navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
មហាមោគ្គលាន: អតីតជាតិ

អតីតជាតិ 
ក្នុងជាតិ​មួយ​លោក​បាន​កើត​ជា​សិរីវឌ្ឍកុដុម្ពី ដែល​ជា​មិត្ត​របស់​​សរទ​តាបស (ព្រះសារីបុត្រ) ។ ក្រោយ​ពី​សរទតាបស បាន​ប្រាថ្នា​តំណែង​ជា​អគ្គ​សាវ័ក​ស្តាំ​ក្នុង​សម្នាក់​ព្រះ​ពុទ្ធ​អនោមទស្សី​ហើយ ក៏​នឹក​ឃើញ​ដល់​មិត្ត​របស់​លោក​ គឺ​សិរី​វឌ្ឍៈ ហើយ​ក៏​មាន​បំណង​ឱ្យ​មិត្ត​របស់​លោក​បាន​ជា​អគ្គ​សាវ័ក​ឆ្វេងដែរ ។ លោក​ក៏​ធ្វើដំណើរ​ទៅ​កាន់​សម្នាក់​សិរីវឌ្ឍៈ ហើយ​ប្រាប់​ដំណើរ​រឿង​សព្វគ្រប់ រួច​ក៏​បបួល​ឱ្យ​សិរីវឌ្ឍ​ប្រាថ្នា​តំណែង​ជា​អគ្គសាវ័កឆ្វេង​ក្នុង​សាសនា​ព្រះ​គោតម​សម្ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​ ។ សិរីវឌ្ឍ​កុដុម្ពី​និយាយ​ជំ​ទាស់​ថា ខ្ញុំ​មិន​មាន​ការ​ស្និទ្ធ​ស្នាល​នឹង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់ តើ​ត្រូវ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ឱ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​ទេ សរទ​តាបស​ប្រាប់​ថា ការ​ក្រាប​ទូល​ចំពោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់ ជា​នាទី​របស់​យើង សូម​​សម្លាញ់​ឯង​ត្រៀម​អាហារ និង​គ្រឿង​សក្ការ​ទុក​ឱ្យ​ស្រេច​បាច់ សិរីវឌ្ឍ​កុដុម្ពី​ក៏​យល់​ក្នុង​ពាក្យ​ណែ​នាំ​នោះ ហើយ​ត្រៀម​ខាទ​នីយ​ភោជ​នីយា​ហារ និង​សាង​មណ្ឌប ហើយ​បាន​ធ្វើ​មហា​ទាន​ចំពោះ​ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​មួយ​សែន មាន​ព្រះ​អនោម​ទស្សី​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់ ទ្រង់​ជា​ព្រះ​ប្រធាន កាល​ធ្វើ​ទាន​ ៧ ​ថ្ងៃ​ស្រេច​ហើយ បាន​ប្រាថ្នា​តំ​ណែង អគ្គ​សាវក​ទី​២ តាម​ពាក្យ​ណែ​នាំ របស់​សរទ​តាបស​នោះ ។
មហាមោគ្គលាន: ការ​បួស

ការ​បួស 
បន្ទាប់​ពី​បាន​ដំណឹង​អំពី​ព្រះ​សារីបុត្រ អ្នក​ទាំង​ពីរ​ក៏​នាំ​គ្នា​ទៅ​សម្នាក់​ព្រះ​សា​ស្តា សុំ​អនុញ្ញាត​ការ​បព្វជ្ជា​ឧបសម្បទា​ក្នុង​សម្នាក់​ព្រះមាន​ព្រះ​ភាគ ។ ក្រោយ​ពេល​បួស​បាន​៧​ថ្ងៃ កោលិតៈ ក៏​បាន​សម្រេច​អរហត្ត​ផល​ជា​ព្រះ​អរហន្ត ក្រោយ​ពេល​លោក​បាន​បួស​ហើយ លោក​ក៏​មាន​ឈ្មោះ​ថ្មី​ថា មោគ្គល្លាន (Moggallāna, Maudgalyāyana) ចំណែក​ឈ្មោះដើម ​កោលិតៈ ក៏​បាត់​ទៅ ។
មហាមោគ្គលាន: តំណែង​កំពូល

តំណែង​កំពូល 
ដោយ​សារ​ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លាន លោក​មាន​មហិទ្ធានុភាព ទើប​បាន​ទទួល​កាល​សរសើរ​អំពី​ព្រះ​បរម​សាស្តា និង​តែង​តាំង​លោក​ក្នុង​ចំណោម​ព្រះ​អរិយ​ទាំង​ឡាយ ជា​អ្នក​ច្រើន​ទៅ​ដោយ​ឫទ្ធិ ។
មហាមោគ្គលាន: ការសំដែងឫទ្ធិ

ការសំដែងឫទ្ធិ 
ភាវៈ​ជា​អ្នក​មាន​ឫទ្ធិ​ច្រើនរបស់​ព្រះ​មោគ្គល្លាន ចាត់​ទុក​ជា​ប្រយោជន៍​ក្នុង​ការ​ជួយ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ផ្នែក​ដែល​ត្រូវ​ប្រើ​ឥទ្ធិបាដិហារិយ៍ គឺ​ការ​សម្តែង​ឫទ្ធិបានដ៏​អស្ចារ្យ ដើម្បី​ទូន្មាន​អ្នក​ដែល​វង្វេង ប្រកាន់​ខ្លួន យល់​ខុស​ថា មាន​តែ​អញ​នៅ​ក្នុង​លោក​នេះ និង​អ្នក​ដែល​មើល​ងាយ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ឱ្យ​ប្តូរចិត្ត និង​បាន​ទទួល​ផល​ល្អវិញ ដូចជា​លោកបាននិមន្ត​ទៅ​ឋាន​ទេវតា​ និងបាន​សួរ​ពី​បុព្វហេតុ​ដែល​ទេវតា​ទាំង​នោះ​បាន​កើត​ជា​ទេវតា ឬក៏លោកបាន​និមន្ត​​ទៅ​ឋាន​នរក​ ហើយ​មក​ប្រាប់​ញាតិ​របស់​សត្វ​នរក​នោះ​វិញ ដើម្បី​ញុំាង​ឱ្យ​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ​ខ្លាច​បាប និង​មាន​ចិត្ត​ធ្វើបុណ្យកាន់​តែច្រើន ។ លោក​បាន​សម្តែង​ឫទ្ធិ​ទូន្មាន​ដល់ស្តេច​នាគ​កំណាច​មួយក្បាលឈ្មោះ នន្ទោបនន្ទនាគរាជ ដែល​ជា​សត្វ​មាន​មិច្ឆាទិដ្ឋិ ឱ្យ​មក​ជា​សត្វ​មាន​សមាទិដិ្ឋវិញ ។
មហាមោគ្គលាន: ទូន្មាន​ស្រី​ពេស្យា

