navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
រាយព្រះនាមព្រះរាជឱរស និងព្រះរាជធីតា នៃព្រះបាទសម្តេចព្រះស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចមចក្រពង្ស

ព្រះអង្គមានព្រះរាជឱរសចំនួន ១៣ ព្រះអង្គ និង ព្រះរាជធីតា ១៤ ព្រះអង្គ សរុប ២៧ ព្រះអង្គមានដូចជា៖
+ព្រះនាមព្រះមាតាប្រសូត្រសុគត១ ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ ពិនណូរ៉េតសម្តេចព្រះអគ្គមហេសី មហាក្សត្រីយ៍ នរោត្តម កាញ្ចនវិម៉ាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី១៨៩៥ ១៥ ឧសភា ១៩១៦២ សម្តេចព្រះរៀម ស៊ីសុវត្ថិ ថាវ៉េតរង្សីនារីវង្សសម្តេចព្រះអគ្គមហេសី មហាក្សត្រីយ៍ នរោត្តម កាញ្ចនវិម៉ាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី៣០ មីនា ១៨៩៩១៩៧៥ ៣ សម្តេចព្រះរាជធីតា ស៊ីសុវត្ថិ សារីលេតលក្ខណ៍សម្តេចព្រះអគ្គមហេសី មហាក្សត្រីយ៍ នរោត្តម កាញ្ចនវិម៉ាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី១៩០០ មុន ១៩២៩៤ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៏ ស៊ីសុវត្ថិ សុដារង្សីអ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ សុីសុវត្ថិ សុីសុដា១៣ វិចិ្ឆកា ១៩០២ ១៩៧៥៥ សម្តេច​ព្រះមហាក្សត្រីយានី ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស កុសុមៈនារីរ័ត្ន សិរី​វឌ្ឍនាសម្តេចព្រះអគ្គមហេសី មហាក្សត្រីយ៍ នរោត្តម កាញ្ចនវិម៉ាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី០៩ មេសា ១៩០៤ ២៨ មេសា ១៩៧៥៦ សម្តេចព្រះរាជធីតា ស៊ីសុវត្ថិ នារីរក្សសម្តេចព្រះអគ្គមហេសី មហាក្សត្រីយ៍ នរោត្តម កាញ្ចនវិម៉ាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី១៩០៥មុន ១៩២៩៧ សម្តេច​ក្រុម​ព្រះ រាជាមាតុលា វង្សាពិមុខ ជាបរមរាជនុសារក្ស ស៊ីសុវត្ថិ មុនីរ៉េត    សម្តេចព្រះអគ្គមហេសី មហាក្សត្រីយ៍ នរោត្តម កាញ្ចនវិម៉ាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី២៥ វិច្ឆិកា ១៩០៩ ១៩៧៥៨ សម្តេចក្រុមហ្លួង ស៊ីសុវត្ថិ មុនីពង្សសម្តេចព្រះអគ្គមហេសី មហាក្សត្រីយ៍ នរោត្តម កាញ្ចនវិម៉ាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី២៥ សីហា ១៩១២ ៣១ សីហា ១៩៥៦៩ ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីជាតិអ្នកម្នាង គឹម ហូ០៨ តុលា ១៩២២ ១៩៧៥១០ ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ  កុស្សរៈ ឃុនព្រះម្នាង សុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័ មាឃ២១ មីនា ១៩២៦១៩៧៥១១ ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សតារារ៉ាក់ឃុនព្រះម្នាង បុប្ផានរលក្ខ័បវរ សៅ ខន៣១ កក្កដា ១៩២៨១៩៧៥១២ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៏ ស៊ីសុវត្ថិ វង្សមុនីឃុនព្រះម្នាង អនង្គលក្ខិណា បាន យេ៉ន                                                                ២២​ កុម្ភៈ ១៩២៩១៩៧៥១៣ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៏ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសនឃុនព្រះម្នាង បុប្ផានរលក្ខ័ យិន តាត០៦ មេសា ១៩២៩១៧ កុម្ភៈ ១៩៤៦១៤ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៏ ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សសានមុនីឃុនព្រះម្នាង កេសរ មាលី ណាត២៦ មករា ១៩២៩០៥ ធ្នូ ១៩៧៤១៥ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៏ ស៊ីសុវត្ថិ  រិន្រ្ទមុនីឃុនព្រះម្នាង នារី កេសរ យឹង ត្រយ៉ង់០៨​ មករា ១៩៣០៣០ មីនា ១៩៨៤១៦ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៏ ស៊ីសុវត្ថិ  សាម៉ានរក្សអ្នកម្នាង បវរ មាលី ពាង០៩ មីនា ១៩៣០១៩៧៥១៧ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៏ ស៊ីសុវត្ថិ​ សាមានវរពង្សឃុនព្រះម្នាង បុប្ផានរលក្ខ័ យិន តាត១៣ មេសា ១៩៣១១៩៧៥១៨ សម្តេចក្រុមហ្លួង ស៊ីសុវត្ថិ មុនីលក្ខិណាឃុនព្រះម្នាង កេសរ មាលី ណាត១១ មិថុនា ១៩៣១០៥ វិចិ្ឆកា ១៩៧០១៩ សម្តេចក្រុមហ្លួង ស៊ីសុវត្ថិ រដ្ឋមុនីឃុនព្រះម្នាង នារិន្រ្ទ កេតសារី អុល០២ មករា ១៩៣១១៩៧៥២០ សម្តេចព្រះរាជធីតា ស៊ីសុវត្ថិ សុភាពនារីរក្សអ្នកម្នាង នារី បុប្ផា ភាព០៣ តុលា ១៩៣១២០១៤២១ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៏ ស៊ីសុវត្ថិ ភួងមុនីអ្នកម្នាង កានីន១៦ មេសា ១៩៣២១៩៧៥២២ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៏ ស៊ីសុវត្ថិ លម្អកេសរអ្នកម្នាង ឆវី កេសរ សាមូ០៣ តុលា ១៩៣២២០០៦២៣ ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីជីវ័ន្តឃុនព្រះម្នាង នារី កេសរ យឹង ត្រយ៉ង់២៩ តុលា ១៩៣២១៩៧៥២៤ ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ វង្សជីវន្ត័ឃុនព្រះម្នាង បុប្ផានរលក្ខ័ យិន តាត១៥ មិថុនា ១៩៣៣១៩៧០២៥ លោក ស៊ីសុវត្ថិ  ឌួងជីវិន ( លាចេញពីរាជវង្ស )ម៉ម ឌួងមុនីរក្ស អុស២១ មីនា ១៩៣៣១៧ មេសា ១៩៧៥២៦ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៏ ស៊ីសុវត្ថិ នារីបូង៉ាអ្នកម្នាង នារី សុីសាម៉ន១០ កញ្ញា ១៩៣៥បច្ចុប្បន្ន២៧ សម្តេច ស៊ីសុវត្ថិ ជីវន្ត័​មុនីរក្សឃុនព្រះម្នាង បុប្ផានរលក្ខ័ យិន តាត០១ កុម្ភៈ ១៩៣៦២៨ ធ្នូ ២០១៦
រាហុ

​​​ ព្រះ​រាហុ(ព្រះ​រាហូ)250pxសាសនា  ហិណ្ឌូសាសនាព្រហ្មញ្ញ សាសនាព្រះភរិយាព្រះនាងស៊ីមហ៊ី ( Simhi )យាន្តជំនិះ សិង្ហ(តោ)

