navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ភ្នំភ្លើង អ៊ីស៊ាឡឺក: ភ្នំភ្លើងអ៊ីស៊ាឡឺកនិងកាត្លា

ភ្នំភ្លើងអ៊ីស៊ាឡឺកនិងកាត្លា 
ភ្នំភ្លើងអ៊ីស៊ាឡឺកស្ថិននៅចំងាយប្រមាណជាជាង២៥គីឡូម៉ែត ភាគខាងត្បូងនៃជួរភ្នំជាច្រើនទៀត ដូចជាកាត្លាជាដើម ។ ការលេចធ្លាយភាគខាងកើតនៃភ្នំភ្លើង អ៊ីស៊ាឡឺកក្នុងឆ្នាំ៩២០ ១៦១២​ និងក្នុងឆ្នាំ១៨២១រហូតដល់ឆ្នាំ១៨២៣។
ការណែនាំអោយស្គាល់ពី ភ្នំភ្លើង នៅប្រទេសអាយឡែន" (នៅភាសាអង់គ្លេស). BBC News. 15 April 2010. Retrieved 20 April 2010.
ភ្នំភ្លើង អ៊ីស៊ាឡឺក: សេចក្តីបញ្ជាក់

សេចក្តីបញ្ជាក់ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំភ្លើង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាយឡែន
ភ្នំភ្លើងអ៊ីស៊ាឡឺកធ្វើអោយខកខានការហោះហើរនៅអឺរ៉ុប

right|thumb|200px|ពពកខ្មៅនៅថ្ងៃទី​១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១០។
ភ្នំភ្លើងអ៊ីស៊ាឡឺកធ្វើអោយខកខានការហោះហើរនៅអឺរ៉ុប នៅពេលភ្នំភ្លើង អ៊ីស៊ាឡឺក នៅ ប្រទេសអាយឡែន បានផ្ទុះ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១០ ដែលនេះជាលើកទី២ ភ្នំនេះបានផ្ទុះ ហើយនិង ផ្សែងរបស់ភ្នំភ្លើង បានគ្រប់ដណ្តប់ស្ទើរតែពាសពេញទ្វីបអឺរ៉ុបទាំងមូល ។^  "Volcanic ash spreads more travel misery across Europe". BBC News. 17 April 2010. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8627720.stm. Retrieved 17 April 2010. 
ចំពោះបញ្ហាដែលព្រួយបារម្មណ៍គឺផេះដែលបានបញ្ចេញមកក្រៅ ដោយសារការផ្ទុះភ្នំភ្លើង ធ្វើអោយមាន ការបំផ្លាញ់ ទៅដល់អាកាសធាតុ នៅលើពិភពលោក។ 
ជើងហោះហើរទាំងអស់​ត្រូវបាន ផ្អាក់ធ្វើចរាចរ។ ការបិទការធ្ហោះហើរ  ធ្វើអោយខកខានការធ្វើដំនើរ របស់អ្នកធ្វើដំនើរជាច្រើននាក់ ដែលប៉ះពាល់មិនត្រឹមតែ ទ្វីបអឺរ៉ុប ទេ សុទ្ឋសឹង ពាសពេញពិភពលោកទាំងមូល។​ ជាមួយការផ្អាក់ការហោះហើរ ជាបញ្ហាយ៉ាងធំ នៅអឺរ៉ុប ហើយ ប្រទេសដ៏ទៃទៀត ក៏មានការអាកខាន និងខាតបង់ការហោះហើរដែរ។
បន្ទាប់ពីមានការអាកខានជាច្រើនថ្ងៃ នៅ ទ្វីបអឺរ៉ុប​ ខាងជើង ចាប់ពីថ្ងៃទី ១៥​ ខែមេសា ដល់ ថ្ងៃទី ២៣ ខែមេសា ជើងហោះហើរទាំងអស់ ត្រូវបានបញ្ឈប់ភ្លាមៗ នៅសប្តាហ៍បន្តបន្ទាប់ ក៏ដូចជាកន្លែងដែល មានផេះ និង​ ផ្សែងគ្រប់ដណ្តប់លើ។ បញ្ហាផេះ និង​ ផ្សែងដែលបានបញ្ចេញមកក្រៅ​ ធ្វើអោយមានការរំខានដល់ ការហោះហើរ នៅ ប្រទេសអាយឡែន  ប្រទេសអាយឡែន (ខាងជើង) និង ប្រទេសស្កុតទ្បែន នៅថ្ងៃទី ០៤ ដល់ ថ្ងៃទី ០៥ ខែឧសភា ហើយ ក្នុង ប្រទេសអេស្ប៉ាញ 	ប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ 	ប្រទេសអ៊ីតាលី (ខាងជើង) 	ប្រទេសអូស្ត្រាលី និង 	ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ខាងត្បូង នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែឧសភា។
ភ្នំភ្លើងអ៊ីស៊ាឡឺកធ្វើអោយខកខានការហោះហើរនៅអឺរ៉ុប: សេចក្តីបញ្ជាក់

សេចក្តីបញ្ជាក់ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាយឡែនចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អឺរ៉ុបចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំភ្លើងចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆ្នាំ២០១០
ភ្នំរាប់បាត្រ

thumb
វត្តគិរីវង្គត ហៅភ្នំរាប់បាត្រត្រូវបានគេចាត់ជារមណីយដ្ឋានវប្បធម៌ និងធម្មជាតិមួយ ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងភូមិអណ្ដូងជ្រៃ ឃុំអណ្ដូងស្នាយ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ 
នៅលើភ្នំនេះ មានរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្រ្តជាច្រើន ដែលបន្សល់ទុកតាំងពីសម័យលង្វែក ហើយភ្នំនេះជាប់ឈ្មោះហៅថា «ភ្នំរាប់បាត្រ»មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ គឺដោយសារតែកងទ័ពខ្មែរធ្វើសឹកសង្គ្រាមឈ្នះកងទ័ពសៀម។
លោកតា ស៊ុម សំអាត ប្រធានគណៈកម្មការវត្តភ្នំរាប់បាត្រ បានរៀបរាប់ប្រាប់ថា មូលហេតុ ដែលគេហៅថា«ភ្នំរាប់បាត្»រ គឺដើមឡើយមានមេទ័ពខ្មែរបានបួងសួងថា បើវាយឈ្នះកងទ័ពសៀមនឹងធ្វើពិធីរាប់បាត្រនៅលើនេះ។ដូចអ្វីដែលខ្លួនប៉ងប្រាថ្នាមែន មេទ័ពរូបនោះបានវាយឈ្នះកងទ័ពសៀម ហើយក៏បានធ្វើពិធីបុណ្យ និងរាប់បាត្រព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គ តែមិនមានតួលេខ ណាមួយបញ្ជាក់អំពីចំនួនព្រះសង្ឃនោះទេ។ក្រោយមកភ្នំនេះក៏ជាប់ឈ្មោះថា «ភ្នំរាប់បាត្រ»។ ប៉ុន្ដែនៅឆ្នាំ១៩៨៧រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានសម្រេចឲ្យដាក់ឈ្មោះភ្នំនេះថា «គីរីវង្កត» វិញ។តាមការដំណាលតៗគ្នាមកថា នៅមុនកងទ័ពខ្មែរវាយបណ្ដេញកងទ័ពសៀម គឺ សៀមបានវាយយកក្រុងលង្វែក និងបានឡើងមកលើភ្នំនេះ បានវាយភ្នំថ្មអណ្ដើក យកឆ្នាំងឆ្អិនឯង។ អ្វីទៅជាឆ្នាំងឆ្អិនឯង? ឆ្លើយតបនឹងសំណួរនេះ លោកតា សំអាតបានឲ្យដឹងថា ឆ្នាំងឆ្អិនឯង គឺមានបារមីស័ក្ដិសិទ្ធិ ដោយបួងសួងសុំម្ហូបអ្វីបានហ្នឹង ហើយម្ហូបទាំងនោះឆ្អិនស្រាប់តែម្ដង។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រឿងរ់ាវទាំងនេះគ្រាន់តែជាប្រវត្តិសាស្រ្តត្រួសៗប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្ដែ លោកតា សំអាត បានបញ្ជាក់ថា ភ្នំរាប់បាត្រនេះបញ្ចុប្បន្នបានក្លាយទៅជា រមណីយដ្ឋានធម្មជាតិ ដោយមានភ្ញៀវទេសចរទាំងជាតិ និង អន្ដរជាតិ បានមកកម្សាន្ត និងធ្វើបុណ្យទាននៅក្នុងវត្តនេះផងដែរ និងដើរទស្សនាព្រៃភ្នំ ស្រូបយកខ្យល់ អាកាសបរិសុទ្ធ រួមទាំងស្វែងយល់ពីរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្រ្តខ្លះៗបានថែមទៀតផងដកស្រង់ពី Sabay News។
ភ្នំរ៉ាសម័រ

