navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
បង់ដា⁠សេរីបេកាវ៉ាន់

បង់ដា⁠សេរីបេកាវ៉ាន់ (អក្សរកាត់: BSB , ចាវី: بندر سري بڬاوان‎) ជារាជធានីនិងជាទីក្រុងធំជាងគេរបស់ប្រ៊ុយណេ។ វាជា តំបន់ក្រុងជាផ្លូវការ (  ) ដែលមានផ្ទៃដី  និងចំនួនប្រជាជនប៉ាន់ស្មាននៃ១០០,៧០០នាក់ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០០៧។  វាគឺជាផ្នែកមួយនៃ ស្រុកប្រ៊ុយណេ-មួរ៉ា ដែលជាស្រុកតូចបំផុតដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតដែលជាកន្លែងរស់នៅជាង ៧០ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេស។  វាជាមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេស និងជាទីក្រុងតែមួយគត់របស់ប្រទេស។ រដ្ឋធានីគឺជាកន្លែងសម្រាប់អាសនៈរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសប្រ៊ុយណេ ក៏ដូចជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងវប្បធម៌ផងដែរ។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ពីមុនថាជា ទីក្រុងប្រ៊ុយណេ រហូតដល់វាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះនៅឆ្នាំ១៩៧០ ដើម្បីជាកិត្តិយសដល់ស្តេចស៊ុលតង់ អូម៉ារ អាលី សៃហ្វូដឌៀនទី៣  ដែលជាស្តេចស៊ុលតង់ទី២៨នៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ និងជាបិតារបស់ ស្តេចស៊ុលតង់ហាសាណាល់ ប៊ូលគាហ៍ បច្ចុប្បន្ន។

ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃបង់ដា⁠សេរីបេកាវ៉ាន់ អាចត្រូវបានគេចងក្រងទៅនឹងការបង្កើតការតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិម៉ាឡេ នៅលើទឹកនៃទន្លេប្រ៊ុយណេ ដែលបានក្លាយជាអ្នកកាន់តំណែងមុននៃកំពង់អាយឺ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ វាបានក្លាយជារាជធានីនៃស៊ុលតង់នៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ ចាប់ពីសតវត្សទី១៦តទៅ ក៏ដូចជានៅសតវត្សទី១៩ នៅពេលដែលវាបានក្លាយជាអាណាព្យាបាលរបស់អង់គ្លេស។ ការបង្កើតលំនៅដ្ឋានរបស់អង់គ្លេសនៅសតវត្សទី២០ បានឃើញការបង្កើតរដ្ឋបាលសម័យទំនើបនៅលើដីក៏ដូចជាការតាំងទីលំនៅថ្មីបន្តិចម្តង ៗ នៃអ្នករស់នៅតាមដងទន្លេទៅដី។ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ រដ្ឋធានីត្រូវបានកាន់កាប់ដោយកងកម្លាំងជប៉ុន ពីឆ្នាំ១៩៤១ ហើយបានទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅឆ្នាំ១៩៤៥ តាមការរំដោះដោយកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ឯករាជ្យភាពរបស់ប្រ៊ុយណេពីអង់គ្លេសត្រូវបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨៤ នៅលើទីលានមួយនៅកណ្តាលទីក្រុង ។

បង់ដា⁠សេរីបេកាវ៉ាន់ គឺជាទីកន្លែងរបស់ អ៊ីស្តាណា នូរុល អ៊ីម៉ាន់ (Istana Nurul Iman) ដែលជាវិមានលំនៅដ្ឋានដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោកដោយ កំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីណេស,  និង វិហារអូម៉ា អាលី សៃហ្វូដឌៀន ដែលជាទីសំគាល់សំខាន់របស់ប្រទេសប្រ៊ុយណេ។ វាក៏ជាផ្ទះរបស់ កំពង់អាយឺ ដែលជា 'ភូមិទឹក' ដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោក និងមានឈ្មោះហៅក្រៅថា វេនីសនាបូព៌ា ។  វាធ្លាប់ជាទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះនៃ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី២០ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ និងកិច្ចប្រជុំកំពូល APEC លើកទី៨ ក្នុងឆ្នាំ២០០០។
បច្ចុប្បន្នកាល: Most Verbs

Most Verbs 
Positive    Negative    Question        I run.    I do not run.    Do I run?        You run.    You do not run.    Do you run?        We run.    We do not run.    Do we run?        They run.    They do not run.    Do they run?        He runs.    He does not run.    Does he run?        She runs.    She does not run.    Does she run?        It runs.    It does not run.    Does it run?
បច្ចេកទេសកែច្នៃចំណីអាហារ: សារៈប្រយោជន៍នៃការកែច្នៃអាហារ

សារៈប្រយោជន៍នៃការកែច្នៃអាហារ 
-       ដើម្បីអោយផលិតផលកែច្នៃទុកបានយូរ

-       ដើម្បីអោយផលិតផលអាហារកែច្នៃមានគ្រប់រដូវ

-       ដើម្បីអោយរសជាតិចំណីអាហារកាន់តែឆ្ងាញ់ពិសារ

-       ដើម្បីបំពេញចំណង់ចំនូលចិត្ត ​ឬតម្រូវការអោយកាន់តែទូលំទូលាយ

-       វត្ថុធាតុដើមមានតម្លៃថោក

-       ដើម្បីបន្ថយភាពខ្ជះខ្ជាយវត្ថុធាតុដើម

-       បច្ចេកទេសមានការងាយស្រួល ​និងសាមញ្ញ

-       មានឳកាសដើម្បីរកប្រាក់ចំណេញ ​​និងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងគ្រួសារ

-       សន្សំសំចៃពេលវេលាក្នុងការរៀបចំជីវភាពរស់នៅ

-       ដើម្បីផលិតនូវចំណីអាហារគ្មានគ្រោះថ្នាក់(មានអនាម័យ)

-       ដើម្បីកាត់បន្ថយនូវការនាំចូលផលិតផលអាហារកែឆ្នៃពីប្រទេសក្រៅ
បច្ចេកទេសកែច្នៃចំណីអាហារ: គោលការនៃការកែច្នៃចំណីអាហារ

គោលការនៃការកែច្នៃចំណីអាហារ 
           អ្វីទៅជាកាកែឆ្នៃចំណីអាហារ? 

