navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ: ការដណ្តើមភាពស្របច្បាប់

ការដណ្តើមភាពស្របច្បាប់ 
នៅឆ្នាំ១៥៧០ ទ្រិញ គាមបានទទួលមរណភាពហើយចាប់ផ្តើមមានជម្លោះរវាងកូនគាត់ទាំងពីរគឺ ទ្រីញ គយ និង ទ្រិញ ទុង។ ជាមួយគ្នានោះ កងទ័ពរាជវង្សម៉ាក់បានវាយលុកពីភាគខាងជើង ហើយទ្រិញ គយ បានចុះចូលនឹងរាជវង្សម៉ាក់។ អធិរាជឡេ អាញ់តុង បានគាំទ្រទ្រិញ គយ ជាស្តេចត្រាញ់បន្ទាប់ ហើយឃុបឃិតគ្នាដើម្បីកម្ចាត់ ទ្រិញ ទុង។ ពេលទ្រិញ តុងបានដឹងរឿងរ៉ាង អធិរាជ ឡេ អាញ់តុង និងបុត្រាទាំងបួនបានភៀសព្រះកាយបាត់។ ក្រោយមកទ្រិញ ទុង បានលើកព្រះរាជបុត្រពៅរបស់ស្តេចឡេ អាញ់ដុង គឺព្រះអង្គម្ចាស់ដាម ជាអធិរាជ ឡេ ថេតុង។ បន្ទាប់មក ទ្រិញ ទុង​ បានស្វែងរក និងចាប់ខ្លួនអធិរាជឡេ អាញ់តុង បានហើយធ្វើគតចោលទៅ។
ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ: សម្ព័ន្ធភាពទ្រិញ-ង្វៀនប្រឆាំងនឹងរាជវង្សម៉ាក់

សម្ព័ន្ធភាពទ្រិញ-ង្វៀនប្រឆាំងនឹងរាជវង្សម៉ាក់ 
ទាំងពួកទ្រិញ និងង្វៀនបានប្រកាសថារាជវង្សឡេជារាជការស្របច្បាប់តែមួយគត់គ្រប់គ្រងដៃវៀត។ នៅរយៈពេលជាបន្តបន្ទាប់ ង្វៀន ហ័ង កាន់តែក្តោបក្តាប់អំណាចនៅខេត្តភាគខាងត្បូងកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ។ ខណៈដែលគាត់បានសហការជាមួយពួកទ្រិញប្រឆាំងនឹងពួកម៉ាក់ គាត់បានគ្រប់គ្រងតំបន់ព្រំដែនក្នុងឋានៈជាស្តេចត្រាញ់។ ជាមួយនឹងការកាន់កាប់ភាគខាងជើងចុងក្រោយ ឯករាជ្យភាពរបស់ង្វៀនកាន់តែបង្កភាពរំខានដល់ពួកទ្រិញកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ។ នៅឆ្នាំ១៦០០ ជាមួយនឹងការឡើងសោយរាជ្យនៃអធិរាជ ឡេ គិញតុង ហ័ងបានផ្តាច់ទំនាក់ទំនងនឹងរាជការទ្រិញ តែនៅតែទទួលស្គាល់អធិរាជឡេដដែឡ។ សភាពការណ៍នេះបានបន្តរហូតដល់ហ័ងទទួលមរណភាព។[citation needed] ជ័យជម្នះប្រវត្តិសាស្រ្តនេះរបស់ពួកទ្រិញលើពួកម៉ាក់នេះ ត្រូវបានគេនិយមយកទៅសម្តែងនៅរោងល្ខោនវៀតណាមជាទូទៅ
ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ: សង្រ្គាមទ្រិញ-ង្វៀន

សង្រ្គាមទ្រិញ-ង្វៀន 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|គំរូនៃសំពៅចម្បាំងនៅសម័យស្តេចត្រាញ់ទ្រិញនៅក្នុងសតវត្សទិ១៧
នៅឆ្នាំ១៦២០ ក្រោយពីការឡើងសោយរាជ្យនៃអធិរាជមួយអង្គទៀតគឺ ឡេ ថាន់តុង មេដឹកនាំង្វៀនថ្មី ង្វៀន ភុកង្វៀន បានបដិសេធបង់ពន្ធទៅរាជធានីដុងដូ ដើម្បីតវ៉ានឹងរបបផ្តាច់ការទ្រិញ។ នៅឆ្នាំ១៦២៣ ទ្រិញ ទុងបានទទួលមរណភាព ហើយបន្តវេនដោយកូនប្រុសច្បងគាត់ ទ្រិញ ត្រាង។ ក្រោយពី៥ឆ្នាំនៃការចរចារយ៉ាងតឹង សង្រ្គាមរវាងពួកទ្រិញ និងង្វៀនបានផ្ទុះឡើង។ ទោះបីជាពួកទ្រិញបានគ្រប់គ្រងលើតំបន់ដែលមានប្រជាជនច្រើន ក៏ពួកង្វៀងនៅតែមានប្រៀបលើមួយចំនួនជាង។ ជាបឋម​ ពួកង្វៀងជាអ្នកទប់ទល់ ហើយមិនសូវវាយលុកទៅតំបន់ខាងលើ។ ទីពីរ ពួកង្វៀនអាចទាញយកប្រយោជន៍ពីការទាក់ទងជាមួយពួកអឺរ៉ុប ជាពិសេសពួកព័រទុយហ្កាល់ ដើម្បីផលិត កាំភ្លើងធំទំនើបៗ ជាមួយនឹងជំនួយពីវិស្វករអឺរ៉ុប (សម្រាប់លម្អិតសូមមើល  អាវុធយុទ្ធសាស្រ្តនៃស្តេចត្រាញ់ង្វៀន)។ ទីបី  ភូមិសាស្រ្តពួកង្វៀងបានផ្តល់អំណោយផល ដោយមានសណ្ឋានជាទំនាបអាចងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំកងទ័ពធំ  ហើយមានភាពរួមតូចនៅតំបន់ព្រំប្រទល់ដែលមានភ្នំស្ទើរតែជិតដល់សមុទ្រ។ ក្រោយពីការវាយលុក៤ខែក្រោយមក ពួកង្វៀនបានសាងសង់ខ្សែត្រៀមការពារពីរធំៗ​ ដែលលាតសន្ធឹងពីសមុទ្រទៅភ្នំ។ កំផែងទាំងនេះត្រូវបានសាងសង់នៅភាគខាងជើងក្រុង វេ (ចន្លោះទន្លេញាត់ឡេ និងសុងហួង)។ កំផែននេះមានកម្ពស់ប្រហែល២០ហ្វីត និងប្រវែង០៧ម៉ាយ។ ពួកង្វៀនបានការពារតាមកំផែងទាំងនេះ ទប់ទល់នឹងកាតវាយប្រហារពីពួកទ្រិញជាច្រើនលើកច្រើនសាររហូត ដល់ពេល ទ្រិញ តាក់ បានធ្វើកិច្ចចរចារជាមួយស្តេចត្រាញ់ង្វៀន ង្វៀន ផុកតាន់ ដែលបែងចែកវៀតណាមឲ្យពីរគ្រួសារគ្រប់គ្រង។ ការបែងចែកនេះត្រូវបានបន្តអស់រយៈពេលមួយសតវត្សជាង។ [citation needed]
ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ: សន្តិភាពយូរអង្វែង

