ទសពលញ្ញាណ: សម្រង់​ពី[[ព្រះត្រៃបិដក]]

សម្រង់​ពីព្រះត្រៃបិដក
[១៦៦] ម្នាល​សារីបុត្ត តថាគតពលញ្ញាណ របស់​តថាគត​នេះ​មាន​ ១០ ប្រការ គឺ​ជា​ពលញ្ញាណ ដែល​តថាគត​បាន​ប្រកប​ហើយ​ ទើប​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុ​ដ៏​ប្រសើរ បន្លឺ​សីហនាទ ក្នុង​បរិស័ទ​ទាំង​ឡាយ ញ៉ាំង​ព្រហ្មចក្រ (ចក្រ​ដ៏ប្រសើរ) ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ។ ឯតថាគតលញ្ញាណ ១០ តើ​ដូច​ម្តេច ?
 ម្នាល​សារីបុត្ត ព្រះ​តថាគត​ក្នុង​លោក​នេះ​ រមែង​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុ​តាម​ហេតុ​ផង ដឹង​ច្បាស់​នូវ​អំពើ​មិន​មែន​ជា​ហេតុ​តាម​អំពើ​មិន​មែន​ជា​ហេតុ​ផង តាម​សេចក្តី​ពិត ។ ម្នាល​សារីបុត្ត​ ត្រង់​ដែល​ព្រះ​តថាគត​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ហេតុ​តាម​ហេតុ​ផង ដឹង​ច្បាស់​នូវ​អំពើ​មិន​មែន​ជា​ហេតុ​ តាម​អំពើ​មិន​មែន​ជា​ហេតុ​ផង តាម​សេចក្តី​ពិត ម្នាល​​សារីបុត្ត នេះ​ឯង ជា​តថាគតពលញ្ញាណ​របស់​តថាគតទី ១ ជា​ពលញ្ញាណ​ដែល​ព្រះ​តថា​គត​តែង​អាស្រ័យ ទើប​បាន​ដល់​នូវ​ថ្នាក់​ដ៏​ប្រសើរ​ បន្លឺ​សីហនាទ​ក្នុង​ពួក​បរិស័ទ ញ៉ាំង​ព្រហ្មចក្រ (ចក្រ​ដ៏​ប្រសើរ) ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ។ 
 ម្នាល​សារីបុត្ត មួយ​ទៀត ព្រះ​តថាគត​រមែង​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​វិបាក​នៃ​កុសលកម្ម​​ និង អកុសលកម្ម ដែល​សត្វ​បាន​ធ្វើ​ហើយ ទាំង​អតីត អនាគត និង បច្ចុប្បន្ន តាម​បច្ច័យ តាម​ហេតុ ដោយ​សេចក្តី​ពិត​មែន ។ ម្នាល​សារីបុត្ត ត្រង់​ដែល​តថាគតដឹង​ច្បាស់​នូវ​វិបាក​​នៃ​កុសល និង អកុសល ដែល​សត្វ​បាន​ធ្វើ​ហើយ ទាំង​អតីត អនាគត និង បច្ចុប្បន្ន តាម​បច្ច័យ តាម​ហេតុ ដោយ​សេចក្តី​ពិត​ ម្នាល​សារីបុត្ត នេះ​ឯង​ជា​តថាគតពលញ្ញាណ​របស់​តថាគត (ទី ២) ជា​ពលញ្ញាណ​ដែល​តថាគត​តែង​អាស្រ័យ ទើប​បាន​ដល់​នូវ​ថ្នាក់​ដ៏​ប្រសើរ​ បន្លឺ​ឡើង នូវ​សីហនាទ​ក្នុង​បរិស័ទ​ទាំងឡាយ ញ៉ាំង​ចក្រ​ដ៏​ប្រសើ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ។ 
 ម្នាល​សារីបុត្ត មួយ​ទៀត តថាគត​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បដិបទា​​ជា​ដំណើរ​ ទៅ​កាន់​សុគតិ និង ទុគ្គតិ​ក្នុង​ទី​ទាំង​ពួង តាម​សេចក្តី​ពិត ។ ម្នាល​សារីបុត្ត ត្រង់​ដែល​ព្រះ​តថាគត​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បដិបទា​ ដំណើរ​ទៅ​កាន់​សុគតិ​ និង ទុគ្គតិ​ក្នុង​ទី​ទាំង​ពួង ម្នាល​សារីបុត្ត នេះ​ឯង​ជា​តថាគត​ពលញ្ញាណ​របស់​ព្រះ​តថាគត (ទី ៣) ជា​ពលញ្ញាណ​ដែល​ព្រះ​តថាគត​​តែង​អាស្រ័យ​ហើយ ទើប​ដល់​នូវ​ថ្នាក់​ដ៏​ប្រសើរ បន្លឺ​សីហនាទ​ក្នុង​បរិស័ទ​ទាំង​ឡាយ ញ៉ាំង​ព្រហ្មចក្រ​ដ៏​ប្រសើ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ។ 
