navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រាសាទស័ង្ខសិល្ប៍ជ័យ

ប្រាសាទស័ង្ខសិល្ប៍ជ័យ (ปราสาทสังข์ศิลป์ชัย) ស្ថិតក្នុងស្រុក សង្ខៈ ខេត្តសុរិន្ទ។ វាជាប្រាសាទឥដ្ឋតែមួយ។ បាក់បែក ពី​ធ្នឹម​ដែល​នៅ​សេសសល់​ដែល​អាច​មើល​ឃើញ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​នឹង​ធ្នឹម​រចនាបថ ​កោះកេរ ដូច្នេះ​ប្រាសាទ​​ប្រហែល​ជា​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​ក្នុង​អំឡុង​សតវត្ស​ទី១១។
ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ: ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ គឺជាប្រាសាទខ្មែរបុរាណ ដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងស្រុកអារញ្ញ ខេត្តស្រះកែវ ប្រទេសថៃ ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ២គីឡូម៉ែត្រ ពីព្រំដែនខ្មែរថៃ ជាប់ជាមួយខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ ប្រាសាទនេះធ្វើពីថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀម កសាងឡើងនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១១ ពោលគឺឆ្នាំ ១០៥២គ.ស សម្រាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រះឥសូរ ដែលស្ថិតក្នុងរាជ្យព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវរ្ម័នទី២ (១០៥០-១០៦៦)តាម រចនាបថឃ្លាំង និង រចនាបថបាពួន។ ប្រាសាទស្តុកកក់ធំ មិនមែនព្រះរាជាជាអ្នកកសាងទេ ប៉ុន្តែអ្នកកសាងគឺជាគ្រួសារមន្ត្រីម្នាក់ ដែលអះអាងថា គេជាកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់ព្រាហ្មណ៍ “សិវកៃវល្យ” ជាព្រាហ្មណ៍ដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់(កាលពី២៥០ឆ្នាំមុន) ធ្លាប់ធ្វើពិធីទេវរាជ ថ្វាយដល់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ក្នុងឆ្នាំ៨០២ នៃគ.ស នៅលើភ្នំមហេន្ទ្របព៊័ត (ភ្នំគូលេន)។សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ អ្នកណាក៏ស្គាល់ឈ្មោះប្រាសាទនេះដែរ បើទោះបីពួកគេបានទៅដល់ ឬមិនបានទៅដល់ប្រាសាទនេះក្ដី។
ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ: សិលាចារឹក

សិលាចារឹក 
ដោយសារឈ្មោះដ៏ល្បីល្បាញនៃសិលាចារឹកដែលបានរកឃើញនៅក្នុងប្រាសាទនេះ នាចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ គឺ"សិលាចារឹកស្ដុកកក់ធំ" K-២៣៥ នេះឯង។ សិលាចារឹកនេះ អាចចាត់ទុកជាសិលាចារឹកដែលវែងជាងគេ និងបានផ្តល់ទិន្នន័យជាច្រើន ជាងគេ ដល់ប្រវត្តិវិទូ បុរាណវិទូ និងសិលាចារឹក ក្នុងការសិក្សា វិភាគ និងចងក្រងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្មែរនៅសម័យមហានគរ ដែលមាន ៣៤០បន្ទាត់ ចារនៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥២នៃគ.ស ជាពីរភាសា គឺភាសាសំស្ក្រឹត និងភាសាខ្មែរបុរាណ ដែលរៀបរាប់អំពីព្រះនាមរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ដែលបានសោយរាជ្យជាបន្តបន្ទាប់គ្នា អស់រយៈកាលជាង ២៥០ឆ្នាំ ពោលគឺចាប់ពី ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ នៅស.វទី៩ រហូតដល់រាជ្យ ព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវរ្ម័នទី២ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១១។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា អត្ថន័យសិលាចារឹកស្ដុកកក់ធំ K-២៣៥ ដែលបានចារឡើងដោយ គ្រួសារមន្ត្រី ជាកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ សិវកៃវល្យ នេះ បានរៀបរាប់ត្រលប់ថយក្រោយ ២៥០ឆ្នាំ វិញថា គឺព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ សិវកៃវល្យ  នេះហើយ ដែលជាអ្នកដែលធ្វើពិធីទេវរាជ ជាមួយព្រាហ្មណ៍ជនបទម្នាក់ទៀត ឈ្មោះ ហិរណ្យទាម ថ្វាយដល់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ក្នុងឆ្នាំ៨០២ នៃគ.ស នៅលើភ្នំមហេន្ទ្របព៊័ត(ភ្នំគូលេន) ដើម្បីកុំឲ្យប្រទេសកម្ពុជាធ្លាក់ជាចំណុះជ្វាតទៅទៀត។
ខាងក្រោមនេះ ជាសេចក្តីដកស្រង់ឃ្លា ដែលទាក់ទងនឹងពិធីទេវរាជ្យ នៅលើភ្នំគូលេន នៅឆ្នាំ៨០២ ៖“មនវ្រាហ្មណជ្មះហិរណ្យទាមប្រាជ្ញសិទ្ធិវិទ្យា មោកអំវិជនបទ បិវ្រះបាទបរមេឝ្វរអញ្ជេញថ្វេវិធិលេហ លេងកំបិកម្វុជទេឝនេះអាយត្តតជវាលេយ។ លេងអាច្តិកម្រតេងផ្ទៃករោំម្វាយគុះតជាចក្រវត៌ិ្ត។ វ្រាហ្មណនោះថ្វេវិធិតោយវ្រះវិនាឝិខ។ ប្រតិឞ្ឋាកម្រតេងជគតតរាជ”។ ការសម្រួលជាភាសាខ្មែរទំនើប មានន័យថា៖ “ខណៈនោះ ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ ហិរណ្យទាម ជាអ្នកប្រាជ្ញខាងវិជ្ជាមន្តអាគម មកពីស្រុកជនបទ(តំបន់ប្រាសាទខ្នារ ស្រុកជាំក្សាន្តសព្វថ្ងៃ) ដ្បិតព្រះបាទបរមេសូរ(ជយវម៌្មទី២) បានអញ្ជើញ មកធ្វើពីធីលេហ “សូមកុំឲ្យកម្ពុជទេសនេះ(អាច)ចំណុះជ្វាបានឡើយ” គឺសូមឲ្យមានតែអម្ចាស់ផែនដីមួយអង្គប៉ុណ្ណោះ អាចជាស្តេចចក្រពត្តិបាន”។ ព្រាហ្មណ៍នោះ ធ្វើពិធីតាមគម្ពីរព្រះវិនាសិខៈ ប្រតិស្ថានអាទិទេព ដ៏ជាធំជាងគេ(ព្រះសិវលិង្គ)។តាមអត្ថន័យខាងលើ យើងអាចសន្និដ្ឋានថា ពិធីនេះ គ្រាន់តែជាពិធីសែកមន្តគាថា”បង្ការ” កុំឲ្យកម្ពុជាអាចធ្លាក់ជាចំណុះជ្វា ដែលពេលនោះនគរជ្វា កំពុងមានការរីកចំរើន។ មិនដូចការបកស្រាយពិធី លេហ នេះ ថាជាពិធីទេវរាជ រំដោះកម្ពុជាពីការត្រួតត្រារបស់ជ្វានោះ គឺជារឿងបំផ្លើស បន្ថែមបន្ថយ របស់អ្នកស្រាវជ្រាវពីអតីតកាលឡើយ។
លើសពិនេះទៀត ពាក្យកម្ពុជទេសជាពាក្យសំស្រ្តឹតដែលមានន័យថា ប្រទេសកូនចៅនៃមហាឥសីកម្វុ ហើយពាក្យនេះត្រូវបាចារនៅក្នុងសិលាចារឹកជាភាសាខ្មែរ នៅវត្តសំរោង ស្រុកបាភ្នំ លេខ K-៩៥៦ និងនៅក្នុងសិលាចារឹកស្តុកក់ធំខេត្តស្រះកែវ ឆ្នាំ១០៥២នៃគ.ស លេខK-២៣៥ គឺជាឈ្មោះប្រទេសកម្ពុជាដែលយើងប្រើតទៅមុខទៅនេះបណ្ឌិត ឡុង សៀម សៀវភៅ ស្ថាននាមវិទ្យាខ្មែរ ឆ្នាំ១៩៩៧ ទំព័រទី១៤។
ប្រាសាទស្តេចសឹង្ហ

