navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ឯក​ពន្ធភាព​: មាត្រា​ ៦.

មាត្រា​ ៦. 

ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ពិរុទ្ធ​ក្នុង​​បទ​ស្មន់​៖
 បុរស​ និង​ស្ត្រី​ដែល​ជាប់​ចំណង​ជា​ញាតិ​លោ​ហិត​ ឬ​ញាតិ​ពន្ធ​ក្នុង​ខ្សែ​ផ្ទាល់​គ្រប់​ថ្នាក់​ ទោះ​ចំណង​នោះ​មាន​ខាន់​ស្លា​ក្ដី​ ឥត​ខាន់​ស្លា​ក្ដី​ ឬ​ជា​សាច់​ចិញ្ចឹម​ក្ដី​ បាន​រួម​សេវនកិច្ច​ជា​មួយ​គ្នា។
 បុរស​ និង​ស្ត្រី​ដែល​ជាប់​ចំណង​សាខា​ញាតិ​នឹង​គ្នា​ ទោះ​សាខា​ញាតិ​នោះ​មាន​​ខាន់​ស្លា​ក្ដី​ ឥត​ខាន់​ស្លា​ក្ដី​ ចិញ្ចឹម​ក្ដី​ រួម​ម្ដាយ​ក្ដី​​ រួម​ឪពុក​ក្ដី​ រួម​ម្ដាយ​​ឪពុក​ក្ដី​ ជា​ញាតិ​លោហិត​ក្ដី​ ឬ​ ជា​ញាតិ​ពន្ធ​ក្ដី​ រហូត​ដល់​ថ្នាក់​ទី​ ៣​ រាប់​ទាំង​ថ្នាក់​នេះ​​ ផង​បាន​រួម​សេវនកិច្ច​ជាមួយ​គ្នា។

មិន​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ពិរុទ្ធ​ពី​បទ​ស្មន់​ទេ​ ប្រសិន​បើ​សហព័ទ្ធ​ណា​ម្នាក់​ស្លាប់​ ហើយ​សហព័ទ្ធ​ដែល​នៅ​រស់​រួម​សេវនកិច្ច​ជាមួយ​សាខា​ញាតិ​ពន្ធ​ថ្នាក់​ទី​ ២​ ឬ​ថ្នាក់​ទី​ ៣។
ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ឯក​ពន្ធភាព​: មាត្រា​ ៧.

មាត្រា​ ៧. 

ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​ផិត​​ គឺ​ការ​រួម​សេវនកិច្ច​រវាងបុរស​​ដែល​មាន​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ពី​មុន​មិន​ទាន់ ​រលាយ​ជាមួយ​ស្ត្រី​ដទៃ​ក្រៅ​ពី​ប្រពន្ធ​របស់​ខ្លួន​ ឬ​ ការ​រួម​សេវនកិច្ច​រវាង​ស្ត្រី​ដែល​មាន​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​មិន​ទាន់​រលាយ​ ជាមួយ​បុរស​ដទៃ​ក្រៅ​ពី​ប្ដី​របស់​ខ្លួន។

ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ពិរុទ្ធ​ក្នុង​បទ​ផិត៖
 បុរស​ណា​ ដែល​មាន​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ពី​មុន​មិន​ទាន់​រលាយ​ ហើយ​ទៅ​រួម​សេវនកិច្ច​ជាមួយ​ស្ត្រី​ផ្សេង​ទៀត។
 ស្ត្រី​ណា​ ដែល​មាន​​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ពី​មុន​មិន​ទាន់​​​រលាយ​ ហើយ​ទៅ​រួម​សេវនកិច្ច​ជាមួយ​បុរស​ដទៃ​ទៀត។
ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ឯក​ពន្ធភាព​: មាត្រា​ ៨​.

មាត្រា​ ៨​. 

ក្នុង​ករណី​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​មាត្រា​ ៧​ ខាង​លើ​ ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​អាច​សម្រេច​មិន​ធ្វើ​បណ្ដឹង​អាជ្ញា​បាន​​ ប្រសិន​បើ​មាន​បណ្ដឹង​របស់​សហព័ន្ធ​ណា​មួយ​ស្នើ​សុំ​កុំ​ឲ្យ​ចោទ​ប្រកាន់។
ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ឯក​ពន្ធភាព​: ជំពូក​ទី ​៣ ទោស​ប្បញ្ញត្តិ

ជំពូក​ទី ​៣ ទោស​ប្បញ្ញត្តិ 

 មាត្រា​ 0៩.​ 

 ជន​ណា​ប្រព្រឹត្ត​ល្មើស​នឹង​មាត្រា​ ៤​ នៃ​ច្បាប់​នេះ​ ត្រូវ​ផ្ដន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ពី ​៦​ (ប្រាំ​មួយ)​ ខែ​ ដល់​ ១​ (មួយ)​ឆ្នាំ​ និង​ផ្ដន្ទាទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ពី​​ ២០០.០០០​ (ពីរ​រយ​ពាន់) ​រៀល​ ដល់​ ១.០០០.០០០ (មួយ​លាន) រៀល​ ឬ​ ផ្ដន្ទាទោស​ណា​មួយ​នៃ​ទោស​ទាំង​ពីរ។ ​ 

 មាត្រា​ ១០. 

ជន​ណា​ប្រព្រឹត្ត​ល្មើស​នឹង​មាត្រា​​ ៦​ និង​មាត្រា​ ៧​ នៃ​ច្បាប់​នេះ​ ត្រូវ​ផ្ដន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ពី​ ១​ (មួយ)​ ខែ​ ដល់​ ១​ (មួយ)​​ ឆ្នាំ​​ និង​ផ្ដន្ទាទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ពី​ ២០០.០០០​ (ពីរ​រយ​ពាន់)​ រៀល​​ ដល់​ ១.០០០.០០០ ​(មួយ​លាន)​ រៀល​ ឬ ​ផ្ដន្ទាទោស​ណា​មួយ​នៃ​ទោស​ទាំង​ពីរ។
ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ឯក​ពន្ធភាព​: ជន​ណា​ប្រព្រឹត្ត​ល្មើស​នឹង​មាត្រា​ ៤​ នៃ​ច្បាប់​នេះ​ ត្រូវ​ផ្ដន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ពី ​៦​ (ប្រាំ​មួយ)​ ខែ​ ដល់​ ១​ (មួយ)​ឆ្នាំ​ និង​ផ្ដន្ទាទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ពី​​ ២០០.០០០​ (ពីរ​រយ​ពាន់) ​រៀល​ ដល់​ ១.០០០.០០០ (មួយ​លាន) រៀល​ ឬ​ ផ្ដន្ទាទោស​ណា​មួយ​នៃ​ទោស​ទាំង​ពីរ។ ​

ជន​ណា​ប្រព្រឹត្ត​ល្មើស​នឹង​មាត្រា​ ៤​ នៃ​ច្បាប់​នេះ​ ត្រូវ​ផ្ដន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ពី ​៦​ (ប្រាំ​មួយ)​ ខែ​ ដល់​ ១​ (មួយ)​ឆ្នាំ​ និង​ផ្ដន្ទាទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ពី​​ ២០០.០០០​ (ពីរ​រយ​ពាន់) ​រៀល​ ដល់​ ១.០០០.០០០ (មួយ​លាន) រៀល​ ឬ​ ផ្ដន្ទាទោស​ណា​មួយ​នៃ​ទោស​ទាំង​ពីរ។ ​
ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ឯក​ពន្ធភាព​: មាត្រា​ ១០.

មាត្រា​ ១០. 

