navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ក្រខុប: ការប្រើប្រាស់

ការប្រើប្រាស់ 
ក្រខុប​ប្រើ​ប្រាស់​ជារុក្ខជាតិព្យាបាលជ​ម្ងឺ។​ ទោះបីរាងកាយមានរបៀបធម្មជាតិរបស់វាក្នុងការប្រឆាំងទៅនឹងបាក់តេរី ប៉ុន្តែក៏នៅតែត្រូវការជំនួយពីប្រភពផ្សេងៗទៀត រួមបញ្ចូលទាំងអាហារដែលអ្នកទទួលទាន។ ក្រខុបមានផ្ទុកលក្ខណៈសម្បត្តិប្រឆាំងបាក់តេរីបានយ៉ាងប្រសើរដែលធ្វើអោយវាក្លាយជាជម្រើសនៃផ្លែឈើដ៏ល្អបំផុតមួយសម្រាប់អ្នក។​ក្រខុប មានផ្ទុកលក្ខណៈសម្បត្តិប្រឆាំងការរលាកដែលជួយកាត់បន្ថយ និងទប់ស្កាត់ការរលាកផ្សេងៗក្នុងរាងកាយ រួមទាំងការហើមផងដែរ។ក្រខុប មានផ្ទុកសម្បូរទៅដោយវីតាមីន និងជាតិរ៉ែ ជាពិសេសវីតាមីន C ដែលចាំបាច់សម្រាប់ពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំនៃរាងកាយទប់ស្កាត់ប្រឆាំងនឹងជំងឺផ្សេងៗ។អត្ថប្រយោជន៍ដ៏ប្រសើរនៃ “ផ្លែក្រខុប” ចំពោះសុខភាព ដែលអ្នកប្រហែលជាមិនធ្លាប់ដឹង, Health.com.kh ,​ ថ្ងៃទី ២១ ខែ មេសា ឆ្នាំ ២០១៩

ផ្លែក្រខុបអាចបរិភោគបាន ហើយធ្លាប់លក់នៅលើទីផ្សារ។ អាចបរិភោគវាជាឆៅ ឬកែច្នៃជាយៈសាពូនមី។ ស្លឹកអាចប្រើសម្រាប់ធ្វើទឹតែ។   ម្យ៉ាងវិញទៀត ស្លឹកវាអាចប្រើប្រាស់ជាឱសថបុរាណ (សម្រាប់ បញ្ហាក្រពេញប្រូស្តាត និងដើម្បើកាត់បន្ថយដំបៅក្រពះ) ដូចសំបកឈើ (ធ្វើថ្នាំសំលាប់មេរោគ) ផ្កា (ធ្វើថ្នាំសំលាប់មេរោគ កាត់បន្ថយការហើម ប្រទាលកន្ទុយក្រពើ) និងផ្លែឈើរបស់វាដែរ (សម្រាប់បញ្ហាផ្លូវដង្ហើម ប្រឆាំងជំងឺរាក)។
ក្រដាស

ក្រដាស គឺជាសំភារៈសិក្សាស្ដើងដែលបានប្រើសំរាប់ការសរសេរ ការបោះពុម្ភ​ ការគូ ឬក៏សំរាប់ការវេចខ្ចប់។ វាត្រូវបានផលិតដោយសរសៃកប្បាស អំបោះ ឬចំបើងក្រៀម សរសៃឈើ កំទេចឈើ ស្មៅ និងសំភារៈកំទេចកំទីជាច្រើនទៀតដើម្បីអោយក្លាយទៅជាសន្លឹកៗ។
ក្រដាសគឺជាសំភារៈដែលអាចប្រើប្រាស់បានជាមួយការងារជាច្រើន។ ហើយក្រដាសត្រូវបានគេនិយាយថាត្រូវបានអភិវឌ្ឍន៍មកពីប្រទេសចិន(China)ក្នុងសតវត្សទី២មក ហើយ ដែលបានរកឃើញដោយជនជាតិចិនម្នាក់ឈ្មោះ Han court eunuch Cai Lun។ ជាការពិតណាស់អ្នកខាងបុរាណវត្ថុវិទ្យាបានចែកចាយមកពីប្រទេសចិនតាំងពីសតវត្សទី២មកម្លេះ។
thumb|right|200px|ក្រដាស
ក្រដាស: ប្រវត្តិក្រដាស

ប្រវត្តិក្រដាស 
អត្ថបទចំបងជាភាសារអង់គ្លេស History of paper
ក្រដាសដៀលអ្នករៀបរៀងមុនបានផលិតគឺត្រូវបានគេធ្វើអោយមានភាពទំនើបជាងមុននៅសតវត្សទី២ដោយក្រុម BC នៅប្រទេសចិន (china)។ ការផលិតក្រដាសគឺត្រូវបានត្រិះរិះថាជាវត្ថុមួយក្នុងចំណោមវត្ថុដ៏ល្បីល្បាញទាំង៤នៅប្រទេសចិន(Four Great Inventions)។
ក្រដាស: ដើមកំណើត

ដើមកំណើត 
ពាក្យថា"ក្រដាស"គឺមានដើមកំណើតមកពីពាក្យឡាតាំងថាpapyru មួយទៀតមកពីពាក្យក្រិចថា πάπυρος (papuros) ពាក្យមកពីពាក្យនៃប្រទេសប៉េរ៉ូ(Cyperus)ថា papyrus plant។ក្រដាសនេះត្រូវបានប្រើនៅប្រទេសប៉េរ៉ូ ប្រទេសអេស្សីប។
សាច់ទន់សំរាប់ផលិតក្រដាសគឺគេយកមកពីឈើសាច់ទុនបំបែកពីសាច់ឈើដុំៗទៅសរសៃសាច់ឈើទន់។នេះគឺជាបានសម្រេចដោយការរំលាយពីសាច់ឈើដុំៗនៅក្នុងឡចំហុយស្រាដូច្នេះនោះប្រហែលជាបានសំអាតសាច់ឈើទន់ហើយ។នេះគឺជាការការពារដើម្បីរក្សាទុកអោយបានយូរសំរាប់សាច់ឈើដែលទន់។ក្រដាសគឺបង្កើតឡើងដោយសាច់ទុនគឺយើងដឹងថាក្រដាសដែលធ្វើអំពីសាច់ឈើ មិនច្រឡំជាមួយនិងក្រដាស
ដែលធ្វើដើមឈើទេ។នេះគឺពីព្រោះថាពួកគេមិនមានសាច់ឈើដុំ។សាច់ទុនគឺអាចធ្វើឲ្យសជាមួយពរណ៍សក៏ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់៥%នៃសរសៃឈើ។ការប្រើវិធីគីមីគឺមិនអាចផលិតក្រដាសគឺមិនអាចប្រើក្នុងការផលិតក្រដាសបានទេព្រោះថាក្រដាសបង្កើតដោយសំឡី ណាមួយ៩០%នៃសាច់ឈើរួចរាល់អស់ហើយ។នោះគឺមាន៣ដែលមានសារះសំខាន់ក្នុងវិធីផលិតក្រដាស។វិធីធ្វើក្រដាសមានកាលបរិច្ឆេទនៅទស្សវត្ស៍ទី១៨៤០ហើយវាបានរបៀបលុបលើមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ការផលិតក្រដាសបានបង្កើតឡើងតាំងពីទស្សវត្ស៍ទី១៨៧០ហើយបានប្រើដំបូងនៅទស្សវត្ស៍ទី១៨៩០ឥឡូវ
មនុស្សភាគច្រើនប្រើយុទ្ធសាស្រ្តបែបនេះ។
ក្រដាស: ការធ្វើក្រដាស

