navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ខ្យងស័ង្ខ

thumb|Carved Conch
ខ្យងស័ង្ខ គឺជាឧបករណ៍ភ្លេងខ្មែរមួយប្រភេទ ដែលត្រូវចាត់ចូលទៅក្នុងពពួកគ្រឿងផ្លុំ។ ឧបករណ៍នេះមានតែពួក “បាគូ” ដែលជា វណ្ណៈព្រាហ្មណ៍ នៅក្នុងព្រះរាជវាំងទេទើបចេះផ្លុំ។ ប្រជារាស្រ្តសាមញ្ញមិនដែលប្រើទេ ហើយក៏គ្មានអ្នកចេះផ្លុំឧបករណ៍នេះដែរ។ 
	ឧបករណ៍ខ្យងស័ង្ខនេះគឺគេយកសំបកសត្វខ្យងម្យ៉ាងដែលមានពូជជាខ្យងស័ង្ខមកធ្វើ។ គេរើសយកសំបកខ្យងណាដែលមានរាងធំល្អយកមកធ្វើ។ គេយកខ្យងមកកាត់គូតចោលបន្តិចដើម្បីអោយមានរន្ធសំរាប់តែល្មមដាក់មាត់ផ្លុំបាន។ ឧបករណ៍ខ្យងស័ង្ខមិនមែនដូចឧបករណ៍តន្ត្រីទៀតៗនោះទេ គឺលឺសូរតែសំនៀង “ ទូត, ទូត ” តែប៉ុណ្ណោះ។ 
	ឧបករណ៍នេះគេប្រើសំរាប់នៅក្នុងព្រះរាជពីធីរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ដូចជាព្រះរាជពិធីចំរើនព្រះជន្ម ឬព្រះរាជពិធីផ្សេងៗទៀត សំរាប់ព្រះមហាក្សត្រក្នុងព្រះរាជវាំង ដោយមានពួកព្រហ្ម “បាគូ” ពីរឬបីនាក់ជាអ្នកផ្លុំ។
ខ្យល់: ខ្យល់ទាំង ៣

ខ្យល់ទាំង ៣

តើកាលពីនៅក្មេងបងប្អូនទាំងអស់មានដែលបានឮពាក្យដែលចាស់ៗតែងពោលថា អាមិនដឹងខ្យល់ឬទេ ?
ខាងក្រោមនេះជាការបកស្រាយខ្យល់ទាំង៣ ដើម្បីអោយបងប្អូនដឹងខ្យល់ តែចង់យល់ខ្យល់ ប្រាកដខ្យល់លុះត្រាណាសិក្សាស្រាវជ្រាវបន្ថែម ។

ខ្យល់ បស្សាសៈ ជាខ្យល់ចូលតាមរន្ធច្រមុះគឺជាខ្យល់តំណាងព្រះវិន័យទាំង ៥ គម្ពីរ ។

ខ្យល់ អស្សាសៈ ជាខ្យល់ចេញតាមរន្ធច្រមុះគឺជាខ្យល់តំណាងព្រះសូត្រទាំង ៥ គម្ពីរ ។

ខ្យល់ និស្សាសៈ ជាខ្យល់ក្នុងពោះគឺខ្យល់តំណាងព្រះអភិធម្មទាំង ៧ គម្ពីរ ។

បស្សាសៈ អស្សាសៈ និស្សាសៈ បានបង្កើតតួអង្គអក្ខរា៣អង្គទៀតគឺ ម អ ឧ ។

ម តំណាងព្រះពុទ្ធ អ តំណាងព្រះធម៌ ឧ តំណាងព្រះសង្ឃ ។
 
ឯកសារ សៀវភៅធម៌ចំរើនគុណ មគ្គ ៤ ផល ៤ ។
ខ្យល់: ខ្យល់ទាំងបួនត្រកូល

ខ្យល់ទាំងបួនត្រកូល 

ខ្ញុំយល់ផ្សេងថា ពាក្យមិនដឹងខ្យល់គឺមិនដឹងពីខ្យល់៤ត្រកូល ដែលមានក្នុងមហាសតិប្បដ្ឋានសូត្រសុត្តន្តបិដក មហាវគ្គ ១៧) គឺ ៖ ទីឃំ ១  រស្សំ ១  សព្វកាយប្បដិសំវេទី ១  និងបស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ ១  ត្រូវជា ៤ ។ អ្នកដឹងខ្យល់គឺអ្នកដែលពិនិត្យមើលខ្យល់ គឺអ្នកធ្វើសមាធិនោះឯង ហើយគេដឹងខ្យល់វែង, ខ្លី, គ្រោត គ្រាត ឬសុខុមបាន ដោយសារការចំរើនសតិប្បដ្ឋាន ។

យោងសំដីបងប្រុស Heng Leang Chea
345567
ខ្រែយ៉ុនស៊ីនចាំង

ឬអាចសរសេរបានថា ឈីងចាំង គឺជារឿងតុក្កតាជប៉ុន សរសេរនិងភាពដោយលោក យ៉ុស៊ិតុ អ៊ុស៊ុអ៊ិ តុក្កតារឿងនេះបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1990 ក្នុងទស្សនាវដ្តីប្រចាំសប្តាហ៍ជប៉ុនដែលហៅថា Weekly Manga Action ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយដោយហ្វូតាបាស្សា ដោយសារតែការស្លាប់ដោយចៃដន្យរបស់អ្នកនិពន្ធលោកយ៉ុស៊ិតុ រឿងម៉ាន់ហ្គានៅក្នុងទម្រង់ដើមបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី 11 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 2009 រឿងម៉ានហ្គាថ្មីបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងរដូវក្តៅរបស់ឆ្នាំ 2010 ដោយសមាជិករបស់ក្រុមអ៊ុស៊ុអ៊ិ ចំណងជើងថា
ខ្លង

ស្តាំ|រូបភាពតូច|297x297ភីកសែល| ផ្សារបណ្តែតទឹក Damnoen Saduak ខេត្តរាជបុរី
ខ្លង ( ថៃ:  คลอง; Lao: ຄອງ ) ជំនួសដោយអក្ខរាវិរុទ្ធជា ក្លង ( /ˈ k l ɔː ŋ / ) ជាទូទៅសំដៅលើ ព្រែកជីក ក្នុង ប្រទេសថៃ ។ ប្រឡាយទាំងនេះត្រូវបានបង្កាត់ដោយទន្លេ ចៅពញា, ថាឈិន និង ម៉ែក្លង រួមជាមួយនឹងដៃទន្លេរបស់ពួកគេ ជាពិសេសនៅតំបន់ទំនាប កណ្តាលនៃប្រទេសថៃ ។ ពាក្យថៃ ខ្លង មិនត្រូវបានកំណត់ចំពោះប្រឡាយសិប្បនិម្មិតទេ។ ទន្លេតូចៗជាច្រើនត្រូវបានគេហៅថា " ខ្លង " បន្តដោយឈ្មោះនៃអូរ។

ខ្លងមានប្រភពមកពីពាក្យខ្មែរ "គ្លង"។
ខ្លង: ខ្លងក្នុងទីក្រុងបាងកក

ខ្លងក្នុងទីក្រុងបាងកក 
 there are 1,682 canals in Bangkok, totalling 2,604 kilometres in length. Nine canals are primary flood drainage conduits.

