navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ទេសចរបារាំង: ទីក្រុងប៉ារីស

ទីក្រុងប៉ារីស 
ប៉ារីស គឺជារាជធានី ដែលមានទេសចរយ៉ាងច្ច្រើនកុះករនៅលើពិភពលោក។​ ប៉ារីសបានទាំក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ ជាមួយសារះមន្ទី ដូចជា សារះមន្ទី  ឡូវើរ(Louvre) សារះមន្ទី
មូស៊ី ឌឺអូសេ (Muse'e d'Orsay ។​ ហើយមានការទាក់ទាញចិត្ត ដូចជា ប៉ម អើ ហ្វែល(Eiffel Tower) , អាក ឌី ព្រីអម(Acr de Triomphe )ឆាត ត្រល របស់ ន័រ ត្រ័រ​​ ដាម (the cathedral of Notre-Dame​),
ហើយនិង ដីសស្លីឡែនប៉ារីស( Disneyland Paris)។
ទេសចរបារាំង: ផ្នែកដទៃទៀតនៃប្រទេសបារាំង

ផ្នែកដទៃទៀតនៃប្រទេសបារាំង
នៅភាគខាងជើងនៃប្រទេសបារាំង មានរម្មណីយដ្ឋានស្គី នៅក្នុងតំបន់ភ្នំខ្ពស់ៗ គួរកាត់សំគាល់ផងដែរបារាំងមានទីក្រុងប្រវត្តិសាស្រ្តគឺ អាវីញុង(Avignon  )រាជាវាំងសម្តេចប៉ាប(Popes' palace)ដើមកំនើតនៃអាឡិស​ អិច(Arles, Aix-en-Provence),ស្រាទំពាំងបាយជូប័រហ្គេឌី (Bordeaux),លីយន( Lyon), ម៉ាសឺល(Marseille),ណៃ(Nice),សន្តបេនណូត​ ឌូ ស៊ូល (Saint-Benoît-du-Sault on the Loire River),ធូឡូស អនឌឹការ៉ុម( Toulouse on the Garonne), ប្រសាទស្រាស់ប៊ុង(Strasbourg on the border with Germany),ទីក្រុងណែនតែសដ៏ស្រស់ស្អាត( the beautiful city of Nantes)។ ប្រាក់កំរ៉ៃនៃកន្លែងស្នាក់ពេញគ្រប់ទីកន្លែង ហើយនិងសណ្ឋាគាទំនេរជាច្រើន។ សំរាប់ជាឧទាហរណ៍, ប្រជាជនអង់គ្លេសចូលចិត្តចំណាយពេលរដូវក្តៅ របស់ពួកគេនៅក្នុងជ្រោះឌ័រនញឹស( Dordogne valley),វិសមកាលជនជាតិអេស្ប៉ាញ នៅក្នុងតំបន់ ប៊ីអារី( Biarritz) ហើយតំបន់ អេស ធី ជីនអី ឡូ ( St Jean de Luz ) នៅលើឆ្នេរសមុទ្រ បាសខ្យូ( Basque coast),ហើយប្រជាជនអៀរឡង់តែងតែមកទស្សនាតំបន់ឡូ័រដិស(Lourdes)។ ភ្ញៀវទេសចរធ្វើដំណើរទៅទស្សនា មើលការប្រណាំងកង់ប្រចាំឆ្នាំ(annual cycle race),ដំណើរទេសចរ របស់ប្រជាជនបារាំង( the Tour de France) ។
ឆ្នេរសមុទ្រមេឌឺទែរ៉ាណេនៃប្រទេសបារាំងស្ថិតក្នុងទីតាំងដ៏សខាន់មួយ ក្នុងតំបន់ឡែនជិកដក រ៉ូសាល់លៀន( Languedoc-Roussillon)​​  ,ឬ ក៏ក្នុង ក្រុស៊ីកា(Corsica),ដែលមានភាពល្បីខ្ទ័រខ្ទារ ឃ្លាតឆ្ងាយពីទឹកដីទេសចរដ៏សំខាន់នេះ ប្រទេសបារាំង គឺជា ប៉ូឡូណេស៊ី( Polynesia) ជាពិសេសគឺ ថាហីតទី( Tahiti), កោះ ខារ៊ីបីន(Caribbean islands Martinique), ហ្គូអេតឌីឡុប
(Guadeloupe) ហើយនិងកន្លែង ដទៃៗជាច្រើន,Maison de la France.

នៅតាមតំបន់ត្បូងពេជ្រ  នៃឆ្នេរសមុទ្រមេឌឺរ៉ាណេរបស់បារាំង ក្នុងតំបន់ ឡែនជូអឹដក 
 France's Mediterranean beaches on the French Riviera, in Languedoc-Roussillon, or in Corsica, are famous. Away from the mainland tourists are French Polynesia (especially Tahiti), the Caribbean islands Martinique, Guadeloupe and others
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបារាំង
ទេឧល

ស្តាំ|រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល| គ្រោងការណ៍សាមញ្ញនៃប្រាសាទស្ថាបត្យកម្ម កលិង្គ
ទេឧល ( Odia:  deuḷa ; English: Deula) គឺជាធាតុស្ថាបត្យកម្មនៅក្នុង ប្រាសាទហិណ្ឌូ ក្នុងរចនាប័ទ្ម ស្ថាបត្យកម្មកលិង្គ នៃប្រាសាទ Odishan នៅភាគខាងកើតប្រទេសឥណ្ឌា។  ជួនកាល ប្រាសាទទាំងមូលក៏ត្រូវបានគេហៅថា ទេឧល ផងដែរ។ ពាក្យ "ទេឧល" ជា ភាសា Odia មានន័យថា សំណង់អគារដែលសាងសង់ឡើងជាមួយនឹងរចនាប័ទ្មជាក់លាក់មួយដែលត្រូវបានគេឃើញនៅក្នុងប្រាសាទភាគច្រើនមកពី Odisha ។  ទេឧល ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ដែរ ទោះ​បី​ជា​ប្រាសាទ ទេឧល ក៏​មាន​ទម្រង់​ផ្សេង​គ្នា​នៅ​ក្នុង​តំបន់ Manbhum នៃ​ភាគ​ខាងលិច Bengal ដែរ។