​ព្រះរាហុ ឬ អាចហៅថា រាហូ  (សំស្ក្រឹត: राहु ,) គឺជា ទេវតាទេពទេពនព្វគ្រោះនៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា. ,ឈ្មោះ​របស់​អសុរម្នាក់ ដែលជាបុត្ររបស់​វេបចិត្តអសុរិន្ទ និង​នាង​សិង្ហិកា។., តាមប្រវត្តិរឿងរ៉ាវ​ក្នុង​ហិណ្ឌូសាសនា រឿងរាមាយណៈ បញ្ជាក់ថា រាហុនេះ មានខ្លួនដាច់​ពាក់កណ្តាល ដោយសារ​ត្រូវ​ចក្រ​របស់​ព្រះវិស្ណុ (ព្រះនារាយណ៍ ) ក្នុងកាលដែល រាហូនេះបាន​កាឡាខ្លួន​ជាទេវតា ចូលទៅ​លួច​ទឹក​អម្រឹត​ផឹក។ ខ្លួនពាក់កណ្តាលខាងលើមិនស្លាប់ ដោយសារ​ទឹកអម្រឹត​ចូលជ្រាប​បានពាក់កណ្តាលខ្លួននេះឯង។. , ក្នុងហោរាសាស្ត្រ រាហូ គឺជា​ទេវតាព្រះគ្រោះទី៨ ក្នុងពួកទេព្តានព្វគ្រោះ មានអម្ពរ និងពាហនៈសុទ្ធតែខ្មៅ។. , ខ្មែរយើង​ច្រើន​ហៅថា រាហុ៍ រាហូ ឬ រាហុអសុរិន្ទ។ សត្រូវរបស់រាហុគឺ ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និង​ព្រះវិស្ណុ.។
រាហុ: ព័ត៌មានលម្អិត

ព័ត៌មានលម្អិត  
 ព្រះទេពជាយា ៖ ព្រះនាងស៊ីមហ៊ី ( Simhi ) https://www.quora.com/Does-Rahu-have-his-own-wifehttps://templesinindiainfo.com/navagrahas-and-their-wives-names-elements-benefits-effects/
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖  ព្រះខ័ន ដំបង
 យាន្តជំនិះ ៖ ​គ្រុឌ ឬ សិង្ហ
រាហុ: រាហូចាប់ចន្ទ្រ

រាហូចាប់ចន្ទ្រ 
រាហូចាប់ចន្ទ គឺជារឿង​និទានមួយ ដែល​ចាស់បូរាណ​តែង​និយាយ ដោយយោងទៅតាម​ជំនឿ​ សាសនា​របស់ខ្លួន ដូចជា ​សាសនាព្រះពុទ្ធ សាសនាហិណ្ឌូ សាសនាអាំងកា ជាដើម។ គ្រប់ជាតិសាសន៍នីមួយៗ សុទ្ធតែ​មាន​ការ​បកស្រាយ​រឿង​រាហូចាប់ចន្ទ​នេះផ្សេងៗគ្នា និងបង្កើតជាផ្ទៃរឿងឡើង​ សម្រាប់ពន្យល់​ពីអ្វីដែល​ពួកគេមើលឃើញ។ ដោយយោងតាម​ការ​សិក្សាក្នុង​គម្ពីររបស់ខ្លួន ពួកអ្នកទាំងនោះ បានទាញភ្ជាប់ព្រឹត្តិការណ៍ចន្ទ្រគ្រាស ថាជារាហុចាប់ចន្ទ្រ។
រាហុ: ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា

ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា 
ដោយមានការច្រណែននឹង​ពន្លឺ​ព្រះចន្ទ្រ ព្រះអាទិត្យ រាហុអសុរិន្ទ ក៏ទៅចាប់ន្ទិមទេវបុត្រ ឬសូរិយទេវបុត្រ ដើម្បីលេប។
នៅក្នុងគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក សំយុត្តនិកាយ សគាថវគ្គ ក្នុងចន្ទិមសូត្រ មានសំដែងថា រាហុអសុរិន្ទ បានចាប់ចន្ទិមទេវបុត្ត។ លំដាប់នោះ ចន្ទិមទេវបុត្ត ក៏នមស្ការចំពោះព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ហើយសូមព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់ខ្លួន។ ព្រះមានព្រះភាគ ក៏បាន​ប្រារព្ធ​ចន្ទិមទេវបុត្ត ក៏ត្រាស់នឹង​រាហុអសុរិន្ទ ឲ្យលែង​ចន្ទិមទេវបុត្ត ដែលដល់​ហើយ​នូវ​ព្រះតថាគត ជាទីពឹង។ រាហុអសុរិន្ទ ក៏លែង​ចន្ទិមទេវបុត្ត ដោយសេចក្តីសង្វេគ ព្រឺរោមព្រឺស្បែក ភ័យខ្លាចថា បើខ្លួន​មិនលែងចន្ទិមទេវបុត្តទេ ក្បាលរបស់​ខ្លួន​នឹង​បែកជា​៧ភាគ។ 

គាថាដែលចន្ទិមទេវបុត្តពោលនេះ ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវិធីព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះសង្ឃស្វាធ្យាយនៅពេលចម្រើនព្រះបរិត្ត ដើម្បីបញ្ចៀសនូវ​ភយន្តរាយពីសត្រូវ។
 ចន្ទបរិត្តបាឋោ 
ឯវមេ្ម សុតំ។ ឯកំ​ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេ ន ចន្ទិមា ទេវបុត្តោ រាហុនា អសុរិន្ទេន គហិតោ ហោតិ។ អថខោ ចន្ទិមា ទេវបុត្តោ ភគវន្តំ អនុស្សរមានោ តាយំ វេលាយំ ឥមំ គាថំ អភាសិ។
នមោ តេ ពុទ្ធវីរត្ថុវិប្បមុត្តោសិ សព្វធិសម្ពាធប្បដិបន្នោស្មិតស្ស មេ សរណំ ភវាតិ។
អថខោ ភគវា ចន្ទិមំ ទេវបុត្តំ អារព្ភ រាហុំ អសុវិន្ទំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ
តថាគតំ អរហន្តំចន្ទិមា សរណំ គតោរាហុ ចន្ទំ បមុញ្ចស្សុពុទ្ធា លោកានុកម្បកាតិ។
អថខោ រាហុ អសុរិន្ទោ ចន្ទិមំ ទេវបុត្តំ មុញ្ចិត្វា តរមានរូបោ យេន វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា សំវិគ្គោ លោមហដ្ឋជាតោ ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ ឯកមន្តំ ឋិតំ ខោ រាហុំ អសុរិន្ទំ វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ គាថាយ អជ្ឈភាសិ
កិន្នុ សន្តរមានោ វរាហុ ចន្ទំ បមុញ្ចសិសំវិគ្គរូបោ អាគម្មកិន្នុ ភីតោ វ តិដ្ឋសីតិ។សត្តធា មេ ផលេ មុទ្ធាជីវន្តោ ន សុខំ លតេពុទ្ធគាថាភិគីតោម្ហិនោ ចេ មុញ្ចេយ្យ ចន្ទិមន្តិ។
[២៤៣] ព្រះមានព្រះភាគ​ទ្រង់គង់​ជិត​ក្រុង​សាវត្ថី... សម័យនោះឯង រាហុអសុរិន្ទ​ចាប់​​ចន្ទិម​ទេវបុត្ត ។ លំដាប់នោះ ចន្ទិមទេវបុត្ត រឭកដល់ព្រះមាន​ព្រះភាគ បានពោល​គាថានេះ ​ក្នុង​វេលា​នោះ​ថា ៖ "បពិត្រ​ព្រះពុទ្ធ​​អ្នក​មាន​ព្យាយាម កិរិយា​នមស្ការ​ថ្វាយ​បង្គំ (របស់ខ្ញុំ) ចូរ​មាន​ដល់​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​រួច​ស្រឡះ​​ចាក​ធម៌​ទាំង​ពួង​មាន​ខន្ធ និង​អាយតនៈ​ជា​ដើម ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​​ដល់នូវ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដ៏​ចង្អៀត​ហើយ សូម​ព្រះអង្គ​ជា​ទីពឹង​របស់ខ្ញុំ ។ 

