navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
រឿង ភ្នំប្រសិទ្ធ: អំពី​ផែនថ្ម​មាន​ស្នាមជើងសេះ

អំពី​ផែនថ្ម​មាន​ស្នាមជើងសេះ 
ចំពោះ​ស្នាម​ជើង​សេះ​នៅ​លើ​ផែន​ថ្ម​តាម​ចាស់​ទុំ​និយាយ​ថា : ទាក់ទង​មក​ពី​រឿង​ចៅឫទ្ធិសែន​និង​នាងកង្រី ត្រង់​ដែល ឫទ្ធិសែន​យក​សំបុត្រ​នាងសន្ធមា​ទៅ​ឲ្យ​នាងកង្រី ហើយ​ទោ​ដេក​ស្នាក់​នៅ​កែ្បរ​ទី​អាស្រម​បទ​នៃ​មហាឥសី​។  ពេលនោះ​មហាឥសី​លួច​មើល​សំបុត្រ​ឃើញ​នាង​សន្ធមា​បង្គាប់​ឲ្យ​នាងកង្រី​ជា​កូន សំលាប់​កុមារ​នេះ​ចោល​ទៅ នៅ​ពេល​ដែល​ទៅ​ដល់ ឥសី​ក៏​លួច​ហែក​សំបុត្រ​ចោល កែ្លង​សំបុត្រ​សា​ជា​ថ្មី ឲ្យ​នាងកង្រី​ទទួល​យក​បុរស​នេះ​ធ្វើ​ជា​ប្តី កាលបើ​ឃើញ​កុមារ​នេះ​ទៅ​ដល់​។ គឺ​ត្រង់​កនែ្លង​នេះ​ហើយ ដែល​មាន​ផែន​ថ្មី​ធំ នៅ​ទៀប​កនែ្លង​ឥសី​ចង្រ្កម  គឺ​នៅ​ពេល​កុមារ​ឫទ្ធិសែន ត្រលប់​មក​វិញ ដោយ​ប្រញាប់​ប្រញាល់​រត់​ចោល​នាងកង្រី​នោះ ក៏​មក​កាន់​ទីកនែ្លង​នេះ​ទៀត បាន​ជួប​និង​ឥសី ឥសី​ឲ្យ​ទាន​ស្លឹក​ឈើ ហើយ​ឲ្យ​ហោះរត់​។  គឺ​លើ​ផែនថ្ម​នេះ​ហើយ​ដែល​ឫទ្ធិសែន​ចាប់​បំផាយ​សេះ លោត​ផ្លោះ​ហោះ​ឡើង បាន​ជា​មាន​ស្នាម ជើង​សេះ ទ្រុឌ​នៅ​ជាប់​និង​ផ្ទាំង​ថ្ម​ត្រង់​នោះ​ឯង។

បើ​ពោល​ដោយ​សងេ្ខប​ទៅ បុរាណដ្ឋាន​នេះ ជា​ទី​ដំណែល​អំពី​មហាក្សត្រ​អង្គ​ណា​មួយ​ក្នុង​អតីតកាល​មែន ប៉ុនែ្ត​ពុំ​មាន​ដាន​ខាង​អក្សរចារិក​ឲ្យ​ច្បាស់​លាស់ យក​ជា​ពត៌‌មាន​ពិត​ប្រាកដ​ប្រជា​បាន​ឡើយ  យើងយល់​បាន​ត្រឹម​តែ​សេចក្តី សន្និដ្ឋាន​ប៉ុណ្ណោះ ដោយ​សងេ្កត​យក​តាម​រូបភាព ទីកនែ្លង និង​សេចក្តី​និទាន​ខ្លះ របស់​អ្នកស្រុក​ដែល​ចេះ​តែ​ចាំ​តៗ​គ្នា ប៉ុណ្ណោះ​។ ដូចេ្នះ​បើ​យើង​សន្មត​កំណត់​ឲ្យ​ដាច់​ស្រេច​ថា ក្សត្រ​អង្គ​ណា​ជា​អ្នក​កសាង ឬ​ការកសាង​នេះ​ពី​ក្នុង​រជ្ជកាល​ណា​នោះ​ពុំ​ទាន់​បាន​នៅ​ឡើយ​ទេ  ការងារ​នេះ​នៅ​ក្នុង​កា​រ​ស្រាវជ្រាវ តែ​រាល់​ថៃ្ង​។

ក្រៅ​អំពី​សេចក្តី​ពិចារណា​រិះរេ​ខាង​ទី​តាំង និង​ប្រវត្តិ​ពង្សាវតារ ដែល​យើង​លើក​យក​រឿងព្រេង​មក​បញ្ជាក់ តាម​លំអាន​អ្នកស្រុក​ចេះ​ចាំ​តៗ​គ្នា​មក​នេះ យើង​ងាក​បែរ​ទៅ​ខាង​ទេសភាព នៃ​ព្រឹក្សា​នៅ​លើ​ទី​នេះ​ម្តង​។  តាម​ពិត​ភ្នំនេះ ពុំ​មែន​ជា​ព្រៃ​ស្រោង​ប្រកប​ដោយ​ឈើ​ធំ​ឡើយ ស​ភាព​ព្រៃ​ជា​សភាព​ព្រៃរបោះ ដែល​មាន​តែ​កូន​ឈើ​តូចៗ គ្រប​ដណ្តប់​លើ​ដីខ្សាច់​សៗ​នៅ​ចន្លោះ​ដុំ​ថ្ម​ធំៗ ហើយ​ថ្ម​ទាំង​នោះ​ភាគ​ច្រើន​ក៏​មាន​ពណ៌‌​ស​ដែរ​។  ហេតុនេះ​បាន​ជា​ភ្នំ​នេះ​ទៅ​ជា​កនែ្លង​យក​ថ្ម​សំរាប់​ធ្វើ​ផ្លូវ​រថភ្លើង និង​យក​មក​ប្រើ​ប្រាស់​សព្វ​យ៉ាង​នៅ​ក្នុង​ក្រុងភ្នំពេញ​សព្វថៃ្ង​​។ រួម​សេចក្តី​មក ភ្នំប្រសិទ្ធិ​សព្វ​ថៃ្ង​ជា​ទី​ទេសចរណ៍ សំរាប់​ជនរួម​ជាតិ​យើង​យ៉ាង​សំខាន់​ដែរ បាន​ជា​មាន​រថយន្ត ទេសចរណ៍​ចេញ​ចូល​ជា​ញឹកញាប់​រៀងរាល់​ថៃ្ងអាទិត្យ និង​ថៃ្ងបុណ្យ​ផេ្សងៗ​ដែល​អ្នក​ធ្វើ​ការងារ​បាន​ឈប់​សំរាក។
រឿង រ៉ូមេអូ និង ហ្ស៊ុយលីយេ

រូបភាពតូច
រ៉ូមេអូ និង ហ្ស៊ុយលីយេ (Romeo and Juliet) ជារឿងប្រលោមលោកមនោសញ្ចេតនាមួយ ដែលនិពន្ធតដោយ លោកវីលាម សេកស្ពៀរ ។​ រឿងនេះ ជាប្រលោមលោកស្នេហា ដ៏កំសត់ និង មានលក្ខណៈស្រដៀងនឹង រឿង ទុំទាវ របស់ព្រះភិក្ខុសោម។ រឿងនេះ ត្រូវបានរាប់ចូលជា អក្សរសីល្ប៍ខ្មែរ យូរមកហើយ ហើយនៅតែជារឿងពេញនិយមដល់បច្ចុប្បន្ន។
រឿង រ៉ូមេអូ និង ហ្ស៊ុយលីយេ: សង្ខេបរឿង

