ឆ្នាំ ២០២០: ឧសភា

ឧសភា 
 ១ ឧសភា
 ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩៖ ចំនួនអ្នកជាសះស្បើយពីជំងឺកូវីដ-១៩ សរុបបានកើនដល់ ១ លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក នេះបើយោងតាមទិន្នន័យពីសាកលវិទ្យាល័យចនស៍ហប់ឃីនស៍។
 កុប្បកម្មក្នុងពន្ធនាគារក្វាណារ៉េ៖ កុប្បកម្ម និងការប៉ុនប៉ងរត់គេចខ្លួនរបស់ឈ្លើយពន្ធនាគារបានបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ចំនួន ៤៧ នាក់ និងរបួស ៧៥ នាក់បន្ថែមនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលពន្ធនាគារដេឡូសយ៉ាណូស នៅទីក្រុងក្វាណារ៉េ ប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា។
 ២ ឧសភា – អង្គការសហប្រជាជាតិបានបោះផ្សាយរបាយការណ៍មួយដែលបញ្ជាក់ថា ការទម្លាក់គ្រាប់បែកមិនរើសមុខដោយរុស្ស៊ីទៅលើជនស៊ីវិលនៅក្នុងប្រទេសស៊ីរី គឺជាឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម។
 ៣–៤ ឧសភា – ក្រុមបក្សប្រឆាំងវេណេស៊ុយអេឡា និងក្រុមហ៊ុនយោធាឯកជនអាមេរិកខាងជើងមួយ ឈ្មោះ Silvercorp USA បានព្យាយាមលបចូលប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡាដើម្បីដកប្រធានាធិបតីនីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូចេញពីតំណែង ប៉ុន្តែត្រូវទទួលបរាជ័យបន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរវេណេស៊ុយអេឡារកឃើញ។
 ៤ ឧសភា – ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអង់គ្លេស និងកេនយ៉ា បានប្រកាសពីការរកឃើញ "មីក្រូស្ពរីឌីយ៉ា អ៊ឹមប៊ី" (Microsporidia MB) ដែលជាអតិសុខុមប្រាណប៉ារ៉ាសិតនៅក្នុងក្រុមផ្សិតមីក្រូស្ពរីឌីយ៉ា ដែលមានសមត្ថភាពរារាំងសត្វមូសពីការចម្លងជំងឺគ្រុនចាញ់ ពោលការរកឃើញនេះអាចត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជំងឺគ្រុនចាញ់នាពេលអនាគត។
 ៥ ឧសភា – ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩៖ ចំនួនអ្នកស្លាប់នៅចក្រភពអង់គ្លេសដោយសារកូវីដ-១៩ (៣២,៣១៣) គឺជាអត្រាអ្នកស្លាប់ដោយជំងឺកូវីដ-១៩ ខ្ពស់បំផុតនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ខណៈអត្រាអ្នកស្លាប់នៅអ៊ីតាលីបានចុះមកនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខពីរ (២៩,០២៩)។
 ៦ ឧសភា
 ក្រុមតារាវិទូមួយបានប្រកាសពីការរកឃើញនូវប្រហោងខ្មៅដំបូងបង្អស់ដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្កាយដែលអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេបាន។
 ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩៖ ភ័ស្តុតាងថ្មីបានបង្ហាញថា អ្នកនេសាទបារាំងដើមកំណើតអាល់ហ្សេរីម្នាក់ដែលត្រូវបានគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាកើតជំងឺរលាកទងសួតដែលមិនស្គាល់ប្រភពកាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ ត្រូវបានគេកំណត់សារជាថ្មីថាជាជំងឺកូវីដ-១៩ ទៅវិញទោះបីជាបុរសម្នាក់នោះគ្មានប្រវត្តិធ្វើដំណើរទៅប្រទេសចិន ហើយមិនដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយជនជាតិចិនណាមួយនោះក្ដី។
