ជយវម៌្មទី៧: សន្តតិវង្ស

សន្តតិវង្ស
តាមរយៈសិលាចារឹកដដែល យើងបានដឹងថាកាលបិតាព្រះអង្គព្រះធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២នៅសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ព្រះជយវម៌្មទី៧បានទទួលតំណែងជាមេទ័ពធំកំពូលដឹកនាំកងពលសេនាខ្មែរទៅធ្វើសង្គ្រាមតទល់នឹងនគរចាម្ប៉ា កាលនោះព្រះអង្គព្រះជន្មបាន ២៥ វស្សា បើតាមសិលាចារឹកយើងអាចសន្និដា្ឋនបានថាកាលនោះព្រះអង្គមានព្រះមហេសីរួចសេ្រចទៅហើយព្រះនាមរបស់ព្រះនាងគឺជយរាជទេវី។ រួមជាមួយនឹងព្រះនាងប្រហែលជាក្នុងគ.ស ១១៤៥ ព្រះអង្គបាន មានព្រះរាជ្សបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាមឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ។ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ព្រះអង្គត្រូវបែកព្រាត់បា្រស់ពីមហេសី បុត្រ ដោយក្តីវិយោគអួលណែនចុកចាប់រៀងរាល់ថ្ងៃពុំដែលមានល្ហែល្ហើយឡើយ។ ទុក្ខសោកសង្រេងឈឺខ្លោចផ្សារីងរៃដោយការព្រាត់ប្រាស់នេះត្រូវបានព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីជាបងស្រីបង្កើតរបស់មហេសីព្រះអង្គសរសេរចារវេញចងជាភួងកំណាព្យលើផ្ទាំងសិលាប្រាសាទវិមានអាកាស។ ព្រះនាង​ឥន្រ្ទទេវីបានរៀបរាប់អធិប្បាយថា: ព្រះមហេសីវ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ព្រះនាងជយរាជទេវីប្រៀបបានទៅព្រះនាងសីតាដែលកំពុងតែព្រាត់ពីស្វាមីគឺព្រះរាម។ ព្រះរាមគឺវ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ឯស្តេចចាមប្រៀបបានទៅនឹងក្រុងរាពណ៍។ នៅពេលដែលព្រះស្វាមីយាងទៅធ្វើសង្រ្គាមនឹងខ្មាំងព្រះនាងជយរាជទេវីបានចូលកាន់សីលកាន់ត្រណមគោរពតាមក្បួនខ្នាតប្រពៃណីមិន ឮហ៊ានធ្វេសប្រហែសសោះឡើយ។ ព្រះនាងតែងខិតខំសិក្សាស្វាធ្យាយធម៌បួងសួងបន់ស្រន់សុំអោយព្រះស្វាមីបានជួបតែសេចក្តីសុខនិងជ័យ​ជំនះឈ្នះលើសត្រូវ ព្រះនាងមានរូបរាងកាយស្គាំងស្គមហើយមិនយកចិត្តទុកដាក់នឹងសុខទុក្ខរបស់ព្រះនាងឡើយ។ កាលណាបើនឹកឃើញទៅដល់ព្រះស្វាមីម្តងៗព្រះនាងតែងតែឈឺចុកចាប់ពើតក្នុងទ្រូង។ តែការឈឺចុកចាប់នេះបានធ្វើអោយព្រះនាងសប្បាយរំសាយទុក្ខទៅវិញ។ ព្រះនាងជយរាជទេវីនៅស្មោះត្រង់រងចាំការវិលត្រឡប់របស់ព្រះជយវម៌្មជានិច្ច។ បើ​តាម​ការ​សិក្សា​ស្រាវ​ជា្រវ​របស់​លោកហ៊្សក-សឺដេស​ វ្រះ​បាទ​ជយ​វម៌្ម​ទី​៧ ​ប្រ​ហែល​ជា​ប្រ​សូត​យ៉ាង​យូរ​ណាស់​ក្នុង ​គ.ស ​១១២៥។​ ព្រះ​មា​តា​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី​។ ព្រះ​បិ​តា​ព្រះ​អង្គ​
ព្រះ​នាម​ធរ​ណី​ន្រ្ទវ​ម៌្ម​ទី២​ ដែល​សោយ​រាជ្យ​បន្ទាប់​ពី​វ្រះ​បាទសូយ៌្យវម៌្មទី២​។ ព្រះ​អង្គ​ត្រូ​វ​ជា​នត្តាមាតុច្ឆា​របស់​វ្រះ​​បា​ទ​ជយ​វម៌្មទី៦ ​​និង​​ត្រូវ​ជា​ក្មួយ​វ្រះ​បាទ​សូយ៌្យវម៌្ម​ទី២​។ ដូ​ច្នេះយើង​ឃើញ​ថា​តាម​រយៈម្តាយ​ព្រះ​អង្គ​ជាប់​ចុះ​មក​ពី​ព្រះ​រាជ​វង្ស​ព្រះ​មហា​ក្ស​ត្រ​ខ្មែ​រ​ជំនាន់​មុន​​មហាន​គរ ​(មុនអង្គរ​ឬក្នុង​សម័យ​នគរភ្វូណាន កម្វុជ)។ ហើយ​តាម​ខ្សែស្រ​ឡាយ​ព្រះ​រាជ​វង្ស​​ឪពុក​ព្រះ​អង្គ​ចុះ​មក​ពី​ 
​ព្រះ​សន្ត​តិ​វង្ស​មហិ​ធរ​បុ​រ​។

