navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ស្ទីវ ចបស៍: ក្រុមហ៊ុន Apple បានបង្កើត

ក្រុមហ៊ុន Apple បានបង្កើត 
ក្នុងអំឡុងពេលរដូវស្លឹកឈើជ្រុះនៃឆ្នាំ 1974 ចបស៍បានត្រឡប់ទៅ កាលីហ្វ័រញ៉ា គាត់បានចាប់ផ្តើមចូលរួមការប្រជុំក្លឹប "កុំព្យូទ័រនៅផ្ទះ" ជាមួយ Steve Wozniak បន្ទាប់មកបានដាក់ពាក្យធ្វើការជាអ្នកបច្ចេកទេសនៅ Atari ដែល ជាក្រុមហ៊ុនផលិត កុំព្យូទ័រ និង វីដេអូហ្គេម ដ៏ពេញនិយម។ ពេញមួយរយៈពេលនេះ។ គេ​បាន​រក​ឃើញ​ថា ប្រដាប់ ​ក្មេង​លេង​កញ្ចែ ​ដែល ​មាន​ក្នុង​ប្រអប់​អាហារ​ពេល​ព្រឹក​ត្រូវ​បាន​គេ​ផលិត​ពី​គ្រាប់​ធញ្ញជាតិ​ម៉ាក​យីហោ។ រាល់ប្រអប់ Cap និង Crunch នៅពេលដែលមានការកែប្រែបន្តិចបន្តួច អាចផលិតសំឡេងប្រេកង់ 2,600 ហឺត ដែលប្រើក្នុងប្រព័ន្ធ ទូរស័ព្ទផ្លូវឆ្ងាយ របស់ AT&amp;T ដោយមិនពន្យារពេលក្នុង ឆ្នាំ 2012។ ឆ្នាំ 1974 Jobs និង Wozniak បានចាប់ផ្តើមអាជីវកម្ម Blue Box ជាមួយនឹងគំនិតដែលថាពួកគេអាចធ្វើការហៅទូរស័ព្ទពីចម្ងាយដោយមិនគិតថ្លៃ។

ក្នុងឆ្នាំ 1976 នៅអាយុ 21 ឆ្នាំ ស្ទីវ និង វ៉ូហ្សនៀក អាយុ 26 ឆ្នាំបានបង្កើតក្រុមហ៊ុន Apple Computer នៅក្នុងយានដ្ឋាននៃផ្ទះរបស់គ្រួសារ Jobs ។ កុំព្យូទ័រដំបូងដែល ចបស៍ និង  វ៉ូហ្សនៀក ណែនាំគឺ Apple I មានតម្លៃ $ 666.66 យកចេញពីលេខទូរសព្ទរបស់ Wozniak ដែលជាម៉ាស៊ីនឆ្លើយទូរស័ព្ទបែបកំប្លែង។ ជាមួយនឹងលេខទូរស័ព្ទដែលបញ្ចប់ដោយ -6666

ក្នុងឆ្នាំ 1977 ចបស៍ និង វ៉ូហ្សនៀក បាននាំយក Apple II មកទីផ្សារ ហើយវាគឺជាជោគជ័យដ៏ធំមួយនៅក្នុងទីផ្សារកុំព្យូទ័រនៅផ្ទះ។ ហើយបានធ្វើឱ្យ Apple ក្លាយជាតួអង្គសំខាន់ក្នុងឧស្សាហកម្មកុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួន។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ឆ្នាំ 1980 Apple Computer ក្លាយជា ក្រុមហ៊ុនសាធារណៈ ហើយភាគហ៊ុនត្រូវបានលក់ជាសាធារណៈ។ បានធ្វើឱ្យស្ថានភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ Jobs កាន់តែខ្ពស់។ ក្នុងឆ្នាំដដែលនេះ។ Apple Computer បានបញ្ចេញ Apple III ប៉ុន្តែវាមិនសូវជោគជ័យដូចមុនទេ។

ខណៈដែលអាជីវកម្មរបស់ Apple នៅតែបន្តរីកចម្រើន ក្រុមហ៊ុនបានចាប់ផ្តើមស្វែងរកអ្នកដែលមានជំនាញក្នុងការគ្រប់គ្រងអាជីវកម្ម ដើម្បីជួយពង្រីកអាជីវកម្មនៅ ឆ្នាំ 2016។ សាស្រ្តាចារ្យ ១៩៨៣ Jobs បានជួល លោក John Sculley ដែល ជានាយកប្រតិបត្តិរបស់ក្រុមហ៊ុន។ Pepsi-Cola ដើម្បីក្លាយជានាយកប្រតិបត្តិជាន់ខ្ពស់នៅ Apple កន្លែងដែល Jobs ប្រជែងគាត់៖ “អ្នក​ចង់​ចំណាយ​ពេល​ពេញ​មួយ​ជីវិត​របស់​អ្នក​លក់​ទឹកដម។ ឬ​តើ​អ្នក​ចង់​បាន​ឱកាស​ក្នុង​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ពិភព​លោក​ទេ?» នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែល Apple បាន​ដាក់​លក់​កុំព្យូទ័រ Lisa ដែល​មាន​បច្ចេកវិទ្យា​ជឿនលឿន ប៉ុន្តែ​មិន​បាន​ជោគជ័យ​ខាង​ពាណិជ្ជកម្ម​ទេ។

ក្នុង ឆ្នាំ សាស្រ្តាចារ្យ ឆ្នាំ ១៩៨៤ យើងបានឃើញការបើកដំណើរការរបស់ Macintosh ដែលជាកុំព្យូទ័រដំបូងគេជាមួយ ចំណុចប្រទាក់អ្នកប្រើក្រាហ្វិក ជោគជ័យពាណិជ្ជកម្ម ការអភិវឌ្ឍន៍របស់ Mac ត្រូវបានផ្តួចផ្តើមដោយ Jeff Raskin និងក្រុមមួយដែលត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយបច្ចេកវិទ្យាដែលបង្កើតឡើងដោយ មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ Xerox Park ប៉ុន្តែ​វា​មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​សម្រាប់​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​ពាណិជ្ជ​កម្ម​នៅ​ឡើយ​ទេ។ ជោគជ័យរបស់ Macintosh កត្តា​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ Apple បញ្ឈប់​ការ​អភិវឌ្ឍ Apple II ក្នុង​គោល​បំណង​លើក​កម្ពស់​ខ្សែ​សង្វាក់​ផលិតកម្ម Mac។ ដែលនៅតែឈរនៅសព្វថ្ងៃនេះ។
ស្ទីវ ចបស៍: សហស្ថាបនិក Pixar

សហស្ថាបនិក Pixar 
ក្នុងឆ្នាំ 1986 ចបស៍រួមជាមួយនឹង Edwin Catmall បានបង្កើត Pixar ដែលជាស្ទូឌីយោ គំនូរជីវចល កុំព្យូទ័រ មានទីតាំងនៅ Emeryville រដ្ឋ California ។ ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានបង្កើតឡើងពីនាយកដ្ឋាន ក្រាហ្វិកកុំព្យូទ័រ របស់ក្រុមហ៊ុន Lucasfilm ដើមដែល Jobs បានទិញពីស្ថាបនិក George Lucas ក្នុងតម្លៃ 10 លាន ដុល្លារ ឬមួយភាគបីនៃតម្លៃដើម។

Pixar បានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនដ៏ល្បីល្បាញ និងជោគជ័យមួយទសវត្សរ៍ក្រោយមក។ ជាមួយនឹងខ្សែភាពយន្តគំនូរជីវចលដែលដំណើរការជាយូរមកហើយ " Toy Story " ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកបានផលិតខ្សែភាពយន្តជាច្រើនដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់ដូចជា A Bug's Life (1998), Toy Story 2 (1999), Monsters, Inc. (2001), Finding Nemo (2003), The Incredibles (2004), Cars (2006), Ratatouille (2007), WALL-E (2008), Up (2009), Toy Story 3 (2010), and Cars 2 (2011).