ទេឧល មានបីប្រភេទ៖  បើនិយាយពីវាក្យសព្ទទូទៅរបស់ឥណ្ឌាខាងជើង រេខទេឧល (rekha deul) គឺជាទីសក្ការៈ និងប៉មពីលើវា រៀងគ្នា គភ៌គ្រឹះ និង សិខរ ដែលជា បិធទេឧល (pida deul) គឺ មណ្ឌប ដែលជាកន្លែងដែលអ្នកស្មោះត្រង់មានវត្តមាន។ សិខរទេឧល គឺជាទម្រង់ជំនួសនៃប៉មពីលើទីសក្ការៈ ដែលមានរាងស្រដៀងនឹងក្លោងទ្វារប្រាសាទ គោបុរៈ រាងពងក្រពើនៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មទ្រាវិឌ ភាគខាងត្បូង។
ទេឧល: រេខទេឧល

រេខទេឧល 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ប្រាសាទ Lingaraja ឧទាហរណ៍នៃ "សិខរទេឧល" ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ប្រាសាទ Shantinath Shiva នៅ Shihar ក្បែរ Jayrambati, West Bengal ។
រេខ នៅក្នុង Odia មានន័យថាបន្ទាត់ត្រង់។ វា​គឺ​ជា​អគារ​ខ្ពស់​មួយ​ដែល​មាន​រាង​ជា​ដុំ​ស្ករ​មើល​ទៅ​ដូច​ជា សិខរ ។ វាគ្របដណ្តប់ និងការពារទីសក្ការៈបូជា ( គភ៌គ្រឹះ ) ។ ឧទាហរណ៍ :

 សិខរ នៃ ប្រាសាទ Lingaraja នៅ Bhubaneswar
 សិខរ នៃ ប្រាសាទ Jagannath នៅ Puri
 ប្រាសាទ Jagannath នៅ Nayagarh
 ប្រាសាទ Uttaresvara Siva នៅ Bhubaneswar
 សិខរ នៃ ប្រាសាទ Yameshwar នៅ Bhubaneswar
 សិខរ នៃប្រាសាទ Shantinath Shiva នៅភូមិ Shihar ក្បែរ Jayrambati, Bankura, West Bengal
ទេឧល: បិធទេឧល

បិធទេឧល 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ប្រាសាទ Konark Sun ជាឧទាហរណ៍នៃ "បិធទេឧល" (ប៉មធំជាងនេះនៅខាងក្រោយបានដួលរលំ) ។
វាជាអគាររាងការ៉េ ជាធម្មតាមានដំបូលរាងពីរ៉ាមីត ជាជាងប៉ម វិមាន លើជម្រកនៃប្រាសាទនានានៅភាគខាងត្បូងនៃ ស្ថាបត្យកម្ម ទ្រាវិឌ ។ សម្រាប់សាល ឬបន្ទប់បម្រើនៃប្រាសាទ។ ឧទាហរណ៍

 Jagamohana (សាលប្រជុំ) នៃ ប្រាសាទព្រះអាទិត្យ នៅ Konârak
 Jagamohana នៃ ប្រាសាទ Yameshwara នៅ Bhubaneswar
 Jagamohana នៃប្រាសាទ Shantinath Shiva នៅ Jayrambati, Bankura, West Bengal
 ប្រាសាទ Digambara Jaina, Khandagiri នៅ Bhubaneswar
ទេឧល: ខករទេឧល

ខករទេឧល 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| Baitala Deula ឧទាហរណ៍នៃ "ខករទេឧល" ។
ខករទេឧល គឺជា​អគារ​រាង​ចតុកោណ​ដែល​មាន​ដំបូល​រាង​ពីរ៉ាមីត​កាត់​ខ្លី​ដូច ​គោបុរៈ ។ ឈ្មោះ​នេះ​ចេញ​មក​ពី​ខករ (​ពពែ​) ដោយសារ​រាង​ដំបូល ។ ប្រាសាទ​នៃ​អាទិទេព ​ស្ត្រី ​ជា​ប្រាសាទ​នៃ​ប្រភេទ​នោះ។ ឧទាហរណ៍ :

 Baitala Deula, Bhubaneswar (ឧទ្ទិសដល់ Chamunda )
 Varahi Deula, Chaurasi, ស្រុក Puri (ឧទ្ទិសដល់ Varahi )
 ប្រាសាទ Brahmi, Chaurasi
 Kedara Gouri, Bhubaneswar
 ប្រាសាទ Narayani, Khalikote (ឧទ្ទិសដល់ Durga )
 ប្រាសាទ Durga, Banki
ទៃយិនសៀនចុណ

ទៃយិនសៀនចុណ ឬ ព្រះ​ច័ន្ទទរទេវី (，太阴星君)   គឺ តេបធីតា​រក្សា​ព្រះច័ន្ទ។《道門定制‧卷三》 ជាព្រះម៉ែព្រះច័ន្ទ 《太上靈寶淨明飛仙度人經法》និង ទេវតាទៀងទាត់ទន សាសនាតាវ.《道法會元‧金火天丁陽芒鍊度儀》
ទោចថ្ពាល់លឿង

The yellow-cheeked gibbon (Nomascus gabriellae), also called the yellow-cheeked crested gibbon, the golden-cheeked crested gibbon or the buffed-cheeked gibbon, is a species of gibbon native to Vietnam, Laos and Cambodia.

The yellow-cheeked gibbon is born blond and later turns black, and males carry this colouring through their lifespan and have the distinguishing golden cheeks; females are born blonde to blend into their mother's fur but they later turn black and turn back to blond at sexual maturity and only have a black cap on the top of their heads. 
 
This diurnal and arboreal gibbon lives in primary tropical rainforest, foraging for fruits, using brachiation to move through the trees.
 
The yellow-cheeked gibbon, like all gibbon species, has a unique song which is usually initiated by the male. The female will then join in and sing with the male to reinforce their bond and announce to other gibbons that they are a pair in a specific territory.  The male usually finishes the song after the female has stopped singing.

Little is known about this species in the wild, but it is thought that it has a life span of approximately 46 years.

