ថេរគាថា: ​វង្គីសត្ថេរ

​វង្គីសត្ថេរ 
[២៦៥] វិតក្កៈទាំងឡាយ​នេះ​ ជាសភាវៈឃ្នើសឃ្នង ​ព្រោះ​ជារបស់​លា​មក​ តែង​គ្របសង្កត់​អាត្មា​អញ ដែល​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ បួស​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ​(​ដូច​) ​ពួក​ខ្មាន់ធ្នូ​ដ៏​ប្រសើរ ជា​កូន​អ្នក​ខ្ពង់ខ្ពស់ សិក្សាស្ទាត់​ហើយ មាន​ធ្នូ​ដ៏​មាំ ​គប្បី​បាញ់​ប្រសាច​នូវ​ព្រួញ ​ទាំងពាន់ជុំវិញ​ខ្លួន (​ស​ត្រូវ​) ​មិន​ឲ្យ​រត់រួច​បាន​ ។ ​បើ​ពួក​ស្រី​ប៉ុណ្ណេះ ​(​ឬ​) ​លើស​ជាង​នេះ នឹង​មក ក៏​គង់បៀតបៀន​អាត្មា​អញ​មិន​បាន (​ព្រោះ​) ​អាត្មា​អញ​បាន​តាំង​មាំនៅ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ​ហើយ​ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ជាអាទិច្ចពន្ធុ ​អាត្មា​អញ​បាន​ស្ដាប់​ម្ដង​ហើយ ចិត្ត​របស់​អាត្មា​អញ​ត្រេកអរ​ក្នុង​ផ្លូវ​ជា​ទី​ទៅ​កាន់​ព្រះ​និព្វាន​នោះ​ហើយ​ ។ ​ម្នាល​មារ​លា​មក បើ​អ្នក​ចូល​មក​បំបាក់​យើង ​ដែល​កំពុង​ចុះ​ចិត្ត​ស៊ប់​ក្នុង​វិបស្សនា​យ៉ាង​នេះ អ្នក​មិន​បាន​ឃើញ​ផ្លូវ​របស់​យើង យ៉ាង​ណា​ យើង​នឹង​ធ្វើ​អ្នក​ឲ្យ​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ស្លាប់ យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។