Finding Nemo (2003), The Incredibles (2004 បានទទួល ពានរង្វាន់អូស្ការជាភាពយន្តគំនូរជីវចលល្អបំផុត

កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមករា គ.ស. សាស្រ្តាចារ្យ 2006 ក្រុមហ៊ុន Walt Disney បានទិញយក Pixar នៅក្នុងផ្សារហ៊ុន។ ការទិញយកនេះមានតម្លៃ 7.4 ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ និងបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី ៥ ខែឧសភា ឆ្នាំដដែល។
ស្ទីវ ចបស៍: ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន

ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន 
ចបស៍ បានរៀបការជាមួយ ឡូរ៉េន ផូវ៉ែល (Lawrence Powell) នៅ ថ្ងៃទី 18 ខែមីនា ឆ្នាំ 1991 និងមានកូនបីនាក់ជាមួយគ្នា។ចបស៍ ក៏មានកូនស្រីម្នាក់ ឈ្មោះ លីសា ចបស៍ (Lisa Jobs) ជាមួយស្ត្រីម្នាក់ដែលគាត់មិនបានរៀបការជាមួយ។

នៅពេលមួយ ចបស៍មានទំនាក់ទំនងជាមួយ Joan Baez ដែលយោងទៅតាម Jeffrey Young អ្នកនិពន្ធជីវប្រវត្តិរបស់ Jobs "iCon Steve Jobs"  ដោយសារតែ Joan Baez ធ្លាប់បានចូលរួមជាមួយតន្ត្រីករសំណព្វរបស់គាត់ គឺ Bob Dylan ។ ហើយ​ក៏​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ វប្បធម៌ Hippie (Beat Generation) Jeffrey Young ណែនាំថា Bill Atkinson ហើយបន្ទាប់មកបន្តនិយាយថា ចបស៍គាត់នឹងរៀបការជាមួយ Baez បើ​គាត់​មិន​ដឹង​ថា​នាង​អាយុ ៤១ ឆ្នាំ​ចាស់​ពេក​ក្នុង​ការ​មាន​កូន

Jobs ជា​អ្នក​បួស​ដែល​បាន​ញ៉ាំ​ត្រី​ផង​ដែរ (មិន​មែន​ជា ​អ្នក​បួស ​តឹងរ៉ឹង ​ទេ ដូចដែលត្រូវបានគេអះអាងជាញឹកញាប់) - ទោះបីជាគាត់មិនបរិភោគសាច់ក៏ដោយ។ មាន​គេ​រាយការណ៍​ថា​ពេល​ខ្លះ​គាត់ពិសា​ត្រី។

នៅ ថ្ងៃទី ៣១ ខែកក្កដា 2004 ចបស៍បានទទួលការវះកាត់យក ដុំ សាច់មហារីកចេញពីលំពែង។ នេះ​គឺ​ជា​ប្រភេទ​ដ៏​កម្រ​មួយ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា "islet cell neuroendocrine tumor" ដែល​ជា​ដុំ​សាច់​ដែល​មិន​ត្រូវ​ការការ​ព្យាបាល​ដោយ​គីមី ឬ ​ការ​ព្យាបាល​ដោយ​វិទ្យុសកម្ម ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ដែល​គាត់​មាន​ជំងឺ លោក Tim Cook ដែល​ជា​ប្រធាន​ផ្នែក​លក់ និង​ប្រតិបត្តិការ​សកល​របស់ Apple ក្លាយជានាយកប្រតិបត្តិជំនួសវិញ។

ក្នុងឆ្នាំ 2005 ស្ទីវ ចបស៍ បានហាមឃាត់សៀវភៅពី គ្រឹះស្ថានបោះពុម្ព Willey ពី Apple ជាការឆ្លើយតបទៅអ្នកបោះពុម្ពផ្សាយបានបោះពុម្ពកំណែដែលមិនមានការអនុញ្ញាតនៃជីវប្រវត្តិរបស់គាត់ដែលមានឈ្មោះថា " iCon Steve Jobs: The Greatest Second Act in the History of Business " ដែលសរសេរដោយ Jeffrey Young និង William L. Simon Many ជឿថាការហាមឃាត់សៀវភៅនេះគឺផ្អែកលើអត្ថន័យអវិជ្ជមាននៃឈ្មោះរបស់វា។ ជាជាង​មក​ពី​ខ្លឹមសារ​ដែល​ត្រូវ​បាន​និយាយ​ក្នុង​ពន្លឺ​វិជ្ជមាន​ជាង។
ស្ទីវ ចបស៍: ការស្លាប់

ការស្លាប់ 
នៅថ្ងៃទី 5 ខែតុលា 2011 បន្ទាប់ពី Apple ការចេញលក់ iPhone 4S ត្រូវបានប្រកាសត្រឹមតែមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ Apple Computer ប្រកាសថា Steve Jobs បានទទួលមរណៈភាពដោយជំងឺមហារីកលំពែង ចាប់​តាំង​ពី​ពាក់​កណ្ដាលឆ្នាំ 2004 ក្នុង​អាយុ​ត្រឹមតែ 56 ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ​គឺ​នៅ ​ថ្ងៃ​ទី 19 ខែ​តុលា ​ឆ្នាំ 2004 ។ ឆ្នាំ 2011 Apple បានប្រារព្ធពិធីរំលឹកដល់ Steve Jobs ជាមួយ Tim Cook និយាយអំពីទិដ្ឋភាពផ្សេងៗនៃជីវិតរបស់ Jobs និងអបអរសមិទ្ធិផលរបស់គាត់នៅឯ Apple Campus ក្នុងទីក្រុង Cupertino No កាលីហ្វ័រញ៉ា
ស្ទីវ ចបស៍: ធនធានផ្សេងទៀត។

