navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ការិយាល័យសហព័ន្ធស៊ើបអង្កេត: គោលដៅរបស់FBI

គោលដៅរបស់FBI 

ឥឡូវនេះគោលដៅសើបអង្គេតបំបង របស់FBI គឺ៖ 
  1. ការពារសហរដ្ឋអាមេរិកពីការវាយប្រហារដោយអំពើភេរវកម្ម។
  2. Protect the United States against foreign intelligence operations and espionage (see counter-intelligence);
  3. Protect the United States against cyber-based attacks and high-technology crimes (see cyber-warfare);
  4. Combat public corruption at all levels;
  5. Protect civil rights;
  6. Combat transnational/national criminal organizations and enterprises (see organized crime);
  7. Combat major white-collar crime;
  8. Combat significant violent crime;
  9. Support federal, state, local and international partners; and
  10. Upgrade technology for successful performance of the FBI's mission.
សហរដ្ឋអាមេរិកបាន បើកសម្ភោធជាផ្លូវការនូវការិយាល័យអនុព័ន្ធច្បាប់ និងកិច្ចសន្យាដែលជាសាខារបស់ ការិយាល័យសហព័ន្ធស៊ើបអង្កេត (អេហ្វប៊ីអាយ) ស្ថិតនៅក្នុងស្ថានទូតអាមេរិក ប្រចាំនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍្ត ទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ ក្រោមអធិបតីនាយកការិយាល័យសហព័ន្ធស៊ើបអង្កេត លោកRobert Mueller ។
ការ៉ាកុល តេលេវីស៊ីយ៉ូន

thumb|right|

ការ៉ាកុល តេលេវីស៊ីយ៉ូន () គឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍កូឡុំប៊ីគ្រប់គ្រងដោយ Grupo Valorem ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងជាក្រុមហ៊ុនផលិតទូរទស្សន៍នៅថ្ងៃទី 28 ខែសីហា ឆ្នាំ 1969 ហើយបានបើកដំណើរការជាផ្លូវការជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍នៅថ្ងៃទី 10 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1998។

វាគឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍ឯកជនឈានមុខគេមួយនៅក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី រួមជាមួយនឹង Canal RCN និង Canal 1។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅប្រទេសកូឡុំប៊ី
ការ៉ុត

ការ៉ុត គឺជាបន្លែជាឫសដែលជាធម្មតាមានពណ៌ទឹកក្រូច ទោះបីជាមានពូជស្វាយ ខ្មៅ ក្រហម ស និងលឿងក៏ដោយ សុទ្ធសឹងជាទម្រង់ដាំដុះក្នុងស្រុក។  ការ៉ុតព្រៃឌូខ័សការ៉ូតា មានដើមកំណើតនៅអឺរ៉ុប និង អាស៊ីអាគ្នេយ៍។  រុក្ខជាតិនេះប្រហែលជាមានដើមកំណើតនៅក្នុងដែនដីពែរ្ស ហើយត្រូវបានដាំដុះដំបូងសម្រាប់ស្លឹក និងគ្រាប់របស់វា។  ផ្នែកដែលគេបរិភោគញឹកញាប់បំផុតនៃរុក្ខជាតិគឺឫសគល់ ទោះបីជាដើម និងស្លឹកក៏ត្រូវបានបរិភោគផងដែរ។  ការ៉ុត​ក្នុងស្រុក​ត្រូវ​បាន​បង្កាត់​ពូជ​ដោយ​ជ្រើសរើស​សម្រាប់​វា​ដែល​មាន​ទំហំ​ធំ មាន​រសជាតិ​ឆ្ងាញ់​ជាង និង​មាន​ពណ៌​ឈើ​តិច។ ការ៉ុតគឺជារុក្ខជាតិដែលមានអាយុពីរឆ្នាំ នៅក្នុងគ្រួសារអាំំំបេលលីហ្វឺ-អាពីសៀ ។  ដំបូង​ឡើយ វា​ដុះ​ស្លឹក​ផ្កា​កុលាប ខណៈពេល​បង្កើត​ឫសគល់​ដែល​រីកធំ។  ពូជដែលលូតលាស់លឿន ចាស់ទុំក្នុងរយៈពេល ៣ ខែ (៩០ ថ្ងៃ) នៃការសាបព្រួសគ្រាប់ពូជ ខណៈដែលពូជដែលលូតលាស់យឺតត្រូវការរយៈពេលមួយខែ (១២០ ថ្ងៃ) ។  ឫសមានបរិមាណអាល់ហ្វា និងបេតាការ៉ូទីនខ្ពស់ ហើយជាប្រភពដ៏ល្អនៃវីតាមីនអា វីតាមីនកា និងវីតាមីនបេ៦ ។ 
រូបភាពតូច|ការ៉ុតមួយបាច់ដែលមានដើមរបស់វានៅតែជាប់ជាមួយនឹងផ្លែរបស់វា។  
អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ(FAO) រាយការណ៍ថា ការផលិតការ៉ុត និងស្ពៃក្តោបរបស់ពិភពលោក (រុក្ខជាតិទាំងនេះត្រូវបានផ្សំដោយកសិកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ) សម្រាប់ឆ្នាំ២០១៨ មានចំនួន៤០លានតោន ជាមួយនឹង៤៥% នៃចំនួនសរុបនៃពិភពលោកដាំដុះនៅក្នុងប្រទេសចិន។  ការ៉ុត​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើប្រាស់​ជា​ទូទៅ​ឆៅ ឬ​ចម្អិន​ក្នុង​មុខ​ម្ហូប​ផ្សេងៗ។
ការ៉ូសេល

ការ៉ូសេល () គឺជាតេឡេណូវេឡាប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ អ៊ីរីស អាប្រាវ៉ាណែល និងសរសេរដោយ អាបេល សាន់តា ឃ្រុហ្ស។ ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១២ នៅលើ អេសប៊ីធី។
ការ៉ូសេល: តារាសម្តែង

