navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន: តំណរភា្ជប់ខាងក្នុង

តំណរភា្ជប់ខាងក្នុង
  "A Brief History of Photography and Photojournalism,  by Ross Collins, North Dakota State University, Fargo
 La Bruja, Cuba - an example of photojournalism
 An example of ethics guidelines for photo-journalism  by DigitalCustom
 
 The British Press Photographers' Association
 Gaia - Photojournalism from around the world
  How To Become a Photojournalist, CubReporters.org
 Pressphotos freelance photographers accociations around the world 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សារព័ត៌មាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វីដេអូ
ឆាលស៍ទី ៣

សម្តេចព្រះចៅឆាសល៍ទី ៣ (ភាសាអង់គ្លេស៖ Charles III, ប្រសូតថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៨) គឺ​ជាព្រះមហាក្សត្រនៃ​សហរាជាណាចក្រ និង​សហធនរដ្ឋចំនួន ១៤ ផ្សេងទៀត។ ព្រះអង្គ​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី៨ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ បន្ទាប់ពីព្រះមាតារបស់​ទ្រង់ព្រះនាមអេលីហ្សាប៊ែតទី ២ បានសោយទិវង្គត។ ព្រះអង្គគឺជារជ្ជទាយាទរងចាំឡើងសោយរាជ្យយូរបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអង់គ្លេស និងមិនតែប៉ុណ្ណោះ ទ្រង់គឺជាអង្គក្សត្រដែលឡើងសោយរាជ្យនៅវ័យចំណាស់បំផុតពោលគឺ ៧៣ ព្រះវស្សា។ 

ទ្រង់គឺជាព្រះរាជបុត្រាច្បងរបស់ម្ចាស់ក្សត្រី អេលីហ្សាប៊ែតទី២ នៅពេលដែល ព្រះអង្គឆាលស៍ទី៣ មានអាយុ៣ឆ្នាំ ព្រះអយ្យកោរបស់ទ្រង់បានសោយទិវង្គត ហើយមាតារបស់ទ្រង់បានឡើងសោយរាជ្យ ធ្វើឱ្យព្រះអង្គក្លាយជាអ្នកស្នងមរតកបន្ត។ នៅឆ្នាំ ១៩៨១ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយ ព្រះនាងដៃអាណា  ដែលបង្កើតបានកូនប្រុសពីរនាក់គឺ វីល្លៀម និង ហារី ។  ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ គូស្វាមីភរិយានេះបានលែងលះគ្នាបន្ទាប់ពីពួកគេបានភ្ជាប់ពាក្យក្នុងរឿងក្រៅអាពាហ៍ពិពាហ៍ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងល្អ។  ដាយអាណា បានស្លាប់នៅឆ្នាំបន្ទាប់។  ក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ ព្រះអង្គ បានរៀបការជាមួយដៃគូយូរអង្វែងរបស់គាត់ ខាមីឡា ផាកឺរ បោល។
ឆាលី, អូ អេនត្រេវីស្តាឌ័រ ដេ កូយសាស

ឆាលី, អូ អេនត្រេវីស្តាឌ័រ ដេ កូយសាស () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ សេលីយ៉ា កាតូង់ដា, គីកូ មីស្ត្រូរីហ្គោ និងម៉ាសេឡា កាតូង់ដា និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២២ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៩ នៅលើ ឌិស្កូវើរី គីដស។

រូបថ្លុកក៏បានចេញផ្សាយនៅលើ ធីវី កូល់តូរ៉ា នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២១ និងធីវី ប្រាស៊ីល នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២ ដែរ។
ឆាលី, អូ អេនត្រេវីស្តាឌ័រ ដេ កូយសាស: សាច់រឿង

សាច់រឿង 
នៅក្នុងកម្មវិធី​ជជែក​កម្សាន្ត (Talk show), ឆាលី (Charlie), ចៀមសប្បាយនិងរញ៉េរញ៉ៃបន្តិច, សួរសំណួរអំពីវត្ថុមិនធម្មតាដូចជាឆ័ត្រ, ដីឥដ្ឋពណ៌និងនាឡិកា​រោទន៍។
ឆាលី ដាមេលីយ៉ូ

ឆាលី ហ្គ្រេស ដាមេលីយ៉ូ (, កើត ១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៤) គឺជាបុគ្គលិកលក្ខណៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមអាមេរិក និងអ្នករាំ។ នាងគឺជាអ្នករាំដែលមានការប្រកួតប្រជែងអស់រយៈពេលជាង ១០ ឆ្នាំមុនពេលចាប់ផ្តើមអាជីពប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមរបស់នាងក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ នៅពេលដែលនាងចាប់ផ្តើមបង្ហោះខ្លឹមសារយ៉ាងសកម្មនៅលើវេទិកាចែករំលែកវីដេអូ ទិកតុក (TikTok) ជាកន្លែងដែលនាងចាប់ផ្តើមបង្ហោះវីដេអូរាំទៅកាន់បទចម្រៀងដែលកំពុងពេញនិយមនៅលើវេទិកា។ នាងទទួលបានការតាមដានយ៉ាងច្រើន ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាអ្នកបង្កើតដែលមានអ្នកតាមដានច្រើនបំផុតនៅលើវេទិកា។

ដាមេលីយ៉ូ បានបង្ហាញខ្លួនជាខ្សែភាពយន្តដំបូងរបស់នាងជាមួយនឹងតួនាទីជាសំឡេងនៅក្នុងខ្សែភាពយន្តគំនូរជីវចល StarDog and TurboCat ឆ្នាំ ២០២០ ហើយបានសម្តែងក្នុងរឿង Hulu docueries The D'Amelio Show ក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្សេងទៀតរបស់នាងរួមមានសៀវភៅ ផតឃែស្ថ ការប្រមូលពណ៌ក្រចក។ ពូកមួយ និងបន្ទាត់តុបតែងមុខ។ នាងគឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលរកបានទាំងអ្នកតាមដាន ៥០ លាន និង ១០០ លាននាក់នៅលើ ទិកតុក ហើយជាបុគ្គលិកលក្ខណៈ ទិកតុក ដែលរកចំណូលបានច្រើនជាងគេទីពីរក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ យោងតាម Forbes។ ជារឿយៗនាងត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាតារាធំបំផុតរបស់ ទិកតុក។
ឆាលេស ហ្គេសស្គី

ឈ្មោះឆាលេស ហ្គេសស្គីកំណើត១១ កញ្ញា ១៩៣៩រកឃើញ ប្រព័ន្ធដំណើរការដូចជា៖
Adobe System
Postscript
thumb|ឆាលេស ហ្គេសស្គី
Charles M. "Chuck" Geschk ជាអ្នកបង្កើតកម្មវិធី Adobe System ជាមួយលោក ចន វ៉នណុក កាលពីឆ្នាំ ១៩៨២ ហើយសព្វថ្ងៃ Adobe គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ផ្នែក ក្រាហិច និង បោះពុម្ពធំជាងគេបង្អស់លើពិភពលោក។
ឆាលេស ហ្គេសស្គី: របកគំហើញ

របកគំហើញ
Adobe System
គឺជាប្រព័ន្ធបច្ចេកទេសផ្នែក ក្រាហ្វិច ដ៏ពេញនិយមជាសកល។ ប្រព័ន្ធអាដុប ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ។
ឆាលេស ហ្គេសស្គី: Adobe System