ទូន្មាន​ស្រី​ពេស្យា 
កាលនោះ ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លានទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ មាន​ស្រី​ពេស្យា​ម្នាក់​មក​ប្រលោម​លួង​លោម​លោក​ លោក​ក៏​បាន​ទូន្មាន​ស្រី​នោះ ដូច្នេះថា "(នែ​ស្រី​ផ្កាមាស) ថ្វឺយ នាង​រាប់​អាន​ខ្លួន​អ្នក​ដទៃ​ ដែល​ជា​ខ្ទម​គឺ​រាង​ឆ្អឹងបែប​ចម្អឹងៗ មាន​សាច់​និង​សរសៃ​រួបរឹតហើយ  ពេញ​ (ដោយ​គ្រឿង​មិន​ស្អាត) មាន​ក្លិន​ស្អុយ ។ ម្នាល​នាង​មាន​ពក​ឰដ៏​ទ្រូង ដូច​បិសាច ក្នុងកាយ​របស់​នាង ដែល​​ពេញ​ដោយ​លាមក ស្រោប​ដោយ​ស្បែក (នេះ) មាន​ទ្វារ​សម្រាប់​​បង្ហូរ​ចេញ​ ៩ តែង​ហៀរ​ហូរ​គ្រប់​ពេល ។ ភិក្ខុ​គប្បី​វៀរ​បង់​នូវ​សរីរៈនាង ដែល​មាន​មុខ​ហូរ​ ៩ មាន​ក្លិន​អាក្រក់ បុគ្គល​អ្នក​ចង់​ស្អាត ដើរ​វាង​គូថៈ យ៉ាង​ណា​មិញ ភិក្ខុ​ចៀសវាង​នូវ​សរីរៈ​របស់​នាង​ ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ អាត្មា​ដឹង​នូវ​សរីរៈ​នោះ​យ៉ាង​ណា បើ​មហាជន​ដឹង​នូវ​សរីរៈ​នោះ​យ៉ាង​នោះ គប្បី​តែ​ចៀស​វាង​សរីរៈ​នោះ​អំពី​ចម្ងាយ ដូច​គេ​ចៀស​វាង​កន្លែង​គូថៈ​ក្នុង​កាល​ដែល​ភ្លៀង​បង្អុរ​ចុះ " ។ 

កាល​ស្រី​ពេស្យានោះ​បាន​ស្តាប់​ហើយ ក៏​កើត​សេចក្តី​សង្វេក មាន​ភាព​តក់​ស្លុត​ផ្លូវ​ចិត្ត ទើបក្រាប​ទូល​តប​ថា "បពិត្រ​សមណៈ លោក​មាន​ថេរ​វាចា​យ៉ាង​ណា បពិត្រ​លោក​អ្នក​មាន​ព្យាយាម​ច្រើន ហេតុនោះ​ក៏​យ៉ាង​នឹង​មែនហើយ តែ​គង់​មាន​ជន​ពួក​ខ្លះ​ លិច​នៅ​ក្នុង​សរីរៈ​នោះ​ដែរ ដូច​គោ​ចាស់​លិច​នៅ​ក្នុង​ភក់" ។ 

ព្រះ​មហាមោគ្គល្លានក៏​មាន​ថេរ​ដីកា​បន្ត​ថា "នរណា​សម្គាល់ ដើម្បី​ជ្រលក់​នូវ​អាកាស ដោយ​រមៀត​ឬ​ដោយ​គ្រឿងជ្រ​លក់​ឯទៀត ការងារ​របស់​អ្នក​នោះ នាំ​ឱ្យ​តែ​កើត​ការ​លំបាក​ទេ ។ ចិត្ត​ដែល​តម្កល់នៅ​​ល្អក្នុង​សន្ដាន​នោះ ក៏​ស្មើ​គ្នា​នឹង​អាកាស នាង​កុំ​ត្រេកអរ (​នឹង​យើង) ដោយ​ចិត្ត​លាមក ដូច​សត្វស្លាប (​មមាច) ​ត្រេក​អរ​នឹង​ភ្លើងឡើយ ។ នាង​ចូរ​មើល​រាង​កាយ ដែល​ធ្វើឱ្យ​វិចិត្រ​ហើយ ជាទី​ប្រជុំ​នៃ​ដំបៅ ដែល​ឆ្អឹង​ ៣០០ ​កំណាត់​ផ្តុំ​គ្នា​ហើយ ឈឺ​ជា​និច្ច ដែល​ពួក​ជន​ពាល​ប្រាថ្នា​ដោយ​ច្រើន សេចក្តី​ទៀងទាត់​និង​ការ​មាំ​មួនរបស់​រាង​កាយ​នេះ​ មិនមាន​ឡើយ" ។ (សៀវភៅ​ភាគ ៥៧ ទំព័រ​ទី ១២០ - ១២១)
មហាមោគ្គលាន: បុព្វកម្ម​ក្នុង​អតីតជាតិ