តារាសម្តែង 

 Rosanne Mulholland សម្តែងជា ប្រ៉ូហ្វេសូរ៉ា ហេលេណា ហ្វឺណាន់ដេស (Professora Helena Fernandes)
 ហ្សង់ ប៉ូលឡូ ខាមប៉ូស សម្តែងជា ស៊ីរីឡូ រីវេរ៉ា (Cirilo Rivera)
 ឡារីសា ម៉ាណូអេឡា សម្តែងជា ម៉ារីយ៉ា ចូអាគីណា មេដសេន (Maria Joaquina Medsen)
 ម៉ៃសា ស៊ីលវ៉ា សម្តែងជា វ៉ាឡេរីយ៉ា ហ្វឺរ៉េរ៉ា (Valéria Ferreira)
 នីកូឡាស តូរ៉េស សម្តែងជា ជៃមេ ប៉ាលីឡូ (Jaime Palillo)
 ស្តេហ្វានី វ៉ាស សម្តែងជា កាមេន ការីលហូ (Carmen Carrilho)
 ហ្គីលហឺមេ សេតា សម្តែងជា ដាវី រ៉ាប៊ីណូវិច (Davi Rabinovich)
ការ៉េ: និយមន័យ

និយមន័យ 
ការ៉េជាពហុកោណនិយ័តដែលមានជ្រុង4ប៉ិនគ្នា។ ការ៉េជាចតុកោណកែងផង និងជាចតុកោណស្មើផង។ការេជាចតុកោណស្មេី ដែលមានមំុកែងមួយ។
__លាក់មាតិកា__
ការ៉េ: លក្ខណៈ

លក្ខណៈ 
 អំពីមុំនិងជ្រុង 
 ជ្រុងទាំង៤មានប្រវែងស្មើគ្នា។
 មុំទាំង៤ជាមុំកែង។
 ជ្រុងឈមគ្នាស្របគ្នា២ៗ។
 អង្កត់ទ្រូងមានប្រវែងស្មើគ្នាហើយកាត់កែងគ្នាត្រង់ចំនុចកណ្តាល។
 អំពីលក្ខណៈឆ្លុះ 
 ការ៉េមានអ័ក្សឆ្លុះ៤ (មេដ្យាទ័រនៃជ្រុងទាំង៤ និង អង្កត់ទ្រូងទាំង២) និងផ្ចិតឆ្លុះ១ (ផ្ចិតO)។
 គ្រប់បន្ទាត់ដែលកាត់តាមផ្ចិតO ចែកការ៉េជា២ផ្នែកដែលមានក្រលាផ្ទៃស្មើគ្នា។
ការ៉េ: អំពី[[មុំ]]និង[[ជ្រុង]]

អំពីមុំនិងជ្រុង 
 ជ្រុងទាំង៤មានប្រវែងស្មើគ្នា។
 មុំទាំង៤ជាមុំកែង។
 ជ្រុងឈមគ្នាស្របគ្នា២ៗ។
 អង្កត់ទ្រូងមានប្រវែងស្មើគ្នាហើយកាត់កែងគ្នាត្រង់ចំនុចកណ្តាល។
ការ៉េ: អំពីលក្ខណៈឆ្លុះ

អំពីលក្ខណៈឆ្លុះ 
 ការ៉េមានអ័ក្សឆ្លុះ៤ (មេដ្យាទ័រនៃជ្រុងទាំង៤ និង អង្កត់ទ្រូងទាំង២) និងផ្ចិតឆ្លុះ១ (ផ្ចិតO)។
 គ្រប់បន្ទាត់ដែលកាត់តាមផ្ចិតO ចែកការ៉េជា២ផ្នែកដែលមានក្រលាផ្ទៃស្មើគ្នា។
ការ៉េ: លក្ខណៈសំគាល់

លក្ខណៈសំគាល់ 
ចតុកោណដែលមានលក្ខណៈណា១ខាងក្រោម គឺជាការ៉េ៖
 ចតុកោណកែងដែលមានជ្រុងជាប់គ្នាមានប្រវែងស្មើគ្នា។
 ចតុកោណស្មើដែលមានមុំកែង១។

right|300px
ការ៉េ: រូបមន្ត

រូបមន្ត 
 ក្រលាផ្ទៃ 
 បរិមាត្រ 
 អង្កត់ទ្រូង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចតុកោណ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពហុកោណ
ការ៉េម

ការ៉េម () គឺជាម្ហូបកកផ្អែមដែលបរិភោគជាអាហារសម្រន់ឬបង្អែមជាធម្មតា។ វាត្រូវបានធ្វើពីផលិតផលទឹកដោះគោ ដូចជា ទឹកដោះគោ និង ក្រែម ហើយលាយជាមួយផ្លែឈើផ្សេងទៀត ឬគ្រឿងផ្សំមាន និងរសជាតិ។
ការ​ប្រកាស​ឯករាជ្យ​របស់​ឥណ្ឌូនេស៊ី

ការប្រកាស​ឯករាជ្យ​របស់​ឥណ្ឌូណេស៊ី (    ឬសាមញ្ញ Proklamasi ) ត្រូវបានអាននៅម៉ោង 10:00 នៅថ្ងៃសុក្រ ទី 17 ខែសីហា ឆ្នាំ 1945  នៅ ហ្សាកាតា ។ សេចក្តីប្រកាសនេះបានកត់សម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃការតស៊ូការទូត និងប្រដាប់អាវុធនៃ បដិវត្តជាតិឥណ្ឌូនេស៊ី ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងនៃ ប្រទេសហូឡង់ និងជនស៊ីវិលដែលគាំទ្រហូឡង់ រហូតដល់ក្រោយមកបានទទួលស្គាល់ឯករាជ្យរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ 1949។  ឯកសារនេះត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយ ស៊ូកាណូ ( ដែលបានចុះហត្ថលេខាលើឈ្មោះរបស់គាត់ "ស៊ូកាន" ដោយប្រើ អក្សរសាស្ត្រ Van Ophuijsen ) និង មហាម៉េដ ហាតា ដែលត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានាធិបតីនិងអនុប្រធានរៀងៗខ្លួននៅថ្ងៃបន្ទាប់។  