 ម្នាល​សារីបុត្ត​ មួយ​ទៀត តថាគត​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​លោក​ដែល​មាន​ធាតុ​ច្រើន​យ៉ាង​ មាន​ធាតុ​ផ្សេង​ៗ​គ្នា តាម​សេចក្តី​ពិត ។ ម្នាល​សារីបុត្ត ត្រង់​ដែល​​តថាគតដឹង​ច្បាស់​នូវ​លោក​ដែល​មាន​ធាតុ​ច្រើន​យ៉ាង មាន​ធាតុ​ផ្សេង​ៗ​គ្នា តាម​សេចក្តី​ពិត ម្នាល​សារីបុត្ត នេះ​ឯង​ជា​តថាគតពលញ្ញាណ (ទី ៤) ជា​ពលញ្ញាណ ដែល​ព្រះ​តថាគត​បាន​ដល់​នូវ​ថ្នាក់​ដ៏​ប្រសើរ ទើប​បន្លឺ​សីហនាទ​ក្នុង​ពួក​បរិស័ទ​ទាំង​ឡាយ ញ៉ាំង​ព្រហ្មចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ។ 
 ម្នាល​សារីបុត្ត​ មួយ​ទៀត ព្រះ​តថាគត​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​អធ្យាស្រ័យ​ផ្សេង​ៗ​គ្នា របស់​សត្វ​ទាំងឡាយ តាម​សេចក្តី​ពិត ។ ម្នាល​សារីបុត្ត ត្រង់​ដែល​ព្រះ​តថាគត​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​អធ្យាស្រ័យ​ផ្សេង​ៗ​គ្នា របស់​​សត្វ​ទាំងឡាយ​តាម​សេចក្តី​ពិត ម្នាល​សារីបុត្ត​នេះ​ឯង​ជា​តថាគតពលញ្ញាណ​របស់​ព្រះ​តថាគត (ទី ៥) ជា​ពលញ្ញាណ​ដែល​ព្រះ​តថាគត​តែង​អាស្រ័យ​ហើយ ទើប​បាន​ដល់​នូវ​ថ្នាក់​ដ៏​ប្រសើរ បន្លឺ​សីហនាទ​ក្នុង​បរិស័ទ​ទាំងឡាយ ញ៉ាំង​ព្រហ្មចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត​ទៅ ។ 
 ម្នាល​សារីបុត្ត មួយ​ទៀត តថាគត​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ឥន្ទ្រិយ​ក្លៀវក្លា​ និង ទន់ របស់​ពួក​សត្វ​ដទៃ របស់​បុគ្គល​ដទៃ តាម​សេចក្តី​ពិត ។ ម្នាល​សារីបុត្ត ត្រង់​ដែល​ព្រះ​តថាគត​ដឹង​ច្បាស់ នូវ​ឥន្ទ្រិយ​ក្លៀវក្លា​ និង ទន់ របស់​ពួក​សត្វ​ដទៃ​ ពួក​បុគ្គល​ដទៃ តាម​សេចក្តី​ពិត ម្នាល​សារីបុត្ត នេះ​ឯង​ជា​តថាគតពលញ្ញាណ​របស់​ព្រះ​តថាគត​(ទី ៦) ជា​ពលញ្ញាណ​ដែល​ព្រះ​តថាគត​តែង​អាស្រ័យ​ហើយ ទើប​បាន​ដល់​នូវ​ថ្នាក់​ដ៏​ប្រសើរ បន្លឺ​សីហនាទ​ក្នុង​បរិស័ទ​ទាំង​ឡាយ ញ៉ាំង​ព្រហ្មចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ។
 ម្នាល​សារីបុត្ត មួយ​ទៀត តថាគត​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ សេចក្តី​សៅហ្មង សេចក្តី​ផូរផង់ និង ការ​ចេញ​នៃ​ឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និង សមាបត្តិ​ទាំងឡាយ តាម​សេចក្តី​ពិត ។ ម្នាល​សារីបុត្ត ត្រង់​ដែល​ព្រះ​តថាគត​ដឹង​ច្បាស់នូវសេចក្តី​សៅហ្មង សេចក្តី​ផូរផង់ និង ការ​ចេញ​នៃ​ឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និង សមាបត្តិ​ទាំងឡាយ តាម​សេចក្តី​ពិត ម្នាល​សារីបុត្ត នេះ​ឯង​ជា​តថាគតពលញ្ញាណ​របស់​ព្រះ​តថាគត​(ទី ៧) ជា​ពលញ្ញាណ​ដែល​ព្រះ​តថាគត​តែង​អាស្រ័យ​ហើយ ទើប​បាន​ដល់​នូវ​ថ្នាក់​ដ៏​ប្រសើរ បន្លឺ​សីហនាទ​ក្នុង​បរិស័ទ​ទាំង​ឡាយ ញ៉ាំង​ព្រហ្មចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ។ 
