navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អាន ដ្យឿង វឿង: ព្រេងនិទាននៃកូឡូវនិងស្នាទិព្វ

ព្រេងនិទាននៃកូឡូវនិងស្នាទិព្វ
ព្រះចៅ អាន ដ្យឿង វឿង បានដុតធូប បួងសួងផ្សង ធ្វើជាដង្វាយ ហើយសំបូងសង្រូងដល់ពួកទេព្ដាដើម្បីឲមកជួយទ្រង់ ។ យប់មួយនោះ នៅក្នុងសុបិន្ត បុរសដ៏ចាស់គួរឲគោរពម្នាក់ដែលមានសក់សវែងមកកាន់ក្បែរព្រះអង្គ ហើយប្រាប់ទ្រង់ថាមានតែមនុស្សម្នាក់ទេ ដែលជាអ្នកជួយទ្រង់សាងបន្ទាយប្រាការរបស់ព្រះអង្គបានគឺអណ្ដើកមាស ដែលបានរស់នៅកន្លែងមួយនៅក្បែរកូឡូវ ។ 

ពីរបីថ្ងៃក្រោយមក ពេលដែលកំពុងគង់លើទូកនៅក្នុងទន្លេ ហើយក៏បានព្រះតំរិះអំពីអត្ថន័យនៃសុបិន្តរបស់ទ្រង់ អណ្ដើកមាសយក្សមួយក៏បានផុសឡើងភ្លាមៗមួយរំពេចពីផ្ទៃទឹក ។ អណ្ដើកមាសយក្សបានប្រាប់ព្រះចៅ អាន ដ្យឿង វឿង ថាទ្រង់នៅខ្វះក្រញ៉ាំរបស់វាមួយទេដើម្បីបង្ហើយគ្រោងការរបស់ទ្រង់ ។ ដោយដកក្រញ៉ាំរបស់វាមួយនិងបោះវាទៅឲព្រះចៅ អាន ដ្យឿង វឿងហើយ អណ្ដើកនោះក៏បាត់ខ្លួនទៅវិញទៅ ។ 

ព្រះចៅ អាន ដ្យឿង វឿង មានកាវ ឡូ (Cao Lỗ) វិស្វករអាវុធរបស់ទ្រង់ បានសាងធ្នូមួយរួមជាមួយក្រញ៉ាំនេះ ដែលអាចបាញ់បានរាប់ពាន់ព្រួញនៅពេលតែម្ដង ។ ត្រូវមែនណាស់បន្ទាប់ពីទទួលបានក្រញ៉ាំនេះ ព្រះចៅ អាន ដ្យឿង វឿងបានមើលឃើញនៅជោគជាតារបស់ទ្រង់បានផ្លាស់ប្ដូរ ។ រាជធានីរបស់ព្រះអង្គបានចាប់ផ្ដើមចេញរូបរាងឡើង ។ នគររបស់ព្រះអង្គបានរុងរឿងថ្កើងថ្កានហើយភ្លាមៗ ក៏មានការប៉ុនប៉ងចង់បានពីរដ្ឋជិតខាងដែរ ។ ក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំងនោះ អ្នកដែលចង់បានទឹកដីរបស់ព្រះអង្គគេនោះគឺ ចាវ ថួ (ទ្រៀវ ដា ជាភាសាវៀតណាម) មេទ័ពឈិង ដែលជាអ្នកមិនយល់ព្រមចុះចាញ់ទៅនឹងរាជវង្សហានដែលបានបង្កើតឡើងថ្មី ។ កំឡុងរយៈពេលដប់ឆ្នាំ ប្រហែលឆ្នាំ២១៧ដល់២០៧ម.គ. ទ្រៀវ ដាបានប៉ុនប៉ងការឈ្លានពានជាច្រើនដងដើម្បីសញ្ជ័យយកឪឡាក់ ក៏ប៉ុន្តែត្រូវបរាជ័យរាល់ដងដោយសារតែភាពប៉ិនប្រសប់ខាងកងទ័ព និងយុទ្ធសាស្ត្រការពាររបស់ព្រះចៅ អាន ដ្យឿង វឿង ។
អាន ដ្យឿង វឿង: ឧបាយកលរបស់ទ្រៀវដា

ឧបាយកលរបស់ទ្រៀវដា
ទ្រៀវ ដា (趙佗) ដោយត្រូវវាយជាច្រើនលើក ក៏បានបង្កើតឡើងនូវផែនការមួយថ្មី ។ លោកបានចរចារសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពជាមួយឪឡាក់ (甌雒/甌駱) ។ លោកបានសម្រេចចិត្តរកកន្លែងដាក់កម្លាំង និងយុទ្ធសាស្ត្រនៃសត្រូវរបស់លោក ។ លោកថែមទាំងស្នើសុំឲមានការរៀបអភិសេកជាមួយបុត្រីរបស់ អាន ដ្យឿង វឿង ព្រះនាង មី ចៅ ()និងបុត្រារបស់លោក ត្រុង ធុយ (, Zhong Shi) ។ ក្នុងពេលនោះ ទ្រៀវ ដា បានដឹងតាមរយៈព្រះសណិសារ មី ចៅ ថា ព្រះចៅ អាន ដ្យឿង វឿង មានស្នាទិព្វដែលធ្វើឲទ្រង់មិនដែលចេះចាញ់ទាល់តែសោះ ។ ទ្រៀវ ដាក្រោយមកបានប្រាប់ទៅកាន់បុត្រារបស់លោក ត្រុង ធុយ លបទៅក្នុងព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះបិតាក្មេកហើយលួចស្នាទិព្វនេះ ដោយប្ដូរវាជាមួយនឹងអាក្លែងក្លាយជំនួសវិញ ។ ទ្រៀវ ដា ដោយមានស្នាទិព្វក្នុងដៃ លោកក៏បានផ្ដើមការវាយប្រហារថ្មីលើគូសត្រូវ និងអាន ដ្យឿង វឿងដែលជាដន្លងនឹងគ្នារបស់លោក ។
អាន ដ្យឿង វឿង: ការបាត់បង់កូឡូវនិងស្នាទិព្វ

ការបាត់បង់កូឡូវនិងស្នាទិព្វ
ពេលនេះ បន្ទាយកូឡូវបានធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃរបស់ ទ្រៀវ ដា ។ ព្រះចៅ អាន ដ្យឿង វឿង បានដណ្ដើមយកមកវិញ មី ចៅ ជាបុត្រីតែមួយគត់របស់ទ្រង់ហើយបានគេចខ្លួនពីឆាកប្រយុទ្ធ ។ ព្រះអង្គបានជិះសេះទៅទន្លេហើយបានពើបប្រទះ នឹងអណ្ដើកមាសយក្សដែលវាបានប្រាប់ព្រះចៅ អាន ដ្យឿង វឿង ថា “អ្នកដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការបរាជ័យរបស់ទ្រង់ កំពុងតែជិះនៅពីក្រោយក្បែរព្រះអង្គ!” 

