navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ភាសាភួន: ការចែកចាយ

ការចែកចាយ 
ភួន ( ,  ផួន,  ) គឺជាកុលសម្ព័ន្ធជនជាតិ តៃ ដែលមានដើមកំណើតរស់នៅ សៀងខួង និងផ្នែកខ្លះនៃខេត្ត ហួពាន់ នៃ ប្រទេសឡាវ ។ ជាលទ្ធផលនៃការវាយឆ្មក់ទាសករ និងការផ្ទេរប្រជាជនដោយបង្ខំ មានភូមិតូចៗដែលនៅរាយប៉ាយរបស់ ភួន ក្នុងខេត្ត សាកន និង ឧត្តរ ធានី និងតំបន់មួយទៀតនៅជុំវិញខេត្ត បឹងកាល, នងខៃ និង លើយ ក្នុង ប្រទេសថៃ ។ ទោះបីជាមានចំនួនតិចតួចនិងភាពឯកោក៏ដោយ សៀមបានរក្សា ភួន ដាច់ដោយឡែកពី ឡាវ ហើយពីជនជាតិថៃផ្សេងទៀតនៅភាគខាងជើង និងកណ្តាល ប្រទេសថៃ ក៏មានសហគមន៍តូចៗរបស់ ភួន ផងដែរ ដែលបង្ខំឱ្យពួកគេរស់នៅដាច់ពីគ្នា ហើយស្លៀកពាក់ខោអាវខ្មៅ។ ជនរួមជាតិ ភួន បានអនុវត្តទម្លាប់រៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន និងភាពខ្ជាប់ខ្ជួនចំពោះភាសា និងវប្បធម៌របស់ពួកគេ។ វាមានភាពខុសប្លែកគ្នាគ្រប់គ្រាន់ដែល ជនជាតិថៃ និង ប្រជាជនអ៊ីសាន ជាទូទៅចាត់ទុកថាវាខុសគ្នា បើទោះបីជា ភួន ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា គ្រាមភាសា ឡាវក្នុង ប្រទេសឡាវ ក៏ដោយ។ ក្នុង​នាម​ជា​ភាសា ​តៃ ​នៃ ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ​ភាគ​ខាងជើង វា​មាន​ភាព​ស្រដៀង​គ្នា​ជា​ច្រើន​ជាមួយ​នឹង ​ភាសា​តៃ​ដាំ និង ​តៃ​ឡាន​ណា ​។ ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង​ភាសា​ភាគ​តិច​ដទៃ​ទៀត​នៃ​ភាសា​ឥសាន​នោះ គឺ​មិន​ចាញ់​ភាសា​ថៃ ឬ ​ភាសា​ឥសាន ​ឡើយ។ 

នៅក្នុងប្រទេសថៃ ភួន ត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងខេត្ត ស្ទឹងជ្រៅ, ជ័យភូមិ, លពបុរី, នគរនាយក, ពេជ្របូរណ៌, វិចិត្រ, ប្រាជិនបុរី, សុវណ្ណបុរី និង សរបុរី ។ វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដាច់​ស្រយាល​មួយ​នៃ ​ខេត្ត​បឹង​កាល ហើយ​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​មួយ​ភាគ​ខាង​ត្បូង ​ក្រុង​បាងកក ។

នៅ​ក្នុង ​ស្រុក​មង្គលបូរី ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ មាន​ប្រមាណ ៥០០០ ភួន ក្នុង ​ប្រទេស​កម្ពុជា  ព្រម​ទាំង​នៅ ​ខេត្ត​បាត់ដំបង ។
ភាសាភួន: សូរស័ព្ទ

សូរស័ព្ទ 
ស្រដៀងទៅនឹងឡាវខាងជើងដែរ ភួនបានរក្សាភាពខុសគ្នានៃប្រូតូ-និរតីតៃនៃ ប្រូតូតៃប្រូតូតៃ- */aɰ/ និង */aj/ ប៉ុន្តែលទ្ធផលគឺ /ɤː/ និង /aj/ រៀងគ្នា ស្រដៀងទៅនឹងគ្រាមភាសាឡាវហូពាន់ Houaphan ដែលមាភួនមាន Phuan យ៉ាងសំខាន់។ ស្រដៀងនឹង ភូតៃ ( ,  ភូតៃ,  ) ចុងក្រោយ /k/ ត្រូវបានជំនួសដោយ glottal stop /ʔ/ ។ អ្វីដែលសម្គាល់ ភួន ជាចម្បងពីគ្រាមភាសាឡាវផ្សេងទៀត គឺការបំប្លែងស្រៈដែលបែងចែកន័យដូចជា ថៃ និងឡាវ /ua/ លេចចេញជា ភួន /oː/ និងថៃ និងឡាវ /ɯa/ លេចឡើងជា ភួន /ia/ ។ វាក្យសព្ទ និងវាក្យសព្ទខុសគ្នាខ្លាំងធ្វើឱ្យ ភួន យល់គ្នាទៅវិញទៅមក ប៉ុន្តែពិបាកសម្រាប់អ្នកនិយាយភាសាឥសាន ឬឡាវ ហើយថែមទាំងពិបាកយល់សម្រាប់អ្នកនិយាយដើមនៃភាសាថៃកណ្តាល។ 

 ព្យញ្ជនៈ 
ភួន មានសារពើភ័ណ្ឌព្យញ្ជនៈដូចខាងក្រោមៈ 
+សូរសព្ទព្យញ្ជនៈ Labial ធ្មេញ / អាលវីអូឡា ( Alveolo- ) ក្រអូមមាត់ វល្លិ៍ ឡូតូ ភ្លីភ្លើ គ្មានសំឡេង      ប្រាថ្នា    បាន​បញ្ចេញ​សំឡេង    កកិត    ច្រមុះ     ប្រហាក់ប្រហែល    Trill 

 ស្រៈ 
ភួន មានសារពើភ័ណ្ឌស្រៈដូចខាងក្រោម៖ Akharawatthanakun, Phinnarat (2010). "PHONOLOGICAL VARIATION IN PHUAN" (PDF). Retrieved 21 March 2021. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
Category:CS1 errors: missing periodical
ខាងមុខ កណ្តាល ត្រឡប់មកវិញ unr unr rnd ខ្លី វែង ខ្លី វែង ខ្លី វែង បិទ       ពាក់កណ្តាល       បើក      

