navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ស្រេន្ទ្រាទី២: សុគត

សុគត
ព្រឹក​ឡើង​ទើប​ព្រះបាទ​សេ្រន្ទ្រា​ដឹង​ថា​ ​បុត្រី​បាន​ចុះ​ចាក​ចេញពី​ដំណាក់​ ​រត់​ទៅ​តាម​បក្សីចាំក្រុង។​ ​ខឹង​ខ្ញាល់​ ​អាក់អន់​ស្រពន់ចិត្ដ​ខ្លាំង​ណាស់​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​រៀបចំ​ប្រមូល​កងទ័ព​យ៉ាងច្រើន​ ​ដើម្បី​ដេញ​តាម​ចាប់​កូនស្រី​យក​មក​វិញ។​ ​កន្លែង​ប្រមូល​ប្រជុំ​ពល​រេហ៍​នោះ​បាន​ក្លាយទៅជា​ភូមិ​ហើយ​ជាប់​ឈ្មោះ​រៀង​ រហូត​ថា​ ​ភូមិ​ជុំពល។​ ​ដេញ​តាម​មក​ដល់​ទន្លេសាប​ ​ស្ដេច​ចាម​ក្រឡេក​មើលទៅ​ឆ្ងាយ​ ​ឃើញ​ទូក​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​នៅ​ដាច់​កន្ទុយភ្នែក​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​អស់​សេចក្ដី​សង្ឃឹម​កើតក្ដី​មួហ្មង​ ​អាម៉ាស់មុខ​ ​ឈឺ​ចុកចាប់​រហូត​អស់​ជីវិត។​
ចំណែក​នាង​ ពៅពិសី​វិញ​ ​ក្រោយ​ដែល​បានដឹង​ថា​ ​ព្រះ​បិតា​ចូល​ទិវង្គត​ ​ដោយ​មាន​ព្រះ​ស្វាមី​ ​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​ជូន​ដំណើរ​មក​ជាមួយ​ផង​ ​ព្រះ​នាង​ក៏​វិល​ត្រលប់​មក​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ពិធីបុណ្យ​ទាន​បញ្ជូន​កុសល​ថ្វាយ ​ព្រះ​បិតា​ទៅ​តាម​ប្រពៃណី។​ ​ព្រះ​នាង​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​ផ្លូវ​មួយ​យ៉ាង​ធំ​ល្អ​ស្អាត​សមរម្យ​ ​ខ្ពស់​ផុត​ពី​ទឹក​ ​កន្លែង​នោះ​មានឈ្មោះ​ថា​ ​កំពង់​ពៅពិសី​ រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។​ ​ព្រះ​នាង​បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​យក​ធ្នូ​ ​និង​សរ​ ​ទៅ​តំកល់​ទុក​កន្លែង​ដើម​ ​ហើយ​ព្រះ​នាង​ក៏​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​សាង​អាស្រម​មួយ​ ​នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​បរមរាជវាំង​ ​ដើម្បី​ទុក​ថ្វាយ​ រំឭកគុណ​បំណាច់​ ​និង​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​របស់​ព្រះ​បិតា។​ ​អាស្រម​នោះ​មានឈ្មោះ​ថា​ ​អាស្រម​ព្រះបាទ​សេ្រន្ទ្រា ដែល​ក្លាយ​បន្ដិច​ម្ដងៗ​ទៅ​ជា​ ​អ្នកតា​សេ្រន្ទ្រា។ នៅ​ទីកន្លែង​នេះ​ ​តាម​ទំនៀមទំលាប់​ ​បី​ឆ្នាំ​ម្ដងៗ​ ​គេ​ត្រូវ​រៀបចំ​ធ្វើ​ពិធី​បូជាយញ្ញ​ ​យក​អ្នកទោស​ធ្ងន់​មក​ប្រហារជីវិត​ថ្វាយ​អ្នកតា​ ​ដើម្បី​សុំ​សេចក្ដីសុខ​សប្បាយ​ចំរុងចំរើន។​ ​បើ​មិន​ដូច្នោះ​ទេ​ ​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​ស្ដេច​ចាម​សេ្រន្ទ្រា​ ​នឹង​ចូល​សណ្ឋិត​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​ ​ហើយ​នាំ​បង្វក់បង្វល់​ ​បញ្ចូល​ចិត្ដ​ឲ្យ​ឆ្កួត​ឡប់​សតិ​ ​កាច​សាហាវយង់ឃ្នង​ ​ក្បត់គ្នា​ចុះឡើង​ ​បង្កើត​ក្រុម​ជា​ទ័ព​បះបោរ​ ​កាប់សំលាប់​គ្នា​ឥត​ត្រា​ប្រណី។​ ​កងទ័ព​នេះ​នឹង​មានកំលាំង​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំងក្លា​ ​ជាង​កងទ័ព​នានា​ទាំងឡាយ​ឯទៀត។
ចាប់តាំងពី​ ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​ព្រះរាជ​វង្សានុវង្ស​ស្ដេច​ចាម​នៅ​ស្រុក​ស្ទោង​ ​ក៏​រលាយ​បាត់​អស់​ទៅ​ដែរ​ ​ហើយ​ស្រុក​ស្ទោង​ក៏​ត្រូវ​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​ខេត្ដ​អាសន្នទុក្ខ។
ស្រែគង្គ

ស្រែគង្គ ឬ សេកុង ( ឡាវ ÷ ເຊກອງ) ជាទីរួមខេត្តនៃ ខេត្តស្រែគង្គ  ស្រុកស្រែគង្គ ប្រទេសឡាវ ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1984 បន្ទាប់ពីវាត្រូវបានគេដឹងថា យុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ របស់ បានផូន ធ្វើឱ្យវាមិនអាចរស់នៅបាន។
ស្រែចាមលើ: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
ស្រែចាមលើ គឺជាភូមិមួយក្នុងចំនោមភូមិទាំង០៦ មានដូចជាភូមិកោះខ្យង(ជាប់និងសមុទ្រ) ភូមិស្រចាមលើ(នៅចំកណ្តាល) ស្រចាមក្រោម(ជាប់និងវាលស្រែ) កោះក្របី(ជាប់និងព្រៃភ្នំ) អូរជ្រៅ និងភូមិស្រែក្នុងដែលស្ថិតនៅក្នុងឃុំ​ អូរជ្រៅ​ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ។ ភូមិស្រែចាមលើនេះផងដែរ​ មានព្រំប្រទល់ខាងត្បូងជាប់និង កោះខ្យង​ខាង​ជើងជាប់និង​ ភូមិអូរជ្រៅ ខាងកើតជាប់និង ភូមិស្រែចាមក្រោម និងខាងលិចជាប់និង​ ភូមិកោះក្របី  ។ ទីនេះមានសាលាឃុំមួយកន្លែងបានសាងសង់នៅក្នុងភូមិអូរជ្រៅ ដែលវាគឺជាកន្លែងសំរាប់ជុំនុំជុំរះក្តី រកខុសត្រូវជូនប្រជាជន។
ស្រែចាមលើ: ប្រវត្តភូមិស្រែចាមលើ

ប្រវត្តភូមិស្រែចាមលើ
ប្រវត្តនៃភូមិស្រែចាមលើត្រូវបានគេហៅតៗគ្នាមកជាយូរយារហើយ ចំនែកឯមូលហេតុដែលគេហៅទីនេះថាជាភូមិស្រែចាមលើ ដោយសារតែមានជនជាតិចាម(ជ្វា) ចូលមករស់នៅយ៉ាងច្រើនកុះករ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀតទីនេះគឺជាតំបន់ទីទូលខ្ពស់ជាងកន្លែងផ្សេងៗ ទើបបណ្តាលឲ្យទីនេះជាប់ឈ្មោះថាភូមិស្រែចាមលើ។
ស្រែចាមលើ: ស្ថានភាព

