navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
មាតិកាធម៌នៃព្រះត្រៃបិដក: ព្រះត្រៃបិដក លេខ ១ វិនយបិដក មហាវិភង្គ បឋមភាគ

ព្រះត្រៃបិដក លេខ ១ វិនយបិដក មហាវិភង្គ បឋមភាគ 
+វិនយបិដក លេខ ១មហាវិភង្គ បឋមភាគទំព័រវេរញ្ជកណ្ឌ១-៣១សម្តែងអំពីវេរញ្ជព្រហ្មណ៍ពោលបង្កាច់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ៣សម្តែងអំពីសេចក្តីប្រៀបធៀបដោយកូនមាន់១១សម្តែងអំពីត្រៃវិជ្ជា១៣សម្តែងអំពីស្រុកវេរញ្ជាអត់បាយ១៩សម្តែងអំពីព្រហ្មចរិយធម៌មិនស្ថិតនៅយូរ២៣ពាក្យពោលប្រារព្ធនូវសេចក្តីបញ្ញត្តសិក្ខាបទ២៧សម្តែងអំពីពុទ្ធដំណើរទៅកាន់ផ្ទះវេរញ្ជព្រាហ្មណ៍៣១បារាជិកកណ្ឌសិក្ខាបទ ទី ១៣៥និទានសុទិន្នភិក្ខុ៣៥សេចក្តីបញ្ញត្តជាដំបូង៥៩សេចក្តីបញ្ញត្តជាបន្ទាប់ ទី ១ និទានមេស្វា៦៥សេចក្តីបញ្ញត្តជាបន្ទាប់ ទី ២ និទានវជ្ជីបុត្តកភិក្ខុ៧១ចំណែកសិក្ខាបទ៧៣លក្ខណៈមិនពោលលាសិក្ខាបទ៧៥លក្ខណៈពោលលាសិក្ខា៨៣លក្ខណៈមិនពោលលាសិក្ខា៨៧របៀបសម្តែងអំពីអង្គជាត និងទ្វារមគ្គឥតស្រោម៩១របៀបសម្តែងអំពីអង្គជាត និងទ្វារមគ្គមានស្រោម១០៧វិនីតវត្ថុ រឿងភិក្ខុមិនបានពោលលាសិក្ខាជាដ់ើម១១៣បារាជិកកណ្ឌសិក្ខាបទ ទី ២១៣៥និទានធនិយភិក្ខុ១៣៥សេចក្តិបញ្ញត្តជាដំបូង១៤៧សេចក្តីបញ្ញត្តជាបន្ទាប់១៤៧ចំណែកសិក្ខាបទ១៥១និយាយអំពីទ្រព្យដែលស្ថិននៅក្នុងផែនដី១៥៥និយាយអំពីប្រយោគបង្គាប់១៧៣អាការនៃអវហារ១៧៥វិនីតវត្ថុ រឿងភិក្ខុត្រេចទៅបិណ្ឌបាតជាដើម១៨៥បារាជិកកណ្ឌសិក្ខាបទ ទី ៣២២២និទានក្នុងសេចក្តីបញ្ញត្តជាដំបូង២២២និយាយអំពីអានាបានស្សតិសមាធិ២២៩និទានក្នុងសេចក្តីបញ្ញត្តជាបន្ទាប់២៣៣ចំណែកសិក្ខាបទ២៣៩និយាយអំពីប្រយោគបង្គាប់២៤៣និយាយអំពីពណ៌នាសេចក្តីស្លាប់២៤៧និយាយអំពីដំណើរសម្លាប់ដោយរូបជាដើម២៥១និយាយអំពីដំណើរបង្គាប់ឲ្យស្លាប់ជាដើម២៥៥វិនីតវត្ថុ រឿងភិក្ខុពណ៌នាសេចក្តីស្លាប់ជាដើម២៥៧បារាជិកកណ្ឌសិក្ខាបទ ទី ៤២៨៥រឿងភិក្ខុពោលអួតឧត្តរិមនុស្សធម្ម២៨៧រឿងភិក្ខុនៅទៀបឆ្នេរស្ទឹងវគ្គុមុទា២៨៩និយាយអំពីមហាចោរ ៥ ពួក២៩៣សេចក្តីបញ្ញត្តជាដំបូង២៩៧សេចក្តីបញ្ញត្តជាបន្ទាប់២៩៧ចំណែកសិក្ខាបទ២៩៩និយាយអំពីឧត្តរិមនុស្សធម្មមានឈានជាដើម៣០៣និយាយអំពីសុទ្ធិកជ្ឈាន៣១១និយាយអំពីមគ្គជាដើម៣១៣និយាយអំពីខណ្ឌចក្ក៣១៩និយាយអំពីពទ្ធចក្ក៣២៥និយាយអំពីបេយ្យាល ១៥៣៣៩វិនីតវត្ថុ និយាយអំពីសេចក្តីតាំងចិត្តជាដើម៣៤៧វិនីតវត្ថុ និទានអដ្ឋិសង្ខលិកប្រេតជាដើម៣៦១
មាតិកាធម៌នៃព្រះត្រៃបិដក: ព្រះត្រៃបិដក លេខ ៣ វិនយបិដក មហាវិភង្គ តតិយភាគ

ព្រះត្រៃបិដក លេខ ៣ វិនយបិដក មហាវិភង្គ តតិយភាគ 
+វិនយបិដក លេខ ៣មហាវិភង្គ តតិយភាគទំព័រនិស្សគ្គិយកណ្ឌចីវរវគ្គ សិក្ខាបទទី ១និទានឆព្វគ្គិយភិក្ខុ១បញ្ញា២
មាន សូនីតា

មាន សូនីតា ( ; កើតថ្ងៃទី ១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៩០) គឺជាតារាសម្ដែងនិងជាតារាបង្ហាញម៉ូដកម្ពុជា។ មាន សូនីតា បាន​ចូល​រួម​ការ​ប្រកួត​សម្រស់​ក្នុង​ស្រុក Freshie Girls & Boys (season 8)២០០៩។ នាង​បាន​ជាប់​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ ៣ ដោយ​ទទួល​បាន​ពាន​បវរកញ្ញា​ប្រជាប្រិយ។ នាងបានចាប់ផ្តើមអាជីពរបស់នាងនៅឆ្នាំ ២០០៩ ។ នាងបានចូលប្រឡូកក្នុងវិស័យភាពយន្ត ហើយបានសម្តែងក្នុងខ្សែភាពយន្តដំបូងរបស់នាងបេះដូងអ្នកការពារដែលនាំឱ្យទស្សនិកជនក្នុងស្រុក។ បន្ទាប់​មក​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​យ៉ាង​ខ្លាំង​របស់​នាង​នៅ​លើ​កញ្ចក់​ទូរទស្សន៍​គឺ​ជា​ខ្សែ​ភាព​យន្ត Loy9 និង Love9 ដោយ សកម្មភាពប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយBBC កម្ពុជា។
មាន សូនីតា: ភាពយន្ត

ភាពយន្ត 

 ឆ្នាំ ២០០៩៖ បេះដូងអ្នកការពារ
 ឆ្នាំ 2012: នាយឡប់ពប់ស្នេហ៍
 ឆ្នាំ ២០១៣៖ អ្នកមានគុណ
 ឆ្នាំ 2014: ស្នេហ៍៩
 ២០១៧៖ ស្នេហ៍ស្វ័យគុណ៤
 ឆ្នាំ ២០១៨៖ ផ្កាថ្ម
មាន សូនីតា: រង្វាន់និងកិត្តិយស

រង្វាន់និងកិត្តិយស 

 ឆ្នាំ 2009: Freshie Girls & Boys (រដូវកាលទី 8) ចំណាត់ថ្នាក់លេខ 3
 ឆ្នាំ 2013: គម្របទស្សនាវដ្តីប្រជាប្រិយ
មានសារ