សង្ខេបរឿង 
រឿងនេះស្ថិតនៅក្នុងក្រុង វីរ៉ូណា (Verona) ប្រទេសអ៊ីតាលី។ ចាប់ផ្ដើមឡើងដោយជំលោះគ្រួសារ ម៉ុង់តាហ្គោ (Montague) និង កាប់ពុយឡែត (Capulet) ។ ជំលោះគ្រួសារទាំងពីមិនដឹងជាកើតឡើងពីពេលណាទេ។ រ៉ូមេអូ ជាកូនក្នុងគ្រួសារ ម៉ង់តាហ្គោ បានស្រលាញ់ រ៉ូសាលីន (Rosaline) តែនាងមិនស្រលាញ់វិញ។ ហ្ស៊ុយលីយេ ជាកូនស្រីអាយុ ១៣ ឆ្នាំរបស់គ្រួសារ កាពុយឡែត។ ឪពុកម្ដាយរបស់នាង ចង់អោយនាងរៀបការជាមួយ ប៉ារីស ដែលជា មិត្តភក្តិរបស់ ព្រះអង្គម្ចាស់អេស្កាលឹះ របស់ ក្រុងវ៉េរ៉ូណា។ ទើបគ្រួសារ កាពុយឡែត ប្រារព្វពិធីជប់លៀងមួយ ក្នុងគេហដ្ឋានកាប់ពុយឡែត។
រ៉ូមេអូ ក៏ទៅចូលរួមពិធីនៅះដែរ ទោះពុំមនការអញ្ជើញក៏ដោយ ព្រោះគេគិតថាមានវត្តមានរ៉ូសាលីន។ ប៉ុន្តែ គេក៏ជួប និង ស្រលាញ់ ហ្ស៊ុយលីយេ ហើយវាជាការថើបលើកដំបូងរបស់ ហ្ស៊ុយលីយេដែរ។ រ៉ូមេអូបានលួចមកជួបនាងនោះយប់នោះ ហើយក្រោយមកពួកគេក៏សន្យា រៀបការជាមួយគ្នាដោយសំងាត់ ដោយមានការជួយពី លោកឪពុក ឡូរ៉ង់ (Friar Laurence)។ នៅថ្ងៃដែលពួកគេការ រ៉ូមេអូក៏ជ្រុលដៃសំលាប់ ទីបាល់ (Tybalt) ដែលជាបងប្អូនជីដូនមួយរបស់ ហ្ស៊ុយលីយេ ទើបព្រះអង្គម្ចាស់ អេះស្កាលឹះ បញ្ជូនគេចេញពី វ៉េរ៉ូណា ហើយមួយយប់មុនថ្ងៃចាកចេញ រ៉ូមេអូ បានលបទៅជួប ហ្ស៊ុយលីយេ ហើយជារាត្រីដំបូងរបស់គេ។
ក្រោយមក ហ្ស៊ុយលីយេ ត្រូវបានបង្ខំអោយរៀបការជាមួយ ប៉ារីស។ នាងក៏សូមជំនួយពី អាចារ្យ ឡូរ៉ង់ ហើយគាត់ក៏រៀបគំរោងមួយ ដោយអោយ ហ្ស៊ុយលីយេ ផឹកថ្នាំដេក ៤៨ ម៉ោង រួចគាត់បញ្ជូនគេអោយប្រាប់ រ៉ូមេអូ។ តែផែនការនេះបរាជ័យ ដោយរ៉ូមេអូ ទទួលដំណឹងថា ហ្ស៊ុយលីយេស្លាប់ ក៏ស្កាត់មកជួបនាងទាំងយប់ រួចលេបថ្នាំពុលសម្លាប់ខ្លួន ក្បៃរកន្លែងគេដាក់សាកសពនាង។ បន្តិចក្រោយមក ហ្ស៊ុយលីយេក៏ដឹងខ្លួន ឃើញ រ៉ូមេអូស្លាប់ ក៏ចាក់ពោះសំលាប់ខ្លួនតាម។
ទីបំផុតទើបគេទទួលស្គាល់ ភក្តីភាពស្នេហាអ្នកទាំងពីរ ហើយសាងរូបអ្នកទាំពីរ និង ឈប់ឈ្លោះគ្នាពីពេលនោះមក។

▶រ៉ូមេអូៈ ជាកូនរបស់ Montague និង ជាគូស្នេហ៍ដ៏ស្មោះស្ម័គ្ររបស់ហ្ស៊ុយលីយេ។
▶ស៊ុលីយែតៈ កូនរបស់ Capulete  ជាគូស្នេហារបស់
Romeo សត្រូវសូ៊ពូជរបស់Montague
រឿងកម្លោះពីរនាក់ចង់បានប្រពន្ធគេ: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងកុលាបប៉ៃលិន: <big>ដំណើររឿងកុលាបប៉ៃលិន</big>

ដំណើររឿងកុលាបប៉ៃលិន 
រឿងកុលាបប៉ៃលិនវគ្គទី១
រឿងកុលាបប៉ៃលិនវគ្គទី២
រឿងកុលាបប៉ៃលិនវគ្គទី៣
រឿងកុលាបប៉ៃលិនវគ្គទី៤
រឿងកុលាបប៉ៃលិនវគ្គទី៥
រឿងកុលាបប៉ៃលិនវគ្គទី៦
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងកុលាបប៉ៃលិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រលោមលោកខ្មែរ
រឿងក្រពើរមិលគុណ: ដំណើររឿង

ដំណើររឿង 
មាន​បុរស​ឳពុក​និង​កូន​បរទេះ​ចេញ​ទៅ​ជួញ​ជួប​និង​ក្រពើ​មួយ​ដែល​ភ្លើង​ព្រៃ​ រោល​រលាក​ជើង​ទាំង ៤ និង​ដើរ​រក​ចំណី​ឆី​ពុំ​បាន​អត់​អាហារ​ស្គម​រីងរៃ ។ បុរស​ឳពុក និង កូន​បាន​ឃើញ​ក្រពើ​នោះ​រលាក​ជើង​ទាំង ៤ ស្គម​ទាំង​ខ្លួន​និង​វារ​ពុំ​បាន​ដូច្នោះ​ហើយ បុរស​នោះ​អាសូរ​（可怜）ក្រពើ បាន​កាប់​砍ឈើ​មក​ចង​（系）អម（伴随​）ក្រពើ​នោះ​រឹង​ជាប់（稳固的） លើក​ដាក់​លើ​ រ ទេះ​បរ​ទៅ លុះ​ដល់​បឹង遇到​មួយ​ធំ​ជា​ទី​សុខ​សប្បាយ បុរស​នោះ​ដាក់​ក្រពើ​ចុះ​ក្នុង​ទឹក​ក្រពើ​នោះ​បាន​ផឹក​ទឹក​អក​ភក់​ឆ្អែត​ហើយ គិត​នឹង​ខាំ​咬បុរស​នោះ​វិញ បុរស​នោះ​ថា "ព្រះ​ស្ដែង​神明កុំ​ខាំ​អញៗ（老子，我） មាន​គុណ​លើ​ព្រះ​ស្ដែង（恩情）" ក្រពើ​នោះ​ថា "មាន​គុណ​នឹង​អញ​ឯ​ណា បើ​ចង​អញ​ស្ទើរ​ស្លាប់​ដូច្នោះ អញ​ឆី​ព្រះ​ស្ដែង​ឲ្យ​ទាល់​តែ​បាន" ។

