navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
រាជានិយមនៃប្រទេសកម្ពុជា: [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០)|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទីមួយ]] (១៩៥៣–១៩៧០)

ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទីមួយ (១៩៥៣–១៩៧០) 
នាមព្រះឆាយាល័ក្ខណឆ្នាំសោយរាជ្យទំនាក់ទំនងនឹងមហាក្សត្រមុននរោត្តម សុរាម្រិត ០៣ មិនា ១៩៥៥–០៣ មេសា ១៩៦០បិតាស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស កុសុមៈនារីរ័ត្នសេរីវឌ្ឍនា163x163ភីកសែល២០ មិថុនា ១៩៦០–០៩ តុលា ១៩៧០មហេសី
រាជានិយមនៃប្រទេសកម្ពុជា: [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទីពីរ]] (១៩៩៣–បច្ចុប្បន្ន)

ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទីពីរ (១៩៩៣–បច្ចុប្បន្ន) 
នាមព្រះឆាយាល័ក្ខណឆ្នាំសោយរាជ្យទំនាក់ទំនងនឹងមហាក្សត្រមុននរោត្តម សីហនុ ២៤ កញ្ញា ១៩៩៣–០៧ តុលា ២០០៤បុត្រានរោត្តមសីហមុនី160x160ភីកសែល១៤ តុលា ២០០៤–បច្ចុប្បន្នបុត្រា
រាជានិយមនៃប្រទេសកម្ពុជា: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 មែកធាងគ្រួសារព្រះរាជវង្សប្រទេសកម្ពុជា
 បញ្ជីរាយនាមប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជា
 នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃកម្ពុជា
 បញ្ជីរាយនាមនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា
 លទិ្ធទេវរាជ
 ការបំបាត់របបរាជានិយម
រាជាមេត្រីទិព្វ

ចៅពញារាជាមេត្រីទិព្វ (ចៅពញា ជាស័ក្ដិ រាជាមេត្រី ជាងារ ទិព្វ ជាឈ្មោះ) (រជ្ជកាលស្រីជេដ្ឋា) ជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្រភ្នំពេញ ជំនាន់របស់ស្ដេចកន។
រាជាយស្ម័យានកម្ពុជា

រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៅស្ថានីយរថភ្លើងភ្នំពេញ(កម្ពុជា)
រាជាយស្ម័យាន  គឺជាស្ថានីយ៍រថភ្លើងនៅក្នុង រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា និង​  រតនភណ្ឌមួយនៃភ្នំពេញ។
រាជាយស្ម័យានកម្ពុជា: ទីតាំង

ទីតាំង 
រាជាយស្ម័យានមានទីតាំងនៅជាប់សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្រ្តសុខាភិបាល និង សាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង ក៏ដូចជាស្ថានទូតកាណាដាផងដែរ។     
រូបភាពតូច
រាជាយស្ម័យានកម្ពុជា: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ស្ថានីយ៍នេះត្រូវបានជួសជុល និងបើកឡើងវិញជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី 22 ខែតុលា ឆ្នាំ 2010។  

សេវារថភ្លើងដឹកអ្នកដំណើរតាមកាលវិភាគរវាងភ្នំពេញ និងខេត្តព្រះសីហនុ បានដំណើរការឡើងវិញក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ 2016 បន្ទាប់ពីបានផ្អាកអស់រយៈពេល 14 ឆ្នាំ។ បន្ទាប់ពីនោះ សេវារថភ្លើងដឹកអ្នកដំណើរជាច្រើនបានបន្តដំណើរការឡើងវិញ។  គិតត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១ មានសេវារថភ្លើងពីភ្នំពេញទៅក្រងពោធិសាត់ ក្រុងបាត់ដំបង ក្រុងសិរីសោភ័ណ និង ប៉ោយប៉ែត។  នឹងមានសេវារថភ្លើងដឹកអ្នកដំណើរពីភ្នំពេញទៅបាងកកនៅឆ្នាំ២០២២។  

នៅខែមេសា ឆ្នាំ 2018 រថភ្លើងដែលដំណើរការដោយ ផ្លូវដែករ៉ូយ៉ាល់ បានចាប់ផ្តើមរត់លឿនពីអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ទៅកាន់ស្ថានីយ៍រថភ្លើងភ្នំពេញ។  គិតត្រឹមឆ្នាំ 2019 ក្រុមហ៊ុន ផ្លូវដែករ៉ូយ៉ាល់ ដំណើរការរថភ្លើងចំនួន 44 គ្រឿងក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយរថភ្លើងដឹកទំនិញពី 15 ទៅ 16 គ្រឿងទៅកាន់ខេត្តព្រះសីហនុ និងក្រុងប៉ោយប៉ែត។
រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា)

ព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវីទី១ (គ.ស ?-?) រជ្ជកាល (គ.ស ៧៨១-៧៨៨) ព្រះនាងជាមហេសីនៃព្រះបាទមហីបតិវម៌្ម ព្រះនាងត្រូវជាបុត្រនៃព្រះបាទរាជបតិវម៌្ម និងមាតាព្រះនាម ហ្វារេន្ទ្រលក្ស្មី។ ទ្រង់មានបុត្រីមួយអង្គព្រះនាម ឥន្ទ្រទេវី។
រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា): ពង្សាវលី

