navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ព្រះបាទបរមរាជាទី៤: (ឆ្នាំ១៥៦៦-ឆ្នាំ១៥៧៦នៃគ.ស)

(ឆ្នាំ១៥៦៦-ឆ្នាំ១៥៧៦នៃគ.ស) 
ក្រោយពីព្រះបាទចន្ទរាជាសោយទីវង្គតទៅ ព្រះមហាឧបរាជ ដែលជារាជបុត្របន្ទាប់ដែលមាននាមថា ព្រះបាទបរមរាជា ឡើងសោយរាជ្យស្នងព្រះរាជបិតាដោយមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះសម្តេចព្រះបរមរាជាធិបរាជរាមាធិបតី។ ព្រះបាទបរមរាជាទី៤ មានបុត្រចំនួន ៤ព្រះអង្គដូចជា៖
១. ព្រះបាទសត្ថាទី១ (ប្រសូតនៅឆ្នាំ១៥៣៩)
២. ព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ (ប្រសូតឆ្នាំ១៥៥៤ ជាបុត្រព្រះម្នាងកេសរមាលា)
៣. ព្រះបាទពញានូ (ប្រសូតឆ្នាំ១៥៥៨ ជាបុត្រព្រះម្នាងកេសរមាលា)
៤. ព្រះបាទចៅពញាអន (ប្រសូតឆ្នាំ១៥៦៣ ជាបុត្រព្រះម៉ែនាងវង)
ព្រះបាទស្រីសុយោពណ៌បានយកបុត្រីព្រះបាទយសរាជា នាមជាតិក្សត្រីហើយមានបុត្រនាម ព្រះបាទជ័យចេស្តា។
ព្រះបាទបរមរាជាទី៤: ទំនាក់ទំនងជាមួយអឺរ៉ុប

ទំនាក់ទំនងជាមួយអឺរ៉ុប 
តាមកំណត់ហេតុរបស់បព្វជិត បានឱ្យដឹងថាព្រះបាទបរមរាជាទិ៤ បានឈ្វេងយល់ថាសកម្មភាពខាងជំនាញនិងកើតមានឡើងបន្ទាប់ពីការមកដល់របស់ពួកបុព្វជិត ព្រះអង្គទ្រងក៏បានអំពាវនាវសូមឱ្យអង្គការកណ្តាលនៅម៉ាឡាកាបញ្ជូនឱ្យផ្សព្វផ្សាយសាសនាមកកាន់ប្រទេសព្រះអង្គ ដោយហេតុនេះគេឃើញមានបុព្វជិតពីអង្គដែលមកកាន់ប្រទេសខ្មែរគឺបុព្វជិតឈ្មោះ ឡូប៉ូកាដូសូ និងចៅ ម៉ាដេរ៉ា។ បុព្វជិតទាំងពីរអង្គបានមកដល់រាជធានីលង្វែកនៅមុនឆ្នាំ១៥៧៩សៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ភាគ២ ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី៣០។(សូមអសគុណ)
ព្រះបាទបរមរាមា: ព្រះបាទបរមរាមា (ឆ្នាំ១៣៦៦-ឆ្នាំ១៣៧៣នៃគ.ស)

ព្រះបាទបរមរាមា (ឆ្នាំ១៣៦៦-ឆ្នាំ១៣៧៣នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទលំពង្សរាជាសៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៦៧។
ព្រះបាទបរមសុខា: ព្រះបាទបរមសុខា (ឆ្នាំ១៤១៧-ឆ្នាំ១៤២០នៃគ.ស)

ព្រះបាទបរមសុខា (ឆ្នាំ១៤១៧-ឆ្នាំ១៤២០នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គពុំស្គាលរាជវង្ស។ ព្រះអង្គត្រូវបានស្តេចសៀមព្រះបាទពញាព្រែកធ្វើឃាតហើយបានត្រួតត្រាក្រុងអង្គរ។ សៀមគ្រប់គ្រងរាជធានីអង្គរលើកទី៣ពីឆ្នាំ១៤២០-ឆ្នាំ១៤២១នៃគ.ស ដោយស្តេចសៀម។ ស្តេចសៀមខឹងនិងស្តេចខ្មែរ ក៏លើកទ័ពមកវាយក្រុងអង្គរម្តងទៀត ដោយធ្វើឃាតស្តេចខ្មែរនាមព្រះបាទបរមសុខានៅឆ្នាំ១៤២០។ សៀមបានគាប់សង្កត់ខ្មែរកាន់តែខ្លាំង និងជំរិតយកដង្វាយទៅស្រុកសៀម។ បន្ទាប់ពីបានគេចពីសត្រូវ ព្រះបាទពញាយ៉ាតបានភៀសព្រះកាយទៅតំបន់ខាងត្បូងគឺស្រុកស្រីសន្ធរ ដើម្បីប្រមូលទ័ពទៅរំដោះក្រុងអង្គរ។ ព្រះបាទពញាយ៉ាតបានប្រើល្បិចឱ្យទាហានស្ម័គ្រចិត្ត ១២នាក់ទៅចុះចូលជាមួយទ័ពសៀម ហើយដកអាវុធសម្លាប់ស្តេចសៀមពញាព្រែកចោលនៅឆ្នាំ១៤១២ ហើយបានរំដោះរាជធានីអង្គរ។ ព្រះបាទពញាយ៉ាតបានយកប្អូនស្រីរបស់ស្តេចពញាព្រែកនាម ស៊ីសាងាមជាស្នំំឯកសៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ ទំព័រទី១៦៨។
ព្រះបាទពញាយ៉ាត: ព្រះបាទពញាយ៉ាត (ឆ្នាំ១៤២១-ឆ្នាំ១៤៦៣នៃគ.ស)

