navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ត្រពាំងសាលាខាងលិច

250px|thumb|right|

គឺជាឃុំមួយដែលសំបូរទៅដោយដំណាំស្រូវ ដំណាំហូបផ្លែ និងបន្លែជាច្រើនប្រភេទ ។ ហើយដំណាំដូងសំបូរជាងគេនៅក្នុងឃុំនេះ គឺគ្រប់ផ្ទះរបស់ប្រជាជនទាំងអស់មានដើមដូង មិនតិចជាងដប់ដើមនោះទេ ។ ចំណែកដំណាំស្រូវគឺលូតលាស់បានយ៉ាងល្អ ដោយសារតែដីមានជីជាតិ និងមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកខ្វាត់ខ្វែង ហើយឃុំនេះរួមមាន៦ភូមិគឺ ១ភូមិត្រពាំងក្ដុល ២ភូមិគាថារង្សលើ ៣ភូមិគាថារង្សក្រោម។
ត្រយ៉ងចង្កំកស

ត្រយ៉ងចង្កំកស  (White-shouldered Ibis, ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ Pseudibis davisoni) គឺជាសត្វបក្សីទឹកមួយប្រភេទក្នុងអំបូរត្រយ៉ង Threskiornithidae ។ សត្វបក្សីទឹកនេះ គេតែងប្រទះឃើញនៅទីតាំងមួយចំនួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជាភាគខាងជើង ប្រទេសវៀតណាមភាគខាងត្បូង ប្រទេសឡាវភាគខាងត្បូងបង្អស់ និងតំបន់ East Kalimantan ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។

ត្រយ៉ងចង្កំកស ភាគច្រើនត្រូវបានគេប្រទះឃើញនៅតាម lakes, pools, marshes and slow-flowing rivers in open lowland forest. It also inhabits sparsely wooded, dry or wet grasslands and wide rivers with sand and gravel bars. 

Adults are typically 75–85 cm long, dark plumaged, with a distinctive pale collar which at close range appears bluish. The bald head is black, the legs are red, and it has a whitish patch on the inner forewing, which gives the bird its name.

Due to small population size and ongoing habitat loss through logging of lowland forests and drainage of wetlands for agriculture, the White-shouldered Ibis is evaluated as Critically Endangered on the IUCN Red List of Threatened Species. The current world population was estimated to be less than 250, possibly as low as 49, although a 2009 survey of the species has counted 310 individuals. In 2010 a record 429 was found in Cambodia, of which more than 170 birds in Lomphat Wildlife Sanctuary. This site is now the second most important place in the world for this species. With a known population of over 200ex western Siem Pang IBA is the first. 

The binomial commemorates William Ruxton Davison.
ត្រយ៉ងចង្កំកស: នៅកម្ពុជា

នៅកម្ពុជា
នៅប្រទេសកម្ពុជា សត្វត្រយ៉ង​ចង្កំក​ស ភាគច្រើនតាំងទីទ្រនំនៅទីតាំង​សំខាន់ៗ​ ចំនួនប្រមាណ ៥៩ នៅក្នុងតំបន់ផ្សេងៗគ្នា រួម​មាន​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​គូលែនព្រំទេព នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះវិហារ ព្រៃ​ការពារ​ខេត្ត​មណ្ឌល​គិរី និង​តំបន់​ព្រៃលិច​ទឹក​ទន្លេ​មេគង្គ​ក្នុង​ខេត្ត​ក្រចេះ និង​ស្ទឹងត្រែង។ 

យោងតាមការសិក្សាថ្មីមួយដែលចេញផ្សាយដោយក្រុមអង្គការអភិរក្សសត្វព្រៃនិង​ធនធាន​ធម្មជាតិ គេបានប៉ាន់ស្មានថា សត្វ​​ត្រយ៉ង​ចង្កំក​ស មានចំនួន ប្រមាណ ៩៧៣ ក្បាល រស់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

ក្រុមអង្គការដែលបានចូលរួមក្នុងកិច្ចការអភិរក្សសត្វត្រយ៉ងចង្កំកសនេះ រួមមានអង្គការ​ជីវិត​សត្វ​ស្លាប​អន្តរជាតិ​ (BirdLife International) រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ អគ្គនាយក​ដ្ឋាន​រដ្ឋបាល​អភិរក្ស និង​ការពារ​ធម្មជាតិ អង្គការ​ធនធាន​មនុស្ស​និង​អភិរក្ស​ (PRCF) អង្គការ​សង្គម​អភិរក្ស​សត្វ​ព្រៃ (WCS) មជ្ឈមណ្ឌល​សំ​វាសនា (SVC) និង​អង្គការ​មូល​និធិ​ពិភព​លោក​សម្រាប់​ធម្មជាតិ (WWF)
ត្រយ៉ងចង្កំកស: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
 ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ - «ការ​សិក្សា​ថ្មី៖ ត្រយ៉ង​ចង្កំកស​ មាន​ក្នុង​ព្រៃ​កម្ពុជា ច្រើន​ជាង​គេ​លើ​ពិភព​លោក» ចេញផ្សាយ ៨ វិច្ឆិកា ២០១៣
 WWF Cambodia - White-shoudered ibis
 ARKive - images and movies of the White-shouldered Ibis (Pseudibis davisoni) 
 BirdLife Species Factsheet
ត្រសក់

រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពព័ណនាត្រសក់
ត្រសក់ ឬ តាសក់ គឺជាឈ្មោះវល្លិដំណាំមានផ្លែជាអាហារសំរាប់មនុស្សនិងសត្វ ត្រសក់មានច្រើនប្រភេទគឺ តាសក់ស្រូវ, តាសក់ផ្អរ។ ត្រសក់គឺជាវល្លិដែលដុះចាក់ឬសនៅក្នុងដី ហើយដុះឡើងជាទ្រនុង ឬ រុំជុំវិញជំនួយដោយសរសៃពួរពណ៌ស្តើងស្ថិតព័ទ្ធជុំវិញជារាងវង់។ រុក្ខជាតិនេះក៏អាចចាក់ឬសនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានដែលដីមានជីវជាតិល្អធំទូលាយ ដែលវានឹងលាតសន្ធឹងតាមផ្ទៃដី ឬ ទ្រើង(ឫស្សី) ជំនួសឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធទ្រទ្រង់របស់ត្រសក់។  
រូបភាពតូច|រូបភាពផ្លែត្រសក់
ផ្លែឈើ នៃពូជត្រសក់ធម្មតាគឺមានរាងជាស៊ីឡាំង ប៉ុន្តែត្រូវបានពន្លូតដោយចុងស្តើង ហើយអាចមានទំហំធំរហូតដល់ ៦២ សង់ទីម៉ែត្រ (២៤អ៊ីញ) និង ១០សង់ទីម៉ែត្រ (៤ អ៊ិន្ឈ៍) នៅក្នុងអង្កត់ផ្ចិតវា។ ផ្លែត្រសក់មានទឹក៩៥%ជាដំណាំហូបដ៏សំខាន់សំរាប់មនុស្សក្នុងការរស់នៅ។
ត្រស្តិសង្ក្រាន្ត