           ការកែច្នៃគឺជាការធ្វើអោយចំណីអាហារទុកបានយូររាប់អាទិត្យ រាប់ខែ រាប់ឆ្នាំ។

គោលការនៃការកែច្នៃមានពីរប្រភេទ៖

           ១ សម្រាប់ហូបក្នុងគ្រួសារ

           ២ សម្រាប់លក់

 ការរៀបចំសម្រាប់គ្រួសារ 
-       បរិមាណតិចតួច

-       គុណភាព និងរសជាតិច្រើនយ៉ាង(ប្រៃ ជូរ  ផ្អែម)

-       មិនចាំបាច់ប្រើម៉ាស៊ីនអ្វីឡើយក្នុងការផលិត

-       មិនត្រូវការប្រដាប់វេចខ្ចប់

-       ក្រុមគ្រួសារជាអ្នកប្រើប្រាស់

-       មិនត្រូវការស្លាកសញ្ញា ឬយីហោរ

-       មិនត្រូវការទុកយូរពេក

-       គុណភាព និងរសជាតិចំណីអាហារ មិនទាមទារខ្ពស់ពេក

 ការរៀបចំសម្រាប់លក់ 
-       បរិមាណច្រើន

-       ត្រូវអោយគុណភាព ឬរសជាតិដូចៗគ្នាក្នុងពេលផលិត(ថ្ងៃនេះ ដូចម្សិលមិញ ដូចថ្ងៃស្អែក)

-       ចាំបាច់ប្រើម៉ាស៊ីន និងឧបករណ៍ផ្សេងទៀតសម្រាប់ផលិត ឬកែឆ្នៃ

-       ត្រូវការសម្ភារវេចខ្ចប់(ដប ថង់ កែវ…)

-       អតិថិជន(អ្នកទិញ)ជាអ្នកប្រើប្រាស់ មិនដឹងអ្នកណា? ពេលណា? ទីកន្លែងណា? ដែលប្រើប្រាស់ ឬបរិភោគផលិតផលរបស់យើង

-       ត្រូវការស្លាកសញ្ញា(អស័យដ្ឋាន លេខទូរស័ព្ទ ​និងកាលបរិច្ឆេតផលិត)

-       ទាមទាររយៈពេលទុកអោយបានយូរ(១អាទិត្យ ១ខែ ១ឆ្នាំ-ល-)។

-       ទាមទារគុណភាព និងរសជាតិផលិតខ្ពស់។
បច្ចេកទេសកែច្នៃចំណីអាហារ: ការរៀបចំសម្រាប់គ្រួសារ

ការរៀបចំសម្រាប់គ្រួសារ 
-       បរិមាណតិចតួច

-       គុណភាព និងរសជាតិច្រើនយ៉ាង(ប្រៃ ជូរ  ផ្អែម)

-       មិនចាំបាច់ប្រើម៉ាស៊ីនអ្វីឡើយក្នុងការផលិត

-       មិនត្រូវការប្រដាប់វេចខ្ចប់

-       ក្រុមគ្រួសារជាអ្នកប្រើប្រាស់

-       មិនត្រូវការស្លាកសញ្ញា ឬយីហោរ

-       មិនត្រូវការទុកយូរពេក

-       គុណភាព និងរសជាតិចំណីអាហារ មិនទាមទារខ្ពស់ពេក
បច្ចេកទេសកែច្នៃចំណីអាហារ: ការរៀបចំសម្រាប់លក់

ការរៀបចំសម្រាប់លក់ 
-       បរិមាណច្រើន

-       ត្រូវអោយគុណភាព ឬរសជាតិដូចៗគ្នាក្នុងពេលផលិត(ថ្ងៃនេះ ដូចម្សិលមិញ ដូចថ្ងៃស្អែក)

-       ចាំបាច់ប្រើម៉ាស៊ីន និងឧបករណ៍ផ្សេងទៀតសម្រាប់ផលិត ឬកែឆ្នៃ

-       ត្រូវការសម្ភារវេចខ្ចប់(ដប ថង់ កែវ…)

-       អតិថិជន(អ្នកទិញ)ជាអ្នកប្រើប្រាស់ មិនដឹងអ្នកណា? ពេលណា? ទីកន្លែងណា? ដែលប្រើប្រាស់ ឬបរិភោគផលិតផលរបស់យើង

-       ត្រូវការស្លាកសញ្ញា(អស័យដ្ឋាន លេខទូរស័ព្ទ ​និងកាលបរិច្ឆេតផលិត)

-       ទាមទាររយៈពេលទុកអោយបានយូរ(១អាទិត្យ ១ខែ ១ឆ្នាំ-ល-)។

-       ទាមទារគុណភាព និងរសជាតិផលិតខ្ពស់។
បច្ចេកទេសកែច្នៃចំណីអាហារ: អនាម័យក្នុងការធ្វើចំណីអាហារ

អនាម័យក្នុងការធ្វើចំណីអាហារ 
-       ចំណីអារហារត្រូវរក្សាទុកអោយបានល្អ នៅក្នុងបន្ទប់ផ្ទះបាយ។ កាកសំណល់ត្រូវចោលក្នុងធុងសម្រាមរួចគ្របអោយជិត។ ទ្វាបន្ទប់ទឹក(បង្គន់)ត្រូវបិទអោយជិតជានិច្ច។

-       ឧបករណ៍ សម្ភារៈសម្រាប់ធ្វើចំណីអាហារ ត្រូវតែស្អាតជានិច្ច មិនអនុញ្ញាតអោយយកសម្ភារៈណាដែលមានច្រេះ កខ្វក់ ឬបែកបាក់ទៅប្រើទេ ព្រោះវាបណ្ដាលអោយចម្លងភាពមិនស្អាតទៅលើចំណីអាហាររបស់យើង។

-       តាមលក្ខណៈបច្ចេកទេសមុនពេលចាប់ផ្ដើមធ្វើចំណីអាហារ យើងត្រូវមានអាវចុងភៅ និងមួក​ឬសំលៀកបំពាក់​ ជាធម្មតាត្រូវអោយស្អាត។ ដៃត្រូវលាងអោយស្អាតជាមួយសាប៊ូមុនពេលចាប់ផ្ដើមការងារ។

-       ស្លៀកសំលៀកបំពាក់អោយបានសមរម្យ ចំណែកសក់ត្រូវគៀប ឬចងកុំអោយជ្រុះមកលើចំណីអាហារ។ ក្រចកត្រូវកាត់អោយខ្លី និងមិនត្រូវពាក់គ្រឿងអល័ង្ការក្នុងពេលធ្វើចំណីអាហារឡើយ។

-       ចំពោះមុខរបួស ឬដំបៅនៅលើដៃ ឬជើងត្រូវលាបថ្នាំ និងរំបង់នៅលើមុខរបួស ឬដំបៅអោយជិតជៀសវាងការជ្រាបទឹកចូល។ ករណីរបួសចំកន្លែងមិនអាចធ្វើការងារបាន ត្រូវសម្រាកមួយរយៈរង់ចាំរបួសជាសះស្បើយ។

