ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ម

ម

- មច្ចាត្រីឆ្លោរស៊ីកូន កូនចេកប្រាជ្ញចែងស៊ីមេវា ឫស្សីបបុសផ្លែតែងមរណា បាបវេរាតែងសម្លាប់ជនពាល ។

- មនុស្សពាលមានការរករឿងជាកម្លាំង ។ (ប៉ាង-ខាត់)

- បណ្ឌិតមានការមិនរករឿងជាកម្លាំង ។ (ប៉ាង-ខាត់)

- អ្នកពហុសូត្រមានការពិចារណាជាកម្លាំង ។ (ប៉ាង-ខាត់)

- សមណព្រាហ្មណ៍មានខន្ដីជាកម្លាំង ។ (ប៉ាង-ខាត់)

- ទារកមានយំជាកម្លាំង ។ (ប៉ាង-ខាត់)

- ស្រ្ដីមានក្រោធជាកម្លាំង ។ (ប៉ាង-ខាត់)

- ចោរមានអាវុធជាកម្លាំង ។ (ប៉ាង-ខាត់)

- ព្រះរាជាមានឥស្សរិយៈជាកម្លាំង ។ (ប៉ាង-ខាត់)

- មនុស្សយកសម្ដី ដំរីយកភ្លុក ឬ(មនុស្សគេយកសម្ដី ដំរីគេយកភ្លុក) ។

- មនុស្សមាត់ឥតគ្រប ។

- មនុស្សស្លាប់ព្រោះវាចា ឬ(ព្រោះសម្ដី) ។

- មនុស្សកាចកុំប្រសព្វ កុំទៅគប់នឹងចោរក្មួយ ។

- មនុស្សកុំមើលងាយមនុស្ស ។

- មនុស្សខឹងកុំឲ្យលាងចាន មនុស្សឃ្លានកុំឲ្យដាំបាយ ។

- មនុស្សខ្លាំងទុកជារបង មនុស្សកាចទុកជាខ្នង មនុស្សកោងទុកជាកម្រាស់ មនុស្សស្លូតណាស់ទុកជារនាំង ។

- មនុស្សឆ្លាតគេថាឆោត មនុស្សប្រាជ្ញគេថាល្ងង់ ។

- មនុស្សចេះគេថាកាច មនុស្សប្រាជ្ញគេថាព្រើល ។

- មនុស្សទាបរែងធើ្វខ្ពស់ ក្រទុយ៌ស(រែង) អួតធនធាន ខ្លាចរែងធើ្វជាហ៊ាន ប្រាជ្ញគ្មានរែងអួតចេះ ឬ(រែងអួតមាន) ។

- មនុស្សនឹងប្រាក់ យក្សនឹងសាច់ ឆ្កែនឹងអាចម៌ ស្រីនឹងប្រុស ។

- មនុស្សមិនស្គាល់មនុស្ស កុំយកចំពោះធើ្វការឧត្តម ស្រីមិនស្គាល់ស្រី កុំឲ្យសេពសម ភរិយាជាធំអភ័ព្វវិនាស ។

- មនុស្សភ្នែកងងឹត មានទ្រព្យច្រើនពិត ហៅក្រពេកពន់ ចេះមិនប្រតិបត្តិ ហៅល្ងង់លើសលន់ មានវិទ្យាគុណ ហៅមានប្រាកដ ។

- មនុស្សច្រើនងងឹតល្ងង់មិនបានការ មនុស្សម្នាក់ប្រាជ្ញាវិសេសឯក អាចរំលឹកទូន្មានគួរចូលសេក្ខ ខំស្ដាប់ធម៌ប្លែកៗប្រដៅប្រាណ ។

- មនុស្សក្នុងផែនដី បុរាណស្រដី តាមន័យភាសិត ថ្លៃថោកយ៉ាងណា កិច្ចការកំរិត ទៅតាមគំនិត មនុស្សជាន់ថោកថ្លៃ ។

