navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ឧទ្យានជាតិនៅកម្ពុជា

ឧទ្យានជាតិ ជាតំបន់ដែលកំនត់ដោយព្រះរាជក្រិត្យទុកសំរាប់ការពារដែនធម្មជាតិ និង ទស្សនីយភាព ដើម្បីបំរើអោយវិទ្យាសាស្ត្រ អប់រំ និងទេសចរណ៍។ ក្រៅពីឧទ្យានជាតិ កម្ពុជានៅមានតំបន់អភិរក្សធម្មជាតិផ្សេងៗ ដែលអាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងគោលដៅផ្សេងទៀត ដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានតំបន់នោះ។ តំបន់ទាំងនោះចែកចេញជា តំបន់ការពារទេសភាព តំបន់ប្រើប្រាស់ច្រើនយ៉ាង និង ដែនជំរកសត្វព្រៃ។ 

ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាគិតមកត្រឹមបច្ចុប្បន្ននេះមានឧទ្យានជាតិទាំងអស់ចំនួន៧កន្លែងគឺ៖
 ឧទ្យានជាតិព្រះសុរាម្រិតកុសុមៈគីរីរម្យ ៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺ និង ខេត្តកោះកុង ដែលមានផ្ទៃដី ៣៥ ០០០ ហិចតា។
 ឧទ្យានជាតិបុទុមសាគរ ៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកោះកុង ដែលមានផ្ទៃដី ១៧១ ២៥០ ហិចតា។
 ឧទ្យានជាតិមុនីវង្យបូកគោ ៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកំពតដែលមានផ្ទៃដី ១៤០ ០០០ ហិចតា។
 ឧទ្យានជាតិកែប ៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅខេត្តកែប ដែលមានផ្ទៃដី ៥ ០០០ ហិចតា។
 ឧទ្យានជាតិព្រះសីហនុរាម ៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅខេត្តព្រះសីហនុ​ ដែលមានផ្ទៃដី ២១ ០០០ ហិចតា។
 ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន ៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ដែលមានផ្ទៃដី ៣៧ ៥០០ ហិចតា។
 ឧទ្យានជាតិវីរៈជ័យ ៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង និង​ ខេត្តរតនគីរី ដែលមានផ្ទៃដី ៣៣២ ៥០០ ហិចតា។
ឧទ្យានជាតិនៅកម្ពុជា: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 តំបន់ការពារទេសភាពនៅកម្ពុជា
 តំបន់ប្រើប្រាស់ច្រើនយ៉ាងនៅកម្ពុជា
 ដែនជំរកសត្វព្រៃនៅកម្ពុជា

Category:ប្រទេសកម្ពុជា
Category:ឧទ្យានជាតិ
ឧទ្យានជាតិបាច់ម៉ា

ឧទ្យានជាតិបាច់ម៉ា (  ) គឺជា​តំបន់​ការពារ​មួយ​នៅ​ភាគ​កណ្តាលប្រទេសវៀតណាម ជិត​ទីក្រុងហ្វេ ដែលគ្របដណ្តប់ផ្ទៃដី ២២០ គីឡូម៉ែត្រ ២ និង​មាន​តំបន់​បី៖ តំបន់​ស្នូល​ការពារ​យ៉ាង​តឹងរ៉ឹង តំបន់​រដ្ឋបាល និង​តំបន់​ការពារ។

នៅឆ្នាំ២០០៤ ឧទ្យាននេះត្រូវបានពិចារណាសម្រាប់ការពង្រីកដើម្បីបង្កើតច្រករបៀងពីព្រំដែនឡាវ ទៅកាន់សមុទ្រ។

ឧទ្យាននេះអាចចូលបានដោយថ្មើរជើង កូនម៉ូតូ ឬជាមួយរថយន្តរបស់មគ្គុទ្ទេសក៍ឧទ្យាន។
ឧទ្យានជាតិបាច់ម៉ា: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅឆ្នាំ១៩៣២ កំពូលភ្នំបាច់ម៉ាត្រូវបានជ្រើសរើសដោយវិស្វករជនជាតិបារាំងញីរ៉ាដ៍(Girard) ឱ្យក្លាយជាស្ថានីយ៍ភ្នំសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងអាណានិគមហ្វេ។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ភូមិមួយ រួមទាំងវីឡា និងសណ្ឋាគារចំនួន១៣៩ ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ដើម្បី​សម្រួល​ដល់​អ្នក​ឈប់​សម្រាក និង​ជៀសវាង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​នៅ​លើ​ផ្លូវ​ចោត  ផ្លូវទៅកាន់ទីក្រុងធំបន្ទាប់ មានការិយាល័យប្រៃសណីយ៍ ផ្សារ និងមន្ទីរពេទ្យ។ នៅឆ្នាំ១៩៣៧ ចំនួនផ្ទះវិស្សមកាលបានកើនឡើងដល់១៣៩ ហើយវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ដាឡាត់នៃភាគកណ្តាលវៀតណាម" ។ អ្នកទស្សនាភាគច្រើនគឺជាវីអាយភីជនជាតិបារាំងលំដាប់ខ្ពស់។ មិនគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលទេដែលវៀតមិញបានព្យាយាមយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីបំផ្លាញថ្ងៃឈប់សម្រាក - តំបន់នេះបានឃើញការប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងខ្លាំងនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០។ បន្ទាប់ពីឯករាជ្យពីបារាំង បាច់ម៉ាត្រូវបានបំភ្លេចចោល ហើយវីឡាត្រូវបានបោះបង់ចោល។ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ពួក​គេ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ការ​ខូច​ខាត​ទាំង​ស្រុង ហើយ​នៅ​សល់​តែ​ជញ្ជាំង​ថ្ម​មួយ​ចំនួន​ប៉ុណ្ណោះ។ នៅកម្ពស់១២៥០ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ឧទ្យានជាតិគឺជាកន្លែងសម្រាកនៅរដូវក្តៅដ៏ពេញនិយមសម្រាប់ជនជាតិវៀតណាម ដែលមកទទួលអារម្មណ៍ធូរស្រាលនៃសីតុណ្ហភាពដ៏ត្រជាក់របស់បាច់ម៉ា។

