navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រជាជនសេម៉ៃ: ប្រភពដើម

ប្រភពដើម 
រូបភាពតូច| រូបចម្លាក់ក្រមួន របស់ស្ត្រីសេម៉ៃ នៅ សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិញូវយ៉ក
គេគិតថាពួកសេម៉ៃគឺជាកូនចៅនៃប្រជាជនដើមនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលបានមកដល់ឧបទ្វីបម៉ាឡេប្រហែលពេលខ្លះក្នុងកំឡុងឆ្នាំ 8000 ដល់ 6000 មុនគ។ Dentan, R. K., & Skoggard, I. A. (2012).  យោងតាមបណ្ណសារ អូរាំងអាស្លី របស់ សាកលវិទ្យាល័យ Keene State College ក្នុងឆ្នាំ 1991 សេម៉ៃមាន 26,627   ហើយយោងទៅតាមមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់ការព្រួយបារម្ភ អូរាំងអាស្លី ក្នុងឆ្នាំ 2000 មាន 34,248  សេម៉ៃ រស់នៅលើឧបទ្វីបម៉ាឡេ។ ចំនួននេះបានកើនឡើងក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ជាមួយនឹងវត្តមាននៃអាហារូបត្ថម្ភកាន់តែប្រសើរ ក៏ដូចជាការកែលម្អការអនុវត្តអនាម័យ និងការថែទាំសុខភាព។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចំនួនទាំងនេះមិនរាប់បញ្ចូលប្រជាជនផ្សេងទៀតនៃជនជាតិសេម៉ៃ ឬជនជាតិដើមចម្រុះ ដែលភាគច្រើនបានបញ្ចូលទៅក្នុងវប្បធម៌ផ្សេងទៀត ហើយបានបោះបង់ចោលទឹកដីកុលសម្ព័ន្ធដូនតារបស់ពួកគេ ដើម្បីស្វែងរកឱកាសការងារ និងការអប់រំកាន់តែប្រសើរ ជាពិសេសនៅក្នុងទីក្រុងធំៗ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

ការសិក្សាហ្សែនដែលធ្វើឡើងក្នុងឆ្នាំ 1995 ដោយក្រុមអ្នកជីវវិទូមកពី សាកលវិទ្យាល័យជាតិសិង្ហបុរី បានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរវាងសេម៉ៃ និង ខ្មែរ នៃកម្ពុជា។ នេះ​គឺ​ស្រប​តាម​ស្ថានភាព​ភាសា​របស់​ពួក​សេម៉ៃ ដែល ​ភាសា ​របស់​វា​ស្ថិត​ក្នុង​ត្រកូល ​មន-ខ្មែរ ។ ជាងនេះទៅទៀត ជនជាតិ សេម៉ៃហាក់ដូចជាមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយ ជនជាតិជ្វា ជាជាងអ្នកជិតខាងម៉ាឡេរបស់ពួកគេនៅលើឧបទ្វីប។ N. Saha, J. W. Mak, J. S. Tay, Y. Liu, J. A. Tan, P. S. Low, M. Singh, "Population genetic study among the Orange Asli (Semai Senoi) of Malaysia: Malayan aborigines", Human Biology, National University of Singapore, February 1995, 67(1):37-57 ជនជាតិម៉ាឡេត្រូវបានគេគិតថាបានមកដល់ឧបទ្វីបប្រហែល 1000 ឆ្នាំបន្ទាប់ពីសេម៉ៃ, Dentan, R. K., & Skoggard, I. A. (2012).  នៅពេលដំបូងធ្វើពាណិជ្ជកម្មដោយសន្តិភាពជាមួយពួកគេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលដែលជនជាតិម៉ាឡេបានបង្កើតនគរ និងបានប្តូរទៅជាឥស្លាម ទំនាក់ទំនងនេះបានផ្លាស់ប្តូរ។ ជនជាតិម៉ាឡេបានចាប់ផ្តើមចាត់ទុកសេម៉ៃថាជា "ពួកអ្នកមិនជឿ"  ហើយដាក់ទណ្ឌកម្មលើការសម្លាប់មនុស្សពេញវ័យសេម៉ៃ និងចាប់ពង្រត់កុមារតូចៗ។  រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋម៉ាឡេស៊ីមួយចំនួនមានភ្នាក់ងារសាសនាដែលមានកម្មវិធីបំប្លែងសេម៉ៃទៅជាឥស្លាម។
ប្រជាជនសេម៉ៃ: តំបន់តាំងទីលំនៅ

តំបន់តាំងទីលំនៅ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| តំបន់ពណ៌លឿងបង្ហាញពីទីតាំងរបស់ប្រជាជនសេម៉ៃនៅ ឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី ។
ប្រជាជនសេម៉ៃ: ចំនួនប្រជាជន

ចំនួនប្រជាជន 
សក្ដានុពល​ប្រជាជន​របស់​ប្រជាជន សេម៉ៃ ក្នុង ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី ៖
ឆ្នាំ ឆ្នាំ 1960   ឆ្នាំ 1969  ឆ្នាំ ១៩៧៤  ឆ្នាំ 1980  ឆ្នាំ ១៩៩១  ឆ្នាំ ១៩៩៣  ឆ្នាំ ១៩៩៦  2000  ឆ្នាំ ២០០៣   ឆ្នាំ 2010  ឆ្នាំ 2020  ចំនួនប្រជាជន ១១.៦០៩ ១២.៧៤៨ ១៥.៥០៦ ១៦.៤៩៧ ១៧.៧៨៩ ២៨.៦២៧ ២៦.០៤៩ ២៦.០៤៩ ៣៤.២៨៤ ៤៣.៨៩២ ៤៣.៩២៧ ៤៩.៦៩៧ ៦០.៤៣៨
នៅក្នុងក្រុមអាយុទាំងអស់ បុរសមានទំនោរទៅរកស្ត្រីច្រើនជាងស្ត្រី ប្រហែលជាដោយសារអត្រាមរណភាពខ្ពស់អំឡុងពេលសម្រាលកូន។ Dentan, R. K., & Skoggard, I. A. (2012).
ប្រជាជនឡាវា

