navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រព័ន្ធសរសេរនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍: ភាសាអូស្ត្រូណេស៊ី

ភាសាអូស្ត្រូណេស៊ី 
ភាសា អូស្ត្រូណេស៊ី ភាគច្រើនប្រើអក្សរឡាតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។ ប្រព័ន្ធសរសេរដែលមិនមែនជាឡាតាំងមួយចំនួនត្រូវបានរាយខាងក្រោម។

 អក្ខរក្រមចាវិ (សម្រាប់ ភាសាម៉ាឡេ និងភាសាមួយចំនួនផ្សេងទៀត) Omniglot. Malay (Bahasa Melayu). Retrieved 19 March 2019.
 អក្សរចាម (សម្រាប់ ភាសាចាម Omniglot. Cham. Retrieved 19 March 2019.
 អក្សរ Eskayan (សម្រាប់ ភាសា Eskayan ) Omniglot. Eskayan. Retrieved 19 March 2019.
 អក្សរកាវិ (ប្រើនៅទូទាំង ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ) Omniglot. Kawi alphabet. Retrieved 19 March 2019.
 អក្សរបាលីនេស 
 អក្សរបាតាក 
 បាយបាយិន 
 អក្សរ បុហិទ 
 អក្សរ Hanunó'o 
 អក្ខរក្រម កុលិតាន (សម្រាប់ ភាសា Kapampangan )
 អក្សរ Tagbanwa 
 អក្សរជ្វា 
 អក្សរឡនតារ៉ា 
 អក្សរ Makasar
 អក្សរ​ស៊ូដានចាស់
 អក្សរ​ស៊ូដង់ 
 អក្សរ រេចាង
 អក្សរ Rencong
 អក្សរ បុទា
 Gangga Melayu
ប្រព័ន្ធសរសេរនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍: ភាសាហ្មុង-មៀន

ភាសាហ្មុង-មៀន 

 អក្ខរក្រម​ប្រជាប្រិយ​រ៉ូម៉ាំង (Hmong RPA)
 អក្សរ Pollard 
 ប៉ាហាវ ហុង 
 Nyiakeng Puachue Hmong
 អ៊ីប៊ី ហុង
ប្រព័ន្ធសរសេរនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍: ភាសា ក្រ-ដៃ

ភាសា ក្រ-ដៃ 
ភាសាតៃភាគនិរតី ជាច្រើនត្រូវបានសរសេរដោយប្រើអក្ខរក្រម ព្រាហ្មិ -ទេរិវេទ ។ ភាសា Zhuang ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ជា​ប្រពៃណី​ដោយ ​អក្សរ​ចិន ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​ជា​ធម្មតា​ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ដោយ​អក្សរ​រ៉ូម៉ាំង។

 អក្សរថៃ 
 អក្សរឡាវ 
 សាវ៉ាន់ឌីប
 អក្សរសាន
 អក្សរ​តៃ​វៀត 
 អក្សរតៃលេ 
 អក្ខរក្រមតៃលឿ ថ្មី 
 អក្សរតៃថាំ 
 អក្សរតៃយ៉ូ
ប្រព័ន្ធសរសេរនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍: ភាសាទីបេ-ភូមា

ភាសាទីបេ-ភូមា 

 អក្ខរក្រមភូមា 
 អក្ខរក្រម S'gaw Karen
 អឺស៊ូ សាបា
 អក្ខរក្រម Kayah Li 
 អក្ខរក្រម Fraser  (ប្រើដើម្បីសរសេរ ភាសា Lisu )
 ស្គ្រីប Naxi 
 វេយ្យាករណ៍ គេប៉ា
 និមិត្តសញ្ញា ដងប៉ា
 ស្គ្រីប Zomi
 អក្សរទ្រេត 
 អក្សរ 
 អក្សរ តុជា 
 អក្សរយី
ប្រភពនៃផ្កាស្លាបី: ផ្កាស្លាបី

ផ្កាស្លាបី 
  កាលពីព្រេងនាយ មានកុមារកំសត់៤នាក់​បានទៅរៀនសិល្ប៏សសាស្ត្រអំពី អាចារ្យទិសាបាមោក្ខ ម្នាក់រៀនទាយ​ ម្នាក់ទៀតរៀនបាញ់ ម្នាក់ទៀតរៀនមុជទឹក ម្នាក់ទៀតរៀនប្រស់​។​ រៀនចេះហើយក៏ត្រលប់មកស្រុកវិញ លុះមកដល់មាត់សមុទ្រ កុមារចេះទាយបានទាយថា​ ព្រឹកនេះនិងមានសត្ចហត្ថីលឹង្គ​ ពាំព្រះរាជបុត្រីមួយអង្គមកដល់ទីនេះ។ កាលបានឃើញមកមែន​ កុមារចេះបាញ់បានបាញ់ធ្លាក់ចូលក្នុងទឹកស្លាប់​ កុមារចេះមុជទឹកបានមុជទៅស្រង់នាងមក​ កុមារចេះប្រស់បានប្រស់ឲ្យនាងរស់សើឡើងវិញ។ លុះរស់ឡើងវិញហើយ នាក់ទាំងបួន​នាក់ក៏ដណ្ដើមគ្នា​ចង់បានធ្វើប្រពន្ធរៀងៗខ្លួន។ ពេលនោះបានរកពោធិសត្វឲកាត់ក្ដី ពោធិសត្វកាត់សេចក្ដីថា កុមារចេះទាយត្រូវបានជាឪពុក កុមាចេះប្រស់ត្រូវបានជាម្ដាយ កុមាចេះបាញ់ត្រូវបានជាបង កុមាចេះមុជត្រូវបានជាប្ដីនាង។ ពព្រោះគេបានបីត្រកងនាងពីក្នុងទឹកមក(បានត្រកងរាងកាយមុនគេ)។ នាក់ទាំង៤​ក៏ព្រមទទួល ហើយសុំឲ្យពោធិសត្វចាត់ចែងវត្ថុអ្វីមួយ​ទុកសម្រាប់ឲ្យកូនប្រសារ គោរពមាតាបិតា​ និង​ បងព្រមទាំងញាតិក្នុងពេលធ្វើមង្គលការ​។ ពោធិសត្វសម្រចថាត្រូវយកផ្កាស្លាមួយខ្ពរ មកដោតជាបីដុំ។ ទី១​ ជាផ្កាស្លាច្បងសម្រាប់ឪពុក ទី២សម្រាប់ម្ដាយ ទី៣សម្រាប់បងទទួល។
តពីនោះមក ក៏មានផ្កាស្លាបី ក្នុងពិធីមង្គលការជាប់ជាប្រពៃណីយ៏ដល់សព្វថ្ងែនេះ។
ប្រភេទត្រីទឹកសាបនៅកម្ពុជា

ប្រភេទត្រីទឹកសាបនៅកម្ពុជា
កម្ពុជាជាប្រទេសមួយដែលសំបូរត្រីទឹកសាប ដោយសារមានប្រព័ន្ធទំនាបលិចទឹកជាប្រចាំនៅ តាមបណ្តោយដងទន្លេមេគង្គ ជុំវិញបឹងទន្លេសាប ដងទន្លេសាប និងទំនាបខាងត្បូងរាជធានីភ្នំពេញ ។ 
ប្រទេសកម្ពុជា មានត្រីទឹកសាបប្រមាណជាង ៥០០ប្រភេទ ។ 