ត្រស្ដិ ( ន. ) [ត្រស់ ] 
ឈ្មោះ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​មួយ​ប្រភេទ ធ្វើ​ក្នុង​វេលា​យប់ ១៤ រោច​ខែ​ផល្គុន; ក្នុង​រជ្ជកាល​ពី​បុរាណ​ហៅ​ថា ពិធី​បញ្ជាន់​ត្រស្ដិ, សម័យ​ឥឡូវ​ហៅ​ថា ពិធី​ភាណយក្ខ ឬ ពិធី​សូត្រ​ភាណយក្ខ ។ ពាក្យ​ថា ត្រស្តិ នេះ ក្លាយ​មក​ពី​ភាសា​សំស្រ្កឹត​ថា ត្រុដ កិ. “កាត់, ផ្ដាច់”; ត្រុដិ ន. “ដំណើរ​កាត់, ការ​ផ្ដាច់”; ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ពិធី​នេះ​ សំដៅ​យក​សេចក្ដី​ថា “ដំណើរ​ផ្ដាច់​ឆ្នាំ​ចាស់​ផ្លាស់​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី”; មាន​ទំនង​ជា​លំអាន​ឲ្យ​យល់​បាន​ថា កាល​ពី​ក្នុង​សម័យ​បុរាណ​លោក​ហៅ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​នេះ​ថា ពិធី​ត្រុដិ ឬ ពិធី​បញ្ជាន់​ត្រុដិ ព្រោះ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ បណ្ដា​ជន​ក្នុង​ខែត្រ​សៀមរាប នៅ​ហៅ​ភ្លេង, ចម្រៀង​មួយ​ប្រភេទ​ថា ភ្លេង​ត្រុដិ, ច្រៀង​ត្រុដិ (ត្រុត), គេ​លេង​តែ​ក្នុង​ឱកាស​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី, ស​ហេតុ​ឲ្យ​យល់​ច្បាស់​ថា ត្រុដិ នេះ​ហើយ​ក្លាយ​មក​ជា​ពាក្យ​ថា ត្រស្ដិ ។ ពិធី​បញ្ជាន់​ត្រស្ដិ​នេះ​ពី​បុរាណ​ជាន់​ដើម ចួន​ណា​លោក​ហៅ​ថា ពិធី​សម្ពច្ឆរច្ឆិន្ន ឬ​សម្ពច្ឆរច្ឆិន្ន​ពិធី “ពិធី​ផ្ដាច់​ឆ្នាំ” ។
ត្រឡាច

ត្រឡាច គឺជាវល្លិស្រុកមួយប្រភេទ មានផ្លែប្រើជាបន្លែក៏បាន ធ្វើតំណាប់ក៏បាន ជាដំណាំមានប្រយោជន៍ដ៏សំខាន់ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូចិន។ ត្រឡាច ជារុក្ខជាតិវល្លិផ្លែវាអាចមានទម្ងន់ ពី ១- ៦គីឡូ រាងធំមូលវែង ហើយគេដាំវាដើម្បីធ្វើជាបន្លែ។ ប៉ុន្តែ គេដឹងថាក្នុងត្រឡាចស្រស់ អាចមានសារធាតុគីមីមួយចំនួនដូចជា ជាតិទឹក៦៧,៤% សារធាតុប្រូទីត០,៤% សារធាតុលីពីត០,១% សារធាតុសែលុយឡូស០,៧%។ ចំពោះវីតាមីនវិញ នៅក្នុងផ្លែត្រឡាច មានការ៉ូទីន ០,០១មិល្លីក្រាម វីតាមីន B1 ០,០១ មិល្លីក្រាម វីតាមីន B2 ០,០២មិល្លីក្រាម វីតាមីន P.P ០,០៣ មិល្លីក្រាម និង វីតាមីន C ១៦ មិល្លីក្រាម។ ការញ៉ាំត្រឡាចចំនួន ១០០ ក្រាម វាផ្ដល់ ថាមពលបាន ១២ កាឡូរី។  
រូបភាពតូច|រូបភាពនៃផ្លែត្រឡាច
ដំណាំត្រឡាច គឺជាប្រភេទដំណាំ វាលើដីក៏បាន ឬឡើងទ្រើងក៏បាន គេនិយមចូលចិត្តដាំ និងយកទៅធ្វើជាបន្លែ។គេអាចដាំបានគ្រប់រដូវ ការជ្រើសរើសរដូវដាំដុះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ក្នុងការដាំដុះដំណាំគ្រប់ ប្រភេទ ទាំងអស់មិនថា ដំណាំណានោះទេ។  ដោយសារតែ ការដំាដុះនៅរដូវក្តៅ វាមានបញ្ហា ច្រើន ដែលប្រឈមមុខ ដូចជា កត្តាសត្វល្អិត បាក់តេរី វីរុស និងពពួកផ្សិត។
ត្រឡាច: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
• ឫស្សី 

• ផ្សិតចំបើង 

• ពោត 

• កៅស៊ូ 

• ដូងប្រេង 

• ផ្ការំដួល 

• ផ្កាកុលាប
ត្រាខេត្តក្រចេះ

ត្រាខេត្តក្រចេះ ឬ និមិត្តសញ្ញាខេត្តក្រចេះ គឺជាត្រាប្រចាំខេត្តក្រចេះដែលមានទទឹកស្មើនឹង២ ភាគ ៣ នៃបណ្តោយត្រូវយោងប្រកាសលេខ២០៤០ ប្រកាស.ចុះថ្ងៃទី០៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨ ស្តីពីការបង្កើត និងដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នូវនិមិត្តសញ្ញាខេត្តក្រចេះ ។ និមិត្តសញ្ញាខេត្តក្រចេះមានរាង ខ្នាត និងរូបភាពដែលត្រូវបានកំណត់ដូចខាងក្រោម៖ 

-ទម្រង់រួម៖ រាងត្របកឈូកតំណាងឱ្យអត្តសញ្ញាណជាតិ និងជាប្រទេសគោរពព្រះពុទ្ធសាសនា

- គ្រុឌ៖ តំណាងឱ្យសភាវៈល្អ គ្រប់គ្រងដែនដី ក្លាហាន ការពារធម្មជាតិ និងខ្យល់ 

- នាគ៖ តំណាងឱ្យសភាវៈល្អ ភាពត្រជាក់ត្រជុំ គ្រប់គ្រងព្រះគង្គា ព្រះភិរុណ និងព្រះអគ្គី 

- បល្ល័ង្គ៖ តំណាងឱ្យអរិយធម៌ជាតិ  តាមរចនាបថភ្នំដា ក្បាច់ត្របកឈូកអង្គរឆែក 

- ក្បាច់រចនា៖ តំណាងឱ្យវប្បធម៌ខ្មែរដ៏រុងរឿង

- ពណ៌មាស៖ តំណាងឱ្យភាពសំបូររុងរឿង (សុវណ្ណភូមិ) 

- ពណ៌ដីលែង៖ តំណាងឱ្យធាតុថ្មរឹងមាំ 
- ពណ៌បៃតង៖ តំណាងឱ្យការអភិវឌ្ឍ ។ https://www.kratie.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84
ត្រាន ធួន ថាញ់