Lawa ( or ) គឺជា ជនជាតិ​ដើមភាគតិច រស់នៅខាងជើងប្រទេស ថៃ។ ពួកគេនិយាយ ភាសាឡាវា ដែលជាភាសា មន-ខ្មែរ ពួកគេរស់នៅខេត្ត ម៉ែហងសន និង ឆៀងម៉ៃ.
ប្រជាជនឡាវា: ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ 
ជនជាតិឡាវាជួនកាលត្រូវបានគេយល់ច្រឡំថាជាជនជាតិដូចគ្នាជាមួយនឹង ជនជាតិលូ នៃភាគខាងជើង ឡាវ និង ខេត្តណាន ប្រទេសថៃ ដែលជាអ្នកនិយាយ ភាសាខ្មុ ដែលមានទំនាក់ទំនងឆ្ងាយជាងនេះ។ បញ្ហានេះត្រូវបានផ្សំឡើងដោយពួកឡាវាខាងកើតនៃខេត្តឈៀងម៉ៃ ដែលចូលចិត្តហៅថា លូ ដោយអ្នកខាងក្រៅ ហើយដោយប្រជាជនថៃជាទូទៅសំដៅទៅលើអ្នកនិយាយភាសាប៉ាឡាំងកិចផ្សេងៗគ្នាទាំងនេះថាជា លូ។
ប្រជាជនឡាវា: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅ​សតវត្ស​ទី​៥​ដល់​ទី​១០ ជនជាតិ​ឡាវា​បាន​រស់នៅ ​ភាគ​កណ្តាល​នៃ​ប្រទេស​ថៃ ហើយ​រួម​ជាមួយ ​ជនជាតិ​មន ​ជា​អ្នក ​ស្រុក​លពបុរី ​បច្ចុប្បន្ន​។ ឈ្មោះ "លពបុរី" ត្រូវបានគេនិយាយថាបានមកពី "លវបូរី" ហើយទីក្រុងនេះបានបង្កើតជាស្នូលនៃនគរដំបូងនៅក្នុងអ្វីដែលឥឡូវនេះជាប្រទេសថៃ ព្រះរាជាណាចក្រល្វោ ដែលមានតាំងពីសតវត្សទី 7 នៃគ.ស. រហូតដល់វាត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុង អយុធ្យានៅឆ្នាំ 1388 គ.ស។   ប្រភពផ្សេងទៀតដាក់ថា ឡាវា ជាអ្នករស់នៅដើមនៃភាគខាងជើងប្រទេសថៃ មុនការចំណាកស្រុកជនជាតិតៃចូលទៅក្នុងទឹកដីទាំងនេះ។   

 ឡាវា ក្នុងរឿងព្រេងថៃខាងជើង 
ជនជាតិឡាវាត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងរឿងព្រេងថៃភាគខាងជើង ដែលភាគច្រើនទាក់ទងនឹងការបង្កើតទីក្រុងរបស់ខ្លួន។ សៀវភៅ ចាមទេវីវង្សា សតវត្សទី 15 នៃគ.ស. ដោយព្រះសង្ឃឈៀងម៉ៃនាម ពោធិរាមសី រៀបរាប់ពីក្សត្រី មន  ចាមទេវី ដែលជាម្ចាស់ក្សត្រីនៃ ព្រះរាជាណាចក្រល្វោ បានបង្កើតទីក្រុង ហរិបុញ្ជ័យ (បច្ចុប្បន្ន ឡាំភុន ) ក្នុងសតវត្សទី 7 នៃគ.ស ពួកឡាវាដែលមានទាហាន 80,000 នាក់។ ក្រោយ​ចាញ់​ព្រះ​នាង​ក៏​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​បុត្រទាំង​ពីរ​របស់​ស្តេច​ឡាវ ដែល​បន្ទាប់​មក​នគរ​ទាំង​ពីរ​ក្លាយ​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត។ Hilary A. Disch: A New Vision: Chamari, Chamadewi, and Female Sovereignty in Northern Thailand, page 27, 39

ការបង្កើតរដ្ឋទីក្រុង ងៀងយ៉ាង ក្នុងសតវត្សទី៨នៃគ.ស ដែលក្នុងនោះ ម៉ាងរៃ ជាព្រះអង្គម្ចាស់មុននឹងបង្កើត នគរឡានណា ក្នុងសតវត្សន៍ទី១៣ ក៏ត្រូវបានសន្មតថាជាពួកឡាវាក្នុងរឿង ដូយទុង ។ Chris Baker: From Yue to Tai, Journal of the Siam society 90.1 & 2, 2002, page 12
ប្រជាជនឡាវា: ឡាវា ក្នុងរឿងព្រេងថៃខាងជើង

ឡាវា ក្នុងរឿងព្រេងថៃខាងជើង 
ជនជាតិឡាវាត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងរឿងព្រេងថៃភាគខាងជើង ដែលភាគច្រើនទាក់ទងនឹងការបង្កើតទីក្រុងរបស់ខ្លួន។ សៀវភៅ ចាមទេវីវង្សា សតវត្សទី 15 នៃគ.ស. ដោយព្រះសង្ឃឈៀងម៉ៃនាម ពោធិរាមសី រៀបរាប់ពីក្សត្រី មន  ចាមទេវី ដែលជាម្ចាស់ក្សត្រីនៃ ព្រះរាជាណាចក្រល្វោ បានបង្កើតទីក្រុង ហរិបុញ្ជ័យ (បច្ចុប្បន្ន ឡាំភុន ) ក្នុងសតវត្សទី 7 នៃគ.ស ពួកឡាវាដែលមានទាហាន 80,000 នាក់។ ក្រោយ​ចាញ់​ព្រះ​នាង​ក៏​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​បុត្រទាំង​ពីរ​របស់​ស្តេច​ឡាវ ដែល​បន្ទាប់​មក​នគរ​ទាំង​ពីរ​ក្លាយ​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត។ Hilary A. Disch: A New Vision: Chamari, Chamadewi, and Female Sovereignty in Northern Thailand, page 27, 39

