navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''អំពី​ការងូតទឹក'''

អំពី​ការងូតទឹក 
ប្រ​ទេ​សនេះក្ដៅខ្លាំងណាស់ ​ក្នុង​​មួយ​ថ្ងៃៗ ​ប្រសិនបើ​មិនងូតទឹកច្រើនលើក​ទេ​ គឺច្បាស់ជាអត់ទ្រាំមិន​បាន​ឡើយ ទោះបីនៅពេល យប់​ក៏​ជៀសមិនរួចពីការងូតទឹកម្ដង ឬ ពីដងដែរ ។​ គេគ្មានបន្ទប់ទឹក គ្មានចានដែក គ្មានប៉ោត​ទេ​ ។​ ​ក្នុង​​ផ្ទះ​​មួយ​តោង​មាន​ ស្រះ​មួយ​ ​ប្រសិនបើ​ពុំនោះ​ទេ​ គេព្រួតគ្នា២ -៣​ផ្ទះ​ទៅងួតទឹកស្រះ​មួយ​ដោយលែងខ្លួនចោល ​ឥត​គិតពីរឿងខ្មាសគ្នា​ស្រី​ប្រុស​ទេ​  ។​ ប៉ុន្ដែ​ប្រសិនបើ​អូវពុកម្ដាយចាស់ គាត់ទៅដល់ស្រះ​មុន​ ក្មេង​ស្រី​ប្រុសមិនហ៊ានទៅជិត​ទេ​ ​ប្រសិនបើ​ក្មេងកំពុងតែងូតទឹកស្រះ នោះ​មុន​វិញ ​ក៏​ចាស់ទុំនោះ នាំគ្នាគេចចេញដែរ ។​ មនុស្ស​មាន​វ័យស្របាលគ្នា ​ឥត​គិតអៀនខ្មាសគ្នាឡើយ ។​ គេ​យក​តែ ដៃធ្វេងបិទបាំងកេរ្ដខ្មាសរបស់ខ្លួន ហើយ​ដើរ​ចុះ​ក្នុង​ទឹកទៅ ។​ ជួនកាល​ក្នុង​រយៈ ៣.៤ថ្ងៃ ឬ ៥-៦ថ្ងៃម្ដង ​ពួក​​ស្រី​ៗទីក្រុង​មួយ​ ក្រុម ​មាន​គ្នា ៣-៤ នាក់​ នាំគ្នាចេញទៅមុជទឹកទន្លេខាងក្រៅកំពែងក្រុង ។​ នៅពេល​ដែល​ទៅដល់ទន្លេនោះ គេដោះសំ ពត់ដេលវ័ណ្ឌខ្លួនចេញ ​ដើរ​ចុះទៅ​ក្នុង​ទឹក ហើយទៅជួបជុំគ្នានៅ​ក្នុង​ទន្លេនោះរាប់ពាន់ នាក់​ ។​ សូម្បីតែ​ពួក​​ស្រី​ៗ​ដែល​មា នក្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ​ក៏​ដូច្នេះដែរ ។​ គេ​ឥត​​មាន​ខ្មាសអ្វី​ទេ​ ចាប់តាំងពីក្បាលដល់ចុងជើង មើលគ្នាឃើញទាំងអស់ ។​

នៅមាត់ទន្លេក្រៅទីក្រុងនោះ រាស់ថ្ងៃតែងតែ​មាន​ជនជាតិ​ចិន​នៅទំនេរ ហើយលួចនាំគ្នាទៅចាំមើលលេងតាមគំនិតខិល ខូច ហើយ​ឮ​ថា គេឆ្លៀតពេលនៅ​ក្នុង​ទឹកនោះផង ។​ ទឹកនោះនៅក្ដៅអុនៗជានិច្ច លុះត្រាដល់ពេលយប់យាមបួន​ទើប​ ត្រជាក់ លុះដល់ព្រឹក ថ្ងៃរះឡើង​ក៏​ក្ដៅអុនៗឡើងវិញទៀត ។​
កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''ការចូលជ្រកនៅ (អន្ដោប្រវេសន៍)'''

ការចូលជ្រកនៅ (អន្ដោប្រវេសន៍) 
ពួក​ជនជាតិ​ចិន​ ​ដែល​ជា​អ្នក​ឈ្នួញ​ដើរ​សំពៅ កាល​មក​ដល់​ស្រុក​នេះ​ក៏​ពេញចិត្ដគេខ្លាំងណាស់ ព្រោះ​ស្រុក​នេះមិនបាច់ ប្រើសំលៀកបំពាក់ច្រើន ហើយអង្ករគេ​ក៏​ស្រួលរក ប្រពន្ធ​ក៏​ស្រួលរក​បាន​ ឯ​ផ្ទះ​សំបែង​ក៏​ងាយ​ធ្វើ​ គ្រឿងប្រើប្រាស់​ក៏​ងា យរក ការលក់ដូរ​ក៏​ធូរងាយ ម្លោះហើយ​បាន​ជា​មាន​​អ្នក​ចូលពី​ស្រុក​ក្រៅ ​មក​រស់នៅ​ស្រុក​នេះច្រើនណាស់ ។​
កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់: '''អំពី​កងទ័ព'''

អំពី​កងទ័ព 
កងទ័ព​ធ្វើ​ដំនើរដោយលែងខ្លួន​ឥត​អាវ ។​ ដៃស្ដាំគេកាន់លំពែង ដៃឆ្វេងកាន់ខែល គ្មានប្រើធ្នូ​និង​ព្រួញ​ទេ​ កាំភ្លើងធំ ឬ អាវ ក្រោះ​ក៏​គ្មានដែរ ។​ តាម​ឮ​គេថា កាលកើតចំបាំង នឹងជាតិសៀម គេនាំគ្នាកេណ្ឌ​អ្នក​​ស្រុក​ទៅវាយដោយ​កម្លាំង​តែម្ដង ពុំ ​មាន​ប្រើល្បិចកលអុបាយអ្វីឡើយ(១) ។​

១ = រឿងនេះ ​មក​ពីជីវតាក្វាន់ មិន​បាន​ឃើញ នឹងស៊ើបពត៌​មាន​​ទេ​ ព្រោះតាមឯកសារជាច្រើនណាស់ ថាខ្មែរចេះរៀបចំ ទ័ពត្រឹមត្រូវ ​មាន​សាស្ដ្រាវុធ ​និង​ក្បួនយុទ្ធសាស្រ្ដផង ។​
កំណប់តន្ត្រីដូនតា