-       នៅពេលក្អក ឬកន្ដាស់ក្នុងពេលធ្វើចំណីអាហារ អ្នកត្រូវបែរមុខចេញពីចំណីអាហារ ហើយត្រូវមានកូនកន្សែងសម្រាប់ខ្ទប់មាត់ ដើម្បីកុំអោយឆ្លងទៅចំណីអាហារដែលយើងកំពុងធ្វើ។

-       នៅតាមបង្អួច ឬទ្វារត្រូវសម្អាតអោយស្អាត មិនត្រូអោយមានធូលី ឬពីងពាង។ ក្រោយពេលធ្វើរួច នៅជំវិញតុ និងផ្ទះបាយត្រូវរៀបចំអោយបានត្រឹមត្រូវ កុំអោយមានផលិតផលកំពប់រាយប៉ាយក្នុងផ្ទះបាយ ជាហេតុបណ្ដាលអោយមានគ្រោះថ្នាក់ដូចជារអិលដួល ហើយម្យាងទៀតវាអំណោយផលដល់ពពួកសត្វល្អិតចង្រៃខ្លះដូចជាកណ្ដុរ កន្លាត ឬស្រមោចជាដើម-ល-។

-       នៅក្នុងករណីយើងធ្វើចំណីអាហារច្រើនសម្រាប់បម្រុងទុក យើងត្រូវមានឃ្លាំងសម្រាប់ទុកដាក់ផលិតផលអោយមានរបៀបរៀបរយ ដោយដាក់ក្នុងពាង ក្រឡ កញ្ចប់ ឬថង់ ហើយរក្សារទុកទៅតាមប្រភេទចំណីអារហារ។ ឃ្លាំងត្រូវមានពន្លឺ និងខ្យល់ចេញចូលគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងកាងារថែរក្សាផលិតផល។
បច្ចេកទេសកែច្នៃចំណីអាហារ: ប្រភេទផ្សេងៗនៃអាហារ

ប្រភេទផ្សេងៗនៃអាហារ 

 អាហារផ្អាប់ 
ការកែច្នៃជ្រក់គល់ខ្ទឹម

ការកែច្នៃជ្រក់ត្រសក់

ការកែច្នៃជ្រក់ស្ពៃ

ការកែច្នៃត្រសក់ចាវ

ការកែច្នៃសៀងផ្អែម

ការកែច្នៃសៀងប្រៃ

 ទឹកជ្រលក់ និងគ្រឿងជ្រលក់ 
ការកែច្នៃទឹកជ្រលក់ទឹកម្ទេស

អំបិលម្ទេសខ្ទឹមលីង

 អាហារបំពង 
ការកែច្នៃចេកឆាប

ការកែច្នៃត្រាវឆាប

ការកែច្នៃដំឡូងឆាប

 ភេសជ្ជៈ 
ការកែច្នៃទឹកសណ្តែកស

ការកែច្នៃទឹកសណ្តែកខៀវ

ការកែច្នៃទឹកម្នាស់

ការកែច្នៃទឹកត្រឡាច

ការកែច្នៃទឹកពោត

ការកែច្នៃទឹកល្ពៅ
បច្ចេកទេសកែច្នៃចំណីអាហារ: អាហារផ្អាប់

អាហារផ្អាប់ 
ការកែច្នៃជ្រក់គល់ខ្ទឹម

ការកែច្នៃជ្រក់ត្រសក់

ការកែច្នៃជ្រក់ស្ពៃ

ការកែច្នៃត្រសក់ចាវ

ការកែច្នៃសៀងផ្អែម

ការកែច្នៃសៀងប្រៃ
បច្ចេកទេសកែច្នៃចំណីអាហារ: ទឹកជ្រលក់ និងគ្រឿងជ្រលក់

ទឹកជ្រលក់ និងគ្រឿងជ្រលក់ 
ការកែច្នៃទឹកជ្រលក់ទឹកម្ទេស

អំបិលម្ទេសខ្ទឹមលីង
បច្ចេកទេសកែច្នៃចំណីអាហារ: ភេសជ្ជៈ

ភេសជ្ជៈ 
ការកែច្នៃទឹកសណ្តែកស

ការកែច្នៃទឹកសណ្តែកខៀវ

ការកែច្នៃទឹកម្នាស់

ការកែច្នៃទឹកត្រឡាច

ការកែច្នៃទឹកពោត

ការកែច្នៃទឹកល្ពៅ
បច្ចេកទេសក្រោយប្រមូលផល និងកែច្នៃចំណីអាហារ: តួនាទីរបស់ចំណីអាហារ

តួនាទីរបស់ចំណីអាហារ 

 តួនាទីរបស់ចំណីអាហារមានបីគឺ ផ្តល់ថាមពល ស្ថាបនារាងកាយ និងជាធាតុសម្រាប់ចូលរួមក្នុងប្រតិកម្មគីមី។
 តួនាទីក្នុងសង្គមៈ ចំណីអាហារចូលរួមចំណែកក្នុងសាសនា បុណ្យទាន ពិធីជប់លៀង និងកម្មវិធីផ្សេងៗ។ ម្យ៉ាងទៀតវាមានតួនាទីសំខាន់សម្រាប់រ៉ាប់រងចិញ្ចឹម និងផ្តល់អាហាររូបត្ថម្ភ ដល់មនុស្សរាប់លាននាក់នៅលើពិភពលោករបស់យើង។
បច្ចេកទេសក្រោយប្រមូលផល និងកែច្នៃចំណីអាហារ: កត្តាដែលធ្វើឲ្យអាហារខូច

កត្តាដែលធ្វើឲ្យអាហារខូច 
មានកត្តាពីរយ៉ាងដែលធ្វើឲ្យអាហារខូច និងមានផលប៉ះពាល់អាក្រក់ដល់អាហារ គឺកត្តាខាងក្រៅ និងកត្តាខាងក្នុង។

- កត្តាខាងក្រៅៈ ការដាំដុះ ការប្រមូលផល ការកែច្នៃ ការស្តុកទុក ការដឹកជញ្ជូន និងការប្រើប្រាស់មិនបានត្រឹមត្រូវនៃវត្ថុធាតុដើម និងផលិតផលសម្រេច។

- កត្តាខាងក្នុងៈ កើតឡើងពីអង់ស៊ីម ដំណកដង្ហើម និងការបំលែងសមាសធាតុគីមីនៅក្នុងអាហារ ឬផលិតផលកែច្នៃ និងការបំផ្លាញដោយពពួកមីក្រូសារពាង្គកាយចង្រៃ។
បច្ចេកទេសក្រោយប្រមូលផល និងកែច្នៃចំណីអាហារ: វិធីការពារចំណីអាហារទុកឲ្យបានយូរ

វិធីការពារចំណីអាហារទុកឲ្យបានយូរ 
- ការប្រើកម្តៅៈ ការស្រុះ Pasteurization, Sterilization ការបិត ការហួតដោយប្រើលោហៈក្តៅ (Extrusion)

- ការប្រើកម្តៅស្ងួតៈ ការដកជាតិទឹក ឬសម្ងួត ការដុត ឬលីង ឆ្អើរ ឬអាំង (Baking or Roasting and Curing)

- ការប្រើកម្តៅពីខ្លាញ់ក្តៅៈ ការបំពង

- ការប្រើកម្តៅផ្ទាល់ និងប្រភពកម្តៅចេញពីកាំរស្មីៈ ការដុតដោយផ្ទាល់ ការដុតដោយមិនផ្ទាល់

- ការបាញ់កាំរស្មី

- ការបញ្ចុះសីតុណ្ហភាពៈ ការត្រាំក្នុងទឹកកកផ្ទាល់ ការមិនត្រាំផ្ទាល់ទៅនឹងទឹកកក

- ការតម្រូវ ឬប្តូរសីតុណ្ហភាពតាមលក្ខណៈផលិតផលៈ ការបង្កក បង្កកស្ងួត និងកំហាប់បង្កក

- ការបន្ថែមសារធាតុគីមីដើម្បីការពារអាហារ

- ការវេចខ្ចប់ដោយដកខ្យល់ចេញ។
បច្ចេកទេសក្រោយប្រមូលផល និងកែច្នៃចំណីអាហារ: អនាម័យចំណីអាហារ

អនាម័យចំណីអាហារ 
ចំពោះអាហារខូចភាគច្រើនបង្កឡើងដោយពពួកផ្សិត និងពពួកបាក់តេរីដែលឥតប្រយោជន៍ ដែលឆ្លងតាមអ្នកផលិតអាហារ ប្រដាប់ប្រដា ដែលប្រើក្នុងការកែច្នៃ និងវត្ថុធាតុដើម ទឹក និងគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ។ការធ្វើអនាម័យគួរអនុវត្តលើ

- អ្នកកែច្នៃអាហារៈ រាងកាយមិនត្រូវមានរបួសស្នាមផ្សេងៗ សម្លៀកបំពាក់ត្រូវស្អាតជានិច្ច ដោយមានការបែងចែកខោអាវសម្រាប់កែច្នៃ គឺប្រើនៅក្នុងបន្ទប់កែច្នៃ សក់ក្បាលត្រូវរំ ឬពាក់ក្រណាត់ផ្សេងៗ ដើម្បីកុំឲ្យធ្លាក់ចូលក្នុងអាហារ ក្រចកដៃជាប្រភពផ្ដល់មេរោគខ្ពស់ជាងគេ ដូច្នេះរាល់អ្នកកែច្នៃទាំងអស់ត្រូវកាត់ក្រចក និងលាងសម្អាតដៃឱ្យបានស្អាតល្អ និងមិនត្រូវពាក់គ្រឿងអលង្ការ លាបថ្នាំក្រចក ព្រមទាំងគ្រឿងលំអរម្រាម និងក្រចកដៃដទៃទៀត ដែលធ្វើឲ្យមានរោគចម្លង នឹងមានប្រតិកម្មលើចំណី។ ហាមមិនឲ្យអេះ ឬគេហៅឲ្យដាច់ស្បែកផ្សេងៗនៅលើរាងកាយ ដែលធ្វើឲ្យធ្លាក់កំទេចទាំងនោះចូលទៅក្នុងអាហារ។ លាងដៃនឹងសាប៊ូឱ្យស្អាតក្រោយចេញពីបង្គន់ និងមុនធ្វើការកែច្នៃអាហារ។ មិនត្រូវជក់បារី និយាយ ឬជជែកគ្នាក្នុងពេលកែច្នៃនាំឲ្យមាន ទឹកមាត់ ថ្នាំជក់ នឹងស្រក់ញើស ធ្លាក់ចូលក្នុងអាហារ។

- កន្លែងកែច្នៃៈ មុននិងក្រោយការកែច្នៃត្រូវអនុវត្តដូចគ្នា ជ្រុញសំអាតនឹងសាប៊ូព្រមទាំងកោសចេញនូវកម្អែលផ្សេងៗមុននិងក្រោយកែឆ្នៃ។ កាំបិតត្រូវលាងទឹកសាប៊ូ ឬស្ងោរសំអាត បើចាំបាច់ឆ្នាំងចានត្រូវលាងសម្អាតឲ្យស្អាតល្អ និងរៀបចំទុកលើធ្នើរ ធ្វើយ៉ាងណាកុំអោយដក់ទឹកព្រោះធ្វើអោយដុះផ្សិត ឬបាក់តេរី និងមានក្លិនមិនល្អដល់ផលិតផល និងរាល់ឧបករណ៍ដែលទាក់ទងនឹងការកែច្នៃ ត្រូវរៀបចំតាមលំដាប់លំដោយ នៃដំណើរការកែច្នៃ ដើម្បីងាយស្រួលរក និងប្រើប្រាស់ ព្រមទាំងជៀសផុតពីការប្រឡាក់ប្រឡូសជាមួយភ្នាក់ងារបង្កជំងឺ ដូចជា កណ្ដុរ កន្លាត ស្រមោច រុយ ផ្សេងៗ។ សង់បង្គន់អោយឆ្ងាយពីបន្ទប់កែច្នៃអាហារ។ ការពារអាហារមិនទាន់កែច្នៃ និងកែច្នៃហើយ ដាក់នៅកន្លែងមានសុវត្ថិភាព។ រៀបចំបិទការសាងសង់កន្លែងកែច្នៃ ត្រូវមានពន្លឺចេញចូលគ្រប់គ្រាន់ នឹងមិនមានធូលីចេញចូលងាយ។

- អ្នកប្រើប្រាស់ៈ ដើម្បីឲ្យអាហារនៅមានរក្សាគុណភាពល្អ គឺត្រូវពិនិត្យមើលព័ត៌មាននៅលើស្លាកលទ្ធផល ឱ្យបានល្អិតល្អន់ហើយប្រើប្រាស់ទុកដាក់ឲ្យត្រឹមត្រូវទៅតាមលក្ខខណ្ឌផលិតផល ទើបទទួលបាននូវសុវត្ថិភាព សុខភាព និងរក្សាទុកបានយូរ។
បច្ចេកទេសក្រោយប្រមូលផល និងកែច្នៃចំណីអាហារ: ប្រភេទវេចខ្ចប់

ប្រភេទវេចខ្ចប់ 
សំបកវេចខ្ចប់ដែលត្រូវជ្រើសយកប្រើ គឺត្រូវមានលក្ខណៈដូចខាងក្រោម

- មិនមានប្រតិកម្មជាមួយផលិតផល

- ការពារមិនឲ្យផលិតផលងាយរងការប៉ះទង្គិច

- គ្មានជាតិពុលអាចការពារបានការជ្រាបចូលរបស់ខ្លាញ់ ទឹក ឧស្ម័ន

- ការពារបានការលិចជ្រាបក្លិន ពន្លឺ

- ធន់នឹងការប៉ះទង្គិច

- អាចឱ្យអតិថិជនបានឃើញផលិតផលនៅក្នុងកញ្ចប់

- ងាយស្រួលបើកយកផលិតផលប្រើប្រាស់

- ងាយស្រួលយកទៅបោះចោល

- មានទម្ងន់ស្រាលល្មម នាយកាន់យួរទៅកន្លែងផ្សេងៗ

- មានរូបរាង ទំហំសមស្របតាមផ្លូវផលនឹងគោលបំណងនៃការប្រើប្រាស់

- ងាយស្រួលបោះពុម្ពស្លាកសញ្ញា

- មានតម្លៃថោក

- មានភាពទាក់ទាញ

សំបកវេចខ្ចប់ទាំងនោះអាចជា លោហៈ កែវ ក្រដាស ប្លាស្ទិច ឬសន្លឹកប្លាស្ទិច ឬប្លាស្ទិចអាចបរិភោគបាន និងឈើ។ រាល់សំបកវេចខ្ចប់ គឺសុទ្ធតែមានគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិទាំងអស់ ដូច្នេះអ្នកផលិតអាចជ្រើសរើសនូវសំបកវេចខ្ចប់ណាដែលសមស្របនឹងប្រភេទផលិត លក្ខខណ្ឌវេចខ្ចប់ តម្លៃផលិតផល និងប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងគុណភាពខ្ពស់។ ឧទាហរណ៍: ការច្រកទឹកប៉េងប៉ោះ ត្រូវបានវេចខ្ចប់នៅក្នុង ដប ឬកំប៉ុងដែក ព្រោះវាងាយស្រួលប្រើកំដៅសម្លាប់មេរោគ។
បច្ចេកទេសក្រោយប្រមូលផល និងកែច្នៃចំណីអាហារ: ការកែច្នៃភេសជ្ជៈ

ការកែច្នៃភេសជ្ជៈ 

 របៀបធ្វើទឹកសណ្ដែក 
ក. វត្ថុធាតុដើម

- សណ្ដែកសៀង ១ គ.ក្រ

- ទឹកស្អាត ៩-១៦ លីត្រ

- ស្ករស ៦-១២ ភាគរយ

ខ. សម្ភារៈ

- ស្បែកច្រោះ

- ម៉ាស៊ីនកិនទឹកក្រឡុក

- ឆ្នាំង

- ចង្ក្រាន

- ជីឡាវ

- វែក

- ដប

- គម្របដប

- ឧបករណ៍កិបគម្រប

គ. វិធីសាស្ត្រធ្វើ

- រើស និងលាងសណ្ដែកសៀងឱ្យបានពីរបីទៅបួនទឹក។ រួចត្រាំទឹកធម្មតារយៈពេល 3 ឬ 4 ម៉ោង

- ក្រោយពីត្រាំរួចត្រូវលាងទឹកពីរឬបីទឹកទៀត

- កិនសណ្ដែកសៀងជាមួយនឹងម៉ាស៊ីនកិនទឹកក្រឡុក និងច្រោះ

- ដាំទឹកសណ្ដែក ក្រោយពេលពុះត្រូវដាក់ស្ករចូល រួចរង់ចាំវាពុះម្ដងទៀតពី 15 ទៅ 20នាទី

- ធ្វើការ Pasteurization ដប និងគំរបដបនៅសីតុណ្ហភាព 85 ទៅ 90 អង្សាសេ រយៈពេល 15នាទី

- ច្រកទឹកសណ្ដែកគ្រប់កម្រិតទាំងក្តៅបន្ទាប់ពី pasteur រួច។ បន្តពីនោះត្រូវបញ្ចូលវាទៅសម្លាប់មេរោគដោយធ្វើការ sterilization នៅសីតុណ្ហភាព 121 អង្សារសេ រយៈពេល 10-15នាទី។

របៀបធ្វើទឹកអំពិល

ក. វត្ថុធាតុដើម

- ទឹក ៥លីត្រ

- អំពិលជូរ ៥ភាគរយ

- ស្ករស ១២ ភាគរយ

ខ. សម្ភារៈ

- ឆ្នាំង 

- ចង្ក្រាន 

- វែកកូរ

- ដប

- គំរប

- កញ្ច្រែងសំណាញ់

- ជញ្ជីង

- ក្រណាត់ច្រោះ

គ. វិធីសាស្រ្តធ្វើ

- យកអំពិលជូធម្មតាដែលបកសំបកផ្ដើមមាននៅតែគ្រាប់ មកថ្លឹងតាមភាគរយនៃទឹកដែលបានកំណត់

- វាល់ទឹក ដាក់ដាំរហូតដល់ទឹកពុះ

- ចាប់ផ្ដើមជ្រុំអំពិលចូល ដោយប្រើប្រាស់កញ្ច្រែងសំណាញ់រហូតដល់ចេញជាតិអស់ ពីសាច់អំពិល
បច្ចេកទេសក្រោយប្រមូលផល និងកែច្នៃចំណីអាហារ: របៀបធ្វើទឹកសណ្ដែក

របៀបធ្វើទឹកសណ្ដែក 
ក. វត្ថុធាតុដើម

- សណ្ដែកសៀង ១ គ.ក្រ

- ទឹកស្អាត ៩-១៦ លីត្រ

- ស្ករស ៦-១២ ភាគរយ

ខ. សម្ភារៈ

- ស្បែកច្រោះ

- ម៉ាស៊ីនកិនទឹកក្រឡុក

- ឆ្នាំង

- ចង្ក្រាន

- ជីឡាវ

- វែក

- ដប

- គម្របដប

- ឧបករណ៍កិបគម្រប

គ. វិធីសាស្ត្រធ្វើ

- រើស និងលាងសណ្ដែកសៀងឱ្យបានពីរបីទៅបួនទឹក។ រួចត្រាំទឹកធម្មតារយៈពេល 3 ឬ 4 ម៉ោង

- ក្រោយពីត្រាំរួចត្រូវលាងទឹកពីរឬបីទឹកទៀត

- កិនសណ្ដែកសៀងជាមួយនឹងម៉ាស៊ីនកិនទឹកក្រឡុក និងច្រោះ

- ដាំទឹកសណ្ដែក ក្រោយពេលពុះត្រូវដាក់ស្ករចូល រួចរង់ចាំវាពុះម្ដងទៀតពី 15 ទៅ 20នាទី

- ធ្វើការ Pasteurization ដប និងគំរបដបនៅសីតុណ្ហភាព 85 ទៅ 90 អង្សាសេ រយៈពេល 15នាទី

- ច្រកទឹកសណ្ដែកគ្រប់កម្រិតទាំងក្តៅបន្ទាប់ពី pasteur រួច។ បន្តពីនោះត្រូវបញ្ចូលវាទៅសម្លាប់មេរោគដោយធ្វើការ sterilization នៅសីតុណ្ហភាព 121 អង្សារសេ រយៈពេល 10-15នាទី។

របៀបធ្វើទឹកអំពិល

ក. វត្ថុធាតុដើម

- ទឹក ៥លីត្រ

- អំពិលជូរ ៥ភាគរយ

- ស្ករស ១២ ភាគរយ

ខ. សម្ភារៈ

- ឆ្នាំង 

- ចង្ក្រាន 

- វែកកូរ

- ដប

- គំរប

- កញ្ច្រែងសំណាញ់

- ជញ្ជីង

- ក្រណាត់ច្រោះ

គ. វិធីសាស្រ្តធ្វើ

- យកអំពិលជូធម្មតាដែលបកសំបកផ្ដើមមាននៅតែគ្រាប់ មកថ្លឹងតាមភាគរយនៃទឹកដែលបានកំណត់

- វាល់ទឹក ដាក់ដាំរហូតដល់ទឹកពុះ

- ចាប់ផ្ដើមជ្រុំអំពិលចូល ដោយប្រើប្រាស់កញ្ច្រែងសំណាញ់រហូតដល់ចេញជាតិអស់ ពីសាច់អំពិល
បច្ចេកវិទ្យា

thumb|right|នៅសតវត្សទី២០ មនុស្សបានសម្រេចបានចំណេះជំនាញខាងបច្ចេកវិទ្យាដែលមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីធ្វើដំណើរចាកចេញពីបរិយាកាសផែនដីរួចហើយរុករកក្នុងលំហ។
បច្ចេកវិទ្យា (មកពីពាក្យ បាលី , ដោយឡែក, "ទីទៃ, ដោយខ្លួន"; និងសំស្ក្រឹត , -វិទ្យា) គឺជាការប្រមូលផ្ដុំនៃឧបករណ៍ រួមមានគ្រឿងយន្ត បម្រែបម្រួល ការរៀបចំ និង របៀបវិធានដែលប្រើប្រាស់ដោយមនុស្ស។ វិស្វកម្មគឺជាឯកទេសដែលស្វែងរកសិក្សា និងរចនាបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ។ បច្ចេកវិទ្យាជះឥទ្ធិពលដល់មនុស្សគួរឱ្យកត់សំគាល់ក៏ដូចជាសមត្ថភាពរបស់ប្រភេទសត្វផ្សេងៗអាចគ្រប់គ្រង និងសម្របខ្លួនទៅនឹងបរិស្ថានធម្មជាតិរបស់ពួកវា។ បច្ចេកសព្ទនេះក៏អាចអនុវត្តជាទូទៅ រឺ ក៏អាចអនុវត្តក្នុងវិស័យឯកទេសណាមួយក៏បាន: ឧទាហរណ៍រួមមាន បច្ចេកវិទ្យាសំណង់ បច្ចេកវិទ្យាវេជ្ជសាស្ត្រ និង បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន។

ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យារបស់ប្រភេទមនុស្សបានចាប់ផ្ដើមជាមួយការបំលែងធនធានធម្មជាតិទៅជាឧបករណ៍ប្រដាប់ប្រដាសាមញ្ញៗ។ របកគំហើញខាងបុរេប្រវត្តិនៃរបៀបប្រើប្រាស់ភ្លើងដែលបានបង្កើនប្រភពនៃចំណីអាហារដែលរកបាន និង ការច្នៃប្រឌិតកង់បានជួយមនុស្សក្នុងការធ្វើដំណើរក្នុងនិងគ្រប់គ្រងបរិស្ថានរបស់ខ្លួន។ កិច្ចអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ រួមមានយន្តបោះពុម្ព ទូរសព្ទ និង អន្តរជាល បានបន្ធូរបន្ថយរបាំងរូបខាងទំនាក់ទំនង និងអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សធ្វើអន្តរកម្មដោយសេរីទូទាំងពិភពលោក។ យ៉ាងណាក៏ដោយ បច្ចេកទេសមិនមែនទាំងអស់ទេដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងសន្តិភាពនោះទេ ការអភិវឌ្ឍសព្វាវុធបានបង្កើនជានិច្ចនូវថាមពលបំផ្លិចបំផ្លាញ បានចម្រើនជឿនលឿនតាមរយៈប្រវត្តិសាស្ត្រ ពីដំបងព្រនង់ ទៅដល់អាវុធនយស្តិ (អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ)។

បច្ចេកវិទ្យាបានជះឥទ្ធិពលដល់សង្គម និង អ្វីៗដែលនៅជុំវិញវាដោយមធ្យោបាយមួយចំនួន។ ក្នុងសង្គមIn many societies, technology has helped develop more advanced economies (including today's global economy) and has allowed the rise of a leisure class. Many technological processes produce unwanted by-products, known as pollution, and deplete natural resources, to the detriment of Earth's environment. Various implementations of technology influence the values of a society and new technology often raises new ethical questions. Examples include the rise of the notion of efficiency in terms of human productivity, a term originally applied only to machines, and the challenge of traditional norms.

Philosophical debates have arisen over the present and future use of technology in society, with disagreements over whether technology improves the human condition or worsens it. Neo-Luddism, anarcho-primitivism, and similar movements criticise the pervasiveness of technology in the modern world, opining that it harms the environment and alienates people; proponents of ideologies such as transhumanism and techno-progressivism view continued technological progress as beneficial to society and the human condition. Indeed, until recently, it was believed that the development of technology was restricted only to human beings, but recent scientific studies indicate that other primates and certain dolphin communities have developed simple tools and learned to pass their knowledge to other generations.
បច្ចេកវិទ្យា: និយមន័យ និងប្រើប្រាស់

និយមន័យ និងប្រើប្រាស់ 
ព័ត៌មាន

==វិទ្យាសាស្ត្រ, វិស្វកម្ម និង បច្ចេកវិ
ទ្យា==
បច្ចេកវិទ្យា: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
=== បុរេប្រវត្តិ (— ៥០០០ ឆ្នាំ 
មុន គ.ស) ===

 បុរាណប្រវត្តិ (៥០០០ ឆ្នាំ មុន គ.ស—០ គ.ស. )
 សម័យប្រវត្តិ (០ គ.ស. — )
បច្ចេកវិទ្យា: ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និង បច្ចេកវិទ្យា

ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និង បច្ចេកវិទ្យា
 ផ្គត់ផ្គង់ថវិកា 
 ផ្គត់ផ្គង់ថវិកាដោយរដ្ឋាភិបាល 

ផ្គត់ផ្គង់ថវិកាដោយឯកជន
 មិនដើម្បីកំរៃ 

 បណ្តាការពិនិត្យពិច័យប្រភពសេដ្ខកិច្ចដទៃទៀត
បច្ចេកវិទ្យា: ផ្គត់ផ្គង់ថវិកា

ផ្គត់ផ្គង់ថវិកា 
 ផ្គត់ផ្គង់ថវិកាដោយរដ្ឋាភិបាល 

ផ្គត់ផ្គង់ថវិកាដោយឯកជន
 មិនដើម្បីកំរៃ
បច្ចេកវិទ្យា: បណ្តាប្រសិទ្ធិភាពនិងបណ្តាកត្តាផ្សេងទៀត

បណ្តាប្រសិទ្ធិភាពនិងបណ្តាកត្តាផ្សេងទៀត 
 បណ្តាតំលៃ 

    * 6 ប
          o 6.1 Values
          o 6.2 Ethics
          o 6.3 Lifestyle
          o 6.4 Institutions and groups
          o 6.5 International
    * 7 Environment
    * 8 Control
          o 8.1 Autonomous technology
          o 8.2 Government
          o 8.3 Choice
    * 9 Technology and philosophy
          o 9.1 Technicism
          o 9.2 Optimism
          o 9.3 Pessimism
          o 9.4 Appropriate technology
    * 10 Other species
បច្ចេកវិទ្យា: បណ្តាតំលៃ

បណ្តាតំលៃ 

    * 6 ប
          o 6.1 Values
          o 6.2 Ethics
          o 6.3 Lifestyle
          o 6.4 Institutions and groups
          o 6.5 International
    * 7 Environment
    * 8 Control
          o 8.1 Autonomous technology
          o 8.2 Government
          o 8.3 Choice
    * 9 Technology and philosophy
          o 9.1 Technicism
          o 9.2 Optimism
          o 9.3 Pessimism
          o 9.4 Appropriate technology
    * 10 Other species
បច្ចេកវិទ្យា: បណ្តាខ្សែភ្ជាប់ក្រៅ

បណ្តាខ្សែភ្ជាប់ក្រៅ

បច្ចេកវិជ្ជាគឺជាឧបករណ៏នឹងវិធីដែលមនុស្សប្រើសំរាប់រូបបរិវត្តធម្មជាតិនឹងរស់។
ជាមួយបច្ចេកវិជ្ជាមនុស្សស្វែងរក:
 ម្ហូបអាហារ។
 ស្លៀកពាក់។
 លំនៅ។
 ការការពារ។
 ទំនាក់ទំទង។
 សេចកី្ដរីករាយ។
បច្ចេកវិទ្យា: អត្ថន័យ

អត្ថន័យ 

បច្ចេកវិជ្ជាគឺជាការដឹងអំពីជំនាញការនៅ ជាងម៉ាស៊ីនឬឧស្សាហគម្ម។
បច្ចេកវិជ្ជាជាទ្រឹស្ដីនឹងប្រតិបតិ្តរបស់វិទ្យាសាស្រ្ត។
បច្ចេកវិទ្យាសារពត៌មាន

បច្ចេកវិទ្យាសារពត៌មាន គឺ បានឲអត្ថន័យដូចជា ការរាយការណ៍នៃហេតុការណ៍នៅពេលកើតឡើង និង  បែងចែកទៅ តាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអ៊ិនធឺណិត។ ដូចជាក្នុងឆ្នាំ២០០៩ អ្នកស្ដាប់សំរាប់បច្ចេកវិទ្យាសារពត៌មានបន្តប្រែប្រួលជាលំដាប់។ 

សំរាប់លើកដំបូងនៅឆ្នាំ២០០៨ ជនជាតិអាមេរិចជាច្រើនបានរាយការណ៍ ទទួលពត៌មានជាតិរបស់ពួកគេ និង ពត៌មានអន្ដរជាតិពីក្នុងអ៊ិនធឺណិត ការសែតផងដែរ និង អ្នកស្ដាប់ទៅកាន់ទីពត៌មានបានបន្ត កំពុងមកដល់កន្លែងដើម្បីចាប់ផ្ដើមធ្វើនៃកន្លែងពត៌មានថ្មី បានបន្តវិនិយោគនៅក្នុងបច្ចេកវិទ្យាសារពត៌មាន ដោយសារការចាត់ចែងអនុសញ្ញិកពត៌មានដោយសារការចាត់ចែងអនុសញ្ញិកពត៌មាន និង បានបន្តការកើងឡើងនៅអ្នកស្ដាប់សរុបក្នុងអ៊ិនធឺណិត ជាមួយនឹងមនុស្សថ្មីដឹងអន្ដេវាសិកជាប្រយោជន៍សំរាប់ភាពងាយស្រួល ល្បឿន និង ជម្រៅ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៍ដោយឧស្សាហ៍កម្មវិជ្ជាជិវៈបច្ចេកវិទ្យាសារពត៌មាន គឺ កំណើនមិនច្បាស់លាស់អំពីហិរញ្ញវត្ថុនៅអនាគត។ ពីមុនឆ្នាំ២០០៨ ឧស្សាហ៍កម្មបានមានសេចក្ដីសង្ឃឹមថា អ្នកបោះពុម្ភផ្សាយបច្ចេកវិទ្យាពត៌មានត្រូវតែបង្ហាញភស្តុតាង ដែលឲ្យកម្រៃច្រើនគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីប្រាក់ទុនតម្លៃសងជម្ងឺចិត្តក្ដីចាញ់នៃសន្មតសន្និសិទសារពត៌មាន។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨ យ៉ាងណាក៍ដោយ បច្ចេកវិទ្យាផ្សាយលក់អីវ៉ាន់បានចាប់ផ្ដើមយឺតៗ និង ភាពជឿនលឿនតិចតួចបាន បង្កើតឆ្ពោះទៅការអភិវឌ្ឍន៍ នៃពាណិជ្ជកម្មម៉ូដែល។ ជើងម៉ាមានបំណងសំរាប់ឧត្តមភាព នៅវិជ្ជាជីវៈខាងសារពត៌មានពិពណ៌នា វានៅឆ្នាំ២០០៨ រាយការណ៍នៅសភាពត៌មានទី៦ ដូចសភាពត៌មានល្វីងល្វើយជាដ៍រាប។

ថ្វីបើភាពមិនពិតប្រាកដនៃ បច្ចេកវិទ្យាសារពត៌មាន គឺ សុទិនិយមដោយប្រុងប្រយ័ត្ន  អ្នករាយការណ៍កំពុង ពង្រីកបន្ទប់សារពត៌មាន ។ ពួកគេជឿការប្រកាស គឺ សមគួរក្លាយជាចំណូលម៉ូដែល ឧបត្តមផលិតកម្មនៃ បច្ចេកវិទ្យាពត៌មាន។  ពីដំបូង អ្នកដឹកនាំនៅបច្ចេកវិទ្យាពត៌មាន បានពត៌មាន និង អ្នកសង្កេតនៅ រ៉ាឡេក(Raleigh) ខាងជើងខារ៉ូលីនា(North Carolina)។ ស្ទេវ យ៉េលវ៉ីងតុន(Steve Yelvington) បានសរសេសរ នៅលើគេហៈទំព័រភូយធឺ អ៊ិនស្ទិចស្យូត(Poynter Institute) អំពីនានដូ(Nando) ជាម្ចាស់ដោយអែនអូបានជាម្ចាស់ដោយអែនអូ(N&O) សំដីនិយាយដោយ "នានដូ(Nando) បានធ្វើចលនាឆ្ពោះទៅភាពប្រាកដប្រជាជាលើដំបូង វិជ្ជាជីវៈគេហៈទំព័រសារពត៌មានលើ ប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងដ៍ធំក្នុងអ៊ិនធឺណិត ចាប់តាំងពីមិនមានស៊ីអែនអែន (CNN) អ៊ែមអេសអែនប៊ីស៊ី (MSNBC) និង ង្នកដ៍ទៃទៀត។ " វាបានចាប់កំណើតនៅដើមទសវត្សរ៍ទី១៩៩០ ដូចជា "ណាងអូ លាង (NangO Lang) "។
អង្គការពត៌មានជាច្រើនបានផ្អែកទៅលើ ពត៌មានដ៍ទៃដូចជា ការចែកចាយពត៌មានក្នុង អ៊ិនធឺណិត ប៉ន្តែចំនួនពួកគេប្រើប្រាស់នៃបំលាស់ប្ដូរគុណភាពមធ្យមថ្មី។ អង្គការពត៌មានខ្លះ ប្រើគេហៈទំព័រដាច់មុខ ឬ ដូចជា ផ្លូវចូលមិនសំខាន់សំរាប់ មាតិការរឿងរបស់ពួកគេ។ សហគមន៍បច្ចេកវិទ្យាសារពត៌មាន បានស្ថាបនានៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ គឺ អង្គការដ៍ធំបំផុតតំណាង ឲ្យអ្នកសារពត៌មានក្នុងអ៊ិនធឺណិត ជាមួយនឹងសមាជិកច្រើនជាង១៧០០នាក់ អ្នកដែលសំខាន់បំផុត ជាប់ទាក់ទងការប្រជុំការចិញ្ចឹមជិវិត ឬ ការផលិតពត៌មានសំរាប់ការបង្ហាញស្នាដៃ។ អ៊ិនធឺណិតជាប្រពីណីរករឿងឈ្លោះ អង្គការសារពត៌មាននៅចាំបីបួនរបៀប។ ការសែតភាគច្រើនបានចាញ់ក្នុងការឃោសនាជាបក្សពួក នៅក្នុងគេហៈទំព័រ ណាមួយជារឿយៗកម្រិតនៃផលប្រយោជន៍ជួសនៃភូមិសាស្រ្ដ។
បច្ចេកវិទ្យាសារពត៌មាន: ការងារខាងក្រៅតាមប្រពៃណីបង្ខំ

ការងារខាងក្រៅតាមប្រពៃណីបង្ខំ
អ៊ិនធឺណិតមានដូចជាដំណើរកើនឡើងច្បាស់លាស់ ទៅកាន់ការចូលរួមជាច្រើន ដោយមនុស្សដែលមិនមែនជាសារពត៌មានធម្មតា ដូច្នេះជាមួយ អ៊ិនឌី មេឌែ (Indy Media) (ម៉ាក់ ភឺរេស)។ 
ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ បានដឹកនាំ ដោយទីចាត់ការស្រាវជ្រាវកណ្ដាល សំរាប់មនុស្ស និង ជូនការចាត់ជាថ្នាក់ នៃអ្នកអានកាសែត និង នៅខណ្ឌៈពេល នៃអ្នកអានផ្ទាល់ក្នុងអ៊ិនធឺណិត។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពត៌មាន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បច្ចេកវិទ្យា
បច្ឆាមរណនាម

ដើម្បីឱ្យងាយស្រួលក្នុងអានសិលាចារឹក អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវត្រូវតែស្គាល់ព្រះបច្ឆាមរណនាមរបស់ព្រះមហាក្សត្រព្រោះនៅក្នុងសិលាចារឹកតែងតែយកព្រះបច្ឆាមរណនាមមកប្រើនៅក្នុងសិលាចារឹក។ ការមិនស្គាល់ព្រះបច្ឆាមរណនាមនេះជាហេតុធ្វើឱ្យអ្នកសិក្សាខាតពេលវេលាក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវដូចជាព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ពេលព្រះអង្គសោយទីវង្គតទៅមានព្រះបច្ឆាមរណនាមថា ជយវរមទិវបរមេស្វរៈជាដើមសាកល្បងសិក្សាសិលាចារឹកខ្មែរ អុក ចួន ឯកសារប្រើប្រាស់នៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យអក្សរសាស្រ្ត។
បច្ឆាមរណនាមជាឈ្មោះរបស់ព្រះមហាក្សត្រនៅពេលព្រះមហាក្សត្រសោយទីវង្គតទៅ។ តាមប្រពៃណីខ្មែរជាទូទៅ ព្រះមហាក្សត្រមួយព្រះអង្គតែងតែមានព្រះនាមចំនួន៣គឺ ព្រះនាមនៅពេលចាប់កំណើត ព្រះនាមពេលឡើងសោយរាជ្យ និងព្រះនាមពេលសោយទីវង្គត។
បជាបតិគោតមី

ព្រះនាង​បជាបតីគោតមី () ជា​ភិក្ខុនី​កំពូល​លើ​ភិក្ខុនី​ទាំងឡាយ​ខាង​ផ្នែក​មានវស្សាច្រើន។ ព្រះនាង ​គឺ​ជា ​ស្ត្រី​ដំបូង ​ដែល​បាន​​បួស​ជា​ភិក្ខុនី ​ក្នុង​សាសនា ​របស់​ព្រះមានព្រះភាគ។ ព្រះនាង​ជា​ព្រះ​មាតុច្ឆា (​មីង​ខាង​ព្រះ​មាតា) និង ​ជា​មាតាទីពីរ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ ព្រះនាង​បាន​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​កុមារ​ផ្ទាល់​ព្រះ​ហស្ថ ដោយ​ទុក​​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ដូច​ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះ​នាង ហើយ​ព្រះ​នាង​សុខ​ចិត្ត​ទុក​បុត្រ​បង្កើត​របស់​ព្រះ​នាង​ឲ្យ​​មេដោះ​ដទៃ​មើល​ថែ​រក្សា​ជំនួស​ព្រះ​នាង ។