navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ឈ

ឈ

- ឈាមស្រែកស្បែកហៅ ។

- ឈឺជើងធាត់ ឈឺមាត់ស្គម ។

- ឈឺធ្ងន់យកដំរីទៅបន់ ដល់ជម្ងឺស្រន់យកពងមាន់ទៅថ្វាយ ។

- ឈើកោងវល្លិព័ទ្ធ មនុស្សខ្ចាត់ភ្លាត់កុំឲ្យយកខ្លួនបៀត ឬថា(មនុស្សសាត់ព្រាត់ កុំឲ្យជាគ្នា ។

- ឈើធំរលំឮខ្លាំង ។

- ឈើល្អផ្កាក្រអូបសូម្បីមួយដើម អាចស្រង់ក្លិនផ្សើមឈ្ងុយសព្វព្រៃដូចត្រកូលដែលកូនល្អប្រពៃ បានជាសិរីនៃវង្សញាតិផៅ។

- ឈើផ្លែចាញ់សន្លឹក ត្រីច្រើនទឹកល្អក់ពុំជា ឬ(ឈើផ្លែច្រើនចាញ់សន្លឹក) ។

- ឈើងាប់ពីចុង ដំរីស្លាប់ពីពុង មនុស្សស្លាប់ពីជើង ។

- ឈើពុកកុំដាក់គូថលើ ឬ(កុំអង្គុយលើ) ។

- ឈ្មួញទឹកពិតពឹងទូក រឺឈ្មួញគោកពឹងរទេះ សំណាងពឹងចំណេះ ប្រាជ្ញប្រាយចេះពឹងគម្ពីរ ។

- ឈ្នះក៏ដោយចាញ់ក៏ដោយឲ្យតែត្រូវ ទៅតាមផ្លូវដែលសុចរិតឥតចៀសវាង តាមគន្លងយុត្តិធម៌ល្អឥតល្អៀង កុំបញ្ឆៀងកុំបញ្ឆិតគិតលោភយស ។

- ឈ្លោះនឹងពាលឃើញពិបាកបន្តិចហើយ កុំស្មានឡើយថាពាលស្ដាប់សព្ទវាចា ទុកថាវែកញែកខុសត្រូវទៅផ្លូវណា ក៏ពាលថាគេមិនស្ដាប់ច្បាប់អ្វីទេ ។

- ឈ្នះអ្នកស័ក្ដិខ្ពស់ដោយលុតក្រាប ឈ្នះអ្នកទន់ទាបដោយឲ្យទាន បំបែកសាមគ្គីឈ្នះអ្នកក្លាហាន ឈ្នះអ្នកស្មើប្រាណដោយតស៊ូ ។

- ឈ្នះអ្នកខ្ពស់ដោយបន្ទន់ប្រាណ ឈ្នះអ្នកក្លាហានដោយទំលាយ ឈ្នះអ្នកខ្សោយដោយឲ្យសម្លបាយ ឈ្នះអ្នកស្មើកាយដោយព្យាយាម ។

- ឈ្នះប្រទេសដទៃតែងល្បី ឈ្នះល្បែងអប្រិយវិសេសឯក ឈ្នះខ្លួនៗឯងឧត្តមប្លែកហៅឈ្នះចម្លែកលែងចាញ់វិញ ។

- ឈ្នះអ្នកក្រោធដោយក្រឹត្យមិនក្រោធតប ឈ្នះអសប្បុរសប្រកបដោយសប្បុរសឈ្នះកំណាញ់ដោយឲ្យទ្រព្យរបស់ ឈ្នះបុរសឡេះឡោះដោយពាក្យសត្យ ។

- ឈ្មោះខ្លួនបែបណា ខំធើ្វការឲ្យដូចឈ្មោះ ។

- ឈ្មោះល្អក្រក្នុងលោក សិរីរត់រកអ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ។

- ឈ្លោះនឹងស្រីនាំឲ្យហិន ក្ដីនិងចិននាំឲ្យថោក ។

- ឈ្លោះគ្នាក្នុងគ្រួសារ ដូចស្រាតកាយាបង្ហាញញាតិ ឈ្លោះគ្នាក្នុងសង្គមជាតិ ដូចលាតកំណប់បង្ហាញចោរ ។

- ឈ្លោះនឹងបរទេស កុំធ្វេសគំនិត ។

អ្នកបួសធ្ងន់ក្នុងលោកភយសមិនបវរ

គ្រហស្ថគ្មានរបរ មិនថ្លៃថ្លូរ ។

ស្រង់ចាកសុភាសិត សម្ដេចព្រះធម្មលិខិត

ឧត្តមប្រឹក្សា វជិប្បញ្ញោ (ល្វី ឯម)
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ញ

ញ

- ញញឹមស្មើ សើចស្ទើរ សម្ដីពីរោះ ការណ៍ទាំងនេះចូរប្រយ័ត្ន ។

- ញញួរប្រើកើតព្រោះមានដង អ្នកផងបានខ្ពស់ព្រោះអ្នកធំ ដូចពេជ្រមានមាសប្រាក់ស្រោបរុំ ទើបបានឧត្តមស្គាល់ថាពេជ្រ ។

- ញាក់ដូចគោក្របី នាំឲ្យខូចក្ដីរាប់អាន ។

- ញាតិផ្ទាល់ បើមិនស្គាល់គឺអ្នកដទៃ ។

- ញាតិនិងមិត្រ បើញាតិមិនគិត មិត្រប្រសើរជាង ។

- ញាប់តែពាក្យ ទ្រគាកស្លាប់ឈឹង ឬ(ទ្រគាកងាប់ស្ដូក) ។

- ញាប់ដូចក្ដាមស៊ីអាចម៍។

- ញឹកណាស់ដំរីចេញរួច ជាលភ្នែកក្រួចដាក់ទឹកមិនលេច ។

- ញៀននឹងល្បែងតែងហិនហោច ។

- ញៀននឹងល្បែងតែងបង់យស ។

- ញៀននឹងស្រីចំណីទុក្ខ ។

- ញៀននឹងបៀ គឃៀរស្លៀកពាង ។

- ញៀននឹងបៀប៉ោ អស់ខោអស់អាវ ។ - ញៀននឹងស្រា ដេកផ្ងារក្នុងផ្លូវ ។

- ញៀននឹងលោភ ថោទាបដូចសត្វ ។

________________________________________
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ឋ

ឋ

- ឋានសួគ៌មាននៅក្នុងលោកិយ   គឺជនប្រុសស្រីក្នុងគ្រួសារ

ដែលស្រុះស្រួលគ្នារាល់វេលា      ទោះខ្ទមជរាពិតជាប្រាសាទ ។

បរិភោគតែអំបិលនិងបាយ            ក៏មានរូបកាយមុខស្រស់ស្អាត

ប្រៀបដូចទេវតាពណ៌សុទ្ធសាត     នៅក្នុងប្រាសាទត្រៃត្រឹង្សា ។

- ឋានសួគ៌ប្រកបដោយសុខា        គួរយើងប្រាថ្នាទៅគ្រប់គ្នា

ឋាននិព្វានសុខលើសសួគ៌នានា     ហៅមហាសុខាប្រសើរក្រៃ ។

- ឋានបុគ្គលមានទ្រព្យ            លោកិយគេរាប់មុខមិនខ្វះ

សិរីប្រសិទ្ធឥតកន្លះ             ពាក្យត្មិះតិះដៀលមិនដែលដល់ ។

- ឋិតថេរឥតអំពើ បើមិនធើ្វអំពើល្អ ។

- ឋិតថេរតែខ្លួន ចិត្តផ្ទួនតែទុក្ខ ។

- ឋិតនៅក្នុងសេចក្ដីប្រមាទ ឈ្មោះថាស្លាប់ ។

- ឋិតនៅឯកឯង ប្រសើរជាងនៅរួមដោយជនពាល ។

- ឋិតក្នុងរដ្ឋគ្មានយុត្តិធម៌ គួរខ្លាចជាងនៅក្នុងព្រៃខ្លា ។

- ឋិតនៅក្នុងរដ្ឋ ដែលមានប្រមុខរដ្ឋល្អ ដូចនៅក្នុងឋានសួគ៌ ។

- ឋិតនៅក្នុងប្រទេសអព្យាក្រិត្យ ដូចជាស្ថិតនៅគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់ ។