កំណប់​តន្ត្រី​ដូនតា ជាលទ្ធផលដែលកើតចេញពីការរកឃើញឡើងវិញនូវស្នាដៃមួយដែល​បាន​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩២១ និង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​មួយចំនួន​។ កំណប់​តន្ត្រី​ដូនតា​គឺ​ជា​កម្រង​បទ​ចម្រៀង​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រគុំ​ ​និង​បក​ស្រាយ​ដោយ​អ្នក​ចម្រៀង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​។ គម្រោង​ផលិត​អាល់​ប៊ុម​ស៊ី​ឌី​នេះ​ស្ថិតនៅក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់ស្ថានទូត​សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងគោលបំណងស្វែងរក និង​ផ្ដល់​ជីវិត​ឡើង​វិញ​ដល់​កម្រង​បទ​ចម្រៀង​ និង​តន្ត្រី​ខែ្មរ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​បំភ្លេច​ចោល​ជា​យូរ​ណាស់​មក​ហើយ។ នៅ​លើ​គម្រប​អាល់​ប៊ុម​ស៊ី​ឌី​នេះ​មាន​ឈ្មោះ​ជា​ភាសាអង់គ្លេសថា "Cambodian Forgotten Songs" ។
ស៊ីឌី​នេះ​មាន​បទ​ចម្រៀង​ចំនួន​៨​បទ និង​មាន​កូន​សៀវភៅ ដែល​ដាក់បញ្ចូលទំនុកច្រៀងជាភាសាខ្មែរ និង​អង់គ្លេស ​រួម​ទាំង​រូបថត ដែលដែលត្រូវបានថតក្នុងអំឡុងពេលថតសំឡេង មជ្ឈមណ្ឌលបុ​ប្ផាណា - តន្ត្រី http://www.bophana.org/site/index.php?option=com_content&task=view&id=40&Itemid=97​។
កំណប់តន្ត្រីដូនតា: ប្រវត្តិ​ដើម

ប្រវត្តិ​ដើម 
នៅ​ឆ្នាំ​១៩២១​ សៀវភៅ​ចម្រៀង​ច្រៀង​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​ដោយ​សមាគម​សិក្សា​ឥណ្ឌូចិន ​ក្នុង​សៀវភៅ​នេះ ​លោក​ អាល់​ប៊ែរ ទ្រីកុង​ បាន​បង្ហាញ​បទ​ចម្រៀង​ខ្មែរ​ចំនួន​៥៤​បទ​ដែល​ប្រមូល​ពី​គ្រប់​ខេត្ត​ក្រុង​ទាំង​អស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា។ លោកមិនត្រឹមតែចងក្រងជាអត្ថបទទេ គឺ​មាន​ថែម​ទាំង​អក្សរ​ភ្លេង​ទៀត​ផង​។ ការងារ​របស់​លោក​គឺ​ជា​កាយ​វិការ​មួយ​ដើម្បី​ការពារ និង​ថែ​រក្សា​មរតក​តន្ត្រី​ខ្មែរ​។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩២១ ​លោកទ្រីកុងបានធ្វើការរក្សាទុកបេតិកភណ្ឌនេះតាម​រយៈ​ការ​បោះ​ពុម្ព​សៀវ​ភៅ។
កំណប់តន្ត្រីដូនតា: កំណប់​តន្ត្រី​ដូនតា ​វ៉ុល​ទី​១

កំណប់​តន្ត្រី​ដូនតា ​វ៉ុល​ទី​១ 
260px|thumb|
ក្រប​ស៊ីឌី កំណប់​តន្ត្រី​ដូនតា វ៉ុលទី១
១. កញ្ជា​វិល - Kancha Vil

២. ផុត​ចុង​ជ្រោយ - Phot Chong Chroi

៣. លលក​សលាវ​ - Lolok Sar Leo

៤. ពូ​ពែក - Po Pek

៥. សារ៉ោមេ- Sarome

៦. ស្រង៉ែ - Srange

៧. កំបែប​ - Kombep

៨. លលក​ស​ខ្មែរ - Lolok Sar Khmer

 អ្នក​ចូល​រួម​ផលិត 
រូបភាពតូច
ការប្រឹក្សាផ្ដល់យោបល់ ៖ 
 សាស្រ្តាចារ្យ ពេជ្រ ទុំក្រវិល 
 សាស្រ្តាចារ្យ  ហ៊ុន សារិន 
 បណ្ឌិត សំអាង សំ 
 បណ្ឌិត ហ៊ឹម សូភី
ក្រុមការងារ​​ស្រាវជ្រាវ ៖ 
 យន់ ខៀន 
 កែវ ណារុំ 
 វ៉ា បុប្ផារី
 សួន ប៊ុនរិទ្ធ
សម្រួល និង​និងដឹកនាំតន្ត្រី ៖ យន់ ខៀន (ធារ៉ា)
វង់ភ្លេងការបុរាណខ្មែរ ៖ 
 ឈន សំអាត (អ្នក​ចម្រៀង) 
 យន់ ខៀន (ទ្រខ្មែរខ្សែបី) 
 សាយ សារ៉េត (ទ្រអ៊ូ) 
 សក បូរ៉ា (ចាប៉ីដងវែង) 
 ព្រហ្ម កុសល (ខ្សែដៀវ) 
 សោម វណ្ណា (ប៉ីអ) 
 អ៊ុក សំអឿន (ស្គរដៃទី១) 
 អ៊ីង វណ្ណា (ស្គរដៃទី២) 
 វ៉ា បុប្ផារី (ឈិង)
ក្រុម​បច្ចេក​ទេស​ ៖
 ស៊ែរ​ម៉ាំង ព្រី​យួរ 
 ហ្ស៊ុយ​ល្យាង រ៉ូមី 
 ទូច សុភក្តី 
 សារិន វឌ្ឍនា (ថត​សំឡេង និង​កែស​ម្រួល​សំឡេង​)
 ណារិ​ន សាវ​បូរ៉ា, 
 សំ កក្កដា 
 យ៉ាន ប៊ូ​ល័រ​ហ្សូ (ការ​ថត​ចម្លង​បញ្ចូល​ស៊ី​ឌី)
អ្នកសម្របសម្រួល ៖ ជុំ ណយ និង ហ្ស៊ែរម៉ាំង ព្រី​យួរ

