បញ្ជី​ឈ្មោះព្រះពោធិសត្វ: ព្រះពោធិសត្វបឋម

ព្រះពោធិសត្វបឋម 

 អាកាសគភ៌

ចិន: 虛空藏; pinyin: Xūkōngzàng; ជប៉ុន pronunciation: Kokūzō; កូរ៉េ: 허공장; វៀតណាម: Hư Không Tạng, ខ្មែរ: អាកាសគភ៌; ថៃ: พระอากาศครรภโพธิสัตว์; សិហលេស:ආකාශගර්භ )គឺជាព្រះពោធិសត្វដែលជាប់ទាក់ទងនឹងធាតុដ៏អស្ចារ្យ (មហាភុត) នៃលំហ (អាកាស)

 អវលោកេស្វរ (បទ្មបនិ)

(ភូមា: လောကနတ်; ខ្មែរ៖ អវលោកិតេស្វរៈ,អវលោកេស្វរ ; សិង្ហលេស:අවලෝකිතේශ්වර, නාථ, ලෝකනාථ ថៃ៖ พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์) 

ព្រះពោធិសត្វ​នៃ​មេត្តា អ្នក​ស្តាប់​សម្រែក​របស់​លោកិយ ដែល​ប្រើ​មធ្យោបាយ​ដ៏​ប៉ិនប្រសប់​ដើម្បី​មក​ជួយ; ព្រះពោធិសត្វដែលទទួលស្គាល់ជាសកលបំផុតនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ក៏លេចចេញក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ និង វជ្រយាន។ ព្រះពោធិសត្វ​នេះ​ត្រូវបាន​គេ​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ជា​ស្ត្រី​ភាគច្រើន​នៅក្នុង ​ពុទ្ធសាសនា​អាស៊ី​បូព៌ា ហើយ​ដើមឡើយ​ឈ្មោះ​របស់​វា​ប្រហែលជា អវលោកេស្វរ ។

 ក្សិតិគភ៌

ក្សិតិគភ៌ ជា​ព្រះពោធិសត្វ​ដែល​គេ​គោរព​ជា​ចម្បង​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​អាស៊ី​បូព៌ា ហើយ​ជា​ធម្មតា​ត្រូវ​បាន​គេ​ពណ៌នា​ថា​ជា ​ព្រះសង្ឃ​ពុទ្ធសាសនា ។ ឈ្មោះរបស់គាត់អាចត្រូវបានបកប្រែជា "រតនាគារផែនដី" "ហាងផែនដី" "ម៉ាទ្រីសផែនដី" ឬ "ស្បូនផែនដី" ។ ក្សិតិគភ៌ ត្រូវបានគេស្គាល់ចំពោះការប្តេជ្ញាថានឹងទទួលខុសត្រូវចំពោះការណែនាំរបស់សត្វលោកទាំងអស់នៅក្នុង ពិភពទាំងប្រាំមួយ រវាងការសោយទិវង្គតរបស់ ព្រះពុទ្ធ គោត្ដម និងការរស់ឡើងវិញនៃ មៃត្រេយ ក៏ដូចជាការប្តេជ្ញារបស់គាត់ថានឹងមិនសម្រេចបាននូវ ពុទ្ធសាសនា រហូតដល់ នរក ទាំងអស់ត្រូវបានទទេ។ ដូច្នេះហើយ ជារឿយៗគាត់ត្រូវបានចាត់ទុកជាព្រះពោធិសត្វនៃឋាននរក ក៏ដូចជាអាណាព្យាបាលកុមារ និងជាអាទិទេពនៃកុមារដែលបានស្លាប់នៅក្នុងវប្បធម៌ជប៉ុន។

 មហាស្ថាមប្រាប្ត

មហាស្ថាមប្រាប្ត (ភាសាកូរ៉េ៖ Daeseji) គឺជា មហាសត្ត តំណាងឱ្យអំណាចនៃប្រាជ្ញា ដែលជារឿយៗត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុងព្រះត្រៃបិដកជាមួយ អមិត្ភ និង អវលោកេស្វរ ជាពិសេសនៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាដែនដីបរិសុទ្ធ ។ ឈ្មោះរបស់គាត់មានន័យថា "ការមកដល់នៃកម្លាំងដ៏អស្ចារ្យ" ។

 មៃត្រេយ, ( បាលី : មេត្តេយ្យ)

