navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សាសនានៅប្រទេសកម្ពុជា: គ្រិស្ដសាសនានៅប្រទេសខ្មែរ

គ្រិស្ដសាសនានៅប្រទេសខ្មែរ 

គ្រិស្ដសាសនានៅប្រទេសខ្មែរ

គ្រិស្ដសាសនាមាននៅប្រទេសខ្មែរ៤៥០ច្នាំ។សំរាប់ផ្តល់ដល់អស់អ្នកដែលមានសេរីភាពខាងជំនឿសាសនា
ដែលត្រូវបានផ្តល់អោយដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
រាល់ទំនាក់ទំនងការទូតដែលបានបង្កើតឡើងរវាងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជាមួយសម្តេចប៉ាប ចនប៉ូលទី២ នាទីក្រុង​វ៉ាទីកង់ បានអនុញ្ញាតិអោយបង្កើត​ព្រះសហគមន៍​កាតូលិកនៅក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ដោយ​ត្រឹមត្រូវ​តាមច្បាប់​នីតិបុគ្គល។
សាសនានៅប្រទេសកម្ពុជា: ទំនាក់ទំនង

ទំនាក់ទំនង 

ស្វែងយល់បន្ថែមអំពី ព្រះសង្ឃក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលចូលរួមក្នុងសកម្មភាពបរិស្ថាន
ព្រះសហគមន៍កាតូលិក 
សហគមន៍បាហៃកម្ពុជា

 Category:ប្រទេសកម្ពុជាCategory:សាសនា​
សាសនានៅឡាវ

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/PhaThatLuang.jpg/250px-PhaThatLuang.jpg|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ព្រះធាតុហ្លួង (ចេតិយមាស) ដែលជា ចេតិយ ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលជានិមិត្តសញ្ញាជាតិរបស់ប្រទេសឡាវ។
ព្រះពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ជា សាសនាធំជាងគេនៅ ប្រទេសឡាវ ។ វាត្រូវបានអនុវត្តដោយ 66% នៃ ប្រជាជន ។ Pew Research Center 2015 ស្ទើរតែគ្រប់ជនជាតិភាគតិច ឬ "ដីទំនាប" ឡាវ ( ឡាវលូម និង ឡាវឡម ) គឺជាអ្នកកាន់តាម ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយពួកគេមានត្រឹមតែ 40-50% នៃចំនួនប្រជាជន។  ចំនួន​ប្រជាជន​ដែល​នៅ​សេសសល់​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់ ​ក្រុម​ជនជាតិ​ភាគតិច ​ខុស​គ្នា​យ៉ាង​ហោច​ណាស់ ៤៨ នាក់។  ជនជាតិភាគតិចទាំងនេះភាគច្រើនជាអ្នកកាន់សាសនា ប្រជាប្រិយតៃ ដែលមានជំនឿខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្នុងចំណោមក្រុម។ 

សាសនា​ប្រជាជន​តៃ​គឺ​ជា​សាសនា​សំខាន់​ក្នុង​ចំណោម​ក្រុម​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ​ជនជាតិ ​តៃ ដូច​ជា ​ជនជាតិ​ថៃដាំ និង ថៃដេង ព្រម​ទាំង​ក្នុង​ចំណោម ​ក្រុម​មន-ខ្មែរ និង​ក្រុម ​ទីបេ-ភូមា ។ "Laos". International Religious Freedom Report 2007. U.S. Department of State. 2007. Retrieved October 26, 2021. តំនភ្ជាប់=|alt=Public Domain|class=noviewer|12x12ភីកសែល This article incorporates text from this source, which is in the public domain''''.{{cite web}}: CS1 maint: postscript (link) CS1 maint: url-status (link)
Category:CS1 maint: postscript
Category:CS1 maint: url-status សូម្បីតែក្នុងចំណោមប្រទេសឡាវទំនាបក៏ដោយ ជំនឿ សាសនាមុន ពុទ្ធសាសនា ជាច្រើនត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងការអនុវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ។  អ្នកកាន់សាសនាកាតូលិក និង ប្រូតេស្ដង់ មានប្រមាណ ២% នៃប្រជាជន។  ក្រុមសាសនាជនជាតិភាគតិចផ្សេងទៀតរួមមាន ជំនឿបាហៃ, អ៊ីស្លាម, ព្រះពុទ្ធមហាយាន និង លទ្ធិខុងជឺ ។  ពលរដ្ឋមួយចំនួនតូចជា អ្នកមិនជឿ ឬមិនជឿ ។ 