 ម្នាល​សារីបុត្ត មួយ​ទៀត តថាគត​រលឹក​ជាតិ​បាន​នៅ​អាស្រ័យ​ក្នុង​កាល​មុន​ជា​អនេកជាតិ គឺ​រលឹក​បាន​ ១ ជាតិ ២ ជាតិ ៣ ជាតិ ៤ ជាតិ ៥ ជាតិ ១០ ជាតិ ២០ ជាតិ ៣០ ជាតិ ៤០ ជាតិ ៥០ ជាតិ ១០០ ជាតិ ១ ពាន់​ជាតិ​ ១ សែន​ជាតិ​ក៏​បាន រលឹក​បាន​​ច្រើន​សំវដ្តកប្ប ច្រើន​វិវដ្តកប្ប ច្រើន​សំវដ្ដវិវដ្តកប្ប​ក៏​បាន ថា​ក្នុង​ភព​ឯណោះ អាត្មា​អញ​មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាង​នេះ មាន​គោត្រ​យ៉ាង​នេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាង​នេះ មាន​អាហារ​យ៉ាង​នេះ បាន​ទទួល​សុខ​ទុក្ខ​យ៉ាង​នេះ​ មាន​កំណត់​អាយុ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណេះ អាត្មាអញ​នោះ​ច្យុត​ចាក​អត្តភាព​នោះ​ហើយ​បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង​ភព​ឯណា ដែល​ទៅ​កើត​ក្នុង​ភព​ឯ​ណោះ​ទៀត អាត្មាអញ ក៏​មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាង​នេះ មាន​គោត្រ​យ៉ាង​នេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាង​នេះ មាន​អាហារ​យ៉ាង​នេះ ទទួល​សុខ​ទុក្ខ​យ៉ាង​នេះ មាន​កំណត់​អាយុ​ត្រឹម​​ប៉ុណ្ណេះ លុះ​អាត្មាអញ្​នោះ​ច្យុត​ចាក​អត្តភាព​នោះ​ហើយ​ ទើប​ទៅ​កើត​ក្នុង​ភព​នេះ​ឯង ។ ព្រះ​តថាគត​រលឹក​ជាតិ​ដែល​បាន​នៅ​អាស្រ័យ​ក្នុង​កាល​មុន​ជា​អនេក​ជាតិ ព្រម​ទាំង​អាការ ព្រម​ទាំង​ឧទ្ទេស​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។ ម្នាល​សារីបុត្ត ត្រង់​ដែល​ព្រះ​តថាគត​រលឹក​ជាតិ ដែល​បាន​នៅ​អាស្រ័យ​ក្នុង​​កាល​មុន​ជា​អនេក​ជាតិ គឺ​រលឹក​បាន​ ១ ជាតិ ២ ជាតិ ។បេ។ រលឹក​ជាតិ​ដែល​បាន​នៅ​អាស្រ័យ​ក្នុង​កាល​មុន​ជា​អនេក​ជាតិ ព្រម​ទាំង​អាការ​ព្រម​ទាំង​ឧទ្ទេស​យ៉ាង​នេះ ម្នាល​សារីបុត្ត នេះ​ឯង​ជា​តថាគតពលញ្ញាណ​របស់​ព្រះ​តថាគត​(ទី ៨) ជា​ពលញ្ញាណ​ដែល​ព្រះ​តថាគត​តែង​អាស្រ័យ​ហើយ ទើប​បាន​ដល់​នូវ​ថ្នាក់​ដ៏​ប្រសើរ បន្លឺ​សីហនាទ​ក្នុង​បរិស័ទ​ទាំង​ឡាយ ញ៉ាំង​ព្រហ្មចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ។
 ម្នាល​សារីបុត្ត មួយ​ទៀត តថាគត​​មាន​ចក្ខុ​ដូច​ជា​ទិព្វ​ដ៏​បរិសុទ្ធ កន្លង​ហួស​ចក្ខុ​របស់​មនុស្ស​ធម្មតា តែង​ឃើញ​នូវ​សត្វ​ទាំងឡាយ កំពុង​ច្យុត​កំពុង​កើត ជា​សត្វ​ទាបថោក​ខ្លះ ខ្ពង់​ខ្ពស់​ខ្លះ មាន​សម្បុរ​ល្អ​ខ្លះ មាន​សម្បុរ​អាក្រក់​ខ្លះ មាន​គតិ​ល្អ​ខ្លះ មាន​គតិ​អាក្រក់​ខ្លះ ដឹង​ច្បាស់​នូវ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​អន្ទោល​ទៅ​តាម​កម្ម​ (របស់​ខ្លួន) ថា អើ​ហ្ន៎ សត្វ​ទាំង​អម្បាល​នេះ ។បេ។ រមែង​ដឹង​ច្បាស់​ (យ៉ាង​នេះ​ឯង) ។ ម្នាល​សារីបុត្ត ត្រង់​ដែល​ព្រះ​តថាគត​មាន​ចក្ខុ​ដូច​ជា​ទិព្វ​ដ៏​បរិសុទ្ធ កន្លង​ហួស​ចក្ខុ​របស់​មនុស្ស​ធម្មតា តែង​ឃើញ​នូវ​សត្វ​ទាំងឡាយ កំពុង​ច្យុត​​កើត