navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
បជាបតិគោតមី: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 

ព្រះនាង​មហាបជាបតីគោតមី មាន​ជាតិ​ភូមិ​នៅ​នគរ​ទេវទហៈ ​គឺ​ជា​ បុត្រី​ ទី ​២ ​របស់​ព្រះបាទ​អញ្ជនៈ និង ​ព្រះ​នាង​យសោធរា (សូម​កុំ​ច្រឡំ​នឹង​ព្រះ​នាង​ពិម្ពាយសោធរា​ដែល​ជា​ព្រះ​ជាយា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​) ។ ព្រះនាង​មាន​ព្រះ​រៀម​ ៣​ ព្រះអង្គ​គឺ ព្រះបាទ​សុប្បពុទ្ធ, ទណ្ឌបាណិ និង​ ព្រះនាង​មហាមាយា ។ បន្ទាប់​ពី​ម្ចាស់​បង​របស់​​ព្រះ​នាង​ គឺ ព្រះនាង​​មហាមាយា​ បាន​សោយ​ទី​វង្គត ព្រះ​នាងបាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​នឹង​ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ​មហារាជ បាន​បុត្រាមួយ​​ព្រះអង្គ​ ព្រះនាម នន្ទ និង​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ព្រះ​នាម​សុន្ទរីនន្ទា ។ បានជាព្រះ​នាង​មាន​ព្រះនាម​ថា "​បជាបតី" ព្រោះ​តាំងពី​ប្រសូត​មក​ ព្រះនាង​ត្រូវ​បាន​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ​ព្យាករណ៍​ថា ព្រះ​នាង​នឹង​ជា​ធំ នឹង​មាន​បរិវារច្រើន។ ហេតុនេះ​ទើប​ព្រះ​ញាតិ​ដាក់​ព្រះនាម​ឲ្យ​​ថា "​មហាបជាបតី" ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​ព្រះនាម​ "គោតមី" ដែល​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​យើង​សរសេរ​ពាក្យ​ទាំង​ពីរ​នេះ​រួម​គ្នា ទៅជា ​"មហាបជាបតិគោតមី"​ វិញ ។

 ចេញបួស 

ក្រោយ​ពី​បាន​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​អនុត្តរ​សម្មា​សម្ពោធិញាណ ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​បាន​យាង​ត្រឡប់​ចូល​ព្រះ​នគរ​ក្នុង​បំណង​ដើម្បី​ប្រោស​ព្រះ​ញាតិ​របស់​ព្រះ​អង្គ ។ រយៈពេល​ ៣​​ ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​អង្គ​ចូល​ដល់​ព្រះ​នគរ​ ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្តែង​ធម្មទេសនា​​ប្រោស​ព្រះនាង​ គោតមី​ ដែល​ជា​ ព្រះ​មាតុច្ឆា ឲ្យ​​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សោតាបត្តិផល។ បន្ទាប់​​ពី​ព្រះ​បាទ​ សុទ្ធោទនៈ ​ដែល​ជា​ព្រះ​ស្វាមី​របស់​ព្រះ​នាង​ចូល​ទី​វង្គត ព្រះ​នាង​ បជាបតិគោតមី​​ បាន​បបួល​ក្សត្រី​ក្នុង​ត្រកូល​ជាច្រើន​អង្គ​ក្នុងនោះ​មាន​ព្រះ​នាង​ពិម្ពា​ផង​ដែរ​​ដើម្បី​នឹង​ចេញ​សាង​ផ្នួសក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​គោតម។ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​មែន​ជា​ការ​ងាយ​ស្រួល​ដូច​ជា​បួស​ជា​ភិក្ខុ​ឡើយ។ ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​បាន​បដិសេធ​នូវ​សំណើរ​របស់​នាង ព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្យាករណ៍​ថា សាសនា​នឹង​តាំង​នៅ​មិន​បាន​យូរឡើយ បើ​មាន​ស្ត្រី​សាង​ផ្នួស ​។ ព្រះនាង​គោតមី​ និង ​ក្សត្រី​ដទៃ​ទៀត​មិន​បាន​បោះបង់បំណង​នេះ​​ឡើយ ។ ព្រះ​នាង​ព្រម​ទាំង​ក្សត្រី​ជា​ច្រើន​អង្គ​បាន​តាម​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ តាំង​ពី​នគរ​កបិលវត្ថុ រហូត​ដល់​វេសាលី ដោយ​មាន​ព្រះបាទ​ទទេ ។ ដោយ​ព្រះនាង​ជា​ក្សត្រី​មួយ​អង្គ ​ធ្លាប់​រស់​នៅ​សោយ​សុខ​ស្រណុក​ក្នុង​ព្រះរាជ​វាំង លុះ​បាន​យាង​ដោយ​ព្រះបាទ​ទទេ​ដូច្នោះ ព្រះ​នាង​ក៏​មាន​ព្រះបាទ​ពង​បែក​ឈាម ។ ព្រះនាង​ព្រម​ទាំង​ក្សត្រី​ទាំង​ឡាយ​បាន​ទួញយំ​ប្រថាប់​ឈរ​នៅ​ក្លោង​ទ្វារ​វត្ត ព្រោះ​មិន​ហ៊ាន​ចូល​តាម​ទៅ ​។ ព្រះ​អានន្ទ​បាន​ឃើញ​អាការៈ​យ៉ាង​នោះ ក៏​បាន​សុំ​អង្វរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគដោយ​គោរព ដើម្បី​ឲ្យ​ព្រះនាង​បាន​បួស​ក្នុង​សម្នាក់​ព្រះអង្គ ។ ព្រះ​អានន្ទ​បាន​សួរ​ទៅ​ព្រះ​មានព្រះភាគ​ថា ៖

- បពិត្រ​ព្រះអង្គ មនុស្សស្រី​មិន​អាច​បួស​ និង ​សម្រេច​មគ្គផល​បាន ឬ​ ព្រះអង្គ ?
- ម្នាល​អានន្ទ មនុស្ស​ស្រី​ក៏​អាច​បួស ​​និង ​សម្រេច​មគ្គ​ផល​ដូច​ជា​មនុស្ស​ប្រុស​ដែរ ។
- បពិត្រ​ព្រះអង្គ ចុះ​ហេតុបច្ច័យ​អ្វី​ បាន​ជា​ព្រះ​អង្គ​មិន​អនុញ្ញាតឲ្យ​ពួក​នាង​បួស ?
- ម្នាល​អានន្ទ លុះត្រា​តែ​ពួក​នាង​អាច​ទទួល​យក​លក្ខខណ្ឌទាំង ​៨ ​ប្រការ (គរុធម៌ ៨)