A recent report by the Wildlife Conservation Society counted 2,500 yellow-cheeked crested gibbons in Cambodia’s Seima Biodiversity Conservation Area, an estimate that represents the largest known population of the species in the world.Unexpected Large Monkey Population Discovered Newswise, Retrieved on August 28, 2008.
ទោចម្កុដ

The pileated gibbon (Hylobates pileatus) is a primate in the Hylobatidae or gibbon family. 

The pileated gibbon has sexual dimorphism in fur coloration: males have a purely black fur, while the females have a white-grey colored fur with only the belly and head black. The white and often shaggy hair ring around the head is common to both sexes.

The range of the pileated gibbon is eastern Thailand, western Cambodia and southwest Laos. Its lifestyle is much like other gibbons: diurnal and arboreal, it lives together in a monogamous pair, brachiates through the trees with its long arms, and predominantly eats fruits, leaves and small animals. Reproduction habits are not well known, but are presumed to be similar to the other gibbons.
ទោសទណ្ឌនៅកម្ពុជា

រូបភាពតូច|150x150ភីកសែល| ទីតាំងប្រទេសកម្ពុជានៅលើផែនទី
ការដាក់ទណ្ឌកម្មជាធរមាននៅកម្ពុជា ត្រូវបានហាមឃាត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេស។ ប្រទេសកម្ពុជា បានលុបចោលទោសប្រហារជីវិតនៅឆ្នាំ១៩៨៩។ 

កម្ពុជា​ជា​ប្រទេស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស ​អាស៊ាន​តែ​ពីរ (មួយ​ទៀត​គឺ ​ហ្វីលីពីន ) ដែល​បាន​លុប​ចោល​ទោស​ទណ្ឌ​។
ទោសទណ្ឌនៅកម្ពុជា: រដ្ឋធម្មនុញ្ញ

រដ្ឋធម្មនុញ្ញ 
រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៩៣) មាត្រា ៣២ រដ្ឋ៖ "HANDS OFF CAIN against death penalty in the world".

 "មនុស្សទាំងអស់មានសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត សេរីភាព និងសន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួន។ មិនត្រូវមានទោសប្រហារជីវិតឡើយ"។
ទោសទណ្ឌនៅកម្ពុជា: នយោបាយ

នយោបាយ 
នៅឆ្នាំ ១៩៩៥ សម្ដេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ នាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១ បានអំពាវនាវឱ្យដាក់ទណ្ឌកម្មរាជធានី ដោយអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋប្រហារសម្លាប់ឃាតក និងអ្នកជួញដូរគ្រឿងញៀន។ 

នៅឆ្នាំ ២០១៩ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន មានប្រសាសន៍ថា លោកកំពុងពិចារណាដាក់ទណ្ឌកម្មជាធរមានចំពោះអ្នកដែលរំលោភកុមារ ប៉ុន្តែលោកថាវានឹងកើតឡើងក្រោយការបោះឆ្នោតប្រជាមតិទូទាំងប្រទេស។    ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ការ​ប្រកាស​នេះ លោក ហ៊ុន សែន បាន​ប្តូរ​ជំហរ។
ទំនប់ទឹក ណាំង៉ុម

ទំនប់ទឹក ណាំង៉ុម គឺជា ​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី ​នៅលើ​ទន្លេ ណាំង៉ុម ដែល​ជា​ដៃទន្លេ​ដ៏សំខាន់​នៃ ​ទន្លេមេគង្គ ​ក្នុង ​ប្រទេស​ឡាវ ។ វា​ជា​ទំនប់​វា​រី​អគ្គិសនី​ដំបូង​គេ​ដែល​បាន​សាងសង់​នៅ​ប្រទេស​ឡាវ។

សព្វថ្ងៃនេះ សក្ដានុពលវារីអគ្គីសនីរបស់ឡាវត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយថាជាធនធានដ៏សំខាន់មួយរបស់ប្រទេស ដោយសារវាទទួលបានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្ររវាងប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើននៃ ប្រទេសចិន វៀតណាម និង ថៃ និងទន្លេដែលរួមចំណែក 35 ភាគរយនៃលំហូរទន្លេមេគង្គ។ ឡាវមានសក្តានុពលប្រមាណ ១៨,០០០ មេហ្កាវ៉ាត់ ពីទីតាំងគម្រោងជាង ៦០ នៅលើដៃទន្លេមេគង្គ ដែលក្នុងនោះមានតិចជាង ៣ ភាគរយត្រូវបានអភិវឌ្ឍ។ 