ប្រាសាទស្ដេចសឹង្ហ 

​
ប្រាសាទស្ដេចសឹង្ហ ពីអតីតកាលស្ថិតនៅ ខេត្តកញ្ជានៈបុរី អាណាចក្រខ្មែរ នៅសម័យអង្គរ។ បច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅ ខេត្តកាន់ចាន់ណាបូរី ប្រទេសថៃ(សៀម)។
ប្រាសាទស្រង់ព្រះ

ប្រាសាទស្រង់ព្រះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទស្រង់ព្រះនេះកសាងឡើងក្នុងសម័យចេនឡា ដោយព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រាហ្មណ៍សាសនា។
Category:ខេត្តកំពង់ធំ
ស្រង់ព្រះ
ប្រាសាទស្រឡៅ

ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅភូមិស្វាយចេក ចម្ងាយប្រហែល៤គ.មពីភូមិនគរក្រៅ ឬពីទ្វារដីឆ្នាំង (អង្គរធំ) ទៅទិសពាយ័ព្យ។ ប្រាសាទនេះមានសភាពទ្រុឌទ្រោម បែកបាក់ច្រើន និងរុំព័ទ្ធដោយដើមឈើ។ ក្នុងចំណោមតួរបី តួរកណ្ដាលនៅសល់រូបរាងល្អជាងគេ។ប្រាសាទនេះពុំមាននិយាយលំអិតនៅក្នុងសៀវភៅរបស់លោក E. Aymonier និង L. de Lajonguière ទេ។ ប្រាសាទនេះសាងឡើងនៅពាក់កណ្ដាលទី២នៃស.វទី១០ ឧទ្ទិសដល់ព្រះឥសូរ (ត្រីភូវនមហេសូរ)។ ប្រាសាទនេះនៅមានផ្ដែរល្អមួយដែលមានចម្លាក់ព្រះនារាយណ៍ជិះគ្រុឌ (សព្វថ្ងៃនេះដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរជាតិភ្នំពេញ)។
នៅម្ដុំទៅខាងពាយ័ព្យនៃភូមិអង្គរក្រៅមានប្រាសាទតូចៗជាច្រើនទៀតដែលទទួលរងភាពទ្រុឌទ្រោមខ្លាំងដោយធម្មជាតិ។ តាមដឹងខាងអាជ្ញាធរអប្សរាកំពុងរៀបចំចុះបញ្ជីឡើងវិញ និងមានគម្រោងថែរក្សាប្រាសាទទាំងនោះ។
Category:ខេត្តព្រះវិហារ
ស្រឡៅ
ប្រាសាទស្រី

ប្រាសាទស្រី​​៖ ជា​ប្រាសាទ​វ័យ​ចំណាស់​មួយ កសាង​ឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្សរ៍​ទី​៦ ដើមសតវត្សរ៍​ទី​៧ មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​បរិវេណ​វត្ត​កំពែង​ក្បែរ​ព្រះវិហារ​ក្នុងភូមិ​ហាន់​ទា ឃុំ​កំពែង ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ។​  ​ប្រាសាទ​ស្រី​មាន​ទំហំ​ប្រមាណ ៤ ម៉ែត្រ​បួន​ជ្រុង កម្ពស់​ប្រហែល ១០ ម៉ែត្រ​ សង់​បែរមុខ​ទៅ​ទិសខាងកើត​មាន​ទ្វារ​ពិត​មួយ​, ប្រអប់ទ្វារ​សាង​អំពី​ថ្មភក់​ខ្ពស់​ផុតពី​ដី​ជិត​មួយ​ម៉ែត្រ​មាន​កាំជណ្តើរ​ថ្មី​ឡើងទៅ​ខាងក្នុង​ប្រាសាទ ដើម្បី​អុជ​ធូប​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​។ សសរ​ពេជ្រ​ពីរ​អម​សងខាង​ទ្វារ​ប៉ុន្តែ​នៅសល់​មួយផ្នែក​ខាងស្តាំ​ដៃ ដែល​បាក់បែក​ស្ទើរ​ពាក់កណ្តាល​។ ចំណែក​ក្បាច់  ផ្តែរ​នៅសល់​ប្រមាណ ៤០ ភាគរយ​។ ខាងក្នុង​មាន​ត​ម្ក​ល់ព្រះ​ពុទ្ធរូប​មួយ​ព្រះអង្គ​យ៉ាង​ធំ​, ដំបូល​ប្រាសាទ​មិន​ធ្លុះធ្លាយ​ទេ​។ ផ្នែក​ខាងលើ​មាន​ស្នាម​ជួសជុល​ថ្មី​សម័យ​ក្រោយ​។ ប្រាសាទអណ្តែត នៅ​ផ្នែក​ខាងលើ បែរមុខ​ទៅរក​ទិស​ទាំង ៤ ប៉ុន្តែ​ទិស​ខាងកើត​ត្រូវ​រលុបបាត់អស់​នៅសល់តែ​ទិស​ខាងលិច​, ជើង​និង​ត្បូង​។​  ​លក្ខណៈពិសេស​ប្រាសាទ​ស្រី គឺ​នៅ​ចំ​ឆ្អឹងជំនី​រមាន “​សោម​សូ​ត្រា​” ដែល​គេ​ហៅថា ទរ​បង្ហូរ​ទឹកមន្ត​បែរមុខ​ទៅ​ទិស​ខាងជើង​។

