navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
កូរ៉េខាងត្បូង: សម័យបីអាណាចក្រ

សម័យបីអាណាចក្រ 
ក្នុងអំឡុងពេលដែលគេស្គាល់ថាជា ប្រូតូ–បីអាណាចក្រនៃកូរ៉េ​​​ រដ្ឋរបស់អាណាចក្រប៊ូយ៉រ អុកចរ ដុងយេ និងសាំហាន់បានកាន់កាប់ឧបទ្វីបកូរ៉េទាំងមូលនិងម៉ាន់ជូរីខាងត្បូង ពីកូគូរ្យ៉រ ប៊ែកជេ និងស៊ីល្លាបានលេចចេញដើម្បីគ្រប់គ្រងឧបទ្វីបជាបីអាណាចក្រនៃកូរ៉េ កូគូរ្យ៉រគឺធំជាងគេនិងមានឥទ្ធិពលបំផុតក្នុងចំណោម ជារដ្ឋយោធានិយមខ្លាំង ហើយបានប្រកួតប្រជែងជាមួយរាជវង្សចិនផ្សេងៗក្នុងអំឡុង ៧០០ឆ្នាំនៃប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន​ កូគូរ្យ៉របាន​ជួប​ប្រទះ​សម័យ​កាល​មាស​ក្រោមស្តេចក្វាំងគែថូមហារាជនិងចាំងស៊ូ ព្រះឱរសរបស់ព្រះអង្គ​ ដែលទាំងពីរបានបង្ក្រាបប៊ែកជេនិងស៊ីល្លាក្នុងសម័យរបស់ពួកគេ សម្រេចបាននូវការបង្រួបបង្រួមសង្ខេបបីអាណាចក្រនៃកូរ៉េ និងក្លាយ​ជា​មហាអំណាច​ខ្លាំង​បំផុត​នៅ​ឧបទ្វីប​កូរ៉េ ក្រៅ​ពី​ការ​ប្រជែង​ដណ្តើម​គ្រប់គ្រង​ឧបទ្វីប​កូរ៉េ​ កូគូរ្យ៉រមានជម្លោះយោធាជាច្រើនជាមួយរាជវង្សចិនផ្សេងៗ លេចធ្លោជាងគេគឺសង្គ្រាមកូគូរ្យ៉រ-ស៊ុយ ក្នុង​នោះ​កូគូរ្យ៉រ​បាន​កម្ចាត់​កម្លាំង​ដ៏​ធំ​មួយ​ដែល​និយាយ​ថា​មាន​ចំនួន​បុរស​ជាង​មួយ​លាន​នាក់ ប៊ែកជេគឺជាមហាអំណាចដែនសមុទ្រ​ ជំនាញដែនសមុទ្រ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាហ្វីនីស៊ីនៃអាស៊ីបូព៌ា​ ជាឧបករណ៍ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនាទូទាំងអាស៊ីបូព៌ានិងវប្បធម៌ទ្វីបទៅកាន់ជប៉ុន​ ប៊ែកជេធ្លាប់ជាមហាអំណាចយោធានៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលរបស់ព្រះម្ចាស់គឹនឆូកូ​ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បានស្តេចក្វាំងគែថូមហារាជ​វាយ​ឈ្នះ​យ៉ាង​ខ្លាំងនិងបដិសេធ​ ស៊ីល្លាគឺតូចបំផុត និងខ្សោយបំផុតក្នុងចំណោមបី​ ប៉ុន្តែបានប្រើមធ្យោបាយការទូតដ៏មានល្បិចដើម្បីបង្កើតកតិកាសញ្ញាឱកាសនិយមនិងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយអាណាចក្រកូរ៉េដែលមានអំណាចជាង​ ហើយទីបំផុតរាជវង្សថាងដើម្បីទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យ

ការបង្រួបបង្រួមរបស់បីអាណាចក្រដោយអាណាចក្រស៊ីល្លាក្នុងឆ្នាំ៦៧៦ បាននាំទៅដល់សម័យកាលនៃរដ្ឋខាងជើងខាងត្បូង ដែលភាគច្រើននៃឧបទ្វីបកូរ៉េត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអាណាចក្រស៊ីល្លាក្រោយ ខណៈពេលដែលអាណាចក្របាល់ហែគ្រប់គ្រងផ្នែកខាងជើង​ បាល់ហែបានបង្កើតឡើងដោយឧត្តមសេនីយ៍កូគូរ្យ៉រ និងត្រូវបានបង្កើតឡើងជារដ្ឋស្នងតំណែងរបស់កូគូរ្យ៉រ កំឡុងពេលកំពស់ បាល់ហែបានគ្រប់គ្រងភាគច្រើនរបស់ម៉ានជូរីនិងផ្នែករបស់ចុងបូព៌ារបស់រុស្ស៊ី ហើយត្រូវបានគេហៅថា​​ "ប្រទេសរុងរឿងនៅបូព៌ា" អាណាចក្រស៊ីល្លាក្រោយគឺជាយុគសម័យមាសនៃសិល្បៈ និងវប្បធម៌ ដូចដែលបានបង្ហាញដោយហ្វាំងរ្យ៉ុងសា សក់គូរ៉ាំ និងកណ្ដឹងអេមីល ទំនាក់​ទំនង​រវាង​កូរ៉េ​និង​ចិន​នៅ​តែ​មាន​សន្តិភាព​គួរសម​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ អាណាចក្រស៊ីល្លាក្រោយបានអនុវត្តលើសមិទ្ធិផលសមុទ្ររបស់អាណាចក្រប៊ែកជេ​​ ដែលដើរតួដូចជាហ្វីនីស៊ីរបស់អាស៊ីបូព៌ាមជ្ឈិមសម័យ​ ហើយក្នុង​អំឡុង​សតវត្ស​ទី​ ៨ និង​ទី​ ៩ បាន​ត្រួតត្រា​សមុទ្រ​នៃ​អាស៊ី​បូព៌ានិងពាណិជ្ជកម្មរវាងចិន កូរ៉េ​ និងជប៉ុន គួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតក្នុងអំឡុងពេលចាំង បូកូ លើស​ពី​នេះ​ទៀតជនជាតិស៊ីល្លាបង្កើតសហគមន៍នៅបរទេសក្នុងចិននៅលើឧបទ្វីបសានតុងនិងមាត់ទន្លេយ៉ាងហ្ស៊ី អាណាចក្រស៊ីល្លាក្រោយជា​ប្រទេស​ដែល​រីក​ចម្រើននិង​សម្បូរ​បែប និង​រាជធានីគ្យុងជូ​ ជាទីក្រុងធំជាងគេទី៤ នៅលើពិភពលោក ពុទ្ធសាសនា​រីក​ចម្រើន​ក្នុង​សម័យ​នេះ ហើយពុទ្ធសាសនិកកូរ៉េជាច្រើនបានទទួលកិត្តិនាមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងចំណោមពុទ្ធសាសនិកជនចិន និងបានរួមចំណែកដល់ព្រះពុទ្ធសាសនាចិន រួមទាំង: វ៉ុនឈឹក, វ៉ុនហ្យូ, អ៊ឹយសាំង, មូសាំង និង គីម ក្យូកាក់ ហើយព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីល្លាដែលឥទ្ធិពលរបស់វាបានធ្វើឱ្យភ្នំជីវហួ ភ្នំពិសិដ្ឋមួយក្នុងចំណោមភ្នំទាំងបួននៃព្រះពុទ្ធសាសនាចិន អាណាចក្រស៊ីល្លាក្រោយចុះខ្សោយនៅក្រោមជម្លោះផ្ទៃក្នុងនិងការរស់ឡើងវិញរបស់អាណាចក្រប៊ែកជេនិងកូគូរ្យ៉រ ដែលនាំទៅដល់សម័យបីអាណាចក្រក្រោយនៅចុងសតវត្សទី 9
កូរ៉េខាងត្បូង: សង្គ្រាមកូរ៉េ

