navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី៤

ដង្ហើមទី៤ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល ហើយធ្វើឲ្យខ្លួនអ្នកទាំងមូលនៅហ្នឹងហ្ននិងសុខស្រួល ។ អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ ហើយធ្វើឲ្យខ្លួនអ្នកទាំងមូល នៅហ្នឹងហ្ន និងសុខស្រួល ។ ដង្ហើមទី៤នេះអាចជួយអ្នកឲ្យយល់ដឹងនូវសភាពហ្នឹងហ្ននិងសុខស្រួលនៃកាយ គឺពេលនេះហើយដែលកាយនិងចិត្ត និងដង្ហើមស្រុះស្រួលគ្នា ជាធ្លុងមួយ ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី៥

ដង្ហើមទី៥ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងមានអារម្មណ៍រីករាយ អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ នឹងមានអា រម្មណ៍រីករាយ ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី៦

ដង្ហើមទី៦ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងមានអារម្មណ៍សប្បាយ អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ នឹងមាន អារម្មណ៍សប្បាយ ។ ជាមួយនឹងដង្ហើមទាំងពីរនេះ អ្នកអាចឆ្លងកាត់វិស័យនៃអារម្មណ៍ ។ ដង្ហើមទាំងពីរនេះបង្កើតឲ្យមានសភាពស្ងប់ស្ងៀម និងរីករាយ ដែលអាចចិញ្ចឹមទុកក្នុងកាយនិងចិត្ត ដោយសារការបញ្ឈប់នូវគំនិតរប៉ាត់រប៉ាយ និងភ្លេចភ្លាំង ហើយអ្នកនឹងដឹងខ្លួនឯងវិញ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ សុភមង្គលនិងសេចក្តីរីករាយ ក៏កើតឡើងនៅក្នុងខ្លួនរបស់អ្នក អ្នករស់នៅក្នុងសភាពអស្ចារ្យនៃជីវិត ដែលអាចក្រេបរស់ជាតិនៃសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ និងរីករាយ ដែលកើតមាននៅក្នុងអារម្មណ៍ ។ តាមការជួបប្រទះក្នុងជីវិតដ៏អស្ចារ្យនេះហើយ ទើបអ្នកដូរអារម្មណ៍ បណ្តាលឲ្យទៅជាអារម្មណ៍រីករាយបាន ។ ដូច្នេះអារម្មណ៍ទាំងពីរនេះ ពិតជាធ្វើឲ្យអ្នក សប្បាយរីករាយ ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី៧

ដង្ហើមទី៧ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល អ្នកដឹងនូវសកម្មភាពនៃគំនិត ឬអារម្មណ៍ទាំងឡាយនៅក្នុងខ្លួនរបស់អ្នក អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ អ្នកដឹងនូវសកម្មភាពនៃគំនិត ឬអារម្មណ៍ទាំងឡាយនៅ ក្នុងខ្លួនរបស់អ្នក ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី៨

ដង្ហើមទី៨ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល អ្នកធ្វើឲ្យសកម្មភាពនៃគំនិតនិងអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ក្នុងខ្លួនរបស់អ្នកស្ងប់និងសុខស្រួល អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ អ្នកធ្វើឲ្យសកម្មភាពនៃគំនិតនិងអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ក្នុងខ្លួនរបស់អ្នកស្ងប់ និងសុខស្រួល ។ ជាមួយនឹងដង្ហើមទាំងពីរ អាចធ្វើឲ្យអ្នកមើលឃើញវែងឆ្ងាយ នូវអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលកើតឡើងនៅក្នុងខ្លួនរបស់អ្នក ទោះបីជាអារម្មណ៍នោះសប្បាយក្តី មិនសប្បាយក្តី ឬនៅកណ្តាលធម្មតាក្តី និងអាចឲ្យអ្នក ធ្វើនូវអារម្មណ៍ស្ងប់ និងសុខស្រួលបាន បើអ្នកដឹងអំពីអារម្មណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនអ្នក ហើយអាចមើលជ្រៅទៅដល់ឫសគល់ និងធម្មជាតិរបស់វា អ្នកពិតជាអាចទប់ និងធ្វើឲ្យអារម្មណ៍ទាំងនោះស្ងប់និងសុខស្រួលបាន ទោះបីជាអារម្មណ៍នោះជាគំនិតអាក្រក់ កើតឡើងអំពីលោភៈ ទោសៈ មោហៈ ក៏ដោយ ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី៩

ដង្ហើមទី៩ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល អ្នកដឹងនូវទឹកចិត្តរបស់អ្នក អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ អ្នកដឹងនូវទឹកចិត្តរបស់អ្នក ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី១០

ដង្ហើមទី១០ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងធ្វើចិត្តរបស់អ្នកសប្បាយនិងសុខស្រួល អ្នកកំពុងដក ដង្ហើមចេញ នឹងធ្វើឲ្យចិត្តរបស់អ្នកសប្បាយនិងសុខស្រួល ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី១១

ដង្ហើមទី១១ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល និងកំពុងផ្ចង់ចិត្តរបស់អ្នក អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ និងកំពុងផ្ចង់ចិត្តរបស់អ្នក ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី១២

ដង្ហើមទី១២ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងកំពុងដកចិត្តរបស់អ្នក អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ នឹងកំពុង ដកចិត្តរបស់អ្នក ។ ជាមួយនឹងដង្ហើមទាំង៤នេះ អ្នកអាចឆ្លងកាត់វិស័យទី៣ដែលជាចិត្ត ។ ដង្ហើមទី៩អាចនាំឲ្យអ្នក ស្គាល់នូវសភាវៈទាំងអស់នៃចិត្ត ដូចជាសញ្ញាខន្ធ គឺការពិចារណា ការប្រកាន់ ការសប្បាយ ការកើតទុក្ខ និងការមន្ទិលសង្ស័យ ។ អ្នកសង្កេតពិនិត្យ និងស្គាល់នូវសភាវៈទាំងនេះដើម្បីមើលឃើញជ្រៅ ទៅក្នុងសកម្មភាពនៃចិត្តឬអារម្មណ៍ ពេលសកម្មភាពនៃចិត្តឬអារម្មណ៍ ត្រូវបានសង្កេតពិនិត្យ និងទទួលស្គាល់រួចហើយ អ្នកអាចប្រមូលចិត្តរបស់អ្នក និងធ្វើចិត្តនោះ ឲ្យស្ងប់និងសុខស្រួលបាន ។ ចិត្តនេះកើតឡើងដោយអារម្មណ៍ទី១០និងទី១១ ។ ដង្ហើមទី១២ អាចធ្វើឲ្យអ្នករួចចាកផុតពីឧបស័គ្គទាំងអស់នៃចិត្ត ដោយសារការភ្លឺស្វាងនៃចិត្តរបស់អ្នក ទើបអ្នកអាចមើលឃើញ នូវឫសគល់នៃសង្ខារ-វិញ្ញាណ និងអាចឈ្នះនូវឧបស័គ្គទាំងអស់បាន ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី១៣