កាល​ពី​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​មុន រាជធានី​របស់​ប្រទេស​ថៃ​ត្រូវ​បាន​កាត់​ដោយ​ខ្លង ហើយ​ដូច្នេះ​បាន​ទទួល​រហស្សនាម​ថា " ទីក្រុង Venice of the East"។  ខ្លង​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​ការ​ដឹក​ជញ្ជូន សម្រាប់ ​ផ្សារ​បណ្តែត​ទឹក ប៉ុន្តែ​ក៏​សម្រាប់​ការ​ចោល ​ទឹក​ស្អុយ ​ផង​ដែរ។ សព្វថ្ងៃនេះ ក្លងភាគច្រើននៃទីក្រុងបាងកកត្រូវបានចាក់បំពេញ បើទោះបីជាផ្នែក ធនបុរី នៃទីក្រុងបាងកក (គ្របដណ្តប់ផ្នែកខាងលិចនៃទន្លេចៅប្រាយ៉ា) នៅតែរក្សាបាននូវខ្លងធំៗមួយចំនួន។

ខ្លងសែនសែប នៅកណ្តាលទីក្រុងបាងកក គឺជាផ្លូវថ្នល់ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងបណ្តាញ ដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ របស់ទីក្រុងបាងកក ដែលកកស្ទះចរាចរណ៍។
ខ្លង: ផ្សារអណ្តែតទឹក

ផ្សារអណ្តែតទឹក 
ផ្សារអណ្តែតទឹកបែបប្រពៃណីឥឡូវនេះមានជាចម្បងជាកន្លែងទេសចរណ៍។ ផ្សារអណ្តែតទឹក Damnoen Saduak ដែលល្បីជាងគេក្នុង ខេត្ត រាជបុរី ។
ខ្លងខែក

ធ្វេង|រូបភាពតូច| ស្គរកណ្តាល និងបាត, Thailand klong song na drums, skor sang na drums របស់កម្ពុជា។ ស្គរឆ្វេងស្ដាំឆ្ងាយ, ស្គរថៃខ្លងជើង. រូបភាពថតប្រទេសថៃប្រហែលឆ្នាំ 1900 គ.ស
Klong khaek (   ក្លងខែក ) គឺជាប្រភេទ ស្គរ ក្បាលពីរដែលប្រើក្នុងភ្លេងថៃ។ ពាក្យ​នេះ​មាន​ន័យ​ត្រង់​ថា "ស្គរ​ឥណ្ឌា" មក​ពី​ពាក្យ ក្លង (กลอง) ប្រែ​ថា ​ស្គរ និង ខែក (แขก) ប្រែ​ថា ​ឥណ្ឌា ​ឬ ​តាម​ិល ​។ មើលទៅដូច ខ្លងម៉ាឡាយូ; ទាំងនោះខ្លីជាង និងធ្ងន់ជាង។

ខ្លង​ខែក ​មាន​ពីរ​ប្រភេទ​គឺ ខ្លង​ខែក​តា​ភូ (  ) ដែល​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ប្រុស និង ​ខ្លង​ខែក​តា​មើយ ( ) ចាត់ទុកថាជាស្ត្រី។ ពួកគេតែងតែលេងជាគូ ជាធម្មតាដោយអ្នកលេងពីរនាក់ បើទោះបីជាអ្នកលេងពីរនាក់មិនមានអ្នកលេងតែមួយអាចលេងស្គរទាំងពីរក៏ដោយ។ ស្គរ​ទាំងពីរ​សម​នឹង​ការ​វាយ​របស់​ពួកគេ​ជាមួយគ្នា​ក្នុង ​ទម្រង់​ស្នៀត ឬ​ទម្រង់​ប្រទាក់​គ្នា។

ក្បាល​ស្គរ ​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​ប្រគុំ​ដោយ​ដៃ​ដូច ​ក្លសងណា ​។ ក្លង​ខែក​តា​ភូ ​មាន​ទីលាន​ខ្ពស់​ជាង ហើយ ​ក្លង​ខែក​តា​មើយ ​មាន​ទីលាន​ទាប ។
ខ្លាឃ្មុំក្រហម

ខ្លាឃ្មុំក្រហម () គឺជាខ្សែភាពយន្តបែបកំប្លែងបែបកំប្លែងបែបប្រឌិតបែបចលនារបស់អាមេរិកឆ្នាំ ២០២២ ដែលផលិតដោយ Pixar Animation Studios និងចែកចាយដោយ Walt Disney Studios Motion Pictures។ ខ្សែភាពយន្តនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយ Domee Shi (នៅក្នុងការសម្តែងដំបូងរបស់នាង) និពន្ធដោយ Shi និង Julia Cho និងផលិតដោយ Lindsey Collins ។ វាសំដែងដោយ Rosalie Chiang, Sandra Oh, Ava Morse, Hyein Park, Maitreyi Ramakrishnan, Orion Lee, Wai Ching Ho, Tristan Allerick Chen និង James Hong ។

តាំងនៅទីក្រុង Toronto រដ្ឋ Ontario ក្នុងឆ្នាំ ២០០២ ហ្គេម Turning Red ដើរតាមនាង Meilin "Mei" Lee អាយុ ១៣ ឆ្នាំ ជាសិស្សជនជាតិចិន-កាណាដា ដែលដោយសារតែបណ្តាសាតំណពូជ បានប្រែក្លាយទៅជាខ្លាឃ្មុំផេនដាក្រហមដ៏ធំ នៅពេលដែលនាងបង្ហាញអារម្មណ៍ខ្លាំងណាមួយ។ ដោយបានបំផុសគំនិតដោយបទពិសោធន៍របស់ Shi ដែលធំឡើងនៅក្នុងទីក្រុង Toronto ភាពយន្តនេះបានចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ បន្ទាប់ពីនាងបានដាក់ឱ្យ Pixar ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៧។ វាជាខ្សែភាពយន្ត Pixar ដំបូងដែលដឹកនាំដោយស្ត្រី និងទីពីរដែលមានតួអង្គអាស៊ីបន្ទាប់ពី Up (២០០៩) ។
ខ្លាឃ្មុំក្រហម: សាច់រឿង

សាច់រឿង 
Mei Lee (សំឡេង Rosalie Chiang) គឺជាក្មេងស្រីអាយុ ១៣ ឆ្នាំដែលមានទំនុកចិត្ត និងដាច់រហែករវាងការស្នាក់នៅជាមួយកូនស្រីដ៏កាតព្វកិច្ចរបស់ម្តាយនាង និងភាពវឹកវរក្នុងវ័យជំទង់។ ការ​ការពារ​របស់​នាង​មិន​មែន​ជា​ម្ដាយ​ដែល​មាន​ចិត្ត​ក្រអឺត​ក្រទម​នោះ​ទេ មីង (សំឡេង Sandra Oh) មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​កូន​ស្រី​របស់​នាង​ឡើយ ពោល​គឺ​ជា​រឿង​អកុសល​សម្រាប់​ក្មេង​ជំទង់។ ហើយដូចជាប្រសិនបើការផ្លាស់ប្តូរចំណាប់អារម្មណ៍ ទំនាក់ទំនង និងរាងកាយរបស់នាងមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ នៅពេលណាដែលនាងរំភើបពេក (ដែលតែងតែអនុវត្ត) នាង "ផុយ" ទៅជាខ្លាឃ្មុំផេនដាក្រហមដ៏ធំ។
ខ្លាឃ្មុំទឹកកក: ជម្រក

