navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ល្បិច​ទល់​មេឃ: > ដកធ្នឹមល្អចេញជំនួសវិញដោយឈើពុក (ដកមន្ត្រីល្អចេញ ជំនួសវិញដោយមន្រ្តីពុករលួយ)

> ដកធ្នឹមល្អចេញជំនួសវិញដោយឈើពុក (ដកមន្ត្រីល្អចេញ ជំនួសវិញដោយមន្រ្តីពុករលួយ) 
នៅពេលដែលប្រទេស ឬស្ថាប័នគេ ដំណើរការទៅល្អ ព្យាយាមឆាឆៅ ធ្វើឲ្យខូចប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង របៀបគ្រប់គ្រងរបស់គេ។ កែប្រែវិន័យល្អៗ ដែលគេមាន។ ព្យាយាមធ្វើឲ្យមនុស្សល្អ សំខាន់ៗ ត្រូវបានដកចេញ ហើយដាក់វិញដោយមនុស្សពុករលួយ។

Replace the beams with rotten timbers (偷梁換柱, Tōu liáng huàn zhù) Disrupt the enemy's formations, interfere with their methods of operations, and change the rules that they are used to following. In this way the supporting pillar, the common link that makes a group of men an effective fighting force, is removed.
ល្បិច​ទល់​មេឃ: > ដកជណ្ដើរចេញនៅពេលដែលគេឡើងដល់ដំបូល

> ដកជណ្ដើរចេញនៅពេលដែលគេឡើងដល់ដំបូល 
ប្រើនុយ និងការបោកបញ្ឆោតផ្សេងៗ ធ្វើឲ្យគេធ្លាក់ចូលទៅក្នុងតំបន់ដែលប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ធម្មជាតិ រួចកាត់ផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងខាងក្រៅ និងផ្លូវចេញ។ វាយប្រហារដោយប្រើកម្លាំងខ្លួន បូករួមនិងកម្លាំងភូមិសាស្រ្តដែលប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ធម្មជាតិនោះ។

Remove the ladder when the enemy has ascended to the roof (上屋抽梯, Shàng wū chōu tī) With baits and deceptions, lure the enemy into treacherous terrain and cut off their lines of communication and escape routes. To save themselves, they must fight both one's own forces and the elements of nature.
ល្បិច​ទល់​មេឃ: > តុបតែងដោយផ្កាក្លែងក្លាយ ឬល្បិចលាបពណ៌

> តុបតែងដោយផ្កាក្លែងក្លាយ ឬល្បិចលាបពណ៌ 
ធ្វើអាក្រក់ឲ្យទៅជាល្អ សទៅជាខ្មៅ។

តុបតែងផ្កាក្រដាសក្លែងក្លាយ លើដើមឈើងាប់ ដើម្បីឲ្យគេឃើញនឹងភ្នែក ហើយយល់ថា ដើមឈើនោះមានជីវិត។ ប្រើរបស់ក្លែងក្លាយធ្វើឲ្យអ្វីមួយដែលគ្មានតម្លៃ មើលទៅគួរឲ្យផ្ដល់តម្លៃ។ 

ឬធ្វើផ្ទុយពីនោះ (ធ្វើឲ្យអ្វីដែលមានតម្លៃ មើលទៅដូចជា មិនគួរនឹងឲ្យតម្លៃ)។ ធ្វើឲ្យមនុស្សល្អ ត្រូវបានគេជឿថា ជាមនុស្សអាក្រក់ ឬមនុស្សអាក្រក់ ត្រូវបានគេជឿថា ជាមនុស្សល្អ ដោយការផ្សព្វផ្សាយពាក្យចចាមអារ៉ាមផ្សេងៗ។

Decorate the tree with false blossoms (樹上開花, Shù shàng kāi huā) Tying silk blossoms on a dead tree gives the illusion that the tree is healthy. Using artifice and disguise, make something worthless appear valuable and vice versa.
ល្បិច​ទល់​មេឃ: អវសាន​កថា

អវសាន​កថា 
~ បុគ្គលថោកទាប ជាបុគ្គលបាប លុបគុណគេ មានមាយា ពុតត្បុត ល្បិច ទម្លាប់ចិត្តចងគំនុំ មិនដឹងល្អអាក្រក់ គួរសម្គាល់បុគ្គលបែបនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។ (ឯកសារយោង៖ បិដកភាគ ៥៤ ទំព័រ ៤៣)

~ ក្នុងលោកនេះ មានរបស់បីយ៉ាងដែលមិនអាចលាក់បាំងបានគឺ ព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងការពិត។

~ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា មាននាងម្នាក់ឈ្មោះនាងចិញ្ចា។ នាងនោះមាយាពុតល្បិច យកឈើធ្វើជាកូនទ្រាប់ពោះខ្លួនទៅមួលបង្កាច់ព្រះពុទ្ធកណ្ដាលចំណោមថាធ្វើឲ្យនាងពោះធំ។ ក្រោយមកឈើនោះជ្រុះចុះមក។ គេគ្រប់គ្នាដឹងថានាងនោះមាយា ពុត ល្បិច។ ក្រោយមកនាងនោះក៏ត្រូវព្រះធរណីស្រូប (គឺស្លាប់តៃហោង ស្លាប់ទាំងអាក្រក់មើល)។ នាងចិញ្ចាធ្វើបែបនេះដោយសារ ប្ដីនាងស្ដាប់ធម៌ព្រះពុទ្ធ ហើយទៅបួសចោលនាង រួមផ្សំនឹងការញុះញង់បន្ថែមរបស់ទេវទត្ត។ (មើលក្នុងនាទីទី ៦ ក្នុងរឿងពុទ្ធប្រវត្តិ នេះ)។ ក្នុង ពុទ្ធជ័យមង្គល ព្រះពុទ្ធបង្ហាញផ្លូវ ចង់ឈ្នះមនុស្សបែបនេះត្រូវរក្សាមារយាទ ឬរក្សា ទង្វើ ការនិយាយ ការគិត ឲ្យល្អ និងនិយាយតែពាក្យពិតពាក្យទៀងត្រង់។
ល្បិច​ទល់​មេឃ: ឯកសារសិក្សាបន្ថែម៖

ឯកសារសិក្សាបន្ថែម៖ 
ក្បួនល្បិចទាំង ៣៦ ជាភាសាអង់គ្លេស Thirty-Six Stratagems
ល្បុក្កតោ

ល្បុក្កតោ250px Bokator Mixed Martial Arts (MMA) 1920 ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍ល្បុក្កតោប្រភពដើមសូរ្យវរ្ម័នទី២ ស.វទី១២ចំនួនមេក្បាច់គុន១២ ទ្វារគុន
(12 Door Directly)ចំនួនស្នៀតគុន៩៥៦៣ ស្នៀតគុន ចំនួនកម្រិតគុនថ្នាក់ក្រណាត់សូត្រចងក្បាល ៧កម្រិត (7 Level) 
 
 
 
 
 
 
 អ្នកបង្កើតឡើងវិញសាន គីមស៊ានឆ្នាំបង្កើតឡើងវិញ      ២៤ មេសា ២០០៤ក្នុងបញ្ចីក្របខ័ណ្ឌ      ក្រសួងការពារជាតិ
ក្រសួងមហាផ្ទៃស្ថាប័នគ្រប់គ្រង      សហព័ន្ធល្បុក្កតោកម្ពុជា 20px
Bokator Federation of Cambodia (B.F.C)

