navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អ្នកម្នាងខៀវ: ប្រផ្នូល

ប្រផ្នូល
កន្លែងឧកញ៉ាសួគ៌ាលោកមឿង (ពេជ្រ) បាន​សំលាប់​ខ្លួន ថ្ងៃ​ក្រោយ​មកដុះ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ដំបូក​ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ហៅ​ថាដំបូក​តា​ឃ្លាំង​មឿង។ ជា​រៀង​រហូត​មក គេ​តែង​កត់​សំគាល់​យល់​ជា​ប្រផ្នូល​ថា បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ខ្ពស់​ល្អ ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​សប្បាយ​ចិត្ត ។ បើ​ដំបូក​នោះ​រេច​រឹល ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​មាន​ទុក្ខ​ព្រួយ​ដោយ​ការងារ​នគរ​ដើរ​មិន​ល្អ ឬ​ដោយ​សារ​មាន​កើត​ជំងឺ​ពេញ​ស្រុក បើ​ដំបូក​នោះ​ប្រេះ​បែក​ក្រហែង ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​ត្រូវ​អស់​បុណ្យ ឬ​ត្រូវ​ស្លាប់។ នៅ​ខាង​លិច​នោះ ដែល​ជា​កន្លែង​កូន​តាមឿង​ស្លាប់ ក៏​មាន​ដុះ​ដំបូក​ដែរ ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថាដំបូក​ក្រវាញ។ បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ល្អ ក្រវាញ​នឹង​បាន​ផល​ល្អ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ បើ​ដំបូក​នោះ​រេចរឹល ក្រវាញ​មិន​បាន​ល្អ​ទេ។ បើ​សិន​ជា​មាន​សត្វ​ទៅ​ធ្វើ​ឲ្យ​ដំបូក​នោះ​ធ្លុះ​ធ្លាយ​នឹង​មាន​ជន​បរទេស​មកលួច​ដើម​ក្រវាញ​ជា​មិន​ខាន។

កន្លែង​អ្នក​ម្នាងខៀវបាន​ធ្វើ​អត្តឃាត​ក៏​ដុះ​ទៅ​ជាដំបូក ដែល​គេ​ហៅថា ដំបូក​កន្ទោង​ខៀវ។ ដំបូក​នោះ​តែង​តែ​ផ្ដល់​ប្រផ្នូល​ថា បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ឡើង​ល្អ ព្រះ​មហាក្សត្រ​នឹង​បាន​សុខ​សប្បាយ​រីក​រាយ។ តែ​បើ​ដំបូក​នោះ​ត្រូវ​រេច​រឹល ព្រះមហាក្សត្រ​នឹង​ត្រូវ​អស់​ព្រះជន្ម។ ឯ​កន្លែង​ដែល​នាង​ពេញបាន​សំលាប់​ខ្លួន​ក្នុង​ស្ទឹង​ពោធិ៍សាត់ ក៏​មាន​ដុះ​ជា​ដី​កោះ​នៅ​កណ្ដាល​ស្ទឹង​ទល់​មុខ​ផ្សារ។ កោះ​នោះ​ហៅ​ថា​ កោះ​ដូន​ពេញ។ ចំពោះ​ប្រផ្នូល​វិញ គេ​តែង​និយាយ​តគ្នា​មក​ថា បើ​ច្រាំង​កោះ​ដូន​ពេញ​ដុះ​ខ្ពស់​ល្អ ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​បាន​ឡើង​បុណ្យ​ស័ក្តិ​ សុខសប្បាយ។ បើ​សិន​ច្រាំង​នោះ​ត្រូវ​រេច​រឹល ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​មាន​ទុក្ខព្រួយ។ បើ​ច្រាំង​បាក់ ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​ត្រូវ​អស់​បុណ្យ។

រហូតមក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ប្រជាពល​រដ្ឋ​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ តែង​តែ​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​គុណ​បុណ្យ​បារមី​លោកតា​ឃ្លាំង​មឿង​ជា​និច្ច។ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ គេ​តែង​តែ​ធ្វើ​បុណ្យ​ឡើង​អ្នក​តាថ្វាយ​ជូន​អ្នកតា​ឃ្លាំង​មឿង។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ បើ​មាន​ការ​អ្វី អ្នក​ស្រុក​នៅ​ពោធិ៍សាត់​តែង​តែ​ធ្វើ​ពិធី​បន់​ស្រន់​ដល់​អ្នក​តា​ឃ្លាំង​មឿង។ បើ​គេ​បាន​សំរេចគោល​បំណង​ហើយ គេ​ពុំ​ដែល​ភ្លេច​ទៅ​ធ្វើ​បុណ្យ​លា​បំណន់​ឡើយ។
អ្នកម្នាងខៀវ: ​​​​​ឯកសារយោង

​​​​​ឯកសារយោង
ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងនៃអាណាចក្រមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាយខ្មែរ
អ្នកម្នាងជាលែង

ព្រះម្នាងជាលែង (រជ្ជកាលស្ដេចកន-គ.ស ១៥២៩) ជាព្រះម្នាងរបស់ព្រះបាទស្រីជេដ្ឋា ហើយបានសោយទិវង្គតរួម និងព្រះបាទស្រីជេដ្ឋាទៅ។
អ្នកម្នាងទេព

