navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អាគីហ៊ីតុ: ការដាក់រាជ្យ

ការដាក់រាជ្យ 

ព្រះអង្គមានបញ្ជាដល់សាធារណៈជននៅថ្ងៃទី 8 សីហា ឆ្នាំ 2016 ដែល​មានអត្ថន័យគឺការដាក់រាជ្យបល្ល័ង្គអោយដល់មកុដរាជណារុហ៊ីតុ ព្រះរាជឱរសអង្គធំ ហើយនៅករណីពេលអធិរាជអាគីហ៊ីតុបានដាក្យរាជ ក៏នឹងត្រូវមានការវកែសម្រួលវិសោធនកម្មច្បាប់ព្រះរាជក្រឹត្យ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុនទាយថា នឹងអាចនិយាយអញ្ជើញព្រះអង្គម្ចាស់ណារុហ៊ីតុឡើងសោយរាជបល្លង្កបាននៅថ្ងៃទី 31 ធ្នូ ឆ្នាំ 2018 ដោយអធិរាជជប៉ុនអង្គថ្មីបំផុតដែលដាក់រាជ្យ គឺអធិរាជខូកាកុ នៅឆ្នាំ 1817

នៅថ្ងៃទី 13 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2016 ស្ថានីយ៍វិទ្យុជាតិ NHK មានរាយការណ៍ថា អធិរាជត្រៀមដាក់រាជ្យ ដើម្បីផលប្រយោជន៍ព្រះរាជបុត្រព្រះអង្គធំគឺព្រះអង្គម្ចាស់ណារុហ៊ីតុ មកុដរាជកុមារនៃជប៉ុន ក្នុងរយៈពេលពីរបីឆ្នាំ ដោយទ្រង់យោងទៅអាយុរបស់អង្គមកុដរាជកុមារ ការដាក់រាជ្យក្នុងរាជវង្សជប៉ុន មិនលេចឡើងទេចាប់តាំងពីក្នុងរជ្ជកាលសម័យរបស់អធិរាជខូកាកុ នៅឆ្នាំ 1817 ទោះយ៉ាងណា មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់របស់ការិយាល័យព្រះបរមរាជវាំង បានចេញមកបដិសេធចំពោះព័ត៌មាននោះ មិនមានផែនការផ្លូវការណាមួយសម្រាប់សម្តេចព្រះអធិរាជដាក់រាជ្យឡើយ ការដាក់រាជ្យដែលមានអាចកើតឡើងសម្រាប់ព្រះអធិរាជ នឹងច្បាប់រាជវង្សត្រូវតែធ្វើវិសោធនកម្ម បច្ចុប្បន្ននេះមិនមានតម្រូវការសម្រាប់សកម្មភាពនោះទេ នៅថ្ងៃទី 8 ខែសីហា ឆ្នាំ 2016 អធិរាជមានសុន្ទរកថារាជផ្ទាល់តាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏កម្រ ដោយនិយាយឡើងវិញដល់អាយុដែលច្រើនទៀតនិងសុខភាពដែលអន់ ការមានដែលសុន្ទរកថារាជតាមរយៈទូរទស្សន៍ពេលនេះដូច្នេះបកស្រាយថាជា ព្រះអង្គមានព្រះរាជបំណងដែលនឹងដាក់រាជ្យ នេះបើយោងតាមព័ត៌មានរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនថា ដើម្បីជៀសវាងអន្តរាគមន៍ច្បាប់រាជវង្សនិងច្បាប់រាជសន្តតិវង្ស ដូច្នេះករណីលើកលែងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាករណីពិសេសតែម្តង ដែលអនុញ្ញាតឱ្យទ្រង់ដាក់រាជ្យបាន ដែលទ្រង់ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងដាក់រាជ្យនៅថ្ងៃទី 31 ខែធ្នូឆ្នាំ 2018 

នៅថ្ងៃទី 26 ខែមករាឆ្នាំ 2017 កាសែត ម៉ៃនីជីស្ស៊ីមប៊ុង បានបោះពុម្ពផ្សាយពាក្យឲ្យសម្ភាសន៍របស់បុគ្គលិកព្រះបរមរាជវាំងម្នាក់មួយថាពេលអធិរាជអាគីហ៊ីតុដាក់រាជ្យឲ្យដល់ព្រះអង្គម្ចាស់ណារុហ៊ីតុ ហើយនឹងស្តេចរើនៅវាំងអាកាសាកា ដែល​ជាអាស័យដ្ឋានរបស់ម្ចាស់អាគីស្ស៊ីណុ ដូចជាសម្រាប់ម្ចាស់អាគីស្ស៊ីណុនិងថ្វាយរាជសម្បត្ដិនឹងរើនៅវាំងតូហ៊្គូជំនួសវិញEmperor could move to Akasaka Estate in Tokyo after abdication หนังสือพิมพ์ไมนิชิชิมบุน วันที่ 26 มกราคม 2560 ដល់សភាតំណាងរាស្រ្តនឹងសភាតំណាងរាស្រ្តក៏បានអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ

ថ្ងៃទី 19 ខែឧសភាឆ្នាំ 2017 រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានស្នើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដាក់រាជ្យដែលមានឥទ្ធិពលជាក់លាក់អធិរាជអាគីហ៊ីតុប៉ុណ្ណោះនៅថ្ងៃទី 8 ខែមិថុនាឆ្នាំ 2017

ពេលទ្រង់ដាក់រាជ្យ មកុដរាជកុមារណារុហ៊ីតុក៏នឹងឡើងស្នងរាជបល្ល័ង្កបន្តភ្លាមៗ រួមជាមួយព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គដែលនឹងផ្លាស់ប្តូរជា "សម្តេចព្រះអធិរាជណារុហ៊ីតុ" ជាមួយគ្នា រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនក៏នឹងបានផ្តល់ជូននាមសម័យថ្មីដើម្បីប្រើជំនួសសម័យហេសេដែលចុះបញ្ចប់ក្នុងថ្ងៃដដែល លើស​ពី​នេះ​ទៀតលំដាប់សិទ្ធនៅក្នុងថ្វាយរាជសម្បត្ដិរបស់ជប៉ុនក៏នឹងមានផ្លាស់ប្តូរគឺ ព្រះអង្គម្ចាស់ហ្វ៊ុមិហ៊ីតុ​ អាគីស្ស៊ីណុមីយ៉ា ព្រះជេដ្ឋាក៏ផ្លាស់ទីឡើងជាអ្នកស្នងមរតកទី 1 ខណៈពេលព្រះអង្គម្ចាស់ហ៊ីសាហ៊ីតុនៃអាគីស្ស៊ីណុ នត្តាប្រុសនឹងឡើងទៅជាអ្នកស្នងមរតកទី 2 នឹងព្រះអង្គម្ចាស់ម៉ាសាហ៊ីតុ ហ៊ីតាឈីណុមីយ៉ា  ព្រះបិតុលា (ពូ) នឹងឡើងទៅជាអ្នកស្នងមរតកទី 3

