navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ: ក្នុងផ្នែកអក្សរសិល្ប៍

ក្នុងផ្នែកអក្សរសិល្ប៍
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជាត្រូវបានបរទេសនិងខ្មែរយកមកសរសេរផ្សព្វផ្សាយក្រោយពីរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យត្រូវដួលរលំ។ អ្វីដែលសំខាន់នោះគឺការសរសេរកំណត់ប្រវត្តិខ្មែរក្រហមដោយអ្នកដែលបានរស់រានមានជីវិតហើយត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយជាភាសាអង់គ្លេស ដែលជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីចងចាំពីអតីតកាល។ រលកទីមួយនៃកំណត់ប្រវត្តិខ្មែរក្រហមបានចាប់ផ្តើមលេចឡើងនៅចុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០ និងឆ្នាំ១៩៨០។ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីបានគេចផុតពីរបបខ្មែរក្រហម ពួកគេទាំងនោះក៏ចាប់ផ្តើមសរសេររៀបរាប់ពីជីវិតរបស់គេនៅក្រោមរបបខ្មែរក្រហម ភាគច្រើនជាភាសាខ្មែរ ចំណែកឯភាសាអង់គ្លេសនិងភាសាបារាំងវិញគឺមានតិចតួចណាស់។ ឯកសារទាំងនោះបាននិពន្ធឡើងគឺដើម្បីបង្កើនការយល់ដឹងបន្ថែមអំពីរបបខ្មែរក្រហម ឯកសារចងចាំរបស់មនុស្សទាំងនោះគឺច្រើនរៀបរាប់ពីបរិយាកាសនយោបាយនៅកម្ពុជាមុនរបបនេះហើយឱ្យអំពាវនាវរកយុត្តិធម៌ដល់អ្នកដែលបានបាត់បង់ជីវិតទាំងឡាយ។ សៀវភៅដំបូងៗគេដែលទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីសំណាក់ទស្សនិកជនទូទាំងពិភពលោកមានដូចជា A Cambodian Odyssey និពន្ធដោយហាំង ង៉ោ (បោះពុម្ភផ្សាយក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧) L'Utopie meurtrière និពន្ធដោយពិន យ៉ាថៃ (១៩៧៩) Au-delà du ciel របស់លូរ៉ង់ ភីគ៍ (១៩៨៤) និងកម្ពុជា, ឆ្នាំសូន្យ (Cambodge, annee zero – ១៩៧៧) របស់លោកហ្រ្វង់ស្វ័រ ពុនឆុដ។ សៀវភៅ និងអក្សរសិល្ប៍ទាំងអស់នេះហើយដែលបាននាំរឿងរ៉ាវនៃជីវិតនៅក្រោមរបបខ្មែរក្រហមទៅឱ្យពិភពលោកបានស្គាល់។

រលកទីពីរ នៃកំណត់ប្រវត្តិខ្មែរក្រហមត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅសតវត្សទី២១ ហើយមានភាពខុសគ្នាឆ្ងាយពីរលកទីមួយ។ កំណត់ប្រវត្តិរលកទីពីរមានដូចជា៖ When Broken Glass Float និពន្ធដោយចាន់រិទ្ធី ហ៊ីម (បោះផ្សាយឆ្នាំ២០០០) First They Killed My Father របស់អ្នកស្រីអ៊ឹង លឿង (២០០០) On the Wings of a White Horse ដោយ Oni Vitandham (២០០៥) ហើយនិងGolden Leaf និពន្ធដោយលោកអ៊ឹង គីឡុង (២០០៩)។ អ្នកដែលនិពន្ធសៀវភៅប្រវត្តិរលកទីពីរនេះគឺភាគច្រើនមានវ័យជាកុមារនៅក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម, សៀវភៅទាំងអស់នោះគឺបានបង្ហាញពីដំណើរឆាកជីវិតរបស់ពួកគេនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលហែកហួរដោយសង្គ្រាមទៅការចាប់ផ្តើមជីវិតសារជាថ្មីនៅប្រទេសលោកខាងលិច។ ការតែងនិពន្ធរបស់ពួកគេគឺមានភាពខុសពីរលកទីមួយខ្លាំង ព្រោះថាអ្នកនិពន្ធរលកទីពីរបានតែងរៀបរាប់ពីបទពិសោធន៍របស់ពួកគេមុនពេលចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយបានចាកឆ្ងាយពីប្រទេសកម្ពុជា បុគ្គលទាំងនេះបានប្រើសៀវភៅកំណត់ហេតុរបស់ពួកគេជាឈ្នាន់មួយដើម្បីសារភ្ជាប់ទៅនឹងកុមារភាពដែលបានបាត់បង់ទៅ សារភ្ជាប់ទៅនឹងឫសគល់នៃវប្បធម៌ដើមរបស់ពួកគេហើយនិយាយប្រាប់រឿងរ៉ាវទាំងនោះទៅកូនៗជំនាន់ក្រោយរបស់គេ។ គួរកត់សម្គាល់ដែរថា អ្នកនិពន្ធរលកទីពីរបានគូសនូវមែកធាងគ្រួសាររបស់ពួកគេនៅមុនរបបខ្មែរក្រហមដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការស្រង់ប្រវត្តិគ្រួសារអ្នកនិពន្ធទាំងនោះ។ លើសពីនេះ អ្នកនិពន្ធខ្លះក៏បានកត់សម្គាល់ផងដែរថាទោះបីពួកគេចងចាំព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់បានយ៉ាងរស់រវើកក៏ដោយ តែឯកសាររបស់ពួកគេក៏ត្រូវបានបន្ថែមព្រឹត្តិការណ៍ខ្លះៗដោយញាត្តសន្តានដែលបានរៀបរាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍បន្ថែមទាំងនោះដល់ពួកគេនៅពេលធំពេញវ័យ។ អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍នោះគឺថាសៀវភៅនិងឯកសារទាំងអស់នោះត្រូវបានបោះពុម្ភផ្សព្វផ្សាយស្របទៅជាមួយនឹងសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម។
កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ: ក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ

ក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ
ដូចអក្សរសិល្ប៍ដែរ ខ្សែភាពយន្តទាក់ទងនឹងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរក្រហមក៏បានចាប់ផ្តើមចេញផ្សាយ។ ខ្សែភាពយន្តភាគច្រើនត្រូវបានផលិតជាលក្ខណៈឯកសារ ហើយជាញឹកញាប់មានគោលបំណងបង្ហាញពីអ្វីដែលបានកើតឡើងក្នុងរបបខ្មែរក្រហមនិងសារភ្ជាប់រូបភាពជីវិតនៃបុគ្គលទាំងនោះនៅក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ជាតិឯង។ មនុស្សដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ជាគេនោះគឺ លោកប៉ាន់ រិទ្ធី ដែលបានគេចផុតពីការកាប់សម្លាប់នៅឯវាលពិឃាតខ្មែរក្រហម និងបច្ចុប្បន្នជាអ្នកដឹកនាំខ្សែភាពយន្តដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់។ លោកបានផលិតខ្សែភាពយន្តជាច្រើនដែលទាក់ទងនឹងរបបប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា មានដូចជា៖ កម្ពុជា៖ ចន្លោះសង្គ្រាមនិងសន្តិភាព ទឹកដីវិញ្ញាណវិលវល់ ហើយនិងខ្សែភាពយន្តជាច្រើនទៀត។ ខ្សែភាពយន្តឯកសារក្រោយគេបង្អស់របស់លោកគឺមានចំណងជើងថា រូបភាពដែលបាត់បង់ ផលិតនៅឆ្នាំ២០១៣។ ក្រៅពីរិទ្ធី នៅមានបុគ្គលជាច្រើនទៀត (ទាំងខ្មែរនិងបរទេស) ដែលបានផលិតខ្សែភាពយន្តឯកសារស្តីពីរបបខ្មែរក្រហម។ Year Zero: The Silent Death of Cambodia គឺជាឯកសារប្រវត្តិសាស្រ្តអង់គ្លេសពីរបបខ្មែរក្រហម ផលិតនិងដឹកនាំដោយដេវីត-មូនរូ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩។ ឯកសារនេះបានរៃអង្គាសប្រាក់បានចំនួន ៤២ លានផោនដើម្បីយកមកឧបត្ថមជួយប្រជាជនខ្មែរកាលពីពេលនោះ។
កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ: អានបន្ថែម

អានបន្ថែម 

 Beang, Pivoine, and Wynne Cougill. Vanished Stories from Cambodia's New People Under Democratic Kampuchea. Phnom Penh: Documentation Center of Cambodia, 2006. .
 Chandler, David P. "A History of Cambodia." Boulder: Westview Press, 1992. 
 Dy, Khamboly. A History of Democratic Kampuchea (1975–1979). Phnom Penh, Cambodia: Documentation Center of Cambodia, 2007. . Foreword.
 Etcheson, Craig. The Rise and Demise of Democratic Kampuchea. Westview special studies on South and Southeast Asia. Boulder, Colo: Westview, 1984. .
 Hinton, Alexander Laban. "Why did they Kill? : Cambodia in the Shadow of Genocide." Berkeley: University of California Press, 2005.
 Kiernan, Ben. "The Pol Pot Regime: Race, Power, and Genocide in Cambodia Under the Khmer Rouge, 1975-79." New Haven, Conn: Yale University Press, 2002.
 Vickery, Michael. "Cambodia, 1975-1982." Boston, MA: South End Press, 1984.
 Piergiorgio Pescali: "S-21 Nella prigione di Pol Pot". La Ponga Edizioni, Milan, 2015. .
កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ 

 "Countrystudies.us: Democratic Kampuchea"
 Archive.org: "Democratic Kampuchea is moving forward"
 Archive.org: "Democratic Kampuchea, a workers' and peasants' state in South-East Asia"
 រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ភាសាអង់គ្លេស)
 BBC News: "Dark memories of Cambodia's killing spree" — commemorating the 30th anniversary of the Khmer Rouge's demise

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍
កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋផ្តាច់ការ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋកុម្មុយនិស្ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋបក្សតែមួយ
កម្ពុជាលីគទី២: ទម្រង់លីគ

ទម្រង់លីគ 
League Format

ក្លឹប CL2 ទាំង១២ ដែលនឹងចូលលេងក្នុងរដូវកាល 2022 នេះ មានក្លឹប នគរបាលជាតិ F.C., អាសុីអឺរ៉ុប យូណាយធីត F.C., សៀមរាប F.C., និចស្ទេប F.C., សូលទីឡូអង្គរ F.C., អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C., សាលាជាតិបាទី N.F.S.C, ISI ដង្កោសែនជ័យ F.C., ព្រៃវែង F.C., កោះកុង F.C., សមាគមន៍ ត្បូងឃ្មុំ F.C., បន្ទាយមានជ័យ F.C., ក្រុមទាំង១២ ត្រូវបានជ្រើសរើសក្រោមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យនៃការចូលរួមដ៏តឹងរឹងបំផុតដែលត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការសម្រាប់លីគកំពូលកម្ពុជា និងការប្រកួតផ្សេងទៀតដែលស្ថិតនៅក្រោមយុត្តាធិការរបស់ CPL ។ ក្រុមទទួលបាន ៣ពិន្ទុសម្រាប់ការឈ្នះ, ១ពិន្ទុសម្រាប់ការស្មើ, គ្មានពិន្ទុណាមួយត្រូវបានផ្តល់សម្រាប់ការចាញ់នោះទេ ។ ក្រុម​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ដោយ​ពិន្ទុ​សរុប (Total points) បន្ទាប់​មក​ភាព​ខុស​គ្នា​នៃ​ការ​ស៊ុត​បាល់​បញ្ចូល​ទី ឬ គ្រាប់បាល់វិនិច្ឆ័យ (Goal differential) បន្ទាប់មកចំនួនគ្រាប់បាល់បញ្ចូលទី (Goals scored) ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃរដូវកាលនីមួយៗ ក្លឹបដែលមានពិន្ទុច្រើនជាងគេគឺគ្រងជើងឯកលីគ ប្រសិនបើពិន្ទុ ខុសគ្នានៃគ្រាប់បាល់ស៊ុតបញ្ចូលទី ហើយលទ្ធផលនាំមុខរវាងក្រុមស្មើគ្នា កំណត់ត្រា លទ្ធផលទៅមក (Head-to-head results) រវាងក្រុមត្រូវបានប្រើប្រាស់ ហើយបន្តដោយកំណត់ត្រាលេងដោយយុត្តិធម៌ប្រសើរជាងមុន ក្លឹបទាំងអស់នឹងត្រូវលេងក្នុងទម្រង់វិលជុំ ២លើក (ម្ចាស់ផ្ទះ និង ក្រៅដី) ដោយស្មើនិង ២៦៤ប្រកួត សម្រាប់រដូវកាល 2022 នេះ ។ Khmer Times (2022) Cambodian Premier League 2 kicks off on March 6, Website: khmertimeskh.com, Publication: Jose Rodriguez T. Senase / Khmer Times February 23, 2022 

