navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រទេសចម្ប៉ា: ក្រោមការឈ្លានពានរបស់យួន

ក្រោមការឈ្លានពានរបស់យួន
ឆ្នាំ១៤៧១ កងទ័ពឡេដឹកនាំដោយស្ដេច ឡេ ថាញ់ តុង (Lê Thánh Tông) បានចូលលុកលុយចាម្ប៉ា ជាការឈ្លានពានរបស់វៀតណាមនៅចាម្ប៉ាឆ្នាំ១៤៧១ និងកាន់កាប់បានរាជធានីចាម វិជ័យ ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ បានបញ្ចប់ឥទ្ធិពលចាម្ប៉ាដែលជានគរមានអំនាច ទោះបីជានគរចាម ដែលនៅសល់តូចៗនៅតែបន្តអស់រយៈពេលពីរបីសតវត្សទៀតក៏ដោយ ។ វាជាដើមហេតុ នូវការរប៉ាត់រប៉ាយបែកខ្ញែកប្រជាជនចាមទូទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ ដោយនគរចាម្ប៉ាបានខ្ទេចខ្ទីភាគច្រើនហើយ និងប្រជាជនចាមបានត្រូវនិរទេសបំបង់ រឺ ត្រូវសង្កត់សង្កិន ការដាក់អាណានិគមរបស់វៀតណាម នូវអ្វីដែលឥលូវជាភាគកណ្ដាលនៃប្រទេសវៀតណាមបានបណ្ដាលឲគ្មានការតស៊ូណារឹងមាំទៀតឡើយ ។ ក៏ប៉ុន្តែ ការយាយីព្យាបាទបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងដោយអ្នកតាំងលំនៅថ្មី គិញ (Kinh) (វៀត) ហើយនិងការធ្វើសមាហរណកម្មនៃដែនដីចាមដើមទៅជាជាតិវៀតណាម ភាគច្រើននៃប្រជាជនចាមថ្វីត្បិតនៅមានក្នុងប្រទេសវៀតណាម ហើយនិងឥលូវពួកគេបានចាត់ទុកថាជាជនជាតិមួយ ក្នុងចំណោមជនជាតិភាគតិចដ៏សំខាន់ៗនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមសម័យទំនើបនេះ ។ ទីក្រុង ហ៊ូ បានស្ថាបនិក ក្នុងឆ្នាំ១៦០០តាំងនៅក្បែរៗជិតនឹងរាជធានីចាម្ប៉ានៃ ឥន្ទ្របុរៈ ដែលស្ថិតនៅទីនោះយូរហើយ ។ ឆ្នាំ១៤៧៩ ស្ដេច ឡេ ថាញ់ តុង (Lê Thánh Tông) ក៏បានធ្វើយុទ្ធនាការតទល់នឹង ប្រទេសឡាវដែរ ហើយបានកាន់កាប់រាជធានីហ្លួងព្រះបាង។ ទ្រង់បានធ្វើការលុកលុយបន្ថែមឆ្ពោះទៅខាងត្បូងទៅ ក្នុងតំបន់ទន្លេអិរ៉ាវ៉ាឌី ប្រទេសភូមាសព្វថ្ងៃនេះ មុនពេលដកទ័ពថយមកវិញ ។
ប្រទេសចម្ប៉ា: ការបាត់បង់ទឹកដីពីផែនទីពិភពលោក

ការបាត់បង់ទឹកដីពីផែនទីពិភពលោក
ចម្ប៉ា​ ជា​ដែនដី​ដំបូង​គេ​មួយ​ដែរ​នៅ​អាស៊ី​អា​គ្នេ​យ៍​។​ អតីត​ប្រទេស​របស់​ជនជាតិ​ចាម​មួយ​នេះ​ មាន​ឥ​ទិ្ធ​ពល​ឈាន​ដល់​កំពូល​ដូច​សម័យ​អង្គរ​ដែរ​ នៅ​សតវត្ស​ទី​៨-៩-​ដល់ទី​១១​ ។​ អាណាចក្រ​បាត់ឈ្មោះ​ប្រទេស​លើ​ផែនទី​ពិភពលោក​នេះ​ បាន​ចូលលុក​លុយ​អង្គរ​ រយៈពេល​ ៤​ឆ្នាំ​ នៅ​រវាង​ ឆ្នាំ​១១៧៧-១១៨១​។​  ប៉ុន្តែ​មុន​ ចូលលុក​លុយ​អង្គរ​ គឺ​ ចម្ប៉ា​ មាន​ទំនាក់ទំនង​ ល្អជា​មួយ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ​ ដែល​អាច​ទប់ទល់​បានការ​ឈ្លានពាន​ពី​ដាយ​វៀត​(​អណ្ណាម)​ទៀត​ផង​។​  

ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​សូរ្យ​វរ្ម័ន​ទី​២​ អាណាចក្រ​ខ្មែរ​និង​ អតីត​អាណាចក្រ​ចម្ប៉ា​ មាន​ទំនង​ល្អជា​មួយ​គ្នា​ ហើយ​ចេះ​ជួយ​គ្នា​ទៀត​ផង​។​ តែ​ចម្ប៉ា​ បាន​ភ្លេច​នូវ​ ការ​សាមគ្គី​ជាមួយ​ខ្មែរ​ បែរជា​លុកលុយ​អង្គរ​ទៅ​វិញ​ ។​ ការ​លុកលុយ​អង្គរ​ មិន​បាន​យូរ​ឡើយ​ ក៏​ត្រូវ​បាន​ ព្រះបាទ​ជ័យ​វ​រ្ម​នទី​ ៧​ វាយ​បណ្ដេញចេញ​ ធ្វើ​ឱ្យ​កងទ័ព​ចម្ប៉ា​វិនាស​ រត់​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​ ហើយ​ មហា​កំពូល​ស្ដេច​ខ្មែរ​អង្គ​នេះ​ បាន​ចូលលុក​លុយ​ ចម្ប៉ា​ទៀត​ផង​។​
​តាម​ការ​បកស្រាយ​របស់​ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ​ ដៀប សុផល ចម្ប៉ា​ ចាប់ផ្ដើម​ចុះ​ខ្សោយ​អំណាច​ គឺ​ដោយ​សារ​អតីត​ដែនដី​នេះ​ រង​ការ​លុកលុយ​ពី​សំណាក់​ដាយ​វៀត​។​  ការ​ចុះ​ខ្សោយ​និង​បាត់​រូបរាង​របស់​អតីត​រាជាណាចក្រ​នេះ​គឺ​ចាប់​ ពី​សតវត្ស​ទី​ ១៤​ ,១៥,​ ១៦​ និង​ទី​១៧​។​

