navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ឫស្សី

ឫស្សី គឺជាពពួករុក្ខជាតិមួយប្រភេទដែលដុះទំពាំងបែកចេញជាគុម្ពៗ ដើមឫស្សីមានថ្នាំងជាកង់ៗ ឬស្សីខាងក្នុងនៃដើមរបស់មានប្រហោងក្នុងយ៉ាងធំ រាងដូចស៊ីឡាំងទ្រវែង ។ ឫស្សី គឺជាក្រុមចម្រុះនៃរុក្ខជាតិផ្កាដែលមានអាយុច្រើនឆ្នាំដែលភាគច្រើនបៃតងបង្កើតបានជាក្រុមរងបាមប៊ីសូអ៊ីឌៀន (Bambusoideae) នៃគ្រួសារស្មៅផូសៀ(Poaceae)។McClure, F. A. (1 October 2013), "The Bamboos: A Fresh Perspective", The Bamboos, Harvard University Press, doi:10.4159/harvard.9780674428713, ISBN 978-0-674-42871-3, retrieved 29 August 2023 ឫស្សី ស្រុកមានច្រើនស្អេកស្កះ ដុះនៅជាច្រើនអនេកនៅតាមទីជនបទនិងព្រៃនៅស្រុកខ្មែរ ដើមឬស្សីបានរាប់បញ្ចូលជារុក្ខជាតិដែលលូតលាស់លឿនបំផុតក្នុងពិភពលោក។  ប្រភេទដើមឬស្សីមួយចំនួនអាចលូតលាស់បាន ៩១សង់ទីម៉ែត្រ ក្នុងរយៈពេល ២៤ម៉ោង។ 
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពដើមឫស្សីស្ថិតនៅប្រទេសជប៉ុន
ឫស្សីមានលក្ខណៈចម្រុះ និងមានសារសំខាន់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌គួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងអាស៊ីខាងត្បូង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអាស៊ីបូព៌ា ដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់សម្ភារៈសំណង់ ជាប្រភពអាហារ និងជាផលិតផលឆៅ ហើយជារឿយៗត្រូវបានបង្ហាញក្នុងសិល្បៈ ដូចជានៅក្នុងគំនូរ ការងារ។ ឫស្សី ដូចជាឈើ គឺជាវត្ថុធាតុដើមធម្មជាតិដែលមានសមាមាត្រកម្លាំងខ្ពស់ដល់ទម្ងន់ដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់រចនាសម្ព័ន្ធ។ សមាមាត្រកម្លាំងធៀបនឹងទម្ងន់របស់ឫស្សីគឺស្រដៀងនឹងឈើ ហើយកម្លាំងរបស់វាជាទូទៅស្រដៀងទៅនឹងឈើទន់ ឬឈើរឹង។
ឫស​កែវ​នៃ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​តាម​អាវុធ​ថ្ម

បុព្វការី​ជន​របស់​មនុ​ស្សបាន​មានជីវិត​ រស់រាន​ប្រមាណ​ជា ៤ លាន​ឆ្នាំ​មកហើយ​នៅ​ប្រទេស​អា​ហ្វ្រិ​ច ហើយ​ដើរ​ជើង​ពីរ ។ ពួកគេ​បាន​ផ្តើម​ការប្រើប្រាស់​ថ្ម​ធើ្វ​ជា​អាវុធ​ប្រមាណ ២,៨ លាន​ឆ្នាំមុន​គ.ស ។ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់​ធើ្វ​អំពី​ថ្ម​ដែល​ចាស់​ជាងគេ គឺ​ត្រូវបាន​គេ​រកឃើញ​នៅ​ប្រទេស​អេ​ទី​យ៉ូ​ពី ។
នៅក្នុង ​ឧ​ប​ទី្វ​ប​ឥណ្ឌូចិន​ដែលជា​ទឹកដី​កំណើត​របស់​អម្បូរ​ខ្មែរ-មន ឬ មន-ខ្មែរ ការប្រើ​ឧបករណ៍​ថ្ម​ត្រូវបាន​ផ្តើមឡើង​តាំងពី ១ លាន​ឆ្នាំ​តែប៉ុណ្ណោះ (ឡាំ​ប៉ាង​ប្រទេស​ថៃ) រហូតដល់​សម័យ​លោហធាតុ​ប្រមាណ ១៥០០-១០០០ ឆ្នាំមុន​គ.ស ។
គេ​កំណត់​អាយុ​តាមរបៀប ( K40/Ar40 ) ។ ការស្រាវជ្រាវ​ឱ្យដឹងថា នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម ឧស្សាហកម្ម​ថ្ម​មាន​អាយុ​ពី ៥៦០.០0០ ឆ្នាំទៅ ៦៥០.០០០ ឆ្នាំ ។ រីឯ​នៅ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន ឧស្សាហកម្ម​ថ្ម​នៅ​វាល​ស្បូវ​រវាង​ខេត្តក្រចេះ និង​សឹ្ទ​ង​ត្រែង​មាន​អាយុ​ពី ៥១០.០០០ ទៅ ៦៩០.០០០ ឆ្នាំមុន​គ.ស ។
ទិន្នន័យ ​ខាង​បុរេប្រវត្តិ​​ទាំងនោះ​បង្ហាញ​ឱ្យ​យើង​ស្វែងយល់​អំពី​ចំណាស់​នៃសំណង់​ គ្រឹះ​របស់​វប្បធម៌-អរិយធម៌​ខ្មែរ​ដែលមាន​អាយុ​ដ៏​យូរលង់​ណាស់​មកហើយ មុន​ការបង្កើត​អាណាចក្រ​ភ្នំ​នា​ដើម​ស.វ​ទី ១ នៃ​គ.ស ក្រោម​ឥ​ទិ្ធ​ពល​វប្បធម៌​ឥណ្ឌា (ម.ត្រា​ណេ) ។ 
ឯកសារ:Cambodia rock era.jpg
ឯកសារ:Cambodia rock age.jpg
ឯក យីអ៊ុន

ឯក យីអ៊ុន (កើតនៅឆ្នាំ១៩១០  –២០១៣)  គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរនិងជាសមាជិកនៃគណបក្សសង្គមរាស្ត្រនិយម ដែលបានធ្វើជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី១១ ខែមករា រហូតដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៨។  ដោយ​មាន​អាណត្តិ​ប្រាំមួយ​ថ្ងៃ លោក​នៅ​តែ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ដែល​កាន់​អំណាច​ខ្លី​បំផុត​របស់​កម្ពុជា​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។ https://www.postkhmer.com/%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%8F%E1%9F%8C%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9E%B7/%E1%9E%87%E1%9E%B8%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E2%80%8B%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%80%E2%80%8B%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%92%E1%9E%8B%E2%80%8B%E1%9E%98%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B8%E2%80%8B%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A-%E1%9F%A3%E1%9F%A6-%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%94%E2%80%8B%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%9C%E2%80%8B%E1%9E%85%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9E%87%E1%9E%B6%E2%80%8B%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%9C%E1%9E%97%E1%9F%85%E2%80%8B%E1%9E%98%E1%9E%BD%E1%9E%99 គាត់បានធ្វើជា ប្រធានស្តីទីនៃរដ្ឋសភាកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៧០។
ឯករាជស៊ិន