[២៤៤] លំដាប់នោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ​ទ្រង់ប្រារព្ធ​ចន្ទិមទេវបុត្ត ក៏ត្រាស់​នឹង​រាហុអសុរិន្ទ ដោយគាថា ថា ៖ "ចន្ទិមទេវបុត្ត​ ដល់​នូវ​តថាគត​ជា​អរហន្ត ជា​ទីពឹង​ហើយ ម្នាល​រាហុ អ្នក​ចូរ​លែង​ចន្ទទេវបុត្ត​ចេញ ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​តែង​ទ្រង់​អនុគ្រោះ​សត្វលោក ។"  

[២៤៥] គ្រានោះឯង រាហុអសុរិន្ទ​​លែង​ចន្ទិម​ទេវបុត្ត​ហើយ ក៏ប្រញាប់​ប្រញាល់​ចូលទៅរក​វេបចិត្តិ​អសុរិន្ទ លុះចូល​ទៅដល់ ក៏មាន​សេចក្តី​សង្វេគ​ព្រឺរោម​ព្រឺស្បែក ឋិតនៅ​ក្នុងទី​សមគួរ ។ 

[២៤៦] វេបចិត្តិអសុរិន្ទ បានពោល​នឹង​រាហុអសុរិន្ទ ដែលឋិត​នៅក្នុងទី​សមគួរ​ដោយ​គាថា ថា ៖ "ម្នាល​រាហុ ហេតុ​ដូចម្តេច​បានជា​អ្នក​ប្រញាប់​លែង​ចន្ទទេវបុត្ត ហើយ​មាន​សភាព​ស្រពោន​ស្រពាប់ ហេតុដូច​ម្តេច​បាន​ជា​អ្នក​ភ័យ​ដល់ម្ល៉េះ ?"[២៤៧] រាហុអសុរិន្ទ​ បាន​ពោលគាថា​ ថា "ខ្ញុំជា​បុគ្គល​ត្រូវ​ចន្ទិមទេវបុត្ត​ពោលគាថា​ចំពោះ​ព្រះពុទ្ធ​ហើយ បើខ្ញុំ​មិនលែង​ចន្ទិមទេវបុត្ត​ទេ ក្បាលខ្ញុំ​មុខ​ជា​នឹង​បែក​ជា ​៧ ភាគ ទោះបី​ខ្ញុំរស់នៅ ក៏​មិនបាន​សេចក្តីសុខ ។" 

(យោង​សុត្តន្តបិដក សំយុត្តនិកាយ សគាថវគ្គលេខ ២៩  ចន្ទិមសូត្រ ទំព័រ​ទី ១៣១ សុរិយសូត្រ​ ទំព័រ​ទី ១៣៣)
រាហុ: ចន្ទបរិត្តបាឋោ

ចន្ទបរិត្តបាឋោ 
ឯវមេ្ម សុតំ។ ឯកំ​ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេ ន ចន្ទិមា ទេវបុត្តោ រាហុនា អសុរិន្ទេន គហិតោ ហោតិ។ អថខោ ចន្ទិមា ទេវបុត្តោ ភគវន្តំ អនុស្សរមានោ តាយំ វេលាយំ ឥមំ គាថំ អភាសិ។
នមោ តេ ពុទ្ធវីរត្ថុវិប្បមុត្តោសិ សព្វធិសម្ពាធប្បដិបន្នោស្មិតស្ស មេ សរណំ ភវាតិ។
អថខោ ភគវា ចន្ទិមំ ទេវបុត្តំ អារព្ភ រាហុំ អសុវិន្ទំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ
តថាគតំ អរហន្តំចន្ទិមា សរណំ គតោរាហុ ចន្ទំ បមុញ្ចស្សុពុទ្ធា លោកានុកម្បកាតិ។
អថខោ រាហុ អសុរិន្ទោ ចន្ទិមំ ទេវបុត្តំ មុញ្ចិត្វា តរមានរូបោ យេន វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា សំវិគ្គោ លោមហដ្ឋជាតោ ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ ឯកមន្តំ ឋិតំ ខោ រាហុំ អសុរិន្ទំ វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ គាថាយ អជ្ឈភាសិ
កិន្នុ សន្តរមានោ វរាហុ ចន្ទំ បមុញ្ចសិសំវិគ្គរូបោ អាគម្មកិន្នុ ភីតោ វ តិដ្ឋសីតិ។សត្តធា មេ ផលេ មុទ្ធាជីវន្តោ ន សុខំ លតេពុទ្ធគាថាភិគីតោម្ហិនោ ចេ មុញ្ចេយ្យ ចន្ទិមន្តិ។
[២៤៣] ព្រះមានព្រះភាគ​ទ្រង់គង់​ជិត​ក្រុង​សាវត្ថី... សម័យនោះឯង រាហុអសុរិន្ទ​ចាប់​​ចន្ទិម​ទេវបុត្ត ។ លំដាប់នោះ ចន្ទិមទេវបុត្ត រឭកដល់ព្រះមាន​ព្រះភាគ បានពោល​គាថានេះ ​ក្នុង​វេលា​នោះ​ថា ៖ "បពិត្រ​ព្រះពុទ្ធ​​អ្នក​មាន​ព្យាយាម កិរិយា​នមស្ការ​ថ្វាយ​បង្គំ (របស់ខ្ញុំ) ចូរ​មាន​ដល់​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​រួច​ស្រឡះ​​ចាក​ធម៌​ទាំង​ពួង​មាន​ខន្ធ និង​អាយតនៈ​ជា​ដើម ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​​ដល់នូវ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដ៏​ចង្អៀត​ហើយ សូម​ព្រះអង្គ​ជា​ទីពឹង​របស់ខ្ញុំ ។ 

[២៤៤] លំដាប់នោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ​ទ្រង់ប្រារព្ធ​ចន្ទិមទេវបុត្ត ក៏ត្រាស់​នឹង​រាហុអសុរិន្ទ ដោយគាថា ថា ៖ "ចន្ទិមទេវបុត្ត​ ដល់​នូវ​តថាគត​ជា​អរហន្ត ជា​ទីពឹង​ហើយ ម្នាល​រាហុ អ្នក​ចូរ​លែង​ចន្ទទេវបុត្ត​ចេញ ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​តែង​ទ្រង់​អនុគ្រោះ​សត្វលោក ។"  

[២៤៥] គ្រានោះឯង រាហុអសុរិន្ទ​​លែង​ចន្ទិម​ទេវបុត្ត​ហើយ ក៏ប្រញាប់​ប្រញាល់​ចូលទៅរក​វេបចិត្តិ​អសុរិន្ទ លុះចូល​ទៅដល់ ក៏មាន​សេចក្តី​សង្វេគ​ព្រឺរោម​ព្រឺស្បែក ឋិតនៅ​ក្នុងទី​សមគួរ ។ 

