ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ទ

ទ

- ទងកុមុទប្រមាណទីផលស្ថាន       វិស័យប្រមាណត្រកូលវង្ស

វាចាប្រមាណប្រាជ្ញខ្លៅល្ងង់            ស្មៅល្ហុងប្រមាណនៃពសុធា ។

- ទ័ពបាក់កុំសង្ខុញ។ - ទន្លេដប់ មិនស្កប់សមុទ្រមួយ ។

- ទន្សាយបានទួល ឬ (ដូចទន្សាយបានទួល) ។

- ទន្លេស្ទឹងសុទ្ធសឹងមិនផឹកទឹក       ដើមព្រៃព្រឹក្សមិនស៊ីផល

មហាមេឃមិនធ្លាក់នូវភ្លៀងខ្យល់            ក្នុងមណ្ឌលឯណាមួយតំបន់ ។

- ក៏ឯទ្រព្យសប្បុរសផងទាំងឡាយ     សឹងចម្រើនផ្សព្វផ្សាយដល់មហាជន

ប្រយោជន៍សប្បុរសប្រកបជណ         បំពេញបុណ្យផ្លូវកុសលដល់និព្វាន ។

- ទម្លាប់ធំជាច្បាប់ បើរៀនច្បាប់កុំត្រាប់ខ្លៅ ប្រាជ្ញាអាចប្រដៅ ស្ដីកូនចៅ ស្ដីឲ្យសោះ

- ទានជាទីញ៉ាំងជនដំរឹងអង្គ ឲ្យលះបង់ពុតព្យសន៍កំណាចប្រាណ ទានអាចនាំប្រយោជន៍ទាំងពួងបាន បង្អោនប្រាណពាក្យពីរោះព្រោះទាននាំ ។

- ទានជាថ្នាំនាំកើតក្ដីស្នេហា កំណាញ់ជាឱសថានៃទោសទុក្ខ ទានជាថ្នាំយសស័ក្ត

ចម្រើនសុខ កំណាញ់ទុកជាថ្នាំនាំកំព្រា ។

- ទាហានថ្កើងដ្បិតសឹក ធើ្វស្រែកដ្បិតទឹក ត្រេកពលដ្បិតបាយ សិស្សប្រាជ្ញាដ្បិតគ្រូជេរពោលដំវាយ ពលជាដ្បិតនាយ ព្រិលប្រើខះខំ ។

- ទិវារាត្រី យប់ថ្ងៃប្រក្រតី តែងរត់ទៅមក កាត់អាយុសត្វ ជនបន្សល់ទុក ផ្ដាច់ក្ដីសាន្តសុខ ទុកតែងរាងឆ្អឹង ។

- ទីប្រជុំកុំកន្ដុះបង្អាប់គ្នា       ឲ្យខ្មាសគេពុំល្អជាពុំគួរគាប់

ទីប្រជុំកុំស្លៀកពាក់អួរអាប់            នេះជាច្បាប់សម្រាប់កាន់អនាម័យ ។

- ទីប្រជុំកុំនិយាយឲ្យឮខ្លាំង     គួរឲ្យតាំងនូវស្មារតីនិយាយតិច

ទីប្រជុំត្រូវប្រើឫកស្ងប់ជានិច្ច       នេះជាកិច្ចប្រព្រឹត្តប្រើនៃអ្នកប្រាជ្ញ។

- ទីប្រជុំត្រូវប្រើឫកយ៉ាងក្លាហាន  ឲ្យបានឫកពារម្យទមទាំងកុំខ្លាច

ទីប្រជុំកុំប្រើឫកប្រហើនកាច       ព្រោះគេអាចនិន្ទាជាមនុស្សឥតច្បាប់។

- ទីប្រជុំកុំនិយាយពាក្យទាស់        ជាទីនាស់របស់ឈ្មោះប្រុសស្រីណា

ទីប្រជុំច្រើនតែមានមនុស្សខុសគ្នា    ក៏ឲ្យកើតទោសវេរាគួរកុំភ្លេច ។

- ទីលំនៅចង្អៀតជ្រៀតមិនចុះ   សឹងច្រមុះដោយសារអសោចិក្រៃ

តែងនាំមកនូវទុក្ខអចិន្រ្តៃយ៍        កែអាស្រ័យទៅបានជាមធ្យម ។

- ទីលំនៅៗរួមមនុស្សអារិ      ជាទំនិសត្រូវមិនភិរម្យ

ជាទុក្ខលើសទីពេញអាចម            នឹងសម្ងំខំនៅសៅនាំរំខាន ។

- ទីលំនៅៗរួមអកតញ្ញូ        ជាទុក្ខរកអ្វីតស៊ូនឹងប្រៀបបាន

លើសលែងទីដែលរួមអារិប្រាណ        ព្រោះសន្ដានមក្ខោជាចោរធំ ។

- ទឹកថ្លាល្គឹកបើល្អក់ ដ្បិតរលកបោកសោះសា ។

- ទឹកទិព្វទោះនៅ ក្នុងថ្នាំពិសក្ដៅ គួរយកកុំខាន មានទោះនៅក្នុង ទីស្មោកគ្រោកស្ថាន គួរយកឲ្យបាន កុំខានឡើយណា ។