completedMount Rushmore

អនុស្សាវរីយ៍ជាតិភ្នំរ៉ាសម័រ គឺជាអនុស្សាវរីយ៍ជាតិដែលផ្តោតលើរូបចម្លាក់ដ៏ធំមហិមា ដែលឆ្លាក់លើមុខថ្មក្រានីតនៃ ភ្នំរ៉ាសម័រ ( ឡឹខូតា : Tȟuŋkášila Šákpe, ឬ ជីតាទាំងប្រាំមួយ ) នៅភ្នំខ្មៅ ក្បែរឃីស្តូន រដ្ឋដាខូតាខាងត្បូង សហរដ្ឋអាមេរិក។ ជាងចម្លាក់ ហ្គូតហ្សុន បូលឡុំ បានរចនារូបចម្លាក់នេះ ដែលមានឈ្មោះថា ទីសក្ការៈបូជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ,  ហើយបានមើលការខុសត្រូវគម្រោងនេះពីឆ្នាំ១៩២៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៤១ ដោយមានជំនួយពីកូនប្រុសរបស់គាត់ លីនខុន បូលឡុំ ។   រូបចម្លាក់នេះមាន ១៨ ម៉ែត្រ ប្រមុខនៃប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកបួនរូប៖ ចច វ៉ាស៊ីនតោន, ថូម៉ាស ជេហ្វឺសិន, ធៀដ័រ រ៉ូសេវែល, និង អាប្រាហាម លីនខូន, Mount Rushmore National Memorial . ត្រូវបានជ្រើសរើសដើម្បីតំណាងឱ្យប្រទេសកំណើត ការលូតលាស់ ការអភិវឌ្ឍន៍ និងការអភិរក្សរៀងៗខ្លួន។  ភ្នំរ៉ាសម័រ ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាងពីរលាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ  ទៅកាន់ឧទ្យានរំលឹកដែលគ្របដណ្តប់ ១២៧៨ហិកតា ៥.១៧គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ McGeveran, William A. Jr. et al. (2004).  កម្ពស់ភ្នំគឺ ១៧៤៥ម៉ែត្រ ពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ Mount Rushmore, South Dakota (November 1, 2004).
ភ្នំវល្លិ

ភ្នំវល្លិ គឺជាជួរភ្នំតូចមួយនៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសកម្ពុជា ។ ជួរភ្នំនេះស្ថិតនៅក្នុងស្រុកដំណាក់ចង្អើរ ខេត្តកែប ជិតព្រំដែនជាមួយខេត្តកំពត ។ ជួរដ៏ដាច់ស្រយាលនេះបានក្លាយជាសមរភូមិដ៏ល្បីមួយក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា នៅពេលដែលវាជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កងកម្លាំងបះបោរកុម្មុយនិស្ត និងជាគោលដៅនៃការទម្លាក់គ្រាប់បែកដ៏សំខាន់ដោយ យន្តហោះ បេ-៥២ និងការវាយប្រហារតាមអាកាសផ្សេងទៀត។ 

ផ្លូវរថភ្លើងខាងជើងខាងត្បូង រវាង ភ្នំពេញ និង ព្រះសីហនុ រត់តាមជើងភ្នំ។ ផ្លូវជាតិលេខ៣៣ ចន្លោះ ស្រុកកំពង់ត្រាច និង ក្រុងកំពត ក៏រត់នៅក្បែរនោះដែរ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ មានផ្លូវ ឬផ្លូវមួយចំនួននៅលើភ្នំ ហើយមានតែសហគមន៍អចិន្រ្តៃយ៍ពីរប៉ុណ្ណោះគឺភូមិចំការបី និងភូមិរុន។
ភ្នំវល្លិ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ តំបន់ជុំវិញភ្នំវរៈ គឺជាកន្លែងនៃវាលពិឃាតជាច្រើន និងពន្ធនាគារចំនួនពីរ ដែលគ្រប់គ្រងដោយសន្តិភាព ដែលជាប៉ូលីសសម្ងាត់នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ។ 

បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម នៅឆ្នាំ១៩៧៩ ភ្នំវល្លិបានក្លាយជាមូលដ្ឋានមួយរបស់ពួកឧទ្ទាមភាគខាងត្បូងសម្រាប់កងកម្លាំងកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលនៅសេសសល់ ហើយនៅថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៤ ភ្នំវល្លិបានចាប់អារម្មណ៍ពីអន្តរជាតិថាជាទីតាំងនៃការវាយប្រហាររបស់ខ្មែរក្រហមលើរថភ្លើងកម្ពុជា។ ដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៨នាក់ស្លាប់ (ទាហានរដ្ឋាភិបាល ៣នាក់ យ៉ាងតិចខ្មែរក្រហម ៤នាក់ និងអ្នកដំណើរស៊ីវិលម្នាក់) Reuters, 1994-08-01 និងនាំឱ្យមានការចាប់ជំរិតចំណាប់ខ្មាំងជាង ១០០នាក់ (ក្នុងនោះមានជនជាតិខ្មែរយ៉ាងតិច ២នាក់ វៀតណាម ៣នាក់ និង​បស្ចិមប្រទេស​បី​នាក់ ដែល​ពួកគេ​ទាំង​អស់​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់​)។ Amnesty International, Amnesty International Report 1995, https://www.amnesty.org/en/documents/pol10/001/1995/en/

កាលៈទេសៈពិតប្រាកដនៃការស្លាប់របស់ចំណាប់ខ្មាំងនៅតែមិនច្បាស់លាស់ជាមួយនឹងរបាយការណ៍មួយចំនួនដែលបង្ហាញថាពួកគេបានស្លាប់ប្រហែលជានៅដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៤ ឬអាចក្រោយថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩៤។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សាកសពរបស់ពួកគេត្រូវបានគេរកឃើញនៅថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៤។  Chhouk Rin exonerated, Fri, 24 February 1995 Post Staff, Phnom Penh Post, http://www.phnompenhpost.com/national/chhouk-rin-exonerated