ការធ្វើក្រដាស  
ប្រើវិធីក្នុងការធ្វើក្រដាស
សាច់ទន់សំរាប់ផលិតក្រដាសគឺគេយកមកពីឈើសាច់ទុនបំបែកពីសាច់ឈើដុំៗទៅសរសៃសាច់ឈើទន់។នេះគឺគេបានសម្រេចដោយការរំលាយពីសាច់ឈើដុំៗនៅក្នុងឡចំហុយស្រាដូច្នេះនោះប្រហែលជាបានសំអាតសាច់ឈើទន់ហើយ។នេះគឺជាការការពារដើម្បីរក្សាទុកអោយបានយូរសំរាប់សាច់ឈើដែលទន់។ក្រដាសគឺបង្កើតឡើងដោយសាច់ទុនគឺយើងដឹងថាក្រដាស​ Wood-free papers មិនច្រឡំជាមួយនិងក្រដាស Tree-free paper ​ទេ។នេះគឺពីព្រោះថាពួកគេមិនមានសាច់ឈើដុំ។សាច់ទុនគឺអាចធ្វើឲ្យសជាមួយពរណ៍សក៏ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់៥%នៃសរសៃឈើ។ការប្រើវិធីគីមីគឺមិនអាចផលិតក្រដាសគឺមិនអាចប្រើក្នុងការផលិតក្រដាសបានទេព្រោះថាក្រដាសបង្កើតដោយសំឡី ណាមួយ៩០%នៃសាច់ឈើរួចរាល់អស់ហើយ។នោះគឺមាន៣ដែលមានសារះសំខាន់ក្នុងវិធីផលិតក្រដាស។វិធីធ្វើក្រដាសមានកាលបរិច្ឆេទនៅទស្សវត្ស៍ទី១៨៤០ហើយវាបានលុបបំបាត់នៅមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ការផលិតក្រដាសបានបង្កើតឡើងតាំងពីទស្សវត្ស៍ទី១៨៧០ហើយបានប្រើដំបូងនៅទស្សវត្ស៍ទី១៨៩០​ឥឡូវមនុស្សភាគច្រើនប្រើយុទ្ធសាស្រ្តបែបនេះ។
វិធីបញ្ចប់ក្នុងការធ្វើក្រដាស
ក្រដាសអាចមានក្រិតខ្នាតយោងទៅតាមពាក្យស្នើរសុំដែលមានពីធម្មជាតិ។ក្រដាសមិនមានចំនុចគ្រប់ដណ្តប់ទេហើយចំនុចដែលអាចគ្រប់ដណ្តប់វានោះមានភាពស្តើងដែលផ្សំឡើងពីសារធាតុជាច្រើនដូចជាកាល់ស្យូមកាបូណាតឬព័រសឺឡែនជាដើម្បីវាធ្វើការផ្តុំគ្នាបង្កើតបានជាក្រដាស។
ប្រសិនបើយើងចង់អោយក្រដាសទៅជាផ្ទាំងយើងត្រូវសង្កត់វាអោយទៅជាសំណាញ់ដើម្បីមានទ្រទ្រាយដូចក្រដាស ម្យ៉ាងវិញទៀតយើងអាចកាត់វាទៅជាចំរាកក៏បាន។ក្រដាសទូទៅត្រូវកាត់វាជា  Long grain ជាមួយនឹងប្រភេទនិងទំហំដូចគ្នា។ការផលិតក្រដាសដោយម៉ាស៊ីនគឺត្រូវត្បាញដោយម៉ាស៊ីនមួយប្រភេគឺ Fourdrinier ចំពោះការត្បាញគឺត្រូវយកសរសៃឆ្មាៗហើយសង្កត់វាម្តងហើយម្តងទៀត​រហួតវាក្លាយទៅជា
​​            ក្រដាស។
ក្រដាស: កំរាស់និងទំងន់

កំរាស់និងទំងន់  
ភាពក្រាស់នៃក្រដាស់មានខ្នាតជាកាលីប ដែល​ក្នុងមួយអ៊ីញ មាន១០០០កាលីប។ ក្រដាសមានកម្រាស់ពី០.០៧មីលីម៉ែត(០.០០២៨អ៊ីញ)ទៅ០.១៨មីលីម៉ែត(០.០០៧១អ៊ីញ)
ក្រដាសតែងតែមានលក្ខណៈក្រាស់។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ទម្ងន់របស់ក្រដាសកំណត់​តាមទម្ងន់នៃរ៉ាមក្រដាសដែលមាន៥០០សន្លឹកនៃការប្រែប្រួលទំហំដើម។ ពីមុន​ក្រដាស់​កាត់ជាទំហំ ដូចជា រ៉ាមនៃ២០lb គឺ ៨.៥អ៊ីញ x ១១អ៊ីញ(216 mm × 279 mm)ក្រដាស់ទម្ងន់ ៥ផោន ព្រោះវាបានកាត់ចេញពីក្រដាសធំមួយចេញជា៤​ចំណែក។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រដាសសម្រាប់បោះពុម្ភជាធម្មតាគឺភាគច្រើនមាន 20 lb, 24 lb, or 32 lb។ក្របពីក្រៅរបស់វាជាធម្មតាគឺ 68 lb, and 110 lb ឬភាគច្រើនវាតម្រូវទៅតាមប្រភេទរបស់ក្រដាស
អ៊ីរ៉ុប និង តំបន់ផ្សេងៗប្រើប្រព័ន្ធទំហំក្រដាស ISO 216 ទម្ងន់របស់ក្រដាសគឺគិតជាក្រាមក្នុងមួយការ៉េ ឬពេលខ្លះគិតជា ក្រាម។ ក្រដាសសម្រាប់បោះពុម្ភភាគច្រើនពី៦០ក្រាមទៅ១២០ក្រាម Printing paper is generally between 60 g and 120 g. ទម្ងន់ផ្សេងទៀតលើសពី១៦០ក្រាមគេគិតជា card។ ទម្ងន់របស់រ៉ាមអាស្រ័យតាមទំហំរបស់ក្រដាសនិងភាពក្រាសរបស់វា
ពានិជ្ជកម្មលើក្រដាសភាពច្រើនបានលក់ទៅអាមេរិក ខាងជើងកាត់ជាទំហំស្តង់ដាក្រដាសមូលដ្ឋានអាស្រ័យលើមាត្រា customary ហើយវាបង្ហាញដោយបណ្ដោយនឹងទទឹងរបស់ក្រដាស។
ប្រព័ន្ធISO 216 វាត្រូវបានប្រើនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងៗជាច្រើន នៅតំបន់ខាងក្រៅសន្លឹកក្រដាសមិនស្ថិតនៅលើទទឹងនិងប្រវែងរបស់សន្លឹកទេ។ វាគឺបានប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងនៅក្នុងប្រទេសអាឡឺម៉ង់ក្នុងឆ្នាំ២១៩២២ ហើយត្រូវបានប្រើប្រាសជាលក្ខណៈអន្តរជាតិ។ ទំហំស្តង់ដាដែលធំជាងគេរបស់ក្រដាសគឺ A0 (A zero) ខ្នាតគិតជាម៉ែតការ៉េ (approx. 1189x841 mm)។ ពីសន្លឹកនៃ A1 នៅត្រង់ទំហំត្រង់ទៅលើដោយធ្វើឲ្យវាជាសន្លឹកត្រឹមត្រូវមួយនៃ A0 ដែលតម្រាប់នៅតាមទំហំរបស់វា។​ ដូចគ្នានេះដែរ ២សន្លឹកនៃ A2 ត្រូវបានដាក់ចូលគ្នាក្លាយជាមួយសន្លឹកនៃ A1នឹងទៅមុខទៀត។ ទំហំធម្មតាត្រូវបានប្រើនៅក្នុងការិយាល័យនិងនៅតាមផ្ទះដូចជា A4 នឹង A3 (A3 មានទំហំ២ដងនៃសន្លឹកA4)។
ភាពហាប់នៃជួរក្រដាសចាប់​ពី 250 kg/m3 (16 lb/cu ft) សម្រាប់សាច់ក្រដាស។ ក្រដាសបោះពុម្ភ​ប្រហែល 800 kg/m3 (50 lb/cu ft).[13]
ក្របី-ក្របង