- ទឹកជ្រៅតែងមានជ្រោះ មានសត្វពស់វាពួនខាំ កង្កែបអែបទ្រាសត្រាំ ពស់លបខាំលេបមិនលែង ។

- ទឹកបាក់ទៅទាប ដីខ្ពស់កណ្ដៀរពូន ។ - ទឹកជន់ បុណ្យស្ដេច ។

- ទឹកបាក់ទៅទាប បុណ្យបាក់ដ្បិតបាប លាភបាត់ដ្បិតឃោរ ។

- ទឹកត្រជាក់ត្រីកុម ទឹកក្ដៅត្រីរត់ចេញ ។

- ទឹកឡើងត្រីស៊ីស្រមោច ទឹកហោចស្រមោចស៊ីត្រី ។

- ទឹកហូរមិនដែលហត់ ព្រះពុទ្ធមិនដែលខឹង។

- ទឹកហូរមិនដែលហត់ ប្រុសស្បថកុំឲ្យជឿ ។

- ទឹកបាក់ទៅទាប លាភបាកា់ទៅសិរី ទួលហៅម្ដេចក្ដី ទឹកទៅពុំបាន ។

- ទឹកខ្លាចគេដងដាក់តម្កល់ ជាតិដែលដុលខ្លាចគេដាំឆៅ ក្រញូងខ្លាចធើ្វខ្នួចកួចដូចស្មៅ ទូកខ្លាចគេទៅជាន់គែមផ្អៀង ។

- ទឹកហូរតាមប្រឡាយ ទន្សាយបោលតាមប្រឡោះ ។

- ទឹកថ្លាលាងសក់ ទឹកល្អក់លាងជើង ។

- ទុកចោលវាចាស់ ប្រើណាស់វាថ្មី ។

- ទុកចិត្តកុំឲ្យដាក់       ស្មើភ្នែកខ្វាក់ទាំងសងខាង

ឲ្យកូនគន់មើលតាង        ស្មើភ្នែកម្ខាងពុំពេញពីរ ។

- ទុក្ខខ្សោយជាងចិត្ត សព្វខ្សោយកម្មពិត លោកខ្សោយជាងធម៌ ជាតិខ្សោយសាស-នា លាមកខ្សោយល្អ អាត្មាខ្សោយភរ ជនសក្រឃើញ។

- ទុច្ចរិតសុចរិត ដែលជនប្រព្រឹត្ត ក្នុងជាតិនេះណា គាប់ជានិស្ស័យ បច្ច័យវាសនាដិតជាប់អាត្មា ទៅបរលោកនាយ ។

- ទូកនៅកំពង់នៅ ។ - ទូកបែកជាទូកគត់ ទូកកំបុតជាទូកកង ។

- ទឹកហួសកំពង់ វាចែវចង្អង់ ថយមកចូលចាប់ ពាក្យលឿនហួសខ្នាត ហៅឥតទំនាប់ថយមករកគាប់ ពុំបានឡើយ ។

- ទូកលឿនជិះលុបអុំឲ្យលិច         ត្បូងពេជ្ររឹងម្ដេចគង់ប្រេះឆា

ទីស្ងាត់ប្រយ័ត្នចេងវាចា          គិតអាថ៌ឯណាកុំអាងជិត ។

- ទូកយើងវែង ទូកគេខ្លីតាមគេម្ដេចបាន ឬទាន់ ។

- ទូកដាច់យកទូកតាម ។ - ទូកប្រហោងក្នុង ឬ(ទូងៗដូចស្គរ) ។

- ទើងធីប្រើរក ទើបស្វែងប្រើទៅ ទើងស្នេហ៍ប្រើហៅ មិត្រមកជាមិត្រ ។

- ទេពីមើលព្រឹក្ស ក្សត្រាមើលឫទ្ធិ ពលមើលចេស្ដា ជាងមើលអំពើអំពីហត្ថា ទោះយកភរិយា មើលនាលំនៅ (ខ្លះថាទាហានមើលចេស្ដា) ។

- ទោសខ្លួនឯងមើលមិនយល់ ទោសគេតូចសោកសល់ រមិលមើលយល់ប៉ុនភ្នំ ។

- ទោសតិចកុំទាញផ្សំ         ឃើញមិនចំកុំនិយាយ

កុំចាប់ស្ទើររវើរវាយ             នាំឲ្យរវល់អំពល់ចិត្ត ។

- ទោះពេលយប់ព្រលប់ គន់ឲ្យគ្រប់ទ្រព្យនានា ។

- ទោះមុខមន្រ្តី សេនាបតី ពុំដោយគន្លង រលាភោចង់បាន បំពានរាស្រ្តផង រាស្រ្តនឹងក្ដៅក្រហាយ អង្គឥតអាស្រ័យ ។

- ទោះគិតកុំរួសរាន់ គិតឲ្យគ្រាន់ទើបដើរទៅ កុំឲ្យអាប់អាសៅ កើតដំនៀលដល់អាត្មា។ ឬ (គិតឲ្យគ្រាន់ទើបដើរទៅ) ។

