navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ខៀវ ពណ្ណារី: ការលើកលែងទោស

ការលើកលែងទោស 

នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩រូបអ្នកស្រី និងប៉ុល​ ពត បានលែងលះគ្នាហើយប្ដីរបស់អ្នកស្រីក៏បានយកប្រពន្ធថ្មីមួយទៀត។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ អ្នកស្រី ពណ្ណារី ព្រមទាំងគ្រួសាររបស់ប្អូនអ្នកស្រីគឺត្រួវបានដើមចោទរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លើកលែលទោសជាសាធារណ។អ្នកស្រី ពណ្ណារី គឺត្រូវបានថែរក្សាដោយប្អូនស្រី និងប្អូនថ្លៃរបស់គាត់ លោក អៀង សារី។
ខៀវ ពណ្ណារី: ការទទួលមរណភាព

ការទទួលមរណភាព 

គាត់បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៣ ក្នុងក្នុងក្រុងប៉ៃលិន។

Category:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម
ខៀវ សំផន

ខៀវ សំផនwidth:162pixels|thumb|លោក ខៀវ សំផន នៅឆ្នាំ ២០១៣ប្រវត្តិរូបសង្ខេបឈ្មោះខៀវ សំផនហៅក្រៅ តាឈុន ឬ​តាហុងថ្ងៃកំណេីតថ្ងៃ​ទី​២៧ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៣១ទីកន្លែងកំនើតឃុំ​រំចេក ស្រុក​រំដួល ខេត្ត​ស្វាយរៀង ឪពុកឈ្មោះខៀវ ឡុង ម្តាយឈ្មោះប៉ោ គង់មុខងារប្រមុខរដ្ឋ (ប្រធានគណៈប្រធានរដ្ឋ) នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ  ។

លោក ខៀវ-សំផន គឺ​ជា​អតីត​អ្នក​មាន​ឥទ្ធិពល​ម្នាក់​របស់​របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ខ្មែរ​ក្រហម)។ លោក​ធ្លាប់​បម្រើ​ជា​ប្រមុខរដ្ឋ និង​ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃ​របប​នេះ។
ខៀវ សំផន: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ
លោកជា​អ្នក​កាត់​ចិន កើត​នៅ​ខេត្ត​ស្វាយរៀង នា​ថ្ងៃ​ទី​២៧ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៣១ ត្រូវ​នឹង​ឆ្នាំ​មមែ នៅ​ឃុំ​រំចេក ស្រុក​រំដួល ខេត្តស្វាយរៀង ភូមិភាគ​បូព៌ា​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ឳពុក​​ឈ្មោះ ខៀវ-ឡុង ជា​មេធាវី ម្តាយ​ឈ្មោះ ប៉ោ-គង់។ លោក ខៀវ-សំផន មាន​ប្អូន​ម្នាក់​ឈ្មោះ ខៀវ-សេងគីម មាន​ប្រពន្ធ​ឈ្មោះ សូ-សុជាតិ និង​មាន​កូន ៤​នាក់។
លោក ខៀវ-សំផន មាន​ឈ្មោះ​បដិវត្តន៍​ថា សមមិត្ត ហែម ហើយ​ឈ្មោះ​ហៅ​ក្រៅ​ថា តាឈុន ឬ​តាហុង។
ខៀវ សំផន: ប្រវត្តិសិក្សា

ប្រវត្តិសិក្សា
លោក ខៀវ សំផន បាន​រៀន​ចប់​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ចនយោបាយនៅ​ ទី​ក្រុង​ប៉ារីស ប្រទេស​បារាំង នា​ឆ្នាំ ១៩៥៩​​ ព្រោះ
លោកបានទទួលអាហារូបករណ៍ទៅសិក្សានៅប្រទេសបារាំងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥ ហើយបានបោះពុម្ពផ្សាយនិក្ខេបបទថ្នាក់បណ្ឌិតរបស់ខ្លួនអំពី “ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនិង ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា”។
បន្ទាប់ពីវិលត្រលប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ខៀវ សំផន បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​បន្ទាប់​មក​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​រដ្ឋលេខា​ធិការ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​នៅ​ឆ្នាំ១៩៦២ ក្នុង​របប សង្គម​រាស្រ្ត​និយម​​ និងបាន បង្កើត​កាសែត​មួយ​ឈ្មោះ​ថា “ ឡុបស៊ែរវ៉ាទ័រ” ដែល​មាន​ទិសដៅ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​មតិ​របស់​បញ្ញា​ជន គ្រូ​បង្រៀន និង​មន្រ្តី​រាជការ​មួយចំនួន​ធំ ដែល​គាំទ្រ​នយោបាយ​អព្យាក្រឹត​របស់​សម្តេចព្រះបាទនរោត្ដម សីហនុ
ពេលនោះស្រុកខ្មែរគ្មាន  មហាវិទ្យាល័យ  វិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច  នៅឡើយទេ  
ដូច្នេះ  រៀន  មហាវិទ្យាល័យ  ៤  ឆ្នាំ  បានថ្នាក់  បណ្ឌិត  សមឬទេ  ?
ខៀវ សំផន: ស្ថានភាពការងារ

ស្ថានភាពការងារ
នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦២ ដល់ ១៩៦៣ លោក ខៀវ សំផន ធ្វើ​ជា​មន្រ្តី​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​រាជរដ្ឋាភិបាល​សង្គមរាស្រ្ត​និយម ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​សម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ដែល​កាល​នោះ​លោក​មាន​ឋានៈ​ជា​រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម ដែល​មហាជន​ជាច្រើន​សរសើរ​ថា​ជា​មន្រ្តី​ស្អាតស្អំ​ម្នាក់។
នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦០ លោក ខៀវ សំផន ប្រកាស​ឲ្យ​មាន​ការ​តស៊ូ​មួយ ដើម្បី​រំដោះ​ទឹកដី​កម្ពុជាក្រោម​មក​វិញ។ ឆ្នាំ​១៩៦២ លោក ខៀវ សំផន បាន​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​តំណាងរាស្រ្ត​ប្រចាំ​មណ្ឌល​ខេត្តកណ្តាល ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៦ លោក​បាន​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​តំណាងរាស្រ្ត​ម្តង​ទៀត។
ខៀវ សំផន បាន​រត់​ទៅ​លាក់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៧ ដោយ​មាន​ការ​គំរាម​កំហែង​ពី​កង​កម្លាំង​សន្តិសុខ​របស់​សម្តេច សីហនុ ហើយ​លេច​មុខ​ជា​ថ្មី ជា​មួយ​ចលនា​តស៊ូ​របស់់​ខ្មែរ​ក្រហម​នៅ​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៧០។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៥ គាត់ ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ជា​ប្រមុខ​រដ្ឋ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជា​ធិបតេយ្យ។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៧ គាត់​បាន ជំនួស​តំណែង ប៉ុលពត ជា​ក្បាល​ម៉ាស៊ីន​ដឹកនាំ​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម ហើយ​នៅ ឆ្នាំ១៩៨៩ គាត់​បាន​ធ្វើ​ជា​តំណាង​កម្ពុជា​ក្នុង​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​កម្ពុជា​នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស។
ខៀវ សំផន: ការចូលរួមជាមួយខ្មែរក្រហម

