navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សម្ដេចតោ: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
សម្តេចតោ ប្រសូត​នៅខេត្តព្រះនគរស្រីអយុធ្យា ជា​ព្រះរាជ​បុត្រ​មិន​ស្របច្បាប់​របស់​ព្រះបាទពុទ្ធលើសឡានភាល័យ (រាមាទី២)។ [Maha-Amarttri Phaya Thipkosa Sorn Lohanan, Biography of Somdet To, (Bangkok: Nithitham Printing, 1930)] ព្រះអង្គ​បាន​សិក្សា​គម្ពីរ​ពុទ្ធសាសនា​នៃគម្ពីរបាលី ​ជាមួយ​នឹង​ពុទ្ធបរិស័ទ​ជា​ច្រើន​អង្គ។ ក្រោយ​ពី​បាន​ក្លាយ​ជា​ព្រះសង្ឃ​ល្បី​ឈ្មោះ​ហើយ លោកក៏បានក្លាយជាព្រះចៅអធិការចំពោះព្រះអង្គម្ចាស់មង្កុដ ក្រោយមក​ព្រះបាទ​រាមា​ទី៤ លោកបានក្លាយជាព្រះសង្ឃ។ ក្នុងរជ្ជកាលរាមាទី៤ សម្តេចតោ ត្រូវបានគេថ្វាយព្រះនាមថា សម្តេចព្រះពុទ្ធាចារ្យ៍ (តោ ព្រហ្មរំស្សី) មានន័យថាជាគ្រូ (អាចារ្យនៃព្រះពុទ្ធសាសនា) ដោយព្រះមហាក្សត្រ និងធ្លាប់ជាទីប្រឹក្សាដ៏គួរឱ្យទុកចិត្តរបស់ព្រះអង្គ ដោយបានបន្សល់ទុកនូវការអប់រំជាច្រើន រឿងរ៉ាវជុំវិញព្រះអង្គ និងព្រះមហាក្សត្រ។ Legends of Somdet Toh

លោកត្រូវបានគេកត់សម្គាល់សម្រាប់ជំនាញនៃការអធិប្បាយរបស់គាត់ និងការប្រើប្រាស់ កំណាព្យថៃ ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្រស់ស្អាតនៃព្រះពុទ្ធសាសនា និងសម្រាប់ការធ្វើគ្រឿងលម្អហៅថា សម្តេច។ គ្រឿង​ឥស្សរិយយស​នេះ​ត្រូវ​បាន​ប្រគេន​ពរ​ដោយ​ខ្លួន​លោកផ្ទាល់និងព្រះសង្ឃដែលគេគោរពនៅប្រទេស​ថៃ។ លោកក៏លេចមុខក្នុងរឿងខ្មោចនាងនាថ ជាច្រើនរឿង ហើយគេនិយាយថាគាត់ជាអ្នកបង្ក្រាបនាង។ សម្តេចតោ ក៏បានសរសេរ ជិនបញ្ជរ ដែលជា វេទមន្តការពារ ដែលត្រូវបានសូត្រ និងប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដោយជនជាតិថៃ។ McDaniel, Justin Thomas. The Lovelorn Ghost and the Magical Monk: Practicing Buddhism in Modern Thailand.
សម្ដេចប៉ាប

ហ្វ្រង់ស៊ីសleft|300%|thumb|ហ្វ្រង់ស៊ីស ឆ្នាំ ២០១៣
|centerប្រវត្តិរូបសង្ខេបខេត្ដខេត្ដ អេស្លេនសៀទីកង់ចក្រភពរ៉ូម វិសាលវិហារមហាវីថី អាប៊ីស៊ីលីខេន.ចន​ ឡាធឹរៀនដំបូងតាមប្រពៃណីសង្ឈរាជគ្រិស្ដសាសនា,សន្ដសិលា  ។ការបង្កើតតាមប្រពៃណីគ្រិស្ដសាសនា, សតវត្សន៏ទី១

សម្ដេចប៉ាបជាអ្នកដឺកនាំរបស់ព្រះសហគមន៍កាតូលិកដែលមានទីបញ្ជាការនៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់ នៅ អឺរ៉ុប។ 
សម្តេចប៉ាបជាលោកអភិបាលភូមិភាគទីក្រុងរ៉ូម និងឧត្តឬាធិការីរបស់សសន្តសិលា ដែលជាលោកអភិបាលទីមួយនៅទីក្រុងរ៉ុម (គាត់រស់ប្រហែលរវាហឆ្នាំ១ដល់ឆ្នាំ៦៧)។ នៅក្នុងព្រះសហគមន៏កាតូលិក,សម្ដេចប៉ាបយល់ឃើញថាឧត្ដរាធិការីសន្ដសិលាគឺជាសាវ័ក។ 
សម្ដេចប៉ាបបច្ចុប្បន្នគឺជា លោកហ្វ្រង់ស៊ីស,ដែលបានជ្រើសរើសនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែ មិនា ឆ្នាំ  ២០១៣,​ដែលជាអ្នកបន្ដដំណែងពីលោក បែនឌីណីកទី១៦។
តំណែងរបស់សម្ដេចប៉ាបគឺបានទទួលស្គាល់ដោយប្រមុខនៃសាសនាកាតូលិក។ 

យុត្ដាធិកានៃសាសនារបស់លោកត្រូវបានហៅថា "ហូលីស៊ី",ឬ "អាផូសត្រូលិក" ខាងលើជាមូលដ្ឋាននៃប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់ក្នុងព្រះវិហាដែលសាវ័កសន្ដសិលាបានរងទុកលំបាកជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសរ៉ូម។ សម្ដេចប៉ាបគឺជាប្រមុខរដ្ឋនៃទីក្រុងវ៉ាទីកង់,ព្រះមហាក្សត្រដែលគ្រប់គ្រងរដ្ឋនៃទីក្រុងងបានក្ដោបក្ដាប់ទឹកដីបរិពន្ឋភូមិទាំងអស់នៃទីក្រុងរ៉ូម។
មុខងាររបស់សម្ដេចប៉ាបគឺជាមុខងារមួយដែលបានបង្កើតនៅឋិតឋេរនៅលើពិភពលោក ហើយ​ជាផ្នែកមួយខ្ពស់នៅលើពិភពលោកក្នងប្រវិត្ដសាស្ដ្រ។ 

សមេ្ដចប៉ាបកាលពីសម័យបុរាណបានជួយផ្សព្វផ្សាយច្រើនអំពីគ្រិស្ដសាសនា និង ការអធិដ្ឋានផ្សេងៗដែលមិនធ្វើអោយមានការឈ្លោះប្រកែករវាងលទ្វិផ្សេងទៀត។
នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំពួកគេបានអនុវត្ដតាមច្បាប់​ដែលមិន
ទាក់ទងនឹងសាសនាសំខាន់មួយនៅភាគខាងលិចនៃប្រអឺរ៉ុប ព្រមទាំងដើរតួជាអាជ្ញាកណ្ដាលរវាងមហាក្សត្រគ្រិស្ដសាសនា។ បច្ចុប្បន្ននេះ, ក្នុងការបន្ថែមការរីកឡើងជំនឿនៃគ្រិស្ដសាសនា និង លទ្ឋិផងដែរ,​ សម្ដេចប៉ាបបានឧទ្ទិសដើម្បីអោយសាសនាទំាងមូលនឹងមានការទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក, ការធ្វើកុសលផលបុណ្យ, និង ការការពារសិទ្ឋមនុស្ស។

