សាសនា​សកល: ៦-និកាយផ្សេងៗ

៦-និកាយផ្សេងៗ 
និកាយធំៗនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសានាមានចំនួនបួននិកាយគឺ៖

១-វៃស្ណវៈនិកាយនិកាយនេះបង្កើតឡើងដោយឥសីនាថមុនីដោយលោកបានតំណើការផ្សព្វផ្សាយលិទ្ធិនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសឥណ្ឌា​ ជានិកាយដែលបូជាព្រះវិស្ណុឬ

ព្រះនរាយណ៏ជឿលើការអវតាឬការបែងភាគរបស់ព្រះវិស្ណុដើម្បីចុះមកសង្គ្រោះមនុស្សលោកដូចជាការអវតាជាព្រះរាមនៅក្នុងមហាកាព្យរាមាយណៈឬរឿងរាមកេរ្តិ៏៏ អវតាជា

ព្រះគ្រឹស្នៈក្នុងគម្ពីរភគ្គវត្តិតាជាដើម។

និកាយនេះផ្តោតសំខាន់ទៅលើការគោរពបូជាព្រះវិស្ណុឬព្រះនរាយណ៏ថាសំខាន់ជាងព្រះអាទិទេពផ្សេងៗទាំងអស់ដោយតួនាទីរបស់ព្រះនរាយណ៏មិនមែនត្រឹមតែការថែរក្សា

ពិភពលោកប៉ុណ្ណុះទេតែព្រះអង្គក៏ជាអក្នសាងលោកនឹងជាអក្នបំផ្លាញលោកផងដែរដូច្នេះទើបនិកាយនេះមានលក្ខណៈជាឯកទេវៈនិយមពោលគឺគោរពបូជាព្រះវិស្ណុតែមួយអង្គ

គត់ដោយបានរួបរួមជំនឿនៅក្នុងព្រះអាទិទេពធំៗទាំងបីដូចជាព្រះព្រហ្ម ព្រះសិវៈ ព្រះវិស្ណុថាជាអង្គតែមួយប៉ុណ្ណោះគឺព្រះវិស្ណុនេះឯង។​នៅពុទ្ធសតវត្សទី១៩និកាយវៃស្ណវៈបានបែង

ចែកទៅជាពីរនិកាយធំៗទឿតគឺ​តំកាឡៃជានិកាយនៅភាគខាងត្បូងវឌ្ឍកាលៃជានិកាយនៅភាគខាងជើងមិនតែប៉ុណ្ណុះនិកាយវៃស្ណវៈក៏ថែមបានចែកចេញជានិកាយតូចៗ

ចំនួនបីទៀតគឺ៖និកាយរាមានិជៈ និកាយមាថវៈនឹងនិកាយវលភៈផងដែរ។

២-សៃវៈនិកាយ និកាយនេះគោរពបូជាព្រះសិវៈឬព្រះឥសូថាជាអក្នបង្កើតលោកជាកំលាំងអមតៈដ៏មហិមាក្នុងចក្រវាលក្នុងការគោរពរបស់សាសនិកជនក្នុងនិកាយនេះមានលក្ខណៈ

ពីរយ៉ាងគឺ៖​ ១-ការគោរពបូជាលឹង្គឬសេវលឹង្គដែលជាអវយវៈភេទរបស់បុរសជានិមិត្តរូបតំណាងអោយព្រះសិវៈក្នុងឋានៈជាអក្នបង្កើតលោកនឹងអ្វីៗនៅក្នុងលោកនេះ ។​ ២-គោរពបូជា

គោន្តទិដែលជាពាហណៈរបស់ព្រះសិវៈជាផ្តល់ទឹកដោះសាច់ដល់មនុស្សប្រៀបដូចជាមាតារបស់ជនជាតិឥណ្ឌាជាសត្វស័កសិទ្ធិរបស់អក្នកាន់សាសនាហិណ្ឌូក្រោយមកសៃវៈនិកាយក៏

បានចែកចេញជានិកាយតូចៗពីរទៀតគឺនិកាយកសិស្មាវៈជានិកាយភាគខាងជើងកើតឡើងនៅក្នុងរដ្ឋកាស្មៀដែលគេជឿថាព្រះសិវៈគឺព្រះអាទិទេពធំបំផុតតែមួយអង្គគត់ហើយ

ទ្រង់ឋិតនៅគ្រប់ទីកន្លែងទូទាំងចក្រវាលយើងនេះ។​ និកាយលឹង្គយតៈជានិកាយភាគខាងត្បូងមានសិវលឹង្គជានិមិត្តរូបនិកាយនេះបង្កើតឡើងដោយលោកលគ្គលិសៈហើយសាស

និកជននៅក្នុងនិកាយនេះជឿថាព្រះមហេសូរឬព្រះមហេស្វារៈគឺជាព្រះអវតាចុងក្រោយបង្អស់របស់ព្រះសិវៈ។

៣-សក្តិនិកាយ ពាក្យថាសក្តិប្រែថាសមត្ថភាព កំលាំង អំណាច ភាពខ្ពង់ខ្ពស់អក្នដែលមានកំលាំងអំណាចនេះគឺទេវីឬព្រះអាទិទេពផ្នែកនារី ទើបនិកាយនេះគោរពបូជាព្រះអគ្គ

មហេសីរបស់ព្រះអាទិទេពធំៗទាំងបីហើយការគោរពបូជាសក្តិឬព្រះមហាទេវីទាំងបីអង្គនុះគឺមិនមានបែងចែកដូចជាអាទិទេពផ្នែកបុរសនុះទេពោលគឺបានមកបង្គប់នៅក្នុង

សៃវៈនឹងក្នុងនិកាយវៃស្ណវៈនឹងតែម្តងដូចជាក្នុងសៃវៈនិកាយក៏គោរពបូជាព្រះមេសីរបស់ព្រះសិវៈដែលមានតែមួយព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះប៉ុន្តែមានច្រើនព្រះនាមដូចជាព្រះនាមបរាវត្តី

ព្រះនាងឧមា ព្រះនាងកាឡី នឹងព្រះនាងទុរគ្គាជាដើមចំនែកឯក្នុងនិកាយវៃស្ណវៈក៏គោរពបូជាព្រះនាងលក្ម្សីដែលជាព្រះអគ្គមហេសីព្រះវុស្ណុ​ រីឯនិកាយដែលគោរពបូជាព្រះព្រហ្មក៏គោ

រពបូជាព្រះនាងសរាវត្ទិដែលជាព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះព្រហ្មផងដែ តែបើគិតទៅមនុស្សភាគច្រើនគឺគោរពបូជាព្រះនាងឧមាច្រើនជាងគេព្រោះថាព្រះនាងគឺជាព្រះអគ្គមហេសី

របស់ព្រះសិវៈដែលជាព្រះអាទិទេពដែលមនុស្សភាគច្រើនគោរពកោតខ្លាចហេតុដូចនេះទើបព្រះនាងឧមាមានព្រះនាមជាច្រើនគូជាមួយព្ឬះសិវៈដូចជា មហាទេវី គូជាមួយមហាទេព

យោគីនីគូជាមួយមហាយោគី ទូរគាឬផៃរវីគូជាមួយផៃរវៈនឹងកាឡីទេវីគូជាមួយមហាកាល ជាដើម ការបូជារបស់និកាយសក្តិមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីការបូជារបស់និកាយផ្សេងៗ

ដូចជាកាត់ក្បាលពពែដើម្បីបូជាដល់ព្រះម៉ែកាឡីឬការប្រកបពិធីកម្មរបស់និកាយនេះចែកចេញជាពីរប្រភេទគឺ​៖ ១-ទក្សិណាចារី គឺពួកបូជាខាងស្តាំសំដៅដល់អ្នកបូជានិកាយសក្តិ

ដែលបូជាព្រះសិវៈ ព្រះវិស្ណុ ព្រះគ្រឹស្នៈនឹងព្រះអគ្កមហេសីក្នុងឋានៈជាព្រះអាទិទេពមិនមែនក្នុងន័យបំពេញកាមារម្មណ៏ដល់ព្រះទេវីនុះទេ មានការធ្វើពិធីដោយបើកចំហសមរម្យត្រឹម

ត្រូវតាមការបង្រៀនក្នុងគម្ពីរបុរាណៈមិនចំអេសចំអាសមិនអានាចារ្យនុះឡើយ។ ២-វាមចារី គឺពួកបូជាខាងឆ្វេងសំដៅដល់អ្នកគោរពនិកាយសក្តិដែលបូជាព្រះនាងទូរគាខ្លាំងជាង

ព្រះសិវៈ បូជាព្រះនាងរាធាខ្លាំងជាងព្រះគ្រឹស្នៈ នឹងបូជាព្រះនាងលក្ម្សីខ្លាំងជាងព្រះវិស្ណុ និកាយនេះបូជាព្រះនាងទូរគាមិនមែនក្នុងឋានៈជាព្រះអគ្គមហេសីព្រះមហាទេពនុះទេតែ

ក្នុងឋានៈជាព្រះទេវីដែលជាប្រធាននៃការួមភេទនឹងពិធីអោយកើតមានឫទ្ធីតេជៈ​ ដូច្នេះទើបការធ្វើពិធីត្រូវធ្វើរឡើងក្នុងទីកន្លែងអាថ៌កំបាំងទៅតាមពិធីដែលគេហៅថា​ បញ្ចម

ការៈ ឬ​មប្រាំប្រការមានដូចជា​៖ ១-ំមទ្យៈឬមជ្ជៈ គឺទឹកស្រវឹង ២-មំសៈ​ សាច់សត្វរួមទាំសត្វមត្យសាច់ត្រី ៣-មន្រ្តៈ ការសូត្រគាថាធ្វើរអោយកើតតំរេគ ៤-មុទ្រៈ ការសំដែងកាយវិការ

ទាក់ទាញ  ៥-មេថុនៈ ការសេពមេថុនឬការរួមភេទព្រោះគេជឿថាព្រះម៉ែទូរគាឬព្រះម៉ែកាឡីទ្រង់សព្វព្រះទ័យជាមួយកាបូជាយញ្ញនឹងការសេពមេថុនដូច្នេះទើបគេប្រារព្ធពីធីខាង

លើនេះឡើងដើម្បីធ្វើអោយព្រះម៉ែពេញព្រះទ័យហើយគោលបំណងមួយទៀតនុះគឺដើម្បីអោយធុញទ្រាន់ក្នុងកាម ការបំពេញតាមតម្រូវការអោយស្កប់ស្កល់រហូតដល់តំណាក់កាលអស់

ចំណង់។

៤-និកាយត័នត្រៈ ពាក្យថាត័នត្រៈប្រែថាពីធីការបែបផែនឬច្បាប់ទំលាប់សំដៅទៅលើបែបផែននៃពីធីកម្មផ្សេងៗរបស់សានាហិណ្ឌូនៅសម័យពុទ្ធកាលនិកាយនេះកើតឡើងគឺការ

គោរពបូជានិកាយសក្តិប៉ែកខាងឆ្វេងផ្តោតសំខាន់ទៅលើកាមារម្មណ៏ ការបូជាសក្តិដែលមានលក្ខណៈលេចធ្លោប្រចាំនិកាយនេះនុះគឺការធ្វើពីធីអោយសក្តិឬមហាទេពដែលជាព្រះ

ស្វាមីពេញព្រះទ័យដូចជាការចាប់ផ្តើមពីការពិពណ៌នាពីគុណនែសេចក្តីស្រលាញ់នឹងសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានរបស់ស្រ្តីនឹងបុរសហើយបញ្ចប់ដោយការសេពមេថុនពីធីកម្មនេះគឺជារបស់

ពួកវាមចារិនឬកាឡាចៈគឺត្រូវប្រកបនៅពេលយប់ខាងខែរនោចដោយសានិកជននាំគ្នាមកជួបជុំនៅខាងមុខទេវរូបព្រះម៉ែឧមាទេវីឬព្រះម៉ែទូរគាហើយក៏ចាប់ផ្តើមប្រារព្ធពីធីតាម

លំដាប់លំដោយនែ​​ ម​ ប្រាំប្រការដូចដែលបានជម្រាបជូនខាងលើ។