លោក ឈូក រិន ជាមន្ត្រីខ្មែរក្រហមនៅពេលនោះ ក្រោយមកត្រូវបានកាត់ទោសពីបទឃាតកម្មលើចំណាប់ខ្មាំងលោកខាងលិចទាំងបីនាក់ ហើយគិតត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០១៣ កំពុងត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់គុកមួយជីវិតនៅក្នុងពន្ធនាគារព្រៃស ។ After Significant Initial Resistance, Former Khmer Rouge Commander and Convicted Murderer Chhouk Rin Testifies, April 22, 2013,By Doreen Chen, Senior Consultant, Destination Justice, and LLM, Columbia Law School, http://www.cambodiatribunal.org/blog/2013/04/after-significant-initial-resistance-former-khmer-rouge-commander-and-convicted
ភ្នំវល្លិ: បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម 
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤ និងការចាប់យកឬការចុះចាញ់នៃកងកម្លាំងឧទ្ទាមចុងក្រោយនៅលើភ្នំភ្នំវ័របានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលអន្តរជាតិជាពិសេសពី អង្គការយូណេស្កូ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨។ ភ្នាក់ងារទាំងនេះបាននិងកំពុងព្យាយាមកែលម្អសុខភាព ការអប់រំ និងជីវភាពរស់នៅសម្រាប់អ្នកភូមិដែលបានខកខានការអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការកសាងឡើងវិញនៃប្រទេសនេះ ដោយសារភាពឯកោ និងសង្គ្រាមជាច្រើនឆ្នាំ។
ភ្នំស

thumb|400px|រូបភាពប្រវត្តិនាម​ពេញ|- style="vertical-align:top;"
|ផ្ទៃដី|colspan="2"| ? ហិចតា
|- style="vertical-align:top;"
|ក្រឡាផ្ទៃ|colspan="2"| បណ្ដោយ : ? ម៉ែត្រ × ទទឹង : ? ម៉ែត្រ 
|- style="vertical-align:top;"
|កម្ពស់|colspan="2"| ? ម៉ែត្រ
|- style="vertical-align:top;"
|ទីតាំងស្ថិតនៅ|colspan="2"|ភូមិ  ឃុំ  ស្រុក ខេត្ត  
|- style="vertical-align:top;"
|កម្មសិទ្ធរបស់'''
ភ្នំសន្ទុក

ភ្នំសន្ទុកជា​ភ្នំ​និង​តំបន់​វប្បធម៌​ក្នុង​ខេត្ត ​កំពង់ធំ ​របស់ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ស្ថិតនៅភូមិ កកោះ ឃុំ កកោះ ស្រុកសន្ទុក គឺជាភ្នំដ៏ពិសិដ្ឋបំផុតរបស់ខេត្ត។ កំពូលភ្នំនេះត្រូវបានចូលដោយផ្លូវថ្មដែលមានរូបចម្លាក់ជាច្រើននៅខាងមុខផ្លូវ។ នៅផ្នែកខាងលើគឺជាប្រាសាទដែលមានជញ្ជាំងពណ៌ស និងមានទីសក្ការៈបូជា និងអាទិទេពជាច្រើន រួមទាំងព្រះពុទ្ធបដិមាជាច្រើនអង្គដែលធ្វើពីថ្ម  ប្រវែងជាង ១០ ម៉ែត្រ ។  មានព្រះសង្ឃ​គង់​នៅ​ទី​នោះ។
ភ្នំសន្ទុក: Etiology

Etiology 
ភ្នំ​សន្ទុក​លេច​ចេញ​ក្នុង​រឿង​ព្រេងនិទាន ​បក្សីចាំក្រុង ។ ពេលដែលតាម៉ឹងបានទទួលបក្សីចាំក្រុងពេលដែលបក្សីចាំក្រុងនិងតាកហេ ដែលកំពុងភៀសខ្លួនពីអង្គរ គាត់បានផ្តល់ជម្រកដល់ពួកគេ និងចិញ្ចឹមពួកគេដោយក្តីអាណិត។ គាត់​ចេញ​ទៅ​ប្រមូល​បាយ ទឹក ត្រី សាច់ ហើយ​ទុក​នៅ​តាកហេ​ជា​អាហារ​សម្រាប់​ធ្វើ​ដំណើរ។ នៅក្នុងរឿងព្រេងនិទានអ្នកនិទានរឿងពន្យល់ថា កន្លែងនោះជាកន្លែងជ្រកកោននៅភ្នំសន្ទុក ហេតុនេះហើយបានជាគេស្គាល់ថា ភ្នំទុក្ខទុក្ខ ឬហៅកាត់ថា ភ្នំសន្ទុក។
ភ្នំសន្ទុក: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
ភ្នំសន្ទុក គឺជាភ្នំមួយដែលមាន ២០៧ម៉ែត្រកម្ពស់ដែលឡើងពីលើជ្រលង ទន្លេសាប ។ កំពូលភ្នំអាចទៅដល់បានដោយការឡើង 809 ជំហាន  ឬតាមរយៈផ្លូវក្រាលកៅស៊ូ ២.៥គីឡូម៉ែត្រ។  ទេសភាពនៃជ្រលងទន្លេសាបអាចត្រូវបានគេសង្កេតឃើញពីកំពូលភ្នំ ជាមួយនឹងទិដ្ឋភាពថ្ងៃលិចនៅលើវាលស្រែដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់មួយ។  ភ្នំ​ស្រះ​ខ្មៅ​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ជាប់​នឹង​ភ្នំ​តង់​គុក មាន​ប្រាសាទ​ឥដ្ឋ និង​ល្អាង​ប្រចៀវ។
ភ្នំសន្ទុក: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
យោងតាមព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ ប្រហែលឆ្នាំ ១៤៩៦ នៃគ.ស ព្រះបាទ ធម្មរាជាទី១ បានរៀបចំការផ្ទេរព្រះសារីរិកធាតុពី <i id="mwLA">ស្តូប</i> ព្រះថោង នៅ អង្គរ ទៅកាន់តំបន់ថ្មី នៅភូមិខ្វាវព្រះ ជិតភ្នំសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ។ 

ព្រះធម្មវិបស្សនាគង់បានបម្រើជាព្រះចៅអធិការនៅចុងសតវត្សទី១៨។
ភ្នំសន្ទុក: លក្ខណៈពិសេស

លក្ខណៈពិសេស 
មានព្រះពុទ្ធរូប និងវត្តជាច្រើនដែលតម្កល់នៅតាមផ្លូវទៅកាន់កំពូលភ្នំ។ វត្ត ថ្មីក្នុង រចនាបថប្រាសាទ កំពុងសាងសង់នៅជិតកំពូលភ្នំ។   នាគ ត្រូវបានឆ្លាក់យ៉ាងផុសផុលនៅលើវត្តទាំងនេះ។ នៅខាងក្រោមកំពូលភ្នំខាងត្បូង ត្រង់គល់ឈើមានព្រះពុទ្ធបដិមាច្រើនអង្គ ដែលខ្លះឆ្លាក់ដោយថ្មក្នុងសម័យមុន និងខ្លះទៀតធ្វើពីបេតុងក្នុងសម័យថ្មីៗនេះ។ វត្ត ​ចិន​ពហុ​ជាន់​មាន​រូប​ចម្លាក់​ជា​ច្រើន​ធ្វើ​ពី ​ប៉សឺឡែន ។  ចម្លាក់ ​ព្រះ​និព្វាន ​ដែល​ឆ្លាក់​នៅ​ក្នុង​ថ្ម​ព្រះពុទ្ធ​នៃ​សម័យ ​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ មាន​អាយុកាល​​សតវត្សរ៍​ទី​១៦។ វា​ស្រដៀង​នឹង​ចម្លាក់​ដែល​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​លើ​ផ្ទាំង​ថ្ម​នៅ ​ព្រះ​អង្គ​ថោង ហើយ​ក៏​ឃើញ​នៅ​ភ្នំ​សន្ទុក​ដែរ។  ទេសចរណ៍ធម្មជាតិមាននៅរមណីយដ្ឋានភ្នំសន្ទុក។
ភ្នំសារ៉ាវ៉ាន់

thumb|400px|រូបភាពប្រវត្តិនាម​ពេញ|- style="vertical-align:top;"
|ផ្ទៃដី|colspan="2"| ? ហិចតា
|- style="vertical-align:top;"
|ក្រឡាផ្ទៃ|colspan="2"| បណ្ដោយ : ? ម៉ែត្រ × ទទឹង : ? ម៉ែត្រ 
|- style="vertical-align:top;"
|កម្ពស់|colspan="2"| ? ម៉ែត្រ
|- style="vertical-align:top;"
|ទីតាំងស្ថិតនៅ|colspan="2"|ភូមិ  ឃុំ  ស្រុក ខេត្តប៉ៃលិន 
|- style="vertical-align:top;"
|កម្មសិទ្ធរបស់'''
ភ្នំសុមេរុ