សន្តិភាពយូរអង្វែង 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|301x301ភីកសែល|គំនូរសូត្រនៃទ្រិញ ឌិញគាន (១៧១៥–១៧៨៦) ក្នុងសតវត្សទី១៨ តាំងនៅសារមន្ទីរវិចិត្រសិល្បៈជាតិវៀតណាម។
ពួកស្តេចត្រាញ់ទ្រីញ គ្រប់គ្រងប្រទេសបានយ៉ាងល្អដោយធានានូវតំណែងអធិរាជជូនរាជវង្សឡេ។ ប៉ុន្តែពួកគេបានជ្រើសរើស និងផ្លាស់ប្តូរអធិរាជតាមអំពើចិត្ត ហើយមានសិទ្ធិក្នុងការតែងតាំងមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់។ មិនដូចនឹងពួកស្តេចត្រាញ់ង្វៀន ដែលតែងតែច្បាំងប្រយុទ្ធជារឿយៗជាមួយ ចក្រភពខ្មែរ និង សៀម ពួកស្តេចត្រាញ់ង្វៀនតែងតែរក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយនគរជិតខាងជានិច្ច។ ក្នុងឆ្នាំ១៦៩៤ ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញបានប្រឡូកចូលក្នុងចម្បាំងមួយនៅលាវ ដែលក្លាយជាសង្គ្រាមប្រយុទ្ធជាមួយនគរតូចៗនៅលាវ ព្រមទាំងកងទ័ពសៀមផងដែរ។ មួយទសវត្សក្រោយមក លាវបានបែកបាក់ជានគរតូចៗ៣ ដែលលើកសួយសារអាករថ្វាយទាំងវៀតណាម ទាំងសៀម។ ទ្រិញ កាន និង ទ្រិញ គួង បានព្យាយាមធ្វើកំណែទម្រង់រាជការជាច្រើន តែវាបានធ្វើឲ្យរាជការកាន់តែមានអំណាច ហើយបន្ថែមបន្ទុកលើរាស្រ្តនាំឲ្យកើតមានការមិនពេញចិត្ត។ ក្នុងកំឡុងការគ្រប់គ្រងដ៏អសមត្ថភាពរបស់ ទ្រិញ យ៉ាង ការបះបោររបស់រាស្រ្តកើតមានកាន់តែច្រើនឡើង។ បញ្ហាចម្បងនោះ គឺកង្វះដីក្នុងការធ្វើកសិកម្ម ដែលទ្រិញ យ៉ាងបានធ្វើឲ្យសភាពការណ៍កាន់តែអាក្រក់ជាមួយសកម្មភាពរបស់គាត់។ នៅក្នុងអំណាចរបស់អ្នកបន្តវេនគាត់ ទ្រិញ ដួញ គឺត្រូវបង្ក្រាបចលនាបះបោររាស្រ្ត និងកម្ចាត់ចោរដែលឆក់ប្លន់តាមស្រុកជនបទ។ [citation needed]

ក្រុមហូឡង់ឥណ្ឌាខាងកើត បានឈប់ធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយពួកស្តេចត្រាញ់ទ្រិញចាប់ពីឆ្នាំ១៧០០។

ពួកស្តេចត្រាញ់ទ្រិញបានចាប់ផ្តើមដាក់ពួកអាមាត្យនៅតាមតំបន់ ដាង ងយ នៃតំបន់សណ្តទន្លេក្រហមក្នុងឋានៈជាមេដឹកនាំយោធា។ នៅតំបន់វៀតណាមខាងជើងពួកទ្រិញបានឲ្យអាមាត្យបម្រើការជាកងទ័ព និងមន្រ្តីរាជការ។ ព្រះវិហារព្រះពុទ្ធជាច្រើនមានប្រាក់ និងដីដែលបរិច្ចាកដោយអាមាត្យដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិ និងអំណាច។ កងទ័ពសមរភូមិ ទ័ពស៊ើបការណ៍ អ្នកធ្វើរបាយការណ៍ពន្ធ និងយោធានៅខេត្តសុនណាម (ប៊ិញ ភាន)ព្រមទាំងឋានៈជាមេបញ្ជាការកងទ័ព​នៅ ថាញ់ហូ សុទ្ធសឹងតែត្រូវបានផ្តល់ឲ្យពួកអាមាត្យ។ ផ្នែកសេវាកម្មជំនួយការ យោធា រដ្ឋបាល និងក្នុងរាជបាំងសុទ្ធតែមានអាមាត្យធ្វើការ ហើយពួកគេមានស្វាមីភ័ក្រចំពោះស្តេចត្រាញ់ទ្រិញណាស់ ហើយដើរតួជាសមតានៃមន្ត្រីរាជការនិងយោធា។ ពួកអាមាត្យត្រូវបានគេចាត់តាំងឲ្យជាអ្នកសាងសង់សំណង់ និងចៅហ្វាយខេត្តដោយ ទ្រិញ គួង។ Alt URL
ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ: ការបះបោរតៃសឺន និងការគ្រប់គ្រងតំបន់ភាគខាងត្បូង

ការបះបោរតៃសឺន និងការគ្រប់គ្រងតំបន់ភាគខាងត្បូង 
រូបភាពតូច|ផែនទី បង្ហាញពីផែនទីនៃការបង្រួបបង្រួមភាគខាងត្បូងនៅក្នុងឆ្នាំងៀបយ៉ាវ (១៧៧៤) គូរដោយ ប៊ុយ ថេដាត់ ចៅហ្វាយខេត្តងេអាន។
សន្តិភាពយូរអង្វែងបានបញ្ចប់ជាមួយនឹងចលានាបះបោរ តៃសឺន នៅភាគខាងត្បូងប្រឆាំងនឹង ទ្រឿង ភុកលាន់ រាជនុសិទ្ធិ នៃស្តេចត្រាញ់ ង្វៀន ភុកធួន (១៧៦៥-១៧៧៧)។ ស្តេចត្រាញ់ ទ្រិញ សាម បានឃើញការបះបោរនេះជាឱកាសក្នុងការបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងពួកស្តេចត្រាញ់ង្វៀននៅភាគខាងត្បូង។ ជម្លោះផ្ទៃក្នុងបានធ្វើឲ្យពួកង្វៀនលើកក្មេងប្រុសអាយុ១២ឆ្នាំឲ្យកាន់អំណាច។ អំណាចពិតស្ថិតក្នុងដៃរាជានុសិទ្ធិពុករលួយ ទ្រឿង ភុកលាន់។ ដោយប្រើប្រាស់ហេតុផលនេះក្នុងការលូកដៃផ្ទៃក្នុង នៅឆ្នាំ១៧៧៤ សន្តិភាព១០០ឆ្នាំត្រូវបានបញ្ចប់ ហើយទ័ពទ្រិញបានវាយលុកក្រោមបញ្ជាការ ហ៊ង ង៉ូវភុក។

