បេតុង: ល្បាយបេតុង

ល្បាយបេតុង 
មាន​បេតុង​ច្រើន​ប្រភេទ​ខុសៗ​គ្នា បង្កើត​ដោយ​សមមាត្រផ្សេងៗ​គ្នា​​នៃ​គ្រឿង​ផ្សំ​សំខាន់ៗខាង​ក្រោម។ ការ​ឌិសាញ​ល្បាយ​បេតុង អាស្រ័យ​លើ​ប្រភេទគ្រោង​ឆ្អឹង​សំនង់​ដែល​ត្រូវ​សង់ អាស្រ័យ​នឹង​របៀប​លាយ​បេតុង និង​ដឹក​ជញ្ជូន និង​អាស្រ័យ​នឹង​របៀប​ចាក់​បេតុង​បង្កើត​ជា​គ្រោង​ឆ្អឹង​សំនង់​នេះ។  ​

ស៊ីម៉ង់ត៍
ស៊ីម៉ង់ត៍​ផតលែន ជា​ប្រភេទ​ ដែល​គេ​ប្រើ​ជា​ទូទៅជាង​គេ​។ វាជា​​សារធាតុផ្សំ​សំខាន់​បំផុត​របស់​បេតុង បាយ​អ និងបាយ​អ​សិតរូប។ វិស្វករ​អង់គ្លេស​ យ៉ូសិប អាសប្ឌីន ​បាន​ទទួលប៉ាតង់​បង្កើត​ស៊ីម៉ង់ត៍ផតលែន​នៅ​ឆ្នាំ​១៨២៤ ស៊ីម៉ង់ត៍​នេះ​មាន​ឈ្មោះ​ដូច​នេះ​ដោយ​សារ​វា​មាន​ពណ៌​ស្រដៀង​នឹង​ពណ៌​របស់​ថ្ម​កំបោរ​ផតលែន ដែល​គេ​យក​មក​ពី​កោះ​ផតលែន​របស់​អង់គ្លេស ហើយ​ត្រូវ​បាន​យក​មក​ប្រើ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​នៅ​ក្នុង​ស្ថាបត្យកម្ម​ក្រុង​ឡុង។  ​

ស៊ីម៉ង់ត៍​ផតលែន​ផ្សំ​ពី​កាល់ស្យូម​អុកស៊ីត ស៊ីលីកូន និង អាលុយមីញ៉ូម។ ស៊ីម៉ង់ត៍​ផតលែន និង​សំភារៈ​ស្រដៀង​គ្នា ត្រូវ​បាន​ផលិត​ដោយ​ដុតកំដៅ​ថ្ម​កំបោរ (ប្រភព​នៃ​កាល់ស្យូម) ជា​មួយ​ដីអិដ្ឋ និង កិន​ផលិតផល​នេះ​អោយ​ម៉ត់ (ហៅ​ថា​ ក្លាំងគែរ) ជា​មួយ​នឹងវត្ថុធាតុ​ដើម​នៃ​ស៊ុលផាត (ជា​ទូទៅ​ជា​ស៊ីបសូម)។

ទឹក
បន្សំ​រវាង​ទឹក​ជា​មួយ​នឹង​សំភារៈ​បន្ស៊ី បង្កើត​បាន​ជា​ កាវស៊ីម៉ង់ត៍ តាម​រយៈ​របៀប​អ៊ីដ្រាតកម្ម។ កាវស៊ីម៉ង់ត៍ តភ្ជាប់​គ្រាប់​ថ្មជា​មួយ​គ្នា បំពេញ​ចន្លោះ​ប្រហោង​រវាង​គ្រាប់​ថ្ម ហើយ​អាច​អោយ​គ្រាប់​ថ្ម​ហូរ​បាន​យ៉ាង​ងាយ។
ទឹក​តិច​ក្នុង​កាវ​ស៊ីម៉ង់ត៍ នឹង​បង្កើត​បាន​បេតុង​កាន់​តែ​រឹងខ្លាំង ធន់​បាន​យូរ; ប្រើ​ទឹក​ច្រើន​នឹង​បង្កើត​បាន​ជា​បេតុង​ងាយ​ហូរ មាន​ស្លាំ​ខ្ពស់។

ទឹក​មិន​ល្អ​ប្រើ​ដើម្បី​ផលិត​បេតុង អាច​បង្ក​ជា​បញ្ហា នៅ​ពេល​ដែល​កក​ហើយ រឺ​អាច​បណ្តាល​អោយ​គ្រោងឆ្អឹង​សំនង់​ខូចខាត​មុន​កំនត់។