- ឋិតនៅក្នុងប្រទេសរណបគេពិបាកចិត្ត ដូចជានៅក្នុងដប ។

- ឋិតនៅក្នុងគុក ស្រណុកជាងនៅក្នុងអំណាចស្រីប្រច័ណ្ឌ ។
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ឌ

ឌ

- ឌមជនគឺអ្នកថោក      អាចប្រែក្លាយភាពជាខ្ពង់ខ្ពស់

ដោយការសេពគប់នឹងសប្បុរស     ដង្កូវបានខ្ពស់ព្រោះបុប្ផា។

ឌមជនដូចជាសត្វដង្កូវ       ទៅឋិតនៅលើព្រះកេសា

នៃព្រះរាជាដ៏ថ្លៃថ្លា         ដោយបុប្ផាផួងគន្ធា ។

- ឌមជនបាសេពគប់បណ្ឌិត ដង្កូវគប់មិត្រនឹងបុប្ផា

អាចយិតយោងគ្នាបានថ្លៃថ្លា   ថ្កើងក្នុងលោកាទាំងពីរពិត។

- ឌាកិនីគឺបីសាចញី      ព្រះមុនីប្រដូចនឹងមនុស្សស្រី

ដែលមិនគោរពដល់ស្វាមី     ប្រច័ណ្ឌតែប្ដីជានិច្ចពិត។

- ស្រីពួកនេះគួរឲ្យខ្លាចក្រៃ  ម្ង៉ៃៗរិះគន់ប្រច័ណ្ឌស្អិត

ព្រោះនាំចង្រៃមួយជីវិត      នាំឲ្យវិបរិតចិត្តមួរហ្មង ។

- ឌំសៈគឺសព្វល្បោម     រោមចោមចោះសត្វនានា

ដូចពួកជនពាលា          ដែលកម្មពៀរចោមឲ្យផល។

- ឌំសៈគឺសព្វល្បោម     នាំគ្នាចោមសត្វនានា

ដូចកូនល្ងង់លីលា         នាំគ្នាចាយទ្រព្យម៉ែឪ ។

- ឌំសៈគឺសព្វល្បោម     ខំចោមបោះសត្វនានា

ដូចបុគ្គលលិកពាលា        នាំគ្នាលួចប្រាក់ជាតិចាយ ។
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ឍ

ឍ

- ឍាមរាប្រែជាសត្វហង្ស      មានរូបរាងខ្ញង់ប្រសើរឯក

ដូចបណ្ឌិតដែលចេះដឹងអនេក      ឯពួកសត្វក្អែកដូចមនុស្សល្ងង់។

ធម្មតាក្អែកចូលក្នុងហ្វូងហង្ស       ធើ្វម្ដេចបានខ្ញង់ស័ក្តិសមទ្រង់

ពួកជនប្រុសស្រីដែលខ្លៅល្ងង់      ទោះមានរូបខ្ញង់ក៏ទាបថោក ។

អ្នកមានរូបល្អដូចទេវតា          តែខ្វះបញ្ញាការប្រាជ្ញព្រោក

ល្អដូចផ្កាចារគ្មានគេរក          ល្អដែរតែថោកគ្មានតម្លៃ ។

ទោះបីបានធើ្វតំណាងរាស្រ្ត        គ្មានការវៃឈ្លាសទាន់សម័យ

គ្មានពាក្យនិយាយប៉ុនពងចៃ       ចាំតែលើកដៃបាទតាមគេ ។

- ឍាលិនប្រែថាអ្នកកាន់ខែល    ចេះកាប់ប្រហែលចេះការពារ

ដូចអ្នកចេះដឹងមិនខ្លាចរា         ឧបស័គ្គនានាការពារបាន ។

ខែលនិងអាវុធគឺវិជ្ជា            នៃប្រុសនិងនារីគ្រប់ប្រាណ

ដែលបានរៀនសូត្រយ៉ាងចំណាន    ក្នុងភូមិភពឋាននាលោកិយ ។

- ឍាលិនប្រែថាអ្នកកាន់ខែល    គឺពលរដ្ឋដែលជាទាហាន

ត្រូវតែកាប់ចាក់ពួកឈ្លានពាន      កុំឲ្យកើតមានក្នុងផែនដី ។

ទោះពួកបរទេសយកលាភទាក់     កុំឲ្យភាន់ភ្ញាក់ស្មារតី

តស៊ូទាល់ស្លាប់ក្រោមទង់ជ័យ      ជាតិខ្លួនប្រពៃថ្កើងរុងរឿង ។
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ណ

ណ

- ណាត់ពេលប្រជុំគ្រប់កិច្ចការ    ត្រូវតែឧស្សាហ៍ទៅឲ្យទាន់

កុំធ្វេសប្រហែសមិនរួសរាន់            កុំអន់ជាងមាន់ជាតិតិរិច្ចាន ។

- ណាត់ជួបជុំគ្នាពេលម៉ោងណា   ត្រូវប្រុងកាយាកុំខកខាន

ត្រូវគិតអៀនខ្មាសមាន់តិរិច្ចាន      វារងាវបានទៀងគ្រប់ពេល ។

- ណាយកាយ ឆ្ងាយចិត្ត ។

- ណាស់ខាងណា ចិត្តប៉ះទៅខាងណោះ ។

- ណាស់ខាងទុក្ខសុខឃ្លាតឆ្ងាយ  ណាស់ខាងអបាយឆ្ងាយសួគ៌

ណាស់ខាងខ្ជិលរៀនគ្មានវិជ្ជា       ណាស់ខាងឈ្លោះគ្នាបានហិនហោច ។

- ណាស់ខាងស្រឡាញ់ជាតិ មានយាទខ្ពស់ ។

- ណែនាំខុសផ្លូវតែងទៅអបាយ ឬ (នាំទៅអបាយ) ។

- ណែនាំក្រពើឲ្យហែលទឹក     ណែនាំពាលថ្នឹកឲ្យលួចឆក់

ណែនាំសត្វខ្លាឲ្យលោតហក់       នេះក្បួនអាក្រក់គេថាឆោត។

- ណែនាំជនពាលឲ្យធើ្វល្អ      ពាលមិនត្រេកអរប៉ុនចុងសក់

ពាលរិតបានចិត្តធើ្វអាក្រក់            ភូតភរកុហកថែមខ្លាំងក្លា។

នរូប្រុសស្រីចូរចងចាំ            បុរាណបានផ្ដាំផ្ដាច់ទុកថា

ប្រដៅជនពាលដោយអាជ្ញា        ឃុំឃាំងប្រហារទើបវាខ្លាច ។

- ណែនាំកូន([5]) ត្រូវប្រដៅខ្លួនទុកជាគំរូ។
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ថ

ថ
ថៅកែបោកក្បាលនឹងប្រាក់ ខ្វាក់ភ្នែកមន្រ្តី

- ថាបើមានកើតគង់មានស្លាប់        ជរាឈឺចាប់ចុកស៊កសៀត

ចៀសទុក្ខជួបទុក្ខៗដល់ទៀត           ចង្អៀតចង្អល់ទាល់តែក្ស័យ ។

- ថែទាំទើបគង់ទ្រព្យ             (រៀបរណ្ដាប់ទុកទើបជា

ចាយវាយក្រៅតម្រា                នៅវិនាសធនធានផង) ។

- ថោកអីនៅដៃ ថ្លៃអីនៅមាត់ ។

- ថ្ងៃនេះឯងចួនថ្ងៃស្អែកគេ          ចួនថ្ងៃនេះជេរថ្ងៃស្អែកជា

ថ្ងៃនេះបណ្ឌិតថ្ងៃស្អែកពាលា           ថ្ងៃនេះវឌ្ឍនាស្អែកវិនាស ។

- ថ្ងៃជាគ្រូថ្ងៃ ពាក្យនេះជាន័យ បំភ្លឺឲ្យយល់ អ្វីមានខាងក្នុង ជាគ្រូសាកល កុំគិតខ្វាយខ្វល់ រកគ្រូផ្សេងជាតិ ។

