navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អាំងតេក្រាលមិនកំនត់: អាំងតេក្រាលអនុគមន៍ទ្វេធាឌីផេរ៉ង់ស្យែល

អាំងតេក្រាលអនុគមន៍ទ្វេធាឌីផេរ៉ង់ស្យែល 

គេអាចគណនាតាមបីករណី៖
 ករណីទី១​:  បើ   តាង​  ដែល  ជាភាគបែងរួមនៃប្រភាគ 
ឧទាហរណ៍ : គណនា 
តាង 
 ករណីទី២:  បើ   តាង  ជាភាគបែងរួមនៃ
ឧទាហរណ៍ : គណនា 
តាង 
 ករណីទី៣:  បើ​  
តាង ​​  ឬ     ដែល​  ជាភាគបែងរួមនៃ
ឧទាហរណ៍ : គណនា 
តាង
អាំងតេក្រាលមិនកំនត់: អាំងតេក្រាលដោយផ្នែកដែលមាន៤រាង

អាំងតេក្រាលដោយផ្នែកដែលមាន៤រាង 
ប្រើរូបមន្តអាំងតេក្រាលដោយផ្នែក 
 ១/ រាង 
ដែល  ជាពហុធា​ ​ ជាចំនួនថេរ  គេតាង 
ឧទាហរណ៍ : គណនា  តាង 
 ២/ រាង  តាង 
ឧទាហរណ៍ : គណនា  តាង 
 ៣/​ រាង   តាង 
ឧទាហរណ៍ : គណនា  តាង 
 ៤/ រាង  តាង 
ឧទាហរណ៍ : គណនា  តាង 
 ៥/ រាង 
ប្រើរូបមន្ត នូឌុប

ឧទាហរណ៍ : គណនា
អាំងតេក្រាលមិនកំនត់: អាំងតេក្រាលរាង​ <math>\color{blue} I=\int sin^mxcos^nxdx\, ; \, (m;n \in \mathbb{N}^*)\!</math><br />

អាំងតេក្រាលរាង​ 
 ១/​ បើ  សេស តាង 
 ២/ បើ ​ សេស តាង 
 ៣/ បើ  គូ ប្រើវិធីបន្ថយដឺក្រេ 
ឧទាហរណ៍ : គណនា  តាង
អាំងតេក្រាលមិនកំនត់: អាំងតេក្រាលរាង<math>\color{blue} I=\int cos^mxdx\, ; \, \int sin^nxdx\!</math>

អាំងតេក្រាលរាង
 បើ  សេស រៀង​សេស​ ចូរប្រើរូបមន្ត 
 បើ  គូ រៀងគូ ចូរប្រើរូបមន្ត 
ឧទាហរណ៍ : គណនា 
តាង
អាំងតេក្រាលមិនកំនត់: អាំងតេក្រាលអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ <math>\color{blue}I=\int R(sinx\, ; \, cosx)\, dx \,\!</math>

អាំងតេក្រាលអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ 
ជាទូទៅ គេតាង

ឧទាហរណ៍ : គណនា 
តាង​ 
 ករណីពិសេស
 ក/​ បើ  តាង 
ឧទាហរណ៍ : គណនា 

 ខ/ បើ  តាង​ 
ឧទាហរណ៍ : គណនា 

 គ/ បើ  តាង​ 
ឧទាហរណ៍ : គណនា 
តាង
អាំងតេក្រាលមិនកំនត់: វិធីប្តូរអថេរត្រីកោណមាត្រ

វិធីប្តូរអថេរត្រីកោណមាត្រ 
 ក/​ បើអនុគមន៍ក្រោមសញ្ញាអាំងតេក្រាលមានរ៉ាឌីកាល់ គេត្រូវ តាង ឬ 
ឧទាហរណ៍ : គណនា 
តាង 
 ខ/ បើអនុគមន៍ក្រោមសញ្ញាអាំងតេក្រាលមានរ៉ាឌីកាល់​  គេត្រូវតាង​  ឬ 
ឧទាហរណ៍ : គណនា 
តាង
អាំងតេក្រាលសេកង់គូប: សំរាយ

សំរាយ
ប្រើអាំងតេក្រាលដោយផ្នែក

ដែល

នោះ

បន្ទាប់យើងបន្ថែម ​​ ទៅក្នុងអង្គទាំង២​

បន្ទាប់មកចែកអង្គទាំង២នឹង២ គេបាន
អាំងតេក្រាលហ្វ្រេនែល

អាំងតេក្រាល​ហ្វ្រេនែលគឺជាប្រភេទ​​អាំងតេក្រាលអ៊ីមព្រូប (Improper integral) ដែល​នាំមក​បង្ហាញ​ដោយ​រូបវិទូ​បារាំង អូហ្គុស្តាំង ហ្វ្រេនែល (Augustin Fresnel) ។
អាំងតេក្រាលហ្វ្រេនែល: រូបមន្តហ្វ្រេនែល

រូបមន្តហ្វ្រេនែល 

គេអនុមានអាំងតេក្រាលហ្វ្រេនែលកុំផ្លិច៖

Category:អាំងតេក្រាល
អាំភើ

រូបភាពតូច|ការិយាល័យអាំភើម៉ែសាយ ខេត្តឈៀងរ៉ាយ
អាំភើ ឬ អំភើ () គឺ​ជា​ផ្នែក​រដ្ឋបាល​កម្រិត​ទី 2​ របស់​ប្រទេស​ថៃ ជាធម្មតាបកប្រែជា "ស្រុក" អាំភើបង្កើតជាខេត្ត ឬចង្វាត និងមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅនឹងស្រុក មេ​ស្រុក​គឺ លោកអាំភើ (นายอำเภอ) អាំភើត្រូវបានបែងចែកទៅជាតំបន់ (, តំបល) ឬអនុសង្កាត់

ប្រទេសថៃទាំងមូលមាន​ 878 ស្រុក មិនរាប់បញ្ចូលទាំង 50 ស្រុកនៃទីក្រុងបាងកក ដែលត្រូវបានគេហៅថាខេត្ត ឬខណ្ឌ (เขต) ចំនួន​អាំភើ​តាម​ខេត្ត​ខុស​ៗ​គ្នា មក​ពី​បី​ខេត្ត​តូច​បំផុត រហូតដល់ 50 ស្រុកទីក្រុងនៃទីក្រុងបាងកក ទំហំ និង​ចំនួន​ប្រជាជន​អាំភើ​ក៏​ខុស​គ្នា​ខ្លាំង​ដែរ​ ប្រជាជន​តិច​បំផុត​គឺ​នៅ​ស្រុកកោះគូត (ខេត្ត​ត្រាច) ដែល​មាន​ពលរដ្ឋ​ត្រឹម​តែ 2,042 ​នាក់ ខណៈ​ស្រុកមឿងសមុទ្រប្រាការ (ខេត្តសមុទ្រប្រាការ) ​មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ចំនួន 509,262 ​នាក់ ខណ្ឌរបស់បាងកកមានតំបន់តូចបំផុត ខណ្ឌសម្ព័ន្ធវង្សគឺជាស្រុកតូចបំផុត ជាមួយនឹងចម្ងាយត្រឹមតែ 1.4 គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ចំណែកអំភើនៃ​តំបន់​ភ្នំ​ដែល​មាន​ប្រជាជន​តិច​ជាង​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន ស្រុកអ៊ុំផាង (ខេត្តតាក) នៅ 4,325.4 គីឡូម៉ែត្រក្រឡា គឺធំជាងគេ ហើយមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនទាបបំផុតផងដែរ

ឈ្មោះអាំភើជាធម្មតាមានតែមួយ ប៉ុន្តែក្នុងករណីមួយចំនួន ឈ្មោះថៃផ្សេងគ្នាមានទម្រង់ដូចគ្នាជាភាសាអង់គ្លេស ដោយសារកំហុសនៃប្រព័ន្ធរ៉ូម៉ាំង ករណីលើកលែងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ តែ​ឈ្មោះអាំភើឆ្លើមព្រះកេរ្តិ៍ ដែលត្រូវបានផ្តល់ឱ្យស្រុកចំនួន 5 ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1996 ក្នុងពិធីអបអរសាទរខួបលើកទី 50 នៃការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពលអតុល្យតេជ ពាក្យ เฉลิมพระเกียรติ មានន័យថា 'រំលឹកដល់' ឬ 'ជាកិត្តិយសដល់' សមាជិកគ្រួសាររាជវង្ស
អាំម៉ូន

រូបភាពតូច|ទឹកដីឆ្នាំ៨៣០មុនគ.ស, ពណ៌ទឹកក្រូចជាទឹកដីអាំម៉ូន
អាំម៉ូន ( Ammonite : 𐤏𐤌𐤍 ʻAmān ; Hebrew  :) គឺជារាជាណាចក្រ និយាយភាសាស៊ិមិក បុរាណមួយ ដែលកាន់កាប់ភាគខាងកើតនៃ ទន្លេយ័រដាន់ ចន្លោះជ្រលងភ្នំ Arnon និង Jabbok ក្នុង ទន្លេយ័រដាន់ បច្ចុប្បន្ន។   ទីក្រុងសំខាន់របស់ប្រទេសគឺ Rabbah ឬ Rabbat Ammon ដែលជាទីតាំងនៃទីក្រុងទំនើបនៃ អាំម៉ាន ដែលជារដ្ឋធានីរបស់ យ័រដាន់ ។ Milcom និង Molech ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ក្នុង ​គម្ពីរ​ភាសា​ហេព្រើរ ​ថា​ជា​ព្រះ​នៃ​អាំម៉ូន។ ប្រជាជន​នៃ​នគរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា ​ជា​កូន​របស់​អាំម៉ូន ឬ ​ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន ។
អាំម៉ូន: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| រូបសំណាក​របស់​ជនជាតិ​អាំម៉ូន​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​តាំង​បង្ហាញ​នៅ ​សារមន្ទីរ​ហ្ស៊កដានី ។ រូបសំណាក​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ជិត Amman Citadel ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ថា​មាន​រហូត​ដល់​សតវត្សរ៍​ទី ៨ មុន​គ.ស។
ពួកអាំម៉ូនបានកាន់កាប់ខ្ពង់រាបភាគកណ្តាល Trans-Jordanian ភាគខាងជើងពីផ្នែកចុងក្រោយនៃសហវត្សទី ២មុនគ.ស ដល់យ៉ាងហោចណាស់សតវត្សទី ២ នៃគ.ស។

អាំម៉ូនបានរក្សាឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួនពី ចក្រភព Neo-Assyrian (សតវត្សទី ១០ ដល់ទី ៧ មុនគ.ស។  ពួក Kurkh Monolith រាយបញ្ជីកងទ័ពរបស់ស្តេចអាំម៉ូន Baasha ben Ruhubi ដែលកំពុងប្រយុទ្ធជាមួយ អហាប់ នៃ អ៊ីស្រាអែល និងសម្ព័ន្ធមិត្ត ស៊ីរី ប្រឆាំងនឹង Shalmaneser III នៅ សមរភូមិ Qarqar ក្នុងឆ្នាំ ៨៥៣ មុនគ.ស ដែលអាចជាសេនាធិការរបស់ Hadadezer ដែលជាស្តេច Aramaean នៃ Damascus ។ នៅឆ្នាំ ៧៣៤ មុនគ្រឹស្តសករាជ ស្តេចអាំម៉ូន Sanipu គឺជាសេនាធិការនៃ Tiglath-Pileser III នៃ Assyria ហើយអ្នកស្នងតំណែងរបស់ Sanipu Pudu-ilu បានកាន់តំណែងដូចគ្នានៅក្រោម Sennacherib ( r. ៧០៥–៦៨១ ) និង Esarhaddon ( r. ៦៨១–៦៦៩ )។  បញ្ជី​សួយសារអាករ​ជនជាតិ​អាសស៊ើរ​មាន​ចាប់ពី​សម័យកាល​នេះ ដែល​បង្ហាញ​ថា អាំម៉ូន​បាន​បង់​សួយសារអាករ​មួយ​ភាគ​ប្រាំ​ដូច​សាសន៍​យូដា​ដែរ។ 

បន្តិច​ក្រោយ​មក ស្ដេច​អាំម៉ូន​គឺ អាំមីណាដាប់​ទី ១ ( fl. ៦៥០ មុន គ.ស ។  ស្តេចផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុងប្រភពសហសម័យគឺ Barachel (បញ្ជាក់នៅក្នុង ត្រា សហសម័យជាច្រើន) និង Hissalel ; Hissalel បានសោយរាជ្យប្រហែល ៦២០ មុនគ្រិស្តសករាជ ហើយត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុងសិលាចារឹកមួយនៅលើ ដបលង្ហិនដែលបានរកឃើញនៅ Tel Siran ក្នុង ទីក្រុង Amman នាពេលបច្ចុប្បន្ន រួមជាមួយកូនប្រុសរបស់គាត់គឺស្តេច Amminadab II ដែលបានសោយរាជ្យប្រហែល ៦០០ មុនគ.ស។