Category:ខេត្តតាកែវ
ស្រី
ប្រាសាទស្រី (កំពង់ឆ្នាំង): ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
thumb
ប្រាសាទស្រី ជាប្រាសាទ ដែលធំ និងល្អផ្តាច់គេនៅក្នុងទឹកដីស្រុកកំពង់លែង និងនៅក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំងទាំងមូល។ ប្រាសាទស្រី ស្ថិតនៅក្នុងវត្តប្រាសាទ ក្នុងភូមិប្រាសាទ ឃុំដា ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ ប្រាសាទនេះមានបណ្តោយប្រវែង១០ម៉ែត្រ ទទឹង៨ម៉ែត្រ និងកម្ពស់ប្រហែល១៥ម៉ែត្រ។ តាមរយៈផ្តែរប្រាសាទនៅតាមទ្វារចូល និងទ្វារបញ្ឆោត យើងឃើញមានរចនាបថពីរយ៉ាងគឺ រចនាបថព្រៃក្មេង និងរចនាបថកំពង់ព្រះ។ ផ្តែរសំខាន់នៅទ្វារចូលស្ថិតនៅក្នុងរចនាបថព្រៃក្មេង។ ទោះបីជាផ្នែកខ្លះ នៃប្រាសាទនេះបានខូចខាតក៏ដោយ ក៏ទម្រង់ជាទូទៅនៃប្រាសាទនេះនៅស្អាតល្អ។ 
ប្រាសាទដ៏ធំមួយនេះ មានដំបូលនៅជិតល្អ ពុំទាន់ខូចខាត បាក់បែក ឬដាច់កំពូលនៅឡើយ។ ចម្លាក់កូនប្រាសាទ អណ្តែតនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ ក៏នៅមានលក្ខណៈល្អប្រសើរ។ បរិវេណខាងក្នុងប្រាសាទ ពុំមានសេសសល់បដិមាបុរាណនោះទេ មានតែបដិមាព្រះពុទ្ធសាងអំពីស៊ីម៉ងត៍។ ប៉ុន្តែនៅខាងមុខប្រាសាទជាប់របងព្រះវិហារមានរូបបដិមា ដែលមានភិនភាគដូចព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី ត្រូវបានគេតម្កល់ទុកក្នុងបន្ទប់ ដែលមានចម្រឹងដែក២-៣ជាន់ និងចាក់សោរមាំទាំណាស់ ដែលដំបូលបន្ទប់នោះមិនសូវធានាសុវត្ថិភាពឡើយដកស្រង់ពី តាម៉ាប់ & យាយម៉ាប់។
ប្រាសាទស្លាកែត

រូបភាពតូច|ប្រាសាទស្លាកែត
ប្រាសាទស្លាកែតមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិប្រយុទ្ធសង្កាត់ទឹកវិល ក្រុងសៀមរាប ខេត្រសៀមរាប ។
ដោយសារយើងយកចិត្តទុកដាក់ថែរក្សាវា ទើប្រាសាទស្លាកែតស្ថិតនៅក្នុងសភាពទ្រុឌទ្រោមយ៉ាងដូច្នេះ ។ នេះជាប្រាសាទដែលមានប្រាង្កបីសង់តំរៀបគ្នាអំពីឥដ្ឋជើងត្បូង បែរមុខទៅរកទិសខាងកើត(សល់គ្រឹះកំពស់១មឬ២ម) និងខាងមុខវាមានទាំងហោត្រៃយ៏ចំពីរទៀតបានសាងអំឥដ្ឋ ដែលសល់គ្រឹះជញ្ជាំងប្រហែលកំពស់គន្លះម៉ែត្រដែរ ។បញ្ជាក់ថាៈប្រាសាទនេះស្ថិតនៅលើទួលតូចចង្អៀតមួយដែលបានហ៑ំព័ទ្ថដោយគូរទឹក២ជាន់ហើយអមដោយទួលជាច្រើន តែសព្វថ្ងៃនេះស្ទើរតែបាត់ស្លាកស្នាមអស់ហើយ ។ បើតាមវត្ថុសេសសល់មានបល្ល័ង្គ បំណែកខ្លះនៃសរសរពេជ្រ វាបានស្ថាបនានៅចុងសតវត្សទី១០ នៃគ.ស Discovery Khmer Temples។
ប្រាសាទស្លុតតី

ប្រាសាទស្លុតតី ប្រាសាទថ្នមប្ដី ស្ថិតនៅក្នុងឃុំដា ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ក្បែរជើងភ្នំទូកមាស ចម្ងាយប្រមាណ១គីឡូម៉ែត្រ ខាងត្បូងភូមិជ្រលង និងមានចម្ងាយប្រហែល២០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមស្រុកកំពង់លែង។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទឥដ្ឋសម័យបុរេអង្គរ ដែលនៅសេសសល់តួប្រាសាទចំនួនពីរ ដែលទ្រុឌទ្រោមគួរសម។ យោងតាមវេបសាយរបស់ cisark បានរៀបរាប់ថា ទីតាំងនេះជាក្រុមប្រាសាទឥដ្ឋសង់ខ្វែងគ្នាដោយមានតួបីខាងមុខ នៅសល់តែពំនូកឥដ្ឋ និងប៉មពីរខាងលិច ឃើញនៅសល់រូបរាង។ប្រាសាទទាំងនេះរាងបួនជ្រុងស្មើរត់ជួរជើងត្បូង បែរមុខទៅកើត មានស៊ុមទ្វារថ្មភក់ និងមានទ្វារបញ្ឆោត ស្ថិតនៅតាមទិសសំខាន់ផ្សេងទៀត។ ចំណែកឯគ្រឿងដំបូលវិញមានរៀបជាបីថ្នាក់(?) មានថ្មបាយក្រៀមខ្លះនៅជិតប្រាសាទ។ តាមដែលខ្ញុំបានសួរអ្នកស្រុក ពួកគាត់នៅចាំថាការដែលហៅថាប្រាសាទថ្នមប្ដីយ៉ាងដូច្នោះ គឺមកពីកាលដើមមានរូបចម្លាក់ប្រពន្ធច្របាច់ជើងឲ្យប្ដី ដែលកំពុងដេក។ ក្រោយមកទើបខ្ញុំឃើញផ្ដែរនៅក្នុងសារមន្ទីរជាតិ ដែលយកមកពីប្រាសាទនេះទើបយល់សាច់រឿងថា ព្រះនារាយណ៍ផ្ទុំលើនាគអនន្ត ដែលខាងចុងជើងមាននាងលក្ស្មី  និងប្រថិពី ភូមិទេវីចាំច្របាច់ជើង(ថ្នម)ព្រះអង្គ។នេះជាការដាក់ឈ្មោះរបស់អ្នកស្រុកយោងទៅតាមចម្លាក់ផ្ដែរប្រាសាទនេះwww.hunchhunteng.wordpress.com។
ប្រាសាទស្វាយបាក់មែក

ប្រាសាទស្វាយបាក់មែកមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកជាំក្សាន្តនៃខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល២៧គីឡូម៉ែត្រពីប្រាសាទនាគបួស។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងដោយថ្មភក់មន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈខេត្តព្រះវិហារ។
ប្រាសាទស្វាយអៀ

ប្រាសាទស្វាយអៀមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្វាយអៀ ឃុំចំណារក្រោម ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទនេះកសាងនៅក្នុងសម័យអង្គរ ដោយព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់សាសនាព្រាហ្មណ៍។
Category:ខេត្តកំពង់ធំ
ស្វាយអៀ
ប្រាសាទហប់

