navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រាសាទ អង្គរវត្ត: ស្ថាបត្យកម្ម អង្គរវត្ត

ស្ថាបត្យកម្ម អង្គរវត្ត  
Angkor Wat Architecture
thumb|Angkor Wat has a total of 1532 pillars.

ប្រាសាទ អង្គរវត្ត ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១១២២ នៃគ.សករាជ ដែលត្រូវនិង ស.វទី១២ ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ ប្រាសាទនេះសាងសង់ឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសឱ្យ ព្រហ្មញ្ញសាសនា នៃលទ្ធិជំនឿលើ ព្រះវិស្ណុ ។ ប្រាសាទ អង្គរវត្ត មានកម្ពស់សរុប ៦៥ម៉ែត្រ និង មានជើងសសរសរុប ១៥៣២ ដើម និងបានប្រើប្រាសកម្លាំងពលកម្មសរុប ប្រមាណជា ៣០០,០០០ (៣សែននាក់) ដោយសាងសង់ក្នុងទំហំផ្ទៃដី ១៦២,៦ ហិចតា លើទំហំផ្ទៃដីសរុប ៤០២ ហិចតា និង បានប្រើប្រាសសត្វដំរី ប្រមាណជា ៦០០០ ក្បាល ក្នុងការដឹកជញ្ជូននូវកំំំណាត់ថ្មធំៗ ដែលយក
មកសាងសង់ប្រមាណជា ១០លានតោន ជាមួយនិងពេលវាលា នៃរយៈពេលសាងសង់ប្រមាណជា ២៨ ឆ្នាំ ។ Frank Vincent (1873) The Land of the White Elephant: Sights and Scenes in South-eastern Asia : a Personal Narrative of Travel and Adventure in Farther India, Embracing the Countries of Burma, Siam, Cambodia, and Cochin-China (1871-2), Publisher: Sampson Low, Marston, Low, & Searle, Original from National Library of the Netherlands p.316  ប្រាសាទ អង្គរវត្ត ត្រូវបានរចនាឡើងតាមលំនាំនៃភ្នំព្រះសុមេរុ (Mount Meru) ដែលជាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកទេវវៈ ឬ ពួកទេវតា ក្នុងជំនឿទេវកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ អង្គរវត្ត មានរាង្គជាចតុកោណកែង ដែលមានកសិណ ឬគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញប្រមាណជា ១៦គីឡូម៉ែត្រ ។ ចំណែកកសិណពិតប្រាកដរបស់ប្រាសាទ មានបណ្ដោយប្រវែង ១៥០០មែត្រ គុណនិង ទទឹង ១៣០០ម៉ែត្រ ផ្លូវធំដើរចូលពីទិសខាងលិចទៅដល់ប្រាសាទកណ្តាលមានប្រវែង ២៥០ម៉ែត្រ និងជញ្ជាំងខាងក្រៅ ៣,៦ សហាតិមាត្រ ដោយស្មើនិង ២,២ ម៉ាយ ប្រវែងវែង គឺជាថែវមានបីជ្រុង ដែលថែវនីមួយៗឡើងខ្ពស់ទៅថែវដែលជាប់គ្នា នៅចំកណ្ដាលនៃប្រាសាទបញ្ឈរនូវជួរចតុរង្គនៃប៉ម ។ កំពូលប្រាសាទ មានសណ្ឋានដូចផ្កាឈូកក្រពុំ កំពូលប្រាសាទ អង្គរវត្ត មានកំពូលប្រាំ តំណាងឱ្យបញ្ចក្ខន្ធ (5 Khandha) ដែលជាក្ខន្ធទាំង៥របស់មនុស្ស "ក្ខន្ធ" គឺជា​បាតុភូត នៃញាណ ទាំង៥ របស់មនុស្ស ដែលជាមូលដ្ឋាននៃវិញ្ញាណ​ឱ្យដឹងអំពីខ្លួន​ ។ បញ្ចក្ខន្ធរួមមាន៖ រូបក្ខន្ធ (Selt Form), វេទនាក្ខន្ធ (Misery), សញ្ញាក្ខន្ធ (Perception), សង្ខារក្ខន្ធ (Judgement), វិញ្ញាណក្ខន្ធ (Conscience) ប្រាសាទ អង្គរវត្ត បែរមុខទៅទិសខាងលិច តំណាងឱ្យសេចក្ដីផុតទុក្ខ តាមដំណើរគោចរណ៍ របស់ព្រះអាទិត្យ ដែលធ្វើដំណើរ ពីថ្ងៃរះនៃទិសខាងកើត ហើយរលត់ទៅវិញនៅទិសខាងលិច ។ Jűc Bhyan (1988) Manuss-silpaḥ nin jamnya, Publisher: Royal University of Fine Arts, Original from the University of Michigan p.266
ប្រាសាទ អង្គរវត្ត: សិល្បៈអង្គរវត្ត

សិល្បៈអង្គរវត្ត 
Angkor Wat Art

ប្រាសាទ អង្គរវត្ត ស្ថិតក្នុងរចនាបថ អង្គរទី២ ដែលមានសិល្បៈនៃការកំណត់ដាច់ដោយឡែកហៅថា សិល្បៈអង្គរវត្ត ដែលជ្រុងនៃថែវនីមួយៗរបស់ប្រាសាទបានឆ្លាក់នៅចម្លាក់ក្បាច់យ៉ាងច្រើនស្អេកស្កះផងដែរ ។ ប្រាសាទ អង្គរវត្ត មានចម្លាក់អប្សរាប្រមាណជា ២,០០០ ចម្លាក់ដែលជាស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យ ដែលអាចឆ្លាក់រូបទាំងអស់នោះក្នុងទំហំប៉ុនៗគ្នា និង មានទម្រង់នៃមូដសក់ខុសគ្នាប្រមាណជា ៣៧ ប្រភេទ ដែលចម្លាក់អប្សារាទាំងនេះអាចបែងចែកនៃការឆ្លាក់នូវចម្លាក់មូដសក់ខុសគ្នាក្នុងទម្រង់ដ៏ច្រើននិងមិនគួរឱ្យជឿ ។ Mark Standen  (1995) Passage Through Angkor, Publisher: New Holland, Original from the University of Michigan p.231 ISBN: 1853685356, 9781853685354
ប្រាសាទកណ្តាលស្រះស្រង់

ប្រាសាទកណ្តាលស្រះស្រង់ទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងកណ្តាលស្រះស្រង់ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១២ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានរងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារកត្តាមនុស្ស និងធម្មជាតិជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានជុសជុលឡើងវិញនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២០ និងត្រូវបានបញ្ជប់នៅក្នុងចុងឆ្នាំ២០២០នេះ។ ប្រាសាទកណ្តាលស្រះស្រង់ត្រូវបានសម្ពោធបញ្ចប់ការជួសជុលនៅថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ក្រោមអធិបតីភាពរបស់លោកជំទាវកិត្តិសង្គហបណ្ឌិត ម៉ែន សំអនអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា។
ប្រាសាទកុដិឫស្សីបានគោកមឿង