ធនធានផ្សេងទៀត។ 

 ប្រវត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ Steve Jobs
 ជីវប្រវត្តិរបស់ Steve Jobs
 Steve Paul Jobs ដោយ Lee Angelelli
 បង្កើតការងារ៖ ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន Apple ត្រលប់មកផ្ទះម្តងទៀត    (ពីទស្សនាវដ្តី New York Times ថ្ងៃអាទិត្យ ទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៩៧ )
 កំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីណេស វាត្រូវបានកត់សម្គាល់ថាគាត់គឺជា "នាយកប្រតិបត្តិជាន់ខ្ពស់ដែលមានប្រាក់ខែទាបបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក" ។
 អក្ខរាវិរុទ្ធ ពីរឿងរ៉ាវនៃថ្ងៃដំបូងរបស់ Jobs នៅ Apple រាយការណ៍ដោយ Andy Hertzfeld ។
 Pixar News    - ព័ត៌មាន និងអ្វីៗដែលទាក់ទងនឹង Pixar រួមទាំង Steve Jobs ។
 ការបង្រៀនរបស់ Jobs នៅសាកលវិទ្យាល័យ Stanford      หมวดหมู่:Webarchive template warnings  - Steve Jobs ពិពណ៌នាអំពីបទពិសោធន៍បីដែលគាត់ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ។ ហើយទីបំផុតបានទទួលជោគជ័យ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អេបផល
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាយហ្វូន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Steve Jobs
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទូរសព្
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ទីវ ចបស៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ស្ទឹងក្រាំងពន្លៃ

ស្ទឹងក្រាំងពន្លៃ គឺជាស្ទឹងនៃប្រទេសកម្ពុជា ។ ដៃទន្លេនៃបឹងទន្លេសាប ហូរ  ។
ស្ទឹងជីនិត

ស្ទឹងជីនិត គឺជាដៃទន្លេនៃប្រទេសកម្ពុជា ។ មានទីតាំងនៅក្នុងខេត្តកំពង់ធំ  វាជាដៃទន្លេដ៏សំខាន់នៃបឹងទន្លេសាប ("បឹងធំ") ដែលភ្ជាប់ជាមួយទន្លេសាប នៅចុងទឹកខាងក្រោមក្នុងអាងទន្លេមេគង្គធំ។ ខុសពីធម្មតា ទឹកទន្លេត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធទន្លេដដែល ដែលមានប្រវែង ២៦៤គីឡូម៉ែត្រ (១៦៤ ម៉ាយ៍) ចាកចេញពីបឹងទន្លេសាប ហើយចូលទៅក្នុងទន្លេរបស់វាម្តងទៀត។ ទីតាំងបុរាណវត្ថុបុរេប្រវត្តិនៃសំរោងសែនស្ថិតនៅមាត់ទន្លេ។ Kyoto (1997), pp. 23–31  គម្រោងធនធានទឹក ដែលចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៧១ និងឆ្នាំ២០០៣ មានវិធានការផ្សេងៗនៃភាពជោគជ័យ។   ទន្លេគឺជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់មួយ។
ស្ទឹងជីនិត: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ផែនទីបង្ហាញផ្លូវលំនៃស្ទឹងជីនិត និងប្រព័ន្ធបឹងទន្លេសាប និងទន្លេ
ស្ទឹងជីនិត គឺជាដៃទន្លេដ៏សំខាន់នៃទន្លេសាបដែលហូរចុះពីបឹងធំដែលមានឈ្មោះដូចគ្នា ពីទិសឦសាននៅ នៅកណ្តាលប្រទេសកម្ពុជា។ វា​ចូល​ប្រព័ន្ធ​ទន្លេសាប​ក្នុង​ទន្លេ​នៅ​ ។ ប្រវែងទន្លេគឺប្រហែល ២៦៤គីឡូម៉ែត្រ (១៦៤ម៉ាយ៍) ហើយរង្វិលជុំចេញ និងចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធទន្លេសាប។ Kyoto (1997), p. 25 ទទឹងរបស់វាប្រែប្រួលក្នុងចន្លោះពី ៦០-៩០ ម៉ែត្រ (២០០-៣០០ហ្វីត) នៅលើដងទន្លេសរុប១១០ម៉ែត្រ (៦៨ម៉ាយ៍)។ 

ទន្លេ​នេះ​ហូរ​កាត់​តំបន់​អាង​ចំនួន    រួមទាំងការចាប់យក    នៃដៃទន្លេរបស់ខ្លួន ស្ទឹងតាំងក្រសាំង រហូតដល់ហូរចូលបឹងទន្លេសាប។ Kyoto (1997), p. 25 ទន្លេនេះឆ្លងកាត់ខ្ពង់រាប Bolaven នៃប្រទេសឡាវ ឈានដល់ចំណុចកម្ពស់ខ្ពស់បំផុត  នៅ ភូមិចារ Kyoto (1997), pp. 23–31 និងបញ្ចប់នៅចំណុចហូរចេញរបស់វានៅលើបឹងទន្លេសាបនៅកម្ពស់  ។ មាន​ជម្រាល​ទន់ភ្លន់​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​កត់​សម្គាល់​ទៅ​កាន់​ទឹក​ខាងក្រោម។  បឹងសំខាន់របស់វាគឺបឹងពិត។ 

ទីក្រុងសំខាន់តាមដងទន្លេគឺ ទីរួមស្រុកសន្ទុក ។ Kyoto (1997), pp. 23–31 សំរោងសែន ជាទីតាំងបុរាណវត្ថុបុរេប្រវត្តិនៃ យុគថ្មរំលីង ស្ថិតនៅលើច្រាំងខាងស្តាំរបស់វា។
ស្ទឹងនៅកម្ពុជា

ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសកសិកម្ម ដោយសារតែប្រទេសនេះសំបូរប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រធម្មជាតិ មានស្ទឹង បឹងបួរ ព្រែកជាដើម។ ខាងក្រោមនេះជាបញ្ជីរាយនាមស្ទឹងនិងព្រែកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ក្នុងវង់ក្រចកជាទីតាំង)៖ (សូមជួយសរសេរបំពេញបន្ថែមផង)
ស្ទឹងនៅកម្ពុជា: ស្ទឹង