សង្គ្រាមកូរ៉េ 
នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥០ កូរ៉េខាងជើងឈ្លានពានកូរ៉េខាងត្បូង បញ្ឆេះសង្គ្រាមកូរ៉េ ជម្លោះធំដំបូងរបស់សង្គ្រាមត្រជាក់ ដែលបានបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៥៣ នៅពេលនោះ សហភាពសូវៀតបានធ្វើពហិការអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ដូច្នេះហើយបានបាត់បង់សិទ្ធិវេតូរបស់ពួកគេ ប្រការនេះបានអនុញ្ញាតឱ្យអង្គការសហប្រជាជាតិធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល នៅពេលដែលវាលេចចេញជារូបរាងថា កងកម្លាំងកំពូលកូរ៉េខាងជើងនឹងបង្រួបបង្រួមប្រទេសទាំងមូល សហភាពសូវៀត និងចិនបានគាំទ្រកូរ៉េខាងជើង ដោយមានការចូលរួមពីកងទ័ពចិនរាប់លាននាក់នៅពេលក្រោយ បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ និង​លំហូរ​ដែល​ឃើញ​ភាគី​ទាំង​សង​ខាង​ប្រឈម​នឹង​ការ​ចាញ់​ដោយ​ការ​ខាត​បង់​យ៉ាង​ច្រើន​ក្នុង​ចំណោម​ជន​ស៊ីវិល​កូរ៉េ​ទាំង​ខាង​ជើង និង​ខាង​ត្បូង សង្គ្រាម​បាន​ឈាន​ដល់​ការ​ជាប់គាំង ក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាម គណបក្សរបស់អ៊ី ស៊ឹងម៉ាន់បានផ្សព្វផ្សាយគោលការណ៍ប្រជាជនតែមួយ (ដោយផ្អែកលើមនោគមវិជ្ជារបស់អាល្លឺម៉ង់របស់​ Herrenvolk)​ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីកសាងពលរដ្ឋដែលស្តាប់បង្គាប់តាមរយៈភាពដូចគ្នារបស់ជនជាតិភាគតិច និងផ្តាច់ការអំពាវនាវដល់ជាតិនិយមSu-kyoung Hwang, Korea's Grievous War. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2016; pg. 90–95.

ការសប់សឹកក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣ មិនដែលចុះហត្ថលេខាដោយកូរ៉េខាងត្បូងទេ​ បំបែក​ឧបទ្វីប​តាម​បណ្តោយ​តំបន់​គ្មាន​យោធា​ក្បែរ​បន្ទាត់​ព្រំដែន​ដើម គ្មាន​សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ទេ ជា​លទ្ធផល​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នៅ​សល់​បច្ចេកទេស​ក្នុង​សង្គ្រាម មនុស្សប្រហែល ៣លាននាក់បានស្លាប់នៅក្នុងសង្គ្រាមកូរ៉េ ជាមួយនឹងចំនួនអ្នកស្លាប់ស៊ីវិលសមាមាត្រខ្ពស់ជាងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ឬសង្រ្គាមវៀតណាម ធ្វើឱ្យវាប្រហែលជាជម្លោះដ៏សាហាវបំផុតនៃសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ លើសពីនេះ ស្ទើរតែគ្រប់ទីក្រុងសំខាន់ៗរបស់ប្រទេសកូរ៉េត្រូវបានបំផ្លាញដោយសង្រ្គាម
កូរ៉េខាងត្បូង: កូរ៉េខាងត្បូងសហសម័យ

កូរ៉េខាងត្បូងសហសម័យ 
រូបភាពតូច|President Kim Dae-jung, the 2000 Nobel Peace Prize recipient for advancing democracy and human rights in South Korea and East Asia and for reconciliation with North Korea, was sometimes called the "Nelson Mandela of Asia."
In June 2000, as part of president Kim Dae-jung's "Sunshine Policy" of engagement, a North–South summit took place in Pyongyang, the capital of North Korea. Later that year, Kim received the Nobel Peace Prize "for his work for democracy and human rights in South Korea and in East Asia in general, and for peace and reconciliation with North Korea in particular". However, because of discontent among the population for fruitless approaches to the North under the previous administrations and, amid North Korean provocations, a conservative government was elected in 2007 led by President Lee Myung-bak, former mayor of Seoul. Meanwhile, South Korea and Japan jointly co-hosted the 2002 FIFA World Cup. However, South Korean and Japanese relations later soured because of conflicting claims of sovereignty over the Liancourt Rocks.
រូបភាពតូច|South Korea became the first non-G7 chair of the G-20 when it hosted the 2010 Seoul summit.Oliver, Christian. "Seoul: S Korea looks forward to its own party," Financial Times (UK). 25 June 2010.
In 2010, there was an escalation in attacks by North Korea. In March 2010 the South Korean warship ROKS Cheonan was sunk leading to the death of 46 South Korean sailors, allegedly by a North Korean submarine. In November 2010 Yeonpyeong island was attacked by a significant North Korean artillery barrage, with 4 people dying. The lack of a strong response to these attacks from both South Korea and the international community (the official UN report declined to explicitly name North Korea as the perpetrator for the Cheonan sinking) caused significant anger with the South Korean public.