ភ្នំសុមេរុ ឬ ភ្នំសិនេរុ ឬប្រជានជនខ្មែរច្រើនហៅថា ភ្នំព្រះសុមេរុ៍។ តាមគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនា ភ្នំសុមេរុនេះ គឺជាឈ្មោះភ្នំមួយធំ និងខ្ពស់ជាងគេក្នុងចន្លោះមហាទ្វីបទាំង៤ គឺ បុព្វវិទេហទ្វីប អបរគោយានទ្វីប ជម្ពូទ្វីប និងឧត្តរកុរុទ្វីប។ ភ្នំនេះគឺជាទីតាំងនៃចាតុម្មហារាជិកាទេវតា និងតាវត្តឹសទេវតា។
ភ្នំសុមេរុ: សណ្ឋាន

សណ្ឋាន 
តាមគម្ពីរព្រះអភិធម្មត្ថសង្គហៈប្រែជាភាសាខ្មែរ ភ្នំសុមេរុនេះ មានកំពស់៨៤.០០០យោជន៍។ ចំណែកក្នុងឯកសារបរទេស ភ្នំនេះមានកំពស់ត្រឹមតែ៨០.០០០យោជន៍ប៉ុណ្ណោះ។ តាមឯកសារព្រះត្រៃបិដកខ្មែរ ១យោជន៍ ស្មើនឹង១៦គីឡូម៉ែត្រ។ ឯកសារខ្លះថា ២៤.០០០ហ្វីត(feet) ខ្លះថា ៤,៥មាល(miles) ខ្លះទៀតថា ពី៧ ទៅ៩មាល។ បាតភ្នំសិនេរុនេះ ក៏មានជំរៅទៅក្រោម៨៤.០០០យោជន៍ដែរ ធៀបនឹងកំពស់ទឹកនៃស្រទាប់ផែនដី។ 
ភ្នំនេះមានសណ្ឋានដូចជានាឡិកាខ្សាច់ គឺមានកំពូល និងបាតជារាង៤ជ្រុង មានទំហំ៨៤.០០០យោជន៍ ស្តួចនៅត្រង់កណ្តាល (ជារាងត្រីកោណ)។
ភ្នំសុមេរុ: ទីតាំង

ទីតាំង 
ភ្នំសុមេរុ ឬហៅថា ភ្នំព្រះសុមេរ៍ុ (អានថា ភ្នំព្រះសុម៉ែ) ព័ទ្ធជុំវិញទៅដោយមហាសមុទ្រ និងភ្នំ៧ជួរ។ ភ្នំទាំង៧ជួរនោះគឺ ភ្នំយុគន្ធរ ភ្នំឥសិន្ធរ ភ្នំករវិក ភ្នំសុទស្សនៈ ភ្នំនេមិន្ធរ ភ្នំវិនតកៈ និងភ្នំអស្សកណ្ណៈ។ មហាសមុទ្រដែលនៅ​ចន្លោះភ្នំទាំង​៧នោះ ហៅថា មហាសមុទ្រសីតន្តរ។ មហាសមុទ្រនេះ ជាមហាសមុទ្រដែលមានទឹកថ្លា ល្អិតក្រៃលែង គ្មានសរសៃ មានទំហំ និងជម្រៅខាងក្នុងធំ និងជ្រៅ ខាងក្រៅតូច និងរាក់តាមលំដាប់គ្នា។ ខាងក្រោមផុតពីជួរភ្នំ៧នោះ ក៏ជាមហាសមុទ្រ មានកោះធំ តាំងនៅជុំវិញភ្នំសិនេរុទាំង៤ទិស ហៅថា មហាទ្វីបទាំង៤ ដែលបុព្វវិទេហទ្វីប ឋិតនៅទិសខាងកើតនៃភ្នំសិនេរុ អបរគោយានទ្វីប ឋិតនៅខាងលិចនៃភ្នំសិនេរុ ជម្ពូទ្វីប ឋិតនៅខាងត្បូងនៃភ្នំសិនេរុ និងឧត្តរកុរុទ្វីប ឋិតនៅខាងជើងនៃភ្នំសិនេរុ។
ភ្នំសុមេរុ: តារាង

តារាង 
ខាងក្រោមនេះ ជាតារាងទំហំ និងជំរៅនៃមហាសមុទ្រ និងជួរភ្នំទាំង៧ ដែលព័ទ្ធជុំវិញភ្នំសុមេរុ យោងតាមឯកសារបរទេស។

ឈ្មោះទំហំកំពស់/ជំរៅភ្នំសុមេរុ (សិនេរុ) ៨០.០០០ យោជន៍៨០.០០០ យោជន៍សមុទ្រ៨០.០០០ យោជន៍៨០.០០០ យោជន៍ភ្នំយុគន្ធរ៤០.០០០ យោជន៍៤០.០០០ យោជន៍សមុទ្រ៤០.០០០ យោជន៍៤០.០០០ យោជន៍ភ្នំឥសិន្ធរ២០.០០០ យោជន៍២០.០០០ យោជន៍សមុទ្រ២០.០០០ យោជន៍២០.០០០ យោជន៍ភ្នំករវិក១០.០០០ យោជន៍១០.០០០ យោជន៍សមុទ្រ១០.០០០ យោជន៍១០.០០០ យោជន៍ភ្នំសុទស្សនៈ៥.០០០យោជន៍៥.០០០យោជន៍សមុទ្រ៥.០០០យោជន៍៥.០០០យោជន៍ភ្នំអស្សកណ្ណៈ២.៥០០យោជន៍២.៥០០យោជន៍សមុទ្រ២.៥០០យោជន៍២.៥០០យោជន៍ភ្នំវិនតកៈ១.២៥០យោជន៍១.២៥០យោជន៍សមុទ្រ១.២៥០យោជន៍១.២៥០យោជន៍ភ្នំនេមិន្ធរ (និមិន្ធរ)៦២៥យោជន៍៦២៥យោជន៍សមុទ្រក្រៅបំផុត៣២.០០០យោជន៍រាក់តាមលំដាប់ភ្នំចក្រវាឡ៣១២.៥យោជន៍៣១២.៥យោជន៍

