navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ថេរគាថា: ព្រហ្មទត្តត្ថេរ

ព្រហ្មទត្តត្ថេរ
[២២២] បុគ្គលមិនមានសេចក្ដីក្រោធ បានទូន្មានចិត្ត ចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ (ត្រូវ) មានចិត្តរួចចាកអាសវៈ ព្រោះដឹងដោយប្រពៃ មានចិត្តស្ងប់ចាកកិលេល មិនញាប់ញ័រ ដោយលោកធម៌ នឹងមានសេចក្ដីក្រោធពីណា ។ បុគ្គលណាខឹងតបចំពោះបុគ្គលដែលខឹង បុគ្គលនោះ នឹងមានសេចក្ដីអាក្រក់ ព្រោះតែការខឹងតបនោះ បុគ្គលមិនខឹងតបនឹងបុគ្គលដែលខឹង ឈ្មោះថា ឈ្នះសង្រ្គាមដែលគេឈ្នះបានដោយក្រ ។
បុគ្គលណាដឹងថា បុគ្គលដទៃខឹងហើយ មានស្មារតីខំអត់សង្កត់ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាប្រព្រឹត្តនូវប្រយោជន៍ ដើម្បីជនទាំងពីរ គឺដើម្បីខ្លួន ១ ដើម្បីអ្នកដទៃ ១ ។ ពួកជនមិនឈ្លាសក្នុងធម៌ រមែងសំគាល់ជនទាំងពីរ គឺខ្លួន ១ អ្នកដទៃ ១ ដែលជាអ្នកព្យាបាលព្យាធិ គឺក្រោធបាន ថាជាមនុស្សពាល ។ បើសេចក្ដីក្រោធកើតឡើងដល់អ្នក ចូរអ្នកពិចារណានូវឱវាទ ដែលឧបមាដោយរណារ បើចំណង់ក្នុងរសកើតឡើងដល់អ្នក ចូរអ្នករលឹកនូវឱវាទ ដែលឧបមាដោយការបរិភោគសាច់កូន ។ បើចិត្តរបស់អ្នកស្ទុះទៅក្នុងកាមទាំងឡាយក្ដី ក្នុងភពទាំងឡាយក្ដី ចូរអ្នកប្រញាប់សង្កត់សង្កិនចិត្តនោះដោយសតិ ដូចជាបុរសសង្កត់សង្កិនគោកាចដែលស៊ីសំណាប ។
ថេរគាថា: សិរិមណ្ឌត្ថេរ

សិរិមណ្ឌត្ថេរ
[២២៣] ភ្លៀង គឺអាបត្តិ តែងធ្លាក់ស្រោចនូវបុគ្គលអ្នកបិទបាំងអាបត្តិទុក មិនធ្លាក់ស្រោចនូវបុគ្គលអ្នកបើកអាបត្តិ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលត្រូវបើកអាបត្តិ ដែលខ្លួនបិទបាំងហើយ កាលបើធ្វើយ៉ាងនេះ ទើបភ្លៀង គឺអាបត្តិ មិនធ្លាក់ស្រោចនូវបុគ្គលនោះ ។ សត្វលោកត្រូវមច្ចុកំចាត់បង់ហើយ ត្រូវជរាចោមរោមហើយ ត្រូវសរ គឺតណ្ហាមុតហើយ ត្រូវឥច្ឆា ឲ្យក្ដៅក្រហាយហើយសព្វកាល ។ សត្វលោកត្រូវមច្ចុកំចាត់បង់ហើយ ត្រូវជរាបិទបាំងហើយ ជាសត្វឥតមានទីពឹង តែងលំបាកជានិច្ច ដូចជាមនុស្សអ្នកធ្វើកំហុសនោះដែលមានអាជ្ញាសម្រេចហើយ ។ មច្ចុ ព្យាធិ និងជរា ទាំង ៣ នេះ ដូចជាគំនរភ្លើងកំពុងរាលមក កម្លាំងដើម្បីទប់ទល់មិនមាន សន្ទុះសម្រាប់រត់ចេញ ក៏មិនមាន ។ បុគ្គលគប្បីធ្វើថ្ងៃ កុំឲ្យឥតអំពើ ដោយកិច្ចតិចក្ដី ច្រើនក្ដី រាត្រីរមែងអស់ទៅយ៉ាងណាៗ ជីវិតរបស់បុគ្គលនោះ រមែងថយទៅយ៉ាងនោះៗ ដែរ ។ រាត្រីខាងក្រោយរបស់បុគ្គលអ្នកដើរក្ដី ឈរក្ដី អង្គុយក្ដី ដេកក្ដី រមែងកង្ខើញចូលមកជិត កាលនេះ មិនមែនជាកាលគួរអ្នកប្រមាទទេ ។
ថេរគាថា: សព្វកាមត្ថេរ

សព្វកាមត្ថេរ
[២២៤] កាយមានជើងពីរនេះ មិនស្អាត មានក្លិនស្អុយ ពេញដោយសាកសពផ្សេងៗ បង្ហូរ (នូវវត្ថុមិនស្អាត) ចេញតាមទ្វារនោះៗ ដែលមនុស្សខំរក្សាថែទាំ (ជានិច្ច) ។ រូប សំឡេង ក្លិន រស និងផោដ្ឋព្វៈ ជាទីត្រេកអរនៃចិត្ត តែងបៀតបៀនបុថុជ្ជន ដូចអ្នកនេសាទធ្វើវត្ថុឲ្យកំបាំងហើយ (ចាប់) ម្រឹគដោយគ្រឿងចង [មានអន្ទាក់ និងបង្កាត់ជាដើម ។] (ចាប់) ត្រីដោយសន្ទូច (ចាប់) ស្វាដោយជ័រ កាមគុណទាំង ៥ នេះឯង តែងប្រាកដក្នុងរូបនៃស្រី ។ ពួកបុថុជ្ជនណា មានចិត្តត្រេកអរ ហើយចូលទៅគប់រកស្រីទាំងនុ៎ះ ពួកបុថុជ្ជននោះ ឈ្មោះថា ធ្វើសង្សារវដ្ដ ដែលមានទុក្ខដ៏ពន្លឹក ឲ្យចម្រើនឡើង ទាំងឈ្មោះថា សន្សំនូវភពថ្មី ។ មួយទៀត បុគ្គលណា វៀរចេញចាកស្រីទាំងនុ៎ះបាន ដូចគេជៀសវាងក្បាលពស់ដោយជើង បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា ជាអ្នកមានស្មារតី ប្រព្រឹត្តកន្លងនូវតណ្ហាជាគ្រឿងផ្សាយទៅក្នុងលោកនេះបាន ។ ខ្ញុំឃើញទោសក្នុងកាមទាំងឡាយ ឃើញការចាកចេញកាម ដោយក្សេមក្សាន្ដ រលាស់ចេញចាកកាមទាំងអស់ បានដល់នូវការអស់អាសវៈហើយ ។ 
ឧទ្ទាន
និយាយអំពីឧរុវេលកស្សបត្ថេរ ១ តិកិច្ឆកានិត្ថេរ ១ មហានាគត្ថេរ ១ កុល្លត្ថេរ ១ មាលុង្ក្យបុត្តត្ថេរ ១ សប្បទាសត្ថេរ ១ កាតិយានត្ថេរ ១ មិគជាលត្ថេរ ១ ជេន្តបុរោហិតបុត្តត្ថេរ ១ សុមនត្ថេរ ១ ន្ហាតកមុនិត្ថេរ ១ ព្រហ្មទត្តត្ថេរ ១ សិរិមណ្ឌលត្ថេរ ១ សព្វកាមត្ថេរ ១ ក្នុងឆក្កនិបាតនេះ ព្រះថេរៈ ១៤ អង្គ (បានពោល) គាថា ៨៤ ។
ចប់ ឆក្កនិបាត ។
ថេរគាថា: សុន្ទរសមុទ្ទត្ថេរ