ស្ទឹង 
 ស្ទឹងកំចាយ (ខេត្តកំពត)
 ស្ទឹងកំពង់ក្រសាំង (ខេត្តឧត្តមានជ័យ)
 ស្ទឹងក្រាំងពន្លៃ (ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង)
 ស្ទឹងជីនិត (ខេត្តកំពង់ឆ្នាំងនិងខេត្តកំពង់ធំ)
 ស្ទឹងជីក្រែង (ខេត្តសៀមរាប)
 ស្ទឹងដូនទ្រី (ខេត្តបាត់ដំបង)
 ស្ទឹងតាំងក្រសាំង(ខេត្តកំពង់ធំ) 
ស្ទឹងប៉ៃលិន (ខេត្តប៉ៃលិន, ខេត្តបាត់ដំបង និងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) ស្ទឹងនេះហូរប្រសព្វគ្នាជាមួយស្ទឹងកុយ និងស្ទឹងកំរៀង ក្នុងតំបន់ប្រទល់ឃុំស្ទឹងត្រង់ ខេត្តប៉ៃលិន និងឃុំកំប្រង់ ខេត្តបាត់ដំបង រួចហូរចូលស្ទឹងបវេល និងបន្តហូរចូលស្ទឹងមង្គលបូរី
 ស្ទឹងបរិបូរ(ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង)
 ស្ទឹងមង្គលបុរី (ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ)
 ស្ទឹងពោធិ៍សាត់ (ខេត្តពោធិ៍សាត់)
 ស្ទឹងព្រែកត្នោត (ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខេត្តកណ្តាល និងរាជធានីភ្នំពេញ)
 ស្ទឹងព្រះនេត្រព្រះ (ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ)
 ស្ទឹងរលួស (ខេត្តសៀមរាប)
 ស្ទឹងសង្កែ (ខេត្តប៉ៃលិន និងខេត្តបាត់ដំបង)
 ស្ទឹងសិរីសោភ័ណ (ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ)
 ស្ទឹងសៀមរាប (ខេត្តសៀមរាប)
 ស្ទឹងសែន (ខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តកំពង់ធំ)
 ស្ទឹងស្ទោង (ខេត្តកំពង់ធំ និងខេត្តព្រះវិហារ)
 ស្ទឹងស្រែង (ខេត្តឧត្តមានជ័យ និងខេត្តសៀមរាប)
 ស្ទឹងស្លាគូ (ខេត្តកំពង់ស្ពឺ)
 ស្ទឹងស្វាយចេក(ខេត្តបន្ទាយជ័យ)
 ស្ទឹងហាវ (ក្រុងព្រះសីហនុ)
 ស្ទឹងអាតៃ (ខេត្តពោធិ៍សាត់និងខេត្តកោះកុង)
ស្ទឹងបរិបូរណ៍

ស្ទឹងបរិបូរណ៍ គឺជា​ទន្លេ​ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។ វា​ឡើង​លើ ​ភ្នំ​ឱរ៉ាល់ ក្នុង ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ ហើយ​កាត់ ​ស្រុក​បរិបូរណ៍ ក្នុង ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង មុន​នឹង​ចូល​ទៅ​បឹងទន្លេសាប ។ វាជាដៃទន្លេដ៏សំខាន់នៃទន្លេសាប។ State of Water: Cambodia. Water Environment Partnership in Asia.
ស្ទឹងពោធិ៍សាត់

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata

ស្ទឹងពោធិសាត់  ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថា ស្ទឹងតាមយុ៉ង គឺជាទន្លេដ៏សំខាន់មួយនៅភាគខាងលិចនៃប្រទេសកម្ពុជា វាហូរប្រហែលពីរភាគបីនៃខ្សែសង្វាក់ទៅកាន់បឹងទន្លេសាប ។  ពោធិសាត់ និង ​ទំព័រ ស្ថិត​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេ។
ស្ទឹងមង្គលបុរី

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Mongkol_Borei.png/220px-Mongkol_Borei.png|រូបភាពតូច| ផែនទីបង្ហាញស្ទឹងមង្គលបូរី
ស្ទឹងមង្គលបូរី គឺ​ជាស្ទឹងមួយក្នុង ​​ស្រុក​មង្គលបូរី ក្នុង​ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ស្ថិតនៅទិសភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃប្រទេស​កម្ពុជា។  វាហូរចេញពីព្រំដែននៃខេត្តចន្ទបុរីនៃប្រទេសថៃ ហើយហូរកាត់តាមស្រុកមង្គលបូរី និងស្រុកក្បែរខាង។  វាគឺជាដៃទន្លេដ៏សំខាន់នៃទន្លេសាប។

ខ្មែរក្រហម បានបំផ្លាញស្ពានមួយ ដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់ទន្លេ។
ស្ទឹងមានជ័យ

ពីដើមឡើយហៅថា «ស្ទឹងទទឹងថ្ងៃ»។​ មកដល់រាជ្យព្រះជ័យចេស្តា (ព្រះអង្គសូរ) នាពេលមួយ
ចៅពញាភក្តីសង្រ្គាមហុក បានក្រាបបង្គុំទូលថ្វាយនៅ«ទូលព្រះស្រី»​ ថា កាល
ដែលច្បាំងឈ្នះផ្តាច់ព្រ័ទ្ធ គឺនៅត្រង់ស្ទឹងទទឹងថ្ងៃនេះឯង សម្លាប់សត្រូវងាប់ស្អុយ
ទឹក កន្លែងនោះគេក៏ហៅថា «អន្លង់ក្បាលយួន» រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ទើប
បានហ្លួងមានព្រះរាជឱង្ការថា បើចឹងយើងហៅទីនេះថា «ស្ទឹងមានជ័យ» ទៅវិញ
ចុះ (ព្រោះទ័ពយើងច្បាំងឈ្នះ នៅត្រង់ស្ទឹងទទឹងថ្ងៃនេះ)។

ឯទូលព្រះស្រី (ក៏ស្ថិតនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញដែរ តែខ្ញុំមិនច្បាស់ថានៅត្រង់ណាទេ
ព្រោះសព្វថ្ងៃ វាបាត់ដានអស់ទៅហើយ)។ គឺព្រះបាទបរមរាជា ពញាយ៉ាត​កាល​
ព្រះអង្គយាងមកសាងវាំងប្រាសាទ ក៏ឲ្យគេធ្វើដំណាក់មួយប្រទាន ព្រះស្រីរាជា
ជាព្រះរាជបុត្រ នៅលើទូលមួយនោះ ក៏ហៅទូលនោះថា ទូលព្រះស្រីរាជា តែ​
ក្រោយមកក៏បាត់ពាក្យរាជា ហៅនៅត្រឹមទូលព្រះស្រីៗ ជួនក៏មានអ្នកមិនអានថា
ព្រះស្រី ទៅជា ទូលប្រស្រីៗ រៀងមក។
ស្ទឹងសង្កែ

រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ទិដ្ឋភាពដងស្ទឹងសង្កែ
ស្ទឹងសង្កែ គឺជាទន្លេដ៏សំខាន់មួយក្នុងខេត្តបាត់ដំបង នៅភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា ។ ស្ទឹងសង្កែ មានចម្ងាយប្រមាណ ២៥០គីឡូម៉ែត្រ (១៦០ម៉ាយ៍) វែង។ 1997 CIA map. ដែលហូរកាត់ស្រុកចំនួន៦ និង​ឃុំ​ចំនួន២៧ ក្នុង​ខេត្តបាត់ដំបង មុន​នឹង​ហូរ​ចូលបឹងទន្លេសាប ។ ជម្រៅមធ្យមនៃទន្លេដោយផ្អែកលើទិន្នន័យឆៅដែលផ្តល់ដោយមន្ទីរធនធានទឹកខេត្តបាត់ដំបង (២០១៣) គឺក្នុងរដូវប្រាំង ២.៣៥ម៉ែត្រ (៧.៧ហ្វីត) និងក្នុងរដូវវស្សា ៦.៧៩ ម៉ែត្រ (២២.៣ហ្វីត) ។
ស្ទឹងស៊ីលីវូង

ស្ទឹងស៊ីលីវូង (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Ciliwung River) ជាស្ទឹងមួយដែលហូរកាត់រដ្ឋធានី​ចាការតា នៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ស្ទឹងនេះមានប្រភពពីតំបន់ពុនចាក់ (Puncak) នៅលើខ្ពង់រាបជ្វាខាងលិច និងហូរចូលទៅក្នុង​ឆកសមុទ្រចាការតា។

