navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
វិគីភីឌាភាសាភូមា

វិគីភីឌាភាសាភូមា () គឺជាការបោះពុម្ពជាភាសាភូមានៃសព្វវចនាធិប្បាយអនឡាញឥតគិតថ្លៃវិគីភីឌា។
វិគីភីឌាភាសាស្លូវ៉ាគី

វិគីភីឌាភាសាស្លូវ៉ាគីគឺជាវិគីភីឌាគំរោងមួយនៃវិគីមេឌាជាភាសាស្លូវ៉ាគី ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅខែតុលា ឆ្នាំ២០០៣ និងចាប់ផ្តើមមានការរួមចំនែកសកម្មនៅរដូវក្តៅ ឆ្នាំ២០០៤។ 
 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៥ វិគីនេះកើនបាន ១៥០០០អត្ថបទ 
 ខែសីហា ឆ្នាំ២០០៦  វិគីនេះកើនបាន ៥០០០០អត្ថបទ 
 ថ្ងៃទី២៥ ខែកក្តដា ឆ្នាំ២០០៨ វិគីនេះកើនបានប្រហែល ១០ម៉ឺនអត្ថបទ
វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស

វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៥ មករា ២០០១។ វាជាវិគីភីឌាដំបូងគេនិងមានអត្ថបទច្រើនជាងគេ។ មកទល់ឆ្នាំ២០០៧ អត្ថបទ១ភាគ៤​នៅក្នុងវិគីភីឌាទាំងអស់ស្ថិតក្នុងវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស។ ប៉ុន្តែអត្រានេះបានថយចុះជាបណ្ដើរៗ ដោយសារកំនើននៃវិភីភីឌាជាភាសាផ្សេងទៀត។ វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស​មានចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់ដែលបានចុះឈ្មោះ កើនឡើងដល់៤លាននាក់នៅថ្ងៃទី១ មេសា ២០០៧។ ដោយសារតែវិគីភីឌានេះជាវិគីភីឌាធំជាងគេ និងដោយសារភាសាអង់គ្លេស​ជាភាសាដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់​យ៉ាងទូលំទូលាយ​នៅលើពិភពលោក វិគីភីឌានេះបានទាក់ទាញអ្នកប្រើប្រាស់​និងអ្នកនិពន្ឋអត្ថបទដែលមិននិយាយ​ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាកំនើតបានយ៉ាងច្រើន។​
វិគីភីឌាភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី

វិគីភីឌាភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី​ជាគំរោងវិគីភីឌាមួយនៃគំរោងជាច្រើនទៀតរបស់វិគីមេឌា ជាភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី។ វិគីនេះចាប់កំនើតនៅថ្ងៃទី០៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៣។
វិគីភីឌាភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី: កាលបរិច្ឆេទសំខាន់ៗ

កាលបរិច្ឆេទសំខាន់ៗ 

 ថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០០៥ វិគីនេះកើនបាន ១ម៉ឺនអត្ថបទ
 ថ្ងៃទី០១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៧ វិគីនេះកើនបាន ៥ម៉ឺនអត្ថបទ
 ថ្ងៃទី០១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៨ វិគីនេះកើនបានជាង ៨ម៉ឺន៣ពាន់អត្ថបទ
វិគីមេឌា Commons

វិគីមេឌាខំម៉ន () គឺជាឃ្លាំងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៃរូបភាព សំឡេង វីដេអូ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងទៀតបើកចំហ វាក៏មានឯកសារ JSON ផងដែរ ជាគម្រោងរបស់មូលនិធិវិគីមេឌា

ឯកសារពីវិគីមេឌា Commons អាចត្រូវបានប្រើនៅទូទាំងគម្រោងវិគីមេឌាគ្រប់ភាសា រួមទាំងវិគីភីឌា វិគីទេសចរណ៍ វិគីប្រភព​ វិគីពាក្យពេចន៍​ វិគីនានុក្រម វិគីព័ត៌មាន វិគីសៀវភៅ និងវិគីជីវសាស្ត្រ ឬទាញយកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្រៅបណ្តាញ​ គិតត្រឹមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ ឃ្លាំងផ្ទុកឯកសារមេឌៀដែលអាចប្រើបានដោយសេរីជាង ៨៧ លាន ដែលគ្រប់គ្រង និងកែសម្រួលដោយអ្នកស្ម័គ្រចិត្តដែលបានចុះឈ្មោះStatistics page on Wikimedia Commons
វិគីហៅ

