ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ជប៉ុន: យុគក្រុងណារាជារាជធានី

យុគក្រុងណារាជារាជធានី

ពីដើមមកប្រទេសជប៉ុនមិនបានយកខេត្តណាមួយជារាជធានីពិតប្រាកដទេ គង់បានផ្លាស់ទៅវិញទៅមកនៅក្នុងរវាងខេត្តទាំង៥គឺ៖ យ៉ាមាតោ, យ៉ាមាជិរោ, សេទះសុ, កាវាជិ, និង ឥសូមិ ឬអតសុ ក្នុងទន្លេសាបបិវ៉ា ។ ការផ្លាស់ប្តូររាជធានីញឹកញប់បែបនេះជាហេតុបង្កសេចក្តីក្តៅក្រហាយដល់ជនជាកម្មករ ដែលត្រូវកោះហៅមកធ្វើការកសាងរឿយ ៗ នឹងមិនធ្វើឲ្យកើតសេចក្តីស្រណុកសុខស្រួលច្រើនប្រការ ដល់រាជសម័យចក្រពត្តិនី ង៉ៀមម៉ៀ ព.ស. កន្លងទៅបាន ១២៥៣ ឆ្នាំខាងផ្លូវរាជការ និង ជ្រើសរើសទីក្រុងណារាជារាជធានីស្ថាពរជាទីស្ថិតនៃស្តេចចក្រពត្តិ តមកជាវេលាជាងមួយសតវត្សរ៍ជាដែនស្ងប់សុខជាយុគនៃសេចក្តីរុងរឿងខាងសិល្បះ វណ្ណកម្ម សាសនា។
ពោលពីផ្នែកព្រះពុទ្ធសាសនា រាប់ពីត្រឹមព្រះអង្គម្ចាស់ជោតោកុបានទ្រង់ដំណើរវិទេសោបាយទាក់ទងជាមួយប្រទេសចិន និង ប្តូររាជទូតរវាងរាជសំណាក់ទាំង ២ ជាដើមមកចំនួនអ្នកសិក្សា អ្នកប្រាជ្ញ ដែលបានទៅសិក្សានៅប្រទេសចិន បាននាំយកក្បួនខ្នាត់ខាងព្រះពុទ្ធសាសនា និង វប្បធម៌ត្រឡប់មកកាន់ប្រទេសជប៉ុន ហើយក៏បានកើនឡើងជាលំដាប់ ។ អ្នកខ្លះបានទៅសិក្សានៅដល់ ២០ ឆ្នាំ ខ្លះទៀត ៣០ ឆ្នាំ និង នាំយកពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយផ្សេងៗ ដែលរុងរឿងនៅប្រទេសចិនសម័យនោះមកផ្សព្វផ្សាយនៅប្រទេសជប៉ុន នាំឲ្យផលព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងយុគក្រុងណារាបានបែងទៅជានិកាយផ្សេងៗជាច្រើនទៀត ។ ចំពោះនិកាយ ដែលត្រូវទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការក្នុងសម័យនៃស្តេចចក្រពត្តិនីកោនកេន មានដល់ ៦ និកាយហៅថា៖ ណានតោ-រោកុជូ ឬនិកាយទាំង ៦នៃរាជធានីខាងត្បូងគឺ(ណារា) ដូចមានឈ្មោះតទៅនេះ

១. និកាយសានរ៉នគឺ(មាធម្យមិកៈ) ផ្តើមនាំចូលមកពីកូរ៉េ ព.ស.១១៦៨ បានផ្សាយ ចេញ និង រីកចម្រើន ដោយអាស្រ័យការសិក្សាឆ្ពោះមកពីប្រទេសចិនពី ព.ស. ១២៤៥ មានពាក្យប្រៀនប្រដៅចំពោះតែសុញ្ញតា(ភាពទទេរ) មិនយកចិត្តទុកដាក់ដល់ការប្រព្រឹតទៅនៃលោក ។

