លីលាវតី ភាគ​ទី​ ២: ប្រុសចម្លែកក្នុងសុញ្ញាគារ

ប្រុសចម្លែកក្នុងសុញ្ញាគារ

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! តពីចំណុចដែលខ្ញុំព្រះករុណាឈរនោះ ខ្ញុំព្រះករុណាអាចមើលឃើញទេសភាព ដ៏ស្រស់បំព្រងរៀងរាយល្វឹងល្វើយនៅខាងមុខ រុក្ខជាតិភាគច្រើនត្រងិលក្បិលចាកសន្លឹក បញ្ឈរដើមឆ្លាស់គ្នា ជាអណ្តាក់អណ្តុបចាប់ពីលើកំពូលភ្នំទៅរហូតដល់ជើងភ្នំ នៅប្របជាប់នឹងជើងភ្នំ ខ្ញុំព្រះករុណាសង្កេតឃើញ ដំបូលផ្ទះជាច្រើនខ្នង រមូរចូលគ្នាជាកំប៉ូតកំប៉ុក ហែហមឡោមព័ទ្ធដោយរុក្ខជាតិខៀវខ្ចី ហួសពីភូមិទៅ ជាក្សេត្រភូមិដ៏ធំល្វឹងល្វើយល្ហល្ហេវ តពីនោះជាព្រៃឈើពណ៌ខៀវបំព្រង ហើយក៏ជាក្សេត្រភូមិទៀត ក្សេត្រភូមិ និងព្រៃឈើលាយឆ្លុះឆ្លាស់គ្នា ពង្រីកពង្រាយរហូតដល់ទល់មណ្ឌលមេឃ ខ្ញុំព្រះករុណានឹកធូរស្បើយរហើយ ចិត្តយ៉ាងចម្លែក នៅពេលបានឃើញទស្សនីយភាពដ៏រហរហេវបែបនោះ មានឥស្សរភាពបីដូចជាបក្សីដែល ទើបនឹងរួចពីទ្រុងដូច្នោះ ប៉ុន្តែកាលបើសម្លឹងទៅឃើញហ្វូងគោក្របីតូចកញ្ច្រឹបកញ្ច្រកដូចសត្វស្រមោចដែល កំពុងតែដើរក្នុងវាលស្រែសំដៅទៅកាន់ភូមិ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏កើតសំណោកសោកសៅភ្លាម ព្រោះវាក្រើនរំលឹក ឲ្យខ្ញុំព្រះករុណានឹកឃើញដល់អតីតកាលក្នុងគ្រាដែលខ្ញុំព្រះករុណានៅជាក្មេងឃ្វាលគោគូកម្សត់តាមមាត់ ស្ទឹងអចិរវតីក្នុងដែនដីកោសលរដ្ឋដ៏សែនឆ្ងាយលន្លោចឯណោះ ខ្ញុំព្រះករុណាដកដង្ហើមធំស្រូបយកខ្យល់ អាកាសបរិសុទ្ធហើយក៏ដើរចុះពីភ្នំទៅ 
កាលដែលខ្ញុំព្រះករុណាដើរចុះមកដល់ភូមិត្រង់ជើងភ្នំនោះក៏ពេលវេលាសឹងងងឹតឈឹងទៅហើយ អ្នកស្រុក ចាប់ផ្តើមទ្រោលបំភ្លឺប្រទីប​ជ្វាលា ខ្ញុំព្រះករុណាដើរទៅជារឿយៗតាមផ្លូវលំចង្អៀតៗកណ្តាលភូមិ សង្ខាងផ្លូវដេរដាសទៅដោយផ្ទះសម្បែងដែលជាខ្ទមគោម័យសង់ជាប់នឹងផ្ទៃដី ខ្ទមខ្នងខ្លះក៏មានគោនិង ពពែចងភ្ជាប់នឹងបង្គោលខាងមុខផ្ទះ ខ្នងខ្លះក៏មានប្រុសបច្ឆិមវ័យអង្គុយចងវង់សន្ទនាគ្នានៅលើកន្ទេល ចចូតខាងមុខខ្ទម លើផ្លូវលំសង្កាត់ខ្លះក៏មានក្មេងក្មាងប្រលេងប្រឡែងដេញចាប់គ្នាឮសម្លេងទ្រហឹងខ្ញៀវ ខ្ញារ សម្លេងមនុស្សធំស្រែកដេញក្មេងក្មាងឲ្យទៅលេងកន្លែងដទៃ សម្លេងម្តាយដង្ហោយហៅកូនឲ្យទៅ ពិសាបាយ និងសម្លេងកណ្តឹងត្រដោកពីកគោធ្វើឲ្យបរិយាកាសខាងក្នុងភូមិអ៊ឹកធឹកគគ្រឹកគគ្រេងគួរសម ។