ការចូលរួមជាមួយខ្មែរក្រហម
ក្រោយ​ព្រឹត្តិការណ៍​បះបោរ​របស់​កសិករ​នៅ​ស្រុក​សំឡូត ខេត្ត​បាត់ដំបង មាន​ការ​គំរាម​ចាប់ខ្លួន​លោក​បញ្ជូន​ទៅ​តុលាការ​សឹក ហើយ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៦៧ លោក ខៀវ សំផន បាន​បង្ខំ​ចិត្ត​រត់​ពី​ភ្នំពេញ​ទៅ​លាក់​ខ្លួន​នៅ​ព្រៃ​ក្នុង​ខេត្តតាកែវ និង​ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដែល​មាន​ចលនា​តស៊ូ​ខ្មែរក្រហម​នៅ​ទី​នោះ រួម​ទាំង​លោក ហ៊ូ យន់ និង ហ៊ូ នីម។
នៅ​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៧១ ខៀវ សំផន បាន​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​អង្គ​ប្រជុំ​រយៈពេល​ពីរ​សប្តាហ៍ រៀបចំ​ឡើង​នៅ​ទីស្នាក់​របស់ប៉ុលពតនៅ​ភូមិភាគ​ឧត្តរ ដើម្បី​ពិភាក្សា​ថា តើ​ត្រូវ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​សម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ចូលរួម​ក្នុង​ចលនា​តស៊ូ​ដែរ​ឬ​ទេ។ នៅ​ក្នុង​ពេល​តស៊ូ ក៏​ដូច​ក្នុង​សម័យ​កាល​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ លោក ខៀវ សំផន បាន​ដើរ​តួនាទី​ជា​អ្នក​ទំនាក់ទំនង​ដ៏​សំខាន់​ម្នាក់​រវាង​សម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ និង​ក្រុម​ខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត។
នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧១ ដដែល ខៀវ សំផន បាន​ចូល​ជា​សមាជិក​ត្រៀម​នៃ​គណៈមជ្ឈិម​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​កម្ពុជា ហើយ​នៅ​ពាក់កណ្តាល​ឆ្នាំ ១៩៧៦ បាន​ត្រូវ​គណៈមជ្ឈិម​បក្ស​ទទួល​ជា​សមាជិក​ពេញ​សិទ្ធិ។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៤ លោក ខៀវ សំផន គាំទ្រ​ឲ្យ​មាន​ការ​ជម្លៀស​ប្រជាជន​ចេញពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ។ ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៧៥ ខៀវ សំផន បាន​ចូល​ប្រជុំ​គណៈអចិន្ត្រៃយ៍ ស្តីពី​ការ​បែងចែក​ការងារ ហើយ​អង្គប្រជុំ​នោះ បាន​ចាត់តាំង​ឲ្យ​លោក​ទទួល​បន្ទុក​ផ្នែក​រណសិរ្ស និង​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ពាណិជ្ជកម្ម​ខាងបញ្ជី និង​តម្លៃ។
ថ្ងៃ​ទី​៨ ខែ​មីនា ១៩៧៦ ខៀវ សំផន បាន​ចូលរួម​ក្នុង​អង្គប្រជុំ​ការងារ​មូលដ្ឋាន ស្តីពី​បញ្ហា​បោះឆ្នោត​ថ្ងៃ​ទី​២០ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៧៦ និង​អំពី​សភាពការណ៍​នៅតំបន់ ១០៣ និង ១០៦ នៃ​ភូមិភាគ​ឧត្តរ​។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣០ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៧៦ តាម​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​គណៈកម្មាធិការ​មជ្ឈិម​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​កម្ពុជា លោក ខៀវ សំផន ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​តាំង​ឲ្យ​ធើ្វជា​ប្រធាន​គណៈប្រធាន​រដ្ឋ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ ប្រជាធិបតេយ្យ។
នៅ​ពាក់កណ្តាល ឆ្នាំ​១៩៧៦ ខៀវ សំផន ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​សមាជិក​គណៈកម្មាធិការ​អចិន្រ្តៃយ៍​នៃ​បក្ស​ កុម្មុយនីស្ត​កម្ពុជា ដែល​ជា​គោលការណ៍​កិច្ចការ​សំខាន់ៗ ក៏​ដូចជា​គោលនយោបាយ​រដ្ឋាភិបាល សុទ្ធតែ​ត្រូវ​បាន​សម្រេច​ដោយ​គណៈកម្មាធិការ​មួយ​នេះ។
យោង​តាម​សម្តី​របស់​លោក អៀង សារី នៅ​ដើម​ឆ្នាំ​១៩៧៧ លោក ខៀវ សំផន ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ជា​ប្រធាន​មន្ទីរ ៨៧០ ដែល​ជា​មន្ទីរ​របស់​គណៈកម្មាធិការ​មជ្ឈិម​នៃ​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​កម្ពុជា ជំនួស​កន្លែង​របស់​សមមិត្ត ឌឿន។ ប៉ុន្តែ​លោក ខៀវ សំផន បាន​បដិសេធ​នៅ​ក្នុង​លិខិត​ចំហ​របស់​លោក​ថា ការ​អះអាង​នេះ មិន​មែន​ជា​ការ​ពិត​ទេ ហើយ​លោក​បន្ថែម​ថា លោក​គ្រាន់តែ​ជា​សមាជិក​សាមញ្ញ​មួយ​រូប​ប៉ុណ្ណោះ នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​នេះ។
ក្រោយ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ខ្មែរក្រហម ដួល​រលំ​ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ដល់​ឆ្នាំ​១៩៩២ លោក ខៀវ សំផន នៅតែ​ជា​តំណាង​ជាន់ខ្ពស់​របស់​ភាគី​ខ្មែរក្រហម នៅក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​ត្រី​ភាគី​របស់​អ្នក​តស៊ូ​ប្រឆាំង​វត្តមាន​របស់​វៀតណាម​ ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨២។
ខៀវ សំផន: ស្ថាន​ភាព​ករណី

