navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ស្ពានមិត្តភាពថៃ-ឡាវទី១: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច| ផ្ទាំង​ថ្ម​នៅ​ប្រទេស​ឡាវ ជា​ភាសា​ឡាវ និង​អង់គ្លេស រំលឹក​ដល់​ស្ពាន​មិត្តភាព​ថៃ-ឡាវ​ដំបូង។
បានបើកដំណើរការនៅថ្ងៃទី ៨ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៩៤ វាជាស្ពានទីមួយឆ្លងកាត់ទន្លេមេគង្គក្រោម និងទីពីរនៅលើផ្លូវទាំងមូលនៃទន្លេមេគង្គ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

ថវិកា​ប្រមាណ ៤២​លាន​ដុល្លារ​អូស្ត្រាលី ដែល​ផ្តល់​ថវិកា​ដោយរដ្ឋាភិបាល​អូស្ត្រាលី ជាជំនួយ​អភិវឌ្ឍន៍ ​សម្រាប់​ប្រទេស​ឡាវ។  

ស្ពាននេះត្រូវបានរចនា និងសាងសង់ដោយក្រុមហ៊ុនអូស្ត្រាលី ដើម្បីបង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់ពួកគេក្នុងការបញ្ចប់គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ការរចនាគំនិតនៃស្ពានថ្នល់ (cantilever) មានតុល្យភាពត្រូវបានស្នើឡើងដោយ Bruce Ramsay នៃ VSL ជាមួយនឹងការរចនាចុងក្រោយដែលធ្វើឡើងដោយវិស្វករប្រឹក្សាមោនសែល (Maunsell) ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ] វាត្រូវបានសាងសង់ដោយ ក្រុមហ៊ុនចញហូឡេនគ្រុប (John Holland Group) ។ 

ឈ្មោះផ្លូវការរបស់ស្ពាននេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរជាមួយនឹងការបន្ថែម "ទីមួយ" បន្ទាប់ពីការបើកឱ្យដំណើរការ ស្ពានមិត្តភាពថៃ-ឡាវទីពីរ បន្ថែមទៀតនៅភាគខាងត្បូងនៅ សុវណ្ណខេត ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០០៧។
រូបភាពតូច| រថភ្លើងនៅលើស្ពាន
ស្ពានអាកាសស្ទឹងមានជ័យ

ស្ពាន​អាកាស​ស្ទឹងមានជ័យ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​កសាង​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១២ និងត្រូវបាន​ប្រារព្ធ​ពិធី​សម្ពោធ​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើប្រាស់​ជា​ផ្លូវការ នៅ​​ថ្ងៃទី​៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០១៤ ។ ស្ពាន​​អាកាស​ស្ទឹងមានជ័យ​ បាន​សាងសង់​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន អូស៊ីអាយស៊ី (OCIC) ដែល​ចំណាយ​ទឹក​ប្រាក់​អស់​ក្នុងតម្លៃ ១៨.៩៧៦.៦៧៨ ដុល្លារ។ ស្ពាន​អាកាស​ស្ទឹងមានជ័យជាព្រំប្រទល់​ខណ្ឌទួលគោក ខណ្ឌចំការមន និង​ខណ្ឌមានជ័យ​។​  ​វាជា​ស្ពាន​អាកាស​ទី​៣ ​បន្ទាប់ពី​ស្ពាន​អាកាស​ក្បាល ថ្នល់​ ​និង​ស្ពាន​អាកាស ៧​មករា​ ( ស្តុ​ប​ពេទ្យ​លោកសង្ឃ )  ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ។

ស្ពាន​អាកាស​ស្ទឹងមានជ័យ​នេះ ត្រូវបាន​សាងសង់​តាម​ប្លង់​មេ តាម​លក្ខណៈ​បច្ចេកទេស​ដូចខាងក្រោម​៖
 ​សាងសង់​ស្ពាន​អាកាស​ធំ ពី​បេតុង​អារ​មេ​ស្រប​ពីលើ​ផ្លូវ​លេខ ២៧១ ត្រង់ចំណុច​ភ្លើងស្តុប​មាន​ទទឹង ១៤,៨០​ម៉ែត្រ សម្រាប់​ចរាចរ​ទ្វេរ​ទិស ដោយមាន ២​ខ្សែ​ទៅ និង​២​ខ្សែ​មក​។​
 ​សាងសង់​ស្ពាន​អាកាស​តូច​ពីរ​ឯកទិស ពី​បេតុង​អារ​មេមាន ទទឹង​៦,៥០​ម៉ែត្រ និង​សាងសង់​ស្ពានបេតុង​មួយទៀត​ជំនួស​ស្ពាន​បា​ឡេ​ដែលមាន​ទទឹង ៨​ម៉ែត្រ​។​
 ​អ៊ុត​កៅស៊ូ​អម​សង្ខាង​ស្ពាន​ទទឹង​ពី ៥,៥០​ម៉ែត្រ ទៅ​៧​ម៉ែត្រ និង​ចិញ្ចើម ៣​ម៉ែត្រ​។​
 ​កំពស់​សុវត្ថិភាព​ក្រោម​ស្ពាន ៥,២០​ម៉ែត្រ​។​
 ​ក្រៅពីនេះ ការស្ថាបនា​លូ ច្រាំង​បេតុង​ប្រឡាយ​ជើងទេរ សួនច្បារ ខឿន​បែងចែក​ទ្រូង​ស្ពាន ដំឡើង​បង្គោល​ភ្លើង លាប​គំនូសចរាចរ ដាក់​ស្លាក​ចរាចរ ជាដើម​។​

​ប្រតិបត្តិ​ការស្ថាបនា​ស្ពាន​អាកាស​ស្ទឹងមានជ័យ បាន​បែង​ចែកជា ២​ដំណាក់កាល រួមមាន​៖
 ​ដំណាក់កាល​ទី​១៖ សាងសង់​ស្ពាន​អាកា​សមេ ២ ស្ពាន​រូង​ក្រោម​ដី ១ ដោយ​ប្រើ​រយៈពេល​សាងសង់ ចំនួន ១៨​ខែ និង​ត្រូវ​ចំណាយ​ថវិកា​អស់​ប្រមាណ​ជាង ១២ លាន​ដុល្លារ​។​
 ដំណាក់កាល​ទី​២៖ សាងសង់​ស្ពាន​បែង​ខ្នែង​ចំនួន ១ និង​ស្ពាន​ឆ្លងកាត់​ប្រឡាយ​ចំនួន ២ ដោយ​ប្រើ​រយៈពេល​សាងសង់​ចំនួន ៨​ខែ និង​ចំណាយ​អស់​ថវិកា​ប្រមាណ​ជិត ៥ លាន​ដុល្លារ​។​
 ស្ពាននេះមានប្រវែងសរុប ១.១៣៤ ម៉ែត្រ និងផ្លូវវាងក្រោមដី ប្រវែង ៤៨៧ ម៉ែត្រ ទទឹងជាង ៦ ម៉ែត្រ។​
ស្ពានអូតាគី

បទ  ច្រៀងដោយ លោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត
និពន្ធទំនុកច្រៀងដោយ លោក គង់ ប៊ុនឈឿន និពន្ធបទភ្លេងដោយ លោក គង់ ប៊ុនឈឿនFile:បទស្ពានអូរតាគី.ogg