ពង្សាវលី 
តាម​សិលា​ចារឹកព្រះបាទ​ បាន​បញ្ជាក់​ថាព្រះបាទមហីបតិវម៌្មទ្រង់​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ គឺ​ព្រះ​នាងឥន្ទ្រទេវី ដែល​ត្រូវជា​ព្រះ​មាតា​របស់​ព្រះបាទ​យសោវម៌្មទី១ ​ក៏​ប៉ុន្ដែ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ តើ​ព្រះ​អង្គ​មាន​រាជបុត្រ​មួយ​អង្គ​ដែរ​ឬ​ក៏​អត់​ទេ? ដូច្នេះ គ្មាន​រជ្ជទាយាទ​មួយ​អង្គ​ណា​ទេ​នៅ​រាជបល្លង្ក​កម្ពុជា​ពេល​ដែល​ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៣​ យាង​មក​ពី​កោះ​ជ្វា។ ប្រាកដណាស់ថារាជវង្សវ្យាធបុរ និងសម្ភុបុរ ជាគ្រួសារតែមួយ ជាងសាច់តាមខ្សែព្រះមាតា ហើយមានទំនាក់ទំនងល្អរវាងគ្នានិងគ្នា តាំងតែពីពេលដែលបែកគ្នាជាពីរមកម៉្លេះ។​ ដោយហេតុនេះយើងអាចសន្និដ្ឋានថា ប្រទេស​ទាំងពីរបែកគ្នាអាចជាការបែងចែកទឹកដីគ្នា គ្រប់គ្រងដោយមានការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមក​រវាងបងប្អូន ហើយបើទោះជាការបែកបាក់គ្នានេះ បណ្តាលមកពីអំពើហិង្សា ណាមួយក្តី ក៏អំពើហិង្សានោះ​ឆាប់រលត់បាត់ទៅវិញ ព្រោះមិនបាន ២៥ ឆ្នាំផង ក្រោយពីបែកគ្នា ក្សត្រប្រទេសទំាងពីរបានរៀបចំភ្ជាប់ ចំ​ណងអាពាហ៍ពិពាហ៍នឹងគ្នា។ សិលាចារឹកព្រះបាទបានឲ្យដឹងថា ព្រះបាទស្រីបុស្ករាក្សដែលជាប់ខ្សែស្រ​ឡាយជាមួយនឹងស្តេចនៃអនិន្ទិតបុរ បានក្លាយជាព្រះរាជានៃសម្ភុបុរ ហើយទ្រង់ត្រូវជាព្រះបិតារបស់​ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី១។ ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី១ បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយព្រះនាងន្ឫបតេន្ទ្រទេវី ជាព្រះ​រជ្ជទាយាទរបស់ព្រះរាជានៃវ្យាធបុរ ដែលប្រសូត្របានព្រះរាជឱរស មួយអង្គព្រះនាមមហីបតិវម៌្ម។ ព្រះមហីបតិវម៌្មបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី និងត្រូវជាព្រះបិតា ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី ដែលជាព្រះមាតារបស់ព្រះបាទយសោវម៌្មទី១។ ដូច្នេះព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីជាបច្ឆាញាតិរបស់រាជវង្សវ្យាធបុរផង ​និង​សម្ភុបុរផង ហើយទ្រង់ក៏ជាបច្ឆាញាតិរបស់ស្តេចអនិន្ទិតបុរ ថែមទៀត។ ព្រះនាងជាប់ខ្សែស្រ​ឡាយខាងព្រះ​មាតា​ជាមួយនឹង ព្រាហ្មណ៍​អគ្គស្សត្យ ដែលចេះចាំគម្ពីរវេទ និងវេទង្គ ព្រាហ្មណ៍នោះ​មានដើមកំណើតចេញមកពីអារ្យទេស នៅឥណ្ឌាភាគខាងជើង ជាមួយនឹងព្រះនាងយសោមទិ ជាព្រះរាជ​អគ្គមហេសីនៃត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលមានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាមថាស្រីនរេន្ទ្រវម៌្ម។ ព្រះរាជាជា​ម្ចាស់ពិភពលោកនេះមានបុត្រីមួយអង្គព្រះនាមថា ហ្វារេន្ទ្រលក្ស្មី។ រាជបុត្រីនេះបានរៀបអភិសេកជាមួយ​ព្រះបាទរាជបតិវម៌្ម ហើយប្រសូត្របានព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវីទី១។ នៅក្នុងគភ៌របស់ព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី ជាគភ៌​ដែលផ្តល់កំនើតដល់វង្ស ស្តេចសិង្ហទាំងឡាយនេះហើយដែលព្រះបាទមហីបតិវម៌្មបានបង្រួបបង្រួមទឹក​ដី​ទាំងពីរមកក្នុងអំណាចរបស់ព្រះអង្គ គឺបានផ្តល់កំណើតដល់ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីដែលល្អឥតផ្ទឹម និងមានកិត្តិ​នាមមូលបីដូចសមុទ្រទឹកដោះ៤។
រាជេន្ទ្រវម៌្មទី១

វ្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី១ (គ.ស ?-៧៧០) រជ្ជកាល (គ.ស ៧៥០-៧៧០) ។
ព្រះបុឝ្ករាក្ឝត្រូវជា ព្រះ​បិតា​របស់​វ្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្មទី១ ដែល​ជា «ឃ្លាំង​នៃ​កុសល​ទាំងឡាយ» និង​ដែល​បាន​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​អង្គ​នៅ​គ្រង​រាជបល្ល័ង្ក​ឝម្ភុបុរ។ វ្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្មទី១នេះប្រៀប​បាន​ទៅ​នឹង «ពន្លឺ​ត្រចះ​នៃ​ព្រះ​ចន្ទ​ថ្លាយង់»។ ទ្រង់​បាន​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​ជាមួយ​ព្រះ​នាង ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១ ជា​ព្រះ​រជ្ជទាយាទ​របស់​ព្រះអធិរាជា​នៃ​វយធបុរៈ ដែល​ប្រសូត​បាន​ព្រះ​រាជឱរស​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ថា មហីបតិវម៌្ម មាន​ន័យ​ថា ទ្រង់​ជា «យុទ្ធ​ជន​ឈាន​មុខ​គេ​នៅ​ក្នុង​រាល់​ការ​ប្រយុទ្ធ»។ ព្រះមហីបតិវម៌្ម ទ្រង់​បាន​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​ជាមួយ​ព្រះ​នាងរាជេន្ទ្រទេវី និង​ត្រូវជា​ព្រះ​បិតា​ព្រះ​នាង​ឥន្ទ្រទេវី ដែល​ជា​ព្រះ​មាតា​របស់​វ្រះបាទ​យឝោវម៌្មទី១។
រាជេន្ទ្រវម៌្មទី១: ពង្សាវលី

ពង្សាវលី
ព្រះអយ្យកា ព្រះនាម ន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី១
ព្រះបិតាព្រះនាម បុឝ្ករាក្ឝ 
ព្រះមហេសីព្រះនាម ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១
ព្រះភាតា ព្រះនាម ឝម្ភុវម៌្ម
ព្រះរាជបុត្រ ព្រះនាម មហីបតិវម៌្ម
ព្រះនត្តា ព្រះនាម ឥន្ទ្រទេវី
រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២: ពង្សាវលី

