navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
កុំព្យូទ័រ: Transistors replace vacuum tubes in computers

Transistors replace vacuum tubes in computers

thumb|right|A bipolar junction transistor
The bipolar transistor was invented in 1947. From 1955 onwards transistors replaced vacuum tubes in computer designs, giving rise to the "second generation" of computers. 
Compared to vacuum tubes, transistors have many advantages: they are smaller, and require less power than vacuum tubes, so give off less heat. Silicon junction transistors were much more reliable than vacuum tubes and had longer, indefinite, service life.  Transistorized computers could contain tens of thousands of binary logic circuits in a relatively compact space.

At the University of Manchester, a team under the leadership of Tom Kilburn designed and built a machine using the newly developed transistors instead of valves. Their first transistorised computer and the first in the world, was operational by 1953, and a second version was completed there in April 1955. However, the machine did make use of valves to generate its 125 kHz clock waveforms and in the circuitry to read and write on its magnetic drum memory, so it was not the first completely transistorized computer. That distinction goes to the Harwell CADET of 1955,  built by the electronics division of the Atomic Energy Research Establishment at Harwell.
កុំព្យូទ័រ: Integrated circuits replace transistors

Integrated circuits replace transistors
The next great advance in computing power came with the advent of the integrated circuit.
The idea of the integrated circuit was first conceived by a radar scientist working for the Royal Radar Establishment of the Ministry of Defence, Geoffrey W.A. Dummer. Dummer presented the first public description of an integrated circuit at the Symposium on Progress in Quality Electronic Components in Washington, D.C. on 7 May 1952."The Hapless Tale of Geoffrey Dummer" , (n.d.), (HTML), Electronic Product News, accessed 8 July 2008.

The first practical ICs were invented by Jack Kilby at Texas Instruments and Robert Noyce at Fairchild Semiconductor. Kilby recorded his initial ideas concerning the integrated circuit in July 1958, successfully demonstrating the first working integrated example on 12 September 1958.The Chip that Jack Built, (c. 2008), (HTML), Texas Instruments, Retrieved 29 May 2008. In his patent application of 6 February 1959, Kilby described his new device as “a body of semiconductor material ... wherein all the components of the electronic circuit are completely integrated.”Jack S. Kilby, Miniaturized Electronic Circuits, United States Patent Office, US Patent 3,138,743, filed 6 February 1959, issued 23 June 1964. Noyce also came up with his own idea of an integrated circuit half a year later than Kilby.Robert Noyce's Unitary circuit,  His chip solved many practical problems that Kilby's had not. Produced at Fairchild Semiconductor, it was made of silicon, whereas Kilby's chip was made of germanium.

This new development heralded an explosion in the commercial and personal use of computers and led to the invention of the microprocessor.  While the subject of exactly which device was the first microprocessor is contentious, partly due to lack of agreement on the exact definition of the term "microprocessor", it is largely undisputed that the first single-chip microprocessor was the Intel 4004, designed and realized by Ted Hoff, Federico Faggin, and Stanley Mazor at Intel.The Intel 4004 (1971) die was 12 mm2, composed of 2300 transistors; by comparison, the Pentium Pro was 306 mm2, composed of 5.5 million transistors, according to
កុំព្យូទ័រ: Mobility and the growth of smartphone computers

Mobility and the growth of smartphone computers
With the continued miniaturization of computing resources, and advancements in portable battery life, portable computers grew in popularity in the 1990s.  The same developments that spurred the growth of laptop computers and other portable computers allowed manufacturers to integrate computing resources into cellular phones.  These so-called smartphones run on a variety of operating systems and are rapidly becoming the dominant computing device on the market, with manufacturers reporting having shipped an estimated 237 million devices in 2Q 2013.
កុំព្យូទ័រ: ម៉េនហ្វ្រេម

ម៉េនហ្វ្រេម 
left|thumb|150px|
កុំព្យូទ័រប្រភេទនេះ គេច្រើនប្រើនៅក្នុងអង្គភាពខ្នាតធំ។កុំព្យូទ័រប្រភេទនេះគេច្រើនប្រើប្រាស់សម្រាប់ធ្វើការរួមគ្នា នៅក្នុងកន្លែងណាមួយ​ កាលពី​សម័យ​មុន​ដោយ​ផ្គុំឡើងទំហំធំៗ ជាច្រើនរួមគ្នា ហើយខាងក្នុងនៃទូមានបញ្ចូល​ឧបករណ៍ផ្សេងៗដែលសមស្របសំរាប់ការងារ នៅក្នុងអង្គភាពដែលត្រូវការសមត្ថភាពធ្វើការខ្ពស់ និងធ្វើការកត់ត្រាទិន្នន័យបានចំនួនច្រើន។ វាមានចំណុចខ្សោយត្រង់ថា វាមានទំហំពិបាកក្នុងការទុកដាក់ព្រោះវាត្រូវការ​កន្លែងធំដើម្បីទុកវា លើសពីនេះទៅទៀតវាមានតំលៃថ្លៃ បើយើងធ្វើការប្រៀបធៀបទៅនឹងកុំព្យូទ័ររបស់យើងបច្ចុប្បន្ននេះ។
កុំព្យូទ័រ: មីនីកុំព្យូទ័រ

មីនីកុំព្យូទ័រ 

កុំព្យូទ័រប្រភេទមីនីគេច្រើនប្រើក្នងអង្គភាពខ្នាតតូចល្មម ហើយត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ច្រើនជាងប្រភេទម៉េនហ្វ្រេម ហើយវាមានម៉ាស៊ីនដែលអាចស្វែងយល់ពីការងារបានច្រើននិងគ្រប់គ្រាន់​ និងបម្រើការចាត់ចែងទិន្នន័យរបស់​វា​បានល្អជាង ហើយវាអាចរក្សាទុកនូវទិន្នន័យរបស់ទំព័រ​បណ្ដាញ ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈអ៊ីនធើណិតបានទៀតផង។
right|thumb|140px|Minicomputer