ដង្ហើមទី១៣ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល អ្នកកំពុងពិនិត្យ នូវធម្មជាតិមិនទៀងទាត់ អនិច្ចំ នៃធម៌ទាំង អស់ ។ អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ នឹងកំពុងពិនិត្យនូវធម្មជាតិ មិនទៀងទាត់ នៃធម៌ទាំងអស់ ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី១៤

ដង្ហើមទី១៤ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងកំពុងតែពិនិត្យនូវការវិនាស អនត្តា នៃធម៌ទាំងអស់ អ្នកកំពុងតែដកដង្ហើមចេញ នឹងកំពុងតែពិនិត្យនូវការវិនាស ឬសាបរលាបនៃធម៌ទាំងអស់ ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី១៥

ដង្ហើមទី១៥ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងកំពុងចំរើនភាវនានូវវិមុត្តិ ការរំដោះទុក្ខ អ្នកកំពុងដកដង្ហើម ចេញ នឹងកំពុងចំរើនភាវនានូវវិមុត្តិ ។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង: ដង្ហើមទី១៦

ដង្ហើមទី១៦ 
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងកំពុងចំរើនភាវនាឧបេក្ខា អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ នឹងកំពុងចំរើនភាវនានូវឧបេក្ខា ជាមួយនឹងដង្ហើមទាំង៤នេះ អ្នកអាចឆ្លងកាត់វិស័យ នៃធម្មារម្មណ៍ នឹងសមាធិចិត្ត ដើម្បីពិនិត្យមើលនូវធម្មជាតិពិតនៃធម៌ទាំងអស់ ជាដំបូងគឺការសង្កេតពិនិត្យ ទៅលើធម្មជាតិមិនទៀង នៃធម៌ទាំងអស់ ព្រោះតែធម៌ទាំងអស់ មិនទៀងទាត់ហើយ បានជាធម៌ទាំងអស់នោះ ត្រូវតែវិនាសសាបសូន្យ ។ 

នៅពេលដែលអ្នក បានយល់ច្បាស់នូវធម្មជាតិមិនទៀងទាត់ និងការវិនាសសាបសូន្យ នៃធម៌ទាំងអស់ អ្នកពិតជាមិនប្រតោងជាប់ ដោយការវិលកើតវិលស្លាប់ នៅក្នុងវដ្ដសង្សារ ពុំចេះចប់នោះឡើយ ។ ដោយសារហេតុនេះហើយ អ្នកអាច រួចខ្លួន និងសម្រេចនូវវិមុត្តិ ការផុតទុក្ខ ការរួចខ្លួនមិនមែនមានន័យថា គេចវេះឬរត់ចេញពីជីវិតនោះទេ រួចខ្លួនក្នុងទីនេះ មានន័យថា រួចខ្លួនអំពីចំណងតណ្ហា និងការវិលវល់ នៅក្នុងវដ្ដសង្សារ ដែលមានធម៌ជាប្រធាន ។ នៅពេលដែលអ្នកមានឧបេក្ខា និងសម្រេចនូវវិមុត្តិ អ្នកពិតជាអាច រស់នៅបានយ៉ាងសុខស្រួល និងសប្បាយរីករាយ នៅក្នុងជីវិតនេះ មិនមានអ្វីអាចនឹងចងអ្នកបានទៀតទេ ។

នេះហើយជាការប្រៀនប្រដៅ របស់ព្រះសាស្តា ដូចម្តេចដែលហៅថា ការពិនិត្យជ្រៅទៅក្នុង កាយ ចិត្ត និងធម្មារម្មណ៍ តាមវិធីដកដង្ហើមទាំង១៦យ៉ាង ។ ព្រះសមណគោតមបរមសាស្តា ទ្រង់បានដាក់វិធីដកដង្ហើមទាំង១៦នេះ ឲ្យអនុវត្តនៅក្នុងការហាត់រៀន ពោជ្ឈង្គ៧ផងដែរ គឺ សតិ១ ធម្មវិជយៈ១ វិរិយៈ១ បីតិ១ បស្សធិ១ សមាធិ១ និង ឧបេក្ខា១ ។
ភិក្ខុនិងភិក្ខុនីទាំង៣ពាន់អង្គ បានស្តាប់ការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ ដោយសេចក្តីរីករាយ និងកក់ក្តៅជាទីបំផុត នៅក្នុងរាត្រីពេញបូណ៌មី ខែកត្តិក ក្រោមពន្លឺព្រះចន្ទថ្លា ៕

ចម្លងចេញអំពីពុទ្ធប្រវត្តិ

ព្រះពុទ្ធសាសនា

Category:ព្រះពុទ្ធសាសនា
Category:ព្រះធម៌
ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003

ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003 250pxBurning of Thai Embassy in Phnom Penh 2003 កុប្បកម្មភ្នំពេញ ស្ថានទូតថៃ ប្រចាំនៅកម្ពុជាមូលហេតុ តារាសម្ដែងថៃ មើលងាយជាតិសាសន៍កម្ពុជាវិទ្យុថៃចេញផ្សាយ​Thai Radio FM-105ចូលរួមបាតុកម្ម សិស្សវិទ្យាល័យថ្នាក់ទី11-12មូលហេតុកុប្បកម្ម អាជ្ញាធរថៃ បាញ់បាតុករស្លាប់ 1នាក់ របួស 7នាក់កុប្បកម្មស្ថានទូតថៃ ស្ថានទូតថៃ ត្រូវបានដុតកំទេច ២៩ មករាជំនួញថៃនៅកម្ពុជា បំផ្លាញ ២៦ ក្រុមហ៊ុនថៃនៅកម្ពុជាការជម្លៀសអ្នកជំនួញថៃ ៦០០ នាក់ការបិទព្រំដែន ប៉ោយប៉ែត បន្ទាយមានជ័យ ការបិទភាពយន្តថៃនៅកម្ពុជា រយៈពេល 10 ឆ្នាំ  (2003 - 2013)ថៃខាតបង់ 54$ លានដុល្លារអាមេរិកកម្ពុជាខាតបង់ 5.9$ លានដុល្លារអាមេរិក 

ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003 (អង់គ្លេស: Burning of Thai Embassy in Phnom Penh 2003) គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ នៃទំនាក់ទំនង កម្ពុជា-ថៃ ដែលមានការប្រេះឆាគ្នា ទៅលើបុព្វហេតុជាតិនិយម នៃជាតិសាសន៍ទាំងពីរ ។ មូលហេតុដែលនាំឱមានបាតុកម្មនៅស្ថានទូតថៃប្រចាំនៅកម្ពុជា ដោយសារតែតារាសម្ដែងថៃម្នាក់ បានមាក់ងាយទៅលើជាតិសាសន៍កម្ពុជា ហើយបាននិយាយថាប្រជាជនកម្ពុជាទាំងមូលជាចោរ និង ជាអ្នកលួចយក ប្រាសាទ អង្គរវត្ត ពីប្រទេសថៃ ចេញផ្សាយដោយវិទ្យុថៃ FM-105 ដូចនេះប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុកទាំងអស់បានស្រង់សម្ដីរបស់នាងហើយយកមកចុះផ្សាយទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ។ United States. Congress. Senate. Committee on Appropriations. Subcommittee on Foreign Operations, Export Financing, and Related Programs. (2004) Foreign Operations, Export Financing, and Related Programs Appropriations for ... Hearings Before a Subcommittee of the Committee on Appropriations, United States Senate... · Volume 4, Publisher: U.S. Government Printing Office Original from Pennsylvania State University
ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003: មូលហេតុនៃបាតុកម្ម

មូលហេតុនៃបាតុកម្ម 
Reasons for the demonstration

ក្រោយពេលកម្ពុជាបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមសុីវិលក្នុងឆ្នាំ 1998 វិស័យភាពយន្តនៅកម្ពុជាហាក់នៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ ហើយកម្ពុជាមិនមានលទ្ធភាពក្នុងការផលិតភាពយន្តនោះទេ ដូចនេះក្រោមកិច្ចសហប្រតិបត្តការនៃការរកជំនួញ រវាងកម្ពុជា-ថៃ ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍កម្ពុជាមួយចំនួនចាប់ផ្ដើមយកខ្សែរភាពយន្តភាគថៃ មកចាក់បញ្ចាំងតាមទូរទស្សន៍ រហូតបានធ្វើឱ្យប្រជាជនកម្ពុជា ពេញចិត្តស្រលាញ់គាំទ្រនូវតារាភាពយន្តថៃជាខ្លាំង តារាសម្ដែងថៃម្នាក់គឺអ្នកនាង "កុប សុវ៉ាន់ណាន់ខុងយីង" (Kob Suvanant Kongying) ដែលនាងគឺជាតួសម្ដែងប្រចាំនៅប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ថៃ TV7 ហើយនាងបានបង្ហាញខ្លួននៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍កម្ពុជា TV5 នាងត្រូវបានប្រជាជនកម្ពុជាស្គាល់ថា នាងផ្កាយព្រឹក (Neang Phkay Preok) ដែលនាងត្រូវបានសម្ដែងក្នុងរឿងដាវព្រះសុក (Dao Prah Sook) ។ រឿងភាគថៃដែលល្បីនៅកម្ពុជា តាមរយៈទូរទស្សន៍កម្ពុជា TV5 គឺរឿង សុរិយាអស្ដង្គត (Tawan Tor Saeng) រឿងភាគនេះត្រូវបានកែសម្រួលបទភ្លេង ដោយដាក់បញ្ចូលបទភ្លេងមនោសចេទនារបស់លោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ក្នុងបទចម្រៀង "សុរិយាអស្ដង្គត" ដែលធ្វើឱ្យរឿងនេះកាន់តែមានភាពល្បីល្បាញនៅកម្ពុជា ដូចនេះអ្នកគាំទ្រនាងផ្កាយព្រឹកនៅកម្ពុជា មានបំណង ចង់អញ្ជើញនាងឱ្យមកសម្ដែងលើឆាកតន្ត្រីនៅកម្ពុជា ឬ បង្ហាញខ្លួននៅតាមប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍កម្ពុជា ។ ពាក្យចរចាមរ៉ាម ដែលថាតារាសម្ដែងថៃ នាងផ្កាយព្រឹក ត្រូវមកសម្ដែងនៅកម្ពុជា និង ត្រូវបានបកស្រាយពីរូបនាងផ្ទាល់ក្នុងកម្មវិធីជជែកកំសាន្ត ក្នុងវិទ្យុថៃ (Thai Radio FM-105) នាងបាននិយាយជាភាសាថៃថា នាងគ្មានបំណងទៅកម្ពុជាទេ បើចង់ឱរូបនាងមកសម្ដែងនៅកម្ពុជា កម្ពុជាត្រូវប្រគល់ ប្រាសាទ អង្គរវត្ត មកឱ្យប្រទេសថៃវិញ ព្រោះកម្ពុជាបានលួចប្រាសាទអង្គរវត្តពីប្រទេសថៃ (She has no intention of going to Cambodia, if Cambidian wants her to perform in Cambodia, Cambodia must return Angkor Wat to Thailand because Cambodia stole Angkor Wat from Thailand) ក្រោយការនិយាយរបស់នាងផ្កាយព្រឹក កាសែត និង ទស្សនាវដ្ដីក្នុងស្រុកទាំងអស់បានបកប្រែ និង ចុះផ្សាយទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា នៅអំឡុងថ្ងៃរសៀល រហូតមកដល់ពេលល្ងាច ម៉ោង 5:00 pm អំឡុងពេលសិស្សានុសិស្ស ចេញពីសាលារៀន ត្រូវនិងថ្ងៃពុធ ទី29 ខែមករា ឆ្នាំ 2003 សិស្សវិទ្យាល័យថ្នាក់ទី11-12 បានប្រមូលផ្ដុំគ្នា នៅខាងមុខស្ថានទូតថៃ (Thai Embassy) ហើយធ្វើបាតុកម្មទាមទារ ឱ្យតារាថៃ នាងផ្កាយព្រឹក ចេញមុខធ្វើការសុំទោសប្រជាជនកម្ពុជា ជាសាធារណៈ ។ National University of Singapore. Faculty of Law (2003) Singapore Journal of International & Comparative Law, Volume 7, Publisher: Faculty of Law, National University of Singapore, Original from the University of California p.295
ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003: មូលហេតុនៃកុប្បកម្ម