[២៤៦] វេបចិត្តិអសុរិន្ទ បានពោល​នឹង​រាហុអសុរិន្ទ ដែលឋិត​នៅក្នុងទី​សមគួរ​ដោយ​គាថា ថា ៖ "ម្នាល​រាហុ ហេតុ​ដូចម្តេច​បានជា​អ្នក​ប្រញាប់​លែង​ចន្ទទេវបុត្ត ហើយ​មាន​សភាព​ស្រពោន​ស្រពាប់ ហេតុដូច​ម្តេច​បាន​ជា​អ្នក​ភ័យ​ដល់ម្ល៉េះ ?"[២៤៧] រាហុអសុរិន្ទ​ បាន​ពោលគាថា​ ថា "ខ្ញុំជា​បុគ្គល​ត្រូវ​ចន្ទិមទេវបុត្ត​ពោលគាថា​ចំពោះ​ព្រះពុទ្ធ​ហើយ បើខ្ញុំ​មិនលែង​ចន្ទិមទេវបុត្ត​ទេ ក្បាលខ្ញុំ​មុខ​ជា​នឹង​បែក​ជា ​៧ ភាគ ទោះបី​ខ្ញុំរស់នៅ ក៏​មិនបាន​សេចក្តីសុខ ។" 

(យោង​សុត្តន្តបិដក សំយុត្តនិកាយ សគាថវគ្គលេខ ២៩  ចន្ទិមសូត្រ ទំព័រ​ទី ១៣១ សុរិយសូត្រ​ ទំព័រ​ទី ១៣៣)
រាហុ: ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ

ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ 
នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ក្នុងរឿងរាមាយណៈ រាហុ គឺជាអសុរ ធ្លាប់កាឡាខ្លួន​ជាទេវតា ចូល​ទៅ​លួច​ផឹកទឹកអម្រឹតរបស់ទេវតា។ ចន្ទិមទេវបុត្រ និងសុរិយទេវបុត្រ ក៏ទៅប្រាប់ដល់ព្រះវិស្ណុ ៗ ក៏​យក​ចក្រ​ទៅកាត់រាហុដាច់ខ្លួនពាក់កណ្តាល។ ខ្លួនពាក់កណ្តាលខាងលើ នៅដដែល ព្រោះ​បានផឹកទឹកអម្រឹត ខ្លួនពាក់កណ្តាលខាងក្រោម បានក្លាយជាពស់ ឈ្មោះកេតុ ព្រោះទឹកអម្រឹតនោះ មិនទាន់​ជ្រាប​សព្វ​សរពាង្គកាយ។ រាហុ មានគ្រឿងអម្ពរពណ៌ខ្មៅ មានរថទឹកដោយសេះ៨ សុទ្ធតែពណ៌ខ្មៅ ព្រោះ​ហេតុនោះ អ្នកថ្វាយ​គ្រឿងសក្ការ​បូជា​​ ដល់​ព្រះរាហូ ក៏ថ្វាយ​របស់ដែលមានពណ៌ខ្មៅ។ ពេល​ដែល​រាហុ លេបព្រះចន្ទ័ ឬព្រះអាទិត្យ រាហុត្រូវខ្ជាក់មកវិញ ព្រោះតែខ្លួនដាច់ពាក់កណ្តាល។
រាហុ: ក្នុងសាសនាអាំងកា

ក្នុងសាសនាអាំងកា 
នៅក្នុងអរិយធម៌អាំងកា ព្រះអាទិត្យគឺជាព្រះដ៏បំផុត តែក៏មាន​ព្រះដទៃៗជាច្រើនទៀតដែរ។ ពួកអាំងកា ធ្លាប់បានកសាងអារាម ឧទ្ទិស​ដល់ព្រះរបស់ពួកគេ ហើយក៏មានធម៌បទ ដើម្បី​សូត្រ​គោរពបូជាព្រះនោះដែរ។ ហេតុនេះ នៅពេលដែលមានចន្ទ្រគ្រាស ឬសូរ្យគ្រាសម្តងៗ ពួកគេ​ព្រួយ​បារម្ភជាខ្លាំង។ តាមជំនឿរបស់ពួកគេ ពេលដែលមានចន្ទគ្រាស គឺព្រះចន្ទ្រដេកលង់លក់យូរ​ពេក មមើរដើរខុសដំណើរផ្លូវ អាចវង្វេង ឬធ្លាក់ចុះមកក្រោម ឬអាច​យក្ខស្រេកឃ្លាន ចាប់យកទៅ​ស៊ី។ ដូច្នេះ ដើម្បីកុំឲ្យកើតគ្រោះអន្តរាយដល់ព្រះចន្ទ្រ ពួកអាំងកា ក៏វាយស្គរ វាយឆ្នាំង ស្រែកហ៊ោ​ខ្លាំង​ៗ ដើម្បីដាស់ព្រះចន្ទ្រ។
ពេលដែលមានសូរ្យគ្រាស គឺព្រះអាទិត្យត្រូវព្រះពូម៉ាលេប។ តាមជំនឿរបស់ពួកអាំងកា ខ្លាពូម៉ា ជាព្រះមួយ អាស្រ័យនៅតាមតំបន់ភ្នំ មានកម្លាំងធំមហិមា និងសេចក្តីអង់អាច។ ពួកអាំងកា ជឿ​ថា ព្យុះកើតឡើង ដោយសារការក្រោធរបស់ព្រះពូម៉ា ផ្គរលាន់កើតឡើង ដោយសារការគ្រហឹម​របស់​ព្រះពូម៉ា ហើយផ្លេកបន្ទោរកើតឡើង ដោយសារ​ពន្លឺចាំងចេញពីភ្នែករបស់ព្រះពូម៉ា។ ដើម្បីកុំ​ឲ្យ​ព្រះពូម៉ាលេបព្រះអាទិត្យ ពួកអាំងកា ក៏បញ្ចេញសំឡេងស្គរ សំឡេងឆ្នាំង និងស្រែក​ដើម្បី​បង្អើល​ព្រះពូម៉ា។
រាហុ: ជំនឿរបស់ខ្មែរបូរាណ

ជំនឿរបស់ខ្មែរបូរាណ 
កាលពីជំនាន់ដើម នៅពេលមានហេតុការណ៍ចន្ទ្រគ្រាស ឬសូរ្យគ្រាស ប្រជាជនខ្មែរ តែងវាយឆ្នាំង គោះចាន ជាដើម នេះប្រហែលជាមានឥទ្ធិពលពីសាសនាអាំងកា។
ជំនឿតៗគ្នាថា បើរាហុលេបព្រះចន្ទ្រ ហើយខ្ជាក់មកវិញ បានន័យថា ស្រុកប្រទេស បាន​សុខ​ចម្រើន តែបើលេបទៅហើយ ធ្លាយតាមពោះ ស្រុកប្រទេស នឹងជួបតែទុក្ខវេទនា។
អ្នកខ្លះទៀតនិយាយថា រាហុ ព្រះចន្ទ្រ និងព្រះអាទិត្យ ជាបងប្អូននឹងគ្នា។ ដោយមាន​ការ​នឹក​រលឹក ស្រឡាញ់ ប្អូនៗខ្លាំងពេក ពេលបានជួបព្រះចន្ទ្រ ឬព្រះអាទិត្យ រាហុ ក៏លេបអ្នកទាំងពីរនោះ។
រាហុ: និមិត្តរូបសម្រាប់ខ្មែរកម្ពុជាក្រោម