ឯ​បុរស​ថា "ព្រះ​ស្ដែង​កុំ​អាល（别急）​ខាំ​អញ មក​យើង​នឹង​នាំ​គ្នា​ទៅ​រក​អ្នក​ប្រាជ្ញ លោក​កាត់​សេចក្ដី​នេះ​ឲ្យ​យើង" ទើប​បុរស​និង​ក្រពើ នាំ​គ្នា​ទៅ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ព្រះ​មហាក្សត្រ ដោយ​នូវ​ដំណើរ​ទីទៃៗ ។ ក្រពើ​ក្រាប​បង្គំ​ថា "ខ្ញុំ ​ព្រះ​បាទ​អម្ចាស់​នៅ​ទី​មួយ​ស្ងៀមៗ （安静的）ស្រាប់​តែ​ចៅ​នេះ​មក​ចង​អប​ខ្លួន​ខ្ញុំ​ព្រះ​បាទ​អម្ចាស់​（老子）ជាប់ លើក​ដាក់​លើ​រទេះ​បរ​ទៅ ខ្ញុំ​ព្រះ​បាទ​អម្ចាស់​បម្រះ（挣扎​）ពុំ​រួច ព្រោះ​តែ​ធ្វើ​ទុក្ខ​（折磨）ខ្ញុំ​ព្រះ​បាទ​អម្ចាស់​បាន​ជា​ខ្ញុំ​ព្រះ​បាទ​អម្ចាស់ ​ខាំ​បុរស​នេះ​ឆី" ។ បុរស​ក្រាប​បង្គំ​ថា "ក្រពើ ​នេះ​ភ្លើង​ព្រៃ​រោល​រលាក​ជើង​ទាំង ៤ វា​រ​ពុំ​រួច​បាន​ខ្ញុំ​ព្រះ​បាទ​អម្ចាស់​អាសូរ ទើប​យក​ឈើ​ចង​អប​ហើយ​លើក​ដាក់​លើ​រទេះ​បរ​ទៅ​ដល់​បឹង​ទើប​ស្រាយ​（解开）លែង​ហើយ ក្រពើ​នេះ​ចុះ​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​បាន​ផឹក​ទឹក​អក​ភក់​មាន​កម្លាំង​ហើយ គិត​ខាំ​ខ្ញុំ​ព្រះ​បាទ​អម្ចាស់​វិញ ហេតុ​នេះ​បាន​ជា​ខ្ញុំ​ព្រះ​បាទ​អម្ចាស់​ទាំង ២ នាំ​គ្នា​មក​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ព្រះ​អង្គ សូម​ទ្រង់​កាត់​សេចក្ដី​នេះ បើ​ព្រះ​អង្គ​ពុំ​ជឿ​សុំ​ទ្រង់​ទត​ជើង​ក្រពើ​ទាំង ៤ ចុះ" ។

ព្រះ​មហាក្សត្រ​ទ្រង់​ពិចារណា​（思考）ថា "ក្រពើ​នេះ​ឥត​ធម៌​（道义）ពុំ​ដឹង​គុណ​គេ​ឡើយ" ទើប​ព្រះ​អង្គ​កាត់​ថា "បើ​ដូច្នេះ​មាន​តែ​ព្រះ​ស្ដែង​ឲ្យ​គេ​ចង​ព្រះ​ស្ដែង​ដូច​អំពី​មុន​នោះ​សិន​ហើយ សឹម​អញ​ពិចារណា​ឲ្យ​ព្រះ​ស្ដែង" ទើប​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​បុរស​នោះ​ទៅ​ចង​ក្រពើ​នោះ​ជាប់​ដូច​អំពី​មុន ហើយ​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​បន្ទូល（话语​）ថា "ព្រះស្ដែង​នាំ​ទៅ​ផ្ទះ​ចុះ ថ្ងៃ​ក្រោយ​ព្រះ​ស្ដែង​កុំ​ធ្វើ​គុណ​នឹង​សត្វ​តិរច្ឆាន ព្រោះ​លោក​ថា​ពុំ​ត្រូវ​ទុក​ចិត្ត​សត្វ​មាន​ចង្កូម（尖牙）​មាន​ពិស​ទេ" ។ ព្រះ​មហាក្សត្រ​ទ្រង់​កាត់​សេចក្ដី​ដូច្នេះ​បុរស​នោះ​ចូល​ចិត្ត​ហោង（非常） ។
រឿងក្រុងឧត្តុង្គ

ទីក្រុងឧត្តុង្គចាប់ផ្តើមសាងឡើងក្នុងសតវត្សទី១៧នៃគ.ស ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសមេ្តចព្រះជ័យជេដ្ឋាទី២ ដូចមានចែង ក្នុងព្រះរាជពង្សសាវតាប្រទេសកម្ពុជាតទៅនេះ :

ក្នុងព.ស២១៦៤ គ.ស ១៦៦០ព្រះបាទសមេ្តចព្រះជ័យជេដ្ឋា ជាម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង សេ្តចគង់នៅព្រះរាជវាំងល្វាឯម (សៀវភៅពង្សសាវតានៃប្រទេសកម្ពុជារបស់ក្រសួងសុខាធិការបោះពុម្ភផ្សាយ​ក្នុងឆ្នាំ១៩៥២ ទំព័រ៥៥ ដាក់វង់ ក្រចកថា (ស្រុកព្រៃល្វាឯម)។ ទ្រង់នាំព្រះអគ្គមហេសីព្រះស្នំក្រំការ សេនាធិបតី និងនាម៉ឺនសព្វមុខមន្រ្តី ខ្ញុំរាជការ ទាំងពួងចុះព្រះរាជទីនាំងនាវា សេ្តចយាងទៅប្រពាតនៅតំបន់អូរក្រងលាយ ក្នុងខេត្តសំរោងទង ទ្រង់ប្រថាប់នៅ ព្រះពន្លាជាយូរថៃ្ង រួចសេ្តចយាងទៅក្រសាលនៅទីតាដុងយាយជ័យ ទ្រង់ទតឃើញទីទួលមួយនៅតំបន់ស្រះកែវ ជាទី មានទេសភាពល្អ ក៏ទ្រង់ចាប់ព្រះរាជហរទ័យ ហើយទ្រង់មានព្រះតម្រាស់និងមន្រ្តីខ្ញុំរាជការទាំងពួង មានហោរ៉ាធិបតី ជាដើមថា "យើងចង់សាងព្រះរាជវាំងគង់នៅទីនេះ តើអស់លោកអ្នកទាំងពួងយល់ថាដូចមេ្តច?"។ ឧកញ៉ាហោរ៉ាធិបតី គន់គូរពិនិត្យមើលទីដីនោះដោយក្បួនហោរ៉ាសាស្រ្ត ហើយក្រាបទូលថា "ទីនេះជាទីជយភូមិល្អណាស់ ត្រូវតាម ក្បួនទាយថា នឹងមានបៈទ្ធិតបៈតេជៈ ឈ្នះអស់សត្រូវទាំង៨ទិស"។ 

ព្រះរាជាទ្រង់ជ្រាបដូច្នោះទ្រង់ចាត់ឲ្យកញ៉ាក្រឡាហោមកែវ ឲ្យជានាយកចាត់ការកសាងព្រះរាជវាំង នៅតំបន់ស្រះ កែវនោះ ទ្រង់ហត់ ហើយសេ្តចត្រឡប់មកព្រះរាជវាំងល្វាឯមវិញ។
លំដាប់ពីនោះឧកញ៉ាក្រឡាហោមកែវ ក៏បង្គាប់ទៅចៅហ្វាយស្រុកឲ្យកេណ្ឌបណ្តារាស្រ្ត កាប់ដើមឈើ មកធ្វើជាព្រះ រាជវាំងតាមព្រះរាជបញ្ជា។ លុះប្រមូលគឿ្រងសំភារៈបានសព្វគ្រប់ហើយ ឧកញ៉ាក្រឡាហោមកែវបង្គាប់មេការ ឲ្យចាប់ផ្តើមចាត់ការលើកដីធ្វើ​ជាបន្ទាយយាមល្បាតជុំវិញសង់ជាព្រះរាជវាំង ព្រះរាជមន្ទីរ ព្រះរាជដំណាក់តូច ដំណាក់ធំ និងចុងព្រះរាជរោង​ប្រមាណ១០ខែទើបរួចស្រេច ហើយយកសេចក្តីក្រាបបង្គំទូល សូមទ្រង់ជ្រាបសព្វគ្រប់ការ។  