កងទ័ពទ្រិញ សាម បានធ្វើនូវអ្វីដែលពួកទ្រិញមិនធ្លាប់ធ្វើគឺកាន់កាប់រាជធានីពួកង្វៀន ភូ សួន ( ក្រុងវ៉េបច្ចុប្បន្ន)នៅដើមឆ្នាំ១៧៧៥។ ពួកទ្រិញបានសម្រុកតទៅភាគខាងត្បូង ហើយបានយកឈ្នះលើពួកតៃសឺន ធ្វើឲ្យគេសុំចុះចាញ់។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៧៧៥ កងទ័ពទ្រិញ មានទាំងហ៊ង ង៉ូវភុកផង​បានឆ្លងជម្ងឺអាសន្នរោគ។ អាសន្នរោគនេះបានបង្ខំឲ្យពួកគេដកទ័ព និងទុកភាគខាងត្បូងឲ្យពួកតៃសឺនគ្រប់គ្រង។

ពួកតៃសឺន បានបន្តកាន់កាប់ទឹកដីពួកង្វៀនដែលនៅសេសសល់។ ពួកស្តេចត្រាញ់ង្វៀនបានភៀសខ្លួនទៅ ព្រៃនគរ តែសូម្បីតែក្រុងនេះក៏ត្រូវវាយបាននៅឆ្នាំ១៧៧៦ ហើយស្តេចត្រាញ់ង្វៀនត្រូវបានគេកម្ចាត់ចោលអស់។ មេដឹកនាំពួកតៃសឺន ង្វៀន ញ៉ាក់ តាំងខ្លួនជាស្តេចនៅឆ្នាំ១៧៧៨។
ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ: ទំនាក់ទំនងការបរទេសរបស់ទ្រិញ

ទំនាក់ទំនងការបរទេសរបស់ទ្រិញ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|219x219ភីកសែល| ផែនទីនៃប្រទេសវៀតណាមក្នុងសតវត្សទី១៨ បោះពុម្ពដោយក្រុមហ៊ុនហូឡង់នៅទីក្រុង អាំស្ទែដាម ប្រហែលឆ្នាំ១៧៦០។
នៅឆ្នាំ១៦២០ អ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាជនជាតិបារាំង ឈ្មោះ អាឡិចសង់ ដឺរ៉ូដ បានមកដល់ប្រទេសវៀតណាមដែលគ្រប់គ្រងដោយពួកទ្រិញ។ គាត់បានមកដល់កន្លែងបេសកកម្មមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងទីក្រុងហាណូយប្រហែលតាំងពីឆ្នាំ១៦១៥។ Tigers in the Rice by W. Sheldon (1969), p. 26. បព្វជិតនេះ គឺជាបុគ្គលសំខាន់មួយរូបទាក់ទងនឹងទំនាក់ទំនងរវាងអឺរ៉ុប និងវៀតណាម។ គាត់បានទទួលអ្នកចូលសាសនារាប់ពាន់នាក់ បានបង្កើតអក្សរសម្រាប់សរសេរភាសាវៀតណាមដោយប្រើកំណែដែលបានកែប្រែនៃអក្ខរក្រមអឺរ៉ុប និងបានសាងសង់ព្រះវិហារជាច្រើន។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅឆ្នាំ១៦៣០ ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញថ្មី ទ្រិញ ត្រាង បានសម្រេចចិត្តថា លោកឳ ដឺ រ៉ូដស៍ ជាតំណាងឱ្យការគំរាមកំហែងដល់សង្គមវៀតណាម ហើយបង្ខំឱ្យគាត់ចាកចេញពីប្រទេស។ ចាប់ពីចំណុចនេះមក ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញបានព្យាយាមម្ដងម្កាលដើម្បីបង្រ្កាប គ្រិស្តសាសនា នៅវៀតណាមដោយជោគជ័យកម្រិតមធ្យម។ នៅពេលដែលពួកង្វៀនបានប្រើប្រាស់កាណុងព័រទុយហ្គាល់ដោយជោគជ័យ ដើម្បីការពារកំផែងរបស់ពួកគេ ពួកទ្រិញបានទាក់ទងជាមួយហូឡង់។ ហូឡង់សុខចិត្តលក់កាណុងទំនើបទៅឱ្យពួកទ្រិញ។ ជនជាតិហូឡង់ និងក្រោយមកជនជាតិអាឡឺម៉ង់ បានបង្កើតប៉ុស្តិ៍ពាណិជ្ជកម្មនៅ ទីក្រុងហាណូយ ។ ក្នុងមួយរយៈពេលនេះ ពាណិជ្ជកម្មហូឡង់ទទួលបានផលចំណេញ ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមជាមួយពួកង្វៀនបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១៦៧៣ តម្រូវការអាវុធរបស់អឺរ៉ុបបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នៅឆ្នាំ ១៧០០ ប៉ុស្តិ៍ពាណិជ្ជកម្មហូឡង់និងអង់គ្លេសបានបិទជារៀងរហូត។ ពួកទ្រិញមានការប្រយ័ត្នប្រយែងក្នុងទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេជាមួយ រាជវង្សមិង  និង ពួកម៉ាន់ជូ ដែលដឹកនាំដោយ រាជវង្សឆេង នៃប្រទេសចិន។ ខុសពីពួកស្តេចត្រាញ់ង្វៀន ដែលសប្បាយចិត្តនឹងទទួលយកជនភៀសខ្លួនមិង ជាច្រើនចូលទៅក្នុងទឹកដីរបស់ពួកគេ ពួកទ្រិញមិនបានធ្វើដូច្នេះទេ។ នៅពេលដែលរាជវង្សឆេង បានវាយដណ្តើមយកមិង ហើយដូច្នេះបានពង្រីកព្រំប្រទល់នៃចក្រភពឆេង ទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាមខាងជើង ពួកទ្រិញ បានចាត់ទុកពួកគេដូចជាពួកអធិរាជមិងដូចគ្នា គឺគេផ្ញើសួយសារអាករ និងទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការពីអាជ្ញាធរឆេង។ រាជវង្សឆេងបានធ្វើអន្តរាគមន៍ពីរដងក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ ម្តងនៅឆ្នាំ១៥៣៧ និងម្តងទៀតនៅឆ្នាំ១៧៨៨។ ទាំងពីរលើកនេះ ឆេងបានបញ្ជូនកងទ័ពទៅភាគខាងត្បូង ដោយសារតែមានការស្នើសុំជំនួយជាផ្លូវការពីអធិរាជឡេ ហើយការអន្តរាគមន៍ទាំងពីរលើកមិនបានសម្រេច។
ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ: ការវាយតម្លៃ