វិគីហៅ (wikiHow)
wikiHow គឺជាគេហទំព័រវីគីដែលមានមូលដ្ឋានមួយដែលមានការប្រមូលផ្ដុំនៃអត្ថបទដែលបានប្រាប់ប្រជាជនពីរបៀបធ្វើអ្វីមួយ។ តំបន់បណ្តាញប្រើកំណែ 1.12.0 នៃមេឌាវិគី។ តំបន់បណ្តាញពេលនេះមានចំនួនជាង 135.000 របៀប-ទៅក្នុងអត្ថបទ។ បេសកកម្មរបស់ wikiHow គឺដើម្បីបង្កើតការប្រមូលដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោកនៃរបៀបទៅព័ត៌មាន។ នៅខែឧសភាឆ្នាំ 2011 មានចំនួន 36 លាន wikiHow អ្នកអានតែមួយគត់។ នៅខែសីហាឆ្នាំ 2011 ចំនួនអ្នកប្រើដែលបានចុះឈ្មោះ wikiHow នេះគឺជាង 350.000 ។
វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី

ព្រះនាងវិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី រជ្ជកាល (១០៨០-១១១៣) ព្រះនាងត្រូវជាមហេសីរបស់ព្រះអនុជនៃ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ គឺវ្រះបាទយុវរាជទី២ បន្ទាប់មកក្លាយជាមហេសីរបស់វ្រះអង្គ ក្រោយមកក្លាយជាមហេសីព្រះរៀមរបស់ព្រះអង្គព្រះនាម ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២។ ព្រះនាងដូចជាមានបងប្រុសម្នាក់ជាមេទ័ពរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ផងដែរ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សមហិធរបុរ
វិជ័យ: រូបភាព

រូបភាព
thumb|500|ព្រះសិវៈស្ថិតនៅ ប្រាសាទវិជ័យ|center
រូបសំណាកនៃព្រះសិវៈនេះ ស្ថិតនៅប្រាសាទវិជ័យ ដែលអ្នកប្រវត្តិវិទូយួនកាឡៃប្រវត្តិសាស្ត្រថា ជារូបសំណាក់ដែលកសាងតាមរចនាបថ ម៉ាយ ស៊ឺង(My Son) តែតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្ត្រនៃដែនដីខ្មែរសម័យអង្គរបានបញ្ជាក់ថា រាជធានីវិជ័យ កកើតដំបូងជារបស់ចម្ប៉ា នៅមុនរាជព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ប្រទេសចម្ប៉ាមានបំណងឈ្លានពានពង្រីកទឹកដីមកលើនគរកម្ពុជា តាំងពីរាជ ព្រះបាទយុវរាជ ដល់ រាជព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី១
វិជ័យជាញ

ក្រមព្រះរាជាវាំងបបវរវិជ័យជាញ (    ) ឬ ព្រះអង្គចៅយ៉តយីងយស (ឬ យីងយស ) ( พระองค์เจ้ายอดยิ่งยศ ) (ប្រសូតនៅថ្ងៃទី ៦ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៨៣៨ – សុគតថ្ងៃទី ២៨ ខែ សីហា ឆ្នាំ ១៨៨៥) គឺជា ព្រះអង្គម្ចាស់សៀម និងជាសមាជិកនៃរាជវង្សចក្រី ។ ព្រះអង្គ​ជា​បុត្រ​ច្បង​របស់​ឧបរាជ ​ពិនក្លៅ និងព្រះនាងអេម និងជាក្មួយប្រុសរបស់ស្តេច មង្កុដ (រាមាទី៤) វិជ័យជាញបានស្នងរាជ្យបន្តពីបិតារបស់ទ្រង់ ដោយត្រូវបានតែងតាំងជា ក្រមព្រះរាជវាំងបវរស្ថានមង្គល (វិមានខាងមុខ) និងជាឧបរាជនៃសៀម ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់បងប្អូនជីដូនមួយរបស់ព្រះអង្គគឺព្រះបាទ ចុល្លាង្ករណ៍ (រាមាទី៤) ។ Kesboonchoo Mead P.38 ក្នុង​អំឡុង​ពេល​កាន់​តំណែង​របស់​ព្រះអង្គ ការិយាល័យ វិមានខាងមុខ មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ណាស់ ហើយ​បាន​ប្រជែង​នឹងរាជវង្ស​ផ្ទាល់។ ដោយជៀសមិនរួច កងកម្លាំងទាំងពីរបានប៉ះទង្គិចគ្នាក្នុង វិបត្តិការណ៍វាំងមុខ ។  វិជ័យជាញទ្រង់ត្រូវបានចាញ់ ហើយអំណាចនៃរណសិរ្សរណសិរ្សត្រូវបានថយចុះយ៉ាងខ្លាំង។ បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះអង្គនៅឆ្នាំ១៨៨៥ ស្លាកស្នាមចុងក្រោយនៃងារត្រូវបានលុបចោល ដើម្បីជាជំនួយដល់ ព្រះអង្គម្ចាស់ ។ Kesboonchoo Mead P.95
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន

វិជ្ជាជីវះខាងសារពត៌មាន គឺជាការ ស្វែងរកដោយខ្ជាប់ខ្ធួន នឹង រាយការណ៍នូវហេតុការណ៍រឿង ទាំងឡាយឬ ការនិយមទៅរកសវនាការក្រៅប្រទេសមួយ​ ហើយនិងពិតប្រាកដ៏ ។ ថ្វីបើសារពត៍មានមានការផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនក័ដោយ ឧត្តមគតិគឺប្រាប់នូវសវនាការអនាគត។សារពត័មាន រួមមាន វប្បធម៌ ទិដ្ឋភាពសង្គម ដូចជាសិល្បះកំសាន្តផងដែរ។កាបោះពុម្ពផ្សាយរួមបញ្ចូល រូបថតពត៌មាន ​ ហើរូបថតនោះត្រូវតែមានលក្ខណះជ្រាលជ្រៅ នឹងជាលក្ខណ ឯកសារ។
នៅសម័យបច្ចុប្បន្ន ការផ្សាព្វផ្សាយពត៌មានបានក្លាយជាអ្នកផ្តល់ នៃពត៌មាន និងមតិយោបលអំពីករណីកិច្ចសាធារណះយ៉ាងសំខាន់ប៉ុន្តែមុខងារ និងខបញ្ញត្តិនៃសារពត៌មាន ស្របទៅនឹងប្រភេទនៃប្រពន្ធ័ផ្សព្ធផ្សាយ អ៊ីនធឺណេត ដទៃទៀត កុំពុងដែលដំណើលការផ្លាស់ប្តូរ ក្រាហ្វ៊ីតពត៌មាន និងរបៀបកាន់កាប់ពត៌មានហើយត្រូវបានប្រើ ដោយបានប្រើប្រាស់គំនិតគ្រូវភ្លេងល្បីល្បាញត្រូវបានបដិវត្តបន្ទុប់សារពត៌មាន។
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: ប្រវត្តសាស្រ្ត

ប្រវត្តសាស្រ្ត

កាសែតដំបូងគេត្រូវបានចែកចាយនៅក្នុងឧបលរណ៍សតវត្សរ៍ទី17  ពីរដងក្នុងមួយអាទិត្យ។ កាសែតអង់គ្លេសផ្សេងទៀតដែលបានជោគជ័យគឺThe Daily Courant.។
កាសែតទីមួយនៃជនជាតិអាមេរិកាំង – Benjamin Harris's Publick Occurrences both Foreighn និង Domestick ​ នៅក្នុងឆ្នាំ1690ត្រូវបានបោះពុម្ភប៉ុន្តែត្រូវបានយ៉ាងរហ័សដោយមិនមានអាជ្ញាប័ណ្ណ។ភាគច្រើនកាសែតជនជាតិអាមេរិកាំងនៃសម័យកាល
ជំទាស់ននឹងរដ្ឋភិបាលប្រជាជនអង់គ្លេស។ជាហេតុបណ្តាលអោយប្រទេសអង់គ្លេសចាត់វិធានការបំបាត់ទៅលើសាព័ត៌មាន  ជិត1800 មានកាសែតប្រាំពីររយនៅសហរដ្ឋអាមេរិច។នៅក្នុងឆ្នាំ1833​ Benjamin Day បានបើក The Sun (រដ្ឋនិរយ៉ក)និង  "Penny Press."បានបង្កើតក្រសែតប្រចាំថ្ងៃ​ បន្ថែមជាមួយនឹងមាតិការរឿងដែលភ្ញាក់ផ្អើលជាមួយ  និងគោលបំណងក្នុងសកម្មភាពការងារអ្នកគ្រាំទ្រ ចំនួនលក់កាន់តែច្រើន។ក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាមស៊ីវិល  ភាពលំអដោយរូបត្រូវអនុញ្ញាតអោយច្រើន រូបភាព​ និងទូរលិខសាស្រ្ត​ បង្កើនល្បឿនយ៉ាងសំខាន់ ដែលបានអភិវឌ្ឍន៍ ឡើង នៅក្នុងឆ្នាំ1846  The Associated Press ខ្សែបម្រើត្រូវបានបង្កើតឡើងការផ្សងរួមគ្នាចន្លោះកាសែតធំៗពីរបីដើម្បីចែកចែយពត៌មានទៅដល់ខាងទូរលេខពីអឺរ៉ុប។ APនៅបច្ចុប្បន្នគឺទីភ្ញាក់ងារសារព័ត៍មានរបស់ពិភពលោកដែលចាស់ជាងគេ។នៅឆ្នាំ1851 George Jones (អ្នកបោះបុម្ភផ្សាយ) និង Henry Raymond បានបើក The New York Daily Times ហើយបានប្តូរឈ្មោះនៅពេលក្រោយ The New York Times។នៅក្នុងឆ្នាំ1890  Joseph Pulitzer​​​​​ ម្ចាស់ការសែតនៅក្នុងរដ្ឋនិវយ៉ត និងកន្លែងដទៃៗ​  "yellow journalism"បានតបទៅវិញ ក្រោយមកមានឈ្មោះមាន​   comic strip – "The Yellow Kid"​  ដែលបានបោះពុម្ភផ្សាយដោយ​​  Pulitzer។
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: តាម​ច្បាស់