និមិត្តរូបសម្រាប់ខ្មែរកម្ពុជាក្រោម 
នៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមបានយករូបរាហូ ដែលមាន​ដៃទាំងពីរ​ចាប់​ព្រះចន្ទ្រ​ដាក់ចូលទៅ​ក្នុងមាត់ ជានិមិត្តរូប​តំណាងខ្មែរ​កម្ពុជាក្រោម ។ អង្គការសមាគម​ខ្មែរក្រោម​មួយចំនួន នៅក្នុងទឹកដី​កម្ពុជាក្រោម ក៏ដូចជា​នៅ​ប្រទេស​ដទៃ បានយក​រូបសញ្ញា​រាហុចាប់​ចន្ទ្រនេះ ធ្វើ​ជា​រូបសញ្ញារបស់សមាគមពួកគេ ។

សញ្ញា “រាហ៊ូចាប់ច័ន្ទ” របស់ខ្មែរក្រោមមានអត្ថន័យ តំណាងសាមគ្គីភាពដែលកើតចេញ ពីសេចក្ដីស្រឡាញ់រាប់អានគ្នាដូចជាបងប្អូនបង្កើត របស់ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោម នៅជុំវិញពិភព លោក ។ ព្រោះថា រាហ៊ូ តំណាងខ្មែរក្រោមនៅក្រៅស្រុក និង ច័ន្ទ តំណាងខ្មែរក្រោម នៅ ក្នុងស្រុក ដែលព្រាត់ពីគ្នា ហើយយូរៗបានជួបគ្នាម្ដង ក៏ចាប់គ្នាឱបគ្នា ស្រឡាញ់គ្នារហូត ដល់ចង់លេបទុក ជាដើម ។ អត្ថន័យនេះ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ មហាសន្និបាតសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមនៅអាមេរិក កាលពី ថ្ងៃទី ១១ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៨៤ ហើយបានចុះផ្សាយនៅលើ ព្រឹត្តិបត្រ កម្ពុជាក្រោម លេខ ១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៨៤  ។

"រូបសញ្ញានេះ យកតាមខ្លោងទ្វារចូលទៅកាន់ទីស្នាក់ការ មិត្តសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោម    ប្រចាំខេត្តឃ្លាំង ។

រឿងព្រេងខ្មែរដំណាលថា រាហ៊ូនិងច័ន្ទ ជាបងប្អូនបង្កើត  តែត្រូវរស់នៅឆ្ងាយពីគ្នា ។ តាម ការព្រាងទុក រាហ៊ូនិងច័ន្ទ ត្រូវវិលជួបគ្នាក្នុងមួយឆ្នាំម្ដង ។ ពេលជួបគ្នាម្ដងៗ រាហ៊ូតែងតែ ចាប់ច័ន្ទមកញាំញីឱបរឹត ដើម្បីឲ្យស្បើយនូវការអាឡោះអាល័យ ហើយពេលខ្លួះរហូតដល់ ចង់ចាប់ច័ន្ទមកលេបទុកទៀតផង ដោយហេតុមិនចង់ឲ្យបែកគ្នាតទៅទៀត ។

អធិប្បាយ៖

ច័ន្ទ៖ ជានិមិត្តរូបនៃខ្មែរកម្ពុជាក្រោមទាំងមូលដែលមានរូបសម្ផស្សឆោមល្អភ្លឺត្រចះត្រចង់ ខ្ពស់ត្រដែត ធ្វើឲ្យជាតិសាសន៍ដទៃគោរពរាប់អាន ។

រាហ៊ូ៖ ជានិមិត្តរូបនៃខ្មែរកម្ពុជាក្រោម ដែលកំពុងរស់នៅបរទេសទាំងអស់ ហើយក៏ជា       និមិត្តរូប នៃកម្លាំងសាមគ្គីមួយយ៉ាងមាំរបស់ខ្មែរកម្ពុជាក្រោមទូទៅ  ហើយកំពុងចាប់ច័ន្ទ យកមកឱបថ្នាក់ថ្នមរក្សា តរៀងទៅ ។

រាហ៊ូចាប់ចន្ទ៖ គឺជានិមិត្តរូបនៃការស្រឡាញ់រាប់អានគ្នា ជិតស្និទនឹងគ្នា ស្គាល់ធុរៈគ្នា លើកស្ទួយគ្នាគ្រប់កាលៈទេសៈ ជាពិសេសក្នុងគ្រាមានអាសន្ន ហាក់បីដូចជាបងប្អូន បង្កើត ។"សមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមនៅសហរដ្ឋអាមេរិក, (១៩៨៤), ព្រឹត្តិប័ត្រ កម្ពុជាក្រោម, លេខ ១, ទំព័រ ៨ ។
រាំក្បាច់

រាំក្បាច់ គឺប្រភេទ របាំខ្មែរ ដែលមានការនិយម ជាទូទៅនៅក្នុង ទូទាំងព្រះរាជាចក្រកម្ពុជា ទោះនៅទីក្រុងក៏ដូចជានៅជនបទ នៅតំបន់ភ្នំក៏ដូចជានៅវាលទំនាប ឬក៏តំបន់មាត់ សមុទ្រ គឺទទួលការពេញនិយមទាំងអស់។ របាំប្រជាប្រិយខ្មែរនេះ ជាប្រភេទរបាំដែលងាយចាំ ងាយចេះ ហើយ ងាយក្នុងការរៀបចំសម្ដែងទៀតផង។ អាស្រ័យហេតុនេះហើយ ទើបគេសង្កេតឃើញជនជាតិខ្មែរ តាំងពីព្រះរាជា នាហ្មឺនសព្វមុខមន្ត្រីរហូតដល់ប្រជារាស្ត្រ ទាំងក្មេងទាំងចាស់ ប្រុសស្រីចេះរាំរបាំនេះស្ទើរតែគ្រប់ៗគ្នា។ 

រាំក្បាច់វាប្រហាក់ប្រហែលនឹង រាំវង់ ប៉ុន្តែរាំវង់មានចង្វាក់លឿនជាង។
រាំក្បាច់: ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃរបាំរាំក្បាច់

ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃរបាំរាំក្បាច់ 
បើតាមឯកសារខ្លះៗដែលនៅសល់ និងតាមព័ត៌មាន ដែលយើងទទួលបានពីចាស់ទុំជាច្រើន បញ្ជាក់ថា នៅ ប្រទេសកម្ពុជា រាំក្បាច់បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងសតវត្សទី២០ និង២១នេះ ពិសេស គឺតាំងពីពេលដែលចលនាខ្មែរឥស្សរៈកើតមាននៅគ្រប់តំបន់ក្នុងប្រទេស និងកងជីវពលនារីក្លាហាន ដែលបាន ក្រោកឡើងបណ្ដេញអាណានិគមនិយមបារាំង ដើម្បីទាមទារឯករាជ្យជូនជាតិមាតុភូមិរបស់ខ្លួនមក ហើយដែលគេ អាចឃើញមានសល់នូវបទចម្រៀងរាំវង់មួយចំនួនដែលអាចជាតឹកតាង ឬជាអនុស្សាវរីយ៍នៃសម័យកាលនោះផង។ ហើយក៏ប្រហែលនៅក្នុងពេលនោះដែរ ដែលឥទ្ធិពលនៃពាក្យបរទេស ដូចជាពាក្យថា រាំ «ឡាំថូន”» ឬ ឡក «ឡាំថូន» (ថូន=ស្គរ) ត្រូវខ្មែរយកមកប្រើ ព្រោះពេលនោះកងទ័ពខ្មែរឥស្សរៈ ដែលបោះទីតាំងក្នុងព្រៃជ្រៅៗ តំបន់ ភ្នំដងរែក តំបន់ឱរ៉ាល់ ភ្នំក្រវាញ តំបន់ភាគឦសាននៃប្រទេស (អាចចងសម្ព័ន្ធជាមួយ ឥស្សរៈលាវ) ឬតំបន់សមុទ្រ ក្ដីច្រើននាំគ្នាលេងរាំវង់ដោយ ប្រើតែស្គរដៃមួយប៉ុណ្ណោះ និងចម្រៀងដែលមានលក្ខណៈងាយស្រួល ក្នុងការកម្សាន្ត ទៅតាមកាលៈទេសៈនៃការតស៊ូ និងការរស់នៅដោយយកព្រៃជ្រៅជាមូលដ្ឋានបង្អែក។

តាំងពីពេលស្រុកខ្មែរបានឯករាជ្យមក នៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ក្រោមព្រះរាជកិច្ច ដឹកនាំនៃ ព្រះករុណាព្រះបាទ នរោត្ដម សីហនុ ប្រទេសជាតិ និងប្រជារាស្ត្រខ្មែរ មានសិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់គ្រាន់ ធ្វើឲ្យ របាំប្រជាប្រិយ ដូច រាំក្បាច់នេះ រីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងក្លា ពោលគឺនៅកន្លែងខ្លះ គេរាំជាមួយស្គរដៃ ពេលខ្លះគេរាំ ជាមួយវង់ភ្លេងខ្មែរដែលមានឧបករណ៍ ស្គរ ទ្រ រនាត និងឧបករណ៍ជាច្រើនផ្សេងៗទៀត រហូតដល់ក្លាយជាវង់តន្ត្រី សម័យយ៉ាងទំនើប ដែលយើងឃើញសព្វថ្ងៃនេះស្រាប់។
រាំក្បាច់: របៀបសម្ដែងរបាំរាំក្បាច់

របៀបសម្ដែងរបាំរាំក្បាច់ 
របាំរាំក្បាច់វិញ ក៏មានលំនាំប្រហាក់ប្រហែលគ្នា គឺដៃត្រូវ «ជីប» ពីក្រោមហើយវាស លើកឡើងខ្ពស់រួច «លា» នៅខាងលើ ខាងឆ្វេងម្ដង ខាងស្ដាំម្ដងប្ដូរវេណគ្នា  ដោយលៃឲ្យបញ្រ្ចាសគ្នានឹងជើង និង ជើងដែលបោះខ្វែងគ្នាឈានទៅមុខនោះផង ពោលគឺ បើបោះជើងស្ដាំឈានទៅមុខខ្វែងជើងឆ្វេង ដែលទ្រទម្ងន់ ដងខ្លួន ដៃឆ្វេងដែល «ជីប» ពីក្រោមត្រូវវាសលើកខ្ពស់ឡើងលើ ត្រឹមចុងចិញ្ចើម ហើយ «លា» ទៅខាងឆ្វេងវិញ។ លុះដល់ឈានជើងឆ្វេងទៅមុខខ្វែងនឹងជើងស្ដាំ ដែលទ្រទម្ងន់ដងខ្លួនវិញនោះ ដៃស្ដាំដែល «ជីប» នៅខាងក្រោម ត្រូវលើកឡើងខ្ពស់រួច «លា» នៅខាងស្ដាំវិញម្ដង ធ្វើចលនានេះក្នុងដំណើររាំឈានទៅមុខជារង្វង់មូល ដូចរាំវង់ដែរ ខុសតែចង្វាក់នោះយឺតជាង គឺបើស្ដាប់ស្គរឃើញ «តាក់-តាក់ ទីង-ទីង (ៗ)» ឬ «ប៉ាក់ ប៉ាក់ ពើង ពើង (ៗ)» យ៉ាងនេះ ។ ឯការតុបតែងលំអទីសម្រាប់រាំវិញមានលក្ខណៈសាមញ្ញបំផុត គឺមានតែទីលានស្អាត និងតុដាក់ផ្កាមួយ ដែលគេ ចាត់ទុកជាចំណុចកណ្ដាលប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែសម័យថ្មីនេះ ឃើញគេមានតុបតែងលំអភ្លើង ឬអ្វីផ្សេងៗទៀត ទៅតាម ភាពសម្បូរបែបរបស់កន្លែងនីមួយៗផងដែរ។ សូមបញ្ជាក់ថា របាំរាំក្បាច់ ទោះបីចង្វាក់យឺតជាងរាំវង់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែ ចលនាទៅមុខ ជារង្វង់មូលមិនខុសពីរបាំរាំវង់ឡើយ។ សូមជម្រាបថា នៅក្នុងប្រភេទសិល្បៈរបាំប្រជាប្រិយ នៅប្រទេសកម្ពុជាក្រៅពីរាំវង់ និងរាំក្បាច់ ដែលជារបាំមូលដ្ឋាន របស់ជនជាតិខ្មែរនោះនៅមានរបាំ «ឡាំលាវ» និង «សារ៉ាវ៉ាន់» ថែមទៀត ដែលមានប្រជាប្រិយភាពធំធេង ហើយ មានការនិយមរាំជាមួយរាំវង់ និងរាំក្បាច់ជានិច្ចនោះផង។ ចំពោះរបាំឡាំលាវ ដែលមានចង្វាក់ញាប់រន្ថើន និងរបាំ សារ៉ាវ៉ាន់នេះ ជាឥទ្ធិពលរបស់ សិល្បៈលាវ ដែលបានហូរចូលមកប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឋានៈជាមិត្តភ័ក្តិ និងជាបងប្អូន និងជាអ្នកភូមិផងរបងជាមួយ ហើយត្រូវបានជនជាតិខ្មែរនិយមរាប់អានយ៉ាងក្រៃលែង។ ឯសារ៉ាវ៉ាន់វិញ គឺជាឈ្មោះ ខេត្តមួយរបស់ប្រទេសលាវជាប់គ្នានិងខេត្តអាត់តៈពើ ហើយស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន ពីខេត្តស្ទឹងត្រែងនៃប្រទេស កម្ពុជា។
រាំក្បាច់: កាលៈទេសៈនៃរាំក្បាច់

កាលៈទេសៈនៃរាំក្បាច់ 
ចំណែកខាងពេលវេលា ឬពិធីដែលរបាំប្រជាប្រិយសម្ដែងវិញ គឺមានលក្ខណៈទូលំទូលាយណាស់ ជាទូទៅគេច្រើន រាំក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរនៅទូទាំងប្រទេស ហើយមានកន្លែងខ្លះ ឬភូមិស្រុកខ្លះរាំលេងសប្បាយ រាប់ខែ មុនចូលឆ្នាំ និងរាំលេងរាប់ខែក្រោយពេលចូលឆ្នាំទៀតផង ដូចជានៅភូមិអន្លង់រមៀត ក្នុងខេត្តកណ្ដាល ស្ថិតនៅ មិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីរាជធានីភ្នំពេញនេះជាដើម។ ហើយគេរាំលេងកម្សាន្តក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ មង្គលការកូន ប្រុសស្រី ពិធីជប់លៀង ពិធីបុណ្យតាមគ្រួសារ ឬរាំកែកម្សាន្តពេលជួបជុំញាតិមិត្តជិតឆ្ងាយ ឬក៏រាំដើម្បីបំបាត់ ការនឿយហត់ ក្រោយពេលបំពេញពលកម្មនានាថែមទៀតផង។ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ គេសង្កេតឃើញរបាំ ប្រជាប្រិយ រាំវង់ រាក្បាច់ ឡាំលាវ សារ៉ាវ៉ាន់ ត្រូវបានគេនិយមរាំលេងនៅតាមរង្គសាលនានា លាយចម្រុះជាមួយ នឹងក្បាច់របាំបរទេសនានារៀងរាល់រាត្រីផងដែរ។
រាំក្បាច់: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 របាំបុរាណខ្មែរ
 របាំកម្ពុជា
 វប្បធម៌នៃប្រទេសកម្ពុជា
 តន្ត្រីកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វប្បធម៌ខ្មែរ
រាំភៃផាន់នី

