navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ឡានសាង: វប្បធម៌

វប្បធម៌ 
វប្បធម៌ឡាវ គឺកើតឡើងដោយការបណ្តុំជនជាតិជាច្រើនរួមគ្នា ដូចនេះឡាវមានវប្បធម៌ប្លែកៗពីគ្នា ប៉ុន្តែវប្បធម៌របស់ជនជាតិឡាវ លុម ប្លែកហើយ សម្បូរបែប គេចាត់ទុក ថាជាជនជាតិមួយដែលសំំខាន់់ ក្នុង ប្រវត្តិសាស្ត្រឡាវ 

វប្បធម៌ឡាវ គឺវប្បធម៌ឥណ្ឌា និងវប្បធម៌ខ្មែរ ព្រោះវប្បធម៌ឡាវ អាចរីកលូតលាស់បានដោយសារឥទ្ធិពលនៃវប្បធម៌ទាំងពីរ។ ទស្សនៈព្រះពុទ្ធ សាសនា បានជ្រួតជ្រាបក្នុងគំនិតនិងសព្ចោតនា ប្រជាជនឡាវ អក្សរឡាវកកើតជារូបរាងនិងច្នៃជាប្រព័ន្ធ អក្សរ ដោយសារយកប្រភពដើមអក្សរខ្មែរ ទីវត្តអារាមបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃវប្បធម៌ ដែលបណ្តុះបណ្តាលកូនចៅ ឡាវ ឲ្យក្លាយទៅជាកវី បណ្ឌិត អ្នកនិពន្ធ ... ស្នាដៃស្ថាបត្យកម្មឡាវប្លែកៗ ហើយ សម្បូរ 

បែប ក្រៅពីប្រាសាទមួយចំនួនភាគច្រើននៃស្នាដៃមាន វិហារពុទ្ធសាសនា ដូចជា វិហារវត្តព្រះលួង ដែលល្បីល្បាញជាងគេនៅឡាវ មានទីធ្លាក្រាលឥដ្ឋ និងមានថែរបិទជិត ព័ទ្ធជុំវិញ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសឡាវ
ឡាយ៉ាល់ អាប៊ូដ

រូបភាពតូច
Layal Abboud (:layāl ʿab'boud;កើតនៅថ្ងៃទី 15 ខែឧសភាឆ្នាំ 1982) គឺជាតារាចម្រៀងប៉ុបលីបង់អ្នកចម្រៀងតន្ត្រីបុរាណកវីនិពន្ធកំណាព្យអ្នករាំរែកប្រគុំតន្រ្តីម៉ូដែលសមរម្យមនុស្សធម៌និងអ្នកជំនួញមូស្លីម.
ឡាយ៉ាល់ អាប៊ូដ: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
 
 Instagram
 Layal Abboud on YouTube
 
 SoundCloud
  Layal Abboud on Myspace
  Layal Abboud on ReverbNation
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងលីបង់
ឡារ៉ា ក្រូហ្វ៖ ធូម រ៉េដឌ័រ

ឡារ៉ា ក្រូហ្វ៖ ធូម រ៉េដឌ័រ () គឺជាភាពយន្តបែបផ្សងព្រេងឆ្នាំ ២០០១ ផ្អែកលើស៊េរីវីដេអូហ្គេម ធូម រ៉េដឌ័រ។ ដឹកនាំដោយ សាយម៉ុន វេស។
ឡារ៉ា ក្រូហ្វ៖ ធូម រ៉េដឌ័រ: តារាសម្តែង

តារាសម្តែង 

 អែនជេលីណា ចូលី សម្តែងជា ឡារ៉ា ក្រូហ្វ (Lara Croft)
 រ៉ាជែល អ៊ែបផលតុន សម្តែងជា ក្រូហ្វវ័យក្មេង (Young Lara)
 អៀន គ្លិន សម្តែងជា Manfred Powell
 ចន វយត៍ សម្តែងជា Lord Richard Croft
 ដានីញែល គ្រេច សម្តែងជា Alex West
 ណូអេ ថេល័រ សម្តែងជា ប៊្រីស (Bryce)
 Richard Johnson សម្តែងជា Distinguished Gentleman
 Chris Barrie សម្តែងជា ហ៊ីឡារី (Hillary)
 Julian Rhind-Tutt សម្តែងជា Mr Pimms
 Leslie Phillips សម្តែងជា វីលសុន (Wilson)
ឡារ៉ា ក្រូហ្វ៖ ធូម រ៉េដឌ័រ: ការឆ្លើយតប

ការឆ្លើយតប 
នៅលើ Rotten Tomatoes ខ្សែភាពយន្តនេះមានអត្រាការយល់ព្រម ២០% ដោយផ្អែកលើការវាយតម្លៃចំនួន ១៦៣ ដោយមានការវាយតម្លៃជាមធ្យម ៤/១០។ នៅលើ Metacritic ខ្សែភាពយន្តនេះមានការវាយតម្លៃជាមធ្យម ៣៣/១០០ ដោយអ្នកប្រើប្រាស់ ៣១ នាក់។ នៅលើ អោមេលេតេ ខ្សែភាពយន្តនេះមានការវាយតម្លៃជាមធ្យម ៣/៥។
ឡាវ

ប្រទេសឡាវ ឬ ឡាវ ​ដោយមាន​ឈ្មោះ​ជា​ផ្លូវ​ការ​ថា សាធារណរដ្ឋ​​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រជាមានិត​ឡាវ (ភាសាឡាវ៖ ສາທາລະນະລັດ​ປະຊາທິປະໄຕ​ປະຊາຊົນ​ລາວ) គឺជា​រដ្ឋសង្គមនិយមមួយ​នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ប្រទេស​​លាវ​មាន​ព្រំ​ប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសចិននិងមីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា) នៅទិសពាយព្យ ​វៀតណាមនៅទិសខាងកើត ខាង​ត្បូង​ជាប់​កម្ពុជា និង​ខាង​លិច​ជាប់​ជាមួយប្រទេសថៃ។ ប្រទេសនេះគឺគ្មាន​ព្រំដែន​ជាប់​សមុទ្រ​ទេ។ វៀងច័ន្ទន៍គឺជារដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតនៃឡាវ។