នៅថ្ងៃទី 1 ខែមេសា ឆ្នាំ 2019 បានមានប្រកាសបោះផ្សាយនាមសម័យថ្មីរបស់សម្តេចព្រះអធិរាជព្រះអង្គថ្មីចេញ​មកគឺ រេវ៉ា ដែលបានចាប់ផ្តើមប្រើនៅថ្ងៃទី 1 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2019
អាគីហ៊ីតុ: ព្រះរាជឱរសនិងព្រះរាជធីតា

ព្រះរាជឱរសនិងព្រះរាជធីតា 
អធិរាជអាគីហ៊ីតុ និងអធិរាជិនីមីឈីកុ មានព្រះរាជឱរសនិងព្រះរាជធីតារួមទាំង 3 ព្រះអង្គគឺ
ព្រះនាមកើតស្លាប់ប្តីប្រពន្ធកូនសម្តេចព្រះអធិរាជណារុហ៊ីតុ23 កុម្ភៈ 1960ម៉ាសាកុ អូវ៉ាដា1 ព្រះអង្គព្រះអង្គម្ចាស់ហ្វ៊ុមិហ៊ីតុ​ អាគីស្ស៊ីណុមីយ៉ា30 វិច្ឆិកា 1965គីកុ កាវ៉ាស្ស៊ីម៉ា3 ព្រះអង្គអតីតព្រះនាងសាយ៉ាកុ18 មេសា 1969យ៉ូស្ស៊ីគី គុរ៉ូដា–
អាគីហ៊ីតុ: ព្រះរាជឥស្សរិយយស

ព្រះរាជឥស្សរិយយស 

 23 ធ្នូ 1933 – 10 វិច្ឆិកា 1952: ព្រះអង្គម្ចាស់អាគីហ៊ីតុ ម្ចាស់ត្ស៊ឹហ្គុ
 10 វិច្ឆិកា 1952 – 7 មករា 1989: ព្រះអង្គម្ចាស់អាគីហ៊ីតុ មកុដរាជកុមារ
 7 មករា 1989 – 30 មេសា 2019: សម្តេចព្រះអធិរាជ
 1 ឧសភា 2019 – បច្ចុប្បន្ន: ដៃចូតិនណូ

 គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ 

 គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ជប៉ុន 
អធិរាជអាគីហ៊ីតុ ទ្រង់ជាប្រធានរបស់គ្រឿងឥស្សរិយាភរណ៍ជប៉ុន ដូចតទៅ

 80x80ភីកសែល គ្រឿង​រាជឥស្សរិយាភរណ៍ខ្ពស់ច្រើនផ្កាគ្រីសាន
 border|80x80ភីកសែល គ្រឿង​រាជឥស្សរិយាភរណ៍ផ្កាប៉ូឡូនី

 គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍នៅបរទេស 

 border|80x80ភីកសែល គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ Légion d'honneur ថ្នាក់កំពូល Grand Cross ពីប្រទេសបារាំង
 border|80x80ភីកសែល គ្រឿងឥស្សរិយយសព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពីប្រទេសកម្ពុជា
 ឆ្នាំ 1964 – 80x80ភីកសែល The Most Illustrious Order of the Royal House of Chakri ពីប្រទេសថៃ (ខាងមុខ)  
ឆ្នាំ 1991 – 80x80ភីកសែល គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ជាមង្គលច្រើនរាជមិត្រាភរណ៍ ពីប្រទេសថៃราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (แด่ สมเด็จพระจักรพรรดิแห่งญี่ปุ่นราชมิตราภรณ์), เล่ม ๑๐๘, ตอน ๑๗๔ ง, ๓ ตุลาคม ค.ศ. ๒๕๓๔, หน้า ๙๗๒๔  
ឆ្នាំ 1998 –80x80ភីកសែល គ្រឿងរាជ​ឥស្សរិយាភរណ៍ Garter ថ្នាក់កំពូល ពីសហរាជាណាចក្រ
អាគីហ៊ីតុ: គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍

គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ 

 គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ជប៉ុន 
អធិរាជអាគីហ៊ីតុ ទ្រង់ជាប្រធានរបស់គ្រឿងឥស្សរិយាភរណ៍ជប៉ុន ដូចតទៅ

 80x80ភីកសែល គ្រឿង​រាជឥស្សរិយាភរណ៍ខ្ពស់ច្រើនផ្កាគ្រីសាន
 border|80x80ភីកសែល គ្រឿង​រាជឥស្សរិយាភរណ៍ផ្កាប៉ូឡូនី

 គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍នៅបរទេស 

 border|80x80ភីកសែល គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ Légion d'honneur ថ្នាក់កំពូល Grand Cross ពីប្រទេសបារាំង
 border|80x80ភីកសែល គ្រឿងឥស្សរិយយសព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពីប្រទេសកម្ពុជា
 ឆ្នាំ 1964 – 80x80ភីកសែល The Most Illustrious Order of the Royal House of Chakri ពីប្រទេសថៃ (ខាងមុខ)  
ឆ្នាំ 1991 – 80x80ភីកសែល គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ជាមង្គលច្រើនរាជមិត្រាភរណ៍ ពីប្រទេសថៃราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (แด่ สมเด็จพระจักรพรรดิแห่งญี่ปุ่นราชมิตราภรณ์), เล่ม ๑๐๘, ตอน ๑๗๔ ง, ๓ ตุลาคม ค.ศ. ๒๕๓๔, หน้า ๙๗๒๔  
ឆ្នាំ 1998 –80x80ភីកសែល គ្រឿងរាជ​ឥស្សរិយាភរណ៍ Garter ថ្នាក់កំពូល ពីសហរាជាណាចក្រ
អាគីហ៊ីតុ: គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ជប៉ុន

គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ជប៉ុន 
អធិរាជអាគីហ៊ីតុ ទ្រង់ជាប្រធានរបស់គ្រឿងឥស្សរិយាភរណ៍ជប៉ុន ដូចតទៅ

 80x80ភីកសែល គ្រឿង​រាជឥស្សរិយាភរណ៍ខ្ពស់ច្រើនផ្កាគ្រីសាន
 border|80x80ភីកសែល គ្រឿង​រាជឥស្សរិយាភរណ៍ផ្កាប៉ូឡូនី
អាគីហ៊ីតុ: គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍នៅបរទេស

គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍នៅបរទេស 

 border|80x80ភីកសែល គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ Légion d'honneur ថ្នាក់កំពូល Grand Cross ពីប្រទេសបារាំង
 border|80x80ភីកសែល គ្រឿងឥស្សរិយយសព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពីប្រទេសកម្ពុជា
 ឆ្នាំ 1964 – 80x80ភីកសែល The Most Illustrious Order of the Royal House of Chakri ពីប្រទេសថៃ (ខាងមុខ)  
ឆ្នាំ 1991 – 80x80ភីកសែល គ្រឿង​ឥស្សរិយាភរណ៍ជាមង្គលច្រើនរាជមិត្រាភរណ៍ ពីប្រទេសថៃราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (แด่ สมเด็จพระจักรพรรดิแห่งญี่ปุ่นราชมิตราภรณ์), เล่ม ๑๐๘, ตอน ๑๗๔ ง, ๓ ตุลาคม ค.ศ. ๒๕๓๔, หน้า ๙๗๒๔  
ឆ្នាំ 1998 –80x80ភីកសែល គ្រឿងរាជ​ឥស្សរិយាភរណ៍ Garter ថ្នាក់កំពូល ពីសហរាជាណាចក្រ
អាងហ្គុន: ប្រវត្តិកុមារភាព

ប្រវត្តិកុមារភាព
left|thumb|alt=|អាងហ្គុន
left|thumb|alt=|អាងហ្គុន
left|thumb|alt=|អាងហ្គុន
left|thumb|alt=|អាងហ្គុន
កើតនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីហើយឥឡូវនេះរស់នៅក្នុងទីក្រុងប៉ារីស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងឥណ្ឌូនេស៊ី
អាចម៍ក្រពើ

អាចម៍ក្រពើ(    )  គឺជាទីរួមខេត្តរបស់ ខេត្ត អាចម៍ក្រពើ ឬ ខ្វែងអាចម៍ក្រពើ  ប្រទេសឡាវ ។ ឈ្មោះផ្លូវការរបស់វាគឺ  មឿង សាមគ្គីជ័យ ។ វា​ជា​ទទីរួមខេត្ត​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេស​ឡាវ។

អ្នកស្រុកភាគច្រើនគឺ ជនជាតិលាវ ។ ប្រាសាទវត្តហ្លួងមឿងម៉ៃនៅកណ្តាលក្រុងត្រូវបានសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ 1939 ហើយគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចំពោះក្តារ នាគ ។  បូជនីយដ្ឋានឧទ្ទិសដល់ កៃសន ព្រហ្មវិហាន ត្រូវបានសាងសង់នៅជិតប្រាសាទ។
អាចារ្យ

លោក​ អាចារ្យ ឬ​ អាចាយ៌ កឺជា អ្នក​ប្រដៅ​ឬ​ហាត់​មារយាទ ហើយ អ្នក​បង្រៀន​ចំណេះ​គេ ដែលមានតួនាទីនិងភារកិច្ចផ្សេងៗ ក្នុង ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា។ លោកអាចារ្យ កឺជា ជំនួយសម្រាប់ព្រះសង្ឃ ក្នុងការដឹកនាំពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យផ្សេងៗ តាមព្រះពុទ្ធសានា ក្នុងការដឹកនាំពុទ្ធបរិស័ទអប់រំផ្សព្វផ្សាយតទ្រឹស្ដីពុទ្ធសាសនា និង ក្នុងការដឺកនាំពុទ្ធបរិស័ទទប់ស្កាត់ និងរម្ងាប់អធិករណ៍។
អាចារ្យ: តួនាទី របស់លោកអាចារ្ស​

តួនាទី របស់លោកអាចារ្ស​ 
ក្នុង​គម្ពីរ​ពុទ្ធ​សាសនា​ថា អាចារ្យ មាន ៥ ប្រភេទ​គឺ៖ 
 បព្វជ្ជាចារ្យ អាចារ្យ​បំបួស គឺ​ភិក្ខុ​អ្នក​បំបួស​កុលបុត្រ​ឲ្យ​បាន​ជា​សាមណេរ;
 ឧបសម្បទាចារ្យ ភិក្ខុ​អ្នក​សូត្រ​ញត្តិ​ចតុត្ថ​កម្ម​វាចា​ឲ្យ​សាមណេរ​បាន​ឧបសម្បទា​ជា​ភិក្ខុ​ភាព (លោក​គ្រូ​សូត្រ);
 ឧទ្ទេសាចារ្យ អាចារ្យ​បង្រៀន​បាលី; 
 និស្សយាចារ្យ អាចារ្យ​អ្នក​ឲ្យ​និស្ស័យ គឺ​ភិក្ខុ​អ្នក​ទទួល​ភារៈ​ឲ្យ​សិស្ស​នៅ​អាស្រ័យ​នឹង​ខ្លួន​ផង (គ្រូ​ទទួល​បន្ទុក); 
 ធម្មាចារ្យ អាចារ្យ​អ្នក​បង្រៀន​ធម៌​អាថ៌​ឬ​បង្រៀន​ចំណេះ​វិជ្ជា​សិល្ប​សាស្រ្ត​ផ្សេង​ៗ (ហៅ វិជ្ជាចារ្យ ឬ វិទ្យាចារ្យ,- សិប្បាចារ្យ ឬ - សិល្បាចារ្យ ជាដើម តាម​រូប​សព្ទ​ចំណេះ​ដែល​បង្រៀន​ក៏​បាន ។ ម. ព. អន្តេ-វាសិក និង សិស្ស ផង) ។
អាចារ្យ: ភារកិច្ច របស់លោកអាចារ្ស

ភារកិច្ច របស់លោកអាចារ្ស
ពាក្យ​ថា អាចារ្យ នេះ​ខ្មែរ​ហៅ​បាន​ច្រើន​យ៉ាង​ទៅ​ទៀត​តាម​ដំណើរ​ដែល​គួរ​ប្រកប​ហៅ ដូច​ជា៖
 អាចារ្យ​កម្មដ្ឋាន គ្រូ​បង្រៀន​កម្មដ្ឋាន (រាប់​ចូល​ក្នុង ធម្មាចារ្យ) ។ 
 អាចារ្យ​កាន់​ពេលា អ្នក​ដែល​ពិនិត្យ​មើល​ហើយ​កំណត់​ឫក្សពារ​ពេលា​ល្អ​ឲ្យ​គូ​ស្វាមី​ភរិយា​ក្នុង​មង្គល​ការ​អាពាហ៍ពិពាហ៍ ។
 អាចារ្យ​កោរ​ជុក ឬ កោរ​សក់ អ្នក​ដែល​ពិនិត្យ​មើល​ឫក្សពារ​ហើយ​កំណត់​វេលា​ឲ្យ​គេ​ក្នុង​មង្គល​កោរ​ជុក ។
 អាចារ្យ​បញ្ចុះ​ធាតុ អ្នក​ដែល​ចេះ​ក្បួន​ឬ​ពិធី​បញ្ចុះ​ធាតុ ។
 អាចារ្យ​យោគី អាចារ្យ​ជា​ប្រមុខ​នៃ​អ្នក​ភ្លុក​ទាំង ៤ នាក់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឈាបន​កិច្ច ឬ​អាចារ្យ​នាំ​មុខ​សព (ម. ព. យោគិន ឬ យោគី ផង) ។
 អាចារ្យ​វត្ត ឬ - អាចារ្យ​សម្រាប់​វត្ត ឧបាសក​ដែល​ជា​ប្រមុខ​ក្នុង​ការ​ចាត់ចែង​កិច្ច​ការ​ផ្សេង​ៗ​ក្នុង​វត្ត (ក្នុង​សម័យ​បុរាណ​ហៅ អារាមិក ឬ អារាមិក​ជន; សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ លុះ​តែ​មន្រ្តី​អ្នក​រាជការ​រដ្ឋបាល​ក្នុង​នាទី​យល់​ព្រម​ផង ទើប​ធ្វើ​ជា​អាចារ្យ​វត្ត​បាន)
អាចារ្យ: លោកអាចារ្យ ដ៏ ល្បីល្បាញក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ

លោកអាចារ្យ ដ៏ ល្បីល្បាញក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ 
 អាចារ្យ​ស្វា
 អាចារ្យ គាំ អ៊ីវ
 អាចារ្យ  ហែម ចៀវ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
អាជីវចលនាម: នាមអាជីវចល

នាមអាជីវចល 
នាមអជីវចលគឺនាមសំរាប់សំគាល់ឈ្មោះអើ្វមួយដែលគា្មនជីវិតគា្មនវិញ្ញណដូចជានាមសំគាល់ឈ្មោះវត្ថុ ទីកន្លែង​សា្ថនភាពសកម្មភាពនិងគំនិតអ្វីមួយ។
ឧទាហរណ៏ៈ តុ ទូ កៅអី កា្តខៀន អគារ​ កែវ កាបូប ភាពត្រជាត់ កំដៅ ទុក្ខវេនា ភាពក្រីក្រ សនិ្តភាព...។មាននាមមួយចំនូនទៀតជានាមជីវចលដែរ ដូចជា យក្ស បិសាច ខោ្មច ព្រាយ អសុរកាយ ទេវតា អ្នកតា 
អទិទេ​ព ព្រោះយើងចាត់ទុកនាមទាំនោះសុទ្ធតែមានវិញ្ញណ ប៉ុនែ្តគា្មនរូប។
អាជ្ញាធរជាតិទទួលបន្ទុកកិច្ចការអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាគមនាគមន៍ព័ត៌មានវិទ្យា

អាជ្ញាធរជាតិទទួលបន្ទុកកិច្ចការអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាគមនាគមន៍ព័ត៌មានវិទ្យា (ជាភាសាអង់គ្លេស National Information Communications Technology Development Authority ឬ NiDA) មានឈ្មោះអក្សរកាត់ថា អ.អ.ប.គ.ព ​គឺ​ជា​អា​ជ្ញា​ធរ​ជាតិមួយ ដែល​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ច​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ បច្ចេក​វិទ្យា​ គម​នា​គមន៍​ ព័ត៌​មានវិទ្យា។​អាជ្ញា​ធរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ព្រះ​រាជ​ក្រឹត្យ​ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០០។
អាជ្ញាធរជាតិទទួលបន្ទុកកិច្ចការអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាគមនាគមន៍ព័ត៌មានវិទ្យា: ទស្សន​វិស័យ

ទស្សន​វិស័យ  
ទស្សន​វិស័យ​នៃ​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចកា​រអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេក​វិទ្យាគមនា​គមន៍ព័ត៌មាន​វិទ្យា គឺជា​អនុ​សាសន៍​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់​របស់​សម្តេច អគ្គ​មហា​សេនា​បតី​តេជោ ហ៊ុន សែន បាន​ថ្លែង​នៅ​ក្នុង​សន្និ​សិទ្ធ​សារ​ព័ត៌​មាន Asian Wall Street កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ៣១ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៩៩
ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​សូម​ទាម​ទារ​ នូវ​ជោគ​វាស​នា​របស់​ខ្លូន​ទាំង​ស្រុង,​ សូម​ធ្វើ​ជា​ដៃ​គូរ​ពិត​ប្រាកដ​ក្នុង​កិច្ច​ការ​ងារ​ក្នុង​តំ​បន់ និង​សកល​លោក ហើយ​នឹង​ធ្វើ​ដំ​ណើរ​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ជាតិ​មួយ​មាន​សេ​រី​ភាព​ ពិត​ប្រាកដ រួច​ផុត​ពី​កង្ខះ​ខាត និង​ភាព​ក្រី​ក្រ​ផង​ដែរ​
អាជ្ញាធរជាតិទទួលបន្ទុកកិច្ចការអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាគមនាគមន៍ព័ត៌មានវិទ្យា: បេស​កម្ម

បេស​កម្ម 
បេស​កម្ម​របស់​យើង​គឺ​បង្ខិត​រដ្ឋា​ភិ​បាល​អោយ​កាន់​តែ​ជិត​ប្រ​ជា​ជន និង​ប្រ​ជា​ជន​អោយ​កាន់​តែ​ជិត​រដ្ឋា​ភិបាល។
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា

250px
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ជានីតិ​បុគ្គល​សាធារណៈ​ដែល​ទទួល​សិទ្ធិ​ពី​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​និង​មាន​ស្វ័យភាព ក្នុង​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​លើ​ការ​ធ្វើ​សេវា​កម្ម​អគ្គិសនី និងការ​​គ្រប់​គ្រង​​លើ​ទំនាក់​​ទំនង​រវាង​ការ​ផ្តល់ ការទទួល និង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​សេវា​អគ្គិសនី។ អាជ្ញាធរ​​​​​អគ្គិសនី​កម្ពុជា​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​អគ្គិសនី​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា: សមត្ថកិច្ចទទួលខុសត្រូវរបស់[[ក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពល]] និងអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ក្នុងវិស័យអគ្គិសនី

សមត្ថកិច្ចទទួលខុសត្រូវរបស់ក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពល និងអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ក្នុងវិស័យអគ្គិសនី 
 
ក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពលជាអ្នកទទួលខុសត្រូវគ្រប់គ្រងវិស័យអគ្គិសនីទាំងមូល។ ក្រសួង មានសមត្ថកិច្ចរៀបចំនិងគ្រប់គ្រងគោលនយោបាយ យុទ្ធសាស្ត្រ ផែនការអភិវឌ្ឍន៍ និងស្តង់ដារបច្ចេកទេស សុវត្ថិភាព និងបរិស្ថាន នៃវិស័យអគ្គិសនី។      
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវគ្រប់គ្រងសកម្មភាពនៃការធ្វើសេវាកម្ម និងការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី។ អាជ្ញាធរ មានសមត្ថកិច្ចចេញ​ ដកហូត ឬព្យួរអាជ្ញាប័ណ្ណសម្រាប់ការធ្វើសេវាកម្ម អគ្គិសនី ព្រមទាំងជាអ្នកកំណត់ថ្លៃសេវា ចេញបញ្ញតិ ធ្វើការត្រួតពិនិត្យ ដាក់ពិន័យ និងដោះស្រាយ វិវាទពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្តល់សេវានិងការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី។
 ក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពល អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា គោលនយោបាយថាមពល ដាក់បញ្ញតិនិងចេញអាជ្ញាប័ណ្ណឲ្យធ្វើសេវាកម្ម អគ្គិសនី យុទ្ធសាស្ត្រវិស័យអគ្គិសនី កំណត់ថ្លៃលក់អគ្គិសនី ពិនិត្យថ្លៃដើម ផែនការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យអគ្គិសនី សម្របសម្រួលដោះស្រាយវិវាទ ស្តង់ដារបច្ចេកទេស សុវត្ថិភាព និងបរិស្ថានក្នុងវិស័យអគ្គិសនី ត្រួតពិនិត្យ ដាក់ពិន័យអ្នកធ្វើសេវាកម្មនិងអ្នកប្រើប្រាស់
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា: ច្បាប់ស្តីពីអគ្គិសនីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា

ច្បាប់ស្តីពីអគ្គិសនីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា 
 
ច្បាប់ស្តីពីអគ្គិសនីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាត្រូវបានប្រកាសឲ្យប្រើប្រាស់ដោយព្រះរាជក្រម លេខ នស/រកម/០២០១/០៣ ចុះថ្ងៃទី០២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០១ ។  ច្បាប់នេះមានគោលដៅ៖
 ធានាការពារសិទ្ធិអ្នកប្រើប្រាស់ ដើម្បីទទួលបាននូវការផ្គត់ផ្គង់សេវាកម្មអគ្គិសនីមួយ ដែលមាន ស្ថេរភាព និងគ្រប់គ្រាន់ តាមតម្លៃសមរម្យ។
 បង្កើនកម្មសិទ្ធិឯកជនលើមធ្យោបាយសម្រាប់ការផ្តល់សេវាកម្មអគ្គិសនី។ 
 បង្កើនការប្រកួតប្រជែងនៅទីណាដែលអាចធ្វើទៅបានក្នុងផ្នែកអគ្គិសនី។  
 បង្កើតអាជ្ញាធរអគ្គិសនីសម្រាប់បញ្ញតិចំពោះការផ្តល់សេវាកម្មអគ្គិសនីសម្រាប់ផ្តល់សិទ្ធិ និង កាតព្វកិច្ច ព្រមទាំងពិន័យ ចំពោះអ្នកផ្គត់ផ្គង់និងអ្នកប្រើប្រាស់អគ្គិសនីទាក់ទង ទៅនឹងមធ្យោ បាយផលិតកម្ម និងផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនី។     
 ល័ក្ខខ័ណ្ឌសមស្របក្នុងការវិនិយោគ និងក្នុងកិច្ចប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្មនៃវិស័យអគ្គិសនី។
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាជាស្ថាប័នស្វ័យ័តមួយ  ដែលបង្កើតឡើងសម្រាប់បញ្ញតិ្តនិងត្រួតពិនិត្យ​ចំពោះ​ការ​ផ្តល់​សេវាកម្ម​អគ្គិសនី​ទូទាំង​ប្រទេស​។​អាជ្ញាធរ​អគ្គិសនី​កម្ពុជា​មាន​ភារកិច្ច​ចេញ​អាជ្ញាប័ណ្ណ ធ្វើសេវាកម្ម អនុម័តនិងដាក់ឲអនុវត្តស្តង់ដារប្រតិបត្តិសម្រាប់អ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណ ដើម្បធានានូវគុណ ភាពនៃការផ្គត់ផ្គង់ និង​ផ្តល់​សេវាកម្ម​ឲ្យ​អ្នក​ប្រើប្រាស់ និងកំណត់ថ្លៃលក់អត្រា និងបន្ទុកសេវាអគ្គិសនី ដើម្បីឲយុត្តិធម៌សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ និងអ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណ។
អ្នក​កាន់អាជ្ញាប័ណ្ណ ឬអ្នកប្រើប្រាស់  អាចបញ្ជូនវិវាទលើថ្លៃលក់ ឬវិវាទកិច្ចសន្យាទាក់ទងទៅ នឹងសេវាកម្មអគ្គិសនី មកអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយ។
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជានៅទីនេះ សម្រាប់ជួយសម្រួលឲអ្នកទទួលបាននូវសេវាអគ្គិសនីមួយ  កាន់តែប្រសើរឡើង តាមអត្រាថ្លៃលក់មួយសមរម្យ សម្រាប់លំនៅដ្ឋាន សហគ្រាស និងអង្គភាព  ជំនួញរបស់លោកអ្នក។
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា: សិទ្ធិអំណាចរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា

សិទ្ធិអំណាចរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា  
 
មាត្រា៧ នៃច្បាប់ស្តីពីអគ្គិសនី បានផ្តល់សិទ្ធិអំណាចសំខាន់ៗចំនួន ១៥ ចំណុច​ ឲអាជ្ញាធរ អគ្គិសនីកម្ពុជា ដូចខាងក្រោម៖
 ចេញ កែសម្រួល ព្យួរ ដកហូត ឬបដិសេធ អាជ្ញាប័ណ្ណសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់សេវាកម្មអគ្គិសនី
 អនុម័តថ្លៃនិងបន្ទុកចំណាយផ្សេងៗព្រមទាំងល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃសេវាកម្មអគ្គិសនីរបស់អ្នកកាន់អ.ប
 កំណត់ឲ្យអនុវត្តបញ្ញតិ្ត បែបបទនិងស្តង់ដារសម្រាប់កម្មវិធីវិនិយោគរបស់អ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណ
 ពិនិត្យឡើងវិញលើសកម្មភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងរចនាសម្ព័ន្ធសហគ្រាសរបស់អ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណ
 អនុម័តនិងដាក់ឲអនុវត្តស្តង់ដារប្រតិបត្តិសម្រាប់អ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណ
 វាយតម្លៃនិងសម្រុះសម្រួលបណ្តឹងតវ៉ារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ និងវិវាទកិច្ចសន្យាដែលពាក់ព័ន្ធ នឹងអ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណ
 អនុម័តនិងដាក់ឲប្រតិបត្តិនូវប្រព័ន្ធគណនីឯកភាពសម្រាប់អ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណទាំងអស់
 រៀបចំនិងផ្សព្វផ្សាយរបាយការណ៍លើវិស័យអគ្គិសនី និងព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនានា
 កំណត់កម្រៃនានា ដែលត្រូវអនុវត្តលើអ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណ
 កំណត់បែបបទផ្តល់ព័ត៌មានដល់សាធារណជន អំពីកិច្ចការក្នុងសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួនដើម្បីធានា តម្លាភាព
 ចេញបញ្ញត្តិនិងបទបញ្ជាសមស្រប ព្រមទាំងបញ្ជាផ្អាកជាបណ្តោះអាសន្នឬាស្ថាពរចំពោះ សេវាកម្មអគ្គិសនី
 ពិន័យជាប្រាក់ ផ្អាកការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី ព្យួរឬដកហូតអាជ្ញាប័ណ្ណ ចំពោះករណីរំលោភលើ ច្បាប់នេះនិងលិខិតបទដ្ឋាននានា ព្រមទាំងបញ្ញត្តិ​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​របស់​អាជ្ញាធរ​អគ្គិសនី​កម្ពុជា​
 តម្រូវឲអ្នកធ្វើសេវាកម្មនិងអ្នកប្រើប្រាស់អគ្គិសនី គោរពប្រតិបត្តិនូវរាល់វិធានដែលទាក់ទង នឹង​សន្តិសុខ ថាមពល សេដ្ឋកិច្ច បរិស្ថាន របស់ប្រទេសជាតិ ព្រម​ទាំង​គោល​នយោបាយ​ ដ៏ទៃទៀតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល
 ចាត់វិធានការផ្សេងទៀតចំពោះបញ្ហាបន្ទាប់បន្សំ ឬដែលជាផលវិបាកស្តែងចេញពីមុខងារ ដូចបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ
 បង្កើតល័ក្ខខ័ណ្ឌជ្រើសរើស និងប្រើប្រាស់មន្ត្រី-បុគ្គលិកអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ព្រមទាំង ជំនាញការ ឬទីប្រឹក្សា
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា: រចនាសម្ព័ន្ធរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា

រចនាសម្ព័ន្ធរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា 
 
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាសម្រេចនិងអនុម័តបញ្ហាគន្លឹះសំខាន់ៗ តាមរយៈការពិនិត្យ និងការបោះ ឆ្នោតនៅក្នុងសម័យប្រជុំ។ ដូច្នេះសម័យប្រជុំរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា គឺជាអង្គការសម្រេចការ ងារខ្ពស់បំផុតរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា។ មាត្រា២១ នៃច្បាប់ស្តីពីអគ្គិសនីបានកំណត់ថា សមាជិកទាំងអស់របស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ត្រូវមានសំឡេងក្នុងការបោះឆ្នោតលើរាល់បញ្ហាដែល តម្រូវឲ្យមានការអនុម័តពីអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា​ ការអនុម័តនេះ ត្រូវផ្អែកលើសំឡេងភាគច្រើន។

អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាមានសមាជិកទាំងអស់៣រូប​ ដែលក្នុងនោះមាន១រូប ជាប្រធាន។ ប្រធាន និងសមាជិក អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា តែង​តាំង​ដោយ​ព្រះរាជ​ក្រឹត្យ​តាម​សំណើរ​បស់ នាយករដ្ឋមន្ត្រី។ សមាជិកនិមួយៗមានអាណត្តិ៣ឆ្នាំ ហើយត្រូវបញ្ចប់ក្នុងពេលខុសៗគ្នា លើកលែងតែក្នុងអាណត្តិ ដំបូង។ ប្រធានមានឋានៈស្មើរដ្ឋលេខាធិការ សមាជិកដ៏ទៃទៀតមានឋានៈស្មើនឹងអនុរដ្ឋលេខាធិការ។ សមាជិកអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ត្រូវចូលនិវត្តន៍នៅពេលអាយុ៦០ឆ្នាំ។
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា: ថវិការសម្រាប់ប្រតិបត្តិការរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា

ថវិការសម្រាប់ប្រតិបត្តិការរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា 
 
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាមានថវិការស្វ័យ័តមួយសម្រាប់កិច្ចការប្រតិបត្តិរបស់ខ្លួន។ ថវិការនេះគឺ ជាកម្រៃដែលអ្នកសុំអាជ្ញាប័ណ្ណ និងអ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណត្រូវបង់តាមការកំណត់របស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនី កម្ពុជា។ កម្រៃនេះហៅថា កម្រៃអាជ្ញាប័ណ្ណ។​ កំរិតអតិបរមានៃកម្រៃអាជ្ញាប័ណ្ណកំណត់ដោយរាជរដ្ឋា ភិបាល។
ថវិការរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ត្រូវដាក់ដំកល់ក្នុងគណនីមួយនៅធនាគាររដ្ឋនៃព្រះរាជាណា ចក្រកម្ពុជា។ មានតែអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាទេ ដែលមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ថវិការនេះ។
អាជ្ញាធរត្រូវរៀបចំគម្រោងថវិការសម្រាប់ឆ្នាំការិយបរិច្ឆេទនិមួយៗ ដែលមានកំណត់ចំណូល និងចំណាយរបស់អាជ្ញាធរ។ គម្រោង​នេះ​ត្រូវ​កំណត់​ច្បាស់​លាស់​នូវ​កម្រៃ​អាជ្ញា​ប័ណ្ណ​សម្រាប់ឆ្នាំ ការិយបរិច្ឆេទនិមួយៗ រួមទាំងវិធីគណនាកម្រៃអាជ្ញាប័ណ្ណ ព្រមទាំងបៀវត្សរ៍និងប្រាក់ បំណាច់ផ្សេងៗ ទៀត ដែលត្រូវទូទាត់ជូនសមាជិក និង​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​អាជ្ញាធរ។ គម្រោងថវិការនេះត្រូវដាក់ជូន រាជរដ្ឋាភិបាលពិនិត្យសម្រេច។
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា: បេសកកម្មរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា

បេសកកម្មរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា 
 
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា មានបេសកកម្មដូចខាងក្រោម៖
 បង្កើតបរិយាកាសដ៏សមស្របនិងគតិយុត្តិមួយក្នុងវិស័យអគ្គិសនីនៅកម្ពុជា សម្រាប់ជំរុញឲមាន ការប្រកួតប្រជែងដោយយុត្តិធម៌ ក្នុងការធ្វើអាជីវកម្មអគ្គិសនី ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​កា​រ​វិនិយោគដែលមាន ចរិកយូរអង្វែងមានប្រសិទ្ធិភាព និងមានគុណភាព ព្រមទាំងជំរុញនិងលើកកំពស់ផ្នែកឯកជន ឲ្យ​ដើរ​តួ​នាទី​ជា​កំលាំង​ចលករ​នៃ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​។
 ការពារសិទ្ធិអ្នកប្រើប្រាស់ ដើម្បីទទួលបាននូវការផ្គត់ផ្គង់សេវាកម្មអគ្គិសនីដែលមានស្ថេរភាព គុណភាព និងគ្រប់គ្រាន់តាមតម្លៃសមរម្យ។
 បង្កើតឲមានការប្រកួតប្រជែងនៅទីណាដែលអាចធ្វើទៅបាន ក្នុងវិស័យអគ្គិសនី។
 បង្កើតល័ក្ខខ័ណ្ឌដើម្បីឲមានការផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនី និងការប្រើប្រាស់អគ្គិសនីប្រព្រឹត្រទៅដោយ ប្រសិទ្ធិភាព គុណភាព ចីរភាព និង តម្លាភាព៕
អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា

អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (អ៊ុនតាក់ រឺ អ.អ.ស.ប.ក.) គឺជាប្រតិបត្តិការថែរក្សាសន្តិភាពរបស់សហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៩២-៩៣។ វាក៏ជាឱកាសដំបូងហើយដែលក្នុងនោះដែលស.ប.បានក្ដោបក្ដាប់លើរដ្ឋបាលនៃរដ្ឋឯករាជ្យមួយ ដោយបានរៀបចំ និងដំណើរការការបោះឆ្នោតមួយ (ដូចជាបានប្រឆាំងនឹងការធ្វើជាអ្នកអង្កេត រឺ ការត្រួតពិនិត្យ) មានស្ថានីយវិទ្យុ និងគុកផ្ទាល់ខ្លួន ហើយមានការទទួលខុសត្រូវដល់ការលើកទឹកចិត្ត និងការពារសុវត្ថិភាពសិទ្ធិមនុស្សថ្នាក់ជាតិ។
អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា: គោលដៅ

គោលដៅ
បំណង​របស់​អ៊ុនតាក់​ត្រូវ​ស្ដារ​សន្តិភាព និង​រដ្ឋាភិបាល​អសេនិក​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ដែល​បាន​ខ្ទេចខ្ទី​អស់​ច្រើន​ទសវត្ស​ដោយសង្គ្រាមស៊ីវិល និង​ឧបាយកល​ទុច្ចរិត​នានា​នៃសង្គ្រាមត្រជាក់ ដើម្បី​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ការបោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី​និង​យុត្តិធម៌​ដែល​នាំ​ទៅ​ដល់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថ្មី និង​ដើម្បីចាប់ផ្ដើមបញ្ឆេះនូវ​បុននីតិសម្បទា​ប្រទេស​នេះ​វិញ។ វា​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ការ​ត្រួតត្រាលើ ឬ ការ​ត្រួតត្រា​លើ ឬ ការគ្រប់គ្រង លើ​គ្រប់​ទិដ្ឋភាព​ទាំងអស់​នៃ​រដ្ឋាភិបាល រួមមាន​កិច្ចការបរទេស, ការពារជាតិ, សន្តិសុខសាធារណៈ និង ព័ត៌មាន ហើយ​ដើម្ប​ត្រួតត្រា​, ពិនិត្យ និង ផ្ទៀងផ្ទាត់​ការដកទ័ព​ថយ និង ការ​មិន​ត្រឡប់មកវិញ​ នៃ​កងទ័ព​បរទេស ដើម្បី​បោះ​ទ័ព​បណ្ដោះអាសន្ន ដកហូតអាវុធ និង រំសាយកងទ័ព​ពី​ពួក​ក្រុម​ដែល​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​របស់​កម្ពុជា រឹបអូស​កន្លែង​លាក់​សព្វាវុធ និង គ្រឿងផ្គត់ផ្គង់យោធា, ជម្រក និង ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស មើល​លើ​សន្តិសុខយោធា និង ប្រកាន់​ច្បាប់ និង បទបញ្ជា ធ្វើ​មាតុភូមិនិវត្តន៍ និង ឱ្យ​ពួក​ជនភៀសខ្លួន​តាំង​ទីលំ​នៅ​ឡើង​វិញ​ និង បំលាស់​ទីម​នុស្សម្នាក់ៗ ជួយ​ដោះ​មីន និង ការបង្កើត​ឡើង​នូវ​​កម្មវិធី​ហ្វឹកហ្វឺន​ក្នុង​ការបោសសំអាត​មីន​ និង ការយល់ដឹង​អំពី​មីន ធ្វើ​ឱ្យ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ចាំបាច់​បាន​ល្អ​វិញ និង ជួយ​ក្នុងការកសាងវិញសេដ្ឋកិច្ចនិង ការអភិវឌ្ឍន៍។
អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា: ការដកហូតអាវុធ

ការដកហូតអាវុធ
thumb|left|បំណះកងទ័ពអូស្ត្រាលី - អ៊ុនតាក់
thumb|left|អ្នកថែរក្សាសន្តិភាពអ៊ុនតាក់នៅឆ្នាំ១៩៩៣។
ទោះបីជាមានការអួតអាងរបស់អ៊ុនតាក់នូវប្រសិទ្ធិភាពរបស់ខ្លួននិងការមានកិត្តិយសតាមរយៈសហគមន៍អន្តរជាតិជា​ជោគជ័យមួយក៏ពិតមែន ក៏អ៊ុនតាក់បានបរាជ័យដើម្បីដកហូតអាវុធពួកខ្មែរក្រហមដដែល គ្រានោះការដកហូតអាវុធពួកជីវពលតាមតំបន់របស់រ.ក.មានប្រសិទ្ធិភាព។ ភាពល្អៀងនេះបានអនុញ្ញាតឱ្យខ្មែរក្រហមបង្កើតនូវផលចំណេញទឹកដី និងបានបណ្ដាលឱ្យមានអំពើហិង្សានយោបាយ។Margaret Slocomb, The People's Republic of Kampuchea, 1979-1989: The revolution after Pol Pot ISBN 978-974-9575-34-5 រដ្ឋនៃពួកមេដឹកនាំយោធារបស់កម្ពុជានេះធ្លាប់មានកំហឹងខ្លាំងណាស់ ដោយអះអាងថាអ៊ុនតាក់បានតឹងតែងជ្រុលពេកជាមួយការដកហូតអាវុធនៃក.ប.ក. ក៏ប៉ុន្តែអត់ឱននិងអប្រសិទ្ធិភាពនៅពេលវាបានមកដកហូតអាវុធពួកខ្មែរក្រហម។Benny Widyono, Dancing in Shadows: Sihanouk, the Khmer Rouge, and the United Nations in Cambodia, ISBN 0-7425-5553-4 - ISBN 978-0-7425-5553-2
អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា: ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣

ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣
ខ្មែរជាង៤លាននាក់ (ប្រហែល៩០%នៃពួកអ្នកបោះឆ្នោតដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត) បានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៣ ទោះបីជាខ្មែរក្រហមនេះ រឺ គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (គ.ក.ប.) ដែលកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនមិនដែលបានដកហូតអាវុធ រឺ រំសាយទ័ពជាក់ស្ដែងឡើយ ហើយបានរារាំងប្រជាជនខ្លះពីការចូលរួមទៀត។ គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិគឺជាអ្នកទទួលសំឡេងឆ្នោតខ្ពស់ជាមួយសំឡេង៤៥,៥% ដែលបានតាមពីក្រោយដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់ហ៊ុន-សែន និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនារៀងគ្នា។ ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចក្រោយមកទៀតបានចូលទៅក្នុងក្រុមចម្រុះជាមួយគណបក្សផ្សេងៗទៀតដែលបានចូលរួមក្នុង​ការបោះឆ្នោតនេះ។ គណបក្សទាំងនេះបានតំណាងឱ្យសមាជិកសភា១២០រូបដែលបានចាត់ចែងព្រាង និងអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី ដែលត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៣។ វាបានបង្កើតឡើងនូវប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សក្នុងក្របខណ្ឌនៃរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ រួមជាមួយអតីតសម្ដេចសីហនុបានលើកឡើងជាព្រះមហាក្សត្រ។ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិ និងលោកហ៊ុន-សែនបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយ និងទីពីរ រៀងៗគ្នា នៅក្នុងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា (រ.រ.ក.)។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះផ្ដល់ឱ្យប្រសិទ្ធិភាបដ៏ទូលំទូលាយនៃសិទ្ធិមនុស្សដែលបានទទួលស្គាល់ដោយអន្តរជាតិ។http://www.untac.com/untac.htm
អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា: ប្រសិទ្ធិភាពនៃវត្តមានអ៊ុនតាក់

ប្រសិទ្ធិភាពនៃវត្តមានអ៊ុនតាក់
ព្រះនរោត្តម-សីហនុធ្លាប់មានការទំនុកបម្រុងច្រើនអំពីប្រតិបត្តិការអ៊ុនតាក់ទាំងស្រុង ចំពោះវត្តមានសន្ធឹកសន្ធាប់នៃកងទ័ពបរទេសបាននាំនូវចក្ខុវិស័យរបស់ទ្រង់ចំពោះការបំពាបំពាននិងការអាប់អោនកិត្តិយសនៃ​ពួកស្ត្រីកម្ពុជា ដែលកំពុងលើកស្ទួយពេស្យាកម្មMilton Osborne, Sihanouk, Prince of Light, Prince of Darkness. Silkworm 1994 និងការនាំអេដស៍ចូលមក ដែលនាំឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដែលបានឆ្លងខ្លាំងបំផុតដោយជំងឺអេដស៍នៅអាស៊ី។Cambodia. Lonely Planet ចំនួនពួកស្រីពេស្យាក្នុងរដ្ឋកម្ពុជាបានកើនឡើងពីប្រហែល៦០០០នាក់នៅឆ្នាំ១៩៩១ ទៅជាង២០០០០នាក់ បន្ទាប់ពីការមកដល់នៃបុគ្គលិកអ៊ុនតាក់ក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ នៅឆ្នាំ១៩៩៥ មានខ្មែររវាង៥០០០០ និង៩០០០០នាក់ដែលបានឆ្លងដោយជំងឺអេដស៍តាមរយៈការប៉ាន់ប្រមាណរបស់អ.ស.ព. (WHO)។Soizick Crochet, Le Cambodge, Karthala, Paris 1997, ISBN 2-86537-722-9

នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៩៣ ធ្វើឱ្យអាក់អន់ចិត្តជាមួយបេសកកម្មអ៊ុនតាក់បានកើតឡើងជាទំហំមួយ ដូចនេះដែលទីភ្នាក់ងារអសេនិកស.ប. និងសហគមន៍អ.ក.រ.បានស្នើសុំឱ្យមានជំនួបជាសាធារណៈដើម្បីពិភាក្សាការទៅមុខឆ្ពោះទៅកាន់ការបោះឆ្នោតនេះ ក៏ប៉ុន្តែជាសំខាន់ទៀត ការប្រព្រឹត្តិមិនត្រឹមត្រូវនៃពួកអ្នកថែរក្សាសន្តិភាពស.ប.។ ក៍កាន់តែសំខាន់ន ជំនួបនេះត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើក្នុងទីស្នាក់ការធំនៅភ្នំពេញរបស់អាកាឝ៊ិ-យ៉ាស៊ុយឝ៊ិ និងត្រូវបានចូលរួមដោយបុគ្គលិកស.ប. និងអ.ក.រ.ប្រហែល១០០នាក់។ ពេលនោះបានសុំឱ្យមានមតិយោបល់លើរបាយការណ៍នគរបាលកម្ពុជាដែលបានប៉ាន់ស្មានថារាប់រយនាក់នៃពួកខ្មែរត្រូវ​បានសម្លាប់ដោយយានយន្តរបស់អ៊ុនតាក់ជារឿយៗដែលបានបើកបរដោយពួកអ្នកបើកបរស.ប.គ្មានសមត្ថភាព រឺ ស្រវឹង លោកអាកាឝ៊ិបានខំនឹករកពាក្យ។ នៅពេលមានការចោទសួរបន្ថែមអំពីចរាចរណ៍ថ្នាំ ការរំលោភរួមភេទជាមួយកុមារ និងអំពើពុករលួយបានកើនឡើង ការឆ្លើយតបរបស់លោកអាកាឝ៊ិ: ' នៅពេលក្មេងរបស់យើងចេញមកពីព្រៃស្បាតពួកគេសមនឹងទទួលបានR&Rតិចតួច (ការសម្រាកនិងការលំហែ)' ត្រូវបានស្វាគមន៍ជាមួយ និងភាពគ្មានជំនឿ និងភាពស្អប់ខ្ពើមដោយបុគ្គលិកអ.ក.រ.និងអសេនិកស.ប.ដែលបានប្រមូលផ្ដុំគ្នា។ លោកអាកាឝ៊ិបានបន្តជាតំណាងពិសេសនៃអគ្គលេខាធិការនៅយូហ៊្គោស្លាវីទៀត។

ការជំនុំជម្រះនៃពួកមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមចាស់ៗ
ថ្ងៃទី៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៤ រដ្ឋសភាកម្ពុជាបានឱ្យសច្ចាប័នកិច្ចព្រមព្រៀងមួយជាមួយសហប្រជាជាតិលើការបង្កើតឡើងនូវសាលាក្ដីមួយដើម្បីជំនុំជម្រះ​ពួកមេដឹកនាំចាស់ៗដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះភាពឃោរឃៅយង់ឃ្នងដែលបានប្រព្រឹត្តដោយខ្មែរក្រហម។ ប្រទេសម្ចាស់ជំនួយបានសន្យាឱ្យចំណែកជាអន្តរជាតិ$៤៣លាននៃថវិកាសាលាក្ដីបីឆ្នាំ ពេលនោះចំណែកនៃថវិការបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមាន$១៣,៣លាន។

ការជំនុះជម្រះពួកមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមចាស់ៗលើកទីមួយបានធ្វើឡើងត្រឹមក្នុងឆ្នាំ២០០៧ នៅពេលភាគច្រើននៃពួកគេបានស្លាប់ហើយ រឺ មានសុខភាពមិនល្អ។UNTAC