លោក​សាស្ត្រាចារ្យ​ ឌៀប សុផល ពន្យល់​ថា​ ដើមចម​ធ្វើ​ឱ្យ​ចម្ប៉ា​ចុះ​ខ្សោយ​ គឺ​ដោយសារ​អតីត​រាជាណាចក្រ​នេះ​ មាន​ស្ដេច​ក្រាញ​ ការ​ចង់​ធ្វើ​ស្ដេច​លើ​ស្ដេច​ បណ្ដាល​ឱ្យ​បែងចែក​ដែនដី​នេះ​ជា​៣​ ភូមិសាស្ត្រ​។​ ទីបំផុត​ បាត់បង់​កម្លាំង​ បាត់បង់​ការ​សាមគ្គី​គ្នា​ ធ្វើ​ឱ្យ​ ដាយ​វៀត​ កាន់កាប់​ ទឹកដី​ របស់​ចម្ប៉ា​ ជា​បណ្ដើរៗ​ ហើយ​ដែនដី​នេះ​ចាប់ផ្ដើម​ រួច​តូច​ រហូត​បាត់ឈ្មោះ​លើ​ ផែនទី​ ពិភពលោក​ តែ​ម្ដង​ដោយនៅ​សល់​តែ​ឈ្មោះ​ក្នុង​សៀវភៅ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ប៉ុណ្ណោះ​។​
ប្រទេសដីកោះ

ប្រទេសដី​កោះ រដ្ឋ​ដីកោះ ឬ ​ប្រទេសជាតិដី​កោះ ​គឺ​ជា​ប្រទេស ដែល​ដែនដី​ចម្បង​មាន ​កោះមួយ ឬ​ច្រើន ឬ​ផ្នែក​នៃ​កោះ។ ប្រហែល២៥% នៃបណ្តាប្រទេសឯករាជ្យទាំងអស់គឺជាប្រទេសកោះ។  ប្រទេស​កោះ​មាន​ស្ថិរភាព​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ  ជាង​រដ្ឋ​ក្នុង​ទ្វីប​ជា​ច្រើន ប៉ុន្តែ​ងាយ​រង​គ្រោះ​ក្នុង​ការ​ដណ្តើម​យក​ដោយមហាអំណាច​ខាង​ជើងទឹក ​។ ឥណ្ឌូណេស៊ី ជាប្រទេសកោះធំជាងគេ និងមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតក្នុងពិភពលោក។  

មានការប្រែប្រួលដ៏អស្ចារ្យរវាងសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសលើកោះ៖ ពួកគេអាចពឹងផ្អែកជាចម្បងលើឧស្សាហកម្មនិស្សារណកម្ម ដូចជាការរុករករ៉ែ នេសាទ និងកសិកម្ម និង/ឬលើសេវាកម្មដូចជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូន ទេសចរណ៍ និងសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ។ កោះជាច្រើនមានភូមិសាស្ត្រទាប ហើយសេដ្ឋកិច្ច និងមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាជនរបស់ពួកគេអភិវឌ្ឍតាមតំបន់ទំនាបឆ្នេរសមុទ្រ និង កំពង់ផែ ; រដ្ឋបែបនេះអាចងាយរងគ្រោះដោយសារឥទ្ធិពលនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជាពិសេស ការកើនឡើងកម្រិតទឹកសមុទ្រ ។

កោះដាច់ស្រយាល ឬសំខាន់ៗ និង ប្រជុំកោះ ដែលមិនមែនជាអធិបតេយ្យភាព ជារឿយៗត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ដែនដីអនិស្សរភាព ឬ ទឹកដីក្រៅប្រទេស ។
ប្រទេសដីកោះ: នយោបាយ

នយោបាយ 
តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ បណ្តាប្រទេសកោះមានទំនោរទៅរកអស្ថិរភាពនយោបាយតិចជាងសមភាគីនៅទ្វីបរបស់ពួកគេ។ ភាគរយ​នៃ​ប្រទេស​កោះ​ដែល​ប្រកាន់ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ​គឺ​ខ្ពស់​ជាង​ប្រទេសស្ថិត​ក្នុង​ទ្វីប ។ 

 ដែនដីកោះ 
ខណៈពេលដែលប្រទេសកោះតាមនិយមន័យគឺជា រដ្ឋអធិបតេយ្យ ក៏មានកោះ និង ប្រជុំកោះ ជាច្រើននៅជុំវិញពិភពលោកដែលដំណើរការពាក់កណ្តាលស្វយ័ត ពីរដ្ឋអធិបតេយ្យផ្លូវការរបស់ពួកគេ។ ទាំងនេះជារឿយៗត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាដែនដីអនិស្សរភាព ឬទឹកដីក្រៅប្រទេស ហើយអាចមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅនឹងប្រទេសកោះត្រឹមត្រូវ។
ប្រទេសដីកោះ: ដែនដីកោះ

ដែនដីកោះ 
ខណៈពេលដែលប្រទេសកោះតាមនិយមន័យគឺជា រដ្ឋអធិបតេយ្យ ក៏មានកោះ និង ប្រជុំកោះ ជាច្រើននៅជុំវិញពិភពលោកដែលដំណើរការពាក់កណ្តាលស្វយ័ត ពីរដ្ឋអធិបតេយ្យផ្លូវការរបស់ពួកគេ។ ទាំងនេះជារឿយៗត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាដែនដីអនិស្សរភាព ឬទឹកដីក្រៅប្រទេស ហើយអាចមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅនឹងប្រទេសកោះត្រឹមត្រូវ។
ប្រទេសដីកោះ: សង្គ្រាម