១. មន - Mon

២. សង្សារ​ - Songsar

៣. បារាំង​ស្រាវ​ពួរ - Barang Srao Pua

៤. ក្លង​ - Khlong

៥. ដំបង​ដែក - Dâmbang Dèk

៦. កំរ៉ែង - Komrèng

៧. ស្វាយ​មួយ​មែក​ - Svai Muy Mek

៨. កញ្ចាញ់ចេក - Konchanh Chèk

 អ្នក​ចូល​រួម​ផលិត 
''ការប្រឹក្សាផ្ដល់យោបល់ ៖
 សាស្រ្តាចារ្យ រដ្ឋា វុឌ្ឍី
 អនុសាស្រ្តាចារ្យ ហ៊ុន សារិន
 លោកប្រុសបណ្ឌិត រដ្ឋា ចាន់ថន
 អនុបណ្ឌិត ពន្លក រក្សស្មីពន្លឺ
 បណ្ឌិតរង កញ្ញារដ្ឋា មករ៉ា
ក្រុមការងារ​​ស្រាវជ្រាវ 
 យន់ ខៀន
 ជា សុភាព
 ឡាច រតនា 
 កិ វ៉ារី
សម្រួល និង​ដឹក​នាំ​តន្ត្រី​ ៖ យន់ ខៀន (ធារ៉ា)
វង់​ភ្លេង​ការ​បុរាណ​ខ្មែរ ៖
 ឈន សំអាត និង ថោង តារា (អ្នកចម្រៀង)
 យន់ ខៀន (ធារ៉ា) (ទ្រខ្មែរខ្សែបី និង​ ទ្រសោ)
 សាយ សារ៉េត (ទ្រអ៊ូ)
 ហួត ហួន (ប៉ីអ និង​ខ្លុយ) 
 ព្រហ្ម កុសល (ខ្សែដៀវ) 
 សោម វណ្ណា (ប៉ីអ) 
 អ៊ុក សំអឿន (ស្គរដៃទី១) 
 អ៊ីង វណ្ណា (ស្គរដៃទី២) 
 វ៉ា បុប្ផារី (ឈិង)
ក្រុម​បច្ចេក​ទេស​ ៖
 ស៊ែរ​ម៉ាំង ព្រីយួរ
 ហ្ស៊ុយ​ល្យាង  រ៉ូមី
 ទូច សុភក្តី
 សារិន វឌ្ឍនា (ថត​សំឡេង និង​កែស​ម្រួល​សំឡេង​)
 ណារិ​ន សាវបូរ៉ា
 សំ កក្កដា
 យ៉ាន ប៊ូ​ល័រ​ហ្សូ (ការ​ថត​ចម្លង​បញ្ចូល​ស៊ី​ឌី)
ការសម្របសម្រួលក្រុមការងារស្នេហា៍ជាតិ✓
កំណប់តន្ត្រីដូនតា: អ្នក​ចូល​រួម​ផលិត

អ្នក​ចូល​រួម​ផលិត 
រូបភាពតូច
ការប្រឹក្សាផ្ដល់យោបល់ ៖ 
 សាស្រ្តាចារ្យ ពេជ្រ ទុំក្រវិល 
 សាស្រ្តាចារ្យ  ហ៊ុន សារិន 
 បណ្ឌិត សំអាង សំ 
 បណ្ឌិត ហ៊ឹម សូភី
ក្រុមការងារ​​ស្រាវជ្រាវ ៖ 
 យន់ ខៀន 
 កែវ ណារុំ 
 វ៉ា បុប្ផារី
 សួន ប៊ុនរិទ្ធ
សម្រួល និង​និងដឹកនាំតន្ត្រី ៖ យន់ ខៀន (ធារ៉ា)
វង់ភ្លេងការបុរាណខ្មែរ ៖ 
 ឈន សំអាត (អ្នក​ចម្រៀង) 
 យន់ ខៀន (ទ្រខ្មែរខ្សែបី) 
 សាយ សារ៉េត (ទ្រអ៊ូ) 
 សក បូរ៉ា (ចាប៉ីដងវែង) 
 ព្រហ្ម កុសល (ខ្សែដៀវ) 
 សោម វណ្ណា (ប៉ីអ) 
 អ៊ុក សំអឿន (ស្គរដៃទី១) 
 អ៊ីង វណ្ណា (ស្គរដៃទី២) 
 វ៉ា បុប្ផារី (ឈិង)
ក្រុម​បច្ចេក​ទេស​ ៖
 ស៊ែរ​ម៉ាំង ព្រី​យួរ 
 ហ្ស៊ុយ​ល្យាង រ៉ូមី 
 ទូច សុភក្តី 
 សារិន វឌ្ឍនា (ថត​សំឡេង និង​កែស​ម្រួល​សំឡេង​)
 ណារិ​ន សាវ​បូរ៉ា, 
 សំ កក្កដា 
 យ៉ាន ប៊ូ​ល័រ​ហ្សូ (ការ​ថត​ចម្លង​បញ្ចូល​ស៊ី​ឌី)
អ្នកសម្របសម្រួល ៖ ជុំ ណយ និង ហ្ស៊ែរម៉ាំង ព្រី​យួរ