រូបភាពតូច|សសរពេជ្រ ដែលនៅសល់
ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិនៅក្នុងភូមិបឹង ឃុំឬស្សីលក ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះជាសំណង់ប្រាសាទដ៏បុរាណមួយ ដែលបានស្ថាបនាឡើងនៅសតវត្សទី៧ ដល់សតវត្សរ៍ទី៨ នៃ គ ស ក្នុងសិល្ប:ព្រៃក្មេង ហើយបានរចនាឡើងពីឥដ្ឋដុតឆ្អិន និងថ្មភក់ (ក្របទ្វារ ផ្តែររ និងសរសរពេជ្រ)និងល្បាយថ្មបាយក្រៀមមួយចំនួនតូច ។ រំលឹកឡើងវិញថាតំបន់នេះគឺជាសាមន្តរាជ្យដ៏អស្ចារ្យដែលគេបានសាងប្រាសាទដល់ទៅពីរជើង និងត្បូងដែលទំរង់សិល្ប:តែមួយ និងមានបឹងសិប្បនិមិត្តធំៗចំនូនពីរនៅក្បែរៗគ្នា ដែលអ្នករស់នៅទីនេះថា បឹងមូយ ឬបឹងកណ្តាលនៅខាងលិច បឹងវែងនៅខាងកើត និងប្រព័ន្ធស្រោចស្រព្វ ប្រលាយ អូរ ស្រះ ត្រពាំង ទួលបុរាណ និងវាលស្រែដាច់កន្ទុយភ្នែកស្អេកស្កះ ។ ទីនេះទំនងជាសាមន្តរាជ្យដែលមានភាពរីកចំរើនបំផុតនាសតវត្សរ៍ទី៧ ដល់សតវត្សរ៍ទី៨នៃ គ សFacebook Page Discovery Khmer Temples Date December 11, 2019 ។
ប្រាសាទហាន់ជ័យ

250px
ប្រាសាទហាន់ជ័យមានទីតាំងស្ថិតនៅលើភ្នំហាន់ជ័យ ក្នុងភូមិហាន់ជ័យ ឃុំហាន់ជ័យ ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម និងមានចម្ងាយប្រមាណ១៥គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម។ ប្រាសាទហាន់ជ័យត្រូវបានកសាងឡើងនាចុងសតវត្សរ៍ទី៦ និងដើមសតវត្សរ៍ទី៧មុនសម័យអង្គរ ក្នុងរចនាបថសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍។  ប្រាសាទហាន់ជ័យកសាងពីថ្មពពុះ ដែលមានលក្ខណៈ ដូចថ្មបាយកៀ្រម ហើយក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺមានតែប្រាសាទចំនួនពីរប៉ុណ្ណោះ ដែលសាងសង់ពីថ្មពពុះនេះរួមមានប្រាសាទហាន់ជ័យនេះ និងប្រាសាទអាស្រមមហាឥសីដែលស្ថិតនៅលើភ្នំដា ស្រុកអង្គរបុរី ខេត្តតាកែវ។ 

Category:ខេត្តកំពង់ចាម
ហាន់ជ័យ
ប្រាសាទអកយំ: លក្ខណៈពិសេសរបស់ប្រាសាទ

លក្ខណៈពិសេសរបស់ប្រាសាទ 
ប្រាសាទនេះមានសណ្ឋានជាសាជីសាងសង់នៅលើខឿនបីជាន់ខ្ពស់ពីដី ជាន់ទីមួយមានខឿន១០០ម៉ែត្របួនជ្រុងជាប្រាសាទភ្នំដ៏ធំដំបូងគេក្នុងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ និងចំណាស់ជាងគេនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ លោក Bernard Philippe Groslier បានលើកឡើងថា ប្រាសាទអកយំស្ថិតនៅកណ្តាលទីក្រុងនៃបារាយណ៍ខាងលិចគឺទីក្រុងអមរេន្ទ្របុរៈBernard Phillippe Groslier Indochine (Carrefour does Arts Edition Albin Michel Paris 1961, p.91))។
ប្រាសាទអកយំ: ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ

ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ 
ការសិក្សាស្រាវជ្រាវបានសន្និដ្ឋានថា ប្រាសាទនេះមានការប្រែប្រួលច្រើនដោយមានការផ្លាស់ប្តូរកែចុះកែឡើងមុនពេល ដែលគេបង្កើតឱ្យមានជាន់ទី១ ជាន់ទី២ និងជាន់ទី៣។ ជាន់ទី១៖ បច្ចេកទេសរៀបឥដ្ឋនៅជាន់នេះមានការពិបាកយល់ ព្រោះវាត្រូវបានកប់ក្នុងដីជ្រៅជាងគេ តែក្រោយពីការធ្វើកំណាយរបស់លោក G. Trouve បានឃើញលានមួយរាងការ៉េមានបណ្តោយ ១០០ម៉ែត្របួនជ្រុងកម្ពស់ ២,៦០ម៉ែត្រ ដោយមានការចាក់ដីបំពេញ និងរៀបឥដ្ឋពីលើ។ ជាន់ទី២៖ បច្ចេកទេសរៀបឥដ្ឋនៅជាន់នេះ ទៅតាមខ្សែរបន្ទាត់ផ្តេកពិសេសជាងនេះទៅទៀតគឺមានដាក់ក្បាច់ស្រួចៗ និងមានលម្អដោយប្រាសាទតូចៗ លំនាំដូចប្រាសាទព្រះស្រី។ ជាន់នេះមានជណ្តើរទាំងបួនទិស ជណ្តើរនីមួយៗមានកាំជណ្តើរប្រាំកាំ ការលើកឡើងរបស់លោក ហង់រីម៉ារហ្សាល បានឱ្យដឹងថា ជាន់ទី២នេះសាងសង់អំពីឥដ្ឋប្រវែង ៤៥ម៉ែត្របួនជ្រុង និងមានកម្ពស់ប្រវែង ២,៤០ម៉ែត្រ។ នៅជាន់ទី២នេះមានតួប៉មចំនួនបួន និងតួប៉មតូចៗចំនួន៦ ដែលព័ន្ធជុំវិញតួកណ្តាល។ ជាន់ទី៣៖ ជាន់នេះមានប្រវែង១៧ម់ែត្របួនជ្រុង និងមានកម្ពស់១,៨០ម៉ែត្រ ដែលនៅកណ្តាលមានតួប៉មធំមួយសាងសងអំពីឥដ្ឋ។
ប្រាសាទអកយំ: លក្ខណៈទូទៅ

