navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ: ខ្នាត​គោល

ខ្នាត​គោល 

ខ្នាត​គោល​នៃ​ប្រព័ន្ធ​ខ្នាត​អន្តរជាតិ គឺ​ជា​រង្វាស់ ដែល​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ និង​មនុស្ស​ជុំវិញ​ពិភព​លោក​យក​ទៅ​ប្រើ​ប្រាស់។ គេ​ក៏​អាច​សរសេរ​ខ្នាត​ផ្សេង​ទៀត ដោយ​រួម​ផ្សំ​ខ្នាត​គោល​ទាំង​ប្រាំ​ពីរ​នេះ​ក្នុង​វិធី​ផ្សេងៗ។ ខ្នាត​ផ្សេង​ទាំង​នោះ ហៅ​ថា ខ្នាត​កម្លាយ។

+ ខ្នាត​គោល​នៃ​ប្រព័ន្ធ​ខ្នាត​អន្តរជាតិឈ្មោះ​ខ្នាតសញ្ញាខ្នាតបរិមាណ​រង្វាស់អត្ថន័យ​ទូទៅម៉ែត្រmប្រវែងOriginal (1793):  of the meridian through Paris between the North Pole and the Equator
Current (1983):  The distance traveled by light in a vacuum in  secondគីឡូក្រាម The kilogram is the SI base unit of mass and is used in the definitions of derived units. However, units of mass are named using prefixes as if the gram were the base unit.kgម៉ាសOriginal (1793): The grave was defined as being the weight [mass] of one cubic decimetre of pure water at its freezing point.
Current (1889): The mass of the International Prototype Kilogram, a cylinder of platinum-iridium alloy kept at the International Bureau of Weights and Measures near Paris.វិនាទីsពេលវេលាOriginal (Medieval):  of a day
Current (1967): The time needed for  periods or cycles of the radiation created by electrons moving between two energy levels of the caesium-133 atom.អំពែរAចរន្តអគ្គិសនីOriginal (1881): A tenth of the abampere, the unit of current used in the electromagnetic CGS.
Current (1946): The current passing through two very long and thin wires placed 1 m apart that produces an attractive force equal to  newton per metre of length.កែលវិនKសីតុណ្ហភាពOriginal (1743): The centigrade scale is obtained by assigning 0° to the freezing point of water and 100° to the boiling point of water.
Current (1967): The fraction  of the thermodynamic temperature of the triple point of water.ម៉ូលmolចំនួនសារធាតុOriginal (1900): The molecular weight of a substance in mass grams.
Current (1967): The same amount as the number of atoms in 0.012 kilogram of carbon-12.When the mole is used, the substance being measured must be specified and may be atoms, molecules, ions, electrons, other particles, or specified groups of such particles.កង់ដេឡាcdអាំងតង់ស៊ីតេពន្លឺOriginal (1946):  of the brightness per square centimetre of a black body at the temperature where platinum freezes.
Current (1979): The luminous intensity, in a given direction, of a source that emits monochromatic radiation of frequency  hertz and that has a radiant intensity in that direction of  watt per steradian.ចំណាំ
ប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ: ខ្នាត​កម្លាយ

ខ្នាត​កម្លាយ 
ខ្នាត​កម្លាយ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ដោយ​ការ​ផ្សំ​រវាង​ខ្នាត​គោល។ គេ​អាច​ធ្វើ​កម្លាយ គុណ ឬ​លើក​ជា​ស្វ័យគុណ។ ខ្នាត​កម្លាយ​ខ្លះ​មាន​ឈ្មោះ​ពិសេស។ ជា​ធម្មតា គេ​ខ្នាត​កម្លាយ​ទាំង​នេះ ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ការ​គណនា​ងាយ​ស្រួល។

ខ្នាត​ដែល​ក្លាយ​ចេញ​ពី​ខ្នាត​គោល​នៃ​ប្រព័ន្ធ SI ឈ្មោះ សញ្ញា បរិមាណ ការ​សរសេរ​ក្នុង​ខ្នាត​ដទៃ ការ​សរសេរ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ខ្នាត​អន្តរជាតិ រ៉ាដ្យង់ rad plane angle  − ស្តេរ៉ាដ្យង់ sr solid angle  − អ៊ែក Hz frequency  s−1 ញូវតុន N force, weight  m∙kg∙s−2 ប៉ាស្កាល់ Pa pressure, stress N/m2  m−1∙kg∙s−2 ស៊ូល J energy, work, heat N∙m  m2∙kg∙s−2 វ៉ាត់ W power, radiant flux J/s  m2∙kg∙s−3 គូឡុំ C electric charge  s∙A វ៉ុល V voltage, electrical potential difference, electromotive force W/A& or J/C  m2∙kg∙s−3∙A−1  ផារ៉ាត់ F electrical capacitance C/V   m−2∙kg−1∙s4∙A2  អូម Ω electrical resistance, impedance, reactance V/A  m2∙kg∙s−3∙A−2 ស៊ីមិន (siemens) S electrical conductance 1/Ω m−2∙kg−1∙s3∙A2 វេប៊ែរ Wb magnetic flux J/A m2∙kg∙s−2∙A−1 តេស្លា T magnetic field strength Wb/m2 or V∙s/m2 or N/A∙m   kg∙s−2∙A−1 ហង់រី H inductance Wb/A or V∙s/A m2∙kg∙s−2∙A−2 អង្សាសេ °C temperature relative to 273.15 K TK − 273.15 K លូម៉ង់ lm luminous flux   cd∙sr  cd លុច lx illuminance lm/m2 m−2∙cd បិកឺរ៉ែ Bq radioactivity (decays per unit time)  s−1 ក្រេយ Gy absorbed dose (of ionizing radiation) J/kg  m2∙s−2 ស៊ីវើត (sievert) Sv equivalent dose (of ionizing radiation) J/kg  m2∙s−2 កាតាល់ kat catalytic activity  s−1∙mol
ប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ: បុព្វបទ

