navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ម៉ាកុសអ្នកផ្សាយដំណឹងល្អ: ព័ត៌មានព្រះគម្ពីរ និងប្រពៃណី

ព័ត៌មានព្រះគម្ពីរ និងប្រពៃណី 
ភស្តុតាង​សម្រាប់​ការ​និពន្ធ​របស់ ម៉ាកុស នៃ គម្ពីរម៉ាកុសដែល​មាន​ឈ្មោះ​របស់​គាត់​មាន​ប្រភព​មកពី Papias ( c. ៦០ – គ. ១៣០ គ.ស. )។    អ្នកប្រាជ្ញនៃ សាលា Trinity Evangelical Divinity គឺ "ស្ទើរតែប្រាកដ" ដែល Papias កំពុងសំដៅទៅលើ យ៉ូហានម៉ាកុស ។  អ្នកប្រាជ្ញព្រះគម្ពីរសម័យទំនើបរកឃើញថាព័ត៌មានរបស់ Papias ពិបាកបកស្រាយណាស់។ 

សាសនាចក្រ Coptic អនុលោមតាមការកំណត់អត្តសញ្ញាណ ម៉ាកុស ជាមួយ យ៉ូហាន ម៉ាកុស ក៏ដូចជាថាគាត់គឺជាសិស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកចិតសិបនាក់ដែលព្រះយេស៊ូវបានបញ្ជូនចេញ (លូកា 10:1)  ដូចដែល Hippolytus បានបញ្ជាក់។  ទំនៀមទំលាប់ Coptic ក៏ប្រកាន់ថា ម៉ាកុសបានរៀបចំពួកសិស្សនៅក្នុងផ្ទះរបស់គាត់បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះយេស៊ូវថាព្រះយេស៊ូវដែលបានរស់ឡើងវិញបានមកផ្ទះរបស់ម៉ាកុស ( យ៉ូហាន 20 ) ហើយថា ព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ បានយាងចុះមកលើពួកសិស្សនៅឯ ថ្ងៃបុណ្យទី៥០ នៅក្នុងផ្ទះតែមួយ។  លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត ម៉ាកុស​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ជឿ​ថា​បាន​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​បម្រើ​ក្នុង ​ពិធី​អាពាហ៍ពិពាហ៍​នៅ​កាណា ដែល​បាន​បង្ហូរ​ទឹក​ដែល​ព្រះយេស៊ូវ​បាន​ប្រែ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ស្រា ( យ៉ូហាន ២ :១–១១)។  

យោងតាមប្រពៃណីរបស់ Coptic លោក Mark កើតនៅ Cyrene ដែលជាទីក្រុងមួយនៅ Pentapolis នៃអាហ្វ្រិកខាងជើង (ឥឡូវនេះ ប្រទេសលីប៊ី ) ។ ទំនៀម​ទម្លាប់​នេះ​បន្ថែម​ថា​ម៉ាកុស​បាន​ត្រឡប់​ទៅ​ក្រុង​ប៉ិនតាប៉ូលី​វិញ​ក្នុង​ជីវិត​បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាន ​ប៉ូល ​បញ្ជូន​ទៅ ​ក្រុង​កូល៉ុស ( កូល៉ុស 4:10;  ភីលេម៉ូន 24.)  ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ អ្នក​ខ្លះ​គិត​ថា​ការ​ទាំង​នេះ​ពិត​ជា​សំដៅ​ទៅ​លើ ​ម៉ាកុស​បងប្អូន​ជីដូន​មួយ​របស់​បាណាបាស )។ ហើយ​បម្រើ​ជា​មួយ​នឹង​លោក​នៅ​ក្រុង​រ៉ូម (២ធីម៉ូថេ ៤:១១);  ពី Pentapolis គាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ Alexandria ។   នៅ​ពេល​ម៉ាកុស​ត្រឡប់​ទៅ​ក្រុង​អាឡិចសាន់ឌ្រី អ្នក​មិន​គោរព​សាសនា​នៃ​ទីក្រុង​បាន​អន់ចិត្ត​នឹង​ការ​ខិតខំ​របស់​គាត់​ដើម្បី​បង្វែរ​ពួក​អាឡិចសាន់ឌ័រ​ចេញ​ពី​ការ​គោរព​បូជា ​ព្រះ​ប្រពៃណី ​របស់​ពួកគេ។  នៅឆ្នាំ ៦៨ គ.ស ពួកគេបានយកខ្សែពួរជុំវិញករបស់គាត់ ហើយអូសគាត់តាមដងផ្លូវរហូតដល់គាត់ស្លាប់។
ម៉ាកូ ប៉េកូវិច

ម៉ាកូ ប៉េកូវិច (ភាសាក្រូអាត: Marko Perković; កើត ២៧ តុលា ១៩៥៥) ជាតន្ត្រីករជនជាតិក្រូអាត ដែលជាអ្នកចម្រៀងនាំមុខរបស់ក្រុមតន្ត្រីថមសុន (Thompson) តាំងពីឆ្នាំ 1991​ 

លោកប៉េកូវិចកើតនៅក្នុងភូមិឆាវ៉ូក្លាវ៉េ (Čavoglave) សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមក្រូអាត នៅខាងក្នុងសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធសង្គមនិយមយូហ្គោស្លាវី ឥឡូវនេះជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសក្រូអាស៊ី គាត់បានចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមឯករាជ្យក្រូអាត (ឆ្នាំ ១៩៩១-១៩៩៥) ក្នុងអំឡុងពេលដែលគាត់ចាប់ផ្តើមអាជីពរបស់គាត់ជាមួយនឹងបទចម្រៀងជាតិនិយមគឺ "Bojna Čavoglave" ក្នុងឆ្នាំ ២០០២ គាត់បានចាប់ផ្តើមដំណើរទេសចរណ៍ដ៏ធំដំបូងរបស់គាត់បន្ទាប់ពីការចេញអាល់ប៊ុម E, moj narode តាំងពីឆ្នាំ ២០០៥ គាត់​បាន​នឹង​កំពុង​រៀបចំ​ការ​ប្រារព្ធ​ទិវា​ជ័យ​ជម្នះ​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការនៅកន្លែងកំណើតភូមិឆាវ៉ូក្លាវ៉េរបស់គាត់
ម៉ាក់ គូ

thumb|right|200px|ម៉ាក់ គូ
ម៉ាក់ គូ ឬ ម៉ក់ កូវ (  ១៦៥៥-១៧៣៦) គឺ​ជាអភិបាលខេត្តពាម។

