រដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រទេសកម្ពុជា: ជំពូក៥

ជំពូក៥
អំពីរដ្ឋសភា
មាត្រា៤៩
(មាត្រា៤៨ចាស់)អ្នកដែលមានសិទ្ធជ្រើសតាំងអ្នកតំនាងរាស្ត្រគឺពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទអាយុ២០ឆ្នាំបរិបូរឡើងទៅវៀរលែងតែជននោះ
ប្រាសចាកសិទ្ធពលរដ្ឋហើយត្រូវប្រកបដោយលក្ខណៈសម្បត្តិតាមច្បាប់ស្ដីពីការជ្រើសតាំងអ្នកតំនាងរស្ត្រ។ទាហានក្នុងតំនងរាស្ត្រគ្មា
នសិទ្ធិជ្រើសតាំងអ្នកតំនាងរាស្ត្រហើយគ្មានទាំងសិទ្ធឈរឈ្មោះអោយគេជ្រើសតាំងខ្លួនជាអ្នកតំនាងរស្ត្រទៀតផង។
បព្វជិតគ្មានសិទ្ធិជ្រើសដូចខាងលើដែរព្រោះទើសទាល់ដលធម៌វិន័យ។
មាត្រា៥០
(មាត្រា៤៩ចាស់)អ្នកដែលមានសិទ្ធិឈរឈ្មោះអោយគេជ្រើសតាំងជាអ្នកតំនាងរាស្ត្របាននោះគឺពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទដែលមានសិទ្ធ
ជ្រើសតាំងអ្នកតំនាងរស្ត្រទាំអឡាយមានអាយុយ៉ាងតិច២៥ឆ្នាំ។អំពីអ្នកដែលគ្មានសិទ្ធិឈរឈ្នោះអោយគេជ្រើសខ្លួនជាអ្នកតំនាងរាស្ត្រ
នោះនិងមានសម្ដែងក្នុងច្បាប់បោះឆ្នោត។
ជនម្នាក់និងធ្វើជាអ្នករាជការកាន់កាប់តំនែងហើយធ្វើជាអ្នកតំនាងរស្ត្រផងពុំបាន។
មាត្រា៥១
(មាត្រា៥០ចាស់)អ្នកតំនាងរាស្ត្រនៅក្នុងតំនែងត្រឹម៤ឆ្នាំដោយបានទទួលជ្រើសតាមវិធីបោះឆ្នោតសាកលដោយចំពោះ។
រដ្ឋសភាក្នុងមួយលើកៗអស់អំនាចនៅវេលាដែលរដ្ឋសភាលើកថ្មីចូលទទួលការ។ក្នុងវេលាដែលផុតនីតិកាលនីមួយៗបើមានហេតុបណ្ដា
លមិនអោយមានការជ្រើសតាំងជាថ្មីទៀតបានទេព្រោះមហាក្សត្រិយ៏អាចបន្ដនីតិកាលអោយវែងទៅទៀតបានមួយឆ្នាំ។
បើកាលណាមានអ្នកតំនាងរាស្ត្រទទួលអនិច្ចកម្មឬត្រូវបណ្ដេញនោះត្រូវជ្រើសតាំងជំនួសទៀតតាមបញ្ញច្បាប់ស្ដីពីការជ្រើសតាំងអ្នកតំនា
ងរាស្ត្រ។
ល្គឹកណាតែមានពលរដ្ឋភាគច្រើនដោយដាច់ខាតក្និងមណ្ឌលណាមួយបានថ្វាយពាក្យដល់ព្រះមហាក្សត្រិយ៏សុំបញ្ឈប់តំនាងខ្លួនពីរដ្ឋសភា
នៅត្រូវអោយគាត់តាក់តែងរើសតំនាងបំគពេញរូបឡើងវិញបើការអង្កេតនៃរដ្ឋាភិបាលនិងតំនាងរាស្ត្រ៤រូបដែលចាត់ពិរដ្ឋសភាបានចង្អុល
អោយឃើញច្បាស់ប្រាកដថាពាក្យដែលសុំបញ្ឆប់តំនាងរស្ត្រនោះពិតជារបស់រដ្ឋដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតក្នុងមណ្ឌលនោះមានចំនួនគ្រប់
គ្រាន់ពេញបរិបូរមែនហើយ។
មាត្រា៥២