ដោយសេចក្ដីខឹងក្រេវក្រោធចំពោះការក្បត់របស់បុត្រីទ្រង់ ស្ដេចបានសម្លាប់បុត្រីរបស់ព្រះអង្គ (ក្នុងឈុតឆាកប្រជាប្រិយនៃរឿងនិទានទ្រង់បានកាត់ព្រះសិរិសារព្រះនាង) ។ ក្រោយមកទៀតទ្រង់ក៏បានលោតចូលទន្លេជាមួយនឹងអណ្ដើកមាសយក្សនោះទៅ ។ 

ត្រុង ធុយ កំពុងតែរកប្រពន្ធសំលាញ់របស់គេ ហើយបន្តិចក្រោយមក ក៏បានមកដល់កន្លែងកើតហេតុ ។ សាកសពប្រពន្ធជាទីស្រលាញ់របស់លោកកំពុងតែដេកក្នុងថ្លុកឈាម ហើយបិតាក្មេកក៏រកមើលមិនឃើញនៅកន្លែងណាមួយសោះ ។ ដោយស្ម័គ្រស្មោះចិត្តជាមួយនិងភាពស្មោះត្រង់ឥតងាករេជាប្ដីប្រពន្ធ លោកក៏បានទាញដាវហើយសំលាប់ខ្លួនឯងតាមប្រពន្ធ ដើម្បីបាននៅជាមួយប្រពន្ធរបស់លោកជារៀងរហូតនៅជាតិក្រោយ ។ 

ដោយបានកម្ចាត់ព្រះចៅ អាន ដ្យឿង វឿងហើយ ទ្រៀវ ដា បានបញ្ចូលបន្ថែមនូវទឹកដីដែលសញ្ជ័យបានថ្មីៗ ដើម្បីខ្លួនលោកហើយនិងបានបង្កើតរដ្ឋណានយៀក ដោយបានប្រកាសខ្លួនថាជាព្រះចៅអធិរាជនៃរាជវង្សទ្រៀវ (២០៧-១១១ម.គ.) ។
អានន្ទ

ព្រះ​អានន្ទ កើត​នៅ​ក្រុងកបិលភស្តុ (Kapilavatthu) និង ជា​ប្អូន​ជីដូន​មួយ​របស់​​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ ព្រះ​អានន្ទ​ជា​បុត្រា​របស់​ព្រះ​អង្គអមិតោទនៈ​ (Amitodana) ដែល​ត្រូវ​ជា​ប្អូន​ប្រុស​របស់​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនៈ (ព្រះ​បាទសុទ្ធោទនៈ) ដែល​ជា​ព្រះ​បិតា​របស់​ព្រះ​សមណ​គោត្តម ។ ខណៈ​ពេល​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​​បាន​យាង​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​លើក​ដំបូង​របស់​ទ្រង់​ទៅកាន់​បុរី​កបិលវត្ថុ (Kapilavatthu) បន្ទាប់​ពី​ទ្រង់​បាន​សម្រេច​ការ​ត្រាស់ដឹង (enlightenment) ព្រះ​អានន្ទ ព្រម​ទាំង​ប្អូន​ប្រុស​អនុរុទ្ធ (Anuruddha) និង​ទេវទត្ត (Devadatta) ដែល​ជា​ប្អូន​ជី​ដូន​មួយ​របស់​ព្រះ​អានន្ទនោះ​ បាន​សុំ​​បព្វជ្ជា​ពី​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​​​ ។ 
រូបភាពតូច|រូបព្រះភ័ក្រ្តព្រះអានន្ទនៅរាជវង្សឈីខាងជើងឆ្នាំ ៥៥០-៥៥៧ គ្រិស្តសករាជ
អានន្ទ: អានន្ទសូត្រ

អានន្ទសូត្រ 
ខណៈពេល​ដែល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​គង់នៅក្នុងឃោសិតារាម ទៀបក្រុងកោសម្ពី ព្រះអានន្ទបាន​ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ និង​បានក្រាបទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគ ថា "ភិក្ខុ​​សង្ឃ គួរនៅសប្បាយបាន ដោយហេតុប៉ុន្មានយ៉ាងហ្ន៎"? ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះភាគ​ទ្រង់​បាន​ឆ្លើយ​តប​វិញ​ថា "ម្នាលអានន្ទ កាលដែលភិក្ខុអ្នកបរិបូណ៌​ដោយសីលខ្លួនឯង មិនតិះដៀលភិក្ខុដទៃ ព្រោះតែអធិសីលផង ពិនិត្យតែខ្លួនឯង មិនពិនិត្យភិក្ខុដទៃផង ទោះ​ជាអ្នកមិន​ល្បីឈ្មោះ ក៏មិនរន្ធត់ផង ជាអ្នកបានតាមសេចក្តីប្រាថ្នា បានមិនលំបាក បាន​មិនក្រ នូវឈានទាំង ៤ ដែលអាស្រ័យចិត្តដ៏ក្រៃលែង ជាគ្រឿងនៅសប្បាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន​ផង បានដល់ចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែង ដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង។ ម្នាល​អានន្ទ ភិក្ខុសង្ឃ​គួរនៅសប្បាយ ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតពោលថា ធម៌ជាគ្រឿងនៅសប្បាយឯទៀត ជាធម៌លើសលុបជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងធម៌ជាគ្រឿងនៅ​សប្បាយ​នេះ គ្មានទេ ។" (សៀវភៅ​ភាគ ៤៥ ទំព័រ​ទី ១១)
អានន្ទ: បញ្ហា​ជា​មួយ​ស្ត្រី

បញ្ហា​ជា​មួយ​ស្ត្រី

ព្រះអានន្ទ ជាអ្នកជួយដល់ភិក្ខុនី ។ ដោយសារគាត់អាចចុះសម្រុងនឹងមនុស្សបាន ស្ត្រីគ្រប់រូប ជាពិសេសភិក្ខុនីមានការគោរពយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះគាត់ ។ ពេលខ្លះនៅពេលដែលគាត់ដើរជាមួយមហាកស្សប ភិក្ខុនីតែងតែសុំដំបូន្មានពីព្រះអានន្ទមុននឹងសួរព្រះមហាកស្សប ទោះបីជាមហាកស្សបមានអាយុច្រើនជាងព្រះអានន្ទក៏ដោយ ទាំងចំណេះដឹង បទពិសោធន៍ និងអាយុ ។

ចិត្ត​របស់​ភិក្ខុ​និង​ភិក្ខុនី​តែង​ឈ្លោះ​គ្នា​ជា​និច្ច ដោយ​ហេតុ​ផល និង​អារម្មណ៍ ។ បើបញ្ញាឈ្នះ គេអាចក្លាយជាព្រះពុទ្ធ បើអារម្មណ៍ឈ្នះ គេនៅតែជាមនុស្សធម្មតា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​នឹង​នាំ​នូវ​ជីវិត​ក្រៀម​ក្រំ​ក្រៀមក្រំ​ដោយ​មិន​មាន​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ក្នុង​លោក​នេះ ពិបាក​នឹង​រំពឹង​ថា​នឹង​កើត​មាន​ឡើង ។

ក្នុង​វត្ត​ជេតពន ​មាន​ភិក្ខុ​ស្រី​ម្នាក់​រស់នៅ ។ នាងត្រូវបានទាក់ទាញយ៉ាងខ្លាំងដោយលក្ខណៈពិសេសនិងព្រះគុណរបស់ ព្រះ​អានន្ទ ហើយស្រឡាញ់គាត់ដោយសម្ងាត់ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរស់នៅក្នុងសហគមន៍ពុទ្ធសាសនាដ៏តឹងរ៉ឹង នាងមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតិឱ្យធ្វើខុសនូវសិក្ខាបទនោះទេ ទើបនាងមានអារម្មណ៍អស់សង្ឃឹម និងខកចិត្ត ។

