navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ជម្រើសអ្នកប្រើប្រាស់: Income effect

Income effect

Another important item that can change is the money income of the consumer.  The income effect is the phenomenon observed through changes in purchasing power. It reveals the change in quantity demanded brought by a change in real income (utility).
Graphically, as long as the prices remain constant, changing the income will create a parallel shift of the budget constraint. Increasing the income will shift the budget constraint right since more of both can be bought, and decreasing income will shift it left.  

link to shifting income of consumer and quantity of goods consumed as a result

Depending on the indifference curves, as income increases, the amount purchased of a good can either increase, decrease or stay the same.  In the diagram below, good Y is a normal good since the amount purchased increased as the budget constraint shifted from BC1 to the higher income BC2.  Good X is an inferior good since the amount bought decreased as the income increases.

example of a normal good and an inferior good

 is the change in the demand for good 1 when we change income from  to , holding the price of good 1 fixed at :
ជម្រើសអ្នកប្រើប្រាស់: Price effect as sum of substitution and income effects

Price effect as sum of substitution and income effects

រាល់ការផ្លាស់ប្តូរតម្លៃអាចត្រូវបានបំបែកទៅជាឥទ្ធិពលចំណូល និងឥទ្ធិពលជំនួស។ ឥទ្ធិពលតម្លៃគឺជាផលបូកនៃការជំនួស និងផលប៉ះពាល់នៃប្រាក់ចំណូល។

ឥទ្ធិពលនៃការជំនួសគឺជាការផ្លាស់ប្តូរតម្លៃដែលផ្លាស់ប្តូរជម្រាលនៃឧបសគ្គថវិកា ប៉ុន្តែទុកឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់នៅលើខ្សែកោងព្រងើយកណ្តើយដូចគ្នា។ ម្យ៉ាងវិញទៀត វាបង្ហាញពីកញ្ចប់ប្រើប្រាស់ថ្មីរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរតម្លៃខណៈពេលដែលត្រូវបានផ្តល់សំណង ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់សប្បាយចិត្តដូចពីមុន។ ដោយឥទ្ធិពលនេះ អ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវបានជំនួសដោយរបស់ល្អ ដែលមានតម្លៃទាបជាងប្រៀបធៀប។ នៅក្នុងរូបភាពខាងក្រោម នេះត្រូវគ្នាទៅនឹងឧបសគ្គថវិកាដែលស្រមើលស្រមៃដែលបង្ហាញថា SC មានភាពលំអៀងទៅនឹងខ្សែកោងព្រងើយកណ្តើយ I1។

If the good in question is a normal good, then the income effect from the rise in purchasing power from a price fall reinforces the substitution effect.  If the good is an inferior good, then the income effect will offset in some degree the substitution effect.  If the income effect for an inferior good is sufficiently strong, the consumer will buy less of the good when it becomes less expensive, a Giffen good (commonly believed to be a rarity).

Example of a substitution effect

In the figure, the substitution effect, , is the change in the amount demanded for  when the price of good   falls from  to  (increasing purchasing power for ) and, at the same time, the money income falls from  to  to keep the consumer at the same level of utility on :

The substitution effect increases the amount demanded of good  from  to . In the example, the income effect of the price fall in  partly offsets the substitution effect as the amount demanded of   goes from  to . Thus, the price effect is the algebraic sum of the substitution effect and the income effect.
ជម្រើសអ្នកប្រើប្រាស់: ប្រើតម្លៃ

ប្រើតម្លៃ 
In Marx's critique of political economy, any labor-product has a value and a use value, and if it is traded as a commodity in markets, it additionally has an exchange value, most often expressed as a money-price.http://www.marxists.org/glossary/terms/u/s.htm Marx acknowledges that commodities being traded also have a general utility, implied by the fact that people want them, but he argues that this by itself tells us nothing about the specific character of the economy in which they are produced and sold.
ជម្រើសអ្នកប្រើប្រាស់: Labor-leisure tradeoff

Labor-leisure tradeoff

ទ្រឹស្ដីអ្នកប្រើប្រាស់ក៏អាចត្រូវបានប្រើដើម្បីវិភាគជម្រើសរបស់អ្នកប្រើប្រាស់រវាងការលំហែ និងកម្លាំងពលកម្ម។ ការលំហែត្រូវបានចាត់ទុកថាល្អមួយ (ជារឿយៗដាក់លើអ័ក្សផ្តេក) ហើយការប្រើប្រាស់ត្រូវបានចាត់ទុកថាល្អផ្សេងទៀត។ ដោយសារអ្នកប្រើប្រាស់មានពេលវេលាកំណត់ និងខ្វះខាត គាត់ត្រូវតែធ្វើការជ្រើសរើសរវាងការលំហែ (ដែលមិនទទួលបានប្រាក់ចំណូលសម្រាប់ការប្រើប្រាស់) និងកម្លាំងពលកម្ម (ដែលរកប្រាក់ចំណូលសម្រាប់ការប្រើប្រាស់)។

The previous model of consumer choice theory is applicable with only slight modifications. First, the total amount of time that an individual has to allocate is known as his time endowment, and is often denoted as T. The amount an individual allocates to labor (denoted L) and leisure (l) is constrained by T such that:

or

A person's consumption is the amount of labor they choose multiplied by the amount they are paid per hour of labor (their wage, often denoted w). Thus, the amount that a person consumes is:

When a consumer chooses no leisure  then  and .

ពីគំរូនៃការដោះដូរពលកម្ម និងលំហែរកាយនេះ ការជំនួស និងផលប៉ះពាល់នៃប្រាក់ចំណូលនៃការផ្លាស់ប្តូរផ្សេងៗនៃតម្លៃដែលបណ្តាលមកពីអត្ថប្រយោជន៍សុខុមាលភាព ពន្ធលើការងារ ឬឥណទានពន្ធអាចត្រូវបានវិភាគ។
ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ

ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ (វិវាទព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ) បានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៨ ដែលជាជុំចុងក្រោយនៃជម្លោះដ៏យូរមួយសតវត្សន៍រវាងប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសថៃ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងតំបន់ជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារសតវត្សទី១១ នៅតំបន់ ភ្នំដងរែក ចន្លោះភ្នំជាំខ្សាន្ត។  ស្រុក​នៅ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ​នៃ​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ស្រុក​កន្ទ្រា​ឡាក់ (អំពែ) ក្នុង​ខេត្ត​ស៊ីសាកេត​នៃ​ភាគ​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​ថៃ។ 

យោងតាមឯកអគ្គរាជទូតខ្មែរប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ ជម្លោះថ្មីបំផុតបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០៨ នៅពេលដែលទាហានថៃប្រហែល ៥០ នាក់បានផ្លាស់ទីលំនៅចូលទៅក្នុងបរិវេណវត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ដែលគាត់អះអាងថាស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជាប្រហែល ៣០០ ម៉ែត្រ (៩៨០ ហ្វីត)   ប្រាសាទព្រះវិហារ។ 

