navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
បន្ទប់រៀន: ការប្រជែងក្នុងថ្នាក់

ការប្រជែងក្នុងថ្នាក់
thumb|ថ្នាក់រៀនក្នុងវិទ្យាល័យEunan នៃទីក្រុងLetterkennyរបស់ប្រទេសអៀរឡង់
ថ្នាក់រៀនមួយមានភាពច្បាស់លាស់ គឺគេធ្វើការដាក់កំហិតលើការសិក្សារៀនសូត្រ បង្រៀនដោយហាត់ពត់
លត់ដំ និងដាក់សំនួរឲសិស្សធ្វើជាប្រចាំជំនួយឲការបំបែកអ្នកសិក្សាពីក្នុងថ្នាក់ លោកគ្រូ អក្នគ្រូ បញ្ជូលការ
ពិសោធន៍មេរៀន ដែលទាក់ទងនឹងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់សិស្ស។ បច្ចេកទេសរៀនថ្មីៗ គឺគេប្រើនូវឧបករណ៍ដែល
អាចចល័តបាន ដើម្បីធ្វើឲមានភាពងាយស្រួលសំរាប់ការសិក្សាដោយយក ពេលវេលា និងទីកន្លែងណាក៏បាន។

តាមសង្គមអាមេរិកសម្រាប់ការហ្វឹកហាត់ និងការអភិវឌ្ឍន៍ គឺមានការកើនឡើងច្រើនជាង ៤០%របស់សាជីវ
កម្មហ្វឹកហាត់ ហើយភាពផុសផុលយ៉ាងខ្លាំងនេះ មិនមែនតែក្នុងថ្នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ៕
បន្ទប់សារពត៌មាន

បន្ទប់សារពត៌មាន​ គឺកន្លែងសំរាប់យកសារព័ត៌មាន  និង ជាកនែ្លងត្រួតពិនិត្យផ្ទាងផ្ទាត់​ ដែលប្រើពេលវេលាវែងសំរាប់ធើ្វការប្រមូលពត៌មានថ្មី ដើម្បីបោះពុម្ពផ្សាយទៅក្នុង ទស្សនាវដី្តរឺកាសែតរឺផ្សផ្សាយតាមវិទ្យុនិង
កពា្ចក់ទូរទស្សន៏ពេលខ្លះអង្គការវិជា្ញជីវះបាននិយាយអំពីបន្ទប់សារពត៌នៃសារពត័មា។
បន្ទាត់ (ធរណីមាត្រ)

290px|thumb| បន្ទាត់ពណ៌ក្រហម និង បន្ទាត់ពណ៌ខៀវមានមេគុណប្រាប់ទិសដូចគ្នា។ បន្ទាត់ពណ៌បៃតងកាត់បន្ទាត់ទាំងពីរ 
បន្ទាត់ចំនួន គឺជាខ្សែកោងត្រង់មានប្រវែងមិនកំនត់និងមានចំនុចរាប់មិនអស់។ បន្ទាត់អាចត្រូវគេបង្កើតតាមរយះពីរចំនុចផ្សេងគ្នា។ 

នៅក្នុងប្លង់ (វិមាត្រពីរ ឬ​ តំរុយពីរ) បន្ទាត់អាចស្រប ឬ​ កាត់គ្នាត្រង់មួយចំនុច។ នៅក្នុងលំហ (វិមាត្រ៣ឬច្រើន ឬ តំរុយ៣ឬច្រើន) បន្ទាត់អាចស្រប ឬ មិនស្របតែមិនកាត់គ្នា (មិនអាច​បង្កើត​បាន​ប្លង់​មួយ) ឬ កាត់គ្នាត្រង់មួយចំនុច។
បន្ទាត់ (ធរណីមាត្រ): ឧទាហរណ៍

ឧទាហរណ៍ 
នៅក្នុងតំរុយដេកាត បន្ទាត់ត្រូគេសំដែងដោយ​​សមីការលីនេអ៊ែរ (សមីការដឺក្រេទី១) និង អនុគមន៍លីនេអ៊ែរ ។ នៅក្នុងប្លង់ (វិមាត្រ២ ឬ តំរុយ២) សមីការទូទៅ​របស់បន្ទាត់ គឺ

ដែល 

 m​ ជាមេគុណប្រាប់ទិសរបស់បន្ទាត់។

 x ជាអថេរ។

នៅក្នុងលំហ (វិមាត្រ៣) បន្ទាត់មួយត្រូវគេសំដែងដោយសមីការប៉ារ៉ាម៉ែត្រ

ដែល

 x, y, និង z ជាអនុគមន៍ដែលមានអថេរ t ។

 x0, y0, និង z0 តំលៃដើមនៃ : x, y, និង z ។

 a, b, និង c ជាធាតុរបស់វ៉ិចទ័រប្រាប់ទិសនៃបន្ទាត់ (វ៉ិចទ័រ(a, b, c) ស្របនឹងបន្ទាត់)។
បន្ទាត់ (ធរណីមាត្រ): លក្ខណះ

លក្ខណះ 
នៅក្នុងតំរុយ២ ដូចជាប្លង់ បន្ទាត់ពីរផ្សេងគ្នាត្រូវតែ ស្រប ឬ កាត់គ្នាត្រង់ចំនុចមួយ។ តែនៅក្នុងលំហដែលមានតំរុយច្រើន បន្ទាត់ទាំងពីរអាចមិន ស្រប ឬ កាត់គ្នា។

នៅក្នុង R2(តំរុយពីរ) បន្ទាត់ L សំដែងដោយ សមីការលីនេអ៊ែរ 

ដែល

a និង b មិនសូន្យ។
បន្ទាត់ (ធរណីមាត្រ): អង្កត់

អង្កត់ 
[[сделайте нормальный язык]គឺជាផ្នែកមួយនៃបន្ទាត់។

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
បន្ទាត់សេកង់

ស្តាំ|រូបតូច|300px|
បន្ទាត់សេកង់​នៃ​ខ្សែកោង​មួយគឺជា​បន្ទាត់​ដែល​ប្រសព្វ​នឹង​ខ្សែកោង​នោះ​ត្រង់​ពីរ​ចំនុច​។ វាត្រូវបានគេប្រើប្រាស់​ដើម្បី​ប៉ាន់ប្រមាណ​​បន្ទាត់ប៉ះ​ទៅនឹង​ខ្សែកោង​ នៅត្រង់ចំនុច P ណាមួយ​។ ប្រសិនបើ​បន្ទាត់សេកង់​នៃខ្សែកោង​មួយ​ត្រូវ​បាន​កំនត់​ដោយ​ពីរចំនុច P និង Q ដែល P ជាចំនុចនឹង និង Q ជាអថេរ Q ខិតទៅរក P តាមបណ្តោយ​ខ្សែកោង​។​ ទិសដៅ​នៃ​បន្ទាត់​សេកង់​គឺ​ខិត​ជិត​នឹង​ទិសដៅនៃ​បន្ទាត់ប៉ះ​ត្រង់ P ។ ជាលទ្ធផល​នៅពេលដែល Q ខិតជិត P បន្ទាត់សេកង់​អាចត្រូវបានគេ​ចាត់ទុកថា​វា​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​​បន្ទាត់ប៉ះ​។

អង្កត់ធ្នូ​គឺជា​អង្កត់មួយនៃបន្ទាត់សេកង់​ដែលចុងសងខាង​របស់វា​ស្ថិតនៅ​លើ​ខ្សែកោង​។

ក្នុងករណីពិសេសនៃខ្សែកោង​តំណាង​អោយ​អនុគមន៍  មេគុណប្រាប់ទិស​នៃបន្ទាត់ប៉ះ​​គឺជាលីមីតនៃមេគុណប្រាប់ទិសនៃបន្ទាត់សេកង់ ដែល​អោយ​ដោយ​ដេរីវេ​នៃ​អនុគមន៍​នោះ​។
បន្ទាត់សេកង់: ទំនាក់ទំនងរវាងអនុគមន៍សេកង់​និង​បន្ទាត់សេកង់

