃយ ហើយ ស្លេស្វីគខាងជើង ត្រូវបានប្រគល់ត្រឡប់ឲ្យទៅប្រទេសដាណឺម៉ាកវិញ។
រូបភាពតូច| ផែនការបែងចែកទឹកដីស្លេសស្វីគ ឆ្នាំ១៨៦៤