 ៩ ឧសភា – ទាហាន​ចិន​ និង​ឥណ្ឌា​ជាច្រើន​នាក់​បាន​ទទួលរង​របួសនៅ​ក្នុង​ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​តាម​ព្រំដែន​នៅចំណុច​ច្រក​ឆ្លង​​នធុលា។ ទាហានទាំងសងខាងសរុបប្រហែល ១៥០ នាក់បានចូលរួមក្នុងជម្លោះព្រំដែនមួយនេះ ដោយប្រើដៃវាយគ្នា និងការគប់ដុំថ្មទៅវិញទៅមក។
 ១០ ឧសភា — ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩៖ ទីក្រុងអ៊ូហានបានរាយការណ៍ពីករណីឆ្លងវីរុសដំបូងក្នុងក្រុងបន្ទាប់គ្មានដំណឹងអំពីករណីឆ្លងអស់រយៈពេលជាងមួយខែ។ បុរសអាយុ ៨៩ ឆ្នាំម្នាក់ត្រូវបានបញ្ជាក់ថាវិជ្ជមានវីរុសកូវីដ-១៩ ប៉ុន្តែភរិយារបស់គាត់ និងរួមជាមួយសមាជិកមួយចំនួននៃសហគមន៍ដែលគាត់រស់នៅ ត្រូវបានអាជ្ញាធរសម្គាល់ថាកើតជាករណីគ្មានរោគសញ្ញា។
 ១១ ឧសភា – វិទ្យាស្ថានម៉ាក្ស ផ្លុងក៍សម្រាប់នរវិទ្យានិវត្តន៍បានចេញផ្សាយលទ្ធផលនៃការវិភាគវិទ្យុកាបូន និងដេអ៊ិនអាលើហ្វូស៊ីលដែលត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងរូងភ្នំបាឆូគីរ៉ូ នៃប្រទេសប៊ុលហ្ការី។ លទ្ធផលបានបង្ហាញអត្តសញ្ញាណហ្វូស៊ីលនោះថាជាអំបូរអូម៉ូសាព្យាង និងមិនមែនជាពូជនេអង់ឌែតាល់ទេ។ របកគំហើញថ្មីនេះអាចជាភ័ស្តុតាងបញ្ជាក់បានថាមនុស្សសម័យបច្ចុប្បន្នអាចប្រហែលជាបានឆ្លងចូលទ្វីបអឺរ៉ុបតាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុនជាងការគិតទៅទៀត។
 ១៤ ឧសភា
 ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩៖
 ចំនួនអ្នកស្លាប់ពីកូវីដ-១៩ នៅទូទាំងពិភពលោកបានកើនលើសពី ៣០០,០០០ អ្នក។
 អង្គការសហប្រជាជាតិបានកើនរំលឹកអំពីវិបត្តិសុខភាពផ្លូវចិត្តសកល ដែលបណ្តាលមកពីភាពឯកោ ការភ័យខ្លាច ភាពមិនប្រាកដប្រជា និងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។
 ១៥ ឧសភា – ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រកាសថា ហ្វូស៊ីលម្រើមព្រះប្រវែង ២.៥ សង់ទីម៉ែត្រនៃអំបូរកម្ពេការីស ដែលត្រូវបានរកឃើញនៅលើកោះកេរេរ៉ា នៃប្រទេសស្កុតឡិន គឺត្រូវជាសត្វលើគោកដ៏ចំណាស់បំផុតដែលគេស្គាល់ ដោយវាធ្លាប់មានជីវិតរស់នៅកាលពីប្រមាណ ៤២៥ លានឆ្នាំមុនក្នុងយុគសម័យស៊ីល័រ។
 ១៦ ឧសភា – ពាណិជ្ជករសញ្ជាតិរ៉្វាន់ដា លោកហ្វេលីស៊ីអង់ កាប៊ូហ្កា ដែលធ្លាប់ចូលដៃគាំទ្រការប្រល័យពូជសាសន៍រ៉្វាន់ដា ត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅអានីអ៊ែរ-ស៊ួស-ស៊ែន ប្រទេសបារាំង បន្ទាប់ពីរត់គេចខ្លួនពីអាជ្ញាធររ៉្វាន់ដាអស់រយៈពេល ២៦ ឆ្នាំ។
 ១៨ ឧសភា
 ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ការសម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌បានប្រកាសថា មនុស្សជិតមួយលាននាក់ត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់ ហើយមនុស្សយ៉ាងតិចចំនួន ២៤ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងគ្រោះទឹកជំនន់ដែលបានវាយប្រហារទីក្រុងបេលេដ្វេន និងចូហារ ប្រទេសសូម៉ាលី។
 ជាលើកទីមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានរៀបចំសន្និបាតសុខភាពពិភពលោកប្រចាំឆ្នាំរបស់ខ្លួនតាមរយៈវីដេអូអនឡាញជំនួសឱ្យការប្រជុំដោយផ្ទាល់។
 ១៩ ឧសភា – ប្រធានាធិបតីប៉ាឡេស្ទីន លោកម៉ះមូដ អាបាស់បានប្រកាសពីការបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រៀងទាំងអស់ រួមទាំងផ្នែកសន្តិសុខជាមួយប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងផែនការរបស់អ៊ីស្រាអែលក្នុងការកាត់បញ្ចូលជ្រលងទន្លេហ្សកដានីជាកម្មសិទ្ធិខ្លួន។
 ២១ ឧសភា
 ព្យុះស៊ីក្លូនអាំផានបានវាយបោកបក់តំបន់ភាគខាងកើតប្រទេសឥណ្ឌា និងប្រទេសបង់ក្លាដែស ដោយបានសម្លាប់មនុស្សជាង ១០០ នាក់ និងបង្ខំមនុស្សជាងបួនលាននាក់ផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅ។ ព្យុះនេះបានបង្កឱ្យមានការខូចខាតជាទឹកប្រាក់ជាង ១៣ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ដែលនាំឱ្យវាក្លាយជាព្យុះស៊ីក្លូនដ៏ខ្លាំងបំផុតមិនធ្លាប់មាននៅក្នុងមហាសមុទ្រឥណ្ឌាខាងជើង ដោយបានបំបែកកំណត់ត្រាព្យុះស៊ីក្លូនណាហ្គីសកាលពីឆ្នាំ២០០៨។
 សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសពីការដកខ្លួនចេញពីសន្ធិសញ្ញាបើកមេឃនៅក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែ ដោយចោទប្រកាន់ពីការបំពានសន្ធិសញ្ញាជាបន្តបន្ទាប់ដោយប្រទេសរុស្ស៊ី។
 ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩៖ ចំនួនករណីឆ្លងបានកើនឡើងដល់ ៥ លានករណីនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយមានករណីថ្មីចំនួន ១០៦,០០០ ករណីបន្ថែមទៀតដែលបានរកឃើញនៅក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោងកន្លងមក ដោយនាំឱ្យវាក្លាយជាកំណត់ត្រាតួលេខឆ្លងខ្ពស់បំផុតសម្រាប់រយៈពេលមួយថ្ងៃ។
 ២២ ឧសភា
 ជើងហោះហើរ PK8303 ដែលជាយន្តហោះដឹកអ្នកដំណើររបស់អាកាសចរណ៍អន្តរជាតិប៉ាគីស្ថាន បានធ្លាក់ក្នុងតំបន់ប្រជាជនរស់នៅមួយកន្លែងនៅជិតទីក្រុងការ៉ាជីនៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ដោយបានសម្លាប់មនុស្សចំនួន ៩៧ នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្សសរុប ៩៩ នាក់នៅលើយន្តហោះ និងបង្ករបួសដល់មនុស្សរាប់សិបនាក់ទៀតនៅក្បែរកន្លែងកើតហេតុ។
 ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩៖ ប្រទេសប្រេស៊ីលបានវ៉ាដាច់រុស្ស៊ី ក្លាយខ្លួនជាប្រទេសដែលមានចំនួនអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ ច្រើនជាងគេទីពីរ ដោយមានករណីឆ្លងសរុបជាង ៣៣០,០០០ ករណី។ ប្រធានាធិបតីស៊ែរ បុលសូណារ៉ូបានបន្តច្រានចោលនូវហានិភ័យរបស់មេរោគនេះ។
 ២៣ ឧសភា – ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩៖ ប្រទេសចិនបានរាយការណ៍ពីអវត្តមាននៃករណីឆ្លងថ្មីជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីជំងឺរាតត្បាតមួយនេះបានផ្ទុះឡើងមក បើយោងទៅតាមគណៈកម្មការសុខភាពជាតិ។