ស្ថានភាព
ទីនេះប្រជាជនមានប្រហែលជា២០០គ្រួសារភាគច្រើនប្រកបមុខរបរជាមន្ត្រីរាជការ​  កសិករ ជាកម្មករ ជាអ្នកនេសាទជាអ្នកជំនួញ  និង​ជាអ្នកលក់ដូរបន្តិចបន្តួច សំរាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព។ ប្រជាជននៅទីនោះភាគច្រើនគឺជាជនជាតិ ខ្មែរ-អ៊ីស្លាម ភាគតិចណាស់ដែលជាជនជាតិខ្មែរ ប៉ុន្តែពួកគាត់សុទ្ធតែជាអ្នកកាន់ ព្រះពុទ្ធសាសនា គោរព និង ប្រតិបត្តណ៏ គួឲ្យកោតសរសើរខ្លាំងណាស់។ប្រជាជននៅទីនេះមានការប្រាស្រ័យ ទាក់ទងគ្នាល្អណាស់ ដូចជា ការយោគយល់ ការស្រលាញ់រាបអានគ្នាដោយចិត្ត និង ចិត្ត។ នៅទីនេះគឺមិនសូវមាន​ ភាពអសណ្តាប់ធ្នាប់នោះទេ ដូចជាចោរកម្ម ការឆក់ប្លន់ ឬក៏ ការរំលោភបំពាន ជាដើម។ ប្រជាជននៅក្នុងភូមិនេះរស់នៅប្រកបដោយភាពរីករាយ ថ្វីត្បិតតែគាត់ពុំសូវមានជីវភាពធូធារក៏ដោយ ប៉ុន្តែពួកគាត់នៅតែមានស្នាមញញឹម ដ៏រាក់ទាក់ នឹងស្រស់ស្រាយជានិច្ច។
ស្រែចាមលើ: ការយកចិត្តទុកដាក់ និង ការអភិវឌ្ឍន៍

ការយកចិត្តទុកដាក់ និង ការអភិវឌ្ឍន៍
ទន្ទឹមនឹងនេះផងដែរ រាជរដ្ឋាភិបាល បានកំពុងតែអភិវឌ្ឍន៏ ឲ្យមានសោភ័ណភាព ដោយការស្តារ ប្រលាយទឹក ជីកស្រះចិញ្ជឹមត្រី កសាងវត្តអារាម មន្ទីរពេទ្យ ស្ពាន ព្រមទាំងបានជួសជុលនិងកសាងបន្ថែមនូវផ្លូវលំជាច្រើនខ្សែរផងដែរ។ លើសពីនេះទៅទៀត រាជរដ្ឋាភិបាលក៏បានយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះ វិស័យអប់រំដូចជា ការសាងសង់សាលារៀន និង ផ្តល់ជាសំលៀកបំពាក់​សំរាប់ សិស្សានុសិស្ស ដែលមានជីវភាពខ្វះខាត។  ប្រជាជននៅទីនេះមានជីវភាពពុំស្មើគ្នាទេ អ្នកខ្លះមាន អ្នកខ្លះក្រ ប៉ុន្តែពូកគាត់នៅអាចបញ្ជួនកូនៗ របស់គាត់ឲ្យទៅសាលា បានគ្រប់គ្នារហូតដល់ពូកគេបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រស្ទើរតែគ្រប់គ្នា។​ នេះគឺបានបង្ហាញឲ្យកាន់តែច្បាស់ នូវការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាលមកលើប្រជាជន និងឪពុកម្តាយមកលើកូនៗ។
ស្រែចាមលើ: ទីកន្លែងសក្ការៈនិងកន្លែងកំសាន្ត

ទីកន្លែងសក្ការៈនិងកន្លែងកំសាន្ត
សំរាប់កន្លែងកំសាន្ត ទីនេះមានដូចជាទឹកធ្លាក់ផងដែរទឹកធ្លាក់នោះមានឈ្មោះថា​ ទឹកធ្លាក់ ថ្មររអិល មូលហេតុដែលគេហៅទីនោះថាជាទឹកធ្លាក់ថ្មរអិលពីព្រោះទីនោះមានទឹកធ្លាក់ព្រមទាំងថ្មមានលក្ខណៈរអិលផងដែរ ហើយទីនោះទៀតសោតមានទីតាំងស្ថិតនៅលើ ភ្នំកំពូលរលីង ស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្រែចាមលើតែម្តង។ ចំនែកឯទីកន្លែងសក្ការៈបូជាវិញនៅទីនេះមានវត្តចំនួនមួយផងដែរ វត្តនេះមានឈ្មោះថា វត្តសាគរអូរជ្រៅ ចំនែកឯមូលហេតុដែលគេហៅទីនេះថាជា វត្តសាគរអូជ្រៅ ពីព្រោះទីនេះមានអូរមួយយ៉ាងជ្រៅ ដូច្នេះហើយទើបទីនេះមានថា វត្តសាគរអូជ្រៅជាប់មករហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ហើយវត្តនេះផងដែរគឺ កំពុងតែអភិវឌ្ឍន៍ជាបណ្តើរៗ ទៅហើយដើម្បីឲ្យទីនេះ ក្លាយទៅជាវត្តមួយដ៏រុងរឿង ។
ស្រែចាមលើ: អ្វីដែលមិនគួរឲ្យជឿ

អ្វីដែលមិនគួរឲ្យជឿ
នៅទីនេះផងដែរក៏មានគ្រូពេទ្យម្នាក់គាត់មានឈ្មោះល្បីល្បាញខ្លាំងណាស់ ហើយគាត់ពូកែខាងមើលជំងឺទាក់ទងនិង បញ្ហាសសៃរ ដូចជា ងាប់មួយចំហៀងខ្លូនជាដើម។លោកគ្រូពេទ្យនោះមានឈ្មោះថា ជិន កាណែត ប៉ុន្តែដោយសារតែគាត់មាន សមត្ថភាពយ៉ាងនេះហើយទើបគេដាក់ឈ្មោះឲ្យគាត់ថា គ្រូពេទ្យទេវតា។  ក្នុងមួយថ្ងៃៗមានមនុស្សមកពីគ្រប់ទីកន្លែងយ៉ាងច្រើនដើម្បីឲ្យគាត់ព្យាបាលជំងឺជូន ហើយសំរាប់ការព្យាបាលរបស់គាត់ក្នុងមួយថ្ងៃគាត់ព្យបាលពីរដងក្នុងមួយថ្ងៃ គឺព្រឹកម្តង ល្ងាចម្តង។
ជាចុងក្រោយខ្ញុំសង្ឃឹមថា ភូមិមួយនេះនឹងមានភាព ប្រសើរឡើងជាលំដាប់នៅថ្ងៃអនាគត។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រៃនប់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុងព្រះសីហនុ
ស្រែន្យសេនាទន់

ចៅពញាស្រែន្យសេនាទន់ ជាចៅហ្វាយស្រុកខាងស្ដេចកន (១៥១២-១៥៤៩)​ ក្រោយឆ្នាំ១៥៤៩-១៥?? មកព្រះចន្ទរាជាបានចូលស្រុកវិញ ក៏បានមកចុះចូលខាងព្រះអង្គវិញ។ ងារស្រែន្យសេនា ជាងាររបស់ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រលង្វែក។
ស្រែន្យសេនាទន់: ចុះចូលព្រះចន្ទរាជា