ប្រទេស​លាវ​មាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ត​មក​ពី​រាជាណាចក្រ​ឡាងសាង (រាជ​អាណាចក្រ​លាន​ជាង គឺ​រាជាណាចក្រ​ដំរី​ ១ លាន) ​ដែល​ចាប់​កំណើត​ឡើង​នៅ​គ្រិស្តសតវត្សរ៍​ទី ១៤ ដល់ គ្រិស្តសតវត្សរ៍​ទី ១៨។ ពីចុងសតវត្សទី១៨ ដល់ចុងសតវត្សទី១៩ ប្រទេសឡាវស្ថិតនៅក្រោមការត្រួត្រារបស់សៀម មុននឹងក្លាយជាផ្នែកមួយនៃសហភាពឥណ្ឌូចិនបារាំង បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់របប￼￼អាណាព្យាបាលបារាំង￼￼​រួច​មក ប្រទេស​លាវ​បាន​ទទួល​ឯករាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ១៩៤៩។ បន្ទាប់​មក សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​បាន​បន្ត​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ១៩៧៥ នៅ​ពេល​ចលនា​របស់​កុំម៉ុយនីសប៉ៈថេតឡាវ​ឡើង​កាន់​កាប់​អំណាច។ នៅឆ្នាំ១៩៧៥ បក្សកុម្មុយនិស្តឡាវ(ប៉ៈថេតឡាវ)ឡើងកាន់កាប់អំណាចដោយបញ្ចប់របបរាជាធិតេយ្យឡាវដែលមានចំណាស់ជាង ៦សតវត្សន៍ ។ សហគ្រាស​ឯកជន​កើន​ឡើង​ជា​លំដាប់​តាំង​ពី​មាន​កំណែ​ទម្រង់​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​ទសវត្សរ៍ ៩០។​ បច្ចុប្បន្ន ប្រទេស​លាវ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​អន់​ថយ​​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​​ក៏​ដូច​ជា​ផ្នែក​នយោបាយ។ កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​លាវ​មាន ៧,២% នៅ​ឆ្នាំ ២០០៦។ សេដ្ចកិច្ច​ពឹង​ផ្អែក​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម ដោយ​ប្រជាជន​ប្រមាណ​ ៨០% ជា​កសិករ។ ប្រទេស​លាវ​មាន​ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​ចម្រុះ ដែល​ក្នុង​នោះ ៧០% ជា​ជនជាតិលាវ។ ប្រទេសឡាវ គឺជាប្រទេសតែមួយគត់ដែលគ្មានព្រំំដែនជាប់និងសមុទ្រ ដែលបិទជិតដោយប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួនគ្នានឆ្នេរសមុទ្រសម្បូរភ្នំនិងខ្ពង់រាប ខ្សត់ទំនាប ។ ប្រទេសឡាវស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលអាកាធាតុត្រូពិចមូសុងក្តៅសើម ទឹកហូរស្រោចស្រពដោយទន្លេមេគង្គតែមួយ និងសម្បូរដោយជួរទឹក ។ប្រទេសឡាវ ប្រកាន់យករបបគ្រប់គ្រងនយោបាយតាមបែបសង្គមនិយម តែរបបសេដ្ឋកិច្ចបែបទីផ្សារសេរី មានទំនាក់ទំនងនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយ៉ាងស្អិតរមួតជាមួយនឹងប្រទេសវៀតណាម និងជាប្រទេសសមាជិកនៃអង្គការអាស៊ាន(១៩៩៧)ផងដែរ ។
ឡាវ: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យលាវ ឬ ឡាវ គឺជាឈ្មោះរបស់ជាតិមនុស្សមួយក្នុងដែនមួយក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ ពាក្យឡាវត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយជនជាតិបារាំងនៅពេលដែលបង្រួបបង្រួមនគរឡាវទាំងបីនៅក្នុងឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំងនៅឆ្នាំ១៨៩៣ ។ ឈ្មោះប្រទេសនេះត្រូវបានសរសេរដូចគ្នានឹងពហុវចនៈនៃក្រុមជនជាតិភាគតិចដែលលេចធ្លោ និងសាមញ្ញបំផុតគឺប្រជាជនឡាវ។ ពាក្យនេះមានអត្ថន័យផ្សេងៗនៅក្នុងភាសាឡាវ ។ ឡាវបានហៅខ្លួនឯងថា មឿងលាវ ឬ មឿងឡាវ (ເມືອງລາວ) ឬ ប៉ៈថេតឡាវ (ປະເທດລາວ) ដែលមានន័យចំំថា"ប្រទេសឡាវ" ។
ឡាវ: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 

ប្រទេស​លាវ​ជា​ប្រទេស​មួយ​នៅ​តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែល​គ្មាន​សមុទ្រ។
ក្រៅ​ពី​ទីក្រុងវៀងច័ន្ទន៍ ដែល​ជា​រដ្ឋធានី ប្រទេស​លាវ​មាន​ទី​ក្រុង​ធំៗ ផ្សេង​ទៀត ដូច​ជាហ្លួងព្រះ​បាង សួគ៌ខេត្ត (សៈវ៉ាន់ណៈខេត) និង ប៉ាកសេ ជា​ដើម។ 
តំបន់​ទេសភាព​លាវ​សម្បូរ​ដោយ​​ភ្នំ​និង​ខ្ពង់​រាប។ នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩៣ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ដាក់​ដី​ចំនួន ២១% ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​តំបន់​អភិរក្ស​ជីវចម្រុះ​ជាតិ ដែល​អាច​អភិវឌ្ឍ​ជា​ឧទ្យាន​ជាតិ​បាន។ ប្រទេស​លាវ​ជា​ជម្រក​របស់​សត្វ​ព្រៃ​កម្រៗ ដូច​ជា ខ្លាឥណ្ឌូចិន ទន្សោង និង ដំរីអាស៊ី។ ប្រទេស​លាវ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ផង​ដែរ​ថា ជា​ប្រទេស​នៅ​តំបន់ត្រីកោណមាស​ដោយ​មាន​ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ​អាភៀន​ប្រមាណ ៣៧០០ ហិកតារ​នៅ​ឆ្នាំ ២០០៧ (យោងតាមឯកសារ UNODC)។
ប្រទេស​លាវ​ស្ថិត​នៅ​តំបន់ត្រូពិច​ហើយ​ទទួល​ឥទ្វិពល​របប​ខ្យល់​រដូវ (ខ្យល់មូសុង)។ ប្រទេស​លាវ​មាន​រដូវ ២ ដាច់​គ្នា​ស្រឡះ គឺ រដូវ​វស្សា​ចាប់​ពី​ខែ​ឧសភា​ដល់​ខែ​វិច្ឆិកា និង​រដូវ​ប្រាំង​ពី​ខែ​ធ្នូ​ដល់​ខែ​មេសា។
ឡាវ: បំណែងចែករដ្ឋបាល

បំណែងចែករដ្ឋបាល 
ប្រទេសឡាវ បានចែកចេញជា១៨ខេត្ត ឬ ខ្វែង (លាវ: ແຂວງ) និងមួយខេត្ត(ជារាជធានី) គឺនគរហ្លួងវៀងច័ន្ទន៍ (ນະຄອນຫຼວງ) តំបន់រដ្ឋបាលពិសេស ឬ ខេត្តពិសេស (ເຂດພິເສດ) គឺជ័យសម្បូរណ៍ បង្កើតឆ្នាំ១៩៩៤ ត្រូវបានរំលាយនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ផ្នែកខ្លះនៃអតីតតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញជាខេត្តជ័យសម្បូរណ៍ ។thumb|តំបន់រដ្ឋបាលនៃប្រទេសឡាវ