ទោះបីជា រដ្ឋាភិបាល ហាមប្រាមជនបរទេសមិន ឱ្យធ្វើសាសនា ក៏ដោយ ជនបរទេសដែលមានទីលំនៅមួយចំនួនដែលទាក់ទងនឹងអាជីវកម្មឯកជន ឬអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលបានចូលរួមសកម្មភាពសាសនាដោយស្ងាត់ស្ងៀម។ "Laos". International Religious Freedom Report 2007. U.S. Department of State. 2007. Retrieved October 26, 2021. តំនភ្ជាប់=|alt=Public Domain|class=noviewer|12x12ភីកសែល This article incorporates text from this source, which is in the public domain''''.{{cite web}}: CS1 maint: postscript (link) CS1 maint: url-status (link)
Category:CS1 maint: postscript
Category:CS1 maint: url-status រណសិរ្សឡាវ ទទួលបន្ទុកកិច្ចការសាសនាក្នុងប្រទេស ហើយអង្គការសាសនាទាំងអស់ក្នុងប្រទេសឡាវត្រូវតែចុះឈ្មោះជាមួយវា។ USCIRF Annual Report 2009 - The Commission's Watch List: Laos
សាសនាប្រជាប្រិយថៃ

រូបភាពតូច| បាយសីក្នុងសាសនាស្រុក ឬ សាសនាខ្មោច,ឡាវ.

សាសនាប្រជាប្រិយតៃ ឬ សាសនាខ្មោច ( ,  ,  ) គឺជាទម្រង់នៃ ជំនឿវិញ្ញាណនិយម សាសនា ជំនឿ intermixed ជាមួយជំនឿព្រះពុទ្ធសាសនាជាប្រពៃណីនិងប្រវត្តិសាស្ត្របានអនុវត្តដោយក្រុមជនជាតិ​កម្ពុជា(ខ្មែរ) , ប្រជាជនតៃ , ថៃ, ឡាវ, ភូមា (សព្វ​ថ្ងៃ​ហៅ​ថា មីយ៉ាន់ម៉ា) ពីមុន ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ , ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន, ព្រះពុទ្ធសាសនាវិជ្រយាន , ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ , នាគសាសនា.។ ៚ 

ប្រពៃណីតៃជំនឿវិញ្ញាណនិយមប្រជាប្រិយត្រូវបានអនុវត្តដោយ ឡាវ  តៃអាហម  ប្រជាជនសាន  ប្រជាជនដាយ តៃ Khamti  ឡាវឥសាន និង ជនជាតិថៃ នៃ ប្រទេសថៃ ។ សាសនាទាំងនេះមាននិន្នាការ សាសនានិយម និង ពហុនិយម ហើយការអនុវត្តរបស់ពួកគេទាក់ទងនឹងថ្នាក់នៃ សាសនា ឥស្លាម និង ការគោរពបូជាដូនតា ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយពួកគេមានលក្ខណៈដូចគ្នានិងមានលក្ខណៈព្រះពុទ្ធសាសនាខ្លះ។ ជារឿយៗគ្រួសារមួយអនុវត្តទាំងព្រះពុទ្ធសាសនានិងសាសនា។

ក្នុងចំណោមប្រទេសឡាវ, ឡាវឡោម និង ឡាវឡម  គឺមានលើសលុប ព្រះពុទ្ធសាសនា  ខណៈពេលដែល ឡាវ Theung និង ឡាវស៊ឹង មានប្រជាប្រិយលើសលុបសាសនា។ ប្រពៃណីអ្នក កាន់សាសនា តៃនិយមតៃក៏ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាឡាវ ដែរ។Yoshihisa Shirayama, Samlane Phompida, Chushi Kuroiwa, 2006. p. 622, quote: «[...] Approximately 60 to 65% of the population, most of whom are Lao Lum (people of the lowlands) follow Buddhism. About 30% of the population, on the other hand, hold an animist belief system called "Sadsana Phee" [...]».
សាសនាប្រជាប្រិយវៀតណាម