ថ្ងៃមួយ ភិក្ខុ​ក្មេង​នេះ​ធ្លាក់ខ្លួន​ឈឺ ហើយ​បាន​សុំ​អ្នក​ណា​ម្នាក់​បញ្ជូន​សារ​ទៅ​ព្រះអានន្ទ សុំ​ឲ្យ​លោក​ទៅ​លេង​នាង ។ លុះព្រឹកឡើង មុននឹងទៅបិណ្ឌបាត ព្រះអានន្ទដ៏មានព្រះភាគ បានចូលទៅគាល់ភិក្ខុនី ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​នាង​ស្លៀក​ពាក់​ពាក់​កណ្ដាល​ហើយ​ពេល​អានន្ទ​ដើរ​មក​ជិត​នាង នាង​មើល​មក​គាត់​ដោយ​ក្ដី​ស្រឡាញ់​យ៉ាង​ខ្លាំង ។ ព្រះអានន្ទ​យល់​ភ្លាម​ដោយ​មិន​និយាយ​មួយ​ម៉ាត់​ក៏​ងាក​ចេញ​ទៅ ។ ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ក្រោក​ពី​ដំណេក​យ៉ាង​ប្រញាប់​ប្រញាល់​ស្លៀក​ពាក់​ទៅ​តាម​ព្រះអានន្ទ ។ នាងបានអញ្ជើញព្រះអានន្ទឱ្យអង្គុយចុះ ។ លុះព្រះអានន្ទអង្គុយហើយ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កុំយករបស់មិនស្អាតមកចិញ្ចឹមខ្លួន កុំមានសេចក្តីត្រិះរិះខុស ក្នុងកាមតណ្ហា បងស្រី! អ្នក​នឹង​ឆាប់​ជា​សះស្បើយ​» ។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ភិក្ខុនី នៅតែសំឡឹងមើល អានន្ទ យ៉ាងទន់ភ្លន់ ដោយក្តីស្រលាញ់ នាងបាននិយាយថា “ខ្ញុំយល់ពីអ្វីដែលអ្នកចង់និយាយ ប៉ុន្តែទោះជាខ្ញុំព្យាយាមយ៉ាងណា ក៏ខ្ញុំមិនអាចគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍របស់ខ្ញុំចំពោះអ្នកបានដែរ ដើម្បីឲ្យមានអារម្មណ៍ការពារ និងសន្តិភាព ។ មិនអាចដោយគ្មានការទាមទារទេ!

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនត្រូវគិតយ៉ាងនេះទេ មនុស្សធ្វើការដើម្បីសម្លៀកបំពាក់ អាហារ និងទីជម្រកសម្រាប់ចិញ្ចឹមរាងកាយ ការបណ្ដុះនូវកាយសម្បទាមាំមួន គឺត្រូវប្រតិបត្តិផ្លូវនោះ ទើបចិត្តបានស្ងប់ បំភ្លេចផ្លូវ តែត្រូវដើរតាមធម៌មិនទៀង ។ សេចក្ដីប៉ងប្រាថ្នាគឺមិនត្រឹមត្រូវទេ យើងបណ្ដុះកាយ និងចិត្តរបស់យើង កាត់ផ្ដាច់នូវសេចក្ដីប៉ងប្រាថ្នា ដើម្បីដើរតាមមាគ៌ាពិត ហើយមិនត្រូវល្បួងដោយផ្លូវទទេ និងទទេឡើយ!» ។

ភិក្ខុ​នោះ​មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា​ហើយ​រំលត់​ការ​ប្រាថ្នា​នៃ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់ ។ នាងបានទទួលភ្នែកព្រះធម៌ ។

តាម​ពិត​ទៅ ព្រះ​អានន្ទ​គ្មាន​គំនិត​ស្រឡាញ់ ឬ​ចង់​បាន​មនុស្ស​ស្រី​ឡើយ គឺ​មាន​តែ​មិត្តភាព​សុទ្ធសាធ ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ដោយ​សារ​តែ​មនុស្ស​ស្រី​បាន​ជួប​ប្រទះ​នឹង​បញ្ហា​ជា​ច្រើន​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​ច្រណែន​និង​ការ​រិះគន់ ។
អានន្ទ: ក្លាយ​ជា​ឧបដ្ឋាក​​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ

ក្លាយ​ជា​ឧបដ្ឋាក​​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ

នៅក្នុងចិត្តរបស់ព្រះពុទ្ធ ព្រះអានន្ទគឺជាបុគ្គលដើម្បីផ្សព្វផ្សាយគ្រាប់ពូជរបស់ព្រះពុទ្ធ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយបញ្ហារបស់គាត់ជាមួយស្ត្រីមានច្រើនជាពិសេស ។ ដើម្បីឲ្យព្រះអានន្ទគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង ហើយប្រតិបត្តិដោយផ្ចង់អារម្មណ៍ ព្រះពុទ្ធទ្រង់មានព្រះហឫទ័យឲ្យព្រះអានន្ទជាអ្នកបម្រើ ។

តាមពិត តាំងពីព្រះពុទ្ធបានត្រាស់ដឹងមក ព្រះសារីបុត្ត មគលឡាណា កប៉ាលឡា និងអ្នកដទៃ បានប្រែក្លាយទៅបម្រើព្រះពុទ្ធ ។ យើង​អាច​និយាយ​បាន​ថា ក្នុង​រយៈ​ពេល​ម្ភៃ​ឆ្នាំ​នេះ ព្រះពុទ្ធ​គ្មាន​អ្នក​បម្រើ​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍​ឡើយ ។

ប្រហែល​ជា​ដោយសារ​ព្រះពុទ្ធ​មាន​វ័យ​ចំណាស់ ដែល​ទ្រង់​ត្រូវ​ការ​អ្នក​ចាំ​យាម​ជា​ប្រចាំ ។ ភិក្ខុ​មួយ​ចំនួន​បាន​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​បម្រើ​ព្រះ​ពុទ្ធ ប៉ុន្តែ​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​បដិសេធ ហើយ​ចាត់​គេ​ឲ្យ​ទៅ​ផ្សាយ​នៅ​ទី​ផ្សេងៗ ។ ព្រះ​មហាមោគ្គល្លាន បានយល់ពីអារម្មណ៍របស់ព្រះពុទ្ធដូច្នេះហើយជាមួយសារីបុត្តក៏បញ្ចុះបញ្ចូលព្រះអានន្ទថា "បពិត្រព្រះអានន្ទ! បំណងរបស់ព្រះពុទ្ធគឺអ្នកជាអ្នកបំរើរបស់ព្រះអង្គ ។ អ្នកនៅក្មេងមានសមត្ថភាពឆ្លាតវៃនិងទន់ភ្លន់យើងសង្ឃឹមថាអ្នកនឹងយល់ព្រម"  ។

ដំបូង​ឡើយ ព្រះអានន្ទ​បដិសេធ​មិន​ផ្តល់​លេស​ពី​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ធ្ងន់​ធ្ងរ ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ទីបំផុតគាត់បានយល់ព្រម បន្ទាប់ពីការបញ្ចុះបញ្ចូលជាច្រើនពី ព្រះ​សារីបុត្ត និង Mollagana  ។ ប៉ុន្តែ​ព្រះ​អានន្ទ​បាន​រាយ​លក្ខខណ្ឌ​បី​យ៉ាង៖

