navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ពពិល: ប្រភពដើម

ប្រភពដើម 

 រឿងព្រេងខ្មែរ 
តាមរឿងព្រេងខ្មែរបានចារទុកក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950 បុរសម្នាក់ឈ្មោះ ជ័យ សូរិយា បានបញ្ចប់ការហ្វឹកហាត់មន្តអាគមរួចជាស្រេចជាមួយព្រះឥសូរ ឬ ព្រះសិវៈ ដូច្នេះហើយគាត់បានសុំវត្ថុដ៏ពិសិដ្ឋធ្វើជាឧបករណ៍ប្រសិទ្ធពរសម្រាប់ពិធីមង្គលការរបស់មនុស្សលោក។ បន្ទាប់មក ព្រះបានប្រទានឱ្យបុរសនោះតំណាងលិង្គរបស់ទ្រង និងតំណាងទ្វារមាសរបស់ប្រពន្ធទ្រង់ ដើម្បីជាឧបករណ៍ពរជ័យ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ពួកគេទៅកាន់ពិភពលោក។ ឥសូ បានយកខ្សាច់ពេជ្រដើម្បីធ្វើស្លឹកចេកមាសតំណាងឱ្យទ្វារមាសរបស់ប្រពន្ធទ្រង់ ហើយយកថ្មពេជ្រពី ភ្នំហិម៉ាឡៃ មកធ្វើទៀនតំណាងលិង្គរបស់ទ្រង់ ហើយសន្មត់ថាជា "ពរពីរ" ។ បន្ទាប់មកគាត់បានប្រាប់បុរសនោះឱ្យយកទៀនដែលរុំក្នុងស្លឹកចេកមករង្វង់បីដងជុំវិញកូនកំលោះនិងកូនក្រមុំដើម្បីស្រូបផ្សែងដែលធ្វើអោយពួកគេមានថាមពល។ 

 បុរាណវិទ្យា៖ រវាង​ពពិល និង​កញ្ចក់​កាន់​ដៃ 
ប្រជាជនត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុងសិលាចារឹកដែលមានតាំងពីសម័យមុនអង្គរ ហើយយ៉ាងហោចណាស់ក៏ត្រូវបានគេដឹងចំនួនបីនៃការកើតឡើងនៅក្នុងសិលាចារឹកខ្មែរ។ យើងរកឃើញឧទាហរណ៍ការលើកឡើងអំពីអំណោយរបស់ប្រជាជននៅក្នុងសិលាចារឹក K. 240 នៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទីដប់។ 

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការកំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់ប្រជាជនបុរាណនៅក្នុងបណ្ណសារបុរាណវិទ្យាដែលនៅសេសសល់នៅតែជាបញ្ហាប្រឈមមួយ ដោយសារវត្ថុដែលស្រដៀងនឹង ពពិល សម័យទំនើបត្រូវបានអ្នកបុរាណវិទូកំណត់ជាប្រព័ន្ធថាជាកញ្ចក់កាន់ដោយដៃ។  ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកផ្សេងទៀតដូចជា Goerges Coedès និង Jean Boisselier បានភ្ជាប់ចុងសំរិទ្ធជាច្រើនដែលរកឃើញនៅក្នុងបណ្តុំបុរាណវិទ្យាសម័យអង្គរ ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងប្រជាជន ឬអ្នកកាន់ទៀន។
ពពិល: រឿងព្រេងខ្មែរ

រឿងព្រេងខ្មែរ 
តាមរឿងព្រេងខ្មែរបានចារទុកក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950 បុរសម្នាក់ឈ្មោះ ជ័យ សូរិយា បានបញ្ចប់ការហ្វឹកហាត់មន្តអាគមរួចជាស្រេចជាមួយព្រះឥសូរ ឬ ព្រះសិវៈ ដូច្នេះហើយគាត់បានសុំវត្ថុដ៏ពិសិដ្ឋធ្វើជាឧបករណ៍ប្រសិទ្ធពរសម្រាប់ពិធីមង្គលការរបស់មនុស្សលោក។ បន្ទាប់មក ព្រះបានប្រទានឱ្យបុរសនោះតំណាងលិង្គរបស់ទ្រង និងតំណាងទ្វារមាសរបស់ប្រពន្ធទ្រង់ ដើម្បីជាឧបករណ៍ពរជ័យ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ពួកគេទៅកាន់ពិភពលោក។ ឥសូ បានយកខ្សាច់ពេជ្រដើម្បីធ្វើស្លឹកចេកមាសតំណាងឱ្យទ្វារមាសរបស់ប្រពន្ធទ្រង់ ហើយយកថ្មពេជ្រពី ភ្នំហិម៉ាឡៃ មកធ្វើទៀនតំណាងលិង្គរបស់ទ្រង់ ហើយសន្មត់ថាជា "ពរពីរ" ។ បន្ទាប់មកគាត់បានប្រាប់បុរសនោះឱ្យយកទៀនដែលរុំក្នុងស្លឹកចេកមករង្វង់បីដងជុំវិញកូនកំលោះនិងកូនក្រមុំដើម្បីស្រូបផ្សែងដែលធ្វើអោយពួកគេមានថាមពល។
ពពិល: បុរាណវិទ្យា៖ រវាង​ពពិល និង​កញ្ចក់​កាន់​ដៃ

បុរាណវិទ្យា៖ រវាង​ពពិល និង​កញ្ចក់​កាន់​ដៃ 
ប្រជាជនត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុងសិលាចារឹកដែលមានតាំងពីសម័យមុនអង្គរ ហើយយ៉ាងហោចណាស់ក៏ត្រូវបានគេដឹងចំនួនបីនៃការកើតឡើងនៅក្នុងសិលាចារឹកខ្មែរ។ យើងរកឃើញឧទាហរណ៍ការលើកឡើងអំពីអំណោយរបស់ប្រជាជននៅក្នុងសិលាចារឹក K. 240 នៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទីដប់។ 

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការកំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់ប្រជាជនបុរាណនៅក្នុងបណ្ណសារបុរាណវិទ្យាដែលនៅសេសសល់នៅតែជាបញ្ហាប្រឈមមួយ ដោយសារវត្ថុដែលស្រដៀងនឹង ពពិល សម័យទំនើបត្រូវបានអ្នកបុរាណវិទូកំណត់ជាប្រព័ន្ធថាជាកញ្ចក់កាន់ដោយដៃ។  ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកផ្សេងទៀតដូចជា Goerges Coedès និង Jean Boisselier បានភ្ជាប់ចុងសំរិទ្ធជាច្រើនដែលរកឃើញនៅក្នុងបណ្តុំបុរាណវិទ្យាសម័យអង្គរ ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងប្រជាជន ឬអ្នកកាន់ទៀន។
ពពិល: ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
លើកលែងតែ​ព្រះរាជ​ពិធី​បុណ្យ​សាសនា​ខ្មែរ ជាធម្មតា​មិនមាន​វត្ថុ​ស័ក្តិសិទ្ធិ​ទេ​។  ពពិល ភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើពីលោហធាតុ ឬពេលខ្លះធ្វើពីឈើ ជារឿយៗ ពពិល មានរាងដូច ស្លឹកពោធិ៍ ។ ពួកវាក៏អាចមានរាងមូល ឬតុបតែងនៅសងខាងដោយក្រឡោត ឬឆ្លាក់រូបចម្លាក់សាសនាល្បីៗ  ដូចជា ទេពប្រណម (បួងសួង) នារីផល (រូបមនុស្សតុបតែង) នាងកង្រី ព្រះធរណី (ទេពធីតានៃផែនដី)។ ហនុមាន តាឥសី ឬ ព្រះនរេឝ្វរ (ទេវៈ នរាយណ៍ ឬ ព្រះវិស្ណុ ជាភាសាសំស្ក្រឹត)។