២.និកាយហសសោគឺនិកាយ(យោគាចារ) ផ្តើមនាំចូលមកដោយលោកដោជោបានទៅសិក្សានៅប្រទេសចិនពី ព.ស ១១៩៦ អ្នកដឹកនាំនេះយកចិត្តទុកដាក់ឧបត្ថម្ភការសង្គ្រោះជាច្រើន ពេលមរណភាពទៅក្នុង ព.ស ១២៤៣ បណ្តាសិស្សានុសិស្សបានធ្វើឈាបនកិច្ចតាមពាក្យបណ្តាំ រាប់បានថាការឈាបនកិច្ចលើកដំបូងក្នុងប្រទេសជប៉ុន និង និយមតៗមក ព្រោះជាការអនុលោមទៅតាមគោលធម៌មួយចំនួន និង ជាការកាត់បន្ថយភាពឥតប្រយោជន៍ នាំយកចំណែក ដែលនឹងត្រូវចាយវាយទៅកសាងអារាមធំៗបាន។
៣. និកាយគេងអន គឺនិកាយ(អវតង្សកៈ) រាប់ថាវិវឌ្ឍនាការតមកតាំងតែ ២ និកាយខាងដើម នាំចូលមកដោយត្រង់ពីប្រទេសចិនផ្តើមលេចចេញពី ព.ស.១២៦៥ ជាការផ្តើមប្រវត្តិនៃប្រទេសជប៉ុន ពេលលោកជិនចោសំដែងពាក្យប្រៀនប្រដៅ ក្នុង ព.ស ១២៨៣និកាយនេះស្តែងគោលឯកយាននឹងជានិកាយតែមួយក្នុងយុគណារា ដែលមានជីវិតនៅបាន ក្រោយមកដោយបានវិវឌ្ឍនាការជានិកាយទេនដៃ និង និកាយជិនង៉ន។

៤. និកាយរិតសុគឺនិកាយ (វិន័យ) នៅពេលនិកាយហិនយានបានប្រតិស្ឋានចុះក្នុងប្រទេសជប៉ុន ពេលលោកង៉ានចិនធើ្វដំណើរមកប្រទេសចិនមកដល់ដែនដីជប៉ុនក្នុង ព.ស.១២៩៧  និង បានផ្តើមពិធីឧបសម្បទាភិក្ខុ៨០រូបសាមណេរ៤៤០ទាំងបានថ្វាយពោធិសត្វសីលដល់ស្តេចចក្រពត្តិនឹងចក្រពត្តិនីកោនកេនផងនៅក្នុងវត្តតោដៃចិក្រុងណារា និកាយនេះប្រដៅឲ្យវៀរចាកការបរិភោគសាច់សត្វ និង ការប្រព្រឹត្តិចរិយាវត្តតឹងរឹង រហូតដល់មារយាទផ្សេងៗក្នុងការទទួលអាហារការប្រជុំ និង ការដើរផ្លូវជាដើមទើបមានដំណរតមកក្នុងវប្បធម៌ក្នុងប្រទេសជប៉ុនដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន។

៥. និកាយកុជា ជានិកាយ(សរវាសតិវាទិន ឬអភិធម្មកោសាសាស្ត្រ)។

៦. និកាយចោចិតសុគឺ (សៅត្រានត្រិកៈឬ សត្យសទ្ធិសាស្ត្រ) ៖ ទាំងពីរនិកាយក្រោយនេះជានិកាយហិនយាន និង មាន​ឈ្មោះ​ប្រាកដ​ជាទី​គោរព​ក្នុង​យុគ​នារា​នោះ​ផង​តែ​មិន​បាន​តាំង​នៅ​យូរយារ​ទេ។