ជន​ណា​ប្រព្រឹត្ត​ល្មើស​នឹង​មាត្រា​​ ៦​ និង​មាត្រា​ ៧​ នៃ​ច្បាប់​នេះ​ ត្រូវ​ផ្ដន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ពី​ ១​ (មួយ)​ ខែ​ ដល់​ ១​ (មួយ)​​ ឆ្នាំ​​ និង​ផ្ដន្ទាទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ពី​ ២០០.០០០​ (ពីរ​រយ​ពាន់)​ រៀល​​ ដល់​ ១.០០០.០០០ ​(មួយ​លាន)​ រៀល​ ឬ ​ផ្ដន្ទាទោស​ណា​មួយ​នៃ​ទោស​ទាំង​ពីរ។
ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ឯក​ពន្ធភាព​: ជំពូក​ទី​៤ អវសាន​ប្បញ្ញត្តិ

ជំពូក​ទី​៤ អវសាន​ប្បញ្ញត្តិ 

 មាត្រា​ ១១.​ 

ច្បាប់​នេះ​ ពុំ​មាន​អានុភាព​ប្រតិសកម្ម​ឡើយ។

 មាត្រា​ ១២.​ 

បទប្បញ្ញត្តិ​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​ផ្ទុយ​នឹង​ច្បាប់​នេះ​ ត្រូវ​ទុក​ជា​និរាករណ៍។
ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ឯក​ពន្ធភាព​: មាត្រា​ ១២.​

មាត្រា​ ១២.​ 

បទប្បញ្ញត្តិ​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​ផ្ទុយ​នឹង​ច្បាប់​នេះ​ ត្រូវ​ទុក​ជា​និរាករណ៍។
ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ឯក​ពន្ធភាព​: ប្រភពពត៌មាន

ប្រភពពត៌មាន 
 ព្រឹទ្ធសភា​នៃ​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា  

Category:ច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ច្យូហានេស គូទេនបឺគ

រូបភាពតូច|ស្តាំ|ច្យូហានេស គូទេនបឺគ

ច្យូហានេស គូទេនបឺគ (នៅភាសាអាល្លឺម៉ង់៖ Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg) កើតនៅឆ្នាំ១៣៩៥ ហើយទទួលមរណភាពនៅ ថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភះ​ ឆ្នាំ១៤៦៨។ គាត់គឺ ជាជាងដែក ជនជាតិតអាល្លឺម៉ង់ ជាងមាស អ្នកបោះពុម្ព និងអ្នកបោះពុម្ពសៀវភៅ។ គាត់គឺជាអ្នកដែលបានណែនាំឲ្យស្គាល់នូវការឆ្នៃប្រឌិត ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពកានិច ដែលអាចធើ្វការផ្លាស់ប្ដូរបាន នៅទ្វីបអឺរ៉ុប។
ច្យូហានេស គូទេនបឺគ: ជីវិត

ជីវិត 

គូទេនបឺគ (Gutenberg) កើតនៅទីក្រុងមេន្សនៃប្រទេស អាឡឺម៉ង ហើយគាត់ជាកូនពៅនៅក្នុងគ្រួសារ។ គាត់មានប្រពន្ធពីរនាក់ ដែលប្រពន្ធទី២ របស់គាត់ជាកូនអ្នកលក់ដូរម្នាក់។ ប្រភពកំណើតរបស់ គូទេនបឺគ មិនត្រូវបានគេដឹងពិតប្រាកដទេ ប៉ុន្តែត្រូវគេដឹងថាគាត់កើតក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៣៩៨។ លោក យ៉ូហានលេនហាត ជាអ្នកបច្ចេវិជា្ជផ្នែកប្រវត្តិសាស្រ្តបាននិយាយថា  ”មនុស្សភាគច្រើនបាននិយាយថាជីវិតរបស់ គូទេនបឺគ ជាជីវិតដ៏អាថ៏កំបាំង”។

យោងទៅតាមទិន្ន័យមួយចំនួនបានឲ្យដឹងថា ហ្រ៊ី្វល គឺជាជាងមាស ដែលធ្វើសម្រាប់លោកអភិបាលម្នាក់នៅទីក្រុង ម៉េន្ស។ គូទេនបឺគបានលូតលាស់ឡើងជាមួយនឹងវិស័យពាណិជ្ជកម្មផ្នែកជាងមាស។

ឪពុករបស់គាត់បានធ្វើការជាមួយនឹងអ្នកគ្រប់គ្រងសាសនា។ គាត់កាន់សានា កាតូលិច ហើយគាត់បានទទួលពិធីជ្រមុជទឹកនៅតំបន់មួយឈ្មោះថា សន្តគ្រីស្តុម។ 
លោក យ៉ូហានលេនហាត ជាអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តម្នាក់ឈ្មោះ ហេនរេចវេលូ ដែលជាអ្នកបំពេញតំរូវការរបស់ តែនបឺត។ នៅក្នុងទស្សវត្សទី ១៥ គាត់ត្រូវបានអះអាងថាត្រូវបន្តតំណែងតពូជជាអ្នកបង្រៀនផ្នែកសាសនា។ 

ប៉ុន្តែគាត់មិនបានបំពេញតួនាទីជាអ្នកដឹកនាំសាសនាទេតែគាត់ព្យាយាមទៅលើការកែច្នៃលោហះហើយគាត់បានកាត់ និងបានផ្លាស់ប្ដូរនៅទំរង់ និងប្រភេទប្រាក់។ វេលូបានបន្ថែបទៀតថា នាមត្រកូលរបស់ តែនបឺត ត្រូវបានដាក់ឲ្យដោយឪពុករបស់គាត់ និងជីដូនជីតារបស់គាត់នៃត្រកូល ឡាវឌិន ហ្ស៊ូ  ហ្គឺតតែនបឺច។ ផ្ទះ ហា្កម្ខោស បានក្លាយទៅជាពូជពង្សដ៏ពិសេសមួយក្នុងសត្សវត្សទី ១៣។ ផាតទ្រីកខេន គឺជាឈ្មោះដែលត្រូវបានគេដាក់ឲ្យជាញឹកញាប់នៅទីក្រុង ម៉េន្ស។ នៅកំឡុងឆ្នាំ១៤២៧ ឈ្មោះ ហ្ស៊ូ ហ្គឺតតែនបឺត ត្រូវបានគេដាក់ចូលជាផ្ទះនៃ ឯកសារដ៏សំខាន់មួយ។

គូទេនបឺគនៅក្នុងឆ្នាំ១៤៤១ មានការបះបោរមួយនៅទីក្រុង ម៉េន្ស បានប្រឆាំងនិងក្រុមអភិជននេះហើយបានបង្ខំឲ្យគ្រួសារជាងមូយរយគ្រួសារទៀតចាកចេញពីរទីក្រុងនេះ។

នេះហើយជាលទ្ធដែលធ្វើឲ្យផលគ្រួសារ ហឺ្គតតែនបឺត ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទៅទីក្រុងរបស់ អ៊ីវីលរេង ដែលជាកន្លែងរបស់ឪពុកម្ដាយគាត់មានទ្រព្យសម្បត្តិនៅទីនោះ។ បើតាមប្រវត្តិវិទូ ហេងរិចវេលូ បាននិយាយថា “យុវជននោះមិនមែនជាមនុស្សទីក្រុង ម៉េន្ស ទេ”។ 

