navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: ប្រាសាទធំ ៗ និងវិមានផ្សេងទៀត។

ប្រាសាទធំ ៗ និងវិមានផ្សេងទៀត។ 
ខ្មែរ​បាន​កសាង​ផ្លូវ​មួយ​ចំនួន​ដើម្បី​តភ្ជាប់​អង្គរ​ទៅ​ផ្នែក​ផ្សេងៗ​នៃ​អាណាចក្រ។ ផ្លូវមួយក្នុងចំនោមផ្លូវទាំងនេះតភ្ជាប់ពីអង្គរទៅ ភីម៉ៃ នៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃដែលមានចម្ងាយប្រហែល 250 គីឡូម៉ែត្រ។ ប្រាសាទខ្មែរដែលត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អ អាចរកបាននៅតាមផ្លូវនេះ។

នៅលើផ្លូវក្នុង ខេត្ត បុរីរម្យ មានប្រាសាទខ្មែរដ៏អស្ចារ្យពីរដែលមានចម្ងាយតែប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ។ ប្រាសាទភ្នំរុង ដែលសាងសង់នៅលើកំពូលភ្នំ និង ប្រាសាទមឿងតាំ នៅជើងភ្នំត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជីបណ្តោះអាសន្នសម្រាប់ការចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូនៅឆ្នាំ ២០១៩ . ។ ប្រាសាទហិនភីម៉ៃ នៅចុងផ្លូវចាស់ គឺជាប្រាសាទខ្មែរដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសថៃ . ។ វា​ជា​ប្រាសាទ​នៃ​ព្រះពុទ្ធសាសនា ​មហាយាន ​ដែល​មាន​អាយុកាល​តាំង​ពី សតវត្សទី11 ។

តាម​ផ្លូវ​ដ៏​អស្ចារ្យ​នេះ ខ្មែរ​បាន​សង់​កន្លែង​សម្រាក និង​មន្ទីរពេទ្យ ដែល​ខ្លះ​បាន​រក​ឃើញ។

ថ្វីត្បិតតែប្រាសាទខ្មែរធំជាងគេ និងល្បីបំផុតត្រូវបានរកឃើញនៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃក៏ដោយ បូជនីយដ្ឋានខ្មែរផ្សេងទៀតក៏ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅកន្លែងផ្សេងទៀតផងដែរ។

ទីក្រុង លពបុរី ភាគខាងជើងទីក្រុងបាងកក គឺជារាជធានីខេត្តនៃអាណាចក្រខ្មែរ។ វត្តមាន​ខ្មែរ​នៅ​តែ​ឃើញ​មាន​នៅ​ទី​នោះ​សព្វ​ថ្ងៃ។ ដូច្នេះ ប្រាង្គសំយ៉ុត ប្រាង្គ ថ្មធំៗចំនួនបី មានអាយុកាលតាំងពី   សតវត្ស ទី១៣និង​ប្រាសាទ ​ព្រះ​ស្រី​រតនា​មហាថាត ដែល​ចាស់​ជាង​បន្តិច។

ឆ្ពោះទៅទិសខាងលិច អាណាចក្រខ្មែរបានលាតសន្ធឹងជិតដល់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ ប្រាសាទខ្មែរភាគខាងលិចបំផុតគឺ ប្រាសាទមឿងសិង្ហក្នុង ខេត្ត កញ្ជនបុរី ដែលមានចម្ងាយប្រហែល 30 គីឡូម៉ែត្រភាគខាងកើតនៃព្រំដែនប្រទេសថៃជាមួយប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ ទីក្រុង​ដ៏​ស្មុគស្មាញ​នេះ​ទំនង​ជា​បម្រើ​ជា​មូលដ្ឋាន​យោធា​ការពារ​ព្រំដែន​ភាគ​ខាងលិច​នៃ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ។

ភាគខាងត្បូងនៃ ខេត្ត ពេជ្របុរី គឺ វត្ត កំពែងលែង ដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុង សតវត្ស ទី 12  ​ជា​ប្រាសាទ​មួយ​ទៅ​ព្រះ​សិវៈ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​ទៅ​ជា​ប្រាសាទ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​។
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: ''ប្រាង្គ'' នៅប្រទេសថៃ

ប្រាង្គ នៅប្រទេសថៃ 
ជាមួយនឹងដើមកំណើតរបស់ជនជាតិថៃនៅលើអង្គរក្នុង សតវត្ស ទី 13  ទីឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិនបានផ្លាស់ប្តូរទៅជាវប្បធម៌ថៃ។ ស្ថាបត្យកម្មដែលនៅរស់រានមានជីវិតពីសម័យនេះ គឺត្រូវបានឧទ្ទិសទាំងស្រុងចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ។ វាផ្តល់នូវផ្នែកបន្ថែមដល់ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ដែលវាទាក់ទាញការបំផុសគំនិត ប៉ុន្តែដូចគ្នានឹងសិល្បៈនៃ ទ្វាវតី ដែរ ដែលតែងតែច្នៃប្រឌិតនៅ ហរិបញ្ច័យ ។

ប្រាសាទថៃសំខាន់ តាំងពីសម័យ សុខោទ័យ (រាជធានីបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១២៣៨) បង្ហាញពីលក្ខណៈស្ថាបត្យកម្មនៃសម័យ អយុធ្យា (១៣៥០-១៧៦៧) និង នគររតនៈកូស៊ីន (១៧៨២-១៩៣២)។

វាត្រូវបានសាងសង់ពី ថ្មបាយក្រៀម ឬឥដ្ឋ . វា​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ពី​ព្រះ ​ពន្លា ​មួយ​ដែល​រួម​មាន​ប្រាង្គ​បរិសុទ្ធ​នៃ​ប្រាសាទ​ថៃ​ដែល​មាន​ផ្ទុក​សារីរិកធាតុ (ដូច​ជា ​ចេតិយ ​) នៅ​ក្នុង​មូលដ្ឋាន​របស់​វា។ ប្រាង្គ ​នេះ​នៅ​ពី​មុខ​ដោយ ​មណ្ឌប ​ដែល​មាន​សសរ​ឥដ្ឋ និង​ដំបូល​ប្រក់​ក្បឿង ដែល​ជា​ញឹក​ញាប់​មាន​រូបសំណាក​ព្រះពុទ្ធ​ដ៏​ធំ​សម្បើម។ ប្រាង្គ ​កើត​ចេញ​ពី​ប្រាសាទ​បុរាណ​ខ្មែរ ប្រាសាទ : ប៉មទីសក្ការៈរាងការ៉េគ្របដណ្ដប់ដោយដំបូលជណ្តើរខ្ពស់។ នៅទីនេះ ថ្នាក់បង្ហាញជំហានជាច្រើន  ដែលជារឿយៗលេចធ្លោខ្លាំង។ ប្រាង្គ ពីដើម សតវត្ស ទី 10 ទី  និងចុងបញ្ចប់នៃ សតវត្ស ទី 12 មួយ  ​បាន​ទទួល​មរតក​ពី​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ​នៃ​ប្រាសាទ​ធំៗ​នៃ​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត និង​អង្គរធំ។  ។