ព្រះបាទពញាយ៉ាត (ឆ្នាំ១៤២១-ឆ្នាំ១៤៦៣នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទស្រីសុរិយោវង្សទី២។ ព្រះអង្គបានសម្លាប់ស្តេចសៀមពញាព្រែក និងរំដោះរាជធានីអង្គរ។ ព្រះអង្គគង់នៅរាជធានីអង្គរអស់រយៈពេល ១០ឆ្នាំ ទើបផ្លាស់ប្តររាជធានីមកទួលបាសាល់ និងបន្តមកទៀតបានតាំងរាជធានីនៅចតុមុខ។ មូលហេតុនៃការចាកចោលរាជធានីអង្គរដោយសារកត្តាដូចជាសៀវភៅសិក្សាសង្គមថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៦៨ -១៧១៖
 កត្តាប្រជាជន៖ ក្នុងចម្បាំងសៀមបានសម្លាប់ និងកៀរប្រជាជនខ្មែរនៅក្នុងតំបន់អង្គរស្ទើរអស់រលីង។ ដូចនេះប្រជាជននៅតំបន់អង្គរ ដែលសល់តិចតួចមិនអាចការពារក្រុងអង្គរបានតទៅទៀត និងមានប្រជាជនខ្លះទៀតបានភៀសខ្លួនចេញពីរាជធានីអង្គរ។
 កត្តាសេដ្ឋកិច្ច៖ ដោយសារសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុង និងសង្គ្រាមជាមួយពួកសៀមបានបំផ្លិចបំផ្លាញសង្គម សេដ្ឋកិច្ច ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បារាយណ៍ ប្រឡាយ ផ្លូវថ្នល់ ទំនប់ ធារាសាស្រ្តខ្ទេចខ្ទីអស់ ដែលមិចអាចស្តារការខូចខាតបាន។
 កត្តាភូមិសាស្រ្ត៖ រាជធានីអង្គរស្ថិតនៅជិតក្រុងអយិធ្យាពេកមានចម្ងាយ ៤០០គីឡូម៉ែត្រពីគ្នាប៉ុណ្ណោះ។ ដូចនេះសៀមអាចនឹងវាយលុករាជធានីអង្គរម្តងទៀត។
 កត្តាឥទ្ធិពល(កម្លាំង)៖ ខ្មែរចុះខ្សោយទាំងកម្លាំងកាយ(ប្រជាជន) ទាំងកម្លាំងចិត្ត(ស្មារតី)បាត់បង់ជំនឿលើខ្លួនឯង។ រីឯសៀមពង្រីកទឹកដីទូលំទូលាយ ពង្រីកអំណាច និងបង្កើនកម្លាំង។
ព្រះបាទពញាយ៉ាតមានព្រះរាជបុត្របីព្រះអង្គ ជាមួយមហេសីនិងស្រីស្នំដូចជាសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ឆ្នាំ១៩៧៣ ភាគ២ ទំព័រទី៨៖
 ព្រះបាទនរាយណ៍រាជា រាជបុត្ររបស់អ្នកម្នាងទេវី
 ព្រះបាទស្រីរាជា រាជបុត្ររបស់អ្នកម្នាងបទុមកេសរ
 ព្រះបាទធម្មរាជា រាជបត្ររបស់អ្នកម្នាងស៊ីសាងាម។
ឆ្នាំ១៤៦៣ ព្រះបាទពញាយ៉ាតបានដាក់រាជ្យឱ្យបុត្រច្បងគឺព្រះបាទនរាណ៍រាជា។ នៅឆ្នាំ១៤៦៦ ព្រះបាទពញាយ៉ាតក៏បានសោយទីវង្គតដោយរោគពាធនៅព្រះជន្ម ៧០ព្រះវស្សា។ នៅឆ្នាំ១៩៦៧ ព្រះបាទនរាណ៍រាជាបានកសាងចេតីយថ្វាយព្រះបាទពញាយ៉ាតនៅលើភ្នំដូនពេញដែលជាចេតីយធំជាងគេ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ១៩១៧ ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិបានកសាងចេតីយនេះឱ្យធំជាងមុនសៀវភៅប្រវត្តិវិទ្យា ថ្នាក់ទី១១ ឆ្នាំ២០១៧ ទំព័រទី១២៥។
ព្រះបាទពញាយ៉ាត: ការបោះបង់ចោលរាជធានីអង្គរ

ការបោះបង់ចោលរាជធានីអង្គរ 
នៅឆ្នាំ១៤៣៤ ចេះតែរអែងខ្លាចសៀមចូលមកលុបលុយប្រទេសខ្មែរទៀត ព្រះបាទពញាយ៉ាតក៏បានសម្រេចព្រះទ័យលើករាជធានីចេញឱ្យឆ្ងាយពីរាជធានីអង្គរ។ មូលហេតុនៃការបោះបង់រាជធានីអង្គរនេះគឺមកពីប្រជារាស្រ្តខ្មែរនៅអាណាចក្រខាងលិចត្រូវសៀមកៀរយកទៅអស់ជាច្រើន ហើយមួយផ្នែកទៀតត្រូវស្លាប់ដោយសារសង្គ្រាមជាច្រើនលើកច្រើនគ្រាជាមួយសៀមទៀត ដែលនៅពេលនោះស្ថិតនៅតែ ៤០០គីឡូមែត្រពីក្រុងអយុធ្យាប៉ុណ្ណោះ។ ក្រោយពីបានប្រឹក្សាយោបល់ជាមួយនាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រីហើយ ព្រះអង្គទ្រង់ក៏បានបញ្ជាឱ្យលើករាជធានីទៅតាំងនៅទួលបាសាន​ ក្នុងខេត្តស្រីសឈរវិញ តែដោយសារមានទឹកជំនន់ធំខុសធម្មតា ព្រះអង្គក៏បានបញ្ជាឱ្យលើករាជធានីទៅតាំងនៅភ្នំដូនពេញ ឬចតុមុខវិញសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ឆ្នាំ១៩៧៣ ភាគ១ ទំព័រទី១៨៣ និង១៨៤។
ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១: ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១ (ឆ្នាំ៥៥០-ឆ្នាំ៦០០នៃគ.ស)

ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១ (ឆ្នាំ៥៥០-ឆ្នាំ៦០០នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ស្តេចវីរវរ្ម័ន និងជាចៅរបស់ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ន។ ព្រះអង្គបានរំដោះចេនឡាពីអាណាចក្រភ្នំ និងបានយកអាណាចក្រភ្នំដាក់ជាចំណុះចេនឡាវិញ។ព្រះអង្គបានកសាងរាជធានីភវបុរៈ(វត្តភូ)ប្រាសាទវត្តភូ ប្រាសាទបារាយ(ខេត្តស្ទឹងត្រែង) អាស្រមហាឥសី ក្រុមប្រាសាទនៅហាន់ជ័យ(កំពង់ចាម)និងសិលាចារឹកជាច្រើនដូចជាសិលាចារឹកវត្តភូ សិលាចារឹកហាន់ជ័យ សិលាចារឹកថ្មគ្រែ វត្តជ្រោយអំពិល វាលកន្ទេល ប្រាសាទព្រះធាតុ សិលាចារឹកអាស្រមមហាឥសី ប្រាសាទបន្ទាយនាង(ខេត្តបាត់ដំបង) ប្រាសាទអកយំនិងព្រះអង្គបានពង្រីកអាណាចក្រចេនឡាឱ្យធំទូលាយសៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៤០។ សិលាចារឹកសំស្រ្កឹតពីរផ្ទាំងរបស់ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១ មួយផ្ទាំងជាសិលាចារឹកនៅភ្នំបន្ទាយនាងនៅតំបន់មង្គលបូរីនៃខេត្តបាត់ដំបង ដែលនិយាយពីការកសាងលិង្គព្រះឥសូរ មួយផ្ទាំងទៀតបានរកឃើញនៅស៊ីថេបនៃទឹកដីសៀម បាននិយាយពីការកសាងផ្ទាំងសិលាចារឹកនេះក្នុងពេលព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យ។ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះអង្គប្អូនជីដូនមួយរបស់ព្រះអង្គព្រះបាទចិត្រសេនបានកសាងផ្ទាំងសិលាចារឹកសំស្រ្កឹតខ្លីៗជាច្រើននិយាយពីការកសាងព្រះសិវលិង្គនៅតាមបណ្តោយទន្លេមេគង្គក្នុងតំបន់ក្រចេះ ស្ទឹងត្រែងនិងខាងលិចបុរីរម្យសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងារ ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី១១៥-១១៦។
ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២: ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ (ឆ្នាំ៦៣៩-ឆ្នាំ៦៥៥នៃគ.ស)

ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ (ឆ្នាំ៦៣៩-ឆ្នាំ៦៥៥នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គពុំស្គាល់ព្រះរាជវង្ស។ ព្រះអង្គកសាងសិលាចារឹកជាច្រើនដូចជា នៅប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ នៅភ្នំព្រះវិហារ នៅកំពង់ឆ្នាំង នៅត្រពាំងមាសជាដើម។ ព្រះអង្គបានលើករាជធានីមកតាំងនៅអង្គរបូរីសៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៤១។ ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ ទំនងគ្មានបុត្រ។ ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២បានបន្សល់ទុកនូវសិលាចារឹកមួយផ្ទាំងចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំ៦៣៩ ដែលរកឃើញនៅតំបន់តាកែវសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី១១៨។
ព្រះបាទមហេន្ទ្រវរ្ម័នទី១: ព្រះបាទមហេន្ទ្រវរ្ម័នទី១ (ឆ្នាំ៦០០-ឆ្នាំ៦១៥នៃគ.ស)

ព្រះបាទមហេន្ទ្រវរ្ម័នទី១ (ឆ្នាំ៦០០-ឆ្នាំ៦១៥នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គបងប្អូនជីដូនមួយ និងជាមេទ័ពរបស់ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១។ ព្រះអង្គបានកសាងសិលាចារឹកផ្សេងៗនៅពាមទន្លេមូល នៅខេត្តសុរិន្ត រូបគោនន្ទិនិងកសាងព្រះសិវលិង្គ។ ព្រះអង្គបានធ្វើសង្រ្គាមពង្រីកទឹកដីបន្តពីព្រះរាមឆ្ពោះទៅទិសខាងលិច និងទិសខាងត្បូង។ ព្រះអង្គបានបញ្ជូនរាជទូតឈ្មោះ សិង្ហទេវៈតាមសិលាចារឹកអង្គជំនីកទៅកាន់នគរចម្ប៉ា ដើម្បីចងស្ពានមេត្រីខាងលារទូត។ ព្រះអង្គបានកសាងក្រុងឥន្ទ្របុរៈពង្រីកទឹកដីដល់បូរីរម្យ និងសុរិន្ត កសាងសិលាចារឹកនៅភូល្ខោន(ឡាវ)សៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៤០។ ពេលឡើងសោយរាជ្យព្រះបាទចិត្រសេន យកព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះបាទមហេន្ទ្រវរ្ម័នសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី១១៣។ ព្រះអង្គមានមន្ត្រីពីរនាក់បម្រើព្រះអង្គគឺធម្មទេវៈ និងសឹម្ហទេវៈ ដែលត្រូវជាបងប្អូនជីដូនមួយជាមួយគ្នា ព្រោះត្រូវជាកូនរបស់ព្រាហ្មណ៍ពីរនាក់បងប្អូនព្រាហ្មទត្តៈ និងព្រាហ្មសឹម្ហៈ។ អ្នកទាំងពីរនេះធ្លាប់ជាមន្ត្រីរបស់ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១ ហើយព្រះបាទមហេន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ពិនិត្យឃើញថាជាទីប្រឹក្សាល្អ ទ្រង់ក៏បានរក្សាទុកព្រោះពួកនេះ ចេះចាំច្បាស់លាស់អំពីវិទ្យាសាស្រ្តត្រឹមត្រូវ និងវិទ្យាសាស្រ្តមានប្រយោជន៍ មានន័យថាជាអ្នកអនុវត្តន៍ជាក់ស្តែង និងត្រឹមត្រូវ។ មន្ត្រីទាំងពីរនាក់នេះ ជាជំនួយ ដែលជួយឱ្យព្រះអង្គទទួលបាននូវជ័យជម្នះ។ ទ្រង់បានចាត់ឱ្យសឹម្ហទេវៈទៅធ្វើជាចចារជាមួយនគរចម្ប៉ា ដើម្បីរក្សាចំណងមេត្រីភាពរវាងព្រះរាជាកម្ពុជា និងព្រះរាជាចម្ប៉ា។ បេសកម្មនេះត្រូវបានជោគជ័យ ហើយសន្តិភាពត្រូវបានធានាសិលាចារឹកអង្គជំនីក កម្រងក្បាលទី១ ទំព័រទី៦៨ ដល់ ៧០។
ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១: ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១(ឆ្នាំ៨៨៩-៩០០នៃគ.ស)

ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១(ឆ្នាំ៨៨៩-៩០០នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ និងព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី។ ព្រះអង្គជាស្តេចសឹកសង្គ្រាមខ្លាំងពូកែទាំងជើងគោកនិងជើងទឹក។ ព្រះអង្គជារាជអាចារ្យ សាស្រ្តចារ្យ កសាងអាស្រមចំនួន ១០០(យសោធរាស្រម)។ ព្រះអង្គកសាងរាជធានីយសោធរបុរៈលើភ្នំបាខែង យសោធរតដាក (បារាយណ៍ខាងកើត) កសាងព្រះវិហារឧទ្ទិសដល់អាទិទេពសិខរិស្វរៈ(ភ្នំព្រះវិហារ) ប្រាសាទប្រាង្គបី។ ព្រះអង្គវាយពង្រីកវិសាលភាពទឹកដី និងរៀបចំរដ្ឋបាល និងវណ្ណៈសង្គមជាដើមសៀវភៅ សិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំយុវជន និងកីឡា ទំព័រទី១៤៧។ ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១បានឡើងសោយរាជសម្បត្តិនៅឆ្នាំ៨៨៩ ហើយបានកសាងរាជធានីអង្គរ បន្ទាប់ពីបានសោយរាជសម្បត្តីប៉ុន្មានឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ រាជធានីនេះមានឈ្មោះថា យសោធរបុរៈ។ ព្រះអង្គបានឡើងសោយរាជបន្តពីព្រះរាជបិតាព្រះនាមព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ដែលមានព្រះមាតាព្រះនាមឥន្ទ្រទេវីបានផ្តល់នូវសិទ្ធស្របច្បាប់ពីព្រះរាជាណាចក្រដើមពីគឺអាណាចក្រភ្នំ និងចេនឡាដើម្បីបន្តរាជសម្បត្តិតាមឯកសារចិន។ បន្ទាប់ពីព្រះរាជបិតាសោយទីវង្គត ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១សោយរាជនៅរាជធានីហរិហរាល័យ។ បន្ទាប់ពីព្រះអង្គបំពេញកាតព្វកិច្ចសម្រាប់រាជវង្សានុវង្សហើយព្រះអង្គសព្វព្រះទ័យយាងចាកចេញពីរាជធានីហរិហរាល័យ ដើម្បីកសាងរាជធានីថ្មី។ រាជធានីថ្មីនេះមានចម្ងាយប្រមាណ ២០គីឡូមែត្រពីរាជធានីហរិហរាល័យ ដែលមានទីតាំងនៅរាជធានីអង្គរស្ថិតនៅកំពូលភ្នំនៃវាលរាប ដែលលាតសន្ធឹងនាច្រាំងខាងជើងនៃបឹងទន្លេសាបគឺភ្នំកណ្តាល(ភ្នំបាខែង) ដែលមានភ្នំពីរទៀតគឺភ្នំក្រោម និងភ្នំបូក។ ម្យ៉ាងទៀតនេះមានស្ទឹងចំនួនពីរគឺស្ទឹងសៀមរាប និងស្ទឹងរលួស។ ព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទដូចជា ប្រាសាទព្រះវិហារ ប្រាសាទភ្នំបាខែង ប្រាសាទភ្នំបូក ប្រាសាទភ្នំក្រោម និងប្រាសាទលលៃ។ ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ មានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ធូលីព្រះបាទធូលីជើងព្រះកម្រតេងអញស្រីយសោវរ្ម័នទេវៈ។
ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១: រាជធានីយសោធរបុរៈ