 ប្រៀបធៀបជាមួយឡាវ ឥសាន និងថៃ 
+Northeastern Lao (Phuan) vowel differencesThaiIsanVientiane LaoPhuanNortheastern LaoGlossLack of /aj/-/aɯ/ mergerให้hai[hâj]ให้hai[hàj]ໃຫ້hai[hȁj]ໃຫ້ (เห้อ)*hoe[hɤ̏ː]'to give'ใจchai[tɕāj]ใจchai[tɕāj]ໃຈchai[tɕàj]ໃຈ (เจ่อ)*choe[tɕɤ̀ː]'heart'ไม้mai[máːj]ไม้mai[mâj]ໄມ້mai[mâj]ໄມ້ (ไม้)mai[mȁj]'wood', 'tree'ไฟfai[fāj]ไฟfai[fa᷇j]ໄຟfai[fáj]ໄຟ (ไฟ)fai[fàj]'fire'Thai and Lao /ua/ > Phuan /o/ช้อนchon[tɕʰɔ́ːn]บ่วงbuang[búaŋ]ບ່ວງbuang[būaŋ]ໂບ່ງ (โบ่ง)bong[bòːŋ]'spoon'สะพานsaphan[sā.pʰāːn]สะพานsaphan[sā.pʰa᷇ːn]ຂົວkhua[kʰŭa]ໂຂ (โข)kho[kʰòː]'bridge'กล้วยkluai[klûaj]กล้วยkluai[kȗaj]ກ້ວຍ/ກ້ວຽkuai[kȗaj]ໂກ້ຍ/ໂກ້ຽ (โก้ย)koi[kôːj]'banana'Thai and Lao /ɯa/ > Phuan /ia/ or /ɤː/เดือนduean[dɯ̄an]เดือนduean[dɯ̄an]ເດືອນduean[dɯ̀an]ດຽນ (เดียน)*dian[dìan]'month'เหลืองlueang[lɯ̌aŋ]เหลืองlueang[lɯ̌aŋ]ເຫລືອງ/ເຫຼືອງlueang[lɯ̆aŋ]ຫລຽງ/ຫຼຽງ (เหลียง)*liang[lìaŋ]'yellow'เปลือยplueai[plɯ̄aj]เปลือยplueai[pɯ̄aj]ເປືອຍ/ເປືອຽpueai[pɯ̀aj]ເປີຍ/ເປີຽ (เปย)poei[pɤ̀ːj]'undressed', 'nude'Thai and Lao final /k/ > Phuan /ʔ/ผล, มะ-phon, ma-[pʰǒn], [máʔ]บักbak[bǎk]ຫມາກ/ໝາກmak[mȁːk]ຫມາ (หม่า)ma[màː]'fruit'ลูกluk[lûːk]ลูกluk[lȗːk]ລູກluk[lȗːk]ລູ (ลู)lu[lùː]'child'กระดูกkraduk[krā.dùːk]กระดูกkraduk[kā.dùːk]ກະດູກkaduk[kā.dȕːk]ດູ (ดู)du[dùː]'bone'
ភាសាភួន: ព្យញ្ជនៈ

ព្យញ្ជនៈ 
ភួន មានសារពើភ័ណ្ឌព្យញ្ជនៈដូចខាងក្រោមៈ 
+សូរសព្ទព្យញ្ជនៈ Labial ធ្មេញ / អាលវីអូឡា ( Alveolo- ) ក្រអូមមាត់ វល្លិ៍ ឡូតូ ភ្លីភ្លើ គ្មានសំឡេង      ប្រាថ្នា    បាន​បញ្ចេញ​សំឡេង    កកិត    ច្រមុះ     ប្រហាក់ប្រហែល    Trill
ភាសាភួន: ស្រៈ

ស្រៈ 
ភួន មានសារពើភ័ណ្ឌស្រៈដូចខាងក្រោម៖ Akharawatthanakun, Phinnarat (2010). "PHONOLOGICAL VARIATION IN PHUAN" (PDF). Retrieved 21 March 2021. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
Category:CS1 errors: missing periodical
ខាងមុខ កណ្តាល ត្រឡប់មកវិញ unr unr rnd ខ្លី វែង ខ្លី វែង ខ្លី វែង បិទ       ពាក់កណ្តាល       បើក      

 ប្រៀបធៀបជាមួយឡាវ ឥសាន និងថៃ 
+Northeastern Lao (Phuan) vowel differencesThaiIsanVientiane LaoPhuanNortheastern LaoGlossLack of /aj/-/aɯ/ mergerให้hai[hâj]ให้hai[hàj]ໃຫ້hai[hȁj]ໃຫ້ (เห้อ)*hoe[hɤ̏ː]'to give'ใจchai[tɕāj]ใจchai[tɕāj]ໃຈchai[tɕàj]ໃຈ (เจ่อ)*choe[tɕɤ̀ː]'heart'ไม้mai[máːj]ไม้mai[mâj]ໄມ້mai[mâj]ໄມ້ (ไม้)mai[mȁj]'wood', 'tree'ไฟfai[fāj]ไฟfai[fa᷇j]ໄຟfai[fáj]ໄຟ (ไฟ)fai[fàj]'fire'Thai and Lao /ua/ > Phuan /o/ช้อนchon[tɕʰɔ́ːn]บ่วงbuang[búaŋ]ບ່ວງbuang[būaŋ]ໂບ່ງ (โบ่ง)bong[bòːŋ]'spoon'สะพานsaphan[sā.pʰāːn]สะพานsaphan[sā.pʰa᷇ːn]ຂົວkhua[kʰŭa]ໂຂ (โข)kho[kʰòː]'bridge'กล้วยkluai[klûaj]กล้วยkluai[kȗaj]ກ້ວຍ/ກ້ວຽkuai[kȗaj]ໂກ້ຍ/ໂກ້ຽ (โก้ย)koi[kôːj]'banana'Thai and Lao /ɯa/ > Phuan /ia/ or /ɤː/เดือนduean[dɯ̄an]เดือนduean[dɯ̄an]ເດືອນduean[dɯ̀an]ດຽນ (เดียน)*dian[dìan]'month'เหลืองlueang[lɯ̌aŋ]เหลืองlueang[lɯ̌aŋ]ເຫລືອງ/ເຫຼືອງlueang[lɯ̆aŋ]ຫລຽງ/ຫຼຽງ (เหลียง)*liang[lìaŋ]'yellow'เปลือยplueai[plɯ̄aj]เปลือยplueai[pɯ̄aj]ເປືອຍ/ເປືອຽpueai[pɯ̀aj]ເປີຍ/ເປີຽ (เปย)poei[pɤ̀ːj]'undressed', 'nude'Thai and Lao final /k/ > Phuan /ʔ/ผล, มะ-phon, ma-[pʰǒn], [máʔ]บักbak[bǎk]ຫມາກ/ໝາກmak[mȁːk]ຫມາ (หม่า)ma[màː]'fruit'ลูกluk[lûːk]ลูกluk[lȗːk]ລູກluk[lȗːk]ລູ (ลู)lu[lùː]'child'กระดูกkraduk[krā.dùːk]กระดูกkraduk[kā.dùːk]ກະດູກkaduk[kā.dȕːk]ດູ (ดู)du[dùː]'bone'
ភាសាភួន: ប្រៀបធៀបជាមួយឡាវ ឥសាន និងថៃ