ទំនាក់ទំនងរវាងអនុគមន៍សេកង់​និង​បន្ទាត់សេកង់ 

thumb|300px|សេកង់  គឺជាចំងាយពីគល់ O ទៅចំនុច Q
សង់រង្វង់ត្រីកោណមាត្រ​ដែលមានផ្ចិតត្រង់គល់ O និង បន្ទាត់ប៉ះទៅនឹងត្រីកោណមាត្រត្រង់ចំនុច  P ដែលមានកូអរដោនេ  (1, 0) ។ គូសបន្ទាត់សេកង់មួយកាត់តាមគល់ O ផ្គុំបានមុំ  ជាមួយនឹងអ័ក្សដេក ។ ចំពោះតំលៃនៃ  ធំជាង  (៩០​ដឺក្រេ) បន្ទាត់សេកង់ប្រសព្វនឹងបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ចំនុច Q មួយ ។ នោះ​សេកង់ត្រីកោណមាត្រ​​នៃ​   គឺស្មើទៅនឹងប្រវែងនៃអង្កត់​នៃ​បន្ទាត់សេកង់​ពីគល់ O ទៅប្រសព្វ​របស់វាជាមួយនឹងបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ចំនុច Q ។
បន្ទាត់សេកង់: តំលៃប្រហែលសេកង់

តំលៃប្រហែលសេកង់ 
230px|

គេមានខ្សែកោង  ក្នុងប្រព័ន្ធកូអរដោនេដេកាត (Cartesian coordinate system) និង ចំនុច P មួយដែលមានកូអរដោនេ  និង ចំនុច Q មួយផ្សេងទៀត 
ដែលមានកូអរដោនេ  ។ នោះមេគុណប្រាប់ទិស m នៃបន្ទាត់សេកង់កាត់តាមចំនុច P និង Q អោយដោយ៖

ជ្រុងខាងស្តាំនៃសមីការខាងលើគឺជា​ផលធៀបញូតុន​ត្រង់ c ។ ដោយ Δx ខិតជិតសូន្យ ផលធៀបនេះខិតទៅជិតតំលៃនៃដេរីវេ  ដោយសន្មតថាមានដេរីវេ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
បន្ទាត់អយល័រ

ក្នុង​ធរណីមាត្រ បន្ទាត់អយល័រ​នៃ​ត្រីកោណ​មួយ​គឺ​ជា​បន្ទាត់​​ដែល​កាត់​តាម​អរតូសង់ ផ្ចិត​នៃ​រង្វង់ចារឹកក្រៅ ទីប្រជុំទំងន់​​ឬ​អ៊ីសូបារីសង់ និង ផ្ចិត​នៃ​រង្វង់អយល័រ​នៃ​ត្រីកោណ​។ បន្ទាត់អយល័រ​ត្រូវបានគេ​ហៅ​ដោយផ្តល់ជា​កិត្តិយលដល់គណិតវិទូ​ស្វីស លេអូណា អយល័រ​​។

ផ្ចិត​នៃ​រង្វង់​អយល័រគឺ​ស្ថិត​​នៅ​ចំ​ចំនុចកណ្តាល​នៃ​អង្កត់​ដែល​បង្កើត​ដោយ​អរតូសង់​និង​ផ្ចិត​នៃរង្វង់ចារឹកក្រៅ​ត្រីកោណ។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត​ចំងាយ​រវាង​ទីប្រជុំទំងន់​និង​អរតូសង់​គឺ​ស្មើនឹង​ពីរដង​នៃ​ចំងាយ​រវាងទីប្រជុំទំងន់​និង​ផ្ចិត​នៃ​រង្វង់​ចារឹក​ក្រៅ។
បន្ទាត់អយល័រ: ភាពកូលីនេអ៊ែរ​គ្នា

ភាពកូលីនេអ៊ែរ​គ្នា 
ប្រសិន H ជាអរតូសង់ G ជាទីប្រជុំទំងន់នៃត្រីកោណ ABC និង  ជាផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ ABC គេបាន៖
  (មានន័យថាចំនុចទាំងបីនេះកូលីនេអ៊ែរនឹងគ្នា (នៅលើបន្ទាត់តែមួយ) ) 

សំរាយបញ្ជាក់
គេមាន​ចំនុច  កំនត់ដោយ 

តាមទំនាក់ទំនងសាលគេបាន 

ដោយ  គឺជាចំនុចកណ្តាល​នៃ  គេបាន 

ហេតុនេះ  នាំអោយ 

តាម​និយមន័យនៃ  បន្ទាត់  គឺជា​មេដ្យាទ័រ​នៃអង្កត់  ហេតុនេះ  ។ ទំនាក់ទំនងវ៉ិចទ័រដែលបានបង្កត់លើនេះ​បង្ហាញ​ថា​បន្ទាត់  ក៏​កែង​នឹង​អង្កត់  ដែរ។ ហេតុនេះបន្ទាត់  គឺជា​កំពស់នៃត្រីកោណ  ។

សំរាយបញ្ជាក់ដូចគ្នាដែរគេបាន  និង  គឺជាកំពស់នៃត្រីកោណ  ហេតុនេះ  គឺ​ជា​ចំនុច​ស្ថិត​នៅ​លើ​កំពស់នៃត្រីកោណ (ជាចំនុចប្រសព្វរវាងកំពស់ទាំងបីនៃត្រីកោណ) ដែលគេហៅថា​អរតូសង់ តាងដោយ  ។

គេបាន 

តាម​ទំនាក់ទំនងសាល គេបាន 

ម្យ៉ាងវិញទៀត  (កណី  គឺជាទីប្រជុំទំងន់នៃត្រីកោណ )

ចុថងក្រោយគេទទួលបាន  នេះបង្ហាញថា ;  និង  ស្ថិតនៅលើបន្ទាត់តែមួយ (កូលីនេអ៊ែរ​នឹងគ្នា) តាមលំដាប់រៀងគ្នា។ 
frame|កណ្តាល|
បន្ទាត់អយល័រ: ពិពណ៌នា

ពិពណ៌នា 
thumb|right|300px| ​
ក្នុង​រូបភាព​ខាង​ស្តាំ​បន្ទាត់អយល័រ​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ដោយ​ពណ៌​ក្រហម។ វាកាត់​តាម​ទីប្រជុំទំងន់ (ពណ៌ទឹកក្រូច); អរតូសង់ (ពណ៌ខៀវ); រង្វង់ចារឹកក្រៅ (ពណ៌បៃតង); និង ផ្ចិតនៃរង្វង់អយល័រ​ឬ​រង្វង់ចំនុច៩ (ពណ៌ក្រហម)។

 នៅឆ្នាំ ១៧៦៧ អយល័រ​បានបង្ហាញថា​ក្នុង​ត្រីកោណ​មួយ អរតូសង់ ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ ទីប្រជុំទំងន់ និង​ផ្ចិតនៃរង្វង់អយល័រ(រង្វង់ចំនុច៩) គឺកូលីនេអ៊ែរ​នឹងគ្នា។ ចំពោះ​ត្រីកោណសម័ង្ស ចំនុច​ទាំង​បួន​នេះគឺ​ត្រួតស៊ីគ្នា​ ប៉ុន្តែចំពោះ​ត្រីកោណប្រភេទ​ផ្សេងទៀត​ចំនុចទាំង​បួន​នេះ​មិនត្រួតស៊ីគ្នា​ និង បន្ទាត់អយល័រ​គឺកំនត់ដោយ​ចំនុចពីរ​ក្នុងចំនោម​ចំនុច​ទាំង​បួន​នេះ ។
  ផ្ចិត​នៃ​រង្វង់​អយល័រ​ស្ថិត​នៅ​លើ​បន្ទាត់​អយល័រ​ចន្លោះ​អរតូសង់​និង​ផ្ចិត​នៃ​រង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ និង​ចំងាយ​ពី​ទីប្រជុំទំងន់​ទៅផ្ចិតរង្វង់ចារឹកក្រៅ​គឺ​ស្មើ​នឹង​កន្លះ​ដង​នៃ​ចំងាយ​​ពី​ទីប្រជុំទំងន់​នៃ​ត្រីកោណ​ទៅ​អរតូសង់​។ 
ប្រសិនបើយើងតាង H ជាអរតូសង់; G ជាទីប្រជុំទំងន់នៃត្រីកោណ ABC  និង  ជាផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ ABC នោះគេបាន 
  ឬគេអាចសរសេរ 