បុព្វបទ 

មិន​ថា​រង្វាស់​ធំ​ឬ​តូច សុទ្ធ​តែ​អាច​សរសេរ​បាន​ដោយ​ប្រើ​បុព្វបទ។ គេ​ប្រើ​សុព្វបទ​នៅ​ពី​មុខ​ខ្នាត ដើម្បី​បង្កើត​ខ្នាត​ថ្មី​មួយ។ ឧទាហរណ៍​ថា គីឡូ មាន​ន័យ​ថា "១០០០" ដង​នៃ​ខ្នាត​ដើម ហើយ មីល្លី មាន​ន័យ​ថា "០.០០១" ដង​នៃ​ខ្នាត​ដើម។ ដូច​ច្នេះ មួយគីឡូក្រាម ស្មើ​នឹង ១០០០ ម៉ែត្រ ហើយ​មួយមីល្លីក្រាម  ស្មើ​នឹង​ទី ១០០០ នៃ​មួយ​ក្រាម។

+ បុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ Multiples ឈ្មោះ deca- hecto- kilo- mega- giga- tera- peta- exa- zetta- yotta- បុព្វបទ da h k M G T P E Z Y Factor 100 101 102 103 106 109 1012 1015 1018 1021 1024   Fractions ឈ្មោះ deci- centi- milli- micro- nano- pico- femto- atto- zepto- yocto- បុព្វបទ d c m μ n p f a z y Factor 100 10−1 10−2 10−3 10−6 10−9 10−12 10−15 10−18 10−21 10−24
ប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ: មើល​ផង​ដែរ

មើល​ផង​ដែរ 
 បុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ
 ខ្នាតកំលាយនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ
 ខ្នាតគោលនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ
ប្រព័ន្ធគោល

ប្រព័ន្ធគោល (base ឬ radix) គឺជាការកំណត់យកគោល នៃចំនួនមួយ។ ជាទូទៅយើងប្រើគោល ១០។
គេសរសេរគោលក្នុងទំរង់នេះ៖  មានន័យថា 3D ស្ថិតក្នុងគោល ១៥។ ក្នុង ប្រព័ន្ធគោល១០ គេមិនសរសេរជា Subscript ទេ។
ប្រព័ន្ធគោល: ចំនួនឯកតា

ចំនួនឯកតា 
យើងយក លេខខុសគ្នា ទាំង ១០ ក្នុង ប្រព័ន្ធគោល ១០ សំរាប់ គោល ២, ៣, ៤... ១០
ដែលៈ
 គោល ២ មានៈ ០, ១
 គោល ៣ មានៈ ០, ១, ២
 គោល ៤ មានៈ ០, ១, ២, ៣
 ...
 គោល ១០ មានៈ ០, ១, ២, ៣, ៤, ៥, ៦, ៧, ៨, ៩
នេះមានន័យថា ៣៧ អាចស្ថិតក្នុងគោល ៨, ៩, ១០, ១១... ព្រោះ គោល ២, ៣, ៤, ៥, ៦, ៧ គ្មានលេខ ៧ ទេ។
សំរាប់គោល ១១ ដល់​ ៣៦ បន្ថែម A - Z មានន័យថាៈ
 គោល១១៖​ 0-9, A
 គោល១២៖ 0-9, A, B
 គោល១៣៖ 0-9, A, B, C
 ...
 គោល៣៦៖ 0-9, A-Z
សំរាប់គោល ៣៧ ដល់ ៦២ បន្ថែម a - z មានន័យថាៈ
 គោល៣៧៖ 0-9, A-Z, a
 គោល៣៨៖ 0-9, A-Z, a, b
 គោល៣៩៖ 0-9, A-Z, a, b, c
 ...
 គោល៦២៖ 0-9, A-Z, a-z
 សំរាប់គោល ៦៣៖ 0-9, A-Z, a-z, /
 សំរាប់គោល ៦៤៖ 0-9, A-Z, a-z, /, +
 ...
ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហា

ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហា (Issue tracking system ហៅកាត់ថា ITS, trouble ticket system, support ticket,  request management or incident ticket system) 
គឺជាកញ្ចប់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលគ្រប់គ្រងនិងថែរក្សាបញ្ហា។Bertram, Dane. The social nature of issue tracking in software engineering . Diss. University of Calgary, 2009. ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហាត្រូវបានប្រើជាទូទៅក្នុងការសហការរួមគ្នា ជាពិសេសនៅក្នុងកិច្ចសហការធំៗ ឬចែកចាយប៉ុន្តែក៏អាចត្រូវបានជួលដោយបុគ្គល ដែលជាផ្នែកនៃការគ្រប់គ្រងពេលវេលា ឬរបបផលិតកម្មផ្ទាល់ខ្លួន។ ប្រព័ន្ធទាំងនេះជារឿយៗ រួមបញ្ចូលការបែងចែកធនធានគណនេយ្យ ពេលវេលា ការគ្រប់គ្រងអាទិភាព និងលំហូរការងារ ត្រួតពិនិត្យ ថែមទាំងការអនុវត្តការងារកណ្តាល។

នៅក្នុងការគ្រប់គ្រងស្ថាប័ន ប្រព័ន្ធដោះស្រាយបញ្ហាត្រូវបានប្រើជាទូទៅក្នុងការជួយបង្កើត ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព និងដោះស្រាយបញ្ហាអតិថិជន ដែលបានរាយការណ៍ឬក៏បញ្ហាដែលបានរាយការណ៍ដោយបុគ្គលិកផ្សេងទៀតរបស់ស្ថាប័ននោះ។ 