I. សម្រស់ទឹកខ្មៅលើដំបៅចាស់ នឹកឡើងសែនខ្មាស់ស្ពានអូរតគី កាលបងនឹងអូនសាងក្បូនជីវីៗ ក្រោមដើមដើមគគីរក្នុងខ្ទមទុរគត។

II. អូនតាមម្ដាយទៅមង្គលបុរី គ្មានផ្ញើរសំដីអោយបងមួយមាត់ បងជាកម្មកររថភ្លើងកំសត់ៗ លួវផ្ញើរសំបុត្រតាមអ្នករត់ពន្ធ។

R. ស្រាប់តែអូនមានថ្មីហើយ ជីវិតខ្ញុំអើយទុក្ខស្នេហ៍សែនធ្ងន់ ម្ដាយអូនជេរផ្ញើរតាមអ្នករត់ពន្ធ មើលងាយរិះគន់ថាបងក្រខ្លាំង។

III. ស្ពានអូរតាគីស្ពានអូរតាកែ ឲ្យពពាលខែនឹងស្រែបារាំង បើដឹងរឿងខ្ញុំសូមជួយបិទបាំង ធ្វើជារនាំងបាំងនេះផង។

(ភ្លេង) 

R. ស្រាប់តែអូនមានថ្មីហើយ ជីវិតខ្ញុំអើយទុក្ខស្នេហ៍សែនធ្ងន់ ម្ដាយអូនជេរផ្ញើរតាមអ្នករត់ពន្ធ មើលងាយរិះគន់ថាបងក្រខ្លាំង។

III. ស្ពានអូរតាគីស្ពានអូរតាកែ ឲ្យពពាលខែនឹងស្រែបារាំង បើដឹងរឿងខ្ញុំសូមជួយបិទបាំង ធ្វើជារនាំងបាំងនេះផង។
ធ្វើជារនាំងបាំងនេះផង។ ធ្វើជារនាំងបាំងនេះផង៕
ស្ពឺ

រូបភាពតូច| ផ្លែ ស្ពឺ នៅលើដើមឈើ
ផ្លែ ស្ពឺ ឬ ផ្លែឈើផ្កាយ ជាប្រភេទដើមឈើដែលមានដើមកំណើតនៅតំបន់ត្រូពិច អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ ផ្លែឈើដែលមានជាតិពុលស្រាលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃ ប្រទេសប្រេស៊ីល អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ី ខាងត្បូង ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងត្បូង មីក្រូនេស៊ី ផ្នែកខ្លះនៃ អាស៊ីបូព៌ា សហរដ្ឋអាមេរិក។ ដើមឈើនេះត្រូវបានដាំដុះនៅទូទាំងតំបន់ត្រូពិចនៃពិភពលោក។ 

ផ្លែឈើមានរនាំងប្លែកៗដែលរត់ចុះក្រោម។  ពេល​កាត់​ជា​ផ្នែក​កាត់​វា​ស្រដៀង​នឹង ​ផ្កាយ ​ដែល​ដាក់​ឈ្មោះ ​ផ្លែ​ផ្កាយ ។   ផ្លែឈើទាំងមូលអាចបរិភោគបាន ជាធម្មតាឆៅ ហើយអាចត្រូវបានចម្អិន ឬបង្កើតជា រសជាតិ ថែរក្សា តុបតែង និងទឹកផ្លែឈើ។
ស្ពឺ: ប្រភពដើមភូមិសាស្ត្រ

ប្រភពដើមភូមិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច| ចំណិត  ស្ពឺ មាន ៧, ៦, ឬ ៥ ចំណិតធម្មតា។
ចំណុចកណ្តាលនៃភាពចម្រុះ និងជួរដើមរបស់ គឺជាតំបន់ត្រូពិច អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលវាត្រូវបានដាំដុះអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ។ វាត្រូវបានណែនាំទៅកាន់ អនុទ្វីបឥណ្ឌា និង ស្រីលង្កា ដោយពាណិជ្ជករ ជនជាតិ អូស្ត្រូណេសៀ រួមជាមួយនឹងពូជជនជាតិអូស្ត្រូណេ សៀ បុរាណដូចជា ដូង ឡា ងសាត ណូ នី និងសាន់ ថុ ល។  ពួក​វា​នៅ​តែ​មាន​ជា​ទូទៅ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ទាំង​នោះ និង​នៅ ​អាស៊ី​បូព៌ា និង​ទូទាំង ​អូសេអានី និង ​កោះ​ប៉ាស៊ីហ្វិក ។  ពួកវាត្រូវបានដាំដុះជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មនៅក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌា អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ភាគខាងត្បូង ប្រទេសចិន តៃវ៉ាន់ និងភាគខាងត្បូង សហរដ្ឋអាមេរិក ។ ពួកវាក៏ត្រូវបានដាំដុះនៅ អាមេរិកកណ្តាល អាមេរិក ខាងត្បូង និងរដ្ឋ ហាវ៉ៃ ការាបៀន និងផ្នែកខ្លះនៃ ទ្វីបអាហ្រ្វិក ។  ពួកវាត្រូវបានដាំដុះជា គ្រឿងលម្អ  ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ហានិភ័យ​ក្លាយ​ជា ​ប្រភេទ​សត្វ​រាតត្បាត ​ក្នុង​តំបន់​ជា​ច្រើន​ក្នុង​ពិភពលោក។
ស្ពឺ: ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
ផ្លែឈើមានរូបរាងស្តើង សំបកក្រមួន សំបក ពណ៌លឿងពណ៌ទឹកក្រូច និងមានសាច់ពណ៌លឿងខ្ចី ពេលទុំ។  ផ្លែស្ពឺគឺប្រហែល  មានប្រវែង និងរាងពងក្រពើ។ ជាធម្មតាវាមានរនាំងបណ្តោយដែលលេចធ្លោចំនួនប្រាំ ឬប្រាំមួយ។ នៅផ្នែកឆ្លងកាត់វាស្រដៀងនឹងផ្កាយ។ សាច់​វាគឺ​ល្អក់​ហើយ​ពណ៌​លឿង​ទៅ​លឿង។
ស្ពឺ: អត្ថប្រយោជន៍​ចំពោះ​សុខភាព

អត្ថប្រយោជន៍​ចំពោះ​សុខភាព 
គុណប្រយោជន៍ចំពោះសុខភាពរបស់ផ្លែស្ពឺ រួមមានការបង្កើនប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ រំញោចការបំបៅកូន ការបន្សាបជាតិពុលរាងកាយ បំបាត់បញ្ហាផ្លូវដង្ហើម ការពារស្បែក ជំនួយដល់ការសម្រកទម្ងន់ បង្កើនល្បឿនមេតាបូលីស ការពារជំងឺមហារីក បង្កើនការរំលាយអាហារ និងបង្កើតឆ្អឹងរឹងមាំ។គុណប្រយោជន៍ ១៧ យ៉ាងនៃផ្លែស្ពឺ, ស្ពាន, ថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២០
ស្ពៃក្ដោប