រូបភាពតូច|301x301ភីកសែល| ឡាវ
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល
ទំនប់ទឹកអន្លង់ជ្រៃ: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
thumb
ទំនប់ទឹកអន្លង់ជ្រៃ មានវិសាលភាពផ្ទៃទឹកធំទូលាយ នាំខ្យល់បក់ត្រសៀកៗមកប៉ះកាយា ជាទីមនោរម្យសម្រាប់ទទួលទានអាហារថ្ងៃត្រង់ ដែលវេចខ្ចប់ពីផ្ទះជាលក្ខណៈគ្រួសារ ជួបជុំមិត្តភក្តិ ឬក្រុមការងារនាឱកាសនៃដំណើរកម្សាន្តបុណ្យទានក្នុងខែភ្ជុំបិណ្ឌ និងចុងសប្តាហ៍ផងដែរ។ ទំនប់ទឹកអន្លង់ជ្រៃ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិអន្លង់ជ្រៃ ឃុំប្រាំបីមុំ ស្រុកថ្ពង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ លោកអ្នកអាចចេញពីទីរួមខេត្តកំពង់ស្ពឺ ចម្ងាយប្រមាណ៤៨គីឡូម៉ែត្រ។ ប្រសិនបើជិះហួសតំបន់ទំនប់បន្តិចប្រមាណ៥ ឬ៦គីឡូម៉ែត្រ លោកអ្នកនឹងទៅដល់វាលផ្កាពណ៌លឿងដ៏ស្រស់បំព្រងក្នុងចម្ការអំពៅរបស់ក្រុមហ៊ុនលោកឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់។ 
ទំនប់អន្លង់ជ្រៃ បានសាងសង់ពីជំនាន់ខ្មែរក្រហម បានប្រែក្លាយជាទំនប់វារីអគ្គិសនីថ្មី តាំងពីឆ្នាំ២០១២ ដែលទួលទំនប់មានប្រវែង ៦,២០គីឡូម៉ែត្រ ហើយផ្ទៃទឹកអាងទំនប់អន្លង់ជ្រៃ នារដូវវស្សាអាចមានផ្ទៃទឹកទំហំប្រមាណ៤៧៩គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ទីនេះជាប្រភពដ៏សំខាន់សម្រាប់ផ្តល់ទឹកធ្វើកសិកម្ម និងប្រភពផ្ដល់ថាមពលអគ្គិសនីរបស់ស្រុកថ្ពង ផងដែរ។ ក្រៅពីជាទីលម្ហែកាយនោះ ទំនប់ទឹកអន្លង់ជ្រៃ គឺជាទីផ្តល់ថាមពលអគ្គិសនីយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ ប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងស្រុកថ្ពង បានប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ ក្នុងរដូវវស្សា តែនៅរដូវប្រាំងវិញ មិនបានគ្រប់គ្រាន់ទេ ដោយសារទឹកតិចពុំអាចផ្តល់ចរន្តខ្លាំងក្នុងការបង្កើតថាមពលអគ្គិសនីដូចរដូវវស្សាឡើយ។ ចំពោះតម្លៃថាមពលអគ្គិសនីមានតម្លៃ៨០០រៀល ក្នុង១គីឡូវ៉ាត់ ខណៈតម្លៃអាចនឹងចុះថ្លៃជាងនេះនៅពេលខាងមុខ។ ក្រៅពីនេះទំនប់អន្លង់ជ្រៃ ក៏ជាទីកន្លែងសម្រាប់ប្រារឰពិធីបុណ្យអុំទូកផងដែរ។ នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ដែលជារដូវកាលប្រារព្ធបុណ្យអុំទូក ជារៀងរាល់ឆ្នាំរបស់ស្រុកថ្ពង គឺភ្ញៀវទេសចរមកលេងយ៉ាងច្រើនកុះករ។ ថ្មីៗនេះ ក៏បានលេចឮព័ត៌មានថា មានក្រុមហ៊ុនឯកជននានា ចង់សហការកែច្នៃតំបន់នេះ ឲ្យក្លាយជាតំបន់រមណីយដ្ឋានកសិ-ទេសចរណ៍ផងដែរ www.postkhmer.com ។
ទំនប់ម្លេច: ព័ត៌មានទូទៅ

ព័ត៌មានទូទៅ 
thumb|ទំនប់ម្លេច
ទំនប់ម្លេច ជារមណីយដ្ឋានធម្មជាតិមួយកន្លែង ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅព្រំប្រទល់រវាងខេត្តកំពត និងខេត្តតាកែវ ក្នុងឃុំច្រេស ស្រុកជុំគិរី ខេត្តកំពត មានចម្ងាយប្រមាណ៩០គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ។ 
ដើម្បីទៅដល់រមណីយដ្ឋាននេះ បើលោកអ្នកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៣ ពីរាជធានីភ្នំពេញទៅដល់ព្រំប្រទល់រវាងខេត្តតាកែវ និងខេត្តកំពត នៅដើមផ្លូវខាងស្តាំដៃ មានស្លាកអតីតសាកលវិទ្យាល័យ"ភូមិន្ទតាកែវ-កំពត" ដែលសាកលវិទ្យាល័យនេះ នៅសល់តែស្លាកឈ្មោះតែប៉ុណ្ណោះ រួចបត់ស្តាំចូលតាមផ្លូវដីប្រមាណ៦គីឡូម៉ែត្រ នឹងទៅដល់រមណីយដ្ឋានធម្មជាតិទំបន់ម្លេច ដែលស្ថិតនៅក្បែរភ្នំនារាយណ៍ និងភ្នំមេអំបៅ។ ទីតាំងរមណីយដ្ឋាន"ទំនប់ម្លេច" ប្រកបដោយសម្រស់ធម្មជាតិបៃតងស្រស់ ធ្វើឲ្យលោកអ្នករំសាយអស់ក្តីកង្វល់ និងភាពនឿយហត់ទាំងឡាយជាមួយជួរភ្នំប្រជុំដោយទេសភាពបៃតងខៀវស្រងាត់ និងទឹកថ្លាឈ្វេងគួរឱ្យចង់ចុះងូតហែលលេង ខណៈខ្យល់ជំនោរបក់ត្រសៀកៗ ត្រជាក់អង្គប្រាណ។ ភ្ញៀវទេសចរទាំងឡាយអាចជួលតូបតូចៗ សង់ពីឈើប្រក់ស្បូវសម្រាប់សម្រាកលម្ហែ ដែលត្រូវបានសង់ជាជួរហូរហែច្រើនតូបនៅជាប់មាត់ទឹក និងអាចកុម្ម៉ង់ម្ហូបអាហារមកពិសាជុំក្រុមគ្រួសារដោយសប្បាយរីករាយផងដែរដកស្រង់ពី Angkor Thom Magazine។
ទំនប់វារីអគ្គីសនីកម្ពុជា: ទំនប់​វារី​អគ្គីសនី​កម្ពុជា

ទំនប់​វារី​អគ្គីសនី​កម្ពុជា
ជាងពាក់កណ្ដាលទស្សវត្ស​នេះរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​បានធ្វើការជំរុញឲ្យ​មានការកសាងទំនប់វារី​អគ្គីសនីជា​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដែលរួម​មាន៖

 លរ.  ឈ្មោះ  ខេត្ត  សមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់  សំគាល់ ១​ទំនប់វារីអគ្គីសនីកំចាយ ខេត្តកំពត  ១៩៣ megawatts ពេលនេះកំពុងសាងសង់ដោយក្រុមហ៊ុនវិនិយោគពីប្រទេសចិន និងត្រូវដាក់ឲ្យដំណើរការនៅចុងឆ្នាំ២០១១ China-invested hydropower dams to supply electricity later this year: Cambodian PM ២ ទំនប់វារីអគ្គីសនីគីរីរម្យ III ខេត្តកំពត  ១៨ megawatts ពេលនេះកំពុងសាងសង់ដោយក្រុមហ៊ុនវិនិយោគពីប្រទេសចិន និងត្រូវដាក់ឲ្យដំណើរការនៅចុងឆ្នាំ២០១១ ៣ទំនប់វារីអគ្គីសនីទន្លេ​តាតៃ ខេត្តកោះកុង  ២៤៦ megawatts  ៤ទំនប់វារីអគ្គីសនីអាតៃ ខេត្តស្ទឹងត្រែង  ១២០ megawatts   ៥ទំនប់វារីអគ្គិសនីឫស្សីជ្រុំក្រោម​​         ៣៣៨ megarwatts   ៦
ទំនប់​ស្ទឹងត្រែង

