ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ន

ន

- នរជនណាមានពាលស្អប់ពាលពាធា ពាលនិន្ទាពាលឈ្នានីសរិះគន់គ្រប់

នរជននោះជាអ្នកប្រាជ្ញគួរសេពគប់ ទុកជាម្លប់ការពារថ្ងៃអាស្រ័យបាន ។

- នរជនស្រឡាញ់អសប្បុរស មិនសោមនស្សធើ្វសប្បុរសផង ត្រេកអរធម៌អសប្បុរសសេពសៅហ្មង បទនេះហោងជាហេតុអន្តរធាន (បរាភវសូត្រ) ។

- នរជនណាមានទ្រព្យធនធាន ហើយខ្លួនមិនមានចិញ្ចឹមរក្សា មាតាបិតាដែលចាស់ជរា ហេតុនោះទៅជានាំឲ្យវិនាស ។ (បរាភវសូត្រ)

- នរណាអេះ ! ចេះផ្គាប់មនុស្សត្រូវគ្រប់គ្នា កុំបីមានគេនិន្ទាឈ្នានីសបាន ឲ្យគាប់ចិត្តស្និទ្ធសេពគប់គ្រប់ៗប្រាណ យើងសន្និដ្ឋានថាគ្មានម្នាក់ជាក់មែនហើយ ។

- នរណាឡើយសម្រួចបន្លាភ្នំ សភាពស្រួចៗសមកំណើតវា នរណាឡើយដាក់ថ្នាំភ្នែកម្រឹគា សភាពខ្មៅៗថ្លាធម្មតាតែង ។

- នរណាឡើយដាក់ថ្នាំក្នុងបង្កផល សភាពនៃក្លិនឧប្បលក្រអូបឯង កុលបុត្រកបរូបបច្ច័ក្ខចែង សភាពរូបល្អឯងតាមវាសនា ។

- នរូអ្នកណា ទោះយកអាត្មា ចូលសាសន៍ពុទ្ធរតន៍ ចូរធើ្វឲ្យត្រង់ ដោយនូវបន្ទាត់ហៅស្វែងសម្បត្តិ យកផ្លូវនិព្វាន ។

- នាកាលកើតកលិយុគយុទ្ធនា ព្រះរាជត្រូវការអ្នកក្លាហាន នាកាលព្យាធិយាយីប្រាណ ទ្រង់ចង់បានពេទ្យចេះមន្តសុខា ។ នាកាលពេលបរិភោគអាហារវិញ ចង់បាន

មិត្រសម្លាញ់មកភោក្ដា នាកាលកើតកិច្ចអាថ៌ប្រស្នាសឹងប្រាថ្នារកប្រាជ្ញអាចដោះស្រាយ។

- នាងគូនឹងអ្នក មេខាតលក្ខណ៍គូនឹងអាកំបាក់ទន្សា ក្សត្រីគូនឹងក្សត្រា ស្រីទេពកញ្ញាគូនឹងមហាក្សត្រ ឬ(នាងរត់រកអ្នក មេកណ្ដាច់លក្ខណ៍រត់រកអាកំបាក់ទន្សា ទំទាវរត់រកឧកញ៉ា នាងទេពកញ្ញារត់រកមហាក្សត្រ) ។

- នាកាលកិច្ចការគឺខ្លួនធើ្វហើយ គ្មាននរណាមួយឡើយមើលនរណាហេតុនោះឯងសព្វអំពើកិច្ចការ ទោះជាធើ្វការនោះដោយសល់នៅ ។

- នាងតីស្មាគាង ស៊ីរះសងខាង មិនឲ្យអន់ចិត្ត ឬ(មិនឲ្យទាស់ចិត្ត) ។

- នាបីហៅគ្រូ ដូចអ្នកនាំផ្លូវ ដើរដោយគន្លង ទោះនឹងឆ្ពោះទៅ ស្រុកតូចធំផង សឹងដូចបំណង នៃចិត្តប្រាថ្នា ឬ(នៃចិត្តចិន្ដា) ។

- នារីណាមានកាយពិការអង្គ តែចេះផ្គង់ធើ្វវត្តប្រតិបត្តិប្ដី នារីនោះថារូបពិសី ប្រុសកាលីរូបពិការតែចេះការ ។ វិជ្ជាការចេះនោះនាំយោងប្រាណជួយឲ្យបានឋាន្ដរទីអាចារ្យឬស័ក្ដិយសខ្ពង់ខ្ពស់ក្នុងសង្សារ មិនខាតការលោកិយស្រីគង់ដោយ ។

- នារីមានប្ដីពីរបីដង ភិក្ខុផងនៅវត្តពីរបីវ៉ា([1]) បក្សីជាប់ជង់ពីរបីគ្រាមាយា ពួកនេះធើ្វច្រើនក្រៃ ។

- នារីជួរជាតិ បង្កវិវាទ បង្ហិនឲ្យខ្លាច ប្រកាន់អំនួត ប្រកួតអំណាច ប្រកឹងពូជកាចប្រកាន់ពង្សា ។ ដាំស្លខ្ជះខ្ជាយ បង់ខាតមិនស្ដាយ មិនស្ដាប់មេបា ឃើញប្រុសក្រឡេកតម្រេកតណ្ហា សម្ដែងមាយា មារយាទកិច្ចកល ។

- បរិភោគចំណី ចំណូលស្វាមី មិនទុកសំណល់ រួចបាយចុះក្រេស សំណេះទៅដល់ផ្ទះគេថ្លែងកល ថ្លែងកិច្ចក្អាកក្អាយ ។

- ប្រុសប្រាជ្ញត្រេកត្រិះ បើបានស្រីនេះ ព្រះស្ដែងកុំស្ដាយ ក្រហល់ស៊ូនៅ យូរទៅក្រហាយ ទោះកូនរយប្លាយ គួរផ្លាស់ជាថ្មី ។