Adobe System
គឺជាប្រព័ន្ធបច្ចេកទេសផ្នែក ក្រាហ្វិច ដ៏ពេញនិយមជាសកល។ ប្រព័ន្ធអាដុប ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ។
ឆាលេស ហ្គេសស្គី: ការសិក្សា

ការសិក្សា
គាត់បញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រ ពីសាកលវិទ្យាល័យ Carnegie Mellon University។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាដុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនល្បីៗលើសកលលោក
ឆាលែស ដាវីន

right|thumb|200px

ឆាលែល​ រ៉ូប័ត ដាវីន ( ១២ គុម្ភះ ១៨០៩ ដល់ ១៩ មេសា ១៨៨២ ) គឺជាអ្នកធម្មជាតិវិទូ ។ គាត់គឺ បានល្បីល្បាញ សំរាប់ការងាររបស់គាត់ ទៅលើទ្រឹស្តីនៃការវិវត្តន៍ ។ សៀវភៅរបស់​គាត់ ​ដែល​បានបោះពុម្ភនៅឆ្នាំ ១៨៥៩ ​មានរឿងពីរយ៉ាង៖ 

 ផ្តល់នូវភាពជាក់ស្តែងដ៏ឆ្នើម នៃការវិត្តន៍ 
 មានគោលបំណងចំពោះទ្រឹស្តីដើម្បីពន្យល់ អំពីការវិត្តន៍នៃការងារ ។ 

ហើយ​ទ្រឹស្តី​ទាំង​នេះ ជាធម្មជាតិត្រូវការ និងជ្រើសយក ។ ការវិវត្តន៍នៃធម្មជាតិគឺជាគន្លឹះ សំរាប់យល់អំពីជីវសាស្ត្រ និងមានច្រើនទៀតសំរាប់ជីវិត ដែលរស់នៅលើផែនដីនេះ ។
ឆាលែស ដាវីន: ដំណើរផ្សងព្រេងតាមសមុទ្រ

ដំណើរផ្សងព្រេងតាមសមុទ្រ 

ដាវីន ចំណាយពេលវេលា ប្រាំឆ្នាំនៅ​ តាមកងទ័ពជើងទឹកនៃព្រះរាជាណាចក្រអង់គ្លេស ដែលជាកប៉ាល់រុករក ។ គាត់គឺជាភ្ញៀវរបស់អ្នកធម្មជាតិវិទូ ដែលមានន័យថា គាត់ត្រូវ​ទទួលភារៈកិច្ច ក្នុងការជ្រើសរើស និងកត់ចំណាំអំពីពពួកសត្វ និង ភូគព្ភសាស្ត្រ នៃប្រទេសដែលគេបានទស្សនា​ ។ កប៉ាល់ធ្វើដំនើរនៅ លើតំបន់ឆ្នេរ​ទាំងអស់តាម​ផែនទី​ ​ដែលវា​អាចត្រូវបាន ប្រើដោយ ទាហានជើងទឹក ដែលពួកគេបានធ្វើ ដំនើរក្នុងពិភពលោកនេះhoi dit is grapige taal
។ នៅពេលនោះផងដែរ ទាហានជើងទឹក អង់គ្លេស គឺមានភាពវិសាល នៅលើពិភពលោក និង ​មានអំណាចនៅលើពិភពលោក ។

ដាវីន បានធ្វើការងាររបស់គាត់ គ្រប់ទីកន្លែងនៅពេលដែលកប៉ាល់ចត​ ។ ​ហើយគាត់ បានរកឃើញសត្វដ៏ធំ ដែលជាប់នៅលើថ្ម ច្រើនយុគមកហើយ ដែលថ្មី ៗ នេះវាជិតផុតពូជ ដែលជាបទពិសោធន៍ដូចជា ការរញ្ជួយដីនៅប្រទេស ឈីឡេ ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត
boloss dans sa vie a 24ans
ឆាវ ឆាវ

ឆាវ ឆាវ200px|ឆាវ ឆាវអធិរាជ នគរវ៉ីឈ្មោះឆាវ ឆាវតំណែងឧបរាជនគរនគរ វ៉ីកំណើត១៥៥ស្រុក​កំណើតប៊ូស៊ូ អានហ៊ូ ប្រទេសចិនមរណភាព ១៥ មីនា ឆ្នាំ២២០ (អាយុ ៦៥)
លូកយ៉ាង ហានណាន ប្រទេសចិនអ្នកស្នងបន្តឆាវ ភី

ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស Cao Cao (កើតនៅឆ្នាំ155 – 15 March 220)។ គាត់ជាអ្នកដឹក​នាំដ៏​ឆ្លាត​ជាង​គេម្នាក់ក្នុងលោក។​ បើ​ទោះ​ជា​​គាត់​​មិន​​អាច​​បង្រួប​​បង្រួម​នគរ​ទាំង​បី​បាន​ក៏​ពិត​មែន​ តែ​គាត់​នៅ​តែ​ឆ្លាត គឺ​ឆ្លាត​ត្រង់​ថា​គាត់​សាហាវ​ មាន​ល្បិច​កល​ ពិស​ពុល​ ពុត​ត្បុត​ យល់​កាលទេសៈ ​ថែម​ទាំង​ចេះ​ប្រើ​មនុស្ស​ឲ្យ​អស់​ពី​សម្ថភាព​ទៀត​ផង​។
ឆាវ ឆាវ: ការសិក្សា

ការសិក្សា
គាត់បានសិក្សាយ៉ាងជ្រៅជ្រះ នូវជំនាញ យុទ្ធគុន យុទ្ធសាស្រ្ត អក្សរសាស្រ្ត នយោបាយ ទស្សនៈវិទ្យា ។ល។
ឆាវ ឆាវ: សង្រ្គាមនគរបី

សង្រ្គាមនគរបី
នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃសង្រ្គាមបីនគរនោះ គាត់គឺជាអ្នកខ្លាំងជាងគេបង្អស់ ប៉ុន្តែគាត់ពុំមែនជាអ្នកឈ្នះពិតប្រាកដនៃសង្រ្គាមនេះទេ! ពោលគឺអ្នកឈ្នះពិតប្រាកដគឺ ស៊ឺ ម៉ាអ៉ី។ ទោះបីគាត់ពុំមែនជាអ្នកឈ្នះ ប៉ុន្តែគាត់ក៏ពុំមែនជាអ្នកចាញ់ដែរ ព្រោះគាត់បានស្លាប់ ដោយសារ រោគាពាធ ក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាមមិនទាន់បញ្ចប់នៅឡើយ។
ឆាវ ឆាវ: ទ្រឹស្តី

ទ្រឹស្តី
មួយជីវិតមនុស្ស ផឹកស៊ីសប្បាយមានប៉ុន្មានដង
ទ័ពដែលឈ្នះផ្ទួនៗ គឺជាទ័ពក្អេងក្អាង ហើយទ័ពក្អេងក្អាង គឺជាទ័ពបរាជ័យ!
ចចារគឺចុះចាញ់
សុខចិត្តក្បត់គេតែមិនអោយគេក្បត់

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
ឆាវ ភី

ឆាវ ភី200px|ឆាវ ភីអធិរាជ នគរវ៉ីឈ្មោះឆាវ ភីតំណែងស្តេចនគរនគរ វ៉ីកំណើត១៨៧មរណភាព២៩ មិថុនា ឆ្នាំ២២៦ (អាយុ ៣៩)អ្នកស្នងបន្តCao Rui

ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស Cao Pi (កើតនៅឆ្នាំ១៨៧ – ២៩ មិថុនា ឆ្នាំ២២៦)។ គាត់គឺជាស្តេចឆ្លាតម្នាក់ ប៉ុន្តែពិសពុល ពុតត្បុត ហ៊ានសម្លាប់គ្រប់មនុស្សទាំងអស់ណា ដែលប៉ះពាល់ដល់ខ្លួន ទោះជាបងប្អូនខ្លួនឯងក៏ដោយ។ គាត់ធ្លាប់បានសម្លាប់​ប្អូនប្រុសរបស់ខ្លួន ហើយមិនសារភាពជាដាច់ខាត ថាខ្លួនជាអ្នកប្រព្រឹត្តិ ទោះក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបធ្វើឱ្យ ឆាវ ឆាវ ដែលជាឪពុកពេញចិត្តជាខ្លាំង នូវមហិច្ឆា និង ភាពម៉ឺងម៉ាត រឹតមាំរបស់គាត់ រហូតឆាវ ឆាវ សម្រេច ផ្ទេរតំណែងជាស្តេច ទៅឱ្យគាត់។
ឆាវ ភី: ការសិក្សា

ការសិក្សា
គាត់ពុំសូវពូកែខាងអក្សរទេ ឬ អាចថា មិនពូកែស្ទើរគ្រប់មុខវិជ្ជា ប៉ុន្តែអ្វីដែលគាត់ពូកែជាងគេនោះ គឺរបៀបធ្វើមនុស្ស និង របៀប​ធ្វើស្តេច។
ឆាវ ភី: សង្រ្គាមនគរបី

សង្រ្គាមនគរបី
គាត់គឺស្តេចនៃនគរខ្លាំងក្នុងសង្រ្គាមនេះ គាត់ពុំសូវមានឱកាសបានចូលរួម ក្នុងសង្រ្គាមនេះទេ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
ឆឹនឝូវ

ឆឹនឝូវ រឺ ហ្ឆឹនឝូ (២៣៣–២៩៧), នាមគួរសម ឆឹងសួគឺជាអ្នករាជការ និងកវីនិពន្ធមួយរូបនៅក្នុងសម័យនគរបី និង រាជវង្សជិនខាងលិច។ លោកបានចាប់ផ្ដើមអាជីពលោកជាអ្នករាជការមួយរូបនៅក្នុងនគរឝ៊ូកំឡុងសម័យនគរបី ប៉ុន្តែត្រូវបានគេទំលាក់បុណ្យសក្ដិ និងបណ្ដេញចេញពីរាជធានីដោយសារលោកមិនចេះអែបអប ហ៊័ងហាវ ដែលជារាជអាមាត្យដ៏មានអំណាចម្នាក់ក្នុងនគរឝ៊ូ ក្នុងរយៈកាលប៉ុន្មានឆ្នាំនៃភាពរោចរស្មីនៃនគររបស់លោក។ បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃនគរឝ៊ូនៅឆ្នាំ ២៦៣ មក លោកហ្ឆឹននៅតែគ្មានមុខងារអ្វីជាដដែល មុនពេលលោកត្រូវបានណែនាំខ្លួនដោយមន្ត្រី ចាងហ៊័រ ឱ្យចូលបំរើក្នុងរាជការជិន។ លោកបានកាន់តំណែងខាងស្មៀន និងតំណែងលេខាធិការខ្លះ ក្រោមរាជការជិនមុនពេលលោកទទួលអនិច្ចកម្មដោយជំងឺនៅឆ្នាំ ២៩៧។ លោកមានសំណេរជាង ២០០ ច្បាប់ប្រហែល ៣០ ច្បាប់ក្នុងចំណោមសំណេរទាំងនោះដែលមានការចូលរួមចំណែកក្នុងការសរសេរពីសាច់ញាតិរបស់លោក ដែលត្រូវគេយល់ថាសំណេរអស់ទាំងនោះជារបស់លោកតែម្នាក់ឯងទៅវិញ។

ស្នាដៃដែលមានឈ្មោះបោះសំឡេងបំផុតរបស់លោកហ្ឆឹនគឺ តំរានគរបី (សានគ័រជី) ដែលបានកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសម័យចុងរាជវង្សហានខាងកើត និងសម័យនគរបីចាប់តាំងពីដើមដំបូងរហូតមកក្នុងទំរង់ជាជីវលេខន៍នៃមនុស្សសំខាន់ៗក្នុងសម័យនោះ ក៏ជាផ្នែកនៃគម្ពី ប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងម្ភៃបួន ស្ដីពីប្រវត្តិសាស្ត្រចិន។ ទោះបីជាមានការសំរេចបានសមិទ្ធិផលជាច្រើនរបស់លោកយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ឆាកជីវិតលោកហ្ឆឹនទទួលបាននូវភាពសៅហ្មងដោយសារតែហេតុការណ៍នាំឱ្យខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះ រួមបញ្ចូលទាំងការចោទប្រកាន់ខុសឆ្គងរបស់លោកប្រឆាំងនឹងអ្នករាជការម្នាក់ផ្សេងទៀត និងបដិវាទភាពជុំវិញសំណេរ សានគ័រជី របស់លោកផងដែរ។ លោកជាអ្នករួមវិភាគទានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃនគរវ្នំមួយចំណែកដែរ ដែលលោកបានសរសេរពីការទូតវ្នំ និង អ៊ូខាងកើត។
ឆឹនឝូវ: ប្រភពដើមនៃប្រវត្តិជីវិតរបស់ហ្ឆឹនឝូ

ប្រភពដើមនៃប្រវត្តិជីវិតរបស់ហ្ឆឹនឝូ
មានជីវលេខន៍ពីរស្ដីអំពីហ្ឆឹនឝូ។ ជីវលេខន៍ទីមួយគឺនៅក្នុង ក្រាំងជិន (ជិនឝុ) ដែលត្រូវបានសរសេរដោយ ហ្ផ្វាងហ្ស្ឈែនលិង និងអ្នកផ្សេងទៀតនៅសតវត្សទីប្រាំពីរកំឡុងរាជវង្សថាង។ ទីពីរគឺនៅក្នុង ពង្សាវតារហ៊័រយ៉ាង (ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី) ដែលត្រូវបានសរសេរដោយ ឆាងឈូ នៅក្នុងសវត្សទីបួនកំឡុងសម័យរាជវង្សជិនខាងកើត។
ឆឹនឝូវ: ជីវិត និង អាជីពការងារពីដំបូងនៅឝ៊ូហាន

ជីវិត និង អាជីពការងារពីដំបូងនៅឝ៊ូហាន
ហ្ឆឹនឝូមកពីអាណាស្រុកអានហាន (安漢縣) បញ្ជាការ្យប៉ាស៊ី (巴西郡) ដែលនៅសម័យបច្ចុប្បន្នណានឆុង ខេត្តស៊ីឈ័ន។ លោកបានទទួលការអប់រំរៀនសូត្រ តាំងពីលោកនៅក្មេងវ័យ និង ត្រូវបានគេរៀបរាប់ថាជាអ្នកមានប្រាជ្ញា មានជំរៅ និងមានចំណេះដឹង។ លោកត្រូវបានប្រៀនប្រដៅដោយអ្នករាជការនគរឝ៊ូម្នាក់គឺ ហ្ស្ឈាំវចូវ ដែលជាអ្នកមកពីបញ្ជាការ្យប៉ាស៊ីដែរ។ ស្ថិតក្រោមអាណាព្យាបាលរបស់ហ្ស្ឈាំវចូវ លោកធ្លាប់បានមើល វណ្ណកម្មប្រវត្តិសាស្ត្រ និង បទអត្ថាធិប្បាយបីអំពីវស្សប្បវត្តិរដូវផ្ការីកនិងរដូវលំហើយ។ លោកចេះចាំបានល្អអំពី កំណត់ត្រារបស់មហាប្រវត្តិវិទូ និង ក្រាំងហាន។(少受學於散騎常侍譙周，治《尚書》、《三傳》，銳精《史》、《漢》。聰警敏識，屬文富豔。) Huayang Guozhi vol. 11.