អ្នកម្នាងទេព ជាមហេសីរបស់ ពញាពេជ្រដែលត្រូវជាបុត្ររបស់ព្រះបាទចក្រព័ត្រ និង អ្នកម្នាងទង។ តែបើយោងទៅតាមពង្សាវតារវត្ដកោកកាកវិញ គេអាចដឹងថា មហេសីរបស់ព្រះបាទចក្រព័ត្រទ្រង់មានគភ៌ នៅពេលដែលដំបងគ្រញូង លើកទ័ពមកវាយប្រហារដណ្ដើមរាជ្យ។ ព្រះនាងបានរត់រួចទៅលាក់ខ្លួនពួនអាត្មា នៅតាមភូមិស្ថាន តំបន់ឆ្ងាយដាច់ស្រយាល។ បន្ទាប់មកព្រះនាងប្រសូតបានបុត្រមួយព្រះអង្គ។ តែគេមិនបាស្គាល់ឈ្មោះព្រះរាជបុត្រអង្គនេះទេ ធំឡើងពេញវ័យកាលណាព្រះរាជបុត្របានមានមហេសី ព្រះមហេសីទ្រង់គភ៌បាន ១០ ខែ កាលក្នុងរាជ្យ និងសម័យដែលស្ដេចពញាក្រែក ឬព្រហ្មកិល ឬព្រះបាទសន្ធពអនុរាជ កោះហៅហោរាឲ្យមក ទស្សន៍ទាយមើលរកអ្នកមានបុណ្យ។ គ្រានោះព្រះរាជបុត្រក៏បានសុគតដែរ តែគេមិនបានដឹងដោយប្រការណាមួយឡើយទេ។ ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះ បើតាមពង្សាវតារវត្ដទឹកវិល មានឈ្មោះថាពញាពេជ្រ។ ព្រះមាតា ដែលជាមហេសីព្រះបាទចក្រព័ត្រ មានឈ្មោះថា អ្នកម្នាងទង។ ឯមហេសីរបស់ពញាពេជ្រឈ្មោះ អ្នកម្នាងទេព ដោយក្រោយមកអ្នកម្នាងបានបង្កើតបានបក្សីចាំក្រុង។ ស្ដេច​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​កាលបើ​បាន​ព្យាករ​ទាយ​ថា​ ​អ្នកមាន​បុណ្យ​ ​បាន​មក​ចាប់កំណើត​បាន​ ​១០​ខែ ក្នុង​ត្រកូល​ក្សត្រ​ហើយ​ ​ក៏​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​នាម៉ឺន​ពល​ទ័ព​សេនា​គ្រប់​ទិស​ទី​ ​ចាប់​ប្រមូល​ស្ដ្រី​ទាំងអស់​ក្នុង​នគរ​ ​ដែល​មាន​ផ្ទៃពោះ​ចំនួន​​ ១០​ ខែ យក​ទៅ​ប្រហារ​ជីវិត​កុំឲ្យ​មាន​សល់។​ ​ពេជ្ឈឃាត​ត្រូវ​កាប់​ស្ដ្រី​ទាំងនោះ​ជា​បី​កង់​ ​គឺ​ត្រង់​ក​ ​និង​ពោះ។​ អ្នក​ម្នាង​ទេព​ ​ដែល​កាលនោះ​ ​បាន​មក​លាក់ខ្លួន​រស់នៅ​ក្នុងស្រុក​ស្ទោង​ ​មិន​បាន​គេច​ផុត​ពី​គ្រោះ​កំណាច​នោះ​ទេ។​ ​ព្រះ​នាង​ត្រូវ​ស្ដេច​ចាម​សេន្ទ្រា​ ​ជា​ស្ដេច​ចាម​ចំណុះ​ខ្មែរ​ ​តាំង​តែ​ពី​សម័យ​រាជ្យ​ ​ព្រះថោង​នាងនាគ​ ​ឬ​ស្ដេចកុម៉ែរាជ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១​ ​នៅស្រុកស្ទោង ​ចាប់​យក​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះរាជា។​ ​ព្រះ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ក៏​បង្គាប់​ឲ្យ​ក្រុម​ពេជ្ឈឃាត​ស្ដេច​ចាម​យក​ទៅ​ ប្រហារជីវិត​ដោយ​គ្មាន​ស្រណោះ​ប្រោសប្រណី។​ ​កន្លែង​ពិឃាត​អ្នក​ម្នាង​ទេព​ស្ថិត​នៅ​ខាងត្បូង​កំពង់ព្រះ​ជិន​ (ប្រហែលជា​ កំពង់ចិន​ ​ក្នុងស្រុក​ស្ទោង​ ​ខេត្ដកំពង់ធំ) ហើយ​នៅ​ខាងលិច​វាំង​ស្ដេច​ចាម​សេន្ទ្រា។​ ​នៅ​ពេល​ដែល​ពួក​ពេជ្ឈឃាត​ ​កាប់​ប្រហារ​ត្រង់​ពោះ​ ​ព្រះ​នាង​ទេព​ទារក​នោះ​រត់ឡើង​ទៅ​នៅ​ទ្រូង​ម្ដាយ​ ​ហើយ​ដល់​ពួក​ពេជ្ឈឃាដ​ចេញ​ទៅ​បាត់​ទារក​ក៏​ធ្លាក់​ចេញ​មក​ក្រៅ។​ ​គឺ​នៅ​ពេល​នោះ​ហើយ​ដែល​ទេពឥន្ទ្រី​ ​និង​ហ្វូង​បក្សាបក្សី​ជា​ច្រើន​បាន​ហោះ​កុះករ​ ​កក​កុំ​ចុះ​មក​រោម​ក្រុង​ការពារ​ ​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ។​ ​សត្វ​ខ្លះ​ទៀត​ត្រដាងស្លាប​ដាក់​ក្រោម​ទារក​ ​ការពារ​កុំឲ្យ​ប៉ះ​ប្រឡាក់​នឹង​ដី។​ ​តា​គហេ​ដែល​ឃ្វាលគោនៅ​ជិត​នោះ​ ​ឃើញ​ហ្វូង​សត្វ​បក្សាបក្សី​ជា​ច្រើន​ហោះ​ក្រវែល​ ​ក្រឡឹង​ចុះ​ក្រឡឹង​ឡើង​ ​ឆ្វាត់ឆ្វែង​ច្រើន​ពេក​ក្នុង​មេឃ​ ​កើតក្ដី​ឆ្ងល់​សង្ស័យ​ ហើយ​ក៏​ដើរ​តំរង់​ទៅ​មើល​ដល់​កន្លែង។​ ​ស្រាប់តែ​គាត់​ភ្ញាក់​ព្រើត​ ​នឹកគិត​ទៅ​អស្ចារ្យ​ខ្លាំង​ពេក​ ​កាលបើ​ឃើញ​ទារក​មួយ​ ​ត្រូវ​បាន​ហ្វូង​បក្សាបក្សី​ចោមរោម​ ​ក្រុង​ការពារ​ ​គាត់​ក៏​លើក​បី​ទារក​យក​មក​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ថែរក្សា​ ​ថ្នាក់ថ្នម​យ៉ាង​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ ​និង​ស្រឡាញ់​ជាទី​បំផុត។​ ​តា​គហេ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ ​បក្សីចាំក្រុង​ ​ឲ្យ​ទារក​នោះ​ជាប់​រៀង​រហូត​មក។​
អ្នកម្នាងទៃ

អ្នកម្នាងទៃ(១៦៨៨)ព្រះមាតាទ្រង់សោយរាជ្យជំនួសបាន៣ខែ។ លុះព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទ្រង់បានជាសះស្បើយហើយ ចេញទ្រង់ព្រះផ្នួសបាន៧ថ្ងៃហើយលាមកសោយរាជ្យវិញសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ភាគ២ ឆ្នាំ១៩៧៣។
អ្នកម្នាងអួត

