មហាយាន: តើ​ពុទ្ធសាសនា​​និកាយ​មហាយាន​ បាន​កកើត​រូបរាង​ឡើង​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច ?

តើ​ពុទ្ធសាសនា​​និកាយ​មហាយាន​ បាន​កកើត​រូបរាង​ឡើង​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច ?
អ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនបានអះអាងថា គម្ពីរមហាយានមានឫសគល់នៅក្នុងពាក្យប្រៀនប្រដៅដំបូងបង្អស់របស់ព្រះពុទ្ធសាសនាថា "ជាការត្រឹមត្រូវដែលថា ពុទ្ធសាសនាមហាយាន គឺជាផ្នែកបន្ថែម ឬបន្តនៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ប៉ុន្តែបើគ្មានថេរវាទដំបូងទេ ក៏មិនអាចមានមហាយានបានដែរ"។ [៥]

Sasaki (1999) នៅក្នុងការរិះគន់របស់ Shimoda (1997) បង្ហាញពីការសន្និដ្ឋានសំខាន់នៃការងាររបស់ Shimoda ដែលថា: ប្រភពដើមនៃ Mahayana និង Nirvana Sutra ត្រូវបានភ្ជាប់គ្នា។[6]

Ven. លោកបណ្ឌិត W. Rahula អះអាងថា តាមការសិក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយទាំងគម្ពីរមហាយាន និងថេរវាទ ស្ទើរតែមិនមានភាពខុសប្លែកគ្នារវាងទំនៀមទម្លាប់ទាំងពីរទាក់ទងនឹងការបង្រៀនជាមូលដ្ឋានបំផុតរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយថាគ្រាប់ពូជនៃការបង្រៀនរបស់មហាយានអាចត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុង គម្ពីរថេរវាទដំបូងបំផុត។ [ប្រសិទ្ធិ] សាលាពីរផ្សេងគ្នាបានផ្ដល់ការបង្រៀនផ្សេងគ្នាសង្កត់ធ្ងន់កាន់តែខ្លាំង។ ទោះបីជាជំនឿដ៏អស្ចារ្យលើព្រះពុទ្ធជា "អ្នកសង្គ្រោះ" និង "Bhagavat" (ព្រះអម្ចាស់) និងឧត្តមគតិព្រះពោធិសត្វជាផ្នែកមួយនៃសាលាទាំងពីរដូចដែលបានសង្កត់ធ្ងន់នៅក្នុងចាតាកាក៏ដោយទិដ្ឋភាពដ៏អស្ចារ្យនិងគួរឱ្យស្ញប់ស្ញែងត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់នៅក្នុងសាលាមហាយាននិងសូត្រមហាយាន។ ជាងនៅថេរវាទ។

កាណុងដំបូងបំផុតមានជំនឿជាច្រើនដែលបំផុសគំនិតអំពីរឿងអរូបីរបស់ព្រះពុទ្ធប្រសូតពីឋានសួគ៌ធូសតា និងព្រះរាប់លាន នាគ និងសត្វដទៃទៀតមកថ្វាយបង្គំព្រះពុទ្ធជាព្រះដ៏មានអំណាចបំផុត អាណាចក្រផ្សេងៗគ្នា និងចក្រវាឡរាប់ពាន់ដង និងអំណាចដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះពុទ្ធដើម្បីបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងរឿងទាំងនេះ។ ពិភពលោក និងបង្រៀន និងរំដោះការសង្គ្រោះដោយគ្មានការរឹតត្បិត[8] មហាសាមយ៉ាសូត្រ (DN 20) គ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍មួយនៃគម្ពីរ Tipitika ដើម ដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងការតែងនៃព្រះសូត្រមហាយាននៅពេលក្រោយ នៅក្នុងការពិពណ៌នាអំពីសភាវគតិដែលលេចចេញនៅចំពោះមុខព្រះពុទ្ធ។ ភាគច្រើននៃ Tipitika sutras ដើមទាំងនេះបានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ Mahayana Sutras ក្រោយមក។