ចុះចូលព្រះចន្ទរាជា
ចៅពញាស្រែន្យសេនាទន់ ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រលង្វែកកាលដឹងដើមទងថា "សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ព្រះអង្គត្រឡប់មកពីស្រុកសៀមវិញហើយៗ ទ្រង់បានទាំងឈ្នះសង្គ្រាមបានខែត្រខាងជើងជាច្រើន ទ្រង់បានសំលាប់ចក្រីកែវដេញទាំងទ័ពចៅហ៊្វាកៅទៀត" ចៅពញាក៏នាំស្ម័គ្របក្សពួករាស្ត្រប្រជា និងបណ្ណាការយកទៅថ្វាយសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជាថ្វាយទាំងខ្លួនចូលទៅធ្វើរាជការជាច្រើននាក់។
ស្រែន្យសេនាឫទ្ធីជ័យ

ចៅពញាស្រែន្យសេនា​ឫទ្ធីជ័យ (ចៅពញា ជាស័ក្ដិ ស្រែន្យសេនា ជាយស ឫទ្ធីជ័យ ជាឈ្មោះ) ជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្រលង្វែក កាលជំនាន់ព្រះបាទស្រីជេដ្ឋា។
ស្រែន្យាធិបតីភឹម

ចៅពញាស្រែន្យាធិបតីភឹម លោកជាមន្ត្រីបំរើសម្ដេចព្រះចន្ទរាជា តំណែងជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្ររលាប្អៀរ។ ដំបូងលោកមានងារជាហ្លួងរាជាភឹម។ ប្រហែលជាក្នុងឆ្នាំ ១៥៤៩ លោកបានកាន់តំណែងជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្ររលាប្អៀរ មានគោរម្យងារថា ស្រែន្យាធិបតី។
ស្រែន្យាធិបតីភឹម: ក្នុងរាជពង្សាវតារ

ក្នុងរាជពង្សាវតារ
ក្រោយពីបង្ក្រាបសង្គ្រាមជ័យនៅក្រុងបន្ទាយមានជ័យមកហើយ។ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចមានព្រះតំរាស់ប្រាប់មន្ត្រីទាំងពួងថា "យើងមានភ័ព្វវាសនាល្អណាស់ខាងជើងគោក យើងបាន "ព្រះពិជ័យគជេន្ទ្រ" សសុទ្ធជាព្រះទីនាំង ខាងជើងទឹក យើងបានទូក-ង "សារាយអណ្ដែត" ជាព្រះទីនាំងលឿនដូចខ្យល់"។ រួចទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឱ្យភ្នាក់ងារទទួលធ្វើរោងដាក់រក្សាទូកទិព្វនោះ។ ទ្រង់តាំងនាមទូកនោះថា "ព្រះទីនាំងចក្រព័ត្រ"។ លុះទ្រង់ត្រាស់សន្មតនាមស្រេចហើយ ស្ដេចបង្គាប់ចៅពញាសេនាធិបតីសង្គ្រាមសុខឱ្យប្រមូលស្បៀងអាហារ និង គ្រឿងសស្ត្រាវុធទុកក្នុងបន្ទាយនោះជាកំលាំងទ័ព។ លុះទ្រង់ប្រមូលរេហ៍ពលបានសូរេចហើយស្ដេចធ្វើព្រះរាជដំណើរទ័ពទៅដល់វាលសាបអង្កាម (ភូមិនេះទៅខាងលិចកំពង់ឆ្នាំង)។ នៅទីនោះទ្រង់បានប្រទះនឹងទ័ពសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ។ មួយរំពេចនោះ ស្ដេចចាត់ឱ្យបរកងទ័ពចូលច្បាំងនឹងទ័ពចៅហ្វាយកៅឥតរួញរា។ ទ័ពទាំងសងខាង ច្បាំងគ្នាជាកោលាហលតាំងពីអាវុធវែងរហូតដល់អាវុធខ្លី។ ពួកពលសេនាចូលតតាំងច្បាំងប្រកាប់គ្នាខ្លាំងមហិមាណាស់នឹងរៀបរាប់ឱ្យអស់ពុំបាន។ ខណៈនោះមានអភូតហេតុមួយគួរឱ្យអស្ចារ្យណាស់គឺដំរីភ្លុកមួយជាឧត្តមធំណាស់របស់សម្ដេចចៅពញាកៅ (ខាងស្ដេចកន) ជាមេទ័ពត្រើយខាងកើត វាផ្អើលរត់ទៅដល់ព្រេចដំបូកមួយរលើងរលំទាំងដើមឈើរមៀលទៅលើកងទ័ពខ្លួនឯងបែកទាំងសំបុកឱម៉ាល់ ព្រលួតល័ខ ហើយហើរទៅទិចកងទ័ពសម្ដេចចៅហ្វាកៅទៀត។ រេហ៍ពលទាំងនោះទ្រាំនឹងឱម៉ាល់ ព្រលួតល័ខ ពុំបានក៏រត់ខ្ចាត់ខ្ចាយបែកទ័ពទៅ។

ខាងកងទ័ពនៃសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជាឃើញដូច្នោះ ក៏តាមដេញទ័ពសម្ដេចចៅហ្វាកៅទៅទៀត។ លុះកងទ័ពនេះទាន់ ឃើញសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ ហើយសម្ដេចចៅហ្វាកៅក៏រា-តនឹងសេនាទាហានសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា។ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចចូលតយុទ្ធទល់គ្នានឹងចៅហ្វាកៅ។ លុះប្រយុទ្ធគ្នាមិនបានប៉ុន្មានភ្លេងផង សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ក៏កាប់ត្រូវស្មាចៅហ្វាកៅមួយអន្លើ ចៅហ្វាកៅមានពិការជាទំងន់។ សេនាទាហានខាងសម្ដេចចៅហ្វាកៅជួយការពារនាំរត់ឆ្លងទៅក្រាបទូលព្រះស្រីជេដ្ឋា (ស្ដេចកន) តាមការណ៍ដែលបែកទ័ព ហើយស្លាប់ចៅពញាចក្រីកែវនោះ។ ឯសេនាទាហានខាងសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា កាលសម្ដេចចៅហ្វាកៅរត់ទៅនោះ ហើយដេញតាមពុំទាន់ក៏ចាប់យកតែ គោ ក្របី ដំរី សេះ ស្បៀងអាហារ សស្ត្រាវុធជាច្រើននាំទៅក្រាបទូលថ្វាយ។ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់លើកកងទ័ពចូលទៅបោះទ័ពនៅខាងលិចភូមិរលាប្អៀរក្នុងខែត្ររលាប្អៀរ (ខែត្រកំពង់ឆ្នាំងសព្វថ្ងៃនេះ)។

ចំណែកខាងចៅពញាស្រែន្យាធិបតីសោម ចៅហ្វាយស្រុកខែត្ររលាប្អៀរខាងព្រះស្រីជេដ្ឋា (ស្ដេចកន) បានដឹងហើយ ក៏ឱ្យកេណ្ឌកងទ័ពឡើងរក្សានាទីបន្ទាយ។ ប៉ុន្តែរាស្ត្រពុំចុះកំណែនសោះ បែរជានាំគ្នាយកបណ្ណាការចូលទៅគាល់ថ្វាយខ្លួនធ្វើរាជការក្នុងសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ជាច្រើននាក់ទៅវិញ។ ចៅហ្វាយស្រុកសោមដឹងដូច្នោះហើយ ក៏នាំគ្រប់គ្រួដឹកកូនជញ្ជូនចៅរត់តាមសម្ដេចចៅហ្វាកៅ។ លុះរត់ទៅពុំទាន់ចៅហ្វាកៅ ចៅហ្វាយស្រុកសោមក៏ចូលទៅជ្រកក្នុងបន្ទាយភ្នំពេញហើយស្លាប់ក្នុងទីនោះ។

សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបថា: "ចៅពញាស្រែន្យាធិបតីសោម ចៅហ្វាយស្រុកខែត្ររលាប្អៀររត់ទៅហើយ" ទ្រង់ក៏បានជ្រើសរើសយកហ្លួងរាជាភឹមឱ្យធ្វើជាចៅហ្វាយស្រុកឡើង។ ទ្រង់ឱ្យប្រមូលរាស្ត្រប្រជា ស្បៀងអាហារសស្ត្រាវុធទុកជាកំលាំងសឹកសង្គ្រាមសំរាប់ស្រុកនោះ។

ចៅពញាស្រែន្យាសេនាទន់ ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រលង្វែកកាលដឹងដើមទងថា "សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ព្រះអង្គត្រឡប់មកពីស្រុកសៀមវិញហើយៗ ទ្រង់បានទាំងឈ្នះសង្គ្រាមបានខែត្រខាងជើងជាច្រើន ទ្រង់បានសំលាប់ចក្រីកែវដេញទាំងទ័ពចៅហ្វាកៅទៀត" ចៅពញាក៏នាំស្ម័គ្របក្សពួករាស្ត្រប្រជា និងបណ្ណាការយកទៅថ្វាយសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជាថ្វាយទាំងខ្លួនចូលទៅធ្វើរាជការជាច្រើននាក់។
ស្រែន្យាធិបតីសោម

ចៅពញាស្រែន្យាធិបតីសោម (ចៅពញា ជាស័ក្ដិ ស្រែន្យាធិបតី ជាងារ សោម ជាឈ្មោះ) ជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្ររលាប្អៀរ ហើយក៏ជាមេទ័ពរបស់ព្រះស្រីជេដ្ឋាផងដែរ។
ស្រែន្យាធិបតីសោម: ប្រវត្តិ និង ការងារ

ប្រវត្តិ និង ការងារ
ក្រោយពីព្រះបាទចន្ទរាជាទទួលបានទូកចង្ហាន់ហុយមក។ ទ្រង់ក៏ស្ដេចបង្គាប់ចៅពញាសេនាធិបតីសង្គ្រាមសុខឱ្យប្រមូលស្បៀងអាហារ និង គ្រឿងសស្ត្រាវុធទុកក្នុងបន្ទាយនោះជាកំលាំងទ័ព។ លុះទ្រង់ប្រមូលរេហ៍ពលបានសូរេចហើយស្ដេចធ្វើព្រះរាជដំណើរទ័ពទៅដល់វាលសាបអង្កាម (ភូមិនេះទៅខាងលិចកំពង់ឆ្នាំង)។ នៅទីនោះទ្រង់បានប្រទះនឹងទ័ពសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ។ មួយរំពេចនោះ ស្ដេចចាត់ឱ្យបរកងទ័ព ចូលច្បាំងនឹងទ័ពចៅហ្វាយកៅឥតរួញរា។ ទ័ពទាំងសងខាងច្បាំងគ្នាជាកោលាហលតាំងពីអាវុធវែងរហូតដល់អាវុធខ្លី។ ពួកពលសេនាចូលតតាំងច្បាំងប្រកាប់គ្នាខ្លាំងមហិមាណាស់នឹងរៀបរាប់ឱ្យអស់ពុំបាន។ ខណៈនោះមានអភូតហេតុមួយគួរឱ្យអស្ចារ្យណាស់គឺដំរីភ្លុកមួយជាឧត្តមធំណាស់របស់សម្ដេចចៅពញាកៅ (ខាងស្ដេចកន) ជាមេទ័ពត្រើយខាងកើត វាផ្អើលរត់ទៅដល់ព្រេចដំបូកមួយរលើងរលំទាំងដើមឈើរមៀលទៅលើកងទ័ពខ្លួនឯងបែកទាំងសំបុកឱម៉ាល់ ព្រលួតល័ខ ហើយហើរទៅទិចកងទ័ពសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅទៀត។ រេហ៍ពលទាំងនោះទ្រាំនឹងឱម៉ាល់ ព្រលួតល័ខ ពុំបានក៏រត់ខ្ចាត់ខ្ចាយបែកទ័ពទៅ។
ខាងកងទ័ពនៃសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ឃើញដូច្នោះ ក៏តាមដេញទ័ពសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅទៅទៀត។ លុះកងទ័ពនេះទាន់ ឃើញសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ ហើយសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅក៏រា-តនឹងសេនាទាហានសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា។ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចចូលតយុទ្ធទល់គ្នានឹងចៅហ៊្វាកៅ។ លុះប្រយុទ្ធគ្នាមិនបានប៉ុន្មានភ្លេងផង សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ក៏កាប់ត្រូវស្មាចៅហ៊្វាកៅមួយអន្លើ ចៅហ៊្វាកៅមានពិការជាទំងន់។ សេនាទាហានខាងសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅជួយការពារនាំរត់ឆ្លងទៅក្រាបទូលព្រះស្រីជេដ្ឋា (ស្ដេចកន) តាមការណ៍ដែលបែកទ័ព ហើយស្លាប់ចៅពញាចក្រីកែវនោះ។ ឯសេនាទាហានខាងសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា កាលសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅរត់ទៅនោះ ហើយដេញតាមពុំទាន់ក៏ចាប់យកតែ គោ ក្របី ដំរី សេះ ស្បៀងអាហារ សស្ត្រាវុធជាច្រើននាំទៅក្រាបទូលថ្វាយ។ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់លើកកងទ័ពចូលទៅបោះទ័ពនៅខាងលិចភូមិរលាប្អៀរក្នុងខែត្ររលាប្អៀរ (ខែត្រកំពង់ឆ្នាំងសព្វថ្ងៃនេះ)។
ចំណែកខាងចៅពញាស្រែន្យាធិបតីសោម ចៅហ្វាយស្រុកខែត្ររលាប្អៀរខាងព្រះស្រីជេដ្ឋា (ស្ដេចកន) បានដឹងហើយ ក៏ឱ្យកេណ្ឌកងទ័ពឡើងរក្សានាទីបន្ទាយ។ ប៉ុន្តែរាស្ត្រពុំចុះកំណែនសោះ បែរជានាំគ្នាយកបណ្ណាការចូលទៅគាល់ថ្វាយខ្លួនធ្វើរាជការក្នុងសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ជាច្រើននាក់ទៅវិញ។ ចៅហ្វាយស្រុកសោមដឹងដូច្នោះហើយ ក៏នាំគ្រប់គ្រួដឹកកូនជញ្ជូនចៅរត់តាម សម្ដេចហ៊្វាកៅ។ លុះរត់ទៅពុំទាន់ចៅហ៊្វាកៅ ចៅហ្វាយស្រុកសោមក៏ចូលទៅជ្រកក្នុងបន្ទាយភ្នំពេញហើយស្លាប់ក្នុងទីនោះ។
សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបថា: "ចៅពញាស្រែន្យាធិបតីសោម ចៅហ្វាយស្រុកខែត្ររលាប្អៀររត់ទៅហើយ" ទ្រង់ក៏បានជ្រើសរើសយកហ្លួងរាជាភឹមឱ្យធ្វើជាចៅហ្វាយស្រុកឡើង។ ទ្រង់ឱ្យប្រមូលរាស្ត្រប្រជា ស្បៀងអាហារសស្ត្រាវុធទុកជាកំលាំងសឹកសង្គ្រាមសំរាប់ស្រុកនោះ។
ស្រះប្រាសាទ

រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ស្រះប្រាសាទនៅ Hampi, Karnataka ។
ស្រះ​ប្រាសាទ ​ជា ​អណ្តូង ឬ ​អាង​ស្តុក​ទឹក ​ដែល​បាន​សាងសង់​ជា​ផ្នែក​នៃ​ប្រាសាទ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​។ ស្រះមួយចំនួនត្រូវបានគេនិយាយថាអាចព្យាបាលជំងឺផ្សេងៗ និងជំងឺគ្រុនចាញ់ពេលងូតទឹក។
ស្រះស្រង់: ប្រវត្តិស្រះស្រង់

ប្រវត្តិស្រះស្រង់ 
ស្រះស្រង់មានទីតាំងស្ថិតនៅទល់មុខខាងកើតប្រាសាទបន្ទាយក្តី ខាងត្បូងឆៀងខាងលិចនៃបារាយណ៍ខាងកើត មានបណ្តោយ៧៨០ម និងទទឹង៣៨០ម ត្រូវបានដូនតាខ្មែរជីកឡើងនៅចុងសតវត្សទី១២ និងដើមសតវត្សទី១៣ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ស្រះនេះមានរានហាលដ៏ស្រស់ស្អាត សាងសង់ឡើងអំពីថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀម ដោយមានរាងកាកបាទ មានបង្កាន់ដៃនាគ និងមានតោឈរយាមផ្លូវផងដែរ។ស្រះនេះសាងសង់ ដោយមានទឹកជាប់ជានិច្ច និងមានទេសភាពស្រស់បំព្រងព័ទ្ធជុំវិញ តែមិនមានប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកចូលនោះទេ។ ស្រះនេះពឹងទៅលើទឹកភ្លៀង និងទឹកក្រោមដី ដែលជ្រាបចូលពីបារាយណ៍ខាងកើត។ ស្រះនេះជីកឡើងមិនមែនមាននាទីស្រោចស្រពកសិកម្ម ឬជាទីសក្ការៈដូចជាកសិណអង្គរ ឬបារាយណ៍ជាដើមនោះទេគឺកសាងឡើងសម្រាប់ការកម្សាន្តរបស់ព្រះមហាក្សត្រនាសម័យបុរាណ និងមានកូនប្រាសាទមួយនៅចំកណ្តាល ជាទីដែលព្រះអង្គទ្រង់យាងតាមទូកទៅស្តាប់តន្ត្រីផ្សេងៗ។ បច្ចុប្បន្ន គេអាចមើលឃើញកូនប្រាសាទនេះ នៅរដូវប្រាំងពេលដែលមានទឹករាក់គេធ្លាប់ឃើញតែភាពស្រស់ស្អាតនៃស្រះស្រង់ ដោយសារមានទឹកគ្រប់រដូវកាល រហូតទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរចូលទស្សនាជាហូរហែមិនដែលដាច់។ ក៏ប៉ុន្តែ កាលពីរដូវប្រាំងឆ្នាំ២០១៥កន្លងទៅនេះ ស្រះស្រង់បានជួបប្រទះនូវបញ្ហារីងស្ងួតស្ទើរទាំងស្រុង។
នៅឆ្នាំ២០១៦នេះ ដោយយមានការបារម្ភថា ស្រះស្រង់អាចនឹងប្រឈមបញ្ហារីងស្ងួតដូចឆ្នាំមុនទៀត អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាអះអាងថា បានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់សម្រាប់ជួយសង្គ្រោះស្រះស្រង់នេះ។ ការត្រៀមខ្លួននេះ គឺតាមរយៈការស្តារប្រឡាយដែលមានប្រវែង៧គម ដើម្បីបង្ហូរទឹកពីទំនប់តានៀវមកបញ្ចូលក្នុងស្រះស្រង់ គេហទំព័រ Wiki Komnert ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៨។
ស្រះស្រង់: ការបោសសម្អាត ជួសជុល និងការធ្វើកំណាយ

ការបោសសម្អាត ជួសជុល និងការធ្វើកំណាយ 
ស្រះស្រង់ត្រូវបានរៀបចំសម្អាតដោយក្រុមការងាររបស់លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ នៅឆ្នាំ១៩២០ និងជួសជុលឡើងវិញដោយក្រុមការងាររបស់លោក B.P Groslier នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៦៣-១៩៦៥។ សកម្មភាពកំណាយបានវិវត្តន៍ជាបន្តបន្ទាប់ មានប្រវែង១៦០០ម៉ែត្រការ៉េមានជម្រៅជាមធ្យមពី២ទៅ២.៥ម៉ែត្រ។ នៅក្នុងការធ្វើកំណាយមួយនាឆ្នាំ១៩៦៣ គេប្រទះឃើញថូមួយចំនួនមានផ្ទុកនូវអិដ្ឋិធាតុទាំងឡាយដែលគេដែលគេបានបូជារួចកប់នៅក្នុងដីនៅក្នុងតំបន់ស្រះស្រង់ដែលត្រូវបានគេយល់ឃើញថាគឺជាផ្នូរ។ គេរកឃើញបណ្តុំនៃក្រឡនិងគំនរព្រះបដិមាព្រះពុទ្ធជាមួយនិងវត្ថុសិល្បៈផ្សេងៗ ជាច្រើនទៀត ដែលធ្វើអំពីសំរិទ្ធមានជាអាទិ៍ ពុម្ពបដិមាមានចំនួន១ ដែលស្ថិតនៅក្នុងសតវត្សទី១២ រហូតដល់សតវត្សទី១៥នៃគ.ស ភស្តុតាងកំណាយបានបង្ហាញថាមានច្រើនជាង២០០រណ្តៅសាកសពជាមួយវត្ថុធ្វើអំពីសំរិទ្ធចំនួន៣០០ ព្រមទាំងមានកុលាភាជន៍ជាង ១០០០នៅទីនោះផងដែរ។ នៅជុំវិញរណ្តៅសាកសពគេក៏ប្រទះឃើញមានវត្ថុតូចៗមួយចំនួនទៀត ដែលគេយកមកបញ្ចុះជាមួយសាកសពមានដូចជា បន្ទះដីឥដ្ឋសម្រាប់បួងសួង ពុម្ពព្រះបដិមាធ្វើអំពីដីដុត កញ្ចក់ធ្វើអំពីសំរិទ្ធ គ្រឿងសព្វាវុធធ្វើអំពីដែក និងដុំស្មិត និងសំណរជាដើម។
ស្រះស្រង់: សំណង់ស្ថាបត្យកម្ម និងការតុបតែងលំអ

សំណង់ស្ថាបត្យកម្ម និងការតុបតែងលំអ 
ស្រះស្រង់ត្រូវបានកសាងឡើងដោយមានកាំជណ្តើរព័ទ្ធជុំវិញ ហើយមានព្រះពន្លាកិត្តិយសខ្ពស់មួយសាងអំពីថ្មបាយក្រៀមលាយជាមួយថ្មភក់។ ព្រះពន្លានេះធ្លាប់មានប្រក់ដំបូលធ្វើអំពីឈើ ប្រហែលជាទីដែលព្រះមហាក្សត្រគង់ប្រថាប់ជួបជុំជាមួយមន្ត្រី។ នៅលើព្រះពន្លាក្បែរមាត់ទឹកមានចម្លាក់សត្វតោ និងបង្កាន់ដៃនាគ ដែលនៅផ្នែកនៃក្បាលនាគមានរូបបក្សីគ្រុឌត្រដាងស្លាបនៅចន្លោះក្បាលនាគទាំងពីរ។
ស្រះស្រង់: តួនាទីរបស់ស្រះស្រង់