ល្បុក្កតោ (Sanskrit: Labokator) (អង់គ្លេស: Bokator) គឺជាក្បាច់គុនប្រយុទ្ធដូចសត្វតោ (English mean: The Lion Boxing)
ការប្រើកម្លាំងវាយប្រយុទ្ធដូចសត្វតោ ។ ល្បុក្កតោ ត្រូវបានចាត់ទុកជាមេក្បាច់គុន នៃសិល្បៈគុនខ្មែរ (អង់គ្លេស: Kun Khmer Martial Arts) ដែលត្រូវបានគេជឿថា​កើតឡើង ក្នុងរាជពង្សាវតារខ្មែរ នៃរាជព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ ជាស្ដេចខ្លាំងពូកែមួយអង្គដែលបានបង្កើត ច្បាប់កងទ័ព ដែលបែងចែកកងទ័ព ជាច្រើនក្រុម ទ័ពថ្មើជើង ទ័ពលំពែង ទ័ពសេះ ទ័ពដំរី និង ទ័ពព្រួញ ផ្សេងៗ... ទាំងនេះហើយ ដែលជាឬសគល់នៃការបង្កើតសម័យកាលចក្រភពអង្គរ ក្នុងការគ្របគ្រងរបស់ព្រះអង្គ ។ Shiv Shanker Tiwary, Rajeev Kumar (2009) 
 Encyclopaedia of Southeast Asia and Its Tribes, Volume 1,  Publisher: Anmol Publications p.934 ISBN: 8126138378  
ពាក្យ "ល្បុក្កតោ​" ក្នុងវចនានុក្រមខ្មែររបស់សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួន ណាត បោះពុម្ពផ្សាយ​ជាផ្លូវការ​ណ៍ ឆ្នាំ1938 បានបញ្ចាក់ច្បាស់នៅចុងឃ្លាវចនានុក្រមថា ល្បុក្កតោ គឺជាឈ្មោះស្នៀតគុន ដែលមានស្នៀតគុនច្រើនជាគ្រឿងការពារ ហើយល្បុក្កតោ មានតាំងពីសម័យបុរាណមក ដូចនេះពាក្យ ល្បុក្កតោ មិនគួរត្រូវបានកែប្រែជាពាក្យ បុក្កតោ បុកកាតោ ដែលផ្ទុយពីវចនានុក្រមជាតិឡើយ ។​ Choun Nath (1993) The Khmer dictionary, Publisher: A.I.T. (Australian International Translators) 
 ISBN: 0646160524
ល្បុក្កតោ: ល្បុក្កតោ មានមេគុន ១២ទ្វារ

ល្បុក្កតោ មានមេគុន ១២ទ្វារ 
12 Door Directly of Bokator

ល្បុក្កតោ​មានមេគុន ១២ទ្វារ ដែលជាច្រកទ្វារក្បាច់គុន សម្រាប់ការប្រើប្រាសទៅក្នុងសង្គ្រាមសម្រាប់កងទ័ព ដែលបែងចែក ច្រកទ្វារទី១ ដល់ច្រកទ្វារទី៨ ត្រូវបានហៅថា "រហ័នយុទ្ធ" មានន័យថា ច្បាប់វាយប្រហារ កម្រិតតូច ទៅមធ្យម ដូចជាការប្រើប្រាសកាយសម្បទាដើម្បីប្រយុទ្ធ ដូចជាគុនដៃ (អង់គ្លេស: Hand to Hand Combat) និង គុនជើង (អង់គ្លេស: Foot Kicking) ដែលបែងចែកជាក្បាច់ប្រយុទ្ធផ្សេងៗទៀតដូចជា៖ ក្បាច់ប្រដាល់ (អង់គ្លេស: Boxing) ដែលមានដើមកំណើតក្នុងការកកើតក្នុងអំឡុងនាការចាប់ផ្ដើមដំបូងនៃសម័យអង្គរ ។ National Geographic Society (U.S.) (1964) 
 National Geographic, Volume 126, 
Publisher: National Geographic Society, Original from Cornell University.  
ល្បុក្កតោ ដែលជាមោទនភាព​នៃគុនខ្មែរ ក្បាច់ប្រដាល់កម្ពុជា បានឈ្នះមេដាយប្រាក់ចំនួន២ ក្នុងព្រឹត្តិការ​ណ៍ កីឡាទ្វីបអាសុី (អង់គ្លេស: Asian Games) ក្នុងទស្សវតន៍ ឆ្នាំ 1970s ។​  Highlights of the ASBC National Federations – Cambodia won three titles in the Southeast Asian Games and three medals in the Asian Games during its boxing history (2015) www.asbcnews.org, Publisher: ASBC-ASIAN BOXING CONFEDERATION, © Copyright Boxing Sport 2016 by Boxing Asia  

ឆ្នាំឈ្មោះអត្តៈពលលិកព្រឹត្តិការណ៍កីឡាមេដាយAsian Games1970ខៀវសឿនកីឡាប្រដាល់
Light welterweight
(63.5 kg)មេដាយប្រាក់ Bangkok, Thailand 1970ឡុង សាវឿនកីឡាប្រដាល់
Welterweight
(67 kg)មេដាយប្រាក់ Bangkok, Thailand  

ល្បុក្កតោ នៃច្រកទ្វារទី៩ ដល់ច្រកទ្វារទី១០ ត្រូវបានហៅថា "អាខ័នយុទ្ធ" មានន័យថា ច្បាប់វាយប្រហារ ដោយគ្រឿងសាស្ត្រាវុធ ដែលរាប់បញ្ចូល ដំបង ដាវ កាំបិត លំពែង បាញ់ធ្នូរ ជាដើម ដែលរាប់ជារឿងសាស្ត្រាវុធក្នុងការធ្វើសង្គ្រាមនិងបញ្ចាមិត្ត រីឯច្រកទ្វារទី១១ ដល់ច្រកទ្វារទី១២ ត្រូវបានហៅថា "អាត្ម័នយុទ្ធ" មានន័យថា ច្បាប់ប្រយុទ្ធ ដែលប្រើប្រាសដួងវិញាណ មានន័យថា អ្នកចម្បាំងល្បុក្កតោអាចប្រើបាន គ្រប់សំភារៈ​ដែលប្រទះនៅក្នុងដៃជាគុនខែលការពារខ្លួនផង និង ជាការប្រើទៅវាយប្រហារសត្រូវ ដៃគូបានផងដែរ រួមមាន៖ ពូថៅ គប់កូនកាំបិត គប់កងចក្រ ការវាយនិងក្រម៉ា ការវាយនិងខ្សែរទី ផ្សេងៗ ល- ។ ដោយយោងតាម សិលាចារឹក​មួយ នៅ​បាង​ថាក ប្រទេសឡាវ បាន​តំណាល​ពី​ព្រះបាទ ​សូរ្យវរ្ម័នទី២ ដែល​កំពុង​ប្រយុទ្ធ​ក្នុង​​​សមរភូមិ ថាព្រះអង្គ​លោត​ផ្លោះ​ពីលើ​ព្រះទីនាំង​គជេន្ទ្រ​ទៅ​គង់​លើ​ក្បាលដំរី​របស់​ សត្រូវ ហើយ​ទ្រង់​ប្រហារ​ជិវិត​សត្រូវ​បីដូច​ជា គ្រុឌ​ស្ទុះ​ទៅ​សង្គ្រប់​សំលាប់​នាគ​នា​កំពូលភ្នំ ដែលបញ្ចាក់ថា ស្ដេចខ្មែរជំនាន់មុនគឺចេះក្បាច់គុន និងការរៀបចំច្បាប់កងទ័ព ទើបវិសាលភាព ក្នុងការពង្រីកទឹកដីរបស់ព្រះអង្គគឺមានភាពធំធេង និងជាកិច្ចការ ដ៏អស្ចារ្យ​របស់ព្រះអង្គក្នុងការបង្កើតសម័យកាលដ៏រុងរឿងនោះគឺ សម័យកាលអង្គរ ។History of Khmer Martial Arts  (25 June 2014) www.khmerlegend.com, Publisher: khmerlegend, khmer fighting-skill.
ល្បុក្កតោ: ប្រវត្តិ​ល្បុក្កតោ

