អុក: ប្រភព​នៃ​ល្បែង​ចត្រង្គ ឬ​ អុក​ខ្មែរ

ប្រភព​នៃ​ល្បែង​ចត្រង្គ ឬ​ អុក​ខ្មែរ
នៅតាម​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​សិលា​ខ្មែរ​មួយចំនួន ដូច​នៅ​ប្រាសាទ​បាពួន អង្គរវត្ត​ បាយ័ន និង​ព្រះខ័ន​ នា​តំបន់​សៀមរាប​អង្គរ​ យើង​ឃើញ​មាន​ចម្លាក់​មនុស្ស​អង្គុយ​លេង​ល្បែង​ចត្រង្គ ឬ​អុក ដោយ​មាន​វត្តមាន​របស់​អ្នក​មើល​ជា​ច្រើន​នាក់ នៅ​ជុំវិញ​គូបដិបក្ខ ។​
​    ​នៅទីនេះ យើង​សូម​លើកយក​តែ​ចំណុច​សំខាន់ៗ​ប៉ុណ្ណោះ នៃ​ល្បែង​ចត្រង្គ ឬ​អុក​មក​បកស្រាយ ។ តើ​ពាក្យ​ចត្រង្គ និង​ពាក្យ​អុក​មាន​ប្រភព​ចេញមក​ពី​ណា ហើយ​មាន​សារសំខាន់​យ៉ាងដូចម្ដេចខ្លះ ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ ។

​    ​ពាក្យ​ចត្រង្គ​មកពី​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត មាន​ន័យ​ដូចគ្នា​នឹង​ពាក្យ​ខ្មែរថា​អុក ។ ពាក្យ​ចត្រង្គ ដែល​បាន​ឲ្យ​កំណើត​មកជា​ពាក្យ​​អុករបស់ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន តាមវចនានុក្រមខ្មែរ មានន័យថា ទ័ព​ទាំង៤គឺ ​ទ័ព​សេះ​, ដំរី​, ថ្មើរជើង និង​ជើង​ទឹក ហើយ​អាច​ជា​សញ្ញា​ឆ្លុះបញ្ចាំង​ឲ្យឃើញ​ថា វា​ជា​ការរៀបចំ​ទ័ព​ទាំង៤ប្រភេទ​ខាងលើ​នេះ ដែល​ជា​កាតព្វកិច្ច​របស់​មេទ័ព​ផងដែរ ។ រីឯ​ពាក្យ​អុក​វិញ ដែលជាពាក្យ​ខ្មែរ​សុទ្ធសាធ មានន័យថា ដាក់​កូនអុក​នៅត្រង់​ក្រឡា​សម្លាប់ ដោយ​ធ្ងន់​ដៃ ហើយ​ថែមទាំង​ប្រាប់​ដៃគូ​ឲ្យដឹង​ខ្លួន​ថា ខ្លួន​កំពុង​អុក​ផង ។​
​    ​គឺ​ចំណុច​ទាំងនេះហើយ ដែលយើង​បានដឹង​ជាក់ស្ដែង អំពី​ប្រភព​ឥណ្ឌា​នៃ​ល្បែង​ចត្រង្គ​របស់​ប្រជាជន​ខ្មែរ ព្រោះ​យើង​ដឹងថា ស័ព្ទ​នេះ​បាន​ក្លាយទៅជា​ចត្រង្គ​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន​យ៉ាង​ប្រាកដ ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត យើង​ក៏​អាចសន្និដ្ឋាន​យ៉ាង​ត្រឹមត្រូវ​ថា ដូនតា​ខ្មែរ​បាន​និយម​ល្បែង​ចត្រង្គ ឬ​អុក​នេះ តាំងពី​បុរាណកាល​មក​ម្ល៉េះ នេះ​បើ​យោង​លើ​រូបចម្លាក់​តាម​ប្រាង្គ​ប្រាសាទបុរាណ​នា​សម័យអង្គរ ។​