ម៉ក់ កូវ ជាអន្តោប្រវេសន៍ជាតិចិនកន្តាំង មកសុំរស់នៅស្រុកខ្មែរនៅឆ្នាំ១៦៧១ របរជាមេល្បែង។ ស្តេច ជ័យជេស្ឋាទី៤ ឲ្យងារជា ឧកញា បំរើការក្នុងរាជវាំងលង្វេក។ ក្រោយមក ស្តេចជ័យជេស្ឋាទី៤ តែងតាំង ម៉ក់ កូវ ជាចៅហ្វាយ(ស្តេចក្រាញ់) ឆី ខេត្តបន្ទាយមាស(ខេត្តហាទៀង)។ ក្រោយម៉ក់ កូវស្លាប់នៅឆ្នាំ១៧៣៧ កូនប្រុសគាត់ឈ្មោះ ម៉ក់ ទៀងតូ (Mac Tein Tu) ឡើងធើ្វចៅហ្វាយខេត្តបន្ត។ ក្រោយប្រកាស់អបគម នៅឆ្នាំ១៧៣៩ ស្តេច ជ័យជេស្ឋាទី៥ ប៉ងវៃយកបន្ទាយមាសមកវិញ តែត្រូវ ម៉ក់ ទៀងតូ ផ្ចាញ់សឹក ហើយប្រកាស់តាំងខ្លួនជាស្តេចខ្មែរមានរាជងារថា អ្នកសម្តេចព្រះសោទាត្ថស្ឋិ ហូតដល់ឆ្នាំ១៧៧៣ទើបលែងតាំងខ្លួនជាស្តេចកម្ពុជាធិបតិយ។

នៅឆ្នាំ១៧៤២ ម៉ក់ ទៀងតូ បានសរសេរសារលិខិតទូត ចុះថ្ងៃទី១២ ឧសភា ១៧៤២(ខាងក្រោម)ទៅអធិរាជជប៉ុនតូកូកាវា ក្នុងនាមជា អ្នកសម្តេចព្រះសោទាត្ថស្ឋិកាម្វុជាធិតេ្យ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសវៀតណាម
ម៉ាក់ណូលា

ម៉ាក់ណូលា (Magnolia) ជា​វង្ស​គ្រួសារ​រុក្ខជាតិ​មួយ ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​អ្នក​ភូតគ្រាមសាស្ត្រ លោក ព្យែរ ម៉ាក់ណូល​ (Pierre Magnol) ។
ម៉ាក់ណូលា: លក្ខណៈ​

លក្ខណៈ​

ពួជ​ចុះ​មួយ​ជាន់​មាន​ថា Kmeria (ក្មេរៀ) តាម​ឈ្មោះ​ជន​ជាតិ​ខ្មេរ តែ​បាន​រលាយ​ទៅ​ឈ្មោះ​ម៉ាក់ណូលា​វិញ។

ពូជនៃប្រទេសកម្ពុជា

ចម្ប៉ា (ចំប៉ា) ឬ Magnolia × alba ជាតិពីពូជផ្សមមកពីស្រុកជ្វា មានផ្កាសក្រអូបបំផុត ហៅថា ចម្ប៉ាស និង​សរសេរជា ចំប៉ា ក៏មាន
ចម្ប៉ាក្រហម (ចំប៉ាថោង) ឬ Magnolia champaca មានផ្កាពណ៌លឿងធំ ហៅថា ចម្ប៉ាថោង ក៏មាន
ចម្ប៉ាព្រៃ ឬ Magnolia baillonii ប្រភេទ Isotype របស់ពួជ​និះ​បាន​ចាក​ពី​កម្ពុជា​ដោយ​ លោក Jean Baptiste Louis Pierre ក្នុង​ឆ្នាំ 1870 http://kiki.huh.harvard.edu/databases/specimen_search.php?mode=details&id=29962
មន្ទារ (មណ្ឌា) ឬ Magnolia liliifera មានផ្កាពណ៌លឿងខ្ចីស្រដៀងនិងពងទា
យីហ៊ុប ឬ Magnolia coco មានផ្កាពណ៌សសុត្រ
Magnolia mediocris Magnolia duperreana ឬឈ្មោះ​ឡាទាំង​ពី​ដើម Kmeria duperreana ។ ប្រភេទ Isotype របស់ពួជ​និះ​បាន​ចាក​ពី​កម្ពុជា​ដោយ​ លោក Jean Baptiste Louis Pierre ក្នុង​ឆ្នាំ 1870 កំពង់ស្ពឺhttp://kiki.huh.harvard.edu/databases/specimen_search.php?mode=details&id=144414
thumb|ចម្ប៉ាខែក

ពូជយូឡានា

ពូជយូឡានា (Yulania) ជា​ពូជ​ធ្លាក់​ស្លឹក​ក្នុង​សិសិររដូវ ។

យូឡាន់ Magnolia denudata ភាសា​ចិន​ហៅ​ថា yulan (玉兰)
មូឡាន់ Magnolia liliflora ភាសា​ចិន​ហៅ​ថា mulan (木兰)
ម៉ាក់ណូលាកូប៊ូស៊ី Magnolia kobus ភាសា​ជប៉ុន​ហៅ​ថា​ kobushi (ខុប៊ុស្សី)
ម៉ាក់ណូលាផ្កាយ Magnolia stellata ភាសា​ឡាតាំង​ដាក់តាម​ស្រដៀង​ផ្កាយ
ម៉ាក់ណូលាស៊ូឡាំង Magnolia × soulangeana ជា​ពូជ​ផ្សម ដាក់ឈ្មោះ​តាម​លោក Étienne Soulange-Bodin

ពូជ​មិចេលា
ពួជ មិចេលា (Michelia) មាន​ផ្កា​ស្រដៀង​និង​ផ្កា​ចម្ប៉ា 

ចម្ប៉ាខែក ឬ Magnolia figo មានផ្កាតូចនិងក្លិនដូចផ្លែចេក យកមកពីប្រទេសចិន
ចម្ប៉ាភ្នុំ ឬ Magnolia montana នៅ​ប្រទេស​ ម៉ាឡេស៊ី
ចម្ប៉ាយូនណាន Magnolia foveolata ចម្ប៉ា​តូច​មួយ​ពី​ ខេត្ត​យូនណាន ប្រទេស​ចិន​ 
ចម្ប៉ាស្រីតារា Magnolia macclurei ចម្ប៉ា​មួយ​ចិន​ដាំ​ប្រើ​​ឈើ​ 
ចម្ប៉ាចិន Magnolia maudiae ច​ម្ប៉ា​មួយ​ពី​ស្រុក​ចិន
ចម្ប៉ាហ្លួង Magnolia rajaniana ចម្ប៉ាមួយ​ដាក់ឈ្មោះ​តាម​នៃរាជា
ចម្ប៉ាសិរិន្ធរ Magnolia sirindhorniae ចម្ប៉ា​សិរិន្ធរ (จำปีสิรินธร) ឈ្មោះដាក់តាម​ធីតា​នៃ​ថៃ ពួជ​ចម្ប៉ា​នេះ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ ចង្វាត់ លព​បុរី

