navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សាលាសំណាក់: សាលា​សំណាក់ ឬ​ សាលា​ឆទាន

សាលា​សំណាក់ ឬ​ សាលា​ឆទាន 
thumb|right|សាលាសំណាក់បែបខ្មែរ|400px
បច្វុប្បន្ននេះ សាលា​ឆទាន តាម​ធម្មតា​ អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​អាច​ប្រើប្រាស់​តាម​សេចក្តី​ត្រូវការ​នូវ​វត្ថុ​ ៦ យ៉ាង​ដែល​ប្រជាជន​ក្នុង​ភូមិ​ក្បែរ​នោះ​យក​មក​ដាក់​ទុក​នៅ​ក្នុង​សាលា​សំណាក់​ឬ​សាលា​ឆទាន​នោះ ។ វត្ថុ​ទាំង​ ៦​ យ៉ាង​មាន​ដូច​ជា អាគារ​សាលា​សំណាក់, ពាង​ទឹក​ និង ត្រឡោក​ឬ​ផ្តិល, បង្គន់​អនាម័យ, កន្ទេល និង ខ្នើយ, ថ្នាំ​ពេទ្យ​បុរាណ ។ អ្នក​ភូមិ​ដាក់​វេន​គ្នា​រែកទឹក​ចាក់​បំពេញ​ពាង​ឲ្យ​ពេញរាល់ថ្ងៃ ។ កាយវិការ​ដ៏​ប្រពៃ​នេះ​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​នូវ​ទឹក​ចិត្ត​សប្បុរសធម៌​ចំពោះ​អ្នក​ដទៃ​ផង និង កាយវិការ​​ទទួលខុសត្រូវ​ខ្ពស់​ចំពោះ​កិច្ចការ​តូចតាច​មួយ​នេះ ។ អ្នក​ភូមិ​ធ្លាប់​មានជំនឿ​តៗ​គ្នា​ថា ប្រសិន​បើ​ទុក​ឲ្យ​ទឹក​ពាង​ស្រក​ចុះ​ក្រោមកន្លះពាង​ នោះ​អ្នកភូមិ​នឹងទទួលបណ្តាសា​រកស៊ី​ឬ​ធ្វើការងារ​ផ្សេងៗ​​មិន​ចម្រុងចម្រើន។ ទំនៀមទម្លាប់នេះ​បន្តមកដល់សព្វថ្ងៃ​នៅតំបន់ខ្លះៗនៃប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេស​នៅ​តំបន់​ជនបទ​ឆ្ងាយ​ពី​ក្រុង និង ទីផ្សារ។ បច្ចុប្បន្ន​យើង​ប្រទះ​ឃើញ​​សាលា​សំណាក់​ឬ​សាលា​ឆទាន​នេះ​នៅ​ពីមុខ​វត្តអារាម​មួយ​ចំនួន ប៉ុន្តែ​យើង​មិន​ឃើញ​មាន​ពាង​ទឹក​ឬ​វត្ថុ​អ្វី​ផ្សេង​ក្រៅ​ពី​អាគារ​សាលា​សំណាក់​ល្ហល្ហេវ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ​
សាលាស្រុក: សាលាស្រុក

សាលាស្រុក 
សាលាស្រុកគឺជាការិយាល័យធ្វើការរបស់ក្រុមប្រឹក្សា និងគណៈអភិបាលស្រុក។

 ការិយាល័យរដ្ឋបាល និងហិរញ្ញវត្ថុ
 ការិយាល័យផែនការ និងគាំទ្រឃុំ សង្កាត់
 ការិយាល័យអន្តរវិស័យ
 ការិយាល័យលទ្ធកម្ម
សាលីណា កូមាស់

ជីវប្រវត្ថិសង្ខេបរបស់អ្នកនាងសេលេណា ហ្គោមេហ្ស
សេលេណា ហ្កូម៉េហ្ស200pxកើត  សេលេណា ម៉ារៀ ហ្កូម៉េហ្ស  ថ្ងៃទី 22 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1992  (អាយុ 31 ឆ្នាំ)  អាជីព  តារាចម្រៀង • អ្នកនិពន្ធបទចម្រៀង •  តារាសម្តែង • ផលិតការិនី • អ្នកជំនួញឆ្នាំសកម្ម  ២០០២ ដល់ បច្ចុប្បន្នអាជីពក្នុងវិស័យ តន្ត្រីប្រភេទ  ផប់ លក្ខណៈ  សំឡេងវេបសាយ  selenagomez.com

សេលេណា ម៉ារៀ ហ្គូម៉េហ្ស កើតនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩២ គឺជាតារាចម្រៀង អ្នកនិពន្ធបទចម្រៀង តារាសម្តែង ផលិតករ និងអ្នកជំនួញជនជាតិ អាមេរិក។ នាងបានចាប់ផ្តើមអាជីពរបស់នាងជាតារាសម្តែងកុមារ ដោយបានសម្តែងក្នុងរឿងភាគទូរទស្សន៍កុមារ Barney & Friends (2002-2004) ។ Gomez មានភាពលេចធ្លោ និងបានលេចចេញជាតារាវ័យជំទង់ សម្រាប់តួនាទីឈានមុខគេរបស់នាងជា Alex Russo នៅលើប៉ុស្តិ៍ Disney Channel Sitcom Wizards of Waverly Place (2007-2012) ។ ក្នុងនាមជាសិល្បករថតសំឡេង នាងបានចុះហត្ថលេខាជាមួយ Hollywood Records ក្នុងឆ្នាំ 2008 ហើយបានបង្កើតក្រុមតន្រ្តីរ៉ុក Selena Gomez & The Scene ដែលនាងបានបម្រើការជាអ្នកចម្រៀងនាំមុខ។ ជាមួយនឹងអាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោចំនួនបី និងបទចម្រៀងចំនួនប្រាំពីរ ការចេញផ្សាយរបស់ក្រុមនីមួយៗបានទទួលវិញ្ញាបនប័ត្រមាស ឬខ្ពស់ជាងនេះដោយសមាគមឧស្សាហកម្មថតសំឡេងអាមេរិក (RIAA)។
សាលីណា កូមាស់: ទំនាក់ទំនង

ទំនាក់ទំនង 
 គេហទំព័រ​ផ្លូវការ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងអាមេរិច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងអាមេរិច
សាវក អនទ្រេ

សាវក អនទ្រេ ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា សន្តអនទ្រ គឺជា សាវ័ករបស់ព្រះយេស៊ូវ ។ យោងតាម គម្ពីរសញ្ញាថ្មី គាត់គឺជា អ្នកនេសាទ ម្នាក់ និងជាសាវ័កដប់ពីរនាក់ដែលព្រះយេស៊ូវបានជ្រើសរើស។ ចំណងជើងដែល ហៅថាដំបូង ( Πρωτόκλητος ) កើតចេញពី ដំណឹងល្អរបស់យ៉ូហាន ដែលដំបូងឡើយ អនទ្រេ ជាសិស្សរបស់ យ៉ូហានបាទីស្ទ ដើរតាមព្រះយេស៊ូវ ហើយទទួលស្គាល់គាត់ថាជា មេស្ស៊ី ណែនាំ ស៊ីម៉ូនពេត្រុស បងប្រុសរបស់គាត់ឱ្យស្គាល់គាត់។
សាវក អនទ្រេ: ជីវិតដំបូង

