navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ជំរំជនភៀសខ្លួនណងចាន់: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ជំរុំ ​ខ្មែរ​សេរី ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ជិត​ភូមិ​បានណងចាន់​របស់​ថៃ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៥០ ដោយ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ដែល​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់ ​នរោត្តម​សីហនុ ។  វាត្រូវបានប្រមូលផ្តុំភាគច្រើនដោយក្រុមចោរ និងអ្នករត់ពន្ធ រហូតដល់ពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ នៅពេលដែលជនភៀសខ្លួនភៀសខ្លួនពី ខ្មែរក្រហម បានបង្កើតចលនាតស៊ូនៅទីនោះ។  នៅថ្ងៃទី ៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៧៩ យោធាថៃ បានដឹកជញ្ជូនជនភៀសខ្លួនជាច្រើនពាន់នាក់ ពីណងចាន់ ទៅកាន់ព្រំដែនក្បែរ ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាកន្លែងជនភៀសខ្លួនត្រូវបាន បង្ខំឱ្យធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ ចូលទៅក្នុង វាលមីន នៅព្រំដែនកម្ពុជា។ 

នៅចុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៩ គង់ សិលា ដែលជាអតីតនាយទាហានជើងទឹក បានបង្កើតកម្លាំងតស៊ូ ចលនារំដោះជាតិកម្ពុជា នៅណងចាន់។ គង់ សិលា បានទទូចថា ទ័ពព្រៃប្រមាណ ១០០ នាក់របស់គាត់ នៅដាច់ដោយឡែកពីជនស៊ីវិល ១៣០០០ នាក់នៅក្នុងជំរំ។ គាត់​បាន​ក្លាយ​ជា​គេ​ស្គាល់​ថា​មាន​ភាព​សុចរិត​ក្នុង​ការ​ទំនាក់​ទំនង​របស់​គាត់​ជាមួយ​ភ្នាក់ងារ​ជំនួយ។  ដោយមានការលើកទឹកចិត្តដោយសណ្តាប់ធ្នាប់ល្អនៃជំរុំ គណៈកម្មាធិការអន្តរជាតិនៃកាកបាទក្រហម (ICRC) បានសាងសង់មន្ទីរពេទ្យនៅទីនោះ។ 

នៅថ្ងៃទី ៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ការប្រយុទ្ធគ្នាបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងជំរុំ នៅពេលដែលទាហានថៃម្នាក់ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទរំលោភស្ត្រីខ្មែរ ហើយត្រូវបានបាញ់សម្លាប់។ មេបញ្ជាការយោធាថៃ វរសេនីយ៍ឯក Prachak Sawaengchit បានបញ្ជាឱ្យកងទ័ពរបស់គាត់បាញ់ផ្លោង ណងចាន់  (ដែលគេស្គាល់នៅពេលនោះថាជាជំរុំ ៥១១  ) ដោយបានសម្លាប់ជនភៀសខ្លួនប្រហែល ១០០ នាក់។ ឧបទ្ទវហេតុនេះទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីអន្តរជាតិ ដោយសារតែជំទាវទីមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក Rosalynn Carter ត្រូវបានកំណត់ពេលទៅទស្សនា ជំរុំជនភៀសខ្លួនខេត្តស្រះកែវ នៅថ្ងៃបន្ទាប់។
ជំរំជនភៀសខ្លួនណងចាន់: ការចែកចាយអាហារ

ការចែកចាយអាហារ 
នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧៩ គង់ ស៊ីលា បានជួបជាមួយលោក Robert Patrick Ashe ដែលជាអតីតយុទ្ធជនការងារ មនុស្សធម៌ រយៈពេលប្រាំឆ្នាំនៅ ប្រទេសថៃ ហើយបានស្នើថា គួរតែចែកអាហារនៅណងចាន់សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាយកទៅផ្ទះខាងក្នុង។  នេះបានផ្តួចផ្តើមគំនិត "ស្ពានដី" ដ៏ល្បីល្បាញដែលជាការប៉ុនប៉ងដ៏ជោគជ័យមួយក្នុងការចែកចាយស្បៀងអាហារ ឧបករណ៍កសិកម្ម និងគ្រាប់ពូជដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។  ចាប់ពីថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ Ashe និងគង់ សិលា បានរៀបចំការចែកចាយជាសណ្តាប់ធ្នាប់ ដោយប្រើអ្នកគ្រប់គ្រងជំរុំ ដើម្បីផ្តល់អង្ករពី ១០ ទៅ ៣០គីឡូក្រាម ដល់ប្រជាជនដែលមកពីក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ទាំង​នេះ​បាន​មក​ដល់​ដោយ​ថ្មើរ​ជើង ដោយ​កង់ និង​រទេះ​គោ។ ដល់​ថ្ងៃ​បុណ្យ​ណូអែល ឆ្នាំ ១៩៧៩ ឡាន​ដឹក​អង្ករ​ចំនួន ១២ គ្រឿង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចែកចាយ​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​ដល់​មនុស្ស​ជាង ៦ ពាន់​នាក់។ 

លោក វ៉ាន់ សារ៉ែន មេទ័ពនៅជំរុំជិតខាងរបស់ម៉ក់ ម៉ុន ដែលបានរកលុយលក់ស្រូវដែលចែកចាយដោយភ្នាក់ងារជំនួយបានសម្រេចចិត្តថា ណង ចាន់ តំណាងឱ្យការគំរាមកំហែងដល់អំណាចរបស់គាត់ ដោយសារតែតម្លៃស្រូវធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលដែលស្ពានដីបានចាប់ផ្តើម។ ប្រតិបត្តិការ។ គាត់បានវាយប្រហារ ណងចាន់ នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែធ្នូ ដោយមានជំនួយពី កងទ័ពភូមិន្ទថៃ  ហើយបានដុតបំផ្លាញមន្ទីរពេទ្យ។ ការចែកចាយស្បៀងអាហារ បានបន្តពីរបីថ្ងៃបន្ទាប់ពីការវាយប្រហាររបស់វ៉ាន់ សារ៉ែន ហើយនៅពាក់កណ្តាលខែមករាមនុស្ស ១០០០០ នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃកំពុងទទួលបានអង្ករ។ គង់ ស៊ីលា បានចាកចេញពីជំរំ ហើយផ្លាស់ទៅជាមួយទាហានរបស់គាត់ចូលទៅក្នុងផ្នែកខាងក្នុងនៃ កម្ពុជា កាន់កាប់ ដោយរស់នៅក្នុងសភាពទ្រុឌទ្រោមក្នុងព្រៃ ដែលជាកត្តាមួយដែលអាចបណ្តាលឱ្យគាត់ស្លាប់ដោយសារ ជំងឺគ្រុនចាញ់ក្នុងខួរក្បាល នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៨០។ ក្រោយ​មក ណង ចាន់ បាន​ឡើង​មក​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​លោក ជា ឈុត ដែល​ជា​មេទ័ព​ដែល​មាន​ស្នៀត​តិច​ជាង​គង់ សិលា។
ជំរំជនភៀសខ្លួនណងចាន់: ការចែកចាយគ្រាប់ពូជ