តំបន់ជុំវិញបាច់ម៉ា ត្រូវបានការពារជាលើកដំបូងជាព្រៃបម្រុងជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៧ ហើយត្រូវបានប្រកាសជាតំបន់ការពារដោយរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូង ក្នុងឆ្នាំ១៩៦២។ នៅឆ្នាំ១៩៨៦ តំបន់នេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជាឧទ្យានជាតិ ។ ព្រៃឈើនៃឧទ្យាន ដូចជា ឧទ្យានជាតិកាត់ទៀន បានទទួលរងពីការប្រើប្រាស់សារធាតុបន្សាបពណ៌ទឹកក្រូចដូចជា ភ្នាក់ងារទឹកក្រូច ក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមវៀតណាម ។
ឧទ្យានជាតិបាច់ម៉ា: ជីវៈចម្រុះបាច់ម៉ា

ជីវៈចម្រុះបាច់ម៉ា 
ឧទ្យានជាតិបាច់ម៉ា ស្ថិតនៅលើជួរភ្នំអណ្ណាម និងជាកន្លែងមួយក្នុងចំនោមកន្លែងសើមបំផុតនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។ ភ្នំរបស់វាត្រូវបានផ្សំឡើងជាចម្បងពី ថ្មក្រានីត ហើយសណ្ឋានដីរបស់ឧទ្យានជាទូទៅគឺចោតខ្លាំង។

ទីតាំងរបស់បាច់ម៉ា នៅព្រំដែនជីវភូមិសាស្ត្រ រវាងភាគខាងជើង និងភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាម រួមផ្សំជាមួយនឹងជម្រកផ្សេងៗរបស់វា ចាប់ពីឆ្នេរសមុទ្រ រហូតដល់ភ្នំខ្ពស់ មានន័យថា ឧទ្យាននេះសម្បូរទៅដោយជីវចម្រុះ ។ វាមានទីតាំងនៅក្នុងតំបន់ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃភាពចម្រុះនៃរុក្ខជាតិក្នុងប្រទេសវៀតណាម។ ប្រភេទបន្លែសំខាន់ៗគឺ ព្រៃបៃតងសើម និង ព្រៃម៉ុងតាន ក៏ដូចជាតំបន់ វាលស្មៅ និងតំបន់ដែលមានការរំខានពីមនុស្សខ្ពស់។

ថនិកសត្វនៃឧទ្យាននេះមិនត្រូវបានគេស្គាល់ច្បាស់ទេ ទោះបីតាមប្រវត្តិសាស្ត្រវាកាន់កាប់ប្រភេទសត្វសំខាន់ៗដូចជា ដំរីអាស៊ី ទោចថ្ពាល់ស និង ទោចក្រហម ។ វា​ក៏​ការពារ​ប្រភេទ​សត្វ​ស្លាប​សំខាន់ៗ ជាពិសេស ​សត្វ​ពាហនៈ ​របស់​ប្រទេស​វៀតណាម ដូចជា ​សត្វ​ចង្រៃ​របស់វៀតណាម សត្វ​ស្លាបអណ្ណាម និង ​សត្វ​ស្លាប​របស់មាន់ព្រៃ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ថា​ផុត​ពូជ។
ឧទ្យានជាតិបាបេ

ឧទ្យានជាតិបាបេ (  ) គឺជាតំបន់បំរុងក្នុងខេត្តបាកកាន ភាគឦសាននៃប្រទេសវៀតណាម បង្កើតឡើងដើម្បីការពារបឹងដែលពោរពេញដោយទឹកថ្លា (នឹងបានេ,វៀតណាម:Ba Bể Lake) រួមជាមួយនឹង ថ្មកំបោរ និងព្រៃភ្នំខ្ពស់ៗ។ វាស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ២៤០គីឡូម៉ែត្រភាគពាយ័ព្យនៃរដ្ឋធានីហាណូយ ។
ឧទ្យានជាតិបាបេ: ទីតាំង

ទីតាំង 
ឧទ្យានជាតិបាបេ ស្ថិតនៅក្នុង ខេត្តបាកកាន,  ប្រហែល ២៤០គីឡូម៉ែត្រខាងជើងទីក្រុងហាណូយ ប្រហែល ៧០ គីឡូម៉ែត្រ ភាគពាយព្យនៃទីរួមខេត្តបាកកាន និងប្រហែល ១៤ គីឡូម៉ែត្រ​ភាគ​ខាងលិច​ក្រុង​ចូរ៉ា។
ឧទ្យានជាតិបាបេ: បឹងបាបេ

បឹងបាបេ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| បឹងបាបេនៅរដូវប្រាំង
បឹងបាបេ(   មានន័យថា "បឹងបី" នៅក្នុងភាសាតាយ) គឺជាបឹងទឹកសាបធម្មជាតិដ៏ធំបំផុតដែលលាតសន្ធឹងប្រហែល ៨ គីឡូម៉ែត្រក្នុងទិសដៅពីខាងជើងទៅខាងត្បូង។ ផ្ទៃបឹងប្រែប្រួលចន្លោះពី ៣ ទៅ ៥ គីឡូម៉ែត្រ ២ ចន្លោះរដូវប្រាំង និងរដូវវស្សា។ មិនដូចបឹងជាច្រើននៅតំបន់ ថ្មកំបោរ ថ្មកាស បឹងនេះមិនដែលស្ងួតទេ។ ជម្រៅជាមធ្យមរបស់វាប្រែប្រួលពី ១៧ ទៅ ២៣ ម៉ែត្រជម្រៅអតិបរមាគឺ ៣៥ ម៉ែត្រ។ បឹងនេះមានកម្ពស់ប្រហែល ១៥០ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាបឹងខ្ពស់បំផុតរបស់ប្រទេសវៀតណាមផងដែរ។ ឈ្មោះ "បឹងបី" សំដៅលើផ្នែកទាំងបីនៃបឹងដែលមានឈ្មោះថា បេឡេង(Pe Leng), បេលូ(Pe Lu) និង បេឡាម (Pe Lam)។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ផ្នែកទាំងបីនេះត្រូវបានភ្ជាប់ទៅក្នុងតួទឹកតែមួយ។