នៅឆ្នាំប្រមាណ១៧២០ មានរោងចក្រផលិតស្ករស​ជាច្រើននៅតាមដងស្ទឹងនេះ។ ក្នុងចំនោមរោងចក្រទាំង១៣០ មានរោងចក្រចំនួន៥០សង់ជាប់នឹងមាត់ស្ទឹងនេះតែម្ដង។ កម្មកររោងចក្រតែងតែបោះចោលកាកអំពៅចូលទៅក្នុងស្ទឹងនេះ ជាហេតុធ្វើអោយវាស្ទះ​មិនអាចហូរទឹកបាន។
ស្ទឹងស្រែង

រូបភាពតូច| ទីតាំងស្ទឹងស្រែងនៃផែនទីប្រទេសកម្ពុជា
ស្ទឹងស្រែង គឺស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា ។ ប្រភពរបស់ស្ទឹងនេះស្ថិតនៅជម្រាលភាគខាងត្បូងនៃភ្នំដងរែក ហើយបន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ខេត្តចំនួនបីខេត្តគឺ ឧត្តរមានជ័យ ខេត្តសៀមរាប និង ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដែលហូរចូលទៅក្នុងស្ទឹងសង្កែ ។  ទឹក​ស្ទឹងនេះ​ស្ថិត​ក្រោម ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ធនធាន​ទឹក​ស្ទឹង​ស្រែង ។ នៅពេលសាងសង់រួចរាល់ ទន្លេនឹងផ្គត់ផ្គង់ដីស្រែចំនួន ២៥ ០០០ ហិកតា ក្នុងរដូវវស្សា និង ៣ ៧៥០ ហិកតានៅរដូវប្រាំង នៅតាមស្រុកមួយចំនួននៃខេត្តខាងលើ ហើយការជន់លិចតាមដងទន្លេនឹងត្រូវបានទប់ស្កាត់។ . Agence Kampuchea Presse, July 11, 2014
ស្នា ខ្មែរ-មន

ស្នាមន-ខ្មែរដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ផង​ដែរ​ថា​ជា ​ស្នា​ជនជាតិ​ម៉ុង ស្នាចារ៉ាយ ឬ ​ស្នាសម័យ​អង្គរ ជា ​ស្នា​ដែល​ប្រើ​សម្រាប់ ​សង្គ្រាម និង​សម្រាប់ ​បរបាញ់ ​នៅ ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ វា​បាន​ក្លាយ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​មោទនភាព និង​អត្តសញ្ញាណ​សម្រាប់​ក្រុម​ជនជាតិភាគតិច​ពី ​ប្រទេស​ភូមា (ភូមា) រហូត​ដល់​ដែន​ដី​នៃ ​ឥណ្ឌូចិន ។
ស្នា ខ្មែរ-មន: វាក្យសព្ទ

វាក្យសព្ទ 
ស្នាមន-ខ្មែរត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ស្នា ជាភាសាខ្មែរ , ច្រៅ ក្នុង ភាសាព្រៅ,  ហ្នេវ ក្នុង ភាសាម៉ុង,  ឬ ហ្រៅ ក្នុង ភាសាចារ៉ាយ ។  Siu, Lap Minh (December 2009), Developing the First Preliminary Dictionary of North American Jarai, Texas Tech University, 82.

វា​គឺ​ជា​ពាក្យ​កម្ចី​មួយ​ក្នុង​ចំណោម ​ពាក្យ​កម្ចី ​អូស្ត្រូអាសៀ(មន-ខ្មែរ) ​មួយចំនួន​ដែល​បាន​រក​ឃើញ​ជា ​ភាសា​ចិន​-​ទីបេ ខណៈ​អ្នក​ភាសាវិទ្យា​បាន​រក​ឃើញ​ថា​វា​ទាក់ទង​នឹង​ស្នា​ចិន​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា នូ ( ) ៖ "ប្រភពដើមភាគខាងត្បូងនៃពាក្យនេះគឺមិនអាចប្រកែកបាន ប៉ុន្តែប្រភពដើមនៃពាក្យនេះគឺមិនច្បាស់លាស់"។
ស្នា ខ្មែរ-មន: ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នៃ​ដើម​កំណើត​:  មន-ខ្មែរ vs. ​ចិន​

ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នៃ​ដើម​កំណើត​:  មន-ខ្មែរ vs. ​ចិន​ 
ខណៈពេលដែលមតិភាគច្រើនគឺថាស្នាមានដើមកំណើតចិន  មានទ្រឹស្តីមួយផ្សេងទៀតដែលចង្អុលទៅប្រភពដើមអាស៊ីអាគ្នេយ៍ឯករាជ្យសម្រាប់ស្នាដោយផ្អែកលើភស្តុតាងភាសាដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ៖

ប្រហែលឆ្នាំ ២០០ មុនគ្រឹស្តសករាជ ស្តេច An Dương នៃ Âu Lạc ( វៀតណាមខាងជើងបច្ចុប្បន្ន ) និង ( ចិនភាគខាងត្បូងបច្ចុប្បន្ន ) បានតែងតាំងបុរសម្នាក់ឈ្មោះ កាវ ឡៅង ( ឬ កាវ ថុង ) ឱ្យសាងសង់ "ស្នាវេទមន្ត" ( nỏ thần) មួយ ដែល​អាច​បាញ់​បាន 300 ព្រួញ។   យោងតាមប្រវត្ដិវិទូ Keith Taylor ស្នាអាចត្រូវបានណែនាំចូលទៅក្នុងប្រទេសចិនពីប្រជាជន អូស្ត្រូនេស៊ី នៅភាគខាងត្បូងប្រហែលសតវត្សទី 4 មុនគ.ស។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នេះគឺផ្ទុយនឹងសោរស្នាដែលត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងផ្នូរ រាជវង្សចូវ ដែលមានដើមសតវត្សទី 7 មុនគ្រឹស្តសករាជ ក៏ដូចជាការផលិតដ៏ធំ និងការប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៃស្នានៅក្នុងប្រទេសចិនក្នុង កំឡុងសម័យរដ្ឋចម្បាំង ដែលមានអាយុកាលនៅដើមសតវត្សទី 5 មុនគ.ស។ 

នៅឆ្នាំ 315 នៃគ.ស លោក Nu Wen មកពីប្រទេសចិនបានបង្រៀន ជនជាតិចាម ពីរបៀបសាងសង់បន្ទាយ និងប្រើស្នាដោយដៃ។ ក្រោយមកជនជាតិចិននឹងផ្តល់ស្នាជាអំណោយដល់ជនជាតិចាមយ៉ាងហោចណាស់ម្តង។ 