ក្នុង​ព្រះរាជ​ពិធី​រៀប​ការ​នេះ ប្រជាភិថុតិ​យក​រូប​ចម្លាក់​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​ព្រះ​ឥន្ទ្រាវតី ជា​មហេសី​របស់​ព្រះឥសូរ ( ព្រះ​សិវៈ ​ជា​ភាសា​សំស្ក្រឹត) ដែល​បាន​ប្រោស​ជីវិត​មនុស្ស​ជា​លើក​ដំបូង។ ក្នុង​ពិធី​មង្គលការ​មួយ​ចំនួន គេ​និយម​តុបតែង​លម្អ​ដោយ​រូប​ទេព​ប្រណម ឬ​នារី​ផល ដែល​បង្ហាញ​តែ​ពាក់​កណ្តាល​ខាង​លើ​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​គេ​ប្រើ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​ភាព​មាន​កូន និង​ត្រកូល​គ្រួសារ។ 

វត្ថុលោហធាតុដែលទាក់ទងនឹងទៀនត្រូវបានដាក់ក្នុងវិធីស្រដៀងនឹង យោនី និង លិង្គ ; ទាំង យោនី និងអ្នកកាន់ ពពិល មិនមែនជាវត្ថុនៅក្នុងសិទ្ធិរបស់ពួកគេទេតែជាឈ្នាន់។ Thompson, Ashley (2016-04-14). Engendering the Buddhist State: Territory, Sovereignty and Sexual Difference in the Inventions of Angkor. Routledge. p. 155. ISBN 978-1-317-21820-3. តាមពិតទៅ ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ពិធីសាសនាព្រាហ្មណ៍ គឺជាផ្នែកមួយនៃការបួងសួងសុំសេចក្តីសុខ ហើយប្រជាជនត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជានិមិត្ដរូបនៃ ព្រះឥសូរ របស់ ឧមាបវ៌តី ខណៈដែលទៀនតំណាងឱ្យ ព្រះឥសូរ ដែលជា និមិត្តរូបនៃព្រះឥសូរ ។ ទាំង​ពីរ​គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ការ​អភិវឌ្ឍ​នៃ​ការ​ប្រតិបត្តិ​សាសនា និង​ទំនៀម​ទម្លាប់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ប្រជាជន​កម្ពុជា។
ពពិល: ប្រើ

ប្រើ 

 ពិធីសាសនា៖ ការបង្វិល ពពិល 
ពពិលជា​ផ្នែក​សំខាន់​នៃ​ពិធី​ខ្មែរ។ ក្នុង​ពិធី​បែប​នេះ ឧបាសក​អុជ​ទៀន​លើ​ព្រះសង្ឃ ហើយ​អាស្រ័យ​លើ​ពិធី​នោះ អាច​មាន​បី ប្រាំ ប្រាំពីរ ឬ​ប្រាំបួន​។ ក្នុង​ពិធី​មង្គលការ​ខ្មែរ កូន​កំលោះ​សូត្រ​ធម៌​ទេសនា​ទុក​បី​ដង រួច​អ្នក​ភ្លេង​ច្រៀង​បទ ​បើក​វាំងនន​ ដើម្បី​អញ្ជើញ​កូន​ក្រមុំ​ឱ្យ​ចូល​រួម​ពិធី​បង្វិលពពិល ។ បន្ទាប់មក ឧបាសកបានអញ្ជើញគូស្វាមីភរិយាប្រាំ ឬប្រាំមួយគូឱ្យអង្គុយជុំវិញកូនក្រមុំ និងកូនកំលោះ ឆ្លងកាត់ប្រជាជនជុំវិញ ហើយអធិស្ឋានសុំឱ្យគូស្វាមីភរិយាថ្មីមានសុភមង្គលជានិមិត្តរូបនៃវដ្ត  ដើរជុំវិញទៀនដែលបំភ្លឺចំពោះប្រជាជន ហើយគ្រវីផ្សែងឆ្ពោះទៅរកគូស្វាមីភរិយាពេលកំពុងបន់ស្រន់ ដូច្នេះការសូត្រមន្តតាមបែបហិណ្ឌូ។  ស្ត្រី​ដែល​លែង​លះ​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​បង្វិល​ពំនូក​ទេ។  អាស្រ័យលើកាលៈទេសៈនៃពិធីនេះ បី ប្រាំពីរ ប្រាំបួន ឬដប់ប្រាំបួនវេននៃ ពពិល ត្រូវបានសម្រេចមុនពេលទៀនត្រូវបានពន្លត់ហើយផ្សែងរបស់ពួកគេគឺមួយលើកចុងក្រោយបត់ត្រឡប់មកវិញឬផ្លុំឆ្ពោះទៅខាងក្នុងនៃរង្វង់។

 ឱកាសផ្សេងៗ៖ ជាសញ្ញានៃពិធីឆ្លង 
សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ការ​ប្រើ ​ពពិល ​ជា​ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ​ធម្មតា​ដែល​គេ​ធ្វើ​ឡើង​វិញ​ក្នុង ​ពិធី ​ភាគច្រើន  ពិធី​ដើម្បី​សម្គាល់​ដំណាក់កាល​ផ្សេងៗ​នៃ​វដ្ដ​ជីវិត​ដូចជា៖

 មានផ្ទៃពោះ៖ ក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1940 វាត្រូវបានគេរាយការណ៍ថា ពពិល ត្រូវតែបង្វិលដប់ប្រាំបួនដងជុំវិញស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដើម្បីហៅព្រលឹង នៃទារកដែលមិនទាន់កើតនៅក្នុងខ្លួនរបស់នាង 
 កោជុក កោរសក់កំពូលដែលកើតឡើងនៅពេលកុមារអាយុពីប្រាំពីរទៅដប់ឆ្នាំ; បន្ទាប់ពីកាត់ សក់ រួច ហ្វូងមួយត្រូវបានបង្វិលជុំវិញកុមារដែលអង្គុយនៅកំពូលនៃព្រះពន្លា បែរមុខទៅទិសខាងកើត។ 
 ភាពពេញវ័យ ( ចេញម្លប់ ): "ចេញពីស្រមោល" បង្ហាញពីភាពអាចរកបានសម្រាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍; ក្នុង​ពេល​ប្រារព្ធ​ពិធី​នេះ គេ​ធ្វើ​ពិធី​បង្វែរ​អង្ករ​ដែល​ក្មេង​ស្រី​អង្គុយ។ 
 អាពាហ៍ពិពាហ៍
 ពិធីឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរថ្មី ដើម្បីថ្វាយព្រះពរ សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី និងព្រះមហាក្សត្រី 
 ការ​បួស​ព្រះសង្ឃ 
 ការ​​ហៅ​ព្រលឹង ៖ ការ​បង្វិល​ពំនោល​នេះ​ក៏​បម្រើ​ដល់​ការ​រម្លឹក ឬ​ហៅ​ព្រលឹង  ​ក្នុង​ខ្លួន​អ្នក​ដែល​ធ្វើ​ពិធី​នេះ​ដែរ ។
 ពិធីបុណ្យសព៖ មុនពេលចេញដំណើរនៃពិធីបុណ្យសព មនុស្សម្នាត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីបង្វិលមឈូស។ នៅក្នុងអ្វីដែលហាក់បីដូចជាករណីពិសេសមួយ យោងទៅតាមអ្នកជំនាញខាងនរវិទ្យា អាំង ជូលៀន  ជំនួសឱ្យការដើរតាមចលនានៃ បរិក្រម បុរស ៥ នាក់ បែរខ្នងទៅមឈូស បង្វែរប្រជាជនក្នុងទិសដៅផ្ទុយ ( prasavya )
ពពិល: ពិធីសាសនា៖ ការបង្វិល ''ពពិល''

ពិធីសាសនា៖ ការបង្វិល ពពិល 
ពពិលជា​ផ្នែក​សំខាន់​នៃ​ពិធី​ខ្មែរ។ ក្នុង​ពិធី​បែប​នេះ ឧបាសក​អុជ​ទៀន​លើ​ព្រះសង្ឃ ហើយ​អាស្រ័យ​លើ​ពិធី​នោះ អាច​មាន​បី ប្រាំ ប្រាំពីរ ឬ​ប្រាំបួន​។ ក្នុង​ពិធី​មង្គលការ​ខ្មែរ កូន​កំលោះ​សូត្រ​ធម៌​ទេសនា​ទុក​បី​ដង រួច​អ្នក​ភ្លេង​ច្រៀង​បទ ​បើក​វាំងនន​ ដើម្បី​អញ្ជើញ​កូន​ក្រមុំ​ឱ្យ​ចូល​រួម​ពិធី​បង្វិលពពិល ។ បន្ទាប់មក ឧបាសកបានអញ្ជើញគូស្វាមីភរិយាប្រាំ ឬប្រាំមួយគូឱ្យអង្គុយជុំវិញកូនក្រមុំ និងកូនកំលោះ ឆ្លងកាត់ប្រជាជនជុំវិញ ហើយអធិស្ឋានសុំឱ្យគូស្វាមីភរិយាថ្មីមានសុភមង្គលជានិមិត្តរូបនៃវដ្ត  ដើរជុំវិញទៀនដែលបំភ្លឺចំពោះប្រជាជន ហើយគ្រវីផ្សែងឆ្ពោះទៅរកគូស្វាមីភរិយាពេលកំពុងបន់ស្រន់ ដូច្នេះការសូត្រមន្តតាមបែបហិណ្ឌូ។  ស្ត្រី​ដែល​លែង​លះ​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​បង្វិល​ពំនូក​ទេ។  អាស្រ័យលើកាលៈទេសៈនៃពិធីនេះ បី ប្រាំពីរ ប្រាំបួន ឬដប់ប្រាំបួនវេននៃ ពពិល ត្រូវបានសម្រេចមុនពេលទៀនត្រូវបានពន្លត់ហើយផ្សែងរបស់ពួកគេគឺមួយលើកចុងក្រោយបត់ត្រឡប់មកវិញឬផ្លុំឆ្ពោះទៅខាងក្នុងនៃរង្វង់។
ពពិល: ឱកាសផ្សេងៗ៖ ជាសញ្ញានៃពិធីឆ្លង

ឱកាសផ្សេងៗ៖ ជាសញ្ញានៃពិធីឆ្លង 
សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ការ​ប្រើ ​ពពិល ​ជា​ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ​ធម្មតា​ដែល​គេ​ធ្វើ​ឡើង​វិញ​ក្នុង ​ពិធី ​ភាគច្រើន  ពិធី​ដើម្បី​សម្គាល់​ដំណាក់កាល​ផ្សេងៗ​នៃ​វដ្ដ​ជីវិត​ដូចជា៖

 មានផ្ទៃពោះ៖ ក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1940 វាត្រូវបានគេរាយការណ៍ថា ពពិល ត្រូវតែបង្វិលដប់ប្រាំបួនដងជុំវិញស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដើម្បីហៅព្រលឹង នៃទារកដែលមិនទាន់កើតនៅក្នុងខ្លួនរបស់នាង 
 កោជុក កោរសក់កំពូលដែលកើតឡើងនៅពេលកុមារអាយុពីប្រាំពីរទៅដប់ឆ្នាំ; បន្ទាប់ពីកាត់ សក់ រួច ហ្វូងមួយត្រូវបានបង្វិលជុំវិញកុមារដែលអង្គុយនៅកំពូលនៃព្រះពន្លា បែរមុខទៅទិសខាងកើត។ 
 ភាពពេញវ័យ ( ចេញម្លប់ ): "ចេញពីស្រមោល" បង្ហាញពីភាពអាចរកបានសម្រាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍; ក្នុង​ពេល​ប្រារព្ធ​ពិធី​នេះ គេ​ធ្វើ​ពិធី​បង្វែរ​អង្ករ​ដែល​ក្មេង​ស្រី​អង្គុយ។ 
 អាពាហ៍ពិពាហ៍
 ពិធីឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរថ្មី ដើម្បីថ្វាយព្រះពរ សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី និងព្រះមហាក្សត្រី 
 ការ​បួស​ព្រះសង្ឃ 
 ការ​​ហៅ​ព្រលឹង ៖ ការ​បង្វិល​ពំនោល​នេះ​ក៏​បម្រើ​ដល់​ការ​រម្លឹក ឬ​ហៅ​ព្រលឹង  ​ក្នុង​ខ្លួន​អ្នក​ដែល​ធ្វើ​ពិធី​នេះ​ដែរ ។
 ពិធីបុណ្យសព៖ មុនពេលចេញដំណើរនៃពិធីបុណ្យសព មនុស្សម្នាត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីបង្វិលមឈូស។ នៅក្នុងអ្វីដែលហាក់បីដូចជាករណីពិសេសមួយ យោងទៅតាមអ្នកជំនាញខាងនរវិទ្យា អាំង ជូលៀន  ជំនួសឱ្យការដើរតាមចលនានៃ បរិក្រម បុរស ៥ នាក់ បែរខ្នងទៅមឈូស បង្វែរប្រជាជនក្នុងទិសដៅផ្ទុយ ( prasavya )
ពពុះទឹក

ពពុះទឹក (ជាភាសាអង់គ្លេស little grebe ឬ dabchick, ពាក្យបច្ចេកទេស Tachybaptus ruficollis), is a member of the grebe family of water birds. At  in length it is the smallest European member of its family. It is commonly found in open bodies of water across most of its range.
ពពុះទឹក: Taxonomy

Taxonomy 
There are nine currently-recognized subspecies of little grebe, separated principally by size and colouration.
 T. r. ruficollis – (Pallas, 1764): nominate, found from Europe and western Russia south to North Africa
 T. r. iraquensis – (Ticehurst, 1923): found in southeastern Iraq and southwestern Iran
 T. r. capensis – (Salvadori, 1884): found in Sub-Saharan Africa, Madagascar, Sri Lanka, and the Indian subcontinent, extending east to Burma
 T. r. poggei – (Reichenow, 1902): found from southeastern to northeastern Asia, Hainan, Taiwan, Japan, and south Kuril Islands
 T. r. philippensis – (Bonnaterre, 1790): found in the northern Philippines
 T. r. cotabato – (Rand, 1948): found on Mindanao
The following three subspecies are sometimes split as the tricolored grebe (Tachybaptus tricolor):
 T. r. tricolor – (Gray, GR, 1861): found from Sulawesi to New Guinea and the Lesser Sundas
 T. r. vulcanorum – (Rensch, 1929): found from Java to Timor
 T. r. collaris – (Mayr, 1945): found from northeastern New Guinea to Bougainville
ពលរាម

រូបភាពតូច
 

ពលរាម  គឺជា ព្រះហិណ្ឌូ និងជាបងប្រុសរបស់ គ្រិស្នា ។   គាត់មានសារៈសំខាន់ជាពិសេសនៅក្នុងប្រពៃណី Jagannath ដែលជាអាទិទេពមួយអង្គ។  គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា Haladhara, Halayudha, Baladeva, Balabhadra និង Sankarshana ។

ទេពអប្សរពីរដំបូងភ្ជាប់គាត់ជាមួយ ហល ( លង្គល "ភ្ជួររាស់")  ពីសមាគមដ៏រឹងមាំរបស់គាត់ជាមួយកសិកម្មនិងកសិករដែលជាអាទិទេពដែលបានប្រើឧបករណ៍កសិកម្មជាអាវុធនៅពេលចាំបាច់ហើយពីរបន្ទាប់ទៀតសំដៅទៅលើកម្លាំងរបស់គាត់។ James G. Lochtefeld (2002).  

ដើមឡើយជាអាទិទេពកសិ-វប្បធម៌ ពលរាមភាគច្រើនត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាអវតាររបស់ Adi Shesha ដែលជាសត្វពស់ដែលទាក់ទងនឹងអាទិទេពព្រះវិស្ណុ James G. Lochtefeld (2002).   ខណៈពេលដែលទំនៀមទម្លាប់ Vaishnava ខ្លះចាត់ទុកគាត់ថាជាអវតារទីប្រាំបីនៃព្រះវិស្ណុ  ជាមួយ ជ័យទេវ ' s Gitagovinda (c.1200) "បញ្ចូល [ing] Balarama ចូលទៅក្នុង pantheon" ជា ទីប្រាំបួននៃ អវតារសំខាន់ទាំង ១០ របស់ព្រះវិស្ណុ។ 

សារៈសំខាន់របស់ ពលរាម នៅក្នុងវប្បធម៌ឥណ្ឌាមានឫសគល់ពីបុរាណ។ រូបភាពរបស់គាត់នៅក្នុងស្នាដៃសិល្បៈគឺត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅជុំវិញការចាប់ផ្តើមនៃយុគសម័យធម្មតា ហើយនៅក្នុងកាក់ដែលមានកាលបរិច្ឆេទនៅសតវត្សទី 2 មុនគ.ស។  នៅក្នុងសាសនាជិន គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ពលរាម និងជាអាទិទេពដែលទាក់ទងនឹងកសិករដ៏សំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។
ពលរាម: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ពលរាម គឺជា​អាទិទេព​បុរាណ ដែល​ជា​អាទិទេព​ដ៏​លេចធ្លោ​មួយ​នៅ​សម័យ​វីរភាព​នៃ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ឥណ្ឌា​ដែល​បង្ហាញ​ដោយ​ភស្តុតាង​បុរាណវិទ្យា និង​លេខ​។ រូបតំណាងរបស់គាត់លេចឡើងជាមួយ នាគ (ពស់ក្បាលច្រើន) នង្គ័ល និងវត្ថុបុរាណក្នុងកសិដ្ឋានផ្សេងទៀតដូចជា ផើងស្រោចទឹក ដែលអាចបង្ហាញពីប្រភពដើមរបស់គាត់នៅក្នុងវប្បធម៌កសិកម្ម។ 

 អត្ថបទ 
និទានរឿង បាឡារ៉ាម៉ា ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុង មហាភារត ហរិវង្ស ភគវតាបុរាន និង បុរាណ ផ្សេងទៀត។ គាត់ត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ vyuha avatar នៃ Sankarshana រួមជាមួយនឹងអាទិទេពរបស់ Shesha និង Lakshmana ។  រឿងព្រេងរបស់ ពលរាម ជាអវតាររបស់ សេស ដែលជា demigod-serpent ព្រះវិស្ណុនៅលើនោះឆ្លុះបញ្ចាំងពីតួនាទីនិងទំនាក់ទំនងរបស់គាត់ជាមួយព្រះវិស្ណុ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយទេវកថារបស់ ពលរាម និងការផ្សារភ្ជាប់គ្នារបស់គាត់ជាមួយអវតារទាំងដប់នៃព្រះវិស្ណុគឺមានភាពក្មេងជាងនិងក្រោយ Vedic ព្រោះវាមិនមាននៅក្នុងអត្ថបទ Vedic ។ 

ពលរាម រកឃើញការលើកឡើងនៅក្នុង Arthashastra របស់ Kautilya (សតវត្សទី 4 ដល់ទី 2 មុនគ។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
ពលរាម: អត្ថបទ

អត្ថបទ 
និទានរឿង បាឡារ៉ាម៉ា ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុង មហាភារត ហរិវង្ស ភគវតាបុរាន និង បុរាណ ផ្សេងទៀត។ គាត់ត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ vyuha avatar នៃ Sankarshana រួមជាមួយនឹងអាទិទេពរបស់ Shesha និង Lakshmana ។  រឿងព្រេងរបស់ ពលរាម ជាអវតាររបស់ សេស ដែលជា demigod-serpent ព្រះវិស្ណុនៅលើនោះឆ្លុះបញ្ចាំងពីតួនាទីនិងទំនាក់ទំនងរបស់គាត់ជាមួយព្រះវិស្ណុ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយទេវកថារបស់ ពលរាម និងការផ្សារភ្ជាប់គ្នារបស់គាត់ជាមួយអវតារទាំងដប់នៃព្រះវិស្ណុគឺមានភាពក្មេងជាងនិងក្រោយ Vedic ព្រោះវាមិនមាននៅក្នុងអត្ថបទ Vedic ។ 

ពលរាម រកឃើញការលើកឡើងនៅក្នុង Arthashastra របស់ Kautilya (សតវត្សទី 4 ដល់ទី 2 មុនគ។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
ពស់កេងកង

រឿង ពស់កេងកង ជាដំណើររឿងព្រេងបុរាណមួយដ៏ចម្លែក ដែលនិយាយអំពីស្នេហារវាងនាងនីនិងពស់កេងកង។ រឿងព្រេងបុរាណមួយនេះត្រូវផលិតករ ទា លឹមគុណ យកមកផលិតជាខ្សែភាពយន្តយ៉ាងសម្រិតសម្រាំងប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់ ជាមួយនឹងនិពន្ធបន្ថែមនៅសាច់រឿងបន្ត បន្ទាប់ពីប្តីនាងនី យកនាងនីទៅវះពស់ ហើយធ្លាយចេញកូនពស់រាប់រយ តែពស់ទាំងនោះត្រូវប្តីនាងនីប្រហារចោលស្ទើរគ្មានសល់ជាសំណាងនៅសេសសល់កូនពស់មួយវារួចពីការប្រហារនោះ ហើយទៅជួបព្រះមុនីឥសីហើយបន្តជីវិតជាមនុស្សវិញ ទៅរួមរស់ស្នេហាជាមួយនាងសុរិយាកូនសេដ្ឋីពោះម៉ាយ។

ខ្សែភាពយន្តនេះបានថតនៅស្ទូឌីយ៉ូរបស់ផលិតកម្មតារារដ្ឋភាពយន្ត នាតំបន់ព្រែកឯងតាំងពីដើមដល់ចប់។ ខ្សែភាពយន្តរឿងពស់កេងកងនេះ បានផលិតនៅឆ្នាំ១៩៦៩ ហើយបានបញ្ចាំងនៅចុងឆ្នាំ១៩៦៩នោះតែម្តងគឺមុនព្រឹត្តិការណ៍រដ្ឋប្រហារ១៨ មីនា ឆ្នាំ១៩៧០។ គ្រាន់តែដាក់បញ្ចាំងភា្លម កាសែតនិងទូរទស្សនាវដ្តីក្នុងស្រុកជាច្រើននាំគ្នាសរសើរដោយក្តីមោទកចំពោះស្នាដៃដ៏វិសេសវិសាលមួយនេះ។

ក្រុមព្រះសុរិយាដែលជាក្រុមមួយដែលធ្វើស្រាវជ្រាវ​ អភិវឌ្ឍន៍និងអភិរក្សសិល្បៈភាពយន្ត និងតន្ត្រីខ្មែរ នាទសវត្សឆ្នាំ ៦០ និង ៧០ បានរកឃើញអត្ថបទមួយក្នុងទស្សនាវដ្តីស្រ្តី ដែលបានលើកសរសើរអំពីខ្សែភាពយន្តមួយនេះផងដែរ ដោយបានរៀបរាប់ថា ខ្សែភាពយន្តនេះជាខ្សែភាពយន្តដ៏ជក់ចិត្តមួយ មានដំណើរដើមទងពីរឿងព្រេងបុរាណខ្មែរត្រូវបានផលិតករដ៏ជំនាញយកមកច្នៃឱ្យមានរសនិយមគួរអោយចង់ទស្សនាជាខ្លាំង ពិសេសគឺការសម្តែងដ៏រស់រវើក និងរូបភាពដ៏ស្រស់ស្រទន់ក្នុងភាពយន្តនេះ។ ខ្សែភាពយន្តរឿងពស់កេងកងនេះ  នៅឆ្នាំ១៩៧០ លោក ទា លឹមគុណបាននាំចេញភាពយន្តនេះទៅបញ្ចាំងនៅប្រទេសថៃ ធ្វើឱ្យកក្រើក វិស័យសិល្បៈភាពយន្តនៅប្រទេសថៃ។ មកដល់នៅឆ្នាំ១៩៧១ លោក ទា លឹមគុណ បាននាំយកស្នាដៃរបស់លោកមួយនេះ មកចូលរួមក្នុងមហោស្រពភាពយន្តអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិចលើកទី១៧ នាទីក្រុងតៃប៉ិ កោះតៃវ៉ាន់ ហើយទទួលបានពានរង្វាន់កិត្តិយសពិសេសពីគណមេប្រយោគ។

បើយោងទៅតាមការស្រាវជ្រាវរបស់ ក្រុមព្រះសុរិយា បានឱ្យដឹងថា ភាពយន្តនេះបានបង្ហាញវត្តមាននៅលើទីផ្សារភាពយន្តនៅអាស៊ី ដោយប្រទេសធំៗជាច្រើននៅអាស៊ី បានទិញសិទ្ធិយកទៅបញ្ចាំង តួយ៉ាងដូចជា ប្រទេសថៃ ,  ឥណ្ឌូណេស៊ី ,  ម៉ាឡេស៊ី , ហុងកុង , តៃវ៉ាន់ , វៀតណាមខាងត្បូង , ឡាវ ជាដើម ដែលនេះគឺជាប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់បំផុតដែលយើងត្រូវដឹងថា ភាពយន្តពស់កេងកង ជាភាពយន្តខ្មែរទី១ដែលបានបោះជំហានចូលទៅទីផ្សារភាពយន្តអាស៊ីមុនគេ។ មរតកស្នាដៃរឿងពស់កេងកងនេះ ក៏នៅតែមានឥទ្ធិពលដល់សព្វថ្ងៃ ដោយកាលពីឆ្នាំ២០១២កន្លងទៅ ភាពយន្តនេះបានដាក់បញ្ចាំងជាកិតិ្តយសក្នុងមហោស្រពអន្តរជាតិនាក្រុង ប៊ែរឡាំង ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ នៅ ឆ្នាំ២០១៦ ភាពយន្តនេះក៏បានដាក់បញ្ចាំងជាកិត្តិយសនៅក្នុងមហោស្រពភាពយន្ត ទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុនផងដែរ។ សូមជម្រាបផងដែរថាកំពូលផលិតករ ទា លឹមគុណ សព្វថ្ងៃកំពុងរស់នៅយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ក្នុងប្រទេសកាណាដា ហើយលោកបានរក្សាហ្វីលនេះបានយ៉ាងល្អក្នុងគេហដ្ឋានរបស់លោក ជាមួយនិងការថែទាំជារៀងរាល់ថ្ងៃផងដែរ៕ យោងទៅតាមក្រុមព្រះសុរិយា
ពស់កេងកង: តារាសម្តែង

តារាសម្តែង 
ខ្សែភាពយន្តរឿងពស់កេងកងនេះ សម្តែងដោយ តារាភាពយន្តកំពូលៗប្រាំដួងនៃកម្ពុជាគឺ

•លោកស្រី ឌី សាវ៉េត 

•លោក ជា យុទ្ធថន 

•លោកស្រី សាក់​​ ស៊ី​ស្បោង​​ 

•លោក ឪ អុំ 

• នាងកញ្ញា សុខ កិន្នរី 

និងរួមទាំងតារាកំប្លែងល្បីៗរបស់នៃ ប្រទេសកម្ពុជា 

• លោក ម៉ុង ដូលីន 

• លោកស្រី ម៉ែ ម៉ឺន 

• លោក ប៉ី សាលួត 

• លោស្រី មុត សំអឿន

• លោក កន្តុល គ្រុន 

• នាង ម៉ាប់ណូយ៉ា 

•លោក ឡូតូ 

• នាយ ស៊ុយ  

ជាដើម។
ពហុកីឡដ្ឋានជាតិឡាវ

ពហុកីឡដ្ឋានជាតិឡាវ ឬហៅជាផ្លូវការ ថា កីឡដ្ឋាន អនុវង្ស (ឈ្មោះផ្លូវការ) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា កីឡដ្ឋាននៃខេត្តវៀងច័ន្ទ ជាពហុកីឡដ្ឋានពហុបំណងនៅ វៀងចន្ទន៍  ប្រទេសឡាវ ។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម ចៅអនុវង្ស , ព្រះមហាក្សត្រនៃវៀងចន្ទន៍. វាត្រូវបានគេប្រើភាគច្រើនសម្រាប់ ការប្រកួតបាល់ទាត់ ។ ពហុកីឡដ្ឋានផ្ទុកមនុស្ស 20,000 នាក់។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2008 ការប្រកួតមួយចំនួនរបស់ Lao League ត្រូវបានលេងនៅទីនោះ។
ពហុកីឡដ្ឋានជាតិឡាវថ្មី

ពហុកីឡដ្ឋានជាតិឡាវថ្មី គឺជាពហុកីឡដ្ឋាន ដែលប្រើបានច្រើន ក្នុង ខេត្តវៀងចន្ទន៍ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតប្រជាធិបតេយ្យឡាវ ដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ 2009។ ពហុកីឡាដ្ឋាននេះត្រូវបានគេប្រើភាគច្រើនសម្រាប់ ការប្រកួត បាល់ទាត់ ។ ហើយត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​ក្នុង​ពិធី​បើក និង​បិទ ​កីឡា​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ឆ្នាំ២០០៩  ។
ពហុកោណ

thumb|right|500px|ពហុកោណ
ពហុកោណជារូបធរណីមាត្រដែលកើតឡើងពីសេរីនៃបន្ទាត់បន្តបន្ទាប់គ្នា ហើយបង្កើតបានជារូបបិទជិត។
ពហុកោណ: វាក្យស័ព្ទ

វាក្យស័ព្ទ 
គេមាន n ចំនុច  ក្នុងលំហធរណីមាត្រ។ យើងអោយឈ្មោះរូប «  » ដែលកើតឡើងពីស្វីតអង្កត់  និង  ថាជាពហុកោណ។
n ចំនុចខាងលើនេះ គេអោយឈ្មោះថា កំពូល នៃពហុកោណ ហើយ n អង្កត់ខាងលើជា ជ្រុង នៃពហុកោណ។ នៅតាមកំពូលនីមួយៗមានមុំ ដែលគេហៅថា មុំកំពូល ផ្គុំឡើងពីជ្រុង២ជាប់គ្នា។

នៅក្នុងអត្ថបទខាងក្រោមនេះ យើងនឹងនិយាយតែពីពហុកោណប្លង់ នៅក្នុងធរណីមាត្រអឺគ្លីត។
ពហុកោណ: លំដាប់នៃពហុកោណ

លំដាប់នៃពហុកោណ 
លំដាប់នៃពហុកោណមួយជាចំនួនកំពូល ជ្រុង ឬ មុំកំពូល។ ឧទាហរណ៍ ពហុកោណលំដាប់៥ មាន កំពូល៥ ជ្រុង៥ និង មុំកំពូល៥។
 ប្រសិនបើពហុកោណមានលំដាប់គូ
 កំពូល២ឈមគ្នា កាលណាវាត្រូវបានចែកដោយ  ជ្រុង
 ជ្រុង២ឈមគ្នា កាលណាវាត្រូវបានចែកដោយ  ចំនុច
 ប្រសិនបើពហុកោណមួយមានលំដាប់សេស ជ្រុងនីមួយៗ មានកំពូលឈមរបស់វារៀងៗខ្លួន។
ពហុកោណ: លក្ខណៈ

លក្ខណៈ 
 គ្រប់អង្កត់ដែលភ្ជាប់កំពូលមិនជាប់គ្នា២របស់ពហុកោណមួយ ត្រូវបានគេអោយឈ្មោះថាអង្កត់ទ្រូង។ ពហុកោណដែលមាន n ជ្រុង មានអង្កត់ទ្រូងចំនួន  ។
 ផលបូកមុំក្នុងរបស់ ពហុកោណដែលមាន n ជ្រុង គឺ 
 ផលបូកមុំក្រៅរបស់ ពហុកោណដែលមាន n ជ្រុង គឺ 
 ពហុកោណដែលមាន n កំពូល នោះផលបូកមុំក្នុង និង មុំក្រៅ មានរង្វាស់ស្មើនឹង  ។ ដូចនេះផលបូកមុំក្រៅនៃពហុកោណស្មើនឹង 
 ផលបូកមុំក្នុងនិងមុំក្រៅត្រង់កំពូលមួយនៃពហុកោណមានរង្វាស់ស្មើនឹង
ពហុកោណ: ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុមពហុកោណ

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុមពហុកោណ 
គេអាចចែកប្រភេទពហុកោណតាមច្រើនរបៀប៖ ចំនួនជ្រុង តាមភាពប៉ោងផត តាមភាពស៊ីមេទ្រី មុំ ជាដើម។
 ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុមតាមចំនួនជ្រុង 
+ ឈ្មោះពហុកោណ ចំនួនជ្រុង ឈ្មោះ ឧទាហរណ៍ <center>៣ ត្រីកោណ100px <center>៤ ចតុកោណ100px <center>៥ បញ្ចកោណ100px <center>៦ ឆកោណ100px <center>៧ សប្តកោណ100px <center>៨ អដ្ឋកោណ100px <center>៩ នព្វកោណ100px <center>១០ ទសកោណ100px <center>១១ ឯកទសកោណ100px <center>១២ ទ្វាទសកោណ100px

 ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុមតាមភាពប៉ោងផត 
 ឈ្មោះ និយមន័យ រូបភាព ពហុកោណប៉ោង ​ជាពហុកោណដែលមិនផត 150px ពហុកោណផត ជា​ពហុកោណ​ដែលជ្រុង​មិនកាត់គ្នា​ហើយ​អង្កត់ទ្រូង​យ៉ាងហោចណាស់​១ មិនស្ថិត​នៅក្នុង​ផ្ទៃ​របស់ពហុកោណ​ទាំងស្រុង 150px ពហុកោណខ្វែង ជាពហុកោណ​ដែលមាន​ជ្រុង​២​យ៉ាងតិច កាត់គ្នា 150px

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
*
ពហុកោណ: ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុមតាមចំនួនជ្រុង

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុមតាមចំនួនជ្រុង 
+ ឈ្មោះពហុកោណ ចំនួនជ្រុង ឈ្មោះ ឧទាហរណ៍ <center>៣ ត្រីកោណ100px <center>៤ ចតុកោណ100px <center>៥ បញ្ចកោណ100px <center>៦ ឆកោណ100px <center>៧ សប្តកោណ100px <center>៨ អដ្ឋកោណ100px <center>៩ នព្វកោណ100px <center>១០ ទសកោណ100px <center>១១ ឯកទសកោណ100px <center>១២ ទ្វាទសកោណ100px
ពហុកោណ: ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុមតាមភាពប៉ោងផត

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុមតាមភាពប៉ោងផត 
 ឈ្មោះ និយមន័យ រូបភាព ពហុកោណប៉ោង ​ជាពហុកោណដែលមិនផត 150px ពហុកោណផត ជា​ពហុកោណ​ដែលជ្រុង​មិនកាត់គ្នា​ហើយ​អង្កត់ទ្រូង​យ៉ាងហោចណាស់​១ មិនស្ថិត​នៅក្នុង​ផ្ទៃ​របស់ពហុកោណ​ទាំងស្រុង 150px ពហុកោណខ្វែង ជាពហុកោណ​ដែលមាន​ជ្រុង​២​យ៉ាងតិច កាត់គ្នា 150px

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
*
ពហុកោណនិយ័ត: ប្រភេទ

ប្រភេទ 
right|300px
ជ្រុង៣ ៖ ត្រីកោណសម័ង្ស
ជ្រុង៤ ៖ ការេ
ជ្រុង៥ ៖ បញ្ចកោណនិយ័ត
ជ្រុង៦ ៖ ឆកោណនិយ័ត
ជ្រុង៧ ៖ សប្ពកោណនិយ័ត
ជ្រុង៨ ៖ អដ្ឋកោណនិយ័ត
ជ្រុង៩ ៖នព្ធកោណនិយ័ត
ជ្រុង១០ ៖ ទសកោណនិយ័ត
ជ្រុង១១ ៖ឯកទសកោណនិយ័ត
ជ្រុង១២ ៖ទ្វេទសកោណនិយ័ត
ពហុកោណនិយ័ត: លក្ខណៈ

លក្ខណៈ 
គ្រប់ពហុកោណនិយ័តមានរង្វង់ចារឹកក្នុង​និងរង្វង់ចារឹកក្រៅ​ដែលមានផ្ចិតតែមួយ។ ផ្ចិតនោះគឺជាទីប្រជុំទំងន់របស់វា។
ពហុកោណនិយ័តដែលមាន  ជ្រុង ដែល  មានផលបូកមុំក្នុងសរុប ។ មុំនីមួយៗមានទំហំ។
ពហុកោណនិយ័តមានផលបូកមុំក្រៅសរុប ។ មុំក្រៅនីមួយៗមានទំហំ ។
ពហុកោណនិយ័តដែលមាន  ជ្រុង ដែល  មានអង្កត់ទ្រូងចំនួន
ពហុកោណនិយ័តដែលមាន  ជ្រុង ដែល  និងមានប្រវែងជ្រុង  មានក្រលាផ្ទៃ

Category:ពហុកោណ
Category:ធរណីមាត្រ

de:Polygon#Regelmäßige Polygone
ពហុចក្រវាល

ពហុចក្រវាល (រឺ បរមត្ថចក្រវាល) គឺជាសំណុំសម្មតិកម្មនៃចក្រវាលអាចអនន្ត រឺ អន្ត (រួមមានចក្រវាលដែលយើងពាល់ត្រូវជាក់ស្ដែងនេះផង) ដែលរួមផ្សំនូវអ្វីដែលមាន: សារព័ននៃលំហ ពេលវេលា រូបធាតុ និង ថាមពល ដូចគ្នានឹង ច្បាប់ និង លំនឹងរូបវិទ្យាបានបកស្រាយអំពីអង្គផ្សំទាំងនឹង។ ចក្រវាលផ្សេងនៅខាងក្នុងពហុចក្រវាលក៏ត្រូវបានគេហៅថា ចក្រវាលស្របគ្នា រឺ ចក្រវាលឆ្លាស់គ្នា។
ពហុចក្រវាល: ការពន្យល់

ការពន្យល់
រចនាសម្ពន្ធនៃពហុចក្រវាល គឺជាធម្មជាតិនៃចក្រវាលនីមួយៗដែលមាននៅក្នុងវា និងសភាវៈពាក់ព័ន្ធគ្នាក្នុងចំណោមចក្រវាលរួមផ្សំដោយឡែកៗ ផ្អែកលើសម្មតិកម្មពហុចក្រវាលជាក់លាក់ដែលបានយកមកពិចារណា។ ចក្រវាលជាច្រើនត្រូវបានគេឱ្យសម្មតិកម្មនៅខាងក្នុងលោកធាតុវិទ្យា រូបវិទ្យា តារាសាស្ត្រ សាសនា ទស្សនវិជ្ជា ចិត្តវិទ្យាបរិវត្តបុគ្គល និង រឿងប្រឌិត ជាពិសេសរឿងប្រឌិតវិទ្យាសាស្ត្រ និង រឿងស្រមើស្រមៃ។ ក្នុងបរិបទទាំងអស់នេះ ចក្រវាលស្របគ្នាក៏ត្រូវបានគហៅថា "ចក្រវាលឆ្លាស់គ្នា"  "ចក្រវាលបមាណតា" "វិមាត្រអន្តវេធការ" "វិមាត្រស្របគ្នា" "ពិភពលោកស្របគ្នា" "តថភាពឆ្លាស់គ្នា" "របាកាលឆ្លាស់គ្នា" "របាបវិមាត្រ" ដែរ ក្នុងចំណោមឈ្មោះដទៃទៀតផ្សេង។ ទស្សនវិទូ និង ចិត្តវិទូជាតិអាមេរិក លោកវិល្លៀម-ចេមស៍បានប្រឌិតបច្ចេកសព្ទ ពហុចក្រវាល នេះឡើងនៅឆ្នាំ១៨៩៥ ប៉ុន្តែនៅក្នុងបរិបទមួយផ្សេងទៀតទៅវិញ។James, William, The Will to Believe, 1895; and earlier in 1895, as cited in OED's new 2003 entry for "multiverse": 
 