ពូជសំខាន់ផ្សេងៗ

ម៉ាក់ណូលាកញ្ញា Magnolia virginia ម៉ាក់ណូលា​ដែល​មាន​សំខាន់​ដំបូងក្នុង​រុក្ខសាស្ត្រ​ម៉ាក់ណូលា (Type Species)
ម៉ាក់ណូលាផ្កាធំ Magnolia grandiflora ម៉ាក់ណូលា​ដែល​មាន​ចិត្ត​អាមេរិក​ ផ្កាជាធំ​និង​ក្រអួប
មន្ទារសួគ៌ Magnolia delavayiមន្ទារព្រៃ Magnolia garretii''
ម៉ាក់ណូលា: ពូជនៃប្រទេសកម្ពុជា

ពូជនៃប្រទេសកម្ពុជា

ចម្ប៉ា (ចំប៉ា) ឬ Magnolia × alba ជាតិពីពូជផ្សមមកពីស្រុកជ្វា មានផ្កាសក្រអូបបំផុត ហៅថា ចម្ប៉ាស និង​សរសេរជា ចំប៉ា ក៏មាន
ចម្ប៉ាក្រហម (ចំប៉ាថោង) ឬ Magnolia champaca មានផ្កាពណ៌លឿងធំ ហៅថា ចម្ប៉ាថោង ក៏មាន
ចម្ប៉ាព្រៃ ឬ Magnolia baillonii ប្រភេទ Isotype របស់ពួជ​និះ​បាន​ចាក​ពី​កម្ពុជា​ដោយ​ លោក Jean Baptiste Louis Pierre ក្នុង​ឆ្នាំ 1870 http://kiki.huh.harvard.edu/databases/specimen_search.php?mode=details&id=29962
មន្ទារ (មណ្ឌា) ឬ Magnolia liliifera មានផ្កាពណ៌លឿងខ្ចីស្រដៀងនិងពងទា
យីហ៊ុប ឬ Magnolia coco មានផ្កាពណ៌សសុត្រ
Magnolia mediocris Magnolia duperreana ឬឈ្មោះ​ឡាទាំង​ពី​ដើម Kmeria duperreana ។ ប្រភេទ Isotype របស់ពួជ​និះ​បាន​ចាក​ពី​កម្ពុជា​ដោយ​ លោក Jean Baptiste Louis Pierre ក្នុង​ឆ្នាំ 1870 កំពង់ស្ពឺhttp://kiki.huh.harvard.edu/databases/specimen_search.php?mode=details&id=144414
thumb|ចម្ប៉ាខែក

ពូជយូឡានា

ពូជយូឡានា (Yulania) ជា​ពូជ​ធ្លាក់​ស្លឹក​ក្នុង​សិសិររដូវ ។

យូឡាន់ Magnolia denudata ភាសា​ចិន​ហៅ​ថា yulan (玉兰)
មូឡាន់ Magnolia liliflora ភាសា​ចិន​ហៅ​ថា mulan (木兰)
ម៉ាក់ណូលាកូប៊ូស៊ី Magnolia kobus ភាសា​ជប៉ុន​ហៅ​ថា​ kobushi (ខុប៊ុស្សី)
ម៉ាក់ណូលាផ្កាយ Magnolia stellata ភាសា​ឡាតាំង​ដាក់តាម​ស្រដៀង​ផ្កាយ
ម៉ាក់ណូលាស៊ូឡាំង Magnolia × soulangeana ជា​ពូជ​ផ្សម ដាក់ឈ្មោះ​តាម​លោក Étienne Soulange-Bodin

ពូជ​មិចេលា
ពួជ មិចេលា (Michelia) មាន​ផ្កា​ស្រដៀង​និង​ផ្កា​ចម្ប៉ា 

ចម្ប៉ាខែក ឬ Magnolia figo មានផ្កាតូចនិងក្លិនដូចផ្លែចេក យកមកពីប្រទេសចិន
ចម្ប៉ាភ្នុំ ឬ Magnolia montana នៅ​ប្រទេស​ ម៉ាឡេស៊ី
ចម្ប៉ាយូនណាន Magnolia foveolata ចម្ប៉ា​តូច​មួយ​ពី​ ខេត្ត​យូនណាន ប្រទេស​ចិន​ 
ចម្ប៉ាស្រីតារា Magnolia macclurei ចម្ប៉ា​មួយ​ចិន​ដាំ​ប្រើ​​ឈើ​ 
ចម្ប៉ាចិន Magnolia maudiae ច​ម្ប៉ា​មួយ​ពី​ស្រុក​ចិន
ចម្ប៉ាហ្លួង Magnolia rajaniana ចម្ប៉ាមួយ​ដាក់ឈ្មោះ​តាម​នៃរាជា
ចម្ប៉ាសិរិន្ធរ Magnolia sirindhorniae ចម្ប៉ា​សិរិន្ធរ (จำปีสิรินธร) ឈ្មោះដាក់តាម​ធីតា​នៃ​ថៃ ពួជ​ចម្ប៉ា​នេះ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ ចង្វាត់ លព​បុរី

ពូជសំខាន់ផ្សេងៗ

ម៉ាក់ណូលាកញ្ញា Magnolia virginia ម៉ាក់ណូលា​ដែល​មាន​សំខាន់​ដំបូងក្នុង​រុក្ខសាស្ត្រ​ម៉ាក់ណូលា (Type Species)
ម៉ាក់ណូលាផ្កាធំ Magnolia grandiflora ម៉ាក់ណូលា​ដែល​មាន​ចិត្ត​អាមេរិក​ ផ្កាជាធំ​និង​ក្រអួប
មន្ទារសួគ៌ Magnolia delavayiមន្ទារព្រៃ Magnolia garretii''
ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច

ម៉ាក្រូសេកិច្ច​ () គឺជាការសិក្សាដែលផ្តោតទៅលើ​សេដ្ឋកិច្ចរបស់​ប្រទេសទាំងមូល ខុសពី មីក្រូសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តោតសំខាន់ទៅលើ​​បុគ្គល គ្រួសារ​​​ រឹក្រុមហ៊ុននីមួយៗ។អ្នកម៉ាក្រូសេកិច្ច​គេសិក្សាអំពី ផលទុនជាតិសរុប ​(GDP) អត្រាអ្នកគ្មានការងារធ្វើ (Unemployment rate) ដើម្បីអោយយល់ពីសេដ្ឋកិច្ចជាតិជារួម។ អ្នកម៉ាក្រូសេកិច្ច​បានបង្កើតម៉ូដេល(Model)​​សំរាប់ពន្យល់ពី​អំពីចំណូលជាតិ (National income) ផលិតផល(Output) ការចំណាយ (Consumption) អត្រាអ្នកគ្មានការងារធ្វើ (Unemployment rate) អតិផរណា(Inflation) ការសន្សំ (Saving) ការវិនិយោគ (Investment) ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ (International Trade) និង ហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ ​(International Finance)។ ​ចំណែកឯ មីក្រូសេដ្ឋកិច្ច​ ជាសំខាន់ផ្តោតទៅលើសកម្មភាពរបស់បុគ្គល ដូចជាសហគ្រាស (Firms) អ្នកប្រើប្រាស់ (Consumers) និងការសិក្សាអំពីទង្វើ​ពួកគេ​ទាក់ទងក្នុងការកំនត់​តំលៃ ​(Prices) និងចំនួនផលិតផល (Quantities) នៅលើទីផ្សារ (Markets) អ្វីមួយ។
ម៉ាក្រូសេកិច្ចគឺជាជំនាញ​សិក្សាធំទូលាយទាក់ទងទៅនឹងសេដ្ឋកិច្ច។ គោលបំណងនៃការសិក្សាសំខាន់របស់​ម៉ាក្រូសេកិច្ចមាន២។ 
 ទីមួយគឺ ចង់យល់ពីមូលហេតុ(Causes) និង​ផលវិបាក(Consequences)នៃបំរែបំរួលចំណូល​ជាតិក្នុង​រយៈពេលខ្លី (Short-run fluctuations or business cycle)។ 
 ទីពីរគឺ ចង់យល់អំពីកត្តាដែលកំនត់​ការរីកចំរើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ​រយៈពេលវែង​(Long-run economic growth)។​
ម៉ូដេលម៉ាក្រូសេកិច្ច ត្រូវបានប្រើដោយ​រដ្ឋាភិបាល និងសហគ្រាសធំៗសំរាប់ជួយក្នុងការវាយតំលៃ​និងដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច (Economic Policy) និង​​យុទ្ធសាស្ត្រ​ក្រុមហ៊ុន ​(Businese Strategy)។
ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច: កេនស៊ាននិយម(Keynesianism)

កេនស៊ាននិយម(Keynesianism) 
រហូតឆ្នាំ១៩៣០ អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ចស្ទើរតែទាំងអស់​មិនបានធ្វើការបែងចែកសកម្មភាពជាបុគ្គល និងសកម្មភាពជារួមទេ។ ក្រោយវិបតិ្តសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ(Great Depression)ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣០​ និង​ការវិវត្តន៍នៃគំនិតស្តីអំពីចំណូល​ជាតិ(National Income)​ និងទិន្នន័យផលិតផល(Product statistics) ទ្រឹស្តីម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានទទួលការចាប់អារម្មណ័​ ហើយក៏បាន​រីកចំរើនឡើង។​ មុនពេលនោះការយល់ដឹងអំពី​គណនេយ្យជាតិ(National Account)​ដូចសព្វថ្ងៃនេះគឺគ្មានទេ។​ គំនិតរបស់សេដ្ឋកិច្ចេវិទូ​ជនជាតិអង់គ្លេស​ឈ្មោះ​John Maynard Keynesដែលខំពន្យល់​អំពី​វិបតិ្តសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ(Great Depression) បានជំរុញអោយមានការទទួលស្គាល់ទ្រឹស្តីម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច។
ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច: ក្រោយកេនស៊ាន(After Keynes)

ក្រោយកេនស៊ាន(After Keynes) 
ក្រោយកេនស៊ាន(After Keynes) មានការខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីពន្យល់ថាគ្មានភាពខុសគ្នារវាង​ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងមីក្រូសេដ្ឋកិច្ចទេ។ ដោយចាប់ផ្តើមក្នុង​ឆ្នាំ១៩៥០ ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចវិទូ​បាន​បង្កើតម៉ូដេល​ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្អែក​មីក្រូសេដ្ឋកិច្ច(Micro-based models of macroeconomic behavior)​ ដូចជាអនុគមន៍ចំណាយ(Consumption Function)។ សេដ្ឋកិច្ចវិទូ​ជនជាតិហូឡង់ឈ្មោះJan Tinbergenបានបង្កើត​ម៉ូដេល​ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចដំបូងគេ​សំរាប់ការស្រាវជ្រាវ​ក្នុង​ប្រទេស​ហូឡង់ ហើយក្រោយសង្គ្រាមលោក​លើកទី២ត្រូវបានយក​ទៅ​ប្រើ​​ក្នុង​សហរដ្ឋអាមេរិច ចក្រភពអង់គ្លេស។ ម៉ូដេល​ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចដំបូង​គេសំរាប់ការស្រាវ​ជ្រាវក្នុង​ពិភពលោក​ត្រូវបានបង្កើតឡើង​ដោយ​លោកLawrence Kleinដែលទទួលបាន​ណូលបែលប្រាយផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច​(Nobel Memorial Prize in Economics)ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៨០។
ក្នុង​ទសវត្សន៍ទី៧០​ អ្នកទ្រឹស្តី​ដូចជា Robert Lucas Jrបានលើកចោទជាបញ្ហាក្នុង​ម៉ូដេល​ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចរបស់កេនស៊ាន​ថាដែលមិនបានគិតបញ្ចូល​នូវ​សកម្មភាពរបស់បុគ្គល ផ្ទុយទៅ​វិញដោយ​ផ្អែក​ទៅលើការពិនិត្យ​អញ្ញតម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច​កាល​ពីអតីតកាល។ 
ភាពចំរូងចំរាស់នៃទ្រឹស្តីម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចមានច្រើន។​ ប៉ុន្តែក្នុង​ឆ្នាំ១៩៥៣​ Friedman, M.​​ បានពោលថាគោលបំនងសំខាន់នៃការស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ច មិនមែនជាការរកខុស​រឺត្រូវ តែជាការជំរុញធ្វើ​អោយមាន​ប្រយោជន៍​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច។
ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច: វិធីតាមរយៈការវិភាគ(Analytical approaches)