ការចែកចាយគ្រាប់ពូជ 
នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៨០ អង្គការ CARE បានស្នើឱ្យចែកចាយអង្ករគ្រាប់ពូជបន្ថែមលើអង្ករអាហារ។  ការព្យាករណ៍ជាច្រើនអំពីគ្រោះទុរ្ភិក្សដែលកំពុងរីករាលដាលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានជំរុញឱ្យ អង្គការយូនីសេហ្វ អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្ម ICRC កម្មវិធីស្បៀងអាហារពិភពលោក និងទីភ្នាក់ងារជំនួយមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនដើម្បីគាំទ្រដល់កម្មវិធីចែកចាយគ្រាប់ពូជ។  បន្ទាប់ពីការសាកល្បងចែកចាយពូជស្រូវចំនួន ២២០ តោននៅណងចាន់កាលពីថ្ងៃទី ២១ ខែមីនា អង្គការ World Relief and CARE ម្នាក់ៗបានចែកចាយពូជស្រូវចំនួន ២០០០ តោនដល់កសិករជាង ៦៨០០០ នៅដើមខែមេសា។  កសិករជាច្រើនដែលបានទទួលគ្រាប់ពូជនៅណងចាន់បានត្អូញត្អែរថា ពួកគេមិនមានឧបករណ៍សម្រាប់ដាំស្រូវនោះទេ។ ជំនួយសង្គ្រោះពិភពលោក អង្គការ Christian Outreach និង Oxfam បានឆ្លើយតបកាលពីខែឧសភា ដោយចែកចាយក្បាលចប ជំនួយភ្ជួរ ខ្សែពួរ សំណាញ់ និងទំពក់ ក៏ដូចជារទេះគោ។  ក្នុងអំឡុងខែនោះ មនុស្ស ៣៤០០០០ នាក់បានទទួលអាហារ និងគ្រាប់ពូជនៅណងចាន់។ 

យូនីសេហ្វ និង អាយ.ស៊ី.ស៊ី.ស៊ី. ពីដំបូងត្រូវបានជំទាស់នឹងកម្មវិធីចែកចាយគ្រាប់ពូជធំមួយ ដោយសារពួកគេខ្លាចថាវានឹងទាក់ទាញកសិករជាអចិន្ត្រៃយ៍ចូលទៅក្នុងជំរុំ ដោយបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ព្រំដែន ទោះបីជាអ្នកផ្សេងទៀតបានប្រកែកថា វាជាមធ្យោបាយតែមួយគត់ដើម្បីផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តដល់កសិករ។ នៅសល់នៅលើដី។ ICRC ក៏មានការប្រុងប្រយ័ត្នជាពិសេសចំពោះការដំណើរការប្រតិបត្តិការទ្រង់ទ្រាយធំ ដោយមិនបានវាយតម្លៃពីអាកប្បកិរិយារបស់រដ្ឋាភិបាល ហេង សំរិន ជាមុនសិន។ ដូច្នេះ ICRC បានព្យាយាមដាក់កម្រិតលើការស្តុកទុក និងរក្សាទំហំកម្មវិធីឱ្យតូច ដោយដាក់ពិដានទាំងបរិមាណសរុបនៃគ្រាប់ពូជដែលអាចចែកចាយបាន និងលើកម្រិតនៃការចែកចាយក្នុងថ្ងៃណាមួយ។ UNICEF និង WFP ដំបូងឡើយបានចែករំលែកការប្រុងប្រយ័ត្នរបស់ ICRC ប៉ុន្តែបានធូរស្រាលជាងមុន បន្ទាប់ពីដឹងច្បាស់ថារដ្ឋាភិបាល ហេង សំរិន មិនមានការជំទាស់ខ្លាំងចំពោះកម្មវិធីនោះទេ។  ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលដែលគាំទ្រដោយវៀតណាមនៅ ភ្នំពេញ បានបដិសេធមិនអនុញ្ញាតឱ្យ CARE និង ICRC ចែកចាយស្រូវពូជនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏មន្ត្រីមិនបានរារាំងអ្នកភូមិខ្មែរមិនឱ្យធ្វើដំណើរទៅណងចាន់ដើម្បីទទួលអង្ករនោះទេ ហើយក្នុងករណីមួយចំនួនពិតជាបានលើកទឹកចិត្តវា។
ជំរំជនភៀសខ្លួនណងចាន់: អ្វីដែល Land Bridge សម្រេចបាន

អ្វីដែល Land Bridge សម្រេចបាន 
ការចែកចាយគ្រាប់ពូជនៅស្ពានអាកាសនេះ បានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ដោយបានចែកគ្រាប់ពូជប្រមាណ ២៥.៥២១តោន រួមជាមួយនឹងឧបករណ៍ និងសូម្បីតែ ជី ។ ការប្រមូលផលនៅឆ្នាំ ១៩៨០ នៅកម្ពុជា ទោះបីតិចជាងពាក់កណ្តាលនៃកម្រិតមុនសង្គ្រាមក៏ដោយ ប៉ុន្តែលើសពីការរំពឹងទុក។  អង្ករស្បៀងប្រមាណ ៥០,០០០តោន ក៏ត្រូវបានចែកជូនដល់ប្រជាជនកម្ពុជាជាង ៧០ម៉ឺននាក់ផងដែរ  មុនពេលកម្មវិធីចែកស្បៀងអាហារបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨១។  ទោះបីជាអ្នករិះគន់ចោទប្រកាន់ថា អង្ករនេះភាគច្រើនត្រូវបានលក់បន្ត ឬប្រើសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់កងទ័ពទាំងនៅក្នុងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាក៏ដោយ    ស្ពានដីនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាជោគជ័យមួយ សំខាន់ព្រោះវាបានលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រជាជនកម្ពុជាបន្តធ្វើស្រែចំការជំនួសវិញ។ ផ្លាស់ទៅជំរុំជនភៀសខ្លួនក្នុងប្រទេសថៃ។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ១៩៨០ លោក Robert Patrick Ashe បានទទួលរង្វាន់ MBE (សមាជិកនៃលំដាប់ដ៏អស្ចារ្យបំផុតនៃចក្រភពអង់គ្លេស) សម្រាប់ការងាររបស់គាត់ក្នុងចំណោមជនភៀសខ្លួន។
ជំរំជនភៀសខ្លួនណងចាន់: ឆ្នាំ ១៩៨០ ការលុកលុយរបស់វៀតណាម