១. មន - Mon

២. សង្សារ​ - Songsar

៣. បារាំង​ស្រាវ​ពួរ - Barang Srao Pua

៤. ក្លង​ - Khlong

៥. ដំបង​ដែក - Dâmbang Dèk

៦. កំរ៉ែង - Komrèng

៧. ស្វាយ​មួយ​មែក​ - Svai Muy Mek

៨. កញ្ចាញ់ចេក - Konchanh Chèk
កំណប់តន្ត្រីដូនតា: អ្នក​ចូល​រួម​ផលិត

អ្នក​ចូល​រួម​ផលិត 
''ការប្រឹក្សាផ្ដល់យោបល់ ៖
 សាស្រ្តាចារ្យ រដ្ឋា វុឌ្ឍី
 អនុសាស្រ្តាចារ្យ ហ៊ុន សារិន
 លោកប្រុសបណ្ឌិត រដ្ឋា ចាន់ថន
 អនុបណ្ឌិត ពន្លក រក្សស្មីពន្លឺ
 បណ្ឌិតរង កញ្ញារដ្ឋា មករ៉ា
ក្រុមការងារ​​ស្រាវជ្រាវ 
 យន់ ខៀន
 ជា សុភាព
 ឡាច រតនា 
 កិ វ៉ារី
សម្រួល និង​ដឹក​នាំ​តន្ត្រី​ ៖ យន់ ខៀន (ធារ៉ា)
វង់​ភ្លេង​ការ​បុរាណ​ខ្មែរ ៖
 ឈន សំអាត និង ថោង តារា (អ្នកចម្រៀង)
 យន់ ខៀន (ធារ៉ា) (ទ្រខ្មែរខ្សែបី និង​ ទ្រសោ)
 សាយ សារ៉េត (ទ្រអ៊ូ)
 ហួត ហួន (ប៉ីអ និង​ខ្លុយ) 
 ព្រហ្ម កុសល (ខ្សែដៀវ) 
 សោម វណ្ណា (ប៉ីអ) 
 អ៊ុក សំអឿន (ស្គរដៃទី១) 
 អ៊ីង វណ្ណា (ស្គរដៃទី២) 
 វ៉ា បុប្ផារី (ឈិង)
ក្រុម​បច្ចេក​ទេស​ ៖
 ស៊ែរ​ម៉ាំង ព្រីយួរ
 ហ្ស៊ុយ​ល្យាង  រ៉ូមី
 ទូច សុភក្តី
 សារិន វឌ្ឍនា (ថត​សំឡេង និង​កែស​ម្រួល​សំឡេង​)
 ណារិ​ន សាវបូរ៉ា
 សំ កក្កដា
 យ៉ាន ប៊ូ​ល័រ​ហ្សូ (ការ​ថត​ចម្លង​បញ្ចូល​ស៊ី​ឌី)
ការសម្របសម្រួលក្រុមការងារស្នេហា៍ជាតិ✓
កំណភ្នំវ៉ារីស្កាន

thumb|300px|តំណាំងទីនៃខ្សែក្រវាត់ភ្នំអែរស៊ីន-អាល្លេហ្គេនីនៅកណ្ដាលសម័យកាបូនីផ្វេរ៉ូ។ ខ្សែឆ្នេរសព្វថ្ងៃបង្ហាញជាពណ៌ប្រផេះតាមសេចក្ដីយោង។Based on  and 
កំណភ្នំ វ៉ារីស្កាន រឺ អែរស៊ីន គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ភ្នំកកើតបែបភូគព្ភសាស្ត្រមួយបណ្ដាលមកពីបំណុកទ្វីបចុងស័កបុរាណសត្តរវាងអឺរ៉ាមេរិក (ឡូរុស្ស) និង គោណ្ឌវ័ន បង្កើតបានជាអធិទ្វីបប៉ង់សៀ។
កំណភ្នំវ៉ារីស្កាន: នាមវលី

នាមវលី
នាម វ៉ារីស្កាន ចេញពីនាមភាសាឡាតាំងសម័យកណ្ដាលដាក់ឱ្យស្រុក វ៉ារីស្យា ទីកំណើតនៃកុលសម្ព័ន្ធចឺម៉ានិក វ៉ារីស្គី អេដួដ ហ្ស៊ីស សាស្ត្រាចារ្យភូគព្ភវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យវីយែន បានបង្កើតបច្ចេកសព្ទនេះនៅឆ្នាំ១៨៨០។ (វ៉ារីស៊ីត រ៉ែខនិជបៃតងដ៏កំរដែលគេបានរកឃើញដំបូងនៅស្រុកផ្វខត្លន់ត៍នៃសាខ្សុននៅអាល្លឺម៉ង់ ដែលនៅក្នុងខ្សែក្រវាត់វ៉ារីស្កាន មាននិរុត្តិសាស្ត្រដូចគ្នា។) 

អែរស៊ីន ម្យ៉ាងទៀត យកតាមឈ្មោះព្រៃអែរស៊ីន។ ពាក្យទាំងពីរគឺជាបច្ចេកសព្ទពិពណ៌នានូវទិសដៅឆ្នូតដែលបានអង្កេតតាមដានដោយ ពួកភូគព្ភវិទូនៅក្នុងវាល វ៉ារីស្កាន ពីនិរតីទៅឦសាន អែរស៊ីន ពីពាយព្យទៅអាគ្នេយ៍។ ទិសដៅ វ៉ារីស្កាន បានឆ្លុះបញ្ចាំងនូវទិសដៅខ្សែក្រវាត់ពំនើងផ្នត់ពីបុរាណលេចចេញពាសពេញអាល្លឺម៉ង់ និង ប្រទេសកៀកៗគ្នា និងអត្ថន័យនេះបានប្ដូរពីទិសដៅទៅខ្សែក្រវាត់ពំនើងផ្នត់ភាគកណ្ដាលវិញ។

ម្នាក់នៅក្នុងចំណោមពួកអ្នកត្រួសត្រាយក្នុងការស្រាវជ្រាវលើខ្សែក្រវាត់ពំនើងផ្នត់វ៉ារីស្កានគឺភូគព្ភវិទូអាល្លឺម៉ង់ ផ្វ្រានហ្ស៍ កូសស្មាត បង្កើតឡើងកំណត់ចែកព្រំដែនត្រឹមត្រូវនឹងនរនៃវ៉ារីស្គីដអឺរ៉ុប ក្នុងឆ្នាំ១៩២៧។

ទិសដៅដទៃទៀត អែរស៊ីន សំរាប់ទិសដៅនៃជួរភ្នំអែរហ្ស៍នៅអាល្លឺម៉ង់ បានសឱ្យឃើញនូវបំរែបំរួលស្រដៀងគ្នាក្នុងអត្ថន័យ។ បច្ចុប្បន្ន អែរស៊ីន ត្រូវបានប្រើជាញឹកញយជាន័យដូចសំរាប់ វ៉ារីស្កាន ប៉ុន្តែជាពាក្យដែលគេប្រើតិចតួចជាងពេលមុនៗ។Google search on December 29, 2007: ca. 44.500 for Variscan orogeny, ca. 15.000 Hercynian orogeny. In German: 1.170 for "variszische Orogenese", 154 for "herzynische Orogenese". នៅសហរដ្ឋ វាប្រើសំរាប់តែកំណភ្នំអឺរ៉ុបប៉ុណ្ណោះ វគ្គភ្នំកកើតសហកាលនិងជាប់គ្នារដឹកនៅតាមជួរភ្នំអាប្ប៉ាឡាចេនមានឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា។Tectonics of the Devonian. Website of University of California Museum of Paleontology. Accessed on December 29, 2007."The Hercynian Orogeny". Historical Geology, University of North Texas.