ប្រវត្តិ​ល្បុក្កតោ 
Bokator History

ល្បុក្កតោ ត្រូវបានជឿជាក់ថា ជាសិល្បៈក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរ ដែលបង្កើតឡើងដោយ ព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ តាមរយៈរឿងទេវៈកថា របស់ សាសនាហិណ្ឌូ ដែលហូរចូលមកកម្ពុជានូវរវាង ស.វទី១០ ក្នុងរាជព្រះបាទ រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ (Rajendravarman II) ដែលពណ៌នាអំពី អាវតា ព្រះវិស្ណុ ក្រឡាខ្លួនជា នរ:សិង្ហ (Narasimha Narayana) ដែលមានក្បាលជា សត្វតោ ដងខ្លួនជាមនុស្ស ដែលបានប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយនិង អាសុរា (Asura) នាម "ហិរណយក្សសិបុ" (Hiranyakashipu) ដោយភាពស្មោះត្រង់និងការគោរពដល់សាសនា ព្រះសិវៈ "ហិរណយក្សសិបុ" ត្រូវបានប្រទានពរ ពីទេព ព្រះសិវៈ ផ្ទាល់ ដែលទទួលបានពរទាំង១០ប្រការ ដូចជា ៖
thumb|Angkor Sculpture Banteay Srei, The Legend of Narasimha Narayana 10th century.

១.មិនអាចសម្លាប់នៅទីណាណាទាំងអស់ 
(Can not kill anywhere.)

២.មិនអាចសម្លាប់នៅពេលព្រឹក 
(Can not kill in the morning)

៣.មិនអាចសម្លាប់នៅពេលថ្ងៃ 
(Can not kill at noon)

៤.មិនអាចសម្លាប់នៅពេលយប់ 
(Can not kill at night)

៥.មិនអាចសម្លាប់នៅក្រោមដី 
(Can not kill underground) 

៦.មិនអាចសម្លាប់នៅក្នុងទឹក 
(Can not kill in water)

៧.មិនអាចសម្លាប់នៅលំហអាកាស 
(Can not kill in space)

៨.មិនអាចសម្លាប់ដោយភ្លើង 
(Cannot be killed by fire)

៩.មិនអាចសម្លាប់ នៅក្នុងនិងក្រៅ កន្លែងស្នាក់នៅណាទាំងអស់ 
(Cannot kill inside and outside any accommodation) 

១០.មិនអាចសម្លាប់ដោយអវុធណាទាំងអស់នៅក្នុងចក្រវាឡ ។ 
(Can not be killed by all weapons in the universe.)

ប៉ុន្តែក្រោយមក "ហិរណយក្សសិបុ" នៅតែអាចស្លាប់ ដោយ អវតារ ព្រះវិស្ណុ នាម "នរៈសិង្ហ" ដែលមានរាង្គកាយពាក់កណ្ដាលជាសត្វ និងពាក់កណ្ដាលជាមនុស្ស សម្លាប់ដោយប្រើ ក្រចកមុតស្រួត ត្រង់ពាក់កណ្ដាលមាត់ទ្វារ ចំពេលព្រះអាទិត្យលិចបាត់អស់ពាក់កណ្ដាល ប្រហែលភាពអស្ចារ្យនៃសាច់រឿងនេះហើយទើបសិល្បៈគុនខ្មែរត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា "ល្បុក្កតោ" ការវាយសម្រុកដូចសត្វតោ ដែលបានដកស្រង់ចេញពីទេវៈកថាដ៏អស្ចារ្យនេះ ដែលមានតឹកតាងឆ្លាក់នៅលើ ប្រាសាទ បន្ទាយស្រី ផងដែរ ។ Pang Khat Royal Library of Cambodia (1941) Magguddesk nagar, Publisher: 	Bhnaṃ beñ : Roṅ Bumb Braḥ Rāja Draby, 2484 OCLC Number: 23578724 

thumb|Bokator Cambodian Boxing 1930 record from France document infront of Angkor Wat temple by French Ministry of Culture.

ល្បុក្កតោ បានចាប់ផ្ដើមឃើញមានវត្តមានជាលើកដំបូងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នាដើម ស.វទី២០ នៅឆ្នាំ ១៩២៣ នៃគ.សករាជ ដែលត្រូវបាន Record ទុកដោយប្រវត្តិវិទូ​ជនជាតិបារាំង ដោយពួកគេបានមកទស្សនា ការប្រកួត​ក្បាច់គុន​ខ្មែរ នាទីរួម ខេត្តបាត់ដំបង រាល់ពេលដែលមានការប្រកួត គេតែងតែសែងមជ្ឈូសយកទៅដាក់នៅទីនោះតែម្ដង ព្រោះវាជាការប្រកួតភ្នាល់ដាក់ជីវិត នៃភាគីជម្លោះម្ខាងៗ ដោយភាពល្បីល្បាញ ក្រុមទេសាភិបាលបារាំងក៏បង្កើតឱ្យមានជាកីឡាប្រដាល់ ជំនួសវិញ ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៨ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ប្រដាល់គុនខ្មែរ (អង់គ្លេស: Kun Khmer Boxing) ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី ប្រដាល់គុនខ្មែរ វាគ្រាន់តែជាក្បាច់គុនមួយផ្នែក នៅក្នុងចង្កោមមេក្បាច់គុនរបស់ គុនល្បុក្កតោប៉ុនណោះ  Lucienne Delmas (1928) Musée de l ' Homme in Paris, France, Website: www.culture.gouv.fr
ល្បុក្កតោ: ក្រណាត់សូត្រចងក្បាល ៧កម្រិត

ក្រណាត់សូត្រចងក្បាល ៧កម្រិត 
7 levels of silk Headband

ល្បុក្កតោ ត្រូវបាន​បែងចែក​ជា ៧​កម្រិត ដែល​កម្រិត​នីមួយៗ​ត្រូវបាន​សម្គាល់ ដោយ​ពណ៌​នៃ​ក្រណាត់សូត្រ​ដែល​រួមមាន​៖ ពណ៌ស បៃតង ខៀវ ក្រហម ត្នោត ខ្មៅ និង ថ្នាក់គ្រូ ពណ៌មាស ។ ក្រណាត់សូត្រ ក្នុងមួយពណ៌ តំណាងឱ្យ យុទ្ធក្រមមួយ មានន័យថា តំណាងឱ្យច្បាប់ប្រយុទ្ធមួយ កម្រិតពណ៌ស រាប់ចាប់ពី មេគុន ៥ក្បាច់ បាតដៃ កណ្ដាប់ដៃ ក្រញាំដៃ ម្រាមដៃ កែងដៃ ហើយក្នុងមួយក្បាច់ ចែកចេញជាច្រើន "ស្នៀត" (Techniques) ឧទាហរណ៍: ការប្រើប្រាសកែងដៃ ដូចជា៖ កែងរុញស្រប កែងរុញខ្វែង កែងបត់ កែងពុះ កែងបុករះ កែងបុកចំហៀង កែងគាស់ កែងខោក កែងញុល កែងស៊ក កែងស៊កពុះ កែងគ្រលាស់ កែងវាត់ ....។ Shiv Shanker Tiwary, Rajeev Kumar (2009) Encyclopaedia of Southeast Asia and Its Tribes, Volume 1, Publisher: Anmol Publications Pvt Ltd p.934 ISBN: 8126138378, 9788126138371
ល្បើកឡាហ្វុងតែន

