navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អេឡិចសាន់ដឺ ដឹ ហ្គារ៉ែត

ការដណ្ដើមដីធ្វើសញ្ច័យនិង សិទ្ធអំណាចរបស់ស្ដេច អេឡិចសាន់ដឺ ដឹ គ្រែត (Alexander the Great) បានកើតនៅថ្ងៃទី ២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ៣៥៦មុនគ.សនៅភិឡា(Pella) មេសិដូនៀ(Macedonia)។ កំឡុងពេលនៃការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គ ទ្រង់បានបង្រួបបង្រួមរដ្ធធានីក្រិក ហើយបោះបង់ចោល ខូរីនឌៀន លៀជឺ(Corinthian League )។ ព្រះអង្គបានក្លាយជាស្ដេចនៃភឺសៀ បាប៊ីឡោន ហើយនិងអេស៊ី ហើយក៏​បានប​ង្កើត​អាណា.និគម មេសិដូនៀន (Macedonian)ក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ែនផងដែរ។ខណៈពេលដែលទទួលដឹងថាការ​ច្បាំងទទួលបានជ័យជំនះ​លើ​ទីក្រុង​ខាដែជ(Carthage)និង ទីក្រុងរ៉ូម(Rome)ព្រះអង្គអេឡិចសាន់ក៏បានស្លាប់ដោយសារជម្ងឺគ្រុនចាញ់នៅទី​ក្រុង បាប៊ីឡោន នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ៣២៣មុនគ.ស។
(សូមរំលឹកថារឿងរ៉ាវខាងលើបានផ្ដេកផ្ដូលទៅលើជំនឿផលកម្មទាំងអស់)
អេឡិចសាន់ដឺ ដឹ ហ្គារ៉ែត: រឿងរ៉ាវដំបូងនៃឆាកជីវិត

រឿងរ៉ាវដំបូងនៃឆាកជីវិត

អេឡិចសាន់ដឺ ដឹ គ្រែតបានកើតនៅខែកញ្ញា ថ្ងៃទី២០ ឆ្នាំ៣៥៦មុនគ.ស នៅភិឡា(Pella) មេសិដូនៀ (Macedonia)ដែលបិតាគឺសម្ដេច ភីលីព ទី២នៃក្រុងមេសិដូនៀ ហើយមាតានាម អូលីផៃដែលជាកូនស្រីរបស់សម្ដេច និអប់ប្លូលីម៉ូស។រាជាធិរាជក្មេងនិងកូនស្រីត្រូវបានលេចឡើង​នៅ​ព្រះ​រាជ​វាំងស្ដេច។អេឡិចសាន់ដឺបានធំធាត់ឡើងជាមួយនិង ភ្នែកពណ៍ខ្មៅ និងសក់រួញអង្គាសដី។ទ្រង់ កម្រនិងបានជួបបិតាទ្រង់ណាស់​ដោយសារ​ព្រះអង្គ​បាន​ចំនាយពេលវេលាភាគច្រើនរបស់ព្រះអង្គទៅលើការបញ្ចុះបញ្ចូលយោធានិងករណីកិច្ចរវាងប្ដីប្រពន្ធខាងក្រៅ។ទោះបីជា អូលីផៃ បានផ្ដល់​ជា​គំរូដល់មានថាមពលក៏ដោយ អេឡិចសាន់ឌឺនៅតែ បាន ធំឡើងមកដោយមានការ​អាក់អន់ចិត្តនិងអវត្តមាន​របស់បិតា​និង​ភាព​ជាព្រាន​របស់​ទ្រង់​ដដែល។ អេឡិចសាន់ដឺបានទទួលការអប់រំ យ៉ាងលឿនបំផុតក្រោម ការគ្រប់គ្រងរបស់លោក គ្រូ លីអូនីដាស(Leonidas)។លីអូនី​ដាសជាអ្នក​ដែល​ត្រូវបានជួលដោយស្ដេច ភីលីព ទី២ដើម្បីបង្រៀនអេឡិចសាន់ដឺនូវមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យា សិល្បះនៃការជិះសេះ ការបាញ់ព្រួញ ការ​តស៊ូ​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង សិស្សរបស់ព្រះអង្គ ដែលបះបោរ។អធ្យាបកាទី២របស់អេឡិចសាន់ដឺគឺ លីស៊ីម៉ាឆូស(Lysimachus)ដែលបានប្រើការបន្លំខ្លួន ដើម្បីចាប់​កំហុស ការមិនប្រុងប្រយត្ន័របស់ក្មេងប្រុស។អេឡិចសាន់ដឺមានការសប្បាយចិត្តជាពិសេសចំពោះការបន្លំខ្លួនជាអ្នកចម្បាំងអេឈីលេស(Achilles)។ នៅឆ្នាំ៣៤៣មុនគ.ស សម្ដេចភីលីព ទី២បានជួលទស្សនវិទូ អារីស្ដូត ដើម្បីបងៀនអេឡិចសាន់ដឺនៅ៝ឯប្រាសាទ នីមស៍(Nymphs)នៅ មៀសា (Meirsa)។អស់រយះពេលជាងបីឆ្នាំ អារីស្ដូតបានបង្រៀនអេឡិចសាន់ នូវមុខវិទ្យាទស្សវិជ្ជាតែមួយក្ដាប់តូច មាន កំនាព្យ ល្ខោន វិទ្យាសាស្ត្រ និង នយោបាយ។ដោយបានឃើញនូវ ហូមឺស អ៊ីលេដ៏ បានញុំងអោយអេឡិចសាន់ដឺមានក្ដីសុបិន្ដចង់កា្លយជាអ្នកចម្បាំងដ៏កា្លហាន ហេតុនេះហើយ​អារីស្ដូត បានបង្កើតនូវសៀវភៅកំណែប្រែសង្ខបថ្មីសម្រាប់អេឡិចសាន់ដឺដើម្បីអោយទ្រង់យកតាមខ្លួនពេលទៅបញ្ចុះបញ្ចូលយោធា។
អេឡុន ម៉ាសក៍

