navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ការសោយទីវង្គត និងព្រះរាជពិធីបុណ្យសព ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ: អង្គការ

អង្គការ 

  អគ្គលេខាធិការ បាន គីមូន បានសម្តែងនូវមរណទុក្ខយ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាមួយព្រះរាជវង្សានុវង្ស និងប្រជាជនកម្ពុជា។  សម្តេច​បាន​សរសើរ​សម្តេច​សីហនុ​ជា​មេដឹកនាំ​បង្រួបបង្រួម​ជាតិ
ការសំភាសន៏

thumb|ការសំភាសន៏
ការសំភាសន៏ ជាការសន្ទនារវាងមនុស្សពីរនាក់(អ្នកសំភាសន៏និងអ្នកត្រូវគេសំភាសន៏)ដែលមានសំនួរសំរាប់សួរដោយ
អ្នកសំភាសន៏ទទួលបានព័ត៌មានពីអ្នកត្រូវគេសំភាសន៏វិញ។
ការសំភាសន៏: ការសំភាសន៏ជាវិធីនៃលក្ខណះស្រាវជ្រាវ

ការសំភាសន៏ជាវិធីនៃលក្ខណះស្រាវជ្រាវ

"អត្តន័យ " - 
លក្ខណៈនៃការស្រាវជ្រាវក្នុងការសំភាសន៏ស្វែងរកនៅការពិព៌ណនានិងអត្តន័យសំខាន់នៃរឿងដែលត្រូវតែងនៅក្នុងេជីវិតនៃពិភពរឿង។កិច្ចការសំខាន់ក្នុងការសំភាសន៏គឺយល់ពីអត្តន័យដែលអ្នកត្រូវយើងសំភាសន៏និយាយ។(Kvale,1996)
ការសំភាសន៏: ទ្រង់ទ្រាយនៃការស្រាយជ្រាយលក្ខណៈការសំភាសន៏

ទ្រង់ទ្រាយនៃការស្រាយជ្រាយលក្ខណៈការសំភាសន៏
 ការសំភាសន៏គឺបានបំពេញដោយសំអាងទៅលើអ្នកសំភាសន៏នៅអ្វីដែលអ្នកត្រូវគេសំភាសន៏និយាយ 
 ការសំភាសន៏គឺInterviews are a far more personal form of research than questionnaires.

ក្នុងការសំភាសន៏ដោយផ្ទាល់ អ្នកសំភាសន៏ធ្វើការដោយផ្ទាល់ជាមួយអ្នកដែលត្រូវគេសំភាសន៏

 មិនដូចជាមួយការពិនិត្យមើលសំបុត្រទេ អ្នកសំភាសន៏អាចធ្វើការអង្កេតរឺសួរសំនួរទៅតាមសំនួរ។
 ការសំភាសន៏គឺមានភាពធម្មតា ងាយស្រូលសំរាប់អ្នកដែលត្រូវគេសំភាសន៏ ជាពិសេសប្រសិនបើវាជាមតិរឺចំនាប់អារម្មណ៏
 ការសំភាសន៏គឺពេលវេលាសំរាប់គិត ហើយពួកគេកែច្នៃយ៉ាងល្អិតល្អន់
 អ្នកសំភាសន៏គឺបានគតិតគ្រប់ផ្នែកនៃប្រវែងឧបករណ៏ហើយអ្នកសំភាសន៏បានហ្វឹកហាត់យ៉ាងប្រសើពីរបៀបឆ្លើយទៅនឹងព្រឹត្តិការណ៏អនិមិត្ត
ការសំភាសន៏: ប្រភេទនៃការសំភាសន៏

ប្រភេទនៃការសំភាសន៏
 ព័ត៌មាន ការសំភាសន៏បែបសន្ទនា មិនមានការប្រុងប្រៀបសំនួរសំរាប់សួរទុកជាមុន ក្នុងការរៀបចំនៅការបើកនិងអាចប្រែប្រួលទៅតាមអ្វីដែលកើតឡើងចំពោះចរិកនិងអទិភាពរបស់អ្នកដែលត្រូវគេសំភាសន៍ ក្នុងកំឡុងពេលសំភាសន៏អ្នកសំភាសន៏ត្រូវទៅជាមួលលំហូរ។

 ការសំភាសន៏ជាធម្មតាដែលចូលទៅជិត ការបំរុងទៅជាការប្រាកដដែលដូចទៅនឹងបរិវេណដែលធម្មតានៃព័ត៌មានដែលប្រមូលមកពីអ្នកដែលយើងសំភាសន៏ ការផ្តល់នេះបន្ថែមចំណុចប្រសព្វគ្នាបន្ទាប់ពីការសន្ទនាជិតដល់ ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក៏ដោយកំរិតនៃការអនុញាតិចំពោះសេរីភាពនិងប្រែប្រួលទៅតាមលទ្ធភាពក្នុងការទទួលព័ត៌មានពីអ្នកដែលយើងសំភាសន៏
 ការធ្វើអោយបមាណីយកម្ម ការបើកនិងបញ្ចប់ការសំភាសន៏ វាដូចទៅនឹងការបើកនិងការបញ្ចប់សំនួរដែលត្រូវសួរទៅអ្នកដែលយើងត្រូវសំភាសន៏ដែរ ការខិតជិតនេះវាជួយសំរួលអោយលឿនដល់ការសំភាសន៏ដែលអាចងាយស្រួលជាងការវិភាគនិងការប្រៀបធៀប។

 ការបិទ ការមិនប្រែប្រួលនៅចំលើយនៃការសំភាសន៏ គ្រប់អ្នកដែលយើងត្រូវសំភាសន៏គឺសួរដូចទៅនិងសំនួរនិងបានសួរដើម្បីជ្រើរើសចំលើយពីចំនោមដែលដូចគ្នាដាក់ឆ្លាស់គ្នា។ទ្រង់ទ្រាយនេះគឺមានប្រយោជន៏សំរាប់បញ្ហានោះមិនមែនការប៉ិនប្រសប់ក្នុងការសំភាសន៏ទេ។