ជម្រក 
 
រូបភាពតូច|រង្វង់តំបន់អាកទិក|ធ្វេង
ខ្លាឃ្មុំទឹកកកជាប្រភេទខ្លាឃ្មុំធំពណ៌សម្យ៉ាង។យើងហៅវាថា "ខ្លាឃ្មុំទឹកកក" ដោយសារតែវារស់នៅក្នុងរង្វង់តំបន់អាកទិក ក្បែរប៉ូលខាងជើង។ចំណែកឯនៅប៉ូលខាងត្បូងវិញ គ្មានខ្លាឃ្មុំទឹកកករស់នៅទេ។

ខ្លាឃ្មុំទឹកកករស់នៅកន្លែងដែលមានព្រិលនិងទឹកកក។នៅប៉ូលខាងជើងមានតែព្រិល ទឹកកក និងទឹកតែប៉ុណ្ណោះ។ប៉ុន្តែទីនោះគ្មានដីនោះទេ។យើងមិនអាចមើលឃើញខ្លាឃ្មុំទឹកកកនៅក្រោមព្រិលបានឡើយ ដោយសារតែរោមរបស់វាមានពណ៌លឿងស្រាល។វាមានរោមដ៏ក្រាស់ ហើយកក់ក្ដៅ ដោយសារតែអាកាសធាតុនៅប៉ែកខាងជើងនៃតំបន់អាកទិកពិតជាត្រជាក់ខ្លាំងណាស់។
ខ្លាឃ្មុំទឹកកក: លក្ខណៈទូទៅ

លក្ខណៈទូទៅ 
ជាមធ្យម ខ្លាឃ្មុំទឹកកកមានប្រវែង៣ម៉ែត្រ ហើយវាមានទម្ងន់៤៥០គីឡូក្រាម។វាអាចងើបឈរបានដោយប្រើជើងក្រោមរបស់វា ដោយសារតែវាមានម្រាមជើងធំៗ។វាអាចប្រើជើងមុខរបស់វាដូចជាដៃបាន។ខ្លាឃ្មុំទឹកកកអាចហែលទឹកបានយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។វាអាចហែលទឹកបានចម្ងាយ១២០គីឡូម៉ែត្រនៅខាងក្រោមទឹក។វាចាប់ត្រីនិងសត្វដែលរស់នៅក្នុងទឹកជាអាហារ។វានឹងលោតចូលក្នុងទឹក កាលណាបើវាខ្លាចអ្វីមួយ។
ខ្លាឃ្មុំទឹកកក: ផលប្រយោជន៍និងកិច្ចការពារ

ផលប្រយោជន៍និងកិច្ចការពារ 
មនុស្សចូលចិត្តសម្លាប់ខ្លាឃ្មុំ ដើម្បីទទួលបាននូវអាវរងាពណ៌សដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់វា។រដ្ឋាភិបាលកាណាដា សហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ី បានហាមមិនឱ្យនរណាម្នាក់សម្លាប់ខ្លាឃ្មុំទឹកកកនោះទេ។ពួកគេមិនចង់ឱ្យសត្វដ៏ស្រស់ស្អាតនេះស្លាប់ឡើយ។
ខ្លារខិន ២ (រថក្រោះ)

300px|រូបភាពតូច
Leopard 2 គឺ រថក្រោះ ប្រយុទ្ធដ៏សំខាន់មួយ បង្កើតឡើងដោយ Krauss - Maffei នៅឆ្នាំដើម 1970  សម្រាប់កងទ័ព អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច ។ ជាលើកដំបូង រថក្រោះនេះ បានចូល បម្រើក្នុង ឆ្នាំ 1979 ជំនួសឲ្យ រថក្រោះប្រយុទ្ធ Leopard 1 របស់ កងទ័ព អាល្លឺម៉ង់។ កំណែ នានា បានបម្រើ នៅក្នុង កងកម្លាំង ប្រដាប់អាវុធ នៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងបណ្តាប្រទេស ផ្សេងទៀត នៅអឺរ៉ុប ដប់ពីរ ក៏ដូចជា ប្រទេស ក្រៅសហភាពអឺរ៉ុប មួយចំនួន។ ជាង 3.480 2s ក្រុមហ៊ុន Leopard ដែលត្រូវបាន ផលិត ។ ក្រុមហ៊ុន Leopard 2 បានមើលឃើញ ជាលើកដំបូង នៅក្នុងការ ប្រយុទ្ធ ជាមួយ កងទ័ព អាល្លឺម៉ង់ កូសូវ៉ូ និង បានមើលឃើញ ផងដែរ នៅក្នុង ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន សកម្មភាព ជាមួយនឹង ការរួមចំណែក ដាណឺម៉ាកនិង កាណាដា ទៅឱ្យកងកម្លាំង ជំនួយ សន្តិសុខ អន្តរជាតិ។

មាន ការអភិវឌ្ឍ សំខាន់ពីរ ជំនាន់ នៃអាង នេះ ម៉ូដែល ដើម រហូតដល់ ក្រុមហ៊ុន Leopard 2A4 ដែល បាន ប្រឈមនឹងការ បញ្ឈរ គ្រឿងសឹក turret និង បាច់ " ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង " ពោលគឺ ក្រុមហ៊ុន Leopard 2A5 នេះ និង កំណែថ្មីជាង ដែល បាន កោង ពាសដែក appliqué turret សញ្ញាព្រួញ រាង រួមគ្នា គឺ ជាមួយនឹង ការធ្វើឱ្យប្រសើរ ផ្សេងទៀត។ ម៉ូដែល ទាំងអស់ បំពាក់ ប្រព័ន្ធ ឌីជីថល ការគ្រប់គ្រង ភ្លើង ជាមួយ rangefinders ឡាស៊ែរ ដែលជា ស្ថេរភាព យ៉ាងពេញលេញ កាំភ្លើង មេនិង កាំភ្លើង ម៉ាស៊ីន coaxial និង ចក្ខុវិស័យ យប់ កម្រិតខ្ពស់ និងឧបករណ៍ ចក្ខុវិស័យ ( រថយន្ត ជាលើកដំបូង ត្រូវបានគេប្រើ ប្រព័ន្ធ ទូរទស្សន៍ កម្រិត ទាប ពន្លឺ ឬ LLLTV ; រូបភាព កំដៅ ត្រូវបានគេណែនាំ នៅពេលក្រោយ ) ។ រថក្រោះ មាន សមត្ថភាពក្នុងការ ចូលរួម ការផ្លាស់ប្តូរ គោលដៅ ខណៈពេលដែល ការផ្លាស់ប្តូរ នៅលើ ដី លំបាក នេះ។
ខ្លាអាស៊ីទាំងបួន

ខ្លាអាស៊ីទាំងបួន (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា នាគអាស៊ីបួន ឬ នាគតូចបួន នៅក្នុង ភាសាចិន និង កូរ៉េ ) គឺជាសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីបូព៌ាដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍នៃ ទីក្រុងហុងកុង សិង្ហបុរី កូរ៉េខាងត្បូង និង តៃវ៉ាន់ ។ នៅចន្លោះដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ និងឆ្នាំ១៩៩០ ពួកគេបានឆ្លងកាត់ឧស្សាហូបនីយកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងរក្សាបាននូវអត្រាកំណើនខ្ពស់ពិសេសជាង ៧ ភាគរយក្នុងមួយឆ្នាំ។