- មនុស្សលោកលោភលន់ មិនដែលឆ្អែតឆ្អន់ បានច្រើនយ៉ាងណា នៅតែខ្វះខាត កន្លះចិន្ដា ចិត្តចើងលាភា វែងបាត់ធនទៅ ។

- មនុស្សនឹងមនុស្ស តែងមានត្រូវខុស ទាស់ទែងខ្វែងគ្នា ឯសត្វនឹងសត្វក៏ដូច្នោះណាតែងមានវេរា តគ្នាជានិច្ច។

- មនុស្សក្នុងលោក មានច្រើនគគោក ត្រូវប្រាស្រ័យគ្នា អ្នកខ្លះធើ្វស្រែ ខ្លះធើ្វចម្ការ ជាងសង់គ្រីហា មុខការរៀងខ្លួន ។

- មនុស្សមានពូជ មិនសូវខិលខូច ខាងផ្លូវមុសា ពោលតែពាក្យពិត តាមវង្សគុណា អម្បូរថ្លៃថ្លា ការកេរ្តិ៍អ្នកជា ។ (ប៉ុណ្យ-សម្កាជ)

- មនុស្សសត្វទាំងឡាយ កិច្ចកលក្រងាយ មិនស្គាល់ជម្រៅ ព្រោះសន្ដានចិត្ត ចរិតសខ្មៅ បងប្អូនកូនចៅ សឹងផ្សេងពីគ្នា ។

- មនុស្សសត្វលោក តែងជួបទុក្ខសោក ព្យាធិមរណា ធំតូចខ្ពស់ទាប ស្ដេចរាស្រ្ដប្រជា មន្រ្តីក្ដីណា សឹងមរណ៍សូន្យបង់ ។

- មនុស្សណាល្ងង់មិនដឹងខ្លួនថាខ្លួនល្ងង់ ដូចហ៊ីងប៉ោងផ្ទឹមទ្រង់ពង្សគុជសារ មនុស្សបែបនេះអ្នកប្រាជ្ញរិះឲ្យឈ្មោះថា ពាលមាហាកុំប្រាថ្នាចងជាមិត្រ ។

- មនុស្សណាល្ងង់ហើយដឹងខ្លួនថាល្ងង់ បន្ទន់ភាពបន្ទាបពង្សថាល្ងង់ពិត មនុស្សបែបនេះគួររាប់គេយកជាមិត្រ អ្នកប្រាជ្ញព្រឹទ្ធប្រើប្រាប់គ្នាកុំទ្រមក់ ។

- មនុស្សណាចេះមិនដឹងថាខ្លួនចេះ ទុកចំណេះឲ្យភាន់ផុងកប់ក្នុងភក់ មនុស្សបែបនេះឈ្មោះថាគ្នាទិន្ទ្រាលក់ គួរតែគត់ទាញតប់ទះដាស់តឿនថ្កាន ។

- មនុស្សណាចេះហើយដឹងខ្លួនថាចេះ ផ្សាយចំណេះជាពន្លឺភ្លឺសព្វស្ថាន មនុស្សបែបនេះចំជាប្រាជ្ញអាចហៅបាន គួរសន្និដ្ឋានទុកជាមហាបុរសរដ្ឋ ។

- មនុស្សណាផ្សាយតែការល្អរបស់ខ្លួន លាក់បំពួនការអាក្រក់មិនសម្ដែងទុកជាមានអានុភាពខ្ពស់ឈ្មោះខែងរ៉ែង ក៏គេតែងតែនិន្ទាជានិរន្ដន៍ ។

- មនុស្សមិនស្របប្រកបដោយគុណសម្បត្តិ គ្មានពាក្យសត្យពាក្យសុចរិតឥតមេត្តាគង់នឹងភាន់ក្នុងជ្រោះនៅឯកា គ្មាននរណាគេអាណិតគិតប្រណី ។

