មហាមោគ្គលាន: បរិនិព្វាន

បរិនិព្វាន 
right|thumb|230px|ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លាន (Moggallāna) ត្រូវ​ចោរ​ព័ទ្ធ​វាយសម្លាប់
ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លាន ​​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​មនុស្ស​ទំាងឡាយ​ជ្រះ​ថ្លា​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​យ៉ាង​ច្រើន ក៏​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ពួក​តិរ្ថិយ (ពួក​ក្រៅពុទ្ធ​សាសនា) មាន​ការ​ច្រណែន​នឹង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ពួក​គេ​ក៏​បាន​ប្រជុំ​គ្នា​រក​វិធី​សំលាប់​ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លាន ។ ពួក​តិរ្ថិយ​ក៏​បាន​ជួល​ចោរដោយ​ប្រាក់​មួយពាន់​កហាបណៈ ឱ្យ​ទៅ​សំលាប់​លោក​នៅ​តំបន់​កាឡសិលា​ក្នុង​ដែន​មគធៈ ។ ពួក​ចោរ​ទាំង​នោះ​ក៏​ទៅឡោមព័ទ្ធ​កុដិ​របស់​ព្រះថេរៈ ៗក៏​ដឹងខ្លួន លោក​ក៏​គេច​ចេញ​ទៅ​តាម​ប្រហោង​កូនសោរដោយ​អានុភាព​ឫទ្ធិ ។ ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពួក​ចោរក៏​ព័ទ្ធទៀត ព្រះ​ថេរៈ​ក៏​ប្រើ​ឥទ្ធិ​ឫទ្ធិ​ទំលាយ​ហោជាង​ហោះ​ទៅ​លើ​អាកាស ។ ពួក​ចោរ​បាន​ព្យាយាម​រហូត​អស់​២​ទៅ​៣​ខែ នៅ​តែ​ចាប់​ព្រះ​ថេរៈ​មិន​បាន ។ ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លាន ​ក៏​ពិចារណា​ហេតុ​ផល​របស់​កម្ម ធ្វើ​ឱ្យ​លោក​ជ្រាប​ដល់​ភាវៈ​នៃ​បាប​កម្ម​ដែល​ខ្លួន​ធ្លាប់​ធើ្វទុក ទើប​មិន​គេច​ទៅណា​ដើម្បី​ប្រឈម​មុខ​នឹង​កម្ម​អាក្រក់​របស់​លោក ។ ពួក​ចោរ​ក៏​ចាប់​បាន​ព្រះ​ថេរៈ ហើយ​ក៏​នាំ​គ្នា​ទះ​តប់​រហូត​ឆ្អឹង​ទាំង​ឡាយ​របស់​លោក​បែក​ខ្ទេច​ទៅជា​ចំណិត​តូចៗ​ប្រមាណ​ប៉ុន​គ្រាប់​អង្ករ ពួក​ចោរ​យល់​ថា ព្រះថេរៈ​ធ្វើ​មរណកាល​ហើយ ក៏​សែង​យក​លោក​ទៅ​ចោល​ក្នុង​គុម្ព​ព្រៃ​មួយ ហើយ​ក៏​គេច​ទៅ ។ ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លាន ​បាន​ទទួល​ការ​ឈឺ​ចាប់​ក្រៃ​លែង​ តែ​លោក​សង្រួម​ចិត្ត​គិត​ពិចារណា​ថា យើង​គួរ​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ជាមុន​សិន ហើយ​នឹង​បរិនិព្វាន​ក្នុង​កាល​ជា​ខាង​ក្រោយ ។ លុះ​គិត​ហើយ លោក​បាន​ប្រមូល​អត្តភាព​ដោយ​កម្លាំងនៃ​ឫទ្ធិ ធ្វើ​ឱ្យ​រាង​កាយ​មាំទាំ​ល្អ ហោះ​ទៅ​កាន់​សំណាក់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះអង្គ​ទូល​លា​បរិនិព្វាន ។ ព្រះ​តថាគត​ក៏​ឱ្យ​ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លាន ​សម្តែង​ធម៌​ជា​លើក​ចុង​ក្រោយមុន​នឹង​ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លាន​បរិនិព្វាន ។ ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លាន ​ក៏​បាន​ធ្វើតាម​ព្រះ​ពុទ្ធ​តម្រាស់ ហើយ​ក៏​បរិនិព្វាន​ក្នុង​ថ្ងៃ​ ១៥​រោច ខែ​កត្តិក ។

 បុព្វកម្ម​ក្នុង​អតីតជាតិ 
ក្នុង​អតី​តជាតិ មាន​កុលបុត្រ​ម្នាក់​ជា​អ្នក​ក្រុង​ពារាណសី បាន​ធ្វើ​កិច្ច​ការ​ផ្សេងៗ មាន​ដាំបាយ​ជាដើម​បម្រើ​ឪពុក​ម្តាយ​ពិការ​ភ្នែក ។ លុះ​កន្លង​តមក មាតាបិតាបុរស​នោះ​អាណិត​កូន ទើប​រក​គូស្រករ​ឱ្យ​កូន​ដើម្បី​ឱ្យ​បាន​ជួយ​ជា​ដៃជើង​ខ្លះ​ក្នុង​ផ្ទះ ។ ស្រីនោះ​កាល​ចូល​មក​ជា​កូន​ប្រសារ​ តាំង​ចិត្តធ្វើ​នាទី​បម្រើ​ឪពុក​ម្តាយ​ក្មេក​បាន​ល្អ​ត្រឹម​ពីរបី​ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ក្រោយមក​បន្តិច​ មិន​ព្រម​បម្រើ ទាំង​មិន​ចង់​ឃើញ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​នោះ​ទៀត​ផង ទើប​ប្រាប់​ដល់​ស្វាមី​ថា មិន​ចង់​នៅ​រួម​ជា​មួយ​ឪពុក​ម្តាយ​ក្មេក​ រក​ហេតុ​ផល​ផ្សេងៗ​មក​និយាយ តែ​ស្វាមី​មិន​ជឿ ។ ក្នុង​ពេល​ស្វាមី​ចេញ​ទៅ​ធ្វើការ​ក្រៅ​ផ្ទះ នាង​យក​សម្រាម និង​ពពុះ​បបរ​ចោល​ប្រតេក​ប្រតាក លុះ​ស្វាមី​ត្រឡប់​មក​ឃើញ នាង​ក៏​ថា មនុស្ស​ចាស់​ទាំង​ពីរ​នោះ​ជា​អ្នក​ធ្វើ ។ កាល​ស្រី​នោះ​រៀប​រាប់​ត្អូញ​ត្អែរមិន​ចេះ​ចប់​មិន​ចេះ​ហើយ កុលបុត្រ​នោះ​ជា​អ្នក​បំពេញ​បារមី​ពេញ​ហើយ​ក៏​ដោយ ធ្វើ​ឱ្យ​អស់​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ម្តាយ​ឪពុក​របស់​ខ្លួន​បាន គេ​និយាយនឹង​ស្រី​នោះ​ថា ខ្ញុំ​នឹង​ដឹង​កិច្ច​ដែល​គួរ​ធ្វើ​ដល់​អ្នក​ទាំង​ពីរនោះ ថាហើយ គេ​អញ្ជើញ​ឪពុក​ម្តាយ​ឱ្យ​បរិភោគ​ស្រេច​ហើយ ក៏​នាំ​ទៅលេង​ញាតិ​នៅ​ស្រុក​ឯណោះ ។ លុះទៅ​ដល់​កណ្តាល​ព្រៃ គេ​និយាយ​បញ្ឆោត​ថា សូម​លោក​ឪពុក​កាន់​ខ្សែ​គោ គោ​ទាំង​ពីរ​នឹង​ទៅ​តាម​សញ្ញា​របស់​ជន្លួញ ព្រោះ​ក្នុង​ទី​នេះ​មាន​ចោរ​លាក់​ខ្លួន ខ្ញុំ​នឹង​ចុះ​ដើរ​ទៅ ថា​ហើយក៏​បញ្ជូន​ខ្សែ​ឱ្យ​ឪពុកកាន់ កាល​គេ​ដើរ​ទៅ​បាន​បន្តិច ក៏​ក្លែង​ធ្វើ​ជា​សម្លេង​ចោរ ។ មាតាបិតា​ឮ​សម្លេង ស្មាន​ថា​ជា​ចោរ​ពិត ក៏​ស្រែក​ប្រាប់​កូន​ថា "​កូនអើយ ពុក​ម៉ែ​ចាស់​ហើយ ចូរ​កូន​រក្សា​ចំពោះ​ខ្លួន​កូន​ឱ្យ​ផុត​ចាក​ភយន្តរាយ​ចុះ" ។ កូន​ប្រុស​នោះ​បាន​ធ្វើ​សម្លេង​ឱ្យ​ដូច​ជា​ចោរ ហើយ​វាយ​មាតា​បិតា​ឱ្យ​ស្លាប់​ហើយ​ចោល​សាកសពរបស់​​ពួក​គាត់​ទីនោះ រួច​ត្រឡប់​មក​ផ្ទះ​​វិញ ។
ដោយ​សារ​កម្ម​នេះ ព្រះ​មហាមោគ្គល្លាន ​សូម្បី​បាន​ជា​ព្រះអរហន្ត​ហើយ​ក៏​ដោយ ក៏មិនអាច​គេច​រួច​ពី​​កម្ម​ដែល​លោក​បាន​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង ។ ហេតុ​ដូចនេះ បុគ្គល​គប្បី​រឭក​ពាក្យ​ទូន្មាន​របស់​ព្រះបរម​សាស្តា​ថា "នត្ថិ កម្មំ សមំ ពលំ" (កម្លំាង​អ្វី​ ស្មើ​នឹង​កម្លាំង​កម្ម​មិន​មាន) ។