ក្របី-ក្របង (    ,  ) គឺជាក្បាច់គុន ដែលប្រើអាវុធពីប្រទេសថៃ ។  វា​មាន​ទំនាក់ទំនង​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធ​នឹង​ក្បាច់​ប្រយុទ្ធ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ​ផ្សេងទៀត​ដូចជា ក្បាច់គុនឥណ្ឌូនេស៊ី, ភូមា បានស៊ី និង កម្ពុជា ក្បាច់គុនបុរាណ ។ កងអង្គរក្សរបស់អតីតព្រះមហាក្សត្រភូមិពលអតុល្យតេជ (រាមាទី៩) ត្រូវបានគេនិយាយថាបានទទួលការហ្វឹកហ្វឺនខ្ពស់នៅក្នុងក្របខណ្ឌ។
ក្របី-ក្របង: អាវុធ

អាវុធ 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ជំរុំក្របី-ក្របង
ឈ្មោះ​ប្រព័ន្ធ​នេះ​សំដៅ​លើ​អាវុធ​សំខាន់​របស់​វា​គឺ ដាវ​ថៃ ( ​ក្របី ​) និង​បុគ្គលិក ( ​ក្របង ​) ។ ជាធម្មតា ដាវពីរ ( ដាបសងមឺ ) ត្រូវបានកាន់ជាគូ។ ក្របី-ក្របង ( មួយបូរាណ ) ដែលគ្មានអាវុធ ប្រើការទាត់ ការដាក់សម្ពាធ គន្លាក់ជាប់ កាន់ និងបោះ។  

អាវុធ​ក្រប​ខណ្ឌ​មាន​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

 ក្របី (    ): សបែ / ដាវកោង
 ដាប (    ) : ដាវមុខតែមួយ
 ក្របង (    ) : ដំបង/ព្រនល់ ជាធម្មតាត្រូវបានផ្គូផ្គង ឬប្រើជាមួយខែល។ មិនមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះទេដូច្នេះច្រើនតែច្រឡំជាមួយបង្គោលវែង
 ដាបសងមឺ (    ) : ដាវ​ពីរ​ថៃ មួយ​ក្នុង​ដៃ
 ខេន/លោ (    ) ទំពក់/ខែល ធ្វើពីឈើ ឬក្របី
 ព្លង (    ) : បុគ្គលិក/បង្គោល ដែលជារឿយៗដាក់ស្លាកខុសថាជាក្របុង
 ង៉ាវ (    ) : បុគ្គលិកដែលមានជំនាញ
 ម៉ៃសកសាន (    ) : ក្លិបមួយគូដែលពាក់នៅលើកំភួនដៃ
ក្រពើ (ឧបករណ៍ភ្លេង)

thumb|right|តាខេ ឬក្រពើ (ខ្មែរ) 
ឧបករណ៍ភ្លេងខ្មែរហៅថា ក្រពើ ឬតាខេ ជាឧបករណ៏ភ្លេងខ្មែរ(ឧបករណ៍កេះខ្សែ) មានខ្សែបី ហើយមានសណ្ឋានខ្ទង់ដូចខ្នងក្រពើ។ ឧបករណ៍នេះមានរាងប្រហាក់ប្រហែលឧបរណ៍បរទេសដែលមានឈ្មោះថា http://en.wikipedia.org/wiki/Zither Zither (ច្រើនឃើញមានប្រើនៅក្នុងវប្បធម៌នៃប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ស្លូវើនៀ អូទ្រីស ហុងគ្រី ក្រូអាត(ភាគពាយព្យ) អាលឺម៉ង់(ខាងត្បូង) អឺរ៉ុប(តំបន់ភ្នំ) និងអាស៊ីខាងកើតរាប់បញ្ជូលទាំងប្រទេសចិនផងដែរ http://en.wikipedia.org/wiki/Zither។ នៅប្រទេសជិតខាងយើងក៍មានឧបករណ៍នេះដែរ ដូចជាប្រទេសថៃ គេហៅថា «ចរខេ៍» ឬ «តៈខេរ៍» ដែលមានន័យថា «ក្រពើ» រីឯនៅប្រទេសភូមាវិញគេហៅថា mi gyaung ។ ចំពោះជនជាតិមន ដែលរស់នៅប្រទេសភូមាវិញ ក៍ឃើញមានប្រើឧបករណ៍នេះដែរ ដោយរចនាជារូបក្រពើតែម្ដង។ ជនជាតិមនហៅឧបករណ៍នោះថា «ក្យាម» (Kyam)។
ក្រពើ (ឧបករណ៍ភ្លេង): រូបរាងតាខេ

រូបរាងតាខេ 
គេហៅឧបករណ៍នេះថាក្រពើដោយសំដៅលើសណ្ឋានខ្ទង់របស់វា។ តាខេ ឬក្រពើ គឺជាឧបករណ៍ភ្លេងខ្មែរបុរាណដែលមានកំណើតយូរលង់ណាស់មកហើយ។ តាខេមានជើងទប់ពីបីទៅប្រាំ។ នៅពេលប្រគុំ អ្នកលេងអង្គុយជិតឧបករណ៍ដោយប្រើដៃឆ្វេងកេះខ្សែចុះឡើង ដៃស្ដាំឆ្កឹះខ្សែខ្ទង់ដោយប្រើក្រចកកេះ។ ឧបករណ៍នេះមានមុខងារសំខាន់ក្នុងវង់ភ្លេងមហោរី វង់ភ្លេងអាយ៉ៃ វង់ភ្លេងការសម័យទំនើប និងប្រគំម្នាក់ឯង ជួនកាលចម្រៀងដេញបែបចាប៉ីដងវែងក៏មាន ។ នៅក្នុងវង់ភ្លេងមហោរី គេច្រើនតែយកតាខេណាធំៗ មានសំនៀងក្រាងក្រអៅធ្ងន់មកចូលរួមប្រគំ ប៉ុន្ដែនៅក្នុងវង់ភ្លេងអាយ៉ៃ និងវង់ភ្លេងការសម័យទំនើបវិញ គេច្រើនតែយកតាខេតូចជាងបន្ដិចមានសំនៀងចចាតស្រាលមកប្រគំ ។ តាខេមានដំណើរសាច់បទចិញ្ច្រាំញាប់ធ្វើឱ្យសំនៀងចង្អៀតជាងឧបករណ៍ដទៃប្រវត្តិឧបករណ៍ភ្លេងតាខេ ដកស្រង់ពីកោះសន្តិភាព ចុះផ្សាយថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១០ http://kohsantepheapdaily.com.kh/article/6238.html ។
សព្វថ្ងៃនេះ មានតាខេ មួយប្រភេទទៀតត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីជួយសម្រួលដល់សិស្សដែលចង់រៀនតាខេ ហើយពុំមានលទ្ធភាពក្នុងការទិញរៀន ឬតន្ត្រីករដែលចង់យកតាខេធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ។ តាខេថ្មីនេះ មានឈ្មោះថា «តាខេរក្ស» អានថា [តា-ខេ-រាក់]។ ពាក្យថា  «រក្ស ឬ រ័ក ឬ រក្ខ» ប្រែថា រក្សា។ ដូច្នេះ «តាខេរក្ស» មានន័យថា ជាតាខេដែលជួយថែរក្សា ការពារ អភិរក្ស និងជាតំណាងនៃក្ដីស្រលាញ់ចំពោះមរតកតន្ត្រីបុរាណខ្មែរផងដែរ។ ស្វែងរករូប តាខេរក្ស នៅទីនេះ។
ក្រពើ (ឧបករណ៍ភ្លេង): ការផលិតឧបករណ៍