រាជធានីយសោធរបុរៈ 
ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១បានជ្រើសរើសយកភ្នំបាខែងជាចំណុចកណ្តាលនៃរាជធានីរបស់ព្រះអង្គដោយសារភ្នំបាខែងមានកម្ពស់មិនខ្ពស់ពេក និងទំហំមិនធំពេក ដែលអាចដាក់ចូលទៅក្នុងរាជធានី។ ម៉្យាងទៀតភ្នំបូកមានចម្ងាយឆ្ងាយពីបឹងទន្លេសាបពេក ចំនែកភ្នំក្រោមមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរបឹងទន្លេសាបពេក ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យមានទឹកជំនន់។ ភ្នំបាខែងមានទីតាំងល្អប្រសើរដោយសារនៅជិតបឹងទន្លេសាប តែស្ថិតនៅក្រៅតំបន់លេចទឹកជំនន់។ រាជធានីស្ថិតនៅក្បែរស្ទឹងសៀមរាប ដែលប្រើសម្រាប់ធ្វើជាកំពែងរាជធានី និងការពារពីទឹកជំនន់ ម្យ៉ាងទៀតស្ទឹងនេះបានជួយក្នុងការបង្ហូរចូលស្រែនិងសម្បូរទៅដោយមច្ចារជាតិផងដែរ។ តាមរយៈសិលាចារឹកស្តក់កក់ធំបាននិយាយពីកសាងរាជធានីយសោធរបុរៈថា ព្រះរាជាបានកសាងភ្នំកណ្តាល និងមានព្រះរាជគ្រូឈ្មោះព្រាហ្មណ៍វាមសិវៈបានកសាងលិង្គរាជនៅចំកណ្តាល។ ព្រះរាជគោលបំណងរបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ ដើម្បីបង្កើតនិវាសដ្ឋានពិសិដ្ឋជានិមិត្តរូបនៃការស្នាក់នៅរបស់អាទិទេពលើផែនដី ដើម្បីផ្សាយឥទ្ធិពលនៃគ្រប់ទីកន្លែងនៃអាណាចក្រ។ នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានទំហំធំទូលាយណាស់ គឺខាងជើងទល់នឹងខេត្តយ៉ន់ណាន ប្រទេសចិន ខាងលិចទល់នឹងប្រទេសភូមា ខាងកើតទល់នឹងប្រទេសចម្ប៉ា និងខាងត្បូងទល់នឹងសមុទ្រ។
ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១: សិលាចារឹក

សិលាចារឹក 
នៅក្នុងសិលាចារឹកប្រាសាទអ្នកបួស (ខ្លះហៅនាគបួស) ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ ចុះបញ្ជីលេខ K.៣៤៦។ យកតែ ២ ស្លោកមកនិយាយប៉ុណ្ណោះ គឺស្លោកទី១៦ និង១៨ ព្រោះសិលាចារឹកនេះវែងខ្លាំងណាស់ ដែលមានរហូតដល់ ៥០ ស្លោក ស្មើនឹង ១០០ បន្ទាត់ ចារឹកជាភាសាសំស្រឹ្កត។ សេចក្តីចារឹកនៃស្លោកទី១៦ និង១៨ មានដូចខាងក្រោមនេះ៖
 ស្លោកទី១៦ 
តេនៃតស្យាំ អវនិបតិនា ឝ្រីន្ទ្រទេវ្យាំ មហិស្យាំ និឝ្ឝេឞាឝាវិតតយឝសា តេជសាំ ឯករាឝិះ ភូភ្ឫត្បុត្រ្យាំ ឥវ បុរភិទោត្បាទិតះ កាត៌ិ្តកេយឝ៑ ឝក្តីម៑ ពិភ្រទ៑ រិបុកុលភិទំ ឝ្រីយឝោវម៌្មទេវះ។
ប្រែសម្រួលអត្ថន័យជាខ្មែរទំនើបថា៖
ស្លោកទី១៦៖ មានស្តេចផែនដីមួយអង្គ ដែលមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺគ្រប់ទិសទី ហើយទ្រង់មានព្រះអគ្គមហេសីព្រះនាម "ស្រីឥន្រ្ទទេវី" ដែលប្រសូត្រមកប្រៀបបាននឹងព្រះនាងកាត៌ិកេយដែលជាបុត្រីនៃភ្នំ និងជាអ្នកបំផ្លាញបន្ទាយ (ទុគ៌ា និងសិវ) ហើយប្រសិនអ្នកអស្ចារ្យទាំងពីររួមគ្នាតែមួយ មានឥទ្ធិពលប្រៀបដូចជាលំពែងដែលអាចសម្លាប់សត្រូវបាន នោះគឺ "ស្រីយសោវរ្ម័ន"។
 ស្លោកទី១៨ 
គុរុស៑ សូរិវរៃស៑ សវ៌្វៃរ៑ វរស្ត្រីភិរ៑ ម្មនោភវះ មហេន្ទ្រោ ធរណីនាថៃរ៑យ្យ ឯកោប្យ ឯវំ ឦរិតះ។
ប្រែសម្រួលអត្ថន័យជាខ្មែរទំនើបថា៖
ស្លោកទី១៨៖ មានតែទ្រង់មួយអង្គគត់ ដែលសាកសមទទួលព្រះនាមចំនួនបី គឺ៖ អ្នកដែលកាន់ធម៌ហៅទ្រង់ជា "ព្រះគ្រូ", ស្រីស្អាតទាំងឡាយហៅទ្រង់ថា "បុរសសម្បណ៌ស្នេហ៍", ហើយក្សត្រទាំងឡាយហៅទ្រង់ថា "មហេន្រ្ទ" (អាទិទេពចម្បង ឬធំ)។
ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១: ស្លោកទី១៦

ស្លោកទី១៦ 
តេនៃតស្យាំ អវនិបតិនា ឝ្រីន្ទ្រទេវ្យាំ មហិស្យាំ និឝ្ឝេឞាឝាវិតតយឝសា តេជសាំ ឯករាឝិះ ភូភ្ឫត្បុត្រ្យាំ ឥវ បុរភិទោត្បាទិតះ កាត៌ិ្តកេយឝ៑ ឝក្តីម៑ ពិភ្រទ៑ រិបុកុលភិទំ ឝ្រីយឝោវម៌្មទេវះ។
ប្រែសម្រួលអត្ថន័យជាខ្មែរទំនើបថា៖
ស្លោកទី១៦៖ មានស្តេចផែនដីមួយអង្គ ដែលមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺគ្រប់ទិសទី ហើយទ្រង់មានព្រះអគ្គមហេសីព្រះនាម "ស្រីឥន្រ្ទទេវី" ដែលប្រសូត្រមកប្រៀបបាននឹងព្រះនាងកាត៌ិកេយដែលជាបុត្រីនៃភ្នំ និងជាអ្នកបំផ្លាញបន្ទាយ (ទុគ៌ា និងសិវ) ហើយប្រសិនអ្នកអស្ចារ្យទាំងពីររួមគ្នាតែមួយ មានឥទ្ធិពលប្រៀបដូចជាលំពែងដែលអាចសម្លាប់សត្រូវបាន នោះគឺ "ស្រីយសោវរ្ម័ន"។
ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១: ស្លោកទី១៨