សម្តេចព្រះនាងចៅរាំភៃផាន់នី ព្រះបរមរាជិនី (, រឺ ឈ្មោះចាស់ ម៉មថៅរាំភៃផាន់នី ស្វស្តិវ័ឌ្ឍន៍  ជាប្រពន្ធនិងអគ្គមហេសីព្រះមហាក្សត្រិយានីនៃស្ដេចប្រជាធិផុកសៀម។
រាំភៃផាន់នី: ជីវិតដំបូង

ជីវិតដំបូង 
thumb|150px|left|Young Rambai Barni
ម៉មថៅរាំភៃផាន់នី ស្វស្តិវ័ឌ្ឍន៍ បានកើតនៅថ្ងៃទី 20 ខែធ្នូឆ្នាំ 1904 គឺកូនស្រីរបស់ សម្តេចព្រះចៅបរមវង្សធើ ព្រះអង្គចៅស្វស្តិសោភណ ក្រុមព្រះស្វស្តីវដ្ឍនវិសិស្តិ៍ និង ព្រះចៅវរវង្សធើ ព្រះអង្គចៅឣាភាពណ្ណី. នាងត្រូវបានគេផ្តល់ឈ្មោះហៅក្រៅ "ឋានយិងនា" . នៅអាយុពីរឆ្នាំនាងបានចូលព្រះបរមរាជវាំងនឹងត្រូវបាន "ដែលបានផ្ដល់ឱ្យ" ដើម្បីមហាក្សត្រីសម្រាប់ការអប់រំមួយដែលជាទម្លាប់នោះទេ។ ក្នុងករណីព្រី រាំភៃផាន់នី របស់វាគឺជាព្រះមហាក្សត្រី សៅវភាផង់សីុ ជាប្រពន្ធរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ចុឡាលង្ករណ៍ (មីងរបស់នាង) ។ ចាប់ពីពេលនោះមកនាងបានរស់នៅក្នុង ព្រះរាជវាំងដុសិត ។

បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ព្រះបាទចុល្លាង្កក្នុងឆ្នាំ 1910 នាងត្រូវបានគេផ្លាស់ប្តូរទៅមហាវិមានដែលជាកន្លែងដែលគាត់បានសិក្សានៅសាលា រាជិនី (ឬសាលាព្រះមហាក្សត្រិយានី) បានបង្កើតឡើងដោយព្រះមហាក្សត្រី សោវាផា ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះនាងបានក្លាយជាការយ៉ាងជិតទៅបងប្អូនជីដូនមួយរបស់កូនប្រុសពៅមហាក្សត្រី សោវាផា របស់ព្រះអង្គម្ចាស់ប្រជាធិផុក សាកឌិរតជ ដែលជាម្ចាស់នៃសុខោទ័យរបស់នាង។ នៅក្នុងឆ្នាំ 1917 បន្ទាប់ពីបានបញ្ចប់ការសិក្សារបស់គាត់នៅក្រៅប្រទេសនិងរយៈពេលនៃការ monasticism ប្រពៃណីព្រះអង្គម្ចាស់ប្រជាធិផុកនិងម្ចាស់ក្សត្រី រាំភៃផាន់នី បានរៀបការនៅឯ Bang បាននៅក្នុងវិមានប៉ានិងប្រទានពរជ័យនៃបងប្រុសនៅក្នុងច្បាប់ថ្មីរបស់នាង សរម្កចវជិរាវុធ នេះ។ ប្តីប្រពន្ធនេះរស់នៅលំនៅដ្ឋានក្រុងបាងកករបស់សម្ដេចសុខោទ័យវិមាន។
រាំភៃផាន់នី: មហាក្សត្រី

មហាក្សត្រី 
នៅឆ្នាំ 1925 ស្ដេច វជិរាវុជ បានស្លាប់ដោយគ្មានបន្សល់បញ្ហាបុរសណាមួយ (កូនស្រីតែមួយគត់របស់គាត់, ព្រី Bejaratana Rajasuda បានកើតមួយថ្ងៃមុននិងច្បាប់ព្រះបរមរាជវាំងតម្រូវថាបល្ល័ង្កត្រូវតែហុចទៅឱ្យបុរសពេញបងប្អូនបង្កើតក្រោយនៃស្តេច) ។ បន្ទាប់មកមកុដនេះត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ប្អូនប្រុសនិងជាអ្នកស្នងប្រុសរបស់ខ្លួន។ ប្តីរបស់ម្ចាស់ក្សត្រី រាំភៃផាន់នី ជាស្ដេចឡើងសោយរាជ្យប្រជាធិផុក (ឬរាមាទី ៧) ការដែលនាងត្រូវបានគេដែលបានផ្ដល់ឱ្យជាចំណងជើងដែលសមស្របរបស់មហាក្សត្រី Consort នៃសៀមភ្លាម។ ប្រជាធិផុកអនុវត្តតាមការបោះបង់ចោលប្អូនរបស់គាត់និងការជំនួសឱ្យការប្រពន្ធឫប្តីមានព្រះមហាក្សត្រិយានីមួយ។ ទាំងពីរព្រះរាជានិងព្រះមហាក្សត្រិយានីបានទទួលការអប់រំក្នុងយុវវ័យសម័យទំនើបនៅតំបន់អឺរ៉ុបរបស់ខ្លួន។ ពេលដែលពួកគេទទួលរាជបល្ល័ង្កដែលពួកគេបានកំណត់អំពីការធ្វើឱ្យទំនើបនូវស្ថាប័ននៃរបបរាជានិយម, ចម្លងអឺរ៉ុបនិងគយសម្លៀកបំពាក់។

ព្រះមហាក្សត្រនិងមហាក្សត្រីចំណាយពេលភាគច្រើននៃពេលវេលារបស់ពួកគេនៅឆ្ងាយពី ទីក្រុងបាងកក preferring ជំនួសឱ្យការស្នាក់នៅទីក្រុងរមណីយដ្ឋានឆ្នេរនៃ ហួហ៊ីន នៅក្នុង ខេត្ត Prachuap Khiri Khan នៅឯវិមានបានហៅថា  Klai Kangwon មួយ  ( ថៃ: วังไกลกังวล) (ឬ "ឆ្ងាយពីការព្រួយបារម្ភ") ដែលពួកគេបានសាងសង់ឡើង។ វាគឺជាការនៅទីនេះក្នុងខែមិថុនាឆ្នាំ 1932 ថាជាប្តីប្រពន្ធរាជបាននិយាយពី  បដិវត្តន៍ញុះញង់ដោយអង្គការខាណា Ratsadon ដែលបានទាមទាររបស់ស្ដេចផ្ដាច់ការរដ្ឋធម្មនុញ្ញមួយសម្រាប់ប្រជាជនសៀម។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះនឹងក្លាយជាចំណុចរបត់មួយសម្រាប់ Rambai Barni និងស្វាមីរបស់នាង, ដែលជាច្បាប់ដាច់ខាតនៃ ផ្ទះនៃចក្រី ត្រូវបានជំនួសដោយរបបរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