អ្នកម្នាងអួត ឬ ឱង្កพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 3, หน้า 113 (1759-1822) គឺបាទបរិចារិកានៅព្រះបាទនារាយណ៍រាជាទី៣ អង្គអេងនិងមាតាព្រះឧទ័យរាជាអង្គចន្ទ
អ្នកម្នាងអួត: កំណត់

កំណត់

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
អ្នកយកការណ៍នៅទ្វីបអាស៊ី (Asian Correspondent)

​អ្នកយកការណ៍នៅទ្វីបអាស៊ី (Asian Correspondent)​ គឺជាគេហទំព័រមួយសំរាប់អ្នកកាសែត ដែលធ្វើការនៅទ្វីបអាស៊ី ហើយជាក្រុមហ៊ុនរបស់ ហៃព្រិត ញូស៍ លីមីធីដ (Hybrid News Limited) ដែលបានបង្កើតគេហទំព័រនៅ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៩ សំរាប់អ្នកកាសែត អ្នកបង្កើតប្លក់ល្អ និងភ្នាក់ងារសារពត៌មាននៅទ្វីបអាស៊ី។ នៅ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩ មានអ្នកកាសែត និងបង្កើតប្លក់៤០នាក់​ព្រមទាំងអ្នកភ្នាក់ងារសារពត៌មានរបស់សមាគមន៏សារពត៌មាន Associated Press។ Andrews, Robert (2009-10-22). "AsianCorrespondent.com to build far-east foreign reporting collective". guardian.co.uk.
អ្នករៀនដើម្បីជាតិ: សូមមើលផងដែរ

ហៃកុមារា
ចូរខំនាំគ្នា
រៀនអក្សរសាស្រ្ត
</tr>
ចូរកុំរត់លេង
ត្រូវនឹកអៀនខ្មាស
ហាត់អានឲ្យច្បាស់
<p align="left">
សរសេរឲ្យត្រូវ ។
<p align="left">
រៀនសូត្រឲ្យចេះ
អស់អាថ៌ចំណេះ
កុំឲ្យសត្រូវ
ញាំញីលើក្បាល
ចិរកាលតទៅ
នាំឲ្យអាស្រូវ
<p align="left">
ថោកដល់ជាតិទៀត ។
<p align="left">
រដ្ឋខ្មែរតូចណាស់
ចូរប្រែក្រឡាស់
រិះរេរកស្នៀត
កុំនៅឡែឡ
ខាតពេលបង់សៀត
នាងអើយខំឆ្លៀត
<p align="left">
ទាន់នាងនៅក្មេង ។
<p align="left">
ចូរនាងជឿថា
រដ្ឋនឹងថ្លៃថ្លា
ដោយសារនាងឯង
ដែលខំស្វាធ្យា
ដើម្បីចាត់ចែង
តាំងផ្ទះសម្បែង
<p align="left">
ឲ្យល្អដូចគេ ។
<p align="left">
ន. មោ . ក.ខ
ហាត់អានឲ្យល្អ
កុំនៅទំនេរ
ដីសខ្មៅដៃ
ព្យាយាមសរសេរ
កុំចាំគ្រូជេរ
<p align="left">
រៀនសោះគេថា ។
<p align="left">
កុំដូចមនុស្សខ្វាក់
តាមកែគេញាក់
ឆ្វេងស្ដាំតាមការ
ពួកជនបែបនេះ
មានក្នុងតម្រា
ថានាំអាត្មា
<p align="left">
ទៅរកក្ដីទុក្ខ ។
<p align="left">
១.២៣.៤
បូកសងតាមក្បួន
គុណចែកតាមមុខ
កុំធ្វេសប្រហែល
ខំឡើងគ្រប់ស្រុក
ទើបរដ្ឋបានសុខ
<p align="left">
រស់រានក្សេមក្សាន្ត ។
<p align="left">
អនាគតគឺអ្នក
ដូច្នេះត្រូវស្មគ្រ
កុំទំរន់ប្រាណ
នឿយហត់កុំត្អូញ
យកចេះឲ្យបាន
ខ្លួននាងថ្កើងថ្កាន
<p align="left">
ពីព្រោះនឿយមុន ។
<p align="left">
ខំគូរសំគូរ
អស់ទាំងគំនូរ
ធ្ងន់ស្រាលខំពុន
ចំណេះនេះហើយ
ដែលនាំនូវគុណ
បុណ្យសក្តិទ្រព្យធន
<p align="left">
ដល់ជាតិដល់អ្នក ។
<p align="left">
ជំនួញជួញប្រែ
ជាតិគេធ្វើតែ
បន្លំលួចលាក់
បិទភ្នែកខ្មែរស៊ី
ព្រោះជាតិខ្មែរខ្វាក់
នាងអើយគួរភ្ញាក់
<p align="left">
ខំរុលទៅមុខ ។
<p align="left">
រៀនដើម្បីអ្វី
ដើម្បីទឹកដី
ចូរចងចាំទុក
រដ្ឋកម្ពុជា
កេរិ៍ម៉ែឪពុក
សាងបានជាស្រុក
<p align="left">
ដោយសារសាច់ឈាម ។
<p align="left">
បើជាតិត្រូវការ
នាងកុំសាវ៉ា
ថយក្រោយទីមទាម
ស្ទុះស្មគ្របំរើ
ឲ្យទាន់ពេលភ្លាម
នោះទើបបដល់ពាម
<p align="left">
គឺសុខសប្បាយ ។
<p align="left">
ទោះរស់ទោះស្លាប់
ស្រីប្រុសប្រញ៉ាប់
ត្រូវបូជាកាយ
ដល់មាតុភូមិ
កុំបីនឿយណាយ
ជីវិតកុំស្ដាយ
<p align="left">
ស្ដាយត្រង់តែជាតិ ។
<p align="left">
បើសត្រូវជិះជាន់
ព្រួតតកុំគ្រាន់
វាយវាឲ្យឃ្លាត
កុំដេកផ្សងព្រេង
ត្រូវវាយឲ្យព្រាត់
វាយឲ្យខ្ទាយខ្ទាត់
<p align="left">
ចាកពីទឹកដី ។
<p align="left">
ត្រូវប្ដូរជីវិត
ស្លាប់រស់កុំគិត
ណានាងប្រុសស្រី
រស់នៅខ្ញុំគេ
មិនប្រសើរអី
ស្លាប់ព្រោះបូរី
<p align="left">
ជយោស្លាប់ចុះ ។
<p align="left">
បើនាងបណ្ដោយ
ដល់ទៅថ្ងៃក្រោយ
គ្មានបញ្ញាឆ្លុះ
ព្រោះខ្ជិលពុំរៀន
គំនិតតុញតុះ
ដល់ដឹងថាខុស
<p align="left">
ចាស់ជ្រុលទៅហើយ ។
<p align="left">
ពេលកន្លងទៅ
អ្នកនាងស្រែហៅ
ពុំវិលវិញឡើយ
នៅកមេងត្រូវប្រឹង
កុំធ្វើព្រងើយ
នែអ្នកនាងអើយ
<p align="left">
មកទៅ ! មកទៅ ! ។
<p align="left">
មកទៅសាលា
នាងកណ្ដៀតក្ដារ
ក្រាបលាម៉ែឪ
បបួលមិត្តភក្តិ
កុំគិតកាក់នៅ
ខំរៀនណាពៅ
<p align="left">
អ្នកនាងកូនខ្មែរ ។
<p align="left">
ម៉ែឪសប្បាយ
ចិត្តលោកខ្វល់ខ្វាយ
ខិតខំធ្វើស្រែ
នាងសង្វាតរៀន
ឲ្យបានពូកែ
កុំយំឡែឡែ
<p align="left">
ខ្មាស់ជាតិជិតខាង ។
<p align="left">
គុណគ្រូត្រូវស្គាល់
យប់ថ្ងៃនាងគាល់
ផ្ទិតផ្ទង់សំអាង
គឺគ្រូនេះហើយ
ដែលជួយកសាង
វាសនាសំណាង
<p align="left">
ឲ្យនាងរាល់គ្នា ។
<p align="left">
ចូរនាងចងចាំ
អស់ទាំងបណ្ដាំ
ខាងលើនេះណា
ព្រឹកស្អែកត្រៀមខ្លួន
ចេញចរយាត្រា
ឆ្ពោះទៅសាលា