ទន្លេតាហាន បូលូ និង ឡេង ចូលបឹងពីខាងត្បូង និងខាងលិច។ ក្នុង​រដូវប្រាំង ទឹក​ត្រូវ​បង្ហូរ​ចេញ​ពី​បឹង​ពី​ជើង​ទៅ​ទន្លេ​ណាង។ ក្នុងអំឡុងពេលមានទឹកជំនន់ខ្លាំងនៅរដូវវស្សា លំហូរចុងក្រោយគឺបញ្ច្រាស់ ហើយបឹងយកទឹកពីទន្លេណាងដោយហេតុនេះដើរតួជាទ្រនាប់ទប់ទល់នឹងទឹកជំនន់។
ឧទ្យានជាតិបាបេ: ឧទ្យានជាតិ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

ឧទ្យានជាតិ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| ផ្លាកសញ្ញាសួនច្បារនៅជិតស្ថានីយ៍គ្រប់គ្រងបឹង
ឧទ្យានជាតិបាបេ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ វាគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ១០០.៤៨ គីឡូម៉ែត្រ ២ គ្រឿងបរិក្ខាររួមមានមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មាន ផ្ទះសំណាក់ ស្ថានីយ៍គ្រប់គ្រងបឹង និងស្ថានីយ៍ស្រាវជ្រាវអេកូឡូស៊ីដែលបានបើកនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤។
ឧទ្យានជាតិបុទុមសាគរ

ឧទ្យានជាតិបុទុមសាគរ​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ទឹក​ដី​ខេត្តកោះកុង មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ផ្លូវជាតិលេខ ៤៨ ពី​ចំណុច ឃំអណ្តូងទឹក រហូត​ទៅដល់​ឃុំ​ត្រពាំងរូង ក្រៅ​ពី​នោះ​គឺ​មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ជាប់​មាត់​សមុទ្រ​ទាំង​អស់ ។ ឧទ្យាននេះមានផ្ទៃដី ១៨៣.៤០៨ ហិកតា ខាង​ជើង​ជាប់ នឹង​ព្រែក​ត្រពាំង​រូង ក្នុង​ឃុំត្រពាំងរូង ខាងកើត​ជាប់​ផ្លូវជាតិលេខ ៤៨ ខាងត្បូង និង ខាង​លិច​ជាប់​ព្រំ​ប្រទល់​ទឹក​សមុទ្រ ។ ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ​ជា​តំបន់​ធម្មជាតិ និង ជា​ដែន​ជម្រក​សត្វព្រៃ និង មច្ឆជាតិ​គ្រប់​ប្រភេទ ។ ក្រៅ​ពី​ជា​កន្លែង​សម្បូរ​ដំណាំ​ហូប​ផ្លែ​ច្រើន​មុខ​ឧទ្យាន​ជាតិ​ជាប់​សមុទ្រ​មាន​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​ម៉ដ្ឋ​លាត​សន្ធឹង​ធំ​ល្វឹង​ល្វើយ​សម្បូរ​ទៅ ដោយ​ព្រៃ​កោង​កាង​យ៉ាង​ក្រាស់​ក្រែល ។ នៅ​ក្នុង​តំបន់នោះ​ក៏​មានប្រជាជន​រហូត​ដល់​ទៅ ២៤ ភូមិ​សុទ្ធ​សឹង​តែ​ប្រជា​នេសាទ សមុទ្រ​ទាំង​អស់ ។ កត្តា​ទាំង​អស់​ខាង​លើ​នេះ វា​ក៏​ជា​កន្លែង​អំណោយ​ផល​យ៉ាង​គាប់​ប្រសើរ​ក្នុង​ការ​ទាក់​ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ទាំង​ឡាយ​ចង់​ទៅ​ទស្សនា​កម្សាន្ត ជា​ពិសេស នោះ​ដោយ​តំបន់​នោះ​ជា​តំបន់​សមុទ្រ គេ​អាច​ជិះ​ទូក​អូប័រ​ទៅ​លេង​កម្សាន្ត​នៅកោះស្តេច ដែល​ស្ថិត​នៅ មិន​ឆ្ងាយ ប៉ុន្មាន​ពី​ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ ។ ប៉ុន្តែ​គួរ​ឱ្យ​សោក​ស្តាយ​ដោយ​ក្នុង​តំបន់​មិន​ទាន់​មាន​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​រៀច​បំ​បាន​ស្រួល​នៅ​ឡើយ វា​ក៏​មិន​ទាន់​អាច​ទទួល​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ទៅ​កម្សាន្ត​បាន​នោះ​ដែរ ។ បុទុមសាគរ​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ជា​ឧទ្យាន​ជាតិ​បុទុមសាគរ ដោយ​ព្រះករុណាព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ នៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ ។
ឧទ្យានជាតិផុងញ៉ា-កេបាង

ផុងញ៉ា-កេបាង (  ) គឺជាឧទ្យានជាតិ និងជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ ក្នុងស្រុកប៊ូច្រាត់ និង មីងហ្វា នៃខេត្តក្វាងប៊ិញ ឆ្នេរកណ្តាលភាគខាងជើងនៃ ប្រទេសវៀតណាម ប្រហែល ៥០០ គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងទីក្រុងហាណូយ ។ ឧទ្យាននេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងឧទ្យានជាតិហ៊ីនណាមណូ ក្នុងខេត្តខាំមួន ប្រទេសឡាវ នៅភាគខាងលិច និង ៤២ គីឡូម៉ែត្រ ខាងកើតនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង ពីចំណុចបន្ទាត់ព្រំដែនរបស់វា។ ឧទ្យានជាតិផុងញ៉ា-កេបាង ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ថ្មកំបោរចំនួន ២០០០ គ.ម ២ ក្នុង​ទឹក​ដី​វៀតណាម និង​មាន​ព្រំប្រទល់​ជាប់​នឹង​តំបន់​ថ្មកំបោរ​មួយ​ទៀត​ចំនួន ២.០០០ គ.ម .២ នៃហ៊ីនណាមណូ ក្នុងទឹកដីឡាវ។ តំបន់ស្នូលនៃឧទ្យានជាតិនេះគ្របដណ្តប់ ៨៥៧.៥៤ គីឡូម៉ែត្រ ២ និង​តំបន់​ការពារ​ចំនួន ១.៩៥៤ គីឡូម៉ែត្រ ២ . 