សុន្ទរសមុទ្ទត្ថេរ 
[២២៥] ​ស្រី​ផ្កា​មាស​តាក់​តែង​ ស្លៀក​ពាក់​ល្អ​ ទ្រទ្រង់​កម្រង​ផ្កា​ ស្អិតស្អាង​ហើយ មាន​ជើង​ស្រឡាប​ដោយ​ទឹក​ល័ខ ​ពាក់​ស្បែក​ជើង​ លុះដោះ​ស្បែក​ជើង​ចេញ​ហើយ ក៏​ធ្វើ​អព្ជាលី​ចំពោះ​មុខ ​ស្រី​ផ្កា​មាស​នោះ​ និយាយ​នូវ​ពាក្យ​ជាប្រធាន​នៃ​មិត្ត [ពាក្យ​ចែចង់ ។] ​នឹង​ខ្ញុំ ដោយ​សំដី​ដ៏​ទន់​ពីរោះថា លោកនៅ​កំលោះ​ហើយ​បួស លោក​ចូរ​ឋិតនៅ​ក្នុង​ពាក្យ​ប្រដៅ​របស់​ខ្ញុំ​ លោក​ចូរ​បរិភោគ​កាម​ជារបស់​មនុស្ស​ចុះ ខ្ញុំ​នឹង​ឲ្យ​សម្បត្តិ​ដ៏​ពេញ​ចិត្ត​ដល់​លោក ។ ​ខ្ញុំ​ប្តេជ្ញា​ពាក្យ​ពិត​ដល់​លោក ​ឬ​នឹង​នាំ​ភ្លើង​ដល់​លោក [ស្បថ​នឹង​ភ្លើង] ។ កាល​ណា​យើង​ទាំង​ពីរ​នាក់ ជា​មនុស្ស​ចាស់​កាន់​ឈើ​ច្រត់​ហើយ​ យើង​នឹង​បួស​ទាំង​ពីរ​នាក់ ​នឹង​កាន់​យក​នូវ​ជ័យជំនះ​ក្នុង​លោក​ទាំង​ពីរ​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ស្រី​ផ្កា​មាស​នោះ មក​ធើ្វ​អព្ជាលី ​តាក់​តែង​ ស្លៀក​ពាក់​ល្អ ដូច​ជា​ជាប់​អន្ទាក់​មច្ចុ ​លំដាប់​នុ៎ះ ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ធើ្វ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​ដោយ​ឧបាយ​នៃ​បញ្ញា ។បេ។ [​គប្បី​មើល​ក្នុង​ចតុក្កនិបាត ។]
ថេរគាថា: លកុណ្តកត្ថេរ

លកុណ្តកត្ថេរ 
[២២៦] ​ព្រះ​ភទ្ទិយត្ថេរ នៅ​ក្នុង​អម្ពាដការាម​ដ៏​ប្រសើរ ​ក្បែរ​ដងព្រៃ ​បាន​ដក​តណ្ហា ព្រម​ទាំង​ឫស​ចោល​អស់​ហើយ​ ជា​អ្នក​ប្រសើរ ​ចម្រើន​ឈាន​ក្នុង​អារាម​នោះ​ ។

ជន​ពួក​ខ្លះ ត្រេកអរ​ដោយ​សម្ភោរ ​ដោយ​ពិណ ​ដោយ​ស្គរ​ជ័យ​ក៏​មាន​ ចំណែក​ខ្ញុំ​នៅ​ទៀប​គល់​ឈើ​ ត្រេកអរ​តែ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា ។ ​មួយ​ទៀត ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​ប្រទាន​ពរ​ដល់​ខ្ញុំ​ៗ ​បាន​នូវ​ពរ​នោះ ខ្ញុំ​កាន់​យក​នូវ​កាយគតាសតិ​ជានិច្ច ​ដើម្បី​លោក​ទាំង​អស់​ ។ ​ពួក​ជន​ណា​ មើលងាយ​ខ្ញុំ​ដោយ​រូប​ក្តី ​ពួក​ជន​ណា តាម​ខ្ញុំ​ទៅ​ដោយ​សំឡេង [ឃោសនា ។] ​ក្តី ​ពួក​ជន​ទាំង​នុ៎ះ សុទ្ធ​តែលុះ​អំ​ណា​ច​នៃ​ឆន្ទរាគ ​មិន​ស្គាល់​ខ្ញុំ​ទេ ។ ​បុគ្គល​ណា មិន​ដឹង​ធម៌​ខាង​ក្នុង ទាំង​មិន​ឃើញ​ធម៌​ខាង​ក្រៅ បុគ្គល​នោះ​ឯង ជា​មនុស្ស​ពាល ​មាន​ធម៌​ជា​គ្រឿង​រាំងរា​ជុំវិញ តែង​ត្រូវ​សំឡេងនាំ​បន្សាត់​ទៅ​ ។ ​បុគ្គល​ណា មិន​ដឹង​ធម៌​ខាង​ក្នុង​ ប៉ុន្តែ​ឃើញ​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ខាង​ក្រៅ ​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថា ​ឃើញ​ផល​ខាង​ក្រៅ ​ក៏​ត្រូវ​សំឡេង​បន្សាត់​ទៅ​ដែរ​ ។ ​បុគ្គល​ណា ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ខាង​ក្នុង ទាំង​ឃើញ​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ខាង​ក្រៅ ​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថា ជា​អ្នក​ឃើញ​ធម៌​ដែល​គ្មាន​អ្វី​រាំងរា ​តែង​មិន​ត្រូវ​សំឡេង​បន្សាត់​ទៅ​ឡើយ​ ។
ថេរគាថា: ភទ្ទត្ថេរ

ភទ្ទត្ថេរ 
[២២៧] ​ខ្ញុំ​ជា​កូន​ប្រុស​តែ​មួយ​ ជា​ទី​ស្រឡាញ់​របស់​មាតា ជា​ទី​ស្រឡាញ់​របស់​បិតា ​ដែល​មាតាបិតា​បាន​ហើយ ដោយ​ការ​ប្រព្រឹត្តិ​វ័ត​ដ៏​ច្រើន​ផង ដោយ​ការ​បន់​ស្រន់​ផង​ ។ ឯ​មាតា ​និង​បិតា​ទាំង​ពីរ​នោះ​ ជា​អ្នក​ប្រាថ្នា​សេចក្ដី​ចម្រើន​ ស្វែងរក​ប្រយោជន៍ ​ទើប​នាំ​ខ្ញុំ​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រោះ​សេចក្ដី​អនុគ្រោះ ​(​ដោយ​ពាក្យ​ថា​) ​កូន​នេះ ធ្លាប់សុខ ​ចម្រើន​ដោយ​សេចក្ដី​សុខ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ដោយ​លំបាក​ បពិត្រ​ព្រះ​លោកនាថ យើង​ខ្ញុំ​សូម​ថ្វាយ​កូន​នេះ ឲ្យ​ជា​អ្នក​បម្រើ​ព្រះ​អង្គ ​អ្នក​ទ្រង់​ឈ្នះមារ ។ ​ទើប​ព្រះ​សាស្តា​ទទួល​ខ្ញុំ ហើយ​ត្រាស់​ពាក្យ​នេះ​នឹង​ព្រះ​អានន្ទ​ថា ​អ្នក​ចូរ​បំបួស​កុមារ​នេះ​ឲ្យ​ឆាប់ កុមារ​នេះ​នឹង​បាន​ជា​បុរស​អាជានេយ្យ ។ លុះ​ព្រះ​សាស្តា​អ្នក​ឈ្នះមារ ទ្រង់​ឲ្យ​បំបួស​ខ្ញុំ​រួច​ហើយ ក៏​ស្តេច​ចូល​ទៅ​កាន់​វិហារ នាកាល​ព្រះ​អាទិត្យ​មិន​ទាន់​លិច លំដាប់​នោះ ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​ក៏​ផុត​ចាក​អាសវៈ​ ។ តពី​នោះ​មក ព្រះ​សាស្តា ទ្រង់​ចេញ​ចាក​ទី​សម្ងំ ​លះបង់​ហើយ​ ត្រាស់​នឹង​ខ្ញុំ​ថា ​ម្នាល​ភទ្ទៈ ​អ្នក​ចូរ​មក ព្រះ​វាចា​នោះ បាន​ជាឧបសម្បទា​របស់​ខ្ញុំ​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​ឧបសម្បទា ​ក្នុង​អាយុ ៧ ឆ្នាំ ​អំពី​កំណើត ​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​វិជ្ជា ៣ ​ហើយ​ ឱ! ​ព្រះ​ធម៌​ល្អ​ណាស់​តើ​ ។​
ថេរគាថា: សោបាកត្ថេរ