បច្ចេកពាក្យតំបន់ វ៉ារីស្កាន បានទទួលនូវការប្រែប្រួលអត្ថន័យបន្ថែមទៀតចាប់តាំងពីទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០។ ពួកភូគព្ភវិទូបានចាប់ប្រើជាទូទៅដើម្បីបញ្ជាក់លក្ខណៈខ្សែក្រវាត់ពំនើងផ្នត់ចុងស័កបុរាណសត្ត និង វគ្គកំណភ្នំដែលមាននូវក្នុងយុគមួយប្រហែល ៣៨០ ដល់ ២៨០ ម៉ា។ 

ការបោះពុម្ពផ្សាយមួយចំនួនប្រើបច្ចេកសព្ទ វ៉ារីស្កាន សំរាប់ខ្សែក្រវាត់ពំនើងផ្នត់នៃយុគមានអាយុកាលកាន់តែតិច ងាកចេញពីអត្ថន័យដូចនឹងបច្ចេកសព្ទសំរាប់កំណភ្នំអាមេរិកខាងជើង និង អឺរ៉ុបដែលទាក់ទងទៅនឹងបំណុកគោណ្ឌវ័ន-ឡូរ៉ាស៊ី។
កំណភ្នំវ៉ារីស្កាន: របាយ

របាយ
300px|thumb|របាយកំណភ្នំដែលមានយុគស្រដៀងៗគ្នាត្រង់កំណភ្នំវ៉ារីស្កាន (បានដាក់ស្រមោល)

ខ្សែក្រវាត់វ៉ារីស្កានអាមេរិកខាងជើង និង អឺរ៉ុប រួមមានជួរភ្នំនៃព័រទុយហ្កាល់ និង អេស្ប៉ាញ (ហ្កាលីស និង ពីរ៉េណេ) អៀរភាគនិរតី (ឧ. ម៊្ហូមហេន) ខនវ៉ល ដេវ៉ុន ប៉េមប៊្រុកឝៀរ ទៀបកោះហ្កូវ៉ឺរ និងវ៉េលនៃក្លាម័រហ្គែន។ ឥទ្ធិពលរបស់វាបច្ចុប្បន្ននៅបារាំងចាប់ពីប្រេតាញ ខាងក្រោមអាងប៉ារីសទៅដល់ជួរភ្នំអារដេន ប្រជុំភ្នំកណ្ដាល ជួរភ្នំវ៉ហ្ស និង ករ្ស។ 

ខ្សែក្រវាត់វ៉ារីស្កានលេចឡើងវិញនៅសារឌីននៅអ៊ីតាលី និងនៅអាល្លឺម៉ង់ ដែលជាកន្លែងប្រជុំភ្នំរីន (ដងភ្នំអារដេន អាយផ្វល ហ៊ុនស៊្រីក តៅនុស និងតំបន់ផ្សេងៗទៀតនៅលើ ជ្រលងរីនកណ្ដាលទាំងសងខាង) ព្រៃខ្មៅ និង ជួរដងភ្នំអែរហ្ស៍ដែលបន្សល់នូវជាសក្ខីភាព។

នៅសាធារណរដ្ឋឆែក និង ប៉ូឡូញខាងកើត ប្រជុំភ្នំបូហេមគឺជាចុងខាងកើតនៃខ្សែក្រវាត់វ៉ារីស្កានមិនប្រែប្រួលនៃវិរូបកម្មសំបកផែនដីនៅអឺរ៉ុប។ ដំណុះវ៉ារីស្កានកាន់តែឆ្ងាយឆ្ពោះទៅភាគអាគ្នេយ៍ត្រូវបានលាក់បាត់ដោយអន្លើៗ និងផ្ដានលើដោយកំណភ្នំអ័ល្ប។

ក្នុងជួរភ្នំអ័ល្ប ស្នូលវ៉ារីស្កានគឺត្រូវកកើតដោយមែរសង់តួរ ប៉ែលវូខ្ស៍ បេល្លឌន ភ្នំប្លង្ស៍ និង ប្រជុំភ្នំអារ៉ឺ។ ច្រវាក់ភ្នំឌីណារ៉ា ក្រិក និង តួកគី គឺជាទីបញ្ចប់ភាគអាគ្នេយ៍នៃវ៉ារីស្កានកណ្ដាល។Tectonic Map of the western Tethysides . Institute of Geology and Paleontology of the University of Lausanne, Switzerland. Accessed on December 29, 2007.

វ៉ារីស្កានធ្លាប់មានសហកាលជាមួយកំណភ្នំអាកាដ និង អាល្លេហ្គេនីនៅសហរដ្ឋ និងកាណាដា ទទួលខុសត្រូវចំពោះការកើតឡើងជួរដងភ្នំវ៉ាឝ៊ីតា និង អាប្ប៉ាឡាចេន។ បរិវេណអាមេរិកខាងជើងជាមួយខ្សែក្រវាត់ពំនើងផ្នត់វ៉ារីស្កាន រួមមានអង់គ្លេសថ្មី ស្កុតថ្មី និង ដីថ្មី និង ឡាវ៉្រាឌ័រ។ 

មេសេតាម៉ារ៉ុក និង បដិ-អាត្លាសនៅអាភ្វ្រិកពាយព្យ បង្ហាញនូវទំនាក់ទំនងស្និទទៅនឹងជួរភ្នំអាប្ប៉ាឡាចេន និងធ្លាប់បង្កើតប៉ែកខាងកើតនៃកំណភ្នំអាប្ប៉ាឡាចេនមុនពេលបើកមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកក្នុងកាលសម័យយូរ៉ា។

ជួរភ្នំ 'វ៉ារីស្កាន' ក្នុងន័យកាលវិទ្យាទូលំទូលាយ រួមមានជួរភ្នំឧរ៉ាល់ ប៉ាមៀរ ភ្នំធៀន និង ខ្សែក្រវាត់ពំនើងផ្នត់អាស៊ីផ្សេងៗទៀត។Paleotethys. Paleogeographic reconstructions for the Devonian and Carboniferous . Tethyan Plate Tectonic Working Group of the University of Lausanne, Switzerland. Accessed on December 29, 2007.Paleogeographic configuration Lower Carboniferous. Paleomap Project by C.Scotese. Accessed on December 29, 2007.
កំណភ្នំវ៉ារីស្កាន: និម្មិតកម្ម

និម្មិតកម្ម

កំណភ្នំវ៉ារីស្កានពាក់ព័ន្ធប្រជុំវិសមានដ៏ស្មុគស្មាញនៃចុល្លរិក្តផ្សេងៗ និង បំណុកវិសកាល ដែលធ្វើឱ្យមានការកកើតឡើងវិញជាក់ស្ដែងនូវដំណើរការរចិតវិវត្តន៍រិក្តលំបាក។ ការរួបរួមគ្នានៃរិក្ដដែលបង្កើតបានជាកំណភ្នំកាឡេដុងនៅសម័យស៊ីល័របានបន្តបង្កើតជាកំណភ្នំវ៉ារីស្កានដែលបន្តនូវសម័យដេវ៉ុន និងកាបូនីផ្វេរ៉ូ។ កំណភ្នំទាំងពីរជាបណ្ដាលឱ្យមានការប្រជុំនៃអធិទ្វីប ប៉ង់សៀ ដែលភ្ជាប់គ្នាជាសារវន្តនៅចុងសម័យកាបូនីផ្វេរ៉ូ។