ឧទ្យាននេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីការពារតំបន់ថ្មកាស ដ៏ធំបំផុតមួយរបស់ពិភពលោកដែលមានរូងភ្នំចំនួន៣០០ និង គុហា ហើយក៏ការពារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី នៃព្រៃ ថ្មកំបោរ នៃតំបន់ ជួរភ្នំអណ្ណាមិត នៅឆ្នេរកណ្តាលខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាមផងដែរ។  

ឧទ្យានជាតិផុងញ៉ា-កេបាង ត្រូវ​បាន​គេ​កត់​សម្គាល់​ថា​មាន​ល្អាង​ និង​ប្រព័ន្ធ​រូង​ភ្នំ​ ព្រោះ​វា​មាន​រូង​ចំនួន​ ៣០០ និង​គុហា។ ការស្ទង់មតិឆ្នាំ២០០៩ បាននាំមកនូវប្រវែងសរុបដែលបានរកឃើញនៃប្រព័ន្ធរូងភ្នំដល់ប្រហែល ១២៦ គីឡូម៉ែត្រ,  ជាមួយនឹងតំបន់ជាច្រើននៅតែមិនត្រូវបានរុករកបានល្អ។ រូងភ្នំសឺងដុង ដែលត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងការស្ទង់មតិឆ្នាំ២០០៩ ដោយក្រុមអ្នករុករកជនជាតិអង់គ្លេស និងវៀតណាម ត្រូវបានចាត់ទុកថាជារូងភ្នំដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក។ សូម្បីតែមុនការរកឃើញនេះក៏ដោយ ក៏ផុងញ៉ា បានកត់ត្រារូងភ្នំពិភពលោកជាច្រើន រួមទាំងទន្លេដែលវែងជាងគេ ក៏ដូចជារូងភ្នំ និងផ្លូវឆ្លងកាត់ដ៏ធំបំផុតរួមបញ្ចូលគ្នាផងដែរ។ 

ឧទ្យាននេះបានមកពីឈ្មោះរបស់វាពីគុហាផុងញ៉ា ដែលមានទម្រង់ថ្មជាច្រើន និងព្រៃកេបាង។  ខ្ពង់រាប​ដែល​ឧទ្យាន​សម្រាក​គឺ​ជា​ឧទាហរណ៍​ដ៏​ល្អ​បំផុត និង​ប្លែក​បំផុត​នៃ​ទម្រង់​ដី​ដ៏​ស្មុគស្មាញ​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។  ឧទ្យានជាតិនេះត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ ក្នុងឆ្នាំ២០០៣ សម្រាប់តម្លៃភូមិសាស្ត្ររបស់វា ដូចដែលបានកំណត់ក្នុងលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យទី៨។  នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០០៩ រូងភ្នំដ៏ធំបំផុត របស់ពិភពលោកត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញដោយក្រុមអ្នករុករករូងភ្នំអង់គ្លេសនៃសមាគមរូងភ្នំអង់គ្លេស ដែលដឹកនាំដោយកសិករក្នុងស្រុកម្នាក់ឈ្មោះ ហ៊ូ ខាញ់   ។
ឧទ្យានជាតិព្រះសីហនុរាម

ឧទ្យានជាតិព្រះសីហនុរាម​មានទីតាំងស្ថិតនៅ​ទិស​និរតី​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា រវាងកោះថ្មី និង ក្រុងព្រះសីហនុ មានចំងាយប្រហែល ១៨​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ក្រុងព្រះសីហនុ​ និង មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ១៩៤ គីឡូម៉ែត្រ​ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញ តាម​ផ្លូវជាតិលេខ ៤​។ ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ស្រុកព្រៃនប់ក្នុង​ខេត្តព្រះសីហនុ ហើយ​មាន​ទីតាំង​ខាងជើង​ជាប់​នឹងផ្លូវជាតិលេខ ៤ ឃុំរាម ឃុំអូរឧកញ្ញ៉ា ហេង ដែលស្ថិតនៅជាប់ជួរភ្នំ ។  ខាង​កើត​ជាប់​ឃុំបត់​ត្រង់ ភូមិអុង ក្នុងឃុំរាម និង ឈូងសមុទ្រថៃ ។ ខាងលិចជាប់នឹងឃុំបឹងតាព្រហ្ម និង ឃុំអូរជ្រៅ ។ ខាងត្បូងជាប់នឹងឈូងសមុទ្រថៃ ។ ឧទ្យានជាតិរាមដែលមានផ្ទៃដី ២១.០០០ ហិកតានេះក្រៅពីនៅជាប់មាត់សមុទ្រ ក៏ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ ដោយប្រជុំភ្នំនៅតំបន់ ទាំងនោះ ស្ថិតនៅរាយប៉ាយពេញតំបន់ ហើយមានរយៈកម្ពស់ប្រែប្រួលពី ៥០ ម៉ែត្រ ដល់ ២៨៤ ម៉ែត្រ ។ ដោយមានភ្នំតូច ធំ និង កោះចំនួន ២ គឺកោះថ្មី និង កោះសេះ ។ ព្រៃឈើ​ទ្រុបទ្រុល​តាម​ភ្នំព្រៃ​កោងកាងខៀវ ស្រងាត់ និង ស្មៅ​សមុទ្រ​តាម​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​សុទ្ធ​តែ​ជា​កន្លែង​រស់​នៅ​របស់​សត្វ​ផ្សេងៗ​ជាច្រើនប្រភេទ ។ ឯឆ្នេរខ្សាច់មានទេសភាពល្អប្រណីត លំអដោយខ្សាច់ម៉ដ្ឋ ដើមស្ងាវធំៗ ទឹកសមុទ្ររំជួលតិចៗ និង កូនកោះជិតៗឆ្នេរ ដែលធ្វើឱ្យឧទ្យានជាតិនេះជាកន្លែងបម្រើឱ្យវិស័យទេសចរណ៍ ហើយអាចរកប្រាក់ចំណូលជូនជាតិ និង ថែមទាំងបម្រើឱ្យផងដែរ លើផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រដូចជាការស្រាវជ្រាវឱសថសាស្ត្រ និង អភិវឌ្ឍកសិកម្មជាដើម ។ 