 តារាងនៃទម្រង់លីគ ២០២២ 
Table of league forms 2022

ល.រក្រុមប្រកួតពិន្ទុ (P)ឈ្នះ (W)ស្មើ (D)ចាញ់ (L)គគដ (GF)គបក (GA)គបវឆ (GD)ពគប (PTS)ជើងឯកលីគ
Champion1ក្រុមបាល់ទាត់ A00000000គ្រងជើងឯក2ក្រុមបាល់ទាត់ B000000003ក្រុមបាល់ទាត់ C000000004ក្រុមបាល់ទាត់ D000000005ក្រុមបាល់ទាត់ E000000006ក្រុមបាល់ទាត់ F000000007ក្រុមបាល់ទាត់ G000000008ក្រុមបាល់ទាត់ H000000009ក្រុមបាល់ទាត់ I0000000010ក្រុមបាល់ទាត់ J0000000011ក្រុមបាល់ទាត់ K00000000លីគលំដាប់ទី៣12ក្រុមបាល់ទាត់ L00000000លីគលំដាប់ទី៣
កម្ពុជាលីគទី២: តារាងនៃទម្រង់លីគ ២០២២

តារាងនៃទម្រង់លីគ ២០២២ 
Table of league forms 2022

ល.រក្រុមប្រកួតពិន្ទុ (P)ឈ្នះ (W)ស្មើ (D)ចាញ់ (L)គគដ (GF)គបក (GA)គបវឆ (GD)ពគប (PTS)ជើងឯកលីគ
Champion1ក្រុមបាល់ទាត់ A00000000គ្រងជើងឯក2ក្រុមបាល់ទាត់ B000000003ក្រុមបាល់ទាត់ C000000004ក្រុមបាល់ទាត់ D000000005ក្រុមបាល់ទាត់ E000000006ក្រុមបាល់ទាត់ F000000007ក្រុមបាល់ទាត់ G000000008ក្រុមបាល់ទាត់ H000000009ក្រុមបាល់ទាត់ I0000000010ក្រុមបាល់ទាត់ J0000000011ក្រុមបាល់ទាត់ K00000000លីគលំដាប់ទី៣12ក្រុមបាល់ទាត់ L00000000លីគលំដាប់ទី៣
កម្ពុជាលីគទី២: អំពីក្លឹប រដូវកាល ២០២២

អំពីក្លឹប រដូវកាល ២០២២  
About Clubs 2022 season

ក្លឹបចំនួន ១២ ខាងក្រោមកំពុងប្រកួតប្រជែងក្នុងលីគកម្ពុជាលំដាប់ទី២ នារដូវកាលឆ្នាំ ២០២២ នេះ ។

ក្រុមបង្កើតឡើងមូលដ្ឋានកីឡាដ្ឋានចំនួនអតិបរមានគរបាលជាតិ F.C.2000ក្រុងព្រះសីហនុN/AN/Aអាសុីអឺរ៉ុប យូណាយធីត F.C.2013ខេត្តកណ្តាលAEU Sport park Stadium1500 នាក់សៀមរាប F.C.2015ខេត្តសៀមរាបSvay Thom Stadium3000 នាក់និចស្ទេប F.C.2015N/AN/AN/Aសូលទីឡូអង្គរ F.C.2016ក្រុងសៀមរាបHanuman Stadium5000 នាក់អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C.2016ភ្នំពេញEDC Stadium300 នាក់សាលាជាតិបាទី N.F.S.C2017ខេត្តតាកែវN/AN/Aអាយ អេស​ អាយ ដង្កោសែនជ័យ F.C.2017ភ្នំពេញAIA Stadium3500 នាក់ព្រៃវែង F.C.2020ក្រុងព្រៃវែងPrey Veng Stadium1500 នាក់កោះកុង F.C.2020ក្រុងខេមរៈភូមិន្ទN/AN/Aសមាគមន៍ ត្បូងឃ្មុំ F.C.2020ខេត្តត្បូងឃ្មុំN/AN/Aបន្ទាយមានជ័យ F.C.2021ខេត្តបន្ទាយមានជ័យN/AN/A
កម្ពុជាលីគទី២: ជើងឯក កម្ពុជាលីគទី២

ជើងឯក កម្ពុជាលីគទី២ 
Cambodia League 2 Championship

រដូវកាលក្លឹបជើងឯក 2016 គិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C.2017វិសាខា F.C.2018មិនមានការប្រកួត2019មិនមានការប្រកួត2020ព្រៃវែង F.C.2021សាលាជាតិបាទី N.F.S.C	2022អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C.
កម្ពុជាលីគទី២: កំណត់ត្រា ក្លឹបឈ្នះពាន

កំណត់ត្រា ក្លឹបឈ្នះពាន 
Record Club Winning

 ក្លឹបបាល់ទាត់លើកពាន File:Simple cup icon.svg ពានរដូវកាលចំណាត់ថ្នាក់ លេខ២ File:Silver medal icon.svgរងជើងឯក 
រដូវកាលគិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C. 1 2016   វិសាខា F.C. 1 2017   ព្រៃវែង F.C. 1 2020   សាលាជាតិបាទី N.F.S.C 1 2021   អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C. 1 2022
កម្ពុជាលីគ២

Cambodian League 2250px ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍កម្ពុជាលីគ២ឈ្មោះហៅកាត់(CL2)អ្នករៀបចំសាតូសុិ សៃតូ  Satoshi Saitoការរកឃើញ2016 (8 ឆ្នាំ)ប្រទេស20px កម្ពុជាសហព័ន្ធFFCក្រុមប្រកួតចំនួន 12 (2022)កម្រិតលីគលីគលំដាប់ទី២ឡើងមក10px លីគកំពូលកម្ពុជាការកាត់ចោល10x10ភីកសែល លីគលំដាប់ទី៣ពានក្នុងស្រុកពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន ជើងឯកបច្ចុប្បន្នឡាយហ្វ F.C. ទូរទស្សន៍ដៃគូLSH Journal កម្ពុជាលីគ២​​ (2022) 