ត្រាន ធួន ថាញ់ ដែលគេស្គាល់ជាទូទៅចំពោះជនជាតិ ចាម ថា ប៉ាន់ឌូរ៉ាន់ហ្គា គឺជារដ្ឋ ចាម ចុងក្រោយបង្អស់ដែលផ្តោតលើទីក្រុង ផាន់រាំង សម័យទំនើបនៅភាគកណ្តាលភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសវៀតណាម។ ទាំង ធួន ថាញ់ នៃទស្សនៈរបស់វៀតណាម និង ប៉ាន់ឌូរ៉ាន់ហ្គា ត្រូវបានប្រើប្រាស់ទៅវិញទៅមកដើម្បីសំដៅទៅលើនយោបាយចាមចុងក្រោយ។ ការ​ធ្លាក់​ចុះ និង​រសាយ​នៃ​ចម្ប៉ា​មិន​បាន​កើត​ឡើង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ខ្លី​នោះ​ទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ សម្រាប់រយៈពេលដ៏យូរពីចុងសតវត្សទី ១៧ ដល់ឆ្នាំ ១៨៣២ ប៉ាន់ឌូរ៉ាន់ហ្គា ត្រូវបានបង្ខាំងទុកជារដ្ឋអតិថិជន ពិសេស នៃការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតណាមផ្សេងៗ ប៉ុន្តែនៅតែរក្សាបាននូវឯករាជ្យភាពតិចតួចរបស់វា។ បន្ទាប់ពីការបះបោររបស់ចាមនៅឆ្នាំ ១៦៩២-៩៤ និងការគាបសង្កត់ពីស្តេចចាម Po Saktiraydapatih ស្តេចវៀតណាមខាងត្បូង ង្វៀន ភុក ជូ បានលុបចោលការបញ្ចូល បណ្ឌុរង្គ (ប៉ាន់ឌូរ៉ាន់ហ្គា) របស់គាត់ ហើយបានធ្វើអោយនគរចាម្ប៉ារស់ឡើងវិញក្រោមឈ្មោះ ទ្រឹនធួនថាញ ឬ អាណាចក្រថាញ់។ ស្ថានភាពអតិថិជននៃ ដែន Nguyễn ពេញមួយសតវត្សទី 18 ។ ភាពចលាចលឥតឈប់ឈរ ភាពចលាចលក្នុងសង្គម និង ការបះបោររបស់ Tay Son នៅ អណ្ណាម បានផ្តួលរំលំ ស្តេចត្រាញ់ទ្រិញ ដែលកាន់អំណាច និង រាជវង្ស Le កំឡុងចុងសតវត្សទី 18 ហើយនៅពេលដែលសង្រ្គាមស៊ីវិលដ៏យូររវាងបក្សពួកវៀតណាមបានផ្ទុះឡើង ប្រមុខនៃ ធួន ថាញ់ បានបន្តរហូតដល់រដូវក្តៅ។ 1832 នៅពេលដែលអធិរាជវៀតណាម មិញ ម៉ាង បានបញ្ចូល និងបញ្ចូលនគរ ធួន ថាញ់ ទៅក្នុងទឹកដីរបស់ព្រះអង្គ ជាការកត់សម្គាល់យ៉ាងដាច់អហង្ការដល់ការសោយទិវង្គតចុងក្រោយនៃ នគរចាម្ប៉ា មួយពាន់ឆ្នាំ។
ត្រានៃកូរ៉េខាងត្បូង

ត្រាជាតិនៃសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ (   ) គឺជាត្រារបស់រដ្ឋាភិបាលដែលប្រើសម្រាប់គោលបំណងរដ្ឋនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ។   ត្រាត្រូវបានឆ្លាក់ដោយតួអក្សរដែលហៅថា អ៊ីនចាង

ត្រាជាតិនៃកូរ៉េខាងត្បូង대한민국의 국새គ្មានស៊ុមប្រើតំនភ្ជាប់=|alt=|border|23x23ភីកសែល កូរ៉េខាងត្បូងអនុម័ត២៥ តុលា ២០១១; ១១ឆ្នាំ (2011-10-25)បាវចនា대한민국

ចាប់តាំងពីចុងសតវត្សទី២០ ការរចនានៃត្រាមានឈ្មោះផ្លូវការរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងដែលសរសេរា អក្សរកូរេ៉ នៅខាងក្នុងការ៉េ។ ក្នុងអំឡុងសតវត្សទី២០ អក្សរចិន ត្រូវបានប្រើ។
ត្រានៃកូរ៉េខាងត្បូង: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ក្រោយ​ការ​បង្កើត​រដ្ឋ ​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង ​នៅ​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​១៩៤៨ រដ្ឋាភិបាល​របស់​ខ្លួន​បាន​អនុម័ត​នៅ​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៤៩ នូវ​ត្រា​រដ្ឋ​ថ្មី​មួយ ឬ ​ហៅថា ហ្គុកសែ (    ) វា​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ក្នុង​ការ​ប្រកាស​ឱ្យ​ប្រើ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ការ​ចាត់តាំង​សមាជិក​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី និង​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត សន្និសីទ​នៃ​ សណ្តាប់ធ្នាប់​ជាតិ និង​ឯកសារ ​ការទូត ​សំខាន់ៗ។ 

ការរចនានៃត្រាត្រូវបានកែប្រែជាច្រើនដងក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ កំណែដំបូងនៃត្រាដែលប្រើរហូតដល់ដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០ បានប្រើតួអក្សរ ហាន់ចា ។  នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​២០ អក្សរ​ត្រូវ​បាន​ប្តូរ​ទៅ​ប្រើ​តែ​អក្សរ​កូរ៉េ​ប៉ុណ្ណោះ។ 

ត្រាបច្ចុប្បន្នគឺជាកំណែទីប្រាំ ហើយត្រូវបានរចនាឡើងក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១ ដែលត្រូវបានអនុម័តនៅខែតុលា ឆ្នាំ២០១១។
ត្រាផែនដី (សញ្ញាជាតិ)

រូបភាពតូច|ត្រាព្រះគ្រុឌពាហ៍, ត្រាផែនដីរបស់ថៃ
សញ្ញាជាតិរបស់ថៃ (, ត្រាផែនដីរបស់ថៃ) ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា ព្រះគ្រុឌពាហ៍​ (, អានថា:​ ផ្រាក់-ឃ្រុត-ផា, អត្ថន័យ: គ្រុឌជាយានជំនិះ (នៃព្រះវិស្ណុ)) គ្រុឌត្រូវបានអនុម័តជាផ្លូវការជានិមិត្តសញ្ញាជាតិដោយស្តេចវជិរាវុធ (រាមាទី 6) ក្នុងឆ្នាំ​ 1911 ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សត្វ​ទេវកថា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​និមិត្តរូប​របស់​រាជវង្ស​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​អស់​ជា​ច្រើន​សតវត្ស​មក​ហើយ គ្រុឌត្រូវបានបង្ហាញនៅលើត្រាសញ្ញាជាតិ​ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយព្រះមហាក្សត្រ និងរដ្ឋាភិបាលថៃដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារផ្លូវការ និងជាសញ្ញាជាតិចម្បង