នៅដើមសតវត្សទី២១ សេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះបានអភិវឌ្ឍទៅជាសេដ្ឋកិច្ចដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ដែលមានឯកទេសលើផ្នែកដែលមានអត្ថប្រយោជន៍ប្រកួតប្រជែង។ ហុងកុង និងសិង្ហបុរីបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ អន្តរជាតិឈានមុខគេ ចំណែកកូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់គឺជាអ្នកដឹកនាំក្នុងការផលិតគ្រឿងបន្លាស់ និងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក ។ ស្ថាប័នធំៗបានជំរុញឱ្យមានពួកគេធ្វើជាគំរូសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាច្រើន ជាពិសេសក្រុមហ៊ុនសេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា នៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍។   
រូបភាពតូច|រដ្ឋខ្លាអាស៊ីទាំងបួនដែលមានទង់ប្រទេស។
ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក The East Asian Miracle បានផ្តល់កិត្តិយសដល់គោលនយោបាយ លទ្ធិនិយមសេរីថ្មី ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃសេដ្ឋកិច្ច រួមទាំងការថែរក្សា គោលនយោបាយតម្រង់ទិសនាំចេញ ពន្ធទាប និង រដ្ឋដែលមានសុខុមាលភាពតិចតួច។ ការវិភាគតាមស្ថាប័នបានរកឃើញថា កម្រិតខ្លះនៃអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋត្រូវបានចូលរួម។  អ្នកវិភាគមួយចំនួនបានអះអាងថា គោលនយោបាយឧស្សាហកម្ម និងអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងរបាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកដែលបានស្នើ។
ខ្លាអាស៊ីទាំងបួន: ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP)

ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| តំបន់ពិភពលោកដោយទ្រព្យសម្បត្តិសរុប (គិតជាពាន់ពាន់លានដុល្លារ) ឆ្នាំ២០១៨
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ចង្វាក់ផលិតកម្មជីឌីភី សម្រាប់មនុស្សម្នាក់នៃខ្លាអាស៊ីទាំងបួនពីឆ្នាំ១៩៥០ ដល់ឆ្នាំ២០១៨ ។
ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ សេដ្ឋកិច្ចរួមបញ្ចូលគ្នានៃខ្លាអាស៊ីទាំងបួនបង្កើតបាន ៣.៤៦% នៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកជាមួយនឹងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (ជីឌីភី) សរុប ២៩៣២ ។ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ ជីឌីភី នៅហុងកុង សិង្ហបុរី កូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់ មានតម្លៃ ៣៦៣.០៣ ពាន់លាន, ៣៦១.១ ពាន់លាន ១៦១៩.៤២ ពាន់លាន និង ៥៨៩.៣៩ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិករៀងៗខ្លួនក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ដែលតំណាងឱ្យ ០.៤២៨%, ០.៤២៦%, ១.៩១១% និង០.៦៩៦% នៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ជាមួយគ្នានេះ សេដ្ឋកិច្ចរួមបញ្ចូលគ្នារបស់ពួកគេបានលើស ជីឌីភី របស់ចក្រភពអង់គ្លេសចំនួន ៣.៣៤% នៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០១០ ។ នៅឆ្នាំ២០២១ ជីឌីភីរបស់ខ្លាអាស៊ីទាំងបួនក្នុងមនុស្សម្នាក់ (បន្ទាប់បន្សំ) លើសពី $៣០,០០០ យោងតាមការប៉ាន់ប្រមាណរបស់ IMF ។
ខ្លាអាស៊ីទាំងបួន: ការអប់រំ និងបច្ចេកវិទ្យា

ការអប់រំ និងបច្ចេកវិទ្យា 
ប្រទេសទាំងបួននេះបានផ្តោតលើការវិនិយោគយ៉ាងច្រើននៅក្នុងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ពួកគេ ក៏ដូចជាការអប់រំ ដើម្បីផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសរបស់ពួកគេតាមរយៈកម្មករជំនាញ និងការងារកម្រិតខ្ពស់ដូចជាវិស្វករ និងវេជ្ជបណ្ឌិត។ គោលនយោបាយនេះបានទទួលជោគជ័យជាទូទៅ និងបានជួយអភិវឌ្ឍប្រទេសឱ្យទៅជា ប្រទេស អភិវឌ្ឍន៍ដែល មានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ និង រីកចម្រើន។ ជាឧទាហរណ៍ ប្រទេសទាំងបួនបានក្លាយទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំសកលជាមួយនឹងប្រទេសសិង្ហបុរី តៃវ៉ាន់ កូរ៉េខាងត្បូង និងសិស្សវិទ្យាល័យហុងកុងដែលដាក់ពិន្ទុបានល្អលើការប្រឡងគណិតវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រ ដូចជា ការប្រឡងកម្មវិធីសម្រាប់ការវាយតម្លៃនិស្សិតអន្តរជាតិ ជាដើម។ និងជាមួយសិស្សតៃវ៉ាន់ឈ្នះមេដាយជាច្រើនក្នុងការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិកអន្តរជាតិ។ 

ទាក់ទងទៅនឹងការអប់រំកម្រិតខ្ពស់ មានមហាវិទ្យាល័យល្បី ៗ ជាច្រើនដូចជានៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើន។ នៅក្នុង ចំណាត់ថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យឃ្យូសអេស ឆ្នាំ២០២៣ សាកលវិទ្យាល័យកំពូលទាំង១០០ នៅលើពិភពលោករួមមាន ៥សាកលវិទ្យាល័យមកពីហុងកុង ៦ សាកលវិទ្យាល័យមកពីកូរ៉េខាងត្បូង ២ ពីសិង្ហបុរី និង ១ពីតៃវ៉ាន់។ ថ្វីបើមានចំនួនប្រជាជនតិចតួច និងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្លីនៃសាកលវិទ្យាល័យក្នុងប្រទេសទាំងបួនក៏ដោយ ក៏ពួកគេរួមគ្នាមានចំនួនមួយភាគបួននៃសាកលវិទ្យាល័យកំពូលទាំង១០០ដែលមានទីតាំងនៅក្រៅ សហរដ្ឋអាមេរិក ឬ ចក្រភពអង់គ្លេស ។ សាលាល្បីៗរួមមាន សាកលវិទ្យាល័យជាតិតៃវ៉ាន់ សាកលវិទ្យាល័យចិនហុងកុង សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាហុងកុង សាកលវិទ្យាល័យជាតិសេអ៊ូល សាកលវិទ្យាល័យជាតិសិង្ហបុរី សាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាណានយ៉ាង និង សាកលវិទ្យាល័យហុងកុង ។ ទីក្រុងហុងកុង សិង្ហបូរី និងសេអ៊ូល គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏លេចធ្លោក្នុងការអប់រំឧត្តមសិក្សា
ខ្លុយ

alt=|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| តន្ត្រីករ​ស្រី​ខ្មែរ​ផ្លំ ​ខ្លុយ ​ថត​ដោយ ​អេមីល ជីសែល ពាក់​កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៨០០។ កម្ពុជា។
ខ្លុយ ជា​ឧបករណ៍ភ្លេង​បែប​ប្រពៃណី​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ពិសេស​ជាង​នេះ​ទៀត​គឺ​ប្រជាជន ​ខ្មែរ ។ ខ្លុយ និង ​ខ្លុយ​ឫស្សី ​ស្រដៀង​គ្នា​ផ្សេងទៀត​អាច​រកបាន​នៅ​ទូទាំង​ទ្វីបអាស៊ី ដោយសារ​តែ​ឫស្សី​សម្បូរ​នៅក្នុង​តំបន់​។ ខ្លុយ​ជា ​ខ្លុយ​បំពង់ ​មួយ ហើយ​មាន​ពីរ​ទំហំ​គឺ តូច​ជាង ( ​ខ្លុយ​ឯក ​) និង​ធំ​ជាង ( ​ខ្លុយ​ធំ ​) ។ ។ 

ខ្លុយខ្មែរច្រើនតែច្រឡំថាជាញាតិជិតស្និតរបស់ប្រទេសថៃ គឺខ្លុយ Klui ប៉ុន្តែ ខ្លុយ ខ្មែរមានអាយុចាស់ជាង។
ខ្លុយ: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ខ្លុយ  ជាពាក្យ ខ្មែរ។ ពាក្យ ក្លុយ លេច​ឡើង​នៅ​លើ​ជើង​ទម្រ​នៅ​ប្រាសាទ​គុក​ប្រាសាទ​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ​ឆ្នាំ ៩៩៤ នៃ​គ.ស។ ពាក្យ ក្លុយ ក្រោយមក​បាន​ក្លាយជា​ពាក្យ​ខ្មែរ​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន ​ថា ខ្លុយ ។  ចំណែក​ឯ​ពាក្យ វេនុ( សំស្រ្កឹត ​: ខ្លុយ) ត្រូវ​បាន​ចារឹក​នៅ​លើ ​ប្រាសាទ​ព្រះគោ​នៅ ​សតវត្សរ៍​ទី​៩។
ខ្លុយ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច| ពណ៌លឿង៖ ការពណ៌នាខ្មែរអំពីខ្លុយ ដូចដែលបានឃើញនៅលើផ្ដែសតវត្សន៍ទី ៧ ពី សំបូរព្រៃគុក ។ ឥឡូវនេះដាក់តាំងបង្ហាញនៅ សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា ។
រូបភាពតូច| ផ្ដែសតវត្សរ៍​ទី​៧ ពី​សំបូរ​ព្រៃគុក​ពណ៌នា​អ្នកលេង​ខ្លុយ​ពីរ​នាក់ (​ចុង​ខាងស្តាំ និង​រូប​ទី​៤​នៅ​ខាងស្តាំ​)​។ សារមន្ទីរជាតិភ្នំពេញ។
ការ​បង្ហាញ​ខ្លុយ​ដំបូង​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​គេ​ឃើញ​នៅ​លើ​ផ្ដែពីរ​ពី​ប្រាសាទ ​សំបូរ​ព្រៃគុក ដែល​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ​ដល់​សតវត្ស​ទី ៧។ ឧបករណ៍ភ្លេងនេះក៏ត្រូវបានឆ្លាក់នៅលើចម្លាក់នៅ ភ្នំបាខែង ពីចុងសតវត្សទី៩ដល់ទី១០។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ខ្លែង

right|thumb|250px|ពិធីបុណ្យបង្ហោះខ្លែងយក្សនៅស្រុកហ៊ីហ្គាស្ស៊ីអូមី ខេត្តស្ស៊ីហ្គា ប្រទេសជប៉ុន
right|thumb|250 px|
thumb|250 px|
ខ្លែង គឺជាវត្ថុហោះមានចងខ្សែ។ កំលាំងដែលទាញខ្លែងអោយហោះឡើងទៅលើ ដោយសារកំលាំងដែលបានមកពីល្បឿនចរន្តខ្យល់ដែលបក់ពីលើនិងពីក្រោមវាខុសគ្នា ដែលបង្កើតអោយមានសំពាធទាបនៅខាងក្រោមនិងសំពាធខ្ពស់នៅខាងលើ។ ខ្លែងត្រូវបានប្រើជាគ្រឿងលេងកំសាន្ត ជាសិល្បៈ និងក្នុងបំរើបំរាស់ផ្សេងៗ។
ខ្លែង: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 

គេទទួលស្គាល់ជាទូទៅថាខ្លែងចាប់កំណើតដំបូងតាំងពី២៨០០ឆ្នាំមុននៅប្រទេសចិនមានទ្រឹស្ដីមួយផ្សេងទៀតដែលអះអាងដោយអ្នកធ្វើខ្លែងឈ្មោះ Clive Hart និង Tal Streeter ថាមានខ្លែងធ្វើពីស្លឹកឈើតាំងពីមុននោះទៅទៀតនៅកន្លែងមួយដែលជាផ្នែកមួយរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីបច្ចុប្បន្ន។ ទ្រឹស្ដីនេះអះអាងដោយផ្អែកលើការបកស្រាយ គំនូរក្នុងរូបភ្នំក្នុងកោះមុណាក្បែរកោះស៊ុឡាវេស៊ី។ Two lines of evidence: analysis of leaf kiting and some cave drawings  Drachen Foundation Journal Fall 2002, page 18.។ គេជឿបែបនេះដោយសារប្រទេសចិន​ជំនាន់មុនមានវត្ថុធាតុដើមចាំបាច់គ្រប់គ្រាន់សំរាប់ធ្វើខ្លែង ដូចជាក្រណាត់សូត្រសំរាប់ធ្វើតួខ្លែង ខ្សែសូត្រតូចឆ្មារតែមាំមិនងាយដាច់សំរាប់ធ្វើខ្សែ និងឫស្សីសំរាប់ធ្វើឆ្អឺងរឺងមាំ​​និងស្រាល។

គេនិយាយថាខ្លែងរកឃើញដោយម៉ស៊ឺនិងលូប៉ានទស្សនវិទូចិនដ៏ល្បីនៅស.វទី៥។ យ៉ាងហោចណាស់នៅឆ្នាំ៥៤៩គេឃើញមានខ្លែងធ្វើពីក្រដាស់ត្រូវបានគេបង្ហោះ ដោយសំអាងលើកំណត់ត្រាដែលមានសរសេរនៅឆ្នាំនោះNeedham, Volume 4, Part 1, 127.។ ប្រភពឯកសារចិនបុរាណ និងមជ្ឈិមសម័យ បានរាយបញ្ជីរបៀបប្រើប្រាស់ខ្លែងសំរាប់វាស់វែងចំងាយ ពិនិត្យកំលាំងខ្យល់ លើកមនុស្ស និងសញ្ញាទាក់ទង។ ខ្លែងចិនបុរាណមានផ្ទៃរាបស្មើ (មិនកោង) និងមានរាងជាចតុកោណកែង។
ខ្លែងឯក

thumb|200px|ការ​បង្ហោះ​ខ្លែង​ឯក 
ខ្លែងខ្មែរដែលល្បីល្បាញជាងគេគឺ ខ្លែងឯក ដែលមានរូបរាងកោង ឬដូចជាអង្រឹង អាចបង្កើតជាសម្លេងតន្ត្រីយ៉ាងពីរោះនៅពេលត្រូវខ្យល់បក់។ ឧបករណ៍តន្ត្រីឯកត្រូវបានភ្ជាប់យ៉ាងខ្ពស់ ទៅនឹងសម្លេងខ្លែង។ អ្នកបង្ហោះខ្លែងភាគច្រើនអាច ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងខេត្តកណ្តាល កំពង់ចាម កំពង់ធំ សៀមរាប បន្ទាយមានជ័យ ក្រចេះ ព្រៃវែង កំពង់ស្ពឺ តាកែវ កំពត ក្រុងកែប និងទីក្រុងភ្នំពេញ៕
ខ្លែងឯក: រដូវបង្ហោះខ្លែង

រដូវបង្ហោះខ្លែង 
គេនិយមបង្ហោះខ្លែងនៅខែប្រាំងចាប់ពីខែវិច្ឆិកាដល់ខែមិនា ជាពេលដែលមានខ្យល់រដូវ (ខ្យល់ស្ងួតបក់ពីទិសឥសាន)។​ វាជាន់ពេលដែលប្រជាកសិករចាប់ផ្ដើមប្រមូលច្រូតកាត់និង​ជារដូវកំសាន្ត។
ខ្លោងទ្វាររាជធានីអង្គរធំ: ខ្លោងទ្វារជ័យ(ទិសខាងកើត)

ខ្លោងទ្វារជ័យ(ទិសខាងកើត) 
ខ្លោងទ្វារខាងកើតមួយ ស្ថិតនៅចំផ្លូវខាងមុខព្រះពន្លាកិត្តិយសនៃព្រះលានជល់ដំរី បានប្រើសប្រាស់សម្រាប់ចេញចូលដោយព្រះមហាក្សត្រ និងកងទ័ពបន្ទាប់ពីបានទទួលនូវជោគជ័យលើខ្មាំងសត្រូវ ដូច្មេះខ្លោងទ្វារនោះត្រូវបានគេហៅថា ខ្លោងទ្វារជ័យwow
ខ្លោងទ្វាររាជធានីអង្គរធំ: ខ្លោងទ្វារខ្មោច(ទិសខាងកើត)

ខ្លោងទ្វារខ្មោច(ទិសខាងកើត) 
ខ្លោងទ្វារខាងកើតមួយផ្សេងទៀត ស្ថិតនៅចំផ្លូវខាងមុខប្រាសាទបាយ័នមានមុខងារសម្រាប់ដង្ហែរសាកសពរបស់អ្នកដែលរស់នៅខាងក្នុងបរិវេណអង្គរធំ ដើម្បីយកទៅបូជា ឬចោលទៅក្នុងទឹកស្ទឹងនៅបរិវេណផ្នែកខាងក្រៅនៃទីក្រុង។ ខ្លោងទ្វារនោះត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា ខ្លោងទ្វារខ្មោច។
thumb|ខ្លោងទ្វារអង្គរធំ
ខ្លោងទ្វាររាជធានីអង្គរធំ: ខ្លោងទ្វារទន្លេអ៊ុំ(ទិសខាងត្បូង)

ខ្លោងទ្វារទន្លេអ៊ុំ(ទិសខាងត្បូង) 
ខ្លោងទ្វារខាងត្បូងត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ ទាំងវណ្ណៈក្សត្រ ទាំងវណ្ណៈនម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រីរហូតដល់ប្រជារាស្រ្តសាមញ្ញ ដែលអាចចេញចូលបានគ្រប់ពេលវេលាតាំងពីប្រលឹម(ថ្ងៃរះ) ទល់ព្រលប់(ថ្ងៃលិច) ក្នុងគោលបំណងកិច្ចការរដ្ឋបាល សាសនា និងរកស៊ីជួញដូរ ដូច្នេះវាជាខ្លោងទ្វារដែលមមាញឹកជាងគេ។ បច្ចុប្បន្នខ្លោងទ្វារនេះត្រូវបានគេហៅថា ខ្លោងទ្វារទន្លេអ៊ុំ ព្រះគូរទឹកទាំងពីរនេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រារព្ធពិធីបុណ្យអ៊ុំទូក ដើម្បីរំលឹកអំពីការធ្វើចម្បាំងឈ្នះមកលើទ័ពជើងទឹករបស់កងទ័ពចាមនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ និងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។
ខ្លោងទ្វាររាជធានីអង្គរធំ: ខ្លោងទ្វារតាកៅ(ទិសខាងលិច)

ខ្លោងទ្វារតាកៅ(ទិសខាងលិច) 
ខ្លោងទ្វារខាងលិចត្រូវបានគេប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រហារជីវិត។ នៅពេលមានជនណាម្នាក់បានព្រឹត្តនូវបទល្មើសធ្ងន់ធ្ងរ មិនអាចលើកលែងទោសបាន ជននោះត្រូវបានគេនាំយកទៅប្រហារជីវិតនៅខាងក្រៅបរិវេណនៃខ្លោងទ្វារដោយជីករណ្តៅកប់និងយកដីឬថ្មកប់កគ្របពីលើ(ឯកសារ ជីវ តាក្វាន់) បច្ចុប្បន្នខ្លោងទ្វារនេះត្រូវបានខ្លោងទ្វារតាកៅ។
ខ្លោងទ្វាររាជធានីអង្គរធំ: ខ្លោងទ្វារដីឆ្នាំង(ទិសខាងជើង)

ខ្លោងទ្វារដីឆ្នាំង(ទិសខាងជើង) 
ខ្លោងទ្វារខាងជើងត្រូវបានគេប្រើសប្រាស់សម្រាប់ក្រុមបព្វជិតមកពីទីជិតឆ្ងាយដង្ហែរក្បួន ព្យុហយាត្រាចូលមករាជធានី ដើម្បីគាល់ព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងគោលបំណងសូមសេចក្តីប្រទានទោស ប្រោសដល់អ្នកមានកំហុសបន្តិចបន្តួច ដែលកំពុងជាប់ឃុំឃាំងនៅក្នុងបរិវេណរាជធានី ដើម្បីនាំយកពួកគេទៅអប់រំសារជាថ្មីឡើងវិញ។ ប្រពៃណីបែបនេះនៅតែបន្តរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ដោយព្រះមហាក្សត្រនៅតែមានព្រះរាជសិទ្ធិស្នើសុំឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលនិងតុលាការលើកលែងទោសចំពោះអ្នកមានទោសស្រាលធ្ងន់ ដែលជាប់ឃុំឃាំង ដើម្បីទទួលបាននូវការសម្រាលទោសជាបន្តបន្ទាប់ រហូតត្រូវបានគេដោះលែងឱ្យមានសេរីភាព អាស្រ័យទៅតាមប្រភេទនៃទោសកំហុសរបស់ពួកគេម្នាក់ៗ។ ខ្លោងទ្វារនេះត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា ខ្លោងទ្វារដីឆ្នាំង ព្រោះអ្នកស្រុកសម័យក្រោយយល់ថានៅមុំបរិវេណខ្លោងទ្វារនេះសម្បូរទៅដោយដីឥដ្ឋសម្រាប់យកមកធ្វើជាឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃដូចជា ចាន ឆ្នាំង និងក្អមជាដើមដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ មគ្គុទ្ទេសក៏អាណាចក្រអង្គរ ភាគ២ ដោយ ហែម សោភ័ន្ត ឆ្នាំ២០១៥ ទំព័រទី១៤-១៦។។
ខ្វិត

ផ្លែ​ខ្វិត​ ជា​​​ផ្លែ​ឈើពេញ​និយម និង​ងាយ​រក​​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។​​ មិនត្រឹមតែចំណីក្រៅពេលឆ្ងាញ់​ពិសាបាន​ទាំង ខ្ចី ទាំង ទុំ ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ​ខ្វិត​បានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនថែមទៀតផង។
ខ្វិត គឺជាប្រភេទតែនៅក្នុងពួក ក្រសាំង។ វាគឺមានដើមកំណើតមកពីប្រទេសចិនទៅកាន់ឧបទ្វីបឥណ្ឌានិងខាងកើតដើម្បីតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ វាគឺមានដើមកំណើតទៅសាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន។ នៅកម្ពុជាសម្បូណ៌ខ្វិតណាស់ សម្រាប់ខ្មែរហូបផ្លែ។
Health Benefits of Wood Apple or Bel Fruit
ខ្វិត: ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
ខ្វិត គឺជាដើមឈើធំលូតលាស់ដល់កម្ពស់ 9 ម។ (30 ផោន) ដោយមានសំបកសម្បុររឹងមាំ។ ស្លឹកមានចានដែលមានខិត្តប័ណ្ណ 5-7, ខិត្តប័ណ្ណនិមួយៗមានប្រវែង 25-35 មមនិងទទឹង 10-20 ម.មហើយសន្លឹកវាមានក្លិនក្រូចឆ្មារនៅពេលច្របាច។ ផ្លែឈើនេះ 5-9 អង្កត់ផ្ចិតសង់ទីម៉ែត្រនិងអាចជាផ្អែមឬជូរ។ ដើមសន្លឹងស្រដៀងដើមក្រសាំង តែសន្លឹកធំជាង។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល|នៅ Sri Lankaរូបភាពតូច|240x240ភីកសែល|ភេសជ្ជៈខ្វិត
ខ្វិត: គុណ​ប្រយោជន៍​ទាំង​១១យ៉ាងរបស់ខ្វិត

គុណ​ប្រយោជន៍​ទាំង​១១យ៉ាងរបស់ខ្វិត 
១. ជួយ​រំលាយ​អាហារ​​
ផ្លែ​ខ្វិត​​ជួយ​ទម្លាក់​ព្រូន​​ក្នុង​ពោះវៀន​ ព្រម​ទាំង​​អាច​ជួយ​​ដល់​អ្នក​​ដែល​មាន​បញ្ហា​​ពិបាក​ក្នុង​ការ​រំលាយ​អាហារ​បាន។ ដើម​និង​មែក​ របស់​វា ផ្ទុក​នូវ​សារធាតុ​​ Feronia Gum ត្រូវ​គេ​ប្រើ​​​ប្រាស់​​​​ជួយ​ព្យាបាល​ រាគ​​មួល​បាន​ផង​ដែរ។

២. ជួយ​លាង​ឈាម​​
ទឹក​ផ្លែ​ខ្វិត​ ៥០ ក្រាម លាយ​ជា​មួយ​ទឹក​ក្ដៅ​និង​ស្ករ ជា​ភេសជ្ជៈ​សម្រាប់​លាង​ឈាម កម្ចាត់​ជាតិ​ពុល​ចេញ​ពី​ក្នុង​ឈាម។

៣. ព្យាបាល​លើ​បញ្ហា​ឈឺ​ត្រចៀក
ឫស​នៃ​ដើមខ្វិត ជា​​ឱសថ​មួយ​​ព្យាបាល​ដល់​បញ្ហា ឈឺ​ចុក​ចាប់​នៃ​ត្រចៀក​បាន។

៤. បង្ការ​ភាព​កង្វះ​​ជាតិ​វីតាមីន​ C
កង្វះ​ជាតិ​វីតាមីន C បង្ក​ជា​​បញ្ហា​ដល់​សុខភាព។ ផ្លែខ្វិតដែល​មាន​សារធាតុ​វីតាមីន C ជួយ​បំពេញ​​ទៅ​សារពាង្គកាយ​ ព្រម​ទាំង​ជួយ​​​ពង្រឹង​ប្រព័ន្ធ​ភាព​ស៊ាំ​ផង​ដែរ។

៥. ល្អ​សម្រាប់​ អ្នក​កើត​ជំងឺ​ទឹក​នោម​ផ្អែម
សារជាតិ Feronia Gum នៅ​ក្នុង​ដើម​និង​មែក​ខ្វិត ជួយ​​កម្រិត​ជាតិ​ស្ករ​នៅ​ក្នុង​សរសៃ​ឈាម ដោយ​វា​គ្រប់​គ្រង ទៅ​លើ​ អាំងស៊ុយលីន និង កម្រិត​​គ្លុយកូស​​ ជួយ​បង្ការ​កុំ​ឲ្យ​​កើត​មាន​ជំងឺ​ទឹក​នោម​ផ្អែម​ធ្ងន់ធ្ងរ​។

៦. ​​ជួយ​ព្យាបាល​បញ្ហា​ផ្លូវ​ដង្ហើម
ស្លឹក​នៃ​ផ្លែខ្វិត​ ជួយ​​ព្យាបាល​ជំងឺ​​ស្រាល​ៗ​ដែល​រ៉ាំរ៉ៃ​​ដូច​ជា​ផ្ដាសាយ និង​ ក្អក​ឈឺ​ក វា​អាច​ទម្លាក់​ស្លេស្ម​ សម្រួល​ដល់​ផ្លូវ​ដង្ហើម​ឡើង​វិញ។

៧. ​បង្កើន​កម្លាំង
​សាច់​ផ្លែ​​ខ្វិត ១០០​ក្រាម ផ្ដល់​១៤០ កាឡូរី និង​សារជាតិ​ចិញ្ចឹម​ ជួយ​​បង្កើន​ល្បឿន​ដល់​ការ​រំលាយ​អាហារ​និង​​​ ​​ផ្ដល់​កម្លាំង​ដល់​រាងកាយ។

៨. ជួយ​តម្រង​នោម​
ការ​​ទទួល​ទាន​​ផ្លែ​ខ្វិត​ ជា​រឿយៗ​ ត្រូវ​បាន​ណែ​នាំ​សម្រាប់​អ្នក​មាន​បញ្ហា​តម្រង​នោម ព្រោះ​វា​អាច​បន្សាប​ជាតិ​ពុល​​ក្នុង​រាង​កាយ​បាន​។

៩. ជំនួយ​​ថ្លើម
ផ្លែ​ខ្វិត​​ ជា​ប្រភព​នៃ​ជាតិ Beta-Carotene ជួយ​​ព្យាបាល​បញ្ហា​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​​​ថ្លើម។ សារធាតុ Thiamine និង Riboflavin ​ក្នុង​ផ្លែ​ខ្វិត ជា​ជំនួយ​សម្រាប់​​សរីរាង្គ​ថ្លើម​​ផង​ដែរ។

១០. ព្យាបាល​​ពិស​ពស់​ចឹក
រាល់​ផ្នែក​នៃ ដើម​ខ្វិត​​ ទាំង​អស់ ត្រូវ​បាន​​ប្រើ​ប្រាស់​សម្រាប់​​ការ​ព្យាបាល​ពិស​ពស់​ចឹក​បាន។

១១. ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​​គ្រុន​ចាញ់​​
សាច់ខ្វិត ត្រូវ​បាន​​ច្នៃ ដោយ​​ ស្ត្រី​នៅ​ព្រំដែន​ថៃ​និង​ភូមា ​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​​​​​ឱសថ​​​សម្រាប់​ សម្ផស្ស។ ជា​មួយ​គ្នា​នោះ ការ​ស្រាវជ្រាវ​មួយ​បាន​បង្ហាញ​ថា ការ​លាប​​​សាច់​ផ្លែ​ខ្វិត​បាន​បង្កើត​នោះ​លើ​ស្បែក​អាច​បង្ការ​​​​​គ្រុន​ចាញ់​បាន។.
ខ្វិត: *ចំណុច​គួរ​ប្រយ័ត្ន

*ចំណុច​គួរ​ប្រយ័ត្ន 
ខ្វិត​ក៏​ដូច​ជា​ផ្លែ​ឈើ​ដទៃ​ទៀត​ដែរ ​គឺ​មាន​ទាំង​ផល​ប្រយោជន៍​និង​ផល​ប៉ះពាល់។ ការ​ទទួលទាន​ផ្លែ​ខ្វិត​ច្រើន​ពេក​អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​អាការៈ​ហើម​ពោះ ដូច្នេះ​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​មាន​បញ្ហា​ក្រពះ​គួរ​ប្រយ័ត្ន។ សម្រាប់​អ្នក​មិន​ធ្លាប់​ទទួលទាន​ខ្វិត​ គួរ​ចាប់​ផ្ដើម​ញ៉ាំ​បន្ដិច​ៗ​សិន ដើម្បី​ចៀសវាង​ប្រតិកម្ម​ផ្សេង​ៗ ៕
ខ្សាច់អណ្តែត: រដ្ឋបាល

រដ្ឋបាល
ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  

ព្រំប្រទល់
+ឃុំទិសជើង(N)កើត(E)លិច(W)ត្បូង(S) ឃុំ និង ឃុំ  ឃុំ    ឃុំ ឃុ
ខ្សាច់អណ្តែត: ព្រំប្រទល់

ព្រំប្រទល់
+ឃុំទិសជើង(N)កើត(E)លិច(W)ត្បូង(S) ឃុំ និង ឃុំ  ឃុំ    ឃុំ ឃុ
ខ្សែកោងក្លេលី

thumbnail|ឧទាហរណ៍ខ្លះៗនៃខ្សែកោង

ក្នុងគណិតវិទ្យា ខ្សែកោងក្លេលី គឺជាខ្សែកោងដែលមានរាង

ខ្សែកោងប្រភេទនេះគឺស្ថិតនៅលើផ្ទៃ(ផ្ទៃមុខ)នៃស៊្វែរដែលមានកាំ ។

Category:គណិតវិទ្យា
ខ្សែដៀវ

thumb|right|ខ្សែដៀវទទេ|រូបភាពតូច|ការលេងខ្សែដៀវ បទកន្ទុំរុយ|alt=|ទទេ
thumb|right|អង្គរវត្ត (សតវត្សទី 16 a.d.), ខ្សែដៀវ
ខ្សែដៀវ: របៀបធ្វើ និងរូបសណ្ឋាន

របៀបធ្វើ និងរូបសណ្ឋាន 
ខ្សែមួយ ឬខ្សែដៀវ ឬសាយដៀវគឺជាឧបករណ៍ភ្លេងខ្មែរ ដែលមានខ្សែតែមួយ។ ឧបករណ៍នេះជាមរតកបុព្វបុរសខ្មែរ ដែលយើងមើលឃើញភស្តុតាងជាចម្លាក់ឆ្លាក់នៅតាមប្រាសាទបុរាណទាំងឡាយរបស់ខ្មែរ ជាពិសេសនៅលើចម្លាក់ផ្តែរការដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរជាតិតាំងពីរចនាបថសម្បូណ៍ព្រៃគុកសតវត្សរ៍ទី៧មកម្លេះ។ ឧបករណ៍នេះទំនងជាចាស់សម័យជាងគេ ធ្វើអំពីផ្លែឃ្លោកទុំ(ឃ្លោកមូល)ជាដំបូងគេយកផ្លែឃ្លោកទុំមួយ ដែលស្លូតល្អយកមកធ្វើជាប្រអប់សូរ ដោយពុំមានពាសស្បែកទេ។ ដងរបស់ខ្សែមួយធ្វើអំពីឈើវែងប្រវែងប្រមាណ០,៨០ម៉ែត្រ។ នៅផ្នែកខាងចុងដងមានរាងកោងបន្តិចមានសណ្ឋានដូចពស់លូន ប្រកបដោយចម្លាក់ក្បាច់យ៉ាងល្អគួរចាប់ចិត្ត។ នៅត្រង់ផ្នែកខាងចុង ដែលក្បាច់ចម្លាក់នោះ មិនមែនជាឈើសាច់តែមួយរួមជាមួយនឹងដងទេ គឺជាឈើដែលគេឆ្លាក់រួចយកមកស៊កបញ្ចូលជាមួយនឹងដងហៅថា ញួញឬប្រកៀន។ គេធ្វើយ៉ាងនេះ ដើម្បីសម្រួលនៅពេលខូចគេអាចធ្វើថ្មីជំនួសវិញបាន ព្រោះនៅខាងចុងនេះមានរាងស្រលូនងាយនឹងបាក់។ ចំពោះខ្សែឧបករណ៍ខ្សែមួយ គេធ្វើអំពីស្ពាន់ដោយយកវាមកចងសន្ធឹងបណ្តាយដងភ្ជាប់ទៅនឹងព្រលួត។ ឯប្រអប់សូរវិញគេចងភ្ជាប់ទៅនឹងដងដោយមានខ្សែបញ្ជូលទៅតាមរន្ធនៃឃ្លោក ភ្ជាន់ទៅនឹងកន្លាស់ខាងក្នុង។ កន្លាស់នេះគេអាចមូល ដើម្បីបង្កើតសូរតឹង ឬធូរបាន។ នៅលើដងគេស៊កចង្កំរូត ដែលធ្វើអំពីស្បែក ឬជ៍រប្លាស្ទីកសម្រាប់ជួយសម្រួលដៃឆ្វេង ក្នុងការរត់ចុះរត់ឡើងកុំឱ្យរអិលនៅពេលបាតដៃបែកញើស។ ចំពោះព្រលួតមានបញ្ជុះឆ្អឹង ឬឆ្លាក់ក្បូរក្បាច់ជាលម្អ ដោយមានក្បាលមូលធំត្របែងសមទៅនឹងដង។ ជាពិសេសសមនឹងប្រអប់សូរ ដែលធ្វើអំពីផ្លែឃ្លោកក៏មើលទៅហាក់ដូចជាឃ្លោកក្តិបមួយតូចដុះចេញ នែបជិតនឹងផ្លែធំដែលជាប្រអប់សូរនោះសៀវភៅ តន្ត្រីនៅប្រទេសខ្មែរ រៀបរៀងដោយអ្នកស្រីកែវ ណារុំ ឆ្នាំ២០១១ ទំព័រ១២-១៣។
ខ្សែដៀវ: របៀបប្រគុំ

របៀបប្រគុំ 
នៅពេលសម្តែងតន្ត្រីករត្រូវផ្អឹប ឬបង្ហើបសំបកឃ្លោកចុះឡើងទៅនឹងដើមទ្រូង ដើម្បីឱ្យចេញជាសាច់បទ យោលទៅតាមដៃស្តាំ និងដៃឆ្វេងរត់ស្របគ្នាចុះឡើង។ ផ្នែកកណ្តាងនៃម្រាមចង្អុលមាននាទីជួយទប់បន្ថើរឱ្យមានសូរ ដែលគេហៅថាផ្តិត។ សូរតូមគឺជាសូរ ដែលល្អពិរោះ ដែលអ្នកសិក្សាត្រូវស្វាធ្យាយត្រូវស្វែងរក។ នៅពេលសម្តែងតន្ត្រីករត្រូវលេងផ្លូវផ្តក់កាត់ពីមុខ ឬពីក្រោយឧបករណ៍ដទៃទៀត ដើម្បីឱ្យសូររបស់ខ្លួនលេចធ្លាសៀវភៅ តន្ត្រីនៅប្រទេសខ្មែរ រៀបរៀងដោយអ្នកស្រីកែវ ណារុំ ឆ្នាំ២០១១ ទំព័រ១២-១៣។