មីយ៉ាន់ម៉ា: អាស៊ាន

អាស៊ាន

AEC ជាការវិវដ្ដមកពីសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍(The Association of South East Asian Nations: ASEAN) បង្កើតឡើងតាមកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបាងកក(Bangkok Declaration) កាលពីថ្ងៃទី​៨ សីហា ១៩៦៧ ដោយមាន​ ៥ ប្រទេសចូលរួមដំបូងគឺ ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបូរី និងថៃ។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៤ ព្រុយណេក៏បានចូលជាសមាជិក បន្ទាប់មក ១៩៩៥ វៀតណាមក៏ចូលជាសមាជិក ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ ឡាវចូលជាសមាជិក ហើយក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩ កម្ពុជាក៏បានចូលជាសមាជិកលំដាប់ទី១០ ធ្វើឱ្យបច្ចុប្បន្នអាស៊ានក្លាយជាតំបន់ភូមិភាគសេដ្ឋកិច្ចធំមួយ មានប្រជាជនសរុបប្រហែល ៥០០លាននាក់។

ក្រោយមកក្នុងការប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៩ នៅឥណ្ឌូណេស៊ី កាលពីថ្ងៃទី៧ តុលា​ ២០០៣ ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសសមាជិកអាស៊ានបានសម្រេចបង្កើតសហគមអាស៊ាន​(ASEAN Community) ដែលប្រកបដោយ ៣ សហគមសំខាន់គឺ

១. សហគមសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន(Asean Economic Community: AEC)

២. សហគមសង្គមនិងវប្បធម៌អាស៊ាន(Socio-Cultural Pillar)

៣.​ សហគមស្ថេរភាពអាស៊ាន(Political and Security Pillar)

សហគមសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានដំបូងឡើយបានកំណត់បង្កើតនៅឆ្នាំ ២០២០​ តែក្រោយមកបានព្រមព្រៀងគ្នាប្ដូរកាលកំណត់ឱ្យលឿនជាមុនគឺឆ្នាំ ២០១៥ ហើយជំហានសំខាន់បន្ទាប់មកទៀតគឺការរៀបចំធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងអាស៊ាន(ASEAN Charter) ដែលបានកំណត់ទុកស្រាប់ហើយតាំងពីខែធ្នូ ២០០៩ ចាត់ទុកជាការលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរបស់បណ្ដាប្រទេសសមាជិកអាស៊ានឈានចូលក្នុងដំណាក់កាលថ្មីក្នុងការបង្កើតសហគមនេះ ដោយមានមូលដ្ឋានរឹងមាំខាងផ្លូវច្បាប់និងមានអង្គការរ៉ាប់រងកិច្ចដំណើរការឆ្ពោះទៅរកគោលដៅខាងលើក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ។

បច្ចុប្បន្នប្រទេសសមាជិកអាស៊ានមាន ថៃ ភូមា វៀតណាម ឡាវ កម្ពុជា ម៉ាលេស៊ី ឥណ្ឌូណេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបូរី និងព្រុយណេ។

ចំណែកឯមូលដ្ឋាននៃការបង្កើតសហគមសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន(Asean Economic Community: AEC) ក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ដើម្បីឱ្យអាស៊ានមានការផ្លាស់ប្ដូរទំនិញ សេវាការវិនិយោគ កម្មករជំនាញ ដោយសេរី និងដើមទុនវិនិយោគកើនឡើង។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ អាស៊ានបានរៀបចំបោះពុម្ពសៀវភៅពណ៌ខៀវដើម្បីបង្កើតសហគមសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន(AEC Blueprint) ជាផែនការស្ដារសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានឱ្យឃើញជាលក្ខណៈរួមក្នុងការឆ្ពោះទៅរក​ AEC ដែលប្រកបដោយផែនការសេដ្ឋកិច្ចក្នុងវិស័យផ្សេងៗ​ ព្រមជាមួយការកំណត់ពេលយ៉ាងច្បាស់លាស់ក្នុងការអនុវត្ដគោលដៅផ្សេងៗ រហូតសម្រេចគោលដៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ រួមទាំងការឱ្យពន្យារបស់ប្រទេសជាសមាជិកដែលបានកំណត់ទុកជាមុន។