ស្ពៃក្ដោប គឺជាដំណាំមួយប្រភេទដែលដាំយកធាង ឬស្លឹក ទៅធ្វើជាចំណីចំណុកអាហារជាអន្លក់ឬប្រើការជ្រក់ក៏បាន ស្ពៃក្ដោបជាបន្លែមួយប្រភេទ ដែលប្រជាកសិករខ្មែរពេញនិយមដាំនិងយកទៅទទួនទាន។ ដំណាំប្រភេទនេះគេតែងតែដាំនៅតាមតំបន់ដីល្បាប់មាត់ទន្លេ និងតំបន់ដីក្រហមខ្ពង់រាប ព្រោះដីទាំងអស់នោះសម្បូរជីជាតិល្អ ដែលនាំឲ្យស្ពៃក្ដោបលូតលាស់បានល្អ។ ដោយសារស្ពៃក្ដោប ត្រូវការអាកាសធាតុត្រជាក់គេដាំចាប់ពីខែតុលា ដល់ខែកុម្ភៈ។ ស្ពៃក្ដោប ជាដំណាំមួយប្រភេទដែលមានប្រភពកំណើតមកពី ទ្វីបអឺរ៉ុប ។
រូបភាពតូច|ស្ពៃក្តោបជាស្ពៃបែបលក្ខណៈក្រញាញ់រាងមូលដែលផ្នែកផ្ទៃខាងក្នុងរបស់ស្ពៃមានពណ៌ស ហើយខាងក្រៅមានពណ៌បៃតងខ្ចីទោះបីប្រភេទស្ពៃក្ដោប មានប្រភពដើមចេញពីទ្វីបអ៊ឺរ៉ុបក៏ដោយ គេបានយកពូជស្ពៃក្ដោបមកដាំដើម្បីបំពេញតំរូវការទីផ្សារនៅក្នុងប្រទេសនីមួយៗនៅលើពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន ។ ស្ពៃក្ដោប ជាទូទៅមានពូជ ៣ប្រភេទ ដូចជា ពូជស្លឹកពណ៌ស្វាយ ពូជស្លឹកពណ៌ស និង ពូជស្លឹកពណ៌ក្រហម ។ ដំណាំស្ពៃក្ដោប គេតែងតែដាំនៅរដូវត្រជាក់។https://thmeythmey.com/m/?page=detail&id=100373 ស្ពៃក្តោបគឺជាអាហារសម្បូរដោយសម្បូរវីតាមីនK វីតាមីនC។  ការផលិតស្ពៃក្តោបផ្សេងទៀតនៅលើពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០២០ មានចំនួន ៧១លានតោនដែលដឹកនាំដោយប្រទេសចិនជាមួយនឹង ៤៨% នៃចំនួនសរុប។
ស្មាន គុណាន់

មេបញ្ជាការអនុសេនី ស្មាន គុណាន់ (; ២៣ ធ្នូ ១៩៨០ - ៦ កក្កដា ២០១៨)ในประเทศ - ร.10 พระราชทานน้ำหลวงอาบศพ'จ่าเอกสมาน กุนัน' - แนวหน้า ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ចាស៊ែម () គឺជាបុរសយោធាម្នាក់ដែលជាអ្នកមុជទឹក ថ្ងៃទី ៦ ខែកក្កដាឆ្នាំ ២០១៨ គាត់បានស្លាប់ដោយសារជំនួយប្រតិបត្តិការជួយសង្គ្រោះរូងភ្នំថាំលួង នៅអាយុ ៣៨ ឆ្នាំ គាត់បានទទួលឈ្មោះហៅក្រៅរបស់ "វីរបុរសរូងភ្នំថាំលួង"។
ស្មូត

ការ ស្មូត កំណាព្យ គឺជាទម្រង់សិល្បៈមួយបែបដែលចាក់ឬសយ៉ាងជ្រៅក្នុងសង្គមខ្មែរ។ រាប់រយឆ្នាំកន្លងមកនេះ ការស្មូតកំណាព្យគឺជាផ្នែកសំខាន់មួយក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលរួមមានដូចជាម្តាយស្មូតបំពេរកូនអោយគេង និង តារាកំប្លែងស្មូត្រកំណាព្យជាពាក្យកំប្លែងជាដើម។
ស្មូត: ប្រភពដើមនៃពាក្យ «ស្មូត»

ប្រភពដើមនៃពាក្យ «ស្មូត» 
ស្មូត្រ​មកពី​ពាក្យ​ថា «​សូត្រ​បទ​រលាក់រលែក​ស្រែក​ជា​តម្អូញ​មាន​ទំនងជា​ទំនួញ​រៀបរាប់​»​។ រៀង​រហូត​មក បទ​ទំនួញ​នេះ​ច្រើន​ប្រើប្រាស់​នៅក្នុង​ពិធី​បុណ្យសព ប៉ុន្ដែ​ឥឡូវ​កាន់តែ​មាន​ភាពទូលំទូលាយ​ជាង​មុន ដោយ​គេ​អាច​សូត្រ​នៅក្នុង​កម្មវិធី​បុណ្យ​ជាច្រើន​ដូចជា​បុណ្យ​ចម្រើន​ព្រះជន្ម បុណ្យបច្ច័យបួន និង​បុណ្យ​ដែល​ផ្សារភ្ជាប់​នឹង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ជាច្រើន​ទៀត​។​

ពាក្ស «​ ស្មូត » គឺជាការផ្លាស់ប្តូរលក្ខណៈនៃសូរិយារឹស « សូត្រា » សំដៅទៅលើការបួងសួងឬខដោយមានអាត្ម័នបុព្វហេតុដែលបង្កើតអោយមានកិរិយាស័ព្ទសកម្ម «សូត្រ» ពោលគឺដើម្បីបួងសួងអោយក្លាយជាអង្គធាតុពិត « ស្មូត​​ » មានន័យថាធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់អធិស្ឋាន។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរថា « ថ្លង » ក្លាយជា «​ តម្លង់ » ពោលគឺធ្វើឱ្យមនុស្សក្លាយទៅថ្លង់។
ស្មូត: មុខងារនិងការប្រើប្រាស់

មុខងារនិងការប្រើប្រាស់ 
រៀង​រហូត​មក​បទ​ទំនួញ​នេះ​ច្រើន​ប្រើ ប្រាស់​នៅ​ក្នុង​ពិធីបុណ្យ​សព ប៉ុន្ដែ​ឥឡូវ​វា​គ្រាន់​តែ​មាន​ភាព​ទូលំ​ទូលាយ​ជាង​មុន ដោយ​គេ​អាច​សូត្រ​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​បុណ្យ​ជាច្រើន ដូចជា បុណ្យ​ចម្រើន​ព្រះជន្ម បុណ្យ​បច្ឆ័យ​បួន និង​បុណ្យ​ដែល​ផ្សារ​ភ្ជាប់​នឹង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ជាច្រើន​ទៀត។
 
ស្មូតមានមុខងារមួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលអាចត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ដូចជា៖ការសោកសង្រេង ទំនួញ រឿងនិទាន រឿងល្ខោន ជីវិតរបស់ព្រះពុទ្ធ និងការអធិស្ឋាន និងពរផ្សេងៗ។

ទំរង់ប្រជាប្រិយបំផុតនៃស្មូត្រដែលច្រៀងក្នុងឱកាស បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ គឺ ទំនួញព្រេត (ទំនួញប្រេតដែលជាទំនួលខុសត្រូវនៃព្រលឹងខ្មោច) ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងទៅលើជំនឿប្រជាប្រិយខ្មែរចំពោះឥទ្ធិពលអាក្រក់របស់ខ្មោច។
ស្មូត: របៀប​សូត្រ