កម្ពុជាលីគ២ (អង់គ្លេស: Cambodian League​ 2) គឺជាកម្រិតកំពូលនៃប្រព័ន្ធលីគបាល់ទាត់របស់កម្ពុជាលំដាប់ទី២ ដែលធ្វើការប្រកួតប្រជែងដោយក្លឹបចំនួន ១២ក្រុម វាដំណើរការលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ជាមួយនិងការឡើងទៅប្រកួតប្រជែងនៅ លីគកំពូលកម្ពុជា ។ (CL2) ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយ ក្រុមហ៊ុនលីគកម្ពុជា (CFLC) ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ នេះ ដែលក្លឹបទាំងអស់នឹងត្រូវលេងក្នុងទម្រង់វិលជុំ ២លើក (ម្ចាស់ផ្ទះ និង ក្រៅដី) ដោយស្មើនិង ២៦៤ ប្រកួត ការប្រកួតជាទូទៅគឺពេញនិយមនៅថ្ងៃចុងសប្ដាហ៍ ដែលធ្វើឡើងរៀងរាល់ថ្ងៃសៅរ៍ និង ថ្ងៃអាទិត្យ ។ ការប្រកួតនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជា លើកដំបូង ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ដោយ សហព័ន្ធកីឡាបាត់ទាត់ជាតិកម្ពុជា​​ ហៅកាត់ថា (FFC) ។ អ្នកឈ្នះមកពីតំបន់នីមួយៗនៃ ៦ តំបន់នៃលីគកម្រិតទី ៣ និង មកពី ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន មានសិទ្ធិទៅលេងនៅកម្ពុជាលីគ២  ។ ចាន់ វិចិត្រ (2022) លីគ២មាន១២ក្រុមប្រជែងជើងឯក រដូវកាល ២០២២, Website: ams.com.kh, Publication: February 16, 2022
កម្ពុជាលីគ២: ទម្រង់លីគ

ទម្រង់លីគ 
League Format

ក្លឹប CL2 ទាំង១២ ដែលនឹងចូលលេងក្នុងរដូវកាល 2022 នេះ មានក្លឹប នគរបាលជាតិ F.C., អាសុីអឺរ៉ុប យូណាយធីត F.C., សៀមរាប F.C., និចស្ទេប F.C., សូលទីឡូអង្គរ F.C., អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C., សាលាជាតិបាទី N.F.S.C, ISI ដង្កោសែនជ័យ F.C., ព្រៃវែង F.C., កោះកុង F.C., សមាគមន៍ ត្បូងឃ្មុំ F.C., បន្ទាយមានជ័យ F.C., ក្រុមទាំង១២ ត្រូវបានជ្រើសរើសក្រោមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យនៃការចូលរួមដ៏តឹងរឹងបំផុតដែលត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការសម្រាប់លីគកំពូលកម្ពុជា និងការប្រកួតផ្សេងទៀតដែលស្ថិតនៅក្រោមយុត្តាធិការរបស់ CPL ។ ក្រុមទទួលបាន ៣ពិន្ទុសម្រាប់ការឈ្នះ, ១ពិន្ទុសម្រាប់ការស្មើ, គ្មានពិន្ទុណាមួយត្រូវបានផ្តល់សម្រាប់ការចាញ់នោះទេ ។ ក្រុម​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ដោយ​ពិន្ទុ​សរុប (Total points) បន្ទាប់​មក​ភាព​ខុស​គ្នា​នៃ​ការ​ស៊ុត​បាល់​បញ្ចូល​ទី ឬ គ្រាប់បាល់វិនិច្ឆ័យ (Goal differential) បន្ទាប់មកចំនួនគ្រាប់បាល់បញ្ចូលទី (Goals scored) ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃរដូវកាលនីមួយៗ ក្លឹបដែលមានពិន្ទុច្រើនជាងគេគឺគ្រងជើងឯកលីគ ប្រសិនបើពិន្ទុ ខុសគ្នានៃគ្រាប់បាល់ស៊ុតបញ្ចូលទី ហើយលទ្ធផលនាំមុខរវាងក្រុមស្មើគ្នា កំណត់ត្រា លទ្ធផលទៅមក (Head-to-head results) រវាងក្រុមត្រូវបានប្រើប្រាស់ ហើយបន្តដោយកំណត់ត្រាលេងដោយយុត្តិធម៌ប្រសើរជាងមុន ក្លឹបទាំងអស់នឹងត្រូវលេងក្នុងទម្រង់វិលជុំ ២លើក (ម្ចាស់ផ្ទះ និង ក្រៅដី) ដោយស្មើនិង ២៦៤ប្រកួត សម្រាប់រដូវកាល 2022 នេះ ។ Khmer Times (2022) Cambodian Premier League 2 kicks off on March 6, Website: khmertimeskh.com, Publication: Jose Rodriguez T. Senase / Khmer Times February 23, 2022 

 តារាងនៃទម្រង់លីគ ២០២២ 
Table of league forms 2022

ល.រក្រុមប្រកួតពិន្ទុ (P)ឈ្នះ (W)ស្មើ (D)ចាញ់ (L)គគដ (GF)គបក (GA)គបវឆ (GD)ពគប (PTS)ជើងឯកលីគ
Champion1ក្រុមបាល់ទាត់ A00000000គ្រងជើងឯក2ក្រុមបាល់ទាត់ B000000003ក្រុមបាល់ទាត់ C000000004ក្រុមបាល់ទាត់ D000000005ក្រុមបាល់ទាត់ E000000006ក្រុមបាល់ទាត់ F000000007ក្រុមបាល់ទាត់ G000000008ក្រុមបាល់ទាត់ H000000009ក្រុមបាល់ទាត់ I0000000010ក្រុមបាល់ទាត់ J0000000011ក្រុមបាល់ទាត់ K00000000លីគលំដាប់ទី៣12ក្រុមបាល់ទាត់ L00000000លីគលំដាប់ទី៣
កម្ពុជាលីគ២: តារាងនៃទម្រង់លីគ ២០២២

តារាងនៃទម្រង់លីគ ២០២២ 
Table of league forms 2022

ល.រក្រុមប្រកួតពិន្ទុ (P)ឈ្នះ (W)ស្មើ (D)ចាញ់ (L)គគដ (GF)គបក (GA)គបវឆ (GD)ពគប (PTS)ជើងឯកលីគ
Champion1ក្រុមបាល់ទាត់ A00000000គ្រងជើងឯក2ក្រុមបាល់ទាត់ B000000003ក្រុមបាល់ទាត់ C000000004ក្រុមបាល់ទាត់ D000000005ក្រុមបាល់ទាត់ E000000006ក្រុមបាល់ទាត់ F000000007ក្រុមបាល់ទាត់ G000000008ក្រុមបាល់ទាត់ H000000009ក្រុមបាល់ទាត់ I0000000010ក្រុមបាល់ទាត់ J0000000011ក្រុមបាល់ទាត់ K00000000លីគលំដាប់ទី៣12ក្រុមបាល់ទាត់ L00000000លីគលំដាប់ទី៣
កម្ពុជាលីគ២: អំពីក្លឹប រដូវកាល ២០២២