ការផលិតឧបករណ៍ 
សព្វថ្ងៃតាខេនៅកម្ពុជាយើងធ្វើអំពីឈើខ្នុរ ដែលជាប្រភេទឈើឱ្យសំនៀងល្អជាងឈើដទៃ។ ដូនតាយើងបានបែងចែកតាខេទាំងមូលជា៣ផ្នែកគឺក្បាល ដងខ្លួន និងពោះ ។ នៅត្រង់ក្បាលមានព្រលួត៣ ច្រើនធ្វើអំពីឈើរឹងៗ មានកំប៉ក់អាចម៍ឆ្កែ១ (ពកនៅលើច្រមុះក្រពើ បុរាណហៅថា កំប៉ក់អាចម៍ឆ្កែ) បន្ដុបពីលើសម្រាប់លម្អ ។ មានធរណី (ប្រកៀន) ដាក់បន្ទាប់ពីព្រលួត គឺជាខ្ទង់ដែលខ្ពស់ជាងគេសម្រាប់ទ្រខ្សែឱ្យផុតពីខ្ទង់ដទៃ ។ នៅក្រោមក្បាលមានជើងមួយសម្រាប់ទ្រ ។ នៅលើខ្លួនមានខ្ទង់២ ធ្វើអំពីឈើរឹង ឬឆ្អឹងដំរី ។ នៅលើខ្ទង់នីមួយៗមានបិទឆ្អឹង ឬខ្នងឫស្សីរឹងបន្ដុបពីលើសម្រាប់ការពារភាពសឹករឹលនៃខ្ទង់ ។ ខ្ទង់ទាំង១២នេះរាយចន្លោះពីមួយទៅមួយតាមកម្រិតសំនៀងរបស់ខ្លួន ។ នៅលើពោះមានប្រអប់មួយធ្វើអំពីឈើ ឬស្ពាន់មានឈ្មោះហៅថា ក្រាញ (គីង្គក់) នៅលើក្រាញមានបន្ទះឫស្សីតូចស្ដើងសម្រាប់កល់ខ្សែសំនៀងឱ្យមានសំនៀងក្រាងៗ ដែលជាលក្ខណៈសំនៀងរបស់តាខេ ។ នៅខាងក្រោមពោះមានជើង៤ ឬ២សម្រាប់ទ្រតួតាខេ ។ ខ្សែសំនៀងមាន៣ ដូចជា៖
 ខ្សែទី១ ហៅថា ខ្សែឯក មានសំនៀងតូចជាងគេ ពីដើមគេប្រើសរសៃសូត្រវេញចូលគ្នា បច្ចុប្បន្នគេប្រើជ័រនីឡុងជំនួសវិញ ។
 ខ្សែទី២ ហៅថា ខ្សែគ មានសំនៀងគ្រលរ ធ្វើអំពីសរសៃសូត្រដែរ ប៉ុន្ដែឥឡូវគេប្រើខ្សែនីឡុងវីញ ។
 ខ្សែទី៣ ហៅថា ខ្សែបន្ទរ មានសំនៀងធំ ធ្វើអំពីខ្សែលោហធាតុប្រើសម្រាប់តែបន្ទរ ។
ក្រចកកេះខ្សែសំនៀង មានរាងមូលទ្រ វែងជមផ្នែកខាងកេះ ក្រចកនេះធ្វើអំពីឈើរឹង ឬភ្លុកដំរី មានដោតខ្សែចំកណ្ដាលសម្រាប់ទុករុំភ្ជាប់នឹងចង្អុលដៃកេះ។ ក្នុងពេលប្រគំបទភ្លេងម្ដងៗ គេប្រើប្រាស់ខ្សែឯកច្រើនជាងគេសម្រាប់រាយសាច់បទ ឯខ្សែគ និងខ្សែបន្ទរពុំសូវប្រើឡើយ ។ តន្ដ្រីករតាខេគ្រប់រូបប្រើម្រាមដៃតែ៣សម្រាប់ចុចខ្សែសំនៀង ចំណែកឯមេដៃ និងកូនដៃគេច្រើនតែទុកនៅទំនេរ ៕
ក្រពេញទីមុស

ក្រពេញទីមុស () ស្តិតនៅលើទងនៃបេះដូងមនុស្ស

chez l'homme
1 : épiphyse - 2 : hypophyse - 3 : thyroïde - 4 : thymus - 5 : surrénales - 6 : pancréas - 7 : ovaire - 8 : testicule]]
ក្រមង៉ុយ

ក្រមង៉ុយ250px|ក្រមង៉ុយព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួនឈ្មោះក្រមង៉ុយនាម​ដើមអ៊ុក អ៊ូនាមអ្នក​ស្រុក​ហៅ​ភិរម្យ ង៉ុ​យគរម្យងារ​ព្រះ​ភិរម្យ​ភាសាបិតានាមអ៊ុកគរម្យងារ​បិតាចៅពញា​ធម្ម​ធា​រាមាតានាមអៀងកំណើតឆ្នាំ ១៨៦៥ស្រុក​កំណើតភូមិព្រៃអណ្ដូងស្វាយ ឃុំកំបូល ស្រុកអង្គស្នួល ខេត្តកណ្ដាលភរិយាអ៊ិន កូន៦នាក់​អនិច្ចកម្មនៅឆ្នាំ ១៩៣៦ ក្នុងជន្មាយុ​៧១ឆ្នាំ

ក្រមង៉ុយ​ ជាអ្នកប្រាជ្ញ​អក្សរសាស្ត្រ​ខ្មែរ​ ដែល​ខ្មែរ​គ្រប់រូប​ទទួលស្គាល់ថាជា​អ្នកបង្កើត​ច្បាប់​ប្រៀនប្រដៅ ដាស់​តឿន ដល់​កូន​ខ្មែរ និង​បង្កើតវោហារ​ស័​ព្ទ​ខ្មែរ។
ក្រមង៉ុយ: កិត្តិស័ព្ទលោកតាក្រមង៉ុយ