- ថ្មមឲ្យឡើងចាងទោសច្រើនប្រការ    វាយល្មមរាងចាលមានគុណអនេក

ដូច្នោះកុំថ្នមកូននិងសិស្សពេក          ត្រូវវាយដំផ្ដេកផ្ដួលពត់ឲ្យហើយ ។

- ថ្លង់ចង់ស្ដាប់ច្រៀង ផ្អៀងផ្អងផ្ទៀងផ្ទាប់ ដៃតូចខ្លួនទាបចង់ឈោងចាប់ផ្កាយ ។

- ផ្លស់យសព្រោះប្រមាទ ។

- ថ្លៃមាសថ្លៃពេជ្រ មិនមែនថ្លៃផ្ដាច់ នៅក្នុងលោកិយ ថ្លៃឫក្សមារយាទ ទើបថ្លៃពិសី

ថ្លៃឥតមានអ្វី ប្រៀបផ្ទឹមស្មើបាន ។
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ផ

ផ

- ផល្លារុក្ខាខ្ចីចង់ទុំ ឥតបុណ្យសន្សំចង់បានស័ក្ដិ ឥតនិស្ស័យអប់រំចង់ស្ដេចចក្រ ឥតទ្រព្យមាសប្រាក់ចង់សេដ្ឋី ។

- ផាយត្រង់កែង ឬ(ត្រង់កន្ទុយ) ។

- ផាសជើង ឬ(ផាសក្រញាំ) ។

- ផឹកស្រាក្លាសម្ដី ។

- ផោមក្នុងទឹកម្ដេចគង់ស្អុយ ។

- ផ្កាឧប្បសក្រអូបឯង គ្មានចាប់ចែងចាក់ទឹកអប់ បុលបុត្រចេះដឹងសព្ទ គ្មានចាំបាច់គេតឿនក្រើន ។

- ផ្គាប់គ្រូមិនសូវមានគ្រោះខ្លួន បើផ្គាប់ឲ្យមួនកុំសង្ស័យ ខុសពីរបីដងលោកអភ័យបើមានចំណីទុកឲ្យស៊ី ។

- ផ្គាប់ស្ដេចតោងតាមព្រះទយា ផ្គាប់រាស្រ្ដដូចគ្នាតោងមើលចិត្ត ។

- ផ្គាប់អ្នកលោភដោយអាមិសគ្រឿងគួរសម ផ្គាប់អ្នកថ្កើងដោយប្រណម្យដៃប្រណីតផ្គាប់អ្នកមោហ៍ដោយប្រព្រឹត្តទៅតាមចិត្ត ផ្គាប់បណ្ឌិតដោយពោលពាក្យសត្យា ។

- ផ្ទាញ់អ្នកក្រោធដោយក្ដីមិនក្រោធា    ផ្ទាញ់អសប្បុរសពាលាដោយក្ដីល្អ

ផ្ទាញ់អ្នកកំណាញ់ដោយទេយ្យធម៌       ផ្ទាញ់អ្នកភូតភរដោយពោលពាក្យពិត ។

- ផ្ទុករទេះតាមចំណុះ ។ - ផ្ទះបាក់បែកឆាប់ទល់ទ្រ ។

- ផ្ទះធំស្រណុកដ្បិតភរិយាជា ។

- ផ្ទះជាគ្រូផ្ទះ ជាងមានមានះ ធើ្វដោយសង្វាត ធើ្វផ្ទះច្រើនដង ផ្ទះប្រាប់ទបបាទ ធើ្វផ្ទះក្រោយស្អាត សមល្អជាងមុន ។

- ផ្ទះឥតកូនសូន្យស្ងាត់ ដែនឥតក្សត្រសូន្យអាជ្ញា មាត់ឥតសិល្បសូន្យវាចា ខ្សត់កំព្រាសូន្យទាំងអស់ ។

- ផ្ទះឯណាឥតក្មេងផ្ទះនោះស្ងាត់ ដែនដែលឥតក្សត្រសូន្យអាជ្ញា មាត់អ្នកគិតសិល្បសាស្រ្តសូន្យចរចា ទុគ៌តទ្រព្យាសូន្យទាំងអស់ ។

- ផ្ទះភ្លើងមានបី អំពើពុតស្រី ខឹងឥតប្រមាណ កូនកាចចចេស កុំយកទូន្មាន ខ្ញុំកាចជាប្រាណ ភៀសពុំឲ្យប្រើ ។

- ផ្លូវកាយវាចាចិត្ត គួរខំគិតខាតរាល់ថ្ងៃ ផ្ទៀងផ្ទឹមតាមធម៌ថ្លៃ ទើបប្រពៃពេញកូនបុ្រស ។

- ផ្លូវវៀចកុំបោះបង់ ផ្លូវណាត្រង់កុំដើរហោង ដើរដោយផ្លូវគន្លង តម្រាយអ្នកចាស់បុរាណ ។

- ផ្លូវវៀចកុំបោះបង់ ផ្លូវព្រៃត្រង់កុំយាត្រា ឈានឈរពិចារណា ឆ្ការឲ្យស្អាតសឹមដើរទៅ ។

- ផ្លែខ្នុរណាំងទុំ សម្បកក្រៅរុំ ច្រូងច្រាងបន្លា ខាងក្នុងសឹងក្លែប ក្រអែបពិសា ដូចអ្នកសទ្ធា ចិត្តជាសប្បុរស ។

- ផ្លែត្រឡាចគង់មានបណ្ដូល មនុស្សទាំងមូលគង់មានចិត្ត ។

- ផ្លែឈើមិនដែលជ្រុះឆ្ងាយពីគល់ ។

- ផ្លែម្នាស់គេគោះស្គាល់ទុំខ្ចី ជាតិមនុស្សប្រុសស្រីត្រូវសាកសួរ លលូកចាប់ទាញពោលគាប់គួរ ទើបយល់ខួរក្បាលល្អអាក្រក់ ។

- ផ្សារកំពង់ទឹកមិនដែលស្ងាត់ ខាងការប្រាសព្រាត់ស្រេចសង្ខារ ជនទាបចម្រើនដល់មេឃា ស្រីមានភសា្ដទើបសោភ័ណ ។

- ផ្សាក្ដៅរោលរាលចិត្តយ៉ាងខ្លាំងក្នុងលោកិយ គ្មានវត្ថុអ្វីប្រៀបផ្ទឹមស្មើចិត្តប្រពន្ធដើមកាលដែលស្វាមីមានស្រីទៀតហើយស្អប់ខ្ពើមឆ្អើម ឱបចេកទាំងដើមក៏ស្លោកស្វិតដូចដុតអគ្គី ។

- ហេតុនោះពួកប្រុសលោកិយគប្បីគិតពិចារណា ត្រូវមានមេត្តាស្រីដែលគ្នាស្រឡាញ់ស្មើជីវិត កុំអាងខ្លួនប្រុសធើ្វព្រើលមានស្រីដល់មួយពីរ គួរគិតសម្ភីក្រែងខ្លួនក្លាយជាញីពិបាកកែ។ (សុង ស៊ីវ)

- ផ្អកក្រឹម តម្រឹមក្ដឹបស្វាយ ឬ(ក្ដីអម្ពិល) ។

អ្នកធ្វេសស្មារតី ស្លាប់គំនិតទោះបីមានជីវិតរស់នៅឡើយ ។

ស្រង់ចាកសុភាសិតសម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី

សង្ឃនាយកគណៈមហានិកាយ(ជោតញ្ញាណោ ជ.ណ)

