navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ផ្លូវរថភ្លើងភ្នំក្រោម: ប្រភពដើមនិងការប្រើប្រាស់

ប្រភពដើមនិងការប្រើប្រាស់ 
ទំនងបំផុតដែលផ្លូវដែកមានដើមកំណើតជាផ្លូវដែកគាស់យកថ្មពីកន្លែងយកថ្ម យ៉ាងទូលំទូលាយនៅខាងជើងខាងកើត និងខាងត្បូងខាងកើតនៃភ្នំក្រោម (ដែលនៅតែបង្ហាញឱ្យឃើញ ទោះបីជាបច្ចុប្បន្នលែងដំណើរការ) ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់សម្ភារៈសម្រាប់ការសាងសង់រដ្ឋបាលអាណានិគមបារាំង។ កណ្តាលក្រុងសៀមរាប។ វាមិនអាចទៅរួចទេក្នុងការស្មានថាតើផ្លូវដែកនេះត្រូវបានសាងសង់នៅពេលណា ប៉ុន្តែភាគច្រើនទំនងជាវាមាននៅចន្លោះឆ្នាំ 1890 (នៅពេលដែលបារាំងបានសាងសង់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុង ទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលរួមបញ្ចូលផងដែរនូវការប្រើប្រាស់ ផ្លូវរថភ្លើងតូចចង្អៀត ) ហើយប្រហែលជាយឺតពេល។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1920 នៅពេលដែលការងារនៅសណ្ឋាគារ Grand D'Angkor កំពុងត្រូវបានអនុវត្ត (គម្រោងដែលនឹងត្រូវការសម្ភារសំណង់ក្នុងបរិមាណច្រើន)។
ផ្លូវរថភ្លើងភ្នំក្រោម: ការដកយកចេញ

ការដកយកចេញ 
ផែនទីខ្លះពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ជាមួយនឹងផ្លូវរថភ្លើងបានសម្គាល់វាថាមិនប្រើ ព្រោះវាស្ទើរតែប្រាកដណាស់នៅពេលនោះ។ ជាថ្មីម្តងទៀត វាអាចទៅរួចដែលផ្លូវដែកត្រូវបានលើកច្រើនមុននេះ ហើយផែនទីនាពេលនេះគ្រាន់តែជាការសម្គាល់ផ្លូវដែកដែលបាត់តាំងពីយូរយារណាស់មកហើយនៅលើដី ដោយចងក្រង និងចម្លងព័ត៌មានពីផែនទីមុនៗ។ ប្រសិនបើផ្លូវនេះនៅរស់រានមានជីវិតនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 នោះវានឹងត្រូវបានដកចេញក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 និងជម្លោះដែលបានវាយលុកលើប្រទេសកម្ពុជាក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍នោះ។
ផ្លូវរថភ្លើងភ្នំក្រោម: ភស្តុតាងដែលនៅរស់

ភស្តុតាងដែលនៅរស់ 

 ស្នាមផ្លូវដែក 
ស្នាមផ្លូវដែក នៅរស់រានមានជីវិតយ៉ាងទូលំទូលាយ។ ដោយចាប់ផ្តើមពី ភ្នំក្រោម ភាគច្រើនទំនងជាស្ថានីយខាងត្បូងនៃផ្លូវរថភ្លើងស្ថិតនៅក្នុងចង្កោមនៃអគារដែលឥឡូវនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ក្រោមមុខកន្លែងយកថ្មចាស់នៅផ្នែកខាងត្បូងនៃភ្នំ។ បន្ទាប់មកវារត់លើផ្លូវឆ្ពោះទៅ ទន្លេសាប ក្នុងចម្ងាយខ្លី មុននឹងបត់ទៅទិសខាងជើង ហើយបន្តដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប។ ប្រវែងភាគច្រើននៃផ្លូវក្រាលកៅស៊ូគឺជាទំនប់ដីក្រហមដែលលើកឡើង ទោះបីជាគ្មានស្ពានដើមហាក់ដូចជានៅរស់រានមានជីវិតក៏ដោយ។ វាចូលខេត្តសៀមរាបពីខាងត្បូង ដែលផ្លូវលំក្លាយជាផ្លូវគ្មានឈ្មោះ តម្រង់ជួរត្រង់ ឆ្ពោះទៅទិសពាយ័ព្យ ហើយឆ្លងកាត់ខាងមុខ (ពោលគឺទៅខាងកើត) នៃផ្សាររាត្រីអង្គរ។ នៅចុងខាងជើងបំផុត វាហាក់បីដូចជាផ្លូវដែកត្រូវបានបំប្លែងតាមរយៈគម្រោងសាងសង់នាពេលថ្មីៗនេះ ទៅជា ផ្លូវទឹក បើកចំហសម្រាប់ទឹកភ្លៀង ដែលវារត់រហូតដល់ផ្លូវជាតិលេខ៦។ កន្លែងដែលផ្លូវរថភ្លើងធ្លាប់ត្រូវបានបញ្ចប់នៅភាគខាងជើងនៃផ្លូវហាយវេ សណ្ឋាគារសុខាទំនើបឥឡូវនេះឈរ។

 ផ្លូវដែក
ផ្លូវរថភ្លើងភ្នំក្រោម: ស្នាមផ្លូវដែក

ស្នាមផ្លូវដែក 
ស្នាមផ្លូវដែក នៅរស់រានមានជីវិតយ៉ាងទូលំទូលាយ។ ដោយចាប់ផ្តើមពី ភ្នំក្រោម ភាគច្រើនទំនងជាស្ថានីយខាងត្បូងនៃផ្លូវរថភ្លើងស្ថិតនៅក្នុងចង្កោមនៃអគារដែលឥឡូវនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ក្រោមមុខកន្លែងយកថ្មចាស់នៅផ្នែកខាងត្បូងនៃភ្នំ។ បន្ទាប់មកវារត់លើផ្លូវឆ្ពោះទៅ ទន្លេសាប ក្នុងចម្ងាយខ្លី មុននឹងបត់ទៅទិសខាងជើង ហើយបន្តដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប។ ប្រវែងភាគច្រើននៃផ្លូវក្រាលកៅស៊ូគឺជាទំនប់ដីក្រហមដែលលើកឡើង ទោះបីជាគ្មានស្ពានដើមហាក់ដូចជានៅរស់រានមានជីវិតក៏ដោយ។ វាចូលខេត្តសៀមរាបពីខាងត្បូង ដែលផ្លូវលំក្លាយជាផ្លូវគ្មានឈ្មោះ តម្រង់ជួរត្រង់ ឆ្ពោះទៅទិសពាយ័ព្យ ហើយឆ្លងកាត់ខាងមុខ (ពោលគឺទៅខាងកើត) នៃផ្សាររាត្រីអង្គរ។ នៅចុងខាងជើងបំផុត វាហាក់បីដូចជាផ្លូវដែកត្រូវបានបំប្លែងតាមរយៈគម្រោងសាងសង់នាពេលថ្មីៗនេះ ទៅជា ផ្លូវទឹក បើកចំហសម្រាប់ទឹកភ្លៀង ដែលវារត់រហូតដល់ផ្លូវជាតិលេខ៦។ កន្លែងដែលផ្លូវរថភ្លើងធ្លាប់ត្រូវបានបញ្ចប់នៅភាគខាងជើងនៃផ្លូវហាយវេ សណ្ឋាគារសុខាទំនើបឥឡូវនេះឈរ។
ផ្លូវរាជ