ការវាយតម្លៃ 
ពួកស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងភាគច្រើនមានភាព ឆ្លាតវៃ មានសមត្ថភាព ឧស្សាហ៍ព្យាយាម និងជាអ្នកគ្រប់គ្រងដែលមានអាយុវែង។ ទម្រង់រដ្ឋាភិបាលពីរខុសពីធម្មតាដែលពួកគេបានបង្កើតឡើងក្នុងរយៈពេលពីរសតវត្សគឺជាការឆ្លើយតបប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិតចំពោះឧបសគ្គខាងក្នុង និងខាងក្រៅចំពោះការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេខ្វះទាំងអំណាច និង សិទ្ធិអំណាចខាងសីលធម៌ ដើម្បីដោះស្រាយភាពផ្ទុយគ្នាដែលមាននៅក្នុងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេដោយគ្មានការគ្រប់គ្រង។ ( សព្វវចនាធិប្បាយប្រវត្តិសាស្រ្តអាស៊ី "The Trinh Lords") ។ពួកទ្រិញ​ ទំនងជាបានបាត់បង់ប្រជាប្រិយភាពស្ទើរតែទាំងអស់នៅពាក់កណ្តាលចុងក្រោយនៃសតវត្សទី១៨។ ខណៈពេលដែលពួកស្តេចត្រាញ់ង្វៀន ឬយ៉ាងហោចណាស់ ង្វៀន អាញ់ ទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងច្រើន ខណៈដែលការព្យាយាមម្តងហើយម្តងទៀតរបស់គាត់ដើម្បីដណ្តើមអំណាចនៅភាគខាងត្បូងបង្ហាញថា មិនមានការគាំទ្រពួកទ្រិញនៅភាគខាងជើងបន្ទាប់ពី ពួកតៃសឺនឡើងកាន់អំណាចនោះទេ។ Vietnam, Trials and Tribulations of a Nation D. R. SarDesai, pg. 39, 1988
ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ: បញ្ជីនៃស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ

បញ្ជីនៃស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ 
+
បញ្ជីនៃស្តេចត្រាញ់ទ្រិញឈ្មោះរូបភាពអាយុឆ្នាំគ្រប់គ្រងព្រះចៅអធិរាជឋានៈខ្ពស់បំផុតឈ្មោះផ្នូរមរណនាមទ្រិញ គាម
鄭檢151x151ភីកសែល១៥០៣–១៥៧០១៥៤៥–១៥៧០Trang Tông
Trung Tông

Anh TôngThái quốc công
太國公Thế Tổ

世祖Minh Khang Nhân Trí Vũ Trinh Hùng Lược Thái vương
明康仁智武貞雄畧太王ទ្រិញ កយ

鄭檜139x139ភីកសែល?-១៥៨៤១៥៧០(៦ខែ)Anh TôngTuấn Đức hầu

俊德侯ទ្រិញ ទុង
鄭松238x238ភីកសែល១៥៥០–១៦២៣១៥៧០–១៦២៣Anh Tông

Thế Tông

Kính Tông

Thần TôngBình An vương

平安王Thành Tổ

成祖Cung Hoà Khoan Chính Triết vương

恭和寬正哲王ទ្រិញ ត្រាង
鄭梉238x238ភីកសែល១៥៧៧–១៦៥៧១៦២៣–១៦៥៧Chân Tông
Thần TôngThanh vương
清王Văn Tổ
文祖Nghị vương
誼王ទ្រិញ តាក់
鄭柞181x181ភីកសែល១៦០៦–១៦៨២១៦៥៧–១៦៨២Thần Tông
Huyền Tông

Gia Tông

Hy TôngTây vương
西王Hoằng Tổ
弘祖Dương vương
陽王ទ្រិញ កាន់
鄭根186x186ភីកសែល១៦៣៣–១៧០៩១៦៨២–១៧០៩Hy Tông
Dụ TôngĐịnh vương
定王Chiêu Tổ
昭祖Khang vương
康王ទ្រិញ គួង
鄭棡250x250ភីកសែល១៦៨៦–១៧២៩១៧០៩–១៧២៩Dụ Tông
Duệ TôngAn vương
安王Hi Tổ
禧祖Nhân vương
仁王ទ្រិញ យ៉ាង
鄭杠188x188ភីកសែល១៧១១–១៧៦២១៧២៩–១៧៤០Duệ Tông
Thuần Tông

Ý TôngUy vương
威王Dụ Tổ
裕祖Thuận vương
順王ទ្រិញ ដុញ
鄭楹179x179ភីកសែល១៧២០–១៧៦៧១៧៤០–១៧៦៧Ý Tông
Hiển TôngMinh vương
明王Nghị Tổ
毅祖Ân vương
恩王ទ្រិញ សាម
鄭森205x205ភីកសែល១៧៣៩–១៧៨២១៧៦៧–១៧៨២Hiển TôngTĩnh vương
靖王Thánh Tổ
聖祖Thịnh vương
盛王ទ្រិញ កាន់
鄭檊207x207ភីកសែល១៧៧៧–១៧៨២១៧៨២(១ខែដាង ធីវេ ជារាជនុសិទ្ធិ)Hiển TôngĐiện Đô vương
奠都王ទ្រិញ តុង
鄭棕238x238ភីកសែល១៧៦៣–១៧៨៦១៧៨២–១៧៨៦Hiển TôngĐoan Nam vương
端南王Linh vương
靈王ទ្រិញ បុង
鄭槰228x228ភីកសែល១៧៤៩–១៧៩១១៧៨៦–១៧៨៧Chiêu ThốngYến Đô vương
晏都王
តាមទំនៀមទម្លាប់ ទ្រិញ ទុង​ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា “ ម្ចាស់ ” ទីមួយ ប៉ុន្តែគ្រួសារ ទ្រិញ បានកាន់អំណាចយ៉ាងច្រើនចាប់តាំងពី ទ្រិញ គាម។
ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 ទ្រិញ (នាមត្រកូល)
 ទ្រិញ ខា (Trịnh Khả ) ដែលជាបុព្វបុរសរបស់ស្តេចទ្រិញ
 បញ្ជីនៃរាជវង្សវៀតណាម
 ស្តេចត្រាញ់ង្វៀន
 សង្គ្រាមទ្រិញ-ង្វៀន
ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 បញ្ជីនៃស្តេចត្រិញ និងអធិរាជឡេង
 សព្វវចនាធិប្បាយ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អាស៊ី ភាគ ១–៤។ ឆ្នាំ ១៩៨៨។ កូនប្រុសរបស់ Charles Scribner, ញូវយ៉ក។ - "Trịnh Lords" អត្ថបទដោយ James M. Coyle ផ្អែកលើការងាររបស់ Thomas Hodgkin ។
 សព្វវចនាធិប្បាយនៃប្រវត្តិសាស្រ្តយោធា ដោយ R. Ernest Dupuy និង Trevor N. Dupuy ។ Harper & Row (ញូវយ៉ក) ។
 កាក់នៃប្រទេសវៀតណាម - ជាមួយកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លីៗ
 អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដល់ឆ្នាំ 1875  - ដោយ Sanderson Beck
 World Statesmen.org – វៀតណាម
 គេហទំព័រ Tay Sơn  ដោយ George Dutton (មានគន្ថនិទ្ទេសល្អ)
 ទិដ្ឋភាពប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម - មានកំហុសមួយចំនួន
ស្តេចមហាព្រហ្ម

ស្តេចមហាព្រហ្ម ឬ ថោវមហាព្រហ្ម 250pxឈ្មោះ​ជាភាសាទីបេ tshangs pa chen poឈ្មោះជាចិន 四面神 ឈ្មោះជាភាសាថៃ ท้าวมหาพรหม

