ហ្គោទួគ: សេនេទិច

សេនេទិច 
រូបភាពតូច| មនុស្សទួគម្នាក់ (កណ្តាល) កាន់ទុក្ខ ព្រះពុទ្ធ ដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយពួក តូចារា ។ គុហា គីហ្សីល មីងហ្គី គុហាម៉ាយ៉ា ៥៥០-៦០០ គ.ស.  
ការសិក្សាហ្សែនដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុង Nature ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨ បានពិនិត្យអដ្ឋិធាតុរបស់ឥស្សរជនទាហានទួគបួននាក់ដែលត្រូវបានកប់នៅចន្លោះឆ្នាំ ៣០០ គ.ស និង ៧០០ គ.ស.។  ៥០% នៃសំណាក Y-DNA ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ ក្រុម haplogroup R1 នៃអឺរ៉ាស៊ីខាងលិច ខណៈដែល ៥០% ទៀតជាកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុម haplogroups Q និង O ។  សំណាកដែលស្រង់ចេញនៃ mtDNA ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ haplogroups នៃអឺរ៉ាស៊ីខាងកើត C4b1, A14 និង A15c ខណៈដែលសំណាកមួយបានផ្ទុកក្រុម H2a នៃអឺរ៉ាស៊ីខាងលិច។  អ្នក​និពន្ធ​បាន​លើកឡើង​ថា ប្រជាជន​ពនេចរ​នៅ​អាស៊ី​កណ្តាល​អាច​ត្រូវ​បាន​ធ្វើឲ្យទៅជាទួគ ដែល​ចាប់​យក​ដោយ​ក្រុម​ឥស្សរជន​ភាគ​តិច​អាស៊ី​បូព៌ា ដែល​ជា​លទ្ធផល​មាន​ការ​កើន​ឡើង​តិចតួច ប៉ុន្តែ​អាច​រក​ឃើញ​បាន​ក្នុង​ពូជពង្ស​អាស៊ី​បូព៌ា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកនិពន្ធទាំងនេះក៏បានរកឃើញថា បុគ្គលសម័យទួគមានភាពចម្រុះហ្សែនយ៉ាងខ្លាំង ដោយបុគ្គលខ្លះមានដើមកំណើតនៅអឺរ៉ុបខាងលិចទាំងស្រុង។ ដើម្បីពន្យល់ពីភាពចម្រុះនៃពូជពង្សនេះ ពួកគេស្នើថាមានពួកអឺរ៉ាស៊ីខាងលិចដែលចូលមកផងដែរ ផ្លាស់ទីទៅខាងកើតនៅលើវាលស្មៅអឺរ៉ាស៊ីក្នុងកំឡុងសម័យទួគ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការលាយបញ្ចូលគ្នា។  

ការសិក្សាឆ្នាំ២០២០ បានវិភាគទិន្នន័យហ្សែនពីសំណល់គ្រោងឆ្អឹង ពួកទួគមជ្ឈិមសម័យចំនួន៧ ពីកន្លែងបញ្ចុះសព ខាហ្កាន់ណេតទួគភាគខាងកើត ក្នុងប្រទេសម៉ុងហ្គោលី។   អ្នកនិពន្ធបានពណ៌នាសំណាកជនជាតិទួគថាមានភាពចម្រុះខ្លាំង ដែលផ្ទុកជាមធ្យម ៤០% អ៊ឺរ៉ាសៀនខាងលិច និង ៦០% នៃពូជពង្សអឺរ៉ាស៊ីខាងកើត។ ពូជពង្សអឺរ៉ាសៀនខាងលិចនៅក្នុងពួកទួកបានរួមបញ្ចូលគ្នានូវពូជពង្ស Sarmatian -related និង BMAC ខណៈពេលដែលពូជពង្សអឺរ៉ាស៊ីខាងកើតមានទំនាក់ទំនងជាមួយ អាស៊ីបូព៌ាបុរាណ ។ អ្នកនិពន្ធក៏បានសង្កេតឃើញថាពូជពង្ស លោកខាងលិច Steppe Herder នៅក្នុងប្រទេសទួរគីត្រូវបានទទួលមរតកយ៉ាងទូលំទូលាយពីបុព្វបុរសបុរស ដែលត្រូវនឹងការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃក្រុម haplogroups របស់ឪពុកដូចជា R និង J ក្នុងអំឡុងពេល Türkic នៅម៉ុងហ្គោលី។  ការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងបុព្វបុរសអឺរ៉ាស៊ីខាងកើត និងខាងលិចនៃគំរូទួរគីត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទដល់ 500 គ.ស ឬប្រហែល 8 ជំនាន់មុន។  បុរស​បីនាក់​ដែល​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ប្រទេស​តួកគី​បាន​ដឹក ​ក្រុម​ឪពុក​ឈ្មោះ J2a និង J1a ពីរ​នាក់​បាន​ផ្ទុក​ក្រុម Haplogroup C-F3830 និង​ម្នាក់​ទៀត​ដឹក R1a-Z93 ។ ក្រុម haplogroups មាតា ដែលត្រូវបានវិភាគត្រូវបានកំណត់ថាជា D4, D2, B4, C4, H1 និង U7 ។ 

ការសិក្សាឆ្នាំ២០២៣ ដែលបានចេញផ្សាយនៅក្នុង Journal of Systematics and Evolution បានវិភាគ DNA របស់ ព្រះរាជនីអាស៊ីណា (៥៥១-៥៨២) ដែលជារាជវង្សហ្គោទួគ និងជាកូនចៅនៃស្តេចខាហ្គាន់ ដំបូងគេ ដែលអដ្ឋិធាតុរបស់ទ្រង់ត្រូវបានរកឃើញនៅផ្នូរនៅ ស៊ានយ៉ាង ប្រទេសចិន ។  អ្នកនិពន្ធបានកំណត់ថាព្រះរាជនីអាស៊ីណា ស្ថិតនៅក្នុង ក្រុម mtDNA haplogroup F1d អាស៊ីឦសាន្ត។ ប្រហែល៩៦-៩៨% នៃពូជពង្សអូតូសូម របស់ណព្រះនាងនាងមានដើមកំណើត អាស៊ីឦសាន្តបុរាណ ខណៈដែលប្រហែល ២-៤% មានដើមកំណើតអឺរ៉ាស៊ីខាងលិច ដែលបង្ហាញពីសារធាតុផ្សំពីបុរាណ និងមិនមានសារធាតុផ្សំរបស់ចិន (ទន្លេលឿង")។  លទ្ធផល​គឺ​ស្រប​នឹង ​ដើម​កំណើត​អាស៊ី​ខាង​កើត ​នៃ​រាជវង្សអាស៊ីណា និង ខាហ្កាន់ណេតហ្គោទួគ ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកអាស៊ីណា មិនបានបង្ហាញពីភាពស្និទ្ធស្នាលហ្សែនជាមួយពួកទួគវាលស្មោងកណ្តាល និងដើមមជ្ឈិមសម័យទេ ដែលបង្ហាញពីកម្រិតខ្ពស់ (ប៉ុន្តែអាចផ្លាស់ប្តូរបាន) នៃពូជពង្សអឺរ៉ាស៊ីខាងលិច ដែលបង្ហាញថាមានរចនាសម្ព័ន្ធរងហ្សែននៅក្នុងចក្រភពទួគ។ ជាឧទាហរណ៍ ពូជពង្សរបស់ជនជាតិទួគនៅដើមមជ្ឈិមសម័យគឺបានមកពីអាស៊ីឦសាន្តបុរាណប្រហែល ៦២% នៃហ្សែនរបស់ពួកគេខណៈដែល ៣៨% ទៀតបានមកពីអឺរ៉ុបខាងលិច ( BMAC និង Afanasievo ) ជាមួយនឹងការលាយបញ្ចូលគ្នាកើតឡើងនៅប្រហែលឆ្នាំ ៥០០ ។  

ពួកអាស៊ីណា ត្រូវបានគេរកឃើញថាចែករំលែកតំណពូជទៅនឹងអ្នកគង្វាលក្រោយយុគដែកជាតិ តុងហ្គ៊ូ និងម៉ុងហ្គោល ហើយមានហ្សែនជិតស្និទ្ធនឹងជនជាតិអាស៊ីបូព៌ា ខណៈពេលដែលមានទំនាក់ទំនងមិនដូចគ្នាទៅនឹងក្រុមនិយាយភាសាទួគីផ្សេងៗនៅអាស៊ីកណ្តាល ដែលបង្ហាញពីភាពខុសគ្នានៃហ្សែន និងប្រភពជាច្រើននៃប្រភពប្រជាជនចក្រភពទួគ។  នេះបង្ហាញថាពូជពង្សពួកអាស៊ីណា មានការរួមចំណែកគ្របដណ្តប់លើអ្នកនិយាយភាសាម៉ុងហ្គោលី និងទុងហ្គីស ប៉ុន្តែការរួមចំណែកមានកម្រិតលើប្រជាជនដែលនិយាយភាសាទួគី។ យោងតាមអ្នកនិពន្ធ ការរកឃើញទាំងនេះ "ជាថ្មីម្តងទៀតធ្វើឱ្យមានសុពលភាពគំរូនៃការសាយភាយវប្បធម៌លើគំរូនៃការសាយភាយ demic សម្រាប់ការរីករាលដាលនៃភាសាទួគី" និងបដិសេធ "ប្រភពដើមនៃអឺរ៉ាស៊ីខាងលិច និងសម្មតិកម្មនៃប្រភពដើមច្រើន" នៅក្នុងការពេញចិត្តនៃប្រភពដើមអាស៊ីបូព៌ាសម្រាប់គ្រួសាររាជវង្សពួកអាស៊ីណា។