តាម​ច្បាស់
"សេរីភាពសាព័ត៍មាន"
រដ្ឋភិបាលមានការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងទូលាយ និងតទៅអ្នកសារព័ត៍មានប្រតិបត្តិមានជាមួយនឹងការត្រួតពិនិត្យដែលអាចអោយពួកគេស្រាវជ្រាវ និងសរសេរ ហើយអង្គការសារព័ត៍មានអាចធ្វើការផ្សព្វផ្សាយ។រដ្ឋភិបាលខ្លះបានធានាទៅលើសេរីភាពនៃសាព័ត៍មាន ខណះដែលប្រទេសផ្សេងកំណតដោយតឹងរ៉ឹង អ្វីទៅជាសារព័ត៍មានដែលអាចស្រាវជ្រាវ ឬផ្សព្វផ្សាយ។

អ្នកសារព័ត៍មានជាច្រើននៅប្រទេសមួយចំនួនមានសិទិ្វខ្លះៗមិនមែនត្រឹមសមជិកនៃសាធារណជនទូទៅ រាប់បញ្ចូលការចូលដែលល្អប្រសើរចំពោះព្រឹតិ្តការណ៍ កន្លែលកើតបទឧក្រិដ្ឋ នឹងសនិ្នសិទិអ្នកការសែត និងពង្រីកការសម្ភាសន៏ជាមួយមន្រ្តីរាជ្ជការល្បីល្បាញ និង​ភ្នែកសាធារណជនដទៃទៀត។
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: លក្ខណះអ្នកសារព័ត៏​មាន

លក្ខណះអ្នកសារព័ត៏​មាន
ជាទូទៅអ្នកសារព័ត៍មានត្រូមានលក្ខណះសម្បត្តិជាច្រើនដូចជាត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់ សច្ចធម៌ គុណធម៌ យុទ្ធត្តិធម៌ និងមិនមានភាពលំអៀងទៅខាងណា ឫបក្សណាមួយនោះទេ។
ហើយអ្នកសារព័ត៍មាន គឺមានតួនាទីជាច្រើនដែលស្មើរនិងភ្នែកច្រមុះ របស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលពួកគេតែងតែមានជំនឿទៅលើអ្នកកាសែត ប៉ុន្តែអ្នកកាសែតត្រូវមានភារកិច្ចជាប់ខ្លួន
ពោលគឺស្វែងរកនៅព័ត៌មានណាដែរថ្មីៗ និងរឿងហេតុដែលមានការកើតឡើងនៅក្នុងសង្គម ឫនៅជុំវិញពិភពលោកដើម្បីចែកចាយនិងធ្វើការចាក់ផ្សាយទៅកាន់មនុស្សក្នុងសង្គម
និងមនុស្សនៅជុំវិញពិភពលោក។អ្នកសារព័ត៍មានជាតិមួយចំនួនដែលមានឯកសិទ្ធិទូទៅគឺមិនបានធ្វើវាទេនិងជាផ្លូវចូលដ៏ល្អនៃការផ្សព្វផ្សាយហេតុទៅកាន់ទីសាធារណះអោយកាន់តែប្រសើរថែមទៀតហើយត្រូវស្វាសស្វែងក្នងការរកវិធីយ៉ាងណាអោយបានកាន់តែល្អ។
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: សេចក្តីបញ្ជាក់

សេចក្តីបញ្ជាក់ 
អ្នកកាសែតក៏ត្រូវមាននៅការបញ្ជាក់នៅរូបថតមួយចំនួនផងដែរព្រោះវាបានជាប់ទាក់ទងជាមួយនិងហេតុការណ៍ឬាំងនោះផងដែរនិងងាយស្រួលអោយអ្នកអានឫអ្នកមើលឆាប
យល់។ព័ត៌មានដែលបានផ្សាយចេញទៅបានធ្វើអោយនិយោជិកបានដឹងនៅព័ត៌មានដែរល្អៗអំពីព័ត៌មានដែលផ្សាយចេញទៅ និងមានមនុស្សមួយចំនួនទៀតបានចូលចិត្តច្រៀងចំរៀង
អំពីវិជ្ជាជីវះសារព័ត៌មានផងដែរហើយពួកគេក៏មិនដែរចាក់ចេញពីរង្វងនៃសារព័ត៌មានដែរឯមនុស្សឯទៀតដែរចូលចិត្តសារព័ត៌មាននិងចូលចិត្តថតរូបដែរ។
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: Format

Format
Newspapers and periodicals often contain features (see Feature style) often composed by journalists who specialize in this form.

អត្ថបទលក្ខណៈពិសេសជាធម្មតាជាទម្រង់នៃការសរសេរយូរជាងនេះ; ការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែច្រើនគឺត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះរចនាប័ទ្មជាងនៅក្នុងរបាយការណ៍ព័ត៌មានត្រង់។ ពួកវាច្រើនតែត្រូវបានផ្សំជាមួយរូបថត គំនូរ ឬ "សិល្បៈ" ផ្សេងទៀត។ ពួកវាក៏អាចត្រូវបានបន្លិចដោយឥទ្ធិពលវាយអក្សរ ឬពណ៌ផងដែរ។

Writing features can be more demanding than writing straight news stories, because while a journalist must apply the same amount of effort to accurately gather and report the facts of the story, the journalist should also write it to be creative and interesting. The lead (or first few paragraphs of the story; see Nut graph) must grab the reader's attention and still accurately embody the ideas of the article.