 ត្រីការហោតូច ឬត្រីក្បាលឡាន ឬត្រីគល់រាំង(ធំ) មានប្រែងវែងបំផុត ៣០០ ស.ម ។ វាជាប្រភេទត្រីនិមិត្តរូបនៃប្រទេសកម្ពុជា ។
 ត្រីរាជ មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ៣០០ ស.ម ។
 ត្រីត្រសក់ស មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ១៥០ ស.ម ។
 ត្រីត្រសក់ មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ១០០ ស.ម ។
 ត្រីក្រហម មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ៧០ ស.ម ។
 ត្រីក្បក មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ៣០ ស.ម ។
 ត្រីខ្លា មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ៤០ ស.ម ។
 ត្រីឆ្កោកទីទុយ មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ៣៦ ស.ម ។
 ត្រីស្ទក់ មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ១៤៥ ស.ម ។
ប្រភេទថនិកសត្វព្រៃនៅកម្ពុជា

ថនិក​សត្វ​ព្រៃ គឺ​​ជា​សមាសភាគ​នៃ​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ដែល​មាន​សារៈ​សំខាន់ និង​ផ្ដល់​ប្រយោជន៍​ជា​ច្រើន​ដល់​ប្រព័ន្ធ​ធម្មជាតិ​នៅ​លើ​ផែនដី​តាម​រយៈ​សោភ័ណ​ភាព តម្លៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ វប្បធម៌ សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ប្រភេទ​សត្វ​នីមួយៗ ព្រម​ទាំង​ទម្រង់​ផ្សេងៗ​គ្នា​របស់​វា​ដែល​បង្កើត​បាន​ជា​ផ្នែក​មួយ​មិន​អាច​ជំនួស​បាន​ក្នុង​ធម្មជាតិ និង​សម្រាប់​ការ​កំសាន្ត​របស់​មនុស្ស​ជំនាន់​នោះ និង​ជំនាន់​ក្រោយ។ ជា​អកុសល​ពពួក​សត្វ​ព្រៃ​មួយ​ចំនួន​បាន​វិនាស​ផុត​ពូជ និង​មួយ​ចំនួន​ទៀត​កំពុង​ទទួល​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់ និង​ជួប​វិបត្តិ​ដោយ​សារ​មាន​សារធាតុ​គីមី និង​បាត់​បង់​មជ្ឈដ្ឋាន​រស់​នៅ​របស់​វា។ ជីវិត​សត្វ​ព្រៃ​អាច​នឹង​ត្រូវ​វិនាស​សាបសូន្យ​ពី​លើ​ផែនដី​នា​ពេល​អនាគត​ដ៏​ខ្លី​ខាង​មុខ។សៀវភៅ «មគ្គុទ្ទេសក៍​នៅ​តំបន់​វាល​ឆ្ពោះ​ទៅ​ស្គាល់ ថនិកសត្វ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា» [...]

សម្គាល់៖
 spp. : គ្រប់​ប្រភេទ​ទាំង​អស់​ក្នុង​ក្រុម​នេះ
 sp. : ប្រភេទ

បញ្ជីក្រហម IUCN៖
 អក្សរ​កាត់  និយម​ន័យ EX (Extinct)  វិនាស​ផុត​ពូជ​ទាំង​ស្រុង CR (Critically Endangered)  កំពុង​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​ឈាន​ទៅ​រក​ការ​វិនាស​ផុត​ពូជ​បំផុត EN (Endangered)  កំពុង​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​ជិត​ផុត​ពូជ VU (Vulnerable)  ងាយ​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់ NT (Near threatened)  ជិត​ទទួល​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់ LC (Least concern)  រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​តិច​តួច DD (Data deficient)  ពុំ​មាន​ព័ត៌មាន និង​ទិន្នន័យ​គ្រប់​គ្រាន់ NE (Not evaluated)  មិន​ទាន់​សិក្សា​វាយ​តម្លៃ
ប្រភេទប្រាសាទខ្មែរ

ប្រាសាទបុរាណខ្មែរ ចែកចេញជាបីប្រភេទដូចជាសៀវភៅ សំណួរអរិយធម៌ខ្មែរ ទំព័រទី១២៥។៖

 ប្រាសាទដែលមានប្រាង្គតែមួយ ហើយសង់ដាច់តែឯង។ ឧទាហរណ៍៖ ប្រាសាទប្រាសាទភ្នំបាយ៉ង ប្រាសាទថ្មដុះ។ល។
 ប្រាសាទដែលមានប្រាង្គច្រើននៅលើខឿនតែមួយជាន់។ ឧទាហរណ៍៖ប្រាសាទព្រះគោ ប្រាសាទលលៃ។ល។
 ប្រាសាទដែលសង់លើដីរាបគ្មានខឿន ហើយសង់ផ្ទាល់និងដីរាបស្មើ។ ឧទាហរណ៍៖ ប្រាសាទព្រះខាន់ ប្រាសាទតាព្រហ្មតាកែវ។ល។
 ប្រាសាទភ្នំជាប្រាសាទសង់ខ្ពស់ដូចភ្នំមានទំហំធំ មានខឿនច្រើនជាន់ ប្រាសាទភ្នំចែកចេញជា២គឺ ប្រាសាទភ្នំដែលសង់លើភ្នំធម្មជាតិ។ ឧទាហរណ៍៖ ប្រាសាទភ្នំបាខែង ប្រាសាទភ្នំជីសូរ្យ ប្រាសាទព្រះវិហារ ។ល។ ប្រាសាទភ្នំដែលសង់នៅលើដី។ ឧទាហរណ៍ ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រាសាទបាយ័ន ប្រាសាទបាពួន ប្រាសាទធំ។ល។

គេសាងសង់ប្រាសាទភ្នំ ដើម្បីតំណាងភ្នំ ព្រោះមានទស្សនៈឥណ្ឌា គេនិយមគោរពភ្នំសុមេរុ ដែលជាទីឋាននៃអាទិទេព។ ការសាងសងប្រាសាទតាមបែបពុទ្ធសាសនា គេច្រើននិយមសង់លើដីរាបស្មើតាមបែបវត្តអារាមពុំមានជាន់ថ្នាក់ខ្ពស់ៗដូចជា ប្រាសាទបែបព្រាហ្មណ៍និយមទេ។ សំណង់ប្រាសាទប្រភេទនេះ បញ្ជាក់ឱ្យយើងដឹងថា ព្រះពុទ្ធជាមនុស្សនៅលើលោកនេះរស់នៅជាមួយមនុស្សគ្រប់គ្នាគឺមិនស្ថិតនៅលើមេឃឆ្ងាយដាច់ពីមនុស្សដូចជាអាទិទេពនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ឡើយសៀវភៅ សិក្សាសង្គម របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ឆ្នាំ២០១៧ ទំព័រ២៣៣។។
ប្រភេទសិលា