ប្រៀបធៀបជាមួយឡាវ ឥសាន និងថៃ 
+Northeastern Lao (Phuan) vowel differencesThaiIsanVientiane LaoPhuanNortheastern LaoGlossLack of /aj/-/aɯ/ mergerให้hai[hâj]ให้hai[hàj]ໃຫ້hai[hȁj]ໃຫ້ (เห้อ)*hoe[hɤ̏ː]'to give'ใจchai[tɕāj]ใจchai[tɕāj]ໃຈchai[tɕàj]ໃຈ (เจ่อ)*choe[tɕɤ̀ː]'heart'ไม้mai[máːj]ไม้mai[mâj]ໄມ້mai[mâj]ໄມ້ (ไม้)mai[mȁj]'wood', 'tree'ไฟfai[fāj]ไฟfai[fa᷇j]ໄຟfai[fáj]ໄຟ (ไฟ)fai[fàj]'fire'Thai and Lao /ua/ > Phuan /o/ช้อนchon[tɕʰɔ́ːn]บ่วงbuang[búaŋ]ບ່ວງbuang[būaŋ]ໂບ່ງ (โบ่ง)bong[bòːŋ]'spoon'สะพานsaphan[sā.pʰāːn]สะพานsaphan[sā.pʰa᷇ːn]ຂົວkhua[kʰŭa]ໂຂ (โข)kho[kʰòː]'bridge'กล้วยkluai[klûaj]กล้วยkluai[kȗaj]ກ້ວຍ/ກ້ວຽkuai[kȗaj]ໂກ້ຍ/ໂກ້ຽ (โก้ย)koi[kôːj]'banana'Thai and Lao /ɯa/ > Phuan /ia/ or /ɤː/เดือนduean[dɯ̄an]เดือนduean[dɯ̄an]ເດືອນduean[dɯ̀an]ດຽນ (เดียน)*dian[dìan]'month'เหลืองlueang[lɯ̌aŋ]เหลืองlueang[lɯ̌aŋ]ເຫລືອງ/ເຫຼືອງlueang[lɯ̆aŋ]ຫລຽງ/ຫຼຽງ (เหลียง)*liang[lìaŋ]'yellow'เปลือยplueai[plɯ̄aj]เปลือยplueai[pɯ̄aj]ເປືອຍ/ເປືອຽpueai[pɯ̀aj]ເປີຍ/ເປີຽ (เปย)poei[pɤ̀ːj]'undressed', 'nude'Thai and Lao final /k/ > Phuan /ʔ/ผล, มะ-phon, ma-[pʰǒn], [máʔ]บักbak[bǎk]ຫມາກ/ໝາກmak[mȁːk]ຫມາ (หม่า)ma[màː]'fruit'ลูกluk[lûːk]ลูกluk[lȗːk]ລູກluk[lȗːk]ລູ (ลู)lu[lùː]'child'กระดูกkraduk[krā.dùːk]กระดูกkraduk[kā.dùːk]ກະດູກkaduk[kā.dȕːk]ດູ (ดู)du[dùː]'bone'
ភាសាភួន: វាក្យសព្ទ

វាក្យសព្ទ 
+Northeastern Lao (Phuan) wordsThaiIsanVientiane LaoPhuanNortheastern LaoGlossโซ่so[sôː]โส้so[sòː]ໂສ້so[sȍː]ເສັຍ/ເສັຽ (เสียะ)sia[sìaʔ]'chain'อีแร้งi raeng[ʔīː rɛ́ːŋ]อีแฮ้งi haeng[ʔīː hɛ̑ːŋ]ອີ່ແຮ້ງi haeng[ʔīː hɛ̑ːŋ]ບ້າແຮ້ງ (บ้าแฮ้ง)ba haeng[bâː hɛ᷇ːŋ]'vulture'พุทราphut sa[pʰút sāː]บักทันbak than[bǎk tʰa᷇n]ຫມາກກະທັນ/ໝາກກທັນmak kathan[mȁːk kā.tʰán]ຫມາທັນ/ໝາທັນ (หมาทัน)ma than[màː tʰàn]'jujube'คิดถึงkhit thueng[kʰít tʰɯ̌ŋ]คึดฮอดkhuet hot[kʰɯ̀t hɔ̂ːt]ຄຶດຮອດkhuet hot[kʰɯ̄t hɔ̂ːt]ຄຶດຮູ້ (คึดฮู้)khuet hu[kʰɯ̀t hûː]'to miss someone/something'ไหนnai[nǎj]ใสsai[sǎj]ໃສsai[sǎj]ກະເລີ (กะเลอ)kaloe[kā.lɤ̀ː]'where'
ភាសាមណីបុរៈ

Category:Languages with ISO 639-2 code

 

ភាសាមណីបុរៈ ឬ ភាសាម៉េតេ ឬត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ភាសាមណីបុរី គឺជាភាសាទីបេ-ភូមានៃ￼￼ភាគឦសាននៃប្រទេសឥណ្ឌា￼￼។  វាជាភាសាដែលត្រូវបាននិយាយដោយមនុស្សប្រហែល ១.៨ លាននាក់ ដែលភាគច្រើននៅក្នុងរដ្ឋ￼￼មណីបុរៈ￼￼ ប៉ុន្តែក៏មានដោយសហគមន៍តូចៗនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងទៀត និងផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសជិតខាង ￼￼មីយ៉ាន់ម៉ា￼￼ និង￼￼បង់ក្លាដែស￼￼។  វាមានដើមកំណើតពីជនជាតិម៉េតេ ហើយនៅក្នុងទីក្រុងមណីបុរៈ វាមានតួនាទីជាភាសាផ្លូវការ និងភាសាលីងគោហ្វ្រេនកា។  វាត្រូវបានគេប្រើជាភាសារាជវាំងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ￼￼ព្រះរាជាណាចក្រមណីបុរៈ￼￼ ហើយបច្ចុប្បន្នត្រូវបានរួមបញ្ចូលក្នុងចំណោម ២២ ￼￼ភាសាដែលបានគ្រោងទុក￼￼នៃប្រទេសឥណ្ឌា។

ភាសាម៉េតេ គឺជាភាសា សំនៀង ដែលការចាត់ថ្នាក់ពិតប្រាកដនៅក្នុង ប្រទេសចិន-ទីបេ នៅតែមិនច្បាស់លាស់។ វា​មាន​ប្រយោគ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង ​គូគី និង ​តាំង​គុល ។
ភាសាមន

រូបភាពតូច|ការពន្យល់អក្ខរក្រមមន
ភាសាមន (    ;    ; ពីមុនហៅថា ពេក្វាន់ និង ថាឡៃង ) គឺជាភាសាអូស្ត្រូអាសៀទិក ដែលនិយាយដោយជនជាតិមន ។ ភាសាមន ដូចជា ភាសាខ្មែរ ដែលទាក់ទងគ្នា ប៉ុន្តែមិនដូចភាសាភាគច្រើននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក មិនមែនជាសំនៀងទេ។ ភាសា​មន​ជា​ភាសា​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ក៏​ដូច​ជាភាសាជនជាតិដើមដែលទទួលស្គាល់របស់ប្រទេស​ថៃ ។ 