[1] ពីរបីរ៉ា គឺពីរបីវត្ត ។ វត្តរ៉ា ។
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ភ

ភ

- ភពគឺប្រទេសជាតិសាសនា ចម្រើនលឿនថាវរៈក្រៃ ដោយសារជនណាខំប្រឹងច្នៃស៊ូប្ដូរដួងចៃមិនខ្លាចស្លាប់ ។

- ភរិយាមួយសុខស្រួលកាយចិត្ត ភរិយាពីរពិតដូចផែសផ្លុំ ភរិយាបីដូចភ្លើងឆេះភ្នំ ភរិយាបួនសមភ្លើងអវិចី ។

- ភរិយាល្អចូរពិនិត្យ គឺពិតជាមិនចេះប្រច័ណ្ឌ ទោះឃើញប្ដីមានស្រីជាក់ស្បាន់នាងកាន់តែល្អស្មោះសក្រៃ ។

- ចំណែកភរិយាកាឡកិណ្ណី ប្រច័ណ្ឌតែប្ដីរាល់យប់ថ្ងៃ ក្នុងចិត្តក្ដៅក្ដួលនឹកស្រមៃ តែប្ដីមានស្រីជាប់ជានិច្ច ។ (សុង ស៊ីវ)

- ភរិយាល្អក្ររកបាន បើជាមានទុកធើ្វគំរូ ។ (ជុំ បួង)

- ភាណុវង្ស([1]) រះក្នុងទិសបច្ចិមា សុមារាគិរីទោរទន់ទៅ ភ្លើងក្នុងយមលោកនរកជ្រៅកុំដៅប្រែទៅជាត្រជាក់ស្និទ្ធ ។

- ឧប្បលបុប្ផាផ្កាបទុម រីកលើខ្នងភ្នំឃើញវិបរិត វាចាសប្បុរសពោលចេញពិត មិនប្រែវិបរិតក្នុងកាលម្ដង ។

- ភិក្ខុសង្ឃច្រឡង់ដោយសិក្ខា សីលសិក្ខាមានពីណាបរិសុទ្ធ អ្នកស៊ីសាច់មានពីណាចិត្តលំអុត ប្រមឹកសុទ្ធមានពីណាពោលពាក្យសត្យ ។

- មហាលោភមានពីណាក្ដីខ្មាសអៀន អ្នកខ្ជិលរៀនមានពីណាសិល្បសាស្រ្តស្ទាត់មហាក្រោធមានពីណាទ្រព្យសម្បត្តិ ឥតប្រតិបត្តិមានពីណាបញ្ហាបុណ្យ ។

- ភូតនៅហោរ ចោលនៅជាង ។

- ភូមិផងរបងជាមួយ ។

- ភេលង់ទឹក ។

- ភោជនមេថុននឹងនិន្ទ្រា មានក្នុងគោបានិងបុរស វិជ្ជាវិសេសរបស់ប្រុស វិជ្ជាហីនយសស្មើគោខ្មៅ ។

- ភ្លៀវមកតោងមើលអាការចេញ ពាក្យពោលម្ដេចមិញគង់ឃើញពិត ពាក្យស្លែងរែងស្លុតជួនជាមិត្រ ពាក្យពិតជួនពោលមមាលវិញ ។

- ភ្លាត់មាត់មិនទប់ប្រាក់ ភ្លាត់ជើងៗបាក់មានថ្នាំបិទ ភ្លាត់ការគង់តែបំបែរគិត ភ្លាត់ចិត្តគង់រាប់ទៅតាមចេះ ។

- ភ្លើងឆេះមកពីសម្រាម ។

- ភ្លេភ្លើដូចក្រពើវង្វេងបឹង ។

គ្មានសុខដទៃក្រៃលែងជាងសន្ដិភាព ។

សេចក្ដីលោភនាំឲ្យអន្តរាយសន្ដិភាព ។

ស្រង់ចាកសុភាសិត ព្រះមុនីកោសល (សោម-ឈុន)
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: យ

យ

- យកផ្សែងថ្កូតជាដុំ ។

- យកហេះទៅដូរហោះ ។

- យកអន្ទង់ទៅចំហុងភក់ ។

- យកសំផឹងធើ្វប្រពន្ធ យកប្រពន្ធសំផឹង (សុភាសិតចិន)។

- យប់យូរនៃអ្នកមិនលក់ឯង យោជន៍យូរឆ្ងាយវែងនៃអ្នកចរ សង្សារយូរឆ្ងាយនៃនិករពាលពុំចេះធម៌ទៅនិព្វាន ។

- យល់ញាតិឃ្លាតច្បាប់ចាប់រវាត យល់ការគង់ឃ្លាតឃ្លៀងចំណេះ ដំរីជើងបួនគង់មានភ្លាត់អេះ អ្នកប្រាជ្ញដែលចេះគង់មានភ្លេច។

- យល់ឆ្ងាយកុំណាយចិត្តគិត ទោះយល់ជិតកុំណាយខំ មិនជាក់មើលឲ្យចំ ក្រែងច្រឡំសជាខ្មៅ ។

- យល់តូចកុំអាលខំ ទោះយល់ធំកុំអាលស្រាយ គិតក្ដីគិតងាយ មើលពិនិត្យពីនីច្ច័យ។- យល់នាមថាជាបង យល់ឯថាជាក្មួយ ។

- យល់តាថាជាដូន យល់ឯកូនថាជាក្មួយ យល់ពីរជាមួយ យល់ឯព្រួយថាជាសុខ។

- យល់ទោសថាជាគុណ យល់ឯបុណ្យថាជាបាប ។

- យល់ល្អថាអាក្រក់ យល់ឯលាមកថាជាផ្កា ។ ឬ(យល់ឯបុណ្យថានរក)។

- យល់ឈើថាខ្មោច ស្មានស្វាជាទោច យល់ក្ដោងនារី ពីឆ្ងាយសន្លឹម សន្សំឃ្លាតខ្មីចូលចតជិតដី ទើបគេស្មានយក ។

- យើងជាតិខ្មែរយើងពូកែប៉ុណ្ណាហើយ យើងចោទឆ្លើយតែខ្លួនយើងក៏បានដែរ ព្រោះខ្លួនយើងៗបានដឹងជាហូរហែ ខ្លាំងពូកែឬមានក្រក៏យើងដឹង។

- យើងធើ្វគេៗធើ្វយើងវិញដូចគ្នា។

- យើងរាល់គ្នានេះឯងហើយជាមនុស្សលោក គួរអធ្យោគយោគយល់គ្នាជាញាតិមិត្រយល់សាមគ្គីជាទីតាំងរួមគំនិត ត្រិះរិះគិតកសាងលោកឲ្យចម្រើន។

- យើងពលរដ្ឋត្រូកផ្គាប់ច្បាប់សម្រាប់រដ្ឋ កុំបីភ្លាត់ចូលបទល្មើសឃ្នើសនឹងច្បាប់ល្អជាងផ្គាប់មនុស្សនានាជាលំដាប់ ល្បីកិត្តិស័ព្ទថាស៊ូស្លាប់ក្រោមច្បាប់មែន។

- យើងកុំធើ្វអ្វីឲ្យគេខឹងនឹងយើង នោះមិនទើងគេនឹងថាយើងអាក្រក់ ចុះបើយើងពោលតែពាក្យភូតកុហក មិនឲ្យគេថាយើងអាក្រក់ដូចម្ដេចបាន ។

- យើងជាមនុស្សកុំខ្លាចមនុស្សមានវិជ្ជា ដូចមច្ចាពឹងគង្គាជាទីស្ថានតែគួរ គិតខាងផ្លូវចិត្តដ្បិតបុរាណ លោកសន្និដ្ឋានថាកុំអាលទុកចិត្តមនុស្ស ។

- យើងចង់ឲ្យគេធើ្វតាមសព្វសារពើ ត្រូវយើងធើ្វការនោះមុនឲ្យកើតសិន ចុះបើយើងធើ្វមិនផែះចេះតែហីន ម្ដេចក៏កិនថាគេធើ្វមិនដូចខ្លួន ។