សិលាដែលបានរលាយ គេហៅថា “ម៉ាក់ម៉ា” (Magma)។ ម៉ាក់ម៉ាភាគច្រើន កើតចេញពីការរលាយ
ដោយផ្នែកនៃម៉ង់តូ។ សិលាម៉ាក់ម៉ា កកើតមាននៅពេលម៉ាក់ម៉ាកករឹង។ ប្រសិនបើម៉ាក់ម៉ា ផុសឡើងលើផ្ទៃផែន
ដី នោះវាអាចរងរបិច (ការពុកផុយនៃសិលា) និងសំណឹក ហើយកម្ទេចកំទីដែលបានបង្កើតឡើងនោះ ត្រូវបាន
ដឹកជញ្ចូន ហើយជាចុងក្រោយ ត្រូវបានចាក់បង្គរ (ជាធម្មតានៅលើបាតសមុទ្រ) ជាកម្ទេចកំណ។ ប្រសិនបើ
កម្ទេចកំណធូរទាំងនេះ ត្រូវបានពង្រឹងទៅជាសិលា នោះវាក្លាយទៅជាសិលាកម្ទេចកំណ។ ខណៈពេលសិលានេះ
ត្រូវបានកប់ដោយស្រទាប់បន្ថែមនៃកម្ទេចកំណ និងសិលាកម្ទេចកំណ នោះកម្ដៅ និងសម្ពាធ កើនឡើង។ កម្លាំង
តិចតូនិច ក៏អាចធ្វើឱ្យកើនឡើងសីតុណ្ហភាព និងសម្ពាធផងដែរ។ ប្រសិនបើសីតុណ្ហភាព គឺខ្ពស់គ្រប់គ្រាន់ ជាធម្មតា
នៅជម្រៅជ្រៅជាងពីរ-បីគីឡូម៉ែត្រខាងក្រោមផ្ទៃផែនដី នោះសិលាកម្ទេចកំណដើម លែងមានតុល្យភាពជាមួយ
លក្ខខណ្ឌរូប និងគីមីថ្មីនោះហើយ ហើយវា ក៏កកជាក្រាមឡើងវិញម្ដងទៀត។ សិលាថ្មីដែលកកើតឡើងនោះ គេ
ឱ្យឈ្មោះថា សិលាប្រែកំណើត។ ប្រសិនបើសីតុណ្ហភាព ទទួលបានខ្ពស់ខ្លាំង នោះសិលារលាយដោយផ្នែក ដោយ
បង្កើតបានជាម៉ាក់ម៉ា និងបំពេញនូវវដ្ដសិលា។
វដ្ដនេះ អាចត្រូវបានធ្វើឡើងដដែលៗ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ មិនមែនគ្រប់សិលាទាំងអស់ សម្រេចផលបាន
តាមជំហាននីមួយៗនៅក្នុងវដ្ដនោះឡើយ។ ឧទាហរណ៍ ៖ សិលាកម្ទេចកំណ អាចត្រូវបានងើបឡើង ត្រូវរងរបិច
និងត្រូវរងសំណឹក ដោយបង្កើតបានជាកមេ្ទចកំណថ្មីទៀត។
ដូច្នេះ វដ្ដនេះ រៀបរាប់អំពីការកកើត និងការខូចរូបរាងនៃសិលានៅក្នុងផែនដី។ នៅពេលណាមួយ
កន្លែងណាដែលនៅក្នុង ឬនៅលើផ្ទៃផែនដី សិលាត្រូវបានបង្កើត ផ្លាស់ប្ដូរ បំផ្លាញ និងធ្វើវដ្ដ ៖ ប្រហែល ១៤-១៦
គ.ម៣ នៃសម្បកផែនដីដែលបានធ្វើវដ្ដជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ទីតាំងនៃដំណើរការទាំងនេះ ត្រូវបានកំណត់ជាចម្បង
ដោយចលនានៃផ្លាកតិចតូនិច (គឺជាចលនានៃផ្លាកតាមរយៈចរន្ដរង្វល់ក្នុងម៉ង់តូ) ដែលធ្វើឱ្យមានការកកើតនៃ
សម្បកផែនដីថ្មីនៅព្រំដែនផ្លាកសំណង់ និងការលិចចុះ (ការកប់) នៃសិលា និងការងើបឡើងនៃសម្បកផែនដី
នៅឯព្រំដែនបំផ្លាញ។
ប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរពីប្រទេសបារាំង: ប្រវិត្តស្រារបស់បារាំង

ប្រវិត្តស្រារបស់បារាំង

ប្រភេទស្រា 
បារំាងមានស្រាជាច្រើនប្រភេទ​ ដូចជា​៖ ស្រា​ទំពាំបាយជូរ ក្រហម ស ខៅ្ម ដែលមានរសជាតិthumb|right|250px
ឆ្ងាញ់ពិសារ ហើយពេលផឹកទៅត្រជាក់ចិត្ត និងមានជាតិអាគុលច្រើន ដែលធ្វើអោយយើងងាយនិងស្រវិងផងដែរ ប្រទេសបារាំងបានផលិតស្រាជាច្រើននិងចែកចាយទូទាំងពិភពលោក​
ដែលអាចរក្សាទុកនិងមានគុណភាពរយៈពេលយូរ​ រហូតដល់ទៅ ៦០ឆ្នាំ។ ប្រាំពីរទៅប្រាំបីកោដិដប​[១]បារាំងមានអត្រា១៧៦%សំរាប់ការនាំចេញនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ស្រាបារាំងបានដាក់ ជាប្រវត្តិសាស្រ្តអស់រយៈពេល៦សតវត្សរ៏មកហើយ។ 

ហើយបន្ទាប់មក​គឺប្រទេសអេស្ប៉ាញបានជាប់ចំណាត់​ថ្នាក់ទីពីរនៅលើកពិភពលោកផងដែរ​។​ បារំងក៏បានអនុវត្ត និងផលិតការបង្តើតជារចនាបថជាច្រើនបែបដូចជា ការធ្វើសំបកដប គម្រប ម៉ូត ដប​និងការបង្កើត​ ជាក្រដាសសំរាប់បិទវាផងដែរ ហើយស្រាត្រូវយកទៅដាក់​ក្នុង​ទូទឹកកកដើម្បីអោយត្រជាក់។

thumb|left|250px
ប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរពីប្រទេសបារាំង: ប្រភេទស្រា

ប្រភេទស្រា 
បារំាងមានស្រាជាច្រើនប្រភេទ​ ដូចជា​៖ ស្រា​ទំពាំបាយជូរ ក្រហម ស ខៅ្ម ដែលមានរសជាតិthumb|right|250px
ឆ្ងាញ់ពិសារ ហើយពេលផឹកទៅត្រជាក់ចិត្ត និងមានជាតិអាគុលច្រើន ដែលធ្វើអោយយើងងាយនិងស្រវិងផងដែរ ប្រទេសបារាំងបានផលិតស្រាជាច្រើននិងចែកចាយទូទាំងពិភពលោក​
ដែលអាចរក្សាទុកនិងមានគុណភាពរយៈពេលយូរ​ រហូតដល់ទៅ ៦០ឆ្នាំ។ ប្រាំពីរទៅប្រាំបីកោដិដប​[១]បារាំងមានអត្រា១៧៦%សំរាប់ការនាំចេញនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ស្រាបារាំងបានដាក់ ជាប្រវត្តិសាស្រ្តអស់រយៈពេល៦សតវត្សរ៏មកហើយ។ 

ហើយបន្ទាប់មក​គឺប្រទេសអេស្ប៉ាញបានជាប់ចំណាត់​ថ្នាក់ទីពីរនៅលើកពិភពលោកផងដែរ​។​ បារំងក៏បានអនុវត្ត និងផលិតការបង្តើតជារចនាបថជាច្រើនបែបដូចជា ការធ្វើសំបកដប គម្រប ម៉ូត ដប​និងការបង្កើត​ ជាក្រដាសសំរាប់បិទវាផងដែរ ហើយស្រាត្រូវយកទៅដាក់​ក្នុង​ទូទឹកកកដើម្បីអោយត្រជាក់។

thumb|left|250px
ប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរពីប្រទេសបារាំង: សីតុណ្ហភាពចំការដំនាំទំពាងបាយជូរ