ជា​សត្វ​ទាបថោក​ខ្លះ ខ្ពង់​ខ្ពស់​ខ្លះ មាន​សម្បុរ​ល្អ​ខ្លះ មាន​សម្បុរ​អាក្រក់​ខ្លះ មាន​គតិ​ល្អ​ខ្លះ មាន​គតិ​អាក្រក់​ខ្លះ ដឹង​ច្បាស់​នូវ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​អន្ទោល​ទៅ​តាម​កម្ម​ (របស់​ខ្លួន) ថា អើ​ហ្ន៎ សត្វ​ទាំង​អម្បាល​នេះ ។បេ។ រមែង​ដឹង​ច្បាស់​ (យ៉ាង​នេះ​ឯង) ម្នាល​សារីបុត្ត នេះ​ឯង​ជា​តថាគតពលញ្ញាណ​របស់​ព្រះ​តថាគត​(ទី ៩) ជា​ពលញ្ញាណ​ដែល​ព្រះ​តថាគត​តែង​អាស្រ័យ​ហើយ ទើប​បាន​ដល់​នូវ​ថ្នាក់​ដ៏​ប្រសើរ បន្លឺ​សីហនាទ​ក្នុង​បរិស័ទ​ទាំង​ឡាយ ញ៉ាំង​ព្រហ្មចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ។
  ម្នាល​សារីបុត្ត មួយ​ទៀត តថាគត​​​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់​នូវ​ចេតោវិមុត្តិ នូវ​បញ្ញាវិមុត្តិ​ មិនមាន​អាសវៈ ព្រោះ​អស់​ទៅ​នៃ​អាសៈ​ទាំង​ឡាយ ដោយ​ប្រាជ្ញា​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន ហើយ​សម្រេច​សម្រាន្ត​នៅ​ដោយ​ឥរិយាបថ ៤ ។ ម្នាល​សារីបុត្ត ត្រង់​ដែល​ព្រះ​តថាគត​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់​នូវ​ចេតោវិមុត្តិ នូវ​បញ្ញាវិមុត្តិ​ មិនមាន​អាសវៈ ព្រោះ​អស់​ទៅ​នៃ​អាសៈ​ទាំង​ឡាយ ដោយ​ប្រាជ្ញា​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន ហើយ​សម្រេច​សម្រាន្ត​នៅ​ដោយ​ឥរិយាបថ ៤ ម្នាល​សារីបុត្ត នេះ​ឯង​ជា​តថាគតពលញ្ញាណ​របស់​ព្រះ​តថាគត​(ទី ១០) ជា​ពលញ្ញាណ​ដែល​ព្រះ​តថាគត​តែង​អាស្រ័យ​ហើយ ទើប​បាន​ដល់​នូវ​ថ្នាក់​ដ៏​ប្រសើរ បន្លឺ​សីហនាទ​ក្នុង​បរិស័ទ​ទាំង​ឡាយ ញ៉ាំង​ព្រហ្មចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ។ (ref. 2)

សម្រង់​ចេញ​ពី​ឯកសារ​ភាសា​អង់គ្លេស

​គម្ពីរ​មជ្ឈិមនិកាយ ​ M. 12.; និង គម្ពីរ​អង្គុត្តរនិកាយ A. X, 21:

There, o monks, the Perfect One understands according to reality the [1] possible as possible, and the impossible as impossible ... [2] the result of past, present and future actions ... [3] the path leading to the welfare of all ... [4] the world with its many different elements ... [5] the different inclinations in beings ... [6] the lower and higher faculties in beings ... [7] the defilement, purity and rising with regard to the absorptions, deliverances, concentration and attainments ... [8] remembering many former rebirths ... [9] perceiving with the divine eye how beings vanish and reappear again according to their actions (kamma) ... [10] gaining, through extinction of all taints, possession of 'deliverance of mind' and 'deliverance through wisdom' ...."