តាមសំរាយបញ្ជាក់ខាងលើ 
  គេបាន
បន្ទាត់អយល័រ: បន្ទាត់អយល័រ​ក្នុង​កូអរដោនេទ្រីលីនេអ៊ែរ

បន្ទាត់អយល័រ​ក្នុង​កូអរដោនេទ្រីលីនេអ៊ែរ 
 តាង A, B, C ជាមុំ​កំពូលនៃត្រីកោណ និងតាង  x : y : z គឺជាចំនុចផ្សេងគ្នាក្នុងកូអរដោនេទ្រីលីនេអ៊ែរ នោះគេបានសមីការចំពោះបន្ទាត់អយល័រគឺ

 ម្យ៉ាងវិញទៀត​គេ​អាច​តំណាង​បន្ទាត់អយល័រ​ជា​អនុគមន៍ប៉ារ៉ាម៉ែត្រ t ។ ផ្តើមចេញពីផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ (ជាមួយ​នឹង​កូអរដោនេទ្រីលីនេអ៊ែរ )  និង​អរតូសង់ (ជា​មួយ​នឹង​កូអរដោនេទ្រីលីនេអ៊ែរ   រាល់ចំនុចនៅលើបន្ទាត់អយល័រ លើកលែងតែអរតូសង់ចេញ ផ្ទៀងផ្ទាត់នឹងទំនាក់ទំនង៖

ចំពោះគ្រប់ t ។

ឧទាហរណ៍៖
 ទីប្រជុំទំងន់ = 
 ផ្ចិតរង្វង់អយល័រ = 
 ចំនុចឡុងសម (De Longchamps point) = 
 ចំនុចអយល័រអនន្ត =
បន្ទាត់អយល័រ: ចំនុច​ពិសេស​នៅ​លើ​បន្ទាត់​អយល័រ

ចំនុច​ពិសេស​នៅ​លើ​បន្ទាត់​អយល័រ 
ចំនុច​ពិសេស​នៅ​លើ​បន្ទាត់​អយល័ររួមមាន៖

១) ផ្ចិត​រង្វង់ចារឹកក្រៅ​ត្រីកោណ

២) អរតូសង់​នៃ​ត្រីកោណ

៣) ទីប្រជុំទំងន់​នៃ​ត្រីកោណ

៤) ចំនុចដឺឡុងសម (De Longchamps point)
ចំនុចដឺឡុងសម​នៃ​ត្រីកោណ​គឺជា​​ចំនុចឆ្លុះនៃ​អរតូសង់​ធៀបនឹង​ផ្ចិត​រង្វង់ចារឹកក្រៅ។ ចំនុច​នេះ​តាង​ដោយ​អក្សរ L​ ដែលផ្ទៀងផ្ទាត់ទំនាក់ទំនង
 

៥) ផ្ចិត​រង្វង់៩ចំនុច (រង្វង់​៩​ចំនុច = រង្វង់ចំនុច៩ = រង្វង់​អយល័រ)
ផ្ចិត រង្វង់​៩​ចំនុច​ចំពោះ​ត្រីកោណ
ជាចំនុចកណ្តាលនៃជ្រុងនិមួយៗរបស់ត្រីកោណ
 ជាទំរនៃកំពស់និមួយៗដែលគូសចេញពីកំពូលទាំងបីមកកែងនឹងជ្រុងឈមនិមួយៗ
 ជាចំនុចកណ្តាលរវាងអរតូសងនិងកំពូលត្រីកោណ
រង្វង់​ដែល​កាត់​តាម​៩​ចំនុច​នេះ​ហៅថា​រង្វង់៩ចំនុច។ ផ្ចិត​នៃ​រង្វង់​នេះ​ត្រូវ​គ្នា​នឹង​ចំនុចកណ្តាល​រវាង​ផ្ចិត​រង្វង់ចារឹកក្រៅ​​និង​អរតូសង់​នៃ​ត្រីកោណ​។
បន្ទាត់អយល័រ: បន្ទាត់អយល័រ​ចំពោះ​ត្រីកោណ​ពិសេស

បន្ទាត់អយល័រ​ចំពោះ​ត្រីកោណ​ពិសេស 
១)  ត្រីកោណកែង
 :បន្ទាត់អយល័រ​ចំពោះ​ត្រីកោណ​កែង​គឺជា​បន្ទាត់ដែល​កាត់តាម​កំពូលដែលជាមុំកែង​និងចំនុចកណ្តាល​និង​អ៊ីប៉ូតេនុស។ ករណី​នេះ​ផ្ចិត​នៃ​រង្វង់ចារឹកក្រៅ​ត្រីកោណ​គឺ​ស្ថិត​នៅចំ​ចំនុចកណ្តាល​នៃ​អ៊ីប៉ូតេនុស និង អរតូសង់​គឺ​​ស្ថិត​នៅ​ចំ​កំពូល​មុំកែង។

២) ត្រីកោណសម័ង្ស
 ចំពោះ​ត្រីកោណ​សម័ង្ស​ ដោយសារតែ​អរតូសង់ ទីប្រជុំទំងន់ និង ផ្ចិតរង្វង់ចារឹកក្រៅ ត្រួតស៊ីគ្នា (ស្ថិតនៅចំចំនុចតែមួយ) គេមិនអាចអោយនិយមន័យវាបានទេ។

៣)  ត្រីកោណសមបាត
 ចំពោះ​ត្រីកោណ​សមបាត បន្ទាត់​អយល័រគឺជា​មេដ្យាន​ដែលគូសចេញពីកំពូលនៃ​មុំ​ចន្លោះ​ជ្រុងដែលមានរង្វាស់ស្មើគ្នា។ ចំពោះត្រីកោណសមបាត​បន្ទាត់​អយល័រ​មាន​លក្ខណៈ​សរុប​ដូច​ខាងក្រោម៖
 ជា​មេដ្យាន​ដែល​ឈមនឹង​មុំ​រវាង​ជ្រុង​ដែល​មាន​រង្វាស់​ស្មើគ្នា
 ជា​បន្ទាត់កែង​ដែលគូសចេញពី​កំពូល​នៃមុំ​រវាង​ជ្រុង​ដែល​មាន​រង្វាស់​ស្មើគ្នា
ជាបន្ទាត់ពុះមុំ (បន្ទាត់​ដែល​ពុះចែក​មុំ​មួយ​ជា​ពីរ​ស្មើគ្នា) នៃ​ជ្រុងកែង
ជាបន្ទាត់ពុះមុំនៃមុំ​រវាង​ជ្រុង​ដែល​មាន​រង្វាស់​ស្មើគ្នា

៤)  ត្រីកោណផ្ចិតក្រៅ (Excenter triangle)
ត្រីកោណផ្ចិតក្រៅ​ជាត្រីកោណដែល​បង្កើត​ដោយ​ផ្ចិតក្រៅ​ (Excenter) ទាំងបី​នៃ​ត្រីកោណ​។ បន្ទាត់អយល័រ​នៃ​ត្រីកោណនេះ​គឺ​ជា​បន្ទាត់​ដែល​កាត់​តាម​ផ្ចិត​រង្វង់ចារឹកក្រៅ និង ផ្ចិតរង្វង់ចារឹកក្នុង​ត្រីកោណ​។
បន្ទាត់អយល័រ: ឧទាហរណ៍