របៀប​សូត្រ 
របៀប​សូត្រ​មាន ទាំង​អស់​ជាង ៦០ របៀប។ ចំណុច​សំខាន់​ដំបូង​បំផុត​គឺ​សំឡេង។
ស្រការនាគ

រូបភាពតូច|ដើមស្រកានាគ
ផ្លែស្រកានាគគឺជាផ្លែឈើមួយប្រភេទដែលស្ថិតក្នុងអំបូរដើមដំបងយក្ស។ មានដើមកំណើតនៅភាគខាងត្បូងម៉ិកស៊ិក និង អាមេរិកកណ្តាល ។   ផ្លែស្រកានាគត្រូវបានដាំដុះនៅអាស៊ីបូព៌ា អាស៊ីខាងត្បូង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ សហរដ្ឋអាមេរិក ការ៉ាប៊ីន អូស្ត្រាលី និងទូទាំងតំបន់ត្រូពិច និង ស៊ុបត្រូពិច នៃពិភពលោក។  

រុក្ខជាតិអាចទប់ទល់នឹងសីតុណ្ហភាពរហូតដល់  និងរយៈពេលខ្លីនៃការសាយសត្វ ប៉ុន្តែនឹងមិនរស់រានមានជីវិតពីការប៉ះពាល់នឹងសីតុណ្ហភាពត្រជាក់យូរឡើយ។  
ធ្វេង|រូបភាពតូច|ផ្លែស្រការនាក
ផ្លែឈើ​នេះ​​ប្រដូចបាន​ទៅ​នឹង ​ផ្លែ​គីវី ដោយ​សារ​គ្រាប់​មាន​ពណ៌​ខ្មៅដែរ។ មនុស្សអាចប្រើផ្លែស្រកានាគដើម្បីភ្លក្សរសជាតិ និងពណ៌ ទឹកផ្លែឈើ និង ភេសជ្ជៈដែលមានជាតិអាល់កុល ។  ផ្កា អាចបរិភោគបាន ឬស្ងោរធ្វើជា ទឹកតែក៏បានដែរ ។ 

ផ្លែស្រកានាគមានផ្ទុកសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មច្រើនមុខដែលមានគុណប្រយោជន៍សម្រាប់សុខភាពល្អ។អត្ថប្រយោជន៍សុខភាពរបស់ផ្លែស្រកានាគ, ស្ពាន, ថ្ងៃទី ៨ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៩  ផ្លែ​ស្រកា​នាគ ជា​ប្រភព​នៃ​វីតាមីន C កាបូអ៊ីដ្រាត កាក​សរសៃ និង​ខ្លាញ់ ដែល​អ្វី​ទាំង​នេះ​សុទ្ធ​តែ​ល្អ​ចំពោះ​អ្នក​មាន​ផ្ទៃពោះ។ទូច សុខា, ផ្លែស្រកានាគល្អខ្លាំងចំពោះស្រ្តីមាន​ផ្ទៃពោះ និងកូនក្នុង​ផ្ទៃ, Hello គ្រូពេទ្យ, ថ្ងៃទី ១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២១
ស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ

អាណាចក្រទិសខាងកើត រឺ​ ស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ (គ.ស ១៥១៤-១៥២៩) និង ស្រីសន្ធរ (គ.ស ១៥១២-១៥១៤ ) គឺជាអាណាចក្រទិសខាងកើតរបស់ព្រះស្រីជេដ្ឋាទី២ក្រោយពី​វាយ​បំបែក​ទ័ព​ទាំង​២ ​កង​របស់​ព្រះរាជា​រួច​ហើយ ហើយ​ចៅពញា​យស​រាជា​គេច​ខ្លួន​បាត់​ទៅនៅជាមួយព្រះបិតុលាចន្ទរាជានៅក្រុងទេពមហានគរ។ ស្ដេច​កន​គិត​ថា មាន​តែ​ខ្លួន​ម្នាក់​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​នៅ​ជា​ម្ចាស់​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ហើយ​ក៏​ត្រលប់​មក​នៅ​ឯ​ស្រីសន្ធរ​វិញ។ ស្ដេច​កន​បាន​ចាត់​ឱ្យ​ចៅហ៊្វាកៅជា​ឪពុកមា ចេញ​បង្ក្រាប​អាណា​ខែត្រ​ដែល​មិន​ទាល់​ទទួល​ស្គាល់​អំណាច​របស់​ខ្លួន ថ្វីបើ​មាន​ខ្លះ​មិន​ប្រឆាំង​នឹង​ខ្លួន​ក៏​ដោយ។ មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​បណ្ដា​អាណា​ខែត្រ​ទាំងអស់​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​មាន​ចៅហ្វាយ និង​នាម៉ឺន​ត្រួតត្រា​ដែល​តែង​តាំង​ដោយ​ស្ដេច​កន។ ប៉ុន្ដែ​ស្ដេច​កន​គ្មាន​ព្រះខ័នរាជ្យ​ដែល​ជា​និមិត្ដសញ្ញា​រាជា​និយម​ទេ ក៏​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ថា​នឹង​ឱ្យ​រង្វាន់​ជា​មាស​ ៥០០ ​តម្លឹង (ប្រហែល​១៨​គីឡូ​ក្រាម) ដល់​ជន​ណា​ដែល​រក​ព្រះខ័នរាជ្យ​ឃើញ​យក​មក​ប្រគល់​ឱ្យ​ខ្លួន។ ស្ដេច​កន​ក៏​បាន​ឱ្យ​គេ​ធ្វើ​ព្រះខ័នរាជ្យ​មួយ​ទៀត​ដែល​ខ្លួន​កាន់​នៅ​ពេល​បង្ហាញ​ខ្លួន​នៅ​មុខ​សាធារណជន។

ដោយប្រើប្រាស់​ព្រះខ័នរាជ្យ​ក្លែងក្លាយ​នេះ ស្ដេច​កន​បាន​ចាត់​ឱ្យ​គេ​រៀបចំ​អភិសេក​ខ្លួន​ជា​ព្រះរាជា​នៃ​ ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ក្រោម​ព្រះ​នាម​ថា​ «សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ធិរាជ​រាមាធិបតី» ជា​ព្រះរាជា​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​នៅ​ក្រុង​ស្រីសន្ធរ​បវរ​បាសាន្ត។

ស្ដេច​កន​បាន​លើក​ឪពុកមា​ឈ្មោះ កៅ ជាប្អូន​របស់​ម្ដាយឱ្យ​ឡើង​ជាទី​ចៅហ៊្វាគឺ​រដ្ឋមន្ដ្រី​ទី​១ ត្រួតត្រា​លើ​សមាជិក​រាជវង្ស​ និង​ពល​ព្រះស្រី​រតនត្រៃ​ទាំងអស់។​ អនុលោម​ទៅ​តាមទំលាប់​នៅ​ក្នុង​ព្រះរាជា​ណាចក្រ​ ស្ដេច​កន​បាន​លើក​លែង​ឱ្យ​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ទាំងអស់​រួច​ពន្ធ​ចំនួន​១​ឆ្នាំ​នៅ​ក្នុង​ឱកាស​អភិសេក​ខ្លួន​នេះ ហើយ​រាជពង្សាវតារ​និយាយ​ថា​ប្រជារាស្ដ្រ​ពេល​នោះ​បាន​សុខ​សប្បាយ​ខ្លាំង​ណាស់។