ឆ្នាំ ១៩៨០ ការលុកលុយរបស់វៀតណាម 
នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៨០ ទាហានវៀតណាមប្រហែល ២០០ នាក់បានវាយប្រហារ ម៉ាក់ម៉ុន និង ណងចាន់ ដោយបង្ខំឱ្យជនភៀសខ្លួនរាប់រយនាក់ត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ហើយបានប្រហារជីវិតរាប់រយនាក់ទៀតដែលប្រឆាំង។  ទាហានខ្មែរនៅណងចាន់បានដាក់ការការពារយ៉ាងស្វាហាប់ ប៉ុន្តែជនភៀសខ្លួនប្រហែល ៤០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ និង ៤៥៨ នាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ ខាវអ៊ីដាង ។ ណងចាន់ ក្រោយមកត្រូវបានកម្លាំងថៃចាប់បានមកវិញ បន្ទាប់ពីវៀតណាមបានដកខ្លួននៅថ្ងៃទី ២៤ ខែមិថុនា  ជនភៀសខ្លួន​ជា​ច្រើន​នាក់​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទៅ ​ជំរំ​ជនភៀសខ្លួន​ណង សាម៉េត ដែល​នៅ​ជិត​នោះ​។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែមិថុនា លោក Robert Ashe វេជ្ជបណ្ឌិត Pierre Perrin (អ្នកសម្របសម្រួលផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្តរបស់ ICRC) និងអ្នកកាសែតពីរនាក់ (George Lienemann និង Richard Franken)   ត្រូវបានជនជាតិវៀតណាមចាប់បាន ហើយបានដើរហែក្បួនប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតាមរយៈភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំង និងគ្មានទីជម្រក។ នៅពេលយប់។  ក្រោយមក Ashe បានកត់សម្គាល់ថា "វាជាថ្ងៃឈប់សម្រាកដំបូងដែលខ្ញុំមានក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែ" ។ មកដល់ក្រុង និមិត្ត របស់កម្ពុជា គាត់ត្រូវបានមន្ត្រីវៀតណាមសួរចម្លើយថាតើជំនួយស្បៀងអាហារទៅឱ្យពួកឧទ្ទាមប្រឆាំង  ឬទេ ហើយបន្ទាប់ពីរយៈពេលបួនថ្ងៃ ពួកគេត្រូវបានដោះលែង និងអនុញ្ញាតឱ្យដើរលើស្ពាននៅព្រំដែនត្រឡប់ទៅប្រទេសថៃវិញ។
ជំរំជនភៀសខ្លួនណងចាន់: ណង ចាន់ ជា​មូលដ្ឋាន​របស់ រណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ

ណង ចាន់ ជា​មូលដ្ឋាន​របស់ រណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ 
នៅចុងឆ្នាំ ១៩៨០ លោក ជា ឈុត ត្រូវបានលោកឧត្តមសេ នីយ ឌៀន ឌែល បញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យចូលរួមជាមួយ រណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ (KPNLF) ហើយនៅចុងឆ្នាំ ១៩៨២ ណងចាន់ បានក្លាយជាទីស្នាក់ការយោធារបស់ កងកម្លាំងរំដោះជាតិប្រជាជនខ្មែរ (KPNLAF)។ ថ្វីបើជំរុំអំពិលនៅតែជាទីស្នាក់ការរដ្ឋបាលរហូតដល់វាត្រូវបានបំផ្លាញនៅដើមឆ្នាំ ១៩៨៥ ។ ណងចាន់ មានកងវរសេនាតូចទី៣ ទី៧ និងទី៩ របស់ KPNLAF និងអង្គភាព " កងកម្លាំងពិសេស " ដែលបញ្ជាដោយមេទ័ពខ្មែរ Pahn Tai ដែលត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលដោយ SAS របស់អង់គ្លេស ជាមួយនឹងអាវុធ និងជំនួយពីកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី សម្រាប់ប្រតិបត្តិការ បំផ្លិចបំផ្លាញ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ Justus van der Kroeff, "Cambodia," in Radu M, Arnold A. The New Insurgencies: Anticommunist Guerrillas in the Third World. New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 1990, pp. 218-19. 

ដោយសារតែសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់វាចំពោះ រណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ កងទ័ពវៀតណាមចំនួន ៤០០០ នាក់ដែលគាំទ្រដោយ កាំភ្លើងធំ និង រថក្រោះ T-54 បានវាយប្រហារលើ ណងចាន់ ម្តងទៀតហើយបានបំផ្លាញវានៅ ថ្ងៃទី ៣១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៨៣ ។ ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នៅ​លើ​ដី​ត្រូវ​បាន​គេ​រាយការណ៍​ថា​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ជំរំ​រវាង​កងទ័ព​វៀតណាម​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ក្រុម​ទ័ពព្រៃ រណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ ប្រហែល ២០០០ នាក់​។  ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ ជនជាតិវៀតណាមបានរក្សារបាំងថ្ម គ្រាប់រ៉ុក្កែត និងកាំភ្លើងត្បាល់យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ដោយបានសម្លាប់កសិករថៃអាយុ ៦៦ ឆ្នាំម្នាក់ និងខូចខាតផ្ទះជាច្រើនខ្នង និងវត្ត ពុទ្ធសាសនា នៅក្នុងភូមិថៃជិតខាង។  ទន្ទឹមនឹងនោះ ចលនារំដោះជាតិកម្ពុជា ត្រូវបានច្រានចោលមួយឡែក ហើយកងកម្លាំង រណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ បានដកថយវិញ បន្ទាប់ពីមានការប្រយុទ្ធគ្នាអស់រយៈពេល ៣៦ ម៉ោង។ មន្ទីរពេទ្យ ខាវអ៊ីដាង ICRC បានទទួលរងរបួសជនស៊ីវិលជាង ១០០ នាក់។  យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ជំរំ​នោះ​ត្រូវ​បាន​គេ​កាន់កាប់​ឡើង​វិញ និង​សាងសង់​ឡើង​វិញ។
ជំរំជនភៀសខ្លួនណងចាន់: ការបំផ្លាញជំរំ

ការបំផ្លាញជំរំ 
ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨០ និង ១៩៨៤ ជំរំគឺជាគោលដៅជាញឹកញាប់នៃ ការវាយប្រហាររបស់វៀតណាម ។ ទីបំផុតវាត្រូវបានវាយលុកដោយកងទ័ពវៀតណាមជាង ២០០ នាក់ពី កងពលធំទី 9 របស់ កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម (PAVN) នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៨៤  ហើយត្រូវបានបោះបង់ចោលជាដាច់ខាតនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែវិច្ឆិកា។  ជំរំជនភៀសខ្លួនចំនួន ៣០០០០ នាក់ត្រូវបានជម្លៀសទៅកាន់ទីតាំងទី ៣ (អាងសិលា) ដែលជាកន្លែងយក ថ្មបាយក្រៀម ប្រហែល 4 គីឡូម៉ែត្រទៅខាងលិច។ ជំរំថ្មីត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីតាំងទី៦ (ព្រៃចាន់)។ ជនភៀសខ្លួនទាំងនេះភាគច្រើនបានបញ្ចប់នៅមជ្ឈមណ្ឌល ខាវអីដាង Holding ហើយអ្នកដែលនៅសល់ត្រូវបានតាំងទីលំនៅថ្មីនៅ ជំរុំជនភៀសខ្លួន Site Two នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ១៩៨៥ ។
ជំរំជនភៀសខ្លួនណងចាន់: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 វិបត្តិមនុស្សធម៌កម្ពុជា។
 វិបត្តិជនភៀសខ្លួនឥណ្ឌូចិន
 ជំរំជនភៀសខ្លួន នង សាម៉េត
 ជំរំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ
 ទីតាំងជំរុំជនភៀសខ្លួនពីរ
 ខាវអ៊ីដាង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ជំរំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ

ជំរុំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ (ហៅផងដែរថា ស្រះកែវ១ ឬ បានកែង )  គឺ​ជា​ជំរំ​សង្គ្រោះ ​ជនភៀសខ្លួន ​ដែល​រៀបចំ​ដំបូង​គេ​បង្អស់​ដែល​បាន​បង្កើត​នៅ​តាម ​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-​ថៃ ​។ វា​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​ដោយ ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ ​ដោយ​មាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​ភ្នាក់ងារ​សង្គ្រោះ​អន្តរជាតិ​រួម​ទាំង ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ ។ វាបានបើកនៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ហើយបានបិទនៅដើមខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៨០ ។ នៅកម្រិតកំពូលរបស់វា ចំនួនជនភៀសខ្លួនលើសពី 30,000 នាក់; មិន​មាន ​ជំរឿន ​ផ្លូវ​ការ​ណា​មួយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​ឡើង។
ជំរំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ: ប្រភពដើមនៃវិបត្តិជនភៀសខ្លួនកម្ពុជា

ប្រភពដើមនៃវិបត្តិជនភៀសខ្លួនកម្ពុជា 
វៀតណាម បានឈ្លានពាន កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨ ហើយនៅដើមឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រជាជនកម្ពុជារាប់ពាន់នាក់បានឆ្លងកាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដើម្បីស្វែងរកសុវត្ថិភាព និងអាហារ។ នៅខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ជនភៀសខ្លួនមួយចំនួនធំបានបង្កើតជំរុំ improvised នៅកំពត ម៉ារូត លំពក ខាវឡាន់ និងបាន ថៃសាម៉ាត ក្បែរ អារញ្ញប្រាថេត ។   នៅក្នុងខែមិថុនា ជនភៀសខ្លួនខ្មែរចំនួន ៤២,000 នាក់ត្រូវបានរុញច្រានឱ្យចូលប្រទេសកម្ពុជាវិញដោយកងទ័ពភូមិន្ទថៃនៅក្នុងអ្វីដែលហៅថា អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ដងរែក ដែលបង្កឱ្យមានកំហឹងអន្តរជាតិ ហើយត្រូវបានពិភាក្សានៅក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ក្នុងអំឡុងពេលសន្និសីទអន្តរជាតិស្តីពីវិបត្តិជនភៀសខ្លួនឥណ្ឌូចិននៅទីក្រុងហ្សឺណែវ។ បន្ទាប់មកនៅថ្ងៃទី ១០ ខែតុលា ទាហាន និងជនស៊ីវិល ខ្មែរក្រហម ចំនួន ៦០០០០ នាក់ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេបានមកដល់ ខូងវ៉ា ហើយមិនយូរប៉ុន្មានគឺ ខុង កៃធៀន។  ជនភៀសខ្លួនទាំងនេះស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលកម្រិតខ្ពស់នៃភាពអស់កម្លាំង និង កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ ហើយតម្រូវការសម្រាប់ការរៀបចំការរស់នៅគឺជាក់ស្តែង។
ជំរំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ: សេវាកម្មបោះជំរុំ

សេវាកម្មបោះជំរុំ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| វេជ្ជបណ្ឌិត​អ៊ីស្រាអែល​មក​ពី ​មជ្ឈមណ្ឌល​វេជ្ជសាស្ត្រ Hadassah នៅ​ខាង​ក្រៅ​មន្ទីរពេទ្យ​ស្រះកែវ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៩។
នៅចុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ភ្នាក់ងារសង្គ្រោះថៃ និងអន្តរជាតិចំនួន ១៥ កំពុងផ្តល់សេវានៅស្រះកែវ រួមមាន កាកបាទក្រហមថៃ អាយ.ស៊ី.ស៊ី.ស៊ី .អេ.អេ.អេ. អេ. សម្ព័ន្ធគ្រិស្តសាសនា និងបេសកជន អង្គការ ទស្សនៈពិភពលោក និងក្រុមគ្រូពេទ្យអ៊ីស្រាអែល។  ស្ថាប័ន កាតូលិក និង ពុទ្ធសាសនិក បានផ្តល់អ្នកស្ម័គ្រចិត្តបន្ថែម ដូចស្ថានទូតមួយចំនួនដែរ។ បុគ្គល​ជាច្រើន​ក៏បាន​ស្ម័គ្រចិត្ត​បម្រើ​សេវាកម្ម​របស់​ពួកគេ​ផងដែរ។  

បុគ្គលិកពេទ្យនៅខេត្តស្រះកែវ (វេជ្ជបណ្ឌិតរហូតដល់ ៦០ នាក់ និងបុគ្គលិកសុខាភិបាល ១៧០ នាក់ទៀតនៅដើមឆ្នាំ ១៩៨០) តំណាងឱ្យជាតិសាសន៍ផ្សេងៗគ្នា ជាមួយនឹងភាសា តំលៃវប្បធម៌ និងការបណ្តុះបណ្តាលផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្ដ ប៉ុន្តែមានតែសមាជិកក្រុមមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលធ្លាប់ធ្វើការនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ឬមាន បានឃើញ ជំងឺគ្រុនចាញ់ និងកង្វះអាហារូបត្ថម្ភធ្ងន់ធ្ងរពីមុន—ជាបញ្ហាដែលកំពុងកើតមានពីរនៅក្នុងជំរុំ។ ការអំពាវនាវម្តងហើយម្តងទៀតរបស់ពួកគេសម្រាប់កន្លែង ថតកាំរស្មីអ៊ិច សម្រាប់ការជួយដល់មន្ទីរពិសោធន៍បន្ថែមទៀត និងចំណូលចិត្តរបស់ពួកគេចំពោះរបបឱសថថ្លៃៗបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្លៃវប្បធម៌វេជ្ជសាស្រ្តនៃប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។  

ទឹក​ត្រូវ​បាន​ដឹក​តាម​ឡាន​ដំបូង​ទៅ​ជំរំ​ហើយ​ទុក​ក្នុង​ស្គរ ​អាលុយមីញ៉ូម ។ អណ្តូងទឹកជ្រៅ ចំនួនបីដែលត្រូវបានខួងក្នុងកំឡុងសប្តាហ៍ទីពីរនៃប្រតិបត្តិការត្រូវបានតភ្ជាប់ជាយថាហេតុតាមរយៈបណ្តាញបំពង់ដើម្បីចែកចាយទឹកនៅទូទាំងជំរុំ។ បង្គន់អនាម័យមួយត្រូវបានជីកនៅជុំវិញបរិវេណនៃជំរំ។ អាជ្ញាធរ​សុខាភិបាល​ខេត្ត​ថៃ​បាន​ផ្តល់ ​ការ​គ្រប់​គ្រង​សត្វ​ល្អិត ​ដោយ​ការ​បង្ហូរ​ទឹក​ស្អុយ និង​បាញ់​ថ្នាំ ​សម្លាប់​សត្វ​ល្អិត ។  