ការបង្កើតរដ្ឋទីក្រុង ងៀងយ៉ាង ក្នុងសតវត្សទី៨នៃគ.ស ដែលក្នុងនោះ ម៉ាងរៃ ជាព្រះអង្គម្ចាស់មុននឹងបង្កើត នគរឡានណា ក្នុងសតវត្សន៍ទី១៣ ក៏ត្រូវបានសន្មតថាជាពួកឡាវាក្នុងរឿង ដូយទុង ។ Chris Baker: From Yue to Tai, Journal of the Siam society 90.1 & 2, 2002, page 12
ប្រជាជនអូឌូ

Population in Laos:  194 in Xiangkhouang Province
 Population in Vietnam:  301 in Tương Dương district of the Nghệ An Province (North Central Coast region)

ជនជាតិ Ơ Đu ( O'du ) គឺជា ក្រុម ជនជាតិដើមនៅ វៀតណាម និងឡាវ។ ចំនួនប្រជាជនសរុបរបស់ពួកគេគឺច្រើនជាង 570 នាក់។
ប្រជាជនអូឌូ: ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះ

ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះ 
Ơ Đu ក៏ត្រូវបានគេសំដៅជាទូទៅថាជា O'Du, O Du, Iduh, Tay Hat, Haat និង Haat ។ Ethnologue report for Laos
ប្រជាជនអូឌូ: វប្បធម៌

វប្បធម៌ 
Ơ Đu ចិញ្ចឹមជីវិតជាចម្បងលើកសិកម្ម  កាប់និងដុត និងចិញ្ចឹមគោ បង្កើនដោយការបរបាញ់ ការប្រមូលផ្តុំ និងការត្បាញ។
ប្រជាជនអូឌូ: ភាសា

ភាសា 
Ơ Đu មានភាសាមួយហៅថា O'du ដែលជា ភាសា ឃ្មុ ។ Ethnologue report for Laos ភាសាឃ្មុគឺភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី។  មាន​ការ​ជជែក​គ្នា​ខ្លះ​ថា​តើ​ភាសា​ឃ្មុជា​ភាសា ​មន​-​ខ្មែរ ​ដែរ​ឬ​ទេ ប៉ុន្តែ​មតិ​ភាគ​ច្រើន​យល់​ថា​មិន​មែន​ជា​ភាសា​ឃ្មុ​ទេ។ ភាគច្រើនបច្ចុប្បន្ន Ơ Đu និយាយ ភាសាថៃ ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
ប្រជាជនអូឌូ: ការចែកចាយភូមិសាស្ត្រ

ការចែកចាយភូមិសាស្ត្រ 

 Population in Laos:  194 in Xiangkhouang Province
 Population in Vietnam:  301 in Tương Dương district of the Nghệ An Province (North Central Coast region)
ប្រជាធិបតេយ្យ

រូបភាពតូច|400px|
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកសព្ទ "ប្រជាធិបតេយ្យ" វាគឺជាប្រព័ន្ធដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការពង្រាយអំណាចនយោបាយទៅក្នុងដៃមហាជនដែលបង្កើតជារដ្ឋាភិបាលអ្នកម្ចាស់ឆ្នោត រឺ រដ្ឋាភិបាលតំណាងរាស្ត្រ និង សេរីភាពក្នុងការនិយាយស្ដី|ប្រជាធិបតេយ្យសេរី|ការប្រើប្រាស់​ផ្សេងទៀត}}
ប្រជាធិតេយ្យ គឺជាទម្រង់នៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋដែលសិទ្ធិ និងអំណាចក្នុងការចាត់ចែងកិច្ចការប្រទេសជាតិស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់
ប្រជាពលរដ្ឋ ហើយដាច់ខាតត្រូវមានប្រព័ន្ធធានាដល់ការប្រើសិទ្ធិ និងអំណាចជាម្ចាស់របស់ប្រជាពលរដ្ឋជាអចិន្រ្តៃយ៍។។

រដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យ គឺជារដ្ឋាភិបាលមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង​ ដោយប្រជាពលរដ្ឋ របស់ប្រជាពលរដ្ឋ ​ដើម្បីប្រជាពលរដ្ឋ។
 
ដោយប្រជាពលរដ្ឋ មានន័យថា ប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកជ្រើសរើសតំណាងរបស់ខ្លួនដោយផ្ទាល់ និងមានតម្លាភាព។

របស់ប្រជាពលរដ្ឋ មានន័យថា ប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកបោះឆ្នោតរើស និងទម្លាក់តំណាងនោះពីតំណែងវិញនៅពេលណាតំណាងនោះមិនធ្វើការ
ឆ្លើយតបទៅនឹងផលប្រយោជន៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋ នៅពេលណាក៏បាន លើកលែងតែតំណាងណាដែលត្រូវទម្លាក់
នៅពេលដាច់អាណាត្តិដែលកំណត់ដោយច្បាប់។ 

ដើម្បីប្រជាពលរដ្ឋ មានន័យថា តំណាងត្រូវបំពេញការងារដើម្បីផលប្រយោជន៍ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលតម្រូវដោយ
ប្រព័ន្ធនៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ដែលមានតុល្យភាពអំណាចរវាងរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាពលរដ្ឋ។
ប្រជាធិបតេយ្យ: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ
ប្រជាធិបតេយ្យ នាម (ប្រជា+អធិបតី) មានន័យថាប្រជាពលរដ្ឋជាអធិបតី ឬជាធំ ឬ ប្រជាពលរដ្ឋជាម្ចាស់។
ប្រជាធិបតេយ្យ: ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ

ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ
ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ​ជាដំណើរការនៃការចូលរួមក្នុងគ្រប់កិច្ចការប្រទេសជាតិរបស់ពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់សិទ្ធិ និងម្ចាស់អំណាច។​ ប្រជាពលរដ្ឋទាំងនោះត្រូវមានការយល់ដឹងឱ្យបានច្បាស់អំពីសិទ្ធិ និងអំណាចជាម្ចាស់ និងកាព្វកិច្ចក្នុងនាមជាម្ចាស់ប្រទេស ដំណើរការទាំងនេះរួមមាន៖

ដំណើរការចូលរួមបោះឆ្នោត និងដកដំណាងគ្រប់ប្រភេទ។
ចូលរួមតាមដានកិច្ចការដែលទាក់ទងនឹងប្រទេសជាតិ។
ចូលរួមជាមួយគណបក្សនយោបាយ អង្កការសង្គមនានា សមាគម សហជីព សហគមន៍ អង្កការសង្គមស៊ីវិល។ល។
ចូលរួមសម្តែងឆន្ទ: តាមរយ:បាតុកម្ម ឬកូតកម្ម រួមទាំងចូលរួមសម្តែងឆន្ទ:តាមរយ:ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនានា។

រាល់ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យត្រូវគោរពគោលការណ៍ប្រជាពលរដ្ឋជាម្ចាស់អំណាច។ ក្នុងករណី​​ ភាពជាម្ចាស់របស់ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវបានរំលោភ (បាត់ភាពជាម្ចាស់), ការអនុវត្តនោះពុំមែនធ្វើតាម គោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យឡើយ។
ឧទាហរណ៍៖ គេថា ប្រជាពលរដ្ឋទៅបោះឆ្នោតរើសតំណងរាស្ត្រដែលធាតុពិតបោះឆ្នោតរើសបក្សសោះ។
ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យអាចប្រព្រឹត្តទៅបានមិនអាចខ្វះនូវគោលការណ៍ណាមួយ គឺគោលការតុល្យភាពរវាងអំណាចរដ្ឋ និងអំណាចប្រជាពលរដ្ឋឡើយ។ Check and Balance (ត្រួតតៗគ្នា)។

ធាតុផ្សំដែលធ្វើឱ្យប្រជាធិបតេយ្យបានផល

 នីតិរដ្ឋ
 ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស
 ការតម្រូវឲ្យមានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ
 កម្រិតចំណេះដឹងរបស់អ្នកចូលរួម

 កម្រិតសីលធម៌របស់អ្នកចូលរួម។

ឯកសារយោង

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មនោគមវិជ្ជា
ប្រជាធិបតេយ្យ: ធាតុផ្សំដែលធ្វើឱ្យប្រជាធិបតេយ្យបានផល

ធាតុផ្សំដែលធ្វើឱ្យប្រជាធិបតេយ្យបានផល

 នីតិរដ្ឋ
 ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស
 ការតម្រូវឲ្យមានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ
 កម្រិតចំណេះដឹងរបស់អ្នកចូលរួម

 កម្រិតសីលធម៌របស់អ្នកចូលរួម។
ប្រជាធិផុក

ព្រះបាទប្រជាធិផុក (, អានថា "'ប្រៈឈាធិពប៉ុក") ឬព្រះប៉ុកក្លៅចៅយូហួ () ឬព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាប្រជាធិបក ព្រះប៉ុកក្លៅចៅយូហួ​ () ជាព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃព្រះអង្គទី ៧ នៃរាជវង្សចក្រី
ប្រជាធិផុក: ឈ្មោះម្ចាស់ជើង

ឈ្មោះម្ចាស់ជើង
ក្នុងនាមជាព្រះមហាក្សត្រប្រជាធិផុកត្រូវបានបញ្ជូនទៅតាមឈ្មោះរបស់គាត់ក្នុងការ Phrabat ម្ចាស់ការពារតំណែងព្រះ Pokklao ចៅ Somdet Yuhua (พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว) ហើយនៅក្នុងឯកសារច្បាប់ជាច្រើនទៀត formalPhrabat Somdet ព្រះ Poraminthramaha ប្រជាធិផុកព្រះ Pokklao ចៅ Yuhua (พระบาทสมเด็จพระปรมิน ทรมหาประชาธิปกพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว)

ប្រជាជនថៃនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះជាធម្មតាហៅគាត់ Ratchakan Thi ពេញចិត្ត (ភ្លឺ "នេះជាទីប្រាំពីររជ្ជកាល") ឬច្រើនជាងនេះជាសាមញ្ញ, ព្រះប៉ុក Klao (พระปกเกล้า) និងនៅក្នុងភាសាអង់គ្លេសជាស្តេចរាមាទី vii ។ ប្រព័ន្ធនៃការសំដៅទៅពួកអ្នកគ្រប់គ្រងចក្រីជា "រាមាទី" (តាមពីក្រោយដោយលេខមួយ) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយព្រះបាទ Vajiravudh ដើម្បីអនុវត្តតាមការអនុវត្តអឺរ៉ុប។
ប្រជាធិផុក: រដ្ឋប្រហារឆ្នាំ 1932

