navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សិទ្ធិ (គេហទំព័រ)

សិទ្ធិ (អង់គ្លេស៖ Sithi) គឺ​ជា​គម្រោង​មួយ​របស់ មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ដែល​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើប្រាស់​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៩ ហើយ​មាន​គោល​បំណង​ក្នុង​ការ​លើក​កម្ពស់ និង​ផ្ដល់​ព័ត៌មាន​អំពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស ដល់​បណ្ដា​សង្គម​ស៊ីវិល និង​ស្ថាប័ន​ដទៃ​ទៀត​ឲ្យ​កាន់​តែ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ខ្ពស់។ អំពី sithi.org, http://sithi.org/temp.php?url=about.php&lg=kh
សិទ្ធិ (គេហទំព័រ): សាវតារ

សាវតារ 
គេហទំព័រ sithi.org ត្រូវបាន​ដាក់ឲ្យ​ប្រើប្រាស់​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៩​។ វា​ជា​គំរោង​មួយ​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិមនុស្ស​កម្ពុជា (Cambodian Center for Human Rights or CCHR) ដែលជា អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល មិន​បម្រើ​នយោបាយ ឯករាជ្យ និង​មាន​ទីតាំង​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ហើយ​ធ្វើការ​ក្នុង​ការលើកស្ទួយ និង​ការការពារ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​និង​សិទិ្ធ​មនុស្ស​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ គេហទំព័រ sithi.org ឆ្លុះបញ្ចាំង​ពី​តម្លៃ និង​យុទ្ធវិធី​របស់ CCHR ដែល​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ក្នុង​ការបង្កើតអោយមាន​ការចរចា​អហិង្សា​រាល់​គ្រប់​ភាគី​ទាំងអស់ និង លើកទឹកចិត្ត​ឲ្យ​ស្ថាប័ន​សង្គម​ស៊ីវិល​ទទួលយក​នូវ​ឧបករណ៍​ដ៏​ទាន់សម័យ​និង​កិច្ច​សហប្រត្តិបត្តិការ​ដើម្បី​នាំឲ្យ​មាន​ការផ្លាស់ប្តូរ ព្រមទាំង​ជា​ការផ្លាស់ប្តូរ​ចំណេះដឹង​ក្នុង​ទម្រង់​ថ្មីៗ ដើម្បី​ពង្រឹង​អំណាច​ដល់​អ្នក​ដែល​ធ្វើការ​លើ​សិទិ្ធ​មនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា​។ ការបង្កើត​គេហទំព័រ sithi.org ពឹងផ្អែក​ទាំងស្រុង​លើ​កិច្ចសហការ​ដោយ​មាន​ការចូលរួម​ចែករំលែក​ព័ត៌មាន​ពី​អ្នក​ដែលមាន​ចំណាប់អារម្មណ៍​ទាំងអស់ និង​អ្នក​ដែល​ធ្វើ​ការលើកស្ទួយ​និង​ការការពារ​សិទិ្ធមនុ​ស្ស​នៅ​កម្ពុជា​។​
សិទ្ធិ (គេហទំព័រ): គោល​បំណង

គោល​បំណង 
សិទ្ធិ មាន​គោល​បំណង​ពីរ​សំខាន់ៗ​គឺ៖
លើកកម្ពស់​ស្ថាប័ន​សង្គម​ស៊ីវិល និង​ស្ថាប័ន​ដ៏ទៃទៀត​ដែល​ធ្វើការ​ផ្តោត​លើ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា​ឲ្យ​កាន់តែ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព តាមរយៈ​ការផ្តល់​ពត៌មាន​និង​ធនធាន​នានា​ក្នុង​ការជំរុញ​ឲ្យ​កាន់តែ​ល្អប្រសើរ​ឡើង​នូវ​ការងារ​វិជ្ជាជីវៈ ឯកទេស និង​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​។
ផ្តល់​ពត៌មាន​អំពី​ស្ថានភាព​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា​ក្នុងន័យ​បង្កើន ការយល់ដឹង​និង​ចំណេះដឹង​អំពី​សិទ្ធិមនុស្ស​ដើម្បី​ជំរុញ​នូវ​ការការពារ​និង​ការលើកស្ទួយ​សិទ្ធិមនុស្ស​។
សិទ្ធិ (គេហទំព័រ): ការ​ប្រើប្រាស់

ការ​ប្រើប្រាស់ 
sithi.org មានបំណង​ដាក់​ជា​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​រួមគ្នា​មួយ​ដែល​បង្កើតឡើង​ដោយ​អ្នក​ដែល​ចាប់អារម្មណ៍​និង​ធ្វើ​ការលើកស្ទួយ​និង​ការការពារ​សិទិ្ធមនុ​ស្ស​នៅ​កម្ពុជា​។ ស្ថាប័ន​សង្គម​ស៊ីវិល​ស្ថាប័ន​ដែល​អាច​ទុកចិត្តបាន និង ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​ផ្សេង​ទៀត​អាច​ចូលរួម​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​នៅ​លើ​គ្រប់ផែ្នក​ទាំងអស់ក្នុង​គេហទំព័រ​នេះ​បាន​។ មនុស្ស​គ្រប់រូប​អាច​ចូល​អាន​និង​ទទួលបាន​ព័ត៌មាន​ទាំងនេះ​។
សិទ្ធិ (គេហទំព័រ): អ្នក​ផ្ដល់​ជំនួយ និង​គាំទ្រ

អ្នក​ផ្ដល់​ជំនួយ និង​គាំទ្រ 
​គេហទំព័រ sithi.org ទទួលបាន​ការគាំទ្រ​ពី​ស្ថានទូតអង់គ្លេស​ប្រចាំ​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ទីភ្នាក់ងារ​អាមេរិក​សម្រាប់​ការអភិវឌ្ឍន៍​អន្តរជាតិ (USAID) វិទ្យាស្ថានគ្រប់គ្រងបូព៌ា (EWMI) និង​វិទ្យាសា្ថន​សង្គម​បើកទូលាយ (OSI)​។​
សិទ្ធិកុមារ

