navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ភពអ៊ុយរ៉ានុស: ភាពមើលឃើញ

ភាពមើលឃើញ 
ខ្នាត មធ្យម ជាក់ស្តែង នៃអ៊ុយរ៉ានុសគឺ 5.68 ជាមួយនឹងគម្លាតស្តង់ដារ 0.17 ខណៈពេលដែលខ្លាំងបំផុតគឺ 5.38 និង 6.03 ។  ជួរនៃពន្លឺនេះគឺនៅជិតដែនកំណត់នៃការ មើលឃើញ ដោយភ្នែកទទេ ។ ភាពប្រែប្រួលភាគច្រើនគឺអាស្រ័យលើរយៈទទឹងរបស់ភពដែលត្រូវបានបំភ្លឺពីព្រះអាទិត្យ និងមើលពីផែនដី។  អង្កត់ផ្ចិតមុំ របស់វា ស្ថិតនៅចន្លោះពី 3.4 ទៅ 3.7 អាកវិនាទី ធៀបនឹង 16 ទៅ 20 អាកវិនាទីសម្រាប់ភពសៅរ៍ និង 32 ទៅ 45 អាកវិនាទីសម្រាប់ភពព្រហស្បតិ៍។  នៅឯ ការប្រឆាំង អ៊ុយរ៉ានុសអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេនៅលើមេឃងងឹត ហើយក្លាយជាគោលដៅងាយស្រួល សូម្បីតែនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌទីក្រុងជាមួយនឹងកែវយឹតក៏ដោយ។ នៅក្នុងកែវយឹតស្ម័គ្រចិត្តធំជាងដែលមានអង្កត់ផ្ចិតគោលដៅចន្លោះពី 15 ទៅ 23 សង់ទីម៉ែត្រ អ៊ុយរ៉ានុសលេចឡើងជាថាសពណ៌ខៀវស្លេកជាមួយនឹង ការងងឹតអវយវៈ ខុសគ្នា ។ ជាមួយនឹងកែវយឺតដ៏ធំ 25 សង់ទីម៉ែត្រ ឬធំជាងនេះ គំរូពពក ក៏ដូចជាផ្កាយរណបធំៗមួយចំនួន ដូចជា Titania និង Oberon អាចអាចមើលឃើញបាន។
ភពអ៊ុយរ៉ានុស: កំដៅខាងក្នុង

កំដៅខាងក្នុង 
កំដៅខាងក្នុង របស់ Uranus ហាក់ដូចជាទាបជាងភពយក្សដទៃទៀត។ នៅក្នុងន័យតារាសាស្ត្រ វាមាន លំហូរកំដៅ ទាប ។  ហេតុអ្វីបានជាសីតុណ្ហភាពខាងក្នុងរបស់ Uranus ទាបយ៉ាងនេះ នៅតែមិនអាចយល់បាន។ Neptune ដែលជាភពនៅជិតភ្លោះនៃ Uranus ក្នុងទំហំ និងសមាសភាព បញ្ចេញថាមពល 2.61 ដងច្រើនជាងថាមពលទៅក្នុងលំហ ដូចដែលវាទទួលបានពីព្រះអាទិត្យ  ប៉ុន្តែ Uranus បញ្ចេញកំដៅខ្លាំងពេក។ ថាមពលសរុបដែលបញ្ចេញដោយអ៊ុយរ៉ានុសនៅក្នុងផ្នែក ឆ្ងាយអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ (ពោលគឺកំដៅ) នៃវិសាលគមគឺ1.06 ± 0.08 ដងនៃថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលស្រូបចូលក្នុង បរិយាកាស របស់វា ។  លំហូរកំដៅរបស់ Uranus គឺតែមួយគត់0.042 ± 0.047  W / m 2 ដែលទាបជាងលំហូរកំដៅខាងក្នុងនៃផែនដីប្រហែល0.075  W / m 2 ។  សីតុណ្ហភាពទាបបំផុតដែលត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងត្រូពិចរបស់អ៊ុយរ៉ានុស គឺ 49 K (−224.2 °C; −371.5 °F) ដែលធ្វើឱ្យអ៊ុយរ៉ានុសក្លាយជាភពត្រជាក់បំផុតនៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ 

សម្មតិកម្មមួយក្នុងចំណោមសម្មតិកម្មសម្រាប់ភាពខុសគ្នានេះបង្ហាញថា នៅពេលដែលអ៊ុយរ៉ានុសត្រូវបានវាយប្រហារដោយឧបករណ៍បំផ្ទុះដ៏ធំដែលបណ្តាលឱ្យវាបញ្ចេញកំដៅបឋមភាគច្រើនរបស់វា វាត្រូវបានបន្សល់ទុកដោយសីតុណ្ហភាពស្នូលធ្លាក់ចុះ។  សម្មតិកម្មផលប៉ះពាល់នេះក៏ត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងការប៉ុនប៉ងមួយចំនួនដើម្បីពន្យល់ពីភាពលំអៀងអ័ក្សរបស់ភពផែនដី។ សម្មតិកម្មមួយទៀតគឺថាទម្រង់នៃរបាំងខ្លះមាននៅក្នុងស្រទាប់ខាងលើរបស់ Uranus ដែលការពារកំដៅស្នូលពីការឡើងដល់ផ្ទៃ។  ឧទាហរណ៍ convection អាចប្រព្រឹត្តទៅនៅក្នុងសំណុំនៃស្រទាប់ផ្សេងគ្នាដែលមានសមាសភាព, ដែលអាចរារាំងការ ដឹកជញ្ជូនកំដៅ ឡើង ;  ប្រហែលជា convection diffusive ពីរដង គឺជាកត្តាកំណត់។ 
រូបភាពតូច
នៅក្នុងការសិក្សានាពេលថ្មីៗនេះ ស្ថានភាពខាងក្នុងរបស់យក្សទឹកកកត្រូវបានគេធ្វើត្រាប់តាមដោយការបង្ហាប់ទឹកដែលមានសារធាតុរ៉ែដូចជា olivine និង ferropericlase ។ វាបានបង្ហាញថា ម៉ាញេស្យូមច្រើនអាចត្រូវបានរំលាយនៅក្នុងអង្គធាតុរាវនៃភពអ៊ុយរ៉ានុស និងណិបទូន។ ស្រទាប់អ៊ីសូឡង់កម្ដៅដែលធ្វើពីម៉ាញេស្យូមរលាយក្នុងអ៊ុយរ៉ានុស ដោយសារបរិមាណច្រើននៅក្នុងអ៊ុយរ៉ានុសជាងភពណិបទូន ត្រូវបានស្នើឡើងជាការពន្យល់ដែលអាចធ្វើទៅបាននៃសីតុណ្ហភាពទាបរបស់អ៊ុយរ៉ានុស។
ភពអ៊ុយរ៉ានុស: ការ​តែង​និពន្ធ