ទំនាក់ទនងការងារ
 Exit interview
 Informational interview
 Job interview
 Case interview
 Controversy video total television interview
 Programming interview
 Microsoft interview
 Telephone interview

ផ្សេងៗ
ការសំភាសន៏: ដំនាក់នៃការសើបអង្កេតការសំភាសន៏

ដំនាក់នៃការសើបអង្កេតការសំភាសន៏
 វិទ្យានិពន្ធ តើហេតុអ្វីនិងតើគឺជាអ្វីនៃការស៊ើបអង្កេត
 ការរៀបចំ គំរោងការរៀបចំនៃការសិក្សា

 ការសំភាសន៏ ដឹកនាំមូលដ្ឋានការសំភាសន៏ទៅតាមអ្នកណែនាំ

 ការប្រែភាសា រៀបចំសំភារៈការសំភាសន៏សំរាប់ការវែកញែក

 ការវែកញែក សំរេចចិត្តចំពោះគោលបំណង ប្រធាបបទ ប្រភេទនិងរបៀបនៃការវែកញែកដែលមានភាពសមរម្យ
 ការត្រួតពិនិត្យ ការស្រាវជ្រាវពីសុពលភាពចំពោះលទ្ធផលនៃការសំភាសន៏

 ការរាយការណ៏ លទ្ធផលចំពោះការទំនាក់ទំនងការសិក្សាមូលដ្ឋាននៃអត្តបទវិទ្យាសាស្ត្រ
ការសំភាសន៏: ការបោះពុម្ភ

ការបោះពុម្ភ
ការបោះម្ភដែលត្រឹមត្រូវធ្វើអោយលេចចេញពីការសំភាសន៏ ដែលមាននៅក្នុង
 ការសំភាសន៏ជាមួយអ្នកសរសេររឿងប្រលោមលោកប្រព្រឹត្តតាំពីឆ្នាំ១៩៥០ដោយលោក ប៉ារីសរីវីយូThe Paris Review
 ការសំភាសន៏ជាមួយជនដ៏ល្បីល្បាញដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយទស្សនាវត្តីអ៊ីនធឺវីយូInterview (magazine)|Interview បានស្វែងរកឃើញដោយលោក អេឌីវ៉ាហូលAndy Warhol នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩
ដឹរ៉ូលីងស្ទូនអ៊ីនធឺវីយូ The Rolling Stone Interview ពិសេសនៅក្នុងទស្សនាវត្តីរ៉ូលីងស្ទូនRolling Stone
ការសំភាសន៏: អ្នកសំភាសន៏ដ៏ល្បី

អ្នកសំភាសន៏ដ៏ល្បី 
 ឆ្នាំ១៩៥៧‌-១៩៦០: The Mike Wallace Interview ៣០នាទី កម្មវិធីទូរទស្សន៏television program សំភាសន៏ដោយលោកMike Wallace (journalist)|Mike Wallace
 ឆ្នាំ១៩៦៨: Interviews with Phil Ochs ការសំភាសន៏ជាមួយតាចំរៀងប្រជាប្រិយលោកPhil Ochs ដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយទស្សនាវត្តីBroadside Magazine
 ឆ្នាំ១៩៧៤: Michael Parkinson/Muhammad Ali ការសំភាសន៏តាមទូរទស្សន៏នៃAliក្នុងភាខ្ពង់ខ្ពស់របស់គាត់
 ឆ្នាំ១៩៧៧: Frost/Nixon interviews- ១៩៧៧ការសំភាសន៏តាមទូរទស្សន៏ដោយអ្នកកាសែតជនជាតិអង់គ្លេសDavid Frost នៃអតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក Richard Nixon
 នៅដើមឆ្នាំ១៩៨០: Soviet Interview Project ការដឹកនាំជាមួយសូវៀតSoviet ចាកចេញទៅនៅសហរដ្ឋអាមេរិក
 ឆ្នាំ១៩៩២: Fellini: I'm a Born Liar -ការសំភាសន៏ភាយន្តចុងក្រោយរបស់ Federico Fellini នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២នៅឆ្នាំ២០០២ទ្រង់ទ្រាយជាឯកសាភាពយន្ត
 ឆ្នាំ១៩៩២:Nevermind It's an Interview ការសំភាសន៏ជាមួយ Nirvana (band)|the band Nirvanaបានថតទុកក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ក្នុងរាត្រីដែលពួកគេលេចឡើងគឺនៅរាត្រីថ្ងៃសៅរ៏ Saturday Night Live
 ឆ្នាំ១៩៩៣: Michael Jackson និយាយទៅកាន់ Oprah Winfrey. វាប្រែក្លាយមកពីការមើលព្រឹត្តិការណ៏សំខាន់ទាំងបួននៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទូរទស្សរបស់អាមេរិកដែលមានអ្នកសំភាសន៏ជាច្រើនធ្លាប់ទស្សនា ជាមួយអ្នកគាំទ្ររាប់រយលាននាក់
ឆ្នាំ១៩៩៣: Birthday Cake Interview ការសំភាសន៏នៃលោក John Hewson ដែលជួយឧបត្ថម្ភដល់ការបរាជ័យរបស់គណៈបក្សរបស់គាត់នៅក្នុងការជ្រើសរើសសហព័ន្ធនៃជនជាតិអូស្រ្តាលីឆ្នាំ១៩៩៣ 
 ឆ្នាំ២០០២-៣: ការរស់នៅជាមួយMichael Jackson ឆ្នាំ២០០២-៣ ការសំភាសន៏ជាមួយMichael Jackson ក្រោយមកត្រលប់ចូលជាឯកសារភាពយន្ត

 ឆ្នាំ២០០៣: ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៣ ការសំភាសន៏ជាមួយSaddam Hussein ។លោកDan Rather បានសំភាសន៏Saddam Hussein ជាថ្ងៃក្រោយការលុកលុយប្រទេសអីរ៉ាក់ឆ្នាំ ២០០៣
 ឆ្នាំ២០០៨:លោកSarah Palin បានសំភាសន៏ជាមួយលោកKatie Couric។លោកKatie Couricបានផ្តល់សំភាសន៏អោយលោកSarah Palin

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទូរទស្សន៏
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យុ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករាយការណ៏
ការស្ដារវិបត្តិថវិការជាតិឆ្នាំ១៩៦៦: ១៦.តើសម្ដេចសីហនុប្រើប្រាស់វិធានការដូចម្ដេចដើម្បីស្ដារវិបត្តិថវិការជាតិចាប់ពីឆ្នាំ១៩៦៦?