១. សម្លៀក​បំពាក់​របស់​ព្រះពុទ្ធ មិន​ថា​ថ្មី ឬ​ចាស់​ទេ ព្រះអង្គ​មិន​ព្រម​ស្លៀក ។

២.​ ពេល​ដែល​អ្នក​គោរព​និមន្ត​ព្រះពុទ្ធ​មក​ទទួល​ចង្ហាន់ ព្រះអង្គ​មិន​ទៅ​តាម​ឡើយ ។

៣. ពេល​មិន​ទាន់​ឃើញ​ព្រះពុទ្ធ​មិន​ឃើញ​ទេ ។ ក្រៅ​ពី​នេះ ព្រះអង្គ​សុខ​ចិត្ត​បម្រើ​ព្រះ​ពុទ្ធ ។

ព្រះ​មហាមោគ្គល្លាន និង ព្រះ​សារីបុត្ត ទាក់ទងនឹងលក្ខខណ្ឌរបស់ ព្រះ​អានន្ទ ទៅព្រះពុទ្ធ ។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​មិន​ខឹង​ទេ ជំនួស​វិញ​ដោយ​ការ​សរសើរ​ដោយ​រីករាយ ។

"ព្រះអានន្ទពិតជាភិក្ខុមានចរិតមែន ទ្រង់បានរាយលក្ខខណ្ឌបីយ៉ាង ដើម្បីចៀសវាងការរិះគន់ ទ្រង់មិនចង់ឱ្យអ្នកដ៏ទៃរិះគន់ថា ខ្លួនបម្រើព្រះពុទ្ធដោយសារសម្លៀកបំពាក់ និងអាហារល្អ ទ្រង់ចេះការពារនូវលក្ខខណ្ឌទាំងនេះ..."

ចាប់​ពី​ពេល​នោះ​មក ព្រះ​អានន្ទ​បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​បម្រើ​របស់​ព្រះពុទ្ធ ។ គាត់​មាន​អាយុ​តែ​ម្ភៃ​ជាង​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ក្នុង​រយៈពេល​ម្ភៃ​ ៧ ​ឆ្នាំ​ដែល​ព្រះអង្គ​នៅ​ជាមួយ​ព្រះពុទ្ធ លោក​បាន​ប្រព្រឹត្ត​តាម​ការ​ណែនាំ​របស់​ព្រះពុទ្ធ ហើយ​បាន​អមដំណើរ​ព្រះពុទ្ធ​ទៅ​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​កន្លែង​ផ្សេងៗ​ ។ ព្រះអង្គក៏ជាអ្នកសម្របសម្រួលរវាងព្រះពុទ្ធ និងភិក្ខុផងដែរ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ព្រះអានន្ទ​រក្សា​នូវ​កិរិយា​គួរសម និង​គួរ​គោរព ។ អ្នកកាន់សាសនាជាច្រើនបានជ្រកកោនក្នុងព្រះពុទ្ធដោយសារតែព្រះអង្គ ។
អានន្ទ: '''សង្គាយនា​លើក​ទីមួយ'''

សង្គាយនា​លើក​ទីមួយ 
កាល​ព្រះអានន្ទ​បាន​និមន្ត​ទៅ​ដល់​ក្រុងរាជគ្រឹះ នោះ​ជា​ថ្ងៃ​នៃ​ធ្វើ​សង្គាយនា ។ ជាអ្នកដឹកនាំ មហាកស្សបបានជ្រើសរើសភិក្ខុចំនួន ៥០០ រូបមកចូលរួម ។ សុទ្ធតែ​ជា​ព្រះ​អរហន្ត​ដែល​បាន​ត្រាស់​ដឹង ។ ម្នាលអានន្ទ មិនបានត្រាស់ដឹង ព្រះអង្គមិនត្រូវបានជ្រើសរើសទេ ។

តាមពិត មហាកស្សបបានទទួលស្គាល់នូវចំណុចខ្លាំងរបស់ព្រះអានន្ទ ជាពិសេសការចងចាំរបស់គាត់អំពីសុន្ទរកថាដែលព្រះពុទ្ធបានប្រទានមក ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ក្នុងរឿងសំខាន់បែបនេះ ព្រះមហាកស្សបខ្លាចថា ការឱ្យព្រះអានន្ទដែលមិនបានត្រាស់ដឹងចូលរួម អាចជាកំហុស ។ យ៉ាង​ណា​មិញ មនុស្ស​ម្នា​ស្រឡាញ់​ព្រះអានន្ទ ហើយ​បាន​បោះឆ្នោត​ជា​ឯកច្ឆ័ន្ទ​ព្រះអង្គ ប៉ុន្តែ​ព្រះមហាកស្សប​បាន​ជំទាស់ ។

នោះ​ជា​ទុក្ខ​ធំ​ចំពោះ​ព្រះអានន្ទ ប៉ុន្តែ​ព្រះអង្គ​មិន​បាន​រារាំង​ឡើយ ។ ពេលយប់ ព្រះអង្គ​បាន​ប្រតិបត្តិ​យ៉ាង​ខ្ជាប់ខ្ជួន សញ្ជឹងគិត​យ៉ាង​ជ្រៅជ្រះ លះបង់​អ្វីៗ​ទាំងអស់ ហើយ​នៅ​ពាក់កណ្តាល​អធ្រាត្រ ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ជាយថាហេតុ ។ នៅ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់ មុន​ពេល​ទ្វារ​បើក គាត់​បាន​ចូល​ទៅ​ក្នុង​សាល​នោះ​ហើយ ។

ម្នាលអានន្ទ គ្រានោះ ភ្លឺស្វាង មានមន្តស្នេហ៍ ដូចផ្កាលីលី ក្រោមពន្លឺថ្ងៃដ៏ភ្លឺស្វាង ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុ​សម្លឹង​មើល​ព្រះអង្គ​ដោយ​ងឿងឆ្ងល់ ប៉ុន្តែ​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក៏​ស្វាគមន៍​ព្រះអានន្ទ ។ ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​របស់​ព្រះមហាកស្សប ព្រះអានន្ទ​ត្រូវ​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​លើក​ឡើង​លើ​កៅអី​សិង្ហ ហើយ​ចាប់​ផ្ដើម​សូត្រ​ពី​សតិ ។ ភិក្ខុ​បាន​ទទួល​ការ​ណែនាំ​ពី​ព្រះពុទ្ធ​សា​ជា​ថ្មី​ម្តង​ទៀត ដែល​ពួក​គេ​ដឹង​គុណ​យ៉ាង​ខ្លាំង ។

គម្ពីរ​ដំបូង​ដូច​ជា អក្ខរាវិរុទ្ធ​ទាំង​៤ និង​ធម៌​ទេសនា​ជាដើម ត្រូវ​បាន​អានន្ទ​សូត្រ​ក្នុង​ធ្វើ​សង្គាយនា​ទី​១  ។

បន្ទាប់ពីព្រះពុទ្ធចូលបរិនិព្វាន ព្រះមហាកស្សបបានឡើងសោយរាជ្យបន្ត ។ ម្ភៃឆ្នាំក្រោយមក ព្រះមហាកស្សបមានអាយុជាង ១០០ ឆ្នាំ ។ ទ្រង់​យាង​ទៅ​ភ្នំ​ជើង​គោ ដើម្បី​ចូល​និព្វាន ។ មុន​នឹង​ចេញ​ទៅ ព្រះអង្គ​បាន​ប្រគល់​អ្វីៗ​ទាំង​អស់​ទៅ​ព្រះ​អានន្ទ ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ  ៨០ វស្សាហើយ ។
អានន្ទមហិតល