គោលគំនិតដែលបានចែករំលែករវាងប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហានិង bugtrackers គឺថាបញ្ហាដែលមានសុពលភាពមួយត្រូវតែអាចដោះស្រាយទៅនឹងដំណោះស្រាយដ៏ជាក់លាក់ (ដូចជា "បញ្ចប់" "ថេរ" ឬការយល់ស្របជាក្រុមថាបញ្ហានេះមិនមានផលប្រយោជន៍ក្នុងការដោះស្រាយដូចជា " បញ្ហា "ឬ" នឹងមិនជួសជុល ") ។  រាល់បញ្ហានីមួយៗមានលក្ខណៈតែមួយគត់ (របាយការណ៍កំហុសដែលកើតឡើងក្នុងករណីជាច្រើនដែលត្រូវបានបញ្ចូលគ្នាភ្លាមៗទៅក្នុងបញ្ហសកម្មតែមួយ) និងហួសពីដំណាក់កាលបញ្ចាំង ដែលមានមនុស្សម្នាក់បានផ្តល់ការទទួលខុសត្រូវជាផ្លូវការដើម្បីផ្លាស់ប្តូរបញ្ហាទៅមុខ។ នៅក្នុង bugtrackers បញ្ហាជាទូទៅមានគុណភាពឬលក្ខណៈពិសេសទាក់ទងនឹងមូលដ្ឋាន codebase (ដែលជាការកំណត់គ្រប់គ្រងគម្រោង) ជាទូទៅក្នុងប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហាទូទៅសំបុត្រគឺជាញឹកញាប់ទាក់ទងទៅនឹងសេវាកម្មឬមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ ទៅការចាត់ចែងទំនាក់ទំនងអតិថិជន (CRM) ។
ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហា: បញ្ហា

បញ្ហា

បញ្ហាអាចមានទិដ្ឋភាពជាច្រើនចំពោះពួកគេ។ បញ្ហានីមួយៗនៅក្នុងប្រព័ន្ធអាចមានតម្លៃបន្ទាន់ដល់វាដោយផ្អែកទៅលើសារៈសំខាន់នៃបញ្ហានោះ។ បញ្ហាបន្ទាន់ទាបឬសូន្យមានតិចតួចហើយគួរតែត្រូវបានដោះស្រាយនៅពេលដែលការអនុញ្ញាតឱ្យទាប់ពេលវេលាកំណត់។

ព័ត៌មានលម្អិតផ្សេងទៀតនៃបញ្ហារួមមានអតិថិជនជួបប្រទះបញ្ហា (មិនថាខាងក្រៅឬខាងក្នុង) កាលបរិច្ឆេទនៃការដាក់ស្នើការរៀបរាប់លំអិតនៃបញ្ហាដែលត្រូវបានជួបការព្យាយាមដំណោះស្រាយឬកិច្ចការងារនិងព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។ ដូចដែលបានកត់សម្គាល់ពីមុនបញ្ហានីមួយៗរក្សាប្រវត្តិនៃការផ្លាស់ប្តូរនីមួយៗ។
ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហា: មុខងារ

មុខងារ
ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហាបំពេញមុខងារផ្សេងគ្នាជាពិសេស៖
 ការបញ្ចូលកំហុស និងសំណើ (ឧទាហរណ៍ ដោយផ្ទាល់ដៃ ឬតាមប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការឆ្លើយតបតាមអេឡិចត្រូនិច)
 ការចែកចាយនិងការចាត់ចែងបញ្ហាទៅអ្នកទទួលបន្ទុក
 ការត្រួតពិនិត្យ ការដោះស្រាយការចំណាយ ពេលវេលា និងគុណភាពនៃការងារ
 ធានាឱ្យមានការសង្កេតលើដំណើរការផ្ទៃក្នុង ដោយការគ្រប់គ្រងមានជំនួយពីលំហូរការងារ
 ការវិភាគស្ថិតិនៃចំនួនបញ្ហា
 ការរៀបចំដោយស្វ័យប្រវត្តិដោយប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្ន ឧទាហរណ៍ ការត្រួតពិនិត្យបណ្តាញ
 ការសម្រេចកិច្ចព្រមព្រៀងសេវាខាងក្រៅ (Service Level Agreement, SLA)
 ការប្រមូលសំណួរនិងចម្លើយសម្រាប់ចងក្រងជា [FAQ] 
 ការផ្តល់អាទិភាពដល់បញ្ហានីមួយៗដោយផ្អែកលើសារៈសំខាន់ជារួមនៃបញ្ហានោះ អតិថិជន កាលបរិច្ឆេទនៃការដាក់ពាក្យ
 មានការពិពណ៌នាលំអិតនៃបញ្ហាដែលត្រូវបានជួបប្រទះដំណោះស្រាយឬវិធីដោះស្រាយផ្សេងៗនិងព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត
 ការថែរក្សាប្រវត្តិនៃការផ្លាស់ប្តូរនីមួយៗ
ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហា: លំហូរការងារ