តួនាទីរបស់ស្រះស្រង់ 
មានមតិមួយតំណាលថា ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី៧ បានកសាងបន្ថែមនៅទីកន្លែងចាស់នៃស្រះស្រង់នេះ។ មានគោលបំណងពីរសំខាន់ៗ៖
 គឺបម្រើជាប្រព័ន្ធធារាស្រ្តដែលអ្នកស្រុករស់នៅជុំវិញបរិវេណស្រះស្រង់អាចយកទឹកមកផ្គត់ផ្គង់សម្រាប់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ និងផ្គត់ផ្គង់លើដីស្រែសម្ការ។
 ព្រះអង្គបានកសាងប្រាង្គមួយនៅចំកណ្តាលស្រះសម្រាប់គង់សមាធិ ប៉ុន្តែប្រាង្គនោះនៅសេសសល់តែខឿនប៉ុណ្តោះ។
ស្រ្តេ កុីដស៍

ស្រ្តេ កុីដស៍ ( ) គឺជាក្រុមតន្ទ្រី Boy group របស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង បង្កើតឡើងដោយ JYP Entertainment បើកដំណើរការជាផ្លូវការហើយថ្ងៃទី ២៨ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០១៨ ជាមួយបទ "District 9" មានសមាជិក ៨ នាក់គឺ  បាំងចាន, លីណូ, ចាំងប៊ីន, ហ្យុនជិន, ហាន, ហ្វេលិកស៍, ស៊ឹងមីន, និងអាយអិន
ស្រ្តេ កុីដស៍: សមាជិក

សមាជិក 
 បច្ចុប្បន្ន 
 បូម (봄)
 ដារ៉ា (다라)
 ស៊ីអេល (씨엘)
 មីនហ្សី (민지)
 បាំងចាន (반찬)
 លីណូ (리노)
 ចាំងប៊ីន (창빈)
 ហ្យុនជិន (현진)
 ហាន (한)
 ហ្វេលិកស៍ (필릭스)
 ស៊ឹងមីន (승민)
 អាយអិន (아이엔)
 អតីត 
 អូូជិន (우진)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្រ្តីកូរ៉េ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្រ្តីខេប៉ុប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Boy group កូរ៉េ
ស្រ្តេ កុីដស៍: បច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ន 
 បូម (봄)
 ដារ៉ា (다라)
 ស៊ីអេល (씨엘)
 មីនហ្សី (민지)
 បាំងចាន (반찬)
 លីណូ (리노)
 ចាំងប៊ីន (창빈)
 ហ្យុនជិន (현진)
 ហាន (한)
 ហ្វេលិកស៍ (필릭스)
 ស៊ឹងមីន (승민)
 អាយអិន (아이엔)
ស្រ្តេ កុីដស៍: អតីត

អតីត 
 អូូជិន (우진)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្រ្តីកូរ៉េ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្រ្តីខេប៉ុប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Boy group កូរ៉េ
ស្លាកលេខយាន្តយន្ត ដែលចតខុសច្បាប់ទម្លាប់នៅរាជធានីភ្នំពេញ

លេខរៀង ស្លាកលេខយានយន្ត  ប្រភេទយានយន្ត កំហុស ទីតាំងប្រព្រឹត្តកំហុស កាលបរិច្ឆេទនៃការប្រព្រឹត្តកំហុសរដ្ឋ 0027ឡង់គ្រីសឺពណ៌សចតនៅហាងឈ្មោះទីណាត់ នៅភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍តេជោដំឌិន វិថីតេជោដំឌិន កែង វិថីប៉ាស្ទ័រ០១ កុម្ភៈ ២០២០១Phnom Penh 
2AN 1534ហាយឡែនឌឺចតនៅហាងគុយទាវ បាយនៅលើគន្លងទោចក្រយាន្តយន្តភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍តេជោដំឌិន លើវិថីតេជោដំឌិន២Phnom Penh
2HN-6875 ចតនៅហាងគុយទាវ បាយ កាហ្វេ នៅលើគន្លងទោចក្រយាន្តយន្តភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍តេជោដំឌិន លើវិថីតេជោដំឌិន៣Phnon Penh
2V-6881ព្រុសពណ៌ទឹកប្រាក់ចតនៅហាងគុយទាវ បាយ កាហ្វេ នៅលើគន្លងទោចក្រយាន្តយន្តភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍តេជោដំឌិន លើវិថីតេជោដំឌិន៤រដ្ឋ 07
2999ឡែនគ្រីសសើរបំពានភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍វត្តឧណ្ណាឡោម ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍វត្តឧណ្ណាឡោម 17/05/2019៥2AV-8814 ព្រុសចតនៅហាងគុយទាវ បាយ កាហ្វេ នៅលើគន្លងទោចក្រយាន្តយន្តភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍តេជោដំឌិន…លើវិថីតេជោដំឌិន៦ភ្នំពេញ
3B-6565រថយន្ដដឹកភ្ញៀវទេសចរណ៍ចតនៅជាប់កែងរោងកុនលុច្សមកផ្លូវ តេជោដំឌិន(ក្បែរក្រសួង )លើ វិថីតេជោដំឌិន កែវ មហាវិថីព្រះនរោត្តម ៧ភ្នំពេញ
2AS-4849ឡែនគ្រុសសឺពណ៌ខ្មៅចតនៅលើ តិរវិថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ កែវវិថីទៅ ក្រសួងប្រៃសនីយ៍ចតចូលហាងគុយទាវនៅលើ តិរវិថីព្រះស៊ីសុវត្តិ ១៩ មិថុនា ២០១៩៨ភ្នំពេញ
2AF-4931ព្រុស ពណ៌សចតនៅលើ តិរវិថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ ចន្លោះវិថី៩ភ្នំពេញ
2P-1007Rang Rover Blackចតនៅលើវិថីតេជោដំឌិន ចំណុះ ភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍តេជោដំឌិន នៅមុខហាងបាយសង្កាត់ផ្សារថ្មី១០៥/០៩/២០១៩១០3D-8457ដឹកអ្នកដំណើរចតកណ្ដាល វិថីតេជោដំឌិន និង ជែងខុសបច្ចេកទេសសង្កាត់បឹងរាំង12-02-2020
ស្លាកលេខយាន្តយន្ត ទោចក្រយាន្តយន្ត របស់រដ្ឋ