ពង្សាវលី
ព្រះអយ្យកា ព្រះនាម ឥន្ទ្រវម៌្មទី១ និង អយ្យកោ ព្រះនាម ឥន្ទ្រទេវី
ព្រះបិតាព្រះនាម មហេន្ទ្រវម៌្ម និងមាតាព្រះនាម មហេន្ទ្រទេវី
ព្រះភាតាព្រះនាម ជយវម៌្មទី៤ និង ព្រះនាងដែលត្រូវជាមហេសីនៃព្រះបាទយឝោវម៌្មទី១
ព្រះរាជបុត្រព្រះនាម ជយវម៌្មទី៥
រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២

រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២ 250px ប្រាសាទ បន្ទាយស្រី សាងសង់ដោយព្រះបាទ រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២ 
(គ.ស ៩៦៥-៩៦៧)រជ្ជកាល ៩៤៤-៩៦៨ (ចក្រភពខ្មែរ)គ្រងរាជ​ ៩៤៧ព្រះនាមពេញ ព្រះគម្ដែងអញ 
ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈ មរណៈនាម បរមសិវៈលោក​កា  Christopher Pym (1968) 
 The Ancient Civilization of Angkor Volume 858 of A Mentor book Great Collections Microfilming Project: John M. Echols Collection, Publisher: New American Library, Original from the University of Michigan p.224 ISBN: 0451608585  ក្សត្រមុន ហស៌វម៌្មទេវៈទី២រាជបន្ត ជ័យវម៌្មទេវៈទី៥សន្តិវង្ស កៅណ្ឌិន្យ (អំបូរខ្មែរ)ប្រសូត្រ មិនមានកំណត់ត្រា ចូលទីវង្គត់ ៩៦៨ (ជន្មាយុ)
មិនមានកំណត់ត្រាជំនឿសាសនាហិណ្ឌូសាសនា លទ្ធិ 
ព្រះវិស្ណុ  
ព្រះព្រហ្ម  
ព្រះសិវៈ និយម 

រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២ (អង់គ្លេស: Rajendravarman II) (Kh-pronoun: Reajendra Varaman II) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០-៩៦៨) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ៩៤៤-៩៦៨) ក្រោយទទួលរាជសម្បត្តិគ្រងរាជជាផ្លូវការ​ណ៍ ឆ្នាំ៩៤៧ នៃគ.សករាជ ទ្រង់មានព្រះបរមនាមថា "ព្រះគម្ដែងអញស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈ" តាមពង្សសាវតា ព្រះអង្គត្រូវជាប្អូនបង្កើត ព្រះបាទ ស្រីហស៌វម៌្មទេវៈទី២ ដែលត្រូវបានកងទ័ពចូឡា (អង់គ្លេស: Chola dynasty) វាយចូលកាន់កាប់ រាជធានីកោះកេរ្តិ៍ អស់រយៈពេល ​៣ឆ្នាំ ចាប់ពីឆ្នាំ ៩៤៤ ដល់ឆ្នាំ ៩៤៧ នៃគ.សករាជ ទើបព្រះបាទ រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២ លើកទ័ពមកបណ្ដេញ ចាមចូឡា ឱ្យដកត្រឡប់ទៅវិញ ។  George B. Walker (1955) 
 Angkor Empire, Publisher: Signet Press, Original from the University of Michigan p.132
រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២: ការវិលត្រឡប់មកយសោធរៈបុរៈវិញ

ការវិលត្រឡប់មកយសោធរៈបុរៈវិញ 
ក្រោយពេលព្រះបាទ "រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២" លើកទ័ពបណ្ដេញចាមចូឡា ឱ្យដកត្រឡប់ទៅវិញក្នុងឆ្នាំ ៩៤៧ នៃគ.សករាជ រយៈពេល ៣ឆ្នាំបន្ទាប់ ក្នុងឆ្នាំ ៩៥០ នៃគ.សករាជ ព្រះអង្គ​សំរេចចិត្តផ្លាសរាជធានីត្រឡប់ទៅ "យសោធរបូរ" វិញ និងបានសាងសង់សំណង់ស្ថាប័ត្យកម្មជាច្រើនឡើងវិញក្នុងតំបន់នោះ មានដូចជា៖ ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ប្រាសាទប្រែរូប...ល.។  Henri Parmentier (1959) 
 Henri Parmentier's Guide to Angkor, Publisher: A. Portail, Original from the University of Michigan p.220   Daniel George Edward Hall (1961) 
 A History of South-East Asia, Publisher: Macmillan, Original from the University of California p.807  ក្រោយពីព្រះអង្គគ្រងរាជសម្បត្តិ ក្នុងឆ្នាំ ៩៥០ នៃគ.សករាជ ដដែល
ព្រះបាទ រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២ ដែលជាស្ដេចសឹកសង្គ្រាមយ៉ាងខ្លាំងពូកែ បានវាយប្រយុទ្ធតទល់និងពួកចាម្ប៉ា ដែលជាចាមម៉ាឡេ បានវាយសងសឹកសង្គ្រប់យ៉ាងខ្លាំងក្លា ជួសព្រះរាមរបស់ខ្លួនគឺព្រះបាទ ហស៌វម៌្មទេវៈទី២ ដែលត្រូវបានកងទ័ពចាម នៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ (អង់គ្លេស: Malay Peninsula) ចាប់យកជាឈ្លើយសឹករួចធ្វើឃាតនៅទីនោះ សង្គ្រាមរយៈពេល ២ឆ្នាំ កងទ័ព​ចាមម៉ាឡេបានចុះទន់ខ្សោយ ព្រះបាទ រាជេន្វម៌្មទេវៈទី២​ ក៏បានឡោមព័ទរឹបយករាជធានី "ស្រីវិជ័យ" (អង់គ្លេស: Srivijaya) បានទាំងស្រុងក្នុងឆ្នាំ ៩៥២ នៃគ​.សករាជ ។  George Coedes (1948) 
  The Hinduized States of Southeast Asia: A Review, Publisher: Association for Asian Studies p.376-393
រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២: សិល្បៈ​ក្បាច់លម្អ

សិល្បៈ​ក្បាច់លម្អ 
Rajendravarman II Art Ornament

thumb|left|Banteay Srei art ornament, Ravana Divide 10 heads and 20 arms and shake Mount Kailash in the story of Mahabharata in 10th century.