សង្គ្រាម 
ប្រទេសកោះជាញឹកញាប់ជាមូលដ្ឋាននៃការសញ្ជ័យដែនសមុទ្រ និងការប្រជែងគ្នាជាប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងប្រទេសដទៃទៀត។  ប្រទេស​កោះ​ងាយ​នឹង​រង​ការ​វាយ​ប្រហារ​ដោយ​បណ្តា​ប្រទេស​ធំ​ៗ​ក្នុង​ទ្វីប​ដោយ​សារ​ទំហំ​ និង​ការ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ផ្លូវ ​សមុទ្រ ​និង ​ផ្លូវ​អាកាស​​ទំនាក់ទំនង ។  ប្រទេសកោះជាច្រើនក៏ងាយរងការគំរាមកំហែងដោយពួកទាហានស៊ីឈ្នួល និងអ្នកឈ្លានពានបរទេសផ្សេងទៀត  ទោះបីជាភាពឯកោរបស់ពួកគេក៏ធ្វើឱ្យពួកគេក្លាយជាគោលដៅដ៏លំបាកមួយ។
ប្រទេសដីកោះ: ធនធាន​ធម្មជាតិ

ធនធាន​ធម្មជាតិ 
ប្រទេសកោះតូចៗកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើ ត្រី សម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់អាហារចម្បងរបស់ពួកគេ។  មួយចំនួនកំពុងងាកទៅរក ថាមពលកកើតឡើងវិញ — ដូចជា ថាមពលខ្យល់ ថាមពលវារីអគ្គិសនី ថាមពលកំដៅក្នុងផែនដី និង ចំហេះ ពី ប្រេងស្ងួត — ដើម្បីការពារប្រឆាំងនឹងការកើនឡើងនៃតម្លៃប្រេង ។
ប្រទេសដីកោះ: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
ប្រទេសកោះមួយចំនួនរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងប្រទេសផ្សេងទៀតដោយ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបង្កើតបញ្ហាដូចជាការថយចុះនៃ ការប្រើប្រាស់ដី កង្វះទឹក និងជួនកាលសូម្បីតែបញ្ហាតាំងទីលំនៅថ្មី។ ប្រទេស​កោះ​ទាប​មួយ​ចំនួន​កំពុង​ត្រូវ​បាន​លិច​ទឹក​ដោយ​កម្រិត​ទឹក​កើនឡើង​នៃ ​មហាសមុទ្រ​ប៉ាស៊ីហ្វិក ។  បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុក៏ជះឥទ្ធិពលដល់ប្រទេសកោះដោយបង្កគ្រោះធម្មជាតិដូចជា ព្យុះស៊ីក្លូនត្រូពិច ខ្យល់ព្យុះ ទឹកជំនន់ភ្លាមៗ និង គ្រោះរាំងស្ងួត ។ 

 បម្រែបម្រួល​អាកាសធាតុ
ប្រទេសដីកោះ: សេដ្ឋកិច្ច

សេដ្ឋកិច្ច 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ជប៉ុន ​ជា​ប្រជុំ​កោះ​មួយ​នៅ ​អាស៊ី ​ដែល​បង្កើត​ជា​ប្រទេស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​មាន​បំផុត​និង​មាន​ប្រជាជន​ច្រើន​បំផុត​នៅ​លើ ​ផែនដី ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច| សិង្ហបុរី ជាប្រទេសកោះអធិបតេយ្យភាពដ៏សំបូរបែប និងអភិវឌ្ឍន៍ខ្ពស់ ដែលទឹកដីរបស់ខ្លួនមានកោះធំមួយនិងកោះតូចៗផ្សេងទៀត
ប្រទេស​កោះ​ជា​ច្រើន​ពឹង​ផ្អែក​យ៉ាង​ខ្លាំង​លើ ​ការ​នាំ​ចូល ហើយ​ទទួល​រង​ផល​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដោយ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោក ។  ដោយសារធម្មជាតិនៃប្រទេសកោះ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេច្រើនតែត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយតូចជាង ដាច់ឆ្ងាយពីពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក និងសេដ្ឋកិច្ច ងាយរងគ្រោះនឹងថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងទំនងជាទទួលរងការខូចខាតបរិស្ថានចំពោះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ ករណីលើកលែងរួមមាន ជប៉ុន តៃវ៉ាន់ និងចក្រភពអង់គ្លេស។    ឧស្សាហកម្មលេចធ្លោសម្រាប់ប្រទេសកោះជាច្រើនគឺ ទេសចរណ៍ ។
ប្រទេសដីកោះ: សមាសភាព

សមាសភាព 
ប្រទេសកោះជាធម្មតាមានទំហំតូចដែលមានចំនួនប្រជាជនតិច ទោះបីជាប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ឥណ្ឌូនេស៊ី ជប៉ុន និង ហ្វីលីពីន ជាករណីលើកលែងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក៏ដោយ។ 