ប្រទេសថៃអះអាងថា ការបោះបង្គោលព្រំដែនមិនទាន់ត្រូវបានបញ្ចប់សម្រាប់ផ្នែកខាងក្រៅនៃតំបន់ដែលនៅជាប់នឹងប្រាសាទ ដែលត្រូវបានវិនិច្ឆ័យថាជារបស់កម្ពុជាដោយសេចក្តីសម្រេចពី ៩ ទៅ ៣ របស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦២។ នៅខែសីហា ឆ្នាំ២០០៨ វិវាទបានពង្រីកដល់ ប្រាសាទតាមាន់ សតវត្សទី១៣ ចម្ងាយ ១៥៣ គីឡូម៉ែត្រ (៩៥ ម៉ាយ) ខាងលិចប្រាសាទព្រះវិហារ (១៤°២០′៥៧″N ១០៣°១៥′៥៩″E) ដែលកម្ពុជាបានចោទប្រកាន់កងទ័ពថៃថា  ការ​កាន់កាប់​ប្រាសាទ​ដែល​ខ្លួន​អះអាង​ថា​ស្ថិត​នៅ​លើ​ដី​កម្ពុជា។ក្រសួងការបរទេសថៃបានបដិសេធថា ទាហានណាមួយមិនបានផ្លាស់ទីចូលទៅក្នុងតំបន់នោះ រហូតដល់មនុស្សជាច្រើននាក់បានស្លាប់នៅក្នុងការជួបប្រជុំគ្នាក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ 2011។ កិច្ចព្រមព្រៀងមួយត្រូវបានឈានដល់ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ 2011 ដើម្បីដកកងទ័ពចេញពីតំបន់ជម្លោះ។ នៅថ្ងៃទី 11 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2013 តុលាការ ICJ បានប្រកាសក្នុងការសម្រេចចិត្តជាឯកច្ឆ័ន្ទថា សាលក្រមឆ្នាំ១៩៦២ របស់ ICJ បានប្រគល់ប្រាសាទព្រះវិហារទាំងអស់ឱ្យកម្ពុជា ហើយថាប្រទេសថៃមានកាតព្វកិច្ចដកទ័ព ប៉ូលីស ឬឆ្មាំថៃដែលឈរជើងនៅក្នុងតំបន់នោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្លួនបានច្រានចោលការលើកឡើងរបស់កម្ពុជាដែលថា សាលក្រមបានប្រគល់ភ្នំត្រពាំង (បីគីឡូម៉ែត្រភាគពាយព្យនៃប្រាសាទ) ដល់កម្ពុជា ដោយបានរកឃើញថា ខ្លួនមិនបានកាត់សេចក្តីលើអធិបតេយ្យភាពលើភ្នំនោះទេ។ 
រូបភាពតូច|ប្រាសាទព្រះវិហារ
ជយរាជទេវី: ព្រះរាជវង្សានុវង្ស

ព្រះរាជវង្សានុវង្ស 
ព្រះនាងជយរាជទេវីមានបុត្រជាមួយព្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ​៤ អង្គ ដែល​ស្គាល់ឈ្មោះ​ក្នុងចំណោម​ច្រើន​អង្គ៖ 
១-​ព្រះ​សូយ៌​កុមារ ទ្រង់​ជា​កវី​ឯក ១​ អង្គ​ក្នុង​ការ​តែង​កាព្យ​សំស្ក្រឹត នៅ​សិលាចារឹក​ប្រាសាទតាព្រហ្ម។ 
២-​ព្រះ​វីរ​កុមារ​ជា​កវី​តែង​កាព្យ​ជា​ភាសាសំស្ក្រឹត​នៅ​ប្រាសាទព្រះខ័ន។ 
៣-​ព្រះឥន្ទ្រ​វម៌្មទី២​ជា​ក្ឝត្រនៃលវបុរ។ 
​៤-​ព្រះ​ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារជា​ប្រមុខ​មេទ័ព។​
http://realitycambodia.com/kh/component/content/article/79
បើផ្អែកលើសិលាចារឹកមួយចំនួនបានបញ្ជាក់ថាក្រោយពីវិទ្យានន្ទន៍វាយបានវិជយ វិទ្យានន្ទន៍បានអោយអនុជថ្លៃនៃជយវម៌្មទី៧ សោយរាជ្យនៅទីនោះ ដែលមាននាមថាអិន អនុជអង្គនេះគឺជាប្អូនប្រុសរបស់ជយរាជទេវី ដូច្នេះព្រះនាងមានបងប្អូនបីនាក់។
ជយវម៌្ម: ពង្សាវតារខ្មែរ

ពង្សាវតារខ្មែរ
សម័យនគរវ្នំ
កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម (៤៧០-៥១៤)
សម័យកម្វុជ
ជយវម៌្មទី១ (៦៥៧-៦៨១)
កម្វុជទឹក
ជយវម៌្មទី២ រឺ ជយវម៌្មទី១ស្ទួន (៧៧០-៧៨១) ក្សត្រនៃសម្ភុបុរ 
កម្វុជទេឝ
ជយវម៌្មទី៣ រឺ ជយវរ្ម័នទី២ (៨០២-៨៥០) 
ជយវម៌្មទី៤ រឺ ជយវរ្ម័នទី៣ (៨៥០-៨៧៧)
ជយវម៌្មទី៦ រឺ ជយវរ្ម័នទី៥ (៩៦៨-១០០១)
ជយវម៌្មទី៧ រឺ ជយវរ្ម័នទី៦ (១០៨០-១១០៧)
ជយវម៌្មទី៨ រឺ ជយវរ្ម័នទី៧ (១១៨១-១២១៨)
ជយវម៌្មទី៩ រឺ ជយវរ្ម័នទី៨ (១២៤៣-១២៩៥)
ឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្ម (១៣០៨-១៣២៧)
ជយវម៌្មទី១០ រឺ ជយវរ្ម័នទី៩ (១៣២៧-១៣៣)
កម្វុជកោះកេរ្តិ៍
ជយវម៌្មទី៥ រឺ​ ជយវរ្ម័នទី៤ (៩២៥-៩៤១)
ជយវម៌្ម: សម័យកម្វុជ

សម័យកម្វុជ
ជយវម៌្មទី១ (៦៥៧-៦៨១)
កម្វុជទឹក
ជយវម៌្មទី២ រឺ ជយវម៌្មទី១ស្ទួន (៧៧០-៧៨១) ក្សត្រនៃសម្ភុបុរ
ជយវម៌្ម: កម្វុជទេឝ