សិទ្ធិកុមារ​ គឺជាសិទ្ធិមនុស្ស របស់កុមារដែរ​ ជាមួយនឹងការយកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសទៅលើសិទ្ធិជា ពិសេសទៅលើការការពារ ហើយនិង ការថែរក្សាអោយបានត្រឹមត្រូវ ,រួមបញ្ចូលទាំងសិទ្ធិក្នុងការចូលរួមក្នុងសហគមន៍​ ជាមួយការថែទាំពីឪពុកម្ដាយ,មនុស្សទាំងអស់គឺត្រូវការអាហារជាចាំបាច់ ,​ជាទូទៅត្រូវការអប់រំ ,ការថែទាំសុខភាព និងការការ​ពារច្បាប់ការរំលោភបំពានលើកុមារទាំងអស់​ ការពារអាយុជីវិត និងការអភិវឌ្ឍន៍ របស់កុមារ។ការបកស្រាយពី សិទ្ធិកុមារ ត្រូវអនុវត្តទៅតាម សមត្ថភាព សំរាប់ភាពឯករាជ្យ មិនមានការ​បង្ខំ ទាំងផ្លូវកាយ​ ទាំងបញ្ញានិងផ្លូវចិត្ត ,ច្បាប់កំណត់ ការរំលោភជា បញ្ហានៃការពិភាក្សា ។គោលបំណង​មួយផ្សេងទៀត​បានរួម​បញ្ចូល ទាំងសិទ្ធិក្នុងការពារនិងការចិញ្ចឹមបីបាច់​ថែរក្សា។right|thumb|300px|
​​​    ​  កុមារ​ ជាមនុស្សដែលមានអាយុក្រោម១៨ ឆ្នាំ ,យ៉ាងហោចណាស់ក៏ត្រូវនៅក្រោមការគាំពារ នៃច្បាប់កុមារ,អានីតិភាពបានសំរេចយ៉ាងលឿនបំផុត ។យោងទៅតាម​សាកល​វិទ្យាល័យខណែល ,កុមារ​ជាមនុស្សពេញលេញ,មិនមែនបន្ទាប់រឺជាមនុស្សរងនោះទេ,ហើយឪពុកម្ដាយរបស់ពួកគេគួរតែយកចិត្តទុកដាក់​និង​ថែរក្សា​ការពារពួកគេ,តែនៅអាមេរិច​វាជារឿងសំខាន់បំផុតសំរាប់ពួកគេ។​កុមារ​មិន​មែនសំខាន់​តែវាមានន័យថា អានីតិជន​ប៉ុន្តែអាចរួមបញ្ចួលទាំងកុមារពេញវ័យ​ក៏ដូចជាកុមារនៅក្រៅ​បន្ទុកដែរ​។គ្មាននិយមន័យណាផ្សេងទៀត​ដែលអាច ប្រើដើម្បីពិពណ៌នា​ពី កុមារវ័យក្មេង​ក៏ដូចជា​ ​"មនុស្សពេញ​វ័យ​","យុវវ័យ" រឺ "យុវជន" ក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ,​ប៉ុន្តែសិទ្ធិរបស់កុមារ​ អាចចាត់ចូលជា សិទ្ធិរបស់យុវជនដែរ​ ។
សិទ្ធិកុមារ: សនិទានភាព

សនិទានភាព
ជាអនីតិជន​ តាមច្បាប់កុមារមិនអាចមានភាពស្វ័យឯករាជ រឺក៏​មានសិទ្ធិដើម្បីធ្វើការ សំរេចការងារដោយខ្លួនឯងបានទេក្នុង​សាលក្ដី​ផ្សេងៗ ក្នុងពិភពលោកទាំងមូល។ជំនួសអោយភាពជាយុវវ័យ​របស់ពួក​ទាំង​ឪពុកម្ដាយ ,សង្គមការងារ​ ,គ្រូបង្រៀន ,កម្មករ និងផ្សេងៗទៀត,នៅនៅក្រោមអាជ្ញាធរ​,អាស្រ័យលើកាលៈទេសៈ​។មានជំនឿជាក់ខ្លះថា ការងារប្រភេទនេះ​អាចធ្វើអោយកុមារ​​គ្មានសមត្ថភាព​ក្នុងការគ្រប់គ្រង ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ​ហើយអាចបណ្ដាលអោយពួកគេ មានភេទនីយ៍ភាពផងដែរ។ ឡូអៀស​ អាល់ដាស់ស៊ើ​ បានទៅកន្លែងដ៏ឆ្ងាយ​ជាការពិពណ៌នាពីច្បាប់យន្យការ,វាជាការសុំដើម្បី​អោយកុមារ​, ដើម្បីបង្ក្រាបបទផ្សេងៗ។
រចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយ​រដ្ឋាភិបាលបានគិតគូរដោយអ្នកអត្ថាធិប្បាយ​ជាច្រើន ដើម្បីបំបិទការធ្វើអាជីវកម្មលើកុមារនិង​យុវជន​,ដោយសារកុមារក្រីក្រ ខ្វះការអប់រំ,ហើយនិងពលកម្មកុមារ។លើទិដ្ឋភាព​នេះ,កុមារអាចអោយគេមើលឃើញថា​ជាក្រុមអានីតិភាព​សំខាន់សំរាប់សង្គមជាតិដើម្បីពិចារណាម្ដង​ទៀត។ទោះបីជាគ្មានភស្តុតាងថាជា រូបភាពដ៏ធំសំរាប់ចែករំលែក​ក្នុងសង្គមក៏ដោយ​។អ្នកស្រាវជ្រាវ​បានប្រកាសថា​កុមារត្រូវការអោយទទួលស្គាល់អោយចូលរួមក្នុងសង្គម​ មានសិទ្ធិនិងទំនួលខុសត្រូវ លើការទទួលស្គាល់ដល់កុមារគ្រប់អាយុទាំងអស់។
សិទ្ធិកុមារ: និយមន័យនៃប្រវត្តិសិទ្ធិកុមារ

និយមន័យនៃប្រវត្តិសិទ្ធិកុមារ
មតិទូទៅ​លើការអោយនិយមន័យនៃសិទ្ធិកុមារ បានពន្យល់អោយដឹងច្បាស់នៅ៥០​ឆ្នាំ ចុងក្រោយនេះ ។នៅ១៩៧៣ ការបោះពុម្ពដោយ អ្នកស្រីហ៊ីលលើរី​ឃ្លីនតុន(ពេលនោះជា មេធាវីម្នាក់)បានចាប់ផ្ដើម​ថាសិទ្ធិកុមារ ជា"ពាក្យស្លោកជាតំរូវការនិយមន័យ"។យោងទៅតាមអ្នកស្រាវជ្រាវមួយចំនួន ការកត់សំគាល់នៃសិទ្ធិកុមារគឺនៅតែមិនទាន់មានអត្ថន័យល្អដដែល,ចំបោះមុខនយមន័យមិនបានយល់ព្រម​តែ​មួយឡើយ​ រឺក៏ទ្រឹស្ដីនៃសិទ្ធិបានគោឬបតាមដោយកុមារ។
ច្បាប់ពីសិទ្ធិកុមារគឺត្រូវបានកំនត់ច្បាស់លាស់ថាជាទិសដៅដ៏សំខាន់ដែលជាច្បាប់​ដែលចាប់អារម្មណ៍​ពីជីវិតរបស់កុមារ​។ការរួមបញ្ចូលបទល្មើសយុវវ័យភាព​[[  right|thumb|300px|កុមារដែលទទួល​អំណោយ​ពី​មូលនិធិកុមារ​ដុនបស្កូ​ខេត្តព្រះសីហនុនៅកែវផុស ,ភាពនៅកុមារសំរាប់កុមារ​​ដែលជាប់ទាក់ទងនឹង​បទ​ឧក្រិដ្ឋផ្សេងៗដែលទាក់ទងនឹងតុលាការដោះស្រាយ,ការដោះស្រាយនិងបង្ហាញដ៏ត្រឹមត្រូវ,និង​ធ្វើអោយមានកាយសម្បទាល្អ​រឹងមាំ,ការពារគ្រប់ស្ថានភាពទាំងអស់,អោយមានការអប់រំពិតប្រាកដ​ សំរាប់​កុមារទាំងអស់​ មិនប្រកាន់ប្រភពពីណា ពូជសាសន៍ ភេទ ,អសមត្ថភាពរឺក៏មានសមត្ថភាពក៏ដោយនិងការទទួលបាននូវការថែទាំសុខភាព​។
សិទ្ធិកុមារ: ប្រភេទសិទ្ធិ