ឧទ្យានជាតិ​នេះ​បាន​បើក​នៅ​ថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៩៣ ដែលមានផ្ទៃដី ២១០០០ ហិចតា ដែល​ក្នុង​នោះ​ ១៥០០០ ហិចតា ជា​ដីគោក​តាម​ឆ្នេរសមុទ្រ និង ៦០០០​ ហិចតា​ជា​ផ្ទៃ​ទឹកសមុទ្រ​។ ឧទ្យានជាតិ​នេះមាននូវឆ្នេរ​ដ៏​ស្រស់ស្អាត ចំការដូង ដើមកោងកាង ព្រៃភ្នំ និង សត្វស្លាប​ជាច្រើន​ប្រភេទ​។
ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន: សេចក្តីផ្តើម

សេចក្តីផ្តើម 
ឧទ្យានជាតិព្រះបាទជ័យវរ្ម័ន នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើង និងកំណើតដោយព្រះរាជក្រឹត្យចុះថ្ងៃទី០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៣ ដោយមានផ្ទៃដីសរុបចំនួន ៣៧៥០០ ហិចតា ដែលមានវិសាលភាពក្របដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ៣គឺ ភ្នំគូលែន ភ្នំក្បាលស្ពាន និងភ្នំហប់។ ភ្នំគូលែនធ្លាប់ទទួលបានងារជា ឧទ្យានជាតិតាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ១៩៦៩ ហើយបានក្លាយជាឧទ្យានជាតិទី២ បន្ទាប់ពីអង្គរជាឧទ្យានជាតិទី១ ត្រូវបានការពារ និងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ១៩២៥។ ឧទ្យានជាតិមានទីតាំងនៅក្នុងស្រុកចំនួន៣គឺ ស្រុកស្វាយលើ(បែ៉កខាងកើត និងខាងជើង) ស្រុកបន្ទាយស្រី(ប៉ែកខាងត្បូង)និងស្រុកវ៉ារិន(ប៉ែកខាងលិច) ហើយក៏គ្របដណ្តប់លើឃុំចំនួន២គឺឃុំខ្នងភ្នំនៃស្រុកស្វាយលើ និងឃុំឃុនរាមនៃស្រុកបន្ទាយស្រី។
ឧទ្យានជាតិភ្នំព្រះវិហារ

ឧទ្យានជាតិភ្នំព្រះវិហារ (  ) គឺជាតំបន់​ការពារ​ធម្មជាតិក្នុងខេត្ត​ស៊ីសាកេត ប្រទេស​ថៃ ដែល​មាន​ប្រាសាទ​បុរាណ ​ជា​ច្រើន​នៃអាណាចក្រ​ខ្មែរ ​សតវត្សរ៍​ទី១១។ ឧទ្យាន​នេះ  ខាងត្បូង ក្រុងស៊ីសាកេត នៅចុង ផ្លូវជាតិថៃលេខ ២២១ ។ ស្ថិតនៅលើច្រាំងថ្មក្រហម ដែលជាផ្នែកមួយនៃជួរភ្នំដងរែក នៅគែមខាងត្បូងនៃខ្ពង់រាបគោរាជ វាស្ថិតនៅជាប់ព្រំដែនអន្តរជាតិ រវាង ខេត្តស៊ីសាកេត របស់ប្រទេសថៃ និង ខេត្តព្រះវិហារ របស់ប្រទេសកម្ពុជា ។ ឈ្មោះនៃច្រាំងថ្មចោទនៅក្នុង ប្រព័ន្ធប្រតិចារិកទូទៅរបស់រាជថៃ គឺ ផាម៉ូអ៊ីដែង (  ) ឧទ្យាននេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២០ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៩៨  ដែលមានផ្ទៃដី 81,250 រ៉ៃ ~  ។
ឧទ្យានជាតិភ្នំព្រះវិហារ: ច្រកចូលប្រាសាទព្រះវិហារ

ច្រកចូលប្រាសាទព្រះវិហារ 
រូបភាពតូច
ឧទ្យាននៅលើផាម៉ូអ៊ីដែង គឺជាច្រកទ្វាររបស់ថៃទៅកាន់ ប្រាសាទព្រះវិហារ ហើយជាទូទៅត្រូវបានបើកសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នានៅពេលបង់ថ្លៃចូល។ នៅពេលដែលទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរមានលក្ខណៈធម្មតា ប្រាសាទព្រះវិហារក៏អាចចូលបានពីភាគីថៃផងដែរ។ ភាគី​ទាំង​ពីរ​គិត​ថ្លៃ​ចូល​បន្ថែម​សម្រាប់​ការ​ចូល​បែប​នេះ ប៉ុន្តែ​កម្ពុជា​មិន​តម្រូវ​ឱ្យមាន​ទិដ្ឋាការ ​ទេ។ ច្រកចេញចូលពីខាងកម្ពុជាគឺចូលប្រាសាទតែប៉ុណ្ណោះ។ តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ ​បាន​សម្រេច​ប្រគល់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ទៅ​ឲ្យប្រទេស​កម្ពុជា ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៦២  ប៉ុន្តែ​ប្រាសាទ​ទាំង​នោះ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ផ្ទៃដី ៤,៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលថៃនៅតែទាមទារ។  យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៨ សម័យ​ប្រជុំ​លើក​ទី ៣២ របស់​គណៈកម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ​បាន​ចុះ​បញ្ជី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា ​សម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ  ដែល​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ជម្លោះ​ប្រដាប់​អាវុធ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច
សម្រាប់សុវត្ថិភាពរបស់អ្នកទស្សនា តំបន់ដែលមាន មីន ត្រូវបានសម្គាល់យ៉ាងច្បាស់។
ឧទ្យានជាតិភ្នំព្រះវិហារ: វិវាទ