អេឡុន រីហ្វ ម៉ាសក៍ (; កើត 28 មិថុនា 1971) ជាសហគ្រិន វិនិយោគិន និងមហាសេដ្ឋីអាជីវកម្មជនជាតិអាមេរិក-អាហ្វ្រិកខាងត្បូង លោកគឺជាស្ថាបនិក នាយក​ប្រតិបត្តិ និងប្រធាន​វិស្វករនៅស្ពេសអិច (SpaceX) អ្នកវិនិយោគទេវតា នាយក​ប្រតិបត្តិ និងស្ថាបត្យករផលិតផលរបស់ក្រុមហ៊ុនតេសឡា (Tesla Inc.) ស្ថាបនិករបស់ក្រុមហ៊ុនដឹបូរីងកុំប៉ានី (The Boring Company) និងសហស្ថាបនិករបស់ញូវរ៉ាលលីង្ក (Neuralink) និងអូផិនអេអាយ (OpenAI) ជាមួយនឹងទ្រព្យសម្បត្តិសុទ្ធប៉ាន់ស្មានប្រហែល 265 ពាន់លានដុល្លារគិតត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ 2022 លោកម៉ាសក៍គឺជាអ្នកមានបំផុតនៅលើពិភពលោក យោងទៅតាមសន្ទស្សន៍មហាសេដ្ឋីប៊្លូមប៊ឺក (Bloomberg Billionaires Index) និងបញ្ជីមហាសេដ្ឋីតាមពេលវេលាជាក់ស្តែងរបស់ហ្វប្ស (Fobes)
អេឡូឌី យ៉ុង

Category:Articles with hCards

អេឡូឌី យ៉ុង (  ; កើតថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨១) គឺជាតារាសម្តែងជនជាតិបារាំង។ 

នាង កើតនៅទីក្រុងប៉ារីស ថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨១។ ឪពុករបស់នាងជាជនជាតិខ្មែរ ហើយម្តាយរបស់នាងជាជនជាតិបារាំង។  នាងធំឡើងនៅ សេន-សាំង-ដេនីស ។ឪពុករបស់នាងបានចុះឈ្មោះនាងចូលរៀនការ៉ាតេនៅអាយុ ៩ឆ្នាំ  ហើយនៅទីបំផុតនាងបានក្លាយជាខ្សែក្រវ៉ាត់ខ្មៅ ក្នុងវ័យជំទង់របស់នាង។  នាង បានទទួលសញ្ញាប័ត្រច្បាប់នៅសកលវិទ្យាល័យប៉ារីស ដោយមានបំណងចង់ក្លាយជាចៅក្រម។   ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​នៅ​អាយុ២៩ឆ្នាំ នាង​បាន​បន្ត​ការ​សម្ដែង​នៅសាលា​តន្ត្រី​និង​សិល្បៈ​ល្ខោន​ទីក្រុង​ឡុងដ៍ ។ 

នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨ រូបនាងបានប្រកាសថានាងមានផ្ទៃពោះកូនដំបូងរបស់នាង។  កូនស្រីរបស់នាងជាមួយតារាសម្តែងយ៉ូណាថាន ហាវើដ  បានកើតនៅដើមខែសីហា ឆ្នាំ២០១៨ ។  Jenna Anderson:  'Daredevil' Star Elodie Yung Welcomes Baby Girl. comicbook.com, 14 August 2018
អេអូអេនហាណូយឡេនម៉ាកថោវឺ

អេអូអេនហាណូយឡេនម៉ាកថៅវឺ ឬ អេអូអេនឡេនម៉ាក៧២ (ភាសាអង់គ្លេស: AON Hanoi Landmark Tower or AON Landmark 72 ) គឺជាគឺជាអគារខ្ពស់មួយដែលមានទីតាំងនៅទីក្រុងហាណូយរដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាម។ អគារខ្ពស់ទំនើបប្រើចម្រុះនៅផ្លូវផាំហ្វុង ស្រុកណាមទឺលៀម។ អគារនេះមានអគារប្រើប្រាស់ចម្រុះ ៧២ជាន់ ដែលមានកម្ពស់ ៣៥០ម៉ែត្រ និងអគារភ្លោះសណ្ឋាគារកម្ពស់ ៤៨ ជាន់ចំនួនពីរ។ អគារមួយនេះមានទីតាំងនៅលើផ្ទៃដី៤៦ ០៥៤ម២ ហើយផ្ទៃជាន់សរុបគឺ ៦០៩ ៦៧៣ ម២ ដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៥ ជាជាន់ធំបំផុតនៃអគារតែមួយនៅលើពិភពលោក។ អ្នកវិនិយោគ និងប្រតិបត្តិករនៃស្មុគ្រស្មាញគឺជាក្រុមហ៊ុនគៀងណាមអេនថឺព្រីស (Keangnam Enterprises, Ltd) ដែលមានមូលដ្ឋាននៅកូរ៉េខាងត្បូង។ ទុនវិនិយោគត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាមានចំនួន ១.០៥ពាន់លានដុល្លារ។
អែនជេលីណា ចូលី