យោងទៅតាមពុទ្ធសាសនា មាត្រយាត្រូវបានចាត់ទុកជាព្រះពុទ្ធអនាគត។ ក្នុង​ទំនៀម​ពុទ្ធសាសនា មៃត្រេយ​ជា​ព្រះពោធិសត្វ​ដែល​នឹង​លេច​មក​លើ​ផែនដី​នា​អនាគត សម្រេច​បាន ​ការ​ត្រាស់​ដឹង ​ពេញលេញ និង​បង្រៀន ​ធម៌ ​បរិសុទ្ធ ។ យោង​តាម​គម្ពីរ​មៃត្រេយ​នឹង​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ស្នង​ពី​ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​បច្ចុប្បន្ន គឺ​ព្រះពុទ្ធ​គោតម ។   ទំនាយ​នៃ​ការ​មក​ដល់​របស់​នាង​មេ​ត្រេ​យា សំដៅ​លើ​ពេល​វេលា​មួយ​ក្នុង​អនាគត ដែល​ព្រះ​ធម៌​ត្រូវ​បាន​គេ​បំភ្លេច​ចោល​ដោយ​មនុស្ស​ភាគ​ច្រើន​នៅ​លើ​ផែនដី។ ទំនាយ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​អក្សរសិល្ប៍​ខាង​សាសនា​នៃ ​សាលា​ធំៗ​ទាំងអស់​នៃ​ពុទ្ធសាសនា ។ មៃត្រេយ ក៏ត្រូវបានអនុម័តសម្រាប់តួនាទីសហស្សវត្សរ៍របស់គាត់ដោយសាសនាមិនមែនពុទ្ធសាសនាជាច្រើនក្នុងអតីតកាល ដូចជា ផ្កាឈូកស ក៏ដូចជាដោយ ចលនាសាសនាថ្មី សម័យទំនើបដូចជា យិគុឧន្ទៅ ជាដើម។

 មញ្ជុស្រី

មញ្ជុស្រី គឺជាព្រះពោធិសត្វដែលជាប់ទាក់ទងនឹង ប្រាជ្ញា (បញ្ញាញាណ) ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន។ នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​ទីបេ ព្រះអង្គ​ក៏​ជា ​យិទម ​ដែរ។ ឈ្មោះរបស់គាត់មានន័យថា "សិរីរុងរឿងទន់ភ្លន់" ។ Lopez Jr., Donald S. (2001). The Story of Buddhism: A Concise Guide to its History and Teachings. New York, USA: HarperSanFrancisco.  (cloth) P.260. មញ្ជុស្រីត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរដោយឈ្មោះសំស្ក្រឹតពេញលេញនៃ មញ្ជុស្រីកុមារភុត, Keown, Damien (editor) with Hodge, Stephen; Jones, Charles; Tinti, Paola (2003). A Dictionary of Buddhism. Oxford, UK: Oxford University Press.  p.172. ព្យញ្ជនៈ "មញ្ជុស្រី, នៅតែជាយុវជន" ឬ, តិចជាងព្យញ្ជនៈ "ព្រះអង្គម្ចាស់ មញ្ជុស្រី" ។

 សមន្តភទ្រ

សមន្តភទ្រ, Universal Worthy ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងការអនុវត្ត និងការធ្វើសមាធិ។ រួមគ្នាជាមួយព្រះពុទ្ធ និង មញ្ជុស្រី ទ្រង់បង្កើត ព្រះត្រីឯក សក្យមុនី នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ព្រះអង្គ​ជា​ម្ចាស់​នៃ​ Lotus Sutra ហើយ​បើ​តាម​ អវតមសកសូត្រ បាន​ធ្វើ​សច្ចា​ធំៗ​ទាំង ១០ ដែល​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ​ព្រះពោធិសត្វ។ នៅក្នុង ប្រទេសចិន សមន្តភទ្រ ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងសកម្មភាព ចំណែក មញ្ជុស្រី ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង ប្រាជ្ញ ។ នៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន សមន្តភទ្រ ត្រូវបានគោរពបូជាដោយ Tendai និងនៅក្នុង Shingon Buddhism និងជាអ្នកការពារ Lotus Sutra ដោយ ព្រះពុទ្ធសាសនា Nichiren ។

 វជ្របាណិ (បាលី: វជិរបាណិ)

វជ្របាណិ ( សំស្រ្កឹត " វជ្រ ក្នុងដៃ [របស់គាត់]") គឺជាព្រះពោធិសត្វដែលលេចឡើងដំបូងបំផុតនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន។ ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ការពារ​និង​ជា​អ្នក​ណែនាំ​របស់​ព្រះពុទ្ធ​ គោត្ដម ហើយ​បាន​ក្រោក​ឡើង​ដើម្បី​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​អំណាច​របស់​ព្រះពុទ្ធ​។

វជ្របាណិ ត្រូវបានតំណាងយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងរូបចម្លាក់ព្រះពុទ្ធសាសនាថាជាអាទិទេពមួយក្នុងចំនោមអាទិទេពការពារទាំងបីដែលនៅជុំវិញព្រះពុទ្ធ។  ជានិមិត្តរូបនៃគុណធម៌របស់ព្រះពុទ្ធៈ មញ្ជុស្រី សំដែងនូវប្រាជ្ញារបស់ព្រះពុទ្ធ ព្រះអវលោកេស្វរ សំដែងនូវសេចក្តីមេត្តាករុណារបស់ព្រះពុទ្ធទាំងអស់ ហើយព្រះមហាវជិរប្បញ្ញោ បានបង្ហាញនូវអំណាចរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងអស់ ព្រមទាំងអំណាចនៃ តថាគត ទាំងប្រាំ។ វជ្របាណិ គឺជា ព្រះធម៌ ដំបូងបំផុតមួយដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុង បាលី ក៏ដូចជាត្រូវបានគោរពបូជានៅក្នុង វត្ត សៅលីង ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ និងនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាដែនដីបរិសុទ្ធ ដែលព្រះអង្គត្រូវបានគេស្គាល់ថា មហាស្ថាមប្រប្ត និងបង្កើតជា triad ជាមួយ អមិតាភ និង អវលោកេស្វរ ។