វិវាទ 
ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៧ កម្ពុជា ​បាន​ស្នើ​ទៅសម័យ​ប្រជុំ​សាមសិប​ដំបូង​របស់​គណៈកម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ​ដែល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ត្រូវ​ចុះ​ក្នុង​បញ្ជី ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ ។ ដោយសារកម្ពុជា និងថៃមិនទាន់បានដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនពាក់ព័ន្ធនឹងទីតាំងនោះ គណៈកម្មាធិការបានពន្យារពេលការពិចារណាទៅសម័យប្រជុំលើកទី ៣២ ហើយបានស្នើឱ្យកម្ពុជាផ្តល់ផែនការគ្រប់គ្រងពេញលេញសម្រាប់តំបន់នោះ។ នៅដើមខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ កម្ពុជាបានអញ្ជើញអ្នកជំនាញថៃឱ្យចូលរួមក្នុងការស្ទង់មតិ តំបន់ទ្រទាប់ (Buffer Zone) ហើយបន្ទាប់មកទៅកាន់ ខេត្តសៀមរាប និង រាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីសហការជាមួយក្រុមអ្នកជំនាញអន្តរជាតិក្នុងការបង្កើតផែនការសម្រាប់តំបន់នៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។ អ្នកជំនាញថៃបានរកឃើញ "ភាពមិនត្រឹមត្រូវខាងវិទ្យាសាស្ត្រដែលមិនអាចទទួលយកបាន" នៅក្នុងឯកសារដែលបានបង្ហាញ ផ្តាច់ខ្លួនចេញពីក្រុម ហើយបន្ទាប់មកបានបោះពុម្ពផ្សាយដោយបដិសេធ ផែនការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេផ្ទាល់សម្រាប់ភ្នំព្រះវិហារ និងការកំណត់របស់វា។ កំណែជាភាសាអង់គ្លេសជា PDF នៃផែនការត្រូវបានចេញផ្សាយ។ 

បន្ទាប់ពីមានការស្នើសុំកាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១១ ពីប្រទេសកម្ពុជា ឱ្យបញ្ជាឱ្យកងកម្លាំងយោធាថៃចេញពីតំបន់នោះ ចៅក្រមនៃតុលាការអន្តរជាតិដោយសំឡេង ១១ – ៥ បានបញ្ជាឱ្យប្រទេស ទាំងពីរ ដកកងកម្លាំងយោធារបស់ពួកគេជាបន្ទាន់ ហើយដាក់កម្រិតបន្ថែមលើកងកម្លាំងប៉ូលីសរបស់ពួកគេ។ តុលាការ​បាន​និយាយ​ថា សេចក្តី​សម្រេច​របស់​ខ្លួន​នឹង​មិន​កាត់​សេចក្តី​សម្រេច​ចុង​ក្រោយ​ណា​មួយ​អំពី​កន្លែង​ដែល​ព្រំដែន​ក្នុង​តំបន់​រវាង​ប្រទេស​ថៃ និង​កម្ពុជា​គួរ​ធ្លាក់​ចុះ។ វា​អាច​ចំណាយ​ពេល​ច្រើន​ខែ ឬ​ច្រើន​ឆ្នាំ​ដើម្បី​សម្រេច​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​តុលាការ។  អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវ (នាយករដ្ឋមន្ត្រីរង់ចាំ ចាប់តាំងពី ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ២០១១ របស់ថៃ ដែលទើបនឹងបញ្ចប់) បាននិយាយថា ទាហានថៃនឹងមិនដកខ្លួនចេញពីតំបន់ជម្លោះនោះទេ រហូតដល់យោធានៃប្រទេសទាំងពីរយល់ព្រមលើការដកខ្លួនទៅវិញទៅមក។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ខ្ញុំ​មិន​អាស្រ័យ​លើ​ភាគី​ទាំង​ពីរ​ក្នុង​ការ​មក​ជួប​ជុំ​គ្នា​និង​ជជែក​គ្នា​នោះ​ទេ” ដោយ​លោក​បាន​ស្នើ​ថា គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​រួម​ដែល​មាន​ស្រាប់​នឹង​ជា​កន្លែង​ដ៏​ស័ក្តិសម​ក្នុង​ការ​រៀបចំ​ផែនការ​ដក​ការ​សម្រប​សម្រួល។ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច
ឧទ្យានជាតិមុនីវង្យបូកគោ

ឧទ្យានជាតិមុនីវង្យបូកគោ​មានចម្ងាយពីក្រុងកំពតប្រមាណ ៤៦ គីឡូម៉ែត្ររហូតដល់កំពូលភ្នំ ។ រមណីយដ្ឋាននេះ បានរកឃើញដោយជនជាតិបារាំងម្នាក់ឈ្មោះ រូលួស ហើយត្រូវបានរៀបចំឡើងនាថ្ងៃទី ១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩២២ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ ។
ឧទ្យានជាតិមុនីវង្យបូកគោ: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 តំបន់ការពារទេសភាពនៅកម្ពុជា
 តំបន់ប្រើប្រាស់ច្រើនយ៉ាងនៅកម្ពុជា
 ដែនជំរកសត្វព្រៃនៅកម្ពុជា
ឧទ្យានជាតិវីរៈជ័យ