ភាសាមនត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាភាសា "ងាយរងគ្រោះ" នៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ អាត្លាសរបស់អង្គការយូណេស្កូនៃភាសាពិភពលោកក្នុងគ្រោះថ្នាក់ ។  ភាសាមនបានប្រឈមមុខនឹងការគាបសង្កត់ទាំងក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា និងប្រទេសថៃ ដែលបុគ្គលជាច្រើនដែលមានដើមកំណើតមនឥឡូវនេះមានភាសាឯកក្នុងភាសាភូមា ឬថៃរៀងៗខ្លួន។ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧ អ្នក​និយាយ​ភាសា​មន​ត្រូវ​បាន​គេ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា​មាន​ចន្លោះ​ពី ៨០០.០០០ ទៅ ១ លាន​នាក់។  នៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា អ្នកនិយាយភាសាមនភាគច្រើនរស់នៅក្នុងប្រទេសភូមាភាគខាងត្បូង ជាពិសេសរដ្ឋមន បន្ទាប់មកគឺតំបន់តានីនថារី និង រដ្ឋកាយីន ។ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|236x236ភីកសែល| សិលាចារឹកមនម្យេសេឌី (គ.ស ១១១៣) គឺជាសិលាចារឹកដែលនៅរស់រានមានជីវិតចាស់ជាងគេរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។
រូបភាពតូច|ភាសាមននៅភូមា
ភាសាម៉ាយ៉ាយូកាតិក

ភាសាម៉ាយ៉ាយូកាតិកគឺភាសាមួយក្នុងក្រុមភាសាម៉ាយ៉ានៃប្រទេសម៉ិចស៊ិក។

 ភាសាម៉ាយ៉ាយូកាតិក ភាសាខ្មែរ សូរសព្ទធម្មតាសូរសព្ទធម្មតា(អក្សររ៉ូម៉ាំង) សូរសព្ទនៃរដ្ឋយូកាតានខាងលិចរដ្ឋកាំប៉េឆេខាងជើងនិងរដ្ឋគីនតាណារោកណ្ដាល ការបកប្រែធម្មតា ការបកប្រែចំពាក្យ ប៊ិហ្ស៏ អា ប៊េល? Bix a bèel? ប៊ិហ្ស៏ អា បេះ? តើអ្នកសុខសប្បាយជាទេ? ផ្លូវអ្នកយ៉ាងម៉្តេច? ម៉្អាលោប, គុហ្ស៏ ទេឆ៏? Ma'alob, kux tèech?  សុខសប្បាយ ចុះអ្នកវិញ? មិនអាក្រក់, ចុះអ្នក? ប៊េយ ហ្សាន់ ទេន។ Bey xan tèen.  ខ្ញុំដូចគ្នាដែរ។ ដូច្នេះក៏ដល់ខ្ញុំ ទ្អូហ្ស៏ កា ភិន? Tu'ux ka b'in?  តើអ្នកទៅទីណា? ណា អ្នកទៅ? តាន អ៊ិម ប៊ិន ហ្សីម្បាល។ Táan im bin xíimbal.  ខ្ញុំនឹងទៅដើរលេង។ ខ្ញុំនឹងទៅដើរ ប៊ិហ្ស អា ក្អាបៈ? Bix a k'àaba'?  តើអ្នកឈ្មោះអ្វី? អ្នកត្រូវហៅយ៉ាងម៉្តេច? អ៊ិន ក្អាបៈអិ រតនា។ In k'àaba'e' Ratana.  ខ្ញុំឈ្មោះ រតនា។ ហាឆ៏ គ្អិម៉ាក់ អ៊ិន វោល អ៊ិន វិលិកិឆ៏។ Jach ki'imak in wóol in wilikech.  រីករាយណាស់ដែលបានស្គាល់អ្នក។ សប្បាយណាស់ ចត្តខ្ញុំ ខ្ញុំឃើញអ្នក។ ទេឆិ អា ទ្សីកបាល់ (កាស្ត្លាន/អ៊ីងក្លេសិ/ហេម៉េល/ម៉ាយ៉ា)? Teeche' a tsiikbal (káastlan/íinglese'/jemer/màaya)?  តើអ្នកចេះភាសា(អេស្ប៉ាញ/អង់គ្លេស/ខ្មែរ/ម៉ាយ៉ា)ទេ?  ឆិន ហ៊ុំពិត Chen jumpit  បាទ/ចាស តិចៗ  ប៊ិហ្ស៏ អ៊ុ យ៉ាឡាល់ .... អ៊ិឆ៏ ម៉ាយ៉ា ត្អាន? Bix u yaálal .... ich maaya táan  និយាយ .... យ៉ាងម៉្តេចជាភាសាម៉ាយា  ប្អាហ្ស៏ កា វ៉្អាលិក? Ba'ax ka wa'alik?  តើមានរឿងអ្វី? អ្នកថាម៉្តេច? មិហ្ស៏ ប្អាល់។ Mix ba'al. មិហ្ស៏ ប្អះ។ មិនអីទេ។  ប៊ិហ្ស៏ អា វិលិក? Bix a wilik?  មើលយ៉ាងម៉្តេច?  ហាឆ៏ ម៉្អាលោប។ Jach ma'alob.  ល្អ ណាស់  ក្អុហ្ស៏! Ko'ox!  តោះយើងទៅ! (សម្រាប់ពីរនាក់ - ខ្ញុំ និង អ្នក)  ក្អុណ្អិហ្ស៏ Ko'one'ex!  តោះយើងទៅ! (សម្រាប់បីនាក់ជាង)  ប្អាហ្ស៏ អា ខាត? Ba'ax a k'áat?  តើអ្នកចង់បានអ្វី?  តាក់ សាម៉ាល់។ Tak sáamal. អាស្តា សាម៉ះ។ ជួបគ្នាថ្ងៃស្អែក។ លុះត្រាតែថ្ងៃស្អែក។ ហាឆ៏ ឌីយោស៏ ប្អុទិក។ Jach Dyos bo'otik.  អរគុណ។សូមព្រះប្រធានពរអ្នក។ ព្រះដាក់ពរច្រើន
ភាសាម៉ាលេង

ម៉ាលេង (autonym: /malɛ̤ŋ²/  ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា Pakatan និង Bo គឺជា ភាសាវៀត របស់ឡាវ និងវៀតណាម។

ម៉ាលេង​មាន​ប្រព័ន្ធ ​ចុះ​បញ្ជី ​បួន​ផ្លូវ​របស់ ​ថាវុង ​បន្ថែម​ដោយ ​ទីលាន ។ Sidwell, Paul. Vietic languages. Mon-Khmer Languages Project.

ម៉ាលៀង ទោះបីមានឈ្មោះដូចគ្នាថា ម៉ាលេង គឺជាគ្រាមភាសារបស់ ជុត (Chamberlain 2003, Sidwell 2009)។
ភាសាម៉ាលេង: ពូជ

ពូជ 
ម៉ាលេងមានក្រុមគ្រាមភាសាចំនួនបី៖ Babaev, Kirill; Samarina, Irina (2021). Sidwell, Paul (ed.). A Grammar of May: An Austroasiatic Language of Vietnam. Brill. p. 12. ISBN 978-9-00446-108-6.

 ម៉ាលេង (Mã Liềng); ខាប៉ាកាតាន ; ម៉ាឡាង ; អារ៉េម / ហារ៉េម (Rivière 1902) ។ Rivière, Capitaine M. 1902. Vocabulaires Hang-Tcheh, Khas Xos, Harème. Mission Pavie, Géographie et voyages. IV. Paris: Ernest Leroux. ពូជរងរួមមាន ខាមួនមេន និង Kha Bo (Fraisse 1950)។ Fraisse, André. 1950. Les tribus Sèk et Kha de la province de Cammon (Laos). Bulletin de la Société des études indochinoises 25.3:333–348.
 ម៉ាលៀង ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា បាលេង (Đặng Nghiêm Vạn et al. 1986) Đặng Nghiêm Vạn, Chu Thái Sơn, Lưu Hùng. 1986. Les ethnies minoritaires du Vietnam. Hanoi: Editions en langues étrangères.
 ខាផង (អតីតឧទ្ទេសនាម ប៉ុន្តែឥឡូវនេះក៏ប្រើជាស្វ័យនាម); ម៉ាឡេង ការី ; ម៉ាឡេង ប្រូ ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ខាណាមអម (Fraisse 1949) ។ Fraisse, André. 1949. Une civilisation de clairière au Laos: le Cammon. Annales de Géographie 58.310:158–161. ជនជាតិ ខាផង រស់នៅក្នុងភូមិ 2 ទៅ 3 ក្នុងប្រទេសឡាវ និងភូមិមួយក្នុង ខេត្ត ហាទិញ ប្រទេសវៀតណាម។ រង​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ពី​ឡាវ។ ម៉ាលេងប្រូ ត្រូវបានចងក្រងជាឯកសារដោយ Michel Ferlus ក្នុងឆ្នាំ 1992 (សូមមើល Ferlus 1997 Ferlus, Michel. 1997. Le maleng brô et le vietnamien. Mon-Khmer Studies 27:55–66. ) និងដោយ បេសកកម្មភាសារុស្ស៊ី-វៀតណាម ឆ្នាំ 2012-2013 ផងដែរ។
ភាសាម៉ាលេង: ការចែកចាយ

ការចែកចាយ 
ម៉ាឡេងត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងភូមិខាងក្រោមនៃប្រទេសឡាវ និងវៀតណាម។ Babaev, Kirill Vladimirovich [Бабаев, Кирилл Владимирович]; Samarina, Irina Vladimirovna [Самарина, Ирина Владимировна]. 2019. Язык май. Материалы Российско-вьетнамской лингвистической экспедиции / Jazyk maj. Materialy Rossijsko-vetnamskoj lingvisticheskoj ekspeditsii. Moscow: Издательский Дом ЯСК. . . p.16.

 ខាំមួន ប្រទេស ឡាវ
 ណឺម ហួយ
 ពុង គឹត
 សុង ខុន
 ទន្លេ ន្រោង ខាងលើ
 សាំង ហួយ អ៊ីអាន
 ខេត្តក្វាងមិញ (500+ នាក់) និង ខេត្តហាទិញ (នៅ ស្រុក Hương Khê ; 133 នាក់ក្នុងឆ្នាំ 2012) ប្រទេសវៀតណាម Babaev, Kirill; Samarina, Irina (2021). Sidwell, Paul (ed.). A Grammar of May: An Austroasiatic Language of Vietnam. Brill. p. 12. ISBN 978-9-00446-108-6.
 ហឿង ឡាំ
 ហឿង លៀន
 ឡាំហូ
ភាសាម៉ាឡេ

ភាសាម៉ាឡេស៊ី ( Malay : bahasa Malaysia , Jawi : بهاس مليسيا ) ឬ ភាសាម៉ាឡេស៊ី ឬ ម៉ាឡេ ( ភាសាម៉ាឡេ : bahasa Melayu Malaysia ) គឺជាឈ្មោះដែលបានអនុវត្តជាប្រចាំចំពោះទម្រង់ស្តង់ដារនៃ ភាសាម៉ាឡេដែល ប្រើក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (ផ្ទុយពីប្រភេទ ដែលប្រើនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលត្រូវបានគេហៅថា "ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី" ) ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ភាសាផ្លូវការរបស់ម៉ាឡេស៊ីត្រូវបានចែងថាជា "ម៉ាឡេ" ប៉ុន្តែពាក្យ "ម៉ាឡេស៊ី" ឬ បាហាសាម៉ាឡេស៊ី ត្រូវបានប្រើក្នុងបរិបទផ្លូវការពីពេលមួយទៅពេលមួយ។ ម៉ាឡេស៊ីត្រូវបាន ស្តង់ដារ ពីគ្រាមភាសា Johore-Riau នៃ ភាសាម៉ាឡេ ។ វាត្រូវបាននិយាយដោយប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីភាគច្រើន ទោះបីជាភាគច្រើនរៀន ភាសា ម៉ាឡេ ឬ ភាសាកំណើតផ្សេងទៀត ជាមុនក៏ដោយ។  ម៉ាឡេគឺជាមុខវិជ្ជាបង្ខំនៅក្នុងសាលាបឋមសិក្សា និងអនុវិទ្យាល័យ។
ភាសាម៉ាឡេស៊ី

Category:Language articles with NA population dates
Category:Ill-formatted infobox-language images
ភាសាម៉ាឡេស៊ី (    ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ម៉ាឡេស្តង់ដារ (Malay: Bahasa Melayu Standard ), បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី ( ការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ : ភាសាម៉ាឡេស៊ី) ឬសាមញ្ញ Malay គឺជាទម្រង់ស្តង់ដារនៃ ភាសាម៉ាឡេ ដែលប្រើនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (ផ្ទុយពី ប្រភេទ ដែលប្រើនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ដែលត្រូវបានគេហៅថា "ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី" ) ។ ភាសាម៉ាឡេរបស់ម៉ាឡេស៊ីត្រូវបាន ស្តង់ដារ ពីគ្រាមភាសា ចូហូរ-រីយ៉ោ នៃ ភាសាម៉ាឡេ ។ វាត្រូវបាននិយាយដោយប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីភាគច្រើន ទោះបីជាភាគច្រើនរៀន ភាសា ម៉ាឡេ ឬ ភាសាកំណើតផ្សេងទៀត ជាមុនក៏ដោយ។  ម៉ាឡេគឺជាមុខវិជ្ជាកំហិតនៅក្នុងសាលាបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សា។
ភាសាម៉ាឡេស៊ី: ស្ថានភាព