កាលបរិច្ឆេទ​នៃ​ការ​ប្រកាស​ឯករាជ្យ​របស់​ឥណ្ឌូណេស៊ី​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ជា ​ថ្ងៃ​ឈប់​សម្រាក​សាធារណៈ ​ដោយ​ច្បាប់របស់​រដ្ឋាភិបាល​ចេញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៨ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៤៦ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ស៊ូកាណូ សច្ចាប្រណិតមុន​ពេល​ប្រកាស​ឯករាជ្យ​ឥណ្ឌូណេស៊ី
ស្តាំ|រូបភាពតូច| វិមានរំលឹកដល់ការប្រកាសឯករាជ្យរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី
ការ​ប្រើ​ប៉ឹង​នា​សម័យ​បុរេ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ដូច​ពោល​ខាងលើការ​ស្លៀក​ប៉ឹង​របស់​ជនជាតិ​ ខ្មែរលើ​បានបង្ហាញ​ឱ្យដឹង​តាមរយៈ​ឯកសារ​ជាច្រើន​ថា មានអាយុកាល​រាប់ពាន់​ឆ្នាំ​មកហើយដែលជា​ការឆ្លុះបញ្ចាំង​ឱ្យដឹងថាភាពចំណាស់​ នៃ​ប្រពៃណី​ស្លៀក​ប៉ឹង​មិន​ចាញ់​ជនជាតិឯទៀតៗឡើយ ។
ឯកសារ:Prehistory beung.jpg
តាមរយៈ​ភស្តុតាង​រូបភាព និង​ឯកសារ​ជាច្រើន​នាពេលថ្មីៗនេះ​ទៀត​បានបញ្ជាក់​ឱ្យដឹងថា ប្រពៃណី​ស្លៀក​ប៉ឹង​របស់​ជនជាតិ ខ្មែរ​ត្រូវបាន​សំអាង​លើ​គំនូរ​ពណ៌នា​កាលពី​សម័យ​លោហធាតុ​ដែល​គេ​បាន​រកឃើញ​ នៅក្នុង​ខេត្ត​នគររាជ​សីមា​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​សព្វថ្ងៃនេះ រួមទាំង​ចម្លាក់​ធ្វើ​អំពី​សំរឹទ្ធ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ខ្មែរ​យើង​ផងដែរ ។
ភស្តុតាង​ខាង​បុរាណវត្ថុវិទ្យា​ទាំងអស់នេះត្រូវបាន​ចាត់ទុកថា​ជា​សមិទ្ធផល​ សង្គម​ខ្មែរ​បុរាណ ។ ការ​ស្លៀក​ប៉ឹង​របស់​ជនជាតិ ខ្មែរ​យើង​មាន​អាយុកាល​តម​ក​ប្រមាណ​ជាង ២៥០០ ឆ្នាំ​មកហើយ ។ ឯកសារ និង​ភស្តុតាង​ចំពោះ​ការ​ស្លៀក​ប៉ឹង​នេះ គេ​ក៏បាន​យក​ចម្លាក់ ​សំរឹទ្ធតូចៗចំនួន ៣ ដែល​លោក ដាំ ឈឿន បានឃើញ​នៅ​ភូមិ​ព្រីង​ទុំ ស្រុក​ព្រះនេត្រព្រះ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ កាលពី​ឆ្នាំ ១៩៦៩ មក​ធ្វើ​ការសិក្សា​បន្ថែមទៀត ។
ដោយឡែកនៅតាម​ឯកសារ​រូបភាព​សម័យ​អាណានិគម​បារាំង​បានឱ្យដឹងថា សូម្បី​ប្រជាជន​ក្រីក្រ​អំឡុង​ស.វ​ទី ១៩ និង​ដើម​ស.វ​ទី ២០ ក៏​ពួកគេ​នៅ​បន្ត​ស្លៀក​ប៉ឹង​ដូចជា​សម័យ​រាប់ពាន់​ឆ្នាំកន្លងមក​ហើយ​ដែរ ។ តាម​ឯកសារ​ស្រាវជ្រាវ​បានធ្វើឱ្យ​យើង​ដឹង​បន្ថែម ទៀតថា មានតែ​ជនជាតិខ្មែរ​យើង​ទេ ដែលមាន​ភាពចំណាស់​ជាងគេ​ក្នុងការ​ស្លៀក​ប៉ឹង​នេះ ។ រីឯ​ជនជាតិ​ថៃ និង​វៀតណាម ដែលជា ​ប្រទេស​មាន​ភូមិសាស្ត្រ​ជិត​ជាប់​ជាមួយ​ប្រទេស​ខ្មែរ​យើង ក៏​គេ​មិនចេះ​ស្លៀក​ប៉ឹងដូច​កុលសម្ព័ន្ធ​ខ្មែរលើ និង​ជនជាតិខ្មែរ​យើង​ឡើយ ។
យើង​អាច​និយាយ​បន្ថែមទៀតថាក្រៅពី​ឯកសារ និងភស្តុតាង​រូបចម្លាក់​ស្លៀក​ប៉ឹង​រួមទាំង​ប្រពៃណី​ស្លៀក​ប៉ឹង​ ជនជាតិខ្មែរដែល មាន​ជា​របាំ​របស់​ជនជាតិ​ស្លៀក​ប៉ឹង​នេះ គឺ​ជាក់ស្តែង​ជនជាតិខ្មែរ​ដើម​ភាគតិច​នៅក្នុង​ភូមិភាគ​ឥសានក៏​នៅតែ​បន្ត​ ស្លៀក​ប៉ឹង​រហូតមកដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​នៅឡើយ​ដែរ (ម.ត្រា​ណេ) ។
ការ​ផ្តួល​រំលំ​គុក​បាស្ទីល

ការ​ផ្តួល​រំលំ​គុក​បាស្ទីល​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នៃ​ប្រទេ​ស​បារាំង​នា​ព្រឹក​ថ្ងៃ​១៤​ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ​១៧៨៩។ បាស្ទីល​​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់​ថា​ជា​បន្ទាយ​​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៃ​យុគសម័យ​កណ្តាល​ និង​ជា​ពន្ធនាគារ​ដែល​​រំលេច​ចេញ​នូវ​ការ​គ្រប់គ្រង​ពី​សំណាក់​ព្រះរាជវាំង​នៅ​ឯ​មជ្ឈមណ្ឌល​នៃ​ទីក្រុង​ប៉ារីស។​ ពិត​មែន​នៅ​កំឡុង​ពេល​ផ្តួល​រំលំ​គុក​នេះ គឺ​មាន​អ្នក​ជាប់​ឃុំ​ឃាំង​តែ​៧​នាក់​ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ​ការណ៍​នោះ​គឺ​ជា​សញ្ញាណ​នៃ​ការ​​រំលោភ​បំពាន​ពី​សំណាក់​ពួក​រាជានិយម។ ការ​ដួល​រលំ​គុក​នេះ​ហើយ​ជា​ចំណុច​ចាប់ផ្តើម​នៃ​បដិវត្តន៍​បារាំង។  

នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ស្តេច​​ល្វីសស៊ៃ (ល្វីស​ទី១៦)បារាំង​បាន​ពើប​ប្រទះ​នៃ​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​គឺ​​អតិផរណា​ដែល​​មួយ​ផ្នែក​កើត​ពី​ការ​ចំណាយ​លើ​​ការ​អន្តរាគមន៍​​ក្នុង​សង្គ្រាម​បដិវត្តន័​អាមេរិក និង​មួយ​ផ្នែក​ជា​ផ្នែក​ដែល​ធ្ងន់ធ្ងរ​នោះ​គឺ​​ការ​ប្រមូល​ពន្ធ​ដ៏​លើស​លប់​។​នៅ​ថ្ងៃ​០៥​ឧសភាឆ្នាំ​១៧៨៩​ សភា​ទូទៅ? (Estates-General/États généraux)​ត្រូវ​បាន​កោះប្រជុំ​​ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​​ខាង​លើ​​ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​ផ្អាក​ដោយ​សារ​​តែ​ពិធីការ​ដ៏​ហួសសម័យ និង​ការ​អភិរក្សនិយម​នៃ​សភាទី២​(Second Estate)ដែល​រួម​មាន​ពួក​អភិជន​ដែល​ស្មើ​នឹង​២ភាគរយ​ប៉ុណ្ណោះ​នៃ​ចំនួន​ប្រជាជន​បារាំង​នា​សម័យ​នោះ។ លោក​ហ្សាមូអ៊ែល​ សូមេត៍ (Samuel Shomette)ជា​មេបញ្ជាការ​​នៃ​កង​វរសេនាធំ​លេខ១៤​​បាន​បោះ​បង់​តំណែង​របស់​ខ្លួន​និង​ចូលរួម​ជាមួយ​ទាហាន​បដិវត្តន៍។​ នៅ​ថ្ងៃ​១៧​​មិថុនា​ឆ្នាំ​១៧៨៩​ សភា​ទី​៣​ដែល​ក្នុង​នោះ​អ្នក​តំណាង( representatives) ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​រើស​ចេញ​ពី​ជន​សាមញ្ញ​​បាន​ប្រកាស​រៀប​ចំ​សមាសភាព​ខ្លួន​អោយ​ទៅ​ជា​រដ្ឋសភា​ឬ​សភា​ជាតិ​​ថ្មី ដែល​គោល​បំណង​ចម្បង​គឺ​ការ​បង្កើត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​បារាំង។ ព្រះរាជា​បាន​ជំទាស់​​ចំពោះ​សកម្មភាព​នេះ​ ប៉ុន្តែ​បាន​បង្ខំ​ចិត្ត​ទទួល​ស្គាល់​ចំពោះ​សមត្ថកិច្ច​នៃ​សភា​នេះ​ដែលក្រោយ​មក​បាន​រក្សា​ឈ្មោះ​ជា​សភា​ធម្មនុញ្ញ​ជាតិ(National Constituent Assembly)នៅ​ថ្ងៃ​០៩​កក្កដា។

ជន​សាមញ្ញ​ជា​ច្រើន​បាន​រួបរួម​គ្នា​បង្កើត​​ជា​ឆ្មាំ​ជាតិ​បារាំង ដែល​សម្គាល់​ដោយ​សញ្ញា​ដែល​ពណ៌​បី​គឺ​ខៀវ ក្រហម​ដែល​ជា​តំណាង​អោយ​បដិវត្តន៍​បារាំង និង​ស​បាន​មក​ពី​សញ្ញា​របស់​ព្រះរាជា។ ក្រោយ​មក​ពណ៌​ទាំង​បី​នេះ​​បាន​ក្លាយ​ជា​សញ្ញា​នៃ​បដិវត្តន៍​បារាំង​ និង​ក្រោយ​មក​ជា​ពណ៌​នៃ​សញ្ញា​ជាតិ​របស់​បារាំង។

តាម​រយៈ​ ហ្វ្រង់ស្វ័រ មីគនេ (François Mignet)លោក​បាន​ពណ៌នា​ថា​ប៉ារីស​បាន​វិលវល់​នឹង​សេរីភាពនិង​សេចក្តី​សាទរ។ " showed wide support for the Assembly. សារព័ត៌មាន​បាន​ចេញ​ផ្សាយ​អំពី​ការ​ពិភាក្សា​តទល់​ក្នុង​សភា ខណៈ​ការពិភាក្សា​តទល់​ផ្នែក​នយោបាយ​កំពុង​ត្រូវ​បាន​រាលដាល​​ដល់​ទី​សាធារណៈ និង​សាល​នានា​នៃ​រាជធានី។ ព្រះបរមរាជវាំង​ និង​ធ្លា​សំខាន់​ៗ​បាន​ប្រែ​ក្លាយ​ជា​ទី​ប្រជុំ​មិន​ចេះ​ចប់​មិន​ចេះ​ហើយ​។ ហ្វូង​ប្រជាជន​​បាន​សំរុក​ចូល​គុក​អាប៊ៃយ៍ (Abbaye Prison/ Prison de l'Abbaye) ដើម្បី​រំដោះ​​ឆ្មាំ​បារាំង​មួ​យ​ចំនួន​ដែល​កំពុង​ជាប់​ឃុំ​ឃាំង​ពី​បទ​​ដែល​បាន​បដិសេធ​ក្នុង​ការ​បង្ក្រាប​ទៅ​លើ​ប្រជាជន។ សភា​បាន​ណែនាំ​អោយ​ពួក​ឆ្មាំ​​ទាំង​នោះ​ទៅ​សុំ​ការ​អត់ឱន​ទោស​ពី​សំណាក់​ព្រះរាជា។​ ពួក​គេ​បាន​ត្រឡប់​ចូល​ពន្ធនាគារ​ និង​ទទួល​បាន​ការ​អត់ឱន​ទោស។​ The rank and file of the regiment, previously considered reliable, now leaned toward the popular cause.