រឿង​ល្បើក​ឡាហ្វុង​តែន (Les Fables de Jean de La Fontaine)
ប្រែ​ពី​ភាសា​បារាំង​
លោក ផេង ជ្រីវ
(ទស្សនាវដ្តី​កម្ពុជសុរិយា ១៩៦៤)
ល្បើកឡាហ្វុងតែន: ម្រឹត្យូវ​ និង ​អ្នក​កាប់​ឧស

ម្រឹត្យូវ​ និង ​អ្នក​កាប់​ឧស

	មាន​បុរស​កំសត់​ទុគ៌ត​ម្នាក់ រក​ស៊ី​កាប់​ឧស​លក់ ។ ថ្ងៃ​មួយ​កំពុង​តែ​លី​ឧស​មួយ​បាច់ ទាំង​មែក​ទាំង​ស្លឹក​យ៉ាង​ធ្ងន់ ខ្លួន​ក៏​ចាស់ ថ្ងូរ​ផង ដើរ​ផង ខ្នង​កោង ៗ ក្បាល​ងក់ ៗ លើក​ជើង​បោះ​ជំហាន​ស្ទើរ​មិន​រួច គាត់​ខំ​ប្រឹង​ទៅ​ឲ្យ​ដល់​ខ្ទម​កន្រ្ទួច​រុំ​សុទ្ធ​តែ​ផ្សែង​ភ្លើង ។ ដោយ​នឿយ​ព្រួយ​ពេក អស់​កម្លាំង​ស្ទើរ​ដក​ដង្ហើម​មិន​ដល់​គ្នា គាត់​ក៏​ទម្លាក់​បាច់​ឧស អង្គុយ​គិត​នឹក​ដល់​សេចក្ដី​ទុក្ខ​លំបាក​របស់​គាត់​ហើយ​ពោល​ថាៈ «អ្នក​ឯង​បាន​សេចក្ដី​សប្បាយ​យ៉ាង​ណា​ហើយ ចាប់​តាំង​ពី​អ្នក​ឯង​កើត​មក​ក្នុង​លោក​នេះ ! បើ​គិត​ឲ្យ​សព្វ​ទៅ មិន​គឺ​អ្នក​ឯង​ហ្នឹង​ហើយ ដែល​ជា​មនុស្ស​កំសត់​ជាង​គេ​នៅ​លើ​ដី​មូល​នេះ ! ជួន​កាល​ដាច់​ពេល ហើយ​មិន​ដែល​មាន​វេលា​ទំនេរ​សោះ ។ ប្រពន្ធ​អ្នក​ឯង កូន​ប្រុស​ស្រី ទាហាន ពន្ធដារ​សព្វគ្រប់ មេ​បំណុល​នឹង​កំណែន​ទាំង​អស់​នេះ បន្ថែម​បង្ហើយ​នូវ​សេចក្ដី​ក្រ​មក​លើ​អ្នក ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ឯង​ទៅ​ជា​មនុស្ស​លំបាក​វេទនា​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ » ។ គិត​ឃើញ​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​បុរស​កំសត់​ហៅ​ម្រឹត្យូវ​មក​កាច់​យក​ឲ្យ​ស្រឡះ​ទៅ ។
	ម្រឹត្យូវ​មក​ភ្លាម ហើយ​សួរ​ថា ត្រូវ​ឲ្យ​វា​ធ្វើ​ដូចម្ដេច ។
	បុរស​កំសត់​ឆ្លើយ​ថាៈ «យើង​ហៅ​រក​អ្នក​ឲ្យ​មក​ជួយ​លើក​ឧស​ដាក់​លើ​ស្មា​បន្តិច រួច​បង្អង់ ថយ​ចេញ​ឲ្យ​ឆាប់​ៗ​ទៅ » ។
	ទោះបី​យើង​ចង់​ស្លាប់​ក៏​ដោយ តែ​សេចក្ដី​ស្លាប់​មក​ដល់​ហើយ រមែង​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​ទាំង​អស់ ស៊ូ​រង​ទុក្ខ​វេទនា​ជា​ជាង​ស្លាប់ៈ ហ្នឹង​ហើយ​ជា​បំណង​របស់​មនុស្ស​លោក ។

La Mort et le Bûcheron
(Fable n° 16, Livre I)

Un pauvre Bûcheron tout couvert de ramée,
Sous le faix du fagot aussi bien que des ans
Gémissant et courbé marchait à pas pesants,
Et tâchait de gagner sa chaumine enfumée.
Enfin, n'en pouvant plus d'effort et de douleur,
Il met bas son fagot, il songe à son malheur.
Quel plaisir a-t-il eu depuis qu'il est au monde ?
En est-il un plus pauvre en la machine ronde ?
Point de pain quelquefois, et jamais de repos.
Sa femme, ses enfants, les soldats, les impôts,
Le créancier, et la corvée
Lui font d'un malheureux la peinture achevée.
Il appelle la mort, elle vient sans tarder,
Lui demande ce qu'il faut faire
C'est, dit-il, afin de m'aider
À recharger ce bois ; tu ne tarderas guère.
Le trépas vient tout guérir ;
Mais ne bougeons d'où nous sommes.
Plutôt souffrir que mourir,
C'est la devise des hommes.
ល្បើកឡាហ្វុងតែន: លា​ និង ​ឆ្កែ

លា​ និង ​ឆ្កែ

	ត្រូវ​ជួយ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក នេះ​ហើយ​ជា​ច្បាប់​លោក​នៅ​លើ​ផែន​ដី ។ ថ្ងៃ​មួយ បុរស​ម្នាក់​បណ្ដើរ​លា​នឹង​ឆ្កែ​ទៅ​ក្នុង​ព្រៃ ។ ដល់​ទី​ដំណាក់ ម្ចាស់​វា​ឈប់​ក្រោម​ឈើ​មួយ​ដើម ហើយ​ដេក​លក់​ទៅ ៗ ។ លា​គិត​តែ​ស៊ី​ស្មៅ​ខ្ចី​លាស់​ល្អ​នៅ​ទី​វាល​មួយ  ។ ក្នុង​ពេល​នោះ ឆ្កែ​ឃ្លាន​បាយ​ពេក​ទើប​អង្វរ​លា​ថា ៖ អាណិត​គ្នា​ទៅ អា​សំឡាញ់ ចូរ​ឯង​បន្ទាប​ខ្លួន​មក អញ​នឹង​បាយ​ក្នុង​កញ្ជើប​បន្តិច​ស៊ី ដ្បិត​អញ​ឃ្លាន​ណាស់ ។ លា​នៅ​ស្ងៀម​គ្មាន​ឆ្លើយ​មួយ​ម៉ាត់​សោះ ខ្លាច​ខាត​ពេល​ស៊ី​ស្មៅ ឆ្កែ​អង្វរ​យូរ​ណាស់​ទើប​លា​ឆ្លើយ​ថាៈ អា​សំឡាញ់ ! អញ​ប្រាប់​អា​ឯង​ឲ្យ​ដឹង ចាំ​ម្ចាស់​ក្រោក​ឡើង​ពី​សម្រាន្ត​សិន លុះ​លោក​ក្រោក​ឡើង ចំណែក​អា​ឯង​គង់​តែ​មាន​ទេ កុំ​ភ័យ​ឡើយ ។ ឱកាស​នោះ ទទួល​មាន​ចចក​ចេញ​ពី​ព្រៃ​មក ដេញ​ខាំ​លា​ភ្លាម លា​ស្រែក​ហៅ​ឆ្កែ​ឲ្យ​ជួយ ឆ្កែ​មិន​កំរើក​សោះ ឈរ​តែ​មើល​ធ្វើ​ព្រងើយ ហើយ​ស្រែក​ប្រាប់​ទៅ​លា​ថាៈ អា​សំឡាញ់ ! អញ​ប្រាប់​ឲ្យ​អា​ឯង​ខំ​រត់​លឿន​សិន ចាំ​ម្ចាស់​យើង​ក្រោក​ឡើង លោក​មិន​ចេះ​បង្អែ​បង្អង់​ទេ ខំ​ផាយ​រត់​ឲ្យ​លឿន បើ​ចចក​តាម​ទាន់ ធាក់​បំបែក​មាត់​វា​មួយ​ជើង​ទៅ ព្រោះ​គេ​ទើប​នឹង​ដាក់​ដែក​ឲ្យ​ថ្មី ៗ បើ​អា​សំឡាញ់​ជឿ​តាម​អញ​ចូរ​ឯង​ធាក់​វា​ឲ្យ​ដួល​ល​មើល ។
	ឆ្កែ​កំពុង​តែ​និយាយ ចចក​ហែក​លា​ស៊ី​រលីង ។
	(សុភាសិត​ខ្មែរៈ សង​សឹក ជា​ការ​កំឡៅ) ។
ល្បើកឡាហ្វុងតែន: ត្រី​ និង ​ក្អែក​ទឹក