- យើងខ្សត់ខ្សោយកុំឲ្យយកស្រេចតែម្ដង មុខជាឃ្លាតក្ដីបំណងប៉ងប្រាថ្នា ត្រូវគេយកព្យាយាមជួយទៅវិញណា ទើបកិច្ចការមិនអសារសោះសូន្យឡើយ ។

- យើងធើ្វល្អគេធើ្វអាក្រក់ហក់មកខ្លួន យើងត្រូវផ្ទួនពោលផ្អែមថែមទៅទៀត កុំរវល់

ពោលពាក្យបៀនបៀត នោះពុតពាលនឹងរវាតឃ្លាតទៅឯង។

- យោធាទាហានវៀរបង់សស្ដ្រាវុធ ចេញសង្រ្គាមតយុទ្ធទៅពុំបាន ជាតិអ្នកប្រាជ្ញវៀរគម្ពីរតម្រាមាន ពុំអាចថ្លែងបានខានចរចា។

- នាយពាណិជវៀរបង់យានរទេះ ទាល់ចំណេះទៅឆ្ងាយពុំបានណា អ្នកនឹងទៅកាន់ប្រទេសទីនានា វៀរយាននឹងយាត្រាទៅពុំបាន ។

- យោធាស្រុះគ្នាធើ្វហត្ថកម្ម ជីកគាស់ដីដាំយកផ្កាផ្លែ ធើ្វថ្នល់ធើ្វស្ពាន កាប់រានស្រែនេះឯងទាហានខ្មែរសន្ដិភាព ។

- គ្មានកាប់គ្នាចាក់គ្មានសរសន់ ទៅលួចទៅប្លន់ធុនថោកទាប កាន់ច្បាប់អន្ដរជាតិផ្ទៃរាប មានភាពថ្លៃថ្នូរអម្បូរខ្ពស់ ។ (សុង-ស៊ីវ)

- យោធិនជារបង ខំឃុំគ្រងជាតិសាសនា ព្រមទាំងព្រះមហាក្សត្រា កុំឲ្យសត្រូវយាយីទោះមានខ្មាំងសត្រូវ ខ្លាំងម្ដេចកូវគ្រប់ទិសទី ស៊ូតែប្ដូរជីវិត ធើ្វសង្រ្គាមឈាមក្រាលដី។ (ជុំ មួង)

- យោធិនជាតិខេមរា បើត្រូវការធើ្វសង្រ្គាម ស៊ូតែប្ដូរសាច់ឈាម បូជាជាតិក្សត្រសាសនា បើស្លាប់ក្នុងចម្បាំង គ្មានភ័ន្ដភាំងស្ដាយជីវ៉ា ព្រោះបានជួយរដ្ឋា ស្លាប់ពីខ្មែរកើតជាខ្មែរ ។ (ជុំ មួង)

- យោធិនយកកំណើតកើតជាខ្មែរ ជាតិខ្លាំងពូកែផ្នែកអាស៊ី ត្រូវខំធើ្វការខំសាមគ្គីបំពេញនាទីពូជអង្គរ។ (សុង ស៊ីវ)
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ល

ល

- លលេងកូនក្មេងគង់អាប់យស លលេងនឹងពស់គង់ចឹកផ្សា លលេងអ្វីៗគង់គេថាលេងស្រីលេងស្រាគង់ឆ្កួតចិត្ត។

- លង់ទឹកប្រាក់នាំឲ្យខ្វាក់ថ្លង់ហ៊ានលះបង់ច្បាប់ ចេះដឹងចំណាប់បែជាល្ងង់ល្ងើឫកថោកទាប ហ៊ានយកឋានៈមុខក្រសួងខ្លួនទៅប្ដូរលាភ ឲ្យជនថោកទាបវាយប្រាក់ទិញខ្លួនបាន ។

- បុគ្គលបែបនេះសំគិលណាស់គ្មានខ្មាសអៀន បើទុកជាមានប្រាក់រាប់លានមិនថ្កើងថ្កាន ថោកដល់កូនចៅដែលគ្នាមកកើតទាំងប៉ុន្មានញាតិព្រៀងលានគេដៀលថាកូនេះរស់ព្រោះសំណូក ។ (សុង ស៊ីវ)

- លាក់តែមុខ គូថនៅកណ្ដាលវាល។

- លាក់តែមុខដូចពង្រូល។

- លាភណាស់លោកណាបានកើតមក កុំជ្រកក្នុងស្នូកដូចអណ្ដើក តែភ្លើងព្រៃរោលរត់កក្វើក របើកស្រកាផ្ងារចង្រ្គាង ។

-  លិចកញ្ជង់លង់កញ្ជើ ។

- លិចកណ្ដេងដី ឬលិចកណ្ដេងធ្លុះ។

- លិចទាំងជង់លង់ទាំងកុក លិចទាំងអ្នកស្រុក លក់ទាំងអ្នកដំណើរ ឬ(លាញទាំងអ្នកស្រុក) ។

- លិចសឹមលោត ដល់កំប៉ូតដឹមតោង។

-  ឮផ្គរឲ្យមើលខ្យល់ ក្ដីពុំយល់កុំអាលក្រោធ។

- ឮផ្គរកុំអាលចាក់ទឹក (បំពង់) ចោល។

- ឮផ្គរឲ្យមើលខ្យល់ ក្ដីអម្ពល់កុំអាលក្រោធ។

- ឮតាមមាត់ចាបមាត់ព្រាប។

- ឮស័ព្ទសូរធ្ងន់ស្រាលកុំអាលស្លុត មិនមែនសុទ្ធតែសូរស័ព្ទកាំភ្លើងទេ ទោះម្ដេចម្ដាឲ្យពិនិត្យគិតគ្នាន់គ្នេរ ត្រិះរិះរេរកជ្រៅរាក់ឲ្យជាក់សិន។

- លូកប្រហុក លូកឲ្យកប់ក្លៀក ឬ(លូកឲ្យកប់ដៃ)។

- លួចគេវាធ្លាប់ដៃ ដេកថ្ងៃវាធ្លាប់ភ្នែក។

- លួចគេវាគ្រាន់ ដល់ពេលគេទាន់វាក្រែល។

- លើកដាក់តាមកម្លាំង កុំភើចចាំងឈឺជាលស្មា ឬ(ប្រស្មា)។

- លើកស្នារំអាក្អែក ។

- លេចឮកិត្តិស័ព្ទខ្មែរដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ពេញផ្ទៃលោក ជាមហាជោគក្នុងសតវត្សទី១៩នៃគ.ស ដោយបារមីព្រះនរោត្តមសីហនុដ៏បវរ សត់អធីករណ៍ជនជាតិលាវដោយសន្និសិទក្រុងហ្សឺណែវ។ (សុង ស៊ីវ)

- លេចលើស្មើក្រោម ។

- លេងនឹងក្មេងវាអាប់យស លេងនឹងពស់វាខាំដៃ លេងនឹងចាស់វាចង្រៃ ឬ(លេង

ក្មេងអាប់យស លេងពស់ខាំដៃ)។

- លេងច្រើនៗឈ្លោះ ។

- លេខមួយមានប្រាំនាក់មិនបាន បទនេះជាស្ថានពិចារណា មិនងាយបានស្រួលក្នុងលោកា ទ្វីបមួយសុរិយាប្រាំឆេះកប្ប។

- លេបទៅវាស្លាក់ ខ្ជាក់ទៅវាស្លែង។

- លោកធើ្វមាត់មួយម្រាមដៃដប់ សង្ខារប្រារព្ធសត្វប្រដៅ ត្រូវដៃធើ្វការជាងចៅរ៉ៅ មិនត្រូវនៅស្ងៀមកើតជាមនុស្ស ។

- លោកនេះសម្បូរណាស់ឧបាយ កិច្ចកលលែបខាយខាងមិនពិត ខ្លួនឥតមារយាឃ្លាតគំនិត ខ្លៅមួយជីវិតគិតមិនលេច។