រដ្ឋប្រហារឆ្នាំ 1932
មួយក្រុមតូចដែលទាហាននិងមន្ត្រីរាជការចាប់ផ្តើមសម្ងាត់គ្រោងផ្តួលរំលំរបបរាជានិយមផ្តាច់និងនាំមកនូវរដ្ឋាភិបាលរដ្ឋធម្មនុញ្ញមួយទៅនគរ។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ពួកគេបានឈានដល់មួយ "បដិវត្តន៍" គ្មានការបង្ហូរឈាមស្ទើរតែនៅព្រឹកថ្ងៃទី 24 ខែមិថុនាឆ្នាំ 1932 ដោយគណបក្សប្រជាជនបានប្រកាសខ្លួនឯង (KHANA Ratsadorn - คณะราษฎร) ។ ខណៈពេលដែលប្រជាធិផុកនៅឆ្ងាយ Klai Kangwon Palace នៅហួហ៊ីន, ផ្សំគំនិតបានយកការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអានន្ទ Samakhom បល្ល័ង្កសាលនៅទីក្រុងបាងកកនិងបានចាប់មន្រ្តីសំខាន់ (ភាគច្រើនពួកមេដឹកនាំនិងសាច់ញាតិរបស់ស្តេច) ។ បក្សប្រជាជនបានទាមទារប្រជាធិផុកក្លាយជាព្រះមហាក្សត្ររដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងផ្តល់ឱ្យប្រជាជនថៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នៃការឆ្លើយតបជាអវិជ្ជមានដែលពួកគេបានរក្សាសិទ្ធិក្នុងការប្រកាសសៀម arepublic នេះ។ ស្តេចបានទទួលយកការស្នើរសុំជាបន្ទាន់របស់គណបក្សប្រជាជននិងជាលើកដំបូងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ "អចិន្រ្តៃយ៍" នៃប្រទេសសៀមបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃទី 10 ខែធ្នូ។

ប្រជាធិផុកបានវិលត្រឡប់ទៅទីក្រុងបាងកកនៅថ្ងៃទី 26 ខែមិថុនានិងទទួលបានផ្សំគំនិតរដ្ឋប្រហារនៅទស្សនិកជនរាជ។ ដូចដែលពួកគេបានចូលទៅក្នុងបន្ទប់ប្រជាធិផុកស្វាគមន៍ពួកគេថា: «ខ្ញុំបានកើនឡើងនៅក្នុងកិត្តិយសនៃអង្គការខាណា Ratsadorn »។ វាជាកាយវិការសំខាន់ព្រោះបើយោងតាមការធ្វើពិធីរាជវង្សមុន, ក្សត្រត្រូវបានគេនៅតែអង្គុយនៅខណៈពេលដែលមុខវិជ្ជារបស់គេបានធ្វើលំឱនកាយគោរព។ គេបានទទួលស្គាល់ថាកាលៈទេសៈប្រជាធិផុកបានផ្លាស់ប្តូរ។ រាជាធិបតេយ្យផ្ដាច់ការត្រូវបានបញ្ចប់។
ប្រជាធិផុក: ការដាក់រាជ្យ

ការដាក់រាជ្យ
បក្សប្រជាជនបានច្រានចោលឱសានវាទនេះហើយនៅថ្ងៃទី 2 ខែមីនាឆ្នាំ 1935 ប្រជាធិផុកទ្រង់បានដាក់រាជ្យដើម្បីត្រូវបានជំនួសដោយព្រះអានន្ទម៉ាហ៊ីឌុល។ ប្រជាធិផុកចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ខ្លីមួយរិះគន់របបនេះដែលបានរួមបញ្ចូលឃ្លាដូចខាងក្រោម, ចាប់តាំងពីការដកស្រង់សម្តីជាញឹកញាប់ដោយការរិះគន់នៃការអភិវឌ្ឍនយោបាយយឺតរបស់ប្រទេសថៃថា: «ខ្ញុំមានឆន្ទៈក្នុងការប្រគល់អំណាចខ្ញុំអនុវត្តអតីតដើម្បីឱ្យប្រជាជនទាំងមូលនោះទេប៉ុន្តែខ្ញុំមិនមានឆន្ទៈក្នុងការបើក ពួកគេទៅឱ្យបុគ្គលណាមួយឬក្រុមណាមួយដែលត្រូវប្រើក្នុងលក្ខណៈផ្តាច់ការមួយដោយមិនស្ដាប់តាមសំឡេងរបស់ប្រជាជន "។

ក្នុងនាមជាអ្នកប្រជាធិបតេយ្យឧត្តមគតិ, អតីតព្រះមហាក្សត្រមានមូលដ្ឋានល្អសម្រាប់ពាក្យបណ្តឹង។ គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិនិងការគណៈរដ្ឋមន្រ្តីមិនបានហាក់ដូចដែលចង់ធ្វើការអភិវឌ្ឍបរិយាកាសនៃការជជែកពិភាក្សាគ្នាឬត្រូវបានដឹកនាំដោយសេចក្តីសម្រេចរបស់សភា។

ប្រតិកម្មតបទៅនឹងការដាក់រាជ្យនេះត្រូវបានបិទ។ មនុស្សគ្រប់គ្នាមានការភ័យខ្លាចនៃអ្វីដែលអាចកើតឡើងបន្ទាប់ទៀត។ រដ្ឋាភិបាលបានទប់ស្កាត់ពីការប្រកួតប្រជែងការអះអាងណាមួយនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ការដាក់រាជ្យរបស់ស្ដេចបានសម្រាប់ការភ័យខ្លាចនៃកត្តាដែលនាំអោយមានភាពចម្រូងចម្រាស់បន្ថែមទៀត។ ពួកអ្នកប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលនៅស្ងៀមដោយសារពួកគេមានអារម្មណ៍ថាការបំភិតបំភ័យនិងការបោះបង់ចោលដោយស្តេចដែលពួកគេចាត់ទុកថាជាមនុស្សតែម្នាក់គត់ដែលមានសមត្ថភាពឈរឡើងដើម្បីរបបនេះ។ នៅក្នុងពាក្យផ្សេងទៀតដាច់ខាតនៃរបបរាជានិយមត្រូវបានជំនួសដោយថាការនៃគណបក្សប្រជាជនដែលមាននៅក្នុងការយោធាដែលបានកើតឡើងជា arbiter ស្លាបចុងក្រោយនៃអំណាច។
ប្រជាធិផុក: ជីវិតបន្ទាប់ពីការដាក់រាជ្យ