In the last half of the 20th century, the line blurred between straight news reporting and feature writing. Journalists and publications today experiment with different approaches to writing. Tom Wolfe, Gay Talese, Hunter S. Thompson are some of these examples. Urban and alternative newsweeklies go even further in blurring the distinction, and many magazines include more features than straight news.

Some television news shows experimented with alternative formats, and many TV shows that claimed to be news shows were not considered as such by traditional critics, because their content and methods do not adhere to accepted journalistic standards. National Public Radio, on the other hand, is considered a good example of mixing straight news reporting, features, and combinations of the two, usually meeting standards of high quality. Other U.S. public radio news organizations have achieved similar results.
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: The elements of journalism

The elements of journalism

According to The Elements of Journalism, a book by Bill Kovach and Tom Rosenstiel, there are nine elements of journalism. In order for a journalist to fulfill their duty of providing the people with the information, they need to be free and self-governing. They must follow these guidelines:

 Journalism's first obligation is to the truth.
 Its first loyalty is to the citizens.
 Its essence is discipline of verification.
 Its practitioners must maintain an independence from those they cover.
 It must serve as an independent monitor of power.
 It must provide a forum for public criticism and compromise.
 It must strive to make the news significant, interesting, and relevant.
 It must keep the news comprehensive and proportional.
 Its practitioners must be allowed to exercise their personal conscience.

In the April 2007 edition of the book, they added the last element, the rights and responsibilities of citizens to make it a total of ten elements of journalism.
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: Professional and ethical standards

Professional and ethical standards
In the UK, all newspapers are bound by the Code of Practice of the Press Complaints Commission. This includes points like respecting people's privacy and ensuring accuracy. However, the Media Standards Trust has criticised the PCC, claiming it needs to be radically changed to secure public trust of newspapers.

នេះគឺផ្ទុយស្រឡះពីបរិយាកាសប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមុនសតវត្សរ៍ទី 20 ដែលទីផ្សារប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយកាសែតតូចៗ និងខិត្តប័ណ្ណដែលជាធម្មតាមានរបៀបវារៈហួសហេតុ និងញឹកញាប់ ដោយមិនមានការសន្មតថាមានតុល្យភាព ឬវត្ថុបំណង។

Failing to uphold standards

Such a code of conduct can, in the real world, be difficult to uphold consistently. Journalists who believe they are being fair or objective may give biased accounts—by reporting selectively, trusting too much to anecdote, or giving a partial explanation of actions. (See Media bias.) Even in routine reporting, bias can creep into a story through a reporter's choice of facts to summarize, or through failure to check enough sources, hear and report dissenting voices, or seek fresh perspectives.

ថវិការបស់ស្ថាប័នព័ត៌មានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការសម្រេចចិត្តដោយជៀសមិនរួចអំពីព័ត៌មានណាដែលត្រូវគ្របដណ្តប់ សម្រាប់ទស្សនិកជនណា និងក្នុងជម្រៅអ្វី។ ការសម្រេចចិត្តទាំងនោះអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពលំអៀងដោយដឹងខ្លួន ឬដោយមិនដឹងខ្លួន។ នៅពេលដែលថវិកាត្រូវបានកាត់បន្ថយ អ្នកកែសម្រួលអាចលះបង់អ្នកយកព័ត៌មាននៅក្នុងការិយាល័យព័ត៌មានឆ្ងាយៗ កាត់បន្ថយចំនួនបុគ្គលិកដែលត្រូវបានចាត់តាំងទៅតំបន់ដែលមានចំណូលទាប ឬលុបសហគមន៍ទាំងមូលចេញពីតំបន់ចាប់អារម្មណ៍នៃការបោះពុម្ពផ្សាយ។

Publishers, owners and other corporate executives, especially advertising sales executives, can try to use their powers over journalists to influence how news is reported and published. Journalists usually rely on top management to create and maintain a "firewall" between the news and other departments in a news organization to prevent undue influence on the news department. One journalism magazine, Columbia Journalism Review, has made it a practice to reveal examples of executives who try to influence news coverage, of executives who do not abuse their powers over journalists, and of journalists who resist such pressures.