នាពេលអនាគត AEC នឹងក្លាយជាអាស៊ាន+3 ដោយនឹងបន្ថែមប្រទេសចិន កូរ៉េខាងត្បូង និងជប៉ុនជាមួយដែរ ហើយទៅមុខទៀតនឹងមានការចរចារ អាស៊ាន+6 នឹងមានប្រទេសចិន កូរ៉េខាងត្បូង ជប៉ុន អូស្ដ្រាលី ញូសេឡែន និងឥណ្ឌា។

គោលបំណងនៃការបង្កើតអាស៊ាន គឺដើម្បីបង្កឱ្យមានការកាន់តែយល់ចិត្តគ្នារវាងប្រទេសក្នុងភូមិភាគ រក្សាឱ្យបាននូវសន្ដិភាព និងស្ថេរភាពនយោបាយ ជំរុញឱ្យមានការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងវប្បធម៌ ការរស់នៅរបស់ប្រជាជនលើមូលដ្ឋាននៃសមភាព និងផលប្រយោជន៍រួមនៃប្រទេសសមាជិក។

និមិត្ដសញ្ញានៃសមាគមអាស៊ាន គឺរូបដើមស្រូវពណ៌លឿងលើផ្ទៃពណ៌ក្រហមព័ទ្ធជុំវិញដោយរង្វង់មូលពណ៌ស និងពណ៌ខៀវ។ ដើមស្រូវ ១០ ដើមជាតំណាងឱ្យប្រទេសសមាជិកទាំង ១០ ។

ពណ៌លឿង តំណាងឱ្យ ភាពចម្រើនរុងរឿង

ពណ៌ក្រហម តំណាងឱ្យ ភាពក្លាហាន និងថាមពល

ពណ៌ស តំណាងឱ្យ ភាពបរិសុទ្ធ

ពណ៌ខៀវ តំណាងឱ្យ សន្ដិភាព និងស្ថេរភាព

ជំរុញឱ្យមានសន្ដិសុខ និងទំនួលខុសត្រូវរួមគ្នាក្នុងការរក្សាស្ថេរភាពសម្រាប់ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់គ្របដណ្ដប់។ សហការគ្នាដើម្បីស្ថេរភាពក្នុងទម្រង់ដើម ជំរុញឱ្យមានការជឿទុកចិត្ដគ្នា និងដោះស្រាយវិវាទដោយសន្ដិវិធីដើម្បីបញ្ចៀសសង្គ្រាម និងឱ្យប្រទេសសមាជិកអាស៊ាននៅជាមួយគ្នាដោយសន្ដិភាព និងមិនមានការភ័យខ្លាច ខិតខំជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការដើម្បីប្រឆាំងការរីករាលដាលនៃអំពើឧក្រិដ្ឋកម្មអន្ដរជាតិ គ្រឿងញៀន និងការជួញដូរមនុស្ស រួមទាំងការត្រៀមការពារ និងជួយសង្គ្រោះពេលមានគ្រោះធម្មជាតិ។

ការមានកម្លាំងជំរុញ និងទំនាក់ទំនងជាមួយពិភពខាងក្រៅ ដើម្បីលើកកម្ពស់ឋានៈនៃប្រទេសអាស៊ានក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការកម្រិតតំបន់ ដូចជា ក្របខណ្ឌអាស៊ាន+3 ជាមួយចិន ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង និងការប្រជុំកំពូលអាស៊ានខាងកើត រួមទាំងការមានទំនាក់ទំនងដ៏ល្អជាមួយប្រទេសជាមិត្ត និងអង្គការអន្ដរជាតិ ដូចជា​ អង្គការសហប្រជាជាតិ។            

សមាគមសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន
(ASEAN Political-Security Community-AEC)