ដោយនឿយហត់រសេះរសោះអស់ដៃអស់ជើងពីការសួចុះភ្នំ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏សម្រេចសិងសម្រាកយប់ ក្នុងភូមិនេះ  ប៉ុន្តែមិនដឹងថានឹងទៅសម្រាកទីណាទេ តាមធម្មតា ក្នុងភូមិនីមួយៗទូទាំងដែនដីមគធៈ សុទ្ធតែមានសាលាសម្នាក់ ១ ខ្នងដែលអ្នកស្រុកជួយគ្នាកសាងឡើងនៅចិញ្ចើមផ្លូវកណ្តាលភូមិ ដើម្បីជាទី ស្នាក់អាស្រ័យរបស់បាទចារី និងពួកអនាគារិកដែលត្រាច់ចរមកពីទិសទាំង ៤ ដើម្បីសួរមើលឲ្យដឹងថា សាលាសម្នាក់នោះនៅឯណា ខ្ញុំព្រះករុណាបានឈាងចូលទៅសួរព្រឹធជនម្នាក់ ដែលកំពុងចងគោនៅ ខាងមុខខ្ទម 
"បពិត្រលោកសមណៈ ! ភូមិរបស់យើងនៅមិនទាន់មានសាលាសម្នាក់សម្រាប់ថ្មើរជើងនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែគ្រាមភោជកបានចាត់ត្រៀមផ្ទះ ១ ខ្នងសម្រាប់រឿងនេះ ប្រសិនបើលោកម្ចាស់និមន្តដើរទៅហួសផ្ទះ ៤ ខ្នងទៀត ហើយសម្លឹងមើលទៅខាងស្តាំដៃ លោកម្ចាស់នឹងឃើញផ្ទះទំនេរ ១ ខ្នងធំតាំងនៅចិញ្ចើមផ្លូវ សូមនិមន្តចូលទៅសម្រាកតាមសម្រួលចុះ" ។

ខ្ញុំព្រះករុណាពោលអរគុណព្រឹធជននោះហើយក៏បែរខ្នងចេញធ្វើដំណើរដើរទៅតាមផ្លូវលំ លុះដល់ខ្ទមខ្នងទី ៤ ក៏បានប្រទះឃើញសុញ្ញាគារ ១ ខ្នងនៅខាងស្តាំដៃតាមពាក្យណែនាំរបស់ព្រឹធជននោះមែន ខ្ញុំព្រះករុណា ដើរទៅឈប់ត្រង់ទ្វារហើយបន្ទោរក្បាលចូលទៅមើលខាងក្នុង ឃើញបន្ទប់ល្វែងល្វឹងល្វើយទាំងខ្នង  លើផ្ទៃ បន្ទប់ដែលជាដីគោម័យមានកន្ទេលចចូតក្រាលទុកដោយអន្លើៗ ខាងក្នុងបន្ទប់មានប្រុសម្នាក់បានចូលមក ស្នាក់នៅមុនហើយ គេអង្គុយលើកន្ទេលចចូតក្បែរចង្កៀងដែលចាំងពន្លឺភ្លឺភ្លឹបភ្លែត ធ្វើកិច្ចធុរៈរញ៉ិករញ៉ុកតែ ម្នាក់ឯង ខ្ញុំព្រះករុណាបានចូលទៅក្នុងបន្ទប់ដាក់បាត្រនិងបរិក្ខារចុះលើកន្ទេលត្រង់ជ្រុងម្ខាងនៃបន្ទប់ហើយក៏ អង្គុយចុះសម្រាក នៅខណៈដែលខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងអង្គុយនោះឯង បុរសដែលស្នាក់នៅមុនបែរមកសម្លក់ មើលខ្ញុំព្រះករុណា ផ្ចង់ពិនិត្យមើលអស់ពេលជាយូរ បន្ទាប់មកគេក៏ដើរតម្រង់មករកខ្ញុំព្រះករុណា អង្គុយចុះ ត្រង់រឹមកន្ទេលហើយនិយាយឡើងថា  
"បពិត្រលោកអនាគារិក ! ខ្ញុំកណាត្រេកអរណាស់ដែលមានមិត្ររួមសម្នាក់ក្នុងសុញ្ញាគារនេះ សង្កេតមើលលក្ខណៈឫកពានិងរូបបែបតែងកាយ ខ្ញុំកណាយល់ថាលោកម្ចាស់ជាអ្នកបួសក្នុងព្រះ ពុទ្ធសាសនាមែនទេ?"