គ្រុឌគឺជាសត្វទេវកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ និងពុទ្ធសាសនា យោងទៅតាមទេវកថាហិណ្ឌូ គ្រុឌគឺជាពាហនៈ (យាន) របស់ព្រះវិស្ណុ (នារាយណ៍) ស្តេចថៃសម័យបុរាណមានជំនឿលើស្តេចទេវៈ ហើយ​ចាត់​ទុក​ខ្លួន​ឯង​ថា​ជា​ការ​ចាប់​បដិសន្ធិ​របស់​ព្រះនារាយណ៍ ដូច្នេះគ្រុឌមក​ដើម្បី​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​អំណាច​ដ៏​ទេវភាព​និង​សិទ្ធិ​អំណាច​របស់​ស្ដេច

គ្រុឌក៏មានលក្ខណៈពិសេសនៅក្នុងសញ្ញាជាតិរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងសញ្ញាទីក្រុងរបស់អ៊ូឡង់បាតារផងដែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សញ្ញាជាតិ
ត្រាភ្នំពេញ

ស្តាំ|150x150ភីកសែល
ត្រាភ្នំពេញ គឺជា￼￼ត្រា￼￼ក្រុងប្រើដោយសាលាក្រុង￼￼ភ្នំពេញ ។
ត្រាភ្នំពេញ: និមិត្តសញ្ញានិងការពិពណ៌នា

និមិត្តសញ្ញានិងការពិពណ៌នា 

 ការពិពណ៌នា 
ត្រាមានរាងមូលជាមួយនឹងរង្វង់ខាងក្រៅពណ៌ខ្មៅ ដែលស្រាលបន្តិច អ្នកខ្លះប្រហែលជាមើលមិនឃើញ។ នៅ​ក្នុង​ចិញ្ចៀន​មាន​ចិញ្ចៀន​ពណ៌​ស្វាយ​ពណ៌​ស្វាយ​ពណ៌​ស្វាយ​ដែល​មាន​ដើម​ត្នោត និង​ដើមឈើ​ផ្សេង​ទៀត​មាន​ពណ៌​ដូច​គ្នា។ ខ្លះទៀតរួមមាន វត្តភ្នំ និងស្ពាននាគក៏មានពណ៌ដូចគ្នាដែរ។

 និមិត្តសញ្ញា 
ដើមត្នោត តំណាងឱ្យប្រទេសកម្ពុជា ដើមឈើផ្សេងទៀតតំណាងឱ្យធម្មជាតិវត្តភ្នំ និងស្ពាននាគ តំណាងឱ្យរាជធានីភ្នំពេញ។
ត្រាភ្នំពេញ: ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
ត្រាមានរាងមូលជាមួយនឹងរង្វង់ខាងក្រៅពណ៌ខ្មៅ ដែលស្រាលបន្តិច អ្នកខ្លះប្រហែលជាមើលមិនឃើញ។ នៅ​ក្នុង​ចិញ្ចៀន​មាន​ចិញ្ចៀន​ពណ៌​ស្វាយ​ពណ៌​ស្វាយ​ពណ៌​ស្វាយ​ដែល​មាន​ដើម​ត្នោត និង​ដើមឈើ​ផ្សេង​ទៀត​មាន​ពណ៌​ដូច​គ្នា។ ខ្លះទៀតរួមមាន វត្តភ្នំ និងស្ពាននាគក៏មានពណ៌ដូចគ្នាដែរ។
ត្រាភ្នំពេញ: និមិត្តសញ្ញា

និមិត្តសញ្ញា 
ដើមត្នោត តំណាងឱ្យប្រទេសកម្ពុជា ដើមឈើផ្សេងទៀតតំណាងឱ្យធម្មជាតិវត្តភ្នំ និងស្ពាននាគ តំណាងឱ្យរាជធានីភ្នំពេញ។
ត្រារដ្ឋនៃមីយ៉ាន់ម៉ា

ត្រារដ្ឋរបស់មីយ៉ាន់ម៉ា ( ភូមា : ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် ) ត្រូវបានប្រើនៅក្នុងឯកសារផ្លូវការរបស់រដ្ឋាភិបាលទាំងអស់ក្នុងនោះរួមមានការបោះពុម្ពផ្សាយ។ សម្រាប់កិត្តិយសនៃត្រារដ្ឋ មាន ច្បាប់ ត្រារដ្ឋ និង គោលការណ៍ សម្រាប់ការប្រើប្រាស់។ដកស្រង់ចេញពីវីគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស
ត្រាសាន់ដូ អាតេ

ត្រាសាន់ដូ អាតេ () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ កាកា អាម៉ាឌី និងខ្លេបេរ ម៉ាចេទី និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៩ នៅលើ ធីវី រ៉ា-ធីម-ប៊ូម។
ត្រាសាន់ដូ អាតេ: សាច់រឿង

សាច់រឿង 
ត្រាស៊ីអូ (Trácio) គឺជាសត្វខ្មូតដែលរស់នៅក្នុងសារមន្ទីរប្រេស៊ីល។ នៅពេលដែលគាត់បានជួប ហ្សង់ ព្យែរ (Jean Pierre), ដែលរស់នៅខាងក្រោយផ្ទាំងគំនូរ ម៉ូណាលីសា ក្នុងសារមន្ទីរ Louvre ក្នុងទីក្រុងប៉ារីស, គាត់រៀនគ្រប់យ៉ាងអំពីវិចិត្រករប្រេស៊ីល, ដោយមិនចាំបាច់ញ៉ាំគំនូរ។
ត្រាសាន់ដូ អាតេ: តារាសម្តែង

តារាសម្តែង 

 ណេស្តូរ ឈៀសេ សម្តែងជា ត្រាស៊ីអូ (Trácio)
 អូលីវ្យែរ អាន់គៀរ (រដូវកាលទី 1)  និង Xavier LeBlanc សម្តែងជា ហ្សង់ ព្យែរ (Jean Pierre)
 យូរី ឆេស្មេន​ សម្តែងជា ត្រេតា (Treta)
ត្រាហ្សាន

thumb|210px|ត្រាហ្សាន

ត្រាហ្សាន (18 ខែកញ្ញា 53 - 8 ខែសីហាឆ្នាំ 117 គ) ជាព្រះចៅអធិរាជទី 13 នៃការ ចក្រភព រ៉ូម នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាចក្ររបស់លោកទទួលបានទឹកដីអតិបរមារបស់ខ្លួន