សីតុណ្ហភាពចំការដំនាំទំពាងបាយជូរ
នេះគឺជាចំការ​និង​ផ្ទះដែលមានដាំផ្លៃទំពាងបាយខជូវសំរាប់ធ្វើជាស្រា​​ ដូចជាស្រាក្រហម​ ស​ ស៊ីជម្ពូដែលរស់ជាតិជូរផ្អែម ហើយផលិតបានបង្កើតជាច្រើនបែប ដូចជាផលិតផលដែលមានតំម្លៃ ថោក រស់ជាតិធម្មតាសំរាប់មនុស្សទូទាំងពិភពលោក និងរបស់ដែលល្អគឺសំរាប់មនុស្សដែលមានឋានះ​ឧត្តម​ និងជនដែលល្បីល្បាញ ឧទាហរណ៏ចំការស្រាទំពាំបាយជូរដែលបានដាំមានច្បាប់
​អនុញ្ញាតិត្រឺមត្រូវដើម្បីផលិតជាស្រា វាមានការលំអៀងនិងទ្រេត​ទៅម្ខាង​សំរាប់ប្រជាជនដែលមិនចេះដឺងខាងក្រៅរបស់ប្រទេសបារាំង​ ។
មានស្រាលាយគ្មាជាច្រើប្រភេទ​ ដែលប្រទេសបារំងបានបង្កើតជាអន្តរជាតិ និងជារចនាបថមួយដែលបានអភិវឌ្ឍន៏អោយេវាមានតំម្លែថោកជាងអាហារផង ហើយក៏បានកែច្នៃជាប៊ូរ ការហ្វេ ផ្លែឈើក្រៀម និងអាចកែច្នៃធ្វើជារបស់ដែលស្ងួតនិងទុកបានយូរ ។ នៅប្រទេសបារំាងប្រជាជនគឺយកស្រាធ្វើជាអាហារ និងស្រាគឺវាពិបាកនិងកែវច្នៃអោយវាក្លាយទៅជា(បារ​ ស្រា) សំរាប់ផិក
នៅពេលម្នាក់ឯង ប្ញនៅពេលដែលអ្នកភ្លក់ក្នុងវ័យកុមារ​។

ដើម្បីផលិតយកទៅបរទេស​ ជាច្រើនកន្លែងច្រើនកន្លែង​

thumb|right|300px
ប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរពីប្រទេសបារាំង: ផែនទីតំបន់ដែលមានស្រានៅក្នុងប្រទេសបារាំង

ផែនទីតំបន់ដែលមានស្រានៅក្នុងប្រទេសបារាំង
ផលិតផលស្រារបស់បារាំងនិងមានឃើញឡើងវិញនៅក្នុងតំបន់ដោយសារអន្តរ ជារៀងរាល់ដងគេប្រើពាក្សកាត់ហៅថា អាយអិនអេអូ គេគិតថានៅក្នុងតំបន់ឧស្សាហ៏កម្មពិសេសដែលផលិតស្រា
ប្រសិនបើស្រាត្រូវបានជួបជាមួយ អាយអិនអេអូ និងមានការពីបាក វានិងមានតំម្លៃទាបប្ញធ្លាក់ចូលទៅ វិដីប៉ាយរឺវិដឺដេតបល ជាមួយចំនួនដែលបានបិទស្លាកសំគាល់នៅកន្លែង ក្នុងប្រទេសបារាំង
ហើយវាជាការងាយស្រួលទេសំរាប់បុរសដែលបានផិកស្រា មានដូចខាងក្រោម
ប្រទេសបារាំង​ជាប្រទេសមួយដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ ហើយមានអំណោយផលសំរាប់ការដំាទំពាំបាយជូរយកមកផលិតជាស្រា និងជាអាហារក្រៀមរក្សាទុកអោយបានយូរ ហើយប្រទេសបារាំង គេគិតថាការផឹកស្រាវាជារឿងធម្មតាសំរាប់ពូកគេ​គឺដូចជាការញុំបាយ និងពូកគេភាគច្រើផឹកតាំងពីវ័យក្មេងមកម្ល៉េះ គឺពួកមានការភ្លក់ជាច្រើនដងនៅឪពុកប្រើអោយទៅទិញ
ហើយផែនទីនេះគឺចង្អុលបង្ហាញពីតំបន់ដែលមានស្រា និងចំការថ្រើននៅក្នុងតំបន់ដូចជា​៖
 អាលាស្ការ
អាលាស្ការគឺជាតំបន់ដែលមានស្រាសមុនគេបង្អស់ សូម្បីតែស្រាក្រហម ពណ៏ផ្កាឈូក ដែលមានរស់ជាតិឆ្ងាញ់ជូរផ្អែម ហើយក៏មានដាក់តាំំងនៅទីសបូព៏នៅប្រទេសបារំាងនៅជិតមាត់ទន្លេនិង
នៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ នៅក្នុងប្រទេសវាងាយស្រួលក្នុងការផ្លែស្វែងទំពាំងបាយជូរ វាល្អហើយវែងដែលមានរូបរាងដូចគ្រូចធ្លុងនៅក្នុងប្រទេសអាលាស្ការ​ រាប់ទាំង រ៉ូស្លីម  ជឺវួរជីរាមីនឺ ពុលតូ ហ្គេស 
ពុលតូ ប្លា ផិនូត ហើយនិងម៉ោស្កាត។
ស្រាទំពាំបាយជូរប័រដូ 
ស្រាទំពាំបាយជូរប័រជូវាមានលក្ខណះទូលាយនៅក្នុងតំបន់ភូមមិភាគដែលឆ្លងកាត់ឆ្នេរ ដាមួយប្រវិតិ្តសាស្រ្តដែលវែងក្នុងការនាំស្រាពេសពេញសមុទ្រ​ នេះជាលើកដំបូងហើយដែលមានស្រា ក្រហមនៅក្នុងភូមិ​ ស្រាដែលល្បីល្បាញគឺChâteau Lafite-Rothschild, Château Latour, Château Mouton-Rothschild, Château Margaux and Château Haut-Brion from the Médoc sub-region; Château Cheval Blanc and Château Ausone in Saint-Émilion; and Château Pétrus and Château Le Pin in Pomerol.ផលិតផលស្រាក្រហមជាធម្មតា ត្រូវបានបញ្ទូលគ្នាពីប្រទេស Cabernet Sauvignon, Merlot and sometimes Cabernet Franc.ស្រាទំពាំបាយជូរប័រជូរគេត្រូវព្យាយាមបង្កើតទៅជាស្រាសផ្អែម,​​ នៅក្នុងពិភពដែលស្រាទំពាំបាយជូរដែលយកពីប្រទេស Château d'Yquem.
ស្រាទំពាំបាយជូរប័រហ្គេឌី 
ស្រាទំពាំបាយជូរប៍រហ្គេឌីឬក៏បូរហ្គេនីដែលយកមកទីសបូព៏នៃប្រទេសបារំងជាកន្លៃងដែលមានស្រាក្រហម ស ដែសសកម្មនិងពិសេស​ ប្រហែលជាមានពី  terror-conscious និងគ្រប់តំបន់ផ្សេង, ស្រានេះបានដាក់តាំងពិព័រនៅក្នុងភូមិនៃប្រទេសបារាំង. ស្រាកំពូលដែលបានមកពីប័រហ្គេនឌិ សេចក្តីពេញចិត្តរបស់ Côte d'Or ដើម្បីឆ្ពោទៅកានបព្ចីាឥវ៉ាន. ផលិតស្រាទំពាំងដើម្បីចែកចាយបួនតំនប់:៖