នៅ​ប្រទេស​បារាំង​ ថ្ងៃ​១៤​កក្កដា​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​​ជា​ថ្ងៃ​ឈប់​សម្រាក​។
ការ​ផ្តួល​រំលំ​គុក​បាស្ទីល: វិវាទផ្នែក​កង​ប្រដាប់​អាវុធ

វិវាទផ្នែក​កង​ប្រដាប់​អាវុធ
thumb|right|The Bastille of Paris before the Revolution.
The regiment of Gardes Françaises (French Guards) formed the permanent garrison of Paris and with many local ties was favourably disposed towards the popular cause. This regiment had remained confined to its barracks during the initial stages of the mid-July disturbances. With Paris becoming the scene of a general riot, Charles Eugene, Prince of Lambesc (Marshal of the Camp, Proprietor of the Royal Allemand-Dragoons), not trusting the regiment to obey his order, posted sixty dragoons to station themselves before its dépôt in the Chaussée d'Antin. Once again, a measure intended to restrain only served to provoke. The officers of the French Guards made ineffectual attempts to rally their men. The rebellious citizenry had now acquired a trained military contingent. As word of this spread, the commanders of the royal forces encamped on the Champ de Mars became doubtful of the dependability of even the foreign regiments. The future "Citizen King", Louis-Phillipe, duc d'Orléans, witnessed these events as a young officer and was of the opinion that the soldiers would have obeyed orders if put to the test. He also commented in retrospect that the officers of the French Guards had neglected their responsibilities in the period before the uprising, leaving the regiment too much to the control of its non-commissioned officers. However, the uncertain leadership of Besenval led to a virtual abdication of royal authority in central Paris. A "bourgeois militia" arose through the sixty voting districts of Paris to take control over the insurrection.
ការ​វាយប្រហារ​នៅក្នុងទីក្រុងនីស ឆ្នាំ ២០១៦

នៅពេលយប់នៅថ្ងៃទី ១៤ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១៦ ម៉ូ​ហា​ម៉េ​ត ឡាហវ៉ាឣៀហ្ស-បូ៉ហ្លិល អ្នកស្រុកទុយនេស៊ីនៃប្រទេសបារាំង។ បើកបររថយន្តមួយដោយមាន ១៩ តោន ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងមនុស្សដែលត្រូវបានប្រារព្វពិធីនៅថ្ងៃបាស់ស្ទីល (ថ្ងៃជាតិនៃបារាំង) នៅផ្រុំណែត ដឹស៍ អង់ក្លែស៍ (Promenade des Anglais) ផ្លូវនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រល្បីល្បាញនៃទីក្រុងនីស ខេត្តអាល្បស៍-មែ៉រិទិម ភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសបារាំងដោយចេតនា ។ ធ្វើឱ្យមានមនុស្យស្លាប់ ៨៤ នាក់ និងប្រមាន ៣០០ នាក់ទៀតរងរបួស ។ បូ៉ហ្លិលជាអ្នកនៅក្នុងការដំណើរការរបស់ប៉ូលីសនៅក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានរៀបរាប់ជាការវាយប្រហារភេរវកម្មធំជាដងទី ៣ គិតចាប់តាំងពីខែមករា ឆ្នាំ ២០១៥ បន្ទាប់ពីការវាយប្រហារនៅក្នុងអ៊ីល-ដ័រ-ហ្វ្រង់រវាងថ្ងៃទី ៧-៩ មករា ឆ្នាំ ២០១៥ និងការវាយប្រហារនៅទីក្រុងប៉ារីសនៅថ្ងៃទី ១៣ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៥ ។ នៅក្នុងថ្ងៃទី ១៦ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១៦ រដ្ឋអ៊ីស្លាមនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់និងឡេវ៉ាន់ត្រូវបានគេលើកឡើងថាជាហេតុផលនៅពីក្រោយការវាយប្រហារដងនេះ ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី៩

សតវត្សទី៩
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ៨០២   ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២បានប្រកាសឯករាជ្យពីស្រីវិជ័យ
ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រាជវង្សសៃលេន្ទ្រ ដែលប្រកាសអង្គឯងថាជាស្ដេចទេវរាជនៃកម្ពុជា ។ ៨៥០   ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នបានសោយទីវង្គត់ ។  ព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះអង្គជ័យវរ្ម័នទី៣ បានឡើងសោយរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គ ។ ៨៧៧   ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣បានសោយទីវង្គត់ ។ ទ្រង់ត្រូវបានសោយរាជ្យបន្ត ដោយព្រះភាតាអយ្យការមួយរបស់ទ្រង់ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ។  ៨៩០   ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នបានសោយទីវង្គត់​ ។ ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គ យសោវរ្ម័នបានឡើងសោយរាជ្យបន្តពីទ្រង់ ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី១០

សតវត្សទី១០
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ៩៦៨   ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥បានឡើងសោយរាជ្យបន្តពី ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ជាព្រះរាជានៃកម្ពុជា ឥឡូវអាណាចក្រខ្មែរ ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី១១

សតវត្សទី១១
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ១០០១   ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥បានសោយទីវង្គត់ ។   ទ្រង់ត្រូវបានឡើងសោយរាជ្យ
ដោយព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី១ ។ ១០០២   ស្ដេចបានសុគត ។  សង្គ្រាមក្នុងស្រុកបានបង្កឡើង
រវាងជយវីរវរ្ម័ន និងសូរ្យវរ្ម័នទី១ ទាំងពីរអង្គ
បានប្រកាសឡើងសោយរាជ្យបល្ល័ង្ក ។ ១០១០   ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នបានក្លាយជាស្ដេច នៃអាណាចក្រខ្មែរដោយមិនបានជ្រើសរើស ។ ១០៥០   ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នបានសោយទីវង្គត់ ។ ព្រះអង្គត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្ត
ដោយព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី២ ជាព្រះញាតិនៃព្រះមហេសីរបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័ន ។  ១០៦៦   ព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័ន
បានសោយទីវង្គត់ ។ ព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី៣
បានឡើងសោយរាជ្យបន្ត ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី១២