តារាងទិន្នន័យ,​ខេត្ត,​ចំនួនប្រជាជនឡាវ សម័យគ្រឹស្ត​ 2018​

ផែនទីឈ្មោះខេត្តជាភាសាខ្មែរឈ្មោះខេត្តនៅឡាវអានដូច(ឡាវ:"ແຂວງ"អាននោះ:"ក្វាង")​ស្រុក​មោងឫເມືອງເອກតំបន់ នប្រជាជន/ref>laosis.lsb.gov.laដង់ស៊ីតេ​ប្រជាជន(ក្នុងមនុស្សម្នាក់km2)​106x106px1. ខេត្តខាំមួន​1. ແຂວງຄໍາມ່ວນមឿងថាខែក​ທ່າແຂກ16,315420,95025.80LA-KH106x106px2.   ខេត្តចំប៉ាសាក់​2. ແຂວງຈໍາປາສັກប៉ាក់សេ​ປາກເຊ15,415733,58247.58LA-CH106x106px3. ខេត្តឈៀងក្វាង​3. ແຂວງຊຽງຂວາງផូនសាវ៉ាន់​ (ពោនសួគ៍)​ໂພນສະຫວັນ15,880261,68616.47LA-XI106x106px4. ខេត្តសាយយ៉ាបូរី​ ​4. ແຂວງໄຊຍະບູລີសាយយ៉ាបូរី​ໄຊຍະບູລີ16,389411,89325.13LA-XA106x106px5. ខេត្តជ័យសម្បូរណ៍5. ແຂວງໄຊສົມບູນអនុវង្ស​ອະນຸວົງ8,300102,04112.29LA-XS106x106px6. ខេត្តសេកុង​6. ແຂວງເຊກອງសេកុង​ເຊກອງ7,665124,57016.25LA-XE106x106px7. ខេត្តបូលីខាំសាយ​7. ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊប៉ាក់សាន​ປາກຊັນ14,863303,79420.43LA-BL106x106px8. ខេត្តបកែវ​8. ແຂວງບໍ່ແກ້ວហួយសៃ​ຫ້ວຍຊາຍ6,196196,64131.73LA-BK106x106px9. ខេត្តផុងសាលី​9. ແຂວງຜົ້ງສາລີផុងសាលី​ຜົ້ງສາລີ16,270189,77711.66LA-PH106x106px10. ខេត្តវៀងចន្ទន៍10. ແຂວງວຽງຈັນ​ផូនហូង (ពោនហោង)​ໂພນໂຮງ15,927450,47528.28LA-VI106x106px11. ខេត្តសាឡាវ៉ាន​11. ແຂວງສາລະວັນសាឡាវ៉ាន​ເມືອງສາລະວັນ10,691426,99139.93LA-SL106x106px12. ខេត្ត សួគ៌ខេត្ត​12. ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ​កៃសុនផមវីហាន់ໄກສອນພົມວິຫານ21,7741,037,55347.65LA-SV106x106px13. ខេត្តហ្លួងណាំថា​13. ແຂວງຫຼວງນ້ຳທາហ្លួងណាំថា​ຫຼວງນ້ຳທາ9,325192,39220.63LA-LM106x106px14. ខេត្តហ្លួងព្រះបាង​14. ແຂວງຫຼວງພະບາງហ្លួងព្រះបាង​ຫຼວງພະບາງ16,875459,18927.21LA-LP106x106px15. ខេត្ត ហួផាន​15. ແຂວງຫົວພັນមឿងសាំហ្នឿ​ຊຳເໜືອ16,500306,24718.56LA-HO106x106px16. ខេត្តអាចម៍ក្រពើ​16. ແຂວງອັດຕະປືអាចម៍ក្រពើ​ອັດຕະປື10,320153,65614.88LA-AT106x106px17. ខេត្តឧត្តមឆៃ17. ແຂວງອຸດົມໄຊមឿងជ័យ​ເມືອງໄຊ15,370334,70221.77LA-OU106x106px18. រដ្ឋធានីវៀងចន្ទន៍​18. ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນវៀងចន្ទន៍ຈັນທະບູລີ3,920906,859231.34LA-VT
ឡាវ: សេដ្ឋកិច្ច

សេដ្ឋកិច្ច 

thumb|right|200px|វិថីមួយនៅហ្លួងព្រះ​បាង
តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៨៦ រដ្ឋាភិបាល​ឡាវ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ធ្វើ​វិមជ្ឍការ​និង​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​សហគ្រាស​ឯកជន។ សេដ្ឋកិច្ច​ឡាវ​ពឹឮង​ផ្អែក​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​ការ​វិនិយោគ​និង​ពាណិជ្ជកម្ម​ជា​មួយ​ប្រទេស​ជិត​ខាង ដែល​ធំ​ជាង​និង​មាន​ជាង។
តំបន់​ភាគ​ច្រើន​នៃ​ប្រទេស​ខ្វះ​ខាត​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋ​សម​ស្រប។ ប្រទេស​លាវ​គ្មាន​ផ្លូវ​ដែក​ទេបាទ។ ផ្លូវ​ថ្នល់​សំខាន់ៗ ដែល​ត​ភ្ជាប់​ទី​ក្រុង​ធំៗ បាន​ទទួល​ការ​ជួស​ជុល​កែ​លំអ​នា​ពេល​ថ្មីៗ នេះ។ ក៏​ប៉ុន្ដែ ភូមិ​ស្រុក​ដែល​នៅ​ដាច់​ឆ្ងាយ​ពី​ផ្លូវ​ធំៗ អាច​ចូល​ទៅ​បាន​តែ​តាម​រយៈ​ផ្លូវ​លំ។ ទូរគមនាគមន៍​ប្រើ​ខ្សែ​នៅ​មាន​កម្រិត​នៅ​ឡើយ ខណៈ​ទូរស័ព្ទ​ដៃ​កំពុង​ត្រូវ​បាន​​ប្រើ​យ៉ាង​ទូលំ​ទូលាយ​នៅ​ទី​ក្រុង។ នៅ​តំបន់​ជនបទ ភ្លើង​អគ្គិសនី​ត្រូវ​បាន​ផ្គត់​ផ្គង់​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ដែល​បាន​កំណត់​ប៉ុណ្ណោះ។
thumb|200px|ផ្សារ​មួយ​នៅ​ហ្លួង​ព្រះ​បាង
ផលិតផល​ក្នុង​ស្រុក​ពាក់​កណ្ដាល បាន​ពី​វិស័យ​កសិកម្ម​ដែល​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រជាជន​ ៨០% របស់​ប្រទេស។ ប្រទេស​លាវ​ជា​ប្រទេស​ដែល​មាន​ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ​អចិន្ត្រៃយ៍​តិច​ជាង​គេ​នៅ​ក្នុង​មហាអនុតំបន់មេគង្គ។ ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ​មាន​តែ ៤,០១% ចំណែក​ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ​អចិន្ត្រៃយ៍ មាន​តែ ០,៣៤% ប៉ុណ្ណោះ។ ស្រូវ​ជា​ដំណាំ​សំខាន់​ជាង​គេ ដែល​ប្រើ​ប្រាស់ ៨០% នៃ​ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ​សរុប។ ប្រហែល ៧៧% នៃ​ស្រែ​ចម្ការ​ឡាវ​ផ្ដល់​ទិន្នផល​សម្រាប់​តែ​តាម​គ្រួសារ​ប៉ុណ្ណោះ។ តាម​រយៈ​កំណែ​ទម្រង់​សេដ្ឋកិច្ច​រួម​ មានការ​អភិវឌ្ឍ​ពូជ​ស្រូវ ឡាវ​បាន​រក​លំនឹង​រវាង​ការ​នាំ​ចេញ​និង​នាំ​ចូល​អង្ករ​បាន​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៩។ ពី​ឆ្នាំ ១៩៩០ ដល់ ២០០៥ ផលិតផល​អង្ករ​កើន​ឡើង​ពី ១,៥ លា​នតោន មក ២,៥ លាន​តោន។ ប្រទេស​លាវ​ប្រហែល​ជា​ប្រទេស​ដែល​មាន​ពូជ​ស្រូវ​ច្រើន​ប្រភេទ​ជាង​គេ​ក្នុង​មហា​អនុ​តំបន់​មេគង្គ។ តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៩៥ មក រដ្ឋាភិបាល​ឡាវ​បាន​សហការ​ជា​មួយវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវពូជស្រូវអន្តរជាតិ (International Rice Research Institute (IRRI) ) ដើម្បី​ប្រមែ​ប្រមូល​គំរូ​គ្រាប់​ពូជ​រាប់​ពាន់​ប្រភេទ​ ដែល​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ប្រទេស​លាវ។