ប្រភេទសិទ្ធិ
សិទ្ធិកុមារត្រូវបានកំនត់យ៉ាងច្រើនប្រភេទ,រួមបញ្ចូលទាំងភាពធំទូលាយនៃសង្គម​,វប្បធម៌​,​សេដ្ឋកិច្ច,​សង្គមនិងសិទ្ធិ​នយោបាយ។​សិទ្ធិលំអៀងទៅរក​ការបែងចែកជាពីរប្រភេទៈកុមារដែល​នៅ​ក្រោម​ការ​ឧបត្ថម្ភ​​និង​កុមារ​ដែល ស្វ័យឯករាជ ​ជា​មនុស្ស​នៅ​ក្រោម​ច្បាប់​និង​​ដាក់​អោយប្ដឹង​តវ៉ា​ទៅ​លើ​សង្គម ​​សំរាប់​ការ​ការ​ពារ ពី​ការ​ប្រើ​អំពើ​ហិង្សា​​​ លើកុមារ​គ្រប់​បែបយ៉ាង។ អង្គការ​ មួយនៅ​កាណាដា​បែងចែក​សិទ្ធិកុមារ​ជាបីប្រភេទៈ
សិទ្ធិរស់រានមានជីវិត:កុមារទាំងអស់មានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរស់នៅ​,ថែទាំសុខភាព ,ទទួលការអប់រំនិងសេវាកម្ម​ និងអាចលេងនៅពេលវិស្សមកាល។​ទាំងនេះរួមបញ្ចូលទាំងតុល្យភាពរបបអាហារ,​មានពេលសំរាក​គ្រប់គ្រាន់​និង​ការចូលរួមក្នុងសាលា។
ការការពារ:កុមារមានសិទ្ធិក្នុងការការពារពីការរំលោភបំពាន,ការប្រមាថ​​ ការមិនយកចិត្តទុកដាក់,ការធ្វើអាជីវកម្ម,ការរើសអើងជាដើម។នេះអាចរាប់បញ្ចួលទាំងសិទ្ធិសុវត្ថិភាពកន្លែងដែលកុមារ​លេង,ដែលមានប្រយោជន៍អោយកុមារមានឥរិយាបថត្រឹមត្រូវ,ហើយនិង​ការធ្វើការតែស្តសមត្ថភាពលើកុមារ​។ឮ
ការចូលរួម:កុមារមានសិទ្ធិចូលរួមក្នុងសង្គម និងកម្មវិធីផ្សេងៗដោយខ្លួនឯង ។ក្នុងការរួមបញ្ខូលនេះ​ការភ្ជាប់ទាក់់ទងរបស់កុមារ​ ក្នុងបណ្ណាល័យនិងក្នុងកម្មវិធីដែលទាក់ទងនិងសង្គម,សកម្មភាព​សំលេងយុវជន​ និងការជាប់ទាក់ទងនិង​ការអប់រំដល់កុមារ។right|thumb|300px|កុមារមានសិទ្ធិទទួលការ​អប់រំ​ក្នុងសាលារៀន
ក្នុង​ទំរង់ស្រដៀងគ្នានេះ ,បណ្ដាញពត៌មានសិទ្ធិកុមារ,រឹក៏​ស៊ី អ អាយ អ៊ែន សំរាប់ទំរង់ខ្លី​,ការបែងចែកសិទ្ធិជាពីរក្រុម:សេដ្ឋកិច្ច,សិទ្ធិសង្គមវប្បធម៌​ ,ទាក់ទងទៅនឹងលក្ខខណ្ឌសំខាន់ៗ​​ អាហារជាមួលដ្ឋាន​ដ៏​សំខាន់សំរាប់មនុស្សយើង ទីជំរក,ការអប់រំ,​តំហែទាំសុខភាព,​និងរបស់របរមានតំលៃផ្សេងៗទៀត។សិទ្ធិក្នុងការអប់រំ,មានទីជំរកសមរម្យ,មានអាហារគ្រប់គ្រាន់និងទឹកគ្រប់គ្រាន់​​ ការថែទាំសុខភាពតាម​បែប​អន្តជាតិ,សិទ្ធិក្នុងការទទួលការងារធ្វើនិងសិទ្ធិនៅកន្លែងធ្វើការ ក៏ដូចជា​សិទ្ធិវប្បធម៌​នៃ​ អានីយភាពនិង មនុស្សដែលកើតក្នុងស្រុក។កុមារមានសិទ្ធិការពារបរិស្ថាន វប្បធម៌និង​សិទ្ធិក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិ។ពេលខ្លះគេអាចហៅថា ជាសិទ្ធិទី៣ ,ហើយកុមារក៏អាចរស់នៅដោយមានសុវត្ថិភាព ហើយក៏សំអាតបរិស្ថានដើម្បីសុខភាព,ហើយក៏សិទ្ធិក្នុងការនិយាយ​ពីមនុស្សដែលមាន​អំណាចក្នុងនយោបាយ និងអាចនិយាយពីការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជាតិផងដែរ។
ការលើកលែងដល់កុមារក្នុងករណីពិសេស៤យ៉ាង​ក្នុងសិទ្ធិរបស់កុមារ,រួមបញ្ចូលទាំងការបញ្ចប់ការដាក់គុកក្មេងដោយគ្មាការលើកលែងក្នុងករណីផ្សេង,ហើយកុមារក៏មិនអាចជ្រើសរើសជាទាហានបានដែរ,​មិនមានទោសធ្ងន់សំរាប់មនុស្សមានអាយុក្រោម២១ឆ្នាំ​​និងមនុស្សដែលដឹងពីកំហុសរបស់ខ្លួន​ក្នុងសាលជំនុំជំរះ។
អង្គការគាំពារនិងឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តជាតិ​បានជួយកុមារជាច្រើន រួមទាំងពលកម្មកុមារ ,ភាពយុត្តិធម៌សំរាប់កុមារ​,ជួយដល់កុមារកំព្រានិង​ កុមារដែលគេបោះបង់ចោល ,ជនភៀសខ្លួន ​,កុមារតាមផ្លូវ និង​,ការពាមិនអោយមានអំពើហិង្សាលើកុមារទាំងរាងកាយនិង​ ផ្លូវចិត្ត។អ្នកប្រាជ្ញ​សិក្សាជាទូទៅ​លើសិទ្ធិកុមារដោយប្រកាសថា ជាសិទ្ធិបុគ្គល។ការអនុវត្តតាមច្បាប់ ស្របទៅតាមកុមារដែលមានលូតលាស់​មានសុខភាពល្អនិងសេរីភាពៈ
សេរីភាពក្នុការគិត 
​សេរីភាពក្នុងការនិយាយ
សេរីភាពពីការភ័យខ្លាច
សេរីភាពក្នុងការជ្រើសរើស​និងសិទ្ធិក្នុងការសំរេចចិត្ត
សេរីភាពក្នុងការកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួន
ភាពខុសគ្នារវាងសិទ្ធិកុមារនិងសិទ្ធិយុវជន
នៅក្នុងអានីយភាពនៃសាលាក្ដី​​ សំរាប់​ កុមារមិនអនុញ្ញាតិអោយបោះឆ្នោត,អោយរៀបការ ,បើកសាលាបង្រៀនផ្ទាល់,អោយមានការរួមភេទឡើយ​​ រឺក៏ការភ្ជាប់ពាក្យឡើយ។​​ជាមួយនឹងសិទ្ធិកុមារផងដែរ​ វាអាច ជឿថា​ជាគន្លិះ​នៃភាពខុសគ្នារវាង​សិទ្ធិកុមារនិង​ សិទ្ធិយុវជន ,គឺសិទ្ធិកុមារ គាំទ្រជាទូទៅ​វាជាមួលដ្ឋាននិងការបញ្ជារអោយមានការការពារលើ​កុមារ​និង យុវជន។
សិទ្ធិកុមារ: ភាពខុសគ្នារវាងសិទ្ធិកុមារនិងសិទ្ធិយុវជន