គឺ÷
 រូបស្លាកលេខ  ស្លាកលេខជាអក្សរ  ឈ្មោះស្ថាប័នរដ្ឋ-០១ព្រឹទ្ធសភារដ្ឋ-០២រដ្ឋសភារដ្ឋ-០៣រាជរដ្ឋាភិបាលរដ្ឋ-០៤ក្រុមព្រឹក្សាធម្មនុញ្ញរដ្ឋ-០៥ទីស្ដីការគណរដ្ឋមន្ត្រីរដ្ឋ-០៦ក្រសួងការពារជាតិរដ្ឋ-០៧ក្រសួងមហាផ្ទៃរដ្ឋ-០៨ក្រសួងទំនាក់ទំនង រដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា និងអធិការកិច្ចរដ្ឋ-០៩ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិរដ្ឋ-១០ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុរដ្ឋ-១១ក្រសួងព័ត៌មានរដ្ឋ-១២ក្រសួងសុខាភិបាលរដ្ឋ-១៣ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពលរដ្ឋ-១៤ក្រសួងផែនការរដ្ឋ-១៥ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មរដ្ឋ-១៦ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡារដ្ឋ-១៧ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទរដ្ឋ-១៨ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈរដ្ឋ-១៩ក្រសួងបរិស្ថានរដ្ឋ-២០ក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទរដ្ឋ-២១ក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនិតិសម្បទារដ្ឋ-២២ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍រដ្ឋ-២៣ក្រសួងធម្មការ និងសាសនារដ្ឋ-២៤ក្រសួងកិច្ចការនារីរដ្ឋ-២៥ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូនរដ្ឋ-២៦ក្រសួងយុត្តិធម៌រដ្ឋ-២៧ក្រសួងទេសចរណ៍រដ្ឋ-២៨ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់រដ្ឋ-២៩ក្រសួងធនធានទឹក និងឧត្តុនិយមរដ្ឋ-៣០ព្រះបរមរាជវាំងរដ្ឋ-៣១ក្រសួងមុខងារសាធារណៈរដ្ឋ-៣២រដ្ឋលឹខាធិកាដ្ឋាន អាកាសចរណ៍ស៊ីវិលរដ្ឋ-៣៣ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាចៅក្រមរដ្ឋ-៣៤អគ្គលេខាដ្ឋានរដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភារដ្ឋ-៣៥ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជារដ្ឋ-៣៦អង្គការជាតិរដ្ឋ-៣៧រាជធានីភ្នំពេញរដ្ឋ-៣៨ខេត្តកណ្ដាលរដ្ឋ-៣៩ខេត្តកំពង់ធំរដ្ឋ-៤០ខេត្តកំពង់ឆ្នាំងរដ្ឋ-៤១ខេត្តកំពង់ស្ពឺរដ្ឋ-៤២ខេត្តកំពង់ចាមរដ្ឋ-៤៣ខេត្តកំពតរដ្ឋ-៤៤ខេត្តកោះកុងរដ្ឋ-៤៥ខេត្តកែបរដ្ឋ-៤៦ខេត្តក្រចេះរដ្ឋ-៤៧ខេត្តតាកែវរដ្ឋ-៤៨ខេត្តបន្ទាយមានជ័យរដ្ឋ-៤៩ខេត្តបាត់ដំបង រដ្ឋ-៥០ខេត្តប៉ៃលិន រដ្ឋ-៥១ខេត្តពោធិសាត់រដ្ឋ-៥២ខេត្តព្រះសីហនុរដ្ឋ-៥៣ខេត្តព្រះវិហាររដ្ឋ-៥៤ខេត្តព្រៃវែងរដ្ឋ-៥៥ខេត្តមណ្ឌលគិរី រដ្ឋ-៥៦ខេត្តរតនគិរី រដ្ឋ-៥៧ខេត្តសៀមរាបរដ្ឋ-៥៨ខេត្តស្វាយរៀងរដ្ឋ-៥៩ខេត្តស្ទឹងត្រែងរដ្ឋ-៦០ខេត្តឧត្តរមានជ័យ រដ្ឋ-៦១ក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈនគរបាលអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិនៃក្រសួងមហាផ្ទៃខេមរភូមិន្ទ-០១បញ្ជាការដ្ឋាននៃក្រសួងការពារជាតិខេមរភូមិន្ទ-០៩កងរាជអាវុធហត្ថ(PM)
ស្លាកលេខយាន្តយន្ត ដែលចតខុសច្បាប់ទម្លាប់នៅរាជធានីភ្នំពេញ
ស្លាកស្នាមវប្បធម៌ខ្មែរ: <b>( នៅតាមដងទន្លេមូល ប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន )</b>