កិត្តិស័ព្ទលោកតាក្រមង៉ុយ 

ក្រម​ង៉ុយ​គឺជា​កវី​ម្នាក់​ដែល​មិន​សរសេរ​នូវ​កំណាព្យកាព្យឃ្លោង​ដែល​លោក​ច្រៀង​នោះ​ ឡើយ ។ ស្នាដៃ​របស់​លោក​ដែល​គង់វង្ស​មកដល់​សព្វថ្ងៃនេះ​កើតមានឡើង​ដោយ​ការអញ្ជើញ​ លោក​ទៅ​ច្រៀង​នៅ​វិទ្យាស្ថាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​នៅ​ភ្នំពេញ ហើយ​ធ្វើ​ការកត់ត្រា​ទុក ។​

​លោក ប៉ែន ជីវ (​ស្លាប់​ឆ្នាំ​១៩៧៧ ជំនាន់​ខ្មែរក្រហម​) ធ្លាប់បាន​អះអាង​ថា លោក​បាន​ស្ថិតនៅក្នុង​ក្រុម​ស្មៀន​វ័យក្មេង ដែល​មាន​ភារៈ​ជួយ​កត់ត្រា​ចម្រៀង​កំណាព្យ​របស់​ក្រម​ង៉ុយ តាម​ការរៀបចំ​របស់​លោកស្រី​ ស៊ុយហ្សាន កាប៉ឺឡែស ដែល​ជា​នាយិកា​វិទ្យា​ស្ថាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​នា​សម័យ​នោះ ។ ឯកសារ​របស់លោក​យី ធន់ ដែល​ត្រូវបាន​បោះពុម្ពផ្សាយ​ដោយ​សាលាក្រុង​ភ្នំពេញ​មាន​ចំណងជើង​ថា​ "​អ្នក​ ភិរម្យ​ភាសា​អ៊ូ ហៅ​ង៉ុយ"​ ​នា​ឆ្នាំ​២០០៨ ក៏​បាន​បញ្ជាក់ថា លោក សឺ​ដេស បាន​នាំ​ឲ្យ​អ្នក​ភិរម្យ​ភាសា​ទៅ​ជួប​លោក​ស្រី កាប៉ឺ​ឡែស ហើយ​ពេល​ច្រៀង​កត់ត្រា​ចប់ លោកស្រី​ជនជាតិ​បារាំង​រូបនោះ បាន​ផ្ដល់ប្រាក់​១​រៀល​ជូន​លោក​កវី​យើង ដើម្បី​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​ការស្រឡាញ់​វប្បធម៌ អរិយ​ធម៌​ខ្មែរ ។​ ក្រោយមក​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​បាន​ចាត់ចែង​ចងក្រង​ចំរៀង​ កំណាព្យ​នោះ​ជា​សៀវភៅ​ទៅ​បោះពុម្ព​ចំនួន​៤​ច្បាប់ ដែល​បន្ទាប់មក​ទៀត​បញ្ចូល​គ្នា​ធ្វើ​ជាមួយ​ច្បាប់​វិញ ។​

​ការគ្មានទេមិនមែន​គ្រាន់តែ​ស្ថិតនៅត្រង់​ជើង​កាព្យ​ពិរោះ ពោរពេញ​ទៅដោយ​ខ្លឹមសារ​ជ្រាលជ្រៅ​នោះទេ ប៉ុន្តែ​លោក​ថែមទាំង​មាន​ទេព្យកោសល្យ​ក្នុងការ​ដេញចាប៉ី​ខ្សែ​មួយឬ​សាយដៀវ​ ថែម​ទៀត​ផង ។ ពេល​លោក​សូត្រ​កំណាព្យ លោក​តែង​ដេញចាប៉ី​ខ្សែ​មួយ​កំដរ ដែល​បន្ថែម​នូវ​ការ​ទាក់ចិត្ត​យ៉ាង​អស្ចារ្យ ។​ ​ក្នុងពេល​ដែល​លោក​ច្របល់​គ្រប់​ទិស​ច្រៀង​ទូន្មាន​មនុស្ស​ផងទាំងពួង លោក​តែង​មាន​បង្វិច និង​ឈើច្រត់​កាន់​តាម​ខ្លួន​ជាប់​ជានិច្ច ។ យើង​អាច​ស្រមៃ​អំពី​រូបរាង​របស់​ក្រុម​ង៉ុយ​គឺ បុរស​ម្នាក់​មាឌធំ ដុះ​ក្បាលពោះ កាត់សក់​ជ្រង​ខ្លី ទុក​ពុកមាត់​ខាងលើ និយម​ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន ពាក់​អាវកត្រង់​ឡេវ​ធំ ពាក់​ស្បែកជើងផ្ទាត់ និង​មួក​សំបុក​។ គឺ​រូបរាង​នេះហើយ ដែល​សិល្បៈករ​ចំលាក់​បាន​ឆ្លាក់​ឡើង​ដាក់​តម្កល់​នៅ​បូជនីយដ្ឋា​ន​អ្នកភិ​ រម្យភា​សាអ៊ូ ហៅ​ង៉ុយ នា​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​សព្វថ្ងៃនេះ ។​

​បើ​តាម​ការ​ចងក្រងរ​បស់​លោក​យី ធន់ បានឲ្យដឹងថា ចាប៉ី​ខ្សែ​មួយ​របស់​ក្រុម​ង៉ុយ អាច​ដោះ​ចេញ​ពី​គ្នា​ហើយ​តម្លើង​បាន​ភ្លាមៗ​កាលណា​គាត់​ត្រូវ​ការប្រើ ។ ឃ្លោក​នៃ​ចាប៉ី​ខ្សែ​មួយ​ឬ​សាយដៀវ​នោះ​លោក​ដាក់​ក្នុង​បង្វិច ហើយ​ឈើច្រត់​ត្រូវបាន​លោក​យកមក​ធ្វើ​ជា​ដង រួច​ដាក់​ខ្សែ កើត​ជា​ឧបករណ៍​ចាប៉ី​ខ្សែ​មួយ​ប្រគុំ​បាន​ភ្លាម ។​
ក្រមង៉ុយ: ​កិត្តិ​ស័ព្ទ​នៅ​ក្រៅប្រទេស​

​កិត្តិ​ស័ព្ទ​នៅ​ក្រៅប្រទេស​ 

កេរ្ដិ៍​ឈ្មោះ​របស់​ក្រម​ង៉ុយ បាន​សាយភាយ​រហូតដល់​ស្រុក​សៀម ។ ស្ដេច​សៀម បានធ្វើ​រាជសារ​មក​សុំ​អញ្ជើញ​អ្នក​ភិរម្យ​ភាសា​អ៊ូ ទៅ​ច្រៀង​ថ្វាយ​ឯ​ស្រុក​បាងកក ។ លោក​ក្រម​ង៉ុយ បាន​ធ្វើដំណើរ​ទៅ​​នៅ​ស្រុក​សៀម​អស់​រយៈពេល​៣​ខែ ហើយ​បាន​ទទួល​ការ​រាប់អាន ពី​សំណាក់​ព្រះមហាក្សត្រ និង​មន្ត្រី​សៀម ។ ពេល​នោះ​ស្ដេច​សៀម​បាន​ប្រទាន​ងារ​ជា​ភិរម្យ​ភាសា​ "​ផៃ​រ៉ោះ​លឿ​កឺន​" ​និង​ប្រទាន​​​ឡេវអាវ​ប្រាក់​ឌួង ព្រមទាំង​ប្រាក់​និង​វត្ថុ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ជាច្រើន ។
​តាម​ការរៀបរាប់​ឯកសារ​ទាំងឡាយ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ទេ​ថា ការអញ្ជើញ​ទៅកាន់​ស្រុក​សៀម​នោះ​កើតឡើង​នៅពេលណា។
ក្រមសីលធម៌

