អតិសុខុមជីវសាស្រ្ត​វេជ្ជសាស្រ្ត: ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរោគវិនិច្ឆ័យ

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរោគវិនិច្ឆ័យ 
ការកំណត់អត្តសញ្ញាណភ្នាក់ងារបង្ករោគសម្រាប់ជំងឺស្រាលអាចមានលក្ខណៈសាមញ្ញដូចការបង្ហាញខាងគ្លីនិក; ដូចជា ជំងឺក្រពះពោះវៀន និងការឆ្លងមេរោគលើស្បែក។ ដើម្បីធ្វើការប៉ាន់ស្មានដែលមានការសិក្សាថាតើមីក្រូសរីរាង្គណាមួយអាចបណ្តាលឱ្យកើតជំងឺនេះ កត្តាអ្វីខ្លះដែលចាំបាច់ត្រូវពិចារណា។ ដូចជាលទ្ធភាពរបស់អ្នកជំងឺក្នុងការប៉ះពាល់ទៅនឹងសរីរាង្គដែលសង្ស័យនិងវត្តមាននិងអត្រាប្រេវ៉ាឡង់នៃអតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងសហគមន៍។

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺឆ្លងស្ទើរតែត្រូវបានផ្តួចផ្តើមឡើងដោយពិគ្រោះប្រវត្តិជំងឺនិងធ្វើការពិនិត្យរាងកាយ។ បច្ចេកទេសកំណត់អត្តសញ្ញាណលម្អិតបន្ថែមទៀតទាក់ទងនឹង ថ្នាលបណ្ដុះ អតិសុខុមប្រាណមីក្រូទស្សន៍ តេស្តជីវគីមី និង ហ្សែន ។ បច្ចេកទេសទូទៅតិចជាងនេះ (ដូចជា កាំរស្មីអ៊ិច ការស្កេន CAT ការស្កេន PET ឬ អិនអឹមអរ ) ត្រូវបានប្រើដើម្បីផលិតរូបភាពនៃភាពមិនប្រក្រតីខាងក្នុងដែលបណ្តាលមកពីការរីកលូតលាស់នៃភ្នាក់ងារបង្ករោគ។

 វប្បធម៌អតិសុខុមប្រាណ 
រូបភាពតូច| ថ្នាលដែលមានសារធាតុចិញ្ចឹម ចំនួន ៤ កំពុងលូតលាស់នៃ បាក់តេរី Gramអវិជ្ជមាន ទូទៅ។
ថ្នាលបណ្ដុះអតិសុខុមជីវសាស្រ្ត គឺជាវិធីសាស្រ្តចម្បងដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់ញែកដាច់ពីជំងឺឆ្លងសម្រាប់ការសិក្សានៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ ជាលិកាឬទឹកសេរីរះត្រូវបានអនុវត្តសម្រាប់វត្តមាននៃ ធាតុបង្កជំងឺ ជាក់លាក់មួយដែលត្រូវបានកំណត់ដោយការលូតលាស់នៅក្នុង មជ្ឈដ្ឋាន ជ្រើសរើសឬឌីផេរ៉ង់ស្យែល។

ថ្នាល ៣ ប្រភេទសំខាន់ៗដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់តេស្តៈ 

 មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះរឹង: ផ្ទៃរឹងមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយលាយសារធាតុចិញ្ចឹមអំបិលនិង ចាហួយ(អាហ្គាល) ។ អតិសុខុមប្រាណតែមួយនៅលើថ្នាលអាហ្គាលមួយបន្ទាប់មកអាចរីកលូតលាស់ទៅជាក្លូនឡូនី (ក្លូនឡូនីដែលជាកោសិកាមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទនឹងគ្នា) ដែលមានកោសិការាប់ពាន់។ ទាំងនេះត្រូវបានប្រើជាចម្បងដើម្បីបណ្ដុះបាក់តេរីនិងផ្សិត។
 មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះរាវ: កោសិកាត្រូវបានលូតលាស់នៅខាងក្នុងមជ្ឈដ្ឋានរាវ។ ការលូតលាស់នៃអតិសុខុមប្រាណត្រូវបានកំណត់ដោយពេលវេលាដែលអង្គធាតុរាវបង្កើតការ ល្បាយសារធាតុស្អិត ។ បច្ចេកទេសនេះត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យពពួកប៉ារ៉ាស៊ីតនិងការរកឃើញ ពពួក mycobacteria ។ 
 មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះដោយកោសិកា មនុស្សឬសត្វត្រូវបានឆ្លងជាមួយនឹងអតិសុខុមប្រាណនៃចំណាប់អារម្មណ៍។ បន្ទាប់មកបណ្ដុះមេរោគទាំងនេះត្រូវបានគេសង្កេតឃើញដើម្បីកំណត់ពីផលប៉ះពាល់ដែលមីក្រូសរីរង្គមាននៅលើកោសិកា។ បច្ចេកទេសនេះត្រូវបានប្រើសម្រាប់កំណត់អត្តសញ្ញាណមេរោគ។

 មីក្រូទស្សន៍ 
បច្ចេកទេសបណ្ដុះមេរោគ នឹងប្រើការពិនិត្យមីក្រូទស្សន៍ជារឿយៗដើម្បីជួយក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណមីក្រូ។ ឧបករណ៍ដូចជា មីក្រូទស្សន៍ពន្លឺផ្សំ អាចត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃទិដ្ឋភាពសំខាន់ៗនៃសារពាង្គកាយ។ នេះអាចត្រូវបានអនុវត្តភ្លាមៗបន្ទាប់ពីសំណាកត្រូវបានយកចេញពីអ្នកជំងឺហើយត្រូវបានប្រើក្នុងការភ្ជាប់ជាមួយបច្ចេកទេសបំពាក់ព័ណគីមីជីវៈ អនុញ្ញាតឱ្យមានដំណោះស្រាយលក្ខណៈកោសិកា។ មីក្រូទស្សន៍អេឡិចត្រូនិច និង មីក្រូទស្សន៍បាច់ពន្លឺ ក៏ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការសង្ខេតមើលអតិសុខុមប្រាណយ៉ាងលម្អិតសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ។ Madigan MT (2009) Brock Biology of Microorganisms: Pearson/Benjamin Cummings.

 ការធ្វើតេស្តជីវគីមី 
ការធ្វើតេស្តជីវគីមី រហ័សនិងសាមញ្ញអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីកំណត់ភ្នាក់ងារបង្ករោគ។ ចំពោះការកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរីការប្រើប្រាស់លក្ខណៈ មេតាប៉ូលីស ឬអង់ស៊ីមគឺជារឿងធម្មតាដោយសារតែសមត្ថភាពក្នុងការបង្កាត់ កាបូអ៊ីដ្រាត តាមលំនាំលក្ខណៈនៃ ហ្សែន និង ប្រភេទថ្នាក់ របស់វា។ អាស៊ីត អាល់កុលនិងឧស្ម័នជាធម្មតាត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងការធ្វើតេស្តទាំងនេះនៅពេលដែលបាក់តេរីត្រូវបានលូតលាស់នៅក្នុង មជ្ឈដ្ឋានរាវឬ​ មជ្ឈដ្ឋានរឹង ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ។ ដើម្បីអនុវត្តការធ្វើតេស្តទាំងនេះម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិជាច្រើនត្រូវបានប្រើប្រាស់។ ម៉ាស៊ីនទាំងនេះធ្វើតេស្តិ៍ជីវគីមីជាច្រើនក្នុងពេលដំណាលគ្នាដោយប្រើកាតដែលមានអណ្តូងជាច្រើនផ្ទុកសារធាតុគីមីអុីដ្រាតផ្សេងៗគ្នា។ អតិសុខុមប្រាណដែលផ្ដោតនឹងមានប្រតិកម្មជាមួយសារធាតុគីមីនីមួយៗតាមរបៀបជាក់លាក់ដែលជួយក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់វា។

វិធីសាស្រ្តសេរ៉ូសាស្រ្ត គឺមានភាពឆ្លើយតបខ្ពស់ ជាក់លាក់និងជាញឹកញាប់ការធ្វើតេស្តមន្ទីរពិសោធន៍យ៉ាងឆាប់រហ័សដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីកំណត់ប្រភេទមីក្រូសរីរាង្គផ្សេងៗគ្នា។ ការធ្វើតេស្តគឺផ្អែកទៅលើសមត្ថភាពនៃ អង្គបដិប្រាណ ដើម្បីចងភ្ជាប់ជាពិសេសទៅនឹង អង់ទីហ្សែន ។ អង់ទីហ្សែន (ជាធម្មតាគឺប្រូតេអ៊ីនឬកាបូអ៊ីដ្រាតដែលផលិតដោយភ្នាក់ងារបង្ករោគ) ត្រូវបានចងភ្ជាប់ដោយអង្គបដិប្រាណដែលអនុញ្ញាតឱ្យតេស្តប្រភេទនេះត្រូវបានប្រើសម្រាប់សារពាង្គកាយជាជាងបាក់តេរី។ ការចងនេះនឹងបង្កើតជាខ្សែសង្វាក់នៃព្រឹត្តិការណ៍ដែលអាចត្រូវបានគេសង្កេតឃើញយ៉ាងងាយស្រួលនិងច្បាស់លាស់អាស្រ័យលើការធ្វើតេស្ត។ បច្ចេកទេសសេរ៉ូសាស្រ្តដែលស្មុគស្មាញជាងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា immunoassays ។ ដោយប្រើមូលដ្ឋានស្រដៀងគ្នាដូចដែលបានពិពណ៌នាខាងលើនេះ immunoassays អាចរកឃើញឬវាស់ អង់ទីហ្សែន ពីភ្នាក់ងារបង្ករោគឬប្រូតេអ៊ីនដែលបង្កើតដោយម្ចាស់ចម្លងដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការឆ្លង។ Nester E; Anderson D; Evans Roberts, C; Nester M (2009). Microbiology: A human perspective. McGraw Hill. pp. 336–337. ISBN 978-1-55938-814-6.

 ប្រតិកម្ម​ខ្សែ​សង្វាក់ polymerase 
ប្រតិកម្មខ្សែសង្វាក់ Polymerase (PCR) អះអាងថាជាបច្ចេកទេសម៉ូលេគុលដែលត្រូវបានប្រើជាទូទៅបំផុតដើម្បីរកនិងសិក្សាអតិសុខុមប្រាណ។  បើប្រៀបធៀបទៅនឹងវិធីសាស្រ្តផ្សេងទៀតលំដាប់និងការវិភាគមានលក្ខណៈច្បាស់លាស់អាចទុកចិត្តបានត្រឹមត្រូវនិងឆាប់រហ័ស។  សព្វថ្ងៃនេះ  PCRបរិមាណ គឺជាបច្ចេកទេសចម្បងដែលត្រូវបានប្រើព្រោះវិធីសាស្រ្តនេះផ្តល់នូវទិន្នន័យលឿនជាងបើប្រៀបធៀបទៅនឹងស្តង់ដារ PCR ។ ឧទាហរណ៍បច្ចេកទេស PCR បែបបុរាណតម្រូវឱ្យប្រើ ជែលអេឡិចត្រុសស៊ីស ដើម្បីមើលឃើញម៉ូលេគុលចម្លងឌីអិនអេបន្ទាប់ពីប្រតិកម្មបានបញ្ចប់។ PCR បរិមាណ មិនត្រូវការនេះទេព្រោះប្រព័ន្ធស្វែងរកដោយប្រើ ពន្លឺភ្លើង និង ប្រអូម(Probe) ដើម្បីរកម៉ូលេគុលឌីអិនអេនៅពេលពួកវាកំពុងចម្លងក្រម។  បន្ថែមលើបញ្ហានេះ PCRបរិមាណ  ក៏បំបាត់ហានិភ័យនៃការចម្លងរោគដែលអាចកើតឡើងក្នុងនីតិវិធី PCR ស្តង់ដារ (ដឹកផលិតផល PCR ទៅ PCRs ជាបន្តបន្ទាប់) ។  អត្ថប្រយោជន៍មួយទៀតនៃការប្រើប្រាស់ PCR ដើម្បីរកនិងសិក្សាអតិសុខុមប្រាណគឺលំដាប់ឌីអិនអេនៃអតិសុខុមប្រាណដែលឆ្លងថ្មីអាចត្រូវបានប្រៀបធៀបទៅនឹងអ្វីដែលបានចុះបញ្ជីនៅក្នុងមូលដ្ឋានទិន្នន័យដែលជាហេតុជួយបង្កើនការយល់ដឹងអំពីសារពាង្គកាយណាមួយដែលបង្កឱ្យមានជំងឺឆ្លងហើយដូច្នេះអ្វី វិធីសាស្រ្តនៃការព្យាបាលដែលអាចធ្វើបានអាចត្រូវបានប្រើ។  បច្ចេកទេសនេះគឺជាស្តង់ដារបច្ចុប្បន្នសម្រាប់ការរកឃើញវីរុសដូចជា អេដស៍ និង ជំងឺរលាកថ្លើម ។