បុរាណវិទ្យា និងប្រវត្តិសាស្ត្របង្ហាញថា អាំម៉ូនបានរីកចម្រើនក្នុងកំឡុងសម័យ អាណាចក្រនេអូបាប៊ីឡូន (៦២៦ ដល់ ៥៣៩ មុនគ.ស)។ នេះផ្ទុយនឹងទស្សនៈដែលលេចធ្លោអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍ដែលថា Transjordan ត្រូវបានបំផ្លាញដោយ Nebuchadnezzar II ឬបានទទួលរងនូវការថយចុះយ៉ាងឆាប់រហ័សបន្ទាប់ពីការបំផ្លាញរបស់ Judah ដោយស្តេចនោះ។ ភ័ស្តុតាងថ្មីជាងនេះបង្ហាញថា អាំម៉ូន រីករាយនឹងការបន្តពី នីអូបាប៊ីឡូន ដល់សម័យ ពែរ្ស ពី ៥៥០ ទៅ ៣៣០ មុនគ.ស។  ហេតុផល​មួយ​រួម​មាន អាំម៉ូន​ក្លាយ​ជា​ខេត្ត​បាប៊ីឡូន មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាន​បំផ្លិចបំផ្លាញ​ដោយ​នេប៊ូក្នេសា​ទី ២ ក្នុង​ឆ្នាំ ៥៨០ មុន​គ.ស។ 

នៅក្នុងគណនីនៅក្នុង សៀវភៅទីមួយនៃ Maccabees ជនជាតិអាំម៉ូន និងកុលសម្ព័ន្ធជិតខាងរបស់ពួកគេត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ឃើញថាបានប្រឆាំងនឹងការរស់ឡើងវិញនៃអំណាចរបស់សាសន៍យូដានៅក្រោម Judas Maccabaeus ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៦៧ ដល់ ១៦០ មុនគ។   រាជវង្ស Hyrcanus បានបង្កើត Qasr Al Abd ហើយជាកូនចៅនៃរាជវង្ស Seleucid Tobiad នៃ Tobiah ដែល Nehemiah លើកឡើងនៅសតវត្សទី ៥ មុនគ.

ដោយការសញ្ជ័យ រ៉ូម៉ាំង នៃ Levant ដោយ Pompey ក្នុង ៦៣ មុនគ.ស  

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការជូនដំណឹងចុងក្រោយរបស់ជនជាតិអាំម៉ូនកើតឡើងនៅក្នុងកិច្ចសន្ទនារបស់ Justin Martyr ជាមួយ Trypho (§ 119) នៅសតវត្សទី ២ នៃគ.ស. Justin បញ្ជាក់​ថា​ពួក​គេ​នៅ​តែ​ជា​មនុស្ស​ជា​ច្រើន។
អិមរ៉ាន់ ខាន់

អិមរ៉ាន់ អាម៉េដខាន់និអាហ្ស៊ី(កើតថ្ងៃទី៥ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥២) គឺជាអតីតកីឡាករវាយកូនបាល់និងជាអ្នកនយោបាយជនជាតិប៉ាគីស្ថាន ដែលបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី២២ នៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ចាប់ពីខែសីហា ឆ្នាំ២០១៨ រហូតដល់ខែមេសា ឆ្នាំ២០២២ នៅពេលដែលគាត់ត្រូវបានបណ្តេញចេញតាមរយៈ ចលនាមិនទុកចិត្ត។ គាត់គឺជាស្ថាបនិក និងជាប្រធាននៃប៉ាគីស្ថាន តេហរិក-អ៊ី-អ៊ីនសាហ្វ(PTI) ដែលជាគណបក្សនយោបាយដ៏ធំបំផុតមួយនៅក្នុងប្រទេស។
អិល.ជី.ប៊ី.ធី

រូបភាពតូច|261x261ភីកសែល|ទង់ឥន្ទធនូដែលមាន ៦ ក្រុមតំណាងឱ្យសហគមន៍អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា (LGBT)
អិល.ជី.ប៊ី.ធី (LGBT) ឬ​ ក្រុមមនុស្ស​ដែលមាន​ភេទផ្សេងៗគ្នា ឬ អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា អក្សរឡាតាំងដែលពីពាក្យថា លេសបៀន (Lesbian) ហ្គេយ៍ (Gay) បៃសិចស៊ូល (Bisexual) និង ថ្រានស្ជេនដឺរ​ (Transgender) បាតុភូតប្រើតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ហើយជាសម្របខ្លួនពីអក្សរកាត់ LGB ដែលត្រូវបានប្រើជាការជំនួសពាក្យថា Gay ដើម្បីបង្ហាញសហគមន៍ LGBT ធំទូលាយ ចាប់ផ្តើមនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៨០Acronyms, Initialisms & Abbreviations Dictionary, Volume 1, Part 1. Gale Research Co., 1985,  . Factsheet five, Issues 32–36, Mike Gunderloy, 1989​ទាំងអក្សរកាត់ LGBT ក្នុងលំនាំផ្សេងទៀត ប្រើជាពាក្យធំទូលាយ ដើម្បីបញ្ជូនលក្ខណៈបុគ្គលនិងអត្តសញ្ញាណភេទ
អិហ៊ីម៉ិ(ខេត្ត)

ខេត្តអិហ៊ីមិ (ភាសាជប៉ុន: 愛媛県, Ehime-ken) ជាខេត្តមួយនៅតំបន់ស៊ីកុកឹ ប៉ែកពាយព្យនៃប្រទេសជប៉ុន។ ខេត្តនេះមានទីរួមខេត្តឈ្មោះ ក្រុងម៉ាហ្សឹយ៉ាម៉ា(松山市, Matsuyama)។
អឹមផក

ជំងឺអឹមផក (Mpox, មានឈ្មោះដើមថា ជំងឺអុតស្វា, ​ភាសាអង់គ្លេស៖ monkeypox) គឺជាជំងឺឆ្លងធ្ងន់ធ្ងរបង្កឡើងដោយវីរុស ដែលអាចកើតមានឡើងទៅលើមនុស្ស និងពពួកសត្វមួយចំនួន។ រោគសញ្ញានៃជំងឺនេះរួមមាន គ្រុនក្តៅ ហើមកូនកណ្តុរ និងស្នាមកន្ទួលៗដែលបង្កជាពងបែក ហើយបន្ទាប់មកប្រែជាសំបកកន្ទួលក្រៀមលើស្បែក។ ជំងឺនេះជាធម្មតាមានលក្ខណៈស្រាល ហើយអ្នកដែលឆ្លងជំងឺនេះភាគច្រើនអាចជាសះស្បើយវិញក្នុងរយៈពេលពីពីរទៅបីសប្តាហ៍ដោយមិនចាំបាច់ការព្យាបាល។ រយៈវេលានៃរោគសញ្ញានឹងចាប់ផ្តើមពីប្រាំទៅម្ភៃមួយថ្ងៃក្រោយការប៉ះពាល់ ហើយរោគសញ្ញាជាធម្មតាមានរយៈពេលពីរទៅបីសប្តាហ៍។ តែទោះយ៉ាងណា ករណីឆ្លងអាចវិវត្តទៅសភាពធ្ងន់ធ្ងរបាន ជាពិសេសចំពោះកុមារ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ឬអ្នកដែលមានប្រព័ន្ធការពាររាងកាយខ្សោយ។