ក្រមសីលធម៌ គឺជាផ្នែកមួយនៃទស្សនវិជ្ជា​ ដែលប្រឈមមុខដោះស្រាយអំពីបញ្ហាសីល សុជីវធ៌ម ដែលទាក់នឹងគំនិតពីររឺច្រើនខុសគ្នា។ ដូចជាស្ចែងរកភាព ខុស ឬ ត្រូវ ភាពល្អ ឬ អាក្រក់ គុណសម្បត្ត នឹង គុណវិប្បត្តជាដើម។
ក្រមា

ស្តាំ|រូបភាពតូច| ស្ត្រីកំពុងលក់បន្លែនៅក្នុងផ្សារពាក់ក្រមានៅលើក្បាលស្ថិតក្នុងខេត្តកំពង់ធំ
ស្តាំ|រូបភាពតូច| កសិករ និងកូនប្រុសពាក់ក្រមាខ្មែរ នៅខេត្តសៀមរាប
ក្រមា  គឺជាសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរដ៏រឹងមាំ ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ជាច្រើន រួមមានដូចជា កន្សែងសម្រាប់បង់នឹងក កន្សែងបង់រុំនៅលើក្បាល (នៅបស្ចឹមប្រទេស) ដើម្បីបិទបាំងមុខ សម្រាប់គោលបំណងតុបតែង និងជាអង្រឹងសម្រាប់កុមារ។ Shiv Shanker Tiwary (2009) Encyclopaedia Of Southeast Asia And Its Tribes, p. 185  ក្រមាក៏អាចប្រើជា ​ឃ្នៀបគៀប ​ដោយ​អ្នក​ប្រយុទ្ធ ​ល្បុក្កតោ ដែល​រុំ​ក្រមា​ជុំវិញ​ចង្កេះ ក្បាល និង​កណ្តាប់ដៃ​របស់​ពួកគេ​ផងដែរ។  ក្រមាត្រូវបានពាក់ដោយបុរស ស្ត្រី និង​កុមារ ហើយ​អាច​លម្អ​ដោយ​ភាពយុត្តិធម៌ ទោះបីជា​ក្រមា​ធម្មតា​ភាគច្រើន​មាន​លំនាំ ​ក្រណាត់ចក្រត្រង្គ ​ប្រភេទ​ខ្លះ ហើយ​ជា​ប្រពៃណី​មាន​ពណ៌​ក្រហម ឬ​ខៀវ ដែលជានិមិត្តសញ្ញាជាតិនៃកម្ពុជា។
ក្រមា: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 

បើតាមលោក ហាប់ ទូច ប្រធានសារមន្ទីជាតិកម្ពុជា ក្រមាប្រហែលជាមានអាយុកាលតាំងពីសម័យមុនអង្គរនគរភ្នំ ចន្លោះសតវត្សទី១ និងទី៥ នៃគ.ស។ មួយរយៈពេលនោះ ព្រះសិវៈ និងព្រះហិណ្ឌូជាច្រើនអង្គទៀតដែលពាក់កបិន (កន្សែងរុំត្រគាកសាមញ្ញដែលរមៀលនៅចង្កេះយកទម្រង់ក្រមាធំ) ត្រូវបានរកឃើញវិញនៅរមណីយដ្ឋានអង្គរបូរី ។ បុរស​ម្នាក់​ថែមទាំង​ត្រូវ​បាន​គេ​ថត​បាន​ពាក់​ក្រមា​គ្រប​ក្បាល​ក្នុង​ករណី​ខ្លះ។

កំណត់ត្រាពីឆ្នាំ១២៩៦-១២៩៧ ដោយបេសកជនចិន និងអ្នកការទូត ជីវ តាក្វាន់ (បេសកជន និងជាអ្នកការទូតចិន) បង្ហាញថា ក្រណាត់ជាច្រើនដែលមានគុណភាពខ្ពស់ត្រូវបានផលិតនៅក្នុងស្រុកអង្គរធំ ដោយខ្លះទៀតនាំចូលពី ប្រទេសចាម្ប៉ា និង សៀម ប៉ុន្តែដែលចង់បានបំផុតគឺមកពីបស្ចិមប្រទេសនាសមុទ្រ។ 

ខ្មែរ​សម័យ​នោះ​អត់​បាន​ចិញ្ចឹមដង្កូវនាងទេ អត់​ចេះ​ដេរ ប៉ុន្តែ​ចេះ​ត្បាញ​ក្រណាត់​កប្បាស​ពី​កន្ទួត។ ការ​សន្និដ្ឋាន​គឺ​ថា​កន្សែង​រុំ​ត្រគាក​សំពៅ​មូលដ្ឋាន​របស់​ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​ត្បាញ​ពី​កប្បាស ហើយ​មាន​ទំហំ​ប្រហែល​ក្រមា​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់។ ក្រមាអាចត្រូវបានគេមើលឃើញនៅក្នុងរូបថតដំបូងមួយចំនួននៃសំលៀកបំពាក់ខ្មែរដែលបានថតនៅចុងសតវត្សទីដប់ប្រាំបួន។ នៅឆ្នាំ១៨៩៦ អ្នកថតរូបវ័យក្មេងជនជាតិបារាំង និងអ្នកធ្វើដំណើរគឺលោក អាន់ដ្រេ សាល គឺជាអ្នកដំបូងគេដែលថតរូបភាពនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។ 

យុទ្ធជនខ្មែរក្រហម ជាច្រើននាក់បានពាក់ក្រមាក្រមាពណ៌ក្រហម និងសក្នុងសម័យប៉ុលពត ។ ប្រជាជនកម្ពុជាខ្លះអាចបដិសេធក្រមាក្រមាពណ៌ក្រហម និងស ដើម្បីពេញចិត្តនឹងក្រមាពណ៌ខៀវ និងស ឬពណ៌ផ្សេងទៀត ដោយសារកេរដំណែលនៃសម័យខ្មែរក្រហម។
ក្រមារ

thumb|right|ស្រ្ដី with ក្រមារ in កំពង់ធំ]
thumb|right|Farmer and his son wearing ក្រមារ khmer scarves in Siem Reap

ក្រមារ
ក្រមារ
ក្រមារ
ក្រមារ
ក្រមារ
ក្រលាផ្ទៃ

ក្រឡាផ្ទៃជារង្វាស់បរិមាណឬទំហំនៃផ្ទៃ (ផ្ទៃជាផ្ទាំងឬតំបន់) ដែលខ័ណ្ឌដោយខ្សែកោងបិទជិត។ 
right|200px
ក្រលាផ្ទៃ: ខ្នាតក្រឡាផ្ទៃ៥០០ម២

ខ្នាតក្រឡាផ្ទៃ៥០០ម២ 
ខ្នាតសម្រាប់វាស់ក្រឡាផ្ទៃរួមមាន
 ម៉ែត្រការ៉េ (ម២ ឬ m២ ) ជាខ្នាតក្នុងប្រព័ន្ធអន្តរជាតិ SI
 អារ (a) = ១០០ម៉ែត្រការ៉េ (១០០ម២)
 ហិចតា (ha) = ១០០អារ (១០០a) = ១០០០០ម២
 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (គម២ ឬ km២) = ១០០ហិចតា = ១០០០០អារ = ១០០០០០០ម៉ែត្រការ៉េ
 មេកាម៉ែត្រការ៉េ (Mm២) = ១០១២ ម៉ែត្រ
 ម៉ាយល៍ការ៉េ = 2.5899881103 km²
ក្រលាផ្ទៃ: រូបមន្តក្រឡាផ្ទៃសំខាន់