- នារីណាប្រាថ្នាបុរសគាប់ ចង់ឲ្យជាប់រឿយៗសព្វជាតិណា គួរគោរពស្វាមីនៃអាត្មាដូចអច្ឆរាបម្រើព្រះកោសីយ ។

- នារីរូបខ្មៅអាក្រក់ក្រៃ តែមារយាទថ្លៃចិត្តសោភា វិសេសជាងស្រីល្អរូបបាចិត្តលោកាមិនល្មមនឹងកាមរាគ ។

- នាយស្មូនឆ្នាំដំឆ្នាំងតាំងឲ្យល្អ គ្រូនឹងតតាំងវាយសិស្សឲ្យសិក្សា នឹងឲ្យធ្លាក់អបាយនោះកាលណា វាយប្រាថ្នាជាហេតុចម្រើនសិស្ស ។

- ជេរវាយនោះនឹងឲ្យសិស្សអន្តរាយ ធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយក៏ទេណា ជេរវាយនោះជាហេតុឲ្យវឌ្ឍនា មានវិជ្ជាចម្រើនដល់កូនសិស្ស ។

- និយាយស្ដីឲ្យមើលតម្រា និយាយការឲ្យមើលទំនង ។

- និយាយច្រើនគេមិនស្ដាប់ អាប់ប្រាជ្ញា ។

- និយាយបែកជាអូរហូរជាស្ទឹង ។

- និយាយយប់ផ្ទប់ព្រៃ និយាយថ្ងៃព្រៃមានត្រចៀក ។

- និរាសកុំម្ញេញ ខឹងកុំទន្ទេញ ស្អប់កុំព្យាបាទ ។

- និរាសកុំម្ញេញ ទុក្ខពេញកុំដឹង ខឹងកុំទន្ទេញ មិត្រកុំបណ្ដេញ ស្អប់កុំព្យាបាទ ។

- នឹងជួញចេញគិតក្រោយ ទោះនឹងឲ្យៗមើលមុខ ។

- នឹងឆីចង់ពិសា ខ្ជិលទំពាឲ្យម៉ដ្ឋហ្មង ។

- នឹងលើរង្គើក្រោម ។ - នឹងលេបវាស្លាក់ នឹងខ្ជាក់វាស្លែង ។

- នឿយណាស់កុំដេក យកប្រពន្ធឱមើលម្ដាយក្មេក ចូលដំណេក កុំនិយាយនឹងប្រពន្ធ ។

- នៅផ្ទះឲ្យស្រាស់បន្លា អារសាច់ជូនខ្លា ទើបនៅស្រុកបាន ខ្លះថា(នៅព្រៃឲ្យស្រាស់បន្លា) ។

- នៅផ្ទះម្ដាយជាទីទៃ ទៅព្រៃម្ដាយជាមួយ ។

- នៅស្ងៀមព្រងើយ គ្មានអ្នកណាឡើយ ជាមិត្រអ្នកណា អ្នកជាសត្រូវ ក៏គ្មានដូចគ្នាដឹងមិនបានថា អ្នកណាដូចម្ដេច ។

- នៅត្រង់ណា គ្មានចេះអក្ខរា ន មោ ក ខ ទីត្រង់នោះឯង លោកតែងតែសរសើរ ចេះក ខ ក៏ធើ្វប្រាជ្ញបាន ។

- នៅជិតសប្បុរស សុខស្រួលទាំងអស់ ឥតមានភិតភ័យ នៅជិតជនពាល មានតែចង្រៃ ព្រួយចិត្តរាល់ថ្ងៃ មិនបានក្ដីសុខ ។

- នៅជិតមនុស្សពាល ដូចភ្លើងឆេះវាល ឆេះព្រៃព្រឹក្សា ដូចសត្វមានពិស ក្លាខ្លាំងពាលា ដូចយក្សមនុស្សា តែងមានទោសទុក្ខ ។

- នៅមូលបងប្អូនប្រពន្ធ ថ្នមចិត្តឲ្យធ្ងន់កុំអាលជេរ បើឃើញខ្លះខ្ជិលនៅទំនេរ កុំស្ងៀមទទេដាស់តឿនទៅ ។

- នៅមិនឈ្នះនាង រាងមិនឈ្នះរោគ ជោគមិនឈ្នះចង់ បានមិនឈ្នះបង់ ត្រង់មិនឈ្នះទាល់ ។

- នំដែលបង្កប់ថ្នាំពិសពុល ឃើញល្អសោតសល់ដូចនំទិព្វ ដល់ដាក់ក្នុងមាត់បរិភោគគ្រឹប ប្រកាច់វឹបដួលតូងស្លាប់តែហោង ។

- នំពុលទុកដូចជាលាភយស ដែលអសប្បុរសចក្រពត្តិកោង វាថាជួយលើកជួយសណ្ដោង ដល់អ្នកល្ងង់តោងវាជាន់ក ។ (សុង ស៊ីវ)

- នំណាមានរសជាតិល្អឆ្ងាញ់ពិសា គេត្រូវការរកនំនោះគ្រប់ៗគ្នា រដ្ឋបុរសស្មោះជួយជាតិឥតរួញរា ជាតិសាមគ្គានាំគ្នាតាមទាំងប្រទេស ។

- នំបង្អែមជាសត្រូវអ្នកប្រមឹក ការវរវឹកជាសត្រូវអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ ព្រានប្រមាញ់ជាសត្រូវដល់ពួកសត្វ មិនប្រតិបត្តិជាសត្រូវដល់ក្បួនច្បាប់ ។

- នាំមិនដែលធំជាងនាឡិ ។