    •កូត​ឌីនុត(មកពីប្រទេសម៉ាសានាយ-លា-កូតនៃទីក្រុងនុត-សាត-ហ្គឺងជីស)
    • កូត ឌី បៀន(មកពីប្រទេស បៀតខាងត្បូងនៃសានធេន​​ណាយ)
   ​ •  កូត ឆាយលូណាល
    • ម៉ាកូនណាល
ប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរពីប្រទេសបារាំង: អាលាស្ការ

អាលាស្ការ
អាលាស្ការគឺជាតំបន់ដែលមានស្រាសមុនគេបង្អស់ សូម្បីតែស្រាក្រហម ពណ៏ផ្កាឈូក ដែលមានរស់ជាតិឆ្ងាញ់ជូរផ្អែម ហើយក៏មានដាក់តាំំងនៅទីសបូព៏នៅប្រទេសបារំាងនៅជិតមាត់ទន្លេនិង
នៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ នៅក្នុងប្រទេសវាងាយស្រួលក្នុងការផ្លែស្វែងទំពាំងបាយជូរ វាល្អហើយវែងដែលមានរូបរាងដូចគ្រូចធ្លុងនៅក្នុងប្រទេសអាលាស្ការ​ រាប់ទាំង រ៉ូស្លីម  ជឺវួរជីរាមីនឺ ពុលតូ ហ្គេស 
ពុលតូ ប្លា ផិនូត ហើយនិងម៉ោស្កាត។
ប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរពីប្រទេសបារាំង: ស្រាទំពាំបាយជូរប័រដូ

ស្រាទំពាំបាយជូរប័រដូ 
ស្រាទំពាំបាយជូរប័រជូវាមានលក្ខណះទូលាយនៅក្នុងតំបន់ភូមមិភាគដែលឆ្លងកាត់ឆ្នេរ ដាមួយប្រវិតិ្តសាស្រ្តដែលវែងក្នុងការនាំស្រាពេសពេញសមុទ្រ​ នេះជាលើកដំបូងហើយដែលមានស្រា ក្រហមនៅក្នុងភូមិ​ ស្រាដែលល្បីល្បាញគឺChâteau Lafite-Rothschild, Château Latour, Château Mouton-Rothschild, Château Margaux and Château Haut-Brion from the Médoc sub-region; Château Cheval Blanc and Château Ausone in Saint-Émilion; and Château Pétrus and Château Le Pin in Pomerol.ផលិតផលស្រាក្រហមជាធម្មតា ត្រូវបានបញ្ទូលគ្នាពីប្រទេស Cabernet Sauvignon, Merlot and sometimes Cabernet Franc.ស្រាទំពាំបាយជូរប័រជូរគេត្រូវព្យាយាមបង្កើតទៅជាស្រាសផ្អែម,​​ នៅក្នុងពិភពដែលស្រាទំពាំបាយជូរដែលយកពីប្រទេស Château d'Yquem.
ប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរពីប្រទេសបារាំង: ស្រាទំពាំបាយជូរប័រហ្គេឌី

ស្រាទំពាំបាយជូរប័រហ្គេឌី 
ស្រាទំពាំបាយជូរប៍រហ្គេឌីឬក៏បូរហ្គេនីដែលយកមកទីសបូព៏នៃប្រទេសបារំងជាកន្លៃងដែលមានស្រាក្រហម ស ដែសសកម្មនិងពិសេស​ ប្រហែលជាមានពី  terror-conscious និងគ្រប់តំបន់ផ្សេង, ស្រានេះបានដាក់តាំងពិព័រនៅក្នុងភូមិនៃប្រទេសបារាំង. ស្រាកំពូលដែលបានមកពីប័រហ្គេនឌិ សេចក្តីពេញចិត្តរបស់ Côte d'Or ដើម្បីឆ្ពោទៅកានបព្ចីាឥវ៉ាន. ផលិតស្រាទំពាំងដើម្បីចែកចាយបួនតំនប់:៖

    •កូត​ឌីនុត(មកពីប្រទេសម៉ាសានាយ-លា-កូតនៃទីក្រុងនុត-សាត-ហ្គឺងជីស)
    • កូត ឌី បៀន(មកពីប្រទេស បៀតខាងត្បូងនៃសានធេន​​ណាយ)
   ​ •  កូត ឆាយលូណាល
    • ម៉ាកូនណាល
ប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរពីប្រទេសបារាំង: យឺហោប្រសប់

យឺហោប្រសប់
ពាក្សសំដីរបស់ឥស្សរភាព

ពត៏មានដែលសំខាន់មាននៅក្នុងស្លាកស្រាបារាំង ជាមួយចំនុះនិងការបងើ្កត​​ក្នុងរយះពេលតែមួយ  ហើយជាធម្មតាវាក៏មានការប៉ះពាល់ទៅដល់រដ្ន។​ ក្នុងពេលឆាប់នេះៗក៏មានផលិតផលមួយ​ថ្មី
ហើយនៅក្នុងប្រភេទស្រា​ វិន ឌី តាបេល ក៏មានការរាប់បញ្ចូលនៅតាមតំបន់ប្ញកន្លែងបង្កើតស្រាផងដែល​។​ ពេលខ្លះវាមានការងាយស្រួលជួយពង្រឹកនូវការបង្កើតស្រានៅតំបន់ផងដែល​។
ប៉ុនែ្តមានស្លាកសញ្ញាខ្លះ ជាពិសេសនោះគឺស្រាដែលមានអាយុការយូរហើយមានថាមពលខ្លាំង​ យើងក៏បានរាប់បញ្ចូលការបំបែកជាភាគរៀងខ្លួនក្នុងស្រុកប្ញសង្កាត់​ សូម្បីតែកន្លែងទំពាំងបាយជូរ
ទូទៅក៏ត្រូវការធុនធាន​។ ជាមួយការលើកលែងដែលយកស្រាពី សំបន់អាឡាស្កា ។ បារំាងគ្មានស្លាកសញ្ញាជាមួយនិងស្រាទំពាំងបាយជូរដែលអោយប្រើ វិតានេទេ ចាប់ផ្តើមជាមួយពិភពលោក ថ្មីដែលបានបង្កើតឈ្មោះជាប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរដែលល្អសំរាប់អ្នកការពារអន្តរជាតិ នៅចុងសតវត្ស៏រទី២០ ។ បារំាងបន្តែមអោយប្រើ ស្រា លាប័រលីង ដែលមានលក្ចណះធម្មតា
ស្លាកសញ្ញានេះបានព័ទ្ធជុំវីញដបស្រា​ ជាមួយនេះក៏បានរៀបបញ្ចូលជាមួយគុណភាពជាថ្នាក់របស់ស្រា ហើយទោះជាយ៉ាងណាដបក៏បានផលិតដែលមានលក្ខណះតែមួយ​និងមានបរិមាណច្រើន

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបារាំង

Alsace
ប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរពីប្រទេសបារាំង: ពាក្សសំដីរបស់ឥស្សរភាព