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
ត្រាំ

ត្រាំមានន័យថារយៈផ្លូវល្មមឱ្យសត្វពាហនៈត្រាំទឹក ផឹកទឹកបានគឺដំណាក់ពីមួយទៅមួយ ដែលមានចម្ងាយផ្លូវដល់មកត្រង់នោះត្រូវតែដាក់រទេះ បញ្ឍប់ដំរី បង្កង់សម្រាកសិន ដើម្បីកុំឱ្យហួសកម្លាំងសត្វពាហនៈ។ ឈ្មោះភូមិ ដែលមានពាក្យត្រាំមានដូចជា ត្រាំកក់ ត្រាំខ្នារ ត្រាំសសរជាដើមសទ្ទានុក្រម ស្ថាននាមខ្មែរ រៀបរៀងដោយ គេន រង្សី ឆ្នាំ២០១៧ ទំព័រទី១៦។
ត្រាំ អ៊ីវតឹក

ត្រាំ អ៊ីវតឹក (កើតថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៨ ដល់ ថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១) គឺជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍កម្ពុជា។

លោក​ជា​សមាជិក​របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ហើយ​បាន​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​តំណាងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ​ក្នុងរដ្ឋសភាកម្ពុជា ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៣។ "Election results". Cambodia National Election Committee. Accessed 18 June 2008.  ចន្លោះឆ្នាំ២០០៨ ដល់ឆ្នាំ២០១៦ លោកបានបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូនរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
ត្រិភង្គ

រូបភាពតូច|ចម្លាក់ព្រះរាមរចនាបថភ្នំដា, ក្នុងទម្រុងត្រិភង្គ (អភង្គ)
ត្រិភង្គ ឬ ត្រិពុង្គ គឺជាទីតាំងរាងកាយឈរ ឬ ជំហរ ដែលប្រើក្នុង សិល្បៈប្រពៃណីឥណ្ឌា និងទម្រង់ របាំបុរាណឥណ្ឌា ដូចជា Odissi ដែលរាងកាយពត់ឬបត់បែនឬអែនអនក្នុងទិសដៅមួយនៅជង្គង់ ទិសដៅផ្សេងទៀតនៅត្រគាក ហើយបន្ទាប់មកមួយទៀតនៅស្មា និង ក។  

រូបចម្លាក់នេះបានត្រលប់មកវិញយ៉ាងហោចណាស់ ២០០០ ឆ្នាំនៅក្នុងសិល្បៈឥណ្ឌា ហើយមានចរិតលក្ខណៈយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់រយៈពេលនេះ "ត្រូវបានគេរកឃើញម្តងហើយម្តងទៀតនៅក្នុងឧទាហរណ៍រាប់មិនអស់នៃ ចម្លាក់ និងគំនូរឥណ្ឌា " ។  សាសនាឥណ្ឌា បានយកវាទៅអាស៊ីបូព៌ា និងអាគ្នេយ៍។ ដូចជា contrapposto សមមូល និង "S Curve" បង្ហាញនៅក្នុងសិល្បៈលោកខាងលិច វាបង្ហាញពីចលនានៅក្នុងតួរលេខ និងផ្តល់នូវ "ភាពរលោងនៃចង្វាក់ និង ... ថាមពលយុវវ័យ" ។ 

ពាក្យ​នេះ​មក​ពី ​សំស្រ្កឹត ​ដែល ភង្គ (ឬ ភង្គហ ) ជា​ពាក្យ​សម្រាប់​ឥរិយាបទ​ឬ​មុខ​តំណែង​មួយ​ដែល​មាន ​បី ​ន័យ​ថា "បី​ដង​" ការ​ធ្វើ​ឱ្យ "ទីតាំង​ពត់​បី" ។ ក្បាច់ផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុងអត្ថបទចាស់អំពីការរាំគឺ សមភង្គ សម្រាប់ "តួលេខនៅក្នុង equipoise" មិនថាឈរ អង្គុយ ឬ reclining និង អភង្គ សម្រាប់ពត់បន្តិចនៅក្នុងជើងមួយដែលផ្តល់នូវខ្សែកោងតូចជាងទៅនឹងតួលេខនេះ។ មុខតំណែងស្មុគស្មាញផ្សេងទៀតនៅក្នុងការរាំគឺ អតិភង្គ ;  តួលេខ សិវ នររាជ ដ៏ល្បីល្បាញគឺជាឧទាហរណ៍នៃរឿងនេះ។ Anand, Mulk Raj, The Hindu View of Art, 2019 (reprint), Routledge, , 9780429627521114, google books
ត្រិភង្គ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ប្រវត្តិនៃជំហរនេះត្រូវបានគេនិយាយជាញឹកញាប់ដើម្បីត្រលប់ទៅ <i id="mwOA">Dancing Girl</i> ដ៏ល្បីល្បាញពី Mohenjo-Daro ប្រហែលគ។ 2300–1750 មុនគ.ស.  ទោះបីជាវាមិនបង្ហាញទម្រង់ក្រោយធម្មតាក៏ដោយ។ វាប្រហែលជាបានមកពីការរាំមុនសិល្បៈ  ប៉ុន្តែកំណត់ត្រាដែលនៅសល់ក្នុងសិល្បៈដំបូងគឺច្បាស់ជាង។ កំណែដំបូងបំផុតគឺស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្នុងតួស្រី ប៉ុន្តែវារីករាលដាលបន្តិចម្តងៗដល់បុរស។ កំណែនៃជំហរអាចត្រូវបានគេមើលឃើញនៅក្នុង (ព្រះពុទ្ធ) យក្សិ នៅ Bharhut, គ។ 100 មុនគ.ស. និងទម្រង់បុរាណនៃជំហរនៅ Sanchi ប្រហែល 10 គ.ស.  និង Bhutesvara Yakshis (សតវត្សទី 2 នៃគ.ស.)។

រូបសំណាកត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅលើកាក់ជាច្រើននៃ ចក្រភពហ្គូបតា (គ.ស.៣១៩ ដល់ ៥៤៣ គ.ស.) ដោយស្តេចទាំងសងខាង និងអាទិទេពនៅ ខាង បញ្ច្រាស និងនៅក្នុង រូបចម្លាក់ Gupta ។  ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ វា​បាន​ក្លាយ​ជា​រឿង​ធម្មតា​ទាំង​ក្នុង​សិល្បៈ​ពុទ្ធសាសនា និង​ហិណ្ឌូ (ព្រម​ទាំង ​សិល្បៈ ជេន )។  រូបគំនូរឥណ្ឌាបុរាណដ៏ល្បីបំផុត រូបធំរបស់ Padmapani ក្នុងរូងភ្នំទី 1 នៅ គុហា Ajanta (គ. 478) មានរូប  ដែលនៅតែមានជាទូទៅនៅក្នុងរូប ព្រះពោធិសត្វ ។