អានន្ទមហិតល ( ២០ ខែកញ្ញា ១៩២៥ - ៩ ខែមិថុនា ១៩៤៦) គឺជា ក្សត្រទី៨ របស់សៀមនៅក្រោមផ្ទះរបស់ចក្រី​ពីគ.ស. ១៩៣៥ ដល់ គ.ស. ១៩៤៦
អានន្ទមហិតល: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
អានាបានស្សតិ

thumb|170px|ពុទ្ធចិង្គ Buddhacinga ព្រះសង្ឃមកកាន់ប្រទេសចិន
thumb|170px|Master Chogyam Trungpaគ្រូបង្រៀនពុទ្ធសាសនាក្នុងប្រទេសទីបេត៍

Pali;Ānāpānasati, Sanskrit: ānāpānasmṛti; Chinese: 安那般那; Pīnyīn: ānnàbānnà
អានាបានស្សតិ: អានាបានស្សតិ

អានាបានស្សតិ
EN: ភាសាអង់គ្លេស 
អានាបានស្សតិ មានន័យថា សតិនៃការដកដង្ហើម (អានាបាន=ដង្ហើមចូលនិងដង្ហើម ចេញ) គឺជាបែបសមាធិមួយ នៃព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលមានជាទូទៅក្នុង សាលាព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ និងក្នុងកម្មវិធីចម្រើនសតិ នៅបស្ចឹមប្រទេសផងដែរ ។ 
តាមប្រពៃណី អានាបានស្សតិ ជាដំបូង បង្រៀនដោយព្រះពុទ្ធ ក្នុងសូត្រជាច្រើន ដូចជាអានាបានស្សតិសូត្រ ។ អានាបានស្សតិមានន័យថា ដឹងនូវវេទនារម្មណ៍ក្នុងកាយ តាមសកម្មភាពនៃការដកដង្ហើម តាមការអនុវត្ត នៃវិធីចម្រើនសតិ ។
អានាបានស្សតិ: ប្រភពដើមក្នុងពុទ្ធសាសនា

ប្រភពដើមក្នុងពុទ្ធសាសនា
អានាបានស្សតិ ជាការចម្រើនសមាធិ ដ៏សំខាន់ក្នុងប្រពៃណី ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ Tiantai និង Chán/Zen ហើយនិងផ្នែកមួយ ក្នុងចំណោមកម្មវិធីសិក្សា របស់ពួកបស្ចឹមប្រទេសសម័យថ្មី ដែលមានការចម្រើនសតិ ជាមូលដ្ឋាន ។ ទាំងក្នុងសម័យចាស់ និងសម័យថ្មី អានាបានស្សតិ ប្រហែលជាវិធី ដែលពុទ្ធសាសនិក ប្រើច្រើនបំផុត សម្រាប់ការពិនិត្យមើល បាតុភូតកាយ ។
អានាបានស្សតិសូត្រ ពន្យល់អំពីការដកដង្ហើមចូល និងការដកដង្ហើមចេញ ជាចំណែកមួយនៃ ការផ្ចង់ស្មារតី លើកាយទាំងមូល ក្នុងភាពស្ងប់ស្ងាត់ ហើយទូន្មានថា អានាបានស្សតិសមាធិ ជាវិធីចម្រើន កត្តានៃការត្រាស់ដឹង (ពោជ្ឈង្គ៧): សតិ ធម្មវិចយៈ វិរិយៈ ដែលនាំទៅដល់បីតិ បន្ទាប់មកបស្សទ្ធិ ដែលនាំបន្តទៅដល់សមាធិ និងឧបេក្ខា ។ នៅទីបញ្ចប់ព្រះពុទ្ធបង្រៀនថា ជាមួយនឹងការចម្រើន ពោជ្ឈង្គ៧ តាមលំដាប់យ៉ាងនេះ ការចម្រើនអានាបានស្សតិ នឹងដឹកនាំទៅដល់ ការរួចចាកផុត អំពីទុក្ខ (និព្វាន) ។
ជាប្រពៃណី អានាបានស្សតិ ត្រូវគេយកមកប្រើ ជាមូលដ្ឋានដើម្បី បណ្តុះបណ្តាលសមាធី ដរាបដល់បានសម្រេចឈាន ពេញបរិបូណ៌ ។ នេះគឺកំរិតថ្នាក់ ដែលព្រះពុទ្ធបានដល់ នៅពេលដែលព្រះអង្គ ស្វែងរកការត្រាស់ដឹង ។
អានាបានស្សតិ: ការអនុវត្ត

ការអនុវត្ត
ប្រភពប្រពៃណីចាស់
វិធីជាប្រពៃណី ដែលព្រះពុទ្ធបានប្រទានឲ្យ ក្នុងអានាបានស្សតិសូត្រ គឺចូលទៅក្នុងព្រៃហើយអង្គុយក្រោមម្លប់ឈើ រួចពិនិត្យមើលដង្ហើម ។ បើដង្ហើមវែង ឲ្យដឹងប្រាកដថា ជា ដង្ហើមវែង បើដង្ហើមខ្លី ឲ្យដឹងប្រាកដថា ជាដង្ហើមខ្លី ។ 
នៅពេលដែលដកដង្ហើមចូល និងដកដង្ហើមចេញ យោគាវចរ(អ្នកធ្វើសមាធិ)ត្រូវៈ
បង្ហាត់ចិត្តឲ្យដឹង អារម្មណ៍មួយឬច្រើនៈ កាយទាំងមូល បីតិ សុខៈ ចិត្ត និងដំណើរនៃចិត្ត ។
បង្ហាត់ចិត្តឲ្យប្រុងប្រៀបចំពោះ អារម្មណ៍មួយឬច្រើនៈ ការប្រែប្រួល ការមិនជាប់ជំពាក់ ការឈប់ និងការបោះបង់ ។
សភាពស្មើ សភាពពេញចិត្ត ឬសភាពរួចរំដោះនៃចិត្ត ។
វិធីក្រៅគម្ពីរបិដក ដែលគេនិយមប្រើសព្វថ្ងៃ មានមូលដ្ឋានក្នុងវិសុទ្ធិមគ្គ មាន៤ដំណាក់ៈ
១- រាប់ដង្ហើមចេញពី១ដល់១០ រួចសារឡើងវិញដដែលៗ
២- រាប់ដង្ហើមចូលពី១ដល់១០ រួចសារឡើងវិញដដែលៗ
៣- ដាក់សតិលើដង្ហើម ដោយមិនរាប់
៤- ដាក់សតិនៅត្រង់រន្ធច្រមុះ លើបបូរមាត់ ដែលដង្ហើមចេញចូល ។
ប្រភពសម័យថ្មី
ដំបូងដើម្បីឲ្យការហាត់បានជោគជ័យ គេត្រូវបូជាកម្លាំងចិត្ត ដើម្បីការហាត់ ហើយដាក់ទិសដៅសម្រាប់ពេលធ្វើសមាធិ ។ គេអាចសម្រេចចិត្តថា ត្រូវធ្វើអានាបានស្សតិ នៅពេលអង្គុយ ឬដើរ ឬឆ្លាស់ដើរនិងអង្គុយ ជាមួយគ្នា ។ បន្ទាប់មកគេអាចប្រុងស្មារតី លើដង្ហើមតាមច្រមុះ: ការប៉ះក្នុងរន្ធច្រមុះ នៃខ្យល់ចូលម្តងៗ ហើយនិងការដឹង អំពីខ្យល់ចេញម្តងៗនៅលើបបូរមាត់លើ ។ ជួនកាលគេពន្យល់យោគាវចរ ឲ្យដឹងដង្ហើមព្រមគ្នា នៅចំណុចក្រោមផ្ចឹតបន្តិច ហើយនិងក្រោមផ្ទៃនៃកាយ ។ យោគាវចរអាចរាប់ ដង្ហើមចូល១ ២ ៣ រហូតដល់១០ ហើយចាប់ផ្តើមពី១មកវិញ ។ ជួនកាលអ្នកខ្លះរាប់ដង្ហើមចេញ ១ ២ ៣ លើដង្ហើមដែលដកចេញ និងចូលទាំង២ ។ កាលណាគេច្រឡំលេខ គេត្រូវចាប់ផ្តើមពីដំបូងមកវិញ ។
តាមការអនុវត្តិន៍ ទូន្មាននៅក្នុងប្រពៃណីហ្សេន The Three Pillars of Zen គេរាប់ដង្ហើមចូល១ ២ ៣ មួយរយៈ រួចហើយប្តូរទៅរាប់ ដង្ហើមចេញវិញ ។ កាលណាការរាប់របស់គេ លែងមានកំហុស គេត្រូវប្រុងស្មារតីទៅលើតែដង្ហើម ដោយមិនរាប់ទៀតទេ ។ មានយោគាវចរខ្លះ ប្រើតែវិធីរាប់ដង្ហើមនេះ អស់មួយជីវិត ។ ចំពោះសិស្សថ្មី គេទូន្មានឲ្យធ្វើខ្លីៗ ប្រមាណ១០ឬ១៥នាទី ក្នុងមួយថ្ងៃ ។ គ្រូឬអ្នកបង្ហាញផ្លូវណាមួយ ទុកជាអ្នកសំខាន់ ក្នុងការហាត់រៀន របស់ពុទ្ធសាសនិក ដូចគ្នានឹងសង្ឃ ដើម្បីការណែនាំ ។ កាលណាសតិរបស់គេ លោតចេញពីដង្ហើម ដែលអាចកើតឡើង ចំពោះអ្នកហាត់រៀនថ្មី និងចាស់ដូចគ្នា ព្រោះគំនិតរាយមាយ ឬអ្វីមួយមករំខាន ពេលនោះគេគ្រាន់តែ ត្រឡប់ស្មារតីរបស់គេ ទៅលើដង្ហើមវិញ ។ លោកហ្វីល្លីបហ្គោលដិន បាននិយាយថា ការហាត់
រៀនសំខាន់ មាននៅពេលដែលយោគវចរ ដាក់សតិប្រុងប្រយ័ត្ន ត្រឡប់មកលើដង្ហើមវិញ ។
អានាបានស្សតិ: ប្រភពប្រពៃណីចាស់

ប្រភពប្រពៃណីចាស់
វិធីជាប្រពៃណី ដែលព្រះពុទ្ធបានប្រទានឲ្យ ក្នុងអានាបានស្សតិសូត្រ គឺចូលទៅក្នុងព្រៃហើយអង្គុយក្រោមម្លប់ឈើ រួចពិនិត្យមើលដង្ហើម ។ បើដង្ហើមវែង ឲ្យដឹងប្រាកដថា ជា ដង្ហើមវែង បើដង្ហើមខ្លី ឲ្យដឹងប្រាកដថា ជាដង្ហើមខ្លី ។ 
នៅពេលដែលដកដង្ហើមចូល និងដកដង្ហើមចេញ យោគាវចរ(អ្នកធ្វើសមាធិ)ត្រូវៈ
បង្ហាត់ចិត្តឲ្យដឹង អារម្មណ៍មួយឬច្រើនៈ កាយទាំងមូល បីតិ សុខៈ ចិត្ត និងដំណើរនៃចិត្ត ។
បង្ហាត់ចិត្តឲ្យប្រុងប្រៀបចំពោះ អារម្មណ៍មួយឬច្រើនៈ ការប្រែប្រួល ការមិនជាប់ជំពាក់ ការឈប់ និងការបោះបង់ ។
សភាពស្មើ សភាពពេញចិត្ត ឬសភាពរួចរំដោះនៃចិត្ត ។
វិធីក្រៅគម្ពីរបិដក ដែលគេនិយមប្រើសព្វថ្ងៃ មានមូលដ្ឋានក្នុងវិសុទ្ធិមគ្គ មាន៤ដំណាក់ៈ
១- រាប់ដង្ហើមចេញពី១ដល់១០ រួចសារឡើងវិញដដែលៗ
២- រាប់ដង្ហើមចូលពី១ដល់១០ រួចសារឡើងវិញដដែលៗ
៣- ដាក់សតិលើដង្ហើម ដោយមិនរាប់
៤- ដាក់សតិនៅត្រង់រន្ធច្រមុះ លើបបូរមាត់ ដែលដង្ហើមចេញចូល ។
អានាបានស្សតិ: ប្រភពសម័យថ្មី

ប្រភពសម័យថ្មី
ដំបូងដើម្បីឲ្យការហាត់បានជោគជ័យ គេត្រូវបូជាកម្លាំងចិត្ត ដើម្បីការហាត់ ហើយដាក់ទិសដៅសម្រាប់ពេលធ្វើសមាធិ ។ គេអាចសម្រេចចិត្តថា ត្រូវធ្វើអានាបានស្សតិ នៅពេលអង្គុយ ឬដើរ ឬឆ្លាស់ដើរនិងអង្គុយ ជាមួយគ្នា ។ បន្ទាប់មកគេអាចប្រុងស្មារតី លើដង្ហើមតាមច្រមុះ: ការប៉ះក្នុងរន្ធច្រមុះ នៃខ្យល់ចូលម្តងៗ ហើយនិងការដឹង អំពីខ្យល់ចេញម្តងៗនៅលើបបូរមាត់លើ ។ ជួនកាលគេពន្យល់យោគាវចរ ឲ្យដឹងដង្ហើមព្រមគ្នា នៅចំណុចក្រោមផ្ចឹតបន្តិច ហើយនិងក្រោមផ្ទៃនៃកាយ ។ យោគាវចរអាចរាប់ ដង្ហើមចូល១ ២ ៣ រហូតដល់១០ ហើយចាប់ផ្តើមពី១មកវិញ ។ ជួនកាលអ្នកខ្លះរាប់ដង្ហើមចេញ ១ ២ ៣ លើដង្ហើមដែលដកចេញ និងចូលទាំង២ ។ កាលណាគេច្រឡំលេខ គេត្រូវចាប់ផ្តើមពីដំបូងមកវិញ ។
តាមការអនុវត្តិន៍ ទូន្មាននៅក្នុងប្រពៃណីហ្សេន The Three Pillars of Zen គេរាប់ដង្ហើមចូល១ ២ ៣ មួយរយៈ រួចហើយប្តូរទៅរាប់ ដង្ហើមចេញវិញ ។ កាលណាការរាប់របស់គេ លែងមានកំហុស គេត្រូវប្រុងស្មារតីទៅលើតែដង្ហើម ដោយមិនរាប់ទៀតទេ ។ មានយោគាវចរខ្លះ ប្រើតែវិធីរាប់ដង្ហើមនេះ អស់មួយជីវិត ។ ចំពោះសិស្សថ្មី គេទូន្មានឲ្យធ្វើខ្លីៗ ប្រមាណ១០ឬ១៥នាទី ក្នុងមួយថ្ងៃ ។ គ្រូឬអ្នកបង្ហាញផ្លូវណាមួយ ទុកជាអ្នកសំខាន់ ក្នុងការហាត់រៀន របស់ពុទ្ធសាសនិក ដូចគ្នានឹងសង្ឃ ដើម្បីការណែនាំ ។ កាលណាសតិរបស់គេ លោតចេញពីដង្ហើម ដែលអាចកើតឡើង ចំពោះអ្នកហាត់រៀនថ្មី និងចាស់ដូចគ្នា ព្រោះគំនិតរាយមាយ ឬអ្វីមួយមករំខាន ពេលនោះគេគ្រាន់តែ ត្រឡប់ស្មារតីរបស់គេ ទៅលើដង្ហើមវិញ ។ លោកហ្វីល្លីបហ្គោលដិន បាននិយាយថា ការហាត់
រៀនសំខាន់ មាននៅពេលដែលយោគវចរ ដាក់សតិប្រុងប្រយ័ត្ន ត្រឡប់មកលើដង្ហើមវិញ ។
អានាបានស្សតិ: ការដកដង្ហើម២យ៉ាង

ការដកដង្ហើម២យ៉ាង
អានាបានស្សតិជាបច្ចេកទេស ដែលគេប្រើជាទូទៅ ដោយដាក់សតិ មូលទៅលើដង្ហើម នៅពេលដកដង្ហើមចេញចូល តាមធម្មតារបស់វា ។ លើកលែងតែរបៀប ដែលហៅថាដើមឫស្សី នៅពេលនោះគេដកដង្ហើម ចេញចូល ដាច់ៗ ដូចគេយកដៃច្បូតដើមឫស្សី។ ក្នុងការច្រៀងក្នុងបំពង់ក throat singing ជាទូទៅក្នុងចំណោម ភិក្ខុទិបេនិងមុងហ្គោល ដង្ហើមចេញយឺតហើយវែង ក្នុងពេលសូត្រធម៌ ជាការអនុវត្តន៍ដ៏សំខាន់ ។ សម្លេងនៃការសូត្រធម៌ ក៏ប្រើដើម្បីផ្ចង់ស្មារតី ទៅក្នុងអារម្មណ៍មូលតែមួយ នៃសមាធិដែរ នៅពេលដែលការដឹងខ្លួនរលត់ទៅ ព្រោះវិញ្ញាណបានត្រូវ ស្រូបចូលទៅក្នុងវិស័យ នៃសម្លេងសុទ្ធ ។ ក្នុងការចម្រើនសមាធិរបស់ហ្សេន Zen គំនូសសំខាន់គឺស្ថិតនៅលើ ការរក្សាថាមពលនៅត្រង់ពោះ (dantian or tanden, elixir field) ហើយដង្ហើម ចេញយឺតហើយវែង សម្រាប់ឲ្យបាននូវឯកគ្គតាចិត្ត (អារម្មណ៍មូលតែមួយ) ។
អានាបានស្សតិ: ការបង្ហាញបែបវិទ្យាសាស្រ្ត

ការបង្ហាញបែបវិទ្យាសាស្រ្ត
ការបង្ហាញតាមបែបវិទ្យាសាស្រ្ត បានឲ្យឃើញថា អានាបានស្សតិ ជួយពង្រឹងដល់ការផ្ចង់ស្មារតី ដល់ការយល់ដឹង ពន្យាពេលកុំឲ្យខួរក្បាលចាស់ ទ្រុតទ្រោមតាមធម្មជាតិ ហើយបង្កើនគុណភាព នៃរូបធាតុប្រផេះ grey matter របស់ខួរក្បាល ដែលទាក់ទងទៅនឹងមនសិការៈ ។
អានាបានស្សតិ: ថ្នាក់នៃអានាបានស្សតិ

ថ្នាក់នៃអានាបានស្សតិ
ជាផ្លូវការណ៍ អានាបានស្សតិមាន១៦ថ្នាក់ ឬការស្មឹងស្មាត១៦បែប ដែលចែកជាក្រុម៤ៗតទៅទៀត ។ ក្រុម៤ទី១ទាក់ទងទៅនឹង ការផ្ចង់ស្មារតីលើដង្ហើម (កាយសង្ខារ) ។ ក្រុម៤ទី២ទាក់ទងនឹង ការផ្ចង់ស្មារតី លើវេទនាទាំងឡាយ (ចិត្តសង្ខារ) ។ ក្រុម៤ទី៣ទាក់ទងនឹង ការផ្ចង់ស្មារតី លើចិត្តទាំងឡាយ ។ ក្រុម៤ទី៤ទាក់ទងនឹង ការផ្ចង់ស្មារតី លើធម៌ទាំងឡាយ (ប្រៀបធៀបសម្មាសតិនិង សតិបដ្ឋាន) ។
អានាបានស្សតិត្រូវចម្រើន រៀងតាមថ្នាក់ ជាលំដាប់លំដោយ ចាប់ផ្តើមពីទី១ឡើងទៅ ទោះបីជាយោគាវចរ បានហាត់រៀន គ្រប់ទាំង១៦ថ្នាក់ហើយក៏ដោយ ។
សតិបដ្ឋាន
អានាបានស្សតិ
ក្រុម៤
1. ពិចារណាអំពីកាយ
1. ដកដង្ហើមវែង
ក្រុម៤ទី១
 
2. ដកដង្ហើមខ្លី
 
3. ពិសោធន៍ក្នុងកាយទាំងមូល
 
4. រម្ងាប់កាយសង្ខារ
2. ពិចារណាអំពីវេទនា
5. ពិសោធន៍បីតិ
ក្រុម៤ទី២
 
6. ពិសោធន៍សុខៈ
 
7. ពិសោធន៍ចិត្តសង្ខារ
 
8. រម្ងាប់ចិត្តសង្ខារ
3. ពិចារណាអំពីចិត្ត
9. ពិសោធន៍ចិត្ត
ក្រុម៤ទី៣
 
10. ធ្វើចិត្តឲ្យរីករាយ
 
11. ធ្វើចិត្តឲ្យចុះក្នុងសមាធិ
 
12. ធ្វើចិត្តឲ្យរួចរំដោះ
4. ពិចារណាអំពីធម៌
13. ពិចារណាអំពីអនិច្ចំ
ក្រុម៤ទី៤
 
14. ពិចារណាពីការថយរាគៈ
 
15. ពិចារណាអំពីការឈប់
 
16. ពិចារណាអំពីការបោះបង់
អានាបានស្សតិ: ក្នុងប្រពៃណីថេរវាទ

ក្នុងប្រពៃណីថេរវាទ
តាមគ្រូជាច្រើន ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ អានាបានស្សតិតែឯង ក៏អាចនាំផ្លូវឲ្យទៅដល់ ការកំចាត់បង់ កិលេសទាំងអស់ ហើយដល់ការត្រាស់ដឹង ជាទីបំផុតបាន ។ អានាបានស្សតិនេះ អាចអនុវត្តន៍ជាមួយនឹង សមាធិនៃប្រពៃណីផ្សេងទៀត ដូចជាសតិបដ្ឋាន និងមេត្តាភាវនាជាដើម ដូចគេបានធ្វើក្នុងទំនៀម ថេរវាទសម័យថ្មី ។
អានិសង្សសីល: អានិសង្សសីលដទៃទៀត

អានិសង្សសីលដទៃទៀត

អានិសង្សរបស់សីល៥ប្រការផ្សេងទៀតគឺៈ

ភោគសម្បត្តិច្រើន

១- សីលវា សីលសម្បន្នោ អប្បមាទាធិករណំ មហន្តំ ភោគក្ខន្ធំ អធិគច្ឆតិ

"បុគ្គលអ្នកមានសីល មានសីលបរិបូណ៌ រមែងបាននូវគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ច្រើន ដែលមានសេចក្តីមិនប្រមាទជាហេតុ" ។

កល្យាណកិត្តិស័ព្ទ

២- សីលវតោ សីលសម្បន្នស្ស កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតិ

"កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់បុគ្គលមានសីល បរិបូណ៌ដោយសីល តែងផ្សាយទៅសព្វទិស" ។

ក្លៀវក្លាមិនអៀនអន់

៣- សីលវា សីលសម្បន្នោ យំ យទេវ បរិសំ ឧបសង្កមតិ យទិ ខត្តិយបរិសំ យទិ ព្រាហ្មណបរិសំ យទិ គហបតិបរិសំ យទិ សមណបរិសំ វិសារទោ ឧបសង្កមតិ អមង្កុភូតោ

"បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល ចូល​ទៅ​រក​បរិស័ទ​ណា ៗ ទោះ​បី​ជា​ខត្តិយបរិស័ទ​ក្តី ព្រាហ្មណ៍​បរិស័ទ​ក្តី គហបតី​បរិស័ទ​ក្តី សមណ​បរិស័ទ​ក្តី រមែង​ក្លៀវក្លា មិន​មាន​មុខ​ឱនចុះ"​ ។

មិនវង្វេងធ្វើកាលកិរិយា

៤- សីលវា សីលសម្បន្នោ អសម្មុឡ្ហោ កាលំ ករោតិ

"...បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល រមែង​មិន​វង្វេង [ពេល] ​ធ្វើ​មរណកាល..." ។

សុគតិសួគ៌ទេវលោក

៥- សីលវា សីលសម្បន្នោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតឹ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ

"...បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល លុះ​បែក​ធ្លាយ​រាង​កាយ បន្ទាប់​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់​ទៅ តែង​បាន​ទៅកើត​ក្នុង​សុគតិ​សួគ៌​ទេវលោក ..."
អានិសង្សសីល: ភោគសម្បត្តិច្រើន

ភោគសម្បត្តិច្រើន

១- សីលវា សីលសម្បន្នោ អប្បមាទាធិករណំ មហន្តំ ភោគក្ខន្ធំ អធិគច្ឆតិ

"បុគ្គលអ្នកមានសីល មានសីលបរិបូណ៌ រមែងបាននូវគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ច្រើន ដែលមានសេចក្តីមិនប្រមាទជាហេតុ" ។
អានិសង្សសីល: កល្យាណកិត្តិស័ព្ទ

កល្យាណកិត្តិស័ព្ទ

២- សីលវតោ សីលសម្បន្នស្ស កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតិ

"កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់បុគ្គលមានសីល បរិបូណ៌ដោយសីល តែងផ្សាយទៅសព្វទិស" ។
អានិសង្សសីល: ក្លៀវក្លាមិនអៀនអន់

ក្លៀវក្លាមិនអៀនអន់

៣- សីលវា សីលសម្បន្នោ យំ យទេវ បរិសំ ឧបសង្កមតិ យទិ ខត្តិយបរិសំ យទិ ព្រាហ្មណបរិសំ យទិ គហបតិបរិសំ យទិ សមណបរិសំ វិសារទោ ឧបសង្កមតិ អមង្កុភូតោ

"បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល ចូល​ទៅ​រក​បរិស័ទ​ណា ៗ ទោះ​បី​ជា​ខត្តិយបរិស័ទ​ក្តី ព្រាហ្មណ៍​បរិស័ទ​ក្តី គហបតី​បរិស័ទ​ក្តី សមណ​បរិស័ទ​ក្តី រមែង​ក្លៀវក្លា មិន​មាន​មុខ​ឱនចុះ"​ ។
អានិសង្សសីល: មិនវង្វេងធ្វើកាលកិរិយា

មិនវង្វេងធ្វើកាលកិរិយា

៤- សីលវា សីលសម្បន្នោ អសម្មុឡ្ហោ កាលំ ករោតិ

"...បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល រមែង​មិន​វង្វេង [ពេល] ​ធ្វើ​មរណកាល..." ។
អានិសង្សសីល: សុគតិសួគ៌ទេវលោក

សុគតិសួគ៌ទេវលោក

៥- សីលវា សីលសម្បន្នោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតឹ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ

"...បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល លុះ​បែក​ធ្លាយ​រាង​កាយ បន្ទាប់​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់​ទៅ តែង​បាន​ទៅកើត​ក្នុង​សុគតិ​សួគ៌​ទេវលោក ..."
អានីមេ

thumb|200px|តំណាងសិល្បៈរបស់ក្មេងស្រីដែលមានចរិតលក្ខណៈនៃចរិតលក្ខណៈជីវចល។
អានីមេ (「アニメ」 anime) ជាពាក្យភាសាជប៉ុនដែលមកពីពាក្យភាសាអង់គ្លេសថា «animation» ពាក្យភាសាបារាំងថា «animé» និងពាក្យភាសាឡាតាំង ដែលមានន័យថា «ចលនា» ប៉ុន្តែអត្ថន័យបានក្លាយថាពាក្យជាក់លាក់នៅភាសាជប៉ុន មានន័យថា «ភាពយន្តគំនូរជីវចល»។ នៅខាងក្រៅប្រទេសជប៉ុន អានីមេមានន័យថាភាពយន្តគំនូរជីវចលសញ្ជាតិជប៉ុន ដោយមានលក្ខណៈផ្លូវសិល្បៈដែលខុសគ្នាពីភាពយន្តគំនូរជីវចលដែលមកពីប្រភពផ្សេងទៀត។ ជាមួយរឿងសម្រួលពីអក្សរសិល្ប៍ប្រភេទផ្សេងៗគ្នា ទាំងរឿងប្រឌិត ឬពីសៀវភៅម៉ាងង៉ះប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ដែលធ្វើឱ្យខ្សែអានីមេមានភាពទូលំទូលាយនៃរឿងរ៉ាវដែលគ្របដណ្ដប់លើអក្សរសាស្ត្រស្ទើរតែគ្រប់ប្រភេទ រួមទាំងប្រភេទរូបភាពអាសអាភាស អានីមេត្រូវបានបង្កើតឡើងជាញឹកញាប់នៅក្នុងភាគប្រចាំសប្តាហ៍ដើម្បីបង្ហាញនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ ផ្នែកខ្លះនៃខ្សែភាពយន្តអានីមេត្រូវបានផលិតជាខ្សែភាពយន្តពេញដែលនឹងត្រូវចាក់បញ្ចាំងនៅក្នុងរោងភាពយន្ត ហើយផ្នែកផ្សេងទៀតត្រូវបានធ្វើឡើងជាស៊េរី សម្រាប់ការលក់ដោយផ្ទាល់ជាទ្រង់ទ្រាយឌីវីឌី វីស៊ីឌី និងវីដេអូ ដែលជាភាគជាក់លាក់ដែលមិនត្រូវបានចាក់ផ្សាយ បានហៅ អូវីអេ (Original Video Animation) ហើយឥឡូវនេះមានមាតិកាដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយផ្ទាល់តាមអ៊ីនធឺណិត បានហៅ អូអិនអេ (Original Net Animation) វាក៏មានខ្សែអានីមេដែលត្រូវបានគេកែសម្រួលជាស៊េរីទូរទស្សន៍ផងដែរ បច្ចុប្បន្នមានខ្សែអានីមេប្រហែល ៥០០ កំពុងត្រូវបានផលិតនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនក្នុងមួយឆ្នាំ