ផ្សោតក្បាលត្រឡោក: កិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់ប្រជាជាតិនិមួយៗ

កិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់ប្រជាជាតិនិមួយៗ
ការប្រឹងប្រែងរបស់ប្រជាជាតិជាច្រើនបានផ្តល់នៅលទ្ធផលគួរជាទីគាប់ចិត្តដោយកាត់បន្ថយបាននូវការគម្រាមកំហែងទៅលើ​ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីដែលរស់នៅជាក្រុមតូចៗតាមតំបន់។
បង់ក្លាដេស
​ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីមួយចំនួនដែលស្នាក់អាស្រ័យនៅតំបន់ព្រៃកោងកាងសានដារបានស៍ ត្រូវបានកាត់បញ្ចូលឲ្យរស់នៅក្នុងកន្លែងអភិរក្សសត្វព្រៃ៣កន្លែង ដែលមានទំហំ១៣៩,៦៩៩ហិចតា។ តំបន់​នេះជាផ្នែកមួយនៃ បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោករបស់យូនេស្កូ។ អង្គការសង្គមអភិរក្សសត្វព្រៃ ដែលហៅកាត់ថា WCS (Wildlife Conservation Society) កំពុងធ្វើការជាមួយនឹងក្រសួងបរិស្ថាន និង​ព្រៃឈើ​បង់ក្លាដេស ដើម្បីបង្កើតតំបន់ការពារសម្រាប់​ផ្សោត៦,០០០ក្បាលទៀត។

កម្ពុជា
នាយកដ្ឋានជលផលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានប្រកាសនូវព្រះរាជក្រឹត្យមួយសម្រាប់ការពារ ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីនៅទន្លេមេគង្គ ដែល​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​តំបន់​ការពារ​ចំនួន​៨​ដែល​មាន​ក្រលាផ្ទៃ​សរុប​ចំនួន ៥,៧២១ហិចតា នៅតាមបណ្តោយដងទន្លេប្រវែង១៩០គ.ម នៅខាងលើខេត្រក្រចេះ។ ការបង្កើតតំបន់អភិរក្សត្រីទឹកជ្រៅដែលគ្រប់គ្រងដោយសហគមន៍ក្រោមការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាល អាច​បង្ហាញពីឱកាសយ៉ាងពិសេសក្នុងការស្លាប់របស់​ផ្សោតពីការជាប់សំណាញ់ក្រឡាមុងនៅរដូវប្រាំង។ កិច្ចប្រឹងប្រែងក្នុងការបង្កើតតំបន់ការពារសម្រាប់​ផ្សោតកំពុងតែដំណើរការ។ នៅឆ្នាំ២០០៥ មូលនិធិសត្វព្រៃពិភពលោក ហៅកាត់ថា WWF (World Wildlife Fund) បានបង្កើតគម្រោងអភិរក្ស​ផ្សោតទន្លេមេគង្គកម្ពុជា (Cambodian Mekong Dolphin Conservation Project) ដោយ​មាន​ការ​គាំ​ទ្រ​ពីរដ្ឋាភិបាល និងសហគមន៍ក្នុងតំបន់ដែល​ផ្សោតរស់នៅ។ គោលដៅរបស់គេគឺគាំទ្រការរស់នៅបន្តរបស់​ផ្សោតដែលនៅសេសសល់ ក្រោមសកម្មភាពអភិរក្សជាគោលដៅ  ការស្រាវជ្រាវ និងការអប់រំ។
ឥណ្ឌា
​ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាការពារសត្វព្រៃរបស់ឥណ្ឌា ក្នុងមាត្រាទី១ ដែលហាមឃាត់ ការសម្លាប់ ជួញដូរ និងលក់ដូរផលិតផល។ កិច្ច​ប្រឹងប្រែង​ស្តារ​ឡើង​វិញ​ដ៏​ធំ​មួយ​នៅ​ឯ​បឹងឈីលីកា និង ឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់នៅឆ្នាំ២០០០ បានបានផ្តល់លទ្ធផលគួរជាទីគាប់ចិត្តក្នុងការបង្កើនឡើងនូវអេកូឡូស៊ីរបស់បឹង និងការកម្រិតជាតិប្រៃនៅក្នុងទឹកបឹង ដែល​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ពីការកើនឡើងនៃចំនួន​ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី ដែលបណ្តាលមកពីការកើនឡើងនៃចំនួនសត្វដែលជាចំណីរបស់។ 
ឥណ្ឌូនេស៊ី
នៅកោះកាលីម៉ាន់តាន់ខាងកើត (East Kalimantan Island) ឧទ្យានជាតិសេម៉ាយាំង (Semayang National Park) ត្រូវបានរៀបចំទុកជាកន្លែងអភិរក្ស​ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី។ អ្នក​អភិរក្ស​តាម​តំបន់​ក៏​បាន​ទាមទារ​ឲ្យមានការអភិរក្ស បឹង តំបន់ជុំវិញ និងព្រៃកោងកាង។
ឡាវ
អ្នកអភិរក្សជាតិកាណាដា អៀន បៀត (Ian Baird) បានបង្កើតគម្រោងសហគមន៍ឡាវការពារ ជលផលនិង​ផ្សោត (Lao Community Fisheries and Dolphin Protection Project) ដើម្បី​សិក្សា​ទៅ​លើ​​ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីនៅទន្លេមេគង្គផ្នែកខាងលើ។ ផ្នែកខ្លះនៃគម្រោងនេះគឺការបងប្រាក់ទៅឲ្យអ្នកនេសាទជាថ្នូរនឹងការខូចខាតសំណាញ់ដែលបណ្តាលមកពីការដោះលែង​ផ្សោត​ដែល​ជាប់​សំណាញ់។ គម្រោងនេះបានពង្រីកមកដល់ប្រទេសកម្ពុជា បន្ទាប់ពីចំនួន​ផ្សោតជាច្រើនត្រូវបានរកឃើញថាត្រូវបានសម្លាប់ និងរត់ភៀសខ្លួនមកភាគខាងត្បូង គឺប្រទេសកម្ពុជា។ គម្រោង​ដីសើម ស៊ីផានដន (Si Phan Don Wetlands Project) បានទទួលជោគជ័យក្នុងការលើកទឹកចិត្តសមាគមន៍នេសាទឲ្យនេសាទឆ្ងាយពីតំបន់អភិរក្ស និង​បាន​បង្កើត​ច្បាប់​សម្រាប់​របៀប​និង​ពេល​វេលា​ចាប់ត្រី។
មីយ៉ាន់ម៉ា
នៅឆ្នាំ២០០៥ នាយកដ្ឋានជលផលបានបង្កើតតំបន់ការពារសម្រាប់​ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីនៅតាមបណ្តោយដងទន្លេអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីប្រវែង៧៤គ.ម ពីក្រុងមិនងុន (Mingun) ដល់ក្រុងកោកមួង (Kyaukmyaung)។ កិច្ចការការពាររួមមាន ការដោះលែង​ផ្សោតដែលជាប់សំណាញ់ ការហាមឃាត់ការចាប់ឬសម្លាប់​ផ្សោត ការជួញដូរទាំងមូលឬក៏មួយផ្នែក ការហាមឃាត់ការឆក់ត្រី និង​សំណាញ់​ក្រឡាមុងដែលមានប្រវែងលើសពី៩០ម. ឬក៏មានចន្លោះពីសំណាញ់មួយទៅសំណាញ់មួយតិចជាង១៨០ម.។ ការបំពុលដោយបារ៉ត (Mercury: Hg) និង​ការ​បាត់បង់​ជម្រក​បណ្តាល​មក​ពី​ការរុករករ៉ែមាសនោះត្រូវបានបញ្ឈប់អស់ហើយ។
ហ្វីលីពីន