តាមរយៈជណ្តើរដ៏វែង និងចោតខ្លាំងដែលឆ្លងកាត់មូលដ្ឋានសាជីជ្រុងខ្ពស់ យើងចូលទៅកាន់បន្ទប់គូប។ ខាង​លើ​ឡើង​លើ​ប្រាង្គ​កណ្ដាល គឺ ​ប្រាង្គ ។ គម្របរបស់វាមានរាងជាគុម្ពោត - បំផុសគំនិតដោយភ្នំលោហធាតុគឺ ភ្នំព្រះសុមេរុ - ហើយជារឿយៗត្រូវបានគ្រងរាជ្យដោយ monolyth រាងជាផ្កាឈូក។ ប្រាង្គ ​ខ្មែរ​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​នឹង​ប្រាសាទ ​សិខរ និង ​រេខ (ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​) នៃ​ប្រាសាទ​ឥណ្ឌា​ខាង​ជើង។ នៅពេលដែលវាឈានដល់ទំហំធំខ្លាំងណាស់ មណ្ឌប អាចបម្រើជាបន្ទប់ប្រជុំសម្រាប់ព្រះសង្ឃ ដូចជា វិហារ នៅប្រទេសឥណ្ឌា . ។
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: សារមន្ទីរសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរនៅប្រទេសថៃ

សារមន្ទីរសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរនៅប្រទេសថៃ 

 សារមន្ទីរជាតិបាងកក  - សារមន្ទីរ មហាវិរវង្ស,គោរាជ  - សារមន្ទីរជាតិ ភិម៉ៃ  - សារមន្ទីរជាតិ ព្រះជិនបុរិ  - សារមន្ទីរជាតិ ឧប្បល (និង Wat Supatanaram, Ubon)  - សារមន្ទីរជាតិ ខនកែន  សារមន្ទីរជាតិ Somdet Phra Narai  - Ramkhamhaeng National Museum, សុខោទ័យ
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: កាលប្បវត្តិ

កាលប្បវត្តិ 
សំណង់​ខ្មែរ និង​ការ​តុបតែង​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ចូល​ជា ៣ សម័យ និង​មាន​រចនាបថ​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​ជា​ច្រើន។ រចនាប័ទ្ម​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​ក្នុង​ស្ថាបត្យកម្ម​នេះ​ត្រូវ​គ្នា​នឹង​រចនាប័ទ្ម​ដែល​អាច​មើល​ឃើញ​ក្នុង​វិស័យ ​ចម្លាក់​ខ្មែរ ។

 សម័យមុនអង្គរ 
រចនាប័ទ្មបន្តបន្ទាប់បី : នៃ សំបូរព្រៃគុក (រហូតដល់ឆ្នាំ ៦៥០) នៃព្រៃក្មេងង (រហូតដល់ប្រហែល ៧០០) និងកំពង់ព្រះ ។

 សម័យអង្គរ 
នេះចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងរចនាបថគូលែន បន្ទាប់មកអភិវឌ្ឍជាមួយនឹងរចនាបថ ភ្នំបាខែង នៃប្រាសាទភ្នំនៅលើទីតាំងនៃ យសោធរបុរៈ ក្នុង សតវត្សទីទី 10 ។  ព្រះបាទយសោវរ្ម័ន I

រចនាបថ កោះកេរ្តិ៍ (រហូតដល់ឆ្នាំ ៩៤៥) គឺជាការសម្រាកដ៏សំខាន់មួយជាមួយនឹងការបង្កើតការគោរពបូជារបស់ ទេវរាជ ដែលចារឹកក្នុងការអនុវត្តថ្មីនៃប្រាសាទភ្នំ . ។

បន្ទាប់​មក​បាន​ធ្វើ​តាម​រចនាបថ ​ប្រែរូប ​ពេល​នោះ​ស្រប​គ្នា​គឺ ​បន្ទាយ​ស្រី ​និង ​ឃ្លាំង ​នៅ​ចុង សតវត្ស​ទី​១១ ។  

ពេញមួយ សតវត្ស ទី ១១ នេះ។ រចនាបថ បាពួន នឹងសោយរាជ្យរហូតដល់ព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ និងការកសាង អង្គរវត្ត ។

ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទៅ​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ត្រូវ​បាន​អម​ដោយ​រចនាបថ ​បាយ័ន ដែល​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ដោយ ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័នទី ៧ ពី​ឆ្នាំ ១១៨០។

 សម័យក្រោយអង្គរ 
រចនាប័ទ្មនិយាយថា " ក្រោយបាយ័ន » បន្សល់ទុកតែរូបចម្លាក់ ព្រះពុទ្ធសាសនាកាន់តែខ្លាំងឡើងក្នុងការបំផុសគំនិតជាមួយនឹងការធ្លាក់ចុះនៃសាសនាហិណ្ឌូ។ វាហាក់បីដូចជាឥទ្ធិពលនៃ ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ បានបញ្ចប់ការសាងសង់សំណង់ដែលបំផុសគំនិតដោយ សាសនាហិណ្ឌូ ហើយបានឈានដល់ចំណុចកំពូលដោយ ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ហើយថាទីសក្ការៈទាំងនោះត្រូវបានកាត់បន្ថយទៅជារាបស្មើរថ្មដែលសំណង់ឈើស្រាលៗត្រូវបានសាងសង់ និងសម្ភារៈដែលអាចបំផ្លាញបាន។
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: សម័យមុនអង្គរ

សម័យមុនអង្គរ 
រចនាប័ទ្មបន្តបន្ទាប់បី : នៃ សំបូរព្រៃគុក (រហូតដល់ឆ្នាំ ៦៥០) នៃព្រៃក្មេងង (រហូតដល់ប្រហែល ៧០០) និងកំពង់ព្រះ ។
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: សម័យអង្គរ

សម័យអង្គរ 
នេះចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងរចនាបថគូលែន បន្ទាប់មកអភិវឌ្ឍជាមួយនឹងរចនាបថ ភ្នំបាខែង នៃប្រាសាទភ្នំនៅលើទីតាំងនៃ យសោធរបុរៈ ក្នុង សតវត្សទីទី 10 ។  ព្រះបាទយសោវរ្ម័ន I

រចនាបថ កោះកេរ្តិ៍ (រហូតដល់ឆ្នាំ ៩៤៥) គឺជាការសម្រាកដ៏សំខាន់មួយជាមួយនឹងការបង្កើតការគោរពបូជារបស់ ទេវរាជ ដែលចារឹកក្នុងការអនុវត្តថ្មីនៃប្រាសាទភ្នំ . ។

បន្ទាប់​មក​បាន​ធ្វើ​តាម​រចនាបថ ​ប្រែរូប ​ពេល​នោះ​ស្រប​គ្នា​គឺ ​បន្ទាយ​ស្រី ​និង ​ឃ្លាំង ​នៅ​ចុង សតវត្ស​ទី​១១ ។  