វិធីតាមរយៈការវិភាគ(Analytical approaches) 
 សេដ្ឋកិច្ចតាមបែបកេនស៊ាន(Keynesian economics)
 សេដ្ឋកិច្ចតាមបែបថ្មីនិងចាស់(Neoclassical economics)

 ក្រុម(Schools) 
 ក្រុមរូបិយប័ណ្ណនិយម (Monetarism)​ ដែលដឹកនាំដោយMilton Friedmanបាន​ពោលថាអតិផរណា(Inflation)មាន​នូវគ្រប់ទិសទីក្នុង​សេដ្ឋកិច្ចរូបិយប័ណ្ណ។ វាបានទាត់ចោលនូវ​វិធានការចំណាយរដ្ ឋ​(Fiscal Policy) ព្រោះវិធានការនេះនាំមកនូវCrowding out​ក្នុងផ្នែកឯកជន។​ ជាងនេះទៅទៀត ក្រុមរូបិយប័ណ្ណនិយម មិន​ព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាអតិផរណា (Inflation)​ និង​អតិបរណា (Deflation)​​ តាមរយៈគ្រប់គ្រង​តំរូវការ (Demand management) ដូច​ក្រុមកេនស៊ានសេដ្ឋកិច្ចទេ។ ប៉ុន្តែវាព្យាយាម​ដោះស្រាយ​តាមរយៈ​ វិធានការរូបិយប័ណ្ណ (Monetary Policy) ដូចជាការរក្សា​កំណើននៃ​បរិមាណផ្គត់ផ្គង់រូបិយប័ណ្ណអោយថេរ។
 ក្រុមសេដ្ឋកិច្ចតាមបែបថ្មីនិងចាស់ (Neoclassical economics) 
 ក្រុមសេដ្ឋកិច្ចតាមបែបកេនស៊ានថ្មី (New Keynesian economics)
 ក្រុមសេដ្ឋកិច្ចតាមបែបក្រោយកេនស៊ាន (Post-Keynesian economics)
ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច: ក្រុម(Schools)

ក្រុម(Schools) 
 ក្រុមរូបិយប័ណ្ណនិយម (Monetarism)​ ដែលដឹកនាំដោយMilton Friedmanបាន​ពោលថាអតិផរណា(Inflation)មាន​នូវគ្រប់ទិសទីក្នុង​សេដ្ឋកិច្ចរូបិយប័ណ្ណ។ វាបានទាត់ចោលនូវ​វិធានការចំណាយរដ្ ឋ​(Fiscal Policy) ព្រោះវិធានការនេះនាំមកនូវCrowding out​ក្នុងផ្នែកឯកជន។​ ជាងនេះទៅទៀត ក្រុមរូបិយប័ណ្ណនិយម មិន​ព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាអតិផរណា (Inflation)​ និង​អតិបរណា (Deflation)​​ តាមរយៈគ្រប់គ្រង​តំរូវការ (Demand management) ដូច​ក្រុមកេនស៊ានសេដ្ឋកិច្ចទេ។ ប៉ុន្តែវាព្យាយាម​ដោះស្រាយ​តាមរយៈ​ វិធានការរូបិយប័ណ្ណ (Monetary Policy) ដូចជាការរក្សា​កំណើននៃ​បរិមាណផ្គត់ផ្គង់រូបិយប័ណ្ណអោយថេរ។
 ក្រុមសេដ្ឋកិច្ចតាមបែបថ្មីនិងចាស់ (Neoclassical economics) 
 ក្រុមសេដ្ឋកិច្ចតាមបែបកេនស៊ានថ្មី (New Keynesian economics)
 ក្រុមសេដ្ឋកិច្ចតាមបែបក្រោយកេនស៊ាន (Post-Keynesian economics)
ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច: វិធានការម៉ាក្រូសេកិច្ច (Macroeconomic Policies)

វិធានការម៉ាក្រូសេកិច្ច (Macroeconomic Policies) 
ដើម្បីជៀសវាងនូវ​វិវបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធំៗ​ ដូចជា The Great Depression រដ្ឋាភិបាលព្យាយាម​កែលសំរួល​វិធានការសេដ្ឋកិច្ច ដោយសង្ឃឹមថានឹង​អាចរក្សាបានស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ច។​ រដ្ឋាភិបាល​ជឿថា​ការជោគជ័យ​នៃការ​ធ្វើការ​​កែសំរួល​សេដ្ឋកិច្ច មានសារសំខាន់​ក្នុង​ការ​ថែរក្សា​អោយមានស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ច និងជំរុញអោយមាន​ការរីកចំរើន។​ វិធានការនេះមាន​២​គឺ៖
 គោលនយោបាយសារពើពន្ធ (Fiscal Policy)
 គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ (Monetary Policy)
ម៉ាង សារិទ្ធ

ម៉ាង សារិទ្ធ គឺជាវិចិត្រករខាងសូន្យរូបដែលបានបង្កើតតួអង្គនានាពីដីឥដ្ឋសម្រាប់ខ្សែភាពយន្តរូបភាពដែលបាត់បង់ដែលផលិតដោយលោកប៉ាន់ រិទ្ធី។
ម៉ាជូ ពីជូ

right|200px
ម៉ាជូ ពីជូ ជា​រាជធានីបុរាណរបស់ចក្រភពអ៊ីនកា ដែលស្ថិតនៅរយៈកំពស់២៤៣០ម៉ែត្រ​លើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ ទីរមណីយដ្ឋាននេះ​មានទីតាំង​ចំងាយ៨០គីឡូម៉ែត្រ​ភាគអាគ្នេយ៍ទីក្រុងគុសស្កូ នៃប្រទេសប៉េរូ។ អ៊ីនកាចាប់ផ្ដើមសាងសង់​ទីក្រុងបុរាណនេះ​នៅឆ្នាំ១៤៣០ ប៉ុន្តែ​ត្រូវបានមេដឹកនាំអ៊ីនកា​បោះបង់ចោលវិញ នាសម័យដែលអេស្ប៉ាញលុកលុយចក្រភពអ៊ីនកានេះ។ ទោះបីជាទីរមណីដ្ឋាននេះ​ល្បីល្បាញ​នៅក្នុងប្រទេសនេះ​ក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែ​វាមិនទាន់​ត្រូវបាន​គេស្គាល់​នៅក្រៅប្រទេស​ច្រើនណាស់ណាទេ។ នៅឆ្នាំ១៩១១ ប្រវត្តិវិទូអាមេរិកឈ្មោះហាយរ៉េម ប៊ីងហេម​បានទាញចំណាប់អារម្មណ៍​អន្តរជាតិ​មកទី​រមណីដ្ឋាននេះ។ ចាប់ពីពេលនោះមក ម៉ាជូ ពីជូ បានក្លាយជាគោលដៅដ៏សំខាន់​របស់អ្នកទេសចរណ៍។