លំហូរការងារ

ខាងក្រោមជាឧទាហរណ៍នៃ ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្មួយ

 អ្នកបច្ចេកទេសទទួលទូរស័ព្ទ សារអេឡិចត្រូនិច ឬមធ្យោបាយទាក់ទងផ្សេងទៀតពីបញ្ហាដែលកើតឡើង។ 
 អ្នកបច្ចេកទេសវិភាគបញ្ហា និងប្រាកដថាទទួលបានពត៌មានគ្រប់គ្រាន់ពីអតិថិជន។
 អ្នកបច្ចេកទេសចញ្ចូលបញ្ហានោះក្នុងប្រព័ន្ធ និងពត៌មានទាក់ទងចូលក្នុងប្រព័ន្ធ។ 
 នៅពេលដែលការងារត្រូវបានបញ្ចប់លើបញ្ហានោះ ប្រព័ន្ធត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដោយទិន្នន័យថ្មីដោយអ្នកបច្ចេកទេស។ រាល់ការប៉ុនប៉ងក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាគួរតែត្រូវបានកត់សម្គាល់នៅក្នុងប្រព័ន្ធបញ្ហា។ 
 បន្ទាប់ពីបញ្ហានេះត្រូវបានដោះស្រាយយ៉ាងពេញលេញវាត្រូវបានសម្គាល់ថាជាដំណោះស្រាយនៅក្នុងប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហា។

ប្រសិនបើបញ្ហាមិនត្រូវបានដោះស្រាយពេញលេញនោះ វានឹងត្រូវបានបើកឡើងវិញនៅពេលដែលអ្នកបច្ចេកទេសទទួលបានព័ត៌មានថ្មីពីអតិថិជន។
ប្រព័ន្ធទឹករងៃ: នាទីរបស់ប្រព័ន្ធទឹករងៃ

នាទីរបស់ប្រព័ន្ធទឹករងៃ
ប្រព័ន្ធទឹករងៃមាននាទី៖
រក្សាតុល្យភាពធាតុរាវក្នុងសព៌ាង្គកាយ
ជួយការពាររាងកាយប្រឆាំងនឹងភ្នាក់ងារបង្កជម្ងឺ។
ប្រព័ន្ធទឹករងៃ: សរីរាង្គនៃប្រព័ន្ធទឹករងៃ

សរីរាង្គនៃប្រព័ន្ធទឹករងៃ
សរីរាង្គនៃប្រព័ន្ធទឹករងៃរួមមាន សរសៃទឹករងៃ ទឹករងៃ ក្រពេញទឹករងៃ និងគោលិកាស៖
សរសៃទឹករងៃ
សរសៃទឹករងៃគឺជាបំពង់សម្រាប់បង្ហូរទឹករងៃ។
ទឹករងៃ
ទឹករងៃគឺជាធាតុរាវពណ៌លឿង និងក្នុងសរសៃទឹករងៃ ដែលមានប្លាស្មា និងគោលិកាស។
យើងអាចហៅទឹករងៃម្យ៉ាងទៀតថា ឈាមគ្មានគោលិកាក្រហម។
ក្រពេញទឹករងៃ
ក្រពេញទឹករងៃគឺជាម៉ាសជាលិកា សម្រាប់ច្រោះទឹករងៃ មុនវាចូលមកប្រព័ន្ធឈាមវិញ។
វាចែកចេញជា៖
ក្រពេញអាមីដាល មានមុខងារការពារជម្ងឺ និងប្រឆាំងមេរោគផ្នែកក្បាល។
ក្រពេញទីមុស ស្ថិតនៅត្រង់ បោះដៃផុតផ្នែកក្រោយខាងខ្នង។ នៅក្មេង វាបង្កើតឡាំផូស៊ីត ការពារឲ្យរាងកាយលូតលាស់។
ក្រពេញផាល ស្ថិតនៅក្នុងពោះយ៉ាងជ្រៅ វាបន្សាបជាតិពុលរបស់ឈាម។
គោលិកាស
គោលិកាសមានពីរប្រភេទ៖
គោលិកាសប្រភេទB មាននាទីបង្កើតអង់ទីករ
គោលិកាសប្រភេទT មាននាទីបង្កើត[អង់ទីករ]]និង ផលិតNK cell (Natural Killer cell)which it kills the foreign body and kill its self too,but it cant be memory cell or antibody cell។
ប្រព័ន្ធទឹករងៃ: ទឹករងៃ

ទឹករងៃ
ទឹករងៃគឺជាធាតុរាវពណ៌លឿង និងក្នុងសរសៃទឹករងៃ ដែលមានប្លាស្មា និងគោលិកាស។
យើងអាចហៅទឹករងៃម្យ៉ាងទៀតថា ឈាមគ្មានគោលិកាក្រហម។
ប្រព័ន្ធទឹករងៃ: ក្រពេញទឹករងៃ

ក្រពេញទឹករងៃ
ក្រពេញទឹករងៃគឺជាម៉ាសជាលិកា សម្រាប់ច្រោះទឹករងៃ មុនវាចូលមកប្រព័ន្ធឈាមវិញ។
វាចែកចេញជា៖
ក្រពេញអាមីដាល មានមុខងារការពារជម្ងឺ និងប្រឆាំងមេរោគផ្នែកក្បាល។
ក្រពេញទីមុស ស្ថិតនៅត្រង់ បោះដៃផុតផ្នែកក្រោយខាងខ្នង។ នៅក្មេង វាបង្កើតឡាំផូស៊ីត ការពារឲ្យរាងកាយលូតលាស់។
ក្រពេញផាល ស្ថិតនៅក្នុងពោះយ៉ាងជ្រៅ វាបន្សាបជាតិពុលរបស់ឈាម។
ប្រព័ន្ធទឹករងៃ: គោលិកាស

គោលិកាស
គោលិកាសមានពីរប្រភេទ៖
គោលិកាសប្រភេទB មាននាទីបង្កើតអង់ទីករ
គោលិកាសប្រភេទT មាននាទីបង្កើត[អង់ទីករ]]និង ផលិតNK cell (Natural Killer cell)which it kills the foreign body and kill its self too,but it cant be memory cell or antibody cell។
ប្រព័ន្ធទឹករងៃ: ជម្ងឺប្រព័ន្ធទឹករងៃ