សិល្បៈចម្លាក់​ក្បាច់​លម្អ​នៃស្ថាប័ត្យកម្មខ្មែរ​ក្នុងរាជព្រះបាទ​"រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២" ដែលបានរចនាចម្លាក់ បង្ហាញ​​ដូចផ្ទាំងគំនូរផុសបែប (3D) ដែលពណ៌នាអំពី​ ខ្សែររឿងទេវៈកថាជាច្រើនដូចជា៖ ​មហាភារតៈ រាមកេរ្តិ៍ អវតារនរៈសិង្ហ និងខ្សែររឿងទេពទេវៈកថា ជាច្រើនផ្សេងទៀត ដែលមើលទៅប្រកបដោយភាពរស់រវើក ក្នុងរចនាបថ (Style) នៃស្ថាប័ត្យកម្មរបស់ព្រះអង្គដែលត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិវិទូរជាច្រើនលើកយកមកសិក្សាអំពី ចម្លាក់ក្បាច់រចនាតែងលម្អប្រាសាទរបស់ព្រះអង្គក្នុងបែបបទស្ថាប័ត្យកម្ម ។  Martin Polkinghorne (2008) 
 Khmer decorative lintels and the allocation of artistic labour, Publisher: École française d’Extrême-Orient p.21-35
រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២: រចនាបថនៃស្ថាប័ត្យកម្ម

រចនាបថនៃស្ថាប័ត្យកម្ម 
Architectural style

thumb|ប្រាសាទបន្ទាយស្រី គ្រិស្ដសករាជ ៩៦៧
រចនាបថនៃស្ថាប័ត្យកម្ម ក្នុងរាជព្រះបាទ ​"រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២" ត្រូវបានគេជឿថាជា ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្ពង់ខ្ពស់មួយ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាសនូវប្រភេទថ្មភក់ពណ៌ផ្កាឈូក (អង់គ្លេស:Pink sandstone) ដ៏កម្រ ក្នុងសំណង់ស្ថាប័ត្យកម្មរបស់ព្រះអង្គ ដែលត្រូវបានតុបតែងយ៉ាងល្អិតល្អន់បំផុត ។  National Geographic Society (U.S.) (1960) 
 National Geographic, Volume 117, Publisher: National Geographic Society, Original from Cornell University.  ស្ថាបត្យកម្ម​ប្រាសាទដ៏មនោរម្យដែលមានភាពទាក់ទាញដោយថ្មភក់ពណ៌ផ្កាឈូ រកឃើញដោយព្រាហ្មណ៍​បាគូប្រចាំរាជវាំងនាម "យជ្ញវរាហៈ" (អង់គ្លេស: Yajnavaraha) ដែលត្រូវជាចៅព្រះបាទ "ហស៌វម៌្មទេវៈទី១" ដែលនាំយកប្រភេទថ្មពណ៌ផ្កាឈូកមកសាងសង់សំណង់ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ដែលជាប្រាសាទមានរចនាបថដ៏ល្អឯក ។  Charles Higham (2004) 
 The Civilization of Angkor, Publisher: University of California Press p.192 ISBN: 0520242181
រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២: ស្ថាបត្យកម្ម​ដែលទ្រង់បានកសាង

ស្ថាបត្យកម្ម​ដែលទ្រង់បានកសាង 
 ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត គ.សករាជ 952 AD. Contributor: 東南アジア史学会 (1971) 
 東南アジア, 歴史と文化, Volumes 1-6, Publisher: 平凡社, Original from the University of Wisconsin - Madison. 

 ប្រាសាទបាទជុំ គ.សករាជ 953 AD. ស្នាដៃស្ថាប័ត្យកម្ម ដោយព្រះគ្រូ "កវិន្ទ្រារិមថន" (អង់គ្លេស: Kavindrarimthana)  
Vittorio Roveda (2005) 
 Images of the Gods: Khmer Mythology in Cambodia, Thailand and Laos, Publisher: River Books, Original from the University of Michigan p.536 ISBN: 9749863038  

 ប្រាសាទប្រែរូប គ.សករាជ 961 AD. Martin Lerner (1994) 
 Ancient Khmer Sculpture, Publisher: Chinese Porcelain Company, Original from the University of Michigan p.67 
 ប្រាសាទបន្ទាយស្រី គ.សករាជ 967 AD. Phnom Penh (Cambodia). Musée national du Cambodia, Madeleine Giteau (1966) 
 Guide du Musée national de Phnom-Penh, Volume 1, Publisher: Office national de tourisme, Original from the University of Michigan p.278
រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ឡាវ​នៅ​និរទេស

រដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួន (ឡាវ: ລັດຖະບານລາຊະອານາຈັກລາວພັດຖິ່ນ; បារាំង: Gouvernement royal provisoire du Laos ) គជារដ្ឋាភិបាលឡាវដែលកំពុងនិរទេសខ្លួនប្រឆាំងនឹងសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ ។ វា​បង្ហាញ​ថា​នឹង​ស្វែងរក​ការ​បង្កើត​របប​រាជានិយម​អាស្រ័យ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ក្នុង​ប្រទេស​ឡាវ​ដែល​ធានា​នូវ​សេរីភាព យុត្តិធម៌ សន្តិភាព និង​ភាពរុងរឿង​សម្រាប់ ជនជាតិលាវ។
រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ឡាវ​នៅ​និរទេស: អង្គការ

អង្គការ 
រដ្ឋាភិបាល​ឡាវ​និរទេសខ្លួន​អះអាងថា ជា​រដ្ឋាភិបាល​ប្រជាធិបតេយ្យ​បណ្តោះអាសន្ន​ដែល​មាន​តំណាង​៨០​នាក់​មកពី​អង្គការ​នយោបាយ​ឡាវ និង​សមាគម​ជ្រើសរើស​ដោយ​ប្រជាជន​ឡាវ​ទាំង​ក្នុង​និង​ក្រៅប្រទេស​។ រដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួនដឹកនាំដោយសាស្រ្តាចារ្យ ខាំផុយ ស្រីសាវត្តី  ដែលអះអាងថាធ្លាប់បម្រើការក្នុងអតីតរដ្ឋាភិបាលឡាវ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះបាទស្វាងវឌ្ឍនានៃប្រទេសឡាវជាអនុប្រធានក្នុងរដ្ឋសភា និងជាសាស្រ្តាចារ្យប្រវត្តិសាស្ត្រឡាវនៅសាកលវិទ្យាល័យស៊ីសាវង្ស ។ នៅឆ្នាំ១៩៧២ លោកបានធ្វើដំណើរទៅ សហរដ្ឋអាមេរិក ជាមួយគណៈប្រតិភូឡាវ ដើម្បីនិយាយជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស ហេនរី ឃីសស៊ីហ្គឺ ទាក់ទងនឹងសន្ធិសញ្ញា អនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវ ដែលបានស្នើឡើងជាបន្តបន្ទាប់។

ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានយោបាយជាតិនៅនិរទេស ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថា ដឹកនាំដោយ ឯកឧត្តម ព្រះយ៉ា ស្រីថីដេត (ស្ថាត ស្រីថីប៊ុន) អតីតអភិបាលប្រទេសឡាវ អតីតសមាជិកសភាឡាវ និងជាអតីតប្រធានគណៈកម្មការនយោបាយ និងច្បាប់នៃសភាជាតិឡាវ។

កង​កម្លាំង​ការពារ​ភូមិន្ទ​ឡាវ​ក្រោមរដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួន អះអាង​ថា​ដឹកនាំ​ដោយ​ឧត្តមសេនីយ ស្វាង វង្សស្វាត អតីត​វរសេនីយ៍ឯក​នៃ ​កងទ័ព​ភូមិន្ទ​ឡាវ និង​ជា​មេបញ្ជាការ​យោធា​នៃ​រណសិរ្ស​រំដោះ​ជាតិ​ឡាវ (LPNLF)។  

តាម​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា សមាជិករាជវង្ស ​ឡាវ​តែ​ម្នាក់​គត់​ដែល​កាន់​មុខ​តំណែង​ក្នុងរដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួន គឺ​ឧត្តម​សេនីយ៍​ទោ ព្រះអង្គម្ចាស់ (សាដូចៅជ័យ) មុនីវាម៉ាន់គិនដាម៉ាវាម៉ាន់ [មុនីវង្សគិនដាវង្ស]។ គាត់​ជា​អនុប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​នយោបាយ​ជាតិ​កំពូល​នៅ​និរទេស​រហូត​ដល់​គាត់​ទទួល​មរណភាព​ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៤។ ព្រះអង្គម្ចាស់មុនីវង្ស គិនដាវង្ស ប្រសូតនៅឆ្នាំ ១៩២៨ បានទទួលការអប់រំនៅសាលាមន្ត្រីកម្មវិធី (EOA) ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ ព្រះអង្គត្រូវបានតែងតាំងជាឧត្តមសេនីយទោនៃកងទ័ពភូមិន្ទឡាវ។ ព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គម្ចាស់មុនីវង្ស គីនដាវង្ស គឺព្រះអង្គម្ចាស់ ព្រះបាទ គិនដាម៉ាវាម៉ាន់ [គិនដាវង្ស] ដែលជាប្រតិភូសម្រាប់ប្រទេសលាវខាងលើ និងជាតំណាងព្រះអង្គម្ចាស់ទៅរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃប្រទេសបារាំងក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ គីនដាវង្ស បានធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីចាប់ពីថ្ងៃទី ២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៤៦ រហូតដល់ថ្ងៃទី ១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៤៧ និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពីឆ្នាំ ១៩៤៧ ដល់ ១៩៤៨។ ព្រះអង្គម្ចាស់គិនដាវង្សគឺជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ចៅឧបរាជប៊ុនខង ដែលជាអនុស្តេចចុងក្រោយនៃហ្លួងព្រះបាង និងជាក្មួយរបស់ព្រះបាទស៊ីសាវង្ស។ ព្រះអង្គម្ចាស់ គីនដាវង្ស ក៏ជាប្អូនប្រុសបង្កើតរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ផេតសារាជ រតនាវង្សា ដែលជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសឡាវ ពីឆ្នាំ ១៩៤២ ដល់ ១៩៤៥ និងជាអនុប្រធានទី១ និងចុងក្រោយនៃព្រះរាជាណាចក្រឡាវ និងជាប្អូនរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ សុវណ្ណភូមា ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រឡាវជាច្រើនដងពីឆ្នាំ ១៩៥១-១៩៥៤, ១៩៥៦-១៩៥៨, ១៩៦០ និង ១៩៦២-១៩៧៥ ។
រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ឡាវ​នៅ​និរទេស: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួន (RLGE) តាមសេចក្តីរាយការណ៍ត្រូវបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី ៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៣ យោងតាមខ្លួនវាផ្ទាល់។ នៅថ្ងៃទី 16 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2003 ដោយការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋលេខាធិការនៃរដ្ឋអូរីហ្គេន រដ្ឋាភិបាលឡាវនៅនិរទេសត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្រោមច្បាប់សាជីវកម្មមិនរកប្រាក់ចំណេញអូរីហ្គេន ។ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៣ រដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួនបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមសេរីនៅទីក្រុងសាន់តាអាណា រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ដើម្បីចាប់ដៃគ្នារវាងរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរជាមួយនឹងគោលដៅរួមគ្នាក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងប្រទេសឡាវ និងវៀតណាម។ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៣ រដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួន ត្រូវបានផ្តល់អោយទស្សនិកជនជាមួយការិយាល័យលេខាធិការដ្ឋានអង្គការសហប្រជាជាតិនៅទីក្រុងញូវយ៉ក អមដោយទស្សនិកជនជាមួយក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៣ ។
រូបភាពតូច| និមិត្តសញ្ញាកងកម្លាំងការពារជាតិឡាវ
នៅថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៣ រដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួនតាមសេចក្តីរាយការណ៍បានអះអាងថា សន្និសីទថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីកំណែទម្រង់មួយត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅទីក្រុងម៊ូហ្វ្រីសប៊ូរូ រដ្ឋតេណេស្សុី សហរដ្ឋអាមេរិក សម្រាប់ការប្រកាសជាផ្លូវការអំពីគោលនយោបាយ និងរបៀបវារៈជាតិរបស់ខ្លួន។ កំណែទម្រង់លើកទីពីរត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៤ នៅទីក្រុងឡាសវេហ្គាស  រដ្ឋណេវាដា សហរដ្ឋអាមេរិក សម្រាប់ការប្រកាសជាផ្លូវការនៃការស្តារ និងការរស់ឡើងវិញនៃកងទ័ពជាតិឡាវក្នុងទម្រង់ដូចគ្នានឹងវារហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ ។ កំណែទម្រង់ទីបីត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញាឆ្នាំ២០០៤ នៅទីក្រុងសាន់ឌីអាហ្គោ រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា សហរដ្ឋអាមេរិក។ កំណែទម្រង់លើកទីបួនត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៥ នៅទីក្រុងសាក្រាម៉ង់តូ រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា សហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះ សមាជិកនៃរដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួន បានបោះឆ្នោតឱ្យឯកឧត្តម ខាំផុយ ស្រីសាវត្តី បន្តអាណត្តិជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរាជរដ្ឋាភិបាលឡាវដែលកំពុងនិរទេសខ្លួន។ កំណែទម្រង់ទីប្រាំត្រូវបានអនុម័តនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០០៥ នៅទីក្រុងហ្វ្រេសណូ រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះរដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួន បានសម្រេចចិត្តទទួលយកដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យ ជនជាតិភាគតិចហ្មុង ចូលទៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួន ។ កំណែទម្រង់ទីប្រាំមួយត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១០ នៅទីក្រុងញូអ៊ីបេរី ក្នុងរដ្ឋលូស៊ីយ៉ាណា ។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះ សមាជិកនៃរដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេសខ្លួនបានបោះឆ្នោតឱ្យឯកឧត្តម ខាំផុយ ស្រីសាវត្តី បន្តអាណត្តិជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរាជរដ្ឋាភិបាលឡាវដែលកំពុងនិរទេសខ្លួនរហូតដល់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឡាវត្រូវបានស្តារឡើងវិញ។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះរដ្ឋាភិបាលឡាវនិរទេស បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាសាធារណៈលេខ . PMO/០៦០/២០១០ ផ្អែកលើសេចក្តីសម្រេចរបស់សភាសហរដ្ឋអាមេរិកលេខ ២៤០, ១៦៩, ៣០៩, ៣១៨, ២០៤ និងសេចក្តីសម្រេចរបស់សភាអឺរ៉ុបស្តីពីប្រទេសឡាវ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០២ និងដើម្បីសង្កេតមើល កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវ ឆ្នាំ១៩៥៤ និង ១៩៦២ ស្តីពីប្រទេសឡាវ ក្រោមលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងនៃ ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននៅប្រទេសឡាវ និងការដោះស្រាយបញ្ហារបស់ឡាវដោយសន្តិវិធី និងនយោបាយ យើងប្រជាជនជាតិនិយមឡាវ សូមប្រកាសទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ និងប្រជាជនឡាវក្នុង និងក្រៅប្រទេសថា រាជរដ្ឋាភិបាលឡាវត្រូវបានស្តារ និងរស់ឡើងវិញដើម្បីទទួលយក។ ទំនួលខុសត្រូវទាំងស្រុងលើកិច្ចការលើប្រទេសឡាវ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រជាជនទទួលបន្ទុករដ្ឋាភិបាលនិរទេសខ្លួនជាបណ្តោះអាសន្ន។
រាត្រីប្រមើលនិស្ស័យបុគ្គល