<p align="left">
ខំសិក្សាអឺយ ។

 សូមមើលផងដែរ 
 Dhamma Libery
អ្នកលឿង

អ្នកលឿង​គឺជាទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មមួយស្ថិតក្នុងខេត្តព្រៃវែង តាមដងទន្លេមេគង្គ និងផ្លូវជាតិលេខ១​។ វាជាឃុំមួយ និង ជាទីរួមស្រុកពាមរ ខេត្តព្រៃវែង ផងដែរ​។ គេ​អាច​ទៅ​ដល់​អ្នកលឿង​ដោយ​ជិះ​សាឡាង​ពី​ឃុំកំពង់ភ្នំ ស្រុកលើកដែក ខេត្តកណ្តាល ឬក៏ ដោយជិះទូក​ឬ​អូប័រ​តាមបណ្តោយ​ទន្លេមេគង្គ​។

ដោយសារវាជាតំបន់យុទ្ធសាស្រ្ត ទីប្រជុំជន​និង​កំពង់ផែ​អ្នកលឿង​ធ្លាប់​ជា​សមរភូមិ​ប្រយុទ្ធ​ក្នុង​សម័យសង្រ្គាម​ប្រទេសកម្ពុជា​។ ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៣ សម័យសង្រ្គាមស៊ីវិល អ្នកលឿង​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​​ធ្វើ​​ជា​​មជ្ឃមណ្ឌលតាំងទីជាអន្តរជាតិ ​ដែលនៅពេលនោះគ្រាប់បែក B-៥២ របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ទំលាក់​ដោយកំ​ហុស​ដែលមានទំងន់ ២០តោន បានទំលាក់ចំកណ្តាលទីប្រជុំជន។ មាន​ជ្រជាជន​កម្ពុជា​យ៉ាង​ហោច​ណាស់ ១៣៧​នាក់​បាន​ស្លាប់ និង​ ២៦៨​នាក់​ផ្សេង​ទៀត​បាន​រង​របួស។
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត: អក្សរកាត់

អក្សរកាត់ 
គ.ជ.ប             គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោត

គធ/ខប            គណៈកម្មការរាជធានី/ខេត្ដរៀបចំការបោះឆ្នោត

លធ/ខប           លេខាធិការដ្ឋានរាជធានី/ខេត្ដរៀបចំការបោះឆ្នោត

គឃ/សប         គណៈកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត

គកប/គករ        គណៈកម្មការការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោត

កបឃ/ស         ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់

ច.ប.ត.រ           ច្បាប់ស្ដីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ដ្រ និងច្បាប់ស្ដីពីវិសោធនកម្មនៃច្បាប់នេះ

ច.ប.ព.ស        ច្បាប់ស្ដីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា

ច.ប.ក             ច្បាប់ស្ដីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ដ ក្រុមប្រឹក្សាក្រុង ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក ក្រុមប្រឹក្សាខណ្ឌ
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត: ការបកស្រាយ

ការបកស្រាយ 
ពាក្យ " ការបោះឆ្នោត" និង " ដំណើរការបោះឆ្នោត " មានន័យរួមបញ្ចូលទាំងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត កុំទ្យូទ័រកម្មបញ្ជីបោះឆ្នោត ការបិទផ្សាយបញ្ជីបោះឆ្នោតដំបូង ការចុះបញ្ជីបេក្ខជន ការឃោសនាបោះឆ្នោត ការបោះឆ្នោត ការរាប់សន្លឹកឆ្នោត ការបូកសរុបលទ្ធផលបណ្ដោះអាសន្ន និងបណ្ដឹងតវ៉ា ឬបណ្ដឹងជំទាស់ ឬ/នឹងបណ្ដឹងទាក់ទងនឹងករណីខាងលើ។ ប៉ុន្ដែពាក្យនេះ ក៏មានន័យរួមបញ្ចូលផងដែរនូវសកម្មភាពនានាមុន និងក្រោយថ្ងៃបោះឆ្នោតរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ និងគណបក្យនយោបាយ។

ពាក្យ "អ្នកសង្កេតការណ៍" ក្នុងក្រមសីលធម៌នេះ គឺសំដៅតែលើអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងអន្ដរជាតិប៉ុណ្ណោះ មិនបានគិតបញ្ចូលអ្នកសារពត៌មានជាតិ និងអន្ដរជាតិ និងតំណាង ឬ/និងភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយទេ។
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត: គោលដៅនៃក្រមសីលធម៌

គោលដៅនៃក្រមសីលធម៌ 
 កិច្ចសង្កេតការណ៍ការបោះឆ្នោត ត្រូវធ្វើឡើងដោយសុចរិត និងតម្លាភាព។
 អ្នកសង្កេតការណ៍បំពេញការងារដោយពុំមានការជ្រៀតជ្រែក។
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត: តួនាទីនៃអ្នកសង្កេតការណ៍