លក្ខណៈទូទៅ 
សន្លឹកជណ្តើរសាងឡើងអំពីថ្មភក់ទាំងបីជាន់។ ជាន់នីមួយៗមានកាំជណ្តើរឡើងចុះគ្រប់ទិសទាំងបួនហើយគ្រប់កាំដំបូងសុទ្ធតែមានរាងជាក្បាច់ត្របកឈូក។ ទ្វារបញ្ឆោតមានចំនួនបីគ្រប់តួប៉មទាំងអស់ លើកលែងតែតួប៉មសំខាន់ ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាល ដែលគេចោះទ្វារថែមបីទៀត នាសម័យក្រោយការសាងសង់។ ព្រំដំបូល លោក G. Trouve បានបកស្រាយថា នៅតួប៉មកណ្តាល និងតួប៉មតូចៗព័ន្ធជុំវិញ សុទ្ធតែមានគ្រឿងដំបូលធ្វើអំពីឈើ ហើយមានកន្លែងសម្រាប់ចោះដាក់ជើងទម្រ គេអាចឃើងនៅតាមជញ្ជាំងនានា។ អណ្តូងនៅខាងក្រោយតួប៉មកណ្តាល អណ្តូងនេះមានជម្រៅប្រហែល ១២,២៥ម៉ែត្រ មានរាងការ៉ែ ដែលមានប្រវែង២,៧០ម៉ែត្របួនជ្រុង ហើយខណ្ឌដោយថ្មសម្រាបបូជាខ្លះ។សព្វថ្ងៃអណ្តូងនេះត្រូវបានចាក់បំពេញដោយកំទេចថ្ម ឥដ្ឋ និងដី ដែលបានធ្លាក់បាក់នៅសល់ជម្រៅប្រហែល៨,៦៨ម៉ែត្រតែប៉ុណ្ណោះ។ ជើងទម្រព្រះសិវៈលិង្គនៅតួប៉មកណ្តាល តាមលោក G. Trouve បានលើកឡើងថា នៅក្នុងតួប៉មកណ្តាលមានជើងទម្រធំមួយ ដែលមានប្រវែង ២,៧៥ ហើយពិតជាមានដាក់តម្កល់ព្រះសិវៈលិង្គនៅពីលើ។ គូទឹកនៅជុំវិញប្រាសាទ ទីក្រុងសំខាន់សម័យបុរេអង្គរមួយនេះមួយនេះព័ន្ធជុំវិញដោយគូទឹក ប៉ុន្តែគូទឹកខាងជើងត្រូវបានកែប្រែដោយការលើកទំនប់បារាយណ៍ខាងលិច។ ផ្លូវចូលប្រាសាទ កាលដើមឡើយប្រាសាទនេះទំនងមានផ្លូវចូលតែមួយមកពីទិសខាងកើត ប៉ុន្តែសម័យក្រោយមកទៀតប្រហែលជាមានការគែប្រែឱ្យមានច្រកចូលពីទិសទាំងបួន ហើយជាន់ទី២ ឱ្យមានជណ្តើរគ្រប់ទិសទាំងបួន។
ប្រាសាទអកយំ: សម្ភារសំណង់

សម្ភារសំណង់ 
ប្រាសាទនេះមានសម្ភារសំណង់សំខាន់បួនប្រភេទដែលស្ថបត្យកម្មយកមកប្រើប្រាស់មានដូចជា ទី១ ឥដ្ឋជាសម្ភារសំខាន់ជាងគេ ដែលបុព្វបុរសខ្មែរយកមកសាងសង់តួប៉មកណ្តាល ខឿន និងតួប៉មតូចៗនៅជុំវិញ និងរៀបអណ្តូងនៅខាងក្រោម។ ទី២ ថ្មបាយក្រៀម ត្រូវបានយកទៅសាងសង់អាគាររាងចតុកោណមួយនៅខាងកើតតួមប៉មកណ្តាល និងធ្វើជាទំនប់ទប់បារាណ៍ខាងកើតតួប៉មកណ្តាល។ ទី៣ ថ្មភក់ត្រូវបានធ្វើជាផ្តែរ សសរពេជ្រ ស៊ុមទ្វារ សន្លឹកជណ្តើរ ផ្ទាំងសិលាចារឹក  ជាពិសេសជើងទម្រដ៏ធំ។ ទី៤ ឈើត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅតួប៉មកណ្តាល។
ប្រាសាទអង្គរវត្ត: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ប្រាសាទអង្គរវត្ត ឬប្រាសាទអង្គរតូចមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃក្រុងសៀមរាបនៃខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទអង្គរវត្តជាប្រាសាទព្រហ្មញ្ញសាសនាធំបំផុត និងជាវិមានសាសនាដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងលោក។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងដោយព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ដែលជាស្នាដៃដ៏ធំអស្ចារ្យ និងមានឈ្មោះល្បីល្បាញរន្ទឺសុះសាយទៅគ្រប់ទិសទីលើពិភពលោក។ ប្រាសាទនេះសាងសង់ឡើងនៅដើមសតវត្សទី១២ ដែលស្ថិតនៅក្នុងរាជធានី[[យសោធរបុរៈ។ ប្រាសាទអង្គរវត្តជាប្រាសាទកសាងឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះវិស្ណុ។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទដែលនៅគង់វង្សល្អបំផុតនៅក្នុងតំបន់អង្គរ។ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រើកម្លាំងពលកម្មប្រម៉ាណជាង 30មុឺននាក់ និង ដំរី ជាង 6ពាន់ក្បាល និងប្រើប្រាស់ថ្ម សរុបប្រមាណជាង 10លានតោន។នៅក្នុងប្រាសាទមានចម្លាក់អប្សរាយ៉ាងស្អាត ចំណែកឯទីធ្លាខាងក្រៅមានដើមត្នោតរួមទាំងទេសភាពដ៏ស្រស់បំព្រង ហើយនៅជុំវិញប្រាសាទប្រាសាទអង្គរវត្តត្រូវបានរចនាដើម្បីតំណាងភ្នំព្រះសុមេរុ ដែលជាទីលំនៅរបស់អាទិទេព និងទេវតាក្នុងទេវកថាហិណ្ឌូ ដែលមានកសិ្សណ ឬគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញប្រហែលជា ១៦គីឡូម៉ែត្រ ចំណែកកសិ្សណពិតប្រាកដរបស់ប្រាសាទ មានបណ្តោយប្រវែង ១៥០០ម៉ែត្រ x ទទឹង១៣០០ម៉ែត្រ លើ២០០ម៉ែត្រ ផ្លូវធំដើរចូលពីទិសខាងលិចទៅដល់ប្រាសាទកណ្តាលមានប្រវែង ២៥០ម៉ែត្រ ឯកំពូលកណ្ដាលខ្ពស់ធំជាងគេបំផុតរបស់នគរវត្ដ មានកម្ពស់ ៦៥ម និងជញ្ជាំងខាងក្រៅវែងគឺជាថែវមានបីជ្រុង ដែលថែវនីមួយៗឡើងខ្ពស់ទៅថែវដែលជាប់គ្នា។ នៅចំកណ្ដាលនៃប្រាសាទបញ្ឈរនូវជួរចតុរង្គនៃប៉ម។ មិនដូចប្រាសាទនៅតំបន់អង្គរភាគច្រើនទេ អង្គរវត្តបែរមុខទៅទិសខាងលិច តាមការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកសិក្សាបានវែកញែកថាជាចំណុចសំខាន់នៃប្រាសាទនេះ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានគេកោតសរសើរដោយសារភាពសម្បើម និងរុងរឿងនៃស្ថាបត្យកម្មនេះ ចម្លាក់ដែលលាតសន្ធឹង និងដោយសារស្ថាបត្យកម្មខ្មែរមានរូបអប្សរា និងទេវតា ដែលឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ។
ប្រាសាទអង្គរវត្ត: ការតុបតែងលំអ