ស្តេចមហាព្រហ្ម ឬ ថោវមហាព្រហ្ម () ជាស្តេចនៃព្រះព្រហ្ម ទាំងជាន់ព្រហ្ម ។  ស្តេចមហាព្រហ្ម ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្តេចនៃព្រះព្រហ្ម ដូចជា ព្រះព្រហ្មរបស់ព្រហ្មញ្ញ សាសនា - ហិណ្ឌូសាសនា ដែរ។ តាមព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះព្រហ្ម មគឺជាអមនុស្សមួយប្រភេទដែលស្ថិតនៅក្នុងកាមភព  ១៦ជាន់។ ព្រះព្រហ្ម មទំាងនោះស្ថិតនៅតាមជាន់ផ្សេងគ្នាតាមកំលាំងបុណ្យរបស់ខ្លួនដែលបានសន្សំទុក ដូចជាព្រះព្រហ្ម ណាមានស័កតូចគឺឋិតនៅជាន់ទី១ ព្រះព្រហ្ម ណាមានស័កធំបន្តិចក៏ឋិតនៅជាន់ទី២តាមលំដាប់រៀងដល់ជាន់ទី១៦។
ស្តេមហ្វដ រ៉ាហ្វល

លោក ថូម៉ាស់ ស្តេមហ្វដប៊ីងលីរ៉ាហ្វល(ថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៧៨១ ដល់ថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨២៦)   គឺជាមន្ត្រីអាណានិគមអង់គ្លេស ដែលបានបម្រើការជាអភិបាលរងនៃចក្រភពអង់គ្លេសបូព៌ា រវាងឆ្នាំំ១៨១១ និង ១៨១៦ និង អនុសេនីយ៍ឯកនៃអភិបាលក្រុងបេនខូឡេន  ចន្លោះឆ្នាំ១៨១៨ និង ១៨២៤ ។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាចម្បងសម្រាប់ការបង្កើតរបស់លោកនូវ ប្រទេសសិង្ហបុរី សម័យទំនើប និងការតាំងទីលំនៅច្រកសមុទ្រ ។

រ៉ាហ្វល បាន​ចូល​រួម​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុងការដណ្តើមយកកោះជ្វា របស់ ​ឥណ្ឌូនេស៊ី ​ពី ​ប្រទេស​ហូឡង់ ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល ​សង្រ្គាម​ណាប៉ូឡេអុង ។ ការដំណើរការប្រតិបត្តិការប្រចាំថ្ងៃលើប្រទេសសិង្ហបុរី ភាគច្រើនធ្វើឡើងដោយ លោក វីលៀម ហ្វាពុហារ,  ប៉ុន្តែ រ៉ាហ្វល គឺជាអ្នកដែលទទួលបានឥណទានទាំងអស់។ គាត់ក៏បានសរសេរ The History of Java (ប្រែថា:ប្រវត្តិនៃជ្វា) (១៨១៧) ផងដែរ។
ស្តៅ

ស្តៅត្រូវបានគេស្គាល់ថា វាមានដើមកំណើតមកពីក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ហើយវាក៏ត្រូវបានទទួលភាពពេញនិយមបំផុត

នៅក្នុងការទទួលទានផ្កា និងស្លឹករបស់វាជាអាហារ។ ស្តៅមានការលូតលាស់ល្អទោះនៅក្នុងពេល

ដែលមានគ្រោះរាំងស្ងួតបន្តិចក៏ដោយ។ ជាធម្មតាវាត្រូវបានដាំដុះនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិចនិងពាក់កណ្តាលតំបន់ត្រូពិក។

ដើមឈើណេអឹមនៅពេលនេះក៏ដុះនៅលើកោះដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។

ផ្លែឈើនិងគ្រាប់របស់វាគឺជាប្រភពនៃប្រេង neem ។ ហើយ វាពេញនិយមនៅស្រុកខ្មែរួើងដែរ។

ព្រោះខ្មែរពេញចិត្តនឹងបរិភោគផ្លា និងសន្លឹក។
ស្តៅ: ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
ស្តៅគឺជាដើមឈើរីកលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័សដែលអាចឡើងដល់កម្ពស់ 15-20 ម៉ែត្រ (49-66 ភី. ត។ )

និងកម្រនឹងមានពី 35 ទៅ 40 ម. ម។ (115-130 ផោន) ។ សន្លឹកបៃតងប៉ុន្តែនៅក្នុងរដូវគ្រោះរាំងស្ងួតវាអាចស្រក់សនសន្លឹកស្ទើរតែទាំងអស់។

សាខាទាំងនេះមានភាពទូលាយនិងរីករាលដាល។

ភ្នំពេញក្រោនក្រាស់ធូររលុងមានរាងមូលហើយអាចឈានដល់អង្កត់ផ្ចិត 15-20 ម៉ែត្រ (49-66 ភី។ ត)

ក្នុងសំណាកគំរូចាស់។ ដើមឈើមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅនឹងសាច់ញាតិរបស់វាដែរគឺ Chinaberry (Melia azedarach) ។

ស្តៅជាថ្នាំធម្មជាតិប្រឆាំង ជំងឺទឹកនោមផ្អែមដ៏សក្តិសិទ្ធិ ព្យាបាលជំងឺមូលឈាម គ្រុនចាញ់ ស្បែកលឿង រោគសើស្បែក ទម្លាក់ព្រូនចង្កឹះ អៀន របូសហើម។

ស្តៅជាអាហារកំពូលយ៉ាងពិសេស ក្នុងបរិមាណ ១០០ក្រាម ផ្តល់ថាមពលដល់រាងកាយ ៧៦គីឡូកាល់ឡូរី រួមមានជាតិទឹក ៧៧,៩ក្រាម កាបូអ៊ីដ្រាត១២,៥ក្រាម ប្រូតេអ៊ីន ៥,៤ក្រាម ជាតិខ្លាញ់ ០,៥ក្រាម ជាតិសរសៃ២,២ក្រាម ជាតិកាល់ស្យូម ៣៥៤មីលីក្រាម ផូស្វ័រ ២៦មីលីក្រាម ជាតិដែក ៤,៦មីលីក្រាម បេតាការ៉ូទីន ៣៦១១មីក្រូក្រាម(mcg) វីតាមីនB1 0,0៦ មីលីក្រាម វីតាមីនB2 ០.០៧មីលីក្រាម និងវីតាមីនC ១៩៤មីលីក្រាម។

លក្ខណៈសម្បត្តិខាងព្យាបាលរោគ៖

១. ផ្កាខ្ចីៗរបស់ស្តៅ ជួយព្យាបាលអាការៈពិសក្នុងឈាម ហៀរសំបោរ ឈឺបំពង់ក

២. ត្រួយ វាជួយព្យាបាលជំងឺឬសដូងបាត ព្យាបាលពិសក្នុងតម្រងនោម

៣. សំបកខ្ចីៗ អាចព្យាបាលជំងឺគ្រុនផ្តាសាយ រាគរូស បង្កើនចំណង់អាហារ

៤. ទងរបស់វា អាចព្យាបាលជំងឺគ្រុនចាញ់

៥. សាច់បន្ទាប់ពីសំបកអាចជួយព្យាបាលអាការៈរលាកក្នុងប្រម៉ាត់

៦. ជ័រ របស់វាអាចជួយព្យាបាលអាការៈពិសក្តៅគ្រប់ប្រភេទ

៧. ស្នូលខាងក្នុងដើមស្តៅ ក៏អាចជួយធ្វើឱ្យសរសៃឈាមមានដំណើរការល្អ បន្ថយស្លេស ក្អួត

៨. ឫសវាជួយព្យាបាលជំងឺរលាកស្បែក បន្ថយកំហាក ដែលមាននៅក្នុងទ្រូងផងដែរ

៩. ស្លឹក និងផ្លែ ប្រើជាថ្នាំសំលាប់សត្វល្អិត

១០. សារធាតុចត់ៗរបស់ស្តៅ អាចប្រើជាថ្នាំកាពារជំងឺបេះដូង

១១. សំបកនៅជុំវិញឫសរបស់វា ជួយបន្ថយជំងឺអាឡែកស៊ីស្បែក

បំបាត់ក្អក ក្អួត

១២. ប្រេងចម្រាញ់ចេញពីផ្លែស្តៅ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ ដើម្បីព្យាបាលជំងឺនៅលើស្បែក និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ស្តៅ: វិធីប្រើ និងការកំណត់នៃបរិមាណប្រើប្រាស់៖