បុព្វកម្ម​ក្នុង​អតីតជាតិ 
ក្នុង​អតី​តជាតិ មាន​កុលបុត្រ​ម្នាក់​ជា​អ្នក​ក្រុង​ពារាណសី បាន​ធ្វើ​កិច្ច​ការ​ផ្សេងៗ មាន​ដាំបាយ​ជាដើម​បម្រើ​ឪពុក​ម្តាយ​ពិការ​ភ្នែក ។ លុះ​កន្លង​តមក មាតាបិតាបុរស​នោះ​អាណិត​កូន ទើប​រក​គូស្រករ​ឱ្យ​កូន​ដើម្បី​ឱ្យ​បាន​ជួយ​ជា​ដៃជើង​ខ្លះ​ក្នុង​ផ្ទះ ។ ស្រីនោះ​កាល​ចូល​មក​ជា​កូន​ប្រសារ​ តាំង​ចិត្តធ្វើ​នាទី​បម្រើ​ឪពុក​ម្តាយ​ក្មេក​បាន​ល្អ​ត្រឹម​ពីរបី​ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ក្រោយមក​បន្តិច​ មិន​ព្រម​បម្រើ ទាំង​មិន​ចង់​ឃើញ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​នោះ​ទៀត​ផង ទើប​ប្រាប់​ដល់​ស្វាមី​ថា មិន​ចង់​នៅ​រួម​ជា​មួយ​ឪពុក​ម្តាយ​ក្មេក​ រក​ហេតុ​ផល​ផ្សេងៗ​មក​និយាយ តែ​ស្វាមី​មិន​ជឿ ។ ក្នុង​ពេល​ស្វាមី​ចេញ​ទៅ​ធ្វើការ​ក្រៅ​ផ្ទះ នាង​យក​សម្រាម និង​ពពុះ​បបរ​ចោល​ប្រតេក​ប្រតាក លុះ​ស្វាមី​ត្រឡប់​មក​ឃើញ នាង​ក៏​ថា មនុស្ស​ចាស់​ទាំង​ពីរ​នោះ​ជា​អ្នក​ធ្វើ ។ កាល​ស្រី​នោះ​រៀប​រាប់​ត្អូញ​ត្អែរមិន​ចេះ​ចប់​មិន​ចេះ​ហើយ កុលបុត្រ​នោះ​ជា​អ្នក​បំពេញ​បារមី​ពេញ​ហើយ​ក៏​ដោយ ធ្វើ​ឱ្យ​អស់​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ម្តាយ​ឪពុក​របស់​ខ្លួន​បាន គេ​និយាយនឹង​ស្រី​នោះ​ថា ខ្ញុំ​នឹង​ដឹង​កិច្ច​ដែល​គួរ​ធ្វើ​ដល់​អ្នក​ទាំង​ពីរនោះ ថាហើយ គេ​អញ្ជើញ​ឪពុក​ម្តាយ​ឱ្យ​បរិភោគ​ស្រេច​ហើយ ក៏​នាំ​ទៅលេង​ញាតិ​នៅ​ស្រុក​ឯណោះ ។ លុះទៅ​ដល់​កណ្តាល​ព្រៃ គេ​និយាយ​បញ្ឆោត​ថា សូម​លោក​ឪពុក​កាន់​ខ្សែ​គោ គោ​ទាំង​ពីរ​នឹង​ទៅ​តាម​សញ្ញា​របស់​ជន្លួញ ព្រោះ​ក្នុង​ទី​នេះ​មាន​ចោរ​លាក់​ខ្លួន ខ្ញុំ​នឹង​ចុះ​ដើរ​ទៅ ថា​ហើយក៏​បញ្ជូន​ខ្សែ​ឱ្យ​ឪពុកកាន់ កាល​គេ​ដើរ​ទៅ​បាន​បន្តិច ក៏​ក្លែង​ធ្វើ​ជា​សម្លេង​ចោរ ។ មាតាបិតា​ឮ​សម្លេង ស្មាន​ថា​ជា​ចោរ​ពិត ក៏​ស្រែក​ប្រាប់​កូន​ថា "​កូនអើយ ពុក​ម៉ែ​ចាស់​ហើយ ចូរ​កូន​រក្សា​ចំពោះ​ខ្លួន​កូន​ឱ្យ​ផុត​ចាក​ភយន្តរាយ​ចុះ" ។ កូន​ប្រុស​នោះ​បាន​ធ្វើ​សម្លេង​ឱ្យ​ដូច​ជា​ចោរ ហើយ​វាយ​មាតា​បិតា​ឱ្យ​ស្លាប់​ហើយ​ចោល​សាកសពរបស់​​ពួក​គាត់​ទីនោះ រួច​ត្រឡប់​មក​ផ្ទះ​​វិញ ។
ដោយ​សារ​កម្ម​នេះ ព្រះ​មហាមោគ្គល្លាន ​សូម្បី​បាន​ជា​ព្រះអរហន្ត​ហើយ​ក៏​ដោយ ក៏មិនអាច​គេច​រួច​ពី​​កម្ម​ដែល​លោក​បាន​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង ។ ហេតុ​ដូចនេះ បុគ្គល​គប្បី​រឭក​ពាក្យ​ទូន្មាន​របស់​ព្រះបរម​សាស្តា​ថា "នត្ថិ កម្មំ សមំ ពលំ" (កម្លំាង​អ្វី​ ស្មើ​នឹង​កម្លាំង​កម្ម​មិន​មាន) ។
មហាម៉េដ

{| class="infobox" style="width:1em;"
|- style="text-align:center;"
|style="background: #008000;" colspan="2"|ព្រះមហាម៉េដ ​(ព្យាការីរបស់ឥស្លាមសាសនា)
|- style="text-align:center;"
| colspan="2" |250px
|- style="text-align:center;"
|style="background: #ABCDEF;" colspan="5" |នាម​ព្យាការីរបស់ឥស្លាមសាសនា(ភាសាអារ៉ាប់)
|- style="background: #f1f5fc;"
|- style="vertical-align:center;"
|សាសនា
|ឥស្លាមសាសនា
|- style="vertical-align:center;"
|''​កើត'|​អំឡុង​ឆ្នាំ​៥៧០​គ.ស ​ទីក្រុង​ម៉ិកកា (Mecca) ក្នុង​ឧបទ្វីបអារ៉ាប់ (ប្រទេស​អារ៉ាប៊ី​សាអ៊ូឌីត​​បច្ចុប្បន្ន)
|- style="vertical-align:center;"
|មរណភាព| អំឡុង​ឆ្នាំ​៦៣២​គ.ស ​ទីក្រុងមេឌីណា (Medina)  ក្នុង​ឧបទ្វីបអារ៉ាប់ (ប្រទេស​អារ៉ាប៊ី​សាអ៊ូឌីត​​បច្ចុប្បន្ន)
|- style="vertical-align:center;"
|ប្រពន្ធ|​​ខាឌីចា ប៊ីន ឃូវេលីដអៃសា
|- style="vertical-align:center;"
|បច្ឆាញាតិ| ហ្វាទីម៉ា
|} ព្រះមហាម៉េដ'''  () គឺ ជា​ព្យាការីរបស់ឥស្លាមសាសនា.។ Elizabeth Goldman (1995), p. 63, gives 8 June 632 CE, the dominant Islamic tradition. Many earlier (primarily non-Islamic) traditions refer to him as still alive at the time of the invasion of Palestine. See Stephen J. Shoemaker,The Death of a Prophet: The End of Muhammad's Life and the Beginnings of Islam, page 248, University of Pennsylvania Press, 2011.
មហាយាន

ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះនាងប្រាជ្ញាបារមីតា(ព្រះនាងជយរាជទេវី ),ព្រះពុទ្ធសាសនាវិជ្រយាន សិល្បៈព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧.
ព្រះពុទ្ធសាសនា​ > មហាយាន
មហាយាន: ​ករុណា ឬ Karuna (悲) គឺជាគោលគំនិតសំខាន់មួយទៀតរបស់មហាយាន ហើយជាតម្រូវការសម្រាប់ព្រះពោធិសត្វ។ ការអាណិតអាសូរមានសារៈសំខាន់នៅក្នុងសាលាពុទ្ធសាសនាទាំងអស់ ប៉ុន្តែត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់ជាពិសេសនៅក្នុងមហាយាន។ វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​គំនិត​ដែល​ថា​កុសល​ដែល​បាន​ទទួល​អាច​បញ្ជូន​ទៅ​អ្នក​ដទៃ​បាន​ដែរ។

​ករុណា ឬ Karuna (悲) គឺជាគោលគំនិតសំខាន់មួយទៀតរបស់មហាយាន ហើយជាតម្រូវការសម្រាប់ព្រះពោធិសត្វ។ ការអាណិតអាសូរមានសារៈសំខាន់នៅក្នុងសាលាពុទ្ធសាសនាទាំងអស់ ប៉ុន្តែត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់ជាពិសេសនៅក្នុងមហាយាន។ វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​គំនិត​ដែល​ថា​កុសល​ដែល​បាន​ទទួល​អាច​បញ្ជូន​ទៅ​អ្នក​ដទៃ​បាន​ដែរ។
មហាយាន: ព្រះពោធិសត្វគឺជាតួអង្គសំខាន់នៃមេត្តា គឺ Avalokitesvara (ដែលគេស្គាល់នៅអាស៊ីបូព៌ាថា Guan Yin, 觀音菩薩) ដែលនាំមុខគេក្នុងចំណោមពួកគេ។ ថ្វីត្បិតតែបានត្រាស់ដឹងហើយ ក៏ព្រះពោធិសត្វតែងតែធ្វើសច្ចាប្រណិធាន ក្នុងការចូលបរិនិព្វាន (涅槃) រហូតដល់សត្វលោកផ្សេងទៀតបានរួចជីវិត។ ពួកគេលះបង់ខ្លួនដើម្បីជួយអ្នកដទៃឱ្យឈានដល់ការត្រាស់ដឹង។

ព្រះពោធិសត្វគឺជាតួអង្គសំខាន់នៃមេត្តា គឺ Avalokitesvara (ដែលគេស្គាល់នៅអាស៊ីបូព៌ាថា Guan Yin, 觀音菩薩) ដែលនាំមុខគេក្នុងចំណោមពួកគេ។ ថ្វីត្បិតតែបានត្រាស់ដឹងហើយ ក៏ព្រះពោធិសត្វតែងតែធ្វើសច្ចាប្រណិធាន ក្នុងការចូលបរិនិព្វាន (涅槃) រហូតដល់សត្វលោកផ្សេងទៀតបានរួចជីវិត។ ពួកគេលះបង់ខ្លួនដើម្បីជួយអ្នកដទៃឱ្យឈានដល់ការត្រាស់ដឹង។
មហាយាន: គំនិតមហាយានដែលថាការរំដោះខ្លួនមានលក្ខណៈជាសកល (សូមមើលខាងក្រោម) ក៏អនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សម្នាក់ផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់តិចលើការរំដោះទុក្ខផ្ទាល់ខ្លួន និងបន្ថែមលើការសង្គ្រោះរបស់មនុស្សជាតិ ហើយត្រូវបានពិពណ៌នាជាលទ្ធផលថាមានមេត្តាជាសកល និងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសុខុមាលភាពរបស់អ្នកដទៃជាងប្រពៃណីដទៃទៀតនៃ ពុទ្ធសាសនា[ប្រភព?]

គំនិតមហាយានដែលថាការរំដោះខ្លួនមានលក្ខណៈជាសកល (សូមមើលខាងក្រោម) ក៏អនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សម្នាក់ផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់តិចលើការរំដោះទុក្ខផ្ទាល់ខ្លួន និងបន្ថែមលើការសង្គ្រោះរបស់មនុស្សជាតិ ហើយត្រូវបានពិពណ៌នាជាលទ្ធផលថាមានមេត្តាជាសកល និងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសុខុមាលភាពរបស់អ្នកដទៃជាងប្រពៃណីដទៃទៀតនៃ ពុទ្ធសាសនា[ប្រភព?]
មហាយាន: ការប្រៀបធៀបរវាង Hinayana (ឈ្មោះដែលផ្តល់ដោយ Mahayanists ទៅនឹងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាមុន) និង Mahayana ធ្វើឡើងដោយអ្នកនិពន្ធទីបេសតវត្សទី 10 លោក Jé Gampopa នៅក្នុងគ្រឿងអលង្ការគ្រឿងអលង្ការនៃការរំដោះមានដូចខាងក្រោម:

ការប្រៀបធៀបរវាង Hinayana (ឈ្មោះដែលផ្តល់ដោយ Mahayanists ទៅនឹងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាមុន) និង Mahayana ធ្វើឡើងដោយអ្នកនិពន្ធទីបេសតវត្សទី 10 លោក Jé Gampopa នៅក្នុងគ្រឿងអលង្ការគ្រឿងអលង្ការនៃការរំដោះមានដូចខាងក្រោម:
មហាយាន: 'ការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសេចក្តីសុខនៃសេចក្ដីសុខ' បង្ហាញពីសមត្ថភាពទាបនៃឥរិយាបទ [ហិនយាន] ដែលការប្រាថ្នាចង់ឆ្លងផុតទុក្ខ គឺផ្តោតលើខ្លួនឯងតែម្នាក់ឯង។ នេះរារាំងការស្រឡាញ់របស់អ្នកដទៃ ហេតុដូច្នេះហើយមានការអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចនៃ altruism ។ [... ] នៅពេលដែលសេចក្ដីស្រឡាញ់ និងក្ដីមេត្តាក្លាយជាផ្នែកមួយ មានការយកចិត្តទុកដាក់ច្រើនចំពោះមនសិការដទៃទៀត ដែលមនុស្សម្នាក់មិនអាចទ្រាំទ្រដើម្បីរំដោះខ្លួនតែម្នាក់ឯងបាន។ [... ] លោកគ្រូ Manjushriikiirti បាននិយាយថា: 'អ្នកដើរតាមមហាយានមិនគួរគ្មានសេចក្តីសប្បុរសនិងមេត្តាសូម្បីតែមួយភ្លែត' ហើយ 'វាមិនមែនជាកំហឹងនិងការស្អប់ទេតែជាការស្រឡាញ់សប្បុរសនិងមេត្តាករុណាដែលធានាដល់សុខុមាលភាពរបស់អ្នកដទៃ' ។

'ការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសេចក្តីសុខនៃសេចក្ដីសុខ' បង្ហាញពីសមត្ថភាពទាបនៃឥរិយាបទ [ហិនយាន] ដែលការប្រាថ្នាចង់ឆ្លងផុតទុក្ខ គឺផ្តោតលើខ្លួនឯងតែម្នាក់ឯង។ នេះរារាំងការស្រឡាញ់របស់អ្នកដទៃ ហេតុដូច្នេះហើយមានការអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចនៃ altruism ។ [... ] នៅពេលដែលសេចក្ដីស្រឡាញ់ និងក្ដីមេត្តាក្លាយជាផ្នែកមួយ មានការយកចិត្តទុកដាក់ច្រើនចំពោះមនសិការដទៃទៀត ដែលមនុស្សម្នាក់មិនអាចទ្រាំទ្រដើម្បីរំដោះខ្លួនតែម្នាក់ឯងបាន។ [... ] លោកគ្រូ Manjushriikiirti បាននិយាយថា: 'អ្នកដើរតាមមហាយានមិនគួរគ្មានសេចក្តីសប្បុរសនិងមេត្តាសូម្បីតែមួយភ្លែត' ហើយ 'វាមិនមែនជាកំហឹងនិងការស្អប់ទេតែជាការស្រឡាញ់សប្បុរសនិងមេត្តាករុណាដែលធានាដល់សុខុមាលភាពរបស់អ្នកដទៃ' ។ 
Compassion, or Karuna (悲), is the other key concept of Mahayana, and is a necessity to Bodhicitta. Compassion is important in all schools of Buddhism, but is particularly emphasized in Mahayana. It is also linked to the idea that acquired merit can be transmitted to others.

The bodhisattvas are the main actors of compassion, Avalokitesvara (known in East Asia as Guan Yin, 觀音菩薩) being foremost among them. Although having reached enlightenment, bodhisattvas usually make a vow to postpone entering into nirvana (涅槃) until all other beings have also been saved.  They devote themselves to helping others reach enlightenment.

The Mahayana idea that liberation is universal (see below) also allows for one to focus less on the release of personal suffering and more on humanity's salvation, and is consequently described to be more universally compassionate and caring for the welfare of others than other traditions of Buddhism.  

A comparison between Hinayana (the name given by Mahayanists to the earlier Buddhist traditions) and Mahayana made by the 10th century Tibetan author Jé Gampopa in The Jewel Ornament of Liberation follows:
‘Clinging to the well-being of mere peace' signifies the lower capacity [Hinayana] attitude wherein the longing to transcend suffering is focused on oneself alone. This precludes the cherishing of others and hence there is little development of altruism. [...] When loving kindness and compassion become part of one, there is so much care for other conscious beings that one could not bear to liberate oneself alone. [...] Master Manjushriikiirti has said: ‘A Mahayana follower should not be without loving kindness and compassion for even a single moment', and ‘It is not anger and hatred but loving kindness and compassion that vouchsafe the welfare of others'.
មហាយាន: តើ​វិធី​សង្គ្រោះ​សត្វ​លោក​ឲ្យ​រួច​ទុក្ខ​នៅ​ក្នុង​និកាយ​មហាយាន​​មាន​លក្ខណៈ​បែប​ណា ?

តើ​វិធី​សង្គ្រោះ​សត្វ​លោក​ឲ្យ​រួច​ទុក្ខ​នៅ​ក្នុង​និកាយ​មហាយាន​​មាន​លក្ខណៈ​បែប​ណា ?
“ធម្មទេសនា” មហាយាន បានបង្កើតពិភពលោហធាតុដ៏សំបូរបែប ដោយមានព្រះពុទ្ធ និងព្រះពោធិសត្វជាច្រើនអង្គគង់នៅក្នុងឋានសួគ៌។ គោលគំនិតនៃព្រះត្រៃបិដក ឬ trikaya (三身) គាំទ្រការស្ថាបនាទាំងនេះ ដោយធ្វើឱ្យព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់ក្លាយជាបុគ្គលដែលមានលក្ខណៈដូចព្រះត្រៃបិដក។

នៅក្រោមលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗ អាណាចក្រទាំងនេះអាចដល់បានដោយអ្នកលះបង់បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ពួកគេ ដូច្នេះនៅពេលដែលបានកើតជាថ្មី ពួកគេអាចខិតខំឆ្ពោះទៅរកព្រះពុទ្ធក្នុងលក្ខខណ្ឌដ៏ប្រសើរបំផុត។ អាស្រ័យលើនិកាយនេះ ការសង្គ្រោះទៅកាន់ "ឋានសួគ៌" អាចទទួលបានដោយជំនឿ រូបភាព ឬជួនកាលដោយការហៅសាមញ្ញនៃព្រះនាមរបស់ព្រះពុទ្ធ។ វិធីសាស្រ្តនៃការសង្គ្រោះនេះគឺនៅដើមកំណើតនៃការអំពាវនាវដ៏ធំនៃព្រះពុទ្ធសាសនា ជាពិសេស។

“Devotional” Mahayana developed a rich cosmography, with various supernatural Buddhas and Bodhisattvas residing in paradisiacal realms. The concept of trinity, or trikaya (三身), supports these constructions, making the Buddha himself into a transcendental god-like figure.

Under various conditions, these realms could be attained by devotees after their death so that when reborn they could strive towards buddhahood in the best possible conditions. Depending on the sect, this salvation to “paradise” can be obtained by faith, imaging, or sometimes even by the simple invocation of the Buddha’s name. This approach to salvation is at the origin of the mass appeal of devotional Buddhism, especially ។
មហាយាន: តើ​គម្ពីរ​ ក្បួន​ច្បាប់​អ្វី​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើយ​នា​សម័យ​ក្រោយ​ៗ ?

តើ​គម្ពីរ​ ក្បួន​ច្បាប់​អ្វី​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើយ​នា​សម័យ​ក្រោយ​ៗ ?