កម្វុជទេឝ
ជយវម៌្មទី៣ រឺ ជយវរ្ម័នទី២ (៨០២-៨៥០) 
ជយវម៌្មទី៤ រឺ ជយវរ្ម័នទី៣ (៨៥០-៨៧៧)
ជយវម៌្មទី៦ រឺ ជយវរ្ម័នទី៥ (៩៦៨-១០០១)
ជយវម៌្មទី៧ រឺ ជយវរ្ម័នទី៦ (១០៨០-១១០៧)
ជយវម៌្មទី៨ រឺ ជយវរ្ម័នទី៧ (១១៨១-១២១៨)
ជយវម៌្មទី៩ រឺ ជយវរ្ម័នទី៨ (១២៤៣-១២៩៥)
ឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្ម (១៣០៨-១៣២៧)
ជយវម៌្មទី១០ រឺ ជយវរ្ម័នទី៩ (១៣២៧-១៣៣)
កម្វុជកោះកេរ្តិ៍
ជយវម៌្មទី៥ រឺ​ ជយវរ្ម័នទី៤ (៩២៥-៩៤១)
ជយវម៌្ម (វ្យាធបុរ-ធ្យានបុរ)

ព្រះបាទ ជយវម៌្ម នៃ វ្យាធបុរ និង ធ្យានបុរ (រជ្ជកាល ៧៦៣-៧៧០)។ 
យោងតាមសិលាចារឹកកំពូលតានន់ Ka.63/K.1236 ជាភាសាសំស្ក្រឹត និងជាភាសាខ្មែរ។ វាមានកាលបរិច្ឆេទ ឆ្នាំ៧៦៣ គ.ស. របស់ព្រះបាទជយវម្ម៌ទេវ។ សិលាចារឹកនេះបានប្រទះដំបូងនៅឆ្នាំ១៩៩៧ដែរ បន្ទាប់ពីថតសិលាចារឹកនៅវត្តពោធិវង្សលេីរួច។ លោកសាស្ត្រាចារ្យ វង់ សុធារ៉ា បានឲ្យចារឹកនេះទៅ លោក មីសែល ត្រាណេ ចុះលេខដំបូងតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៩ បន្ទាប់មកលោកគ្រូវង់ សុធារ៉ា ប្រទះឃេីញសិលាចារឹកទួលប្រាសាទនៅមេលប់ Ka.64/K.1247 នៅថ្ងៃទី៩/០៩/១៩៩៩។ ហេីយលោកក៏បានប្រាប់មិត្តបារាំងនៅសាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេសប្រទេស ទេីបគេនាំសហការីខ្មែរទៅផ្តិតនិងចុះលេខខាងលេី។ កាលបរិច្ឆេទជាតួលេខនៅខាងដេីមផ្នែកភាសាខ្មែរបានបែកបាត់ពីរតួខាងចុង នៅសល់តែផ្នែកភាសាសំស្ក្រឹតថា «វាណាឞ្ដឞដាឝាកេ» (វាណ=ព្រួញ=៥ + អឞ្ដ = ៨ + ឝដា =៦ > 685 śāke = 763 AD)។ ជាហេតុបានអោយដឹងថាមានស្ដេចព្រះនាមជយវម៌្ម ដែលស្ថិតនៅចន្លោះរាជ្យជយវម៌្មទី១ និង ជយវម្ម៌ទី២ មានព្រះនាមជយវម៌្ម ដូចគ្នាដល់ទៅ បីអង្គ។ ដោយហេតុជយវម៌្មអង្គនេះគឺជាជយវម៌្មទេវ ស្ទួនទី២។ (បើរាប់អោយត្រូវគឺ ជយវម៌្មទី៣)
ជយវម៌្ម (ឥន្ទ្របុរ-ឝម្ភុបុរ)

វ្រះបាទជយវម៌្ម (គ.ស ?-៧៨១) រជ្ជកាល (គ.ស ៧៧០-៧៨១) តាមសិលាចារឹកពីរសំដៅលើអ្នកគ្រប់គ្រងម្នាក់ព្រះនាមថាជយវម៌្ម៖ សិលាចារឹកទី១ K. ១០៣ មកពីព្រះធាតុព្រះស្រីភាគខាងត្បូងកំពង់ចាម ចុះកាលបរិច្ឆេទ ២០មេសា ឆ្នាំ៧៧០ សិលាចារឹកទីពីរ មកពី ល្បុកស្រុតនៅបរិវេណក្រចេះក្បែរឝម្ភុបុរ (K. ១៣៤) ចុះកាលបរិច្ឆេទ៧៨១ )។ លោកសឺដេសបានហៅទ្រង់ថាវ្រះបាទជយវម៌្ម (ស្ទួន ៧៧០-៧៨១) ប៉ុន្តែទំនងជាព្រះអង្គដូចគ្នាជាមួយនឹងវ្រះបាទជយវម៌្មទី២ដែរ បិតាស្ថាបនិកអាណាចក្រអង្គរ តាមលោកវីខ្ខឺរីបានគូសបង្ហាញ៖ មិនមែនមានតែវ្រះបាទជយវម៌្មទី២មកពីភាគខាងត្បូង គឺបន្ថែមជាងនេះមានស្ដេចដែលគេស្គាល់ផ្សេងទៀត ទ្រង់មានខ្សែស្រឡាយជិតស្និទជាពិសេសជាមួយវ្យាធបុរ។ ត្រង់នេះត្រូវបានកត់ត្រាក្នុងសិលាចារឹកបុរេអង្គរតែមួយគត់ប៉ុណ្ណោះ K. ១០៩/៦៥៥ [ប្រាកដមែន:ទី១០កុម្ភៈ ឆ្នាំ៦៥៦] ក៏ប៉ុន្តែនៅក្នុងអត្ថបទសម័យអង្គរទាំង១៦ បានចុះកាលបរិច្ឆេទចុងក្រោយឆ្នាំ១០៦៩ [K. ៤៤៩មកពីបាហាល់ (Pàlhàl) បានចុះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣ មីនា ឆ្នាំ១០៦៩] … ពីរក្នុងចំណោមអត្ថបទនោះ K. ៤២៥/៩៦៨ និង K.៤៤៩/១០៦៩ គឺជាកំណត់ត្រាជាក់លាក់អំពីវ្រះបាទជយវម៌្មទី២ ដឹកនាំប្រជារាស្ត្រពីវ្យាធបុរទៅតាំងលំនៅនៅបាត់ដំបង់។ (បើរាប់ទាំងស្ទួនបីអង្គ គឺ ជយវម៌្មទី៤)
ជយវម៌្មទី៣