លុះទ្រង់ជ្រាបហើយ ព្រះបាទសមេ្តចជ័យជេដ្ឋាជាម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង សេ្តចចាកចេញពីព្រះបរមរាជវាំងល្វាឯម ទ្រង់ ឡើងគង់ព្រះទីនាំងនាវា ធ្វើព្រះរាជដំណើរតាមទនេ្លសាបមួយអន្លើ ដោយព្រះរាជអគ្គមហេសី ព្រះស្នំក្រំការ ព្រះរាជា ស្សានុវង្ស សេនាធិបតី នាម៉ឺនសព្វមុខមន្រ្តីខ្ញុំរាជការ គ្រប់ក្រុមរាជាបរិពារ ដល់កំពង់តាដុងយាយជ័យ ប្រថាប់ នៅទីនោះ៣រាត្រី ទ្រង់ព្រះរាជបញ្ញត្តិឲ្យហៅទីនោះថា កំពង់ហ្លួង ហើយទ្រង់ព្រះរាជបញ្ជាភ្នាក់ងារមុខក្រសួង ឲ្យរៀប ចំធ្វើព្រះរាជពិធីឡើងព្រះរាជវាំងថ្មី និមន្តព្រះរាជាគណចំរើនព្រះបរិត្ត៣ថៃ្ង ចូលព្រះរាជពិធី នៅថៃ្ង៥កើតខែផល្គុន ឆ្នាំវក ទោស័ក ព.ស ២១៦៤ គ.ស ១៦២០ ហើយព្រះរាជវង្សានុវង្ស ព្រះអគ្គមហេសី ព្រះស្នំក្រំការ សេនាធិបតី មន្រ្តីខ្ញុំរាជការ ជាបរិពារហែសេ្តចឡើងកំពង់ហ្លួង ចូលទៅគង់ព្រះរាជវាំងថ្មី រួចទ្រង់ឲ្យរៀបធ្វើព្រះរាជពិធីសម្ពោធ ព្រះនគរ៣ថៃ្ង ដោយមានលែ្បងមហោស្រព គ្រប់បែបជាឧឡារឹក អធិកអធមក្រៃពេក ទើបទ្រង់តាំងព្រះនាមនគរ (ទីក្រុង) ថ្មីនោះថា "ព្រះបរមរាជវាំងមហានគរ ឧត្តុង្គមានជ័យបុរីរម្យ ឧត្តមរាជនិវេសដ្ឋាន" ដែលហៅខ្លីថា "ក្រុងឧត្តុង្គមានជ័យ"។
រឿងខ្លា ស្វា និងទន្សាយ: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងខ្លាចាញ់ប្រាជ្ញាគីង្គក់និងអណ្ដើក: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរល

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងគោញី: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងចម្រៀងចុងក្រោយរបស់ស្តេច

ចម្រៀងចុងក្រោយរបស់ស្តេច គឺជាប្រលោមលោករបស់អ្នកនិពន្ធជនជាតិកាណាដា Geoff Ryman ។ វាត្រូវបានបោះពុម្ពជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ 2006 ដោយ HarperCollins នៅចក្រភពអង់គ្លេស។ វាត្រូវបានបោះពុម្ពនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ 2008 ដោយ Small Beer Press ។
រឿងចម្រៀងចុងក្រោយរបស់ស្តេច: សេចក្តីផ្តើមគ្រោង

សេចក្តីផ្តើមគ្រោង 
ឈុតក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា វាប្រាប់ពីរឿងផែនទី ដែលជាប៉ូលីស និងជាអតីត ខ្មែរក្រហម និងម៉ូតូឌុបវ័យក្មេង វិលៀម នៅពេលពួកគេស្វែងរកសៀវភៅអនុស្សាវរីយ៍ស្លឹកមាសរបស់ស្តេច ជ័យវរ្ម័នទី៧ សតវត្សទី១២ ដែលត្រូវបានលួចដោយអតីតមេទ័ព ប៉ុល ពត ។ កម្រង​អនុស្សាវរីយ៍​ជា​រឿង​ប្រឌិត ប៉ុន្តែ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​មិន​មែន​ទេ ហើយ​ដំណើរ​រឿង​អំពី​ជីវិត​និង​រជ្ជកាល​របស់​ទ្រង់​ត្រូវ​បាន​ប្រាប់​ជា​ខ្សែ​ស្រប​គ្នា។ លើសពីនេះ មានការឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងយូរចំពោះសកម្មភាពហឹង្សារបស់ផែនទីក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនៃសង្រ្គាមកម្ពុជា។ ប្រលោមលោកនេះបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីភាពផ្ទុយគ្នារវាងភាពសម្បូររុងរឿងរបស់ប្រទេសកម្ពុជាពីបុរាណ និងភាពក្រីក្រ និងអំពើពុករលួយនៃសមភាគីទំនើបរបស់ខ្លួន។
រឿងចោរចិត្ដជា

រឿងចោរចិត្ដជា ជារឿងព្រេងនិទាន និយាយតៗគ្នា ដែលចាស់ៗខ្មែរខ្លះ តែងតែលើកមកនិទានកំប្លែងលេង ប្រាប់ដល់កូនចៅរបស់ខ្លូន ហើយអ្នកសិក្សាអក្សរសាស្រ្ដទាំងឡាយ​ក៏បានលើក​យក​រឿងនេះ មកធ្វើជាបទរៀនផងដែរ។ ក្នុងសាច់រឿង អ្នកនិពន្ធដូចជាចង់ប្រាប់អ្នកអានអោយឃើញថា ការរស់នៅ ប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត គេពុំចាំបាច់ធ្វើការសិក្សារៀនសូត្រ​អ្វីអោយច្រើននោះទេ យើងឃើញក្មេងកំព្រាឪពុកម្នាក់ ដែលមិនព្រមធ្វើការសិក្សារៀនសូត្រ ស្វែងរកចំនេះវិជ្ជាអ្វីទេគេជ្រើសយកមុខរបរជា «ចោរ» ដើរលួចទ្រព្យសម្បត្ដិអ្នកដទៃទៅវិញ។

ម្យ៉ាងវិញមួយទៀត យើងឃើញស្ដេចប្រើអំនាចផ្ដាច់ការ ក្នុងការជ្រើសរើស មន្រ្ដីរាជការអោយឡើងកាន់អំនាច ជាអ្នកធំជាអ្នកដឹកនាំគ្រប់គ្រងលើអានាប្រជារាស្រ្ដ ទ្រង់មិនចាំបាច់ រើសរកយក​អ្នករៀនសូត្រ អ្នកមានចំនេះវិជ្ជាចេះដឹង អ្នកមានសមត្ថភាពអីទេ របៀបជ្រើសរើស ស្ដេចត្រូវការប្រាក់ បើនរណាមានប្រាក់ច្រើន យកទៅដាក់បញ្ចូលក្នុងឃ្លាំងរបស់ស្ដេច អ្នកនោះនិង​បានឡើងជា​មន្រ្ដីធំ ធ្វើជាអ្នកគ្រប់គ្រង ធ្វើជាអ្នកដឹកនាំ បើទោះជាអ្នកនោះ គ្មានសមត្ថភាព ជាជនពុករលួយ ជាអ្នកបោកប្រាស់ ជាអ្នកប្រព្រឹត្ដអំពើអយុត្ដិធម៌ ជាអ្នកដែលមានលុយកាក់ច្រើនដោយអំពើ​រកស៊ីខុសច្បាប់ រឺ ជាអ្នកគ្មានចំនេះចេះដឹងយ៉ាងណាក៏ដោយ ស្ដេចអិតត្រូវការការសមត្ថភាពនេះទេ គឺព្រះអង្គត្រូវការតែលុយប៉ុណ្ណោះ។

អានក្នុងសាច់រឿងបន្ដទៀត យើងឃើញអ្នកនិពន្ធបានបង្កប់ក្នុងសាច់រឿង នូវអបិយជំនឿមួយ ដែលសង្គមខ្មែរតែងតែ ជួបប្រទះ ហើយដែលការពិតវាហាក់ដូចជាស្រពិចស្រពិលគ្រប់កាលៈទេសៈ នោះគឺ ការបន់ស្រន់សុំអោយទេវតាប្រទាន មាស ប្រាក់ បុណ្យសក្ដិជាដើម ។ ក្នុងសាច់រឿង «ចោរចិត្ដជា» មន្រ្ដីម្នាក់ចង់ធ្វើជាចៅហ្វាយខេត្ដ បន់ស្រន់ព្រះ សំពះទេវតាសុំលុយ
៤០កហាបនៈ យកទៅសូកស្ដេច ចោរស្ដាប់លឺការបន់ស្រន់ ហើយមានចិត្ដមេត្ដា ក្លែងខ្លូនជាទេវតា វេចលុយចំនួន ៤០កហាបនៈ លបយកទៅដាក់អោយមន្រ្ដីនោះ តើនេះ ពិតជាទេវតា​ប្រោសប្រទានមែនរឺ.?...។