ស្ថាន​ភាព​ករណី
width:162|thumb|លោក ខៀវ សំផន ស្ថិតក្នុងការកាត់ក្តីនៅក្នុងសាលាក្តីខ្មែរក្រហម
បន្ទាប់ពីចុះចូលជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ គាត់បានចាកចេញពីចលនា ខ្មែរក្រហម និងរស់នៅក្នុងខេត្តប៉ៃលិនរហូតដល់ពេលត្រូវបានចាប់និងឃុំខ្លួននៅ អ.វ.ត.ក នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៧ហើយត្រូវបានចោទប្រកាន់និងបញ្ជូនទៅជំនុំជម្រះពីបទ ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ ការ រំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៤៩ ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យ ពូជសាសន៍ មនុស្សឃាត ការធ្វើទារុណកម្ម និងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញខាងផ្នែកសាសនា ដែលមានចែងក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌឆ្នាំ១៩៥៦ និងមានចែងនិងផ្តន្ទាទោសតាមមាត្រា ៣(ថ្មី) មាត្រា៤, ៥, ៦, ២៩(ថ្មី) និងមាត្រា៣៩(ថ្មី) នៃច្បាប់ស្តីពីការបង្កើតអង្គជំនុំ ជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៤។
សវនាការសាធារណៈនៅចំពោះមុខអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងនឹងចាប់ផ្តើមនៅ ឆ្នាំ២០១១។
ខៀវ សំផន: ចំណុច​ចោទ​ប្រកាន់

ចំណុច​ចោទ​ប្រកាន់
ខៀវ សំផន ត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាមានការទទួលខុសត្រូវតាមរយៈការធ្វើសកម្មភាព ឬបរាជ័យក្នុងការទប់ស្កាត់ (រួមបញ្ចូលទាំងការប្រព្រឹត្តតាមរយៈឧស្សាហកម្ម ឧក្រិដ្ឋកម្មរួម) បញ្ជា ញុះញង់ រៀបចំផែនការ ដឹកនាំ ឬសមគំនិតដោយការជួយឬជំរុញ ឬបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់ការប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្ម ឬទទួលខុសត្រូវក្នុងនាមជាអ្នក ដឹកនាំ ចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មដូចខាងក្រោម ដែលត្រូវបានប្រព្រឹត្តនៅចន្លោះពីថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩៖

 ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំង នឹងមនុស្សជាតិ ៖ មនុស្សឃាត ការសម្លាប់ផ្តាច់ពូជ ការដាក់ក្នុងមន្ទីរ ឃុំឃាំង ការធ្វើទារុណកម្ម និងអំពើអមនុស្សធម៌ផ្សេងទៀត។
 ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍៖  ការសម្លាប់រង្គាលក្រុមជនជាតិ វៀតណាម និងចាម។
 ការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើអនុ សញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៤៩ ៖ មនុស្សឃាតដោយចេតនា ការធ្វើទារុណកម្មឬការប្រព្រឹត្តអមនុស្សធម៌ ការបង្កដោយចេតនាឲ្យមាន របួសធ្ងន់ធ្ងរឬឲ្យមានការឈឺចាប់ដល់រូបរាងកាយឬសុខភាព ការដកហូតដោយចេតនា ពីឈ្លើយសឹកឬជនស៊ីវិលនូវសិទ្ធិទទួលបានការកាត់ក្តីដោយយុត្តិធម៌ ការបង្ខាំងនិងការ និរទេសជនស៊ីវិលដោយខុសច្បាប់។
 អំពើមនុស្សឃាត ៖ ការធ្វើទារុណកម្ម និងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ខាងផ្នែកសាសនា ដូចមានចែងក្នុង ក្រមព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៥៦។
ខៀវ សំផន បានបដិសេធរាល់បទចោទប្រកាន់ ទាំងអស់មកលើគាត់។
ខេត្ដកាំងវ៉ុន(ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង)

ខេត្តកាំងវ៉ុន គឺជាខេត្តមួយ​របស់ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង ​ដែល​មានទីរួមខេត្តរបស់​ខ្លួន​នៅឈុនជុន ។ វាត្រូវបានចងភ្ជាប់នៅខាងកើតជាប់សមុទ្រជប៉ុន និងមានព្រំប្រទល់ជាប់ ខេត្តក្យង់គីនៅភាគខាងលិច ខេត្តក្យងសាំងខាងជើង និង ខេត្តឈុងឆងខាងជើង នៅភាគខាងត្បូង និងខ្សែព្រំដែនយោធា នៅភាគខាងជើង ដោយបំបែកវាចេញពីខេត្តកាំងវ៉ុនរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ។ មុន​ការបែងចែក​ប្រទេស​កូរ៉េ ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៤៥ ខេត្តកាំងវ៉ុន(កូរ៉េខាងត្បូង)និងខេត្តកាំងវ៉ុន(កូរ៉េខាងជើង) បាន​បង្កើតជាខេត្ត​តែ​មួយ ​។ ស្រុកព្យុងឆាង ក្នុងទីក្រុងកាំងវ៉ុន ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ កីឡាអូឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០១៨ និងប៉ារ៉ាឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០១៨ ដោយខេត្តកាំងវ៉ុន ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ កីឡាអូឡាំពិកយុវជនរដូវរងាឆ្នាំ២០២៤ ។
ខេត្ត តាយថាញ់

តាយថាញ់ គឺជាអតីតខេត្តទី 32 របស់ ង្វៀន វៀតណាម ដែលគ្របដណ្តប់តំបន់ដែលជា ប្រទេសកម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន។ រាជធានី​របស់​ខ្លួន​គឺ ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ​របស់​កម្ពុជា (​ជនជាតិ​វៀតណាម​ហៅថា ណាំ​វ៉ាង​) ។ ជា​ខេត្ត​ពិសេស​មួយ​ដែល​មាន​ប្រព័ន្ធ​ពីរ មាន​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ជា​អាយ៉ នៅ​អភិបាល​វៀតណាម​គង់​នៅ​ភ្នំពេញ។ ខេត្តនេះត្រូវបានលុបចោលជាស្ថាពរនៅឆ្នាំ១៨៤៧ បន្ទាប់ពីកិច្ចចរចាសន្តិភាពរវាងប្រទេសថៃ និងវៀតណាមបានបញ្ចប់ការត្រួតត្រាទ្វេភាគីលើកម្ពុជា។
ខេត្ត តាយថាញ់: Chronology

Chronology
In 1834 the vassal king of Cambodia, Ang Chan II, was escorted back to Cambodia by Vietnamese troops following Siamese–Vietnamese War (1831–1834). The Tây Thành province was formed in late 1834 after Vietnamese emperor Minh Mạng's edict that appointed General and the Resident-Superior of Cambodia Trương Minh Giảng as the General-governor of Tay Thanh province. Cambodian queen Ang Mey, princess of king Chan, was crowned as de jure ruler of Cambodia in early 1835 with a Vietnamese-style ceremony. From 1835 to 1840, Minh Mạng began conducting the progress of what historians called The Vietnamization of Cambodia in order of assimilating the Cambodians into Vietnamese cultural sphere and Vietnamese ethnicity.