ជយវម៌្មទី៣ (?-៨៧៧) រជ្ជកាល (៨៣៥-៨៧៧) ជាក្សត្រទីពីរនៃកម្វុជទេឝ។ ព្រះអង្គមានបរមនាមថា ធុលីវ្រះបាទ ធូលីជេង វ្រះកម្រតេង អញ ឝ្រីជយវម៌្មទេវ។ ប្រាសាទ Sak ពិពណ៌នាថា: "នៅពេលនោះទ្រង់បានបរាជ័យដោយចាប់ដំរីព្រៃមិនបានពេលដែលទ្រង់បានយាងទៅប្រពាតព្រៃ អារុក្ខអារក្សបានសន្យាថាទ្រង់នឹងផុតគ្រោះភ័យពីសត្វព្រៃ បើសិនទ្រង់បានសាងទីសក្ការៈបូជា។"  Higham, The Civilization of Angkor p. 59 មានប្រាសាទមួយចំនួនបានកំណត់កាលត្រូវនឹងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ ថ្វីត្បិតយ៉ាងនេះក្ដី គ្មានប្រាសាទណាមួយនិយាយថាប្រាសាទទាំងនោះជារបស់ទ្រង់ឡើយ។ ទ្រង់ប្រហែលបានចាប់ផ្ដើមគំរោងសំណង់តូចមួយដែលត្រូវបានបាត់ស្រមោលដោយសារអ្នកស្នងរាជ្យ និង ស្ថាបនិកប្រកបដោយមហិច្ឆតាខ្លាំងជាងទ្រង់ គឺវ្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១។ ទ្រង់បានសុគតនៅឆ្នាំ ៨៧៧ ប្រហែលដោយសារការដេញចាប់ដំរីព្រៃ។Briggs, The Ancient Khmer Empire p. 97 ទ្រង់មានបច្ឆាមរណនាម វ្រះបាទវិឝ្ណុលោក។ (បើរាប់ទាំងស្ទួនដល់ទៅបីអង្គ ទ្រង់ត្រូវលេខរៀងថា ជយវម៌្មទី៦)
ជយវម៌្មទី៣: ពង្សាវលី

ពង្សាវលី
ព្រះអយ្យកោត្រូវជាព្រះរៀមនៃព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម
ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម ត្រូវជាព្រះអយ្យកាបិតុច្ឆារបស់ព្រះអង្គ
ព្រះបិតា ព្រះនាម ជយវម៌្មទី២ មហាចក្រវរ្តិន នៃសម័យអង្គរ និងព្រះមាតាអគ្គមហេសី ព្រះនាមធរណីន្ទ្រទេវី
ព្រះបាទប្ឫថិវេន្ទ្រវម៌្មត្រូវជាព្រះបិតុច្ឆាអយ្យកាទួតមួយនៃព្រះអង្គ
ព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ ត្រូវជាព្រះភាតាអយ្យកាទួតមួយនៃព្រះអង្គ
ព្រះបាទយឝោវម៌្មទី១, មហេន្ទ្រទេវី, ជយទេវី ជាព្រះភាគិនេយ្យអយ្យកាទួតមួយរបស់ព្រះអង្គខាងមាតា។
ព្រះនត្តាបិតុច្ឆា ព្រះនាមឦឝានវម៌្មទី២, ហឝ៌វម៌្មទី១, ព្រះបាទជយវម៌្មទី៤, ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី២, ហឝ៌វម៌្មទី២
ជយវម៌្មទី៤

ជយវម៌្មទី៤ (ជ័យពម៌ទី៤) គឺជាក្សត្រសម័យអង្គរមួយអង្គដែលបានសោយរាជ្យចាប់ពីឆ្នាំគ.ស ៩២៨ ដល់ ៩៤១។ ប្រវត្តិវិទូភាគច្រើនបានយល់ថាទ្រង់គឺជាអ្នកជ្រែករាជ្យ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ភស្តុតាងថ្មីៗបង្ហាញថាទ្រង់មានសិទ្ធិស្របច្បាប់ចំពោះរាជបល្លង្ក។ នៅក្នុងការផ្ដើមនៃសតវត្សទី១០ នគរបានបែកបាក់គ្នា។ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ បានបង្កើតឡើង រាជធានីថ្មីនៅកោះកេរ្តិ៍ នៅចំងាយ ១០០ គ.ម បន្តិចភាគឦសាននៃអង្គរ។ មានតែវ្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ តែអង្គឯង (សោយរាជ្យ៩៤៤-៩៦៨គ.ស) នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងដែលបានវិលត្រឡប់មក យឝោធរបុរវិញ។ ព្រះអង្គបានបង្កើតឡើងនូវគ្រោងការណ៍សំណង់ដ៏ស្កឹមស្កៃម្ដងទៀត ក្នុងចំណោមស្ដេចដំបូងៗនិងបានសាងប្រាសាទជាបន្តបន្ទាប់នៅតំបន់អង្គរ មិនត្រឹមតែមេបុណ្យខាងកើត នៅលើកោះមួយនៅចំកណ្ដាលនៃបារាយណ៍ខាងកើតទេ ហើយប្រាសាទពុទ្ធនិយម និងវត្តជាច្រើន ក៏បានសាងឡើងដែរ។ នៅឆ្នាំ ៩៥០ គ.ស សង្គ្រាមលើកទីមួយបានចូលរួមរវាងកម្ពុជា និងនគរចាម្ប៉ា នៅភាគខាងកើត (នៅវៀតណាមកណ្ដាលសម័យទំនើបនេះ)។ 
http://netstudy.orgfree.com/index.php/2012-07-31-14-47-23 រាជគ្រូរបស់ព្រះអង្គ ឈ្មោះ ឦឝានម៌ុទិ ដែលនៅបំរើព្រះអង្គ និងបុត្ររបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាមហឝ៌វម៌្មទី២ គឺជាកូនចៅរបស់ព្រាហ្មណ៍ឝិវកៃវល្យ ដែលជារាជគ្រូរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី២ ក្សត្រស្ថាបនិកអារ្យធម៌អង្គរ និងបានធ្វើពិធីនៅលើភ្នំគូលែននៅឆ្នាំ ៨០២។ (បើរាប់ទាំងស្ទួនដល់ទៅបីអង្គ ទ្រង់ត្រូវលេខរៀងថា ជយវម៌្មទី៧)
ជយវម៌្មទី៤: ការវិភាគជីវប្បវត្តិ