អ៊ីដ្រាតកម្ម​ ទាក់ទង​នឹង​ប្រតិកម្ម​ផ្សេងៗ​ជា​ច្រើន ជា​ទូទៅ​កើត​នៅ​ពេល​ព្រម​គ្នា។ នៅ​ពេល​ដែល​ប្រតិកម្ម​កំពុង​តែ​មាន អ៊ីដ្រាតកម្ម​នៃស៊ីម៉ង់ត៍​ បាន​បន្ស៊ី​ម្តង​បន្តិចៗ​រវាង​ខ្សាច់ និង​គ្រាប់​ថ្ម ជា​មួយ​នឹង​សារធាតុផ្សំ​ផ្សេងទៀត ដើម្បី​បង្កើត​បាន​ជា​ម៉ាសរឹង​មួយ។
            ប្រតិកម្ម
            

គ្រាប់​ថ្ម
គ្រាប់​ថ្ម​ល្អិត និង ធំ ធ្វើ​អោយ​បេតុង​មាន​មាឌ​ធំ​។ ខ្សាច់​, គ្រាប់​ថ្ម​ធម្មជាតិ​ និង ​គ្រាប់ថ្ម​បំបែក ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​ប្រើ​ជា​សំខាន់​ក្នុង​វត្ថុបំនង​នេះ។ គ្រាប់ថ្ម​យក​មក​ប្រើ​សាឡើង​វិញ(មក​ពី​សំនង់​មួយ​ កាក​សំនល់​ពី​ការកំទេច និង​កាយ) ត្រូវ​បាន​យក​មក​ប្រើ​ច្រើនឡើងៗ ជំនួស​អោយ​គ្រាប់​ថ្ម​ធម្មជាតិ​មួយ​ផ្នែក ព្រម​ជា​មួយ​នឹង​គ្រាប់​ថ្ម​ផលិត​មក​មួយ​ចំនួន​ រួម​ទាំង​ ម្រែង​ភ្លើង​ក្នុង​បំពង់ផ្សែង​ឡ​ដែក​ និង ​កាកផេះ​ ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​ប្រើ​ដែរ។

ថ្ម​តែង​លំអ​ខ្លះ ដូច​ក្វាតស៊ីត គ្រួស រឺ​ក៏អំបែង​កញ្ចក់ ជួន​កាល​ត្រូវ​បាន​គេ​បន្ថែម​ទៅ​លើ​ផ្ទៃ​បេតុង​សំរាប់​ធ្វើ​ជា​គ្រាប់​ថ្ម​តែង​លំអពី​ក្រៅ លក្ខណៈ​នេះ​មាន​ការនិយម​ពី​សំនាក់​អ្នក​ឌិសាញ​សោភណ្ឌភាព។

ដែក​អារមេ
thumb|200px|ការ​រៀប​ដែក​សរសៃ​របស់​កំរាលខណ្ឌ​ក្នុង​ពេល​ចាក់​បេតុង
បេតុង​ខ្លាំង​ផ្នែក​សង្កត់ ដោយ​មាន​គ្រាប់​ថ្ម​ជា​អ្នក​ទ្រ​បន្ទុក​សង្កត់​។ ប៉ុន្តែ​វា​ខ្សោយ​ពេល​រង​កំលាំង​ទាញ​ ដោយ​សារ​ស៊ីម៉ង់ត៍​ដែល​ជា​អ្នក​រក្សា​គ្រាប់​ថ្ម​អាច​ប្រេះ បណ្តាល​អោយ​បេតុង​ខូច​។ បេតុង​អារមេ ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះ ដោយ​បន្ថែម​ដែក​សរសៃ​ សរសៃ​កញ្ចក់ រឺ​សរសៃ​ប្លាស្ទិច អោយ​ជួយ​ទប់​ទល់​នឹង​កំលាំង​ទាញ។