(មាត្រា៥១ចាស់)មុននិងចាប់ផ្ដើមធ្វើការរដ្ឋសភាត្រូវពិនិត្យដោយខានពុំបាននូវការតំាងសមាជិកដែលគួរតាំងអោយបានជាតំនាងរាស្ត្រពេ
ញទី។
មាត្រា៥៣
(មាត្រា៥២ចាស់)នៅពេលតំបូងនៃនីតិកាលនីមួយៗហើយមុននិងចូលកាន់តំនែងសមាជិកនៃរដ្ខសភាដែលបានទទួលតាំង
ជាតំនាងរាស្ត្រពេញទីហើយតាំងសច្ចាប្រណិធានក្នុងអង្គប្រជុំចំពោះព្រះភ័ក្រ្កព្រះមហាក្សត្រិយ៏ជាសេក្ដីដូចតទៅ៖
ខ្ញុំសូមតាំងសច្ចាថាមានចិត្តស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះមហាក្សត្រិយ៏ហើយនិងរដ្ឋធម្មនុញ្ញហើយនិងខំប្រឹងធ្វើការោដយពេញកំលាំងដើម្បីជាផ
លប្រយោជន៏ដល់ប្រទសជាតិ។អ្នកតំនាងរាស្ត្រដែលគេជ្រើសតាំងក្នុងថេរៈវាលានីតិកាលហើយដែលរដ្ឋសភាបានតាំងជាអ្នកតំនាងរាស្ត្រ
ពេញទីហើយត្រូវតាំងសច្ចាប្រណិធានចំពោះព្រះភ័ក្ក្រព្រះមាហាក្សត្រិយ៏ក្នុងឳកាសព្រះរាជាធិបតីចំរើនព្រះជនវស្សា(តាំងតុ)ដែលបន្ទាប់
ពីពេលនោះមួយអន្លើនិងអ្នករាជការទាំងឡាយ។
មាត្រា៥៤
(មាត្រា៥៣ចាស់)សមាជិកទាំងឡាយនៃរដ្ឋសភាជាតំនាងរបស់ប្រជាជាតិខ្មែរទាំងមូលពុំមែនត្រឹមតែជាអ្នកតំនាងរបស់ជនដែលជ្រើស
តាំងខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។អ្នកតំនាងរាស្ត្រមិនត្រូវជំពាក់ជំពិនដោយអាណ័ត្តិដាចើខាតណាមួយឡើយ។
មាត្រា៥៥
(មាត្រា៥៤ចាស់)អ្នកតំនាងរាស្ត្រមិនត្រូវគេចោទប្រកាន់រកខ្លួនចាប់ខ្លួនឃុំឃាំងឬជុំនុំជុំរះដោយហេតុថាអ្នកតំនាងរាស្រ្តនោះបានសំដែល
យោបល់ឬពេញមតិដូច្នោះក្នុងករសួងរបស់ខ្លួនឡើយ។សេក្ដីដូចខាងលើនេះជាអភ័យឯកសិទ្ធិរបស់សមាជិករដ្ឋសភា។
មាត្រា៥៦
(មាត្រា៥៥ចាស់)នៅវេលាដែលស្ថិតនៅក្នុងសមាជិកភាពហើយវៀរលែងតែបានប្រព្រឹត្តិបទល្មើសដែលគេបានទាន់ហើយជាក់ស្ដែងអ្នក
តំនាងរាស្ត្របើនិងត្រូវគេចោទប្រនកាន់ឬចាប់ខ្លួនបានដោយបទឧក្រិដ្ឋ៉ឬមជ្ឈឹមនោះលុះត្រាតែមានការអនុញ្ញាតិពីរដ្ឋសភាជាមុនសិន
។ការឃុំឃាំងឬការចោទប្រកាន់អ្នកតំនាងរាស្ត្រណាមួយត្រូវបង្អង់សិនបើរដ្ឋសភាពេញមតិសុំដោយមានភាគច្រើនដលបួនក្នុងប្រាំ(៤/៥)
នៃចំនួនសមាជិក។
មាត្រា៥៧
(មាត្រា៥៦ចាស់)នៅវេលាដែឡឋិតក្នុងតំនែងបើអ្នកតំនាងរាស្ត្រណាមួយត្រូវទណ្ឌកម្មដែលនាំអោយបុគ្គលឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនពុំ
បានអ្នកតំនាងរាស្ត្រនោះធ្លាក់ជាសមាជិកភាពរដ្ឋសភា។ការទំលាក់ចាកសមាជិកភាពនេះគឺរដ្ឋជាអ្នកវិនិច្ឆ័យ។
មាត្រា៥៨