ការវិភាគជីវប្បវត្តិ
ក្រោយពីបានស្រាវជ្រាវ និងពិភាក្សារួមគ្នាជាមួយលោកសាស្ត្រាចារ្យវង់-សុធារ៉ា សិលាចារឹកវិទូ និងជាអនុប្រធានសមាគមអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា យើងអាចកំណត់រឿងរ៉ាវមួយចំនួនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរក្នុងរាជ្យវ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ (៩២៨-៩៤១)៖
១. វ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ បានយាងចេញពីរាជធានីអង្គរនៅក្នុងឆ្នាំ ៩២១ ទៅកាន់តំបន់ឆោកគគ្យ៌
ដោយនាំយកទៅជាមួយនូវ កម្រតេងជគត ត រាជ ដែលជាវត្ថុសំខាន់សំរាប់ព្រះមហាក្សត្រសម័យអង្គរគោរពយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន
២. ព្រះអង្គបានបន្តគ្រប់គ្រងអំណាចតពីរាជ្យស្តេចអង្គមុន លាតសន្ធឹងទៅទិសទាំង៤ ហើយមានវិសាលភាពធំធេងណាស់ (នៅកំពង់ចាម កំពង់ធំ បាត់ដំបង សៀមរាប បន្ទាយមានជ័យ តាកែវ និងតំបន់វិមាយក្នុងប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន)
៣. យោងតាមសិលាចារឹកជាភាសាសស្ក្រឹត វ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ គឺជាក្សត្រដែលពូកែខាងធ្វើសឹកសង្គ្រាម
៤. ការឡើងសោយរាជ្យរបស់ព្រះអង្គនៅតំបន់កោះកេរ្តិ៍ គឺមានភាពស្របច្បាប់ ព្រោះបើយោងតាមការរាប់ខ្សែស្រឡាយខាងស្រី ព្រះមហេសីរបស់ព្រះអង្គដែលជាអនុជរបស់វ្រះបាទយឝោវម៌្មទី១ (ក្សត្រស្ថានិកប្រាសាទបាខែង) មានសិទ្ធិក្នុងការទទួលមរតកពីព្រះរៀមរបស់ព្រះនាង
៥. ចន្លោះឆ្នាំ៩២១ ដល់ ៩២៨ អាណាចក្រខ្មែរអាចមានការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នា គឺមួយនៅអង្គរ គ្រប់គ្រងដោយព្រះរាជបុត្ររបស់វ្រះបាទយឝោវម៌្មទី១ និងមួយទៀតនៅកោះកេរ្តិ៍ ដោយវ្រះបាទជយវម៌្មទី៤
៦. វ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ បានឡើងសោយរាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ៩២៨ ហើយព្រះមហេសីរបស់ព្រះអង្គអាចមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការជួយការងាររាជកិច្ចរបស់ព្រះស្វាមី
៧. ព្រះមហេសីរបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាមមហេន្ទ្រទេវី (ក្នុងឯកសារខ្លះថា ជយទេវី ទៅវិញ មហេន្ទ្រទេវីគេថាជាមាតាទៅវិញទេ) មានស្រុកកំណើតនៅតំបន់ភវបុរ ដែលជាអតីតរាជធានីខ្មែរសម័យកម្វុជ (តំបន់សំបូរព្រៃគុហ៍)
៨. ព្រះអង្គអាចមានព្រះមហេសីមួយអង្គទៀត ដែលប្រហែលជាអ្នកស្រុកនៅម្តុំស្វាយចេក (ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) ហើយបុត្រទាំងពីររបស់ព្រះនាង (ជាមួយព្រះអង្គ) គេជាមេទ័ពដ៏ខ្លាំងពូកែនៅក្នុងរាជ្យវ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី១ នាដើមស.វទី១១
៩. រាជគ្រូឈ្មោះ ឦឝានម៌ុទិ ដែលនៅបំរើវ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ និងបុត្ររបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាមហឝ៌វម៌្មទី២ គឺជាកូនចៅរបស់ព្រាហ្មណ៍ឝិវកៃវល្យ ដែលជារាជគ្រូរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី២ ក្សត្រស្ថាបនិកអារ្យធម៌អង្គរ និងបានធ្វើពិធីនៅលើភ្នំគូលែននៅឆ្នាំ ៨០២
១០. វ្រះបាទជយវម៌្មអាចមានស្រុកកំណើតពីតំបន់កោះកេរ្តិ៍ ឬតំបន់នៅជិតនោះ ហើយព្រះអង្គបានស្គាល់តំបន់កោះកេរ្តិ៍យ៉ាងច្បាស់មុនពេលដែលព្រះអង្គយាងទៅកាន់តំបន់នោះ។ តែអ្វីដែលយើងមិនបានដឹងគឺ តើព្រះបិតារបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ ជានរណា?
ទាំងនេះគឺជាលទ្ធផលនៃកិច្ចសហការរវាងអ្នកបុរាណវិទូ និងប្រវត្តិវិទូ ក្នុងការស្រាវជ្រាវរួមគ្នា ដើម្បីចងក្រងនូវទិន្នន័យថ្មីមួយទៀតស្តីអំពីវ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ ខុសពីអ្វីដែលអ្នកប្រាជ្ញមុនៗដែលតែងតែពោលតៗគ្នាថា វ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ គឺជា "ក្សត្រជ្រែករាជ្យ"។https://www.facebook.com/khmermorale1/posts/741903985840738
ជយវម៌្មទី៤: ប៉ុន្មានឆ្នាំដំបូង

ប៉ុន្មានឆ្នាំដំបូង
ទ្រង់គឺជារាជបុត្រនៃបុត្រីរបស់វ្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ មហេន្ទ្រទេវី និងទ្រង់បានរៀបអភិសេកជាមួយព្រះមាតុច្ឆារបស់ទ្រង់ ជាព្រះកនិដ្ឋាបិតាតែមួយជាមួយវ្រះបាទយឝោវម៌្មទី១។ ពីព្រោះគ្មានភាពច្បាស់លាស់ក្រិត្យក្រមនៃការឡើងសោយរាជ្យ ការអះអាងរបស់ទ្រង់ដើម្បីសោយរាជ្យតាមរយៈខ្សែខាងមាតាហាក់បីដូចជាត្រឹមត្រូវ។ Higham, 2001: p.70 ទ្រង់បានប្រជែងក្នុងរជ្ជកាលរបស់បុត្រាវ្រះបាទយឝោវម៌្មទី១ នៅអង្គរចាប់តាំងពីវ្រះបាទយឝោវម៌្មបានសោយទិវង្គត។ នៅឆ្នាំ ៩២១ ទ្រង់បានបង្កើតរាជធានីផ្ទាល់ព្រះអង្គនៅឆោកគគ្យ៌រ: សិលចារឹកមួយចុះកាលឆ្នាំ ៩២១ ថ្លែងថា " ជយវម៌្មទី៤បានចាកចេញពីយឝោធរបុរ ដើម្បីទៅសោយរាជ្យនៅ ឆោកគគ្យ៌រ ដោយនាំយកលទ្ធិទេវរាជមកជាមួយទ្រង់។"   Coedès, 1968: p.114 ការប្រជែងនេះបានបន្តចាប់ពីឆ្នាំ ៩២១ រហូតដល់ការសោយទិវង្គតរបស់ឦឝានវម៌្មទី២ នៅឆ្នាំ ៩២៨ បន្ទាប់ក្រោយមកជយវម៌្មទី៤ក៏បានសោយរាជ្យពេញលេញតែម្ដង។
ជយវម៌្មទី៤: អក្សរសិល្ប៍