ជីវិតបន្ទាប់ពីការដាក់រាជ្យ
thumb|200px|right|A Statue of the King in Sukhothai Thammathirat Open University, Nonthaburi
ប្រជាធិផុកចំណាយពេលនៅសល់នៃជីវិតរបស់គាត់ជាមួយនឹងព្រះមហាក្សត្រី Rambhai Barni ក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។ នៅក្នុងពេលនៃការដាក់រាជ្យនោះប្តីប្រពន្ធនេះត្រូវបានគេរស់នៅនៅ Knowles ផ្ទះ, នៅក្នុងប្រទេស Surrey, គ្រាន់តែនៅខាងក្រៅទីក្រុងឡុងដ៍។ ទោះជាយ៉ាងណា, ផ្ទះនេះគឺមិនសមរម្យពិចារណាពីសុខភាពរបស់គាត់ដូច្នេះពួកគេបានផ្លាស់ប្តូរទៅលោក Glen Pammant នៅតែនៅក្នុងប្រទេស Surrey នៅផ្ទះតូចមួយទេប៉ុន្តែមានចន្លោះដើរបន្ថែមទៀត។ ពួកគេនៅតែមានរយៈពេលពីរឆ្នាំ។ ប្តីប្រពន្ធនេះមានកូនទេ, ប៉ុន្តែការអនុម័តចៅប្រុសទារកមួយនៃការពេញព្រះមហាក្សត្រជូឡាឡុងជាបងប្អូនរបស់។ កូនប្រុសអនុម័តព្រះអង្គម្ចាស់ Jirasakdi នៅពេលក្រោយនឹងបម្រើជាអ្នកបើកដឹកជញ្ជូនផ្លូវអាកាសជំនួយក្នុងរបស់អង់គ្លេស។ គាត់បានស្លាប់នៅពេលយន្តហោះដែលគាត់ត្រូវបានហោះដែលបានធ្លាក់នៅក្នុងឆ្នាំ 1942 ។

ពួកគេបានផ្លាស់ប្តូរជាថ្មីម្តងទៀតដើម្បី vane តុលាការ, ផ្ទះចាស់បំផុតនៅក្នុងភូមិនេះ ofBiddenden ក្នុងខិន្ថ។ លោកបានដឹកនាំមួយជីវិតដោយសន្តិវិធីនៅទីនោះសួននៅពេលព្រឹកនិងការសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់លោកក្នុងពេលរសៀល។

នៅឆ្នាំ 1938 ប្តីប្រពន្ធរាជបានផ្លាស់ប្តូរ toCompton ផ្ទះ, នៅ ofWentworth ភូមិនៅរដ្ឋ Virginia ទឹក Surrey នាទី។

ដោយសារតែការទម្លាក់គ្រាប់បែកដោយ GermanLuftwaffe នេះនៅក្នុងឆ្នាំ 1940 ប្តីប្រពន្ធបានផ្លាស់ប្តូរជាថ្មីម្តងទៀត, ជាលើកដំបូងទៅផ្ទះតូចមួយនៅក្នុង Devon, ហើយបន្ទាប់មកទៅបឹង Vyrnwy សណ្ឋាគារ inPowys, វេលស៍, ដែលជាកន្លែងដែលអតីតព្រះមហាក្សត្របានរងការវាយប្រហារបេះដូង។

ប្តីប្រពន្ធនេះបានវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះ Compton, ខណៈដែលគាត់សម្តែងនូវចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់គាត់បានស្លាប់នៅទីនោះ។ ស្ដេចប្រជាធិផុកបានស្លាប់ពីការបរាជ័យបេះដូងនៅលើ 30 ខែឧសភាឆ្នាំ 1941 ។

ការបូជាសពរបស់គាត់ត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅ Golders បៃតងនៅភាគខាងជើងទីក្រុងឡុងដ៍ Crematorium ។ វាជារឿងធម្មតាចូលរួមដោយគ្រាន់តែមហាក្សត្រី Ramphai និងដៃនៃសាច់ញាតិជិតស្និទ្ធមួយ។ ព្រះមហាក្សត្រី Ramphaiphanni បានស្នាក់នៅឯផ្ទះសម្រាប់ Compton បន្ថែមទៀតចំនួនប្រាំបីឆ្នាំមុនពេលដែលនាងបានវិលត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសថៃនៅឆ្នាំ 1949 ការនាំយកផេះរបស់ស្ដេចត្រឡប់មកវិញជាមួយនាង។

បានបញ្ចប់ឡើងដល់ចំណុចនេះនៅពេលដែលគាត់មានអាយុ 25 ឆ្នាំជីវប្រវត្តិរបស់ស្តេចត្រូវបានចាកចេញមិនទាន់បានបញ្ចប់។
ប្រជាធិផុក: កេរ្តិ៍ដំណែល

កេរ្តិ៍ដំណែល
ក្នុងចំណោមក្សត្រចក្រីចុងក្រោយជាពិសេសជូឡាឡុងនិងភូមិពលប្រជាធិផុកបានផុសឡើងជាមួយនឹងការឆ្លើយសើរើតិចតួច។ គាត់ជាការងារលំបាក, គ្រប់គ្រងដែលមានប្រសិទ្ធភាពដែលជាបញ្ញាស្មើនឹងតម្រូវការនៃការិយាល័យរបស់លោក [ត្រូវការអំណះអំណាង] និងដែលសំខាន់នោះគឺកំហុសមើលស្រាលតម្រូវការកំពុងកើនអភិជននៅទីក្រុងបាងកកសម្រាប់អំណាច។ ជាចុងដូចជាការស្លាប់របស់គាត់នៅនិរទេសខ្លួនជាច្រើន, ដូចដែលអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តលោក David Wyatt បានដាក់ឃេវា, "នឹងបានយល់ព្រមជាមួយនឹងការវិនិច្ឆ័យរបស់លោកថាការផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងឆ្នាំ 1932 គឺមុនអាយុ" ។
ប្រជាធិផុក: ព្រះរាជឥស្សរិយយសនិងកិត្តិយស