នៅសម័យអ័រដូវីកេស ផ្ទៃដីមួយ ដែលមានឈ្មោះថាគោណ្ឌវ័ន (សម័យបច្ចុប្បន្ន អាមេរិកខាងត្បូង អាភ្វ្រិក អង់តាកទិក និង អូស្ត្រាលី) បានញែកឱ្យមានចន្លោះរវាងអក្ខោសានខាងត្បូង និង ភូមធ្យរេខានៅម្ខាងនៃផែនដី។ ចុះមកខាងលិចគឺផ្ទាំងផ្ទៃបីផ្សេងៗគ្នា: ឡូរ៉ង់ត៍ ស៊ីបេរ និង បាលទិក បានតាំងនៅហាក់បីដូចជាកំពូលនៃត្រីកោណ។ ទៅខាងត្បូងនៃផ្ទៃផ្ទាំងទាំងនោះគឺធ្លាប់ជាកំរងកោះដ៏ធំ ផ្ទាំងដី អាវ៉្លុន បានប្រេះស្រាំចុះមកដល់រឹមគោណ្ឌវ័នខាងជើងនៅដើមសម័យអ័រដូវីកេស។ 

នៅចុងសម័យស៊ីល័រ និង នៅដើមសម័យដេវ៉ុន បាលទិក និង ឡូរ៉ង់ត៍បានរសាត់រកគ្នាទៅវិញទៅមក ភ្ជិតមហាសមុទ្រអៀប៉េទុសនៅចន្លោះទ្វីបទាំងពីរ។ ទ្វីបទាំងពីរបានបុកទង្គិចគ្នាក្នុងកំណជួរភ្នំកាឡេដុង និងបង្កើតបានជាប្រជុំភ្នំកាឡេដុងនៃ អាមេរិកខាងជើង ហ្គ្រីនឡង់ អាយសលស៍ប៊្រិថេន និងន័រវែស។  

ការលាតសន្ធឹងផ្ទៃបាតសមុទ្រទៅខាងត្បូងនៃអាវ៉្លុនបានរុញច្រានផ្នែកខាងចុងទៅកាន់ឡូរ៉ង់ត៍ខាងជើង និង លយឡើងទៅរកជួរភ្នំអាប្ប៉ាឡាចេនខាងជើងក្នុងវគ្គអាកាដនៃកំណភ្នំកាឡេដុង។ ពេលសហសម័យនោះ សមុទ្រតនឃ្វីស្ត៍ចន្លោះអាវ៉្លុននិងបាលទិកត្រូវបានបិទភ្ជិតទាំងស្រុង។  ដោយហេតុថាអាវ៉្លុនបានបង្កើតជាឆ្នេរខាងត្បូងនៃទ្វីបថ្មី អឺរ៉ាមេរិក (ឡូរុស្ស ទ្វីបថ្មភក់ក្រហមបុរាណ នៅក្នុងអាមេរិកខាងជើងសព្វថ្ងៃនេះ អាយសលស៍ប៊្រិថេន អាល្លឺម៉ង់ខាងជើង ស្កង់ឌីណាវ រុស្ស៊ីខាងលិច)។

នៅចុងសម័យដេវ៉ុន និង កាបូនីផ្វេរ៉ូ កំរងកោះអាម៉ូរិកនៃអឺរ៉ុបខាងត្បូង ដែលបានបែកប្រេះចេញពីគោណ្ឌវ័ន បន្ទាប់មកបែកចេញពីអាវ៉្លុនក្រោយសម័យអ័រដូវីកេស ហើយក៏បានរុញច្រានចូលទៅក្នុងអាវ៉្លុន បង្កើតបានជាជួរភ្នំទីពីរ អាមេរិកខាងជើង/វ៉ារីស្កានអឺរ៉ុប ទៅខាងកើតនៃពួកកាឡេដុង/អាប្ប៉ាឡាចេន។ បំណុកនៃគោណ្ឌវ័នភាគកណ្ដាលជាមួយឡូរុស្សបានបន្តមកដល់ដើមសម័យកាបូនីផ្វេរ៉ូ នៅពេលនោះខ្សែក្រវាត់វ៉ារីស្កានបានមកដល់កន្លែងដើមហើយ ហើយក៏កំពុងវិវត្តប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងដែរ។

នៅកៀកនឹងចុងនៃសម័យកាបូនីផ្វេរ៉ូ គោណ្ឌវ័នបានរួបរួមជាមួយឡូរុស្សនៅចុងខាងលិចឆ្លងទៅអាមេរិកខាងត្បូងភាគខាងជើង និង អាភ្វ្រិកភាគពាយព្យ។ ស៊ីបេរកំពុងតែខិតមកដល់ពីភាគឦសាន ហើយបានបែកចេញពីឡូរុស្សដោយទឹករាក់ប៉ុណ្ណោះ។ បំណុកជាមួយស៊ីបេរបានបង្កើតជាជួរភ្នំឧរ៉ាល់នៅស័កបុរាណសត្វចុងក្រោយគេបង្អស់ និងសម្រេចបាននូវកំណើតប៉ង់សៀជាស្ថាពរ។ ឡូរុស្សខាងកើតនៅតែត្រូវបែងចែកពីគោណ្ឌវ័នដោយមហាសមុទ្របុរាណតេធីស។

នៅសម័យត្រ័យិកនៃស័កមជ្ឈសត្វ សត្វទាំងឡាយអាចផ្លាស់ទីដោយគ្មានរបាំងមហាសមុទ្រពីស៊ីបេរលើអក្ខោសានខាងជើងទៅអង់តាកទិកឆ្លងទៅអក្ខោសានខាងត្បូង។ ក្នុងស័កមជ្ឈសត្វ ការបើកមាត់សមុទ្រអាត្លង់ទិកបានបំបែកញែកអធិទ្វីបប៉ង់សៀ។ ជាបន្តបន្ទាប់ ខ្សែក្រវាត់វ៉ារីស្កានជុំវិញបរិមណ្ឌលបាលទិកនោះបានបញ្ចប់ត្រឹមរាប់រយគីឡូម៉ែត្រពីជួរភ្នំអាប្ប៉ាឡាចេនតែប៉ុណ្ណោះ។
កំណភ្នំវ៉ារីស្កាន: តំណខាងក្រៅ

តំណខាងក្រៅ
 Christopher R. Scotese, Paleomap Project:
 Early Devonian Map
 Early Carboniferous Map
 Late Carboniferous Map
 Triassic Map
 Ronald Blakey, Colorado Plateau Geosystems Inc: Europe in the Late Carboniferous 

Category:កំណភ្នំអែរស៊ីន
Category:អឺរ៉ុបបុរាណសត្ត
Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិនៃអឺរ៉ុប
Category:ភូគព្ភវិទ្យាដេវ៉ុន
កំណាត់ត្រាកីឡាអត្ថពលកម្ម កម្ពុជា: Men

Men
EventRecordAthleteDateMeetPlaceRef100 m10.82Mao Samphon13 September 1974Asian Games Tehran, Iran200 m22.02Mao Samphon14 September 1974Asian Games Tehran, Iran400 m48.82Chhem Savin3 September 1972Olympic Games Munich, West Germany800 m1:55.1Nhea Khay28 November 1966 Phnom Penh, Cambodia 1500 m4:01.8Nhea Khay16 December 1965 Kuala Lumpur, Malaysia 3000 m9:59.54Samphors Soum6 June 2009 Ho Chi Minh City, Vietnam5000 m14:24.71Hem Bunting7 December 2007Southeast Asian Games Nakhon Ratchasima, Thailand5 km (road)16:13+Hem Bunting15 April 2012Paris Marathon Paris, France10000 m33:40.2Suos ChhinSeptember 1966 Phnom Penh, Cambodia10 km (road)32:33+Hem Bunting15 April 2012Paris Marathon Paris, France15 km (road)48:59+Hem Bunting15 April 2012Paris Marathon Paris, FranceHalf marathon1:09:04+Hem Bunting15 April 2012Paris Marathon Paris, France25 km (road)1:22:08+Hem Bunting15 April 2012Paris Marathon Paris, France30 km (road)1:38:50+Hem Bunting15 April 2012Paris Marathon Paris, France35 km (road)1:57:43+Hem Bunting15 April 2012Paris Marathon Paris, FranceMarathon2:23:29Hem Bunting15 April 2012Paris Marathon Paris, France110 m hurdles15.79Pech Iev26 August 1962Asian Games Jakarta, Indonesia400 m hurdles56.42Luk Khin25 August 1962Asian Games Jakarta, Indonesia3000 m steeplechase10:05.0Nhea Khay14 November 1963 Jakarta, IndonesiaHigh jump2.03 mSin Sitha5 August 1972 Aachen, West GermanyPole vault3.90 mPéou Chin18 July 1968 Phnom Penh, CambodiaLong jump7.40 mProch Buntol26 November 1966 Phnom Penh, CambodiaTriple jump14.85 mSao Mean29 November 1966 Phnom Penh, CambodiaShot put13.45 mMao Yon4 August 1967 Phnom Penh, CambodiaDiscus throw45.90 mNhem Yeav16 August 1969 Phnom Penh, CambodiaHammer throw45.38 mChun Sin San17 August 1969 Phnom Penh, CambodiaJavelin throwDecathlon6156 ptsChai Kim San14–15 December 1971Southeast Asian Peninsular Games Kuala Lumpur, Malaysia11.33 (100 m), 5.80 m (long jump), 11.72 m (shot put), 1.70 m (high jump), 52.73 (400 m) /16.07 (110 m hurdles), 35.12 m (discus), 3.22 m (pole vault), 63.30 m (javelin), 5:09.4 (1500 m)6320 pts # no details available for a conversion from 1962 to 1984 tablesChai Kim San16–17 August 1973 Phnom Penh, Cambodia (100 m), (long jump), (shot put), (high jump), (400 m) / (110 m hurdles), (discus), (pole vault), (javelin), (1500 m)20 km walk (road)1:54:31Siravut Sinn6 May 2006 Havana, Cuba50 km walk (road)4x100 m relay41.818 July 1968 Phnom Penh, Cambodia4x400 m relay3:18.10Mao SamphonChhem SavinS. SoeunKong Saran5 September 1973Southeast Asian Peninsular Games Singapore
កំណាត់ត្រាកីឡាអត្ថពលកម្ម កម្ពុជា: Women

Women
EventRecordAthleteDateMeetPlaceRefVideo100 m12.72Meas Kheng1 September 1972Olympic Games Munich, West Germany200 m25.05Meas Kheng14 December 1971Southeast Asian Peninsular Games Kuala Lumpur, Malaysia400 m1:03.56Seyha Chan17 June 20116th ASEAN Junior Championships Jakarta, Indonesia800 m2:17.86Sem Sophalnara7 June 1987 Moscow, Soviet Union1500 m5:12.9Sem Sophalnara3 June 1989 Riga, Soviet Union3000 m11:43.8Sem Sophalnara25 October 1986 Ho Chi Minh City, Vietnam5000 m22:17.10Aranya Mok23 July 2001Jeux de la Francophonie Ottawa, Canada10000 mHalf marathon1:37:25Nary Ly6 December 2009 Siem Reap, CambodiaMarathon3:03:01 official brutto time; netto time = 3:02:25Nary Ly10 April 201135th Paris Marathon Paris, France 100 m hurdles17.9Khong Yoem30 May 1969 Phnom Penh, CambodiaKim Mom12 December 1970Asian Games Bangkok, Thailand400 m hurdles3000 m steeplechaseHigh jump1.53 mOur Kim Leang19 July 1968 Phnom Penh, CambodiaPole vault2.81 mHelene Kong27 June 2007 Forbach, France3.65 m # confusion occurred over the National record status of Pole Vaulter Helene Kong (PB 3.80m), a former Cambodian national athlete who got the France-citizenship and opted to compete for France since September 2007. Hence the Cambodian record for women's pole vault is still 2.81m  (at Forbach on 27.06.2007) which achieved by Helene Kong while she competed for Cambodia18 July 2010 Niort, FranceLong jump5.85 mKim Mom19 July 1968 Phnom Penh, CambodiaTriple jump9.48 m (+0.9 m/s)Sokunthea Kuen10 June 2007 SingaporeShot put11.85 mSao Thin13 July 1967 Phnom Penh, CambodiaDiscus throw39.78 mUch Lay16 August 1969 Phnom Penh, CambodiaHammer throwJavelin throwHeptathlon (100 m hurdles), (high jump), (shot put), (200 m) / (long jump), (javelin),  (800 m)20 km walk (road)4x100 m relay49.8Meas KhengCh. SayT. YonM. Yen30 November 1966 Phnom Penh, Cambodia4x400 m relay4:18.517 August 1973 Phnom Penh, Khmer Republic
កំណាត់ត្រាកីឡាអត្ថពលកម្ម កម្ពុជា: Indoor