ភាពខុសគ្នារវាងសិទ្ធិកុមារនិងសិទ្ធិយុវជន
នៅក្នុងអានីយភាពនៃសាលាក្ដី​​ សំរាប់​ កុមារមិនអនុញ្ញាតិអោយបោះឆ្នោត,អោយរៀបការ ,បើកសាលាបង្រៀនផ្ទាល់,អោយមានការរួមភេទឡើយ​​ រឺក៏ការភ្ជាប់ពាក្យឡើយ។​​ជាមួយនឹងសិទ្ធិកុមារផងដែរ​ វាអាច ជឿថា​ជាគន្លិះ​នៃភាពខុសគ្នារវាង​សិទ្ធិកុមារនិង​ សិទ្ធិយុវជន ,គឺសិទ្ធិកុមារ គាំទ្រជាទូទៅ​វាជាមួលដ្ឋាននិងការបញ្ជារអោយមានការការពារលើ​កុមារ​និង យុវជន។
សិទ្ធិកុមារ: អាចមើលបន្ថែមជាភាសាអង់គ្លេស

អាចមើលបន្ថែមជាភាសាអង់គ្លេស
 Child Marriage (film)
 Children Youth and Environments Journal
 International Children's Peace Prize
 National Action Plan for Children
 Red Hand Day
 Save the Children
 UNICEF
 World's Children's Prize for the Rights of the Child

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិទ្ធិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ច្បាប់នៅកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិទ្ធិកុមារ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិទ្ធិមនុស្ស
សិទ្ធិទទួលបានអាហារ

រូបភាពតូច|សិទ្ធិទទួលបានអាហារនៅជុំវិញពិភពលោក (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១១-២០១២):    ចំណាំ៖ ប្រទេសតែមួយអាចធ្លាក់ក្នុងច្រើនប្រភេទ។ ពណ៌​ដែល​បាន​ផ្តល់​ឱ្យ​ប្រទេស​មួយ​ត្រូវ​នឹង​ប្រភេទ​ដែល​បាន​ចុះ​បញ្ជី​ខ្ពស់​បំផុត​ដែល​ប្រទេស​មួយ​ធ្លាក់។
សិទ្ធិទទួលអាហារ និងបំរែបំរួលរបស់វា គឺជា សិទ្ធិរបស់មនុស្ស ដែលការពារសិទ្ធិរបស់មនុស្សក្នុងការចិញ្ចឹមខ្លួនឯងប្រកបដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ដោយបង្កប់ន័យថាមានអាហារគ្រប់គ្រាន់ ដែលមនុស្សមានមធ្យោបាយក្នុងការទទួលបាន និងថាវាគ្រប់គ្រាន់តាមតម្រូវការរបបអាហាររបស់មនុស្សម្នាក់ៗ។ សិទ្ធិទទួលបានអាហារការពារសិទ្ធិរបស់មនុស្សគ្រប់រូបឱ្យរួចផុតពី ភាពអត់ឃ្លាន អសន្តិសុខស្បៀង និង កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ ។  សិទ្ធិទទួលបានអាហារមានន័យថា រដ្ឋាភិបាលមានកាតព្វកិច្ចផ្តល់អាហារដោយឥតគិតថ្លៃគ្រប់គ្រាន់ដល់អ្នកទទួលអត់ឃ្លាន ដើម្បីធានាបាននូវជីវភាពរស់នៅ វាមិនមានន័យថាជាសិទ្ធិសកលក្នុងការទទួលបានអាហារនោះទេ។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើប្រជាជនត្រូវបានដកហូតសិទ្ធិទទួលបានអាហារដោយហេតុផលហួសពីការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេ ឧទាហរណ៍ ដោយសារពួកគេជាប់ឃុំ ក្នុងគ្រាមានសង្គ្រាម ឬក្រោយគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ សិទ្ធិទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តល់អាហារដោយផ្ទាល់។ 

សិទ្ធិគឺបានមកពីកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងវប្បធម៌  ដែលមានរដ្ឋភាគីចំនួន១៧០ គិតត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០២០។  រដ្ឋដែលចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាយល់ព្រមចាត់វិធានការជាអតិបរមានៃធនធានដែលមានរបស់ពួកគេ ដើម្បីសម្រេចបានជាបណ្តើរៗនូវការអនុវត្តពេញលេញនៃសិទ្ធិទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់ ទាំងថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិ។   នៅក្នុងប្រទេសសរុបចំនួន១០៦ សិទ្ធិទទួលបានអាហារគឺអាចអនុវត្តបានតាមរយៈការរៀបចំរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃទម្រង់ផ្សេងៗ ឬតាមរយៈការអនុវត្តផ្ទាល់នៅក្នុងច្បាប់នៃសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិផ្សេងៗ ដែលសិទ្ធិទទួលបានអាហារត្រូវបានការពារ។ 

នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលស្បៀងអាហារពិភពលោក ឆ្នាំ១៩៩៦ រដ្ឋាភិបាលនានាបានអះអាងសារជាថ្មីអំពីសិទ្ធិទទួលបានអាហារ និងប្តេជ្ញាចិត្តខ្លួនឯងក្នុងការកាត់បន្ថយចំនួនអ្នកអត់ឃ្លាន និងកង្វះអាហារូបត្ថម្ភពាក់កណ្តាលពី៨៤០ ទៅ ៤២០លាននាក់នៅឆ្នាំ២០១៥។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចំនួននេះបានកើនឡើងក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដែលឈានដល់កំណត់ត្រាដ៏អាក្រក់មួយក្នុងឆ្នាំ២០០៩ នៃមនុស្សជាង ១ពាន់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក។  លើសពីនេះ ចំនួនដែលទទួលរងពីភាពអត់ឃ្លានលាក់កំបាំង - កង្វះមីក្រូសារជាតិដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានការលូតលាស់រាងកាយ និងបញ្ញាចំពោះកុមារ - មានចំនួនជាង២ពាន់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក។ 