- មនុស្សអំនួតអួតពូកែគ្នាឯង គេមិនឆោតទៅកោតក្រែងស្វែងធើ្វអ្វី គេមិនស្ដាប់ត្រាប់ត្រងទេពាក្យសម្ដី គេមិនខ្ចីទៅពឹងពាក់ការរាក់ជ្រៅ ។

- មនុស្សដែលល្ងង់ឃើញតែទ្រង់ទម្រង់ការ មិនពិនិត្យពិចារណារកការពិត ចេះតែជឿដោយភាន់ភាំងទាំងងងឹត គ្មានគំនិតផ្សំហេតុផ្សំផលផង ។

- មនុស្សច្រើនភាព អាហារប្រៃសាប ជូរចត់ល្វីងខារ តិរិច្ឆានច្រើនក្រុម ជាតិច្រើនភាសា ធម៌ច្រើនប្រការ និព្វានតែមួយ ។

- មនុស្សណាមានទុក្ខភ័យ ក្រេបរសប្រៃល្វីងជូរខារ តែងញញើតកាយា ឃើញស្រមោលក៏ខ្លាចដែរ ។

- មនុស្សខឹងច្រើនៗខុស មនុស្សច្រើនឈ្លោះច្រើនប្រមាថ ការល្អច្រើនត្រូវខ្នាត បើចង់ស្អាតកុំខ្លាចយូរ ។

- មនុស្សរើសចំណី ឆ្ដោប្រាមិនឆី រើសឆ្មើងបែរបៀង រកជ្រូកមាន់ទា សម្រាប់ជប់លៀង ដល់ឃ្លានមិនទៀង លូកពាងប្រហុក ។

- មនុស្សនៅក្រោមមេឃត្រេកតែទុក្ខ ព្រោះជឿថាសុខក្នុងរូបក្ខន្ធ ខន្ធអគ្គីកុំចង់កាន់ស្គាល់ខន្ធឲ្យមាំខំគិតដោះ ។

- មនុស្សជាគេថាកាច មនុស្សប្រាជ្ញគេថាព្រើល។

- មនុស្សប្រាសចាកគុណ ទុកជាមានបុណ្យត្រកូលខ្ពស់ធំ ក៏គ្មានប្រយោជន៍ដល់អ្នកសេពសម គ្រាន់តែខ្ពស់ធំៗមិនប្រសើរ ។

-  មនុស្សល្ងង់តែងខ្លួន បិទបាំងបំពួន ដោយសំពត់ស្បៃ មើលពីចម្ងាយ សមល្អប្រពៃដោយសារអាស្រ័យ សំពត់អាវនោះ ។

- មនុស្សថោកសម្ដីខ្ពស់ ឥតឥស្សរិយយសឫកចចើង ប្រាជ្ញាតិចស្ដួចស្ដើង ប្រឹងដំឡើងអំនួតចេញ ។

- មនុស្សរស់ឈ្មោះស្លាប់មានប្រាំហេតុ មួយគឺពេទ្យបំភពខ្លោចបិសាច ពីរគឺកើតព្យាធិរោគកំណាច បៀតបៀនកាយមិនអាចឲ្យក្សាន្ដចិត្ត ។បីអ្នកមូឡោកំជិលជាក់ បួនគឺអ្នកជំពាក់បំណុលពិតប្រាំគឺរាជអមាត្យគាល់នៅនិត្យមានជីវិតប្រាំនេះប្រាជ្ញថាស្លាប់ ។

- មនុស្សវៀរតម្រាប្រាំពីរនាក់ មួយគឺអ្នកល្មោភដេកត្រេកនិន្ទ្រា ពីរគឺអ្នកប្រមាថសព្វវេលា បីគឺអ្នកសុខាភ្លឺស្មារតី([2]) ។ បួនគឺអ្នកមានរោគជាមន្ទិល ប្រាំគឺអ្នកកំជិលជួរអប្រិយប្រាំមួយគឺប្រាថ្នាការលោកិយ ប្រាំពីរគឺមានក្ដីត្រេកក្នុងការ ។