បន្ទាប់​មក ស្ដេច​កន​បានសំរេច​ចិត្ដ​ផ្លាស់​រាជធានី​ឱ្យ​រាជាណាចក្រ​ដែល​ខ្លួន​ដណ្ដើមបាន​ដោយ​ជ្រើស​រើស​កន្លែង​មួយ​ស្ថិត​នៅ​លើ​ព្រំប្រទល់​ខែត្រ​ត្បូងឃ្មុំ​ និងបាភ្នំ​ ត្រង់​កន្លែង​មួយ​មាន​ឈ្មោះ​ថា «ស្រឡប់» ​ហើយ​មក​គង់នៅ​ចាប់ពី​ឆ្នាំ​១៥១៤ ​រហូត​មក។ គេ​ត្រូវ​ប្រើ​ពេល​អស់​ ២​ ឆ្នាំ​ដើម្បី​សាងសង់​រាជវាំង កំពែងរាជធានី ប៉មសំរាប់​ការពារ​ដំណាក់​រាជមន្ទីរ​ និង​ត្រឡែងកែង​រោង​របាំ​សួនច្បារ ។​ ហើយ​ដោយ​រាជធានី​ខ្វះខាត​ទឹក​ ស្ដេច​កន​បាន​ចាត់​ឧកញ៉ា​វៀង​ វាំង​ លំពាង​ និង​ស្នល់​ ឱ្យ​ជីក​ស្រះ​ទឹក​ធំ​មួយ​រាង​ការ៉េ​ហើយ​ជ្រុង​មួយៗ​មាន​ឈ្មោះ​តាម​អ្នក​ទាំង​បួន។ ស្រះ​ទឹក​នេះ​នៅ​មាន​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ។ និយាយ​អំពី​រាជធានី​ថ្មី គេ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ឱ្យ​ថា «ក្រុង​ស្រឡប់​ព្រៃនគរ​បុរៈ​រាជធានី»។ បី​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក រាជធានី​នេះ​មាន​មនុស្ស​រស់នៅ​ច្រើន​រាជធានី​មុន ​២​ដង ហើយ​មាន​ជនបរទេស​ចេញ​ចូល​ជា​ច្រើន។ ព្រះរាជា​ណាចក្រ​មាន​សុខ​សន្ដិភាព​ដូច​ពី​មុន​ឡើង​វិញ ហើយ​ប្រជានុរាស្ដ្រ​បាន​សុខ​សំបូរ​សប្បាយ​ក្រោម​រាជ្យ​ស្ដេច​កន​នេះ​ជាង​ស្ដេច​មុនៗ​ទាំងអស់។

ស្ដេចកនជា​ព្រះរាជា​កម្ពុជា​មុន​គេ​ដែល​បាន​ចាត់​ឱ្យ​បោះពុម្ព​ប្រាក់​សំរាប់​ចាយ​វាយជា​ប្រាក់​ស្លឹង​ធ្វើ​ពី​មាស​មាន​រូប​នាគ​ម្ខាង។

រាជធានីត្រូវបានគេវាយបែកខ្ចាត់ខ្ចាយនៅឆ្នាំគ.ស ១៥២៩។ ព្រះស្ដេចកន និងព្រះម្នាងត្រូវបានគេចាប់បានកាត់ក្បាលបញ្ជូនតាមជាលទៅឱ្យ សម្ដេចចៅពញាយសរាជា ព្រះភាគិនេយ្យោ ព្រះចន្ទរាជា និងព្រះស្រីជេដ្ឋាទី២។
ស្រឡៃ

thumb|ស្រឡៃ (ស្រឡៃតូច ស្រឡៃធំ)
ស្រឡៃជាឧបករណ៍ភ្លេង  ដែលាមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយគឺមានតាំងពីមុនសតវត្សរ៍ទី៩ ទៅទៀតពីព្រោះនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទដែលបានកសាងឡើងតាំងពីសតវត្សរ៍ទី៩ នោះមានឆ្លាក់រូបស្រឡៃកំពុងប្រគំរួមជាមួយឧបករណ៍ភ្លេងដទៃទៀត។ តាមព្រះបន្ទូលរបស់សម្តេចព្រះសង្ឃរាជគណៈមហានិកាយ ជួន ណាត ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥  ថាឧបករណ៍ស្រឡៃនេះ ខ្មែរយើងធ្វើត្រាប់តាមឧបករណ៍ភ្លេងឥណ្ឌាហៅថា សេហុី ឬណាហ្គាបើរល់ ក្នងចន្លោះសតវត្សរ៍សូន្យ និងសតវត្សរ៍ទី៦ គឺនៅក្នុងសម័យឥណ្ឌាមករកសុីលើទឹកដីនគរភ្នំ ពីដើមហៅតាមឥណ្ឌាថា សេហុីដែរ។ ក្រោយមកខ្មែរបានកែរូបរាងមួយបែបផ្សេងទៀតខុសពីស្រឡៃឥណ្ឌា គឺមានរូរាងជាស្រឡៃតូច និងស្រឡៃធំប្រើប្រាស់មកដលសព្វថ្ងៃនេះ។ ស្រឡៃមានពីរបែបគឺស្រឡៃតូច និងស្រឡៃធំ ស្រឡៃទាំងពីរបែបនេះមានរបៀបធ្វើដូចគ្នា និងយកវត្ថុធាតុយកមកធ្វើដូចគ្នា។ ស្រឡៃតូច និងស្រឡៃធំមានរន្ធសំនៀងដូចគ្នា ដែលមានចន្លោះឃ្លាតពីគ្នាពីមួយទៅមួយតាមកម្រិតសំនៀងរបសើខ្លួន។ រន្ធនីមួយៗអាចប្រើបានពីរទៅបីសំនៀងតាមរបៀបផ្លាស់ប្តូរម្រាមដៃបិទ និងបើកគូបផ្សំនឹងបច្ចេកទេសរបស់អណ្តាតផ្សំជាមួយនឹងអណ្តាតស្រឡៃរបាំព្រះរាជទ្រព្យ សីហា ឆ្នាំ២០០៥។
ស្រា: គុណសម្បត្តិនៃស្រា