ពុទ្ធសាសនាមហាយាន ជាទូទៅអាចត្រូវបានកំណត់ដោយ៖

សាកល​វិទ្យា​ក្នុង​ន័យ​ថា ក្នុង​សាលា​មហាយាន​ដែល​នៅ​មាន​ច្រើន​ទៀត អ្នក​រាល់​គ្នា​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះពុទ្ធ (មើល​ជា​ឧទាហរណ៍ ផ្កាឈូក​សូត្រ)។

Bodhicitta ដែលជាការផ្តោតសំខាន់នៃការសម្រេចបាន (សូមមើល, ឧទាហរណ៍, ព្រះនិព្វាន Sutra និង Prajnaparamita Sutras ផ្សេងៗ);

មេត្តា​ដោយ​ការ​ផ្ទេរ​កុសល;

អនិច្ចាវិចារណញ្ញាណ ក្នុង​នោះ ព្រះពុទ្ធដីកា​អមតៈ (មើល​ឧទាហរណ៍ ព្រះពុទ្ធ-និស្ស័យ, មហាបរិនិព្វានសូត្រ, អង្គុលីមាលីសូត្រ, ស្រីម៉ាឡាសូត្រ, តថាគតៈសូត្រ) មានវត្តមាន​ក្នុង​គ្រប់សត្វលោក។

“ទស្សនវិជ្ជា” មហាយានមានទំនោរផ្តោតលើលក្ខណៈបីដំបូង (សកលនិយម បញ្ញាត្រាស់ដឹង មេត្តា) ហើយនៅក្នុងសាលាខ្លះ ព្រះពុទ្ធ-ធម្មជាតិ ដោយមិនបង្ហាញការចាប់អារម្មណ៍ច្រើនលើសំណង់អរូបី ខណៈ “ការលះបង់” មហាយានផ្តោតសំខាន់លើការសង្គ្រោះទៅកាន់អ្នកដទៃ។ - អរិយៈ ( សូមមើល ឧ. សម្មាសម្ពុទ្ធ ) ។

ទំនៀម​ទម្លាប់​មហាយាន​ចាត់​ទុក​ជា​ទូទៅ​ថា ការ​ឈាន​ដល់​កម្រិត​នៃ​ព្រះ​អរហន្ត​មិនមែន​ជា​ទី​បញ្ចប់​ទេ។ នេះ​បើ​យោង​តាម​ការ​បែងចែក​លទ្ធិ​ដ៏​វិសេសវិសាល​រវាង​មហាយាន និង​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​សម័យ​ដើម​ទាក់ទង​នឹង​បញ្ហា​នៃ​និព្វាន-ជាមួយ-សល់ និង​និព្វាន-គ្មាន​សល់។

ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សម័យដើម ពិចារណា​ថា ព្រះនិព្វាន​មិន​សេសសល់ តែង​ប្រតិបត្តិ​តាម​ព្រះនិព្វាន-ដោយ​សេសសល់ (ព្រះពុទ្ធ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​មុន​ហើយ ដល់​បរិនិព្វាន​ហើយ បរិនិព្វាន) ហើយ​បរិនិព្វាន​ដែល​មិន​សេសសល់ ជា​ទីបំផុត។ ចំណែកឯទំនៀមនៃមហាយាន ចាត់ថានិព្វាន-មិនសេសសល់ តែងតែធ្វើតាមដោយនិព្វាន-ជាមួយ-សេស- សភាពនៃការដល់របស់អរហន្តហីនយាន មិនទាន់ចប់ទេ ហើយទីបំផុតសម្រេចដោយសភាពនៃព្រះពុទ្ធ ឬការភ្ញាក់ដឹងខ្លួនទាំងមូល។