សេដ្ឋកិច្ច​ឡាវ​ទទួល​ជំនួយ​ពី​មូលនិធិ​រូបិយប័ណ្ណ​អន្តរជាតិ និង​ប្រភព​អន្តរជាតិ​ដទៃ​ទៀតបាទ និង​ពី​ការ​វិនិយោគ​ទុន​ពី​បរទេស​ក្នុង​វិស័យ​កែ​ច្នៃ​អាហារ​និង​រ៉ែ (ជា​ពិសេស ទង់ដែង​និង​មាស) ។ វិស័យ​ទេសចរណ៍​ជា​ឧស្សាហកម្ម​រីក​ចម្រើន​លឿន​ជាង​គេ​នៅ​ប្រទេស​លាវ។ តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក្តី សេដ្ឋកិច្ច​ឡាវ​ត្រូវ​បាន​គំរាម​កំហែង​យ៉ាង​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ពី​បាតុភូត​លំហូរ​ចេញ​នូវ​ធន​ធាន​មនុស្ស។ តាម​ការ​សិក្សា​មួយ​នៅ​ឆ្នាំ ២០០៥ របស់​ធនាគារពិភពលោក បាន​រាយ​ការណ៍​ថា ៣៧% នៃ​អ្នក​ចេះ​ដឹង​របស់​ឡាវ​រស់​នៅ​បរទេស។
ឡាវ: ប្រជាសាស្ត្រ

ប្រជាសាស្ត្រ 

left|200px|thumb|យុវតី​ម្នាក់​នៅ​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​ជួប​ជុំ​ជន​ជាតិ​ហ្មុង​នៅ​ហ្លួង​ព្រះ​បាង

៦៩% នៃ​ប្រជាជន​ឡាវ​ជា​ជន​ជាតិ​លាវ។ ក្រុម​នេះ​កាន់​កាប់​តំបន់​ទំនាប និង​ដើរ​តួ​នាទី​ចម្បង​ក្នុង​វិស័យ​នយោបាយ​និង​វប្បធម៌។ ជន​ជាតិ​លាវ​ស្ថិត​ក្នុង​អំបូរ​ជនជាតិ​តៃ ដែល​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ពី​ចិន​នៅ​ដើម​គ្រិស្តសករាជ។ ៨% ទៀត​ដែល​នៅ​តំបន់​ទំនាប​ដែរ រួម​គ្នា​ជា​មួយ​ជន​ជាតិ​លាវ​បង្កើត​ជា ឡាវ​លុំ (លាវ​ទំនាប)។ អ្នក​ស្រុក​ភ្នំ​និង​ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​នៅ​ប្រទេស​ឡាវ​ មាន ជន​ជាតិ​ហ្មុង (មៀវ) ជន​ជាតិ​យ៉ាវ (មៀន) ជន​ជាតិ​តៃ​ដាំ (តៃ​ខ្មៅ) ជន​ជាតិ​​ដាវ ជន​ជាតិ​សាន (ថៃ​ធំ) និង​ជន​ជាតិ​និយាយ​ភាសា​ទីបេ-ភូមា​ជា​ច្រើន​ទៀត ឃើញ​មាន​រស់​នៅ​តំបន់​ដាច់​ស្រយាល​នៃ​ប្រទេស​ឡាវ។ កុលសម្ព័ន្ឋ​ភ្នំ​ចម្រុះ​ជាតិ​សាសន៍ វប្បធម៌​ និង​ភាសា ឃើញ​មាន​រស់​នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង រួម​មាន​ជន​ជាតិ​លួ និង​ជន​ជាតិ​ឃ្មុ ដែល​ជា​ជន​ជាតិ​ដើម​នៅ​ឡាវ។ បច្ចុប្បន្ន ជន​ជាតិ​លួ​ស្ថិត​ក្នុង​សភាព​ជិត​ផុត​ពូជ។ ជន​ជាតិ​ដើម​ទាំង​នេះត្រូវ​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា ឡាវស៊ូង (ឡាវលើ)។ នៅ​ភាគ​កណ្ដាល​និង​តំបន់​ភ្នំ​ភាគ​ខាង​ត្បូង ជា​កុលសម្ព័ន្ឋ​មន-ខ្មែរ ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា ឡាវ​ថឺង (ឡាវ​ជម្រាល​ភ្នំ)។ ក្រុម​ជន​ជាតិ​ចិន​និង​វៀតណាម​ច្រើន​មាន​នៅ​ទី​ក្រុង។

thumb|right|200px|ព្រះសង្ឃ​និមន្តបិណ្ឌបាត​នៅ​ប្រទេស​លាវ

សាសនា​ចម្បង​នៅ​ឡាវ គឺ​ព្រះ​ពុទ្ឋសាសនា​ថេរវាទ ដែល​លាយ​ឡំ​ជា​មួយ​សាសនា​ព្អ្នក​តា (ជំនឿ​ជីវចល) ដែល​បណ្តា​កុលសម្ព័ន្ឋ​ភ្នំ​ទាំង​ឡាយ​​ប្រតិបត្តិ។ មាន​អ្នក​កាន់​គ្រិស្តសាសនា​មួយ​ចំនួន​តូច​ដែរ​នៅ​ក្បែរៗ រដ្ឋធានី​វៀងច័ន្ទណ៍។ មុស៊្លិម​ច្រើន​មាន​នៅ​តំបន់​ក្បែរ​ប្រទេស​ភូមា។

ភាសា​ផ្លូវ​ការ​នៅ​ឡាវ​គឺ​ភាសា​លាវ ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​អំបូរ​ភាសា​តៃ។ ភាសាបារាំងដែល​មាន​ប្រើ​ជា​ទូទៅ​ក្នុង​​ជួរ​​រដ្ឋាភិបាល​និង​ពាណិជ្ជកម្ម បាន​ចុះ​ទន់​ខ្សោយ​បន្ដិច​ម្ដងៗ ខណៈ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ភាសា​អង់គ្លេសបាន​កើន​ឡើង​ជា​លំដាប់។
ឡាវ: វប្បធម៌