"មែន អាត្មាជាព្រះភិក្ខុក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា"ខ្ញុំព្រះករុណាឆ្លើយតបទាំងគិតគ្នេរគ្នាន់ក្នុងចិត្តថាប្រុសចម្លែកម្នាក់ នេះនឹងសម្តែងចេញក្នុងលក្ខណៈណាទេ ដោយពន្លឺភ្លឺរហឹមក្នុងបន្ទប់ ខ្ញុំព្រះករុណាសង្កេតឃើញគេជា យុវកម្លោះអាយុមិនហួស ២0​ ឆ្នាំទេ សម្បុរសណ្តែកបាយ មុខមាត់មុតមាំ ទោះបីជាគេមានឫកពាសម្តែងថា ត្រេកអរ ប៉ុន្តែក៏មានស្នាកស្នាមនៃសំណោកដិតដាមក្នុងកែវភ្នែកនិងទឹកមុខយ៉ាងឃើញបានច្បាស់ 
"ចុះញោមវិញជាអ្នកណា មកពីណា?"ខ្ញុំព្រះករុណាសួរ 
"ខ្ញុំកណាឈ្មោះចុល្លពល ជាបុត្ររបស់ព្រាហ្មណ៍មហាសាលនៃក្រុងចម្បាដែនអង្គៈ ខ្ញុំកណាធ្វើដំណើរ ចេញពីមាតុភូមិមកអស់រយៈពេល ៧ រាត្រីថ្ងៃនេះហើយ"គេឈប់មួយស្របក់ហើយក៏សួរឡើងថា 
"ចុះលោកម្ចាស់វិញនិមន្តមកពីណា ហើយទៅណា? "
"អាត្មាទើបនឹងធ្វើដំណើរចេញពីវេឡុវ័នមហាវិហារក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ..."
"ឱ ! វេឡុវ័នឬ?"ប្រុសកម្លោះឧទានកាត់ស្លាបកែវដោយសម្លេងឮមុននឹងខ្ញុំព្រះករុណាឆ្លើយសំណួររបស់ គេចប់ 
"ព្រះវេឡុវ័ន អីយ៉ា ! សំណាងល្អណាស់តើសម្រាប់ខ្ញុំកណាដែលបានជួបនឹងលោកម្ចាស់ដែលទើបនឹង និមន្តមកពីព្រះវេឡុវ័ន"
"ញោមមានធុរៈអ្វីទាក់ទងនឹងព្រះវេឡុវ័នឬ? ឧបាសក ! "ខ្ញុំព្រះករុណាសួរដោយពិភាល់លាយចម្លែកចិត្ត ចំពោះកិរិយាអាការខុសប្រក្រតីរបស់គេ

"វេឡុវ័ន គឺជា គោលដៅនៃដំណើរដើរផ្លូវឆ្ងាយរបស់ខ្ញុំកណា ខ្ញុំកណាកំពុងនឹងធ្វើដំណើរទៅវេឡុវ័ន ប្រជាជន ឯជាតិភូមិរបស់ខ្ញុំកណាប្រាប់ថា ឯវេឡុវ័នព្រៃឫស្សីដែលព្រះបាទពិម្ពិសារទ្រង់ប្រទានភក្សាហារដល់សត្វ កង្ហែននោះ ព្រះសក្យមុនីសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់ប្រថាប់នៅ ព្រះមហាសមណៈព្រះអង្គនោះជាសព្វញ្ញូ ទ្រង់ដឹងសព្វគ្រប់ចំពោះអ្វីៗទាំងពួង អាចរំដោះទុក្ខដល់អ្នកដែលកំពុងតែរងទុក្ខបាន អាចបន្ធូរបន្ថយ សំណោកដល់អ្នកដែលកំពុងតែសោយសោកបានយ៉ាងពិសិដ្ឋ គួរនាដូចជារោគហារីដែលស្ទាត់ជំនាញជាញ ជាក់ក្នុងសព្វរោគាព្យាធិព្រមទាំងសមុដ្ឋាន និងអាចផ្សែផ្សំឱសថកម្ចាត់បំបាត់រោគបានគ្រប់ប្រភេទ ខ្ញុំកណា កំពុងត្រូវភ្នំមហាទុក្ខកិនសង្កត់ដួងចិត្ត ហេតុនោះទើបមានបំណងនឹងទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាម្ចាស់ ព្រះអង្គនោះដោយរួសរាន់បំផុត ហេតុនេះឯងខ្ញុំកណាទើបត្រេកអរចិត្តដែលបានដឹងថាលោកម្ចាស់និមន្តមក ពីវេឡុវនារាម យ៉ាងហោចណាស់ ខ្ញុំកណាក៏បានស្តាប់ពត៌មានអំពីព្រះមហាសមណៈព្រះអង្គនោះដែរ ខ្ញុំកណាមានប្រស្នាជាច្រើនចំណុចដែលត្រូវការទូលសួរលោកម្ចាស់ ប៉ុន្តែលោកម្ចាស់កំពុងតែនឿយហត់ ពីដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ បើអញ្ចឹងសូមនិមន្តឆាន់ទឹកនិងសិងសម្រាកឲ្យស្រួលព្រះកាយសិនចុះ យើងនឹងសន្ទនាគ្នា តទៅ" លុះនិយាយចប់ ប្រុសកម្លោះក៏ដើរទៅឆ្ពាមយកពិដុងទឹកមកថ្កល់ខាងមុខខ្ញុំកណា ហើយក៏​និមន្តឲ្យ ឆាន់ ។