គុណសម្បត្តិនៃស្រា 
ស្រាជាពាក្យក្លាយឃ្លាតមកអំពីសុរាគឺទឹកស្រវាំងមានដើមកំណើតដំបូងបង្អស់កើតអំពីព្រានព្រៃឈ្មោះសុរៈវចនានុក្រមខ្មែរ សម្តេច ជួន ណាត។ ការស្រាវជ្រាវ​ជា​ច្រើន​បាន​មើល​ពី​ឥទ្ធិពល​វិជ្ជមាន​លើ​បេះដូង និង​ផ្នែក​ដទៃទៀត​នៅក្នុង​ខ្លួន​នៃ​ការ​ផឹកស្រា និង​ភេសជ្ជៈ​ដែល​មាន​ជាតិ​អាល់កុល​ផ្សេងទៀត​។ ប៉ុន្តែ​ហានិភ័យ​ទៅលើ​សុខភាព​ក៏មាន​ដែរ ដូចដែល​យើង​បានដឹង​យ៉ាងច្បាស់​ថា​វា​អាច​គំរាមកំហែង​ដល់​អាយុជីវិត ដែល​រួមមាន ការគ្រោះថ្នាក់​ដោយសា​រកា​រ​បើកបរ​ក្នុង​ពេល​ស្រវឹង និង​អាច​ញៀន​។​ ការ​ផឹក​ស្រា​ក្នុង​កម្រិត​មធ្យម​ត្រូវ​បាន​ផ្សារភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​លទ្ធផល​ល្អ​។ ការស្រាវជ្រាវ​បាន​បង្ហាញថា ការ​ផឹកស្រា​អាច​បន្ថយ​ហានិភ័យ​នៃ​ជំងឺ​បេះដូង​, ជំងឺ​ដាច់​សរសៃឈាម​ខួរក្បាល​, ការបង្កើត​ជា​ដុំ​គ្រួស​, ជំងឺ​ទឹកនោម​ផ្អែម​ប្រភេទ​ទី​២ និង​ជំងឺ​វង្វេង​។ វា​ក៏​ជួយ​ផ្តល់​អោយ​មាន​មេតាបូលីស​ផ្សេងៗ​។​ វេជ្ជបណ្ឌិត ស៊ូ​សាន ស្តេន​ប៊ូម​(Suzanne Steinbaum) ជា​ប្រធាន​ផ្នែក​ជំងឺ​បេះដូង និង​ស្ត្រី​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ Lenox Hill ក្នុង​ទីក្រុង​ញូវយ៉ក និង​ជា​អ្នកនាំពាក្យ​អោយ​សមាគមន៍​បេះដូង​អាមេរិក​បាន​និយាយថា ស្រា ជាពិសេស​ស្រាក្រហម​, មាន resverato, ប្រឆាំង​នឹង​អុកស៊ីតកម្ម​, bioflavonoids និង polyphenols ដែល​ធាតុ​ផ្សំ​ទាំង​នេះ​ជួយ​អោយ​សរសៃឈាម​រីក និង​បន្ថយ​ការ​រលាក​។​ គាត់​បាន​និយាយថា ស្រា​អាចជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ចំណី​អាហារ​ដែល​ផ្តល់​នូវ​សុខភាព​បេះដូង​ប្រសិនបើ​អ្នក​ទទួល​ទាន​វា​ដោយ​ត្រឹមត្រូវ​។​ អ្នកស្រាវជ្រាវ​ដទៃទៀត​បាន​សម្គាល់​ឃើញថា ប៉ុន្តែ ការ​ទទួលទាន​ស្រា​ដោយ​ត្រឹមត្រូវ​អាច​មានន័យថា ជាការ​ទទួលទាន​ទាប​ជាង​អ្វី​ដែល​អ្នក​គិត​។​ អា​លីហ្សា​ប៊ែត កូវា​ស​(Elizabeth Kovacs) ជា​ប្រធាន​នៃ​កម្មវិធី​ស្រាវជ្រាវ​អាល់កុល​ក្នុង​សាកលវិទ្យាល័យ​វេជ្ជសាស្ត្រ Loyola ក្នុង​ទីក្រុង ឈី​កា​ហ្គូ​បាន​ពន្យល់ថា ការទទួល​ស្រា​កម្រិត​មធ្យម​ចំពោះ​ស្ត្រី​គឺ​មួយ​កែវ​ក្នុង​មួយថ្ងៃ និង​សម្រាប់​បុរស​វា​គឺ​២​កែវ​ក្នុង​មួយថ្ងៃ​។​ ស្តេន​ប៊ូម​បាន​ចង្អុលបង្ហាញ​ថា អ្នក​គួរតែ​ប្រុងប្រយ័ត្ន​នៅពេលដែល​ក្នុងការ​ទទួលទាន​ពីព្រោះ​ការ​ទទួលទាន​មួយ ឬ​ពីរ​កែវ​នៃ​ស្រា​នៅ​ភោជនីយដ្ឋាន​អាចជា​កែវ​ដែល​ធំ​។​ កូវា​ស​បាន​បន្ថែមថា អត្ថប្រយោជន៍​នៃ​ស្រា​ត្រូវបាន​ដាក់​កំណត់ ហើយ​វា​នឹង​មាន​ប្រយោជន៍​ប្រសិនបើ​អ្នក​ទទួល​ទាន​វា​ក្នុង​កម្រិត​មួយ​ទាប​, អ្នក​មិន​ប្រើ​ថ្នាំ​មួយចំនួន​, អ្នក​មិន​មាន​បញ្ហា​ថ្លើម ឬ​លំពែង និង​អ្នក​មិន​មាន​ផ្ទៃពោះ​។​ អ្នកជំនាញ​បាន​យល់​ស្រប​ថា មិន​មាន​អត្ថប្រយោជន៍​នៃ​ស្រា​ណា​ដែល​ជា​ហេតុផល​គ្រប់គ្រាន់​ដើម្បី​ចាប់ផ្តើម​ការ​ទទួលទាន​ស្រា​នោះទេ​។​ ស្តេន​ប៊ូម​បាន​និយាយថា ប្រសិនបើ​អ្នក​មិនទាន់​រួចរាល់​ក្នុងការ​ទទួលទាន​វា​នោះទេ​, សូម​កុំ​ចាប់ផ្តើម​ទទួលទាន​វា​ដើម្បី​សុខភាព​អោយសោះ​។ អ្នក​អាច​ញ៉ាំ​អាហារ​ដែល​ផ្តល់​សុខភាព​ដូច​ជា​បន្លែ​, ផ្លែឈើ​វិញ​។ អ្នក​កុំ​ទទួលទាន​ស្រា​ដើម្បី​ការពារ​បេះដូង​របស់​អ្នក​អោយ​សោះ​។​
ស្រា: គុណវិបត្តិនៃស្រា

គុណវិបត្តិនៃស្រា 
ស្តេន​ប៊ូម​បាន​សង្កត់ធ្ងន់ថា ប៉ុន្តែ​បរិមាណ​តិច​នៃ​ស្រា​អាច​ជួយ​បេះដូង​, បរិមាណ​ច្រើន​មិន​ជួយ​អោយ​ប្រសើរ​នោះទេ​។ គាត់​បាន​បន្ថែមថា ស្រា​អាច​បង្កើន​កម្រិត​ទ្រី​ក្លី​សេរីត​, ប៉ះពាល់​ដល់​ជាតិ​ខ្លាញ់​ដែល​ត្រូវបាន​រកឃើញ​នៅក្នុង​ឈាម ហើយ​វា​អាច​នាំ​អោយ​កើនឡើង​សម្ពាធ​ឈាម​ផងដែរ​។​ មនុស្ស​មួយចំនួន​ទំនោរ​ជាង​មាន​បញ្ហា​បេះដូង​ដែល​បណ្តាលអោយមាន​ចង្វាក់បេះដូង​លោត​មិន​ស្មើគ្នា​នៅពេល​ដែល​អ្នក​ផឹក​ស្រា ប៉ុន្តែ​មនុស្ស​មួយចំនួន​អាច​ទទួល​ទាន​វា​ក្នុង​បរិមាណ​តិច​ដោយ​មិន​មាន​បញ្ហា​នោះ​ទេ​។​ ស្តេន​ប៊ូម​បាន​សម្គាល់​ឃើញថា ការ​ទទួលទាន​ជាតិ​ស្រា​ខ្ពស់​អាច​នាំអោយ​ឡើង​ទម្ងន់ និង​ជាតិ​ស្រា​អាច​ធ្វើអោយ​ប៉ះពាល់​ដល់​តម្រង​នោម និង​ថ្លើម​ផងដែរ ជាពិសេស​ចំពោះ​អ្នក​ដែល​កំពុង​ប្រើប្រាស់​ថ្នាំ​មួយចំនួន ដូច​ជា​ថ្នាំ statins ដើម្បី​បន្ថយ​កូ​ឡេ​ស្តេ​រ៉ុល ឬ​ថ្នាំ​បំបាត់​ការឈឺចាប់​ដូចជា Acetaminophen (Tylenol) ជាដើម​។​ បន្ថែម​ពីលើ​នេះ​ទៅទៀត​, ការស្រាវជ្រាវ​ថ្មីៗ​បាន​ផ្សារភ្ជាប់​ការ​ទទួលទាន​ជាតិ​ស្រា​គឺ​បង្កើន​ហានិភ័យ​នៃ​ជំងឺមហារីក​មួយចំនួន​, ជំងឺ​ហឺត និង​អាឡែ​ស៊ី​។ ស្រា​ក៏​អាច​បណ្តាលអោយមាន​បញ្ហា​ដល់​អ្នក​ដែល​ប្រើ​ថ្នាំ​បន្ថយ​ជាតិ​ស្ករ​នៅក្នុង​ឈាម ដូចជា ថ្នាំ​អាំង​ស៊ុយ​លីន ដោយសារ​តែ​វា​អាច​បណ្តាល​អោយ​ជាតិ​ស្ករ​នៅក្នុង​ឈាម​ធ្លាក់ចុះ​ខ្លាំង និង​ធ្វើអោយ​គ្រោះថ្នាក់​។​ លទ្ធផល​អាក្រក់​បំផុត​មួយចំនួន​នៃ​ការ​ទទួលទាន​ស្រា​រួម​មាន​ការ​ញៀន​, ការពុល​, ការខូចខាត​ខួរក្បាល​, មាន​អំពើ​ហិង្សា និង​គ្រោះថ្នាក់​នៅ​ពេល​បើកបរ​។​ កូវា​ស​បាន​និយាយថា ស្រា​បង្កើន​ឪ​កាស​គ្រោះថ្នាក់​នៅ​ពេល​បើកបរ​, ប្រើ​អំពើហិង្សា​ទៅ​អ្នកដទៃ​, ចម្លងជំងឺ​កាមរោគ​, ការ​មាន​ផ្ទៃពោះ​ដោយ​មិន​ចង់​បាន​ជាដើម​។​ គាត់​បាន​សម្គាល់​ឃើញថា ស្រា​ដើរតួនាទី​១/៣​នៃ​ការគ្រោះថ្នាក់​ចរាចរណ៍ និង​ដោយ​យោង​តាម​មជ្ឈមណ្ឌល​គ្រប់គ្រង និង​ការពារ​ជំងឺ​អាមេរិក​បាន​អោយដឹងថា វា​ជា​កត្តា​មួយ​នៃ​២/៣​ដែល​បង្ក​អោយមាន​អំពើ​ហិង្សា​។​ កូវា​ស​បាន​បន្ថែមថា វា​ជា​រឿង​សំខាន់​ដែល​មនុស្ស​ត្រូវបាន​គេ​បញ្ជាក់​អំពី​ឥទ្ធិពល​របស់​ស្រា​លើ​ខ្លួន​របស់​ពួកគេ ដូចនេះ​ពួកគេ​អាច​ត្រូវបាន​រៀបចំ​ដើម្បី​មិន​ទទួលទាន ឬ​ទទួលទាន​ប្រកបដោយ​ការទទួលខុសត្រូវ​។ អត្ថប្រយោជន៍​នៃ​ការ​ទទួលទាន​ស្រា​គឺ​ទាប​បើ​ធៀប​នឹង​ហានិភ័យ​។​
ស្រា: ការផលិតស្រា

ការផលិតស្រា 
គ្រប់ប្រទេសទាំងអស់នៅលើពិភពលោក សុទ្ធតែមានការផលិតស្រាទាំងអស់ និងមានការនាំចេញទៅលក់ក្រៅប្រទេសផងដែរ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ស្រាក៏ជាប្រភពនៃចំណូលរបស់ជាតិនីមួយៗផងដែរ។
តួយ៉ាង ការផលិតស្រានៅក្នុងប្រទេសបារាំង ពិសេសគឺស្រាទំពាំងបាយជូរ ដែលគេស្គាល់ និងនិយមចូលចិត្ត។ ចំណែកឯការផផលិតនៅក្នុងស្រុកខ្មែរវិញ ក៏មានមិនចាញ់បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់ដែរ តាំងពី ស្រាស រហូតដល់ ស្រាពិសេស ព្រមទាំងស្រាបៀរផងដែរ។
ស្រា: ពាណិជ្ជកម្ម

ពាណិជ្ជកម្ម
មិនថាប្រទេសណា ប្រទេសណីនោះទេ ពាណិជ្ជកម្មស្រាតែងតែមាន​ គ្រាន់តែថា ការផ្សាយមានលក្ខណៈខុសគ្នា និងតាមមធ្យោបាយជាច្រើន ទោះបីមានការហាមឃាត់ នៅក្នុងបណ្តាប្រទេសខ្លះក៏ដោយ។ បើក្រលេកមកមើលពាណិជ្ជកម្មស្រា នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាវិញ ពាណិជ្ជកម្មនេះ មានច្រើនសម្បូរបែប តួយ៉ាងដូចជា ស្រាបៀរអង្គរ និង ស្រាបៀរខេមបូឌៀ ជាដើម ស្ទើរតែឃើញការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម រៀងរាល់ម៉ោង និងស្ទើរតែគ្រប់កម្មវិធីនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ទាំងអស់ មិនតែប៉ុណ្ណោះ សូម្បីតែប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងសង្គម ក៏មានការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មផងដែរ។
ស្រា: អំពីការបិទស្រានៅសម័យអង្គរ

អំពីការបិទស្រានៅសម័យអង្គរ 
ស្រាស្រុកគេនេះមានបួនយ៉ាងស្រាលេខមួយចិនហៅថាស្រាទឹកឃ្មុំ ដែលយកជាតិថ្នាំ នឹងទឹកឃ្មុំលាយជាមួយទឹកហើយផ្សំធ្វើឡើង។ បន្ទាប់មកហៅតាមអ្នកស្រុកហៅថាផេងកេស៊ី ដែលគេយកស្លឹកឈើមកផ្សំគឺស្លឹងឈើឈ្មោះផេងកេស៊ីនេះឯង។ បន្ទាប់មកទៀតគេយកអង្ករ ឬបាយដែលសេសសល់យកទៅបិទស្រាហៅថាប៉ាវឡេងកាក ព្រោះពាក្យប៉ាវឡេងកាកនេះប្រែថាអង្ករពីដើមពាក្យអង្ករ ហៅថារង្ករ។ ក្រៅពីនោះមានស្រាមួយទៀតមានស្រាទឹកល្ងៃស្ករ​ ដែលគេយកជាតិស្ករមកបិទឱ្យកើតទៅជាស្រា។ គេចូលទៅស្រុកភូមិក្បែរមាត់ទន្លេគេបរទះឃើញស្រាមួយមុខទៀតធ្វើអំពីទឹក្រចាប់ ព្រោះក្រចាប់ដុះមាត់ព្រែកហើយស្លឹកវាមានជាតិស្ករ ដែលអាចយកមកធ្វើជាស្រាបានសៀវភៅ កំណត់ហេតុជីវ តាក្វាន់ អំពីប្រពៃណីអ្នកស្រុកចេនឡា លោក​លី ធាមតែង ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី២៩។
ស្រាបៀរ

thumb|right|ស្រាបៀរ

"ស្រាបៀរ" គឺជាគ្រឿងស្រវឹងមួយប្រភេទ ដែលបានផលិតចេញពីស្រូវសាឡី... ផឹកច្រើននឹងធ្វើអោយយើងឆាប់ស្លាប់។
ស្រាបៀរ: ផលិតផលស្រាបៀរនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា

ផលិតផលស្រាបៀរនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ស្រាបៀរដែលបានផលិតនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មានជាច្រើនដូចជា៖
ស្រាបៀរ ហ្គែនស៍បឺគ
ស្រាបៀរ អង្គរ
ស្រាបៀរ បាយ័ន
ស្រាបៀរ ខ្លាំង
ស្រាបៀរ អាន់ឆ័រ
ស្រាបៀរ ខេមបូឌៀរ
ស្រាបៀរ ភ្នំពេញ
ស្រាបៀរ លីអូ
...
ស្រាបៀរ អង្គរ: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ
“ស្រាបៀរ អង្គរ” ត្រូវបានផលិតចេញជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ១៩៦៣ ដោយរោងចក្រ
ស្រាបៀរអង្គរដែលស្ថិតនៅទីក្រុងព្រះសីហនុ ប្រទេសកម្ពុជា។ រោងចក្រនេះត្រូវបាន បង្កើតឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នាដើមទសវត្សទី៦០ ដែលបានកសាង និងផ្តល់
ជំនួយការ បច្ចេកទេសដោយជនជាតិបារាំង (គំរោងបង្កើតរោងចក្រស្រាបៀរនេះ មាន
តាំងពីដើមទសវត្សទី២០ ក្នុងអំឡុងសម័យអាណានិគមបារាំងមកម្លេះ)។ រោងចក្រនេះ
បានផលិតស្រាបៀរដោយដាក់ស្លាកសញ្ញាពីរគឺ ស្រាបៀរអង្គរ និង ស្រាបៀរបាយ័ន។

នៅទសវត្សទី៧០ (អំឡុងសម័យ លន់ នុល) រោងចក្របានខាតបង់ប្រាក់ជាបន្តបន្ទាប់ ហើយចុងក្រោយត្រូវបានបិទនិងបំផ្លាញដោយរបបខ្មែរក្រហម។ ដូច្នេះមិនមានផលិត
ផលស្រាបៀរនៅចុងទសវត្សទី៧០ និងទសវត្សទី៨០ ទៀត​ទេ។

center|
រូបសញ្ញានៅលើស្រាបៀរអង្គរដោយខេមប្រ៊ូវគឺមានកំពូលប្រាសាទអង្គរប្រាំ គឺដូចនឹងរូបតំណាង នៅលើទង់ជាតិនៅសម័យនោះដែរ (សម័យរដ្ឋកម្ពុជា)។ បន្តិចក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩៩២ ក្រោយការរៀបចំការបោះឆ្នោតរបស់ UN (សម័យអ៊ុន តាក់) ទង់ជាតិថ្មីត្រូវបានបង្កើត​ឡើងសម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដែលមានរូបតំណាងជាប្រាសាទអង្គរកំពូលបីវិញ ដូច្នេះក្រុមហ៊ុនក៏បានកែច្នៃរូបសញ្ញាឲ្យមានកំពូលប្រាសាទបីវិញដែរ។

នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ក្រុមហ៊ុនមកពីប្រទេសអូស្រ្តាលីបានបង្ហាញពីចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុង
ការបង្កើតឡើងវិញនូវរោងចក្រស្រាបៀរអង្គរ ប៉ុន្តែត្រូវដកទៅវិញដោយសារស្ថានភាព
មិននឹងនរនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ បន្ទាប់មកនៅក្នុងឆ្នាំនោះដែរ ក្រុមហ៊ុនមកពីប្រទេស
ម៉ាឡេស៊ីបានទិញក្រុមហ៊ុននិងដូរឈ្មោះទៅជា “ខេមប្រ៊ូវ (Cambrew)” ។ នៅឆ្នាំ១៩៩២ ចង្វាក់ផលិតកម្មស្រាបៀរអង្គរក៏បានចាប់ផ្តើមឡើងវិញនៅទីតំាងដើមគឺនៅទីក្រុងព្រះ
សីហនុ។ ចំណែកឯស្រាបៀរបាយ័នចាប់ផ្តើមផលិតឡើងវិញដែរនៅឆ្នាំ១៩៩៥។

កាសស្បែរ(Carlsberg) ជាក្រុមហ៊ុនផលិតស្រាបៀរមួយដែលធំជាងគេក្នុងចំណោម ក្រុមហ៊ុនផលិតស្រាបៀរធំៗក្នុងពិភពលោក ដែលបានទិញភាគហ៊ុន៣០ភាគរយនៅ
ឆ្នាំ២០០៥ និងបង្កើនចំណែកភាគហ៊ុនដល់៥០ភាគរយនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ពីខេមប្រ៊ូវ។ នៅឆ្នាំ២០០៧ ដោយមានឧបករណ៍ទំនើបធ្វើឲ្យមានសមត្ថភាពផលិតប្រចាំឆ្នាំបាន
រហូតដល់៨០០.០០០ ហិចតូលីត្រ(២៥០លានកំប៉ុង)។

ផលិតផលស្រាបៀរ អង្គរ មិនត្រឹមតែពេញនិយមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាទេ ពួកវាក៏ត្រូវ
បាននាំចេញទៅប្រទេសជាច្រើនជុំវិញពិភពលោករួមមាន សហភាពអឺរ៉ុប ជប៉ុន អូស្រ្តាលី និងសហរដ្ឋអាមេរិកជាដើម។

បញ្ជាក់៖ អត្ថបទនេះមិនមែនសរសេរឡើងក្នុងគោលបំណងផ្សព្វផ្សាយផលិតផល
ស្រាបៀរអ្វីនោះទេ វាគ្រាន់តែចង់បង្ហាញពីប្រវត្តិត្រួសៗទាក់ទិននឹងស្រាបៀរផលិត
នៅស្រុកខ្មែរតែប៉ុណ្ណោះ។
ស្រាលផាត់

ចៅពញាស្រាលផាត់ (ចៅពញា ជាសក្ដិ, ស្រាល ជាងារឋានៈស្មើនឹង ក្រឡាហោម, ផាត់ជាឈ្មោះ) លោកជាមេទ័ពផង ក៏ជាញាតិខាងព្រះអង្គផងដែរ។
ស្រាលពេជ្រ

ចៅពញាស្រាលពេជ្រ (ចៅពញា ជាសក្ដិ, ស្រាល ជាងារមានឋានៈស្មើនឹង ក្រឡាហោម, ពេជ្រ ជាឈ្មោះ) លោកជាកូនសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ ដែលត្រូវជាបងប្អូនជីដូនមួយរបស់ព្រះស្ដេចកន។