ជំរំជនភៀសខ្លួនណងចាន់: "ស្ពានដី" របស់ Robert Ashe

"ស្ពានដី" របស់ Robert Ashe 

 ការចែកចាយអាហារ 
នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧៩ គង់ ស៊ីលា បានជួបជាមួយលោក Robert Patrick Ashe ដែលជាអតីតយុទ្ធជនការងារ មនុស្សធម៌ រយៈពេលប្រាំឆ្នាំនៅ ប្រទេសថៃ ហើយបានស្នើថា គួរតែចែកអាហារនៅណងចាន់សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាយកទៅផ្ទះខាងក្នុង។  នេះបានផ្តួចផ្តើមគំនិត "ស្ពានដី" ដ៏ល្បីល្បាញដែលជាការប៉ុនប៉ងដ៏ជោគជ័យមួយក្នុងការចែកចាយស្បៀងអាហារ ឧបករណ៍កសិកម្ម និងគ្រាប់ពូជដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។  ចាប់ពីថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ Ashe និងគង់ សិលា បានរៀបចំការចែកចាយជាសណ្តាប់ធ្នាប់ ដោយប្រើអ្នកគ្រប់គ្រងជំរុំ ដើម្បីផ្តល់អង្ករពី ១០ ទៅ ៣០គីឡូក្រាម ដល់ប្រជាជនដែលមកពីក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ទាំង​នេះ​បាន​មក​ដល់​ដោយ​ថ្មើរ​ជើង ដោយ​កង់ និង​រទេះ​គោ។ ដល់​ថ្ងៃ​បុណ្យ​ណូអែល ឆ្នាំ ១៩៧៩ ឡាន​ដឹក​អង្ករ​ចំនួន ១២ គ្រឿង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចែកចាយ​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​ដល់​មនុស្ស​ជាង ៦ ពាន់​នាក់។ 

លោក វ៉ាន់ សារ៉ែន មេទ័ពនៅជំរុំជិតខាងរបស់ម៉ក់ ម៉ុន ដែលបានរកលុយលក់ស្រូវដែលចែកចាយដោយភ្នាក់ងារជំនួយបានសម្រេចចិត្តថា ណង ចាន់ តំណាងឱ្យការគំរាមកំហែងដល់អំណាចរបស់គាត់ ដោយសារតែតម្លៃស្រូវធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលដែលស្ពានដីបានចាប់ផ្តើម។ ប្រតិបត្តិការ។ គាត់បានវាយប្រហារ ណងចាន់ នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែធ្នូ ដោយមានជំនួយពី កងទ័ពភូមិន្ទថៃ  ហើយបានដុតបំផ្លាញមន្ទីរពេទ្យ។ ការចែកចាយស្បៀងអាហារ បានបន្តពីរបីថ្ងៃបន្ទាប់ពីការវាយប្រហាររបស់វ៉ាន់ សារ៉ែន ហើយនៅពាក់កណ្តាលខែមករាមនុស្ស ១០០០០ នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃកំពុងទទួលបានអង្ករ។ គង់ ស៊ីលា បានចាកចេញពីជំរំ ហើយផ្លាស់ទៅជាមួយទាហានរបស់គាត់ចូលទៅក្នុងផ្នែកខាងក្នុងនៃ កម្ពុជា កាន់កាប់ ដោយរស់នៅក្នុងសភាពទ្រុឌទ្រោមក្នុងព្រៃ ដែលជាកត្តាមួយដែលអាចបណ្តាលឱ្យគាត់ស្លាប់ដោយសារ ជំងឺគ្រុនចាញ់ក្នុងខួរក្បាល នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៨០។ ក្រោយ​មក ណង ចាន់ បាន​ឡើង​មក​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​លោក ជា ឈុត ដែល​ជា​មេទ័ព​ដែល​មាន​ស្នៀត​តិច​ជាង​គង់ សិលា។

 ការចែកចាយគ្រាប់ពូជ 
នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៨០ អង្គការ CARE បានស្នើឱ្យចែកចាយអង្ករគ្រាប់ពូជបន្ថែមលើអង្ករអាហារ។  ការព្យាករណ៍ជាច្រើនអំពីគ្រោះទុរ្ភិក្សដែលកំពុងរីករាលដាលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានជំរុញឱ្យ អង្គការយូនីសេហ្វ អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្ម ICRC កម្មវិធីស្បៀងអាហារពិភពលោក និងទីភ្នាក់ងារជំនួយមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនដើម្បីគាំទ្រដល់កម្មវិធីចែកចាយគ្រាប់ពូជ។  បន្ទាប់ពីការសាកល្បងចែកចាយពូជស្រូវចំនួន ២២០ តោននៅណងចាន់កាលពីថ្ងៃទី ២១ ខែមីនា អង្គការ World Relief and CARE ម្នាក់ៗបានចែកចាយពូជស្រូវចំនួន ២០០០ តោនដល់កសិករជាង ៦៨០០០ នៅដើមខែមេសា។  កសិករជាច្រើនដែលបានទទួលគ្រាប់ពូជនៅណងចាន់បានត្អូញត្អែរថា ពួកគេមិនមានឧបករណ៍សម្រាប់ដាំស្រូវនោះទេ។ ជំនួយសង្គ្រោះពិភពលោក អង្គការ Christian Outreach និង Oxfam បានឆ្លើយតបកាលពីខែឧសភា ដោយចែកចាយក្បាលចប ជំនួយភ្ជួរ ខ្សែពួរ សំណាញ់ និងទំពក់ ក៏ដូចជារទេះគោ។  ក្នុងអំឡុងខែនោះ មនុស្ស ៣៤០០០០ នាក់បានទទួលអាហារ និងគ្រាប់ពូជនៅណងចាន់។ 

យូនីសេហ្វ និង អាយ.ស៊ី.ស៊ី.ស៊ី. ពីដំបូងត្រូវបានជំទាស់នឹងកម្មវិធីចែកចាយគ្រាប់ពូជធំមួយ ដោយសារពួកគេខ្លាចថាវានឹងទាក់ទាញកសិករជាអចិន្ត្រៃយ៍ចូលទៅក្នុងជំរុំ ដោយបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ព្រំដែន ទោះបីជាអ្នកផ្សេងទៀតបានប្រកែកថា វាជាមធ្យោបាយតែមួយគត់ដើម្បីផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តដល់កសិករ។ នៅសល់នៅលើដី។ ICRC ក៏មានការប្រុងប្រយ័ត្នជាពិសេសចំពោះការដំណើរការប្រតិបត្តិការទ្រង់ទ្រាយធំ ដោយមិនបានវាយតម្លៃពីអាកប្បកិរិយារបស់រដ្ឋាភិបាល ហេង សំរិន ជាមុនសិន។ ដូច្នេះ ICRC បានព្យាយាមដាក់កម្រិតលើការស្តុកទុក និងរក្សាទំហំកម្មវិធីឱ្យតូច ដោយដាក់ពិដានទាំងបរិមាណសរុបនៃគ្រាប់ពូជដែលអាចចែកចាយបាន និងលើកម្រិតនៃការចែកចាយក្នុងថ្ងៃណាមួយ។ UNICEF និង WFP ដំបូងឡើយបានចែករំលែកការប្រុងប្រយ័ត្នរបស់ ICRC ប៉ុន្តែបានធូរស្រាលជាងមុន បន្ទាប់ពីដឹងច្បាស់ថារដ្ឋាភិបាល ហេង សំរិន មិនមានការជំទាស់ខ្លាំងចំពោះកម្មវិធីនោះទេ។  ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលដែលគាំទ្រដោយវៀតណាមនៅ ភ្នំពេញ បានបដិសេធមិនអនុញ្ញាតឱ្យ CARE និង ICRC ចែកចាយស្រូវពូជនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏មន្ត្រីមិនបានរារាំងអ្នកភូមិខ្មែរមិនឱ្យធ្វើដំណើរទៅណងចាន់ដើម្បីទទួលអង្ករនោះទេ ហើយក្នុងករណីមួយចំនួនពិតជាបានលើកទឹកចិត្តវា។ 

 អ្វីដែល Land Bridge សម្រេចបាន 
ការចែកចាយគ្រាប់ពូជនៅស្ពានអាកាសនេះ បានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ដោយបានចែកគ្រាប់ពូជប្រមាណ ២៥.៥២១តោន រួមជាមួយនឹងឧបករណ៍ និងសូម្បីតែ ជី ។ ការប្រមូលផលនៅឆ្នាំ ១៩៨០ នៅកម្ពុជា ទោះបីតិចជាងពាក់កណ្តាលនៃកម្រិតមុនសង្គ្រាមក៏ដោយ ប៉ុន្តែលើសពីការរំពឹងទុក។  អង្ករស្បៀងប្រមាណ ៥០,០០០តោន ក៏ត្រូវបានចែកជូនដល់ប្រជាជនកម្ពុជាជាង ៧០ម៉ឺននាក់ផងដែរ  មុនពេលកម្មវិធីចែកស្បៀងអាហារបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨១។  ទោះបីជាអ្នករិះគន់ចោទប្រកាន់ថា អង្ករនេះភាគច្រើនត្រូវបានលក់បន្ត ឬប្រើសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់កងទ័ពទាំងនៅក្នុងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាក៏ដោយ    ស្ពានដីនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាជោគជ័យមួយ សំខាន់ព្រោះវាបានលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រជាជនកម្ពុជាបន្តធ្វើស្រែចំការជំនួសវិញ។ ផ្លាស់ទៅជំរុំជនភៀសខ្លួនក្នុងប្រទេសថៃ។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ១៩៨០ លោក Robert Patrick Ashe បានទទួលរង្វាន់ MBE (សមាជិកនៃលំដាប់ដ៏អស្ចារ្យបំផុតនៃចក្រភពអង់គ្លេស) សម្រាប់ការងាររបស់គាត់ក្នុងចំណោមជនភៀសខ្លួន។