ម៉ាជូ ពីជូ​ត្រូវបានប្រកាស​ដាក់ជាតំបន់អភិរក្សប្រវត្តិសាស្ត្រប៉េរូ នៅឆ្នាំ១៩៨១ និងជាបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោករបស់យូណេស្កូនៅឆ្នាំ១៩៨៣។ រមណីដ្ឋាននេះមិន​មានការបំផ្លិចបំផ្លាញនៅសម័យគ្រប់គ្រងដោយអេស្ប៉ាញទេ​ ហេតុនេះគេជឿថារមណីយដ្ឋានវប្បធម៌នេះជាកន្លែងសក្ដិសិទ្ធ។ ម៉ាជូ ពីជូ​ត្រូវបានសាងសង់​ក្នុងរចនាបថ​អ៊ីនកាបុរាណ។ នៅឆ្នាំ២០០៧ ប្រទេសប៉េរូនិងសាកលវិទ្យាល័យយេលបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​សងវត្ថុបុរាណ​ដែលលោកហាយរ៉េម ប៊ីងហេម បានយកពីម៉ាជូ ពីជូ​នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០។

center|600px

center|600px

center|600px
ម៉ាដាហ្គាស្ការ (ខ្សែភាពយន្ត)

ម៉ាដាហ្គាស្ការ () ជាខ្សែភាពយន្តបែបកំប្លែងបែបជីវចលបែបកុំព្យូរទ័ររបស់អាមេរិកនៅឆ្នាំ ២០០៥ ដែលផលិតដោយឌ្រីមវើរឌីងចលនានិងចែកចាយដោយឌ្រីមវើររូបភាព។ វាត្រូវបានដឹកនាំដោយអេរិកដារណលនិងថមម៉ាកហ្គ្រេតនិងសរសេរដោយម៉ាកបឺរតុនប៊ីលីហ្វេលឡិកដាណែលនិងម៉ាកហ្គ្រេត។ ខ្សែភាពយន្តនេះមានដូចជា Ben Stiller, Chris Rock, David Schwimmer និង Jada Pinkett Smith ។

ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៥ ម៉ាដាហ្គាស្ការបានទទួលការវាយតម្លៃចម្រុះពីអ្នករិះគន់ ប៉ុន្តែទទួលបានជោគជ័យនៅការិយាល័យប្រអប់ ក្លាយជាភាពយន្តដែលរកចំណូលបានខ្ពស់បំផុតទីប្រាំមួយក្នុងឆ្នាំ ២០០៥។ វាបានបើកដំណើរការសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់ម៉ាដាហ្គាស្ការ ដែលរួមមានរឿងភាគ ម៉ាដាហ្គាស្ការ ២ (២០០៨) និង ម៉ាដាហ្គាស្ការ ៣ (២០១២); ខ្សែភាពយន្ដ សត្វភេនឃ្វីននៃប្រទេសម៉ាដាហ្គាស្ការ (២០១៤); ភាពយន្តខ្លីៗ ស៊េរីទូរទស្សន៍ និងរឿងពិសេសៗជាច្រើន; និងវីដេអូហ្គេមមួយចំនួន កន្លែងទាក់ទាញសួនកម្សាន្ត និងកម្មវិធីផ្សាយផ្ទាល់។
ម៉ាដាហ្គាស្ការ (ខ្សែភាពយន្ត): សាច់រឿង

សាច់រឿង 
សត្វសេះបង្កង់ឈ្មោះ Marty បានរស់នៅពេញមួយជីវិតរបស់គាត់នៅសួនសត្វ Central Park ជាមួយមិត្តភ័ក្តិល្អបំផុតរបស់គាត់តាំងពីកុមារភាព៖ សត្វតោឈ្មោះ Alex ដែលជាមិត្តល្អបំផុតរបស់ Marty សត្វហ្សីរ៉ាហ្វឈ្មោះ Melman និងសត្វហ៊ីបប៉ូប៉ូតាមូសឈ្មោះ Gloria ។ Alex រីករាយក្នុងការបង្ហាញជាសាធារណៈ និងឋានៈល្បីល្បាញរបស់គាត់ជា "ស្តេចនៃទីក្រុងញូវយ៉ក" ។ ម៉្យាងវិញទៀត Marty មានការធុញទ្រាន់នឹងទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃរបស់គាត់ និងចង់បានបទពិសោធន៍ព្រៃ។ នៅថ្ងៃខួបកំណើតទីដប់របស់ Marty Alex, Melman និង Gloria ព្យាយាមលើកទឹកចិត្តគាត់ ប៉ុន្តែ Marty នៅតែមិនពេញចិត្ត ទើបដឹងថាសត្វភេនឃ្វីនរបស់សួនសត្វ - Skipper, Kowalski, Rico និង Private កំពុងព្យាយាមរត់គេច ហើយតាមពួកវាចេញមក។ Alex, Melman និង Gloria ដេញតាម Marty ហើយព្យាយាមបញ្ចុះបញ្ចូលគាត់ឱ្យត្រឡប់មកវិញ។ អ្នកទាំងបួន រួមជាមួយនឹងសត្វភេនឃ្វីន និងសត្វស្វាពីរក្បាលដែលមានឈ្មោះថា Mason និង Phil មកជួបជុំគ្នានៅស្ថានីយ៍ Grand Central ជាកន្លែងដែលអាជ្ញាធរលួងលោមពួកគេដោយប្រើកាំភ្លើងស្ងប់ស្ងាត់។ ក្រោមសម្ពាធពីសកម្មជនប្រឆាំងការចាប់សត្វ សួនសត្វត្រូវបានបង្ខំឱ្យបញ្ជូនសត្វដែលរត់គេចខ្លួនតាមសមុទ្រទៅកាន់កន្លែងអភិរក្សសត្វព្រៃនៅប្រទេសកេនយ៉ា។ ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរ សត្វភេនឃ្វីនបានរត់គេចខ្លួន ហើយកាន់កាប់កប៉ាល់ដោយចេតនាយកវាទៅអង់តាក់ទិក។ ភាពច្របូកច្របល់របស់ពួកគេនៅលើស្ពានបណ្តាលឱ្យប្រអប់ដែលផ្ទុក Alex, Marty, Melman និង Gloria ធ្លាក់ពីលើទូក ហើយបោកបក់មកច្រាំងនៅម៉ាដាហ្គាស្ការ។