- មនុស្សយើងសព្វថ្ងៃ ហ្វូងគោវិស័យ ស៊ីស្មៅនៅវាល ជាតិខ្លារាជសីហ៍ ប្រុងស្នៀតគ្រប់កាល មិនចោលក្បួនពាល ចាំចាប់បរិភោគ ។

- មនុស្សកាចប្រាកដ លាក់ពុតមិនមាត់ ធើ្វឫកសុភាព ឯមនុស្សព្រហើន ឫកមិនរាបទាប ពាក្យឥតសុភាព នាំឲ្យគេស្អប់ ។ (ជុំ-មួង)

- មនោបរិសុទ្ធ មិនសូវច្យុត កាន់ទីសល់វ៉ល់ គំនិតថោតទាប ដូចភាពត្រូវខ្យល់ ឲ្យកើតអំពល់ អំពើព្រួយប្រាណ ។

- មនោយិទ្ធនឹងវាសនា ធម៌ពីប្រការនេះនែបនិត្យ តែងជួបគ្នាគ្រាប្រឌិត ផ្ដើមគិតធើ្វអ្វីឲ្យសម្រេច ។

- មហាក្សត្រតម្រាស់ត្រាប់តែម្ដង សមណព្រាហ្មផងពោលម្ដងស្រេច សប្បុរសពោលម្ដងក៏សម្រេច ធម៌ដែលដាច់នោះជាធម៌បុរាណ ។

- មហាក្សត្រគួរជ្រាបព្រះរាជទ្រព្យ វិនាសទៅឬត្រឡប់ចម្រើនវិញ ទាំងមានការឥតការយ៉ាងណាមិញ គួរបំពេញឬបន្ថយដោយកិច្ចណា ។

- អ្នកណាធើ្វខុសប្រោសធើ្វទោស កុំសន្ដោសយល់មុខសេវកា ។

- មន្រ្តីភ្លេចជាតិ និន្ទ្រាភ្លេចស្នៀត ស្ដេចភ្លេចឧបាយ ក្រេបរសដទៃ ភ្លេចរសជាតិបាយបានលាភស្រួលកាយ ភ្លេចជាតិអាត្មា ។

- មន្រ្តីស៊ីរាស្រ្ត ពួកអ្នកទាំងផ្ដាស ស៊ីរាស្រ្តកម្មករ ដូចពួកសេដ្ឋី ពឹងអ្នកក្រីក្រ ឲ្យខំត្រដរ អូសនឹមអាត្មា ។

- មាត់អាក្រក់ច្រើនចិត្តកល្យាណ អ្នកចិន្ដាសាមាន្យច្រើនមាត់ល្អ ឯរបៀបភាពមារយាទខ្មៅស កម្រយល់ពិតបណ្ឌិតដឹង ។

- មាត់មានគ្រប ដប់មានឆ្នុក ។

- មាត់ស៊ីអំបិលប្រហុក ។

- មាត់តែប្រកែកអង្រែកតែទទួល ឬ(មាត់តែប្រកែក ភ្នែកតែឲ្យការណ៍)។

- មានពីរោះ ពោះកាត់ក។

- មានត់ចាបមាត់ព្រាប ឬ(ឮតាមមាត់ចាបមាត់ព្រាប) ។

- មាត់ឥតគ្រប ។

- មាត់នៃជនឯណាដូចបទុម ពាក្យភិរម្យត្រជាក់ដូចខ្លឹមចន្ទន៍ ដួងហឫទ័យ ដូចសរមុតដូចខ័ន កុំពាក់ព័ន្ធគប់សេពនឹងជននោះ ។

- មានទ្រព្យមិនស្មើនឹងមានវិជ្ជា មានរោគាពុំស្មើពាលតង្គាន ស្រឡាញ់អ្វីពុំស្មើស្រឡាញ់ប្រាណ កម្លាំងអ្វីមិនស្មើស្ថានកម្លាំងកម្ម ។