ខណៈពេលដែលនៅក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ រដ្ឋត្រូវមានកាតព្វកិច្ចគោរព ការពារ និងបំពេញសិទ្ធិទទួលបានអាហារ ការលំបាកជាក់ស្តែងក្នុងការសម្រេចបាននូវសិទ្ធិមនុស្សនេះ ត្រូវបានបង្ហាញដោយអសន្តិសុខស្បៀងដែលរីករាលដាលទូទាំងពិភពលោក និងវិវាទដែលកំពុងបន្តនៅក្នុងប្រទេសដូចជាឥណ្ឌាជាដើម។ Westcott, Catherine and Nadia Khoury and CMS Cameron McKenna,The Right to Food, (Advocates for International Development, October 2011)http://a4id.org/sites/default/files/user/Right%20to%20Food%20Legal%20Guide.pdf .  នៅក្នុងទ្វីបដែលមានបញ្ហាទាក់ទងនឹងអាហារដ៏ធំបំផុត ដូចជា អាហ្រ្វិក អាស៊ី និង អាមេរិកខាងត្បូង មិនត្រឹមតែមានការខ្វះខាតស្បៀងអាហារ និងកង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានការចែកចាយមិនគ្រប់គ្រាន់ និងការទទួលបានអាហារមិនគ្រប់គ្រាន់ផងដែរ។ 

គំនិតផ្តួចផ្តើមរង្វាស់សិទ្ធិមនុស្ស  វាស់វែងសិទ្ធិទទួលបានអាហារសម្រាប់ប្រទេសជុំវិញពិភពលោក ដោយផ្អែកលើកម្រិតនៃប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេ។
សិទ្ធិធ្វើបាតុកម្ម

thumb|350px|right|ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​កន្លង​មក​របស់​បក្ស​ប្រឆាំង​នៅទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ។ រូបភាព៖ ម៉េង គឹមឡុង

សិទ្ធិ​ធ្វើបាតុកម្ម​ជា​សិទ្ធិ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ក្នុង​ចំណោម​សិទ្ធិ​ទាំង​ឡាយ​របស់​មនុស្ស។ ខណៈ​ដែល​ច្បាប់សិទ្ធិ​សមនុស្ស និង​ច្បាប់​របស់​ប្រទេស​ជាតិ​ទាំង​ឡាយ​មិន​ទាន់​អនុញ្ញាតិ​ទាំង​ស្រុង​នូវ​សិទ្ធិមួយ​នេះ តែ​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​អាច​ការ​សម្ដែង​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ ​សេរីភាព​ក្នុងការបង្កើត​សមាគម និង​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញមតិ។

មាន​សន្ធិសញ្ញា​អន្តរជាតិ​ជា​ច្រើន​បាន​បញ្ជាក់​ជា​លាយ​លក្ខណ៍​អក្សរ​យ៉ាង​ច្បាស់​អំពី​សិទ្ធិ​ទាំង​នោះ តួ​យ៉ាង​ដូច​ជា​សន្ធិសញ្ញា​ឆ្នាំ ១៩៥០​ អនុសញ្ញាសហភាព​អឺរ៉ុប​ស្ដី​ពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស ជា​ពិសេស​នៅ​ត្រង់​កថាខណ្ឌ​ទី ៩​ដល់​ទី​១១ និង​កត្តិកសញ្ញា​អន្តរជាតិ​ស្ដី​ពី​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ​ និង​នយោបាយ ឆ្នាំ​១៩៦៦ នៅ​ត្រង់​កថាខណ្ឌ​ទី ១៨​ដល់​ទី​២២។ 

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក្ដី​នូវ​រាល់​កិច្ចព្រម​ព្រាងនេះ ក៍​ដូច​ជា​​កិច្ច​ព្រម​ព្រាង​ដ៏ទៃ​ទៀតរួម​មាន ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​ សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បង្កើត​សមាគម និង​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ប្រធាន​បទ​មួយ​ដែល​មាន​ការ​កំណត់​ព្រំដែន​ខ្លះៗ។ ជាឧទាហរណ៍ នៅក្នុង​កត្តិកសញ្ញា​អន្តរជាតិ​ស្ដី​អំពី​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ និង​នយោបាយ​បាន​ចែង​អំពី​ការ​ហាម​ប្រាម​ក្នុង​ការគាំ​ទ្រ​ឱ្យ​មាន "ការ​រើស​អើង​ពូជ​សាសន៍ ឬការ​ស្អប់​ខ្ពើម​សាសនា​" ហើយ​នឹង​មាន​ការ​ឃាត់​ឃាំង​ក្នុង​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​ប្រសិន​បើ​ក្នុង​ករណីចាំបាច់​ណាមួយ​ដូច​ជា "​នៅ​ក្នុង​ករណី​សង្គម​ប្រជាធិបតិយ្យ​ ដែល​សន្តិសុខ​ជាតិ​ត្រូវ​បាន​រឹត​បន្តឹង ឬការ​ការពារ​​សុវត្ថិភាព​សាធារណៈ សណ្ដាប់​ធ្នាប់​សាធារណៈ កិច្ច​ការពារ​សុខភាព​សាធារណៈ ឬ​សីលធម៌ និង​កិច្ចការពារ​សិទ្ធិ​ និង​សេរីភាព​ផ្សេងៗ​ទៀត (កថាខណ្ឌ​ទី ២០ និង​២១)។

រាល់​ការ​តវ៉ា​បាតុកម្ម​មិន​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​មាន​ហឹង្សា និង​គម្រាម​កំហែង​សន្តិសុខ​ជាតិ ឬ​សុវត្ថិភាព​សាធារណៈ​ឡើយ។ ម្យ៉ាង​ក៍​មិន​ត្រូវ​ឱ្យ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​សណ្ដាប់​ធ្នាប់​របស់​ពលរដ្ឋ​ ព្រោះ​បាតុកម្ម​មួយ​ចំនួន​ធំ​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ផ្ទុយ​ច្បាប់​ប្រទេស​ឡើយ។ បាតុកម្ម ដែល​រួម​បញ្ចូល​នូវ​ការ​ដើរ​ជាក្បួន​អហឹង្សា​ ឬ​ការ​តស៊ូ​របស់​ពលរដ្ឋ​ ជា​ទូទៅ​មាន​លក្ខណៈ​ជា​ការ​បង្ហាញ​ផល​វិជ្ជមាន​ក្នុង​ការ​គាំទ្រ​ប្រជាធិបតិយ្យ និងស្រប​តាម​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ។ ការណ៍​នេះ​តែ​កើត​ឡើង​ជា​ឧទាហរណ៍ ការ​ដើរ​ជា​ក្បួន​តប​ត​ទៅ​នឹង​ការធ្វើ​រដ្ឋប្រហារAdam Roberts, "Civil Resistance to Military Coups", Journal of Peace Research, Oslo, vol. 12, no. 1, 1975, pp. 19-36. ឬ​ពេល​ខ្លះ​ប្រឆាំង​ទៅ​នឹង​ការ​ដែល​អ្នក​ដឹក​នាំ​បដិសេធ​មិន​ចុះ​ចេញ​ពី​អំណាច​បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាន​ចាញ់​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត។
សិទ្ធិមនុស្ស