១៦.តើសម្ដេចសីហនុប្រើប្រាស់វិធានការដូចម្ដេចដើម្បីស្ដារវិបត្តិថវិការជាតិចាប់ពីឆ្នាំ១៩៦៦? 
-      នៅឆ្នាំ១៩៦៦  រដ្ឋាភិបាលបានសម្រេចបោះពុម្ភលុយថ្មីបន្ថែមទៀត តែមិនសម្រេច

-      សម្រេចដាក់ទុនវិនិយោគលើវិស័យភាពយន្តរដ្ឋ ៖ រដ្ឋាភិបាលបានសំឡឹងឃើញពីការដាក់អោយទៅជាកាវិនិយោគទន់លើវិស័យភាពយន្តរដ្ឋម្តង។ ដោយតួឯកប្រមុខរដ្ឋ ព្រះជាយា និងបុត្រ។ដំបូងហាក់បីមានភាពជោគជ័យក្នុងការរកស៊ី រដ្ឋទទួលបានចំណូលយ៉ាងច្រើន។ ពីព្រោះសម័យសង្គមរាស្រ្ត ប្រជាជនពេញចិត្តនិងចង់ឃើញព្រះភ័ក្រ្ត និងសកម្មភាពកាយវិការរបស់ក្សត្រ ទើបនាំគ្នាទៅទស្សនាយ៉ាងច្រើនកុះករ។ យូរៗទៅមនុស្សចាប់ផ្តើមនឿយណាយ នាំអោយបរិមាណ អ្នកទៅទិញសំបុត្រកាន់តែតិចទៅៗ បរិមាណចូលថវិការជាតិចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះ ចុងក្រោយវិស័យភាពយន្តត្រូវដួលរលំ។វង់ សុធារ៉ា និងណុបសុខា.(២០១៧).ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរសម្រាប់ថ្នាក់មូលដ្ឋាន.ភ្នំពេញ

-      ការបើកកាស៊ីណូរដ្ឋ៖ មធ្យោបាយមួយទៀតសម្រាប់ស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញនោះ គឺ ការបើកកាស៊ីណូរដ្ឋ ពីពេលមុនមានលក្ខណៈតិចតួច។ ក្រោយពេលបើក កាស៊ីណូរដ្ឋជាច្រើនកន្លែងមក មានការចាប់ផ្តើមប្រមូលប្រាក់តុងទីនដើម្បីចូលការិយាល័យ។​ ទីបំផុតនៅក្រោយសម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានបង្កើតបនល្បែង ជាច្រើនដែលនាំអោយមានការជំពាក់លុយមានវិបត្តិសង្គមកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ ដូចពាក្យថា”ខាតចុងលុងខាតដើម”ដែលមិនអាចស្តារបានឡើយរហូតកើតមានភាពវឹកវរ។

ចុងក្រោយមានវិបត្តិសង្គម នាំអោយមានរដ្ឋប្រហា១៨ មីនា ១៩៧០កើតឡើងព្រោះសម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានរត់ចេញទៅក្រៅស្រុក ហើយ លន់ នល់ រៀបចំដើម្បីបំបែកជនជាតិដែលនៅក្នុងប្រទេស ដែលជាវិធីសាស្រ្តមួយដោះស្រាយសង្គមរហូតបើកការទទួល ជំនួយពីសហរដ្ឋអាមេរិកជាថ្មីម្តងទៀត។
ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ: '''ប្រភពចំណេះដឹង­ (Sources of Knowledge)'''

ប្រភពចំណេះដឹង­ (Sources of Knowledge) 

រាល់ការស្រាវជ្រាវទាំងអស់ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការប្រមូលពត៌មាន។ ដើម្បីឱ្យពត៌មានទាំងនោះក្លាយជា ចំណេះដឹងយើងត្រូវតែធ្វើតេស្ត៍សាកល្បងវាដើម្បីដឹងថាវាពិត ឬមិនពិត។ ប៉ុន្តែ សច្ចៈភាពភាគច្រើនត្រូវបានគេ ព្រមទទួលជឿ ដោយមិនបានធ្វើតេស្តថ្អា៍វាពិត ឬមិនពិតឡើយ។ ហេតុអ្វី?

ក. ចំណេះដឹងបានពីប្រពៃណី (Traditional Knowledge) 

ចំណេះដឹងប្រភេទនេះផ្អែកទៅលើ ប្រពៃណី ទម្លាប់ ដែលមាននៅក្នុងជំនឿលើគតិបណ្ឌិតពីសម័យមុន ឬជឿតាមគំនិតជីដូនជីតាមុនៗ។ នេះបានន័យថា នរណាៗ ក៏ដឹងអំពីវាដែរ មិនចាំបាច់មន្ទិលសង្ស័យថាវាមិនពិតនោះទេ។ តើអ្នកនឹងស្វែងរករូបភាពផ្សេងទៀត នៃ សច្ចៈភាព ដែលត្រូវបានគេទទួលជឿជាយូរមកហើយនោះឬ? ឧ- កាលដើមឡើយគេជឿថាផែនដីមានរាងសំប៉ែត នរណាៗក៏យល់ស្របដែរថា វាពិតជាមានរាងសំប៉ែតដូចដែលជីដូនជីតារបស់ពួកគេធ្លាប់ជឿពីមុនមក។ ប្រសិនបើ អ្នកស្ថិតនៅក្នុងសម័យកាលនោះ តើអ្នកអាចជឿថា ផែនដីមានរាងមូលដូចដែលអ្នកប្រាជ្ញផ្សេងបានពោលអះអាង ដែរឬទេ?