វប្បធម៌ 

thumb|150px|right|អ្នក​ផ្លុំ​គែន
ព្រះ​ពុទ្ឋសាសនា​ថេរវាទ​មាន​ឥទ្ឋិពល​ជា​ចម្បង​ដល់​វប្បធម៌​លាវ ដែល​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញ​តាម​រយៈ​ភាសា វត្ត​អារាម សិល្បៈ អក្សរសាស្ត្រ ជា​ដើម។ ទោះ​ជា​បែប​នេះ​ក្ដី ធាតុ​ផ្សំ​នៃ​វប្បធម៌​លាវ​មួយ​ចំនួន មាន​មុន​ការ​មក​ដល់​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ឋសាសនា។ តួ​យ៉ាងដូច​ជា គែន ដែល​ជាឧបករណ៍​តន្ត្រី​របស់​ជាតិ មាន​កំណើត​តាំង​ពី​បុរេប្រវត្តិ​មក​ម៉្លេះ។ 

ប្រទេស​លាវ​មាន​បេតិកភណ្ឌ​ពិភព​លោក​ចំនួន ២ គឺ ហ្លួង​ព្រះ​បាង​ និង​វត្តភូ។ 

ស្រូវ​ជា​អាហារ​ចម្បង​នៅ​ប្រទេស​លាវ។ ហេតុ​នេះ​មាន​ពិធី​សាសនា​និង​ប្រពៃណី​ជា​ច្រើន​ទាក់​ទិន​នឹង​ការ​បង្ក​បង្កើន​ផល​ស្រូវ ដែល​កុលសម្ព័ន្ឋ​នានា​តែង​ប្រតិបត្តិ។ ឧទាហរណ៍ អ្នក​ស្រែ​ជន​ជាតិ​ឃ្មុ​នៅ​ហ្លួង​ព្រះ​បាង​ដាំ​ស្រូវ​ប្រភេទ​ខាវកាំ​ក្នុង​បរិមាណ​តិច​តួច​មួយ​នៅ​ក្បែរ​ខ្ទម​ ជា​ការ​រំលឹក​គុណ​ដល់​មាតា​បិតា​របស់​គេ​ដែល​បាន​ចែក​ឋាន​ទៅ ឬ​ក៏​ដាំ​នៅ​ក្បែរ​ភ្លឺ​ស្រែ​ដើម្បី​បញ្ជាក់​ថា មាតា​បិតា​របស់​គេ​នៅ​មាន​ជីវិត។
ឡាវ: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ

 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋកុម្មុយនិស្ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអាស៊ាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋឯកបក្ស
ឡាវក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង

អាណាព្យាបាលបារាំងនៃឡាវ (ភាសាបារាំង៖ Protectorat français du Laos) គឺជារដ្ឋអាណាព្យាបាលរបស់បារាំងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅចន្លោះឆ្នាំ១៨៩៣ និងឆ្នាំ១៩៥៣ (និងជារដ្ឋអាយ៉ងរបស់ជប៉ុនមួយរយៈពេលខ្លីនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥)។ អាណាព្យាបាលនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅលើទឹកដីនគរហ្លួងព្រះបាង ដែលកាលនុះត្រូវជារដ្ឋចំណុះរបស់សៀម ប៉ុន្តែសៀមត្រូវប្រគល់ទឹកដីនោះទៅឱ្យបារាំងក្រោយខ្លួនបានទទួលបរាជ័យនៅក្នុងសង្គ្រាមបារាំង-សៀមនៅឆ្នាំ១៨៩៣។ ក្រោយមក រដ្ឋមួយនេះត្រូវបានគេធ្វើសមាហរណកម្មចូលទៅក្នុងសហភាពឥណ្ឌូចិន ហើយប៉ុន្មានឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ ទឹកដីឡាវដែលនៅក្រោមចំណុះសៀមដូច នគរចម្ប៉ាស័ក្តិ និងមឿងភួន ក៏ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសហភាពឥណ្ឌូចិនដូចគ្នានៅឆ្នាំ១៨៩៩ និង១៩០៤ រៀងៗគ្នា។ 

អំណាចគ្រប់គ្រងនៅក្នុងរបបអាណាព្យាបាលភាពនៃនគរហ្លួងព្រះបាងគឺមិនស្ថិតនៅក្នុងដៃព្រះមហាក្សត្រដូចដែលបានចែងនោះឡើយ តែជាក់ស្តែង អំណាចគឺស្ថិតនៅក្រោមអគ្គទេសាភិបាលបារាំងក្នុងស្រុក។ ចំណែកឯទឹកដីឡាវដែលបារាំងបានកាត់បញ្ចូលជាបន្តបន្ទាប់គឺសុទ្ធតែស្ថិតនៅក្រោមកម្មសិទ្ធិរបស់បារាំងផ្ទាល់ទាំងស្រុង។ នៅចុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ពោលគឺនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ ឡាវបានប្រកាសឯករាជ្យភាពក្រោមការកាន់កាប់របស់ជប៉ុនបានមួយរយៈពេលខ្លី។ ក៏ប៉ុន្តែ បន្ទាប់ពីជប៉ុនបានសុំចុះចាញ់សង្គ្រាមលោក បារាំងក៏បានវិលត្រឡប់មកស្តារការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនឡើងវិញនៅលើប្រទេសឡាវ។ អាណាព្យាបាលថ្មីរបស់បារាំងត្រូវបានប្រឆាំងដោយចលនាឡាវឥស្សរៈ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ នគរទាំងបីក៏ត្រូវបានបង្រួបបង្រួមគ្នាក្លាយជាព្រះរាជាណាចក្រឡាវក្រោមសហភាពបារាំង។ ទីបំផុត ឡាវបានទទួលឯករាជ្យពេញលេញបន្ទាប់ពីសន្ធិសញ្ញាបារាំង-ឡាវត្រូវបានចុះនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣ អំឡុងពេលដែលសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី១ ជិតឈានចូលដល់ទីបញ្ចប់។ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ១៩៥៤ សហភាពឥណ្ឌូចិនក៏ត្រូវបានរំលាយនៅក្នុងសន្ធិសីទទីក្រុងហ្សឺណែវ ដែលជាវគ្គបិទបញ្ចប់នូវអាណានិគមកិច្ចបារាំងនៅលើទឹកដីប្រទេសឡាវ ក៏ដូចជាឥណ្ឌូចិនទាំងមូល។
ឡាវក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង: ការចាប់ផ្ដើមនៃអាណាព្យាបាលភាព

ការចាប់ផ្ដើមនៃអាណាព្យាបាលភាព 
thumb|left|មន្ត្រីនៃរដ្ឋាភិបាលបារាំងមួយរូប ឈរថតជាមួយក្រុមក្មេងៗឡាវនៅក្រុងហ្លួងព្រះបាង ឆ្នាំ១៨៨៧

ក្រោយពីបារាំងបានបង្កើតអាណាព្យាបាលភាពនៅកម្ពុជានៅក្នុងឆ្នាំ១៨៦៣ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវរុករកជនជាតិបារាំងដែលដឹកនាំដោយលោកអឺណិស្ត៍ ឌូដា ដឺ ឡាក្រេបានធ្វើដំណើរជាច្រើនសានៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ដើម្បីស្វែងរកទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់រដ្ឋអាណាព្យាបាលកម្ពុជា និងកូសាំងស៊ីន។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៨៥ ស្ថានកុងស៊ុលបារាំងមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅព្រះរាជាណាចក្រហ្លួងព្រះបាំង ដែលកាលនុះជាសាមន្តរដ្ឋរបស់សៀម។ ប្រទេសសៀមដែលសម័យនោះដឹកនាំដោយព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍ បានកើតការភ័យខ្លាចថាបារាំងគ្រោងនឹងដាក់បញ្ចូលនគរហ្លួងព្រះបាំងក្នុងរង្វង់អាណាព្យាបាលបារាំងនៅឥណ្ឌូចិន ហើយដូច្នេះ ព្រះអង្គក៏បានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាជាមួយបារាំងនៅថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៨៦ ដែលទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាពរបស់សៀមលើនគរឡាវទាំងបី។Carine Hahn, Le Laos, Karthala, 1999, pp. 60–64