ការ​តែង​និពន្ធ 
សមាសភាពនៃបរិយាកាសរបស់អ៊ុយរ៉ានុសគឺខុសគ្នាពីបរិមាណរបស់វា ដែលភាគច្រើនមាន ម៉ូលេគុលអ៊ីដ្រូសែន និងអេលីយ៉ូម។  ប្រភាគម៉ូលេគុល អេលីយ៉ូម ពោលគឺចំនួន អាតូម អេលីយ៉ូម ក្នុងមួយម៉ូលេគុលនៃឧស្ម័នគឺ0.15 ± 0.03  នៅក្នុង troposphere ខាងលើ ដែលត្រូវគ្នានឹងប្រភាគម៉ាស0.26 ± 0.05 .  តម្លៃនេះគឺជិតទៅនឹងប្រភាគម៉ាសអេលីយ៉ូមប្រូតូសូឡា0.275 ± 0.01 ,  បង្ហាញថាអេលីយ៉ូមមិនបានតាំងទីលំនៅនៅកណ្តាលរបស់វាដូចដែលវាមាននៅក្នុងឧស្ម័នយក្ស។  ធាតុផ្សំទីបីដែលមានច្រើនបំផុតនៃបរិយាកាសរបស់ Uranus គឺមេតាន ( CH 4 ) ។  មេតានមាន ខ្សែ ស្រូបទាញ លេចធ្លោ នៅក្នុង IR ដែលអាចមើលឃើញ និង ជិតអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ (IR) ដែលធ្វើឱ្យ Uranus aquamarine ឬ ពណ៌ខៀវខ្ចីមាន ពណ៌ ។  ម៉ូលេគុលមេតានមានចំនួន 2.3% នៃបរិយាកាសដោយប្រភាគម៉ូលេគុលខាងក្រោមផ្ទៃពពកមេតាននៅកម្រិតសម្ពាធ 1.3 bar (130 kPa); នេះតំណាងឱ្យប្រហែល 20 ទៅ 30 ដងនៃបរិមាណកាបូនដែលមាននៅក្នុងព្រះអាទិត្យ។ សមាមាត្រលាយ គឺទាបជាងច្រើននៅក្នុងបរិយាកាសខាងលើ ដោយសារតែសីតុណ្ហភាពទាបខ្លាំងរបស់វា ដែលបន្ថយកម្រិតតិត្ថិភាព និងបណ្តាលឱ្យមានជាតិមេតានលើសដើម្បីបង្កក។  ភាពសម្បូរបែបនៃសមាសធាតុងាយនឹងបង្កជាហេតុដូចជា អាម៉ូញាក់ ទឹក និង អ៊ីដ្រូសែនស៊ុលហ្វីត នៅក្នុងបរិយាកាសជ្រៅត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងលំបាក។ ពួកវាប្រហែលជាខ្ពស់ជាងតម្លៃពន្លឺព្រះអាទិត្យផងដែរ។  រួមជាមួយនឹងមេតាន បរិមាណដាននៃ អ៊ីដ្រូកាបូន ផ្សេងៗ ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុង stratosphere នៃ Uranus ដែលត្រូវបានគេគិតថាត្រូវបានផលិតចេញពីមេតានដោយ photolysis ដែលបង្កឡើងដោយ កាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូឡេ (UV) ព្រះអាទិត្យ។ ពួកវារួមមាន អេតាន ( C 2 H 6 ) អាសេទីលលីន ( C 2 H 2 ) មេទីល ឡាសេទីលីន ( CH 3 C 2 H ) និង ឌី អាសេទីលីន ( C 2 HC 2 H ) ។  Spectroscopy ក៏បានរកឃើញដាននៃចំហាយទឹក កាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត និង កាបូនឌីអុកស៊ីត នៅក្នុងបរិយាកាសខាងលើ ដែលអាចកើតចេញពីប្រភពខាងក្រៅ ដូចជាធូលី និង ផ្កាយដុះកន្ទុយ ។
ភពអ៊ុយរ៉ានុស: ត្រូប៉ូស្ពែរ

ត្រូប៉ូស្ពែរ 
troposphere គឺជាផ្នែកទាបបំផុត និងក្រាស់បំផុតនៃបរិយាកាស ហើយត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយការថយចុះនៃសីតុណ្ហភាពជាមួយនឹងរយៈកម្ពស់។  សីតុណ្ហភាពធ្លាក់ពីប្រហែល 320 K (47 °C; 116 °F) នៅមូលដ្ឋាននៃ troposphere នាមករណ៍នៅ −300 គីឡូម៉ែត្រទៅ 53 K (−220 °C; −364 °F) នៅ 50 គីឡូម៉ែត្រ។  សីតុណ្ហភាពនៅតំបន់ខាងលើត្រជាក់បំផុតនៃ troposphere ( tropopause ) ពិតជាប្រែប្រួលក្នុងចន្លោះពី 49 និង 57 K (−224 និង −216 °C; −371 និង −357 °F) អាស្រ័យលើភព។ រយៈទទឹង។  តំបន់ត្រូពិចគឺទទួលខុសត្រូវចំពោះការបំភាយកំដៅ ឆ្ងាយបំផុត របស់អ៊ុយរ៉ានុស ដូច្នេះកំណត់ សីតុណ្ហភាពដ៏មានប្រសិទ្ធភាព របស់វា។នៃ 59.1 ± 0.3 K (−214.1 ± 0.3 °C; −353.3 ± 0.5 °F) ។ 

troposphere ត្រូវបានគេគិតថាមានរចនាសម្ព័ន្ធពពកស្មុគស្មាញខ្លាំង។ ពពកទឹកត្រូវបានគេសន្មត់ថាស្ថិតនៅក្នុងជួរសម្ពាធពី 50 ទៅ 100 bar (5 ទៅ 10 MPa) ពពក ammonium hydrosulfide ក្នុងចន្លោះពី 20 ទៅ 40 bar (2 ទៅ 4 MPa) ពពកអាម៉ូញាក់ ឬ អ៊ីដ្រូសែនស៊ុលហ្វីត នៅចន្លោះពី 3 ទៅ 10 ។ bar (0.3 និង 1 MPa) ហើយទីបំផុតបានរកឃើញដោយផ្ទាល់នូវពពកមេតានស្តើងនៅ 1 ទៅ 2 bar (0.1 ទៅ 0.2 MPa) ។  troposphere គឺជាផ្នែកមួយថាមវន្តនៃបរិយាកាស ដែលបង្ហាញពីខ្យល់ខ្លាំង ពពកភ្លឺ និងការផ្លាស់ប្តូរតាមរដូវ។
ភពអ៊ុយរ៉ានុស: បរិយាកាសខាងលើ

បរិយាកាសខាងលើ 
ស្រទាប់កណ្តាលនៃបរិយាកាសអ៊ុយរ៉ានីគឺជា stratosphere ដែលជាទូទៅសីតុណ្ហភាពកើនឡើងជាមួយនឹងរយៈកំពស់ចាប់ពី 53 K (−220 °C; −364 °F) នៅតំបន់ ត្រូពិច ដល់ចន្លោះពី 800 ទៅ 850 K (527 និង 577 °C; 980 និង 1,070 ។ ° F) នៅមូលដ្ឋាននៃទែរម៉ូស្ពែរ។  កំដៅនៃ stratosphere គឺបណ្តាលមកពីការស្រូបយកកាំរស្មី UV និង IR ពន្លឺព្រះអាទិត្យដោយមេតាននិង អ៊ីដ្រូកាបូន ផ្សេងទៀត ,  ដែលបង្កើតនៅក្នុងផ្នែកនៃបរិយាកាសនេះជាលទ្ធផលនៃ photolysis មេតាន ។  កំដៅក៏ត្រូវបានធ្វើឡើងពី thermosphere ក្តៅ។ អ៊ីដ្រូកាបូនកាន់កាប់ស្រទាប់តូចចង្អៀតនៅរយៈកំពស់ពី 100 ទៅ 300 គីឡូម៉ែត្រ ដែលត្រូវនឹងជួរសម្ពាធពី 1000 ទៅ 10 Pa និងសីតុណ្ហភាពចន្លោះពី 75 ទៅ 170 K (−198 និង −103 °C; −325 និង −154 ° F) .  អ៊ីដ្រូកាបូនដែលមានច្រើនបំផុតគឺ មេតាន អាសេទីលីន និង អេ តាន ជាមួយនឹង សមាមាត្រលាយ ប្រហែល 10−7 ទាក់ទងទៅនឹងអ៊ីដ្រូសែន។ សមាមាត្រលាយនៃ កាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត គឺស្រដៀងគ្នានៅកម្ពស់ទាំងនេះ។  អ៊ីដ្រូកាបូនធ្ងន់ជាង និង កាបូនឌីអុកស៊ីត មានសមាមាត្រលាយបញ្ចូលគ្នាបីលំដាប់នៃរ៉ិចទ័រទាបជាង។  បរិបូរណ៍នៃទឹកគឺនៅជុំវិញ 7 × 10−៩ .  Ethane និង acetylene មានទំនោរទៅ condense នៅក្នុងផ្នែកខាងក្រោមត្រជាក់នៃ stratosphere និង tropopause (ក្រោមកម្រិត 10 mBar) បង្កើតជាស្រទាប់អ័ព្ទ ដែលអាចជាផ្នែកមួយទទួលខុសត្រូវចំពោះរូបរាងដ៏ខ្មៅងងឹតរបស់ Uranus ។ កំហាប់នៃអ៊ីដ្រូកាបូននៅក្នុង stratosphere Uranian ខាងលើអ័ព្ទគឺទាបជាងយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុង stratospheres នៃភពយក្សដទៃទៀត។ 

ស្រទាប់ខាងក្រៅបំផុតនៃបរិយាកាសអ៊ុយរ៉ានីគឺជាទែម៉ូស្យូម និងកូរូណា ដែលមានសីតុណ្ហភាពស្មើៗគ្នាប្រហែលពី 800  850  សកម្មភាព auroral អាចផ្តល់ថាមពលចាំបាច់ដើម្បីរក្សាសីតុណ្ហភាពទាំងនេះ។ ប្រសិទ្ធភាពនៃការត្រជាក់ខ្សោយដោយសារកង្វះអ៊ីដ្រូកាបូននៅក្នុង stratosphere លើសពីកម្រិតសម្ពាធ 0.1 mBar ក៏អាចរួមចំណែកផងដែរ។  បន្ថែមពីលើអ៊ីដ្រូសែនម៉ូលេគុល ទែរម៉ូស្វ៊ែរ-កូរូណា មានអាតូមអ៊ីដ្រូសែនឥតគិតថ្លៃជាច្រើន។ ម៉ាស់តូច និងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់របស់ពួកគេពន្យល់ពីមូលហេតុដែល Corona លាតសន្ធឹងដល់ទៅ 50,000 គីឡូម៉ែត្រ (31,000 mi) ឬកាំអ៊ុយរ៉ានីពីរពីផ្ទៃរបស់វា។ Corona ពង្រីកនេះគឺជាលក្ខណៈពិសេសតែមួយគត់របស់ Uranus ។  ឥទ្ធិពលរបស់វារួមមានការ អូសទាញ លើភាគល្អិតតូចៗដែលធ្វើដំណើរជុំវិញភពអ៊ុយរ៉ានុស ដែលបណ្តាលឱ្យមានការថយចុះជាទូទៅនៃធូលីនៅក្នុងរង្វង់របស់អ៊ុយរ៉ានុស។  តេន ខោ បន សមយេន ឆព្វគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខូ ឥត្ថន្នាមស្ស ភគវ ន្តំ ។  ការសង្កេតបង្ហាញថា អ៊ីយ៉ូណូស្យឺរ កាន់កាប់រយៈកំពស់ពី ២.០០០ ទៅ ១០.០០០ គីឡូម៉ែត្រ (១.២០០ ទៅ ៦.២០០ ម៉ាយ)។  អ៊ីយ៉ុងអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមគឺក្រាស់ជាងភពសៅរ៍ ឬភពណិបទូន ដែលអាចកើតឡើងពីកំហាប់អ៊ីដ្រូកាបូនទាបនៅក្នុងស្ត្រតូស្ពែរ។ អ៊ីយ៉ូណូស្ពែរត្រូវបានទ្រទ្រង់ជាចម្បងដោយកាំរស្មីយូវីព្រះអាទិត្យ ហើយដង់ស៊ីតេរបស់វាអាស្រ័យទៅលើ សកម្មភាពព្រះអាទិត្យ ។  សកម្មភាព អសុរកាយ មិនសំខាន់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងភពព្រហស្បតិ៍ និងសៅរ៍។
ភពអ៊ុយរ៉ានុស: ការបង្កើត

ការបង្កើត 
វាត្រូវបានគេអះអាងថា ភាពខុសគ្នារវាងយក្សទឹកកក និងយក្សឧស្ម័នកើតឡើងពីប្រវត្តិនៃការបង្កើតរបស់ពួកគេ។  ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យត្រូវបានគេសន្មត់ថាបានបង្កើតឡើងពីថាសបង្វិលនៃឧស្ម័ន និងធូលីដែលគេស្គាល់ថាជា នេប៊ូឡា presolar ។ ភាគច្រើននៃឧស្ម័នរបស់ nebula ដែលជាចម្បងអ៊ីដ្រូសែន និងអេលីយ៉ូម បានបង្កើតព្រះអាទិត្យ ហើយគ្រាប់ធូលីបានប្រមូលផ្តុំគ្នាដើម្បីបង្កើតជាភពដំបូង។ នៅពេលដែលភពនានាបានកើនឡើង ពួកវាមួយចំនួននៅទីបំផុតបានបញ្ចេញសារធាតុគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ទំនាញរបស់វាដើម្បីទប់ទល់នឹងឧស្ម័នដែលនៅសល់របស់ nebula ។  ឧស្ម័នកាន់តែច្រើនដែលពួកគេកាន់នៅលើ នោះពួកគេកាន់តែធំ។ ពួកវាកាន់តែធំ ឧស្ម័នកាន់តែច្រើនដែលពួកគេបានរក្សាទុករហូតដល់ចំណុចសំខាន់មួយត្រូវបានឈានដល់ ហើយទំហំរបស់ពួកគេចាប់ផ្តើមកើនឡើងជាលំដាប់។ មហាយក្សទឹកកក ដែលមានតែឧស្ម័ន ណុបល្លាស ជាច្រើនផែនដី មិនដែលឈានដល់ចំណុចសំខាន់នោះទេ។  ការក្លែងធ្វើថ្មីៗនៃ ការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ភព បានបង្ហាញថាយក្សទឹកកកទាំងពីរបានបង្កើតឡើងនៅជិតព្រះអាទិត្យជាងទីតាំងបច្ចុប្បន្នរបស់ពួកគេ ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទៅខាងក្រៅបន្ទាប់ពីការបង្កើត ( គំរូ Nice ) ។
ភពអ៊ុយរ៉ានុស: ចិញ្ចៀនរបស់ភព

ចិញ្ចៀនរបស់ភព 
អត្ថបទដើមចម្បង៖ ចិញ្ចៀននៃភពអ៊ុយរ៉ានុស

ចិញ្ចៀន​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​មាន​សមាសភាព​នៃ​ភាគល្អិត​ងងឹត​ខ្លាំង ដែល​មាន​ទំហំ​ខុស​គ្នា​ពី​មីក្រូម៉ែត្រ​ទៅ​ប្រភាគ​មួយ​ម៉ែត្រ។  ចិញ្ចៀនផ្សេងគ្នាចំនួនដប់បីត្រូវបានគេស្គាល់នាពេលបច្ចុប្បន្នដែលភ្លឺបំផុតគឺចិញ្ចៀនε។ ទាំងអស់លើកលែងតែរង្វង់ពីរនៃ Uranus គឺតូចចង្អៀតខ្លាំងណាស់ - ពួកវាជាធម្មតាមានទទឹងពីរបីគីឡូម៉ែត្រ។ ចិញ្ចៀនគឺប្រហែលជាក្មេងណាស់; ការពិចារណាថាមវន្តបង្ហាញថាពួកវាមិនបានបង្កើតជាមួយអ៊ុយរ៉ានុសទេ។ វត្ថុនៅក្នុងចិញ្ចៀនប្រហែលជាធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃព្រះច័ន្ទ (ឬព្រះច័ន្ទ) ដែលត្រូវបានបំបែកដោយផលប៉ះពាល់ដែលមានល្បឿនលឿន។ ពីបំណែកជាច្រើននៃកំទេចកំទីដែលបង្កើតជាលទ្ធផលនៃផលប៉ះពាល់ទាំងនោះ មានតែភាគល្អិតមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលនៅរស់រានមានជីវិត នៅក្នុងតំបន់ដែលមានស្ថេរភាពដែលត្រូវគ្នានឹងទីតាំងនៃចិញ្ចៀនបច្ចុប្បន្ន។ 

លោក William Herschel បានពណ៌នាអំពីចិញ្ចៀនដែលអាចទៅរួចនៅជុំវិញ Uranus ក្នុងឆ្នាំ 1789។ ការមើលឃើញនេះ ជាទូទៅត្រូវបានចាត់ទុកថាគួរឱ្យសង្ស័យ ពីព្រោះចិញ្ចៀនទាំងនោះមានសភាពទ្រុឌទ្រោម ហើយក្នុងរយៈពេលពីរសតវត្សបន្ទាប់ទៀត គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានកត់សម្គាល់ដោយអ្នកសង្កេតការណ៍ផ្សេងទៀតឡើយ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ Herschel បានធ្វើការពណ៌នាយ៉ាងត្រឹមត្រូវអំពីទំហំចិញ្ចៀន Epsilon មុំរបស់វាទាក់ទងទៅនឹងផែនដី ពណ៌ក្រហមរបស់វា និងការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែងរបស់វា នៅពេលដែល Uranus ធ្វើដំណើរជុំវិញព្រះអាទិត្យ។  ប្រព័ន្ធចិញ្ចៀនត្រូវបានរកឃើញយ៉ាងច្បាស់លាស់នៅថ្ងៃទី 10 ខែមីនា ឆ្នាំ 1977 ដោយ James L. Elliot , Edward W. Dunham, និង Jessica Mink ដោយប្រើឧបករណ៍ សង្កេតការណ៍ Kuiper Airborne ។ ការរកឃើញគឺគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល; ពួកគេមានគម្រោងប្រើ occultationនៃផ្កាយ SAO 158687 (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថា HD 128598) ដោយ Uranus ដើម្បីសិក្សា បរិយាកាស របស់វា ។ នៅពេលដែលការសង្កេតរបស់ពួកគេត្រូវបានវិភាគ ពួកគេបានរកឃើញថា ផ្កាយនេះបានបាត់ខ្លួនមួយរយៈខ្លីពីការមើលចំនួន 5 ដងទាំងមុន និងក្រោយពេលដែលវាបានបាត់នៅពីក្រោយ Uranus ។ ពួកគេបានសន្និដ្ឋានថា ត្រូវតែមានប្រព័ន្ធរង្វង់ជុំវិញអ៊ុយរ៉ានុស។  ក្រោយមកពួកគេបានរកឃើញចិញ្ចៀនចំនួនបួនបន្ថែមទៀត។  ចិញ្ចៀនត្រូវបានថតដោយផ្ទាល់នៅពេលដែល Voyager 2 ឆ្លងកាត់ Uranus ក្នុងឆ្នាំ 1986 ។  Voyager 2 ក៏បានរកឃើញចិញ្ចៀនដែលខ្សោយចំនួនពីរបន្ថែមទៀត ដែលនាំឱ្យចំនួនសរុបដល់ 11 ។ 

នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ 2005 កែវយឺតអវកាស Hubble បានរកឃើញចិញ្ចៀនមួយគូដែលមិនស្គាល់ពីមុន។ ធំជាងគេមានទីតាំងនៅឆ្ងាយជាងអ៊ុយរ៉ានុសពីរដងដូចរង្វង់ដែលគេស្គាល់ពីមុន។ ចិញ្ចៀនថ្មីទាំងនេះគឺនៅឆ្ងាយពី Uranus ដែលពួកគេត្រូវបានគេហៅថាប្រព័ន្ធចិញ្ចៀន "ខាងក្រៅ" ។ Hubble ក៏បានប្រទះឃើញផ្កាយរណបតូចៗចំនួនពីរផងដែរ ដែលមួយក្នុងចំណោមនោះ Mab ចែករំលែកគន្លងរបស់វាជាមួយនឹងរង្វង់ខាងក្រៅដែលទើបរកឃើញថ្មី។ ចិញ្ចៀនថ្មីនាំមកនូវចំនួនចិញ្ចៀន Uranian សរុបដល់ទៅ 13។  នៅខែមេសា ឆ្នាំ 2006 រូបភាពនៃចិញ្ចៀនថ្មីពី Keck Observatory បានផ្តល់ពណ៌នៃចិញ្ចៀនខាងក្រៅ៖ ខាងក្រៅបំផុតគឺពណ៌ខៀវ និងមួយទៀតពណ៌ក្រហម។  សម្មតិកម្មមួយទាក់ទងនឹងពណ៌ខៀវនៃរង្វង់ខាងក្រៅគឺថាវាត្រូវបានផ្សំឡើងដោយភាគល្អិតនៃទឹកកកទឹកពីផ្ទៃ Mab ដែលមានទំហំតូចល្មមដើម្បីបញ្ចេញពន្លឺពណ៌ខៀវ។  ផ្ទុយទៅវិញ ចិញ្ចៀនខាងក្នុងរបស់ Uranus មើលទៅដូចជាពណ៌ប្រផេះ។
ភពអ៊ុយរ៉ានុស: ការរុករក

ការរុករក 
អត្ថបទដើមចម្បង៖ ការរុករកអ៊ុយរ៉ានុស
អឌ្ឍចន្ទ Uranus ដូចរូបភាពដោយ យាន Voyager 2 ពេលកំពុងធ្វើដំណើរទៅកាន់ភពណិបទូន

នៅឆ្នាំ 1986 យានអវកាស Voyager 2 របស់ NASA បានជួប Uranus ។ ការហោះហើរ នេះ នៅតែជាការស៊ើបអង្កេតតែមួយគត់នៃភពអ៊ុយរ៉ានុសដែលបានធ្វើឡើងពីចម្ងាយដ៏ខ្លី ហើយមិនមានការទៅជួបផ្សេងទៀតត្រូវបានគ្រោងទុកនោះទេ។ បានបើកដំណើរការនៅឆ្នាំ 1977 យាន Voyager 2 បានខិតជិតបំផុតរបស់វាទៅកាន់អ៊ុយរ៉ានុសនៅថ្ងៃទី 24 ខែមករា ឆ្នាំ 1986 ដោយចូលមកក្នុងចម្ងាយ 81,500 គីឡូម៉ែត្រ (50,600 ម៉ាយ) នៃពពក មុនពេលបន្តដំណើរទៅកាន់ភពណិបទូន។ យានអវកាសបានសិក្សាពីរចនាសម្ព័ន្ធ និងសមាសធាតុគីមីនៃបរិយាកាសរបស់អ៊ុយរ៉ានុស  រួមទាំងអាកាសធាតុពិសេសរបស់វា ដែលបណ្តាលមកពីការលំអៀងអ័ក្ស 97.77°។ វាបានធ្វើការស៊ើបអង្កេតលម្អិតជាលើកដំបូងនៃព្រះច័ន្ទដ៏ធំបំផុតទាំងប្រាំរបស់ខ្លួន និងបានរកឃើញភពថ្មីចំនួន 10 ។ យាន Voyager 2 បានពិនិត្យ ចិញ្ចៀន ទាំងប្រាំបួននៃ ប្រព័ន្ធដែលគេស្គាល់និងបានរកឃើញពីរបន្ថែមទៀត។  វាបានសិក្សាផងដែរអំពីដែនម៉ាញេទិក រចនាសម្ព័ន្ធមិនទៀងទាត់ ភាពលំអៀងរបស់វា និង corkscrew magnetotail ដែលបណ្តាលមកពីការតំរង់ទិសចំហៀងរបស់ Uranus ។ 

យាន Voyager 1 មិនអាចទៅទស្សនា Uranus បានទេ ដោយសារការស៊ើបអង្កេតលើព្រះច័ន្ទ Titan របស់ Saturn ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអាទិភាព។ គន្លងនេះបានយក យាន Voyager 1 ចេញពីយន្តហោះនៃ សូរ្យគ្រាស ដោយបញ្ចប់បេសកកម្មវិទ្យាសាស្ត្រភពរបស់វា។ 

លទ្ធភាពនៃការបញ្ជូន យានអវកាស Cassini ពីភពសៅរ៍ ទៅកាន់ភពអ៊ុយរ៉ានុស ត្រូវបានគេវាយតម្លៃក្នុងដំណាក់កាលផែនការបន្ថែមបេសកកម្មក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ ប៉ុន្តែនៅទីបំផុតត្រូវបានច្រានចោល ដោយពេញចិត្តក្នុងការបំផ្លាញវានៅក្នុងបរិយាកាសភពសៅរ៍។  វានឹងចំណាយពេលប្រហែលម្ភៃឆ្នាំ ដើម្បីទៅដល់ប្រព័ន្ធអ៊ុយរ៉ានីន បន្ទាប់ពីចាកចេញពីភពសៅរ៍។  យានអវកាស Uranus និងការស៊ើបអង្កេត ត្រូវបានណែនាំដោយ ការស្ទង់មតិវិទ្យាសាស្ត្រភព ឆ្នាំ 2013-2022 ដែល បានបោះពុម្ពក្នុងឆ្នាំ 2011; សំណើនេះសន្មត់ថាចាប់ផ្តើមក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ២០២០-២០២៣ និងដំណើរកម្សាន្តរយៈពេល ១៣ ឆ្នាំទៅកាន់ភពអ៊ុយរ៉ានុស។  ការស៊ើបអង្កេតធាតុ Uranus អាចប្រើ Pioneer Venus Multiprobe heritage ហើយចុះទៅបរិយាកាស 1-5 ។ ESA បានវាយតម្លៃបេសកកម្ម "ថ្នាក់មធ្យម" ហៅថា Uranus Pathfinder ។  New Frontiers Uranus Orbiter ត្រូវ​បាន​គេ​វាយ​តម្លៃ​និង​ផ្ដល់​អនុសាសន៍​ក្នុង​ការ​សិក្សា ​រឿង​ករណី​សម្រាប់​គន្លង​ Uranus ។  បេសកកម្មបែបនេះត្រូវបានជួយដោយភាពងាយស្រួលដែលម៉ាស់ដ៏ធំមួយអាចត្រូវបានបញ្ជូនទៅប្រព័ន្ធ - ជាង 1500 គីឡូក្រាមជាមួយនឹងដំណើរ Atlas 521 និង 12 ឆ្នាំ។  សម្រាប់គោលគំនិតបន្ថែម សូមមើល បេសកកម្ម Uranus ដែលបានស្នើឡើង ។
ភរសក្ដិ សងសែង

ភរសក្ដិ សងសែង () គឺជាតារាចម្រៀងប្រុសថៃ។ កើតនៅថ្ងៃទី ២ ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ១៩៦០ ចូលក្នុងឧស្សាហកម្មនេះតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨១ ។เปิดใจ "ไอ้หนุ่มแขนซ้ายลายมังกร" พรศักดิ์ ส่องแสง
ភរសក្ដិ សងសែង: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
លោក ពុ្នហាក ហុ្ងហើង កើតនៅ Ban Banbobo ស្រុក Ban Phai ខេត្ត Khon Kaen ។ គឺជាកូនទី ២ ក្នុងចំណោមមនុស្ស ៦ នាក់របស់លោកហាវប៉ូសសាក់។ ពន្លឺចែងចាំង, តម្កល់ទុកនៅឯណងណៅយ៉ាល្លា, ប៉ាផៅរង, ស្រុកគរវប៉ាព។ ខេត្ត Udon Thani ។ ក្នុងវ័យកុមារភាពរបស់គាត់បានបញ្ចប់ការសិក្សាពីថ្នាក់ទី ៤ និងបានជួយឪពុកម្តាយរបស់គាត់ធ្វើកសិកម្ម។ Ban Nong Ya Lang, Pako Subdistrict, Kumphawapi ខេត្ត Udon Thani ។ បន្ទាប់មកចូលបម្រើយោធា។ បន្ទាប់ពីនោះក្រុមតន្រ្តីដែលមានឈ្មោះថា«ជើងឯកអ៊ីសាន»បានថតឈុតវីដេអូទី ១ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨១ ។

ឈ្មោះពោសសុងសេងសៀងត្រូវបានផ្តល់ដោយគ្រូភ្លេងរ៉ាក់វឌ្ឍនាយ៉ាឬ Kam Kham Hom ឪពុកណូយណូដែលឧបត្ថម្ភដល់ការបង្កើតក្រុមតន្ត្រីប៉ោសាក់សុងសាង។ មានប្រហែល ៤០ បទដែលត្រូវបានផលិតជាបន្តបន្ទាប់ដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះខ្ពស់បំផុតក្នុងមួយឆ្នាំ។ ១៩៨៦-១៩៨៧ ពីបទចំរៀង“ តូយសៅចាន់ណាងហ្គោ” បន្តដំណើរកំសាន្តនៅប្រទេស និងដាក់តាំងបង្ហាញនៅបរទេស។ ដោយបានរៀបចំការប្រគុំតន្រ្តីរវាងប៉ោសាក់និងសាំងស៊ាងជាមួយបក្សីថុងឆៃម៉ាកអាយធីដោយមានតន្រ្តីពីរផ្សេងគ្នា។ ដោយប្រើការប្រគុំតន្ត្រីដែលគេហៅថា។ ការប្រគុំតន្រ្តី“ បុរសពីរ - ខុម” បានសំដែងនៅថ្ងៃទី ១ ខែឧសភាឆ្នាំ ១៩៨៧ នៅពហុកីឡដ្ឋាន Velodom Hua Mak ។

ប៉ូន់សាក់បានរៀបការជាមួយលោកស្រីជូឡាវ៉ាន់ប្រាឆានថេនដែលសព្វថ្ងៃរស់នៅភូមិបានខាំឃុំបានខាំអនុស្រុកមឿងណងបៅឡាំភុម។ ខេត្ត Nong Bua Lamphu បានសិក្សាបន្ថែមទៀតតាមរយៈការអប់រំជាផ្លូវការរហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃថ្នាក់ទី ៦ និងទទួលបានបរិញ្ញាបត្រកិត្តិយស។ នាយកដ្ឋានតន្ត្រី។ ពីសាកលវិទ្យាល័យ Udon Thani Rajabhat ។ ឆ្នាំសិក្សា ២០០៤-៤៨ ។

Pornsak Songsaeng ទទួលបានពានរង្វាន់ប្រទេសថៃពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍។ ពី HRH ម្ចាស់ក្សត្រី Maha Chakri Sirindhorn ។ ម្ចាស់ក្សត្រី Maha Chakri Sirindhorn នៅថ្ងៃទី ៤ ខែមិថុនាឆ្នាំ ១៩៩១ និងទទួលបានមេដាយមាសរបស់តារាចម្រៀងល្បីប្រចាំឆ្នាំ ២០០៥ ។

ពោសាក់ក្នុងវ័យកុមារភាពចង់ក្លាយជាអ្នកប្រដាល់។ មានរូបសាក់រូបនាគនៅខាងឆ្វេងដៃ។ ពេលខ្លះឈ្មោះហៅក្រៅគឺ។ "កូនប្រុសនៃដៃឆ្វេង, លំនាំនាគ"
ភរសក្ដិ សងសែង: ឌីស្កូ

ឌីស្កូ 
 1982 - Loi Phae (ลอยแพ)
 1986 - Toey Sao Jan Kang Koab (เต้ยสาวจันทร์กั้งโกบ)
 1993 - Puea Pler Jer Kan (ผัวเผลอเจอกัน)
 2001 - Rak Borisut (รักบริสุทธิ์)
 2001 - Phoo Phae Rak (ผู้แพ้รัก)
 2004 - Mee Miea Dek (มีเมียเด็ก)
ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី)

ព្រះបាទភវវម៌្ម នៃទ្វារវតី? (គ.ស សម័យជយវម៌្មទី១) រជ្ជកាល (ទំនងជាក្នុងសម័យនៃជយវម៌្មទី១ ដែរ) តាមសិលាចារឹកដែលត្រូវបានទិញមកដោយអ្នកប្រមូលពន្ធម្នាក់នៅបាងកក និងប្រភពដើមរបស់វាមិនបានបង្កជាចំណោទឡើយ។ យ៉ាងហោចណាស់ វាផុសចេញពីស្ថានីយ៍មួយនៅថៃ ហើយលោកហ្សាក់ផ្ដល់យោបល់ថា វាប្រហែលជាមកពីតំបន់ឧទង។ នាមនៃពួកមនុស្សដែលឧទ្ទិសដល់មនុស្សដែលសិលាចារឹកបានឧទ្ទិសដល់មិនមានវត្តមានក្នុងផ្នែកណាមួយដែលមានក្នុងអត្ថបទឡើយ ប៉ុន្តែពង្សាវលីត្រូវបានគេផ្ដល់អោយ។ អ្នកទាំងនោះគឺជាកូននៃព្រាហ្មណ៍ជាតិឥណ្ឌាម្នាក់ បើតាមលោកហ្សាក់យល់ថា ជាព្រាហ្មណ៍មកពីចិទម្ពរម ដែលស្ថិតនៅឥណ្ឌាខាងត្បូង និងព្រះភគិនីរបស់ព្រះបានជយវម៌្មទី១។ ជយវម៌្មទី១ បានពិភាក្សាថាគឺជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះបានភវវម៌្មទី២ ជាធម្មតាត្រូវបានគេចាត់ទុកដោយយល់ច្រឡំថាជាបុត្ររបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២។ លោកហ្សាក់បច្ចុប្បន្នស្នើថាផ្អែកលើ K. ១១៤២ ជយវម៌្មទី១ជាបុត្រនៃបុត្រីរបស់កូនទីបីនៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១ គឺព្រះយុវរាជ និងអ្នកគ្រប់គ្រងតូចមួយដែលមាននាមថាចន្ទ្រវម៌្ម។ វានាំអោយជយវម៌្មទី១ក្លាយជាបុត្រានៃក្មួយស្រីរបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២ និងត្រូវជាចៅទួតនៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១។ លោកហ្សាក់បានឈានមកដល់សេចក្ដីសន្និដ្ឋាននេះដោយសារការប្រៀបធៀបពង្សាវលី ក្នុង K. ១១៤២ ទៅនឹងឈ្មោះដែលបានផ្ដល់អោយក្នុងសិលាចារឹកពីរដែលគេស្គាល់ស្រាប់មកពីភាគខាងត្បូងកម្ពុជា (K. ៤៨៣ និង K.២១) ដោយគេបានកំណត់ថាព្រះបាទភវវម៌្ម[ទី២] ដោយមានការជំទាស់ថាក្សត្រនេះប្រហែលត្រូវបានជំនួសដោយក្សត្រដែលមិនត្រូវបានវែកញែកពីមុន ដែលមិនមែនភវវម៌្មទី២ និងដោយហេតុនោះហើយគឺព្រះបាទភវវម៌្ម[ទី៣] ប្រាកដជាម្ចាស់នៃសិលាចារឹក K.១១៤២​ នេះដែរ។
ចំពោះយើង មកដល់ត្រង់នេះ ព្រះបានភវវម៌្ម[ទី៣] គឺជាខ្មែរ និងក៏ជាក្មួយប្រុសនៃព្រះបាទជយវម៌្មទី១ផងដែរ ដែលកំពុងសោយរាជ្យនៅថៃ ប្រហែលនៅឧទង ពេលណាមួយក្នុងពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃសតវត្សទីប្រាំពីរ។ សិលាចារឹកចានស្ពាន់ដ៏ល្បីល្បាញមកពីឧទង (K. ៩៦៤) ដែលវែកញែកអំពីស្ដេចមួយអង្គព្រះនាមហឝ៌វម៌្ម ជាព្រះនត្តានៃព្រះបានឦសានវម៌្មទី១ ដោយមានការរំលឹកដល់ព្រះកិត្តិនាមដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះអង្គ វាពិតជាសំខាន់ណាស់ដើម្បីកត់សំគាល់ត្រង់នេះ លោកហ្សាក់យល់ថាហឝ៌វម៌្មគឺជាជាតិខ្មែរ។ សរុបមក យើងមានស្ដេចខ្មែរពីរអង្គដែលពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងរាជវង្សសំខាន់បំផុតៗដែលកំពុងគ្រប់គ្រងនៅកម្ពុជា និងរាជវង្សមួយទៀតកំពុងគ្រប់គ្រងនៅថៃកណ្ដាល (ទ្វារវតី) នៅពាក់កណ្ដាល និង ពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃសតវត្សទីប្រាំពីរ។
ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី): ពង្សាវលី

ពង្សាវលី
ព្រះអយ្យកាព្រះនាមចន្ទ្រវម៌្ម និង ព្រះអយ្យកោជាបុត្រីនៃព្រះ យុវរាជ
បិតាព្រាហ្មណ៍ និងមាតាជាព្រះភិគនីនៃព្រះបាទជយវម៌្មទី១
ព្រះបិតុលា ព្រះបាទជយវម៌្មទី១
ព្រះភិគនីអយ្យកាមួយ ព្រះនាម ជយទេវី
ភវវរ្ម័នទី១

វ្រះបាទភវវម៌្មទី១ឬ ភវវរ្ម័នទី១(គ.ស ?-៥៩៨) រជ្ជកាល (គ.ស ៥៨០-៥៩៨) ជាបុត្ររបស់វ្រះបាទប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម និងត្រូវជាចៅរបស់វ្រះបាទរុទ្រវម៌្ម ស្ដេចចុងក្រោយបង្អស់នៃអាណាចក្រភ្វូណាន។ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយក្សត្រីនៃអាណាចក្រចេនឡាព្រះនាម កម្វុជរាជលក្ឝ្មី ដែលជាប់សាច់ញាតិខាងមាតានៃវ្រះបាទឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម ដោយហេតុនេះហើយបានជាស្លោកទី១១ នៃសិលាចារឹកបក្សីចាំក្រុងបានបញ្ជាក់ថា កូនចៅឥសីកម្ពុ បានភ្ជាប់សូរ្យវង្ស (ខាងចេនឡា) ទៅនឹង សោមវង្ស (ខាងអាណាចក្រភ្វូណាន)។ ព្រះអង្គមានព្រះរាជធានីឈ្មោះ ឝ្រេឝ្ឋបុរ ដែលស្ថិតនៅម្ដុំបាសាក់ ក្បែរជើងភ្នំមួយដែលជាទីតាំងវត្តភូ (សព្វថ្ងៃស្ថិតក្នុងទឹកដីលាវ)។ ក្រោយពីការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះអង្គ បុត្រាដ៏អាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះអង្គពុំបានស្នងរាជ្យ​បន្តពីព្រះអង្គឡើយ ដែលគេបានឃើញបុត្រាអង្គនេះចេញមុខដឹកនាំប្រទេសនៅពេលដែលវ្រះបាទភវវម៌្មទី១ចូលនិវត្តន៍ក្នុងទីអារាម នៅរជ្ជកាលចុងក្រោយរបស់ព្រះអង្គ។ រាជសម្បត្តិត្រូវធ្លាក់ទៅលើព្រះអនុជរបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាមចិត្រសេនា ដែលមានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា វ្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម ដែលត្រូវជាព្រះរាជបុត្រ​ពៅ​របស់​វ្រះបាទ​វីរវម៌្ម  «ដែល​ទ្រង់​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​កេតនភណ្ឌ​ជា​ព្រះករុណា​ជា​ម្ចាស់» ហើយ​ប្រហែល​ចាប់​តាំងពី​ពេល​នោះ​មក នៅ​កម្ពុជា​ក៏​ដូច​ជា​នៅ​ចាម្ប៉ា និង​ម៉ាឡេយូ ទំនៀម​ទម្លាប់​ចង់​ឱ្យ​ព្រះ​អនុជ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​រៀម ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​ព្រះរាជា​ជា​បុរស​រហូត​តទៅ។ នៅ​ពេល​ដែល​ស្ដេច​ឝ្រីភវវម៌្មទី១​ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ គេ​បាន​ប្រមើល​ថា ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បាន​ទៅ​ចាប់​កំណើត​ឯ​ស្ថានសួគ៌​របស់​ព្រះ​សិវ ព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រកាន់​យក​ព្រះ​នាម​ថាជា ​ភវ ដែល​ជា​ព្រះ​នាម​មួយ​របស់​ព្រះ​សិវ ហើយ​គេ​បាន​ថ្វាយ​ព្រះ​នាម​ថាជា ​ភវ​បទ។
ភវវរ្ម័នទី១: ព្រះនាមក្នុងគម្ពីរវិស្ណុបុរាណ

ព្រះនាមក្នុងគម្ពីរវិស្ណុបុរាណ

គម្ពីរ​វិស្ណុ​បុរាណ​ ហាក់​ដូចជា​មាន​និយាយ​ពី​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​នេះ​ផង​ដែរ ត្រង់​វគ្គ​ស្ដី​ពី​សក្ក​ទ្វីប​ដែល​យើង​បាន​ឃើញ​ពី​ខាងលើ​រួច​មក​ហើយ គឺជា​ឈ្មោះ​សំដៅយក​ កម្ពុជា នេះឯង ដោយ​បាន​លើក​ឡើង​ថា ព្រះរាជា​ទ្រង់​ព្រះ​នាម​ថា ភវ្យ ទ្រង់​បាន​រៀបចំ​ព្រះរាជាណាចក្រ​របស់​ព្រះ​អង្គជា​៣​ស្រុក ដែល​មានឈ្មោះ​ថា ជលទ​ កុមារ និង​សុកាមារ។ លោក​វរសេនីយ៍ឯកហ្សេរីនី​ បាន​ផ្គូផ្គង​ស្រុក​ទី​១​ទៅ​នឹង​ចេនឡា​ទឹក គឺ​ដែនដី​សណ្ដ​ទន្លេ​មេគង្គ​ រីឯ​ស្រុក​ទី​២ និង​ទី​៣​ក៏​ជា​ស្រុក​នៅ​ភាគ​ខាងត្បូង​កម្ពុជា​ដែរ។ គម្ពីរ​វិស្ណុ​បុរាណ​បាន​ប្រដៅ​ថែម​ទៀត​ថា ស្រុក​នោះ​មាន​ជួរ​ភ្នំ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា ឧទយ​គិរី​ ស្យាម និង​អាស្ដ​គិរី ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​នឹកឃើញ​ដល់​ឧទយ​ សៀម និង​លេស្ដៃ ដែល​យើង​បានឃើញ​ពី​ខាងលើ​រួច​មក​ហើយ ហើយ​ដែល​ជា​ឈ្មោះ​របស់​កម្ពុជា និង​ឧប​សម្ព័ន្ធ​សៀម​នោះ​ឯង។ តាម​ពិត​ទៅ ការ​ប្រើ​ពាក្យ​ «ស្យាម» នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​៦ ហាក់​ដូចជា​មិន​ទាន់​ត្រឹមត្រូវ​ទេ បើសិនជា​ថា គេ​ចង់​សំដៅ​យក​ប្រទេស​របស់​ពួក​ថៃ ឬ​សៀម។ ប៉ុន្ដែ នោះ​ប្រហែលជា​ការ​សំដៅ​យក​កុលសម្ព័ន្ធ​មួយ​ដែល​ប្រជាជន​មាន​ស្បែក​ខ្មៅ​ជាង​ អ្នក​ជិតខាង​បន្ដិច ហើយ​រស់នៅ​ជិត​ភ្នំ ដូច​ជា​កុលសម្ព័ន្ធ​សាមន្តរដ្ឋ ដែល​មាន​រាជធានី​នៅ​ខាង​ពាយព្យ​ឆកសមុទ្រសៀម​ត្រង់​កន្លែង​ឝ្រីវិជ័យ​ សព្វថ្ងៃ។ គម្ពីរ​វិស្ណុ​បុរាណ​ក៏ ​មាន​រៀបរាប់​ផង​ដែរ​អំពី​ទន្លេ​ឈ្មោះ សុកុមារិ​ កុមារិ និង​នាលិនិ ទន្លេ​ក្រោយ​នេះ លោកហ្សេរីនី ថា គឺជា​ទន្លេមេគង្គ​នេះឯង ។
ភវវរ្ម័នទី១: បុព្វហេតុនៃចម្បាំង

បុព្វហេតុនៃចម្បាំង
ទំនាស់រាជបល្លង្ក៖ អ្នកខ្លះយល់ថាវ្រះបាទភវវម៌្មលើកទ័ពមកតទល់ នឹងការដណ្ដើមរាជ្យបល្លង្ករបស់បក្សពួកគុណវម៌្ម។ 
ទំនាស់សាសនា៖ រវាងព្រហ្មញ្ញសាសនា និងពុទ្ធសាសនា បើតាមអ៊ីឈិងពុទ្ធបរិស័ទចិនបានសរសេរថានៅចុងសតវត្សទី៧៖ពីដើមនៅភ្វូណានព្រះធម៌បានចម្រើនលូតលាស់ហើយផ្សព្វផ្សាយទៅគ្រប់ទិសទី តែឥឡូវនេះមានព្រះរាជាកំណាចមួយអង្គបានបំផ្លាញចោលអស់ ឯព្រះសង្ឃតែមួយអង្គក៏គ្មានដែរ។ គេអាចសន្និដ្ឋានថាព្រះរាជាកំណាចនោះប្រាកដជាវ្រះបាទភវវម៌្មនេះហើយ។ 
គ្រោះធម្មជាតិ៖ តែលោកបឺនាដ-ភ្វីលីព-ហ្ក្រុស្លៀរ យល់ថាមកពីទឹកជំនន់បំផ្លាញប្រព័ន្ធបញ្ចូលទឹក ពេលនោះកម្ពុជាក្រោមក៏ក្លាយជាដីល្បាប់ស្ងាត់ជ្រងំ ប្រជារាស្ត្ររត់ទៅកាន់ដីខ្ពស់ភាគខាងជើង ដោយហេតុនេះនៅឆ្នាំ៥៥០វ្រះបាទភវវម៌្មបានវាយលុកនគរភ្វូណាន ដើម្បីបង្កើតរាជាណាចក្រខ្មែរ។ យើងឃើញថានេះជាមូលហេតុដែលមានចម្បាំងចេនឡានិងអាណាចក្រភ្វូណាន បូករួមទាំងទំនាស់រាជបល្ល័ង្កផង។
ភវវរ្ម័នទី១: បម្រែបម្រួលប្រជាករ និងស្ថានភាព[[សង្គម]]

បម្រែបម្រួលប្រជាករ និងស្ថានភាពសង្គម
ការលូតលាស់ពូជពង្សនៃជនជាតិខ្មែរសម័យនោះ ពុំទាន់ធាត់ធំទេ ជាកត្តាចម្បងធ្វើឲ្យមានការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងប្រទេស។ ម្យ៉ាងទៀត លក្ខណៈពិសេសនៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេស និងការវិវត្តខាងនយោបាយនៃប្រទេស ពឹងផ្អែកទៅលើដីស្រែចម្ការ។ វាលទំនាបទន្លេមេគង្គ សម្បូរថ្លុកត្រពាំង។ ដូចនេះនៅនគរភ្វូណាន ផ្ទៃដីសម្រាប់ដាំស្រូវមានតូច តម្រូវឲ្យមានការវាតដីជាបន្តបន្ទាប់ ដោយវិធីបង្ខិតបង្ខំកម្លាំងទាសាទាសី ដែលជាកសិករ។ ដីស្រែចម្ការគឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋ ហើយសំណង់ទំនប់ទឹក និងប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក គឺកសាង និងដឹកនាំដោយរាជការ។
ចេនឡាមានការរីកចម្រើនខ្លាំងខាងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច។ រីឯអាណាចក្រភ្វូណានវិញរងគ្រោះធម្មជាតិបណ្ដាលឲ្យសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ។ នេះជាឱកាសល្អសម្រាប់រាជវង្សខាងចេនឡាធ្វើសញ្ជ័យលើអាណាចក្រភ្វូណាន។ ព្រះរាជាចេនឡា វ្រះបាទភវវម៌្មទី១ និងប្អូនជីដូនមួយ ចិត្រសេនា បានវាយលុកអាណាចភ្វូណានប្រហែលរវាងគ.ស ៥៥០។ អាណាចក្រភ្វូណានក៏ធ្លាក់ក្នុងកណ្ដាប់ដៃរាជវង្សនៅចេនឡា គឺវ្រះបាទភវវម៌្មទី១ ហើយអាណាចក្រភ្វូណានក៏ប្រែឈ្មោះជាកម្វុជ។ នៅសតវត្សទី៨ រវាងឆ្នាំ៧០៦ កម្វុជត្រូវបានបែងចែកជាពីរគឺចេនឡាដីគោកដែលសម្បូរភ្នំ និងជ្រលងភ្នំ និងចេនឡាទឹកលិច ដែលសម្បូរទៅដោយបឹងនិងមានឆ្នេរសមុទ្រ។ ការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងរវាងចេនឡាទាំងពីរ ជាការបើកឱកាសឲ្យពួកចោរជាតិជ្វាក្នុងសម័យរាជវង្សសៃលេន្ទ្រ ចូលឈ្លានពាន ហើយបានកៀរយកប្រជាជនមន្ត្រី និងរាជវង្សទៅកាន់ប្រទេសជ្វា។
ភវវរ្ម័នទី១: ពង្សាវលី

ពង្សាវលី
ព្រះអយ្យកាទួត ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម ជាអតីតព្រះមហាក្សត្រភ្វូណាន។
ព្រះអយ្យកា ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម និងព្រះអយ្យកាបិតុលា ព្រះបាទគុណវម៌្ម ដែលជាព្រះអយ្យកាមានព្រះអយ្យកាទួតតែមួយ តែព្រះអយ្យកោទួតរៀងខ្លួន
ព្រះបិតា ព្រះនាម ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម និងមាតាជាព្រះមហេសីរួមគ្នាជាមួយព្រះបិតុលាព្រះនាមវីរវម៌្ម
ព្រះមហេសីព្រះនាម កម្វុជរាជលក្ឝ្មី
ព្រះភាតាអយ្យកាមួយ និងជា ព្រះភាតាចុងមានព្រះមាតារួមគ្នាជាមួយព្រះអង្គ ព្រះនាម មហេន្ទ្រវម៌្ម
បុត្រមាន ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានគេវែកញែក
ព្រះភាគិនេយ្យ ជាច្រើនអង្គឦឝានសេនា