វិធីប្រើ និងការកំណត់នៃបរិមាណប្រើប្រាស់៖ 
 អាចធ្វើជាថ្នាំបង្កើនចំណង់អាហារបាន ដោយគ្រាន់តែនាំយកផ្ការបស់វា ទៅជ្រលក់ទឹកក្តៅ រួចយកទឹកនោះមកលាយជាមួយទឹកដូងស្រស់

ឬយកសំបកវាប្រហែល១ក្តាប់ដៃ ស្ងោរជាមួយទឹក២កូនពែង រួចទទួលទានម្តង១/២ពែងក្នុង១ថ្ងៃ។
• ប្រើជាថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ដោយគ្រាន់តែយកថ្នាំ

Azadirachin មកផ្សំជាមួយនឹង ស្លឹកស្តៅស្រស់ ចំនួន៤គីឡូក្រាម រំដេងចាស់២គីឡូក្រាម ស្លឹកគ្រៃ៤គីឡូក្រាម។ នាំវត្ថុទាំងនេះមកដំ ឬចិញ្ច្រាំឱ្យល្អិត 

លាយជាមួយទឹក២០លីត្រ ត្រាំ១យប់ រួចយកទឹកដែលបានត្រាំនោះ១លីត្រ មកផ្សំលាយទឹកធម្មតា ២០០លីត្រ ហើយដាក់ក្នុងប្រដាប់បាញ់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតនៅលើ

បន្លែក្នុងចម្ការជាការស្រេច នោះបន្លែនឹងរីកធំធាត់បានល្អ និងគ្មានគ្រោះថ្នាក់ ដល់អ្នកបរិភោគឡើយ។
Compact Oxford English Dictionary (2013), Neem, page 679, Third Edition 2008 reprinted with corrections 2013, Oxford University Press.Henry Yule and A. C. Burnell (1996), Hobson-Jobson, Neem, page 622, The Anglo-Indian Dictionary, Wordsworth Reference. Encarta World English Dictionary (1999), Neem, page 1210, St. Martin's Press, New York.
ស្តៅ: ប្រការគួរប្រុងប្រយ័ត្ន៖

ប្រការគួរប្រុងប្រយ័ត្ន៖ 
 ហាមទទួលទានចំពោះមនុស្ស ដែលមានសម្ពាធឈាមទាប ព្រោះស្តៅវាទៅជួយ កាត់បន្ថយសម្ពាធ ដើម្បីកុំឱ្យឡើងខ្ពស់ 

បើនៅតែបរិភោគវាទៀតឈាមនឹងកាន់តែចុះ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានអាការ វិលមុខ ឬដួលសន្លប់បានយ៉ាងងាយ។

• ស្តៅមានជាតិល្វីង ដែលប្រើជាថ្នាំត្រជាក់ គួរប្រយ័ត្ននៅក្នុងការប្រើផង ព្រោះវាក៏អាចបង្កនាំឱ្យហើមពោះ ឬមានខ្យល់ក្នុងក្រពះបាន បើប្រើមិនបានត្រឹមត្រូវ។

• មិនអនុញ្ញាតិ្ត ចំពោះស្ត្រីដែលបំបៅដោះកូនទទួលទានទេ ព្រោះវាធ្វើឱ្យទឹកដោះចេញមិនបានល្អ។
ស្ត្របឺរី

ស្ត្រប៊ឺរី () ជា ​ប្រភេទ ​រុក្ខជាតិ​ផ្កា ​ក្នុង​គ្រួសារ​ផ្កា​កុលាប។ កាលពីមុនវាត្រូវបានដាំដុះជាគម្របដីសម្រាប់ដើមឈើដាំដុះផ្សេងទៀត។ នេះប្រហែលជាប្រភពដើមនៃឈ្មោះ Wiktionary entry for "strawberry" មានច្រើនជាង 20 ប្រភេទ និងកូនកាត់ជាច្រើន។ ប៉ុន្តែ​ផ្លែ​ស្ត្រប៊ឺរី​ដែល​ពេញ​និយម​បំផុត​ដែល​គេ​និយម​ដាំ​សព្វថ្ងៃ​គឺ​ផ្លែ​ស្ត្រប៊ឺរី​សួន (Fragaria × ananassa) ផ្លែ​ស្ត្រប៊ឺរី​មាន​ច្រើន​រសជាតិ​អាស្រ័យ​តាម​ពូជ។ រសជាតិមានចាប់ពីផ្អែមដល់ជូរ។ ផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​គឺជាផ្លែឈើពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់។ វាត្រូវបានដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងអាកាសធាតុជាច្រើនជុំវិញពិភពលោក។
ស្ត្របឺរី: រូបរាង

រូបរាង 
វា​ជា ​រុក្ខជាតិ​ស្មៅ មាន​មែក​ដុះ​ដុះ​គ្រប​លើ​ដី។ មានស្លឹក ៣ នៅលើដើម ស្លឹកមានគែមស្លឹក មានផ្កាពណ៌ស ផ្លែមានទងវែងៗ ជាប់នឹងដើម។ មានទងផ្កានៅលើចុងផ្លែ។ ពេល​នៅ​ក្មេង​មាន​ពណ៌​ស និង​ពណ៌​លឿង ពេល​ទុំ​មាន​ពណ៌​ទឹកក្រូច ឬ​ក្រហម​មាន​រសជាតិ​ជូរ​ទៅ​ផ្អែម។ អាស្រ័យលើផ្លែឈើទុំ
ស្ត្របឺរី: បរិស្ថានសមរម្យ

បរិស្ថានសមរម្យ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| កសិដ្ឋានស្ត្របឺរី
ស្តាំ|រូបភាពតូច|150x150ភីកសែល| ផ្លែស្ត្របឺរីដែលមិនទាន់ត្រូវបានយកចេញពីដើម

 តំបន់ដែលមានកម្ពស់ 800 ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។
 តំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាព 10-25 អង្សាសេ (អាកាសធាតុត្រជាក់ពេញមួយឆ្នាំ)
 តំបន់ដែលមានដីមានជីជាតិ ដូចជាវាលស្មៅ វាលស្មៅ ឬដីមានជីជាតិ។
 មានភ្លើងបំភ្លឺត្រឹមត្រូវ។ រុក្ខជាតិត្រូវទទួលបានពន្លឺប្រហែល 8 ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ។
 ដីដែលប្រើសម្រាប់ដាំគួរតែជាដីខ្សាច់។ វាមានប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកល្អ និងមានតម្លៃ pH ប្រហែល 5.5 - 6.5 ។