អក្សរសិល្ប៍
​រឿង​មហា​ភារតៈ​ផ្តោតជា​សំខាន់​ទៅលើ​ផ្នែកចំបាំងរាំងជល។ ​​លោក​​បណ្ឌិត​​ចិន្ត-ច័ន្ទ​រតនា​ អធិប្បាយ​អំពី​រឿងរាមកេរ្តិ៍នា​សម័យ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់វ្រះ​បាទ​ជយ​វម៌្មទី៤។

លោក​បណ្ឌិត​ឲ្យដឹង​ថា​អក្សរសិល្ប៍​ក្នុង​រជ្ជកាល ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៤​ ​​រឿង​រាម​កេរ្តិ៍មិន​មាន​ប្រជា​ប្រិយភាព​​ដូច​រឿង​មហា​ភារតៈទេ ​ប៉ុន្តែ​​រឿង​រាម​កេរ្តិ៍ ​នៅមាន​​ឈ្មោះក្នុង​​អក្សរ​សិល្ប៍ខ្មែរ​​រហូត​មក​ទល់​សព្វ​ថ្ងៃ។​
http://www.radioaustralia.net.au/khmer/radio/onairhighlights/1015040
ជយវម៌្មទី៤: ការប្រមូលពន្ធដារ

ការប្រមូលពន្ធដារ
ដើម្បីកសាងទីក្រុងប្រកបដោយភាពរុងរឿងក្នុងរយៈកាលខ្លីប្រហែល ២០ ឆ្នាំ វាត្រូវការភោគទ្រព្យ និង កំលាំងពលកម្មដ៏ច្រើនសំបើម។ សិលាចារឹកជយវម៌្មភាគច្រើនបានមកពីកោះកេរ្តិ៍ ប៉ុន្តែសិលាចារឹកទាំងនោះក៏ត្រូវបានរកឃើញដែរនៅស្ថានីយជាច្រើនទៀតនៅតាមព្រំដែននៃអាណាចក្រខ្មែរ ដូចជាណងផាងផឺយ (ក្បែរ អរណ្យប្រទេឝ) និង ភ្នំបាយ៉ង់ (ដីសណ្ដមេគង្គ)។ សិលាចារឹកទាំងនេះមួយចំនួនឆ្លុះបញ្ចាំងថា តើទីក្រុងនេះធ្វើឡើងដោយរបៀបណា។ កំលាំងពលកម្មត្រូវបានប្រមូលយកមកពីខេត្តជាច្រើន និងពន្ធដារត្រូវបានបង់ដូចជា: ស្រូវអង្ករ ក្រមួន ទឹកឃ្មុំ ដំរី រឺ សំពត់។ ផ្ទុយទៅនឹងអរិធម៌បុរាណភាគច្រើន អង្គរមិនបានបោះប្រាក់កាសណាមួយប្រើជារូបិយវត្ថុឡើយ។ ការប្រមូលពន្ធដារក្នុងសម័យកាលនោះប្រហែលជាប្រព្រឹត្តិទៅដោយ តម្រ្វច ម្នាក់ (សម័យថ្មី: តម្រួត រឺ នគរបាល)។ តម្រ្វច រឺ “ព្រះរាជអធិការ” ម្នាក់ មានដែនសមត្ថកិច្ចពិតរបស់ខ្លួនក្នុងបណ្ដាខេត្ត។ ពន្ធអាករត្រូវបានប្រមូលពីគ្រប់ទឹកដីទាំងអស់ដែលជយវម៌្មទី៤បានត្រួតត្រា។ ប្រព័ន្ធប្រមូលពន្ធដារពិតជាមានប្រសិទ្ធិភាពណាស់បើសិនជាមានភាពព្រៃផ្សៃ។ ខណៈដែលអ្នកដែលបានបដិសេធបង់ពន្ធ ពួកគេនឹងត្រូវបាន "ចាប់ដាក់ទ្រុងដោយម្ចាស់ស្រុក និងយកទៅដាក់នៅមុខស្ដេចដើម្បីកាត់ទោស។"Higham, 2001: p.72 ទោះបីយ៉ាងណា ស្ដេច មន្ត្រីក្នុងរាជវាំង សង្ឃ និង ទាសាទាសី ត្រូវលើកលែងពីការបង់ពន្ធដារ។
ជយវម៌្មទី៤: ពង្សាវលី

ពង្សាវលី
ព្រះអយ្យកា ព្រះនាមឥន្ទ្រវម៌្មទី១
ព្រះបិតាព្រះនាម មហេន្ទ្រវម៌្ម និងមាតាព្រះនាមមហេន្ទ្រទេវី
ព្រះមហេសី ព្រះនាមជយទេវី
ព្រះភាតារបស់ទ្រង់ព្រះនាម រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២, ព្រះភិគនេយ្យ ជាព្រះមហេសីនៃព្រះបាទ យឝោវម៌្មទី១
ព្រះរាជបុត្រព្រះនាម ហឝ៌វម៌្មទី២
ជយវម៌្មទី៤: បច្ឆាមរណនាម

បច្ឆាមរណនាម
ជយវម៌្មទី៤បានសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ ៩៤១ និងទទួលបានបច្ឆាមរណនាមថា បរមឝិវបទ។ ការសោយរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គមិនមានសន្តិភាពពេញលេញ និង ព្រះរាជបុត្រវ័យក្មេង ហឝ៌វម៌្មទី២ បានសោយរាជ្យក្នុងរយៈពេលមួយខ្លីរហូតដល់ឆ្នាំ ៩៤៤។ ក្រោយមក រាជេន្ទ្រវម៌្ម ដែលជាព្រះបិតុលា ផង និងព្រះភាតាអយ្យកោមួយនៃហឝ៌វម៌្ម បានត្រឡប់មករាជធានី យឝោធរបុរ។Higham, 2001: p.73
ជយវម៌្មទី៥

វ្រះបាទជយវម៌្មទី៥ (ជ័យពម៌ទី៥) រជ្ជកាល (គ.ស ៩៦៨-១០០១) គឺជាក្សត្រមួយអង្គនៃកម្វុជទេឝ ព្រះនាមពេញ ធូលីវ្រះបាទ ធូលីជេងវ្រះកម្រតេង អញឝ្រីជយវម៌្មទេវ (ធូលីព្រះបាទ ធូលីជើងព្រះគម្ដែង អញស្រីជ័យពម៌ទេព)។ 
ព្រះអង្គកសាងបង្ហើយប្រាសាទកែវ ឬតាកែវ។ រាជគ្រូព្រាហ្មណ៍យជ្ញវរាហ។ រាជបុរោហិតព្រាហ្មណ៍ ស្តេងអញ ឝិវាចាយ៌្យ ជាចៅរបស់ព្រាហ្មណ៍អាត្មឝិវ។ ក្រោយ​ពី​វ្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​ដែល​ទ្រង់​នៅ​មាន​វ័យ​ក្មេង​ណាស់​នៅ​ឡើយ ទ្រង់​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអង្គ ដែល​មាន​ព្រះនាម​ក្នុង​រាជ្យ​ថា វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៥។ ក៏ប៉ុន្តែប្រហែល ៦​ ឆ្នាំ​ក្រោយ ទើប​ព្រះអង្គ​កាន់​អំណាច​ពិត​ប្រាកដ។ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៥ ទ្រង់​ជា​ស្ដេច​ដែល​មាន​ចំណេះ​វិជ្ជា​ជ្រៅជ្រះ ដោយ​បាន​ទទួល​ការ​អប់រំ​ពី​សំណាក់​ព្រះ​គ្រូ​បាធ្យាយ​ព្រះអង្គគឺ​ព្រាហ្មណ៍យជ្ញវរាហ ហើយ​ទ្រង់​មាន​ព្រះទ័យ​សន្តោស​ប្រោសប្រណី និង​យុត្តិធម៌​ណាស់។

ថ្វី​ត្បិត​តែ​ព្រះអង្គ និង​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​មួយ​ចំនួន​កាន់​សាសនា​ព្រះ​ឝិវ ក៏ប៉ុន្តែ​រជ្ជកាល​នេះ​ក៏​ដូច​ជា​រជ្ជកាល​មុនៗ​ដែរ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ដូចជា​ទ្រង់​បាន​បញ្ជា​អោយ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​ព្រះអង្គ​ម្នាក់​ឈ្មោះ គតិ ខិតខំ​ខ្នះខ្នែង​ជួសជុល និង​កសាង​បន្ថែម​ថ្មី​នូវ​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា​ជាច្រើន ហើយ​បាន​ជាវ​ពី​បរទេស​នូវ​ក្បួន​ខ្នាត​គម្ពីរ​ដីកា​ផ្សេងៗ​ខាង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​មហាយាន ថែម​ទៀត​ផង។

ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះអង្គ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៥ ទ្រង់​បាន​កសាង​ប្រាសាទ​តាកែវ ដែល​ចាត់​ទុក​ថា ជា​ភ្នំ​ហេមគីរី នៅ​ចំ​កណ្ដាល​ក្រុង​ថ្មី ជយេន្ទ្រនគរី ដែល​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​បង្កើត​ឡើង។ ឯ​ព្រះ​គ្រូ​យជ្ញវរាហវិញ បាន​បង្កើត​ស្នាដៃ​ដ៏​ប្រណីត​បន្ទាយស្រី​ផង​ដែរ។ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៥ ទ្រង់​បាន​ឡើង​គ្រងរាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ ​៩៦៨ ហើយ​សោយ​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ​ ១០០១ ដែល​មាន​ព្រះ​មរណនាម​ថា វ្រះបាទបរមវិរលោក (ព្រះបាទបរមវីរលោក)។  (បើរាប់ទាំងស្ទួនដល់ទៅបីអង្គ ទ្រង់ត្រូវលេខរៀងថា ជយវម៌្មទី៨)
ជយវម៌្មទី៥: ប៉ុន្មានឆ្នាំដំបូង

ប៉ុន្មានឆ្នាំដំបូង

ជយវម៌្មទី៥ បានស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះបិតាទ្រង់ រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ នៅពេលនោះព្រះអង្គមានព្រះជន្មត្រឹមតែដប់វស្សា។ កំឡុងប៉ុន្មានឆ្នាំដំបូង ពួកមន្ត្រីក្នុងរាជវាំងនេះបានត្រួតពិនិត្យព្រះរាជកិច្ច។ ទ្រង់បានសិក្សាក្រោមបង្គាប់ព្រះរាជគ្រូដ៏សំបូរទៅដោយចំណេះដឹងមួយរូបគឺ យជ្ញវរាហ ជាព្រះនត្តានៃវ្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី១។ យជ្ញវរាហជាអ្នកប្រាជ្ញដ៏ខ្លាំងពូកែ ដូច្នេះទ្រង់គឺជា "អ្នកទីមួយដែលមានចំណេះដឹងអំពីពុទ្ធសាសនា វេជ្ជសាស្ត្រ និង តារាសាស្ត្រ" Briggs, The Ancient Khmer Empirep. 134 និងនៅឆ្នាំ ៩៦៧ ទ្រង់បានកសាងប្រាសាទបន្ទាយស្រី ចាត់ទុកថាជារតនវត្ថុនៃសិល្បៈខ្មែរដោយសារសោភ័ណភាពដ៏ស្រស់ស្អាត និង ចំលាក់លៀនរាក់ៗ។ នៅពេលជយវម៌្មមានព្រះជន្មបានដប់ប្រាំពីរវស្សា ទ្រង់បានចាប់ផ្ដើមការសាងសំណង់ទីកន្លែងសក្ការៈបូជារដ្ឋរបស់ព្រះអង្គគឺ ប្រាសាទតាកែវ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រឹត្តិការណ៍ដែលមិនអាចស្មានទុកបាន បានកើតឡើងនៅពេលនោះគឺមហាគ្រឹះត្រូវបានបាញ់ដោយរន្ទះបាញ់កំឡុងពេលសាងសង់។ រឿងនេះវាបាននាំមកនូវប្រផ្នូលអាក្រក់ ពួកព្រាហ្មណ៍នៅក្នុងរាជវាំងបានធ្វើពិធីបណ្ដេញព្រាយបិសាច ក្រោយមក ថ្ម និងដំរីត្រូវបាននាំយកមកដើម្បីបញ្ចប់ការងារសាងសង់នេះ ផ្ទុយទៅវិញវាមិនបានសំរេចបង្ហើយនៅឡើយ។ សំណង់នេះត្រូវបានគេបន្សល់ទុកដោយមិនទាន់បានបញ្ចប់។Higham, The angkor Civilization p. 79
ជយវម៌្មទី៥: ពង្សាវលី