អត្ថបទមហាយានដែលគេស្គាល់ដំបូងគឺការបកប្រែជាភាសាចិនដោយព្រះសង្ឃ Kushan Lokaksema (支娄迦谶) នៅក្នុងរដ្ឋធានី Luoyang របស់ប្រទេសចិន ចន្លោះឆ្នាំ 178 និង 189 គ.ស.។ ប៉ុន្តែ ដើម្បីឱ្យស្មើគ្នានូវភស្តុតាងសម្រាប់វត្តមានរបស់តួនៃគម្ពីរមហាយានជាមួយនឹងអត្ថិភាពនៅសម័យមហាយាន ជាចលនាសាសនា ត្រូវបានគេពិពណ៌នាថាជាការសន្មតដែលនាំទៅរកការខុសឆ្គងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

ការងាររបស់លោក Lokaksema រួមមានការបកប្រែនៃ Pratyutpanna Sutra ដែលមានការលើកឡើងដំបូងគេបង្អស់អំពីព្រះពុទ្ធ Amitabha និងដែនដីបរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់ ដែលបាននិយាយថាមានប្រភពដើមនៃការអនុវត្តដែនដីបរិសុទ្ធនៅក្នុងប្រទេសចិន និងការបកប្រែដែលគេស្គាល់ដំបូងបង្អស់នៃ Prajñāpāramitā Sūtra ដែលជាអត្ថបទស្ថាបនិក។ នៃព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន។

The first known Mahayana texts are translations made into Chinese by the Kushan monk Lokaksema (支娄迦谶) in the Chinese capital of Luoyang, between 178 and 189 CEThe most important evidence — in fact the only evidence — for situating the emergence of the Mahayana around the beginning of the common era was not Indian evidence at all, but came from China. Already by the last quarter of the second century C.E. there was a small, seemingly idiosyncratic collection of substantial Mahayana sutras translated into what Erik Zürcher calls “broken Chinese” by an Indoscythian, whose Indian name has been reconstructed as Lokaksema., Macmillan Encyclopedia of Buddhism, 2004, page 492. But, to equate evidence for the presence of a body of Mahayana scripture with the existence at the time of Mahayana as a religious movement, has been described as being an assumption leading to a serious misstepBut even apart from the obvious weaknesses inherent in arguments of this kind there is here the tacit equation of a body of literature with a religious movement, an assumption that evidence for the presence of one proves the existence of the other, and this may be a serious misstep., Macmillan Encyclopedia of Buddhism, 2004, page 493.

Lokaksema's work includes the translation of the Pratyutpanna Sutra, containing the first known mentions of the Buddha Amitabha and his Pure Land, said to be at the origin of Pure Land practice in China, and the first known translations of the Prajñāpāramitā Sūtra, a founding text of Mahayana Buddhism.
មហាយាន: ការផ្សព្វផ្សាយ (សតវត្សទី ៥ ដល់ទី ១០ នៃគ្រិស្តសករាជ)

ការផ្សព្វផ្សាយ (សតវត្សទី ៥ ដល់ទី ១០ នៃគ្រិស្តសករាជ)
ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី 5 នៃគ.ស. មហាយានគឺជាចលនាដ៏ខ្លាំងក្លាមួយនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ប្រហែលជាដោយសារតែការគាំទ្រដោយរាជវង្ស Gupta ។ វារីករាលដាលពីប្រទេសឥណ្ឌាទៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងឆ្ពោះទៅភាគខាងជើងទៅកាន់អាស៊ីកណ្តាល ចិន កូរ៉េ និងជប៉ុន។ ឥទ្ធិពលនៃមហាយាននៅក្នុងប្រទេសចិនហាក់ដូចជាត្រូវបានឈានដល់នៅពេលមុនជាងនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ដែលមហាយាននៅតែជាក្រុមមិនច្បាស់លាស់រហូតដល់សតវត្សទី 5 ។

ព្រះពុទ្ធសាសនា (និងមហាយាន) បានបាត់ពីប្រទេសឥណ្ឌាក្នុងកំឡុងសតវត្សទី 11 ហើយជាលទ្ធផលបានបាត់បង់ឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលវាត្រូវបានជំនួសដោយព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទពីប្រទេសស្រីលង្កា។

From the 5th century CE Mahayana was a strong movement in India, possibly owing to support by the Gupta dynasty. It spread from India to South-East Asia, and towards the north to Central Asia, China, Korea and Japan. The influence of Mahayana in China seems to have been reached at an earlier time than in India, where Mahayan remained an obscure group until the 5th century.

Buddhism (and Mahayana) disappeared from India during the 11th century, and consequently lost its influence in South-East Asia where it was replaced by Theravada Buddhism from Sri Lanka. 

មហាយានបច្ចុប្បន្នមានអ្នកកាន់តាមច្រើនជាងថេរវាទ ដែលជាសាលាពុទ្ធសាសនាដែលនៅសេសសល់ផ្សេងទៀត ដូច្នេះហើយបានជាគេគោរពតាមគោលលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនាច្រើនជាងគេរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះនៅអាស៊ីបូព៌ា និងពិភពលោក។
មហាយាន: មើលបន្ថែម

មើលបន្ថែម 

 ប្រវត្តិពុទ្ធសាសនា
 ព្រះសូត្រមហាយាន
 សូទ្រវិថីនៃការនាំចូលព្រះពុទ្ធសាសនា
 បឋមនិកាយនៃព្រះពុទ្ធសាសនា
 និកាយនៃព្រះពុទ្ធសាសនា
 ពុទ្ធសាសនានិងបដិសន្ធិ
 សុញ្ញតា
 ពុទ្ធភាវៈ
 ព្រះតថាគត
 និព្វានសូត្រ
 អាទិទេពក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
 សទ្ធាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
 ឧទុម្ពរិកសូត្រ
 វិសុទ្ធិភូមិ
 សាសនាជេន
 Dzogchen
 Tendai
 បុណ្យក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
មហាវិថីនៅប្រទេសកម្ពុជា

មហាវិថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ 
មហាវិថីព្រះនរោត្តម 
មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស 
មហាវិថីកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ
មហាវិថីសហព័ន្ធរុស្ស៊ី 
មហាវិថីកម្ពុជាក្រោម 
មហាវិថីម៉ៅសេទុង 
មហាវិថីព្រះសីហនុ
មហាវិថីសម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន
មហាវិថីមិត្តភាព ភ្នំពេញ ហាណូយ
មហាវិថីហ្សាដឺហ្គោល
មហាវិថីសាធារណរដ្ឋឆេក
មហាវិថីហ្សាវ៉ាហារឡាល នេហ៍រុ
មហាវិថីសម្ដេចមុនីរ៉េត
មហាវិថីវេងស្រេង
មហាវិថីព្រះនរោត្ដមនៅទីក្រុងហូជីមិញ