ជីវិតដំបូង 
ឈ្មោះ " អនទ្រេ " (មានន័យថា បុរស, ក្លាហាន, មកពី ភាសាក្រិក ) ដូចជាឈ្មោះក្រិកផ្សេងទៀត ហាក់ដូចជាមានជាទូទៅ ក្នុងចំណោម ជនជាតិយូដា និងប្រជាជន Hellenized ផ្សេងទៀត ចាប់តាំងពីសតវត្សទី ២ ឬទី ៣ មុន.គ.ស 

សាវក អនទ្រេកើតនៅចន្លោះឆ្នាំ ៥ និង ១០ នៃគ.ស.  នៅ បេថសៃដា, កាលីឡេ ។  ព្រះ ​គម្ពីរ​សញ្ញា​ថ្មី ​ចែង​ថា អនទ្រេ​ជា​ប្អូន​ប្រុស​របស់ ​ស៊ីម៉ូន ពេត្រុស  ហើយ​ក៏​ជា​កូន​របស់​យ៉ូណាស​ដែរ។ "លក្ខណៈដ៏ទាក់ទាញដំបូងបង្អស់របស់ សាវក អនទ្រេ គឺជាឈ្មោះរបស់គាត់៖ វាមិនមែនជាភាសាហេព្រើរ ដូចដែលត្រូវបានគេរំពឹងទុកនោះទេ ប៉ុន្តែជាភាសាក្រិច ដែលបង្ហាញពីការបើកចំហវប្បធម៌ជាក់លាក់នៅក្នុងគ្រួសាររបស់គាត់ ដែលមិនអាចមិនអើពើបាន។ យើងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកាលីឡេ ជាកន្លែងដែលភាសាក្រិក និងវប្បធម៌ មាន​វត្តមាន​ណាស់»។
សាវក អនទ្រេ: ជាមួយព្រះយេស៊ូវ

ជាមួយព្រះយេស៊ូវ 
ទាំងគាត់ និងប្អូនប្រុសរបស់គាត់ ពេត្រុស គឺជាអ្នកនេសាទដោយជំនួញ ហើយក៏ជាស៊ីម៉ូនពេត្រុសដែលបានក្លាយជា "អ្នកនេសាទមនុស្ស" ហេតុនេះហើយបានជាទំនៀមទម្លាប់ដែល ព្រះយេស៊ូវ បានហៅពួកគេឱ្យធ្វើជា សិស្ស របស់ទ្រង់ ដោយនិយាយថា ទ្រង់នឹងធ្វើឱ្យពួកគេក្លាយជា " អ្នកនេសាទមនុស្ស "  យោងតាម ម៉ាកុស ១:២៩ នៅដើមដំបូងនៃជីវិតសាធារណៈរបស់ព្រះយេស៊ូវ ពួកគេបានកាន់កាប់ផ្ទះតែមួយនៅ កាពើណិម ។ 

នៅក្នុង ដំណឹងល្អរបស់ម៉ាថាយ Bible:  និងនៅក្នុង ដំណឹងល្អរបស់ម៉ាកុស Bible:  ស៊ីម៉ូនពេត្រុសនិងអនទ្រេត្រូវបានហៅឱ្យរួមគ្នាដើម្បីក្លាយជាសិស្សរបស់ព្រះយេស៊ូវ និង "អ្នកនេសាទមនុស្ស" ។ រឿង​រ៉ាវ​ទាំង​នេះ​កត់ត្រា​ថា ព្រះ​យេស៊ូ​កំពុង​តែ​ដើរ​តាម​ច្រាំង​សមុទ្រ​កាលីឡេ បាន​សង្កេត​មើល​ស៊ីម៉ូន និង​អនទ្រេ​នេសាទ​ត្រី ហើយ​បាន​ហៅ​ពួកគេ​ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​សិស្ស។

នៅ​ក្នុង​ឧប្បត្តិហេតុ​ស្រប​គ្នា​នៅ​ក្នុង ​ដំណឹងល្អ​របស់​លូកា Bible:  អនទ្រេ​មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ទេ ហើយ​ក៏​មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា​ស៊ីម៉ូន​មាន​បង​ប្រុស​ដែរ។ នៅក្នុងការនិទានរឿងនេះ ព្រះយេស៊ូវដំបូងបានប្រើទូកមួយ ដែលត្រូវបានពិពណ៌នាថាជារបស់ស៊ីម៉ូន ជាវេទិកាសម្រាប់ផ្សព្វផ្សាយដល់ហ្វូងមនុស្សនៅលើច្រាំងហើយបន្ទាប់មកជាមធ្យោបាយដើម្បីសម្រេចបានត្រីអណ្តែតដ៏ធំនៅយប់មួយ ដែលមិនទាន់មានផ្លែផ្កានៅឡើយ។ ការនិទានកថាបង្ហាញថា ស៊ីម៉ូនមិនមែនជាអ្នកនេសាទតែម្នាក់នៅក្នុងទូកនោះទេ ( ពួកគេបានផ្តល់សញ្ញាដល់ដៃគូរបស់ពួកគេនៅក្នុងទូកផ្សេងទៀត … ) Bible:  ប៉ុន្តែវាមិនទាន់ដល់ជំពូកបន្ទាប់ Bible:  ដែលអនទ្រេត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថាជាបងប្រុសរបស់ស៊ីម៉ូន។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ជាទូទៅគេយល់ថា អនទ្រេ កំពុងនេសាទត្រីជាមួយ ស៊ីម៉ូន នៅយប់ដែលមានសំណួរ។ Matthew Poole នៅក្នុង ​សេចក្តី​អធិប្បាយ​របស់​គាត់​នៅលើ​ព្រះគម្ពីរបរិសុទ្ធ បាន​សង្កត់​ធ្ងន់​ថា 'លូកា​មិន​បាន​បដិសេធ​ថា​អនទ្រេ​មិន​នៅ​ទីនោះ​ទេ' ។ 

ដំណឹងល្អរបស់យ៉ូហាន ចែងថា អនទ្រេ គឺជាសិស្សរបស់ យ៉ូហានបាទីស្ទ ដែលទីបន្ទាល់ដំបូងបាននាំគាត់ និងសិស្សម្នាក់ទៀតដែលមិនបញ្ចេញឈ្មោះរបស់យ៉ូហានបាទីស្ទ ឱ្យដើរតាមព្រះយេស៊ូវ។  អនទ្រេ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ព្រះ​យេស៊ូ​ជា​ព្រះមេស្ស៊ី​ភ្លាម ហើយ​ប្រញាប់​ណែនាំ​ទ្រង់​ដល់​បង​ប្រុស​របស់​គាត់។  វិហារ Byzantine ផ្តល់កិត្តិយសដល់គាត់ដោយឈ្មោះ Protokletos ដែលមានន័យថា "គេហៅថាដំបូង" ។ "General Audience of 14 June 2006: Andrew, the "Protoclete" | Benedict XVI".  ចាប់ពីពេលនោះមក បងប្អូនពីរនាក់គឺជាសិស្សរបស់ព្រះគ្រីស្ទ។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ មុនពេលការហៅចុងក្រោយទៅកាន់ អ្នកក្បត់សាសនា ពួកគេត្រូវបានហៅឱ្យទៅជាដៃគូជិតស្និទ្ធ ហើយបន្ទាប់មកពួកគេបានចាកចេញពីអ្វីៗទាំងអស់ដើម្បីដើរតាមព្រះយេស៊ូវ។ 