ជម្ងឺប្រព័ន្ធទឹករងៃ
ជម្ងឺប្រព័ន្ធទឹករងៃមានរោគសញ្ញាដូចជា ឡើងប៉ោង នៅក្លៀក ក្រលៀន និងនៅត្រង់ក។ មូលហេតុនៃរោគសញ្ញាដូចនេះដោយសារមានមេរោគចូលក្នុងផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយ នាំឲ្យវាផលិតអង់ទីករខ្លាំង។
ប្រព័ន្ធទឹករងៃ: [[មេរោគ​ហ៊ីវ]]

មេរោគ​ហ៊ីវ
មេរោគហ៊ីវ (HIV)៖
H: មនុស្ស
I: ប្រព័ន្ធ​នៃស៊ាំមនុស្សចុះខ្សោយ
V: មេរោគ
មេរោគហ៊ីវ គឺជាមេរោគម្យ៉ាងដែលបំផ្លាញប្រព័ន្ធ​នៃ​ភាព​ស៊ាំមនុស្សឲ្យចុះខ្សោយ ហើយទីបំផុតត្រូវស្លាប់។ អ្នកផ្ទុកមេរោគហ៊ីវចេះតែចុះខ្សោយទៅៗ ជាលំដាប់ខាងសុខភាព ហើយ​ការព្យាបាល ឬ​ការប្រើថ្នាំមិនដូច​ទៅ​នឹង​អ្នក​មិន​ផ្ទុកមេរោគហ៊ីវនោះទេ។ មេរោគ​ហ៊ីវ​មិន​បាន​ធ្វើ​ឲមនុស្ស​ស្លាប់​ដោយ​ផ្ទាល់​នោះ​ទេ គ៏​នៅ​ពេល​ដែល​ប្រព័ន្ធ​នៃ​ភាព​សុំាំ​របស់​កំពុង​តែ​ចុះ​ខ្សោយ​ជា​លំដាប់​នោះ មានជម្ងឺឱកាសនិយមផ្សេងៗទៀតដូចជា ជម្ងឺរាក ជម្ងឺរលាកសួត ជម្ងឺខួរក្បាល ជម្ងឺរបេង ជា​ដើម ដែល​អាចបណ្តាល​ឲ​ជន​មាន​ផ្ទុក​មេរោគ​នោះ​ស្លាប់៕
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជីវវិទ្យា
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា

ការបោះពុម្ព ការផ្សាយ និង ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយតាមអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុង ប្រទេសភូមា ( មីយ៉ាន់ម៉ា) បានឆ្លងកាត់ ការត្រួតពិនិត្យ និងបទប្បញ្ញត្តិយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ចាប់តាំងពី រដ្ឋប្រហារភូមាឆ្នាំ 1962 ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា មានសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ និង សារព័ត៌មាន ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋាភិបាល ហាមឃាត់ការអនុវត្តសិទ្ធិទាំងនេះក្នុងការអនុវត្ត។ អង្គការ អ្នកកាសែតគ្មានព្រំដែនបាន ចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ប្រទេសភូមា ទី 174 ក្នុងចំណោម 178 នៅក្នុង សន្ទស្សន៍សេរីភាពសារព័ត៌មាន ឆ្នាំ 2010 របស់ខ្លួន នាំមុខ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ តូមិននីស្ថាន កូរ៉េខាងជើង និង អេរីទ្រា ។  នៅឆ្នាំ 2015 ភូមាបានឡើងដល់ចំណាត់ថ្នាក់ទី 144 នាំមុខប្រទេសជិតខាងអាស៊ានជាច្រើនដូចជា សិង្ហបុរី ដែលជាលទ្ធផលនៃការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយនៅក្នុងប្រទេស។ 

មាន​ចលនា​ដើម្បី​ដក​ការ​ចាប់​ពិរុទ្ធ​ក្នុង​ប្រទេស។ លោក ទិន ស្វេ ប្រធានស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យរបស់ប្រទេស នាយកដ្ឋានត្រួតពិនិត្យព័ត៌មាន និងការចុះឈ្មោះ (PSRB) បានប្រាប់ វិទ្យុអាស៊ីសេរី ថា ការត្រួតពិនិត្យគួរតែត្រូវលុបចោលក្នុងពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ ព្រោះថាវាមិនមាននៅក្នុងប្រទេសដទៃទៀតទេ ហើយមិនមែន ស្រប​តាម​ការ​អនុវត្ត​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ»។   ប្រទេសភូមាបានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី 20 ខែសីហា ឆ្នាំ 2012 ថា ខ្លួននឹងបញ្ឈប់ការត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមុនពេលបោះពុម្ព។ កាសែត និង​កន្លែង​ផ្សាយ​ផ្សេង​ទៀត​នឹង​លែង​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ដោយ​ការ​ចាប់​ពិរុទ្ធ​របស់​រដ្ឋ​ទៀត​ហើយ ប៉ុន្តែ​អ្នក​កាសែត​ក្នុង​ប្រទេស​នៅ​តែ​អាច​ប្រឈម​នឹង​ផល​វិបាក​ចំពោះ​អ្វី​ដែល​ពួកគេ​សរសេរ​និង​និយាយ។
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងប្រទេសឡាវ

ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដ៏ធំនៅក្នុង ប្រទេសឡាវ គឺផ្អែកលើបណ្តាញខ្សែទូរស័ព្ទ និងការទំនាក់ទំនង តាមវិទ្យុ នៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល ព្រមទាំងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ទូរស័ព្ទចល័ត ផងដែរ។ ប្រព័ន្ធ​មិន​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​ល្អ​ទេ។
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងប្រទេសឡាវ: ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងស្ថិតិ