ព្រះអានន្ទ​ក៏​បាន​ទៅ​ទូល​ដល់​ព្រះ​នាង​វិញ ។ ព្រះ​នាង​បាន​យល់​ព្រម​គ្រប់​លក្ខខណ្ឌ​ទាំង​អស់​ ហើយ​ក៏​បាន​បួស​ជា​ភិក្ខុនី​ពេញ​សិទ្ធិ​ក្នុង​សម្នាក់​ព្រះ​សាស្តា។
បជាបតិគោតមី: ចេញបួស

ចេញបួស 

ក្រោយ​ពី​បាន​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​អនុត្តរ​សម្មា​សម្ពោធិញាណ ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​បាន​យាង​ត្រឡប់​ចូល​ព្រះ​នគរ​ក្នុង​បំណង​ដើម្បី​ប្រោស​ព្រះ​ញាតិ​របស់​ព្រះ​អង្គ ។ រយៈពេល​ ៣​​ ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​អង្គ​ចូល​ដល់​ព្រះ​នគរ​ ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្តែង​ធម្មទេសនា​​ប្រោស​ព្រះនាង​ គោតមី​ ដែល​ជា​ ព្រះ​មាតុច្ឆា ឲ្យ​​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សោតាបត្តិផល។ បន្ទាប់​​ពី​ព្រះ​បាទ​ សុទ្ធោទនៈ ​ដែល​ជា​ព្រះ​ស្វាមី​របស់​ព្រះ​នាង​ចូល​ទី​វង្គត ព្រះ​នាង​ បជាបតិគោតមី​​ បាន​បបួល​ក្សត្រី​ក្នុង​ត្រកូល​ជាច្រើន​អង្គ​ក្នុងនោះ​មាន​ព្រះ​នាង​ពិម្ពា​ផង​ដែរ​​ដើម្បី​នឹង​ចេញ​សាង​ផ្នួសក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​គោតម។ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​មែន​ជា​ការ​ងាយ​ស្រួល​ដូច​ជា​បួស​ជា​ភិក្ខុ​ឡើយ។ ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​បាន​បដិសេធ​នូវ​សំណើរ​របស់​នាង ព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្យាករណ៍​ថា សាសនា​នឹង​តាំង​នៅ​មិន​បាន​យូរឡើយ បើ​មាន​ស្ត្រី​សាង​ផ្នួស ​។ ព្រះនាង​គោតមី​ និង ​ក្សត្រី​ដទៃ​ទៀត​មិន​បាន​បោះបង់បំណង​នេះ​​ឡើយ ។ ព្រះ​នាង​ព្រម​ទាំង​ក្សត្រី​ជា​ច្រើន​អង្គ​បាន​តាម​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ តាំង​ពី​នគរ​កបិលវត្ថុ រហូត​ដល់​វេសាលី ដោយ​មាន​ព្រះបាទ​ទទេ ។ ដោយ​ព្រះនាង​ជា​ក្សត្រី​មួយ​អង្គ ​ធ្លាប់​រស់​នៅ​សោយ​សុខ​ស្រណុក​ក្នុង​ព្រះរាជ​វាំង លុះ​បាន​យាង​ដោយ​ព្រះបាទ​ទទេ​ដូច្នោះ ព្រះ​នាង​ក៏​មាន​ព្រះបាទ​ពង​បែក​ឈាម ។ ព្រះនាង​ព្រម​ទាំង​ក្សត្រី​ទាំង​ឡាយ​បាន​ទួញយំ​ប្រថាប់​ឈរ​នៅ​ក្លោង​ទ្វារ​វត្ត ព្រោះ​មិន​ហ៊ាន​ចូល​តាម​ទៅ ​។ ព្រះ​អានន្ទ​បាន​ឃើញ​អាការៈ​យ៉ាង​នោះ ក៏​បាន​សុំ​អង្វរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគដោយ​គោរព ដើម្បី​ឲ្យ​ព្រះនាង​បាន​បួស​ក្នុង​សម្នាក់​ព្រះអង្គ ។ ព្រះ​អានន្ទ​បាន​សួរ​ទៅ​ព្រះ​មានព្រះភាគ​ថា ៖

- បពិត្រ​ព្រះអង្គ មនុស្សស្រី​មិន​អាច​បួស​ និង ​សម្រេច​មគ្គផល​បាន ឬ​ ព្រះអង្គ ?
- ម្នាល​អានន្ទ មនុស្ស​ស្រី​ក៏​អាច​បួស ​​និង ​សម្រេច​មគ្គ​ផល​ដូច​ជា​មនុស្ស​ប្រុស​ដែរ ។
- បពិត្រ​ព្រះអង្គ ចុះ​ហេតុបច្ច័យ​អ្វី​ បាន​ជា​ព្រះ​អង្គ​មិន​អនុញ្ញាតឲ្យ​ពួក​នាង​បួស ?
- ម្នាល​អានន្ទ លុះត្រា​តែ​ពួក​នាង​អាច​ទទួល​យក​លក្ខខណ្ឌទាំង ​៨ ​ប្រការ (គរុធម៌ ៨)

ព្រះអានន្ទ​ក៏​បាន​ទៅ​ទូល​ដល់​ព្រះ​នាង​វិញ ។ ព្រះ​នាង​បាន​យល់​ព្រម​គ្រប់​លក្ខខណ្ឌ​ទាំង​អស់​ ហើយ​ក៏​បាន​បួស​ជា​ភិក្ខុនី​ពេញ​សិទ្ធិ​ក្នុង​សម្នាក់​ព្រះ​សាស្តា។
បញ្ចកោណ: បញ្ចកោណនិយ័ត

បញ្ចកោណនិយ័ត 
បញ្ចកោណនិយ័តជាពហុកោណដែលមានជ្រុងទាំង៥ស្មើគ្នា និងមុំក្នុង១០៨°ស្មើៗគ្នា។
 ក្រលាផ្ទៃ 
 