Self-censorship is a growing problem in journalism, particularly in covering countries that sharply restrict press freedom.  As commercial pressure in the media marketplace grows, media organizations are loath to lose access to high-profile countries by producing unflattering stories.  For example, CNN admitted that it had practiced self-censorship in covering the Saddam Hussein regime in Iraq in order to ensure continued access after the regime had thrown out other media.  CNN correspondent Christiane Amanpour also complained of self-censorship during the invasion of Iraq due to the fear of alienating key audiences in the US.  There are claims that the media are also avoiding covering stories about repression and human rights violations by the Israeli and Iranian regimes in order to maintain a presence in those countries.
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: Failing to uphold standards

Failing to uphold standards

Such a code of conduct can, in the real world, be difficult to uphold consistently. Journalists who believe they are being fair or objective may give biased accounts—by reporting selectively, trusting too much to anecdote, or giving a partial explanation of actions. (See Media bias.) Even in routine reporting, bias can creep into a story through a reporter's choice of facts to summarize, or through failure to check enough sources, hear and report dissenting voices, or seek fresh perspectives.

ថវិការបស់ស្ថាប័នព័ត៌មានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការសម្រេចចិត្តដោយជៀសមិនរួចអំពីព័ត៌មានណាដែលត្រូវគ្របដណ្តប់ សម្រាប់ទស្សនិកជនណា និងក្នុងជម្រៅអ្វី។ ការសម្រេចចិត្តទាំងនោះអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពលំអៀងដោយដឹងខ្លួន ឬដោយមិនដឹងខ្លួន។ នៅពេលដែលថវិកាត្រូវបានកាត់បន្ថយ អ្នកកែសម្រួលអាចលះបង់អ្នកយកព័ត៌មាននៅក្នុងការិយាល័យព័ត៌មានឆ្ងាយៗ កាត់បន្ថយចំនួនបុគ្គលិកដែលត្រូវបានចាត់តាំងទៅតំបន់ដែលមានចំណូលទាប ឬលុបសហគមន៍ទាំងមូលចេញពីតំបន់ចាប់អារម្មណ៍នៃការបោះពុម្ពផ្សាយ។

Publishers, owners and other corporate executives, especially advertising sales executives, can try to use their powers over journalists to influence how news is reported and published. Journalists usually rely on top management to create and maintain a "firewall" between the news and other departments in a news organization to prevent undue influence on the news department. One journalism magazine, Columbia Journalism Review, has made it a practice to reveal examples of executives who try to influence news coverage, of executives who do not abuse their powers over journalists, and of journalists who resist such pressures.

Self-censorship is a growing problem in journalism, particularly in covering countries that sharply restrict press freedom.  As commercial pressure in the media marketplace grows, media organizations are loath to lose access to high-profile countries by producing unflattering stories.  For example, CNN admitted that it had practiced self-censorship in covering the Saddam Hussein regime in Iraq in order to ensure continued access after the regime had thrown out other media.  CNN correspondent Christiane Amanpour also complained of self-censorship during the invasion of Iraq due to the fear of alienating key audiences in the US.  There are claims that the media are also avoiding covering stories about repression and human rights violations by the Israeli and Iranian regimes in order to maintain a presence in those countries.
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: ស្ថានភាពផ្លូវច្បាប់

ស្ថានភាពផ្លូវច្បាប់ 

រដ្ឋាភិបាលមានគោលនយោបាយ និងការអនុវត្តផ្សេងៗគ្នាយ៉ាងទូលំទូលាយចំពោះអ្នកសារព័ត៌មាន ដែលគ្រប់គ្រងនូវអ្វីដែលពួកគេអាចស្រាវជ្រាវ និងសរសេរ និងអ្វីដែលស្ថាប័នសារព័ត៌មានអាចបោះពុម្ពបាន។ រដ្ឋាភិបាលខ្លះធានាសេរីភាពសារព័ត៌មាន។ ខណៈពេលដែលប្រទេសផ្សេងទៀតដាក់កម្រិតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនូវអ្វីដែលអ្នកសារព័ត៌មានអាចស្រាវជ្រាវ និង/ឬបោះពុម្ពផ្សាយ។

អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងប្រទេសជាច្រើនមានឯកសិទ្ធិមួយចំនួនដែលសមាជិកនៃសាធារណជនទូទៅមិនមាន។ រួម​មាន​ការ​ចូល​ទៅ​កាន់​បាន​កាន់​តែ​ប្រសើរ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​សាធារណៈ ទិដ្ឋភាព​ឧក្រិដ្ឋកម្ម និង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន និង​ការ​សម្ភាសន៍​បន្ថែម​ជាមួយ​មន្ត្រី​សាធារណៈ តារា​ល្បីៗ និង​អ្នក​ដទៃ​ទៀត​នៅ​ក្នុង​ភ្នែក​សាធារណៈ។

Journalists who elect to cover conflicts, whether wars between nations or insurgencies within nations, often give up any expectation of protection by government, if not giving up their rights to protection by government. Journalists who are captured or detained during a conflict are expected to be treated as civilians and to be released to their national government.

Right to protect confidentiality of sources

Journalists' interaction with sources sometimes involves confidentiality, an extension of freedom of the press giving journalists a legal protection to keep the identity of a confidential informant private even when demanded by police or prosecutors; withholding sources can land journalists in contempt of court, or in jail.