នៅឆ្នាំ២០០០ តំបន់ទឹកប្រៃម៉ាឡាំប៉ាយ៉ាត្រូវបានប្រកាសឲ្យក្លាយជាតំបន់ការពារទេសភាពសមុទ្រ។ នេះគឺជាអទិភាពទាបបំផុតដែលអាចផ្តល់ទៅឲ្យតំបន់ការពារមួយ។ គម្រោង​សិក្សា​អេកូឡូស៊ី​នៅម៉ាឡាំប៉ាយ៉ា ត្រូវបានផ្តួចផ្តើមដោយ WWF។ ដោយមានការជំនួយផ្នែកបច្ចេកទេសពីគម្រោង សាលាក្រុងថាយថាយ (Municipality of Taytay) និង អ្នក​គ្រប់គ្រង​ឧទ្យាន​ម៉ាឡាំប៉ាយ៉ា បានអភិវឌ្ឍន៍គោលការណ៍នេសាទដើម្បីកាត់បន្ថយការគម្រាមកំហែងមកលើ​ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីពីការចាប់ដោយចៃដន្យ។ ការសិក្សានិងការកែប្រែក្នុងការអភិរក្សប្រភេទ​ផ្សោត​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត។ គម្រោងនេះបានចប់សព្វគ្រប់នៅឆ្នាំ២០០៧។ នៅឆ្នាំ២០០៧នោះផងដែរ គម្រោងផ្កា​ថ្ម​​ត្រីកោណ (Coral Triangle Initiative) បានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការ ដោយ​អង្គការ​ពហុភាគី​ថ្មី​មួយ​ក្នុង​ការការពារអភិរក្សសត្វសមុទ្ររួមមាន​ផ្សោតមួយចំនួនតូច និងធនធានឆ្នេរ នៅតំបន់ផ្កាថ្មត្រីកោណ។
ថៃ
នៅឆ្នាំ២០០២ នាយកដា្ឋនសត្វសមុទ្រនិងធនធានឆ្នេរ ត្រូវបានកំណត់ឲ្យការពារសត្វសមុទ្រកម្ររដូចជា ផ្សោត បាឡែន និងអណ្តើកនៅក្នុងតំបន់ដែនទឹករបស់ថៃ។ ដើម្បីការពារផ្សោត កាណូត​ល្បាតបានកំណត់ឲ្យទូកទាំងឡាយស្ថិតនៅយ៉ាងតិច ៣០ម. ពីផ្សោត ហើយគ្មានការបើកដេញឬកាត់លើហ្វូង​ផ្សោតជាដាច់ខាត។ អ្នកនេសាទជាច្រើននៅទន្លេបាងផាកង (Bang Pakong River) បានយល់ព្រមនិងអាជ្ញាធរក្នុងការបញ្ឈប់ការនេសាទបង្គារ ហើយទូកនេសាទពី ៣០ទៅ៤០គ្រឿងត្រូវបានកែប្រែជាទូកទេសចរណ៍សម្រាប់មើល​ផ្សោតវិញ។
ម៉ាឡេស៊ី
នៅឆ្នាំ២០០៨ នាយកដ្ឋានព្រៃឈើ និងសមាគមព្រៃឈើសារ៉ាវ៉ាក់ នៅរដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ បានបង្កើតតំបន់ការពារ​ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីនៅ សាន់ទូបាង (Santubong)  និងដាម៉ៃ (Damai) នៅ​ឯ​តំបន់​ដី​សើម​គូចាំង (Kuching Wetland ។ លើសពីនេះទៅទៀត គេបានរៀបចំផែនការបញ្ចូលឆ្នេរសមុទ្រជាច្រើន នៅមីរី ជាតំបន់ការពារត្រីផ្សោត។ កិច្ច​ការពារ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​រួម​មាន​ការ​ហាម​ឃាត់​ការ​ចាប់​ឬ​សម្លាប់​​ផ្សោត ការជួញដូរទាំងមូលឬក៏មួយផ្នែក និងសំណាញ់ក្រឡាមុង។ រដ្ឋាភិបាលក៏បានចាប់ផ្តើមការស្រាវជ្រាវខ្នាតតូចនិងមធ្យមទៅលើប្រភេទផ្សោតនេះដែរ នៅ​ឯ​សាកលវិទ្យាល័យ​សារ៉ាវ៉ាក់​ម៉ាឡេស៊ី (Sarawak Malaysia University) ក្រោមជំនួយពីក្រុមហ៊ុនសារ៉ាវ៉ាក់សែល (Sarawak Shell)។