 រដូវ 

 ចាប់ផ្តើមដាំចាប់ពីចុងខែសីហា ដល់ចុងខែតុលា។
 ការប្រមូលផលចាប់ផ្តើមពីខែវិច្ឆិកាដល់ខែមេសានៃឆ្នាំបន្ទាប់។
ស្ត្របឺរី: រដូវ

រដូវ 

 ចាប់ផ្តើមដាំចាប់ពីចុងខែសីហា ដល់ចុងខែតុលា។
 ការប្រមូលផលចាប់ផ្តើមពីខែវិច្ឆិកាដល់ខែមេសានៃឆ្នាំបន្ទាប់។
ស្ត្របឺរី: សារធាតុចិញ្ចឹម

សារធាតុចិញ្ចឹម 

 ផ្លែស្ត្របឺរី វីតាមីន A វីតាមីន B និង វីតាមីន C
 មាន អាស៊ីតហ្វូលិក (អាស៊ីតហ្វូលិក)
 មាន ជាតិសរសៃអាហារ (Fiber)
ស្ត្របឺរី: ពន្ធុវិទ្យា

ពន្ធុវិទ្យា 
ផ្លែស្ត្របឺរីមានហ្សែន octaploid ស្មុគ្រស្មាញ (8 ក្រូម៉ូសូម )  ក៏ដូចជាលក្ខណៈនៃការទាញយក DNA របស់ផ្លែស្ត្របឺរីមាន លំដាប់ នៃ ហ្សែន ចំនួន 7,096
ស្ត្របឺរី: ប្រតិកម្មអាឡែស៊ី

ប្រតិកម្មអាឡែស៊ី 
មនុស្សខ្លះមានរោគសញ្ញា។ អាណាហ្វីឡាក់ស៊ី ពីការបរិភោគផ្លែស្ត្របឺរី
ស្ត្របឺរី: សៀវភៅអានបន្ថែម

សៀវភៅអានបន្ថែម 

 Khanizadeh, S. និង J. DeEll ។ ២០០៥។ "ផ្លែស្ត្របឺរីរបស់យើង/ Les Fraisiers de Chez Nous" ដែលជាការពិពណ៌នាអំពីពូជផ្លែស្ត្របឺរីជាង 170 រួមជាមួយការវាយតម្លៃតាមតំបន់ និងព័ត៌មានលំអិតដែលប្រើសម្រាប់ការិយាល័យត្រឹមត្រូវរបស់អ្នកបង្កាត់ពូជរុក្ខជាតិ។ PWGSC, សេវាបោះពុម្ព និងដាក់ប្រាក់, Ottawa, Ont. ISBN 0-660-62338-2 ។
 Hancock, J. F. (1999) ។ ផ្លែស្ត្របឺរី (វិទ្យាសាស្ត្រផលិតកម្មដំណាំក្នុងសាកវប្បកម្ម)។ CABI ISBN 978-0-85199-339-3
ស្ត្របឺរី: ធនធានផ្សេងទៀត។

ធនធានផ្សេងទៀត។ 

 ទិន្នន័យ F. ananassa ពី GRIN Taxonomy Database   
 ផ្លែស្ត្របឺរី (សន្លឹកការពិត)    (បណ្តាញអត្ថប្រយោជន៍សុខភាពផ្លែប៊ឺរី)
ស្ត្រប៊ឺរី

ស្ត្រប៊ឺរី (អង់គ្លេស: Strawberry)ជា ​ប្រភេទ ​រុក្ខជាតិ​ផ្កា ​ក្នុង​គ្រួសារ​ផ្កា​កុលាប។ កាលពីមុនវាត្រូវបានដាំដុះជាគម្របដីសម្រាប់ដើមឈើដាំដុះផ្សេងទៀត។ នេះប្រហែលជាប្រភពដើមនៃឈ្មោះ Wiktionary entry for "strawberry" មានច្រើនជាង 20 ប្រភេទ និងកូនកាត់ជាច្រើន។ ប៉ុន្តែ​ផ្លែ​ស្ត្រប៊ឺរី​ដែល​ពេញ​និយម​បំផុត​ដែល​គេ​និយម​ដាំ​សព្វថ្ងៃ​គឺ​ផ្លែ​ស្ត្រប៊ឺរី​សួន (Fragaria × ananassa) ផ្លែ​ស្ត្រប៊ឺរី​មាន​ច្រើន​រសជាតិ​អាស្រ័យ​តាម​ពូជ។ រសជាតិមានចាប់ពីផ្អែមដល់ជូរ។ ផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​គឺជាផ្លែឈើពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់។ វាត្រូវបានដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងអាកាសធាតុជាច្រើនជុំវិញពិភពលោក។
ស្ត្រប៊ឺរី: រូបរាង

រូបរាង 
វា​ជា ​រុក្ខជាតិ​ស្មៅ មាន​មែក​​ដុះ​គ្រប​លើ​ដី។ មានស្លឹក ៣ នៅលើដើម ស្លឹកមានគែមស្លឹក មានផ្កាពណ៌ស ផ្លែមានទងវែងៗ ជាប់នឹងដើម។ មានទងផ្កានៅលើចុងផ្លែ។ ពេល​នៅខ្ចី មាន​ពណ៌​ស និង​ពណ៌​លឿង ពេល​ទុំ​មាន​ពណ៌​ទឹកក្រូច ឬ​ក្រហម​មាន​រសជាតិ​ជូរ​និងផ្អែម អាស្រ័យលើផ្លែឈើទុំ
ស្ត្រប៊ឺរី: បរិស្ថានសមរម្យ

បរិស្ថានសមរម្យ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| កសិដ្ឋានស្ត្រប៊ឺរី​
ស្តាំ|រូបភាពតូច|150x150ភីកសែល| ផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​ដែលមិនទាន់ត្រូវបានយកចេញពីដើម

 តំបន់ដែលមានកម្ពស់ 800 ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។
 តំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាព 10-25 អង្សាសេ (អាកាសធាតុត្រជាក់ពេញមួយឆ្នាំ)
 តំបន់ដែលមានដីមានជីជាតិ ដូចជាវាលស្មៅ វាលស្មៅ ឬដីមានជីជាតិ។
 មានភ្លើងបំភ្លឺត្រឹមត្រូវ។ រុក្ខជាតិត្រូវទទួលបានពន្លឺប្រហែល 8 ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ។
 ដីដែលប្រើសម្រាប់ដាំគួរតែជាដីខ្សាច់។ វាមានប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកល្អ និងមានតម្លៃ pH ប្រហែល 5.5 - 6.5 ។

 រដូវ 

 ចាប់ផ្តើមដាំចាប់ពីចុងខែសីហា ដល់ចុងខែតុលា។
 ការប្រមូលផលចាប់ផ្តើមពីខែវិច្ឆិកាដល់ខែមេសានៃឆ្នាំបន្ទាប់។
ស្ត្រប៊ឺរី: រដូវ

រដូវ 

 ចាប់ផ្តើមដាំចាប់ពីចុងខែសីហា ដល់ចុងខែតុលា។
 ការប្រមូលផលចាប់ផ្តើមពីខែវិច្ឆិកាដល់ខែមេសានៃឆ្នាំបន្ទាប់។
ស្ត្រប៊ឺរី: សារធាតុចិញ្ចឹម