South Korea saw another milestone in 2012 with the first ever female president Park Geun-hye elected and assuming office. Daughter of another former president, Park Chung-hee, she carried on a conservative brand of politics. President Park Geun-hye's administration was formally accused of corruption, bribery, and influence-peddling for the involvement of close friend Choi Soon-sil in state affairs. There followed a series of massive public demonstrations from November 2016 and she was removed from office. After the fallout of President Park's impeachment and dismissal, new elections were held and Moon Jae-in of the Democratic party won the presidency, assuming office on 10 May 2017. His tenure so far has seen an improving political relationship with North Korea, some increasing divergence in the military alliance with the United States, and the successful hosting of the Winter Olympics in Pyeongchang. The COVID-19 pandemic affected the nation since 2020. That same year, South Korea recorded more deaths than births, resulting in a population decline for the first time on record.
កូរ៉េខាងត្បូង: ការបែងតំបន់រដ្ឋបាល

ការបែងតំបន់រដ្ឋបាល 
ផ្នែករដ្ឋបាលសំខាន់ៗនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងមាន 8 ខេត្ត (도), 1 ខេត្តគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯងពិសេស (특별자치도), 6 ទីក្រុងធំ (광역시) (ទីក្រុងគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង ដែលមិនមែនជាផ្នែកនៃខេត្តណាមួយឡើយ), 1 ទីក្រុងពិសេស (특별시) និង 1 ទីក្រុងគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងពិសេស (특별자치)
ផែនទីឈ្មោះហាន់ហ្គឹលហាន់ចាចំនួនប្រជាជនទីក្រុងពិសេសសេអ៊ូល9,830,452ទីក្រុងធំប៊ូសាន3,460,707ដែហ្គូ2,471,136អ៊ីនឆុន2,952,476ក្វាងជូ1,460,972ដែចន់1,496,123អ៊ុលសាន1,161,303ទីក្រុងគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងពិសេសសេចុង295,041ខេត្តក្យុងគី12,941,604កាំងវ៉ុន1,545,452ឈុងឆងខាងជើង1,595,164ឈុងឆងខាងត្បូង2,120,666ចុលឡាខាងជើង1,847,089ចុលឡាខាងត្បូង1,890,412ក្យងសាំងខាងជើង2,682,897ក្យងសាំងខាងត្បូង3,377,126ទីក្រុងគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងពិសេសជេជូ661,511
កូរ៉េខាងត្បូង: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ 
Guidebook for Living in Korea for Foreigners - Cambodian  - Government of South Korea

 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងកើត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជាតិក្រុមម្ភៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កូរ៉េ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងជើង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមជប៉ុន
កូវែស៊ីនុស

thumb|right|300px|ក្រាបនៃ cvs(x) ពី -3.14ទៅ 3.14
ក្នុង​ត្រីកោណមាត្រ កូវែស៊ីនុស (Coversine) នៃមុំមួយតាងដោយ cvs(x) កំនត់ដោយ មួយដកនឹងស៊ីនុសនឹង​មុំ​នោះ។

វាគោរពតាមរូបមន្ត

 ដេរីវេ​នៃកូវេស៊ីនុសគឺ
  

 អាំងតេក្រាល​នៃកូវែស៊ីនុស
 

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណមាត្រ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
កូសាំងស៊ីន

File:កូសាំងស៊ីន(Cochinchina).jpg

Cochinchina (កូសាំងស៊ីន) ភាសាខ្មែរកូសាំងស៊ីនជាភាសាមួយដែលគ្របដណ្ដប់លើភាគខាងត្បូងភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសវៀតណាមបច្ចុប្បន្នដែលមានទីក្រុងចម្បងគឺសៃហ្គនឬព្រៃនគរជាភាសាខ្មែរ។ វាជាអាណានិគមរបស់បារាំងពីឆ្នាំ 1862 ដល់ 1954 ។ រដ្ឋក្រោយៗមកនៃវៀតណាមខាងត្បូងត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1954 ដោយការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងកូសាំងស៊ីនជាមួយអណ្ណាមខាងត្បូង។ នៅក្នុងភាសាវៀតណាមតំបន់នេះត្រូវបានគេហៅថា Nam Bộ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តនេះគឺ Gia Định (1779-1832), ណាមឃិ (1834-1945), ណាមប៊ែង (1945-48), ណាំភាគ (1948-56), ណាមវៀត (1956-75) និងក្រោយមកទៀតវៀតណាម។ នៅក្នុងភាសាបារាំងវាត្រូវបានគេហៅថា colony de Cochinchine ។
នៅសតវត្សទី 17 ប្រទេសវៀតណាមត្រូវបានបែងចែករវាងពួកចៅហ្វាយទ្រិញនៅភាគខាងជើងនិងពួកអ្នកនេសាទង្វៀននៅភាគខាងត្បូង។ ផ្នែកភាគខាងជើងត្រូវបានគេហៅថាតុងកឹងដោយអឺរ៉ុបហើយភាគខាងត្បូងហៅថាកូសាំងស៊ីនដោយជនជាតិអឺរ៉ុបភាគច្រើននិងគីនមាំដោយជនជាតិហូឡង់។ កូសាំងស៊ីនមិនដែលជាអង្គភាពរដ្ឋបាលតែមួយទេរហូតដល់បារាំងបានរឹបអូសវានៅទសវត្សឆ្នាំ 1850 ។
កំឡុងសម័យអាណានិគមបារាំងស្លាកនេះបានរាលដាលបន្ថែមទៀតនៅភាគខាងត្បូងហើយបានលេចឡើងទាំងស្រុងទៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសវៀតណាមដែលគ្រប់គ្រងដោយកម្ពុជានៅសតវត្សមុននិងលាតសន្ធឹងទៅភាគអាគ្នេយ៍របស់ខ្លួន។ រាជធានីនៃអាណានិគមបារាំងនៅកូសាំងស៊ីនគឺនៅសៃហ្គន។ ផ្នែកពីរនៃប្រទេសវៀតណាមនៅពេលនោះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអណ្ណាម (វៀតណាមកណ្ដាល) និងតុងកឹង (វៀតណាមខាងជើង) ។
កូសាំងស៊ីន: បញ្ហាដែនដីកូសាំងស៊ីន និងព្រំប្រទល់

បញ្ហាដែនដីកូសាំងស៊ីន និងព្រំប្រទល់

តើបារាំងជាន់លើទឹកដីឥណ្ឌូចិនដោយរបៀបណា?