ខាង​វិស័យ​សាសនា​វិញ ដូចជា ព្រះ​បិតា និង​ព្រះ​មាតា​ព្រះអង្គ​ដែរ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ និង​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ជយរាជទេវី ដែល​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ ព្រម​ទាំង​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ឥន្ទ្រទេវី ដែល​ជា​ព្រះរៀម​របស់​ព្រះ​នាង​ជយរាជទេវី ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​រៀប​អភិសេក​ខាង​ក្រោយ ហើយ​ជា​ព្រះ​ក្សត្រី​ប្រកប​ដោយ​ចំណេះ​វិជ្ជា​យ៉ាង​ជ្រៅជ្រះ សុទ្ធតែ​ជា​ពុទ្ធសាសនិកជន​យ៉ាង​ប្ដូរ​ផ្តាច់។ ព្រះអង្គ​គោរព​ពុទ្ធសាសនា​មហាយាន ពិសេស​គឺ​គោរព​បូជា​ព្រះ​ពោធិសត្វអវលោកេឝ្វរ ឬ​លោកេស្វរៈ។

ពិត​មែន​តែ​ព្រះអង្គ​កាន់​ពុទ្ធសាសនា ប៉ុន្តែ​ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​ជួយ​ផ្គត់ផ្គង់​ថែ​រក្សា​ការពារ​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា អោយ​បាន​រីក​ចំរើនផង​ដែរ។ ប្រាសាទ​ភ្នំ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ក្នុង​រាជ្យ​មុនៗ តំកល់​លិង្គ​ទេវរាជ ហើយ​មក​ដល់​អង្គរវត្ត​នៃ​វ្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្មទី២ តំកល់​ព្រះ​បដិមា​ព្រះវិស្ណុ ប្រាសាទ​បាយ័ន ដែល​ជា​ស្នូល​នៃ​អង្គរ​ទី​៣ ត្រូវ​បាន​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ តំកល់​ព្រះ​បដិមា​ពុទ្ធរាជ​មួយ​អង្គ​យ៉ាង​ធំ​សំបើម មាន​កំពស់​ជិត ៤​ មាត្រ ឯកសារ​ខ្លះ​ថា​ដល់​ទៅ ៩​ មាត្រ។ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ ទ្រង់​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ ទសពិធ និង​មាន​ព្រហ្ម​វិហារ​ធម៌​សន្តោស​ប្រោស​ប្រណី​ដល់​អស់​សព្វ​សត្វ ដូច​សិលា​ចារឹកមន្ទីរពេទ្យ​របស់​ព្រះអង្គ​បាន​ចែង​ថា៖ «ជំងឺ​របស់​ប្រជារាស្ត្រ ធ្វើ​អោយ​ព្រះអង្គ​ឈឺ​ចាប់​ជាង​ជំងឺ​ផ្ទាល់​របស់​ព្រះអង្គ​ទៅ​ទៀត ព្រោះ​ថា គឺ​សេចក្តី​ឈឺ​ចាប់​សាធារណៈ​នេះ​ហើយ ជា​សេចក្តី​ឈឺ​ចាប់​របស់​ព្រះរាជា ពុំ​មែន​សេចក្តី​ឈឺ​ចាប់​ផ្ទាល់​ទេ ដែល​ធ្វើ​អោយ​ព្រះអង្គ​ឈឺ​ចាប់​នោះ»។
ពង្សាវលី
ព្រះអយ្យកា ព្រះនាម មហិធរាទិត្យ និង ព្រះអយ្យកោត្រូវជាបុត្រនៃព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ និងមហេសីមួយអង្គទៀតដែលមិនមែនជាបុត្រីនៃព្រះបាទហិរណ្យវម៌្ម។ ព្រះអយ្យកាខាងមាតា ព្រះនាម ហឝវម៌្មទី៣
ព្រះបិតាព្រះនាមធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២ និង ព្រះមាតា ព្រះនាម ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី
ព្រះបិតុលាអយ្យកាបិតុលា សូយ៌្យវម៌្មទី២
ព្រះមហេសី ជយរាជទេវី, ព្រះមហេសី ឥន្ទ្រទេវី 
ព្រះរាជបុត្រ ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ គមលិន្ត វីរកុមារ ឥន្ទ្រវម៌្មទី២ សូយ៌កុមារ និង មួយអង្គទៀតមិនស្គាល់
ព្រះរាជធិតា ព្រះនាងសិង្ខរទេវី (ជាព្រះអគ្គមហេសីរបស់ឃុនផាមឿង)