ជំងឺ​នេះត្រូវបាន​បង្កឡើង​ដោយ វីរុសអុតស្វា ​ដែលជា​មេរោគហ្សូណូស នៅក្នុងពូជ មេរោគអ័រថូផក។ វីរុសវ៉ារីអូឡា  ដែលជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺអុត ក៏មានវត្តមាននៅក្នុងប្រភេទជំងឺនេះដែរ។ ការចម្លងពីមនុស្សទៅមនុស្សអាចកើតមានឡើងតាមរយៈការប៉ះពាល់ផ្ទាល់នឹងស្បែកដែលឆ្លង ឬវត្ថុវាវក្នុងរាងកាយណាមួយ ដោយរួមមានកត្តាទំនាក់ទំនងផ្លូវភេទផងដែរ។ រយៈពេលឆ្លងនៃជំងឺនេះនឹងអូសបន្លាយចាប់ពីកើតមានរោគសញ្ញារហូតដល់ពេលដែលស្នាមដំបៅនិងសង្វារទាំងអស់បានបាត់ទើបមានន័យថាជាសះស្បើយ។ វីរុសនេះក៏អាចឆ្លងពីសត្វដែលផ្ទុកមេរោគតាមរយៈការប៉ះពាល់សាច់សត្វឆ្លង ឬតាមរយៈការខាំឬខ្វាចពីសត្វដែលឆ្លង។ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យអាចត្រូវបញ្ជាក់បានដោយការធ្វើតេស្តស្វ័យប្រវត្តិ PCR នៅលើស្នាមដំបៅដើម្បីរក អាដេអិន របស់វីរុស។

អ្នកដែលងាយរងនឹងហានិភ័យខ្ពស់ត្រូវបានអ្នកជំនាញណែនាំឱ្យចាក់វ៉ាក់សាំងជាមុន។​ មកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ គ្មានវ៉ាក់សាំងណាដែលបានផលិតឡើងជាពិសេសសម្រាប់ប្រឆាំងនឹងអឹមផកនោះទេ ប៉ុន្តែវ៉ាក់សាំងបង្កាជំងឺអុតទូទៅត្រូវបានគេរកឃើញថាមានប្រសិទ្ធភាពធម្មតា។ ជំងឺអឹមផកគឺមិនមានវិធីព្យាបាលជាក់លាក់ណាឡើយ ដូច្នេះគេមានតែវិធីគ្រប់គ្រងរោគសញ្ញា និងបង្កាកុំឱ្យវារើធ្ងន់ធ្ងរបន្ត។ ថ្នាំប្រឆាំងវីរុសមួយចំនួនដូច តេកូវីរីម៉ាត អាចយកមកប្រើប្រាស់បានដើម្បីព្យាបាលជំងឺអឹមផក តែប្រសិទ្ធភាពរបស់ថ្នាំទាំងនោះមិនទាន់ត្រូវបានបញ្ជាក់បង្ហាញត្រឹមត្រូវនោះទេ។

អឹមផកគឺជាជំងឺកំពុងរាតត្បាតនៅតំបន់អាហ្វ្រិកកណ្ដាល​ និងខាងលិច ដែលត្រូវជាជម្រកប្រភេទថនិកសត្វមួយចំនួនដែលគេសង្ស័យថាជាស្ពានចម្លងធម្មជាតិនៃវីរុសនេះ។ ករណីឆ្លងលើមនុស្សដំបូងត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងឆ្នាំ 1970 ក្នុងក្រុងបាសានគូស៊ូ, សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក​ ភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងញឹកញាប់នៃការរាតត្បាតជំងឺអឹមផកបានកើនឡើងជាលំដាប់ ដែលប្រហែលបណ្ដាលមកពីការចុះខ្សោយនៃប្រព័ន្ធស៊ាំរបស់មនុស្សនៅក្នុងតំបន់បន្ទាប់ពីការចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺអុតជាប្រចាំលែងសូវបានអនុវត្តខ្ជាប់ខ្ខូន។ ការផ្ទុះឡើងជាសកលនៃជំងឺប្រភេទក្លាត II នៅក្នុងឆ្នាំ 2022–2023 គឺជាករណីឆ្លងតាមសហគមន៍ដែលរីករាលដាលនៅក្រៅទ្វីបអាហ្រ្វិកជាលើកដំបូង។  នៅអំឡុងខែកក្កដា ឆ្នាំ 2022 អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានប្រកាសការផ្ទុះជំងឺនេះថាជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈកម្រិតអន្តរជាតិ (PHEIC)។ មកដល់ខែឧសភា ឆ្នាំ 2023 អង្គការមួយនេះបានទម្លាក់សេចក្ដីប្រកាសអាសន្ននោះចោល ដោយហេតុថាការរីករាលដាលបានកំពុងស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រង ដែលជាលទ្ធផលនៃយុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំង និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានសុខភាពសាធារណៈមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។

ការផ្ទុះឡើងនៃវ៉ារ្យ៉ង់ (ប្រភេទ) ថ្មីនៃ clade I mpox (ដែលគេស្គាល់ថា ក្លាត Ib) ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2023។ គិតត្រឹមខែសីហា ឆ្នាំ 2024 វាបានរីករាលដាលដល់ប្រទេសមួយចំនួនផ្សេងៗទៀតនៃទ្វីបអាហ្រ្វិក ដោយបង្កើតជាក្ដីព្រួយបារម្ភថាប្រភេទមួយនេះអាចមានសមត្ថភាពចម្លងសាហាវជាងប្រភេទមុនៗ។ នៅថ្ងៃទី 14 ខែសីហា ឆ្នាំ 2024 អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានប្រកាសករណីផ្ទុះថ្មីៗនោះថា PHEIC។
អឹមផក: រោគសញ្ញា

រោគសញ្ញា 
thumb|ការវិវត្តនៃស្នាមដំបៅអឹមផកតាមដំណាក់កាលនីមួយៗ
thumb|upright=1.3|ការវិវត្តនៃស្នាមដំបៅរលួយអឹមផកបន្ទាប់ពីការប៉ះម្ជុលលើពងខ្ទុះ។