មូលហេតុនៃកុប្បកម្ម 
Cause of the riots

អំឡុងពេលក្រុមបាតុករធ្វើបាតុកម្មទាមទារ ឱ្យតារាថៃ នាងផ្កាយព្រឹក ចេញមុខធ្វើការសុំទោសប្រជាជនកម្ពុជា ជាសាធារណៈ ខាងស្ថានទូតថៃ មិនមានការបកស្រាយរកដំណោះស្រាយអ្វីនោះទេ ដូចនេះក្រុមបាតុករបានយកសំបកកង់រថយន្ត និង ទង់ជាតិថៃ មកដុតនៅខាងមុខស្ថានទូតថៃ ដូចនេះក្រុមអាជ្ញាធរថៃ ដែលប្រចាំការនៅខាងក្នុងស្ថានទូតថៃ បានបាញ់កាំភ្លើងមកហ្វូងបាតុករជាច្រើនគ្រាប់បណ្ដាលឱ្យត្រូវសិស្សានុសិស្សម្នាក់បានស្លាប់ភ្លាមៗ និង ប្រាំពីរនាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានរងរបួសធ្ងន់ កំហឹងបាតុករបានប្រែពីបាតុកម្មទៅជា កុប្បកម្មវិញ ដោយចោលនូវដុំថ្ម និង បានប្រើដបសាំងគប់ទៅលើអាគារស្ថានទូតថៃ បណ្ដាលឱ្យស្ថានទូតថៃត្រូវភ្លើងឆេះខូចខាតទាំងស្រុង នៅវេលាម៉ោងប្រមាណជា 7-8 យប់ អំឡុងពេលស្ថានទូតថៃកំពុងឆាបឆេះ ក្រុមអាជ្ញាធរនៃកងរាជអវុធហត្ថ ជាច្រើនរយនាក់បានចេញមកបំបែកក្រុមបាតុករ ។ BBC News (2003) Can the dispute between Thailand and Cambodia be resolved?, Website: news.bbc.co.uk, Publication: Monday, 3 February, 2003, 09:14 GMT
ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003: បំផ្លាញ 26 ក្រុមហ៊ុនថៃ នៅកម្ពុជា

បំផ្លាញ 26 ក្រុមហ៊ុនថៃ នៅកម្ពុជា 
Destroys 26 Thai companies in Cambodia

ក្រោយពេលស្ថានទូតថៃ ត្រូវបានក្រុមបាតុករដុតកំទេច នាថ្ងៃបន្ទាប់ ត្រូវនិងថ្ងៃទី 30 ខែមករា អ្នកដឹកនាំ វិទ្យុថៃ (Director Thai radio FM-105) ត្រូវបានចាប់ខ្លួនភ្លាមៗ ដោយអាជ្ញាធរថៃផ្ទាល់ ។ ការដុតស្ថានទូតថៃ មិនបានបញ្ចប់វិវាទកម្ពុជា-ថៃ នោះទេ 
នាងផ្កាយព្រឹកបានចេញមុខមកអះអាងថានាងមិនបាននិយាយមាក់ងាយទៅលើប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាឡើយ ទោះជាយ៉ាងណាក្រុមបាតុករនៅកម្ពុជានៅតែទាមទារដាច់ខាតឱ្យនាងចេញមុខមកសុំទោសប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាជាសាធារណៈ  ប៉ុន្តែនាងផ្កាយព្រឹក នៅតែមិនចេញមុខមកសុំទោសពលរដ្ឋកម្ពុជាជាសាធារណៈនោះទេ ដូចនេះនៅថ្ងៃទី 31 ខែមករា ក្រុមបាតុករបានទៅវាយបំផ្លាញក្រុមហ៊ុនថៃក្នុង ក្រុងភ្នំពេញ បណ្ដាលឱ្យក្រុមហ៊ុនថៃ ចំនួន 26 ខូចខាតទាំងស្រុង បណ្ដាលឱ្យខាតបង់ទឹកប្រាក់ប្រមាណជា 54$ លានដុល្លារអាមេរិក ហើយភាគីខាងកម្ពុជាសងថ្លៃខូចខាត ចំនួន 5.9$ លានដុល្លារអាមេរិក តែចំពោះស្ថានទូតថៃប៉ុនណោះ ។ Chin Kin Wah, Daljit Singh (2004) Southeast Asian Affairs 2004, Publisher: Institute of Southeast Asian Studies p.311 ISBN: 9789812302380, 9812302387 

 ប្រតិបត្តិការពោធិ៍ចិនតុង 
Operation Pochentong

ប្រតិបត្តិការពោធិ៍ចិនតុង គឺជាប្រតិបត្តិការរបស់កងទ័ពអាកាសថៃ ដែលបានយកយន្តហោះថៃជាច្រើនគ្រឿង មកដឹកជញ្ជូនអ្នកជំនួញថៃ និង ក្រុមធុរៈកិច្ចថៃ ប្រមាណជា 600នាក់ ចេញពីកម្ពុជាអំឡុងពេលដែលក្រុមបាតុករសំដៅទៅបំផ្លិចបំផ្លាញក្រុមហ៊ុនថៃ ក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ។ កងទ័ពអាកាសថៃ បានប្រើយន្តហោះដឹកជញ្ជូនប្រភេទ C-130 ចំនួន 5គ្រឿង និង 1គ្រឿងទៀតប្រភេទ Alenia G.222 មកជម្លៀសប្រជាជនថៃចេញពីកម្ពុជា តាមរយៈចំណត អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ។ Gale Research Inc (2003) Worldmark Encyclopedia of the Nations, Publisher: Gale Research, Original from Cornell University p.203 ISBN: 0787673307, 9780787673307
ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003: ប្រតិបត្តិការពោធិ៍ចិនតុង

ប្រតិបត្តិការពោធិ៍ចិនតុង 
Operation Pochentong

ប្រតិបត្តិការពោធិ៍ចិនតុង គឺជាប្រតិបត្តិការរបស់កងទ័ពអាកាសថៃ ដែលបានយកយន្តហោះថៃជាច្រើនគ្រឿង មកដឹកជញ្ជូនអ្នកជំនួញថៃ និង ក្រុមធុរៈកិច្ចថៃ ប្រមាណជា 600នាក់ ចេញពីកម្ពុជាអំឡុងពេលដែលក្រុមបាតុករសំដៅទៅបំផ្លិចបំផ្លាញក្រុមហ៊ុនថៃ ក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ។ កងទ័ពអាកាសថៃ បានប្រើយន្តហោះដឹកជញ្ជូនប្រភេទ C-130 ចំនួន 5គ្រឿង និង 1គ្រឿងទៀតប្រភេទ Alenia G.222 មកជម្លៀសប្រជាជនថៃចេញពីកម្ពុជា តាមរយៈចំណត អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ។ Gale Research Inc (2003) Worldmark Encyclopedia of the Nations, Publisher: Gale Research, Original from Cornell University p.203 ISBN: 0787673307, 9780787673307
ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003: ការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ

ការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ 
Closing the Cambodia-Thailand border

ទំនាក់ទំនងការទូតកម្ពុជា-ថៃឈានដល់ភាពតានតឹងបំផុត នោះគឺខាងរដ្ឋាភិបាលថៃបានបញ្ជូននាវាចម្បាំងមួយគ្រឿង និង នាវាល្បាតបួនគ្រឿងមកគៀកនិងដែនទឹកកម្ពុជា ហើយភាគីថៃបានដាក់ពង្រាយកងកម្លាំងរបស់ខ្លួននៅតាមច្រកព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ កងកម្លាំងថៃដែលបានដាក់ពង្រាយនៅតាមច្រកព្រំដែនគឺមកពីក្រុម (Thai-110 Special forces) ដូចនេះភាគីកម្ពុជា បានប្រកាសបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ទាំងស្រុងនៅ ថ្ងៃទី៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៣ ។ ការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានធ្វើឱ្យផលិតផលថៃជាង ១ពាន់មុខ មិនអាចចូលមកកម្ពុជាបាននោះទេ ដូចនេះការជួញដូរមុខទំនិញរវាងកម្ពុជា-ថៃ បានរាំងស្ទះកកកុញពេញច្រកព្រំដែន ។ ការចរចាររវាងថ្នាក់ដឹកនាំថៃ និង កម្ពុជាបានធ្វើឡើងជាច្រើនលើកច្រើនសារ រហូតដល់ការចរចារទទួលបានការឯកភាពគ្នា ទើបភាគីខាងកម្ពុជា យល់ព្រមបើកច្រកព្រំដែនឱ្យទំនិញថៃឆ្លងកាត់ចូលកម្ពុជាបាន ដោយច្រកព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានបើកដំណើរការឡើងវិញ នៅថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០៣ ។ Daljit Singh (2003) Southeast Asian Affairs 2004, Format: ebook Publisher: Institute of Southeast Asian Studies p.88 ISBN: 9789814517140, 9814517143
ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003: ការហាមភាពយន្តថៃនៅកម្ពុជារយៈពេល ១០ឆ្នាំ

ការហាមភាពយន្តថៃនៅកម្ពុជារយៈពេល ១០ឆ្នាំ 
Ban on Thai films in Cambodia for 10 years

នៅថ្ងៃទី 18 ខែមីនា លោក ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានប្រកាសដាក់បំរាមហាមខ្សែរភាពយន្តថៃទាំងអស់ចាក់បញ្ចាំងនៅកម្ពុជា រយៈពេល 10 ឆ្នាំ ទាំងការចាក់បញ្ចាំងលើទូរទស្សន៍ និង រោងភាពយន្ត មិនអនុញ្ញាតឱ្យមានខ្សែរភាពយន្តថៃណាមួយនៅកម្ពុជានោះទេ ដែលគិតចាប់ពីថ្ងៃនៃការដាក់បំរាម ក្នុងឆ្នាំ 2003 រហូតដល់ឆ្នាំ 2013 ។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា បើតារាថៃប្រមាទត្រឹមបុគ្គលវាមីអីទេ តែនេះប្រមាថជាតិសាសន៍កម្ពុជាមួយទាំងមូល សូម្បីតែលោកក៏មិនអាចទទួលយកបានដែរ ដូចនេះរាល់ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ណាមួយ ដែលលួចចាក់ផ្សាយភាពយន្តថៃ និងត្រូវបានដកអាជ្ញាប័ណ្ណបិទប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍នេះតែម្ដង ។ Mran mā Nuin naṃ Samuin Koʻmarhanʻ (2004) Traditions of Knowledge in Southeast Asia: Proceedings of the Traditions of Knowledge in Southeast Asia Conference, 17-19 December 2003, Part 3, Publisher: Myanmar Historical Commission, Original from the University of Michigan p.50
ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003: សារពត៌មានគាំទ្រថៃ

សារពត៌មានគាំទ្រថៃ 
News Suopport Thai

សារពត៌មានសរសេរមិនពិតនិងគាំទ្រថៃ (False writing and pro-Thai press) ដែលត្រូវបានរកឃើញដោយការសេររបស់ពួកគេមានទម្ងង់ចិត្តទៅរកថៃ ក្នុងនោះមាន៖ CNN, The New York Times, The Stars, The Indepandent, Los Angeles Times. សារពត៌មានទាំងនេះបានសរសេរមិនពិតថា ក្រុមបាតុករកម្ពុជា ធ្វើកុប្បកម្មដុតស្ថានទូតថៃ ដោយសារតែទទួលបានពត៌មានមិនពិតពីកាសែតក្នុងស្រុករបស់ពួកគេ គួរបញ្ចាក់ថា ការដុតស្ថានទូតថៃ បណ្ដាលមកពីអាជ្ញាធរថៃដែលនៅក្នុងស្ថានទូតថៃ បានបាញ់គ្រាប់កាំភ្លើងមកហ្វូងបាតុករ បណ្ដាលឱ្យស្លាប់ 1នាក់ របួសធ្ងន់ 7នាក់ វាមិនដូចនិងការចោទប្រកាន់របស់សារពត៌មានលោកខាងលិចប្រឌិតនោះទេ ។