ពាក្សសំដីរបស់ឥស្សរភាព

ពត៏មានដែលសំខាន់មាននៅក្នុងស្លាកស្រាបារាំង ជាមួយចំនុះនិងការបងើ្កត​​ក្នុងរយះពេលតែមួយ  ហើយជាធម្មតាវាក៏មានការប៉ះពាល់ទៅដល់រដ្ន។​ ក្នុងពេលឆាប់នេះៗក៏មានផលិតផលមួយ​ថ្មី
ហើយនៅក្នុងប្រភេទស្រា​ វិន ឌី តាបេល ក៏មានការរាប់បញ្ចូលនៅតាមតំបន់ប្ញកន្លែងបង្កើតស្រាផងដែល​។​ ពេលខ្លះវាមានការងាយស្រួលជួយពង្រឹកនូវការបង្កើតស្រានៅតំបន់ផងដែល​។
ប៉ុនែ្តមានស្លាកសញ្ញាខ្លះ ជាពិសេសនោះគឺស្រាដែលមានអាយុការយូរហើយមានថាមពលខ្លាំង​ យើងក៏បានរាប់បញ្ចូលការបំបែកជាភាគរៀងខ្លួនក្នុងស្រុកប្ញសង្កាត់​ សូម្បីតែកន្លែងទំពាំងបាយជូរ
ទូទៅក៏ត្រូវការធុនធាន​។ ជាមួយការលើកលែងដែលយកស្រាពី សំបន់អាឡាស្កា ។ បារំាងគ្មានស្លាកសញ្ញាជាមួយនិងស្រាទំពាំងបាយជូរដែលអោយប្រើ វិតានេទេ ចាប់ផ្តើមជាមួយពិភពលោក ថ្មីដែលបានបង្កើតឈ្មោះជាប្រភេទស្រាទំពាំងបាយជូរដែលល្អសំរាប់អ្នកការពារអន្តរជាតិ នៅចុងសតវត្ស៏រទី២០ ។ បារំាងបន្តែមអោយប្រើ ស្រា លាប័រលីង ដែលមានលក្ចណះធម្មតា
ស្លាកសញ្ញានេះបានព័ទ្ធជុំវីញដបស្រា​ ជាមួយនេះក៏បានរៀបបញ្ចូលជាមួយគុណភាពជាថ្នាក់របស់ស្រា ហើយទោះជាយ៉ាងណាដបក៏បានផលិតដែលមានលក្ខណះតែមួយ​និងមានបរិមាណច្រើន

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបារាំង

Alsace
ប្រមា: ភិនភាគ

ភិនភាគ 
ប្រមា (វិទ្យាសាស្ត្រ៖ Hystrix brachyura, អង់គ្លេស៖East Asian Porcupine) គឺ​ជា​សត្វ​កកេរ​ធំ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​សត្វ​កកេរ​ដទៃ​ទៀត ដែល​មាន​ជើង​មុខ​ក្រោយ​ខ្លីៗ និង​ម្រាម​ជើង​ធំ​ខ្លី។ ដង​ខ្លួន​ខ្លី ត្រចៀក​តូច កន្ទុយ​ធំ​ខ្លី។ ជា​ទូទៅ វា​មាន​ពណ៌​ខ្មៅ មាន​ដង​ខ្លួន​និង​កន្ទុយ​គ្រប​ដណ្ដប់​ដោយ​កាំ​រឹង​វែងៗ​រាង​ដូច​បន្លា។

ប្រមា​មាន​ដង​ខ្លួន​ចាប់​ពី​ក្បាល​ដល់​ពាក់​កណ្ដាល​នៃ​ដង​ខ្លួន ដែល​គ្រប​ដណ្ដប់​ដោយ​កាំ​ខ្លីៗ ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ដូច​រោម និង​ផ្នែក​នៅ​សល់​គ្រប់​ដណ្ដប់​ដោយ​កាំ​វែងៗ។ កាំ​ប្រមា​ភាគ​ច្រើន​មាន​ពណ៌​ខ្មៅ​នៅ​ផ្នែក​កណ្ដាល ដោយ​ឡែក​ខាង​ចុង និង​គល់​នៃ​កាំ​វិញ​មាន​ពណ៌​ស។

កាំ​កន្ទុយ​ប្រមា​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​ម្យ៉ាង ខាង​ក្នុង​កាំ​មាន​ប្រហោង​អាច​បន្លឺ​សំឡេង​បាន​នៅ​ពេល​វា​អង្រួន។ ពេល​មាន​ការ​គំរាម​កំហែង វា​បំបាស់​កាំ​របស់​វា​ឡើង​លើ​ដើម្បី​ការ​ពារ​ខ្លួន​របស់​វា​ចៀស​ផុត​ពី​ការ​យា​យី​ពី​សត្រូវ។ ប្រមា​មាន​ទំហំ​ដង​ខ្លួន​ធំ​ជាង​​ប្រមោញ តែ​មាន​កន្ទុយ​ខ្លី​ជាង និង​ពុំ​មាន​កញ្ចុំ​នៅ​ចុង​កន្ទុយ​ដូច​ប្រមោញ​ទេ។
ប្រមា: ជីវសាស្ត្រ

ជីវសាស្ត្រ 
ប្រមា​រស់​នៅ​ក្នុង​រូង​ដី​នៃ​ព្រៃ​គ្រប់​ប្រភេទ និង​ក្បែរ​តំបន់​កសិកម្ម។ វា​ជា​ប្រភេទ​សត្វ ដែល​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​ស៊ី​ផ្លែ​ឈើ​ជ្រុះ​ពី​ដើម ឫស​ឈើ មើម​រុក្ខជាតិ និង​រុក្ខជាតិ​ផ្សេងៗ។ ជា​ទូទៅ វា​ជា​ប្រភេទ​សត្វ​ដែល​ចេញ​រក​ស៊ី​នៅ​ពេល​យប់ និង​សម្ងំ​នៅ​ក្នុង​រូង​នៅ​ពេល​ថ្ងៃ។
ប្រមា: រប៉ាយ​រស់នៅ

រប៉ាយ​រស់នៅ 
នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រមា​គឺ​ជា​ប្រភេទ​សត្វ​ដែល​មាន​ជា​មធ្យម​ស្ទើរ​គ្រប់​ទី​កន្លែង។ វា​មាន​រស់​នៅ​គ្រប់​ប្រភេទ​ព្រៃ​នៃ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ កោះស៊ូម៉ាត្រា និង​កោះប័រណេអូ។ ប្រភេទ​នេះ​ទទួល​រង​នូវ​ការ​បរបាញ់​ដើម្បី​យក​សាច់​បរិភោគ។ កាំ និង ក្រពះ​ជា​តម្រូវ​ការ​ផ្នែក​អាជីវកម្ម​ធ្វើ​ជា​ឱសថ។
ប្រមា: ស្ថានភាព​អភិរក្ស

ស្ថានភាព​អភិរក្ស 
ប្រហែល​ជា​មក​ពី​ប្រមា​មាន​កាំ​សម្រាប់​ការ​ពារ​ខ្លួន​ពី​សត្រូវ និង​សំបូរ​ចំណី​ស៊ី​ហើយ​មើល​ទៅ ទើប​វា​មាន​ដង់ស៊ីតេ​រស់​នៅ​ច្រើន​បង្គួរ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ប៉ុន្តែ​ប្រភេទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ក្នុង​បញ្ជី​សៀវភៅ​ក្រហម​នៃ​អង្គការ IUCN ថា​ជា​ប្រភេទ​ងាយ​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់ (VU) សម្រាប់​បញ្ជី IUCN កំណែ 3.1 បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា សត្វ​ប្រមា​ប្រភេទ​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ប្រភេទ​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​តិច​តួច (LC) នៅ​លើ​ពិភព​លោក ដោយ​សារ​សត្វ​ឆ្កែ ឬ​ការ​បរបាញ់​ដើម្បី​យក​ក្រពះ និង​កាំ​របស់​វា​សម្រាប់​ធ្វើ​អាជីវកម្ម។
ប្រមា: កំណត់​ចំណាំ

កំណត់​ចំណាំ 
 សៀវភៅ «មគ្គុទ្ទេសក៍​នៅ​តំបន់​វាល​ឆ្ពោះ​ទៅ​ស្គាល់ ថនិកសត្វ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា», ២០០៨