សិទ្ធិពីកំណើត=០ |+សិទ្ធិ</big>

|-
| ភាពខុសគ្នានៃទ្រឹស្ដី
|-
|សិទ្ធិពីកំនើត និងតាមផ្ឡូវច្បាប់
|-
|សិទ្ធិបញ្ចេញយោបល់ និង សេរីភាព
|-
|សិទ្ធិវិជ្ជមាននិងអវិជ្ជមាន 
|-
| សិទ្ធិបុគ្គល និងជាក្រុម
|-
|}
សិទ្ធិមនុស្ស គឺជា សិទ្ធនិងសេរីភាពដែលមនុស្សទាំងអស់បានដាក់អោយ។អ្នកដែលប្រឆាំងនិងគំនិតនេះតែងតែអះអាងថាយើងម្នាក់ៗទទួលបាននូវសិទ្ធិតែមានព្រំដែនដោយសារហេតុផលនៃមនុស្ស។

សិទ្ធិមនុស្សគ្របតណ្ដប់ពាសពេញពិភពលោកនិងមានភាពស្មើគ្នា។សិទ្ធិជាចំនែកធម្មជាតិនៃសីលធ៌មពិតរបស់មនុស្ស។ សិទ្ធិមនុស្សត្រូវបានបង្ហាញជាទូទៅហើយគឹជាទង្វើនិយម ការប្រគលអំអាចមានការចែក
រំលែកបទដ្ឋានពិតនៃធម្មចរិយារបស់មនុស្ស  ជាការបង្ហាញនូវសមាសភាពសមហេតុផលនៃបទដ្ឋានសីលធម៍ឬសិទ្ធិពីធម្មជាតិត្រូវបានគាំទ្រដោយហេតុផលយ៉ាងរឹងមាំ ឬក៏សិទ្ធិត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់មួយណាក៏បានឲ្យស្មើរគ្នានៅក្នុងប្រទេសឬ អន្តរជាតិ  ។ យ៉ាងណាក៏ដោយវាមិនមានមតិទូទៅនៃច្បាប់ធម្មជាតិ ហើយអ្វីជាពិសេសដែលគួរឬមិនគួរគោរពដូចជាសិទ្ធិខ្លះដឹងដោយវិញ្ញាណ  ហើយគំនិតអរូបីនៃសិទ្ធិមនុស្សបានដាក់ក្រោមប្រធានបទច្រើននៃអ្នកទស្សនះវិទ្យានិងការិះគន់។

សិទិ្ធមនុស្សបានកំរើកផុសចេញនៅឆ្នាំ ១៩៧០  ជាពិសេសគឺមុនអ្នកគាំទ្រសង្គមនិយមក្នុងទិសខាងកើតនិងទិសខាងលិច អុឺរ៉ុប  ជាមួយនិងវិភាគទានច្រើនជាងគេមកពីសហរដ្ឋអាមេរិច និងអាមេរិចឡាទីនផងដែរ។
ការងើបឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សបានកើតជារូបរាង ហើយបានប្រមូលគ្នាជាសកម្មជនិងនយោបាយវោហាសាស្រ្ត នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនបានបញ្ជូសិទ្ធិមនុស្សជារបៀបវីរះនៃពិភពលោក   ។ ជិតសត្តវត្សទី២១  moyn មានការឈ្លោះគ្នា  សិទិ្ធមនុស្សបានកំរើកឡើងហើយរីករាលដាលយ៉ាងធំជាមួយនិងការប្រឆាំងនៃលទ្ធិផ្ដាច់ការរួមបញ្ជូលទាំងបុព្វហេតុជាច្រើនកំពុងធើ្វអោយជាប់ទាក់ទងនៃមេត្តាករុណា ឬស្រលាញមនុស្សជាតិ
ហើយនិងការរួមរស់ការអភិវឌ្ឍ សេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងពិភពលោកទីបីនេះ ។

គំនិតដែលចំបងយ៉ាងសកម្មមួយចំនួនមានសន្ទុះអភិវឌ្ឍនៅក្នុងលទ្ធផលសង្គ្រាមលោកលើកទីបី   វាឡើងដល់ចំនុចខ្ពស់បំផុតនៃការអនុម័តដោយសេចក្ដីថ្លែងការជាទូទៅនៃសិទិ្ធមនុស្សដោយប្រជុំប្រជាជាតិរួមគ្នា
ជាទូទៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨  ។ ខណ្ណះពេលដែលពាក្យថា  សិទិ្ធមនុស្ស  គ្មានអ្វីជាដំណើការជាក់លាក់ជាគ្រឹះបញ្ញវន្ដនៅសម័យថ្មីអាចតាមដានតាមរយះប្រវត្តសាស្រ្តនៃនិរុតសាស្រ្តហើយជាដំណើសិទ្ធិនៃច្បាប់ធម្មជាតិ
និងសេរីភាព  គឺជាផ្នែកម្ខាងនៃសភាវទីក្រុងប្រទេសក្រិក ក្នុងការអភិវឌ្ឍនៃច្បាប់ទីក្រុងរូមបូរាណ ។ សេចក្តីថ្លែងការគឺជាការពិតដែលដឹកនាំសិទិ្ធមនុស្សហើយបានដំណើការ ការចូលរួមជាបពួកនៃសិទិ្ធធម្មជាតិ
ហើយបានអភិវឌ្ឍលោក ចន ឡុក និង លោក អ៊ីមមែននែល កែន តាមវិស័យនយោបាយនៅក្នុងការរួបរួមបញ្ជូលគ្នានៃសិទិ្ធហើយបានប្រកាសនៃសិទិ្ធពលរដ្ឋ ។ គ្រប់មនុស្សទាំអស់គឺកើតដោយសេរីហើយមាន
សិទិ្ធស្មើរៗគ្នា។ ពួកគេបានបង្កើតការរួបរួមនិងមនសិការ ហើយគួរតែជំរុញលើកទឹកចិត្តអ្នកដែលមានទំនាក់ទំនងជាភាតរភាព ។

    អត្ថបតទី ១ សេចក្តីថ្លែងការប្រជាជាតិបញ្ជូលគ្នាជាទូទៅនៃសិទិ្ធមនុស្ស (UDHR)
សិទ្ធិមនុស្ស: ប្រវត្តសាស្រ្ត

ប្រវត្តសាស្រ្ត

thumb|left| ម៉ាញណា សាតា បានប្រកាសក្នុងប្រទេសអងគ្លេសក្នុងឆ្នាំ១២១៥.