មានគោលបំណងដើម្បីធ្វើឱ្យអាស៊ានមានទីផ្សារនិងមូលដ្ឋាននៃការផលិតជាមួយគ្នា និងមានការផ្លាស់ប្ដូរទំនិញ សេវាកម្ម ការវិនិយោគ ហិរញ្ញវត្ថុ និងកម្មករជំនាញដោយសេរី។ អាស៊ានបានរៀបចំផែនការការចាត់តាំងសមាគមសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន(ASEAN Economic Community Blueprint) ដែលជាផែនការលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីសម្រេចគោលបំណង ៤ យ៉ាងគឺ

១. រកទីផ្សារ និងមូលដ្ឋានការផលិតតែមួយ (single market and production base) ដោយមានការផ្លាស់ប្ដូរទំនិញ សេវាកម្ម ការវិនិយោគ និងកម្មករជំនាញដោយសេរីនិងធ្វើចលនាប្រាក់វិនិយោគដោយសេរីឱ្យបានកាន់តែច្រើន។

២. ការបង្កើនកម្រិតសមត្ថភាពក្នុងការប្រកួតប្រជែងខាងសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាស៊ាន ដោយផ្ដោតសំខាន់លើគោលនយោបាយទ្រទ្រង់សហគមសេដ្ឋកិច្ច ដូចជា នយោបាយការប្រកួតប្រជែងការគ្រប់គ្រងអតិថិជន សិទ្ធិកម្មសិទ្ធិបញ្ញា នយោបាយពន្ធដារ និងការអភិវឌ្ឍគម្រោងមូលដ្ឋាន(ហិរញ្ញវត្ថុ ការដឹកជញ្ជូន វិទ្យាសាស្ដ្របច្ចេកទេស និងថាមពល)។            

៣. ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចបែបសមភាព ឱ្យមានការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មខ្នាតតូចនិងខ្នាតមធ្យម និងការបង្កើនកម្រិតសមត្ថភាពដោយឆ្លងកាត់គ្រោងការផ្សេង។

៤. ការរួមជាមួយនឹងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ផ្ដោតលើការធ្វើទំនាក់ទំនងនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាស៊ានជាមួយប្រទេសក្រៅតំបន់ ដើម្បីឱ្យអាស៊ានមានសក្ដានុពលច្បាស់លាស់។            

សមាគមសង្គម និងវប្បធម៌អាស៊ាន
(ASEAN Socio-Cultural Community-ASCC)

អាស៊ានបានកំណត់គោលដៅបង្កើតសមាគមសង្គមនិងវប្បធម៌អាស៊ានក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០១៥ ដោយសង្ឃឹមថានឹងក្លាយជាសមាគមដែលមានប្រជាជនជាមណ្ឌលកណ្ដាល មានសង្គមដែលចេះស្រឡាញ់ និងចែករំលែក ប្រជាជនអាស៊ានមានជីវភាពរបស់នៅល្អ និងមានការអភិវឌ្ឍគ្រប់វិស័យ ដើម្បីលើកកម្ពល់គុណភាពជីវិតរបស់ប្រជាជន ធានាការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិយូរអង្វែង រួមទាំងធានារក្សាអត្ដសញ្ញាណអាស៊ាន(ASEAN Identity) ដើម្បីធានាភាពជាសមាគមសង្គមនិងវប្បធម៌អាស៊ាន ដោយបានរៀបចំធ្វើផែនការការបង្កើតសមាគមសង្គមនិងវប្បធម៌អាស៊ាន(ASEAN Socio-Cultural Community Blueprint) ដែលប្រកបដោយកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការ ៦ ផ្នែកដូចជា៖

១. ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស

២. ការគ្រប់គ្រងនិងសេវាកម្មសង្គម

៣. សិទ្ធិនិងយុត្ដិធម៌សង្គម

៤. ស្ថេរភាពបរិស្ថាន

៥. ការបង្កើតអត្ដសញ្ញាណអាស៊ាន

៦. ការកាត់បន្ថយការអភិវឌ្ឍយឺតយ៉ាវ

ទាំងអស់នេះត្រូវមានដំណើរការនៃការប្រជុំថ្នាក់អជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្ដី គណៈរដ្ឋមន្រ្ដីសមាគមសង្គមនិងវប្បធម៌អាស៊ាន។