{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;"
|-
| colspan="2" style="background:#00EE21; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #00FF00 solid;" |
រាត្រីប្រមើលនិស្ស័យបុគ្គល (បទ ពាក្យ៧)
|-
| valign="top" style="padding:8px 8px 0px 8px; background:#F5FAFF;" | 

រាត្រីប្រមើលនិស្ស័យបុគ្គល (បទ ពាក្យ៧)
 
ពន្លឺចន្ទ្រារះស្រទន់ សែនល្អពេកពន់កំដខ្ញុំ

មនុស្សម្នាលង់លក់សែនសុខុម វេលាឧត្តមស្ងប់ស្ងៀមស្ងាត់។

 

សញ្ជឹងត្រិះរិះរឿងលោកិយ បីដូចរស្មីចាំងឆ្វែឆ្វាត់

ខ្លះចាំងចិញ្ចែងភ្លឺសប់សត្វ ខ្លះរលត់បាត់បាំងព្រឹក្សា។

 

វេលាស្មើនេះអស់អ្នកផង គេងកើយត្រកងបែរផ្កាប់ផ្ងារ

ភួយគរដណ្ដប់គ្របកាយា ប្រវេប្រវាក្នុងដំណេក។

 

ជីវិតទាំងអស់មិនដូចគ្នា ខ្លះប្រើវេលាតស៊ូរែក

គ្មានគិតយប់ថ្ងៃបែងវែកញែក ដំបូលផ្ទៃមេឃធ្វើជាមុង។

 

ក្មេងតូចរងារញ័រសប់ប្រាណ ព្រោះគ្មានសន្ដានជួយសប់ជ្រុង

គេងក្រៀមក្រពះនៅក្រៅមុង ដៃព័ទ្ធរង្វង់អោបក្រញង់។

 

គេងទៅ គេងទៅពៅកុំគិត ថ្ងៃល្អមានឬទ្ធពិតផូរផង់

ថ្ងៃស្អែកមានអ្នកមកតម្រង់ នាំប្អូនគ្រប់អង្គជួបមង្គល។
 

និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង១៩ ធ្នូ ២០១០ (ម៉ោង១ និង ៤០នាទី ព្រឹក)

Category:កំណាព្យ
រាត្រីពិសេស

{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;"
|-
| colspan="2" style="background:#00EE21; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #00FF00 solid;" |
រាត្រីពិសេស​ (បទ ពាក្យ៧)
|-
| valign="top" style="padding:8px 8px 0px 8px; background:#F5FAFF;" | 

រាត្រីពិសេស​ (បទ ពាក្យ៧)
(១) រាត្រីសព្វដងចិត្តអំពល់ អារម្មណ៍វិលវល់ស្រណោះខ្មែរ

កិត្យានុភាពល្បីឥតប្រែ បច្ចុប្បន្នស្ទើរតែបាត់ស្រមោល។

(២) តែរាត្រីនេះហាក់ចម្លែក អារម្មណ៍ខុសប្លែកលែងតែលតោល

ព្រោះបានជួបមិត្តចិត្តមិនចោល ប្រែក្លាយស្រមោលមានព្រលឹង។

(៣) ពីមុនគិតថាមានតែខ្លួន បែងដៃបីបួនតស៊ូប្រឹង

ដើម្បីខ្មែរបានមាំហើយរឹង រាល់ពេលសញ្ជឹងខំចាក់ស្មុគ។

(៤) ពេលនេះបើកភ្នែកបើកវិញ្ញាណ ឃើញច្បាស់ថាមានសម្បត្តិស្ដុក

សម្បត្តិនៃខ្មែរជាម្ចាស់ស្រុក រួមគ្នាសាងសុខសាងនគរ។

(៥) សុវណ្ណភូមិអាណាចក្រខ្មែរ ចាំយូរថ្ងៃខែនឹងងើបឈរ

បង្អួតសម្រស់ស្រស់បវរ ល្បីល្បាញលាន់ខ្ទរសារជាថ្មី។

និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង១៨ វិច្ឆិការ ២០១០

Category:កំណាព្យ
រាត្រីពោរពេញដោយផ្កាយ

រូបភាពតូច|295x295ភីកសែល| គូររូបដោយប្រើប៊ិច បន្ទាប់ពីសរសេររូបភាពនេះ។
Starry Night (    ;    ) គឺជា គំនូរប្រេង ដែលសរសេរដោយ Vincent van Coch Beaujean, Dieter. Vincent van Gogh: Life and Work. Könemann, 1999. ISBN 3-8290-2938-1. ជាវិចិត្រករ ជនជាតិហូឡង់ ដែលជាតួសំខាន់នៃ ចំណាប់អារម្មណ៍ក្រោយៗមក។ បច្ចុប្បន្ននេះ ផ្ទាំងគំនូរនេះត្រូវបានដាក់តាំងបង្ហាញនៅ សារមន្ទីរ សិល្បៈទំនើបក្នុង ទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក តាំងពីឆ្នាំ ១៩៧២។ សាស្រ្តាចារ្យ ១៩៤១

រូបភាព "រាត្រីផ្កាយ" ត្រូវបានសរសេរនៅឆ្នាំ B.E. សាស្រ្តាចារ្យ ១៨៨៩ វា​ជា​រូបភាព​នៃ​ទេសភាព​ខាងក្រៅ​បង្អួច​នៃ​កន្លែង​ស្តារ​ឡើងវិញ​នៅ​ពេល​យប់ ប៉ុន្តែ Fun Koch បាន​សរសេរ​វា​នៅពេល​ថ្ងៃ​ពី​ការចងចាំ។
រាត្រីពោរពេញដោយផ្កាយ: ប្រភពដើម

ប្រភពដើម 
នៅខែកញ្ញា គ. សាស្រ្តាចារ្យ នៅឆ្នាំ 1888 ពេលស្នាក់នៅ Arles លោក Van Coch បានគូរគំនូរ " A Starry Night Over the Rhone "  ហើយក្រោយមកបានបង្កើតប៊ិចនៃផ្ទាំងគំនូរមុននេះ។ Van Coch បានអះអាងថាគំនូរ "R. "L" ត្រូវបានសរសេរដើម្បីបំពេញចិត្ត។ "តម្រូវការសាសនាធ្ងន់ធ្ងរនៃចិត្ត" Dietrich Blumer, M.D. The Illness of Vincent van Gogh  Am J Psychiatry 159:519-526, April 2002.

នៅពាក់កណ្តាលខែកញ្ញា គ. សាស្រ្តាចារ្យ 1889 បន្ទាប់ពីវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរដែលអូសបន្លាយពីពាក់កណ្តាលខែកក្កដាដល់ចុងខែសីហា វ៉ាន់ កុច បានសម្រេចចិត្តថាគាត់នឹងផ្ញើរូបភាព។ "Starry Night" បានទៅជាមួយក្រុមដើម្បីផ្ញើទៅ Theo van Coak (បងប្រុសរបស់គាត់) នៅ ទីក្រុងប៉ារីស។ Letter 607  ប៉ុន្តែដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដឹកជញ្ជូន Van Coak បានរក្សាទុករូបភាពបីនៃការសិក្សាទៅខ្លួនគាត់។ (រួមទាំង "Starry Night") រូបភាពទាំងនេះ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ទីក្រុងប៉ារីស រួមជាមួយនឹងក្រុមក្រោយៗទៀត Letter 608 ប៉ុន្តែ តេវ មិនបានជូនដំណឹងដល់ពួកគេភ្លាមៗថា គាត់បានទទួលការងារនោះទេ ដោយបានជំរុញឱ្យ ហ៊្វុន កុច ព្រមានគាត់ Letter 609 សរសេរ Letter T19
រាត្រីពោរពេញដោយផ្កាយ: ប្រធានបទនៃរូបភាព

ប្រធានបទនៃរូបភាព 
នៅកណ្តាលនៃរូបភាព "រាត្រីពោរពេញផ្កាយ" គឺជាភូមិ សែនត៍-រ៉េមី-ដេ-ព្រូវិនស៍ (Saint-Rémy-de-Provence) ។ នៅក្រោមមេឃវិល នេះ​ជា​ទិដ្ឋភាព​ពី​មណ្ឌលកែប្រែ ​ឆ្ពោះ​ទៅ​ទិស​ខាង​ជើង។ ជួរ​ភ្នំអាល់ផីលស៍ (Alpilles) ដែល​មើល​ឃើញ​ពី​ចំងាយ​ទៅ​ខាង​ស្ដាំ​ហាក់​ដូច​ជា​លាយ​ឡំ​នឹង​ទេសភាព។ តាមការពិត វាហាក់បីដូចជាភ្នំនៅកណ្តាលរូបភាពបានមកពីតំបន់មួយនៅផ្នែកខាងត្បូងនៃកន្លែងស្តារឡើងវិញ។ ដើមស្រល់ cypress នៅខាងឆ្វេងត្រូវបានបន្ថែមនៅពេលក្រោយ៕ អ្វី​ដែល​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍​មួយ​ទៀត​គឺ វ៉ាន ហ្គូកហ៍ បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទីតាំង​តារានិករ Ursa Major ពី​ជើង​ទៅ​ត្បូង​ម្តង​ក្នុង​រូប "រាត្រីពោរពេញដោយផ្កាលើទន្លេរ៉ូន។

 រាត្រីពោរពេញដោយផ្កាយ នៅក្នុងការប្រមូល MoMA Online
 smARThistory: រាត្រីផ្កាយ របស់ van Gogh   
 ការសិក្សាពហុព័ត៌មានរបស់ Van Gogh, McLean និង Sexton
 នៅលើការតាំងបង្ហាញនៅសារមន្ទីរ Van Gogh ក្នុងទីក្រុង Amsterdam ថ្ងៃទី 13 ខែកុម្ភៈដល់ថ្ងៃទី 7 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2009 បានយកមកវិញនៅថ្ងៃទី 31 ខែមករា ឆ្នាំ 2009   
 រាត្រីដែលមានផ្កាយនៅផ្ទាំងគំនូរដ៏ល្បីល្បាញបំផុត
រាត្រីមួយក្រោយសង្គ្រាម