គួរបញ្ចាក់ថា ៖ បើយោងតាមច្បាប់អន្តរជាតិ តារាសម្ដែង ឬ តារាចម្រៀងបរទេស រូបណា ដែលប្រើពាក្យពេចន៍ ក្នុងន័យនយោបាយ ប៉ះពាល់នូវកេរដំណែលប្រជាជាតិមួយ ត្រូវប្រឈមមុខនិងការចោទប្រកាន់ពីបទប៉ុនប៉ងរំលោភបំពានទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជាជាតិមួយដោយចេតនា ។ បើតារាសម្ដែង ឬ តារាចម្រៀងរូបនោះស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា អាជ្ញាធរត្រូវចាប់ខ្លួនភ្លាមៗដើម្បីយកមកផ្ដន្ទាទោស ហើយជាពិសេស ប្រាសាទ អង្គរវត្ត គឺជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកដែលបានចុះបញ្ជីដោយអង្គការ UNESCO ក្នុងឆ្នាំ 1992 ដូចនេះជនបរទេសមួយចំនួននោះ មិនគួរចោទប្រកាន់មកលើកម្ពុជា ឬ ប្រជាជនកម្ពុជាថាជាអ្នកខុសនោះទេ ពីព្រោះប្រជាជនកម្ពុជា គ្រាន់តែចេញមកសម្តែងសិទ្ធិតវ៉ាក្នុងនាមជាអ្នកការពារកេរដំណែលដូនតា ដែលជាមរតករបស់ជាតិប៉ុនណោះ ។
ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន

ការដួលរលំនៃទីក្រុងសៃហ្គន ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជារំដោះសៃហ្គនដោយវៀតណាមខាងជើង ឬរំដោះភាគខាងត្បូងដោយរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម គឺជាការដណ្តើមយកទីក្រុងសៃហ្គន រដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូងដោយកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម (PAVN) និងរំដោះជាតិ។  រណសិរ្សវៀតណាមខាងត្បូង (វៀតកុង) នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានកត់សម្គាល់ការបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមវៀតណាម និងការចាប់ផ្តើមនៃដំណាក់កាលផ្លាស់ប្តូរពីការបង្រួបបង្រួមជាផ្លូវការនៃវៀតណាមទៅជាសាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម។

PAVN ក្រោមការបញ្ជារបស់ឧត្តមសេនីយ Văn Tiến Dũng បានចាប់ផ្តើមការវាយប្រហារចុងក្រោយរបស់ពួកគេលើទីក្រុង Saigon នៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសា ឆ្នាំ 1975 ជាមួយនឹងកងកម្លាំងកងទ័ពនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម (ARVN) ដែលបញ្ជាដោយឧត្តមសេនីយ Nguyễn Văn Toàn ទទួលរងការទម្លាក់គ្រាប់បែកកាំភ្លើងធំ។  លុះដល់រសៀលថ្ងៃបន្ទាប់ ក.ប.វ.ណ. និងវៀតកុងបានកាន់កាប់ចំណុចសំខាន់ៗនៃទីក្រុង ហើយលើកទង់ជាតិរបស់ពួកគេលើវិមានប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូង។￼

ការដណ្តើមយកទីក្រុងនេះ គឺបានធ្វើឡើងមុនដោយ Operation Frequent Wind ដែលជាការជម្លៀសបុគ្គលិកស៊ីវិល និងយោធាអាមេរិកស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្នុងទីក្រុង Saigon រួមជាមួយនឹងជនស៊ីវិលវៀតណាមខាងត្បូងរាប់ម៉ឺននាក់ ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយរបបសាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម។ ជនជាតិអាមេរិកពីរបីនាក់បានជ្រើសរើសមិនត្រូវបានជម្លៀសចេញ។ អង្គភាពប្រយុទ្ធជើងគោករបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាកចេញពីប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូងជាងពីរឆ្នាំមុនពេលការដួលរលំនៃទីក្រុង Saigon ហើយមិនមានលទ្ធភាពក្នុងការជួយទាំងការការពារទីក្រុង Saigon ឬការជម្លៀសនោះទេ។ Multiple sources: ការជម្លៀសនេះគឺជាការជម្លៀសដោយឧទ្ធម្ភាគចក្រដ៏ធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។  បន្ថែមពីលើការហោះហើររបស់ជនភៀសខ្លួន ការបញ្ចប់សង្រ្គាម និងស្ថាប័ននៃច្បាប់ថ្មីដោយរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តបានរួមចំណែកដល់ការថយចុះ Desbarats, Jacqueline.  នៅក្នុងចំនួនប្រជាជនទីក្រុងរហូតដល់ឆ្នាំ 1979 បន្ទាប់មកចំនួនប្រជាជនបានកើនឡើងម្តងទៀត។ 

នៅថ្ងៃទី 3 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1976 រដ្ឋសភា វៀតណាមបង្រួបបង្រួមបានប្តូរឈ្មោះ Saigon ជាកិត្តិយសដល់ លោក Hồ Chí Minh ដែលជាអតីតប្រធាន បក្សពលករវៀតណាម និងជាស្ថាបនិកនៃ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម ខាងជើង។ 
រូបភាពតូច|ស្ថានភាពនៃការត្បូងវៀតមុនពេលចាប់នៃមណ្ឌលកេរ្តិ៍(ខាងស្តាំ)នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសាឆ្នាំ ១៩៧៥
រូបភាពតូច| ជនភៀសខ្លួនវៀតណាមខាងត្បូងមកដល់កប៉ាល់កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក អំឡុងពេលប្រតិបត្តិការខ្យល់ញឹកញាប់
ការដួលរលំនៃលង្វែក

ការដួលរលំនៃលង្វែក ដែលគេស្គាល់ថាជា បាវនៃលង្វែក ឬ ឡោមព័ទ្ធលង្វែក គឺជាទង្វើចុងក្រោយនៃ សង្រ្គាមសៀម-កម្ពុជា ដែលបានអូសបន្លាយពីឆ្នាំ ១៥៩១ ដល់ ១៥៩៤ ហើយក្រោយមករាជធានីខ្មែរ លង្វែក ត្រូវបានរឹបអូស និងបំផ្លាញ។ បន្ទាប់ពីខ្មែរបដិសេធមិនទទួលស្គាល់អាជ្ញាធរអយុធ្យា នគរអយុធ្យា បានឡោមព័ទ្ធក្រុងលង្វែក ហើយបំផ្លាញរាជធានី។ បន្ទាប់ពី ការដួលរលំនៃអង្គរ ការសញ្ជ័យលង្វែកគឺជាការវាយលុកមួយទៀតដល់អធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្មែរ ដែលមិនត្រូវបានស្ដារឡើងវិញជាច្រើនសតវត្សន៍ទៀត ដោយចាប់ផ្តើមសម័យកាលដែលគេស្គាល់ថាជា "យុគងងឹត" របស់កម្ពុជា ។
ការដួលរលំនៃលង្វែក: ប្រភព

ប្រភព 
ព្រឹត្តិការណ៍ដែលទាក់ទងនឹងកងទ័ពសៀមបំផ្លាញរាជធានីលង្វែកនៅចុងសតវត្សន៍ទី ១៦ ត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុងប្រភពមិនសមហេតុផលមួយចំនួនដូចជា៖

 ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ ជាពិសេសនៅក្នុងសៀវភៅដែលបោះពុម្ពដោយ ធួន ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៦
 ពង្សាវតារហ្លួងប្រសូត នៃអយុធ្យា ដែលសរសេរដំបូងនៅឆ្នាំ ១៧៨០ នៃគ.ស ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ នរាយណ៍។ វាត្រូវបានបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេស និងសិក្សាដោយ Frankfurter ហើយបានបោះពុម្ពនៅក្នុង Journal of the Siam Society ក្នុងឆ្នាំ 1909។ កាលប្បវត្តិនេះក៏ត្រូវបានបកប្រែជាភាសាខ្មែរដោយគណៈកម្មាធិការសមាគមវប្បធម៌ថៃ-ខ្មែរក្នុងឆ្នាំ ២០០៩។ 
 ប្រភពមួយចំនួននៅអឺរ៉ុប  ក្នុងចំណោមនោះ សាក្សីសហសម័យរបស់ទាហានអេស្ប៉ាញ Antonio de Morga ។ 

ការ​ពិនិត្យ​មើល ​តាម​ប្រភព​ផ្សេងៗ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន ​ប្រវត្តិ​ដ៏​សំខាន់ ​នៃ​ការ​ដួលរលំនៃលង្វែក។ ដូច្នេះហើយ សិលាចារឹកខ្មែរ ជាពិសេស សិលាចារឹកវត្តរំលក ចុះបញ្ជី K.27 ត្រូវបានបញ្ជាក់ជាមួយប្រភពអេស្ប៉ាញ និងព័រទុយហ្កាល់ ដើម្បីយល់ព្រមលើកាលបរិច្ឆេទនៃការដួលរលំនៃលង្វែកដូចឆ្នាំ ១៥៩៤ ដែលកាលប្បវត្តិសៀមបានជួសជុលខុសឆ្គងដល់ឆ្នាំ ១៥៨៣
ការដួលរលំនៃលង្វែក: ផ្ទៃខាងក្រោយ

ផ្ទៃខាងក្រោយ 
ព្រះបាទ អង្គច័ន្ទទី១ (១៥១៦-១៥៦៦) ត្រូវបានគេនិយាយថា បានផ្លាស់ទីលំនៅ និងបង្កើតរាជធានីថ្មីភាគខាងជើងនៃរាជធានីភ្នំពេញ ទៅលង្វែក តាមមាត់ទន្លេសាប។ ពាណិជ្ជកម្មគឺជាលក្ខណៈសំខាន់មួយ ទោះបីជាវាហាក់ដូចជាមានតួនាទីបន្ទាប់បន្សំនៅក្នុងដែនពាណិជ្ជកម្មអាស៊ីក្នុងសតវត្សទី ១៦ ក៏ដោយ ក៏កំពង់ផែកម្ពុជាពិតជាបានអភិវឌ្ឍ។

ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​វាយ​ប្រហារ​ដោយ​ព្រះអង្គម្ចាស់​ថៃ និង​អ្នក​ចម្បាំង Naresuan ក្នុង​ឆ្នាំ ១៥៨៣។ នៅឆ្នាំ ១៥៩១ កងទ័ពចំនួន ១០ ម៉ឺននាក់ ដែលដឹកនាំដោយស្តេចសៀម ប្រាណារ៉េត បានដណ្តើមយក ខេត្តបាត់ដំបង និងវាយកម្ទេចប្រទេសកម្ពុជា។ ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ម្នាក់ឈ្មោះ Diogo Veloso បានមកដល់ជាមួយបុរសមួយចំនួនដើម្បីបង្កើត Royal Guard គាត់ត្រូវបានចូលរួមដោយជនជាតិអេស្ប៉ាញ Blas Ruiz ក្នុងឆ្នាំ 1592 ។ បុរសទាំងពីរនាក់នេះបានក្លាយជាទីពេញចិត្តរបស់ស្តេច ដែលត្រូវបានដាក់ឈ្មោះដោយអ្នកនិពន្ធព័រទុយហ្គាល់ និងអេស្ប៉ាញ "Apram Langara" ឬ "Prauncar Langara" ។ ពួកគេបានលើកទឹកចិត្តគាត់ឱ្យស្វែងរកសម្ព័ន្ធភាពជាមួយជនជាតិអេស្បាញដែលបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន ដូច្នេះការគំរាមកំហែងដល់ការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមនៃអាណាចក្រខ្មែរចាប់តាំងពីការបរាជ័យរបស់ពួកគេនៅអង្គរនៅឆ្នាំ ១៤៣១ ។

នៅ​មុន​សមរភូមិ​លង្វែក​ចុងក្រោយ អយុធ្យា​ត្រូវ​រង​ការ​វាយ​ប្រហារ​ពី​ភូមា។ កាល​ដែល​រជ្ជកាល​ថៃ​ប្រកែក​ថា ខ្មែរ​ព្យាយាម​ដណ្តើម​យក​ពេល​ទន់ខ្សោយ​ដើម្បី​ឈ្លានពាន​សៀម​នោះ ពង្សាវតារ​ខ្មែរ​បាន​រៀបរាប់​ថា បន្ទាប់​ពី​បាន​ជួយ​សៀម និង​ជួយ​ដេញ​ពួក​ភូមា​ឈ្លានពាន ខ្មែរ​ក៏​ត្រូវ​ក្បត់​ក្នុង​ការ​ដក​ថយ​របស់​ពួក​សៀម។ សៀម​ដែល​គិត​ថា​ពួក​គេ​អាច​កាត់​កងទ័ព​ខ្មែរ​ដែល​ហត់នឿយ​បាន​យ៉ាង​ងាយ ហើយ​កម្ចាត់​អាណាចក្រ​ខ្មែរ​ដែល​ខ្លួន​បាន​លុក​ចូល​រួច​ហើយ​នៅ​សម័យ ​អង្គរ​ដួលរលំ ។ តាមពិតទៅ ការតាំងទីលំនៅនៅលង្វែកបានអនុញ្ញាតឱ្យស្តេចខ្មែរកសាងកម្លាំងឡើងវិញតាំងពីឆ្នាំ ១៥១៦។ ខណៈពេលដែលសៀមកំពុងប្រឈមមុខនឹងការគំរាមកំហែងរបស់ភូមា ខ្មែរកំពុងដំណើរការវិនិយោគឡើងវិញនូវទីតាំងអង្គរ និងទទួលបានដីដែលបាត់បង់មកវិញ។  បំណងចង់នាំមកភាពរុងរឿងនៃអង្គរវិញ ត្រូវបានបង្ហាញដោយសិលាចារឹកខ្មែរ លេខ IMA 3 ដែលពណ៌នាថា នៅឆ្នាំ មហាសករាជ១៥០១ (១៥៧៩) ព្រះបាទ ជ័យជេដ្ឋាទី១ ហៅថា សត្ថាទី១ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ បានយកព្រះរាជបុត្រទៅព្រះពិស្ណុលោក ពោលគឺប្រាសាទអង្គរវត្ត សម្រាប់ធ្វើពិធីសាសនា ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះពុទ្ធ និងព្រះទាំងអស់ ។  ការស្ដារឡើងវិញនូវភាពរុងរឿងរបស់ខ្មែរនៃអង្គរ និងសិរីរុងរឿងរបស់រាជវង្សវរ្ម័ន ប្រហែលជាអ្វីដែលការវាយប្រហារពីសៀមព្យាយាមជៀសវាង។
ការដួលរលំនៃលង្វែក: ការវាយប្រហាររបស់សៀម