សោបាកត្ថេរ 
[២២៨] ​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ព្រះ​សាស្តា ​ព្រះ​អង្គឧត្តម​ជាង​ជន ​ដែល​កំពុង​ចង្ក្រម ឰ​ដ៏​ម្លប់​ប្រាសាទ ​គឺ​គន្ធកុដិ ​ក៏​បាន​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​សាស្តា​នោះ​ក្នុង​ទី​នោះ ហើយ​ថ្វាយ​បង្គំ​នូវ​ព្រះ​អង្គ​ជា​បុរស​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ខ្ញុំ​ធើ្វ​នូវ​ចីវរ​ឆៀងស្មាម្ខាង ​ហើយ​ផ្គុំដៃ ​បាន​ដើរ​ចង្ក្រម​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​ប្រាសចាក​ធូលី ​គឺ​រាគៈ ឧត្តម​ជាង​សព្វ​សត្វ​ ។ ​លំដាប់​នោះ ព្រះ​សាស្តា ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ឈ្លាសវៃ ជ្រាប​នូវ​ប្រស្នា ​បាន​សួរ​ប្រស្នា​ចំពោះ​ខ្ញុំ​ៗ ​ក៏​មិន​តក់ស្លុត ​មិន​ភិត​ភ័យ ​បាន​ឆ្លើយ​ប្រស្នា​ថ្វាយ​ព្រះ​សាស្តា ។ កាល​ដែល​ខ្ញុំ​ឆ្លើយ​ប្រស្នា​ចប់​ហើយ ព្រះ​តថាគត ក៏​ទ្រង់​អនុមោទនា ​ហើយ​ទ្រង់​ទតមើល​ភិក្ខុ​សង្ឃ ​បាន​ត្រាស់​សេចក្ដី​នេះ​ថា ។ សោបាកៈ​នេះ​ ប្រើប្រាស់​បច្ច័យ គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត ​ទី​ដេក និង​ទី​អង្គុយ ​របស់​ពួក​អ្នក​ដែន​អង្គៈ មគធៈ​ណា ​ពួក​ជន​អ្នក​ដែន​អង្គៈ មគធៈ​នោះ​ ហៅពេញ​ជា​មាន​លាភ ។ ​មួយ​ទៀត ​ព្រះ​សាស្តា ​ត្រាស់​នូវ​ការ​ក្រោក​ទទួល និង​ការ​ប្រព្រឹត្តិ​សម​គួរ ថា​ជា​លាភ​របស់​ពួក​ជន​អ្នក​ដែន​អង្គៈ មគធៈ​នោះ​ ។ ​(​ព្រះ​សាស្តាត្រាស់ថា​) ​ម្នាល​សោបាកៈ ​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​នេះ​ជា​ដើម​ទៅ អ្នក​ចូរ​មក​ចួប​នឹង​តថាគត​ចុះ ម្នាល​សោបាកៈ ការ​ដោះស្រាយ​ប្រស្នា​នេះ​ឯង ​ចូរ​ជាឧបសម្បទា​របស់​អ្នក​ចុះ​ ។ ​ខ្ញុំ​មាន​អាយុ ៧ ឆ្នាំ ​អំពី​កំណើត ​ក៏​បាន​ឧបសម្បទា​ ទ្រទ្រង់​រាងកាយ​ជា​ទី​បំ​ផុត​ ឱ! ​ព្រះ​ធម៌​ល្អ​ណាស់​តើ​ ។
ថេរគាថា: សរភង្គត្ថេរ

សរភង្គត្ថេរ 
[២២៩] ​ខ្ញុំ (​កាលនៅ​ជាតាបស​) ​បាន​ច្រូត​ស្បូវ​ដោយ​ដៃឯង ធើ្វកុដិ​សម្រាប់​នៅ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ បាន​ជា​ឈ្មោះ​របស់​ខ្ញុំ​ថា សរភង្គ ​ដោយ​សម្មតិ ។ ការ​ច្រូត​ស្បូវ​ដោយ​ដៃ ​មិន​គួរ​ដល់​ខ្ញុំ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ទេ ​ព្រោះ​សិក្ខាបទ​ទាំងឡាយ ព្រះ​គោតម​ដ៏​មាន​យស ​បាន​បញ្ញត្ត​ហើយ​ដល់​យើង ។ ​ខ្ញុំ​ឈ្មោះ​សរភង្គ ​មិន​បាន​ឃើញ​រោគ ​ដែល​ពេញ​ពោរ​ទាំង​អស់ ក្នុង​កាលមុន រោគ​នោះ ដែល​សរភង្គ ​អ្នក​ធើ្វ​តាម​ឱវាទ​នៃ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ជាទេវតា​ដ៏​ប្រសើរ ​បាន​ឃើញ​ហើយ​ ។

ព្រះ​វិបស្សី ទ្រង់​យាង​ទៅ​ហើយ​តាម​ផ្លូវ​ណា ព្រះ​សិខី ​ព្រះ​វេស្សភូ ​ព្រះ​កកុសន្ធៈ ​ព្រះ​កោនាគមនៈ ​និង​ព្រះ​កស្សបៈ ទ្រង់​យាង​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​ណា ព្រះ​គោតម ទ្រង់​យាង​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​នោះ​ដែរ​ ។

ព្រះ​ពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​ ៧ ​ព្រះ​អង្គ ប្រាសចាក​តណ្ហា ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់​ យាង​ចុះ​កាន់​ព្រះ​និព្វាន ព្រះ​អង្គ​មាន​ធម្មកាយ​កើត​ហើយ ប្រកប​ដោយ​តាទិគុណ ទ្រង់​សំដែង​នូវ​ធម៌​នេះ គឺ​អរិយសច្ចៈ ៤ ​បាន​ដល់​ទុក្ខ សមុទ័យ មគ្គ និរោធ ជា​ទី​អស់​ទៅ​នៃ​ទុក្ខ ​ដើម្បី​អនុគ្រោះ​ដល់​ពួក​សត្វ​ ។ ទុក្ខ​ក្នុង​សង្សារ ​មិន​មាន​ទី​បំ​ផុត​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​កាយ​ណា អំពី​ការ​បែកធ្លាយ​នៃ​កាយ​នេះ​ក្តី​ ការ​អស់​ទៅ​នៃ​ជីវិត​ក្តី ភពថ្មី​ដទៃទៀត​មិន​មាន ខ្ញុំ​ផុត​ស្រឡះ​ហើយ​ចាក​កិលេស​ទាំង​អស់​ ។ 