មហាវិថីព្រះនរោត្ដម (​Đường Lê Duẩn) ជាផ្លូវ​មួយ​នៅ​កណ្តាល ​ខណ្ឌ​ទី​១ ទីក្រុង​ហូជីមិញ ដែល​រត់​ពី ​វិមាន​ឯករាជ្យ ​ទៅ ​សួន​សត្វ ។
មហាវិថីព្រះនរោត្ដមនៅទីក្រុងហូជីមិញ: ទីតាំង

ទីតាំង 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|331x331ភីកសែល| ផ្លូវ Le Duan មើលពីវិមានឯករាជ្យ
ផ្លូវនេះចាប់ផ្តើមពី ផ្លូវ Nam Ky Khoi Nghia ទល់មុខក្លោងទ្វារ វិមានឯករាជ្យ ដោយឆ្លងកាត់ផ្លូវដូចខាង ក្រោមៈ ប៉ាស្ទ័រ ផាមង៉ុកថាច់ - ទីលានប៉ារីស ហាយបាទ្រុង ឡឺវ៉ាន់ហ៊ូ ម៉ាក់ ឌិញជី ឌិញ ធានហ្វាង - តឹនឌឹក Thang និងបញ្ចប់នៅផ្លូវ Nguyen Binh Khiem ទល់មុខក្លោងទ្វារ សួនសត្វ ។
មហាវិថីព្រះនរោត្ដមនៅទីក្រុងហូជីមិញ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| វិថីនរោត្តម សម្លឹងឆ្ពោះទៅមុខ វិមានអគ្គទេសាភិបាល ក្នុងឆ្នាំ១៨៩៥
នេះ​ជា​ផ្លូវ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ផ្លូវ​ទាំង​ប្រាំ​ដំបូង​ក្នុង​ទីក្រុង សៃហ្គន ដែល​បាន​គ្រោង​ដោយ​ជនជាតិ​បារាំង  ។ យោងតាមអ្នកប្រាជ្ញ វឿង ហុងសែន ផ្លូវនេះត្រូវបានបើកនៅ ឆ្នាំ ១៨៧២ បន្ទាប់ពី វិមានអគ្គទេសាភិបាល ត្រូវបានសាងសង់  ; នៅពេលនោះ ផ្លូវនេះមានឈ្មោះថា Norodom Avenue ( បារាំង ៖ មហាវិថីនរោត្តម ) បន្ទាប់ពីព្រះបាទ នរោត្តម នៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា  ។ ពីដំបូង ផ្លូវនេះគ្រាន់តែបើកទៅ ផ្លូវ Catinat ប៉ុណ្ណោះ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីវាត្រូវបានពង្រីកទៅផ្លូវបាងកក (ទីតាំងនៃ ប្រវត្ដិសាស្រ្ដ Gia Dinh ចាស់ ឥឡូវផ្លូវ Mac Dinh Chi)។ នៅចុង ទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1880 បន្ទាប់ពីកំពែងដីនៃបន្ទាយ Gia Dinh ត្រូវបានដំឡើងកម្រិតទាំងស្រុង វិថីនរោត្តមត្រូវបានពង្រីកផ្នែកមួយ ដោយឆ្ពោះទៅមុខ បន្ទាយ ទៅកាន់ផ្លូវ តាយនិញ (បច្ចុប្បន្នផ្លូវ Nguyen Binh Khiem)។  
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| អគារ​ពីរ​ជាន់​ដើម​ឡើយ​ជា​ខ្លោង​ទ្វារ ​បន្ទាយ​កុង​ហ្វា ​ចាស់ (បន្ទាយ​អុង​ដឹម) នៅ​ចំណុច​ប្រសព្វ Le Duan - Dinh Tien Hoang
នៅ ឆ្នាំ 1955 រដ្ឋាភិបាលនៃ សាធារណៈរដ្ឋវៀតណាមបានប្តូរ ឈ្មោះផ្លូវនរោត្តមទៅជា វិថីថុងញ៉ាត ។ នៅ ឆ្នាំ 1975 រដ្ឋាភិបាលនៃ សាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង បានប្តូរទៅជា ផ្លូវ 30 ខែមេសា ហើយនៅ ឆ្នាំ 1986 គណៈកម្មាធិការប្រជាជនទីក្រុងហូជីមិញ បានសម្រេចចិត្តប្តូរឈ្មោះទៅជា ផ្លូវ Le Duan ដូចសព្វថ្ងៃនេះ។
មហាវិថីព្រះនរោត្តម

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Preah_Norodom_Boulevard_View_from_Kbal_Thnol_Overpass.jpg/220px-Preah_Norodom_Boulevard_View_from_Kbal_Thnol_Overpass.jpg|រូបភាពតូច| ទិដ្ឋភាពមហាវិថីព្រះនរោត្តម ពីលើស្ពានអាកាសក្បាលថ្នល់
មហាវិថីព្រះនរោត្តម (    ) ក៏មានឈ្មោះថា ផ្លូវលេខ ៤១ (   ) គឺជា មហាវិថី ដ៏សំខាន់មួយក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា និងជា ផ្លូវសរសៃឈាម ដ៏ចំណាស់ជាងគេមួយរបស់រាជធានីភ្នំពេញ។  វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាម ព្រះបាទនរោត្តម ។ វាតភ្ជាប់ជាមួយ ស្ពានព្រះមុនីវង្ស នៅភាគអាគ្នេយ៍នៃទីក្រុងនៅ ទន្លេបាសាក់ ហើយភ្ជាប់ជាមួយភាគខាងជើងនៃទីក្រុងនៅ វត្តភ្នំ ។ Forbes, Andrew (2006). Insight Compact Guide: Cambodia, pp. 28. APA Publications and GeoCenter International Limited in association with The Discovery Channel .
មហាវិថីព្រះនរោត្តម: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ក្នុង ​សម័យ​អាណាព្យាបាល​បារាំង​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា គេ​ហៅថា មហាវិថី ឌូ​អាត ដឺ ឡា​ក្រែ (Boulevard Doudart de Lagrée) ដើម្បី​ជា​កិត្តិយស​ដល់ ​លោក Ernest Doudart de Lagrée ដែល​ជា​ប្រធាន​ក្រុម corvette ជា​ស្ថាបត្យករ​ផ្ទេរ​រាជធានី​ពី ​ឧដុង្គ ​មក​ភ្នំពេញ​។ 

