លីលាវតី ភាគ​ទី​ ២: អាគន្តុកៈពិសេស

អាគន្តុកៈពិសេស

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ប្រហែលជា ៨ ឆ្នាំមុនពេលដែលព្រះបរមសាស្តារបស់យើងស្តេចយាងរលត់ខន្ធ ចូលកាន់បរិនិព្វានបានមានហេតុការណ៍អាក្រក់កើតឡើងក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ដែលខ្ញុំព្រះករុណាក្នុងឋានៈជា សង្ឃបាមោក្ខនៅក្នុងវេឡុវនារាមបានមានចំណែកចូលទៅពាក់ព័ន្ធដែរ វាជាហេតុការណ៍សោកនាដកម្មមួយ ដែលមិនគួរនឹងកើតឡើងក្នុងសង្ឃមណ្ឌលដ៏បរិសុទ្ធផូរផង់មកតាំងពីបុរាណកាល ប៉ុន្តែហេតុការណ៍នោះក៏ បានកើតឡើងទៅហើយ ប្រព្រឹត្តទៅហើយដោយគ្មានថ្ងៃណានឹងវឹងវិលមកឲ្យកែកុនប៉ះប៉ុនបានទៀតទេ គ្រប់ គ្រាដែលចាប់ភ្លឹករលឹកនឹកដល់ហេតុការណ៍គ្រានោះ ខ្ញុំព្រះករុណានឹកសង្វេគស្លុតចិត្តជាអតិបរមាទាល់តែ មិនចង់នឹងរំឭកនឹកទៅរកវាទៀត ប៉ុន្តែហេតុការណ៍នោះបានសាងស្លាកស្នាមយ៉ាងច្បាស់ក្រឡាញលើផែន ដួងចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាទាល់តែមិនអាចនឹងបំភ្លេចចោលបានដោយងាយ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងលើកយកមក តំណាលល្មមជាគ្រឿងប្រដាប់សតិបញ្ញា សូមលោកដ៏មានអាយុចាំត្រងត្រាប់ស្តាប់មើលចុះ...

ខ្ញុំព្រះករុណានៅចាំបានថា នៅពេលនោះទើបនឹងចាប់ផ្តើមគិម្ហរដូវ ប៉ុន្តែអាកាសធាតុត្រង់ជ្រោះភ្នំបញ្ចគិរីនគរ ឡើងកម្តៅក្តៅរហេងរហាងខុសប្រក្រតី ហាក់នឹងប្រផ្នូលបូលប្រាប់ថា ស្ថានការណ៍អាក្រក់កំពុងនឹងកើត​ឡើង ព្រះសុរិយទេពចាំងរស្មីក្តៅខ្លាំងរហាំងរហែងមកកាន់ពិភពផែនដីហាក់បីដូចជានឹងដុតកម្ទេចជម្ពូទ្វីបឲ្យឆេះ ខ្ទេចខ្ទីហ្មត់សុងជាផេះផង់ធូលីទៅដូច្នោះ ស្លឹកឫស្សីក្នុងបរិវេណវត្តដែលធ្លាប់តែខៀវខ្ចីក៏ប្រែកាយក្លាយជា ពណ៌លឿងទុំ និងជ្រុះរុះរោយរពុយមកកាន់ផ្ទៃដីជាហូរហែកាលបើត្រូវកម្លាំងខ្យល់បោកបក់ រុក្ខជាតិដទៃ ទៀតក៏ជម្រុះស្លឹកចាស់ឆ្លាស់ស្លឹកថ្មីដែរ សម្លឹងមើលទៅទិសណាក៏ឃើញតែរុក្ខជាតិដែលប្រាសចាកស្លឹក បញ្ឈរដើមរលីងណិលត្រងិលត្រងោលហាក់រូហានបាននឹងរុក្ខជាតិដែលក្ស័យជីវីបន្តមកពីរដូវប្រាំងដូច្នោះ ដំណើរគមនាការទៅមកស្រណុកស្រួល ព្រះសង្ឃភាគច្រើនក្នុងវត្តទើបចេញចេញពីអារាមនិមន្តត្រាច់ចរ សញ្ចរទៅកាន់ទិសានុទិស ធ្វើឲ្យវេឡុវនារាមស្ងប់ស្ងាត់លន្លោចដូចវត្តបុះ បើទុកជាមានព្រះសង្ឃនៅសល់ តិចក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃឧបោសថតិថី ៨ កើត ឬ ៨ រោច តិថី ១៥ កើត ឬ ១៥ រោជ វេឡុវ័នក៏នៅអ៊ឹកធឹក ហ៊ឹកហ៊ាក់ដោយឧបាសកឧបាសិកាដែលអញ្ជើញមករក្សាឧបោសថសីល និងស្តាប់ព្រះធម្មទេសនា សូម្បី តែព្រះរាជាធិបតីពិម្ពិសារក៏ស្តេចយាងមកត្រួតពិនិត្យមើលព្រះអារាមនិងសន្ទនាជាមួយនឹងខ្ញុំព្រះករុណា ម្តងម្កាលដែរ ។
ក្នុងសាយណ្ហសម័យនៃថ្ងៃតិថី ៨ នាថ្ងៃមួយ មាននគរវាសីនៃក្រុងរាជគ្រឹះប្រមាណជា ៥០០ នាក់មកស្តាប់ ព្រះធម៌ឯធម្មសាលាត្រង់កណ្តាលនៃវេឡុវនារាម កាលបើជួបជុំព្រមគ្នាហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាបានឡើងទៅ កាន់ធម្មាសនៈហើយសម្តែងព្រះធម្មទេសនា មានអត្ថន័យសេចក្តីថា