ខ្ញុំព្រះករុណាជឿថា គេមុខជាសប្បាយចិត្តដែលបានដឹងថាខ្ញុំព្រះករុណាមកពីសម្នាក់របស់ព្រះបរមសាស្តា ប៉ុន្តែគេនឹងស្រយង់ចិត្តប៉ុនណា បើបានជ្រាបពំនិតថា ព្រះបរសាស្តាទ្រង់មិនបានប្រថាប់នៅឯវេឡុវ័នទេ ប៉ុន្តែទ្រង់ប្រថាប់នៅឯក្រុងកោសម្ពី ឆ្ងាយដាច់ស្រយាលទៅទិសបស្ចឹមជាច្រើនរយយោជន៍ ខ្ញុំព្រះករុណា នឹកវឹកវរចិត្តនៅពេលគិតឃើញថា គេនឹងខកខុសបំណងដែលប៉ងប្រាថ្នា និងរងទុក្ខធំសន្ធំសន្ធៃក្រៃលែង ឡើងពីទុក្ខដែលមានស្រាប់យ៉ាងលើសលន់ពន់ប្រមាណ ដើម្បីអបស្ទបគេមិនឲ្យពើបពះប្រទះនឹង កំហកបំណង ខ្ញុំព្រះករុណាទើបរិះរកមធ្យោបាយបង្វែរចំណាប់អារម្មណ៍របស់គេឲ្យងាករេបែរចេញពី ព្រះបរមសាស្តាបណ្តោះអាសន្ន មធ្យោបាយល្អបំផុតតាមដែលអាចរិះគិតបាននៅខណៈនោះ គឺ ស្ទូចអន្ទង គេឲ្យអធិប្បាយរ៉ាយរ៉ាប់ប្រាប់សាទុក្ខរបស់គេ ព្រោះតាមមូលភាពធម្មតានោះ មនុស្សគ្រាន់តែរ៉ាយរ៉ាប់ប្រាប់ សាទុក្ខដោយវាចាដល់បុគ្គលដែលទុកចិត្តបាន ក៏អាចជួយបន្ទោបង់ទុក្ខទំសន្ធំនោះបានខ្លះ លុះគិតឃើញ ដូច្នេះហើយទើបនិយាយឡើងថា 
"ម្នាលឧបាសក ! ព្រះបរមសាស្តាសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់នោះទ្រង់មានព្រះទ័យពេញប្រៀបដោយព្រះ មហាករុណាចំពោះសព្វសត្វ រៀងរាល់បច្ចូសសម័យ ព្រះអង្គតែងបង់បាញ់សំណាញ់គឺព្រះញាណគ្រប ដណ្តប់សកលលោកដើម្បីប្រមើលមើលថាតើសត្វណាខ្លះដែលកំពុងតែរងទុក្ខសន្ធំល្មមសមនឹងទទួលបាន សេចក្តីប្រោសប្រាណ កាលបើទ្រង់ទតព្រះនេត្រឃើញសត្វដូច្នោះហើយក៏ស្តេចយាងទៅប្រោសភ្លាម ដោយឥតរើសអើងថាបុគ្គលនោះស្ថិតនៅក្នុងវណ្ណៈត្រកូលណានោះទេ ពិតប្រាកដណាស់ សត្វដែល ស្ថិតនៅក្នុងអន្លង់នៃទុក្ខមានចំនួនច្រើនជាអនេក ព្រោះហេតុនោះព្រះអង្គទើបមិនទំនេរពីការប្រោស សត្វឡើយ"
"បើអញ្ចឹង ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គមិនយាងមកប្រោសខ្ញុំកណាផង ព្រោះខ្ញុំកណាកំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងអន្លង់ មហាទុក្ខ?"កម្លោះចុល្លពលសួរឡើង
"អាត្មាជឿថាទុក្ខរបស់ញោមបើប្រៀបផ្ទឹមនឹងទុក្ខរបស់អ្នកដទៃ ប្រហែលជានៅមានបរិមាណតិចនៅ ឡើយ ហេតុនោះបានជាញោមនៅមិនទាន់ប្រាកដចូលក្នុងសំណាញ់ញាណរបស់ព្រះបរមសាស្តា សូមតំណាលឲ្យអាត្មាស្តាប់បានទេថា ទុក្ខរបស់ញោមនោះដូចម្តេច? ក្រែងលោអាត្មាអាចនឹងមានផ្លូវជួយ ស្រោចស្រង់ញោមបាន" ។