វាត្រូវបានគេសនិដ្ឋានថាគាត់បានផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅដោយសារបញ្ហា នយោបាយទៅកាន់ ស្រ្តាសបឺច ដែលជាកន្លែងនៃទំនាក់ទំនងរបស់គ្រួសារ ហឺ្គត។ ហើយវាជាកន្លែងកត់ត្រានៃការចុះឈ្មោះចូលរៀនដែលគេហៅថា យ៉ូហានដឺ អាវីឡា នៅក្នុងឆ្នាំ១៤១៨ ហើយវាជាឈ្មោះឡាតាំង អ៊ីវីលឡារេន។
ឡូវនេះមិនមានអ្វីដែលគេបានដឹងពីជីវិតរបស់ ហ្គឺតរតនប៊ឺត ទេបន្ទាបើពីរ ១៥ ឆ្នាំនោះប៉ុន្តែក្នុងខែ មិនា ឆ្នាំ ១៤៣៤ សំបុត្រមូយច្បាប់ដែលគាត់បានសរសេរពេលដែលគាត់មានសាច់ញ្ញាតិខាងម្តាយរបស់គាត់។ គាត់ថែមទាំងក្លាយជាសមាជិកជាងមាសនៅក្នុង ស្តា្រសប៊ឺច។ ក្នុងឆ្នាំ១៤៣៦ ទៅ១៤៣៧ ឈ្មោះរបស់គាត់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់តុលាការពីរបងគាត់បានក្បត់ពាក្យសន្យា រៀបកាជាមួយកូនស្រី ស្រ្តាប៊ឺច អ៊ីននែលីន។ តើពិធីមង្គលការត្រូវបានកត់ត្រាជាយ៉ាងណា។ ខាងក្រោមនេះគឺជាកាលបរិច្ឆេត ការចែកដ្ឋានរបស់ឪពុកគាត់នៅឆ្នាំ ១៤១៩ និងត្រូវបានពិធីករចែកមរតកបានរៀបរាប់ប្រាប់ដូចតទៅ៕
ច្យូហានេស គូទេនបឺគ: ចុចបោះពុម្ព

ចុចបោះពុម្ព 

រូបភាពតូច|គំរូនៃចុចបោះពុម្ពរបស់គូទេនបឺគនៅក្នុងសារមន្ទីរ «Featherbed Alley Printshop» នៅកោះបេមូដ៉ា។

នៅក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៤៣៩ គូទេនបឺគ បានជួបនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងការធ្វើកញ្ចក់ដែក ( ដែលត្រូវបានគេជឿថាបានស្រូបយកពន្លឺទិព្វ ពីសាសនានៅសម័យមុន )។ សំរាប់លក់ទៅអោយអ្នកធម្មយាត្រាទៅកាន់ ទីក្រុងអាចេន នៅឆ្នាំ១៤៣៤ ជាទីក្រុងដែលគេមានគម្រោងដាក់តាំងពិព៌ណ របស់អ្នកធ្វើធម្មយាត្រា ដែលមកពីអាណាចក្រ ចារលេសម៉ាញូន ប៉ុន្ដែព្រឹត្តិការណ៍នោះត្រូវបានពន្យាពេលមួយឆ្នាំដោយសារតែបញ្ហាទឹកជំនន់មិនទាន់ដោះស្រាយបាន។ 

នៅពេលសំណួររបស់ក្រុមអ្នកវិនិយោគបានចោទសួរឡើងលោក គូទេនបឺគ បានមានប្រសាសន៍ថានឹងចែករំលែកនូវអាថ៍កំបាំង ដែលបានកើតឡើង។ រឿងនេះត្រូវបានគេយកមកពិចារណាយ៉ាងហ្មត់ចត់ថាអាថ៍កំបាំងនោះអាចជាគំនិតនៅក្នុងការបង្កើតម៉ាស៊ីន បោះពុម្ភដែលអាចម្ដូរទីតាំងបាន។ ម៉្យាងទៀតចាប់ពីឆ្នាំ១៤៣៩ ដល់ឆ្នាំ ១៤៤០ ជនជាតិហូឡង់ ឡាអូរេន យ៉ានសូន គូសទេរ (Laurens Janszoon Coster) បានបង្ហាញខ្លួនជាមួយគំនិត នៃការបង្កើតបោះពុម្ភ។ 

រហូតមកដល់យ៉ាងហោចណាស់ក៏ឆ្នាំ ១៤៤៤ ដែរ ដែលគាត់បានរស់នៅក្នុងទីក្រូងអេសត្រាសបូរ ដែលជាកន្លែងដែលដូចគ្នាបំផុតនឹងព្រះសហគមន៍សន្តអារបូគាស្ត។ បានកើតឡើងនៅទីក្រូងអេសត្រាសបូរ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៤០ ដែល គូទេនបឺគ បាននិយាយអំពីគំនិតដ៏ល្អឥខ្ចោះនឹង មិនគួអោយជឿអំពីអាថ៍កំបាំងក្នុងការបោះពុម្ភ ដែលយោងទៅតាមការស្រាវជ្រាវរបស់គាត់កន្លងមក, មានងារដ៏អាថ៍កំបាំងបំផុត Kunst Und Aventur ( សិល្បៈ និង សហគ្រាស )។ 

វាមិនមានអ្វីដែកអាចបញ្ចាក់អោយបានច្បាស់នោះទេនូវអ្វីដែលគាត់បានធ្វើកន្លងមករួមទាំងការពិសោធន៍អំពីម៉ាស៊ីនបោះពុម្ភ ដែលអាចប្ដូរទីតាំងបានរបស់គាត់ ថាបានធ្វើនូវកន្លែងនោះ ឬ អត់នោះទេ។ បន្ទាប់ពីនោះមកនៅចន្លោះ៤ឆ្នាំនេះត្រូវបានគេ កត់ត្រាទុក ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៤៤៨ គាត់បានត្រឡប់ទៅកាន់ Mainz វិញដែលជាកន្លែងដែលគាត់បានខ្ចីប្រាក់ពីបងថ្លៃរបស់គាត់ Arnold Gelthus ដែលពិតជាត្រូវបានយកមកដើម្បីការបោះពុម្ភ ពត៌មានឬ អ្វីផ្សេងៗទៀត។ ចាប់តាំងពីថ្ងៃនោះមក គូទេនបឺគ ហាក់ដូចជាមានការជិតស្និទ្ធជាមួយរោងពុម្ភ Intaglio ដែលបានប្រកាស់ថាគាត់បានធ្វើចម្លាក់ស្ពាន់ដែឡសិល្បៈករ បានស្គាល់ថា Master Of Playing Cards។

ឆ្នាំ ១៤៥០ ពត៌មានបានដំណើការណ៍ កំនាព្យអាល្លឺម៉ង់ បានបោះពុម្ភដែលជាវត្ថុដំបូងដែលគេបានបោះពុម្ភនៅទីនោះ។ គូទេនបឺគ បានទទួលការទុក្ខចិត្ត អំពី ច្យូហានេស ហ្វូស្ត (Johann Fust) ដែលបានផ្ដល់ប្រាក់កម្ចី ប្រាំបីរយ ហ្គីលឌឺ។ លោកពីទេរ ស្ចូហ្វេរ (Peter Schoffer) ដែលជាកូនប្រសារ របស់លោក Fust ក៏ចូលរួមក្នុងសហគ្រាសនោះផងដែរ។ លោកស្ចូហ្វេរ បានធ្វើជាអ្នកនិពន្ធនៅទីក្រុង ប៉ារីស ដែលត្រូវបានគេទុកចិត្ត នៅក្នុងការ រចនាទំព័រមុខដំបូងបង្អស់។
នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៥៥ គូទេនបឺគ បានសំរេចព្រះគម្ពី ២៤ បន្ទាត់របស់គាត់ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ព្រះគម្ពីររបស់គូទេនបឺគ។ គម្ពីនោះត្រូវបានគេបោះពុម្ភ ១៨០ច្បាប់ដែលសុទ្ធតែប្រើក្រដាស់ល្អលេខ១។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជនអាល្លឺម៉ង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករបដិត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចុចបោះពុម្ព
ច្រកកូរ៉េ

thumb|300px|ផែនទីច្រកកូរ៉េ
ច្រកកូរ៉េជាច្រកសមុទ្រនៅចន្លោះប្រទេសកូរ៉េនិងជប៉ុន ដែលតភ្ជាប់សមុទ្រចិនខាងកើតទៅសមុទ្រជប៉ុន។ ច្រកកូរ៉េបែកចេញជា២ដោយកោះត្សឹស្ស៊ីម៉ា ជា ច្រកពូសាន(ខាងលិច) និងច្រកត្សឹស្ស៊ីម៉ា(ខាងកើត)។
ច្រកកូរ៉េ: ភូមិវិទ្យា