ទំនប់​ស្ទឹងត្រែង ជា​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ដែល​បាន​ស្នើ​ឡើង​នៅ​លើ ​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ ក្នុង ​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង  ​ប្រទេសកម្ពុជា ។ វា​នឹង​មាន​ទីតាំង​នៅ​លើ ​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ​ក្រោម ។ គម្រោងនេះគឺមានភាពចម្រូងចម្រាសសម្រាប់ហេតុផលជាច្រើន រួមទាំងផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានលើជលផល ក៏ដូចជាកត្តាបរិស្ថាន និងបរិស្ថានផ្សេងទៀត។
ទំនប់​ស្ទឹងត្រែង: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅឆ្នាំ 2007 ក្រុមហ៊ុនរុស្ស៊ី ប៊ូរីយ៉ាហ្គេសស្ត្រយ (Bureyagesstroy) បានទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណដើម្បីធ្វើការសិក្សាអំពីលទ្ធភាពលើទំនប់។  ការសិក្សាលទ្ធភាពត្រូវបានអនុវត្ត ហើយក្រុមហ៊ុនបានស្នើសុំការអនុញ្ញាតឱ្យសាងសង់ស្ថានីយ៍វារីអគ្គិសនី។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅថ្ងៃទី 9 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2009 អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់មួយត្រូវបានចុះហត្ថលេខារវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងក្រុមហ៊ុន ឧស្សាហកម្មវៀតណាម និង ក្រុមហ៊ុន អ៊ូរបាន អ៊ិនវេសមិន ខប( IDICO ) ដើម្បីសិក្សាលទ្ធភាពថ្មីមួយលើទំនប់នេះ។  លទ្ធផលនៃការស្ទង់មតិនេះមិនត្រូវបានចេញផ្សាយទេ។

នៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ 2020 ដោយសារក្តីបារម្ភខាងបរិស្ថាន រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបញ្ឈប់ការអភិវឌ្ឍន៍វារីអគ្គិសនីទាំងអស់នៅលើដងទន្លេមេគង្គរហូតដល់ឆ្នាំ 2030 ដោយរុញគម្រោងទំនប់វារីអគ្គិសនីស្ទឹងត្រែង រួមជាមួយនឹងគម្រោង ទំនប់សំបូរ របស់ប្រទេសជិតខាង។
ទំនាក់ទំនង

right|thumb|200px|Model of Shannon
right|thumb|200px|Communication

ទំនាក់ទំនង
 ទំនាក់ទំនង គឺជាជំនាញទន់ដែលមានសារៈសំខាន់បំផុតនៅគ្រប់កន្លែងការងារ និងជីវិតរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ។

 ទំនាក់ទំនង​ដោយ​​ប្រើប្រាស់​ភ្នែក កាយវិការ ឬ​ការធ្វើត្រាប់
 ទំនាក់ទំនង​ដោយ​ប្រើ​​ប្រាស់​សំឡេង ដូចជាភាសាមនុស្ស ប៉ុន្តែវាក៏អាចជា​សំឡេង​របស់​សត្វ​ដែរ ដូច​ជា​សំឡេង​ឆ្កែព្រុស សំឡេង​ចាប​យំ ឬ​សំឡេង​សត្វ​ឆ្មា ។
 ទំនាក់ទំនងដោយការ​ស្ទាប ឬ​ប៉ះពាល់
 ទំនាក់ទំនង​ដោយ​ប្រើបា្រស់​ក្លិន
 ទំនាក់​ទំនង​ដោយ​ការ​ប្រើបា្រស់​តួ​​អក្សរ​សម្រាប់​សរសេរ​បញ្ចេញ​គំនិត 

នៅ​ទី​នេះ យើង​ពិភាក្សា​តែ​វិធី​ប្រស្រ័យ​​គ្នា​របស់​មនុស្ស​ ដែល​​មានវីធីច្រើន​យ៉ាង ។ អ្នកផ្ញើសារសរសេរសារ​អំពីគំនិតរបស់ខ្លួន​ទៅ​កាន់​អ្នក​ទទួល​សារ ។ អ្នកផ្ញើ​​សារ​​បញ្ជូន​សារតាមឧបករណ៍ព័ត៌មាន​ច្រើន​ប្រភេទ ។ អ្នកទទួល​សារ​ត្រូវ​មាន​ឧបករណ៍​សម្រាប់​បកប្រែ​សារ​នោះ​ដើម្បី​ឲ្យ​មនុស្ស​អាន​និង​យល់​ន័យ ។ ដើម្បី​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​ផ្លាស់ប្តូរសារ អ្នកផ្ញើ​សារ​និង​អ្នកទទួលសារ ត្រូវព្រម​ព្រៀង​គ្នា​ជា​មុន​​​អំពីពាក្យ​​​ពេចន៍ ប្រយោគ ឬ​សញ្ញា​សម្គាល់​នានា ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ​នោះ ។ 
 ទំនា
 ក់ទំនងក្នុងវិចារណញ្ញាណ
 ទំនាក់ទំនងអន្តរបុគ្គល
 ទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្សមួយក្រុម
 ទំនាក់ទំនងជាសាធារណៈ 
 ទំនាក់ទំនងមហាជន
 ទំនាក់ទំនងដោយកាយវិការ
 ទុំនាក់ទុំនងវៃឆ្លាត

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនង
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-កូរ៉េខាងជើង