រូបភាពតូច| ប្រាសាទកុដិឬស្សីបានគោកមឿង
ប្រាសាទកុដិឬស្សីបានគោកមឿង វាជាប្រាសាទថ្មតូចមួយ។ មានទីតាំងនៅ បានគោកមឿង (ចន្លោះភូមិលេខ៦,៩,១៥) ឃុំចរខេ ស្រុកប្រះកោនជ័យ ខេត្តបុរីរម្យ កសាង​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១២ ជា ​ទីសក្ការៈ​បូជា ​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​មក​ធ្វើ​ពិធី​នៅ ប្រាសាទមឿងតាំ ព្រោះ​នៅ​មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​ប្រាសាទ​មឿង​តាំ ដូច្នេះមនុស្សខ្លះហៅវាថាជាឈ្មោះផ្សេង។ កន្លែងស្នាក់នៅរបស់ មឿងតាំ ប្រាសាទនេះប្រហែលជាត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញនៅសតវត្សទី ១៤ ដោយសារតែបំណែកនៃស្ថាបត្យកម្មត្រូវបានគេរកឃើញថាមិនស៊ីគ្នានឹងបំណែកនៃស្ថាបត្យកម្មផ្សេងទៀត។
ប្រាសាទកុដិឫស្សីបានគោកមឿង: ធម្មជាតិ

ធម្មជាតិ 
ប្រាសាទនេះមានវត្តថ្មបាយក្រៀម។ ផ្នែកខាងមុខមានរានហាលដែលលាតសន្ធឹង។ មានបណ្ណាល័យមួយសាងសង់ដោយថ្មបាយក្រៀម។ ព័ទ្ធជុំវិញដោយជញ្ជាំង
ប្រាសាទកោះកេរ

ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ គឺជាទីតាំងបុរាណវត្ថុដែលដាច់ស្រយាលមួយនៅភាគខាងជើង នៅខេត្តព្រះវិហារ នៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានចម្ងាយប្រហែល ១២០គីឡូម៉ែត្រ ពីខេត្តសៀមរាប និងជារមណីយដ្ឋានអង្គរ។ ជាតំបន់ពោលពេញទៅដោយព្រៃជាច្រើនអនេកដែលមានប្រជាជនរស់នៅតិចតួច។  ជម្រកជាង១៨០ ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងតំបន់ការពារដែលមានផ្ទៃដី ៨១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ។ តំបន់មិនទាន់ត្រូវបានដោះមីនទាំងស្រុងនោះទេ។

ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ បានកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៤ ឧទ្ទិសថ្វាយព្រះឥសូរតាមបែបព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទនេះពីដើមឈ្មោះ (ឆោកគគ៌្យរ) ឬផៃ្ទដីគោកគគីរ នៃអតីតរាជធានីលិង្គបុរៈ សព្វថៃ្ងហៅថា អតីតរាជធានីកោះកេរ្ត៍ មានទំហំផៃ្ទដី១៦X១៦គីឡូម៉ែត្រ រួមមាន៩៨ប្រាសាទ។ ប្រាសាទនេះមាន៧ជាន់ មានកំពស់ ៣៥ម៉ែត្រ ដែលកសាងឡើងតាំងពីសម័យបុរាណ ទុកសំរាប់ជាការគោរពបូជាតាមលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា។ កោះកេរ ជាឈ្មោះទំនើបសម្រាប់ទីក្រុងដ៏សំខាន់មួយរបស់អាណាចក្រខ្មែរ។ នៅក្នុងសិលាចារឹក ទីក្រុងនេះត្រូវបានរៀបរាប់ថាជា លិង្គបុរៈ ឬ ឆោកគគ៌្យរ ។ កោះកេរ្តិ៍ ឬឆោកគគ៌្យរ គឺជារាជធានីចាស់បុរាណ មានអាយុប្រមាណជាង ១០០០ឆ្នាំ មកហើយ។ ឆោកគគ៌្យរ ជាពាក្យខ្មែរបុរាណ បើនិយាយតាមសព្វថ្ងៃ គឺបឹងគគីរ ឬស្រះគគីរ។ ពាក្យឆោកគគ៌្យរនេះហើយដែលក្លាយមកជាពាក្យ កោះកេរ្តិ៍។ រមណីយដ្ឋានកោះកេរ ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ ក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី៤៥ នៃគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នៅទីក្រុងរីយ៉ាដ ព្រះរាជាណាចក្រអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។
ប្រាសាទកោះកេរ: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
ប្រាសាទកោះកេរស្ថិតនៅក្នុងភូមិកោះកេរ្តិ៍ ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទកោះកេរមានចម្ងាយប្រមាណ ១២០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តសៀមរាប និងមានចម្ងាយប្រមាណ ៦០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។ ចំណែកឯចម្ងាយពីរាជធានីភ្នំពេញមានចម្ងាយ ៤៦០គីឡូម៉ែត្រ។
រូបភាពតូច|ផែនទីបង្ហាញពីទីតាំងតំបន់ប្រាសាទកោះកេរ
គេអាចធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រាសាទកោះកេរតាមរយៈមធ្យោបាយដូចខាងក្រោម៖

 ចេញដំណើរពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ ឆ្ពោះទៅកាន់ប្រាសាទកោះកេរតាមផ្លូវលេខ៦៤
រូបភាពតូច|ក្រុមប្រាសាទប្រាំដែលនៅតំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍
សព្វថៃ្ងនេះ យ៉ាងហោចណាស់ក្នុងមួយថៃ្ង មានភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេស ពី២០ ទៅ៤០នាក់ ដែលបានទៅទស្សនាតំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្តកោះកេរ្តិ៍ នៅឃុំស្រយង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ បន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ុនខាំសូមេធបានវិនិយោគទុនធ្វើផ្លូវល្អស្អាតរួចមក។ កំណើនភ្ញៀវទេសចរណ៍ ទៅកាន់តំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ខាងលើនេះ មិនបាននិយាយពីភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងស្រុកផងទេ។ លោកខេង សុមេធ នាយកក្រុមហ៊ុនខាំសូមេធ ដែលទទួលសិទ្ធិពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ ខេត្តព្រះវិហារ នោះបាននិយាយថា ផ្លូវប្រវែង ១០៥គីឡូម៉ែត្រចេញពីរង្វង់មូល ភ្នំគូលែនទៅដល់ ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ គឺបានធ្វើរួចរាល់ហើយ។ តាមរយៈផ្លូវដ៏ស្អាតនោះ ធ្វើឲ្យចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេស និងភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងស្រុក មានការកើនឡើងជាលំដាប់ លោកបាននិយាយថា ទោះបីជាផ្លូវនោះល្អហើយក្តី ក៏ក្រុមហ៊ុននៅតែកែសម្រួលជារៀងរាល់ថៃ្ង ដើម្បីឲ្យបានកាន់តែប្រសើរឡើងសម្រាប់ការធ្វើដំណើររបស់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ បានប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ក៏ដូចជាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់មានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយផងដែរ។
ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍

250px
សព្វថៃ្ងនេះ យ៉ាងហោចណាស់ក្នុងមួយថៃ្ង មានភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេស ពី២០ ទៅ៤០នាក់ ដែលបានទៅទស្សនាតំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្តកោះកេរ្តិ៍ នៅ ភូមិស្រយង់ជើង ឃុំស្រយង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ បន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ុនខាំសូមេធបានវិនិយោគទុនធ្វើផ្លូវល្អស្អាតរួចមក។ កំណើនភ្ញៀវទេសចរណ៍ ទៅកាន់តំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ខាងលើនេះ មិនបាននិយាយពីភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងស្រុកផងទេ។ លោកខេង សុមេធ នាយកក្រុមហ៊ុនខាំសូមេធ ដែលទទួលសិទ្ធិពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ ខេត្តព្រះវិហារ នោះបាននិយាយថា ផ្លូវប្រវែង ១០៥គីឡូម៉ែត្រចេញពីរង្វង់មូល ភ្នំគូលែនទៅដល់ ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ គឺបានធ្វើរួចរាល់ហើយ។ តាមរយៈផ្លូវដ៏ស្អាតនោះ ធ្វើឲ្យចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេស និងភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងស្រុក មានការកើនឡើងជាលំដាប់ លោកបាននិយាយថា ទោះបីជាផ្លូវនោះល្អហើយក្តី ក៏ក្រុមហ៊ុននៅតែកែសម្រួលជារៀងរាល់ថៃ្ង ដើម្បីឲ្យបានកាន់តែប្រសើរឡើងសម្រាប់ការធ្វើដំណើររបស់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ បានប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ក៏ដូចជាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់មានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយផងដែរ។

ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍បានកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៤ ឧទ្ទិសថ្វាយព្រះឥសូរតាមបែបព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទនេះពីដើមឈ្មោះឆកគគីរ ឬផៃ្ទដីគោកគគីរ សព្វថៃ្ងហៅថា អតីត រាជធានីកោះកេរិ៍្ដ មានទំហំផៃ្ទដី១៦X១៦គីឡូម៉ែត្រ រួមមាន៩៨ប្រាសាទ។ ប្រាសាទនេះមាន៧ជាន់ មានកំពស់ ៣៥ម៉ែត្រ ដែលកសាងឡើងតាំងពីសម័យបុរាណ ទុកសំរាប់ជាការគោរពបូជាតាមលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា។ 

កោះកេរ្តិ៍
Category:ខេត្តព្រះវិហារ
ប្រាសាទកំពង់ព្រះ: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ក្រុមប្រាសាទកំពង់ព្រះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង ភូមិកំពង់ព្រះ ឃុំឆ្នុកទ្រូ ស្រុកបរិបូណ៌ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ដើម្បីទៅដល់ទីទួលប្រាសាទ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ អាចធ្វើដំណើរស្របតាមបណ្ដោយផ្លូវជាតិលេខ៥ ចេញពីក្រុងកំពង់ឆ្នាំង មានចម្ងាយ ៤១គីឡូម៉ែត្រ។មកដល់ចំណុចផ្សារពន្លៃ មានផ្លូវបំបែកមួយ(ច្រមុះជ្រូក)នៅខាងស្ដាំដៃ ឃើញសាលាស្រុកបរិបូណ៌ រួចបត់តាមផ្លូវនោះជិះទៅត្រង់ ប្រមាណ ៣គីឡូម៉ែត្រ។យើងនឹងទៅដល់ទីតាំងជាក់ជាមិនខាន។សូមបញ្ជាក់ផងដែរ នៅរដូវវស្សាយើងអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹក ដោយជិះទូកឬកាណូត នៅរដូវប្រាំងទឹកស្រកវិញ យានយន្តគ្រប់ប្រភេទអាចបើកទៅដល់កន្លែងប្រាសាទបានយ៉ាងងាយស្រួលតែម្ដង។ប្រាសាទកំពង់ព្រះកសាងឡើងនៅលើដីកោះមួយកន្លែង ក្នុងបរិវេណវត្ត ទួលព្រះស្រីពិជ័យសូរ្យវង្សកំពង់ព្រះ ឬវត្តកំពង់ព្រះ។នៅទីនោះយើងឃើញមានតួប្រាសាទពីរឈរទន្ទឹមគ្នា យ៉ាងសង្ហា ដែលប្រាសាទទាំងពីរនេះ អ្នកស្រុកហៅថា ប្រាសាទប្រុស ប្រាសាទស្រី និងគ្រឹះប្រាសាទទីបីមួយទៀតនៅក្បែរនោះដែលរលំបាក់កប់ទៅក្នុងដីបាត់រូបរាងស្ទើរតែស្រុងអស់ទៅហើយ។
ប្រាសាទកំពង់ព្រះ: ស្ថាបត្យកម្ម