In the United States, there is no right to protect sources in a federal court; Though federal courts will refuse to force journalists to reveal sources, unless the information the court seeks is highly relevant to the case, and there's no other way to get it. State courts provide varying degrees of such protection. Journalists who refuse to testify even when ordered to can be found in contempt of court and fined or jailed.
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: Right to protect confidentiality of sources

Right to protect confidentiality of sources

Journalists' interaction with sources sometimes involves confidentiality, an extension of freedom of the press giving journalists a legal protection to keep the identity of a confidential informant private even when demanded by police or prosecutors; withholding sources can land journalists in contempt of court, or in jail.

In the United States, there is no right to protect sources in a federal court; Though federal courts will refuse to force journalists to reveal sources, unless the information the court seeks is highly relevant to the case, and there's no other way to get it. State courts provide varying degrees of such protection. Journalists who refuse to testify even when ordered to can be found in contempt of court and fined or jailed.
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ

 Citizen Journalism
 Creative nonfiction
 History of American newspapers
 History of journalism
 Journalism education and Journalism school
 Journalism ethics and standards
 Journalism genres
 Non-profit journalism
 Objectivity (journalism)
 Reporters without borders
 Yellow journalism

Journalism reviews
American Journalism Review
Columbia Journalism Review
Health News Review
Ryerson Review of Journalism
វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មាន: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ	

	
 Citizen Journalism
 Creative nonfiction
 History of American newspapers	
 History of journalism
 Journalism education and Journalism school	
 Journalism ethics and standards	
 Journalism genres	
 Non-profit journalism	
 Objectivity (journalism)	
 Reporters without borders	

	
Journalism reviews	
American Journalism Review
Columbia Journalism Review	
Health News Review
Ryerson Review of Journalism
វិជ្ជា៨ប្រការ: សង្ខេប​វិជ្ជា ៨ ប្រការ

សង្ខេប​វិជ្ជា ៨ ប្រការ

មនុស្ស​សាមញ្ញ​​​ចូលចិត្ត​បណ្ដោយ​​ការ​គិត​ពិចារណា ការ​សម្រេច​ចិត្ត ការ​និយាយ និង​ការ​ធ្វើ​ការងារ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​កម្រិត​ព្រំដែន​នៃ​សមត្ថភាព​របស់​រាង​កាយ​របស់​ខ្លួន ប៉ុន្ត​ែ​អច្ឆរិយជន​ ​ចូលចិត្ត​គិត​ពិចារណា​ថា ពួក​គេ​អាច​បញ្ចា​ការ​គិត ការ​សម្រេច​ចិត្ត ការ​និយាយ​ស្ដី និង​ការ​ធ្វើ​ការងារ​ហួស​ពី​វិស័យ​ដែល​មនុស្ស​សាមញ្ញ​គិត ។ ការ​ហ្វឹកហាត់​ចិត្ត និង​កាយ​ឲ្យ​មាន​ជំនាញ​យ៉ាង​អស្ចារ្យ​ហួស​វិស័យ​នេះ​គឺ​ជា​សមិទ្ធផល​ដែល​បាន​បរិយាយ​នៅ​ក្នុង​វិជ្ជា ៨ ប្រការ​នេះ (The Eight Skills) ពោល​គឺ​ វិបស្សនាញាណ, មនោមយិទ្ធិ, ឥទ្ធិវិធ, ទិព្វសោត, ចេតោបរិយញ្ញាណ, បុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ, ទិព្វចក្ខុ, និង អាសវក្ខយញ្ញាណ ។ វិបស្សនាញាណ គឺ​ជា​សមត្ថភាព​ខាង​វិបស្សនា, មនោមយិទ្ធិ​គឺ​ជា​អំណាច​ខាង​ចិត្ត, ឥទ្ធិវិធី គឺ​ជា​អំណាច​ខាង​កាយ​ដែល​អាច​ធ្វើការងារ​ហួស​វិស័យ​របស់​មនុស្ស​សាមញ្ញ​បាន, ទិព្វសោត គឺ​ជា​អំណាច​ខាង​​ត្រចៀក​ដែល​មាន​សមាធិ​អាច​ស្ដាប់​ឮ​សម្លេង​ដ៏​ល្អិត​សុខុម​បាន, ចេតោបរិយញ្ញាណ គឺ​អំណាច​បង្គាប់​​​ការ​គិត​និង​សម្រេច​ចិត្ត​របស់​អ្នក​ដទៃ, បុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ​គឺ​អំណាច​​នៃ​ការ​នឹក​គិត​ទៅ​ដល់​ជាតិ​មុនៗបាន, ទិព្វចក្ខុ​គឺ​អំណាច​ នៃ​ភ្នែក​ចិត្ត​ដែល​អាច​មើល​ឃើញ​ហួស​វិស័យ​របស់​មនុស្ស​សាមញ្ញ, អាសវក្ខយញ្ញាណ គឺ​អំណាច​នៃ​ចិត្ត​ដែល​​ដឹង​អំពី​ធម៌ដែល​​នាំ​ទៅ​ដល់​ការ​អស់​ទៅ​នៃអាសវៈ ទាំង ៤ ឬ​​គំនិត​ទាំងឡាយ​ដែល​ជា​មន្ទិល​ដល់​​ចិត្ត​បរិសុទ្ធ ។ សូម​បញ្ជាក់​ថា ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​ពោល​ដល់​អំណាច​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​មនុស្ស​ប៉ុណ្ណោះ ពោល​គឺ​ទ្រង់​មិន​បាន​ពោល​ដល់​អំណាច​ហួស​ពី​វិស័យ​របស់​មនុស្ស​ទេ ដូច​ជា​ការ​ហោះហើរ​បាន​ដូច​បក្សាបក្រី ឬ​ការ​ជ្រែក​ដី​​​មុជទឹក​ដូច​ដង្កូវ​ក៏​ទេ​ដែរ ។ ការ​ពោល​អួត​អំពី​អំណាច​របស់​មនុស្ស​ណា​ម្នាក់​ដែល​ហួស​ពី​វិស័យ​ដែល​មនុស្ស​អាច​ធ្វើ​បាន​គឺ​ជា​ការ​មាក់​ងាយ​ដល់​សមត្ថភាព​ពិត​របស់​មនុស្ស ដែល​នាំ​ទៅ​ដល់​ការ​បង្អាក់​​ដល់​ចិត្ត​ចង់​​គិត​ពិចារណា​ ការ​សម្រេច​ចិត្ត និង​ការ​ហ្វឹកហាត់​ របស់​មនុស្ស​ច្រើន​នាក់ ។ នៅ​ទី​នេះ យើង​មិន​និយាយ​ដល់​ពាក្យ​ទេវតា ឥន្ទ ព្រហ្ម យម យក្ស ឬ​បិសាច​ទេ ព្រោះ​វា​មិន​មាន​ក្នុង​ធម្មជាតិ​ និង​មិន​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី​ដែល​យើង​ត្រូវ​​ចំណាយ​ពេល​គិត ឬ​និយាយ​សរសើរ​ពួក​​នោះ​ដែរ ។
វិជ្រយាន