The Royal Way ("La Voie Royale", 1930; បកប្រែផងដែរថាជា ផ្លូវរបស់ស្តេច ) គឺជាប្រលោមលោក បែបអត្ថិភាព របស់ André Malraux ។ វានិយាយអំពីអ្នកផ្សងព្រេងមិនសមហេតុផលពីរនាក់ដែលធ្វើដំណើរតាម "ផ្លូវរាជ" ទៅ អង្គរ ក្នុងព្រៃ កម្ពុជា ។ បំណង​របស់​ពួកគេ​គឺ​ដើម្បី​លួច​ចម្លាក់​ចម្លាក់​​​ដ៏​មាន​តម្លៃ​ពី​ប្រាសាទ។ រួមជាមួយនឹង Les Conquérants (1928) និង Man's Fate (1933) វាបង្កើតបានជាត្រីភាគីស្តីពីបដិវត្តន៍នៅអាស៊ី។
ផ្លូវរាជ: សេចក្តីសង្ខេបនៃគ្រោង

សេចក្តីសង្ខេបនៃគ្រោង 
ទីតាំងគឺនៅដើមសៀវភៅ កប៉ាល់ពី Marseille ទៅឥណ្ឌូចិន និងផ្ទះបនមួយ។ ក្រោយ​មក​វា​ត្រូវ​បាន​កំណត់​នៅ​ក្នុង ​ប្រទេស​កម្ពុជា ឡាវ និង ​សៀម ​។ តួអង្គសំខាន់បំផុតគឺការផ្សងព្រេងវ័យក្មេង ក្លូដ វ៉ាន់ណេក និងអ្នកផ្សងព្រេងដែលមានបទពិសោធន៍ចាស់ម្នាក់ឈ្មោះប៉េកេន  ជាជនជាតិដាន់ ជាមួយសមាគម អាល្លឺម៉ង់ ។ ពួកគេទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមកដោយសារតែ ការមិនអនុលោមភាព របស់ពួកគេ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេសហការគ្នាដើម្បីទទួលបានគោលដៅផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ៖ ដំណើរស្វែងរកការធូរស្បើយ (ដែលពួកគេត្រូវបានលើកទឹកចិត្តទាំងផ្នែកបុរាណវិទ្យា និងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ) ក៏ដូចជាការស្វែងរកអ្នកផ្សងព្រេងដែលបាត់បង់ឈ្មោះ Grabot ។

ពួកគេជោគជ័យក្នុងការលួចសង្គ្រោះ។ ប៉ុន្តែពួកគេត្រូវបានបោះបង់ចោលដោយមគ្គុទ្ទេសក៍របស់ពួកគេនិងនៅក្នុងព្រៃដ៏គ្រោះថ្នាក់។ ដោយ​សារ​ពួក​គេ​ខ្លាច​រដ្ឋាភិបាល ពួក​គេ​បាន​ជ្រើស​រើស​ផ្លូវ​ឆ្លង​កាត់​ទឹកដី​ដែល​គ្មាន​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​ពួក ម៉ូអ៊ីស ។ តំបន់នេះមានគ្រោះថ្នាក់ផងដែរ - ប៉ុន្តែម្យ៉ាងវិញទៀត Grabot ត្រូវបានគេសន្មត់ថានៅទីនោះ។

អ្នក​ផ្សងព្រេង​ត្រូវ​កម្ចាត់​បន្លែ​និង​អន្ទាក់​ដែល​ជា​អរិភាព (ឧ. វាលភក់ សត្វល្អិត​យក្ស ដំបង punji )។ កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​មួយ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ជាមួយ​នឹង ស្ទៀង ប៉ុន្តែ​បាន​បែកបាក់​គ្នា​ខណៈ​ពេល​ដែល​អ្នក​ផ្សង​ព្រេង​រក​ឃើញ Grabot ធ្វើ​ជា​ទាសករ​យ៉ាង​ខ្លាំង។ ឥឡូវនេះអ្នកផ្សងព្រេងកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការឡោមព័ទ្ធ។ ប៉េកេន ក្នុងពេលដ៏ភ្លឺស្វាង និងភាពក្លាហាន គ្រប់គ្រងដើម្បីជួយសង្គ្រោះអ្នកដែលជាប់គាំង។

តម្លៃ​ដែល​គាត់​បង់​គឺ​របួស​ជង្គង់​របស់​គាត់​ដែល​ឈាន​ទៅ​រក​ការ​រលាក​សន្លាក់ (នៅ​ពេល​មុន​ការ​បង្កើត​ថ្នាំ​ផ្សះ​នៅ​កន្លែង​ដែល​គ្មាន​ឱកាស​ធ្វើ​ការ​កាត់​ចេញ​ដោយ​គ្មាន​កូន) ហើយ​គាត់​ក៏​ស្លាប់​ដោយ​ការ​ឈឺ​ចាប់។
ផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រ

right|thumb|200px|ផែនទីផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រ

ផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រ គឹជាផ្លូវ ដែល នៅក្រោមសមុទ្រ ពី ប្រទេសបារាំង ទៅ ប្រទេសអង់គ្លេស វាមាន ប្រវែង៥០គ.ម ប្រហែល៣១ម៉ាយ ដែលស្ថិតនៅ​ ក្បែររូបសត្វព្រាប នៅក្នុងរាជាណាចក្រអង់គ្លេស ផាស ដឺ កាលាស ក្បែរកាលាស ស្ថិតក្នុងភាគខាងជើង ប្រទេសបារាំងខាងក្រោយ ឈូងសមុទ្រ អង់គ្លេសនៅឯ រូបសត្វ
ព្រាបដ៏តូចចង្អៀត។ នៅចំណុចដែល ទាបបំផុតគឺ មានប្រវែង ៧៥ម (២៤៦ ហ្វីត) ជ្រៅបំផុតមានប្រវែង ៣៨ គ.ម (២៣.៥ ម៉ាយ) វាជាផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រមួយភាគ 
ដែលចាស់ជាង គេនៅពិភពលោក ទោះជាយ៉ាងណាក៏ផ្លូវ រូងក្រោមសមុទ្រ សេខាន នៅប្រទេសជប៉ុន ក៏មានប្រវែង វែងដូចនៅប្រទេសបារាំងដែរ គឺមានប្រវែង ៥៣.៨៥ គ.ម
(៣៣.៤៦)ហើយមានជំរៅជ្រៅបំផុតគឺ ២៤០ម(៧៩០ ហ្វីត) ក្រោមកំរិតទឹកសមុទ្រ។ វាជារូងដី សំរាប់រទេះភ្លើងដឹកអ្នកដំណើរ ជនជាតិអ៊ឺរ៉ុប ដែលមានល្បឿនលឿន រូងក្រោមដី
នៅអ៊ីរ៉ុបជាច្រកចេញចូល សំរាប់យានដឹកជញ្ជូន ធំជាងគេនៅលើពិភពលោក ហើយគឺជាផ្លូវរថភ្លើង អន្តរជាតិមួយ ដែលតភ្ជាប់ជាមួយ LGV Nord ហើយវាផ្លូវដែកមួយខ្សែ
មានល្បឿនជាងគេបង្អស់។ នៅឆ្នាំ១៩៩៦ សង្គមអាមេរិក នៃអ្នកវិភាគនៃរូបរាងរូង ក្រោមដី ថារូងក្រោមដីជាវត្ថុអាច្ឆរយ: ទីប្រាំពីរនៃសម័យទំនើប។