Indoor
Men
EventRecordAthleteDateMeetPlaceRef50 m6.14   Pin Wanheab15 January 2011Tägimeeting Wettingen, Switzerland60 m7.03Pin Wanheab29 January 2011LAC Biel Hallenmeeting Magglingen, Switzerland6 February 2011Nationales Hallenmeeting Magglingen, Switzerland200 m22.55   Pin Wanheab6 February 2011Nationales Hallenmeeting Magglingen, Switzerland400 m800 m1:59.14Kieng Samorn9 March 2012World Championships Istanbul, Turkey1500 m4:06.10Hem Bunting11 February 2006Asian Championships Pattaya, Thailand3000 m9:02.00Hem Bunting11 February 2006Asian Championships Pattaya, Thailand60 m hurdlesHigh jumpPole vaultLong jump6.53 mSamnang Khiev10 February 2006Asian Championships Pattaya, ThailandTriple jump10.84 mVannak Keo22 January 2006 Nice, FranceShot putHeptathlon(60 m), (long jump), (shot put), (high jump) / (60 m hurdles), (pole vault), (1000 m)5000 m walk4x400 m relay

Women
EventRecordAthleteDateMeetPlaceRef60 m8.44Hang Sry10 February 2006Asian Championships Pattaya, Thailand200 m29.11Helene Kong30 November 2008 Vittel, France400 m800 m1500 m3000 m60 m hurdlesHigh jumpPole vault3.56 mHelene Kong4 December 2009 Aulnay-sous-Bois, FranceLong jumpTriple jumpShot putPentathlon (60 m hurdles),  (high jump), (shot put),  (long jump),  (800 m)3000 m walk4x400 m relay

# = not officially ratified
កំណាត់ត្រាកីឡាអត្ថពលកម្ម កម្ពុជា: Men

Men
EventRecordAthleteDateMeetPlaceRef50 m6.14   Pin Wanheab15 January 2011Tägimeeting Wettingen, Switzerland60 m7.03Pin Wanheab29 January 2011LAC Biel Hallenmeeting Magglingen, Switzerland6 February 2011Nationales Hallenmeeting Magglingen, Switzerland200 m22.55   Pin Wanheab6 February 2011Nationales Hallenmeeting Magglingen, Switzerland400 m800 m1:59.14Kieng Samorn9 March 2012World Championships Istanbul, Turkey1500 m4:06.10Hem Bunting11 February 2006Asian Championships Pattaya, Thailand3000 m9:02.00Hem Bunting11 February 2006Asian Championships Pattaya, Thailand60 m hurdlesHigh jumpPole vaultLong jump6.53 mSamnang Khiev10 February 2006Asian Championships Pattaya, ThailandTriple jump10.84 mVannak Keo22 January 2006 Nice, FranceShot putHeptathlon(60 m), (long jump), (shot put), (high jump) / (60 m hurdles), (pole vault), (1000 m)5000 m walk4x400 m relay
កំណាត់ត្រាកីឡាអត្ថពលកម្ម កម្ពុជា: Women

Women
EventRecordAthleteDateMeetPlaceRef60 m8.44Hang Sry10 February 2006Asian Championships Pattaya, Thailand200 m29.11Helene Kong30 November 2008 Vittel, France400 m800 m1500 m3000 m60 m hurdlesHigh jumpPole vault3.56 mHelene Kong4 December 2009 Aulnay-sous-Bois, FranceLong jumpTriple jumpShot putPentathlon (60 m hurdles),  (high jump), (shot put),  (long jump),  (800 m)3000 m walk4x400 m relay

# = not officially ratified
កំណាត់រង្វង់

កំណាត់រង្វង់ (Circular segment) គឺជា​ផ្ទៃ​នៃ​​រង្វង់​​ដែល​កំនត់ដោយផ្ទៃ (ផ្នែកឬតំបន់) ដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយ​បន្ទាត់សេកង់​ឬ​​អង្កត់ធ្នូ និង ធ្នូនៃរង្វង់។
កំណាត់រង្វង់: រូបមន្ត

រូបមន្ត 
thumb|300px|right|
តាង  ជា​កាំ​នៃ​រង្វង់ , c ជាប្រវែងអង្កត់ធ្នូ ,  h ជាកំពស់​នៃ​កំណាត់រង្វង់ , d ជាកំពស់ត្រីកោណ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​កាត់​ចេញ។ ក្រលាផ្ទៃ ​នៃ​កំណាត់រង្វង់​​ស្មើ​នឹង​ក្រលាផ្ទៃ​នៃ​​ចំរៀករង្វង់​ដក​​នឹង​​ក្រលាផ្ទៃត្រីកោណ។
 កាំរង្វង់  មុំផ្ចិត   កំពស់កំនាត់រង្វង់  កំពស់ត្រីកោណ   ប្រវែងធ្នូ   ដែល  គិតជារ៉ាដ្យង់ ក្រលាផ្ទៃកំណាត់រង្វង់   ប្រវែងអង្កត់ធ្នូ
កំណាត់រង្វង់: ការទាញរករូបមន្ត

ការទាញរករូបមន្ត 
ក្រលាផ្ទៃ​នៃ​ចំរៀករង្វង់កំនត់ដោយ  ។ ប្រសិន​បើ​យើង​ពុះមុំ  ជា​​ពីរ​​បំនែក​​ស្មើគ្នា យើង​​នឹង​ទទួល​​បាន​​បំនែក​​ដែល​​ជា​​ត្រីកោណ​​ចំនួន​​ពីរ​​ដែល​ត្រីកោណ​នីមួយៗមាន​ក្រលាផ្ទៃ   ហេតុ​នេះ​ក្រលាផ្ទៃត្រីកោណ​​ដើម​គឺ 
ក្រលាផ្ទៃនៃកំនាត់រង្វង់ =  = ក្រលាផ្ទៃចំរៀករង្វង់ - ក្រលាផ្ទៃត្រីកោណ 

តាមលក្ខណៈត្រីកោណមាត្រ 

ហេតុនេះក្រលាផ្ទៃកំណាត់រង្វង់គឺ 
 

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:រង្វង់និងស៊្វែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