រូបភាពតូច| ស្ថានទូតកូរ៉េខាងជើង នៅទីក្រុងភ្នំពេញ
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-កូរ៉េខាងជើង (    ) សំដៅលើទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាង កម្ពុជា និង កូរ៉េខាងជើង ។ កូរ៉េខាងជើងមានស្ថានទូតនៅរាជធានីភ្នំពេញ កម្ពុជា​មាន​ស្ថានទូត​នៅរដ្ឋធានីព្យុងយ៉ាង ។ ស្ថានទូតកូរ៉េខាងជើង មានទីតាំងនៅមហាវិថីព្រះសីហនុ រាជធានីភ្នំពេញជាប់នឹងគេហដ្ឋានរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ( ហ៊ុន សែន )។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-កូរ៉េខាងជើង: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទំនាក់​ទំនង​នេះ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​នៅ​ឆ្នាំ១៩៦៥ នៅ​ពេល​ដែល ​សម្តេច​នរោត្តម សីហនុរបស់​កម្ពុជា​បាន​ជួបលោក គីម អ៊ុលសុង នៅទីក្រុងហ្សាការតា ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី ។ បន្ទាប់ពីសីហនុត្រូវបានផ្តួលរំលំនៅឆ្នាំ១៩៧០ កូរ៉េខាងជើងបានបន្តគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលរបស់គាត់ដែលកំពុងនិរទេសខ្លួន។ នៅឆ្នាំ១៩៧៤ កូរ៉េខាងជើងបានសាងសង់ព្រះរាជវាំងមួយសម្រាប់ព្រះសីហនុនៅជិតទីក្រុងព្យុងយ៉ាងដែលមានឈ្មោះថា រាជវាំងឆាំងស៊ូវ៉ុន។ នៅពេលដែលខ្មែរក្រហម ត្រូវបានដកចេញដោយការឈ្លានពានរបស់វៀតណាមនៅឆ្នាំ១៩៧៩ កូរ៉េខាងជើងបានគាំទ្រសីហនុនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលនិរទេសថ្មីក៏ដូចជាខ្មែរក្រហមប្រឆាំងនឹងវៀតណាម។ ព្រះអង្គ​បាន​គង់​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េខាងជើង​ជា​ប្រចាំ​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ១៩៩១ នៅ​ពេល​ដែល​ព្រះអង្គ​ឡើង​សោយរាជ្យ។ ពេល​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់​បាន​យក​អង្គរក្ស​របស់​បុគ្គល​កូរ៉េខាងជើង។  

កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្នើ​ថា​ជា​អន្តរការី​រវាង​កូរ៉េខាងជើង និង​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង។ គណៈប្រតិភូពាណិជ្ជកម្មកូរ៉េខាងជើងបានធ្វើទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០១១។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-កូរ៉េខាងជើង: ពាណិជ្ជកម្ម

ពាណិជ្ជកម្ម 
កម្ពុជា​និង​កូរ៉េខាងជើង​មាន​ទំនាក់ទំនង​តិចតួច​ទាក់ទង​នឹង​ពាណិជ្ជកម្ម។ ការវិនិយោគដ៏សំខាន់មួយរបស់កូរ៉េខាងជើងនៅកម្ពុជាគឺការសាងសង់ និងគ្រប់គ្រងសារៈមន្ទីរសព្វទស្សន៍អង្គរក្នុងខេត្តសៀមរាប ដែលប្រារព្ធពិធី អង្គរបុរាណ ដោយកូរ៉េខាងជើងទទួលបានប្រាក់ចំណេញពីសារមន្ទីរសម្រាប់ទសវត្សរ៍ទី១ និងទសវត្សរ៍ទីពីរ ប្រាក់ចំណេញនឹងត្រូវបែងចែក។ រវាងកម្ពុជា និងកូរ៉េខាងជើង។  Sebastian Strangio, "N Korea's multimillion-dollar museum in Cambodia", Al Jazeera, February 2016. Portia Chey, "A tour of North Korea's multimillion dollar museum – in Cambodia", The Guardian, 1 February 2016. Jerome Taylor, "Cambodia a canvas for North Korea's grand masters" , AFP, 18 March 2016. Since Cambodia would receive complete ownership and profits after the first two decades, accusations by mainstream media on this subject are suspect.

កូរ៉េខាងជើងក៏មានភោជនីយដ្ឋានស្នេហាជាតិក្នុងប្រទេស ការសម្តែង និងវត្តមានការទូតខ្លាំងនៅក្នុងប្រទេស។  Japan Times, "Mysterious North Korean museum opens in Cambodia" , 18 January 2016. Thomas Fuller, "Where Koreans Go to Reunify (Hint: It's Not the Koreas)", The New York Times, 19 January 2012. Amy Quin, "An Art Powerhouse From North Korea", The New York Times, 25 January 2016. Ed Butler, "The mystery of North Korea's virtuoso waitresses", BBC News, 9 June 2014. Daniel Otis, "Dining With Dear Leader", Slate, 22 November 2013.
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន

ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និង សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន បានពង្រឹងយ៉ាងខ្លាំងបន្ទាប់ពីបញ្ចប់សង្គ្រាមកម្ពុជា-វៀតណាមក្នុងអំឡុងពេលដែលប្រទេសចិនបានគាំទ្រខ្មែរក្រហម ប្រឆាំងនឹងវៀតណាម ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន: ជំនួយរបស់ចិន