សតវត្សទី១២
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ១១០៧   ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦បានសោយទីវង្គត់ ។  ទ្រង់ត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ។ ១១១៣   ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នបានសោយទីវង្គត់ ។ ប្រហែលទំនងត្រូវបានធ្វើគត់
ដោយព្រះនត្តាមាតុច្ឆារបស់ព្រះអង្គ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ដែលជាក្សត្រសោយរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គ ។ ១១៣២   ការឈ្លានពានដែលបានខិតខំនៅវៀតណាមត្រូវបរាជ័យ ។ ១១៥០   ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នបានសុគតទៅ ទំនងជានៅក្នុងយុទ្ធនាការកងទ័ពប្រឆាំង
នឹងចាមនៅឯវៀតណាមកណ្ដាល ។  ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២បានស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គ ។ ១១៦០   ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នបានសោយទីវង្គត់ ។ ទ្រង់ត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី២ ។  ១១៧៧   ពួកចាមឈ្លានពានបានកាន់កាប់អំណាច នៅយសោធរបុរៈជារាជធានីខ្មែរ ហើយនិងបានប្រហារជីវិតព្រះមហាក្សត្រទៀតផង ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី១៣

សតវត្សទី១៣
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ១២០៣   ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នបានបញ្ចូលភាគខាងត្បូងចាម្ប៉ា ដោយកម្លាំងទ័ព (សព្វថ្ងៃ វៀតណាមកណ្ដាលខាងត្បូង) ។ ១២១៩   ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នបានសោយទីវង្គត់ ។ ព្រះអង្គត្រូវបានស្នងរាជ្យដោយព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ។ ១២៣៨   មេកន្ទ្រាញថៃទាំងពីរនៅឯបុរីសុខោទ័យ
បានប្រកាសការបង្កើត និងឯករាជ្យភាពនៃនគរសុខោទ័យ ។ ១២៤៣   ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នបានសោយទីវង្គត់ ។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨បានស្នងរាជ្យបន្តពីទ្រង់ ។  ១២៨៣   ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នបានយល់ព្រមបញ្ជូនសួយសារអាករ ទៅចក្រភពម៉ុងហ្គោលជាថ្នូរ
នឹងការចូលឈ្លានពានដែលធ្វើឲវិនាស ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី១៥

សតវត្សទី១៥
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ១៤៣១   ពួកថៃបានចូលលុកលុយអង្គរ ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី១៦

សតវត្សទី១៦
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ១៥៩៣   ព្រះបាទសត្ថាទី១បានស្នើសុំការគាំពារ
ពីទេសាភិបាលអេស្ប៉ាញនៅភីលីពីនទល់នឹងពួកថៃ ។ ១៥៩៤   ពួកថៃបានកាន់កាប់រាជធានីកម្ពុជា លង្វែក និងបានតែងតាំងអភិបាលកងទ័ពនៅទីនោះ ។  ព្រះបាទសត្ថាទី១បានសោយទីវង្គត់ ។ ១៥៩៧   អេស្ប៉ាញបានជ្រើសរើសបុត្ររបស់ព្រះបាទសត្ថា
ឲឡើងគ្រងរាជ្យបល្ល័ង្កកម្ពុជា ។  ១៥៩៩   ពួកទាហានអេស្ប៉ាញនៅកម្ពុជាត្រូវបានសម្លាប់រង្គាល
ដោយទាហានស៊ីឈ្នួលម៉ាឡេ ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី១៧

សតវត្សទី១៧
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ១៦២៣   ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២បានអនុញ្ញាតឲ
ពួកជនភៀសខ្លួនយួនពីសង្គ្រាមក្នុងស្រុកទ្រិញ-ង្វៀនទៅតាំងលំនៅនៅព្រៃនគរ ។ ១៦៥៩   សង្គ្រាមក្នុងស្រុកកម្ពុជាមានជាបន្តបន្ទាប់
ដោយសារការលុកលុយឈ្លានពានរបស់យួន ។ ១៦៩០   កម្ពុជាត្រូវបានបញ្ចូលទៅប្រទេសយួន ។ ១៦៩៨   បេសកជនម្នាក់បានមកដល់ព្រៃនគរ
ដើម្បីបង្កើតរដ្ឋបាលយួនលើប្រជាជននិរទេស ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី១៨

សតវត្សទី១៨
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ១៧៤៩   ពួកយួនបានសញ្ជ័យបានតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ (កូសាំងស៊ីនខ្មែរ ) ។ ១៧៧៩   ព្រះរាជាថ្មី អង្គអេង ត្រូវបានតែងតាំងក្រោមអាណាព្យាបាលថៃ ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី១៩

សតវត្សទី១៩
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ១៨២០   ការបោះបោរខ្មែរមួយបានរួមគ្នាប្រឆាំងនឹងច្បាប់យួន ។ ១៨៤១   អង្គឌួងបានក្លាយជាស្ដេច ។ ១៨៥១   កម្ពុជាបានផ្ដួលរំលំរបបត្រួតត្រារបស់យួនដោយជោគជ័យ ។ ១៨៦០   ព្រះបាទអង្គឌួងបានសោយទីវង្គត់ ។ បុត្រារបស់ព្រះអង្គ ព្រះបាទនរោត្តមបានស្នងរាជ្យបន្តព្រះអង្គ ។  ១៨៦៣   ប្រឈមមុខជាមួយការបះបោរក្នុងស្រុក ព្រះបាទនរោត្តមត្រូវបង្ខំចិត្តទទួលយកការគាំពារ
ពីពួកបារាំង ។ ១៨៨៧  តុលា  កម្ពុជាត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងសហភាពឥណ្ឌូចិន ។ ១៨៩៧   និវេសនាភិបាលជាន់ខ្ពស់
ត្រូវបានប្រគល់រាជសិទ្ធិនូវការប្រមូលពន្ធ ចេញរាជ្យក្រិត្យ និងតែងតាំងមន្ត្រីរាជការ និងរាជបុត្រម្កុដរាជ ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី២០