ឧកញ៉ាឯករាជស៊ិន (កាន់.១៥១៦-១៥៦៧) ជាសេនាទាហានខាងហ្លួងព្រះបាទចន្ទរាជា។ យសសក្ដិពីដំបូងជាំ ចៅពញាជំរង់ស្នេហា។
ឯកសារជំនួយស្មារតី: លេខ០១៖  ប្រជាពលរដ្ឋ និងការទទួលខុសត្រូវ

លេខ០១៖  ប្រជាពលរដ្ឋ និងការទទួលខុសត្រូវ 
	យើងអាចប្រដូចស្រុកខ្មែរទៅនឹងផ្ទះមួយ ដែលនៅក្នុងផ្ទះនោះមានបញ្ហាសព្វបែបយ៉ងដូចជា អំពើពុករលួយ គំលាតដែលចេះតែរីកធំទៅៗរវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ អន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ ការបំផ្លាញព្រៃឈើ ការបំពុលបរិស្ថានគ្រប់ទីកន្លែង រួមទាំងការទាមទារដំឡើងប្រាក់ខែរបស់កម្មករជាដើម។ ជាអកុសលទ្វារផ្ទះនេះចាក់សោរជាប់។ សោរដែលចាក់នេះ គឺអំណាចប្រមូលផ្ដុំ។ អំណាចប្រមូលផ្ដុំជាមេសោខ្ទាស់ទ្វារជាប់។ ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវចាក់បើកសោនេះពោលគឺ បំបែកអំណាចដែលប្រមូលផ្ដុំនេះឲ្យខានតែបាន បើយើងចង់ចូលទៅចាត់ចែងដោះស្រាយបញ្ហាទាំងឡាយក្នុងផ្ទះ រួចរស់នៅក្នុងភាបថ្លៃថ្នូរក្នុងភាពជាម្ចាស់ផ្ទះ។

	សម្ព័នមានទស្សនវិស័យមុតស្រួចថាយន្តការ ៨ចំណុចជាកូនសោក្នុងការចាក់បំបែកអំណាចដែលកំពុងប្រមូលផ្ដុំនេះបាន។ ការបំបែកអំណាចគឺជាច្រកចូឡតែមួយគត់ នឹងដំបូងគេបំផុតមុននឹងយើងឈានទៅដោះស្រាយបញ្ហាផ្សេងៗ។ សន្លឹកឆ្នោតយល់ដឹង និងទទួលខុសត្រូវរបស់ពួកយើងម្នាក់មួយសន្លឹកៗគឺអាចនាំយកកូនសោរបស់សម្ព័ន ទៅចាក់មេសោអំណាចប្រមូលផ្ដុំបាន។ សម្ព័ន្ធតែងក្រើនរំលឹកបងប្អូនថាសូមបោះឆ្នោតប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ។ បោះឆ្នោតព្រោះសងគុណបក្ស និងសងគុណ​បុគ្គល​មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកសន្លឹកឆ្នោតប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវទេ។ បោះឆ្នោតព្រោះសង្ឃឹមចង់បាន​ប្រាក់ខែច្រើនជាងមុន ទំនិញចុះថោកហើយទុកអំណាចប្រមូលផ្ដុំដដែល? នេះមានន័យថា វាសនារបស់បងប្អូននឹងស្ថិតក្នុងកណ្ដាប់ដៃ​គេដដែល ហើយក៏​មាន​ន័យថា បើគេឲ្យយើងស្លាប់ គឺយើងស្លាប់ ឲ្យវេទនាគឺវេទនាដូចសព្វថ្ងៃអីចឹង។ ដើម្បីឲ្យកាត់តែងាយយល់ យើងបានសាកល្បងសិក្សាពី​លក្ខណៈផ្ទុយ​គ្នា ២ ប្រភេទរបស់អ្នកនយោបាយ និងប្រជាពលរដ្ឋដូចខាងក្រោម៖
ឯកសារជំនួយស្មារតី: ប្រជាពលរដ្ឋដែលទទួលខុសត្រូវ

ប្រជាពលរដ្ឋដែលទទួលខុសត្រូវ 

	យើងគ្រប់គ្នា ជាប្រជាពលរដ្ឋត្រូវទទួលលើអ្វីដែលយើងបានជ្រើសរើស ពិសេសការជ្រើសរើសអ្នកកាត់ការងារប្រទេសជាតិ។ ពលមានគុណភាព គឺពលដែលស្គាល់ពីសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចក្នុងនាមជាម្ចាស់ប្រទេសរបស់ខ្លួន។ ការយល់ដឹងពីភាពជាម្ចាស់ និង​ការចូលរួមបំពេញកាតព្វកិច្ចដើម្បីទៅទាមទារអំណាច ទៅប្រើប្រាស់សិទ្ធិរបស់ខ្លួនមិនត្រឹមតែជាអ្វីដែលពលក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​គេធ្វើប៉ុណ្ណឹងទេ តែការណ៍នេះ បង្ហាញពីភាពថ្លៃថ្នូរក្នុងភាពជាមនុស្សរបស់យើងផងដែរ។ គេតែងហៅប្រជាពលរដ្ឋថា ម្ចាស់ឆ្នោត តែអ្នកដែលត្រូវបានគេហៅថា ជាម្ចាស់ឆ្នោតទាំងឡាយគប្បីយល់ថា មិនមែនត្រឹមតែប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមភូមិឃុំទេ ដែលជាម្ចាស់ឆ្នោត តែទាំងអ្នកនយោបាយទាំងអ្នកហៅគេថា ម្ចាស់ឆ្នោតដែលភាគច្រើន គឺអង្គការសង្គមស៊ីវិលយើងទាំងអស់គ្នាសុទ្ធតែជាម្ចាស់ឆ្នោត។ ពួកយើងជាប្រជាពលរដ្ឋមាននាទីរៀបចំជាប្រព័ន្ធឲ្យអ្នកកាត់ការងារប្រទេសជាតិ ធ្វើការងារឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ​ភាគច្រើន តាមរយៈតំណាង។ ជាការផ្ដល់នូវមេរៀនខុសឆ្គងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលខាងអង្គការសង្គមស៊ីវិលខ្លះគេថា គ.ជ.ប គ្មានឆន្ទៈអនុវត្ដច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មលើគណបក្សណា ដែលបំពានបទប្បញ្ញត្តិរបស់ គ.ជ.ប។ បើដឹងថាគេអត់ឆន្ទៈគោរពច្បាប់ ដូច្នេះកុំទៅដេកពឹងឆន្ទៈគេទៀត ត្រូវរកវិធានការមកទុកដាក់អ្នកដែលគ្មានឆន្ទៈឲ្យគោរព គឺដាច់ខាតត្រូវគោរពទោះគ្មាន ឬមានឆន្​ទៈគោរពក៏ដោយ។ យើងចេះតែស្រែកថាយើងមានច្បាប់ច្រើនហើយតែ គេ អត់ឆន្ទៈគោរព! ការងារចំបងគឺទៅធ្វើច្បាប់ថ្មីមួយដាក់អ្នកដែល​អត់​​ឆន្ទៈគោរពនោះ!