សិន្ធិសញ្ញា(Treaties)

ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦ កិច្ចព្រមព្រៀងអន្ដរជាតិស្ដីអំពីសិទ្ធិប្រជាជន និងសិទ្ធិនយោបាយ(ICCPR)និង កិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីអំពីសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច, សិទ្ធិសង្គម និងសិទ្ធិវប្បធម៌(ICESCR) ត្រូវបានអនុវត្ដន៍ដោយសហប្រជាជាតិ, រវាងកិច្ចព្រមព្រៀងនីមួយៗក្នុងការបង្កើតសិទ្ធិដែលមាននៅក្នុង UDHR ដើម្បីចងភ្ជាប់ទៅនឺងរដ្ឋទាំងអស់ដែលបានចុះហត្ថលេខាក្នុងសិន្ធិសញ្ញានេះ គឺក្នុងការបង្កើតច្បាប់នៃសិទ្ធិមនុស្ស។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក មានសិន្ធិសញ្ញាជាច្រើនផ្សេងៗគ្នា(បណ្ដុំនៃនិតិបញ្ញាតិ)ត្រូវបានចាត់ចូលជាថ្នាក់អន្ដរជាតិ។​ សិន្ធិសញ្ញាទាំងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសិទ្ធិមនុស្ស។​ សេចក្ដីសំខាន់ៗក្នុងចំនោមសេចក្ដីសំខាន់ទាំងអស់(ជាមួយ ICCPR និង ICESCR) គឺយោងទៅលើ‌ សិន្ធសញ្ញាសំខាន់ចំនួន៧ ដែលមានដូចជា៖
 កិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីអំពី ការលុបបំបាត់ការប្រកាន់ពូជសាសន៍
 កិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីអំពី​ ការលុបបំបាត់ទំរង់នៃការរើសអើងស្ដ្រី
 កិច្ចព្រមព្រៀងរបស់សហប្រជាជាតិស្ដីអំពី ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការធ្វើទារុណកម្ម
សិនីនាដ

ចៅឃុនព្រះ ស៊ីនីនាថ ពិលាសកល្យាណី (,)  ឬ អ្នកម្នាង សៃនីណាត វង្សវិជ្ជរ៉ាផេកឌី  (,)  ឬ នីរ៉ាម៉ុន អូនព្រំ (,)  គឺ អ្នកម្នាងព្រះស្នំ នៃ   មហាក្សត្រថៃ មហាវជិរាលង្ករណ៍. https://cambo-fresh.com/archives/23080 http://freshnewsasia.com/index.php/en/internationalnews/137282-2019-10-21-14-31-46.html  https://thmeythmey.com/?page=detail&id=84192 https://www.samdeireastnews.com/detail/6219.htmlhttps://www.learnreligions.com/manasa-the-snake-goddess-1770365
សិន្ធពអមរិន្ទ

ព្រះបាទសិន្ធពអមរិន្ទ រឺ ព្រហ្មកិល រឺ ពញាក្រែក (សំស្ក្រឹត:សៃន្ធវអមរេន្ទ្រ) (គ.ស ៩៩៧?-១០២៨) រជ្ជកាល (គ.ស ១០០៨-១០២៨) ព្រះបាទ​ចក្រព័ត្រមាន​ព្រះរាជបុត្រ​ពីរ​ព្រះ​អង្គ។​ ​បុត្រ​ច្បង​ព្រះ​នាម​បទុមកុមារ​ ​ប្រសូត​នៅ​ឆ្នាំឆ្លូវ។​ ​ព្រះរាជបុត្រ​បន្ទាប់​ព្រះ​នាម​សិរីកុមារ​ ​ប្រសូត​នៅ​ឆ្នាំរកា​ ​ច.ស​ ៣៥៩។ ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ អ្នកម្នាងកែវ ​មហេសី​មួយទៀត​របស់​ព្រះ​ចក្រព័ត្រ​ក៏​មានគភ៌​ដែរ​ ​គឺ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំជូត​ ​ព.ស​ ១៥៤៤ ត្រូវជា​គ.ស ​១០០០។ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​វិញ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​អភិសេក​នៅ​ថ្ងៃ​ ១ ​កើត​ ​ខែ​មិគសិរ​ ឆ្នាំវក​ ​ព.ស​ ១៥៥២ ត្រូវ​ជា​ ម.ស​ ៩៣០​ ​ច.ស ៣៧០​ ​និង​ត្រូវជា ​គ.ស​ ១០០៨។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម ព្រះបាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ បរម​ព្រហ្មកិល អង្គម្ចាស់អនុរាជ។ ព្រះបាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​ឬ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ជា​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៨​ ​ដែល​បាន​សោយរាជសម្បត្ដិ​បន្ទាប់​ពី​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ ​ឬ​ព្រះបាទ​គោត្ដម​ ​អមរ​ទេវរាជ​ ​កាលនោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​១២​វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​គង់នៅ​ព្រះ​បរមរាជវាំង​មហានគរ។​
សិន្ធពអមរិន្ទ: ព្រះនាម

ព្រះនាម
បើតាមវចនានុក្រមជួនណាត សិន្ធព​អមរិន្ទ សិន-ធប់-អៈ មៈរិន បា. ( ន. ) (សិន្ធវ “សេះ​សិន្ធព” + អមរ “ទេវតា” + ឥន្ទ “ជា​ធំ; ព្រះ​ឥន្ទ”) ព្រះ​នាម​ក្សត្រិយ៍​អង្គ​មួយ ជាតិ​រាស្រ្ត​សុទ្ធ​បាន​សោយ​រាជ្យ​ក្នុង​កម្ពុជ​រដ្ឋ ពី​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ៧ ឆ្នាំ ក្នុង​ខាង​ចុង​សតវត្ស៍រ​ទី ១២ នៃ​ពុទ្ធ​សករាជ (ព.ស ១១៨១; ឆ្នាំ​រកា​ នព្វស័ក គ.ស ៦៣៧) : ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ​ហៅ ព្រះ​បាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​បរម​ព្រហ្មកិល (ពញាក្រែក) ជា​ក្សត្រិយ៍​មាន​បុណ្យ​អស្ចារ្យ​មួយ​អង្គ​ក្នុង​ពួក​ក្សត្រិយ៍​ខ្មែរ។

ពញាក្រែក [ពញា-ក្រែក ] (ន.) ឈ្មោះ​មនុស្ស​ម្នាក់​ជាតិ​ជា​ខ្មែរ​សុទ្ធ ជា​បុរស​មាន​បុណ្យ​អស្ចារ្យ បាន​សោយ​រាជ្យ​ជា​ក្សត្រិយ៍​ក្នុង​កម្ពុជ​រដ្ឋ (មើល​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ)។ មូលហេតុដែលហៅស្ដេចអង្គនេះថា ពញាក្រែក ព្រោះនៅពេលដែលសេនារបស់ព្រះបាទដំបងគ្រញូងបានឃើញអាណិតពេលដែលទ្រង់ឆេះក្នុងភ្នក់ភ្លើង ហើយក៏ចាប់ទាញបោះចូលក្នុងគុម្ពដើមក្រែកទើបរួចជីវិត។ ក្រោយមកក៏មានព្រះសង្ឃនិមន្តកាត់ឃើញសង្វេគពេកទើបព្រះអង្គយកទៅចិញ្ចឹមហើយដាក់ឈ្មោះអោយថា ពញាក្រែក។
សិន្ធពអមរិន្ទ: អតីតជាតិ

អតីតជាតិ
កុសល ​បុណ្យ​បារមី​របស់​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​រៀបចំ​ដោយ​ព្រះ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​នព្វរតន៍​ ​បាន​មក​ពី​ការ​កសាង​ក្នុង​អតីតជាតិ។​ ​កាលនោះ​ ​ជា​យូរអង្វែង​មក​ហើយ​ ​ក្រោយ​ដែល​បាន​យាង​មក​ប្រោសសត្វ​នៅ​កោះ​គោកធ្លក​ ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ព្រះ​បរមគ្រូ​ ​បាន​ត្រាច់រង្គត់​និមន្ដ​ទៅ​ជួប​ស្មូម​យាចក​ម្នាក់​មាន​រូបរាង​អាក្រក់​ ​មាន​ដំបៅ​រឡេះរលួយ​ពាសពេញ​ខ្លួនប្រាណ​ដៃជើង។​ ​ស្មូម​នោះ​កាលបើ​បានឃើញ​បាន​ជួប​ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​ហើយ​ ​ក៏​កើត​មានចិត្ដ​ជ្រះថ្លា​ ​យក​បាយ​ដែល​ទើបនឹង​សុំទាន​គេ​បាន​ ​ទៅ​ប្រគេន​ដាក់​ថ្វាយ​ជា​ចង្ហាន់។​ ​នៅ​ពេល​លូកដៃ​ដាក់​បាយ​ស្រាប់តែ​ម្រាម​មួយ​ដែល​មាន​ដំបៅ​រឡេះរលួយ​ខ្លាំង​ ជាងគេ​ ​របេះ​ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បាត្រ។​

រីឯ ​ព្រះពុទ្ធ​វិញ​ ​នៅ​ពេល​ព្រះ​អង្គ​យក​ចង្ហាន់​មក​សោយ​ ​កាលបើ​ព្រះ​អង្គ​ទត​ឃើញ​ម្រាមដៃ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​មាន​ព្រះពុទ្ធ​ដិកា​ទាយ​ទុក​ថា​ ​«តទៅ​អនាគត​ ​កាលណា​ចែក​ស្ថាន​ទៅ​ ​ហើយ​បាន​ចាប់កំណើត​នៅ​ជាតិ​ក្រោយ​ ​ស្មូម​នេះ​នឹង​មាន​រូប​កាយ​ខ្វិន​ពិកា​ ​តែ​ត្រូវ​បាន​សោយរាជ្យ​នៅ​នគរ​ឥន្ទបត្ដិ​ ​ដែល​ជា​នគរ​ខ្មែរ។​
សិម្ហទេវ

សិម្ហទេវ និង​ ធម៌ទេវ ដែល​ជា​បងប្អូន​ជីដូនមួយ​នឹង​គ្នា ព្រោះ​ជា​កូន​របស់​ព្រាហ្មណ៍​២​នាក់​បងប្អូន ព្រាហ្មទត្ត និង​ ព្រាហ្មសិម្ហ។ អ្នក​ទាំង​២​នេះ​ធ្លាប់​ជាម​ន្ដ្រី​របស់​ព្រះបាទ​ភវវម៌្មទី១ ហើយ​ព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្មទី១ពិនិត្យ​ឃើញ​ថា​ជាទី​ប្រឹក្សា​ល្អ ទ្រង់​ក៏​រក្សា​ទុក​ព្រោះ «ពួក​គេ​នេះ​ចេះ​ចាំ​ច្បាស់​លាស់​អំពី​វិទ្យាសាស្ដ្រ​ត្រឹមត្រូវ និង​វិទ្យាសាស្ដ្រ​មាន​ផល​ប្រយោជន៍» មាន​ន័យ​ថា ជា​អ្នក​អនុវត្ដ​ជាក់ស្ដែង និង​ត្រឹម​ត្រូវ។ មន្ដ្រី​ទាំង​២​នាក់​នេះ ជា​ជំនួយ​ដែល​ជួយ​ឱ្យ​ព្រះ​អង្គ​ទទួល​បាន​នូវ​ជ័យជម្នះ។ ទ្រង់​បាន​ចាត់​ឱ្យ​សិម្ហទេវទៅ​ធ្វើការ​ចរចា​ជាមួយ​នគរ​ចាម្ប៉ា ដើម្បី​រក្សា​ចំណង​មេត្រីភាព​រវាងកម្វុជ នឹង​ព្រះរាជា​ចាម តាមលោកសឺដេស ប្រហែលក្នុងរាជ្យព្រះរាជាចាមព្រះនាមសម្ភុវម៌្ម។ បេសកកម្ម​នេះ​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ ហើយ​សន្ដិភាព​ត្រូវ​បាន​ធានា។
សិរិកិតិ៍

សម្ដេចព្រះនាងចៅសិរិកិតិ៍ ព្រះបរមរាជិនីនាថ ព្រះបរមរាជជននីផាន់ពីហ្លួង (, ព្រះនាមដើម ម៉ម​រាជវង្ស សិរិកិតិ៍ កិតិយាករ  កើតនៅថ្ងៃទី 12 ខែសីហាឆ្នាំ 1932) គឺជាមាតានៃប្រទេសថៃ។ នាងជាអគ្គមហេសីព្រះមហាក្សត្រិយានីនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពលអតុល្យតេជ (ឬរាមាទី IX) និងជាម្ដាយរបស់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះចៅយូហួមហាវជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ (ឬរាមាទី X) ។ នាងបានជួបព្រះមហាក្សត្រភូមិពលនៅទីក្រុងប៉ារីស, ដែលជាកន្លែងដែលឪពុករបស់នាងគឺជាឯកអគ្គរាជទូតថៃ។ ពួកគេបានរៀបការនៅឆ្នាំ 1950 យ៉ាងខ្លីមុនពេលអភិសេកភូមិពលបាន។ សម្ដេចព្រះនាងចៅសិរិកិតិ៍ ព្រះបរមរាជិនី ត្រូវបានតែងតាំងរាជានុសិទ្ធិនេះមាន សម្ដេចព្រះនាងចៅសិរិកិតិ៍ ព្រះបរមរាជិនីនាថ នៅឆ្នាំ 1956 កូនប្រុសម្នាក់និងកូនស្រីបីជាមួយនឹងស្តេច។ អគ្គមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រដែលជាប្រធានគ្រងរាជ្យយូរបំផុតរបស់ពិភពលោករដ្ឋ, នាងជាអគ្គមហេសីយូរជាងគេបំផុតរបស់ពិភពលោកបានបម្រើផងដែរ។ Sirikit បានទទួលរងជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលនៅថ្ងៃទី 21 ខែកក្កដាឆ្នាំ 2012 និងបានបង្ហាញខ្លួនជាសាធារណៈទប់ស្កាត់ពីការ។