ព្រះរាជឥស្សរិយយសនិងកិត្តិយស 
 ព្រះរាជឥស្សរិយយស 
 Tenure  ភាសាថៃ  រូបឣក្សរខ្មែរ 8 November 1893 - 4 March 1905  สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์  សម្ដេចព្រះចៅលូកយ៉ាធើ ចៅហ្វាប្រជាធិផុកស័ក្តិតេជន៍ 4 March 1905 - 26 Nocember 1925  สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมขุนศุโขไทยธรรมราชา សម្ដេចព្រះចៅណងយ៉ាធើ ចៅហ្វាប្រជាធិផុកស័ក្តិតេជន៍ ក្រុមឃុនសុខោទ័យធម្មរាជា 23 october 1910 - 15 November 1925  สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมขุนศุโขไทยธรรมราชา សម្ដេចព្រះចៅណងយ៉ាធើ ចៅហ្វាប្រជាធិផុកស័ក្តិតេជន៍ ក្រុមឃុនសុខោទ័យធម្មរាជា 15 November 1925 - 26 November 1925 สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมหลวงศุโขไทยธรรมราชา សម្ដេចព្រះចៅណងយ៉ាធើ ចៅហ្វាប្រជាធិផុកស័ក្តិតេជន៍ ក្រុមហ្លួងសុខោទ័យធម្មរាជា 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 - 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2469  สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมหลวงศุโขไทยธรรมราชา  សម្តេចព្រះចៅយូហួ ចៅហ្វាប្រជាធិផុកស័ក្តិតេជន៍ ក្រុមហ្លួងសុខោទ័យធម្មរាជា​ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2469 - 2 มีนาคม พ.ศ. 2477 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกฯ พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាប្រជាធិផុក ព្រះប៉ុកក្លៅចៅយូហួ​ 2 มีนาคม พ.ศ. 2477 - 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2492  สมเด็จพระบรมราชปิตุลา เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมหลวงศุโขไทยธรรมราชา  24 พฤษภาคม พ.ศ. 2492 เป็นต้นไป  พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกฯ พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាប្រជាធិផុក ព្រះប៉ុកក្លៅចៅយូហួ​
ប្រជាធិផុក: ព្រះរាជឥស្សរិយយស

ព្រះរាជឥស្សរិយយស 
 Tenure  ភាសាថៃ  រូបឣក្សរខ្មែរ 8 November 1893 - 4 March 1905  สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์  សម្ដេចព្រះចៅលូកយ៉ាធើ ចៅហ្វាប្រជាធិផុកស័ក្តិតេជន៍ 4 March 1905 - 26 Nocember 1925  สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมขุนศุโขไทยธรรมราชา សម្ដេចព្រះចៅណងយ៉ាធើ ចៅហ្វាប្រជាធិផុកស័ក្តិតេជន៍ ក្រុមឃុនសុខោទ័យធម្មរាជា 23 october 1910 - 15 November 1925  สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมขุนศุโขไทยธรรมราชา សម្ដេចព្រះចៅណងយ៉ាធើ ចៅហ្វាប្រជាធិផុកស័ក្តិតេជន៍ ក្រុមឃុនសុខោទ័យធម្មរាជា 15 November 1925 - 26 November 1925 สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมหลวงศุโขไทยธรรมราชา សម្ដេចព្រះចៅណងយ៉ាធើ ចៅហ្វាប្រជាធិផុកស័ក្តិតេជន៍ ក្រុមហ្លួងសុខោទ័យធម្មរាជា 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 - 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2469  สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมหลวงศุโขไทยธรรมราชา  សម្តេចព្រះចៅយូហួ ចៅហ្វាប្រជាធិផុកស័ក្តិតេជន៍ ក្រុមហ្លួងសុខោទ័យធម្មរាជា​ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2469 - 2 มีนาคม พ.ศ. 2477 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกฯ พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាប្រជាធិផុក ព្រះប៉ុកក្លៅចៅយូហួ​ 2 มีนาคม พ.ศ. 2477 - 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2492  สมเด็จพระบรมราชปิตุลา เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมหลวงศุโขไทยธรรมราชา  24 พฤษภาคม พ.ศ. 2492 เป็นต้นไป  พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกฯ พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាប្រជាធិផុក ព្រះប៉ុកក្លៅចៅយូហួ​
ប្រជាធិផុក: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
ប្រជានាម

ប្រជានាម (; ; δῆμος dẽmos "people, tribe", ὄνομα ónoma "name") គឺជាពាក្យហៅអ្នករស់នៅ ឬជនជាតិនៅកន្លែងមួយ ដែលមកពីឈ្មោះកន្លែងនោះ។
ប្រជាមតិទាក់ទងនឹងឯករាជភាពរបស់ស្កុតឡែនឆ្នំា២០១៤

right|200px|thumb|លទ្ធផល​តាម​មណ្ឌលនីមួយៗ

|style="background-color:#E9E9E9"|សំណួរ៖តើស្កុតឡែនគួរតែក្លាយជាប្រទេសឯករាជ្យដែរឬទេ?
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|ជម្រើស
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|សន្លឹកឆ្នោត
!style="background-color:#E9E9E9" align=right colspan=2|ភាគរយ %
|-
|align=left|យល់ព្រម
|១,៦១៧,៩៨៩
|៤៤,៧%
|  
|-
|align=left|មិនយល់ព្រម
|២,០០១,៩២៦
|៥៥,៣%
|  
|-
|align=left|មិនបានការ
|៣,៤២៩
|០.០៩%
|  
|-
|align=left colspan="1" style="background-color:#E9E9E9"|ចំនួនអ្នកមកបោះឆ្នោត ៨៤.៥៩%
|align="right" style="background-color:#E9E9E9"|៣,៦២៣,៣៤៤
|align="right" style="background-color:#E9E9E9" colspan=2|១០០%
|-
|align=left colspan="1" style="background-color:#E9E9E9"|ចំនួនអ្នកបោះឆ្នោតចុះបញ្ជី
|align="right" style="background-color:#E9E9E9"|៤,២៨៣,៣៩២
|}
ប្រជាសាស្ត្រនៃកម្ពុជា