Category:ថនិកសត្វ
Category:ក្រុមប្រមា
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ខ

ខ

- ខន្ធទាំងឡាយប្រាំជាភាវៈធ្ងន់ កូនប្រពន្ធក៏មានខន្ធប្រាំ បុគ្គលអ្នកនាំភាវៈរងកម្មដោយសារខន្ធប្រាំត្រួតហើយត្រួតទៀត ។

- ខឹងខុសខូតខាត ប្រមាថលិចលង់ ។

- ខឹងឥតពិចារណា នាំខូចការខូចប្រយោជន៍ ធម៌ខឹងនាំអាសោចិ ខុសខាតខូចដោយមិនគិត ។

- ខ្មែរយើងភាគច្រើនបំផុត បានកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលជាសាសនានាំទៅកាន់សន្ដិភាព ។

- ខំរកស៊ីធើ្វការ មិនអសារឥតប្រយោជន៍ ចង្រៃណាស់យ៉ាងហោចគង់គ្រប់ស៊ីមិនសុំគេ។ ប្រសិនមានសំណាង បានកសាងពីបុព្វេ ផ្សំផងមិនលេងទេ ឡើងជាកុដុម្ពិក៏សេដ្ឋី។

- ខ្យល់មិនបោកបក់រំលើងស្មៅ ដែលឱនទន់ទោរទៅគ្រប់ទិសតំបន់ទេនេះជាភាពនៃបុគ្គលធំតូចក្នុងលោកនេះ អ្នកផងធើ្វសង្រ្គាមចំពោះអ្នកធំដូចខ្យល់បក់រំលំឈើណាដែលធំៗ ។ (បញ្ចតន្រ្តៈមហាវិរិយបណ្ឌិតោ ប៉ាង ខាត់) ។

ចៀសចាកអកុសល ក្ដីអំពល់ពីទុក្ខសោក រូបរាងតែងស្មោកគ្រោក

គួរឲ្យរកព្រះអរហំ។ ស្រង់ចាកសុភាសិត សម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី

សង្ឃនាយក គណៈមហានិកាយ ចន្ទត្ថេរោ (ប្រាក់ ហ៊ិន)
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: គ

គ

- គុកនិងសោរគឺចោរបង្កើត ឱសថល្អឆើតកើតពីរោគ ដំណេកកើតពីការងុយងោកមនុស្សក្នុងលោកកើតពីកម្ម ។

- គួរគិតជីវិតពុំទៀងទាត់ តែងតែបែរបត់កាន់ក្ដីស្លាប់ ពុំដែលបានស្រួលប្រែប្រួលឆាប់ក្រឡាប់ស្ងាត់សូន្យចាកកូនចៅ ។

- គួរនិយាយទូន្មានគ្នា និងគួរហាមឃាត់គ្នា ឲ្យបានមុនធើ្វអំពើខុសឬការអាក្រក់។

- គេទុកវិធីពេទ្យវិទ្យាសាស្រ្តជាអាវុធមានមុខពីរ អាចធើ្វឲ្យមនុស្សជារោគក៏បាន ស្លាប់ក៏បាន បើអ្នកកាន់អាវុធនោះគ្មានសមត្ថភាព ។

- គ្មានកម្លាំង គ្មានបញ្ញា គ្មានអាហារ គ្មានជីវិត ។

- គ្រប់កាលទាំងពួង ព្រះរាជាដែលមានសេចក្ដីទុក្ខព្រួយធ្លាក់មកដល់រមែងទៅជាគ្រឿងលេងនៃមន្រ្តីទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនេះឯងបានជាមន្រ្តីតែងត្រូវការព្រះបតីដែលមានទុក្ខ ។ (បញ្ចតន្រ្តៈ មហាវិរិយបណ្ឌិតោ ប៉ាង ខាត់)

- គ្រួសារដែលរីករាយ គឺដោយសារភរិយា ព្រោះភរិយានេះហើយដែលចេះប្រចុកប្រចែងស្វាមី មានការតាក់តែងគេហដ្ឋានឲ្យជាទីគាប់ចិត្តនៃប្ដី និងប្រើវាចាផ្អែមពីរោះ។

ចេះនិយាយស្ដីដូចព្រះ តែចិត្តមានះដូចទេវទត្ត

ស្រង់ចាកសុភាសិត សម្ដេចព្រះធម្មលិខិត ឧត្តមប្រឹក្សា

វជិប្បញ្ញោ (ល្វី ឯម)
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ឃ

ឃ

- ឃាត់កំហឹងដោយប្រឹងអត់ឲ្យបាន ឃាត់ពាលសាមាន្យដោយអាជ្ញា បុគ្គលឃាត់ចិត្តចាកទោសា ប្រសើរថ្លៃថ្លាក្នុងលោកិយ ។

- ឃាត់ចិត្តចាកក្ដីស្នេហា ក្នុងកាមតណ្ហានាលោកិយ ដូចយកអំបោះចងដំរី ពិបាកពេកក្រៃគួរវៀរមុន ។

- ឃុបឃិតជនពាលរាលទុក្ខដល់ខ្លួន ។

- ឃុបឃិតបណ្ឌិត សុខមួយជីវិតឥតទុក្ខា ឃើញខ្លាដេកថាខ្លាស្លាប់ ឃើញខ្លាក្រាបថាខ្លាសំពះ ឃើញគេទៅកុំឲ្យខាន ឃើញគេបានកុំឲ្យទៅ ។

- ឃើញឈើពុកកុំអាលដាក់គូថអង្គុយ ឬ(កុំអាលដាក់គូថលើ) ។

- ឃើញដំរីជុះកុំជុះតាមដំរី ឬ(ដំរីជុះ កុំជុះតាមដំរី) ។

- ឃើញថ្លុកថាជាថ្នល់ ក្រែងកំហល់កំហុសមាន។

- ឃើញពីនាយកុំអាលទាយអាក្រក់ល្អ លុះឃើញជាក់ជាខ្មៅសទើបថាបាន បើបណ្ដោយតាមគំនិតដែលគិតស្មាន នឹងរំខានព្រោះការខុសកំហុសខ្លួន ។

- ឃើញសម្បកថាខ្លឹមរុក្ខា យល់ពួកបច្ចាថាជាមិត្រ ពាលច្រឡំថាបណ្ឌិត ច្រឡំលាមកពិតថាបុប្ផា ។

- ឃ្មុំកន្លង់វៀរបងឈើគ្មានផ្កា សត្វម្រឹគាវៀរបងព្រៃភ្លើងឆេះ សត្វបក្សីវៀរឈើគ្មានផ្លែបេះ ចោរតែងវេះវៀរចាកចោរ៍បុព្វេ ។

- ឃ្លានកុំអាលស៊ី ងងុយកុំអាលដេក ។

- ឃ្លានក្រៃណាឆ្ងាញ់ ស្រឡាញ់ក្រៃណាល្អ ឬ(ពិសាក្រៃណានឹងឃ្លានអាក្រក់ប៉ុន្មានក្រៃណានឹងចិត្ត) ។