ស្តាំ|រូបភាពតូច|អែន​ជេ​លីណា ចូលី​នៅដាវ៉ូស|230px
230px|រូបភាពតូច|ស្តាំ|Angelina Jolie (2021)
អែន​ជេ​លីណា ចូលី​ ឈ្មោះពីកំនើតអែន​ជេ​លីណា ចូលី វួត(កើតនៅថៃ្ងទី​០៤​ខែមិថុនាឆ្នាំ១៩៧៥)គឺជាតារាសំដែងអាមេរិច។នាងបានទទួលរង្វាន់ភាពយន្តប្រចាំឆ្នាំរបស់អាមេរិចនិងត្រូវបានទស្សនាវដ្តី Forbesអោយឈ្មោះថាជាតារាដែលរកប្រាក់ចំណូលបានច្រើនជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមតារាស្រីទាំងអស់នៅក្នុងឆ្នាំ​២០០៩​និង២០១១​។Pomerantz, Dorothy. "Hollywood's Top-Earning Actresses". Forbes. July 1, 2009. Retrieved July 7, 2011.Pomerantz, Dorothy. "Hollywood's Highest-Paid Actresses". Forbes. July 5, 2011. July 7, 2011.នាងមានឈ្មោះល្បីល្បាញជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយជំនួយមនុស្សធម៍និងជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់អង្គការយូអេនអេចស៊ីអា(UNHCR)
នាងត្រូវបានគេអោយឈ្មោះថាជានារីដែលស្អាតជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។
ឋានះនេះធើ្វអោយនាងបានទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងក្រាស់ក្រែលពីបណ្តាញផ្សព្វផ្សាយនានា"Angelina Is Vogue Perfection". WENN. March 28, 2002. Retrieved July 7, 2011.Campbell-Johnston, Rachel. "The most beautiful women?" . The Sunday Times. June 1, 2005. Retrieved July 7, 2011."2006's Most Beautiful Star: Angelina Jolie" . People. April 26, 2006. Retrieved July 7, 2011."Angelina Jolie Is the Most Beautiful Woman in the World" . Vanity Fair. April 13, 2009. Retrieved July 7, 2011.
ចូលីសំដែងភាពយន្តជាលើកដំបូងនៅក្នុងវ័យកុមារជាមួយនឹងឪពុករបស់នាង​ចនវួត​ក្នុងរឿងLookin' to Get Out(១៩៨២)
ប៉ុនែ្តអាជីពជាតារាភាពយន្តរបស់នាងចាប់ផើ្តមពិតប្រាកដបន្ទាប់ពីមូយទសវត្សក្រោយមកនៅក្នុងភាពយន្តថោកៗ(១៩៩៣)។​
តួនាំមុខតំបូងបង្អស់របស់នាងគឺនៅក្នុងភាពយន្តដ៏សំខាន់ជាងគេមួយគឺរឿង
Hacker ​(១៩៩៥)។នាងបានទទួលរង្វាន់ភាពយន្តប្រចាំឆ្នាំរបស់អាមេរិចក្នុងនាមជាតួរងស្រីដែលល្អជាងគេបំផុតសំរាប់ការសំដែងនៅក្នុងរឿង Girl, Interrupted​​(១៩៩៩)។
ចូលីមានឈ្មោះល្បីល្បាញក្រោយពីបានសំដែងជាតួវីរះនារី
នៅក្នុងរឿង ឡារ៉ា ក្រូហ្វ ក្នុង ឡារ៉ា ក្រូហ្វ៖ ធូម រ៉េដឌ័រ (២០០១), ដែលជាភាពយន្តដកស្រង់ចេញពីវីដេអូហេ្គមហើយរឿងនោះបានធើ្វអោយខ្លួននាងក្លាយទៅជាតារាស្រីម្នាក់ក្នុងចំណោមតារាស្រីហូលីវូដដែលរកប្រាក់ចំណូលបានច្រើនជាងគេបំផុតេហើយនាងក៏បានសំដែងជាតួឯកនៅក្នុងរឿង Lara Croft Tomb Raider: The Cradle of Life(២០០៣)។"Nicole Kidman Tops The Hollywood Reporter's Annual Actress Salary List" . PR Newswire. November 30, 2006. Retrieved July 7, 2011.
នាងធើ្វអោយកេរ្តឈ្មោះរបស់នាងកាន់តែល្បីល្បាញបន្ទាប់ពីរបានដើរតួឯកនៅក្នុងរឿង Mr. & Mrs. Smith (២០០៥) និង​ Wanted (២០០៨)ហើយនាងបានទទួលភាពជោគជ័យរហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។"Angelina Jolie Movie Box Office Results". Box Office Mojo. Retrieved July 7, 2011.ចូលីបានទទួលការគោរពដ៏អស្ចារសំរាប់ការសំដែងភាពយន្តរបស់នាងនៅក្នុងរឿង A Mighty Heart (២០០៧) និង Changeling (២០០៨), ដែលធើ្វអោយមានការតែងតាំងនាងអោយឈរឈ្មោះសំរាប់រង្វាន់ភាពយន្តតួឯកស្រីល្អផ្តាច់គេប្រចាំឆ្នាំរបស់អាមេរិច។
ចូលីបានលែងលះពីរតារាសំដែង​ចនីលីមីលឺ(Jonny Lee Miller) និង ប៊ីលីបប់ថនតុន(Billy Bob Thornton)ហើយបច្ចុប្បន្ននេះនាងរស់នៅជាមួយតារាសំដែង​​ ប្រាត​ភីត(Brad Pitt) 
នៅក្នុងទំនាកទំនងមួយដែលធើ្វអោយមានការទាក់ទាញនូវការយកចិត្តទុកដាក់ពីពណ្តាញផ្សព្ចផ្សាយនៅជុំវិញពិភពលោក។ចូលីនិងភីតមានកូនចិញ្ចឹមបីនាក់ម៉ាដុក្ស(Maddox), ផាក្ស(Pax)និង​ហ្សាហារា(Zahara)ហើយនិងមានកូនបងើ្កតបីនាក់ឈីឡូ(Shiloh) ណក្ស(Knox) និងវីវាន (Vivienne)។
អែល សាដាយ

អែល សាដាយ (   ) ឬគ្រាន់តែ Shaddai គឺជា ឈ្មោះមួយនៃព្រះនៅក្នុងសាសនាយូដា ។ អែល សាដាយ ត្រូវបានបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេសថា God Almighty (ព្រះដ៏មានគ្រប់ព្រះចេស្ដា )។
អែល សាដាយ: ការកើតឡើង

ការកើតឡើង 
ទីបីនៅក្នុងភាពញឹកញាប់នៃឈ្មោះដ៏ទេវភាព  ឈ្មោះ សាដាយ លេចឡើង 48 ដងនៅក្នុង ព្រះគម្ពីរ 7 ដងជា "អែលសាដាយ" (មានប្រាំដងនៅក្នុង លោកុប្បត្តិ,មានម្តងនៅក្នុង និក្ខមនំ និងម្តងនៅក្នុង អេសេគាល ) ។ 

ការកើតឡើងដំបូងនៃឈ្មោះមាននៅក្នុង  "នៅពេលដែល អាប់រ៉ាម មានអាយុកៅសិបប្រាំបួនឆ្នាំ ព្រះអម្ចាស់បានលេចមកឱ្យអាប់រ៉ាម ហើយមានបន្ទូលទៅកាន់គាត់ថា 'ខ្ញុំជាអែលសាដាយ ចូរដើរនៅចំពោះមុខខ្ញុំ ហើយគ្មានកំហុស'  ស្រដៀងគ្នាដែរ នៅក្នុង  ព្រះមានបន្ទូលទៅកាន់ យ៉ាកុប ថា “ខ្ញុំជាអែលសាដាយៈ ចូរបង្កើតផល និងចម្រើនឡើង។ ប្រជាជាតិ និង​ប្រជាជាតិ​មួយ​នឹង​ក្លាយ​ជា​របស់​អ្នក ហើយ​ស្ដេច​នឹង​ចេញ​ពី​ចង្កេះ​របស់​អ្នក។ យោងទៅតាម  សាដាយ គឺជាឈ្មោះដែលព្រះត្រូវបានស្គាល់ដោយ អ័ប្រាហាំ អ៊ីសាក និង យ៉ាកុប .