ខ. អាជ្ញាព្រឹត្តិ (Authority) 

ចំណេះដឹងប្រភេទនេះមានប្រភពចេញពីមនុស្សណាម្នាក់គួរជាទីគោរពនៃ មនុស្សទាំងពួង ឬកើតចេញពីប្រភពដែលមានអំណាច។ ថាតើយើងទទួលជឿ ឬទទួលយកចំណេះដឹងដែលរកឃើញ ដោយនរណាម្នាក់ ដោយអាស្រ័យលើ តួនាទី ឋានៈ និងអំណាចរបស់ពួកគេ។ វាហាក់ដូចួជាថា ការអះអាង របស់ អ្នកដែលមានតួនាទី ឬអំណាចខ្ពស់ ឬមានបទពិសោធន៍ច្រើនត្រូវបានគេទទួលយក ភាគច្រើនបំផុត។ ចុះអ្នកវិញ?

គ. ចំណេះបានពីបទពិសោធន៍ (Experiential Knowledge) 

ចំណេះដឹងប្រភេទនេះមានប្រភពចេញពីការ ឃើញផ្ទាល់ភ្នែក ឬមានពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ ត្រូវប្រយ័ត្នចំណេះដឹងប្រភេទនេះ អាចត្រូវតែក្នុងករណីណាពិសេស មួយប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកពិបាកនឹងទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានរួមបាននោះទេ។

ឃ. អព្ភន្តញ្ញាណ (Intuition) 

ចំណេះដឹងប្រភេទនេះមានប្រភពចេញពីការយល់ឃើញ ឬយល់ដឹងលើអ្វីមួយ ភ្លាមៗ ដោយមិនមានការត្រិះរិះពិចារណារកហេតុផលឡើយ។

ង. សនិទាននិយម-តក្កវិទ្យា (Logic-Rationalism) 

ចំណេះដឹងប្រភេទនេះមានប្រភពចេញពីការត្រិះរិះ ពិចារណាតែម៉្យាងគត់ ដើម្បីបំលែងឱ្យអ្វីមួយក្លាយជាចំណេះដឹង។  ប្រសិនបើការសន្មត់ ឬការសំអាងណាមួយ ហាក់ដូចជាទំនង ហើយក្រោយពេលត្រិះរិះរកហេតុផលយ៉ាងត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់កត្តវិទ្យា នោះគេនឹងមានការ សន្និដ្ឋានពីសច្ចៈភាពតែម្តង។

ច. វិទ្យាសាស្ត្រ (Science) ចំណេះដឹងប្រភេទនេះមានប្រភពចេញពីការសង្កេតដោយចងជាប្រព័ន្ធត្រឹមត្រូវ។
ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ: '''កំហុសឆ្គងក្នុងដំណើរការចង់ដឹងរបស់មនុស្ស'''- Errors in Human Inquiry

កំហុសឆ្គងក្នុងដំណើរការចង់ដឹងរបស់មនុស្ស- Errors in Human Inquiry  

នៅក្នុងដំណើរការស្វែងយល់អ្វីមួយ យើងតែងតែបង្កើតមានកំហុស។ ការយល់ដឹងតាមលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលផ្ទុយពីការស្វែងរកចំណេះដឹងរបស់មនុស្ស។

ក. ការសង្កេតខុស (Inaccurate Observation)

ខ. ការទាញសន្និដ្ឋានហួស (Overgeneralization)

គ. ការសង្កេតមិនបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ (Selective Observation)

ឃ. ពត៌មានប្រឌិត (Make-up Information)

ង. ការលើហេតុផលខុសវិធីតក្កវិទ្យា (Illogical Reasoning)

ច. ការជាប់ជំពាក់រឿងផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងដំណើរការស្វែងយល់ (Ego involvement in understanding)

ឆ. ភាពមិនចាស់ទុំក្នុងការស្វែងរកចំណេះដឹង (Premature Closure of Inquiry)

ជ. ការបញ្ឆោតលេង (Mystification)
ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ: = ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ

= ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ 
=

 លក្ខណៈនៃវិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រ 

ក. សំអាងលើបទពិសោធន៍ពិត (Empirical)

ខ. ជាប្រព័ន្ធដោយឥតលំអៀង (Systematic)

គ. អាចបង្កើតបាន (Replication)

ឃ. ស្វែងរកនូវមូលហេតុ (Search for causes)

ង. ជាបណ្តោះអាសន្ន (Provisional)

ច. មិនលំអៀង (Objective)

 ក្រមសីលធម៌ក្នុងដំណើរការស្រាវជ្រាវ 

ក. មានការចូលរួមដោយស្ម័គ្រចិត្រពីអ្នកផ្តល់ពត៌មាន (Voluntary Participation)

ខ. មិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកចូលរួម (No harmful to participation)

គ. ការបំភាន់- បំភាន់អ្នកចូលរួម (Deception- Deceiving Subjects)

ឃ. ឯកជនភាព ៖ អនាមិក និង ការលាក់កំបាំង  (Privacy- Anonymity and Confidentiality)។

 ឯកសារយោង 
បកប្រែពី Dr. Poch Bunnak,  Quantitative Methods ស្តីពី វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណវិស៍យ ដោយ  ថា លាងអាង   ដេប៉ាតឺម៉ង់ ប្រវត្តិវិទ្យា សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភំពេញ។
ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ: លក្ខណៈនៃវិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រ

លក្ខណៈនៃវិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រ 

ក. សំអាងលើបទពិសោធន៍ពិត (Empirical)

ខ. ជាប្រព័ន្ធដោយឥតលំអៀង (Systematic)

គ. អាចបង្កើតបាន (Replication)

ឃ. ស្វែងរកនូវមូលហេតុ (Search for causes)