- ឃ្លេមិនខ្លាច ទៅខ្លាចខ្លា (រឿងអាខ្វាក់អាខ្វិន) ។

- ឃ្លោកលិច អម្បែងអណ្ដែត ។

- ឃ្វាលក្របីជិះក្របី ឃ្វាលគោជិះគោ ។

- ឃ្វាលចិត្តលំបាកពេកពិត ដូចឃ្វាលពពក ។

- ឃ្វាលគោក្របីដោយអាជ្ញា ឃ្វាលចិត្តល្អជាដោយអំណត់ ។

- ឃ្វាលចិត្តឥតកំណាញ់ ដោយលះបង់កុំប្រណី ។

- ឃ្វាលនគរដោយពលរដ្ឋប្រុសស្រី រួមសាមគ្គីតាមរដ្ឋបុរសជាតិ ។

កើតមកជាកូនប្រុស ត្រូវតែខំប្រឹងបំពេញករណីកិច្ច

លុះត្រាតែបានសម្រេច។ ការអ្វីមិនទាន់ស្រេច

កុំឲ្យប្រញាប់ពោលអួត ។

ស្រង់ចាក់សុភាតសិត សម្រេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី

សង្ឃនាយក គណៈមហានិកាយ (ជោតញ្ញាណោ ជ ណ)
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ង

ង

- ងប់នឹងកូនប្រពន្ធទ្រព្យ ព្រះថាអភ័ព្វព្រោះជាប់ចំណង ។

- ងប់នឹងញាតិឃ្លាតច្បាប់ ។

- ងប់នឹងមាសប្រាក់ខូចយសសក្ដា ។

- ងប់នឹងប្រុសខូចព្រហ្មចារី ។

- ងប់នឹងស្រីចំណីទុក្ខ ។

- ងប់នឹងល្បែងតែងហិនហោច ។

- ងប់នឹងស្រាខូចស្មារតី ។

- ងប់នឹងពាក្យសរសើរគេថាភ្លើ ។

- ងប់នឹងពាក្យបង្អាប់ស្លាប់គំនិត ។

- ងប់នឹងស័ក្ដិយសស្អុយទាំងអស់ក្នុងលោកិយ ។

- ងប់នឹងជំនឿរឿគំនិត ។

- ងាប់ដើម្បីជាតិមាតុភូមិ ទេវតាឥន្រ្ទព្រហ្មចោមឲ្យពរ ។

- ងាប់ខ្លួន សមសួនជាងងាប់កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ។

- ងាប់គំនិត ងងឹតដល់ស្លាប់ ។

- ងាប់ទាំងរស់ ស្អុយទាំងស្រស់ ។

- ងាប់ដៃជើង ថ្កើងជាងងាប់ពាក្យសម្ដី ។

- ងាប់នឹងស្រី ចង្រៃមួយជាតិ ។

- ងាប់នឹងប្រុស ខូចឈ្មោះមួយជាតិ ។

- ងាប់នឹងសម្ដី ដូចត្រីកំភ្លាញ ។

- ងាប់នឹងអាចម៍ឯង ជាក់ស្ដែងដូចខ្វែក ។

- ងាប់ព្រោះគំនិត ដូចកាំបិតចិតដងឯង ។

- ងាប់ជាតិ ព្រោះឃ្លាតសាមគ្គី ។

- ងាប់នយោបាយ ព្រោះស្ដាយលាភ ។ - ងាប់ស្ដូក ដូចឃ្លោកទុំ ។

- ងាយមិនក្រៃណានឹងបាន មានមិនក្រៃណានឹងអ្នកបានសុខ ចេះក្ដីមិនក្រៃណានឹងម្ចាស់ស្រុក ។

- ងើបស្កក ឱនដាក់ក្រាប់ ឬ(ងើយ…) ។

អ្នកណាបានធម៌ព្រះ ជឿជាក់ច្បាស់កា

ស្មើបានយានភេត្រា នាំមាតាបិតាបាន។

ស្រង់ចាកសុភាសិត សម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី

សង្ឃនាយក គណៈមហានិកាយ ចន្ទត្ថេរោ (ប្រាក់ ហ៊ិន)
ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ឆ

ឆ

- ឆ័ត្រថ្មថ្មដាជាជាតិធ្ងន់ ចិត្តទេពអត់ធន់មហិមា អ្នកតាមឱវាទចាស់ព្រឹទ្ធា ហៅធ្ងន់មួយសាលើសលែងក្រៃ ។

- ព្រះបន្ទូលព្រះពុទ្ធវិសេសលន់ ធ្ងន់ក្រៃលែងធ្ងន់ផុតនិស្ស័យ ព្រោះជាកំពូលលើភពត្រៃ រកអ្វីមកថ្លៃថ្លឹងពុំបាន ។

- ឆ្កួតស្រី ឆ្កួតស្រា ឆ្កួតល្បែងពាលា អំពើឆ្គាំឆ្គង ។

- ឆ្កែខាំឲ្យរកម្ចាស់ គោឆ្កឹះឲ្យរកនាយ ។

- ឆ្កែព្រុសមិនដឹងខាំ ផ្គរលានរអាំមិនដែលភ្លៀង ។

- ឆ្កែចចកកុំត្រាប់រាជសីហ៍ សត្វបក្សីកុំត្រាប់រាជហង្សា អ្នកល្ងង់ខ្លៅកុំត្រាប់អ្នកប្រាជ្ញាបាគូភ្លៀវក្លាកុំត្រាប់សត្វសសេះ ។

- ឆ្កែទាល់ច្រក រលកទាល់ច្រាំង ។

- ឆ្កែជាឲ្យបាយឆី ដេកនៅដីចាំធនធាន គ្រឿងសឹកទុកទាហ៊ាន កេរ្តិ៍គម្ពីរទុកប្រាជ្ញប្រាយ ។ (កិរកាល)

- ឆ្ងាញ់កាមញ៉ាមស្អិត ឆ្ងាញ់សុភាសិតស្អិតលើសកាម ។

- ឆ្ងាញ់មាត់មិនស្អិត ដូចចិត្តឆ្ងាញ់ ។

- ឆ្ងាយកាយ ណាយចិត្ត ។

- ឆ្មាកន្ទុយខ្វៀន ឬមនុស្សឆ្មាកន្ទុយខ្វៀន ឬ(ធ្លាក់ខូច ឬធ្លាប់មានពុតដូចឆ្មាកន្ទុយខ្វៀន) ។

- ឆ្មាមិននៅកណ្ដុរឡើងរាជ្យ ។

- ឆ្លុះកញ្ចក់ធ្មេចនេត្រា ។

- ឆ្លៀតកេងកិបចំពោះអ្នកឲ្យផល ដោយប្រើកលគិតគំនិតថោកថាគេ មិនដឹងប្រឹងឆបោក នេះហៅចាប់បោកឆ្នាំងបាយឯង ។

- ឆ្លៀតពងដូចត្រីងៀត ។

- ឆ្អឹងស្រែក ស្បែកហៅ ឬ(ឈាមស្រែកស្បែកហៅ) ។

- ឆ្អិនសឹមស៊ី ។

- ឆ្អិនក្បាលស៊ីក្បាល ឆ្អិនកន្ទុយស៊ីកន្ទុយ ។

- ឆ្អិនគំនិតពិតជាឆ្អិនគ្រប់យ៉ាង ឆ្អិនព្រេងសំណាងផុតទុក្ខា ។

- ឆ្អិនឆ្ងាញ់យ៉ាងណាកុំសាវ៉ាភ្លេចកាលឆៅ ធម្មតាឆ្អិនទើបកើតក្រោយដោយសារក្ដៅបើគ្មានឆៅតើបានឆ្អិនមកពីណា ។

កុំយកវិជ្ជា ទៅប្រឡង ឬប្រកួតនឹងវាសនា ។

ស្រង់ចាកសុភាសិត (ព្រះឧត្តមមុនី អ៊ុំ ស៊ូ)