ដោយយកលេសថា ស្ដេចយួនធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើរូបអ្នកផ្សាយសាសនាជាតិបារាំង ពួកនេះក៏បានវាយយកកំពង់ផែយួន តួរ៉ាន នៅថ្ងៃទី ១ ខែ កញ្ញា ១៨៥៨។ បន្ទាប់មកបន្ទាយព្រៃនគរត្រូវបារាំងវាយយកបាននៅថ្ងៃទី ១៧ ខែ កុម្ភៈ ១៨៥៩ ទៀត។ តាមសន្ធិសញ្ញាចុះថ្ងៃទី ៥ កក្កដា ១៨៦២ ស្ដេចយួនទីឌឹកបានទទួលស្គាល់ជាកម្មសិទ្ធិរបស់បារាំងនូវ ខេត្តបៀនវ៉ា (កំពង់ស្រកាត្រី), យ៉ាឌិញ (ឧកញ៉ាឌិន), ឌិញទឿង(មេសរ) និងកោះត្រឡាច ដែលយួនបានប្រវ័ញ្ចយកពីខ្មែរពីមុនមក។

មកដល់គ.ស. ១៨៦៤ ព្រះបាទនរោត្តម អមដោយលោកឌូដាដឺឡាក្រេ (Doudart de lagrée)ផង បានយាងទៅ ជួបលោកទេសាភិបាលឡាក្រង់ឌីយ៊ែ (La Granduére) នៅព្រៃនគរ ហើយធ្វើសំណូមពរឲ្យបារាំងបង្វិលសងខេត្តទាំងបីមកវិញ គឺ លង់ហោរ មាត់ជ្រូក និងពាម។ ឯបារាំងបានទទួលពាក្យជាមួយព្រះអង្គពីរឿងនេះហើយ។ ប៉ុន្តែនៅគ.ស. ១៨៦៧ ដោយខេត្តទាំងបីជាកន្លែងដែលយួនធ្វើសកម្មភាពប្រឆាំងបារាំង ពួកគេបានបញ្ចូលខេត្តទាំងនេះជាអាណានិគមរបស់ខ្លួន ដោយភ្លេចគិតដល់ពាក្យសន្យាជាមួយព្រះបាទនរោត្តម។

ដូចនេះចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៦៧ ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមទាំងមូលក្លាយជាអាណានិគមរបស់បារាំង។ ឯកម្ពុជាលើតាមលក្ខន្តិកៈ ជាប្រទេសក្រោមអាណាព្យាបាល។ ម្ល៉ោះហើយអាជ្ញាធរបារាំងនៅកូសាំងស៊ីន តែងតែធ្វើការកែប្រែបន្ទាត់ព្រំដែនតាមទំនើងចិត្តដោយសំអាងលើបញ្ហានយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច។ ហើយការកែប្រែសុទ្ធតែចំណេញទឹកដីទៅខាងកូសាំងស៊ីនជានិច្ច ដោយមិនអើពើដល់ការតវ៉ារបស់ព្រះរាជាខ្មែរ និងមិនស្នើសួរព្រះយោបល់ផងទេ

ចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៩៣ ដល់ ១៩១៤ ប្រទេសខ្មែរត្រូវបាត់បង់ទឹកដីថែមទៀតព្រមទាំងកោះ ដូចជាកោះត្រល់ជាដើម ដោយបារាំងប្រវ័ញ្ចយកទៅ បញ្ចូលក្នុងអាណានិគមកូសាំងស៊ីន ឬ ក្នុងប្រទេសអណ្ណាមទៅវិញ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិសាស្ត្រវៀតណាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម
កូស៊ីនុស

អនុគមន៍កូស៊ីនុស​ជា​ប្រភេទមួយ​នៃ​អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រគ្រឹះ​។ តំលៃ​នៃ​អនុគមន៍​កូស៊ីនុសក្នុង​ដែនកំនត់​ពិត​គឺ​ស្ថិតនៅ​ចន្លោះ ។ វាជា​អនុគមន៍​ខួប​ដែល​មានខួប​ស្មើ  ។
កូស៊ីនុស: និយមន័យ

និយមន័យ 
ក្នុង​ត្រីកោណកែង
right|250px
កូស៊ីនុស​នៃមុំ​មួយ  គឺជា​ផលធៀប​រវាង​រង្វាស់​ប្រវែង​នៃ​ជ្រុងជាប់ និង រង្វាស់​អ៊ីប៉ូតេនុស។
យើងតាង
 អ៊ីប៉ូតេនុស​​ (AC) ដោយ
 ​ជ្រុងជាប់ (AB) ដោយ  នៃ​មុំ  ។

យើងបាន
កូស៊ីនុស: ក្នុង​[[ត្រីកោណកែង]]

ក្នុង​ត្រីកោណកែង
right|250px
កូស៊ីនុស​នៃមុំ​មួយ  គឺជា​ផលធៀប​រវាង​រង្វាស់​ប្រវែង​នៃ​ជ្រុងជាប់ និង រង្វាស់​អ៊ីប៉ូតេនុស។
យើងតាង
 អ៊ីប៉ូតេនុស​​ (AC) ដោយ
 ​ជ្រុងជាប់ (AB) ដោយ  នៃ​មុំ  ។

យើងបាន
កូស៊ីនុស: រូបមន្ត

រូបមន្ត 
 រូបមន្ត​បំលែង​នៃ​ស៊ីនុស
 អនុគមន៍ sin cos tan csc sec cot       

 រូបមន្តកូស៊ីនុស​នៃផលបូក​និង​ផលដក​រវាងមុំពីរ

 រូបមន្តមុំទ្វេដង

 រូបមន្តមុំបីដង

 រូបមន្តកន្លះមុំ

 រូបមន្ត​ស្វ័យគុណ​ធម្មតា

 រូបមន្តផលបូកនិង​ផលដកកូស៊ីនុស

 ទំនាក់ទំនង​រវាង​កូស៊ីនុស​និង​តង់សង់កន្លះមុំ
កូស៊ីនុស: [[ទ្រឹស្តីបទ​កូស៊ីនុស]]

ទ្រឹស្តីបទ​កូស៊ីនុស 
ទ្រឹស្តីបទ​ស៊ីនុស (ឬហៅថា​រូបមន្តស៊ីនុស) គឺ​ជា​កន្សោម​នៃ​ទ្រឹស្តីបទពីតាករ​៖

ឬ៖

ដើម្បី​ស្រាយបញ្ជាក់​ទ្រឹស្តីបទ​នេះ​គេ​ចែក​ត្រីកោណ​ជា​ពីរ​ត្រីកោណកែង​។ គេ​ប្រើ​ទ្រឹស្តីបទ​នេះ​ដើម្បី​កំណត់​រក​ធាតុ​នៃ​ត្រីកោណ​មួយ​ខណៈ​ដែល​គេ​ស្គាល់​ប្រ​វែង​ជ្រុង​ពីរ​និង​មុំ​មួយ​នៃ​ត្រីកោណ​។

Category:ត្រីកោណមាត្រ
Category:គណិតវិទ្យា
Category:អនុគមន៍

no:Trigonometriske funksjoner#Sinus, cosinus og tangens
កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក

thumb|right|250px|ក្រាបនៃអនុគមន៍កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក​នៅលើ​ដែនកំនត់ 
ក្នុង​គណិតវិទ្យា អនុគមន៍​កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក​គឺ​ជា​ប្រភេទ​មួយ​​នៃ​អនុគមន៍អ៊ីពែបូលីក​។
កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក: និមយន័យ

និមយន័យ 
អនុគមន៍​កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីកត្រូវបានគេកំនត់សរសេរដោយ cosh គឺជាអនុគមន៍ចំនួនកុំផ្លិចដូចខាងក្រោម៖

ដែល  គឺជាអនុគមន៍អិចស្បូណង់ស្យែលកុំផ្លិច។

អនុគមន៍​ស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីកក៏មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានឹងអនុគមន៍ស៊ីនុសក្នុងធរណីមាត្រអ៊ីពែបូលីកដែរ។

គេនិយមសរសេរ
កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក: លក្ខណៈទូទៅ

លក្ខណៈទូទៅ 
 អនុគមន៍​កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក (cosh) ជាអនុគមន៍ជាប់ និង មានដេរីវេអនន្ត (មានដេរីវេមិនចេះចប់) ។ អាចនិយាយថាវាស្ថិតនៅក្នុងថ្នាក់ 
 ដេរីវេនៃអនុគមន៍​កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក (cosh) គឺជា អនុគមន៍​ស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក (sinh) 

 ព្រីមីទីវនៃអនុគមន៍​កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីកគឺ sinh + C ដែល C ជាថេរអាំងតេក្រាល

 អនុគមន៍​កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីកជាអនុគមន៍គូ មានដែនកំនត់លើ  និងជាអនុគមន៍កើនដាច់ខាតលើ  ។
កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក: លក្ខណៈ[[ត្រីកោណមាត្រ]]

លក្ខណៈត្រីកោណមាត្រ 
តាមនិយមន័យនៃ​អនុគមន៍កូស៊ីនុស​និង​ស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក គេអាចទាញបានសមភាពដូចខាងក្រោម៖
<blockquote style="padding: 0.9em; font-size: 100%; border: 2px dotted #b0b0d0;">
{| align="center"
|
|-
|
</table>
</blockquote>
សមភាពនេះមានលក្ខណៈដូចគ្នានឹងរូបមន្តអយល័រក្នុងត្រីកោណមាត្រ (ខ្មែរយើងភាគច្រើនអានថាអឺលែរ)​។

ដូចគ្នាដែរ ចំពោះកូអរដោនេ  កំនត់បានរង្វង់មួយ។  កំនត់បានផ្នែកវិជ្ជមាននៃប៉ារ៉ាបូលនិយ័តមួយ។ គេបានចំពោះ 

ម្យ៉ាងវិញទៀតចំពោះ 
<blockquote style="padding: 0.9em; font-size: 100%; border: 2px dotted #b0b0d0;">
{| align="center"
|-
|
|-
|
|-
|
|-
|
</table>
</blockquote>
កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក: [[ស៊េរីតេល័រ]]

ស៊េរីតេល័រ 
cosh ជាអនុគមន៍មានដេរីវេមិនកំនត់ និងអាចពន្លាតជាស៊េរីតេល័រដូចខាងក្រោម៖
កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក: [[អនុគមន៍ច្រាស់]]

អនុគមន៍ច្រាស់ 
អនុគមន៍ច្រាស់នៃ cosh តាងដោយ arccosh ឬ arcosh ឬ ។ វាជាអនុគមន៍ពហុតំលៃកុំផ្លិច។  សាខាគោលការណ៍ (Principal branch) គឺជាជំរើសទូទៅដោយការពុះចែកអង្កត់  ។

ចំពោះ  cosh មានដែនកំនត់លើ  ហើយអនុគមន៍ច្រាស់របស់វាកំនត់ដោយ៖

កណ្តាល|ស៊ុម|ក្រាបនៃអនុគមន៍កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីកច្រាស់
កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
 អនុគមន៍អ៊ីពែបូលីក
 ស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក
 តង់សង់អ៊ីពែបូលីក
 កូតង់សង់អ៊ីពែបូលីក

Category:អនុគមន៍
Category:ត្រីកោណមាត្រ
Category:គណិតវិទ្យា
កូឡុំប៊ី

ប្រទេសកូឡុំប៊ី​  ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា  សាធារណរដ្ឋកូឡុំប៊ី (ភាសាអេស្ប៉ាញ៖ República de Colombia) គឺជាប្រទេសឆ្លងទ្វីបមួយស្ថិតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង និងមានទឹកដីក្រៅស្រុកមួយនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងសមុទ្រការ៉ាអ៊ីបនៅភាគខាងជើង ប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡានៅភាគខាងកើត ប្រេស៊ីលនៅភាគអាគ្នេយ៍ ប្រទេសអេក្វាឌ័រ និងប៉េរូនៅភាគខាងត្បូង មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកនៅភាគខាងលិច និងប្រទេសប៉ាណាម៉ានៅភាគពាយព្យ។ ប្រទេសកូឡុំប៊ីមានដែនដីនាយកដ្ឋានចំនួន ៣២ និងរដ្ឋធានីឈ្មោះ បូកូតា ដែលត្រូវជាទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេស។ វាបានគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ១,១៤១,៧៤៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនចំនួន ៥០ លាននាក់។ បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបរបស់ប្រទេសកូឡុំប៊ីបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលនៃអរិយធម៌អាមឺរិនឌិនផ្សេងៗ (វប្បធម៌ជនជាតិដើម) ការចូលមកតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិអឺរ៉ុប ទាសករអាហ្វ្រិក និងអន្តោប្រវេសន៍ផ្សេងៗមកពីទ្វីបអឺរ៉ុប និងមជ្ឈិមបូព៌ា។ ភាសាអេស្ប៉ាញគឺជាភាសាផ្លូវការរបស់ប្រទេស ហើយក្រៅពីនេះ វាមានភាសានិយាយជាង ៧០ ភាសាបន្ថែមទៀត។

កូឡុំប៊ីគឺជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមមហាប្រទេសចម្រុះចំនួនដប់ប្រាំពីរនៅលើពិភពលោក ហើយមានកម្រិតជីវចម្រុះខ្ពស់បំផុតទីពីរនៅលើពិភពលោក។ ទឹកដីរបស់វាបានគ្របដណ្តប់លើព្រៃលិចទឹកអាម៉ាហ្សូន តំបន់ខ្ពង់រាប វាលស្មៅ និងវាលខ្សាច់ ហើយវាជាប្រទេសតែមួយគត់នៅអាមេរិកខាងត្បូងដែលមានឆ្នេរសមុទ្រ និងកោះជាច្រើននៅតាមបណ្តោយមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកផង និងប៉ាស៊ីហ្វិកផង។

កូឡុំប៊ីគឺជាសមាជិកនៃអង្គការកម្រិតពិភពលោក និងតំបន់សំខាន់ៗដូចជា៖ អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក អង្គការសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍន៍ (OECD) អង្គការរដ្ឋអាមេរិកាំង (OAS) សម្ព័ន្ធភាពប៉ាស៊ីហ្វិក សហគមន៍អង់ឌីន និងជាដៃគូសកលមួយរបស់អង្គការណាតូ។ សេដ្ឋកិច្ចចម្រុះរបស់វាគឺធំជាងគេទីបីនៅអាមេរិកខាងត្បូង ជាមួយនឹងស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងការរំពឹងទុកកំណើនអំណោយផលរយៈពេលវែង។
កូឡុំប៊ី: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 

សាធារណរដ្ឋ កូឡុំប៊ី ឬ ប្រទេសកួឡុំប៊ី មានឈ្មោះជាភាសាអេស្ប៉ាញ Colombia (កូឡុំបីអា)។ ឈ្មោះ​នេះ​រំឮក​លោកកូលំបូស ដែលជាបុគ្គល មកពីទ្វីបអឹរ៉ុប ដែលបានរកឃើញ ទ្វីបអាមេរិច នៅ ឆ្នាំ១៤៩២ ។
កូឡុំប៊ី: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ

ប្រទេសកូឡុំប៊ី មានប្រជាជនរស់នៅចំនួន ៤២,៨៨៨,៥៩២នាក់ ហើយ ជាប្រទេសទីបីរ ដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេ នៃអាមេរិកាឡាទីន​ បន្ទាប់ពី ប្រទេសម៉ិចស៊ិកូ និង ប្រទេសប្រេស៊ីល ។ 

រាជធានីរបស់ប្រទេសកូឡុំប៊ី គឺទីក្រុងបូកូតា ។ ទីក្រុងមេដេលីន ជាទីក្រុងធំជាងគេទីពីរ ហើយជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏ធំផងដែរ ។ ទីក្រុងធំជាងគេទីបីរ គឺទីក្រុងកាលី ស្ថិតនៅតំបន់ហ្គួហ្គា នៃប្រទេសកូឡុំប៊ី ។

ទីក្រុងសំខាន់របស់ប្រទេសនេះ ស្ថិតនៅឆ្នេរ ការីប៊ាន គឺ ទីក្រុងបារានខ្ជួឡា​ ហើយ វាជាកំពុងផែអន្ដរជាតិផងដែរ។ សីតុណ្ហភាពរបស់ប្រទេសកូឡុំប៊ី ផ្លាស់ប្ដូរខ្ពស់​និង​សីតុណ្ហភាពមានការផ្លាស់ប្ដូរតាមតំបន់ ។
 
តំបន់ដែលស្ថិត នៅជុំវិញភ្នំអែនដេស គឺត្រជាក់ជាង នៅតាមតំបនឆ្នេរ ពីរព្រោះសីតុណ្ហភាពមានកំពស់ខុសគ្នា ។ ប្រទេសកូឡុំប៊ីមានដំនាំផ្លែឈើ បន្លែ និងសត្វជាច្រើនប្រភេទ ។ ប្រទេសនេះមានវាយ មានភ្នំ និង មានព្រៃដូច ព្រៃអាម៉ាសួន។

ព្រំដែន
ប្រទេសដែលមានព្រំប្រទល់ ជាដីគោក ជាមួយ ប្រទេសកូឡុំប៊ីមាន៖
 ប្រទេសវីណេហ្ស៊ូអេឡា ខាងកើត ។
 ប្រទេសប្រេស៊ីល អាគ្នេយ៏ ។
 ប្រទេសប៉េរូ ខាងត្បួង ។
 ប្រទេសអេក្វាទ័រ និរតី
 ប្រទេសប៉ាណាម៉ា ខាងលិច
ប្រទេសដែលមានព្រំប្រទល់ ជាមួយប្រទេសកូឡុំប៊ី ខាងសមុទ្រមាន៖ 
 ប្រទេសនីការ៉ាហ្គ័រ ។
 ប្រទេសប៉ាណាម៉ា ។
 ប្រទេសកូស្តារីកា ។
 ប្រទេសហ្គ័រតេម៉ាឡា ។
 ប្រទេសហុងឌុយរាស​។
 ប្រទេសចាម៉ៃកា​។
 ប្រទេសហៃទី
 សាធារណៈរដ្ឋឌូមីនីខឹន។
កូឡុំប៊ី: ព្រំដែន

ព្រំដែន
ប្រទេសដែលមានព្រំប្រទល់ ជាដីគោក ជាមួយ ប្រទេសកូឡុំប៊ីមាន៖
 ប្រទេសវីណេហ្ស៊ូអេឡា ខាងកើត ។
 ប្រទេសប្រេស៊ីល អាគ្នេយ៏ ។
 ប្រទេសប៉េរូ ខាងត្បួង ។
 ប្រទេសអេក្វាទ័រ និរតី
 ប្រទេសប៉ាណាម៉ា ខាងលិច
ប្រទេសដែលមានព្រំប្រទល់ ជាមួយប្រទេសកូឡុំប៊ី ខាងសមុទ្រមាន៖ 
 ប្រទេសនីការ៉ាហ្គ័រ ។
 ប្រទេសប៉ាណាម៉ា ។
 ប្រទេសកូស្តារីកា ។
 ប្រទេសហ្គ័រតេម៉ាឡា ។
 ប្រទេសហុងឌុយរាស​។
 ប្រទេសចាម៉ៃកា​។
 ប្រទេសហៃទី
 សាធារណៈរដ្ឋឌូមីនីខឹន។
កូឡុំប៊ី: ប្រជាសាស្រ្ត

ប្រជាសាស្រ្ត 

ភាគច្រើននៃចំនួនប្រជាជនកូឡុំប៊ីត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីពិភពលោកចាស់ និងកូនចៅរបស់ពួកគេ លាយឡំជាមួយប្រជាជនជនជាតិដើមភាគតិច។ បន្ទាប់ពីសម័យដំបូងនៃការសញ្ជ័យ និងការធ្វើអន្តោប្រវេសន៍របស់អេស្ប៉ាញ រលកនៃអន្តោប្រវេសន៍ និងការតាំងទីលំនៅរបស់ជនមិនមែនជនជាតិដើមភាគតិចបានកើតឡើងជិតប្រាំមួយសតវត្សមកហើយ ហើយបន្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ធាតុថ្មីបំផុត និងថ្មីៗបំផុតនៃទំនៀមទម្លាប់ ភាសា និងសាសនារបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍បានរួមបញ្ចូលគ្នាដើម្បីបង្កើតជាវប្បធម៌កូឡុំប៊ី ហើយដូច្នេះ អត្តសញ្ញាណកូឡុំប៊ីសម័យទំនើប។

ជនជាតិកូឡុំប៊ីភាគច្រើនមានដើមកំណើតអេស្ប៉ាញ ដែលមានដើមកំណើតនៅដើមសតវត្សទី 16 នៅពេលដែលកូឡុំប៊ីជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្រអេស្ប៉ាញ។ ក្រោយមក ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី 19 និងទី 20 ពលរដ្ឋអឺរ៉ុប និងមជ្ឈិមបូព៌ាបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់ប្រទេសកូឡុំប៊ី ជាពិសេសប្រទេសលីបង់ និងអ៊ីតាលី។ រួមមាន អាល្លឺម៉ង់ បារាំង អង់គ្លេស ព័រទុយហ្គាល់ ប៉ូឡូញ លីទុយអានី ឡាតវី ក្រិក បែលហ្សិក ស្វីស ហូឡង់ ឆេក អាមេនី រុស្ស៊ី អ៊ុយក្រែន ក្រូអាត ប៉ាឡេស្ទីន ស៊ីរី ហ្ស៊កដានី ចិន និងផ្សេងៗទៀត.
កណ្តាល|រូបភាពតូច|Shakira
កូឡុំប៊ី: សេដ្ឋកិច្ច

សេដ្ឋកិច្ច

ដំណឹកជញ្ជូន
right|thumb|200px|ផែនទីកូឡុំប៊ី
right|thumb|200px|ទីក្រុងបូកូតា
right|thumb|200px| ទីក្រុងមេឌេយីណ

សំរាប់ការដឹកជញ្ជួនផ្នែកភាគច្រើននៃប្រទេសកូឡុំប៊ី​គឺ​ទំនើបនិងប្រទេសនេះមានផ្លូវច្រើន។ ទីក្រុងធំៗទាំងអស់មានប្រលានយន្ដហោះ និង មានកំពុងផែមួយចំនួនស្ថិតនៅមហាសមុទ្រទាំងពីរមានមហាសមុទ្រ ប៉ាស៊ីភិច និង មហាសមុទ្រអាតឡង់ទិច ។ ដោយសារតែប្រទេសកូឡុំប៊ីជាប្រទេសដែលធំ និង មានភ្នំជាច្រើន ហើយប្រឡានយន្ដហោះមានសារៈសំខាន់ណាស់សំរាប់ប្រទេសនេះ។​ មានតំបន់មួយចំនួនដូចជាអាម៉ាស៊ួនហ្វរែស
ដែលជាកន្លែងដែលមានសារៈសំ​ខាន់ហើយមធ្យោបាយនៃការដឹ​កជញ្ជួនគឺត្រូវធ្វើដំនើរតាមទន្លេ។
·ផ្លូវៈ មហាវិថីប៉ានអាមេរិចស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងអាមេរិចក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី។ អ្នកអាចទៅឆ្ងាយទៅទីរ៉ាដេហ្វួហ្គូក្នុងឆីឡេដោយតាមផ្លូវនេះ។ ផ្លូវដែលសំខាន់បំផុតគឺ មហាវិថី បូកូតា- មេដាលីន, មហាវិថី បូកូតា-ឆាលី, 
មហាវិថី បូកូតា-កុកុតា, មហាវិថី បូកូតា-បារានខ្យួឡា ហើយនិងមួយចំនួនទៀតធ្វើការភ្ជាប់ទៅទីក្រុងធំៗដូចជា មេដេលីន, ឆាលី, បារានខ្យួឡា និងចាតាហ្គេណា ដេអ៊ីនដាស ជាមួយនិងផ្លូវសំខាន់ដទៃទៀត។អ្នកអាចធ្វើ
ដំនើរពីរបូកូតាទៅ ការាកាស​ , វេនេហ៊ួឡានិង ខ្យួតូ,អេខ្យួឌ័រ។ ទីក្រុងធំៗជាច្រើនមានចំនតឡានក្រុង។
·ប្រឡានយន្ដហោះ ​វាគឺចំនុចសំខាន់ណាស់ចំពោះប្រឡាណយន្ដហោះនៅក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី និងទីក្រុងសំខាន់ៗមួយចំនួនសុទ្ធតែមានប្រឡានយន្ដហោះទាំងអស់។ ប្រឡានយន្ដហោះអន្ដរជាតិអ៊ីឌួរាឌួ នៅក្នុង
ទីក្រុងបូកូតាជាប្រឡានយន្ដហោះសំខាន់បំផុត ហើយបន្ទាប់គឺប្រឡានយន្ដហោះអន្ដរជាតិប៉ាលម៉ាស៊ីកានៅក្នុងទីក្រុងឆាលី។ ប្រឡានយន្ដហោះផ្សេងទៀតស្ថិតនៅ មេដេលីន, បារាខ្យួឡា, សានអាលដ្រែស និង 
ចាតាហ្គេណាដេអ៊ីនដាស។ ប្រឡានយន្ដហោះជាច្រើនរបស់ប្រទេសកូឡុំប៊ីមានការភ្ជាប់ជាមួយនិ​ងអន្ដរជាតិដូចជាប្រទេសដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បួង និងខាងជើងអាមេរិច ហើយនិងទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប។
កូឡុំប៊ី: ដំណឹកជញ្ជូន

ដំណឹកជញ្ជូន
right|thumb|200px|ផែនទីកូឡុំប៊ី
right|thumb|200px|ទីក្រុងបូកូតា
right|thumb|200px| ទីក្រុងមេឌេយីណ

សំរាប់ការដឹកជញ្ជួនផ្នែកភាគច្រើននៃប្រទេសកូឡុំប៊ី​គឺ​ទំនើបនិងប្រទេសនេះមានផ្លូវច្រើន។ ទីក្រុងធំៗទាំងអស់មានប្រលានយន្ដហោះ និង មានកំពុងផែមួយចំនួនស្ថិតនៅមហាសមុទ្រទាំងពីរមានមហាសមុទ្រ ប៉ាស៊ីភិច និង មហាសមុទ្រអាតឡង់ទិច ។ ដោយសារតែប្រទេសកូឡុំប៊ីជាប្រទេសដែលធំ និង មានភ្នំជាច្រើន ហើយប្រឡានយន្ដហោះមានសារៈសំខាន់ណាស់សំរាប់ប្រទេសនេះ។​ មានតំបន់មួយចំនួនដូចជាអាម៉ាស៊ួនហ្វរែស
ដែលជាកន្លែងដែលមានសារៈសំ​ខាន់ហើយមធ្យោបាយនៃការដឹ​កជញ្ជួនគឺត្រូវធ្វើដំនើរតាមទន្លេ។
·ផ្លូវៈ មហាវិថីប៉ានអាមេរិចស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងអាមេរិចក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី។ អ្នកអាចទៅឆ្ងាយទៅទីរ៉ាដេហ្វួហ្គូក្នុងឆីឡេដោយតាមផ្លូវនេះ។ ផ្លូវដែលសំខាន់បំផុតគឺ មហាវិថី បូកូតា- មេដាលីន, មហាវិថី បូកូតា-ឆាលី, 
មហាវិថី បូកូតា-កុកុតា, មហាវិថី បូកូតា-បារានខ្យួឡា ហើយនិងមួយចំនួនទៀតធ្វើការភ្ជាប់ទៅទីក្រុងធំៗដូចជា មេដេលីន, ឆាលី, បារានខ្យួឡា និងចាតាហ្គេណា ដេអ៊ីនដាស ជាមួយនិងផ្លូវសំខាន់ដទៃទៀត។អ្នកអាចធ្វើ
ដំនើរពីរបូកូតាទៅ ការាកាស​ , វេនេហ៊ួឡានិង ខ្យួតូ,អេខ្យួឌ័រ។ ទីក្រុងធំៗជាច្រើនមានចំនតឡានក្រុង។
·ប្រឡានយន្ដហោះ ​វាគឺចំនុចសំខាន់ណាស់ចំពោះប្រឡាណយន្ដហោះនៅក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី និងទីក្រុងសំខាន់ៗមួយចំនួនសុទ្ធតែមានប្រឡានយន្ដហោះទាំងអស់។ ប្រឡានយន្ដហោះអន្ដរជាតិអ៊ីឌួរាឌួ នៅក្នុង
ទីក្រុងបូកូតាជាប្រឡានយន្ដហោះសំខាន់បំផុត ហើយបន្ទាប់គឺប្រឡានយន្ដហោះអន្ដរជាតិប៉ាលម៉ាស៊ីកានៅក្នុងទីក្រុងឆាលី។ ប្រឡានយន្ដហោះផ្សេងទៀតស្ថិតនៅ មេដេលីន, បារាខ្យួឡា, សានអាលដ្រែស និង 
ចាតាហ្គេណាដេអ៊ីនដាស។ ប្រឡានយន្ដហោះជាច្រើនរបស់ប្រទេសកូឡុំប៊ីមានការភ្ជាប់ជាមួយនិ​ងអន្ដរជាតិដូចជាប្រទេសដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បួង និងខាងជើងអាមេរិច ហើយនិងទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប។
កូឡុំប៊ី: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ

 អាលបេអ៊ីរូ រូដាស្ស Bogotá, the Gate and Hall of South America ​​ (នៅភាសាអង់គ្លេស) វ៉េប៖ Colombia Passport: Economics, Society and Culture in Colombia ទីក្រុងព្រះសិហានុ ប្រទេសកម្ភុជា ឆ្នាំ២០០៧។
 ប្រទេសកូឡុំប៊ីនៅភាសាខ្មែរ ។

 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សហគមន៍អង់ឌីន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមអេស្ប៉ាញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសឆ្លងទ្វីប
កួន អ៊ី

រូបភាពតូច| ទេវរូបអ្នកតាកួនកុង(កួនអ៊ី) ក្រុងលូយ៉ាង.

កួន អ៊ី (  ) គឺ វីរៈបុរសអ្នកតា​ នៃនគរបី។. ព្រះអង្គ គឺ វីរៈបុរសអ្នកតានៃ​សាសនាអ្នកស្រុកចិន ,សាសនាតាវ,សាសនាខុងជឺ ៕៚ .។.
កើត រិទ្ធ

លោកឯកឧត្តម កើត រិទ្ធ ជាអ្នកជំនាញច្បាប់កម្ពុជា និងជា រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌វ័យក្មេង ដែលទើបតែង តាំងនៅព្រឹកថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ២០២0។