ភូមិវិទ្យា 
ច្រកកូរ៉េមានទទឹងជាមធ្យម២០០គ.ម និងជំរៅពី៩០ទៅ១០០ម។ មែកធាងរបស់ខ្សែទឹកឃឹរ៉ុស៊ីអុដែលឆ្លងកាត់ច្រកនេះ(ជួនកាលគេហៅថាខ្សែទឹកត្សឹស្ស៊ីម៉ា) ហូរនាំនូវចរន្តទឹកក្ដៅមធ្យមចូលក្នុងសមុទ្រជប៉ុន។
ច្រកកូរ៉េ: សារសំខាន់សេដ្ឋកិច្ច

សារសំខាន់សេដ្ឋកិច្ច 
ផ្លូវនាវាដឹកទំនិញអន្តរជាតិជាច្រើនឆ្លងកាត់ច្រកនេះ ដោយរួមបញ្ចូលទាំងនាវាដែលសំដៅទៅកាន់កំពង់ផែនានានៅភាគខាងត្បួងកូរ៉េខាងត្បូង។ ភាគីកូរ៉េនិងជប៉ុនបានរួមគ្នាកំនត់យកដែនទឹកចំងាយពីឆ្នេរ៥,៦គ.មទាំងសងខាង  ដើម្បីសំរួលដល់ការដឹកនាំទំនិញដោយសេរីតាមច្រកនេះ។
សាឡាងដឹកជញ្ជូនអ្នកដំនើរជាច្រើនរត់កាត់ច្រកនេះ។ គេឃើញមានសាឡាងរកស៊ីដឹកជញ្ជូនអ្នកដំនើរពីពូសាន់ (កូរ៉េខាងត្បូង) ទៅកាន់កំពង់ផែជប៉ុននានាមាន ហ្វឹគឹអូកា ត្សឹស្ស៊ីម៉ា ស្ស៊ីម៉ុណុសិគី និង ហ៊ីរ៉ូស្ស៊ីម៉ា។
ច្រកខាន់ម៉ុង

thumb|250px|right|ច្រកខាន់ម៉ុងមើលពីលើយន្តហោះ។ ខាងឆ្វេងគឺកោះឃ្យឺស្សឺ ខាងស្ដាំគឺកោះហុងស្សឺ
ច្រកខាន់ម៉ុង (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Kanmon Straits , ជាភាសាជប៉ុន៖ 関門海峡 (ខាន់ម៉ុងកៃក្យូ)) ឬច្រកស៊ីម៉ុណុសិគី(下関) គឺជាផ្ទៃទឹកដែលខណ្ឌចែកកោះឃ្យឺស្សឺនិងកោះហុងស្សឺ​របស់ជប៉ុន។ ច្រកនេះមានកំនើនដីល្បាប់១៥ស.ម ក្នុង១ឆ្នាំ​ ដែលការណ៍នេះអនុញ្ញាតិអោយគេសាងសង់​អាកាសយាន្តដ្ឋានឃីតាឃ្យឺស្សឺថ្មី ក្នុងតំលៃទាប។
ការឆ្លងកាត់ច្រកនេះអាចធ្វើឡើងតាមរយៈសាឡាង​និងរូងក្រោមសមុទ្រ។
ច្រកខាន់ម៉ុង: ការឆ្លងកាត់ច្រកខាន់ម៉ុង

ការឆ្លងកាត់ច្រកខាន់ម៉ុង 

បច្ចុប្បន្ននៅមានសាឡាងប្រតិបត្តិការដឹកជញ្ជូនរវាង​នីស៊ីមីណាតូ (កុគឹរ៉ា)-ហ៊ីគីណុស៊ីម៉ា (ស៊ីម៉ុណុសិគី) ដែលប្រើពេលប្រហែល១០នាទី និងរវាង ម៉ុជីកុ-ស៊ីម៉ុណុសិគី។ មានរូងក្រោមសមុទ្រមួយចំនួនសំរាប់អោយស៊ីងកាងសេន
រថភ្លើង រថយន្ត និងអ្នកថ្មើរជើងឆ្លងកាត់ដោយសេរី។ ក្រៅពីនេះនៅមានស្ពានមួយសំរាប់តភ្ជាប់ផ្លូវអិចស្ព្រេសវេយ ឆ្លងកាត់ច្រកនេះ។
thumb|200px|right|ស្ពានខាន់ម៉ុងក្យូ
រូងក្រោមសមុទ្រទីមួយសំរាប់រថភ្លើងត្រូវបានបើកដំនើរការ​នៅថ្ងៃទី ១៥ វិច្ឆិកា ១៩៤២។ រូងក្រោមសមុទ្រសំរាប់ផ្លូវថ្នល់ត្រូវបានបើកដំនើរការនៅថ្ងៃទី​៩ មិនា ១៩៥៨។ ស្ពានខាន់ម៉ុងក្យូ ត្រូវបានបើកដំនើរការនៅថ្ងៃទី ១៤ វិច្ឆិកា ១៩៧៣។ រូងក្រោមសមុទ្រសំរាប់ស៊ីងកាងសេនត្រូវបានបើកដំនើរការនៅថ្ងៃទី ១០ មិនា ១៩៧៥។
ច្រកខាន់ម៉ុង: សារៈសំខាន់សេដ្ឋកិច្ច

សារៈសំខាន់សេដ្ឋកិច្ច 

ច្រកខាន់ម៉ុងតភ្ជាប់សមុទ្រជប៉ុននិងសមុទ្រសិតុណៃកៃ។ វាជាផ្លូវសមុទ្រខ្លីជាងគេក្នុងការដឹកជញ្ជូនទំនិញរវាង អូសាកា តូក្យូ និង ចិន កូរ៉េ។
ច្រកចូហរ

thumb|300px|right|ច្រកចូហរពេលថ្ងៃលិច
thumb|right|300px|ស្ពានចូហរ-សិង្ហបុរី

ច្រកចូហរ គឺជាច្រកសមុទ្រដែលខណ្ឌចែករដ្ឋចូហររបស់ម៉ាឡេស៊ី និង សិង្ហបុរី។

បច្ចុប្បន្នមានស្ពាន២ឆ្លងកាត់ច្រកនេះគឺ៖
 ស្ពានចូហរ-សិង្ហបុរី (Johor-Singapore Causeway) ៖ តភ្ជាប់តំបន់ចូហរបារូ (Johor Bahru) នៅម៉ាឡេស៊ីជាមួយតំបន់វូដឡេនស៍ (Woodlands) នៅសិង្ហបុរី។
 ស្ពានចំនងទី២ម៉ាឡេស៊ី-សិង្ហបុរី (Malaysia-Singapore Second Link) ដែលតភ្ជាប់តំបន់ហ្គេឡាងប៉េតាស (Gelang Patah) នៅរដ្ឋចូហរ ជាមូយតំបន់ទួស (Tuas) នៅសិង្ហបុរី។
ច្រកតារតារី

thumb|200px|right|ផែនទីបង្ហាញទីតាំងច្រកតារតារី
ច្រកតារតារី (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Strait of Tartary , ជាភាសារុស្ស៊ី៖ Татарский пролив) ជាច្រកសមុទ្រមួយនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកដែលខណ្ឌចែករុស្ស៊ីដីគោក​និងកោះសាខាលីន។ច្រកសមុទ្រនេះតភ្ជាប់សមុទ្រជប៉ុននិងសមុទ្រអុកហុតស្គ៍។ វាមានប្រវែង៩០០គ.ម ជំរៅពី៤ទៅ២០ម និងទទឹង៧,៣គ.មត្រង់ចំនុចចង្អៀតជាងគេ។

