navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ចលនាឯករាជ្យរបស់ចម្ប៉ា: មតិផ្សេងទៀត។

មតិផ្សេងទៀត។ 
នៅក្នុងពិភពមូស្លីម ជាកន្លែងដែលជនជាតិចាមហាក់ដូចជាមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធដោយសារតែការផ្លាស់ប្តូរសាសនាទៅឥស្លាមក្នុងសតវត្សទី ១៥ ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើជនជាតិចាមត្រូវបានគេដឹងតិចតួចនៅក្នុងពិភពឥស្លាម។ នេះគឺដោយសារតែវាត្រូវបានមើលរំលង និងដោយសារតែការអាណិតអាសូរមូស្លីមយ៉ាងខ្លាំងចំពោះវៀតណាមក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាមទាមទារឯករាជ្យពីប្រទេសបារាំង។  ម៉្យាងវិញទៀត ការបំប្លែងឥស្លាមរបស់វាកើតឡើងជាគុណវិបត្តិដ៏ធំមួយ ដោយសារតែ ការវាយប្រហារថ្ងៃទី ១១ ខែកញ្ញា ដែលបានធ្វើឱ្យមានកំហឹងចំពោះអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមនៅទូទាំងពិភពលោក អាចនឹងធ្វើឱ្យចលនាឯករាជ្យចម្ប៉ាផ្តាច់ខ្លួនបន្ថែមទៀត។  កង្វះការយល់ដឹងនេះក៏អាចរួមចំណែកដល់កត្តាដែលវៀតណាមមិនដែលត្រូវបានក្រុមជ្រុលនិយមអ៊ិស្លាមកំណត់គោលដៅ បើទោះបីជាខ្លួនធ្វើបាបជនជាតិចាមក៏ដោយ។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ចាមត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមវៀតណាម ប៉ុន្តែគោលបំណងសំខាន់របស់ជនជាតិអាមេរិកគឺដើម្បីជួយពង្រឹងចាម និង វៀតណាមខាងត្បូង ទៅជាសម្ព័ន្ធមិត្តរួមប្រឆាំងនឹង វៀតណាមខាងជើង ដែលមិនបានសម្រេចដោយសារការប្រឆាំងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃភាគីទាំងពីរ។ .  បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃវៀតណាមខាងត្បូង និងការបៀតបៀនកាន់តែខ្លាំង ជនជាតិចាមជាច្រើនបានតាំងទីលំនៅថ្មីក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបានស្វែងរកការរស់ឡើងវិញ និងការពារវប្បធម៌ចាម ខណៈពេលដែលកំពុងដោះស្រាយជាមួយនឹងសហគមន៍ជនជាតិអាមេរិកវៀតណាមដែលធំជាង និងមានប្រជាជនច្រើនជាង ដែលមិនពេញចិត្តនឹងគោលបំណងឯករាជ្យរបស់ចាម្ប៉ាផងដែរ។  

ខ្មែរក្រហម ដំបូងឡើយជាសត្រូវនឹងចាម ហើយបានប្រព្រឹត្តអំពើឃោរឃៅយ៉ាងច្រើនប្រឆាំងនឹងជនជាតិចាម ប៉ុន្តែដោយសារសង្គ្រាម កម្ពុជា-វៀតណាម បានប្រែក្លាយ និងព្យាយាមស្វែងរកការគាំទ្រពីចាមដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់វៀតណាម។
ចាកាតា

ហ្សាការតា (ឥណ្ឌូណេស៊ី: Daerah Khusus Ibukota Jakarta (DKI Jakarta, Jakarta Raya)) ជារដ្ឋធានី​និងជាទីក្រុងធំជាងគេនៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី។ វាក៏ជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងលំដាប់ទី១២លើពិភពលោក។ វាមានឈ្មោះពីមុនៗដូចជា ស៊ុនដា កេឡាប៉ា(Sunda Kelapa) (ពីឆ្នាំ៣៩៧ដល់១៥២៧) ចាយ៉ាការតា(Jayakarta) (ពីឆ្នាំ១៥២៧ដល់១៦១៩) បាតាវីយ៉ា(Batavia) (ពីឆ្នាំ១៩១៦ដល់១៩៤២) និង ដ្ចាការតា(Djakarta) (ពីឆ្នាំ១៩៤២ដល់១៩៧២)។ ទីក្រុងនេះមានទីតាំងនៅប៉ែកពាយ័ព្យ​កោះជ្វា និងមានផ្ទៃក្រលា ៦៦១,៥២គ.ម២ និងមានប្រជាជនប្រហែល៩.៦លាននាក់នៅឆ្នាំ២០១០។ ចាការតាជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌និងនយោបាយរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី។
ចាកាតា: ភូមិវិទ្យា

ភូមិវិទ្យា 

thumb|right|អាគារខ្ពស់ៗនៅចាការតា
ចាការតា​មានទីតាំងស្ថិតនៅឆ្នេរពាយ័ព្យកោះជ្វា នៅត្រង់កន្លែងស្ទឹងស៊ីលីវូងហូរចូលឆកសមុទ្រហ្សាការតា។ ផ្នែកខាងជើងនៅហ្សាការតាជា​ខ្ពង់រាបមួយដែលមានកំពស់ប្រហែល៨ម៉ែត្រពីផ្ទៃសមុទ្រ
ចំនែកផ្នែកខាងត្បូង​ជាតំបន់កូនភ្នំ។ មានស្ទឹងទាំងអស់១៣​ហូរកាត់ហ្សាការតា ដែលភាគច្រើនហូរពីតំបន់កូនភ្នំនៅខាងត្បូង​ឆ្ពោះទៅខាងជើង ចូលទៅក្នុងសមុទ្រជ្វា។ ខាងកើតក្រុងហ្សាការតាគឺ ខេត្តជ្វាខាងលិច និងនៅខាងលិចជា ខេត្តបានតេន។ កោះចំនួន១០៥នៅក្នុងឆកសមុទ្រចាការតា ស្ថិតនៅក្រោមរដ្ឋបាលក្រុងហ្សាការតា។ 
 អាកាសធាតុ 
right|thumb|200px|សីតុណ្ហភាព​និង​កំពស់ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំនៅចាការតា
ក្រុងហ្សាការតា​មានអាកាសធាតុត្រូពិចអេក្វាទ័រ (ក្ដៅសើម)។ កំពស់ទឹកភ្លៀងនៅហ្សាការតា​នៅរដូវវស្សាមាន ៣៥០មម (អតិបរមានៅខែមករា) និងនៅរដូវប្រាំងមាន ៦០មម (អប្បបរមានៅខែសីហា)។ ទីក្រុងនេះមានសំនើមពេញមួយឆ្នាំ​ដោយមានសីតុណ្ហភាព​ប្រែប្រួលក្នុងចន្លោះពី ២៥°C ទៅ ៣៨°C។
ចាកាតា: អាកាសធាតុ

អាកាសធាតុ 
right|thumb|200px|សីតុណ្ហភាព​និង​កំពស់ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំនៅចាការតា
ក្រុងហ្សាការតា​មានអាកាសធាតុត្រូពិចអេក្វាទ័រ (ក្ដៅសើម)។ កំពស់ទឹកភ្លៀងនៅហ្សាការតា​នៅរដូវវស្សាមាន ៣៥០មម (អតិបរមានៅខែមករា) និងនៅរដូវប្រាំងមាន ៦០មម (អប្បបរមានៅខែសីហា)។ ទីក្រុងនេះមានសំនើមពេញមួយឆ្នាំ​ដោយមានសីតុណ្ហភាព​ប្រែប្រួលក្នុងចន្លោះពី ២៥°C ទៅ ៣៨°C។
ចាកាតា: រដ្ឋបាល

រដ្ឋបាល 
និយាយជាផ្លូវការ ហ្សាការតាមិនមែនជាទីក្រុងទេ ប៉ុន្តែជាខេត្តមួយដែលមានឋានានុក្រមពិសេសជារដ្ឋធានីរបស់​ឥណ្ឌូណេស៊ី។ វាមានរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រង​ដូចទៅនឹងខេត្តផ្សេងៗទៀតនៅឥណ្ឌូណេស៊ីដែរ ដោយវាមានអភិបាលក្រុងម្នាក់(ឋានៈដូចអភិបាលខេត្ត) នឹងចែកជាអនុតំបន់រដ្ឋបាលតូចៗជាច្រើន។ ហ្សាការតាចែកចេញជា ៥ កូតា (kota ស្មើនឹងសង្កាត់របស់ខ្មែរ) និង ១ កាប៊ូប៉ាតិន (kabupaten)។ នៅខែសីហា ២០០៧ ចាការតា​បានរៀបចំការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអភិបាលក្រុង ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លួន ដែលពីមុន អភិបាលក្រុងត្រូវជ្រើសតាំងដោយរដ្ឋាភិបាល។ ការបោះឆ្នោតនេះជាផ្នែកមួយនៃ​យុទ្ធនាការ​ជំរុញវិមជ្ឍការនៅទូទាំងប្រទេស។

កូតា ទាំង៥នៅចាការតាមាន៖
 ចាការតាកណ្ដាល (Jakarta Pusat)
 ចាការតាខាងកើត (Jakarta Timur)
 ចាការតាខាងជើង (Jakarta Utara)
 ចាការតាខាងត្បូង (Jakarta Selatan)
 ចាការតាខាងលិច (Jakarta Barat)
កាប៊ូប៉ាតិន៖
 កោះមួយពាន់ (Kepulauan Seribu)៖ ពីមុនជាអនុស្រុក​របស់ចាការតាខាងជើង។
ចាកាតា: វប្បធម៌

វប្បធម៌ 
thumb|right|សារមន្ទីរជាតិឥណ្ឌូនេស៊ី

ដោយសារតែចាការតាជារដ្ឋធានីសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី វាបានទាក់ទាញអ្នកចំនូលស្រុកពីបរទេស​ក៏ដូចជាក្នុងស្រុក។ ហេតុនេះ ចាការតាមានវប្បធម៌ចំរុះជាតិសាសន៍។ អ្នកចំនូលស្រុកភាគច្រើនមកពីតំបន់ផ្សេងៗនៅលើកោះជ្វា ដោយពួកគេបាននាំមកជាមួយនូវ​ល្បាយគ្រាមភាសាក្នុងអំបូរភាសាជ្វានិងភាសាស៊ុនដា ក៏ដូចជាម្ហូបអាហារនិងទំនាមទំលាប់ប្រពៃណីផងដែរ។

បេតាវី ជាពាក្យសំរាប់ហៅកូនចៅរបស់អ្នកដែលរស់នៅជុំវិញបាតាវីយ៉ា (ឈ្មោះរបស់ចាការតានៅសម័យហុល្លង់កាន់កាប់) និងត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជា​កុលសម្ព័ន្ធមួយពីស.វទី១៨។ ជនជាតិបេតាវី​មានខ្សែស្រលាយពី​ក្រុមជនជាតិភាគតិចផ្សេងៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលបានមកធ្វើការនៅបាតាវីយ៉ា។ ភាសានិងវប្បធម៌របស់ពួកនេះ​ខុសប្លែកពីជនជាតិស៊ុនដានិងជនជាតិជ្វា។ ភាសាពួកនេះមានលក្ខណៈជាគ្រាមភាសាម៉ាឡេខាងកើត ដែលសំបូរពាក្យកម្ចីពីភាសាជ្វា ចិន និងអារ៉ាប់។ 

គេឃើញមានសហគមន៍ចិនចំបងមួយនៅចាការតា​តាំងពីច្រើនសតវត្សរ៍។ ពួកនេះ​មានចំនួន៦% នៃប្រជាជនចាការតា។

ចាការតា​មានមជ្ឍមណ្ឌលសំដែងសិល្បៈច្រើនកន្លែង ដូចជាមជ្ឍមណ្ឌលសិណាយ៉ាន់ (Senayan center) ជាដើម។ គេឃើញមានការសំដែងតន្ត្រីបុរាណដូចជា ភ្លេងវ៉ាយ៉ាង(wayang) និង ភ្លេងហ្គាមេឡាន(gamelan) នៅសណ្ឋាគារលំដាប់ខ្ពស់ៗ។ ចាការតាទាក់ទាញអ្នកមានទេពកោសល្យ​សិល្បៈពីក្នុងនិងក្រៅប្រទេស ដែលមានបំនងរកជោគជ័យក្នុងសិល្បៈ។

គួរអោយចំលែក ដែលគេកំរឃើញមានសិល្បៈរបស់ពួកបេតាវី នៅចាការតាណាស់​ ដោយសារតែភាពមិនសូវល្បី​ និងការធ្វើចំនាកទៅកាន់ជាយក្រុង​បណ្ដាលមកពីរលកអន្តោរប្រវេសន៍។ គេអាចរកឃើញពិធីមង្គលការបែបជ្វាដោយងាយ ជាងពិធីមង្គលការបែបបេតាវី។ គេអាចរកស្ដាប់ភ្លេងហ្គាមេឡានជ្វា(Javanese Gamelan) បានដោយងាយ ជាងភ្លេងហ្គាំបាង ក្រូម៉ុង(Gambang Kromong) (ល្បាយរវាងតន្ត្រីបេតាវីនិងចិន) ឬក៏ភ្លេងតានជីដរ(Tanjidor) 
(ល្បាយរវាងតន្ត្រីបេតាវីនិងព័រទុយហ្គាល់) ឬក៏ភ្លេងម៉ារ៉ាវីស(Marawis) (ល្បាយរវាងតន្ត្រីបេតាវីនិងយ៉ាម៉ាន់)។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គេឃើញមានបុណ្យទានខ្លះៗដូចជាបុណ្យចាឡាន់ ចាក់សា(Jalan Jaksa Festival)​ ឬ បុណ្យកេម៉ាង(Kemang Festival) ដែលព្យាយាមរក្សាសិល្បៈវប្បធម៌បេតាវី តាមរយៈការអញ្ជើញសិល្បៈករអោយសំដែងសិល្បៈផ្សេងៗ។
ចាកាតា: គមនាគមន៍

គមនាគមន៍ 
thumb|ផ្លូវសំខាន់មួយនៅចាការតា

ចាការតាដែលជាទីក្រុងមួយដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេលើពិភពលោក ឈឺក្បាលខ្លាំងដោយបញ្ហាគមនាគមន៍។ នៅឥណ្ឌូនេស៊ី មធ្យោបាយធ្វើដំនើរសាធារណៈជិតៗគឺ បេម៉ូ (កូនឡានក្រុង​ដែលដំនើរការដោយក្រុមហ៊ុនឯកជន)។

 ផ្លូវថ្នល់ 
thumb|left|ទិដ្ឋភាពចរាចរណ៍នៅចាការតា
ទោះជាចាការតាមានផ្លូវទូលាយច្រើនក៏ដោយ ក៏វានៅតែមានការកកស្ទះចរាចរណ៍នៅតាមទីប្រជុំជនពាណិជ្ជកម្មសំខាន់ៗ ដោយសារយានយន្តច្រើន។ ដើម្បីកាត់បន្ថយការស្ទះចរាចរណ៍ តាំងពីឆ្នាំ១៩៩២ ក្រុងបានដាក់អោយប្រើច្បាប់បីនាក់ក្នុងឡានមួយ នៅម៉ោងដែលមានចរាចរណ៍មមាញឹក ដោយហាមប្រាមមិនអោយឡានដែលមានអ្នកជិះតិចជាង​៣នាក់ធ្វើដំនើរវិថីមួយចំនួន។

វិថីនៅចាការតា​ល្បីខាងសំបូរអ្នកបើកបរគ្មានវិន័យ ដែលតែងតែប្រព្រឹត្តល្មើសច្បា់ចរាចរណ៍​ប៉ុន្តែគ្មានការផាកពិន័យ និងការស៊ីសំនូករបស់ប៉ូលីសចរាចរណ៍នៅគ្រប់ទីកន្លែង។ គំនូសសញ្ញាចរាចរណ៍នៅលើទ្រូងផ្លូវ​គ្មានន័យឡើយ ដោយគេតែងឃើញ​មានយានយន្ត៤ទៅ៥​ធ្វើដំនើរស្របគ្នា​លើផ្លូវដែលចែកសំរាប់តែយានយន្ត២គ្រឿងប៉ុណ្ណោះ។ វាមិនមែនជារឿងចំលែកទេ ក្នុងការឃើញយានយន្តធ្វើដំនើរបញ្ច្រស់ទិសចរាចរណ៍។ ជាងនេះទៅទៀត នាពេលថ្មីៗនេះ ចំនួនម៉ូតូនៅលើដងផ្លូវបានកើនឡើងយ៉ាងគំហុក។ ម៉ូតូ១០០ទៅ២០០cc ដ៏មហាសាល​កំពុងតែបំពុលខ្យល់និងសំលេង នៅចាការតា។

thumb|left|បាត់ចាយ៖​ម៉ូតូកង់៣នៅចាការតា
បាត់ចាយ(bajaj៖ ម៉ូតូរ៉ឺម៉កកង់៣) ជាមធ្យោបាយធ្វើដំនើរតាមកូនផ្លូវតូចៗនៃទីក្រុង។ បាត់ចាយជាមធ្យោបាយធ្វើដំនើរក្នុងស្រុកទូទៅ​តាំងពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៤០ដល់ឆ្នាំ១៩៩១​។
នៅឆ្នាំ១៩៦៦ មានបាត់ចាយប្រមាណ ១៦០ ០០០គ្រឿងដំនើរការនៅចាការតា ហើយអ្នកបើកបរបាត់ចាយមានចំនួន១៥%នៃកំលាំងពលកម្មសរុបនៅចាការតា។ នៅឆ្នាំ១៩៧១ រដ្ឋបានហាមប្រាមបាត់ចាយ​មិនអោយបើកបរលើផ្លូវធំៗ ដែលបានធ្វើអោយចំនួនបាត់ចាយចុះថយយ៉ាងខ្លាំង។ យុទ្ធនាការពិសេសមួយក្នុងការលុបបំបាត់​បាត់ចាយបានសំរេចនៅឆ្នាំ១៩៩០និង១៩៩១ ប៉ុន្តែក្នុងពេលដែលមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនៅឆ្នាំ១៩៩៨ បាត់ចាយបានលេចមុខឡើងវិញ ដោយសាររដ្ឋខ្វះសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងវាអោយមានប្រសិទ្ធភាព។
thumb|ឡានក្រុង​ត្រានចាការតា
សេវាកម្មត្រានចាការតាបានចាប់ដំនើរការនៅលើផ្លូវពិសេសសំរាប់ឡានក្រុង តាមផ្លូវដែលមានចរាចរណ៍មមាញឹក។ 

 ផ្លូវដែកនិងផ្លូវទឹក 
thumb|ទិដ្ឋភាពក្នុងរថភ្លើង​នៅចាការតា

 ផ្លូវអាកាស 
thumb|left|តុឆែកអ៊ីន​នៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិស៊ូការណូហាត់តា
ចាកាតា: ផ្លូវថ្នល់

ផ្លូវថ្នល់ 
thumb|left|ទិដ្ឋភាពចរាចរណ៍នៅចាការតា
ទោះជាចាការតាមានផ្លូវទូលាយច្រើនក៏ដោយ ក៏វានៅតែមានការកកស្ទះចរាចរណ៍នៅតាមទីប្រជុំជនពាណិជ្ជកម្មសំខាន់ៗ ដោយសារយានយន្តច្រើន។ ដើម្បីកាត់បន្ថយការស្ទះចរាចរណ៍ តាំងពីឆ្នាំ១៩៩២ ក្រុងបានដាក់អោយប្រើច្បាប់បីនាក់ក្នុងឡានមួយ នៅម៉ោងដែលមានចរាចរណ៍មមាញឹក ដោយហាមប្រាមមិនអោយឡានដែលមានអ្នកជិះតិចជាង​៣នាក់ធ្វើដំនើរវិថីមួយចំនួន។

វិថីនៅចាការតា​ល្បីខាងសំបូរអ្នកបើកបរគ្មានវិន័យ ដែលតែងតែប្រព្រឹត្តល្មើសច្បា់ចរាចរណ៍​ប៉ុន្តែគ្មានការផាកពិន័យ និងការស៊ីសំនូករបស់ប៉ូលីសចរាចរណ៍នៅគ្រប់ទីកន្លែង។ គំនូសសញ្ញាចរាចរណ៍នៅលើទ្រូងផ្លូវ​គ្មានន័យឡើយ ដោយគេតែងឃើញ​មានយានយន្ត៤ទៅ៥​ធ្វើដំនើរស្របគ្នា​លើផ្លូវដែលចែកសំរាប់តែយានយន្ត២គ្រឿងប៉ុណ្ណោះ។ វាមិនមែនជារឿងចំលែកទេ ក្នុងការឃើញយានយន្តធ្វើដំនើរបញ្ច្រស់ទិសចរាចរណ៍។ ជាងនេះទៅទៀត នាពេលថ្មីៗនេះ ចំនួនម៉ូតូនៅលើដងផ្លូវបានកើនឡើងយ៉ាងគំហុក។ ម៉ូតូ១០០ទៅ២០០cc ដ៏មហាសាល​កំពុងតែបំពុលខ្យល់និងសំលេង នៅចាការតា។

thumb|left|បាត់ចាយ៖​ម៉ូតូកង់៣នៅចាការតា
បាត់ចាយ(bajaj៖ ម៉ូតូរ៉ឺម៉កកង់៣) ជាមធ្យោបាយធ្វើដំនើរតាមកូនផ្លូវតូចៗនៃទីក្រុង។ បាត់ចាយជាមធ្យោបាយធ្វើដំនើរក្នុងស្រុកទូទៅ​តាំងពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៤០ដល់ឆ្នាំ១៩៩១​។
នៅឆ្នាំ១៩៦៦ មានបាត់ចាយប្រមាណ ១៦០ ០០០គ្រឿងដំនើរការនៅចាការតា ហើយអ្នកបើកបរបាត់ចាយមានចំនួន១៥%នៃកំលាំងពលកម្មសរុបនៅចាការតា។ នៅឆ្នាំ១៩៧១ រដ្ឋបានហាមប្រាមបាត់ចាយ​មិនអោយបើកបរលើផ្លូវធំៗ ដែលបានធ្វើអោយចំនួនបាត់ចាយចុះថយយ៉ាងខ្លាំង។ យុទ្ធនាការពិសេសមួយក្នុងការលុបបំបាត់​បាត់ចាយបានសំរេចនៅឆ្នាំ១៩៩០និង១៩៩១ ប៉ុន្តែក្នុងពេលដែលមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនៅឆ្នាំ១៩៩៨ បាត់ចាយបានលេចមុខឡើងវិញ ដោយសាររដ្ឋខ្វះសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងវាអោយមានប្រសិទ្ធភាព។
thumb|ឡានក្រុង​ត្រានចាការតា
សេវាកម្មត្រានចាការតាបានចាប់ដំនើរការនៅលើផ្លូវពិសេសសំរាប់ឡានក្រុង តាមផ្លូវដែលមានចរាចរណ៍មមាញឹក។
ចាកាតា: វិស័យអប់រំ

វិស័យអប់រំ 
thumb|left|សាកលវិទ្យាល័យឥណ្ឌូនេស៊ី
ចាការតាជាទីតាំងរបស់មហាវិទ្យាល័យជាច្រើន។ សាកលវិទ្យាល័យដែលចំនាស់ជាងគេគឺ​សាកលវិទ្យាល័យឥណ្ឌូនេស៊ី​របស់រដ្ឋ និងសាកលវិទ្យាល័យណាស្យូណាល់របស់ឯកជន។ សាកលវិទ្យាល័យឯកជនធំៗមាន​សាកលវិទ្យាល័យទ្រីសាក់ទីនិងសាកលវិទ្យាល័យតារូម៉ាណាហ្គារ៉ា ។ និស្សិតជាច្រើនមកពីតំបន់ផ្សេងៗរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី​មករៀននិងស្នាក់នៅតាមអន្តេរវិសិកដ្ឋាន​និងបុរីនិស្សិត។ ដូចគ្នានឹងទីក្រុងនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍនៅអាស៊ីដែរ ចាការតាមានសាលាហ្វឹកហ្វឺនជំនាញជាច្រើន។ ចំពោះការអប់រំគ្រឹះ មានសាលាបឋមសិក្សានិងមធ្យមសិក្សា​ ដែលមានផ្លាកជា សាធារណៈ(រដ្ឋ) ឯកជន(និងទ្វេភាសា) និងអន្តរជាតិ។ សាលាអន្តរជាតិធំៗ២នៅចាការតាគឺ​សាលាអន្តរជាតិចាការតានិងសាលាអន្តរជាតិអនុស្សាវរីយ៍គន្ធី។
ចាកាតា: វិស័យកីឡា

វិស័យកីឡា 
thumb|left|ពហុកីឡាដ្ឋានប៊ុងការណូ​ពេលប្រកួតពានរង្វាន់បាល់ទាត់អាស៊ី​ រវាងក្រុមជំរើសជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីនិងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត

តាំងពីសម័យស៊ូការណូ ចាការតា​តែងត្រូវបានគេជ្រើសរើសធ្វើជាកន្លែង​ប្រកួតកីឡាអន្តរជាតិផ្សេងៗ។ ចាការតាធ្លាប់ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះអាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ១៩៦២ ពានរង្វាន់បាល់ទាត់អាស៊ីឆ្នាំ២០០៧ និង ស៊ីហ្គេមជាច្រើនលើក។ ចាការតាក៏ជាទីតាំងរបស់ក្រុមបាល់ទាត់អាជីពផងដែរ ដូចជាក្រុមបាល់ទាត់ពែរស៊ីចា(Persija)
ក្រុមបាល់ទាតពែរស៊ីតារ៉ា(Persitara) ក្រុមបាល់ទាត់វ៉ារណា អាហ្គុង(Warna Agung) និងក្រុមបាល់ទាត់ចាយ៉ាការតា(Jayakarta ) ជាដើម។ ពហុកីឡាដ្ឋានធំជាងគេនៅចាការតាគឺពហុកីឡាដ្ឋានប៊ុងការណូ ដែលមានចំនុះ១សែនកៅអី។ ចំពោះកីឡាបាល់បោះ គេមាន Kelapa Gading Sport Mall ដែលមានចំនុះ៧ពាន់កៅអី ជាទីលានប្រកួតសំរាប់ក្រុមបាល់បោះជំរើសជាតិ។ បរិវេណកីឡាសេនេយ៉ាង ប្រជុំដោយអាគារកីឡាជាច្រើនមាន ទីលានបាល់ទាត់ប៊ុងការណូ ពហុកីឡាដ្ឋានម៉ាត់យ៉ា Istora Senayan ទីលានបាញ់កាំភ្លើង ទីលានតិននីស និងទីលានវាយកូនហ្គោល។
ចាកាតា: បណ្ដាញពត៌មាន

បណ្ដាញពត៌មាន 
 សារពត៌មាន 
ចាការតាមានកាសែតប្រចាំថ្ងៃជាច្រើនដូចជា Bisnis Indonesia, Investor Daily, 
The Jakarta Post, Indo Pos, Seputar Indonesia, Kompas, Media Indonesia, [http://en.wikipedia.org/wiki/Republika_(Indonesian_newspaper)
Republika], Pos Kota, Warta Kota, Lampu Merah និង Suara Pembaruan។
 ទូរទស្សន៍ 
ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍រដ្ឋ៖ TVRI

ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ជាតិឯកជន៖ TPI, RCTI, Metro TV, Indosiar, StarANTV, SCTV, Trans TV, TV ONE, Trans 7, និង​Global TV

ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ក្នុងស្រុក៖ Jak-TV, O-Channel, និង Space-Toon

ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ខ្សែកាប៖First Media,
TelkomVision(ទូរទស្សន៍ផ្កាយរណប), 
Indovision, Astro Nusantara, TelkomVision, Aora TV
 វិទ្យុ
ចាកាតា: សារពត៌មាន

សារពត៌មាន 
ចាការតាមានកាសែតប្រចាំថ្ងៃជាច្រើនដូចជា Bisnis Indonesia, Investor Daily, 
The Jakarta Post, Indo Pos, Seputar Indonesia, Kompas, Media Indonesia, [http://en.wikipedia.org/wiki/Republika_(Indonesian_newspaper)
Republika], Pos Kota, Warta Kota, Lampu Merah និង Suara Pembaruan។
ចាកាតា: ទូរទស្សន៍

ទូរទស្សន៍ 
ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍រដ្ឋ៖ TVRI

ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ជាតិឯកជន៖ TPI, RCTI, Metro TV, Indosiar, StarANTV, SCTV, Trans TV, TV ONE, Trans 7, និង​Global TV

ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ក្នុងស្រុក៖ Jak-TV, O-Channel, និង Space-Toon

ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ខ្សែកាប៖First Media,
TelkomVision(ទូរទស្សន៍ផ្កាយរណប), 
Indovision, Astro Nusantara, TelkomVision, Aora TV
ចាកាតា: បញ្ហាផ្សេងៗ

បញ្ហាផ្សេងៗ 
thumb|right|កន្លែងចាក់សំរាម
 កំនើនប្រជាជនលើសពីហេដ្ឋារចនាសំព័ន្ឋ 
ដូចទីក្រុងនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍដទៃទៀតដែរ ចាការតាទទួលរងនូវបញ្ហារៀបចំក្រុងចំបងៗជាច្រើន។ ចំនួនប្រជាជនបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្លាពី ១,២លាននាក់នៅឆ្នាំ១៩៦០​ ដល់ ៨,៨លាននាក់នៅឆ្នាំ២០០៤ (គិតត្រឹមតែអ្នករស់នៅស្របច្បាប់)។ បើបូកបញ្ចូលទាំងប្រជាជនរស់នៅក្បែរៗចាការតាទៀតនោះ ចំនួនឡើងដល់២៣លាននាក់ ធ្វើអោយវាក្លាយជាទីក្រុងមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី៤លើលោក។ កំនើនប្រជាជនដ៏លឿននេះ ហួសពីសមត្ថភាពរដ្ឋាភិបាលក្នុងការផ្ដល់​នូវតំរូវការមូលដ្ឋានសំរាប់ប្រជាជនទាំងអស់។ ដោយសារតែលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចល្អ ចាការតាទាក់ទាញមនុស្សមកធ្វើការយ៉ាងច្រើន​ រហូតដល់មានមនុស្សនៅថ្ងៃធ្វើការ២ដងច្រើនជាងថ្ងៃចុងសប្ដាហ៍។ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលអសមត្ថភាពក្នុងការផ្ដល់មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសមរម្យសំរាប់​ប្រជាជនដ៏ច្រើនសំបើមនេះ ចាការតាបានប្រឈមមុខនឹង​ការកកស្ទះចរាចរណ៍យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ស្ទើររាល់ថ្ងៃ។ ការបំពុលបរិយាកាស​និងការគ្រប់គ្រងកាកសំនល់ក៏ជាបញ្ហាធ្ងនធ្ងរផងដែរ។ គេប្រមាណថាប្រជាជនចាការតាអាចកើនឡើងដល់២៤,៩លាននាក់នៅឆ្នាំ២០២៥។
 អនាម័យ 
ការសិក្សាបានបង្ហាញថា តិចជាង១ភាគ៤នៃប្រជាជនចាការតា​មានទឹកបណ្ដាញប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់។ ក្រៅពីនេះប្រើប្រាស់ទឹកផ្ទាល់ពីទន្លេនិងបឹង ឬក៏ទិញទឹកពីឯកជន។ មនុស្ស៧,២លាននាក់​គ្មានទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ទេ។
 ទឹកជំនន់ 
នៅរដូវវស្សា ចាការតាទទួលរងគ្រោះទឹកជំនន់​ដែលបណ្ដាលមកពី​ការកកស្ទះបណ្ដាញបង្ហូរទឹកស្អុយ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងលក្ខណៈសណ្ឋានដី(៤០%នៃផ្ទៃដីរបស់វា​ស្ថិតនៅក្រោមកំពស់ទឹកសមុទ្រ)។ គ្រោះទឹកជំនន់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅឆ្នាំ២០០៧បានបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសំព័ន្ធនិងអាគាររដ្ឋ​ នានាដែលគិតជាទឹកប្រាក់ចំនួន ៥,២លានលានរូព្យាស (ប្រហែល ៥៧២លានដុល្លាអាមេរិក) និងសំលាប់ប្រជាជនយ៉ាងហោច៨៥នាក់ និងបង្ខំអោយប្រជាជន៣៥ម៉ឺននាក់ចាកចោលទីលំនៅ។ ប្រហែលជា៧០%ទៅ៧៥%នៃផ្ទៃដីចាការតាសរុប​ត្រូវលិចលង់ក្នុងកំពស់ទឹកដល់ទៅ៤ម៉ែត្រ។
 បញ្ហាផ្សេងទៀត 
នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ២០០៧ ច្បាប់ថ្មីមួយត្រូវបានប្រកាសដាក់អោយប្រើ​ដើម្បីរៀបចមសណ្ឋាប់ធ្នាប់​សាធារណៈ។ ច្បាប់នេះហាមប្រាមមិនអោយ​ ផ្ដល់ប្រាក់កាសដល់អ្នកសុំទាន ហាមមិនអោយមានការដើរលក់ឥវ៉ាន់ ហាមមិនអោយសាងសង់កន្លែងស្នាក់នៅតាមមាត់ស្ទឹងនិងផ្លូវហាយវេយ និងហាមមិនអោយខាកស្ដោះ​ឬជក់បារីនៅលើមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ។ ជនទាំងឡាយណាដែលលាងកញ្ចក់ឡាន​និងធ្វើការបញ្ជាចរាចរណ៍នៅ​ផ្លូវកាត់ទទឹងដែលមមាញឹក ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវ​នឹងត្រូវផាកពិន័យ។ ច្បាប់នេះទទួលរងនូវការរិះគន់​ថាពិបាកនឹងពង្រឹងសុពលភាព និងបានមើលរំលងភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជនក្រុងយ៉ាងច្រើននោះ។
ចាកាតា: កំនើនប្រជាជនលើសពីហេដ្ឋារចនាសំព័ន្ឋ

កំនើនប្រជាជនលើសពីហេដ្ឋារចនាសំព័ន្ឋ 
ដូចទីក្រុងនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍដទៃទៀតដែរ ចាការតាទទួលរងនូវបញ្ហារៀបចំក្រុងចំបងៗជាច្រើន។ ចំនួនប្រជាជនបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្លាពី ១,២លាននាក់នៅឆ្នាំ១៩៦០​ ដល់ ៨,៨លាននាក់នៅឆ្នាំ២០០៤ (គិតត្រឹមតែអ្នករស់នៅស្របច្បាប់)។ បើបូកបញ្ចូលទាំងប្រជាជនរស់នៅក្បែរៗចាការតាទៀតនោះ ចំនួនឡើងដល់២៣លាននាក់ ធ្វើអោយវាក្លាយជាទីក្រុងមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី៤លើលោក។ កំនើនប្រជាជនដ៏លឿននេះ ហួសពីសមត្ថភាពរដ្ឋាភិបាលក្នុងការផ្ដល់​នូវតំរូវការមូលដ្ឋានសំរាប់ប្រជាជនទាំងអស់។ ដោយសារតែលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចល្អ ចាការតាទាក់ទាញមនុស្សមកធ្វើការយ៉ាងច្រើន​ រហូតដល់មានមនុស្សនៅថ្ងៃធ្វើការ២ដងច្រើនជាងថ្ងៃចុងសប្ដាហ៍។ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលអសមត្ថភាពក្នុងការផ្ដល់មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសមរម្យសំរាប់​ប្រជាជនដ៏ច្រើនសំបើមនេះ ចាការតាបានប្រឈមមុខនឹង​ការកកស្ទះចរាចរណ៍យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ស្ទើររាល់ថ្ងៃ។ ការបំពុលបរិយាកាស​និងការគ្រប់គ្រងកាកសំនល់ក៏ជាបញ្ហាធ្ងនធ្ងរផងដែរ។ គេប្រមាណថាប្រជាជនចាការតាអាចកើនឡើងដល់២៤,៩លាននាក់នៅឆ្នាំ២០២៥។
ចាកាតា: អនាម័យ

អនាម័យ 
ការសិក្សាបានបង្ហាញថា តិចជាង១ភាគ៤នៃប្រជាជនចាការតា​មានទឹកបណ្ដាញប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់។ ក្រៅពីនេះប្រើប្រាស់ទឹកផ្ទាល់ពីទន្លេនិងបឹង ឬក៏ទិញទឹកពីឯកជន។ មនុស្ស៧,២លាននាក់​គ្មានទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ទេ។
ចាកាតា: ទឹកជំនន់

ទឹកជំនន់ 
នៅរដូវវស្សា ចាការតាទទួលរងគ្រោះទឹកជំនន់​ដែលបណ្ដាលមកពី​ការកកស្ទះបណ្ដាញបង្ហូរទឹកស្អុយ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងលក្ខណៈសណ្ឋានដី(៤០%នៃផ្ទៃដីរបស់វា​ស្ថិតនៅក្រោមកំពស់ទឹកសមុទ្រ)។ គ្រោះទឹកជំនន់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅឆ្នាំ២០០៧បានបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសំព័ន្ធនិងអាគាររដ្ឋ​ នានាដែលគិតជាទឹកប្រាក់ចំនួន ៥,២លានលានរូព្យាស (ប្រហែល ៥៧២លានដុល្លាអាមេរិក) និងសំលាប់ប្រជាជនយ៉ាងហោច៨៥នាក់ និងបង្ខំអោយប្រជាជន៣៥ម៉ឺននាក់ចាកចោលទីលំនៅ។ ប្រហែលជា៧០%ទៅ៧៥%នៃផ្ទៃដីចាការតាសរុប​ត្រូវលិចលង់ក្នុងកំពស់ទឹកដល់ទៅ៤ម៉ែត្រ។
ចាកាតា: បញ្ហាផ្សេងទៀត

បញ្ហាផ្សេងទៀត 
នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ២០០៧ ច្បាប់ថ្មីមួយត្រូវបានប្រកាសដាក់អោយប្រើ​ដើម្បីរៀបចមសណ្ឋាប់ធ្នាប់​សាធារណៈ។ ច្បាប់នេះហាមប្រាមមិនអោយ​ ផ្ដល់ប្រាក់កាសដល់អ្នកសុំទាន ហាមមិនអោយមានការដើរលក់ឥវ៉ាន់ ហាមមិនអោយសាងសង់កន្លែងស្នាក់នៅតាមមាត់ស្ទឹងនិងផ្លូវហាយវេយ និងហាមមិនអោយខាកស្ដោះ​ឬជក់បារីនៅលើមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ។ ជនទាំងឡាយណាដែលលាងកញ្ចក់ឡាន​និងធ្វើការបញ្ជាចរាចរណ៍នៅ​ផ្លូវកាត់ទទឹងដែលមមាញឹក ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវ​នឹងត្រូវផាកពិន័យ។ ច្បាប់នេះទទួលរងនូវការរិះគន់​ថាពិបាកនឹងពង្រឹងសុពលភាព និងបានមើលរំលងភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជនក្រុងយ៉ាងច្រើននោះ។
ចាកាតា: ទីក្រុងជាបងប្អូន

ទីក្រុងជាបងប្អូន 
ចាការតាមានទំនាក់ទំនងជាទីក្រុងបងប្អូនជាមួយទីក្រុងនិងតំបន់មួយចំនួននៅលើពិភពលោក​ដូចជា៖
 24px ចិតដាស់, អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត
 24px ប៉េកាំង, ចិន
 24px ប៊ែរលីន, អាល្លឺម៉ង់
 24px អ៊ីស្តង់ប៊ុល, តួរគី
 24px ឡូស អាន់ជឺឡែស, សហរដ្ឋអាមេរិក
 24px ប៉ារីស, បារាំង
 24px រ៉ុតធើរដាំ, ហុល្លង់
 24px មែនឆេស្ទើរ, រាជាណាចក្ររួម
 24px សេអ៊ូល, កូរ៉េខាងត្បូង
 24px តូក្យូ, ជប៉ុន
 24px រដ្ឋញូសៅវេល, អូស្ត្រាលី
 24px មុំបៃថ្មី, ឥណ្ឌា
ចាត់ (រូបិយប័ណ្ណ)

រូបភាពតូច|1,000 ចាត់ (ឆ្នាំ 2004)
ចាត់ ( ភូមា : ကျပ် ) គឺជារូបិយប័ណ្ណរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ដកស្រង់ចេញពីគេហទំព័រសារព័ត៌មានវីគីភីឌាភាសាអង់គ្លេសលុយ​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ហៅ​ថា​លុយរួចក៏ហៅផងដែរថាប្រាក់។ លុយបានមកពីពាក្យឥណ្ឌាសម្រាប់កាក់។ ពាក្យជាលេខដែលប្រើដើម្បីគណនាចំនួននេះគឺ "គីយ៉ាត" វា​ជា​ប្រព័ន្ធ​មួយ​ដែល​ប្រើ​រហូត​ដល់​ទៅ 100 kyats ក្នុង​មួយ​kyat។ ឯកតារាប់តូចបំផុតគឺ " ចាន" ។ រូបិយប័ណ្ណតូចបំផុតគឺកាក់មួយ។ ក្រដាសប្រាក់ធំជាងគេមានតម្លៃ ១០,០០០ គីតដកស្រង់ចេញពីគេហទំព័រសារព័ត៌មានវីគីភីឌាភាសាមីយ៉ាន់ម៉ា
ចាន់ ណាក់

ចាន់ ណាក់ ( កើតនៅថ្ងៃទី ២៧ ឧសភា ១៨៩២ ដល់ ៧ វិច្ឆិកា ១៩៥៤) ជា​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​ដែល​កាន់​តំណែង​ជានាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជាពី​ឆ្នាំ ១៩៥៣ ដល់ ១៩៥៤ Cambodia at worldstatesmen.org លោក​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទី​ពីរ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឯករាជ្យបន្ទាប់​ពី ​លោក ប៉ែន នុត ។

មុនពេលត្រូវបានតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ណាក់ បានធ្វើជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌នៅឆ្នាំ១៩៤៥ , ១៩៤៥-១៩៤៦ និង១៩៥០ , រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃពីឆ្នាំ ១៩៥៣-១៩៥៤ និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានពីឆ្នាំ ១៩៥៣ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៤។ Biographical entry at rulers.org
ចាន់ ណាក់: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
• ប៉ែន នុត 

• នរោត្តម សីហនុ 

• នរោត្តម សុរាម្រិត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
ចាន់ វឌ្ឍនាកា

ចាន់ វឌ្ឍនាកា (កើតនៅថ្ងៃទី ) មានស្រុកកំណើតនៅខេត្តកំពតប្រទេសកម្ពុជា។ចាន់វឌ្ឍនាកាជាកីឡាករបាល់ទាត់អាជីពរបស់កម្ពុជាដែលដើរតួជាខ្សែប្រយុទ្ធជួរមុខអោយបឹងកេតអេហ្វស៊ីនិងសម្រាប់ក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារល្បឿនជំនាញនិងសមត្ថភាពក្នុងការស៊ុតបាល់ហ្វ្រីឃីក។ គាត់ត្រូវបានអ្នកគាំទ្រចាត់ទុកជាកីឡាករបាល់ទាត់ឆ្នើមពីប្រទេសកម្ពុជា។
ចាន់ វឌ្ឍនាកា: អាជីពក្នុងឆាកអន្តរជាតិ

អាជីពក្នុងឆាកអន្តរជាតិ 

គាត់បានធ្វើការបង្ហាញខ្លួនជាលើកអន្តរជាតិជាន់ខ្ពស់នៅថ្ងៃទី 22 ខែមីនាឆ្នាំ 2013 នៅក្នុងវគ្គជម្រុះ AFC Challenge Cup ការប្រកួតក្នុងឆ្នាំ 2014 ក្នុងជំនួបទល់នឹងតួរមិនីស្ថាន ។
ចាន់ វឌ្ឍនាកា: International goals

International goals 
 #  Date  Venue  Opponent  Score  Result  Competition 1.  October 8, 2014  Taipei Municipal Stadium, Taipei  Chinese Taipei  1–0  2–0  Exhibition game 2. 2–0 3.  March 12, 2015  Army Stadium, Phnom Penh  Macau  1–0  3–0  2018 FIFA World Cup qualification (AFC) 4. 2–0
ចាន់ វឌ្ឍនាកា: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
 Chan Vathanaka profile at Soccerway
This biographical article related to Cambodian association football is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e
ចាន់ សុវ៉េត

ចាន់ សុវ៉េត (Chan Soveth) គឺ​ជា​មន្ត្រី​ស៊ើប​អង្កេត​មួយ​រូប​នៃ​សមាគមអាដហុក (ADHOC) ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៥ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​២០១៤ ។ លោក​បាន​ចាប់​កំណើត​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​រោង ឆ្នាំ​១៩៦៣ នៅ​​ភូមិ​កណ្ដាល ឃុំ​ព្រៃរ៉ៃ ស្រុក​ល្វាឯម ខេត្ត​កណ្ដាល ។ លោក ចាន់ សុវេត បាន​ទទួល​មរណភាព​នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ ទី១០ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៤ នៅ​វេលា​ម៉ោង ១៤ និង ៥៥ នាទី ក្នុង​អាយុ ៥១ ឆ្នាំ ។
ចាន់ សុវ៉េត: ជីវិត និង ការ​សិក្សា

ជីវិត និង ការ​សិក្សា 

 ជីវិត 
ឪពុក​មាន​ឈ្មោះ និត ពាន (បាន​ស្លាប់​នៅ​សម័យ​ខ្មែរក្រហម) ម្ដាយ​មាន​ឈ្មោះ ចាន់ សារឿន បាន​ស្លាប់​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨០ ដោយ​សារ​ការ​ស្វិត​ដៃ​ជើង​ដោយ​ទារុណកម្ម​ពី​សម័យ​ខ្មែរក្រហម ។ ក្រោយ​ឪពុកម្ដាយ​របស់​លោក​បាន​លាចាក​ឋាន​ទៅ លោក​និង​បងប្អូន​បួន​នាក់​ទៀត​បាន​ទៅ​រស់នៅ​ជាមួយ​ម្ដាយ​មីង​ជា​ស្ត្រី​មេម៉ាយ​ឈ្មោះ និត ស៊ីម៉ន និង​ជាមួយ​ម្ដាយ​ធំ​ឈ្មោះ និត អឿន ដែល​ពួក​គាត់​ទាំង​ពីរ​នាក់​ជា​បងប្អូន​បង្កើត​នឹង​ម្ដាយ​របស់​លោក ។ លោក ចាន់ សុវ៉េត មាន​បងប្អូន​ចំនួន ៥ នាក់ ហើយ​លោក​ជា​កូន​ទី​បី​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​បង​ប្អូន​ទាំង​អស់ ។

 ប្រវត្តិ​សិក្សា 
 ១៩៨០ - ១៩៨៥ ៖ ក្រោយ​សម័យ​ខ្មែរក្រហម លោក​បាន​ចូល​រៀន​នៅ​សាលា​បឋមសិក្សា​កម្ពុជៈបុត្រ ។
 ១៩៨៥ - ១៩៨៨ ៖ រៀន​នៅ​សាលា​អនុវិទ្យាល័យ​បឹង​ត្របែក ។
 ១៩៨៨ - ១៩៩០ ៖ លោក​បាន​ទទួល​សញ្ញាបត្រ​មធ្យម​សិក្សា​ទុតិយភូមិ​នៅ​វិទ្យាល័យ​បឹង​ត្របែក ។
 ១៩៩៨ - ២០០១ ៖ លោក​បាន​បញ្ចប់​បរិញ្ញាបត្រ​ផ្នែក​ច្បាប់ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​បន្ត​បន្ទាប់​មក​ទៀត លោក​ក៏​ទទួល​បាន​អនុបណ្ឌិត​ផ្នែក​ច្បាប់​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​មួយ ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ។
លោក ចាន់ សុវ៉េត ធ្លាប់​បាន​ទៅ​សិក្សា​ឯកទេស​សិទ្ធិមនុស្ស នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​ជូឡាឡុងកន (Chulalongkorn) ប្រទេស​ថៃ ។
ចាន់ សុវ៉េត: ជីវិត

ជីវិត 
ឪពុក​មាន​ឈ្មោះ និត ពាន (បាន​ស្លាប់​នៅ​សម័យ​ខ្មែរក្រហម) ម្ដាយ​មាន​ឈ្មោះ ចាន់ សារឿន បាន​ស្លាប់​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨០ ដោយ​សារ​ការ​ស្វិត​ដៃ​ជើង​ដោយ​ទារុណកម្ម​ពី​សម័យ​ខ្មែរក្រហម ។ ក្រោយ​ឪពុកម្ដាយ​របស់​លោក​បាន​លាចាក​ឋាន​ទៅ លោក​និង​បងប្អូន​បួន​នាក់​ទៀត​បាន​ទៅ​រស់នៅ​ជាមួយ​ម្ដាយ​មីង​ជា​ស្ត្រី​មេម៉ាយ​ឈ្មោះ និត ស៊ីម៉ន និង​ជាមួយ​ម្ដាយ​ធំ​ឈ្មោះ និត អឿន ដែល​ពួក​គាត់​ទាំង​ពីរ​នាក់​ជា​បងប្អូន​បង្កើត​នឹង​ម្ដាយ​របស់​លោក ។ លោក ចាន់ សុវ៉េត មាន​បងប្អូន​ចំនួន ៥ នាក់ ហើយ​លោក​ជា​កូន​ទី​បី​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​បង​ប្អូន​ទាំង​អស់ ។
ចាន់ សុវ៉េត: ប្រវត្តិ​សិក្សា

