navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ហស៌វរ្ម័នទី២: សេចក្ដីជំរាប

សេចក្ដីជំរាប 

មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?

ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។ Prasoersūrisǎkti (Jum Mau) (Ukñā.) (1947) Eka Sahasrarātrī: muay bǎn muay yáp, Volume 12, Contributors: Cambodia. Bibliothèque Royale, Cambodia. Institut Bouddhique, Publisher: Cambodia Royal Library, Original from	the University of Michigan 

ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។  

បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
ហស៌វរ្ម័នទី២: ចំណារពន្យល់

ចំណារពន្យល់  
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ហស៌វរ្ម័នទី៣

ហស៌វរ្ម័នទី៣ 250px Harshavarman III move city from Yashodharapura to Srei Ayudhya (Ayutthaya)រជ្ជកាល ១០៦៦-១០៨០ (ចក្រភពខ្មែរ)គ្រងរាជ​ ១០៦៦ព្រះនាមពេញព្រះកម្រតែងអញ អញស្រីហស៌វរ្ម័នទេវលោក មរណៈនាម មិនមានកំណត់ត្រាក្សត្រមុន ឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី២រាជបន្ត ជ័យវរ្ម័នទី៦សន្តិវង្ស រាជវង្ស​អង្គរ អំបូរខ្មែរប្រសូត្រ ឝ្រីជយរាជចូឌាមណីចូលទីវង្គត់ ១០៨០ (ជន្មាយុ)​
មិនមានកំណត់ត្រាជំនឿសាសនាពុទ្ធសាសនា ​មហាយាន និង
ព្រហ្មញ្ញសាសនា​

ហស៌វរ្ម័នទី៣ (អង់គ្លេស: Harshavarman III) (Kh-pronoun: Horsvaraman III) ដែលមានន័យថាស្ដេច  នៃស្នាមញញឹមទី៣ (ប្រ.ស|គ.ស ០០០-១០៨០) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១០៦៦-១០៨០) ទ្រង់គឺជា
ក្សត្រដែលសោយរាជ្យបន្តពីព្រះបាទ ឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី២ ហើយទ្រង់ត្រូវជាប្អូនប្រុសបង្កើតផងដែរ ព្រះអង្គបានឡើងគ្រងរាជ្យក្នុងឆ្នាំ ១០៦៦ នៃគ.សករាជ ក្រោយទទួលរាជសម្បត្តិគ្រងរាជទ្រង់មានព្រះបរមនាមថា "វ្រះបាទធូលីជេងវ្រះកម្រតេងអញឝ្រីហឝ៌វម្ម៌ទេវលោក" ប្រែជាខេមរៈភាសា "ព្រះបាទដែនដីខាងជើង ព្រះកម្រតែងអញស្រីហស៌វរ្ម័នទេវលោក" ហើយព្រះអង្គបានលើកពួក ឥសី ដោយតែងតាំងជាប្រាជ្ញបណ្ឌិតផងដែរ ដែលត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា សារិការបណ្ឌិត (Sarikarapandita) ឬ ត្រូវបានស្គាល់ថាជាទីប្រឹក្សារបស់ព្រះមហាក្សត្រផងដែរ ។ American Philosophical Society (1951)  Transactions of the American Philosophical Society, Publisher: The Society, Original from the University of Michigan p.295
ហស៌វរ្ម័នទី៣: ទឹកជំនន់ធំ លិចក្រុង យសោធរៈបុរៈ

ទឹកជំនន់ធំ លិចក្រុង យសោធរៈបុរៈ 
The Great Flood in Yashodharapura

ព.សករាជ ១៦២៣ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១០៧៤ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ហស៌វរ្ម័នទី៣ ក្រុងយសោធរៈបុរៈ ត្រូវបានទឹកជំនន់លិចលង់យ៉ាងខ្លាំង ស្របពេលនោះ កងទ័ព​ចាម្ប៉ា​ (Champa Army) បានឆ្លៀតឱកាសលើកទ័ពជើងទឹកវាយចូលរាជធានី យសោធរៈបុរៈ ពេលនោះ ព្រះបាទ ហស៌វរ្ម័នទី៣ បានបញ្ជារឱ្យក្រមការ ជញ្ជូន​ព្រះរាជ្យទ្រព្យសំខាន់ៗ ព្រមទាំងបដិមា ព្រះកែវមរកត​ ដាក់ទូក ដឹកជញ្ជូនទាំងក្រុមគ្រួសាររាជ្យវង្ស បូករួមទាំងមន្ត្រីផងឱ្យ បោះជុំរុំគេចខ្លួនទៅ តំបន់ភ្នំដងរែក (Dangrek Mountaints) គ្រានោះ "ព្រះអាទិត្យវង្ស"(Atith Vong) ជាឧបរាជខ្មែរ ដែលគង់នៅក្រុង "ស្រីអាយុធ្យា" (Srei Ayuttaya) ក្នុងរដ្ឋ​ទ្វាវត្តី (State of Dvaravati) ដែលបានជ្រាបដំណឹងនេះ បាននាំកងទ័ពជើងទឹកយ៉ាងធំ មកទទួល​ព្រះបាទ ហស៌វរ្ម័នទី៣ យកទៅក្រុងស្រីអាយុធ្យា ដើម្បីឱ្យទ្រង់រួចផុតជីវិតពីពួកកងទ័ពចាម្ប៉ា ។ Tep pitur Chim-Krasem (1950) Kambuja Suriya Issue 9, Publisher: Church of the Trinity Buddhist University of Cambodia p.82
ហស៌វរ្ម័នទី៣: ស្ដេចចាម្ប៉ា កាន់កាប់យសោធរៈបុរៈ