រោគសញ្ញាដំបូងៗក្រោយឆ្លងជំងឺអឹមផករួមមាន គ្រុនក្តៅ ឈឺសាច់ដុំ និងឈឺបំពង់ក បន្ទាប់មកមានកើតកន្ទួលរមាស់ឬឈឺចាប់ ឈឺក្បាល ហើមកូនកណ្តុរ និងឆាប់អស់កម្លាំង។ តែគ្មានករណីណាដែលអ្នកជំងឺបានជួបគ្រប់រោគសញ្ញាទាំងអស់នោះទេ។

អ្នកជំងឺអឹមផកភាគច្រើននឹងមានកើតរោគសញ្ញាពី 4 ទៅ 11 ថ្ងៃក្រោយការឆ្លងវា តែយ៉ាងណា រយៈពេលភ្ញាស់ខ្លីបំផុតអាចមានពេលតែមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ការរាតត្បាតនៅរវាងឆ្នាំ 2022–2023 បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា រយៈពេលភ្ញាស់អាចកើតមានរហូតដល់ទៅ 4 សប្តាហ៍ ដោយ 5% នៃករណីទាំងអស់មានរយៈពេលភ្ញាស់យូរជាងការស្មាន់ 21 ថ្ងៃ។

កន្ទួលអឹមផកមានស្នាមដំបៅតូចៗ ដែលអាចលេចឡើងនៅលើបាតដៃ បាតជើង មុខ​ មាត់ ​បំពង់ក ប្រដាប់ភេទ និងទ្វារធំជាដើម។ កន្ទួលទាំងនោះដំបូងមានជាស្នាមរាបតូចៗ មុននឹងវិវត្តបន្តទៅជាដុំកន្ទួលតូចៗ ដែលក្រោយបន្តិចមកនឹងផ្ទុកដោយសារធាតុរាវ​ មុនពេលផ្ទុះបង្កើតជាស្នាមសង្វារ ការវិវត្តន៍នៃស្នាមកន្ទួលនេះជាធម្មតាប្រើរយៈពេលប្រហែលដប់ថ្ងៃ។ ក្នុងករណីកម្រ ដុំដំបៅនឹងប្រែជារលួយ ដែលនឹងតម្រូវឱ្យមានការវះកាត់នៅលើចំណុចនោះ។

អ្នកជំងឺមួយចំនូនអាចមានចំណុចដំបៅតែមួយប៉ុណ្ណោះនៅលើដងខ្លួន ឯខ្លះទៀតអាចមានរហូតដល់ទៅរាប់រយ។ បុគ្គលម្នាក់អាចឆ្លងវីរុសអុតស្វាហើយមិនកើតរោគសញ្ញាសម្បីតែមូយ។​ រោគសញ្ញាជាធម្មតាមានរយៈពេល 2 ទៅ 4 សប្តាហ៍។

ដង្ហកធ្វើទុក្ខ
ដង្ហកធ្វើទុក្ខដោយជំងឺអឹមផករួមមាន៖ ការឆ្លងទីពីរ រលាកសួត រោគចូលឈាម រលាកខួរក្បាល និងអាចប៉ះពាល់ដល់កញ្ចក់ភ្នែកដែលធ្វើឱ្យសមត្ថភាពនៃការមើលឃើញធ្លាក់ចុះ។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាដែលមានប្រព័ន្ធស៊ាំខ្សោយ មិនថាដោយសារកត្តាសុខភាព ថ្នាំវេជ្ជសាស្ត្រ ឬជំងឺហ៊ីវទេ ពួកគេគឺមានភាគរយហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការកើតករណីធ្ងន់ធ្ងរ។ ប្រសិនស្ត្រីមានផ្ទៃពោះឆ្លងជំងឺអឹមផក នោះវាអាចបង្កឱ្យមានផលវិបាកក្នុងការសម្រាលកូន ហើយក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរវាអាចនាំឱ្យទារកស្លាប់ក្នុងផ្ទៃ ឬមុននឹងកើត។

លទ្ធផល
ក្នុងករណីមិនមានដង្ហកធ្វើទុក្ខនោះទេ ផលវិបាកក្រោយពេលជាសះស្បើយគីកម្រ តែស្នាមសន្លាក់ដែលបង្កដោយអុតស្វាអាចជាសភាពស្លេក មុនពេលប្រែជាស្នាមរាងក្រម៉ៅ។

ករណីមរណៈ
តាំងពីដើមមក​ អត្រាករណីស្លាប់ (CFR) ត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាស្ថិតនៅចន្លោះពី 1% ទៅ 10% នៃអ្នកឆ្លងសរុប ដោយប្រភេទក្លាត I ត្រូវបានចាត់ទុកថាធ្ងន់ធ្ងរជាងប្រភេទក្លាត II ។

អត្រាករណីស្លាប់កាលពីផ្ទុះជំងឺនេះនៅរវាងឆ្នាំ 2022–2023 ដែលបង្កឡើងដោយប្រភេទក្លាត II​ គឺមានកម្រិតទាបខ្លាំង ដោយមានអត្រាប្រមាណតែ 0.16% ប៉ិណ្ណោះនៃចំនួនអ្នកឆ្លងសរុប ហើយករណីស្លាប់ភាគច្រើនគឺកើតលើបុគ្គលដែលប្រព័ន្ធស៊ាំរបស់ពួកគេស្ទើរលែងដំណើរការ​ ឬអត់ដំណើរការតែម្តង។​ ផ្ទុយមកវិញ បើគិតត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ 2024 ការផ្ទុះឡើងនៃប្រភេទក្លាត I នៅសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោបានតម្លើងអត្រាករណីស្លាប់មក 4.9%។
អឹមផក: ដង្ហកធ្វើទុក្ខ

ដង្ហកធ្វើទុក្ខ
ដង្ហកធ្វើទុក្ខដោយជំងឺអឹមផករួមមាន៖ ការឆ្លងទីពីរ រលាកសួត រោគចូលឈាម រលាកខួរក្បាល និងអាចប៉ះពាល់ដល់កញ្ចក់ភ្នែកដែលធ្វើឱ្យសមត្ថភាពនៃការមើលឃើញធ្លាក់ចុះ។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាដែលមានប្រព័ន្ធស៊ាំខ្សោយ មិនថាដោយសារកត្តាសុខភាព ថ្នាំវេជ្ជសាស្ត្រ ឬជំងឺហ៊ីវទេ ពួកគេគឺមានភាគរយហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការកើតករណីធ្ងន់ធ្ងរ។ ប្រសិនស្ត្រីមានផ្ទៃពោះឆ្លងជំងឺអឹមផក នោះវាអាចបង្កឱ្យមានផលវិបាកក្នុងការសម្រាលកូន ហើយក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរវាអាចនាំឱ្យទារកស្លាប់ក្នុងផ្ទៃ ឬមុននឹងកើត។
អឹមផក: លទ្ធផល