ការតុបតែងលំអ
កុម៌ខាងក្រោម ពួកអសុរ និងទេវតា នៅខាងឆ្វេង និង ស្ដាំ និងពួកអប្សរា និងព្រះឥន្ទ្រនៅខាងលើ។]]
ដោយបានបញ្ចូលគ្នាជាមួយស្ថាបត្យកម្មនៃអគារ និងមួយក្នុងចំណោមហេតុផលសម្រាប់កិត្តនាមរបស់ខ្លួនគឺការតុបតែងលាតសន្ធឹងរបស់អង្គរវត្ត ដែលយកទម្រង់នៃចម្លាក់ខ្សែលៀនស្រាលៗ។ កំពែងខាងក្នុងនៃថែវខាងក្រៅបង្ហាញតំណតគ្នានៃឆាកខ្នាតធំដែលរៀបរាប់យ៉ាងសំខាន់នូវភាគច្រើនពីវីរកថាហិណ្ឌូ រាមាយណៈ និង មហាភារតៈ។ ហាយអ៊ាំមបានហៅអ្វីទាំងនេះថា "ការរៀបចំជាខ្សែដែលបានយល់ដឹងខ្លាំងបំផុតពីចម្លាក់ថ្ម"។Higham, Early Cultures of Mainland Southeast Asia p. 318. ចាប់ពីជ្រុងខាងជើង-ខាងលិចបញ្ច្រាសទ្រនិចនាឡិកា ថែវខាងលិចបង្ហាញនូវសមរភូមិលង្កា (មកពីរាមាយណៈ ក្នុងនោះដែលព្រះរាម កម្ចាត់រាវនៈ និងសមរភូមិកុរុក្ឞេត្រ (ពីភារតៈ ដែលបង្ហាញនូវការសាបរលាបព្រមៗគ្នានៃត្រកូលកៅរវៈ និង បាណ្ឌវៈ)។ នៅថែវខាងត្បូងតាមសាច់រឿងប្រវត្តិសាស្ត្រតែប៉ុណ្ណោះ ក្បួនដង្ហែរព្រះសូរ្យវរ្ម័នទី២ បន្ទាប់មក នរក៣២ និងស្ថានសួគ៌៣៧នៃទេវកថាហិណ្ឌូ។នៅលើថែវខាងកើតគឺជាមួយ ក្នុងចំណោមសាច់រឿងគួរអោយសរសើរខ្លាំងបំផុត ការកូរសមុទ្រទឹកដោះ ដែលបង្ហាញGlaize អសុរា៩២ និង ទេវតា៨៨អង្គដែលយកនាគវាសុកិដើម្បីកូរសមុទ្រក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះវិស្ណុ (មែននិការាប់ឃើញត្រឹមតែ៩១អសុរា និងពន្យល់ចំនួនអសមាមាត្រដូចជាតំណាងអោយចំនួនថ្ងៃចាប់ពីសុរិយដ្ឋានសិសិររដូវ ដល់សមរាត្រីរដូវរំហើយ និងចាប់ពីសមរាត្រីដល់សុរិយដ្ឋាននិទាឃរដូវ)។Described in Michael Buckley, The Churning of the Ocean of Milk វាត្រូវបានបន្តបន្ទាប់ដោយព្រះវិស្ណុដែលកំពុងតែកម្ចាយពួកអសុរា (ការបន្ថែមនូវសតវត្សទី១៦)។ ថែវខាងជើងបង្ហាញនូវជ័យជម្នះរបស់ក្ឫស្នាលើពនៈ (ដែលយោងទៅតាមលោកហ្គ្លេសហ្សឹ "ទឹកដៃនេះគឺអាក្រក់បំផុត") និង សមរភូមិរវាងពួកព្រះហិណ្ឌូនិងពួកអសុរា។ សាលាសំណាក់ខាងជើងឆៀងខាងលិច និង ជ្រុងខាងត្បូងឆៀងខាងលិច ទាំងពីររំលេចនូវសាច់រឿងតិចតួចមែនទែន ភាគខ្លះមិនច្បាស់លាស់ ប៉ុន្តែភាគច្រើនមកពីរឿងរាមាយណៈ រឺ ជីវិតរបស់ក្ឫស្នា។
[[File:Awatoceanofmilk01.JPG|thumb|ចម្លាក់លៀនស្រាលនៃការកូរសមុទ្រទឹកដោះដែលបង្ហាញព្រះវិស្ណុនៅចំកណ្ដាល អវតារអណ្ដើករបស់ទ្រង់
ប្រាសាទអង្គរវត្ត: ចម្លាក់ថែវនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរវត្ត

ចម្លាក់ថែវនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរវត្ត
ចម្លាក់ថែវដែលព័ទ្ធជុំវិញប្រាសាទអង្គរវត្តនៅ ជាន់ទី១ ជាចម្លាក់លើថ្មភក់មានទំហំ ១,២០០ម៉ែត្រការេ។ ចម្លាក់នោះចែកជា ៨ផ្ទាំង និង ២ ផ្ទាំង  នៅពន្លាជ្រុងនៃ ថែវខាងលិច។ សាច់រឿង នៃចម្លាក់នោះចាប់ផ្តើមតាម ជួរដេក តាមជញ្ជាំងពីធ្វេងទៅស្តាំ។ នៅកន្លែងខ្លះមានព្រំផងដែរ។ សាច់រឿងនោះត្រូវបានរៀបចំតាមរបៀប គឺដាច់ពីគ្នា ឬស្ថិតនៅពី លើគ្នា។ ចម្លាក់នេះត្រូវមើលពីធ្វេងទៅស្តាំ។ អ្នកទស្សនាគួរដើរមើលដោយចូលតាមច្រកកណ្តាលខាងលិច រួចបត់ស្តាំ និង ដើរជុំវិញ។​ ចម្លាក់ទាំងនោះរួមមាន៖
(១) ថែវខាងលិច(ត្បូង) : បង្ហាញពីចម្បាំងរបស់គូរុសាត្រា (មហាភារតៈ) ។
(២) ពន្លាជ្រុង(និរតី) : បង្ហាញពី ឆាកនៃរឿងរាមកេរិ៍្ត ។
(៣) ថែវខាងត្បូង(លិច) : បង្ហាញពីព្យុហយាត្រារបស់ព្រះបាទសូរ្យវ័រ្មនទី២ ។
(៤) ថែវខាងត្បូង(កើត) : បង្ហាញពីរឿងឋានសួគ៌ និង ឋាននរក ។
(៥) ថែវខាងកើត(ត្បូង) : បង្ហាញពីរឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះ ។
(៦) ថែវខាងកើត(ជិតផ្លូវចូល) : ជាសិលាចារិក ។
(៧) ថែវខាងកើត(ជើង) : បង្ហាញពីជ័យជំនះរបស់ព្រះវិស្ណុ លើពួកអសុរៈ ។
(៨) ថែវខាងជើង(កើត) : បង្ហាញពីជ័យជំនះរបស់ក្រឹស្ណៈ និង បាណ្ឍៈ ។
(៩) ថែវខាងជើង(លិច) : បង្ហាញពីចម្បាំងរវាងទេវតា និង​ពួកអសុរៈ ។
(១០) ពន្លាជ្រុង(ពាយព្យ) : បង្ហាញពីឆាកនៃរឿងរាមកេរិ៍្ត ។
(១១) ថែវខាងលិច(ជើង) : បង្ហាញពីចម្បាំងនៅក្រុងលង្កា(រឿងរាមកេរិ៍្ត) ។
ប្រាសាទអង្គរវត្ត: បច្ចេកទេសស្ថាបនកម្ម