ឧទ្ទាន

ព្រះ​ថេរៈ ៥ អង្គ ​គឺ​សុន្ទរសមុទ្ទត្ថេរ ១ លកុណ្តកភទ្ទិយត្ថេរ ១ ភទ្ទត្ថេរ ១ សោបាកត្ថេរ ១ សរភង្គមហាឥសី ១ ​ពោល​នូវ​គាថា ៣៥ ​ក្នុង​សត្តកនិបាត ។

ចប់ សត្តកនិបាត ។
ថេរគាថា: មហាកច្ចាយនត្ថេរ

មហាកច្ចាយនត្ថេរ 
[២៣០] ​បព្វជិត​មិន​គប្បី​ធើ្វ​នូវ​កម្ម​ច្រើន​ទេ ​គប្បី​លះបង់​ជន ​(​បាប​មិត្ត​) ​មិន​គប្បី​ខ្វល់ខ្វាយ ​(​ដើម្បី​លាភទេ​) ​ព្រោះ​បព្វជិត​អ្នក​ខ្វល់ខ្វាយ ​ជាប់​ចិត្ត​ក្នុង​រស រមែង​លះបង់​ប្រយោជន៍​ដែល​នាំ​មក​នូវ​សេចក្ដី​សុខ ។ ការ​ថ្វាយបង្គំ ​និង​ការ​បូជា​ណា ក្នុង​ត្រកូល​ទាំង​ឡាយ ​ពួក​ព្រះ​អរិយៈ ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ការ​ថ្វាយបង្គំ ​និង​ការ​បូជា​នោះ​ថា ​ដូច​ជាភក់ ​ទាំង​ដឹង​ថា ​ជាសរ​ដ៏​ឆ្មារ គេ​កម្រ​ដក​បាន​ ជា​គ្រឿង​សកា្ករៈ​ដែល​បុរស​អាក្រក់ ​លះបង់​បាន​ដោយ​កម្រ ។

បុគ្គល​មិន​គប្បី​សេព​នូវ​អំពើ​អាក្រក់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ​ព្រោះ​បំពេញ (​ទុក្ខ​) ​ដល់​សត្វ​ដទៃ ​(​ទាំង​មិន​ញ៉ាំង​បុគ្គល​ដទៃ ​ឲ្យ​សេព​នូវ​អំពើ​អាក្រក់​នោះ​) ​ព្រោះ​ថា ​សត្វ​ទាំងឡាយ មាន​កម្មជាផៅពង្ស ។ ​បុគ្គល​ជាចោរ ​ព្រោះ​ពាក្យ​អ្នក​ដទៃ​ក៏​ទេ ​បុគ្គល​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​ព្រោះ​ពាក្យ​អ្នក​ដទៃ​ក៏​ទេ ​បុគ្គល​ដឹង​ខ្លួន​ឯង​យ៉ាង​ណា​ សូម្បី​ពួក​ទេវតា ​ក៏​ដឹង​បុគ្គល​នោះ ដូច្នោះ​ដែរ​ ។ ​ពួក​ជន​ផ្តេសផ្តាស​ រមែង​មិន​ដឹង​ច្បាស់ថា យើង​ទាំងឡាយ​នឹង​លំបាក​ក្នុង​លោក​នេះ តែ​ពួក​ជន​ណា ដឹង​ច្បាស់​ក្នុង​ដំណើរ​នោះ ការ​ជំលោះ ​តែង​ស្ងប់​រម្ងាប់​ទៅ អំពី​សំណាក់​ពួក​ជន​នោះ​ ។ ​បុគ្គល​ប្រកប​ដោយ​បញ្ញា ​បើ​ទុក​ជា​អស់​សម្បត្តិ​រលីងធេង ​ក៏​ឈ្មោះ​ថា​រស់នៅ​ ឯ​បុគ្គល​មាន​សម្បត្តិ ​ឈ្មោះ​ថា​មិន​រស់នៅ ព្រោះ​ការ​មិន​បាន​នូវ​បញ្ញា ។ ​បុគ្គល​រមែង​ស្ដាប់​នូវ​សំឡេង​ទាំង​អស់​បាន​ដោយ​សារ​ត្រចៀក ​បុគ្គល​មាន​ចក្ខុ ​រមែង​ឃើញ​រូប​គ្រប់​យ៉ាង ចំណែក​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មិន​គួរ​លះចោល ​(​ឬ​ប្រកាន់​) ​នូវ​អារម្មណ៍​ទាំងពួង ដែល​ខ្លួន​ឃើញ​ហើយ​ ឮ​ហើយ​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​ភ្នែក ​គប្បី​ធើ្វ​ដូច​ជាខ្វាក់ ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​ត្រចៀក ​គប្បី​ធើ្វ​ដូច​ជាថ្លង់ ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​បញ្ញា ​គប្បី​ធើ្វ​ដូច​ជាគ ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​កម្លាំង គប្បី​ធើ្វ​ដូច​ជា​អ្នក​ខ្សោយ​កម្លាំង តែ​កាល​បើ​ហេតុ ​(​មិន​គួរ​ធើ្វ​) កើត​ឡើង​ហើយ ត្រូវ​ដេក​ដូច​ជា​ដេក​ស្លាប់ ។
ថេរគាថា: សិរិមិត្តត្ថេរ

សិរិមិត្តត្ថេរ 
[២៣១] ភិក្ខុ​ណា គ្មាន​សេចក្ដី​ក្រោធ ​មិន​ចង​សេចក្ដី​ក្រោធ​ទុក មិន​មាន​មាយា ប្រាស​ចាក​សេចក្ដី​ញុះញង់ ភិក្ខុ​មាន​សភាពដូច្នោះ​នោះ​ឯង រមែង​មិន​សោយ​សោក​ក្នុង​ខាង​មុខ ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​យ៉ាង​នេះ​ ។ ភិក្ខុ​ណា គ្មាន​សេចក្ដី​ក្រោធ ​មិន​ចង​សេចក្ដី​ក្រោធ​ទុក មិន​មាន​មាយា ប្រាសចាក​សេចក្ដី​ញុះញង់ ​មាន​ទ្វារ​រក្សា​ហើយ​គ្រប់​កាល ភិក្ខុ​នោះ​ រមែង​មិន​សោយសោក​ក្នុង​ខាង​មុខ ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​យ៉ាង​នេះ​ ។ ភិក្ខុ​ណា គ្មាន​សេចក្ដី​ក្រោធ ​មិន​ចង​សេចក្ដី​ក្រោធ​ទុក មិន​មាន​មាយា ប្រាសចាក​សេចក្ដី​ញុះញង់ ​មាន​សីល​ល្អ​ ភិក្ខុ​នោះ​ រមែង​មិន​សោយសោក​ក្នុង​ខាង​មុខ ដោយ​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​យ៉ាង​នេះ​ ។ ភិក្ខុ​ណា គ្មាន​សេចក្ដី​ក្រោធ ​មិន​ចង​សេចក្ដី​ក្រោធ​ទុក មិន​មាន​មាយា ប្រាសចាក​សេចក្ដី​ញុះញង់ ​មាន​មិត្ត​ល្អ​ ភិក្ខុ​នោះ​ រមែង​មិន​សោក​ស្តាយ ​ក្នុង​កាល​ខាង​មុខ ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​យ៉ាង​នេះ​ ។ ភិក្ខុ​ណា គ្មាន​សេចក្ដី​ក្រោធ ​មិន​ចង​សេចក្ដី​ក្រោធ​ទុក មិន​មាន​មាយា ប្រាសចាក​សេចក្ដី​ញុះញង់ ​មាន​បញ្ញា​ល្អ​ ភិក្ខុ​នោះ​ រមែង​មិន​សោកស្តាយ ​ក្នុង​កាល​ខាង​មុខ ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​យ៉ាង​នេះ​ ។ ​បុគ្គល​ណា មាន​សទ្ធា​មិន​ញាប់ញ័រ ​បាន​ដំកល់​ស៊ប់​ក្នុង​ព្រះ​តថាគត​ផង បុគ្គល​ណា មាន​សីល​ល្អ​ ជា​ទី​ត្រេកអរ​នៃ​ព្រះ​អរិយៈ ​ដែល​ព្រះ​អរិយៈ​សរសើរ​ហើយ​ផង បុគ្គល​ណា មាន​សេចក្ដី​ជ្រះថ្លា​ក្នុង​សង្ឃ​ផង បុគ្គល​ណា មាន​ការ​យល់​ឃើញ​ត្រង់​ផង អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​ ហៅ​បុគ្គល​នោះ ថា​ជា​អ្នក​មិន​ខ្សត់ ជីវិត​របស់​បុគ្គល​នោះ មិន​មែន​ជាមោឃៈ​ទេ ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ មេធាវី​បុគ្គល​ កាល​រលឹក​នូវ​ពាក្យ​ប្រដៅ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទាំងឡាយ គួរ​ប្រកប​រឿយ​ៗ ​នូវ​សទ្ធា​ផង​ សីល​ផង ​សេចក្ដី​ជ្រះថ្លា​ផង​ ការ​យល់​ធម៌​ផង​ ។
ថេរគាថា: មហាបន្ថកត្ថេរ