- មានទ្រព្យមិនស្មើមានវិជ្ជា វិជ្ជាចោរលួចយកមិនបាន វិជ្ជាទុកជាមិត្រសន្ដាន ក្សាន្តក្នុងឥធលោកយោគបលោក ។

- មានវិជ្ជាជាពន្លឺភ្លឺសាយសុស នាំឲ្យមើលឃើញកំហុសរបស់អ្នកខ្លៅ បើឃើញហើយត្រូវបង្រៀនប្រៀនប្រដៅ ទើបឈ្មោះហៅថាអ្នកចេះចំណេះមែន ។

- មានទុក្ខសឹងនឹករកញាតិ ដល់ទុក្ខឃ្លាតបាត់នឹកឈឹង ។

- មានកូនមិនឲ្យកូនសូត្ររៀន ចំណេះរបៀនការនានា មាតាលោកថាជាវេរា បិតាទុកជាសត្រូវធំ ។

- កូនពេញរូបពាលពត់មិនឡើង ហៅថាមិនថ្កើងក្នុងជំនុំ ប្រៀបដូចកុកគ្រោងចូលទ្រនំ កណ្ដាលជំនុំនៃរាជហង្ស ។

- មានផ្លូវឥតមនុស្សដើរ តាមដំណើរពីព្រេងនាយ អ្នកស្រែក៏អត់បាយ អ្នកព្រៃឆ្ងាយគ្មានអុសដុត ។

- មានផ្ទះឥតមនុស្សនៅ មានផ្លូវឥតមនុស្សដើរ ។

- មានទោសពីព្រោះដី គំនិតខ្លីឆោតជឿជាក់ ឆោតបង់ទាំងលុយកាក់ រើលើកដាក់រកដីល្អ ។

- មានទ្រព្យគាប់គ្រាន់បើ តែពុំស្មើនឹងវិជ្ជា ចេះចាំកិច្ចវិទ្យា ចោរលបលួចយកពុំបាន។

- មានទ្រព្យគង់នឹងមានមិត្រភ្ងា មានទ្រព្យមុខជាមានផៅពង្ស មានទ្រព្យរាប់ថាប្រុសខ្ពង់ខ្ពស់ មានទ្រព្យជាវង្សបណ្ឌិតជាតិ ។

- មានបុណ្យពុំស្មើមានសម្បត្តិ មានធនធានក្ដាត់ពុំស្មើមានកុសល មានបរិពាពោពាសពុំស្មើបុត្រនិមល ជនច្រើនរវល់ពុំស្មើព្រះពុទ្ធមួយ ។

- មានភ្លើងមានផ្សែង មានងងឹតមានចែង([3]) ស្លឹកឈើកំរើក ដ្បិតមានខ្យល់បក់ មច្ចជាតិរវើក ហែលហែបកខ្វើក ល្អក់ទឹកពុំជា ។

-  មានមាសនិងប្រាក់ជាដើមទង តែងមានអ្នកផងជាញាតិមិត្រ គេសូកអង្វរឲ្យជួយគិត ប្រឌិតកិច្ចការផងទាំងឡាយ ។

- មានយោបល់យល់ស្របគ្នាជាធ្លុងមួយ នោះមិនព្រួយនឹងប្រកែកជជែកអ្វី បើជាបែកយោបល់គញនាជាពីរបី ទោះប្រកែកដូចម្ដេចក្ដីឥតបានការ ។

- មានគំនិតឥតកំណើត ។

- មានភ្នែកដូចម្នាស់ ។

- មានភ្នែកដូចមនុស្សខ្វាក់ ។

- មានធនប្រពន្ធមិនក្រ មានដីសមិនក្រក្ដារខៀន មានរបៀនមិនក្ររបស់ ។

- មានមិនដែលឋិត ក្រមិនដែលបីជាន់ ។

- មានបញ្ហាការជ្រៅរាក់ទាក់ទាមអ្វី ឬកើតក្ដៅឈ្លោះប្រកែកជជែកគ្នាខ្វែង គំនិតគិតផ្ដេសផ្ដាសមិនសះជា កុំយកពាលធើ្វសភាកាត់ក្ដី ។