មន្ទីរពេទ្យដែលមានគ្រែ ១២០០ ដំបូងគឺមិនលើសពីដំបូលប្រក់ស័ង្កសីដោយគ្មានជញ្ជាំង ដែលអ្នកជំងឺដេកលើកន្ទេលនៅលើឥដ្ឋដែលមានកំណត់ត្រាវេជ្ជសាស្ត្រ និងដំណោះស្រាយចាក់តាមសរសៃឈាមដែលខ្ទាស់ទៅនឹងខ្សែភ្លើងពីលើពួកគេ។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក្នុង​រយៈ​ពេល​មួយ​សប្តាហ៍ ក្រុម​ទាំង​នោះ​បាន​បង្កើត ​ធនាគារ​ឈាម បន្ទប់​សម្រាល បន្ទប់​ទទួល និង​មជ្ឈមណ្ឌល ​អាហារូបត្ថម្ភ ​ពិសេស។ 

 ស្ថានភាពរាងកាយរបស់ជនភៀសខ្លួន 
ភាពអត់ឃ្លាន ដ៏ធំបានគ្របដណ្តប់រូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រ។ Marasmus, kwashiorkor, beriberi, និង ភាពស្លេកស្លាំង ត្រូវបានរីករាលដាលដោយអ្នកជំងឺជាច្រើនបង្ហាញទាំងបួន។ កង្វះ វីតាមីន ជាពិសេស វីតាមីន A និង វីតាមីន <sub id="mwjQ">B1</sub> គឺជារឿងធម្មតា។ ការឆ្លងមេរោគ ដង្កូវនាង និង ascaris កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរដល់ កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងភាពស្លេកស្លាំង ជាពិសេសចំពោះកុមារ។ ជំងឺរាគរូស ទាំង bacillary និង amebic ក៏ធ្វើអោយស្មុគស្មាញដល់ស្ថានភាពអាហារូបត្ថម្ភរបស់អ្នកជំងឺផងដែរ។ ចៃ និង ​កមរមាស់ ​ជា ​ជំងឺ​ឆ្លង ។ 

ជនភៀសខ្លួនភាគច្រើនបានឆ្លង ជំងឺគ្រុនចាញ់ ហើយ ៥៥ ភាគរយនៃករណីត្រូវបានគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាជា falciparum ដែលភាគច្រើននៃវាធន់នឹង chloroquine ។ ករណី ​ជំងឺ​គ្រុនចាញ់​ខួរក្បាល និង ​ជំងឺ​ទឹក​ខ្មៅ ​ជាច្រើន​ករណី​ត្រូវបាន​ជួបប្រទះ ហើយ​ករណី​ខ្លះ​នៃ ​ជំងឺ​គ្រុនឈាម ​ដោយសារ ​ជំងឺ​គ្រុនឈាម ​។
ជំរំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ: ស្ថានភាពរាងកាយរបស់ជនភៀសខ្លួន

ស្ថានភាពរាងកាយរបស់ជនភៀសខ្លួន 
ភាពអត់ឃ្លាន ដ៏ធំបានគ្របដណ្តប់រូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រ។ Marasmus, kwashiorkor, beriberi, និង ភាពស្លេកស្លាំង ត្រូវបានរីករាលដាលដោយអ្នកជំងឺជាច្រើនបង្ហាញទាំងបួន។ កង្វះ វីតាមីន ជាពិសេស វីតាមីន A និង វីតាមីន <sub id="mwjQ">B1</sub> គឺជារឿងធម្មតា។ ការឆ្លងមេរោគ ដង្កូវនាង និង ascaris កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរដល់ កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងភាពស្លេកស្លាំង ជាពិសេសចំពោះកុមារ។ ជំងឺរាគរូស ទាំង bacillary និង amebic ក៏ធ្វើអោយស្មុគស្មាញដល់ស្ថានភាពអាហារូបត្ថម្ភរបស់អ្នកជំងឺផងដែរ។ ចៃ និង ​កមរមាស់ ​ជា ​ជំងឺ​ឆ្លង ។ 

ជនភៀសខ្លួនភាគច្រើនបានឆ្លង ជំងឺគ្រុនចាញ់ ហើយ ៥៥ ភាគរយនៃករណីត្រូវបានគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាជា falciparum ដែលភាគច្រើននៃវាធន់នឹង chloroquine ។ ករណី ​ជំងឺ​គ្រុនចាញ់​ខួរក្បាល និង ​ជំងឺ​ទឹក​ខ្មៅ ​ជាច្រើន​ករណី​ត្រូវបាន​ជួបប្រទះ ហើយ​ករណី​ខ្លះ​នៃ ​ជំងឺ​គ្រុនឈាម ​ដោយសារ ​ជំងឺ​គ្រុនឈាម ​។
ជំរំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ: សមាសភាពនៃចំនួនប្រជាជនជំរុំ

សមាសភាពនៃចំនួនប្រជាជនជំរុំ 
រូបភាពតូច| Rosalynn Carter នៅ​ខេត្ត​ស្រះកែវ កាន់​កូន​ក្នុង​ដៃ​ពេល​កំពុង​និយាយ​ជា​មួយ​ម្តាយ ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៧៩។
ប្រជាជនកម្ពុជាមួយចំនួនធំនៅខេត្តស្រះកែវ គឺជាទាហាន ខ្មែរក្រហម និងជនស៊ីវិលដែលពួកគេបានបង្ខំឱ្យភៀសខ្លួនទៅព្រំដែនជាមួយពួកគេ។  នេះក៏ព្រោះតែខ្មែរក្រហមចង់ផ្លាស់ប្តូរកម្មាភិបាលរបស់ពួកគេមួយចំនួនទៅកាន់ ទីជម្រក នៅក្នុងប្រទេសថៃ ដែលពួកគេអាចទទួលបានអាហារ និងការថែទាំសុខភាព សម្រាក និងព្យាបាល និងទទួលបានកម្លាំងឡើងវិញ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជនជាតិវៀតណាម។  វាក៏ជាគោលនយោបាយរបស់ថៃក្នុងការរក្សាជំរុំដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ប្រជាជននៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហម ចាប់តាំងពីការផ្តល់ជំនួយដល់ពួកគេមានភាពចម្រូងចម្រាសផ្នែកនយោបាយ  ហើយ​ដោយ​សារ​តែ​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បាន​ចាត់​ទុក​ខ្មែរ​ក្រហម​ជា​កម្លាំង​តែ​មួយ​គត់​ដែល​មាន​សមត្ថភាព​ទប់​ទល់​ដ៏​មាន​ន័យ​ចំពោះ​យួន។   ខ្មែរក្រហមបានចម្លងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចរបស់ពួកគេភ្លាមៗនៅស្រះកែវ ហើយកម្មាភិបាលរបស់ពួកគេបានគ្រប់គ្រងស្ទើរតែទាំងស្រុងលើអ្នករស់នៅជំរុំ។
ជំរំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ: ទស្សនាដោយជំទាវទីមួយ Rosalynn Carter