ជំនួយរបស់ចិន 
ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីចិនលោក វេន ជៀប៉ាវ ចន្លោះ​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៧ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៨ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០០៦ ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ទ្វេភាគី​មួយ​ចំនួន និង​សន្ធិសញ្ញា​នៃ "ភាព​ជា​ដៃគូ​គ្រប់​ជ្រុងជ្រោយ​នៃ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ"។  ប្រទេសចិនបានធ្វើពិពិធកម្មជំនួយ និងការវិនិយោគរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានសន្យាផ្តល់ប្រាក់កម្ចី និងជំនួយចំនួន ៦០០លានដុល្លារអាមេរិក។   ប្រទេស​ចិន​បាន​លុប​ចោល​បំណុល​ជាច្រើន​របស់​កម្ពុជា និង​បាន​ផ្តល់​កម្ចី​ថ្មី​ចំនួន ១២,៤ លាន​ដុល្លារ​សម្រាប់​ការ​សាងសង់​អគារ​ទីស្តីការ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​របស់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា និង​ការ​ជួសជុល​ប្រាសាទអង្គរវត្តនិង​រមណីយដ្ឋាន​បេតិកភណ្ឌ។   ថវិកាប្រមាណ ២០០លានដុល្លារ ត្រូវបានផ្តល់ជាកម្ចីការប្រាក់ទាប សម្រាប់ការសាងសង់ស្ពានឆ្លងកាត់ ទន្លេមេគង្គ និង ទន្លេសាប ។ ចិន​បាន​បង្កើត​ទំនាក់ទំនង​រឹងមាំ​ជាមួយ​កម្ពុជា ដោយ​ទទួលបាន​ច្រក​សមុទ្រ​របស់ខ្លួន​ដែល​អាច​អនុញ្ញាតឱ្យ​ចិន​ទាញយក​ទុនបម្រុង​ប្រេង​នៅឈូងសមុទ្រតុងកឹង ។  ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នេះ លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​ពណ៌នា​ប្រទេស​ចិន​ថា​ជា «​មិត្ត​ជាទី​ទុកចិត្ត​បំផុត​របស់​កម្ពុជា​»​។  

ប្រទេសចិនក៏បានបណ្តុះទំនាក់ទំនងយោធាផងដែរ។ នៅក្រោយរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៩៧ ប្រទេសចិនបានផ្តល់ជំនួយយោធាចំនួន ២.៨លានដុល្លារ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកបានផ្គត់ផ្គង់ឧបករណ៍យោធាជាច្រើន Hoa Kỳ ngưng viện trợ, Trung Quốc tặng ngay Phnom Penh 257 quân xa   ការបណ្តុះបណ្តាលកម្មាភិបាលយោធា និងប៉ូលីស និងនាវាកងទ័ពជើងទឹក ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការជួញដូរគ្រឿងញៀននិងការលួចចម្លង ។  ប្រទេសចិនក៏បានផ្តល់មូលនិធិដល់សាលា ភាសាចិន នៅកម្ពុជាផងដែរ។  អន្តោប្រវេសន៍​របស់​ពលករ​ចិន​មក​កម្ពុជា​ក៏​បាន​កើនឡើង​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា​មាន​ចន្លោះ​ពី ៥០.០០០ ទៅ ៣០០.០០០ នាក់។ 
រូបភាពតូច| ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសចិន
រូបភាពតូច| រូប​ថត​របស់​អគ្គ​លេខា​ធិការ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជាលោក ស៊ី ជីនពីង និង​ព្រះ​មហាក្សត្រនរោត្តម សីហមុនីត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​បង្ហាញ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ទស្សនកិច្ច​ផ្លូវ​រដ្ឋ​របស់​លោកស៊ី ជីនពីង មក​កម្ពុជា កាល​ពី​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៦។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ

ទំនាក់ទំនង​ទ្វេភាគី​រវាង ​កម្ពុជា និង ​ថៃ មាន​តាំងពី​សតវត្ស​ទី​១៣ ក្នុង​សម័យ​អង្គរ​។ អាណាចក្រអយុធ្យា របស់ថៃបានផ្លាស់ប្តូរបន្តិចម្តងៗនូវ អាណាចក្រខ្មែរ ដែលកំពុងធ្លាក់ចុះពីសតវត្សទី១៤ អាណាព្យាបាលបារាំងបានបំបែកប្រទេសកម្ពុជាចេញពីប្រទេសថៃទំនើបនៅអំឡុងនៃសតវត្សទី១៩-២០  ហើយទំនាក់ទំនងការទូតរវាងរដ្ឋទំនើបត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥០។

ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរនៅតែមានភាពស្មុគស្មាញ។ ការបោះបង្គោលព្រំដែនមិនពេញលេញបាននាំឱ្យមានជម្លោះព្រំដែនដែលអូសបន្លាយ ជាពិសេសប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលត្រូវបានបញ្ជូនទៅ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ នៅឆ្នាំ១៩៦២ ប៉ុន្តែនៅតែឃើញការប៉ះទង្គិចគ្នាខាងយោធាកើតឡើងនៅឆ្នាំ២០០៨ និង ២០១១ ។ ជម្លោះផ្ទៃក្នុងរបស់កម្ពុជាក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ដល់ឆ្នាំ១៩៨០ ជារឿយៗបានហៀរចូលទៅក្នុងប្រទេសថៃ ដែលបានទទួលជនភៀសខ្លួន ប៉ុន្តែក៏បានផ្តល់ការគាំទ្រដោយប្រយោលដល់ខ្មែរក្រហមផងដែរ។ ឥឡូវនេះប្រទេសថៃបានគ្របដណ្តប់លើប្រទេសជិតខាងដែលក្រីក្រជាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន ហើយជាអ្នកវិនិយោគធំជាងគេទីប្រាំមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះបីជាទំនាក់ទំនងមានសន្តិភាពភាគច្រើនក៏ដោយ ក៏ប្រជាជនរបស់ប្រទេសនេះនៅតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវកម្រិតនៃសេចក្តីប្រច័ណ្ឌ ដែលបានផ្ទុះឡើងជាអំពើហិង្សា នៅពេលដែលមានការជាប់គាំងដោយមនោសញ្ចេតនាជាតិនិយម។ វគ្គទាំងនោះរួមមានការវាយប្រហារដោយហ្វូងមនុស្សមកលើស្ថានទូតថៃនៅ ភ្នំពេញ ក្នុងឆ្នាំ២០០៣ ដែលបានជំរុញឱ្យមានការទម្លាក់ទំនាក់ទំនងដោយប្រទេសថៃ។ ប្រទេសថៃក៏បានបន្ទាប់ទំនាក់ទំនងក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការគាំទ្ររបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាពីអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា ខណៈដែលកម្ពុជាបានបញ្ឈប់ទំនាក់ទំនង (តំណាងដោយស្ថានទូតរបស់ខ្លួននៅទីក្រុងបាងកក) ពីរដងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨ និង១៩៦១  ក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះប្រាសាទព្រះវិហារ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 