សារធាតុ​គីមី​បន្ថែម
សារធាតុ​គីមី​បន្ថែម ជា​សំភារៈ​មាន​ទំរង់​ជា​ម្សៅ​រឺ​វត្ថុ​រាវ ដែល​គេ​បន្ថែម​ទៅ​លើ​ល្បាយ​បេតុង​ ដើម្បី​ទទួល​បាន​លក្ខណៈ​ខ្លះ​ដែល​មិន​មាន​ចំពោះ​បេតុង​ធម្មតា។ ក្នុង​បំរើ​បំរាស់​ធម្មតា ដូស​របស់​សារធាតុ​គីមី​បន្ថែម មាន​បរិមាណ​តិចជាង​5% នៃ​ម៉ាស​ស៊ីម៉ង់ត៍ ហើយ​គេ​លាយ​វាជា​មួយ​នឹង​បេតុង​នៅ​ពេល​ កូរ​ល្បាយ​បេតុង។ ប្រភេទ​សារធាតុ​គីមី​បន្ថែម​សំខាន់ៗ​មានដូច​តទៅ : 

 មេ​ពន្លឿន  បង្កើន​ល្បឿន​អ៊ីដ្រាតកម្មរឺ​កំនក​របស់​បេតុង។​ សារធាតុ​ដែល​គេច្រើន​​ប្រើ​ជា  និង  ។
​ មេ​ពន្យឺត  បន្ថយ​ល្បឿន​អ៊ីដ្រាតកម្មរឺ​កំនក​របស់​បេតុង ហើយ គេ​ប្រើ​សំរាប់​ករណី​ចាក់​បេតុងបរិមាណ​ច្រើន រឺ​ពិបាក​ចាក់ ដែល​ករណី​បែប​នេះ​អាច​បង្ក​អោយ​បេតុង​កក​អស់​ខ្លះ​មុន​នឹង​ចាក់​អស់។ មេពន្យឺតដែល​គេច្រើន​​ប្រើ​ជា​ស្ករ ()។
 ពពុះ​ខ្យល់ គេ​បន្ថែម​ពពុះ​ខ្យល់​ចូល​ក្នុង​ល្បាយ​បេតុង​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ការ​ខូចខាត​ពេល​រង​វដ្ត​កំនករលាយ ដូច្នេះ​ពពុះ​ខ្យល់​ជួយបង្កើន​ភាព​យូរ​អង្វែង​របស់​បេតុង។ ប៉ុន្តែ​ពពុះ​ខ្យល់​កាត់​បន្ថយ​រេស៊ីស្តង់​របស់​បេតុង​ទៅវិញ។ ពពុះ​ខ្យល់​ 1% អាច​បន្ថយ​រេស៊ីស្តង់​សង្កត់​បេតុង​ដល់​ទៅ​ 5% ។
 មេពង្រាវ (​សារធាតុ​គីមី​បន្ថែម​ បន្ថយ​ជាតិទឹក) បង្កើន​ភាពរាវ​របស់​បេតុងប្លាស្ទិច រឺ​បេតុង​ស្រស់ អាច​អោយ​គេ​ប្រើ​ស្រួល មិន​ពិបាក​បង្ហាប់។ មេ​ពង្រាវ​កំពូល (សារធាតុ​គីមី​បន្ថែម​ បន្ថយ​ជាតិទឹក​លំដាប់​ខ្ពស់) ជា​ប្រភេទ​មេពង្រាវ​ដែល​មាន​កត្តា​ប៉ះពាល់​តិចតួច នៅ​ពេល​ប្រើ​ច្រើន។ គេ​អាច​ប្រើ​មេ​ពង្រាវ​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​បរិមាណ​ទឹក​ក្នុង​បេតុង​ផង​ដែរ ដោយ​រក្សា​ភាព​រាវ​របស់​វា​អោយ​នៅ​ដដែល(នៅ​ពេល​ដែល​គេ​ប្រើ​វា​បែប​នេះ គេ​ហៅ​វា​ថា អ្នក​បន្ថយ​ទឹក​)។ 
 ពណ៌ ប្រើ​ដើម្បី​ប្តូរ​ពណ៌​បេតុង សំរាប់​តែង​លំអ។
 ថ្នាំ​ការពារ​ច្រេះ ប្រើ​ដើម្បីកាត់​​បន្ថយ​ច្រេះ​ស៊ី​ដែក និង​ដែក​សរសៃ​នៅ​ក្នុង​បេតុង។
​ មេ​បន្ស៊ី សំរាប់​ជួយ​អោយ​បេតុង​ថ្មី​និង​ចាស់​ផ្សា​គ្នា​ជាប់​ល្អ។
 ថ្នាំ​ជំនួយ​ដល់​ការ​បូម ធ្វើ​អោយ​ល្បាយ​ខាប់  កាត់​បន្ថយ​ការ​បាត់​បង់​ជាតិ​ទឹក។

សារធាតុ​រ៉ែ​បន្ថែម និង​ស៊ីម៉ង់ត៍លាយ