អំពីក្លឹប រដូវកាល ២០២២  
About Clubs 2022 season

ក្លឹបចំនួន ១២ ខាងក្រោមកំពុងប្រកួតប្រជែងក្នុងលីគកម្ពុជាលំដាប់ទី២ នារដូវកាលឆ្នាំ ២០២២ នេះ ។

ក្រុមបង្កើតឡើងមូលដ្ឋានកីឡាដ្ឋានចំនួនអតិបរមានគរបាលជាតិ F.C.2000ក្រុងព្រះសីហនុN/AN/Aអាសុីអឺរ៉ុប យូណាយធីត F.C.2013ខេត្តកណ្តាលAEU Sport park Stadium1500 នាក់សៀមរាប F.C.2015ខេត្តសៀមរាបSvay Thom Stadium3000 នាក់និចស្ទេប F.C.2015N/AN/AN/Aសូលទីឡូអង្គរ F.C.2016ក្រុងសៀមរាបHanuman Stadium5000 នាក់អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C.2016ភ្នំពេញEDC Stadium300 នាក់សាលាជាតិបាទី N.F.S.C2017ខេត្តតាកែវN/AN/Aអាយអេសអាយ ដង្កោសែនជ័យ F.C.2017ភ្នំពេញAIA Stadium3500 នាក់ព្រៃវែង F.C.2020ក្រុងព្រៃវែងPrey Veng Stadium1500 នាក់កោះកុង F.C.2020ក្រុងខេមរៈភូមិន្ទN/AN/Aសមាគម ត្បូងឃ្មុំ F.C.2020ខេត្តត្បូងឃ្មុំN/AN/Aបន្ទាយមានជ័យ F.C.2021ខេត្តបន្ទាយមានជ័យN/AN/A
កម្ពុជាលីគ២: ជើងឯក កម្ពុជាលីគទី២

ជើងឯក កម្ពុជាលីគទី២ 
Cambodia League 2 Championship

រដូវកាលក្លឹបជើងឯក 2016 គិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C.2017វិសាខា F.C.2018មិនមានការប្រកួត2019មិនមានការប្រកួត2020ព្រៃវែង F.C.2021សាលាជាតិបាទី N.F.S.C	2022អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C.	2023-2024ឡាយហ្វ F.C.
កម្ពុជាលីគ២: កំណត់ត្រា ក្លឹបឈ្នះពាន

កំណត់ត្រា ក្លឹបឈ្នះពាន 
Record Club Winning

 ក្លឹបបាល់ទាត់លើកពាន File:Simple cup icon.svg ពានរដូវកាលចំណាត់ថ្នាក់ លេខ២ File:Silver medal icon.svgរងជើងឯក 
រដូវកាលគិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C. 1 2016 អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C.2016  វិសាខា F.C. 1 2017 សាលាជាតិបាទី N.F.S.C 2017ព្រៃវែង F.C. 1 2020 កម្ពុជាអាមី U21 2020សាលាជាតិបាទី N.F.S.C 1 2021 ភ្នំពេញក្រោន U21 2021អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C. 1 2022 អាយអេសអាយ ដង្កោសែនជ័យ F.C. 2022ឡាយហ្វ F.C. 1 2023-2024 នគរបាលជាតិ F.C. 2023-2024
កម្ពុជាសម័យទំនើប

បន្ទាប់ពីការធ្លាក់នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យរបស់ប៉ុល-ពត កម្ពុជាបានស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់របស់វៀតណាម និងរដ្ឋាភិបាលនិយមហាណូយ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង។ សង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណីបានឆាបឆេះឡើងកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៨០ ដែលកំពុងប្រឈមនឹងកងទ័ពបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជារបស់រដ្ឋាភិបាលនេះ ទល់នឹងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ គឺជារដ្ឋាភិបាលមួយដែលនិរទេសដែលបានបង្កើតផ្សំឡើងដោយពួកក្រុមនយោបាយកម្ពុជាបី: គណបក្សហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចរបស់សម្ដេចនរោត្តម-សីហនុ គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ជាញឹកញាប់សំដៅលើពួកខ្មែរក្រហម) និងរណសិរ្សរំដោះជាតិប្រជាជនខ្មែរ (រ.រ.ជ.ប.ខ.)។ 

កិច្ចប្រឹងប្រែងសន្តិភាពជាច្រើនបានធ្វើកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅឆ្នាំ១៩៨៩ និង១៩៩១ ជាមួយនិងសន្និសីទអន្តរជាតិពីរនៅប៉ារីស និងបេសកកម្មការថែរក្សាសន្តិភាពស.ប.ដែលបានជួយមើលពិនិត្យបទឈប់បាញ់។ ពេលដូចគ្នាផ្នែកមួយនៃកិច្ចប្រឹងប្រែងសន្តិភាព ការបោះឆ្នោតដែលឧបត្ថម្ភដោយស.ប.ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅឆ្នាំ១៩៩៣ បានជួយស្ដារពហិលក្ខណៈនៃប្រក្រតីភាពខ្លះ ពេលនោះក៏បានធ្វើការកាត់បន្ថយចំនួនខ្មែរក្រហមយ៉ាងលឿននៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០។ ព្រះនរោត្តម-សីហនុត្រូវបានតែងតាំងជាព្រះមហាក្សត្រឡើងវិញ។ រដ្ឋាភិបាលចម្រុះមួយ បានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតជាតិនៅឆ្នាំ១៩៩៨ បាននាំមកនូវស្ថេរភាពនយោបាយសាជាថ្មីវិញ និងការចុះចាញ់នៃកងកម្លាំងខ្មែរក្រហមដែលនៅសល់នៅឆ្នាំ១៩៩៨។
កម្ពុជាសម័យទំនើប: កិច្ចប្រឹងប្រែងសន្តិភាពនិងការបោះឆ្នោតសេរី