ស្ថានភាព 

 នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី 
មាត្រា១៥២ នៃសហព័ន្ធកំណត់ "ភាសាម៉ាឡេ" ជាភាសាផ្លូវការ  ប៉ុន្តែពាក្យ "ម៉ាឡេស៊ី" ឬ បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី ត្រូវបានប្រើក្នុងបរិបទផ្លូវការពីពេលមួយទៅពេលមួយ។ រវាងឆ្នាំ 1986 និង 2007 ពាក្យ បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី ត្រូវបានជំនួសដោយ " បាហាសា ម៉ាឡាយូ " ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ដើម្បីទទួលស្គាល់ថា ម៉ាឡេស៊ី មានក្រុមជនជាតិភាគតិចជាច្រើន (មិនត្រឹមតែជនជាតិ ម៉ាឡេ ទេ) ពាក្យ បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី បានក្លាយជាជម្រើសដែលរដ្ឋាភិបាលពេញចិត្តម្តងទៀតសម្រាប់ ភាសាជាតិ និង ភាសានៃការរួបរួម /អ្នកបង្រួបបង្រួម (បង្រួបបង្រួម/ភាសា) ។     ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ពាក្យទាំងពីរនេះនៅតែប្រើប្រាស់ដដែល ព្រោះពាក្យម៉ាឡេ និង បាហាសា មេឡាយូ នៅតែមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង។   ភាសាក៏ត្រូវបានគេហៅថា BM ផងដែរ។

ភាសាអង់គ្លេសបន្តត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យវិជ្ជាជីវៈ និងពាណិជ្ជកម្ម និងនៅក្នុងតុលាការជាន់ខ្ពស់។

 នៅប្រ៊ុយណេ និងសិង្ហបុរី 
ពូជស្តង់ដារជាតិរបស់ម៉ាឡេដែលប្រើនៅ ប្រទេសប្រ៊ុយណេ ភាគច្រើនធ្វើតាមស្តង់ដារម៉ាឡេស៊ី ភាពខុសគ្នាសំខាន់គឺការប្រែប្រួលតិចតួចនៅក្នុងការបញ្ចេញសំឡេង និងឥទ្ធិពល វចនានុក្រម មួយចំនួនពី ប្រ៊ុយណេ ម៉ាឡេ ដែលជាពូជមិនស្តង់ដារក្នុងស្រុករបស់ម៉ាឡេ។  ផងដែរនៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី ទម្រង់ស្តង់ដារម៉ាឡេស៊ីនៃភាសាម៉ាឡេត្រូវបានប្រើប្រាស់។
ភាសាម៉ាឡេស៊ី: នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី

នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី 
មាត្រា១៥២ នៃសហព័ន្ធកំណត់ "ភាសាម៉ាឡេ" ជាភាសាផ្លូវការ  ប៉ុន្តែពាក្យ "ម៉ាឡេស៊ី" ឬ បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី ត្រូវបានប្រើក្នុងបរិបទផ្លូវការពីពេលមួយទៅពេលមួយ។ រវាងឆ្នាំ 1986 និង 2007 ពាក្យ បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី ត្រូវបានជំនួសដោយ " បាហាសា ម៉ាឡាយូ " ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ដើម្បីទទួលស្គាល់ថា ម៉ាឡេស៊ី មានក្រុមជនជាតិភាគតិចជាច្រើន (មិនត្រឹមតែជនជាតិ ម៉ាឡេ ទេ) ពាក្យ បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី បានក្លាយជាជម្រើសដែលរដ្ឋាភិបាលពេញចិត្តម្តងទៀតសម្រាប់ ភាសាជាតិ និង ភាសានៃការរួបរួម /អ្នកបង្រួបបង្រួម (បង្រួបបង្រួម/ភាសា) ។     ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ពាក្យទាំងពីរនេះនៅតែប្រើប្រាស់ដដែល ព្រោះពាក្យម៉ាឡេ និង បាហាសា មេឡាយូ នៅតែមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង។   ភាសាក៏ត្រូវបានគេហៅថា BM ផងដែរ។

ភាសាអង់គ្លេសបន្តត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យវិជ្ជាជីវៈ និងពាណិជ្ជកម្ម និងនៅក្នុងតុលាការជាន់ខ្ពស់។
ភាសាម៉ាឡេស៊ី: នៅប្រ៊ុយណេ និងសិង្ហបុរី

នៅប្រ៊ុយណេ និងសិង្ហបុរី 
ពូជស្តង់ដារជាតិរបស់ម៉ាឡេដែលប្រើនៅ ប្រទេសប្រ៊ុយណេ ភាគច្រើនធ្វើតាមស្តង់ដារម៉ាឡេស៊ី ភាពខុសគ្នាសំខាន់គឺការប្រែប្រួលតិចតួចនៅក្នុងការបញ្ចេញសំឡេង និងឥទ្ធិពល វចនានុក្រម មួយចំនួនពី ប្រ៊ុយណេ ម៉ាឡេ ដែលជាពូជមិនស្តង់ដារក្នុងស្រុករបស់ម៉ាឡេ។  ផងដែរនៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី ទម្រង់ស្តង់ដារម៉ាឡេស៊ីនៃភាសាម៉ាឡេត្រូវបានប្រើប្រាស់។
ភាសាម៉ាឡេស៊ី: ប្រព័ន្ធសរសេរ

ប្រព័ន្ធសរសេរ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ការប្រៀបធៀបភាសាម៉ាឡេដែលសរសេរជាភាសារូមី និងភាសាចាវីជាមួយភាសាផ្សេងទៀត។
អក្សរ​នៃ​ភាសា​ម៉ាឡេស៊ី​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ដោយ ​ច្បាប់ ​ជា ​អក្ខរក្រម​ឡាតាំង ដែល​គេ​ស្គាល់​ជា​ភាសា​ម៉ាឡេ​ថា រ៉ូមី (អក្ខរក្រម​រ៉ូម៉ាំង) ផ្តល់​ថា ​អក្ខរក្រម​អារ៉ាប់ ​ហៅ​ថា ចាវ៉ា  (ឬ​អក្សរ​ម៉ាឡេ) មិន​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ក្នុង​គោល​បំណង​នោះ​ទេ។ រ៉ូមី ចេញជាផ្លូវការ ខណៈពេលដែលកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកំពុងត្រូវបានអនុវត្តដើម្បីរក្សាអក្សរ ចាវ៉ា និងដើម្បីធ្វើអោយការប្រើប្រាស់របស់វាឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។    ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អក្ខរក្រមឡាតាំងនៅតែជាអក្សរដែលប្រើជាទូទៅបំផុតនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ទាំងសម្រាប់គោលបំណងផ្លូវការ និងក្រៅផ្លូវការ។
ភាសាម៉ាឡេស៊ី: ពាក្យខ្ចី

ពាក្យខ្ចី 
ភាសាម៉ាឡេស៊ីមានការខ្ចីប្រាក់ភាគច្រើនមកពី ភាសាសំស្រ្កឹត តាមីល ហិណ្ឌូតានី ពែរ្ស ព័រទុយហ្គាល់ ហូឡង់ ភាសាស៊ីនីទិក ភាសា អារ៉ាប់ និងថ្មីៗទៀត ភាសាអង់គ្លេស (ជាពិសេសពាក្យវិទ្យាសាស្រ្ត និងបច្ចេកវិទ្យាជាច្រើន)។ ម៉ាឡេសម័យទំនើបក៏ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយភាសា ឥណ្ឌូណេស៊ី ផងដែរ ដោយភាគច្រើនតាមរយៈភាពពេញនិយមនៃរឿងភាគឥណ្ឌូណេស៊ី ល្ខោនអូប៉េរ៉ា និងតន្ត្រី។
ភាសាម៉ោរី