សារធាតុចិញ្ចឹម 

 ផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​ វីតាមីន A វីតាមីន B និង វីតាមីន C
 មាន អាស៊ីតហ្វូលិក (អាស៊ីតហ្វូលិក)
 មាន ជាតិសរសៃអាហារ (Fiber)
ស្ត្រប៊ឺរី: ពន្ធុវិទ្យា

ពន្ធុវិទ្យា 
ផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​មានហ្សែន octaploid ស្មុគ្រស្មាញ (8 ក្រូម៉ូសូម )  ក៏ដូចជាលក្ខណៈនៃការទាញយក DNA របស់ផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​មាន លំដាប់ នៃ ហ្សែន ចំនួន 7,096
ស្ត្រប៊ឺរី: ប្រតិកម្មអាឡែស៊ី

ប្រតិកម្មអាឡែស៊ី 
មនុស្សខ្លះមានរោគសញ្ញា។ អាណាហ្វីឡាក់ស៊ី ពីការបរិភោគផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​
ស្ត្រប៊ឺរី: សៀវភៅអានបន្ថែម

សៀវភៅអានបន្ថែម 

 Khanizadeh, S. និង J. DeEll ។ ២០០៥។ "ផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​របស់យើង/ Les Fraisiers de Chez Nous" ដែលជាការពិពណ៌នាអំពីពូជផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​ជាង 170 រួមជាមួយការវាយតម្លៃតាមតំបន់ និងព័ត៌មានលំអិតដែលប្រើសម្រាប់ការិយាល័យត្រឹមត្រូវរបស់អ្នកបង្កាត់ពូជរុក្ខជាតិ។ PWGSC, សេវាបោះពុម្ព និងដាក់ប្រាក់, Ottawa, Ont. ISBN 0-660-62338-2 ។
 Hancock, J. F. (1999) ។ ផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​ (វិទ្យាសាស្ត្រផលិតកម្មដំណាំក្នុងសាកវប្បកម្ម)។ CABI ISBN 978-0-85199-339-3
ស្ត្រប៊ឺរី: ធនធានផ្សេងទៀត។

ធនធានផ្សេងទៀត។ 

 ទិន្នន័យ F. ananassa ពី GRIN Taxonomy Database  
 ផ្លែស្ត្រប៊ឺរី​ (សន្លឹកការពិត)  (បណ្តាញអត្ថប្រយោជន៍សុខភាពផ្លែប៊ឺរី)
ស្ថានបន្សុទ្ធ

ស្ថានបន្សុទ្ធ ជាគោលលទ្ធិមួយ នៃ ជំនឿ គ្រិស្តសាសនា តាម ព្រះសហគមន៍កាតូលិក។

តាម ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ពេល​យើង​ស្លាប់​ទៅ មាន​អ្នក​ខ្លះ​មិន​ទាន់​វិសុទ្ធ​ទេ ហើយ​គេ​នឹង​ទៅ​ឯស្ថានបន្សុទ្ធ។ នៅ​ឯស្ថានបន្សុទ្ធ​ពួកគេ​វេទនាណាស់ ដោយសារ​គ្នាន​ព្រះជាម្ចាស់​គង់​នៅ​ជាមួយ​គេ ហើយ​ពួកគេ​ក៏​ចង់​ទៅ​ជាមួយ​ព្រះជាម្ចាស់​ខ្លាំងណាស់ដែរ។ ប៉ុន្តែ គេ​មិន​មែន​នៅ​ស្ថានបន្សុទ្ធ​រហូត​ទេ។ កាលណា​ពួកគេ​បាន​ទទួល​ទណ្ឌកម្ម ហើយបន្សុទ្ធ​ស្អាត​រួចរាល់ហើយ គេ​នឹង​ទៅ​ឯស្ថានបរមសុខ។
ស្ថានបន្សុទ្ធ: ស្ថានបន្សុទ្ធ ក្នុង ព្រះគម្ពីរ

ស្ថានបន្សុទ្ធ ក្នុង ព្រះគម្ពីរ 
ព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធ​មេត្រីចាស់ បង្ហាញ​ថា ប្រជាជនហេប្រឺ​មាន​ទម្លាប់នេះ គឺ ថ្វាយ​យញ្ញ‌បូជា​សម្រាប់​មនុស្ស​ស្លាប់ ដូចមានថ្លែងក្នុង កណ្ឌគម្ពីរ ម៉ាកាបាយទី២ថា៖

លើសពីនេះទៅទៀត ក្នុង ព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី សាវកប៉ុល ផ្ញើលិខិតមួយទៅកាន់ពួកកូរិនថូស បានប្រកាសថា៖
ស្ថានបន្សុទ្ធ: ពិធីបុណ្យគោរពមរណបុគ្គល

ពិធីបុណ្យគោរពមរណបុគ្គល 
ដោយសារ​គោលលទ្ធិ​ស្ថានបន្សុទ្ធ នៅ​ក្នុង​សាសនាកាតូលិក​ការអធិស្ឋាន​សម្រាប់​អ្នកស្លាប់​អាចជួយអ្នក​ជាទីស្រឡាញ់​ឡើងឋានៈ​នៃព្រះគុណ។ នៅពេលអ្នកស្លាប់ជាទីស្រឡាញ់ម្នាក់ប្រសិនបើ​មនុស្សម្នាក់នេះ​រស់នៅ​ក្នុងស្ថានភាពនៃព្រះគុណ នោះគោលលទ្ធិ​បង្រៀន​ឱ្យ​គេ​ចូល​ទៅ​ស្ថានសួគ៌។ ប្រសិនបើ​មនុស្សម្នាក់នេះ​មិន​មាន​ព្រះគុណទេ​តែរស់នៅ​ក្នុង​ជីវិតល្អ​និងធ្លាប់មានជំនឿលើព្រះ​នោះ​មនុស្សម្នាក់នោះទៅ​បួងសួង​នៅឯស្ថានបន្សុទ្ធ​ដែល​ដូចជា​ទីលានបណ្តោះអាសន្ន​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ការការបោសសំអាត​មុន​ពួកគេ​អាច​ចូល​ទៅ​ស្ថានសួគ៌។

ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅប្រទេសកម្ពុជា បាន​ទទួល​ការអនុញ្ញាត​ពី សន្តអសនៈ ក្នុងការប្រារព្ធ​ពិធីបុណ្យគោរពមរណបុគ្គលដែលត្រូវនឹងថ្ងៃទី១ ខែវិច្ឆិកាជារៀងរាល់ឆ្នាំ តាមប្រតិទិន​ព្រះសហគមន៍​កាតូលិក​សកល មកប្រារព្ធនៅថ្ងៃ បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ដែល​ជា​បុណ្យប្រពៃណី​ជាតិខ្មែរ​រួមជាមួយ​ប្រជាជនកម្ពុជា​ទាំងអស់។ក្រុមការងារការិយាល័យផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានព្រះសហគមន៍កាតូលិក, « បុណ្យភ្ជុំយើងអធិដ្ឋានសម្រាប់មរណបុគ្គល », ថ្ងៃទី ១៩ ខែកញ្ញាឆ្នាំ ២០១៧