អំពើអយុត្ដិធម៌ ក្នុងរឿងចោរចិត្ដជាមួយទៀត គឺមន្រ្ដីរាជការ ប្រើអំនាចរបស់ខ្លួន ដោះលែងចោរ ដោយគ្មានការជំនំជំរះរកហេតុផលខុសត្រូវអ្វីទាំងអស់ ចោរជាបក្សពួករបស់ខ្លួនជាកូនចៅ ជាអ្នក​ដែលខ្លួនស្គាល់ ទោះដឹងថា ជាចោរពិតប្រាកដហើយក្ដី ក៏ជនជាប់ចោទ អាចគេចផុតពីសំនាញ់ច្បាប់បាន ម៉្លោះហើយភាពអិតមានទោស ក្លាយជាអំពើអយុត្ដិធម៌ ហើយវាជាដំបៅមហារីក​ដ៏មហាសែនរាំរៃ ស៊ីរូងនៅក្នុងសង្គមមនុស្សអោយឈឺផ្សាគ្រប់ទិវារាត្រី។

ចោរចិត្ដជា ជាចោរដែលមានចិត្ដជាទេវតា ក្លែងខ្លួនជាទេវតា មានចិត្ដអានិត ហ៊ានចំនាយទ្រព្យសម្បត្ដិ លុយកាក់របស់ខ្លួនធ្វើប្រយោជន៍អោយដល់អ្នកដទៃ។ ការយល់ដឹងឧបកា្ករៈគុណដល់បុគ្គល​ដែលធ្វើប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន ទោះជាបុគ្គលនោះតូចថោកទាបយ៉ាងណាក្ដី ក៏មិនបោះបង់ចោល។ គតិបណ្ឌិតទាំងពីរខាងលើ បើស្ថិតនៅលើបុគ្គលណានិមួយ បុគ្គលនោះរមែងបាន​ប្រកបដោយ​សេចក្ដីសុខចំរើននិច្ច។ ដូច្នេះ មនុស្សត្រូវប្រើ សតិបញ្ញាស្មារតីរបស់ខ្លួន ពិចារណាគ្រប់ហេតុផល ទៅលើអបិយជំនឿទាំងឡាយ មានខ្មោចព្រាយបីសាច រឺ ទេវតាជាដើម​ថាជាអ្នកជួយខ្លូនអោយរួច​ពីទុក្ខភ័យ ដែលវាគឺជាជំនឿមួយ ទំនាស់នឹងពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនាទៀតផង។ បុរសក្រីក្រពីរនាក់ប្ដីប្រពន្ធ ក្នុងរឿងចោរចិត្ដជា បោះបង់ជំនឿរបស់ខ្លួនទៅលើទេវតា ហើយបែរ​មកជឿតាមពាក្យរបស់ចោរ ដែលខ្លួនកំពុងចាប់ដាក់គុកច្រវាក់ទៅវិញ ថាជាអ្នកផ្ដល់លុយកាក់ដល់ខ្លួនធ្វើអោយខ្លួនបានក្លាយជាចៅហ្វាយស្រុក។ ដោយជំនឿ និង សេចក្ដីដឹងគុណដ៏ជ្រាលជ្រៅ បុរសនោះហ៊ានដោះលែងចោរនោះអោយមានសេរីភាពឡើងវិញ ទាំងខុសច្បាប់ទៀតផង។
រឿងចៅកាំបិតបន្ទោះ: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងចៅតប់ប្រមល់: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងចៅផ្កាប់ត្រឡោក: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងចៅសុក្រ និង ចៅសៅរ៍: ដំនើររឿង

ដំនើររឿង 
កាលពីព្រេងនាយមានមានបុរស2នាក់សំឡាញ់នឹងគ្នា មួយឈ្មោះចៅសុក្រ មួយឈ្មោះចៅសៅរ៍ បានបួសនៅវត្ត មួយជាមួយគ្នា។ បួសយូរបន្តិចក៏សឹកមកវិញ ហើយក៏ជាសំឡាញ់នឹងគ្នាទៀត សន្យានឹងគ្នាថា "បើអ្នកណាក្រត្រូវ ជួយគ្នា "  ហើយបុរសទាំងពីនាក់ក៏មានប្រពន្ធកូននៅរកស៊ីទីទៃពីគ្នា។ ចៅសុក្ររកស៊ីទៅមានទ្រព្យរបស់ច្រើន។ ឯចៅសៅរ៍ល្ងង់ខ្លៅ​ក្រលំបាកហើយ​ប្រពន្ធមានសហាយផង។ ចៅសុក្រដឹងថាប្រពន្ធចៅសៅរ៍មានសហាយ ហើយ ក្រលំបាកដូច្នោះ ទៅសួរចៅសៅរ៍ ទៅដល់ឃើញចៅសៅរ៍ក្រលំបាកមែន ក៏បបួលចៅសៅរ៍ទៅរកស៊ី ហើយនិយាយ ថា "ត្រូវឯងតាមពាក្យអញ" ចៅសៅរ៍ក៏ព្រមតាមពាក្យចៅសុក្រ។ ចៅសុក្រក៏បបួលចៅសៅរ៍ទៅកាប់ឈើ ធ្វើក្តារ មឈូសលក់។ ចៅសៅរ៍តាមពាក្យចៅសុក្រក៏ព្រមទៅជាមួយគ្នា។ ឯកូនសេដ្ធី​ដែលមានសហាយនឹងនាងប៉ិចជាប្រពន្ធ ចៅសៅរ៍ឃើញចៅសៅរ៍មិននៅផ្ទះក៏ទៅដេកនឹងប្រពន្ធចៅសៅរ៍ រួចហើយវិលមកផ្ទះវិញ។ ចៅសុក្រនិងចៅសៅរ៍ ធ្វើបានក្តារមឈូសមួយ ក៏យកមក​ដាក់ក្នុងផ្ទះហើយទៅធ្វើក្តារមឈូសទៀត។ កូនសេដ្ធីក៏ទៅដេកនឹងនាងប៉ិចទៀត។ ដល់ពាក់កណ្តាលផ្លូវអាធ្រាតចៅសុក្រ និង ចៅសៅរ៍មកផ្ទះវិញ ចៅសុក្រខំដើរប្រញាប់មកមុន ស្រែកហៅ ប្រពន្ធចៅសៅរ៍ឲ្យបើកទ្វារ។ ឯកូនសេដ្ធីក៏ភិតភ័យរត់ពុំរួច នាងប៉ិចឲ្យសហាយចូលដេកក្នុងក្តារមឈូស ហើយទៅ បើកទ្វារឲ្យចៅសុក្រ ចៅសៅរ៍ចូលទៅក្នុងផ្ទះ។ នាងប៉ិចសួរថា "ដូចមេ្តចបានជាវិលមកវិញ"។ ចៅសៅរ៍ប្រាប់ថា "ចៅសុក្រឈឺក្បាលហៅវិលមកវិញ"។ ហើយចៅសៅរ៍ប្រាប់ទៅនាងប៉ិចឲ្យដណ្តាំបាយស៊ី ស៊ីបាយរួចហើយ ដោយចៅ សុក្រដឹងថា សហាយនាងប៉ិចដេកក្នុងក្តារមឈូស ក៏ប្រាប់ទៅចៅសៅរ៍ថា "រកផ្តៅចងក្តារមឈូសទុកក្រែងចោរលួច " ចៅសៅរ៍ក៏យកផ្តៅមកចងក្តារមឈូសទុកក្រែងចោរលួច ចៅសៅរ៍ក៏យកផ្តៅទៅចងរួចស្រេច ហើយយកដែកគោល បោះថែមទៀត។ ឯចៅសៅរ៍ពុំដឹងថា ប្រពន្ធមានសហាយ ក៏ធ្វើតាមពាក្យចៅសុក្របង្គាប់។ លុះព្រឹកឡើងចៅសៅរ៍ ប្រើប្រពន្ធឲ្យទៅទិញឥវ៉ាន់ ហើយនាងប៉ិចហួសទៅប្រាប់សេដ្ធីថា "ឲ្យឪពុកម្តាយចាំទិញមឈូស ត្បិតកូនសេដ្ធីនៅ ដេកនឹង្ត ប្តីខ្ញុំមកទាន់វារត់ទៅដេកក្នុងមឈូស ឥឡូវនេះប្តីខ្ញុំ សែងយកមកព្រឹកនេះហើយ។ " ប្រាប់ហើយនាងប៊ិច ក៏ត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ចៅសុក្រនិងចៅសៅរ៍ស៊ីបាយរួច ក៏សែងមឈូសយកទៅលក់។ សេដ្ធីឲ្យខ្ញុំមួយនាក់ចាំមើល ផ្លូវផ្តាំថា "បើឃើញអ្នកណាសែងក្តារមឈូសមកលក់ឲ្យរត់ទៅហៅយើង"។ ចៅសុក្រនិងចៅសៅរ៍សែងក្តារមឈូស ទៅដល់ផ្ទះសេដ្ធី ស្រែកពពាយនាយថា "អ្នកណាទិញក្តារមឈូសទេ?"។  សេដ្ធីឭសួរថា "លក់តមៃ្លប៉ុន្មាន?"។ ចៅសុក្រប្រាប់ថា "ឲ្យចាក់ប្រាក់ពីដីឡើងស្មើនឹងមឈូស"។ សេដ្ធីសុំតមៃ្ល ចៅសុក្រមិនព្រម។ សេដ្ធីក៏ប្រើខ្ញុំកំដរ ឲ្យទៅ យកប្រាក់មកចាក់ស្មើនឹងមឈូស ហើយចៅសុក្រនិងចៅសៅរ៍យកប្រាក់ទៅផ្ទះចែកគ្នា។ សេដ្ធីគាស់មឈូសយកកូន ចេញ ក្រោយមកចៅសៅរ៍ យកនាងប៉ិចធ្វើប្រពន្ធដូចដដែលវិញ។
រឿងចៅអាចម៍សេះ: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងជាតិខ្លាធំ: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងដង្កូវនិងក្អែក: ដំនើររឿង