ស្នាត្រូវបានបញ្ជូនទៅចាមដោយ Zhi Yangjun មកពី រាជវង្សសុង ក្នុងឆ្នាំ 1172 ។ គាត់​បាន​ស្នាក់​នៅ​ទី​នោះ ហើយ​បង្រៀន​ពួក​គេ​ឲ្យ​ចេះ​បាញ់​ព្រួញ និង​របៀប​ប្រើ​ស្នា។   នៅឆ្នាំ ១១៧៧ ចាម្ប៉ា បានប្រើស្នាក្នុងការឈ្លានពាន និងទន្ទ្រាន អង្គរ ដែលជារាជធានីរបស់ អាណាចក្រខ្មែរ ។
ស្នា ខ្មែរ-មន: សម័យអង្គរ៖ ជ័យជំនះខ្មែរពីចាម

សម័យអង្គរ៖ ជ័យជំនះខ្មែរពីចាម 
ការប្រើប្រាស់ស្នាដោយអរិយធម៌អង្គរអាចតាមដានបានទៅនឹងចម្លាក់លៀននៅលើជញ្ជាំងនៃប្រាសាទបាយ័នដែលមានដើមកំណើតនៅចុងសតវត្សទី 12 និងដើមសតវត្សទី 13 ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី 7 ពីឆ្នាំ 1181 ដល់ឆ្នាំ 1218 នៃគ។  ចម្លាក់លៀនស្រាលទាំងនេះបង្ហាញអ្នកប្រមាញ់ទាំងពីរដែលសំដៅលើសត្វក្តាន់ដោយប្រើស្នារបស់ពួកគេ  និងទាហានបានឡើងលើដំរីដោយប្រើស្នាក្នុងការប្រយុទ្ធ។

ខ្មែរខ្លួនឯងបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ ដើម្បីទទួលបានកាតាបុលពីរដែលដាក់លើដំរី និងធ្វើការដោយបុរសពីរនាក់ ក៏ដូចជាស្នាដ៏ធំសម្បើម ត្រូវបានរមៀលនៅលើរទេះរុញ ហើយប្រហែលជាប្រើក្នុងការឡោមព័ទ្ធ ឬសម្រាប់ការពារជំរុំរឹងមាំ។  ស្នាទ្វេដែលដាក់នៅលើខ្នងដំរី ត្រូវបានគេសន្មត់ថាមានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីជាអាវុធប្រឆាំងដំរីដ៏មានប្រសិទ្ធភាព។  យោងតាមលោក Michel Jacq-Hergoual'ch ស្នាពីរដែលដាក់លើដំរីគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃទាហានស៊ីឈ្នួលចាមនៅក្នុងកងទ័ពរបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។  ទាំងនេះគឺស្រដៀងទៅនឹង arcuballistae ច្រើនខ្សែដែលប្រើតាំងពីសតវត្សទី 11 មកម្ល៉េះដោយ រាជវង្សសុង ។ 

ស្នា​អង្គរ​ត្រូវ​បាន​ខ្មែរ​សន្មត​ថា​បាត់​បង់​ក្រោយ ​ការ​ធ្លាក់​ចុះនៃអង្គរ (គ.ស ១៤៣១) ។
ស្នា ខ្មែរ-មន: ការសង្កេតជនជាតិដើមភាគតិចនៅឥណ្ឌូចិន

ការសង្កេតជនជាតិដើមភាគតិចនៅឥណ្ឌូចិន 
នៅឆ្នាំ 1880 លោក Louis Delaporte បានកត់សម្គាល់ឃើញស្នាដែលនៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺដូចគ្នាទៅនឹងវត្ថុដែលបង្ហាញនៅលើចម្លាក់លៀនប្រាសាទអង្គរវត្ត។[17] អ្នកផ្សេងទៀតបានកត់សម្គាល់ថា ស្នាត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រជាជនស្ទើរតែទាំងអស់នៅឥណ្ឌូចិន មុនពេលដែលអាវុធត្រូវបានណែនាំ។[18] ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យោងតាមលោក Herri Mouhot ស្នាទាំងនេះត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាពិសេសជាមួយប្រជាជនស្ទៀងទាំងនៅក្នុងអណ្ណាម និងប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារពួកគេមានការភ័យខ្លាចដោយសារតែភាពប៉ិនប្រសប់ក្នុងការប្រើប្រាស់អាវុធទាំងនេះ។[19]

លោក Jean Moura បានសរសេរថា ជនជាតិព្រៅ មានភាពល្បីល្បាញបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលតែងតែកាន់ស្នា។  លោក Jean Moura ក៏បានកត់សម្គាល់ផងដែរថា ប្រជាជនព្រៅ បានដាក់ថ្នាំពុលលើព្រួញ។
ស្នា ខ្មែរ-មន: អាវុធប្រយុទ្ធដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចរហូតដល់សង្គ្រាមវៀតណាម

អាវុធប្រយុទ្ធដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចរហូតដល់សង្គ្រាមវៀតណាម 
រួមជាមួយ ដំបង punji ស្នាគឺជាអាវុធដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត ខណៈដែលឥណ្ឌូចិនបានស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃ អាណានិគមបារាំង ។ វិសាលភាពនៃស្នាគឺបាញបានចម្ងាយឆ្ងាយ។ ការបាញ់ស្នាប្រហែល   ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចម្ងាយសុវត្ថិភាពជុំវិញភូមិនៅចុងសតវត្សរ៍ទី 19 នៅពេលដែលពួក ព្រៅមកពីខាងជើងកំពុងប្រយុទ្ធជាមួយ ជនជាតិទំពួន ពីខាងកើតលើការគ្រប់គ្រង ទន្លេសេសាន និង ស្រែពក តាមលំដាប់លំដោយ។ ដើម្បីត្រួតត្រាតំបន់ភ្នំក្រហមនៃ រតនគិរី ។ 

តាមពិត ជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ដែលមានដើមកំណើតនៅតំបន់ខ្ពង់រាបភាគកណ្តាលរបស់វៀតណាមត្រូវបានគេដឹងថាបានប្រើស្នាជាឧបករណ៍សម្រាប់បរបាញ់ ហើយក្រោយមកទៀតគឺជាអាវុធដ៏មានប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងនឹង ពួកវៀតកុង ក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមវៀតណាម ។ នៅឆ្នាំ 1968 ពួកបះបោរ ទំពួន និងចារ៉ាយបានប្រឈមមុខនឹងកងទ័ពខ្មែរ ហើយបានចាញ់ដោយស្នា ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិបានជួយពង្រីករឿងព្រេងរបស់ពួកគេដោយមនោសញ្ចេតនាលើព្រួញពិសរបស់ពួកគេ។  យុទ្ធជនម៉ុងតាញ៉ាដែលប្រដាប់ដោយស្នា ដូច្នេះបានបង្ហាញពីទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃសម្រាប់កងកម្លាំងពិសេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដែលកំពុងប្រតិបត្តិការនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ហើយវាមិនមែនជារឿងចម្លែកទេសម្រាប់ Green Berets ក្នុងការរួមបញ្ចូលអ្នកបាញ់ស្នាម៉ុងតាញ៉ាចូលទៅក្នុងក្រុមវាយប្រហាររបស់ពួកគេ។
ស្នា ខ្មែរ-មន: ពីការប្រកួតប្រជែងទៅជាមោទនភាពជាតិសាសន៍