នៅក្នុង​ការនិមិត្ត​របស់ ​បាឡាម ​ដែល​បាន​កត់ត្រា​នៅក្នុង ​សៀវភៅ​ជនគណនា 24:4 និង 16 ការ​និមិត្ត​ចេញ​មក​ពី​សាដាយ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ផងដែរថា​ជា អែល ("ព្រះ") និង អេលីយ៉ូន ("ខ្ពស់បំផុត")។

ឈ្មោះ "សាដាយ" ត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ស្របទៅនឹង "អែល" ក្រោយមកនៅក្នុង សៀវភៅយ៉ូប ដែលធ្លាប់ត្រូវបានគេគិតថាជាសៀវភៅមួយក្នុងចំណោមសៀវភៅចាស់បំផុតនៃព្រះគម្ពីរ ទោះបីជាឥឡូវនេះជាទូទៅមានកាលបរិច្ឆេទដល់សម័យក្រោយក៏ដោយ។
អែលហ្គ្រេកូ

thumb|220px |“រូបថតនៃបុរសមួយ” (ឆ្នាំ ១៦០៤) ដោយអែលហ្គ្រេកូ
អែលហ្គ្រេកូ (;  (ឆ្នាំ ១៥៤១ - ៧ មេសា ឆ្នាំ ១៦១៤) គឺជាវិចិត្រករ ជាងចម្លាក់ និងស្ថាបត្យករសម័យបុនវុឌ្ឍិសិល្បៈសំខាន់របស់អេស្ប៉ាញនៅក្នុងសតវត្សទី ១៦ និង ១៧ ។ គាត់ជាអ្នកជំនាញផ្លូវការសរសេរគំនូរប្រេង ដោយគាត់តែងតែចុះឈ្មោះនៅក្នុងគំនូរជាមួយឈ្មោះពេញជាភាសាក្រិច ។
អៃម៉ាន់ អាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរី

អៃម៉ាន់ មហាម៉េដ រ៉ាប៊ី អាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរី ( កើត 19 មិថុនា 1951 – 31 កក្កដា 2022) ជាអ្នកភេរវករជនជាតិជនជាតិអេហ្ស៊ីបនិងគ្រូពេទ្យដែលបានបម្រើការជាអេមារនៃអាល់កាអេដាពីថ្ងៃទី 16 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2011 រហូតដល់ស្លាប់

លោកអាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរីបានបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាកលវិទ្យាល័យគែរជាមួយនឹងសញ្ញាបត្រវេជ្ជសាស្ត្រនិងថ្នាក់អនុបណ្ឌិតក្នុងការវះកាត់ និងជាគ្រូពេទ្យវះកាត់ដោយវិជ្ជាជីវៈ លោកបានក្លាយជាឥស្សរជនឈានមុខគេនៅក្នុងអេហ្ស៊ីបឥស្លាមជីហាដ អង្គការអ៊ីស្លាមនិយមអេហ្ស៊ីប ហើយនៅទីបំផុតបានទទួលឋានៈជាអេមារ លោកត្រូវបានគេចាប់ដាក់គុកពីឆ្នាំ 1981 ដល់ឆ្នាំ 1984 សម្រាប់តួនាទីរបស់គាត់ក្នុងការធ្វើឃាតរបស់អាន់វ៉ា សាដាត ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប សកម្មភាពរបស់លោកប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលអេហ្ស៊ីប រួមទាំងផែនការរបស់គាត់ក្នុងការវាយ​ប្រហារ​លើ​ស្ថានទូត​អេហ្ស៊ីប​នៅ​ប៉ាគីស្ថានឆ្នាំ 1995 ជា​លទ្ធផល​គាត់​ត្រូវ​កាត់​ទោស​ប្រហារ​ជីវិត​ដោយ​កំបាំង​មុខ​ ក្នុងអំឡុងពេលសាកល្បង "អ្នកត្រឡប់មកពីអាល់បានី" ឆ្នាំ 1999

សហការីជិតស្និទ្ធរបស់លោកអូសាម៉ា ប៊ីន ឡាឌែន មេដឹកនាំអាល់កាអេដា លោកអាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរី​មាន​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​លើ​ប្រតិបត្តិការ​របស់​ក្រុម លោកអាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរី​​ត្រូវ​បាន​សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ចង់​បាន រៀងគ្នាសម្រាប់តួនាទីរបស់គាត់នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកនៅស្ថានទូតអាមេរិកឆ្នាំ 1998 នៅក្នុងប្រទេសកេនយ៉ានិងតង់ហ្សានី និងក្នុងការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅកោះបាលីឆ្នាំ 2002 លោកបានបញ្ចូលអេហ្ស៊ីបឥស្លាមជីហាដជាមួយអាល់កាអេដាក្នុងឆ្នាំ 2001 ហើយបានក្លាយជាអនុប្រធានរបស់ប៊ីន ឡាឌែនជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ 2004​ លោក​បាន​ស្នង​តំណែង​លោកប៊ីន ឡាឌែនជា​មេដឹកនាំអាល់កាអេដាបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់លោកប៊ីន ឡាឌែនក្នុងឆ្នាំ 2011 ក្នុងខែឧសភាឆ្នាំ 2011 សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសផ្តល់រង្វាន់ចំនួន 25 លានដុល្លារសម្រាប់ព័ត៌មានដែលនាំទៅដល់ការចាប់ខ្លួនលោក

នៅថ្ងៃទី 31 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2022 លោកអាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរីត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងការវាយប្រហារដោយយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើករបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន
អៃរីន (អ្នកចម្រៀងកូរ៉េ)

អៃរីន ឬ បែជូហ្យុន () ជាតារាចម្រៀងស្រី កូរ៉េខាងត្បូង កើតនៅថ្ងៃទី 29 ខែមីនាឆ្នាំ 1991 ។ គឺជាតារាចម្រៀងកូរ៉េខាងត្បូង។ គេស្គាល់ថាជាសមាជិកក្រុម Girl Group Red Velvet

ចាប់ពីខែឧសភាឆ្នាំ 2015 ដល់ខែមិថុនាឆ្នាំ 2016 នាងគឺជាម្ចាស់កម្មវិធីកម្មវិធីតន្ត្រីដែលរួមជាមួយ Bae Bo-I Am Irene ។ ស្ត្រីនៅក្រុមហ៊ុនហ្គេមនៅលើប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ Never TV Cast នៅខែសីហាឆ្នាំ 2016 ក្នុងនាមជាតារាសម្តែងនាំមុខនៅថ្ងៃទី 14 ខែតុលាឆ្នាំ 2016 Irene ត្រូវបានគេបញ្ជាក់ថាជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកម្មវិធីបោកគក់ Day of the Day ។ សុន្ទរកថាបង្ហាញថាការជជែកអំពីម៉ូដ
អៃរីន (អ្នកចម្រៀងកូរ៉េ): ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ
គ្រួសាររបស់អៃរីនៅក្នុងខេត្តដេក កូរ៉េខាងត្បូង គាត់មានបងស្រីម្នាក់កើតនៅឆ្នាំ 1996 ។