ត្រី​ និង ​ក្អែក​ទឹក

	មិន​មាន​ត្រពាំង​ណា​មួយ​នៅ​ជិត​ខាង ដែល​ក្អែក​ទឹក​នេះ​មិន​បាន​ចាប់​ត្រី​យក​មក​បរិភោគ​សោះ បឹង​បួរ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ត្រូវ​បង់​ពន្ធ​ឲ្យ​ក្អែក​ទឹក​គ្មាន​សល់ ។ ម្ហូប​ចំណី​មាន​បរិបូណ៌ លុះ​ជរា​មក​សង្កត់​សង្កិន​សត្វ​នេះ​វេលា​ណា ម្ហូប​ចំណី​មាន​មិន​គ្រប់​គ្រាន់ ចាប់​ត្រី​មិន​បាន ព្រោះ​ខ្លួន​ចាស់ ក្អែក​ទឹក​ដទៃ​ទាំង​អស់​ត្រូវ​ខំ​ប្រឹង​ស្វែង​រក​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ។ ក្អែក​យើង​នេះ​ចាស់​ពេក មុជ​ទឹក​ចាប់​ត្រី​មិន​បាន កើត​ទុក្ខ​ខ្លាំង​អំពី​ការ​អត់​អាហារ ។ បើ​ដូច្នេះ តើ​ធ្វើ​ដូច​ម្ដេច ? សេចក្ដី​ត្រូវ​ការ​នាំ​សត្វ​ឲ្យ​បែក​ប្រាថ្នា ។ កំពុង​តែ​ទំ​លើ​មែក​ឈើ ក្អែក​ទឹក​ស្រាប់​តែ​ក្រឡេក​ទៅ​ឃើញ​កំពឹស​មួយ​វា​រគើម ៗ នៅ​មាត់​ត្រពាំង ។ ក្អែក​ទឹក​មាន​វាចា​ទៅ​កាន់​កំពឹស​ថា នែ​សំឡាញ់ ! ចូរ​ឯង​នាំ​ដំណឹង​ដ៏​សំខាន់​នេះ ទៅ​ប្រាប់​ដល់​ញាតិ​សន្ដាន​ឯង​ឲ្យ​បាន​ដឹង​គ្រប់​គ្នា​ថាៈ ពេល​នេះ​មុខ​ជា​ត្រូវ​ស្លាប់​អស់​ហើយ នៅ​តែ​ប្រាំ​បី​ថ្ងៃ​ទៀត​ម្ចាស់​ត្រពាំង​នឹង​មក​ចាប់​យក​ទៅ​ស៊ី​អស់​ជា​មិន​ខាន ។ កំពឹស​ប្រញាប់​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រាប់​ហេតុ​អកុសល​ដល់​អ្នក​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ទាំង​អស់ ។ ការ​ជ្រួល​ច្របល់​យ៉ាង​ធំ​កើត​មាន​ឡើង​មួយ​រំពេច ។ ពួក​សត្វ​ទឹក​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ហែល​មក​ច្រជុំ​គ្នា ដើម្បី​រក​មធ្យោបាយ​ដោះ​ខ្លួន ក៏​សួរ​ការណ៍​នេះ​នឹង​បក្សី​ថាៈ «ឱ​ព្រះ​តេជ​ព្រះ​គុណ​ក្អែក​ទឹក លោក​បាន​ពត៌មាន​ហ្នឹង​ពី​ណា​មក? តើ​លោក​យល់​ថា ជា​ដំណឹង​ពិត​ឬ​មិន​ពិត ចំពោះ​រឿង​ហ្នឹង តើ​លោក​បាន​ដឹង​ពិត​ប្រាកដ​មែន​ឬ ? តើ​លោក​យល់​ឃើញ​ផ្លូវ​ដូច​ម្ដេច​ទៀត ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​ឬ​ទេ ? តើ​លោក​យល់​ឃើញ​ផ្លូវ​ដូច​ម្ដេច​ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​ឬ​ទេ ? តើ​ត្រូវ​ធ្វើ​ដូច​ម្ដេច​ទើប​ស្រួល ? ។
	- ក្អែក​ទឹក​ឆ្លើយ​ថា​ត្រូវ​តែ​ផ្លាស់​កន្លែង ។
	- បើ​ដូច្នេះ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ត្រូវ​ប្រតិបត្តិ​បែប​ណា ? ។
	- អ្នក​រាល់​គ្នា​កុំ​ព្រួយ អញ​ធានា​ពាំ​យក​អ្នក​រាល់​គ្នា​មួយ​ម្ដង ៗ ទាល់​តែ​អស់​ទៅ​ទុក​កន្លែង​អញ ហើយ​កន្លែង​នោះ​មាន​តែ​អញ​នឹង​ទេព្តា​ទើប​ស្គាល់​ផ្លូវ ជា​កន្លែង​យ៉ាង​ស្ងាត់ ជា​ត្រពាំង​មួយ​កើត​ក្នុង​ព្រៃ មនុស្ស​ក្បាល​ខ្មៅ​មិន​ស្គាល់​ទេ មាន​តែ​កន្លែង​ហ្នឹង​ទេ ដែល​អាច​ជួយ​អ្នក​រាល់​គ្នា​ឲ្យ​រួច​ផុត​ពី​សេចក្ដី​ទុក្ខ​បាន ។
	ពួក​សត្វ​ទឹក​ជឿ​ជាក់​ក្នុង​ចិត្ត ។ ក្អែក​ទឹក​ពាំ​មួយ​ម្ដង ៗ យក​ទៅ​ទុក​នៅ​កន្លែង​មួយ​ក្រោម​ថ្ម​យ៉ាង​ចង្អៀត មិន​មាន​អ្នក​ណា​ទៅ​ត្រង់ ។ ហើយ​ក្អែក​ទឹក​អា​ខូច​ស៊ី​មួយ​ថ្ងៃ​មួយ ៗ មិន​បាច់​នឿយ​ព្រួយ​ទៅ​មុជ​ចាប់​ក្នុង​បឹង ។ 
	(សុភាសិតៈ ចូរ​កុំ​ជឿ​អ្នក​ណា​ដែល​ស៊ី​ខ្លួន​ជា​អាហារ ) ។
ល្បើកឡាហ្វុងតែន: នាង​លក់​ទឹក​ដោះ​ និង ​ក្អម​ទឹក​ដោះ

