navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍: ជីវវិទ្យា

ជីវវិទ្យា 
រូបភាពតូច| កោះមួយក្នុងចំណោមកោះដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅភាគច្រើននៃ ប្រទេសហ្វីលីពីន ។ ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយប្រជុំកោះធំជាងគេពីររបស់ពិភពលោកដែលស្ថិតនៅចន្លោះមហាសមុទ្រឥណ្ឌា សមុទ្រ ចិនខាងត្បូង និង ប៉ាស៊ីហ្វិក ខាងលិច។
កោះអាស៊ីអាគ្នេយ៍ត្រូវបានឆ្លងកាត់ដោយ ខ្សែវ៉លឡេស ។ ខ្សែបន្ទាត់នេះបែងចែករុក្ខជាតិ និងពពួកសត្វនៃអាស៊ីពីអូស្ត្រាលី និងញូហ្គីណេ ជាមួយនឹងទឹកដែលលាតសន្ធឹងដែលតែងតែធំទូលាយពេកសម្រាប់ប្រភេទរុក្ខជាតិ និងសត្វអាចឆ្លងកាត់បានយ៉ាងងាយស្រួល។ ចន្លោះប្រហោងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាមានទំហំធំល្មមដើម្បីធ្វើឱ្យការជិះក្បូនដោយចៃដន្យពីម្ខាងទៅម្ខាងជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលមិនទំនង។ ក្រៅពីសត្វស្លាប ប្រភេទសត្វដែលបានគ្រប់គ្រងឆ្លងកាត់ខ្សែនេះ រួមមានសត្វដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីដោយមនុស្ស។ មានតំបន់អន្តរកាលមួយនៅជាប់នឹងបន្ទាត់ វ៉លឡេស ដែលត្រូវបានគេហៅថា វ៉លឡេស។ នេះគឺជាតំបន់ដែលឧទាហរណ៍នៃប្រភេទសត្វ និងរុក្ខជាតិពីភាគីទាំងសងខាងអាចត្រូវបានរកឃើញ ប៉ុន្តែជាពិសេសនៅលើកោះតូចៗ ប្រហែលជាមានចំនួនប្រភេទសត្វលើដីធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។  : ១–១៥ 

ការបែងចែកជីវប្រវត្តិនៃតំបន់គឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការយល់ដឹងពីការរីករាលដាលនៃមនុស្សសម័យទំនើប និងមនុស្សចាស់ចូលទៅក្នុងតំបន់។ ខ្សែបន្ទាត់វ៉លឡេស តំណាងឱ្យរបាំងសមុទ្រដែលនៅតែបន្តកើតមាន ទោះជានៅកម្រិតទឹកសមុទ្រទាបបំផុតនៃផ្ទាំងទឹកកកនៃ Pleistocene និង Holocene ក៏ដោយ។ ដូច្នេះហើយ យើងដឹងថានៅពេលដែលនាវាទឹកនៃការពិពណ៌នាមួយចំនួន (មិនស្គាល់) ត្រូវតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយមនុស្សដើម្បីឆ្លងកាត់សមុទ្រ។  : ១៥
ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍: វប្បធម៌ និងប្រជាសាស្រ្ត

វប្បធម៌ និងប្រជាសាស្រ្ត 
គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៧ មានប្រជាជនជាង ៥៤០លាននាក់រស់នៅក្នុងតំបន់ ដោយកោះដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេគឺ កោះជ្វា ។ ប្រជាជន​រស់​នៅ​ទីនោះ​ភាគ​ច្រើន​មក​ពី​ក្រុម​រង ​អូទ្រីស ហើយ​និយាយ ​ភាសា​ម៉ាឡេយ៉ូ-ប៉ូលីនេស៊ី ​ភាគ​ខាង​លិច។ តំបន់នៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះចែករំលែកទំនាក់ទំនងសង្គម និងវប្បធម៌ជាមួយប្រជាជននៃ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក និងជាមួយប្រជាជនអូស្ត្រូណេស៊ីដទៃទៀតនៅ ប៉ាស៊ីហ្វិក ។ សាសនាឥស្លាម គឺជាសាសនាលេចធ្លោ ដោយ សាសនាគ្រឹស្ត ជាសាសនាលេចធ្លោនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន និងទីម័រខាងកើត។ ព្រះពុទ្ធសាសនា ហិណ្ឌូ និង សាសនា បែបប្រពៃណីក៏ត្រូវបានអនុវត្តក្នុងចំណោមប្រជាជនដ៏ច្រើនផងដែរ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ តំបន់នេះត្រូវបានគេសំដៅថាជាផ្នែកមួយនៃមហាឥណ្ឌា ដូចដែលបានឃើញនៅក្នុង រដ្ឋ Indianized របស់ Coedes នៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលសំដៅទៅលើវាថាជា "កោះអាស៊ីអាគ្នេយ៍" ។ Coedes, G. (1968) The Indianized States of Southeast Asia Edited by Walter F. Vella.  និងក្នុង ប្រទេសអូស្ត្រូណេស៊ី ឬ អូសេអានី ដោយសារតែប្រភពដើមនៃភាសាជាតិ និងប្រវត្តិសាស្ត្ររួមគ្នានៃក្រុមចុងក្រោយ (ក្រុមមីក្រូណេស៊ី និងក្រុមប៉ូលីណេស៊ី) ដែលមកពីតំបន់នេះ។ See the cultural macroregions of the world table below.
ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច| ផ្លូវដែលបានស្នើឡើងនៃការធ្វើចំណាកស្រុក Austroasiatic និង Austronesian ចូលទៅក្នុងសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
ការតភ្ជាប់ផ្លូវសមុទ្រក្នុងតំបន់ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងវាក្លាយជាតំបន់វប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចដាច់ដោយឡែកមួយ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងសង្គម 'ដីគោក' នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលនៅសល់។  តំបន់នេះលាតសន្ធឹងពី ដីសណ្ដ Yangtze ក្នុងប្រទេសចិនចុះទៅ ឧបទ្វីបម៉ាឡេ រួមទាំង សមុទ្រចិនខាងត្បូង ឈូងសមុទ្រថៃ និង សមុទ្រជ្វា ។ តំបន់នេះត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយវប្បធម៌ thalassocratic នៃ ប្រជាជន Austronesian ។
ដែហ្គូ

ដែហ្គូ (, , បកប្រែតាមព្យញ្ជនៈ: 'ភ្នំធំ', 대구광역시), ពីមុនសរសេរថា ថែគូ និងត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការថាជា ទីក្រុងមហានគរដែហ្គូ, គឺជាទីក្រុងនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង

ជា​ទីក្រុង​ធំ​ជាង​គេ​ទី​បី​នៅ​កូរ៉េ​បន្ទាប់​ពី​ទីក្រុង​សេអ៊ូល និង​ប៊ូសាន​ ជាតំបន់ទីប្រជុំជនផ្លូវការធំជាងគេទីបីនៅក្នុងប្រទេសដែលមានប្រជាជនជាង 2.5 លាននាក់ និងជាទីក្រុងធំទីពីរបន្ទាប់ពីទីក្រុងប៊ូសានក្នុងតំបន់យ៉ុងណាំភាគអាគ្នេយ៍ឧបទ្វីបកូរ៉េ​ ត្រូវបានយកឈ្នះដោយអ៊ីនឆុនក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000​ ប៉ុន្តែនៅតែត្រូវបានគេនិយាយថាជាទីក្រុងទីបី យោងតាមច្បាប់ស្តីពីការបង្កើតទីក្រុងដែហ្គូនិងទីក្រុងអ៊ីនឆុន (ច្បាប់លេខ 3424 និងថ្ងៃទី 13 ខែមេសា ឆ្នាំ 1981) ដែហ្គូនិងជុំវិញខេត្តក្យង់សាំងខាងជើងជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថា ដែហ្គូ-ក្យង់ប៊ុក ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជនសរុបជាង 5 លាននាក់

ដែហ្គូស្ថិតនៅភាគអាគ្នេយ៍ប្រទេសកូរ៉េ ប្រហែល 80 គីឡូម៉ែត្រ (50 ម៉ាយ) ពីឆ្នេរសមុទ្រ នៅជិតទន្លេហ្គឺមហូនិងចរន្តសំខាន់​ ទន្លេណាកដុងនៅខេត្តក្យង់សាំង អាងដែហ្គូគឺជាវាលទំនាបកណ្តាលរបស់តំបន់យ៉ុងណាំ នៅសម័យបុរាណ តំបន់ដែហ្គូគឺជាផ្នែកមួយរបស់អាណាចក្ររាជវង្សជីនហាន់ ក្រោយមក ដែហ្គូស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាចក្រស៊ីល្លា ដែលបង្រួបបង្រួមឧបទ្វីបកូរ៉េ ក្នុងសម័យរាជវង្សចូសន់ ទីក្រុងនេះគឺជារាជធានីរបស់ខេត្តក្យង់សាំង ខេត្តប្រពៃណីមួយក្នុងចំណោមខេត្តទាំងប្រាំបីរបស់ប្រទេស

ដែហ្គូគឺជាម៉ូទ័រសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកូរ៉េក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960-1980 ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ជាពិសេសសម្រាប់ឧស្សាហកម្មអេឡិចត្រូនិចរបស់ខ្លួន​ អាកាសធាតុត្រូពិចសើមនៃទីក្រុងដែហ្គូគឺល្អសម្រាប់ផលិតផ្លែប៉ោមដែលមានគុណភាពខ្ពស់ ដូច្នេះឈ្មោះហៅក្រៅថា "ទីក្រុងផ្លែប៉ោម" ដែហ្គូត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា "ទីក្រុងវាយនភ័ណ្ឌ" ជាមួយនឹងការបង្កើតតំបន់សេដ្ឋកិច្ចសេរីដែហ្គូ-ក្យង់ប៊ុក បច្ចុប្បន្នដែហ្គូកំពុងផ្តោតលើការជំរុញម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ និងឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់

ដែហ្គូគឺជាទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះរបស់សមាជថាមពលពិភពលោកលើកទី 22​ ការប្រកួតជើងឯកពិភពលោកឆ្នាំ 2011 ផ្នែកអត្តពលកម្ម និងកីឡាសាកលវិទ្យាល័យរដូវក្តៅឆ្នាំ 2003 ក៏ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះការប្រកួតចំនួន 4 ក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ 2002
ដំណរភ្ជាប់

ដំណរភ្ជាប់ (Link) គឺជាការតភ្ជាប់ទៅកាន់ទីតាំងថ្មីមួយទៀត។ មានន័យថា ពេលអ្នកមានដំណរភ្ជាប់ ទៅកាន់ទីតាំងថ្មី នោះមាន័យថា អ្នកពុំចាំបាច់ ចូលទៅកាន់ទីតាំងនោះទេ។ លោកអ្នកគ្រាន់តែ ចុចត្រង់ដំណរនោះតែប៉ុណ្ណោះ។
ដំណរភ្ជាប់: លក្ខណៈសណគាល់ដំណរ

លក្ខណៈសណគាល់ដំណរ 
ភាគច្រើន (ជាពិសេស HTML) នៅពេលដែលអ្នកមិនទាន់ធ្វើការកំណត់ វានឹងចេញជាពណ៌ខៀវចាស់ ហើយនៅពេលដែលអ្នកយក កូនកណ្ដុរ ទៅដាក់ពីលើវា វានឹង ប្ដូរពីព្រួញ ទៅជា ដៃចង្អុរវិញ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ពាក្យដែលមានដំណរភ្ជាប់នោះ នឹងលេចចេញបន្ទាត់ពណ៌ខៀវ​ (ដូចដែលអ្នកបានឃើញក្នុង វីគីភីឌា ដូចច្នោះដែរ។
ដំណរភ្ជាប់: ការប្រើដំណរក្នុង Microsoft Word, Excel, Powerpoint ឬ OpenOffice

ការប្រើដំណរក្នុង Microsoft Word, Excel, Powerpoint ឬ OpenOffice 
ជាការងាយស្រួល នៅក្នុងកម្មវិធីទាំងនេះ អ្នកគ្រាន់តែចុចលើរូបភាពដំណរ ឬ ស្វែងរកពាក្យ Hyperlink តែប៉ុណ្ណោះ។ នៅក្នុង Microsoft Word អ្នកអាចធ្វើការ Select ជាមុនសិន រួចអាចប្រើឌំណរភ្ជាប់ទៅកាន់ ឯកសារ ឬ កម្មវិធីផ្សេងៗ បាន។ អ្នកអាចដំណរពី page មួយ ទៅ page មួយទៀត ឬ ពី ចំណងជើង មួយ ទៅ ចំណងជើងមួយទៀតបាន។ ក្នុង Microsoft Excel អ្នកអាចដំណរពីរ sheet ឬ សន្លឹកកិច្ចការ មួយ ទៅ មួយទៀតបាន ដូចគ្នា ឬ ក្នុង Microsoft Powerpoint អាចភ្ជាប់ពី ស្លាយ មួយ ទៅ ស្លាយមួយទៀតបាន។
ដំណាក់ចង្អើរ

ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ គឺជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកែប។ ហើយនៅទីនោះមានព្រៃឈើជាច្រើន និងសំបូរទៅដោយកូនភ្នំ ជាច្រើន។​ ដែលមានព្រៃឈើ ខ្ពស់នៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នាផងដែរ។ ខេត្តនេះដែរ បច្ចុប្បន្ន គឺ កំពង់អភិវឌ្ឍ ខាងវិស័យទេសចរណ៏ វិស័យសេដ្ឋកិច្ច វិស័យអប់រំ វិស័យសិល្បះ ហើយវិស័យសុខាភិបាលទៀតផង ។
ដំណាក់ចង្អើរ: ភូមិ

ភូមិ

 ១ ភួមិកែប
 ២ ភួមិកែវក្រសាំង
 ៣ ភួមិដំណាក់ចង្អើរ
 ៤ ភួមិ​ ថ្នី
 ៥ ភួមិអូរក្រសារ
 ៦ ភួមិដំណាក់ចំបក់
 ៧ ភួមិកំពង់ត្រឡាច

ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ប្រជាជន កាន់តែមានកំនើន ហើយទីរួមខេត្តមានផ្ទៃដីកាន់តែតូច។ ប៉ុន្តែវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និង វិស័យទេសចរណ៍ មានភាពរីកចំរើនយ៉ាងខ្លាំង ។ បើនិយាយអំពីហេដ្ឋារចនាសម្ព័នវិញ កាន់តែមានភាពងាយ ស្រួល ពីព្រោះ មានការអភិវឌ្ឈជានិច្ច ។​ ជីវភាពប្រជាជនមានភាពរីកចំរើន អ្នកខ្លះប្រកបរ​បរ ជាអ្នកនេសាទ ខ្លះកសិករ ចំនែកឯខ្លះ ទៀត ជាអាជីវករ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៍ដោយ ខេត្តនេះមានភាពងាយ ស្រួលអោយ ពួកកសិករ ប្រកប របរ ដាំដំណាំ ចឹញ្ចឹម សត្វ ដើម្បី ចិញ្ចឹម ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតការធ្វើស្រែចំការមានការលូតលាស់ល្អផងដែរ។ សព្វថ្ងៃខេត្តកែបមាន សាលារៀន​ មន្ទីរពេទ្យ​ ព្រមទាំងអគារខ្ពស់៍ៗ ប្រជាជនមួយចំនួនគោរពព្រះពុទ្ធសាសនា នឹងខ្លះទៀតគោរពព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ហើយខេត្តនេះសំបូរទៅដោយគ្រឿងសមុទ្រស្រស់ៗដូចជា ក្តាម ខ្យង បង្កង បង្គា ត្រី ព្រមទាំងអាហារជាច្រើនទៀត។ ចំនែកឯរមណីយដ្ឌានមានរមណីយដ្ឌានភ្នំសសៀរនៅក្បែរផ្សារសេះសហើយមានកន្លែង ទស្សនាដូចជា រូងស្តេចដំរីស រូងប្រចៀវ រូងស្រែមួយរយ ព្រះគោព្រះកែវទៀតផង។ នៅពេលមានកម្មវិធីផ្សេងៗ ប្រជាជនតែងតែទៅគោរពព្រះសង្ឃនៅទីនោះ។ ព្រមទាំងប្រជាជនយកចង្ហាន់ប្រគេនដល់ព្រះសង្ឃដែលគងនៅទីនោះ។ ហើយប្រជាជនមានភាពសប្បាយរីករាយយ៉ាងខ្លាំងពេលដែលគាត់ត្រលប់មកពីទីវត្តអារាម។ អ្នកភូមិរបស់ខ្ញុំពេលដែលមានពិធីបុណ្យនៅក្នុងភូមិពួកគាត់តែងតែជួយគ្នាដើម្បីបង្កើននូវភាពសប្បាយរីករាយ។ ហើយប្រជាជននៅភូមិរបស់ខ្ញុំមានការចេះដឹងច្រើនចំនែកឯប្រជាជនមួយចំនួនទៀតគ្មាន ការចេះដឹង។នេះបញ្ជាក់អោយឃើញថាមានប្រជាជនភាគតិចគឺគ្មានការចេះដឹងទេពីព្រោះខេត្តនេះជាខេត្តដែលកំពុងអភិវឌ្ឈ៕

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុងកែប
ដំណាក់​កាល​វិវត្តន៍​វ័យ​របស់​មនុស្ស

តាម​សៀវភៅ​វប្បធម៌​ទូទៅ​ភាគ២របស់លោក ឡុង សារិន បាន​បង្ហាញថា ក្នុង​មួយជីវិត​រស់នៅ​របស់​មនុស្ស ត្រូវបាន​បែងចែក​ជា១០វ័យ​គឺ៖
 ទីមួយ​ ចាប់ពី​ពេល​កើត​រហូតដល់ អាយុ១០ឆ្នាំ ហៅថា មន្ត​ទសកៈ ដែល​ប្រែ​មក​ថា​ជា​វ័យ​កំពុង​សុខ​ស្រួល។
 ទីពីរ ​ចាប់ពី​អាយុ១១ឆ្នាំ រហូតដល់​អាយុ២០ឆ្នាំ គឺ ខិ​ឌ្ឌ​ទសកៈ ដែល​ប្រែ​មក​ថា ជា​វ័យ​ល្បែង ពោលគឺ​វ័យ ដែល​កំពុង​ភ្លើតភ្លើន ពុំ​សូវ​ចេះ​គិតពិចារណា​បាន​ដិតដល់ ច្រើន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ទោសកំហុស។
 ទី​បី​ គឺ​វណ្ណ​ទសកៈ ចាប់ពី​អាយុ២១ឆ្នាំ ដល់​អាយុ៣០ឆ្នាំ ដែល​ប្រែ​មក​ថា​ជា​វ័យ​ល្អ។
 ទីបួន ​ចាប់ពី​អាយុ៣១ឆ្នាំ​ដល់​អាយុ៤០ឆ្នាំ គឺ​វ័យ ពល​ទសកៈ ដែល​ប្រែ​មក​ថា​ជា​វ័យ ខ្លាំងក្លា។ វ័យ​នេះហើយ​ដែល​មនុស្ស​មាន​កាយសម្បទា​មាំមួន​ទាំង​ចិត្តគំនិត និង​ប្រាជ្ញា​ស្មារតី។
 ទី​ប្រាំ​ ចាប់ពី​អាយុ៤១ឆ្នាំ​រហូតដល់​អាយុ៥០ឆ្នាំ​គឺ​បញ្ញា​ទសកៈ ដែល​មានន័យថា​ជា​វ័យ​ពិចារណា។ មនុស្ស ឋិត​ក្នុង​វ័យ​នេះ​អាច​ពិចារណា​រកហេតុ​ផល​ច្បាស់លាស់​ជាង​វ័យ​ណា​ទាំងអស់ ដោយ​ផ្អែកលើ​បទពិសោធន៍ និង​ការច្នៃប្រឌិត​បន្ថែម។
 ទីប្រាំមួយ ​គឺ​ចាប់ពី​អាយុ៥១ឆ្នាំ​ដល់៦០ឆ្នាំ ជា​វ័យ​ហា​និ​ទសកៈ ប្រែ​មក​ថា​វ័យ​ទន់។ មនុស្ស​ចាប់ផ្ដើម​ទ្រុឌទ្រោម​បន្តិចម្ដងៗទាំង​កាយសម្បទា និង​ចិត្តគំនិត​អារម្មណ៍។
 ទី​ប្រាំពីរ ចាប់ពី​អាយុ៦១ឆ្នាំ​ដល់៧០ឆ្នាំ គឺ ប​ពា្ភ​រ​ទសកៈ ដែល​មានន័យថា​ជា​វ័យ​ជរា។ ដល់​វ័យ​នេះ​ភាព​ទ្រុឌ ទ្រោម​កាន់តែ​ញ៉ាំ​ញី​ដល់​មនុស្ស​គ្មាន​ល្ហែ ឈឺ​ក៏​ច្រើន ធ្វើការ​ងារ​ពុំ​សូវ​បាន​ពេញលេញ។
 ទី​ប្រាំបី ចាប់ពី​អាយុ៧១ឆ្នាំ​ដល់៨០ឆ្នាំ ជា​វ័យ​កោង ឬ​ហៅថា​វ័យ វង្កា​ទសកៈ។
 ទី​ប្រាំបួន​ ចាប់ពី​អាយុ៨១ឆ្នាំ​ដល់៩០ឆ្នាំ មនុស្ស​ចាប់ផ្ដើម​ភ្លេចភ្លាំង​ច្រើន ជា​វ័យ​ភ្លេច ឬ​វ័យ​មោ​មូ​ហ​ទសកៈ។
 ទីដប់ ចាប់ពី​អាយុ៩១ឆ្នាំ​រហូតដល់១០០ឆ្នាំ គឺ​វ័យ​ដេក ឬ​សយន​ទសកៈ។
ដំណាក់​កាល​វិវត្តន៍​វ័យ​របស់​មនុស្ស: ​ ឯកសារយោង​