Irene ធ្លាប់ជាសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ឬរូបសំណាកសុទ្ធ មុនពេលចូលជាសិក្ខាកាមនៅ SM Entertainment ដោយសារតែមុខស្អាតនិងប្លែករបស់នាង ធ្វើឱ្យកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់នាងល្បីល្បាញជាទីស្រឡាញ់របស់សិស្សនៅក្នុងសាលារៀនរហូតដល់មានការទស្សនាមើលទំព័រនៅពេលនាងកំពុងប្រឡងនៅក្នុងថ្នាក់រៀនthumb|200px|អៃរីន|alt=កម្មវិធីនេះគឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមសម្រាប់ MC របស់នាងដែលទទួលបានការឆ្លើយតបដ៏លើសលប់ជាមួយពិធីបុណ្យមួយចំនួននិងភ្ញាក់ឡើងរហូតដល់បាតុភូតថ្ងៃសុក្រ។ (កម្មវិធីធនាគារតន្ត្រីត្រូវបានចាក់ផ្សាយផ្ទាល់រៀងរាល់ថ្ងៃសុក្រ) មុនពេលបញ្ចប់ពិធីទាំងពីរនៅក្នុងខែមិថុនាឆ្នាំ 2016 ដោយសារតែកាលវិភាគរបស់ពួកគេទាំងពីរ

ប៉ុន្តែដោយសារតែមានការឆ្លើយតបយ៉ាងល្អពីអ្នកគាំទ្រអ្នកទាំងពីរមានគោចរដើម្បីក្លាយជាពិធីករជាថ្មីម្តងទៀតនៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសពានរង្វាន់ជាច្រើន
អៃរីន (អ្នកចម្រៀងកូរ៉េ): ការងារ

ការងារ
រឿងទូរទស្សន៍
 Descendants of the Sun
 Women at a Game Company

ម៉ាស៊ីន
 Music Bank
 Laundry Day
Music Bank World Tour: Singapore
Music Bank World Tour: Jakarta
Korean Popular Culture & Arts Awards
KBS Song Festival
SBS Super Concert in Taipei

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀង K-POP
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងស្រីកូរ៉េ
អៃរីន (អ្នកចម្រៀងកូរ៉េ): ម៉ាស៊ីន

ម៉ាស៊ីន
 Music Bank
 Laundry Day
Music Bank World Tour: Singapore
Music Bank World Tour: Jakarta
Korean Popular Culture & Arts Awards
KBS Song Festival
SBS Super Concert in Taipei

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀង K-POP
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងស្រីកូរ៉េ
អៃសា

អៃសា​(ប្រពន្ធរបស់មហាម៉េដព្យាការីរបស់ឥស្លាមសាសនា)250pxនាម​របស់នាងក្នុងឥស្លាមសាសនា(ភាសាអារ៉ាប់)សាសនាឥស្លាមសាសនា​កើត​អំឡុង​ឆ្នាំ​៦១៣/៦១៤គ.ស ​ទីក្រុង​ម៉ិកកា (Mecca) ក្នុង​ឧបទ្វីបអារ៉ាប់ (ប្រទេស​អារ៉ាប៊ី​សាអ៊ូឌីត​​បច្ចុប្បន្ន)មរណភាព អំឡុង​ឆ្នាំ៦៣២គ.ស ​ទីមេឌីណា  ក្នុង​ឧបទ្វីបអារ៉ាប់ (ប្រទេស​អារ៉ាប៊ី​សាអ៊ូឌីត​​បច្ចុប្បន្ន)ប្តី​មហាម៉េដបច្ឆាញាតិ  
នាងអៃសា  () គឺ ប្រពន្ធរបស់​ មហាម៉េដ ជា​ព្យាការីរបស់ឥស្លាមសាសនា.។
អោហ្គុស្តូ ពីណូឆេត

អោហ្គុស្តូ  ហូសេ រ៉ាម៉ុន ពីណូឆេត អ៊ូហ្គារតេ ( 25 វិច្ឆិកា 1915 – 10 តុលា 2006) ជាឧត្តមសេនីយ៍ឈីលីដែលគ្រប់គ្រងប្រទេសឈីលីពីឆ្នាំ 1973 ដល់ឆ្នាំ 1990 ទីមួយជាមេដឹកនាំនៃរបបយោធាឈីលីពីឆ្នាំ 1973 ដល់ 1981 ត្រូវបានប្រកាសថាជាប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋដោយរបបយោធាក្នុងឆ្នាំ 1974 និងក្លាយជាមេដឹកនាំផ្តាច់ការជាក់ស្ដែងនៃប្រទេសឈីលីKornbluh, Peter. 2013. The Pinochet File: A Declassified Dossier on Atrocity and Accountability. The New Press. . p. ix Reel, Monte, and J. Y. Smith. 11 December 2006. A Chilean Dictator's Dark Legacy . The Washington Post. Retrieved 20 March 2015. និងពីឆ្នាំ 1981 ដល់ឆ្នាំ 1990 ជាប្រធានាធិបតីស្របច្បាប់បន្ទាប់ពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី ដែលបានបញ្ជាក់គាត់នៅក្នុងតំណែង ត្រូវបានអនុម័តដោយប្រជាមតិក្នុងឆ្នាំ 1980

លោកអោហ្គុស្តូតាមរយៈជួរកងទ័ពឈីលីដើម្បីក្លាយជាអគ្គសេនាធិការនៅដើមឆ្នាំ 1972 មុនពេលត្រូវបានតែងតាំងជាអគ្គមេបញ្ជាការនៅថ្ងៃទី 23 ខែសីហា ឆ្នាំ 1973 ដោយប្រធានាធិបតីលោកសាល់វ៉ាឌ័រ អាយ៉េនដេ នៅថ្ងៃទី 11 កញ្ញា ឆ្នាំ 1973 លោកពីណូឆេតបានដណ្តើមអំណាចនៅក្នុងឈីលីនៅរដ្ឋប្រហារ​ ដោយមានការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិកWinn, Peter. 2010. "Furies of the Andes ." Pp. 239–275 in A Century of Revolution, edited by G. M. Joseph and G. Grandin. Durham, NC: Duke University Press. . Retrieved 14 January 2014.Kornbluh, Peter. 2013. The Pinochet File: A Declassified Dossier on Atrocity and Accountability. The New Press. .Qureshi, Lubna Z. 2009. Nixon, Kissinger, and Allende: U.S. Involvement in the 1973 Coup in Chile. Lexington Books. .​ ដែល​បាន​ផ្តួលរំលំ​រដ្ឋាភិបាលសាមគ្គីនិយម​ឆ្វេងនិយម​ដែល​ជាប់​ឆ្នោត​តាម​បែប​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់លោកអាយ៉េនដេនិងបានបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់ជនស៊ីវិល នៅខែធ្នូ​ ឆ្នាំ 1974 របបយោធាដែលកំពុងកាន់អំណាចបានតែងតាំងលោកពីណូឆេតជាប្រមុខកំពូលរបស់ប្រទេសដោយក្រឹត្យរួម ទោះ​បី​ជា​គ្មាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​អ្នក​ញុះញង់​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ម្នាក់​ក៏ដោយ​ ពលឧត្តមសេនីយ៍កងទ័ពអាកាសឯក ហ្គូស្តាវ៉ូ​ ឡេក៍Cavallo, Ascanio, et al. 1997. La Historia Oculta del Régimen Militar, Grijalbo, Santiago. បន្ទាប់ពីឡើងកាន់អំណាច លោកពីណូឆេតបានបៀតបៀនពួកឆ្វេងនិយម​ សង្គមនិយម​ និងអ្នករិះគន់នយោបាយ ជាលទ្ធផលមានការប្រហារជីវិតពី 1,200 ទៅ 3,200 នាក់ អន្តរកម្មរបស់មនុស្សរហូតដល់ 80,000 នាក់ និងការធ្វើទារុណកម្មមនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់"National Commission for Truth and Reconciliation " (aka the "Rettig Report"). 1 May 1990. – via United States Institute of Peace.2004 Commission on Torture  (dead link) បើ​តាម​រដ្ឋាភិបាល​ឈីលី ចំនួនរ​បស់ការប្រហារជីវិតនិងការបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំមានចំនួន 3,095 នាក់ ប្រតិបត្តិការកុងដរជាប្រតិបត្តិការភេរវកម្មគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ផ្តោតលើអាមេរិកខាងត្បូង ត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមការបញ្ជារបស់របបរបស់លោកពីណូឆេតនៅចុងខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1975 ដែលជាថ្ងៃខួបកំណើតទី 60 របស់លោក
អំណាចកណ្តាល

រូបភាពតូច| មេដឹកនាំ​នៃ​ប្រទេសក្រុមប្រទេសទាំង២០ និង​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​ដែល​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង ​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូលជី-២០ វ៉ាស៊ីនតោន ឆ្នាំ​២០០៨ ។ សមាជិកភាគច្រើននៃជី-២០ គឺជាមហាអំណាចកណ្តាល ខណៈខ្លះជាមហាអំណាច ។
នៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ អំណាចកណ្តាល គឺជារដ្ឋអធិបតេយ្យដែលមិនមែនជា មហាអំណាច ឬ មហាចក្រអំណាចនោះទេ ប៉ុន្តែនៅតែមានឥទ្ធិពលធំ ឬមធ្យម និងការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ។

គំនិតនៃ "អំណាចកណ្តាល" មានតាំងពីដើមកំណើតនៃប្រព័ន្ធរដ្ឋអឺរ៉ុប។ នៅចុងសតវត្សទី 16 អ្នកគិតនយោបាយអ៊ីតាលី ជីអូវ៉ាមនី បូតេរ៉ូ បានបែងចែកពិភពលោកជាបីប្រភេទនៃរដ្ឋ: grandissime (អាណាចក្រ ), mezano (អំណាចកណ្តាល) និង piccioli ( អំណាចតូច ) ។ យោងទៅតាមលោកបូតេរ៉ូ មហាអំណាច ឬអំណាចកណ្តាល "មានកម្លាំង និងសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឈរដោយខ្លួនឯងដោយមិនត្រូវការជំនួយពីអ្នកដទៃ" ។ Rudd K (2006) Making Australia a force for good, Labor eHerald
អំណាចកណ្តាល: បញ្ជីនៃអំណាចកណ្តាល

បញ្ជីនៃអំណាចកណ្តាល 
ដូចប្រទេសមហាអំណាចដែរ មិនមានការព្រមព្រៀងជាឯកច្ឆ័ន្ទក្នុងចំណោមអាជ្ញាធរថាប្រទេសណាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមហាអំណាចកណ្តាលនោះទេ។ បញ្ជីជារឿយៗជាកម្មវត្ថុនៃការជជែកវែកញែកច្រើន ហើយមានទំនោរដាក់ប្រទេសធំៗប្រៀបធៀប (ឧ អាហ្សង់ទីន ) រួមជាមួយនឹងក្រុមតូចៗ (ឧ ប្រទេសន័រវេស )។ Solomon S (1997) South African Foreign Policy and Middle Power Leadership , ISS ច្បាស់ណាស់មិនមែនអំណាចកណ្តាលទាំងអស់សុទ្ធតែមានឋានៈស្មើគ្នានោះទេ។ មួយចំនួនត្រូវបានចាត់ទុកថាជា មហាអំណាចក្នុងតំបន់ និងជាសមាជិកនៃក្រុមប្រទេសទាំង២០ (ឧ ប្រទេសអូស្ត្រាលី ) ខណៈពេលដែលប្រទេសផ្សេងទៀតអាចចាត់ទុកថាជា មហាអំណាចតូច (ឧ សាធារណរដ្ឋឆេក )។  មហាអំណាច​កណ្តាល​ធំៗ​មួយចំនួន​ក៏​មាន​តួនាទី​សំខាន់​នៅក្នុង ​អង្គការសហប្រជាជាតិ និង​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ផ្សេងទៀត​ដូចជា អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ជាដើម។

ខាងក្រោមនេះគឺជាបញ្ជីប្រទេសចំនួន ៥២ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រទេសមហាអំណាចកណ្តាលដោយអ្នកសិក្សា ឬអ្នកជំនាញផ្សេងទៀត នៅចំណុចមួយចំនួនក្នុងគ្រាមួយចាប់តាំងពី សម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមហាអំណាចកណ្តាលដោយអ្នកសិក្សា ឬអ្នកជំនាញផ្សេងទៀត (សមាជិកនៃ សេដ្ឋកិច្ចធំៗរបស់ជី-២០ មានអក្សរដិត លើកលែងតែ រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​សហភាព​អឺរ៉ុប ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចូល​រួម​ក្រោម​ការ​ចូល​ជា​សមាជិក​សមូហភាព​របស់សហភាពអឺរ៉ុប)៖ 

• ទ្វីបអាហ្វ្រិក (ប្រទេសចំនួនប្រាំពីរ)

-អាល់ហ្ស៊េរី

-អង់ហ្គោឡា 

-អេស៊ីប 

-អេត្យូពី 

-ម៉ារ៉ុក 

-នីហ្សេរីយ៉ា 

-អាហ្វ្រិកខាងត្បូង 

• ទ្វីបអាស៊ី (ប្រទេសចំនួនម្ភៃ) 

-បង់ក្លាដែស

-កូរ៉េខាងជើង

-ឥណ្ឌូនេស៊ី

-អ៊ីរ៉ាក់ 

-អ៊ីរ៉ង់ 

-អ៊ីស្រាអែល 

-កាហ្សាក់ស្ថាន 

-គុយវ៉ែត 

-ម៉ាឡេស៊ី 

-ប៉ាគីស្ថាន 

-ហ្វីលីពីន 

-កាតា 

-កូរ៉េខាងត្បូង  

-អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត 

-សិង្ហបុរី 

-តៃវ៉ាន់

-ថៃ 

-វៀតណាម 

-តួក

គី

-សហព័ន្ធ​អារ៉ាប់រួម

• ទ្វីបអាមេរិក
អំណោយបុណ្យណូអែល

រូបភាពតូច| អំណោយបុណ្យណូអែលនៅក្រោម ដើមឈើណូអែល ។
Christmas gift ឬ ​អំណោយ​បុណ្យ​ណូអែល គឺ​ជា ​អំណោយ ​ដែល​បាន​ផ្តល់​ឱ្យ​ក្នុង​ការ​ប្រារព្ធ ​បុណ្យ​ណូអែល ។ អំណោយបុណ្យណូអែលត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរជាញឹកញាប់នៅ ថ្ងៃណូអែល (ថ្ងៃទី ២៤ ខែធ្នូ)  ថ្ងៃបុណ្យណូអែលខ្លួនឯង (ថ្ងៃទី ២៥ ខែធ្នូ) ឬនៅថ្ងៃចុងក្រោយនៃ រដូវបុណ្យណូអែល ដប់ពីរថ្ងៃ យប់ទីដប់ពីរ ( ថ្ងៃទី ៥ ខែមករា )។  ការអនុវត្តនៃការផ្តល់អំណោយក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យណូអែល យោងទៅតាមទំនៀមទម្លាប់របស់គ្រិស្តបរិស័ទ គឺជានិមិត្តរូបនៃ ការបង្ហាញអំណោយ ដោយ អ្នកប្រាជ្ញទាំងបី ដល់ ទារកព្រះយេស៊ូវ ។
អំណោយបុណ្យណូអែល: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ការ​ជូន​អំណោយ ​ជា​ទូទៅ​គឺ​ជា​ប្រពៃណី​បុរាណ​មួយ​ដែល​បាន​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​ពិធី​បុណ្យ ​គ្រីស្ទាន គ្រីស្ទម៉ាស់ ។

នៅ ទីក្រុងរ៉ូមបុរាណ ការផ្តល់អំណោយប្រហែលជាបានកើតឡើងនៅជិត រដូវរងារ solstice ក្នុងខែធ្នូ ដែលត្រូវបានប្រារព្ធក្នុងអំឡុងពេលថ្ងៃឈប់សម្រាក Saturnalia ។ 

ជាមួយនឹង រដូវកាលបុណ្យណូអែល មានរយៈពេលដប់ពីរថ្ងៃ យោងទៅតាម ប្រតិទិនសាសនា នៃព្រះវិហារគ្រិស្តសាសនាជាច្រើន អំណោយមួយត្រូវបានផ្តល់ឱ្យសម្រាប់ ដប់ពីរថ្ងៃនៃបុណ្យណូអែល នៅក្នុងវប្បធម៌មួយចំនួន ខណៈដែលនៅក្នុងគ្រួសារគ្រីស្ទានផ្សេងទៀត អំណោយត្រូវបានផ្តល់ឱ្យតែនៅ ថ្ងៃបុណ្យណូអែល ឬ យប់ដប់ពីរ ប៉ុណ្ណោះ, ថ្ងៃដំបូង និងចុងក្រោយនៃរដូវបុណ្យណូអែល រៀងគ្នា។ Kubesh, Katie; McNeil, Niki; Bellotto, Kimm. The 12 Days of Christmas. In the Hands of a Child. p. 16. The Twelve Days of Christmas, also called Twelvetide, are also associated with festivities that begin on the evening of Christmas Day and last through the morning of Epiphany. This period is also called Christmastide ... one early American tradition was to make a wreath on Christmas Eve and hang it on the front door on Christmas night. The wreath stayed on the front door through Epiphany. Some families also baked a special cake for the Epiphany. Other Old Time Traditions from around the world include: Giving gifts on Christmas night only. Giving gifts on the Twelfth Night only. Giving gifts on each night. On the Twelfth Night, a Twelfth Night Cake or King Cake is served with a bean or pea baked in it. The person who finds the bean or pea in his or her portion is a King of Queen for the day.
អំណោយបុណ្យណូអែល: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 អ្នកនាំអំណោយបុណ្យណូអែល
 ការរុំបុណ្យណូអែល
 ទិវា St Nicholas
 ថ្ងៃប្រដាល់
អំបូរភាសាក្រា-ដៃ

អំបូរភាសាក្រា-ដៃ​ ឬ​ តៃកាដៃ គឺជាអំបូរភាសាមួយដ៏ធំដែលស្ថិតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ប្រទេសចិនខាងត្បូង និងប្រទេសឥណ្ឌាភាគឦសាន។​ ភាសានៅក្នុងអំបូរនេះសុទ្ធតែជាភាសាដែលប្រើស្នៀងដើម្បីផ្ដូរអត្ថន័យរបស់ពាក្យនីមួយៗ។ នៅក្នុងអំបូរភាសានេះ មានភាសាថៃនិងឡាវដែលត្រូវបានប្រើជាភាសាផ្លូវការថ្នាក់ជាតិ។​ សរុបមក ភាសានៅក្នុងអំបូរនេះត្រូវបាននិយាយដោយប្រមាណ ៩៣ លាននាក់​ ៦០% ជានាក់និយាយភាសាថៃ​។​ ​ Ethnologue បានកំណត់ថាមាន ៩៥ ភាសានៅក្នុងអំបូរក្រា-ដៃ ដែលក្នុងនោះមាន ៦២ នៅក្នុងអំបូរតៃ។
អំបូរភាសាចាម្ប៍

អំបូរភាសាចាម្ប៍ ឬ អាចេ-ចាម្ប៍ គឺជាក្រុមភាសាមាន ៨ សមាជិក ដែលត្រូវបាននិយាយនៅខេត្តអាចេ (ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី) និងតំបន់ខ្លះនៃប្រទេសកម្ពុជា ថៃ វៀតណាម និង​កោះហៃណាំ។ ភាសាវិទូនិយមថាភាសាដើមនៃអំបូរនេះ (ប្រូតូ-ចាម្ប៍) មានទំនាក់ទំនងនឹងវប្បធម៌សាហ្វ៊ិញ ព្រមទាំងត្រូវបាននាំយកមកទឹកដីចាម្ប៉ា ដែលសព្វថ្ងៃជាទឹកដីវៀតណាម ពីកោះបរនេអូ ឬ ទៀបកោះម៉ាឡេ។ ក្រោយពីភាសាអាចេ ដែលមានអ្នកនិយាយចំនួន ៣,៥ លាននាក់ ភាសាចាម្ប៍និងចារ៉ាយជាភាសានៅក្នុងអំបូរនេះដែលមានចំនួនអ្នកនិយាយច្រើនជាងគេ ចំនួន ២៨០,០០០ នាក់ និង ២៣០,000 នាក់ រៀងៗខ្លួន។ ភាសាត្សាត់គឺជាភាសាភាគខាងជើងបំផុត ព្រមទាំងជាភាសាដែលមានចំនួនអ្នកនិយាយតិចជាងគេបំផុត គឺតែ ៤០០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។
អំបូរភាសាចាម្ប៍: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ភាសាចាម្ប៍គឺជាភាសានៅក្នុងអំបូរអូស្ត្រូណេស៊ី ដែលមានអក្សរសាស្ត្រចាស់ជាងគេបំផុត។ សិលាចរឹតដុងអៀនចូវត្រូវបានសរសេរជាភាសាចាម្ប៍បុរាណ​នៅចុងសតវត្សរ៍ទី​ ៤ គ.ស.។​