បុគ្គល​ណា លះបង់​នូវ​សេចក្ដី​អផ្សុក ​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ ​នូវ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះ ​ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​ផ្ទះ ​ដោយ​ប្រការ​ទាំងពួង ​មិន​ធ្វើ​នូវ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​វត្ថុ​ណា​មួយ​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា ព្រោះ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថាភិក្ខុ​ ។ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ វត្ថុ​ណា​មួយ​ នៅ​លើ​ផែនដីក្ដី លើ​អាកាសក្ដី ​ដែល​រាប់​ចូល​ក្នុង​ភព ៣ ​មាន​សភាវៈវិនាស​ទៅ​ វត្ថុ​ទាំង​អស់​នោះ​ ជារបស់​មិន​ទៀង រមែង​ទ្រុឌ​ទ្រោម​ទៅ អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​ រមែង​យល់ច្បាស់យ៉ាង​នេះ​ ។ ​ពួក​ជនរមែង​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​ឧបធិ ​គឺ​រូប និង​សំឡេង ​ដែល​ឃើញ​ហើយ​ ឮ​ហើយ​ផង គឺ​ក្លិន រស ​និង​ផោដ្ឋព្វៈ ​ដែល​ទង្គិច​ហើយ​ ប៉ះពាល់​ហើយ​ផង អ្នក​ចូរ​ជា​បុគ្គល​មិន​មាន​សេចក្ដី​ញាប់ញ័រ បន្ទោ​បង់​នូវ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា ក្នុង​កាម​ទាំង​នោះ​ចេញ ព្រោះ​បុគ្គល​ណា មិន​ជាប់​ក្នុង​កាម​គុណ​នុ៎ះ ​ពួក​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទើប​ហៅ​បុគ្គល​នោះ ថា​ជា​មុនី ។ ​បុគ្គល​អន្ធពាល ​មាន​វិតក្កៈ អាស្រ័យ​នូវ​ទិដ្ឋិ ៦៨ រមែង​ជា​អ្នក​តាំង​នៅ​មាំ​ហើយ​ក្នុង​អធម៌ ​ព្រោះ​តែខ្លួន​ជាបុថុជ្ជន ​បុគ្គល​ណា​មិន​លុះ​ក្នុង​ពួក​នៃ​មិច្ឆាទិដ្ឋិ ​ក្នុង​វត្ថុ​ណា​មួយ ទាំងជា​អ្នក​មិន​និយាយអាក្រក់ ​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថាភិក្ខុ​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មាន​ចិត្ត​តម្កល់មាំ ​អស់​កាល​យូរ​ហើយ​ ជា​អ្នក​មិន​កុហក មាន​ប្រាជ្ញាល្អិត ​មិន​មាន​តណ្ហា ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​មោនេយ្យធម៌ រំលត់កិលេស ​ហើយ​បាន​សម្រេច​នូវ​សន្ដបទ ​ព្រោះ​អាស្រ័យ ​(​ព្រះ​និព្វាន​) រង់ចាំ​តែបរិនិព្វាន​កាល ។ ​ម្នាល​អ្នក​ជាគោត្រ​នៃ​ព្រះ​គោតម ​អ្នក​ចូរ​លះបង់​នូវ​មានះ​ផង ចូរ​លះបង់​នូវ​ផ្លូវ​នៃ​មានះ ​កុំ​ឲ្យ​មាន​សេសសល់​ផង (​ព្រោះ​) ​បុគ្គល​ជ្រប់នៅ​ក្នុង​ផ្លូវ​នៃ​មានះ​ហើយ​ រមែង​មាន​សេចក្ដី​ក្ដៅ​ក្រហាយ ​អស់​កាល​យូរ ។ ​ពួក​សត្វ​ដែល​ត្រូវ​សេចក្ដី​លុប​គុណ​គ្រប​សង្កត់ ​ត្រូវ​មានះ​បៀតបៀន​ហើយ​ រមែង​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​នរក ​ពួក​ជន​ដែល​មានះបៀត​បៀន​ហើយ​ រមែង​ទៅ​កើត​ក្នុង​នរក​ សោក​សៅ​អស់​កាលយូរ ។ ភិក្ខុ​អ្នក​ឈ្នះកិលេស​ដោយ​មគ្គ ​អ្នក​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​ប្រពៃ រមែង​មិន​សោកសៅ​ក្នុង​កាល​ណា​ម្ដង​ឡើយ​ ភិក្ខុ​ណា​បាន​នូវ​កិត្តិយស​ផង បាន​នូវ​សេចក្ដី​សុខ​ផង ​ពួក​បណ្ឌិត​តែង​ហៅភិក្ខុ​នោះ ថា​ជា​អ្នក​ឃើញ​ធម៌​ដោយ​ពិត​ ។ ហេតុ​នោះ​ ភិក្ខុ​អ្នក​មិន​រឹងរូស ​មាន​ព្យាយាម​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ លះ​បង់​នូវ​នីវរណៈ​ទាំង​ឡាយ​ ជា​អ្នក​បរិសុទ្ធ ​លះបង់​នូវ​មានះ ​មិន​ឲ្យ​មាន​សេសសល់ រមែង​ជា​អ្នក​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំ​ផុត​នៃ​វិជ្ជា ជា​អ្នក​ស្ងប់​រម្ងាប់កិលេស ។

ខ្ញុំ​ក្ដៅក្រហាយ ​ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​អន្ទះអន្ទែង ​ព្រោះ​តែ​កាម​រាគៈ បពិត្រ​ព្រះ​អានន្ទ ជាគោតមគោត្រ សូមលោកមេត្តា​សំដែង​នូវ​ធម៌ ជា​គ្រឿង​ញ៉ាំង​កាម​រាគៈ​នោះ ឲ្យ​រលត់ ​ដោយ​សេចក្ដី​អនុគ្រោះ​ចុះ​ ។