មហាបន្ថកត្ថេរ 
[២៣២] កាល​ណា​ខ្ញុំ​ឃើញ​ព្រះ​សាស្តា ​ព្រះ​អង្គ​គ្មាន​ភ័យ​អំពី​ទី​ណា​ជា​ដំបូង ក្នុង​កាល​នោះ ​សេចក្ដី​សង្វេគ​ក៏​មាន​ដល់​ខ្ញុំ ព្រោះ​ឃើញ​ព្រះ​សាស្តាជាឧត្តម​បុរស​ ។ ​អ្នក​ណា​ ច្រាន​សិរី​ដែល​មក (​រកខ្លួន​) ​ដោយ​ដៃ ​ឬ​ជើង អ្នក​នោះ ឈ្មោះ​ថា ញ៉ាំង​ព្រះ​សាស្តា​បែប​នេះ ឲ្យ​ត្រេកអរ ​ហើយ​ឲ្យ​ប្រាសចាក​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​វិញ​ ។ ​ក្នុង​កាល​នោះ ខ្ញុំ​លះ​ចោល​កូន និង​ប្រពន្ធ​ផង​ ទ្រព្យ ​និង​ស្រូវ​ផង​ កោរសក់ ​និង​ពុកចង្កា ​ហើយ​ចូល​ទៅ​កាន់​ផ្នួស ។ ​ខ្ញុំ​បរិបូណ៌​ដោយ​សិក្ខា ​និង​សាជីវៈ សង្រួម​នូវ​ឥន្រ្ទិយ​ទាំងឡាយ​ ជា​អ្នក​មិន​ចាលចាញ់​កិលេស ​តែង​នមស្ការ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ សម្រាន្តនៅ​ ។ ខណៈ​នោះ ​សេចក្ដី​តាំង​ចិត្ត ខ្ញុំ​បាន​តម្កល់​ហើយ​ថា ​កាល​បើ​ខ្ញុំ​មិន​ទាន់​ដកសរ ​គឺ​តណ្ហា​បាន​ទេ ​ខ្ញុំ​មិន​អង្គុយ​សូម្បី​មួយ​រំពេច ។ ​អ្នក​ចូរ​មើល​សេចក្ដី​ព្យាយាម ​និង​ការ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ខ្ញុំ​នោះ​យ៉ាង​នេះ​ វិជ្ជា ៣ ​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​ហើយ​ ពុទ្ធសាសនា ​ខ្ញុំ​បាន​ធើ្វ​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​ដឹង​នូវ​បុព្វេនិវាស ទិព្វចក្ខុ ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ជម្រះ​ហើយ ខ្ញុំ​ជា​ព្រះ​អរហន្ត ​គួរ​ទទួល​នូវ​ទក្ខិ​ណា​ទាន ​មាន​ចិត្ត​រួច​ស្រឡះ​ហើយ មិន​មាន​ឧបធិ ។ ​លំដាប់​នោះ ក្នុង​កាល​រាត្រី​អស់​ទៅ ព្រះ​អាទិត្យ​ក៏​រះ​ឡើង ខ្ញុំ​បាន​ធើ្វ​តណ្ហា​ទាំង​អស់​ឲ្យ​រីងស្ងួត ​ហើយ​អង្គុយ​ដោយ​ភ្នែន ។ 

ឧទ្ទាន

ព្រះ​ថេរៈ ៣ អង្គ ​គឺ​មហាកច្ចាយនត្ថេរ ១ សិរីមិត្តត្ថេរ ១ មហាបន្ថកត្ថេរ ១ ​បាន​សំដែង​គាថា​ទាំងឡាយ​ ២៤ ​ក្នុង​អដ្ឋកនិបាត ។

ចប់ អដ្ឋកនិបាត ។
ថេរគាថា: នវកនិបាត

នវកនិបាត 

 ភូតត្ថេរ 
[២៣៣] ​ពួក​បុថុជ្ជន ​មិន​ដឹង​ថា​ ជរា មរណៈជាទុក្ខ ​ហើយ​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​ឧបាទានក្ខន្ធ​ណា អ្នក​ប្រាជ្ញ​មាន​ស្មារតី ​បាន​កំណត់​ដឹង (​នូវ​ឧបាទានក្ខន្ធ​នោះ​) ​ថា​ជា​ទុក្ខ ​ហើយ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ ​លើស​លុប​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ បណ្ឌិត លុះ​លះបង់​នូវ​តណ្ហា ​ដែល​នាំ​មក​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ ជា​ធម្មជាតិ​ផ្សាយ​ទៅ​ក្នុង​អារម្មណ៍​ផ្សេង​ៗ នាំ​មក​នូវ​កិលេស​ ជា​គ្រឿង​នាំ​សត្វ​ឲ្យ​យឺតយូរ ​និង​សេចក្ដី​ទុក្ខ ​ដូច​ជាឃ្នាប ​មាន​ស្មារតី​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ពាល់​ត្រូវ​មគ្គ​ដ៏​ឧត្តម ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៤ ​ពីរ​ដង​ដ៏​ក្សេម ជា​គ្រឿង​ជម្រះ​នូវ​កិលេស​ទាំង​អស់​ដោយ​បញ្ញា ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​ក្រៃលែង​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ចម្រើន​នូវ​សន្តបទ ​ដែល​ឥត​មាន​សោក ប្រាស​ចាក​ធូលី ​គឺ​កិលេស ឥត​មាន​បច្ច័យ​តាក់​តែង​ ជា​គ្រឿង​ជម្រះ​នូវ​កិលេស​ទាំង​អស់​ ផ្តាច់​នូវ​ចំណង ​គឺ​សញ្ញោជនៈ ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​ក្រៃលែង ​ជាង​ការ​ចម្រើន​នូវ​សន្តបទ​នោះ​ឡើយ​ ។ ផ្គរលាន់​ក្នុង​អាកាស ទ​ទឹក​ភ្លៀង​ពាស​ពេញ​ដោយ​ជុំវិញ​ឰ​ដ៏​អាកាស ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ ភិក្ខុ​ចូល​ទៅ​នៅ​ក្នុង​ញកភ្នំ ​ចម្រើន​ឈាន រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ ភិក្ខុ​អង្គុយ​ក្បែរ​ឆ្នេរស្ទឹង​ទាំងឡាយ ដ៏​ដេរដាស​ដោយ​ផ្កា មាន​ផ្កា​ឈើ​ក្នុង​ព្រៃ​ដ៏​វិចិត្រ ជា​គ្រឿង​ប្រដាប់ ​មាន​ចិត្ត​ល្អ ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ ​កាល​បើ​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ចុះ​ក្នុង​ព្រៃស្ងាត់ ពេលយប់ ​ពួក​សត្វ​មាន​ចង្កូម បន្លឺ​ឡើង​ ចំណែក​ភិក្ខុ​ចូល​ទៅ​កាន់​ញកភ្នំ ​ហើយ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប ​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ ភិក្ខុ​អាស្រ័យ​នៅ​ចន្លោះ​ភ្នំ ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​ភ្នំ បិទ​នូវ​វិតក្កៈ​ទាំងឡាយ​របស់​ខ្លួន​ ប្រាសចាក​សេចក្ដី​ខ្វល់ ប្រាស​ចាក​សេចក្ដី​រឹងត្អឹង​នៃ​ចិត្ត ហើយ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។