ស្លោកទី១៨ 
គុរុស៑ សូរិវរៃស៑ សវ៌្វៃរ៑ វរស្ត្រីភិរ៑ ម្មនោភវះ មហេន្ទ្រោ ធរណីនាថៃរ៑យ្យ ឯកោប្យ ឯវំ ឦរិតះ។
ប្រែសម្រួលអត្ថន័យជាខ្មែរទំនើបថា៖
ស្លោកទី១៨៖ មានតែទ្រង់មួយអង្គគត់ ដែលសាកសមទទួលព្រះនាមចំនួនបី គឺ៖ អ្នកដែលកាន់ធម៌ហៅទ្រង់ជា "ព្រះគ្រូ", ស្រីស្អាតទាំងឡាយហៅទ្រង់ថា "បុរសសម្បណ៌ស្នេហ៍", ហើយក្សត្រទាំងឡាយហៅទ្រង់ថា "មហេន្រ្ទ" (អាទិទេពចម្បង ឬធំ)។
ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១: សិលាចារឹកស្តុកក់ធំ

សិលាចារឹកស្តុកក់ធំ 
សិលាចារឹកស្តុកកក់ធំមានចម្ងាយប្រហែល២៥គីឡូម៉ែត្រពីទិសពាយ័ព្យនៃស្រុកស៊ីសុផុននៅកន្លែងមួយហៅថាស្តុកកក់ធំមានថ្មគោលមួយចារឹកជាភាសាសំស្រ្កឹត និងភាសាខ្មែរបុរាណហើយមានសេចក្តីល្អៗជាច្រើនគោលនោះចាប់ផ្តើមធ្វើក្រោយសករាជ៩៧៤បន្តិចគឺនៅក្នុងឆ្នាំ១០៥២នៃគ.ស មានឈ្មោះសទាសិវជាបុរោហិតរបស់ព្រះមហាក្សត្រជាអ្នកសរសេរ បុរោហិតនេះជាតំណតមកពីបុរោហិតមុន ហើយដែលកាន់កាប់ការតាមដំណែងមុខក្រសួងអំពីឱពុកគឺជាពង្សាវតារនៃពួកបុរោហិតក្នុង ២៥០ឆ្នាំពីសករាជ ៧២៤ ទៅដល់៩៧៤ ត្រឹវនឹងឆ្នាំ៨០២ ដល់ឆ្នាំ១០៥២នៃគ.ស ពង្សាវតារនេះមានឈ្មោះបុរោហិតធំៗទាំងអស់ ដែលបានគោរពប្រតិបត្តិក្នុងការរាជការ មាននាមស្តេច ដែលបុរោហិតណាធ្វើរាជការ និងទ្រព្យរបស់ដែលបានទទួលភូមិ និងប្រាសាទដែលបានកសាង។ 
មន វ្រះបរមសិវលោក ចតនគរស្រីយសោធរបុរ នាំគម្រតេងជគតរាជ អំវីហរិហរាលយយកទុកនគរនោះ មនវ្រះបរមសិវលោក ស្ធាបនាវ្នំកន្តាល គម្រងតេងសិវាស្រម ស្ធាបនាលិង្គអារ្យកន្តាល។ ប្រែថាព្រះបាទបរមសិវលោកកសាង(ចត)ក្រុងយសោធរបុរហើយនាំយកលិង្គរាជចេញរាជធានីយសោធរបុរទៅតម្កល់ទុកក្នុងក្រុងនោះ រួចពីនោះព្រះបរមសិវលោកបានកសាងភ្នំកណ្តាល ដើម្បីយកលិង្គរាជទៅដាក់នៅកណ្តាលកម្ពុជសូរិយា ទំព័រទី២៥៦ ដល់២៥៨។
ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី២: ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី២ (ឆ្នាំ១១៦០-ឆ្នាំ១១៦៥នៃគ.ស)

ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី២ (ឆ្នាំ១១៦០-ឆ្នាំ១១៦៥នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យបានរយៈពេល៥ឆ្នាំ ត្រូវបានមន្ត្រីឈ្មោះ ត្រីភូវនាទិត្យធ្វើឃាតសៀវភៅ សិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុជន និងកីឡា ទំព័រទី១៥០។
ព្រះបាទរាមាជើងព្រៃ: ព្រះបាទរាមាជើងព្រៃ (១៥៩៤-១៥៩៦)

ព្រះបាទរាមាជើងព្រៃ (១៥៩៤-១៥៩៦) 
ព្រះបាទរាមាជើងព្រៃត្រូវជាព្រះញាតិរបស់ព្រះបាទសត្ថាទី១នៅឆ្នាំ១៥៩៤នៃគ.ស ព្រះអង្គបានលើកទៅវាយសៀមនៅបន្ទាយឧដុង្គ។ សៀមចាញ់ក៏បានដកថយទៅស្រុកវិញ។ ព្រះអង្គបានសោយរាជ្យនៅស្រីសន្ធរឯកសារព័រទុយកាល់ ហៅថា  Anacaparan.។
ព្រះបាទរាមាធិបតីទី១ ចៅពញាចន្ទ: ព្រះបាទរាមាធិបតីទី១ ចៅពញាចន្ទ (១៦៤១-១៦៥៩)

ព្រះបាទរាមាធិបតីទី១ ចៅពញាចន្ទ (១៦៤១-១៦៥៩) 
ក្រោយពីធ្វើគុតព្រះបិតុលា និងអនុជអយ្យកាទី១ហើយចៅពញាចន្ទបុត្រពៅ ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២បានសោយរាជ្យនៅក្រុងឧដុង្គមានជ័យដោយមានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះបាទសម្តេចព្រះរាមាធិបតីនៅពេលព្រះអង្គមានព្រះជន្ម២៣វស្សា។ រាជពង្សាវតាខ្មែរបាននិយាយថា ថ្ងៃមួយព្រះអង្គយាងទៅក្រសាលនៅទន្លេធំ និងស្រីសន្ធរដល់ពេលត្រឡប់មកវិញដល់កំពង់ហ្លួងទ្រង់ទតឃើញស្រីចាមឈ្មោះនាង វ៉ៈហើយដោយត្រូវពួកចាមដាក់ស្នែហ៍បន្ថែមទៀត ក៏ទ្រង់ប្រតិព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងលើរូបនាងវ៉ៈហើយលើកនាងជាស្នំឯកទៀតផង ប៉ុន្តែប្រពៃណីតម្រូវឱ្យព្រះអង្គកាន់សាសនាឥស្លាម កាត់ចុងអង្គជាតិ និងយកព្រះនាមថា អ៊ីប្រាហ៊ីម។ ដោយហេតុនោះហើយ ទើបមានឈ្មោះថា ព្រះរាមចូលសាសន៍។ ព្រះអង្គទ្រង់បានប្រាស់ប្រណីពួកចាមជ្វា លើកតម្កើងឱ្យឡើងជានាមឺុនធំៗទ្រង់បានលើកចៃសុន(ព្រះបិតាក្មេក)ឱ្យឡើងជាសម្តេចបរទេសរាជប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ឆ្នាំ១៩៩៣ ទំព័រទី២០៥។។
ព្រះបាទរាមាធិបតីទី២ អង្គយ៉ង: ព្រះបាទរាមាធិបតីទី២ អង្គយ៉ង (១៦៩៥-១៦៩៦)

ព្រះបាទរាមាធិបតីទី២ អង្គយ៉ង (១៦៩៥-១៦៩៦) 
ព្រះឧទ័យរាជា មានព្រជន្ម២១វស្សា ទ្រង់បានទទូលរាជ្យសម្បត្តិពីព្រះបិតុលានៅក្រុងឧដុង្គមានជ័យ ទ្រង់មានព្រះនាមថា សម្តេចព្រះនរាយណ៍រាមាធិបតី ព្រះឧទ័យរាជាបរមបពិត្រ។ ព្រះអង្គទ្រង់លើកព្រះសុជាតិវតី ជាអគ្គមហេសី។ ព្រះអង្គសោយរាជ្យបានតែ១០ខែទ្រង់អាពាធហើយសោយទីវង្គតទៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី២១៣។។
ព្រះបាទរាមាធិបតីទី៣អង្គទង: ព្រះបាទរាមាធិបតីទី៣អង្គទង (រជ្ជកាលទី១៖១៧៥៤-១៧៤៨)និង(រជ្ជកាលទី២៖១៧៥៦-១៧៥៧)

ព្រះបាទរាមាធិបតីទី៣អង្គទង (រជ្ជកាលទី១៖១៧៥៤-១៧៤៨)និង(រជ្ជកាលទី២៖១៧៥៦-១៧៥៧) 
រជ្ជកាលទី១៖នៅគ.ស១៧៤៧ នេះទៀត លោកឧកញ៉ានរេន្ទតុង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តបាសាក់ដែលត្រូវយួនចេះតែរំលោភលើអំណាច និងលើទឹកដីរបស់លោក ក៏បានលើទ័ពទៅប្រយុទ្ធនិងពួកនោះជ័យជំនះបានមកខ្មែរ ពួកយួនក៏បានមកជ្រកនៅកោះកាហុង នៅក្នុងទន្លេមេង្គ។ នៅគ.ស១៧៤៨ ដោយយកលេសថាដើម្បីបង្ក្រាខ្មែរបោះបោរដែលមាន ឧកញ៉ានរេន្ទតុងជាអ្នកដឹកនាំនោះ ព្រះចៅក្រុងវេទ្រុងបញ្ជសឱ្យមេទ័ពឈ្មោះ ង្វៀងហ៊ីវយនលើកទ័ពយួនដោយមានព្រះសត្ថាទី២ ចូលរួមផង មកច្បាំងឈ្នះឧកញ៉ានរេន្ទតុង ដុតបំផ្លាញសំពៅរបស់លោកនៅ មេសរហើយលើកទ័ពឆ្ពោះទៅដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ។ ហ្លួងបញ្ជាឱ្យ ចៅហ្វ៊ាឯក លើកទ័ពចេញទៅទល់និងយួននៅត្រង់ ច្រាំងចំរេះ។ ទ័ពខ្មែរទន់ដៃជាង ត្រូវដកថយ យួនដេញតាម ឧដុង្គ។ ហ្លួងឧបរាជ និងព្រះអង្គស្ងួន(ស្រីជ័យជេដ្ឋា) ភៀសព្រះអង្គទៅប្រទេសសៀម។
រជ្ជកាលទី២៖ ព្រះបាទស្រីជ័យជេដ្ឋាអង្គស្ងួន សោយទីវង្គតនៅគ.ស១៧៥៥។ ព្រះមហាឧបភយោរាជអង្គទងត្រូវបានពួកមន្ត្រី និងព្រាហ្មណ៍បុរោហិតលើកឱ្យសោយរាជ្យជាលើកទី២នៅគ.ស១៧៥៦។ វិវាទរវាងឧបរាជ អង្គហ៊ីងនិងព្រះឧទ័យរាជា បានកើតឡើង។ ព្រះឧទ័យរាជាទ្រង់បានភៀសទៅនៅ ស្រុកពាមក្រោយមកទៅនៅ ខេត្តព្រះត្រពាំង។ នៅគ.ស១៧៥៧មុនពេលដែលសោយទីវង្គតទៅព្រះបាទរាមាធិបតីទី៣អង្គទងទ្រងយល់ព្រមលះបង់ឱ្យយួននូវ ខេត្តផ្សរដែក ស្រុកពីនៃខេត្តលង់ហោរនិង ខេត្តមាត់ជ្រូកប្រត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ឆ្នាំ១៩៩៧៣ បោះពុម្ពឆ្នាំ២០០៣ ទំព័រទី២២៤និង២២៥។។
ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ន

ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័នមានអគ្គមហេសីព្រះនាម កុលប្រភាវតី និព្រះរាជបុត្រព្រះនាម ព្រះបាទគុណវរ្ម័ន។ រីឯព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័នជាបុត្រច្បងជាមួយស្នំម្នាក់។ នៅឆ្នាំ៥១៤ ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័នមានធ្វើគុតព្រះបាទគុណវរ្ម័ន រួចដណ្តើមរាជសម្បត្តិ។ ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័នជាស្តេចនៃអាណាចក្រភ្នំ ឬនគរភ្នំចុងក្រោយគេបង្អស់។ ព្រះអង្គបានបញ្ជូនទូតទៅប្រទេសចិនជាច្រើនលើកដូចជានៅឆ្នាំ៥១៧ និងឆ្នាំ៥៣៥។ អាណចក្រភ្នំបាននាំសត្វរមាសមួយទភថ្វាយស្តេចក្រុងចិន ព្រះចៅលាងវូទីសៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាកទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ទំព័រទី១៣៤។ សិលាចារឹកនៅបាទី បាននិយាយថា ព្រះអង្គនៅសោយរាជ្យនៅឡើយ នៅពេលដែលគេបានធ្វើការកសាងខាងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលមានការចារទុកនៅក្នុងឯកសារនោះ។ បើតាមពង្សាវតារបស់រាជវង្សលាង ពុទ្ធសាសនាសម័យនោះរុងរឿងណាស់ ព្រោះឯកសារនោះបាននិយាយថាគណៈបេសកម្មទូតចិនមួយត្រូវបានបញ្ចូលនៅអាណាចក្រភ្នំនៅចន្លោះឆ្នាំ៥៣៥ និងឆ្នាំ៥៤៥ ដើម្បីឱ្យអាណាចក្រភ្នំនោះ បញ្ចូលទៅវិញនូវអ្នកប្រាជ្ញ និងគម្ពីរខាងពុទ្ធសាសនា។ គ្រានោះមានជនជាតិឥណ្ឌាម្នាក់ឈ្មោះ បរមាថិ ឬគុណរកន បានស្នាក់នៅអាណាចក្រភ្នំ។ គួរកត់សម្គាល់ថា ការដែលព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័នសោយរាជ្យខុសទំនងបែបនេះ បានបណ្តាលឱ្យមានការវឹកវររហូតដល់អាណាចក្រភ្នំដួលរលំជាស្ថាពរនៅពាក់កណ្តាលទី២ នៃសតវត្សរ៍ទី៦សៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី៩៥។
ព្រះបាទលំពង្សរាជា: ព្រះបាទលំពង្សរាជា (ឆ្នាំ១៣៤៧-ឆ្នាំ១៣៥១នៃគ.ស)