 កាំនៃរង្វង់ប៉ះក្នុង
 
 កាំនៃរង្វង់ប៉ះក្រៅ
 
 រូបភាពនៃបញ្ចកោណនិយ័ត 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពហុកោណ
បញ្ចកោណ: រូបភាពនៃបញ្ចកោណនិយ័ត

រូបភាពនៃបញ្ចកោណនិយ័ត 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពហុកោណ
បញ្ចក្ខន្ធ: បញ្ចក្ខន្ធ

បញ្ចក្ខន្ធ

ពាក្យ​ថា "បញ្ចក្ខន្ធ" ផ្សំ​មកពីពាក្យ បញ្ច មាន​ន័យ​ថា ៥ និង ពាក្យ​ថា​ ខន្ធ មាន​ន័យ​ថា កង, ដើម, គំនរ, ពួក, កង, ប្រជុំ, កំណត់ ។ ពាក្យ​ថា ខន្ធ (khandha) គឺ​ជាពាក្យបាលី ដែល​ត្រូវ​​នឹង​ពាក្យ​ថា​ ស្កន្ធ (skandha) នៅ​ក្នុង​ភាសា​សំស្រ្កឹត ។ ខន្ធ​ គឺជា​បាតុភូត ៥ យ៉ាង ដែល​ជា​ឧបករណ៍​នៅ​ជាប់​​ជាមួយ​ខ្លួន និង ជាមូលដ្ឋាននៃវិញ្ញាណ​ឲ្យដឹងអំពីខ្លួន​ ។ នៅ​ក្នុងបញ្ចក្ខន្ធ​គ្មានអ្វីជា "អញ" ឬជា "​របស់​អញ" ទេ ។ ទ្រឹស្តី​​​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ អះអាង​ថា​ សេចក្តី​ទុក្ខកើតឡើង​នៅ​ពេល​​ណា​ចិត្ត​មនុស្ស​​ជាប់ជំពាក់ (ឧបាទាន) ជាមួយនឹងខន្ធ ៥ ។ ដូច្នេះ​​​មនុស្ស​មាន​លទ្ធភាព​អាច​រំលត់​សេចក្តីទុក្ខ​បាន​ដោយការ​ព្យាយាម​លះបង់​ចោលនៅ​​វត្ថុ​,​មនុស្ស ឬ​សត្វ​​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ចិត្ត​​ជាប់​​​ជំពាក់ ។ នៅ​ក្នុង​​ពុទ្ធ​សាសនា​មហាយាន អះអាង​ថា​​ដើម្បី​រំដោះ​ចិត្ត​របស់​យើង​ឲ្យ​​រួចផុត​ពី​សេចក្តី​ទុក្ខ យើង​ត្រូវ​សិក្សា​ឈ្វេងយល់​ឲ្យ​ច្បាស់​នូវ​​ធម្មជាតិ​ពិត​នៃបញ្ចក្ខន្ធ ពោល​គឺ​ពួក​វា​គឺ​ជា​​របស់សោះសូន្យទទេ, គ្មាន​​អ្វី​​ជា​ខ្លឹមសារ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ចិត្ត​ជាប់​ជំពាក់​សោះ​ឡើយ ។
បញ្ចក្ខន្ធ: សេចក្តីពន្យល់​ពាក្យ​​បញ្ចក្ខន្ធ

សេចក្តីពន្យល់​ពាក្យ​​បញ្ចក្ខន្ធ

ទ្រឹស្តីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ពន្យល់បញ្ចក្ខន្ធដូចខាងក្រោមនេះ ៖