ង. ជាបណ្តោះអាសន្ន (Provisional)

ច. មិនលំអៀង (Objective)
ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ: '''ក្រមសីលធម៌ក្នុងដំណើរការស្រាវជ្រាវ'''

ក្រមសីលធម៌ក្នុងដំណើរការស្រាវជ្រាវ 

ក. មានការចូលរួមដោយស្ម័គ្រចិត្រពីអ្នកផ្តល់ពត៌មាន (Voluntary Participation)

ខ. មិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកចូលរួម (No harmful to participation)

គ. ការបំភាន់- បំភាន់អ្នកចូលរួម (Deception- Deceiving Subjects)

ឃ. ឯកជនភាព ៖ អនាមិក និង ការលាក់កំបាំង  (Privacy- Anonymity and Confidentiality)។
ការស្វែងយល់ពីភាសា

ការស្វែងយល់ពីភាសាគឺជាវិស័យមួយដែសសិក្សាអំពីភាពដូចគ្នា ស៊ើបអង្កិត និង ដោះស្រាយបញ្ហាជីវិតពិតដែលមានទំនាក់ទំនងនិងភាសា។ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបានអោយនិយមន័យការស្វែងយល់ពីភាសាថាគឺជាការអប់រំ ភាសាវិទ្យា ចិត្តវិទ្យា វិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រ នរវិទ្យា និង សង្គមវិទ្យា។
ការស្វែងយល់ពីភាសា: កម្មសិទ្ធិ

កម្មសិទ្ធិ
ផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃការស្វែងយល់ពីភាសារាប់បញ្ចូលដូចជា ទ្វិភាសានិយម និង និយមភាសាច្រើនជាង ម៉ាស៊ីននៃការទំនាក់ទំនងចម្រុះ វិភាគនៃការសន្ទនា ភាសាគរុកោសល្យ  ការទទួលយកនូវភាសាទីពីរ  សិល្បៈនៃការរៀបចំសន្ទានុក្រម គោលបំណងនៃភាសា និងនយោបាយ ភាពទាន់សម័យ ការសិក្សានូវរប្រៀបប្រើភាសាក្នុងសង្គម  និតិវេជ្ជវិទ្យា ភាសាវិទ្យា និង ការបកប្រែ។
ផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃវិស័យសារពត៌មានបានរាប់បញ្ចូលឡើងវិញជាប្រចាំឆ្នាំនៃការប្រើប្រាស់ភាសា មានដូចជា ការស្វែងយល់ពីភាសា រំលឹកឡើងវិញនៃការប្រើប្រាស់ភាសាអន្តរជាតិ ការប្រើប្រាស់ភាសានៃកាសែតអន្តរជាតិ រឿងរាវក្នុងការប្រើប្រាស់ភាសា និង ការសិក្សាអំពីភាសា។
ការស្វែងយល់ពីភាសា: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ
ប្រពៃណីនៃការស្វែងយល់ពីភាសាបានបង្កើតឡើងដោយខ្លួនវានៅក្នុងចំណែកមួយនៃការឆ្លើយតបទៅនិង ស្វែងសិក្សាក្នុងភាសាវិទ្យានៅចុងសតវត្ស​១៩៥០ នៃការបង្កើតឡើងនូវភាសាវិទ្យា ហើងតែងតែត្រូវបានរក្សាទុកជាច្បាប់ដើមមួយសំរាប់សិក្សាស្រាវជ្រាវ និង សំរាប់ធ្វើបទបង្ហាញដល់អ្នកសិក្សា ដោយវាមានសារសំខាន់ក្នុងបញ្ហាភាសាវិទ្យា។
ការស្វែងយល់ពីភាសាពីដើមឡើយគឺត្រូវបានជាប់ទាក់ទងដោយខ្លួនវាផ្ទាល់ជាមួយនិងគោលការណ៏និងការអនុវត្តន៏ទៅលើមូលដ្ឋានគ្រឹះរបស់ភាសាវិទ្យា។ ក្នុងថ្ងៃដំបូងគេបង្អោះការស្វែងយល់ភាសាត្រូវ បានគិតថាជា “ភាសា-អនុវត្តន៏” តិចតូចផ្នែកខាងក្រៅនៃមុខវិជ្ជាតែប៉ុណ្ណោះ។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយក្នុង សតវត្សន៏១៩៦០ការស្វែងយល់ពីភាសាត្រូវបានចំរើនឡើងអាចរាប់បញ្ចូលទៅនិងភាសានយោបាយ និងភាសាទីពីរ។ ដូចជានៅក្នុងសតវត្សន៏​១៩៧០​ដំបូងការស្វែងយល់ពីភាសាបានក្លាយជាបញ្ហាជាក់លាក់ជាងទ្រឹស្តីភាសាវិទ្យាផងដែរ។
ការស្វែងយល់ពីភាសាគឺត្រូវបានរួមបញ្ចូលក្នុងដំណោះស្រាយនៃបញ្ហាទំនាក់ទំនងក្នុងពិភពលោកយ៉ាងពិតប្រកដ។ តាមរយៈសតវត្សន៏ទី១៩៩០ ការស្វែង​យល់ពីភាសាត្រូវបានពង្រីកឡើងវិញដោយមានការរួមបញ្ចូលក្នុងការសិក្សាយ៉ាងដិតដល់និងការនិយមភាសាច្រើន។ ការស្វែងរកនៃ​ការស្វែង​យល់ពីភាសា​ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជា” ខាងទ្រឹស្តីនិងការអនុវត្តន៏ជាក់ស្តែងនៃបញ្ហាពាក្យច្បាស់លាស់ក្នុងភាសាមួយដែលគឺជាគោល”។
ស្វែងរកស្វាយប្រវត្តិ