ស្ដេចចាម្ប៉ា កាន់កាប់យសោធរៈបុរៈ  
King Champa Occupied Yasodharapura

ស្ដេចចាម្ប៉ា នាម "ហៈរិវរ្ម័នទី៤" (Harivarman IV) ដែលបានឈ្នះកងទ័ពខ្មែរ ហើយកាន់កាប់ក្រុង យសោធរៈបុរៈ បានចាត់ឱ្យប្អូនរបស់ខ្លួន នាម "បរមពុទ្ធិស័ទថ្វា" (Paramabhodisattva) (សំស្ក្រឹត: Boromputhi Satthva)  វាយយក សម្ភុបបុរៈ (Shambhupura) ខេត្តក្រចេះ និងបានដុតបំផ្លាយទីសក្ការៈបូជានៅទីនោះអស់ជាច្រើន កងទ័ពខ្មែរ និង ចាម្ប៉ា បានធ្វើសង្គ្រាម រហូតដល់ក្នុងឆ្នាំ ១០៧៦ នៃគ.សករាជ ការព្រួយបារម្ភ របស់ចាម្ប៉ាបានកើតឡើង ក្រោយមានវត្តមាន កងទ័ពដាយវៀត (Dai Viet) ដែលដឹកនាំដោយ "ងុឺអាន" (Nghe An) តែងមកឈ្លានពានចាម្ប៉ា ។ George Cœdès (1983) The Making of South East Asia, Edition:	illustrated, reprint, Publisher: University of California Press p.268 ISBN: 0520050614  ក្នុងឆ្នាំ ១០៧៦ ដដែល អធិរាជចិន បានលើកទឹកចិត្តឱ្យសម្ព័នមិត្តរបស់ខ្លួន កម្ពុជា និង ចាម្បា៉ ផ្អាកសង្គ្រាមនិងគ្នា ហើយរួមគ្នាមកជួយកំចាត់ អណ្ណាម (Annam) នៅតំបន់តុងកឹង (Tonkin) ទោះជាយ៉ាងណា កម្ពុជា និង ចាម្បា៉ មិនបានធ្វើតាម អធិរាជចិនឡើយ ហើយនៅបន្តធ្វើសង្គ្រាមនិងគ្នាអូសបណ្លាយដល់ឆ្នាំ ១០៨០ នៃគ.សករាជ ។ Ramesh Chandra Majumdar (1944) Hindu Colonies in the Far East, Publisher: General printers & publishers limited, Original from the University of Michigan p.242
ហស៌វរ្ម័នទី៣: ការធ្លាក់ចុះនៃអំណាច

ការធ្លាក់ចុះនៃអំណាច 
Decline of power

ក្រោយ ហស៌វរ្ម័នទី៣ ធ្វើសង្គ្រាមច្រើនលើកជាមួយ ចាម្ប៉ា រហូតដល់ឆ្នាំ ១០៨០ នៃគ.សករាជ ព្រះមហាក្សត្រ​មិនអាច​យក​អំណាច​មក​លើ​ចៅហ្វាយខេត្ត​ដែល​មាន​អំណាច​បាន​ទៀត​ទេ ការធ្លាក់ចុះនៃអំណាចកងទ័ពរបស់ទ្រង់មិនអាច វាយដណ្ដើមរាជធានី យសោធរៈបុរៈ ពីពួកចាម្ប៉ាបានឡើយ ​ក្នុងឆ្នាំដដែលនោះបានលេចមុខ ស្ដេចសឹកសង្គ្រាមមួយអង្គទៀត ដែលបង្កប់ខ្លួននៅតំបន់ខ្ពង់រាប តាមជួរភ្នំដងរែក បានលើកទ័ពបណ្ដេញកងទ័ពចាម្ប៉ា ឱ្យចេញពីក្រុង យសោធរៈបុរៈ ហើយទ្រង់បានគ្រប់គ្រងទីនោះ ដែលមានព្រះនាមថា ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៦ ។ Jan Myrdal (1970) Angkor: An Essay on Art and Imperialism, Illustrated by Gun Kessle, Publisher: Pantheon Books, Original from the University of Michigan p.167 ISBN: 0394415167  ចំណែកឯ ហស៌វរ្ម័នទី៣ កាលដែលទ្រង់ជ្រាបថា ក្រុងយសោធរៈបុរៈ ត្រូវបានគ្រងរាជ្យដោយក្សត្រថ្មីគឺ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៦ ដូចនេះទ្រង់មិនអាចយាងត្រឡប់មកសោយរាជនៅ ក្រុងយសោធរៈបុរៈ វិញឡើយទ្រង់បានសំរេចចិត្ត គង់ស្ថិតនៅ ក្រុងស្រីអាយុធ្យា ជាបន្ត ដោយរោគប្រឈួន ព្រះបាទ ហស៌វរ្ម័នទី៣ ក៏បានសោយទីវង្គត់នៅ ក្រុងស្រីអាយុធ្យា  រីឯ​អគ្គមហេសី របស់ព្រះអង្គនាម "ជ័យរាជ ចូឡាមណី"  បាននាំយកអធិធាតុរបស់ទ្រង់មកបញ្ចុះនៅ យសោធរៈបុរៈ វិញ ។ Tep pitur Chim-Krasem (1950) Kambuja Suriya Issue 9, Publisher: Church of the Trinity Buddhist University of Cambodia p.82
ហស៌វរ្ម័នទី៣: សេចក្ដីជំរាប