សត្វពាហនៈបានឆ្លងកាត់កញ្ចប់នៃសត្វឡឺមឺរដែលដឹកនាំដោយស្តេច Julien XIII ។ ហ្វូសាដ៏សាហាវវាយប្រហារសត្វឡឺមឺរ ប៉ុន្តែត្រូវបានភ័យខ្លាចដោយរូបរាងដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចរបស់ Alex ។ Alex បានស្តីបន្ទោស Marty ចំពោះបញ្ហារបស់ក្រុម និងការព្យាយាមផ្តល់សញ្ញាសុំជំនួយ ដើម្បីត្រលប់ទៅអរិយធម៌វិញ។ Marty រកឃើញថាព្រៃជាអ្វីដែលគាត់កំពុងស្វែងរក ហើយមិនយូរប៉ុន្មាន Gloria និង Melman ចូលរួមជាមួយគាត់ក្នុងការរីករាយជាមួយកោះនេះ។ នៅទីបំផុត Alex បានមកជុំវិញ ប៉ុន្តែដោយគ្មានសាច់ឆៅដែលគាត់ត្រូវបានគេផ្តល់ឱ្យនៅសួនសត្វនោះ ភាពអត់ឃ្លានបានចូលមកដល់ ហើយការចាប់សត្វព្រៃរបស់គាត់ចាប់ផ្តើមបង្ហាញ។ ស្តេច Julien មានសត្វឡឺមឺរ ធ្វើជាមិត្តនឹងសត្វក្នុងសួនសត្វដោយសង្ឃឹមថាវត្តមានរបស់ Alex នឹងរក្សាហ្វូសសានៅដដែល បើទោះជាទីប្រឹក្សារបស់គាត់បានព្រមាន Maurice អំពីធម្មជាតិ predatory របស់ Alex ក៏ដោយ។ នៅពេលដែល Alex បាត់បង់ការគ្រប់គ្រង និងវាយប្រហារ Marty ស្តេច Julien ដឹងថាគាត់គឺជាការគំរាមកំហែង ហើយបណ្តេញគាត់ទៅផ្នែកខាងមំសាសីនៃកោះ ដែលជាកន្លែងហ្វូសសារស់នៅ។ ដោយឃើញអ្វីដែល Alex បានក្លាយជា ហើយតើព្រៃអាចមានគ្រោះថ្នាក់ប៉ុណ្ណា Marty ចាប់ផ្តើមសោកស្តាយចំពោះការសម្រេចចិត្តរបស់គាត់ក្នុងការចាកចេញពីសួនសត្វ។

សត្វ​ភេនឃ្វីន​ដោយ​បាន​រក​ឃើញ​ទ្វីប​អង់តាក់ទិក​មិន​ទទួល​យក​បាន​នោះ​បាន​ចុះចត​កប៉ាល់​នៅ​ម៉ាដាហ្គាស្កា។ ដោយឃើញឱកាសវិលត្រឡប់ Alex ទៅញូវយ៉ក Marty ឆ្លងទៅខាងសត្វមំសាសី ហើយព្យាយាមបញ្ចុះបញ្ចូលអ្នកដែលភ័យខ្លាច និងស្រេកឃ្លាន Alex ឱ្យត្រលប់មកវិញ ប៉ុន្តែ Alex បដិសេធដោយខ្លាចថាគាត់នឹងវាយប្រហារ Marty ម្តងទៀត។ហ្វូសា វាយប្រហារ Marty ហើយទោះបីជា Gloria, Melman និងសត្វភេនឃ្វីនមកជួយសង្គ្រោះក៏ដោយ ពួកវាមានចំនួនច្រើនជាង។ Alex យកឈ្នះលើសភាវគតិមហិច្ឆិតារបស់គាត់ ជួយសង្គ្រោះមិត្តភ័ក្តិរបស់គាត់ និងបំភ័យហ្វូសសាឱ្យឆ្ងាយពីទឹកដីឡឺមឺរជារៀងរហូត។ សត្វល្មូរទទួលបានការគោរពរបស់ពួកគេចំពោះ Alex ហើយសត្វភេនឃ្វីនបំពេញការស្រេកឃ្លានរបស់គាត់ដោយផ្តល់អាហារស៊ូស៊ីដល់គាត់។ នៅពេលដែលសត្វឡឺមឺរ ប្រារព្ធពិធីលាគ្នាសម្រាប់អ្នកទាំងបួននោះ សត្វភេនឃ្វីនសម្រេចចិត្តមិនទម្លាយព័ត៌មានដែលថាកប៉ាល់អស់ប្រេងឥន្ធនៈទេ ដូច្នេះហើយទុកឱ្យពួកគេជាប់គាំងនៅលើកោះ។
ម៉ាដាហ្គាស្ការ ២

ម៉ាដាហ្គាស្ការ ២ () គឺជាខ្សែភាពយន្តបែបកំប្លែងបែបផ្សងព្រេងបែបផ្សងព្រេងបែបកំព្យូទ័រអាមេរិចឆ្នាំ ២០០៨ ដែលផលិតដោយ DreamWorks Animation និងចែកចាយដោយ Paramount Pictures។ វា​គឺ​ជា​ការ​ដំឡើង​លើក​ទី​ពីរ​នៅ​ក្នុង​ការ​លក់​សិទ្ធិ​ផ្តាច់​មុខ​បន្ទាប់​ពី ម៉ាដាហ្គាស្ការ (២០០៥)។
ម៉ាណា

ម៉ាណា (អង់គ្លេស: Manna) ជាអ្វីម្យ៉ាងដែលអាចហូបបាន ដែលព្រះប្រទានឲ្យពួកអ៊ីស្រាអែល ពេលពួកគេធ្វើដំណើររយៈពេល៤០ឆ្នាំក្នុងទីរហោរស្ថាន មុនទៅដល់ទឹកដីកាណាន។