Fruitless with the slowness of his program, in June 1840 Minh Mạng demoted Mey and the other princesses. In August 1841 they were all arrested and deported to Vietnam along with the royal regalia. Spurred by the death of Princess Ang Baen and the absence of their Queen Ang Mey, many Cambodian courtiers and their followers revolted against the Vietnamese rule. The death of Minh Mang in 1841 changed the situation. Vietnamese offices and soldiers in Tây Thành province were tearing down by Cambodian guerillas while the governor Trương Minh Giảng had been calling back by the newly crowned emperor Thieu Tri to deal with internal rebellions.  After a failed attempt to bring Prince Im to Cambodian throne in late 1841, Trương Minh Giảng committed suicide. 

The Siamese launched their offensive in late 1841 and took Phnom Penh with ease, but had to withdraw in 1844 to Udong. After having suppressed internal rebellions, the Vietnamese counterattacked and placed Queen Ang Mey back to the throne in 1845. After reached a peace agreement with Siam, in June 1847 the Vietnamese court released all royal members of the Cambodian ruling family, transferred the government to the new independent Cambodian monarchy of king Ang Duong and withdrew their army from Cambodia, ending the Tây Thành province.
ខេត្ត តាយថាញ់: ស្រុក

ស្រុក 
ស្រុកត្រឹនថាយថាញ់ កុម្មុយនិស្ត ឈា ហាន កន្លែងដែលត្រូវគ្នានៅថ្ងៃនេះ ណាំវ៉ាង南榮ភ្នំពេញ Kỳ Tô/Thời Tô (Thời Thâu)其蘇/辰蘇 (辰萩) ស្រីសន្ធរ Tập_tin:NamKy1860.jpg. Bản đồ Nam Kỳ Lục tỉnh và Cao Miên năm 1860. ខេត្តកណ្តាល Tầm Đôn (Tầm Giun)尋敦 (尋惇) តំបន់ព្រំដែន Gia Định ប្រហែល រំដួល ខេត្តស្វាយរៀង ទុយ ឡាប (Xui Rạp, Lôi Lạp)綏臘តំបន់ព្រំដែន Gia Định ប្រហែល ខេត្តស្វាយរៀង  បាណាំ (Ba Cầu Nam)巴南 (巴求南) ស្រុកពាមរក៍ ពាមមានជ័យ ខេត្តព្រៃវែង បាឡៃ (Ba Lầy)巴來 (巴淶) បារាយណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ ប៊ិញ ស៊ីម (Bong Xiêm)平暹 (凡暹) កំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម  ខា បាត (LợiỶ Bát)哥捌 (利椅捌) ព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ Lô Viên (Lô Yêm, Lư An)爐圓 (盧淹, 閭安) ភ្នំពេញខាងលិច ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្តាល ហៃដុង (Bông Xui)海東 (楓吹) កំពង់ស្វាយ  ខេត្តកំពង់ធំ គីម ទ្រុង金長ព្រំដែន An Giang ថាវទ្រុង (ភូទ្រុង)輸忠 (中府) កាអ៊ូ (Ca Khu)歌謳 (歌塸) វឿង វ៉ាន់ (ទ្រុងហា)望雲 (中河) ហាប៊ិញ河平ត្រឹងឡៃ (Trưng Lệ)徵來 (征例) សឺន ភឿ山甫សឺន បិក山卜សំបួរ ទឹម វូ (Mạt Tầm Vu)尋於 (末尋於) ភាគនិរតី រាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខៃបៀន開邊តំបន់ឆ្នេរនៃ ខេត្តកោះកុង  ហៃថាយ (Phủ Lật)海西 (撫栗) ពោធិសាត់  ខាឡាម (ការ៉ង់)哥林 (柯棱) ព្រំដែន Gia Định ថេឡាប梯笠ឃឹម បាអ៊ី錦牌ឡៅវៀត爐越លង្វែក, ត្បូងឃ្មុំ កំពង់ឆ្នាំង ឡុង តុង龍樽ភ្នំពេញខាងជើង  Quảng Biên廣邊កំពត  ហូអា ឌី (បា ឌី)化夷 (巴夷) ឆាន ថាយ (ឆាន ឡេ)真才 (真例) ភូមិភាគឦសាន ជិតក្រុង កំពង់ចាម Ý Dĩ (Phủ Phủ)薏苡កំពង់ឆ្នាំងខាងជើង ឆាន ថាញ (ឆាន់ ធីម)真誠 (真占) ស្រុក Hà Dương ខេត្ត An Giang Mật Luật (ង៉ុក លូត)密律 (玉律) ស្រុក Tây Xuyên ខេត្ត An Giang អូ មន烏門ស្រុក Phong Phu ខេត្ត An Giang ស្រុក Cẩn Chế芹制លោក Cần Ché ស្រុក CẩNĐô芹漇កញ្ជរ (ព្រែកចំការ)</br> Cần Ché ភាគខាងត្បូង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
ខេត្តកញ្ចនបុរី

ខេត្តកញ្ចនបុរី (, ) គឺជាខេត្ត (ចង្វាត់) ធំជាងគេនៅភាគខាងលិចរបស់ប្រទេសថៃ​ ខេត្តជិតខាងគឺ (តាមទ្រនិចនាឡិកាពីខាងជើង) ខេត្តតាក ខេត្តសុពណ៌បុរី ខេត្តនគរបឋម និងខេត្តរាជបុរី ខាងលិចព្រំដែនជាប់នឹងរដ្ឋកាយីន រដ្ឋមន និងតំបន់តានីនតារយីរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា
ខេត្តកណ្ដាល