ឧទ្យានជាតិវិរៈជ័យ​មាន​ទី​តាំងនៅភាគឦសានប្រទេសកម្ពុជាលាតសន្ធឹងគ្របដណ្តប់ខេត្តរតនគិរី និង ស្ទឹងត្រែង ។ ឧទ្យាន​នេះ​មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ជាប់​ប្រទេសលាវ និង វៀតណាម​ហើយ​មាន​ផ្ទៃ​ក្រឡា ៣.៣២៥ គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា និង ស្ថិត​នៅ​ភាគ​និរតី​នៃ​ប្រជុំជួរ​ភ្នំអាណោម ដែល​ចេញ​ពី​ប្រទេសវៀតណាម និង ស្ថិត​នៅ​ជាយ​វាល ព្រៃ​ជម្រុះ​ស្លឹ​កឥណ្ឌូចិន កណ្តាល ។ ឧទ្យាន​ជាតិវិរៈ​ជ័យ ចាត់​ទុក​ជា​ដែន​ជម្រក​មួយ​សម្រាប់​ពពួក​ថនិក​សត្វ​ធំៗ​របស់​ប្រទេសកម្ពុជា មាន​ដូចជា​ខ្ទីង ទន្សោង ក្របីព្រៃ ដំរី ខ្លាដំបង ខ្លារខិន ជា​ដើម ។ លក្ខណៈ​ជីវសាស្ត្រ​ឧទ្យាន​ជាតិ​វីរៈជ័យ មាន​សារ​សំខាន់​ដល់​ការងារ អភិរក្ស​អន្តរជាតិ ។ ឧទ្យានជាតិនេះជាដែនជម្រកព្រៃឈើសើមរយៈកម្ពស់មធ្យមប្រមាណជាង ៧៥ ភាគរយ នៃផ្ទៃប្រទេស ។ ភាគ​ច្រើន​នៃ​តំបន់​ភូមិភាគ​ឦសាន​ប្រទេស​កម្ពុជា​គ្របដណ្តប់​ដោយ​ព្រៃ​ជម្រុះ​ស្លឹក និង ព្រៃ​ពាក់​កណ្តាល​ស្រោង ។ ព្រៃ​ឈើ​ឧទ្យាន​ជាតិវីរៈជ័យ ភាគ​ច្រើន​ជា​ប្រភេទ​ព្រៃ​ពាក់​កណ្តាល​ស្រោង និង ព្រៃ​ស្រោង​បៃតង​ជានិច្ច ។ ទិដ្ឋភាព​ចម្រុះ​របស់​ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ ក៏​បង្កប់​ផង​ដែរ​នូវ​តំបន់​ទំនាប​លិច​ទឹក វាល​ស្មៅ ព្រៃឫស្សី ព្រៃចម្រុះ ជ្រុះស្លឹក និង ព្រៃជ្រុះស្លឹកសុទ្ធ ។ ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ​អាចជា​ដែន​ជម្រក​ព្រៃ​ឈើ​នៅសល់​ចុង​ក្រោយ​គេ​បំផុត​ដែល មាន​រុក្ខជាតិ ប្រចាំ​តំបន់​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​ការពារ ។ មាន​ទន្លេធំៗ​ពីរ គឺ​ទន្លេសាន នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង និង ទន្លេកុង នៅ​ភាគ​ខាង​លិច ជាប់​នឹង​ឧទ្យានជាតិ ។ ទន្លេ​ធំៗ​ទាំងពីរ និង ស្ទឹង​ធំៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ឧទ្យានជាតិ គឺ​ជា​ប្រភព​អាង ទឹក ដ៏​សំខាន់​របស់​តំបន់​​នេះ ហើយ​វា​ក៏​បាន​ទ្រទ្រង់​ដល់​ធម្មជាតិ និង សត្វ​ទឹក​នានា​មួយ​ចំនួន​ធំ​ដែល​ខ្លះ​ជា​ប្រភេទ​ប្រចាំ​តំបន់។
ឧទ្យានប៊ីសាន-អាំងម៉ូគៀវ

ឧទ្យាន ប៊ីសេន អាងម៉ូគៀវ  (ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា ឧទ្យាប៊ីសេន) វាជាសួនធំមួយនៅ សិង្ហបុរី, មានទីតាំងនៅចន្លោះទីក្រុងរណបពីរ គឺទីក្រុង ប៊ីសេន និងក្រុងរណបអាងម៉ូគៀវ។ Serving the residents of Bishan and Ang Mo Kio, the park sits entirely within Bishan, running along the Ang Mo Kio–Bishan boundary line, which is situated at Ang Mo Kio Avenue 1. In the middle of the park lies the Kallang River, which channels through it in the form of a flat riverbed.
ឧទ្យានប៊ីសាន-អាំងម៉ូគៀវ: ព័តមានអំពី អ្នកទស្សនា

ព័តមានអំពី អ្នកទស្សនា 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|ការហាត់ថៃជី គឺជាសកម្មភាពក៏ពេញនិយមបំផុតនៅពេលព្រឹក។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|Families often get close to the water to fish for guppies
ឧទ្យាននេះបានសាងសង់ឡើងនៅឆ្នាំ១៩៨៨, និងជាសួនធំជាងគេមួយ ព្រមទាំងជាសួនដ៏ពេញនិយមនៅសឹង្ហបុរីនេះផងដែរ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី លី ស៊ានឡុង បានប្រកាសឲ្យបើកការិយាល័យ  ABC Waters@Kallang ដែលជាអ្នកធ្វើគម្រោង River-Bishan Park នេះ នៅថ្ងៃទី៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៩។ គម្រោងនេះ ត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមឡើងដោយ ក្រុមប្រឹក្សាអភិបាល the Public Utilities Board (PUB) និង ក្រុមប្រឹក្សាឧទ្យានជាតិ ដែលនឹងកែប្រែប្រឡាយដែលបានស្រាប់ ឲ្យក្លាយទៅជាទន្លេបែបធម្មជាតិមួយ នាទីបញ្ចប់នៃគម្រោង។ ការងារនេះ គ្រោងនឹងបញ្ចប់នៅឆ្នាំ២០១១ ដោយនឹងធ្វើឲ្យទន្លេនេះ ក្លាយជាទីលំហែកាយ និងបង្កើតទីកម្សាន្ត៣កន្លែងផ្សេងទៀត សម្រាប់ប្រជាជន។

ប្រវត្តិ

ឧទ្យាន ប៊ីសេន សាងសង់នៅចន្លោះក្រុងរណបថ្មីៗទាំង២គឺ អាំង ម៉ូគៀវ និងក្រុងរណប ប៊ីសេន។ It was also envisioned as a leisure destination for residents ranging from children to nature-lovers, containing facilities such as a football field, a floating amphiteatre and a natural pond. Construction took place in two stages. The park, costing SGD$8.5 million to build, is one of the biggest park projects by the Housing Development Board at the time of its construction.
ឧទ្យានប៊ីសាន-អាំងម៉ូគៀវ: Background

Background 
នៅឆ្នាThe Active, Beautiful, Clean Waters (ABC Waters) Programme was launched in 2006 to transform the country’s water bodies beyond their functions of drainage and water supply into beautiful and clean rivers and lakes with new spaces for community bonding and recreation. At the same time, it promotes the application of a new, water-sensitive urban design approach (also known as ABC Waters design features in Singapore) to managing rainwater sustainably. A long-term initiative, over 100 locations have been identified for project implementation in phases by 2030, with 20 projects already completed, bringing people closer to water. 
ABC Waters @ Kallang River – Bishan Park is one of the flagship projects under this programme. The park was due for major refurbishment and the Kallang River in the form of a concrete channel along the park edges was also due for upgrading to cater to increased rainwater runoff from the catchment due to urbanisation. Plans were thus made to carry out redevelopment works together, transforming Kallang River from a linear utilitarian concrete drainage channel into a meandering, natural river through the park.
ឧទ្យានប៊ីសាន-អាំងម៉ូគៀវ: ដំណើរការ ការឌីហ្សាញ