ឧទាហរណ៍ 
១) ប្រសិនបើ​បន្ទាត់​អយល័រ​កាត់តាម​កំពូល​នៃ​ត្រីកោណ ចូរស្រាយបំភ្លឺថា​ត្រីកោណនេះជាត្រីកោណកែង ឬ ជាត្រីកោណសមបាត។

តាង A ជាកំពូលដែលបន្ទាត់អយល័រកាត់តាម។ គេបានផ្ចិត O នៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណស្ថិតនៅលើបន្ទាត់ AG ។ មានពីរករណីចំពោះ O គឺ

១) ករណី O ស្ថិតនៅលើជ្រុងនៃត្រីកោណ
 តាម​ទ្រឹស្តីបទមុំចារឹកក្នុង គេបានត្រីកោណ ABC ជាត្រីកោណកែង។

២) ករណី O មិនស្ថិតនៅលើជ្រុងនៃត្រីកោណ

ករណី​នេះ​បន្ទាត់ពុះមុំ​កែង​​នឹង BC និង មេដ្យាន​គូសចេញ​ពី​កំពូល A មក​ជ្រុង BC គឺ​ត្រួតស៊ីគ្នា។ គេ​បាន​ត្រីកោណ ABC ជាត្រីកោណសមបាត។

២) ប្រសិនបើ​បន្ទាត់អយល័រ​​ស្រប​នឹងជ្រុង BC នៃ​ត្រីកោណ ABC ។ ចូរបង្ហាញថា  ។

ស៊ុម|ស្តាំ|បន្ទាត់អយល័រ ; រង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ ; ទីប្រជុំទំងន់ G; អរតូសង H  ...
 តាង P ចំនុចប្រសព្វរវាង AG និង BC ។
 តាង R ជា​កាំ​នៃ​រង្វង់ចារឹកក្រៅ​ត្រីកោណ។
 តាង  និង  ។

តាមសម្មតិកម្ម  គេបាន  និង ត្រីកោណ OPB ជាត្រីកោណកែង តាម​ទ្រឹស្តីបទការ៉េបី គេបាន
 

ដោយជំនួស  គេបាន
 

តាម​ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស​ គេបាន
 

ដោយជំនួសតំលៃ a និង R ក្នុង  រួចចែក  និង  គេបាន
 

ដោយ  និងតាម​ទ្រឹស្តីបទផលបូក គេបាន (**) 
 
 

ដោយចែកសមីការនេះនឹង​  គេបាន
  

តាង  គេបាន
  ឬ 

គេបាន 
........

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
បន្ទាយ

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Casale_Monferrato_map_%28018_003%29.jpg/220px-Casale_Monferrato_map_%28018_003%29.jpg|រូបភាពតូច| នៅក្នុងផែនការសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរនៃទីក្រុងដ៏រឹងមាំនៃ កាសាលី ម៉ុនហ្វេរ៉ាតូ ប្រាសាទ​ជា​សំណង់​រាង​ផ្កាយ​ធំ​នៅ​ខាង​ឆ្វេង។ Monferrato បន្ទាយគឺជា រចនាសម្ព័ន្ធរាងផ្កាយ ដ៏ធំនៅខាងឆ្វេង។
ទីប្រជុំជន គឺជាតំបន់ការពារស្នូលនៃទីក្រុង ឬទីក្រុង។ វាអាចជា ប្រាសាទ បន្ទាយ ឬមជ្ឈមណ្ឌលរឹងមាំ។ ពាក្យនេះគឺជាផ្នែកតូចមួយនៃ "ទីក្រុង" មានន័យថា "ទីក្រុងតូច" ព្រោះវាជាផ្នែកតូចមួយនៃទីក្រុងដែលវាជាស្នូលការពារ។

នៅក្នុង បន្ទាយ ដែលមាន បន្ទាយ បន្ទាយគឺជាផ្នែកដ៏រឹងមាំបំផុតនៃប្រព័ន្ធ ជួនកាលល្អនៅខាងក្នុងជញ្ជាំងខាងក្រៅ និងបន្ទាយ ប៉ុន្តែជារឿយៗបង្កើតបានជាផ្នែកនៃជញ្ជាំងខាងក្រៅសម្រាប់ជាប្រយោជន៍ដល់សេដ្ឋកិច្ច។ វាត្រូវបានដាក់ជាខ្សែការពារចុងក្រោយ ប្រសិនបើសត្រូវរំលោភលើធាតុផ្សំផ្សេងទៀតនៃប្រព័ន្ធការពារ។ មុខងាររបស់ប៉ូលីស និងកងទ័ព ក៏ដូចជា បន្ទាយទាហាន ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងបន្ទាយ។
បន្ទាយព្រៃនគរ

បន្ទាយព្រៃនគរ គឺជាសំណង់ប្រាសាទបុរាណមួយដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃខេត្តកំពង់ចាម ប្រទេសកម្ពុជា ។

គេ​ស្គាល់​ក្នុង​ស្រុក​ថា​ជា​ប្រាសាទ "វត្ត​នគរ​ក្នុង​ឃុំ​កំពង់សៀម" ឬ "វត្ត​អង្គរ" មាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល២គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ទីរួមខេត្ត​កំពង់ចាម ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងពីថ្មភក់និងថ្មបាយក្រៀម ហើយមានអាយុកាលតាំងពីឆ្នាំចុងក្រោយនៃរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។ វា​មាន​ប្រាង្គ​កណ្តាល​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ​ជញ្ជាំង​ថ្មបាយក្រៀម​ចំនួន​បួន។ ប្រាង្គកណ្តាលនៃប្រាសាទវត្តនគរត្រូវបានតុបតែងដោយគំនូរលក្ខណៈនៃប្រាសាទបាយ័នជាមួយនឹងរូបព្រះពុទ្ធសាសនានៅលើជើងទម្រ។

រូបភាពតូច| ផ្នែកខាងក្នុងនៃវត្តនគរបាជ័យ
Ensemble de Banteay Prei Nokor - UNESCO World Heritage Centre
បន្ទាយលង្វែក

រូបភាពតូច|បន្ទាយលង្វែកដែលបង្ហាញនៅចំកណ្តាលនៃរូបគំនូរនេះ ហ៊ុំព័ទ្ធដោយភ្នំ ឫស្សី ព្រៃ និងទន្លេមួយ។
ក្នុងរាជ្យព្រះអង្គចន្ទទី១ រាជធានីតាំងនៅក្រុងមានជ័យ ខេត្តពោធិ៍សាត់ រួចប្តូរមកក្រុងលង្វែកវិញ។ ព្រះបាទចន្ទរាជា ឬ ព្រះអង្គចន្ទទី១ ជាអនុជពៅឝ្រីឝៅគន្ធបទ ឬជាបុត្រធម្មរាជា។ ពេលដែលស្តេចកន ធ្វើគត់ស្រីសុគន្ធបទនៅបន្ទាយស្ទឹងសែននៅឆ្នាំ ១៥១២ ពញាចន្ទនៅក្រុងអយុធ្យានៅឡើយ។ ក្នុងពេលធ្វើសង្គ្រាមជាមួយស្តេចកន មន្ត្រី និង រាស្រ្តសុំ អោយព្រះអង្គចន្ទឡើងសោយរាជ្យ ទ្រង់ក៏យល់ព្រម។ទ្រង់ជាស្តេចមួយអង្គដ៏ល្បីល្បាញដែលបានរំដោះដីខ្មែរភាគខាងលិចពីសៀម។ ក្រៅពីបន្ទាយលង្វែក ទ្រង់បានកសាងវត្តអារាមជាច្រើននៅ ខែត្រពោធិ៍សាត់ បរិបូណ៍ ជួសជុលវត្តនៅឧដុង្គមានវត្តលើភ្នំរាជទ្រព្យជាដើម (ព្រះពុទ្ធរូបចូលព្រះនិពា្វន) វត្តត្រឡែងកែងនៅក្នុងបន្ទាយលង្វែក ដែលស្ថិតនៅលើទួលមួយកន្លែង មានរាងជាជើងក្អែកក្នុងវិហារនេះតម្កល់ព្រះពុទ្ធរូបត្រឡែងកែងគឺ ព្រះពុទ្ធរូបបួនអង្គ គង់ឈរទល់ព្រះខ្នងនឹងគ្នា ហើយបែរព្រះភក្ត្រទៅទិសទាំងបួន ហើយនឹងបានកសាងបដិមា ត្រឡែងកែងរូបព្រះគោ។ ប្រមូលអ្នកប្រាជ្ញ បណ្ឌិត កវីអោយចងក្រង និងសរសេរគម្ពីរក្បួនច្បាប់គ្រប់ប្រភេទ សម្រាប់កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ។ តែគួរអោយស្តាយនៅឆ្នាំ ១៥៦៦ ទ្រង់ក៏សោយទិវង្គត អដ្ឋិធាតុតម្កល់ទុកលើភ្នំព្រះរាជទ្រព្យwww.spktliv.com។
បន្ទាយលង្វែក: ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និងការសាងសង់

ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និងការសាងសង់ 
បន្ទាយលង្វែកជាកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដ៏ជូរចត់ ស្ថិតនៅស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ បន្ទាយនេះសង់ដោយ ព្រះបាទចន្ទរាជា ក្រោយពីព្រះអង្គវាយឈ្នះស្ដេចកន នៅឆ្នាំ១៥២៦។ ពេលនោះព្រះចន្ទរាជា (នាមសម្រាប់រាជ្យ ព្រះបរមរាជាចន្ទរាជា) ត្រឡប់មកពីធ្វើសង្គ្រាមជាមួយស្ដេចកន ក្នុងខេត្តត្បូងឃ្មុំ(ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តកំពង់ចាម) បានយាងមកគង់នៅបន្ទាយមានជ័យ (ខេត្តពោធិ៍សាត់) បានបញ្ជាឲ្យអ្នកមេការ មន្ត្រី ឧកញ៉ាបតី ចាត់ចែងកេណ្ឌប្រជានុរាស្ត្រ កាប់ឈើ ជញ្ជូនថ្ម រែកដី ដើម្បីសាងសង់បន្ទាយលង្វែក និងព្រះបរមរាជវាំង។ ក្រុមមេការ ឲ្យគេជីកបុកឫសរៀបថ្ម៦ហត្ថ ជុំវិញបន្ទាយជាបីជ្រុង ហើយលើកដីច្រុះក្ដារធ្វើបន្ទាយនេះ កម្ពស់១៤ហត្ថ កម្រាស់ខ្នងលើ១០ហត្ថ ជើងទេរខាងក្រោម២២ហត្ថ ឯជ្រុងទី៤គឺទន្លេ។ ព្រះអង្គធ្វើកំពែងការពារ៥ជាន់ ព្រមទាំងដាំឫស្សីយ៉ាងក្រាស់(កម្រាស់២សិន) ហើយមានទ្វារធំ៨ ក្នុងទ្វារនីមួយៗមានសើនមួយ។ សើនទាំង៨មានកម្ពស់២២ហត្ថសម្រាប់ដាក់កាំភ្លើងធំ។ រីឯខាងក្នុងបន្ទាយទាំង៥ជាន់ ដាក់សុទ្ធទាហានកាំភ្លើងច្រូង (កាំភ្លើងវែង)។ ក្នុងកំពែងជាន់ទី១ ដាក់សុទ្ធតែទាហានកងកាំភ្លើងធំ ហើយនៅមុខកំពែងនេះ មានរោងដំរី និងរោងសេះ។ កំពែងទី២ ដាក់សុទ្ធតែទាហានកងកាំភ្លើងវែង និងសាលាជំនុំ សាលាដំបូង និងសាលាឧទ្ទរណ៍។ ក្នុងកំពែងទី៣ ដាក់សុទ្ធទាហានអាវុធខ្លី ដាវ ផ្គាក់ កាំបិត។ ក្នុងកំពែងទី៤ដាក់សុទ្ធតែទាហានរក្សាព្រះអង្គ រោងល្ខោន និងព្រះពន្លាទតល្ខោន។ ក្នុងកំពែងទី៥ តាំងរោងបញ្ចក្សេត្រ និងដំណាក់សំរិទ្ធ វិមានកំសាន្ត ភិរម្យក្រុមបារគូ បុរោហិត និងក្រុមមហាតលិកនៅ។ នៅក្នុងកំពែងនេះដែរ មានព្រះបរមរាជវាំងកំពូលប្រាំបិតមាស និងលាបម្រ័ក្សណ៍[៣] គឺសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រាធិរាជផ្ទុំ ហើយមានតម្កល់វត្ថុសក្តិសិទ្ធិ គឺពឮព្រះគោ ឬព្រះត្រលែងកែង និងព្រះគោចំនួន១២ ដែលនៅក្នុងពោះគោទាំងនោះ មានរក្សាទុកនូវគម្ពីរក្បួនសាស្ត្រា... ដ៏មានតម្លៃលើសលប់។ ហើយក៏មានផ្ទះស្រីស្នំក្រមការ បុត្រាបុត្រី និងមានឃ្លាំងធំៗ ដូចជា ឃ្លាំងស្រូវអង្ករ អំបិលប្រហុក ត្រីងៀត ត្រីឆ្អើរ និងឃ្លាំងសាស្ត្រាវុធ។ បន្ទាយលង្វែកមានទទឹងប្រវែង២គីឡូម៉ែត និងបណ្ដោយប្រវែង៣គីឡូម៉ែត ហើយចំណាយពេលសាងសង់ ចំនួន៣ឆ្នាំ(១៥២៧ - ១៥២៩)កែវ ច័ន្ទបូរណ៍។
បន្ទុកអគ្គីសនី

បន្ទុកអគ្គីសនី គឺជាលក្ខណៈសំគាល់គ្រឹះ​របស់រូបធាតុ​ដែលអាចអោយយើងកំនត់អំពី​លក្ខណៈអន្តរកម្មអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចរបស់វា។ បន្ទុកអគ្គីសនីបង្កើត​និងទទួលរងឥទ្ធិពលពីដែនអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច។ អន្តរកម្មរវាងបន្ទុកមានចលនា​នឹងដែនអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច​បង្កើតជាកំលាំងអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចដែលជាកំលាំង១ក្នុងចំនោមកំលាំងគ្រឹះ​ទាំង៤។ ចលនារបស់បន្ទុកអគ្គីសនី​បង្កើតជាចរន្តអគ្គីសនី។
បន្ទុកអគ្គីសនី: សេចក្ដីផ្ដើម

សេចក្ដីផ្ដើម 
បន្ទុកអគ្គីសនីជាសញ្ញាណអរូបី ប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងម៉ាស់ដែរ ដែលអាចអោយយើងពន្យល់ពីបាតុភូតមួយចំនួន។ ខុសគ្នាពីម៉ាស់ បន្ទុកអគ្គីសនី​អាចមានទំរង់២ផ្ទុយគ្នាគឺ វិជ្ជមាន និង អវិជ្ជមាន។ បន្ទុកអគ្គីសនីដែលមានធម្មជាតិដូចគ្នា​ច្រានគ្នាចេញ ហើយបន្ទុកដែលមានធម្មជាតិ(សញ្ញា)ផ្ទុយគ្នាទាញគ្នាចូល។ យើងហៅបាតុភូតនេះថា អន្តរកម្មអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច។ បាតុភូតនេះត្រូវបានពន្យល់ដោយរូបមន្តក្នុងច្បាប់គូឡុំ ដែលបានចែងថា​កំលាំងអេឡិចត្រូស្ដាទិច​រវាងបន្ទុកអគ្គីសនីទាំង២​សមាមាត្រនឹងផលគុណបន្ទុកទាំង២​និងច្រាស់សមាមាត្រនឹងការ៉េរបស់ចំងាយ​របស់វាទាំង២។ អន្តរកម្មរវាង​បន្ទុកអគ្គីសនី​និងដែនអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចបង្កើតបានជាកំលាំងអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច ដែលជាកំលាំង១ក្នុងចំនោមកំលាំងគ្រឹះ​ទាំង៤។

បន្ទុកអគ្គីសនីអាចវាស់បានដោយផ្ទាល់ដោយប្រើអេឡិចត្រូម៉ែត្រ និងដោយប្រយោលដោយហ្គាល់វ៉ាណូម៉ែត្របាលីស្ទីក។ ខ្នាតរបស់វាគឺគូឡុំ។ ១គូឡុំជាបរិមាណបន្ទុកអគ្គីសនីដែល​ឆ្លងកាត់ផ្ទៃមុខកាត់របស់ខ្សែចំលងដឹកនាំចរន្តអគ្គីសនី១អំពែរ ក្នុងរយៈពេល១វិនាទី។ គេនិយមប្រើអក្សរ Q ជានិមិត្តសញ្ញា​របស់បន្ទុកអគ្គីសនី។
រូបធាតុទាំងអស់កើតឡើងពីបន្សំប្រូតុង​និងអេឡិចត្រុង​ដែលមានផ្ទុកបន្ទុកអគ្គីសនីស្មើគ្នាគឺបន្ទុកបឋមe តែមានសញ្ញាផ្ទុយគ្នា។ ខ្វក មានបន្ទុកអគ្គីសនីប្រភាគ −1⁄3 ឬ+2⁄3 e។ អង់ទីភាគល្អិតសមមូលនឹងភាគល្អិតទាំងនេះ(ប៉ូស៊ីត្រុង អង់ទីប្រូតុង អង់ទីខ្វក មានបន្ទុកផ្ទុយ។ ក្រៅពីនេះនៅមានភាគល្អិតផ្ទុកបន្ទុកអគ្គីសនីផ្សេងទៀតដែរ។ 

ពេលគេសិក្សាពីអង្គធាតុផ្ទុកបន្ទុកអគ្គីសនីនៅនឹងថ្កល់មួយ គេនិយាយពីអេឡិចត្រូស្តាទិច។ ពេលដែលបន្ទុកសរុបរបស់វាសូន្យ វាអាចមានរាយប៉ាយមិនស្មើសាច់(ឧទាហរណ៍ដោយសារ​ដែនអគ្គីសនីខាងក្រៅ
ឬចលនាម៉ូលេគុល) គេនិយាយថាអង្គធាតុនោះរងប៉ូលកម្មអេឡិចត្រូស្តាទិច។ បន្ទុកដែលកើតឡើងពីប៉ូលកម្មនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសំព័ន្ធបន្ទុកអគ្គីសនី។ ចលនារបស់បន្ទុកអគ្គីសនី(ឧទាហរណ៍ចលនារបស់អេឡិចត្រុងក្នុងលោហៈ)​តាមទិសដៅកំនត់មួយ​ត្រូវបានគេអោយឈ្មោះថាចរន្តអគ្គីសនី។
ធម្មជាតិពិតរបស់បន្ទុកអគ្គីសនី​ត្រូវបានស្នើដោយ​ម៉ៃឃើល ហ្វារ៉ាដេយ នៅក្នុងពិសោធអគ្គីសនីវិភាគរបស់គាត់ និងត្រូវបានស្រាវបញ្ជាក់ដោយលោក រ៉ូបឺត អាន់ឌ្រូ មីលីខាន់(Robert Andrews Millikan) នៅក្នុងពិសោធន៍​របស់គាត់ (ពិសោធន៍លើតំនក់ខ្លាញ់)។
បន្ទុកអគ្គីសនី: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
បន្ទុកអគ្គីសនី​ត្រូវបានរកឃើញដោយ​ជនជាតិក្រិចបុរាណ ដែលបានសង្កេតឃើញថា​ការកកិតរបស់រោមសត្វ ជាមួយសារធាតុផ្សេងៗ បង្កើតជាភាពអលំនឹងរបស់បន្ទុកអគ្គីសនី (បាតុភូតអគ្គីសនីកម្មដោយកកិត) ។ ជនជាតិក្រិចក៏បានសំគាល់ឃើញថា​ឡេវធ្វើអំពីអំប៊្រឹ ផ្ទុកបន្ទុកអគ្គីសនី​អាចឆក់ទាញវត្ថុស្រាលៗដូចជាសរសៃសក់បាន។ ពួកគេក៏ឃើញផងដែរថាបើសិនជាគេកកិតអំប៊្រឹ រយៈពេលយូរ គេអាចបានបន្សាយផ្កាភ្លើង។

នៅឆ្នាំ១៦៧៥ រ៉ូបឺត បូយ(Robert Boyle) បានពោលថា​មានការទាញចូលរឺច្រានដោយអគ្គីសនី​អាចឆ្លងកាត់សុញ្ញកាស។ នៅឆ្នាំ១៧២៩ ស្ទេហ្វិន ហ្គ្រេយ(Stephen Gray) បានចាត់ថ្នាក់រូបធាតុជា​កុងឌុចទ័រ​និងអ៊ីសូឡង់។ នៅឆ្នាំ១៧៣៣ សាល ហ្វ្រង់ស័រ ឌុយ ហ្វាយ(Charles François du Fay) បានលើកសំនើថា​អគ្គីសនីមាន២ប្រភេទ​ដែលអាច​លុបគ្នាទៅវិញទៅមក។ នៅឆ្នាំ១៨៣៨ ម៉ៃឃើល ហ្វារ៉ាដេយ​បានបង្ហាញថា​ ការបែកចែកប្រភេទអគ្គីសនី​ជា អគ្គីសនីស្តាទិច អគ្គីសនីចរន្ត និង ជីវអគ្គីសនី មិនត្រឹមត្រូវទេ និងបានថាអ្វីៗទាំងអស់នោះ​មានបុព្វហេតុពីអគ្គីសនីតែមួយប្រភេទ ដែលមានប៉ូលកម្មផ្ទុយគ្នា២៖ វិជ្ជមាន និង អវិជ្ជមាន។
បាតុភូតប្រចាំថ្ងៃ
យកក្រាសជ័រទៅសិតសក់(ស្ងួត) នៅពេលមានអាកាសធាតុស្ងួត ក្រាសនោះនឹងផ្ទុកបន្ទុកអគ្គិសនី។
នៅពេលដែលអ្នកដោះស្បែកជេីង(ជេីងស្ងួត) ចេញរួចដេីរកាត់កម្រាលព្រំនីឡុង ជេីងរបស់អ្នកនឹងផ្ទុកបន្ទុកអគ្គិសនី។

នៅស.វទី១៨ អគ្គីសនី​ត្រូវបានគេនិយមសិក្សា។។
បន្លែផ្លែឈើ

បន្លែ និង ​ផ្លែឈើ​ ​ផ្ដល់​នូវ ជីវជាតិ (វីតាមីន)​ និង ​អំបិល​ខនិជ​ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​ចំពោះ​សុខភាព និង មាន​សារធាតុ​ចិញ្ចឹម​ចាំ​បាច់​ដែល​អាច​​ជួយ​ការពារ​ជំងឺ​បាន​ទៀត​ផង។
 350pxបន្លែផ្លែឈើជាប្រភពនៃវិតាមីននិងសារធាតុចិញ្ចឹម​ជួយអោយសុខភាពល្អ និងការពារជំងឺ
បន្លែផ្លែឈើ: ​ប៉ោម

​ប៉ោម
​ផ្លែប៉ោម​មានជីវជាតិ-ក (​វីតាមីន ​A) និង​ ជីវជាតិ-គ (វីតាមីន​C) កាល់ស្យូម​ ហ្វូសហ្វ័រ​ និង​សារធាតុ​ហ្វ្លាវ៉ូណយ​ ដែល​ជួយ​ពង្រឹង​ដំណើរការ​នៃ​វីតាមីន​C ទប់​ស្កាត់​រ៉ាឌីកាល់​សេរី​ ការពារ​ជំងឺ​មហារីក​បន្ថយ​សម្ពាធ​ឈាម​ និង​រោគ​បេះដូង។
បន្លែផ្លែឈើ: ក្រូចឃ្វិច

ក្រូចឃ្វិច
right|100px
ផ្លែក្រូចឃ្វិច ​១០០​ក្រាម​ ផ្ដល់​វីតាមីន​​ C ៤២​ មិល្លីក្រាម​ផ្ដល់​វីតាមីន​A ខ្ពស់​៤.០០០​អាយយូ​ ហើយ​ថែម​ទាំង​មាន​វីតាមីន​B និង​កាក​សរសៃ​ជា​ច្រើន​មហាសាល​ទៀត។ បើ​អ្នក​ទុក​វា​ជា​មុខ​ម្ហូប​ប្រចាំ​ខ្លួន​ នោះ​ពាក្យ​ថា​ ទល់​លាមក​រោគ​ផ្ដាសាយ​ កូឡេស្ដេរ៉ូល​ខ្ពស់​នឹង​មិន​មាន​ថ្ងៃ​​បាន​មក​បៀតបៀន​​អ្នក​ឡើយ។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ វា​​ក៏​ជួយ​ឲ្យ​ឆ្អឹង​រឹងមាំ​ ការពារ​​ក្រួស​ក្នុង​​តម្រង​នោម​ ការពារ​មហា​រីក​​ពោះវៀន​ធំ​ និង​​ ធ្វើ​ឲ្យ​រាងកាយ​ឆាប់​ស្រាកស្រាន្ត​ពី​រោគ​បេះដូង​បាន​ទៀត​ផង។
បន្លែផ្លែឈើ: ស្ត្របឺរី

ស្ត្របឺរី
right| 100px
ផ្លែស្ត្របឺរីមាន​វិតាមីន​ C វីតាមីន​A ហ្វូសហ្វ័រ​កាល់ស្យូម​ ជួយ​ការពារ​​ការ​កកើត​ជំងឺ​មហារីក​ និង​រោគ​ស្ទះ​សរសៃ​ឈាម។ កត្តា​សំខាន់​​ ស្ត្របឺរី​ផ្លែឈើ​​នាំ​មុខ​ក្នុង​ការ​ទប់ស្កាត់​រ៉ាឌីកាល់​​សេរី។ បើ​ធ្វើ​​ការ​ប្រៀប​ធៀប​ស្ត្របឺរី​អាច​ទប់​ស្កាត់​រ៉ាឌីកាល់​​សេរី​បាន​ ខ្ពស់​ជាង​ក្រូច​ដល់​ទៅ​១​ដង​ ខ្ពស់​​ជាង​ទំពាំងបាយជូរ​ក្រហម​ដល់​ទៅ​២​ដង​ ខ្ពស់​​ជាង​ផ្លែ​ឃីរី​៣​ដង​ខ្ពស់​​ជាង​​ចេក​អំបូង​ និង​ប៉េងប៉ោះ​៧​ដង​​ និង​​ខ្ពស់​ជាង​ផ្លែ​ភែរ៍​ ១៥​ដង​ឯណោះ។
បន្លែផ្លែឈើ: បឺរីខៀវ

បឺរីខៀវ
បឺរីខៀវ​សំបូរ​ទៅ​ដោយ​សារ​ជាតិ​បំប៉ន​បំផុត។​ វាជា​ប្រភេទ​អាហារ​ដែល​អាច​ជួយ​ទប់​ស្កាត់​បាន​អាការៈ​ឈឺ​ចាប់​ប្រព័ន្ធ​ទឹក​ មូត្រ​បាន​ទៀត​ផង។ បឺរីខៀវ នេះ​អាច​ជួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ចង​ចាំ​បាន​មួយ​រយៈ​ពេល ព្រម​ទាំង​ជួយ​បំប៉ន​ដល់​សុខភាព​ចំពោះ​មនុស្ស​ចាស់​ជរា។ ក៏​ជា​ប្រភេទ​ផ្លែ​ឈើ​ដែល​ជួយ​កាត់​បន្ថយ​បាន​ទាំង​កាឡូរី ជា​ប្រភព​នៃ​ជាតិ​សរសៃ​និង​វីតាមីន​C ។ ទឹកបឺរីខៀវ ត្រឹម​១​ពែង​ ស្រស់​ៗ ​មាន​ផ្ទុក​៨៣​កាឡូរី​ ជាតិ​សរសៃ​៣,៥​ក្រាម និង​វីតាមីន​C ១៤​មីលីក្រាម។
right|100px
បន្លែផ្លែឈើ: គូលែន

គូលែន
គូលែនមានវីតាមីន C, B1,B2 កាបូអ៊ីដ្រាត ផូស្វ័រ និងណៃអាស៊ីន (Niacin) ប្រសិនបើអ្នកទទួលទាន ផ្លែគូលែន ជាប្រចាំ នឹងជួយសម្រួលប្រព័ន្ឋរំលាយអាហារ បំបាត់អាការស្រេកទឹក និងជួយដល់អ្នកជំងឺ កង្វះកោសិការឈាមក្រហម (Anemia) ។
បន្លែផ្លែឈើ: មៀន

មៀន
right|100px
ផ្លែមៀនសម្បូរទៅដោយជាតិស្ករអំពៅ ស្ករទំពាំងបាយជូរ ជាតិប្រូតេអ៊ីន និងជីវជាតិបេសេ ដូចជាផ្លែគូលែនដែរ។ ផ្លែមៀនមាន ផលប្រយោជន៍អាចអោយអារម្មណ៍ជ្រះថ្លា ។ដូច្នេះចំពោះលោកអ្នក ដែលឧស្សាហ៍ កើតរោគដេកមិនលក់ អាចទទួលទានទឹកផ្លែឈើមៀនក្រៀម រម្ងាស់ជាមួយនឹងពុទ្រាក្រៀម (ពុទ្រាចិន) គឺពិតជាអាចជួយអោយលោកអ្នកដេកលក់ បានស្កប់ស្កល់ ឡើងវិញ។ ក្រៅពីនោះដោយសារតែផ្លែមៀន ជាប្រភេទផ្លែឈើមានលក្ខណៈក្តៅ។អ្នកដែលមានបញ្ហាប្រព័ន្ធរំលាយអាហារទន់ខ្យោយ ចូរកុំទទួលទាន ច្រើនហួសប្រមាណអោយសោះ។
បន្លែផ្លែឈើ: សាវម៉ាវ

សាវម៉ាវ
right|100px
សាវម៉ាវជាផ្លែឈើមួយប្រភេទ ដែលជនជាតិខ្មែរ និយមទទួលទាន។ រដូវដែលសម្បូរសាវម៉ាវ គឺពីខែមេសា ដល់ខែតុលា រៀងរាល់ឆ្នាំ។ សាវម៉ាវ សម្បូរទៅដោយវីតាមីនសេ (Vitamin C), កាបូអ៊ីដ្រាត (Carbohydrate) កាល់ស្យូម (Calcum) ផូស្វ័រ (Phosphorus) និងណៃអាស៊ីន (Niacin)។ ក្រៅពីនេះ ការទទួលទាន ផ្លែសាវម៉ាវ ជួយអោយស្បែកស្អាតផងដែរ។ បើអ្នកទទួលទានសាវម៉ាវ ៦ផ្លែ និងទទួលបានថាមពល ៥០កាឡូរី ...។
បន្លែផ្លែឈើ: ទំពាំងបាយជូរ

ទំពាំងបាយជូរ
right| 100px
ផ្លែទំពាំងបាយជូរមានសារជាតិ​សំខាន់​ដូចជា​ស្ករ​ និង​​សារជាតិ​ពពួក​អាស៊ីត​ប្រមាណ​ចាប់​ពី​៧-៨​ប្រភេទ​បន្ថែម​ទៀត។ ក្រៅ​ពី​នេះ​​នៅ​មាន​ក្លូកូស​ សូខូល​ អាស៊ីតស៊ីទ្រិក វីតាមីន​ C ព្រម​​ទាំង​ដែក​ និងកាល់ស្យូម។​ ផ្លែ​ទំពាំងបាយជូរ​​ ​ជួយ​ប៉ូវ​ខួរក្បាល​ ប៉ូវ​បេះដូង​ ទម្លាក់​ស្លេស្ម​ បំបាត់​អាការ​ស្រេក​ ប៉ូវ​កម្លាំង​​ និង​សម្រាប់​មនុស្ស​មាន​រាង​កាយ​ស្គមស្គាំង​​ចាស់​មុន​វ័យ​ ពុំ​មាន​កម្លាំង​​កំហែង​​ជា​ដើម។ ផ្លែ​ទំពាំងបាយជូរ​ត្រូវគេ​យក​ទៅ​ផលិត​ជា​ស្រា​ទំពាំងបាយជូរ​ដែល​​ប្រភេទ​ ស្រា​ប៉ូវ​បំប៉ន​។ ចំណែក​ទង​ ដើម​ និង​ឫស​ អាច​យក​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ថ្នាំ​​បុរាណ​សម្រាប់​បណ្ដេញ​​ខ្យល់​ ទម្លាក់​ស្លេស្ម​ព្យាបាល​រោគ​រលាក​សន្លាក់​ ឈឺ​ឆ្អឹងឆ្អែង​ ឈឺ​សរសៃ​សរសូង​ រម្ងាប់​សរសៃ​ប្រសាទ​ បំបាត់​អាការៈ​ឈឺ​ចាប់​ និង​អាច​បំបាត់​អាការៈ​​ក្អួត​បាន​ទៀត​ផង។
បន្លែផ្លែឈើ: ជម្ពូ

ជម្ពូ
right| 100px
ផ្លែជម្ពូក្រៅពីសម្បូរទៅដោយជាតិទឹក គឺនៅមានជាតិប្រូតេអ៊ីន ជីវជាតិសេ ជាតិដែក និងជាតិកាល់ស្យូម។ ផ្លែជម្ពូអាចជួយដល់ការរំលាយអាហារ ជួយដល់អ្នកដែលមានពោះវៀន និងក្រពះទន់ខ្យោយ ។ ម៉្យាងទៀតដោយសារ តែផ្លែជម្ពូសម្បូរទៅដោយជាតិទឹក ហើយនាំអោយបត់ជើងតូចច្រើន អ្នកដែលមាន បញ្ហាក្រលៀនខ្យោយ ចូរកុំទទួលទានច្រើនហួសប្រមាណ អោយសោះ។
បន្លែផ្លែឈើ: មង្ឈុត

មង្ឈុត
right|100px
មង្ឈុតមានជីវជាតិទ្រទ្រង់ សុខភាពសំខាន់ៗ ដូចជា ប៉ូតាស្យូម វីតាមីន B និង C កាល់ស្យូម ម៉ាញ៉េស្យូម ដែក សង្ក័សី ប្រូតេអ៊ីន ខ្លាញ់ ផូស្វ័រ ណៃអាស៊ីន ...ជាពិសេស ត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាផ្លែឈើដែលមានធាតុត្រជាក់ដល់រាងកាយ។ ចំណែកសំបកមង្ឈុត បើយកមកធ្វើចាហួយពណ៌ស្វាយ គួរអោយចង់ទទួលទាន ឬបើយកសំបកមង្ឈុតទៅហាលអោយស្ងួត រួចកិនអោយម៉ត់ជាម្សៅ ប្រើសម្រាប់ឆុងទឹកពិសា កែអាការៈរាករូស រាកមួល ព្យាបាល ដំបៅមានខ្ទុះបាន។ 
right|100px
បន្លែផ្លែឈើ: ចេក

ចេក
ផ្លែចេក​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​វីតាមីន​ A B6 B12 កាល់ស្យូម​ ផូស្វ័រ​ ប៉ូតាស្យូម​ កាបូអ៊ីដ្រាត​ ផ្តល់ថាមពល​ ព្រម​ទាំង​អាច​ជួយ​ព្យាបាល​ជំងឺ​ផ្សេងៗ​ បាន​ទៀត​ផង ដូចជា ព្យាបាល​ប្រគ្រីវ ឈឺ​ដើម​ទ្រូង តានតឹង​ប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ​ ទល់​លាមក​ ហើម​ពោះ​ជាដើម។
បន្លែផ្លែឈើ: ល្ហុង

ល្ហុង
right|100px
ល្ហុងមាន​គុណ​សម្បត្តិ​ប្រហាក់​ ប្រហែល​គ្នា គឺ​មាន​អង់ស៊ីម​ម្យ៉ាង​ឈ្មោះ"Papen" ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​គ្នា​ជាមួយ​នឹង​ទឹក​រំលាយ​ក្នុង​ក្រពះ​អាហារ។ សារជាតិ​ទាំង​នេះ​បាន​ជួយ​ជំរុញ​ឲ្យ​កាក​សំណល់​ប្រភេទ​ប្រូតេអ៊ីន​បំបែក​ ខ្លួន​ឆាប់​រហ័ស។ ក្រៅ​ពី​នេះ​ វា​នៅ​មាន​កាក​សរសៃ​ខ្ពស់ ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រព័ន្ធ​បញ្ចេញ​ចោល ធ្វើ​ការងារ​បាន​ល្អ ពោះវៀន​ក៏​ស្អាត។ អ្នក​ដែល​មាន​អារម្មណ៍​ឆាប់​ភ័យ​តក់​ស្លុត​ និង​មើល​បញ្ហា​ផ្សេង​ៗ​លើ​ផ្លូវ​អាក្រក់​ច្រើន​ គួរ​បរិភោគ​ល្ហុង​ឱ្យ​បាន​ច្រើន​ឡើង​ ព្រោះ​គេ​មាន​ជំនឿ​ថា​ ល្ហុង​អាច​កាត់​បន្ថយ​អាការៈ​ទុក្ខ​សោក​ផ្នែក​ផ្លូវ​អារម្មណ៍​បាន​មួយ​ កម្រិត។
right|100px
បន្លែផ្លែឈើ: ឆឺរី

ឆឺរី
ផ្លែឆឺរីជួយបំបាត់រាល់ការឈឺចាប់ ដូចជាឈឺសន្លាក់ឆ្អឹង ឬការឈឺចាប់ដោយសារជំងឺមហារីក។ 
យោងតាមការសិក្សាថ្មីមួយ របស់អូស្រ្តាលីបានបង្ហាញអោយឃើញថា ការញ៉ាំក្រូចពោធិ៍សាត់មួយផ្លែ ក្នុងមួយថ្ងៃអាចធ្វើអោយជំងឺមហារីកស្ថិតនៅឆ្ងាយ។
បន្លែផ្លែឈើ: ស្វាយ

ស្វាយ
right|100px
ស្វាយមានសារធាតុ ខារ៉ូទីណយណ៍ (Carotenoid) ក្នុងបរិមាណច្រើន ដែលរាងកាយនឹងបំប្លែងទៅជា វីតាមីន A ដែលមានប្រយោជន៌ចំពោះស្បែក ក្នុងការការពារស្បែក ដែលខូចដោយសារពន្លឺថ្ងៃ និងជួយការពារស្នាមជ្រីវជ្រួញតូច ជួយបន្តឹងស្បែក។ ក្រៅពីនេះ នៅមានវីតាមីន E និង C ជួយរួមចំណែក ក្នុងការពង្រឹង ប្រព័ន្ឋការពាររាងកាយ អោយរឹងមាំល្អ។