បច្ចេកទេសស្ថាបនកម្ម
ថ្មមួយចំនួន រលោងដូចជាថ្មពពាលដែលបានប៉ូលាហើយ ត្រូវបានដាក់ដោយគ្មានបាយអជាមួយតំណយ៉ាងតឹងដែលជួនកាលពិបាករក។ ដុំថ្មបួនជ្រុងៗជាច្រើនត្រូវបានដាក់រួមគ្នាដោយតំណប្រហោងដំណាប់និងពន្លូញក្នុងករណីខ្លះ កាលណោះដែរ ក្នុងករណីផ្សេងៗទៀត បានប្រើកន្ទុយលលក និងទំនាញដី។ ដុំថ្មខ្លះត្រូវបានដាក់នៅកន្លែងដោយក្ដីសន្និដ្ឋានតាមការផ្សំគ្នានៃពួកដំរី ពួរស្រកីជក់ រ៉ក និងការធ្វើរន្ទាឫស្សី។ ហ្រង់រី-មហ៊តបានកត់សម្គាល់ថាភាគច្រើននៃដុំថ្មមានរន្ធ២,៥ ស.ម.ជាអង្កត់ផ្ចិត និង ជម្រៅ៣ ស.ម. ជាមួយរន្ធជាច្រើនទៀតលើដុំថ្មបួនជ្រុងធំៗ។ ពួកអ្នកប្រាជ្ញខ្លះបានអោយយោបល់ថាទាំងនេះត្រូវបានប្រើចូលរួមគ្នាជាមួយដំបងដែកជាច្រើន ប៉ុន្តែអ្នកផ្សេងទៀតអះអាងថារបស់នឹងត្រូវបានប្រើដើម្បីកាន់ស្នៀតជាបណ្ដោះអាសន្នដើម្បីជួយហត្ថកិច្ចថ្មទាំងនោះចូលទៅកាន់កន្លែង។បូជនីយដ្ឋាននេះត្រូវបង្កើតចេញដោយចំនួនដ៏សម្បើមនៃថ្មភក់ ច្រើនដូចគ្នានឹងសាជីរបស់ខាបផ្វ្រានៅអេហ៊្សីប (ជា៥ លានតោន)។ ថ្មភក់នេះត្រូវបានដឹកជញ្ជូនពីភ្នំគូលែន កន្លែងយកថ្មប្រហែលទៅទិសឦសាន។ ថ្មនេះតាមសេចក្ដីសន្និដ្ឋានត្រូវបានដឹកជញ្ជូនដោយក្បូនតាមបណ្ដោយស្ទឹងសៀមរាប។ រឿងនេះនឹងត្រូវបានធ្វើឡើងជាមួយការប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីចៀសវាងការក្រឡាប់ក្បូនរួមជាមួយទម្ងន់មួយចំនួនធំ។ វិស្វករទំនើបម្នាក់បានប៉ាន់ប្រមាណថាវានឹងចំណាយពេល៣០០ឆ្នាំដើម្បីបង្ហើយអង្គរវត្តសព្វថ្ងៃនេះ។Time Life Lost Civilizations series: Southeast Asia: A Past Regained (1995) p. 67-99, 116, 117, 132, 133 ប៉ុន្តែបូជនីយដ្ឋាននេះត្រូវបានចាប់ផ្ដើមភ្លាម បន្ទាប់ពីសូរ្យវរ្ម័នឡើងសោយរាជ្យ និងត្រូវបានបញ្ចប់រយៈពេលខ្លីក្រោយការសោយទីវង្គតរបស់ទ្រង់ មិនច្រើនជាង៤០ឆ្នាំ។ យ៉ាងជាក់ស្ដែងផ្ទៃខាងក្រៅទាំងអស់ សសរ ធ្នឹម សូម្បីតែដំបូលតក៏ត្រូវបានឆ្លាក់ដែរ។ មានចម្ងាយដ៏វែងនៃចម្លាក់លៀនដែលរៀបរាប់សាច់រឿងចេញពីអក្សរសិល្ប៍ឥណ្ឌារួមមានស្នែងឯក ឥន្ទ្រីយសីហៈ នាគមានស្លាបកំពុងអូសទាញរទេះដូចគ្នានឹងពួកអ្នកចម្បាំងតាមពីក្រោយមេកើយដែលជិះដំរី និងនារីរបាំនៅស្ថានសួគ៌ដែលមានកេសាបថយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់។ ជញ្ជាំងថែវតែឯងត្រូវបានតុបតែងជាមួយចម្លាក់លៀនស្រាលស្ទើរតែ១០០០មាត្រការ៉េ។ រន្ធជាច្រើនលើកំពែងអង្គរខ្លះបញ្ជាក់ថាប្រហែលត្រូវបានគេតុបតែងជាមួយបន្ទះសំរឹទ្ធ។ ទាំងនេះត្រូវបានគាស់កកាយយ៉ាងច្រើននៅសម័យកាលបុរាណ និង បានជាគោលដៅដំបូងសម្រាប់ពួកចោរ។ គ្រាដែលកំពុងជីកកកាយខជុរាហោ អ៊ែលឡិច-អិវ៉ឹន ជាងថ្មនិងជាងចម្លាក់ម្នាក់ បានកសាងឡើងវិញនូវរូបចម្លាក់ថ្មមួយខាងក្រោម នេះបានចំណាយពេល៦០ថ្ងៃដើម្បីឆ្លាក់។ "Lost Worlds of the Kama Sutra" History channel រ៉ចចឺរ-ហបគីន្ស៍ និង ម៉ាខ-ឡេហណឺបានធ្វើការពិសោធផងដែរដើម្បីគាស់យកថ្មកំបោរដែលបានចំណាយអ្នកគាស់កកាយ១២នាក់ ២២ថ្ងៃ ដើម្បីគាស់កកាយថ្មប្រហែល៤០០តោន។Lehner, Mark The Complete Pyramids, London: Thames and Hudson (1997)p.202-225 ISBN 0-500-05084-8. កម្លាំងពលកម្មដើម្បីគាស់កកាយ ដឹកជញ្ជូន ឆ្លាក់និងបន្តុបថ្មជាច្រើនត្រូវបានឈានដល់រាប់ពាន់រួមមានសិល្បៈករជំនាញខ្ពស់ៗជាច្រើននាក់។ ជំនាញទាំងនេះបានទាមទារឱ្យឆ្លាក់រូបចម្លាក់ទាំងនេះបានអភិវឌ្ឍរាប់រយឆ្នាំតាំងពីដំបូងឡើយ ដូចដែលបានបង្ហាញតាមវត្ថុបុរាណខ្លះដែលត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទទៅសវត្សទីប្រាំពីរ មុនពេលខ្មែរបានឡើងអំណាច។...
ប្រាសាទអង្គុយ

រូបភាពតូច
ប្រាសាទអង្គុយមានទីតាំងស្ថិតនៅកណ្ដាលព្រៃ នាភូមិតាសៀម ឃុំតាសៀម ស្រុកស្វាយលើ ខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនៅមានសភាពរឹងមាំទោះបីមិនទាន់មានការមើលថែទាំក្ដី ប្រាសាទនេះមិនសូវមានអ្នកស្គាល់ និងមានអ្នកទៅដល់ដោយសារមូលហេតុផ្លូវទៅកាន់ប្រាសាទនេះមានភាពលំបាកខ្លាំងFacebook Page Khmer Architectural January 31 at 10:54 PM ។
ប្រាសាទអណ្ដែត