ភាពខុសគ្នានេះបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់បំផុតទាក់ទងនឹងការខ្វល់ខ្វាយអំពីលទ្ធិអំពីសមត្ថភាពនៃព្រះពុទ្ធបន្ទាប់ពីបរិនិព្វាន (ដែលត្រូវបានសម្គាល់ដោយសាលាដំបូងថាជានិព្វាន - ដោយគ្មាននៅសល់) ។ សំខាន់ជាងនេះទៅទៀត ក្នុងចំណោមសាលាបឋមសិក្សា សម្មាសម្ពុទ្ធមួយអង្គ មិនអាចចង្អុលផ្លូវទៅកាន់និព្វានបាន ក្រោយពេលស្លាប់។ នេះគឺជាភាពខុសគ្នាដ៏សំខាន់រវាងសាលាដំបូង និងសាលាខ្លះនៃមហាយាន ដែលផ្ទុយស្រឡះថា នៅពេលដែលសមិទ្ធិផលសម្មាសម្ពុទ្ធកើតឡើង ព្រះអង្គនៅតែបន្តចង្អុលផ្លូវទៅកាន់និព្វានដោយផ្ទាល់ និងយ៉ាងសកម្ម រហូតដល់លែងមានសត្វលោកក្នុងសាមសាន្ត (輪迴)។ ដោយសារទស្សនៈរបស់សាលាបឋមសិក្សា និងមហាយានខុសគ្នាត្រង់ចំណុចនេះ នេះហើយជាមូលហេតុដែលសាលាមហាយានខ្លះមិននិយាយអំពីព្រះពោធិសត្វពន្យារពេលនិព្វាន ហើយច្បាស់ថាហេតុអ្វីបានជាសាលាសម័យដើមធ្វើ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សាលាមហាយានខ្លះនិយាយអំពីព្រះពោធិសត្វដោយចេតនាមិនអើពើនឹងពុទ្ធសាសនា។

ជាឧទាហរណ៍ សាលាដំបូងៗបានប្រកាន់ថា មេត្រេយ្យ (彌勒菩薩) នឹងមិនបានសម្រេចព្រះនិព្វាន ខណៈដែលការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធនៅមាននៅឡើយ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ សាលា​មហាយាន​ខ្លះ​ប្រកាន់​ថា ព្រះ​មេត្រៃ​នឹង​ក្លាយ​ជា​ព្រះពុទ្ធ​បន្ទាប់​ក្នុង​លោក​នេះ ហើយ​នឹង​បង្ហាញ​ព្រះ​ធម៌​នៅ​ពេល​ដែល​លែង​មាន​ទៀត​ហើយ។ ព្រះអង្គ​មិន​ពន្យារ​ពេល​និព្វាន​ធ្វើ​ដូច្នោះ​ឡើយ ហើយ​ពេល​សោយ​ទិវង្គត (ឬ​ចូល​បរិនិព្វាន) ព្រះអង្គ​ក៏​នឹង​បន្ត​បង្រៀន​ព្រះ​ធម៌​ជា​រៀង​រហូត។ ជាងនេះទៅទៀត សាលាមហាយានខ្លះប្រកែកថា ថ្វីត្បិតតែវាជាការពិតដែលថាសម្រាប់ប្រព័ន្ធពិភពលោកនេះ មេត្រេយ្យនឹងក្លាយជាព្រះពុទ្ធបន្ទាប់ដើម្បីបង្ហាញឱ្យឃើញ ក៏មានប្រព័ន្ធពិភពលោកជាច្រើនដែលគ្មានកំណត់ ដែលភាគច្រើនមាន bud សកម្មនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

Many scholars contend that Mahayana scriptures are rooted in the earliest teachings of Buddhism, "It is proper to say that Mahayana Buddhism is an extension or continuation of Theravada Buddhism, but without there first being Theravada, there could be no Mahayana."  

Sasaki (1999) in a critique of Shimoda (1997) conveys a key premise of Shimoda's work, being: that the origins of the Mahayana and the Nirvana Sutra are entwined.Sasaki, Shizuka (1999). Review Article: The Mahaparinirvana Sutra and the Origins of Mahayana Buddhism. Japanese Journal of Religious Studies 1999 26/1-2. Source:   (accessed: January 29, 2008) 

Ven. Dr. W. Rahula contends that upon extensive study of both Mahayana and Theravada scriptures, there is hardly any difference between the two traditions with regard to the most fundamental teachings of Buddhism and that the seeds of many of the Mahayana teachings can be found in the earliest Theravada scriptures. Theravada - Mahayana Buddhism
By Ven. Dr. W. Rahula http://www.buddhistinformation.com/theravada.htm
The two different schools gave different teachings greater emphasis. Although great faith in the Buddha as a "savior" and "Bhagavat"(Lord) and the Bodhisatva ideal were a part of both schools as emphasized in the Jataka, the more supernatural and awe inspiring aspects became emphasized in Mahayana schools and Mahayana Sutras more than in Theravada.