ពេញមួយ សតវត្ស ទី ១១ នេះ។ រចនាបថ បាពួន នឹងសោយរាជ្យរហូតដល់ព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ និងការកសាង អង្គរវត្ត ។

ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទៅ​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ត្រូវ​បាន​អម​ដោយ​រចនាបថ ​បាយ័ន ដែល​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ដោយ ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័នទី ៧ ពី​ឆ្នាំ ១១៨០។
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: សម័យក្រោយអង្គរ

សម័យក្រោយអង្គរ 
រចនាប័ទ្មនិយាយថា " ក្រោយបាយ័ន » បន្សល់ទុកតែរូបចម្លាក់ ព្រះពុទ្ធសាសនាកាន់តែខ្លាំងឡើងក្នុងការបំផុសគំនិតជាមួយនឹងការធ្លាក់ចុះនៃសាសនាហិណ្ឌូ។ វាហាក់បីដូចជាឥទ្ធិពលនៃ ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ បានបញ្ចប់ការសាងសង់សំណង់ដែលបំផុសគំនិតដោយ សាសនាហិណ្ឌូ ហើយបានឈានដល់ចំណុចកំពូលដោយ ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ហើយថាទីសក្ការៈទាំងនោះត្រូវបានកាត់បន្ថយទៅជារាបស្មើរថ្មដែលសំណង់ឈើស្រាលៗត្រូវបានសាងសង់ និងសម្ភារៈដែលអាចបំផ្លាញបាន។
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: [[បារាយណ៍]]

បារាយណ៍ 
រូបភាពតូច| ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃអង្គរ បង្ហាញពី បារាយណ៍ខាងលិច ពាក់កណ្តាល
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: ស្ពាន

ស្ពាន 
ការសាងសង់ផ្លូវរាជវង្សដែលឡើងដល់ចុងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ តម្រូវឲ្យមានការសាងសង់ស្ពានជាច្រើន ដែលស្ទើរតែទាំងអស់ធ្វើតាមគំរូ ស្ពានថ្ម ៖ តុដេកដែលមានរាងកោង ហើយដូច្នេះសសរធំជាង (១,៥ ម៉ែត្រ) ជាងក្លោងទ្វារ (ប្រហែល ១ ម៉ែត្រ) ។ របងការពារគឺជាសត្វពស់ នាគ ។

ផ្លូវធំជាងគេដែលនៅតែមើលឃើញគឺស្ពានប្រាបតូ ដែលស្ថិតនៅលើផ្លូវខាងកើត ទន្លេសាប រវាង ខេត្តសៀមរាប និងខេត្តកំពង់ធំ ដែលមានបណ្តោយ ៦៤ ម៉ែត្រ និងទទឹង ១៦ ម៉ែត្រ។
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: ធាតុនៃវិមាន, ឈ្មោះ

ធាតុនៃវិមាន, ឈ្មោះ 
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ឧទាហរណ៍នៃ antefix, ប្រទេសកម្ពុជា, ព្រះបរមរាជវាំង, អង្គរធំ, រចនាប័ទ្ម ឃ្លាំង។ សារមន្ទីរ Guimet ទីក្រុងប៉ារីស

 Antaral

 ច្រករបៀងតភ្ជាប់ garbhagrha ទៅ មណ្ឌប

 Antéfixe

 លំនាំដែលដាក់នៅលើដំបូល ឬជ្រុងនៃអគារមួយនៅចុងជួរនៃក្រឡាក្បឿង ឬផ្នែកនៃដំបូល ឧទាហរណ៍សម្រាប់តុបតែង ឬបិទបាំង។

 Ardhamandapa

 រានហាលខ្លីនៅច្រកចូល mandapa

 អរោគ្យសាលា

 វិហារដែលជាធម្មតាធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ដែលជាផ្នែកមួយនៃមន្ទីរពេទ្យ

 Bannalai ឬ "បណ្ណាល័យ"

រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| នៅខាងឆ្វេង។ ទីសក្ការៈ​ខាង​ត្បូង នៅ​កណ្តាល​មណ្ឌា​ប៉ា ខាង​ស្ដាំ។ ខាងត្បូង "បណ្ណាល័យ" ។ បន្ទាយស្រី

 បន្ទាយ

 Dharmasala ឬ Stopover Lodge

 ព្រះធម៌សាលា ឬតាមព្យញ្ជនៈ ផ្ទះដែលមានភ្លើង ។ ផ្លូវនានាក្នុងសម័យខ្មែរ ដូចជាផ្លូវព្រះរាជារវាង អង្គរ និង ភីម៉ៃ ត្រូវបានដាក់ជាចំនុចៗដោយសំណង់ទាំងនេះ ដែលប្រហែលជាអមដោយជំរកសម្រាប់អ្នកធ្វើធម្មយាត្រា។ ពួកគេប្រហែលជាជម្រកនៃជម្រកទាំងនេះ ដែលនៅក្នុងនោះ ភ្លើងមួយត្រូវបានរក្សាទុកសម្រាប់ប្រើប្រាស់របស់អ្នកធ្វើធម្មយាត្រា។ មនុស្សជាច្រើននៅដាច់ពីគេតាមគន្លងបុរាណ ប៉ុន្តែខ្លះត្រូវបានសាងសង់នៅក្នុងជញ្ជាំងខាងក្រៅនៃប្រាសាទ ដូចជានៅប្រាសាទព្រះខ័នរបស់អង្គរ។ ធម៌​ទាំង​នេះ​មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រ​ពី​គ្នា ដែល​ត្រូវ​នឹង​ការ​ដើរ​មួយ​ថ្ងៃ

 គភ៌​គ្រឹះ

 បន្ទប់ខាងក្នុងនៃទីសក្ការៈបូជាហិណ្ឌូ ; តាមព្យញ្ជនៈ ៖ "ស្បូន" ។ វាគឺជា Holy of Holies ដែលស្មើនឹង cella នៃប្រាសាទរ៉ូម៉ាំងបុរាណ ហើយមានរូបអាទិទេព (anthropomorphic ឬអត់ - ដូចជារូបចម្លាក់ Shiva ឬ linga/yoni)

 គោបុរៈ (ផ្លូវចូល)

 ដើម្បីចូលទៅក្នុងបរិវេណប្រាសាទជាបន្តបន្ទាប់ ឈើឆ្កាងមួយ ជាទូទៅមានព្រះពន្លាឈើឆ្កាងដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយប៉មមួយ ឬបី តែងតែស្ថិតនៅចំកណ្តាលម្ខាង ហើយតម្រង់ឆ្ពោះទៅរកចំណុចខាគឺគោបុរៈ។ ឯករភណ្ឌ​ប្រាសាទ​ជាទូទៅ​ត្រូវ​បាន​តម្រង់​ទិស​ខាង​កើត​ទៅ​លិច ដោយ​មាន​ច្រក​ចូល​សម្រាប់​អគារ​ភាគច្រើន​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ខាងកើត។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានតម្រង់ទិសជាមួយច្រកចូលទៅទិសខាងលិច ដូចជា ប្រាសាទអង្គរវត្ត ឬ វត្តអាត្មា ដែលជាអគារប្រហែលជាឧទ្ទិសដល់ព្រះវិស្ណុ ដែលជាផ្នែកខាងលិចក្នុងចំណោមជនជាតិខ្មែរ ដែលទាក់ទងនឹងការស្លាប់។