រាត្រី​មួយ​ក្រោយ​សង្គ្រាម (, ) ជា​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​មួយ ដែល​ត្រូវ​បាន​ផលិត​នៅ​ឆ្នាំ១៩៩៨ ដោយ​មាន​លោក ប៉ាន់ រិទ្ធី ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ និង​សហ​និពន្ធ។ លោក​បាន​ដឹក​នាំ​ខ្សែ​ភាពយន្ត​លក្ខណៈ​តថនិយម​ទំនើប (neo-realist) បារាំង-ខ្មែរ នេះ ដោយ​កំណត់​យក​ក្នុង​ចន្លោះ​ពេល​ស្ថានភាព​ក្រីក្រ​នៃ​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី និង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្រោម​សម័យ​សង្គ្រាម។ 

ខ្សែ​ភាពយន្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចាក់​បញ្ចាំង​នៅ មហោស្រពភាពយន្តកាន ក្នុង​ផ្នែក Un Certain Regard នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៨។
រាត្រីមួយក្រោយសង្គ្រាម: សាច់រឿង

សាច់រឿង
ក្រោយ​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រជាជន​ទាំង​ឡាយ​បាន​ត្រឡប់​មក​រស់​នៅ​តាម​ធម្មតា​វិញ។ នៅ​ក្នុង​ចំណោម​នោះ មាន​កីឡាករប្រដាល់​ម្នាក់​គឺ សុវណ្ណា (រឿន ណារិទ្ធិ)។ សុណ្ណា បាន​រួច​ផុត​ពី​សង្គ្រាម ប៉ុន្តែ​គ្រួសារ​របស់​គាត់​ភាគ​ច្រើន​បាន​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម ដូច្នេះ​ហើយ​គាត់​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​មក​រស់​នៅ​ក្រុង​ភ្នំពេញ ជាមួយ​លោក​ពូ។ សុវណ្ណា បាន​ចាប់​ចិត្ត​លើ​នារី​បារ​អាយុ​១៩​ឆ្នាំ​ម្នាក់ នាង​ឈ្មោះ ស្រីពៅ (ច័ន្ទ ជាលីដា)។ នាង​ជំពាក់លុយ​ម្ចាស់​បារ​នោះ ដូច្នេះ​ហើយ​នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ខំ​ឲ្យ​ធ្វើ​ការ​ជា​នារី​បារ​នៅ​ទីនោះ។ សុវណ្ណា ចង់​ជួយ​សង​បំណុល​របស់ ស្រីពៅ ដូច្នេះ​ហើយ​គាត់​បាន​រួមគ្នា​ជាមួយ​អតីត​មិត្ត​ទាហាន ដើម្បី​ទៅ​ប្លន់​គេ ដើម្បី​ទទួល​បាន​ប្រាក់​យក​ទៅ​សង​បំណុល។
រាត្រីមួយក្រោយសង្គ្រាម: តួសម្ដែង

តួសម្ដែង
 ច័ន្ទ ជាលីដា ជា ស្រីពៅ
 រឿន ណារិទ្ធិ ជា សុវណ្ណា
 ផាន់ ប៉េង ជា ម្ដាយ​ស្រី​ពៅ
 កែវ រតនា ជា ម៉ាលី
 ខៀវ ស្រងាត់ ជា កុមារ​គ
 មុល សុវណ្ណៈ ជា ផល
រាត្រីមួយក្រោយសង្គ្រាម: ការចេញផ្សាយ

ការចេញផ្សាយ
រាត្រីមួយក្រោយ​សង្គមរា ត្រូវ​បាន​ចាក់​បញ្ចាំង​នៅ​ក្នុង​ផ្នែក Un Certain Regard ក្នុង​មហោស្រពភាពយន្តកាន ឆ្នាំ​១៩៩៨។ រឿង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចាក់​ផ្សាយ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩៨។
រាត្រីមួយក្រោយសង្គ្រាម: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្សែភាពយន្តសម័យសង្គ្រាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្សែភាពយន្តឆ្នាំ១៩៩៨
រានទេវតា

រូបភាពតូច| រានទេវតា នៅសាសនាខ្មោចនិងសាសនាស្រុក.

រានទេវតា (  ) គឺជា កន្លែងដាក់របស់របរថ្វាយទេវតាឬវិញ្ញាណរបស់សាសនាខ្មោចនិងសាសនាស្រុកក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍.
រាមកេរ្ដិ៍: លក្ខណៈរឿង និងការបរិច្ឆេទ

លក្ខណៈរឿង និងការបរិច្ឆេទ 
រឿងរាមកេរ្ដិ៍បែបខ្មែរនេះ មានច្រើនបែបយ៉ាងណាស់។ ប៉ុន្តែរឿងដែលបានកត់ត្រាជាលាយលក្ស៍អក្សរ ហើយដែលត្រឹមត្រូវជាងគេ គីរឿងដែលបោះពុម្ពផ្សាយចេញវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណិ្ឌត្យ នៃក្រសួងធម្មការ ដែលបានបោះពុម្ពលើកទី ១ ក្នុង  ព.ស. ២៤៨០ គ.ស.១៩៣៧ រឿងនេះមាន ១៦ ខ្សែគីខ្សែ ១ ដល់១០ និង ខ្សែ ៧៥ ដល់៨០។ អត្តបទដើមនៃរឿងបោះពុម្ពផ្សាយអំពីវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យនេះគីជាច្បាប់របស់អ្នកអង្គមា្ជស់វ័ឌ្ឍឆាយាវង្ស និងជាច្បាប់របស់សាលាបារាំងនៅចុងបូព៌ាប្រទេស នាក្រុងហាណូយប្រទេសវៀតណាមខាងជេីង។ តាមការស្រាវជ្រាវ និងការអោយយោបល់របស់លោក  ញ៉ុក ថែម សាស្រា្តចារ្យនៅមហាវិទ្យាល័យអក្សសាស្រ្ត និងមនុស្សសាស្រ្ដលោកថា ខ្សែ ១ ដល់ ១០ មានកាលបរិច្ចេទនៃការសរសេរ ប្រមាណជាក្នុងសតវត្សទី១៧ ទៅ ១៨ នៃ គ.ស គីពីរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី ៤ ដល់រាជព្រះបាទសម្ដេចព្រះអង្គអេង ។ហើយខ្សែ ៧៥ ដល់ ៨០ ប្រហែលជាតាត់តែងឡើងក្នុងគ្រឹស្តសតវត្សទី ១៨ ដល់ ១៩រជ្ជកាលព្រះបាទអង្គ អេង មកដល់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះអង្អឌួង