តួនាទីនៃអ្នកសង្កេតការណ៍ 
សមាគម និងអង្គការមិនមែនក្រៅរដ្ឋាភិបាល អាចបញ្ជូនតំណាងរបស់ខ្លួនឲ្យចូលរួមជាអ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតក្នុងដំណើរការបោះឆ្នោតទាំងមូល។ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវអញ្ជើញតំណាងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលជាតិ អន្ដរជាតិ អង្គការអន្ដរជាតិ និងប្រទេសនានាឲ្យចូលរួមសង្កេតការណ៍ការបោះឆ្នោតនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

បន្ទាប់ពី គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត បានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការហើយ អ្នកសង្កេតការណ៍ទាំងឡាយមានសិទ្ធិធ្វើសកម្មភាពសង្កេតការណ៍ដោយឯករាជ្យពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ព្រមទាំងទទួលនូវកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការយ៉ាងពេញទំហឹងពីអាជ្ញាធរដែនដី គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ និងគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតទៀតផង។

អ្នកសង្កេតការណ៍ទាំងឡាយមានសិទ្ធិសង្កេតមើលគ្រប់សកម្មភាព ដែលទាក់ទងនឹងការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការឃោសនាបោះឆ្នោត ការបោះឆ្នោត ការរាប់សន្លឹកឆ្នោត ការបូកសរុបលទ្ធផល និងការប្រកាសលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត។ ប៉ុន្ដែអ្នកសង្កេតការណ៍មិនត្រូវជ្រៀតជ្រែក ឬប៉ុនប៉ងប្រើឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនក្នុងគោលបំណងរំខាន ឬរារាំងដំណើរការនៃការបោះឆ្នោតឡើយ។
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត: បម្រាមសម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត

បម្រាមសម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត 
ក្នុងការសង្កេតមើលដំណើរការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការចុះបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយសម្រាប់ឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ការឃោសនាបោះឆ្នោត និងរាល់សកម្មភាពនានានៅការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោត ទាំងនៅមុនពេល ក្នុងពេល និងក្រោយពេលនៃការបោះឆ្នោត អ្នកសង្កេតការណ៍ត្រូវជៀសវាង៖
 ការជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា។
 ការជជែកពិភាក្សាទាក់ទងនឹងបញ្ហាគាំទ្រ ឬប្រឆាំងគណបក្សនយោយបាយ ឬបេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតណាមួយជាមួយនឹងអ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ឬអ្នកបោះឆ្នោត។
 ការរំខាន ឬការជ្រៀតជ្រែកក្នុងកិច្ចការផ្សេងៗរបស់គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅថ្នាក់ណាមួយ នៅពេលដំណើរការនៃការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោតកំពុងប្រព្រឹត្ដទៅ
 ការយកតាមខ្លួននូវគ្រឿងអាវុធ ជាតិផ្ទុះ ឬវត្ថុដែលអាចបង្កឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ក្នុងអំឡុងពេលបំពេញភារកិច្ចសង្កេតការណ៍របស់ខ្លួន
 ការប៉ះពាក់ឯកសារ ឬសម្ភារៈ បរិក្ខារបោះឆ្នោត ក្នុងនោះរួមទាំងសន្លឹកឆ្នោតផង
 ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនថតរូប ថតវីដេអូ ថតសំឡេង ឬទូរស័ព្ទថតរូបនៅក្នុងការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោត
 ការនៅក្បែរបន្ទប់សម្ងាត់សម្រាប់គូសសន្លឹកឆ្នោត។
 ការផ្ដល់ដំបូន្មាន ឬការស្ដីបន្ទោសឲ្យកែតម្រូវកំហុសដល់មន្ដ្រីបោះឆ្នោត និងមន្ដ្រីរាប់សន្លឹកឆ្នោតដែលខ្លួនបានរកឃើញ និងការបង្អាក់ដំណើរការបោះឆ្នោត។
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត: ទោសប្បញ្ញត្ដិ

ទោសប្បញ្ញត្ដិ 
ដោយមិនគិតពីទោសប្បញ្ញត្ដិដូចមានចែងក្នុងច្បាប់បោះឆ្នោត គ.ជ.ប មានអំណាចឆន្ទានុសិទ្ធិក្នុងការបដិសេធលែងទទួលស្គាល់អង្គការសង្កេតការណ៍ ឬអ្នកសង្កេតការណ៍ណាមួយនៅពេលដែល គ.ជ.ប យល់ឃើញថា អង្គការ ឬអ្នកសង្កេតការណ៍នោះ៖
 មិនគោរពតាមសេចក្ដីណែនាំ និងសេចក្ដីបង្គាប់បញ្ជារបស់មន្ដ្រីបោះឆ្នោតមានសមត្ថកិច្ចនៅថ្នាក់ណាមួយ
 បង្ហាញជាសាធារណៈថា បានលំអៀងទៅលើបេក្ខជន ឬគណបក្សនយោបាយណាមួយ
 បង្អាក់ ឬធ្វើឲ្យរាំងស្ទះក្នុងការបំពេញការងារនៃមន្ដ្រីបោះឆ្នោត
 រំលោភបំពានលើក្រមសីលធម៌សម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត
គ.ជ.ប ត្រូវប្រគល់សិទ្ធិជូនគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតថ្នាក់ក្រោមឲ្យបណ្ដេញចេញពីទីស្នាក់ការ ឬការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោតនូវអ្នកអង្កេតការណ៍ទាំងឡាយណាដែលពុំបានគោរពតាមក្រមសីលធម៌នេះ។ ដើម្បីអនុវត្ដសិទ្ធិអំណាចខាងលើ គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតថ្នាក់ក្រោមត្រូវរាយការណ៍ពីព្រឹត្ដការណ៍នេះតាមឋានានុក្រមមក គ.ជ.ប
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត: នីតិវិធីទទួលស្គាល់អ្នកសង្កេតការណ៍

នីតិវិធីទទួលស្គាល់អ្នកសង្កេតការណ៍ 

 អ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ 
 គ.ជ.ប ត្រូវពិនិត្យពាក្យសុំ និងសម្រេចទទួលស្គាល់អ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ
 គ.ជ.ប ត្រូវប្រគល់សិទ្ធិអំណាចឲ្យមន្ដ្រី លធ/ខប គធ/ខប ពាក់ព័ន្ធចេញប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួនឲ្យអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួនអ្នកសង្កេតការណ៍គណបក្សនយោបាយដែលមិនមានបេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត។ ប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួននេះអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិមានសិទ្ធិ និងបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្លួននៅការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោតចំណុះរាជធានី/ខេត្ដ។ ប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួននេះត្រូវតែជាប័ណ្ណដែលផលិតដោយ គ.ជ.ប
 ប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួននេះក៏អាចប្រើប្រាស់បាននៅក្នុងការបោះឆ្នោតសាជាថ្មីណាមួយដែលអាចធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីមានការបដិសេធលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតនៅការិយាល័យបោះឆ្នោតណាមួយ។

 អ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិ 
 អ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិ អង្គការអន្ដរជាតិណាមួយដែលចង់ចូលរួមសង្កេតការណ៍មើលការបោះឆ្នោតនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា អាចទាក់ទងជាមួយស្ថានឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាដែលប្រចាំនៅសាមីប្រទេស។
 គ.ជ.ប ត្រូវពិនិត្យសម្រេច និងចេញប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួនឲ្យអ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិ។ អ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យសង្កេតការណ៍នៅតាមការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោតនៅទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត: អ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ

អ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ 
 គ.ជ.ប ត្រូវពិនិត្យពាក្យសុំ និងសម្រេចទទួលស្គាល់អ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ
 គ.ជ.ប ត្រូវប្រគល់សិទ្ធិអំណាចឲ្យមន្ដ្រី លធ/ខប គធ/ខប ពាក់ព័ន្ធចេញប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួនឲ្យអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួនអ្នកសង្កេតការណ៍គណបក្សនយោបាយដែលមិនមានបេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត។ ប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួននេះអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិមានសិទ្ធិ និងបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្លួននៅការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោតចំណុះរាជធានី/ខេត្ដ។ ប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួននេះត្រូវតែជាប័ណ្ណដែលផលិតដោយ គ.ជ.ប
 ប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួននេះក៏អាចប្រើប្រាស់បាននៅក្នុងការបោះឆ្នោតសាជាថ្មីណាមួយដែលអាចធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីមានការបដិសេធលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតនៅការិយាល័យបោះឆ្នោតណាមួយ។
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត: អ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិ

អ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិ 
 អ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិ អង្គការអន្ដរជាតិណាមួយដែលចង់ចូលរួមសង្កេតការណ៍មើលការបោះឆ្នោតនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា អាចទាក់ទងជាមួយស្ថានឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាដែលប្រចាំនៅសាមីប្រទេស។
 គ.ជ.ប ត្រូវពិនិត្យសម្រេច និងចេញប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួនឲ្យអ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិ។ អ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យសង្កេតការណ៍នៅតាមការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោតនៅទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត: របាយការណ៍សន្និដ្ឋាន

របាយការណ៍សន្និដ្ឋាន 
បន្ទាប់ពីដំណើរការបោះឆ្នោតបានចប់សព្វគ្រប់ហើយ សាមីសង្កេតការណ៍ទាំងឡាយ ត្រូវផ្ដល់របាយការណ៍ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ស្ដីពីការសង្កេតឃើញ និងសេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់ខ្លួននៅក្នុងដំណើរការបនៃការបោះឆ្នោតផ្ញើជូន គ.ជ.ប ដើម្បីឲ្យ គ.ជ.ប មានមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ធ្វើការវាយតម្លៃជាចុងក្រោយ។

ក្រមសីលធម៌សម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត ដែលផ្សព្វផ្សាយដោយ គ.ជ.ប ឆ្នាំ ២០១៣
អ្នកសារពត័មាន

អ្នកសារព័ត៌ន​​​​​  គឺជាអ្នកអនុវត្តន៏ទៅលើការស៊ីបអង្គេត និងការរាការណ៏នៃព្រឹត្តការណ៏នៃហេតុការណ៏ណាមួយ។ ការផ្សព្វផ្សាយមានពេលវេលាច្បាស់លាស់ និង ជាក់លាក់ទៅដល់អ្នកអាន អ្នកស្តាប់ អ្នកមើល។ បើមានស្ថានការណ៏ណាមួយត្រូវបានផ្លាស់ប្តួរនោះអ្នកសារពត័មានត្រួមានបំរុងទុកជានិច្ចសំរាប់ទស្សនិកជន។ ស្របតាមអង្គការនិងរដ្ធធម្មនុញ្ញមានដូចជារដ្ធាភិបាល និងអ្នកជំនាញហើយក៏ត្រូវដឹងពីលក្ខណៈនៃវប្បធម៍នៃសង្គមមួយ ដូចជា៖ សិល្បះ និងកន្លែងកំសាន្ត។ ជាពិសេស ក្នុងការផ្សាយពរត័មានត្រូមានបូកបញ្ចូលជាមួយនឹងរូបភាព និង ឯកសារយោងផងដែរ។
នៅក្នុងសង្គមថ្មីមួយ មានប្រពន្ធ័ផ្សព្វផ្សាយសារពត័មានត្រូវតែមានអ្នកផ្តល់ជាមតិយោបល់ក្នុងកិច្ចការនោះជាសាធារណៈ ប៉ុន្តែមុខងាររវសអ្នកសារពត័មានត្រូវស្របតាមប្រពន្ធ័ផ្សព្វផ្សាយពត័មានមួយមានការទទួលការផ្លាស់ប្តូរ និងការគ្រប់គ្រងពេលវេលា គេធ្វើការប្រត្តិបត្តិនៅក្នុងការិយាល័យរបស់អ្នកកាសែត។
អ្នកសារពត័មាន: ប្រវិត្តិ

ប្រវិត្តិ
លោក ចូន ខារូឡឺស រីលេសិន​អាល័រ ហ្វ័និមិន ហើយនឹង អុដ ជីឌីនិកូឌីចែនគាត់គឺជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយពត័មានជាសាធារណៈនៅក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ នៅក្នុង ស្ត្រាប័រី ហើយក៏ជាអ្នករៀបចំកាសែតសារពត័មានដំបូងគេដែរ។ កាសែតដែលបានសម្រេចចេញធ្វើការផ្សាយគឺកាសែតប្រចាំថ្ងៃ ចេញផ្សាយជាសាធារណៈចាប់ពីឆ្នាំ ១៧០២ដល់ឆ្នាំ១៧៣៥។
អ្នកសារពត័មាន: ចំនុចសំខាន់

ចំនុចសំខាន់

យោងទៅតាមមួលដ្ធានគ្រិះរបស់អ្នកកាសែត នៅក្នុងសៀវភៅមួយដែលសរសេរឡើងដោយលោក បៀលគោវាចឆ់ ហើយ លោក ធូមរូសិនស្ទីលមានមូលដ្ធានគ្រិះចំនួន ៩ របស់អ្នកកាសែត។ មាននិយាយនួការបំពេញកិច្ចការរបស់អ្នកកាសែតនៃការបំរើមនុស្សជាមួយនឹងសាពត័មានពួកគេត្រូវការសេរីភាព និងមានការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង។ ពួកគេត្រូវគោរពតាមគោលការណ៏ណែនាំដូចខាងក្រោម៖
អ្នកកាសែតដំបូងត្រូវតែនិយាយឬផ្សាយអ្វីដែលពិត មិនបំផ្លើស
មានភាពស្មោះយត្រង់លើប្រជាពលរដ្ធ
ការគោរពវិន័យនិងមានការបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់
មានការហ្វឹកហាត់ រក្សាទុកភាពជាម្ចាស់កាលលើសេចក្តីរាយការណ៏
ត្រូវការមានភាពម្ចាស់កាលក្នុងការធ្វើអោយប្រធាន ឬ នៅក្រោមអំណាចណាមួយអោយបានល្អ
ត្រូវមានសមោសរដ្ធ សំរាប់ធ្វើការកែតម្រូវជាលក្ខណៈសាធារណៈ និងមានការសម្រុះសម្រួល
ត្រូវតែមានពត័មានសេចក្តីសំខាន់មានភាពទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៏ និងទាក់ទងមិងចាកប្រធានបទ
ត្រូវមានពត័មានណាដែលផ្សាយទៅមានភាពងាយស្រួលយល់ និងត្រឹមត្រួវ
ជាអ្នកហ្វឹកហាត់អនុវត្តន៏ ស្របតាមសម្បជញ្ញៈនៃសេចក្តីដឹងខ្លួនរបស់ពួកគេ។
នៅក្នុងខែ មេសាឆ្នាំ ២០០៧ បានធ្វើការត្រួតពិនិត្យទៅក្នុងសៀវភៅ	មួយពួកគេបានបូកបញ្ជូលមូលដ្ធានគ្រិះ  គឺសិទ្ធិនិង ទំនួលខុសត្រូវនៃប្រជាពលរដ្ធ សរុបគឺមាន ១០ ចំនុចជាមូលដ្ធានគ្រិះរបស់អ្នកកាសែត។
អ្នកសារពត័មាន: អាជីពស្តង់ដារនៃសីលធម៏

អាជីពស្តង់ដារនៃសីលធម៏
នៅសហរដ្ធអាមេរិចកាសែតពត័មានទាំងអស់ឆ្ពោះទៅលើកូតនៃការអនុវត្តន៏ នៃការត្អូញត្អែរបស់អ្នកខាងរដ្ធាភិបាល។ នេះមានការរួមផ្សំនូវចំនុចមួយដូចជាការគោរពឯកជនរបស់ប្រជាពលរដ្ធ ហើយធ្វើប្រាកដនិងជាក់លាក់ ស្មោះត្រង់។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយទម្រង់នៃប្រពន្ធ័ផ្សព្វផ្សាយដោយមានសេចក្តីទុកចិត្តដោយមានការរិះគុនពី PCC.
សេចក្តីអះអាង វាត្រូវការដើម្បីក្លាយទៅជាមូលនិវត្តន៏និយមបានប្រែក្លាយទៅជាមានភាពរឹងមាំនិងមានការទុកចិត្តចំពោះពត័មានដែលផ្សាយទៅ។ នេះគឺជាចំនុចសោះកក្រោះមួយលើប្រពន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៅសត្សវត្សទី ២០ ដែលប្រពន្ធ័នោះផ្សាយជាលក្ខណៈ ទីផ្សាដែលគ្រប់សង្តត់នោះ ក្រុមហ៊ុនកាសែតមួយតូចហើយនិងអ្នកនិពន្ធតិះដៀលពីកាសែតនោះជាធម្មតា។ដូចគ្នានៃអ្នកដឹកនាំនេះដែរ ដឹងច្បាស់ដឹងច្បាស់ពីពិភពលោកដើម្បីកុំអោយមានការពិបាកដល់ការឧបត្ថម្ភ។ អ្នកកាសែតជឿថាពួកគេមានភាពយុត្តិធម៍ មិនលំអៀងទៅលើអ្វីមួយឡើយដោយយោងទៅតាមសេចក្តីរាយការណ៏ និងមានការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើរឿងខ្លីៗ ឬក៏ផ្តល់នូវការពន្យល់យ៉ាងល្អិតល្អន់ដោយមិនមានភាពលំអៀងចំពោះរឿងនីមួយៗ។ យោងទៅតាមសេចក្តីរាយការណ៏ដដែល ភាពលំអៀងក៏មានតិចតួចដែរនៅក្នុងរឿងដែលអ្នករាយការណ៏គិតថាជាជម្រើសមួយក្នុងការសង្ខេបរឿងអោយខ្លី  ឬគិតថានេះជាការរាយការណ៏គ្រប់គ្រាន់ដូចជាៈ ការស្តាប់ និងការខ្វែងមតិយោបល់គ្នាតាមបុគ្គលម្នាក់ៗជាដើម។
ថវិការបស់អង្គការពត៍មានមិនអាចជះត្រឡប់ក្នុងការគ្របដណ្តប់ពត័មានទាំងឡាយអោយទស្សនិកជនមើលទាំអស់ទេហើយនឹងអ្វីដែលអាថ័កំបាំង។ ការយល់ឃើញទាំងនេះហើយ បានបញ្ជាក់អោយដឹងនិងមិនអោយមានភាពលំអៀងតទៅទៀត។ នៅពេលដែលថវិកាត្រៀមនោះចំណាយលើអ្នកដែលបានរកពត័មានអោយពួកគេហើយគេបានពលិកម្មជីវិតគេដើម្បីពត័មានអោយក្រុមហ៊ុននីមួយៗដែលពួកគេបានទៅទីឆ្ងាយៗ។ នេះបានអោយឃើញថា បរិមាណនៃបុគ្គលិកត្រូវបានថយចុះ ការទំនាក់ទំនងក៏បានកាត់បន្ថយនេះជាកត្តាមួយដែលគួរគិតពិចារណា។
អ្នកផ្សព្វផ្សាយឯកជនហើយនឹងអ្នកដែលចូលរួមផ្សព្វផ្សាយជាមួយក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗ ជាពិសេសការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មទំនិញអាចពឹងពាក់ទៅលើអ្នកកាសែតដើម្បីអោយគេសរសេរជាពត័មាន និងផ្សព្វផ្សាយ។ ជាធម្មតាអ្នកកាសែតតែងតែពឹងផ្អែកលើអ្នកគ្រប់គ្រងដើម្បីបង្កើតបាននឹងយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើពត័មាននោះនិង ដើម្បីការពារនៅដំនើរការផ្សាយពត័មានរបស់ក្រុមហ៊ុនដទៃទៀត។ ទស្សនាវដ្ដីមួយ ដូចជាទស្សនាវដ្តីកូឡុមបៀ បាននិយាយពីទំហំនៃការទិញពត័មានជាការមួយដែលមិនបំពានទៅលើអ្នកកាសែត ហើយអ្នកកាសែតនោះមិនទទួលការរងនូវសម្ពាធ។
ការរិះគន់ជាបញ្ហាមួយរបស់អ្នកកាសែត ជាធម្មតានៅក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រទេសជាច្រើនតែងតែមានការបំបិទសិទ្ធសេរីភាព។ ដូចជាសម្ពាធនៃការផ្សព្វផ្សាយនៅកន្លែងជំនួញ អ្នកមួយចំនួនមិនពេញចិត្តចំពោះកន្លែងផ្សាយធ្វើអោយបាត់បង់នូវប្រយោជន៏ខ្លួនដ៏ធំ នៃប្រទេសជាច្រើន ពីព្រោះតែការមិនយល់ព្រមនៅក្នុងរឿងនេះ។ ឧទាហរណ៏ ដូចជា ស៊ីអិនអិន បាននិយាយពីការរិះគន់ពីរបបលោក សាដាំហូសេននៅអ៊ីរ៉ាក់ ធ្វើអោយមានព្រឹត្តិការណ៏ជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះការមិនយកចិត្តទុកដាក់នូវប្រពន្ធ័ផ្សេងទៀត។ ស៊ីអិនអិន បានយកការណ៏អំពីការត្អូញត្អែរបស់គ្រីស្ទីន អាមាភួ ផងដែរចំពោះការលុកលុយនៃការជំពាក់បំណុល អ៊ីរ៉ាក់បានជាមានភាពស្និទ្ធជាមួយអាមេរិចទៅវិញ។
អ្នកសារពត័មាន: និត្យានុកូល(តាមច្បាប់ ពេញលក្ខណៈ)