សហគមន៍រូបវិទ្យាបន្តពិភាក្សតទល់គ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លានូវសម្មតិកម្មពហុចក្រវាល។ រូបវិទូលេចធ្លោមួយចំនួន មិនយល់ស្របថាតើពហុចក្រវាលអាចមានដែររឺទេ ហើយថាវាជាប្រធានបទធម្មានុរូបនៃការរិះរកខាងវិទ្យាសាស្ត្រថែមទៀតផង។ ការព្រួយបារម្ភធ្ងន់ធ្ងរត្រូវបានចោទអំពីការព្យាយាមដើម្បីឱ្យពហុចក្រវាលរួចឆ្ងាយចេញពីការផ្ទៀងផ្ទាត់ខាងពិសោធន៍អាចបន្ថយទំនុកចិត្តសាធារណជនខាងវិទ្យាសាស្ត្រ និង ការបំផ្លាញដល់ទីបំផុតនូវធម្មជាតិនៃរូបវិទ្យាមូលដ្ឋាន។  អ្នកខ្លះបានលើកឡើងការចោទពហុចក្រវាលជាទស្សនៈ ជាជាងវិទ្យាសាស្ត្រ ព្រោះតែវាខ្វះមិច្ឆានីយភាព ដែលវាជាលទ្ធភាពបដិសេធទ្រឹស្ដីមួយដោយមធ្យោបាយនៃការពិសោធខាងវិទ្យាសាស្ត្រនានាតែងតែជាផ្នែកនៃក្បួនវិទ្យាសាស្ត្រត្រូវបានគេទទួលស្គាល់។  លោកផូល-ស្តេនហាដថ៍បានលើកទឡ្ហីករណ៍យ៉ាងល្បីល្បាញមួយថាគ្មានការពិសោធណាអាចទាត់ចោលទ្រឹស្ដីបានឡើយ បើសិនជាទ្រឹស្ដីមួយនោះវាអាចផ្ដល់លទ្ធផលដែលអាចទៅរួចអស់ទាំងនោះបានមែន។ 
   
អ្នកគាំទ្រមួយក្នុងចំណោមសម្មតិកម្មពហុចក្រវាលរួមមាន ស្តេផ្វឹន-ហាឃីង  ប្រាយអឹន-ហ្គ្រិន មែខ្ស-ថិហ្កម៉ាខ  អាឡាន់-ហ្គុថ, អាន់ដ្រេ-លីនដេ  មីឈិអុ-កាគឹ Parallel Worlds: A Journey Through Creation, Higher Dimensions, and the Future of the Cosmos ដាវីដ-ឌូចDavid Deutsch (1997). "The Ends of the Universe". The Fabric of Reality: The Science of Parallel Universes—and Its Implications. London: Penguin Press. ISBN 0-7139-9061-9. លីអូណាដ-ស៊ុស្គីនដ៍, រាជកុមារបាថ្រិអ, អាឡិច្ស៊ែនដឺរ-វីឡឹនគីន  ឡរ៉ា-មែរស៊ីនីហោតុន  ណេល-ដឺហ្ក្រេស្ស-ទីសុន និងសៀន-ខារ្រ៉ុល្ល។ 

ពួកអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដែលមិនមែនអ្នកគាំទ្រអំពីពហុចក្រវាលរួមមាន: ជ័យលាភីណូបែល ស្ទីវ៉ឹន-វ៉េនបឺហ្ក  ជ័យលាភីណូបែល ដាវីដ-ហ្ក្រុស្ស  ផូល-ស្តេនហាដថ៍ ណេល-ទូរ៉ូខ វីអាតឆេស្លាវ-មូខាណូវ ម៉ៃឃល-ថឺណឺរ    រ៉ចឺរ-ផេនរ៉ូស    ហ៊្សក-អេល្លីស, ចូ-ស៊ីល្ខ៍   អាដាម-ភ្វ្រែង្ខ៍    ម៉ាសេឡូ-ហ្ក្លេសឺរ  ជិម-បាហ្កហ្កុត្ត  និង ផូល-ដាវីស។   

នៅឆ្នាំ២០០៧ ស្ទីវ៉ឹន-វ៉េនបឺហ្កបានលើកឡើងថាបើសិនជាពហុចក្រវាលមានពិតមែននោះ "ក្ដីសង្ឃឹមក្នុងការរិះរកខាងសនិទានចំពោះគុណតំលៃត្រឹមត្រូវនៃភារៈរបស់ខ្វាខ និងលំនឹងផ្សេងៗនៃគំរូបមាណីយ ដែលយើងអង្កេតក្នុងប៊ាំងដ៏ធំរបស់យើងត្រូវរលាយអស់មិនខាន ដោយសារគុណតំលៃអស់ទាំងនឹង នឹងនៅត្រឹមតែជាចៃដន្យនៃភាគពិសេសនៃចក្រវាលដែលយើងរស់នៅតែប៉ុណ្ណោះ។"
ពហុចក្រវាល: ជាន់ទី១: ឯនាយដែនលោកធាតុរបស់យើង

ជាន់ទី១: ឯនាយដែនលោកធាតុរបស់យើង 
ការព្យាករណ៍តាមពួកនៃរំប៉ោងកលិយុគគឺជាចក្រវាលព្រឹត្តាសទភាព ដែលជាសភាពអនន្ត ត្រូវតែមានមាឌហាប៊លជាច្រើនដែលដឹងលក្ខណៈដើមទាំងអស់។

ដោយហេតុនោះហើយ ចក្រវាលអនន្តមួយនឹងមានចំនួនមាឌហាប៊លអនន្តមួយដែរ ទាំងអស់នឹងមានច្បាប់រូបវិទ្យា និង លំនឹងរូបវិទ្យាដូចគ្នា។  In regard to configurations such as the distribution of matter, almost all will differ from our Hubble volume. However, because there are infinitely many, far beyond the cosmological horizon, there will eventually be Hubble volumes with similar, and even identical, configurations. Tegmark estimates that an identical volume to ours should be about 1010115 meters away from us. Given infinite space, there would, in fact, be an infinite number of Hubble volumes identical to ours in the Universe."Parallel universes. Not just a staple of science fiction, other universes are a direct implication of cosmological observations.", Tegmark M., Sci Am. 2003 May;288(5):40–51. This follows directly from the cosmological principle, wherein it is assumed our Hubble volume is not special or unique.