ចំណាត់ថ្នក់ក្រុម:ភាសា
ការហោះហើរ

ការហោះហើរ គឺជាសកម្មភាពនៃការផ្លាស់ប្តូរទៅតាមអាកាសដោយប្រើយន្តហោះ ឬភាវៈរស់ធ្វើការហោះហើរ(ឧទាហរណ៍: សត្វចាប,សត្វសារិកា...) វត្ថុហោះហើរផ្សេងទៀត(ឧទាហរណ៍: យានដ្រូ...)។ ការហោះហើរត្រូវបានដោយគោលការណ៍នៃលំហអាកាស ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអន្តរកម្មរវាងវត្ថុ និងខ្យល់ជុំវិញ។ មានប្រភេទនៃការហោះហើរដោយឡែកពីគ្នា រួមទាំងការហោះហើរដែលប្រើកម្លាំងថាមពល ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់គ្រឿងម៉ាស៊ីនដើម្បីបង្កើតកម្លាំងរុញ និងលើក និងការហោះហើរដែលមិនប្រើកម្លាំង ដែលពឹងផ្អែកលើកម្លាំងធម្មជាតិ ដូចជាកម្ដៅ ឬចរន្តខ្យល់ ដើម្បីនៅពីលើ(ឧទាហរណ៍: ប៉ាឡុង ជាដើម)។ ក្នុងអំឡុងពេលហោះហើរ យន្តហោះអាចយកឈ្នះលើកម្លាំងជាច្រើន រួមទាំងទំនាញអូស និងលើក។ ទំនាញ​ទាញ​យន្តហោះ​ទៅ​កាន់​ដី ខណៈ​ពេល​ដែល​ការ​អូស​គឺជា​កម្លាំង​ទប់ទល់​នៃ​ខ្យល់​ចំពោះ​ចលនា​របស់​យន្តហោះ​។  ការលើក គឺជាកម្លាំងដែលអនុញ្ញាតឱ្យយន្តហោះឡើងលើ និងនៅពីលើ។ 
រូបភាពតូច|សត្វគូសេកំពុងហោះហើរនៅឧទ្យានមួយក្នុងប្រទេសកាណាដា
រូបភាពតូច|ឧទ្ធម្ភាគចក្រហោះហើរនៅលើភ្នំតេងពូឆេ ប្រទេសនេប៉ាល់
ដើម្បីសម្រេចបានការហោះហើរ យន្តហោះត្រូវតែបង្កើតការលើកគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីយកឈ្នះកម្លាំងទំនាញ និងកម្លាំងរុញច្រានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីយកឈ្នះលើកម្លាំងអូស។  រូបរាង និងការរចនារបស់យន្តហោះ ក៏ដូចជាល្បឿន និងទិសដៅនៃលំហូរខ្យល់ ប៉ះពាល់ដល់បរិមាណនៃការលើក និងកម្លាំងដែលបានបង្កើត។ ការហោះហើរបានធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរការដឹកជញ្ជូន ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្ស និងទំនិញធ្វើដំណើរបានលឿន និងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពក្នុងរយៈចម្ងាយឆ្ងាយ។  វាក៏បានផ្លាស់ប្តូរការធ្វើសង្គ្រាម និងការរុករក ផ្តល់មធ្យោបាយថ្មីដើម្បីទៅដល់ទីតាំងដាច់ស្រយាល និងប្រមូលព័ត៌មាន។ ដកស្រង់ចេញពីប្រភព Ask Al
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ: និយមន័យ

និយមន័យ 
គណនេយ្យភាព ត្រូវបានគេឱ្យនិយមន័យផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន   អាស្រ័យតាមស្ថានភាពជាក់ស្ដែង។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុង បរិបទនៃកំណែទម្រង់ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ គណនេយ្យ ភាព ត្រូវបានកំណត់និយមន័យស្រដៀងៗគ្នាដូចខាងក្រោម ៖ 
 សៀវភៅកម្មវិធីជាតិ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិប   តេយ្យនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិកំណត់ថា “គណនេយ្យភាព គឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នក ដែលទទួលបាននូវការទទួលខុសត្រូវ និងសិទ្ធិអំណាចដើម្បីឆ្លើយបំភ្លឺ និងទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើនានារបស់ខ្លួន រួមទាំងផលវិបាកដែលកើតឡើងពីទង្វើទាំងនោះ”។ 
 សៀវភៅ ផអ៣ទី២ បានកំណត់ថា “គណនេយ្យភាព គឺជា កាតព្វកិច្ចនៃអ្នកអនុវត្ត សិទ្ធិអំណាចក្នុងការឆ្លើយ បំភ្លឺអំពីសកម្មភាព នានារបស់ខ្លួនចំពោះអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចណាមួយ ដែល អាចដាក់នូវពិន័យក្នុងករណីខកខានមិនបានអនុវត្ត។
 សៀវភៅអភិបាលកិច្ចល្អសម្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០០៥ កំណត់ថា “គណនេយ្យភាព គឺជាការអនុវត្តតួនាទី និងភារកិច្ចនៅក្នុងដំណើរការនៃការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត និងអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចចិត្តនោះ ដោយមានការទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើរបស់ខ្លួន រាយការណ៍ ព្រមទាំងបញ្ជាក់ពីមូលហេតុនូវអ្វីដែលខ្លួនបានសម្រេច និងអនុវត្ត”។
គណនេយ្យភាពតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ សំដៅលើការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់អង្គដែលកើតឡើងពីការបោះឆ្នោត (ដោយផ្ទាល់ ឬ ប្រយោល) ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋទូទៅក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។
ឧទាហរណ៍ ៖ ក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុមប្រឹក្សា ក្រុង ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក ក្រុមប្រឹក្សាខណ្ឌ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ ក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ ដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោត ត្រូវមានគណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពល-រដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ: គោលបំណង

គោលបំណង 
គោលបំណងនៃការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ គឺដើម្បី ៖
 ធានាឲមានប្រសិទ្ធភាពនៃការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត និងអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចចិត្តរបស់ក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិដើម្បីបម្រើឆន្ទៈ និងផលប្រយោជន៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន
 ធានាឲមានភាពជាតំណាងសាធារណៈយ៉ាងពិតប្រាកដ 
 ធានាឲមានប្រសិទ្ធភាពនៃការផ្តល់សេវាសាធារណៈជូនប្រជាពលរដ្ឋ 
 ពង្រឹងអភិបាលកិច្ចមូលដ្ឋាន និងការអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋាន។
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ: គណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុង

គណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុង 
គណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុង សំដៅទៅលើគណនេយ្យភាពនៅក្នុងអង្គការ ចាត់តាំងមួយរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ឬនៅក្នុងរង្វង់រដ្ឋបាលមួយនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។ ក្នុងបរិបទនៃការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ នៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ ការពង្រឹងខ្សែគណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុងសំដៅទៅលើការរៀបចំវិធានការ យន្ដការ និងនីតិវិធីនានាសម្រាប់រដ្ឋបាលនីមួយៗនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដើម្បីធានាថា ក្រុមប្រឹក្សា (ជាអង្គជាប់ឆ្នោត) គឺជាអង្គទទួលខុសត្រូវកំពូលក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន អាចធ្វើសេចក្ដីសម្រេចផ្អែកតាមតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ មានលទ្ធភាពត្រួតពិនិត្យ និងណែនាំដល់គណៈអភិបាល និងអង្គភាពនានា ដែលអនុវត្ដសេចក្ដីសម្រេចរបស់ខ្លួន។ គណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុងរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិអាចមានដូចជា ៖ 
 គណនេយ្យភាពរបស់គណៈអភិបាលចំពោះក្រុមប្រឹក្សា
 គណនេយ្យភាពរបស់គណៈកម្មាធិការនានាចំពោះក្រុមប្រឹក្សា
 គណនេយ្យភាពរបស់អភិបាលរងចំពោះអភិបាល
 គណនេយ្យភាពរបស់នាយក នាយករងរដ្ឋបាលចំពោះក្រុមប្រឹក្សា ឬចំពោះគណៈអភិបាល
 គណនេយ្យភាពរបស់នាយកទីចាត់ការចំពោះនាយករដ្ឋបាល 
 គណនេយ្យភាពរបស់មន្រ្តីចំពោះប្រធានការិយាល័យ
 គណនេយ្យភាពរវាងស្មៀនឃុំ ជាមួយមេឃុំ
 ...។ល។
ឧទាហរណ៍ ៖ ក្រុមប្រឹក្សាស្រុកបានអនុម័តគោលការណ៍ណែនាំផ្នែកគោលនយោបាយសម្រាប់ណែនាំដល់ការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍស្រុក។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រុមប្រឹក្សាក៏បានអនុម័តប្រតិទិនសម្រាប់ការកសាងផែនការ អភិវឌ្ឍស្រុកផងដែរ។ បន្ទាប់ពីទទួលការអនុម័តពីក្រុមប្រឹក្សា អភិបាលស្រុកមានភារកិច្ចក្នុងការដឹកនាំ ចាត់ចែងរៀបចំការកសាងផែនការអភិវឌ្ឍ ស្រុក។ ក្នុងការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចនេះ អភិបាលត្រូវមានគណនេយ្យភាព ចំពោះក្រុមប្រឹក្សារបស់ខ្លួន ដោយត្រូវរាយការណ៍ជូនក្រុមប្រឹក្សាអំពីដំណើរការ និងលទ្ធផលនៃការអនុវត្ត ឬត្រូវឆ្លើយបំភ្លឺ និងបកស្រាយយ៉ាងសមហេតុផលជូនក្រុមប្រឹក្សា ប្រសិនបើក្រុមប្រឹក្សាស្នើសុំការបំភ្លឺណាមួយ។
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ: គណនេយ្យភាពអន្ដររដ្ឋបាល

គណនេយ្យភាពអន្ដររដ្ឋបាល 
ក). គណនេយ្យភាពអន្តររដ្ឋបាលនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ៖ សំដៅលើគណនេយ្យភាពរវាងរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិជាមួយរដ្ឋបាល ថ្នាក់ក្រោមជាតិ ឬរវាងអង្គការចាត់តាំងនានានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដែលមានប្រភេទដូចគ្នា ឬប្រភេទផ្សេងគ្នា។ គោលបំណងចម្បងនៃការពង្រឹងគណនេយ្យភាពអន្ដររដ្ឋបាលនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ គឺដើម្បីលើកកម្ពស់ការឆ្លើយតប ការគាំទ្រ និងគណនេយ្យភាពរបស់ក្រុមប្រឹក្សានានាចំពោះក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។ 
គណនេយ្យភាពអន្តររដ្ឋបាលនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនេះ អាចមានដូចជា ៖
 គណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលរាជធានីចំពោះរដ្ឋបាលសង្កាត់ 
 គណនេយ្យភាពរបស់ក្រុមប្រឹក្សាស្រុកចំពោះក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ 
 គណនេយ្យភាពរវាងគណៈអភិបាលរាជធានី ខេត្ដ គណៈអភិបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ និងមេឃុំ ចៅសង្កាត់
 ...។ល។