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងស្ថិតិ 
នៅឆ្នាំ 1997 មាន 25,000 ខ្សែទូរស័ព្ទដែលកំពុងប្រើប្រាស់ ហើយនៅឆ្នាំ 2007 មានអ្នកជាវទូរស័ព្ទចល័តចំនួន 850,000 ។ ប្រទេសឡាវត្រូវបានផ្តល់សេវាដោយផ្កាយរណប អ៊ីនធឺរស្ពិតនីក របស់រុស្ស៊ីដែលគ្របដណ្តប់តំបន់ មហាសមុទ្រឥណ្ឌា ។

នៅឆ្នាំ 1998 មានស្ថានីយ៍ 12 AM និងស្ថានីយ៍ FM មួយ។ ក្នុងឆ្នាំ 1997 មានវិទ្យុប្រមាណ 730,000 នៅក្នុងប្រទេស។ ក្នុងឆ្នាំ២០១១ ប្រទេសឡាវមានប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ចំនួន៣។ នៅឆ្នាំ 2000 មាន អ្នកផ្តល់សេវាអ៊ីនធឺណិតមួយ ហើយនៅឆ្នាំ 2002 បម្រើអ្នកប្រើប្រាស់ប្រហែល 10,000 ។ ដែនកម្រិតកំពូល សម្រាប់ឡាវគឺ .la ។
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសុក្រិត្យ

ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសុក្រិត្យ គឺជាអ្នកវិធីនិយមនៃ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងសង្គម ដែលនេះជាសកម្មភាពមួយ ដែលអាចជួយអោយមានការ ចាប់អារម្មណ៍ខ្ពស់ ចំពោះអ្នកចូលទៅកាន់វែបសាយ​ ។
នៅទីនេះមានវិធីចំនួនពីយ៉ាង ដែលមានដូចតទៅនេះ
(១) ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលសំខាន់ គឺបានបញ្ចូលការទំនាក់ទំនង ដោយខ្លួនរបស់វា រាប់បញ្ចូលទាំងអ៊ែអ្វែហ្វអ្វែហ្វ ហ្វីដ (RSS feeds) ពត៌មានសង្គម ប្រអប់ចែករំលែក ចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់​​ ឧបករណ៍នៃអ្នករាប់ ហើយនិង ផ្នែកជាច្រើនប្រមាណជាជាង៣០ ដែលបានបញ្ចូលទៅក្នុងសង្គម​ ដូចជារូបភាព និង​ វីដេអូជាដើម ។ 
(២) សកម្មភាពផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម នៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងសង្គម បានមកពីផ្នែកម្ខាងដែលចាប់ផ្តើមឡើង ដោយការផ្សព្វផ្សាយ មានដូចជា ប្លុក(blogging) ចែករំលែកការពិពត៌នាជាក្រុម ហើយនឹងធ្វើការអភិវឌ្ឈន៍នៅលើប្រព័ន្ធណែតវ៉ើក(networking)របស់ខ្លួនឯង​ ។
សុទិដ្ឋនិយមនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងសង្គម  ត្រូវបានទាក់ទងក្នុងការស្វែងរកទីផ្សារ ចរាចរណ៍នៅលើទីផ្សារ ដែលនេះអាចបង្កើនចំនួននៃការស្វែងរកផងដែល ។ ក្នុងនេះផងដែលក៏មានកម្មវិធីជាច្រើនទៀត ក្នុងការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង ដែលរំខានដោយមេរោគ ដែលបង្កើតឡើងពាលពេញពិភពលោក និងគ្រប់ទីកន្លែង ទាំងនេះមិនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមិត្តភក្កិ​ រឺក៏ក្រុមគ្រួសារនោះទេ តែនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណែត ដូចជារូបថត និង​ វីដេអូដែលបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់នៅលើវែបសាយ ។
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសុក្រិត្យ: References

References 

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីនធើណែត
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីផ្សារ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:សេដ្ឋកិច្ច
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:បច្ចេកវិទ្យា
ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ: មណ្ឌល

មណ្ឌល 
តាមធម្មតា គេ​ចែក​ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ទៅ​ជា​មណ្ឌល​។ មណ្ឌល​ខាងក្នុង​នៃ​ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ រួម​បញ្ចូល​ភព​រឹង​បួន និង​ខ្សែក្រវាត់​ផ្កាយព្រះគ្រោះ ហើយ​មណ្ឌល​ខាងក្រៅ សំដៅ​លើ​អ្វី​ទាំងអស់​ ដែល​ស្ថិតនៅ​ក្រៅ​ខ្សែក្រវាត់​ផ្កាយព្រះគ្រោះ​។ ចាប់តាំងពី​ការ​រក​ឃើញ​ខ្សែក្រវាត់​ខាយព័រ​នៅ​ក្រៅ​ ភព​ណិបទូន គេ​បាន​កំណត់​យក​ភព​ឧស្ម័ន​យក្ស​ទាំង​បួន​ជា​មណ្ឌល​កណ្ដាល​។
ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ: ភព កូនភព និង​រូបធាតុ​តូចៗ​