​​ពុទ្ធសាសនា​​និកាយវជរយាន (ពុទ្ធសាសនា​​និកាយវិជ្រយាន)250px|សាសនា  ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា និកាយត័នត្រៈ '|
|- style="vertical-align:top;"
|' 

​​វជរយាន ឬ វិជ្រយាន  (អង់គ្លេស: vajrāyāna , ភាសាសំស្រ្កឹត: वज्रयान,  )ប្រែថា"យាន​ពេជ្រ​​​" គឺជាទស្សនវិជ្ជាព្រះ​ពុទ្ធសាសនាដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នា​សម័យកាល​ក្រោយព្រះ​ពុទ្ធ​សមណគោតមបានបរិនិព្វាន​​ ​​ហើយ​ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​​ទៅ​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​នៅ​ភាគ​ខាងជើងនៃប្រទេស​ឥណ្ឌា​ ។ ទស្សនវិជ្ជា​របស់​​ពុទ្ធសាសនា និកាយ​​​វជរយាន​ មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ប្លែក​ពី​ទស្សនវិជ្ជា​របស់ពុទ្ធសាសនា ​និកាយថេរវាទនិង និកាយមហាយាន ទី​យ៉ាង​ច្រើន​អន្លើ ក៏​ប៉ុន្តែ​​គេ​​ឃើញ​មាន​​សេចក្តី​ជំនឿ​រួម​គ្នា​មួយ​ចំនួន​​ ដែល​​ពុទ្ធសាសនិកជន​នៃ​លទ្ធិ​ទាំងបី​អាច​យក​មក​ជជែក​គ្នា​បាន ។ គោលការណ៍​សាមញ្ញ​នៃ​​ពុទ្ធសាសនា ​និកាយមហាយានគឺ​ទាក់​ទង​​នឹង​​កម្រិត​​នៃ​​ការ​​យល់​​ពី​​ហេតុផល​ និង​ ការ​ប្រតិបត្តិ​​ ដូច​ជា​ពោធិសត្វ​យាន ឬ យាន​ជំនិះ​​​នៃព្រះ​ពោធិសត្វ។ ​ពុទ្ធសាសនា វជរយាន មាន​​ទស្សនៈ​​របស់​​និកាយត័នត្រៈ  (Tanra) ដែល​​គ្រប់​​ដណ្តប់​​ទាំង​​ស្រុង​​ ហើយ​​បាន​​បែក​​ជា​​និកាយ​ផ្សេងៗ​ទៀត​តាម​តំបន់​ និង ​ប្រជាជន​ដែល​កាន់​សាសនា​​​វជរយាន ។
ហើយប្រទេសដែលនិយម​​ពុទ្ធសាសនា ​​​វជរយាន​ រួមមាន ភូតាន ម៉ុងហ្គោលី ទីបេ ជប៉ុន​ ឥណ្ឌូណេស៊ី​ វៀតណាម ចិន​​​​ ជាដើម។.