និត្យានុកូល(តាមច្បាប់ ពេញលក្ខណៈ)
រដ្ធាភិបាលជាអ្នកដឹកនាំដ៏ទូលំទូលាយហើយ អោយអ្នកកាសែតដែលដឹងថាពួកគេជាអ្នករុករកស្រាវជ្រាវ និងជាអ្នកកត់ត្រាហើយអាចធ្វើការផ្សាយបាន។
អ្នកកាសែតខ្លះដែលមានឯកសិទ្ធនៅក្នុងក្រុមមួយមិនអាចចូលរួមសូម្បីតែការយកការណ៏នូវអំពើខុសច្បាប់ ហើយនឹងការធ្វើសន្និសិទ្ធ ហើយដើម្បីពង្រឹងការធ្វើបទសំភាសន៏អោយបានចូលជាផ្លូវការ។ អ្នកកាសែតដែលគេតែងតាំងទៅកន្លែងដែលមានសង្គ្រាមឬ នៅកន្លែងដែលមានកុបកម្មជារឿយៗ តែងតែមានការទំនុកបម្រុងពីរដ្ធាភិបាល។ អ្នកកាសែតដែលចាប់បាន ឬមាននៅក្នុងកំឡុងពេលដែលមានរឿងប៉ះទង្គិចជាមួយនឹងរឿងផ្ទាល់ហើយបានអោយមានសិទ្ធិសេរីភាពដោយរដ្ធាភិបាល។
អ្នកសារពត័មាន: ការការពារភាពអាថ៍កំបាំង

ការការពារភាពអាថ៍កំបាំង
ការធ្វើអន្តកម្មររបស់អ្នកកាសែតជាមួយប្រភពនីមួយៗតែងតែមានការជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងរឿងអាថ៍កំបាំងនៃវិបុលកម្មនៃសិទ្ធិសេរីភាពនៃកិច្ចការការពារច្បាប់អ្នកកាសែត និងមានការប្រុងប្រយត្ន័ចំពោះរឿងនោះ។ នៅពេលដែលមានការទាមទារកាត់ទោសដោយប៉ូលីស ឬការដកហូតចេញពីកន្លែងធ្វើការដោយមានការកាត់ក្តីពីតុលាការ ឬយកទៅដាក់គុក។នៅសហរដ្ធអាមេរិចតុលាការមិនមានសិទ្ធិដកឡើយ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សហពន្ធ័របស់តុលាការនិង បដិសេធន៏ដើម្បីបរិហាពីកាសែតនោះ តុលាការធ្វើបែបនេះលុះត្រាតែគេបានរកឃើញនូវការនិយាយបរិហាពីនរណារម្នាក់ពីអ្នកកាសែតនោះ។តុលាកាផ្លាស់ប្តូរកម្រិត នៃការការពារ។ កាសែតដែលបដិសេធន៏ចំពោះការកំណត់កម្រិតនៃការការពារនោះ បើតុលាការដឹងនិងត្រូវបានផ្តន្ទាទោស។
អ្នកសារពត័មាន: អ្នកផលិត

អ្នកផលិត
មានគម្រោងដូចតទៅ៖
ជួយឧបត្ថម្ភដល់អ្នកកាសែត( ជួយសរសេរគាំទ្រឬ បញ្ចេញជាមតិយោបល់អោយទស្សនិកជនមានការគាំទ្រច្រើន)
ការផ្សព្វផ្សាយរបស់អ្នកកាសែត( ការសរសេរ ការនិយាយដែលបានបែកចែកផ្សាយតាមរយៈច្រើនវិធីគឺ តាមទូរទស្សន៏ តាមវិទ្យុ ច្រើនជាងការបោះពុម្ពផ្សាយអោយអ្នកអាន)
ការស៊ីបអង្កេតរបស់អ្នកកាសែត (ត្រូវមានការសរសេរនូវការពន្យល់បន្ថែម ឬ ល្អជាងនេះត្រូវអធិប្បាយអោយបានក្បោះក្បាយនៃអត្ថបទនីមួយៗ)។
កាសែតទំហំតូចតែមានរូបភាពច្រើន( ការសរសេរដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាពិសេស)
ការទំនាក់ទំនងត្រូវតែក្បោះក្បាយ មិនបំផ្លើស ឬជឿតាមពាក្យចចាមរាម។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាសែត
អ្នកសារព័ត៌មាន

thumb|250px|អ្នកសារពត៌មាន

អ្នកសារពត៌មានគឺជាអ្នកដែលសារពត៌មាននៅទូរគមនាគមន៏
ដូចទូរទស្សន៏ដូចវិទ្យុ។ល។ឬកាសែត។