ព្រះបាទលំពង្សរាជា (ឆ្នាំ១៣៤៧-ឆ្នាំ១៣៥១នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទនិព្វានបទ។ ព្រះអង្គបានធ្វើសង្គ្រាមទប់ទល់ជាមួយសៀមឈ្លានពាន។ សៀមបានត្រួតត្រារាជធានីអង្គរលើកទី១(១៣៥៣-១៣៥៧) ដោយស្តេចព្រះចៅបាអាត បាសាត និងកំពង់ពិសី(បុត្រស្តេចរាមាធិបតី)។ ក្រោយមកព្រះចៅបាអាត និងបាសាតសុគតដោយសារជំងឺ។ ក្រុងសុខោទ័យនៅស្រុកសៀមគ្រប់គ្រងដោយពញារោង។ ពញារោងបានវាយត្រួតត្រារដ្ខនៅតំបន់មេណាម និងពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនខ្លាំងឡើងៗ។ ស្តេចសៀមនាមឧទងកសាងរាជធានីក្រុងទេពមហានគរបវរធិរាជវតីស្រីអយុធ្យា មានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរទឹកដីខ្មែរ។ នៅឆ្នាំ១៣៥១ ស្តេចសៀមនាមរាមាធិបតីនៃក្រុងអយុធ្យា បានលើកទ័ពមកវាយក្រុងអង្គរ តែត្រូវបានទ័ពព្រះស្រីសុរិយោទ័យ(ឧបរាជខ្មែរ)វាយឱ្យដលថយទៅវិញ។ ព្រះបាទលំពង្សរាជាស្មានថាសៀមលែងហ៊ានវាយទៀត ក៏បញ្ជារឱ្យស្រីសុរិយោទ័យរំសាយទ័ពខ្មែរ ដើម្បីជួយធ្វើស្រែចម្ការ។ សៀមដឹងថាខ្មែររំសាយទ័ពក៏លើកទ័ពវាយលុកចូលក្រុងអង្គរនៅឆ្នាំ១៣៥២។ ព្រះបាទលំពង្សរាជាគាំងបេះដូងសោយទីវង្គត រីឯព្រះស្រីសុរិយោទ័យត្រូវសៀមធ្វើឃាត។ សៀមបានកៀរប្រជារាស្រ្តខ្មែររាប់ពាន់គ្រួសារ និងទ្រព្យសម្បត្តិយកទៅស្រុកវា។ ស្តេចសៀមរាមាធិបតីបានតែងតាំងបុត្រ ៣អង្គឱ្យត្រួតត្រាក្រុងអង្គរគឺព្រះចៅបាសាត បាអាត និងកំបង់ពិសី។ ស្តេចសៀមចាប់តាំងចៅហ្វាយខេត្តសៀមឱ្យត្រួតត្រាខេត្តខ្មែរ។ ព្រះចៅបាអាត និងបាសាតសុគតនៅឆ្នាំ១៣៥៥ ដោយជំងឺ។ នៅឆ្នាំ១៣៥៧ ព្រះបាទស្រីសុរិយោវង្សទី១ជាអនុជព្រះបាទលំពង្សរាជា ដែលបានភៀសព្រះកាយទៅស្រុកលាវ បានប្រមូលទ័ពមករំដោះក្រុងអង្គរ ដោយសម្លាប់កំបង់ពិសីចោលទៅ។ ព្រះអង្គបានប្រមូលទ័ព រំដោះខេត្តខ្មែរពីសៀម និងរៀបចំក្រុងអង្គរឡើងវិញ។សៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៦៧។
ព្រះបាទសត្ថាទី១: ព្រះបាទសត្ថាទី១(ឆ្នាំ១៥៧៦-១៥៨៦នៃគ.ស)

ព្រះបាទសត្ថាទី១(ឆ្នាំ១៥៧៦-១៥៨៦នៃគ.ស) 
ព្រះបាទសត្ថាទី១ ជាបុត្រាច្បងរបស់ព្រះបាទបរមរាជាទី៤ត្រូវបានសោយរាជសម្បត្តិបន្ត ឯបុត្រាប្អូន ព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ ជាឧបរាជ។ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសត្ថាទី១ ប្រទេសកម្ពុជាបាត់បង់ឥទ្ធិពល និងសិទ្ធិអំណាចស្ទើរតែអស់ទាំងស្រុង ពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នៅឆ្នាំ១៥៨៦ព្រះបាទសត្ថាទី១ ដាក់រាជសម្បត្តិឲ្យបុត្រាច្បងព្រះនាមជ័យជេដ្ឋាទី១កែវ ច័ន្ទបូរណ៍។ ក្រោយពីព្រះបិតាសោយទីវង្គត ព្រះបាទសត្ថាបានឡើងសោយរាជ្យ ដែលមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះសម្តេចព្រះបរមរាជាធិរាជរាមាធិបតី។ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តច្រើននិយមថាស្តេចអង្គនេះថាព្រះបាទសត្ថាទី១ ឬព្រះបាទបរមរាជាទី៥។ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកអ្នកនាងពៅជាអគ្គមហាសីមាននាមថា សម្តេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្តិរាជ និងរៀបអភិសេកអនុជបន្ទាប់នាម ព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ ជាមហាឧបរាជ។ ព្រះអង្គមានបុត្រដូចជា ១.ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី១ ២.ព្រះបាទចៅពញាតន់ និង៣.ព្រះបាទចៅពញាញោម ជាបុត្ររបស់អ្នកម្នាងលាវឈ្មោះព្រះមែ៉លាវ។ ចំណែកព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ ដែលជាអនុជមានបុត្រពីរព្រះអង្គនាម ជ័យចេស្តា និងឧទ័យសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ភាគ២ ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី៣១។
ព្រះបាទសម្ដេច