សតវត្សទី២០
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ១៩៤១   កងទ័ពជប៉ុនកាន់កាប់កម្ពុជា ។  ព្រះរាជា ព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស បានសោយទីវង្គត់ ។ ពួកបារាំងបានជ្រើសរើសព្រះនត្តារបស់ព្រះអង្គ ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុឲស្នងរាជ្យបន្តព្រះអង្គ ។ ១៩៤៥   បន្ទាប់ពីការបរាជ័យរបស់ខ្លួននៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ជប៉ុនបានលះបង់ទឹកដីឥណ្ឌូចិនឲគេវិញ ។ ១៩៥៣  ៩វិច្ឆិកា  កម្ពុជាបានទទួលឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួនជាផ្លូវការពីបារាំង ។ ១៩៥៥  ២មិនា  ព្រះបាទសីហនុបានដាក់រាជ្យឲព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ ព្រះបាទនរោត្តម សុរាម្រិត ។ ១៩៦៣  ២៧សីហា  កម្ពុជាបានរឹតចំណងមិត្តភាពយ៉ាងរឹងមាំ
ជាមួយវៀតណាមខាងត្បូង ។ ១៩៧០  ១៨មិនា  ឧត្តមសេនីយ៍ លន់ នល់ បានទម្លាក់ព្រះសីហនុ ហើយបានកង្កើតជាសាធារណរដ្ឋ ។ សូមមើល យុទ្ធនាការកម្ពុជា ១៩៧៥  ១៧មេសា  សង្គ្រាមក្នុងស្រុកកម្ពុជា: ពួកខ្មែរក្រហមបានកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញ
ហើយបានប្រកាសការបង្កើតឡើងនូវកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ។ ១៩៧៧  ៣១ធ្នូ  កម្ពុជាបានផ្ដាច់ទំនាក់ទំនង
ជាមួយសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ។ ១៩៧៩  ៧មករា  សង្គ្រាមកម្ពុជា-វៀតណាម: កងទ័ពវៀតណាមបានកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញ
ដោយបង្កើតឡើងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ។ ការដឹកនាំរបស់ពួកខ្មែរក្រហមត្រូវបញ្ចប់ ។ ១៩៨៩  ២៦កញ្ញា  កងទ័ពវៀតណាមចុងក្រោយបង្អស់បានដកចេញពីកម្ពុជា ។ ១៩៩២  ១៦មិនា  កងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពអង្គការសហប្រជាជាតិ អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (UNTAC) បានចាប់ផ្ដើមធ្វើការត្រួតពិនិត្យនៅកម្ពុជា ។ ១៩៩៣  ឧសភា  កម្ពុជាបានប្រារព្ធការបោះឆ្នោតដោយសេរី ។  ពួកខ្មែរក្រហមបានធ្វើពហិការមិនបោះឆ្នោត ។ ២៤កញ្ញា   រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីមួយត្រូវបានផ្ដល់សច្ចាប័ន ក្រោមការដឹកនាំដែលរាជាធិបតេយ្យកម្ពុជា
ត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ ។ ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុបានត្រលប់ឡើងគ្រងរាជ្យបល្ល័ង្កវិញ ។ ១៩៩៧     អង្គជំនុំជំរះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា សាលាក្ដីសម្រាប់ខ្មែរក្រហម ត្រូវបានបង្កើតឡើង ។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា: សតវត្សទី២១

សតវត្សទី២១
 ឆ្នាំ  កាលបរិច្ឆេទ  ព្រឹត្តិការណ៍ ២០០៣  ១៨មករា  សាព៌តមានអង្គរបានរាយការណ៍ថា សុវ៉ាន់នន្ទ ឃុនយីង តារាសំដែងស្រីថៃ បានអះអាងថាអង្គរវត្តជាកម្មសិទ្ធិរបស់ថៃយ៉ាងពេញទី ។ ២៨មករា  កម្មវិធីទូរទស្សន៍ថៃត្រូវបានហាមឃាត់
ពីការផ្សព្វផ្សាយនៅកម្ពុជា ។ ២៩មករា  កុប្បកម្មភ្នំពេញ២០០៣: ពួកកុប្បករជាតិនិយមបានបំផ្លាញស្ថានទូតថៃនៅភ្នំពេញ ។ ២៧កក្កដា  ការបោះឆ្នោតសភាកម្ពុជា, ២០០៣: គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានឈ្នះបានអាសនៈភាគច្រើន
នៅក្នុងសភាជាតិ ។ ២០០៤  ១៤តុលា  ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ បានដាក់រាជ្យ ។ ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនីត្រូវបានរាជាភិសេកជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តព្រះអង្គ ។ ២០០៨  មិថុនា  ការប៉ះទង្គិចគ្នាជាច្រើនលើកជាមួយប្រទេស
នៅលើប្រាសាទព្រះវិហារ រឿងនេះបានរីកធំឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ហើយក៏កញ្ជ្រោលឡើងម្ដងទៀតនៅឆ្នាំ២០១១ ។ 

Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
កម្ពុជា
កាលប្បវត្តិសិង្ហបុរី: មុនឆ្នាំ១៨០០

មុនឆ្នាំ១៨០០ 
ស.វទី៣ ៖ ឯកសារចិនបុរាណ​ហៅសិង្ហបុរីថាពូល័រជុង
ស.វទី១៣ ៖ កំពង់ផែតេម៉ាសេកត្រូវបានស្ថាបនាដោយ ព្រះអង្គម្ចាស់ម្នាក់របស់រាជាណាចក្រស្រីវីចាយ៉ា ឈ្មោះ សាង​ នីឡា អ៊ូតាម៉ា
ឆ្នាំ១៣២០ ៖ ម៉ុងហ្គោលបានបញ្ជូនបេសកជនមកយកដំរី​ពី ឡុង យ៉ា ម៉េន (ច្រកធ្មេញនាគរាជ) ដែលត្រូវបានគេជឿថាជា កន្លែងចតនាវាកេបប៉ែហារប៊ឺ
ស.វ១៤ ទ.វ៣០ ៖ អ្នកធ្វើដំនើរជនជាតិចិនឈ្មោះ វ៉ាង ដាយួន បានមកដល់តេម៉ាសេក
ស.វ១៤ ទ.វ៩០ ៖ ព្រះអង្គម្ចាស់ប៉ារ៉ាមេស្វារ៉ា (រាជាចុងក្រោយនៃរាជាណាចក្រស្រីវិចាយ៉ា) បាននិរទេសមកតេម៉ាសេក
ឆ្នាំ១៤១៤ ៖ តេម៉ាសេកក្លាយជាផ្នែកមួយរបស់រាជាណាចក្រស៊ុលតង់នៃម៉ាឡាកា ដែលមានព្រះអង្គម្ចាស់ប៉ារ៉ាមេស្វារ៉ាជាស្ថាបនិក
ឆ្នាំ១៥១១ ៖ តេម៉ាសេកក្លាយជាផ្នែកមួយនៃរាជាណាចក្រស៊ុលតង់នៃចូហរ​បន្ទាប់ពីម៉ាឡាកាធ្លាក់ក្រោមកណ្ដាប់ដៃព័រទុយហ្គាល់
ឆ្នាំ១៦១៣ ៖​ ពួកព័រទុយហ្គាល់​បានដុតកំទេចចោលប៉ុស្ដ៍ជំនួញមួយនៅចុងស្ទឹងសិង្ហបុរី
កាលប្បវត្តិសិង្ហបុរី: ពីឆ្នាំ១៨០០ដល់ឆ្នាំ១៨៩៩