thumb| ប្រជាជនកំពុងប្រមូលម៉ាណា គូរដោយ James Tissot
ម៉ាណា: ពិពណ៌នា

ពិពណ៌នា
ការពិពណ៌តាមរយៈព្រះគម្ពីរ
រូបភាពតូច|ម៉ាណាត្រូវបានពិពណ៌នាថាមានរូបរាងដូច bdellium.
រូបភាពតូច|ម៉ាណាត្រូវបានពិពណ៌នាថាមានពណ៌ស ហើយមានទំហំប៉ុនកំណកទឹកសន្សើមនៅលើស្មៅ។
រូបភាពតូច|យោងតាមកណ្ឌគម្ពីរនិក្ខមនំ ម៉ាណាមានរាងដូចគ្រាប់ខូរានឌើ ហើយមានពណ៌ស (ពន្យល់ដោយអ្នកបកស្រាយសម៏យបុរាណRashi on Exodus 16:31)។
នៅក្នុងព្រះគម្ពីរ ម៉ាណាត្រូវបានលើកមកនិយាយពីរដង: ម្ដងនៅក្នុងនិក្ខមនំ ១៦:១-៣៦ ហើយម្ដងទៀតនៅក្នុងជនគណនា ១១:១-៩។ នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរនិក្ខមនំ ម៉ាណាត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា "ដូចជារបស់ម្យ៉ាងដែលមានរាងស្ដើងសំប៉ែត" ដូចជាកំណកសន្សើមនៅលើដី។ វាត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរជនគណនាថាធ្លាក់មកពីលើមេឃ ជាមួយនឹងទឹកសន្សើម នៅពេលយប់។ គម្ពីរនិក្ខមនំបន្ថែមថា ម៉ាណាមានទំហំប៉ុនកំណកទឹកសន្សើម ហើយត្រូវតែប្រមូលទុកឲ្យបានមុនវារលាយដោយសារតែកំដៅព្រះអាទិត្យ។ វាដូចជាគ្រាប់ខូរានឌើ ហើយមានពណ៌ស។ គម្ពីរជនគណនាពិពណ៌នាថាវាមានរាងឌេលាម (bdellium)។ However, commentators such as John Gill prefer to interpret the word translated "bdellium" as "bdeloah", meaning a white precious stone (John Gill, Commentary on Numbers 11:7). ពួកអ៊ីស្រាអែលបានរើសវា យកទៅបុក រួចដុតធ្វើជានំ ដែលធ្វើឲ្យវាមានរសជាតិដូចជានំដែលដុតជាមួយនឹងប្រេង។ គម្ពីរនិក្ខមនំបញ្ជាក់ថា ម៉ាណាឆៅមានរសជាតិដូចនំវេហ្វើដែលធ្វើលាយនឹងទឹកឃ្មុំ។ ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានប្រាប់ឲ្យហូបម៉ាណាដែលគេបានប្រមូលជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ម៉ាណាដែលនៅសល់ ហើយទុកសម្រាប់ថ្ងៃបន្ទាប់ នឹងមានដង្កូវ ហើយស្អុយ លើកលែងតែទុកមុនថ្ងៃសប្ប័ទប៉ុណ្ណោះ នៅពេលដែលម៉ាណាត្រូវបានប្រមូលស្មើនឹងពីរដងនៃថ្ងៃធម្មតា។ ម៉ាណានេះមិនខូចទេ ទោះទុកមួយយប់ក៏ដោយ ព្រោះគម្ពីរនិក្ខមនំ ១៦:២៣-២៤ បញ្ជាក់ថា:នេះ​គឺ​ជា​សេចក្ដី​ដែល​ព្រះអម្ចាស់បានបង្គាប់: "​ថ្ងៃស្អែក​ជា​ថ្ងៃ​សំរាក គឺ​ជា​ថ្ងៃឈប់សំរាក​បរិសុទ្ធ​ថ្វាយ​ព្រះ​អម្ចាស់។ ដូច្នេះ អាហារ​ណា​ដែល​ត្រូវ​ដុត នោះ​ឲ្យ​ដុត​ចុះ ហើយ​អាហារ​ណា​ដែល​ត្រូវ​ស្ងោរ ក៏​ឲ្យ​ស្ងោរ​ទៅ ឯ​អាហារ​ណា​ដែល​សល់ នោះ​ត្រូវ​ទុក​ដល់​ព្រឹក​ឡើងចុះ"។ គេ​ក៏​ទុក​ដល់​ព្រឹក​តាម​បង្គាប់​ម៉ូសេ តែ​នំ​នោះ​ឥត​មាន​ធុំក្លិន​ស្អុយ​អ្វី​ទេ ដង្កូវ​មិន​បាន​កើត​ដែរ។New International Versionនៅក្នុងសេចក្ដីដែលថ្លែងអំពីនំប៉័ងនៃជីវិត នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរដំណឹងល្អរបស់យ៉ូហាន អ្នកផ្សព្វផ្សាយដំណឹងល្អបាននិយាយបីដង អំពីម៉ាណាដែលពួកដូនតាយូដាបានហូប នៅទីរហោរស្ថាន: the ពួកយូដាបាននិយាយអំពីម៉ាណាដែលម៉ូសេបានឲ្យដល់ពួក តាមសេចក្ដីសន្យារបស់ព្រះ ហើយព្រះយេស៊ូវបានបញ្ជាក់ថា ម៉ាណានោះមកពីព្រះ មិនមែនមកពីម៉ូសេទេ ហើយថាប្រជាជនដែលហូបម៉ាណានោះ ត្រូវបានចិញ្ចឹមនៅក្នុងការធ្វើដំណើររបស់ពួកគេ ប៉ុន្តែទីបំផុតគេក៏ស្លាប់។ ផ្ទុយទៅវិញ យោងតាមគម្ពីរដំណឹងល្អ ព្រះយេស៊ូវបានប្រទាននំប៉័ងដ៏រស់ដល់ពួកគេ ហើយអ្នកណាក៏ដោយដែលហូបនំប៉័ងនេះ នឹងមិនស្លាប់ឡើយ។George Ebers, Durch Gosen zum Sinai, p. 236Jewish EncyclopediaCheyne and Black, Encyclopedia BiblicaPeake's commentary on the Biblehttps://www.anbg.gov.au/lichen/case-studies/diyarbakir-manna.htmlhttps://www.anbg.gov.au/lichen/case-studies/manna-lichens.html

នៅក្នុងព្រះគម្ពីរ ឈ្មោះម៉ាណាត្រូវបាននិយាយថាមានប្រភពសំណួរ man hu ដែលមានន័យថា "តើវាជាអ្វី?" ហើយឈ្មោះនេះប្រហែលជាមានដើមកំណើតមកពីភាសាអើរ៉ាម មិនមែនមកពីភាសាហេព្រើរទេ។"Sherbet&Spice: The complete story of Turkish sweets & deserts" by Mary Isin, publisher I.B.Tauris,Terence McKenna, Food of the Gods, New York, Harper Collins, p. 84Peake's Commentary on the BibleJewish Encyclopedia, "Book of Exodus", "Book of Numbers"Yoma 75b