URL: http://pluschamroeun.007.com === ភីស៊ីកុំព្យូទ័រ ===
ភីស៊ីកុំព្យូទ័រ ឬត្រូវបានគេហៅម៉្យាងទៀតថា មីក្រូកុំព្យូទ័រជាប្រភេទកុំព្យូទ័រ​ដែលមានការពេញនិយមប្រើទូទៅសំរាប់អ្នកប្រើប្រាស់ធម្មតា។ វាមានទំហំតូច និងតំលៃថោកហើយធ្វើការបានធំទូលាយ ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។ ហើយ​ត្រូវបានគេបែងចែកជាប្រភេទនឹងឈ្មោះផ្សេងៗគ្នាជាច្រើនដូចជា៖ 
 ឌែសថបកុំព្យូទ័រ 
ជាកុំព្យូទ័រដែលមានចំនួនច្រើនជាងគេក្នងពេលបច្ចប្បន្ននេះ ហើយវាមានសមត្ថភាពខ្ពស់និងតំលៃសមរម្យ បើប្រៀបធៀបជាមួយនឹងកុំព្យូទ័រផ្សេងទៀត។
 ណូតប៊ូកកុំព្យូទ័រ 
ជាកុំព្យូទ័រទំហំតូច អាចយកទៅកាន់ទីកន្លែងដទៃបានយ៉ាងងាយស្រួល បច្ចុប្បន្នវាត្រូវបាន គេចាប់ផ្ដើមនិយមប្រើកាន់តែច្រើនឡើង។ 
 ថែប្លែតភីស៊ី 
ជាកុំព្យូទ័រចេញក្រោយគេបំផុត និងមានបន្ថែមនូវសមត្ថភាពក្នុងការបង្ហាញ ទិន្នន័យនិងការប្រើសំលេងបញ្ជាការងារ ហើយជាពិសេសទៅទៀតវាក៏អាចធ្វើការងារ ឆ្លាស់គ្នាជាមួយណូតប៊ូកភីស៊ីបានយ៉ាងងាយទៀតផង។
 ផកឃីតភីស៊ី 
ជាប្រភេទកុំព្យូទ័រមានទំហំប៉ុនបាតដៃ របស់យើងហើយកំពុងទទួលការពេញនិយម យ៉ាងខ្លាំង ក្នុងសម័យនេះ ព្រោះគេអាចយកវាទៅណាមកណាតាមខ្លួនបានយ៉ាងងាយស្រួល ព្រមទាំងអាចបង្ហាញទិន្នន័យ
តាមរយះដងប៉ាងកា (Touch Pen)ទៀតផង។ កុំព្យទ័រប្រភេទនេះសមស្របសំរាប់អ្នកប្រកបរបររកស៊ីឬជំនួញ ដាក់តាមខ្លួន ព្រោះវាមានផលប្រយោជន៏ជាច្រើនដូចជា សំរាប់អោយយើងកត់ត្រា​នូវ​ការណាត់ជួប សសេរឈ្មោះដែលត្រូវធ្វើការទំនាក់ទំនង ឬអាចទទួលនិងបញ្ជូនអ៊ីម៉ែល និងដាក់ផែនការផ្សេងៗ ព្រមទាំងអាចលេងហ្គេម និងមើលវីឌីអូរទៀតផង។
កុំព្យូទ័រ: ឌែសថបកុំព្យូទ័រ

ឌែសថបកុំព្យូទ័រ 
ជាកុំព្យូទ័រដែលមានចំនួនច្រើនជាងគេក្នងពេលបច្ចប្បន្ននេះ ហើយវាមានសមត្ថភាពខ្ពស់និងតំលៃសមរម្យ បើប្រៀបធៀបជាមួយនឹងកុំព្យូទ័រផ្សេងទៀត។
កុំព្យូទ័រ: ណូតប៊ូកកុំព្យូទ័រ

ណូតប៊ូកកុំព្យូទ័រ 
ជាកុំព្យូទ័រទំហំតូច អាចយកទៅកាន់ទីកន្លែងដទៃបានយ៉ាងងាយស្រួល បច្ចុប្បន្នវាត្រូវបាន គេចាប់ផ្ដើមនិយមប្រើកាន់តែច្រើនឡើង។
កុំព្យូទ័រ: ថែប្លែតភីស៊ី

ថែប្លែតភីស៊ី 
ជាកុំព្យូទ័រចេញក្រោយគេបំផុត និងមានបន្ថែមនូវសមត្ថភាពក្នុងការបង្ហាញ ទិន្នន័យនិងការប្រើសំលេងបញ្ជាការងារ ហើយជាពិសេសទៅទៀតវាក៏អាចធ្វើការងារ ឆ្លាស់គ្នាជាមួយណូតប៊ូកភីស៊ីបានយ៉ាងងាយទៀតផង។
កុំព្យូទ័រ: ផកឃីតភីស៊ី

ផកឃីតភីស៊ី 
ជាប្រភេទកុំព្យូទ័រមានទំហំប៉ុនបាតដៃ របស់យើងហើយកំពុងទទួលការពេញនិយម យ៉ាងខ្លាំង ក្នុងសម័យនេះ ព្រោះគេអាចយកវាទៅណាមកណាតាមខ្លួនបានយ៉ាងងាយស្រួល ព្រមទាំងអាចបង្ហាញទិន្នន័យ
តាមរយះដងប៉ាងកា (Touch Pen)ទៀតផង។ កុំព្យទ័រប្រភេទនេះសមស្របសំរាប់អ្នកប្រកបរបររកស៊ីឬជំនួញ ដាក់តាមខ្លួន ព្រោះវាមានផលប្រយោជន៏ជាច្រើនដូចជា សំរាប់អោយយើងកត់ត្រា​នូវ​ការណាត់ជួប សសេរឈ្មោះដែលត្រូវធ្វើការទំនាក់ទំនង ឬអាចទទួលនិងបញ្ជូនអ៊ីម៉ែល និងដាក់ផែនការផ្សេងៗ ព្រមទាំងអាចលេងហ្គេម និងមើលវីឌីអូរទៀតផង។
កុំព្យូទ័រ: ធាតុផ្សំរបស់កុំព្យូទ័រ