ដំនើររឿង 
មាន​និទាន​មួយ​ថា​ សត្វ​ដង្កូវ​កំពុង​ស៊ី​ស្លឹក​ឈើ​ មាន​សត្វ​ក្អែក​មួយ​ហើរ​រក​ចំណី​​ទៅ​ប្រទះ​នឹង​ដង្កូវ​នោះ ។ ក្អែក​ថា << ពេល​នេះ​ មាន​លាភ​បាន​ដង្កូវ​ស៊ី >> ក៏​ហើរ​ទៅ​ជិត​ដង្កូវ ។ ដង្កូវ​ក្រឡេក​ឃើញ​ក្អែក​ក៏​នឹក​ថា <<ខ្លួន​អា​ក្អែក​នេះ​ ចិត្ត​ឃោរ​ឃៅ​ នឹង​ចឹក​អញ​ស៊ី​ឥឡូវ​ហើយ >> ។ ដង្កូវ​សួរ​ក្អែក​ថា << មក​រក​អ្វី ? >> ។ ក្អែក​ប្រាប់​ទៅ​ដង្កូវ​វិញ​ថា << អញ​មក​ស៊ី​ដង្កូវ​ឯង >> ។ ដង្កូវ​ថា << លុះ​តែ​ក្អែក​ឯង​ រក​ប្រស្នា​អញ​ឃើញ​ទើប​ស៊ី​អញ​បាន, បើ​រក​ប្រស្នា​អញ​មិន​ឃើញ​ ស៊ី​អញ​មិន​បាន​ទេ >> ។ ក្អែក​សួរ​ថា << ប្រស្នា​ដង្កូវ​ឯង​យ៉ាង​ដូចម្ដេច​សួរ​មក​ចុះ​​អញ​នឹង​រក​ឲ្យ​ឃើញ >> ។ ដង្កូវ​សួរ​ទៅ​ក្អែក​ ដូច​មាន​ត​ទៅ​នេះ :

 ដូចម្ដេច​ ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ ផ្អែម​ជាង​គេ​បំផុត ?
 ដូចម្ដេច​ ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ ជូរ​ចត់​ជាង​គេ​បំផុត ?
 ដូចម្ដេច​ ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ ស្អុយ​ជាង​គេ​បំផុត ?
 ដូចម្ដេច​ ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ ក្រអូប​ជាង​គេ​បំផុត ?

កាល​បើ​ក្អែក​ បាន​ឮ​ដង្កូវ​សួរ​ប្រស្នា​ទាំង​៤​បទ​នេះ​ហើយ​ មាន​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ជា​ទី​បំផុត​ ក៏​ស្រែក​ហ៊ោ​កញ្រ្ជៀវ​លេង​ ដោយ​គិត​ថា << ប្រស្នា​ដង្កូវ​ទាំង​៤​បទ​នេះ​ អញ​មុខ​ជា​រក​ឃើញ​ឥឡូវ​ហើយ​ នឹង​បាន​ស៊ី​ដង្កូវ​នេះ​មិន​ខាន >> ទើប​ក្អែក​ឆ្លើយ​ដោះ​ស្រាយ​ប្រស្នា​ដូច​មាន​ត​ទៅ​នេះ ។

 ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ផ្ងែម​នោះ​ គឺ​មាន​ស្ករ​ និង​ឃ្មុំ​ ផ្អែម​ជាង​អ្វី​ទាំង​ពួង ។
 ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ជូរ​ចត់​នោះ​ គឺ​មាន​ម្ជូរ​ក្រូច​ឆ្មារ, អម្ពិល, ម្ជូរ​សណ្ដាន់, ម្ជូរ​ក្រសាំង, និង​ទឹក​ខ្មេះ ។
 ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ស្អុយ​ជាង​គេ​នោះ​ គឺ​អាចម៍​ និង​គម្រង់​ខ្មោច​សត្វ​ទាំង​ពួង ។
 ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ ក្រអូប​ជាង​គេ​នោះ​ គឺ​ផ្កា​រំដួល​ ផ្កា​ម្លិះ​ និង​ទឹក​អប់ ។

ក្អែក​បាន​ដោះ​ស្រាយ​ប្រស្នា​ទាំង​៤​បទ​នេះ​ ប្រាប់​ទៅ​ដង្កូវ ។ ដង្កូវ​ថា << ក្អែក​ ដោះ​ប្រស្នា​នេះ​ មិន​ត្រូវ​ទេ >> ។ ក្អែក​ក៏​ដាក់​មុខ​ស្រងូត​ និយាយ​ទៅ​ដង្កូវ​វិញ​ថា << បើ​ដង្កូវ​ឯង​ថា​ខុស​ សុំ​ឲ្យ​ដង្កូវ​ប្រាប់​ប្រស្នា​នេះ​មក​អញ​ឲ្យ​បាន​ដឹង​ផង >> ។ ដង្កូវ​ប្រាប់​ទៅ​ក្អែក​វិញ​ថា << ប្រាប់​បាន​ តែ​ក្អែក​ឯង​កុំ​ស៊ី​អញ​​ទើប​អញ​ប្រាប់ >> ។ ក្អែក​ថា << ឲ្យ​តែ​ប្រាប់​ចុះ​ អញ​មិន​ស៊ី​ដង្កូវ​ឯង​ទេ >> ។ លុះ​បាន​ខ​សន្យា​ព្រម​ព្រៀង​គ្នា​យ៉ាង​ហ្នឹង​ហើយ, ដង្កូវ​ក៏​ដោះ​ស្រាយ​ប្រស្នា​ប្រាប់​ទៅ​ក្អែក​ ដូច​មាន​ពាក្យ​ត​ទៅ​នេះ :

 ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ ផ្អែម​នោះ​ មិន​មែន​ផ្អែម​ស្ករ​ទឹក​ឃ្មុំ​នោះ​ទេ​ គឺ​ផ្អែម​ពាក្យ​សម្ដី​ ដែល​និយាយ​ទៅ​មក​រក​គ្នា​ ដោយ​ពាក្យ​ពិរោះ​ស្មោះ​ត្រង់​រក​គ្នា, នេះ​ហើយ​ហៅ​ថា​ ផ្អែម​ជា​ទី​បំផុត ។
 ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ ជូរ​ចត់​នោះ​ មិន​មែន​ជូរ​ចត់​ អម្ពិល​ សណ្ដាន់​ ក្រូចឆ្មារ​ ទឹក​ខ្មេះ​នោះ​ទេ​ គឺ​ពាក្យ​ផរុសវាទ​ ឃោរឃៅ​ ឥត​គួរ​ ឥត​សម​ ដែល​និយាយ​កាន់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក, នេះ​ហើយ​ហៅ​ថា << ជូរ​ចត់​លើស​ជូរ​ចត់​អ្វី​ទាំង​ពួង ។
 ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ ស្អុយ​នោះ​ មិន​មែន​ស្អុយ​អាចម៍​ ឬ​ស្អុយ​គម្រង់នោះ​ទេ​ គឺ​ស្អុយ​កេរ្ត៍​ ស្អុយ​ឈ្មោះ​ ដែល​ប្រព្រឹត្ត​អាក្រក់​ក្នុង​លោក , នេះ​ហើយ​ហៅ​ថា << ស្អុយ​ច្រាស​ខ្យល់>>។
 ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ ក្រអូប​នោះ​ គឺ​មិន​មែន​ក្រអូប​ក្លិន​ផ្កា​ ឬ​ទឹក​អប់​នោះ​ទេ​ គឺ​ក្រអូប​កេរ្ត៍​ឈ្មោះ​ ដែល​ប្រតិបត្តិ​ល្អ, នេះ​ហើយ​ហៅ​ថា << ក្រអូប​ជាង​គ្រឿង​ក្រអូប​ទាំងពួង >>។

ក្អែក​បាន​ស្ដាប់​ប្រស្នា​ទាំង​នេះ​ហើយ​ ឈប់​ស៊ី​ដង្កូវ​ទៅ ។

តូច​មែន​ពិត​ ដូច​ពេជ្រពណ្ណរាយ​
រឿងដង្កូវនិងក្អែក: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងតម្លង់៧សន្ដាន: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងតាច័ន្ទរំលៀក: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រឿងត្មាតបោកដំរីស

កាល​ពី​ព្រេងនាយ​មាន​សេ្តច​ត្មាត​មួយ មាន​ពួក​ពល​បរិវារ​ជា​ច្រើន​អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ភ្នំ យប់​មួយ​សេ្តចត្មាតនោះដេក​ទៅ​យល់សប្តិ​ឃើញ​ថា​បាន​ចាប់​សេ្តចដំរីស​។ ពួក​សេនា​រេហ៏ពល​ក៏​ហើរ​សំដៅ​ទៅ​លំនៅ​សេ្តច​ដំរី​ស​នោះ ដល់​ហើយ​ក៏​ស្រែក​ហៅ​សេ្តច​ដំរី​ស​ថា បង​ដំរី! ម្ចាស់​យើង​ឲ្យ​ហៅ​បង​ដំរី​ឯង​ទៅ​ឯ​លំនៅ​យើង​យ៉ាងឆាប់ ដោយ​ម្ចាស់​យើង​យល់​សប្តិថា "បាន​ស៊ី​សាច់​បង​ដំរី​ឯង"​។  ដំរី​ឮ​ដូច្នោះ ក៏​ភ័យ​ញ័រ​ឥតឧបមា យំ​បណ្តើរ លា​ប្រពន្ឋ​កូន និង​ពល​សេនា​បណ្តើរ ដើម្បី​ទៅ​តាម​ពល​ត្មាត​តាម​បញ្ជា​របស់ សេ្តច​ត្មាត លុះ​មក​ដល់​កណ្តាល​ផ្លូវ បាន​ជួប​នឹង​សុភាទន្សាយៗ​ក៏​សួរ​ទៅ​សេ្តច​ដំរី​ថា "យើ ! បង​ដំរី​ទៅ​ណា​មក​ណា ក៏​រលះ​រលាំង ថែម​ទាំង​យំ​សស្រាក់​យ៉ាង​នេះ?" ដំរី​ឆ្លើយ​ថា "ឱ បងសុភា​អើយ ! សេ្តច​ត្មាត​គេ​យល់​សប្តិ​ឃើញ​ថា បាន​ស៊ី​សាច់​ខ្ញុំ ឥឡូវ​នេះ​ខ្ញុំ​ទៅ​ឲ្យ​គេ​ស៊ី​ខ្ញុំ​ហើយ" ទន្សាយ​ឆ្លើយ​ថា "យើ ! បង​ដំរី រូប​ប៉ុន​បង​ឯង​មេ្តច​សុខចិត្ត ទៅ​ឲ្យ​អា​សត្វត្មាត​ស៊ី​ទទេៗ​យ៉ាង​នេះ ចាំ​ខ្ញុំ​ជួយ​ដោះ​ទុក្ខ​បង​ឯង​ឲ្យ​រួច​រស់​បាន"​។ សេ្តច​ដំរី​បាន​ឮ​ដូច្នោះ មាន​ចិត្ត​ត្រេក​អរ​ណាស់ ក៏​ហៅ​ទន្សាយ​ឡើង​ជិះ​លើ​ខ្នង​ដើរ​សំដៅ​ទៅ​លំ​នៅ​សេ្តច​ត្មាត​។ លុះ​ឃើញ​ដំរី​ដើរ​មក​ដល់​ហើយ សេ្តច​ត្មាត អរ​ញញឹម​ញញែម រួច​និយាយ​ទៅ​កាន់​ដំរី​ថា "អឺ ! បងដំរី​មក​ដល់​ហើយ យើង​ត្រូវ​ស៊ី​បង​ឯង​ក្នុង​ថៃ្ង​នេះ ព្រោះ យើង​យល់​សប្តិ​ឃើញ​ថា បាន​ស៊ី​សាច់​បង​ឯង" នៅ​ពេល​ដែល​ដំរី​ជួប​នឹង​សេ្តច​ត្មាត​នោះ ទន្សាយ​ធើ្វ​ពុត​ជា​ដេក​លក់ លើ​ខ្នងដំរី។ ស្តេច​ត្មាត​ក៏​ស្រែក​ទៅ​កាន់​ទន្សាយ​ថា "នែ ! បង​សុភា ម៉េច​មក​ដេក​លក់​លើ​ខ្នង​ដំរី​ដូចេ្នះ? ចុះ​ចេញ​ឲ្យ​ឆាប់ យើង​នឹង​ស៊ី​ដំរី​ឥឡូវនេះ"​។ ទន្សាយ​ឆ្លើយ​ថា "ឈប់​ៗ កុំ​អាលសិន! បង​និយាយ​ជាមួយ​ដំរី​ដូចមេ្តចខ្លះ អម្បាញ់​មិញ​យើង​មិន​បាន​ស្តាប់ ព្រោះ​រវល់​តែង​ងុយ​ពេក" សេ្តច​ត្មាត​ឆ្លើយ​ថា "យើង​យល់​សប្តិ​ឃើញ​ថា បាន​ស៊ីសាច់ ដំរីស"​។ ទន្សាយ​ថា "អឺ! មែន​ហើយ​អម្បាញ់​មិញ ខ្ញុំ​ដេក​លក់​មួយភាំង​ទៅ​យល់​សបិ្ត​ថា "បាន​ស្រលាញ់​ប្រពន្ឋ​សេ្តច​ត្មាត​ឯង"​។ សេ្តច​ត្មាត​ឆ្លើយ​ថា "យើ បង​សុភា ! យើង​មិន​ត្រូវ​ការ​ឲ្យ​ព្រន្ឋ​យើង​ទៅ​បង​សុភា​ឯង​ទេ"​។ ទន្សាយ​ថា "បើ​បង​ឯង​មិន​ឲ្យ ការ​យល់​សប្តិ​របស់​បង​ត្មាត​ឯង​ក៏​ឥត​បាន​ការ​អី្វ​ដែរ ដំរី​ក៏​ខ្ញុំ​មិន​ឲ្យ​បង​ត្មាត​ឯង​ស៊ី​ដូចគ្នា"​។ ត្មាត​ក៏​ខាន​បាន​ស៊ី​សាច់​ដំរី ដោយ​ចាញ់​កល​ឧបាយ​សុភាទន្សាយ ដំរី​ក៏​វិល​ទៅ​លំនៅ​ខ្លួន​វិញ​ទៅ។ ទន្សាយ​ក៏​បោល​ចូល​ព្រៃ​ទៅ​បាត់​ដែរ​។
រឿងថៅកែចិត្តចោរ