ពីការប្រកួតប្រជែងទៅជាមោទនភាពជាតិសាសន៍ 
ខណៈពេលដែលស្នាត្រូវបានប្រើប្រាស់តិចជាងមុនសម្រាប់សង្គ្រាម និងសម្រាប់ការបរបាញ់ វានៅតែជាកីឡាដ៏ពេញនិយមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ដូច្នេះ នៅដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៣៨ ការប្រកួតបាញ់ធ្នូត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅប្រាសាទអង្គរវត្ត "ដោយមានអ្នកចម្បាំងជាង ៥០០ នាក់ ដែលភាគច្រើនមិនចាញ់" 

ចាប់តាំងពីការមកដល់នៃវិស័យទេសចរណ៍ដ៏ធំនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍បន្ទាប់ពីការបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមវៀតណាម ស្នាបានក្លាយទៅជាវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ "ដ៏ហួសចិត្ត" សម្រាប់ជនបរទេស។
ស្នា ខ្មែរ-មន: ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
រូបភាពតូច| អ្នក​បាញ់​ព្រួញ​ធ្វើព្រួញ​នៅ​ខេត្ត​រតនគិរី ក្នុង​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០២២។
ស្នាទាំងនេះត្រូវបានគេសង្កេតឃើញក្នុងចំណោម ក្រុមជនជាតិផ្សេងទៀតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដូចជាជនជាតិថៃ ,ជនជាតិ មួង នៃ ហៅបិញ, ជនជាតិ ព្នង នៃមណ្ឌលគិរី និង សាច ឬ ឡាវ ទោះបីជាប្រភេទក្រោយនេះមានកំណែតូចជាងក៏ដោយ។  ទោះបីជាស្នាមានភាពជាក់លាក់ខុសៗគ្នានៅក្នុងក្រុមជនជាតិផ្សេងៗនៃឥណ្ឌូចិនដែលវាត្រូវបានគេប្រើក៏ដោយ គោលការណ៍មុខងារ និងរូបរាងរបស់វាគឺស្រដៀងគ្នាពីក្រុមមួយទៅក្រុមមួយទៀត។ 

ស្នាជាធម្មតាត្រូវបានរក្សាទុកនៅក្នុងផ្ទះរបស់ក្រុមជនជាតិភាគតិចមន-ខ្មែរ រួមជាមួយនឹងអាវុធផ្សេងទៀត ។  វាគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃមួយរបស់ ជនជាតិភ្នំ ហើយនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950 មនុស្សម្នាក់នឹងទទួលបានស្នាមួយឬពីរជាមរតក  ហើយវានៅតែត្រូវបានគេប្រើជាអំណោយអាពាហ៍ពិពាហ៍ជានិមិត្តរូប។
ស្នាដៃនៃបុព្វបុរសខ្មែរ

ធាតុពិតប្រទេសជាតិនីមួយៗដែលអាចមានវត្តមាននៅលើសំបកផែនដីយើងនេះ        
សុទ្ធសឹងរបស់រឺវត្ថុធាតនានាសំរាប់តំនាងវប្បធម៌របស់ជាតិផ្សេងៗរៀងៗខ្លន។   ហើយ
ដើម្បីស្គាល់នូវវប្បធម៌   របស់ខ្លួនមួយបានគឺ  ទាមទាអោយមានភស្តុដែលតំនាងអោយ
សម្បត្តិវប្បធម៌  ដែលជាមរតកតំនាងអោយដួងព្រលឹងជាតិរបស់ខ្លួន។  ដោយឡែក
ខ្មែរជាជនជាតិមួយក្នុងចំនោមជនជាតិនានាក្នុងលោកកីយ៍នេះដែរ   ហើយក៏ពោពេញ
ទៅដោយធនធានធម្មជាតិ   និង  ផ្នែកវប្បធម៌មិនចាញ់ប្រទេសជាតិជិតខាងឡើយ។
ជាពិសេសខ្មែរមានប្រាសាទរាប់សិបប្រាសាទ  ដែលជាស្នាដៃរបស់ស្ថាបនិកល្បីៗ
សុទ្ទសឹងតែជាកំពូលវិស្វាក់ករដែលពោពេញ  ទៅដោយសមត្ថភាពពេញខ្លួនដែលបាន
ក៍សាងឡើងគ្រប់តែទំព័រនៅក្នុងសម័យកាលនាប្រវត្តិសាស្រ្ត។​​ ប្រាសាទបុរាណដ៍ច្រើ
នពេកពន់ដែលត្រូវបានក៍សាងឡើង  ពីផ្ទាំងសិលាសុទ្ទសឹងជាវត្ថុធាតុដែលកំររកបាន
នៅលើសកលលោលនេះ។  ប្រាសាទនីមួយៗត្រូវបានក៍សាងឡើងដោយរចនាម៉ូតខុស
ៗគ្នាទៅតាមរចនាបទផ្សេងៗ   ដែលតំនាងអោយយុគសម័យកាលនីមួយៗតាំងពីបុរា
ណកាល។ ហើយស្នាដៃទាំងនេះក៍ជាផ្នែកមួយដែលមានតំលៃវិសេសវិសាលបំផុត
ដែលជំរុញ  អោយវប្បធម៍ខ្មែរឈានដល់កំពូលដែរ។ ទន្ទឹមនិងនេះកំរងឯកសារ
ប្រវត្តិសាសន៍ ក៍ដូចជាកំនត់ត្រាតាមរយ:សិលាចារឹកនានាក៍បានឪ្យិដឹងពីជីវិត្តប្រព្រិត្ត
ទៅនៃបុព្វបុរសខ្មែរ  គ្រប់តែជំនាន់ដែលបានបង្ហាញថាពួកលោកសុទ្ទសឹងតែធ្លាប់បាប
ឆ្លងកាត់នូវកាប្រយុទ្ធប្រឈមប្រឆាំងតតាំងទប់ទលនិងបញ្ឈប់ការឈ្លានពានគ្រប់ប្រភេ
ទដើម្បីបព្វហេតុបេតិកភណ្ឌ័ផ្សេងៗដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់កួនចៅដែលជាមនុស្សជំនា
ន់ក្រោយៗ ជាសត្យានុម័តមនុស្សជំនាន់មុនដែលមានតួនាទីជាអក្នបង្កើតស្នាដៃរបស់
ខ្លួនតាមរយះការក៏សាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ននានា   ជាពិសេសគឺត្រួវសាងសង់នូវអ្វីដែល
ជាអច្ឆរិយរឺក៏ប្រាសាតបិរាណផ្សេងៗអោយបានច្រើនទៅតាមសមត្ថភាពដែលអាចធ្វើ
ទៅបាន ពីព្រោះការសាងសង់ឡើងវាពិតជាមានតំលៃវិសេសវិសាលណាស់  ពីព្រោះ
វាបានបញ្ជាក់អោយមនុស្សជំនាន់ក្រោយបានដឹងអំពីរបបគ្រប់គ្រងប្រទេសជាតិនាស
ម័យកាលបុព្វបុរសជំនាន់មុនៗនិងបានឆ្លុះបញ្ជាំងអំពីសម្ថភាពមនុស្សជំនាន់នោះដល់
កំរិតណាពីសេសគឺសាងសង់ឡើងគឹដើម្បីទុក្ខជាកេតំនែលសំរាប់តំនាងអោយ[[ព្រះសិវះ
ព្រះព្រហ្ម]]  ដួងព្រលឹងដូនតាជំនាន់មុនៗដែលជាអាទីទេព   តំនាងអោយដួង ព្រលឹង
របស់ជាតិ។  និងជាពិសេសវាជាវត្ថុទិពតាងតំនាងថា រាល់សម្មិផលក៏ដូចជាប្រាសាទ
ទាំងនេះវាជាកេមរតកដួនតាតំនាងអោយកូនចៅជំនាន់ក្រោយៗដឹងនិងជឿជាក់ថាពិ
តជាធ្លាប់មានជំនាន់មុនៗនិងជំនាន់ពួកយើងឈានចូលមកដល់នោះបើមិនជឿក៏មិន
កើត ពីព្រោះវានូវមានវត្ថុតំនាងពាសពេញដីពេញផ្ទៃប្រទេសបែបនេះ។
ស្នាដៃនៃបុព្វបុរសខ្មែរ: <u style="color:blue"><b><span style="color:red; font-size:30px">សេដ្ឋកិច្ច</span></b></u>