ការវាយប្រហាររបស់សៀម 
រូបភាពតូច| ទីក្រុងលង្វែកដូចដែលគូរដោយឈ្មួញជនជាតិហូឡង់មុនឆ្នាំ ១៥៩៤ ដូចដែលបានបង្ហាញនៅចំកណ្តាលនៃរូបភាពនេះគឺហ៊ុំព័ទ្ធដោយភ្នំ ព្រៃឈើ និងទន្លេមួយ។
យុទ្ធនាការដំបូងរបស់សៀមប្រឆាំងនឹងកម្ពុជាត្រូវបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៥៩១ ហើយបន្ទាយលង្វែកត្រូវបានឡោមព័ទ្ធ ប៉ុន្តែក្រោយរយៈពេលបីខែ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃបញ្ហាភស្តុភារ និងការវាយបករបស់កម្ពុជាបានបង្ខំឱ្យជនជាតិថៃដកថយហួសព្រំដែន។ 

បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមជាច្រើនឆ្នាំ កងទ័ពខ្មែរបានអស់កំលាំង និងចាញ់ទាំងទឹក បំផ្លាញកងទ័ពជើងទឹកខ្មែរ និងនៅលើគោកតាមបន្ទាយនានា ដូចជា ខេត្តពោធិសាត់ បង្ខំពួកគេឱ្យដកថយទៅឡុងវេក ដែលកងទ័ពសៀមបានប្រមូលផ្តុំគ្នាសម្រាប់ការប្រយុទ្ធចុងក្រោយ។ ព្រះសូរ្យពណ៌ បានឡើងកាន់អំណាចការពារផ្ទាល់ ខណៈដែលព្រះ ជ័យជេដ្ឋា បានបោះបង់ចោលរាជធានី។ ជំនួយដោយទាហានស៊ីឈ្នួល អេស្បាញ និង ព័រទុយហ្គាល់ របស់គាត់ឈ្មោះ សូរីប៉ូ បានពង្រឹងជញ្ជាំងដោយកាំភ្លើង  ខណៈពេលដែលគាត់ក៏បានស្នើសុំជំនួយពី ប្រទេសវៀតណាម និងអភិបាលក្រុង ម៉ានីល របស់អេស្ប៉ាញផងដែរ។ Jumsai, Manich (1976). "King Tilokarat (1441–1485)". Popular History of Thailand. Bangkok, Thailand: Claremint. pp. 214–215. ASIN B002DXA1MO.

វិស្វករសៀមបានចាប់ផ្តើមការឡោមព័ទ្ធដោយសាងសង់ការដ្ឋានដីដែលលើសពីកំពែងក្រុងក្នុងកម្ពស់ ដូច្នេះហើយអាចឱ្យពួកគេបាញ់ដោយផ្ទាល់ទៅកាន់ទីក្រុង។ ប្រជាជន​កម្ពុជា​បាន​ឆ្លើយ​តប​ដោយ​ការ​សាងសង់​កំពែង​ទីពីរ​ដែល​ការពារ​ទីក្រុង​ពី​ការ​បាញ់​គ្រាប់។ នៅថ្ងៃទី 3 ខែមករា ឆ្នាំ 1594 បន្ទាប់ពីការរៀបចំកាំភ្លើងធំរយៈពេលមួយម៉ោង កងទ័ពរបស់ Naresuan បានវាយលុកទីក្រុង។ ដំរី​ចម្បាំង​សៀម​បាន​បន្ត​ទម្លុះ​ទ្វារ​ក្រុង​ដោយ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ទ័ព​ថ្មើរ​ជើង​ទម្លាយ​ជញ្ជាំង​ខាងក្នុង ហើយ​សម្លាប់​ទាហាន​ដែល​នៅ​សេសសល់។ Jumsai, Manich (1976). "King Tilokarat (1441–1485)". Popular History of Thailand. Bangkok, Thailand: Claremint. pp. 214–215. ASIN B002DXA1MO.

តាម​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ ទីក្រុង​នេះ​នៅតែ​មិន​អាច​គ្រប់គ្រង​បាន​ដោយ​សៀម ព្រោះ​វា​ហ៊ុមព័ទ្ធ​ដោយ​ព្រៃ​ឬ​ស្សី​ក្រាស់ ដែល​បង្កើត​ជា​កំពែង​ធម្មជាតិ​។ សៀម​នឹង​បោះ​កាក់​ប្រាក់​ចូល​ក្នុង​កំពែង​ឬ​ស្សី​ការពារ​ក្រុង​ខ្មែរ ដើម្បី​ដាក់​អន្ទាក់​ឆ្មាំ។ ទាហានខ្មែរទាំងនេះ អន្ទះសារចង់យកមាសនេះ ឆ្លៀតចូលព្រៃដើម្បីយកមកវិញ ដូចនេះហើយបានដកខ្លួនចេញពីការការពារ និងប្រគល់ទីក្រុងនេះទៅក្នុងកណ្តាប់ដៃរបស់សៀមឈ្លានពាន។ ប្រធានបទនៃបំណងប្រាថ្នា និងកង្វះគុណធម៌ដែលនាំឱ្យបាត់បង់នូវអំណាចព្យាបាល សមាហរណកម្ម និងព្យាបាលដ៏មានតម្លៃបំផុតរបស់កម្ពុជា ត្រូវបានត្បាញពេញរឿងនេះ។