ភាសាម៉ោរី (Māori) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា te reo ('ភាសា') គឺជាភាសាប៉ូលីណេស៊ីភាគខាងកើតដែលនិយាយដោយប្រជាជន Maori ដែលជាប្រជាជនជនជាតិដើមភាគតិចនៃប្រទេសនូវែលសេឡង់ដីគោក។ ទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយកោះ Cook Māori, Tuamotuan និង Tahitian វាបានទទួលការទទួលស្គាល់ថាជាភាសាផ្លូវការមួយរបស់ប្រទេសនូវែលសេឡង់ក្នុងឆ្នាំ 1987 ។ ចំនួនអ្នកនិយាយភាសានេះបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1945 ប៉ុន្តែកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើឱ្យរស់ឡើងវិញជាភាសា Māori បានបន្ថយការថយចុះ។
ភាសារុស្ស៊ី

frameless|right|upright=1.5
ភាសារុស្ស៊ី (រុស្ស៊ី: русский язык) គឺជាភាសាស្លាវមួយដែលត្រូវបាននិយាយជាភាសាដើមនៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី, ប្រទេសបេឡារុស, ប្រទេសអ៊ុយក្រែន, ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន និង ប្រទេសកៀហ៊្សីស្ថាន និងត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូទៅ ទោះបីគ្មានឋានៈផ្លូវការក៏ដោយ នៅក្នុង ប្រទេសឡេតូនី, ប្រទេសអេស្តូនី និង ប្រទេសផ្សេងទៀតជាច្រើនដែលជាសាធារណរដ្ឋនៃអតីតសហភាពសូវៀត។

រុស្ស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសារុស្ស៊ី
ភាសារូម៉ានី

ភាសារ៉ូម៉ានី () គឺជាភាសាផ្លូវការនៅប្រទេសរ៉ូម៉ានី និងភាសានៅក្រុមរ៉ូម៉ាន់ខាងកើតដែលមានអ្នកមិយាយពីកំណើតប្រមាណ ២៤ លាននាក់។
ភាសារ៉ាដេ

រ៉ាដេ (Rhade; Rade:   ;    ឬ  ) ជាភាសា អូស្ត្រូណេស៊ី នៃភាគខាងត្បូង វៀតណាម ។ ប្រហែល​មាន​វាគ្មិន​ខ្លះ​នៅ​កម្ពុជា។ វាជាសមាជិកនៃ ក្រុមរង ចាម ហើយមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយភាសាចាមនៃវៀតណាមកណ្តាល។
ភាសារ៉ាដេ: គ្រាមភាសា

គ្រាមភាសា 
Đoàn Văn Phúc (1998:24)  រាយបញ្ជីគ្រាមភាសាចំនួនប្រាំបួនរបស់ រ៉ាដេ ។ ពួកគេត្រូវបាននិយាយភាគច្រើននៅក្នុង ខេត្តដាក់ឡាក់ ក្នុងតំបន់ ខ្ពង់រាបភាគកណ្តាល នៃប្រទេសវៀតណាម។

 Kpă : និយាយពេញ Buôn Ma Thuột
 Krung : និយាយជាភាសា Ea H'leo និង Krông Năng ; Krung ខ្លះក៏រស់នៅក្នុងចំណោមជនជាតិចារ៉ាយក្នុង ខេត្តគៀឡៃ
 អដាម : និយាយក្នុង ក្រាំងប៊ុក ក្រាំងណាង និង អៀ ហៀល
 Ktul : និយាយ​នៅ ​ក្រាំង​ប៊ុង និង​ភាគ​ខាង​ត្បូង ​ក្រាំង​ប៉ាក
 Drao (Kơdrao)៖ បាននិយាយនៅ M'Đrăk (នៅក្នុងទីប្រជុំជននៃ Krông Jing, Cư M'Ta, និង Ea Trang)
 Blô : និយាយនៅ M'Đrăk (ចំនួនប្រជាជនតិចតួច)
 Êpan : និយាយនៅ M'Đrăk (ចំនួនប្រជាជនតិចតួច)
 Mdhur : និយាយជាភាសា Ea Kar និង M'Đrăk ; នៅ ខេត្តគៀឡៃ និង ខេត្តភូយេន ផងដែរ។
 Bih : និយាយនៅ Krông Ana និងនៅភាគខាងត្បូងនៃ Buôn Ma Thuột

Bih ដែលមានប្រហែល 1,000 នាក់ អាចជាភាសាដាច់ដោយឡែកមួយ។  Tam Nguyen (2015) បានរាយការណ៍ថា មានតែវាគ្មិនរបស់ Bih 10 នាក់ប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោមប្រជាជនជនជាតិភាគតិចប្រហែល 400 នាក់។ 

ក្រុមរងរ៉ាដេ patrilineal ដែលគេស្គាល់ថាជា Hmok ឬ Hmok Pai ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងតំបន់ Buôn Ma Thuột (Phạm 2005:212)។
ភាសារ៉ាដេ: ចំណាត់ថ្នាក់

ចំណាត់ថ្នាក់ 
Đoàn Văn Phúc (1998:23) Đoàn, Văn Phúc (1998). Từ vựng các phương ngữ Êđê / Lexique des dialectes Êđê [Vocabulary of Rade Dialects] (in Vietnamese). Hanoi: Đại học quốc gia Hà Nội and École française d'Extrême-Orient.
Category:CS1 Vietnamese-language sources (vi) ផ្តល់នូវចំណាត់ថ្នាក់ដូចខាងក្រោមសម្រាប់គ្រាមភាសារ៉ាដេ ។ Đoàn (1998) ក៏ផ្តល់នូវបញ្ជីវាក្យសព្ទ 1,000 ពាក្យសម្រាប់គ្រាមភាសា រ៉ាដេ ទាំងប្រាំបួន។

 តំបន់ 1
 តំបន់ 1.1 : Krung, Kpă, Adham
 តំបន់ 1.2 : Drao ។ Êpan, Ktul
 Blô (ល្បាយនៃតំបន់ 1.1 និង 1.2 ក៏ដូចជា Mdhur)
 តំបន់ 2
 មធរ
 ប៊ី

Đoàn Văn Phúc (1998:23) Đoàn, Văn Phúc (1998). Từ vựng các phương ngữ Êđê / Lexique des dialectes Êđê [Vocabulary of Rade Dialects] (in Vietnamese). Hanoi: Đại học quốc gia Hà Nội and École française d'Extrême-Orient.
Category:CS1 Vietnamese-language sources (vi) កំណត់ភាគរយនៃការយល់ដឹងខាងក្រោមសម្រាប់ការប្រៀបធៀបរវាង Kpă និងគ្រាមភាសាប្រាំបីផ្សេងទៀតនៃ រ៉ាដេ ដោយ Bih ជាគ្រាមភាសាដែលខុសគ្នាច្រើនបំផុត។

 Kpă – Krung៖ ៨៥.៥%
 Kpă – Adham: 82%
 Kpă – Ktul: 82%
 Kpă – Mdhur: 80%
 Kpă – Blo: 82%
 Kpă – Êpan: 85%
 Kpă – Drao: 81%
 Kpă – Bih: 73%
ភាសារ៉ាដេ: វាក្យសព្ទ