ទស្សនាដោយជំទាវទីមួយ Rosalynn Carter 
ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីបង្ហាញការគាំទ្ររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចំពោះការឆ្លើយតបរបស់ថៃ ជំទាវទីមួយ Rosalynn Carter បានទៅធ្វើទស្សនកិច្ច នៅប្រទេសថៃ ជាមួយ Richard Holbrooke សមាជិកសមាជមួយចំនួន និងអ្នកសារព័ត៌មានមួយក្រុម ដើម្បីទស្សនាជំរុំនៅថ្ងៃទី ៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧៩។    ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​នាង​ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ និង​បាន​បង្ហាញ​នៅ​លើ​ព័ត៌មាន​ពេល​យប់​នៅ​លើ​បណ្តាញ​ធំៗ​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ នៅក្នុងវីដេអូឃ្លីបមួយដែលត្រូវបានចាក់ផ្សាយជាញឹកញាប់ ជនភៀសខ្លួនម្នាក់បានស្លាប់នៅចំពោះមុខលោក Carter ខណៈពេលដែលគ្រូពេទ្យជនជាតិអាមេរិកម្នាក់បានតវ៉ាដោយកំហឹងថា "ក្មេងស្រីនេះហៀបនឹងទៅហើយ" វេជ្ជបណ្ឌិតដែលមានកំហឹងបានបញ្ជាឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានដែលគ្របដណ្តប់ការទៅសួរសុខទុក្ខឱ្យរក្សាការត្រឡប់មកវិញ។ ការចាក់បញ្ចូលឈាម ប៉ុន្តែនាងនឹងមិនធ្វើវាទេ។'"  ក្រោយមក ស្ត្រីទីមួយបានរំលឹកថា: "ខ្ញុំបានរើសទារកមួយ ហើយដាក់វានៅលើភួយនៅលើដី យំ ហើយ​ពេល​ខ្ញុំ​បែរ​ទៅ​រក​ទារក​នោះ​បាន​ស្លាប់​បាត់​ទៅ​ហើយ»។ ស្ត្រីទី១ ក្រោយមកបានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាន  ខ្ញុំរំជួលចិត្តជាខ្លាំង។ វាជាស្ថានភាពដ៏លំបាកមួយសម្រាប់ខ្ញុំក្នុងនាមខ្ញុំជាប្រពន្ធ និងជាម្តាយក្នុងការទៅលេងជំរុំ ហើយឃើញភាពក្រីក្រ និងទុក្ខវេទនាបែបនេះ។ ខ្ញុំត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញលឿនដូចខ្ញុំ។ អាច​ប្រាប់​ប្តី​ខ្ញុំ​អំពី​រឿង​នេះ​បាន»។
ជំរំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ: ការបិទជំរុំ

ការបិទជំរុំ 
ដោយមានការខ្មាសអៀនដោយសារការចាប់អារម្មណ៍មិនអំណោយផលដែលបង្កើតឡើងដោយខេត្តស្រះកែវ រដ្ឋាភិបាលថៃបានស្នើឱ្យ លោក Mark Malloch Brown នៃ UNHCR រៀបចំទីតាំងថ្មីដែលមានប្រព័ន្ធលូបង្ហូរទឹកល្អជាងមុន និងមានកន្លែងទំនេរច្រើន។  នៅចុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧៩ មជ្ឈមណ្ឌល Khao-I-Dang Holding ត្រូវបានបើក។ រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ផ្ទេរ​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ពី​ខេត្ត​ស្រះកែវ​ទៅ​ខៅអ៊ីដាង​ភ្លាមៗ។ ដោយសារជនភៀសខ្លួនភាគច្រើនស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហម រដ្ឋាភិបាលថៃបានលើកទឹកចិត្តពួកគេឱ្យត្រឡប់ទៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជាក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហម។ នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​ជា​ការ​រំលោភ ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដោយ​បុគ្គលិក​ជំនួយ​ជា​ច្រើន​នាក់​រួម​ទាំង ​ព្រះ​មហា​ហ្គោសាណាន់ និង​ព្រះ​តេជគុណ Peter L. Pond ដែល​បាន​ធ្វើ​ការ​តវ៉ា​នៅ​វត្ត​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ក្នុង​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៨០ ហើយ​ត្រូវ​បាន​យោធា​ថៃ​ចាប់​ដាក់​គុក។  ជំរុំមួយទៀត ស្រះកែវទី២ ត្រូវបានបើក ហើយនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៨០ ជនភៀសខ្លួនទាំងអស់ត្រូវបានផ្ទេរទៅជំរំផ្សេងទៀត ឬ ត្រូវបានបង្ខំឱ្យធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍,  ពួកគេជាង ៧៥០០ នាក់ទៅកាន់តំបន់ដែលគ្រប់គ្រងដោយខ្មែរក្រហមនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា
ជំរំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ: ផលប៉ះពាល់ខេត្តស្រះកែវ

ផលប៉ះពាល់ខេត្តស្រះកែវ 
រូបភាពជនភៀសខ្លួនដែលស្លាប់ និងស្លាប់នៅស្រះកែវ ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជុំវិញពិភពលោក ហើយជំនួយអន្តរជាតិបានចាប់ផ្តើមហូរចូលប្រទេសថៃ ដើម្បីជួយជនភៀសខ្លួន។ នេះ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ជំនឿ​ថា ទុរ្ភិក្ស​កើត​មាន​ជាទូទៅ​នៅ​កម្ពុជា។ អត្ថបទទំព័រមុខមួយនៅក្នុង កាសែត The New York Times បាននិយាយថា "ប្រជាជនកម្ពុជាចំនួន ២.២៥ លាននាក់ត្រូវបានគេនិយាយថានឹងប្រឈមមុខនឹងការអត់ឃ្លាន" ។  សហគមន៍អន្តរជាតិបានឆ្លើយតបជាមួយនឹងជំនួយស្បៀងអាហារដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដែលត្រូវបានផ្តល់ដល់ប្រជាជនកម្ពុជាតាមរយៈ "ស្ពានដី" នៅ ជំរុំជនភៀសខ្លួនណងចាន់ ។
ជំរំជនភៀសខ្លួនស្រះកែវ: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 វិបត្តិមនុស្សធម៌កម្ពុជា។
 វិបត្តិជនភៀសខ្លួនឥណ្ឌូចិន
 ជំរំជនភៀសខ្លួនណងចាន់
 ជំរំជនភៀសខ្លួន នង សាម៉េត
 ទីតាំងជំរុំជនភៀសខ្លួនពីរ
 ខាវអ៊ីដាង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ជំរំភាពយន្តកម្ពុជា