The earliest canon contain several faith inspiring stories of Buddha's supernatural birth from Tushita heaven and millions of Gods, dragons and other beings coming to pay homage to Buddha as the most powerful being, different realms and thousandfold universes and Buddha's great powers to appear in these other worlds and teach and deliver salvation without restrictionTeacher of the Devas
by
Susan Elbaum Jootla http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/jootla/wheel414.html The Maha Samaya Sutta (DN 20) is just one example of the early Tipitika canon that resembles in composition the later Mahayana sutras in description of the supernatural assemblies that appear before the Buddha.
Many of these early Tipitika sutras lay the groundwork for the later Mahayana Sutras.

Mahayana Buddhism can in general be characterized by:
 Universalism, in that, in those schools of Mahayana that still have large followings, everyone will become a Buddha (see, for example, the Lotus Sutra);
 Bodhicitta as the main focus of realization (see, for example, the Nirvana Sutra and various Prajnaparamita Sutras);
 Compassion through the transferral of merit;
 Transcendental immanence, in that the immortal Buddha Principle (see, for example, Buddha-nature, Mahaparinirvana Sutra, Angulimaliya Sutra, Srimala Sutra, Tathagatagarbha Sutra) is present within all beings.

“Philosophical” Mahayana tends to focus on the first three characteristics (universalism, enlightened wisdom, compassion) and, in some schools, the Buddha-nature, without showing much interest in supernatural constructions, while “devotional” Mahayana focuses mainly on salvation towards other-worldly realms (see, for example, the Sukhavati sutras).

Mahayana traditions generally consider that attainment of the level of an arhat is not final. This is based on a subtle doctrinal distinction between the Mahayana and the early Buddhist schools concerning the issues of nirvana-with-remainder and nirvana-without-remainder.

The early schools considered that nirvana-without-remainder always follows nirvana-with-remainder (buddhas first achieve enlightenment and then, at 'death', mahaparinirvana) and that nirvana-without-remainder is final; whereas the Mahayana traditions consider that nirvana-without-remainder is always followed by nirvana-with-remainder – the state of attainment of the Hinayana arhat is not final, and is eventually succeeded by the state of buddhahood, or total Awakening.

This distinction is most evident regarding doctrinal concerns about the capability of a buddha after nirvana (which is identified by the early schools as being nirvana-without-remainder). Most importantly, amongst the early schools, a samyaksambuddha is not able to directly point the way to nirvana after death. This is a major distinction between the early schools and some schools of the Mahayana, who conversely state that once a samyaksambuddha arises, he or she continues to directly and actively point the way to nirvana until there are no beings left in samsara (輪迴). Because the views of early schools and Mahayana differ in this respect, this is exactly why some Mahayana schools do not talk about a bodhisattva postponing nirvana, and exactly why the early schools do. However, some Mahayana schools do talk of a bodhisattva deliberately refraining from Buddhahood.Cook, Hua-Yen Buddhism, Pennsylvania State University Press, 1977

For example, the early schools held that Maitreya (彌勒菩薩) will not attain nirvana while Gautama Buddha's teachings still exist. In contrast, some Mahayana schools hold that Maitreya will be the next buddha manifest in this world and will introduce the dharma when it no longer exists; he is not postponing his nirvana to do so, and when he dies (or enters mahaparinirvana), he will likewise continue to teach the dharma for all time. Moreover, some Mahayana schools argue that although it is true that for this world-system, Maitreya will be the next buddha to manifest, there are an infinite number of world-systems, many of which have currently active buddhas or buddhas-to-be manifesting.

Because the Mahayana traditions assert that eventually everyone will achieve samyaksam (buddhahood) or total enlightenment, the Mahayana is labelled universalist, whereas because the Nikaya traditions assert that there are three routes to nirvana, which are distinct, they are considered not to be universalist.