រូបភាពតូច|ផែនការទីក្រុងមួយចំនួនដែលបានណែនាំនៅក្នុងអត្ថបទ មានសារ សំស្ក្រឹត ឆ្នាំ 700 នៃគ.ស. នៅលើស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ   
មានសារ ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា មានស ឬ មានសារសិល្បសាស្ត្រជា សំស្ក្រឹត បុរាណស្តីពីស្ថាបត្យកម្ម និងការរចនាឥណ្ឌា។  ត្រូវបានរៀបចំជា 70 អធ្យយ (ជំពូក) និង 10,000 ស្លោក (ខ)  វាគឺជាអត្ថបទមួយក្នុងចំណោម អត្ថបទហិណ្ឌូ ជាច្រើននៅលើ សិល្បះសាស្ត្រ - វិទ្យាសាស្រ្តនៃសិល្បៈ និងសិប្បកម្ម - ដែលធ្លាប់មាននៅក្នុងសហវត្សទី 1 នៃគ.ស.។  មានសារ ស្ថិតក្នុងចំណោម ស្ថាបត្យកម្មឥណ្ឌាបុរាណ មួយចំនួនដែលសាត្រាស្លឹករឹតពេញលេញបានរស់រានមានជីវិតក្នុងយុគសម័យទំនើប។ វា​គឺ​ជា​សន្ធិសញ្ញា​ដែល​ផ្តល់​នូវ​គោលការណ៍​ណែនាំ​លម្អិត​អំពី​ការ​កសាង ​ប្រាសាទ​ហិណ្ឌូ ចម្លាក់ ផ្ទះ សួនច្បារ ធុង​ទឹក ការ​ដាក់​ចេញ​ពី​ទីប្រជុំជន និង​សំណង់​ផ្សេងៗ។
មានសារ: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
មានសារ គឺជាសមាសធាតុនៃសំស្រ្កឹត មាន (ការវាស់វែង) និង សារ (ខ្លឹមសារ) មានន័យថា "ខ្លឹមសារនៃការវាស់វែង" និយាយថា PK Acharya - អ្នកប្រាជ្ញដែលបានរកឃើញសាត្រាស្លឹករឹតពេញលេញ (70 ជំពូក) ហើយត្រូវបានបកប្រែជាលើកដំបូងទៅជាភាសាអង់គ្លេសនៅដើមសតវត្សទី 20 ។ . ខណៈ​ពេល​ដែល​អត្ថបទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ជាទូទៅ​ថា​ជា មានសារ ​ធម្មតា ចំណងជើង​សាត្រាស្លឹករឹត​សំស្ក្រឹត​គឺ មានសារសិល្បះសាស្ត្រ (  )  ដោយផ្អែកលើខគម្ពីរដំបូងនៃសាត្រាស្លឹករឹតមួយផ្នែក (58 ជំពូក) ដែលបានសិក្សានៅដើមសតវត្សទី 19 លោក Ram Raz បានផ្តល់យោបល់ថាពាក្យ "មានសារ" ត្រូវបានបកប្រែជា "ការវាស់វែងស្តង់ដារ" ឬ "ប្រព័ន្ធសមាមាត្រ" ។  យោងតាមលោក Bharne និង Krusche អ្នកប្រាជ្ញដែលបានសរសេរសៀវភៅអំពីប្រាសាទ និងស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ ចំណងជើងពេញលេញ មានសារសិល្បសាស្ត្រ ត្រូវបានគេយល់ច្បាស់ថាជា "វិទ្យាសាស្ត្រនៃស្ថាបត្យកម្មដែលខ្លឹមសារនៃការវាស់វែងមាន ការវាស់វែងស្តង់ដារត្រូវបានអនុវត្ត ឬប្រព័ន្ធសមាមាត្រ។ ត្រូវបានបញ្ចូល "។
មារ (បិសាច)

រូបភាពតូច| បំណែក​សង្គ្រោះ​នៃ​មារ​ក្នុង​រចនាប័ទ្ម ​គន្ធា ​ដែល​បាន​រក​ឃើញ​នៅ ​ជ្រលង​ភ្នំ​ស្វាត
រូបភាពតូច| អារក្សរបស់មារ។ សាត្រាស្លឹករឹត ។ Nalanda, Bihar, ប្រទេសឥណ្ឌា
រូបភាពតូច| ការ​វាយ​លុក​របស់មារ​លើ​ព្រះ​ពុទ្ធ (តំណាង ​អនាធិបតេយ្យៈ ព្រះពុទ្ធ​ត្រូវ​បាន​តំណាង​ដោយ ​បល្ល័ង្ក​របស់​ទ្រង់ ​ប៉ុណ្ណោះ) សតវត្ស​ទី​២ ចេតិយ Amaravati ប្រទេស​ឥណ្ឌា
រូបភាពតូច| មារ កូនស្រីតណ្ហារបស់គាត់ និងកងទ័ពអារក្ស ប៉ុនប៉ងល្បួងព្រះពុទ្ធនៅលើរូបតំណាងសតវត្សទី 10 ពី គុហា Mogao
មារ,  នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា គឺជាស្តេចសេឡេស្ទាលដ៏សាហាវ អសុរ ដែលបានព្យាយាមរារាំង ព្រះអង្គម្ចាស់ សិទ្ធថ៌ ពីការសម្រេចបានត្រាស់ដឹង ដោយព្យាយាមបញ្ឆោតព្រះអង្គជាមួយនឹងកងទ័ពសេឡេស្ទាលរបស់ព្រះអង្គ និងចក្ខុវិស័យរបស់នារីស្រស់ស្អាត ដែលក្នុងរឿងព្រេងនិទានផ្សេងៗ គេតែងតែនិយាយថាជា កូនស្រីរបស់មារ។ 

នៅក្នុង ពិភពលោហធាតុព្រះពុទ្ធសាសនា មារ ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងការស្លាប់ ការកើត និងបំណងប្រាថ្នា។  Nyanaponika Thera បានពិពណ៌នា មារ ថាជា "បុគ្គលិកលក្ខណៈនៃកងកម្លាំងប្រឆាំងនឹងការត្រាស់ដឹង" ។ 

គាត់គឺជាមនុស្សដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចរបស់ យម ហើយសត្វទាំងអស់ដែលជាប់ទាក់ទងនឹងគាត់ ភាពងងឹត និងសេចក្តីស្លាប់ ក្លាយជាកងកម្លាំងរបស់មារ។ កម្លាំងទាំងនេះរួមមាន យក្ស, រក្សសេស, ពិសាច, អរតិ និងសត្វ។
មារ (បិសាច): ប្រភពដើម

ប្រភពដើម 
ឈ្មោះរបស់គាត់ត្រូវបានលើកឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុង Atharva Veda (1200 មុនគ.ស-1000 មុនគ.ស) ជា យម, មថ៌្រុ និង អឃមារ ដែលជាអ្នកសម្លាប់អាក្រក់។ គាត់ត្រូវបានគេហៅថា "មនុស្សអាក្រក់ដែលសម្លាប់" និង "Papiyan" តំណាងឱ្យសត្វដែលមិនត្រឹមតែអាក្រក់ខាងសីលធម៌ប៉ុណ្ណោះទេថែមទាំងជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយទុក្ខព្រួយការឈឺចាប់និងសំណាងអាក្រក់។ 

ខណៈពេលដែលដើមកំណើតរបស់មារគឺជាធម្មជាតិនៃសាសនាហិណ្ឌូ ការអភិវឌ្ឍន៍នៃនិមិត្តសញ្ញាមារត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយព្រះពុទ្ធសាសនា។
មារ (បិសាច): និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ មារ មកពីពាក្យសំស្រ្កឹតនៃពាក្យសំស្រ្កឹត ម្ឫ ។ វាត្រូវការទម្រង់ចង្អុលបង្ហាញបច្ចុប្បន្ន ម្ឫយតេ និងទម្រង់មូលហេតុ មារយតិ (ជាមួយនឹងការពង្រឹងស្រៈឫសពី ឫ ដល់ ឰ) ។ មារ ជា​ពាក្យ​សំដី​ដែល​ចេញ​ពី​ដើម​ហេតុ ហើយ​មាន​ន័យ​ថា 'ធ្វើ​ឲ្យ​ស្លាប់' ឬ 'ការ​សម្លាប់'។  វា​ទាក់​ទង​នឹង​ពាក្យ​ផ្សេង​ទៀត​សម្រាប់​សេចក្ដី​ស្លាប់​ដែល​មក​ពី​ឫស​ដូចគ្នា​ដូច​ជា៖ មរណ និង ម្ឫថ៌ ។ ក្រោយមកទៀតគឺជាឈ្មោះសម្រាប់មនុស្សស្លាប់ ហើយជួនកាលត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ យម ។

ឫស ម្ឫ គឺទាក់ទងទៅនឹងពាក្យសំដី ឥណ្ឌូ - អឺរ៉ុប *មេរ មានន័យថា "ស្លាប់បាត់" នៅក្នុងបរិបទនៃ "ការស្លាប់, ឃាតកម្មឬការបំផ្លិចបំផ្លាញ" ។ វាត្រូវបាន "រីករាលដាលយ៉ាងខ្លាំង" នៅក្នុង ភាសាឥណ្ឌូ - អឺរ៉ុប ដែលបង្ហាញថាវាជាវត្ថុបុរាណដ៏អស្ចារ្យ នេះបើយោងតាម Mallory និង Adams ។
មារ (បិសាច): មារបួនប្រភេទ

មារបួនប្រភេទ 
នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាប្រពៃណី មាមានបួន ឬប្រាំទម្រង់ប្រៀបធៀបនៃមារត្រូវបានផ្តល់ឱ្យ៖ 

 ក្លេស-មារ (Kleśa-māra) - មារ ជាតំណាងនៃ អារម្មណ៍ដែលគ្មានជំនាញ ទាំងអស់ ដូចជាលោភលន់ ការស្អប់ និងការវង្វេង។
 ម្ឫថ្យុ មារ (Mṛtyu-māra) - មារជា ការស្លាប់ ។
 ស្កន្ធ-មារ - មារជា ពាក្យប្រៀបធៀប សម្រាប់អត្ថិភាពទាំងស្រុង។
 ទេវបុត្រ-មារ - ទេវ នៃអាណាចក្រត្រេកត្រអាលដែលបានព្យាយាមរារាំងព្រះពុទ្ធ គោត្ដម ពីការបានរំដោះពី វដ្តនៃការកើតជាថ្មី នៅយប់នៃ ការត្រាស់ដឹង របស់ព្រះពុទ្ធ។
មារ (បិសាច): កូនស្រីបីនាក់

កូនស្រីបីនាក់ 
នៅក្នុងដំណើររឿងខ្លះនៃការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះពុទ្ធ វាត្រូវបានគេនិយាយថា មារ មិនបានបញ្ជូនកូនស្រីទាំងបីរបស់គាត់ទៅល្បួងទេ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេមកដោយស្ម័គ្រចិត្ដ បន្ទាប់ពីការបរាជ័យរបស់មារក្នុងការព្យាយាមលុបបំបាត់ការស្វែងរកការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះពុទ្ធ។  កូនស្រីទាំងបីរបស់ មារ ត្រូវបានកំណត់ថា តណ្ហា (ស្រេកទឹក), អរតិ (ការមិនពេញចិត្ត, មិនសប្បាយចិត្ត) និង រគ (ការភ្ជាប់, បំណងប្រាថ្នា, លោភលន់, តណ្ហា) ។ "The Buddha's Encounters with Mara the Tempter: Their Representation in Literature and Art". www.accesstoinsight.org. See, e.g., SN 4.25 (Bodhi, 2000, pp. 217–20), and Sn 835 (Saddhatissa, 1998, p. 98). In a similar fashion, in Sn 436 (Saddhatissa, 1998, p. 48),   is personified as one of Death's four armies (senā) along with desire (kāmā), aversion (arati) and hunger-thirst (khuppipāsā). ជាឧទាហរណ៍ ក្នុង សម្យត្តនិកាយ  ថា កូនស្រីទាំងបីរបស់មារ ស្លៀកពាក់នៅចំពោះមុខព្រះពុទ្ធ។ ប៉ុន្តែ​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​ល្បួង​គាត់៖

 ពួកគេបានមករកគាត់ដោយភាពស្រស់ស្អាត -
 តណ្ហ, អរតិ, និង រគ -
 ប៉ុន្តែ គ្រូ ​បាន​បណ្តេញ​ពួកគេ​ចេញ​ទៅ​ទីនោះ
 ដូចខ្យល់ ដុំសំឡីធ្លាក់ចុះ។ 

កូនស្រីទាំងបីរបស់មារត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយ អរតិ ដែលជាប្រភេទនៃ goblin ស្ត្រីដែលត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង avarice ។
មារ (បិសាច): ការប្រែចិត្តរបស់មារ

ការប្រែចិត្តរបស់មារ 
Jingde Record of the Transmission of the Lamp និង Denkoroku ទាំងពីរមានរឿងរ៉ាវនៃការបំប្លែងរបស់ មារ ទៅកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់ព្រះសង្ឃ ឧបគុប្ត ។

តាម​ដំណើរ​រឿង ព្រះ​ឧបគុប្ត​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​នគរ ​មថុរ ហើយ​បាន​ផ្សាយ​ព្រះ​ធម៌​ដោយ​ជោគ​ជ័យ ។ នេះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​រាជវាំង​របស់​មារ​ញ័រ​ជា​ហេតុ​ជំរុញ​ឱ្យ​អាទិទេព​ប្រើ​អំណាច​បំផ្លិចបំផ្លាញ​របស់​ខ្លួន​ប្រឆាំង​នឹង​ព្រះធម៌។ នៅពេលដែល ឧបគុប្ត ចូលទៅក្នុង សមាធិ, មារ បានចូលទៅជិតគាត់ហើយបានរអិលខ្សែកត្បូងពេជ្រនៅជុំវិញករបស់គាត់។

ឧបគុប្ត ធម្មញ្ញាណវិវឌ្ឍនា ប្រែរូបសាកសពមនុស្ស ឆ្កែ និងពស់ ឱ្យទៅជាកម្រងផ្កា រួចប្រគល់ឱ្យមារ។ កាល​មារ​បាន​រក​ឃើញ​ធាតុ​ពិត​នៃ​អំណោយ​នោះ គាត់​បាន​ស្វែង​រក​ជំនួយ​ពី ​ព្រហ្ម ​ដើម្បី​យក​វា​ចេញ។ ព្រហ្មបានប្រាប់គាត់ថា ដោយសារតែខ្សែកត្រូវបានប្រោសឱ្យដោយសិស្សដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ព្រះពុទ្ធ ឥទ្ធិពលរបស់វាអាចទទួលបានដោយការជ្រកកោននៅក្នុង ឧបគុប្ត ។

មារ​បាន​ត្រឡប់​មក​ពិភព​មនុស្ស​វិញ​ហើយ ដែល​គាត់​បាន​ក្រាប​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ព្រះសង្ឃ ហើយ​ប្រែចិត្ត។ តាម​ការ​ណែនាំ​របស់​ឧបាសក លោក​បាន​ប្តេជ្ញា​ថា​នឹង​មិន​ធ្វើ​បាប​ដល់​ព្រះ​ធម៌​ឡើយ ហើយ​បាន​ជ្រក​កោន​ក្នុង ​រតនៈ​ទាំង​បី ។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
មាលាដួងចិត្ត