(មាត្រា៥៧ចាស់)អ្នកតំនាងរាស្ត្រត្រូវទទួលប្រាក់បំណាច់មានកំណត់ដោយប្រៀបស្មើទៅនិងបា្រក់បៀវត្សនៃអ្នករាជការថ្នាក់ណា
មួយនៃក្របខ័ណ្ឌជាន់ខ្ពស់។
មាត្រា៥៩
(មាត្រា៥៨ចាស់)រដ្ឋសភាមានសម័យប្រជុំសាមញ្ញយ៉ាងតិចពីរលើកក្នុងមួយឆ្នាំ។សម័យប្រជុំនីមយួៗមានកមណត់យ៉ាងតិចបីខែ។
មាត្រា៦០
(មាត្រា៥៩ចាស់)ក្រុមអភិបាលរដ្ឋសភាជាអ្នកហៅសមាជិកប្រជុំជាសម័យប្រជុំវិសាមញ្ញដោយបានទទួលព្រះរាជបញ្ជាក្ដីដោយសេក្ដី
នែនាំនៃគណៈរដ្ឋមន្ត្រីក្ដីឬដោយសេចក្ដីសុំរបស់ភាគមួយក្នុងបី(១/៣)យ៉ាងតិចនៃចំនួនអ្នកតំនាងរាស្ត្រទាំងពួងក្ដី។
របៀបវៀរៈនៃសម័យប្រជុំវិសាមញ្ញនេះត្រូវផ្សាយដល់មហាជនព្រមជាមួយនិងថ្ងៃកំណាត់ប្រជុំ។
មាត្រា៦១
(មាត្រា៦០ចាស់)រដ្ឋសភាប្រជុំក្នុងរាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រក្នុងមន្ទីរមួយដែលបានរៀបចំប្រចាំការវៀរលែងតែមានបញ្ជាក់ជាពិសេ
សក្នុងសុំបុត្រហៅប្រជុំដោយមានហេតុផ្សេងៗ។
មាត្រា៦២
(មាត្រា៦១ចាស់)វៀរលែងតែក្នុងករណីដែលមាត្រាទាំងឡាយមុននេះបានបញ្ញត្តិទុកការប្រជុំនៃរដ្ឋសភាក្រៅកន្លែងដែលបានលកំណត់
និងក្រៅវាលាត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ចាត់ទុកជាខុសនិងច្បាប់ហើយអសារសូន្យទៅផង។
មាត្រា៦៣
(មាត្រា៦២ចាស់)ក្នុងពេលបើកសម័យប្រជុំម្ដងៗព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់អានព្រះរាជសារកាន់រដ្ឋសភាដោយព្រះអង្គឯងឬដោយអ្នកតំនា
ងព្រះអង្គ។
មាត្រា៦៤
(មាត្រា៦៣ចាស់)រដ្ឋសភាតាំងបទបញ្ជាមួយសំរាប់ប្រើការ។
មាត្រា៦៥
(មាត្រា៦៤ចាស់)មានតែរដ្ឋសភាតែប៉ុណ្ណោះទេដែលមានសិទ្ធិបញ្ចាញមតិតាំងច្បាប់។សិទ្ធិរដ្ឋសភាមិនអាចប្រគល់អោយទៅនរណាបាន
ឡើយ។
មាត្រា៦៦
(មាត្រា៦៥ចាស់)ការលុបលាងទោសត្រូវអោយមានច្បាប់មួយសំរេចទើបបាន។
មាត្រា៦៧
(មាត្រា៦៦ចាស់)ថវិការរបស់ជាតិត្រូវរដ្ឋសភាអមនុម័តទើបប្រើប្រាស់បានឯបញ្ជីស្រង់ប្រាកចំណូលចំណាយផ្ដាច់ឆ្នាំក៏ត្រូវអោយរដ្ឋសភា
យល់ព្រមដែរក្រោយដែលសភាប្រជារស្ត្រប្រចាំខេត្តនិងរាជធានីបានពិន្យហើយជូនយោបល់មករដ្ឋសភា។
កិច្ចចងការប្រាក់របស់ជាតិក៏ត្រូវទទួលអនុម័តពីរដ្ឋសភាដែរក្រោយដែលសភាខាងលើនេះបានពិន្យហើយជូនយោបល់ផង។
ប៉ុន្ដែការផ្ដើមគំនិតកំណត់ចំនួនប្រាក់ចំណាយសំរាប់បៀវត្សរាជការជាភារៈតែលើរដ្ឋាភិបាល។មួយទៀតរដ្ឋសភាគ្មានសិទ្ធិជជែកពីចំនួនប្រា