ឈ្មោះថាតារតារីនេះ ត្រូវបានគេដាក់តាមឈ្មោះរបស់អំបូរមនុស្សដែលរស់នៅតំបន់ម៉ាន់ជូរី។
ច្រកតៃវ៉ាន់

thumb|right|200px|ផែនទីទីតាំងច្រកតៃវ៉ាន់
ច្រកតៃវ៉ាន់ ឬ ច្រកហ្វរម៉ូសា ជាច្រកសមុទ្រ​ស្ថិតនៅចន្លោះចិនដីគោក​និងតៃវ៉ាន់។​ ច្រកសមុទ្រនេះជាផ្នែកមួយរបស់សមុទ្រចិនខាងត្បូងដែលតភ្ជាប់ទៅសមុទ្រចិនខាងកើត។ វាមានទទឹងមធ្យម១៨០គ.ម និងទទឹងអប្បបរមា១៣១គ.ម។
ច្រកទ្វារអន្តរជាតិចាំយាម

ឆ្នេរខ្សាច់ចាំយាម និងច្រកទ្វារអន្តរជាតិចាំយាមមានចម្ងាយស្ថិននៅប្រមាណ ៨គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងខេមរភូមិន្ទជារមណីយដ្ឋាន ដែលមានឆ្នេរខ្សាច់ស្រស់ស្អាត ចំនោរសមុទ្រស្រស់ស្រាយជាមួយដើមដូងជាច្រើនរយដើម និងជាទីតាំងដ៏ទាក់ទាញមួយសម្រាប់តំបន់ព្រំដែនសៀវភៅផ្សព្វផ្សាយទេសចរណ៍ ដំណើរកម្សាន្តខេត្តកោះកុង ទំព័រ១៤។
ច្រកសិង្ហបុរី

thumb|250px|ផែនទីច្រកសិង្ហបុរី
thumb|ទេសភាពច្រកសិង្ហបុរីមើលពីឆ្នេរ

ច្រកសិង្ហបុរី (ជាភាសាអង់គ្លេស Singapore Strait ជាភាសាចិន 新加坡海峡) ជាច្រកសមុទ្រនៅចន្លោះច្រកម៉ាឡាកានៅខាងលិច និង សមុទ្រចិនខាងត្បូង នៅខាងកើត។ វាមានប្រវែង ១០៥ គ.ម និងមានទទឹងមធ្យម ១៦ គ.ម។ ច្រកនេះមានជំរៅទឹកជ្រៅ ដែលអាចអោយនាវាធំៗចូលទៅកំពុងផែសិង្ហបុរីបាន។
ច្រកឡាប៉េរូស

thumb|300px|ច្រកឡាប៉េរូស​មើលពីជ្រោយសូយ៉ា, ហុកកៃដូ
ច្រកឡាប៉េរូស (ជាភាសាបារាំង៖Détroit de La Pérouse, ជាភាសាជប៉ុន៖宗谷海峡, ជាភាសារុស្ស៊ី៖Пролив Лаперуза) ជាច្រកសមុទ្រ​ដែលខណ្ឌចែកកោះសាខាលីនរបស់រុស្ស៊ីនិងកោះហុកកៃដូរបស់ជប៉ុន ដោយតភ្ជាប់សមុទ្រជប៉ុននិងសមុទ្រអុកហុតស្គ៍។ វាមានប្រវែង៤០គ.ម និងជំរៅពី២០ទៅ៤០ម៉ែត។ ច្រកនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមអ្នករុករកជនជាតិ​បារាំងឈ្មោះ ហ្សង់ហ្វ្រង់ស័រ ដឺ ឡា ប៉េរូស ដែលបានមករុករកច្រកនេះនៅឆ្នាំ១៧៨៧។
ច្រឹន វ៉ាន់ហឿង

ច្រឹន វ៉ាន់ហឿង (陳文香,  ថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០២ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨២) គឺជាអ្នកនយោបាយវៀតណាមខាងត្បូង ដែលជាប្រធានាធិបតីចុងក្រោយរបស់វៀតណាមខាងត្បូង រយៈពេលមួយសប្តាហ៍ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំំ១៩៧៥ មុនពេលចុះចាញ់នឹងកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តវៀតណាមខាងជើង ។ មុននោះ លោកជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរយៈពេលបីខែ ចាប់ពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៦៥ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់របបយោធា ដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ ង្វៀន ខាញ់ ; ក្នុងអំឡុងពេលនេះ មានចលាចលស៊ីវិលយ៉ាងទូលំទូលាយពីពុទ្ធសាសនិកភាគច្រើននិងការតស៊ូអំណាចជាមួយយោធា។
ច្រៀង ព្រឺន

ច្រៀងព្រឺន ( ខ្មែរខាងជើង :เจรียงเบริญ, ចេរើងបេរិញ ) ជា​ប្រភេទ​ភ្លេង ​ខ្មែរ ​អនុវត្ត​ដោយ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ខ្មែរ​នៅ ​ភាគ​ឦសាន​នៃ ​ប្រទេស​ថៃ ។  ចេរើង មកពីពាក្យខ្មែមានន័យថា "ចម្រៀង" និង បេរិញ សំដៅលើចង្វាក់ជាក់លាក់ ពេលខ្លះក៏ត្រូវបានបកប្រែជា ចេរើងបេរិន ឬ ការប្រែប្រួលស្រដៀងគ្នា។[ សេចក្តីត្រូវការ ] ច្រៀងព្រឺន អាចច្រៀងដោយបុគ្គល ឬជាបទដោយបុរស និងស្ត្រីច្រៀងបទឆ្លាស់គ្នា។ ទោះ​បី​ជា​តន្ត្រី​ប្រជាប្រិយ​ប្រភេទ​នេះ​អាច​ត្រូវ​បាន​សំដែង ​ជា​កន្សោម ​ក៏​ដោយ ក៏​វា​ត្រូវ​បាន​អម​ជា​ញឹកញាប់​ដោយ គែន។ ជួនកាល ជនជាតិភាគតិច ថៃ ធ្វើការប្រៀបធៀបទៅនឹង ភាសាឡាវ ប៉ុន្តែ អ្នកភាសាវិទ្យា Christian Bauer បានសរសេរថា ច្រៀងព្រឺន មិនមែនជាការសម្របតាមប្រភេទតន្ត្រីផ្សេងទៀតនៅភាគឦសានប្រទេសថៃទេ ប៉ុន្តែជាទម្រង់ប្រពៃណីនៃតន្ត្រីខ្មែរ។ Bauer, Christian. 1989. "Khmer epic recitatives inherited forms or adaptation?" Journal of Language and Culture 8.1:60–89. Bauer, Christian. 1990. "Khmer epic recitatives inherited forms or adaptation? Part II." Journal of Language and Culture 9.1:107–130
ឆកសមុទ្របូហៃ

ឆកសមុទ្របូហៃ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Bohai Bay , ជាភាសាចិន៖ 渤海湾) ជាឆកសមុទ្រមួយក្នុងចំនោមឆកសមុទ្រទាំង៣របសសមុទ្របូហៃ។ នៅក្រោមបាតសមុទ្រឆកសមុទ្របូហៃមានរ៉ែប្រេងកាតយ៉ាងច្រើន ដែលគេប៉ាន់ប្រមាណថាមានដល់ ១៤៦ពាន់លានបារ៉ែល។
ឆកសមុទ្រលាវតុង

ឆកសមុទ្រលាវតុង (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Liaodong Bay) ជាឆកសមុទ្រមួយក្នុងចំនោមឆកសមុទ្រទាំង៣របស់សមុទ្របូហៃ។
ឆកសមុទ្រឡៃចូ

ឆកសមុទ្រឡៃចូ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Laizhou Bay , ជាភាសាចិន៖ 莱州湾) ជាឆកសមុទ្រមួយក្នុងចំនោមឆកសមុទ្រទាំង៣របស់សមុទ្របូហៃ។
ឆន សុវណ្ណរាជ

ឆន សុវណ្ណរាជ
  Cambodian Singer​ Chhorn Sovannareach  ឈ្មោះ ឆន សុវណ្ណរាជថ្ងៃ.ខែ.ឆ្នាំកំណើតសញ្ជាតិ ប្រភេទតន្ត្រី​Khmer Traditional, Classic, R&B, Rock & Hip hop.ឆ្នាំសកម្ម 2005-បច្ចុប្បន្នអជីបសិល្បៈ  ស្លាកតន្ត្រី  
 ផលិតកម្ម KH Brother (2005-2007)
 ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស (RHM)
2007-បច្ចុប្បន្ន

ឆន សុវណ្ណរាជ () ជាកុំពូលតារាចម្រៀង Celebrity🇰🇭 ជារដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកយីហោល្បី ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាចៅក្រមនិងជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការសវនាកម្មដែលជាអ្នកវាយតម្លៃ សម្រាប់ភាពពិតដែលបង្ហាញពីកម្មវិធី Jugde Audition ក្នុងកម្មវិធី "The VoiceCambodia"Cambodia IDOL កើតនៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៨៥ នៅខេត្តកំពង់ស្ពឺទស្សនាវដ្តីប្រជាប្រិយ​ឆ្នាំទី១៤វ៉ុល៤០៣​ទំព័រ៣៥។ លោកជាកូនទី៣ក្នុងចំនោមបងប្អូន៧នាក់ ក្នុងគ្រួសារ​ដែលមាន​កំរិត​ជីវភាពមធ្យម។
ឆព្វណ្ណរង្សី

ឆព្វណ្ណរង្សី​ គឺជា​រស្មី​៦​ពណ៌​មាន ពណ៌​ខៀវ ស ក្រហម លឿង ស្លា​ទុំ​(​ហង្សបាទ​) និង​ពណ៌​ផ្លេក​(​ពន្លឺ​ពេជ្រ​) ។ រស្មី​ទាំង​៦​ពណ៌​នេះ​និយាយ​ចំពោះតែ​រស្មី​នៃ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។

នៅ​ក្នុង​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​បុរាណ យើង​បាន​ជ្រើសរើស​ពណ៌​ចំនួន​៦​ពណ៌​មក​តម្រៀប​នៅ​លើ​ទង់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ជា​សា​ក្ខី​ភាព​តំណាង​ភាព​ប្រសើរ​ថ្លៃថ្លា​នៃ​អង្គ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ កាលសម័យ​ដើម​គេ​ច្រើន​យក​សំពត់សូត្រ​មក​ដេរ​ជា​ទង់សាសនា ហើយ​សំពត់សូត្រ​រមែង​ផ្តល់​ភាព​ភ្លឺ​រលោង​ផ្លេក​បន្ថែម​ទៀត​ទៅ​តាម​ស្រ​មា​ល​និង​ពន្លឺ ដែល​សំពត់សូត្រ​នោះ​បាន​ទទួល​ពី​ពន្លឺ​ធម្មជាតិ ។
ឆព្វណ្ណរង្សី: អត្ថន័យ​

អត្ថន័យ​ 
យោងតាមការបកស្រាយមួយ ពណ៌​ទាំង​៦​នេះ​សំដៅ​ទៅ​លើ​ពន្លឺ​នៃ​ព្រះធម៌ ដែល​នាំ​ឱ្យ​យើង​បាន​សិក្សា​រៀនសូត្រ ហើយ​បាន​យល់​ស្គាល់​នូវ​ភាព​ពណ្ណរាយ​របស់​ពន្លឺ​សតិ​ប្រាជ្ញា ដែល​ជា​ស្ពាន​នាំ​ជីវិត​របស់​យើង​ឆ្លង​ទៅ​រក​ភាព​សន្តិ និង​សេចក្តីសុខ មានគុណ​ធម៌ សីលធម៌​ប្រចាំជីវិត​យ៉ាង​ប្រសើរ ។ ពន្លឺ​នៃ​ប្រាជ្ញា នាំ​ឱ្យ​យើង​ចេះ​ស្វែងរក​មធ្យោបាយ ដោះស្រាយ​វិបត្តិ បញ្ហា ឬ​សេចក្តី​ទុក្ខ​រំខាន​ទាំងឡាយ ដែល​យើង​ជួប​ប្រទះ​ក្នុង​ការ​រស់នៅ ។ ពន្លឺ​សតិ​នាំ​ឱ្យ​យើង​ចេះ​គិត​យល់ ហើយ​ចែក​វែកញែក បែងចែក​នូវ​បុណ្យ​បាប ល្អ​អាក្រក់ វិជ្ជមាន អវិជ្ជមាន សុចរិត ទុច្ចរិត គុណធម៌ ឬ​អប្រិយ​តិរច្ឆាន ឱ្យ​ដាច់​ពី​គ្នា ។ ពន្លឺ​ទាំង​ពីរ​ផ្គួប​គ្នា គឺ​ការ​មាន​សតិ​ប្រាជ្ញា​ពណ្ណរាយ​រមែង​នាំ​ឱ្យ​មនុស្ស​ធ្វើ​ដំណើរ​ក្នុង​ជីវិត​ប្រកបដោយ​សុវត្ថិភាព រីក​ចម្រើន ហើយ​មាន​សន្តិ​ជា​និច្ច ។

នេះបើយោងតាមការបកស្រាយមួយផ្សេងទៀតនេះ​ជា​អត្ថន័យ​ នៃ​ឆព្វណ្ណរង្សី​ទាំង​ ៦ ពណ៌៖

 ​ពណ៌​ខៀវ៖ តំណាង​កាល​ព្រះពុទ្ធ​យោន​​យក​កំណើត​ជា ស្ដេច​ស្រី​ពិ​រាស្ត្រ មាន​ឥន្រ្ទ​ព្រាហ្មណ៍​មក​សុំ​ព្រះនេត្រ​ទាំង​គូ​របស់​ព្រះអង្គ​។ ទ្រង់​បាន​ខ្វេះ​ឆ្កៀល​ភ្នែក​ទាំង​គូ​នោះ ដាក់​ជា​ទាន​ដល់​ឥន្រ្ទ​ព្រាហ្មណ៍​។
 ​ពណ៌​លឿង៖ តំណាង​កាល​ព្រះអង្គ​យោន​យក​កំណើត​ជា​វៃ​បណ្ឌិត មាន​ព្រះ​ឥន្រ្ទ​និមិត្ត​ធ្វើ​ជា​ជាង​ទង​មក​សុំ​សាច់​ព្រះអង្គ​ ដើម្បី​បិទ​បំពេញ​ពុទ្ធដិមាករ​ ដែល​ខ្វះ​ខាត​។ វៃ​បណ្ឌិត​បាន​កាត់​សាច់​របស់​ខ្លួន ឱ្យ​ជាង​ទង​នោះ​យក​ទៅ​ឆ្នៃ​ប្រើ​តាម​បំណង​។
 ពណ៌​ក្រហម៖ តំណាង​កាល​ព្រះអង្គ​យោន​យក​កំណើត​ជា​មាណព​ឈ្មោះ​បទុម​កុមារ មាន​មាតា​ត្រូវ​ពស់​ចឹក​ជិត​មរណា ហើយ​គ្រូពេទ្យ​ប្រាប់​ថា មាន​តែ​ឈាម​ចេញ​ពី​បេះដូង​មនុស្ស​មួយ​មុខ​គត់​ ដែល​អាច​ព្យាបាល​ជំងឺ​បែប​នេះ​បាន​។ បទុម​កុមារ​សុខ​ចិត្ត​បូជា​បេះ​ដូង​របស់​ខ្លួន ដើម្បី​បិទ​ពិស​ពស់​ខាំ​មាតា ឱ្យ​មាន​ជីវិត​រស់​ឡើង​វិញ​។
 ពណ៌ស​៖ តំណាង​កាល​ព្រះអង្គ​យោន​យក​កំណើត​ជា ព្រះវេស្សន្ដរ​ ហើយ​បាន​ឱ្យ​ដំរី​ស (បច្ច័យ​នាគ) ជា​ទាន​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​។
 ពណ៌​ហង្សបាទ៖ តំណាង​កាល​ព្រះ​អង្គ​យោន​យក​កំណើត​ជា វិជ្ជាធរ មាន​យក្ស​មាតា​យក​ទៅ។ វិជ្ជាធរ ក៏​អារ​សាច់​របស់​ខ្លួន​ឱ្យ​យក្ស​ស៊ី ដើម្បី​លោះ​យក​មាតា​មកវិញ​។
 ពណ៌​ឥន្ទនូ (​ពណ៌​ផ្លេក ឬ​ចម្រុះ)៖ តំណាង​កាល​ព្រះអង្គ​យោន​យក​កំណើត​ជា​សត្វ​ទន្សាយ មាន​ឥន្រ្ទ​ព្រាហ្មណ៍​មក​សុំ​សាច់​ជា​អាហារ។ ទន្សាយ​ពោធិសត្វ​ ឱ្យ​សាច់​ជា​ទាន់​ដល់​ឥន្រ្ទ​ព្រាហ្មណ៍​ ដោយ​លោត​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ភ្នក់​ភ្លើង​។
ឆព្វណ្ណរង្សី: អនុគមន៍

អនុគមន៍ 
រូប​ឆព្វណ្ណរង្សី ដែល​យើង ចំណាំ​ឃើញ គេ​គូរ ឬ​ដាក់​ភ្លើង តុបតែង​លំព័ទ្ធ​ព្រះ​កេស​ព្រះពុទ្ធ ដែល​គង់នៅ​លើ​បល្ល័ង្ក គឺ​សំដៅ​ទៅ​លើ ភាព​ពណ្ណរាយ និង​ភាព​អច្ឆរិយៈ​នៃ​កម្លាំង​ឥទ្ធិពល​នៃ​សតិ​ប្រាជ្ញា​នៅ​ក្នុង​ខួរក្បាល​របស់​មនុស្ស​នោះ​ឯង ។

ទង់ពុទ្ធិក សមាគមពិភពលោក ជាទង់មានពណ៌ ៦ តម្រូវនឹងឆព្វណ្ណរង្សី របស់ព្រះសម្ពុទ្ធជា ម្ចាស់ ជាមូលដ្ឋានតាំងគំរូ ដែលក្រុម​ប្រឹក្សាប្រតិបត្តិការបានធ្វើផង។
ឆព្វណ្ណរង្សី: បញ្ជីឯកសារយោង

បញ្ជីឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទសជាតក
ឆាដ

ប្រទេសឆាដ (ភាសាអារ៉ាប់៖ تشاد‎, ភាសាបារាំង៖ Tchad) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋឆាដ (អារ៉ាប់៖ جمهورية تْشَاد, បារាំង៖ République du Tchad) គឺជា​ប្រទេសមួយស្ថិតនៅចំចំណុចកណ្តាលនៃតំបន់អាហ្វ្រិក​ខាងជើង និងកណ្តាល។ ប្រទេសឆាដមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសលីប៊ីនៅភាគខាងជើង ប្រទេសស៊ូដង់នៅភាគខាងកើត សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាលនៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសកាមេរូននៅភាគខាងត្បូង-ជើង ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ានៅភាគនិរតី (បឹងឆាដ) និងប្រទេសនីហ្សេនៅភាគខាងលិច។ វាមានប្រជាជនរស់នៅសរុបចំនួន ១៦ លាននាក់ដែលក្នុងនោះ ១.៦ លាននាក់មានទីលំនៅស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេសឈ្មោះ អ៊ិនចាមេណា។

ប្រទេសឆាដត្រូវបានគេបែងចែកជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រធំៗចំនួនបីមាន៖ តំបន់វាលខ្សាច់នៅភាគខាងជើង តំបន់ស្ងួតហែងហៅសាហែលនៅភាគកណ្តាល និងតំបន់សម្បូរជីជាតិហៅស៊ូដង់សាវ៉ាណានៅភាគខាងត្បូង។ បឹងឆាដគឺជាតំបន់ដីសើមធំជាងគេទីពីរនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ភាសាផ្លូវការរបស់ឆាដគឺភាសាអារ៉ាប់ និងបារាំង។ វាជាទីកន្លែងកំណើតនៃក្រុមជនជាតិ និងក្រុមភាសាជាង ២០០ ក្រុមផ្សេងៗគ្នា។ សាសនាឥស្លាម (៥៥.១%) និងសាសនាគ្រិស្ត (៤១.១%) គឺជាសាសនាដ៏និយមបំផុតក្នុងប្រទេសឆាដ។

ចាប់ផ្តើមដំបូងនៅសហវត្សទី៧ មុនគ.ស មនុស្សជាច្រើនបានផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅចូលទៅក្នុងតំបន់អាងទឹកឆាដ។ នៅចុងសហសវត្សទីមួយនៃគ.ស. រដ្ឋនិងអាណាចក្រមួយចំនួនបានលេចឡើង និងដួលរលំទៅវិញនៅក្នុងតំបន់សាហែលនៃប្រទសឆាដសព្វថ្ងៃដោយរដ្ឋនីមួយៗច្រើនផ្តោតលើការគ្រប់គ្រងផ្លូវពាណិជ្ជកម្មឆ្លងមហាវាលខ្សាច់សាហារ៉ា។ ប្រទេសបារាំងបានចូលកាន់កាប់ទឹកដីនេះនៅក្នុងឆ្នាំ១៩២០ ហើយបានកាត់បញ្ចូលវាជាផ្នែកមួយនៃទឹកដីអាហ្វ្រិក-អេក្វាទ័របារាំង។ នៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៦០ ឆាដបានទទួលឯករាជ្យក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកហ្វ្រង់ស័រ ថមបាល់បេ។ ការមិនពេញចិត្តចំពោះគោលនយោបាយរបស់លោកនៅភាគខាងជើងដោយប្រជាជនមូស្លីមបាននាំឱ្យផ្ទុះនូវសង្រ្គាមស៊ីវិលដ៏យូរអង្វែងមួយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥។ នៅឆ្នាំ១៩៧៩ ពួកឧទ្ទាមបានដណ្តើមយករដ្ឋធានី និងបញ្ចប់នូវអនុត្តរភាពរបស់ក្រុមបក្សពួកភាគខាងត្បូង។  បន្ទាប់មក មេ​បញ្ជាការនៃក្រុម​ឧទ្ទាមដែលទើបដណ្តើមអំណាចបានក៏ចាប់ផ្តើមឈ្លោះប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំងនឹងគ្នា​រហូត​ដល់​លោកហ៊ីសេនេ ហាប្រេបាន​កម្ចាត់​រាល់គូប្រឆាំង​របស់​លោកអស់។ ជម្លោះឆាដ–លីប៊ីបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៨ ដោយមានការលុកលុយពីភាគីលីប៊ីហើយវាបានបញ្ចប់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧ បន្ទាប់ពីមានការចូលធ្វើអន្តរាគមន៍ពីសំណាក់យោធាបារាំង។  លោកហ៊ីសេនេ ហាប្រេត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីអំណាចនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ ដោយលោកឧត្តមសេនីយ៍អ៊ីឌ្រីស ដេប៊ី។ ដោយមានការគាំទ្រពីបារាំង ទំនើបកម្មនៃកងទ័ពជាតិឆាដត្រូវបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៩១។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ មកវិបត្តិដារហ្វួរក្នុងប្រទេសស៊ូដង់បានរីករាលដាលចូលព្រំដែនឆាដដែលជាហេតុនាំឱ្យប្រទេសនេះកើតមានអស្ថិរភាពសន្តិសុខ និងនយោបាយ។ ខណៈខ្លួនជាប្រទេសក្រីក្រស្រាប់ទៅហើយ ឆាដនិងប្រជាជនខ្លួនត្រូវបង្ខំចិត្តតស៊ូបន្ថែមទៀតដើម្បីជួយទទួលផ្គត់ផ្គង់ជនភៀសខ្លួនពីប្រទេសស៊ូដង់ប្រមាណរាប់សែននាក់មករស់នៅក្នុងនិងជុំវិញជំរុំនានានៅភាគខាងកើតប្រទេស។

ភាពវឹកវរនិងចលាចលបានគ្រប់ដណ្តប់លើប្រវត្តិសាស្ត្រសហសម័យរបស់ឆាដហើយជាលទ្ធផល ឆាដបានក្លាយជាប្រទេសក្រីក្រនិងពុករលួយបំផុតនៅលើពិភពលោក។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៣ ប្រេងឆៅបានក្លាយជាប្រភពចម្បងនៃផលិតផលនាំចេញរបស់ប្រទេសនេះ។  ប្រទេសឆាដមានបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរបំផុតដោយមានករណីរំលោភបំពានកើតឡើងជាញឹកញាប់ដូចជា ការចាប់មនុស្សដាក់ពន្ធនាគារតាមអំពើចិត្ត ការសម្លាប់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ និងការកំណត់កម្រិតសេរីភាពស៊ីវិលដោយកងកម្លាំងសន្តិសុខនិងកងយោធាប្រដាប់អាវុធជាដើម។
ឆាត់ជាតិ សិទ្ធិផាន់

ឆាត់ជាតិ សិទ្ធិផាន់  (    , RTGS ៖ Chatchat Sitthiphan,  ; កើត​ថ្ងៃ​ទី ២៤ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៦៦) គឺ​ជា​អ្នក​នយោបាយ​ថៃ វិស្វករ និង​សាស្ត្រាចារ្យ​ដែល​កាន់​អំណាច​ជា ​អភិបាល​ក្រុង​បាងកក ។ លោកធ្លាប់ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងដឹកជញ្ជូន ពីឆ្នាំ២០១២ ដល់ ២០១៤។
ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន: ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន​

ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន​
ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន គឺជាភាពវិសេសមួយដែលកើតចេញមកពីវិជ្ជាជិវៈសារព័ត៌មាន​ដូចជា (ការរួមបញ្ចូល​ ការកែប្រែ និងធ្វើការបង្ហាញនូវសម្ភារៈសារព័ត៌មានសំរាប់ចាក់ផ្សាយ ជាសារធារណៈ)គឺជាការបង្កើតរូបភាពទៅតាមលំដាប់លំដោយ សំរាប់ផ្តល់ទៅឲ្យសារព័ត៌មាន។​ សារព័ត៌មានឥលូវនេះផ្តោតសំខាន់ទៅលើរូបភាពតែប៉ុណ្ណោះ​ ប៉ុន្តែនៅក្នុងករណីខ្លះគេក៏ប្រើ​វិដេអូសំរាប់ចាក់ផ្សាយលើវិជ្ជជីវៈសារព័ត៌មានដែរ។​ ឆាយាលក្សសារព័ត៌មានគឺមានឈ្មោះដ៏ល្បីល្បាញដែលវាគឺជាផ្នែកមួយនៃការថតរូបផងដែរ​ដូចជា(ឯកសារលក្ខណៈរូបភាព សង្គម​ មហាវីថី រីក៏ជាការប្រារព្វពិធិផ្សេងៗ) ដោយប្រតិបត្តិរតាមក្របសីលធម៌​ ជាគម្រោងមួយប្រាប់ពីបំណងថា ការធ្វើការដោយមានភាពស្មោះត្រង់ មិនលំអៀង នៅខណៈដែលកំពុងបា្រប់រឿងមួយយ៉ាងម៉្មត់ចត់ដើម្បី សរសេជាព័ត៌មាន។​​ ឆាយាលក្សសារព័ត៌​ ជាការបង្កើតរូបភាពដែលអាចជូយឲ្យសម្រេច​នូវការសរសរព័ត៌មានបានល្អ។រូបភាព: Photojournalist.jpg
ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ
ការរកឃើញ
ការធ្វើព័ត៌មានឲ្យល្បីល្បាញជាមួយនិងរូបភាពគឺអាចធ្វើទៅបានដោយសារការបោះពុម្ព​ និងការបញ្ជូលថ្មីនូវរូបភាព​ដែលបានកើតឡើងនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៨៨០​និង ១៨៩៧។
ខណៈពេលដែលដំណឹងសំខាន់គឺជាការថតបំផុតនៅឆ្នាំ ១៨៥០។​ ចំនែកការបោះពុម្ពកាតប្រេសជាលើកដំបូងគឺនៅឆ្នាំ១៨៨០។
ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន: ការរកឃើញ

ការរកឃើញ
ការធ្វើព័ត៌មានឲ្យល្បីល្បាញជាមួយនិងរូបភាពគឺអាចធ្វើទៅបានដោយសារការបោះពុម្ព​ និងការបញ្ជូលថ្មីនូវរូបភាព​ដែលបានកើតឡើងនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៨៨០​និង ១៨៩៧។
ខណៈពេលដែលដំណឹងសំខាន់គឺជាការថតបំផុតនៅឆ្នាំ ១៨៥០។​ ចំនែកការបោះពុម្ពកាតប្រេសជាលើកដំបូងគឺនៅឆ្នាំ១៨៨០។
ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន: អានបន្ទាប់

អានបន្ទាប់
 Kenneth Kobre , Photojournalism : The Professional's Approach 6th edition Focal Press, 2008.

 Don McCullin. Hearts of Darkness (1980 - much reprinted).
 Zavoina, Susan C., and John H. Davidson, Digital Photojournalism (Allyn & Bacon, 2002). ISBN 0-205-33240-4
 The Photograph, Graham Clarke, ISBN 0-19-284200-5