ទេវភូមិឈ្មោះតាវត្តឹង្ស តាំងនៅលើកំពូលភ្នំសិនេរុ ដែលមានកំពស់​៨៤.០០០យោជន៍ ដែលជាទីតាំងខ្ពស់បំផុតជាប់ជាមួយនឹងផែនដី។ លំដាប់ពីតាវត្តឹង្សចុះក្រោម កំពស់៤០.០០០យោជន៍ សណ្ឋានរបស់ភ្នំនេះមានរាងចោទស្តួចចូល ដល់ទំហំ២០.០០០យោជន៍ គឺនៅរយៈកំពស់៤០.០០០យោជន៍ ខាងលើផ្ទៃសមុទ្រ ភ្នំសិនេរុនេះ មានទំហំត្រឹមតែ២០.០០០យោជន៍ប៉ុណ្ណោះ ដែលហៅថា ចង្កេះភ្នំ។ ចាប់ពីរយៈកំពស់នេះ ភ្នំសិនេរុ ក៏ចាប់មានទំហំធំឡើងវិញចុះទៅខាងក្រោម។ នៅទីតាំងនេះ មានទេវភូមិឈ្មោះចាតុម្មហារាជិកា ដែលមានមហារាជទាំង៤គ្រប់គ្រងតាមទិសទាំង៤ គឺទិសខាងកើត ខាងលិច ខាងត្បូង និងខាងជើង។
នៅបាតភ្នំសុមេរុ ជាទីតាំងនៃពួកអសុរ ដែលដើមឡើយ ពួកនេះក៏ជាទេវតាដែរ តែដល់ច្បាំងចាញ់សង្គ្រាមជាមួយពួកទេវតាជាន់តាវត្តឹង្ស ពួកទេវតាជាន់តាវត្តឹង្សក៏ទម្លាក់ពួកអសុរចុះមកក្រោមនៅបាតភ្នំនេះឯង។
ភ្នំសុមេរុ: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
 អត្ថន័យនៃ ព្រះមេរុ និងការថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ភ្នំសេមេរូ

ភ្នំសេមេរូ (Semeru) គឺជាភ្នំខ្ពស់ជាងគេនៅកោះជ្វា និងជាភ្នំភ្លើងដែលមានសកម្មភាពខ្លាំងក្លាមួយ។ វាក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ម៉ាហាមេរូ (មហាមេរុ) ផងដែរ។ វាដុះឡើងនៅឆ្នេរភាគខាងកើតកោះជ្វា។

ប្រវត្តិនៃការផ្ទុះរបស់ភ្នំសេមេរូគឺវែងអន្លាយណាស់។ មានកំនត់ត្រាពីការផ្ទុះចំនួន៥៥រួចមកហើយ គិតតាំងពីឆ្នាំ ១៨១៨ (ដែល១០ដងក្នុងចំនោមនោះបង្កជាមហន្តរាយយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ)។ ភ្នំសេមេរូស្ថិតក្នុងសភាពហៀបនឹងផ្ទុះតាំងពីឆ្នាំ ១៩៦៧ មកទល់បច្ចុប្បន្ន។ ពេលខ្លះមានបន្ទុះរៀងរាល់១០នាទីម្ដង។ ភ្នំសេមេរូត្រូវបានអ្នកទេសចរណ៍ឡើងមកជាទៀងទាត់។ ការឡើងភ្នំនេះជាការប្រថុយគ្រោះថ្នាក់។ លោកសូហុកហ្គីដែលជាអ្នកនយោបាយដ៏សកម្មនៅទសវត្សរ៍៦០ បានបាត់បង់ជីវិតនៅឆ្នាំ១៩៦៩ ដោយសារបានដកដង្ហើមស្រូបយកឧស្ម័នពុលខណៈពេលលោកកំពុងឡើងភ្នំសេមេរូនេះ។
ភ្នំសេមេរូ: រឿងនិទាន

រឿងនិទាន 

ភ្នំសេមេរូ យកឈ្មោះតាមភ្នំសុមេរុ ដែលជាភ្នំនៅកណ្ដាលលោកីយ៍ក្នុងរឿងនិទាននានារបស់ព្រះពុទ្ឋសាសនា។ 
តាមការតំនាល ភ្នំនេះត្រូវបានលើកយកមកពីឥណ្ឌា (រឿងតំនាលក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៦របស់ជនជាតិជ្វា)។ ដើមឡើយវាត្រូវបានយកមកដាក់នៅភាគខាងលិចកោះទេ។ តែដោយវាបានធ្វើអោយកោះផ្អៀង វាក៏រំកិលខ្លួនបន្ដិចម្ដងៗមកខាងកើតវិញ។ ក្នុងដំនើរនេះវាបានផ្ដាច់ខ្លូនជាជំរៀកៗបង្កើតបានជាភ្នំតូចៗផ្សេងទៀត។ ការដាច់រិចរិលនៃជើងភ្នំបានធ្វើអោយភ្នំនេះញ័ររញ្ជួយហើយក៏បង្កជាបន្ទុះទៅ។
ភ្នំសែនហាន

thumb|400px|រូបភាពប្រវត្តិនាម​ពេញ|- style="vertical-align:top;"
|ផ្ទៃដី|colspan="2"| ? ហិចតា
|- style="vertical-align:top;"
|ក្រឡាផ្ទៃ|colspan="2"| បណ្ដោយ : ? ម៉ែត្រ × ទទឹង : ? ម៉ែត្រ 
|- style="vertical-align:top;"
|កម្ពស់|colspan="2"| ? ម៉ែត្រ
|- style="vertical-align:top;"
|ទីតាំងស្ថិតនៅ|colspan="2"|ភូមិ  ឃុំ  ស្រុក ខេត្ត  
|- style="vertical-align:top;"
|កម្មសិទ្ធរបស់'''
ភ្នំសំបុក

ភ្នំ​សំបុកមាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង ​ភូមិ​ថ្ម​ក្រែ ខេត្តក្រចេះ  ។  ភ្នំ​នេះ​ស្ថិត​តាមបណ្ដោយ​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ ៧ ចាស់ និង​មាន​ចម្ងាយ​ ១០ ​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ក្រុង​ក្រចេះ  ។   ភ្នំ​នេះ​មាន​កម្ពស់ ​៧០ ​ម៉ែត្រ និង​ចម្ងាយ​ប្រហែល​ ៣០០ ​ម៉ែត្រ​ពី​ផ្លូវ​ធំ  ។   ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​តាម​រឿងព្រេង​  ភ្នំនេះ​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​រ៉ែ​មាស  ​ដែល​ជាងទង​របស់​ស្ដេច​បាន​ទៅ​ធ្វើ​គ្រឿង​​អលង្ការ  ។
ភ្នំសំបុក: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ
ដំបូង  ​ប្រជាជន​​នៅទីនោះ​ហៅ​ថា  សំបុក​មាស  ក្រោយមក​ ក៏បាន​ប្ដូរ​ទៅ​ហៅ​ថា  ភ្នំ​​សំបុក  ​។​
ទេសភាព
ភ្នំ​នេះ​មាន​ទស្សនីយភាព​ដ៏​ល្អត្រកាល​ និង​មាន​លក្ខណៈ​អំណោយ​ផល​ទាំង​​ភួមិសាស្ដ្រ​ និង​សុវត្ថិភាព  ​ដល់​ភ្ញៀវទេសចរ​  ។  ភ្នំ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​រៀបចំ​ឲ្យ​ក្លាយ​ទៅជា​រមណីយដ្ឋាន​ទេសចរ​តាំងពី​សម័យ​សង្គមរាស្ដ្រនិយម​មក​ម្ល៉ះ  ។   លក្ខណៈ​ពិសេស​របស់​ភ្នំ​នេះ  ​គឺ​ជាប់​ជើង​ភ្នំ​ប៉ែក​ខាង​លិច​  មាន​បឹង​ដ៏ធំ​  បូក​រួម​ជាមួយ​ទឹក​ថ្លា​ឈ្វេង  និង​មាន​ធម្មជាតិ​ដ៏​ស្រស់​បំព្រង  ​។ 
បូជនីយដ្ឋាន
ភ្នំ​នេះ​បាន​ក្លាយ​ជា​ទីវត្ត​អារាម​  ដែល​មាន​កេរ្ដិ៍ឈ្មោះ​ល្បី​តាំង​ពីដើម​សត្សវត្សរ៍ទី​ ១៥  ដែល​មាន​សង្ឃមួយ​អង្ក​នាម​ នាគវ័ន   ដែល​ជា​សិស្ស​រួម​គ្រូជាមួយ​ភិក្ខុ​ នាគ​សេន  ជា​គ្រូ​របស់​ក្រពើ​នេន​ធន  ។  ព្រះ​ភិក្ខុ​ នាគវ័ន ​មាន​វេទមន្ត​ខ្លាំង​ពូកែ  រហួត​ល្បី​ដល់​អ្នក​ជិត​ខាង ​ ហើយ​នាំគ្នាទៅ​រៀន​មន្តវិជ្ជា​ពី​ព្រះអង្គ ប ន្ទាប់​មក ​ក៏ក្លាយ​ជាទីវត្ត​អារាម​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ  ៕