	ក្នុងនាមជាម្ចាស់ប្រទេសពេលឃើញតំណាងបរស់ខ្លួនមិនបានធ្វើការឆ្លើយតប នឹងផលប្រយោជន៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនទេ យើមានសិទ្ធិស្ដីបន្ទោសកែតម្រូវដោះដូរតំណាងនោះបានគ្រប់ពេល ឬទៅតាមអាណត្ដិដែលមានចែងក្នុងច្បាប់។ តែដើម្បីកុំឲ្យគេថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរឡប់គ្រឿងដក់ដាក់ៗ តំណាងមិនស្វាងរកតែធ្វើការមិនកើត លុះត្រាតែប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើននោះ មានការយល់ដឹង និងមានការទទួលខុសត្រូវ ពោលគឹពេលរើសក៏រើសដោយការទទួលខុសត្រូវ ឯពេលដកក៏ដកដោយការទទួលខុសត្រូវ។ អ្នកនយោបាយ​ខ្លាចបំផុតប្រជាពលរដ្ឋបែបនោះ ព្រោះក្នុងខណៈនោះក្រៅពីអ្នកតំំណាង មន្ត្រីរាជការរាប់ដល់កៅអីនាយករដ្ឋមន្ដ្រី គឺក្ដៅមានប្រព័ន្ធការពារ​ចាក់ស្រេះរកលួចស៊ីមិនបាន វានៅត្រឹមតែជាការទទួលខុសត្រូវតែប៉ុណ្ណោះ។
ឯកសារជំនួយស្មារតី: ប្រជាពលរដ្ឋដែលមោនទទួលខុសត្រូវ

ប្រជាពលរដ្ឋដែលមោនទទួលខុសត្រូវ 

​​​​អត្ថន័យនៃការបោះឆ្នោត គឺការទៅបង្ហាញឆន្ទៈក្នុងការជ្រើសរើសតំណាងប្រជាពលរដ្ឋទៅធ្វើកិច្ចការប្រទេសជាតិ មិនមែនជាការបតស្នង​ការស្រឡាញ់ទៅបុគ្គលណាឡើយ។ អ្នកចង់បោះឲ្យនរណាម្នាក់ក៏តាមចិត្ត តែសូមកុំភ្លេចជ្រើសដោយការទទួលខុសត្រូវផង បានន័យថា​បើសម្រេចរើសយកនរណាហើយដល់ពេលចុងក្រោយ បើអ្នកនោះមិនបានគេគោរពតាមការសន្យារបស់គេ កុំទៅជេរគេត្រូវបន្ទោសខ្លួនឯង​មុនគេ ដែលបណ្ដោយឲ្យគេកុហកបោកប្រាស់បាន បើផ្ទុយពីនេះអាចរាប់បានថាជាប្រជាពលរដ្ឋដែលមិនទទួលខុសត្រូវ។

	ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវយល់ថា យើងត្រូវជ្រើសរើសតំណាងដោយការទទួលខុសត្រូវកុំអាអីទៅបន្ទោសគេ ថាគេមិនធ្វើតាមសន្យា ព្រោះថា ការសន្យាវាស្រួលថាណាស់សម្រាប់អ្នកនយោបាយទុច្ចរិត។ តឺយ៉ាប់ពេកយើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ គេអាងមួយ អាងអីគឺអាងថា អាណត្ដិក្រោយ​ឈប់​បោះ​ឲ្យ​គេហើយ! លុះដល់ជិតបោះឆ្នោតអាណត្ដិក្រោយគេមកផ្លុំត្រចៀកបន្ដិចក៏បោះឲ្យគេទៀត។ បើបងប្អូនយល់ថាស្រេចតែ​អ្នកនយោបាយចាត់ចែងកិច្ចការប្រទេស ឯបងប្អូនខ្ជិលចេះ ខ្ជិលដឹង ខ្ជិលតាមដាន ខ្ជិលគិត ចាំតែដល់ថ្ងៃទៅបោះតាមគេតាមឯងទៅ គឺជាលទ្ធភលដូចសព្វថ្ងៃនេះអីចឹង ម្ដងគេហៅទៅបាតុកម្ម ម្ដងគេហៅទៅបួងសួងស្រេចតែគេនឹកឃើញ ឯលទ្ធផលគឺប្រជាពលរដ្ឋ​រស់រងទុក្ខដដែល។

	ខ្ញុំចង់និយាយពាក្យក្នុងចិត្តរបស់ខ្ញុំថា ឱ! ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដ៏សែនឡេឡឺរបស់ខ្ញុំអើយ! តើអ្នកចង់បានភាពជាម្ចាស់ប្រទេសរបស់អ្នក គឺភាពជាម្ចាស់លើទឹកដីកំណើតរបស់ខ្លួនទេ? បើពួកអ្នកនៅតែជ្រួលច្របល់តាមហ្វូងបែបនេះ ភាពជាម្ចាស់ក្នុងការសម្រេចវាសនាប្រទេស នឹងត្រូវបានអ្នកនយោបាយទុច្ចរិតឆ្លៀតឱកាសដណ្ដើមយករហូតហើយ ហើយករណីបែបនេះក៏គ្មានអីចំលែកដែរ នៅពេលដែលយើង​ធ្វេសប្រហែស គឺលោកចោរចូលមកលួចបែបនេះឯង។ ដូច្នេះហើយទើបយើងនិយាយហើយនិយាយទៀតថា ពឹងលើឆន្ទៈរបស់​អ្នកនយោបាយ​សន្យាថា នឹងធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋតែមួយមុខមិនបានទេ ហើយបើចូលចិត្តចង់បានឆន្ទៈខ្លាំង​គឺត្រូវសំលឹងរកនរណា ដែលមានឆន្ទៈក្នុងការទៅរៀបចំជាប្រព័ន្ធ គឺប្រព័ន្ធដែលអាចធានាឲ្យប្រជាពលរដ្ឋម្ចាស់ប្រទេសអាចប្រើភាពជាម្ចាស់របស់ខ្លួនបាន។
ឯកសារជំនួយស្មារតី: អ្នកដឹងនាំដែលទទួលខុសត្រូវ

អ្នកដឹងនាំដែលទទួលខុសត្រូវ 

	អ្នកនយោបាយត្រូវបង្ហាញពីទស្សនវិស័យថាខ្លួន និងក្រុមថាចង់នាំប្រជាពលរដ្ឋទៅណា? ទៅដោយមធ្យោបាយណា? ទៅដោយឥរិយាបថបែបណា? អ្នកនយោបាយត្រូវជាអ្នកមានទស្សនវិស័យក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា និងជាអ្នកនាំមុខប្រជាពលរដ្ឋ។ ឯលក្ខខ័ណ្ឌអាចយកប្រជាពលរដ្ឋធ្វើត្រីវិស័យបានលុះត្រាតែប្រជាពលរដ្ឋប្រទេស នោះជាប្រជាពលរដ្ឋខ្លឹមមានគុណភាពអាច​ពិចារណា​វែកញែក មានចំណេះជំនាញ និងប្រកបដោយសីលធម៌ខ្ពស់នោះ ទើបប្រជាពលរដ្ឋដែលប្រកបដោយគុណភាពនោះ អាចមកជួយតម្រង់​ទិសអ្នកនយោបាយបាន។

	សន្លឹកឆ្នោតមួយសន្លឹកសម្រាប់សម្ព័ន្ធគឺ ជាការទទួលខុសត្រូវមួយ ជាតំលៃមួយជាភាពថ្លៃថ្នូរមួយ ក្នុងនាមជាម្ចាស់ប្រទេសម្នាក់។ ពួលយើងជាទូទៅគឺយល់ពីសិទ្ធិក្នុងនាមជាម្ចាស់ យល់ពីអំណាចក្នុងភាពជាម្ចាស់ និងស្គាល់បីកាតព្វកិច្ចក្នុងការចូលរួមទាមទា​រអំណាច​ជាម្ចាស់នោះ។ សម្ព័នកើតមក្នុងថ្ងៃនេះគឺដើម្បីផ្ដួចផ្ដើមធ្វើការងាទាំងអស់នេះ ក្រោមបាវចនារបស់យើងគឺ រួមធ្វើ រួមគិត រួមទទួលខុសត្រូវ។ គោលដៅដែលយើងចង់នាំប្រពលរដ្ឋទៅគឺ មាតុភូមិមួយដែលពួកយើងរស់នៅដោយស្មើភាពគ្នាក្នុងភាពជាម្ចាស់ ដែលត្រូស្ដែងចេញនៅ​ពេល​ដែលយើងអាចប្រែក្លាយយន្ដការ ៨ ចំណុចឲ្យទៅជាច្បាប់បាន។ យើងនឹងប្រើយន្ដការនេះជាយន្ដការក្នុងការទៅ​កាត់បន្ថយ​អំណាច​រដ្ឋ ក្នុងន័យមួយទៀតគឺ ប្រជាពលរដ្ឋមានអំណាចជាម្ចាស់។ ពួកយើងផ្ដើមចេញពីការពន្យល់លើគោលធំៗបីគឺ ប្រជាធិបតេយ្យ និងនយោបាយ ការទាញយកប្រយោជន៍ពីកិច្ចបដិបត្តិព្រះធម៌ និងសីលធម៌សង្គម។ ពួកយើងគោរពគោការណ៍មួយគឺ ខ្ញុំមិនដឹកអ្នក អ្នកក៏មិនដឹកខ្ញុំ ​ពួកយើងពន្យល់គ្នាឲ្យយល់ពីគោលដៅ ពីចំណុចចាប់ផ្ដើម ពីឥរិយាបថនយោបាយ និងពីលក្ខណៈសម្បត្តិធនធានមនុស្ស​ដែលយើងត្រូវការ ហើយពួកយើងដើរទៅមុខទាំងអស់គ្នា សំដៅទៅគោលដៅនេះ។
ឯកសារជំនួយស្មារតី: អ្នកដឹកនាំដែលមិនទទួលខុសត្រូវ

អ្នកដឹកនាំដែលមិនទទួលខុសត្រូវ 

អង្គការ​​​សង្គមស៊ីវិលខ្លះ ដែលបានហៅប្រជាពលរដ្ឋសុទ្ធតែម្ចាស់ឆ្នោតៗយ៉ាងពីរោះ គឺគេកំពុងយកចិត្តប្រជាពលរដ្ឋ។ នៅពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋកំពុងតែវង្វេងថា ប្រជាធិបតេយ្យគែត្រូវយកពលជាធំហើយនៅពេលឮគេហៅគាត់ថាម្ចាស់ឆ្នោតៗ គាត់ក៏តាំងឡើងអឿថា អ្នកនយោបាយត្រូវតែទ្រពួកគាត់ អង្វរសុំសន្លឹកឆ្នោតពីគាត់។ ម្ចាស់ឆ្នោតគ្រប់រូបមានកាតព្វកិច្ចគ្រាប់គ្នា គ្មាននរណាធ្វើឲ្យនរណឡើយ គឺយើងចែកការងារគ្នាធ្វើ។ អ្នកនៅតាមភូមិត្រូវធ្វើអ្វី សង្គមស៊ីវិលត្រូវធ្វើអ្វី អ្នកនយោបាយត្រូវធ្វើអ្វី គឺយើងមានភារកិច្ចរៀងៗខ្លួន កុំបានក្បាលមេក្រូធ្វើអួយៗថាខ្ញុំជាម្ចាស់ឆ្នោតត្រូវស្ដាប់ខ្ញុំអីនោះ! អួយៗហ្នឹងចាញ់បោកគែឥឡូវហើយ។
នៅចំពោះមុខប្រជាពលរដ្ឋដែលមានគុណភាព អ្នកនយោបាយមនមានឱកាស មកលោតផ្លេតផ្លោតៗដូចស្វា ម្ដងទៅលិច ម្ដងទៅកើតអីចឹងទេ។ ដោយសារតែគ្មានទស្សនវិស័យគេដើរមួយជំហានគិតមួយជំហាន គឺមិនមែនដើរដោយប្រុងប្រយ័ត្នទេ តែដោយសារទ័លច្រកងងឹតពេកមើលមិនឃើញ ជំហានបន្ទាប់។
​ដូច្មេះគេប្រើលេសរុញប្រជាពលរដ្ឋ​​​​ដាក់​បាំងមុខយ៉ាងម៉េចយ៉ាងម៉ាឆ្លើយថា ធ្វើតាមប្រជាពលរដ្ឋយកចិត្តដោយធ្វើជាដើរ​បណ្ដើរសួរបណ្ដើរថា ទៅតាមណាទៀតបងប្អូន? ឲ្យតែបងប្អូនទៅខាងណាគេថាទៅតាម!នេះបានចំជាអាល្ងង់ដឹងអាល្ងិតមែន។ ក្នុងលក្ខខ័ណ្ឌប្រជាពលរដ្ឋរងោកៗ ផ្អើលៗ ដូចពេលវនេះគឺយើងត្រូវការអ្នកនយោបាយច្បាស់លាស់ មានទស្សនវិស័យភ្លឺឆ្លុះបានវែងឆ្ងាយ និងមានការប្ដេជ្ញាចិត្ត ក្នុងការទាញប្រជាពលរដ្ឋទៅតាមផ្លូវដែលខ្លួន និងក្រុមខ្លួនយល់ឃើញ។
ឯកសារជំនួយស្មារតី: សន្និដ្ឋាន

សន្និដ្ឋាន 

សន្លឹកឆ្នោតរបស់យើងគឺត្រូវឆ្លើយតមការចង់បានរបស់យើង។ តើបងប្អូនចង់បានបែបណា? បងប្អូនអាចមានការស្រមៃតាមបែបដែលបងប្អូនចង់បាន។ តែរឿងមិនចប់ត្រឹមមាត់ស្រែកថា ចង់បានបែបនេះ ឬបែបនោះឡើយ! វាត្រូវចូលដល់រឿងដើមដែលយើងបាននិយាយគ្នាគឺ ពលត្រូវមានគុណភាព មានការទទួលខុសត្រូវ ចង់បានអ្វីមកចូលរួមគ្នាធ្វើ។ សូមកុំរំពឹងថា ប្រទេសដ៏កំសត់របស់យើង នឹងបានប្រសើរជាងនេះ បើប្រជាពលរដ្ឋមនបានការផ្លាស់ប្ដូរផ្នត់គំនិត ពីរបៀបចាស់ទេនោះ។ សូចេញឲ្យផុតពីទម្លាប់ចាស់របស់ខ្មែរ គឺធ្វើរឿងដដែលៗ តែរំពឹងបានផលប្រសើរជាមុន ព្រោះទម្លាប់បែបនេះរាប់បានថា ជាទម្លាប់របស់មនុស្សកើតរោគចិត្ត។
ប្រទេសមួយ ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋប្រកបដោយទំនួលខុសត្រូវគេនឹងរើសបានមេដឹកនាំ ដែលមានការទទួលខុសត្រូវហើយអំណាចជាប្រចាំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ នឹងត្រូវបានធានា។ ប្រទេសមួយ ដែលគ្មានប្រជាពលរដ្ឋប្រកបដោយទំនួលខុសត្រូវ នឹងរើសបានមេដឹងនាំយកប្រជាពលរដ្ឋធ្វើត្រីវិស័យដែលទង្វើបែបនេះ ខ្មែរធ្លាប់ឃើញជាហូរហែមកហើយ គឺប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកស្លាប់ ឯបុណ្យសក្ដិបានទៅអ្នកនយោបាយ ហើយគឺអ្នកនយោបាយនោះឯង ដែលបន្ដវេនធ្វើបាបប្រជាពលរដ្ឋជាថ្មី ព្រោះអំណាចរបស់អ្នកកាន់កិច្ចការស្រុកទេសនៅតែប្រមូលផ្ដុំលើកណ្ដាប់ដៃរបស់គេដដែល។
បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់គប្បីយល់ថា សន្លឹកឆ្នោតមួយសន្លឹករបស់បងប្អូន វាមិនត្រឹមតែកំណត់ពីជោគវាសនារបស់បងប្អូនម្នាក់ៗនោះទ តែវាក៏កំណត់ពីជោគវាសនាកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់យើង មាតុភូមិកម្ពុជារបស់ពួកយើង និងជោគវាសនារបស់ពូជសាសន៍ខ្មែរយើងផងដែរ។ ដូច្នេះបើបងប្អូនមិនចូលរួមតាមដាន ដាក់ពិន្ទុឲ្យអ្នកនយោបាយដោយសុក្រឹតទេនោះ បងប្អូននឹងមិនអាចរកបានអ្នកនយោបយដែលមានបេះដូងសង្គ្រោះ និងមានទស្សនវិស័យភ្លឺស្វាងដើម្បីតំណាងឆន្ទៈរបស់បងប្អូនក្នុងការដឹងនាំប្រទេសឡើយ។
សូមបញ្ជាក់ម្ដងទៀតថា ដែលហៅថា ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ គឺប្រជាពលរដ្ឋដែលយល់ដឹងអំពីតួនាទី និងកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួននៅក្នុងសង្គម ហើយមុននឹងគេសម្រេចិត្តបោះឆ្នោតជ្រើសរើសគណបក្សនយោបាយណាមួយ គឺគេបានទទួលទិន្នន័យគ្រប់គ្រាន់ និងយល់ច្បាស់ពីគណបក្សដែលខ្លួនគាំទ្រ ហើយបើគេសម្រេចចិត្តរួចគឺគេមិនបន្ទោសអ្នកនយោបាយនោះទេ តែត្រូវបន្ទោសខ្លួនឯងដែលគ្មានសមត្ថភាពអាចរើសមេដឹកនាំល្អបាន។ ការដឹងពីចំណុចខ្សោយរបស់ខ្លួនឯង គឺជាចំណុចចាប់ផ្ដើមទៅរកការរីចចម្រើន។

គតិផ្សេងៗ

វាគឺជាសោកនាដកម្មមួយចំពោះជនជាតិនោះយ៉ាងពិតប្រាកដ ដែលមនុស្សបីក្រុមគឺ អ្នកនយោបាយ អ្នកសាសនា និងអ្នកធ្វើការក្នុងអង្គការសង្គមនានា ក្នុងប្រទេសនោះ ជាមនុស្សដែលសំដែលខ្លួនធ្វើជាជនសប្បុរស។

It is a real tragedy for a nation when three groups of its people namely politicians, religionists and civil society workers, just pretend to be generous.

គ្មានការធ្វើបុណ្យណាប្រសើរជាងការធ្វើនយោបាយជួយជាតិឡើយ។

To a patriot, no other good deeds are better and more appreciated than those of saving his nation.

រួមគិត រួមធ្វើ រួមទទួលខុសត្រូវ

មាតុភូមិមួយដែលពួកយើងរស់នៅដោយស្មើភាពគ្នាក្នុងភាពជាម្ចាស់

ស្វែងយល់បន្ថែម

វិទ្យុសំបុកឃ្មុំ FM105 MHz ភ្នំពេញ ម៉ោង ២ដល់៣រសៀល

គេហទំព័រ  www.camldp.org

Youtube:ខឹម វាសនា ឬ Khem Veasna

អត្ថបទនេះដកស្រង់ទាំងស្រុងចេញពីគេហទំព័រ http://www.camldp.org
ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សហរដ្ឋអាមេរិក​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា

ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ទទួល​ឯករាជ្យ​ពេញលេញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៣ ដោយ​ការ​តស៊ូ​របស់​រាស្ត្រ មន្ត្រី និង​អតីត​ព្រះមហាក្សត្រ​គឺ ព្រះបាទ​នរោត្តម សីហនុ ។ នៅ​ពេល​នោះ សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ចាត់តាំង​ប្រេសិត​ដំបូង​បំផុត​របស់​ខ្លួន​មក​កម្ពុជា​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥០ នោះ​គឺ​លោក Donald R. Health ។ លោក Health គឺ​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​មិន​អចិន្ត្រៃយ៍​ដែល​បាន​បំពេញ​បេសកកម្ម​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ឡាវ និង​វៀតណាម ប៉ុន្តែ​លោក​នៅ​អចិន្ត្រៃយ៍​ឯ​សៃហ្គន ។

ទំនាក់ទំនង​ការទូត​រវាង​ប្រទេស​កម្ពុជា​និង​សហរដ្ឋអាមេរិក បាន​កាត់ផ្ដាច់​ពីរ​លើក ។ លើក​ទី​មួយ​គឺ​នៅ​រវាង​ឆ្នាំ​១៩៦៥ និង​ឆ្នាំ​១៩៦៩ ហើយ​និង​នៅ​លើក​ទី​ពីរ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៧៥ ក៏​ព្រោះ​តែ​របប​ប៉ុលពត​បាន​ចូល​គ្រប់គ្រង​វាតទី​ពាសពេញ​ប្រទេស ។ នៅ​ទីបំផុត ទំនាក់ទំនង​នេះ​បាន​ចាប់ផ្ដើម​ឡើង​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩១ ។

ស្ថានទូត​នៃ​សហរដ្ឋអាមេរិក​នៅ​កម្ពុជា មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុងភ្នំពេញ ។
ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សហរដ្ឋអាមេរិក​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា: ឯកអគ្គរដ្ឋទូត

ឯកអគ្គរដ្ឋទូត
ឈ្មោះរូបថតបាន​ចាត់តាំងការ​ផ្ដល់​សារតាំងការ​បញ្ចប់​បេសកកម្មប្រធានាធិបតេយ្យDonald R. Heath 60px២៩ មិថុនា ១៩៥០ ១១ កក្កដា ១៩៥០២ តុលា ១៩៥៤ Harry S. Truman  Dwight D. Eisenhower Robert McClintock 60px១៨ សីហា ១៩៥៤ ២ តុលា ១៩៥៤ ១៥ តុលា ១៩៥៦ Dwight D. Eisenhower Carl W. Strom 60px១១ តុលា ១៩៥៦ ៧ ធ្នូ ១៩៥៦ ៨ មីនា ១៩៥៩ Dwight D. Eisenhower William C. Trimble 60px ១៦ កុម្ភៈ ១៩៥៩ ២៣ មេសា ១៩៥៩ ៨ មិថុនា ១៩៦២ Dwight D. Eisenhower  John F. Kennedy Philip D. Sprouse 60px២៨ មិថុនា ១៩៦២ ២០ សីហា ១៩៦២ ៣ មីនា ១៩៦៤ John F. Kennedy  Lyndon B. Johnson Randolph A. Kidder 60px៩ កក្កដា ១៩៦៤ មិន​ទទួល​បាន​សារតាំង ១៨ កញ្ញា ១៩៦៤ Lyndon B. Johnson ការិយាល័យ​ទំនេរ​ពី​ឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់​ឆ្នាំ១៩៧០ ។  Emory C. Swank 60px៣ កញ្ញា ១៩៧០ ១៥ កញ្ញា ១៩៧០ ៥ កញ្ញា ១៩៧៣ Richard Nixon John Gunther Dean 60px១៤ មីនា ១៩៧៤៣ មេសា ១៩៧៤ ១២ មេសា ១៩៧៥ Richard Nixon Gerald Ford ការិយាល័យ​ទំនេរ​ពី​ឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់​ឆ្នាំ១៩៩៤ ។  Charles H. Twining 60px១៣ មីនា ១៩៩៤ ១៧ ឧសភា ១៩៩៤ ២០ កញ្ញា ១៩៩៤ Bill Clinton Kenneth M. Quinn  60px១២ ធ្នូ ១៩៩៥ ២៨ មីនា ១៩៩៦ ២៥ កក្កដា ១៩៩៩ Bill Clinton Kent M. Wiedemann 60px៧ មិថុនា ១៩៩៩ ៣១ សីហា ១៩៩៩ ១៦ ឧសភា ២០០២ Bill ClintonGeorge W. Bush Charles A. Ray  60px ១៥ វិច្ឆិកា ២០០២ ៤ មករា ២០០៣ ១១ កក្កដា ២០០៥ George W. Bush  Joseph A. Mussomeli 60px២៧ មិថុនា ២០០៥  ២២ កញ្ញា ២០០៥ សីហា ២០០៨ George W. Bush Carol A. Rodley 60px២៤ តុលា ២០០៨  ២០ មករា ២០០៩ ២៩ កញ្ញា ២០១១ George W. Bush  Barack Obama William E. Todd 60px២៩ មេសា ២០១២ ៨ មិថុនា ២០១២ កំពុង​កាន់​តំណែង Barack Obama
ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សហរដ្ឋអាមេរិក​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា: តំណ​ភ្ជាប់​ទៅ​ក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ទៅ​ក្រៅ
 United States Department of State: Chiefs of Mission for Cambodia
 United States Department of State: Cambodia
 United States Embassy in Phnom Penh 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:​សហរដ្ឋអាមេរិក​នៅ​កម្ពុជា
ឯកអគ្គរាជទូត

ឯកអគ្គរាជទូតវិសាមញ្ញនិងពេញសមត្ថភាព
គឺជាអ្នកការទូតលំដាប់ខ្ពស់បំផុតដែលត្រូវបានតែងតាំងឱ្យធ្វើជាតំណាងឱ្យប្រទេសមួយនៅក្នុងប្រទេសមួយផ្សេងទៀតឬអង្គការអន្តរជាតិមួយ។
ឯកអគ្គរាជទូតគឺជាបេសកជនពិសេសម្នាក់ជាអ្នកការទូតជាន់ខ្ពស់ដែលតំណាងរដ្ឋហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ជារដ្ឋអធិបតេយ្យមួយឬជាអង្គការអន្ដរជាតិដែលជាអ្នកតំណាងតំណាងរាស្ដ្រនៃរដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់របស់ពួកគេឬជាអធិបតីឬត្រូវបានតែងតាំងសម្រាប់ភារកិច្ចការទូតពិសេសនិងជាបណ្ដោះអាសន្ន។  ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់បន្ថែមទៀតសម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាដោយគ្មានការតែងតាំងជាតិដើម្បីតំណាងឱ្យអាជីពមួយចំនួនសកម្មភាពនិងវាលនៃការខិតខំដូចជាការលក់។

ឯកអគ្គរាជទូតគឺជាអ្នកតំណាងរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ខ្ពស់ដែលឈរជើងនៅក្នុងរដ្ឋធានីបរទេស។ ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះជាធម្មតាអនុញ្ញាតឱ្យឯកអគ្គរដ្ឋទូតត្រួតត្រាទឹកដីជាក់លាក់ដែលហៅថាស្ថានទូតដែលទឹកដីបុគ្គលិកនិងយានយន្តរបស់ពួកគេជាទូទៅត្រូវបានផ្តល់អភ័យឯកសិទ្ធិការទូតនៅក្នុងប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ។ ក្រោមអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីទំនាក់ទំនងការទូតឯកអគ្គរដ្ឋទូតមានឋានៈការទូតខ្ពស់បំផុត។ បណ្តាប្រទេសនានាអាចជ្រើសរើសរក្សាទំនាក់ទំនងការទូតនៅកម្រិតទាបដោយតែងតាំងភារធារីជំនួសឱ្យឯកអគ្គរាជទូត។
ឯកាទសមុខ

រូបភាពតូច|ព្រះប្រាជ្ញាបារមីតា , រចនាបទអង្គរវត្ត បច្ចុប្បន្ននៅ Musée Guimet
ក្នុង ពុទ្ធសាសនា ឯកាទសមុខ ( សំស្ក្រឹត: एकादशमुख ,  Ekādaśamukha  , ឯកាទឞមុខ "មុខដប់មួយ"; ចិន ( ប្រពៃណី ): 十一面觀音; ចិនសាមញ្ញ ៖ 十一面观音; ភីនអ៊ីន : Shíyīmiàn Guānyīn ; ជប៉ុន ៖ 十一面観音, Jūichimen Kannon ) គឺជា ព្រះពោធិសត្វ និងជាការបង្ហាញរបស់ អវលោកេស្វរ (ដែលគេស្គាល់ជា ភាសាចិន ថា គង់អ៊ីម ) រាប់ជា ទម្រង់មួយនៃព្រះពោធិសត្វទាំងប្រាំមួយ ដែលតំណាងឱ្យការសង្គ្រោះដល់សត្វក្នុងចំនោម សំសារ ទាំងប្រាំមួយ។ ក្នុងចំណោមឥន្ទ្រិយទាំងនេះ ឯកាទសមុខ ត្រូវបានគេជឿថាជួយសង្រ្គោះអ្នកនៅក្នុងអាណាចក្រ អសុរ ។ 

ជួនកាល ឯកាទសមុខ ត្រូវបានគេសំដៅផងដែរថាជា អវលោកិតេស្វរ នៃពន្លឺដ៏អស្ចារ្យជាសកល (大光普照觀世音; Ch. Dàguāng Pǔzhào Guānshìyīn ; Jp. Daikō Fushō Kanzeon ) ។
ឯកាទសមុខ: ប្រភពដើមប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភពដើមប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|360x360ភីកសែល| គំនូរនៃការសង្គ្រោះរបស់ ឯកាទសមុខ នៅ Kanheri Cave 41, Mumbai, Maharashtra
ទោះបីជាជាធម្មតាត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាទម្រង់ Esoteric ឬ Tantric នៃព្រះពោធិសត្វក៏ដោយ ក៏ប្រភេទ ឯកាទសមុខ ត្រូវបានគេគិតថាជារូបតំណាងដំបូងបំផុតមួយរបស់ អវលោកិតេស្វារៈ ដើម្បីអភិវឌ្ឍ ដែលព្យាករណ៍ពីការកើតឡើងនៃព្រះពុទ្ធសាសនា វជ្រយាន ។ [2] ប្រភពដើមពិតប្រាកដរបស់វាគឺមិនច្បាស់លាស់  ទោះបីជាអ្នកនិពន្ធមួយចំនួនដូចជា លោកេស ចន្ទ្រ បានភ្ជាប់វាជាមួយ រុទ្រដប់មួយ នៃ វេទ និងទេវកថា ហិណ្ឌូ ក៏ដោយ។ [4] [5] វាត្រូវបានគេដឹងថាទិដ្ឋភាពមួយចំនួននៃព្រះហិណ្ឌូ សិវ (រុទ្រ) និងធាតុនៃ Shaivism ទាំងពីរមានឥទ្ធិពលនិងត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាដែលដើរតួនាទីក្នុងការអភិវឌ្ឍនៃ ការគោរព អវលោកិតេស្វារៈ ។ [4] [6]

ការឆ្លាក់រូបចម្លាក់នៃ អវលោកិតេស្វារៈ ក្បាលដប់មួយនៅ Kanheri (ល្អាងទី 41) ដែលមានអាយុកាលតាំងពីចុងសតវត្សទី 5 ដល់ដើមសតវត្សទី 6 គឺជាឧទាហរណ៍ដំបូងបំផុតនៃប្រភេទរូបតំណាងនេះ និងជារូប ឯកាទសមុខ ដែលនៅរស់រានមានជីវិតតែមួយគត់នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ [7] [8] រូបភាពសិល្បៈនៃទម្រង់នេះគឺមានច្រើននៅក្នុងអាស៊ីបូព៌ា៖ ជាក់ស្តែងវាគឺជាទម្រង់ដ៏ពេញនិយមមួយនៃទម្រង់ អវលោកិតេស្វារៈ នៅក្នុង ទីក្រុង Dunhuang ដែលជាទីពីរបន្ទាប់ពីទម្រង់អាវុធរាប់ពាន់ ឬ សហស្រភុជ របស់គាត់ (វាមកពីទម្រង់ ឯកាទសមុខ) ដោយវិនិច្ឆ័យដោយចំនួន រូបគំនូររបស់ព្រះពោធិសត្វបានរកឃើញនៅទីនោះ។ [9] នៅប្រទេសជប៉ុន ឯកាទសមុខ ក៏ជាប្រវត្តិសាស្ត្រទទួលបានប្រជាប្រិយភាពខ្ពស់ផងដែរ ដោយរូបភាពនៃព្រះពោធិសត្វត្រូវបានដំឡើងជាចំណុចសំខាន់នៃការគោរព ( honzon ) នៅក្នុងប្រាសាទជាច្រើន។
ឯកាទសមុខ: និមិត្តសញ្ញា

និមិត្តសញ្ញា 
រូបភាពតូច| រូបសំណាក ឯកាទសមុខ (Shíyīmiàn Guānyīn) នៅ ទីក្រុង Yinzhou ទីក្រុង Ningbo ប្រទេសចិន
ការបកស្រាយមួយនៃមុខទាំងដប់មួយរបស់ ឯកាទសមុខ គឺវាតំណាងឱ្យដំណាក់កាលទាំងដប់ ( ភូមិ ) នៃផ្លូវព្រះពោធិសត្វ និង ព្រះពុទ្ធ ខ្លួនឯង។  ការបកស្រាយមួយទៀត បកស្រាយថា ក្បាលទាំង ១១ ជានិមិត្តរូបនៃភាពល្ងង់ខ្លៅ ១១ ប្រភេទ ( អវិទ្យា ) ដែលបៀតបៀនសត្វពាហនៈ និងដែលព្រះពោធិសត្វដកចេញ។ [11]

រូបភាពមួយចំនួនដែល ឯកាទសមុខ ត្រូវបានបង្ហាញជាមួយនឹងក្បាលសរុបចំនួនដប់ពីរជាជាងដប់មួយ (ពោលគឺក្បាលចម្បងរបស់គាត់មិនត្រូវបានរាប់ក្នុងចំណោមក្បាលទាំងដប់មួយ) ត្រូវបានគេយកទៅធ្វើជានិមិត្តរូបនៃតំណដប់ពីរ ( និទាន ) នៃ ប្រភពដើមអាស្រ័យ ។ [2]
ឯកាទសមុខ: រឿងរ៉ាវទាក់ទងនឹង ឯកាទសមុខ

រឿងរ៉ាវទាក់ទងនឹង ឯកាទសមុខ 
ទ្រឹស្ដីព្រះពុទ្ធសាសនា ផ្តល់នូវការពន្យល់ផ្សេងៗគ្នាអំពីរបៀបដែល អវលោកិតេស្វារៈ ទទួលបានក្បាលដប់មួយ។ រឿងមួយរៀបរាប់ថា ក្បាល និងដៃរបស់ អវលោកិតេស្វារៈ ធ្លាប់បានបែកជាបំណែកៗ នៅពេលដែលគាត់បានរកឃើញវិសាលភាពនៃអំពើអាក្រក់ និងការរងទុក្ខនៅក្នុងពិភពលោក ហើយត្រូវបានយកឈ្នះដោយទុក្ខសោកជាលទ្ធផល។ ព្រះពុទ្ធ អមិតាភ ឃើញស្ថានភាពរបស់ អវលោកិតេស្វារៈ បានស្តារគាត់ឡើងវិញដោយផ្តល់ឱ្យគាត់នូវក្បាលដប់មួយនិងដៃមួយពាន់សម្រាប់ជំនួយដល់សត្វ។  នៅក្នុងរឿងមួយទៀត អវលោកិតេស្វារៈ ត្រូវបានគេនិយាយថាបានសន្មត់ទម្រង់ដប់មួយក្បាលនេះដើម្បីបង្ក្រាប និងបំប្លែងបិសាច រក្ស ក្បាលដប់ដែលមានមោទនភាព។ [13]
ធ្វេង|រូបភាពតូច|202x202ភីកសែល| វិនាយក ( Kangiten ជាភាសាជប៉ុន)
ឯកាទសមុខ មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ ទេវៈ ក្បាលដំរី វីណាយ៉ាកា ដែលជាអាណាឡូកពុទ្ធសាសនាចំពោះអាទិទេពហិណ្ឌូ គណេស ។ រឿងរ៉ាវខ្លះរៀបរាប់ថា វិនាយកដើមឡើយជាស្តេចអារក្សដ៏កាចសាហាវ ដែលគ្រប់គ្រងលើពពួកបិសាចដែលរារាំងគេហៅថា វិនាយក ។ នៅទីបំផុតគាត់ត្រូវបានបង្កាត់ដោយ អវលោកិតេស្វារៈ ដែលសន្មតថាជាបិសាចញីក្បាលដំរីហើយបានឱបគាត់ដោយហេតុនេះធ្វើឱ្យគាត់ទទួលបានសុភមង្គលដ៏អស្ចារ្យហើយបោះបង់ចោលផ្លូវអាក្រក់របស់គាត់។ រឿងព្រេងទាំងនេះដើរតួជាទេវកថាដើមសម្រាប់រូបភាព 'រូបកាយពីរ' របស់វិនាយកដែលបង្ហាញរូបក្បាលដំរីពីរ (បកស្រាយថា វិនាយកនិងមហេសីរបស់គាត់ ការចាប់កំណើតនៃ អវលោកិតេស្វារៈ ដែលមានក្បាលដប់មួយ) ឱបគ្នា។
ឯកាទសមុខ: រូបតំណាង

រូបតំណាង 
ដូចដែលបានកត់សម្គាល់ខាងលើ ឯកាទសមុខ អាចត្រូវបានបង្ហាញដោយទាំងដប់មួយឬដប់ពីរ (ពោលគឺក្បាលធំមិនត្រូវបានរាប់) ។

ក្នុង​ចំណោម​មុខ​ទាំង​ដប់​មួយ មាន​បី​ពាក់​កណ្ដាប់​ដៃ​ដ៏​សប្បុរស ចិត្ត​ស្ងប់ស្ងាត់ លក្ខណៈ​នៃ​ការ​បង្ហាញ​អំពី​ព្រះពោធិសត្វ កីឡា​បី​ទឹក​មុខ​ក្រោធ បី​មុខ​ញញឹម​ដោយ​មាន​ចង្កូម​លេច​ចេញ​ពី​មាត់ ម្នាក់​សើច​យ៉ាង​ពុះកញ្ជ្រោល ខណៈ​ដែល​វគ្គ​ផ្ដាច់ព្រ័ត្រ ក្បាល​កំពូល​គឺ ព្រះពុទ្ធ ទ្រង់សំដែងកាយវិការដោយកាយវិការ និងកាយក្បាល ( ឧឝ្ណីឝ ) ។
ឯកាទសមុខ: ពីជា និង មន្ត្រ

ពីជា និង មន្ត្រ 
ព្យាង្គ ពីជា ឬ seed ប្រើ​ដើម្បី​តំណាង​ឲ្យ ឯកាទសមុខ គឺ ក ( សិទ្ធំ :គ្មានស៊ុម|25x25ភីកសែល ; ទេវនាគរី : क; ជាប្រពៃណីអានជាភាសាជប៉ុនថា ក្យ ) ។ 

មន្ត្រ និង ធារាណី ជាច្រើនត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងព្រះពោធិសត្វ។ មន្ត្រ ពីរដែលប្រើជាទូទៅក្នុងប្រពៃណីជប៉ុនមានដូចខាងក្រោម:
+សំស្ក្រឹត  ភាសាជប៉ុន (រ៉ូម៉ាំង) ឱម មហាការុណិក ស្វាហា on makakyaronikya sowaka  ឱម លោកេឞ្វរ ហ្រឹះ (ស្វាហា) On rokeiji(n)bara kiriku (sowaka) "十一面観音". Flying Deity Tobifudō (Ryūkō-zan Shōbō-in Official Website). Retrieved 2022-09-04.  [18]
ឱ!ក្ដីស្នេហា (អាល់ប៊ុម)

ឱ!ក្ដីស្នេហា (អាល់ប៊ុម)  RHM Solo Album CD Vol.50 (1995)  ប្រភេទ អាល់ប៊ុម Album Soloសិល្បៈ ព្រាប សុវត្ថិចេញផ្សាយ​1995ប្រភេទតន្ត្រី  Classic, Pop Music, Folk, World, & Country ស្លាកតន្ត្រី  ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស (RHM)

អាល់ប៊ុមទោល Preap Sovath គឺជា Album Solo របស់តារាចម្រៀង ព្រាប សុវត្ថិ ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស CD Vol.50 ឆ្នាំ 1995 ។ Rasmey Hangmeas CD Vol.50 (1995) Publication: © 2006 BandLab Singapore Pte. Ltd.
ឱ!ក្ដីស្នេហា (អាល់ប៊ុម): បទក្នុងអាល់ប៊ុម

បទក្នុងអាល់ប៊ុម  

 01. ឱ!ក្តីស្នេហា
 02. បេះដូងឃ្លាតទ្រូង 
 03. សូមអោយពិតដូចវាចារ - ព្រាប សុវត្ថិ Ft. ទូច ស៊ុននិច
 04. ផ្សែងស្នេហ៍សោះសូន្យ
 05. មានសំបុកតែរងារ
 06. ស្នេហ៍ដែលមិនយល់ចិត្ត
 07. នៅមានសង្ឃឹម
 08. កម្មបំបែកស្នេហ៍
 09. បងមិនដាច់ចិត្ត
 10. ទឹកភ្នែកមន្តស្នេហ៍
 11. ព្រោះតែស្នេហ៍
 12. អូនដាច់អាល័យ
 13. បាបស្នេហ៍
 14. នឹកអូនគ្រប់វេលា