- លោកិយគរគោកខាងមុខការ រិចារណ៍មិនចង់មិនចេះល្អិត ធ្វេសមិនប្រមូលខានចូលចិត្ត ខុសក្រឹត្យក្រមច្បាប់អាប់រាសី។

- លោភពេកវាយបែកពោះ។

- លំបាកខ្លួនប្រាណទើបស្គាល់ធម៌ លំបាកនគរទើបប្រពៃធ្លង វដ្ដសង្សារលំបាកក្រៃគប់ពាលចង្រៃលំបាកលើស។

- លះបង់កិច្ចចំណាប់ ស្រវាចាប់កិច្ចមិនពិត តែងតែធ្លោយគំនិត ក្ដួលក្ដៅចិត្ត នឹកស្ដាយក្រោយ។

- លះមនុស្សមិនប្រឹងប្រែង មិនខ្នះខ្នែងក្នុងកិច្ចការ ច្រើនក្រោធខឹងសំបា ព្រោះជាការនាំលិចខ្លួន ។

- លះទុក្ខប្រាថ្នាស្រណុកខ្លួន ត្រូវប្រឹងមាំមួនខ្លាំងកន្លង សិក្សាវិជ្ជារកទ្រព្យផង ទើបឆ្លងចាកទុក្ខបានសុខស្រួល។

- ល្មមទៅល្មមខាន ល្មមដើរបំពាន កុំគិតត្រង់ងាយ ល្មមគិតបង្អង់ ល្មមខានទៅអាយក្ដីក្រកុំស្រាយ ក្ដីងាយកុំធ្វេស ។

- ល្អមើល មិនល្អស៊ី។

- ល្អតែរូបម្ហូបមិនបាន ឬ(ល្អតែមាឌមារយាទមិនបាន) ។
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: វ

វ

- វក់នឹងល្បែងតែវិនាស (ងប់នឹងល្បែងតែវិនាស ឬ……តែងហិនហោច)។

- វក់នឹងអាភៀន តែងញៀនជាប់។

- វត្តមួយសង្ឃរាជពីរទីមិនស្អាត លោកធាតុមួយមានព្រះអាទិត្យបី នគរមួយស្ដេចច្រើនអធិបតី អ្នកប្រាជ្ញគប្បីដឹងដោយឧបមា។

- វត្តអត្តាវាចាចិត្ត ឲ្យសុចរិតឥតទាក់ទាម បាបបាត់បុណ្យបានដោយព្យាយាម អាចសន្មតនាមហៅមេធី។

- វរៗឆ្កែទរប្រហុកអស់។

- វ័យបឋមឲ្យខំរៀនវិជ្ជា វ័យទីពីរខំឧស្សាហ៍រកធនធាន វ័យទីបីស្វែងធម៌បម្រុងប្រាណ វ័យទីបួនក្បួនគ្មានឲ្យធើ្វអ្វី។

- វល្លិបណ្ដូលពេចរសល្វីងក្ដាត់ ស្ករអាចស្បាត់បានរសឱជា ឯជនជាតិបាបចិត្តពាលាបើសេពមេធាចិត្តជាភ្លាម។

- វាចាត្រជាក់មិត្រជុំចម្រើននៅ វាចាក្ដៅមិត្រក៏ឃ្លាតប្រាសចាកមិត្រ ត្រជាក់ក្ដៅដូចព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យ ហៃបបណ្ឌិតគួរដឹងឲ្យឧបមា។

- វាយពស់ឲ្យក្អែកស៊ី។

- វាយឲ្យយំ ខំបញ្ចុកចេក។

- វាយអារស់ អាងាប់ស្រែក។

- វិជ្ជាទុកជាមិត្រ លោកិយពិត ពេញថ្កើងថ្កាន បរលោកក៏ក្សេមក្សាន្ត សុខសម្រាន្ដបានជាពូជ។

- វិជ្ជាឧត្តម ទោះធ្លាក់ទៅធំ មនុស្សទាបសក្ដា គួរៀនគ្រប់បទ ស្រីរតន៍ទុកជា វង្សទាបយ៉ាងណា ក៏គួរចិញ្ចឹម។

- វិជ្ជាពិសេសលើសទ្រព្យធន ចោរមិនអាចប្លន់លុកលួចបាន វិជ្ជាគ្មានថ្ងៃនឹងប្រមាណប្រើចេះតែបានគ្រប់វេលា ។

- វិជ្ជាមិនដែលកើតឡើងឯង ដោយឥតគេស្វែងរកប្រាថ្នា ទ្រព្យធនមិនកើតដល់អ្នកណា ដែលគ្មានឧស្សាហ៍ខំប្រឹងរក។

- វិជ្ជាអាជីពការជួញប្រែ កើតផលមកតែពីគំនិត ថាបើដង្ខៅខ្លៅឥតគិត នោះពិតជាពោះរស់ពីបាយ ឬ(នោះពិតជាពោះរស់ពីបាក)។

- វិជ្ជានិងវ័យនៃមនុស្ស មិនគួរឲ្យខុសជំនាន់គ្នា វ័យច្រើនត្រូវចម្រើនវិជ្ជា ទាំងពីរស្មើគ្នាទើបប្រពៃ។

- វិជ្ជាចំណេះ ដែលយើងចាំចេះ រួចស្រេចពេលណា ត្រូវទូន្មានគេឲ្យចេះផងរ៉ា ទាំងតែងទុកជា ក្បួនតកូនចៅ។

- វិទ្យាទុច្ចរិត នាំអ្នកប្រព្រឹត្ត ឲ្យដើរខុសផ្លូវ ចាកគន្លងធម៌ ដែលល្អត្រឹមត្រូវ នាំឲ្យអាស្រូវ អន្ដរាយអាត្មា។

- វិធីហ្វឹកខ្លួន ថែទាំមាំមួន ព្រួយប្រាណអាត្មា នៅតែខ្លីជាង សព្វសិល្បវិជ្ជា ច្នេះត្រូវសិក្សា រៀបរៀនចេះឆាប់។

- វិស័យចិត្តល្អក្រខ្លួន មើលក្បួនលំអានបុរាណប្រាម ការខុសចោលទៅការត្រូវតាមឯកាមគួរកាត់រំលត់ខ្លះ។

- វិស័យបុគ្គលមានឧបាយ កែកុននាយអាយកាយត្រឡប់ ធើ្វការបានស្អាតល្អទាំងគ្រប់ ឆាប់ចប់ឆាប់កើតមិនបាច់ព្រួយ។

- វិស័យពេលថ្ងៃលម្អអាទិត្យ ពេលយប់ងងឹតលម្អចន្រ្ទា អំពើបាបលម្អពួកពាលា កុសលធម្មាលម្អពួកសប្បុរស ។

- វិស័យចេះច្រើនលំបាកគេច ចេះតិចព្រួយប្រាណរំខានគិត ល្ងង់លើ្ងប្រើការដូចងងឹត ឥតបើគិតមិនកើតការនោះឡើយ។

- វុឌ្ឍិពរអ្នកនគរតែងត្រូវការ ។

- វៀចបានជាកង់ ត្រង់បានជាប្រែក ឬ(វៀចបានជាកុង)។

- វៀចវេរមានភ័ព្វអាយុយឺនយូរ ឬ(វៀចវេរ…)។

- វៀរចាកអំពើទុច្ចរិត ប្រព្រឹត្តធម៌ល្អសព្វៗថ្ងៃ នឹងបានជាឧបនិស្ស័យ បច្ច័យទៅដល់ព្រះនិព្វាន។ (ជុំ មួង)

- វេចសំពាយចាំព្រេងសំណាង អាងតែដុតធូប ។ (សុង ស៊ីវ)

- វែងផុតត្រឹមពាក្យសម្ដី ខ្លីផុតត្រឹមមិននិយាយ។ (សុង ស៊ីវ)