​ ឯកសារយោង​ 
 ឯកសារអេឡិចត្រូនិច ប៉ាន មូលដ្ឋានីយកម្ម​អក្ខរក្រម 
 សៀវភៅ​វប្បធម៌​ទូទៅ​ភាគ២របស់លោក ឡុង សារិន
ដំណឹងល្អរបស់នីកូដេម

រូបភាពតូច| សាត្រាស្លឹករឹតនៅសតវត្សរ៍ទី 9 ឬទី 10 នៃដំណឹងល្អរបស់នីកូដេមជាភាសាឡាតាំង។
ដំណឹងល្អរបស់នីកូដេម ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា កិច្ចការរបស់ពីឡាត់  ( ) ជា ​ដំណឹងល្អ ​មួយ ​ដែល ​គេ​អះអាង​ថា​បាន​មក​ពី​ស្នាដៃ​ភាសា​ហេព្រើរ​ដើម​ដែល​សរសេរ​ដោយ ​នីកូដេម ដែល​លេច​ចេញ​ក្នុង ​ដំណឹងល្អ​របស់​យ៉ូហាន ​ជា​សហការី​របស់​ព្រះយេស៊ូវ។ ចំណងជើង "ដំណឹងល្អនៃនីកូដេម" មានប្រភពដើមនៅមជ្ឈិមសម័យ។  កាលបរិច្ឆេទនៃផ្នែកដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់របស់ខ្លួនគឺមិនច្បាស់លាស់ ប៉ុន្តែការងារនៅក្នុងទម្រង់ដែលមានស្រាប់របស់វាត្រូវបានគិតមកដល់ប្រហែលសតវត្សទី 4 ឬ 5 នៃគ.ស។  

អ្នក​និពន្ធ​ប្រហែល​ជា ​ជន​ជាតិ​យូដា ​ដែល​បាន​ប្រែ​ចិត្ត​ជឿ​ទៅ​កាន់​គ្រិស្ត​សាសនា ឬ​ដូច​ជា Tischendorf និង ម៉ូរី សន្និដ្ឋាន​ថា ជា​គ្រិស្ត​សាសនិក​ដែល​មាន​ជំនឿ​សាសនា​យូដាក និង​ជំនឿ ​សាសនា ។
ដំណឹងល្អរបស់នីកូដេម: ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងភាពពិតប្រាកដ

ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងភាពពិតប្រាកដ 
ផ្នែក​ចាស់​បំផុត​នៃ​សៀវភៅ​លេច​ចេញ​ជា ​ភាសា​ក្រិច ​មុន​គេ។ អត្ថបទ​មាន​ផ្នែក​ជាច្រើន ដែល​មាន​រចនាប័ទ្ម​មិន​ស្មើគ្នា ហើយ​ហាក់​ដូច​ជា​អ្នក​និពន្ធ​ផ្សេង​គ្នា។ ពាក្យដែលរកឃើញនៅក្នុងកំណែមួយចំនួនអះអាងថា អត្ថបទនោះគឺជាការបកប្រែជាភាសាក្រិចនៃគណនីសាក្សីដែលឃើញនៅក្នុង សាលប្រជុំ នៅក្រុងយេរូសាឡិម។   សំណួរនៃភាសាដើមត្រូវបានពិភាក្សា។ លើសពីភាសាក្រិច កំណែជាភាសាឡាតាំង ស៊ីរីក កូបទិក ហ្សកហ្ស៊ី ស្លាវីនិក និងភាសាផ្សេងទៀតបាននៅមាន។ 

ទស្សនៈទូទៅគឺថា កិច្ចការគ្រីស្ទានរបស់ពីឡាត់ត្រូវបានបង្កើត និងបោះពុម្ពជាលើកដំបូងជាការបំភាន់ចំពោះការងារមិនពិត និងប្រឆាំងគ្រីស្ទានដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា កិច្ចការរបស់ពីឡាត់ ។   វាអាចត្រូវបានបង្ហាញថាការងារនៅពីក្រោយកិច្ចការគ្រីស្ទានរបស់ពីឡាត់ត្រូវតែមានដើមកំណើតដំបូង  ប៉ុន្តែការងារពេញលេញនៅក្នុងទម្រង់ដែលមានស្រាប់របស់វាមានកាលបរិច្ឆេទមិនលឿនជាងសតវត្សទី 4 ឬទី 5 ។  Yamauchi, E. M. (1979). "Apocryphal Gospels". In Bromiley, G. W. (ed.). The International Standard Bible Encyclopedia. Vol. 1. William B. Eerdmans. p. 183. ISBN 0-8028-8161-0. Although some of the elements may go back to the 2nd cent., the work as it now stands does not date prior to the 4th–5th centuries. ទោះបីជា "កិច្ចការរបស់ប៉ុណឹសពីឡាត" ត្រូវបានលើកឡើងដោយ ទុក្ករបុគ្គល ចាស្ទីន នៅក្នុង ការសុំទោសដំបូង របស់គាត់ ( c. ១៥៥ គ.ស. ),  នេះគ្រាន់តែសំដៅលើកំណត់ត្រាមិនជាក់លាក់ ដែលចាស្ទីនសន្មត់ថាត្រូវតែមាន។  អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តសាសនាចក្រ Eusebius នៃ Caesarea (សរសេរ c. 325 គ.ស. ) បង្ហាញ​ថា​គ្មាន​អ្នក​ស្គាល់​ពី​ដំណឹង​ល្អ​នេះ​ទេ ទោះ​បី​ជា​ដឹង​អំពី​អត្ថបទ​ដែល​ទាក់ទង​គ្នា​ក៏​ដោយ (ដូចជា "សំបុត្រ​ពីឡាត់" ដែល​យោង​ទៅ​ដោយ ចាស្ទីន និង ថេថូលៀន ព្រម​ទាំង ​កំណែ​មិន​ពិត​នៃ​កិច្ចការ​ពីឡាត់ )។  Epiphanius សំដៅលើ  ( c. ៣៧៦ គ.ស. ) ប៉ុន្តែ​អត្ថបទ​ក្រិក​ដែល​នៅ​សល់​បង្ហាញ​ភស្តុតាង​នៃ​ការ​កែសម្រួល​ក្រោយ​មក។
ដំណឹងល្អរបស់នីកូដេម: មាតិកា