កិច្ចប្រឹងប្រែងសន្តិភាពនិងការបោះឆ្នោតសេរី

ចាប់ពី ៣០កក្កដា ដល់ ៣០សីហា ឆ្នាំ១៩៨៩ ពួកអ្នកតំណាងនៃ១៨ប្រទេស ភាគីកម្ពុជាទាំងបួន និងអគ្គលេខាធិការស.ប.បានជួបប្រជុំគ្នានៅប៉ារីសក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងមួយដើម្បីចរចាការផ្សះផ្សាយោគយល់គ្នាវិញ។ ពួកគេបានសង្ឃឹមដើម្បីសម្រេចបានគោលបំណងទាំងនោះដែលបានឃើញថាចាំបាច់ចំពោះអនាគតកម្ពុជាក្រោយ​ការកាន់កាប់: ការដកកងទ័ពកាន់កាប់វៀតណាមនៅសេសសល់ដែលបានត្រួតពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការប្ដេជ្ញារចិត្តយ៉ាងពិតប្រាកដចំពោះប្រជាជនកម្ពុជា។

ថ្ងៃ ២៣តុលា ១៩៩១ សន្និសីទប៉ារីសបានប្រជុំដើម្បីចុះហត្ថលេខាការផ្សះផ្សាយោគយល់គ្នាដែលផ្ដល់នូវអំណាចពេញទីរបស់ស.ប.​ដើម្បីត្រួតពិនិត្យបទឈប់បាញ់ ធ្វើបិតុភូមិនិវត្តន៍ពួកខ្មែរដែលនៅរាយប៉ាយតាមបណ្ដោយព្រំដែនជាមួយថៃ ដកហូតអាវុធ និងរំសាយកងទ័ពក្រុមបក្សពួកខ្មែរ និងដើម្បីរៀបចំប្រទេសនេះសម្រាប់ការបោះឆ្នោតសេរី និងយុត្តិធម៌។

សម្ដេចសីហនុ ប្រធាននៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាជាតិកម្ពុជា (ឧ.ក.ជ.) និងពួកសមាជិកដទៃផ្សេងនៃឧ.ក.ជ.បានត្រឡប់មកភ្នំពេញនៅខែ វិច្ឆិកា ១៩៩១ ដើម្បីចាប់ផ្ដើមដំណើរការផ្សះផ្សាឡើងវិញនៅកម្ពុជា។ បេសកកម្មនាំមុខស.ប.សម្រាប់កម្ពុជា (ប.ន.ស.ប.ក.) ត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅពេលដូចគ្នាដើម្បីថែរក្សាសម្ព័ន្ធការចំណោមក្រុមបក្សពួកខ្មែរ និងចាប់ផ្ដើមប្រតិបត្តិការដោះមីនដើម្បីជួយជម្រុញដល់ការធ្វើបិតុភូមិនិវត្តន៍នៃខ្មែរប្រហែល៣៧០០០០នាក់ពីប្រទេសថៃ។

ថ្ងៃ ១៦ មីនា ១៩៩២ អាជ្ញាធរអន្តរកាលស.ប.នៅកម្ពុជា (អ៊ុនតាក់) ក្រោមតំណាងពិសេសUNSYG លោកអាកាឝ៊ិ-យ៉ាស៊ុយឝ៊ិ និងលោកឧត្តមសេនីយ៍ទ.ចន-ស៊ែនដឺរសុន បានមកដល់កម្ពុជាដើម្បីចាប់ផ្ដើមអនុវត្តន៍ផែនការការផ្សះផ្សារបស់ស.ប.។ គណៈកម្មាធិការជាន់ខ្ពស់ស.ប.សម្រាប់ជនភៀសខ្លួនបានចាប់ផ្ដើមការធ្វើបិតុភូមិនិវត្តន៍ទាំងស្រុងនៅខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩៩២។ អ៊ុនតាក់បានធំឡើងទៅជាកងកម្លាំងថែរក្សាសន្តិភាពខាងអសេនិក និងយោធាដ៏ខ្លាំងដែលមាន២២០០០នាក់ដើម្បីប្រព្រឹត្តិទៅការបោះឆ្នោតសេរី និងយុត្តិធម៌សម្រាប់សភាធម្មនុញ្ញ។ 

ខ្មែរជាងបួនលាននាក់ (ប្រហែល៩០%នៃអ្នកបោះឆ្នោតដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត) បានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតខែ ឧសភា ១៩៩៣ ទោះបីជាខ្មែរក្រហម រឺ គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (គ.ក.ប.) ដែលកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនមិនបានដកហូតអាវុធ រឺ រំសាយកងទ័ពជាក់ស្ដែងរហូតមកក្ដី ក៏បានរំខានដល់ប្រជាជនខ្លះពីការចូលរួមនៅក្នុង១០-១៥ភាគរយនៃប្រទេសនេះទៀត (ដែលកំពុងកាន់ប្រាំមួយភាគរយនៃអត្រាប្រជាជន) ក្រោយមកខ្លួនបានកាន់កាប់។

គណបក្សហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម-រណឫទ្ធិគឺជាអ្នកដែលទទួលបានសំឡេងឆ្នោតខ្ពស់ជាមួយសំឡេង៤៥,៥% តាមពីក្រោយដោយគណបក្សប្រជាជនរបស់លោកហ៊ុន-សែន និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនារៀងៗគ្នា។ ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចក្រោយមកទៀតបានចូលក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយគណបក្សដទៃទៀតដែលបានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត។

គណបក្សទាំងនេះបានតំណាងឱ្យសភាសមាជិក១២០រូបដែលបានចាត់ចែងដើម្បីព្រាង និងអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី ដែលត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃ ២៤ កញ្ញា។ វាបានបង្កើតឡើងនូវប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សនៅក្នុងក្របខណ្ឌរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលមាន​អតីតសម្ដេចសីហនុបានលើកទ្រង់ឡើងជាព្រះមហាក្សត្រ។ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិ និងហ៊ុន-សែនបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយ និងទីពីរ រៀងៗខ្លួន ក្នុងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា (រ.រ.ក.)។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះផ្ដល់ឱ្យនូវប្រសិទ្ធិភាពដ៏ទូលំទូលាយនៃសិទ្ធិមនុស្សដែលបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ។
កម្ពុជាសម័យទំនើប: ការប៉ះទង្គិចគ្នា១៩៩៧នៅកម្ពុជា