(​ភិក្ខុ​) ជា​អ្នក​មាន​សេចក្ដី​សុខ ជា​អ្នក​ធើ្វ​សេចក្ដី​រឹងត្អឹង​ជាមន្ទិល ​និង​សេចក្ដី​សោក​ឲ្យ​វិនាស ជា​អ្នក​គ្មាន​សន្ទះ​ទ្វារ គឺ​អវិជ្ជា ​គ្មាន​តណ្ហា ប្រាសចាក​សរ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស ធើ្វ​នូវ​អាសវៈ​ទាំង​អស់​ឲ្យ​វិនាស ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប ​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ 

ឧទ្ទាន

ព្រះ​ភូតត្ថេរ ​តែ​មួយ​អង្គឯង ​ដូច​ជាកុយរ​មាស​ ជា​អ្នក​ឃើញ​ពិត បាន​សំដែង​គាថា ៩ ​ដែល​មក​ក្នុង​នវកនិបាត ។

ចប់ នវកនិបាត ។
ថេរគាថា: ភូតត្ថេរ

ភូតត្ថេរ 
[២៣៣] ​ពួក​បុថុជ្ជន ​មិន​ដឹង​ថា​ ជរា មរណៈជាទុក្ខ ​ហើយ​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​ឧបាទានក្ខន្ធ​ណា អ្នក​ប្រាជ្ញ​មាន​ស្មារតី ​បាន​កំណត់​ដឹង (​នូវ​ឧបាទានក្ខន្ធ​នោះ​) ​ថា​ជា​ទុក្ខ ​ហើយ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ ​លើស​លុប​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ បណ្ឌិត លុះ​លះបង់​នូវ​តណ្ហា ​ដែល​នាំ​មក​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ ជា​ធម្មជាតិ​ផ្សាយ​ទៅ​ក្នុង​អារម្មណ៍​ផ្សេង​ៗ នាំ​មក​នូវ​កិលេស​ ជា​គ្រឿង​នាំ​សត្វ​ឲ្យ​យឺតយូរ ​និង​សេចក្ដី​ទុក្ខ ​ដូច​ជាឃ្នាប ​មាន​ស្មារតី​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ពាល់​ត្រូវ​មគ្គ​ដ៏​ឧត្តម ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៤ ​ពីរ​ដង​ដ៏​ក្សេម ជា​គ្រឿង​ជម្រះ​នូវ​កិលេស​ទាំង​អស់​ដោយ​បញ្ញា ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​ក្រៃលែង​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ចម្រើន​នូវ​សន្តបទ ​ដែល​ឥត​មាន​សោក ប្រាស​ចាក​ធូលី ​គឺ​កិលេស ឥត​មាន​បច្ច័យ​តាក់​តែង​ ជា​គ្រឿង​ជម្រះ​នូវ​កិលេស​ទាំង​អស់​ ផ្តាច់​នូវ​ចំណង ​គឺ​សញ្ញោជនៈ ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​ក្រៃលែង ​ជាង​ការ​ចម្រើន​នូវ​សន្តបទ​នោះ​ឡើយ​ ។ ផ្គរលាន់​ក្នុង​អាកាស ទ​ទឹក​ភ្លៀង​ពាស​ពេញ​ដោយ​ជុំវិញ​ឰ​ដ៏​អាកាស ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ ភិក្ខុ​ចូល​ទៅ​នៅ​ក្នុង​ញកភ្នំ ​ចម្រើន​ឈាន រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ ភិក្ខុ​អង្គុយ​ក្បែរ​ឆ្នេរស្ទឹង​ទាំងឡាយ ដ៏​ដេរដាស​ដោយ​ផ្កា មាន​ផ្កា​ឈើ​ក្នុង​ព្រៃ​ដ៏​វិចិត្រ ជា​គ្រឿង​ប្រដាប់ ​មាន​ចិត្ត​ល្អ ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ ​កាល​បើ​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ចុះ​ក្នុង​ព្រៃស្ងាត់ ពេលយប់ ​ពួក​សត្វ​មាន​ចង្កូម បន្លឺ​ឡើង​ ចំណែក​ភិក្ខុ​ចូល​ទៅ​កាន់​ញកភ្នំ ​ហើយ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប ​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ ភិក្ខុ​អាស្រ័យ​នៅ​ចន្លោះ​ភ្នំ ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​ភ្នំ បិទ​នូវ​វិតក្កៈ​ទាំងឡាយ​របស់​ខ្លួន​ ប្រាសចាក​សេចក្ដី​ខ្វល់ ប្រាស​ចាក​សេចក្ដី​រឹងត្អឹង​នៃ​ចិត្ត ហើយ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។

(​ភិក្ខុ​) ជា​អ្នក​មាន​សេចក្ដី​សុខ ជា​អ្នក​ធើ្វ​សេចក្ដី​រឹងត្អឹង​ជាមន្ទិល ​និង​សេចក្ដី​សោក​ឲ្យ​វិនាស ជា​អ្នក​គ្មាន​សន្ទះ​ទ្វារ គឺ​អវិជ្ជា ​គ្មាន​តណ្ហា ប្រាសចាក​សរ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស ធើ្វ​នូវ​អាសវៈ​ទាំង​អស់​ឲ្យ​វិនាស ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប ​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។ 

ឧទ្ទាន

ព្រះ​ភូតត្ថេរ ​តែ​មួយ​អង្គឯង ​ដូច​ជាកុយរ​មាស​ ជា​អ្នក​ឃើញ​ពិត បាន​សំដែង​គាថា ៩ ​ដែល​មក​ក្នុង​នវកនិបាត ។