ក្រោយមក នៅក្នុងដំណឹងល្អ អនទ្រេ ត្រូវបានគេសំដៅថា មានវត្តមាននៅក្នុងឱកាសសំខាន់ៗមួយចំនួន ក្នុងនាមជាសិស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមសិស្សដែលជិតស្និទ្ធនឹងព្រះយេស៊ូវ។  អនទ្រេបានប្រាប់ព្រះយេស៊ូវអំពីក្មេងប្រុសនោះជាមួយនឹងនំបុ័ង និងត្រី "General Audience of 14 June 2006: Andrew, the "Protoclete" | Benedict XVI".  ហើយនៅពេលដែលជនជាតិក្រិចខ្លះទៅជួបព្រះយេស៊ូវ ពួកគេបានមកឯភីលីព ប៉ុន្តែភីលីពបានស្នើសុំទៅអនទ្រេ។  អនទ្រេ មានវត្តមាននៅ អាហារចុងក្រោយ ។ អនទ្រេ គឺជាសិស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមសិស្សបួននាក់ ដែលបានមករកព្រះយេស៊ូវនៅលើ ភ្នំដើមអូលីវ ដើម្បីសួរអំពីទីសំគាល់នៃ ការយាងត្រឡប់មកវិញរបស់ព្រះយេស៊ូវ នៅ "ចុងបញ្ចប់នៃយុគសម័យ" ។
សាវក អនទ្រេ: បន្ទាប់ពីព្រះយេស៊ូវ

បន្ទាប់ពីព្រះយេស៊ូវ 
Eusebius នៅក្នុង ប្រវត្តិសាស្ត្រសាសនាចក្រ របស់គាត់ 3.1 (សតវត្សទី ៤) បានដកស្រង់ Origen (c. 185 – c. 253) ដោយនិយាយថា សាវក អនទ្រេ បានអធិប្បាយនៅ Scythia ។  Chronicle of Nestor (1113) បន្ថែមថា គាត់បានអធិប្បាយតាម សមុទ្រខ្មៅ និងទន្លេ Dnieper រហូតដល់ ទីក្រុង គីវ ហើយពីទីនោះគាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ Novgorod ។ ដូច្នេះ គាត់​បាន​ក្លាយ​ជា ​អ្នក​គោរព​បូជា ​របស់ ​អ៊ុយក្រែន រូម៉ានី និង ​រុស្ស៊ី ។ យោងទៅតាម Hippolytus នៃទីក្រុងរ៉ូម Andrew បានអធិប្បាយនៅ Thrace ហើយវត្តមានរបស់គាត់នៅ Byzantium ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុង apocryphal Acts របស់ Andrew ។ យោងទៅតាមប្រពៃណីគាត់បានបង្កើត ការមើលឃើញនៃ Byzantium (ក្រោយមក Constantinople ) ក្នុងឆ្នាំ ៣៨ ដោយដំឡើង Stachys ជាប៊ីស្សព។ ភូមិភាគនេះបានក្លាយជាអាសនៈរបស់ អយ្យកោនៃ Constantinople ក្រោម អាណាតូលីស នៅឆ្នាំ 451 ។ អនទ្រេរួមជាមួយនឹង Stachys ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជា patron Saint of the Patriarchate ។  Basil of Seleucia (សតវត្សទី 5) ក៏បានដឹងអំពីបេសកកម្មរបស់សាវក Andrew នៅ Thrace, Scythia និង Achaea ។
សាវកបាថូឡូមេ

សាវកបាថូឡូមេ   គឺ​ជា​សាវ័ក​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម ​សាវ័ក​ទាំង​ដប់ពីរ​រូប​របស់​ព្រះ​យេស៊ូ ​យោង​តាម ​គម្ពីរ​សញ្ញា​ថ្មី ។ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនសព្វថ្ងៃនេះកំណត់អត្តសញ្ញាណបាថូឡូមេថាជា ណាថាណែល  ដែលលេចឡើងនៅក្នុង ដំណឹងល្អនៃយ៉ូហាន (១:៤៥–៥១; cf. ២១:២) ។   
រូបភាពតូច|204x204ភីកសែល| បាថូឡូមេ , ព័ត៌មានលម្អិតនៃ mosaic នៅក្នុង Basilica of San Vitale, Ravenna, សតវត្សទី ៦
សាវកបាថូឡូមេ: ឯកសារយោងនៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មី

ឯកសារយោងនៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មី 
ឈ្មោះ បាថូឡូមេ ( មកពីភាសាក្រិក   បកប្រែថា កូនប្រុសរបស់ Talmai "  ឬ "កូនប្រុសនៃ furrows" ។  Bartholomew ត្រូវ​បាន​ចុះ​បញ្ជី​នៅ​ក្នុង ​គម្ពីរ​សញ្ញា​ថ្មី ​ក្នុង​ចំណោម​សាវក​ដប់ពីរ​នាក់​របស់ ​ព្រះយេស៊ូវ ​នៅ​ក្នុង ​សៀវភៅ​ដំណឹងល្អ ​ទាំង​បី​គឺ ម៉ាថាយ,  ម៉ាកុស,  និង លូកា  និង​ក្នុង ​កិច្ចការ​របស់​សាវក ។
សាវកបាថូឡូមេ: ប្រពៃណី

ប្រពៃណី 
Eusebius នៃ Caesarea 's Ecclesiastical History (5:10) ចែងថាបន្ទាប់ពី ការឡើងសោយរាជ្យ បាថូឡូមេវបាន ធ្វើដំណើរ ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា ជាកន្លែងដែលគាត់បានបន្សល់ទុកនូវច្បាប់ចម្លងនៃដំណឹងល្អរបស់ម៉ាថាយ។ ប្រពៃណីរៀបរាប់ថាគាត់បានបម្រើជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនានៅ មេសូប៉ូតាមៀ និង ផាធៀ ក៏ដូចជា លីកានៀ និង អេត្យូពី នៅក្នុងគណនីផ្សេងទៀត។  ទំនៀមទម្លាប់ប្រជាប្រិយនិយាយថា បាថូឡូមេបានផ្សាយដំណឹងល្អនៅប្រទេសឥណ្ឌា ហើយបន្ទាប់មកបានទៅមហាអាមេនី។ 