រឿងមាលាដួងចិត្ត និពន្ធក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២
។  បោះពុម្ពផ្សាយលើកដំបូងបង្អស់នៅឆ្នាំ១៩៧២។ រឿងនេះនិពន្ធដោយ លោក នូ ហាច  មុនរឿងផ្កាស្រពោននិងរឿងនារីជាទីស្នេហា។ នៅក្នុងរឿងនេះ តួអង្គប្រុស ឈ្មោះទីឃាវុធ (ដែលផ្តើមឡើងជាសិស្សនៃវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៩)។ រីឯតួអង្គស្រី ឈ្មោះ ថាចន្ទមុនី(ជាជនជាតិថៃ)។រឿងនេះកើតឡើងក្នុងជំនាន់ រាជ្យហ្លួងមុនីវង្ស នៃសម័យអា ណានិគមបារាំងហើយសាច់រឿងទាំងមូលកើតឡើងរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៦  (រាជ្យហ្លួងនរោត្តមសីហនុ)។ទិឃាវុធគឺជាបុរសម្នាក់ដែលសុភាព ទន់ភ្លន់ក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងអ្នកដទៃ ហើយមានឥរិយាបថល្អចំពោះនារី និងជាមនុស្សដែលមានគោលការណ៍ច្បាស់លាស់ ចេះបែងចែករវាងមនុស្ស និង
នយោបាយ មិនមានគំនិតប៉ាតណាប៉ាតណី ពោលគឺ គំនិតជាតិនិយម ស្នេហាមាតុភូមិដ៏ថ្លៃថ្នូរ។
មាលាដួងចិត្ត: កថាមុខ

កថាមុខ

ប្រលោមលោក​ថ្មី​ដែល​ខ្ញុំ​សូម​យកមក​ស្នើជា​គ្រឿង​កម្សាន្ត​សម្រាប់​អ្នកអាន​ក្នុង​ពេលនេះ ជា​រឿង​គម្រប់​ទី ៤ របស់ខ្ញុំ។ ដូចមុនៗដែរ សៀវភៅ​នេះ​បាន​តែង​ចប់​ក្នុងពេល​ឧត្ដមគតិ​មិនទាន់​ត្រូវ​ទម្លុះទម្លាយ ជា​ណាស់ណា​ពេក​ទេ​ដោយ​បញ្ហា​ជីវិត ពោល​គម្រប់ ២០ ឆ្នាំ​មកហើយ។ ក្រ​ដៅ​សំណៅ​ដើម​ប្រែសម្បុរ​ឡើង​លឿង​ពណ៌​ស្ករត្នោត ហើយ​ផុយ​របេះដុំៗព្រោះ​ជរាភាព។

ហេតុ​ធំ​ដែលនាំឱ្យ​ខ្ញុំ​ស្ទាក់ស្ទើរ យឺតយ៉ាវ​ក្រ​ផ្សាយ​ដល់​ម្លេះ​មកពី​មាន​បារម្ភ​ក្រែង​អ្នកផង​លើក​តួ​បុគ្គល​ខ្លះ​ក្នុង​រឿង​ទៅ​ប្រដូច ឬ​ចោទថា​ជា​ផ្នែក​ជីវភាព​របស់​បុរស​ស្ត្រី​ណាមួយ ឬ​យល់ថា ជាការ​រិះគន់​ចំពោះ​អ្នក​មុខ អ្នកការ​ណាមួយ​ទៅវិញ។ ក្នុង​ចំណុច​នេះ ពិសោធន៍​នៃ​រឿង “ផ្កា​ស្រពោន” បាន​ផ្ដល់នូវ​ឧទាហរណ៍​ស្រាប់​មកហើយ ព្រោះ​មាន​អ្នកអាន​ច្រើន​អ្នក​បាន​យល់ច្រឡំ ហើយ​លើក​ប្រដូច​តួ​បុគ្គល​នានា​ក្នុង​រឿង​នោះ​ទៅលើ​ជន​ដែលមាន​ជីវិត​រស់នៅ​មែនទែន។ ដើម្បី​ជៀសវាង​មន្ទិលសង្ស័យ​យ៉ាងនេះ​ទៀត ខ្ញុំ​បាន​យល់ថា គប្បី​ទុកពេល​វេលា​កន្លង​ហួស​ទៅហើយ​ឱ្យបាន​វែងឆ្ងាយ​បន្តិច​សិន ក្នុង​បំណង​បន្សាប​ការប្រដូច​ឬ​អត្ថាធិប្បាយផ្សេងៗ ដែល​អាច​កើតមានឡើង។

ដូច្នោះ​ខ្ញុំ​សូមបញ្ជាក់​ផ្ទួន​ជាថ្មី​ថា សៀវភៅ​នេះ​ពុំមែន​ជា​ប្រវត្តិ​បន្លំ​របស់​ជន​រូប​ណាមួយ​ឡើយ ទោះ​មាន​ឋា​នះ​ក្នុងសង្គម​ខ្ពស់​ឬ​ទាប​យ៉ាងណាក៏ដោយ​ថ្វីបើ​នៅ​ភាគ​ខាងចុង​មាន​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចូល​មកជា​ផ្ទាំង​តម្បាញ​នៃ​រឿងលើក។ អាស្រ័យហេតុនេះ ប្រសិនបើ​អ្នកអាន​សង្កេតឃើញ ឬ​យល់ថា មាន​កន្លែង​ណា​សម​ដូច​ការពិត​ខ្លះសូម​សន្និដ្ឋាន​ចាត់ជា​ដំណើរ​ចៃដន្យ​ទៅវិញ​ផង​ចុះ។

ប្រលោមលោក “មាលាដួងចិត្ត” នេះ​និទាន​បាន​ផ្ដើម​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៣៩ គឺ​នៅពេល​សង្គ្រាមលោកលើកទី​ពីរ​ចាប់​ឆួល​ឆេះ​ឡើង ហើយ​មក​ចប់​នៅ​ចុងឆ្នាំ១៩៤៦ គឺ​នៅពេល​ខេត្តបាត់ដំបង និង​ដែនដី​យើង​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​បាត់បង់​ទៅនោះ បាន​វិល​ត្រឡប់មក​ចូលរួម​ក្នុង​សហគមន៍ជាតិ​វិញ។

អ្នកនិពន្ធ​មានបំណង​ឱ្យ​សៀវភៅ​នេះ​មានគុណ​ភាពជា​កញ្ចក់ ឬ​ជា​ផ្ទាំងគំនូរ​រូបភាព​សំរាប់​គំនិត និង​ឧត្ដមគតិ​របស់​យុវជន​ខ្មែរ​ក្នុងសម័យ​នោះ។

មាន​ហេតុ​មួយទៀត​ដែលនាំឱ្យ​ខ្ញុំ​ប្រតិស្ឋ​រឿង “មាលាដួងចិត្ត” នេះ។ អ្នកអាន​យ៉ាង​ក្រាស់ក្រែល​មាន​នារី​ជា​ភាគច្រើន បាន​បន្ទោស​ខ្ញុំ​ថា ចិត្តអាក្រក់​ណាស់​ដោយ​បណ្ដោយឱ្យ នាង​វិធា​វី​ក្នុង​រឿង “ផ្កា​ស្រពោន” ស្លាប់បាត់​បង់ជីវិត​ទាំង​ក្មេងខ្ចី ហើយ​ស្លូតត្រង់​ផង។ ខ្ញុំ​សរសេរ​រឿង​ថ្មី​នេះ​ក្នុង​បំណង​ចង់​លុបលាង​នូវ​ការរិះគន់​បែបនេះ​ទៀត តើ​សម្រេច​ដូច​ប្រាថ្នា​មែនឬ​យ៉ាងណា សូម​មិត្ត​ទាំងឡាយ​មេត្តា​វិនិច្ឆ័យ​ផង​ចុះ។

សរុបសេចក្ដី​ទៅ សៀវភៅ​រឿងនេះ​ដែល​បរិបូណ៌​ដោយ​យុវភាព ហើយ​ដែល​ពិពណ៌នា​អំពី​គំនិត និង​ឧត្ដមគតិ​នៃ​យុវជន​ក្នុងអំឡុង​ឆ្នាំ១៩៣៩-១៩៤៦ សូម​យុវជន​យើង​ជំនាន់​ក្រោយ​ទុកជា​សក្ខីភាព​មួយនា​កាលសម័យ​នោះ។

ខ្ញុំ​សូម​ឧទ្ទិស​សៀវភៅ​នេះ​ចំពោះ​វិញ្ញាណក្ខន្ធ លោក ឃួន នៅ ជា​បិតា​និង​លោក ឱរ ស៊ិន ជា​ឪពុកធំ​ដែល​លោក​បាន​ណែនាំ​ខ្ញុំ​ឱ្យ​ស្រឡាញ់​អក្សរសាស្ត្រ​តាំងពី​កុមារភាព ហើយ​ចំពោះ​យុវជន​យើង វីរបុរស​យើង​ដែល​បាន​បូជាជីវិត​ដើម្បី​មាតុភូមិ។
មាលាដួងចិត្ត: វគ្គទី៤

វគ្គទី៤

នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃអាទិត្យ​នេះ លុះ​បាន​ត្រា​ត្រែង សញ្ជប់សញ្ជឹង​ក្នុង​គំនិត​ឥត​ប្រាកដនិយម​យ៉ាងនេះ​អស់​ពេល​យ៉ាង​វែង​មក ទីឃាវុធ ក៏​ចូលទៅ​លប់មុខ​សិតសក់​រៀបចំខ្លួន​បាន​ស្រស់បស់។ ចេញ​ផុតពី​ភាព​រាយមាយ​កាលណា អ្នក​ក​ម្លោះ​ក៏​ក្លាយជា​អ្នក​លើ​ច​លេង​ក្អាកក្អាយ​ក្នុងចំណោម​ពួកម៉ាក​ជាច្រើន​នាក់។ លុះ​ឃើញ​មាណព​និយាយ​ឆ្កា​ដៃ​ឆ្កា​ជើង​ដូច​គ្រា​ឥឡូវនេះ អ្នកផង​ដែល​ពុំដែល​ស្គាល់​ពីមុនមក​មុខតែ​មិនអាច​ស្មាន​បានទេ ថា​កាលពី​កន្លះ​ម៉ោង​មុនគេ​ជា​មនុស្ស​រវើរវាយ។

ក្នុងឱកាស​រៀបចំ​មុខ​រៀន ទីឃាវុធ ខំ​ផ្ចិតផ្ចង់​មិនឱ្យ​ល្អៀង​ទេ។ នៅលើ​មែក​ថ្កូវ​ជិត​បន្ទប់រៀន គ្រលឹង​គ្រ​លោង​ស្រវឹង​ដោយ​ពន្លឺ​ថ្ងៃ និង​សន្តិភាព​របស់​ធម្មជាតិ​ច្រៀង​ត​គ្នា​ពុំ​ដាច់​ពី​មាត់​ដែលជា​ហេតុនាំឱ្យ​ចៅ​មាណព​គួច​នឹក​ព្រួយ​ទៅ​ភូមិកំណើត ដែលជា​ភូមិតូច​មួយ​តាំងនៅ​កណ្ដាល​វាលស្រែ​ចម្ងាយ​ជាង១០គ.ម ពី​ក្រុង​បាត់ដំបង​តាមផ្លូវ​ថ្នល់​ទៅ​មង្គលបុរី។ មួយសន្ទុះ ទីឃាវុធ នឹក​ដល់​រលក​សន្ទូង និង​ពង្រោះ​ដែល​អង្កាញ់​ប្រដេញ​គ្នា​តាម​ក្រោម​រស្មី​ភ្លឺ​ថ្លា​នៃ​ព្រះ​សុរិយា ឬ​ដល់​ដងអូរ​ក្បាល​ស្រែ​ដែល​ខ្លួន​ធ្លាប់​នាំគ្នា​គ្នី​ទប់ទឹក​បាច​ចាប់​ត្រី។ ក​ម្លោះ​គិត​ឃើញ​ដោយ​រីករាយ​ថា នៅ​មិន​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ទៀត​ទេ​នឹង​ដល់​វិស្សមកាល​ឈប់​ចូលឆ្នាំ​ចិន​ហើយ។ អៃ​យ៉ា! ខ្លួន​នឹង​បាន​ឱកាស​ទៅលេង​ភូមិកំណើត​ហើយ​តើ!

រសៀល​ថ្ងៃនោះ ទីឃាវុធ ស្លៀកពាក់​ស្អាតបាត​ហើយ​ចេញពី​សាលា​ទៅ​ដើរ​ជាមួយ​មិត្ត​ភ័ក្ដិ​តាម​វិថី​មហាធានី។ បន្តិចក្រោយមក​ក៏​នាំគ្នា​នាំចូល​ទៅ​ញ៉ាំ​ទឹកក្រូច​នៅ​ភោជនីយដ្ឋាន “កុន​សាន” ទំរាំ​រោងកុន “ដេ​អិន” បើកទ្វារ​នឹង​ទិញ​សំបុត្រ​ចូល​មើល។ ពួក​យុវជន​ប្ដូរ​យោបល់​គ្នា​ដោយ​ប្រៀបផ្ទឹម​ការ​ប៉ិនប្រសប់​អ្នកដើរតួរ​កុន ស្រី-ប្រុស ហើយ​សើច​ធូរ​ស្រួល​សប្បាយ ទីឃាវុធ ជូន​ឧទាហរណ៍​ដោយ​ធ្វើ​ត្រាប់​អ្នកដើរតួរ​បារាំង​ម្នាក់​យ៉ាង​ក្រមាច់​ក្រមើម​នាំឱ្យ​សើច​ផ្ទុះ​ប្រាវ​ទទួល​ឡើង។

មិន​ប៉ុន្មាន​នាទី​ក្រោយមក កណ្ដឹង​អគ្គិសនី​រោង “ដេ​អិន” រោទិ៍​រន្ថាន់ ឯ​ទ្វារ​ដែក​ខាងមុខ​ក៏​បើក​ញែក​ជា​ពីរ​ផ្នែក​រួច​ចូល​គៀន។

ទីឃាវុធ ក្រោកឈរឡើង​ស្មើនឹង​គេ​ដែរ ក៏​ឧទាន៖ នៅតែ​មួយអាទិត្យ​ទៀត​ទេ យើង​ដល់ពេល​ឈប់​ចូលឆ្នាំ​ចិន​ហើយ…… មកដល់​ត្រង់នេះ​អ្នកនិពន្ធ​សូម​បើក​វង់ក្រចក​មួយ ដើម្បី​សូមឱ្យ​អ្នកអាន​អភ័យទោស ដោយបាន​ថ្លែង​រៀបរាប់​វែង​បន្តិច​អំពី​បរិយាកាស​នៅ​វិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ​ក្នុង​ឆ្នាំ គ.ស ១៩៣៩ ហើយ​អំពី​កិរិយា​ទឹកចិត្ត​អ្នក​ក​ម្លោះ ទីឃាវុធ។ ប៉ុន្ដែ​អ្នកនិពន្ធ​យល់ថា​ជាការ​ចាំបាច់​ណាស់ ដើម្បី​ងាយ​យល់​រឿង​ដែល​ហូរ​ល្អិ​លតា​ម​នារី​នៃ​ជីវិត​ដែល​លើក​មក​ពណ៌នា​ក្នុង​គ្រានោះ។
មាលាដួងចិត្ត: វគ្គទី ៦ យល់សប្តិ​គង់​ក្លាយជា​ការពិត​មួយដង​មួយ​កាល​ដែរ

វគ្គទី ៦ យល់សប្តិ​គង់​ក្លាយជា​ការពិត​មួយដង​មួយ​កាល​ដែរ

​​      កាលពី​យប់​មាន​ភ្លៀង​មួយ​មេ​ធំ។ ភ្លៀង​ធ្លាក់​ក្នុង​រដូវ​នេះ ជាការ​ចំឡែក​ដែរ​មិនសូវមាន​ទេ។ ទឹកល្អក់​ខ្វល់​កាត់​ក្នុង​ជង្ហុក និង​វិថី​នៃ​ក្រុង​បាត់ដំបង។ នៅពេល​បៀ​ប​ភ្លឺ ទីឃាវុធ ទុំ​បន្តើត​លើ​រ៉ូ​ម៉ក​ដែល​ដឹក​វ៉ា​លី​ស​ខ្លួន​មួយ​ផង​បាន​សំដៅ​ឆ្ពោះទៅ​ស្ថានីយ៍​រថភ្លើង ដើម្បី​ធ្វើដំណើរ​កម្សាន្ត​ជាមួយ​គ្រួសារ​នា​ភូមិ​អូរ​តា​គី ក្នុងអំឡុងពេល​ឈប់​បុណ្យចូលឆ្នាំ​រួច អ្នក​ក​ម្លោះ​ក៏​បានមក​ស្នាក់អាស្រ័យ​នៅផ្ទះ​បងប្អូន​ក្នុង​ក្រុង​មួយ​យប់ ដើម្បី​ក្រោក​មក​ជិះ​រថភ្លើង​ឱ្យបាន​ទាន់ពេល​ព្រោះ​ត្រូវ​ចេញដំណើ​លពីព្រហាមស្រាង។

យាន​តូច​បាន​បត់​កាច់​ចូល​តាម​ថ្នល់​ត្រង់​ទៅ​ស្ថាននីយ៍។ ផ្លូវ​នេះ​មានទឹក​ដក់​តាម​ក្រឡុក​ច្រើន​អនេក ព្រោះ​ខ្វះ​ការ​ជុស​ជុល​ជា​យូរយារ​ណាស់​មកហើយ។ ផ្ទៃ​ថ្នល់​ជា​ភក់​ស្អិត​ដូច​បាយម៉ាន។ ស្រាប់​តែមាន​រថយន្ដ​ប៊ឺ​ហ្សូ ៤០២ មួយ​បរ​យ៉ាង​លឿន​ជៀស​ហួស​ទៅដោយ​បាចទឹក​កខ្វក់​មកលើ​អ្នក​ដែល​វាររគើម។ អ្នក​រ៉ឺម៉ក​ក៏​តាំង​ជេរប្រទេច។ ឯ​ទីឃាវុធ បាន​សម្លឹងមើល​លេខ​ឡាន ហើយ​ស្គាល់​ជាក់​ជា​របស់​អ្នក សៅ​រ័​ប្យ។

ស្ត្រី​នេះ​ជា​ប្រពន្ធ​មួយ​តួ ក្នុងចំណោម​ប្រពន្ធ​ច្រើន​នាក់ របស់ ពញាគ​ទាធរ អតីត​ទេសាភិបាល​បាត់ដំបង​ក្នុងសម័យ​អាណាចក្រ​សៀម។ក្រោយមក ក្នុង​គ្រា​ផែនដី “ភ័ន្ដ​ប្រែ” បាត់ដំបង​ត្រូវ​បានមក​រួបរួម​ក្នុង​អាណាចក្រ​ខ្មែរ​វិញ អ្នក សៅ​រ័​ប្យ ក៏​រត់​ភៀសខ្លួន​ជាមួយ​ចង្កោម​ប្រពន្ធឯទៀតៗ ដើម្បី​ទៅតាម​ស៊ី​បុណ្យ “លោក​ម្ចាស់” ជា​ស្វាមី​ឯ​ប្រទេស​សៀម​ទៀត។ ដោយ​បានរួម​វាសនា​ចែក​ហ៊ុន​គ្នា​ជាមួយ​ស្ត្រី​ឯទៀត​ផងអ្នក សៅ​រ័​ប្យ ក៏​ទទួលបាន​កូនស្រី​មួយ កូនប្រុស​មួយ​ពី ពញាគ​ទាធរ មួយអន្លើ និង​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ជា​មរតក​យ៉ាង​ក្រាសក្រែល។ ឥឡូវនេះ អ្នកសៅ​រ័​ប្យ រំលៀកខ្លួន​ត្រឡប់មក​ចូល​ដែល​កំណើត​វិញ​ហើយ​សង់​ផ្ទះថ្ម​មួយ​ស្កឹមស្កៃ​កំណាច​នៅ​ភូមិ​វត្ត​លៀប។

អ្នក សៅ​រ័​ប្យ ក្ដី​បុត្រាបុត្រី​គាត់​ក្ដី​ដែល​អ្នក​បាត់ដំបង​ហៅ​ដោយ​គោរព​ថា “ឃុន” ៗ នោះ​តែង​ចេញ​បង្អួត​ឱ្យ​អ្នកផង​កោត​ថា ខ្លួន​ជា​អ្នកមាន​ទ្រព្យ ជា​អ្នក​អម្បូរខ្ពស់ ហើយ​ជា​អ្នក​ធ្លាប់​នៅ​ទីក្រុងធំ។ នៅក្នុង​ផ្ទះ​គាត់​ដែល​តុបតែង​ដោយ​វត្ថុ​ច្រើន​ស្អេកស្កះ ឥត​សមសួន​សោះ គឺមាន​ប្រើ​សុទ្ធតែ​របស់ថ្លៃៗឱ្យគេ​ស្ញប់ស្ញែង​ដូចជា ផ្តិលមាស ប្រអប់​ស្លា​មាស​ជាដើម។ ថ្វីបើ​គាត់​មាន​អាយុ​ហាសិប​ប្លាយ​ទៅហើយ គាត់​នៅ​ស្លៀក​ខៀវ​ពណ៌ស្រស់ៗមុខ​គាត់​ទទះ​ម្សៅ​រទូសៗ ជើង​គាត់​ពាក់​ស្បែកជើង​ផ្ទូ​ខ្មៅ ចុង​ស្រួច​ហើយ​ង​ឡើងលើ ហើយ​គាត់​ដើរ​កែក្រាយ​ខ្នង​បន្ទេរ​មក​ក្រោយ​បន្តិច​ភ្នែក​សម្លឹង​ទៅ​ឆ្ងាយ​មាន​ឫក​ខ្ពស់​ក្រអឺត​បែប​ចង់​សម្ដែង​ឱ្យឃើញថា ដី​នេះ ទីនេះ កាលពីដើម​ម៉ិ​ញ​ជា​របស់​ប្ដី​អញ គឺ​នៅ​ជា​របស់ខ្លួន​អញ​ខ្លះ​ដែរ។

ចំណែកឯ​កូនប្រុស​គាត់ ជើងខោ​ព្រែ​ខ្មៅធំៗប៉ុន​ការុង​អំបិល ហើយ​ពាក់អាវ​ព្រែ​អន្លូញ​តា​ប្លោកធំៗ ពណ៌​ខៀវ​ក្រហម ថ្ងៃៗឡើង គិតតែ​ពី​បើកឡាន​ដើរ​ជល់​ត្រី​ក្រឹម ឬ​ជល់​មាន់ ហើយយប់ៗឡើង ដើរ​ចែចង់​ស្រី​ជាមួយ​ដៃគូ​ត្បាញ​អាយ​ពីរ​បីនាក់។ រីឯ”ឃុន” ស្រី​វិញ​អស្ចារ្យ​ហើយ ដឹង​តែ​ប្រ​ភឹប​តែម្ដង ជិះ​កង់​ជិះ​ម៉ូតូ​តែងខ្លួន​ភោ​ភាវ​រក​គ្មាន​ពីរ​ទេ​ក្នុង​ដែន​បាត់ដំបង! ឃុន​ឯលិច ឃិន​ឯកើត អ្នក​ដងស្ទឹង​សង្កែ​ភាំង​ស្មារតី ដោយ​មិនដែល​ឃើញ​សោះ​នូវ​សេចក្ដី​ហ៊ឺហា​ចម្លែក​ដល់​ម្លេះ​ឡើយ ត្បិត​សម័យនេះ​ពុំ​ដែលមាន​ស្ត្រី​មានពូជ​អម្បូរ​ណា​ហ៊ាន​ជិះ​ទោច​ក្រ​ក្រ​យាន​ឡើយ។ 
[នៅ​មាន​ត]

អ្នកនិពន្ធ នូ ហាច
១៩៧២
មាស មេត្រី

ហួយ មាសជីវប្រវត្តិសង្ខេបរូបភាពតូច|ហួយ​ មាស​ 1960នាម​ពេញហួយ​ មាសរហស្សនាមមាស មេត្រីអាជីពអ្នកផ្សាយវិទ្យុជាតិ ផ្នែបវប្បធម៌​ ល្ខោន និងចម្រៀងថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត៦ មករា ឆ្នាំ ១៩៤៦ស្រុកកំណើតឃុំស្វាយប៉ោ ស្រុកសង្កែ ខែត្របាត់ដំបងស្វាមី១ អ៊ុំ សុផានុរក្ស
២ វណ្ណលី កេសរោ​បុត្រ អ៊ំសោមាវតី វណ្ណលីដាលី និងវណ្ណលីដូដូឪពុកហួយ យ៉ុតម្តាយប៊ុត ជិនរូបភាពផ្សេងៗ350px|Houy Meas and Khmer Author Keo Chanbo
មាស មេត្រី: ជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់អ្នកស្រីហួយមាស (រហស្សនាម [[មាស មេត្រី]] )

ជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់អ្នកស្រីហួយមាស (រហស្សនាម មាស មេត្រី )

ដោយ អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
ខែតុលា២០០៩
មាស មេត្រី: ប្រវត្តិកុមារភាព

ប្រវត្តិកុមារភាព 

មាស មេត្រី ជារហស្សនាម​និងជាគោរមងារ ប្រចាំវិទ្យុជាតិកម្ពុជា របស់អ្នកស្រី ហួយ មាស ដែលបានទទួលនៅឆ្នាំ ១៩៦៩។

អ្នកស្រីហួយមាស មានកំណើតនៅថ្ងៃចន្ទ្រ ខែបុស្ស ឆ្នាំរកា ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៦ខែមករា១៩៤៦ ( អ្នកស្រីមានវ័យចាស់ជាង អ្នកស្រីរស់ សេរីសុទ្ធាចំនួន១០ខែ តែអ្នកស្រីបានប្រឡងជាប់ចូលរៀនអនុវិទ្យាល័យមុនអ្នកស្រីរស់ សេរីសុទ្ធាដល់ទៅពីរឆ្នាំ )នៅឃុំស្វាយប៉ោ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង។​ ឪពុករបស់អ្នកស្រីឈ្មោះ ហួយយ៉ុត មុខរបរជាបុគ្គលិកស្ថានីយអយស្ម័យយានបាត់ដំបង និងម្តាយឈ្មោះ​ ប៊ុតជិន ជាមេផ្ទះ។ អ្នកស្រីហួយមាស​ជាកូនស្រីពៅនៃបណ្ដាកូនទាំងបី​។ បងប្រុសទីមួយឈ្មោះ ហួយ ស៊ីយឿន និងបងប្រុសទីពីរ ហួយ ស័យោ បច្ចុប្បន្នមុខរបរជាគ្រូបង្រៀននៅសាលាបឋមសិក្សា គោកបន្ទាយ ឃុំគោកបន្ទាយ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។​ ចំណែកសាច់ញាតិដទៃទៀតបានធ្វើមរណកាលយូរទៅហើយ។

កាលនៅកុមារី អ្នកស្រីបានចូលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សា សោហឺ ក្រុងបាត់ដំបង ហើយបានប្រឡងជាប់ចូលអនុវិទ្យាល័យនារី នេតយ៉ង់ នៅឆ្នាំ១៩៦០។​ អ្នកស្រីបានចូលរៀននៅទីនោះជំនាន់ជាមួយគ្នានឹងអ្នកស្រីប៉ែនរ៉នដែរ ប៉ុន្តែជំនាន់ក្រោយលោកអ៊ឹម សុងសឺម ចំនួនមួយឆ្នាំ។ អ្នកស្រីហួយមាសបានសិក្សានៅអនុវិទ្យាល័យចំនួនបួនឆ្នាំ។ លុះប្រឡងឌីប្លូមធ្លាក់នៅឆ្នាំ១៩៦៥ ក៏សម្រេចចិត្តឈប់រៀន ដើម្បីប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតវិញ។

តាមរយៈប្រវត្តិក្រុមគ្រួសារលោកហួយយ៉ុត ពុំដែលមាននរណាម្នាក់មាននិស្ស័យខាងសិល្បៈ ចម្រៀងតូរ្យតន្រ្តីឡើយ។​ ស្រាប់តែ កុមារីហួយមាសបែរជាមាននិស្ស័យខុសពីគេស្រឡះតែម្តង។​ កាលនៅតូច យុវតីហួយមាសចូលចិត្តសូត្រធម៌ សូត្រកំណាព្យ ចួនស្ម័គ្រចិត្តឡើងកាន់ឧគ្ឃោសនស័ព្ទសូត្រកំណាព្យក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ​នៅក្នុងសាលា។ ចួនកាលទៀត យុវតីកាន់សៀវភៅធម៌ សៀវភៅរឿងព្រេងខ្មែរ ស្រីហិតោបទេសជាដើម យកមកអានក្នុងពេលបុណ្យ ជូនចាស់ៗ ដែលមិនចេះអក្សរស្តាប់។ កុមារីជាក្មេងឧស្សាហ៍ ហើយមានចិត្តណាស់ ភាគច្រើនៗមកស្ម័គ្រចិត្តសុំខ្លួនសូត្រកំណាព្យឬអានសៀវភៅធម៌ជូនចាស់ៗស្តាប់ ដោយមិនបាច់មានគេមកស្ដីឬហៅប្រើឡើយ។​ កាលនោះ កុមារីហួយមាស​បានទទួលរហស្សនាម​ថា រាជធិតាវោហារមាស។

កាលជំនាន់នោះ លោកឪពុករបស់ខ្ញុំ ដែលជាសាស្រាចារ្យ នៅវិទ្យាល័យ អ៊ាបឃុតនេតយ៉ង់ (វិទ្យាល័យអ៊ាបឃុត ជាសាលាយុវជន និង វិទ្យាល័យនេតយ៉ង់ ជាវិទ្យាល័យនារី សង់ទល់មុខគ្នា ម្ខាងផ្លូវម្នាក់) មានបើកថ្នាក់រៀន នៅផ្ទះរបស់លោកផ្ទាល់​ នៅពេលល្ងាច ក្រោយម៉ោងសាលា និងថ្ងៃឈប់សម្រាកជាចំហ សម្រាប់សិស្សអនុវិទ្យាល័យ មកចូលរៀន ដោយបង់កម្រៃសាលា​​។ ចំពោះសិស្សក្រីក្រ រស់នៅតាមវត្តវ៉ា ឬមកពីស្រុកស្រែចម្ការក្រៅក្រុង អាចចូលរៀនបន្ថែមវិជ្ជាជាមួយលោកបានដោយមិនបាច់បង់ប្រាក់ឡើយ។ កាលនោះ​ សិស្សដែលមករៀនមានច្រើនថ្នាក់ច្រើនកម្រិតវិជ្ជាផ្សេងគ្នាចែកគ្នាតាមថ្ងៃក្នុងមួយខែមានសិស្សពី៣០០ទៅ៤០០នាក់ដែលមករៀន ទៀងទាត់។ សិស្សជំនិតរបស់លោកឪពុកខ្ញុំ គឺជាសិស្សមួយក្រុម ដែលមានគំនិតចាស់ទុំជាងគេ​​ (មានរួមបពា្ចូលទាំង អ្នកស្រីហួយមាស អ្នកស្រីប៉ែនរ៉ន​ និងលោកអ៊ឹម សុងសឺម)ដែលមករៀន ថ្នាក់ភាសាបារាំងផង ថ្នាក់គណិតសាស្រ្តផង ដើម្បីត្រៀមប្រឡងឌីប្លូម។ មានឧិកាសខ្លះ ខ្ញុំឃើញលោកឪពុករបស់ខ្ញុំ នាំសិស្សទាំងនោះ ហាត់ច្រៀងចម្រៀងខ្មែរ​​ ដោយមានលោក ជាអ្នកផ្ទាត់ម៉ង់ដូលីន។ ចួនកាល លោកទះស្គរដៃជាចង្វាក់ឱ្យសិស្សច្រៀងតាម។ មានពេលខ្លះ លោកនាំសិស្សសិក្សា ខាងវិន័យសុជីវធម៌ខ្មែរ។ បណ្ដាសិស្សថ្នាក់ពិសេសនោះ មានតែយុវតីហួយមាសទេ ដែលអណ្តែតលេចធ្លោជាងគេ ខាងកាន់វិន័យខ្ជាប់ខ្ជួន​ មានសណ្តាប់ធ្នាប់ល្អ ថែមទាំងមានថ្វីមាត់ ខាងសូត្រធម៌ និង​សូត្រកំណាព្យ យ៉ាងស្ទាត់ទៀតផង។
មាស មេត្រី: ដើមហេតុនៃការចូលប្រឡូកវិស័យបទចម្រៀង

ដើមហេតុនៃការចូលប្រឡូកវិស័យបទចម្រៀង 

នៅដើមឆ្នាំ១៩៦៥​ ពេលអ្នកស្រីរៀននៅឆ្នាំទីបួនក្នុងអនុវិទ្យាល័យដែលជាថ្នាក់ត្រៀមប្រឡងឌីប្លូម លោកឪពុករបស់ខ្ញុំត្រូវគេអញ្ជើញ ឱ្យទៅចូលរួមជាគណៈកម្មការវេទិការៀបចំពិធីបុណ្យសមាជជាតិនៅវាលមេរុបាត់ដំបង។ ពេលនោះ លោកឪពុករបស់ខ្ញុំ បានស្នើសុំយកយុវតីហួយមាសទៅជួយកិច្ចការរបស់លោកនៅលើវេទិកាបុណ្យ ដ្បិតលោកធ្លាប់ស្គាល់នូវទឹកដមសម្ដីនិងទេពកោសល្យ ខាងសូត្រធម៌និងកំណាព្យរបស់យុវតី។ ក្នុងពេលប្រារព្ធពិធីបុណ្យជាតិទាំងបីថ្ងៃនោះ ទឹកដមសំនៀងនិងទេពកោសល្យ របស់យុវតី ហួយមាស​បានកន្រ្តាក់អារម្មណ៍ទស្សនិកជនទាំងឡាយនៃខេត្តបាត់ដំបងឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលក្រៃលែង។ ពេលនោះ លោកឪពុករបស់ខ្ញុំបាន នាំយុវតីទៅចុះឈ្មោះចូលប្រកួតផែ្នកចម្រៀងសម័យ ដើម្បីបង្ហាញនូវទេពកោសល្យពិសេសថ្មីមួយ បន្ថែមទៀតផង។ កាលនោះ យុវតី យើងត្រេកអរណាស់បានឡើងច្រៀងបទ រាត្រីសូម៉ា ជាបទចម្រៀង របស់អ្នកស្រីម៉ៅ សារ៉េត។ នៅខាងដើមនៃបទចម្រៀងនោះ យុវតី បានប្រើទឹកដមសំនៀង អត្ថាធិប្បាយតាមនឹកឃើញភ្លាមៗ ដោយពោលបញ្ចូលសាច់រឿង មុនបន្តិចសិនទើបចាប់ចូលដល់ត្រង់ច្រៀង សំឡេងសូឡូម្នាក់ឯង​បន្តិចទៀត ទើបសាច់ភ្លេងរោទិ៍នាំអ្នកច្រៀង ចូលបន្តតាមក្រោយ ជាបទចម្រៀងតែម្តង។ ទេពកោសល្យនេះបាន កែប្រែទឹកដមបទចំរៀងដើមរបស់អ្នកស្រីម៉ៅសារ៉េតឱ្យរឹតតែពិរោះ មានអត្ថន័យ ខ្លឹមសារខ្លាំងថែមទៀតរកអ្វីប្រៀបពុំបាន​រហូតដល់បាន ជាប់ជ័យលាភីលេខមួយប្រចាំខេត្ត។ ថ្វីបើកាលណោះ ខ្ញុំនៅក្មេងបន្តិចក៏ដោយ ក៏ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ព្រឺសម្បុរ ដោយក្តីរំភើបសប្បាយ ចម្លែក ណាស់ ពេលខ្ញុំបានស្តាប់សំនៀងរបស់យុវតីហួយមាស ដែលកំពុងប្រឡងប្រកួត នៅពេលនោះ។ លោកឪពុករបស់ខ្ញុំរំភើបចិត្តជាងគេ ដ្បិតលោកបានឃើញសិស្សរបស់លោក បានទទួលជោគជ័យយ៉ាងត្រចះត្រចង់។ ចំណែក លោកឪពុកអ្នកម្តាយរបស់យុវតីហួយមាស វិញមានមោទកភាពចំពោះរូបកូនស្រី រហូតនិយាយលេងរួច។

នៅឆ្នាំដដែល ពេលយុវតីហួយមាស ប្រឡងឌីប្លូមវគ្គទីមួយធ្លាក់ យុវតីខកចិត្តជាខ្លាំង លែងមានកម្លាំងចិត្ត ចង់ចូលប្រឡងលើកទីពីរ។ កាលនោះ លោកអ៊ឹមសុងសឺម ដែលជាសិស្សច្បង ក៏បានប្រឡងជាប់ធ្វើគ្រូបង្រៀន តែលោកមិនបានចូលធ្វើការ ខាងផ្នែកនេះទេ បែរជា បន្តការងារខាងតន្រ្តីយោធា ក្រសួងឃោសនាការនោះទៅវិញ​ ដ្បិតលោកធ្លាប់បានចូលរួមការងារ នៅទីនោះ តាំងពីនៅរៀនមកម៉្លេះ ម្ល៉ោះ ហើយពុំដាច់អាល័យពីកន្លែងនោះ។ លុះបានដំណឹងថា​ សិស្សប្អូនហួយមាសបាក់ទឹកចិត្ត កើតទុក្ខគេចមុខ មិនជួបនរណា ក៏ចេញទៅ តាមរកនាងឱ្យមកបង្ហាញទេពកោសល្យរបស់នាង តាមរយៈក្រុមតន្រ្តីខេត្ត ដែលចេញផ្សាយស្នាដៃរៀងរាល់សប្តាហ៍ ដើម្បីលើកស្ទួយ កម្លាំងចិត្តនាង។ អាស្រ័យប្រការនោះហើយ ដែលនាំឱ្យយុវតីមានឧិកាសបានបញ្ចេញទេពកោសល្យ របស់ខ្លួន ផ្នែកសំនៀងវោហារ តាមនិស្ស័យសម្បទា​ដែលនាងពេញចិត្តបំផុត​ តាំងពីកុមារភាព​រហូតដល់បានល្បីឈ្មោះពេញខេត្តទាំងមូលក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី។ នៅឆ្នាំដដែល ពេលលោកអ៊ឹមសុងសឺមត្រូវផ្លាស់ទៅនៅភ្នំពេញ​ ដើម្បីបណ្តុះអាជីពជាតារាចម្រៀងប្រចាំប្រទេស លោកក៏បានស្វែងរកផ្លូវ ណែនាំសិស្សប្អូនរបស់លោកទៅសិល្បកររៀមច្បងផ្នែកតូរ្យតន្រ្តីនិងវិទ្យុជាតិនៅភ្នំពេញដើម្បីជួយឱ្យពួកគេអាចបន្តការរីកដុះដាលនៅ ភ្នំពេញ ដូចលោកដែរ (នៅក្នុងនោះ មានសិស្សប្អូនហួយមាស ប៉ែនរ៉ន និងរស់ សេរីសុទ្ធា​ ដែលចេញទៅភ្នំពេញបន្តបន្ទាប់ក្នុងឆ្នាំតែ មួយ)។​ ដោយសារទេពកោសល្យឯក គ្មាននរណាធ្វើដូច ពិសេសផ្នែកអត្ថាធិប្បាយ និងផ្នែកចម្រៀងមនោសញ្ចេតនា យុវនារីហួយមាស ក៏បានទទួលការកត់សម្គាល់ពីអ្នកនិពន្ធរៀមច្បង ម៉ាឡៅពី ឱ្យមកសាងថ្នាលជីវិតថ្មីនៅភ្នំពេញនៅឆ្នាំ១៩៦៥​​។