( នៅតាមដងទន្លេមូល ប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន )
តាំងពីកកើតជាទឹកដីមក ទន្លេនិងស្ទឹងជាច្រើន ដូចជា ទន្លេមេគង្គ. ទន្លេបាសាក់ ស្ទឹងសែន. ស្ទឹងជី និងស្ទឹងមូលជាដើម បានរួមចំណែកក្នុងការស្ថាបនានូវអារ្យធ
ម៍វប្បធម៍របស់សហគមន៏ខែ្មរ ដែលតាំងលំនៅស្ថានតាមមាត់ទន្លេនិងស្ទឹងទាំង
នោះ។ ហេតុនេះហើយបានជាគេសន្និដ្ឋានថា ប្រភពនៃវប្បធម៏ខែ្មរកើតនៅតាម
ដងទន្លេ និង ស្ទឹងទាំងនោះដែលជាមេដោះ និងជាសរសៃឈាម។
គឺក្នុងករណីនេះហើយ ដែលសព្វថ្ងៃ នៅព្រះរាជាណាចក្រថៃ គេឃើញមានសហ
គមន៏ខែ្មររស់នៅយ៉ាងកុះករតាមដងស្ទឹងមូល ដែលថៃហៅថា” ណាមមូន” ទោះ
បីជាភូមភាគឥសាននេះបានក្លាយទៅជា ទឹកដីថៃហើយដ៏ដោយ។ ស្ថានភាពភូម
សាស្រ្តមួយភាគធំនៃសហគមន៏ខែ្មរ ដែលរស់នៅដាច់ស្រយាល នៅតែរក្សាប្រពៃណីប្រចាំជាតិ ដើមរបស់ខ្លូននៅឡើយ។
ប៉ុនែ្តជិត៨០ឆ្នាំដែលទើបតែកន្លងផុតទៅនេះ សង្គមខែ្មរនៅប្រទេសថៃនោះក៏
បានទទួលការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងសីជម្រៅដែរ ជាហេតុធ្វើអោយជនជាតិខែ្មរទាំងនោះ
ឈប់រៀនអក្សរខែ្មរទាំងនៅតាមវត្តអារាមផង ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបបានជាស
ត្វថ្ងៃនេះ នៅសល់តែចៅអធិការនិងអាចារ្យវត្តចាស់មួយភាគតូចប៉ុណ្ណោះ ដែលនៅចេះអានអក្ស័រខែ្មរ។ ទន្ទឹងនិងនេះដែរមួយភាគធំនៃតម្រា សាស្រ្តាស្លឹក
រឹត គម្ពី ដីកា ផេ្សងៗដែលសរសេរជាអក្សរខ្មែរត្រូវបានបាត់បង់បន្តិចម្តងៗ ព្រោះ
វត្ថុទាំងនេះមិនឆ្លើយតបទៅនិងសេចក្តីត្រូវការរបស់សង្គមទំនើប នឹង សង្គមទំនើ
ប និង មនុស្សជំនាន់ថ្មី។ម៉្យាងទៀត ភាគហិនហោចនៃក្បួនខ្នាតបុរាណខែ្មរ
បណ្តាលមកពីរកត្តានយោបាន ឬមនោគមវិជ្ជារបស់ព្រះសង្ឃមួយចំនួន ដែល
ប្រាថ្នាលុបបំបាត់ដានមនុស្សខែ្មរជំនាន់ចាស់ តែវាក៏ជាលទ្ឋផលនៃជំនឿសាស
នាផងដែរ។ មួលហេតុមួយទៀតគឺ ពេលដែលព្រះគ្រូចៅអធិការទទួលអនិច្ចធម្ម
ទៅ ជាសិស្សគណរបស់ព្រះអង្គតែងប្រមូលយកគម្ពីរ, សាស្រ្តាស្លឹករឹត, ក្បូនខ្នាត
ដែលជាការចងចាំពីបុរាណ ទៅបូជាជាមួយរបស់ព្រះអង្គអស់។
ការឃើញជនជាតិខែ្មររស់នៅលើភ្នំដងរែក គឺជាករណីមួយធ្វើអោយយើងរំភើប
ចិត្តយ៉ាងក្រៃលែង ព្រោះវត្តមានរបស់ពួកគេបង្ហាញថា ខែ្មរជាជនជាតិមួយធ្លាប់
រស់នៅលើទឹកដីយ៉ាងធំទូលំទូលាយណាស់។ ប៉ុនែ្តបើពិចារណាអោយស៊ីជំម្រៅ
ទៅប្រពៃណីរបស់រស់នៅបងប្អូនខែ្មរទាំងនោះ និងប្រពៃណីរបស់បងប្អូនខែ្មរភាគ
ខាងក្រោមជួរភ្នំដងរែក យើងឃើញមានប្រពៃណីតែមួយ។ គឺជាប្រពៃណីដ៏ល្អប្រ
ពៃ ដែលបន្តវេនពីសម័យមុនអង្គរនិងសម័យអង្គរប៉ុនែ្ត កំពុងស្ថិតក្នុងសភាពការ
ណ៏មួយដោយគ្រោះថ្នាក់ គឺនិងត្រូវរលត់បន្តិចម្តងៗហើយនិងត្រូវសា្លប់សាបសូន
យ៉ាងអនោចអធ័មបំផុត។ ទំនៀមទំម្លាប់ខែ្មរបុរាណមួយចំនួន ដែលពួកគេបាន
ប្រកាន់ខ្ជាប់ខ្ជូននុះ បានបង្ហាញអោយឃើញទម្រង់វប្បធម៏ខែ្មរជំនាន់ដើម។
សហគមន៏នៅលើទឹកដីថៃបច្ចុប្បន្នមានកំណើតយូរយាណាស់មកហើយគឺតាំងអត្ថបទជាអក្សរទ្រេត
ពីសម័យបុរេប្រវត្តិសាស្រ្តម៉្លេះ។ ប៉ុនែ្តក្រោយពីបាតបងនូវអធិបតេយ្យ ចាប់តាំង
ពីសតវត្សរ៏ទី ១៥-១៦ នៃគ្រិស្តសករាជមក ពួកគេក៏ក្លាយទៅជាជនជាតិថៃតែ
ម្តងរួមទាំងការបាត់បងភាសាកំនើតរបស់ខ្លួនដែរ ប៉ុនែ្តយុវវ័យមួយភាគធំបាន
បោះបងប្រពៃណី និងភាសាកំនើតរបស់ខ្លួនជាបណ្តើរៗ ដោយមកពីឥទ្ឋិពល
នៃប្រពន្ឋ័អប់រំ។ ម៉្យាងទៀត ជនជាតិខែ្មរទាំងនោះបានក្លាយទៅជាជនជាតិភាគ
តិចអស់ទៅហើយផង។	
គួររំឮកថា នៅតាមដងស្ទឹងមូល គេបានរកឃើញស្ថានីយបុរេប្រវត្តស្រាស្រ្តព្រម
ទាំងប្រាសាទខែ្មរគ្រប់សម័យកាលជាច្រើនផងដែរប៉ុនែ្តមិនមែនជាសមិទ្ឋផលរប
ស់ជនជាតិថៃ ដែលសព្វថ្ងៃជា ម្ចាស់នៃដែនដីនេះទេ។និយាយដូច្នេះ គឺមកពីមាន
ព្រឹត្តិការណ៏ជាប្រវត្តិសាស្រ្តកើតឡើង ដែលហាក់ដូចជាបណ្តាលឲ្យវត្តមាននៃ
ជនជាតិថៃនៅក្នុងតំបន់នេះមានលក្ខណះថ្មីថ្មោពេក។
ការជ្រាវជ្រាវរបស់យើងបានអោយដឹងថា អ្វីៗទាំងអស់នៅក្នុងសង្គមមនុស្សសុទ្ធ
តែមានការប្រែប្រួល។ យ៉ាងណាមិញ វិប្បធម៏ខ្មែរក៏ដូចជាពូជសាសន៏ខែ្មរដែរ
អាចរលាយសាប់សូន្យបាន ប្រសិនបើរមានការបាត់បង់នូវបូរណភាពទឹកដី។
ជនជាតិខែ្មរអាចខ្លាំង ឬខ្សោយអាស្រយ័លើកត្តាឬទឹកដី និងបូរណភាពនៃបង្គោ
លសីមា។
ស្លាកស្នាមវប្បធម៌ខ្មែរ: ២. ខែ្មរនៅអយុធ្យា

២. ខែ្មរនៅអយុធ្យា
តាមច្បាប់នៃព្រះរាជពង្សាវតារថៃ ដែលបានចងក្រងនៅខេត្តអយុធ្យាក្នុងសតវត្ស
រ៏ ទី ១៩ នៃគ្រិស្តសករាជ គេបានដឹងថាទីក្រុងអយុធ្យា ដែលស្ថិតប្រមាណជា ៦០គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងបាងកកបច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានស្ថាបនាឡើងនៅឆ្នំា ១៣៥០នៃ
គ្រិស្តសករាជ ដោយព្រះបាទ អ៊ូថង ( អូរទង )។ ការស្រាវជ្រាវផ្នែកបុរាណវិទ្យា
បានបញ្ជាក់ថា ពត័មានខាងលើនេះពុំត្រឹមត្រូវតាមលក្ខណះវិទ្យាសាស្រ្តទេ ព្រោះថា ឆ្នាំ ១៣៥០នៃគ្រិស្តសករាជ គឺជាឆ្នាំដែលទីក្រុងខែ្មរដ៏សំខាន់នេះត្រូវបា
នធ្វើឡើង តាំងពីសម័យមុនអង្គរមកម៉្លេះ។
តាមវត្តុបុរាណខែ្មរជាច្រើន តាំងពីសម័យបវប្បធម៍នគរភ្នំ ដែលត្រូវបានគេរក
ឃើញនៅក្នុងតំបន់នេះអាចជាភស្តុតាងស្រាប់។ តួយ៉ាងដូចជា ក្នុងចម្លាក់បុរាណ
ខែ្មរ តំណាងព្រះស្កន្តជិះក្លោក និង ព្រះវិស្ណុជាដើម ត្រូវបានស្ថាបនាឡើង រវាង
ឆ្នាំ ៥០០ នៅ ៥៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ។ អាស្រ័យហេតុនេះ ការដែលអ្នកស្រាវ
ជ្រាវថៃអះអាងថា ក្រុងអយុធ្យាត្រូវបានកសាងឡើងនៅឆ្នាំ ១៣៥០ នៃគ្រិស្តសក
រាជ គឺជាការភ័ន្តច្រឡំមួយដ៏ធំ។ ម៉្យាងទៀត ដោយផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវរបស់
យើង យើងបានដឹងថា ការកាន់កាប់ទីក្រុងខែ្មរនេះដោយជនជាតិសៀម ត្រូវធ្វើ
ឡើងនាសម័យក្រោយអង្គរបន្តិច ពីព្រោះក្រុងអយុធ្យាជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច
ដ៏សំខាន់មួយនាសម័យបុរាណ ហើយការបាត់បង់ខេត្តនេះបានធ្វើឲ្យចក្រភព
អង្គររង្គោះរង្គើ ពីព្រោះវាបានប៉ះពាល់ដល់វឌ្ឍនភាពរបស់ព្រះរាជាណាចក្រខែ្មរ
បុរាណ។ ការបាត់បងខេត្តដ៏សំខាន់នេះជាការចាប់ផ្តើមឡើងនៃឪនភាពវប្បធម៏
ខែ្មរ ពីព្រោះខេត្តនេះជាការចាប់ផ្តើមឡើងនៃឪនភាពវប្បធម៏ អារ្យធម៏ខែ្មរ 
ពីព្រោះខេត្តនេះជាសរសៃឈាមផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។