ដំណើរការ ការឌីហ្សាញ 
The integration of the river and park involved joint responsibilities between government agencies in charge of different areas (parks and water).   National water agency, PUB, and NParks engaged Ramboll Studio Dreiseitl (design) and CH2M Hill (engineering) to look at how the park, river and surrounding residential estates could be integrated as one.  This took place through a series of workshops, on-site tours and discussions where issues were thrown out and ideas were exchanged and debated.  The suitability of plant species for soil bioengineering, for example, had not been implemented in Singapore prior to this, and thus had to be tested – this was done through a year-long survey at the test reach (see Techniques).  Other parties which came on board included bioengineering specialists and horticulturists
ឧទ្យានប៊ីសាន-អាំងម៉ូគៀវ: បច្ចេកទេស

បច្ចេកទេស 

 Soil bioengineering 
រូបភាពតូច|The test bed in 2008
The use of soil bioengineering techniques (a combination of vegetation, natural materials and civil engineering techniques) to stabilize the river banks and prevent erosion was a first for Singapore and is a new reference for soil stabilisation in the tropics, which have otherwise rarely been used or documented.
In 2009, a test bed was constructed, testing about 10 different soil bioengineering techniques and a wide variety of tropical plant species along a length of 60 metres at one of the side drains in the park. Seven of these techniques were then selected for use along the main river. These include fascines, rip-rap with cuttings, geotextile wrapped soil-lifts, brush mattresses with fascines, reed rolls, planted gabions, and geotextile with plantings. The test bed was used to refine the selection of appropriate techniques and plants, as well as the most efficient and effective construction methods. Extensive systematic testing was carried out, including measuring the depth and tenacity of root development.
ឧទ្យានប៊ីសាន-អាំងម៉ូគៀវ: Soil bioengineering

Soil bioengineering 
រូបភាពតូច|The test bed in 2008
The use of soil bioengineering techniques (a combination of vegetation, natural materials and civil engineering techniques) to stabilize the river banks and prevent erosion was a first for Singapore and is a new reference for soil stabilisation in the tropics, which have otherwise rarely been used or documented.
In 2009, a test bed was constructed, testing about 10 different soil bioengineering techniques and a wide variety of tropical plant species along a length of 60 metres at one of the side drains in the park. Seven of these techniques were then selected for use along the main river. These include fascines, rip-rap with cuttings, geotextile wrapped soil-lifts, brush mattresses with fascines, reed rolls, planted gabions, and geotextile with plantings. The test bed was used to refine the selection of appropriate techniques and plants, as well as the most efficient and effective construction methods. Extensive systematic testing was carried out, including measuring the depth and tenacity of root development.
ឧទ្យានប៊ីសាន-អាំងម៉ូគៀវ: Park features

Park features 
សួនកុមារថ្មីចំនួនបីត្រូវបានសាងសង់ឡើងសម្រាប់ក្មេងៗលេងកម្សាន្ត។ ស្ពានថ្មីថ្មើរជើងនៅក្នុងទឹក និងវិចិត្រសាលមាត់ទន្លេក៏ត្រូវបានសាងសង់ផងដែរ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យមានអន្តរកម្មជាមួយទឹក។ លក្ខណៈពិសេសដែលមានស្រាប់ដូចជា មុខងារឆ្លុះជើង សួនសហគមន៍ កន្លែងរត់ឆ្កែ និងកន្លែងហាត់ប្រាណត្រូវបានកែលម្អ ដើម្បីធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពរូបរាងទាំងមូលនៃឧទ្យាន។
ឧទ្យានប៊ីសាន-អាំងម៉ូគៀវ: Opening

Opening 
Amidst a crowd of 2000 people including residents, local community partners such as schools and non-profit groups, Prime Minister Lee Hsien Loong officially opened the redeveloped park on 17 March 2012, renaming it Bishan-Ang Mo Kio Park.
ឧទ្យានប៊ីសាន-អាំងម៉ូគៀវ: តំណភ្ជាប់ផ្សេងទៀត

តំណភ្ជាប់ផ្សេងទៀត 
 Atelier Dreiseitl
 CH2M Hill
 Bishan-AMK Park - National Parks Board 
 Bishan Park - Public Utilities Board
 Bishan Park Opening AsiaOne News Article
 World Landscape Architect
 TreeHugger
 Landscape Architecture Magazine
 ECOWAN
ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រពិមាយ

ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ពិមាយ ជា ​ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ​មួយ​ក្នុង ​ប្រទេស​ថៃ ស្ថិត​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់ ​នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រសិល្បៈ ក្រសួង​វប្បធម៌ ជា ​ប្រាសាទ​ថ្ម ​បុរាណ​ខ្មែរ​ក្នុង​រចនាបថ បាភួន ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ ​ស្រុក ភិម៉ៃ ខេត្តនគររាជសីមា វាមានប្រាសាទថ្មដ៏ធំ និងស្រស់ស្អាតពីអាណាចក្រខ្មែរ។ សាងសង់ក្នុងសម័យកាល ព្រះបាទ​សូរ្យ​វរ្ម័ន​ទី​១  ដើម្បី​ប្រើ​ជា ​ប្រាសាទ ​របស់ ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ហើយ​ក្រោយ​មក​បាន​ប្តូរ​មក​កាន់ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា ​មហាយាន ។

ប្ប្រាសាទពិមាយ សាងសង់ឡើងតាមជំនឿលើឋានសួគ៌ និងឋានមនុស្ស ប្លង់ប្រាសាទ  សាងសង់ស្រដៀងនឹងភ្នំព្រះសុមេរុ។  ប្រាង្គដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលប្រាសាទ វាប្រៀបដូចជាផ្លូវតភ្ជាប់រវាងផែនដី និងស្ថានសួគ៌  ប្រាសាទពិមាយប្រាសាទ គឺជា ប្រាសាទថ្ម ដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេសថៃ។ វាជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុភិម៉ៃ himai។ និងខេត្តនគររាជសីមា