ប្រទេសកោះមួយចំនួនផ្តោតលើកោះធំមួយ ឬពីរ ដូចជា ចក្រភពអង់គ្លេស ទ្រីនីដាដ និងតូបាហ្គោ នូវែលសេឡង់ គុយបា បារ៉ែន សិង្ហបុរី ស្រីលង្កា អ៊ីស្លង់ ម៉ាល់តា និង តៃវ៉ាន់ ។ កោះផ្សេងទៀតត្រូវបានលាតសន្ធឹងលើកោះតូចៗរាប់រយ ឬរាប់ពាន់ដូចជា ប្រទេសជប៉ុន ឥណ្ឌូនេស៊ី ហ្វីលីពីន បាហាម៉ាស សីស្ហែល និង ម៉ាល់ឌីវ ។ ប្រទេស​កោះ​មួយ​ចំនួន​ចែក​រំលែក​មួយ ឬ​ច្រើន​នៃ​កោះ​របស់​ពួក​គេ​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត​ដូច​ជា ចក្រភព​អង់គ្លេស និង ​អៀរឡង់ ; ហៃទី និង សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន ; និងឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលចែករំលែកកោះជាមួយ ប៉ាពួញូហ្គីណេ ប្រ៊ុយណេ ទីម័រខាងកើត និង ម៉ាឡេស៊ី ។ បារ៉ែន សិង្ហបុរី និងចក្រភពអង់គ្លេសមាន ទំនាក់ទំនងថេរ ដូចជាស្ពាន និងផ្លូវរូងក្រោមដីទៅកាន់ផ្ទៃដីទ្វីប៖ បារ៉ែនត្រូវបានភ្ជាប់ទៅប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតដោយ ផ្លូវស្ដេចហ្វាត សិង្ហបុរីទៅកាន់ម៉ាឡេស៊ីដោយ ផ្លូវចូហ័រ-សិង្ហបុរី និង សម្ព័នពីរ និងចក្រភពអង់គ្លេស មានផ្លូវរថភ្លើងតភ្ជាប់ទៅប្រទេសបារាំងតាមរយៈ ផ្លូវរូងក្រោមដី ។

តាម​ភូមិសាស្ត្រ ប្រទេសអូស្ត្រាលី ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ផ្ទៃដី ​ទ្វីប ​ជា​ជាង​កោះ​ដែល​គ្របដណ្ដប់​លើ​ផ្ទៃដី​ធំ​បំផុត​នៃទ្វីប​អូស្ត្រាលី ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយកាលពីមុន វាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រទេសកោះមួយសម្រាប់គោលបំណងទេសចរណ៍  (ក្នុងចំណោមប្រទេសផ្សេងទៀត) ហើយជួនកាលត្រូវបានគេសំដៅទៅលើបែបនោះ។
ប្រទេសទ្បាវ

ទ្បាវជាប្រទេសតែមូយគត់ក្នុងតំបន់អាសុីអាគ្នេយ៏ដែលគ្មានឆ្នេរសមុទ្រ​។សម្បូរភ្នំនឺងខ្ពង់រាបខ្សត់ទំនាបហើយបានទទួលចំណាត់ថា្នក់លេខ៧ខាងផៃ្ទដីនឺងលេខ៨ខាងចំនូនប្រជាជន។
ប្រទេសនេះមានរាងទ្រវែងលាតសនឺ្ធងតាមដងទនេ្លមេគង្គពីជើងទៅត្បូងប្រវែង១០០០គីទ្បូម៉ែតនឺងមានផៃ្ទដី២៣៦៨០០គីទ្បូម៉ែតការេ។ប្រទេសទ្បាវមានព្រំប្រទល់ជាប់វៀតណាម(២១៣០គីទ្បូម៉ែត)ខាងជើងជាប់ចិន(៤៣២គីទ្បូម៉ែត)នឺងមីយ៉ានម៉ា(២៣៥គីទ្បូម៉ែត)ខាងលិចជាប់ថៃ(១៧៥៤គីទ្បូម៉ែត)នឺងខាងត្បូងជាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ប្រទេសទ្បាវ: ១. សណា្ឋនដី

១. សណា្ឋនដី 
 ក.តំបន់ខាងជើងឬស្រុកទ្បាវលើ 
តំបន់នេះស្ថិតនៅខាងជើងទីក្រុងវៀងចន្ទន៏។ភ្នំសំខាន់មានកំពស់លើសពី២០០០ម៉ែតដូចជាភ្នំចាស់ភូយុន(២១០០ម៉ែត)ស្ថិតនៅខាងលិចទីក្រុងលួងផ្រះបាង។ខាងកើតទន្លេមេគង្គមានភ្នំបួនភា្ជប់ទៅខ្ពង់រាបពីរ(ហួផាន់នឺងត្រាននិញកំពស់លើសពី១០០០ម៉ែត)។ភ្នំខ្ពស់ជាងគេនៅទីនោះគឺភ្នំភូបៀ(២៨២០ម៉ែតដែលជាកំពូលខ្ពស់របស់ប្រទេសទ្បាវ)។
 ខ.តំបន់ខាងត្បូងឬស្រុកទ្បាវក្រាេម 
តំបន់ខាងត្បូងលាតសន្ធឺងពីទីក្រុងវៀវចន្ទន៏ដល់ព្រំដែនប្រទេសកម្ពុជាតំបន់ដែលសម្បូរខ្ពង់រាបដែលមានមុខចំណេាតទាបទៅពីកើតទៅលិចនឺងពីជើងទៅត្បូង។
ប្រទេសទ្បាវ: ក.តំបន់ខាងជើងឬស្រុកទ្បាវលើ

ក.តំបន់ខាងជើងឬស្រុកទ្បាវលើ 
តំបន់នេះស្ថិតនៅខាងជើងទីក្រុងវៀងចន្ទន៏។ភ្នំសំខាន់មានកំពស់លើសពី២០០០ម៉ែតដូចជាភ្នំចាស់ភូយុន(២១០០ម៉ែត)ស្ថិតនៅខាងលិចទីក្រុងលួងផ្រះបាង។ខាងកើតទន្លេមេគង្គមានភ្នំបួនភា្ជប់ទៅខ្ពង់រាបពីរ(ហួផាន់នឺងត្រាននិញកំពស់លើសពី១០០០ម៉ែត)។ភ្នំខ្ពស់ជាងគេនៅទីនោះគឺភ្នំភូបៀ(២៨២០ម៉ែតដែលជាកំពូលខ្ពស់របស់ប្រទេសទ្បាវ)។
ប្រទេសទ្បាវ: ខ.តំបន់ខាងត្បូងឬស្រុកទ្បាវក្រាេម