លទ្ធផល
ក្នុងករណីមិនមានដង្ហកធ្វើទុក្ខនោះទេ ផលវិបាកក្រោយពេលជាសះស្បើយគីកម្រ តែស្នាមសន្លាក់ដែលបង្កដោយអុតស្វាអាចជាសភាពស្លេក មុនពេលប្រែជាស្នាមរាងក្រម៉ៅ។
អឹមផក: ករណីមរណៈ

ករណីមរណៈ
តាំងពីដើមមក​ អត្រាករណីស្លាប់ (CFR) ត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាស្ថិតនៅចន្លោះពី 1% ទៅ 10% នៃអ្នកឆ្លងសរុប ដោយប្រភេទក្លាត I ត្រូវបានចាត់ទុកថាធ្ងន់ធ្ងរជាងប្រភេទក្លាត II ។

អត្រាករណីស្លាប់កាលពីផ្ទុះជំងឺនេះនៅរវាងឆ្នាំ 2022–2023 ដែលបង្កឡើងដោយប្រភេទក្លាត II​ គឺមានកម្រិតទាបខ្លាំង ដោយមានអត្រាប្រមាណតែ 0.16% ប៉ិណ្ណោះនៃចំនួនអ្នកឆ្លងសរុប ហើយករណីស្លាប់ភាគច្រើនគឺកើតលើបុគ្គលដែលប្រព័ន្ធស៊ាំរបស់ពួកគេស្ទើរលែងដំណើរការ​ ឬអត់ដំណើរការតែម្តង។​ ផ្ទុយមកវិញ បើគិតត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ 2024 ការផ្ទុះឡើងនៃប្រភេទក្លាត I នៅសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោបានតម្លើងអត្រាករណីស្លាប់មក 4.9%។
អឹមផក: ហេតុបង្ក

ហេតុបង្ក
អឹមផកនៅក្នុងខ្លួនមនុស្ស និងសត្វគឺបង្កឡើងដោយការឆ្លងនឹង អរថូផកវីរុសអុតស្វា (Orthopoxvirus monkeypox) ដែលជាវីរុសអាដេអិនទ្វេខ្សែនៅក្នុងពួកអរថូផកវីរុសនៃគ្រួសារផកវីរីដេ ដែលនាំឱ្យជំងឺនេះមានទំនាក់ទំនងកៀកជិតគ្នានឹង ជំងឺអុត​ អុតគោ និងពួកវីរុសវ៉ាក់ស៊ីនជាដើម។

ជំងឺនេះបន្តបែងចែកទៅជាអនុប្រភេទធំៗចំនួនពីរគឺ៖ ក្លាត I និងក្លាត II។ នៅអំឡុងខែមេសា​ ឆ្នាំ 2024 បន្ទាប់ពីគេបានរកឃើញនូវវ៉ារ៉្យង់ (ប្រភេទ) ថ្មី គេក៏បានសម្រេចបែងចែកក្លាត I បន្តទៅអនុប្រភេទពីរទៀតគឺ Ia និង Ib។ ចំពោះក្លាត II វិញក៏គេបែងចែកស្រដៀងគ្នាដែរដោយមាន IIa និង IIb។

ក្លាត I ត្រូវ​បាន​គេ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថាអាច​បង្ក​ឱ្យ​កើតជា​ជំងឺ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ និង​មានអត្រា​ស្លាប់​ខ្ពស់​ជាងក្លាត II។
thumb|ទម្រង់ និងទំហំវីរុសអុតស្វា
វីរុស​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជាវីរុស​កំពុងរីករាលដាលនៅក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ត្រូពិច​នៃ​តំបន់អាហ្វ្រិក​កណ្តាល និង​ខាងលិច។ ក្រៅពីសត្វស្វា វីរុសនេះត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណថាមាននៅក្នុងសត្វកណ្ដុរយក្សកំប៊ី (Cricetomys gambianus), កណ្តុរស្រយង់ (Graphiurus spp.) និងពពួកសត្វកំប្រុកអាហ្វ្រិក (Heliosciurus និង Funisciurus)។ ការចាប់ប្រមាញ់សត្វទាំងអស់នេះធ្វើជាអាហារអាចជាប្រភពចម្បងមួយនៃការចម្លងពីសត្វទៅមនុស្ស។
អឹមផក: ការចម្លង

ការចម្លង
ថនិកសត្ចតូចៗនៅតំបន់ត្រូពិចនៃទ្វីបអាហ្វ្រិកអាចជាស្ពានចម្លងធម្មជាតិនៃអរថូផកវីរុសអុតស្វា។​ វីរុសនេះអាចឆ្លងពីសត្វទៅមនុស្សតាមរយៈការខាំឬខ្វាច ឬក្នុងអំឡុងពេលបរបាញ់ ពន្លះស្បែក ឬចម្អិនសត្វដែលផ្ទុកវីរុស។ វីរុសអឹមផកអាចចូលទៅក្នុងរាងកាយមនុស្សបានតាមរយៈស្បែកដែលខូច ឬផ្ទៃស្បែកស្តើងៗដូចមាត់ជាដើម ផ្លូវដង្ហើម ឬប្រដាប់ភេទ។

អឹមផកអាចឆ្លងពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀតតាមរយៈការប៉ះពាល់ជាមួយដំបៅឬសារធាតុរាវនៅលើស្បែក នៅក្នុងមាត់ឬនៅលើប្រដាប់បន្តពូជ នេះរួមបញ្ចូលទាំងសកម្មភាពប៉ះរាងកាយ ទំនាក់ទំនងផ្លូវកាយជិតស្និទ និងអំឡុងពេលរួមភេទ។ វាក៏អាចឆ្លងបានពីការនៅក្បែរអ្នកជម្ងឺក្នុងរយៈពេលយូរតាមរយៈដំណក់ផ្លូវដង្ហើមផងដែរ។ កាលពីការផ្ទុះរីករាលដាលនៃប្រភេទក្លាត II នៅអំឡុងឆ្នាំ 2022–2023​ ការចម្លងរវាងមនុស្សនឹងមនុស្សស្ទើរទាំងស្រុងកើតតាមរយៈទំនាក់ទំនងផ្លូវភេទ។ 

ការឆ្លងវីរុសអឹមផកតាមរយៈវត្ថុដែលធ្លាប់ប៉ះដោយអ្នកជម្ងឺដូចជាសម្លៀកបំពាក់ ឬពូកជាដើម គឺមានភាគរយ និងហានិភ័យតិចតួចណាស់​​ តែគួរយ៉ាងណាត្រូវបន្តរក្សាជំហរប្រុងប្រយ័ត្ន ជៀសវាងការប៉ះនឹងវត្ថុចម្លងទាំងនោះជាដាច់ខាត។
អឹមផក: រោគវិនិច្ល័យ