នាង​លក់​ទឹក​ដោះ​ និង ​ក្អម​ទឹក​ដោះ

	នាង «ពែរ៉ែត» ដាក់​ក្អម​លើ​រង្វេល​ស្រួល​ហើយ ក៏​លើក​ទូល​ប្រាថ្នា​មិន​ចង់​បង្អែ​បង្អង់ ដើម្បី​ឲ្យ​ដល់​ផ្សារ​ឆាប់ ស្លៀក​សំពត់​ធម្មតា កង្ខើញ​ឡើង​យ៉ាង​ខ្លី ពាក់​ស្បែក​ជើង​បាត​រាប ដើរ​បោះ​ជំហាន​វែង ៗ កំពុង​តែ​ដើរ នាង​នោះ​នឹក​គិត​តម្លៃ​ទឹក​ដោះ​ថាៈ បើ​អញ​យក​ថ្លៃ​ទឹក​ដោះ ទៅ​ទិញ​ស៊ុត​មាន់ មិន​មែន​បាន ១ រយ ! ភ្ញាស់​ទៅ​បាន​បី​សំបុក រឿង​នោះ​នឹង​សម្រេច​ដូច​ប្រាថ្នា ដោយ​ការ​ប្រឹង​ប្រែង​ឲ្យ​ហ្មត់ចត់ ហើយ​ចិញ្ចឹម​កូន​មាន់​នៅ​ជុំ​វិញ​ផ្ទះ ជា​ការ​មិន​ពិបាក​ឡើយ បើ​កញ្ជ្រោង​ប្រសប់​យ៉ាង​ដូច​ម្ដេច ក៏​មិន​លែង​ទុក​ឲ្យ​អញ​ទៅ​ទិញ​បាន​កូន​ជ្រូក​មួយ ចិញ្ចឹម​ជ្រូក​ក៏​មិន​អស់​កន្ទក់​ប៉ុន្មាន ដល់​វា​ធាត់​ធំ​កាល​ណា អញ​លក់​បាន​ប្រាក់​ច្រើន​អញ​យក​ប្រាក់​ហ្នឹង​ទៅ​ទិញ​មេ​គោ​មួយ​ដាក់​ក្នុង​ក្រោល យូរ​ទៅ​កើត​បាន​កូន​មួយ ដែល​អញ​ឃើញ​វា​លោត​ហក់​កញ្ឆេង​នៅ​កណ្ដាល​ហ្វូង ។
	ដល់​ត្រង់​នេះ នាង​ពែរ៉ត សប្បាយ​ពេក ភ្លេច​ខ្លួន លោត​ដែរ ក្អម​ទឹក​ដោះ​ធ្លាក់​ខ្ពោក​បែក​ខ្ចាយៈ លា​ហើយ ! កូន​គោ មេ​គោ កូន​ជ្រូក កូន​មាន់ ។ ពែរ៉ត​មុខ​ស្ងួត ដើរ​ចេញ​ពី​ទឹក​ដោះ​ដែល​កំពុង​ហូរ​រហាច​ពេញ​ដី ហើយ​មក​សុំ​អភ័យ​ទោស​ពី​ប្ដី ព្រោះ​ខ្លាច​ប្ដី​វាយ ។
"នារី​ណា​ប្ដី​ជេរ​ប្រទេច​ក្ដី ឬ​ប្ដី​សំឡឹង​សំឡក់​ដោយ​ក្ដី​ក្រោធ​ក្ដី នៅ​តែ​ធ្វើ​ទឹក​មុខស្រស់​ស្រាយ​ញញឹម នារី​នោះ​ឈ្មោះ​ជា​ស្រី​គ្រប់​លក្ខណ៍ ។ 	ស្រី​ណា ​ស្រឡាញ់​ប្ដី  ទោះ​ជា​ប្ដី​នៅ​ក្រុង ឬ​នៅ​ស្រុក​ព្រៃ ឬ​ពុំ​នោះ​ទេ ជា​ប្ដី​គ្មាន​បុណ្យ ឬ​មាន​បុណ្យ​ក្ដី ស្រី​នោះ​ទើប​លោក​ទាំង​មូល​ឲ្យ​សេចក្ដី​សុខ ។ 	សេចក្ដី​ពិត ភស្ដា​ជា​គ្រឿង​អលង្ការ​នៃ​នារី​ទាំង​ឡាយ នារី​ឥត​ភស្ដា ឈ្មោះ​ជា​មិន​មាន​គ្រឿង​អលង្ការ បើ​ទុក​ជា​មាន​រូប​ល្អ ក៏​ឈ្មោះ​ថា​មិន​មាន​រូប​ល្អ​ដែរ ។" (ស្រី​ហិតោបទេស)
ល្បើកឡាហ្វុងតែន: យាយ​ចាស់ ​និង ​ស្រី​បម្រើ​ពីរ​នាក់

យាយ​ចាស់ ​និង ​ស្រី​បម្រើ​ពីរ​នាក់

	យាយ​ចាស់​ម្នាក់ មាន​ស្រី​បម្រើ​ពីរ​នាក់ ។ នាង​ទាំង​ពីរ ត្រូវ​តែ​រវៃ​នឹង​ខោរ​អម្បោះ​រាល់​ថ្ងៃ គ្មាន​ឈប់​ទំនេរ ។ យាយ​ចាស់​គ្មាន​ព្រួយ​អ្វី ក្រៅ​តែ​ពី​ចែក​មុខ​ងារ ឲ្យ​នាង​ទាំង​ពីរ​ធ្វើ​ប៉ុណ្ណោះ ។
	កាល​ណា​ព្រះ​អាទិត្យ​បំរុង​នឹង​រះ រហាត់​ត្រូវ​តែ​វិល ខ្នារ​អម្បោះ​ត្រូវ​ឲ្យ​មាន គឺ​ថា ត្រូវ​តែ​ឲ្យ​មាន​ការ​ធ្វើ ឥត​ឈប់​ឈរ​ឲ្យ​សោះ ។
	កាល​ណា​មេឃ​ក្រហម​ឯ​កើត មាន់​ឈ្មោល​ចង្រៃ​មួយ ចាប់​រងាវ​ភ្លាម​យាយ​ចាស់​យើង ចង្រៃ​ជាង​មាន់​ទៅ​ទៀត ចាប់​ស្លៀក​សំពត់​ក្អែល​ក្រខ្វក់​គួរ​ឲ្យ​ខ្ពើម អុជ​ចង្កៀង​កាន់​ដើរ​តម្រង់​ទៅ​គ្រែ​ដែល​ស្រី​បម្រើ​ទាំង​ពីរ​កំពុង​តែ​ដេក តាម​អំពើ​ចិត្ត​នឹង​យ៉ាង​ឆ្ងាញ់ ។
	នាង​មួយ​បើក​ភ្នែក​ព្រឹម​ៗ នាង​មួយ​ លាត​សន្ធឹង​ដៃ​ម្ខាង ហើយ​នាង​ទាំង​ពីរ​នេះ ក្ដៅ​ចិត្ត​ពេក ទើប​និយាយ​រងំ​ៗ​ថា អា​មាន់​ចង្រៃ​! អា​ឯង​ទៀង​តែ​ស្លាប់​មិន​ខាន​! ថា​ដូច្នោះ​ហើយ ស្រី​បម្រើ​ទាំង​ពិរ​លប​ទៅ​ចាប់​មួល​ក​មាន់​ស្លាប់ ដែល​ជា​សត្វ​សម្រាប់​រងាវ​ដាស់​រាល់​ព្រឹក​នោះ ។
	ឃាតកម្ម​នេះ មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ចម្រើន​អ្វី​ដល់​ខ្លួន​សោះ មាន​តែ​ទម្លាក់​ទម្ងន់​មក​លើ​អាត្មា​លើស​មុន​ថែម​ទៀត គឺ​ថា​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ស្រី​បម្រើ​ទើប​តែ​នឹង​ដេក យាយ​ចាស់ ដោយ​បារម្ភ​ខ្លាច​ក្រែង​ហួស​ម៉ោង ក៏​ដើរ​កុប​ៗ ដូច​ជា​ម្រិញ​គង្វាល ពេញ​ទាំង​ផ្ទះ (ដាស់​ស្រី​បម្រើ​ឲ្យ​ឡើង​ធ្វើ​ការ) ។
	ដូច្នេះ​ហើយ បាន​ថាៈ ជា​ញឹក​ញយ​ណាស់ កាល​ណា​គេ​គិត​នឹង​ដោះ​ខ្លួន​ឲ្យ​ចេញ​រួច​ពី​កិច្ចការ​ដ៏​អាក្រក់​អ្វី​មួយ (ជួនកាល) គេ​រឹត​ចូល​កាន់​តែ​ជ្រៅ​លើស​មនុស្ស​ថែម​ទៀត ភស្ដុតាង​ដូច​ស្រី​បម្រើ​ទាំង​ពីរ​ដែល​ត្រូវ​ទទួល​រង្វាន់​ធ្ងន់​លើស​មុន ។
	លុះ​អត់​ពី​មាន់​ទៅ (គ្មាន​អ្វី​ជា​គោល) យាយ​ចាស់​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រី​បម្រើ​មាន​ការ​លំបាក​ច្រើន​ហួស​ប្រមាណ ។
ល្បើកឡាហ្វុងតែន: មនុស្ស​ព្រៃ​ និង ​អ្នក​ដំណើរ