 គុ

 ប៉ម​ប្រហោង​មួយ​ផ្នែក​តូច (ប្រៀបធៀប​នឹង ​ប្រាសាទ និង ​ប្រាង្គ ​)

 មណ្ឌប

 ភ្នំ

 ជាភាសាខ្មែរ, ភ្នំ, ភ្នំ។ ឲ្យ phanom ជាភាសាថៃ

 ប្រាលី

 គែមនៃដំបូលមួយ។

 ប្រាង្គ

 ប្រាសាទ (ប្រាង្គប្រាសាទ)

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ប្រាសាទភ្នំរុង ប្រទេសថៃ។ ឧទាហរណ៍ Somasutra ; យើង​អាច​មើល​ឃើញ​នៅ​ផ្ទៃ​ខាង​ក្រោយ​នៃ ​ព្រះ​សិវៈ លីងហ្គាំ

 ព្រះ

 “ ពិសិដ្ឋ » ជា​ភាសា​ខ្មែរ​មក​ពី​ភាសា​សំស្ក្រឹត ប្រា ​ជា​ភាសា​ថៃ ​ប្រា ​។ ឧទាហរណ៍ ប្រាសាទព្រះវិហារ (ខ្មែរ) ប្រាសាទព្រះវិហារ (ថៃ)

 សាលា

 បន្ទប់អ្នករាំ

 ប្រាសាទមួយចំនួន (ដូចជាព្រះខ័ននៃអង្គរ ឬ បេងមាលា ) មានបន្ទប់តុបតែងលម្អដោយក្បាច់រាំដ៏ពិសិដ្ឋ ឬ អប្សរា ។

 សោមសូត្រ

 បំពង់​ប្រើ​សម្រាប់​បង្ហូរ​ទឹក​ដ៏​ស្រស់​ស្អាត ប្រើ​សម្រាប់​លាង​រូប​បដិមា​នៅ​ក្នុង​អគារ

 វិហារ៉ា

 ពាក្យសំស្រ្កឹតសម្រាប់ប្រាសាទមួយ រាងចតុកោណក្នុងប្លង់ បំណងសម្រាប់សង់រូបសំណាកព្រះពុទ្ធ ( វិហានជាភាសាថៃ វិហារ ជាភាសាខ្មែរ)
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: សម្ភារៈ និងប្រើប្រាស់ក្នុងការសាងសង់

សម្ភារៈ និងប្រើប្រាស់ក្នុងការសាងសង់ 

 ឈើ 
ឈើ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាចម្បងសម្រាប់លំនៅដ្ឋានដ៏ពេញនិយម ស្ថាបត្យកម្មជនជាតិដើមភាគតិចទូទៅ ប៉ុន្តែក៏សម្រាប់ព្រះរាជវាំង មន្ទីរពេទ្យ (លើកលែងតែវិហារដែលសាងសង់ក្នុងទម្រង់រឹងមាំ) ហើយមិនទាន់បានសាកល្បងពេលវេលានៅឡើយ។ មានតែចម្លាក់លៀនស្រាលមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលបង្កើតទិដ្ឋភាពជាក់លាក់។

 គម្រប 
កណ្តាល|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| អង្គរវត្ត "បណ្ណាល័យ"
ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ការនាំចូលគំរូលេចធ្លោនៃប្រភពដើមឥណ្ឌាបង្កការលំបាកធ្ងន់ធ្ងរ។ ដូច្នេះការផ្លាស់ប្តូរគំរូនៃស៊ុមឈើកោងនិងធុងដែលខូចដូចជាអ្វីដែលយើងអាចសម្គាល់នៅក្នុង Bhima <i id="mwApE">ratha</i> នៃ Mahabalipuram ឬនៅលើ <i id="mwApM">torana</i> មួយនៃ Sanchi (Grand stūpa, torana ខាងជើង, មុខខាងក្រៅ, សសរខាងជើង។ ចម្លាក់លៀនដែលបង្ហាញពីច្រកចេញនៃធុងតាមច្រកទ្វារទីក្រុង) វាហាក់បីដូចជាខ្មែរមិនដែលប្រើក្របខណ្ឌ និងគម្របប្រភេទនេះទេ ហើយពួកគេបានចម្លងវាទៅជាសំណង់ក្នុងរូបភាពរឹងនៃស៊ុមឈើទាំងនេះ (នៅឆ្នាំ ២០២០ យើងមិនអាច ដឹងថាមួយណា)។ ខ្មែរ​គ្រប​ដណ្ដប់​ស៊ុម​របស់​ខ្លួន​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ចាប់​តាំង​ពី VII ​ទី​៧ ​មក ​ជាមួយ​ក្រឡា​ក្រឡា​ដែល​មិន​អាច​ត្រូវ​បាន​គាំទ្រ​ដោយ​ស៊ុម​កោង​។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយនេះគឺជាអ្វីដែលពួកគេបានធ្វើនៅក្នុងថ្មភក់ជាមួយនឹងរសជាតិជាក់លាក់សម្រាប់ព័ត៌មានលម្អិត : “ ដូច្នេះ បន្ទាត់នៃ ក្រឡាក្បឿងចុង ត្រូវបានកាត់ចូលទៅក្នុងថ្ម ខាងលើ cornice និង recess Embarrure: Dictionnaire d'architecture, Mathilde Lavenu, Victorine Mataouchek, . ដែលគាំទ្រ ម្ជុល Ridge . »  ។

 ឥដ្ឋ 
អ្នកសាងសង់ប៉មដំបូងនៅក្នុង " រឹង », វិហារហិណ្ឌូ, ដំបូង (រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃ IX ទី 9 សតវត្ស ) បានប្រើ ឥដ្ឋ , ផ្គុំជាមួយ binder កាវបិទ ពិតប្រាកដនៃប្រភពដើមរុក្ខជាតិ ដូចដែលនៅតែត្រូវបានធ្វើសព្វថ្ងៃនេះនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួននៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍  ,  ។ យើង​នឹង​ធ្លាប់​បាន​អនុវត្ត​ការ​ត្រដុស​ឥដ្ឋ​ទល់​នឹង​គ្នា​ដើម្បី​ពង្រឹង​ភាព​ស្អិត​របស់​វា។ កំរាលឥដ្ឋនេះ (ប្រហែលជាផ្នែកដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងភាពធូរស្បើយ) បន្ទាប់មកត្រូវបានឆ្លាក់ និងប៉ូលា។</br> វា​ទទួល​បាន​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​ដែល​បាន​រក្សា​ទុក​ដំបូង​គឺ​ចាប់​ពី VII ​ទី 7 សតវត្ស, ថ្នាំកូតក្រហម, បន្ទាប់មក ជាច្រើនសតវត្ស ខាងក្រោម ស្រទាប់ ក្រាស់ នៃ stucco, អនុញ្ញាតឱ្យ បង្កើត គំរូ និង ចម្លាក់លៀន ស្រាល . ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សន្លាក់នៃឥដ្ឋដែលដាក់រាបស្មើមិនត្រូវបានឆ្លាស់គ្នាជាប្រព័ន្ធទេ ត្រូវបានរៀបចំតាមលំនាំដើម។ ដូច្នេះ ឋិតិវន្តទាំងមូលគឺមានភាពផុយស្រួយខ្លាំង ជាពិសេសដោយសារឥដ្ឋរឹងគឺគ្រាន់តែជាការបិទមុខយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ខណៈដែលផ្នែកខាងក្នុងនៃជញ្ជាំងពោរពេញទៅដោយបំណែកនៃឥដ្ឋលាយជាមួយនឹងផែនដី  ។ រឿងទាំងមូលតែងតែដួលរលំ។