ចិត្ត​របស់​លោកអន្ទះអន្ទែង ​ព្រោះ​តែវិបល្លាស​នៃ​សញ្ញា លោក​ចូរ​លះបង់​នូវ​សុភនិមិត្ត ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​កាម​រាគៈចោលចេញ​ ។ លោក​ចូរ​ចម្រើន​ឯកគ្គតា​ចិត្ត ឲ្យ​តម្កល់​មាំ​ល្អ ក្នុង​អសុភសញ្ញា ​ទាំងកាយគតាសតិ ​ក៏​ចូរ​ឲ្យ​មាន​ដល់​លោក លោក​ចូរ​មាន​សេចក្ដី​នឿយ​ណា​យ​ឲ្យ​ច្រើន​ចុះ​ ។ ​ចូរ​ចម្រើន​អនិមិត្ត ​គឺ​ អនិច្ចានុបស្សនា ​ចូរ​ផ្ដាច់​នូវ​មានានុស័យ ត​ទៅ​ លោក​នឹង​បាន​ស្ងប់​រម្ងាប់ ​ព្រោះ​លះបង់​មានះ ។ ​បុគ្គល​មិន​គប្បី​ញ៉ាំងខ្លួន​ឲ្យ​ក្ដៅក្រហាយ ​ដោយ​វាចា​ណា គប្បី​ពោល​តែវាចា​នោះ បុគ្គល​មិន​គប្បី​បៀតបៀន​ពួក​បុគ្គល​ដទៃ​ដោយ​វាចា​ណា​ វាចា​នោះ​ឯង ជាសុភាសិត ។ វាចា​ណា ដែល​គេ​ទទួល​ត្រេកអរ ​បុគ្គល​គប្បី​ពោល​តែវាចាជា​ទី​ស្រឡាញ់​នោះ​ឯង ​បុគ្គល​កុំ​កាន់​យកពាក្យ​អាក្រក់ ​ពោល​តែ​ពាក្យ​ដែល​ជា​ទី​ពេញ​ចិត្ត​នៃ​ពួក​ជនដទៃ ។ ពាក្យ​ពិត​ ជាពាក្យ​មិន​ស្លាប់ ​នេះ​ជាធម៌​មាន​មក​ពីបុរាណ ​ពួក​សប្បុរស ​តាំង​មាំ​ក្នុង​សច្ចៈ​ផង ក្នុង​អត្ថៈ​ផង ក្នុង​ធម្មៈ​ផង​ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធទ្រង់​ពោល​វាចា​ណា​ ជាវាចាក្សេម ​ដើម្បី​ដល់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន ដើម្បី​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំ​ផុត​នៃ​ទុក្ខ វាចា​នោះ​ឯង ជាវាចា​ឧត្តម ​ជាង​វាចា​ទាំងឡាយ​ ។

សារីបុត្ត ជា​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញាជ្រាលជ្រៅ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ យល់ផ្លូវ ​និង​មិន​មែន​ផ្លូវ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ច្រើន​ រមែង​សំដែង​ធម៌​ដល់​ពួក​ភិក្ខុ​ ។ សារីបុត្ត​សំដែង​ធម៌ ដោយ​សង្ខេប​ក៏​បាន សំដែង​ដោយ​ពិស្ដារ​ក៏​បាន​ លោក​មាន​សំឡេងគឹកកងពីរោះ ​ដូច​សំឡេង​សាលិកា ​ទាំង​មាន​បដិភាណ​ផុសផុល ។ កាលសារីបុត្ត​កំពុង​សំដែង​ធម៌​នោះ ​ពួក​ភិក្ខុ​កំពុង​ស្ដាប់​សំឡេង​ដ៏​ពីរោះ ​ក៏​មាន​ចិត្ត​អណ្ដែតអណ្ដូង ត្រេកអរ ផ្ចង់​សោតប្រសាទ ​ទៅ​រកសំឡេង ​ដែល​គួរ​ត្រេកអរ ​គួរ​ចង់ស្ដាប់ ​គួរ​ប្រាថ្នា​ ។

ពួក​ភិក្ខុ​ ៥០០ ​រូប​ ជា​អ្នក​ផ្ដាច់បង់​នូវ​ចំណង ​គឺ​សំយោជនៈ ជា​អ្នក​មិន​មាន​ទុក្ខ ​មាន​ភពថ្មី​អស់​ហើយ​ ជា​អ្នក​ស្វែង​រកគុណ ​បាន​មក​ជួបជុំគ្នា ​ដើម្បី​វិសុទ្ធិ​ បវារ​ណា​ក្នុង​ថ្ងៃ​ ១៥ ​នេះ​ ។ ​ព្រះ​រាជាចក្រពត្តិ ​មាន​អាមាត្យចោមរោម យាង​ប្រទក្សិណ​ផែនដី​ដែល​មាន​សាគរជា​ទី​បំ​ផុត​នេះ ដោយ​ជុំវិញ​ យ៉ាង​ណា​ ។ ​ពួក​សាវ័ក​មាន​ វិជ្ជា ៣ ​អ្នក​បំផ្លាញ​នូវ​មច្ចុរាជ រមែង​អង្គុយ​ជិត (​ព្រះ​សាស្ដា​) ​ព្រះ​អង្គជា​បុគ្គល​ប្រសើរ​លើស​លុប ឈ្នះសង្គា្រម ​គឺ​កិលេស ​អ្នក​ដឹកនាំ​នូវ​ពួក​ក្រុម ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។ ​ពួក​សាវ័ក​ទាំង​អស់​ ជាបុត្រ​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ សភាវៈ​សោះសូន្យ ​ក្នុង​ពួក​នោះ មិន​មាន​ឡើយ ខ្ញុំ​ព្រះ​ករុ​ណា​ សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ ​ចំពោះ​ព្រះ​សាស្ដា ជាផៅពង្ស​នៃ​ព្រះ​អាទិត្យ ​ព្រះ​អង្គជា​អ្នក​បំផ្លាញ​នូវ​សរ ​គឺ​តណ្ហា ។