នៅចុងឆ្នាំ១៨៨៦ លោកអ៊ូហ្គូស្ត ប៉ាវីត្រូវបានគេតែងតាំងជាអនុកុងស៊ុលប្រចាំនៅហ្លួងព្រះបាំង ហើយទទួលបន្ទុកលើគ្រប់បេសកកម្មនៅក្នុងទឹកដីឡាវ បូករួមទាំងលទ្ធភាពនៃការប្រែក្លាយរដ្ឋឡាវទៅជាទឹកដីរបស់បារាំង។ នៅឆ្នាំ១៨៨៨ ពួកថ្លើងមួយក្រុមមកពីប្រទេសចិនដែលគេស្គាល់ថា កងទ័ពទង់ខ្មៅ បានចូលវាយលុកប្រទេសសៀម និងនគរហ្លួងព្រះបាំងដល់រាជធានី។ ​កងទាហានរបស់ប៉ាវី និង​បារាំងក៏​បានចូល​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍ និង​ជម្លៀស​គ្រួសាររាជវង្ស​ឡាវ​ទៅ​ទីទួល​សុវត្ថិភាព។ មិនយូរប៉ុន្មាន កងទ័ពបារាំងបន្ថែមពីទីក្រុងហាណូយបានធ្វើដំណើរមកដល់ក្រុងហ្លួងព្រះបាំងដើម្បីបណ្តេញកងទ័ពទង់ខ្មៅចេញពីទីក្រុង។ ក្រោយ​ពីបានវិលត្រឡប់​ចូល​រាជធានីវិញ​ ព្រះបាទ​អ៊ុន ខាំបាន​សុំស្នើបារាំងឱ្យ​ដាក់អាណាព្យាបាលភាពលើ​នគរ​របស់​ព្រះអង្គ។ លោកប៉ាវីក៏បានបញ្ជូនសំណើរបស់អ៊ុក ខាំបន្តទៅរដ្ឋាភិបាលបារាំងនៅឯទីក្រុងប៉ារីស។ សេចក្តីព្រាងច្បាប់កំណត់ឱ្យហ្លួងព្រះបាំងជារដ្ឋអាណាព្យាបាលរបស់បារាំងត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ១៨៨៩ រវាងភាគីទាំងពីរ ទោះបីជាមានការតវ៉ាពីសៀមក្ដី។Carine Hahn, Le Laos, Karthala, 1999, pp. 66–67

លោកប៉ាវីដែលកាលនុះជាមន្ត្រីរ៉េស៊ីដង់បារាំងនៅទីក្រុងបាងកក បានចេញឱសានវាទមួយនៅខែសីហា ឆ្នាំ១៨៩២ ទៅរដ្ឋាភិបាលសៀម ហើយនៅឆ្នាំ១៨៩៣ ប្រទេសទាំងពីរក៏បានផ្ទុះសង្រ្គាមជាមួយនឹងគ្នា។ ជាលទ្ធផល សៀមបានទទួលបរាជ័យ និងត្រូវបង្ខំខ្លួនទទួលស្គាល់អំណាចគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងនៅត្រើយខាងកើតនៃទន្លេមេគង្គ ខណៈដែលប៉ាវីនូវតែបន្តគាំទ្របេសកកម្មរបស់បារាំងនៅក្នុងទឹកដីឡាវ។ បន្ទាប់ពីសៀមបានទទួលយកឱសានវាទរបស់បារាំងនោះ អាណាព្យាបាលភាពនៅឡាវក៏ត្រូវបានប្រកាសបង្កើតឡើងជាផ្លូវការ ហើយរាជធានីត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរពីក្រុងហ្លួងព្រះបាំងមកវៀងចន្ទន៍។ ទោះប្តូររាជធានីក៏ពិតមែន តែទីក្រុងហ្លួងព្រះបាំងបានបន្តដើរតួជាទីអាសនៈនៃព្រះរាជវង្សានុវង្សឡាវ ខណៈដែលអំណាចរបស់ពួកគេត្រូវបានដកហូតផ្ទេរទៅឱ្យមន្ត្រីបារាំង រួមមានអនុកុងស៊ុល និងអគ្គរ៉េស៊ីដង់ជាដើម។Carine Hahn, Le Laos, Karthala, 1999, pp. 67–68 នៅខែមករា ឆ្នាំ១៨៩៦ បារាំង និងអង់គ្លេសបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដែលទទួលស្គាល់ព្រំដែនរវាងឡាវបារាំង និងភូមាអង់គ្លេស។
ឡាវក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង: រដ្ឋបាល

រដ្ឋបាល 
នៅឆ្នាំ១៨៩៨ ឡាវត្រូវបានបញ្ចូលជាផ្លូវការទៅក្នុងសហភាពឥណ្ឌូចិន។ អភិបាលអាណានិគមម្នាក់ត្រូវបានបារាំងតែងតាំងនៅទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ ហើយប្រទេសឡាវក៏ត្រូវបានបែងចែកទៅជាដប់ខេត្ត។ ខេត្តហ្លួងព្រះបាងដែលជារាជអាសនៈនៃរាជវង្សានុវង្សឡាវត្រូវស្ថិតនៅក្រោមមន្ត្រីបារាំងដែលបានតែងតាំង ខណៈឯខេត្តចំនួនប្រាំបួនផ្សេងទៀតត្រូវស្ថិតនៅក្រោមអំណាចផ្ដាច់មុខរបស់រដ្ឋាភិបាលអាណានិគមបារាំងនៅទីក្រុងវៀងចន្ទន៍។ ដើម្បីគាំទ្រដល់រដ្ឋាភិបាលអាណានិគម ពិសេសខាងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ប្រព័ន្ធពន្ធដារថ្មីត្រូវបានគេណែនាំ និងអនុវត្ត។Carine Hahn, Le Laos, Karthala, 1999, pp. 69–72Martin Stuart-Fox, A History of Laos, Cambridge University Press, 1997, , p. 30

សន្ធិសញ្ញាថ្មីឆ្នាំ១៩០២ បានបង្ខំឱ្យសៀមប្រគល់ទឹកដីនៅត្រើយខាងលិចនៃទន្លេមេគង្គមកឱ្យបារាំង ដែលបច្ចុប្បន្តត្រូវជាខេត្តជ័យបុរី និងមួយភាគខាងលិចនៃខេត្តចំប៉ាសក្តិ។Pierre Montagnon, La France coloniale, tome 1, Pygmalion-Gérard Watelet, 1988, p. 180 នៅឆ្នាំ១៩០៤ ព្រំដែនបច្ចុប្បន្នរវាងឡាវ និងកម្ពុជាត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីសៀមបានប្រគល់ម្លូព្រៃ (ខេត្តព្រះវិហារ) និងនគរចម្ប៉ាស័ក្តិឱ្យទៅបារាំង។
ឡាហ្គូន

thumb|250px|right|ឡាហ្គូនខារ៉ាបូហ្គាសហ្គុលនៅប្រទេសតួរមិននីស្ថាន
ឡាហ្គូន (ឬ ខ្ពប​សមុទ្រ) ជាបឹងទឹកប្រៃ​ រាក់ ដែលខណ្ឌចែកពីសមុទ្រដោយ ឆ្នេរខ្សាច់ ល្បាប់ រឺផ្កាថ្ម។
ឡាំងសឹន