រោគវិនិច្ល័យ
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រូវប្រព្រឹត្តិទៅដោយល្អិតល្អន់ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណវីរុសឱ្យបានច្បាស់លាស់​ និងចៀសវាងការភាន់ច្រឡំជាមួយប្រភេទជំងឺកន្ទួលផ្សេងៗទៀត ដូចជាជំងឺអុតស្វាយ កញ្ជ្រឹល ការឆ្លងបាក់តេរីលើស្បែក កមរមាស់ រោគស្វាយ និងអាឡែស៊ីថ្នាំវេជ្ជសាស្ត្រផ្សេងៗ។ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យអាចត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់បញ្ជាក់ដោយការធ្វើតេស្ត ឬសំណាករកវីរុស។ ការធ្វើតេស្ត PCR តាមរយៈសំណាកពីដំបៅនៅលើស្បែកគឺជាជម្រើសធ្វើតេស្តដ៏ល្អបំផុត។
អឹមផក: ការការពារ

ការការពារ
វ៉ាក់សាំង
ក្រោយពីការសង្កេតមើលអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមក គេរកឃើញថាវ៉ាក់សាំងសម្រាប់ជំងឺអុតទូទៅអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺអឹមផកបាន។ តំហយចុះនៃភាពស៊ាំទៅនឹងវីរុសអុជ​ ឬផកវីរុស​នៅក្នុងសហគមន៍គឺជាកត្តាមួយដែលនាំឱ្យកើនការចម្លងអឹមផកទៅលើមនុស្ស។ ក្នុងន័យនេះ គេបានសន្មតថា ភាពស៊ាំរបស់អ្នកដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំងមុនឆ្នាំ 1980 អាចលែងសូវមានប្រសិទ្ធភាព​ ហើយម្យ៉ាងទៀត យុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំងជំងឺអុតត្រូវបានបិទបណ្ដើរៗនាអំឡុងពេលនោះ ដែលនាំឱ្យអ្នកកើតជំនាន់ថ្មីមិនបានទទួលវា។

គិតត្រឹមខែសីហា​ ឆ្នាំ​ 2024 គេមានប្រភេទវ៉ាក់សាំងចំនួនបួនដែលប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្ការការពារវីរុសអឹមផក តែវ៉ាក់សាំងទាំងនោះនៅមានចំនួនកំណត់ខ្លាំង។​ គួរបញ្ជាក់ដែរថាវ៉ាក់សាំងទាំងបួនប្រភេទត្រូវបានផលិតឡើងដំបូងដើម្បីប្រឆាំងនឹងជំងឺអុត។

 វ៉ាក់សាំង MVA-BN (ឈ្មោះតាមទីផ្សារហៅថា Jynneos, Imvammune ឬ Imvanex) ផលិតនៅប្រទេសដាណឺម៉ាកដោយក្រុមហ៊ុន Bavarian Nordic។ វាបានទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណសម្រាប់ប្រើប្រាស់ប្រឆាំងនឹងអឹមផកនៅទ្វីបអឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា។
​ LC16 ផលិតនៅប្រទេសជប៉ុនដោយក្រុមហ៊ុន KMB Biologics។ វាបានទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណសម្រាប់ប្រើនៅប្រទេសជប៉ុន។
 OrthopoxVac ផលិត​ និងទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណប្រើប្រាស់នៅប្រទេសរុស្ស៊ីដោយមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវរដ្ឋនៃវិសាណូសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រវិចទ័រ។
 ACAM2000​ ផលិត និងទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណប្រើប្រាស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកដោយក្រុមហ៊ុន Emergent BioSolutions។

វិធីសាស្ត្រផ្សេងៗទៀត
មជ្ឈមណ្ឌលប្រយុទ្ធប្រឆាំងជំងឺឆ្លងនៃសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការណែនាំលម្អិតៗបន្ថែមលើការប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីគ្រប់គ្រងការឆ្លងនៃវីរុសនេះ។ សេចក្ដីណែនាំនោះបានបង្គាប់ឱ្យគ្រូពេទ្យ និងរាល់បុគ្គលិកសុខភាពចូលពាក់សម្លៀកបំពាក់ការពារ ម៉ាស វ៉ែនតាការពារ និងឧបករណ៍ដង្ហើមចម្រោះផ្សេងៗ (ដូច N95) ហើយអ្នកជំងឺគួរតែត្រូវដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែកក្នុងបន្ទប់ឯកជនមួយ ដើម្បីការពារអ្នកក្រៅពីការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកជំងឺ។

ចំពោះអ្នកដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសដែលកំពុងរងការឆ្លងរីករាលដាលអឹមផក ជាពិសេសក្នុងតំបន់កំណើតនៃជំងឺនេះ គួរតែជៀសវាងការទាក់ទង ឬប៉ះពាល់ជាមួយថនិកសត្វដែលអាចមានផ្ទុកវីរុសដូចជា សត្វកកេរ ថវិកសត្វ ពពួកវានរសត្វដែលមិនមានសណ្ឋានដូចមនុស្ស (ងាប់ ឬនៅរស់) ហើយគួរតែបដិសេធមិនបរិភោគ ឬប៉ះពាល់សាច់សត្វព្រៃជាដាច់ខាត។

នៅអំឡុងការផ្ទុះជំងឺអឹមផកកាលពីឆ្នាំ 2022–2023 អាជ្ញាធរសុខាភិបាលសាធារណៈក្នុងប្រទេសជាច្រើនបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយអប់រំជាសាធារណៈអំពីជំងឺនេះដើម្បីកាត់បន្ថយការរីករាលដាលតទៅមុខទៀត។
អឹមផក: វ៉ាក់សាំង

វ៉ាក់សាំង
ក្រោយពីការសង្កេតមើលអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមក គេរកឃើញថាវ៉ាក់សាំងសម្រាប់ជំងឺអុតទូទៅអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺអឹមផកបាន។ តំហយចុះនៃភាពស៊ាំទៅនឹងវីរុសអុជ​ ឬផកវីរុស​នៅក្នុងសហគមន៍គឺជាកត្តាមួយដែលនាំឱ្យកើនការចម្លងអឹមផកទៅលើមនុស្ស។ ក្នុងន័យនេះ គេបានសន្មតថា ភាពស៊ាំរបស់អ្នកដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំងមុនឆ្នាំ 1980 អាចលែងសូវមានប្រសិទ្ធភាព​ ហើយម្យ៉ាងទៀត យុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំងជំងឺអុតត្រូវបានបិទបណ្ដើរៗនាអំឡុងពេលនោះ ដែលនាំឱ្យអ្នកកើតជំនាន់ថ្មីមិនបានទទួលវា។