វាក្យសព្ទ 

  –  ចាស់ជាងគេក្នុងអាយុ និងសិទ្ធិអំណាច
  – ប្រូតេស្តង់នៃគ្រិស្តបរិស័ទ (អត្តសញ្ញាណពាក្យតែមួយរបស់ E-de)
  – អ្នក
  – ប្ដី
  – គាត់
  – គេ,ពួកគេ
  – យើង
  – ស្រឡាញ់
  – ស្អប់
  – ប្អូនប្រុសពៅ
  – ម្ដាយ
  – ជីដូន
  – ជីតា
  – ឪពុក
  – អាក្រក់
  – ស្អាត
  – ស្រីស្អាត
  – ល្អ
  – ស្រឡាញ់
  – ផ្តល់ឱ្យ
  – ពិត
  – ទៅ
  – ខ្ញុំ
  – ឈ្មោះ
  – ប្រទេស
  – ចង់បាន/ចូលចិត្ត
  – ព្រះ
  – និយាយ
  – ភាសា
  – rice បបរ
  – ខ្លាញ់
  – ស្គម
  – ខ្មៅ
  – មកពី
  – ពី
 , , , ,  – 1, 2, 3, 4, 5
 , , , , : 6, 7, 8, 9, 10
  – អាមេរិក
  – កម្ពុជា
  – មនុស្ស
  – រៀន
  – សំឡេងនៃការមិនសប្បាយចិត្ត / ការឈឺចាប់
  – 
  – សរសេរ
  – អង់គ្លេស
  – Rade/Ede
  – ច្រើន
  – បារាំង
 -ឆ្កួត
ភាសារ៉ាដេ: សូរស័ព្ទ

សូរស័ព្ទ 
អក្ខរាវិរុទ្ធត្រូវបានបង្ហាញជាអក្សរទ្រេត។

 ស្រៈ 
+បង្កើតស្រៈ ខាងមុខ កណ្តាល ត្រឡប់មកវិញ       ខ្ពស់។ ĭ i ư̆  ư  ŭ  u  កណ្តាល ê̆  ê  ơ̆  ơ  អូ̆  ô  ទាប ĕ e ă  a  ŏ  o 

 ស្រៈ  ក៏អាចត្រូវបានគេឮថាជាកណ្តាល - ត្រឡប់មកវិញ 

 ព្យញ្ជនៈ 
+បង្កើតព្យញ្ជនៈ Labial អាលវីអូឡា ក្រអូមមាត់ វល្លិ៍ ឡូតូ ច្រមុះមនញង ឈប់ បតចក  ផថឆខ ពទជគ  ƀ  đ ឈ កកិតសហ ប្រហាក់ប្រហែលវលយ មនោសញ្ចេតនារ

  ក៏អាចត្រូវបានគេឮថាជា bilabial បន្ថែមទៀត .
 Glottalized final consonant sounds  are heard only in final position.
ភាសារ៉ាដេ: ស្រៈ

ស្រៈ 
+បង្កើតស្រៈ ខាងមុខ កណ្តាល ត្រឡប់មកវិញ       ខ្ពស់។ ĭ i ư̆  ư  ŭ  u  កណ្តាល ê̆  ê  ơ̆  ơ  អូ̆  ô  ទាប ĕ e ă  a  ŏ  o 

 ស្រៈ  ក៏អាចត្រូវបានគេឮថាជាកណ្តាល - ត្រឡប់មកវិញ
ភាសារ៉ាដេ: ព្យញ្ជនៈ

ព្យញ្ជនៈ 
+បង្កើតព្យញ្ជនៈ Labial អាលវីអូឡា ក្រអូមមាត់ វល្លិ៍ ឡូតូ ច្រមុះមនញង ឈប់ បតចក  ផថឆខ ពទជគ  ƀ  đ ឈ កកិតសហ ប្រហាក់ប្រហែលវលយ មនោសញ្ចេតនារ

  ក៏អាចត្រូវបានគេឮថាជា bilabial បន្ថែមទៀត .
 Glottalized final consonant sounds  are heard only in final position.
ភាសាវិទ្យា

ភាសាវិទ្យា​ គឺ​ជាការសិក្សា​អំពី​ភាសា​តាមបែប​វិទ្យា​សាស្ត្រអំពីភាសា។ គេ​មិនគួរ​ច្រឡំ​ភាសាវិទ្យា​ និង​វេយ្យាករណ៍​ឡើយ ព្រោះ​ចំពោះ​ភាសាមួយ​វេយ្យាករណ៍​ជាក្បួនខ្នាត​មាន​លក្ខណៈ​ប្រពៃណី​ជាង ហើយ​មាន​ប្រធានបទ​​ខ្លះ​គេ​សិក្សា​ក្នុង​ភាសាវិទ្យា​​តែ​ពុំ​មាន​សេចក្ដី​លម្អិត​ក្នុង​វេយ្យាករណ៍​ប្រពៃណី​ឡើយ។ ភាសាវិទ្យា​សិក្សា​ផ្នែក​ផ្សេងៗ​នៃ​ភាសា មាន​ដូចជា ការបញ្ចេញ​សម្លេង ការ​កត់ត្រា​សម្លេង ន័យ​របស់​ពាក្យ របៀប​​រៀប​លំដាប់​ពាក្យឱ្យ​មាន​ន័យ​ស្ដាប់​បាន របៀប​ប្រើ​ប្រាស់​ភាសា​តាម​បរិបទ និង​លក្ខណៈជាច្រើន​ទៀត។ សាខារបស់​ភាសាវិទ្យា​ ចេះ​តែ​កើនឡើង​ជា​បន្តបន្ទាប់​តាម​កាលសម័យ។ ការ​​រៀប​រាប់​លម្អិត​អំពី​ភាសា​ដែល​មាន​វ័យ​ចំណាស់​គឺ ការវិភាគភាសា​សំស្ក្រឹត ឈ្មោះថា អស្តធ្យយិ​ (Ashtadhyayi)​របស់បាណិនិ (Pāṇini)។ ចំណែក​ឯ Philology កើត​មាន​មុន​ភាសាវិទ្យា​បច្ចុប្បន្ន តែ​កាលនោះ​គេ​សិក្សា​តែ​ពី​វេយ្យាករណ៍​ និង​ការ​ប្រើប្រាស់ភាសាដោយ​ផ្អែក​លើ​សម័យ​កាល​ ឬ ប្រវត្តិ​នៃភាសាប៉ុណ្ណោះ។ ​
ភាសាវិទ្យា: សាខា​នៃ​ភាសាវិទ្យា

សាខា​នៃ​ភាសាវិទ្យា 

 សូរវិទ្យា (Phonology) 

 សទ្ទតាវិទ្យា (Phonetics) 

 រូបសាស្ត្រ (Morphology) 

 វចនវិទ្យា (Lexicology) 

 ន័យកម្ម (Semantics) 

 សម្ព័ន្ធវិទ្យា (Syntax)