- មានទុក្ខមហាក្សត្រ មានទុក្ខចៅវត្ត មានទុក្ខស្រីរូបល្អ ។ (ខ្លះថាស្រីមានគត៌)

- មានស្រមោចទើបឆ្លែវាជុះ ។

- មានប្រឡាយទើបទឹកហូរ ។

- មាន់ពងលើជង្រុកស្រូវ ។

- មាន់តែយក កតែកាច់ ឬ(មាន់ក៏យក កក៏កាច់) ។

- មាន់ព្រៃកំចាយមាន់ស្រុក ។

- មាន់ល្អព្រោះរោម រូបឆោមល្អព្រោះតែង ។

- មាន់ណាខ្ដត មាន់ហ្នឹងពង ។

- មានៈជាធម៌ ធើ្វឲ្យល្អក់ពណ៌ ធើ្វឲ្យខាតលក្ខណ៍ ធើ្វសត្វឲ្យសាប សូន្យលាភសូន្យភ័ក្ត សូន្យចាកពុំនាក់ សូន្យមគ្គសូន្យផល ។ (ខ្លះថាភក្ដិ)

- មានៈបាត់មិត្រ ឥតអ្នកជាផៅ ក្រេវក្រោធឃោរឃៅ រមែងបាត់អង្គ ។

- មារជ្រែក ។

- មាសប្រាក់ទាំងឡាយ ទ្រព្យផងសម្ចាយ ទោះច្រើនយ៉ាងណា បើឥតសុខកាយ ឥតសប្បាយចិន្ដា ទើបលោកពោលថា ទ្រព្យមិនប្រសើរ ។

- មានប្រាក់កែវសូរ្យកាន្ដ អាចអួតហាននឹងពេជ្ររតន៍ ភមរជាតិកន្លង់សត្វ អួតហើរកាត់ភ្នំព្រះសុមេរុ ។

- មិត្រមួយសោតណា ទៅមកកាន់គ្នា បង្កើតឲ្យសុខ មិត្រមួយឲ្យទោស បង្កើតជាទុក្ខមិត្រមួយឲ្យទុក្ខ ឲ្យបង់ទ្រព្យា ។

- មិត្រមួយឲ្យហឹន ទៅមកខ្ជាន់ៗ ជក់ថ្នាំស៊ីស្លា ចុះឡើងឥតអាក់បង្ហិនអាត្មា កូនអើយលោកថា អាសារបង់ទ្រព្យ ។

- មិត្រឯណាលុបគុណមិត្រកំបាំង លុះមកតាំងឆ្ពោះមុខពោលភិរម្យ មិត្រយ៉ាងនោះគួរតែកុំស្វាគមន៍ ដូចទឹកឃ្មុំនៅក្នុងឆ្នាំងថ្នាំពិស ។

- មិត្រឯណាហាមឃាត់ការអប្រិយ ត្រង់ការសួស្ដីខំដាស់តឿន ក្នុងពេលវិបត្តិមិនចោលភឿន មិត្រនោះទើបហៅថាជាមិត្រពិត ។

- មិត្រឧត្តមធំបំផុតនៅវិជ្ជា សត្រូវក្លាកាចបំផុតនៅព្យាធី ការស្រឡាញ់ក្រៃបំផុតកាយិន្រ្ទិយ ពលពលីខ្លាំងបំផុតនៅផលកម្ម ។

- មិត្រល្អឲ្យសុខ បាបមិត្រឲ្យទុក្ខ គ្រប់ទិសទិវា មិត្រល្អក្រមាន ខ្ពស់ទាបយ៉ាងណាតែងយកអាសា ដាស់តឿនខុសត្រូវ ។