រឿង ថៅកែចិត្តចោរ
សហនិពន្ធ យូឡេង និងលោក អ៊ុំ ឈឺន ឆ្នាំ១៩៥៦ ប្រភេទល្ខោននិយាយ។
រាយតួ
១.           នាយ ផានីត អាយុ ១៧ឆ្នាំ ធ្វើការក្នុងហាងឡាន
២.           ពូ ហំ អាយុកណ្ដាលមនុស្ស តៃកុងឡាន
៣.          ថៅកែឡាន
៤.           នាង យ៉ាន ប្រពន្ធពូ ហំ
៥.           សុខ … កម្មករឡាន
៦.           មាន … កម្មករឡាន
៧.          គង់ … កម្មករឡាន
……………………………………………………………………………………………………………………………្ិដ្
រឿងថៅកែចិត្តចោរ: ឆាកទី៣

ឆាកទី៣

ផានីត-កម្មករ-សុខ-មាន-ទ្រី-គង់
(ដោយថៅកែនិងតៃកុងហំចេញពីទីនោះទៅពួកកម្មករធ្វើឡានដោយមានលឺជជែកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងនាំគ្នាមកសួរមើលតើមាននរណាមានរឿងអ្វី)
ទ្រី        :           លោកប្អូនមានរឿងអ្វីលឺមាត់នរណាជជែកគ្នាខ្លាំងម្ល៉េះ? ផានីតងើបមុខឡើងរួចឱនទៅវិញ)
សុខ     :           បើសួរគេមិនឆ្លើយដដែលមកទៅធ្វើការយើងវិញ។
គង់       :           ទេចង់ដឹង។នែលោកប្អូននរណាមានរឿងអ្វី?
ផានីត  :           រឿងចំណាស់ខ្ញុំមិនហ៊ាននិយាយជំម្រាបទេ។
មាន     :           យី!យ៉ាងណាទៅមិនស្រួលទេដឹង?
ទ្រី        :           ប្រាប់យើងឱ្យដឹងផងមើល៍។
ផផានីត:          នែ!…នែ…ពូហំគាត់មកហើយគាត់ជាប់ឈ្លោះនឹងថៅកែពីរឿង…ណ្ហើយកុំសួរខ្ញុំខ្ញុំនិយាយមិនរួចទេលោកអើយក្នុងលោកនេះ
បើខ្ញុំកើតមកហើយកុំឱ្យមានភ្នែកមានត្រចៀកប្រហែលជាខ្ញុំបានសប្បាយជាង។ខ្វាក់ថ្លង់គកុំឱ្យឃើញលឺនិយាយចេញឮរឿង
តែម្ដងទៅវាធូរដើមទ្រូងជាង!ខ្វាក់ត្រង់ជាអាការះអាចនាំឱ្យមនុស្សពិបាកខ្លះមែនតែពិបាកនោះតូចជាងអាការះឃើញលឺចេះ
និយាយហើយធ្វើអ្វីមិនកើត។មនុស្សយើងរស់នៅសព្វថ្ងៃប្រយុទ្ធគ្នាក្នុងអយុត្តិធម៌លួចល្បិចគ្នាទៅវិញទៅមកដើម្បីម្នាក់ៗមាន
ស្រួលល្អពីរោះតែសំដីក្រៅតែមេទន្ទេញចាំមាត់សំរាប់បង្រៀនសិស្សានុសិស្សឱ្យគ្នាសូត្រមួយថ្ងៃៗអំពីសេចក្ដីល្អទៀងត្រង់ស
ម្បជញ្ញះករណីកិច្ចចិត្តមេត្តាចិត្តបរិសុទ្ធចិត្តមនុស្សធម៌តែក្នុងជីវិតក្នុងសង្គមរឿងល្អទាំអស់អំបាញ់មិញដែលបានរៀនចេះ
ពីសាលាមកហើយយកមកប្រើស្ទើរតែមិនកើតក្នុងជីវិតនេះ។
គង់       :         លោកប្អូនកុំអាលផ្ទុះភ្លាមអញ្ចើញនិយាយប្រាប់យើងឱ្យស្រួលមករឿងយ៉ាងម៉េច?
ផានីត  :          រឿងឡានបុកពីម្សិល!
សុខ     :           ណ្ហើយគិតឱ្យសព្វៗទៅមិនត្រូវចង់ដឹងរឿងគេទេ។មកទៅធ្វើការវិញពួកយើង។
គង់       :          រឿងនេះទាក់ទងដល់យើងទាំងអស់គ្នាសុខត្រូវតែយើងចង់ដឹងបានត្រូវ។
ផានីត  :           បងទាំងអស់សួរខ្ញុំថារឿងបុកឡានរួចវាម្ដេចទៅចុះក្រែងដឹងស្រាប់ហើយរឿងលុយ១ម៉ឺន។
មាន     :          អើ…អើ…អើ…
ផានីត  :          ឥលូវស្ងាត់តូចទៅហើយថៅកែថាគាត់មិនដឹងទេ។
ទ្រី        :         ពួកអានាយទុនទុកចិត្តមិនបានទេដូចត្រីឆ្ដោរអញ្ចឹងដើម្បីវាធំធាត់វាគ្មានញញើតនឹងស៊ីកូនឯងឡើយ។
សុខ     :          លោកបងហំគាត់មិនជឿខ្ញុំៗនិយាយប្រាប់ថាឱ្យប្រយ័ត្នតិចលោថៅកែមិនទទួលដឹងយើងងាប់តែម្ដង។
ផានីត  :          ឥលូវពូហំឡាំប៉ាឱ្យខាងតែបាន។
សុខ     :          អា!លេងមិនកើតទេដូចនេះរឿងនេះធំណាស់!
មាន     :      មកទៅធ្វើការវិញតិចលោរាលដាលដល់យើងរឿងនេះអញច្បាស់ជាមិនយកជ័រព្នៅមកត្បៀតក្លៀកទេ។អញស្រេចតែមិន ដឹងៗ
រួចគ្នាតែប៉ុណ្ណឹងហើយ។នុះឮសូរដូចជាថៅកែមកវិញហើយមកទៅធ្វើការវិញពួកយើង។
ទ្រី        :        លោកប្អូនមើលផងណាលោកបងហំតែហួសចិត្តគាត់ៗព្រលែងឥតស្គាល់ថៅកែថៅកំអ្វីទេ។
គង់       :        បើមានរឿងមិនស្រួលមើលទៅហៅពួកយើងផង។ទាំងអស់គ្នាត្រឡប់ទៅធ្វើការវិញទៅ។
……………………………………………………………………………………………………………………………………….