ចប់ នវកនិបាត ។
ថេរគាថា: កាឡុទាយិត្ថេរ

កាឡុទាយិត្ថេរ 
[២៣៤] បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ឥឡូវ​នេះ ​ពួក​ឈើ​មាន​ពណ៌​ដូច​រងើកភ្លើង ​ជិត​ផ្លែ​ហើយ​ ជម្រុះស្លឹក​ចាស់ចោល ​ឈើ​ទាំង​នោះ​រុងរឿង ​ដូច​ជាអណ្តាត​ភ្លើង បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្យាយាម​ធំ​ កាល​នេះ​ ជាកាល​គួរ​បាន​ចំណែក​ធម្មរស​ហើយ​ ។ ​ឈើ​ទាំង​ឡាយ​ ជា​ទី​រីករាយ​នៃ​ចិត្ត មាន​ផ្លែ ផ្សាយក្លិន​សព្វទិស​ដោយ​ជុំវិញ​ ជម្រុះ​ស្លឹកចាស់​ចោល ប្រុង​នឹង​ចេញ​ផ្លែ​ថ្មីទៀត បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្យាយាម កាល​នេះ​ ជាកាល​គួរ​ដើម្បី​ចេញ​ទៅ​អំពី​ទី​នេះ​ ។ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ រដូវ​ដែល​មិន​ត្រជាក់​ពេក ​មិន​ក្តៅពេក ជាសុខ​ស្រួល ​គួរ​ដើរ​ទៅ​កាន់​ផ្លូវ​ឆ្ងាយ​បាន ​ពួក​សក្យៈ ​និង​ពួក​កោឡិយៈ សូមជួប​ព្រះ​អង្គ ​ដែល​មាន​ព្រះ​ភក្រ្ត​បែរត្រឡប់​មក​ខាង​ក្រោយ ​កំពុង​ឆ្លង​ស្ទឹងរោហិណី ។

អ្នក​ស្រែ ភ្ជួរស្រែ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា ក៏​ព្រោះ​ពូជ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា ​ពួក​ឈ្មួញ ​អ្នក​រក​ទ្រព្យ ឆ្លង​សមុទ្រ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ឋិតនៅ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ណា ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​នោះ​ សូម​ឲ្យ​សម្រេច​ ។

អ្នក​ស្រែ​ទាំងឡាយ ព្រោះ​ពូជរឿយ​ៗ [បាលីថា បុនប្បុនំ ប្រែថា រឿយៗ ញយៗ ដ​ដែល​ៗ ញឹកញាប់ ប៉ុកប៉ុន ។] ទេវរាជ បង្អុរភ្លៀង​ក៏​រឿយៗ ​ពួក​អ្នក​ស្រែ​ភ្ជួរស្រែ​រឿយ​ៗ ​ពួក​អ្នក​ស្រែ​នោះ​ នាំស្រូវចូល​ទៅ​កាន់​ដែន​ក៏​រឿយ​ៗ ។ ​ពួក​ស្មូម​ត្រាច់​សូមរឿយ​ៗ ​អ្នក​ម្ចាស់ទាន ​តែង​ឲ្យ​ក៏​រឿយៗ ​ពួក​ម្ចាស់ទាន លុះ​ឲ្យ​រឿយ​ៗ ​ហើយ តែង​ទៅ​កាន់​ឋានសួគ៌​ក៏​រឿយ​ៗ ​ដែរ​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មាន​បញ្ញា​ដូច​ផែនដី កើត​ក្នុង​ត្រកូល​ណា​ រមែង​ញ៉ាំង​គូ​នៃ​បុរស​ ៧ ជួរ ​ក្នុង​ត្រកូល​នោះ ឲ្យ​ស្អាត ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​សំគាល់ថា (​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​) ជាទេវតា​ប្រសើរ​ជាង​ទេវតា អាច ​(​ធើ្វ​សត្វ​ដទៃ​ឲ្យ​ស្អាត​បាន​) ​ព្រោះ​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ព្រះ​នាម​ដ៏​ពិត​ កើត​ហើយ​អំពី​ព្រះ​អង្គ ។ ​ព្រះ​បាទ​សុទោ្ធទនៈ ជាបិតា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​ស្វែងរក​នូវ​គុណ​ដ៏​ធំ​ ឯ​ព្រះ​មហេសី ​ព្រះ​នាម​មាយា ជាពុទ្ធមាតា ​ដែល​រក្សា​ព្រះ​ពោធិ​សត្វ​ដោយ​ផ្ទៃ លុះរំលាយ​ខន្ធ​ទៅ​ ត្រេកអរ​ក្នុង​តុសិត​ទេវលោក ។

ព្រះ​នាង​ទេវី​នោះ​ ជាគោតមគោត្រ លុះ​ទិវង្គត​ច្យុតចាក​លោក​នេះ​ទៅ បាន​ស្កប់​ស្កល់​ដោយ​កាម​ជាទិព្វ​ទាំងឡាយ ព្រះ​នាង​ទ្រង់​រីករាយ​ដោយ​កាម​គុណ​ទាំង ៥ ​មាន​ព​ពួក​ទេវតា​ទាំង​នោះ​ ចោមរោម​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ជាបុត្រ​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​មិន​មាន​បុគ្គល​ដទៃគ្រប​សង្កត់​បាន ព្រះ​នាម​អង្គីរសៈ ​មិន​មាន​បុគ្គល​ដទៃ​ប្រៀប​បាន ប្រកប​ដោយ​តាទិគុណ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ជាសក្យៈ ព្រះ​អង្គ​ជាបិតា​នៃ​បិតា​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម ​ព្រះ​អង្គ​ជាជីតា​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ដោយ​ធម៌ ។
ថេរគាថា: ឯកវិហារិយត្ថេរ

ឯកវិហារិយត្ថេរ 
[២៣៥] ​បើ​បុគ្គល​ដទៃ​មិន​មាន​អំពី​មុខ​ក្តី​ ក្រោយ​ក្តី ​សេចក្ដី​សប្បាយ​ក្រៃពេក រមែង​មាន​ដល់​បុគ្គល​ម្នាក់ឯង​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ ។ ​បើ​ដូច្នោះ ​អាត្មា​អញ​តែម្នាក់ឯង ​នឹង​ទៅ​កាន់​ព្រៃ ​ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធទ្រង់​សរសើរ​ហើយ​ ជា​ទី​សប្បាយ​របស់​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ចិត្ត​បញ្ជូន​ទៅ​កាន់​ព្រះ​និព្វាន​ ជា​អ្នក​នៅ​តែម្នាក់​ឯង ។ ​អាត្មា​អញ​តែម្នាក់ឯង ជា​អ្នក​ស្ទាត់​ក្នុង​ប្រយោជន៍ ​នឹង​ចូលយ៉ាង​ឆាប់​ទៅ​កាន់​ព្រៃ ជា​ទី​ធើ្វ​ឲ្យ​កើតបីតិ​ដល់​យោគាវចរ ជា​ទី​រីក​រាយ​ដែល​ដំរី​ចុះ​ប្រេង​សេពគប់​ហើយ​ ។ ​អាត្មា​អញ​ ម្នាក់ឯង ​នឹង​ស្រោច​ស្រប់ខ្លួន ហើយ​ចង្ក្រម​ក្នុង​ព្រៃ​ត្រជាក់ ​មាន​ផ្កា​រីក​ស្គុះស្គាយ ​ក្បែរ​ជ្រោះ​ភ្នំ​ដ៏​ត្រជាក់ ។ អង្កាល់​ណា អាត្មា​អញ​នឹង​ទៅ​ជា​បុគ្គល​ម្នាក់​ឯង ​មិន​មាន​បុគ្គល​ជាគំរប់​ពីរ មាន​សោឡសកិច្ច​ធើ្វ​ហើយ​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​អាសវៈ​ នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ធំ ដែល​គួរ​រីករាយ ។ សូម​សេចក្ដី​ប៉ុនប៉ង​របស់​អាត្មា​អញ ដែល​ប្រាថ្នា​ដើម្បី​ធើ្វ​សេចក្ដី​ព្យាយាម​យ៉ាង​នេះ បាន​សម្រេច អាត្មា​អញ​នឹង​ធើ្វ​ឲ្យ​សម្រេច (​ព្រោះ​ថា​) ​អ្នក​ដទៃ​ធើ្វជួស​អ្នក​ដទៃ​ពុំ​បាន​ទេ ។ ឥឡូវ​នេះ អាត្មា​អញ​នោះ នឹង​ចងក្រោះ ​គឺ​ព្យាយាម ​ហើយ​ចូល​ទៅ​កាន់​ព្រៃ ​បើ​អាត្មា​អញ មិន​ទាន់​សម្រេច​នូវ​ធម៌ជា​គ្រឿង​អស់​អាសវៈ​ទេ ​នឹង​មិន​ចេញ​ពីព្រៃ​នោះ​ឡើយ​ ។ ​កាល​បើ​ខ្យល់​ត្រជាក់ ​មាន​ក្លិន​ក្រអូប​បក់​ផ្សាយ​ទៅ អាត្មា​អញ​នឹង​អង្គុយ​លើ​កំពូល​ភ្នំ ​ហើយ​ទម្លាយ​អវិជ្ជា​ឲ្យ​បាន​ ។ ​អាត្មា​អញ​ទទួល​សេចក្ដី​សុខ ​ដោយ​វិមុត្តិសុខ​ក្នុង​ព្រៃ ​មាន​ផ្កា​ដេរដាស ​ក្បែរ​ញកភ្នំ​ដ៏​ត្រជាក់ រួច​ហើយ​នឹង​ត្រេកអរ​ក្នុង​ក្រុងរាជគ្រឹះ ​មាន​ភ្នំ​ព័ទ្ធជុំវិញ​ដូច​ក្រោលគោ ។ ​អាត្មា​អញ​នោះ មាន​តម្រិះ​គ្រប់គ្រាន់ ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ ១៥ កើត ​អស់​អាសវៈ​ទាំងពួង​ហើយ​ ឥឡូវ​នេះ​ ភពថ្មី​មិន​មាន​ទេ ។
ថេរគាថា: មហាកប្បិនត្ថេរ