ខ.តំបន់ខាងត្បូងឬស្រុកទ្បាវក្រាេម 
តំបន់ខាងត្បូងលាតសន្ធឺងពីទីក្រុងវៀវចន្ទន៏ដល់ព្រំដែនប្រទេសកម្ពុជាតំបន់ដែលសម្បូរខ្ពង់រាបដែលមានមុខចំណេាតទាបទៅពីកើតទៅលិចនឺងពីជើងទៅត្បូង។
ប្រទេសទ្បាវ: ២.អាកាសធាតុ

២.អាកាសធាតុ 
 រដុវប្រាំង 
ចាប់ពីខែវិចិ្ឆកាដល់ខែមេសាជារដូវស្ងួតហើយត្រជាក់ខា្លំងជាងនៅប្រទេសកម្ពុជា។ខ្យល់បក់មកពីឦសានទៅនិរតីជាខ្យល់ទ្វីបត្រជាក់ហើយស្ងួត។
 រដូវវស្សា 
ចាប់ពីខែឧសភាដល់ខែតុលាបងើ្កតទ្បើងដោយខ្យល់មូសុងពីនិរតីដែលនាំមកនូវចំហាយទឺកទៅប៉ះនឺងជួរភ្នំបណា្តលអោយកកើតជាភ្លៀងធា្លក់ជាច្រើន។
ប្រទេសទ្បាវ: រដុវប្រាំង

រដុវប្រាំង 
ចាប់ពីខែវិចិ្ឆកាដល់ខែមេសាជារដូវស្ងួតហើយត្រជាក់ខា្លំងជាងនៅប្រទេសកម្ពុជា។ខ្យល់បក់មកពីឦសានទៅនិរតីជាខ្យល់ទ្វីបត្រជាក់ហើយស្ងួត។
ប្រទេសទ្បាវ: រដូវវស្សា

រដូវវស្សា 
ចាប់ពីខែឧសភាដល់ខែតុលាបងើ្កតទ្បើងដោយខ្យល់មូសុងពីនិរតីដែលនាំមកនូវចំហាយទឺកទៅប៉ះនឺងជួរភ្នំបណា្តលអោយកកើតជាភ្លៀងធា្លក់ជាច្រើន។
ប្រទេសទ្បាវ: ៣.សា្ថនភាពប្រជាជន

៣.សា្ថនភាពប្រជាជន 
ប្រជាជនទ្បាវមានកំនើតពុំវច្បាស់លាស់ទេ​​​​​​​​​គេគ្រាន់តែដឺងថាមានជាតិចម្រុះមកតាំងទីរស់នៅតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ក្នុងឆ្នាំ២០០៨គេប៉ានសា្មនប្រជាជនសរុបចំនួន៦៦៧៧៥៣៤នាក់ហើយតំបន់ខាងត្បូងមានមនុស្សរស់នៅច្រើនជាងតំបន់ខាងជើ់ង។ហើយទីក្រុងធំៗដែលមានមនុស្សរស់នៅច្រើនគឺរដ្ផធានីវៀវចន្ទន៏សះវ៉ានខេតប៉ាកសេនឺងលលួងផ្រះបាង។
ប្រទេសទ្បាវប្រកាន់យករបបគ្រប់គ្រងនយោបាយតាមបែបសង្គមនិយមតែរបបសេដ្ផកិច្ចបែបទីផ្សារសើរមានទំនាក់ទំនងនយោបាយសេដ្ផកិច្ចនឺងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយ៉ាងស្អិតរមួតជាមួយសាធារណរដ្ផសង្គមនិយមវៀតណាមនឺងជាប្រទេសសមាជិកនៃអង្គការអាស៊ាន(១៩៩៧)ផងដែរ។​
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ A

ប្រទេសក្រុមអក្សរ A 
ប្រទេសតាមអក្សរ A ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ B

ប្រទេសក្រុមអក្សរ B 
ប្រទេសតាមអក្សរ B ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ C

ប្រទេសក្រុមអក្សរ C 
ប្រទេសតាមអក្សរ C ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ D

ប្រទេសក្រុមអក្សរ D 
ប្រទេសតាមអក្សរ D ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ E

ប្រទេសក្រុមអក្សរ E
ប្រទេសតាមអក្សរ E ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ F

ប្រទេសក្រុមអក្សរ F 
ប្រទេសតាមអក្សរ F ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ G

ប្រទេសក្រុមអក្សរ G 
ប្រទេសតាមអក្សរ G ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ H

ប្រទេសក្រុមអក្សរ H 
ប្រទេសតាមអក្សរ H ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ I

ប្រទេសក្រុមអក្សរ I
ប្រទេសតាមអក្សរ I ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ J

ប្រទេសក្រុមអក្សរ J
ប្រទេសតាមអក្សរ J ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ K

ប្រទេសក្រុមអក្សរ K
ប្រទេសតាមអក្សរ K ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ L

ប្រទេសក្រុមអក្សរ L
ប្រទេសតាមអក្សរ L ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ M

ប្រទេសក្រុមអក្សរ M
ប្រទេសតាមអក្សរ M ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ N

ប្រទេសក្រុមអក្សរ N
ប្រទេសតាមអក្សរ N ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ O

ប្រទេសក្រុមអក្សរ O
ប្រទេសតាមអក្សរ O ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ P

ប្រទេសក្រុមអក្សរ P
ប្រទេសតាមអក្សរ P ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ Q

ប្រទេសក្រុមអក្សរ Q
ប្រទេសតាមអក្សរ Q ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ R

ប្រទេសក្រុមអក្សរ R
ប្រទេសតាមអក្សរ R ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ S

ប្រទេសក្រុមអក្សរ S
ប្រទេសតាមអក្សរ S ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ T

ប្រទេសក្រុមអក្សរ T
ប្រទេសតាមអក្សរ T ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ U

ប្រទេសក្រុមអក្សរ U
ប្រទេសតាមអក្សរ U ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ V

ប្រទេសក្រុមអក្សរ V
ប្រទេសតាមអក្សរ V ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ W

ប្រទេសក្រុមអក្សរ W
ប្រទេសតាមអក្សរ W ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ X

ប្រទេសក្រុមអក្សរ X
ប្រទេសតាមអក្សរ X ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ Y

ប្រទេសក្រុមអក្សរ Y
ប្រទេសតាមអក្សរ Y ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនីមួយក្នុងភាសាជប៉ុន: ប្រទេសក្រុមអក្សរ Z

ប្រទេសក្រុមអក្សរ Z
ប្រទេសតាមអក្សរ Z ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេស ប្រទេសប្រទេស
ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងជើង

right|250px
អត្ថបទនេះគឺជាបញ្ជីរដ្ឋអធិបតេយ្យ និងរដ្ឋអនិស្សរភាពនៅអាមេរិកខាងជើង។ បញ្ជីនេះរាប់បញ្ចូលរដ្ឋប្រទេសទាំងអស់ដែលមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រលើផ្ទៃដីពីភាគខាងជើងនៃព្រំដែនប្រទេសប៉ាណាម៉ា-កូឡុំប៊ីរហូតទៅដល់ភាគខាងជើងនៃទ្វីបអាមេរិក ហើយបន្ថែមទាំងបណ្តាកោះនៅឥណ្ឌីខាងលិចផងដែរ។
ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងជើង: កំណត់សម្គាល់

កំណត់សម្គាល់

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាមេរិកខាងជើង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងជើង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បញ្ជីរាយប្រទេសតាមទ្វីប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បញ្ជីរាយប្រទេសនៅទ្វីបអាមេរិក
ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងត្បូង

right|250px
អត្ថបទនេះគឺស្តីអំពី បញ្ជីរាយនាមរដ្ឋអធិបតេយ្យ និងរដ្ឋអនិស្សរភាពនៅអាមេរិកខាងត្បូង។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះដែរ យើងបានរាប់បញ្ចូលទាំងរដ្ឋដែលមានការទទួលស្គាល់ពេញលេញនិងរដ្ឋអនិស្សរភាព (មិនមានឯករាជ្យពេញលេញ) ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង។

អាមេរិកខាងត្បូងមានព្រំប្រទល់៖ ខាងលិចជាប់នឹងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ខាងជើងនិងកើតជាប់នឹងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ហើយខាងពាយព្យគឺជាប់នឹងទ្វីបអាមេរិកខាងជើង និងសមុទ្រការ៉ាអ៊ីប។ អាមេរិកខាងត្បូងមានផ្ទៃដីសរុបប្រមាណ ១៧,៨៤០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលស្មើនឹង ៣.៥% នៃផ្ទៃផែនដី។ នៅឆ្នាំ២០០៨ សៀវភៅហេតុការណ៍ពិភពលោកបានធ្វើការប៉ាន់ស្មាន់ចំនួនប្រជាជននៅអាមេរិកខាងត្បូងថាមានប្រមាណ ៣៨០ លាននាក់។ អាមេរិកខាងត្បូងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៤ ខាងទំហំផ្ទៃដីនៃទ្វីប (នៅពីក្រោយអាស៊ី អាហ្រ្វិក និងអាមេរិកខាងជើង) ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៥ ខាងចំនួនប្រជាជន (នៅពីក្រោយអាស៊ី អាហ្រ្វិក អឺរ៉ុប និងអាមេរិកខាងជើង។

ព្រំដែនបែងចែកទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូងពីទ្វីបអាមេរិកខាងជើងគឺមិនទាន់បានកំណត់ច្បាស់លាស់នោះទេ តែបច្ចុប្បន្ន គេបានចាត់ទុកថា ព្រែកជីកប៉ាណាម៉ាគឺជាខ្សែព្រំដែនបំបែកទ្វីបទាំងពីរ។
ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងត្បូង: ទឹកដីអនិស្សរភាព

ទឹកដីអនិស្សរភាព
ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់ប្រទេសក្រៅទ្វីប

 ទង់ជាតិ ផែនទី នាមជាភាសាខ្មែរ ស្ថានភាព នាមក្នុងស្រុក រាជធានី ចំនួនប្រជាជន ក្រឡាផ្ទៃ border|centre|100px|link=Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands|alt=South Georgia and the South Sandwich Islands border|centre|150px|alt=Map showing South Georgia and the South Sandwich Islands កោះចចជីខាងត្បូង និងសាំងវិចខាងត្បូងជួនកាលត្រូវបានគេរាប់ចូលជាផ្នែកមួយនៃតំបន់មហាទឹកកកអង់តាកទិកច្រើនជាជាងក្នុងទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង។ ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់អង់គ្លេស  ចំណុចក្សត្រអែដវើដ គ្មានប្រជាជនអចិន្រ្តៃយ៍Present inhabitants are the British Government Officer, Deputy Postmaster, scientists, and support staff from the British Antarctic Survey who maintain scientific bases at Bird Island and at the capital, King Edward Point, as well as museum staff at Grytviken. ៣,៩០៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ border|centre|100px|link=Flag of the Falkland Islands|alt=Flag of the Falkland Islands border|centre|150px|alt=Map showing the Falkland Islands ប្រជុំកោះហ្វកឡិនFLK ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់អង់គ្លេស អេស្ប៉ាញ ៖ Islas Malvinas ស្តានលី ៣,៣៩៨ ១២,១៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ

ទឹកដីក្នុងស្រុករបស់ប្រទេសក្រៅទ្វីប

 ទង់ជាតិ ផែនទី នាមជាភាសាខ្មែរ និងកូដ ISO ស្ថានភាព នាមក្នុងស្រុក រដ្ឋធានី ចំនួនប្រជាជន ក្រឡាផ្ទៃ alt=The flag of the France, as used in French Guiana|border|center|100x100px border|centre|150px|alt=Map showing French Guiana គុយយ៉ានបារាំង GUF  គុយយ៉ានបារាំង, ដេប៉ាដឺម៉ង់ និងតំបន់ក្រៅស្រុករបស់ប្រទេសបារាំង គុយយ៉ានភាសាបារាំង៖ Guyane កាយេនភាសាបារាំង៖ Cayenne ២៩៤,០៧១  ៨៣,៥៣៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ
ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងត្បូង: ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់ប្រទេសក្រៅទ្វីប

ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់ប្រទេសក្រៅទ្វីប

 ទង់ជាតិ ផែនទី នាមជាភាសាខ្មែរ ស្ថានភាព នាមក្នុងស្រុក រាជធានី ចំនួនប្រជាជន ក្រឡាផ្ទៃ border|centre|100px|link=Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands|alt=South Georgia and the South Sandwich Islands border|centre|150px|alt=Map showing South Georgia and the South Sandwich Islands កោះចចជីខាងត្បូង និងសាំងវិចខាងត្បូងជួនកាលត្រូវបានគេរាប់ចូលជាផ្នែកមួយនៃតំបន់មហាទឹកកកអង់តាកទិកច្រើនជាជាងក្នុងទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង។ ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់អង់គ្លេស  ចំណុចក្សត្រអែដវើដ គ្មានប្រជាជនអចិន្រ្តៃយ៍Present inhabitants are the British Government Officer, Deputy Postmaster, scientists, and support staff from the British Antarctic Survey who maintain scientific bases at Bird Island and at the capital, King Edward Point, as well as museum staff at Grytviken. ៣,៩០៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ border|centre|100px|link=Flag of the Falkland Islands|alt=Flag of the Falkland Islands border|centre|150px|alt=Map showing the Falkland Islands ប្រជុំកោះហ្វកឡិនFLK ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់អង់គ្លេស អេស្ប៉ាញ ៖ Islas Malvinas ស្តានលី ៣,៣៩៨ ១២,១៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ
ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងត្បូង: ទឹកដីក្នុងស្រុករបស់ប្រទេសក្រៅទ្វីប

ទឹកដីក្នុងស្រុករបស់ប្រទេសក្រៅទ្វីប

 ទង់ជាតិ ផែនទី នាមជាភាសាខ្មែរ និងកូដ ISO ស្ថានភាព នាមក្នុងស្រុក រដ្ឋធានី ចំនួនប្រជាជន ក្រឡាផ្ទៃ alt=The flag of the France, as used in French Guiana|border|center|100x100px border|centre|150px|alt=Map showing French Guiana គុយយ៉ានបារាំង GUF  គុយយ៉ានបារាំង, ដេប៉ាដឺម៉ង់ និងតំបន់ក្រៅស្រុករបស់ប្រទេសបារាំង គុយយ៉ានភាសាបារាំង៖ Guyane កាយេនភាសាបារាំង៖ Cayenne ២៩៤,០៧១  ៨៣,៥៣៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ
ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងត្បូង: ស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ច

ស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ច

 នាម រូបិយវត្ថុ ផសស (យអទ) ក្នុងម្នាក់(ការប៉ាន់ប្រមាណឆ្នាំ២០០៨, គិតជាលានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក)សម្គាល់  បេសូកូឡុំប៊ី ៨,៩០០   ដុល្លារគុយយ៉ាន ៣,៩០០   (សរ)     បេសូឈីលី ១៤,៩០០   ហ្គូរីនីប៉ារ៉ាគ្វេ ៤,២០០   ញូវ៉ូសូលប៉េរូ ៨,៤០០   (បារាំង) អឺរ៉ូ ៦,០០០ (២០០១)    បូលីវីណូ ៤,៥០០    រៀលប្រេស៊ីល ១០,១០០   បូលីវ៉ាវេណេស៊ុយអេឡា ១៣,៥០០   ដុល្លារស៊ូរីណាម ៨,៩០០   (សរ) ផោនកោះហ្វកឡិន ៣៥,៤០០ (២០០២)   បេសូអ៊ូរុយគ្វេ ១២,២០០    បេសូអាហ្សង់ទីន ១៤,២០០   ដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក ៧,៥០០
ប្រទេសនៅអាស៊ី

អត្ថបទនេះគឺជាបញ្ជីរដ្ឋអធិបតេយ្យ និងរដ្ឋអនិស្សរភាពនៅទ្វីបអាស៊ី។ បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋប្រទេសចំនួន ៤៩ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជារដ្ឋអធិបតេយ្យ (រដ្ឋទាំងអស់នោះសុទ្ធតែជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ) រដ្ឋចំនួនពីរដែលអធិបតេយ្យភាពមានការកំណត់តែត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ រដ្ឋចំនួនបួនជារដ្ឋគ្មានការទទួលស្គាល់ និងរដ្ឋអនិស្សរភាពមានចំនួនប្រាំមួយ។

ក្នុងចំណោមរដ្ឋចំនួន ៤៩ ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងបញ្ជីនេះ មានរដ្ឋប្រទេសចំនួនពីរដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកនៃទ្វីបអឺរ៉ុបនិងអាហ្រ្វិក។ នេះដោយសារតែរដ្ឋទាំងពីរនោះមានទឹកដីមួយផ្នែកដែលស្ថិតនៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី។ ទោះបីជាទឹកដីនៃសហព័ន្ធរុស្ស៊ីមួយភាគធំត្រូវស្ថិតនៅក្នុងទ្វីបអាស៊ីមែនប៉ុន្តែជាទូទៅគេបានចាត់ទុករុស្ស៊ីជាផ្នែកមួយនៃអឺរ៉ុបដោយសារតែវាមានប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ ជនជាតិ និងនយោបាយទាក់ទងនឹងអឺរ៉ុបខ្លាំង។ មូលហេតុមួយទៀតនោះគឺដោយសារតែរុស្ស៊ីមានរដ្ឋធានីស្ថិតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបហើយប្រជាជនភាគច្រើនរបស់ខ្លួនក៏រស់នៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុបផងដែរ។ មួយទៀតគឺប្រទេសអេហ្ស៊ីប, អេហ្ស៊ីបមានទឹកដីតូចមួយនៅអាស៊ីដែលមានឈ្មោះថាឧបទ្វីបស៊ីណៃក៏ប៉ុន្តែមនុស្សទូទៅតែងចាត់ទុកអេហ្ស៊ីបជាប្រទេសនៅទ្វីបអាហ្រ្វិកដោយសារតែប្រជាជននិងទឹកដីភាគច្រើនរបស់ខ្លួនស្ថិតក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិក។
ប្រទេសនៅអាស៊ី: រដ្ឋដែលមានការទទួលស្គាល់ខ្លះៗ

រដ្ឋដែលមានការទទួលស្គាល់ខ្លះៗ
រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺជារដ្ឋដែលមានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិច្រើនហើយមានស្ថានភាពជារដ្ឋសង្កេតការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិប៉ុន្តែមិនមានការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងលើទឹកដីខ្លួនឡើយ ចំណែកឯតៃវ៉ាន់វិញគឺជារដ្ឋមួយដែលមានអធិបតេយ្យភាពជាក់ស្តែងពេញលេញលើទឹកដីនិងទំនាក់ទំនងក្រៅផ្លូវការជាមួយសហគមន៍អន្តរជាតិភាគច្រើនតែមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាទូទៅទេ។ តៃវ៉ាន់ (កាលនុះហៅថា សាធារណរដ្ឋចិន) គឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិប៉ុន្តែចាប់តាំងឆ្នាំ១៩៧១ មកតៃវ៉ាន់លែងត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអង្គការសហប្រជាជាតិទៀតឡើយ។

 ទង់ជាតិ ផែនទី នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ ស្ថានភាព នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ធានី ចំនួនប្រជាជន  ក្រឡាផ្ទៃ centre|100px|border|link=ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន|alt=Flag of Palestine 150px ប៉ាឡេស្ទីនរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន  ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ១៣៨។ សូមមើល ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។ ជារដ្ឋមួយក្នុងចំណោមរដ្ឋពីរដែលជារដ្ឋសង្កេតការណ៍មិនមានសមាជិកភាពនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ភាសាអារ៉ាប់៖ فلسطين () រ៉ាម៉ាឡា (តាមធម្មនុញ្ញ)អារ៉ាប់៖ رام الله()យេរូសាឡឹម (អះអាង)អារ៉ាប់៖ القدس()  ៦,២២០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េcentre|100px|border|link=ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋចិន|alt=Flag of Taiwan150pxតៃវ៉ាន់សាធារណរដ្ឋចិនត្រូវបានគេអះអាងថាជាផ្នែកនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ១៣ ដែលបានចាត់ទុកតៃវ៉ាន់ថាជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់របស់ប្រទេសចិន។ ក្រៅពីនេះ តៃវ៉ាន់បានរក្សាទំនាក់ទំនងក្រៅផ្លូវការជាមួយបណ្តាប្រទេសជាច្រើននៅលើពិភពលោកដែលជាហេតុទាក់ទាញការទទួលស្គាល់ច្រើនគួរសមពីឆាកអន្តរជាតិ។ចិនបុរាណ៖ 臺灣/台灣 – 中華民國 ()តៃប៉ិចិនបុរាណ៖ 臺北/台北 (Táiběi)  ៣៥,៩៨០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ
ប្រទេសនៅអាស៊ី: រដ្ឋដែលមានការទទួលស្គាល់តិចតួច ឬគ្មាន

រដ្ឋដែលមានការទទួលស្គាល់តិចតួច ឬគ្មាន
 ទង់ជាតិ ផែនទី នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ ស្ថានភាព នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ធានី ចំនួនប្រជាជន ក្រឡាផ្ទៃ border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ីបខាងជើង|alt=Flag of Northern Cyprus 150px ស៊ីបខាងជើងសាធារណរដ្ឋស៊ីបខាងជើងនៃតួកគី អះអាងថាជាផ្នែកមួយនៃសាធារណរដ្ឋស៊ីប។ ទទួលស្គាល់ដោយប្រទេសតួកគី។ ភាសាតួកគី៖ Kuzey Kıbrıs – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti នីកូស៊ីខាងជើងតួកគី៖ Lefkoşa ២៩៤,៩០៦ ៣,៣៥៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាតសាក់|alt=Artsakh 150px អាតសាក់សាធារណរដ្ឋអាតសាក់ អះអាងថាជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសអាស៊ែបៃសង់។ រដ្ឋឯករាជ្យ ដែលទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋក្រៅ អសប ចំនួន ៣។ ភាសាអាមេនី៖ Արցախի Հանրապետություն () ស្តេផាណាកឺតអាមេនី៖ Ստեփանակերտ () ១៤១,៤០០ ៧,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាប់កាស៊ី|alt=Flag of Abkhazia 150px អាប់កាស៊ីសាធារណរដ្ឋអាប់កាស៊ី អះអាងថាជាសាធារណរដ្ឋស្វ័យភាពរបស់ប្រទេសចចជី។ បានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ៥។ ភាសាអាប់កាស៊ី៖ Аҧсны ()ភាសារុស្ស៊ី៖ Абха́зия () សុខូមីអាប់កាស៊ី៖ Аҟəа ()រុស្ស៊ី៖ Сухум ២៥០,០០០ ៨,៦៦០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអូសេទីខាងត្បូង|alt=Flag of South Ossetia 150px អូសេទីខាងត្បូងសាធារណរដ្ឋអូសេទីខាងត្បូង អះអាងថាជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសចចជី។ បានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ៥។ ភាសាអូសេទី៖ Хуссар Ирыстон – Республикӕ Хуссар Ирыстон ()ភាសារុស្ស៊ី៖ Южная Осетия – Республика Южная Осетия () ស្គីនវ៉ាលីភាសាអូសេទី៖ Цхинвал ឬ Чъреба () ៧០,០០០ ៣៩០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