ប្រវត្តិ​សិក្សា 
 ១៩៨០ - ១៩៨៥ ៖ ក្រោយ​សម័យ​ខ្មែរក្រហម លោក​បាន​ចូល​រៀន​នៅ​សាលា​បឋមសិក្សា​កម្ពុជៈបុត្រ ។
 ១៩៨៥ - ១៩៨៨ ៖ រៀន​នៅ​សាលា​អនុវិទ្យាល័យ​បឹង​ត្របែក ។
 ១៩៨៨ - ១៩៩០ ៖ លោក​បាន​ទទួល​សញ្ញាបត្រ​មធ្យម​សិក្សា​ទុតិយភូមិ​នៅ​វិទ្យាល័យ​បឹង​ត្របែក ។
 ១៩៩៨ - ២០០១ ៖ លោក​បាន​បញ្ចប់​បរិញ្ញាបត្រ​ផ្នែក​ច្បាប់ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​បន្ត​បន្ទាប់​មក​ទៀត លោក​ក៏​ទទួល​បាន​អនុបណ្ឌិត​ផ្នែក​ច្បាប់​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​មួយ ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ។
លោក ចាន់ សុវ៉េត ធ្លាប់​បាន​ទៅ​សិក្សា​ឯកទេស​សិទ្ធិមនុស្ស នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​ជូឡាឡុងកន (Chulalongkorn) ប្រទេស​ថៃ ។
ចាន់ សុវ៉េត: សកម្មភាព​ការងារ

សកម្មភាព​ការងារ 
នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩០ ក្រោយ​បញ្ចប់​ថ្នាក់​បាក់ឌុប លោក​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ទៅ​រក​ការងារ​ធ្វើ​នៅ​ជាយ​ដែន​ជំរំខាវអ៊ីដាង ។ បន្ទាប់​មក​ទៀត​លោក​បាន​បម្រើ​ការងារ​ជា​ទាហាន​ផ្នែក​កាំភ្លើង​ធំ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​គេ​បាន​ចាប់​លោក​ដាក់​គុក​ងងឹត​អស់​ពេល​ជិត​មួយ​ឆ្នាំ ដោយ​សារ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​លោក​ឲ្យ​កូន​ចៅ​យក​អាវុធ​ទៅ​លក់​ឲ្យជនជាតិ​ថៃ ។ មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន មេ​បញ្ជាការ​ក៏​​បាន​ស្នើ​យក​លោក​ចេញ​ពី​ពន្ធនាគារ​វិញ ដោយ​សារ​ពុំ​មាន​អ្នក​ចេះ​បញ្ជា​កាំភ្លើង​ធំ​និង​គូស​ផែនទី ។ ដោយ​សារ​អស់​កម្លាំង​កាយ​ចិត្ត​ក្នុង​ការ​បំពេញ​ភារកិច្ច លោកបាន​សម្រេច​ចិត្ត​កុហក​មេ​បញ្ជាការ សុំ​មក​លេង​ស្រុក​កំណើត​មុន​ចូល​បម្រើ​ការងារ​វិញ ហើយ​បាន​រត់​ចោល​ជួរ​ដោយ​ពុំ​វិលត្រឡប់​ទៅ​វិញ​ឡើយ ។

លោក ចាន់ សុវ៉េត ធ្លាប់​បាន​បម្រើ​ការងារ​ជា​គ្រូ​បង្រៀន​នៅ​​សាលា​បង្រៀន​ឯកជន​សំពៅមាស នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣ ដល់ ១៩៩៤ ។ ក្រៅ​ពី​នេះ​លោក​ក៏បាន​បម្រើ​ការងារ​ជាមួយ​អ៊ុនតាក់ (អាជ្ញាធរ​បណ្ដោះ​អាសន្ន​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ) ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​សង្កេតការណ៍​បោះឆ្នោត​ដែរ ។ លុះ​ក្រោយ​មក​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៥ ទើប​លោក​បាន​ចូល​បម្រើ​ការងារ​នៅ​សមាគមអាដហុក ។ 

ក្នុង​កំឡុង​ពេល​ការងារ​នៅ​សមាគម​ជាង ១៩ ឆ្នាំ​មក​នេះ ពោល​គឺ​មុន​ការ​ទទួល​មរណភាព លោក​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​សកម្មភាព​ជាច្រើន ដើម្បី​ជួយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទាំងឡាយ​ដែល​ទទួល​រង​ដោយ​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​រឿង​អយុត្តិធម៌​សង្គម ។ មជ្ឈដ្ឋាន​អង្គការ​ជាតិ​និង​អន្តរជាតិ បាន​ចាត់​ទុក​លោក​ជា​មនុស្ស​សំខាន់​ម្នាក់ ។ ដោយ​សារ​លោក​ជា​អ្នក​រិះគន់​បញ្ហា​នានា​នៅ​ក្នុង​សង្គម លោក​ក៏​មាន​ជាប់​ករណី​បណ្ដឹង​នានា​នៅ​ឯ​តុលាការ​ដែរ  ហើយ​លោក ចាន់ សុវ៉េត បាន​ចូល​ទៅ​ឆ្លើយ​បំភ្លឺ​នៅ​ក្នុង​តុលាការ តែ​តុលាការ​មិន​បាន​សម្រេច​ឃុំ​ខ្លួន​លោក​ឡើយ ។ ជីវប្រវត្តិ​សង្ខេប​អ្នក​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៃ​សមាគម​អាដហុក​លោក ចាន់ សុវ៉េត , វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី
ចាន់ សុវ៉េត: អាពាហ៍ពិពាហ៍

អាពាហ៍ពិពាហ៍ 
លោក​បាន​រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ជាមួយ​អ្នកស្រី ប៊ី សុភាព ។ លោក ចាន់ សុវ៉េត មាន​កូន​ចំនួន​បី​នាក់​ក្នុង​បន្ទុក​គ្រួសារ ប្រុស​ពីរ និង​ស្រី​ម្នាក់ ។
ចាន់ សុវ៉េត: មរណភាព

មរណភាព 
លោក​បានទទួល​មរណភាព​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ ទី១០ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៤ វេលា​ម៉ោង ១៤ និង ៥៥ នាទី នៅ​គេហដ្ឋាន​របស់​លោក ដោយ​សារ​ជំងឺ​គាំង​បេះដូង ក្នុង​អាយុ ៥១ ឆ្នាំ។ លោក​មាន​គោល​បំណង ចង់​ឲ្យ​កូន​ប្រុស​ច្បង​របស់​លោក​ដែល​ទើប​ប្រឡង​ជាប់​មធ្យម​សិក្សា​ទុតិយភូមិ បាន​ចូល​បម្រើ​ការងារ​នៅ​សារព័ត៌មាន​ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ ។​មុ​ន​​ស្លា​ប់​ លោ​​ក​​ ​ចាន់ សាវ៉េត​​ ចង់​​​ឲ្យ​​​​កូ​ន​​ប្រុ​ស​​​ក្លា​យ​​ជា​​​អ្ន​ក​​កា​​សែ​ត​​​ភ្នំ​ពេ​​ញ​​​ប៉ុ​ស្តិ៍, គេហទំព័រ​ថ្មីៗ