តាមរយៈ ជិនឝ៊ូ ហ្ឆឹនឝូបានបំរើការជា គ័នកឺលិងឝ៊ឺ (觀閣令史 អ្នករាជការបណ្ណារក្សម្នាក់) នៅនគរឝ៊ូ។ ទោះបីយ៉ាងណា ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី ក៏បានវែកញែកថាលោកបានកាន់តំណែងជាច្រើនបន្តបន្ទាប់រៀងមក: បញ្ជិកា (主簿) នៃមេទ័ពឆ្មាំ (衛將軍) ទុងគ័នមីឝ៊ូឡាង (東觀秘書郎 អ្នករាជការបណ្ដារក្សម្នាក់) សុភាពបុរសកងសេះបង្ក្រាប (散騎侍郎) សុភាពបុរសទ្វារលឿង (黃門侍郎)។(初應州命，衛將軍主簿，東觀秘書郎，散騎、黃門侍郎。) Huayang Guozhi vol. 11. នៅក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយមុនពេលនគរឝ៊ូធ្លាក់ (រ.ទសវត្ស ២៥០-២៦០) មន្ត្រីរាជការជាច្រើនបានអង្វករ ហ៊័ងហាវ រាជអាមាត្យដ៏មានឥទ្ធិពលម្នាក់ ដោយការអង្វករសុំឱ្យមានការអនុគ្រោះដល់លោក។ ការបដិសេធរបស់ហ្ឆឹនឝូចំពោះទង្វើដូចជាការបញ្ចើចបញ្ចើ និង អែបអបហ៊័ងហាវបានប៉ះពាល់ដល់ការងាររបស់លោក: លោកត្រូវបានទំលាក់បុណ្យសក្ដិជាច្រើនគ្រា និងត្រូវបានបណ្ដេញចេញពីរាជធានីនគរឝ៊ូ ឆឹងទូ។(陳壽，字承祚，巴西安漢人也。少好學，師事同郡譙周，仕蜀為觀閣令史。宦人黃皓專弄威權，大臣皆曲意附之，壽獨不為之屈，由是屢被譴黜。) Jin Shu vol. 82.
ឆឹនឝូវ: អនិច្ចកម្ម

អនិច្ចកម្ម
តាមរយៈ ជិនឝ៊ូ ជាច្រើនឆ្នាំបន្ទាប់ពីការទំលាក់បុណ្យសក្ដិរបស់លោក ហ្ឆឹនឝូត្រូវបានគេតែងតាំងជា ជុងឝ៊ូហ្ស៊ឺ (中庶子 ជំនួយការជំនិត) របស់អធិរាជបុត្រស្នងរាជ្យ ស៊ឺម៉ាហ្យី ប៉ុន្តែលោកមិនបានកាន់តួនាទីរបស់លោកឡើយ។(後數歲，起為太子中庶子，未拜。) Jin Shu vol. 82. លោកបានទទួលអនិច្ចកម្មដោយសារជំងឺនៅអាយុ ៦៥ ឆ្នាំ (តាមរយៈការគន់គូអាយុរបស់អាស៊ីខាងកើត) នៅឆ្នាំ ២៩៧ កំឡុងសម័យរជ្ជកាលអធិរាជហួយ។(元康七年，病卒，時年六十五。) Jin Shu vol. 82.

ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី បានផ្ដល់ការរៀបរាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងមួយមុនពេលមរណភាពរបស់ហ្ឆឹនឝូ។ វាបានថ្លែងថាលោកហ្ឆឹនត្រូវបានតែងតាំងជា ជុងឝ៊ូហ្ស៊ឺ របស់ស៊ឺម៉ាហ្យី ប៉ុន្តែត្រូវបានតែងតាំងសាជាថ្មីវិញជា "ឆ្មាំប្រចាំការនៃកងសេះបង្ក្រាប" (散騎常侍) ម្នាក់ម្ដងទៀត បន្ទាប់ពីអធិរាជបុត្រស្នងរាជ្យត្រូវបានគេទំលាក់នៅឆ្នាំ ២៩៩។Zizhi Tongjian vol. 83. អធិរាជហួយបានប្រាប់ហ្ចាងហ៊័រ " (ហ្ឆឹន) លោកឝូមានទេពកោសល្យពិតមែន។ លោកមិនគួរកាន់តំណែងបច្ចុប្បន្នរបស់លោកអស់រយៈពេលយ៉ាងយូរឡើយ។" ហ្ចាងហ៊័រចង់លើកហ្ឆឹនឝូអោយទទួលយកតំណែងមួយក្នុងចំណោមតំណែងនៃសេនាបតីទាំងប្រាំបួន (九卿) ប៉ុន្តែលោកបានបាត់បង់ជីវិតនៅគ.ស ៣០០  កំឡុងពេលសង្គ្រាមព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងប្រាំបី។ ហ្ឆឹនឝូបានស្លាប់នៅឡួយ៉ាង។ ទេពកោសល្យនិងសមិទ្ធិផលរបស់លោកជាច្រើនមិនសក្ដិសមនឹងឋានៈរបស់លោកដែលមានកំឡុងនៃសម័យមរណទុក្ខរបស់លោកឡើយ ហើយមហាជនយល់ថាវាមិនយុត្តិធម៌ទេចំពោះរូបលោក។(數歲，除太子中庶子。太子廢後，再兼散騎常侍。惠帝謂司空張華曰：「壽才宜真，不足久兼也。」華表欲登九卿，會受誅，忠賢排擯。壽遂卒洛下，位望不充其才，當時冤之。) Huayang Guozhi vol. 11. រឿងរ៉ាវក្នុង ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី ជាក់ស្ដែងបានលើកឡើងថាហ្ឆឹនឝូបានទទួលអនិច្ចកម្មនៅគ.ស ៣០០ រឺ ពេលក្រោយពីនោះ ដែលមិនត្រូវគ្នានឹងឆ្នាំនៃមរណភាពរបស់លោកដែលបានបញ្ជាក់រ៉ាយរ៉ាប់ក្នុង ជិនឝ៊ូ ឡើយ។
ឆឹនឝូវ: ការគំរាមកំហែងមួយចំនួនពីបងប្អូនត្រកូលទីង

ការគំរាមកំហែងមួយចំនួនពីបងប្អូនត្រកូលទីង
ទីមួយអំពីហ្ឆឹនឝូព្យាយាមជំរិតយកស្រូវHu (斛) was an ancient Chinese unit of measurement of weight. Depending on the historical era, it could be equivalent to 5 or 10 dou (斗). 1 dou was equivalent to 120 jin. 1 jin ranges from 500g to about 605g by modern standards. ១០០០ ហ៊ូ ពីពួកកូនប្រុស ទីងអ៊ី (丁儀) និងប្អូនប្រុសរបស់គាត់ ទីងអ៊ិ (丁廙) The younger Ding Yi's name was erroneously recorded as "Ding Hao" (丁暠) in the Jin Shu. – ជាអ្នករាជការល្បីៗពីររូបនៅក្នុងនគរវ៉ីកំឡុងសម័យនគរបី។ លោកសន្យានឹងពួកគាត់ថាលោកនឹងសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់ឪពុករបស់ពួកគេ នៅក្នុង សានគ័រជី បើសិនជាពួកគេឱ្យស្រូវអង្ករដល់លោក ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញពួកគេមិនបានយល់ព្រមតាមឡើយ ដូច្នេះហើយបានជាលោកមិនសរសេរជីវប្រវត្តិឪពុករបស់ពួកគេ។(或雲丁儀、丁暠有盛名於魏，壽謂其子曰：「可覓千斛米見與，當為尊公作佳傳。」丁不與之，竟不為立傳。) Jin Shu vol. 82.

ស្មេររាជវង្សឈិង ផានម៉ី (潘眉) បានច្រានចោលការរៀបរាប់នៃ ជិនឝ៊ូ អំពីហ្ឆឹនឝូដែលប៉ុនប៉ងជំរិតពីពួកត្រកូលទីង និង បានហៅព័ត៌មាននោះថាវា "មិនច្បាស់ការ"។ លោកមិនយល់ស្របនឹងការអះអាងថា បងប្អូនទីងជាមន្ត្រីរាជការដ៏ល្បីមែនទែននៅក្នុងនគរវ៉ីនោះឡើយ ដោយមានការពន្យល់ថាពួកគេមិនបានកាន់តំណែងសំខាន់ រឺ ក៏បង្កើតសមិទ្ធិផលណាមួយសំខាន់ឡើយ។ លោកផានក៏យល់ដែរថាជាប្រវត្តិវិទូម្នាក់ត្រូវចេះថ្លឹងថ្លែងឱ្យបានច្បាស់ត្រឹមត្រូវ ហេតុដែលលោកសំរេចចិត្តមិនសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់បងប្អូនត្រកូលទីង ពីព្រោះ ក្នុងគំនិតរបស់លោកផ្ទាល់ ពួកត្រកូលទីងបានប្រព្រឹត្តិអំពើបាបកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ នាំអាទិ៍ឱ្យមានជំលោះបងប្អូន និង ការបង្កអស្ថេរភាពក្នុងត្រកូលអធិរាជនគរវ៉ី The Ding brothers were close associates of Cao Zhi, a younger brother of Wei's founding emperor, Cao Pi. In the mid 210s, Cao Pi and Cao Zhi engaged in a power struggle over the succession to their father's place. The contention concluded in 217 with victory for Cao Pi, who executed the Dings after he ascended the throne in 220. – ដែលបានធ្វើឱ្យពួកគេគ្មានតំលៃទាល់តែសោះដើម្បីអោយឈ្មោះរបស់ពួកគេមានជីវលេខន៍ក្នុងកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រឡើយ។ លោកផានបានកត់សំគាល់បន្ថែមថាក៏មានមនុស្សសំខាន់ៗនៅក្នុងនគរវ៉ី (ឧ. ឆឹនលិន អ៊ូជី និង យ៉ាងស្ឈាវ) ដែលមិនមានជីវប្រវត្តិក្នុង សានគ័រជី អញ្ជឹងមានន័យថាបុគ្គល រឺ មនុស្សលេចធ្លោ មិនប្រាកដថាបុគ្គលម្នាក់នោះមានជីវលេខន៍ដែលសរសេរក្នុងនោះឡើយ។ ការសន្និដ្ឋានរបស់លោកផ្ដោតលើបញ្ហានេះដោយថា ជិនឝ៊ូ បានធ្វើការអះអាងផ្ដេសផ្ដាស (អំពីហ្ឆឹនឝូ)។(誅丁儀丁廙《晉書‧陳壽傳》雲：丁廙有盛名於魏。壽謂其子曰：「可覓千斛米見與，當為尊公作佳傳。」丁不與之，竟不為立傳。按丁儀﹑丁廙，官不過右刺姦掾及黃門侍郎，外無摧鋒接刃之功，內無升堂廟勝之效，黨於陳思王，冀搖冢嗣，啟衅骨肉，事既不成，刑戮隨之，斯實魏朝罪人，不得立傳明矣。《晉史》謂索米不得不為立傳，此最無識之言。同時如徐幹、陳琳、阮瑀、應瑒、應璩、劉楨、吳質、邯鄲淳、繁欽、路粹、楊脩皆無傳，益足證《晉史》之誣。) Sanguozhi Kaozheng vol. 5.
ឆឹនឝូវ: អគតិប្រឆាំងហ្ជូកឺហ្លាំងនិងហ្ជូកឺហ្ចាន

អគតិប្រឆាំងហ្ជូកឺហ្លាំងនិងហ្ជូកឺហ្ចាន
ទីពីរបានលើកឡើងថាហ្ឆឹនឝូបានចងគំនុំផ្ទាល់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងអគ្គមហាសេនាបតីហ្ជូកឺហ្លាំង និង កូនប្រុសលោកហ្ជូកឺហ្ចាន ដោយហេតុថាលោកបានសរសេរអត្ថាធិប្បាយអវិជ្ជមានអំពីលោកទាំងពីរក្នុង សានគ័រជី ។ ឪពុករបស់ហ្ឆឹនឝូThe identity of Chen Shou's father is unknown. However, it is believed that Chen Shou's father was the Shu military officer Chen Shi, even though this speculation is not supported by historical evidence. ធ្លាប់ជាទីប្រឹក្សាកងទ័ពរបស់មេទ័ពឝ៊ូ ម៉ាស៊ូ។ នៅពេលនោះម៉ាស៊ូត្រូវបានប្រហារជីវិតដោយហ្ជូកឺហ្លាំងបន្ទាប់ពីការបរាជ័យរបស់លោកនៅក្នុងសមរភូមិជៀធិងនៅឆ្នាំ ២២៨ មក ឪពុករបស់ហ្ឆឹនឝូដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនោះ មានទោសដល់កំរិត ឃុន (髡) ការដាក់ទោសទាក់ទងនឹងការកោរសក់ក្បាល។ ហ្ជូកឺហ្ចានធ្លាប់និយាយមាក់ងាយហ្ឆឹនឝូកាលពីមុន។ នៅពេលហ្ឆឹនឝូបានសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំង និង ហ្ជូកឺហ្ចានក្នុង សានគ័រជី លោកបានអត្ថាធិប្បាយលើអ្នកទាំងពីរដូចតទៅ: ការដឹកនាំកងទ័ពគឺមិនមែនជាចំណុចខ្លាំងរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងទេ ហើយថាលោកខ្វះភាពប៉ិនប្រសប់ជាអ្នកដឹកនាំយោធាដ៏ល្អមួយរូប ហ្ជូកឺហ្ចានខ្លាំងបានត្រឹមតែខាងអក្សរសាស្ត្រទេ និងថាលោកមានកិត្តិសព្ទដោយសារការនិយាយបំផ្លើសបំផ្លោង។(壽父為馬謖參軍，謖為諸葛亮所誅，壽父亦坐被髡，諸葛瞻又輕壽。壽為亮立傳，謂亮將略非長，無應敵之才，言瞻惟工書，名過其實。) Jin Shu vol. 82.

អ្នកនិពន្ធរាជវង្សឈិង ហ្ចោយីបានជំទាស់អំណះអំណាងនៃ "ជិនឝ៊ូ" ថាហ្ឆឹនឝូមានគំនិតប្រកាន់ប្រឆាំងហ្ជូកឺហ្លាំងនៅក្នុង សានគ័រជី និងបានសង្កត់ថាអំណះអំណាងនេះគឺជា "ពំនោលដែលគ្មានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់"។ លោកបានអត្ថាធិប្បាយថាការដឹកនាំយោធាចាំបាច់មិនត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចខ្លាំងរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងឡើយព្រោះលោកហ្ជូកឺក៏បានបង្កើតស្នាដៃល្អៗក្នុងវិស័យដទៃទៀតដែរ។ លោកហ្ចោក៏បានពន្យល់នូវបំណែកនៃភស្តុតាងពីរដែលប្រឆាំងនឹងអំណះអំណាងដែល ជិនឝ៊ូ លើកឡើង: ហ្ឆឹនឝូបានផ្ដល់វិចារណកថាវិជ្ជមានអំពីសមត្ថភាពរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងជាអ្នកនយោបាយមួយរូបក្នុង សមូហកម្មហ្ជូកឺហ្លាំង និងនៅក្នុងបទវិចារណកថាផ្ទាល់របស់លោកនៅខាងចុងនៃជីវប្រវត្តិលោកហ្ជូកឺនៅក្នុង សានគ័រជី។ ការសន្និដ្ឋានរបស់លោកហ្ចោបានសង្កត់ទៅលើបញ្ហានេះដែលថាហ្ឆឹនឝូបានបញ្ជាក់អំពីភាពខ្លាំង និង ភាពខ្សោយរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងច្បាស់លាស់ពេកក្នុងការវាយតំលៃអំពីលោកហ្ជូកឺក្នុង សានគ័រជី។(陳壽論諸葛亮陳壽傳（晉書）「壽父為馬謖參軍，謖為諸葛亮所誅，壽父亦被髡（刑罰，剃髮也），故壽為亮傳，謂將略非所長。」此真無識之論也！亮之不可及處，原不必以用兵見長。觀壽校定諸葛集表，言「亮科教嚴明，賞罰必信，無惡不懲，無善不顯。至於吏不容奸，人懷自勵。至今梁、益之民，雖甘棠之詠召公，鄭人之歌子產，無以過也。」又亮傳後評曰「亮之為治也，開誠心，布公道，善無微而不賞，惡無纖而不貶。終於邦域之內，咸畏而愛之。刑政雖峻而無怨者，以其用心平而勸戒明也。」其頌孔明，可謂獨見其大矣！) Ershi'er Shi Zhaji vol. 6.
ឆឹនឝូវ: កេរ្តិ៍ដំណែល

កេរ្តិ៍ដំណែល

បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់ហ្ឆឹនឝូ អ្នករាជការ ផ្វានជីន (范頵) និងអ្នករាជការផ្សេងទៀតបានសរសេរទូលរំលឹកដល់អធិរាជហួយថា: "កាលពីសម័យមុន អធិរាជហានអ៊ូបានចេញរាជបញ្ជាមួយ: 'ស៊ឺម៉ាស៊ាំងលូពិតជាឈឺធ្ងន់មែន។ ទាញចេញពីសំណេររបស់លោក។' ដោយ អ្នកនាំពាក្យដែលបានប្រមូលយកសំណេររបស់ស៊ឺម៉ាស៊ាំងលូបានទូលអធិរាជអ៊ូអំពីការធ្វើពិធី ផ្វឹងឝាន ដែលបានវែកញែកក្នុងសំណេររបស់លោកស៊ឺម៉ា។ អធិរាជអង្គនេះពិតជាមានការភ្ញាក់ផ្អើលខ្លាំងណាស់។ ពួកយើង ទូលព្រះបង្គំជាអាណាប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះអង្គ សូមទូលស្នើព្រះអង្គ: ជីឝ៊ូឝ៊ឺអ៊ីឝ៊ឺ នៅសម័យក្រោយនេះ ដែលហ្ឆឹនឝូបានសរសេរក្នុង សានគ័រជី ថាមានដំបូន្មានល្អៗ និង វាយតំលៃថាវាមានភាពជោគជ័យ និង បរាជ័យខ្លះ។ វាមានប្រយោជន៍ដើម្បីលើកកំពស់ដល់វប្បធម៌របស់យើង។ ទោះបីយ៉ាងណារចនាបថសំណេរមិនអាចប្រៀបធៀបទៅនឹងស្នាដៃនៃ (ស៊ឺម៉ា) ស៊ាំងលូ សាររបស់វាពិតជាសាមញ្ញនិងច្បាស់លាស់ណាស់។ យើងខ្ញុំទូលព្រះបង្គំ រំពឹងថាវាអាចត្រូវបានប្រមូលចងក្រងនិងធ្វើវាសាជាថ្មីឡើងវិញ។" អធិរាជហួយបានរាជទាន និង ចេញរាជសារបញ្ជាឱ្យភស្តុការនៃហឿណាន (洛陽令) និង ចៅហ្វាយស្រុកឡួយ៉ាង (洛陽令) ឱ្យបញ្ជូនពួកអ្នកនិពន្ធទៅកាន់ផ្ទះរបស់លោកហ្ឆឹន ហើយចំលង សានគ័រជី ឡើងវិញ។ (梁州大中正、尚書郎范頵等上表曰：「昔漢武帝詔曰：'司馬相如病甚，可遣悉取其書。」使者得其遺書，言封禪事，天子異焉。臣等案：故治書侍御史陳壽作《三國志》，辭多勸誡，明乎得失，有益風化，雖文豔不若相如，而質直過之，願垂採錄。」於是詔下河南尹、洛陽令，就家寫其書。) Jin Shu vol. 82.

ក្នុងសតវត្សទីប្រាំ អធិរាជវ៉ឹននៃរាជវង្សលៀវសុងបានយល់ថា សានគ័រជី របស់ហ្ឆឹនឝូមានលក្ខណៈខ្លីពេក និង មានន័យមិនគ្រប់គ្រាន់ ដូច្នេះទ្រង់បានតែងតាំងផីស៊ុងជឺឱ្យធ្វើអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមក្នុង សានគ័រជី។ លោកផីបានបញ្ចប់បង្ហើយកិច្ចការរបស់លោកនៅឆ្នាំ ៤២៩។ លោកបានបញ្ចូលខ្លឹមសារថ្មីៗ ដែលលោកបានប្រមែប្រមូលតាមរយៈការស្រាវជ្រាវឡើងវិញ និងបានបន្ថែមវិចារណកថាផ្ទាល់របស់លោកទៅក្នុងនោះ។ ចំណារពន្យល់របស់លោកផីបានបង្កើនប្រវែងនៃ សានគ័រជី ស្ទើរតែជិតពីរដងនៃច្បាប់ដើម។
ឆឹនឝូវ: ស្នាដៃផ្សេងៗ

ស្នាដៃផ្សេងៗ
តាមរយៈ ជិនឝ៊ូ ហ្ឆឹនឝូបានប្រមូលនិងចងក្រងសំណេររបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងកំឡុងពេលចាប់ផ្ដើមការងារដំបូងនៅក្នុងរាជវង្សជិន។ អត្ថបទដែលចងក្រងហើយគេហៅថា ឝ៊ូឞ៊ាំងហ្ជូកឺហ្លាំងជី (蜀相諸葛亮集 សមូហកម្មនៃអគ្គមហាសេនាបតីឝ៊ូហ្ជូកឺហ្លាំង)។(撰《蜀相諸葛亮集》，奏之。) Jin Shu vol. 82. ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី បានវែកញែកបន្តថា ហ្ចាងហ៊័របានទូលសុំរាជទានពីព្រះម្ចាស់អធិរាជអ៊ូឱ្យរាជអនុញ្ញាតឱ្យហ្ឆឹនឝូបន្ថែមបន្ថយអត្ថបទច្បាប់ដើម។ នៅក្នុងពេលនោះ ហ្ឆឹនឝូបានប្រមែប្រមូលព័ត៌មានបន្ថែមអំពីស្នាដៃរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងនានា និង លោកបានសរសេរអត្ថបទនេះសាជាថ្មីវិញ ដែលបានកើនចំនួន ២៤ ខ្សែ ហ្ជូកឺហ្លាំងគូឝ៊ឺ (諸葛亮故事 រឿងរ៉ាវរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំង)។(華又表令次定《諸葛亮故事》，集為二十四篇。時壽良亦集，故頗不同。復入為著作。) Huayang Guozhi vol. 11.

ចាប់តាំងពីចុងសម័យជានអ៊ូ (គ.ស ២៥-៥៦) ក្នុងរាជវង្សហានខាងកើត កវីនិពន្ធដូចជា ហ្ចឹងព័រអ៊ី (鄭伯邑), ហ្ចោយែនស្ឈិង (趙彥信), ហ្ឆឹនឝឹនព័រ (陳申伯), ជូហ្យែនលីង (祝元靈) និង វ៉ងហ្វឹនពាំវ (王文表) បានចងក្រងរួមគ្នា ប៉ាឝ៊ូស្ឈីជៀវហ្ឈ័ន (巴蜀耆舊傳 ជីវប្រវត្តិនៃអ្នកល្បីមកពីប៉ាឝ៊ូ)។ ហ្ឆឹនឝូយល់ថា ប៉ាឝ៊ូស្ឈីជៀវហ្ឈ័ន មានន័យមិនគ្រប់គ្រាន់ងាយយល់ ដូច្នេះលោកក៏ពង្រីកសេចក្ដីវាឱ្យឡើងទៅដល់ ១០ ខ្សែ អ៊ីពូស្ឈីជៀវហ្ឈ័ន (益部耆舊傳 ជីវប្រវត្តិអ្នកល្បីមកពីខេត្តអ៊ី)។ The book was called Yidu Qijiu Zhuan (益都耆舊傳; Biographies of Famous People from Yi Province's Capital) in the Jin Shu.(壽又撰《古國志》五十篇、《益都耆舊傳》十篇，余文章傳於世。) Jin Shu vol. 82. ស្នាដៃរបស់លោកត្រូវបានថ្វាយដោយវ៉ឹនលី (文立) ទៅកាន់អធិរាជអ៊ូ ដែលបានកោតស្ញប់ស្ញែងលើស្នាដៃនោះ។ (益部自建武後，蜀郡鄭伯邑、太尉趙彥信，及漢中陳申伯、祝元靈，廣漢王文表，皆以博學洽聞，作《巴蜀耆舊傳》。壽以為不足經遠，乃並巴漢撰為《益部耆舊傳》十篇。散騎常侍文立表呈其《傳》，武帝善之。) Huayang Guozhi vol. 11.

សំណេរដទៃទៀតដោយហ្ឆឹនឝូរួមមាន: គូគ័រជី (古國志; តំរានគរបុរាណ) ៥០ ខ្សែ, ដែលទទួលបានការកោតសរសើរយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ចំពោះ (... 又著《古國志》五十篇；品藻典雅。) Huayang Guozhi vol. 11. គ័នស៊ឺហ្លន (官司論 បរមាធិប្បាយពីការិយាធិបតេយ្យ) ៧ ខ្សែ ដែលបានប្រើជាឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដើម្បីពិភាក្សាកំណែទំរង់ ឝ៊ឺអ៊ី (釋諱 ការពន្យល់ពីបំរាមនានា), គ័ងគ័រហ្លន (廣國論)។(上《官司論》七篇，依據典故，議所因革。又上《釋諱》、《廣國論》。) Huayang Guozhi vol. 11.
ឆឹនឝូវ: គ្រួសារ និង ញាតិសន្តាន

គ្រួសារ និង ញាតិសន្តាន
ហ្ឆឹនភ្វូ (陳符) ដែលឈ្មោះគួរសមរបស់លោកគឺ ហ្ឆាងស្ឈិញ (長信) គឺជាកូនប្រុសនៃបងប្រុសរបស់ហ្ឆឹនឝូ។ លោកក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារទេពកោសល្យខាងអក្សរសាស្ត្រ និង លោកបានស្នងតំណែងបន្តពីពូរបស់លោកជា "ជំនួយការសុភាពបុរសនៃបទនិពន្ធ"។ លោកក៏បំរើការជាចៅហ្វាយស្រុក (令) នៃអាណាស្រុកឝាងហ្លៀនស្ឈាន (上廉縣)។(兄子符，字長信，亦有文才，繼壽著作佐郎，上廉令。) Huayang Guozhi vol. 11.

ប្អូនប្រុសរបស់ហ្ឆឹនភ្វូ ហ្ឆឹនលី (陳蒞) ដែលឈ្មោះគួរសមរបស់លោកគឺ "ឝ៊ូទូ" (叔度) បានបំរើការជាខ្ញុំរាជការ (別駕) នៅខេត្តលាំង និងក្រោយមកបំរើការក្រោមការដឹកនាំរបស់ ស៊ឺម៉ាហ្យ៉ូវ ព្រះអង្គម្ចាស់ស្ឈី (齊王) និងជា មេទ័ពសេះលឿន (驃騎將軍)។ លោកក៏បានទទួលអនិច្ចកម្មនៅឡួយ៉ាងដែរ។(符弟蒞，字叔度，梁州別駕，驃騎將軍齊王辟掾，卒洛下。) Huayang Guozhi vol. 11.

ហ្ឆឹនលីមានសាច់ញាតិក្មេងម្នាក់ទៀត ហ្ឆឹនហ្ជី (陳階) ឈ្មោះគួរសមរបស់គេគឺ ហ្តាហ្ជឺ (達之)។ ហ្ឆឹនហ្ជីបានកាន់តំណែងជាបន្តបន្ទាប់: បញ្ជិកា (主簿) នៃចៅហ្វាយខេត្តនៃខេត្តហ្អ៊ី (益州), ប៉ោវជុងលិង (褒中令), នាយបញ្ជាការខាងលិច (西部都尉) នៃបញ្ជាការ្យហ្យ៉ុងហ្ឆាង (永昌郡), អ្នករដ្ឋបាល (太守) នៃហ្ជានហ្និង (建寧) និង បញ្ជាការ្យនានានៅស្ឈិងគូ (興古)។ ហ្ឆឹនហ្ជីក៏ល្បីល្បាញដោយសារតែទេពកោសល្យអក្សរសាស្ត្ររបស់លោកដែរ។(蒞從弟階，字達之，州主簿，察孝廉，褒中令，永昌西部都尉，建寧、興古太守。階辭章粲麗，馳名當世。) Huayang Guozhi vol. 11.