 បេសកកម្មទៅប្រទេសឥណ្ឌា 
ទីបន្ទាល់បុរាណពីរមានអំពីបេសកកម្មរបស់ បាថូឡូមេ ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ ទាំងនេះគឺដោយ Eusebius នៃ Caesarea (ដើមសតវត្សទី ៤) និងដោយ Saint Jerome (ចុងសតវត្សទី ៤) ។ ទាំងពីរនេះសំដៅទៅលើប្រពៃណីនេះខណៈពេលដែលនិយាយអំពីដំណើរទស្សនកិច្ចដែលបានរាយការណ៍របស់ Saint Pantaenus ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌាក្នុងសតវត្សទី ២ ។  ការសិក្សារបស់ Fr AC Perumalil SJ និង Moraes អះអាងថា តំបន់ Bombay នៅលើឆ្នេរសមុទ្រ Konkan ដែលជាតំបន់មួយដែលអាចត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីក្រុងបុរាណ Kalyan គឺជាវាលនៃសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយសាសនារបស់ បាថូឡូមេ ។ ពីមុនការយល់ស្របក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញគឺយ៉ាងហោចណាស់មានការសង្ស័យអំពីអ្នកក្បត់សាសនា បាថូឡូមេ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ Stallings (1703), Neander (1853), Hunter (1886), Rae (1892), Zaleski (1915) បានគាំទ្រវា ខណៈពេលដែលអ្នកប្រាជ្ញដូចជា Sollerius (1669), Carpentier (1822), Harnack (1903), Medlycott (1905), Mingana (1926), Thurston (1933), Attwater (1935) ។ល។ ទឡ្ហីករណ៍ចម្បងគឺថាប្រទេសឥណ្ឌាដែល Eusebius និង Jerome សំដៅលើគួរតែត្រូវបានកំណត់ថាជា អេត្យូពី ឬ អារ៉ាប់ Felix ។ 

 នៅអាមេនី 
រួមជាមួយសាវ័ក Jude "Thaddeus" របស់គាត់ បាថូឡូមេ  ត្រូវបានគេស្គាល់ថាបាននាំយកគ្រីស្ទសាសនាមកប្រទេសអាមេនីក្នុងសតវត្សទី ១ ។ ដូច្នេះ ពួកបរិសុទ្ធ​ទាំងពីរ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា ​ជា​ពួកបរិសុទ្ធ ​នៃ ​សាសនាចក្រ​អាមេនី ។ យោងតាមប្រពៃណីទាំងនេះ បាថូឡូមេ  គឺជា កាតូលិក-អយ្យកោ ទីពីរនៃ សាសនាចក្រអាមេនី ។
សាវកបាថូឡូមេ: បេសកកម្មទៅប្រទេសឥណ្ឌា

បេសកកម្មទៅប្រទេសឥណ្ឌា 
ទីបន្ទាល់បុរាណពីរមានអំពីបេសកកម្មរបស់ បាថូឡូមេ ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ ទាំងនេះគឺដោយ Eusebius នៃ Caesarea (ដើមសតវត្សទី ៤) និងដោយ Saint Jerome (ចុងសតវត្សទី ៤) ។ ទាំងពីរនេះសំដៅទៅលើប្រពៃណីនេះខណៈពេលដែលនិយាយអំពីដំណើរទស្សនកិច្ចដែលបានរាយការណ៍របស់ Saint Pantaenus ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌាក្នុងសតវត្សទី ២ ។  ការសិក្សារបស់ Fr AC Perumalil SJ និង Moraes អះអាងថា តំបន់ Bombay នៅលើឆ្នេរសមុទ្រ Konkan ដែលជាតំបន់មួយដែលអាចត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីក្រុងបុរាណ Kalyan គឺជាវាលនៃសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយសាសនារបស់ បាថូឡូមេ ។ ពីមុនការយល់ស្របក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញគឺយ៉ាងហោចណាស់មានការសង្ស័យអំពីអ្នកក្បត់សាសនា បាថូឡូមេ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ Stallings (1703), Neander (1853), Hunter (1886), Rae (1892), Zaleski (1915) បានគាំទ្រវា ខណៈពេលដែលអ្នកប្រាជ្ញដូចជា Sollerius (1669), Carpentier (1822), Harnack (1903), Medlycott (1905), Mingana (1926), Thurston (1933), Attwater (1935) ។ល។ ទឡ្ហីករណ៍ចម្បងគឺថាប្រទេសឥណ្ឌាដែល Eusebius និង Jerome សំដៅលើគួរតែត្រូវបានកំណត់ថាជា អេត្យូពី ឬ អារ៉ាប់ Felix ។
សាវកបាថូឡូមេ: នៅអាមេនី

នៅអាមេនី 
រួមជាមួយសាវ័ក Jude "Thaddeus" របស់គាត់ បាថូឡូមេ  ត្រូវបានគេស្គាល់ថាបាននាំយកគ្រីស្ទសាសនាមកប្រទេសអាមេនីក្នុងសតវត្សទី ១ ។ ដូច្នេះ ពួកបរិសុទ្ធ​ទាំងពីរ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា ​ជា​ពួកបរិសុទ្ធ ​នៃ ​សាសនាចក្រ​អាមេនី ។ យោងតាមប្រពៃណីទាំងនេះ បាថូឡូមេ  គឺជា កាតូលិក-អយ្យកោ ទីពីរនៃ សាសនាចក្រអាមេនី ។
សាវកប៉ុល: ការអប់រំ

ការអប់រំ 
ឪពុកម្ដាយលោក​ប្រហែលជា​ដាក់​ឈ្មោះ​លោកថា សុល ទៅតាមឈ្មោះស្តេចដំបងរបស់ អ៊ីស្រាអែល ដែលជាមនុស្សក្នុងអំបុរ បេនយ៉ាមីន ដែរ។​ លោកប៉ុល បានរៀននៅ​ក្នុង​លទ្ធិ​ ផារិស៊ី នៅឯសាលាបង្រៀនពួកគ្រូ​ដោយ​មាន​ លោកកាម៉ាលាល ជាប្រមុខ។កិច្ចការ ២២៖៣ គាត់ថ្លាប់ជាកវីក្រកកិច្ជការ ១៧៖២៨​ ហើយ លោកក៏​បាន​ប្រើ​ជម្លោះ​ជាមួយ​ក្រេក​ដោយ​សំណូមពរឲ្យ​មានឥទ្ធិពលក្រេក រ៉ូម វិញ។រ៉ូម ២៖១
សាវកប៉ុល: អ្នកបៀតបៀនអ្នកកាន់តាមព្រះយេស៊ូ

អ្នកបៀតបៀនអ្នកកាន់តាមព្រះយេស៊ូ 
រូបភាពតូច|left|លោកសូល​សួរវិញ​ថា «លោកម្ចាស់អើយ! តើលោក​ជានរណា?» (គំនូរ​ដោយ ខារ៉ាវ៉ាហ្គីអូ)
លោក​ជា​ជនជាតិយូដា ជា​ផារីស៊ី​ដ៏ទឹងរឹង​ហើយ​ស្រឡាញ់​ជាតិយូដាណាស់។ លោកជាសមាជិក​របស់ក្រុម ផារីស៊ី មានចិត្តខ្នះខ្នែង ហ៊ានប្រឆាំង ដើម្បីសាសនាយូដា ជាពិសេស​លោកស្អប់សាសនាថ្មីណាស់ សាសនានោះគឺ សាសនារបស់ ព្រះយេស៊ូ ឬហៅ “គ្រិស្តសាសនា”។ នៅគម្ពីរកិច្ចការ​របស់​ក្រុមគ្រិស្តទូត ជំពូកទី ៩ បានរៀបរាប់ថា មានថ្ងៃមួយ លោកទទួលបេសកកម្ម ទៅចាប់​គ្រិស្តបរិស័ទ​នៅ​ក្រុងដាម៉ាស ជាមួយទាហានមួយចំនួន។ ក្នុងពេលកំពុងធ្វើដំណើរ លោកបានជួប ជាមួយព្រះយេស៊ូ ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយលោកតាមរយៈសំឡេងនិងពន្លឺ។ ព្រះអង្គហៅឈ្មោះលោក សូលថា «សាអ៊ូលអើយ សាអ៊ូល! ហេតុដូចម្តេច បានជាអ្នកបៀតបៀនខ្ញុំ» លោកសូលសួរវិញថា «លោកម្ចាស់អើយ! តើលោកជានរណា?» សំឡេងនោះឆ្លើយវិញថា «ខ្ញុំជាយេស៊ូដែលអ្នកកំពុងតែ បៀតបៀន»។
សាវកប៉ុល: បេសកកម្មចែករំលែកដំណឹងល្អ

បេសកកម្មចែករំលែកដំណឹងល្អ 
ក្រោយបានទទួលពិធីជ្រមុជទឹកពីលោកអាណាញាស លោកសូលបានដូរឈ្មោះថ្មីវិញថា «ប៉ូល» ។ លោកប៉ូលបានកែប្រែចិត្តគំនិតហើយ ដើមដំបូង គ្រិស្តបរិស័ទមិនទុកចិត្តលោកទេ។ ប៉ុន្តែលោកមិនអន់ចិត្តទេ ផ្ទុយទៅវិញ លោកខិតខំបំពេញបេសកកម្មរបស់ព្រះយេស៊ូ ដោយបែរទៅរកសាសន៍ដទៃ។ ទោះបី លោកមិនមែនម្នាក់ ក្នុងក្រុមគ្រិស្តទូតទាំង ១២ ក្តី ក៏លោកទទួលឈ្មោះថា «គ្រីស្តទូត» ដែរ។ លោកធ្វើដំណើរទៅប្រកាសដំណឹងល្អចំនួន ៣ ដង ។ 

 ដំណើរដំបូង 
មានការធ្វើដំណើរដ៏សំខាន់គឺ ដំណើរលើកទី ១ ព្រោះមានលោកបាណាបាសទៅជាមួយ ដោយចាប់ផ្តើមចេញធ្វើដំណើរ ពីក្រុងអន់ទីយូក ។ លោកឈប់សម្រាក់នៅកោះ គីប្រូស ហើយបន្តទៅ ប្រទេស តួកគី។ 

 ដំណើរលើកទីពីរ 
ក្រោយបានប្រជុំមហាសន្និបាតក្រុមគ្រិស្តទូល នៅក្រុងយេរូសាឡឹម។ ក្រោយបានធ្វើដំណើរ ប្រកាស ដំណឹងល្អលើកទីពីរ ដែលត្រូវទទួលអង្វរពីក្រុមគ្រិស្តទូតជាផ្លូវការ ។កក​ ​១៥៖៣៦-១៨៖២២ លោកឆ្លងកាត់ ប្រទេសទ័រគីសព្វថ្ងៃ ទៅដល់ស្រុកហ្វ្រីជានិងកាឡាទី ហើយលោកធ្លាក់ ខ្លួនឈឺកាឡ. ៤៖១៣ ក្រោយមកឆ្លងចូលទ្វីបអឺរ៉ុបជាមួយសន្តលូកា ហើយបង្កើត ព្រះសហគមន៍នៅក្រុងភីលីព(ប្រទេសក្រិកសព្វថ្ងៃ) នៅទីនេះលោកត្រូវគេចាប់ដាក់គុក ក្រោយដោះលែង លោកប្រកាសដំណឹងល្អម្តងទៀតនៅទីក្រុងអាថែន(ទីក្រុងរបស់ប្រទេស ក្រិក)។ បេសកកម្មរបស់លោកត្រូវផ្អាក់ចំពោះមុខអ្នកប្រាជ្ញជនជាតិក្រិក។ លោកបានបង្កើត ព្រះសហគមន៍ ក្រុងកូរិនថូ ដែលធ្វើឲ្យលោកពិបាកចិត្តជាងព្រះសហគមន៍ឯទៀតៗ ក្រោយមក ត្រឡប់ទៅក្រុងអន់ទីយូកម្តងទៀត។

 ដំណើរទីបី 
ការធ្វើដំណើរលើកទី ៣​កក ១៨៖២៣ - ២១៖១៧ លោកបានទៅសួរសុខទុក្ខតាម ព្រះសហគមន៍ ដែលលោកបង្កើត ដូចជានៅក្រុងអេភេសូ ជាដើម ក្រោយមកទៅប្រទេសក្រិក ទៅសួរសុខទុក្ខគ្រិស្តបរិស័ទ ក្រុងកូរិនថូ ហើយឆ្លងទៅក្រុងមិលេតុស។ លោកដាក់តឿនឲ្យក្រុមព្រឹទ្ធាចារ្យដឹងមុនអំពីការសាកល្បងនានា ដែលលោកកំពុងទទួល។ ក្រោយមក អ្វីដែលលោក និយាយក្លាយទៅជារឿងពិត ព្រោះលោកត្រូវចាប់ និងជាប់ឃំឃាំងកក​​ ២១  ប៉ុន្តែដោយសារ លោកមានសញ្ជាតិរ៉ូម៉ាំងផង លោកឧទរណ៍ទៅក្រុងរ៉ូម។
សាវកប៉ុល: ដំណើរដំបូង

ដំណើរដំបូង 
មានការធ្វើដំណើរដ៏សំខាន់គឺ ដំណើរលើកទី ១ ព្រោះមានលោកបាណាបាសទៅជាមួយ ដោយចាប់ផ្តើមចេញធ្វើដំណើរ ពីក្រុងអន់ទីយូក ។ លោកឈប់សម្រាក់នៅកោះ គីប្រូស ហើយបន្តទៅ ប្រទេស តួកគី។
សាវកប៉ុល: ដំណើរលើកទីពីរ

ដំណើរលើកទីពីរ 
ក្រោយបានប្រជុំមហាសន្និបាតក្រុមគ្រិស្តទូល នៅក្រុងយេរូសាឡឹម។ ក្រោយបានធ្វើដំណើរ ប្រកាស ដំណឹងល្អលើកទីពីរ ដែលត្រូវទទួលអង្វរពីក្រុមគ្រិស្តទូតជាផ្លូវការ ។កក​ ​១៥៖៣៦-១៨៖២២ លោកឆ្លងកាត់ ប្រទេសទ័រគីសព្វថ្ងៃ ទៅដល់ស្រុកហ្វ្រីជានិងកាឡាទី ហើយលោកធ្លាក់ ខ្លួនឈឺកាឡ. ៤៖១៣ ក្រោយមកឆ្លងចូលទ្វីបអឺរ៉ុបជាមួយសន្តលូកា ហើយបង្កើត ព្រះសហគមន៍នៅក្រុងភីលីព(ប្រទេសក្រិកសព្វថ្ងៃ) នៅទីនេះលោកត្រូវគេចាប់ដាក់គុក ក្រោយដោះលែង លោកប្រកាសដំណឹងល្អម្តងទៀតនៅទីក្រុងអាថែន(ទីក្រុងរបស់ប្រទេស ក្រិក)។ បេសកកម្មរបស់លោកត្រូវផ្អាក់ចំពោះមុខអ្នកប្រាជ្ញជនជាតិក្រិក។ លោកបានបង្កើត ព្រះសហគមន៍ ក្រុងកូរិនថូ ដែលធ្វើឲ្យលោកពិបាកចិត្តជាងព្រះសហគមន៍ឯទៀតៗ ក្រោយមក ត្រឡប់ទៅក្រុងអន់ទីយូកម្តងទៀត។
សាវកប៉ុល: ដំណើរទីបី

ដំណើរទីបី 
ការធ្វើដំណើរលើកទី ៣​កក ១៨៖២៣ - ២១៖១៧ លោកបានទៅសួរសុខទុក្ខតាម ព្រះសហគមន៍ ដែលលោកបង្កើត ដូចជានៅក្រុងអេភេសូ ជាដើម ក្រោយមកទៅប្រទេសក្រិក ទៅសួរសុខទុក្ខគ្រិស្តបរិស័ទ ក្រុងកូរិនថូ ហើយឆ្លងទៅក្រុងមិលេតុស។ លោកដាក់តឿនឲ្យក្រុមព្រឹទ្ធាចារ្យដឹងមុនអំពីការសាកល្បងនានា ដែលលោកកំពុងទទួល។ ក្រោយមក អ្វីដែលលោក និយាយក្លាយទៅជារឿងពិត ព្រោះលោកត្រូវចាប់ និងជាប់ឃំឃាំងកក​​ ២១  ប៉ុន្តែដោយសារ លោកមានសញ្ជាតិរ៉ូម៉ាំងផង លោកឧទរណ៍ទៅក្រុងរ៉ូម។
សាវកប៉ុល: ការធ្វើដំណើរចុងក្រោយ

ការធ្វើដំណើរចុងក្រោយ 
រូបភាពតូច|left|លោកប៉ូលទទួលជីវិតមរណសាក្សីនៅ ទីក្រុងរ៉ូម។

ការធ្វើដំណើរចុងក្រោយរបស់លោកគឺ ធ្វើដំណើរទៅទីក្រុងរ៉ូម ប៉ុន្តែមានទាហានចាប់លោក ទៅជាមួយដែរកក ២១-២៦ លោកដល់ក្រុងរ៉ូមប្រហែលឆ្នាំ ១៩៦០ ឬ ១៩៦១ ហើយត្រូវ ជាប់ ឃុំឃាំងរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៦៣។ ទោះបីលោកគ្មានសេរីភាព លោកទទួលជំនួនគ្រាន់បើ រហូតដល់លោកអាចទំនាក់ទំនងគ្រិស្តបរិស័ទ នៅទីនោះបាន។  មានការកត់ទុកថា លោកចង់ធ្វើដំណើរទៅប្រទេសអេស្ប៉ាញារ៉ូម​​ ១៤៖២៤-២៨   ឬអាច ទៅសួរសុខទុក្ខគ្រិស្ត បរិស័ទនៅកន្លែងណាមួយ។ លោកសរសេរប្រាប់លោកទិម៉ូថេនិងទិទុស ឲ្យដឹងមរណភាពរបស់លោក។

លោកប៉ូលទទួលជីវិតមរណសាក្សីប្រហែលឆ្នាំ ៦៧ ដោយត្រូវកាប់ក ដោយដាវ។
សាវកប៉ុល: សំណេរ

សំណេរ 
សំបុត្រ​ដប់បី​នៅក្នុង​គម្ពីរសញ្ញាថ្មី​ត្រូវបានផ្តល់ជូនប៉ុល ក្នុងចំណោម​ពួកគេ​ប្រាំពីរត្រូវបានគេ​ចាត់ទុកថាពិតប្រាកដ (រ៉ូម កូរិនថូសទី កូរិនថូស ទីមួយ និង ទី២ កាឡាទី ភីលីព ថេស្សាឡូនិក ទីមួយ និង ភីលេមុន) បីនាក់មានការសង្ស័យ​ហើយបីនាក់ទៀត​មិនត្រូវបានសរសេរ​ដោយគាត់ទេ។ វាត្រូវបានគេជឿជាក់ថា​ខណៈពេល​ដែល​ប៉ុលបានសរសេរ​សំបុត្ររបស់គាត់​លេខារបស់គាត់​បានបកស្រាយ​ខ្លឹមសារ​នៃសាររបស់គាត់។ រួមជាមួយការងារផ្សេងទៀត​សំបុត្ររបស់ប៉ុល​ត្រូវបានចែកចាយនៅក្នុងព្រះសហគមន៍នៅ​ក្នុងព្រះវិហារឯងទៀតៗ ។ អ្នករិះគន់ភាគច្រើន​មានទស្សនៈថា​សំបុត្រដែលសរសេរដោយប៉ុល​គឺជាសៀវភៅដែលបានសរសេរ​ដំបូងបំផុត​នៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ សំបុត្ររបស់គាត់​ដែលភាគច្រើនត្រូវបានផ្ញើ​ទៅដល់ក្រុមជំនុំ​ដែលគាត់បានបង្កើត​ឬបានទៅជួប​មានការពន្យល់​អំពីអ្វីដែលគ្រីស្ទបរិស័ទ​គួរជឿនិងរបៀប​ដែលពួកគេ​គួររស់នៅ។ ស្នាដៃរបស់ប៉ុល​មានកំណត់ហេតុសរសេរ​ដំបូងអំពីអត្ថន័យនៃការក្លាយជគ្រីសបរិស័ទ​ហើយដូច្នេះ​ភាពខាងវិញ្ញាណគ្រីស្ទបរិស័ទ។
សាវកប៉ុល: ទេវវិទ្យា

ទេវវិទ្យា 
សាវ័ក​ប៉ុល​បាន​ពន្យល់​ប្រាប់​គ្រីស្ទបរិស័ក្នុង​សំបុត្រ​ទាំង​មូល ដែល​គាត់​សរសេរ​ថា ដំណឹង​ល្អ​ជា “ព្រះ​ចេស្តា​នៃ​ព្រះ សំរាប់​នឹង​ជួយ​សង្គ្រោះ​ដល់​អស់​អ្នក​ណា​ដែល​ជឿ”។រ៉ូម ខ.១៦ អ្នក​ដែល​កំពុង​រង​ទុក្ខ​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​ស្តេច​សេសា ពិត​ជា​ត្រូវ​ការ​ដំណឹង​ល្អ​នេះ​ណាស់។ គឺ​ដំណឹង​ល្អ​នៃ​ព្រះអង្គ​សង្រ្គោះ​ដែល​បាន​សុគត​នៅ​លើ​ឈើ​ឆ្កាង និង​មាន​ព្រះ​ជន្ម​រស់​ឡើង​វិញ ជា​អ្នក​រំដោះ ដែល​បាន​ឈ្នះ​ខ្មាំង​សត្រូវ​របស់​ទ្រង់ ដោយ​បង្ហាញ​ឲ្យ​ពួក​គេ​ដឹង​ថា ព្រះ​អង្គ​ស្រឡាញ់​ពួក​គេ​ខ្លាំង​ប៉ុណ្ណា។​អំណាចនៃដំណឹងល្អ, ការអានព្រះគម្ពីរសម្រាប់រយៈពេលមួយឆ្នាំ: ទំនុកដំកើង ១២៦-១២៨ និង ១កូរិនថូស ១០:១៩-៣៣, ថ្ងៃទី ២៩ ខែសីហាឆ្នាំ ២០២១
សាវប៉ូលឡូ

សាវប៉ូលឡូ () គឺជាទីក្រុងធំលំដាប់ទី១ ដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនជាងគេក្នុងប្រេស៊ីល, ដោយមានប្រជា ១២.៤០០.២៣២ នាក់។ ទីក្រុសាវប៉ូលឡូប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលមួយដែលមានសារសំខាន់លើ ពាណិជ្ជកម្, ហិរញ្ញាវត្ថុ, សិល្បៈនិងមធ្យោបាយផ្សព្វផ្សាយ។
សាវ័កបាថូឡូមេ សាវក

បាថូឡូមេ គឺ​ជា​សាវ័ក​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម ​សាវ័ក​ទាំង​ដប់ពីរ​រូប​របស់​ព្រះយេស៊ូវ យោង​តាម ​គម្ពីរ​សញ្ញា​ថ្មី ។ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនសព្វថ្ងៃនេះកំណត់អត្តសញ្ញាណបាថូឡូមេថាជា ណាថា ណាអែល  ដែលលេចឡើងនៅក្នុង ដំណឹងល្អនៃយ៉ូហាន (1:45–51; cf. 21:2) ។   Raymond F. Collins, "Nathanael 3," in The Anchor Bible Dictionary, vol. 
រូបភាពតូច|204x204ភីកសែល| បាថូឡូមេ, ព័ត៌មានលម្អិតនៃ mosaic នៅក្នុង Basilica of San Vitale, Ravenna, សតវត្សទី 6
សាវ័កបាថូឡូមេ សាវក: ឯកសារយោងនៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មី

ឯកសារយោងនៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មី 
ឈ្មោះ បាថូឡូមេ (    បកប្រែថា "Bartholomaios") មកពី Imperial Aramaic   bar-Tolmay "កូនប្រុសរបស់ Talmai "  ឬ "កូនប្រុសនៃ furrows" ។  បាថូឡូមេ ត្រូវ​បាន​ចុះ​បញ្ជី​នៅ​ក្នុង ​គម្ពីរ​សញ្ញា​ថ្មី ​ក្នុង​ចំណោម​សាវក​ដប់ពីរ​នាក់​របស់ ​ព្រះយេស៊ូវ ​នៅ​ក្នុង ​សៀវភៅ​ដំណឹងល្អ ​ទាំង​បី​គឺ ម៉ាថាយ,  ម៉ាកុស,  និង លូកា  និង​ក្នុង ​កិច្ចការ​របស់​សាវក ។
សាវ័កបាថូឡូមេ សាវក: ប្រពៃណី

ប្រពៃណី 
Eusebius នៃ Caesarea 's Ecclesiastical History (5:10) ចែងថាបន្ទាប់ពី ការឡើងសោយរាជ្យ បាថូឡូមេបាន ធ្វើដំណើរ ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា ជាកន្លែងដែលគាត់បានបន្សល់ទុកនូវច្បាប់ចម្លងនៃដំណឹងល្អរបស់ម៉ាថាយ។ ប្រពៃណីរៀបរាប់ថាគាត់បានបម្រើជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនានៅ Mesopotamia និង Parthia ក៏ដូចជា Lycaonia និង Ethiopia នៅក្នុងគណនីផ្សេងទៀត។ Encyclopædia Britannica, Micropædia.  ទំនៀមទម្លាប់ប្រជាប្រិយនិយាយថា បាថូឡូមេបានផ្សាយដំណឹងល្អនៅប្រទេសឥណ្ឌា ហើយបន្ទាប់មកបានទៅមហាអាមេនី។ 

 បេសកកម្មទៅប្រទេសឥណ្ឌា 
ទីបន្ទាល់បុរាណពីរមានអំពីបេសកកម្មរបស់ បាថូឡូមេ ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ ទាំងនេះគឺដោយ Eusebius នៃ Caesarea (ដើមសតវត្សទី 4) និងដោយ Saint Jerome (ចុងសតវត្សទី 4) ។ ទាំងពីរនេះសំដៅទៅលើប្រពៃណីនេះខណៈពេលដែលនិយាយអំពីដំណើរទស្សនកិច្ចដែលបានរាយការណ៍របស់ Saint Pantaenus ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌាក្នុងសតវត្សទី 2 ។  ការសិក្សារបស់ Fr AC Perumalil SJ និង Moraes អះអាងថា តំបន់ Bombay នៅលើឆ្នេរសមុទ្រ Konkan ដែលជាតំបន់មួយដែលអាចត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីក្រុងបុរាណ Kalyan គឺជាវាលនៃសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយសាសនារបស់ បាថូឡូមេ ។ ពីមុនការយល់ស្របក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញគឺយ៉ាងហោចណាស់មានការសង្ស័យអំពីអ្នកក្បត់សាសនា បាថូឡូមេ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ Stallings (1703), Neander (1853), Hunter (1886), Rae (1892), Zaleski (1915) បានគាំទ្រវា ខណៈពេលដែលអ្នកប្រាជ្ញដូចជា Sollerius (1669), Carpentier (1822), Harnack (1903), Medlycott (1905), Mingana (1926), Thurston (1933), Attwater (1935) ជាដើម។ ទឡ្ហីករណ៍ចម្បងគឺថាប្រទេសឥណ្ឌាដែល Eusebius និង Jerome សំដៅលើគួរតែត្រូវបានកំណត់ថាជា អេត្យូពី ឬ អារ៉ាប់ Felix ។ 

 នៅអាមេនី 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| វត្ត <b>បាថូឡូមេ</b> នៅកន្លែងនៃការធ្វើទុក្ករកម្មរបស់សាវកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេនី ឥឡូវនេះត្រូវបានបំផ្លាញ
រួមជាមួយសាវ័ក Jude "Thaddeus" របស់គាត់ បាថូឡូមេ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាបាននាំយកគ្រីស្ទសាសនាមកប្រទេសអាមេនីក្នុងសតវត្សទី 1 ។ ដូច្នេះ ពួកបរិសុទ្ធ​ទាំងពីរ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា ​ជា​ពួកបរិសុទ្ធ ​នៃ ​សាសនាចក្រ​អាមេនី ។ យោងតាមប្រពៃណីទាំងនេះ បាថូឡូមេ គឺជា កាតូលិក-អយ្យកោ ទីពីរនៃ សាសនាចក្រអាមេនី ។ 

 នៅ Azerbaijan បច្ចុប្បន្ន 
រូបភាពតូច|216x216ភីកសែល| វិហារ <b>បាថូឡូមេ</b>(Baku) មុនពេលការបំផ្លិចបំផ្លាញ
គ្រិស្តសាសនិក Azerbaijani កាន់តំណែងជាផ្លូវការថា សាវក បាថូឡូមេ គឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលនាំគ្រិស្តសាសនាទៅកាន់ទឹកដីនៃ Azerbaijan សម័យទំនើប ហើយជឿថាគាត់បានអធិប្បាយនៅទីនោះ។   វិហារ <b>បាថូឡូមេ</b> (Baku) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ 1892 ដោយមានការបរិច្ចាគពីប្រជាជនគ្រិស្តបរិស័ទក្នុងស្រុកនៅលើទីតាំងដែលសាវ័ក បាថូឡូមេ ត្រូវបានគេជឿថាត្រូវបានធ្វើទុក្ករកម្ម។    គ្រិស្តសាសនិក Azerbaijani ជឿថា នៅតំបន់ក្បែរ ប៉ម Maiden នោះ សាវ័ក Bartholomew ត្រូវបានឆ្កាង និងសម្លាប់ដោយពួកអ្នកមិនជឿនៅប្រហែលឆ្នាំ ៧១ នៃគ.ស.។   ព្រះវិហារបានបន្តដំណើរការរហូតដល់ឆ្នាំ 1936 នៅពេលដែលវាត្រូវបានកម្ទេចជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធនាការសូវៀតប្រឆាំងនឹងសាសនា។
សាវ័កបាថូឡូមេ សាវក: បេសកកម្មទៅប្រទេសឥណ្ឌា