ឡាំង សឺន  គឺជាទីរួមខេត្តមួយនៅភាគខាងជើង ប្រទេសវៀតណាម ដែលជារាជធានីនៃ ខេត្ត ឡាំងសឺន ។ វា​អាច​ចូល​បាន​ដោយ​ផ្លូវ និង​ផ្លូវដែក​ពី ​ទីក្រុង​ហាណូយ រដ្ឋធានី​វៀតណាម ហើយ​វា​ជា​ចំណុច​ខាងជើង​បំផុត​នៅលើ ​ផ្លូវជាតិ​លេខ​១ ។
ឡាំងសឹន: ភូមិសាស្ត្រ និងអាកាសធាតុ

ភូមិសាស្ត្រ និងអាកាសធាតុ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ល្អាងថាមថាញ់
ថ្មផ្ទៃក្នុងតំបន់គឺជាថ្មកំបោរ Permian ដែលគ្របដណ្ដប់ដោយការបង្កើត Triassic Lang Son ដំបូង រួមមានគ្រែ flyschoid ជាមួយថ្មភក់ ថ្មភក់ និងថ្មភក់ និងភ្នំភ្លើង felsic មួយចំនួន។ Journal of Geology - Issues 15-20 2000 - Page 8 "Lang Sơn Formation of Induan age, lying unconformably upon Upper Permian limestone in the vicinities of Lạng Sơn Town, Bản Thí, Đông Mỏ, Chợ Bãi and Hữu Lũng, includes medium-grained sandstone rhythmically interbedded with .."
ឡាំយ៉ៃ ហៃថង់ខាំ

ឡាំយ៉ៃ ហៃថង់ខាំ ( ២ តុលា ១៩៩៨) គឺជាអ្នកចំរៀងលូកធុង់ថៃ ចម្រៀងល្បី ៗ គឺជាចម្រៀង "ក្មេងស្រីរាម" (ผู้สาวขาเลาะ)
ឡាំយ៉ៃ ហៃថង់ខាំ: Discography

Discography 

 អាល់ប៊ុមទោល 

 Nam tah thuam ka la mang (น้ำตาท่วมกะละมัง)
 Phu sao ka loh (ผู้สาวขาเลาะ)
 Song jai pai attapeu (ส่งใจไปอัตตะปือ)
 Doer dieng dang (เด๋อเดี่ยงด่าง)
 Zab E-Lee (แซ่บอีหลี)

 ភាពយន្ត 

 ២០១៨ - Hak phaeng (ฮักแพง)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងស្រីថៃ
ឡាំយ៉ៃ ហៃថង់ខាំ: អាល់ប៊ុមទោល

អាល់ប៊ុមទោល 

 Nam tah thuam ka la mang (น้ำตาท่วมกะละมัง)
 Phu sao ka loh (ผู้สาวขาเลาะ)
 Song jai pai attapeu (ส่งใจไปอัตตะปือ)
 Doer dieng dang (เด๋อเดี่ยงด่าง)
 Zab E-Lee (แซ่บอีหลี)
ឡាំយ៉ៃ ហៃថង់ខាំ: ភាពយន្ត

ភាពយន្ត 

 ២០១៨ - Hak phaeng (ฮักแพง)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងស្រីថៃ
ឡិបតា

ឡិបតា (អង់គ្លេស: Lepta) ជាលុយកាក់ធ្វើពីទង់ដែង របស់ក្រិកសម័យបុរាណ។
រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|កាក់ក្រិកដែលមានតម្លៃ៥ឡិបតា (ត្រូវបានហៅថា "obolos") នៅឆ្នាំ ១៨៦៩។
ឡិបតា ជាទម្រង់ពហុវច្ចនៈរបស់ lepton () គឺជាឈ្មោះរបស់រូបិយវត្ថុមួយ ដែលត្រូវបានប្រើនៅក្នុងប្រទេសដែលនិយាយភាសាក្រិក តាំងពីសម័យបុរាណ រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ពាក្យនេះមានន័យថា "តូច" ឬ "ស្ដើង" ហើយនៅសម័យក្លាស៊ិក និងហេលិនីស ឡិបតាតែងតែជាកាក់មួយដែលមានតម្លៃតិចតួច ជាធម្មតាវាជាប្រភេទរូបិយវត្ថុមួយដែលមានតម្លៃតូចជាងគេ ក្នុងចំណោមរូបិយវត្ថុផ្សេងទៀត។Fleur de Coin - Greek 50 Lepta Coins

កាក់នៅក្នុងមេរៀនស្ដីអំពីតង្វាយរបស់ស្ត្រីមេម៉ាយ (, ) គឺសំដៅទៅលើ ឡិបតា ហើយនៅក្នុងដំណឹងល្អរបស់លូកា ក៏សំដៅទៅលើឡិបតា ឬតង្វាយបន្តិចបន្តួចដែរ នៅពេលបញ្ជាក់ថាមានមនុស្សម្នាក់ដែលមិនបានបង្កើតសន្តិភាពជាមួយសត្រូវរបស់ខ្លួន នៅក្នុងពេលដ៏ល្អមួយ នោះនឹងត្រូវបានតម្រូវឲ្យបង់ រហូតដល់មួយឡិបតាចុងក្រោយ មុនពេលត្រូវបានដោះលែងពីគុក។Luke 12:59 នៅក្នុងអាណាចក្រហាសម៉ូន កាក់ឡិបតាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅសម័យ Alexander Jannaeus មុនឆ្នាំ ៧៦។Coins of the Bible Set 2 of 3, Whitman Publishin]], LLC, 2004.