ពួក​ភិក្ខុ​ច្រើន​ជាង​ពាន់ អង្គុយ​ជិត​ព្រះ​សុគត ​ដែល​កំពុង​សំដែង​ធម៌ ជា​គ្រឿង​ប្រាសចាក​រាគៈ គឺ​ព្រះ​និព្វាន​ ឥត​មាន​ភ័យ​អំពី​ទី​ណា​ ។ ​ពួក​សាវ័កស្ដាប់ធម៌​ដ៏​ធំ​ទូលាយ ​ដែល​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ ទ្រង់​សំដែង​ហើយ​ ឱហ្ន៎ ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ​មាន​ភិក្ខុ​ចោម​រោម​ហើយ ល្អ​ណាស់​តើ​ ។ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​នាម​ ថានាគ ជាឥសីគំរប់ ៧ [រាប់​តាំង​ពី ​ព្រះ​វិបស្សិសម្មាសម្ពុទ្ធឥសី​មក​ ។] ​នៃ​ឥសី​ទាំងឡាយ ព្រះ​អង្គជា​អ្នក​បង្អុរ​នូវ​ធម៌ ស្រោច​ពួក​សាវ័ក ​មាន​សភាព​ដូច​ជាមហា​មេឃបង្អុរ​នូវ​ភ្លៀង ។ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្យាយាម​ធំ​ វង្គីសៈ ​ជាសាវ័ក ចេញ​ចាក​ទី​នៅ​ក្នុង​វេលា​ថ្ងៃ ព្រោះ​មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ចង់គាល់​ព្រះ​សាស្ដា ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​បាទា​របស់​ព្រះ​អង្គ ។

ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​គ្របសង្កត់​ផ្លូវ​ខុស ​គឺ​កិលេសមារ ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទម្លាយ​បង្គោល ​គឺ​កិលេស ​អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​មើល​ព្រះ​ពុទ្ធ​នោះ ព្រះ​អង្គធ្វើ​ឲ្យ​រួច​ចាក​បំណង ​មិន​អាស្រ័យតណ្ហា ទ្រង់​ចែក​រំលែក​ធម៌ ​តាម​ចំណែក ។ ​ព្រោះ​ថា ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រាប់ផ្លូវ​ច្រើន​ប្រការ ដើម្បី​ជា​គ្រឿង​រលាស់ឱឃៈ​ចោល កាលទ្រង់​សំដែង​ប្រាប់​អមតមហានិព្វាន​នោះ​ហើយ ​ពួក​ជន​ក៏​បាន​ឃើញ​ច្បាស់​នូវ​ធម៌ តម្កល់​នៅ​នឹង មិន​មាន​អ្នក​ណា​ដឹកនាំ​ទៅ​បាន​ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធ​នោះ អ្នក​ធ្វើ​នូវ​ពន្លឺ ទ្រង់​ឆ្លុះរកវិញ្ញាណដ្ឋិតិ​របស់​សត្វ​ទាំង​អស់ បាន​ត្រាស់​ដឹង​ផង​ ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​ផង​ ទ្រង់​យាង​កន្លងផ្លូវឆ្ងាយ​បាន ហើយ​សំដែង​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ​ដល់​ពួក​បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុ អ្នក​មាន​សទ្ធា ត្រាស់​ដឹង​ធម៌មុនគេ​បង្អស់ ។ កាល​បើ​ធម៌​ដែល​ព្រះ​តថាគត​សំដែង​ល្អ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ សេចក្ដី​ប្រមាទ​ដូច​ម្ដេច ​នឹង​មាន​ដល់​ពួក​ជន ដែល​ជា​អ្នក​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​បាន ព្រោះ​ហេតុ​នោះ បុគ្គល​មិន​គប្បី​ជា​អ្នក​ប្រមាទ ​ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​នោះ​ឡើយ គប្បី​នមស្ការ​ សិក្សា​តាម​ សព្វ​ៗ កាល ។

អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ ជា​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ ​មាន​សេចក្ដី​ព្យាយាម​មាំមួន ជា​អ្នក​បាន​នូវ​វិវេក ជា​គ្រឿង​នៅ​ជាសុខរឿយ​ៗ ។ កិច្ច​ណា​ដែល​សាវ័ក ​អ្នក​ធ្វើ​តាម​សាសនា​នៃ​ព្រះ​សាស្ដា ​គប្បី​សម្រេច ​កិច្ច​នោះ ព្រះ​អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ ​អ្នក​មិន​ប្រហែស​ធ្វេស សិក្សា​បាន​សម្រេច​ទាំង​អស់​ហើយ​ ។ អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ ​មាន​អនុភាព​ច្រើន បាន​សម្រេច​វិជ្ជា ៣ ស្ទាត់​ក្នុង​ចេតោបរិយញ្ញាណ ជាពុទ្ធទា​យាទ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​បាទា​នៃ​ព្រះ​សាស្ដា ។

ពួក​សាវ័ក ​បាន​សម្រេច​វិជ្ជា ៣ ជា​អ្នក​សាបសូន្យចាក​មច្ចុរាជ នាំគ្នា​អង្គុយ​ជិត​ព្រះ​មុនី ​ព្រះ​អង្គជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ទុក្ខ ទ្រង់​គង់នៅ (​ដោយ​ចេតោបរិយញ្ញាណ​) ​ខាង​ភ្នំឥសិគិលិ ។ ​ព្រះ​មោគ្គល្លានត្ថេរ ​មាន​ឫទ្ធិ​ច្រើន​ យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ស្វះ​ស្វែងរក​ចិត្ត ដែល​ផុត​ចាក​កិលេស ជា​ចិត្ត​មិន​មាន​ឧបធិ ​របស់​ព្រះ​ខី​ណា​សវ​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​នុ៎ះ ។ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម ​ពួក​សាវ័ក ​តែង​អង្គុយ​ជិត​ព្រះ​អង្គ ជា​ព្រះ​មុនី បរិបូណ៌​ដោយ​អវយវៈ​គ្រប់យ៉ាង ​ព្រះ​អង្គ​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ទុក្ខ ​ព្រះ​អង្គបរិបូណ៌​ដោយ​អាការ​ច្រើន​ប្រការ​ យ៉ាង​នេះ​ ។

ព្រះ​ចន្ទរុងរឿង ឰ​ដ៏​នភាល័យ ​ដែល​ប្រាសចាក​ពពក ​ព្រះ​អាទិត្យ ប្រាសចាក​មន្ទិល យ៉ាង​ណា​មិញ បពិត្រ​ព្រះ​មហាមុនី ​ព្រះ​នាម​អង្គីរសៈ ​ព្រះ​អង្គរុងរឿង ផ្សាយ​ទៅ​កាន់​លោក​ទាំងមូល ​ដោយ​យសបរិវារ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។

កាលពី​ដើម​ យើង​ខ្ញុំ​ពួក​កវី​រាប់អាន ​បាន​ដើរ​ចេញ​ពី​ស្រុក​មួយ ទៅ​ស្រុក​មួយ​ ពីបុរី​មួយ ទៅ​បុរី​មួយ​ វេលា​នោះ​ យើង​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ធម៌​ទាំងពួង ។ ​ព្រះ​មុនី​នោះ ព្រះ​អង្គជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ទុក្ខ ​បាន​សំដែង​ធម៌​ដល់​ខ្ញុំ​ យើង​ខ្ញុំ​ លុះ​បាន​ស្ដាប់ធម៌​ហើយ ក៏​មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា ​មាន​សទ្ធា​កើត​ឡើង​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​ស្ដាប់​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​នៃ​ព្រះ​មុនី​នោះ​ហើយ ក៏​បាន​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ខន្ធ អាយតនៈ ​និង​ធាតុ​ទាំងឡាយ ហើយ​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ បួស​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​បុគ្គល​មិន​មាន​ផ្ទះ ។ ឱហ្ន៎ ​ព្រះ​តថាគត​ទាំងឡាយ​កើត​ឡើង ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​ស្រី និង​ប្រុស​ដ៏​ច្រើន ដែល​ជា​អ្នក​ធ្វើ​តាម​ពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ ។ ​ពួក​ភិក្ខុ និង​ពួក​ភិក្ខុ​នី​ណា បាន​ឃើញ​នូវ​កំណត់ ​ដែល​គេ​កត់​ទុក​ហើយ ព្រះ​មុនី​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ពោធិញ្ញាណ ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​ពួក​ភិក្ខុ និង​ពួក​ភិក្ខុ​នី​ទាំង​នោះ​ឯង ។ អរិយសច្ច​ទាំង ៤ ប្រការ គឺ​ទុក្ខ ១ ការ​កើត​នៃ​ទុក្ខ ១ ការ​កន្លង​ផុត​នូវ​ទុក្ខ ១ មគ្គ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ​៨ ប្រការ​ដ៏​ប្រសើរ ជា​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​សេចក្ដី​រលត់​ទុក្ខ ១ ​ព្រះ​ពុទ្ធ ជាវង្ស​នៃ​ព្រះ​អាទិត្យ ​មាន​ចក្ខុ ​គឺ​ប្រាជ្ញា ទ្រង់​បាន​សំដែង​ទុក​ល្អ​ហើយ ដើម្បី​អនុគ្រោះ​ដល់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ ។ ធម៌ ​គឺ​អរិយសច្ច​ទាំងឡាយ​នេះ​ ជាធម៌​ពិត ព្រះ​ពុទ្ធទ្រង់​សំដែង​ហើយ​ យ៉ាង​នេះ​ អរិយ​សច្ច​ទាំង​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​តាម​ពិត​ ប្រយោជន៍ខ្លួន ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​ហើយ ទាំងពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​មក​ល្អ​ហើយ ក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ​របស់​ខ្ញុំ​ កិច្ច​ណា​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​សំដែង​វែកញែក​ហើយ​ដោយ​ប្រពៃ ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​សម្រេច​កិច្ច​នោះ​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​អភិញ្ញាបារមី ​បាន​ជំរះ​នូវ​សោតធាតុ ​បាន​នូវ​វិជ្ជា ៣ ​បាន​សម្រេច​ឫទ្ធិ ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ ​ក្នុង​ចេតោបរិយញ្ញាណ ។

ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គសូមទូលសួរ​ព្រះ​សាស្ដា ជា​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​មិន​ថោកថយ ភិក្ខុ​ណា បាន​ផ្ដាច់​បង់វិចិកិច្ឆា ​ក្នុង​អត្តភាព​នេះ មាន​កេរ្ដិ៍​ឈ្មោះ​ល្បីល្បាញ សម្បូរ​ដោយ​យស ​មាន​ចិត្ត​រំលត់​ក្ដៅក្រហាយ ​បាន​ធ្វើ​មរណកាល ​ក្នុង​អគាឡវចេតិយ ។ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ នាម​នៃ​ភិក្ខុ​ជាព្រាហ្មណ៍​នោះ ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា និគ្រោធកប្បៈ លោក​នោះ មាន​ព្យាយាម​តឹង​តែង​ ជា​អ្នក​យល់​ឃើញ​ធម៌មុតមាំ ប្រាថ្នា​នូវ​ព្រះ​និព្វាន បាន​ប្រព្រឹត្ត​នមស្ការ​ព្រះ​អង្គ ។ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គជាសក្កៈ ​មាន​ចក្ខុ​ជុំវិញ​ យើង​ខ្ញុំ​ទាំង​អស់​គ្នា ប្រាថ្នា​ចង់​ដឹង​សាវ័ក​នោះ​ យើង​ខ្ញុំ​ប្រុងសោតៈ​ដើម្បី​ស្ដាប់ ​ព្រះ​អង្គជាសាស្ដា​របស់​យើង​ខ្ញុំ ព្រះ​អង្គ​ជា​បុគ្គល​ប្រសើរ​បំ​ផុត​ ។ សូម​ព្រះ​អង្គ ទ្រង់​កាត់​សេចក្ដី​សង្ស័យ​របស់​យើង​ខ្ញុំ​ សូម​ព្រះ​អង្គ​ប្រាប់​នូវ​សាវ័ក​នោះ​ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​មាន​បញ្ញា​ដូច​ផែនដី ​មាន​ចក្ខុជុំវិញ ព្រះ​អង្គទ្រង់​ជា្រប​នូវ​ព្រាហ្មណ៍​ដែល​បរិនិព្វាន​ហើយ​ សូម​សំដែង​ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​ពួក​យើង​ខ្ញុំ ដូច​ជា​សក្កទេវរាជ ​មាន​ព្រះ​នេត្រ​មួយ​ពាន់ ​(​សំដែង​ក្នុង​កណ្ដាល​) ​នៃ​ទេវតា​ទាំងឡាយ​ ។ គន្ថៈ​ទាំង​ឡាយ (​មាន​អភិជ្ឈាគន្ថៈ​ជា​ដើម​) ​ណា​មួយ​ ជាផ្លូវនាំ​ឲ្យ​វង្វេង ជាបក្ខ​ពួក​នៃ​ការ​មិន​ដឹង​ ជា​ទី​តាំង​នៃ​សេចក្ដី​សង្ស័យ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ គន្ថៈ​ទាំង​នោះ មក​ប៉ះ​នឹង​ព្រះ​តថាគត​ហើយ​ រមែង​មិន​កើត​ឡើយ ព្រោះ​បញ្ញាចក្ខុ​របស់​ព្រះ​អង្គនុ៎ះ ឧត្តម​ជាង​ជន​ទាំងឡាយ​ ។ ប្រសិន​បើ​បុរស (​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​) ​មិន​កំចាត់​បង់​នូវ​កិលេស​ទាំងឡាយ ដូច​ជា​ខ្យល់កំចាត់​នូវ​ដុំ​នៃ​ពពកទេ លោក​ទាំងមូល ​ដែល​អវិជ្ជា​រួបរឹត​ហើយ​ សម​នឹង​ងងឹត​ដោយ​ពិត​ សូម្បី​អ្នក​មាន​ពន្លឺ ​គឺ​បញ្ញា​ក៏​មិន​អាចបំភ្លឺ​បាន​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​ ជា​អ្នក​ធ្វើ​ពន្លឺ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​សំគាល់​ព្រះ​អង្គ​នោះ ថា​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ យើង​ខ្ញុំ​ដឹង (​នូវ​ធម៌​ទាំង​អស់​) ​របស់​ជន​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ទាំង​ឡាយ ទើប​បាន​ចូល​មក​ជិត​ សូម​ព្រះ​អង្គ​សំដែង​ប្រាប់​នូវ​និគ្រោធកប្បត្ថេរ ​(​ជាឧបជ្ឈាយ​) ​ឲ្យ​ច្បាស់លាស់ ​ដល់​យើង​ខ្ញុំ ក្នុង​កណ្ដាល​បរិស័ទ ។ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​សូរសៀងពីរោះ សូម​ព្រះ​អង្គបញ្ចេញឆាប់​ៗ ​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​ដ៏​ពីរោះ ​ដោយ​ព្រះ​សូរសៀងមូល ​ដែល​បច្ច័យ​តាក់​តែង​ល្អ​ហើយ ដូច​ហង្ស​ដកក ​ហើយ​ស្រែកតិច​ៗ ​ពួក​យើង​ខ្ញុំ​ទាំង​អស់​គ្នា​នោះ មាន​ចិត្ត​ត្រង់ ប្រុងចាំស្ដាប់ ។

តថាគត បាន​ផ្ទញ់ផ្ទាល់​នូវ​ជាតិ ​និង​មរណៈ ​ឲ្យ​សាបសូន្យ ​មិន​ឲ្យ​មាន​សេសសល់ ​នឹង​សំដែង​នូវ​ធម៌ ជា​គ្រឿង​កំចាត់បង់​នូវ​បាប​ មែន​ពិត​ បុថុជ្ជន​ទាំង​ឡាយ មិន​មាន​ការ​ធ្វើ​បាន​តាម​ប្រាថ្នា​ទេ ​ព្រះ​តថាគត​ទាំងឡាយ មាន​ការ​ធ្វើ​បាន​តាម​បញ្ញា ។

វេយ្យាករណ៍​ដ៏​បរិបូណ​នេះ ព្រះ​អង្គជា​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញាត្រង់​ល្អ​ ផ្គូរផ្គង​ហើយ​ដោយ​ប្រពៃ ការ​ធ្វើ​អញ្ជលីជា​ទី​បំ​ផុត​នេះ ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រណម្យ​ហើយ​ដោយ​ល្អ​ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ ជា​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ធំ​ទូលាយ ​កាល​បើ​ព្រះ​អង្គជ្រាប សូម​កុំធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​វង្វេង​ឡើយ​ ។ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ ជា​បុគ្គល​មាន​ព្យាយាមមាំ ​ព្រះ​អង្គ​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​អរិយ​ធម៌ ​គឺ​សច្ច​ទាំង ៤ ​ដ៏​ល្អ (​ដោយ​អំ​ណា​ចលោកិយធម៌​) កាល​បើ​ទ្រង់​ជ្រាបច្បាស់​ហើយ​ សូម​កុំធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គវង្វេង​ឡើយ ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ប្រាថ្នា​ចង់ស្ដាប់​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា ​ដូច​ជា​បុរស​មាន​ខ្លួន​ក្ដៅអន្ទះអន្ទែង ​ក្នុង​កាលក្ដៅ ប្រាថ្នា​ចង់​បាន​ទឹក​ សូម​ព្រះ​អង្គបង្អុរ​នូវ​សុតៈ ​គឺ​ធម្មទេសនា ។ និគ្រោធកប្បត្ថេរ ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ព្រហ្មចារ្យ ​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍​ណា​ ការ​ប្រព្រឹត្តិ​ព្រហ្មចារ្យ ​របស់​លោក​នោះ មិន​សាបសូន្យទេ​ឬ​ និគ្រោធកប្បត្ថេរ​នោះ​ និព្វាន​ហើយ ដូច​អសេក្ខវិមុត្តិ ​ឬ​សឧបាទិសេសទេ យើង​ខ្ញុំ​ចង់ស្ដាប់រឿង​នោះ​ ។