គំនិតសំរាប់​រូង ក្រោមដីដែលមាន លំនឹង​ បានលេចឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ក្នុងឆ្នាំ១៨០២ ប៉ុន្តែនយោបាយចក្រភពអង់គ្លេស និង ការគាបសង្កត់ពី ទៅលើការព្រមព្រៀងរបស់
សន្តិសុខជាតិ ដែលការប៉ុនប៉ងសាងសង់ផ្លូវក្រោមដីត្រូវបានរំសាយ។​ ទោះបីជាគំរោងបានសំរេចដោយ មិនបានព្រាងទុកមុន​ ដែលរៀបចំដោយផ្លូវក្រោមដី ប្រទេសអឺរ៉ុប បាន
ចាបផ្តើមសាងសង់នៅ ឆ្នាំ១៩៨៨ហើយ បើកអោយប្រើប្រាស់នៅ ឆ្នាំ១៩៩៤។ គំរោងនឹងបានសំរេច ៨០% អាស្រ័យលើថវិកាដែលបានព្យាករទុកមុន។ តាំងតែពីសាងសង់
ផ្លូវក្រោមដី វាមានបញ្ហាជាច្រើនដែលបានជួបប្រទះ។ ភ្លើងបានបង្អាក់ប្រតិបត្តិការណ៍ នៃការសាងសង់ ផ្លូរូងក្រោមដីនេះ។ ជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ និង ការសុំសិទ្ធិជ្រក
កោនមានការប៉ុនប៉ង ចូលទៅក្នុងចក្រភអង់គ្លេស តាមរូងក្រោមដី មូលហេតុមកពីការមិនយល់ព្រម នៃកាទូតអនិកជន និងតំណែង ជុំរំពួកជនភាសខ្លួន សេងហ្គាធី ដែលជា
យថាហេតុបានបិទនៅឆ្នាំ២០០២។

+ កាលបរិច្ឆេទសំខាន់ៗ ១៨០២  អាល់ប៊ឺត ម៉ាធា បានដាក់សំណើរដើម្បីធ្វើការឆ្លងកាត់ផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រ. ១៨៧៥  ក្រុមហ៊ុនរូងដីក្រោមសមុទ្រមានកុងត្រា បានចាប់ផ្តើមពិសោធន៍ដំបូង ១៨៨២  ការមកដល់នៃច្រាំងថ្មចោទរបស់ចៅអធិការនៃសាសនាគ្រិស្ត  ហើយច្រាំងថ្មចោទ  យ៉ាងវែងអន្លាយ មករា ១៩៧៥  គំរោងលើកក្រោយរដ្ឋាភិបាលនៃរាជាណាចក្រអាមេរិក និងបារាំងបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤ តែត្រូវបានលុបចោលទៅវិញ កុម្ភះ ១៩៨៦ The សន្ធិសញ្ញានៃខេន ធើប៊ឺរី ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាអនុញ្ញាត្តឲ្យគំរោងការមានដំណើរកា មិថុនា ១៩៨៨  ចាប់ផ្តើមជីករូងក្រោមដីដំបូងនៅក្នុងប្រទេសបារាំង ធ្នូ ១៩៨៨  រាជាណាចក្រអាមេរិក TBM បានចាប់ផ្តើមធ្វើប្រតិបត្តិការណ៍ ធ្នូ ១៩៩០  ការបម្រើនៃផ្លូវក្រោមដីត្រូវបានបាក់បែកទៅក្រោមឈូសមុទ្រ ឧសភា ១៩៩៤  ផ្លូវក្រោមដីត្រូវបានបើកពិតប្រាកដដោយ HM The Queen and President Mitterrand មិថុនា ១៩៩៤  រថភ្លើងដឹកទំនិញនឹងអ្នកដំណើរចាប់ផ្តើមធ្វើប្រតិបត្តិការណ៍ វិច្ឆិកា ១៩៩៦  ភ្លើងឡបានបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងច្រើននៅក្នុងផ្លូវក្រោមដី វិច្ឆិកា ២០០៧  High Speed 1, ភ្ជាប់ពីទីក្រុងឡុងទៅ នឹងផ្លូវក្រោមដីត្រូវបានបើក កញ្ញា ២០០៨  ភ្លើងឡមួយផ្សេងទៀតក៏បានបំផ្លិចបំផ្លាញ យ៉ាងច្រើននៅក្នុងផ្លូវរូងក្រោមដី ធ្នូ ២០០៩  រថភ្លើងEurostarបានបុកច្រាំងនៅក្នុងផ្លូវរូង ក្រោមដីពេលដែលទឹកកករលាយបានមកដល់​ បានជះឥទ្ធិពលមកលើអគ្គិសនីផ្នែករឹងៗនៃរថភ្លើង
ផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រ: សំណើរ និង ការខិតខំប្រឹងប្រែង

សំណើរ និង ការខិតខំប្រឹងប្រែង 
left|thumb|200px|គំរោងរបស់ថូមី ដឺហ្គាមុនស៍នៅឆ្នាំ១៨៥៦ សំរាប់ភ្ជាប់ការឆ្លងកាត់ឈូងសមុទ្រ ជាមួយនឹងផែ/សសរសំរាប់ដឹងខ្យល់បក់នៅ លើពំនូកខ្សាច់វ៉ឺននីកណ្តាលឈូងសមុទ្រ

នៅក្នុងឆ្នាំ១៨០២វិស្វករជីករ៉ែជនជាតិបារាំ អាល់បឺត ម៉ាធីអ៊ូ បានដាក់សំណើរបញ្ជូនតទៅផ្លូវរូងក្រោមដីខាងក្រោមឈូង សមុទ្រអង់គ្លេសជាមួយនិងការតាំងភ្លើងចង្កៀងជាច្រើន​
រទេះសេះនៅក្នុងទឹកហើយនិងកោះសប្បនិមិ្មតនៅកណ្តាល ឈូងសមុទ្រដើម្បីឲ្យសេះផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែង។នៅក្នុង ទសវត្សឆ្នាំ១៨៣០បុរសជនជាតិបារាំងម្នាក់ឈ្មោះ 
អាមី ថូមេ ដឺ ហ្គេមុនដ៍បានបង្ហាញទីតាំងភូមិសាស្រ្ត ដំបូងនិងស្ទង់មើលកំហាប់អ៊ីត្រូសែននៅក្នុងឈូង សមុទ្រនោះរវាងស្ពានដែលសង់លយចូលទៅក្នុង 
សមុទ្រនិងរូបព្រាបស។ថូមេ ដឺ ហ្គេមុនដ៍បាន ស្វែងរកផែនការណ៍ជាច្រើនហើយនៅក្នុងឆ្នំា១៨៥៦ គាត់បានបង្ហាញនៅសំណើរ​ដើម្បីធ្វើការណ៍ស្នើរ សុំការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវរថភ្លើងពីខេព ហ្គ្រីសញូស ទៅកាន់ត្រើយខាងកើតជាមួយផែ/សសរសំរាប់ដឹង ខ្យល់បក់នៅលើពំនូកខ្សាច់វ៉ឺននី13គឺចំណាចតែ ១០ហ្រ្វង់ប៉ុណោះជាតំលៃមួយគួសមហើយយើងទទួល បាន១៧០​លានហ្រ្វងរឺតិចជាង៧លានអ៊ឺរ៉ូ14។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបារាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអង់គ្លេស
ផ្លូវលេខ១៣ (ប្រទេសឡាវ)