ពង្សាវលី
ព្រះអយ្យកាព្រះនាម មហេន្ទ្រវម៌្ម ព្រះអយ្យកោព្រះនាម មហេន្ទ្រទេវី
ព្រះបិតាព្រះនាម ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ ព្រះមាតាត្រូវជាព្រះភិគនេយ្យនៃព្រះមាតារបស់ព្រះបាទឧទយាទិត្យវម៌្មទី១
ព្រះភាតាអយ្យកាមួយ ព្រះនាមឧទយាទិត្យវម៌្មទី១
ជយវម៌្មទី៥: ពួកឥស្សរជនដឹកនាំប្រទេស

ពួកឥស្សរជនដឹកនាំប្រទេស

គ្រួសារអភិជនបានគ្រប់គ្រងព្រះរាជវាំងរបស់ជយវម៌្មទី៥។ លោកប៊្រិហ្គស៍ សរសេរថា "ទំនងជាមិនមានរជ្ជកាលណាក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរបុរាណដែលនៅក្នុងនោះពួកមន្ត្រី អ្នកប្រាជ្ញ និង អ្នកមានបុណ្យសក្ដិជាច្រើនត្រូវបានគេវែកញែកក្នុងសិលាចារឹកជាច្រើន។"Briggs, The Ancient Khmer Empire p. 135 អាត្មឝិវបានធ្វើការបំរើក្រោមរាជ្យព្រះមហាក្សត្រអង្គមុនពីរអង្គជា រាជបុរោហិត និង មហាព្រាហ្មណ៍។ និងនរាយណ៍ ក៏បានបំរើក្រោមរាជ្យវ្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ជា ហោត្រ របស់ទ្រង់ ក៏ជាព្រាហ្មណ៍ជាន់ខ្ពស់មួយរូបដែរ។ យ៉ាងណាក្ដី គ្រួសារគ្រប់គ្រងដ៏មានឥទ្ធិពល និង អំណាចបំផុតក្នុងចំណោមគ្រួសារទាំងអស់នោះគឺត្រកូលសប្តទេវកុលដែលបានពិនិត្យចាត់ចែងរាជកិច្ចភាគច្រើនបំផុត។ គួរអោយចាប់អារម្មណ៍ដែលនោះ ត្រកូលនេះក៏បានជួយជ្រោមជ្រែងវ្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី១ ឈោងយកអំណាចបាននៅឆ្នាំ ១០០២។
ជយវម៌្មទី៥: ប្រាសាទ

ប្រាសាទ
ប្រាសាទភិមានអាកាស កសាងនៅចុងស.វ ទី១០ និងដើមស.វទី១១ នៃគ.ស ឧទ្ទិសដល់សាសនាព្រហ្មញ្ញ ប្រាសាទព្រះពិធូរមានទីតាំងជាប់ប្រាសាទបាយ័ន ក្រោយលានប្រជល់ដំរី។
ប្រាសាទ​ឃ្លាំង​ខាងជើង​កសាងឡើង​នៅ​សតវត្ស​ទី១០ ដោយ​វ្រះបាទ​ជយ​វម៌្មទី៥។ ក្រៅពី​ប្រាសាទ​ទាំងពីរ​ដែល​ឋិត​ក្នុង​រចនាបថ​ឃ្លាំង នៅមាន​ប្រាសាទ​ផ្សេងទៀត​ដូចជា​ប្រាសាទភិមានអាកាស និង​ប្រាសាទតាកែវ​ក៏​ឋិត​ក្នុង​រចនាបថ​ឃ្លាំង​ផងដែរ។ ឃ្លាំង​មានន័យថា​ជា​បន្ទប់​សំរាប់​ផ្ទុក​នូវសំភារៈផ្សេងៗ ក៏ប៉ុន្តែ​ប្រាសាទ​នេះ​មិនមែន​ជាឃ្លាំង​ផ្ទុក​ដូច​ឈ្មោះ​នោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ តាម​ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់​អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ​បានបង្ហាញ​ថា ទីនេះ​ទំនងជា​កន្លែង​សំរាប់​ទទួលភ្ញៀវ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រដូចជា​ពួក​អភិជន ឬ​ជនបរទេស​ជាដើម។ ប្រាសាទ​ឃ្លាំង​ខាងជើង​កាលដើមឡើយ​ក្នុង​រាជ​វ្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ សាងសង់ឡើង​ពី​ឈើ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​រុះរើ​ជួសជុល​ពី​ថ្មភក់​វិញ​ម្ដង​ដោយ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៥ មុន​ការសាងសង់​ប្រាសាទ​ឃ្លាំងខាងត្បូង។ ក្រោយ​ពីវ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៥ ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ ក្មួយ​ខាង​ព្រះ​មាតា​របស់​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​ឧទយាទិត្យាវម៌្មទី១ ទ្រង់​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអង្គ។ ប៉ុន្តែ​វ្រះបាទ​ឧទយាទិត្យាវម៌្មទី១ សោយរាជ្យ​បាន​តែ​ប៉ុន្មាន​ខែ​ប៉ុណ្ណោះ ព្រះអង្គ​ក៏​ទ្រង់​ដាក់​រាជ្យ ឬ​ក៏​ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ១០០២។ ក្រោយ​ពី​ពេល​នោះ​មក សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​មួយ​ក៏​បាន​ផ្ទុះ​ឡើង​មាន​រយៈពេល ៩ ​ឆ្នាំ។
ប្រាសាទបន្ទាយស្រី បានសាង​ឡើង​ដោយ​មុខ​មន្ត្រីមួយ​រូប​ឈ្មោះ យជ្ញវរាហ ​ដែល​មាន​ងារ​ជា "ព្រះ​គ្រូ" នៃ​វ្រះ​បាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្ម ហើយ​បន្ទាប់​មក​ទៀតនៃ​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៥ ដែល​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ផង​។ ស្នា​ដៃ​នេះ​មានប្អូន​ប្រុស​ម្នាក់ ​និង​ប្អូន​ស្រី​ម្នាក់​ទៀត​របស់​គាត់​មក ​រួម​ចំណែក​ដែរ។ ប្រាសាទ​នេះ ផ្ដើម​សាង​ឡើង​នៅ​គ.ស ៩៦៧ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ទៅ​ដល់​ព្រះ​ឦឝ្វរ ដែល​មាន​នាម​ពិសេស​ថា "ត្រីភុវតមហេឝ្វរ" ។ ចំលាក់ក្បូរ​ក្បាច់​រចនា​នៅ​ទីនោះ​មាន​ភាព​លំអិត​ខ្លាំង​ណាស់ ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​ឯង​រាល់​គ្នា​និយម​ហៅ​ប្រាសាទ​នេះ​ថា​ជា​ "អលង្ការ​ដ៏​ប្រណិត​នៃ​សិល្បៈ​ខ្មែរ​"។