ក្នុងឆ្នាំ 1933 ប្តីប្រពន្ធនេះបានចាកចេញពីប្រទេសសៀមដែលជាកន្លែងដែលសម្រាប់អឺរ៉ុបស្ដេចនេះដោយសារតែមានការប្រតិបត្ដិភ្នែកនៅក្នុង ប្រទេសអង់គ្លេស ។ បើទោះបីជាស្តេចមានចម្ងាយវែងបានបន្តប្រយុទ្ធប្រឆាំងជាមួយនឹងរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកត្រឡប់មកវិញនៅទីក្រុងបាងកកតាមរយៈអក្សរនិងទូរលេខ។ ការប្រយុទ្ធនេះបានចូលមកដល់ក្បាលនៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលបានបដិសេធមិនទទួលយកអំណាចពីបុរាណប្រជាធិផុកការលើកលែងទោសរបស់។ ស្ដេចបានគំរាមលើកដំបូង, ប៉ុន្តែនៅពេលដែលគាត់ត្រូវបានគេមិនអើពើ, សម្រេចចិត្តដើម្បីដាក់រាជ្យរបស់ខ្លួននៅលើទី 2 ខែមីនាឆ្នាំ 1935 លោកត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយក្មួយរបស់គាត់ ន្ទម៉ាហ៊ីឌុ ។ ប្តីប្រពន្ធនេះបានតាំងទីលំនៅនៅក្នុង Surrey ប្រទេសអង់គ្លេស លើកដំបូងនៅ Knowles ផ្ទះ, បន្ទាប់មកនៅកីឡាករ Glen Pammant ។
រាំភៃផាន់នី: ជីវិតនិងការនិរទេសខ្លួន

ជីវិតនិងការនិរទេសខ្លួន 
thumb|right|200px|The Queen and her husband, King Prajadhipok (Rama VII)
ប្តីប្រពន្ធនេះបានផ្លាស់ប្តូរជាថ្មីម្តងទៀតដើម្បី vane តុលាការ, ផ្ទះចាស់បំផុតនៅក្នុងភូមិ Biddenden ក្នុង លោក Kent ។ ពួកគេបាននាំអស់មួយជីវិតដោយសន្តិវិធីនៅទីនោះសួននៅពេលព្រឹកនិងស្តេចសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់លោកក្នុងពេលរសៀល។ នៅឆ្នាំ 1938 ប្តីប្រពន្ធរាជបានផ្លាស់ប្តូរជាថ្មីម្តងទៀតដើម្បី Compton ផ្ទះ, នៅក្នុងភូមិនៃ  WENTWORTH នៅក្នុង រដ្ឋ Virginia ទឹក Surrey នាទី។ ប្តីប្រពន្ធនេះមានកូនទេ, ប៉ុន្តែការអនុម័តទារកជាកូនរបស់បងប្រុសម្នាក់ដែលបានស្លាប់ប្រជាធិផុកនេះ។ (កូនចុងនេះព្រះអង្គម្ចាស់ Jirasakdi នៅពេលក្រោយនឹងបម្រើជាអ្នកបើកយន្តហោះចម្បាំង របស់ RAF ក្នុងអំឡុង សមរភូមិអង់គ្លេស ។ គាត់បានស្លាប់នៅលើភារកិច្ចនៅឆ្នាំ 1942)

ដោយសារតែការទម្លាក់គ្រាប់បែកសកម្មដោយអាល្លឺម៉ង់ Luftwaffe នៅឆ្នាំ 1940 ប្តីប្រពន្ធជាថ្មីម្តងទៀតបានផ្លាស់ប្តូរជាលើកដំបូងទៅផ្ទះតូចមួយនៅក្នុង Devon, ហើយបន្ទាប់មកទៅបឹងសណ្ឋាគារ Vyrnwy ក្នុង Powys ប្រទេស Wales , ដែលជាកន្លែងដែលអតីតព្រះមហាក្សត្របានរងការវាយប្រហារបេះដូង។ នៅទីបំផុតស្ដេចប្រជាធិផុកបានស្លាប់ដោយការបរាជ័យបេះដូងនៅលើ 30 ខែឧសភាឆ្នាំ 1941 ។
រាំភៃផាន់នី: មេដឹកនាំនៃភាពធន់

មេដឹកនាំនៃភាពធន់ 
thumb|left|King Rama VII and Queen Rambai Barni in Berlin.

បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ស្ដេចព្រះមហាក្សត្រិយានីនេះបានក្លាយជាបន្ថែមទៀតចូលរួមនៅក្នុងនយោបាយ។ នៅខែធ្នូឆ្នាំ 1941  ចក្រភពជប៉ុនបានឈ្លានពាននិងកាន់កាប់ប្រទេសថៃ ។ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានបង្ខំឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃប្រកាសសង្គ្រាមទាំងពីរនៅលើចក្រភពអង់គ្លេសនិងសហរដ្ឋអាមេរិក។ នេះ ចលនាដោយឥតគិតថ្លៃនៅប្រទេសថៃ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្នែកដោយជននិរទេសថៃដែលរស់នៅក្រៅប្រទេស។ ចលនានេះរួមបញ្ចូលទាំងអ្នកការទូតជាច្រើន, សិស្សនិស្សិតនិងសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សឡើយ។

មហាក្សត្រីនិងបងប្រុសរបស់នាងគឺព្រះអង្គម្ចាស់ Subhasvastiwongse Snith Svastivatana បានបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ [ចលនាថៃ [ដោយឥតគិតថ្លៃ |] ថៃឥតគិតថ្លៃ] របស់ពួកគេបានប្រើនិងការតភ្ជាប់ការអាណិតអាសូររបស់ខ្លួនដើម្បីជួយដល់សិស្សនិស្សិតដែលមានគំនិតដូចគ្នាក្នុងការរៀបចំចលនាការតស៊ូនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។ នាងគឺស្ថិតក្នុងចំណោមស្ត្រីបួននាក់ដែលបានស្ម័គ្រចិត្តសម្រាប់ភារកិច្ចដែលមិនមែនជាយោធាជាមួយដោយឥតគិតថ្លៃថៃ។ ទោះបីជាមិនមានសមាជិកផ្លូវការព្រះមហាក្សត្រិយានីជួយចលនាតាមរយៈការបង្កើនមូលនិធិនិងការបញ្ចុះបញ្ចូលរដ្ឋមន្រ្តីដែលមានឥទ្ធិពលនេះ។
រាំភៃផាន់នី: ត្រឡប់មកវិញនិងការស្លាប់

ត្រឡប់មកវិញនិងការស្លាប់ 
នៅឆ្នាំ 1949 ព្រះមហាក្សត្រិយានីត្រូវបានគេអញ្ជើញឱ្យវិលត្រឡប់ទៅប្រទេសថៃនាំយកជាមួយនាងផេះស្ដេច។ បន្ទាប់ពីការវិលត្រឡប់របស់នាងដែលនាងបានបន្តអនុវត្តកាតព្វកិច្ចជាផ្លូវការជាច្រើននៅលើក្នុងនាមនៃស្ដេចថ្មីនេះ Bhumibol Adulyadej ។ នាងបានចំណាយពេលនៅសល់នៃជីវិតរបស់នាងនៅសុខោទ័យវិមាន, ស្លាប់នៅឆ្នាំ 1984 នៅអាយុ 79 ឆ្នាំនាងត្រូវបានបូជានៅក្នុងពិធីបុណ្យសពរបស់ព្រះរាជាសម្ពោធក្រោមអធិបតីភាពក្មួយប្រុសរបស់នាងនៅ Sanam ស្ដេច Luang នៅខាងមុខ Grand Palace ។