អ្នកធ្វេសស្មារតី ស្លាប់គំនិតទោះបីមានជីវិតរស់នៅឡើយក៏ទុកដូចជាស្លាប់ស្រេចទៅហើយ។(ស្រង់ចាកសុភាសិតសម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី សង្ឃនាយកគណៈមហានិកាយ (ជោតញ្ញាណណោ ជ.ណ)។
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ហ

ហ

- ហង្សនៅកណ្ដាលហ្វូងកាកា សីហានៅកណ្ដាលនៃហ្វូងគោ តុរង្គនៅកណ្ដាលហ្វូងគទ្រភោ បណ្ឌិតោនៅកណ្ដាលពួកពាលា។

- ហាឡើងវាស្លាក់ ខ្ជាក់ទៅវាស្លែង។

- ហាហួសចង្កា ថាហួសសេចក្ដី។

- ហាឡើងមិនធ្យាន ស្ដីមិនប្រមាណនឹងអង្គអាត្មា។

- ហ៊ានស្បែកដាច ខ្លាចស្បែកស្វិត ឬ(អ្នកហ៊ានស្បែកដាច)។

- ហ៊ីងគីង្គក់ជើងខ្លី អួតសម្ដីចង់ទៅកាន់ ស្រះស្រង់ហេមវន្ដ ជនខ្វិនខ្វាក់អួតចង់រត់។

- ហុចអម្បោះស្រណោះដៃ។

- ហុតសម្លសំឡឹងកាក ហូតច្រវាក្រាសសំឡឹងជ្រោយ ឬ(ហុតទឹកសំឡឹងកាក ទាញច្រវាក្រាកសំឡឹងជ្រោយ)។

- ហេតុភេទណាអំពើណាគេធើ្វប្លែក ធើ្វចំឡែកពីធម្មតាការគួរឆ្ងល់ តែត្រូវគិតពិនិត្យក្នុងឧបាយកល មុខជាមានប៉ះពាល់ដល់ខ្លួនយើងហើយ។

- ហេតុវិនាសទ្រព្យសម្បត្តិ៦យ៉ាង មួយបានខាងប្រមឹកផឹកសុរា ពីរដើរត្រេចលេងខុសវេលា បីគឺយាត្រាមើលរាំរបាំភ្លេង បួនគឺលេងល្បែងភ្នាល់បៀប៉ោពិត ប្រាំគឺគប់បាបមិត្រចិត្តអ្នកលេង ប្រាំមួយគឺកំជិលមិនចាត់ចែង ពួកនេះឯងប្រយោជន៍អន្ដរធាន។

- ហៃបុត្រឧត្តម ចូលបាខះខំ រៀនសិល្បសាស្រ្ត បើខ្ជិលយ៉ាងនេះ នឹងចេះកាលណា

យូរទៅគង់ជា ខ្ញុំគេមិនខាន។

- បើបាបានចេះ ក្នុងលោកិយនេះ គង់គេរាប់អាន បូជាប្រាក់យស ស័ក្តិខ្ពស់ថ្កើងថ្កានចូរកូនរៀនអាន សព្វៗថ្ងៃហោង។

- ហៃចៅជាតិពិសី ចូរលះក្ដីច្រឡំទៅ ដោយជនពាលឃោរឃៅ គួរគាប់នៅនឹងសប្បុរស ។

- ចូរធើ្វបុណ្យប្រក្រតី សព្វរាត្រីថ្ងៃទាំងអស់ ចូរមានចិត្តសោមនស្សនឹក រលឹកព្រះត្រៃលក្ខណ៍ ។

- ហោរាប្រយ័ត្នមានអិល ជាងទងកាន់សីលប្រយ័ត្នទៀង ចៅក្រមប្រយ័ត្នមិនលំអៀងអ្នកផ្ទៀងប្រយ័ត្នបាត់អក្ខរា។

- ហោរាច្រើនតែផ្សំ ទាយបន្លំយកប្រាក់កាស សមដូចពាក្យអ្នកចាស់ ភូតនៅហោរចោរនៅជាង។ (ជុំ មួង)

- ហៅហានពេក ដេកមិនសូវលក់។

អ្នកធ្វេសសា្មរតី ស្លាប់គំនិត ទោះបីមានជីវិតរស់នៅឡើយ

ក៏ទុកដូចជាស្លាប់ស្រេចទៅហើយ ។

ស្រង់ចាកសុភាសិតសម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី

សង្ឃនាយកគណៈមហានិកាយ (ជោតញ្ញាណោ ជ.ណ)
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ឡ

ឡ

- ឡៗមើលតែគេអារក។

- ឡាចៅលូកនាយអាយ មនុស្សទាំងឡាយមិនចូលចិត្ត លេងច្រើនឥតបើគិត គេស្អប់សម្ដីចៅ។ (ជុំ មួង)

- ឡឹកឡក់ដូចកូនក្មេង។

- ឡឹមឡំមិនដឹងមុខបាត មុខជាខាតអន្ដរធាន។

- ឡេមឡឹមម្ដងៗ ប្រសើរកន្លង ជានៅវក់វី បម្រើជានិច្ច ខ្លបត្រចៀកពីរ ផ្គាប់ផ្គុនម្ដេចក្ដី ពុំស្មើឡេមឡឹម ។ (ជុំ មួង)

- ឡូវៗដូចក្អែកបូល ជាប្រផ្នូលមានភ្លៀវមក បើតាមគិតលៃលក ជូនណាខុសជួនណាត្រូវ ។ (ជុំ មួង)

- ឡេះឡោះឡូឡា លោកថាអាប់យស។

- ឡេះឡោះដូចក្មេងវត្ត។

- ឡេះឡោះដូចទឹកកន្លះក្អម ឬ(រឡេះរឡោះ)។

- ឡើងចាងឡើងចិត្ត ឡើងជោរពិតៗ ដោយអាងអ្វីៗ នៅពីក្រោយខ្នង ក្អេងក្អាងសម្ដីបើឥតអាងអ្វី ធើ្វមុខក្រញុះ។ (ជុំ មួង)

- ឡើងជោរដូចទឹកក្រហុក។

- ឡើងជោររឡាម ខ្វះមួយចំអាមទាល់មេឃ។ (សុង ស៊ីវ)

- ឡើងភ្នំសន្សឹមកុំប្រណាំង សេពកាមតាមកម្លាំងតិចៗរ៉ា។ (សុត្តន្ត ប្រីជា ឥន្ទ)

- ឡើងទ្រើងដូចឃ្លោកដូចត្រឡាច គ្មានកោតខ្លាចបុគ្គលណា ដល់ទ្រើងរំលំដួលផ្កាប់ផ្ងារ ធើ្វមុខដូចស្វាឲ្យគេជួយ ។ (សុង ស៊ីវ)
ប្រមោញ: ភិនភាគ

ភិនភាគ 
ប្រមោញ (វិទ្យាសាស្ត្រ៖ Atherurus macrourus; អង់គ្លេស៖ Asian Brush-tailed Porcupine) មាន​រូបរាង​ដូច​ប្រមា​ដែរ ខុស​ត្រង់​ប្រមោញ​មាន​ទំហំ​ខ្លួន​តូច​ជាង។ វា​មាន​ដង​ខ្លួន​គ្រប​ដណ្ដប់​ដោយ​រោម ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ដូច​ប្រមា​ដែរ តែ​វា​មាន​ប្រវែង​ខ្លី​តូច​ជាង​ប្រមា​បន្តិច ផ្នែក​ខាង​លើ​នៃ​ដង​ខ្លួន​មាន​កាំ​រាង​សំប៉ែត។ នៅ​ផ្នែក​ខាង​លើ​ខ្នង មាន​រោម បន្លា​ពណ៌​ត្នោត​ចាស់​ហើយ​វែង ចំណែក​នៅ​ខាង​ក្រោម​ពោះ​មាន​រោម​ខ្លី​ពណ៌​ត្នោត​ខ្ចី។ កន្ទុយ​របស់​វា​តូច ហើយ​ចុង​កន្ទុយ មាន​រោម​បន្លា​ជា​កញ្ចុំ​ដូច​អំបោស។
ប្រមោញ: ជីវសាស្ត្រ