អត្ថបទនេះ​និយាយអំពីមនុស្សនៅប្រទេសកម្ពុជា មានដូចជាចំនួន​ប្រជាជន ជាតិពន្ធុ កំរិតនៃការសិក្សា សុខភាពរបស់ប្រជាជន សេដ្ឋកិច្ច សាសនានិង បញ្ហាផ្សេងៗដែលជាប់ទាក់ទង​និងប្រជាពលរដ្ឋ។
ប្រជាសាស្ត្រនៃកម្ពុជា: ប្រជាជន

ប្រជាជន
នៅចន្លោះឆ្នាំ១៨៧៤និង​១៩២១​ ប្រជាជនកម្ពុជាមានការកើនឡើងចន្លោះពី​946,000 ទៅ 2.4លាននាក់។នៅឆ្នាំ១៩៥០ ប្រជាជន​មានការកើនឡើងពី3,710,107 នាក់ទៅ​ 4,073,967នាក់ និង​នៅឆ្នាំ១៩៦២ វាមានការកើន​ឡើងដល់ 5.7 លាននាក់។​ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៦០ទៅឆ្នាំ១៩៧៥ ប្រជាជនកម្ពុជាមានការកើនឡើង 2.2 % ក្នុងមួយឆ្នាំគឺជាកំនើនដ៏តូចបំផុតនៅអេស៊ានខាងត្បូង។នៅឆ្នាំ១៩៧៥ពេលដែលខ្មែរក្រហមកាន់អំនាចប្រជាជនមាន​ប្រមាណ7.3 មីលាន។​នៅក្នុងការសរុបនេះរបាយការណ៍ដែលបានកត់ចំនូនមនុស្សស្លាប់នៅឆ្នាំ១៩៧៥ដល់ឆ្នា១៩៧៨​មានចំនួនមនុស្សស្លាប់ចំនួន១ទៅ២មីលាននាក់។​នៅឆ្នាំ១៩៨១ PRK បានប្រមួលនៅចំនួន​ពិតប្រាកដគឺមានចំនួន 6.7 មីលាន​ ទោះបីជា​ចំនួនប្រជាជនមាន 6.3​ មីលាន ទៅ 6.4​ មីលានជាចំនួនប្រហែលមិនពិតក៏ដោយ។ ជាមធ្យមចំនួនប្រជាជនប្រចាំឆ្នាំគឺមានការកើនឡើងនៅឆ្នាំ​១៩៧៨​ដល់១៩៨៥​គឺមានចំនួន២.៣%(មើលតារាងបន្ថែមA)។ នៅឆ្នាំ១៩៥៩មានប្រជាជន៤៥%ដែលមានអាយុក្រោម១៥ឆ្នាំ។​នៅឆ្នាំ១៩៦២ មានការកើនឡើងតិចតួចគឺមានតែ៤៦%។​នៅឆ្នាំ១៩៦២មានប្រជាជន​ប្រមាណ៥២%ដែលមានអាយុចាប់ពី ១៥ឆ្នាំទៅ៦៤ឆ្នាំ និង​មានចំនួន២%ដែលមានអាយុ ច្រើនជាង៦៥ឆ្នាំ​​។ ចំនួនភាគរយនៃបុរស និង ស្រី្តនៅក្នុងក្រុមចំនួនបីគឺប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។
របាយប្រជាជននិងអាយុរបស់​ UNPopulation Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations Secretariat, World Population Prospects: The 2010 Revision
thumb|230px|right|ក្រាបពីរ៉ាមីតរបស់ប្រជាជនកម្ពុជានៅឆ្នាំ២០០៥
ចំនួនប្រជាជនសរុបអាយុចាប់ពី​ 0-14 (%)អាយុចាប់ពី 15-64 (%)អាយុចាប់ពី​  65+ (%) 1950 4 346 42.2 55.1 2.7 1955 4 840 42.3 55.0 2.7 1960 5 433 42.5 54.8 2.7 1965 6 141 42.8 54.4 2.7 1970 6 938 43.2 54.0 2.8 1975 7 098 42.3 54.9 2.8 1980 6 506 39.0 58.1 2.9 1985 7 920 42.1 55.0 2.9 1990 9 532 43.8 53.4 2.8 1995 11 169 47.5 49.7 2.8 2000 12 447 41.6 55.4 3.00 2005 13 358 36.4 60.3 3.3 2010 14 138 31.9 64.3 3.8
ប្រជាសាស្ត្រនៃកម្ពុជា: របាយប្រជាជននិងអាយុរបស់​ UN<ref name="WPP 2010">[http://esa.un.org/unpd/wpp/index.htm Population Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations Secretariat, World Population Prospects: The 2010 Revision]</ref>

របាយប្រជាជននិងអាយុរបស់​ UNPopulation Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations Secretariat, World Population Prospects: The 2010 Revision
thumb|230px|right|ក្រាបពីរ៉ាមីតរបស់ប្រជាជនកម្ពុជានៅឆ្នាំ២០០៥
ចំនួនប្រជាជនសរុបអាយុចាប់ពី​ 0-14 (%)អាយុចាប់ពី 15-64 (%)អាយុចាប់ពី​  65+ (%) 1950 4 346 42.2 55.1 2.7 1955 4 840 42.3 55.0 2.7 1960 5 433 42.5 54.8 2.7 1965 6 141 42.8 54.4 2.7 1970 6 938 43.2 54.0 2.8 1975 7 098 42.3 54.9 2.8 1980 6 506 39.0 58.1 2.9 1985 7 920 42.1 55.0 2.9 1990 9 532 43.8 53.4 2.8 1995 11 169 47.5 49.7 2.8 2000 12 447 41.6 55.4 3.00 2005 13 358 36.4 60.3 3.3 2010 14 138 31.9 64.3 3.8