នៅក្រិកសម័យបច្ចុប្បន្ន ឡិបតាគឺជាឈ្មោះមួយក្នុងចំណោមមួយរយ នៃប្រភេទរូបិយវត្ថុផ្លូវការរបស់រដ្ឋក្រិក: ហ្វូនិក (ឆ្នាំ ១៨២៧–១៨៣២) ដ្រាក់ម៉ា (ឆ្នាំ ១៨៣២–២០០១) និង អឺរ៉ូ (ឆ្នាំ ២០០២–បច្ចុប្បន្ន)។ ចាប់តាំងពីចុងទស្សវត្សឆ្នាំ ១៨៧០ រហូតដល់ការចាប់ផ្ដើមប្រើរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូ ក្នុងឆ្នាំង២០០១ គ្មានប្រភេទកាក់ក្រិកណាមួយដែលមានតម្លៃទាបជាងប្រាំឡិបតា ត្រូវបានផលិតឡើយ។
ឡឹក ជំនោរ

ឡឹក ជំនោរ-LEK CHUMNOR300px|លោក ឡឹក ជំនោរជីវប្រវត្តិសង្ខេបនាម​ពេញឡឹក ជំនោរ
(Lek Chumnor PhD.)រហស្សនាមប៉ាកកាខ្មែរ -Khmer Penអាជីពគ្រូបង្រៀន វិទ្យាល័យរមាសហែក​--- 
-អ្នកស្រាវជ្រាវភាសា និងវប្បធម៌ខ្មែរ នៃសមាគមភាសា និងវប្បធម៌ខេត្តស្រិន្ទ្រ(ប្រទេសថៃ) 

អនុប្រធានសមាគម​អ្នក​និពន្ធខ្មែរ

នាយកគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពឯកសារខ្មែរ

សហស្ថាបនិក​សមូហកម្មមន្តទឹកខ្មៅថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតថ្ងៃ ២១ មីនា ឆ្នាំ១៩៨០(អត្តសញ្ញាណបណ្ណ 2៨-07-1979)ស្រុកកំណើតភូមិគរ ឃុំ ចន្ត្រី ស្រុករមាសហែក ខេត្តស្វាយរៀង។រូបភាពផ្សេងៗ300px|រូបថត​ពេលបួស​ នៅវត្តចន្ត្រិស្រុករមាសហែក300px|លោក ឡឹក ជំនោរ និង អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍300px|លោក ឡឹក ជំនោរ និង បេក្ខជន ដែលបានឈ្នះរង្វាន់ជ័យលាភី អក្សរសិល្ប៍នូ ហាច  ឆ្នាំ ២០១១ទទួលជ័យលាភី ពីសមាគម​អក្សរសិល្ប៍ នូ ហាច
ឡឹក ជំនោរ: ជីវប្រវត្តិសង្ខេប

ជីវប្រវត្តិសង្ខេប

លោក ជំនោរ បានប្រសូតិឡើង នៅក្នុងគ្រួសារ ត្រកូលកសិករមួយ នៅភូមិគរ៍ ឃុំ ចន្ត្រី ស្រុករមាសហែក ខេត្តស្វាយរៀង។ ឪពុកនាម ឡឹក សំខាន់ បច្ចុប្បន្ន ជាមន្ត្រី នៅ មន្ទីរសាធារណការ ខេត្តស្វាយរៀង។ ចំណែក ម្តាយ នាម ពៅ សន ជា កសិករ។ លោក ជំនោរ មាន កំណើត នៅ ថ្ងៃ ២១ មីនា ១៩៨០ (អត្តសញ្ញាបណ្ណ ២៨ កក្កដា​ ១៩៧៩) គឺក្រោយភ្លើងសង្គ្រាម ប្រល័យពូជសាសន៍ បាន រលត់ ទៅ។  កាលនៅកុមារភាព ជំនោរ ជាក្មេងម្នាក់ដូចក្មេងៗដទៃទៀតក្នុភូមិ ព្រោះម្តាយ ត្រូវ ចេញរកទទួលទាន ដើម្បីរកប្រាក់ ជួយផ្គត់ផ្គង់ គ្រួសារ ពុំមានពេល ថែកូន ឱ្យបានដិតដល់ឡើយ។  ចំណែក លោកឪពុក ត្រូវចេញ ទៅធ្វើការ នៅទីរួមខេត្ត មួយសប្តាហ៍ ទើបមកផ្ទះម្តង។   ដូច្នេះ បន្ទុកគ្រួសារ ត្រូវធ្លាក់ ទៅលើ ម៉ែទទួល ខុសត្រូវទាំងស្រុង។ ជំនោរ ជាបុត្រច្បង និងមានប្អូនស្រីមួយនាក់។
ឡឹក ជំនោរ: ប្រវត្តិការសិក្សា និងការចូលរួមក្នុងសង្គម

ប្រវត្តិការសិក្សា និងការចូលរួមក្នុងសង្គម  

ជំនោរចូលរៀន ថ្នាក់ទី១ នៅឆ្នាំ១៩៨៧, បាន ប្រឡងបញ្ចប់ ថ្នាក់បឋមសិក្សានៅឆ្នាំ១៩៩១ បានចូលរៀន នៅថ្នាក់ទី៦(ថ្មី) នៅ អនុវិទ្យាល័យ ត្រពាំងរុន ឃុំចន្ត្រី , បានប្រលងបញ្ចប់ មធ្យមសិក្សា បឋមភូមិ ដោយជោគជ័យ នៅឆ្នាំ១៩៩៤ , បានបន្តការសិក្សា នៅ វិទ្យាល័យ រមាសហែក ស្រុក រមាសហែក   បានប្រលងជាប់មធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩៨។  ក្រោមមក ជំនោរ ក៏ចេញប្រឡងជាប់គ្រូ​មធ្យមសិក្សា ទៅ បន្តការសិក្សា នៅសាលាគរុកោសល្យ ភូមិភាគ ហ៊ុនសែន ព្រៃវែង (ខេត្តព្រៃវែង) មុខវិជ្ជា អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ-សីលធម៌ពលរដ្ឋ ហើយបញ្ចប់ការសិក្សា​នៅឆ្នាំ២០០០។

ថ្ងៃទី០១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០០ ជំនោរ បានចូលមកបង្រៀន អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ នៅវិទ្យាល័យ រមាសហែក។ នោះជាថ្ងៃដំបូងនៃជីវិតគ្រូបង្រៀន ហើយ ជំនោរ បានឈរក្បែរក្តារខៀន បង្ហាត់បង្ហាញ ពីជំនាញ អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ដល់ក្មេងៗ អាយុស្របាលៗ ខ្លួនឯង។ ម៉ោងនោះហើយ ដែលជំនោរ បានសម្រេចចិត្ត ទទួលខ្លួន ជា វិស្វករព្រលឹង ជួយខាបសណ្តំ វិញ្ញាណ បណ្តុះ កូនខ្មែរ ជាច្រើនរូប ឱ្យបានជោគជ័យ និងស្រឡាញ់ភាសាខ្មែរ រហូតដល់ សព្វថ្ងៃនេះ ពួកគេជាច្រើន បានក្លាយជា គ្រូបង្រៀន។

ជីវិតជា គ្រូបង្រៀនសម័យនោះមិនបានធ្វើឱ្យជំនោរ រស់នៅ​សុខស្រួល ឡើយ គឺរមែង មានកង្វះខាត។ លោកជំនោរ ត្រូវចេញទៅ ប្រកប របរពីរផ្សេងទៀត ដើម្បី រកប្រាក់លើកស្ទួយ ជីវិត ឱ្យប្រសើរ ជាងមុន ក្នុង អាជីព ជាជាងថតរូប ជាជាងគំនូរ ស្លាកយីហោ និង ជាជាង ក្បាច់ចម្លាក់ស៊ីម៉ង់ យ៉ាងជំនាញ។ ស្នាដៃទាំងនោះ នៅមានសេសសល់ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ដូចជា នៅ គ្រប់ មន្ទីរគណបក្សប្រជាជន គ្រប់ឃុំ ក្នុងស្រុករមាសហែក ស្រុកស្វាយទាប ស្រុករំដួល សាលាបក្សខេត្តស្វាយរៀង និងស្លាកសាលារៀនមួយចំនួនទៀត។