Category:Infobox road maps tracking category
Category:Infobox road instances in Laos
ផ្លូវលេខ 13 គឺជាផ្លូវហាយវេដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុង ប្រទេសឡាវ ។ វាចាប់ផ្តើមនៅ បរតិន នៅភាគខាងជើងប្រទេសឡាវ នៅព្រំដែនចិន។ វាតភ្ជាប់ពីទីក្រុង វៀងចន្ទន៍ ទៅ ហ្លួងព្រះបាង នៅភាគខាងជើង ហើយប្រហែលនឹងខ្សែបន្ទាត់នៃ ទន្លេមេគង្គ ចុះទៅព្រំដែនជាមួយ ប្រទេសកម្ពុជា ។ ផ្លូវនេះបន្តតាម ផ្លូវជាតិលេខ៧ ក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ។ ផ្លូវលេខ 13 ឆ្លងកាត់ ពហុកីឡដ្ឋានជាតិឡាវថ្មី នៅ ខេត្តវៀងចន្ទន៍ និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិទាំងបីក្នុងប្រទេសឡាវ អាកាសយានដ្ឋានវៀងច័ន្ទ អាកាសយានដ្ឋាន ហ្លួងព្រះបាង និង អាកាសយានដ្ឋានប៉ាកសេ ។ រវាង បរតិន និង ណាតឿយ ពី 20 គីឡូម៉ែត្រ​នៃ​ផ្លូវ​លេខ 13 គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ ​ផ្លូវ​ល្បឿន​លឿន​គុន​មីង-បាងកក ( ផ្លូវហាយវេអាសុី AH3 )។ ពី​ណាតឿយ ​ទៅ​វៀងចន្ទន៍ ផ្លូវ​លេខ ១៣ ជា​ផ្នែក​នៃ AH12 និង​ពី​ក្រុង​វៀងចន្ទន៍​ដល់​ព្រំដែន​កម្ពុជា AH11 ។ វាប្រហាក់ប្រហែលនឹង ផ្លូវល្បឿនលឿនវៀងច័ន្ទន៍-បូតេន ។

ផ្លូវលេខ 13 ឆ្លងកាត់ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ វាំងវៀង និងហ្លួងប្រាបាង។ ផ្លូវនេះភាគច្រើនជាផ្លូវក្រាលកៅស៊ូ ទោះបីជាក្រាលកៅស៊ូស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមិនសូវល្អក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាមានលក្ខណៈតូចចង្អៀតជាមួយនឹងផ្លូវកោងខ្លាំង ហើយមិនមានសញ្ញាសម្គាល់ ឬភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវនៅគ្រប់ទីកន្លែងនោះទេ។ ឡានក្រុងប្រចាំថ្ងៃជាច្រើនរត់ពីទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ទៅហ្លួងព្រះបាងដោយចំណាយពេលពី 8 ទៅ 10 ម៉ោង។ Travel in northern Laos
ផ្លូវលំហូជីមិញ

Hi mi lei hi puk mi jkut

ផ្លូវលំហូជីមិញ (    ) ក៏​ហៅ​ថា ​ផ្លូវ​ជួរ​អណ្ណាម (    ) គឺជាបណ្តាញដឹកជញ្ជូនផ្លូវថ្នល់ និងផ្លូវលំដែលរត់ពី ប្រទេសវៀតណាមខាងជើង ទៅ វៀតណាមខាងត្បូង ឆ្លងកាត់ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ និងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ ប្រព័ន្ធនេះបានផ្តល់ការគាំទ្រក្នុងទម្រង់ជាកម្លាំងពលកម្ម និងសម្ភារៈដល់វៀតកុង និង កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមវៀតណាម ។ ការសាងសង់បណ្តាញនេះបានចាប់ផ្តើមបន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់វៀតណាមខាងជើងលើឡាវ ក្នុងខែកក្កដាឆ្នាំំំ១៩៥៩។

វា​ត្រូវ​បាន​អាមេរិក​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​ប្រធានាធិបតី​វៀតណាម​ខាង​ជើងគឺលោកហូជីមីញ ។ ប្រភពដើមនៃឈ្មោះនេះត្រូវបានគេសន្មត់ថាបានមកពីសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ នៅពេលដែលមានខ្សែដឹកជញ្ជូនតាមដែនសមុទ្ររបស់វៀតមិញហៅថា "ផ្លូវនៃហូជីមិញ",  ហើយភ្លាមៗបន្ទាប់ពីចុងឆ្នាំ១៩៦០ នៅពេលដែលផ្លូវបច្ចុប្បន្នបានអភិវឌ្ឍទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានបារាំង(AFP) បានប្រកាសថា ផ្លូវពីជើងទៅត្បូងបានបើក ហើយពួកគេបានដាក់ឈ្មោះច្រករបៀងផ្លូវលំហូជីមិញ ។  ផ្លូវលំនេះភាគច្រើនរត់នៅប្រទេសលាវ ហើយត្រូវបានហៅដោយពួកកុម្មុយនិស្តផ្លូវផ្គត់ផ្គង់យុទ្ធសាស្ត្រ ផ្លូវទ្រឿងសឺន ( Đường Trường Sơn ) តាមឈ្មោះវៀតណាមសម្រាប់ជួរភ្នំអាណ្ណាមនៅភាគកណ្តាលវៀតណាម។  ពួក​គេ​បាន​កំណត់​ផ្លូវ​លំ​នោះ​ថា​ជា​ត្រើយ​ទ្រឿងសឺនខាងលិច (ឡាវ) ឬ​ទ្រឿងសឺនខាងកើត (វៀតណាម)។  យោងតាមប្រវត្តិសាស្ត្រផ្លូវការនៃសង្គ្រាមរបស់ទីភ្នាក់ងារសន្តិសុខជាតិអាមេរិក ប្រព័ន្ធផ្លូវលំគឺជា "សមិទ្ធិផលដ៏អស្ចារ្យមួយនៃវិស្វកម្មយោធានៃសតវត្សទី២០" ។ Robert J. Hanyok, Spartans in Darkness. Washington, D.C.: Center for Cryptographic History, NSA, 2002, p. 94. ផ្លូវលំនេះអាចផ្គត់ផ្គង់កងទ័ពប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នានៅភាគខាងត្បូង ដែលជាសមិទ្ធិផលយោធាដែលមិនអាចប្រៀបផ្ទឹមបាន ដោយសារវាជាទីតាំងនៃយុទ្ធនាការរារាំងផ្លូវអាកាស ដ៏ខ្លាំងក្លាបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច| នៅដើមដំបូងនៃផ្លូវលំហូជីមិញ កង់ត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ដើម្បីដឹកជញ្ជូនអាវុធ និងឧបករណ៍ពីខាងជើងទៅវៀតណាមខាងត្បូង។
រូបភាពតូច| ផ្លូវលំហូជីមិញ ឆ្នាំ១៩៧០។
រូបភាពតូច| ការវិវត្តន៍នៃអាវុធប្រឆាំងយន្តហោះកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម ឆ្នាំ ១៩៦៥-១៩៧២។
ផ្លេតបន្ទោរ