- ទោះបីដំរីបាត់ លោកប្រើស្កាត់វាជាត្រើយ តាមនឹងដំរីហើយ កុំបីដើរនឹងជើងលា។

- ទោះទូកដាច់សាត់សោះ យកទូកស្មោះទៅតាមគ្នា ។

- ទៅឥតគេរក មកឥតគេហៅ ។

- ទៅទាំងប៉ីទាំងស្គរ ។ - ទំពាំងស្នងឫស្សី ។ - ទុំមុនស្រគៀល ។

- ទាំងគេឯងតែងតែមានភាន់ច្រឡំ     ប្រឹងគិតខំឲ្យទៀងទាត់គង់ភ្លាត់បាន

ទុកជាអង្គបុព្វបុរសពីដើមដាន          ក៏គង់បានភាន់ច្រឡំមកខ្លះដែរ ។

- ទ្រព្យគង់ដ្បិតស្រីចេះសំចៃទុក ផ្ទះធំស្រណុកដ្បិតភរិយាជា ។

- ទ្រព្យធននេះថោកថ្លៃ កុំដាក់ដៃឲ្យតែកូន (នៅអស់ទាំងបងប្អូនអ្នកដទៃរក្សាតាង) ។

- ទ្រព្យច្រើនព្រួយរក្សា ទ្រព្យតិចណាព្រួយរិះរក ។

- ទ្រព្យធនទោះថោកថ្លៃ រួមរក្សាកុំបីធ្លោយ ។

- ទ្រព្យស្មើដោយវិជ្ជានោះពុំមាន      សត្រូវប្រាណមិនស្មើដោយព្យាធិ

ស្រឡាញ់ក្រៅមិនស្មើកាយិន្រ្ទយ៍            កម្លាំងអ្វីមិនបានកម្មបុរាណ ។

- ទ្រព្យមានលើកឲ្យគេខ្ចីទៅ ចំណេះចេះនៅតែក្នុងក្បួន ប្រពន្ធនៅឆ្ងាយអំពីខ្លួន ដល់ចួនត្រូវការរអាចិត្ត ។

- ទ្រព្យរបស់សប្បុរសទោះតិចតួច បានជាប្រយោជន៍ជននានា ដូចទឹកអណ្ដូងរសសាបថ្លា អស់មហាជនផងដងអាស្រ័យ ។

- ទ្រព្យសប្បុរសទោះមានច្រើន ពុំបានចម្រើនអ្នកដទៃ ដូចទឹកសមុទ្រ មានរសប្រៃមនុស្សផងអាស្រ័យផឹកពុំបាន ។

- ទ្រព្យសម្បត្តិដែលប្ដីឲ្យកើតមាន ស្រ្ដីជាពានទទួលគ្រងរក្សា បុរសជាប្រធាននៃភរិយា ស្រ្ដីដូចចេសម្ជុលផុលជាប់នៅ ។

- ទ្រព្យលួចប្លន់បាន ធើ្វដើមធនធាន រកស៊ីកែខៃ មិនដែលចម្រើន បាកុំសង្ស័យ មុខជាហិនហៃ វិនាសហិនហោច ។

- ទ្រព្យលើកឲ្យគេខ្ចី ចេះដឹងអ្វីឆ្លើយមិនបាន ភរិយានៅឆ្ងាយប្រាណ ឈ្មោះថាគ្មានៗដូចគ្នា ។

- ទ្រព្យធនមាសងាយរក្សា ជាតិស្រ្តីកញ្ញាលំបាកថែ ចិត្តវាឃ្លោងយប់ថ្ងៃប្រែ គំនិតគេចកែពិបាកស្គាល់ ។

- ទ្រព្យធនខ្លួនផងក្ដី ឲ្យគេខ្ចីទោះច្រើនតិច ដល់ត្រូវការធើ្វម្ដេច និងបានចាយថាគ្មាន។

- ទ្រព្យពាលប្រយោជន៍រួមគ្នា ទ្រព្យសប្បុរិសាសាសនាជាតិ ដូចទឹកអណ្ដូងភ្លៀងកើតអាទ៌ អ្នកផងសង្វាតដងអាស្រ័យ ។

- ទ្រព្យកើតក្រោយកិរិយា បើរកភរិយារើសមារយាទ ក្រទ្រព្យមាសប្រាក់បញ្ញាឆ្លាតហៅមានតាមខ្នាតគង់ពកស្នែង ។

- ទ្រព្យដែលគេបាន ដោយនៅលំអាន មិនសូវឮល្បី ដល់ខ្ចាត់បាត់ទៅ បាកលំនៅថ្មីឮសព្ទស្រដី ល្បីពេញទាំងស្រុក ។

- ទ្រាំអត់សង្កត់ចិន្ដា ប្រសើរថ្លៃថ្លាក្នុងលោកិយ លែងជាតិពីរនេះទៅក្ដី សម្ដេចជិតស្រីទ្រង់ត្រាស់សរសើរ ។