ប្រហែលជាសតវត្សទី 9 កំណែខ្លាំងនៃជំហររីករាលដាលដល់ប្រភេទនៃតួលេខភាគច្រើនហើយកាន់តែសម្គាល់។ ទំនោរនេះចាប់ផ្តើមថយចុះពីប្រហែលសតវត្សទី 13 ។ ព្រះពុទ្ធ ​មាន​ជំហរ​តែ ​ត្រិភង្គ ​បន្តិច​បន្តួច​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ចេតិយ ​ជេន ត្រិថ៍ន្ករ ​ស្ទើរតែ​មិន​ដែល​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​ជំហរ​នោះ​ទេ។ ព្រះវិស្ណុ និង ព្រះព្រហ្ម ជាធម្មតាមានគោលជំហរបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ ប្រាសាទដ៏ល្បីរបស់ Khajuraho ដែលផ្តល់នូវភាពច្របូកច្របល់នៃ tribhanga poses រួមបញ្ចូលឧទាហរណ៍សម្រាប់ពួកគេទាំងពីរ។  គ្រិស្ណា ការលេងខ្លុយរបស់គាត់ត្រូវបានបង្ហាញយ៉ាងជាប់លាប់នៅក្នុងកំណែនៃក្បាច់ជាមួយនឹងជើងទាបមួយឆ្លងកាត់ (ឬពីក្រោយ) ម្ខាងទៀត និងនៅលើចុងម្រាមជើង ហើយគាត់ និងព្រះសិវៈច្រើនតែត្រូវបានផ្តល់ជំហរខ្លាំងជាងមុន។

នៅក្នុងសិល្បៈពុទ្ធសាសនា និងហិណ្ឌូនៃ អាស៊ីបូព៌ា និង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជំហរមាននិន្នាការជាសញ្ញាសម្គាល់នៃឥទ្ធិពលឥណ្ឌានាពេលថ្មីៗនេះ ហើយតួលេខ ជាពិសេសវត្ថុសំខាន់ៗ បន្ទាប់មកក៏ត្រង់បន្តិចម្តងៗ នៅពេលដែលពេលវេលាកន្លងផុតទៅ។  នៅគ្រប់ផ្នែកទាំងអស់ ទំនោរនេះប្រហែលជាមិនអនុវត្តចំពោះតួលេខដែលបានបង្ហាញជាការរាំនោះទេ។
រូបភាពតូច|ព្រះគ្រិស្ណា,រចនាបថភ្នំដា
រូបភាពតូច|ទេពប្រុសរចនាបថឃ្លាំង-កោះកេ
រូបភាពតូច|រចនាបថបន្ទាយស្រី
រូបភាពតូច|ទេពស្រីកោះក្រៀងសតវត្សទី៧
ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម

វ្រះបាទឝ្រីត្រិភុវនាទិត្យវម៌្មទេវឬ ធូលីវ្រះបាទ ធូលីជេងវ្រះកម្រតេង អញឝ្រីត្រិភុវនាទិត្យវម៌្មទេវ រជ្ជកាល (១១៦៥-១១៧៧)។ ព្រះអង្គជ្រែករាជ្យស្ដេចយឝោវម៌្មទី២ ក្រោយមក នៅឆ្នាំ ១១៧៧ ព្រះអង្គបានច្បាំងចាញ់ទ័ពចាម ដែលចូលតាមទន្លេសាបទៅឡោមព័ទ្ធទីក្រុងអង្គរហើយស្ដេចខ្មែរអង្គនេះ សុគតនៅក្នុងចំបាំងទៅ។ ក្រុងអង្គរ ត្រូវស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ស្ដេចចាម នាយជយឥន្ទ្រវម៌្មទី៤ អស់រយៈពេល៤ឆ្នាំ។

វ្រះបាទត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម ស្ដេច​ជ្រែករាជ្យ​ដែល​បាន​ធ្វើ​គត​វ្រះបាទ​យឝោវម៌្មទី២ ​បាន​ប្រកាស​តាំង​ខ្លួន​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នៅ​មហានគរ។ ក្នុង ​សម័យ​កាល​ជា​មួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ នៅ​នគរ​ចាម្ប៉ា​ស្ដេច​ចាម​ដែល​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ក៏​ត្រូវ​គេ​ធ្វើរាជ្យ​ប្រហារ​សម្លាប់​ដែរ។ ស្ដេច​ចាម​ថ្មី​ឈ្មោះជយឥន្ទ្រវម៌្ម​ទី​៤។ ដើម្បី​សុំ​សុខ ស្ដេច​ចាម្ប៉ា​អង្គ​នេះ​បាន​សុំ​សេចក្ដី​អនុញ្ញាត​ពី​ស្ដេច​ចិន​ជាមុន​សិន មុន​នឹង​ទទួល​អភិសេក​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ។ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​នាំ​សួយសារអាករ​ជាច្រើន​យក​ទៅ​ថ្វាយ​ស្ដេច​យួន​ដែរ។ ស្ដេច​ចាម​វ្រះបាទជយឥន្ទ្រវម៌្ម​មាន​ឫកពារ​ច្រងេងច្រងាង ក្រអឺតក្រទម កោងកាច​សាហាវ​ដូច​ក្រុង​រាពណ៍ ដែល​រៀប​ចំ​គ្រឿង​អាវុធ​យុទ្ធភណ្ឌ​ដាក់​ក្នុង​រទេះ​ចេញ​មក​វាយ​ប្រហារ​ ប្រទេស​កម្ពុជា នេះ​ជា​កំណត់​សិលាចារឹក​ខ្មែរ។ កាលបើ​រៀប​ចំ​បាន​ទទួល​ការ​គាំទ្រ​ពី​ប្រទេស​ចិន និង​យួន​ហើយ ស្ដេច​ចាម​ក៏​លើក​ពល​សេនា​យ៉ាង​សន្ធឹក​អឺងកង​ចូល​មក​វាយ​ប្រហារ​លុកលុយ​ បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ដុត​កម្វុជទេឝ។ គ្រានោះ កងទ័ព​ខ្មែរ​ពុំ​មាន​លទ្ធភាព​អាច​ទប់ទល់​នឹង​ខ្មាំង​បាន​ឡើយ ហើយ​ត្រូវ​កងទ័ព​ចាម​វាយ​កំទេច​បំផ្លាញ​ខូចខាត​វិនាស​អស់។ ដោយ​មិន​បាន​ប្រុង​ប្រៀបរៀប​ចំ​គ្រោង​ទុក​ជាមុន មហានគរ​ត្រូវ​ធ្លាក់​ក្នុង​កណ្ដាប់​ដៃ​ស្ដេច​ និង​កងទ័ព​ចាម។ ធនធាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ភោគផល​ខ្មែរ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ត្រូវ​ចាម​លួច​ប្លន់​ដឹក​ ជញ្ជូន​យក​អស់​គ្មាន​សេសសល់។ ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ខ្មែរ ផ្ទះ​សំបែងភូមិស្ថាន​ត្រូវ​ចាម​រុករាន​ទន្ទ្រាន​ទី ដុត​បំផ្លាញ​គ្មាន​ប្រណី​ដៃ។ ឯ​ប្រជានុរាស្ត្រ​ក៏​ត្រូវ​កងទ័ព​ចាម​កាប់​សំលាប់​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុកម្នេញ ចាប់​ចង​កៀរកេណ្ឌ​ធ្វើ​ជា​ឈ្លើយ​ដែរ។ មហានគរត្រូវ​ចាម​វាយ​ប្រហារ​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ដណ្ដើម​យក​បាន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ​១៥ ​កើត ខែ​ចែត្រ គ.ស​ ១១៧៧។ ស្ដេច​ខ្មែរ​ជ្រែក​រាជ្យ វ្រះបាទ​ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម​បាន​ស្នើ​សុំ​ចរចា​ធ្វើ​សន្តិភាព​នឹង​ស្ដេចចាម​ដែរ តែ​ស្ដេច​នគរ​ចាម្ប៉ា​មិន​យល់​ព្រម ហើយ​ក៏​បាន​ធ្វើ​គត​ព្រះអង្គ​ក្នុង​គ្រា​នោះ​ទៅ។ នគរចាម្ប៉ា​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​កាន់​កាប់​ត្រួតត្រា​កម្វុជទេឝចាប់ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក (ព្រឹត្តិការណ៍​ចាម​វាយ​ប្រហារ​ដណ្ដើម​យក​មហានគរ​បាន គេ​ពុំ​ដែល​ឃើញ​មាន​ការ​កត់​ត្រា​រៀបរាប់​អធិប្បាយ​ក្នុង​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ ឬ​របារក្សត្រ​ណាមួយ​ឡើយ។ តើ​នេះ​មក​ពី​បុព្វហេតុ​អ្វី?)។
ត្រីកន្តាំង: Species