ប្រាសាទអណ្តែតជាឈ្មោះប្រាសាទឥដ្ឋមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទឥដ្ឋជាច្រើន ដែលមាននៅក្នុងខេត្តកំពង់ធំហើយក៏ជារមណីយដ្ឋានបុរាណមួយដែលប្រជាជន ទៅលេងកម្សាន្តនាឪកាសបុណ្យប្រពៃណី ជាតិខ្មែរដូចជាបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរជាដើម ។ ប្រាសាទអណ្តែត ត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវចាត់ទុក ជាសម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរមួយដ៏ចំណាស់ដែល បានកសាងឡើងនៅសម័យបុរេអង្គរ គឺសម័យចេនឡា នាសតវត្សរ៍ទី៨ នៃគ.ស ក្រោមរជ្ជកាល ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ ។ ប្រាសាទអណ្តែតស្ថិតនៅក្នុងភូមិប្រាសាទអណ្តែត ឃុំសាន់គរ ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល៤០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តកំពង់ធំ និងមានចម្ងាយជិត២០០គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ ។

Category:ខេត្តកំពង់ធំ
អណ្ដែត
ប្រាសាទអារាមរោងចិន

ប្រាសាទអារាមរោងចិនបានស្ថាបនាឡើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទី៩ ស្ថិតនៅអតីត ភ្នំមហេន្ទ្របវ្វ៌ត ហៅភ្នំគូលែន ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវ្ម័នទី២ សព្វថ្ងៃស្ថិតនៅក្នុងឃុំខ្នងភ្នំ ស្រុកស្វាយលើ ខេត្តសៀមរាប។ ជំនឿលើបុគ្គលដោយភ្ជាប់ខ្លួនទៅនឹងអាទិទេព ដោយដាក់ឈ្មោះខ្លួនទៅនឹងអាទិទេព និងព្រះមរណនាម ឬបច្ឆាមរណនាមរបស់ខ្លួនភ្ជាប់ទៅនឹងឈ្មោះអាទិទេពដែលខ្លួនគោរព។ ការកំណត់នៃនាមលិង្គ ឬឈ្មោះរបស់ព្រះសិវលិង្គដោយភ្ជាប់ឈ្មោះដ៏ឧត្តុងឧត្តមដល់សិវលិង្គនូវបច្ច័យឈ្មោះអាទិទេពដែលខ្លួនគោរព ជាពិសេសនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២នៅសតវត្សរ៍ទី៩ (៨០២-៨៥០) នៅក្នុងពិធីសាសនារបស់រាជ្យមានធ្វើលទ្ធិ កម្រតេង ជគត តរាជនៅលើភ្នំគូលែនG. Cosdes: Pour mieux Comprendre Angkor, Paris, 1957.P. 63។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ បានស្ថាបនាព្រះសិវលិង្គសម្រាប់រាជវង្សក្រោមរូបភាព ឥសូរលិង្គដោយមានធ្វើពីធីទេវរាជ្យនៅតួកណ្តាលប្រាសាទអារាមរោងចិន ដើម្បីតាំងខ្លួនជាស្តេចចក្រវាល ប្រហែលជាថ្វាយលិង្គនៅទីនោះឈ្មោះថា កម្ពីរេស្វរៈ ដែលមានសិលាចារឹកនៅលើមេទ្វារមានស្រាប់។ នៅក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ បានស្ថាបនាលិង្គមួយឈ្មោះថា ជយេស្វរៈ ដែលបានតាំងសនៅក្នុងប្រាសាទអារាមរោងចិននេះនិក្ខេបបទស្តីពី ព្រះឥសូរសម័យអង្គរ មហាវិទ្យាល័យបុរាណវិទ្យា ភ្នំពេញ ឆ្នាំ១៩៩៦-១៩៩៧ ទំព័រទី៤។
ប្រាសាទអាស្រមមហាឥសី

រូបភាពតូច
​ប្រាសាទ​អាស្រម​មហា​ឥសី​ស្ថិត​នៅ​ប៉ែក​និរតី​ប្រមាណ​ជា ២៥០ ម៉ែត្រ ពី​ប្រាសាទភ្នំដា ក្នុងទឹក​ដី​នៃ​ខេត្តតាកែវ ដែល​ត្រូវបាន​សាងសង់​ឡើង​នា ស​.​ត​ទី​១១ លើ​ខឿន​ប្រាសាទ​ឥដ្ឋ​នា​សម័យ​នគរ​ភ្នំ ប្រាសាទ​អាស្រម​មហា​ឥសី ជា​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ ដែល​មាន​ចំណាស់​ជាងគេ ធ្វើ​តាម​លំនាំ​នៃ​ប្រាសាទ​ឥណ្ឌា ក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន ។ ​បូជនីយដ្ឋាន​នេះ ធ្វើ​អំពី​ថ្ម​ពពុះ បែរមុខ​ទៅ​ទិស​ខាងជើង ហើយ​មាន​ទ្វារ​ចូល​ធំ​មួយ​និង​បង្អួច​តូចៗ តែ​គ្មាន​ទ្វារបញ្ឆោត​ដូច​សម័យ​ក្រោយៗ​ទេ ។ លក្ខណៈ​ពិសេស​មួយទៀត​គឺ កំពូល​ប្រាសាទ​នេះ លំអរ​ដោយ​ក្បាច់​ជា​ផ្កាឈូក​ក្តោប​មួយ ព្រមទាំង​វត្តមាន​របស់​មណ្ឌប​មួយ​រាង ៤ ជ្រុង​ស្មើ ស្ថិតនៅ​ផ្នែក​ខាងក្នុង​នៃ​ប្រាសាទ ដែល​ជុំវិញ​មាន​ផ្លូវ​ដើរ​ភាវនា​ធម៌ ។ នៅ​អម​តាម​សងខាង​នៃ​ទ្វារ​មណ្ឌប យើង​ឃើញ​មាន​សសរ​ពេជ្រ​ពីរ ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​សសរ​ពេជ្រ​ពីរ​នៃ​ទ្វារ​ខាងក្រោម​នៃ​ប្រាសាទ ។​ នៅ​ចំ​កណ្តាល​នៃ​មណ្ឌប​មាន​អាសនៈ​មួយ ជាទី​គោរព​បូជា​ដែល​ពី​ដើម​មាន​តម្កល់​ចម្លាក់​មួយ តំណាង​ឲ្យ​ព្រះ​ហរិះ​ហរៈ តែ​សព្វថ្ងៃនេះ ត្រូវបាន​បារាំង​យក​ទៅ​តម្កល់​នៅ​សារមន្ទីរ​ហ្គី​មេ នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ។​ប្រាសាទ​អាស្រម​មហា​ឥសី ដែល​មាន​ទំហំ​ប្រមាណ​ជា ៥,៥ ម៉ែត្រ x ៥,៥ ម៉ែត្រ ដោយ​មាន​កំពស់ ៧ ម៉ែត្រ ត្រូវបាន​ទទួល​ការជួសជុល​ដោយ​អ្នកឯកទេស​បារាំង​ឈ្មោះ ម៉ូ​ហ្សេ រវាង​ឆ្នាំ​១៩៣០ និង​ឆ្នាំ​១៩៣៥ តែ​មិន​បាន​សព្វ​គ្រប់ ១០០​ភាគរយ​នោះ​ទេ ។​ ​ការស្រាវជ្រាវ​ថ្មី​បានឲ្យដឹងថា ប្រាសាទ​នេះ​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​អន្តរកាល រវាង​សម័យ​នគរ​ភ្នំ​និង​ចេនឡា ពោល​គឺ​ស្ថិត​ក្នុង​អម្លុង​ចុង ស​.​ត​ទី​៥ ដើម​ស​.​ត​ទី​៦ ហើយ​បាន​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​សាលា​វិចិត្រសិល្បៈ​អ​ជ​ន្តា ។​