គិតត្រឹមខែសីហា​ ឆ្នាំ​ 2024 គេមានប្រភេទវ៉ាក់សាំងចំនួនបួនដែលប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្ការការពារវីរុសអឹមផក តែវ៉ាក់សាំងទាំងនោះនៅមានចំនួនកំណត់ខ្លាំង។​ គួរបញ្ជាក់ដែរថាវ៉ាក់សាំងទាំងបួនប្រភេទត្រូវបានផលិតឡើងដំបូងដើម្បីប្រឆាំងនឹងជំងឺអុត។

 វ៉ាក់សាំង MVA-BN (ឈ្មោះតាមទីផ្សារហៅថា Jynneos, Imvammune ឬ Imvanex) ផលិតនៅប្រទេសដាណឺម៉ាកដោយក្រុមហ៊ុន Bavarian Nordic។ វាបានទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណសម្រាប់ប្រើប្រាស់ប្រឆាំងនឹងអឹមផកនៅទ្វីបអឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា។
​ LC16 ផលិតនៅប្រទេសជប៉ុនដោយក្រុមហ៊ុន KMB Biologics។ វាបានទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណសម្រាប់ប្រើនៅប្រទេសជប៉ុន។
 OrthopoxVac ផលិត​ និងទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណប្រើប្រាស់នៅប្រទេសរុស្ស៊ីដោយមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវរដ្ឋនៃវិសាណូសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រវិចទ័រ។
 ACAM2000​ ផលិត និងទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណប្រើប្រាស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកដោយក្រុមហ៊ុន Emergent BioSolutions។
អឹមផក: វិធីសាស្ត្រផ្សេងៗទៀត

វិធីសាស្ត្រផ្សេងៗទៀត
មជ្ឈមណ្ឌលប្រយុទ្ធប្រឆាំងជំងឺឆ្លងនៃសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការណែនាំលម្អិតៗបន្ថែមលើការប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីគ្រប់គ្រងការឆ្លងនៃវីរុសនេះ។ សេចក្ដីណែនាំនោះបានបង្គាប់ឱ្យគ្រូពេទ្យ និងរាល់បុគ្គលិកសុខភាពចូលពាក់សម្លៀកបំពាក់ការពារ ម៉ាស វ៉ែនតាការពារ និងឧបករណ៍ដង្ហើមចម្រោះផ្សេងៗ (ដូច N95) ហើយអ្នកជំងឺគួរតែត្រូវដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែកក្នុងបន្ទប់ឯកជនមួយ ដើម្បីការពារអ្នកក្រៅពីការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកជំងឺ។

ចំពោះអ្នកដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសដែលកំពុងរងការឆ្លងរីករាលដាលអឹមផក ជាពិសេសក្នុងតំបន់កំណើតនៃជំងឺនេះ គួរតែជៀសវាងការទាក់ទង ឬប៉ះពាល់ជាមួយថនិកសត្វដែលអាចមានផ្ទុកវីរុសដូចជា សត្វកកេរ ថវិកសត្វ ពពួកវានរសត្វដែលមិនមានសណ្ឋានដូចមនុស្ស (ងាប់ ឬនៅរស់) ហើយគួរតែបដិសេធមិនបរិភោគ ឬប៉ះពាល់សាច់សត្វព្រៃជាដាច់ខាត។

នៅអំឡុងការផ្ទុះជំងឺអឹមផកកាលពីឆ្នាំ 2022–2023 អាជ្ញាធរសុខាភិបាលសាធារណៈក្នុងប្រទេសជាច្រើនបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយអប់រំជាសាធារណៈអំពីជំងឺនេះដើម្បីកាត់បន្ថយការរីករាលដាលតទៅមុខទៀត។
អឹមផក: ការព្យាបាល

ការព្យាបាល
ករណីឆ្លងអឹមផកភាគច្រើនមានរោគសញ្ញាស្រាល ហើយអ្នកជម្ងឺអាចជាសះស្បើយពេញលេញក្នុងរយៈពេលពី​ 2 ទៅ 4 សប្តាហ៍។​ ចំពោះជំងឺអឹមផកគឺមិនមានវិធីព្យាបាលជាក់លាក់ណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែថ្នាំប្រឆាំងវីរុសខ្លះដូចជា តេកូវីរីម៉ាត ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាអាចមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការព្យាបាលករណីអឹមផកធ្ងន់ធ្ងរ។ អ្នកជំងឺដែលមានអាការធន់ស្រាលគួរតែនៅឱ្យដាច់ដោយឡែកក្នុងគេហដ្ឋាន រក្សាជាតិទឹក ទទួលទានអាហារឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ និងរក្សាសុខភាពផ្លូវចិត្តឱ្យបានល្អ។

អ្នកជំងឺដែលមានហានិភ័យខ្ពស់នឹងជំងឺនេះច្រើនតែជាកុមារ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ មនុស្សចាស់ និងអ្នកដែលមានប្រព័ន្ធស៊ាំខ្សោយ។ ចំពោះអ្នកជំងឺធ្ងន់ធ្ងរគួរតែចូលសម្រាកក្នុងមន្ទីរពេទ្យដើម្បីទទួលការត្រួតពិនិត្យរោគសញ្ញាបានទៀងទាត់។

ឆ្លងតាមការពិសោធន៍បច្ចេកទេសបានបញ្ជាក់ថាថ្នាំតេកូវីរីម៉ាតគឺមានសុវត្ថិភាពនិងមិនប៉ះពាល់អ្វីធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកជំងឺឡើយ តែការវិនិច្ឆ័យសាកល្បងថ្នាំប្រឆាំងវីរុសតេកូវីរីម៉ាតនៅសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោបានបង្ហាញឱ្យឃើញថាវាមិនមានលទ្ធភាពកាត់បន្ថយរយៈពេលនៃវត្តមានដំបៅអឹមផកចំពោះអ្នកជំងឺប្រភេទក្លាត I នោះទេ។​ តែទោះជាយ៉ាងណា អត្រាស្លាប់សរុបក្រោយការធ្វើតេស្តវិនិច្ឆ័យថ្នាំប្រឆាំងវីរុសលើអ្នកជម្ងឺមានតែ 1.7% ប៉ុណ្ណោះដែលជាអត្រាទាបគួរឱ្យកត់សម្គាល់បើប្រៀបនឹងអត្រាស្លាប់ទូទៅនៅសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោដែលមាន 3.6%។ ទាំងនេះជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ការសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ និងក្រោមការមើលថែទាំដិតដោយពីអ្នកបច្ចេកទេស គឺជាវីធីសាស្ត្រព្យាបាលដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតសម្រាប់អ្នកឆ្លងវីរុសអឹមផក។