ជីវសាស្ត្រ 
ប្រមោញ​ធ្វើ​រូង​រស់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ ឬ​តំបន់​ចម្ការ ជា​ពិសេស​នៅ​តំបន់​ភ្នំ។ ប្រមោញ​គឺ​ជា​ប្រភេទ​សត្វ​ដែល​រកស៊ី​នៅ​ពេល​យប់​ដូច​ប្រមា​ដែរ ហើយ​ពេល​ថ្ងៃ​វា​សម្ងំ​លាក់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​រូង ឬ​ល្អាង​ថ្ម។ ពេល​ខ្លះ វា​រស់​នៅ​ជា​ហ្វូង​នៅ​ក្នុង​រូង​តែ​មួយ​ពី ២-៣ឆ្នាំ។ ប្រមោញ​អាច​រត់​បាន​យ៉ាង​លឿន និង​ហែល​ទឹក​បាន​យ៉ាង​ស្ទាត់​ជំនាញ​ទៀត​ផង។ ចំណី​អាហារ​របស់​វា​រួម​មាន ឫស​ឈើ មើម​ឈើ ផ្លែ​ឈើ​ដែល​ជ្រុះ គ្រាប់​ធញ្ញជាតិ ដំណាំ​ក្នុង​ចំការ សំបក​ឈើ​ប្រភេទ​ខ្លះ និង​ឆ្អឹង​សាកសព។
ប្រមោញ: រប៉ាយ​រស់នៅ

រប៉ាយ​រស់នៅ 
នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រមោញ​ជា​ប្រភេទ​សត្វ​មាន​ស្ទើរ​គ្រប់​ទី​កន្លែង។ ប្រមោញ​មាន​វត្តមាន​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង​កោះស៊ូម៉ាត្រា។
ប្រមោញ: ស្ថានភាព​អភិរក្ស

ស្ថានភាព​អភិរក្ស 
សត្វ​នេះ​មាន​រស់​នៅ​តាម​តំបន់​ព្រៃ ចំការ និង​ជើង​ភ្នំ ប្រភេទ​នេះ​អាច​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​ពី​ការ​ចាប់​ទាក់ ការ​បណ្ដើរ​ឆ្កែ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ និង​ការ​បំពុល។
ប្រមោញ: កំណត់​ចំណាំ

កំណត់​ចំណាំ 
 សៀវភៅ «មគ្គុទ្ទេសក៍​នៅ​តំបន់​វាល​ឆ្ពោះ​ទៅ​ស្គាល់ ថនិកសត្វ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា», ២០០៨

Category:ថនិកសត្វ
Category:ក្រុមប្រមា
ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្រ៍ឱជា

ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្រឱជា (ថៃ៖ ประยุทธ์ จันทร์โอชา, អានថា៖ ប៉្រា-យុត ចាន់-អូ-ឆា, កើតថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥៤ )  គឺជាអ្នកនយោបាយ និងមន្ត្រីយោធាចូលនិវត្តន៍មួយរូប ដែលធ្លាប់បានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃពីឆ្នាំ២០១៤ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២៣។ លោកធ្លាប់បានកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃពីឆ្នាំ២០១៩ ដល់ឆ្នាំ២០២៣ ដែលជាមុខតំណែងមួយ លោកបានកាន់ស្របនឹងតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រី។ ក្រៅពីវិស័យនយោបាយ លោកប្រយុទ្ធបានចូលបម្រើការជាអគ្គមេបញ្ជាការនៃកងទ័ពភូមិន្ទថៃនៅរវាងឆ្នាំ២០១០ និងឆ្នាំ២០១៤ ហើយបានធ្វើរដ្ឋប្រហារយោធាទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤ រួចបានតម្លើងក្រុមប្រឹក្សាជាតិដើម្បីសន្តិភាព និងសណ្ដាប់ធ្នាប់ឡើងជារដ្ឋាភិបាលយោធាដឹកនាំប្រទេសពីថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៤ រហូតដល់ថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩។
ប្រយូរ ភ្មរមន្ត្រី

Category:Articles with hCards

ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ប្រយូរ ភ្មរមន្ត្ (    ) ជា​ទាហាន​ថៃ អ្នក​នយោបាយ និង​ជា​សមាជិក​របស់ គណៈរាស្ត្រ (គណបក្ស​ប្រជាជន)។ លោក​បាន​ចូល​រួម​ក្នុងបដិវត្តន៍សៀម ​ឆ្នាំ​១៩៣២ ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ដោយ​ការ​ផ្ដួល​រំលំ​របប​រាជា​និយម​ផ្តាច់​ការ ។
ប្រលេឡូក្រាម

top|0px|alt=ប្រលេឡូក្រាម ABCD|ប្រលេឡូក្រាមនេះ ក៏ជាចតុកោណព្នាយដែលមានជ្រុងស្រប ២ គូ។ ប្រលេឡូក្រាម ជាប្រភេទចតុកោណដែលមានជ្រុងស្រប ២ គូ។ គ្រប់ជ្រុងឈមនៃប្រលេឡូក្រាម (ជ្រុង ២ ដែលនៅឆ្ងាយ ផ្ទុយពីគ្នា និងមិនប៉ះគ្នា) តែងតែស្របគ្នានិងមានប្រវែងស្មើគ្នា នោះគ្រប់មុំឈមនៅក្នុងប្រលេឡូក្រាមនោះក៏មានរង្វាស់ស្មើគ្នា។ ពាក្យថា "ប្រលេឡូក្រាម" គឺបានមកពីពាក្យភាសាក្រិច "parallēló-grammon" ដែលមានន័យថា រាងនៃជ្រុងស្រប។
ប្រលេឡូក្រាម: លក្ខណៈ

លក្ខណៈ 
 អង្កត់ទ្រូងរបស់ប្រលេឡូក្រាមកាត់គ្នាត្រង់ចំនុចកណ្តាល។ ចំនុចនោះជាផ្ចិតឆ្លុះផង និងជាទីប្រជុំទំងន់ផង។
 ជ្រុងឈមគ្នា ស្របគ្នានិងមានប្រវែងស្មើគ្នា។
 មុំឈមគ្នាមានប្រវែងស្មើគ្នា។
 មុំជាប់គ្នាជាមុំបន្ថែមគ្នា។
 អង្កត់ទ្រូងទាំង២ខ័ណ្ឌចែកប្រលេឡួក្រាមជាត្រីកោណ៤ ដែលមានក្រលាផ្ទៃស្មើគ្នា។
ប្រលេឡូក្រាម: លក្ខណៈសំគាល់

លក្ខណៈសំគាល់ 
លក្ខណៈដូចរៀបរាប់តទៅនេះ មានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់ស្មើគ្នា ក្នុងការបង្ហាញថាចតុកោណ ១ជាប្រលេឡួក្រាម។
 ចតុកោណដែលមានជ្រុងឈមស្របគ្នា២ៗ។
 ចតុកោណប៉ោងដែលមានជ្រុងឈមគ្នាមានប្រវែងស្មើគ្នា២ៗ។
 ចតុកោណដែលមានអង្កត់ទ្រូងកាត់គ្នាត្រង់ចំនុចកណ្តាល។
 ចតុកោណប៉ោងដែលមានមុំឈមគ្នាស្មើគ្នា២ៗ។
 ចតុកោណប៉ោងដែលមានជ្រុងជាប់គ្នាជាមុំបន្ថែមគ្នា។
 ABCD ជាប្រលេឡួក្រាមកាលណា
ប្រលេឡូក្រាម: រូបមន្ត

រូបមន្ត 
right|300px

 ក្រលាផ្ទៃ 
 
 
 
 បរិមាត្រ 
 
 ផ្សេងទៀត 
 
 
 
 
 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