កណ្តាល (, អានថា: កន់'ដាល) គឺជាខេត្តនៃប្រទេសកម្ពុជាដែលមានទីតាំងនៅប៉ែកអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសនេះ។ ខេត្តកណ្តាល បានបង្ហាញថា មានសក្ដានុពលជាច្រើនដូចជា វិស័យកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម  និង ទេសចរណ៍ ជាដែលវិស័យគោលចម្បងក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចខេត្តទទួលបានការរីកចម្រើន។ រីឯសម្រាប់ប្រព័ន្ធ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅខេត្តកណ្ដាលគឺជា ខេត្តមានផ្លូវជាតិធំសំខាន់ៗជាច្រើន សម្រាប់តភ្ជាប់ទៅកាន់បណ្ដាខេត្តនានា។ ខេត្តកណ្ដាល ក៏មានស្ពានធំៗឆ្លងទន្លេផងដែរ នឹងមាន ព្រលានយន្តហោះកម្រិតអន្តរជាតិមួយ១កន្លែងផងដែរ។ កសិកម្ម និងការនេសាទ គឺជាឧស្សាហកម្មសំខាន់ពីរនៃខេត្តនេះផងដែរ។ ខេត្តមានព្រំដែន
 ខាងកើតជាប់ខេត្តព្រៃវែង 
 ខាងត្បូងជាប់ ខេត្តតាកែវ
 ខាងកើតឈៀងខាងជើងជាប់ ខេត្តកំពង់ចាម 
 ខាងកើតឈៀងខាងត្បូងជាប់នឹង វៀតណាម។ ទីរួមខេត្ត គឺក្រុងតាខ្មៅ ដែលមានចំងាយ ១១ គម ខាងត្បូងនៃ[ភ្នំពេញ]។ កណ្ដាលគឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តដែលស្ដុកស្ដម្ភជាងគេក្នុងប្រទេស។ ខេត្តកណា្តលមានស្រុកចំនួន១១ ក្រុង១ ឃុំ១៤​៧ ភូមិចំនួន១០៨៧ និង១៤៧សង្កាត់ មានប្រជាជនចំនួន ១០៧៥១២៥នាក់ ហើយខេត្តនេះផងដែរមានផែ្ទដី ៣៥៦៨គីឡូម៉ែតការេ។ ហើយខេត្តនេះផងដែរមានផែ្ទដី ៣៥៦៨ សហាតិមាត្រការ៉េ។ ប្រជាជនខេត្តកណា្តលភាគច្រើនប្រកបរបរកសិកម្ម ដាំដំណាំ ក្រៅពីនេះរដូវធើ្វស្រែ ពួកគាត់មានរបរមួយទៀតគឺ របរឡើងត្នោត និងធើ្វស្រូវប្រាំង ព្រមទាំងដាំដំណាំផ្សេងៗទៀត ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសាររបស់ខ្លួន។
ខេត្តកណ្ដាល: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ
ឃុំសំរោងលើស្រុកអង្គស្នួលខេត្តកណ្ដាល។
ខេត្តកណ្ដាលព័ទ្ធជុំវិញរាជធានីភ្នំពេញទាំងមូល។ ខេត្តនេះក៏ជាប៉ែកមួយនៃផ្ទៃទីក្រុងមេភ្នំពេញធំជាងគេដែលមានប្រជាជនមួយលាននាក់រស់នៅក្នុង និង ព័ទ្ធជុំវិញខេត្ត។ កាលណាយើងធ្វើដំណើរចេញពីភ្នំពេញ ព្រំដែនរវាងខេត្ត-រាជធានីទាំងពីរស្ទើរតែមើលមិនដឹង។ 

ខេត្តនេះប្រកបដោយផ្ទៃដីសើមទំនាបមានលក្ខណៈធម្មតា ដែលគ្របដណ្ដប់ដោយវាលស្រែ និង ដីដាំដំណាំកសិកម្មដទៃទៀត។ រយៈកំពស់មធ្យមរបស់ខេត្តមិនលើសពី ១០ មាត្រ លើកំរិតទឹកសមុទ្រឡើយ។ ខេត្តក៏មានលក្ខណៈពិសេសដោយសារទន្លេធំបំផុតពីរនៅក្នុងប្រទេសនេះហូរកាត់ ទន្លេទាំងពីរនោះគឺ ទន្លេបាសាក់ និង មេគង្គ។ TC-Kandal Geography
ភ្នំប្រសិទិ្ធ
ភ្នំប្រសិទ្ធិ
ភ្នំ​ស្អាង
ភ្នំ​អដ្ឋរស្ស

អាកាសធាតុ
ខេត្តនេះមានអាកាសធាតុក្ដៅហើយសើមតាមបែបនិវត្តន៍។ រដូវខ្យល់មូសុងជាធម្មតាចាប់ផ្ដើមនៅខែ ឧសភា និង មានរហូតដល់ខែ តុលា ដែលក្រៅពីនោះពេញមួយឆ្នាំគឺជារដូវប្រាំង។ រយៈពេលក្ដៅគួរសមបំផុតប្រចាំឆ្នាំចាប់ផ្ដើមនៅរវាងខែ មីនា និង ឧសភា ពេលអាកាសធាតុត្រជាក់បំផុតគឺចាប់ពី ខែ វិច្ឆិកា រហូត ខែ មីនា។ TC-Kandal
ខេត្តកណ្ដាល: ឃុំសំរោងលើស្រុកអង្គស្នួលខេត្តកណ្ដាល។

ឃុំសំរោងលើស្រុកអង្គស្នួលខេត្តកណ្ដាល។
ខេត្តកណ្ដាលព័ទ្ធជុំវិញរាជធានីភ្នំពេញទាំងមូល។ ខេត្តនេះក៏ជាប៉ែកមួយនៃផ្ទៃទីក្រុងមេភ្នំពេញធំជាងគេដែលមានប្រជាជនមួយលាននាក់រស់នៅក្នុង និង ព័ទ្ធជុំវិញខេត្ត។ កាលណាយើងធ្វើដំណើរចេញពីភ្នំពេញ ព្រំដែនរវាងខេត្ត-រាជធានីទាំងពីរស្ទើរតែមើលមិនដឹង។ 

ខេត្តនេះប្រកបដោយផ្ទៃដីសើមទំនាបមានលក្ខណៈធម្មតា ដែលគ្របដណ្ដប់ដោយវាលស្រែ និង ដីដាំដំណាំកសិកម្មដទៃទៀត។ រយៈកំពស់មធ្យមរបស់ខេត្តមិនលើសពី ១០ មាត្រ លើកំរិតទឹកសមុទ្រឡើយ។ ខេត្តក៏មានលក្ខណៈពិសេសដោយសារទន្លេធំបំផុតពីរនៅក្នុងប្រទេសនេះហូរកាត់ ទន្លេទាំងពីរនោះគឺ ទន្លេបាសាក់ និង មេគង្គ។ TC-Kandal Geography
ភ្នំប្រសិទិ្ធ
ភ្នំប្រសិទ្ធិ
ភ្នំ​ស្អាង
ភ្នំ​អដ្ឋរស្ស

អាកាសធាតុ
ខេត្តនេះមានអាកាសធាតុក្ដៅហើយសើមតាមបែបនិវត្តន៍។ រដូវខ្យល់មូសុងជាធម្មតាចាប់ផ្ដើមនៅខែ ឧសភា និង មានរហូតដល់ខែ តុលា ដែលក្រៅពីនោះពេញមួយឆ្នាំគឺជារដូវប្រាំង។ រយៈពេលក្ដៅគួរសមបំផុតប្រចាំឆ្នាំចាប់ផ្ដើមនៅរវាងខែ មីនា និង ឧសភា ពេលអាកាសធាតុត្រជាក់បំផុតគឺចាប់ពី ខែ វិច្ឆិកា រហូត ខែ មីនា។ TC-Kandal
ខេត្តកណ្ដាល: អាកាសធាតុ