ក្នុង របបខ្មែរក្រហម អគារធនាគារកណ្តាលនៃកម្ពុជាត្រូវបានបំផ្ទុះ ហើយបានសាងសង់ឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩១ នៅទីតាំងមុននៅលើមហាវិថីនរោត្តម (ពេលនោះនៅតែជាមហាវិថី ទូ សាមុត)។ 

នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៨៨ នៅពេលដែលមេទ័ពវៀតណាមចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលកាន់ទង់ជាតិវៀតណាម និងកម្ពុជាតូចៗបានអង្គុយនៅលើផ្លូវកោងនៃមហាវិថី ទូ សាមុត ជាកន្លែងដែលអគារស្ថានទូតអាមេរិកចាស់ឈរ ដើម្បីគ្រវីតាមទម្រង់ឆ្លងកាត់។ 

បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា បានប្តូរឈ្មោះមហាវិថីជាកិត្តិយសរបស់ ទូ សាមុត ហើយបានរក្សាឈ្មោះនោះរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩៥  នៅពេលដែលវាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថាជាកិត្តិយសរបស់ព្រះបាទនរោត្តម ក្នុងយុទ្ធនាការប្តូរឈ្មោះដ៏សំខាន់មួយ ក្នុងអំឡុងពេលដែលឈ្មោះផ្លូវរាជធានីភ្នំពេញបានតភ្ជាប់។ ឥស្សរជនកុម្មុយនិស្តត្រូវបានប្តូរទៅជាឈ្មោះដែលរំលឹកដល់ព្រះរាជវង្សខ្មែរ និងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។

នៅឆ្នាំ 2018 នៅតាមបណ្ដោយមហាវិថីព្រះនរោត្តម ភ្លើងស្តុបថ្មីដែលមិនដំណើរការបានបិទបាំងទិដ្ឋភាពនៃភ្លើងស្តុបចាស់ ដែលនៅតែដំណើរការដូចធម្មតា ប៉ុន្តែអ្នកបើកបរមិនអាចមើលឃើញ។
មហាវិថីព្រះនរោត្តម: ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
វាឆ្លងកាត់ មហាវិថីព្រះសីហនុ ខាងកើត-លិចនៅ វិមានឯករាជ្យ និងជិត វត្តលង្កា ។

វាក៏ឆ្លងកាត់មហាវិថីសហព័ន្ធរុស្ស៊ី ដែលចេញពីមហាវិថីព្រះនរោត្តម ឆ្ពោះទៅ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ។

សាលាអន្តរជាតិភ្នំពេញ និង វិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិ មានទីតាំងនៅលើមហាវិថី ដូច ស្ថានទូត សិង្ហបុរី និង មីយ៉ាន់ម៉ា ដែរ។

នៅឆ្នាំ ២០២០ ទីស្នាក់ការកណ្តាលថ្មីរបស់ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ត្រូវបានសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នៅមហាវិថីនរោត្តម។
មហាវិថីព្រះនរោត្តម: ការ​ដឹកជញ្ជូន​សាធារណៈ

ការ​ដឹកជញ្ជូន​សាធារណៈ 
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Norodom_Boulevard_viewed_from_Wat_Phnom.jpg/220px-Norodom_Boulevard_viewed_from_Wat_Phnom.jpg|រូបភាពតូច| មហាវិថីនរោត្តម មើលពី វត្តភ្នំ
កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយការកកស្ទះចរាចរណ៍ អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញថ្មីកាលពីថ្ងៃសុក្របានប្រកាសថា មហាវិថីព្រះនរោត្តម គឺជាផ្លូវមួយក្នុងចំណោមផ្លូវសំខាន់ៗចំនួន ១១ ដែលត្រូវរំដោះអាជីវករ។ 

ចំណតរថយន្តខុសច្បាប់ និងអាជីវករលក់ដូរតាមដងផ្លូវ ដែលរំលោភលើចិញ្ចើមផ្លូវ តាមបណ្តោយមហាវិថីព្រះនរោត្តម ចន្លោះវត្តភ្នំ និងវិមានឯករាជ្យ នៅតែបន្តបង្កការរំខានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារតែមហាវិថីព្រះនរោត្តម ជាផ្លូវធំដែលប្រតិភូជាតិ និងអន្តរជាតិ ធ្វើដំណើរ ហើយចិញ្ចើមផ្លូវមានបំពាក់ក្បឿងប្រណិត ពិសេសសម្រាប់អ្នកថ្មើរជើង។ និងជនពិការប្រើប្រាស់។ 

ផ្លូវឡានក្រុង ពីរប្រើមហាវិថី។ ខ្សែទី២ រត់ពីទិសអាគ្នេយ៍ ពីរង្វង់មូល ជ្រោយចង្វារ តាមបណ្ដោយផ្លូវបារាំង (៤៧) ឆ្ពោះទៅវត្តភ្នំ បត់ចូលមហាវិថីព្រះនរោត្តម បន្តទៅផ្លូវជាតិលេខ២ ហើយឈប់ត្រង់គល់ស្ពានតាខ្មៅ។ ខ្សែទី 3 រត់ពីត្បូងទៅជើងពីចំណតរថយន្តក្រុងសួនឬស្សីកែវ តាម ផ្លូវជាតិលេខ 5 ទៅកាន់ផ្លូវ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ បត់ស្តាំលើផ្លូវលេខ 106 បត់ឆ្វេងតាមមហាវិថីនរោត្តម បត់ស្តាំលើផ្លូវលេខ 130 ដល់ ផ្សារធំថ្មី បន្ទាប់មកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវកម្ពុជាក្រោម (128) ខាងលិចឆ្ពោះទៅកាន់ មហាវិថីសហព័ន្ធរុស្សី បត់ឆ្វេងត្រង់រង្វង់មូលចោមចៅ ឆ្ពោះទៅ ផ្លូវជាតិលេខ៣ ហើយបត់ឆ្វេងឆ្ពោះទៅចំណតឡានក្រុង បុរីសន្តិភាព២។
មហាវិថីព្រះនរោត្តម: វប្បធម៌ប្រជាប្រិយ

វប្បធម៌ប្រជាប្រិយ 
ផលិតក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៨ ខ្សែភាពយន្តរឿង ឆេកូស្លូវ៉ាគី Devět kruhů pekla (អង់គ្លេស៖ Nine Circles of Hell ) បង្ហាញរូបភាពនៃ របបខ្មែរក្រហម ឆ្ពោះទៅកាន់មហាវិថីនរោត្តម។