ភព កូនភព និង​រូបធាតុ​តូចៗ​	
នៅ​ខែសីហា ២០០៦ សហភាព​តារាសាស្ត្រអន្តរជាតិ (International Astronomical Union) បាន​កំណត់​និយមន័យ​នៃ​ភព ជា​ដំបូង ដោយសារ​ការ​រក​ឃើញ​ចក្រវាល​ថ្មី​មួយទៀត​ឈ្មោះ អៀរីស ហើយ​ការពិភាក្សា​ជាបន្តបន្ទាប់ គឺ​ស្ដីពី​ការ​ចាត់​ថ្នាក់​របស់​វា​។ តាម​និយមន័យ​នេះ គេ​បាន​ចែក​វត្ថុធាតុ ដែល​គោចរ​ជុំវិញ​ព្រះអាទិត្យ ជា​បី​ថ្នាក់​ផ្សេងគ្នា​គឺ​៖ ភព កូនភព និង​រូបធាតុ​តូចៗ​នៃ​ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ​។ 
	
ភពគឺជា​អង្គធាតុ​ទាំងឡាយ​ណា ដែល​គោចរ​ជុំវិញ​ព្រះអាទិត្យ មាន​ម៉ាស​គ្រប់គ្រាន់ ដើម្បី​ឱ្យ​ខ្លួន​វា​មាន​រាង​ជា​ស្វ៊ែរ ហើយ​អាច​សម្អាត​វត្ថុ​តូចៗ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ជិត​គន្លង​គោចរ​របស់​ខ្លួន​។ ដោយ​ផ្អែក​តាម​និយមន័យ​នេះ ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ មាន​ភព​ចំនួន​ប្រាំបី ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​គឺ​៖ ភពពុធ ភពសុក្រ ភពផែនដី ភពអង្គារ ភពព្រហស្បតិ៍ ភពសៅរ៍ ភពអ៊ុយរ៉ានុស និង​ភពណិបទូន​។ ភ្លុយតុង ត្រូវ​បាន​បាត់បង់​ឋានៈ​ជា​ភព ដោយសារតែ​វា​មិន​បាន​សម្អាត​វត្ថុធាតុ​ផ្សេង​ក្នុង​ខ្សែក្រវាត់​ខាយព័រ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ជិត​គន្លង​របស់​ខ្លួន​ឡើយ​។
	
កូនភពគឺជា​អង្គធាតុ​ទាំងឡាយ​ណា ដែល​គោចរ​ជុំវិញ​ព្រះអាទិត្យ មាន​ម៉ាស​ធំ​គ្រប់គ្រាន់​ធៀប​នឹង​វត្ថុ​នៅ​ជុំវិញ​ដោយ​ទំនាញ​របស់​វា តែ​មិន​អាច​សម្អាត​វត្ថុធាតុ​ផ្សេង​ដែល​នៅ​ជិត​គន្លង​របស់​ខ្លួន​បាន​ ដូច​ភព​ឡើយ និង​ពុំ​មែន​ជា​តារារណប​។ តាម​និយមន័យ​នេះ ក្នុង​ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ មាន​កូនភព​ចំនួន​បួន ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​គឺ​៖ សឺរេស ភ្លុយតុង ម៉េកម៉េក និង​អៀរីស​។ អង្គធាតុ​ផ្សេង​ទៀត ទំនង​ជា​អាច​ចាត់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ថ្នាក់​ជា​កូនភព​ដែរ​នោះ​មាន​៖ សេដណា (Sedna) អ៊រគុស (Orcus) និង កៅអា (Quaoar) ។ កូនភព ដែល​វិល​ជុំវិញ មណ្ឌល​ត្រង់-ណិបទូនាន (the trans-Neptunian) ហៅ​ថា ភ្លុយតូអ៊ីដ (Plutoids) ។ 
	
ក្រៅពីនេះ អង្គធាតុ​ដទៃ​ទៀត​ដែល​វិញ​ជុំវិញ​ព្រះអាទិត្យ ហៅថា រូបធាតុ​តូចៗ​នៃ​ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ​។
ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ: ឧស្ម័ន ថ្ម និងទឹកកក

ឧស្ម័ន ថ្ម និងទឹកកក 
	
តារាវិទូ​ជាច្រើន បាន​កំណត់​ពាក្យស័ព្ទ​៖ ឧស្ម័ន ថ្ម និង ទឹកកក ដើម្បី​ពណ៌នា​ថ្នាក់​នៃ​វត្ថុធាតុ​ជាច្រើន ដែល​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​លំហ​។ ឧស្ម័ន គឺជា​រូបធាតុ​ដែល​ចំណុច​រលាយ​ទាប ដូចជា​៖ អាតូម​អ៊ីដ្រូសែន (H) អេល្យូម (He) និង ឧស្ម័ន​កម្រ (Noble) ។ ទឹកកក មាន​ដូចជា​៖ ទឹក (H2O: water) មេតាន (CH4: methane) អាម៉ូញ៉ាក់ (NH3: ammonia) និង កាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2: carbon dioxide) ដែល​មាន​ចំណុច​រលាយ​រហូត​ដល់ ២00-៣00 ​អង្សា​កែវិន (Kevin) ។ ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ថ្នាក់​ពាក្យស័ព្ទ ទាំង​នេះ​តាង​ដោយ​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​សារធាតុ ដែល​មាន​ចំណុច​រំពុះ​ទាប (ក្រោម ២០០-៣០០ អង្សា​កែវិន) រួម​មាន ទឹកកក និង ឧស្ម័ន អាស្រ័យ​ទៅ​នឹង​សីតុណ្ហភាព​។ ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​នេះ អាច​ជា ទឹកកក វត្ថុរាវ និង ឧស្ម័ន ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រទះ​នៅ​កន្លែង​ជាច្រើន​នៃ​ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ​។ ថ្ម (rock) ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ដើម្បី ពណ៌នា​ពី​រូបធាតុ ដែល​មាន​ចំណុច​រលាយ​ខ្ពស់ (លើសពី ៥០០ អង្សា​កែវិន) ដែល​ជា​ធាតុ​ផ្សំ​ច្រើន​បំផុត​នៃ​ភព​រឹង​ ដូចជា​ស៊ីលីកាត (Si2O: silicates) ជាដើម​។
ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ: ខ្នាត​តារាសាស្ត្រ (Astronomical unit)