បេសកកម្មទៅប្រទេសឥណ្ឌា 
ទីបន្ទាល់បុរាណពីរមានអំពីបេសកកម្មរបស់ បាថូឡូមេ ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ ទាំងនេះគឺដោយ Eusebius នៃ Caesarea (ដើមសតវត្សទី 4) និងដោយ Saint Jerome (ចុងសតវត្សទី 4) ។ ទាំងពីរនេះសំដៅទៅលើប្រពៃណីនេះខណៈពេលដែលនិយាយអំពីដំណើរទស្សនកិច្ចដែលបានរាយការណ៍របស់ Saint Pantaenus ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌាក្នុងសតវត្សទី 2 ។  ការសិក្សារបស់ Fr AC Perumalil SJ និង Moraes អះអាងថា តំបន់ Bombay នៅលើឆ្នេរសមុទ្រ Konkan ដែលជាតំបន់មួយដែលអាចត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីក្រុងបុរាណ Kalyan គឺជាវាលនៃសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយសាសនារបស់ បាថូឡូមេ ។ ពីមុនការយល់ស្របក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញគឺយ៉ាងហោចណាស់មានការសង្ស័យអំពីអ្នកក្បត់សាសនា បាថូឡូមេ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ Stallings (1703), Neander (1853), Hunter (1886), Rae (1892), Zaleski (1915) បានគាំទ្រវា ខណៈពេលដែលអ្នកប្រាជ្ញដូចជា Sollerius (1669), Carpentier (1822), Harnack (1903), Medlycott (1905), Mingana (1926), Thurston (1933), Attwater (1935) ជាដើម។ ទឡ្ហីករណ៍ចម្បងគឺថាប្រទេសឥណ្ឌាដែល Eusebius និង Jerome សំដៅលើគួរតែត្រូវបានកំណត់ថាជា អេត្យូពី ឬ អារ៉ាប់ Felix ។
សាវ័កបាថូឡូមេ សាវក: នៅអាមេនី

នៅអាមេនី 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| វត្ត <b>បាថូឡូមេ</b> នៅកន្លែងនៃការធ្វើទុក្ករកម្មរបស់សាវកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេនី ឥឡូវនេះត្រូវបានបំផ្លាញ
រួមជាមួយសាវ័ក Jude "Thaddeus" របស់គាត់ បាថូឡូមេ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាបាននាំយកគ្រីស្ទសាសនាមកប្រទេសអាមេនីក្នុងសតវត្សទី 1 ។ ដូច្នេះ ពួកបរិសុទ្ធ​ទាំងពីរ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា ​ជា​ពួកបរិសុទ្ធ ​នៃ ​សាសនាចក្រ​អាមេនី ។ យោងតាមប្រពៃណីទាំងនេះ បាថូឡូមេ គឺជា កាតូលិក-អយ្យកោ ទីពីរនៃ សាសនាចក្រអាមេនី ។
សាវ័កបាថូឡូមេ សាវក: នៅ Azerbaijan បច្ចុប្បន្ន

នៅ Azerbaijan បច្ចុប្បន្ន 
រូបភាពតូច|216x216ភីកសែល| វិហារ <b>បាថូឡូមេ</b>(Baku) មុនពេលការបំផ្លិចបំផ្លាញ
គ្រិស្តសាសនិក Azerbaijani កាន់តំណែងជាផ្លូវការថា សាវក បាថូឡូមេ គឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលនាំគ្រិស្តសាសនាទៅកាន់ទឹកដីនៃ Azerbaijan សម័យទំនើប ហើយជឿថាគាត់បានអធិប្បាយនៅទីនោះ។   វិហារ <b>បាថូឡូមេ</b> (Baku) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ 1892 ដោយមានការបរិច្ចាគពីប្រជាជនគ្រិស្តបរិស័ទក្នុងស្រុកនៅលើទីតាំងដែលសាវ័ក បាថូឡូមេ ត្រូវបានគេជឿថាត្រូវបានធ្វើទុក្ករកម្ម។    គ្រិស្តសាសនិក Azerbaijani ជឿថា នៅតំបន់ក្បែរ ប៉ម Maiden នោះ សាវ័ក Bartholomew ត្រូវបានឆ្កាង និងសម្លាប់ដោយពួកអ្នកមិនជឿនៅប្រហែលឆ្នាំ ៧១ នៃគ.ស.។   ព្រះវិហារបានបន្តដំណើរការរហូតដល់ឆ្នាំ 1936 នៅពេលដែលវាត្រូវបានកម្ទេចជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធនាការសូវៀតប្រឆាំងនឹងសាសនា។
សាវ័កបាថូឡូមេ សាវក: នៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម

នៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម 
ដំណើររឿង Qur'anic របស់ ពួកសិស្ស របស់ ព្រះយេស៊ូវ មិនរួមបញ្ចូលឈ្មោះ លេខ ឬគណនីលម្អិតណាមួយនៃជីវិតរបស់ពួកគេឡើយ។ ការប្រតិបត្តិ របស់មូស្លីម ទោះជាយ៉ាងក៏ដោយ តិចឬច្រើនយល់ស្របជាមួយនឹងបញ្ជី គម្ពីរសញ្ញាថ្មី ហើយជឿថាពួកសិស្សរួមមាន ពេត្រុស ភីលីព ថូម៉ាស បាថូឡូមេ ម៉ាថាយ អនទ្រេ យ៉ាកុប យូដាស យ៉ាកុប តិច យ៉ូហាន និង ស៊ីម៉ូន ហ្សេឡុត ។
សាវ័កព្រះពុទ្ធ

សាវ័ក ប្រែថា អ្នកស្តាប់ឱវាទ ។ សាវ័កព្រះពុទ្ធ ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា ពុទ្ទបរិស័ទ គឺជាអ្នកទទួលយកការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ ហើយយកមកប្រតិបត្តិតាម ។
សាវ័កព្រះពុទ្ធចែកជាបួនជំពូក គឺ ភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក និងឧបាសិកា ។
សាវ័កព្រះពុទ្ធ: អគ្គសាវ័ក

អគ្គសាវ័ក

 ព្រះសារីបុត្ត (អគ្គសាវ័កស្តាំ) ជាកំពូលលើភិក្ខុដទៃផ្នែកខាងមានបញ្ញាច្រើន ។
 ព្រះមហាមោគ្គលាន (អគ្គសាវ័កឆ្វេង) ជាកំពូលលើភិក្ខុដទៃផ្នែកខាងមានឫទ្ធិច្រើន
សាវ័កព្រះពុទ្ធ: សាវ័កដទៃទៀត

សាវ័កដទៃទៀត

 ព្រះមហានាម
 ព្រះអស្សជិ
 ព្រះយស
 ព្រះចុន្ទត្ថេរ (ចុន្ទកាម្មារបុត្ត បុត្តរបស់ជាងមាស)
 ជីវកៈ