(​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា​) និគ្រោធកប្បភិក្ខុ បាន​ផ្ដាច់បង់​នូវ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា ក្នុង​នាម​រូប​នេះ​អស់​ហើយ បាន​ផ្ដាច់បង់​នូវ​ខ្សែ​នៃ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ ជា​ទី​ដេក​នៅ​រឿយ ​ៗ ​ក្នុង​សន្ដាន ​អស់​រាត្រីកាល​ដ៏​វែង ​ទាំង​បាន​ឆ្លងចាក​ជាតិ ​និង​មរណៈ ឥត​មាន​សេស​សល់ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ប្រសើរ​ដោយ​ឥន្ទ្រិយ ៥ ​(​មាន​សទ្ធិន្រ្ទិយ​ជា​ដើម​) ​បាន​ត្រាស់​ហើយ​យ៉ាង​នេះ​ ។

បពិត្រ​ព្រះ​អង្គជាឥសីគំរប់ ៧ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​នេះ បាន​ឮ​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​របស់​ព្រះ​អង្គ​ហើយ ក៏​ជ្រះថ្លា ឯកិច្ចការ​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គសួរ​ហើយ មិន​សោះសូន្យទេ ​ព្រះ​ខី​ណា​សវ​ព្រាហ្មណ៍ ​មិន​បញ្ឆោត​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ។ សាវ័ក​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ពោល​យ៉ាង​ណា​ ធ្វើ​យ៉ាង​នោះ បាន​ផ្ដាច់​នូវ​សំ​ណា​ញ់​ដ៏​មាំ ដែល​មច្ចុ​អ្នក​មាន​មាយាផ្សាយ​ទៅ​ហើយ​ ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ ទ្រង់​គួរ​បាន​ទត​ឃើញ​ច្បាស់ ​នូវ​ខាង​ដើម​នៃ​ឧបាទាន កប្បត្ថេរ​បាន​កន្លង​នូវ​លំ​នៅ​នៃ​មច្ចុរាជ ​ដែល​គេ​ឆ្លង​បាន​ដោយ​កម្រ ។ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គឧត្តម​ជាង​សត្វ​ជើង​ពីរ ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​សូមក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ​និគ្រោធកប្បត្ថេរ​នោះ​ ជាបុត្រ​របស់​ព្រះ​អង្គ ​ដែល​ទុក​ដូច​ជាទេវតា ឧត្តម​ជាង​ទេវតា ជាអនុជាតបុត្ត ​មាន​ព្យាយាម​ធំ​ ជា​បុគ្គល​មិន​ធ្វើ​បាប​ ជាឱរស​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធនាគ ។ ឮថា វង្គីសត្ថេរ​មាន​អាយុ ​បាន​សំដែង​គាថា​ទាំងឡាយ ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះ ។

ចប់ មហានិបាត ។

ក្នុង​សត្តតិនិបាត ​ព្រះ​វង្គីសត្ថេរ ​អ្នក​មាន​បដិភាណ​តែ ១ អង្គឯង ឥត​មាន​ព្រះ​ថេរៈ​ឯទៀត​ឡើយ (​បាន​សំដែង​) ​នូវ​គាថា​ទាំងឡាយ ៧១ ។ គាថា​ទាំង​នោះ មាន​ ១.៣៦០ ​ព្រះ​ថេរៈ​ទាំង​អស់​ ២៦៤ អង្គ ជាបុត្រ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​មិន​មាន​អាសវៈ បាន​បន្លឺសីហនាទ ​សំដែង​ហើយ បាន​ដល់​នូវ​ទី​បំ​ផុត​ដ៏​ក្សេមក្សាន្ដ និព្វាន​ហើយ ដូច​ជាគំនរភ្លើងរលត់​ហើយ​ ។

ចប់ ថេរគាថា ។