សុជាតា: រឿងនាងសុជាតា និង ភរិយា ៧ ប្រភេទ​ នៅ​ក្នុង​[[ព្រះត្រៃបិដក]]

រឿងនាងសុជាតា និង ភរិយា ៧ ប្រភេទ​ នៅ​ក្នុង​ព្រះត្រៃបិដក

សុជាតា (Sujata) គឺ​ជា​កូនប្រសារស្រី​របស់​គហបតី​ឈ្មោះ​អានាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ដែល​ជាសាវិកា​​​ដ៏​ល្បី​មួយ​រូប​នៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​អង្គុត្តរនិកាយ (Anguttara Nikaya 7:59; IV 91-94)​ ​នៃ​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃបិដក​ជា​ភាសា​បាលី (Pali Sutta) មាន​សេចក្តីបរិយាយយ៉ាងពិស្តារ ប៉ុន្តែសូមត្រឹមសង្ខេបយ៉ាងត្រឹមនេះថា÷
"  សម័យមួយ​ ព្រះមានព្រះភាគ​ ទ្រង់គង់នៅវត្តជេតពនជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀបក្រុងសាវត្ថី ។ សម័យនោះឯង​ មានស្រ្តីម្នាក់នាមសុជាតា ជាធនញ្ចយធីតា ហើយជាប្អូនស្រីនាងវិសាខា និងកូនប្រសារស្រីនៃអនាថបណ្ឌិកសេដ្ឋី​ ។ មានសេចក្តីពិពណ៌នាថា តាំងតែពីនាងសុជាតា​ បានរៀបការចូលទៅរស់នៅ​ ខាងផ្ទះស្វាមី គេហដ្ឋាននៃអាថបណ្ឌិកគហបតី​ (ឈ្មោះថា)នាងបានបំពេញយសដ៏ធំ ប៉ុន្តែ ដោយនាងជាបុត្រីនៃគ្រួសារមហាត្រកូល នាងមានកិរិយាចចេសរឹងត្អឹង ប្រកាន់មានះថាខ្លួនប្រសើរ មានសេចក្តីក្រេវក្រោធ
ខឹងសម្បារ​ កាច​ឆ្នាស​ មានសម្តីអាក្រក់ មិនធ្វើវត្តប្រតិបត្តិគោរពមាតាបិតាក្មេក និងស្វាមី ហើយជេរប្រទេចគំហកកំហែង វាយដំច្រំធាក់ ជនក្នុងផ្ទះ ។
ពេលមួយនោះ ព្រះមានព្រះភាគ​ ​មានភិក្ខុសង្ឃ500អង្គជាបរិវារ​ ស្តេចយាងទៅកាន់ផ្ទះអនាថបណ្ឌិកសេដ្ឋី ។ លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏ប្រ​ថាប់​ រួចត្រាស់សម្តែងធម្មទេសនា​ដោយមាន​ អនាថបណ្ឌិកសេដ្ឋីជាអ្នកសណ្តាប់ ។ វេលានោះឯង នាងសុជាតា បានស្រែកឈ្លោះប្រកែកជាមួយពួកទាសាទាសី ។ ព្រះបរមសស្តាក៏បញ្ចប់ធម្មីកថា ហើយត្រាស់សួរថា ម្នាលគហបតី​ នោះជាសំឡេងអ្វី? លោកសេដ្ឋីទូលតបថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ នោះជាសំឡេងនាងសុជាតា ជាបុត្រប្រសាររបស់ត្រកូល នាង​មិនមានសេចក្តីគោរពកោតក្រែង​ មិនធ្វើវត្តប្រណិប័តមាតាបិតាក្មេកនិងស្វាមី ជាស្រ្តីគ្មានសទ្ធា ចេះតែឈ្លោះទាស់ទែងរាល់ព្រឹកល្ងាច ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ដល់អនាថបណ្ឌិកសេដ្ឋី អោយគេហៅនាងសុជាតាចូលមក ។ លុះនាងសុជាតាចូលមកដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ ។ ព្រះមានព្រះភាគ​ ទ្រង់ត្រាស់ បទទេសនាទូន្មានដល់នាងសុជាតា 

នៅ​ក្នុង​បទទេសនា​​ទូន្មាន​នាង​សុជាតា​នោះ ព្រះពុទ្ធ​​បាន​ប្រដៅនាង​សុជាតា​អំពី​ភរិយា​ ៧ ពួក ។ 

ភរិយា ៣ ពួក​ ខាង​ដើម​​នឹង​នាំ​មក​នូវ​អពមង្គល​ (នៅ​ក្នុង​ជាតិ​នេះ​និង​អនាគតជាតិ) ។ ភរិយា​ទាំង ៣​ ពួក​ នេះមាន ៖

(១) វធកៈ ឬ​ វធកាភរិយា : 
(ភរិយាទុកស្មើរពេជឃ្ឃាត)​ ភរិយាដែលស្វាមីលោះមកដោយទ្រព្យហើយ ជាស្ត្រីមានចិត្តប្រទូស្តនឹងស្វាមី មានសេចក្តីមិនអនុគ្រោះនូវប្រយោជន៍ ជាស្រីត្រេកត្រអាលនឹងបុរសដទៃ មើលងាយប្តី ខ្វល់ខ្វាយដើម្បីសម្លាប់(ប្តី)​ ។ 

(២) ចោរិសមៈ ឬ ចោរីភរិយា​ (ភរិយាជាចោរ)​ : ស្វាមីនៃស្ត្រីបាននូវទ្រព្យណាហើយតម្កល់ទុក​ ដើម្បីធ្វើនូវសិល្បៈក្តី នូវជំនួញក្តី នូវកសិកម្មក្តី ស្ត្រីនោះ ប្រាថ្នាលួចកិបកេង​យកនូវទ្រព្យ សូម្បីបន្តិចបន្តួចពីទ្រព្យនោះ ។ 

(៣) អយ្យសមៈ ឬ​ អយ្យាភរិយា​ (ភរិយាទុកស្មើ​ចៅហ្វាយនាយ)​ : ស្រ្តីមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នានឹងធ្វើការងារ​ ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស ស៊ីច្រើន រឹងរូស​ ពោលនូវពាក្យអាក្រក់​ មាន​​ព្យាយាមប្រឹងប្រែងដើម្បីប្រព្រឹត្តិគ្រប់គាបសង្កត់​ស្វាមី  ។

ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​បន្តសំដែង​ថា ភរិយា​ ៤ ពួក ​ខាងចុងនឹង​នាំ​មក​នូវ​សុភមង្គល (នៅ​ក្នុង​ជាតិ​នេះ​និង​អនាគតជាតិ)​ ។ ។ ភរិយា​ទាំង​ ៤ ពួក​នោះ​រួមមាន ៖

(១) មាតុសមៈ ឬ​ មាតុភរិយា​ (ភរិយាទុកស្មើម្តាយ) ​: ស្រ្តីណា អនុគ្រោះនូវប្រយោជន៍សព្វៗកាល ចេះរក្សាប្តី​ ដូចម្តាយរក្សាកូន ទាងរក្សានូវទ្រព្យរបស់ស្វាមីដែលរកបានអំពីទំនោះៗ(ទីផ្សេងៗ)  ។

(២) ភគិនិសមៈ ឬ ភគិនីភរិយា(ភរិយាទុកស្មើប្អូនស្រី : ស្រ្តីមានសេចក្តីគោរពក្នុងស្វាមីរបស់ខ្លួន​ ដូចប្អូនគោរពបង​ មានសេចក្តីអៀនខ្មាស ប្រព្រឹត្តិទៅតាមអំណាចនៃភស្តា ។ 

(៣) ភរិយា​ជា​មិត្ត (friend-wife) ឬ​ សខិភរិយា (sakhibhariya) ។ ពាក្យ​ថា សខៈ មាន​ន័យ​ថា មិត្ត​ជិតស្និទ្ធ ដែល​ផ្ទុយ​ពី​ពាក្យ​ថា មិត្ត​ទើប​ស្គាល់​ថ្មីថ្មោង ។ ភរិយា​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​នេះ​អាច​ហៅ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ថា សខិភរិយា (sakhibhariya) ប្រែថា ភរិយា​ជា​មិត្ត​រួម​ជីវិត (companion-wife) ។ នាង​ស្រឡាញ់​ប្តី​នាង​ដូច​ជា​នាង​ស្រឡាញ់​មិត្ត​សម្លាញ់​របស់​នាង​ដែរ ។ នាង​ធ្វើ​អ្វីៗ​គ្រប់​យ៉ាង​ដើម្បី​ជួយ​ស្វាមី​នាង ។

(៤) ទាសភរិយា (slave-wife) ឬ​ ទាសីសមៈ ឬ ទាសីភរិយា (dasisama or dasibhariya) ។ ពាក្យ​ថា ទាសី ជា​ពាក្យ​ក្នុង​ភាសា​បាលី ប្រែថា ស្ត្រី​ជា​អ្នក​បម្រើ ឬ ស្រីបម្រើ ។ ន័យ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ ភរិយា​នៅ​ក្នុង​ក្រុមនេះ​អាច​​មាន​ន័យ​ថា​ ប្រពន្ធ​ដែល​បម្រើ​ប្តី​ដូច​ស្រី​បម្រើ (slave-like wife, handmaid-wife and maid-wife”) ។ ភរិយា​ប្រភេទ​នេះ​មាន​ចិត្ត​ខន្តី, គ្មាន​ចិត្ត​ក្រោធខឹង និង ចុះចូល​ចំពោះ​ប្តី​ទោះ​បី​ប្តី​ខឹង​សម្បា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ។ នាង​គឺ​ជា​មនុស្ស​ចុះញ៉ម​​​យល់​ព្រម​ទទួល​យក​ការ​វាយវាត់​ធ្វើបាប​លើ​រាងកាយ​ទោះ​បី​ប្តី​ចង់​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ចំពោះ​ខ្លួន​ក៏​ដោយ ។ នាង​នឹង​ចុះញ៉ម​​ចំពោះ​ប្តី​ដោយ​គ្មាន​សួរ​នាំ​បន្តិច​សោះ​ឡើយ ។ 

បន្ទាប់​ពី​បទទេសនា​នេះ នាង​សុជាតា​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ចំពោះ​ពាក្យពេចន៍​របស់​ព្រះពុទ្ធ ។ នៅ​ពេលព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​សួរ​នាង​ថា តើ​នាង​ចង់​ក្លាយ​ជា​ភរិយា​ប្រភេទ​ណា​មួយ នាង​សុជាតា​បាន​ឆ្លើយ​តប​ថា ៖ "ខ្ញុំ​ព្រះ​ករុណា​នឹង​ក្លាយ​ជា​ភរិយា​ប្រភេទ​ចុង​ក្រោយ​បំផុត គឺ​ជា​ទាសភរិយា​របស់​ស្វាមី​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា ។" គ្រួសារ​របស់​នាង​សប្បាយ​ចិត្ត​យ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​តទៅ នាង​គឺ​ជា​ស្រីបម្រើ​របស់​ប្តី​នាង ។