ខ្នាត​តារាសាស្ត្រ (Astronomical unit) 
	
តារាវិទូ តែងតែ​វាស់​ចម្ងាយ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដោយ​គិតជា​ខ្នាត​តារាសាស្ត្រ (AU) ។ ១ ខ្នាត​តារាសាស្ត្រ គឺ​កំណត់​យក​ចម្ងាយ​មធ្យម​ពី​ផែនដី​ទៅ​ព្រះអាទិត្យ ដោយ 1 AU = 149,598,000 km (92,956,000 mi) ។ ភ្លុយតុង មាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល 38 AU ពី​ព្រះអាទិត្យ ខណៈ​ដែល ភពព្រហស្បតិ៍ មាន​ចម្ងាយ 5.2 AU ។ មួយ​ឆ្នាំពន្លឺ (light-year) មាន 63,240 AU ។
ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ: សង្ខេបជារូបភាព

សង្ខេបជារូបភាព
Visual summary
A sampling of closely imaged solar system bodies, selected for size and detail. See also List of Solar System objects by size, List of natural satellites, List of minor planets, and Lists of comets. Images here are not an endorsement of natural color in visible light.
 Solar System Summarycenter|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5 frameless|upright=0.5ព្រះអាទិត្យភពព្រហស្បតិ៍ភពសៅរ៍ភពអ៊ុយរ៉ានុស (កេតុ)ភពណិបទូន (រាហូ)ភពផែនដីភពសុក្រcenter|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5ភពអង្គារGanymedeTitanភពពុធCallistoIoព្រះច័ន្ទcenter|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|110x110pxcenter|110x110pxcenter|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5EuropaTritonTitaniaRheaOberonIapetusUmbrielcenter|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5ArielDioneTethysVestaEnceladusMirandaProteuscenter|frameless|upright=0.5 center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.3center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5MimasHyperionPhoebeJanusAmaltheaEpimetheusPrometheus

See also

 Astronomical symbols
 List of gravitationally rounded objects of the Solar System
 List of geological features of the Solar System
 Planetary mnemonic
 Solar System in fiction

Notes

References

External links

 Solar System Profile by NASA's Solar System Exploration
 NASA's Solar System Simulator
 NASA/JPL Solar System main page

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធភព
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យាសាស្រ្តអាវកាស
ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ: Visual summary

Visual summary
A sampling of closely imaged solar system bodies, selected for size and detail. See also List of Solar System objects by size, List of natural satellites, List of minor planets, and Lists of comets. Images here are not an endorsement of natural color in visible light.
 Solar System Summarycenter|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5 frameless|upright=0.5ព្រះអាទិត្យភពព្រហស្បតិ៍ភពសៅរ៍ភពអ៊ុយរ៉ានុស (កេតុ)ភពណិបទូន (រាហូ)ភពផែនដីភពសុក្រcenter|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5ភពអង្គារGanymedeTitanភពពុធCallistoIoព្រះច័ន្ទcenter|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|110x110pxcenter|110x110pxcenter|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5EuropaTritonTitaniaRheaOberonIapetusUmbrielcenter|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5ArielDioneTethysVestaEnceladusMirandaProteuscenter|frameless|upright=0.5 center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.3center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5center|frameless|upright=0.5MimasHyperionPhoebeJanusAmaltheaEpimetheusPrometheus
ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ: External links

External links

 Solar System Profile by NASA's Solar System Exploration
 NASA's Solar System Simulator
 NASA/JPL Solar System main page

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធភព
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យាសាស្រ្តអាវកាស
ប្រព័ន្ធរបាប់ខ្មែរ

ប្រព័ន្ធរបាប់ខ្មែរគឺជាប្រព័ន្ធរួមផ្សំខាងលាវ សៀម ឥណ្ឌា សំស្ក្រឹត មនខ្មែរ ខ្មែរបុរាណ ខ្មែរ និង បាលី បច្ចុប្បន្នដូចជាមានការខ្ចីពីប្រព័ន្ធរបាប់របស់ភាសាអង់គ្លេសដែរ ដោយទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។
ប្រព័ន្ធរបាប់ខ្មែរ: ប្រព័ន្ធរបាប់បុរាណ

ប្រព័ន្ធរបាប់បុរាណ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធរបាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:លេខ
ប្រព័ន្ធសរសេរនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍

ស្តាំ|រូបភាពតូច| សាត្រាស្លឹករឹតពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 មកពីកោះស៊ូម៉ាត្រាកណ្តាល ជាភាសា Batak Toba ដែលជាភាសាមួយក្នុងចំណោមភាសាជាច្រើនមកពីប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រើ ប្រព័ន្ធសរសេរ ផ្សេងៗដែលមិនមែនជាឡាតាំង។ ប្រព័ន្ធសរសេរខាងក្រោមត្រូវបានរាយបញ្ជីដោយ គ្រួសារភាសា ។
ប្រព័ន្ធសរសេរនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍: ភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី

ភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី 

 អក្សរខ្មែរ (សម្រាប់ ភាសាខ្មែរ ) Omniglot. Khmer. Retrieved 19 March 2019.
 អក្សរ(ខម)ខ្មែរ (សម្រាប់ ភាសាបាណារិច ) Sidwell, Paul. (2008). The Khom script of the Kommodam rebellion. International Journal of the Sociology of Language, 2008(192), 15-25.
 ជូនោម (ការសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រសម្រាប់ ភាសាវៀតណាម ) Omniglot. Chữ-nôm script. Retrieved 19 March 2019.