មាតិកា 
តួសំខាន់នៃដំណឹងល្អរបស់នីកូដេម មានពីរផ្នែក។ ផ្នែក​ទី​មួយ​មាន​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​របស់​ព្រះយេស៊ូវ (ជំពូក ១ – ១១) និង​ដំណើរ​រឿង​អំពី ​ការ​រស់​ឡើង​វិញ (ជំពូក ១២ – ១៦) ។ ការនិទានរឿង​នៃ​ការសាកល្បង​គឺ​ផ្អែក​លើ ​លូកា ២៣ ។ បន្ថែមពីលើសាក្សីក្រិក និងឡាតាំងនៃផ្នែកទីមួយ មានកំណែបុរាណដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់ចំនួនបីផ្សេងទៀតនៅក្នុងភាសាស៊ីរីក អាមេនី និងកូបទិក។  ផ្នែកទីពីរ (ជំពូក ១៧ – ២៧) មានរឿងរ៉ាវនៃការ ច្រណែន នៃឋាននរក ។ នៅក្នុងនោះ លូស៊ីស និង ឆារីនុស ព្រលឹងពីរបានរស់ឡើងវិញបន្ទាប់ពី ការឆ្កាង ទាក់ទងទៅនឹង សានហេរិន ស្ថានភាពនៃការចុះចូលរបស់ព្រះគ្រីស្ទទៅកាន់ឋាននរក និងការរំដោះបុព្វបុរសនៃ គម្ពីរសញ្ញាចាស់ ដ៏សុចរិត។ វាក៏ពណ៌នាអំពីការសង្គ្រោះរបស់  ឌីម៉ា ដែលជាចោរដែលស្ម័គ្រស្មោះ។ ផ្នែកនេះគឺជាការបន្ថែមនៅពេលក្រោយចំពោះកិច្ចការ ប៉ុន្តែប្រហែលជាផ្អែកលើឯកសារចាស់។ វាលេចឡើងជាញឹកញាប់បំផុតនៅក្នុងសាត្រាស្លឹករឹតឡាតាំង ហើយកម្រមាននៅក្នុងភាសាក្រិច។ 

សាត្រាស្លឹករឹត​ឡាតាំង​ខ្លះ​មាន​អត្ថបទ​បន្ថែម លិខិត​ពីឡាត់​ដល់​ក្លូឌីស ។ នេះបញ្ជាក់ថាជារបាយការណ៍ផ្លូវការដែលធ្វើឡើងដោយ លោក ប៉ុណឹសពីឡាត ទៅកាន់ លោក ក្លូឌីស ដែលមានការពិពណ៌នាអំពីការឆ្កាង ក៏ដូចជាដំណើររឿងអំពីការរស់ឡើងវិញរបស់ព្រះយេស៊ូវ។ អត្ថបទ​នេះ​ក៏​មាន​នៅ​ក្នុង ​កិច្ចការ​ក្រិក​របស់​ពេត្រុស និង​ប៉ុល ​ដែរ។  Scheidweiler, Felix (2003) [1991]. "The Gospel of Nicodemus: Acts of Pilate and Christ's Descent into Hell". In Schneemelcher, Wilhelm; Wilson, Robert McLachlan (eds.). New Testament Apocrypha: Gospels and Related Writings. Vol. 1 (Revised ed.). Louisville, KY: Westminster John Knox Press. pp. 501–502. ISBN 978-0-664-22721-0. ស៊េរីនៃសាត្រាស្លឹករឹតឡាតាំងមួយក៏រួមបញ្ចូលវគ្គ  ផងដែរ។ ("ការព្យាបាលនៃ ទីបេរីស") ដែលជាទម្រង់ចាស់បំផុតនៃរឿងព្រេងរបស់ Saint Veronica ។
ដំណឹងល្អរបស់នីកូដេម: សារៈសំខាន់

សារៈសំខាន់ 
ដំណឹងល្អរបស់នីកូដេមមានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ដែលបំផុសគំនិតដល់កិច្ចការបូជា។ A  ដោយគូរជាផ្នែកមួយនៅលើដំណឹងល្អនេះសម្រាប់ផ្នែកបន្ថែមរបស់វានៅក្នុងសៀវភៅ Passion ត្រូវបានបោះពុម្ពចំនួន 28 ដងក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី ចន្លោះពីឆ្នាំ 1476 និង 1500 ហើយបានបំផុសគំនិតនៃការពិពណ៌នាអំពីព្រះគ្រីស្ទនៅចំពោះមុខលោកពីឡាតដោយ ផុនតូម៉ូ ។ 

ដំណឹងល្អរបស់នីកូដេមដាក់ឈ្មោះតួគម្ពីរសញ្ញាថ្មីតូចៗជាច្រើន ដែលមិនត្រូវបានដាក់ឈ្មោះនៅក្នុងអត្ថបទ Canonical; ជា​ឧទាហរណ៍ ទាហាន​ដែល​ចាក់ព្រះយេស៊ូ​លើ​ឈើ​ឆ្កាង​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា ឡុងនីស ហើយ​ឧក្រិដ្ឋជន​ពីរ​នាក់​ដែល​ត្រូវ​គេ​ឆ្កាង​ក្បែរ​ព្រះ​យេស៊ូ​មាន​ឈ្មោះ​ថា ឌីម៉ា និង គេស្ដា ។
ដំណើរសាធារណរដ្ឋខ្មែរ

thumb|ការ​ថត​ភ្លេង​ទំនុក​តម្កើងបទដំណើរសាធារណរដ្ឋខ្មែរ គឺជាអតីតភ្លេងជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា និងជាភ្លេងជាតិរបស់សាធារណរដ្ឋខ្មែរពីឆ្នាំ​ ១៩៧០​ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥​ បទ​ចម្រៀង​នេះ​ច្រើន​តែ​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ថា​ជា​ក្រុម​សិស្ស ដឹកនាំដោយ ហង្ស ធុនហាក់ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ រាជធានីភ្នំពេញ ប៉ុន្តែប្រភពសិក្សានិយាយថាវាត្រូវបានសរសេរ និងនិពន្ធដោយ ព្រះសង្ឃ ខៀវ ជុំ​ សិស្សរបស់​ ហែម ចៀវ បទ​ចម្រៀង​នេះ​ត្រូវ​បាន​យក​ជា​ភ្លេង​ជាតិ​នៃ​របប​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​ទើប​បង្កើត​ថ្មី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ៩ ខែ​តុលា ឆ្នាំ ​១៩៧០ បន្ទាប់ពីការផ្តួលរំលំរបបរាជានិយម ក្រោយ​ការ​បញ្ចប់​នៃ​របប​សាធារណរដ្ឋ​ដោយសារ​ជ័យជម្នះ​របស់​ខ្មែរក្រហម​នៅ​ឆ្នាំ ​១៩៧៥ បទ​ចម្រៀង​នេះ​បាន​ឈប់​ធ្វើ​ជា​ភ្លេង​ជាតិ​ហើយ​ត្រូវ​បាន​ជំនួស​ជា​ផ្លូវ​ការ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៦ ដោយភ្លេងជាតិខ្មែរក្រហមគឺ ដប់ប្រាំពីរមេសាជោគជ័យ 

សត្រូវនៅក្នុងជួរទីមួយរបស់ឃ្លាទីពីរគឺ​យោង​ទៅ​លើ​ការ​ឈ្លានពាន​របស់​កម្ពុជាដោយកុម្មុយនិស្តវៀតណាមខាងជើង ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៧០ ១៨ ថ្ងៃបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារ តាម​សំណើ​របស់​មេទ័ព​ទីពីរ​របស់​ខ្មែរក្រហម នួន ជា ហើយបានវាយលុកភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជាទាំងស្រុងដោយពេលវេលាដែលសាធារណរដ្ឋត្រូវបានប្រកាសថាខែតុលា។
ដំណើរសាធារណរដ្ឋខ្មែរ: ទំនុកច្រៀង

ទំនុកច្រៀង 
ភាសាខ្មែរប្រតិចារិកនាយកដ្ឋានភូមិសាស្ត្របកប្រែជាបារាំងបកប្រែជាអង់គ្លេសជនជាតិខ្មែរ ល្បីពូកែមួយក្នុងលោក
មានជ័យជោគ កសាងប្រាសាទសិលា
អរិយធម៌ ខ្ពស់បវរជាតិសាសនា
កេរ្តិ៍ដូនតាទុកលើភពផែនដី ។

ខ្មែរក្រោកឡើង ខ្មែរក្រោកឡើង
ខ្មែរក្រោកឡើង តស៊ូតម្កើងសាធារណរដ្ឋ
ខ្មាំងរំលោភ ខ្មែរប្រយុទ្ធ
មិនតក់ស្លុត យកជ័យបំផុតជូនជាតិខេមរា
ឯករាជ្យភ្លឺថ្លាជាមហាប្រទេសតទៅ ។Choncheat khmae lbei pukae muoy knong louk,
Mean cheychouk kasang prasat sela
Ariyeatho khpuoh bava cheat sasna
Ke dounta tuk leu phop phaendei.

Khmae kraok laeung, khmae kraok laeung
Khmae kraok laeung, tasu damkaeung satheareanaroat
Khmang rumloup, khmae prayut,
Min takslot, yok chey bamphot chun cheat khemara.
Aekareach phlueu thla chea moha prateh ta tov.Les peuples khmers sont l'un des peuples les plus célèbres et les plus habiles au minds
Sa victoire et son succès sont illustrés dans la construction des temples khmers
La culture, la nation et la religion sont les plus suprêmes et les plus importantes
L'héritage de nos ancêtres est conservé sur terre

Khmers, levez-vous ! Khmers, levez-vous !
Khmers, levez-vous ! Continuez à lutter pour glorifier la République! 
Quand l'ennemi a envahi, Les Khmers se battront
Sans paniquer, Apportez la victoire ultime à la nation khmère
Le brillant indépendant fera à nouveau la gloire du Cambodge !Khmers are famous and skillful people in the world,
Their victories and success are shown in the building of stone temples,

Culture, nation, and religion are the most supreme and important,

The heritage of our ancestors are kept on earth.

Khmers, rise up! Khmers, rise up!

Khmers, rise up! Struggle to glorify the Republic!

When the enemy invades, Khmers will fight

Without panicking, bring ultimate victory to the Khmer nation,

Independence will shine and make Cambodia glorious once again!
ដំណើរសាធារណរដ្ឋខ្មែរ: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 Vocal and instrumental version
 MIDI file

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្លេងជាតិអតីតប្រទេស
ដំណេក

ទម្លាប់ទំនៀមខ្មែរ រៀបរៀងដោយ ឧកញ៉ាមហាមន្ត្រី ញិក នូវបុរាណភាសិតប្រដៅថា៖ «ដំណេកដេកជាខ្នាត ឲ្យសម្អាតសម្អាងជា ទើបទេព្តារក្សា ចម្រើនសុខស្រីសួស្ដី» ។

ពាក្យលោកទូន្មានយើងរាល់គ្នាឲ្យរៀបចំដំណេកឲ្យមានខ្នាត គឺឲ្យមានទីកន្លែងដេកបិទបាំងឲ្យជាបន្ទប់ ដាច់ដោយឡែកអំពីកន្លែងទទួលភ្ញៀវ និងកន្លែងអាស្រ័យបាយទឹក ។ បើរៀបចំផ្ទះសំបែងឲ្យច្រលំកន្លែងដំណេក និងកន្លែងទទួលភ្ញៀវ ឬ កន្លែងអាស្រ័យបាយ នោះមិនរាប់ជាខ្នាតនោះទេ ។

«ឲ្យសម្អាតសម្អាងជា» គឺឲ្យបោសច្រាសគ្រវាសទីដំណេកឲ្យស្អាត នោះគឺយ៉ាងណាម៉ិញ? ត្រង់នេះគឺប្រកបគ្នានឹងតម្រាអនាម័យ ក្នុងសកលលោកទាំងមូល ។ ធម្មតាអ្នកស្អាតតែភ្ញាក់ឡើងពីដំណេកហើយរមែងពាក់មុង ឬរូតមុងឲ្យបានរៀបរយល្អ រួចទើបរលាស់ភួយ ផាហ៊ុំ បោសគ្រវាសពូក រៀបចំកម្រាលពូក ខ្នើយកើយ ខ្នើយឱប ខ្នើយជើង ឲ្យបានត្រឹមត្រូវត្រង់ល្អឡើងវិញ ដូចកាលមុនពេលដេក ធ្វើយ៉ាងនេះតែរាល់ថ្ងៃឥតមានខាន ។ ម្លោះហើយលោកពោលថា «ទើបទេព្តារក្សា ចម្រើនសុខស្រីសួស្ដី» ថាទេព្តានឹងរក្សាថែទាំអ្នកដែលស្អាតនោះ ព្រមទាំងជួយចម្រើននូវសេចក្ដីសុខដល់អ្នកនោះទៀត នេះបើយើងគិត តាមភាសិតខាងលើ ។ តែបើពិគ្រោះតាមតម្រាអនាម័យវិញ ក៏បានសេចក្ដីដូចគ្នា ។ ព្រោះបើយើងព្យាយាមសម្អាតដំណេក មិនឲ្យធូលី សម្រាម ក្រឡាត ឬ វត្ថុស្មោកគញរោកមាននៅលើដំណេកយើង មេរោគក៏ពុំអាចបង្កើតជាជំងឺអ្វីមួយដល់រូបកាយយើងបានឡើយ ដូច្នេះហើយសុខ គង់មានដល់យើងច្រើនជាងទុក្ខ គឺថាពុំសូវមានរោគាពាធបៀតបៀនករជ្ជកាយឲ្យទន់ទាបទុព្ធលភាពដុនដាបទៅឆាប់ពេក៕
ដំបូន្មានរៀមច្បង