សេដ្ឋកិច្ច
​​​សេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងសម័យនោះគឺមានការីចចំរើនយ៉ាងខ្លាំងខ្លាផងដែ។​ដោយសារតែបុព្វបុស់នៅ
សម័យនោះជាអក្នសិក្សាស្វែងយល់ជាអក្នស្រាវជ្រាវនូវអ្វីៗដែលប្លែកដើម្បីយកមកអភិវឌ្ឈន៏និង
ទទួលយកនូវអ្វីដែលគេពុំទាន់មាន ដែលគេពុំដែលឃើញ។​ លើសពីនេះទៅទៀតពួ​កគេចេះស្រលាញ់
គ្នាចេះសាមម្គីគ្នា​ ចេះប្តោះប្តូរយោបល់គ្នាធ្វើយ៉ាងណា ដើម្បីអោយមានគំនិតក្នងការអភិវឌ្ឈន៏ទទួល
បាននូវភាពជោកជ័យនិងអក្ន​នផងទាំងពួងមានការកោតសរសើរតែប៉ុនោះ។​ មិនត្រឹមតែប៉ុនោះគឺដើម្បី
អោយសម្មតិផស​មានភាពរឹងមាំយូអង្វែងទៀតផង។ដោយឡែកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាសម័យនោះ
ទាំងយុវជនទាំងយុវនារី គឺពោពេញទៅដោយគំនិតស្នារតីតស៊ូព្យាយាមខ្ពស់ ជាក់ស្តែងប្រុសៗនាស
ម័យនៅគឺខិតខំធ្វើការងារឥតមានការថ្អូញថ្អែរឡើយ។
ស្នាដៃនៃបុព្វបុរសខ្មែរ: <u style="color:red"><b><span style="color:blue; font-size:30px">ធនធានមនុស្ស</span></b></u>

ធនធានមនុស្ស
នៅក្នុងសម័យនោះផងដែរក៏ជាសម័យមួយដែលពោរពេញទៅដោយអក្នមានចំនេះដឹងខ្ពស់អក្ន 
សិក្សារៀនសួត្រ អក្នស្វែងយល់និងអក្នស្រាវជ្រៀវ។​លើសពីនេះទៅទៀតបុព្វបុរស
ក្នុងសម័យនោះគឺជាអក្នដែលមានជំនាញនិងមានបទពិសោធន៏ខ្ពស់។ទទឹមនឹងនេះដែរនៅពេល
ដែលពួកគាត់មានចំនេះវិជ្ជាពួកគាត់បានរួបរួមសាមគ្គីជាធ្លុកតែមួយ ជាគ្រួសារតែមួយរហួតបាប
ទទូលជោកជ័យ។ដោយសារតែស្នាដៃដ៏ត្រចះត្រចង់នៅក្នុងសម័យនោះហើយទើបបានបន្សល់
ទុក្ខនូវកេរ៍មរតក ដែលជាដួងព្រលឹងជាតិខ្មែរក៏ដូចជាវប្បធម៍ដ៍រុងរឿងកាសពីសម័យបុព្វបុស់យើង។
ស្នាដៃនៃបុព្វបុរសខ្មែរ: <u style="color:black"><b><span style="color:violet; font-size:30px">ការអភិវឌ្ឈន៍</span></b></u>

ការអភិវឌ្ឈន៍
ជាការពិតណាស់ដោយសារតែថ្នាក់អក្នដឹកនាំដោយសារតែព្រះមហាក្សត្រនាសម័យនោះមានគំ
និតអភិវាឌ្ឈន៍ខ្ពស់ទើបធ្វើអោយ ប្រទេសជាតិនាសម័យនោះមានកររីចចំរើនខ្លាំង ទាំង[[វិស័យកសិកម្ម
និងវិស័យឧក្សាហកម្ម]] លើសពីនេះទៅទៀតមិនត្រឹមតែវិស័យកសិកម្ម​និង​ឧក្សាហកម្មក៍មានវិស័យ
ជាច្រើនទៀតដែលមានការរីកចំរើនផងដែរជាពិសេសគឺវិស័យទេសចរណ៍តែម្តង។មិនត្រឹមតែប៉ុនោះ
វិស័យសិល្បះក៍ជាវិស័យមួយដ៍ពេញនិយមនៅក្នុងសម័យនោះផងដែរព្រោះថាបើយើងក្រឡេកមើល
ទៅអតីតកាលវិញនោះយើងឃើងថាសិល្បះនាសម័យនោះមានការរីកចំរើនយ៉ាងខ្លាំងខ្លា។ ទាំងនេះ
ហើយបានបញ្ជាក់អោយឃើងថាក្នុងសម័យនោះគឺពិតជាយ៉ាងនេះមែន។
ស្នាដៃនៃបុព្វបុរសខ្មែរ: <u style="color:yellow"><b><span style="color:green; font-size:30px">ស្ថានភាពក្នុងការរស់នៅ</span></b></u>

ស្ថានភាពក្នុងការរស់នៅ
ចំពោះការរស់នៅនាសម័យនោះផងដែរឃើញថាប្រជាជនក្នុងសម័យនោះប្រកបដោយសេចក្តីសុខ
សេចក្តីចំរើន ជីវភាពគ្រួសារវិញពុំសូវមានមានភាពខ្វះខាតប៉ុន្មានទេ។​ ដោយសារតែនៅក្នុងសម័យ
នោះ ប្រទេសកម្ពុជាគឺជាប្រទេសមួយដែលបំបូរបែប ទាំងអាហារ ទាំងការងារ និង វិស័យផ្សេងៗទៀត។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រចនាសម័្ពន្ធ​រដ្ឋបាលនៃប្រទេសកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា