ហុល្លង់

ប្រទេសហុល្លង់ (ភាសាបារាំង៖ Hollande) ឬអាចហៅបានថា នេដឺរឡង់ (ភាសាហុល្លង់៖  Nederland) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងលិច និងមានដែនដីក្រៅស្រុកនៅក្នុងតំបន់ការ៉ាអ៊ីប។ វាជាប្រទេសធម្មនុញ្ញធំជាងគេបង្អស់នៅក្នុងចំណោមប្រទេសធម្មនុញ្ញចំនួនបួនក្នុងព្រះរាជាណាចក្រហុល្លង់ (ប្រទេសផ្សេងទៀតរួមមាន អារូបា គូរ៉ាសាវ និងស៊ីនម៉ារតិន)។ នៅប៉ែកអឺរ៉ុប ប្រទេសហុល្លង់មានខេត្តចំនួនដប់ពីរ និងមានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសអាល្លឺម៉ង់នៅភាគខាងកើត បែលហ្ស៊ិកនៅភាគខាងត្បូង និងឆ្នេរខាងជើងនិងលិចជាប់នឹងសមុទ្រខាងជើង។ ដែនដីក្រៅប្រទេសទាំងបីនៅឯសមុទ្រការ៉ាអ៊ីបបានក្លាយជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសនៃប្រទេសហុល្លង់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១០។ ភាសាផ្លូវការរបស់ប្រទេសនេះគឺភាសាហុល្លង់ ដោយមានភាសាហ្វ្រីសុងខាងលិចជាភាសាផ្លូវការបន្ទាប់បន្សំនៅក្នុងខេត្តហ្វ្រីស្លង់ ហើយចំណែកឯភាសាអង់គ្លេស និងភាសាប៉ាពីអាម៉ិនតូវិញជាភាសាផ្លូវការបន្ទាប់បន្សំនៅក្នុងការ៉ាអ៊ីបហុល្លង់។

ទីក្រុងធំៗ 5 នៅប្រទេសហូឡង់គឺ Amsterdam, Rotterdam, The Hague, Utrecht (បង្កើត Randstad megalopolis) និង Eindhoven (នាំមុខ Brabantse Stedenrij) ។ ទីក្រុងអាំស្ទែដាំគឺជារដ្ឋធានីរបស់ប្រទេស ខណៈទីក្រុងឡាអេកាន់កាប់អាសនៈរដ្ឋសភានិងរដ្ឋាភិបាលហូឡង់។ កំពង់ផែរ៉ូតេដាមជាកំពង់ផែធំបំផុតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបនិងជាតំបន់ធំបំផុតនៅលើពិភពលោកនៅក្រៅតំបន់អាស៊ីបូព៌ា។
"ប្រទេសហូឡង់" មានន័យថា "បណ្តាប្រទេសទាបជាង" ដែលមានឥទ្ធិពលដោយដីនិងដីមានជីជាតិរបស់វាដែលមានប្រហែល 50% នៃដីរបស់វាលើសពីមួយម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូសមុទ្រ។ [10] ភាគច្រើននៃតំបន់ក្រោមកម្រិតទឹកសមុទ្រគឺជាសិប្បនិម្មិត។ ចាប់តាំងពីចុងសតវត្សទី 16 តំបន់ធំៗ (polders) ត្រូវបានគេយកមកវិញពីសមុទ្រនិងបឹងដែលស្មើនឹងជិត 17% នៃផ្ទៃដីបច្ចុប្បន្នរបស់ប្រទេស។ ជាមួយនឹងដង់ស៊ីតេប្រជាជនចំនួន 412 នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រ - 507 ប្រសិនបើទឹកត្រូវបានគេដកចេញ - ប្រទេសហូឡង់ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើន។ មានតែប្រទេសបង់ក្លាដេសកូរ៉េខាងត្បូងនិងតៃវ៉ាន់ប៉ុណ្ណោះដែលមានប្រជាជនកាន់តែច្រើននិងមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយប្រទេសហូឡង់គឺជាប្រទេសនាំចេញផលិតផលម្ហូបអាហារនិងកសិផលធំបំផុតទី 2 នៅលើពិភពលោកបន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិច។ នេះគឺដោយសារតែភាពមានកូននៃដីនិងអាកាសធាតុស្រាលក៏ដូចជាកសិកម្មដែលពោរពេញទៅដោយការអភិវឌ្ឍខ្ពស់។ ។ ប្រទេសហូឡង់គឺជាប្រទេសទីបីក្នុងពិភពលោកដែលបានជ្រើសរើសតំណាងដែលគ្រប់គ្រងសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល។ វាត្រូវបានគ្រប់គ្រងជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសភានិងរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1848 ដែលបានរៀបចំជារដ្ឋរួមមួយ។ ប្រទេសហូឡង់មានប្រវត្តិយូរអង្វែងនៃការអត់ធ្មត់សង្គមហើយជាទូទៅត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រទេសសេរីដែលបានធ្វើនីត្យានុកូលីការរំលូតកូនពេស្យាចារនិងភាពក្ស័យធនស្របពេលរក្សាគោលនយោបាយថ្នាំញៀន។ ប្រទេសហូឡង់បានលុបចោលទោសប្រហារជីវិតនៅឆ្នាំ 1870 ហើយបានទទួលសិទ្ធិបោះឆ្នោតរបស់ស្ត្រីនៅឆ្នាំ 1919 ។ ការទទួលយកសហគមន៍ LGBT បានក្លាយទៅជាប្រទេសដំបូងគេបង្អស់ក្នុងពិភពលោកក្នុងការធ្វើផ្លូវភេទលើភេទដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ 2001 ។