Species
 Peters' monocle bream, Scolopsis affinis Peters, 1877.
 Yellowstripe monocle bream, Scolopsis aurata (Park, 1797).
 Two-lined monocle bream, Scolopsis bilineata (Bloch, 1793).
 Thumbprint monocle bream, Scolopsis bimaculatus Rüppell, 1828.
 Saw-jawed monocle bream, Scolopsis ciliata (Lacépède, 1802).
 Bridled monocle bream, Scolopsis frenatus (Günther, 1859).
 Arabian monocle bream, Scolopsis ghanam (Forsskål, 1775).
 Scolopsis igcarensis Mishra, Biswas, Russell, Satpathy & Selvanayagam, 2013
 Striped monocle bream, Scolopsis lineata Quoy & Gaimard, 1824.
 Pearly monocle bream, Scolopsis margaritifera (Cuvier, 1830).
 Monogrammed monocle bream, Scolopsis monogramma (Cuvier, 1830).
 Black-streaked monocle bream, Scolopsis taeniatus (Cuvier, 1830).
 Lattice monocle bream, Scolopsis taenioptera (Valenciennes, 1830).
 Bald-spot monocle bream, Scolopsis temporalis (Cuvier, 1830).
 Three-lined monocle bream, Scolopsis trilineata Kner, 1868.
 Whitecheek monocle bream, Scolopsis vosmeri (Bloch, 1792).
 Oblique-barred monocle bream, Scolopsis xenochrous Günther, 1872.
ត្រីកោណ

ត្រីកោណ គឺជាពហុកោណដែលមាន កំពូលបី និងជ្រុងបី។ គ្រប់បីចំនុចដែលមិនស្ថិតនៅលើបន្ទាត់តែមួយ អាចបង្កើតបានជា ត្រីកោណមួយ​ ឬ ប្លង់មួយ។

right|thumb|ត្រីកោណ
ត្រីកោណ: ប្រភេទនៃត្រីកោណ

ប្រភេទនៃត្រីកោណ 

ត្រីកោណខ្លះ អាចត្រូវបានគេចាត់ថ្នាក់តាមរយៈប្រវែងនៃជ្រុងរបស់វា៖
 ត្រីកោណសម័ង្ស គឺជាត្រីកោណដែលជ្រុងទាំងបីរបស់វាមានប្រវែងស្មើគ្នា ហើយមុំក្នុងទាំងបីរបស់វាមានទំហំប៉ុនគ្នាគឺ៦០ដឺក្រេ។ វាអាចត្រូវបានគេហៅថាពហុកោណនិយ័ត ផងដែរ។
 ត្រីកោណសមបាទ គឺជាត្រីកោណដែលមានជ្រុងពីរស្មើគ្នា​ និង​ មុំពីរស្មើគ្នា។
 ត្រីកោណសាមញ្ញ គឺជាត្រីកោណដែលជ្រុងទាំងបីរបស់វាមានប្រវែងមិនស្មើគ្នា ហើយមុំក្នុងទាំងបីរបស់វាក៏មានទំហំខុសគ្នាដែរ។

Equilateral​​ Triangle
Isosceles triangle
Scalene triangle
ត្រីកោណសម័ង្សត្រីកោណសមបាទត្រីកោណសាម័ញ្ញ

ត្រីកោណខ្លះ អាចត្រូវបានគេចាត់ថ្នាក់តាមរយៈ មុំខាងក្នុងរបស់វា៖

 ត្រីកោណកែង គឺជាត្រីកោណដែលមានមុំក្នុងមួយ ជាមុំកែង(៩០ដឺក្រេ)។ ជ្រុងដែលឈមនឹងមុំកែង ហៅថា អ៊ីប៉ូតេនុស។ អ៊ីប៉ូតេនុស ជាជ្រុងដែលមានប្រវែង វែងជាងជ្រុងពីរទៀត។

 ត្រីកោណដែលមានមុំទាល គឺជាត្រីកោណដែល មុំក្នុងមួយក្នុងចំនោមមុំក្នុងទាំងបីរបស់វា មានទំហំធំជាង៩០ដឺក្រេ។

 ត្រីកោណដែលមានមុំទាំងបីស្រួច គឺជាត្រីកោណដែល មុំក្នុងទាំងបីរបស់វាមានទំហំតូចជាង៩០ដឺក្រេ។ ត្រីកោណសម័ង្ស ជាត្រីកោណដែលមានមុំស្រួច ប៉ន្តែ គ្រប់ត្រីកោណដែលមានមុំស្រួចមិនសុទ្ឋជាត្រីកោណសម័ង្សទេ។

Right triangle
Obtuse triangle
Acute triangle
ត្រីកោណកែងត្រីកោណដែលមានមុំទាលត្រីកោណដែលមានមុំទាំងបីស្រួច
ត្រីកោណ: លក្ខណៈគ្រឹះ

លក្ខណៈគ្រឹះ 

 ផលបូកមុំក្នុងទាំងបីរបស់ត្រីកោណមួយ​ ស្មើនឹង១៨០ដឺក្រេ។

 ផលបូកប្រវែងជ្រុងពីរ គឺធំជាងប្រវែងជ្រុងមួយទៀត​ ។

 លក្ខណៈ និង ទ្រឹស្តីបទ ចំពោះត្រីកោណដូចគ្នា៖

 ត្រីកោណពីរដូចគ្នា លុះត្រាតែមុំដែលត្រូវគ្នាមានទំហំស្មើគ្នា។

 ប្រសិនបើជ្រុងពីរនៃត្រីកោណទាំងពីរ មានភាពសមមាត្រគ្នា ហើយមុំដែលផ្គុំដោយជ្រុងទាំងពីរមានទំហំស្មើគ្នា នោះត្រីកោណទាំងពីរ ជាត្រីកោណដូចគ្នា។

 ប្រសិនបើជ្រុងទាំងបីរបស់ត្រីកោណទាំងពីរមានភាពសមមាត្រគ្នា នោះត្រីកោណទាំងពីរជាត្រីកោណស្មើគ្នា។

 លក្ខណៈ និង ទ្រឹស្តីបទ ចំពោះត្រីកោណប៉ុនគ្នា៖

 ប្រសិនបើជ្រុងពីរ និងមុំដែលបង្កើតដោយជ្រុងទាំពីរ នៃត្រីកោណទាំងពីរមានទំហំស្មើគ្នា​ នោះត្រីកោណទាំងពីរជាត្រីកោណប៉ុនគ្នា។

 ប្រសិនបើជ្រុងទាំងបីនៃត្រីកោណទាំងពីរមានទំហំស្មើគ្នា នោះត្រីកោណទាំងពីរជាត្រីកោណប៉ុនគ្នា។

 ប្រសិនបើមុំពីរ និងជ្រុងដែលនៅជាប់នឹងមុំទាំងពីរនៃត្រីកោណទាំងពីរ មានទំហំស្មើគ្នា នោះត្រីកោណទាំងពីរជាត្រីកោណប៉ុនគ្នា។

 ប្រសិនបើមុំពីរ​ និងជ្រុងពីរ របស់ត្រីកោណទាំងពីរមានទំហំស្មើគ្នា នោះត្រីកោណទាំងពីរជាត្រកោណដូចគ្នា។

 ប្រសិនបើអ៊ីប៉ូតេនុស និងជ្រុងមួយទៀតនៃត្រីកោណកែងទាំងពីរ មានទំហំស្មើគ្នា នោះត្រីកោណទាំងពីរជាត្រីកោណប៉ុនគ្នា។

Pythagorean.svg|thumb|ទ្រឹស្តីបទពីតាករ

ទ្រឹស្តីបទពីតាករ(Pythagorean theorem) ចំពោះត្រីកោណកែង៖ ការ៉េនៃអ៊ីប៉ូតេនុស គឺស្មើនឹង ផលបូក ការ៉េនៃជ្រុងពីរផ្សេងទៀត។ តាង c ជាប្រវែងអ៊ីប៉ូតេនុស និង a, b ជាប្រវែងនៃជ្រុងពីរទៀត គេបាន៖
ត្រីកោណ: ចំនុច បន្ទាត់ ហើយនិង[[រង្វង់]]ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹង ត្រីកោណមួយ

ចំនុច បន្ទាត់ ហើយនិងរង្វង់ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹង ត្រីកោណមួយ 

frame|right|រូបនេះ បង្ហាញពីផ្ចិតរបស់រង្វង់ចារិកក្រៅត្រីកោណ

មេដ្យាទ័រនៃត្រីកោណមួយ គឺជាបន្ទាត់ត្រង់ដែលកាត់តាមចំនុចកណ្តាលជ្រុងមួយរបស់ត្រីកោណនោះ ហើយកែងនឹងជ្រុងនោះ។ មេដ្យាទ័រទាំងបីរបស់ត្រីកោណមួយ ប្រសប់គ្នាត្រង់ចំនុចមួយ។ ចំនុចនេះជា ផ្ចិតរង្វង់ចារិកក្រៅត្រីកោណនោះ។ រង្វង់នោះកាត់តាម​ កំពូលទាំងបីរបស់ត្រីកោណនោះ។

frame|left|ចំនុចប្រសប់របស់កំពស់ទាំងបី ហៅថាអរតូសង់

កំពស់របស់ត្រីកោណមួយ គឺជាបន្ទាត់ត្រង់ដែលកាត់តាមកំពូលរបស់ត្រីកោណនោះ ហើយកែងនឹងជ្រុងដែលឈមនឹងកំពូលនោះ។ ជ្រុងនោះ ហៅថាបាតនៃកំពស់ ហើយចំនុចដែលបានមកពីប្រសប់នៃកំពស់ហើយនិងបាត​ ហៅថាជើងនៃកំពស់។ កំពស់ទាំងបី ប្រសប់គ្នាត្រង់ចំនុចមួយ ហៅថា អរតូសង់។ អរតូសង់ ស្ថិតនៅក្នុងត្រីកោណ លុះត្រាតែ ត្រីកោណនោះជាត្រីកោណដែលមានមុំទាំងបីជាមុំស្រួច។

frame|ស្តាំ|រូបនេះ បង្ហាញពីផ្ចិតនៃរង្វង់ចារិកក្នុងត្រីកោណ

ប្រសព្វនៃកន្លះបន្ទាត់ពុះមុំក្នុងត្រីកោណមួយ ហៅថា ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារិកក្នុងត្រីកោណនោះ។

frame|left|ចំនុចប្រសព្វរបស់មេដ្យានទាំងបីនៃត្រីកោណមួយ ហៅថា ទីប្រជុំទំងន់

មេដ្យាននៃត្រីកោណមួយ គឺជាបន្ទាត់ត្រង់កាត់តាមកំពូល និងចំនុចកណ្តាលនៃអង្កត់ជ្រុងដែលឈមនឹងកំពូលនោះ ហើយចែកអង្កត់នោះជាពីរស្មើគ្នា។ មេដ្យានទាំងបីរបស់ត្រីកោណមួយ កាត់គ្នាត្រង់ចំនុចមួយ ហៅថា ទីប្រជុំទំងន់។​ ប្រវែងពីកំពូលទៅទីប្រជុំទំងន់ ស្មើនឹង២ដង នៃប្រវែងពីទីប្រជុំទំងន់ ទៅចំនុចកណ្តាលនៃជ្រុងដែលឈមនឹងកំពូលនោះ។
ត្រីកោណ: ការគណនាផ្ទៃក្រលារបស់ត្រីកោណកែងមួយ

ការគណនាផ្ទៃក្រលារបស់ត្រីកោណកែងមួយ 

បើ S ជាផ្ទៃ b ជាប្រវែងបាត និង h ជាប្រវែងកំពស់​ នៃត្រីកោណ​ នោះគេបាន៖
ត្រីកោណ: ការប្រើវ៉ិចទ័រ

ការប្រើវ៉ិចទ័រ 

ផ្ទៃរបស់ប្រលេឡូក្រាមមួយ អាចត្រូវបានគេគណនាដោយប្រើវ៉ិចទ័រ។ តាង វ៉ិចទ័រ AB និង AC ចំនុចរៀងគ្នា ពី A ទៅ B និង ពី A ទៅ C។ ផ្ទៃរបស់ប្រលេឡូក្រាម ABDC គឺ |AB × AC| ដែលជាតំលៃដាច់ខាតនៃផលគុណវ៉ិទ័រ AB និង AC។ |AB × AC| គឺស្មើនឹង |h × AC| ដែល h​ ជាវ៉ិចទ័រនៃកំពស់។

ផ្ទៃក្រលារបស់ត្រីកោណ ABC គឺស្មើនឹង ពាក់កណ្តាលនៃផ្ទៃរបស់ប្រលេឡូក្រាម S = ½|AB × AC|

ផ្ទៃក្រលារបស់ត្រីកោណABC អាចសំដែងដោយប្រើផលគុណស្កាលែនៃវ៉ិចទ័រ

frame|left|អនុវត្តត្រីកោណមាត្រដើម្បីរកកំពស់ h