សេចក្ដីជំរាប 

មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?

ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។ Prasoersūrisǎkti (Jum Mau) (Ukñā.) (1947) Eka Sahasrarātrī: muay bǎn muay yáp, Volume 12, Contributors: Cambodia. Bibliothèque Royale, Cambodia. Institut Bouddhique, Publisher: Cambodia Royal Library, Original from	the University of Michigan 

ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។  

បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
ហស៌វរ្ម័នទី៣: ចំណារពន្យល់

ចំណារពន្យល់  
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ហាងចូវ

ហាងចូវ (ភាសាចិន: 杭州市 អានថា: ហឹងចូវស៊ី) ជាទីរួមខេត្ត ទីក្រុងកម្រិតខេត្ត និងទីក្រុងអនុខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៃខេត្តចេជៀង ប្រទេសចិន។ ហាងចូវ  ជាទីក្រុងនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ វិទ្យាសាស្ត្រ និងការអប់រំ មជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ និងការដឹកជញ្ជូន។ ហើយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកដ៏សំខាន់នៅក្នុងប្រទេសចិន និងជាទីក្រុងធំទីពីរនៅក្នុងតំបន់ដីសណ្ដ យ៉ង់សេ បន្ទាប់ពីទីក្រុងស៊ាងហៃ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩ តំបន់ទីប្រជុំជនហាងចូវ ត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថានឹងផលិតផលិតផលទីក្រុងសរុប (បន្ទាប់បន្សំ) ចំនួន ៣.២ ពាន់ពាន់លានយ័ន (៤៨៦.៥៣ ពាន់លានដុល្លារ) ដែលធ្វើឱ្យទីក្រុងនេះធំជាងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា (ធំជាងគេនៅអាហ្វ្រិក)។ 
តាមជំរឿនប្រជាជនចិនឆ្នាំ២០២០ ទីក្រុងមានប្រជាជនសរុប ១១ ៩៣៦ ០១០នាក់ លើផ្ទៃដី ៨ ១០៧.៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ មានសង្កាត់ក្រុងទាំងអស់នៅក្នុងទីក្រុងហង់ចូវ និងសង្កាត់ចំនួន៣ នៃទីក្រុងសៅស៊ីង។￼មជ្ឈមណ្ឌលនៃខេត្តចេជៀង ជាទីក្រុងកណ្តាលនៅស្លាបខាងត្បូងនៃដីសណ្ដទន្លេយ៉ង់សេ និងតំបន់ទីប្រជុំជនហាងចូវ ដែលជាទីក្រុងស្នូល ហាងចូវស្ថិតនៅលើឆ្នេរសមុទ្រភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសចិន នៅភាគខាងជើងនៃខេត្តចេជៀង នៅថ្ងៃទី ផ្នែកខាងក្រោមនៃទន្លេឆៀងតាង និងនៅចុងខាងត្បូងនៃប្រឡាយធំ ប៉េកាំង-ហាងចូវ ។
ហាណូយ

ហាណូយ (ហាណូយ; ), គឺជារដ្ឋធានីប្រទេស វៀតណាម និងជាទីក្រុងធំជាងគេរបស់ប្រទេស។ ប្រជាជននៅឆ្នាំ ២០០៤ ត្រូវបាន ប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួន ២.៦ លាននាក់ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ មានប្រជាជនប្រមាណជា ៦.៩ លាននាក់General Statítcs Office ò Vietnam  នៅឆ្នាំ ២០១៩ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនរហូតដល់ ៨លាននាក់. ពី ១០១០ ដល់ ១៨០២ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌល នយោបាយដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ ប្រទេស វៀតណាម. រដ្ឋធានីនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១០១០ ដោយស្តេច លី ថៃតូដែលបានផ្លាស់ប្តូររាជធានីពី វ៉ាលី មកនៅ ថាំងឡុង ( ហាណូយ )រាជធានីនៃអធិរាជ នៃប្រទេសវៀតណាមក្នុងអំឡុងពេលរាជវង្សង្វៀន(១៨០២-១៩៤៥), តែ ទីក្រុង ហាណូយ ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ បារាំង និងបានបម្រើការជារដ្ឋធានីនៃ បារាំង ឥណ្ឌូចិន ពី ១៩២០ ទៅ ១៩៥៤។មកដល់ ១៩៥៤ ទៅ ១៩៧៦ វាជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាមខាងជើង ហើយវាបានក្លាយជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាម ក្រោយបង្រួបបង្រួមជាតិឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៦បន្ទាប់ ពីទទួលបានជ័យជំនះរបស់វៀតណាមខាងជើងនៅក្នុង សង្គ្រាមវៀតណាម ។
ហាណូយ: ប្រជាជន

ប្រជាជន 
នៅសម័យអាណានិគមបារាំង ក្នុងនាមជារដ្ឋធានីនៃ សហភាពឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង ហាណូយបានទាក់ទាញជនជាតិបារាំង ចិន និងវៀតណាមយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីតំបន់ជុំវិញ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៤០ ចំនួនប្រជាជននៃទីក្រុងគឺ ១៣២ ១៤៥នាក់ ។  បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ ប្រជាជនបារាំង និងចិនជាច្រើនបានចាកចេញពីទីក្រុងដើម្បីផ្លាស់ទីទៅភាគខាងត្បូង ឬធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍។

ចំនួនប្រជាជននៅទីក្រុងហាណូយទើបតែចាប់ផ្តើមកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទី ២០ ។ នៅឆ្នាំ១៩៥៤ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនចំនួន៥៣ ពាន់នាក់ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី១៥២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ នៅឆ្នាំ១៩៦១ តំបន់នៃទីក្រុងបានពង្រីកដល់៥៨៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយប្រជាជនមានចំនួន ៩មុឺន១ពាន់នាក់។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៨ រដ្ឋសភាវៀតណាម បានសម្រេចពង្រីកទីក្រុងហាណូយជាលើកទី ២ ដល់ ២.១៣៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលមានប្រជាជនចំនួន ២,៥ លាននាក់។  នៅឆ្នាំ 1991 តំបន់នៃទីក្រុងហាណូយបានបន្តផ្លាស់ប្តូរ ដោយបានថយចុះមកត្រឹម៩២៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ប៉ុន្តែចំនួនប្រជាជននៅតែមានជាង ២ លាននាក់។ ក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនប្រជាជនរបស់ទីក្រុងហាណូយបានកើនឡើងជាលំដាប់ ដោយឈានដល់២ ៦៧២ ១២២ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩។  បន្ទាប់ពីការពង្រីកថ្មីៗបំផុតក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ២០០៨ ទីក្រុងហាណូយមានប្រជាជនចំនួន ៦ លាននាក់ ហើយស្ថិតក្នុងចំណោមរាជធានីទាំង១៧ ដែលមានផ្ទៃដីធំជាងគេលើពិភពលោក។ យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ២០០៩ ប្រជាជនទីក្រុងហាណូយមានចំនួន៦ ៤៥១ ៩០៩ នាក់។  គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៩ ទីក្រុងហាណូយមានប្រជាជនចំនួន៨ ០៥៣ ៦៦៣នាក់ ប្រជាជនរស់នៅក្នុងទីក្រុងមានចំនួន៣លាននាក់ ស្មើនឹង 49.2% និងនៅតំបន់ជនបទមានចំនួន 4.091.353 នាក់ ស្មើនឹង 50.8% ។ ហាណូយគឺជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីពីរនៅក្នុងប្រទេសបន្ទាប់ពី ទីក្រុងហូជីមិញ (8,993,082 នាក់)។ អត្រាកំណើនប្រជាជនជាមធ្យមប្រចាំឆ្នាំពីឆ្នាំ ២០០៩ ដល់ឆ្នាំ ២០១៩ របស់ទីក្រុងហាណូយគឺ ២,២២% ក្នុងមួយឆ្នាំ ខ្ពស់ជាងអត្រាកំណើនជាតិ (១,១៤% ក្នុងមួយឆ្នាំ) និងជាអត្រាខ្ពស់បំផុតទីពីរនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេក្រហម បន្ទាប់ពី ខេត្ត Bắc Ninh (២,៩០% / ឆ្នាំ)។ ឆ្នាំ) ។

សព្វថ្ងៃ ទីក្រុងនេះគឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនដ៏សំខាន់នៃភាគខាងជើងវៀតណាម ហើយក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ និងនយោបាយរបស់ប្រទេសផងដែរ ដែលដាក់សម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលកន្លែងខ្លះមានលក្ខណៈបុរាណ និងមានអាយុកាលតាំងពីដើមសតវត្សទី 20 ។ វា​មាន​អ្នក​ស្រុក​ជាង ៨ លាន​នាក់​នៅ​ក្នុង ​ទីក្រុង​ត្រឹមត្រូវ និង​មាន​ប្រជាជន​ប៉ាន់ស្មាន ២០ លាន​នាក់​ក្នុង ​តំបន់​ទីប្រជុំជន ។

ចំនួនប្រជាជនហាណូយដែលបានតាំងទីលំនៅច្រើនជាងបីជំនាន់ទំនងជាមានតិចតួចណាស់បើប្រៀបធៀបនឹងចំនួនប្រជាជនសរុបនៃទីក្រុង។ សូម្បីតែនៅក្នុង Old Quarter ដែលជាកន្លែងពាណិជ្ជកម្មបានចាប់ផ្តើមរាប់រយឆ្នាំមុន ហើយភាគច្រើនជាអាជីវកម្មលក្ខណៈគ្រួសារ ហាងជាច្រើននៅខាងមុខផ្លូវសព្វថ្ងៃនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយពាណិជ្ជករ និងអ្នកលក់រាយមកពីខេត្តផ្សេងទៀត។ គ្រួសារ​ម្ចាស់​ដើម​ប្រហែល​ជា​បាន​ជួល​ហាង​ហើយ​រើ​ទៅ​ផ្ទះ​នៅ​ជាប់​គ្នា ឬ​ផ្លាស់​ចេញ​ពី​សង្កាត់​ទាំង​ស្រុង។ ល្បឿននៃការផ្លាស់ប្តូរបានកើនឡើងជាពិសេសបន្ទាប់ពីការបោះបង់ចោលនូវគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចផែនការកណ្តាល និងការបន្ធូរបន្ថយប្រព័ន្ធអត្រានុកូលដ្ឋានគ្រួសារដែលមានមូលដ្ឋាននៅស្រុក។ 

លេខទូរសព្ទ របស់ទីក្រុងហាណូយ ត្រូវបានបង្កើនដល់ 8 ខ្ទង់ ដើម្បីទប់ទល់នឹងតម្រូវការ (ខែតុលា ឆ្នាំ 2008)។ លេខទូរសព្ទរបស់អ្នកជាវត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរតាមវិធីមិនសមរម្យ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ទូរស័ព្ទចល័ត និង ស៊ីមកាត គឺអាចរកបានយ៉ាងងាយស្រួលនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ជាមួយនឹង ឥណទានទូរស័ព្ទចល័តបង់ប្រាក់ជាមុន មាននៅគ្រប់តំបន់ទាំងអស់នៃទីក្រុងហាណូយ។

 =
ហាណូយ: ទេសចរណ៍

ទេសចរណ៍
យោងតាម របាយការណ៍ឆ្នាំ ២០១៩ របស់ Mastercard ទីក្រុងហាណូយគឺជាទីក្រុងដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនបំផុតរបស់វៀតណាម (ទី១៥ នៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក) ដែលមានភ្ញៀវអន្តរជាតិចំនួន៤.៨ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ។  ហាណូយជួនកាលត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា " ប៉ារីសនៃបូព៌ា " សម្រាប់ឥទ្ធិពលរបស់បារាំង។  ជាមួយនឹងមហាវិថីដែលមានដើមឈើ បឹងច្រើនជាងពីរ និងអគាររាប់ពាន់នៃសម័យអាណានិគមបារាំង ហាណូយគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមមួយ។

គោលដៅទេសចរណ៍នៅទីក្រុងហាណូយ ជាទូទៅត្រូវបានចាត់ជាក្រុមជាពីរតំបន់សំខាន់ៗ៖ ត្រីមាសចាស់ និងត្រីមាសបារាំង។ "Old Quarter" ស្ថិតនៅពាក់កណ្តាលភាគខាងជើងនៃ ស្រុក Hoàn Kiếm ជាមួយនឹងផ្លូវតូចៗ និងផ្លូវតូច និងបរិយាកាសបែបប្រពៃណីវៀតណាម។ ផ្លូវជាច្រើននៅក្នុង Old Quarter មានឈ្មោះដែលបង្ហាញពីទំនិញ ("hàng") ដែលឈ្មួញក្នុងស្រុកមានឬមានជំនាញ។ ឧទាហរណ៍ "Hàng Bạc" ( ហាងលក់ប្រាក់ ) នៅតែមានហាងជាច្រើនដែលមានឯកទេសក្នុងការជួញដូរប្រាក់ និងគ្រឿងអលង្ការ។

តំបន់ពីរជាទូទៅត្រូវបានគេហៅថា "ត្រីមាសបារាំង"៖ តំបន់រដ្ឋាភិបាលនៅ ស្រុក Ba Đình និងភាគខាងត្បូងនៃស្រុក Hoàn Kiếm។ តំបន់ទាំងពីរមាន វីឡាស្ទីល អាណានិគមបារាំង ប្លែកៗ និងផ្លូវដែលមានដើមឈើធំទូលាយ។

មជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយរបស់ប្រទេសវៀតណាមបាឌិញមានមានកំហាប់ខ្ពស់នៃទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមរួមទាំង វិមានប្រធានាធិបតី ដែលជា អគាររដ្ឋសភាជាតិ និងក្រសួងនិងស្ថានទូតមួយចំនួនដែលភាគច្រើនត្រូវបានគេប្រើអគាររដ្ឋបាលនៃអាណានិគម សហភាពឥណ្ឌូចិន ។ នេះជា វត្តសសរស្តម្ភមួយ ដែលជា វិទ្យាល័យ du Protectorat និង ទីក្រុងហូជីមិញចេតិយពិតប្រាកដ គឺមានផងដែរនៅក្នុង Ba Dinh ។

ភាគខាងត្បូងនៃ "ការត្រីមាសបារាំង" មាន Hoan Kiem សម័យអាណានិគមបារាំងកន្លែងជាច្រើនរួមទាំង ទីក្រុងហាណូយ Opera House ដែលជា សណ្ឋាគារ Sofitel រឿងព្រេង Metropole ដែលទីក្រុងហាណូយ សណ្ឋាគារដែលជា សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្រ្តជាតិវៀតណាម (អតីត សាលាបារាំងចុង-Orient ) និង ផ្លូវ វិហាររបស់យ៉ូសែប ។ អគារភាគច្រើននៃអាណានិគមបារាំងនៅ Hoan Kiem ឥឡូវនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាស្ថានទូតបរទេស។

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៤មក ទីក្រុងហាណូយបានជាប់ឈ្មោះជាគោលដៅកំពូលទាំងដប់របស់ពិភពលោកដោយ TripAdvisor ។ វាជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៨ ក្នុងឆ្នាំ២០១៤  ទី ៤ក្នុងឆ្នាំ២០១៥  និងទី៨ ក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ។  ហាណូយគឺជាគោលដៅអន្តរជាតិដែលមានតម្លៃសមរម្យបំផុតនៅក្នុងរបាយការណ៍ TripAdvisor ប្រចាំឆ្នាំរបស់ TripAdvisor ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ទីក្រុងហាណូយនឹងទទួលភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិជាង ៥ លាននាក់។
ហាណូយ: ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ

ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ 

ផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ
ទីក្រុងហាណូយមានទំនាក់ទំនងផ្នែកអន្តរជាតិជាមួយ:
 ហុងកុង
 អាការ៉ា, ទួរគី
 Warsaw, Poland
 Toulouse, បារាំង
 បាងកក, ថៃ
 ហ្វូគូគូកា, ជប៉ុន
 ម៉ូស្គូ, រុស្ស៊ី
 ប៉េកាំង, ចិន
 ម៉ានីល, ភីលីពីន
 សេអ៊ូល, កូរ៉េខាងត្បូង
 ភ្នំពេញ, កម្ពុជា
 ហ្សាកាតា, Indonesia
 Isfahan, Iran
ហាណូយ: ផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ

ផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ
ទីក្រុងហាណូយមានទំនាក់ទំនងផ្នែកអន្តរជាតិជាមួយ:
 ហុងកុង
 អាការ៉ា, ទួរគី
 Warsaw, Poland
 Toulouse, បារាំង
 បាងកក, ថៃ
 ហ្វូគូគូកា, ជប៉ុន
 ម៉ូស្គូ, រុស្ស៊ី
 ប៉េកាំង, ចិន
 ម៉ានីល, ភីលីពីន
 សេអ៊ូល, កូរ៉េខាងត្បូង
 ភ្នំពេញ, កម្ពុជា
 ហ្សាកាតា, Indonesia
 Isfahan, Iran
ហាណូយ: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
Official Site of Hanoi Government 
An article in New York Times about Hanoi

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៃប្រទេសវៀតណាម
ហាណូយ FC

ក្លឹបបាល់ទាត់ហាណូយ (ភាសាវៀតណាម: Câu lạc bộ bóng đá Hà Nội) ដែលជាទូទៅគេហៅថា ហាណូយ គឺជាក្លឹប បាល់ទាត់ អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម។ ពួក​គេ​ប្រកួត​ក្នុង​ផ្ទះ​របស់​ពួក​គេ​នៅ ​កីឡដ្ឋាន Hang Day និង​ប្រកួត​នៅ V.League 1 ដែល​ជា​ផ្នែក​កំពូល​ក្នុង ​ប្រព័ន្ធ​លីគ​បាល់ទាត់​វៀតណាម ។ ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2006 ជា ក្លឹបបាល់ទាត់ T&T ហាណូយ ក្រោយមកប្តូរឈ្មោះទៅជា ក្លឹបបាល់ទាត់ ហាណូយ T&T ក្នុងឆ្នាំ 2010 មុនពេលយកឈ្មោះបច្ចុប្បន្នរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ 2016។

ក្នុងស្រុក ហាណូយ FC បានឈ្នះជើងឯក V.League 1 ចំនួន 6 ដង, Vietnam Cups 3 ដង និង កំណត់ត្រា Vietnam Super Cup 5 ដង។ ក្នុងវិស័យបាល់ទាត់អន្តរជាតិ ក្លឹបបានចូលរួមក្នុងការប្រកួតអាស៊ីចំនួន ៧ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតបានឈានដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ AFC Cup inter-zone play-off ក្នុង ឆ្នាំ ២០១៩។
ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន

ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន ឬ ហាន់នី ស្រីឦសាន ( ២២ តុលា ១៩៧០ - ២៦ កុម្ភៈ ១៩៩២) គឺជាអ្នកចំរៀងលូកធុង់ហ្ម៉ឡាំថៃ
ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន ឈ្មោះពិតគឺ ស៊ុភីន ហេមវិចិត្រ () កូនស្រីពៅនៃបងប្អូន ១៤ នាក់ នៃលោក ខាំថា (คำทา) និងលោកស្រី មី កើតនៅផ្ទះមឺយ (บ้านเมย) ដង់លីង (ตำบลดงลิง) ស្រុកកម្មឡាសៃ (อำเภอกมลาไสย) ខេត្តកាលសិន្ធុ ប្រទេសថៃ បញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់ទី ៦ កាលពីឆ្នាំ ១៩៨៨ ពីសាលាខូកមឺយប្រជាភឌ្ឍនា (សាលាខូកមឺយប្រ៉ះឆាផាត់ថះណា - โรงเรียนโคกเมยประชาพัฒนา) ដោយក្តីស្រឡាញ់នៅក្នុងជីវិតរបស់សិល្បករ ឆ្នាំ ​១៩៨៦ ខណៈអាយុ ១៦ ឆ្នាំ ចូលក្នុងឧស្សាហកម្មចម្រៀងហ្ម៉ឡាំ ជាអ្នកចំរៀងក្រុមហ្ម៉ឡាំដ៏មានប្រជាប្រិយ

២៥ មករា ១៩៩១ នាងបានជួបក្រុមហ៊ុន យ៉េណាវី ប្រម៉ូសឹន (Yenavy Promotion) និងថតសំលេងបទដំបូងឈ្មោះ "น้ำตาหล่นบนที่นอน" (ទឹកភ្នែកនៅគ្រែ) ជាមួយនឹងសម្លេងប្លែក ធ្វើឱ្យនាងទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំង ក្រោយមកទៀត ៨​ តុលា ១៩៩១ មានបទចម្រៀងមួយឈុតទៀត "วอนพี่มีรักเดียว" ឈុតទាំងពីរនេះទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់អ្នកគាំទ្រទូទាំងប្រទេស ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន ដូច្នេះបានបើកក្រុមតន្រ្តីផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់តាមការស្នើសុំរបស់អ្នកគាំទ្រតន្ត្រី
ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន: ស្លាប់

ស្លាប់ 
ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន បានស្លាប់ពេលត្រឡប់មកពីសំដែងនៅឯ ស្រុកប្រាងគូ ខេត្តស៊ីសាកេត (សិរីសាកេត) រថយន្តក្រឡាប់ នៅផ្លូវសិរីសាកេត-ឧប្បលរាជធានី គីឡូម៉ែត្រ ៧-៦ ស្រុកហ្នុងកែវ ស្រុកទីក្រុងសិរីសាកេត នៅថ្ងៃពុធទី ២៦ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ១៩៩២  ពេលវេលា ០៤.៣០ ម៉ោង កខូចបានស្លាប់
ហាន​សូរី

ទង់ជាតិប្រ

ទេសកម្ពុជា

 015460600
ទង់ជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា បានធ្វើឡើងវិញនៅក្នុងឆ្នាំ​១៩៩៣​ បន្ទាប់ពី
ការបោះឆ្នោតបានត្រឡប់ទៅរបបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
thumb|1000|right|ទង់ជាតិកម្ពុជា

ប្រវត្តិសង្ខេបខ្លីៗ
នៅរវាងឆ្នាំ​១៨៥០ ទង់ជាតិកម្ពុជាមានសណ្ឋានមួយមានរូបរាងអង្គរវត្តនៅចំកណ្តាល ហើយទង់ជាតិថ្មីៗដែលមានព៌ណខៀវនៅសងខាង 
និងព៌ណក្រហមនៅចំកណ្តាល(............................................)បានយកលំនាំតាមជាបន្តបន្ទាប់ដែលប្រទេល កម្ពុជាបានទទួលឯករាជ្យនៅ
ក្នុងឆ្នាំ​១៩៤៨។ទង់ជាតិបានប្រើរហូតមកដល់ ថ្ងៃទី៩ខែតុលាឆ្នាំ១៩៧០។ នៅពេលទង់ជាតិថ្មីមួយទៀតបានដាក់ប្រការជូន 
សាធារណះរដ្ឋខ្មែរ លុន ណុលបានត្រួតត្រា រហូតដល់សម័យខ្មៃរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៧៥។ក្រោយៗមកទៀត រដ្ឋនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមានជីវិត
ឡើងវិញ នៅឆ្នាំ១៩៧៥៥រហូត១៩៧៩បានប្រើទង់ជាតិ ដែលបានរចនាដោយមានប្រាសាទអង្គរវត្តកំពូល៣ ដែលបានរក្សាទុក។
កម្ពុជាសាធារណះរដ្ឋប្រជានិមិត្តបានសំរេចឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៩ បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានពីពួកវៀតណាមមកលើកម្ពុជា។
រណសិរ្យខ្មែររួបរួមសាមគ្គីជាតិ​នៃការសង្រ្គោះ (FUNSK ) ដោយខ្មែរអ៊ីសារ៉ាក់របស់ក្រុមអ្នកប្រឆាំតស៊ូ សំរាប់រដ្ឋថ្មី។ទង់ជាតិនេះមានគំរូដូចទង់ជាតិ DK
 ​តែមានគំនូរស្រមោលនៃប្រសាទអង្គរវត្តកំពូលប្រាំពេលដែល PRK បានដូរឈ្មោះដោយខ្លួនវាផ្ទាល់ដូចជា " រដ្ឋកម្ពុជា " ( SOC ) ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៩សងខាង
នៃទង់ជាតិក្លាយជាព៌ណខៀវ។ UNTAC ទង់ជាតិបានប្រើនៅ១៩៩២-១៩៩៣ ក្នុងកំឡុងពេលផ្លាស់ប្តូរតាម ជាមួយនិងទង់ជាតិ SOC នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។
នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ បានប្រែប្រួលដូចឆ្នាំ១៩៤៨ ទង់ជាតិថ្មីនេះ មានកិត្តិយសសំរាប់ប្រទេសកម្ពុជា នៅក្នុងពិភពលោកដែលជាលក្ខណះពិសេសមួយក្នុងការ ក៏សាងទងជាតិនេះឡើង។
ហាបាគុក

ហាបាគុក  ឬ Habacuc  ដែលសកម្មប្រហែលឆ្នាំ 612 មុនគ.ស. គឺជា ព្យាការី ដែលពាក្យអធិប្បាយ និងការអធិស្ឋានត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុង គម្ពីរហាបាគុក ដែលជាព្យាការីទីប្រាំបីក្នុងចំណោម ព្យាការីតូចៗដប់ពីរនាក់ ដែលប្រមូលបាននៅក្នុង ព្រះគម្ពីរហេព្រើរ ។ [2] គាត់ត្រូវបានគោរពដោយជនជាតិយូដា គ្រិស្តបរិស័ទ និងមូស្លីម។

ព័ត៌មានស្ទើរតែទាំងអស់អំពីហាបាគុកគឺត្រូវបានដកចេញពីសៀវភៅព្រះគម្ពីរដែលមានឈ្មោះរបស់គាត់ [3] ដោយគ្មានព័ត៌មានលម្អិតអំពីជីវប្រវត្តិដែលបានផ្តល់ឱ្យក្រៅពីចំណងជើងរបស់គាត់ "ហោរា" ។ [4] នៅ​ខាង​ក្រៅ​ព្រះ​គម្ពីរ គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​ឡើង​ជា​ច្រើន​សតវត្ស​មក​ហើយ​ក្នុង​ទម្រង់​នៃ ​ទំនៀម​ទំលាប់ ​គ្រិស្ត​បរិស័ទ និង​សាសនា​គ្រឹស្ត។ [5] [6]
ហាបាគុក: ឈ្មោះ

ឈ្មោះ 
ឈ្មោះ ហាបាគុក ឬ ហាបាគូក [lower-alpha 2] មាននៅក្នុងព្រះគម្ពីរហេព្រើរតែនៅក្នុង ហាបាគុក 1:1 និង 3:1 ប៉ុណ្ណោះ។ [4] នៅក្នុង អត្ថបទ Masoretic វាត្រូវបានសរសេរជា   ( ស្តង់ដារ Ḥavaqquq Tiberian Ḥăḇaqqûq ) ។ [8] ឈ្មោះនេះមិនកើតឡើងនៅកន្លែងផ្សេងទេ។ [9] Septuagint បកប្រែឈ្មោះរបស់គាត់ទៅជា ភាសាក្រិច ថា  ( Ambakoum ), [10] ហើយ Vulgate បកប្រែវាទៅជា ឡាតាំង ថា Abacuc ។ [11]

និរុត្តិសាស្ត្រនៃឈ្មោះគឺមិនច្បាស់លាស់ [2] ហើយទម្រង់របស់វាមិនមានស្របគ្នាជាភាសាហេព្រើរទេ។ [12] ឈ្មោះនេះប្រហែលជាទាក់ទងទៅនឹង Akkadian khambbaququ ( Akkadian  ḫâmbaququ ) ឈ្មោះរុក្ខជាតិក្រអូប [2] ឬឫសហេព្រើរ   "ឱប" ។