រូបភាពតូច|ខិតប័ណ្ណផ្សព្វផ្សាយអំពីព្រឹត្តិការណ័ឆ្នាំ២០១៣

ជំរុំភាពយន្តកម្ពុជា គឺជាព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលរៀបចំឡើងដោយក្រុមកុនខ្មែរកូនខ្មែរ ក្នុងគោលបំណងដើម្បីលើកស្ទួយដល់វិស័យភាពយន្តនៅកម្ពុជា។
ជ័យក្សត្រ

ជ័យក្សត្រ(បាលី ឬសំស្រឹ្តតមានន័យថាដែនដីនៃជ័យជំនះ បានកសាងឡើងនៅក្នុងតវត្សរ៍ទី១១ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូយ្យវរ្ម័នទី១(ឆ្នាំ១០០២-១០៥០នៃគ.ស)សិលាចារឹកលេខ K-២០៥ សព្វថ្ងៃហៅថាប្រាសាទបាសែតសៀវភៅ ដែនដីអាថ៌កំបាំង អច្ឆរិយៈ ប្រាសាទកោះកែរ ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី៤ សិក្សាស្រាវជ្រាវ និងរៀបរៀងដោយ លោក សុឹម សុភក្រ្តា ជាមគ្គិទេ្ទសទេសចរណ៍តំបន់សៀមរាបអង្គរ ឆ្នាំ២០១៧ ទំព័រទី១០។។
ជ័យជេដ្ឋ

ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋ (សំស្ក្រឹត:ជយជេ្យឞ្ឋ) (គ.ស ៧៦៩-៨៥៣) រជ្ជកាល (គ.ស ៧៩៤-៨៥៣) ថ្ងៃ ​៥​កើត​ ​ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំច​ ​ព.ស ​១៣៣៨ ត្រូវជា​ ​គ.ស ​៧៩៤ នាម៉ឺន​សព្វ​មុខមន្ដ្រី​ទាំងអស់​បាន​ចុះសម្រុង​គ្នា​សុខចិត្ដ​យល់ព្រម​ តែងតាំង​អភិសេក​វិជ័យកុមារ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ។​ ​កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​អាយុ​២៥​វស្សា​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះរាជ​បរម​នាម​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ព្រះ​ស្រីជ័យជេដ្ឋ​នឫទ្ធិរាជា​រាមាធិបតី​បរម​បព៌ត​ ​ព្រះបាទ​ជ័យ​ជេដ្ឋ​ជា​មហាក្សត្រ​ទី​១៣។​ ព្រះបាទ​ស្រី​ជ័យជេដ្ឋ​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន ​៦០ ​ឆ្នាំ ព្រះ​អង្គ​ចូល​ទីវង្គត​នៅ​ឆ្នាំរការ​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​ ៨៤​ វស្សា។​
ជ័យជេដ្ឋ: ព្រះរាជវង្ស

ព្រះរាជវង្ស
ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ចុល្លសករាជ ១៩២​ ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាងភគវត្តី ​(ពង្សាវតា​របស់​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​អំពី​ឈ្មោះ​មហេសី​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ទេ) ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ជេដ្ឋាជ័យកុមារ​ព្រះ​ នាង​ភគវត្ដី​ ​(បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ក្នុងស្រុក​ស្អាង​ខេត្ដ​កណ្ដាល​ ​ត្រូវជា​ប្អូនបង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ជ័យជេដ្ឋ)។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង​ភគវត្ដី​ដដែល​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​ព្រះ​នាមតារាវត្តី។​ ​ក្នុង​រាជ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ព្រឹត្ដិការណ៍​ដែល​គេ​អាចកត់​សំគាល់​បាន​នោះ​ ​គឺ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​យ៉ាង​យូរ​បស់​ព្រះ​អង្គ​ដែល​ដើរ​មើល​ត្រួតត្រា​ទឹកដី​ ខណ្ឌ​សីមា​ ​អស់​ពេល​មួយ​ឆ្នាំ​ ៥​ខែ​ ​កាលនោះ​ក្នុង​ឱកាស​ដែល​ព្រះ​អង្គ​គ្មាន​វត្ដ​មាននៅ​រាជធានី​មហានគរ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ផ្ទុកផ្ដាក់​កិច្ចការ​នគរ​ឲ្យ​សម្ដេច​ចៅហ៊្វាទឡ្ហៈ ​(ជា​ រដ្ឋមន្ដ្រី​ទី​១) និង​នាម៉ឺន ​៤ ​នាក់​កាន់កាប់​ជំនួស​ ​ក្រៅពី​នេះ​ ​គេ​ពុំ​ឃើញ​មាន​ព្រឹត្ដិការណ៍​អ្វី​ជា​សំខាន់​គួរ​ឲ្យ​ចាប់អារម្មណ៍​ឡើយ។​ 

ព្រះរាជបុត្រ ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ​កុមារ​ ​ត្រូវ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ ​ហើយ​ពិធី​អភិសេក​បាន​ប្រព្រឹត្ដ​ទៅ​នៅ​ថ្ងៃ​ ៩កើត ខែបុស្ស​ ​ឆ្នាំរកា​ ​ព.ស​ ១៣៩៧ ត្រូវជា​គ.ស ​៨៥៣​ ​ដោយ​មាន​ព្រះរាជ​បរម​នាម​ព្រះបាទ​សម្ដេច​​បរម​ជេដ្ឋាជ័យ​រាជាធិបតី ​កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​ទើបតែ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​២៤​វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​១៤ ​(ក្នុង​បញ្ហា​ឈ្មោះ​ ​ដើម​កំណើត​សែស្រឡាយ​ ​ថ្ងៃ​ខែ​ឆ្នាំ​កើត​ស្ដេច​ទាំង​អស់នេះ​ ​គេ​មានការ​ពិចារណា​យ៉ាងច្រើន​ក្នុង​ការ​រៀបចំ​កំណត់​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ ​ពីព្រោះ​ពង្សាវតារ​ ​និង​ឯកសារ​ផ្សេងៗ​ ​បាន​កត់ត្រា​ខុស​អំពី​គ្នា​ទាំងអស់​ ​មាន​ជា​អាទិ​ ​ដូច​ពង្សាវតារ​កោកកាក​ ​ក្នុងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង​ ខេត្តកណ្ដាល ​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ព្រះ​ស្រី​ជ័យជេដ្ឋ​ ​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ​ ​ព្រមទាំង​ព្រះ​ធនញ្ជ័យ​គោរពរាជ្យ​ ​សុទ្ធតែ​ត្រូវជា​បងប្អូន​បង្កើត​ ​និង​ត្រូវជា​កូន​របស់​ព្រះបាទ​បទុមសូរ្យវង្ស)។
ជ័យជេដ្ឋា (អង្គ)

ជ័យជេដ្ឋា (សម័យលង្វែក) ជាព្រះរាជបុត្រានៃសម្ដេចចៅពញាយសរាជា ដែលត្រូវជាបុត្រព្រះឝ្រីឝៅគន្ធបទ និងជាព្រះភាគិនេយ្យនៃព្រះបាទសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ប្រសូតក្រោយពេលបង្ក្រាបព្រះស្ដេចកនរាបទាបហើយ។

សម្ដេចព្រះភាគិនេយ្យយសរាជាជាកែវនាយកនោះ ព្រះអង្គប្រាប់ប្រាម សឹកសង្គ្រាមបានរាបទាបសព្វគ្រប់ហើយ ព្រះអង្គតាំងចៅហ្វាយស្រុកឱ្យនៅរក្សាខែត្រខណ្ឌព័ទ្ធសីមាស្រេច ស្ដេចត្រឡប់ទ័ពទៅក្រាបបង្គំគាល់ ព្រះបរមរាជបិតុលាធិរាជ។ ព្រះបរមរាជបិតុលា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់ព្រះអំណរណាស់ទ្រង់ព្រះរាជទានរង្វាន់ សម្ដេចព្រះភាគិនេយ្យ តាមមានគុណបំណាច់។
ឯសម្ដេចព្រះភាគិនេយ្យ យសរាជាព្រះអង្គមានព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គ ព្រះនាមព្រះជ័យជេដ្ឋាក្នុងឆ្នាំនោះ ព្រះអង្គមានព្រះជន្មវស្សា ២៩ ឆ្នាំ ទ្រង់ព្រះអាពាធ សុវណ្ណគតតទៅ។
ជ័យជេដ្ឋាទី២: ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​សៀម​

ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​សៀម​
​ដោយ​ព្រះបាទ ជ័យជេដ្ឋា​ទី​២ ពុំ​ព្រម​ទទួលស្គាល់​អំណាច​របស់​សៀម​មកលើ​ប្រទេស​ខ្មែរ ព្រះ​ចៅ​សៀម​ក៏​លើកទ័ព​ចូល​វាយ​ខ្មែរ​នៅ គ​.​ស ១៦២២​។ ទ័ព​សៀម​បាន​លើក​មកដល់​ភ្នំ​ចុ​ង្គា​ង​(​បរិបូ​ណ៍​) ព្រះអង្គ​នាំ​ទ័ព​តស៊ូ​ប្រឆាំងនឹង​កងទ័ព​ខ្មាំង​។ សៀម​បាក់ទ័ព ត្រូវ​ខ្មែរ​ចាប់​បានជា​ឈ្លើយ​អស់​ជាច្រើន​ហើយ​ព្រះអង្គ​បាន​ឲ្យ​ហៅ​ឈ្លើយ​ទាំងនោះ​ថា សៀ​មចុ​ង្គា​ង​។ នៅ គ​.​ស ១៦២៣ សៀម​បាន​លើកទ័ព​មក​វាយ​ខ្មែរ​ម្ដងទៀត​ក្រោម​បញ្ជាការ​របស់​ព្រះ​ចៅ ស្រី​ធម្ម​រាជា​។ លើក​នេះ ទ័ពជើងទឹក​របស់​សៀ​ម​បាន​មកដល់​ស្រុក ពាម ហើយ​បាន​ទើប​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ទ័ព​របស់​ព្រះ ឧទ័យ​ដែល​ចេញពី​ក្រុង​ឧដុង្គ​មានជ័យ​។ សៀម​ចាញ់​បាក់ទ័ព​ថយ​ទៅវិញ​អស់​ទៀត​។ រាជពង្សាវតារ​ខ្មែរ​ខ្លះ​បញ្ជាក់ថា ក្រោយមក​ព្រះ​ចៅ​សៀម​ទ្រង់​ចាត់​ឲ្យ​បុត្រា​នាម​ព្រះ​ជេដ្ឋា លើកទ័ព​តាម​ជើង​ទឹក​មក​វាយ​ខ្មែរ​ម្ដងទៀត​។ ព្រះ​ឧទ័យ ទ្រង់​សុំចូល​វាយ​ស្រុក​សៀម​តែ​ព្រះ ជ័យជេដ្ឋា​ទី​២ ទ្រង់​មិន​អនុញ្ញាត​។​
ជ័យជេដ្ឋាទី២: ព្រះរាជវង្ស

ព្រះរាជវង្ស 
​កាលដែល​មិនទាន់​សោយរាជ្យ ព្រះជន្ម​បាន​២៦​វស្សា ព្រះ​ជ័យជេដ្ឋា មាន​បុត្រ :

-​ ​នាម ចៅ​ពញ្ញាតូ ជាមួយ អ្នក​ម្នាង​សុខ​

-​ ​នាម ចៅពញ្ញា​នូ ជាមួយ អ្នក​ម្នាង​ទង​។​

​លុះ​សោយរាជ្យ​បាន​២​ឆ្នាំ ព្រះអង្គ​មាន​បុត្រ​:

-​ ​នាម ចៅពញ្ញា​ចន្ទ ជាមួយ អ្នក​ម្នាង លាវ​ឈ្មោះ ប៊ុ​ស​

​រាជពង្សាវតា​ខ្មែរ​ខ្លះ​និយាយថា ព្រះអង្គ​មាន​បុត្រី​២​អង្គ​ទៀត :

-​ ​នាម ចន្ទ​វ​តី ជាមួយ អ្នក​ម្នាង​នង​

-​ ​នាម បុប្ផា​វ​តី ជាមួយ​អគ្គមហេសី​វៀតណាម​(​ចូ​វ​)

​ចំណែកឯ​ព្រះ ឧទ័យ​បរម​រាជា មហាឧបរាជ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ប​ញ្ញ​តិ​ឲ្យ​បណ្ដាល​មុខមន្ដ្រី​ទូល និង​ឆ្លើយថា ព្រះ ភូធរ​នរនាថ​។ ស្ដេច​មាន​ម្នាង ៣​នាក់ ហើយ​មាន​បុត្រ ៤​អង្គ​ដូចតទៅ​:

-​ ​អ្នក​អង្គន​ន់ បុត្រ​ជាមួយ អ្នក​ម្នាង​សន​

-​ ​អ្នក​អង្គ​សូរ បុត្រ​ជាមួយ អ្នក​ម្នាង​សួស​

-​ ​អ្នក​អង្គ​តន់ បុត្រ​ជាមួយ អ្នក​ម្នាង​អិន​។​
ជ័យជេត(អក្សរសិល្ប៍)

រឿង ជ័យជេត250px របាំខ្មែរ ឆួយឆាយនាងវិឡា.  
រឿង ជ័យជេត ( ,  ,  ) គឺ  អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរបុរាណ។.http://amnat.nfe.go.th/libraryhua/index.php?name=news1&file=readnews&id=158https://www.sac.or.th/databases/thailitdir/detail.php?meta_id=58