 ក្រឡាក្បឿង 

 ថ្ម 
កណ្តាល|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| Lintel តុបតែងដោយកម្រងផ្កា។ ថ្មភក់។ ព្រះឥន្ទ្រ និងអ្នកបម្រើបីនាក់។ ប្រាសាទគគីរ រចនាប័ទ្មគូលែន ។ ៨០០-៨៧៥។ សារមន្ទីរ Guimet
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: ឈើ

ឈើ 
ឈើ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាចម្បងសម្រាប់លំនៅដ្ឋានដ៏ពេញនិយម ស្ថាបត្យកម្មជនជាតិដើមភាគតិចទូទៅ ប៉ុន្តែក៏សម្រាប់ព្រះរាជវាំង មន្ទីរពេទ្យ (លើកលែងតែវិហារដែលសាងសង់ក្នុងទម្រង់រឹងមាំ) ហើយមិនទាន់បានសាកល្បងពេលវេលានៅឡើយ។ មានតែចម្លាក់លៀនស្រាលមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលបង្កើតទិដ្ឋភាពជាក់លាក់។
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: គម្រប

គម្រប 
កណ្តាល|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| អង្គរវត្ត "បណ្ណាល័យ"
ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ការនាំចូលគំរូលេចធ្លោនៃប្រភពដើមឥណ្ឌាបង្កការលំបាកធ្ងន់ធ្ងរ។ ដូច្នេះការផ្លាស់ប្តូរគំរូនៃស៊ុមឈើកោងនិងធុងដែលខូចដូចជាអ្វីដែលយើងអាចសម្គាល់នៅក្នុង Bhima <i id="mwApE">ratha</i> នៃ Mahabalipuram ឬនៅលើ <i id="mwApM">torana</i> មួយនៃ Sanchi (Grand stūpa, torana ខាងជើង, មុខខាងក្រៅ, សសរខាងជើង។ ចម្លាក់លៀនដែលបង្ហាញពីច្រកចេញនៃធុងតាមច្រកទ្វារទីក្រុង) វាហាក់បីដូចជាខ្មែរមិនដែលប្រើក្របខណ្ឌ និងគម្របប្រភេទនេះទេ ហើយពួកគេបានចម្លងវាទៅជាសំណង់ក្នុងរូបភាពរឹងនៃស៊ុមឈើទាំងនេះ (នៅឆ្នាំ ២០២០ យើងមិនអាច ដឹងថាមួយណា)។ ខ្មែរ​គ្រប​ដណ្ដប់​ស៊ុម​របស់​ខ្លួន​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ចាប់​តាំង​ពី VII ​ទី​៧ ​មក ​ជាមួយ​ក្រឡា​ក្រឡា​ដែល​មិន​អាច​ត្រូវ​បាន​គាំទ្រ​ដោយ​ស៊ុម​កោង​។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយនេះគឺជាអ្វីដែលពួកគេបានធ្វើនៅក្នុងថ្មភក់ជាមួយនឹងរសជាតិជាក់លាក់សម្រាប់ព័ត៌មានលម្អិត : “ ដូច្នេះ បន្ទាត់នៃ ក្រឡាក្បឿងចុង ត្រូវបានកាត់ចូលទៅក្នុងថ្ម ខាងលើ cornice និង recess Embarrure: Dictionnaire d'architecture, Mathilde Lavenu, Victorine Mataouchek, . ដែលគាំទ្រ ម្ជុល Ridge . »  ។
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: ឥដ្ឋ

ឥដ្ឋ 
អ្នកសាងសង់ប៉មដំបូងនៅក្នុង " រឹង », វិហារហិណ្ឌូ, ដំបូង (រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃ IX ទី 9 សតវត្ស ) បានប្រើ ឥដ្ឋ , ផ្គុំជាមួយ binder កាវបិទ ពិតប្រាកដនៃប្រភពដើមរុក្ខជាតិ ដូចដែលនៅតែត្រូវបានធ្វើសព្វថ្ងៃនេះនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួននៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍  ,  ។ យើង​នឹង​ធ្លាប់​បាន​អនុវត្ត​ការ​ត្រដុស​ឥដ្ឋ​ទល់​នឹង​គ្នា​ដើម្បី​ពង្រឹង​ភាព​ស្អិត​របស់​វា។ កំរាលឥដ្ឋនេះ (ប្រហែលជាផ្នែកដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងភាពធូរស្បើយ) បន្ទាប់មកត្រូវបានឆ្លាក់ និងប៉ូលា។</br> វា​ទទួល​បាន​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​ដែល​បាន​រក្សា​ទុក​ដំបូង​គឺ​ចាប់​ពី VII ​ទី 7 សតវត្ស, ថ្នាំកូតក្រហម, បន្ទាប់មក ជាច្រើនសតវត្ស ខាងក្រោម ស្រទាប់ ក្រាស់ នៃ stucco, អនុញ្ញាតឱ្យ បង្កើត គំរូ និង ចម្លាក់លៀន ស្រាល . ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សន្លាក់នៃឥដ្ឋដែលដាក់រាបស្មើមិនត្រូវបានឆ្លាស់គ្នាជាប្រព័ន្ធទេ ត្រូវបានរៀបចំតាមលំនាំដើម។ ដូច្នេះ ឋិតិវន្តទាំងមូលគឺមានភាពផុយស្រួយខ្លាំង ជាពិសេសដោយសារឥដ្ឋរឹងគឺគ្រាន់តែជាការបិទមុខយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ខណៈដែលផ្នែកខាងក្នុងនៃជញ្ជាំងពោរពេញទៅដោយបំណែកនៃឥដ្ឋលាយជាមួយនឹងផែនដី  ។ រឿងទាំងមូលតែងតែដួលរលំ។
ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ: ថ្ម

ថ្ម 
កណ្តាល|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| Lintel តុបតែងដោយកម្រងផ្កា។ ថ្មភក់។ ព្រះឥន្ទ្រ និងអ្នកបម្រើបីនាក់។ ប្រាសាទគគីរ រចនាប័ទ្មគូលែន ។ ៨០០-៨៧៥។ សារមន្ទីរ Guimet
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ

រូបភាពតូច| ដំបូល មណ្ឌប និង វិមាន មានកំពស់ពីរជាន់។
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ សំដៅលើប្រព័ន្ធប្រពៃណីនៃស្ថាបត្យកម្មនៅក្នុងកន្លែងគោរពបូជា ផ្នូរ និងអគារផ្សេងទៀតដែលបម្រើគោលបំណងនៃ សាសនាហិណ្ឌូ វិទ្យាសាស្រ្ត និងគោលការណ៍នៃស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុង Vastu និង Liberal Arts ដែលរួមមានការបង្កើតរូបព្រះ, ចម្លាក់ថ្ម និងគំនូរ   ព្រះវិហារព្រាហ្មណ៍ភាគច្រើនត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងសម័យមជ្ឈិមសម័យឥណ្ឌា។ ដែលគ្រប់គ្រងដោយចក្រភពមូស្លីម
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ: សាសនាព្រាហ្មណ៍ (មន្ទីរ)

សាសនាព្រាហ្មណ៍ (មន្ទីរ) 
រូបភាពតូច| គភ៌គ្រឹះហ នៅក្រោម វិមាន (Vimanam) កម្ពស់បួនជាន់។
ស្ថាបត្យកម្មសាសនាហិណ្ឌូ មានទម្រង់ផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន ប៉ុន្តែធម្មជាតិនៃ សាសនាហិណ្ឌូ នីមួយៗគឺដូចគ្នា។ វាមានសាលខាងក្នុងបំផុតដែលហៅថា " គភ៌គ្រឹះ " ដែលរូបភាពរបស់ មុតិ៍ ត្រូវបានគេតម្កល់ទុក បន្ទាប់មកមានសំណង់ផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានសាងសង់ដើម្បីព័ទ្ធជុំវិញបន្ទប់ គភ៌គ្រឹះ នេះ។ ធាតុសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន សិខរ (ឥណ្ឌាខាងជើង) ឬ វិមាន (ភាគខាងត្បូងប្រទេសឥណ្ឌា) ដែលជារចនាសម្ព័ន្ធប៉មដែលគ្របដណ្តប់គភ៌គ្រឹះដែលជារចនាសម្ព័ន្ធប៉មដែលគ្របដណ្តប់ ។ អគារទីសបរិក្រមធម្មតាទុកកន្លែងសម្រាប់ "មណ្ឌបram " ( circumambulation ) mandap ដែលជាសាលប្រជុំសម្រាប់អ្នកអន្ត្រាលើម្បីធ្វើពិធី។ ពេលខ្លះ antral មួមណ្ឌបូវបានគភ៌គ្រឹះ់ mandapa និង មណ្ឌបrih chamber ។ ប្រហែលជាមាន mandapa ច្រើនជាងមួយ។ ប្រាសាទា​មាន​ទំហំ​ខុសៗ​គ្នា   ​កាល​ក៏​មាន​សាល​របាំនាថេស​ដែរ ដែល​គេ​ហៅ​ថា "ប្រាសាទ​ណាថា" ដូច​ជា​នៅ ​ប្រាសាទ​គោរាកុន្ទុន និង​អណ្ដូង​ដែល​គេ​ហៅ​ថា "គន្ធា" សម្រាប់​ងូតទឹក។

 គោបុរៈ 
រូបភាពតូច| រចនាប័ទ្មឥណ្ឌាខាងជើង គោបុរៈ កម្ពស់ទ្វេ។
គោបុរៈ គឺជារចនាសម្ព័ន្ធដែលមិនអាចខ្វះបានរបស់ព្រះវិហារ។ គោបុរៈគឺជាសាលច្រកចូល។ ជារឿយៗពួកគេត្រូវបានសាងសង់យ៉ាងស្រស់ស្អាត។ ហើយត្រូវបានសាងសង់យ៉ាងពេញនិយមដល់ទំហំធំ ជាពិសេសនៅក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌាខាងត្បូង ( ស្ថាបត្យកម្ម ឌ្រាវិដ )
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ: គោបុរៈ

គោបុរៈ 
រូបភាពតូច| រចនាប័ទ្មឥណ្ឌាខាងជើង គោបុរៈ កម្ពស់ទ្វេ។
គោបុរៈ គឺជារចនាសម្ព័ន្ធដែលមិនអាចខ្វះបានរបស់ព្រះវិហារ។ គោបុរៈគឺជាសាលច្រកចូល។ ជារឿយៗពួកគេត្រូវបានសាងសង់យ៉ាងស្រស់ស្អាត។ ហើយត្រូវបានសាងសង់យ៉ាងពេញនិយមដល់ទំហំធំ ជាពិសេសនៅក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌាខាងត្បូង ( ស្ថាបត្យកម្ម ឌ្រាវិដ )
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ: សមាធិទី

សមាធិទី 
សមាធិ (កន្លែង) គឺជា ទីបញ្ចុះសព ដែលអាចឬមិនមានសាកសព។ គោលដៅចម្បងនៃសមាធិគឺដើម្បីបង្កើតការយល់ដឹងកាន់តែច្រើនអំពី  ។
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ: រទេះរទេថ័ត្ន)

រទេះរទេថ័ត្ន) 
រូបភាពតូច| កលិនរថ នៃ ប្រាសាទវិតតាឡា នៅ ហាំពី
នៅ​ក្នុង​សាសនា​ហិណ្ឌូ​ខ្លះ គេ​បាន​រក​ឃើញ​អគារ​មួយ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា " រថ " ដែល​ជា​អគារ​ដែល​សង់​ឡើង​ជា​រាង​រទេះ​ធំ
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ: ច្រកទ្វារ (តោរណៈ)

ច្រកទ្វារ (តោរណៈ) 
តោរណៈ គឺជាច្រកចូលទៅកាន់កន្លែងគោរពបូជា   វាអាចប្រៀបធៀបទៅនឹង តូរី របស់ Jinja ក្នុង ប្រទេសជប៉ុន។
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ: បង្គោល (សតមភ៌)

បង្គោល (សតមភ៌) 
សតមភ៌ ជាបង្គោល  សាងឡើងដើម្បីចងចាំ ឬសំដែងការគោរពចំពោះអាទិទេព ឬបុគ្គល។ បង្គោល​ដែល​រក​ឃើញ​នៅ​ច្រក​ចូល​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា dhavats​ពេល​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​បង្គោល​ទង់ជាតិ ឬ​តុបតែង​ដោយ សិវលិង្គ និង​សត្វ​ពិសិដ្ឋ។
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ: ឆត្រី

ឆត្រី 
រូបភាពតូច| ម៉ូដែល ឆត្រី ពណ៌ស
ឆត្រី គឺជារចនាសម្ព័ន្ធនៃព្រះពន្លា។ វាត្រូវបានផ្អែកលើ ស្ថាបត្យកម្ម រាជស្ថាន
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ: ខាដ