ធាតុផ្សំរបស់កុំព្យូទ័រ 
កុំព្យូទ័រអាចដំណើរការទៅបាន អាស្រ័យដោយធាតុផ្សំរបស់វាពីរសំខាន់ៗគឺ Hardware និង Software។ 
 ហាតវែ(Hardware) 
ពាក្យថា Hardware របស់កុំព្យូទ័រមានន័យថា គេនិយាយអំពីផ្នែកដែលរឹងរបស់កុំព្យូទ័រ ដែលជាផ្នែកមួយដែលយើងអាចមើលឃើញ និងប៉ះបាន ហើយត្រូវបានគេចែកជាបីផ្នែកសំខាន់ទៀតរួមមាន៖ Output Device, Input Device និង System Unit។ ​Output Device ជាបំណែកដែលបង្ហាញនិងបញ្ចូនទិន្នន័យដែលបានរៀបចំដំណើរការពីCPU អោយទៅកាន់អ្នកប្រើប្រាស់បានដឹង មិនថាតែការមើលឃើញ និងបន្លឺសំលេងចេញមកនោះទេ។ ហើយOutput Device មានដូចជា៖ Printer: ជាឧបករណ៍សំរាប់បោះពុម្ភ ទិន្នន័យចេញពីកុំព្យូទ័រ ដែលចេញជាឯកសារហើយវាត្រូវបានចែកចេញជាបីប្រភេទទៀតរួមមាន Dot Matrix printer , Laser Printer , Inkjet Printer។​Speaker ជាឧបករណ៍សម្រាប់បន្លឺសំលេង ដែលវាធ្វើការជាមួយកាតសំលេង(Sound Card) ។ Monitor ជាឧបករណ៍បង្ហាញលទ្ធផល ដែលបានមកពីProcess របស់ម៉ាស៊ីនអោយអ្នកប្រើបានឃើញ។Input Device មានតួនាទីបញ្ចូលទិន្នន័យ ឬទទួលការបញ្ជាពីអ្នកប្រើប្រាស់ ដោយឧបករណ៍ដែលយើងបានដឹងច្បាស់រូចហើយនោះគឺមានដូចជា​៖ Video Camera មានតួនាទី​ប្រហាក់ប្រហែលនឹងម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូឌីជីថល ដែលវាភ្ជាប់ទៅនឹងម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រ ហើយធ្វើការជាមួយនឹងកម្មវិធីផ្សេងៗទៀត។ Scanner ជាឧបករណ៍ប្រើសំរាប់ផ្ដិតរូបភាព និងឯកសារដើម្បី​បញ្ចូល​ទៅកាន់ម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រ ដែលឯកសារមានដូចជា រូបថត និង​ អត្ថបទ។ Keybord ប្រើសំរាប់វាយឯកសារចូលក្នុងកុំព្យូទ័រ។ Microphone មានតួនាទី​បញ្ជូន​សំលេង និងទិន្នន័យទៅកាន់កុំព្យូទ័រ ហើយធ្វើការជាមួយកាតសំលេង ។ 
Mouse ប្រើសំរាប់បញ្ជាឲ្យធ្វើការចង្អុលបង្ហាញ និងជ្រើសរើសItem នៅលើអេក្រង់គេបានបែងចែកជាបីកន្លែងសម្រាប់ចុច ដែលមានការកែប្រែ Mouse ឲ្យមានជើងនៅចំកណ្ដាលដើម្បីរំកិលMouse ឲ្យបានលឿន។
កុំព្យូទ័រ: ហាតវែ(Hardware)

ហាតវែ(Hardware) 
ពាក្យថា Hardware របស់កុំព្យូទ័រមានន័យថា គេនិយាយអំពីផ្នែកដែលរឹងរបស់កុំព្យូទ័រ ដែលជាផ្នែកមួយដែលយើងអាចមើលឃើញ និងប៉ះបាន ហើយត្រូវបានគេចែកជាបីផ្នែកសំខាន់ទៀតរួមមាន៖ Output Device, Input Device និង System Unit។ ​Output Device ជាបំណែកដែលបង្ហាញនិងបញ្ចូនទិន្នន័យដែលបានរៀបចំដំណើរការពីCPU អោយទៅកាន់អ្នកប្រើប្រាស់បានដឹង មិនថាតែការមើលឃើញ និងបន្លឺសំលេងចេញមកនោះទេ។ ហើយOutput Device មានដូចជា៖ Printer: ជាឧបករណ៍សំរាប់បោះពុម្ភ ទិន្នន័យចេញពីកុំព្យូទ័រ ដែលចេញជាឯកសារហើយវាត្រូវបានចែកចេញជាបីប្រភេទទៀតរួមមាន Dot Matrix printer , Laser Printer , Inkjet Printer។​Speaker ជាឧបករណ៍សម្រាប់បន្លឺសំលេង ដែលវាធ្វើការជាមួយកាតសំលេង(Sound Card) ។ Monitor ជាឧបករណ៍បង្ហាញលទ្ធផល ដែលបានមកពីProcess របស់ម៉ាស៊ីនអោយអ្នកប្រើបានឃើញ។Input Device មានតួនាទីបញ្ចូលទិន្នន័យ ឬទទួលការបញ្ជាពីអ្នកប្រើប្រាស់ ដោយឧបករណ៍ដែលយើងបានដឹងច្បាស់រូចហើយនោះគឺមានដូចជា​៖ Video Camera មានតួនាទី​ប្រហាក់ប្រហែលនឹងម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូឌីជីថល ដែលវាភ្ជាប់ទៅនឹងម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រ ហើយធ្វើការជាមួយនឹងកម្មវិធីផ្សេងៗទៀត។ Scanner ជាឧបករណ៍ប្រើសំរាប់ផ្ដិតរូបភាព និងឯកសារដើម្បី​បញ្ចូល​ទៅកាន់ម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រ ដែលឯកសារមានដូចជា រូបថត និង​ អត្ថបទ។ Keybord ប្រើសំរាប់វាយឯកសារចូលក្នុងកុំព្យូទ័រ។ Microphone មានតួនាទី​បញ្ជូន​សំលេង និងទិន្នន័យទៅកាន់កុំព្យូទ័រ ហើយធ្វើការជាមួយកាតសំលេង ។ 
Mouse ប្រើសំរាប់បញ្ជាឲ្យធ្វើការចង្អុលបង្ហាញ និងជ្រើសរើសItem នៅលើអេក្រង់គេបានបែងចែកជាបីកន្លែងសម្រាប់ចុច ដែលមានការកែប្រែ Mouse ឲ្យមានជើងនៅចំកណ្ដាលដើម្បីរំកិលMouse ឲ្យបានលឿន។
កុំព្យូទ័រ: អង្គប្រព័ន្ធ [System Unit]