រូបក្ខន្ធ (the corporeality group) ក្រុមរូប គឺគ្រឿងក្រៅនិងក្នុងរបស់ខ្លួនប្រាណ រាប់ទាំងប្រដាប់វិញ្ញាណផង ។ ក្រុមរូបនេះ ឬ ហៅថារូបធម៌ មាន ២៨ គឺ មហាភូតរូប ៤ និងឧបាទាយរូប ២៤ ។ រូបទាំង ២៨ នេះមានលក្ខណៈផ្សេងៗគ្នា ខ្លះរឹង រាវ ក្តៅត្រជាក់ ល្ហើយ, ខ្លះមើលឃើញ ខ្លះមើលមិនឃើញ តែបើពោលតាមលក្ខណៈរួមវិញ មានតែមួយ គឺជាធម្មជាតិកើតឡើង ហើយរលត់សូន្យទៅវិញ ដូចគ្នាគ្រប់រូបទាំងអស់ ។
វេទនាខន្ធ(the feeling group) ក្រុមវេទនា ការសោយអារម្មណ៍ដោយចិត្ត ៥ យ៉ាងគឺ សុខវេទនា១ ទុក្ខវេទនា១ សោមនស្សវេទនា១ ទោមនស្សវេទនា១ និងអទុក្ខអសុខវេទនា១ ។
សញ្ញាខន្ធ (the perception group) ក្រុមសញ្ញា ការចាំឬស្គាល់នូវអារម្មណ៍ ថាជាអ្វី ដូចជាសម្លេងជួង ដើម ឈើជាដើម បានដល់សញ្ញាដែលកើត ជាមួយចិត្ត៨៩ដួង ។
សង្ខារក្ខន្ធ (the mental-formation group) ក្រុមសង្ខារ កិរិយារបស់ចិត្ត ដូចជាការគិត ការចង់ ការយល់ឃើញ ការ សម្រេចចិត្ត ដែលធ្វើប្រតិកម្ម បន្ទាប់ពីបានទទួលអារម្មណ៍ណាមួយ ជាក្រុមតាក់តែងនូវអារម្មណ៍ បានដល់ចេតសិក ៥០ គឺចេតសិកទាំងអស់ ៥២ ដកវេទនា១ និង សញ្ញា១ចេញ ។
វិញ្ញាណក្ខន្ធ(the consciousness group) ក្រុមវិញ្ញាណ ការដឹងច្បាស់នូវអារម្មណ៍ បានដល់ចិត្ត ៨៩ ដួង ។ 
តាមគម្ពីរនិកាយ: អ្វីដែលឲ្យគេដឹងអារម្មណ៍ ។
តាមគម្ពីរព្រះអភិធម្ម: ការដឹងតៗគ្នាជាខ្សែយ៉ាងរហ័ស
 តាមប្រភពមហាយានខ្លះ: ជាជើងទ្រនៃអ្វីៗដែលមាន ។
វេទនា សញ្ញា សង្ខារ និងវិញ្ញាណ ជាខន្ធរបស់ចិត្ត ហៅថានាមធម៌ ។ ក្នុងគម្ពីរបិដក និងគម្ពីរអាគម Āgama សេចក្តីបរិយាយភាគច្រើន ដែលផ្តោតទៅលើបញ្ចក្ខន្ធ ផ្តល់ការពិភាក្សាថា ជាគោលការណ៍នៃសេចក្តីយល់ដឹង និងការរំដោះចេញពីទុក្ខ ដោយមិនពន្យល់ពីការទាក់ទងគ្នា រវាងបញ្ចក្ខន្ធទេ ។ យ៉ាងហោចណាស់ តាមការបរិយាយខាងសាសនាខ្លះ ក៏គេអាចទាញយក ការជាប់ទាក់ទងគ្នាដោយបច្ច័យ រវាងបញ្ចក្ខន្ធដែរ ។ រូប ឬរូបក្ខន្ធ ជាធម្មជាតិកើតឡើង ហើយប្រែប្រួលនិងរលត់សាបសូន្យទៅវិញជាធម្មតា បានដល់ រូប២៨ តាមព្រះអភិធម្ម ។ រូបម្យ៉ាងទៀត 
គឺអ្វីៗដែលគេទទួលដឹងបានដោយសារវិញ្ញាណ ដូចជាដើមឈើ (ដោយភ្នែក) សម្លេង (ដោយត្រចៀក) ខ្លិន (ដោយច្រមុះ) រសជាតិ (ដោយអណ្តាត) ផោដ្ឋព្វ (ដោយកាយ) ។ រូប សម្លេង ក្លិន រស 
និងផោដ្ឋព្វ ក៏មានឈ្មោះថាជារូបដែរ (ខុសគ្នាពីរូបក្ខន្ធ) ។ អារម្មណ៍ដែលកើតឡើងជាមួយនឹងបសាទ មានចក្ខុបសាទជាដើម រួមជាមួយនឹងវិញ្ញាណ ទាំងអស់នេះហៅថាផស្សៈ ការពាល់ត្រូវ 
(នៃអារម្មណ៍) ។ ខន្ធ ៣ ទៀតក៏កើតឡើងបន្តបន្ទាប់គ្នា គឺសញ្ញាខន្ធ-វេទនាខន្ធ-សង្ខារខន្ធ ។ វេទនា សញ្ញា សង្ខារ វិញ្ញាណ ខន្ធទាំង៤នេះឈ្មោះថា អរូបក្ខន្ធ ។ ដូច្នេះបញ្ចក្ខន្ធចែកជា ២ ផ្នែកគឺ 
នាម(អរូបក្ខន្ធ ៤) និងរូប(រូបក្ខន្ធ ១)។ នាមនិងរូបអាស្រ័យដោយគ្នានឹងគ្នា ទៅវិញទៅមកទើបស្ថិតស្ថេរបាន ។
បញ្ចក្ខន្ធ: ចំណែកផ្សេងៗនៃរថ

ចំណែកផ្សេងៗនៃរថ

តាមគម្ពីរសំយុត្តនិកាយ ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូលថា រថកើតឡើងដោយសារ ការផ្តុំគ្នានៃចំណែកផ្សេងៗ ក៏ដូចគ្នានឹងគំនិតថា បុគ្គលកើតឡើងដោយសារតែខន្ធ៥ ។ ដូច្នេះរថដែលជាឧទាហរណ៍
ជាក់ស្តែង ក៏ដូចគ្នានឹងបុគ្គលដែរ ។ ការវិភាគដូចគ្នានេះ ក៏មានចំពោះចំណែកនិមួយៗរបស់រថដែរ វាមិនមានរូបរាងពិតទេ ព្រោះកើតឡើងដោយសារតែបច្ច័យ ដូចគ្នានឹងរថទាំងមូលដែរ ។ ការមិនទទួលព្រមដ៏ជាក់លាក់ ថាជារបស់ដែល មានពិត ចំពោះចំណែកផ្សេងៗរបស់បុគ្គល (ខន្ធ៥) ក្នុងគម្ពីរជំនាន់ដើម គឺរឿងមួយដែលពួកមហាយានល្បីល្បាញ ជំនាន់ក្រោយ បានពោលថា៖
រូបទាំងឡាយដូចជាពពុះទឹក វេទនាដូចពពុះខ្យល់ សញ្ញាដូចជាស្រមោលក្នុងទឹក វិញ្ញាណដូចជាការស្រមៃ ដូចព្រះពុទ្ធបានពន្យល់ ដោយឧទាហរណ៍ អំពីធម្មជាតិនៃខន្ធ ។
បញ្ចក្ខន្ធ: ទស្សនៈរបស់ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ

ទស្សនៈរបស់ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ

នៅ​ក្នុងអរិយសច្ចៈទី១ (ទុក្ខសច្ចៈ) ដែលព្រះពុទ្ធបានសំដែង បញ្ចក្ខន្ធជា ឧបាទានក្ខន្ធ គឺខន្ធដែលប្រកបដោយ ការជាប់ជំពាក់និងសេចក្តីទុក្ខ ជាហេតុជាបច្ច័យ​ឲ្យទុក្ខក្នុងអនាគត ។ ដើម្បីរំដោះខ្លួន​ឲ្យផុត​ពី​ទុក្ខទាំងពួង ​អ្នក​បដិបត្តិ​ធម៌​ត្រូវតែ​ហ្វឹកហាត់​រំលត់​​ខន្ធ​ទាំង ៥ (បញ្ចក្ខន្ធ) ។
បញ្ចគោរស: បញ្ចគោរស ៥

បញ្ចគោរស ៥

១. ខីរ ទឹកដោះស្រស់ដែលទើបតែរឺតពីដោះគោ ទុកមិនលើសពី ១ ថ្ងៃ
២. ទធិ ទឹកដោះជូរដែលត្រាំចោល ទុកមិនលើសពី ១ សប្តាហ៍
៣. សប្បិ ទឹកដោះថ្លា ទឹកដោះដែលគេចម្អិនហើយយកប្រេងចេញអំពីទឹកដោះដែលសល់
៤. នោនីត ទឹកដោះខាប់
៥. ឃត ប្រេង សំណល់ដែលបានមកពីការធ្វើសប្បិ និងនោនីត ( ទុកសម្រាប់ជាប្រេងអុចប្រទីប )
បញ្ចពិធកល្យាណី