ចម្លាក់ប្រាសាទបាយ័ន ស.វ.ទី ១២

​     ​តាម​ការស្រាវជ្រាវ​របស់​យើង ថ្វី​ត្បិត​តែ​គ្មាន​ភស្តុតាង​ណា​បញ្ជាក់​អំពី​វត្តមាន​របស់​ល្បែង​ចត្រង្គ​នេះ នា​សម័យ​បុរេ​អង្គរ​ក្ដី ក៏ប៉ុន្ដែ​យើង​យល់ឃើញថា ល្បែង​ដ៏​ឧត្តុង្គឧត្តម​នេះ ត្រូវបាន​នាំ​ចូល​មក​ជ្រោយ​សុវណ្ណ​ភូមិ ឬ​សុវណ្ណ​ទ្វីប​ដោយ​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា នា​ដើម​ស​.​វ​ទី​១ តាមរយៈ​វិស័យ​ពាណិជ្ជកម្ម​អន្ដរជាតិ ។ ល្បែង​ឥណ្ឌា​នេះ​ ​បាន​ទៅដល់​ប្រទេស​ពែ​ស្ស៍ ហើយក៏​បាន​បន្ដដំណើរ​ទៅ​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​ខាងលិច និង​ប្រទេស​រុស្សី​ផងដែរ តាមរយៈ​វិស័យ​ពាណិជ្ជកម្ម ចាប់តាំងពី​សតវត្ស​ទី ៩ មក ។ ល្បែង​ចត្រង្គ​ខ្មែរ​ក៏​ដូចជា ឥណ្ឌា​ដែរ គឺមាន ៦៤ ក្រឡា ហើយ​ចែកចេញជា​កូន​ខុន​(​ស្ដេច​), កូន​នាង​(​អគ្គមហេសី​), កូន​សេះ​(​មេទ័ព​), និង​កូនគោល​(​ទ័ព​ស្រួច​) ហើយ​កូន​ទូក និង​ត្រី​(​សេនា​) ។​
​    ​ជាក់ស្ដែង​នៅក្នុង​រឿង​មហា​ភារត​ឥណ្ឌា យើង​បានឃើញ​មានការ​ពិពណ៌នា​អំពី ការ​ភ្នាល់​លេងអុក​រវាង​ក្រុម​បាណ​វៈ និង​កៅរ​វៈ ។ យ៉ាងណាមិញ យើង​ក៏​បាន​ដឹង​ដែរ​ថា ព្រះ​គ្រិស្ណៈ ក៏​បាន​លេងល្បែង​ចត្រង្គ​ជាមួយ​ព្រះ​នាង រ​ធា ផងដែរ ដោយល្បែងនោះ មាន៦៤ក្រឡា​ ដូច​ល្បែង​អុក​សព្វថ្ងៃអញ្ចឹង ។​

ចម្លាក់ប្រាសាទបាពួន ស.វ.ទី ១៣

​    ​ចំណុច​សំខាន់​នៃ​ទេវ​កថា​នេះ ​ត្រូវបាន​ឆ្លាក់​នៅតាម​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​សិលា​ខ្មែរ ហើយមាន​ការ​ភ្នាល់​ដាក់​នគរ ប្រពន្ធ កូន ដោយ​ការ​លេងអុក ដែលជា​មូលហេតុ​នៃ​សង្គ្រាម​ស៊ីសាច់ហុតឈាម​គ្នា ។ ក្នុង​រឿង​រាមកេរ្ដិ៍​ខ្មែរ យើង​ក៏​ឃើញ​មេទ័ព​ស្វា គឺ​ហនុមាន​លេង​អុកចត្រង្គ​បណ្ដើរ លើកជើង​ទទួល​ថ្ម​បណ្ដើរ រួច​បោះ​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​មហាសមុទ្រ ដើម្បី​ធ្វើ​ជា​ស្ពាន​ទៅ​កាន់​កោះ​លង្កា ។​
​    ​ក្នុង​រឿង​កាកី ដែល​ជា​ស្នា​ព្រះ​ហត្ថ​របស់​ព្រះបាទ​អង្គឌួង ក៏យើង​​ឃើញ​មានលេង​ល្បែង​អុក​ដែរ ។ ស្ដេច​គ្រុឌ​ប្រែ​ក្រឡាជា​កម្លោះ ​មក​លេងអុក​ជា​មួយ​ព្រះបាទ​ព្រហ្ម​ទ​ត្ត រួចហើយ​ក៏​ឆក់​យក​នាង​កាកី​ហោះ​បាត់ទៅ ។ នេះ​ឥត​និយាយ​ដល់​រឿង​ធ​ញ្ជ័​យ ដែល​លេងអុក​ផង ។ ដូចនេះ ការ​លេងអុក​នៅ​ប្រទេស​ខ្មែរ​មាន​អត្ថន័យ​ដូចគ្នា នឹង​ការ​លេងអុក​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា និង​បាន​ប្រសូត្រ​ចេញពី​ប្រភព​តែមួយ ។​

​    ​ដោយ​ភាព​វិសេសវិសាល​នេះហើយ ទើប​មាន​ការឲ្យ​ន័យថា ល្បែង​អុកចត្រង្គ​ ​ពី​ដើម​ពិតជា​សំដៅ​ដល់​ការរៀបចំ​ទ័ព​ទាំង៤ ឲ្យបាន​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ក្បួន​យុទ្ធសាស្ត្រ មុនពេល​ចេញ​ទៅ​ច្បាំង​នៅ​សមរភូមិ ។ បានសេចក្ដីថា ល្បែង​អុកចត្រង្គ​នេះ ជា​ល្បែង​ដ៏​ថ្លៃថ្លា​បំផុត ព្រោះ​ផ្ដល់នូវ​បច្ចេកទេស និង​យុទ្ធសាស្ត្រ​លេង​ប្រកបដោយ​ទេពកោសល្យ​ខ្ពស់ និង​សក្ដានុពល​ខាង​ផ្លូវចិត្ត ឬ​បញ្ញាញាណ និង​ផ្លូវកាយ ។ ដៃគូ​ដែល​លេង សុទ្ធតែ​ខ្លាំងពូកែ ពោល​គឺ​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​ស្នៀត​ខុសប្លែក​ពី​គ្នា ហើយ​នៅ​ទីបញ្ចប់​អាចធ្វើឲ្យ​គូបដិបក្ខ​ទាល់ច្រក ហើយ​ស្លាប់​តែម្ដង  ដោយ​ការវិភាគ​ស្ថានភាព​ស៊ីជម្រៅ តើ​ត្រូវ​ដកថយ សម្ងំ ឬក៏​វាយលុក​ទៅមុខ ៕