អង្គប្រព័ន្ធ [System Unit] 
ជាកេសដែលផ្ទុករាល់សមាសធាតុសំខាន់ៗ​របស់កុំព្យូទ័រមានដូចជា៖ បន្ទះ​មេ Main Bord (Mother Bord) គឺ​ជា​បន្ទះ​សៀគ្វី​ដ៏​ធំ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង ផ្នែក​ប្រព័ន្ធ​ System Unit ដែលវាបានទ្រទ្រង់នូវ សមាសធាតុអេឡិចត្រូនិច ​Component ។ 
RAM(Random Access Memory) ជាអង្គចងចាំមានតួនាទីរក្សាទិន្នន័យរវាង CPU ដែលកំពុង​ដំណើរការ​ទិន្នន័យ ។ ការទុកទិន្នន័យរបស់RAM ជាការក្សាទុកបណ្ដោះអាសន្ន ហើយវានិងបាត់បង់ទិន្នន័យពេលកុំព្យូទ័រ​​​​ត្រូវបានបិទ។
កុំព្យូទ័រ: អ.ដ.ក. (CPU)

អ.ដ.ក. (CPU) 
អង្គ​គណនី អង្គដំណើរការកណ្ដាល (Central Processing Unit) ជាកន្លែងទទួលទិន្នន័យមានតួនាទីចម្បងក្នុងការ​ដំណើរការ​ទិន្នន័យ និង​ត្រួតពិនិត្យ​គ្រប់គ្រងកិច្ចការទាំងអស់។
កុំព្យូទ័រ: ប្រវត្ដិនៃការគិតលេខ

ប្រវត្ដិនៃការគិតលេខ 
 ការបង្កើត 
គ្មាននរណាម្នាក់ដឹងថាតើនរណាជាអ្នកបង្កើតកុំព្យូទ័រជាលើកដំបូងទេ ។ នេះ​ដោយសារតែ​ពាក្យ ​"កុំព្យូទ័រ" ​ធ្លាប់​តែ​មាន​ន័យ​ថា​មនុស្ស​ម្នាក់​ដែល​បាន​ធ្វើ ​PHANNA ដូចជាការងាររបស់គេ (កុំព្យូទ័រមនុស្សមានន័យថាមនុស្សចូលចិត្ដគិតឬ​គិតច្រើន)​ ,ពីព្រោះទាំងនេះ,មនុស្សមួយចំនួននិយាយ
ថាមនុស្សជាច្រើនផលិតកុំព្យូទ័រជាលើកដំបូង។ មនុស្សកុំព្យូទ័រទទួលការធុញទ្រាន់និងការធ្វើដដែលៗក្នុងការដោះស្រាយចំណោទច្រំដែល​ ហើយក៏បានបង្កើតវិធី (គ្រឿងយន្ដប្រើក្នុងការគិតដូចជាក្បាច់​នព្វន្ត) ដើម្បីជួយពួកគេទទួលបានចម្លើយ​ពី​បញ្ហារបស់ពួកគេ។​ ដោយការវិវត្ដនៃ
ម៉ាស៊ីននេះ ក៏បានក្លាយទៅជាកុំព្យូទ័រ។
right|thumb|150px

 ស្វ័យប្រវត្ដិកម្ម 
right|thumb|150px|កុំព្យូទ័រដំបូងគេ
មនុស្សមានបញ្ហាច្រើនជាមួយការដោះស្រាយលេខឬ​ការគិតលេខ។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ គឺបានព្យាយាមធ្វើចំនួន ៥៨៤ដង ៣២២០​ក្នុង​ក្បាល​
របស់​អ្នក​។ វា​មាន​ការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​ចងចាំ​អោយ​បាន​គ្រប់​ជំហាន។ មនុស្ស​បាន​បង្កើត​វិធី​ដើម្បី​ជួយ​ពួក​គេ​ក្នុង​ការ​​ចងចាំ​ដែលពួកគេមានបញ្ហានៅក្នុង
បញ្ហា គណិតវិទ្យា ។​ បញ្ហា​ផ្សេង​ទៀតរបស់មនុស្ស​មានគឺថាពួកគេត្រូវតែធ្វើបញ្ហាអោយបានដូចគ្នាម្ដងហើយម្ដងទៀតៗ។ អ្នកគិតលុយធ្លាប់ធ្វើការ
ប្ដូរ​ជារៀងរាល់​ថ្ងៃ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​របស់គាត់ រឺជាមួយនិងក្រដាស ដែលវិធីនេះត្រូវ​ចំណាយ​ពេលច្រើន និងមានកំហុស​ក៏ច្រើនដែរ។ ​ដើម្បីដោះស្រាយ មនុស្សបាន​បង្កើត​ម៉ាស៊ីនដែលធ្វើអោយវត្ថុទាំងឡាយមានភាពដដែលៗ ។ ប្រវត្ដិកុំព្យូទ័រផ្នែកនេះ ត្រូវបានគេហៅថា "ប្រវត្ដិការគិតដែលមាន
លក្ខណៈស្វ័យប្រវត្ដិ" ដែលជាប្រយោគនៃគំនិតរវើរវាយ សំរាប់" ប្រវត្ដិនៃម៉ាស៊ីនដែលបង្កើតវាងាយស្រួលសម្រាប់មនុស្សដោះ​ស្រាយបញ្ហាក្នុងការ
គិ​តដែលមា​នលក្ខណៈដដែលៗ និងការពារការមានកំហុសក្នុងពេលគិតជាដើម"។ ក្បាច់នព្វន្ត, រូបមន្ដ, តារាមាត្រ និងគ្រឿងយន្ដអាទីគីថេរា(ដែល
ការកំណត់មកពីប្រហែល១៥០-១០០BC) ជាឧទាហរណ៍នៃម៉ាស៊ីគិតលេខដោយស្វ័យប្រវត្ដិ។

 ការរៀបចំកម្មវិធី 
មនុស្សមិនត្រូវការម៉ាស៊ីនដែលធ្វើការដូចគ្នា និងដដែលៗទេ។ មនុស្សភាគច្រើនចង់ប្រាប់ទៅម៉ាស៊ីនរបស់ពួកគេអោយធ្វើនូវអ្វីបានច្រើន និងឆាប់
រហ័ស។ ឧទាហណ៍ថា ពួកគេចង់ប្រាប់ទៅកម្មវិធីចាក់តន្រ្ដីដើម្បីអោយវាលេង បទផ្សេងៗគ្នា ហើយបានជារៀងរហូត។ ពួកគេចង់អោយកម្មវិធីអាច
ចាក់បទចំរៀងតាមលំដាប់និង លេងគ្រប់ពេលវេលា។ នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃប្រវត្ថិកុំព្យូទ័រត្រូវបានគេហៅថា ប្រវត្ថិនៃភាពដែលម៉ាស៊ីនអាចរៀបចំ
កម្មវិធីបាន ដែលជាប្រយោគគំនិតរវើរវាយ សំរាប់ ប្រវត្ថិនៃម៉ាស៊ីនដែលយើងអាចរៀបតាមលំដាប់នូវភាសារបស់ពួកគេ ប្រសិនបើយើងស្គាល់ពី
របៀបនិយាយរបស់ពួកវា។ ឧទាហណ៍​ដំបូង​ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ វិរជនអាលិចសានដ្រា(c.10-70 AD) ។ គាត់បានបង្កើតម៉ាស៊ីនល្ខោន 
ដែលបានរៀបចំក្នុងការលេងចំនួន១០នាទី ហើយបានធ្វើការងារដោយប្រព័ន្ធសាំញ៉ាំដោយខ្សែ និង​​ស្គរ។ ខ្សែ​និង​ស្គរ​ទាំងអស់នេះត្រូវបានក្លាយ
ជាភាសារបស់ម៉ាស៊ីន ពួកគេបានប្រាប់នូវអ្វីដែលម៉ាស៊ីនបានធ្វើ និងនៅពេលណា។ មនុស្សខ្លះប្រកែកគ្នាថា នេះជាកម្មវិធីដំបូងរបស់ម៉ាស៊ីន។
អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ដភាគច្រើនបានព្រមព្រៀងថា ជាពេលការដាក់ក្នុងប្រាសាទ ជាពេលនៃតារាសាស្រ្ដដែលបានបង្កើតដោយ អាល់ចាសារី នៅក្នុង
ឆ្នាំ1206 គឺជាលើកដំបូងដែលបានស្គាល់ពី​ភាសារបស់កុំព្យូទ័រ។ វាបានបង្ហាញពីចក្ររាសី នៃដួងព្រះអាទិត្យ និងផ្លូវគោចរនៃព្រះចន្ទ ។ រូបរាង
មួយចំហៀងនៃ​ព្រះចន្ទ ដែលអ្នកចង្អុលបង្ហា​ញបានធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លង់កាត់ផ្លូវចូលដែលបានបង្កើត​ឡើងនូវទ្វារ​ខ្លះដើម្បីបើកជារៀងរាល់ម៉ោង ។ អ្នកលេង
ភ្លេងចំនួនប្រាំនាក់ដែលបាន​លេងតន្រ្ដីនៅពេលមាន​គំនាប​ចំពោះពួកគេ។ រយៈពេលចេះតែផ្លាស់ប្ដូរពីថ្ងៃទៅយប់និងពីរយប់ទៅថ្ងៃ បានធ្វើអោយ
មានការផ្លាស់ប្ដូរកម្មវិធីជារៀងរាល់ថ្ងៃ នៅក្នុងលំដាប់របស់ពេលវេលារហូតដល់ឆ្នាំ។
កុំព្យូទ័រ: ការបង្កើត

ការបង្កើត 
គ្មាននរណាម្នាក់ដឹងថាតើនរណាជាអ្នកបង្កើតកុំព្យូទ័រជាលើកដំបូងទេ ។ នេះ​ដោយសារតែ​ពាក្យ ​"កុំព្យូទ័រ" ​ធ្លាប់​តែ​មាន​ន័យ​ថា​មនុស្ស​ម្នាក់​ដែល​បាន​ធ្វើ ​PHANNA ដូចជាការងាររបស់គេ (កុំព្យូទ័រមនុស្សមានន័យថាមនុស្សចូលចិត្ដគិតឬ​គិតច្រើន)​ ,ពីព្រោះទាំងនេះ,មនុស្សមួយចំនួននិយាយ
ថាមនុស្សជាច្រើនផលិតកុំព្យូទ័រជាលើកដំបូង។ មនុស្សកុំព្យូទ័រទទួលការធុញទ្រាន់និងការធ្វើដដែលៗក្នុងការដោះស្រាយចំណោទច្រំដែល​ ហើយក៏បានបង្កើតវិធី (គ្រឿងយន្ដប្រើក្នុងការគិតដូចជាក្បាច់​នព្វន្ត) ដើម្បីជួយពួកគេទទួលបានចម្លើយ​ពី​បញ្ហារបស់ពួកគេ។​ ដោយការវិវត្ដនៃ
ម៉ាស៊ីននេះ ក៏បានក្លាយទៅជាកុំព្យូទ័រ។
right|thumb|150px
កុំព្យូទ័រ: ស្វ័យប្រវត្ដិកម្ម

ស្វ័យប្រវត្ដិកម្ម 
right|thumb|150px|កុំព្យូទ័រដំបូងគេ
មនុស្សមានបញ្ហាច្រើនជាមួយការដោះស្រាយលេខឬ​ការគិតលេខ។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ គឺបានព្យាយាមធ្វើចំនួន ៥៨៤ដង ៣២២០​ក្នុង​ក្បាល​
របស់​អ្នក​។ វា​មាន​ការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​ចងចាំ​អោយ​បាន​គ្រប់​ជំហាន។ មនុស្ស​បាន​បង្កើត​វិធី​ដើម្បី​ជួយ​ពួក​គេ​ក្នុង​ការ​​ចងចាំ​ដែលពួកគេមានបញ្ហានៅក្នុង
បញ្ហា គណិតវិទ្យា ។​ បញ្ហា​ផ្សេង​ទៀតរបស់មនុស្ស​មានគឺថាពួកគេត្រូវតែធ្វើបញ្ហាអោយបានដូចគ្នាម្ដងហើយម្ដងទៀតៗ។ អ្នកគិតលុយធ្លាប់ធ្វើការ
ប្ដូរ​ជារៀងរាល់​ថ្ងៃ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​របស់គាត់ រឺជាមួយនិងក្រដាស ដែលវិធីនេះត្រូវ​ចំណាយ​ពេលច្រើន និងមានកំហុស​ក៏ច្រើនដែរ។ ​ដើម្បីដោះស្រាយ មនុស្សបាន​បង្កើត​ម៉ាស៊ីនដែលធ្វើអោយវត្ថុទាំងឡាយមានភាពដដែលៗ ។ ប្រវត្ដិកុំព្យូទ័រផ្នែកនេះ ត្រូវបានគេហៅថា "ប្រវត្ដិការគិតដែលមាន
លក្ខណៈស្វ័យប្រវត្ដិ" ដែលជាប្រយោគនៃគំនិតរវើរវាយ សំរាប់" ប្រវត្ដិនៃម៉ាស៊ីនដែលបង្កើតវាងាយស្រួលសម្រាប់មនុស្សដោះ​ស្រាយបញ្ហាក្នុងការ
គិ​តដែលមា​នលក្ខណៈដដែលៗ និងការពារការមានកំហុសក្នុងពេលគិតជាដើម"។ ក្បាច់នព្វន្ត, រូបមន្ដ, តារាមាត្រ និងគ្រឿងយន្ដអាទីគីថេរា(ដែល
ការកំណត់មកពីប្រហែល១៥០-១០០BC) ជាឧទាហរណ៍នៃម៉ាស៊ីគិតលេខដោយស្វ័យប្រវត្ដិ។
កុំព្យូទ័រ: ការរៀបចំកម្មវិធី

ការរៀបចំកម្មវិធី 
មនុស្សមិនត្រូវការម៉ាស៊ីនដែលធ្វើការដូចគ្នា និងដដែលៗទេ។ មនុស្សភាគច្រើនចង់ប្រាប់ទៅម៉ាស៊ីនរបស់ពួកគេអោយធ្វើនូវអ្វីបានច្រើន និងឆាប់
រហ័ស។ ឧទាហណ៍ថា ពួកគេចង់ប្រាប់ទៅកម្មវិធីចាក់តន្រ្ដីដើម្បីអោយវាលេង បទផ្សេងៗគ្នា ហើយបានជារៀងរហូត។ ពួកគេចង់អោយកម្មវិធីអាច
ចាក់បទចំរៀងតាមលំដាប់និង លេងគ្រប់ពេលវេលា។ នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃប្រវត្ថិកុំព្យូទ័រត្រូវបានគេហៅថា ប្រវត្ថិនៃភាពដែលម៉ាស៊ីនអាចរៀបចំ
កម្មវិធីបាន ដែលជាប្រយោគគំនិតរវើរវាយ សំរាប់ ប្រវត្ថិនៃម៉ាស៊ីនដែលយើងអាចរៀបតាមលំដាប់នូវភាសារបស់ពួកគេ ប្រសិនបើយើងស្គាល់ពី
របៀបនិយាយរបស់ពួកវា។ ឧទាហណ៍​ដំបូង​ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ វិរជនអាលិចសានដ្រា(c.10-70 AD) ។ គាត់បានបង្កើតម៉ាស៊ីនល្ខោន 
ដែលបានរៀបចំក្នុងការលេងចំនួន១០នាទី ហើយបានធ្វើការងារដោយប្រព័ន្ធសាំញ៉ាំដោយខ្សែ និង​​ស្គរ។ ខ្សែ​និង​ស្គរ​ទាំងអស់នេះត្រូវបានក្លាយ
ជាភាសារបស់ម៉ាស៊ីន ពួកគេបានប្រាប់នូវអ្វីដែលម៉ាស៊ីនបានធ្វើ និងនៅពេលណា។ មនុស្សខ្លះប្រកែកគ្នាថា នេះជាកម្មវិធីដំបូងរបស់ម៉ាស៊ីន។
អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ដភាគច្រើនបានព្រមព្រៀងថា ជាពេលការដាក់ក្នុងប្រាសាទ ជាពេលនៃតារាសាស្រ្ដដែលបានបង្កើតដោយ អាល់ចាសារី នៅក្នុង
ឆ្នាំ1206 គឺជាលើកដំបូងដែលបានស្គាល់ពី​ភាសារបស់កុំព្យូទ័រ។ វាបានបង្ហាញពីចក្ររាសី នៃដួងព្រះអាទិត្យ និងផ្លូវគោចរនៃព្រះចន្ទ ។ រូបរាង
មួយចំហៀងនៃ​ព្រះចន្ទ ដែលអ្នកចង្អុលបង្ហា​ញបានធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លង់កាត់ផ្លូវចូលដែលបានបង្កើត​ឡើងនូវទ្វារ​ខ្លះដើម្បីបើកជារៀងរាល់ម៉ោង ។ អ្នកលេង
ភ្លេងចំនួនប្រាំនាក់ដែលបាន​លេងតន្រ្ដីនៅពេលមាន​គំនាប​ចំពោះពួកគេ។ រយៈពេលចេះតែផ្លាស់ប្ដូរពីថ្ងៃទៅយប់និងពីរយប់ទៅថ្ងៃ បានធ្វើអោយ
មានការផ្លាស់ប្ដូរកម្មវិធីជារៀងរាល់ថ្ងៃ នៅក្នុងលំដាប់របស់ពេលវេលារហូតដល់ឆ្នាំ។
កុំព្យូទ័រ: កុំព្យូទ័រអាណាឡក និង ឌីជីថល

កុំព្យូទ័រអាណាឡក និង ឌីជីថល 
នៅដើមពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី២០ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ដភាគច្រើនចាប់ផ្ដើមធ្វើការជាមួយកុំព្យូទ័រ ពីរព្រោះអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ដមានតួលេខជាច្រើន ហើយ
ចង់​ចំណាយ​ពេលជាច្រើនរបស់ពួកគេក្នុងការគិតអំពីអាថ៍កំបាំ​ងរបស់ពិភពលោកជំ​នួយការ​ចំ​ណាយ​ពេលជាច្រើនម៉ោងដើម្បីគិតទិន្នន័យបញ្ចូល
នោះទេ។ដូច្នេះពួកគេបានប្រើកុំព្យូទ័ររួមគ្នាជាច្រើន។កុំព្យូទ័រទាំងនោះបានប្រើជាអាណាឡកវង់ជុំវិញ ដែលធ្វើអោយកម្មវិធីមានការលំបាកហើយពិបាកក្នុងការប្រើ។ បន្ទាប់មកនៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៣០ , ពួកគេបានបង្កើតឌីជីថលកុំព្យូទ័រ ដែលកុំព្យូរទាំងអស់មានកម្មវិធីច្រើនទំនើប និងងាយស្រួលប្រើជាងមុន។
កុំព្យូទ័រ mainframe

thumb|200px
កុំព្យូទ័រ mainframe (សំដៅ​ជាសាមញ្ញ​ថាជា​«​ជាតិដែក​ដ៏ធំ ") គឺជា​កុំព្យូទ័រ​ប្រើជាចម្បង​ដោយអង្គការ​ក្រុមហ៊ុននិង​រដ្ឋាភិបាល​សម្រាប់កម្មវិធី​សំខាន់​, ដំណើរការទិន្នន័យ​ភាគច្រើន​ដូចជាការ​ជំរឿន​ឧស្សាហកម្មនិង​ស្ថិតិ​អតិថិជន​, ការធ្វើផែនការ​ធនធាន​សហគ្រាស​និងដំណើរការ​ប្រតិបត្តិការ​។​

 ពាក្យនេះ​ពីដំបូង​សំដៅទៅ​ទូ​ដ៏ធំមួយ​ដែលហៅថា«​ស៊ុម​ចម្បង "ដែល​បានដាក់​ឯកតា​ដំណើរការ​កណ្តាល​និងការចងចាំ​ដ៏សំខាន់នៃ​កុំព្យូទ័រ​ដំបូង។  ក្រោយមក​ពាក្យនេះ​ត្រូវបានប្រើ​ដើម្បីសម្គាល់​ម៉ាស៊ីន​ពាណិជ្ជកម្ម​ចុង​ខ្ពស់ពី​គ្រឿង​ដ៏មានឥទ្ធិពល​តិច។  ស្ថាបត្យកម្ម​ប្រព័ន្ធ​កុំព្យូទ័រ​ខ្នាតធំ​ភាគច្រើន​ត្រូវបានគេ​បង្កើតឡើងនៅក្នុង​ឆ្នាំ 1960 នេះប៉ុន្តែ​បន្តការ​វិវឌ្ឍ​។
កុំព្យូទ័រផ្រូក្រាមមីង(Computer programming)

កុំព្យូទ័រព្រូក្រាមមីង​(Computer programming) ឬ​​ អាចនិយាយម្យាងទៀតថា​ ព្រូក្រាមមីង(Programming) គឺជាដំនើរការនៃការសរសេរ ការសាកល្បង ហើយនិងការរក្សាប្រភពលេខកូដរបស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ។ លេខកូតទាំងនេះត្រូវបានសរសេរជាភាសាកម្មវិធី(Programming language)។ លេខកូតអាចបញ្ជាក់ពីប្រភពដែលមានរួចហើយឬក៏អ្វីៗដែលថ្មីទាំងស្រុង។jeue
កុំព្យូទ័រផ្រូក្រាមមីង(Computer programming): អ្នកសរសេរកម្មវិធី(Programmers)

អ្នកសរសេរកម្មវិធី(Programmers)

អ្នកសរសេរកម្មវិធីកុំព្យូទ័រគឺជាអ្នកដែលសរសេរសុហ្វវែររបស់កុំព្យូទ័រ(Computer software) ការងាររបស់ពួកគេជាធម្មតាទាក់ទងទៅនឹង:

 ការវិភាគនៃតំរូវការ

 ការងារកម្មវិធី(Specification)

 សុហ្វវែរអាឃីធេកឈើ(Software architecture)

 ការសរសេរលេខកូត(Coding)

 ខំភីលេសឹន(Compilation)

 សុហ្វវែរថេសធីង​(Software testing)

 ការបង្កើតឯកសារ(Documentation)

 ការរក្សាសុហ្វវែរ​(Software maintenance)
កុំព្យូទ័រផ្រូក្រាមមីង(Computer programming): ភាសាកម្មវិធី(Programming languages)

ភាសាកម្មវិធី(Programming languages)

ប្រសិនបើភាសាកម្មវិធីមានភាពផ្សេងគ្នា ទំរង់ឬម៉ូតរបស់កម្មវិធីក៏មានភាពផ្សេងគ្នាដែរ។ ​ជំរើសនៃការប្រើប្រាស់ភាសាកម្មវិធីគឺទាក់ទងទៅនឹងការសំ រេចចិត្តជាច្រើនដូចជា ខាងផ្នែកក្រុមហ៊ុន ការងារផ្សេងៗ។
កូក្លេអូអ៊ីត

thumb|right|280px|កូក្លេអូអ៊ីតដែលមាន a = 1

កូក្លេអូអ៊ីត(Cochleoid)គឺជាខ្សែកោងដែលមានខ្ចង ហើយស្រដៀងនឹងស្រ្តូផូអ៊ីត(strophoid) ដែលត្រូវបានបង្ហាញតាមសមីការប៉ូលែរ

សមីការដេកាត

ឬក៏សមីការប៉ារ៉ាមែត្រ

category:គណិតវិទ្យា
កូដ QR

thumb|150px|QR code for the URL of the English Wikipedia Mobile main page. Note that the white border is part of the encoding.

កូដ QR គឺជា បារកូដ matrix មួយប្រភេទ ដែលមានសណ្ឋាន២ជ្រុង ឬ២D, កូដនេះអាចអានបានដោយ ម៉ាស៊ីនអានកូដ កម្មវិធី ឬ កាំមេរ៉ាក្នុងទូរស័ព្ទដៃ។

លក្ខណៈរបស់កូដQRនេះគឺមានចំនុចពណ៌ខ្មៅ ដែលគេអោយឈ្មោះថា module មានរាងការេនៅលើផ្ទៃពណ៌ស ដែលអាចកំណត់ពីអក្សរ លេខ អាស័យដ្ឋាន អ៊ីម៉ែល ជាដើម។

កូដនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយនៅប្រទេសជប៉ុន ដែលបង្កើតដោយ Toyota subsidiary Denso-Wave នៅឆ្នាំ១៩៩៤ ដែលជាកូដមានប្រជាប្រិយភាពក្នុងចំណោមកូដដែលមានលក្ខណៈ2D។

QR មកពីពាក្យថា Quick Response, ដែលអ្នកបង្កើតកូដនេះមានគោលបំណង អោយការអានព័ត៌មានដែលមានក្នុងកូដនេះមានលក្ខណៈលឿន។

នៅប្រទេសកម្ពុជា នៅឆ្នាំ២០១២ ខែមិថុនា មានកិច្ចប្រជុំមួយដែលនាំបច្ចេកវិទ្យាថ្មីនេះជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យា NFC (Near Field Communication) ដែលអាចប្រើប្រាស់បំរើដល់ផលប្រយោជន៍នៅវិស័យជាច្រើនដូចជា វិស័យអប់រំ វិស័យពាណិជ្ជកម្ម វិស័យទេសចរណ៍ ជាដើម។ នៅដើមឆ្នាំ២០១៣ នឹងចាប់ផ្ដើមមានគំរោងបន្ដបន្ទាប់ដែលទាក់ទងនឹងបច្ចេកទេសមួយនេះ ដែលគំរោងមួយកំពុងសិក្សាគឺ ផ្ដោតទៅលើវិស័យអប់រំស្រាវជ្រាវ និង វិស័យទេសចរណ៍។

កូដQR នេះមិនកំណត់ត្រឹមតែពណ៌ខ្មៅសប៉ុណ្ណោះទេ អ្នកអាចធ្វើការរចនាកែប្រែកូដនេះដោយធ្វើការប្ដូរពណ៌ ឬ ដាក់បន្ថែមរូបភាព ធ្វើយ៉ាងណាអោយតែម៉ាស៊ីនអានកូដនេះនៅអានបាន។ សមត្ថភាពរបស់កូដនេះអាចធ្វើការកែប្រែកំហុសដល់ទៅ៣០ភាគរយ ប្រសិនបើកូដនោះមានការបាត់បង់ទំរង់ ឬ ដូចជាយើងដាក់បន្ថែមរូបភាពចូលជាដើម។
កូដ QR: បទដ្ឋាន

បទដ្ឋាន 
There are several standards documents covering the physical encoding of QR codes:

 October 1997 — AIM (Association for Automatic Identification and Mobility) International
 January 1999 — JIS X 0510
 June 2000 — ISO/IEC 18004:2000 Information technology — Automatic identification and data capture techniques — Bar code symbology — QR Code (now withdrawn)  Defines QR Code Model 1 and QR Code Model 2 symbols.
 1 September 2006 — ISO/IEC 18004:2006 Information technology — Automatic identification and data capture techniques — QR Code 2005 bar code symbology specification  Defines QR Code 2005 symbols, an extension of QR Code Model 2. Does not specify how to read QR Code Model 1 symbols, or require this for compliance.

At the application layer, there is some variation between implementations. NTT DoCoMo has established de facto standards for the encoding of URLs, contact information, and several other data types. The open-source "ZXing" project maintains a list of QR code data types.
កូដ QR: អាជ្ញាបណ្ឌ

អាជ្ញាបណ្ឌ 
The use of QR codes is free of any license. The QR code is clearly defined and published as an ISO standard. Denso Wave owns the patent rights on QR codes, but has chosen not to exercise them.

The term QR code itself is a registered trademark of Denso Wave Incorporated.
កូដ QR: Storage

Storage 
QR code data capacityNumeric code onlyMax. 7,089 charactersAlphanumericMax. 4,296 charactersBinary (8 bits)Max. 2,953 bytesKanji/KanaMax. 1,817 characters

               Error correction capacityLevel L7% of codewords can be restored.Level M15% of codewords can be restored.Level Q25% of codewords can be restored.Level H30% of codewords can be restored.

QR codes use the Reed–Solomon error correction.

thumb|50px|Example of Micro QR
កូដ QR: ការប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យបកប្រែ

ការប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យបកប្រែ 
QR codes have been used to interpret natural and historical points of interest on nature trails and walking tours, adding to or replacing expensive signs.Augusta Canal Smartphone DigiTrail Retrieved 2010-11-20.Augusta Canal App . Retrieved 2010-11-20.
កូដ QR: ការប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យកំសាន្ត

ការប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យកំសាន្ត 
QR codes are becoming increasingly more innovative and more and more ideas for their use are becoming a reality. LBP.me has created a QR code for every user generated level in LittleBigPlanet 2 for the PlayStation 3, and all you have to do is print that QR code out and hold it in front of the PlayStation 3's dedicated camera, the PlayStation Eye, while the game is running and the game will automatically take you that level on the community page.
កូដកម្មសិទ្ធិប្រទេស

កូដកម្មសិទ្ធិប្រទេស () គឺជា domain មួយដែលនៅក្នុងកម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រព័ន្ធឈ្មោះដែនឋាននុក្រមរបស់អ៊ីនធឺណិត។