អាកាសធាតុ
ខេត្តនេះមានអាកាសធាតុក្ដៅហើយសើមតាមបែបនិវត្តន៍។ រដូវខ្យល់មូសុងជាធម្មតាចាប់ផ្ដើមនៅខែ ឧសភា និង មានរហូតដល់ខែ តុលា ដែលក្រៅពីនោះពេញមួយឆ្នាំគឺជារដូវប្រាំង។ រយៈពេលក្ដៅគួរសមបំផុតប្រចាំឆ្នាំចាប់ផ្ដើមនៅរវាងខែ មីនា និង ឧសភា ពេលអាកាសធាតុត្រជាក់បំផុតគឺចាប់ពី ខែ វិច្ឆិកា រហូត ខែ មីនា។ TC-Kandal
ខេត្តកណ្ដាល: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ
right|thumb|200px|ទេសភាពស្រុកកៀនស្វាយ
ខេត្តកណ្តាល​​ជា​ឈ្មោះខេត្ត​មួយ​ក្នុង​រចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រង​រដ្ឋបាល​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ពាក្យ​នេះ​ពុំ​ដឹង​ជា​មាន​ប្រវត្តិ​និង​ប្រភពដើម​យ៉ាងណា​ទេ​តែ​តាម​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ក្នុង​​ផែន​ដី​ព្រះ​បាទ​នរោត្តម (១៨៦០-១៩០៤) និង​ផែន​ដី​ព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ (១៩០៤-១៩២៧) ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ចែក​ចេញ​ជា​ច្រើន​ខេត្ត​ក្នុង​នោះ​ពុំ​មាន​ឈ្មោះខេត្ត​កណ្តាលទេ កាលនោះឈ្មោះខេត្តមួយ​ចំនួន​ជា​ឈ្មោះស្រុក​សព្វថ្ងៃ​ដូចជា​ ស្រុកល្វាឯម ស្រុកស្អាង ស្រុកកោះធំ ស្រុកកណ្តាលស្ទឹង​ ជាដើម (ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ)។ បើតាម​កំណត់​ត្រា​ចារឹក​នៅចេតិយអង្គឌួង​និង​ចេតិយ​បុរាណ​ជាច្រើន​ទៀត​លើ​ភ្នំព្រះ​រាជទ្រព្យ​ ស្រុកពញាឮ យើងយល់ថា​ក្នុង​រាជ​ព្រះបាទ​នរោត្តម ស៊ីសុវត្ថិ ភ្នំព្រះរាជទ្រព្យនេះ​ស្ថិត​ក្នុង ស្រុកសំរោងទង​ (ឈ្មោះ​ស្រុកមួយរបស់ខេត្តកំពង់ស្ពឺសព្វថ្ងៃ) តែ​ក្រោយ​មកក្នុង​រាជ្យ​ព្រះ​បាទ​ស៊ីសុវត្ថិ-​មុនីវង្ស (១៩២៧-១៩៤១) មាន​ការ​រៀបចំ​ព្រំ​ប្រទល់​ខេត្ត​ជា​ថ្មី​ទើប​បាន​ជា​ភ្នំព្រះ​រាជទ្រព្យត្រូវ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កណ្តាល​វិញ (កំណត់ត្រា​ចារឹកចេតិយ​ព្រះ​ស៊ីសុវត្ថិ) ដូចនេះ យើង​អាច​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា​ខេត្ត​កណ្តាល​កើត​មាន​ក្នុង​រចនា​សម្ព័ន្ធរដ្ឋបាល​ចាប់​តាំង​ពី​រាជ្យ​ព្រះ​បាទ​ស៊ីសុវត្ថិ​-មុនីវង្ស សម័យដែល​អាណានិគម​បារាំង​គ្រប់គ្រង។

១៩២៧-១៩៤១
ខេត្តកណ្ដាល កាលសម័យ​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ​មុន្នីវង្ស (១៩២៧‑១៩៤១) ត្រូវបានបែងចែកជាស្រុក និង តំបន់ ទាំងអស់ ១២ ក្នុងនោះមានស្រុកចំនួន ១០ និង តំបន់ចំនួន ២៖

រដ្ឋបាល 
 លេខរៀង ប្រភេទ ឈ្មោះ តំណែង គោរម្យងារ បាឡាត់ ភូឈួយ ០ ខេត្ត កណ្ដាល ចៅហ្វាយខេត្ត ឧកញ៉ា​រាជាមេត្រីសិរីមជ្ឈឹមគ្រាស​ សេដ្ឋាវរារក្ស សិទ្ធិស័ក្តិ ឧត្ដមក្រមពាហុ គិរិរដ្ឋា ទី១ ជំនិតមេត្រី, ទី២ ពិភ័តមេត្រី ១ ស្រុក ភ្នំពេញ ចៅហ្វាយស្រុក បំរុងរាជា ពិភ័ត្តរាជាសង្គ្រាម ២ តំបន់ ថ្នល់ទទឹង ចៅតំបន់ ជំនិតភូធរ ៣ ស្រុក ពញាឮ ចៅហ្វាយស្រុក ឧទ័យសេនា ៤ ស្រុក ខ្សាច់កណ្ដាល ចៅហ្វាយស្រុក សេនាមេត្រី មេត្រីសេនា ៥ ស្រុក មុខកំពូល ចៅហ្វាយស្រុក ជលសាភិមុខ ៦ តំបន់ វិហារសួគ៌ ចៅតំបន់ សូគ៌ានុរក្ស ៧ ស្រុក កៀនស្វាយ ចៅហ្វាយស្រុក មេត្រីភូធរ ពិភ័ត្តិភូធរ ៨ ស្រុក ល្វាឯម ចៅហ្វាយស្រុក ឥសូរមេត្រី អនុរក្សមេត្រី ៩ ស្រុក កណ្ដាលស្ទឹង ចៅហ្វាយស្រុក វង្សាភូធរ ភូធរពិភ័ត្តិ ១០ ស្រុក លើកដែក ចៅហ្វាយស្រុក ឥទ្ធរវិជ័យតេជោ ពិជ័យតេជោ ១១ តំបន់ លើកដែក ចៅតំបន់ តេជោនុរក្ស ១២ ស្រុក ស្អាង ចៅហ្វាយស្រុក វស្សាមេត្រី ១៣ ស្រុក កោះធំ ចៅហ្វាយស្រុក ភក្ដីតេជោ

គ.ស ១៩៤៧
នៅ​គ.ស​១៩៤៧ មាន​ព្រះរាជក្រម​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ចំនួន​៧​ ដោយខេត្តកណ្ដាល និងកំពង់ស្ពឺស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគរដ្ឋបាលទី៦។
ខេត្តកណ្ដាល: ១៩២៧-១៩៤១