ព្រះបាទសម្ដេច គឺជាគោរម្យងារ ដែលត្រូវបានប្រើចាប់ពីស្ដេចបឋមក្សត្រក្នុងរឿងនិទាន រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នគឺចាប់ពីព្រះថោង រហូតដល់ ព្រះបាទនរោត្តម-សីហមុនី។ ក្នុងន័យនេះវាគឺជាឋានន្តរនាមប្រើបានតែស្ដេចទ្រង់រាជ្យទេ។ បើប្រើជាឋានន្តរនាមព្រះអគ្គមហេសី គេច្រើនប្រើ សម្ដេចព្រះភគវតី។ 
តាមឯកសារដែរឃើញភាគច្រើនគឺផ្អែកទៅលើរាជពង្សាវតារខ្មែរ ដែលព្រះមហាក្សត្រភាគច្រើន ច្រើនប្រើឋានន្តរនាមនេះដើម្បីកំណត់ហៅនៅពេលត្រូវឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិ។
ព្រះបាទសម្ដេច: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ
សម្ដេច
សម្ដេចព្រះភគវតី
សម្ដេចចៅពញា
សម្ដេចឱកញា
ព្រះ
ព្រះនត្តា
ព្រះនត្តាក្សត្រី
ចៅពញា
ពញា
ព្រះភស្ដា
ព្រះនាង
ព្រះអង្គម្ចាស់
ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី
អង្គ
ចៅចម
អ្នកម្នាង (ព្រះស្រីការ)
អ្នកនាង (ព្រះកំណាន់)
នាង
អ្នក
ព្រះម្នាង (ព្រះស្នំ)
ព្រះម៉ែនាង (ព្រះស្រីង្គារ)
ព្រះនាង (ព្រះក្រុមការ)
ព្រះបរម (ព្រះបិយា)
អ្នកអង្គម្ចាស់
អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី
អ្នកអង្គរាជវង្ស
អ្នកអង្គរាជវង្សក្សត្រី
អង្គម្ចាស់
អង្គម្ចាស់ក្សត្រី
វររាជមាតា
វររាជបិតា
អយ្យកា
អយ្យកោ
រាជសុណិសា
ធីតុបតី
រាជានុសិទ្ធិ
ឧបរាជ
មហាឧបរាជ
ឧភយោរាជ
កែវហ្វា
ព្រះវង្ស
អនុរាជ
ឧបយោវរាជ
ព្រះមហាក្សត្រយានី
អធិរាជ
អធិរាជិនី
អធិរាជិនីវិធវា
កុរុង
រាជឱង្ការ
ព្រះបាទ
កម្រេតេង
គម្ដែង
ព្រះចៅ
ព្រះបាទសិទ្ធានរាជា: ព្រះបាទសិទ្ធានរាជា (ឆ្នាំ១៣៤៦-ឆ្នាំ១៣៤៧នៃគ.ស)

ព្រះបាទសិទ្ធានរាជា (ឆ្នាំ១៣៤៦-ឆ្នាំ១៣៤៧នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គជាបុត្រព្រះបាទនិព្វានបទ។ ព្រះអង្គសោយរាជ្យបាន ៦ខែក៏សុគតទៅសៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៦៧។
ព្រះបាទសុទ្ធោទន

ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ​គឺ​ជា​ឧបាសក​ម្នាក់​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា។ ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្រេច​នូវ​អរហត្ត​ផល​នៅ​ក្នុង​បច្ឆិមវ័យ​ហៀប​នឹង​ទីវង្គត។
ព្រះបាទសុទ្ធោទន: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈជាសាក្យវង្ស សោយរាជនៅក្នុងនគរកបិលវត្ថុទ្រង់មានព្រះបិតាព្រះនាម សីហហនុ និង​ ព្រះមាតាព្រះនាម កញ្ចនា។ ព្រះបាទសីហហនុ និងព្រះនាងកញ្ចនា មានព្រះរាជបុត្រ៤ព្រះអង្គទៀតគឺ ព្រះសុក្កោទនៈ១ ព្រះអមិតោទនៈ១ ព្រះធោតោទនៈ១​ និង ព្រះខណិតោទនៈ១ មានព្រះរាជបុត្រី២ព្រះអង្គ គឺ ព្រះនាង អមិតា១ និង ព្រះនាង បមិតា១។ ក្រោយពីព្រះបាទសីហហនុសោយទីវង្គត់ ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈក៏ឡើងស្នងរាជ្យបន្ត។ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយព្រះនាងមហាមាយា មានបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាម សិទ្ធត្ថៈដែលជាព្រះបរមគ្រូនៃយើង។ ក្រោយពេល​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ ព្រះនាង​មាយា​សោយ​ទី​វង្គត​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ដោយ​មាន​ការ​ជ្រោម​ជ្រែង​ពី​ពពួក​ព្រះ​ញាតិ​វង្ស ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនមហារាជ​បាន​រៀប​អភិសេកជាមួយ​នឹង​ព្រះ​នាង​បជាបតិគោតមី​ដែល​ជា​ព្រះ​កន្និដ្ឋា​របស់​ព្រះ​នាង​មហាមាយា និង​ជា​ព្រះ​មាតុច្ឆា​ព្រះ​សុទ្ធត្ថ​កុមារ។
ព្រះបាទសុទ្ធោទន: ការ​ដល់​នូវ​ត្រៃ​សរណៈ

ការ​ដល់​នូវ​ត្រៃ​សរណៈ 
ក្រោយពេល​បានដំណឹង​ថា ព្រះ​សុទ្ធត្ថៈ​​ដែល​ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ ​ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ​​បានបញ្ជូន​ពួក​អាមាត្យ​ព្រម​ទាំង​បវិវារទៅ​​និមន្ត​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​អស់​វារៈ​៩​ដង។ (ហេតុ​ដែល​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនៈ​បញ្ជូន​អាមាត្យ​ទៅ​រហូត​ដល់​៩​លើក ព្រោះ​ពួក​អាមាត្យ​ទាំង​នោះ ក្រោយ​ពេល​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​ទេសនា​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ហើយ ក៏​មាន​ចិត្ត​ជ្រះ​ថ្លា​សុំ​បព្វជ្ជា​ពី​ព្រះ​សាស្តា ហើយ​ក៏​ភ្លេច​ភារកិច្ច​របស់​ខ្លួន​ដែល​នឹង​មក​និមន្ត​ព្រះ​អង្គ​ចូល​ព្រះ​នគរ)។ បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​យាង​មក​ព្រះ​នគរ​បាន​៣​ថ្ងៃ ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្តែង​ធម្មទេសនា​ ញុំាង​អោយ​ព្រះ​វរបិតា​បាន​សម្រេច​ដល់​សកទាគាមិផល។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៤​បន្ទាប់​ពី​សម្រេច​ភត្ត​ហើយ ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​​ក៏​សម្តែង​ធម្មទេសនា​អំពី​ធម្មបាល​ជាតក​ដែល​និយាយ​អំពី​អានិស្សង​នៃ​ការ​មាន​ធម៌​ក្នុង​ខ្លួន ធម៌រមែង​រក្សាអ្នក​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌។ ក្រោយ​ពី​បាន​ព្រះ​សណ្តាប់​​​ព្រះ​ធម្ម​ទេសនា​នេះ​ហើយ ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទន​មហារាជ​ក៏​បាន​សម្រេច​អនាគាមិផល។ ក្រោយ​ពី​បាន​បំបួស​ព្រះ​នន្ទ និង​រាហុល​កុមាររួច​មក ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​យាង​ចេញ​ពី​កបិលវត្ថុ​ទៅ​កាន់​ក្រុង​សាវត្ថី គង់​នៅ​ជេតពន​វិហារ​​ដែល​អនាថបណ្ឌិកសេដ្ឋី​កសាង​ថ្វាយ។ រំលង​បាន​ច្រើន​ឆ្នាំ ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនមហារាជ​មាន​ជំងឺ​យ៉ាង​ធ្ងន់​ធ្ងរ។ ព្រះ​ពុទ្ធ​យ៉ាង​មក​សួរ​សុខ​ទុក្ខ​ម្តង​ទៀត​មុន​ពេល​ព្រះ​វរបិតា​អស់​ព្រះជន្មាយុ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្តែង​ព្រះ​ធម្មទេសនា​ចុង​ក្រោយ​ដល់​ព្រះ​វរបិតា។ ក្រោយ​ពី​បាន​ស្តាប់​ហើយ ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនមហារាជ​ក៏​បាន​សម្រេច​​អរហត្តផល ហើយ​ក៏បរិនិព្វាន។