ហ្ឆឹនភ្វូ ហ្ឆឹនលី និង ហ្ឆឹនហ្ជី ម្នាក់ៗបានសរសេរស្នាដៃជាង ១០ ក្រៅពីសំណេរជាង ២០០ អត្ថបទដែលបានគេសន្មតថាជារបស់ហ្ឆឹនឝូ។(凡壽所述作二百餘篇，符、蒞、階各數十篇。二州先達及華夏文士多為作傳，大較如此。) Huayang Guozhi vol. 11.
ឆឹនឝូវ: និទានខ្លីៗ

និទានខ្លីៗ
ការបដិបត្តិកំឡុងពេលកាន់ទុក្ខ
ជិនឝ៊ូ បានវែកញែកថាហ្ឆឹនឝូបានធ្លាក់ខ្លួនឈឺកំឡុងពេលកាន់ទុក្ខបន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់ឪពុកលោក។ ភ្ញៀវមួយចំនួនដែលបានទៅសួរសុខទុក្ខនៅផ្ទះរបស់លោកបានបង្ហាញនូវការមិនពេញចិត្តនៅពេលពួកគេបានឃើញលោកកំពុងត្រូវបានអ្នកបំរើបញ្ចុកថ្នាំសង្កូវ ពីព្រោះលោកត្រូវបានគេរំពឹងថាជាអ្នកនាំមុខក្នុងសំណោកសង្រេងកំឡុងពេលនោះ។ អ្នកក្រុងដែលជាមិត្តជិតដិតនឹងលោកបានរិះគន់លោកពេលពួកគេបានលឺតៗគ្នាមកអំពីរឿងនេះ។(遭父喪，有疾，使婢丸藥，客往見之，鄉黨以為貶議。) Jin Shu vol. 82.

មិត្តភាព និង គូសត្រូវជាមួយលីស្ឈាំង
តាមរយៈ ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី ហ្ឆឹនឝូគឺជាមិត្តជិតស្និទរបស់លីស្ឈាំង (李驤) ដែលជាអ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដូចលោកដែរ។ លីស្ឈាំង ដែលមានឈ្មោះគួរសមថា "ឝ៊ូឡុង" (叔龍) មកពីបញ្ជាការ្យហ្ស៊ឺថុង (梓潼郡)។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារតែទេពកោសល្យរបស់លោក ហើយត្រូវបានគេយកអាសារឱ្យក្លាយជា ស្ឆៀវឆែយ (秀才) និងបំរើការជា "សុភាពបុរសក្នុងដំណាក់រាជលេខាធិការ" (尚書郎)។ លោកត្រូវបានគេចាត់តាំងឡើងវិញជាអ្នករដ្ឋបាល (太守) នៃបញ្ជាការ្យជានហ្ភ្រីង (建平郡) ប៉ុន្តែលោកបានបដិសេធការតែងតាំង និងយកលេសថា លោកឈឺព្រោះលោកចង់រស់នៅហ្ស៊ឺថុង។ ក្រោយមកទៀត លោកត្រូវបានគេតែងតាំងជាអ្នករដ្ឋបាលនៃបញ្ជាការ្យគ័ងហាន (廣漢郡)។ ចំណងមេត្រីរវាងហ្ឆឹនឝូ និងលីស្ឈាងបានរង្គោះរង្គើនៅពេលក្រោយមកទៀត និងពួកគេចាប់ផ្ដើមធ្វើការចោទប្រកាន់ទោសកំហុសគ្នាទៅវិញទៅមក។ អាកប្បកិរិយារបស់អ្នកទាំងពីរត្រូវបានមាក់ងាយដោយបណ្ដាអ្នកផង។(時梓潼李驤叔龍，亦雋逸器，知名當世。舉秀才，尚書郎。拜建平太守，以疾辭不就，意在州里。除廣漢太守。初與壽齊望，又相昵友。後與壽情好攜隙，還相誣攻。有識以是短之。) Huayang Guozhi vol. 11.

ដំបូន្មានរបស់ស្ឈាំវហ្ចូវចំពោះហ្ឆឹនឝូ
តាមរយៈ ជិនឝ៊ូ អ្នកទូន្មានប្រៀនប្រដៅរបស់ហ្ឆឹនឝូ ស្ឈាំវហ្ចូវ លោកតែងប្រាប់លោកហ្ឆឹនជារឿយៗថា "ឯងនឹងល្បីល្បាញដោយសារតែទេពកោសល្យរបស់ឯង។ យ៉ាងណាក៏ដោយ វាមិនអាចមានគ្រោះអាក្រក់ទេ បើទោះជាឯងបានវិលត្រឡប់ថយក្រោយត្រង់កន្លែងណាមួយនោះ។ ឯងគួរតែយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងចំពោះអ្វីដែលឯងធ្វើ។" ហ្ផ្វាងស្ឈែនលិងបានកត់សំគាល់ថាឆាកជីវិតរបស់ហ្ឆឹនឝូ ត្រូវបានគេទំលាក់បុណ្យសក្ដិ និង អព្ទយសពេលលោករស់នៅនគរឝ៊ូ ហើយក្រោយពេលដែលលោកបំរើការក្រោមរាជការជិន លោកក៏ទទួលបានដូចអ្វីដែលលោកស្ឈាំវហ្ចូវបាននិយាយប្រាប់លោកមែន។(初，譙周嘗謂壽曰：「卿必以才學成名，當被損折，亦非不幸也。宜深慎之。」壽至此，再致廢辱，皆如周言。) Jin Shu vol. 82.
ឆឹនឝូវ: ការបដិបត្តិកំឡុងពេលកាន់ទុក្ខ

ការបដិបត្តិកំឡុងពេលកាន់ទុក្ខ
ជិនឝ៊ូ បានវែកញែកថាហ្ឆឹនឝូបានធ្លាក់ខ្លួនឈឺកំឡុងពេលកាន់ទុក្ខបន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់ឪពុកលោក។ ភ្ញៀវមួយចំនួនដែលបានទៅសួរសុខទុក្ខនៅផ្ទះរបស់លោកបានបង្ហាញនូវការមិនពេញចិត្តនៅពេលពួកគេបានឃើញលោកកំពុងត្រូវបានអ្នកបំរើបញ្ចុកថ្នាំសង្កូវ ពីព្រោះលោកត្រូវបានគេរំពឹងថាជាអ្នកនាំមុខក្នុងសំណោកសង្រេងកំឡុងពេលនោះ។ អ្នកក្រុងដែលជាមិត្តជិតដិតនឹងលោកបានរិះគន់លោកពេលពួកគេបានលឺតៗគ្នាមកអំពីរឿងនេះ។(遭父喪，有疾，使婢丸藥，客往見之，鄉黨以為貶議。) Jin Shu vol. 82.