ខាដ 
រូបភាពតូច| មនុស្ស​ម្នា​ងូត​ទឹក​តាម​ដង​ទន្លេ គង្គា ខាដ ក្នុង ​ក្រុង Varanasi។
ខាដ គឺជាជណ្តើរដែលនាំទៅទន្លេ។ ជាពិសេសទន្លេ ឬបឹងដ៏ពិសិដ្ឋ
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ: គោសាលា

គោសាលា 
គោសាលា គឺជាផ្ទះរបស់ សត្វគោ ជាសត្វពិសិដ្ឋរបស់ហិណ្ឌូ។ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​គេ​សង់​រោង​គោ​ក្របី​សម្រាប់​ចិញ្ចឹម​សត្វ​ដូច​ជា​គោ
ស្ថាបត្យករខ្មែរ

left|thumb|250px|ប្រាសាទអង្គរខ្មែរដែលជាស្នាដៃស្ថាបត្យករខ្មែរ
ស្ថាបត្យករនៅក្នុងសម័យកាលនៃអាណាចក្រអង្គរគឺជាសម័យកាលមួយដែលក្រោយមកមានប្រមាណជាងពាក់កណ្ដាលនៃសតវត្សទី៨ (AD) ជាលើកដំបូងនៅក្នុងពាក់កណ្ដាល នៃសតវត្សទី១៥ ។ ប្រសិនបើមានការដាក់នូវថ្ងៃខែមានភាពច្បាស់លាស់, នោះការចាប់ផ្ដើមប្រហែលជាបានដាក់នៅក្នុង(AD) ៨០២, នៅពេលដែលអាណាចក្រខ្មែរបានដួលរលំទៅ, ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរជ័យវរ្ម័នទី២បានឃើញយ៉ាងច្បាស់ដោយខ្លួនឯងនូវមហាក្សត្រទាំងអស់(ចាក្រាវ៉ាតីន) និងបានធ្វើការប្រកាសថ្លែងការជាឯករាជ្យមកពីចាវា,និងនៅទីបញ្ចប់ប្រហែលជាបានដាក់នៅក្នុងឆ្នាំ១៤៣១ AD, នៅពេលដែលជនជាតិថៃបានចូលមកលុកលុយរាត្បាតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីសម័យព្រះរាជាណាចក្រនៃសម្ដេចអាយុធ្យានៅក្នុងរាជ្ជកាលសម័យអង្គរ និងដោយសារមកពីមូលហេតុវរជនខ្មែរបានធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរទីកន្លែងទៅទីក្រុងភ្នំពេញ ។ 
ប្រាសាទអង្គរវត្តដែលជាស្នាដៃរបស់ស្ថាបត្យករបុព្វបុរសខ្មែរនៅក្នុងការសិក្សាអំពីប្រាង្គប្រាសាទអ្នកស្ថាបត្យករអង្គរបានធ្វការគូសបញ្ជាក់ថាសង្កត់ធ្ងន់ថាគឺវាមានការចាំបាច់និងមានសារសំខាន់ខ្លាំងណាស់ទៅលើសាសានាស្ថាបត្យករទាំងនោះ, តាំងពីពេលនោះមកបានបន្សល់ទុកនៅអ្នកសិក្សាការសាងសង់អង្គរតែម្នាក់តែគត់គឺជាអ្នកដែលកាន់សាសនាពីធម្មជាតិ ។ នៅក្នុងកំឡុងពេលនោះប្រវត្តិកាលនៃប្រាសាទអង្គរវត្តជា ប្រាសាទតែមួយគត់និងមានប្រាសាទដទៃៗទៀតដែលជាការសាងសង់ឡើងនោះធ្វើអំពីថាចំពោះអ្នកដែលកាន់សាសនា ។ គ្មានការសាងសង់ណាមួយដូចជា នៅកន្លែងដែលបានបង្កើតអោយមានភាពខូចខាតយ៉ាងពិតប្រាកដ ដូចជា ព្រៃឈើ និងដូចជាមិនមានការរស់រានមានជីវិតឡើយ ។  
អ្នកស្ថាបនាប្រាសាទអង្គរមានរូបរាងភិនភាគ របៀបសាងសង់និងរចនាសម្ព័ន្ធមានក្បួនច្បាប់ងាយស្រួលដែលមានអត្តសញ្ញាណសន្ទានុក្រមនៅផ្នែកខាងក្រោម ។ នៅពេលនោះដែរ ចំនួននៃអ្នកស្ថាបនាគឺវាមានរចនាបថនិងទទួលបានភាពជោគជ័យខុសៗគ្នា ស្ថិតនៅក្នុងកំឡុងពេលដែលជនជាតិខ្មែរអង្គរដទៃៗទៀត មិនមានភាពល្បីល្បាញទាំងអស់នោះគឺធ្វើអោយមានភាពស្មើរៗគ្នាក្នុងប្រវត្តិកាលពិតប្រាកដកជាក់ស្ដែងទាំងស្រុង ។    

right|thumb|250px|ស្នាដៃបុព្វបុរសខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: អង្គរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ស្នាដៃបុព្វបុរសខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: តំបន់ប្រាង្គប្រាសាទខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ព្រះវិហារពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ស្ថាបត្យករហិណ្ឌូ
ស្ថាប័ន

ស្ថាប័នសំដៅយកអ្វីទាំងឡាយដែលមនុស្សបង្កើតឡើង ដើម្បីសម្របសម្រួលរៀបចំសង្គមឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ល្អប្រសើរ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការដឹកនាំ និងគ្រប់គ្រងជាតិរបស់ខ្លួន។ គេអាចចាត់ទុកថាស្ថាប័នលុះត្រាតែអង្គការនោះបង្កើតឡើងរយៈពេលវែង ស្ថិតនៅយូរអង្វែង ហើយការបង្កើតឡើងរយៈពេលខ្លីពុំចាត់ទុកថាជាស្ថាប័ននោះទេសៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ ក្រសួងអប់រម យុវជន និងកីឡា ទំព័រទី២៧១។ដំណើរការល្អមានគោលដៅច្បាស់នៅអ្វីដែរស្ថាប័នគូរត្រូវមានហើយការងារដែលយើងត្រូវបំពេញវាអោយកាន់តែល្អប្រើសើរ។
ស្ទីវ ចបស៍

ស្ទីវិន ផោល ចបស៍ () ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ស្ទីវ ចបស៍ () ២៤ កុម្ភៈ ឆ្នាំ 1955 - ថ្ងៃទី 5 ខែតុលា 2011) គឺជាអ្នកដឹកនាំធុរកិច្ចអាមេរិក និងជាអ្នកបង្កើត, សហស្ថាបនិក, ប្រធាន, អតីតនាយកប្រតិបត្តិនៃ កុំព្យូទ័រអេបផល  ហើយក៏ជា ប្រធានប្រតិបត្តិ នៃ Pixar Animation Studios ផងដែរ និងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃក្រុមហ៊ុន The Walt Disney នៅឆ្នាំ 2006 បន្ទាប់ពី Disney បានទិញ Pixar