សម្ដេចប៉ាបមានមុខងារដែលបង្ខំអោយលះបង់អំណាចអាណាចក្រ,និង ប៉ាបបានធ្វើការអនុញ្ញាតច្បាប់នេះស្ទើរតែផ្ដាច់មុខដើម្បីជាសារះសំខាន់នៃសាសនា។​ ជាច្រើនសតវត្យន៏មកហើយ​, សម្ដេចប៉ាបអះអាងថា អំណាចនៃចម្រៀងសាសនាបានបញ្ជាក់បន្ថែមយ៉ាងរឹងមាំដែលមានកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧០ ជាសេចក្ដីប្រកាសនៅសទ្ឋាន្ដនៃភាពមិនចេះខុសរបស់សាវ័កដែលកម្រនឹងមានឪកាសបកស្រាយនៅជំនឿឫក្រុមសីលធម៏។ ឪកាសក្នុងការអធិប្បាយដំបូង(បន្ទាប់ពីមានសេចក្ដីប្រកាស)​ហើយរហូតដល់ពេលចុងក្រោយ និយមន័យសទ្ឋាន្ដនៃការសន្និដ្ឋានរបស់ម៉ារីនៅ​ ឆ្នាំ ១៩៥០។

រូបភាពតូច|ស្តាំ|បិទបោះត្រារបស់សម្ដេចប៉ាប។
សម្ដេចប៉ាប: ប្រវិត្ដសាស្ដ្រ

ប្រវិត្ដសាស្ដ្រ 

 ចំនងជើង និង ដើមកំណើត 

ពាក្យ«ប៉ាប»នេះ មកពីភាសាឡាតាំងមានន័យថា «ឪពុក» (papa) និងភាសាក្រិក πάππας (pappas)។
នៅក្នុងសតវត្សរ៏ថ្មីនេះសាសនាគ្រិស្ដបានអនុវត្ដន៏ចំណងជើងនេះ ជាពិសេសនៅក្នុងភាគខាងកើតដែលរួមមានចៅអធិការខាងសាសនាកាតូលិក និង​បុព្វជិតជំនាន់ទី២ ជាច្រើនទៀត, ហើយបន្ទាប់ពីបានទុកនៅភាគខាងលិចដើម្បីក្លាយទៅជាចៅអធិការនៃទីក្រុងរ៉ូម, ការបង្កើតមិនធ្វើតាមផ្លូវការទាំងស្រុងនៅក្នុងសតវត្សន៏ទី១១ នេះទេ។ ពេលកំណត់ដែលកត់ត្រាអោយប្រើចំណងជើងនេះបានយល់ព្រមនៅពេលមរភាពរបស់​ ព្រឹទ្ឋចារ្យ អេឡិចសាន់ត្រា​, សម្ដេចប៉ាប ហេរៀឃ្លៀសនៃអេឡិចសាន់ត្រា(២៣២-២៤៨)។

មុនពេលកំណត់អោយប្រើចំនងជើង"សម្ដេចប៉ាប" នៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស,កាលបរិច្ឆេទនៅកណ្ដាលសតវត្សន៏ ទី១០។ 
ចំនងជើងនេះមានទាំងពីមុនសតវត្សន៏ទី៣ក្នុងការកំនត់ទូទៅមួយធ្លាប់បានផ្ដល់អោយសម្ដេចប៉ាបទំាងអស់។
ពីសតវត្សន៏ទី៦ចំនងជើងនេះបានបង្កើតដើម្បីជាឪកាសក្នុងការប្រើប្រាស់របស់សម្ដេចប៉ាបនៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូម,ហើយនៅក្នុងសតវត្សន៏ទី១១ចុងក្រោយនេះ សម្ដេចប៉ាប ក្រិចកូរីទី៧បានចេញសេចក្ដីប្រកាស ថាមានសេចក្ដីអធិប្បាយមួយយ៉ាងធំដោយធ្វើនៅក្នុងរដ្ឋ ដោយបន្ទាប់មានការបង្កើតនិងការសន្មតនៅភាគខាងលិច។
​​​

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម្ដេចប៉ាប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
សម្ដេចប៉ាប: ចំនងជើង និង ដើមកំណើត

ចំនងជើង និង ដើមកំណើត 

ពាក្យ«ប៉ាប»នេះ មកពីភាសាឡាតាំងមានន័យថា «ឪពុក» (papa) និងភាសាក្រិក πάππας (pappas)។
នៅក្នុងសតវត្សរ៏ថ្មីនេះសាសនាគ្រិស្ដបានអនុវត្ដន៏ចំណងជើងនេះ ជាពិសេសនៅក្នុងភាគខាងកើតដែលរួមមានចៅអធិការខាងសាសនាកាតូលិក និង​បុព្វជិតជំនាន់ទី២ ជាច្រើនទៀត, ហើយបន្ទាប់ពីបានទុកនៅភាគខាងលិចដើម្បីក្លាយទៅជាចៅអធិការនៃទីក្រុងរ៉ូម, ការបង្កើតមិនធ្វើតាមផ្លូវការទាំងស្រុងនៅក្នុងសតវត្សន៏ទី១១ នេះទេ។ ពេលកំណត់ដែលកត់ត្រាអោយប្រើចំណងជើងនេះបានយល់ព្រមនៅពេលមរភាពរបស់​ ព្រឹទ្ឋចារ្យ អេឡិចសាន់ត្រា​, សម្ដេចប៉ាប ហេរៀឃ្លៀសនៃអេឡិចសាន់ត្រា(២៣២-២៤៨)។

មុនពេលកំណត់អោយប្រើចំនងជើង"សម្ដេចប៉ាប" នៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស,កាលបរិច្ឆេទនៅកណ្ដាលសតវត្សន៏ ទី១០។ 
ចំនងជើងនេះមានទាំងពីមុនសតវត្សន៏ទី៣ក្នុងការកំនត់ទូទៅមួយធ្លាប់បានផ្ដល់អោយសម្ដេចប៉ាបទំាងអស់។
ពីសតវត្សន៏ទី៦ចំនងជើងនេះបានបង្កើតដើម្បីជាឪកាសក្នុងការប្រើប្រាស់របស់សម្ដេចប៉ាបនៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូម,ហើយនៅក្នុងសតវត្សន៏ទី១១ចុងក្រោយនេះ សម្ដេចប៉ាប ក្រិចកូរីទី៧បានចេញសេចក្ដីប្រកាស ថាមានសេចក្ដីអធិប្បាយមួយយ៉ាងធំដោយធ្វើនៅក្នុងរដ្ឋ ដោយបន្ទាប់មានការបង្កើតនិងការសន្មតនៅភាគខាងលិច។
​​​

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម្ដេចប៉ាប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣

{| style="clear:both; background:none; color:black;"
|-
| width="80%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#ffffff" valign="top"|

សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣ មាន​ព្រះនាម​ប្រសូតជា អែនជេលឡូ ហ្គីសេមផូ រ៉ូលខាលី គឺ​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ ព្រះសហគមន៍កាតូលិក និង គ្រប់​គ្រង​​ច្បាប់​វិន័យ​នៅ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៥៨ រហូត​​ដល់​​ពេល​​ដែល​​គាត់ចូលទីវង្គត​​នៅ​​ក្នុង​​ឆ្នាំ ​​១៩៦៣។ គាត់​​ជាសម្ដេចប៉ាបថ្មី​​ជាង​​គេ​​ដែល​​ជ្រើស​​​​ពីសន្តយូហាន​​ទៅ​ជា​​ សម្ដេចប៉ាប។
រ៉ូលខាលី កើត​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី ២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៨១ ហើយ​ចូលទីវង្គត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦៣ គាត់​ជា​កូន​ទី​៣ ក្នុង​​ចំណោម​​កូន​​ទាំង​​១៣ក្នុង​ត្រកូល​របស់​គាត់។​ ​​រ៉ូលខាលី​បាន​​​កើត​​ក្នុង​​ប្រទេស​ អ៊ីតាលី​​ក្នុង​​ភូមិ​​មួយ​​ដែល​ប្រជា​ជន​ភាគ​ច្រើន​ប្រក​ប​របរ​ជា​អ្នក​ចែក​ចាយ​​​កសិ​ផល​​​។ គាត់​​បាន​​​ទទួល​​ការ​​អនុញ្ញាត​​ជា​​បុព្វ​ជិត​​ក្នុង​ឆ្នាំ​​១៩០៤ និង បាន​​កាត់​​បន្ថយ​​តំណែង​​ផ្សេងៗ​​របស់ សម្ដេចប៉ាប ​ដែលមានក្នុង​​កាតូ​លិច​​ក្នុង​​ប្រទេស​​មួយ​​ចំនួនដួចជា បារាំង(១៩៤៤)។ សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២ បាន​តែងតាំង រ៉ូលខាលី ឲ្យមាន​​សមណសក្ដិ​ក្នុង​គ្រិស្ដសាសនា ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨។ សម្ដេចប៉ាប យូហានបាន​ជាប់​​នូវ​​ការ​​ជ្រើស​រើស​​ក្នុង​​ថ្ងៃ​ទី ២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៨ នៅអាយុ​៧៧ឆ្នាំ។ គាត់មាន​ការផ្ញាក់ផ្អើពេល​ដែល​ប្រជាជន​ទាំង​​ឡាយ​​​​មាន​ជំនឿជឿ​ជាក់​លើគាត់ ហើយ​​បានឲ្យគាត់ក្លាយជាអ្នកថែរក្សា សម្ដេចប៉ាប ដែល​តាម​ប្រវត្តិសាស្ដ្រ​គេ​ហៅ​ថាជា​ក្រុម​ព្រឹក្សាវ៉ាទីកាល់ទី២ ក្នុងឆ្នាំ​១៩៦២-១៩៦៥ ត្រូវ​នឹង​បួន​ឆ្នាំ​កន្លះ​បន្ទាប់​ពីការ​ជាប់​ការ​ជ្រើស​រើស​របស់​គាត់ និង​២​ខែ​បន្ទប់​ពីការ​ធ្វើ​រួច​រាល់​នូវការ​ផ្ញើ​សំបុត្រ​របស់​គាត់​ទៅ វិហា​គ្រិស្ដ ទាំង​ឡាយ។
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ

ជីវិតនៃការបូសយ៉ាងឆាប់

អែនជេលឡូ ហ្គីសេមផូ រ៉ូលខាលី បាន​ប្រសូតនៅ សូតតូ អីល ម៉ូនតេ ដែល​ជា​ភូមិ​ក្នុង​ប្រទេស​តូច​មួយ​នៅ ប៊ើហ្កាម៉ូ ភូមិ​នៃ​សាសនា​ឡាបា​ឌី​ ប្រទេស​អ៊ីតាលី។ គាត់​ជា​កូ​ន​ទី​មួយ​របស់ ជីអូវ៉ានី បាទីស្តា រ៉ូលខាលី​ រវាយ​ឆ្នាំ(១៨៥៤-១៩៣៥) ជាមួយ​ប្រពន្ធ​របស់​គាត់ មារីអាណា ហ្គូលីយា ម៉ាស៊ូឡា ​រវាង​ឆ្នាំ​ (១៨៥៤-១៩៣៩) និង ជា​កូន​ទី​៣​ក្នុង​ចំណោម​កូន​ទាំង​១៣​ក្នុង​ត្រកូលរបស់គាត់​រួម​មាន​ អែនជែឡូ ហ្គូសេប៉េ អាល់ហ្វ្រេដូ (១៨៨៩–១៩៧២) ម៉ារៀកាទ័ររីណា (១៨៧៧–១៨៨៣)​ តេរ៉េសា(១៨៧៩–១៩៥៤) អាន់ស៊ីឡា(១៨៨០–១៩៥៣) ដូមីនីកូ គូសេប៉េ(២២ កុម្ភៈ ១៨៨៨–១៤ មិនា ១៨៨៨) ហ្វ្រេនសេសកូ ហ្សាវើរីអូ(១៨៨៣–1976) ម៉ារៀ អេលីសា(១៨៨៤–១៩៥៥) អូសសូនតា កាស៊ីដា(១៨៨៦–??) ជីអូវ៉ានី ហ្វ្រេសស្កូ(១៨៩១–១៩៥៦) អ៊ើនរីកា(១៨៩៣–១៩១៨) ហ្គូសេប៉េ លុជី(១៨៩៤–??) និង លូជី (១៨៩៦–១៨៩៨)។ គ្រួសារ​របស់​គាត់​ធ្វើ​ការ​ជា​អ្នក​ចែក​ចាយ​កសិ​ផល ដូចជា​មនុស្ស​ភាគ​ច្រើន​នៅ​ សូតតូ អីល ម៉ូនតេ​ភាព​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្ម​មួយ​ដែល​ខុស​ប្លែក​គឺ​បុព្វធីការី អ៊ីជេនិអូ ប៉ាសេលី សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២ ជា​អ្នក​ដែល​មក​ពី​គ្រួសារ​អារីស្តូក្រាធីក បុរាណ​ដែល​ជាគ្រួសារធ្លាបធ្វើជា ​សម្ដេចប៉ាប។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ គាត់​នៅ​តែ​ជា​កូន​ចៅ​នៃ​គ្រួសារ​អភិជន​អ៊ីតាលី ដែល​មក​ពី​ជនដែល​មាន​ឋានៈ​តូច​ទាប​និង​អ្នក​ក្រ។
ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩០៤ រ៉ូខាលីបាន​​ក្លាយ​ជា​បណ្ឌិត​យ៉ាង​ពេញ​លេញ​ក្នុង​ទេវា​វិទ្យា និង បាន​បួស​ជា​បុព្វជិត​ក្នុង ​ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅសាន់តាម៉ារៀ ​ម៉ុនតេ សាន់តូ ក្នុងទីក្រុងរ៉ូមប្រទេសអ៊ីតាលី។
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣: ជីវិតនៃការបូសយ៉ាងឆាប់