មនុស្ស​ព្រៃ​ និង ​អ្នក​ដំណើរ

	នៅ​រូង​ភ្នំ មនុស្ស​ព្រៃ​នឹង​កូន រៀបចំ​បរិភោគ​បបរ ដោយ​លើក​ភាជន៍​ហុត ។
	គេ​បាន​ឃើញ​ប្ដី​ប្រពន្ធ​នឹង​កូន នាំ​គ្នា​អង្គុយ​លើ​ស្មៅ​គ្មាន​កម្រាល​គ្មាន​សំពត់​អ្វី​ឡើយ តែ​ទាំង​អស់​គ្នា បរិភោគ​យ៉ាង​ឆ្ងាញ់ ។
	(ឱកាស​នោះ) មាន​អ្នក​ដំណើរ​ម្នាក់ រងា​ញាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​រូង​នោះ ដើម្បី​សុំ​ជ្រក​ភ្លៀង ។ មនុស្ស​ព្រៃ​ក៏​អញ្ជើញ​អ្នក​ដំណើរ​ឲ្យ​បរិភោគ​បបរ​របស់​ខ្លួន​ជា​មួយ ។ ភ្ញៀវ​ក៏​ព្រម​ទទួល​តាម​សេចក្ដី​អញ្ជើញ​ឥត​បង្អែ​បង្អង់ ។ ដំបូង​អ្នក​នេះ កំដៅ​ម្រាម​ដៃ​ខ្លួន ដោយ​ផ្លុំ​ខ្យល់​ដាក់ ។ រួច​គាត់​ផ្លុំ​ដាក់​ចាន​បបរ​ក្ដៅ ដែល​គេ​ហុច​ឲ្យ​មក​នោះ​ទៀត ។
	ឃើញ​ដូច្នោះ មនុស្ស​ព្រៃ​ងឿង​ឆ្ងល់ ទើប​សួរ​ថា "​អ្នក​ធ្វើ​យ៉ាង​នេះ ប្រយោជន៍​អ្វី​? “ ។ អ្នក​ដំណើរ​ឆ្លើយ​ប្រាប់ "ផ្លុំ​ដំបូង ដើម្បី​កម្ដៅ​ដៃ​របស់​ខ្ញុំ ផ្លុំ​ម្ដង​ទៀត ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​បបរ​ត្រជាក់​" ។ មនុស្ស​ព្រៃ​ពោល​ថាៈ "អ្នក​ត្រូវ​បន្ត​ដំណើរ​របស់​អ្នក​ទៅ​ទៀត​ចុះ " ។ ទេព្ដា​អើយ​! ខ្ញុំ​មិន​អាច​អាស្រ័យ​ដំណេក​ក្នុង​ផ្ទះ​ជា​មួយ​អ្នក​បាន​ទេ ។
	ចូរ​ថយ​ចេញ លោក​អ្នក​ណា ដែល​មាន​មាត់​អាច​ផ្លុំ​ក្ដៅ​ផង​ត្រជាក់​ផង​បាន ។
ល្បើកឡាហ្វុងតែន: ខ្លា​ឃ្មុំ​ និង ​មិត្រ​ពីរ​នាក់

ខ្លា​ឃ្មុំ​ និង ​មិត្រ​ពីរ​នាក់

	មិត្រ​ពីរ​នាក់ ដោយ​ត្រូវ​ការ​ប្រាក់​ជា​ប្រញាប់ ក៏​ទៅ​និយាយ​លក់​ស្បែក​ខ្លា​ឃ្មុំ​នៅ​រស់ (មិន​ទាន់​ចាប់​បាន) នឹង​អ្នក​ជិត​ខាង ជា​អ្នក​ជំនួញ​ស្បែក​សត្វ​មាន​រោម ។ លុះ​និយាយ​ត្រូវ​ថ្ងៃ​គ្នា ព្រម​ទាំង​ចុះ​កិច្ច​សន្យា​ហើយ​មិត្រ​ទាំង​ពីរ​ក៏​ចេញ​ស្វែង​រក​ខ្លា​ឃ្មុំ ហើយ​ប្រទះ​ឃើញ​មួយ​យ៉ាង​ធំ រត់​ដាក់​មក អ្នក​ទាំង​ពីរ​ភ័យ​ស្លុត ដូច​ជា​រន្ទះ​បាញ់​ត្រូវ​។
	អា​ម្នាក់​ស្ទុះ​ឡើង​ទៅ​ពួន​ឯ​ចុង​ឈើ​ទាន់ អា​ម្នាក់​ទៀត ភ័យ​ត្រជាក់​ខ្លួន​ស្រេង​គិត​អ្វី​មិន​ទាន់ ក៏​ដេក​ផ្កាប់​មុខ​ធ្វើ​ជា​ស្លាប់ ព្រោះ​បាន​ឮ​គេ​និយាយ​ថា ខ្លា​ឃ្មុំ​មិន​សូវ​ដែល​ស៊ី​ខ្មោច​ស្លាប់​ស្រាប់​ទេ ។ ខ្លា​ឃ្មុំ​ឃើញ​មនុស្ស​ដេក​ស្រប៉ាប​នៅ​ដី ក៏​ស្មាន​ជា​មនុស្ស​ស្លាប់​មែន ។ ដោយ​ខ្លាច​គេ​បោក​បញ្ឆោត វា​ដើរ​ទៅ​ចាប់​បង្វិល​តៅ បង្វិល​មក ដើម្បី​ពិនិត្យ​មើល​ហើយ​ថែម​ទាំង​យក​ច្រមុះ​ទៅ​ជិត​ហិត​ដង្ហើម​មើល​ផង ។ ខ្លា​ឃ្មុំ​និយាយ​ថាៈ ប្រាកដ​ជា​ខ្មោច​មែន ត្រូវ​តែ​ថយ​ចេញ ព្រោះ​ធុំ​ក្លិន​ហើយ ។ ពោល​ដូច្នោះ​ហើយ ខ្លា​ឃ្មុំ​ដើរ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ជិត​ខាង​បាត់​ទៅ ។
	មិត្រ​ម្នាក់​ដែល​ឡើង​ដើម​ឈើ ត្រឡប់​ចុះ​មក​វិញ រត់​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​មិត្រ​របស់​ខ្លួន ហើយ​និយាយ​ថា ជា​ការ​អស្ចារ្យ​ពេក​ណាស់​ហើយ ដែល​គ្រាន់​តែ​បាន​ភ័យ​ប៉ុណ្ណេះ រួច​គេ​សួរ​បន្ថែម​ថាៈ អើ! ចុះ​ម្ដេច​ទៅ ស្បែក​វា​នោះ​? វា​ខ្សឹប​ដាក់​ត្រចៀក​មិត្រ​ឯង ថា​ម្ដេច​ខ្លះ​? ព្រោះ​ឃើញ​វា​ចូល​ទៅ​ជិត​ណាស់ ហើយ​ចាប់​បង្វិល​មើល​មិត្រ​ឯង​នឹង​ជើង​វា​ផង ។
	វា​បាន​ប្រាប់​អញ​ថាៈ មិន​ត្រូវ​លក់​ស្បែក​ខ្លា​ឃ្មុំ ដែល​គេ​មិន​ទាន់​សម្លាប់​នោះ​ទេ ។
ល្បើកឡាហ្វុងតែន: សត្វ​សិង្ហ​ និង ​ព្រាន​ព្រៃ