១៩២៧-១៩៤១
ខេត្តកណ្ដាល កាលសម័យ​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ​មុន្នីវង្ស (១៩២៧‑១៩៤១) ត្រូវបានបែងចែកជាស្រុក និង តំបន់ ទាំងអស់ ១២ ក្នុងនោះមានស្រុកចំនួន ១០ និង តំបន់ចំនួន ២៖

រដ្ឋបាល 
 លេខរៀង ប្រភេទ ឈ្មោះ តំណែង គោរម្យងារ បាឡាត់ ភូឈួយ ០ ខេត្ត កណ្ដាល ចៅហ្វាយខេត្ត ឧកញ៉ា​រាជាមេត្រីសិរីមជ្ឈឹមគ្រាស​ សេដ្ឋាវរារក្ស សិទ្ធិស័ក្តិ ឧត្ដមក្រមពាហុ គិរិរដ្ឋា ទី១ ជំនិតមេត្រី, ទី២ ពិភ័តមេត្រី ១ ស្រុក ភ្នំពេញ ចៅហ្វាយស្រុក បំរុងរាជា ពិភ័ត្តរាជាសង្គ្រាម ២ តំបន់ ថ្នល់ទទឹង ចៅតំបន់ ជំនិតភូធរ ៣ ស្រុក ពញាឮ ចៅហ្វាយស្រុក ឧទ័យសេនា ៤ ស្រុក ខ្សាច់កណ្ដាល ចៅហ្វាយស្រុក សេនាមេត្រី មេត្រីសេនា ៥ ស្រុក មុខកំពូល ចៅហ្វាយស្រុក ជលសាភិមុខ ៦ តំបន់ វិហារសួគ៌ ចៅតំបន់ សូគ៌ានុរក្ស ៧ ស្រុក កៀនស្វាយ ចៅហ្វាយស្រុក មេត្រីភូធរ ពិភ័ត្តិភូធរ ៨ ស្រុក ល្វាឯម ចៅហ្វាយស្រុក ឥសូរមេត្រី អនុរក្សមេត្រី ៩ ស្រុក កណ្ដាលស្ទឹង ចៅហ្វាយស្រុក វង្សាភូធរ ភូធរពិភ័ត្តិ ១០ ស្រុក លើកដែក ចៅហ្វាយស្រុក ឥទ្ធរវិជ័យតេជោ ពិជ័យតេជោ ១១ តំបន់ លើកដែក ចៅតំបន់ តេជោនុរក្ស ១២ ស្រុក ស្អាង ចៅហ្វាយស្រុក វស្សាមេត្រី ១៣ ស្រុក កោះធំ ចៅហ្វាយស្រុក ភក្ដីតេជោ
ខេត្តកណ្ដាល: រដ្ឋបាល

រដ្ឋបាល 
 លេខរៀង ប្រភេទ ឈ្មោះ តំណែង គោរម្យងារ បាឡាត់ ភូឈួយ ០ ខេត្ត កណ្ដាល ចៅហ្វាយខេត្ត ឧកញ៉ា​រាជាមេត្រីសិរីមជ្ឈឹមគ្រាស​ សេដ្ឋាវរារក្ស សិទ្ធិស័ក្តិ ឧត្ដមក្រមពាហុ គិរិរដ្ឋា ទី១ ជំនិតមេត្រី, ទី២ ពិភ័តមេត្រី ១ ស្រុក ភ្នំពេញ ចៅហ្វាយស្រុក បំរុងរាជា ពិភ័ត្តរាជាសង្គ្រាម ២ តំបន់ ថ្នល់ទទឹង ចៅតំបន់ ជំនិតភូធរ ៣ ស្រុក ពញាឮ ចៅហ្វាយស្រុក ឧទ័យសេនា ៤ ស្រុក ខ្សាច់កណ្ដាល ចៅហ្វាយស្រុក សេនាមេត្រី មេត្រីសេនា ៥ ស្រុក មុខកំពូល ចៅហ្វាយស្រុក ជលសាភិមុខ ៦ តំបន់ វិហារសួគ៌ ចៅតំបន់ សូគ៌ានុរក្ស ៧ ស្រុក កៀនស្វាយ ចៅហ្វាយស្រុក មេត្រីភូធរ ពិភ័ត្តិភូធរ ៨ ស្រុក ល្វាឯម ចៅហ្វាយស្រុក ឥសូរមេត្រី អនុរក្សមេត្រី ៩ ស្រុក កណ្ដាលស្ទឹង ចៅហ្វាយស្រុក វង្សាភូធរ ភូធរពិភ័ត្តិ ១០ ស្រុក លើកដែក ចៅហ្វាយស្រុក ឥទ្ធរវិជ័យតេជោ ពិជ័យតេជោ ១១ តំបន់ លើកដែក ចៅតំបន់ តេជោនុរក្ស ១២ ស្រុក ស្អាង ចៅហ្វាយស្រុក វស្សាមេត្រី ១៣ ស្រុក កោះធំ ចៅហ្វាយស្រុក ភក្ដីតេជោ
ខេត្តកណ្ដាល: គ.ស ១៩៤៧

គ.ស ១៩៤៧
នៅ​គ.ស​១៩៤៧ មាន​ព្រះរាជក្រម​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ចំនួន​៧​ ដោយខេត្តកណ្ដាល និងកំពង់ស្ពឺស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគរដ្ឋបាលទី៦។
ខេត្តកណ្ដាល: សេដ្ឋកិច្ច

សេដ្ឋកិច្ច
ខេត្តកណ្ដាលដើរតួជាខ្សែក្រវាត់សេដ្ឋកិច្ចនៃរាជធានីភ្នំពេញ។ ការធ្វើកសិកម្ម និង ការនេសាទគឺជាឧស្សាហកម្មសំខាន់ពីរនៃខេត្តនេះ។ ផលិតផលសំខាន់រួមមាន ប្រេងដូង សណ្ដែកដី ស្រូវ និង ម្រេច។ បន្ថែមពីការធ្វើស្រែចម្ការ និង ការនេសាទត្រី ខេត្តនេះក៏ទ្រទ្រង់ឧស្សាហកម្មផលិតតាមផ្ទះដែលកំពុងរីកលូតលាស់ មានឯកទេសខាងចម្លាក់ឈើ សូត្រ និង សិប្បកម្ម។ រោងចក្រកាត់ដេរជាច្រើនស្ថិតនៅខេត្តកណ្ដាល ដែលបានផ្ដល់ការងារដល់កម្មករច្រើនជាង ៥០០ ០០០ នាក់។