ក់កំណត់ទុកក្នងថវិការរបស់ជាតិដែលសំរាប់បញ្ចូលជាអំណោយទៅក្នងថវិការរាជសម្បត្តិទេ។
មាត្រា៦៨
(ថ្មី)បើជាសមាជិកចំនួនពាក់កណ្ដាលយ៉ាងតិចបានស្នើសុំនោះរដ្ឋសភានិងអញ្ជើញវរៈជនណាមួយអោយមកបំភ្លឺដោយយោបល់អំពីបញ្ហា
សំខាន់ពីសេសណាមួយបាន។
មាត្រា៦៩
(ថ្មី)(លុបដោយព្រះរាជក្រមលេខ១៦៦ប៉.រចុះថ្ងៃទី១៣/១/៦៤)រដ្ឋសភាត្រូវមានភារៈជួយសំអាតការរាជការដោយប្រតិបត្តិតាមបញ្ញត្តិជំពូក៧។
បើមានសេក្ដីស្នើសុំពីសភាតំនាងរាស្ត្រឬពីសមាជិករដ្ឋសភាមួយចំនួនភាគមួយក្នុងបួននោះរដ្ឋសភាអាចទទួលចាត់ចែងជំរះរឿងមន្ត្រិណាមួ
យដែលបានប្រព្រឹត្តិខុសក្នុងមុខក្រសួងបណ្ដាលជាហេតុនាំអោយខូចប្រយោជន៏ដល់ជាតិ។
មាត្រា៧០
(ថ្មី)(លុបដោយព្រះរាជក្រមលេខ១៦៦ប.រ.ចុះថ្ងៃទី១៣/១/៦៤)រដ្ឋសភាអាចនិងសំរេចទណ្ឌកម្មដែលតម្រូវអោយរដ្ឋាភិបាលផ្ដន្ទាដល់មន្ត្រី
ដែលមានរឿងនោះបើបានបញ្ចេញមតិដោយភាគច្រើនជាដាច់ខាត។សេក្តីសំរេចនៃរដ្ឋសភានោះនិងទុកជាសេក្ដីសំរេចបានលុះត្រាតែក្រុ
មប្រឹក្សារាជអាណាចក្រអនុម័តិស្របតាមរដ្ឋសភាដោយភាគច្រើនដាច់ខាតនៃចំនួនសមាជិក។
មាត្រា៧១
(មាត្រា៦៧ចាស់)ការពិភាក្សានៃរដ្ឋសភានិងយកជាករបានលុះត្រាតែមានភាគពីរក្នុងបី(២/៣)នៃចំនួនសមាជិករដ្ឋសភាមកប្រជុំ។
មាត្រា៧២
(មាត្រា៦៨ចាស់)ការពិភាក្សានៃរដ្ឋសភាជាករបើកចំហរដល់មាហាជនប៉ុន្តែបើមានសេក្ដីសុំអំពិររដ្ឋាភិបាលអំពីប្រធានរដ្ឋសភាអំពីសមាជិក
យ៉ាងតិចប្រាំអ្នកក្ដីរដ្ឋសភាអាចបញ្ចេញមតិអោយប្រជុំជាសម្ងាត់បាន។
ពាក្យរាយការណ៏នៃការពិភាក្សាក្នុងពេលប្រជុំចំហរត្រូវចុះក្នុងរាជកិច្ច។
មាត្រា៧៣
(មាត្រា៦៩ចាស់)ក្នុងរយៈវេលាដប់ប្រាំបីថ្ងៃបើរដ្ឋាភិបាលរលំពីរដងដូចមានល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលបានកំណត់ទុកក្នុងមាត្រា១០១និង១០២ខាងក្រោ
យនេះគណរដ្ឋមន្ត្រីអាចប្រជុំសម្រេចអោយរំលាយរដ្ឋសភាបានក្រោយដែលបានទទួលសេក្ដីពីប្រធានរដ្ឋសភា។ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ក៏ទ្រង់ប្រ
កាសរំលាយរដ្ឋសភាបានក្រោយដែលបានទទួលសេក្ដីយល់អំពីប្រធានរដ្ឋសភា។ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ក៏ទ្រង់ប្រកាសរំលាយរដ្ឋសភាតាមសេក្ដី
សំរាចនោះ។
បទបញ្ញត្តិដែលមានក្នុងវគ្គខាងលើនេះនិងយកមកប្រើបានលុះត្រាតែរយៈពេលវេលាដប់ប្រាំបីថ្ងៃខែដំបូងនៃនីតិកាលបានកន្លងផុតទៅ
ហើ។