ប្រទេសហូឡង់គឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃសហភាពអឺរ៉ុបអឺរ៉ូតំបន់ G-10 អង្គការអូតង់អង្គការ OECD និងអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកព្រមទាំងជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ Schengen និងសហភាព Benelux ។ ប្រទេសនេះជាម្ចាស់ផ្ទះរបស់អង្គការសម្រាប់ការហាមឃាត់អាវុធគីមីនិងតុលាការអន្ដរជាតិចំនួនប្រាំគឺ: តុលាការអន្តោប្រវេសន៍តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិសម្រាប់អតីតយូហ្គោស្លាវីតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិនិងតុលាការពិសេសសម្រាប់លីបង់។ ទីបួនគឺស្ថិតនៅទីក្រុងឡាអេ។ ទីភ្នាក់ងារចារកម្មព្រហ្មទណ្ឌសហភាពអឺរ៉ុប Europol និងទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការយុត្តិធម៌ Eurojust និងអង្គភាពឃុំឃាំងអ។ ស។ ប។ ប្រទេសនេះក៏ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី 2 នៅក្នុងសន្ទស្សន៍សេរីភាពសារព័ត៌មានពិភពលោកឆ្នាំ 2016 ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយដោយអ្នកសារព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន។ [11] ប្រទេសហូឡង់មានទីផ្សាដែលមានមូលដ្ឋានលើទីផ្សារ សេដ្ឋកិច្ចឈរនៅលំដាប់ទី 17 នៃប្រទេសចំនួន 177 យោងទៅតាមសន្ទស្សន៍សេរីភាពសេដ្ឋកិច្ច។ វាមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់បំផុតមួយក្នុងចំណោមមនុស្ស 13 នាក់នៅលើពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ 2016 យោងទៅតាមមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្ដរជាតិ។ នៅក្នុងឆ្នាំ 2017 របាយការណ៍សុភមង្គលពិភពលោករបស់អង្គការសហប្រជាជាតិបានដាក់ប្រទេសហូឡង់ក្លាយជាប្រទេសដែលមានសុភមង្គលបំផុតទី 6 នៅលើពិភពលោកដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីគុណភាពជីវិតខ្ពស់របស់ខ្លួន។ ប្រទេសអង់គ្លេស ក៏មានរដ្ឋសុខុមាលភាពសប្បុរសធម៌ផងដែរដែលផ្តល់ការថែទាំសុខភាពជាទូទៅល្អ។ ការអប់រំសាធារណៈនិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងអត្ថប្រយោជន៍សង្គមយ៉ាងទូលំទូលាយ។ ប្រព័ន្ធសុខុមាលភាពរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយប្រព័ន្ធពន្ធដារដែលចែកចាយយ៉ាងខ្លាំងក្លាធ្វើឱ្យប្រទេសហូឡង់ក្លាយជាប្រទេសដែលមានសមភាពច្រើនជាងគេនៅទូទាំងពិភពលោក។ វាក៏ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់កំពូលទីបីនៅក្នុងសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សដែលត្រូវបានកែតម្រូវដោយវិសមភាពរួមជាមួយប្រទេសអូស្ត្រាលី។