- មិនលេងបានឈ្នះ នេះគឺពាក្យព្រះ ពាក្យចាស់ពីព្រេង អ្នកណាចាញ់ៗ គឺសុទ្ធតែលេង នេះពាក្យពីព្រេង ចូរចាំកុំភ្លេច ។ (សុង ស៊ីវ)

- មិនត្រូវចោលសាច់ស្រវាឆ្អឹង ទំពារទៅរឹងទើបបានគិត ងាកមកសាច់ខ្លួនឯងពិត ដោយទាស់គំនិតគេចពុំរួច ។

- មិនប្រហែសភ្លេចស្មារតី វិជ្ជាទ្រព្យអ្វីត្រូវរៀបចំ ត្រូវចេះរំលឹកចេះសន្សំ ចេះរៀបចេះខំកុំខានឡើយ ។

- មិនត្រូវរង់ចាំព្រេងវាសានា មិនត្រូវធើ្វការខុសលំអាន មិនត្រូវខ្ជិលរៀនទូន្មានប្រា-ណ មិនត្រូវឲ្យទានគ្មានពិចារណា ។

- មិនមានចេះសោះ ថាមិនចេះស្មោះ ហៅគាត់ប្រសើរ បើចេះថាចេះ ហៅចេះគ្រាន់បើ ចេះប្រាជ្ញចេះប្រើ ដំណើរការពិត ។

- មិនជឿពាក្យស្រីអស់ស្រូវពូជ ឬ(តែជឿ…)។

- មិនឲ្យអ្នកក្រៅដឹងទោសខ្លួន ទោសគេបំពួនអាចដឹងបាន ទោសខ្លួនពួកលាក់ធើ្វហាក់គ្មាន ដូចកល់ជើងក្រានលាក់គ្រាប់ធ្យូង ។

- មិនជឿពាក្យចាស់វាស្រឡះដៃធេង មិនជឿពាក្យក្មេងរលីងដុចគុជ ឬ(វារលីងសក់ក្បាល) ។

- មិនទាន់ចាស់កុំអាលបេះមកបន្ទុំ ជាក់ជាពុំមានរសផ្អែមល្ហែមឡើយណា មិនទាន់ចេះកុំអាលចង់ធើ្វមេបា នឹងខូចការដោយសារលង់ស្ទង់មិនត្រូវ។

- មឹះៗកែះឆ្នាំងបាយធ្លុះ ។

- មុខរឹងដូចដែក ។

- មុខឆ្កែស្រែជម្រៅ ។

-  មុខក្រាស់ដូចស្បែកជើង ។

- មុជមិនជ្រៅទៅមិនឆ្ងាយ ។

- មុតដូចកាប់នឹងកាំបិត ឬ(សម្ដីមុតដូចកាប់នឹងកាំបិត) ។

- មុននឹងធើ្វទារុណកម្មទៅលើគេ ត្រូវអ្នកផ្ទេរប្ដូរមកដាក់រូបអ្នកសិន តែមិនគិតចេះតែមិតសង្កត់កិន ឲ្យគេហីនដោយសារឯងមិនក្រែងខ្លាច ។

- មួយសេនសន្សំ ចូលថង់ប្រជុំ ផ្សែផ្សំគ្នីគ្នា យូរទៅបានច្រើន រាល់ថ្ងៃវេលា តិចៗផ្ទួនគ្នា ទៅជាសេដ្ឋី ។

- មើលផ្ទះស្រាស់របង វាំងចំណារគួររក្សា ឬ(ឯអាត្មា) ។

- មើលអាយមើលនាយមើលកៀនកោះ កុំឲ្យចន្លោះប្រយោជន៍បង់ ឈានជើងក្នុងលោកធៀបមើលអង្គ កុំចង់បង់បោយឲ្យហួសខ្លួន ។