ការខ្ចីពាក្យយ៉ាងច្រើនទៅវិញទៅមក បានធ្វើឱ្យអំបូរភាសាចាម្ប៍និងអំបូរភាសាបាហ្នារ ដែលជាអំបូរនៅក្នុងអំបូរអូស្ត្រូអាស៊ី មានវាក្យស័ព្ទដែលស្រដៀងគ្នាយ៉ាងច្រើន។
អំបូរភាសាចាម្ប៍: ការចាត់ថ្នាក់

ការចាត់ថ្នាក់
ភាសាវិទូ Graham Thurgood បានចាត់ថ្នាក់អំបូរភាសាចាម្ប៍ដូចខាងក្រោម។ ភាសានីមួយៗត្រូវបានសម្គាល់ដោយ អក្សរទ្រេត។
អាចេ
អំបូរចាម្ប៍ឆ្នេរសមុទ្រ
ហារ៉ុយ
ភាសាចាម្ប៍
ចាម្ប៍ខាងលិច (កម្ពុជានិងវៀតណាម)
ចាម្ប៍ខាងកើត (វៀតណាម)
អំបូរចាម្ប៍ខ្ពង់រាប
រដែ–ចារ៉ាយ
រដែ 
ចារ៉ាយ 
ជ្រូ–ចាម្ប៍ខាងជើង
ជ្រូ 
ចាម្ប៍ខាងជើង
រ៉ាដ្លៃ
ត្សាត់
អំបូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី

អំបូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី​ ឬ​ មន-ខ្មែរ គឺជាអំបូរភាសាមួយដ៏ធំនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍និងអាស៊ីខាងត្បូង។ គេនិយមនិយាយភាសានៅក្នុងអំបូរនេះនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗនៃប្រទេសថៃ នេប៉ាល់ បង់ក្លាដែស ភូមា ម៉ាឡេស៊ី ​ឡាវ ឥណ្ឌា​ និងចិនខាងត្បូង ព្រមទាំងទូទាំងប្រទេសកម្ពុជានិងវៀតណាម។​ សរុបមក ភាសានៅក្នុងអំបូរនេះត្រូវបាននិយាយដោយប្រមាណ ១១៧​ លាននាក់​។​​ នៃភាសាទាំងនេះ មាន​តែភាសាខ្មែរ មន និងវៀតណាមដែលមានអក្សរសាស្ត្រពីយូរលង់ណាស់មកហើយ។ បច្ចុប្បន្នកាល មានតែភាសាខ្មែរនិងវៀតណាមដែលគេប្រើជាភាសាផ្លូវការថ្នាក់ជាតិ។ នៅប្រទេសថៃនិងភូមា ភាសាមនត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការថាជាភាសាជនជាតិដើមភាគតិច។ នៅប្រទេសភូមា ភាសាវ៉ាត្រូវជាភាសាផ្លូវការរបស់រដ្ឋវ៉ា។ នៅប្រទេសឥណ្ឌា ភាសាសាន់ថាលីត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាភាសាកំណត់ (scheduled language) ដែលអាចប្រើបានជាផ្លូវការ។ ក្រៅពីនេះ​ ភាសានៅក្នុងអំបូរអូស្ត្រូអាស៊ីសុទ្ធតែជាភាសាដែលត្រូវបាននិយាយដោយជនជាតិដើមភាគតិចនិងមិនមានឋានៈផ្លូវការទេ។

Ethnologue បានកំណត់ថាមាន ១៦៨ ភាសានៅក្នុងអំបូរអូស្ត្រូអាស៊ី ដែលត្រូវបានបែងចែកជា ១៣ អំបូរ។ ភាសាវិទូជាច្រើនបានសន្និដ្ឋានថាអំបូរភាសានេះជាអំបូរភាសាដើមរបស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក រីឯអំបូរភាសាផ្សេងៗទៀត (ដូចអំបូរក្រា-ដៃ ជាដើម) បានចូលមកក្នុងតំបន់នេះនៅពេលក្រោយ។Sidwell, Paul, and Roger Blench. 2011. "The Austroasiatic Urheimat: the Southeastern Riverine Hypothesis." Enfield, NJ (ed.) Dynamics of Human Diversity, 317–345. Canberra: Pacific Linguistics.
អំពិលអំពែក

អំពិលអំពែកជាពួកសត្វពពួកសត្វតូចល្អិតមានស្លាប ជាប្រភេទ Lampyridae ដែលមានសមត្ថភាពបញ្ជេញពន្លឺបាន។អំពិលអំពែក ជាសត្វស្លាបតូចរស់នៅតំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់ល្មម ភាគច្រើនរស់នៅក្នុងតំបន់ត្រូពិចនិងត្រូពិច (ប្រហែល 2000 ប្រភេទ)។  អំពិលអំពែកធ្វើកម្មនៅពេលយប់។ ជាទូទៅសត្វឈ្មូល មានស្លាបនិងហោះលឿននៅពេលយប់ មានប្រភេទសត្វញីខ្លះមិនមានស្លាបដូចសត្វឈ្មូលទេ។ អំពិលអំពែក បញ្ចេញពន្លឺនៅពេលយប់ភាគច្រើនមានពណ៌ ក្រហម ពណ៌ទឹកក្រូច ពណ៌លឿងខៀវ (រលពន្លឺពី 510 - 670 nm)។  ប្រភេទសត្វខ្លះសូម្បីតែពងក៏មានពន្លឺដែរ។
អំពិលអំពែក: ជីវវិទ្យា

ជីវវិទ្យា 

 ប្រភេទនៅស្រុកខ្មែរ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|Firefly (species unknown) captured in eastern Canada – the top picture is taken with a flash, the bottom with only the self-emitted light
ស្តាំ|រូបភាពតូច|Fireflies in the woods near Nuremberg, Germany, exposure time 30 seconds
ស្តាំ|រូបភាពតូច|Firefly female

 ក្នុងរឿងព្រេងខ្មែរ 

ធ្វេង|រូបភាពតូច|Cyphonocerus ruficollis, a weakly glowing member of the Cyphonocerinae