ការប៉ះទង្គិចគ្នា១៩៩៧នៅកម្ពុជា

នៅឆ្នាំ១៩៩៧ ការប្រយុទ្ធគ្នារវាងក្រុមបក្សពួកអ្នកគាំទ្រហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម-រណឫទ្ធិ និងរបស់លោកហ៊ុន-សែនបានផ្ទុះឡើង ដែលហុចលទ្ធផលជាមនុស្សស្លាប់ រឺ របួសមួយចំនួន។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានបរិយាយដោយសារព័ត៌មានជាទូទៅ ដូចគ្នាដោយពួកអ្នកប្រាជ្ញខ្លះដែរ ថាជារដ្ឋប្រហារបង្ហូរឈាមដោយបុរសខ្លាំងហ៊ុន-សែន"Bloody coup" theory ដោយគ្មានការស៊ើបអង្កេតខ្លាំងក្លា និងអព្យាក្រឹត្យក្នុងហេតុការណ៍នានានិងការវិវត្តនៃព្រឹត្តិការណ៍នេះឡើយ។ ក្នុងចំណោមមនុស្សភាគតិចណាស់ដែលបានព្យាយាមដើម្បីពិនិត្យមើលភស្តុតាងមកពីទាំងសងខាងនៅពេលនោះគឺ​ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអូស្ត្រាលី​នៅកម្ពុជាលោកថូនី-ខិវវ៉ឹនTony Kevin, U.S. Errs in Cambodia Policy, FEER 21 May 1998 និងអ្នកសារព័ត៌មានបារី-វ៉េន ដែលជាអ្នកបានសរសេរក្នុងកាលៈទេសៈដែលមានជម្លោះគ្នា កងកម្លាំងយោធាលោកហ៊ុន-សែន...បានធ្វើឱ្យកងទ័ពព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិបរាជ័យនៅឯភ្នំពេញ។Dr. Michael Vickery, The July 1997 shootout លោកហ៊ុន-សែនបាននិយាយពោលអះអាងថាព្រះអង្គរណឫទ្ធិបានកំពុងធ្វើផែនការការគ្រប់គ្រង ដោយមានជំនួយពីពួកយុទ្ធជនខ្មែរក្រហម ដោយសង្ស័យបានលួចលាក់នាំចូលកាន់រាជធានី (ម្យ៉ាងទៀត កងទ័ពរបស់ហ៊ុន-សែនរួមមានអតីតពួកយុទ្ធជនខ្មែរក្រហមមួយចំនួនដែរ)។ បន្ទាប់ពីក្រុមតស៊ូរាជានិយមត្រូវបានកម្ចាត់ចោលនៅភ្នំពេញ  ពិតមែនទៅធ្លាប់មានខ្មែរក្រហមហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចខ្លះនៅខេត្តភាគខាងជើង ដែលជាកន្លែងមានការប្រយុទ្ធគ្នាទល់នឹងការវាយលុករបស់ហ៊ុន-សែនដែលបានបន្តរហូតដល់ខែ សីហា ១៩៩៧។http://www.liberation.fr/monde/0101221900-cambodge-les-royalistes-assiegesaides-des-khmers-rouges-ils-defendent-leur-dernier-bastion-attaque-par-hun-sen     

បន្តបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារនេះ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធបាននិរទេសព្រះអង្គឯងទៅប៉ារីស។ ពួកមេដឹកនាំហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចខ្លះត្រូវបានបង្ខំឱ្យរត់គេចចេញពីប្រទេសនេះ ភាគច្រើនត្រូវបានបាញ់ចោល ហើយអ៊ឹង-ហួតត្រូវបានជ្រើសតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយថ្មី។ 
ពួកមេដឹកនាំហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចបានវិលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញរយៈពេលខ្លីមុនការបោះឆ្នោតរដ្ឋសភា១៩៩៨។ ក្នុងការបោះឆ្នោតទាំងនោះ គ.ប.ក.បានទទួលបាន៤១%នៃសំឡេងឆ្នោត ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច៣២% និងគណបក្សសមរង្ស៊ី (គ.ស.រ.) ១៣%។ ពួកអ្នកអង្កេតអន្តរជាតិជាច្រើនបានវិនិច្ឆ័យការបោះឆ្នោតមានគុណវិបត្តិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយការអះអាងថាមានអំពើហិង្សានយោបាយ ការគំរាមកំហែង និងកង្វះការទទួលព័ត៌មានតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ គ.ប.ក. និងហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះមួយ ដែលមានគ.ប.ក. ជាដៃគូចាស់។
កម្ពុជាសម័យទំនើប: ការវិវត្តថ្មីៗ

ការវិវត្តថ្មីៗ
ការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់របស់កម្ពុជាលើកទីមួយត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅខែ កុម្ភៈ ២០០២។ ការបោះឆ្នោតទាំងនេះដើម្បីជ្រើសរើសមេឃុំ ចៅសង្កាត់ និងសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ចំនួន១៦២១ឃុំ-សង្កាត់ ក៏ត្រូវបានរំខានដោយអំពើហិង្សានយោបាយ និងមិនបានដល់កម្រិតនៃភាពសេរី និងយុត្តិធម៌តាមមាត្រដ្ឋានអន្តរជាតិឡើយ។ លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតអាចទទួលបានយ៉ាងច្រើនចំពោះគណបក្សធំៗ ទោះបីជានីតិវិធីនានាសម្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាមូលដ្ឋានថ្មីមិនបានអនុវត្តបានទាំងស្រុងក៏ដោយ។ 

កុប្បកម្មមួយបានកើតឡើងនៅខែ មករា ២០០៣ដែលនៅក្នុងនោះស្ថានទូតថៃ និងស្ថានប័នធុរកិច្ចថៃត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ។ បន្តបន្ទាប់ពីឧប្បត្តិហេតុនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន-សែនបានបង្ហាញនូវការសោកស្ដាយរបស់រ.រ.ក.ចំពោះរដ្ឋាភិបាលថៃ និងបានសន្យាឱ្យសំណងវិញ។ សូមមើលកុប្បកម្មកម្ពុជាប្រឆាំងថៃ២០០៣

ថ្ងៃ ២៧កក្កដា ២០០៣ ការបោះឆ្នោតត្រូវបានប្រារព្ធឡើង ហើយនិងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន-សែនបានឈ្នះភាគច្រើន ក៏ប៉ុន្តែមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីដឹកនាំទាំងស្រុងទេ។  ព្រះមហាក្សត្របានជម្រុញឱ្យមានគណបក្សពីរផ្សេងទៀត គណបក្សសមរង្ស៊ី និងហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច ដើម្បីឱ្យទទួលយកហ៊ុន-សែនដែលកំពុងកាន់អំណាចជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ២០០៤ រដ្ឋាភិបាលចម្រុះមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងរវាងហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច និងគ.ប.ក.។ 