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំនៅកម្ពុជា
ភ្នំសំបុក: ទេសភាព

ទេសភាព
ភ្នំ​នេះ​មាន​ទស្សនីយភាព​ដ៏​ល្អត្រកាល​ និង​មាន​លក្ខណៈ​អំណោយ​ផល​ទាំង​​ភួមិសាស្ដ្រ​ និង​សុវត្ថិភាព  ​ដល់​ភ្ញៀវទេសចរ​  ។  ភ្នំ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​រៀបចំ​ឲ្យ​ក្លាយ​ទៅជា​រមណីយដ្ឋាន​ទេសចរ​តាំងពី​សម័យ​សង្គមរាស្ដ្រនិយម​មក​ម្ល៉ះ  ។   លក្ខណៈ​ពិសេស​របស់​ភ្នំ​នេះ  ​គឺ​ជាប់​ជើង​ភ្នំ​ប៉ែក​ខាង​លិច​  មាន​បឹង​ដ៏ធំ​  បូក​រួម​ជាមួយ​ទឹក​ថ្លា​ឈ្វេង  និង​មាន​ធម្មជាតិ​ដ៏​ស្រស់​បំព្រង  ​។ 
បូជនីយដ្ឋាន
ភ្នំ​នេះ​បាន​ក្លាយ​ជា​ទីវត្ត​អារាម​  ដែល​មាន​កេរ្ដិ៍ឈ្មោះ​ល្បី​តាំង​ពីដើម​សត្សវត្សរ៍ទី​ ១៥  ដែល​មាន​សង្ឃមួយ​អង្ក​នាម​ នាគវ័ន   ដែល​ជា​សិស្ស​រួម​គ្រូជាមួយ​ភិក្ខុ​ នាគ​សេន  ជា​គ្រូ​របស់​ក្រពើ​នេន​ធន  ។  ព្រះ​ភិក្ខុ​ នាគវ័ន ​មាន​វេទមន្ត​ខ្លាំង​ពូកែ  រហួត​ល្បី​ដល់​អ្នក​ជិត​ខាង ​ ហើយ​នាំគ្នាទៅ​រៀន​មន្តវិជ្ជា​ពី​ព្រះអង្គ ប ន្ទាប់​មក ​ក៏ក្លាយ​ជាទីវត្ត​អារាម​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ  ៕

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំនៅកម្ពុជា
ភ្នំសំបុក: បូជនីយដ្ឋាន

បូជនីយដ្ឋាន
ភ្នំ​នេះ​បាន​ក្លាយ​ជា​ទីវត្ត​អារាម​  ដែល​មាន​កេរ្ដិ៍ឈ្មោះ​ល្បី​តាំង​ពីដើម​សត្សវត្សរ៍ទី​ ១៥  ដែល​មាន​សង្ឃមួយ​អង្ក​នាម​ នាគវ័ន   ដែល​ជា​សិស្ស​រួម​គ្រូជាមួយ​ភិក្ខុ​ នាគ​សេន  ជា​គ្រូ​របស់​ក្រពើ​នេន​ធន  ។  ព្រះ​ភិក្ខុ​ នាគវ័ន ​មាន​វេទមន្ត​ខ្លាំង​ពូកែ  រហួត​ល្បី​ដល់​អ្នក​ជិត​ខាង ​ ហើយ​នាំគ្នាទៅ​រៀន​មន្តវិជ្ជា​ពី​ព្រះអង្គ ប ន្ទាប់​មក ​ក៏ក្លាយ​ជាទីវត្ត​អារាម​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ  ៕

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំនៅកម្ពុជា
ភ្នំស្រង់

ភ្នំស្រង់មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ នៅមិនឆ្ងាយពីភ្នំស្រង់មានសិលាចារឹកលេខKa.១១ ដែលផ្នែកខាងចុងនៃសិលាចារឹកនេះបាននិយាយពីការដាក់បណ្តាសារដែរ។ សិលាចារឹកនេះបានចារថា (បើ)អ្នកណាហ៊ានរារាំងនៅទីនេះ អ្នកណាដែលប្រវ័ញ្ចយករបស់របរនៅទីនេះ អ្នកណាដែលយកសម្បត្តិនៅទីនេះទៅប្រើប្រាស់ អ្នកណាធ្វើឱ្យមានវិបត្តិនៅទីនេះសូមឱ្យពួកគេធ្លាក់ទៅក្នុងសប្ថាវិសនរក(នរក៧ជាន់ហ៊ុំព័ទ្ធដោយសមុទ្រ)កុំបីខានលោក វង់ សុធា ឆ្នាំ២០១៣ ទំព័រទី៦១។
ភ្នំស្អាង: ទីតាំង

ទីតាំង
រមណីដ្ឋានភ្នំស្អាង មានទីតាំងនៅភូមិ ឃុំស្អាងភ្នំ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
លោកអ្នកអាចធ្វេីដំណេីបានតាមផ្លូវជាតិលេខ 21 និងផ្លូវជាតិលេខ 21A។
 ផ្លូវជាតិលេខ 21A តាមរង្វង់មូលក្រុងតាខ្មៅ មកទិសខាងកេីត(សួនមាត់ទន្លេ) រួចបត់ស្ដាំធ្វេីដំណេីរតាមក្រោមស្ពានតាខ្មៅមកត្រង់ ឆ្លងកាត់សង្កាត់តាខ្មៅ(ក្រុងតាខ្មៅ) ឃុំស្វាយរលំ ឃុំសិត្បូ ឃុំរកាខ្ពស់(ជាចំណុចប្រសព្វរវាងផ្លូវជាតិលេខ 21A និងផ្លូវជាតិលេខ 21 ត្រង់វត្តឈូងលាភ) រួចបត់ឆ្វេងបន្តធ្វេីដំណេីរលេីផ្លូវជាតិលេខ 21។
 ផ្លូវ 21 តាមរង្វង់មូលក្រុងតាខ្មៅ មកទិសខាងត្បូង រហូតមកដល់ផ្សារស្អាង មន្តដំណេីរមកបន្តិចមានប្រមាណ 70ម៉ែត្រ នៅខាងស្តាំដៃមានផ្លូវក្រាលកៅស៊ូ បន្តដំណេីរទៅមុខទៀត ហួសផ្សារព្រែកគយបន្តិច ត្រង់ចំណុចផ្លូវកោងមានខ្លោងទ្វាវត្ត(វត្តស្អាងភ្នំ) រួចបន្តដំណេីទៅទៀតប្រមាណជា 3គីឡូម៉ែត្រទៅដល់ភ្នំស្អាង។
ភ្នំស្អាង: ទេសចរណ៍