រូបមន្តក្រឡាផ្ទៃសំខាន់ 
+ រូបមន្តទូទៅចំពោះក្រឡាផ្ទៃ:       ទ្រង់ទ្រាយ រូបមន្ត អញ្ញត្តការ៉េ ជារង្វាស់ជ្រុងការ៉េ ត្រីកោណសម័ង្សជារង្វាស់ជ្រុងត្រីកោណសម័ង្ស បញ្ចកោណនិយ័ត ជារង្វាស់ជ្រុងបញ្ចកោណនិយ័ត អដ្ឋកោណនិយ័ត ជារង្វាស់ជ្រុងអដ្ឋកោណនិយ័តពហុកោណនិយ័ត ជាអាប៉ូតែម (apothem) ឬជាកាំនៃរង្វង់ចារឹកក្នុងពហុកោណ និង  ជាបរិមាត្រពហុកោណពហុកោណនិយ័ត ជាបរិមាត្រពហុកោណ និង  ជាចំនួនជ្រុងពហុកោណពហុកោណនិយ័ត (ប្រើរង្វាស់គិតជាដឺក្រេ)ចតុកោណកែង និង  ជារង្វាស់ជ្រុងនៃចតុកោណកែង (ទទឹង និង បណ្តោយ)ប្រលេឡូក្រាម (ទូទៅ)  ជារង្វាស់បាត និង  ជារង្វាស់កំពស់កែងនឹងបាតចតុកោណស្មើ និង  ជារង្វាស់ប្រវែងនៃអង្កត់ទ្រូងទាំងពីររបស់ចតុកោណស្មើត្រីកោណ (សូមមើលបន្ថែម ក្រឡាផ្ទៃត្រីកោណ) ជារង្វាស់បាត និង  ជារង្វាស់កំពស់ (កំពស់ដែលកែងនឹងបាត)ត្រីកោណ និង  ជារង្វាស់ជ្រុងពីរ និង  ជារង្វាស់មុំអមដោយជ្រុងទាំងពីរនេះរង្វង់ ឬ  ជារង្វាស់កាំរង្វង់ និង  ជារង្វាស់អង្កត់ផ្ចិតអេលីប ជាកន្លះអ័ក្សធំ និង   ជាកន្លះអ័ក្សតូចចតុកោណព្នាយ  និង  ជារង្វាស់ជ្រុងស្រប និង  ជាចំងាយរវាងជ្រុងស្រប (កំពស់) ក្រឡាផ្ទៃសរុបនៃស៊ីឡាំង ជាកាំនិង និង  ជាកំពស់នៃស៊ីឡាំង ក្រឡាផ្ទៃខាងនៃស៊ីឡាំង ក្រឡាផ្ទៃសរុបនៃកោន  ជាកាំនិង  ជារង្វាស់ទ្រនុងខាងនៃកោនក្រឡាផ្ទៃខាងនៃកោន ក្រឡាផ្ទៃសរុបនៃស្វ៊ែរ ឬ  ជាកាំ និង   ជាអង្កត់ផ្ចិតស្វ៊ែរចម្រៀករង្វង់ ជាកាំនិង  មុំផ្ចិត (គិតជារ៉ាដ្យង់)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រឡាផ្ទៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
ក្រលាផ្ទៃត្រីកោណ

right|250pxright|250px
គេមានត្រីកោណ ABC មានកំពស់ AH = h រង្វាស់ជ្រុង a, b និង c (BC = a, AC = b, AB = c) និងមុំរៀងគ្នា A, B​ និង C ។ ដូចនេះក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណ ABC អាចកំនត់តាមរូបមន្តខាងក្រោម៖
 
  (ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស)
 
  (រូបមន្តហេរុង) ដែល  (p ជាកន្លះបរិមាត្រ)
   (f, g, v, w ជារង្វាស់ប្រវែងបង្ហាញដូចរូបខាងស្តាំ)
 
 ប្រសិនបើកំពូលត្រីកោណគឺជាចំនួនចំនុច (ចំនួនចំនុចជាចំនួនគត់) នៅលើផ្ទៃជាក្រលា នោះគេបានក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណកំនត់ដោយ  S = ចំនួនចំនុចដែលស្ថិតនៅក្នុងត្រីកោណ + កន្លះដងនៃចំនួនចំនុចនៅតាមគែមនៃជ្រុងត្រីកោណ − ១
ក្រលាផ្ទៃរង្វង់: សំរាយបញ្ជាក់

សំរាយបញ្ជាក់ 
សមីការរង្វង់ដែលមានផ្ចិតស្ថិតនៅត្រង់គល់ O កំនត់ដោយ
 

ដែល r ជាកាំ ។ យើងសរសេរ y ជាអនុគមន៍នៃអថេរ x និង ចំនួនថេរ r ។

ដោយស៊ីមេទ្រី ក្រលាផ្ទៃនៃរង្វង់ផ្ចិត O ស្មើនឹងបួនដងនៃក្រលាផ្ទៃរវាង (0, 0) និង (r, 0) ផ្នែកខាងលើអ័ក្សអាប់ស៊ីស​។ យើងអាចធ្វើអាំងតេក្រាល​ដើម្បីគណនាក្រលាផ្ទៃរង្វង់៖
 

ដើម្បីរកព្រីមីទីវនៃ   យើងតាង

 
 
 

ហេតុនេះ
 

ដោយ​  យើងបាន
 

ដោយ  យើងបាន
 

ដូចនេះក្រលាផ្ទៃរង្វង់ដែលមានកាំ r ស្មើនឹង 

Category:ក្រលាផ្ទៃ
Category:រង្វង់និងស៊្វែរ

de:Kreis#Kreisfläche
ក្រសាំង

រូបភាពតូច|ដើមក្រសាំង
ក្រាសាំងជាឈើ​មួយ​ប្រភេទ មាន​ផ្លែ​ប្រើ​ជា​ម្ជូរ​បាន, ស្លឹក​ល្អិត, ផ្កា​ធ្វើ​ជា​អន្លក់​ទឹក​គ្រឿង ឬ ជា​បន្លែ​សម្ល​កកូរ, ជា​ឈើ​មាន​បន្លា។ ក្រាសាំង គឺជាដើមឈើហូបផ្លែដែលមានដើមកំណើតនៅ ប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ ថៃ វៀតណាម និងកោះ ជ្វា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ "Citrus lucida (Scheff.) Mabb". Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. Retrieved 2021-09-16.
ក្រសាំង: ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
ដើមក្រសាំងគឺជាដើមឈើតូចមួយប្រដាប់ដោយបន្លាវែង ស្តើង និងមុតស្រួចជាច្រើន។ ជា​ប្រភេទ​ដើម​ឈើ​មធ្យម កំពស់​ពី ៨-១៥ ​ម៉ែត្រ មាន​បន្លារឹង​វែង ផ្លែ​មាន​សម្បក​រឹង ពណ៌​បៃតង  ផ្លែឈើនេះមានសំបកពណ៌បៃតងដ៏ស្វិតហើយមានគ្រាប់ពណ៌លឿងជាច្រើន។
ក្រសាំង: ការប្រើប្រាស់