{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;"
|-
| colspan="2" style="background:#00EE21; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #00FF00 solid;" |
ដំបូន្មានរៀមច្បង (បទ ពាក្យ៨)
|-
| valign="top" style="padding:8px 8px 0px 8px; background:#F5FAFF;" | 
ដំបូន្មានរៀមច្បង (បទ ពាក្យ៨)
(១) ថ្ងៃនេះបានស្ដាប់ដំបូន្មានល្អ មានចិត្តត្រេកអរចង់ចែករំលែក

រៀមច្បងរៀបរាប់ខំប្រឹងវែកញែក អត្ថន័យល្អប្លែកគួរយកតម្រាប់។

(២) សម័យបច្ចុប្បន្នសម័យទំនើប ត្រៀមខ្លួនមុនទើបដើរទាន់ក្បួនច្បាប់

មតិល្អៗគួរយើងត្រងស្ដាប់ បើអ្នកចំណាប់ត្រូវអនុវត្ត។

(៣) ភាសាសំខាន់មានប្រាំធំៗ ភាសាឧត្តមត្រូវចេះចាំស្ទាត់

ភាសាជាតិខ្មែរចេះអោយប្រាកដ ប្រឹងរៀនម៉ត់ចត់ភាសាសកល។

(៤) ភាសាអង់គ្លេសគេប្រើគ្រប់គ្នា បច្ចេកវិទ្យាភាសាតម្កល់

ចេះតែភាសាបច្ចេកមិនដល់ ការងារនឹងថ្កល់តាមមិនទាន់គេ។

(៥) ភាសាទីបួនភាសាកាទូត រៀបឬកលាងជូតកុំអោយទំនេរ

ទំនាក់ទំនងពាក្យពេជន៍សំណេរ ចូលស្ទឹងទន្លេត្រូវចេះបត់បែន។

(៦) ភាសាចុងក្រោយបន្ទាប់បន្សំ បើអាចខិតខំព្យាយាមប្រឹងស្វែង

គឺភាសាចិនដ៏យូរអង្វែង ចេះមិនចំបែងបង្កើនសមត្ថភាព។

(៧) ពេលរៀនបរិញ្ញាអស់កាលបួនឆ្នាំ សង្កេតចំណាំហាក់ដូចនៅទាប

ទូលំទូលាយពិបាកស្ទង់ស្ទាប ផ្លូវដើរពេញប្រៀបវង្វេងមាគា។

(៨) ដូចនេះត្រូវចេះសម្រួចគោលដៅ រៀនកុំអោយឆៅត្រូវស្វែងការងារ

តាមចំនូលចិត្តចេះជ្រើសមុខងារ កុំនៅរែករាដេកពួនខ្សឹបយំ។

(៩) ដឹកនាំខ្លួនឯងអោយបានថ្លៃថ្លា ដឹកនាំគ្រួសារត្រជាក់ត្រជុំ

ដឹកនាំដំណើររបស់សង្គម នគរសាយគុម្ពត្រចះត្រចង់។

(១០) ទោះចេះដល់ណាកុំឬកឆ្មើងឆ្មៃ អំណួតពេកក្រៃគង់ធ្លាក់ខាត់បង់

ត្រូវចេះដាក់ខ្លួនចរិកទៀងត្រង់ ចរិយាផូរផង់អ្នកផងរាប់អាន។
និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង២៧ វិច្ឆិកា ២០១០﻿

Category:កំណាព្យ
ដំរី កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម

រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ដំរីចម្បាំងកាំភ្លើងបាញ់ថ្ម វាយប្រហារចាម។
ដំរីកាំភ្លើងបាញ់ថ្ម ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា កាំភ្លើងបាញ់ថ្មខ្មែរ គឺជាដំរីសឹក ដែលបំពាក់ដោយ កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម ធម្មតា ឬ ក្បាលពីរ ដែលប្រើដោយ អរិយធម៌អង្គរ ។ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​កំពូល​នៃ​ភាព​ទំនើប​នៃ​អាវុធ​ខ្មែរ​ដែល​អាច​ប្រៀប​ធៀប​ទៅ​នឹង ស្នា នៅ​ក្នុង​កង​ទ័ព​របស់ Vegetius ។
ដំរី កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម: ការពិពណ៌នា : កាំភ្លើងបាញ់ថ្មខ្មែរ

ការពិពណ៌នា : កាំភ្លើងបាញ់ថ្មខ្មែរ 
ដំរីកាំភ្លើងបាញ់ថ្មមានលក្ខណៈប្លែកពីអារ្យធម៌ខ្មែរ៖ កាំភ្លើងបាញ់ថ្មខ្មែរគឺជា ស្នា ដែលមានទំហំហួសប្រមាណ ដែលវាមានភាពស្មុគស្មាញជាងនៅក្នុងយន្តការរបស់វា ជាង ស្នាអូស្ត្រូអាស៊ី ដោយសារវាក្លាយជា តូចឆ្មា តូចមួយដែលដាក់លើខ្នងដំរី។ ធ្នូ​ពីរ​ដែល​បែរ​មុខ​ទៅ​រក​គ្នា​ត្រូវ​បាន​ក្រឡុក​ដំណាល​គ្នា​ដោយ​រំកិល​ខ្សែ​ដែល​ភ្ជាប់​នឹង​ធ្នូ​ខាង​ក្រោយ​ដោយ​រួម​បញ្ចូល​គន្លឹះ​ទាំងពីរ។ វា​ប្រហែល​ជា​ផ្ដេក ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​ជាង​ចម្លាក់​ថ្ម​ខ្មែរ​មិន​ទាន់​ចេះ​បច្ចេកទេស​នៃ ​ទិដ្ឋភាព ជាងចម្លាក់​ត្រូវ​តំណាង​ឱ្យ​វា​បញ្ឈរ។
ដំរី កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម: ដើមកំណើតចិនទល់នឹងអូស្ត្រូអាស៊ី

ដើមកំណើតចិនទល់នឹងអូស្ត្រូអាស៊ី 
រូបភាពតូច| ដំរី ខ្មែរ ឡើងស្នា។
ដំរីកាំភ្លើងបាញ់ថ្ម គឺជាការវិវត្តន៍ពីស្នាអូស្ត្រូអាស៊ី។ ការពិភាក្សាអំពីប្រភពដើមនៃស្នាអាស៊ី ត្រូវបានគេសង្កេតឃើញក្នុងកម្រិតតិចជាងនេះ ចំពោះអ្នកបាញ់ថ្ម ក៏ដូចជាម៉ាស៊ីនសង្រ្គាមស្ទើរតែដូចគ្នាត្រូវបានគេសង្កេតឃើញនៅក្នុងប្រទេសចិន។ កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម ដែលដាក់នៅលើរទេះសេះមានកង់ក៏ត្រូវបានតំណាងនៅលើជញ្ជាំងនៃបាយ័នផងដែរ។ ប៉ុន្តែ​លក្ខណៈ​ពិសេស​របស់​ខ្មែរ​របស់​អ្នកកាំភ្លើងបាញ់ថ្មនេះ គឺ​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​បំពាក់​លើ​ដំរី។
ដំរី កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម: ប្រើដោយអាណាចក្រអង្គរ