 សម័យអង្គរ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ប្រាសាទអង្គរវត្ត 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ នៅស្ថានទូតថៃ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។
បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គត់របស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ អាណាចក្រខ្មែរបានធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ។ កត្តាសំខាន់ៗគឺការឈ្លានពានរបស់ជនជាតិជិតខាង ( ថៃ និង ចាម ) ជម្លោះរវាងរាជវង្សរ៉ាំរ៉ៃ និងការចុះខ្សោយបន្តិចម្តងៗនៃប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រស្មុគ្រស្មាញ ដែលធានាបាននូវលើសស្រូវ។ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១៣ ជនជាតិថៃចាប់ផ្ដើមងើបឡើងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ បាន​រង​នូវ​សង្គ្រាម​ដ៏​មហន្តរាយ​ប្រឆាំង​នឹងនគរសុខោទ័យ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយព្រះបាទស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ ។ រាជាធិបតេយ្យអង្គរ បានរស់រានមានជីវិតរហូតដល់ឆ្នាំ១៤៣១ នៅពេលដែលថៃនៅក្រោមព្រះបាទបរមរាជាធិរាជទី២ បានវាយយកក្រុងអង្គរធំ ហើយព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបានភៀសខ្លួនទៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេស។

 សម័យលង្វែក 
ការដណ្តើមយករាជធានីថ្មីរបស់ថៃនៅលង្វែក​ក្នុង​ឆ្នាំ១៥៩៤ បាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នៃ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​របស់​ប្រទេស និង​កម្ពុជា។ ការ​ក្លាយ​ជា​កូនអុក​ក្នុង​ការ​តស៊ូ​ដណ្តើម​អំណាច​រវាង​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ដ៏​មាន​អំណាច​ពីរ​របស់​ខ្លួន គឺ​សៀម និង​យួន។ ការតាំងទីលំនៅរបស់វៀតណាមនៅតំបន់ដីសណ្ដមេគង្គបាននាំទៅដល់ការបញ្ចូលតំបន់នោះនៅចុងសតវត្សទី១៧ ។ អ្នកត្រួសត្រាយវៀតណាមប្រើយុទ្ធសាស្ត្រដោះស្រាយ និងទាមទារ។ ការឈ្លានពានរបស់បរទេសបែបនេះបានបន្តរហូតដល់ពាក់កណ្តាលទីមួយនៃសតវត្សទី១៩ ។ ការលុកលុយដោយជោគជ័យដោយវៀតណាមបានកំណត់បន្ថែមទៀតនូវអាណាព្យាបាលរបស់ថៃនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានបង្កើតនគរក្រោមអធិបតេយ្យភាពវៀតណាមទាំងស្រុង។

 អាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជា 
ដើម្បីការពារប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ គឺ សៀម និងយួន ពីការលេបត្របាក់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រះបាទ នរោត្តម បាននាំពួកបារាំងឱ្យធ្វើអាណាព្យាបាលប្រទេសកម្ពុជានៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៦៣។ កម្ពុជា​នៅ​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​បារាំង​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៥៣។

 សង្គ្រាមត្រជាក់ 
ក្នុង​អំឡុង​ទស្សវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៧០ ខ្មែរក្រហមបានគ្រប់គ្រងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងនាមជា​កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ​ដែល​អនុវត្តរបបប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា ។ ការណ៍​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជនភៀសខ្លួន​កម្ពុជា​ជាច្រើន​ភៀសខ្លួន​ទៅ​ព្រំដែន​ថៃ ដើម្បី​គេច​ពី​របបប៉ុលពត ។

នៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ វៀតណាម បានលុកលុយកម្ពុជា និងដកខ្មែរក្រហមចេញពីអំណាច ដោយជំនួសមកវិញនូវសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ដែលគាំទ្រដោយសូវៀត ដែលបានកើនឡើងដល់ សង្រ្គាម១១ឆ្នាំ ។ ប្រទេសថៃបានបដិសេធមិនទទួលស្គាល់ ស.ប.ក. និងបន្តគាំទ្ររបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលត្រូវបានទម្លាក់ចោល ទោះបីជាខ្មែរក្រហម និងបក្សមិនមែនកុម្មុយនិស្តទាំងពីរបានប្រមូលផ្តុំរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានិរទេស ដែលគាំទ្រដោយ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន កូរ៉េខាងជើង អាស៊ាន និង មហាអំណាចលោកខាងលិច ផ្សេងទៀត។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នោះ ទាហាន​វៀតណាមបានវាយប្រហារជំរំជនភៀសខ្លួន ​នៅ​ជិត​ព្រំដែន​កម្ពុជា-ថៃ ក្នុង​រដូវ​ប្រាំង​ប្រចាំ​ឆ្នាំ។

នៅពេលដែល របបកុម្មុយនិស្តនៅអឺរ៉ុបខាងកើតដួលរលំ វៀតណាមបានដកទ័ពចេញពីកម្ពុជានៅចុងឆ្នាំ១៩៨៩ ដែលឈានទៅដល់ កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ដែលបានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការស្តារឡើងវិញនូវរបបរាជានិយមក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ: សម័យអង្គរ

សម័យអង្គរ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ប្រាសាទអង្គរវត្ត 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ នៅស្ថានទូតថៃ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។
បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គត់របស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ អាណាចក្រខ្មែរបានធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ។ កត្តាសំខាន់ៗគឺការឈ្លានពានរបស់ជនជាតិជិតខាង ( ថៃ និង ចាម ) ជម្លោះរវាងរាជវង្សរ៉ាំរ៉ៃ និងការចុះខ្សោយបន្តិចម្តងៗនៃប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រស្មុគ្រស្មាញ ដែលធានាបាននូវលើសស្រូវ។ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១៣ ជនជាតិថៃចាប់ផ្ដើមងើបឡើងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ បាន​រង​នូវ​សង្គ្រាម​ដ៏​មហន្តរាយ​ប្រឆាំង​នឹងនគរសុខោទ័យ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយព្រះបាទស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ ។ រាជាធិបតេយ្យអង្គរ បានរស់រានមានជីវិតរហូតដល់ឆ្នាំ១៤៣១ នៅពេលដែលថៃនៅក្រោមព្រះបាទបរមរាជាធិរាជទី២ បានវាយយកក្រុងអង្គរធំ ហើយព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបានភៀសខ្លួនទៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេស។