navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
រូបវិទ្យា: រូបវិទ្យានិងវិទ្យាសាស្ត្រដទៃ

រូបវិទ្យានិងវិទ្យាសាស្ត្រដទៃ 
រូបវិទ្យាមានទំនាក់ទំនងស្អិតរមួតជាមួយគណិតវិទ្យា។ រូបមន្តនៅក្នុងរូបវិទ្យាភាគច្រើនសរសេរជាទំរង់សមីការគណិតវិទ្យា។ មកទល់ស.វទី២០ អ្នកគណិតវិទ្យាភាគច្រើន ជាអ្នករូបវិទ្យា(ជួនកាលជាទស្សនវិទូ) សិក្សាពីរូបវិទ្យា។ ហេតុនេះរូបវិទ្យាបានក្លាយជាប្រភពសំរាប់បង្កើនការយល់ដឹងអោយកាន់តែជ្រៅពីគណិតវិទ្យា។ ឧទាហរណ៍ ឌីផេរ៉ង់ស្យែល ត្រូវបានបង្កើតរៀងខ្លួនដោយ ឡែបនីស និង ញូតុង ដើម្បីសិក្សាពីឌីណាមិក និង ទំនាញសកល។ ការបំបែកស៊េរីហ្វួរីយ៉េ ត្រូវបានបង្កើតដោយ ចូសេហ្វ ហ្វួរីយ៉េ ដើម្បីសិក្សាពីបន្សាយកំដៅ។

ក្រៅពីនេះរូបវិទ្យាបានផ្ដល់កំនើតដល់វិទ្យសាស្ត្រថ្មីៗដូចជា៖
 អាគូស្ទីក ៖ សិក្សាពីរលកសំលេង
 ក្សេត្ររូបវិទ្យា ៖ ការសិក្សារូបវិទ្យាក្នុងក្សេត្រសាស្ត្រ
 ជីវរូបវិទ្យា ៖ ព្រំដែនរវាងរូបវិទ្យានិងជីវវិទ្យា
 គីមីរូបវិទ្យា ៖ ព្រំដែនរវាងគីមីវិទ្យានិងរូបវិទ្យា។ សិក្សាពីតំរង់និងឌីណាមិករបស់អ៊ីយ៉ុង រ៉ាឌីកាល់សេរី ប៉ូលីម៉ែរ ក្លាស់ស្ទើរ ម៉ូលេគុល...។
 សេដ្ឋកិច្ចរូបវិទ្យា៖ ព្រំដែនរវាងសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យានិងរូបវិទ្យា
 រូបវិទ្យាវិស្វកម្ម៖ សិក្សាពីអុបទិច ណាណូបច្ចេកវិទ្យា អ៊ែររ៉ូឌីណាមិច និងរូបវិទ្យានៃអង្គធាតុរឹង
 មេកានិចនៃសន្ទនីយ៍៖ សិក្សាពីសន្ទនីយ៍ ទាំងនៅនឹងថ្កល់និងមានចលនា។
 ភូមិរូបវិទ្យា៖ ការសិក្សារបស់រូបវិទ្យាក្នុងភូមិវិទ្យា
 ផ្លាស់ស្មារូបវិទ្យា៖ សិក្សាពីអ៊ីយ៉ុងឧស្ម័ន
-ល-
រូបវិទ្យា: រូបវិទ្យានិងបច្ចេកទេស

រូបវិទ្យានិងបច្ចេកទេស 
right|thumb|300px|ឡាស៊ែរ
ប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិបានបង្ហាញថាបច្ចេកទេសបានដើរមុនរូបវិទ្យា។ ម៉ាស៊ីនងាយ(កង់ ឃ្នាស់ ប្លង់ទេរ រ៉ក) ការរំលាយលោហៈ សុទ្ឋតែត្រូវបានធ្វើឡើងដោយមិនបានគិតពីអ្វីដែលយើងហៅថារូបវិទ្យា។ ទ្រឹស្ដីនៅក្នុងរូបវិទ្យាប្រើសំរាប់អោយបច្ចេកទេសទាំងនោះមានភាពឥតខ្ចោះជាងមុនប៉ុណ្ណោះ។

ទើបតែនៅស.វទី១៩វិញទេ ដែលរូបវិទ្យាផ្ដល់កំនើតអោយបច្ចេកទេសវិញនោះ។ ឧទាហរណ៍ ករណីឡាស៊ែរ មិនអាចត្រូវបានបង្កើតទេ បើគេមិនបានយល់ច្បាស់ពី មេកានិចកង់ទិច និងលក្ខណៈជារលក របស់ពន្លឺ។ បច្ចេកទេសផលិត គ្រាប់បែកអាតូមិក និង គ្រាប់បែកអ៊ីដ្រូសែន បានដោយសារចំនេះដឹងពីរូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ។
រូបវិទ្យា: រូបវិទ្យានិងសាសនា

រូបវិទ្យានិងសាសនា 
នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ គេតែងឃើញមានកគំឃើញរូបវិទ្យាមានជំលោះជាមួយសាសនា។ រឿងរាវដែលគេស្គាល់ជាងគេគឺ នៅស.វទី១៧ ពេលដែលហ្គាលីលេអះអាងថាព្រះអាទិត្យជាស្នូលរបស់ចក្រវាល ដែលនេះវាផ្ទុយនឹងគម្ពីរសាសានាគ្រឹស្ដដែលថា ផែនដីជាស្នូលរបស់ចក្រវាល។ ជំលោះនេះនាំទៅដល់ការកាត់ទោសហ្គាលីលេ។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទ្យា
រូបសំណាកព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ

ព្រះបរមរូបព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ដែលមានទីតាំងនៅជិតវិមានឯករាជ្យនេះ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយក្រុមសិលា នៃក្រសួងវប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ ដែលមានសិល្បករ វិចិត្រករស្មូនរូប និងអ្នកជំនាញខាងស្ថាបត្យកម្មសរុបចំនួន ១១៧រូប ចូលរួមសាងសង់ ដោយ​បាន​ចំណាយ​ពេល​សាងសង់អស់រយៈពេលប្រមាណ ៨ខែ និងបានចំណាយថវិកាសរុបប្រមាណ ១,៨២០,២២៩ ដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិច។

ព្រះបរមរូប ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ បានដាក់សម្ពោធជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៣ ដោយព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម សីហមុនី, សម្តេច​ម៉ែ មុនីនាថ សីហនុ និងសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ព្រមទាំងមេដឹកនាំជាតិជាន់ខ្ពស់ និងមន្ត្រីការទូតបរទេសជាច្រើនរូបទៀត។ ព្រះបរម​រូប ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលរៀបចំឲ្យមានប្រារព្ធពិធីគោរពព្រះវិញ្ញាណក្ខន្ធ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

ហើយក៏មានលក្ខណៈពិសេសមួយដែលស្ថាបត្យករបានសាងសង់បុស្បុកព្រះបរមរូប ព្រះបរមរតនកោដ្ឋនេះ គឺខ្នាតទាំងអស់ត្រូវបានគិតយកលេខ៩ ជាគោល។ ចំណែកបង្គោលដែលបានដាក់តម្រាបតាមទីធ្លានៃបុស្បុកព្រះបរមរូប ត្រូវបានគេយកតាម​លំនាំបង្គោលនៅ​ផ្លូវឡើងនៃ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារផងដែរ។ បច្ចុប្បន្នទីតាំងនៃព្រះបរមរូបព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ មកទស្សនា និងសម្ដែងការគោរពចំពោះព្រះវិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ព្រះមហាវីរក្សត្រនៃយើងផងដែរ។
រូបសំណាក​សេរីភាព

រូបសំណាកសេរីភាព (Statue of Liberty) ដែលឈរយ៉ាងត្រដែតនៅទីក្រុងញូវយ៉ក គឺជារូបសំណាកមួយដែលមានអាយុកាលជាង១០០ឆ្នាំមកហើយ គឺជារូបសំណាកដែលមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង ត្រូវបានមនុស្សជាច្រើនស្គាល់ ឬធ្លាប់ឃើញ។  គេឃើញរូបសំណាកនេះក្នុងភាពយន្ត រូបភាព និងសៀវភៅ។ នេះជារូបសំណាកដែលបង្ហាញពីស្រ្តីម្នាក់ ដៃមួយខាងកាន់សៀវភៅ និងដៃម្ខាងទៀតលើកកាន់អង្គប់ភ្លើង។ វាត្រូវបានគេសាងសង់នៅពីលើកោះឡាយបឺរធី នាតំបន់ឆ្នេរនៃទីក្រុងញ៉ូវយក។ រូបសំណាកមួយនេះត្រូវបានគេបញ្ឈរយ៉ាងខ្ពស់ នៅចំពីមុខប្រជាជនចំណាកស្រុករាប់លាននាក់ទាំងឡាយ នៅពេលដែលធ្វើដំណើរមកទឹកដីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការកសាងជីវភាពថ្មី តាមកប៉ាល់ ឬតាមនាវា ជាពិសេសនៅក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ។https://thmeythmey.com/event/?page=detail&id=95761 រូបសំណាកទង់ដែងដែលជាអំណោយពីប្រជាជនបារាំងដល់ប្រជាជនសហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបានរចនាឡើងដោយជាងចម្លាក់ជនជាតិបារាំង ហ្វ្រេដេរិក អូហ្គុស បាស់សូលឌី (Frédéric Auguste Bartholdi)ហើយគ្រោងដែករបស់វាត្រូវបានសាងសង់ដោយ គ្រូស្តាវ អេហ្វែល (Gustave Eiffel)។  រូបសំណាកនេះត្រូវបានឧទ្ទិសនៅថ្ងៃទី 28 ខែតុលាឆ្នាំ 1886 ។ ដែលបានសាងសង់ចាប់ពីឆ្នាំ១៨៧៥-១៨៨៤ ។ រូបសំណាកនេះឈរនៅលើប៉មរាងចតុកោណមួយ ដែលមានខឿនកម្ពស់បីថ្នាក់តាមលំដាប់ ខណៈរូបសំណាកទាំងមូលមានកម្ពស់ ៤៦ ម៉ែត្រ ក្បាលជួតក្រណាត់ និងពាក់មកុដបញ្ចេញរស្មីប្រាំពីរពណ៌។ ដៃម្ខាងៗមានប្រវែង ១២.៨ ម៉ែត្រ ខណៈដៃស្ដាំកាន់គប់ភ្លើងលើកឡើងយ៉ាងខ្ពស់ ចំណែកដៃឆ្វេងកាន់សៀវភៅយ៉ាងធំមួយក្បាល ដោយនៅលើគម្របសៀវភៅនោះមានសរសេរឃ្លាថា «៤ កក្កដា ១៧៧៦» ដែលជាថ្ងៃប្រកាសឯករាជ្យរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកពីអាណានិគមអង់គ្លេស។ ស្ថាបត្យកម្មដ៏ធំនេះត្រូវបានចំណាយថវិកាសាងសង់អស់ប្រមាណ ៧០០,០០០ ដុល្លារអាមេរិក និងត្រូវបានសម្ពោធជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៨៦។http://m.freshnewsasia.com/index.php/en/freshnewsplus/178414-2020-11-30-05-53-31.html 
រូបភាពតូច
រូបិយវត្ថុ: និយមន័យ

និយមន័យ 
រូបិយវត្ថុ គឺជាផលិតផលដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីបង្កើតលក្ខណៈងាយស្រួលដល់ដំណើរការដោះដូរទំនិញ ឬសេវាកម្ម។
រូបិយវត្ថុ ជាវត្ថុមួយដែលត្រូវាបានគេប្រើប្រាស់ជាមធ្យោបាយដើម្បី ដោះដូរទំនិញ ឬសេវាកម្ម និងទូទាត់បំណុលផ្សេងៗទៀត។
រូបិយវត្ថុ គឺជាអ្វីៗដែលត្រូបានគេទទួលស្គាល់ក្នុងការទូទាត់ជា មួយទំនិញ ឬសេវាកម្ម និងទូទាត់បំណុលផ្សេងៗទៀត។
រូបិយវត្ថុ: <span lang="KHR" dir="ltr">[[ខ្មែរ|តួរអក្សរ]]</span>ខងាររូបិយវត្ថុ

តួរអក្សរខងាររូបិយវត្ថុ 

 ឧបករណ៍ដោះដូរ 
នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច រូបិយវត្ថុជាមធ្យោបាយដោះដូរនៅពេល ដែលមានការទិញលក់ទំនិញ សេវាកម្ម ឬការទូទាត់បំណុលទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស។ ការប្រើប្រាស់រូបិយវត្ថុជាមធ្យោបាយដោះដូរដូចនេះ បានបង្កើន ឬពង្រីកសកម្មភាពក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ព្រោះវាបានកាត់បន្ថយ ការចំណាយយ៉ាងច្រើនក្នុងដំណើរការដោះដូរដោយផ្ទាល់រវាងទំនិញនិង ទំនិញ។ នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ការដោះដូរដោយផ្ទាល់រវាងទំនិញនិង ទំនិញត្រូវបានចំណាយចំពោះការជួញដូរ ព្រោះអ្នកទិញ និងអ្នកលក់ត្រូវ ស្វែងរកអ្នកមានតំរូវការដូចគ្នាដើម្បីដោះដូរ ពេលវេលាដោះដូរ និងទំហំនៃ ការដោះដូរ។

 ឯកតាវាស់តម្លៃ  
រូបិយវត្ថុជាឯកតាវាស់តម្លៃ មានន័យថាវាត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដើម្បី វាស់នូវតម្លៃរបស់ទំនិញ ឬសេវាមុនពេលធ្វើការដោះដូរ ។ ពួកគេវាស់តម្លៃទំនិញ ឬសេវាកម្មដោយរូបិយវត្ថុ ក៏ដូចជាពួកគេវាស់ទំងន់ ដោយ Kg ឬវាស់ចំងាយដោយម៉ែត។ នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចបច្ចុប្បន្ន ក្នុងតំណើរការនៃការដោះដូរវត្ថុជាមួយនឹង ទំនិញគេប្រើរូបិយវត្ថុជាវត្ថុកណ្តាល។

 ឧបករណ៍ផ្ទុក ឬរក្សាតម្លៃ 
រូបិយវត្ថុ ជាឧបករណ៍ផ្ទុកតម្លៃ មានន័យថាជាកន្លែងផ្ទុកនូវតំលៃទំនិញក្នុងរយៈពេលកំណត់ជាក់លាក់ណាមួយ ។ មុខងារនេះសំខាន់ណាស់ ព្រោះមនុស្សមិនចង់ចំណាយនូវចំណូលរបស់ខ្លួនឲ្យអស់ពេលទទួលបានភ្លាមនោះទេ ជាពិសេសពួកគេត្រូវសន្សំវាទុកសំរាប់ពេលអនាគត។
រូបិយវត្ថុ: <span lang="KHR" dir="ltr">ឧ</span>បករណ៍ដោះដូរ

ឧបករណ៍ដោះដូរ 
នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច រូបិយវត្ថុជាមធ្យោបាយដោះដូរនៅពេល ដែលមានការទិញលក់ទំនិញ សេវាកម្ម ឬការទូទាត់បំណុលទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស។ ការប្រើប្រាស់រូបិយវត្ថុជាមធ្យោបាយដោះដូរដូចនេះ បានបង្កើន ឬពង្រីកសកម្មភាពក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ព្រោះវាបានកាត់បន្ថយ ការចំណាយយ៉ាងច្រើនក្នុងដំណើរការដោះដូរដោយផ្ទាល់រវាងទំនិញនិង ទំនិញ។ នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ការដោះដូរដោយផ្ទាល់រវាងទំនិញនិង ទំនិញត្រូវបានចំណាយចំពោះការជួញដូរ ព្រោះអ្នកទិញ និងអ្នកលក់ត្រូវ ស្វែងរកអ្នកមានតំរូវការដូចគ្នាដើម្បីដោះដូរ ពេលវេលាដោះដូរ និងទំហំនៃ ការដោះដូរ។
រូបិយវត្ថុ: ឯកតាវាស់តម្លៃ

ឯកតាវាស់តម្លៃ  
រូបិយវត្ថុជាឯកតាវាស់តម្លៃ មានន័យថាវាត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដើម្បី វាស់នូវតម្លៃរបស់ទំនិញ ឬសេវាមុនពេលធ្វើការដោះដូរ ។ ពួកគេវាស់តម្លៃទំនិញ ឬសេវាកម្មដោយរូបិយវត្ថុ ក៏ដូចជាពួកគេវាស់ទំងន់ ដោយ Kg ឬវាស់ចំងាយដោយម៉ែត។ នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចបច្ចុប្បន្ន ក្នុងតំណើរការនៃការដោះដូរវត្ថុជាមួយនឹង ទំនិញគេប្រើរូបិយវត្ថុជាវត្ថុកណ្តាល។
រូបិយវត្ថុ: ឧបករណ៍ផ្ទុក ឬរក្សាតម្លៃ

ឧបករណ៍ផ្ទុក ឬរក្សាតម្លៃ 
រូបិយវត្ថុ ជាឧបករណ៍ផ្ទុកតម្លៃ មានន័យថាជាកន្លែងផ្ទុកនូវតំលៃទំនិញក្នុងរយៈពេលកំណត់ជាក់លាក់ណាមួយ ។ មុខងារនេះសំខាន់ណាស់ ព្រោះមនុស្សមិនចង់ចំណាយនូវចំណូលរបស់ខ្លួនឲ្យអស់ពេលទទួលបានភ្លាមនោះទេ ជាពិសេសពួកគេត្រូវសន្សំវាទុកសំរាប់ពេលអនាគត។
រូបិយវត្ថុ: ការវាស់រូបិយវត្ថុ

ការវាស់រូបិយវត្ថុ 

 រូបិយវវត្ថុ M1 
គឺសំដៅលើមធ្យោបាយណាដែលបានធ្វើការដោះដូរភ្លាមៗ ដូចជា ៖
•	Currency in the hands of public 
•	Travelers’ check
•	Demand deposits
•	Other checkable deposits

 រូបិយវត្ថុ M2 
រួមមាន ៖
•	រូបិយវត្ថុ M1
•	Small-denomination time deposits
•	Saving deposits including money-market
•	Retail money-market mutual fund shares

 រូបិយវត្ថុ M3 
រួមមាន ៖
•	រូបិយវត្ថុ M2
•	Large-denomination time deposits
•	Repurchase agreements
•	Eurodollars
រូបិយវត្ថុ: រូបិយវវត្ថុ M1

រូបិយវវត្ថុ M1 
គឺសំដៅលើមធ្យោបាយណាដែលបានធ្វើការដោះដូរភ្លាមៗ ដូចជា ៖
•	Currency in the hands of public 
•	Travelers’ check
•	Demand deposits
•	Other checkable deposits
រូបិយវត្ថុ: ប្រព័ន្ធរូបិយវវត្ថុ

ប្រព័ន្ធរូបិយវវត្ថុ  
គឺជាទំរងនៃការង្កើតនូវការចរាចររូបិយវត្ថុរបស់ប្រទេសមួយ ដែលកំណត់ដោយច្បាប់ ។ ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុរួមមានកត្តាដូចខាងក្រោម ៖
Monetary standard : អ្វីៗដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានក្នុងការកំណត់ តំលៃរូបិយវត្ថុ ។ Monetary Unit : ជាឯកត្តារបស់រូបិយវត្ថុនៃប្រទេសមួយៗ ដូចជានៅកម្ពុជា គឺរៀល (KHR) នៅ U.S គឺ Dollar (USD) ….។ ឧបករណ៍ដោះដូរ (Medium of Echange)ៈ គឺជាបណ្តាឧបករណ៍ដែល ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ ដើម្បីអនិវត្តការទីញ ឬការលក់ទំនិញ សេវា ឬទូទាត់បំណុល ដូចជាក្រដាស់ប្រាក់ Bank Money, E-money…. ។ និយាយរួមនៅក្នុងប្រព័ន្ធរូបិយវត្ថុ កត្តាដែលតែងតែផ្លាស់ប្តូរគឺ Money standard ។ តាមរយៈការវិវត្តន៍នៃរូបិយវត្ថុ បានបង្ហាញឲ្យឃើញថា Money standard របស់ប្រទេសនីមួយៗ វាអាស្រ័យនឹងលក្ខខណ្ឌជាក់ស្ដែងនៃពេល វេលាជាអ្នកកំណត់ ។
រូប៊ិក ខ្យូប

thumb|250px|right
រូប៊ិក​ខ្យូប​គឺ​ជា​របស់​លេង​ដែល​បង្កើត​ដោយ​លោក​ Ernő Rubik ដែល​គាត់​ជា​សាស្ត្រា​ជំនាញ​ស្ថាបត្យ​កម្ម​ជន​ជាតិ​ហុងគ្រី​ម្នាក់​។
រូម៉ានី

ប្រទេសរូម៉ានី (ភាសារូម៉ានី៖ România) គឺ​ជា​ប្រទេស​មួយ​​ស្ថិត​នៅត្រង់ចំណុចកណ្ដាលនៃតំបន់​អឺរ៉ុប​កណ្តាល កើត និង​​អាគ្នេយ៍។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសប៊ុលហ្ការីនៅភាគខាងត្បូង អ៊ុយក្រែននៅភាគខាងជើង ហុងគ្រីនៅប៉ែកខាងលិច ស៊ែប៊ីនៅភាគនិរតី ម៉ុលដាវីនៅទិសខាងកើត និងសមុទ្រខ្មៅនៅភាគអាគ្នេយ៍។ ប្រទេសរូម៉ានីគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ២៣៨,៣៩៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនប្រមាណ ១៩ លាននាក់។ វាជាប្រទេសធំជាងគេទី ១២ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប និងជារដ្ឋដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេប្រាំមួយក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេសមានឈ្មោះថា ប៊ុយការែស ហើយទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន៖ យ៉ាស៍ ឃ្លូច-ណាប៉ូកា ធីមីសូអារ៉ា កុនស្តានហ្សា ក្រៃយ៉ូវ៉ា ប្រាសូហ្វ និងហ្កាឡាត្ស៊ីជាដើម។

ការតាំងទីលំនៅរបស់មនុស្សនៅលើទឹកដីប្រទេសរូម៉ានីដំបូងបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងសម័យយុគថ្មបំបែកក្រោម ដោយមានកំណត់ត្រាបញ្ជាក់ពីនគរដាស៊ីបុរាណ បូករួមជាមួយនឹងការចូលឈ្លានពាន និងកាន់កាប់ដោយចក្រភពរ៉ូម។ រដ្ឋរូម៉ានីសម័យត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៥៩ តាមរយៈសហភាពបុគ្គលនិយមនៃក្សត្របុរីដានូប៊ីនៃម៉ុលដាវី និងវ៉ាឡាគី។ រដ្ឋរូម៉ានីថ្មីនោះបានទទួលឯករាជ្យពីចក្រភពអូតូម៉ង់នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៧៧។ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ទោះជាបានប្រកាសពីអព្យាក្រឹតភាពរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ១៩១៤ ក្តីក៏រូម៉ានីនៅតែប្រឡូកចូលក្នុងសង្គ្រាមដោយឈរនៅខាងមហាអំណាចសម្ព័ន្ធមិត្តនៅឆ្នាំ១៩១៦។ ជាលទ្ធផល រូម៉ានីបានទទួលកាន់កាប់នូវទឹកដីថ្មីៗជាច្រើនរួមមាន៖ ប៊ូកូវីណា បេសារ៉ាប៊ី ត្រង់ស៊ីលវ៉ានី និងទឹកដីមួយផ្នែកនៃតំបន់បាណាត់ គ្រីសាណា និងម៉ារ៉ាមូរ៉េស។ នៅខែមិថុនា ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤០ ជាលទ្ធផលនៃកតិកាសញ្ញាម៉ូឡូតូវ–រីបិនត្រូប និងពានរង្វាន់ទីក្រុងវីយែនទីពីរ រូម៉ានីត្រូវបានបង្ខំឱ្យប្រគល់តំបន់បេសារ៉ាប៊ី និងប៊ូកូវីណាភាគខាងជើងទៅសហភាពសូវៀត និងប៉ែកខាងជើងត្រង់ស៊ីលវ៉ានីទៅហុងគ្រី។ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤០ រូម៉ានីបានចុះហត្ថលេខាលើកតិកាសញ្ញាត្រីភាគី ហើយជាលទ្ធផល នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤១ សាមីខ្លួនក៏ចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅខាងមហាអំណាចអ័ក្ស ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងសហភាពសូវៀតរហូតដល់អំឡុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៤ នៅពេលដែលប្រទេសនេះបានសម្រេចមកចូលរួមជាមួយភាគីសម្ព័ន្ធមិត្តវិញ។ បន្ទាប់ពីសង្រ្គាម និងការត្រួតត្រាដោយកងទ័ពក្រហមសូវៀត រូម៉ានីក៏បានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយម និងជាសមាជិកនៃកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរី។ នៅក្រោយបដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៩៨៩ រូម៉ានីបានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរទៅប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី។

រូម៉ានីជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍដែលមានសេដ្ឋកិច្ចចំណូលខ្ពស់ ដោយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ៥៣ នៅក្នុងសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស។ វាមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេទី ៤៧ នៅលើពិភពលោកបើគិតតាម ផសស ជាមធ្យម។ រូម៉ានីបានឆ្លងកាត់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចដ៏លឿនរហ័សនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០។  សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ខ្លួន​បច្ចុប្បន្ន​​គឺ​ពឹងផ្អែក​លើ​សេវាកម្ម​ជា​ចម្បង។ ប្រទេសនេះជាអ្នកផលិត និងអ្នកនាំចេញសុទ្ធនៃគ្រឿងម៉ាស៊ីន និងថាមពលអគ្គិសនីតាមរយៈក្រុមហ៊ុនដូចជា អូតូម៉ូប៊ីលដាស៊ី (Dacia) និងប៉េត្រូម OMV ជាដើម។ រូម៉ានីបានក្លាយជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ ១៩៥៥ ហើយចូលអង្គការណាតូចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៤ និងសហភាពអឺរ៉ុប (EU) ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧។
រូហុលឡោះ ខូមៃនី

សាយីដ រូហុលឡោះ មូសាវី ខូមៃនី ( ; 17 ឧសភា 1900 - 3 មិថុនា 1989) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា អាយ៉ាតុលឡោះ ខូមៃនី ជាអ្នកនយោបាយអ៊ីរ៉ង់និងមេដឹកនាំសាសនាដែលបានបម្រើការជាមេដឹកនាំកំពូលដំបូងរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ពីឆ្នាំ 1979 រហូតដល់ស្លាប់នៅឆ្នាំ 1989 លោកគឺជាស្ថាបនិករបស់សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអ៊ីរ៉ង់ និងមេដឹកនាំបដិវត្តអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ 1979 ដែលបានឃើញការផ្តួលរំលំរបស់រាជវង្សសាហ៍ ម៉ូហាមម៉ាត់ រេហ្សា ប៉ាហ៍ឡាវី និងចុងបញ្ចប់នៃព្រះមហាក្សត្រពែរ្ស បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ លោកខូមៃនីបានក្លាយជាមេដឹកនាំកំពូលទីមួយរបស់ប្រទេស មុខតំណែងដែលបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់សាធារណរដ្ឋឥស្លាមជារដ្ឋអំណាចនយោបាយ និងសាសនាខ្ពស់បំផុតរបស់ប្រទេស ដែលលោកកាន់រហូតដល់ស្លាប់​ ភាគច្រើននៃរយៈពេលកាន់អំណាចរបស់លោកត្រូវបានកាន់កាប់ដោយសង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់-អ៊ីរ៉ាក់ឆ្នាំ 1980-1988 លោកត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយលោកអាលី ខាមេនៃនៅថ្ងៃទី 4 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1989
រួញ: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ 2017 មក  រួញ-ROUNH ស្ទូឌីយោ ដែលបង្កើតមកដោយ កញ្ញា ហួត កែវលីវីន បានបង្កើតតម្លៃដល់សិល្បៈច្នៃប្រឌិត និងការរចនានៅកម្ពុជា។ រួញ-ROUNH ស្ទូឌីយោ រួញ ស្ទូឌីអូ ជាប្រភេទ ស្ទូឌីយោសេវាកម្មក្រាហ្វិកចលនាដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងការរចនាប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត យើងទទួលបានពីចំណង់ចំណូលចិត្ត និងមានក្រុមដែលមានទេពកោសល្យនៅពីក្រោយគម្រោងនីមួយៗ។រឿងរ៉ាវនៃការចាប់ផ្តើមរបស់រួញ-ROUNH ស្ទូឌីយោ គឺ ដើម្បីនាំយកអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរបុរាណមកធ្វើជាគំនូរជីវចល។
គម្រោង​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា “កុលាបប៉ៃលិន” ជា​ចំណុច​សំខាន់​មួយ​សម្រាប់យើង និងបានផ្តល់ឱ្យយើងនូវគំនិតផ្តួចផ្តើមដើម្បីចូលរួមដើម្បីបន្តការច្នៃប្រឌិតសិល្បៈ។ នៅឆ្នាំ២០១៧ រួញ ស្ទូឌីយ៉ូត្រូវបានបង្កើតដោយយុវជនមួយក្រុមដែលមានបំណងចង់ឲ្យផ្នែកគំនូរជីវចលមានភាពរីកចម្រើនទៅមុខ។ ហើយថែមទាំងចង់ពង្រឹងផ្នែក រចនាបែបឌីជីថល ឲ្យមានគុណភាពល្អ និងមានភាពច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ដើម្បីផ្តល់ឲ្យអតិថិជននូវអ្វីដែលថ្មី និងគុណភាព។ 

នៅពីក្រោយអត្ថន័យរបស់ “រួញ” គឺមានការសង្កត់ធ្ងន់លើការគិតខុសពីធម្មតា ខណៈពេលដែលមានការតភ្ជាប់ស៊ីជម្រៅនៃអត្តសញ្ញាណខ្មែរ។ នៅពេលដែលយើងកំពុងឆ្ពោះទៅមុខនាពេលអនាគត ក្រុមការងាររបស់យើងផ្តោតទៅលើការរៀនសូត្រ និងបង្កើតការរចនាថ្មីៗ ខណៈពេលដែលយើងកំពុងថែរក្សាប្រវត្តិសាស្រ្តសិល្បៈ និងវប្បធម៌របស់យើង។
រួញ: គោលបំណង

គោលបំណង 
រួញ ស្ទូឌីយ៉ូ ជឿជាក់ថារឿងដែលអស្ចារ្យនឹងកើតឡើងនៅពេលដែលមនុស្សត្រឹមត្រូវភ្ជាប់គ្នា។ រួញ ROUNH ស្ទូឌីយោ បានផលិតខ្សែភាពយន្តគំនូរជីវចលបែបកំប្លែងរបស់គ្រួសារមួយហើយក៏មានឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៍ខ្មែរផងដែរ ហើយតួអង្គនៃតគំនូរជីវចល តុក្តារួញមាន តួអង្គម្តាយឈ្មោះ បុទុមកេសរ  តួយាយឈ្មោះ ទូច សារុន និងតួអង្គស្តេចកូន ភិរម្យ កុសលបុត្រ ហៅ ណុយណុយ។
រឿង ឆ្កែមើលឃើញខ្មោច

ពួក​​ខ្ញុំបាទធ្លាប់បានឮម្ដាយ និងឪពុកគាត់និទានប្រាប់ខ្ញុំថា ៖ បើឮឆ្កែលូ ឬព្រុសនៅពេលកណ្ដាល អធ្រាត្រ​ស្ងាត់​ នៅភូមិណា ស្រុកណា ដែលក្រៅអំពីក្រុង ព្រោះពុំសូវមានមនុស្សកុះករក្នុងពេលយប់ ស្រុកភូមិ pនោះច្រើនកើតជំងឺពុំសូវបានសេចក្ដីសុខទេ 

ដ្បិត​ខ្មោច​បិសាច​ វាដើររាតត្បាតធ្វើមនុស្សឱ្យឈឺចាប់ សឹងតែគ្រប់ៗគ្នា ព្រោះឆ្កែមើលឃើញខ្មោច។ ដំណើរចាស់ៗថា ឆ្កែមើលឃើញខ្មោចនោះអាស្រ័យដោយរឿងដើមថា ៖ យូរយារណាស់ មកហើយ មានបុរសម្នាក់ដើរទៅមើលគេលៀងមេមត់ ប៉ុន្ដែមិនបានប្រាកដឈ្មោះ បុរសនោះដើរក្បែរដីទូលមួយដែល មានព្រៃស៊ុបទ្រុប គេកប់ខ្មោចក្នុងព្រៃនោះជាច្រើន។ លុះដល់ទន្ទឹមព្រៃមានខ្មោចស្រែកហៅគាត់ថា ៖ ពូៗផ្ដាំទៅប្រាប់ ប្រពន្ធខ្ញុំឱ្យមកផង។ បុរសនោះមិនចេះខ្លាចខ្មោចទេ គាត់ដឹងថាខ្មោចហៅពិតណាស់ គាត់ធ្វើព្រងើយ ហើយឆ្លើយទៅវិញថា ៖ - ប្រពន្ធឯងនៅឯណា ? ខ្មោចឆ្លើយវិញថា ៖ - ប្រពន្ធខ្ញុំ នៅឯផ្ទះលៀងអារក្សឯណោះ ! បុរសឮហើយ សួទៅវិញថា ៖ - ចុះឯងឱ្យអញប្រាប់ម៉េចបាន ? បើអញមើលប្រពន្ធឯងមិនឃើញនោះ ! ក្នុងពេលនោះខ្មោចក៏ឱ្យ ប្រទាលប្រហោង គឺថ្នាំសម្រាប់មើលខ្មោចឃើញទាំងអស់។ ខ្មោចឱ្យប្រទាលនោះទៅ ហើយប្រាប់ទាំងឈ្មោះប្រពន្ធវាផង។ បុរសនោះ កាលបើបានប្រទាលប្រហាងនោះហើយ មើលឃើញខ្មោចនៅពេញតែព្រៃ គាត់ចេះតែដើរទៅៗ គ្មានភិតភ័យខ្លាចអ្វីឡើយ។ គាត់ដើរតម្រង់ទៅរកផ្ទះដែលគេលៀងអារក្ស លុះដល់ផ្ទះនោះ គាត់ឃើញខ្មោចស្រីៗកំពុង ស៊ីពែសំណែន ដែលគេសែននៅពោរពេញជាច្រើនគ្នាណាស់។ បុរសនោះស្រែកហៅ ទៅតាមឈ្មោះដែលប្ដីវាផ្ដាំមក ហើយបោយដៃហៅចំពីមុខ និយាយថា ៖ - ប្ដីហងឱ្យទៅឱ្យឆាប់ ព្រោះកូនយំខ្លាំងណាស់ ! ខ្មោចនឹកឆ្ងល់ណាស់ ម៉េចក៏បុរសនេះមើលឃើញអញ ទើបដើរសំដៅហើយសួរថា ៖ - ចុះអ្នកឯង ម៉េចក៏មើលអញឃើញ? បុរសនោះក៏ បង្ហាញប្រទាលប្រហាងហើយឆ្លើយថា ៖ - នេះប្រទាលដែលប្ដីហងឱ្យអញ បានអញមើលឃើញ។ ខ្មោចនោះគ្រាន់តែ ឃើញប្រទាលភ្លាម ស្ទុះទៅដណ្ដើមយក ប៉ុន្ដែបុរសពុំព្រមឱ្យ ក៏មានការប្រវាយប្រតប់គ្នាដណ្ដើម ប្រទាលប្រហោង នោះ។ បុរសចេះតែស្រែកហៅឱ្យគេឯងជួយ ប៉ុន្ដែអ្នកណាក៏មើលទៅមិនឃើញជាប្រយុទ្ធជាមួយនរណាសោះ ឃើញតែ ស្ទុះស្ទាតែម្នាក់ឯង ម្លោះហើយគេនាំគ្នាទៅជាស្រឡាំងកាំងរកជួយមិនកើត។ លុះប្រតាយ ប្រតប់អស់មួយសន្ទុះធំ បុរសក៏រសាយដៃរបូតប្រទាលនោះពីដៃទៅ។ ខ្មោចស្ទុះប្រុងមករើសយក តែពេលនោះឆ្កែ ឃើញភ្លាមស្ទុះភ្លែតមក ត្របាក់លេបចូលទៅក្នុងពោះបាត់ទៅ។ ហេតុនេះហើយបានជាឆ្កែមើលខ្មោចឃើញ។ ដោយសារមានរឿងនិទាន យ៉ាងនេះ បានជាមានជំនឿថា ឆ្កែវាមើលខ្មោចឃើញ បើឆ្កែព្រុសលូក្នុងពេលយប់ ព្រោះវាឃើញខ្មោចដើរ។ មួយវិញទៀត មានមនុស្សច្រើនណាស់ ដែលនៅជឿជាក់ហើយខំស្វែងរកប្រទាលប្រហាង ដើម្បីយកមកប្រើការស័ក្ដិសិទ្ធផ្សេងៗ។
រឿង ឆ្កែមើលឃើញខ្មោច: ដូច្នេះ

ដូច្នេះ 
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម : ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿង នាងបដាចារ

រឿង នាងបដាចារ​ (ឬ បដាចារថេរី) ជារឿងមានប្រជាប្រិយមួយក្នុង ចលនាអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ហើយមានផលិតកម្មជាច្រើនដែលកំពុងតែថតរឿងនេះ ទាំងភាពយន្ត ទាំងខារាអូខេ។
រឿង នាងបដាចារ: សង្ខេបរឿង

សង្ខេបរឿង 
នាងបដាចារ (នាមនេះជានាមហៅក្រោយនាងបាត់បង់សតិប៉ុណ្ណោះ) ជាបុត្រីរបស់សេដ្ឋីម្នាក់ក្នុង ក្រុងសាវថី ក្រោយមក នាងក៏ស្រលាញ់ជាមួយអ្នកបំរើម្នាក់ ដែលធ្វើអោយឪពុកម្ដាយនាងមិនពេញចិត្ត ក៏ត្រូវបណ្ដេញចេញពីផ្ទះ។ ពួកគេបានធ្វើខ្ទមនៅស្រុកឆ្ងាយមួយ ហើយក៏រួមរស់ជាមួយគ្នា បានកូនប្រុស ពីរនាក់។ ថ្ងៃមួយ ពួកគេក៏បីកូនតូច និង ដឹកដៃកូនធំ មានបំណងទៅជួបលោកឪពុក។ ពេលនៅតាមផ្លូវ ចៅមាណព ជាប្ដី ក៏ត្រូវពស់ចឹក ទើបនាងត្រូវនាំកូនទាំងពីរមកផ្ទះ។
ចៃដន្យនៅតាមផ្លូវ ត្រូវឆ្លងបឹង ក៏ត្រូវបីទារកទៅមុនដោយទុកកូនប្រុសលើគោក ។ ពេលទុករួចក៏ទៅយកកូនបន្ទាប់ តែដល់ពាក់កណ្ដាលផ្លូវ ត្រូវខ្លែង ឆាបទារកនោះ ក៏លើកដៃទះហោះ កូនប្រុសឃើញដូចឆ្នោះ ស្មានថាម្ដាយហៅ កូរចុះទឹកទៅរក ក៏លង់ស្លាប់ ។ ពេលទៅដល់ផ្ទះឪពុកម្ដាយ ក៏លោកទាំងពីរស្លាប់ក្នុងភ្លើងឆេះទៅ។ នាងក៏បាត់បង់សតិ ទៅជាឆ្គួត ស្រាតសំពត់អាវ ទើបគេដាក់ឈ្មោះថា នាងបដាចារ។ ដំណើរនាង ក៏ជួបជាមួយព្រះពុទ្ធ ហើយទទួលស្ដាប់ធម៌ទេសនា រួចមានស្មារតីវិញបួសក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា ក្រោយមកក៏សម្រេច អរហត្ត​ផល។
រឿង ភូមិតិរច្ឆាន

រឿង ភូមិតិរច្ឆាន គឺជាប្រលោមលោកមួយបែបប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលបានរៀបរាប់ពីការជិះជាន់ គាបសង្កត់ កេងប្រវ័ញ្ច ពីសំណាក់ ពួកអាណានិគមបារាំង និងបានរៀបរាប់ពីទុក្ខវេទនា និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា នៅសម័យនោះ។ 

រឿងនេះត្រូវបានរៀបរៀង និងចងក្រងដោយលោក ឌឹក គាម និងលោក ឌឿក អំ នៅឆ្នាំ ១៩៦៤ ដល់ ១៩៦៥ ហើយចេញផ្សាយជាសាធារណៈ នៅឆ្នាំ ១៩៧១។
រឿង ភូមិតិរច្ឆាន: កថាមុខ

កថាមុខ

រឿង ភូមិតិរច្ឆាន បានត្រូវរៀបរៀងឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៦៤ - ១៩៦៥ ដោយអ្នកនិពន្ធ ឌឹក គាម និង ឌឿក អំ ហើយបានត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយ ជាសាធារណៈ នៅឆ្នាំ ១៩៧១។ រឿងនេះ បានឆ្លុះបញ្ចាំងឲ្យឃើញ ទំនាស់ដ៏ស្រួចស្រាល រវាងពលករកម្ពុជា ដែលរងការជិះជាន់ កេងប្រវ័ញ្ចយ៉ាងខ្លាំងក្លា នឹងពួកអាណានិគមបារាំង បនសក្ដិភូមិ បនមន្ត្រីអាយ៉ាងរបស់វា។

ព្រឹត្តិការណ៍ ១៨ មេសា ១៩២៥ របស់ប្រជាជនឃុំក្រាំងលាវ ជាព្រឹត្តិការណ៍មួយ បានទាក់ទាញចិត្តអ្នកនិពន្ធ ក្នុងការនិពន្ធស្នាដៃនេះ ដើម្បីដាស់សតិស្មារតីប្រជាជន ឲ្យនឹកឃើញជាប់ជានិច្ច នូវប្រវត្តិយ៉ាងឈឺចាប់ខ្លោចផ្សា ដែលពួកអាណានិគមបង្កឡើងនោះ។

រឿងភូមិតិរច្ឆាន ពិតជាបានទាញអារម្មណ៍ អ្នកអានឲ្យនឹកឃើញ ពីនឹមដែក របស់អាណានិគមបារាំង ដែលសង្កត់ប្រជាជនកម្ពុជា ជិតមួយសតវត្ស។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏បានបំផុសកំហឹងឈឺចាប់ដល់អ្នកអាន ពីទារុណកម្មដ៏សែនឃោរឃៅ របស់អាណានិគមបារាំង មកលើការស្លូតត្រង់កម្ពុជាយើង។ ការតស៊ូប្រឆាំងនឹងពួកត្រួតត្រា ការចងកំហឹង ឈឺចាប់នៃជនដែលត្រូវគេជិះជាន់ ពូតផ្ដុំបានជាកម្លាំងភ្ញាក់រឭក ស្នេហាជាតិ ដ៏មោះមុត ក្រោកឡើងតស៊ូរំដោះជាតិ។

ឆ្លងកាត់បទពិសោធជូរចត់ជាច្រើន នៅសម័យអាណានិគម អ្នកនិពន្ធបានពញ្ញាក់ស្មារតីប្រជាជន ឲ្យប្រុងប្រយ័ត្ន ចំពោះនឹមថ្មីមួយទៀត របស់ចក្រពត្តិអាមេរិក ដែលមានពិសពុល ជាអាណានិគមបារាំងទៅទៀត។ អ្នកនិពន្ធបានផ្សព្វផ្សាយរឿងនេះឡើង ក្នុងពេលចក្រពត្តិអាមេរិក កំពុងដាក់នឹមត្រួតត្រាលើប្រទេសកម្ពុជាយើង។

រឿងភូមិតិរច្ឆាន បានវែកមុខពួកចោរប្លន់ទឹកដី ប្លន់សេរីភាពប្រជាជន ហើយក៏បានបកអាក្រាត មុខមាត់យ៉ាងអាសោធ របស់បនអាយ៉ងឆ្កែបម្រើបារាំង ដែលមិនគ្រាន់តែធ្វើតាមខ្សែញាក់របស់ចៅហ្វាយប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងខំធ្វើឲ្យបានលើសទៀត ដើម្បីផ្គាប់ផ្គុនចៅហ្វាយ ហើយក្លាយខ្លួនជាឧបករណ៍ជិះជាន់ដាច់ថ្លៃ នៃពួកឈ្លានពាន។ អំពើជិះជាន់ សង្កត់សង្កិន ដ៏ឃោរឃៅរបស់អាណានិគមបារាំង មកលើប្រជាជនកម្ពុជាទាំងមូល ជាពិសេសរបស់លោកបាដេស (រេស៊ីដង់បារាំងប្រចាំខេត្តកំពង់ឆ្នាំង) មកលើអ្នកភូមិក្រាំងលាវ បានបណ្ដាលឲ្យមានប្រតិកម្មពីសំណាក់មហាជន ពលករ ដែលបានក្រោកឈរឡើង វាយបកទៅលើពួកវាវិញយ៉ាងខ្លាំងក្លា។

សកម្មភាពក្រោកឈរ តស៊ូរបស់អ្នកក្រាំងលាវ ជាចលនាស្នេហាជាតិ ដ៏ក្ដៅគគុក ដែលជាទុនដ៏សំខាន់មួយ រួមចំណែកដល់ចលនាបដិវត្តអធន សម្រេចបានជោគជ័យជាបន្តបន្ទាប់ បទពិសោធក្នុងរឿង ភូមិតិរច្ឆាន ដែលកុលបុត្រកម្ពុជា ត្រូវចងចាំជានិច្ចកាល គឺភាពតក់ក្រហល់ និងមោទនភាពហួសហេតុ លើជ័យជំនះ (វាយបាដេសងាប់ មានសន្ទុះចិត្ត ចង់កម្ទេចបារាំងនៅបន្ទាយកំពង់ឆ្នាំងទៀត ដោយមិនគិតទៅដល់យុទ្ធវិធី ដើម្បីសម្រេចយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួន)។ ដូចនេះ យើងសង្កេតឃើញថា រាល់ជ័យជំនះកន្លងមក ពុំបានស្ថិតស្ថេរទេ ព្រោះគ្មានមាគ៌ាបក្សដឹកនាំ។

យោលលើខ្លឹមសាររឿង ភូមិតិរច្ឆាន ស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទអក្សរសិល្ប៍តថនិយមរិះគន់ ដែលលើកឡើងត្រឹមចលនាតស៊ូរំដោះជាតិ មិនទាន់ដល់រំដោះវណ្ណៈទេ។ នេះជាក្រឹត្យក្រមនៃបដិវត្តន៍សង្គម ក្នុងករណីប្រទេសជាតិរងការត្រួតត្រា ពីពួកអាណានិគម។
រឿង ភូមិតិរច្ឆាន: [[សាច់រឿងភូមិតិរច្ឆាន]]

សាច់រឿងភូមិតិរច្ឆាន 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿង ភូមិតិរច្ឆាន

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រលោមលោកខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា
រឿង ភ្នំប្រសិទ្ធ

ដែល​អ្នកស្រុក​ហៅថា "ភ្នំប្រសិទ្ធ" គឺ​សំដៅ​យក​ភ្នំ​ពីរ​នៅ​ទន្ទឹម​គ្នា ប៉ុនែ្ត​ដោយ​ការចែក​ព្រំប្រទល់​ស្រុក នៅ​ខេត្តកណ្តាល ភ្នំ​ពីរ​នេះ​ក៏​គេ​ត្រូវ​រំលែក​ធ្វើ​ជា​ខ័ណ្ឌ​ព្រំប្រទល់​ស្រុក ចំ​កណ្តាល​ជ្រលងភ្នំ គឺ​ភ្នំ​ខាង​លិច​ចូល​ក្នុង​ឃុំម្កាក់ ស្រុកអង្គស្នួល ឯ​ភ្នំ​ខាង​កើត​នៅ​ក្នុង​ឃុំឈ្វាំង ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល​ដូចគ្នា​។  ភ្នំ​ទាំង​ពីរ​នេះ ភ្នំ​ខាង​លិច​មិន​មាន​រឿង​រ៉ាវ ឬ​កនែ្លង បរម​បុរាណ​អ្វី​គួរ​គប្បី​និង​លើក​យក​មក​អធិប្បាយ​ទេ គឺ​មាន​តែ​ភ្នំខាង​កើត​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​មាន​រឿងរ៉ាវ​ច្រើន មាន​ដំណែល​ចាស់ៗ​ទាក់ទង​និង​រឿងព្រេង​យ៉ាងច្រើន​។ 

កាល​ពី​ដើម​អ្នកស្រុក​ច្រើន​ទុក​ភ្នំ​នេះ ជា​កនែ្លង​សក្តិ​សិទ្ធិ​សំរាប់​អ្នកសែ្វង​បន់ស្រន់​ឲ្យ​សំរេច​ប្រាថ្នា​ណា​មួយ ឬ​ធ្វើការសាង​សីលភាវនា​នៅ​ទីនោះ តែ​នៅ​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន ជំនឿ​ទាំងនោះ​ក៏​ខ្សោយ​បន្តិច​ម្តងៗ​ទៅ​តាម​ការវិវត្តន៍​នៃ​អារ្យធម៌‌​។  ហេតុនេះ​ទី​ភ្នំនេះ​ឯង​ទៅ​ជា​ទីទេសចរណ៍​មួយ​សំរាប់​អ្នក​ស្រុក​ជិតឆ្ងាយ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កំសាន្ត​នៅ​រាល់​ពេល ដែល​បាន​ទំនេរ​លំហែ​ពី​ការងារ​។  សព្វថៃ្ង​បើ​ទៅ​តាម​រថយន្ត ត្រូវ​ទៅ​តាម​ផ្លូវជាតិលេខ៥ គឺ​ផ្លូវ​ពី​ភ្នំពេញ​​ទៅ​បាត់ដំបង លុះ​ទៅ​ដល់​គីឡូម៉ែត្រលេខ៣៨ ជិត​ដល់​ផ្សារឧត្តុង្គ មាន​ផ្លូវជាតិលេខ២៦ បែក​ចូល​ទៅ​ខាង​ឆេ្វង​ដៃ ចូល​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​នេះ អស់​ចំងាយ​១៦​គីឡូម៉ែត្រ​ទៀត ទើប​ត្រូវបត់​ចូល​តាម​ផ្លូវ​លំ​មួយនៅ​ខាង​ឆេ្វង​ដៃ​បន្ត​ទៅ​ទៀត ទើប​ដល់​ជើង​ភ្នំ​នេះ។ នៅ​និង​ចងេ្កះ​ភ្នំ​ផែ្នក​ខាង​ជើង មាន​ព្រះវិហារ​មួយ​គ្របប្រក់​លើ​ព្រះពុទ្ធបដិមាករ ចូល​និព្វាន​មួយ​អង្គ សាង​ដោយ​ថ្មយ៉ាង​ធំ មាន​បណ្តោយ​ប្រមាណ២៧ម៉ែត្រ។ ត្រង់​នេះ​អ្នកស្រុក​ហៅថា "កនែ្លងព្រះនិព្វាន" នៅ​ខាង​ក្រោម​កនែ្លង​ព្រះនិញ្វន​នេះ​បន្តិច មាន​រូងដី​មួយ​កនែ្លង​ទទឹង​ប្រមាណ​៥​ម៉ែត្រ បណ្តោយ៦ម៉ែត្រ ជា​រូង​ទាល់ តែ​មាន​មក​ពី​អងែ្វង​កាលហើយ​។ ខាងកើត​រូងដីនេះ​បន្តិច​មាន​ថ្មមួយ​ផែន​យ៉ាងធំ ហើយ​មាន​សភាព​ចំឡែក​ត្រង់​មាន​ស្នាម​ជើង​សេះ និង​ជើង​ទ្រុឌ នៅ​ជាប់និង​ថ្មនោះ ប៉ុនែ្ត​ដោយ​សារ​ពេល​វេលា​យូរពេក សព្វថៃ្ង​ក៏​រលប់ខ្លះៗ​ទៅ​ហើយ។  ខាងត្បូង​ថ្មដា​មាន​ស្នាម​នេះ មាន​ខឿន​ថ្ម​មួយកនែ្លង អ្នក​ស្រុក​ហៅថា "ឥសីចង្រ្កង"។ លុះ​ឡើង​ដល់​កំពូល​ភ្នំ​មាន​ព្រះវិហារ​មួយ​ជា​សំណង់​ចាស់​បុរាណ ដែល​មាន​ទទឹង៨ម៉ែត្រ បណ្តោយ១៥ម៉ែត្រ អ្នក​ស្រុក​សន្មត់​នាម​ព្រះវិហារ​នេះ​ហៅថា "វិហារត្រៃត្រឹង" ។ អំពី​រឿងព្រេង​ដែល​ទាក់ទង​ទីកនែ្លង​ទាំងនោះ មាន​ដោយឡែកៗ​ពី​គ្នា​៖