ស្ថាបត្យកម្ម 
ក្រុមប្រាសាទកំពង់ព្រះសាងសង់អំពីថ្មភក់និងឥដ្ឋក្រហម បែរមុខទៅទិសខាងជើង ពោលគឺបែរមុខទៅរកបឹងទន្លេសាប ដែលនៅជិតនោះប្រមាណតែ ១គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ។ បើយើងពិនិត្យទៅលើផ្នែកស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ យើងអាចសន្និដ្ឋានបានថា ក្រុមប្រាសាទកំពង់ព្រះ កសាងនៅក្នុងសម័យមុនអង្គរ នៅចុងសតវត្សទី៧ ដើមសតវត្សទី៨ ក្នុងរាជព្រះមហាក្សត្រិយ៍ ព្រះនាងជ័យទេវី ដែលគេដឹងថា ព្រះនាងឡើងសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ៦៨១ ដល់ ៧១៣ នៃគ្រិស្តសករាជ ត្រូវជាបុត្រីរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ (គ.ស ៦៥៧-៦៨១) ស្ថិតក្នុងរចនាប័ទ្មកំពង់ព្រះ សម្រាប់ឩទ្ទិសដល់លទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា https://rathahongtemple.blogspot.com៖
 តួប្រាសាទទី១៖ ប្រាសាទស្រី នៅរក្សារូបរាងបានល្អជាងប្រាសាទប្រុស មានទំហំ ៦គុណនឹង ៥ម៉ែត្រ និងកម្ពស់ ១០ម៉ែត្រ មានទ្វារបញ្ឆោតចំនួនបី បែរទៅទិសខាងកើត លិច និងខាងត្បូង មានក្បាច់ផ្ដែរឆ្លាក់ជា ក្បាច់ផ្កាភ្ញីរាងអ័ក្សដងធ្នូ អមទៅដោយសសរពេជ្រឆ្វេងស្ដាំ និងក្បាច់ផ្សេងៗទៀតជាច្រើនផងដែរ។ តែក្បាច់ផ្ដែរនៅច្រកចូលប្រាសាទផ្នែកខាងជើងវិញត្រូវបានរបះធ្លាក់សឹករេចរឹលមួយផ្នែកធំ។
 តួប្រាសាទទីពីរ ៖ ប្រាសាទប្រុស នៅមិនឆ្ងាយពីប្រាសាទស្រី ចម្ងាយ ៣ម៉ែត្រ បើយើងសង្កេតទៅលើតួប្រាសាទទាំងមូលគឺទ្រុឌទ្រោមខ្លាំងមែនទែន មានទំហំ ៤ម៉ែត្រជាការេបួនជ្រុង និងកម្ពស់ប្រហែល ៥ម៉ែត្រ មិនមានបន្សល់ទុកនៅក្បាច់ចម្លាក់អ្វីឡើយក្រៅពីស៊ុមទ្វារដែលប្រឹងទ្រទប់ដោយសសរពេជ្រមួយគូ និងស្លាកស្នាមទ្វារបញ្ឆោតនៅតាមទិសទាំងបី។
 តួប្រាសាទទីបី ៖ ប្រាសាទនេះសព្វថ្ងៃនៅសល់តែគ្រឹះ ត្រូវបានមន្រ្តីជំនាញធ្វើកំណាយឃើញអំឡុងពេលកំពុងជុសជុលអភិរក្សប្រាសាទកំពង់ព្រះនេះ និងបានរៀបចំ ធ្វើដំបូលប្រកស័ង្ខសីគ្របពីលើគ្រឹះប្រាសាទដើម្បីការពារទឹកភ្លៀងកុំឱ្យហូរច្រោះ។ នៅបរិវេណខាងមុខប្រាសាទប្រហែល ២០ម៉ែត្រ យើងឃើញមានគ្រឿងសំណង់តុបតែងប្រាសាទ ជើងទម្របដិមា និងទម្រយោនីសម្រាប់តម្កល់សិវលិង្គ ដែលគេយកចេញពីក្នុងប្រាសាទមករៀបទុកចោលនៅក្រោមដើមឈើ។ នៅខាងក្នុងប្រាសាទគេជំនួសមកវិញដោយរូបពុទ្ធបដិមាសម្រាប់គោរពបូជាខាងលទ្ធិពុទ្ធសាសនា។
ប្រាសាទកំពឹស

ប្រាសាទកំពឹសមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានឈ្មោះដើមថា មធុវន ជាភាសាបាលីឬសំស្រ្តឹត មានន័យថា ព្រៃឃ្មុំ បានស្ថាបនាឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ ក្នុងរជ្ជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥ (៩៦៨-១០០១)តាមសិលាចារឹកលេខ K-៦៦៩សៀវភៅ ដែនដីអាថ៌កំបាំងអច្ឆរិយៈប្រាសាទកោះកេរ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ឆ្នាំ២០១៧ ដោយលោក ស៊ឹម ភក្ត្រា ទំព័រទី១២។។
ប្រាសាទកំពែងតូច

ប្រាសាទកំពែងតូច

​

ប្រាសាទកំពែងតូច ជាប្រាសាទរបស់ខ្មែរ ដែលស្ថិតនៅ ខេត្តសិរីសាកេត ត្រូវបាន សៀម ផ្ដូរឈ្មោះទៅជា ប្រាសាទកំផែងឡេក។
 ពាក្យខ្មែរ ប្រាសាទ ពាក្យថៃ វត្ត
 ពាក្យខ្មែរ កំពែង ពាក្យថៃ កំផែង
 ពាក្យខ្មែរ តូច ពាក្យថៃ ឡេក
 សរុបមក ពាក្យខ្មែរ ប្រាសាទកំពែងតូច តែពាក្យថៃ វត្តកំផែងឡេក។
 ឧទាហរណ៍ វត្តអារុណ នៅទីក្រុងបាងកក។
ប្រាសាទកំពែងធំ

ប្រាសាទកំពែងធំ

​
ប្រាសាទកំពែងធំ ជាប្រាសាទរបស់ខ្មែរ ដែលស្ថិតនៅ ខេត្តសិរីសាកេត ត្រូវបាន សៀម ផ្ដូរឈ្មោះទៅជាប្រាសាទកំផែងយៃ។
 ពាក្យខ្មែរ ប្រាសាទ ពាក្យថៃ វត្ត
 ពាក្យខ្មែរ កំពែង ពាក្យថៃ កំផែង
 ពាក្យខ្មែរ ធំ ពាក្យថៃ យៃ
 សរុបមក ពាក្យខ្មែរ ប្រាសាទកំពែងធំ តែពាក្យថៃ វត្តកំផែងយៃ។
 ឧទាហរណ៍ វត្តអារុណ នៅទីក្រុងបាងកក។
ប្រាសាទក្តាក់: ប្រវត្តប្រាសាទ

ប្រវត្តប្រាសាទ 
ប្រាសាទក្តាក់មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិក្តាក់ ឃុំត្បែងពីរ ស្រុកគូលែង ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះមានចម្ងាយប្រហែល ២៧គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមស្រុកគូលែន។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅលើទីទួមួយ ដែលមានប្រាង្គចំនួនបី កសាងអំពីថ្មភក់ សាងសង់ឡើងក្នុងសតវត្សរ៍ទី១១ ក្នុងសម័យអង្គរ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ និងព្រះបាទឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី២។ ប្រាសាទនេះកសាងក្នុងរចនាបថឃ្លាំង និងបាពួន។ តាមរយៈការសង្កេតដល់ទីតាំងប្រាសាទនេះមានប្រាង្គចំនួនពីដែលមិនទាន់ឆ្លាក់រួចនៅឡើយ។ អ្វីដែលនៅសេសសល់មានលក្ខណៈនៅល្អឃើញមានដូចជា ទ្វាបញ្ឆោទ ផ្តែរមានរូបព្រះកាល និងហោជាងមានរូបព្រះវិស្ណុផ្ទំលើនាគសេសៈជាដើម។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសដល់អាទិទេពទាំងបីនៃសាសនាព្រាហ្មញ្ញ។
ប្រាសាទក្តីសូរ

ប្រាសាទ​ ក្តីសូរ ឬ កុដិ​ស្វរៈ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិរហាល ឃុំនគរធំ ក្រុងសៀមរាប។ ប្រាសាទ​នេះ​ស្ថិត​នៅ​លើ​ដី​ទួល​មួយ ស្ថិត​នៅ​ទិស​ខាង​កើត​ ប្រាសាទ​តា​ព្រហ្ម និង​ខាង​ជើង​ប្រាសាទ​បន្ទាយ​ក្ដី ចម្ងាយ​ពី ផ្លូវ​ប្រហែល​ជា ២០០ ម៉ែត្រ ។ ប្រាសាទ​នេះមាន​ប្រាង្គ​តូច ៣ ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋ ដែល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ខូច​ខាត​ជា​ទម្ងន់ និង​មិន​​ទាន់​ទទួល​បាន​ការ​អភិរក្ស​ណា​មួយ​ឡើយ ។ បច្ចុប្បន្ន​មាន​តែ​ប្រាង្គ​កណ្ដាល​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​នៅ​មាន​សេសសល់​ជញ្ជាំង ឯ​ប្រាង្គ​ទាំង ២ សង​ខាង​បាន​បាក់​បែក​ជា​ខ្លាំង ។  ថ្វី​ត្បិត​តែ​មាន​ទំហំ​តូច កុដិ​ស្វរៈ ​មាន​តម្លៃ​ផ្នែក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង​ស្ថាបត្យកម្ម​យ៉ាង​ខ្ពស់ ។

ប្រាង្គ​កណ្ដាល​ត្រូវ​បាន​កសាង​​លើ​គ្រឹះ​ឥដ្ឋ ហើយ​មាន​យ៉​លយ​ចេញ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋ (បច្ចុប្បន្ន​បាក់​បែក​អស់) ដោយ​ស្ថិត​ក្នុង​រចនាបថ​ព្រះ​គោ ឯ​ប្រាង្គ​ទាំង ២ សង​ខាង​ត្រូវ​បាន​កសាង​នៅ​ពេល​​ក្រោយ ​​លើ​គ្រឹះ​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម ក្នុង​រចនាបថ​ប្រែរូប ។ នៅ​ខាង​មុខ​ប្រាង្គ​ខាង​ត្បូង​​ គេ​ប្រទះ​ឃើញ​ផ្ដែរ​​​មួយ​រចនា​ជា​រូប ព្រះព្រហ្ម អង្គុយ​ក្នុង​កាយ​វិការ​សមាធិ ដោយ​មាន​អម​ដោយ​​ជន​ដែល​គោរព​បូជា​ព្រះអង្គ ។ ឯ​ផ្ដែរ​មួយ​ទៀត​ស្ថិត​នៅ​មុខ​ប្រាង្គ​ខាង​ជើង គេ​ឆ្លាក់​ត្រង់​ឈុត​កូរ​សមុទ្រ​ទឹក​ដោះ ដោយ​មាន​ព្រះវិស្ណុ​ផង, ​អណ្ដើក​កូម៌ៈ (អាន​ថា កូ-រ-ម័ក) ​ជា​អវតារ និង​​​​ព្រះព្រហ្ម ​ផង​ដែរ ។

តាម​សិលា​ចារឹក​ ស្ដុកកក់ធំ  បាន​ហៅ​ ទីតាំង​នេះ​ថា កុដិ ដែល​មាន​ពាក់ព័ន្ធ​ជា​មួយ​និង​ ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​​ទី ២ (បរមេស្វរៈ) ។ ចំណែក​ឯ សិលាចារឹក​មួយ​ទៀត​ដែល​គេ​​យក​ទៅ​ប្រើប្រាស់​សា​ជា​ថ្មី​ក្នុង​ការ​សាង​សង់​​​ ប្រាសាទ​បន្ទាយ​ក្ដី បាន​និយាយ​អំពី​ការ​គោរព​បូជា​ដល់​ ព្រះ​សិវៈ ក៏​ដូច​ជា​ការ​កសាង​បដិមា ព្រះព្រហ្ម តម្កល់​ទុក​នៅ​ប្រាង្គ​ខាង​ត្បូង ​ និង​ព្រះ​វិស្ណុ​ តម្កល់​ទុក​នៅ​ប្រាង្គ​ខាង​ជើង​ ដូច​នៅ ​ប្រាសាទ​ភ្នំ​បូក និង​ភ្នំ​ក្រោម​ដែរ ដោយ​ ព្រាហ្មណ៍​ សិវកាយ ដែល​ជា​ព្រាហ្មណ៍​ធំ​មួយ​ក្នុង​រាជ្យ​នៃ​ ព្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្ម​ទី ២ (សិវលោក) ។ តាម​រយៈ​សិលាចារឹក​ទាំង ២ យើង​អាច​និយាយ​បាន​ ថា​ព្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្ម​ទី ២ បាន​សាង​សង់​បន្ថែម​លើ​ទីតាំង​សក្ការ​ចាស់​ដែល​សាង​សង់​ដោយ​ ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី ២ កាល​ពី ១០០ ឆ្នាំ​មុន ។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៣០, លោក ហង់រី ម៉ារ​ស្ហាល់ និង​ ហង់រី ប៉ាម៉ង់ទីយេរ បាន​ធ្វើ​ការ​​បោស​សម្អាត​ទីតាំង​នេះ ។ ដូច​គ្នា​និង​ ប្រាសាទ​កបិលបុរៈ, ប្រាសាទ​កុដិស្វរៈ ជា​ទីតាំង​ប្រាសាទ​បុរាណ​​ដែល​នៅ​ប្រើប្រាស់​ឈ្មោះ​ដើម​របស់​ខ្លួន ។
ប្រាសាទក្បាលជ្រុក

ប្រាសាទក្បាលជ្រូកមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទក្បាលជ្រុកកសាងឡើងក្នុងសម័យចេនឡា ដោយព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រាហ្មណ៍សាសនា។
Category:ខេត្តកំពង់ធំ
ក្បាលជ្រុក
ប្រាសាទក្រចាប់: ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទក្រចាប់មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិកោះកែរ ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ ចម្ងាយ ១,៥គីឡូម៉ែត្រទិសអាគ្នេយ៍នៃភូមិកោះកែរ និង១,២គីឡូម៉ែត្រខាងកើតប្រាសាទធំ។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទមួយក្នុងចំណោមក្រុមប្រាសាទកោះកែរ ដែលជារាជធានីរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ (៩២៨-៩៤១) ឧទ្ទិសថ្វាយដល់ព្រះសិវមាន ត្រីភូវនទេវ ដែលមានន័យថាម្ចាស់នៃលោកទាំងបី កសាងឆ្នាំ៩២៨George Cooedes. 1937, Nouvelles inscpriptions de Koh Ker, p.52។
ប្រាសាទនេះបែរមុខទៅទិសខាងលិចដូចប្រាសាទនាងខ្មៅ ប្រាសាទលិង្គ ប្រាសាទបន្ទាយពីជាន់ និងប្រាសាទអង្គរវត្ត។
ប្រាសាទក្រចាប់: ស្ថាបត្យកម្ម

ស្ថាបត្យកម្ម 
ប្លង់ប្រាសាទក្រចាប់ ដំបូងបំផុតគូរដោយលោក អេជែនលុយណេដឺឡាហ៊្យុងគែ បន្តមកទៀតគូរដោយលោក ហង់រីប៉ាម៉ងជេ មានចំណុចខ្លះមិនទាន់ស្របគ្នា ពោលគឺប្លង់គូដោយលោកអេជែនលុយណេដឺឡាហ៊្យុងគែតួប៉មកណ្តាល និងកំពូលបួនទៀតមានទំហំប៉ុនគ្នា ដោយលោកមិនបានពិនិត្យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ឬប្រហែលមកពីលោកគូរតាមទិន្នន័យដែលគេផ្តល់ឱ្យ។ ចំពោះប្លង់ដែលគូរដោយលោក ហង់រីប៉ាម៉ងជេ ប្លង់ប្រាសាទធ្វើយ៉ាងពេញលេញដោយមានកំពែងថ្មបាយក្រៀមពីជាន់ ផ្នែកលយចេញនៃតួប៉មកណ្តាលជាចំណុចខុសប្លែកពីប្លង់មុន។ សព្វថ្ងៃរចនាសម្ព័ន្ធប្រាសាទក្រចាប់មានការខូចខាតមួយចំនួនធំដែលស្ទើតែបាត់រូបរាងដើម។ ប្លង់ប្រាសាទនេះធ្វើយ៉ាងពេញលេញដោយមានកំពែងថ្មបាយក្រៀមពីជាន់ ផ្នែកលយនៃតួប៉មកណ្តាលជាចំណុចខុសប្លែកពីប្លង់មុន។ ប្រាសាទក្រចាប់សង់អំពីឥដ្ឋលើដីរាបស្មើបែរមុខទៅទិសខាងកើតព័ន្ធជុំវិញដោយកំពែងថ្មបាយក្រៀមចំនួនពីរជាន់៖
 កំពែងទី១ ជាកំពែងខាងក្នុងមានបណ្តោយប្រវែង ៤៩ម៉ែត្រគុណ ២៤ម៉ែត្រដោយតភ្ជាប់ដោយគោបុរៈខាងលិចទល់និងថេវរបស់ប្រាសាទ គឺខាងមុខពុំមានទំហំធំមួយនៃសសរដែលមានរាងកោងដូចភ្លក់ធ្វើឱ្យលេចចេញនូវទម្រង់គោបុរៈ។
 កំពែងទី២ ជាកំពែងខាងក្រៅបង្អស់មានបណ្តោយប្រវែង​ ៦០ម៉ែត្រគុណ៤០ម៉ែត្រកាត់ផ្តាច់ដោយគោបុរៈខាងលិចតែមួយគត់ ហើយបរិវេណចូលទៅកាន់កំពែងនេះមានរាងទូលាយ ដែលប្រកបដោយរុក្ខជាតិដុះដេរដាសនិស្សិតហូត រដ្ឋា ឆ្នាំ២០០៦ ក្រចាប់ស្ថាបត្យកម្មសំខាន់នៅក្រុុមកោះកែរ ទំព័រ៤១-៤២។។
ប្រាសាទក្រចាប់: សម្ភារៈសំណង់

សម្ភារៈសំណង់ 
ចំពោះសំណង់ប្រាសាទវិញ សិល្បៈខ្មែរចូលចិត្តសង់ប្រាសាទអំពីឥដ្ឋមានតួប៉មទោល(មួយ)រាងការ៉េ ឬអដ្ឋកោណ(ប្រាំបីជ្រុង)ហើយបែរមុខទៅទិសខាងកើត។ ចំពោះគ្រឹះទោលធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀមចាប់តាំងពីសតវត្សទី៧ រីឯថ្មភក់ប្រើសម្រាប់មេទ្វារផ្តែរប៉ុណ្ណោះ ក៏ប៉ុន្តែសម័យក្រោយមកកែស្ថាបនាតួបោះមឥដ្ឋលើខឿនតែមួយធម្មតា។ នៅចន្លោះសតវត្សទី៩ដល់សតវត្សទី១០តួប៉មប្រាសាទសង់អំពីឥដ្ឋ និងថ្មភក់នៅបន្តដូចគ្នាជាកំណត់អាយុកាលសម្ភារៈពីការវិវត្តន៍ពីឥដ្ឋទៅថ្មភក់Michael S. Falser, 2000 The Pre Angkorian Temple of Preah Ko. pp.37
ប្រាសាទក្រចាប់: ផ្តែរទ្វារ

ផ្តែរទ្វារ 
ផ្តែរទ្វារគឺជាសមាសភាគមួយក្នុងការតុបតែងលំអនៃស្ថាបត្យកម្មមួយសម្រាប់ដាក់លើទ្វារក្នុងនៅផ្តែរនៃប្រាសាទក្រចាប់ធ្វើអំពីថ្មភក់ ដែលមានរាងចតុកោណមានតួនាទីជាទម្រហោជាង ស្ថិតនៅលើស៊ុមទ្វារនិងទ្រដោយសសរពេជ្រមួយគូ។ ផ្តែរក្រចាប់មានចម្លាក់លំអជាក្បាច់រមូស្លឹកឈើ រាងដូចដងធ្នូដេក នៅភាគកណ្តាលនៃផ្តែរមានរូបទេពឈរដោយដៃទាំងពីរបួងចុងស្លឹកឈើ។ ចំណែកផ្តែរភាគខាងក្នុងផ្នែកនៃកណ្តាលមានចម្លាក់រាហ៊ូហើយផ្នែកសងខាងលំអដោយចង្វារក្បាច់មូល និងកម្រងស្លឹកឈើនិស្សិតហូត រដ្ឋា ឆ្នាំ២០០៦ ក្រចាប់ស្ថាបត្យកម្មសំខាន់នៅក្រុុមកោះកែរ ទំព័រ៤៨។។
ប្រាសាទក្រចាប់: សសរពេជ្រ

សសរពេជ្រ 
សសរពេជ្រក្នុងរចនាបថកោះកែរមានរាងប្រាំបីជ្រុងលំនាំប្រហាក់ប្រហែលនិងរចនាបថបាខែង។ នៅប្រាសាទក្រចាប់មានសសរពេជ្រសរុបទាំងអស់ចំនួន២២ដុំ តែនៅសប្វថ្ងៃមានសសរពេជ្រខ្លះរលំក្បាច់ខ្លះ និងខ្លះទៀតត្រូវបានបាត់បង់អស់។ តួសសរនីមួយៗចែកចេញជាប្រាំបីផ្នែក មានរាងប៉ោងបន្តិចនៅតាមជ្រុងហៅថាពេជ្រជ្រុងអមដោយទម្រង់ក្បាច់ពងត្រី និងកងតូចរាងប្រាំបីជ្រុងព័ន្ធជុំវិញសសរជាក្បាច់សន្លឹកឈើដែលមានលក្ខណៈដូចត្របកផ្កាឈូកអង្គរ ខ្លះមានកងច្រើនទៅលើសសរដូចស្លឹកឬស្សីសៀវភៅ ដែនអាថ៌កំបាំងអច្ឆរិយៈប្រាសាទកោះកែរ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ដោយលោក ស៊ឹម សុភក្រ្តា ឆ្នាំ២០១៧ ទំព័រទី៣០៨។។
ប្រាសាទក្រចាប់: សសរផ្អោប

សសរផ្អោប 
ក្រៅពីសសរពេជ្រឃើញមានសសរផ្អោបជាផ្នែកមួយយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវិស័យស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ដែលស្ថិតនៅជាបើមេទ្វារអមសងខាងច្រកចូល។ ដោយឡែកនៅក្នុងបរិវេណប្រាសាទក្រចាប់ សសរផ្អោបភាគច្រើនពុកផុយបាក់បែកទ្រង់ទ្រាយដើម ពុំមានក្បាច់សេសសល់ឡើយគឺមិនអាចធ្វើឱ្យយើងសិក្សាបានគ្រប់គ្រាន់តែស្នាកស្នាម។
ប្រាសាទក្រចាប់: សសរហោជាង

សសរហោជាង 
ហោជាងរចនាបថកោះកែរចែកជាពីរបែបគឺហោជាងមានរាងកញ្ចុំជើងឆ្មា និងហោជាងមានរាងត្រីកោណ។ ដោយឡែកប្រាសាទក្រចាប់មានហោជាងទាំងអស់ចំនួន ១២ ក៏ប៉ន្តែសព្វថ្ងៃត្រូវបាក់រលំអស់មួយនៅផ្លូវច្រកចូលខាងកើតជ្រុងខាងជើងហើយចម្លាក់ហោជាងមានរូបព្រះសិវៈជិះគោនន្ទិ។ ចំណែកដងក្តារហោជាងមានរាងសំប៉ែតលំអដោយក្បាច់ផ្កាចន្ទន៍ធំមួយនៅចុងកំពូល ហើយនៅផ្នែកម្ខាងៗមានដងក្តារមានផ្កាចន្ទន៍តូចជាចំនួនបីផ្សេងទៀតនិស្សិតហូត រដ្ឋា ឆ្នាំ២០០៦ ក្រចាប់ស្ថាបត្យកម្មសំខាន់នៅក្រុុមកោះកែរ ទំព័រ៥១។។
ប្រាសាទក្រចាប់: សិលាចារឹក

សិលាចារឹក 
សិលាចារឹកប្រាសាទក្រចាប់មានលក្ខណពិសេសមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទនានានៅកោះកេរ្តិ៍ពីព្រោះមានសិលាចារឹកច្រើនជាងគេJournal of Khmer Studies, 2009 Udaya p.35។ សិលាចារឹកត្រូវបានចុះបញ្ជីរសារពើភណ្ឌ ស្តីពីសិលាចារឹកនៅកម្ពុជាលេខ K-១៨៣ ចែកចេញជា១៦ផ្ទាំង ហើយអាចអានបានត្រឹមតែប្រាំមួយផ្ទាំងតែប៉ុណ្ណោះ។ ដោយឡែកលោក ហ៊្យកសឺដេសពុំអាចធ្វើការបកប្រែតាមផ្ទាំងនិមួយៗនោះទេ លោកបកប្រែសរុបបញ្ចូលគ្នាព្រោះគាត់យល់ថាសិលាចារឹកទាំងនេះចារឡើងដដែលៗ ហើយក៏មានភាពស្មុគស្មាញច្រើនដោយសារសំណេរនិយាយពីឈ្មោះស្រុកនិងមនុស្ស ហើយវាជាទិន្នន័យយ៉ាងសំខាន់បំផុតសម្រាប់ធ្វើការសិក្សាវិភាគពីស្ថាននាម ឋានន្តរនាមតួអក្សរ ព្រះនាមរបស់ព្រះរាជាក៏ដូចជាអាយុកាលនៃសិលាចារឹកGeorge Coedés, 1966, Inscription du Cambodge. p.104.។ សិលាចារឹកលេខ K-១៨៣-១ សិលាចារឹកនេះស្ថិតនៅគោបុរៈខាងលិចសសរម្តុំខាងកើត មុខខាងកើត ចុះបញ្ជីដោយលោក ហ្យ៊ក សឺដេស ច្រឡំទីតាំងថានៅមុខខាងកើត សិលាចារឹកប្រាសាទក្រចាប់មាន ២៨បន្ទាត់ ចុះកាលបរិច្ឆរទឆ្នាំ៩២៨គ្រិស្តសករាជ ចារនៅលើសសរផ្នែកខាងលើត្រូវបានបាក់បែកមួយបំណែកចំផ្នែកកណ្តាលត្រូវបានប្រះធ្វើឱ្យមានស្នាមកោងនៅខាងក្រោម។ រីឯទម្រង់អក្សរលំនាំប្រហែលសិលាចារឹករាជធានីហរិហរាល័យ ផ្តើមដោយឃ្លា គ្រី សិទ្ធិ ស្វស្តិ ជយ មានន័យថា សិរីសួស្តី សេចក្តីសម្រេច ជ័យជំនះ។ នៅបន្ទាត់ទី១-២មានរំលឹកបួងសួងដល់អាទិទេពសិវៈនាម ត្រីភូវនទេព ដែកមានន័យថា ទេពជាម្ចាស់នៃលោកទាំងបី។ ចាប់ពីបន្ទាត់២-៣ បង្ហាញពីព្រះបាទធូលីជើងព្រះកម្រតេងអញស្រី ជ័យវម្ម៌ទេវ(ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤) ថ្វាយដល់ទេពនៃដង្វាយទាសា ទាសីមកពីស្រុកចំនួន ៣ដោយស្រុក..ក្យាមាន១០៤នាក់។ ស្រុកកបាយមានចំនួន២១នាក់។ ស្រុកបម៉ាយមាន១២នាក់។ ចំនែកសិលាចារឹកបន្ថែមនិយាយអំពីទាសាទាសីនាំមកពីស្រុកចំនួន ៤ស្រុកគឺ ស្រុកភវ...មានចំនួន១២នាក់។ ស្រុក(រលុបឈ្មោះ)មានចំនួន៤នាក់។ ស្រុក វ៉ាបមាន៧នាក់។ ស្រុកលង្វែង(រលុបទិន្នន័យ)។ ស្រុកត្នោតឆ្វេង(រលុនទិន្នន័យ)។ សិលាចារឹកលេខ K-១៨៣-២ សិលាចារឹកនេះស្ថិតនៅគោបុរៈខាងលិច សសរម្តុំខាងកើត សសរខាងជើង  កណ្តាលមុខខាងត្បូងនៃប្រាសាទក្រចាប់។ សសរនេះទ្រេតទៅទិសឦសានផ្នែកខាងលើសសរត្រូវបាក់ខ្ទាតចេញបាត់ ហើយបំណែកសិលាចារឹកកើតឡើងមុនពេលការផ្តាមថ្មីៗចែកជា៦បំណែកAnnual Report 2010=Zelnik, I. et al.(eds.) Annual Report 2010, Koh Ker I. p.79.។ សិលាចារឹកនេះមាន២៩បន្ទាត់ជាភាសាខ្មែរបុរាណ រៀបរាប់ពីដង្វាយជាទាសាទាសីមកពីស្រុកចំនួនប្រាំមានដូចជា ស្រុកកភវ ស្រុកកវ៉ាប ស្រុកត្នោតឆ្វេង និងមួយទៀតមិនស្គាល់ ថ្វាយដល់ប្រាសាទក្រចាប់Kunthea Chhom,2011, Inscriptions of Koh KerI. p.79.។
ប្រាសាទក្រចាប់: ការធ្វើកំណាយបុរាណវិទ្យា

ការធ្វើកំណាយបុរាណវិទ្យា 
នៅថ្ងៃពុធ ទី២១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ក្រុមការងាររបស់នាយកដ្ឋានរមណីយដ្ឋាន និងបុរាណវិទ្យានៃអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារបានចាប់ផ្តើមធ្វើកំណាយដីចាក់បង្គរនៅក្នុងតួប៉មកណ្តាលនៃប្រាសាទក្រចាប់ ដើម្បីស្រាវជ្រាវរកជើងទម្ររបស់បដិមា ដែលមាននៅក្នុងតួប៉មនេះកាលពីអតីតកាល ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយនឹងបដិមានានា ដែលបានរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់ និងធ្វើការប្រមូលទិន្នន័យពាក់ព័ន្ធក៏ដូចជាទីតាំងបដិមាគេហទំព័រហ្វេសប៊ូកផ្លូវការរបស់អាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ ចុះផ្សាយថ្ងៃទី២១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០។
ប្រាសាទក្រពុំឈូក

ប្រាសាទក្រពុំឈូកស្ថិតនៅក្នុងឃុំរំដោះ ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ ចំងាយប្រមាណ៤៥គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងពីថ្មបាយក្រៀម និងថ្មភក់ ក្នុងសតវត្សទី១០ ដើម្បីឧទ្ទឹសថ្វាយដល់ព្រហ្មមញ្ញសាសនា។

Category:ខេត្តព្រះវិហារ
ក្រពុំឈូក
ប្រាសាទក្រវាន់: ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទក្រវាន់មានទីតាំងស្ថិតនៅ ភូមិក្រវ៉ាន់ សង្កាត់នគរធំ ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប ខាងកើតប្រាសាទអង្គរវត្ត និងខាងត្បូងប្រាសាទបន្ទាយក្តី។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងនៅឆ្នាំ ៩២១នៃគ.ស ក្នុងរាជព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី១ (៩១០-៩២៣) ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះវិស្ណុ ក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទនេះជាត្រូវបានសាងសង់ដោយមន្ត្រីម្នាក់ឈ្មោះ មហីធរវម្ម៌ ដែលជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ម្នាក់របស់ព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី១ នៃសតវត្សទី១០។ ទោះបីជាប្រាសាទនេះមានលក្ខណៈតូច តែចម្លាក់នៅលើ ឥដ្ឋមានលក្ខណៈល្អឥតខ្ទោះ។ ប្រាសាទនេះមានតួរប៉មប្រាំដែលបែរមុខទៅទិសខាងកើតសៀវភៅតំបន់ទេសចរណ៍នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បោះពុម្ពឆ្នាំ ២០០៥ ដោយលោក កែវ ភួង។ យោងតាមព័ត៌មាននៅលើស៊ុមនៃក្លោងទ្វាររបស់តួប៉មទី២ និងទី៣ និងទី៥ ដែលបានផ្តល់ព័ត៌មានជាសង្ខេបថា មហីធរវម្ម៌បានថ្វាយនូវទីសក្ការៈមួយនៅចំកណ្តាលតួប៉មទី៣ ទៅដល់អាទិទេពនៃសាសនាហិណ្ឌូ ដែលប្រាសាទនេះតំណាងទីស្ថានរបស់ព្រះវិស្ណុ រីឯតួប៉មទី៣ ឧទ្ទិសដល់ព្រះម៉ែទាំងប្រាំ ដែលត្រូវបានកសាងជារូបចម្លាក់ដាក់នៅលើបល្ល័ង្ក យើងឃើញមានរូបរបស់ព្រះម៉ែលក្ស្មីនៅលើផ្ទៃជញ្ជាំងផ្នែកខាងក្នុងនៃប៉មនេះ។ សិលាចារឹកបានឱ្យដឹងទៀតថា អ្នកមកកសាងប្រាសាទគឺជាប្រជារាស្រ្តដែលរស់នៅជុំវិញប្រាសាទនេះ ដែលត្រូវបានរៀបរាប់ឈ្មោះនៅក្នុងសិលាចារឹកនេះមគ្គុទ្ទេសក៍អាណាចក្រអង្គរ ភាគ២ ដោយលោក ហែម សោភ័ន្ត ឆ្នាំ១០១៥ ទំព័រទី១៣៥។។ ដោយប្តូរពីរចនាបទបាក់ខែង ទៅតាមរចនាបថកោះកេរ្ដិ៍ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះវិស្ណុក្នុងព្រហ្មណ៍សាសនា។ នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះបាទហស៌វម្ម៌ទី១នៅរាជធានីនៃតំបន់អង្គរ គេឃើញមានរាជធានីថ្មីមួយទៀតដែលកសាងដោយឳពុកមាររបស់ព្រះអង្គព្រះនាមព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី៤។ ការកសាងប្រាសាទក្រវ៉ាន់និងប្រាសាទធំនៅកោះកេរត្រូវបានកសាងនៅពេលតែមួយមគ្គុទេ្ទសក៍អាណាចក្រអង្គរ ភាគ២ ដោយលោក ហែម សោភ័ន្ត ឆ្នាំ២០១៥ ទំព័រទី១៣៦។។
ប្រាសាទក្រវាន់: អំពីឈ្មោះប្រាសាទ

អំពីឈ្មោះប្រាសាទ 
តាមសៀវភៅបរទេសភាគច្រើនដែលស្តាប់ពុំច្បាស់នូវសម្ដីនៃអ្នកស្រុកដើមនិយាយទៅជាសរសេរ ក្រវាញ តែតាមការណ៍ពិតប្រជាជនហៅប្រាសាទនេះថា ក្រវាន់ (អានថា ក្រវ៉ាន់) ព្រោះប្រជាជនយល់ថាក្រវាន់នេះជាឈ្មោះដើមឈើដែលសម្បូរដុះនៅម្ដុំនោះសៀវភៅវចនានុក្រមខ្មែររបស់ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យបោះពុម្ពគ្រាទី៥ ព.ស.២៥១១ គ.ស.១៩៦៧។។ ក្រវាន់ជាឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមានផ្កាក្រអូបឈ្ងុយ ស្រដៀងនឹងក្លិនចេកនួនទុំ។ប្រាសាទក្រវ៉ាន់មានឈ្មោះដើមថា ត្រៃលោក្យថាថ រីឯប្រាសាទធំ នៅរាជធានីកោះកេរមានឈ្មោះថា ត្រីភុមនេស្វរៈព័ត៌មានរបស់ក្រុមអភិរក្សរបស់អាជ្ញាធរអប្បរា។។