ប្រើដោយអាណាចក្រអង្គរ 
ហាក់​ដូច​ជា​កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម​មិន​មាន​ដើម​កំណើត​ខ្មែរ​ទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាគឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នានៃធាតុផ្សេងៗនៃសម្ភារៈសង្គ្រាមរបស់ចិន ដែលត្រូវបានកែច្នៃឡើងដោយបានបំពាក់វាដោយច្នៃប្រឌិតនៅលើខ្នងដំរីសង្រ្គាម។  ដំរី​កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម​តំណាង​ឱ្យ​នៅ​ក្នុង​ចម្លាក់​ស្រាល​ទាំង ​បន្ទាយឆ្មា និង ​បាយ័ន ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចម្លាក់បាយ័នមានភាពស្មុគ្រស្មាញជាង និងបង្ហាញយន្តការបច្ចេកទេសបន្ថែមទៀត ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មាបង្ហាញពីភាពសាមញ្ញនៃអាវុធ។ នៅបាយ័ន ដំរីកាំភ្លើងបាញ់ថ្មត្រូវបានផ្ទុកដោយទាហានក្នុងឯកសណ្ឋានចាម ដែលបង្ហាញថា កាំភ្លើងបាញ់ថ្មខ្មែរប្រហែលជាត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងកងទ័ពអង្គរដោយទាហានស៊ីឈ្នួលចាម។ នៅក្នុងករណីទាំងពីរនេះ ពួកវាលេចឡើងតែនៅក្នុងក្បួនដង្ហែរយោធាដ៏អស្ចារ្យប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចបង្ហាញថា ដំរីកាំភ្លើងបាញ់ថ្មមិនដែលបានធ្វើវាទៅកាន់សមរភូមិសម្រាប់ហេតុផលជាក់ស្តែង។ តាមគ្រប់មធ្យោបាយ ដំរីកាំភ្លើងបាញ់ថ្ម គឺជាភស្តុតាងនៃភាពទំនើបនៃបច្ចេកវិទ្យារបស់កងទ័ពខ្មែរ និងសព្វាវុធ។
ដំរី កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម: ការរកឃើញពីបុរាណវិទ្យាទំនើប

ការរកឃើញពីបុរាណវិទ្យាទំនើប 
រូបភាពតូច| ស្នាធំដែលគេស្គាល់ថាជា "ស្នាគ្រែ" ត្រូវបានគេប្រើនៅដើមសម័យ សង្គ្រាមរដ្ឋ ជា អាវុធឡោមព័ទ្ធរបស់ចិន ។ Mozi បានពណ៌នាពួកវាថាជាអាវុធការពារដែលដាក់នៅលើសមរភូមិ។
បន្ទាប់ពីអ្នករុករកជនជាតិបារាំង Henri Mouhot ដឹកនាំដោយអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាកាតូលិក Emile Bouillevaux គឺជាជនបរទេសដំបូងគេដែលរុករកប្រាសាទអង្គរវត្តដោយចេតនាបុរាណវិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០ ការរកឃើញសម្រាប់ដំរី កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម បានធ្វើឱ្យមានការស្រមើស្រមៃជាក់លាក់មួយលើការស្រមើលស្រមៃរបស់ជនបរទេស។ លើសពីការស្រមើស្រមៃ វាក៏បានចូលរួមចំណែកក្នុងការស្ដារឡើងវិញនូវពេលវេលានៃប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។ វាត្រូវបានសិក្សាដំបូងដោយ Georges Groslier ក្នុងឆ្នាំ ១៩២១។ Groslier, George (1921). Recherches sur les Cambodgiens d'aprés les textes et les monuments depuis les premiers siècles de notre ére;. Duke University Libraries. Paris, A. Challamel. p. 90.

ជាដំបូង ភាពស្មុគស្មាញនៃដំរីកាំភ្លើងបាញ់ថ្មដែលត្រូវបានតំណាងនៅបាយ័ន និងមិនមែននៅក្នុងប្រាសាទអង្គរវត្ត គឺជាកត្តាមួយដែលនាំឱ្យលោក Georges Coedes សង្ស័យអំពីកាលប្បវត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់។ តាមពិតទៅ គាត់យល់ច្រឡំថាប្រាសាទបាយ័ននៅខាងមុខអង្គរវត្ត ប៉ុន្តែវត្តមានរបស់ដំរីកាំភ្លើងបាញ់ថ្ម និងសម្លៀកបំពាក់យោធាទំនើបៗផ្សេងទៀតនៅក្នុងបាយ័ន និងការអវត្តមានរបស់វានៅក្នុងប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលនឹងក្លាយជាវិបត្តិដ៏អាក្រក់មួយសម្រាប់គាត់។

ដំរីកាំភ្លើងបាញ់ថ្មក៏បានជួយឱ្យអ្នកបុរាណវិទ្យាយល់កាន់តែច្បាស់អំពីតួនាទី ឥទ្ធិពល និងទំនាក់ទំនងនៃអរិយធម៌ខ្មែរជាមួយប្រទេសចិន។ តាម​ពិត​គេ​ជឿ​ដំបូង​ថា កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម​ចិន​យក​ពី​គំរូ​អង្គរ។ Hervey de Saint-Denys ដែលជាអ្នកជំនាញខាង Sinologist ខ្លួនឯងបានជឿថាធាតុមួយចំនួននៃកាំភ្លើងធំរបស់ចិន ជាពិសេសធ្នូទ្វេអាចជាដើមកំណើតខ្មែរ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កាំភ្លើងបាញ់ថ្មយក្សត្រូវបានប្រើប្រាស់រួចហើយនៅឆ្នាំ ១១២៧ ក្នុងអំឡុងពេល ឧប្បត្តិហេតុ Jingkang កំឡុង សង្គ្រាម Jin-Song ។  នៅឆ្នាំ ១២៨២ ជនជាតិចាមបានការពារខ្លួនប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់ម៉ុងហ្គោលដោយប្រើគ្រាប់ផ្លោងបែបនេះ  ដែលត្រូវបានរកឃើញផងដែរនៅក្នុងប្រទេសភូមាក្នុងអំឡុងពេល ការឈ្លានពានរបស់ម៉ុងហ្គោលទីពីររបស់ភូមា ។ ដូច្នេះហើយ ជាជាងដើមកំណើតខ្មែរនៃធ្នូដែលបានដំឡើង ការរីករាលដាលនៃ កាំភ្លើងបាញ់ថ្ម នៅទូទាំងអាស៊ីបង្ហាញពីរបៀបដែលសង្គ្រាមរបស់ចិននៅក្នុងតំបន់បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាសង្គ្រាមនៅអាស៊ី។