ទេសចរណ៍
ភ្ញៀវទេសចរណ៍
ភ្នំស្អាង មានភ្ញៀវទេសចរណ៍ មកកំសាន្ដ÷
 នៅឆ្នាំ២០១៧ មានភ្ញៀវចំនួន ១៤៥០០នាក់(ភ្ញៀវជាតិ) និង ១១នាក់(ភ្ញៀវអន្តរជាតិ)

 សេវាកម្មល្អ 

តូបលក់
លេខតូបឈ្មោះតូបប្ដីប្រពន្ធ ឬម្ដាយកូនកាលបរិច្ឆេទផ្សេងៗ  ប្តី  ប្រពន្ធ  លេខទូរស័ព្ទ  ថ្ងៃសុំសិទ្ធិលក់  ថ្ងៃបេីកលក់  ថ្ងៃផុតកំណត់នៃការសុំសិទ្ធិលក់

តារាងតម្លៃ
លេខតូបឈ្មោះតូបប្ដីប្រពន្ធ ឬម្ដាយកូនបញ្ជីឈ្មោះ និងតម្លៃផ្សេងៗ  ប្តី  ប្រពន្ធ  លេខទូរស័ព្ទ  អាហារ  ភេសជ្ជៈ  តូប
ភ្នំស្អាង: ភ្ញៀវទេសចរណ៍

ភ្ញៀវទេសចរណ៍
ភ្នំស្អាង មានភ្ញៀវទេសចរណ៍ មកកំសាន្ដ÷
 នៅឆ្នាំ២០១៧ មានភ្ញៀវចំនួន ១៤៥០០នាក់(ភ្ញៀវជាតិ) និង ១១នាក់(ភ្ញៀវអន្តរជាតិ)
ភ្នំស្អាង: សេវាកម្មល្អ

សេវាកម្មល្អ 

តូបលក់
លេខតូបឈ្មោះតូបប្ដីប្រពន្ធ ឬម្ដាយកូនកាលបរិច្ឆេទផ្សេងៗ  ប្តី  ប្រពន្ធ  លេខទូរស័ព្ទ  ថ្ងៃសុំសិទ្ធិលក់  ថ្ងៃបេីកលក់  ថ្ងៃផុតកំណត់នៃការសុំសិទ្ធិលក់
ភ្នំស្អាង: តូបលក់

តូបលក់
លេខតូបឈ្មោះតូបប្ដីប្រពន្ធ ឬម្ដាយកូនកាលបរិច្ឆេទផ្សេងៗ  ប្តី  ប្រពន្ធ  លេខទូរស័ព្ទ  ថ្ងៃសុំសិទ្ធិលក់  ថ្ងៃបេីកលក់  ថ្ងៃផុតកំណត់នៃការសុំសិទ្ធិលក់
ភ្នំស្អាង: តារាងតម្លៃ

តារាងតម្លៃ
លេខតូបឈ្មោះតូបប្ដីប្រពន្ធ ឬម្ដាយកូនបញ្ជីឈ្មោះ និងតម្លៃផ្សេងៗ  ប្តី  ប្រពន្ធ  លេខទូរស័ព្ទ  អាហារ  ភេសជ្ជៈ  តូប
ភ្នំហ្វឹជី

ភ្នំហ្វឹជី (富士山(ふじさん) Mount Fuji) ឬសរសេរបានថា ហ្វូជី គឺជាភ្នំខ្ពស់ជាងគេក្នុង ប្រទេសជប៉ុន មានកំពស់ ៣៧៧៦ ម៉ែត្រ។ វាជាភ្នំដែលមានបន្ទុះភ្នំភ្លើងយ៉ាងសកម្ម ដែលមានផ្ទុះឡើងចុងក្រោយ នៅឆ្នាំ ១៧០៧-០៨។ ភ្នំនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅ អាណាខេត្ត ស៊ីស្ស៊ឹអុកា និង អាណាខេត្ត យ៉ាម៉ាណាស៊ី ភាគខាងលិច ទីក្រុង តូក្យូ។
ភ្នំហ្វឹជី: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ភ្នំហ្វឹជី មានកំពស់ ៣៧៧៦ ម៉ែត្រ ព័ទ្ធជុំវិញដោយបឹង ចំនួន ៥ រួមមាន បឹងខាវ៉ាហ្គឹឈិ (河口湖(かわぐちこ）Lake Kawaguchi) បឹងយ៉ាម៉ាណាកា(山中湖(やまなかこ) Lake Yamanaka) បឹងសៃ(西湖(さいこ）Lake Sai) បឹងម៉ូតូស្សឹ (本栖湖(もとすこ）Lake Motosu) និង បឹងហ្ស៊ូជិ (精進湖(しょうじこ）Lake Shoji) ។ ដោយរយះកំពស់ខ្ពស់ សីតុណ្ហភាពភ្នំហ្វឹជី មានភាពត្រជាក់ខ្លាំង គ្របដំណប់ដោយព្រិល ពេញមួយឆ្នាំ។ សីតុណ្ហភាពទាបបំផុត -៣៥,៥C និង សីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតដែល បានកត់ត្រាទុកនៅ ថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០០៧ គឺ ១៨,២ C ។ នៅពេលមេឃស្រលះ ភ្នំហ្វឹជី អាចមើលឃើញពី ទីក្រុង តូក្យូ និង យ៉ូហ្គោហាម៉ា។
ភ្នំឧដុង្គ: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ភ្នំឧដុង្តស្ថិតនៅក្បែររាជធានីឧដុង្គមានជ័យដែលជាអតីតរាជធានីខ្មែរនាសតវត្សរ៍ទី១៧ (ពីឆ្នាំ១៦១៨ ដល់ឆ្នាំ ១៨៦៦) ហើយត្រូវបានបោះបង់ចោលដោយ ព្រះបាទនរោត្តម នៅឆ្នាំ ១៨៦៦ ដោយធ្វើការផ្លាស់ប្តូរាជធានីទៅកាន់រាជធានីចតុមុខវិញរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ភ្នំឧដុង្តមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីភាគពាយ័ព្យនៃរាជធានីភ្នំពេញ។ភ្នំឧដុង្គជាខ្សែភ្នំមួយដែលលាតសន្ធឹងពីជើងទៅត្បូង ប្រវែង ១៥០០ ម៉ែត្រ និង ទទឹង ៧០០ ម៉ែត្រ។ទីកន្លែងនេះមានការទាក់ទាញជាថ្មីបន្ទាប់ពីការកសាងព្រះសក្យមុនីចេតិយដែលជាទីតម្កល់ព្រះសារីរិកធាតុរបស់ព្រះពុទ្ធដ៏ធំនិងព្រះពុទ្ធបដិមាតូចៗជាង ៣០០០ អង្គនៅលើកំពូលភ្នំឧដុង្គជ្រុងខាងជើងដែលមើលទៅឃើញធំខ្ពស់និងមានភាពស្រស់បំព្រង។ភ្នំនេះមានកំពូល ០៥ គឺ កំពូលចេតីយ៍ទន្ទឹម កំពូលត្រៃត្រឹង្គ កំពូលភ្នំចេតីយ៍កំពូលបួន ព្រះអង្គចូលបរិនិព្វាន្ត និង កំពូលភ្នំអរិយកាស្សប។ភ្នំឧដុង្តសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង ភូមិភ្នំជ័យឧត្តម ភូមិស្រះពោធិ៍ ដែលភូមិទាំង២នេះស្ថិតនៅ ឃុំផ្សារដែក និង ភូមិពោធិ៍រ៉ាល់ ភូមិត្រពាំងស្លែង ភូមិស្រះពោធិ៍ ដែលភូមិទាំង៣នេះស្ថិតនៅ ឃុំភ្នំបាត ស្រុកពញាឭ ខេត្តកណ្តាល និងមានចម្ងាយផ្លូវប្រមាណជា ៥១ គីឡូម៉េត្រពីទីរួមខេត្ត។ទេសភាពនៅលើកំពូលភ្នំនៅពេលយើងឡើងដល់កំពូលនៃភ្នំហាក់បីដូចជាខ្លួនយើងកំពុងជិះលើយន្តហោះព្រោះមើលទៅឃើញដើមត្នោត ផ្ទះ ស្រែ ចម្ការ របស់អ្នកស្រុកព័ទ្ធជុំវិញហើយបើមើលទៅទិសខាងលិចឃើញភ្នំស្ទុងៗនៅឆ្ងាយសន្លឹម មើលទៅទិសខាងកើតឃើញដៃទនេ្លសាបនិងភូមិអ្នកស្រុកកំពង់ហ្លួងមើលទៅទិសខាងជើងឃើញភូមិវាំងចាស់និងផ្សារឧដុង្គនិងមើលទៅទិសខាងត្បូងឃើញផ្លូវជាតិលេខ ០៥ ទៅកាន់រាជធានីភ្នំពេញយ៉ាងវែងអន្លាយហាក់បីដូចខែ្សពួរមួយចង្វាយដែលគេរាយអញ្ចឹង។ភ្នំឧដុង្គមានទីកន្លែងសម្រាប់ជាទីសក្ការៈបូជារបស់ពុទ្ធសាសនិកកនែ្លងសម្រាប់អង្គុយលំហែមើលទេសភាពដ៏ស្រស់ត្រកាលពីលើកំពូលភ្នំមានលក់ភេសជ្ជៈម្អូបចំណីអាហារសម្បូរបែបជាច្រើនប្រភេទនិងមានលក់របស់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ជាច្រើនទៀតផងដែរ ជូនដល់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ទាំងក្នុងស្រុកនិងក្រៅស្រុកគ្រប់ៗរូបដែលបានទៅទស្សនាកម្សាន្ត។ភ្នំឧដុង្គ ឬជា ភ្នំព្រះរាជ្យទ្រព្យ និងខ្លះទៀតហៅថា ភ្នំអដ្ឋរស្ស ជាអតីតរាជធានីរបស់ប្រទេសកម្ពុជាយើងនាសតវត្សរ៍ទី១៧។ភ្នំនេះជាទីកនែ្លងសម្រាប់បញ្ចុះព្រះអដ្ឋិធាតុនៃព្រះរាជវង្សានុវង្សនិងជាទីកនែ្លងដែលព្រះរាជាទ្រង់ព្រះរាជានុញ្ញាតឲ្យសាងសង់វត្តនិងព្រះវិហារ។ការដែលគេហៅ "ភ្នំព្រះរាជ្យទ្រព្យ" ដោយសារព្រះមហាក្សត្រជំនាន់នោះទ្រង់ឈ្វេងយល់ថាភ្នំនេះមិនខ្ពស់ពេកហើយស្ថិតនៅកែ្បរក្រុងឧដុង្គដែលជារាជវាំងស្រាប់ទៀតព្រះរាជាក៏ទ្រង់ចាត់ឲ្យកសាងព្រះចេតិយធំៗនិងមានចម្លាក់លម្អសម្រាប់បញ្ចុះព្រះបរមអដ្ឋិធាតុនិងព្រះអដ្ឋិធាតុនៃព្រះរាជវង្សានុវង្សដោយចាប់សាងបូជនីយដ្ឋាននោះដោយកម្លាំងព្រះរាជទ្រព្យផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គទើបសន្មតហៅថា" ភ្នំព្រះរាជទ្រព្យ " ។បើគេធ្វើដំណើរ ឡើងលើភ្នំតាមជណ្តើរខាងជើងដែលទើបធ្វើថ្មីនោះមានចំនួន ៥០៩កាំដំបូងនោះគេនឹងបានឃើញព្រះសក្យមុនីចេតិយដ៏ធំនិងស្រស់ស្អាតមានកម្ពស់ ៤០ ម៉ែត្រ។ព្រះសក្យមុនីចេតិយចាប់បញ្ចុះបឋមសិលានាថៃ្ងព្រហស្បតិ៍ ០៩ រោច ខែទុតិយាសាធ ឆ្នាំជូត អដ្ឋស័ក ពុទ្ធស័ករាជ ២៥៤០ ដែលត្រូវនឹងថៃ្ង ០៨ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៩៦។
ភ្នំឧដុង្គ: ប្រវត្តិនៃក្រុងឧដុង្គ

ប្រវត្តិនៃក្រុងឧដុង្គ 
បើតាមឯកសារប្រជុំរឿងព្រេងខែ្មរភាគទី ០៥ របស់ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខែ្មរបានបញ្ជាក់ថាទីក្រុងឧដុង្គចាប់កសាងឡើងក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៧ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសមេ្តចព្រះជ័យជេដ្ឋាទី២។ក្នុងពុទ្ធសករាជ ២១៦៤ នៃគ្រិស្តស័ករាជ ១៦២០ ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២សេ្តចគង់នៅព្រះរាជវាំងល្វាឯមទ្រង់បាននាំសេនាបតីនិងនាមឺនសព្វមុខមន្រ្តីចុះព្រះរាជទីនាំងនាវាសេ្តចយាងទៅប្រពាតនៅតំបន់អូរក្រុងលាយក្នុងខេត្តសំរោងទងទ្រង់ប្រថាប់នៅព្រះពន្លាជាយូរថៃ្ងរួចសេ្តចយាងទៅក្រសាលនៅតាដុងយាយជ័យទ្រង់ក៏ទតឃើញទីទួលមួយនៅតំបន់ស្រះកែវជាទីមានទេសភាពល្អក៏ទ្រង់ចាប់ព្រះទ័យហើយទ្រង់មានព្រះតម្រាស់ជាមួយមន្រ្តីមានហោធិបតីជាដើមថា"យើងចង់សាងព្រះរាជវាំងគង់នៅទីនេះតើអស់អ្នកទាំងពួងយល់ថាមេ្តច?"ឧកញ្ញ៉ាហោរាធិបតីមុំគន់គូរពិនិត្យមើលទីដីនោះដោយក្បួនហោរាសាស្រ្តហើយក្រាបបង្គំទូលថា"ទីនេះជាទីជ័យភូមិល្អណាស់ត្រូវតាមក្បួនទាយថានឹងមានឬទ្ធីតេជៈឈ្នះអស់សត្រូវទាំង ០៨ ទិស"ព្រះរាជាទ្រង់ជ្រាបដូច្នោះហើយក៏ចាត់ឲ្យឧកញ៉ាក្រឡាហោមកែវជានាយកចាត់ការកសាងព្រះរាជវាំងនៅតំបន់ស្រះកែវនេះនៅថៃ្ង ០៥ កើត ខែផល្គុន ឆ្នាំវក ទោស័ក ពុទ្ធស័ករាជ ២១៦៤ នៃគ្រិស្តស័ករាជ ១៦២០ សេ្តចបានតាំងព្រះនាមព្រះនគរ(ទីក្រុង)ថ្មីនោះថា ព្រះបរមរាជវាំងមហានគរឧដុង្គមានជ័យបុរីរម្យឧត្តមរាជនិវេសនដ្ឋាន ដែលហៅខ្លីៗថា ក្រុងឧដុង្គមានជ័យ។