ជីវិតនៃការបូសយ៉ាងឆាប់

អែនជេលឡូ ហ្គីសេមផូ រ៉ូលខាលី បាន​ប្រសូតនៅ សូតតូ អីល ម៉ូនតេ ដែល​ជា​ភូមិ​ក្នុង​ប្រទេស​តូច​មួយ​នៅ ប៊ើហ្កាម៉ូ ភូមិ​នៃ​សាសនា​ឡាបា​ឌី​ ប្រទេស​អ៊ីតាលី។ គាត់​ជា​កូ​ន​ទី​មួយ​របស់ ជីអូវ៉ានី បាទីស្តា រ៉ូលខាលី​ រវាយ​ឆ្នាំ(១៨៥៤-១៩៣៥) ជាមួយ​ប្រពន្ធ​របស់​គាត់ មារីអាណា ហ្គូលីយា ម៉ាស៊ូឡា ​រវាង​ឆ្នាំ​ (១៨៥៤-១៩៣៩) និង ជា​កូន​ទី​៣​ក្នុង​ចំណោម​កូន​ទាំង​១៣​ក្នុង​ត្រកូលរបស់គាត់​រួម​មាន​ អែនជែឡូ ហ្គូសេប៉េ អាល់ហ្វ្រេដូ (១៨៨៩–១៩៧២) ម៉ារៀកាទ័ររីណា (១៨៧៧–១៨៨៣)​ តេរ៉េសា(១៨៧៩–១៩៥៤) អាន់ស៊ីឡា(១៨៨០–១៩៥៣) ដូមីនីកូ គូសេប៉េ(២២ កុម្ភៈ ១៨៨៨–១៤ មិនា ១៨៨៨) ហ្វ្រេនសេសកូ ហ្សាវើរីអូ(១៨៨៣–1976) ម៉ារៀ អេលីសា(១៨៨៤–១៩៥៥) អូសសូនតា កាស៊ីដា(១៨៨៦–??) ជីអូវ៉ានី ហ្វ្រេសស្កូ(១៨៩១–១៩៥៦) អ៊ើនរីកា(១៨៩៣–១៩១៨) ហ្គូសេប៉េ លុជី(១៨៩៤–??) និង លូជី (១៨៩៦–១៨៩៨)។ គ្រួសារ​របស់​គាត់​ធ្វើ​ការ​ជា​អ្នក​ចែក​ចាយ​កសិ​ផល ដូចជា​មនុស្ស​ភាគ​ច្រើន​នៅ​ សូតតូ អីល ម៉ូនតេ​ភាព​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្ម​មួយ​ដែល​ខុស​ប្លែក​គឺ​បុព្វធីការី អ៊ីជេនិអូ ប៉ាសេលី សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២ ជា​អ្នក​ដែល​មក​ពី​គ្រួសារ​អារីស្តូក្រាធីក បុរាណ​ដែល​ជាគ្រួសារធ្លាបធ្វើជា ​សម្ដេចប៉ាប។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ គាត់​នៅ​តែ​ជា​កូន​ចៅ​នៃ​គ្រួសារ​អភិជន​អ៊ីតាលី ដែល​មក​ពី​ជនដែល​មាន​ឋានៈ​តូច​ទាប​និង​អ្នក​ក្រ។
ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩០៤ រ៉ូខាលីបាន​​ក្លាយ​ជា​បណ្ឌិត​យ៉ាង​ពេញ​លេញ​ក្នុង​ទេវា​វិទ្យា និង បាន​បួស​ជា​បុព្វជិត​ក្នុង ​ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅសាន់តាម៉ារៀ ​ម៉ុនតេ សាន់តូ ក្នុងទីក្រុងរ៉ូមប្រទេសអ៊ីតាលី។
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣: បុព្វជិត និង សង្ឃរាជ

បុព្វជិត និង សង្ឃរាជ

ក្នុងឆ្នាំ​១៩០៥ ជីអាកូម៉ូ រ៉ាឌីនី តេដេសឆី ដែលជាសម្ដេចប៉ាប​ថ្មី​នៅ ប៊ីហ្កាម៉ូ ដែលបានតែងតាំង រ៉ូលខាលី ឲ្យ​ទៅ​ជា​លេខា​ធី​ការ​របស់​គាត់។ រ៉ូខា​លី បាន​ធ្វើ​ការ​​ឲ្យ រ៉ាឌីនី តេដេស្កី រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ដែល ​សម្ដេចប៉ាបរូបនោះចូលទីវង្គត​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩១៤។ ក្នុង​កំឡុង​ពេល​របប​ជា​ប៉ាប​របស់ រ៉ូលខាលី គាត់បាន​ទេសនា​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ស្រុក ស៊ើមីណារី​​ក្នុងទីក្រុង​ប៊ីហ្កាម៉ូ។

ក្នុង​កំឡុង​ពេល​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទីមួយ​ រ៉ូខាលី បាន​ជាប់​កំណែន​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ទាហាន​នៃរាជាណាចក្រអ៊ីតាលី ដែលគាត់​មាន​ដំណែង​ជា​ពលបាល​ត្រី ​បម្រើ​ការ​ក្នុងផ្នែក​ជា​ពេទ្យ​ ជា​អ្នក​សែង​ស្នែង​ជញ្ជូន​អ្នក​របួស​ បន្ទាប់មកក៏បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​បួស​ក្នុង​សាសនា​គ្រិស្ដ​។ បន្ទាប់​​ពី​​បាន​​ចេញ​ពី​ការ​ធ្វើជា​ទាហ៊ាន​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩១៩ គាត់​មាន​កេរ្ដិ៍​ឈ្មោះ​ខាង​ សិក្ខា​សាលា​ស្ដីពី​ការ​គ្រប់​គ្រង​ខាង​ផ្លូវ​ចិត្ត។

ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩២១ សម្ដេចប៉ាប ប៊េណេឌីក ទី១៥ បាន​តែង​តាំង​គាត់​ទៅ​ជា​ប្រធានសង្គម​សម្រាប​ជំនឿ​លទ្ធិ​សាសនា។ ក្នុងឆ្នាំ១៩១៥ សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១១ បាន​តែង​តាំង​គាត់​ជា​សាវក​​របស់​ ​ព្រះយេស៊ូគ្រិស្ដ នៅប៊ុលការីឆ្នាំ (១៩២៥–១៩៣៥) ហើយ​បាន​ឲ្យ​នាម​គាត់​ជា​អ្នក​ប្រសិទ្ធនំប៉័ង​និង​ស្រា​ដូច​ជា ​សម្ដេចប៉ាប​មាន​យសខ្ពស់​នៅ អារ៉េអូប៉ូលីស ប្រទេស​ក្រិច។ គាត់​បាន​ជ្រើស​រើស​អ្នក​​អេរ៉ែករបស់គាត់ ម៉ូតតូ ដែល​មក​ពី​អ្នក​ដែល​គាត់ធ្លាប់​ណែនាំ​បង្ហាញ​ផ្លូវ។
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣: អ្នកការទូតក្នុងកាតូលិច

អ្នកការទូតក្នុងកាតូលិច

ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣៥ គាត់​បាន​ទទួល​សិទ្ធ​សញ្ញាជាសាវក ​ព្រះយេស៊ូ ប្រចាំ​ប្រទេស​ទួកគឺនិងក្រិច។ រ៉ូខាលី​បាន​ប្រើ​ការិយាល័យ​​ដើម្បី​ជួយ​ជនជាតិ​ស្វីស​ដោយ​លួចលាក់​ក្នុង​ការ​ជួយ​ជនភាស​ខ្លួន​រាប់​ពាន់​នាក់​នៅ​អ៊ីរ៉ុប  ថ្នាក់​ដឹង​នាំ​មួយ​ចំនួន​គិត​ថា​គាត់​ជា​មនុស្ស​ដ៏​ត្រឹម​ត្រូវ​ម្នាក់​។ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៤ ក្នុង​កំឡុង​ពេល​សង្គ្រាម​លោក​លោក​ទី​២​ សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២ បាន​ឲ្យ​នាម​គាត់​ជា​រាជ​ទូត​នៃ​សាវក​របស់ ព្រះ​យេស៊ូ ​ទៅ​ប្រទេស​បារាំង។ ក្នុង​រឿង​នេះ​គាត់​បាន​សុំចូល​និវត្ត​ជា សម្ដេចប៉ាប​ដែល​​ជា​​អ្នក​​ធ្វើ​​ការសហការ​​ជា​​​មួយ​​អ្នក​​មាន​​អំនាច​​កាន់​​កាប់​​នៅ​​អាឡឺម៉ង់​​។
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣: ការ​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​ជាបូជាចារ្យ

ការ​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​ជាបូជាចារ្យ

អ្នកការ​ទូត រ៉ូខាលីបាន​ធ្វើការ​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ក្នុង​កំឡុង​ពេលគាត់ជា ​បូជាចារ្យ​ដើម្បី​ជួយ​ជន​ភាគ​ខ្លួន ជា​ពិសេស​ប្រជាជន​ទ្វីស​មក​ពី ណាហ្សីស។ ក្នុង​ចំណោម​ការ​ខំ​​ប្រឹង​​ប្រែង​ទាំង​នោះ​រួម​មាន៖
•	ជន​ភាស​ខ្លួន​ជន​ជាតិ​ទ្វីស ដែល​ជាអ្នក​មក​ដល់​នៅ​អ៊ីស្តានប៊ូលនិង​កំពុង​បន្ត​ជួយ​ទៅ​ប៉ាលេស្ទីន​។​
•	ក្មេង​ៗ​ស្លូវ៉ាគី ដោយមានការ​ថែរ​រក្សា​ឲ្យ​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​ក្នុង​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​របស់​គាត់​។ 
•	ជន​ភាស​ខ្លួន​ទ្វីស ក្រោមព្រះនាមរបស់​គាត់​ត្រូវគេ​បាន​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​បញ្ជី​​រ៉ាប៊ីម៉ាខូសនៅអ៊ីស្តាប៊ូល។
•	ជនជាតិ​ទ្វីស​បាន​កាន់​កាប់​ជំរុំ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​នៅ​ឯជេសេនណូវ៉ាកជិតស្តារ៉ា ហ្គ្រាឌិស្កា​មាន​ការ​ដោះ​លែង​ឲ្យ​រួច​ខ្លួន​ក្រោម​ការ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​របស់​គាត់​។
•	ជនជាតិ​នៃ​ប្រទេស​ប៊ូលការរីបាន​ចាកចេញ​ពី​ប៊ូលការរីជា​លិទ្ធិផល​នៃ​ការ​សំណូមពរ​របស់​គាត់​ទៅ​ស្ដេច​ប៊ូរ៉ុសនៃ​ប្រទេស​ប៊ុលការរី។
•	ជនជាតិរ៉ូម៉ានៀមក​ពី​ត្រេនស្នីសត្រៀបាន​ចាក​ចេញ​ពី​រ៉ូម៉ានៀក្រោម​ការ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​របស់​គាត់​។
•	ជនជាតិ​អ៊ីតាលីបាន​ជួយ​ដោយ​ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ក្រោម​កា​រ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​របស់​គាត់។
•	គ្រិស្ថាន​គាំពារកុមារ​កំព្រា​នៅ​ត្រេនស្នីសត្រៀឲ្យឡើងទៅ​លើក​ប៉ាល់​ជន​ភាស​ខ្លួន​ចេញពីខុនស្តានតាទៅអ៊ីស្តាប៊ុលនិង​បន្ទាប់​ពិការ​មក​ដល់​នៅ​ផ្លេសស្ទីងក្រោម​ការ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​របស់​គាត់​។
•	ជនជាតិ​ជីហ្វ​បាន​កាន់កាប់​នៅ​ជំរុំ​ប្រមូល​ផ្ដុំស៊ើរីដដែល​ជា​អ្នក​បាន​ធ្វើការពលីកម្មចាប់​ពី​ការ​និរទេស​ពី​ជំរុំ​ស្លាប់​របស់​អាឡឺម៉ង់​ក្រោមការ​ធ្វើអន្តរាគមន៍​របស់​គាត់​។
•	ជនជាតិ​ហុងគ្រីជា​អ្នក​ជួយ​ពួក​គេ​ទាំង​ការ​ធ្វើ​បរវត្តន៍​សាសនារបស់​ពួក​គេ​ទៅ​ជា ​គ្រិស្ដសាសនា សូម្បី​តែ​ពិធី​លាង​បាប សំបុត្រ​បរិសុទ្ធដែល​ផ្ញើ​ដោយ រ៉ូខាលី ទៅ​សាវក​ព្រះយេស៊ូ​នៅប្រទេស​ហុងគ្រីនៅ​មុនស៊ីងណូ អាជេឡូ រ៉ូតា

ក្នុងឆ្នាំ​១៩៦៥​អ្នកយក​ពាក្យ​របស់​សម្ដេច​ប៉ាប យូហាន​បាន​និយាយ​ថា៖

ថ្ងៃនេះ​យើង​មាន​ការ​ផ្ញាក់​រលឹកអំពី​រឿង​កាល​ពី​ច្រើន​សតវត្សរ៍​មក​ហើយ ដោយ​សារ​មាន​របស់អាក្រក់​មក​រុំបិត​បាំង​ភ្នែក​របស់​ពួក​យើង​ ដូចនេះ​ពួក​យើង​មិន​អាច​មើល​ឃើញ​អ្វី​ៗបាន​ឆ្ងាយនឹង​មើល​ពី​សម្រស់​នៃ​ប្រជាជន​ជាទីសំណប​ចិត្ត​ដែល​គ្មានសំណាងនិង​រាសី​នៅ​លើ​ផ្ទៃមុខ​របស់​ពួកគេ​ដែល​ជា​បង​ប្អូន​ផ្ទាល់​របស់​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​។

នៅ​ថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០០ មូលនិធិ ​រ៉ាអ៊ូល វ៉ាលលេនប៊ើកអន្តរជាតិ​បាន​ធ្វើ​ការ​ឃោសនា​ទៅ​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ឲ្យមានការ​ទទួល​ស្គាល់​ពី​សកម្មភាព​មនុស្សធម៌​ក្រោម​ការ​អនុវត្តន៍​របស់​សាវក ​ព្រះយេស៊ូ នៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់គឺរ៉ូខាលីធ្វើសម្រាប់​ប្រជាជន​ភាគ​ច្រើនជាជនជាតិ​ទ្វីសដែល​ទទួលរង​ការ​ធ្វើ​បាប​ពី​របប​ណាស៊ី។ ការ​ធ្វើបែប​នេះ​បាន​បន្ត​​ទៅ​ដល់​កន្លែង​មួយ​ចំនួន ដែលវា​ជា​បេសកកម្ម​អចិន្ត្រៃ​របស់​ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ទៅ​អង្គកា​សហប្រជាជាតិ។ បច្ចុប្បន្ន​រដ្ឋលេខាធិការ​ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ជាពិសេស​ សម្ដេចប៉ាប អេនជេឡូ សូដាដូ។
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣: សមណសក្ដិក្នុងគ្រិស្ដសាសនា

សមណសក្ដិក្នុងគ្រិស្ដសាសនា

ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៥៣ គាត់ត្រូវបានគេ​តែងតាំង​ជា​ព្រឹទ្ធចារ្យ​នៅ​ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ហើយបានធ្វើឲ្យមា​នការ​លេចចេញឡើង​នូវឋានៈ​នៃ​បុព្វជិ​ត​​ក្នុង​ គ្រិស្ដសាសនា​នៅសាន់តា ព្រីស ដោយ សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២​បាន​ចុះហត្ថលេខា​ធ្វើ​ការ​សរសើ​គាត់។
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣: ការជ្រើសរើសសម្ដេចប៉ាប

ការជ្រើសរើសសម្ដេចប៉ាប

ដោយសារការទទួល​មរណភាពរបស់ សម្ដេចប៉ាបភីអូសទី ១២​ ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨។ រ៉ូលខាលីបាន​ជាប់​ក្នុង​ការ​ជ្រើស​រើស​ជា សម្ដេចប៉ាបគាត់​មាការភ្ញាក់ផ្អើយ៉ាងខ្លាំង​ហើយ​គាត់​​បាន​មក​ដល់​នៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់វិញ​ជាមួយ​សំបុត្រ​រថភ្លើង​ត្រលប់​មក​វិញរបស់គាត់នៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់។ ព្រោះនៅពេលនោះមនុស្ស​ជា​ច្រើន​បាន​ចាត់​ទុក ជីអូវ៉ានី បាតធីសតា ម៉ូនធីនី ជា​បេក្ខជន​ម្នាក់​ដែល​ឈរ​ឈ្មោះ​ជា​ប្រធាន​អ្នក​បួស​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ទីក្រុង​ មីលែន ព្រោះ​គាត់​ជា​​ប្រធាន​​អ្នក​បួស​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​​ប្រធាន​អ្នកបួសបុរាណ​ជា​ច្រើន​មាន​ភាព​លេច​ធ្លោ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីតាលី​ តែគាត់​មិន​ទាន​មាន​សមណសក្ដិ​ក្នុង​សាសនានៅឡើយទេ ទោះ​បី​ជា​មានវត្ត​មាន​របស់​គាត់​ក្នុងសន្និបាត​រើស សម្ដេចប៉ាបនៅឆ្នាំ​១៩៥៨​ ​ក៏មិន​អាច​ឲ្យ​គាត់​ជាប់​​ក្នុង​​ការ​ជ្រើសរើស​ ព្រោះដោយសារតែច្បាប់​ខានូន និង​អ្នក​សាសនា​កាតូលិច​ដែល​មាន​ឋានៈ​ស្មើ​នឹង​សមណសក្ដិ​ក្នុង​សាសនា​គ្រិស្ដ​តែងតែ​ជ្រើស​យក​សម្ដេច​ប៉ាប​ពី​ក្នុង​ចំណោម​ក្រុម​របស់​ពួក​គេ។​ 

បន្ទាប់​ពី​ជាប់ជា សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២ក្នុងគ្រិស្ដសាសនា លោក​បានជ្រើស​បុរស​ម្នាក់ ទុក​គ្រាន់​ប​ម្រុង​ប៉ុណ្ណោះ​ព្រោះ​គេ​មិន​ដឹង​ថា​អាយុ​របស់​គាត់​នៅ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណានោះ​ទេ​ និង​ដើម្បី​ឲ្យ​​បុរស​នោះ​​ជំនួស​នៅ​រយៈពេល​ខ្លី​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ខ្វះ​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ជា ​សម្ដេចប៉ាបមុននឹងរើស សម្ដេចប៉ាបថ្មី។ ក្នុង​សភា​នៃ​សាសនា​ក្នុង​របប​ សម្ដេចប៉ាប យូហាន ​ទី២៣ ដំបូង ម៉ូនធីនី មាន​​សមណសក្ដិ​ជា​យូហាន​ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់​ក្នុងការជ្រើសរើសក្នុង​ឆ្នាំ​១​៩៦៣បានក្លាយជាសម្ដេចប៉ាប​ ហើយ​ត្រូវ​គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា ប៉ូលទី៦។ រ៉ូខាលី បានជ្រើ​រើស​ពាក្យ​យូហាន​ជា​ឈ្មោះ​រាជ្ជកាល​របស់​គាត់។ វាជា​លើក​ដំបូង​ក្នុង​រវាង​៥០០​ឆ្នាំ​ដែល​ឈ្មោះ​នេះ​បាន​ជ្រើសរើស សម្ដេចប៉ាប​​កាល​ពីមុន​បាន​គេច​វេស​ក្នុង​ការ​ប្រើ​ឈ្មោះ​របស់​វា​នេះ​តាំង​ពី​ពេល​ដែល​រើស​ សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣ ក្នុង​កំឡុង​ពេល​មាន​ការ​បែង​ចែក​អំណាច​ភាគ​ខាង​លិច។​

ក្នុង​ការ​ជ្រើស​រើស​ឈ្មោះ​របស់​គាត់​នេះ​ សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣ បាន​និយាយ​ថា៖

ខ្ញុំ​ជ្រើស​រើស​ពាក្យ​ថា​យូហាន .... ជា​ឈ្មោះ​មួយ​ដែល​ល្អ​សម្រាប់​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​ព្រោះ​វា​ជា​ឈ្មោះ​ឪពុក​របស់​យើង។ ហើយ​វា​ជា​សំណប​ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​ព្រោះ​វា​ជា​ឈ្មោះ​នៃ​ភាព​សុភាព​ទន់​ភ្លន​នៃ​អ្នក​ចំនុះ​នៃ​ព្រះវិហា​រ​ដែល​ជា​កន្លែង​មួយ​ដែរ​ខ្ញុំ​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​សាសនា និង​ឈ្មោះ​វិហារ​ដែល​មាន​ចំនួន​តិចតួច​ នៃ​វិសាល​ភាព​ព្រះវិហារ​ដែល​បាប​ផ្សព្វផ្សាយ​ជា​ទូទៅ​ទៅ​កាន់​ពិភព​លោក​ រួម​បញ្ចូល​អាគារ​សារធារណៈ​ផ្ទាល់​របស់​ពួក​យើង​នៅ​លើ​ផ្លូវ​ យូហាន​ ឡាធើរេន។ យូហាន២២រូប​នៃ​ក្បួន​ដែល​មិន​ចាច​លុប​ចោល​បាន​ ត្រូវ​បាន​ក្លាយ​ជា​សម្ដេច​ប៉ាប​និង​ភាគ​ច្រើន​នៃ​អ្នក​​ទាំង​នេះ​បាន​ទម្លាក់​សមណសក្ដិ​ជា សម្ដេចប៉ាប។ ពួកយើង​មិន​ចង់​ឲ្យ​មាន​ភាព​ទន់​ខ្សោយ​នៃ​ឈ្មោះ​របស់​ពួក​យើង ​ក្រោយ​ភាព​ល្អ​ប្រសើ​ថ្លៃ​ថ្លា និង ជោក​ជ័យ​នៃសម្ដេច​ប៉ាប ​រ៉ូមុំានោះ​ទេ។
ក្រោយ​ការ​ជ្រើសឈ្មោះ​នេះ​ដែរ​ក៏​មាន​ការ​យល់​ច្រលំ​គឺ​ទោះ​ជា​គាត់​បាន​ដឹង​ថា​​ យូហាន​ ទី២៣ ឬ យូហាន ទី២៤ ក៏ដោយ ចម្លើយ​ដែ​ឆ្លើយ​តប​នៃ​រឿង​នេះ​ យូហាន​បាន​ថ្លែង​ការណ៍​ប្រកាស ដែល​គាត់​គឺជា​ យូហាន ទី២៣។
មុន​ពេល​រឿង​នេះមាន​ សម្ដេចប៉ាប ជា​ច្រើន​បាន​ហៅ​ យូហាន គឺជា យូហានទី ២២ (១៣១៦-១៣៣៤) និង យោហានទី ២៣ (១២៧៦-១២៧៧)។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណាក៏​ដោយ​ក៏​គ្មាន​ យូហានទី ២០ ការ​យល់​ច្រលំ​តាម​គ្នា​បណ្ដាល​មក​ពី​កា​​រ​យល់​ខុស​នៃ​ប្រវត្តិ​យុគ​កណ្ដាល លីប៉ើ ផូធីហ្វីខាលីស ដែល​យោង​ទៅ​តាម​យូហាន​ដទៃ​ទៀត​ដែល​ជា​យូហាន​នៅ​ចន្លោះ​ យូហាន​ទី១៤ និង យូហានទី១៥
សម្ដេចប៉ាបហ្វ្រង់ស័រ

រូបភាពតូច|ស្តាំ| រូបសម្ដេចប៉ាបហ្វ្រង់ស្វរ័ថ្ងៃកំនើត
រូបភាពតូច|ស្តាំ|
ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៩
</tr>
ទីកន្លែងកំនើត
នៅប៉ឺសនុស អារេស អាចេនធីណា
<tr style="vertical-align:top;">

មុខងារ
អ្នកដឹកនាំក្នុងសាសនាគ្រឺះឬជាសម្ដេចប៉ាប  
</table>

សម្ដេចប៉ាបហ្វ្រង់សូ័រ(មកពីពាក្យឡាទីនគឺហ្វ្រង់ស៊ីស៊ីស)គឺជាសម្ដេចប៉ាបទី២៦៦ នៃព្រះសហគមន៍កាតូលិក ហើយព្រះអង្គប្រសូតនៅថ្ងៃទី១៧ខែធ្នូឆ្នាំ១៩៣៦ហើយព្រះនាមបានក្លាយជាសម្ដេចប៉ាបនៅថ្ងៃទី១៣ខែមីនាឆ្នាំ២០១៣​ក្រោយការបោះឆ្នោតនាថ្ងៃទី២៨ខែកុម្ភះឆ្នាំ២០១៣ ។មុនពេលព្រះអង្គក្លាយទៅជាសម្ដេចប៉ាបព្រះអង្គបានដឹកនាំសង្គមព្រះយេស៊ូនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។និងនៅឆ្នាំ១៩៩៨ទ្រង់បានក្លាយជាប្រធានអ្នកបួសនៅប៊ីនុស អ៊ារេស។  ព្រះនាមប្រសូតរបស់សម្ដេចប៉ាបជា លោកហួរហេ ម៉ារីអូ បេរគូយ្លីអូ តែសម្តេចប៉ាបបានជ្រើសរើស ព្រះនាមហ្រ្វង់សូ័រ សំរាប់គោរព សន្តហ្រ្វង់សូ័រពីអាសីសី ជាសន្តមួយអង្គមានន័យសុភាព និងការស្ដាប់់ឳវាទព្រះជាម្ចាស់។

សម្តេចប៉ាបហ្រ្វង់សូ័រជាសម្ដេចប៉ាបទីមួយមកពីក្រុមបួសសហជីវិនព្រះយេស៊ូនៅប្រវត្តិសាសព្រះសហគមន៍កាតូលិក និងជាសម្តេចប៉ាបទីមួយដែលមិនជាតិអីរ៉ុបនៅជាងមួយពាន់ឆ្នាំ (សម្ដេចប៉ាបជនជាតិអាហ្សង់ទីន)។

 សម្ដេចប៉ាបមុន៖ បេណេឌីកទី១៦
 សម្ដេចប៉ាបស្នង៖ រជ្ជសម័យ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម្ដេចប៉ាប   
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សហជីវិនព្រះយេស៊ូ
សម្ដេចព្រះធម្មលិខិតសោម

សម្ដេចព្រះធម្មលិខិតសោម ក្នុងឋានៈជាសង្ឃរាជាគណៈថ្នាក់ឯក បើប្រៀបធៀបនឹងមន្ត្រីសម័យនោះគឺស្មើនឹងមន្ត្រីសំរាប់ឯក ទីក្រឡាហោម (គ.ស.១៥១៦-១៥៦៧?) ក្នុងជំនាន់ស្ដេចចន្ទរាជា និង បរមិន្ទរាជា។ កាលថ្ងៃទី៩ កើត ខែផល្គុន ឆ្នាំជូតអដ្ឋស័ក ព.ស.២០៦០, គ.ស. ១៥១៦, ម.ស. ១៤៣៨, ច.ស. ៨៧៨ សម្ដេចៅពញា ចន្ទរាជា តែងតាំងទ្រទូងរត្នទាំង៧ក្នុងនោះមានព្រះអង្គសួសផងដែរត្រូវតាំងជាសង្ឃនាយកដែរ។
សម្ដេចព្រះបិយមាវតី ស្រីព័ជ្រិន្ទ្រមាតា

thumb|សម្ដេចព្រះបិយមាវតី ស្រីព័ជ្រិន្ទ្រមាតា ( ប៉ៀម សុច្រិត្តកុល)  អ្នកម្នាងព្រះស្នំ នៃ   មហាក្សត្រថៃព្រះបាទមង្កុដ.
សម្ដេចព្រះបិយមាវតី ស្រីព័ជ្រិន្ទ្រមាតា (,)  ឬ អ្នកម្នាង ប៉ៀម សុច្រិត្តកុល   (,)  គឺ អ្នកម្នាងព្រះស្នំ នៃ   មហាក្សត្រថៃ មង្កុដ. , ព្រះអង្គមានព្រះរាជធិតា គឺ សម្ដេចព្រះនាងចៅសៅវភាផង់សីុ ព្រះបរមរាជិនីនាថ សម្ដេច​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រសៀម ព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍ .
សម្ដេចព្រះពោធិវង្សលាស់

សម្ដេចព្រះពោធិវង្សលាស់ ក្នុងឋានៈជាសង្ឃរាជាគណៈថ្នាក់ឯក បើប្រៀបធៀបនឹងមន្ត្រីសម័យនោះគឺស្មើនឹងមន្ត្រីសំរាប់ឯក ទីវាំង (គ.ស.១៥១៦-១៥៦៧?) ក្នុងជំនាន់ស្ដេចចន្ទរាជា និង បរមិន្ទរាជា។ កាលថ្ងៃទី៩ កើត ខែផល្គុន ឆ្នាំជូតអដ្ឋស័ក ព.ស.២០៦០, គ.ស. ១៥១៦, ម.ស. ១៤៣៨, ច.ស. ៨៧៨ សម្ដេចៅពញា ចន្ទរាជា តែងតាំងទ្រទូងរត្នទាំង៧ក្នុងនោះមានព្រះអង្គសួសផងដែរត្រូវតាំងជាសង្ឃនាយកដែរ។
សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា

សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា (គ.ស. ១៧៤៧ ដល់ គ.ស. ១៧៤៨)គឺ សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទស្រីធម្មរាជា (អង្គឥមទី២) ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាសម័យឧដុង្គ ព្រះនាងទ្រង់គឺជាព្រះរាជបុត្រីរបស់ព្រះបាទជ័យជេស្ឋាទី៣ ឬ អង្គស៊ូ
សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១

សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១ (គ.ស. ១៧៦៨ ដល់ គ.ស. ១៧៧៥)គឺ សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីឆ្វេងនៃព្រះបាទព្រះបាទនារាយណ៍រាជាទី២ (អង្តតន់) ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាសម័យឧដុង្គ ព្រះអង្គមានព្រះរាជបុត្រីមួយព្រះអង្គ គឺ ចៅចមមាតាអ្នកអង្គ ពៅជាស្នំរបស់ សម្តេចព្រះបវររាជចៅមហាសុរសិង្ហនាថជាព្រះអនុជរួម ឧទរជាមួយនឹង សម្តេចព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វា ជូឡាលោក ព្រះមហាក្សត្រសៀមសម័យអាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍
សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី

សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី (គ.ស. ១៧៤៧ ដល់ គ.ស. ១៧៤៨)គឺ សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទព្រះបាទនារាយណ៍រាជាទី២ (អង្តតន់) ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាសម័យឧដុង្គราชพงษาวดารกรุงกัมพูชา, หน้า 133
សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ

សម្ដេចព្រះ​ភគវតី​ព្រះ​ស្រី​វ​រក្ស​ត្រី​  ឬ អង្គចូវ (ភាសាវៀតណាម: Công nữ Ngọc Vạn, ១៦០៥–១៦៥៦)គឺ សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទជ័យជេស្ឋាទី២ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាសម័យឧដុង្គ សម្តេចរាជបុត្រីស្ដេចអធិរាជអណ្ណាម ព្រះចៅក្រុងហ្វេ (Huế) ព្រះនាម "សៃវួង" (Sai Vuong) នាងមានរាជបុត្រីគឺ សម្ដេចព្រះភគវតី អង្គគុន(អង្គចន្ទវត្តី)សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសី នៃព្រះបាទបទុមរាជាទី១.
សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ: សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសី

សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសី 
ព្រះបាទជ័យជេស្ឋាទី២ ពីឆ្នាំ ១៦១៨-១៦២២ ថា ជារជ្ជកាលមួយដែលកម្ពុជារងឥទិ្ធ ពលជាខ្លាំងពីប្រទេសសៀម។ ដោយមិនចង់អោយប្រទេសបន្តរណបសៀមព្រះបាទជ័យជេស្ឋាទី២ បានកាត់ផ្ដាច់វប្បធម៌និងឥទិ្ធពលពីប្រទេសសៀម ដោយចងមេត្រីភាពស្អិត រមួតជាមួយអាណ្ណាម។ ព្រះអង្គបានទទួលយកនារីម្នាក់ជាកូនស្ដេចអាណ្ណាម ធ្វើជាភរិយា។  ព្រះបាទជ័យជេស្ឋាទី២ ក៏បានទទួលយកបុត្រីស្ដេចអាណ្ណាម ធ្វើជាព្រះជាយា ​ ហើយលើក​អ្នក​អង្គ​ចូ​វ ​ឲ្យ​ឡើងជា​អគ្គមហេសី​ ​។​​ ក្សត្រីយ៍អង្គនេះ មានសម្ពស្សល្អណាស់ ហើយចេះធ្វើអោយព្រះរាជាស្រឡាញ់និងស្ដាប់បង្គាប់។ គេបានចាត់ទុកទំនាក់ទំនងរវាងព្រះរាជាអាណ្ណាមជាមួយព្រះរាជាកម្ពុជាចាប់ផ្ដើមកើនឡើងត្រឹមពេលដែលក្សត្រីយ៍រូបនេះ យាងមកដល់ព្រះរាជវាំងកម្ពុជា ។ ព្រះអង្គមានបុត្រីមួយអង្គជាមួយស្ដេចស្រីអង្គចូវ ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​លើក​អ្នក​អង្គ​ចូ​វ ព្រះរាជ​បុត្រី​អាណ្ណាម​ឲ្យ​ឡើងជា​អគ្គមហេសី​។ https://wmc.org.kh/article/71007/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%96%E1%9E%8F%E1%9E%BE%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9F%81/https://lokbongrattanak.wordpress.com/2017/11/08/phreah-cheychetha-the-2nd-and-the-abandon-siam-after-lost-in-vietnam-trick/  ​
សម្ដេចព្រះមង្គលទេពាចារ្យស្រី

សម្ដេចព្រះមង្គលទេពាចារ្យស្រី ក្នុងឋានៈជាសង្ឃរាជាគណៈថ្នាក់ឯក បើប្រៀបធៀបនឹងមន្ត្រីសម័យនោះគឺស្មើនឹងមន្ត្រីសំរាប់ឯក ទីយមរាជ (គ.ស.១៥១៦-១៥៦៧?) ក្នុងជំនាន់ស្ដេចចន្ទរាជា និង បរមិន្ទរាជា។ កាលថ្ងៃទី៩ កើត ខែផល្គុន ឆ្នាំជូតអដ្ឋស័ក ព.ស.២០៦០, គ.ស. ១៥១៦, ម.ស. ១៤៣៨, ច.ស. ៨៧៨ សម្ដេចៅពញា ចន្ទរាជា តែងតាំងទ្រទូងរត្នទាំង៧ក្នុងនោះមានព្រះអង្គសួសផងដែរត្រូវតាំងជាសង្ឃនាយកដែរ។
សម្ដេចព្រះមហាឃោសានន្ទ

right|thumb|300px|
មហា​ឃោសានន្ទ   (ព្រះ​នាម​ពេញ សម្តេច​ព្រះ​មហា​ឃោសានន្ទ) ​(២៣ ឧសភា ១៩១៣ - ១២ មីនា ២០០៧)   ជា​សម្តេច​សង្ឃរាជ​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ​ប្រជាជន​​កម្ពុជា​និរទេស​  ដោយ​ព្រះ​អង្គ​​បាន​​គង់​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា   ក្នុង​អំឡុង​ពេល​​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម  ​និង​សម័យ​កុម្មុយនិស្ត​នៅ​ប្រទេសកម្ពុជា ។

ព្រះ​នាម​របស់​ព្រះ​អង្គ​ជា​ភាសា​បាលី   គឺ « ឃោសានន្ទ »  ដែល​មាន​ន័យ​ថា  ជា​ « អ្នក​ឃោសនា​ដោយ​រីក​រាយ »  (ឃោស ៖  សំឡេង​ប្រកូក,  សម្រែក​ខ្លាំង,  ការ​បន្លឺ​សំឡេង  +  អានន្ទ ៖  សេចក្តី​សប្បាយ,  សេចក្តី​រីក​រាយ,  សេចក្តី​សុខ​សាន្ត,  ប្រាមោទ្យវចនានុក្រម​បាលី-ខ្មែរ-អង់គ្លេស  ដោយ​​បណ្ឌិត សួន ឱសថ,  ការ​ផ្សាយ​របស់​វិទ្យាស្ថាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ,  បោះ​ពុម្ព​លើក​ទី ១,  ព.ស. ២៥៥៥  គ.ស. ២០១១,  ទំព័រ ៣២, ៣១៦  ។)  ។  ព្រះ​អង្គ​ប្រសូត​​នៅខេត្ត​តាកែវ  នៅប្រទេសកម្ពុជានាឆ្នាំ ១៩១៣  នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ​អ្នក​ស្រែ​នៅ​ទន្លេ​ចតុមុខ  ។   កាលនៅ​ពី​ក្មេង  ព្រះអង្គ​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​យ៉ាង​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​  និង​​បាន​ចូល​បម្រើ​ជា​ក្មេង​វត្ត  កាល​ពី​អាយុ ៨ ឆ្នាំ  ។   ​​ព្រះ​សង្ឃ​ក្នុង​វត្ត​​ស្ងើច​ក្មេង​វត្តរូប​​នោះ​ណាស់  ហើយ​នៅ​អាយុ ១៤ ឆ្នាំ  ព្រះ​អង្គ​បាន​បួស​ជា​លោក​នេនhttp://www.mahaghosananda.com/biography.html   ។  ។   ព្រះ​អង្គ​បាន​សិក្សា​ភាសា​បាលី​នៅ​ពុទ្ធិកសាលា​ក្នុង​វត្ត  ហើយ​បន្ទាប់​មក​ទៀត  បាន​និមន្ត​ទៅ​បំពេញ​​ការ​សិក្សា​​នៅ​​ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យ នៅ​ភ្នំ​ពេញ​និង​ខេត្ត​បាត់ដំបង  មុន​នឹង​និមន្ត​ទៅ​​ប្រទេស​ឥណ្ឌា  ដើម្បី​ស្វែង​រក​ការ​សិក្សា​បន្ថែម​ទៅ​លើ​ភាសា​បាលី​នៅ​​​វិទ្យស្ថាន « នវនាលន្ទា​មហាវិហារ » ​ឯ​រដ្ឋ​ពិហារ  ប្រទេស​ឥណ្ឌាhttp://www.nnm.ac.in/  ។  ។