ពីឆ្នាំ១៨០០ដល់ឆ្នាំ១៨៩៩ 

២៩ មករា ឆ្នាំ១៨១៩ ៖ លោក ស្តេមហ្វដ រ៉ាហ្វហ្វល បានមកដល់សិង្ហបុរី​ជាមួយលោក វិល្លៀម ហ្វារខ្វា​ ដើម្បីបង្កើតប៉ុស្តជំនួញ British East India Company
៦ កុម្ភៈ ១៨១៩ ៖ សន្ឋិសញ្ញាមួយត្រូវបានចុះហត្ថលេខារវាង ព្រះចៅស៊ុលតង់ហ៊ុសសេន នៃរាជាណាចក្រស៊ុលតង់នៃចូហរ ជាមួល លោក តេមេងហ្គុង អាប់ឌុល រ៉ាម៉ាន់ និង លោក​ ស្តេមហ្វដ រ៉ាហ្វហ្វល។ លោក វិល្លៀម ហ្វារខ្វា​ត្រូវបានតំលើងជារ៉េស៊ីដង់
ឆ្នាំ១៨២២ ៖ លោក រ៉ាហ្វហ្វល បានព្រៀង គំរោងរ៉ាហ្វហ្វលសំរាប់សិង្ហបុរី ដើម្បីរៀបចំកោះនេះឡើងវិញ
ឆ្នាំ១៨២៣ ៖ លោក រ៉ាហ្វហ្វល បានស្ថាបនា ស្ថាប័នសិង្ហបុរី ដែលក្រោយមកប្ដូរឈ្មោះជា ស្ថាប័នរ៉ាហ្វហ្វល
ឆ្នាំ១៨២៤ ៖ សន្ឋិសញ្ញាអង់គ្លេស-ហុល្លង់ឆ្នាំ១៨២៤ ស្ដីពីការដកសេចក្ដីជំទាស់របស់ហុល្លង់ចំពោះការត្រួតត្រាសិង្ហបុរីពីសំនាក់អង់គ្លេស ត្រូវបានចុះហត្ថលេខា
ឆ្នាំ១៨២៦ ៖ សិង្ហបុរីក៏ដូចគ្នាម៉ាឡាកា និងប៉េណាងដែរ បានក្លាយជាដែនដីអាណានិគមច្រកសមុទ្រ ក្រោមការកាន់កាប់របស់ East India Company
ឆ្នាំ១៨៣០ ៖ សិង្ហបុរីស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់ខេត្តបេងហ្គាល់ របស់ឥណ្ឌា
ឆ្នាំ១៨៣២ ៖ សិង្ហបុរីក្លាយជាស្នូលនៃ ដែនដីអាណានិគមច្រកសមុទ្រ
ឆ្នាំ១៨៤២ ៖ សាលាសំរាប់នារីចំនាស់ជាងគេនៅសិង្ហបុរីឈ្មោះ St. Margaret's Girls School  ត្រូវបានស្ថាបនាដោយ ម៉ារៀ ថាន ដាយើរ 
ឆ្នាំ១៩៤៣៖ លោក ថូម៉ាស់ ដាន់មែន (ស្នងការនគរបាលពេញម៉ោងដំបូងគេរបស់សិង្ហបុរី) បានជំរុញគុណភាពកំលាំងប៉ូលីស​ក៏ដូចជាប្រាក់ខែនិងម៉ោងធ្វើការរបស់ប៉ូលីស
ឆ្នាំ១៩៤៤៖ មន្ទីរពេទ្រ​ តាន តុក សេង ចានចាប់ដំនើរការ
៤ មិនា ១៩៤៤ ៖ Raffles Girls' School ត្រូវបានបង្កើត
ឆ្នាំ១៨៥២ ៖ កន្លែងចតនាវាថ្មីឈ្មោះ ញូហារប៊ឺ (ក្រោមមកប្ដូរឈ្មោះជា កេបប៉ែលហារប៊ឺ) ត្រូវបានសាងសង់
ឆ្នាំ១៨៥៨ ៖ សិង្ហបុរីត្រូវបានដាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌា ដោយស្ថិតនៅជាផ្នែករបស់ដែនដីអាណានិគមច្រកសមុទ្រ ដដែល
ឆ្នាំ១៨៥៩៖ ឧទ្យានជីវចំរុះសិង្ហបុរី ត្រូវបានបង្កើត
១ មេសា ១៩៦៧៖ ដែនដីអាណានិគមច្រកសមុទ្រ ក្លាយជាដែនដីអាណានិគមរបស់​ចក្រភពអង់គ្លេស
ឆ្នាំ១៨៦៩ ៖ ព្រែកជីកស៊ុយអេ ត្រូវបានបើក ហើយសិង្ហបុរីរីករាយនឹកការកើនឡើងផ្នែកជំនួញ
ឆ្នាំ១៨៧៧ ៖ អាណាព្យាបាលចិន​ត្រូវបានតំលើង ដោយមានលោក វិល្លៀម ភីកឃើរីង ជាប្រមុខ
កាលីម៉ាន់តាន់

thumb|200px
កាលីម៉ាន់តាន់ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖Kalimantan) សំដៅលើផ្នែកមួយរបស់កោះបរនេអូ ដែលជាដែនដីរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី។​ តែក្នុងភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី ពាក្យនេះសំដៅទៅលើកោះបរនេអូទាំងមូល។ ៣ភាគ៤នៃកោះជាដែនដីឥណ្ឌូនេស៊ី ហើយដែនដីនៅសល់ជារបស់ម៉ាឡេស៊ីនិងប្រ៊ុយណេ។

កាលីម៉ាន់តាន់ចែកចេញជា៤ខេត្ត៖
 ខេត្តកាលីម៉ាន់តាន់ខាងកើត
 ខេត្តកាលីម៉ាន់តាន់ខាងត្បូង
 ខេត្តកាលីម៉ាន់តាន់ខាងលិច
 ខេត្តកាលីម៉ាន់តាន់កណ្ដាល