នៅឆ្នាំ២០០៤ ព្រះបាទសីហនុ នៅតែមានព្រះរាជសុខភាពមិនល្អ ដោយបានប្រកាសការដាក់រាជ្យរបស់ទ្រង់។  ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម-រណឫទ្ធិគឺមួយអង្គក្នុងចំណោមរាជបេក្ខជនដែលនាំមុខគេដើម្បីស្នងរាជ្យព្រះសីហនុ ក៏ប៉ុន្តែក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្កបានជ្រើសរើសព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម-សីហមុនី ជាព្រះមហាក្សត្រថ្មីវិញ។  ការចុះហត្ថលេខានៃទំនើបកម្មរបស់កម្ពុជាគឺជាការសាងសង់នូវអគារខ្ពស់ៗកប់ពពក និងទីក្រុងរណបរបស់ភ្នំពេញ កាំកូស៊ីតធី។  ជាលទ្ធផលនៃទំនើបកម្ម បញ្ហាជាច្រើនដូចជាការកាប់ព្រៃល្មើសច្បាប់កំពុងតែកើតមានឡើង។ ព្រៃទឹកភ្លៀងសំខាន់បានប្រែពី៧០%នៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០ទៅ៣%នាពេលសព្វថ្ងៃនេះ។Cambodia: Environmental Problems
កម្ពុជាសម័យសង្គ្រាមលោកទាំងពីរ

ចាប់ពីផ្ទុះសង្គ្រាមលោកលើកទី១ រហូតដល់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងឋិតនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃអាណានិគមនិយមបារាំងនៅឡើយ។ ចាប់ពីថ្ងៃតាំងអាណាព្យាបាលបារាំងជាផ្លូវការថ្ងៃទី១១ សីហា ១៨៦៣ រហូតដល់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ផ្ទុះឡើង ព្រះរាជាដែលសោយរាជ្យនៅប្រទេសកម្ពុជាមានជាអាទិ ព្រះបាទនរោត្តម(១៨៥៩ - ១៩០៤) ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ(១៩០៤ - ១៩២៧) និងព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស(១៩២៧ - ១៩៤១)។
កម្ពុជាសម័យសង្គ្រាមលោកទាំងពីរ: ការងាររដ្ឋបាល ឬការងារគ្រប់គ្រងប្រទេស

ការងាររដ្ឋបាល ឬការងារគ្រប់គ្រងប្រទេស
[[ព្រះបាទនរោត្ដមទ្រង់បានសោយទិវង្គតនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩០៤ វេលាម៉ោង៣ល្ងាច។ ព្រះអង្គទ្រង់មានមរណនាមថា សុវណ្ណកោដ្ឋ ។ នៅថ្ងៃដដែលនោះ វេលាម៉ោង៣ និង២០នាទីល្ងាច ក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្កបានបើកសម័យប្រជុំក្រោមអធិបតីភាពនៃលោករេស៊ីដង់ស៊ុបប៉េរីយ័រ ដើម្បីជ្រើសរើសព្រះមហាក្សត្រថ្មីទៅតាមប្រពៃណីខ្មែរ។ ដោយព្រះបាទនរោត្ដមពុំសូវស្និទ្ធស្នាលនឹងបារាំង ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គពុំត្រូវបានជ្រើសរើសឲ្យឡើងសោយរាជ្យស្នងបិតាទេ។ ពេលនោះ ក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្កដែលមានរេស៊ីដង់ស៊ុបប៉េរីយ័រជាអធិបតីនោះ បានសម្រេចជ្រើសរើសព្រះមហាឧបរាជស៊ីសុវត្ថិជាព្រះអនុជព្រះបាទនរោត្ដមឲ្យឡើងសោយរាជ្យ។

លុះបានឡើងសោយរាជ្យភ្លាម ព្រះអង្គបានប្រកាសឲ្យប្រើព្រះរាជបញ្ញត្តិ ថ្ងៃទី២១ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩០៤ ដែលបញ្ជាឲ្យលុបចោលការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើរាងកាយនៃជនមានទោស និងជនជាប់ចោទ។

នៅឆ្នាំក្រោយ ព្រះអង្គទ្រង់បានបញ្ញត្តិឲ្យលុបចោលនូវកំនាន់ខេត្ត(ទទួលបន្ទុកខេត្ត) និងសេនា(រដ្ឋមន្ត្រីទី១) រួចត្រូវដាក់ជូនទៅលោករេស៊ីដង់ពិនិត្យទៀត(រាជបញ្ញត្តិថ្ងៃទី ៥ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ១៩០៥)។ គួរគប្បីជ្រាបថា នៅមុននេះទឹកដីប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូលត្រូវបែងចែកជាមណ្ឌលរដ្ឋបាលធំៗប្រាំ តាមចំនួនរដ្ឋមន្ត្រីទាំងប្រាំ ដែលត្រូវគ្រប់គ្រងមណ្ឌលនីមួយៗ ហើយមានងារជាកំនាន់ខេត្ត។

ចំពោះទឹកដីដែលត្រូវបាត់បង់ទៅក្នុងដៃសៀមនោះ គេដឹងថាក្នុងឆ្នាំ១៩០៤ ប៉ុន្មានខែក្រោយដែលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិបានឡើងសោយរាជ្យ ប្រទេសសៀមបានបង្វិលទៅឲ្យបារាំង ហើយបារាំងព្រះអង្គវិញនូវខេត្តត្រាត កោះកុង ម្លូព្រៃ និងទន្លេរពៅ។ នៅពេលជាមួយគ្នានោះ ខេត្តស្ទឹងត្រែង និងស្រុកសៀមប៉ាងក៏ត្រូវហូតពីប្រទេសឡាវ ហើយប្រគល់មកឲ្យព្រះរាជាខ្មែរវិញដែរ។

តាមសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ២៣ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩០៧ រដ្ឋាភិបាលសៀមបានប្រគល់ឲ្យបារាំងវិញនូវខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តសៀមរាប និងស៊ីសូផុន។ ប៉ុន្តែបារាំងត្រូវឲ្យជាថ្នូរទៅវិញនូវដែនដីដាន់សៃ(Dan – sai) និងត្រាត។ ខេត្តទាំងបីខាងលើ បារាំងប្រគល់មកឲ្យខ្មែរវិញ។ ទាំងនេះជាជោគជ័យមួយនៃនយោបាយបារាំងនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានចារឹកទុកជាអនុស្សាវរីយ៍នៅត្រង់ភាគខាងត្បូងវត្តភ្នំដូនពេញសព្វថ្ងៃ។