មហាកប្បិនត្ថេរ 
[២៣៦] ​បុគ្គល​ណា​ ពិចារ​ណា​ឃើញ​នូវ​កិច្ចជាប្រយោជន៍ ​និង​មិន​ជាប្រយោជន៍​ទាំង​ពីរ​នោះ ដែល​មិន​ទាន់​មក​ដល់ ទុក​ជាមុន ជន​ទាំងឡាយ​ ជាស​ត្រូវ​ក្តី​ ជា​អ្នក​ស្វែងរក​ប្រយោជន៍​ក្តី​ កាលគយ​គន់មើល រមែង​មិន​ឃើញ​នូវ​ទោស​នៃ​បុគ្គល​នោះ​ឡើយ​ ។ អានា​បាន​ស្សតិ ​ដែល​ព្រះ​យោគាវចរ​ណា បាន​ចម្រើន​ល្អ​គ្រប់គ្រាន់​ហើយ បាន​សន្សំ​ហើយ តាម​លំដាប់ ដូច​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​សំដែង​មក ព្រះ​យោគាវចរ​នោះ​ រមែង​ញ៉ាំងលោក​នេះ ឲ្យ​ភ្លឺច្បាស់ ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទ​ផុត​ចាក​ពពក ។ ឱ ​ចិត្ត​របស់​អញ​ ស រកប្រមាណ​មិន​បាន អាត្មា​អញ បាន​អប់រំ​ល្អ​ហើយ​ផង បាន​ផ្គង​ជានិច្ច​ផង​ ញ៉ាំង​ទិស​ទាំងពួង​ឲ្យ​ភ្លឺ​ផង​ ។ ​បុគ្គល​ប្រកប​ដោយ​ប្រាជ្ញា ​បើ​ទុក​ជា​អស់​ទ្រព្យរលីង ​ក៏​ឈ្មោះ​ថា រស់នៅ​ ឯ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​ទ្រព្យ ​មិន​ឈ្មោះ​ថា រស់នៅ ព្រោះ​កិរិយា​មិន​បាន​នូវ​ប្រាជ្ញា ។ ប្រាជ្ញាជា​គ្រឿង​វិនិច្ឆ័យ​នូវ​សុតៈ ប្រាជ្ញាជា​គ្រឿង​ញ៉ាំង​កិត្តិសព្ទ ​និង​សេចក្ដី​សរសើរ​ឲ្យ​ចម្រើន​ នរជន​ប្រកប​ដោយ​ប្រាជ្ញា រមែង​បាន​នូវ​សេចក្ដី​សុខ សូម្បី​ក្នុង​សភាវៈ​ដែល​ជាទុក្ខ ។ ធម៌​នេះ មិន​មែន​ជាធម៌​ទើប​នឹង​មាន​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ទេ ជាធម៌​មិន​អស្ចារ្យ ​មិន​មែន​ជាធម៌​ចម្លែក​ទេ ​សត្វ​កើត​ស្លាប់ ​ក្នុង​លោក​ណា​ ហេតុតិចតួច​ក៏​មិន​ចម្លែក​ក្នុង​លោក​នោះ​ ។ ​សេចក្ដី​ពិត​ថា បន្ទាប់​អំពី​ការ​កើត​មក មាន​សេចក្ដី​ស្លាប់ចាក​ជីវិត​ ជា​ធម្មជាត​ទៀងទាត់ ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ ដែល​កើត​ហើយ​ៗ រមែង​ស្លាប់​ក្នុង​លោក​នេះ ព្រោះ​ថា ​សត្វ​ទាំងឡាយ មាន​សភាព​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។ ​សេចក្ដី​សោកស្តាយ​ណា របស់​បុរស​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​ដទៃ ​ដើម្បី​ជីវិត ​សេចក្ដី​សោកស្តាយនុ៎ះ មិន​មែន​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​សត្វ​ដែល​ស្លាប់​ទៅ​ហើយ​ទេ ការ​យំ​ចំពោះ​សត្វ ដែល​ស្លាប់​ហើយ មិន​មែន​ជា​យស មិន​មែន​ជាការ​ល្អ​ទេ សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ មិន​សរសើរ​ការ​យំ​ឡើយ​ ។ ការ​យំ រមែង​បៀត​បៀន​នូវ​ចក្ខុ ​និង​សរីរៈ ​(​របស់​បុគ្គល​អ្នក​យំ​) ពណ៌​សម្បុរ​ក្តី កម្លាំង​ក្តី​ ប្រាជ្ញា​ក្តី នៃ​អ្នក​យំ ​រមែង​សាបសូន្យ ​ពួក​ស​ត្រូវ​របស់​បុគ្គល​អ្នក​យំ​នោះ ក៏​មាន​សេចក្ដី​ត្រេកអរ ​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​ស្វែងរក​ប្រយោជន៍​ឲ្យ​បុគ្គល​អ្នក​យំ​នោះ បាន​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ ​ពួក​ជន​ឆ្លង​នូវ​កិច្ច ​(​របស់​ខ្លួន​) ​ដោយ​កម្លាំង​ប្រាជ្ញា ​របស់​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំង​ឡាយ​ណា ដូច​ពួក​ជនឆ្លង​នូវ​ទន្លេ​មាន​ទឹក​ពេញ​ដោយ​ទូក ​បុគ្គល​គប្បី​ប្រាថ្នា​នូវ​អ្នក​ប្រាជ្ញ ជាពហុស្សូត​នោះ ឲ្យ​នៅ​ក្នុង​ត្រកូល ​(​របស់​ខ្លួន​) ។