នៅក្នុងគម្ពីរធម្មបទខុទ្ទនិកាយមាននិយាយ អំពីលម្អទាំងប្រាំប្រការ របស់ស្ត្រីពោលគឺ មានការរៀបរាប់អំពីលម្អរបស់នាងវិសាខា ។ លម្អទាំង៥នោះគឺ ៖

 កេសកល្យាណ = លម្អសក់
 មំសកល្យាណ = លម្អសាច់ (បបូរមាត់ អញ្ចាញធ្មេញ ផ្នត់ក កំភួនដៃ ។ល។)
 អដ្ឋិកល្យាណ = ល្អឆ្អឹង (ក្រចក ធ្មេញ ម្រាម)
 វយកល្យាណ = លម្អវ័យ (ចាំសាច់ឬសាច់ចាំ)
បញ្ចពិធកល្យាណី: លម្អសក់

លម្អសក់  

សក់ជាគ្រឿងលម្អរបស់ស្ត្រី ដែលស្ត្រីចូលចិត្តរៀបចំតុបតែងវេញ ក្រង បួង អ៊ុត លាបប្រេងឲ្យរលើបក្រអូប ដើម្បីលើកសម្រស់ និងសោភ័ណភាពរបស់នារី ឬស្ត្រីឲ្យកាន់តែល្អប្រកបដោយការទាក់ទាញ និងចាប់អារម្មណ៍ពីមនុស្សដែលនៅជុំវិញ។

ឧទាហរណ៍ នៅក្នុងរឿងកាកីទំព័រ៦ថា កាយកើតអស្ចារ្យ អំពីផ្កាកា ណិកាសោភី ភក្ដ្រាសោភ័ណ ដូចចន្ទបូណ៌មី សក់ដូចភមរី រលើបខ្មាញ់ខ្មៅ។ មានកំណាព្យមួយទៀតក៏បានបញ្ជាក់អំពីសក់របស់នារី ដែលនាំឲ្យបុរសចាប់ចិត្តស្នេហាដែរថា “សក់វែងអន្លាយរំសាយសព្វ ធុំក្លិនទឹកអប់ស្រស់វរលក្ខណ៍ ឃើញភ្លាមចិត្តរៀមប៉ងស្ម័គ្រ តើស្រស់វលក្ខណ៍ស្ម័គ្របងទេ?”។
បញ្ចពិធកល្យាណី: លម្អសាច់

លម្អសាច់
 
ការថែរក្សាសាច់ឲ្យល្អ គឺជាចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ស្ត្រីគ្រប់សម័យកាលទាំងអស់។ ដូចក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះគេថានារី ឬស្ត្រីមានសាច់ល្អ ព្រោះបានត្រាំទឹកដោះគោ។ ការបន្ទុំសាច់ពេលចូលម្លប់របស់នារីជំនាន់ដើម។ ឧទាហរណ៍ សម្រស់សាច់របស់នាងកាកីទំព័រ៧ថា ថ្ពាល់ទាំងសងខាងដូចផ្លែម៉ាក់ប្រាង បំព្រងផង់ផូរ នាសាសមសល់ ដូចកលគំនូរ ជាងចេះគន់គូរ សួនសមសោភា។
បញ្ចពិធកល្យាណី: លម្អឆ្អឹង

លម្អឆ្អឹង

ជាពិសេសបញ្ហាធ្មេញល្អ ធ្មេញត្រឹម។ ដូចបទចម្រៀងបុរាណច្រៀងថា សារិកាកែវអើយ សារិកាកែវកើច បងលោមឲ្យសើច ចង់ឃើញជើងធ្មេញ បងគន់ជើងសក់រត់ជួររមេញ បងគន់ជើងធ្មេញត្រឹមដូចគេក្រី។ ឯលម្អធ្មេញរបស់នាងកាកី ក៏អ្នកនិពន្ធបានបញ្ចេញទឹកដៃតាមរយៈកំណាព្យថា “ធ្មេញខ្មៅរលីករលងប៉ផ្លេក ដូចនិលរតនាកកបល្អលន់ គូរគន់ដូចនា ត្របកបទុមា រាយរីកស្រស់ស្រី។ រីឯរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្សែ៤ ទំព័រ២៥ បង្ហាញអំពីធ្មេញនាងសីតា ថា “ចាំធ្មេញខ្មៅជិត ដូចអ្នកប្រកិតនិលរត្ន័ថ្លៃ បងគន់សំគាល់នៃអម្បាលរូបដ៏ប្អូនបង”។
បញ្ចពិធកល្យាណី: លម្អសម្បុរស្បែក

លម្អសម្បុរស្បែក

នារីតែងប្រាថ្នាចង់បានសម្បុរស្បែកល្អ។ ទំនៀមទំលាប់បុរាណបានឲ្យកូនស្រីចូលម្លប់ តាំងពីពេលដែលនាងចាប់មានរដូវគ្រាដំបូង ដើម្បីបន្ទុំសម្បុរស្បែកឲ្យភ្លឺថ្លាផូរផង់។ នារីចូលចិត្តពាក់អាវដៃវែង គឺកុំឲ្យត្រូវកំដៅថ្ងៃ ដើម្បីឲ្យសម្បុរស្បែកបានល្អ។ ឧទាហរណ៍ ក្នុងរឿងទំព័រ២៥ក៏បានបញ្ជាក់អំពីសម្បុរសរបស់នាងសីតាដែរថា “បងចាំសម្បុរប្អូនជិត ក្រៃលែងស្រលិត លឿងខៀវដ៏កន្លង វាប្លែកសម្បុរសនោះដ៏បីដង មួយថ្ងៃផ្សឹងៗបំព្រងទុំ”។
បញ្ចពិធកល្យាណី: លម្អវ័យ

លម្អវ័យ

ស្ត្រីដែលមានអាយុច្រើនហើយ តែសាច់នៅតែល្អ ដែលគេហៅថាចាំសាច់ ឬសាច់ចាំ។ ដូចកនាងវិសាខា ទោះជាមនុស្សអាយុច្រើនទៅជាជីដូនរបស់គេទៅហើយ ក៏​សាច់​នៅតែ​ល្អ​ស្មើ​នឹង​ចៅ​របស់​គាត់ដែរ។ ជាធម្មតាវ័យរបស់មនុស្សមាន៣ គឺបឋមវ័យ មជ្ឈិមវ័យ និងបច្ឆិមវ័យ។ គឺយាយ វិសាខាឋិតក្នុងបច្ឆិមវ័យទៅហើយ ក៏សម្រាប់របស់គាត់នៅតែល្អ មានន័យថា សាច់​នៅតែ​ល្អ ស្រដៀងនឹងសាច់ចៅៗស្រីៗរបស់គាត់ដែរ។ នេះជាបំណងប្រាថ្នារបស់នារី និងស្ត្រីទូទៅដែលតែងចង់បានរូបរាងឲ្យល្អដូចនាងវិសាខា ដូចពាក្យដែលនារី ឬ​ស្ត្រី​តែង​ធ្វើ​ការ​បួងសួង​ថា “សូម​មានតំរិះដូចនាងអមរា មាន​ប្រាជ្ញា​ដូច​ព្រះ​មហោសថ ”។

ជាការពិតណាស់ ធម្មជាតិនៃមនុស្ស ក៏ប្រកបដោយការប្រែប្រួលទៅតាមសច្ចភាពថា កើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់។ ដូចកំណាព្យគុកកាមកិលេសថា “ឃើញធ្មេញសណ្ដក ស្បែកចេះតែសក ភ័យខ្លាចឆាប់ចាស់ ថ្ពាល់ចេះតែខូង ភ្នែករូងរហ័ស ក្មេងសោះប្ដូរផ្លាស់ ជាចាស់ទៅហើយ”។ …”កើត ស្លាប់ទៅមក ដូចទឹករលក អន្ទោលតាមគ្នា មួយងើបលិចទៅ ឥតនៅរេរា មួយទៀតងើបជារលកកម្មផល”។

ដូចនេះចំពោះលម្អស្ត្រីទាំង ៥ ដែលបានរៀបរាប់មកនេះ ក៏តែងប្រែប្រួលទៅតាមត្រៃលក្ខណ៍យ៉ាងទៀងទាត់ពិតប្រាកដ ។
បញ្ចពិធកល្យាណី: បទចម្រៀង​បញ្ចពិធកល្យាណី

បទចម្រៀង​បញ្ចពិធកល្យាណី

បទ​នេះ​ច្រៀង​ដោយ​លោក ស៊ិន ស៊ីសាមុត ជា​ទំនុក​ចង្វាក់​បូសាណូវ៉ា មិន​ដឹង​ថា​ត្រូវ​បាន​តែង​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​ណា និង ដោយ​អ្នក​និពន្ធ​ណា​ទេ បើ​លោក​អ្នក​បាន​ដឹង​សូម​ជួយ​បំពេញ​ផង ។

១. ឱ​នារី​ដែល​បង​ពេញ​ចិត្ត​ ស្មើ​នឹង​ជីវិត គឺ​បញ្ចពិធកល្យាណី 
មាន​តែ​អូន​ទេ​ដែល​​ចិត្ត​បង ​បំណង​​បេតី​ ក្រោម​មេឃ​លើ​ដី​គ្មាន​ស្រី​ផ្ទឹម​បាន ។

២. តាំង​ពី​កើត​មក​បង​មិន​ដែល ​ឃើញ​ឡើយ​ណា​អូន រូប​ដូច​គេ​សូន​ពី​សួគ៌ា​ស្ថាន 
រូប​សម្រស់​សម្ផស្ស​ទាំង​៥ បំភ្លេច​មិន​បាន ខ្វល់ខ្វាយ​ក្នុង​ប្រាណ​រាល់​សាយបាត (1) ។ 

R. រាម​ចង់​បាន​តែ​បញ្ចពិធកល្យាណី ទោះបី​លំបាក​ក៏​ខំ​សង្វាត 
បើ​សិន​បាន​កល្យាណ​មក​ហើយ មិន​ឲ្យ​អូន​ឃ្លាត រាប់​រយ​ជាតិ​បង​សូម​ថ្នមបី ។

៣. បើ​សិន​ជា​វាចា​មិន​សម នាំ​អន់​ចិន្តា សូម​តែ​មេត្តា​ណា​កល្យាណី 
កុំ​បំភ្លេច​ពាក្យ​ពេចន៍​សម្តី ដែល​ទន្សាយ​ព្រៃ​ អង្វរ​រស្មី​នៃ​ព្រះ​​ចន្ទ្រា (x2)

(1) សាយបាត មាន​ន័យ​ថា វេលា​ល្ងាច​ព្រឹក មក​ពី​ពាក្យ សាយំ ប្រែថា វេលា​ល្ងាច​ និង ពាក្យ​ បាតោ ប្រែថា វេលា​ព្រឹក ។
បញ្ចមុខ

រូបភាពតូច|ព្រះសិវៈ
បញ្ចមុខ ( पञ्चमुख, Pañcamukha ) ក៏ត្រូវបានបកប្រែជា បញ្ចមុខ ដែលជាគោលគំនិតមួយនៅក្នុង រូបចម្លាក់ហិណ្ឌូ ដែល អាទិទេព មួយត្រូវបានតំណាងដោយក្បាលប្រាំ។  អាទិទេព​ហិណ្ឌូ ​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ដោយ​មាន​មុខ​ប្រាំ​នៅ​ក្នុង​រូប​តំណាង​របស់​ពួក​គេ​ដូច​ជា ​ហនុមាន, ព្រះសិវៈ, ព្រហ្ម, គណេស, និង គយត្រី ។
បញ្ជាប្រតិបត្តិទី ១៣៧៦៩

បញ្ជាប្រតិបត្តិទី ១៣៧៦៩ មានចំណងជើងថា ការពារជាតិពីការចូលប្រទេសរបស់ភេរវករបរទេសនៃសហរដ្ឋអាមេរិក () គឺជាបគ្ជាប្រតិបត្តិ ដែលបានចេញដោយ ដូណាល់ ត្រាំ ប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយមានសុពលភាពពីថ្ងៃទី ២៧ មករា ឆ្នាំ ២០១៧ រហូតដល់ថ្ងៃទី ១៦ មីនា ឆ្នាំ ២០១៧ ដែលគឺជាថ្ងៃដែលបញ្ជាប្រតិបត្តិទី ១៣៧៨០ មានសុពលភាព។ បញ្ជាប្រតិបត្តិទី ១៣៧៦៩ នេះ បានកាត់បន្ថយចំនួនជនភៀសខ្លួនដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាចូលទៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ទៅ ៥០.០០០ នាក់ និងបានផ្អាកកម្មវិធីការទទួលយកជនភៀសខ្លួនរបស់សហវដ្ឋអាមេរិក ជារយៈពេល ១២០ ថ្ងៃ និងបានផ្អាកការចូលរបស់ជនភៀសខ្លួនស៊ីរីដោយគ្មានកំណត់ និងបានដឹកនាំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីមួយចំនួនដើម្បីផ្អាកការអនុញាតឱ្យជនភៀសខ្លូនដែលមកពីបណ្តាប្រទេសដែលមិនបានបំពេញតាមស្តង់ដារកាត់ក្ដីស្ថិតក្រោមច្បាប់អន្តោប្រវេសន៍សហរដ្ឋអាមេរិកចូលទៅក្នុងប្រទេសបាន និងរួមបញ្ចូលទាំងករណីលើកលែងនៅលើមូលដ្ឋានករណីដោយករណី។ ក្រសួងសន្តិសុខមាតុភូមិបានធ្វើបញ្ជីរាយឈ្មោះប្រទេសទាំងនេះមានអ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ លីប៊ី សូម៉ាលី ស៊ូដង់ ស៊ីរី និងយេម៉ែន។Executive Order 13769 of January 27, 2017: Protecting the Nation From Foreign Terrorist Entry Into the United States. Executive Office of the President. –8982. Published: February 1, 2017.
បញ្ជាប្រតិបត្តិទី ១៣៧៦៩: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 Full text of the executive order via the Federal Register
 Fact Sheet by the United States Department of Homeland Security
 Questions and Answers about the Executive Order . U.S. Customs and Border Protection
 Office of Legal Counsel memorandum on the order's legality obtained due to a FOIA request via the New York Times
 Full Text of the Immigration and Nationality Act (Updated through February 2013) via U.S. Citizenship and Immigration Services
 Court Challenges:
 Relevant court filings and orders
 Site Created for the Appeal of State of Washington et al. v. Trump in the 9th Circuit Court of Appeals

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ច្បាប់អន្តោប្រវេសន៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិក
បញ្ជី ប្រទេស មានចំនួនអ្នកអានសៀវភៅ

thumb|right|400px|តារាងបញ្ជី របស់ប្រទេសដែលមានអត្រា អ្នកចេះអានអក្ស នៅក្នុង​ពិភពលោក (របាយការឆ្នាំ២០១១) ពណ៍ប្រផេះ គ្មានតារាងបញ្ជាក់
thumb|right|300px|ផែនទីប្រទេសទាំងអស់ដែលមានអ្នកចេះអានអក្សក្នុង ពិភពលោក (របាយការឆ្នាំ២០០៧/២០០៨)

តារាងរបស់ប្រទេសទាំងអស់ដែលចេះអានអក្ស ដែលមាននៅក្នុង បញ្ជីរបស់អង្ការសហប្រជាជាតិ (UNDP) របាយការឆ្នាំ2013.

នេះជាសេក្តីរាយការមួយដែលបានប៉ានស្មាន យ៉ាងក្បសក្បាយរបសអង្ការ UNESCO និងការរាយការអំពីជំរឿនរបសប្រទេសនីមួយៗទៅក្នុង អង្ការសហប្រជាជាតិ​ ដើម្បីរួមគ្នាជាមួយ.ដើម្បីប្រមូស នៅតួលេខ ពិតប្រកតពីប្រទេដនីមួយៗ ដើម្បីបានដិងអំពីចំនូន មនុស្សដែលចេះអាន អក្ស ខ្ពួសបំផុតដលទៅ99% នៃកាប៉ានស្មានUnited Nations Development Programme Report 2011.
បញ្ជី ប្រទេស មានចំនួនអ្នកអានសៀវភៅ: មើល​បន្ថែម

មើល​បន្ថែម
ការចេះអាននិងចេះសរសេ​ នៅអន្តរជាតិសព្ធថ្ងៃ 
ការចេះអាននិងចេះសរសេ
ការសិក្សាដែលខានមិនបាន
បញ្ជីក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នៅកម្ពុជា

នេះ​ជា​បញ្ជី ​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍ ​ដែល​កំពុងមានប្រតិបត្តិការ​នៅក្នុង ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។
បញ្ជីក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នៅកម្ពុជា: ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ដែលមានជើងហោះហើរ

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ដែលមានជើងហោះហើរ 
ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ រូបភាព IATA ICAO សញ្ញាហៅទូរសព្ទ ចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការ ចំណាំ អេរ៉ូខេមបូឌា100x100ភីកសែល|Cessna_206H 2011 អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ខេមបូឌា អ៊ែរវ៉េ100x100ភីកសែល ក្រ KME GIANT IBIS 2017 អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ខេមបូឌា អង្គរអ៊ែរ100x100ភីកសែល K6 KHV CAMBODIA AIR 2009 អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប ឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ100x100ភីកសែល LQ MKR AIR LANME 2016 អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ស្កាយ អង្គរ អ៊ែរឡាញ100x100ភីកសែល ZA SWM SKY ANGKOR 2014 អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប
បញ្ជីក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នៅកម្ពុជា: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 បញ្ជីក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍លែងដំណើរការនៅកម្ពុជា
 បញ្ជីឈ្មោះព្រលានយន្តហោះនៅកម្ពុជា
 បញ្ជីក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍
បញ្ជីក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍លែងដំណើរការនៅកម្ពុជា

នេះ​ជា ​បញ្ជី​​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍នៅកម្ពុជា ដែល​លែង​ដំណើរការ​។  
ឈ្មោះឡាតាំងឈ្មោះខ្មែររូបថតIATAICAOCallsignចាប់ផ្ដើមប្រត្តិបត្តការឈប់ប្រត្តិបត្តការចំណាំAir Cambodgeអាកាសចរណ៍ភូមិន្ទ កម្ពុជា (អាកាសចរកម្ពុជា)100x100ភីកសែលRC19702001ពីដំបូង ឈ្មោះថា អាកាសចរណ៍ភូមិន្ទ កម្ពុជាAir Dream100x100ភីកសែលADADA20072007Angkor Airways100x100ភីកសែលG6AKWANGKORWAYS20042008Angkor Wat Airlines19731974IPAQQAPSARA20142016Bassaka Airបាសសាកាអ៊ែរ100x100ភីកសែល5BBSXBASSAKA20142020Cambodair19731974Cambodia Airlines100x100ភីកសែលY6CCLANGKOR WAT19972014ឈប់ហោះហើរនៅឆ្នាំ 2005 រួចហើយបន្តឡើងវិញនៅឆ្នាំ 2013Cambodia Bayon Airlinesអាកាសចរណ៍ កម្ពុជា បាយ័ន/បាយ័នអ៊ែរឡាញBDBYCBAYON AIR20072019Cambodia International AirlinesXECIA19921994First Cambodia Airlines100x100ភីកសែលF6FCCFIRSTCAMBODIA20042004Imtrec Aviation100x100ភីកសែលIMT20002008JC International Airlinesជេសុី អុិនធើណេសិនណល អ៊ែរឡាញ100x100ភីកសែល|XU-998 (26632656499)QDJCCCAMBO20162023Kampuchea Airlines100x100ភីកសែលE2KMPKAMPUCHEA19972004KC International Airlines3QKCH20172019Khmer Akas19701973ប្ដូរឈ្មោះនិងរួមបញ្ចូលជាមួយ Khmer AirlinesKhmer Airlines19731975Khmer Hansa Airlines19711975Mekong Airlines100x100ភីកសែលM8MKN20032003PMTair100x100ភីកសែលU4PMTMULTITRADE20032008President Airlinesព្រីស៊ីឌិន អ៊ែឡាញ100x100ភីកសែលTOPSD19972007Royal Air Cambodge100x100ភីកសែលVJRACAIR CAMBODGE19562001ពីមុនជា Air Cambodge ពីឆ្នាំ 1970-1994Royal Khmer Airlines100x100ភីកសែលFERKHKHMER AIR20042007Royal Phnom Penh Airlinesភ្នំពេញអ៊ែរវេស៍100x100ភីកសែលRLPPW20002004Siem Reap Airways International100x100ភីកសែលFTSRHSIEMREAP AIR20002008Skywings Asia Airlines100x100ភីកសែលZASWM20112014ប្ដូរឈ្មោះទៅជា ស្កាយ អង្គរ អ៊ែរឡាញSmall Planet Airlines100x100ភីកសែលC8LKHSKYPLANET20172018TonleSap Airlines100x100ភីកសែលK9TSPTONLESAP AIR20112013ប្ដូរឈ្មោះទៅជា Wat Phnom AirlinesTransair Cambodia6H19921993Wat Phnom AirlinesWDWPH20132014Yana AirlinesM8MKN19982002ប្ដូរឈ្មោះទៅជា Mekong Airlines
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ២០១៨-២០២២

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ២០១៨-២០២២
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ២០១៣-២០១៨

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ២០១៣-២០១៨
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា២៧-កក្កដា-២០១៣១០ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាហ៊ុន សែន២៧ មិថុនា ១៩៥១១៩៩៥៦៨  

  

គណបក្សសង្គ្រោះជាតិកឹម សុខា ១៧ កក្កដា ២០១២២០១២៥៥  

   

 គណបក្សហ្វុនស៊ិនប៉ិចអារុណ រស្មី    គ្មាន  

   

គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ ខឹម វាសនា   គ្មាន  

   

គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានយ៉េង វីរៈ    គ្មាន 
   

   

គណបក្សខ្មែរឈប់ក្រក្រវាញ ដារ៉ន     គ្មាន
   

   

គណបក្សយុវជនកម្ពុជាពេជ្រ ស្រស់    គ្មាន  

   

គណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជាសេង សុខខេង    គ្មាន  

   

គណបក្សខ្មែរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចហួន ច័ន្ទថុន   គ្មាន  

   

គណបក្សជនជាតិភាគតិចកម្ពុជាប្លាង ស៊ីន    គ្មាន 
ក្រោយពីរំលាយគណបក្សសង្គោះជាតិ
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: ក្រោយពីរំលាយគណបក្សសង្គោះជាតិ

ក្រោយពីរំលាយគណបក្សសង្គោះជាតិ
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ២០០៨-២០១៣

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ២០០៨-២០១៣
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ២០០៣-២០០៨

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ២០០៣-២០០៨
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា  ០៧ មិថុនា ២០១៣១០  គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា        

   

គណបក្សសមរង្ស៊ី សម រង្ស៊ី       

   

គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច        

   

គណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស កឹម សុខា       

   

គណបក្សនរោត្តមរណ្ណារិទ្ធ        

   

គណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជា        

   

គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ ខឹម វាសនា       

   

គណបក្សខ្មែរឈប់ក្រ  ក្រវ៉ាញ ដារ៉ន       

   

គណបក្សសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៨-២០០៣

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៨-២០០៣
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣-១៩៩៨

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣-១៩៩៨
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៨១-១៩៩៣

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៨១-១៩៩៣
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧៦

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧៦
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧២-១៩៧៥

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧២-១៩៧៥
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៦៦-១៩៧២

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៦៦-១៩៧២
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៦២-១៩៦៦

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៦២-១៩៦៦
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥៨-១៨៦២

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥៨-១៨៦២
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥៥-១៩៥៨

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥៥-១៩៥៨
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥១-១៩៥៣

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥១-១៩៥៣
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា: រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៤៧-១៩៥១

រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៤៧-១៩៥១
+កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតគណបក្ស គណបក្សចូលរួមឈ្មោះគណបក្សប្រធានគណបក្សថ្ងៃខែឆ្នាំបង្កើតថ្ងៃខែឆ្នាំចុះបញ្ជី/ទទួលស្គាល់ចំនួនអាសនៈក្នុងសភា