ផ្សារនានានៅតាមបណ្ដាស្រុក និង ក្រុងនៃខេត្តកណ្ដាល៖
កាច់ជ្រុង
កោះធំ
កំពង់ចម្លង
កំពង់ហ្លួង
គគីរ
ឈូងលៀប
ដើមអង្គ្រង
ឌុយលុច្សតាខ្មៅ
តាខ្មៅ
តាខ្មៅតូច
តាខ្មៅថ្មី
ទំនប់
បែកចាន
ផ្លូវថ្មី
ពរពូន
ព្រែកឃ្លោក
ផ្សារព្រែកតាមាក់
ព្រែកតូច(ខាងត្បូង)
ផ្សារព្រែកស្ដី
ព្រែកប៉ុក
ព្រែកបែក
ព្រែកលួង
ព្រែកហូរ 
ព្រែកអញ្ចាញ
ព្រែកអញ្ចាញថ្មី
ព្រែកអំបិល
ព្រៃទទឹង
ព្រះប្រសប់
រកាកោង
វត្តកៀនស្វាយក្រៅ
វិហារសួគ៌
សំប៉ាន
សំរោង
សៀមរាប
ស្ដៅកន្លែង
ស្ទឹង
ស្វាយរមៀត
ស្អាងព្រែកតូច
អង្គស្នួល
អរិយក្សត្រ
តាជន់
ព្រែកតាជន់
ខេត្តកណ្ដាល: បំណែងចែករដ្ឋបាល

បំណែងចែករដ្ឋបាល

ខេត្តកណ្តាលជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្ត- រាជធានីទាំង ២៥ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលលាតសន្ធឹងហ៊ុំព័ទ្ធរាជធានីភ្នំពេញ តាមបណ្តោយដងទនេ្លមេគង្គ ទនេ្លសាប ទន្លេបាសាក់ និងមានព្រំប្រទល់ :
- ខាងជើងជាប់នឹងខេត្តកំពង់ចាម និង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
- ខាងលិចជាប់​នឹង​ខេត្តកំពង់ស្ពឺ
- ខាងត្បូង​ជាប់នឹង​ខេត្តតាកែវ និង ព្រំប្រទល់ប្រទេសវៀតណាម
- ខាងកើតជាប់នឹងខេត្តព្រៃវែង

ខេត្តកណ្ដាលចែកចេញជា ១១ ស្រុក-ក្រុង,  ១១៧ឃុំ, ១០សង្កាត់ និង ១,០១០ ភូមិhttp://www.stats.nis.gov.kh/areaname/dist_pro08.htm៖
 ក្រមស្រុក-ក្រុង ស្រុក-ក្រុង ជាឡាតាំង ចំនួនឃុំ-សង្កាត់ ចំនួនភូមិ ០៨០១ កណ្ដាលស្ទឹង Kandal Stueng ១៨ ១២៧ ០៨០២ កៀនស្វាយ Kien Svay ៨ ៦៧ ០៨០៣ ខ្សាច់កណ្តាល Khsach Kandal ១៨ ៩៣ ០៨០៤ កោះធំ Kaoh Thum ១១ ១១៣ ០៨០៥ លើកដែក Leuk Daek ៧ ២៥ ០៨០៦ ល្វាឯម Lvea Aem ១៥ ៤៣ ០៨០៧ មុខកំពូល Mukh Kampul ៧ ៣៩ ០៨០៨ អង្គស្នួល Angk Snuol ១០ ២០០ ០៨០៩ ពញាឮ Ponhea Lueu ១១ ១២៤ ០៨១០ ស្អាង S'ang ១២ ១២០ ០៨១១ តាខ្មៅ Ta Khmau ១០ ៥៩សរុប ១២៧ ១,០១០
ខេត្តកណ្ដាល: សភាតំណាងរាស្ត្រ

សភាតំណាងរាស្ត្រ
ខេត្តកណ្ដាលនាពេលថ្មីៗនេះមាន ១១ អាសនៈនៅក្នុងសភាតំណាងរាស្ត្រដែលភាគច្រើនបានឈ្នះដោយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បាន ៦ អាសនៈ។ អាសនៈសេសសល់ ៥ ត្រូវបានទៅលើគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។
ឈ្មោះ គណបក្ស ១ អេង-ឆាយអៀង គសជ ២ អ៊ូ-ចាន់រិទ្ធិ គសជ  ៣  ចាន់-ចេង គសជ ៤  តុ-វ៉ាន់ចាន់ គសជ ៥ ពត-ពៅ  គសជ ៦ តែ-ចាន់មុនី គសជ ៧  ហ៊ុន-សែន  គប្រក ៨ ឃួន-សុដារី  គប្រក ៩ ម៉ុម-ជិមហ៊ុយ គប្រក ១០ ហូ-ណុន គប្រក ១១ ណុន-ស៊ីរុន គប្រក
ខេត្តកណ្ដាល: រចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំ

រចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំ
គណៈអភិបាលក្រុង
 ចំនួន ០៥ រូប        
ល.រ	ឈ្មោះ	ភេទ	តួនាទី	លេខទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង
១	លោក បូរ ណារ៉េត	ប្រុស	អភិបាលក្រុង	 
២	 	 	 	 
៣	លោកស្រី ហែម សម្បត្តិ	ស្រី	អភិបាលរងក្រុង	 
៤	លោក នូ សុវណ្ណារ៉ា	ប្រុស	អភិបាលរងក្រុង	 
៥	លោក ហ៊ុយ អាត	ប្រុស	អភិបាលរងក្រុង	 
     

ក្រុមប្រឹក្សាក្រុង
 ចំនួន ១៥​រូប

ល.រ

ឈ្មោះ

តួនាទី

១

លោក ជុន​ សុជាតិ

ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

២

លោក កែវ សារ៉ាយ

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

៣

លោក អ៊ិន ឡេង

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

៤

លោក ជិន ជឿន

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

៥

លោក ង៉ែត មុនី

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

៦

លោក តេង សាលី

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

៧

លោកស្រី ស៊ូ វុទ្ធី

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

៨

លោក ខេន សុភន

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

៩

លោកស្រី លឹម សំនាង

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

១០

លោក ជុំ ចាន់វាសនា

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

១១

លោក វង្ស សិទ្ធី

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

១២

លោក ស៊ុន អឿង

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

១៣

លោក ឡុង គីស៊ុន

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

១៤

លោក ឃុន ផាត

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង

១៥

លោក សំ វិបុល

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង
ខេត្តកណ្ដាល: គណៈអភិបាលក្រុង

គណៈអភិបាលក្រុង
 ចំនួន ០៥ រូប        
ល.រ	ឈ្មោះ	ភេទ	តួនាទី	លេខទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង
១	លោក បូរ ណារ៉េត	ប្រុស	អភិបាលក្រុង	 
២	 	 	 	 
៣	លោកស្រី ហែម សម្បត្តិ	ស្រី	អភិបាលរងក្រុង	 
៤	លោក នូ សុវណ្ណារ៉ា	ប្រុស	អភិបាលរងក្រុង	 
៥	លោក ហ៊ុយ អាត	ប្រុស	អភិបាលរងក្រុង