គាត់បានបង្កើតកុំព្យូទ័រអេបផល (Apple) ជាមួយ ស្ទីវ វ៉ូហ្សនៀក (Steve Wozniak) ក្នុងឆ្នាំ 1976 ហើយបានជួយធ្វើឱ្យគាត់ល្បីល្បាញនូវគំនិតនៃកុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយអេបផល II (Apple II) គាត់គឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលឃើញសក្តានុពលពាណិជ្ជកម្មនៃចំណុចប្រទាក់អ្នកប្រើក្រាហ្វិក និងម៉ៅស៍ (Mouse) ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ Xerox Park របស់ក្រុមហ៊ុន Xerox ហើយបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុង Macintosh ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍វេទិកាកុំព្យូទ័រ ជាពិសេសនៅក្នុងទីផ្សារឧត្តមសិក្សា និងអាជីវកម្ម។ ការទិញយកក្រុមហ៊ុន Next ក្នុងឆ្នាំ 1996 របស់ Apple បាននាំ Jobs ត្រលប់ទៅក្រុមហ៊ុន Apple ដែលគាត់បានសហស្ថាបនិក។ ហើយគាត់បានបម្រើការជា CEO ពីឆ្នាំ 1997 ដល់ឆ្នាំ 2011។ Jobs ក៏បានធ្វើជាប្រធានប្រតិបត្តិផងដែរ។ និងនាយកប្រតិបត្តិជាន់ខ្ពស់របស់ Pixar Animation Studios អ្នកដឹកនាំក្នុងការផលិតខ្សែភាពយន្តគំនូរជីវចលដោយប្រើក្រាហ្វិកកុំព្យូទ័រ។ គាត់គឺជាម្ចាស់ភាគហ៊ុនធំជាងគេនៅ 50.1% រហូតដល់ក្រុមហ៊ុន Walt Disney បានទិញវាក្នុងឆ្នាំ 2006

បន្ទាប់ពី Steve Jobs បានប្រកាសប្រាប់បុគ្គលិកអេបផលថាគាត់បានពិនិត្យឃើញ មហារីកលំពែង ចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ 2004។ គាត់មានបញ្ហាសុខភាពរហូតដល់សម្រេចចិត្តលាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិរបស់ក្រុមហ៊ុន Apple នៅថ្ងៃទី 24 ខែសីហា ឆ្នាំ 2011 ហើយ​បានទទួលអនិច្ចកម្មនៅ​ថ្ងៃ​ទី 5 ខែ តុលា ឆ្នាំ 2011បន្ទាប់ពី Apple ប្រកាសចេញ iPhone 4S បានត្រឹមតែមួយថ្ងៃ
ស្ទីវ ចបស៍: ពេលដំបូងនៃជីវិត

ពេលដំបូងនៃជីវិត 
ស្ទីវ ចបស៍ (Steve Jobs) កើតនៅសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ (San Francisco) រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា California ។ ឈ្មោះពិតរបស់គាត់គឺ ស្ទីវិន ផោល ចបស៍ (Steven Paul Jobs) ហើយគាត់គឺជាកូនរបស់ ផោល រៀនហូលដ៍ ចបស៍ (Paul Reanhold Jobs) និង ក្លារ៉ា ចបស៍ (Clara Jobs) (ឈ្មោះដើម ហាកូ ផៀន (Hako Pian) «Mother: Clara Hagopian (adoptive mother, accountant)» Steve Jobs biography at NNDB. ) គ្រួសារ ជនជាតិ អាមេនី ។

ឪពុកម្តាយពិតរបស់ Jobs គាត់មានឪពុកឈ្មោះ  Abdulfattah "John" Jandali (អារ៉ាប់: عبد الفتاح الجندلي). ) ជានិស្សិតមូស្លីម ក្នុងគ្រួសារ ស៊ីរី  (នៅពេលនោះ) ប៉ុន្តែក្រោយមកបានធ្វើការជាគ្រូបង្រៀននៅសាកលវិទ្យាល័យមួយ។ វិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ  ជាមួយ Joanne Carole Schieble () ដែលមានដើមកំណើតស្វីស និងជានិស្សិត កាតូលិក នៅពេលនោះ  ក្រោយមកបានធ្វើការជាសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកព្យាបាល  ខណៈពេលដែល Jobs កើត។ ឪពុក​ម្តាយ​បង្កើត​របស់​គាត់​មិន​ទាន់​រៀប​ការ​ទេ Chandali និយាយ​ថា គាត់​គ្មាន​ជម្រើស​អ្វី​ក្រៅ​ពី​ឲ្យ​កូន​ទៅ​ចិញ្ចឹម។ ដោយសារតែគ្រួសាររបស់ Joan មិនទទួលយកទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេ Maclean's, September 19, 2011, p. 10. ក្រោយមក ឪពុកម្ដាយបានរៀបការ ហើយបង្កើត "Steve Jobs, Apple's iGod: Profile", Telegraph (U.K.), January 14, 2009. ពាក់ Andy Behrendt, "Apple Computer mogul's roots tied to Green Bay", Green Bay Press-Gazette, December 4, 2005. លរបស់ Jobs ដែលជាអ្នកនិពន្ធ ប្រលោមលោក Alan Deutschman, Richard Siklos, Heather Halberstadt, John Brodie, Duff McDonald, Craig Offman and Richard Rushfield, "The New Establishment 2005: The 50 Most Powerful Leaders of the Information Age", Vanity Fair, October 1, 2005. David Smith, "The non-stop revolutionary", The Observer (U.K.), January 26, 2006. Rob Waugh, additional reporting by Paul Henderson, "iGod—how Apple went bad, and made billions from doing it", Daily Mail (U.K.), April 30, 2008.

ក្នុងឆ្នាំ 1972 ចបស៍បានបញ្ចប់ការសិក្សាពី វិទ្យាល័យ Homestead នៅ Cupertino រដ្ឋ California ។ គាត់​បាន​ដាក់​ពាក្យ​ចូល​រៀន​នៅ ​មហាវិទ្យាល័យ Reed College ក្នុង ​ទីក្រុង Portland រដ្ឋ Oregon ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ឈប់​បន្ទាប់​ពី​បាន​ត្រឹម​តែ​មួយ​ឆមាស​ក្រោយ​មក​ក្នុង​សុន្ទរកថា​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​របស់​គាត់ សាកលវិទ្យាល័យស្ទែនហ្វដ, ឆ្នាំ 2005 Jobs បាននិយាយថាដោយសារតែគាត់បានឈប់ពីការសិក្សា ដូច្នេះ​មាន​ពេល​ចូល​រៀន​ថ្នាក់​បោះ​សៀវភៅ "ប្រសិនបើខ្ញុំមិនដែលចូលរៀនវគ្គសរសេរអក្សរផ្ចង់នៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យទេនោះ Mac នឹងមិនដែលមានពុម្ពអក្សរច្រើន ឬពុម្ពអក្សរដែលមានគម្លាតតាមសមាមាត្រទេ"