គ្រារាជសម័យចក្រពត្តិនីសុយកោ ដែលព្រះអង្គម្ចាស់ជោតោកុទ្រង់ដឹកនាំប្រទេសជាតិនោះព្រះអង្គទ្រង់បានប្រោសឲ្យសាងវត្តជិតេននោចិឡើង ប្រែថា៖ វត្តចតុម្មហារាជដើម្បីពិទ័ក្សរក្សាប្រទេសជាតិ និង ក្នុងសម័យនៃចក្រពត្តិតៗមកខាងរាជការបានតែងតាំងតំណែងកោកុជិ ឬអនុសាសនាចារ្យរបស់ជាតិឡើង ទុកប្រចាំរាល់ខេត្តដើម្បីជួយណែនាំប្រៀនប្រដៅប្រជាជនខាងផ្លូវចិត្ត ការធ្វើបែបនេះជារដ្ឋសាសនោបាយជួយឲ្យប្រទេសជាតិរួមជាធ្លុងមួយដោយមានស្តេចចក្រពត្តិជាទីរួបរួមស្មារតី, លុះដល់រាជសម័យស្តេចចក្រពត្តិ ជោមុមិកាដោ អង្គទី ៤៥ ស៊ឹងគ្រងរាជនៅក្រុងណារានេះ ព្រះអង្គទ្រង់បានប្រកាស់រាជឱង្ការមួយច្បាប់ក្នុង ព.ស.១២៨៤ បញ្ញត្តិឲ្យកសាងវត្តរាជការប្រចាំខេត្តទូទៅទាំងប្រទេស គ្រានោះក៏បានកើតមានវត្តតោដៃចិឡើងក្នុងក្រុងណារា ជាទីប្រតិស្ឋានព្រះពុទ្ធរូបព្រះមហាវិរោចនៈខ្ពស់៥៣ ហត្ថកន្លះ និង ទូទៅទាំង ៦៤ ខេត្តមានវត្តប្រចាំខេត្តមួយៗហៅថាកោកុបុន្នចិ (វត្តរាជការសម្រាប់ព្រះភិក្ខុ) និង កោកុបុន្និចិ (វត្តរាជការសម្រាប់ព្រះភិក្ខុនី) មានព្រះពុទ្ធរូបព្រះសក្យមុនី ជាពុទ្ធប្រតិស្ឋានគ្រប់ទីកនែ្លង កំពស់១៦ ហត្ថ ។ ការកសាងវត្តទាំងអស់នេះ ជាសមិទ្ធផលរួមគ្នារវាងស្តេចចក្រពត្តិជាមួយ និង ប្រជាជន និង ឲ្យព្រះសង្ឃគង់នៅចាំវត្ត ទាំងអស់នោះបានសិក្សាព្រះសូត្រ ព្រមទាំងអប់រំ ប្រៀនប្រដៅឲ្យការដល់ប្រជាជន ការដឹកនាំបំរើប្រទេសជាតិអាស្រ័យពុទ្ធធម៌ជាគ្រឿងនាំផ្លូវប្បធម៌ជាតិ ក៏បានរីកចម្រើនឡើងរុងរឿងណាស់រហូតដល់មានឈ្មោះហៅយុគនេះជាពិសេសថា៖ តេមប៉ៀវ ប្រែថា មានសន្តិភាពទូទៅទាំងមេឃ និង ដី។

តមកស្តេចចក្រពត្តិ មានព្រះរាជបំណងនឹងសិក្សាបដិបត្តិធម៌ឲ្យខ្ពស់ឡើង ទើបបានលះរាជសម្បត្តិ ឲ្យព្រះធីតាតែមួយគត់របស់ព្រះអង្គឡើងគ្រងរាជ្យ ព្រះនាមស្តេចចក្រពត្តិនីកោកេនជាមិកាដោព្រះអង្គទី៤៦ព្រះចក្រពត្តិនីបានដើរតាមគន្លងព្រះរាជបិតា តមកបានសាងព្រះផ្នួសជាភិក្ខុនី ឲ្យស្តេចចក្រពត្តិនី ចុននិនឡើងគ្រងរាជ្យជំនួស តែស្តេចចក្រពត្តិកោកេនទ្រង់ព្រះផ្នួសមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏លាចាកសិក្ខាបទឡើងគ្រងរាជ្យថ្មីវិញ ។ ជាមិកាដោអង្គទី៤៨ ទ្រង់ព្រះនាមថ្មីថា៖ ស្តេចចក្រពត្តិនីជោតោកុ ព្រះនាងមានព្រះតម្រិះថាគួរនឹងមានមន្ត្រីជាភិក្ខុមកជួយគ្រប់គ្រងរាជការផង ទើបបានស្ថាបនាព្រះភិក្ខុដោកៀវឡើងជា ដះជោដៃចិនសេនចិ ប្រែថាព្រះភិក្ខុប្រមុខមន្ត្រី។

ចំណុចនេះស្តេចចក្រពត្តិនី ទ្រង់មានសទ្ធាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា និង ទ្រង់បានឧបត្ថម្ភការបដិបត្តិធម៌ខ្លាំងណាស់ បានជាហេតុឲ្យជនពាលមួយចំនួនចង់បានកេរិ៍្តឈ្មោះ និង លាភសក្ការៈចូលមកបួសក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានាំឲ្យកើតសេចក្តីរិចរិលសទ្ធាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា គណៈសង្ឃ និង សេដ្ឋកិច្ចរបស់ផែនដីអន់ថយចុះ រាប់ថាជាហេតុការអន់ថយ និង សៅហ្មងចុះនៃរាជធានីណារា ធ្វើឲ្យកើតការផ្លាស់ប្តូរកែតម្រូវផែនដីថ្មីព្រមទាំងការផ្លាស់ប្តូររាជធានីទៅតាំងនៅតូក្យូ។