- មើលមេឃតោងមើលទៅទេវតា ចូលព្រៃព្រឹក្សាតោងមើលលើ យកមិត្រមើលចិត្តឲ្យស្មោះស្មើ យកក្លើតោងមើលឲ្យសមប្រាណ ។

- មើលឃើញច្រើនកល ខេមរៈកុំឆ្ងល់ គួរសេពមេត្រី អ្នកមើលច្រើនសុ្រក ចេះបែបបទថ្មី ភមរាវិស័យ ច្នៃខ្មែរទាន់លោក ។

- មើលឲ្យជាក់សឹមញាក់ចិញ្ចើម ឬ(មើលមិនជាក់ កុំអាលញាក់ចិញ្ចើម ប្រពន្ធមិនទាន់ផើមកុំអាលរកខុស)។

- មេម៉ាយកូនមួយដូចព្រហ្មចារី មេម៉ាយកូនបីដូចស្រីសៅកែ។

- ម៉ែឪមានគុណណាស់ មិនសំពះខ្មាសអៀនដៃ ឯអ្នកក្រៅដទៃ វិស័យស្មោះសំពះបាន ។

- ម៉ែឪនៅផ្ទះ លោកទុកជាព្រះ ដូចព្រះឯវត្ត សំពត់អាហារ ត្រូវកូនផ្គង់ផ្គត់ កុំឲ្យលោកអត់ បានបុណ្យដូចគ្នា ។ (ជុំ មួង)

- ម៉ែឪជាបុគ្គលប្រសើរណាស់ក្នុងលោកិយ កូនប្រុសស្រីកុំយល់ថាគុណតែនឹងខ្លួនម៉ែឪគឺជាម៉ែឪសកលលោកពេញសំនួន ជាម៉ែឪនៃក្បួនច្បាប់វិទ្យាសាស្រ្តទាំងអស់។

- ព្រោះអ្នកប្រាជ្ញ អ្នកមានយសមានទ្រព្យគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ គ្មាននរណាម្នាក់កើតឯងឥតម៉ែឥតឪសោះ គ្រប់ជាតិសាសន៍សុទ្ធតែកូនម៉ែកូនឪទាំងអស់ នេះឯងព្រះរស់កូនត្រូវបូជាគុណរាល់ពេល។ (សុង-ស៊ីវ)

- ម្ចាស់កំណាញ់ពេញកំណាចលើសម្ចាស់គ្រាត ម្ចាស់ថយជាតិមិនលើសម្ចាស់កំណាញ់ ម្ចាស់ផ្ទាល់ជួរលើសម្ចាស់មិនលើសវិញ ម្ចាស់បួននេះកុំស្រឡាញ់យកជាម្ចាស់។

- ម្ដាយឪពុកនិងកូន បីដូចខ្លួននឹងស្រមោល ឃើញខុសកុំដេញដោល កុំថ្កោលទោសអ្នកមានគុណ ។

- ម្នៅៗទាយកជ័រព្នៅមកត្បៀតក្លៀក ឬ(មិននៅៗ…)។

- ម្នៅៗយកស្ករទៅផ្ញើនឹងស្រមោច ។

- ម្លប់នៃព្រឹក្សាហៅមហាសុខ ម្លប់ម្ដាយឪពុកញាតិកា វិសេសលើសម្លប់នៃព្រឹក្សា ម្លប់គ្រូអាចារ្យលើសម្លប់ញាតិ។

- ម្លប់ស្ដេចលើសម្លប់គ្រូអាចារ្យ ម្លប់ព្រះឈ្នះមារបរមនាថ វិសេសលើសម្លប់ខត្តីយជាតិ ព្រោះស្អាតខាតបង់សង្សារចក្រ ។

[1] ភាណុវង្ស = ព្រះអាទិត្យ ។

[2] ប្រហែលជា “បីគឺអ្នកសុខាភ្លេចស្មារតី” ។

[3] ចែង = ភ្លឺ , ច្បាស់ ។