សត្វ​សិង្ហ​ និង ​ព្រាន​ព្រៃ

	មនុស្ស​អំនួត​ម្នាក់ ជា​អ្នក​លេង​ខាង​បាញ់ ទើប​បាត់​ឆ្កែ​ពូជ​ល្អ​មួយ ហើយ​សង្ស័យ​ក្រែង​សិង្ហ​ចាប់​ស៊ី ក៏​ទៅ​ជួប​នឹង​អ្នក​គង្វាល​ពពែ​រួច​សួរ​ថា់ សូម​មេត្តា​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ឲ្យ​ដឹង​នូវ​ទី​កន្លែង​នៃ​អា​មេ​ចោរ​លួច​ឆ្កែ​ខ្ញុំ​ផង ខ្ញុំ​នឹង​សង​សឹក​ឆ្កែ​ខ្ញុំ​ឲ្យ​បាន ។
	អ្នក​គង្វាល​ពោល​ថាៈ ន៏​វា​នៅ​ភ្នំ​នុ៎ះ ខ្ញុំ​តែ​ជូន​ចៀម​មួយ​ឲ្យ​ដល់​វា​ទុក​ជា​សួយ​រាល់​ខែ បាន​ជា​ខ្ញុំ​អាច​គោចរ​បាន​នៅ​ទី​វាល តាម​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា ហើយ​ខ្ញុំ​បាន​សុខ​អំពី​រឿង​នេះ​ដែរ ។
	ក្នុង​ពេល​ដែល​ជន​ទាំង​ពីរ​នាក់ កំពុង​តែ​សន្ទនា​គ្នា ស្រាប់​តែ​សិង្ហ​មួយ​ចេញ​មក ដើរ​យ៉ាង​រហ័ស​មក​រក ។
	អ្នក​អំនួត​ស្ទុះ​រត់​ក្លេត ហើយ​ស្រែក​បន់​ថា៖ ឱ​ព្រះ​គុណ​ទេព្ដា​អើយ​! សូម​លោក​មេត្តា​ជួយ​បង្ហាញ​ប្រាប់​ខ្ញុំ នូវ​កន្លែង​ណា​មួយ ដែល​អាច​ឲ្យ​ខ្ញុំ​រួច​រស់​ជីវិត​បាន ។
	ដែល​ហៅ​ថា មាន​សេចក្ដី​ក្លាហាន​ដ៏​ពិត​ប្រាកដ​នោះ គឺ​នៅ​ត្រង់​ដែល​មាន​គ្រោះ​ភ័យ ជា​បន្ទាន់​នោះ​ឯង ។ ឧទាហរណ៍ ដូច​អ្នក​អំនួត​ដែល​ថា​ខ្លួន​ស្វែង​រក​សិង្ហ ស្រាប់​តែ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ពាក្យ​សំដី រួច​ស្ទុះ​រត់​ភ្លាម​ទៅ​ពេល​ដែល​ឃើញ​សិង្ហ​មក ។

"គួរ​គប្បី​ឲ្យ​មួយ​រយ តែ​មិន​គួរ​ធ្វើ​ឲ្យ​កើត វិវាទ​មួយ​ទេ នេះ​ជា​មតិ​នៃ​អ្នក​ប្រាជ្ញ សូម្បី​មិន​មាន​ចូល​ហេតុ​អ្វី​ ជា​មាំ​មួន ហើយ ក៏​ធ្វើ​វិវាទ​ដែរ នេះ​ជា​លក្ខណៈ មនុស្ស ។ " ស្រង់​ពី​សៀវភៅ​ស្រី​ហិតោបទេស
ល្បើកអង្គរ

thumb|250px|ល្បើកអង្គរ​​បោះពុម្ភឡើងវិញ​ចំលងតាមច្បាប់ដើម​របស់លោក​អៃម៉ូនីញ៉េ

ល្បើកអង្គរ ឬ ល្បើកអង្គរវត្ត ជាកំណាព្យ ស្នាដៃរបស់បណ្ឌិតប៉ាង តាត (ហៅ អ្នកប៉ាង) ដែលត្រូវបាននិពន្ធឡើងនៅគ.ស ១៦២០សុខា ធួម, ល្បើកអង្គរ, បោះពុម្ភឆ្នាំ២០០៩, ទំព័រ១៩-២០។
ល្បើកនេះដើមឡើយ​ត្រូវបានចារឹកលើ​សិលាចារឹក​ប្រាសាទអង្គរវត្ត និង​ត្រូវបានសរសេរសំរាយ​ជាអក្សរទំនើប​លើកដំបូង​នៅគ.ស១៨៧៨ ដោយភាសាវិទូជាតិបារាំង​ឈ្មោះ អែធ្យែន អៃម៉ូនីញ៉េ (Étienne Aymonier)។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ២០០៩ សុខា ធួម, ហម ឆៃលី និង ហៃ វណ្ណេត បាន​រៀបចំចងក្រង​ឡើងវិញជាអក្សរទំនើប​ដែលស្រួលអានជាង ដោយរួមមានសទ្ទានុក្រម​សំរាប់បកស្រាយ​អត្ថន័យ​ពាក្យបុរាណ​ដែលប្រើនៅក្នុងកាព្យនេះផង។
ល្បើកអង្គរវត្ត

ល្បើកអង្គរវត្ត  គឺជាកំណាព្យខ្មែរដែលមានតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី១៧។ វានិយាយពី ប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលជាប្រាសាទដ៏អស្ចារ្យនៅ អង្គរ ហើយពិពណ៌នាអំពី <i id="mwDA">ចម្លាក់លៀនស្រាល</i> នៅក្នុងវិចិត្រសាលប្រាសាទដែលបង្ហាញពី រឿងរាមកេរ្តិ៍ ។  ល្បើកអង្គរវត្ត ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ស្នាដៃ​អក្សរសាស្ត្រ​ដើម​ដំបូង​បំផុត​ក្នុង ​ភាសា​ខ្មែរ ។  វា​គឺ​ជា ​កំណាព្យ​វីរភាព ​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​កំណាព្យ​វីរភាព​ពីរ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជាមួយ ​រឿង​រាមកេរ្តិ៍  ក្នុង​រចនាប័ទ្ម ​កំណាព្យ​វីរភាព​ឥណ្ឌា ។