ឧទាហរណ៍ ៖ ក្នុងដំណើរការកសាងកម្មវិធីវិនិយោគបីឆ្នាំរំកិលថ្នាក់ស្រុក រដ្ឋបាលស្រុកតម្រូវឲឃុំនីមួយៗក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួនផ្ញើគម្រោងវិនិយោគនានា ដែលហួសពីសមត្ថភាពធនធានដែលខ្លួនមានមកស្រុក ដើម្បីរៀបចំចាត់អាទិភាព និងរៀបចំគម្រោងវិនិយោគបីឆ្នាំរំកិលរបស់ស្រុក។ ឃុំ “ក” បានផ្ញើគម្រោងចំនួន០៥គម្រោងមកស្រុក។ បន្ទាប់ពីចាត់អាទិភាព មានគម្រោងរបស់ឃុំ “ក” តែ០១ប៉ុណ្ណោះត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងកម្មវិធីវិនិយោគក្នុងឆ្នាំខាងមុខរបស់ស្រុក។ ក្នុងករណីនេះ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ “ក” អាចស្នើសុំការឆ្លើយបំភ្លឺពីក្រុមប្រឹក្សាស្រុកអំពីមូលហេតុ ដែលគម្រោងរបស់ខ្លួនភាគច្រើនមិនត្រូវបានឆ្លើយតប។ ដូច្នេះ ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក ត្រូវធ្វើការឆ្លើយតបដោយសមហេតុផលអំពីមូលហេតុ ដែលគម្រោងរបស់ឃុំ “ក” ភាគច្រើនមិនត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងកម្មវិធីវិនិយោគបីឆ្នាំរំកិលរបស់ស្រុក។     
ខ). គណនេយ្យភាពរវាងមន្ទីរ អង្គភាព ជាមួយក្រុមប្រឹក្សា សំដៅលើ គណនេយ្យភាពរវាងមន្ទីរ អង្គភាព និងទីភ្នាក់ងារនានារបស់ក្រសួង ស្ថាប័នជាមួយនឹងក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។ ក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ គឺជាតំណាងប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន ដូច្នេះ ក្រុមប្រឹក្សាអាចស្នើឲមន្ទីរ អង្គភាព និងទីភ្នាក់ងារនានារបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន ឆ្លើយបំភ្លឺនានាពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្តល់សេវាជូនប្រជាពលរដ្ឋ ឬនៅពេលមានបណ្តឹងតវ៉ា ឬមានការស្នើសុំការបំភ្លឺណាមួយពីប្រជាពលរដ្ឋ។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រុមប្រឹក្សាក៏អាចលើកឡើងអំពីបញ្ហា និងតម្រូវការនានារបស់ប្រជាពលរដ្ឋជូនដល់មន្ទីរ អង្គភាព និងទីភ្នាក់ងារនានារបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន ដើម្បីចាត់វិធានការឆ្លើយតប និងដោះស្រាយតាមជំនាញ ឬវិស័យនីមួយៗ។ បន្ទាប់ពីទទួលបានបញ្ហា និងតម្រូវការពីក្រុមប្រឹក្សា មន្ទីរ អង្គភាព និងទីភ្នាក់ងារនានារបស់ក្រសួង ស្ថាប័នត្រូវរៀបចំ និងឆ្លើយតប ឬដោះស្រាយ ព្រមទាំងត្រូវរាយការណ៍ជូនក្រុមប្រឹក្សាវិញ អំពីការអនុវត្តការឆ្លើយតប ឬការដោះស្រាយទាំងនោះ។
គណនេយ្យភាពអន្តររដ្ឋបាល អាចហៅម្យ៉ាងទៀតថា គណនេយ្យភាពខ្សែទទឹង។ 
ឧទាហរណ៍ 
 មន្ទីរសុខាភិបាលខេត្តមានគណនេយ្យភាពចំពោះរដ្ឋបាលខេត្ត អំពីការអនុវត្តវិធានការទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលជំងឺរបេង
 ការិយាល័យអប់រំ យុវជន និងកីឡាស្រុកមានគណនេយ្យភាព ចំពោះរដ្ឋបាលស្រុកអំពីបញ្ហាកុមារបោះបង់ចោលការសិក្សា។
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ: គណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ

គណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ   
គណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ សំដៅទៅលើគណនេយ្យភាពរវាងរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន តាមរយៈការរៀបចំឱ្យមានវិធានការ យន្ដការ និងនីតិវិធីនានាសម្រាប់ធានាឱ្យមានការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ នៅក្នុងដំណើរការអភិបាលកិច្ចរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។ គណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ ដូចគ្នា នឹងគណនេយ្យភាពពីលើទៅក្រោម ឬគណនេយ្យភាពតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ ដែលក្រុមប្រឹក្សាត្រូវមានគណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋអំពី ជម្រើសជាអាទិភាព ដើម្បីធ្វើសេចក្តីសម្រេច ដោយធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍ តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន ហើយក្រុមប្រឹក្សាក៏ ត្រូវទទួលខុសត្រូវរាល់សេចក្តីសម្រេច និងការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចរបស់ ខ្លួនផងដែរ។
ឧទាហរណ៍ ៖ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ គឺអង្គដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់ពីប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោតនេះ មានភារកិច្ចចម្បងក្នុងការចាត់ចែងប្រើប្រាស់ ធនធាននានាដែលមានប្រកបដោយចីរភាព សម្រាប់បំពេញសេចក្តីត្រូវការនានារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ក្នុងការអនុវត្តតួនាទីរបស់ខ្លួន ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ “គ” បានអនុម័តដីកាស្តីពីការប្រើប្រាស់បឹងធម្មជាតិ ដោយត្រូវហាមឃាត់រាល់សកម្មភាពប្រើប្រាស់ថ្នាំពុលគីមីកសិកម្មនៅជុំវិញមាត់បឹង ដែលអាចនឹងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់គុណភាពទឹក និងសត្វដែលរស់នៅក្នុងទឹកបឹង។ ដីកាដែលបានដាក់ឲអនុវត្តនេះ បានធ្វើឲកសិករដាំបន្លែជុំវិញបឹងមិនសប្បាយចិត្ត ហើយបានមកតវ៉ានៅមុខសាលាឃុំ។ មេឃុំ “គ” បានធ្វើការឆ្លើយបំភ្លឺជូនប្រជាកសិករទាំងនោះ ដោយបញ្ជាក់អំពីមូលហេតុច្បាស់លាស់ និងសម-ហេតុផល ដែលអាចឲកសិករទាំងនោះទទួលយកបាន។ តាមរយៈការប្តឹង តវ៉ានេះ ឃុំអាចរកដំណោះស្រាយសមស្របតាមមធ្យោបាយផ្សេងៗទៀតសម្រាប់អ្នកដែលទទួលផលប៉ះពាល់នេះ។