ការប្រើប្រាស់ 
រូបភាពតូច|ខ្មែរធ្លាប់ឆ្កៀលផ្លែក្រសាំងយកទៅស្លម្ជូរ។|ធ្វេង
កសិករប្រទេសកម្ពុជា និងកោះជ្វា ធ្លាប់ដាំដុះក្រសាំង ជាដើមឈើហូបផ្លែ ហើយគេប្រើវាជាឱសថដែរ។  និង​ជា​គ្រឿង​ផ្សំ​ជូរ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ម្ហូប​ខ្មែរ និង​ថៃ។​ ចំពោះ​ប្រើ​ជា​ថ្នាំ​វិញ គេ​យកសម្បក​ដើម ​ដើម្បី​ជំនួយ​សរសៃ​ពោះ​ស្រីៗ​ឆ្លង​ទន្លេ ទាស់​សរសៃ គ្រាំ ហើម​ពោះ ស្រុតស្បូន​ និង​ផ្ដាសាយ ជាដើម។គឹម កាណែល, ស្វែង​យល់​ពី​ការ​ប្រើប្រាស់ក្រសាំង, Hello គ្រូពេទ្យ, ថ្ងៃទី ៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២១
ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ: បេសកកម្ម

បេសកកម្ម 
ក្រសួង​កសិកម្ម​ រុក្ខា​ប្រមាញ់​ និង​នេសាទ​ មាន​មុខ​ងារ​ និងភារកិច្ច​ដូចតទៅ​​៖
 រៀប​ចំនិង​ដាក់​អោយ​ដំណើរ​ការ​ នយោបាយ​អភិវិឌ្ឍន៍​វិស័យ​កសិកម្ម​ ក្នុងគោល​បំណងកែលំអ​កំរិត​ជីវភាព​រស់​នៅ​ របស់​ប្រជាជន​រដ្ឋ
 ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ​គោល​នយោបាយ​កែ​ទំរង់​ និង​ប្រើ​ប្រាស់​ដីធី្ល
 តំរង់​ទិស​ និងធ្វើ​ផែន​ការ​ អភិវឌ្ឍន៍​វិស័យ​កសិកម្ម​គ្រប់​ផ្នែក
 សំរប​សំរួល​ តាមដាន​ និង​វាយ​តំលៃ​ លើ​ការ​អនុវត្ត​នយោបាយ​ និង​សកម្ម​ភាព​អភិវឌ្ឍន៍​កសិកម្ម
 តាម​ដាន​ការ​វិវត្តន៍​នៃ​ធនធាន​ធម្ម​ជាតិ​ របស់​វិស័យ​កសិកម្ម​ និង​សំរួល​ដល់​ការ​ធ្វើ​អាជីវកម្ម​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ទាំង​នោះ​ ដើម្បី​បំពេញ​តំរូវ​ការ​របស់​ប្រ​ទេស​ជាតិ​​ និង​គោរព​លំ​នឹង​អេកូ​ឡូស៊ី
 កំណត់​បទ​ប្ប​ញ្ញត្តិ​ ក្នុង​ការ​គ្រប់​គ្រង​ ថែ​រក្សា​ ការ​ពារ​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​របស់​វិស័យ​កសិកម្ម​ និង​តាម​ដាន​ការ​អនុវត្ត
 វាយ​តំលៃ​ និង​បណ្តុះ​បណ្តាល​ធន​ធាន​មនុស្ស​ សំរាប់​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​កសិកម្ម​ ដោយ​លើក​កំពស់​កំរិត​ យល់​ដឹង​បចេ្ចក​ទេស​ និង​បង្ក​លក្ខណៈ​ប្រើ​ប្រាស់​ធន​ធាន​នេះ​ អោយ​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព
 ផ្តល់​ការ​គាំ​ទ្រ​ និង​ការ​ណែនាំ​បច្ចេក​ទេស​ជា​ចាំ​បាច់​ដល់​កសិករ​ ដើ​ម្បី​កែ​លំអ​ផលិត​កម្ម​ និង​ផលិត​ភាព​កសិកម្ម
 កំណត់​គោលការណ៍​ និង​តាមដាន​ការ​អនុវត្ត​ លើក​កំពស់​ និង​កែលំ​អ​ដំណើរ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​របស់​អង្គការ​វិជ្ជា​ជីវៈ​ សមា​គម​នា​នា​ ដែល​ពាក់​ព័ន្ធ​និង​វិស័យ​កសិកម្ម
 សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​ និង​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​អំពី​វិទ្យា​សាស្រ្ត​បច្ចេកទេស​ និង​សេដ្ឋ​កិច្ច​ ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​គ្រប់​ផែ្នក
 ណែ​នាំ​ការ​ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​ដី​ និង​ការ​កែ​លំអគុណភាព​ដី​ និង​ប្រើ​ប្រាស់​ដី​កសិកម្ម​ ពូជ​រុក្ខជាតិ​ ពូជ​សត្វ​ ជី​គី​មី​ និង​ថ្នាំ​កសិកម្ម​អោយ​បាន​សម​ស្រម​ទៅ​តាម​លក្ខណៈ​ភូមិ​សាស្រ្ត​ អា​កាស​ធាតុ​របស់​តំបន់​ ដើ​ម្បី​ធានា​បាន​ទិន្នផលខ្ពស់​ និងរក្សា​តុល្យ​ភាព​បរិស្ថាន​ ធម្មជាតិ
 ធ្វើ​សហ​ការ​ជាតិ​ និង​សហប្រ​តិបត្តិ​ការ​ជា​មួយ​បរទេស​​ អង្គការ​អន្តរ​ជាតិ​ អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ដើ​ម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​ វិស័យ​កសិកម្ម​គ្រប់​ផ្នែក
ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ

thumb|right|ទីស្ដីការក្រសួង
ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ គឺជាស្ថាប័នក្រសួងនៃរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​ទទួល​បន្ទុក​តំណាង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅលើ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ។ ក្រសួងការបរទេសមានតួនាទីគ្រប់គ្រងលើទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់ប្រទេសកម្ពុជា រក្សាបេសកកម្មការទូតនៅតាមបណ្ដាប្រទេសផ្សេងៗ និងផ្តល់សេវាទិដ្ឋាការ។

រដ្ឋមន្ត្រីនៃក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នគឺលោកប្រាក់ សុខុន។ ទីស្ដីការក្រសួងមានទីតាំងស្ថិតនៅរាជធានីភ្នំពេញ។
ក្រសួងការពារជាតិ

thumb|right|240px|អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាននៅក្រសួងការពារជាតិ

ក្រសួងការពារជាតិ គឺជាស្ថាប័នក្រសួងនៃរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទទួលបន្ទុកលើសន្តិសុខជាតិ និងកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិបច្ចុប្បន្នគឺនាយឧត្តមសេនីយ៍ទៀ សីហា។
ក្រសួងការពារជាតិ: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ
Ministry of National Defence 
Ministry of National Defence - directory of areas, departments and key personnel 

Category:រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា
Category:យោធាកម្ពុជា
Category:ក្រសួងការពារជាតិ
Category:ភ្នំពេញ
ក្រសួងបរិស្ថាន

ក្រសួង​បរិស្ថាន​បាន​ចាប់​បដិសន្ធិ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៣ និង​ត្រូវ​បាន​រាជរដ្ឋាភិបាល​ប្រគល់​បេសកកម្ម​អោយ​ដឹកនាំ និង​គ្រប់គ្រង​វិស័យ​បរិស្ថាន​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។