ផ្លេតបន្ទោរ គឺជាបណ្តេញចរន្ត អគ្គិសនី នៃ បរិយាកាសatmospheric ​ដែលបន្ទរដោយ ផ្គរលាន់thunder

right|thumb|350px|ផ្លេតបន្ទោយ៉ាងខ្លាំងនៅលើបន្ទាយ ទីក្រុងBanská Bystrica Slovakia 
right|thumb|350px|ផ្លេតបន្ទោរពី ពពកទៅកាន់សមុទ្រ ពីលើMiramare di  Rimini   អ៊ីតាលី 

sv:Åska#Blixten
ផ្លែល្វានៅក្នុងព្រះគម្ពីរ

ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| មែក​ល្វា​ទូទៅ​បង្ហាញ​ស្លឹក និង​ផ្លែ​តាម​ដំណាក់កាល​ផ្សេងៗ
ផ្លែល្វានៅក្នុងព្រះគម្ពីរ រួមបញ្ចូលទាំងសេចក្តីយោងទៅលើ ដើមឈើ និងផ្លែរបស់វា នៅក្នុង តានាក់ និង គម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដែលជួនកាលជានិមិត្តរូប។
ផ្លែល្វានៅក្នុងព្រះគម្ពីរ: ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ

ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ 
ដើម​ល្វា​គឺ​ជា​ដើម​ទី​បី​ដែល​ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​តាម​ឈ្មោះ​ក្នុង ​គម្ពីរ​ភាសា​ហេព្រើរ ។ ទី​មួយ​គឺ ​ដើម​ឈើ​នៃ​ជីវិត ហើយ​ទី​ពីរ​គឺ​ជា ​ដើម​ឈើ​នៃ​ការ​ដឹង​ថា​ល្អ​និង​អាក្រក់ ។ អ័ដាម ​និង ​អេវ៉ា ​បាន​ប្រើ​ស្លឹក​នៃ​ដើម​ល្វា​ដើម្បី​ដេរ​សម្លៀក​បំពាក់​សម្រាប់​ខ្លួន​គេ បន្ទាប់​ពី​ពួក​គេ​បាន​បរិភោគ ​« ​ផ្លែ​ដឹងខុសដឹងត្រូវ ​»  ពេល​ពួក​គេ​ដឹង​ថា​ខ្លួន​អាក្រាត។ 

នៅក្នុង ចោទិយកថា ទឹកដីសន្យា ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា "ដីនៃស្រូវសាលី និងស្រូវបាឡេ, នៃវល្លិ ,ដើមល្វា និងផ្លែទទឹម ជាទឹកដីនៃប្រេងអូលីវ និងទឹកឃ្មុំ ជាទឹកដីដែលអ្នកនឹងបរិភោគអាហារដោយមិនខ្វះខាត ដែលអ្នកនឹងមិនខ្វះខាតអ្វីទាំងអស់។ ;"  ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​សាឡូម៉ូន យូដា និង ​អ៊ីស្រាអែល ចាប់​តាំង​ពី ​ក្រុង​ដាន់ ​ដល់ ​ក្រុង​បៀរសេបា បាន​រស់​នៅ​ដោយ​សុវត្ថិភាព មនុស្ស​ម្នាក់ៗ​«ក្រោម​ដើម​ទំពាំងបាយជូរ និង​ដើម​ល្វា»  ជា​សូចនាករ​នៃ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ជាតិ និង​ភាព​ចម្រុង​ចម្រើន។ ២ ស្ដេច​បាន​ចែង​ថា ហេសេគា ​បាន​បះបោរ​ប្រឆាំង​នឹង​ស្ដេច​នៃ​ស្រុក​អាស្ស៊ីរី ដែល​ទ្រង់​បាន​ក្លាយ​ជា ​អ្នក​ត្រួតត្រា ។ ជា​ការ​ឆ្លើយ​តប មេ​បញ្ជាការ​អាសស៊ើរ​បាន​ព្យាយាម​វាយ​លុក​កង​ទ័ព​ក្រុង​យេរូសាឡិម​ដោយ​ផ្តល់​ឱ្យ​អ្នក​រត់​ចោល​ជួរ​ម្នាក់ៗ​នូវ​ដើម​ទំពាំងបាយជូរ និង​ដើម​ល្វា។ 

សុភាសិត 27:18 ប្រដូច​ដើម​ល្វា​មើល​ថែ​ម្ចាស់។  មាន​ដើម​ល្វា​មួយ​ដើម​នៅ​ក្នុង​សួនច្បារ​នៃ ​បទ​ចម្រៀង​សាឡូម៉ូន ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​នៃ​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់ ដើម​នេះ​បង្កើត​ផល​ដំបូង។ 

ដើម​ល្វា​និង​ផ្លែ​ល្វា​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​នៅ​ក្នុង ​សៀវភៅ​យេរេមា ហើយ​បាន​រៀបរាប់​យ៉ាង​ខ្លី​ក្នុង ​សៀវភៅ​មីកា ។ 

ប្រភេទផ្សេងទៀតនៃ ficus ល្វា ស៊ីកាម័រ អេហ្ស៊ីបត្រូវបានលើកឡើងម្តងម្កាលផងដែរឧទាហរណ៍នៅក្នុង 1របាក្សត្រ។
ផ្លែល្វានៅក្នុងព្រះគម្ពីរ: គម្ពីរសញ្ញាថ្មី។

គម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ 
រូបភាពតូច|207x207ភីកសែល| រូបតំណាង Byzantine នៃបណ្តាសានៃដើមល្វា។
រឿង​ប្រៀបប្រដូច​អំពី​ដើម​ល្វា មាន​នៅ​ក្នុង ម៉ាថាយ 24 , ម៉ាកុស 13 , លូកា 21  ជា​ផ្នែក​នៃ ​សុន្ទរកថា​អូលីវ ។ ដើម​ល្វា​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​យល់​ថា​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល។ 

រឿង​ប្រៀបប្រដូច​អំពី​ដើម​ល្វា​ព្រៃ គឺ​ជា ​រឿង​ប្រៀបប្រដូច​អំពី​ព្រះយេស៊ូវ ​ដែល​បាន​កត់ត្រា​នៅ​ក្នុង ​ដំណឹងល្អ លូកា ១៣:៦-៩ ។ អ្នក​ចម្ការ​ទំពាំង‌បាយជូរ​សង្ឃឹម​ថា ដើម​ល្វា​ព្រៃ​នឹង​បង្កើត​ផល​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ។ 

ម៉ាកុស ១១ រួម​បញ្ចូល​ដំណើរ​រឿង​អំពី​ព្រះយេស៊ូវ ​ដែល​ដាក់​បណ្តាសា​ដើម​ល្វា ៖ 

ភាពស្របគ្នាមួយត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុង ម៉ាថាយ 21 ប៉ុន្តែដើមល្វាក្រៀមស្វិតភ្លាមៗ ហើយត្រូវបានកត់សម្គាល់នៅពេលនោះដោយពួកសិស្ស។ 

នៅពេលដែលសាវ័កណាថាណែលបានជួបព្រះយេស៊ូវជាលើកដំបូង ហើយសួរថាតើព្រះយេស៊ូវស្គាល់ទ្រង់ដោយរបៀបណា ចម្លើយគឺថាទ្រង់បានឃើញណាថាណែលអង្គុយនៅក្រោមដើមល្វារួចហើយ ( យ៉ូហាន ១)  ។
ផ្លែ​ទទឹម

ផ្លែ​ទទឹម220x220ភីកសែលផ្លែឈើរបស់ Punica granatum បំបែកចំហរចេញជាចង្កោមនៃគ្រាប់ពូជដែលមាន sarcotesta នៅខាងក្នុង និងទឹកមួយកែវចំណាត់ថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រអាណាចក្ររុក្ខជាតិCladeរុក្ខជាតិសរសៃឈាម​(Tracheophytes)
រុក្ខជាតិផ្កា​(Angiosperms)

Eudicots

រ៉ូស៊ីដ​​​ (Rosids)ចំណាត់ថ្នាក់Myrtalesគ្រួសារLythraceaeពូជPunicaប្រភេទ (Species)P. granatumឈ្មោះ​ទ្វេ​នាម Punica granatumសទិសន័យ Punica florida Salisb. 
 Punica grandiflora  hort. ex Steud. 
 Punica nana L. 
 Punica spinosa  Lam.
ផ្លែ​ទទឹម (Punica granatum) ជា​ប្រភេទ​ឈើ​ជ្រុះ​ផ្លែ​ក្នុង​គ្រួសារ Lythraceae គ្រួសាររង Punicoideae ដែលលូតលាស់ពី 5 ទៅ 10 ម៉ែត្រ (16 និង 33 ហ្វីត) កម្ពស់

ដើមទទឹមត្រូវបានពិពណ៌នានៅទូទាំងតំបន់មេឌីទែរ៉ាណេ ត្រូវបានណែនាំទៅក្នុងអាមេរិកអេស្ប៉ាញនៅចុងសតវត្សទី ១៦ និងចូលទៅក្នុងកាលីហ្វ័រញ៉ាដោយអ្នកតាំងលំនៅអេស្ប៉ាញនៅឆ្នាំ ១៧៦៩

ជាទូទៅ ផ្លែឈើនេះ មានរដូវនៅអឌ្ឍគោលខាងជើង ចាប់ពីខែតុលា ដល់ខែកុម្ភៈ ងនៅអឌ្ឍគោលខាងត្បូងចាប់ពីខែមីនាដល់ខែឧសភា ដូចជាសាកូតេស្តាឬទឹកផ្លែឈើនៅដដែល លែទទឹមត្រូវបានប្រើក្នុងការដុតនំ, ចម្អិនអាហារ, លាយទឹកផ្លែឈើ គ្រឿងតុបតែងអាហារ ទឹកក្រឡុក និងភេសជ្ជៈ​មាន​ជាតិ​អាល់កុល ដូចជាស្រាក្រឡុក និងស្រាទំពាំងបាយជូរ

ផ្លែទទឹមត្រូវបានដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយនៅទូទាំងមជ្ឈិមបូព៌ា និងតំបន់កូកាស៊ីស អាហ្វ្រិកខាងជើង និងត្រូពិច អ៊ីរ៉ង់ អនុទ្វីបឥណ្ឌា អាស៊ីកណ្តាល ផ្នែកស្ងួតនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអាងមេឌីទែរ៉ាណេ
ផ្វាងស្ឈែនលិង

ហ្ផ្វាងឈ្ហ្រាំវ (៥៧៩–៦៤៨) ឈ្មោះគួរសម ហ្ស្ឈែនលិង គេស្គាល់ច្រើនជាងគេគឺ ហ្ផ្វាងហ្ស្ឈែនលិងThat Fang's formal name was Qiao and courtesy name was Xuanling was per the Old Book of Tang,  vol. 66 , although the New Book of Tang,  vol. 96  asserted it was the reverse — that his formal name was Xuanling and courtesy name was Qiao. It should be noted that it was rare for a courtesy name to be only of one character. ស្គាល់ក្រោយស្លាប់ជា អ្នកឧកញ៉ាហ្លាំងហ្វ្អឹនហ្ចោ ជារដ្ឋបុរស និងកវីនិពន្ធចិនដែលបានបំរើការជាសភាបតីក្រោមអធិរាជថែយសុងនៅដើមរាជវង្សថាង។ លោកគឺជាអ្នករៀបរៀងនាំមុខនៃតំរាប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្រាំងជិន និង ជាសភាបតីមួយរូបក្នុងចំណោមសភាបតីរាជវង្សថាងដ៏ល្បីៗបំផុត។ លោកនិងសហជីវិនរបស់លោកទូហ្លូហ្ហួយ ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេពិពណ៌នាថាជាបុគ្គលគំរូសំរាប់ពួកសភាបតីនៅក្នុងប្រទេសចិនសម័យអធិរាជ។
ផ្វានឆាង

កុរុងផ្វានឆាង  (ចិន:范長, ភិងអ៊ិង:Fàn Cháng រឺ យ៉ាត់ផេង:faan6coeng4, ផ្វានឆឹង ជាកន្តាំង) (គ.ស ២២៨-២៤៨) រជ្ជកាល (គ.ស ២៤៨) ពេលដែលឝ្រីមារញបានសោយទិវង្គតទៅ ព្រះអង្គនៅមានបុត្រមួយអង្គទៀត ប៉ុន្តែនៅបៅដោះនៅឡើយ។ បុត្រអង្គនោះឈ្មោះ ផ្វានឆាង បានរស់នៅក្នុងចំណោមប្រជារាស្ត្រ។ លុះធំបានព្រះជន្ម ២០ វស្សាបានប្រមូលស្ម័គ្របក្សពួកទៅធ្វើគត់ធរណីន្ទ្រវិញ ដើម្បី​សងសឹកឱ្យ​ឪពុក។ កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្មស្ដេចនៅក្នុងរាជសម្បត្តិដល់មកក្នុងឆ្នាំ ព.ស ៧៨៧ ក៏ត្រូវព្រះផ្វានឆាង ព្រះរាជឱរសបន្ទាប់របស់ឝ្រីមារញលបប្លុងព្រះជន្មបង់ ដើម្បីយករាជបល្ល័ង្ក។ កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម ទោះបីទ្រង់សោយទិវង្គតដោយអាករមិនប្រក្រតីក៏ដោយ តែព្រះអង្គក៏នៅតែមានព្រះកិត្តិយសជារាជាធិរាជ ១ អង្គទៀតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ផ្វានឆាង​បាន​ដណ្ដើម​យក​រាជ្យ​មក​វិញ។ តែ​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ មិន​បាន​សោយរាជ្យសម្បត្តិ​ដូច​ក្ដី​បំណង​ទេ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​មេទ័ព​ធំ​ម្នាក់​របស់​ស្ដេចធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ ឈ្មោះ អស្សាជយ ធ្វើ​ឃាត។ មេទ័ព​អស្សាជយបាន​លើក​ទ័ព​មក​ច្បាំង​ដណ្ដើម​អំណាច ដោយ​សំអាងយក​លេស​ថា​មក​សងសឹក​ជំនួស​ស្ដេច។ ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នោះ មេទ័ព​អស្សាជយ ក៏​ប្រកាស​ខ្លួន​ភ្លាម​ជា​ស្ដេច​នគរ​ភ្វូណាន គឺ​ប្រហែល​ជា​ក្នុង​គ.ស ​២៤០ (អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ សរសេរ​ថា​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​គ.ស ​២៥០)។
ផ្វានឆាង: ព្រះរាជពង្សាវលី

ព្រះរាជពង្សាវលី
ព្រះបិតាព្រះបាទឝ្រីមារញ ព្រះមាតាប្រហែលព្រះអនុជ ស្ដេចចាម ឝ្រីមារ
ព្រះរៀមភាតា ព្រះបាទផ្វានជិនឝឹង
ព្រះភាតាអយ្យកាមួយ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម
អស្សាជយ ព្រះញាតិវង្ស ត្រូវជាមេទ័ពជំនិតរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម
ផ្វានជិនឝឹង

កុរុងផ្វានជិនឝឹង (ចិន:范金生, ភិងអ៊ិង:Fàn Jīnshēng, យ៉ាត់ផេង:faan6gam1sang1 រឺ ផ្វានកាំសាង) (គ.ស ?-២២៨) រជ្ជកាល (គ.ស ?-២២៨) 
ក្នុង​ពេល​ប្រតិបត្តិការ​មួយ ដោយ​ព្រះអង្គ​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ជំងឺ ព្រះអង្គ​បាន​បញ្ជូន​កូន​ឈ្មោះ ជិនឝឹង ឲ្យ​ដឹក​នាំ​ទ័ព​ចេញ​ច្បាំង​ជំនួស​ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គឝ្រីមារញ​ បាន​ទុក​ក្មួយ​ឈ្មោះ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម​ ដែល​មាន​កងពល​ប្រមាណ​២០០០​នាក់ នៅ​ជិត​សម្រាប់​ការពារ។ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម ជា​កូន​ប្រុស​របស់​បងស្រី​ព្រះអង្គ។ តែ មេទ័ព​ធរណីន្ទ្រ​បែរ​ជា​ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នេះ ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ សម្លាប់​កុរុងឝ្រីមារញ​ ជា​មា ហើយ​ប្រកាស​តាំង​ខ្លួន​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នគរភ្វូណាន។ កាលបើ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ភ្លាម ក៏​ចាត់​កងទ័ព​ឲ្យ​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ឃាត​កូន​កុរុងឝ្រីមារញ ជិនឝឹង ដើម្បី​បំបាត់​កុំ​ឲ្យ​មាន​គូ​ប្រជែង​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ដែល​អាច​នាំ​មក​នូវ​ការ​សៅហ្មង​ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ។ ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​គ្រិស្តសករាជ​ ២៣០។ អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ​មាន​ជំនឿ​ថា កុរុងផ្វានចាន (ព្រះចន្ទ្រ?) កាល​បើ​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​មាន​ព្រះ​នាម​ធរណីន្ទ្រវម៌្ម។ តាមមើល​ទៅ ព្រះរាជា​ដែល​សោយរាជ្យ​នៅ​នគរ​ភ្វូណានទាំងអស់ រួម​ទាំង​ស្តេច​ជ្រែក​រាជ្យ​ផង សុទ្ធតែ​មាន​ខ្សែ​លោហិត​រាជវង្ស​តែមួយ។
ផ្វានជិនឝឹង: ព្រះរាជពង្សាវលី

ព្រះរាជពង្សាវលី
ព្រះបិតាព្រះបាទឝ្រីមារញ ព្រះមាតាប្រហែលព្រះភិគនេយ្យនៃព្រះបាទឝ្រីមារ
ព្រះអនុជភាតា ព្រះបាទផ្វានឆាង
ព្រះភាតាអយ្យកាមួយ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម
អស្សាជយ ព្រះញាតិវង្ស ត្រូវជាមេទ័ពជំនិតរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម
ផ្វានយ៉ាងម៉ាយទី២

ផ្វានយ៉ាងម៉ាយទី២ រឺ ផាំជឿញម៉ៃទី២ (យួន:Phạm Dương Mại, ចិន:范陽邁, ភិងអ៊ិង:Fànyáng mài) គឺជាស្ដេចចាមសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ៤២១ ដល់ប្រហែល ៤៤៦។ នៅឆ្នាំ ៤៣១ ស្ដេចអង្គនេះបដិសេធការជួយពីក្សត្រវ្នំកំឡុងសង្គ្រាមជាមួយចៅហ្វាយខេត្តចិននៅឈាំវចូវ។https://web.archive.org/web/20060503123723/http://www.geocities.com/khmerchronology/preangkor.htm>.  នៅឆ្នាំ ៤៣៣ ផ្វានយ៉ាងម៉ាយទី២ បន្ទាប់ពីការបដិសេធមិនព្រមឱ្យទឹកដីទៅចិនហើយ បែរជាប្រឆាំងនឹងខ្មែរវិញ ហើយថែមទាំងដាក់បញ្ចូលស្រុកបណ្ឌុរង្គរបស់ខ្មែរចូលជាទឹកដីរបស់ខ្លួនទៀត។http://books.google.com/books?id=Jskyi00bspcC>.

ក្នុងឆ្នាំ ៤៤៦ ចៅហ្វាយខេត្តតុងកឹងចាប់ផ្ដើមវិធានការបង្ក្រាបយ៉ាងខ្លាំងក្លាប្រឆាំងនឹងចាម្ប៉ា។ សមរភូមិបានរំកិលទៅដល់ព្រះអង្គនៅរាជធានី។ ស្ដេចអង្គនេះបានសោយទិវង្គតដោយខូចព្រះហឫទ័យ។
ផ្សារកូនមុំ: ផ្សារកូនមុំ

ផ្សារកូនមុំ 
ផ្សារកូនមុំមានទីតាំង ស្ថិតនៅ ភូម ៣ ឃុំត្រពាំងច្រេស ស្រុកកូនមុំ ខេត្តរតនគិរី ចម្ងាយពីទីរួមខេត្ត ប្រមាណ ៣៥ គីឡូម៉ែត្រ ។ ផ្សារកូនមុំ មានឈ្មោះដើមថា ផ្សារអូភ្លង ដោយ មានអ្នកមកទិញទំនិញច្រើនទើប គេអោយឈ្មោះថា ផ្សារ កូនមុំ ព្រោះ ងាយស្រួលកំណត់ចំណាំ ។ ផ្សារកូនមុំ ជាទីផ្សារ ដែលលក់ទំនិញ យកមកពី ទីក្រុងភ្នំពេញ និងទីរួមខេត្តនានា ដោយរក្សាតម្លៃ ធូថ្លៃ ជាង ទីផ្សារ ផ្សេងៗ (ក្រុងបានលុង ឬ បរកែវ) ។ 
ក្នុងនោះផងដែរ ផ្សារកូនមុំ មានលក់ទំនិញជាច្រើនដូចជា
- សម្ភារៈអគ្គិសនី 
- ឧបករណ៍ផ្ទះបាយ
- សម្ភារៈ សំណង
- កាត់ដេរ
- ឧបករណ៍នេសាទ (មង សំណាញ់)
- ម្ហូប ត្រី សាច់ជាដើម 
- សម្លៀកបំពាក់ 
និងផ្សេងៗទៀត ។
ផ្សារកំពង់ត្រាច: <span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 120%; Color:green;">សេដ្ឋកិច្ច</span>

សេដ្ឋកិច្ច
<span style="font-family: khmer os muol light,color:green; font-size: 20px; background">សេដ្ធកិច្ចនៅក្នុងស្រុកកំពុងត្រាចប្រជាជនប្រកបររបរ​ជាកសិករ និង ធ្វើចំការមួយចំនួនតូច ពុំបានទទួលប្រាក់កំរៃច្រើននោះទេ។​​ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះមានការរីចម្រើនច្រើន គឺ មានអគ្គីសនី និង ទឹកស្អាត ប្រើគ្រប់គ្រាន់។ ប្រជាជនមិនសូវជាមានជីវភាពគ្រប់គ្រាន់ទេ ព្រោះពួកគាត់ភាគច្រើនពុំសូវបានរៀនសូត្រគ្រប់គ្រាន់។ហើយពួកគាត់ប្រកបរបរជាកម្មករ ធ្វើការអោយគេ ដូចជា ប្រកបរបរអាជីកម្មផ្សេងៗ កម្មករច្រូតកាត់ សំណង់ ​​ កម្មករ រោងចក្រ ដើម្បើចិញ្ចិមជីវិត ។ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ស្រុកកំពង់ត្រាចវិញបើនិយាយពីផ្លូវគឹពុំមានភាពងាយស្រួលធ្វើដំណើរនោះទេជាពិសេសនៅតាមភូមិ ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន អណ្ដូង លូ ​​ ។ ចំពោះផ្នែកអសន្ដិសុខវិញគឹពុំមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ខ្លាំនោះទ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ។
ផ្សារក្ដាម (កែប)

គម្រោង​ទេសចរណ៍ ការធ្វើឲ្យ​ប្រសើរឡើង​ផ្នែក​បរិស្ថាន​នៅ​តំបន់​ផ្សារ​ក្តាម ខេត្ត​កែប បាន​បើក​ការដ្ឋាន​ជា​ផ្លូវកា​រហើយ កាលពី​ថ្ងៃទី​២១ ខែវិច្ឆកា ដែលមាន​លោក ថោង ខុន រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងទេសចរណ៍ និង​លោក កែ​ន សត្ថា អភិបាលខេត្ត​កែប អញ្ជើញ​ចូលក្នុង​ពិធីបើកការដ្ឋាន​នេះ​។ ពិធីបើកការដ្ឋាន​គម្រោង​ទេសចរណ៍ ការធ្វើឲ្យ​ប្រសើរឡើង​ផ្នែក​បរិស្ថាន​នៅ​តំបន់​ផ្សារ​ក្តាម ខេត្ត​កែប គ្រោង​ចំណាយ​ថវិកា ៩៥​ម៉ឺន​ដុល្លារ​អាមេរិក ក្នុង​គម្រោង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ទេសចរណ៍ សម្រាប់​កំណើន​ប្រកបដោយ​បរិយា​ប័ន​ក្នុង​មហាអនុតំបន់មេគ​ង្គ​នៃ​ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB)​។​
300px|រូបភាពតូច|ស្តាំ|ទេសភាពផ្សាកែបក្នុងឆ្នាំ២០១៥
ផ្សារក្ដាម (កែប): ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
លោក សុខ សុ​គុណ អគ្គនាយករង​ក្រសួង​ទេសចរណ៍ បានឲ្យដឹងថា គម្រោង​ផ្សារ​ក្ដាម​នេះ​សាងសង់ឡើង​ក្នុង​រយៈពេល ១០​ខែ ពោល​គ្រោង​បញ្ចប់​នៅ​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១៨ ជាមួយ​ការប្រើប្រាស់​ថវិកា​ប្រមាណ ៩៥​ម៉ឺន​ដុល្លារ ដែលជា​គម្រោង ទេសចរណ៍ TIIG-ADB ក្រោម​ការសហការ​អនុវត្ត ដោយ​ក្រសួងទេសចរណ៍ និង​រដ្ឋបាលខេត្ត​កែប​។ ដោ​ឡែក លោក កែ​ន សត្ថា បាន​សំណូមពរ​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ អាជីវករ​ទាំងអស់ ឱ្យមាន​ការយោគយល់ និង​ជួយ​បង្កលក្ខណៈ​ងាយស្រួល​ដល់​ក្រុមការងារ ក្នុងអំឡុងពេល​សាងសង់ ដើម្បីឲ្យ​ការងា​រ​នេះ​ប្រព្រឹត្តទៅដោយ​រលូន និង​ទទួលបាន​ជោគជ័យ​។ 

​អភិបាលខេត្ត​កែប​រូបនេះ ក៏បាន​ណែនាំ​ដល់​អាជីវករ​ក្នុង​ផ្សារ​ក្ដាម កុំ​តម្លើង​ឡើង​ថ្លៃទំនិញ និង​សេវា​របស់ខ្លួន ដែល​នាំឲ្យ​ភ្ញៀវទេសចរ ឬ​អតិថិជន​មានការ​រុញ​រា​មិន​ចង់​ទិញដូរ​ទំនិញ និង​សេវា​របស់​អាជីវករ​ក្នុង​ខេត្ត​មួយ​នេះ នាំឲ្យ​ខ្សត់​ភ្ញៀវទេសចរ មក​ទស្សនា​ខេត្ត​កែប និង​បាត់បង់​ចំណូល​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ តាមរយៈ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​នេះ​។ លោក​ក៏បាន​ទទូច​ឲ្យ​អាជីវករ​រក្សា​ឲ្យបាន​នូវអ​នាម័យ​ទំនិញ និង​ចូលរួម​ថែរក្សា​សម្អាត​បរិស្ថាន ក្នុង​រមណីយដ្ឋាន​ខេត្ត​កែប ក៏ដូចជា​ក្នុង​ខេត្ត​កែប​ទាំងមូល​ផងដែរ​។​
300px|រូបភាពតូច|ស្តាំ|សកម្មភាពរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋក្នុងផ្សាក្ដាម​ ខេត្តកែប
​
ផ្សារក្ដាម (កែប): ការអភិវឌ្ឃន៍ផ្សារក្ដាម

ការអភិវឌ្ឃន៍ផ្សារក្ដាម 
សូមជម្រាបថា នា​ថ្ងៃទី​២២-២៣-២៤ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៧ ខាងមុខ ពិធីបុណ្យ​សមុទ្រ ជុំ​ទី​២ លើក​ទី​៦ នឹង​ប្រារព្ធ​ឡើង​នៅ​ខេត្ត​កែប ក្រោម​វត្តមាន​របស់​លោកនាយ​ក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និង​ស្រី​លោក ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុនសែន ជាមួយនឹង​កម្មវិធី​កម្សាន្ត និង​ពិ​ពណ៌​ផលិតផល​ជាច្រើន​សម្បូរបែប ប្លែក​ពី​ពិធីបុណ្យ​សមុទ្រ​មុនៗ​ទៀតផង​៕
​   
ទិដ្ឋភាព​​នៅ​ផ្សារ​ក្ដាម​ខេត្ត​កែប
ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ភាគ​ច្រើន​ដែល​ទៅ​លេង​កម្សាន្ត​នៅ​ឯ​ឆ្នេរខ្សាច់​ខេត្ត​កែប គឺ​តែង​តែ​ចូល​ទៅ​ទិញ​ម្ហូប​អាហារ​នៅ​ផ្សារ​មួយ​កន្លែង​ឈ្មោះ "ផ្សារ​ក្ដាម" នៅ​ខេត្ត​កែប។ អ្នក​ទេសចរ​ទាំង​នោះ គឺ​សំដៅ​រក​ទិញ​អាហារ​សមុទ្រ ដូច​ជា​ក្ដាមសេះ បង្គា ឬ មឹក ជា​ដើម។​
ផ្សារគោកមន

នៅក្នុងផ្សារគោកមននេះមានប្រជាជនលក់ដូរទំនិញច្រើនគួរសមដែរ ព្រោះថាអ្នករស់នៅក្នុងភូមិនេះមានច្រើនគ្រួសារដែរ ហើយក៏មានប្អូនទាហ៊ានដែលទៅឈរយាមនៅប្រាសាទតាមាន់, ប្រាសាទតាក្របីជាដើមដែលតែងតែមិនទិញទំនិញ គ្រឿងទេស ម្ហូបអាហារពីផ្សារគោកមននេះ។