" បណ្តាសច្ចធម៌ទាំង ៤ នោះ សច្ចធម៌ប្រការទី ១ គឺ ទុក្ខ ចាត់ជាគោលការណ៍ដំបូងដែលគួរយល់ដឹងឲ្យ ច្បាស់លាស់ បើយល់ដឹងយ៉ាងច្បាស់លាស់ហើយ នឹងកើតនិព្វិទាធុញទ្រាន់ កាត់រំសាយតម្រេកត្រេកអរ ក្នុងសង្ខារ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ត្រាស់ថា ខន្ធទាំង ៥ ជាទុក្ខ សត្វទាំងឡាយប្រកបដោយខន្ធ ៥ ព្រោះហេតុនោះសត្វទាំងពួងនោះទើបជាគំនរទុក្ខដ៏បរិសុទ្ធ គ្មានសារវត្ថុណាលាយឡំឡើយ ទុក្ខព្រោះ ជាតិ ជរា ព្យាធិ មរណៈ ទុក្ខព្រោះសំណោកសោកសង្រេង ខ្សឹកខ្សួលថ្ងួចថ្ងូរបង្ហូរទឹកភ្នែក ថ្នាំងថ្នាក់រអាក់ រអួលរមួលដើមកព្រោះនិរាសព្រាត់ព្រាសពីរបស់ឬបុគ្គលជាទីស្រឡាញ់ ព្រោះពើបពះប្រទះនឹងរបស់ ឬបុគ្គលជាទីសម្អប់ ព្រោះកំហកបំណងដែលប៉ងប្រាថ្នា" ។
កាលបើទេសនាចប់ហើយ ពុទ្ធបរិស័ទក៏វិលត្រឡប់ទៅគេហដ្ឋានរបស់ខ្លួនវិញ នៅសល់តែទេវមិត្រឧបាសក អ្នកជាពហុស្សូតនៅសន្ទនាជាមួយនឹងខ្ញុំព្រះករុណា នៅខណៈដែលយើងកំពុងតែអង្គុយសន្ទនាក្នុង ធម្មសាលានោះ ខ្ញុំព្រះករុណាសង្កេតឃើញភិក្ខុ ៣ រូបនិមន្តចូលមកក្នុងវត្ត និងនិមន្តស្លៅសំដៅមកខាង ធម្មសាលា នៅពេលដែលភិក្ខុប្លែកមុខនោះនិមន្តចូលមកក្នុងរយៈជិត ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចាំបានថាព្រះថេរៈដែល និមន្តនាំមុខនោះ គឺ ព្រះទេវទត្ត ជាសហជាតិវង្សសាក្យរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់នោះឯង ដោយមោទកចិត្តដែលបានឃើញព្រះមហាថេរជាសហញាតិជិតស្និទ្ធនិមន្តមកកាន់ព្រះអារាមដូច្នោះ ខ្ញុំព្រះ ករុណាក៏ក្រទីក្រទាចុះពីធម្មសាលាទៅទទួលបរិក្ខាររបស់លោកនាំឡើងកាន់ធម្មសាលា 

"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! "ខ្ញុំព្រះករុណានិយាយឡើងនៅពេលដែលព្រះថេរៈគង់ចុះលើអាសនៈ និងឆាន់ទឹករួចហើយ 

"វាជាសំណាងដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំព្រះករុណានិងអ្នកក្រុងរាជគ្រឹះដែលមានឱកាសបាន ទទួលបដិសណ្ឋារៈព្រះតេជព្រះគុណ ប៉ុន្តែជាដំបូង ខ្ញុំព្រះករុណាសូមទូលសួរព្រះតេជព្រះគុណថានិមន្តមក ពីណា? ចុះហេតុអីបានជានិមន្តមកដូចជាស្ងាត់ម្លេះ?"

"ខ្ញុំកូរណាមកពីក្រុងកោសម្ពី"ព្រះទេវទត្តឆ្លើយហើយដកដង្ហើមធំយ៉ាងរន្ថើនហាក់នឹងថាមានទុក្ខធំងំក្នុងចិត្ត ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះករុណាមិនអើពើទេ ព្រោះយល់ថាលោកទំនងជានឿយហត់ពីដំណើរដើរផ្លូវនោះឯង ។

"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! "ទេវមិត្រឧបាសកនិយាយឡើងវិញម្តង "រាល់លើកដែលខ្ញុំកណា ឃើញព្រះតេជព្រះគុណ ក៏បានឃើញព្រះបរមសាស្តា 
រាល់លើកដែលខ្ញុំកណាឃើញព្រះបរមសាស្តា ក៏បានឃើញព្រះតេជព្រះគុណដែរ ប៉ុន្តែលើកនេះ ខ្ញុំកណាមិនបានឃើញព្រះបរមសាស្តាទេ ចុះពេលនេះ ព្រះអង្គទ្រង់ប្រថាប់នៅឯណា?"

"នៅឯឃោសិតារាម ក្រុងកោសម្ពី "ព្រះទេវទត្តឆ្លើយ

"ចុះព្រះអគ្គសាវ័កទាំង ២ អង្គ គឺ ព្រះមោគ្គល្លាន និង ព្រះសារីបុត្រពេលនេះគង់នៅឯណា?" ឧបាសកសួរ ទៀត 
ខ្ញុំព្រះករុណាសង្កេតឃើញថាព្រះភក្ត្ររបស់ព្រះមហាថេរទេវទត្តស្រពោនស្រពាប់ចុះភ្លាម លោកលើកពែង ទឹកឡើងឆាន់ម្តទៀតទាល់តែអស់ពីពែងហាក់នឹងថាបន្ទោបង់សេចក្តីក្រវល់ក្រវាយចិត្ត ហើយមានថេរដីកា ឡើងថា

"ម្នាលឧបាសក ! អាត្មាសូមសួរបន្តិចទៅមើលថា នៅខណៈពេលដែលយើងត្រូវកិលេសរួបរឹតដាលច្រវាត់ នឹងត្រូវអន្ទោលស្លាប់កើតក្នុងកងចក្រនៃវដ្តសង្សារនោះ តើចាំបាច់ឬទេដែលយើងទៅផ្តេកផ្តួលរវល់ខ្វល់ ខ្វាយនឹងអ្នកដទៃ "

ទេវមិត្រឧបាសកមិនបានឆ្លើយសំណួរនោះទេ គ្រាន់តែសម្លឹងមើលមកខាងខ្ញុំព្រះករុណាដោយក្រសែភ្នែក សម្តែងរម្ងឿងងឿងឆ្ងល់ចំពោះវាទកម្មរបស់ព្រះមហាថេរ ខ្ញុំព្រះករុណាមិនបានគិតអ្វីផ្សេងទេ ក្រៅតែពីជឿ ថា ព្រះមហាថេរទំនងជានិយាយធម៌ជាន់ខ្ពស់ដើម្បីឲ្យឧបាសកត្រដោះឧបាទានសេចក្តីប្រកាន់មាំចំពោះ បុគ្គលប៉ុណ្ណោះ
 
"ឧបាសកអើយ ! "ព្រះមហាថេរមានថេរដីកាត "ព្រះធម៌រមែងជាសច្ចធម៌ ជាអកាលិកធម៌ មាននៅប្រចាំ លោកនេះជារៀងរហូត ទោះព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ឧប្បត្តិកឡើងឬមិនឧប្បត្តិកឡើងក៏ដោយ ព្រះធម៌ក៏នៅមាន ដែរ អ្នកមានចក្ខុគឺបញ្ញាតែងយល់ឃើញព្រះធម៌បានសព្វកាល ព្រោះហេតុនោះ ព្រះធម៌ទើបសំខាន់ជាង អ្វីៗទាំងអស់ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់និងព្រះសង្ឃនៅមានជោរមាននាច ប៉ុន្តែព្រះធម៌គង់វង្សស្ថិតស្ថេរនៅក្នុង លោកនេះជារៀងរហូត ព្រោះហេតុនោះសូមឲ្យឧបាសកពិនិត្យពិចារណាព្រះធម៌សព្វកាលចុះ កុំបាននៅ ប្រកាន់ជាប់ស្អិតចំពោះបុគ្គលនេះបុគ្គលនោះឡើយ"  

លុះការសន្ទនាប្រព្រឹត្តទៅបានមួយស្របក់ ព្រះទេវទត្តមហាថេរៈមួយអន្លើដោយភិក្ខុសហចរ ២ រូបទៀត ទើប សូមលាទៅសម្រាកឯកុដិដែលខ្ញុំព្រះករុណាប្រើសាមណេរឲ្យចាត់បម្រុងទុក ខ្ញុំព្រះករុណាដើរតាមជូនដំណើរ លោកដល់កុដិហើយក៏វេវិលមកកាន់ធម្មសាលាវិញ ទេវមិត្រឧបាសកនៅតែស្ថិតនៅទីនោះនៅឡើយ ហើយ យើងក៏សន្ទនាគ្នាតទៅ 
"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! "ឧបាសកមានប្រសាសន៍ "ព្រះតេជព្រះគុណសង្កេតឃើញអ្វីខុស ប្រក្រតីខ្លះទេ ទាក់ទងនឹងព្រះទេវទត្តមហាថេរៈ"

"អាត្មាមិនឃើញមានអ្វីខុសប្រក្រតីទេ"ខ្ញុំព្រះករុណាឆ្លើយតបឧបាសកតាមការពិត "ក្រៅតែពីថា គ្រានេះ លោកនិមន្តមកវេឡុវ័នតែឯង មិនមកជាមួយនឹងព្រះបរមសាស្តាដូចសព្វដងទេ"

"ចុះអំពីចង្វាក់ថេរដីការបស់លោកវិញ មានអ្វីខុសប្រក្រតីឬទេ?"

"មិនឃើញមានអ្វីដែរ ក្រៅតែពីគ្រានេះលោកនិយាយតែធម៌ជាន់ខ្ពស់ ដើម្បីត្រដោះឧបាទានសេចក្តីប្រកួច ប្រកាន់មាំចំពោះបុគ្គលប៉ុណ្ណោះ"

ទេវមិត្រឧបាសកជ្រប់មុខចុះគិតមួយស្របក់ហើយនិយាយឡើងថា 

"ហាក់ដូចជាមានអ្វីខុសប្រក្រតី ថេរដីការបស់លោកទោះបីជាទាក់ទងនឹងបរមត្ថធម៌ក៏នៅមានស្លាកស្នាមនៃ សេចក្តីឈ្នានីសព្យាបាទឈ្មៀតជ្រៀត"
"ឧបាសកប្រហែលជាគិតច្រើនពេកទេដឹង"ខ្ញុំព្រះករុណាផ្តល់សេចក្តីសង្កេត

"ប្រហែលជាអញ្ចឹងមើលទៅ" ឧបាសកនិយាយយ៉ាងអល់ឯក "ខ្ញុំកណាជាមនុស្សប៉ិនសង្កេត ប៉ិនគិត និង ប៉ិនវីមវាមពិភាល់ ចួនកាលអាចនឹងមិនមានអ្វីខុសប្រក្រតីដូចយ៉ាងខ្ញុំកណាគិតក៏បាន ចាំជួយគ្នាតាមដាន មើតទៅទៀត ខ្ញុំកណាសូមនមស្ការលាសិនហើយ ប្រហែលជាអ្នកផ្ទះកំពុងតែរងចាំហើយមើលទៅ" ។
នៅពេលដែលឧបាសកត្រឡប់ទៅវិញហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចុះពីធម្មសាលាដើរទៅត្រួតពិនិត្យមើល វត្តទាំងមូលដូចដែលធ្លាប់ធ្វើមកជាប្រចាំ ទោះបីបើរាត្រីថ្ងៃនោះគ្រាន់តែជាអដ្ឋមីតិថី ៨ កើតប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ ព្រះហិមរង្សីកន្លះដួងលើផ្ទៃនភាកាសដែលស្រឡះធេងចាកពពក ក៏ភ្លឺពព្រិលគួរសមដែរ ខ្ញុំព្រះករុណាដើរ ទៅជារឿយៗតាមផ្លូវដើររវាងគុម្ពឫស្សីរហូតមកដល់ខ្លោងទ្វារធំនៃវត្តវេឡុវ័នដែលជាស្តូបបញ្ចុះអដ្ឋិធាតុ របស់លីលាវតីស្ថិតនៅ ទើបឈប់អង្គុយសម្រាក បណ្តែតចិត្តឲ្យអណ្តែតលឿនលយទៅក្នុងអតីតកាលដ៏ សោកសង្រេងលុះត្រាតែព្រះរជនីករចរបាំងភ្នំវេបុល្លៈទើបវិលត្រឡប់ទៅចូឡកុដិក្នុងជ្រំឫស្សីវិញ ។
អស់រយៈពេល ៧ ឆ្នាំគត់ហើយ រាប់ចាប់តាំងពីលីលាវតីលាចាកលោកនេះទៅ ទោះបីបើជាពេលវេលាយូរ អង្វែងប៉ុនណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះករុណាក៏នៅមានលំនឹកហាក់ដូចជាថាលីលាវតីទើបនឹងចាកចោល ខ្ញុំព្រះករុណាទៅនៅថ្ងៃម្សិលមិញនេះឯង  នាងអាចនឹងកំពុងភ្លើតភ្លើនក្នុងសគ្គាល័យជាន់ណាមួយ ប៉ុន្តែ ជួនកាលនាងអាចនឹងកំពុងភ្លើតភ្លើនក្នុងទិព្វសុខដ៏ប្រណីតហើយភ្លេចខ្ញុំព្រះករុណាឈឹងហើយក៏បាន ប៉ុន្តែ ខ្ញុំព្រះករុណាគ្មានថ្ងៃណានឹងភ្លេចនាងបានទេ រាល់រាត្រីកាលកុំថាឡើយក្នុងរដូវណាៗនៃឆ្នាំ ខ្ញុំព្រះករុណា ត្រូវឆ្លៀតរកពេលវេលាទៅអើតងើតនាងដល់ស្តូបមុននឹងចូលចូឡកុដិសិងសម្រាកជាប្រចាំមិនដែលដាច់ សូម្បីមួយថ្ងៃ រហូតថេរវេលា ៧ ឆ្នាំដ៏យូរអង្វែងនោះ ព្រឹត្តកម្មរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវបានដឹងឮច្បាស់ក្នុង ចំណោមភិក្ខុសាមណេរក្នុងវត្តរហូតដល់ឧបាសកឧបាសិកា ប៉ុន្តែម្នាក់ៗក៏យល់ចិត្តថ្លើមនិងអាណិតខ្ញុំព្រះ ករុណា យ៉ាងហោចណាស់ក៏ជាវិធីសាស្ត្រមួយដែលខ្ញុំព្រះករុណាបានតបស្នងស្នេហាអមតៈដ៏បរិសុទ្ធ លើសពីដំណក់ទឹកសន្សើមលើស្លឹកឈូករបស់លីលាវតីដែលមានចំពោះខ្ញុំព្រះករុណា  ទោះបីជាតំណប តបស្នងក្នុងគ្រាដែលជ្រុលហួសទៅហើយក៏ដោយ ។