 ២៤ ឧសភា – ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប លោកអាប់ឌែល ហ្វាតា អែល-ស៊ីស៊ីបានលើកលែងទោសឱ្យអ្នកជាប់ពន្ធនាគារចំនួន ៣,១៥៧ នាក់ដើម្បីប្រារព្ធពិធីបុណ្យអៃឌែលហ្វីតរ៍ ហើយពីរថ្ងៃក្រោយមក ប្រធានាធិបតីប្រទេសហ្សំប៊ី លោកអេដហ្ការ លូងហ្គូក៏បានលើកលែងទោសឱ្យអ្នកជាប់ពន្ធនាគារជិត ៣,០០០ នាក់ដែរ ដើម្បីរំលឹកទិវាសេរីភាពអាហ្វ្រិក។
 ២៥ ឧសភា – ការបោះឆ្នោតសកលស៊ូរីណាមឆ្នាំ២០២០ បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងដើម្បីជ្រើសរើសសមាជិកទាំង ៥១ រូបនៃរដ្ឋសភាស៊ូរីណាម។
 ២៦ ឧសភា
 បាតុកម្មដែលបង្កឡើងដោយឃាតកម្មលើបុរសជនជាតិស្បែកខ្មៅម្នាក់ឈ្មោះចច ហ្វ្លយ បានផ្ទុះឡើងនៅតាមទីប្រជុំជនជាច្រើននៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងព្រមទាំងផ្នែកខ្លះនៃពិភពលោកផងដែរ។ ការបាតុកម្មតវ៉ាចំពោះរឿងនេះបានឈានដល់ដំណាក់កាលតានតឹងខ្លាំងបន្ថែមនៅថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា បន្ទាប់ពីមហាជនបានចេញមុខតវ៉ាចំពោះករណីរើសអើងជាតិសាសន៍ និងអំពើឃោរឃៅរបស់កម្លាំងនគរបាលនៅជុំវិញសកលលោក។
 កូស្តារីកាបានក្លាយជាប្រទេសនៅតំបន់អាមេរិកកណ្តាលដំបូងគេ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍សម្រាប់អ្នកភេទដូចគ្នាដោយស្របទៅតាមច្បាប់។
 ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡាតាំ (LATAM) ដែលជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ធំបំផុតនៅអាមេរិកឡាទីន បានចុះឯកសារប្រកាសក្ស័យធនក្នុងជំពូក ១១។
 ២៧ ឧសភា
 សមាជជាតិប្រជាជនចិនបានបោះឆ្នោតគាំទ្រច្បាប់សន្តិសុខជាតិដែលអនុញ្ញាតឱ្យអាជ្ញាធរចិនដាក់ទោសទណ្ឌ "អបគមន៍" "វិទ្ធង្សនា" "អំពើភេរវកម្ម" និងការជ្រៀតជ្រែកពីបរទេសនៅទីក្រុងហុងកុង ពោលច្បាប់នេះបានផ្តល់អំណាចយ៉ាងទូលំទូលាយដល់រដ្ឋាភិបាលកណ្តាលចិន ដើម្បីគាបសង្កត់ចលនាប្រជាធិបតេយ្យហុងកុងដូចជា ការហាមប្រាមក្រុមសកម្មជននានា និងកាត់បន្ថយសេរីភាពស៊ីវិលជាដើម។ រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក​បាន​ឆ្លើយ​តប​ទៅសកម្មភាពរបស់ចិនដោយ​ប្រកាស​ទីក្រុង​ហុងកុង​ថាលែង​មាន​ស្វ័យភាពដូចមុន​ទៀត​ហើយ​នៅក្រោម​ច្បាប់​គោលនយោបាយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក-ហុងកុង។Nick Wadhams and Ben Bartenstein. U.S. Says Hong Kong's Autonomy Is Gone, Sowing China Trade Doubt , Bloomberg (May 27, 2020).
 ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩៖ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារកូវីដ-១៩ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានកើនលើសពី ១០០,០០០ នាក់ ដោយត្រូវជាចំនួនច្រើនលើសលប់ជាងចំនួននៃទាហានអាមេរិកដែលបានស្លាប់នៅក្នុងសង្គ្រាមវៀតណាម និងសង្គ្រាមកូរ៉េបូកបញ្ចូលគ្នាទៅទៀត ហើយស្ទើរស្មើនឹងចំនួនទាហានអាមេរិកដែលបានបាត់បង់ជីវិតកាលពីសង្រ្គាមលោកលើកទី១ (១១៦,០០០ នាក់) ទៅហើយ។ ចំនួនករណីឆ្លងសរុបនៅអាមេរិកនៅតែបន្តកើនឡើង ប៉ុន្តែសន្ទុះនៃកំណើនឆ្លងបានរាថយច្រើនបើប្រៀងធៀបទៅនឹងប៉ុន្មានខែមុន។