រូបភាពតូច| ទង់ជាតិប្រាំពណ៌ - និមិត្តរូបនៃសាសនាប្រជាប្រិយវៀតណាម
រូបភាពតូច| មនុស្ស​ម្នា​មក​ជួបជុំ​គ្នា​នៅ​ប្រាសាទទ្រឹន ញឹនតុង ថ្មី​នៅហ្វេ
សាសនាប្រជាប្រិយវៀតណាម (  ពេលខ្លះគ្រាន់តែហៅថា ដោ លឿង ( )អក្សរចិន :) ជាសាសនាជនជាតិ របស់ជនជាតិវៀតណាម ។ ប្រហែល៨៦% នៃចំនួនប្រជាជននៅវៀតណាមមានទំនាក់ទំនងជាមួយសាសនានេះ។ 

សាសនាប្រជាជនវៀតណាមមិនមែនជាប្រព័ន្ធសាសនាមួយដែលបានរៀបចំទេ ប៉ុន្តែជាសំណុំនៃទំនៀមទំលាប់គោរពប្រណិប័តន៍ក្នុងស្រុកដែលឧទ្ទិសដល់ "ថាន់" ដែលជាពាក្យដែលអាចបកប្រែជា "វិញ្ញាណ" "ព្រះ" ឬជាមួយនឹងទីតាំងដ៏ទូលំទូលាយជាង "អំណាចបង្កើត" ។ ព្រះទាំងនេះអាចជា អាទិទេពធម្មជាតិ ឬ ជាតិ សហគមន៍ ឬ ព្រះញាតិវង្ស ឬព្រះដូនតា និង ព្រះដូនតា នៃគ្រួសារជាក់លាក់មួយ។ ព្រះ​ដូនតា​ជា​ញឹកញយ​ជា​បុគ្គល​ដែល​មាន​វីរជន។ ទេវកថាវៀតណាម រក្សានិទានរឿងប្រាប់អំពីសកម្មភាពរបស់ព្រះលោហធាតុ និងវីរបុរសវប្បធម៌ជាច្រើន។

 is a distinct form of Vietnamese shamanism, giving prominence to some mother goddesses into its pantheon. The government of Vietnam also categorises  as a form of Vietnamese indigenous religion, since it brings together the worship of the  or local spirits with Buddhism, Confucianism and Taoism, as well as elements of Catholicism, Spiritism and Theosophy.
សាសនាប្រៀបធៀប: ព្រះជាម្ចាស់ជានរណា?

ព្រះជាម្ចាស់ជានរណា?
នេះជាចំណងជើងសៀវភៅបាឋកថារបស់វរសេនីយ៍ឯក R.Ingersol ជនជាតិអាមេរិកកាំងដែលសមាគមអ្នហេតុផលនិយមបោះពុម្ពផ្សាយ មហាជននិយមចូលចិត្តសៀវភៅនេះជាខ្លាំងរហូតដល់​ប្រជាជនក្នុងប្រទេសអាមេរិកនាំគ្នារៃអង្គាស់ប្រាក់កសាងរូបសំណាកលោកវរសេនីយ៍ឯក R.Ingersol ទុកជាអនុសាវរីយ៍ ។
តទៅនេះជាសំដីរបស់វរសេនីយ៍ឯក R.Ingersol ដែលខ្ញុំអ្នកប្រែនឹងប្រែជូនដល់ប្រិយមិត្រអ្នកអានបន្តិចម្តងៗតាមដែលពេលវេលាហុចឲ្យ សូមតាមដានអានដោយវិចារណាញាណ !
សាសនាប្រៀបធៀប: ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំមិនជឿថាមានព្រះអ្នកសាងលោក?

ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំមិនជឿថាមានព្រះអ្នកសាងលោក?
ធម្មតាទេ ទោះជារឿងអ្វីៗទាំងពួង បើទុកជារឿងខុសឆ្គងមិនគួរឲ្យជឿ ឬមិនមានភស្តុតាងឲ្យឃើញពិតប្រាកដក៏ដោយ ប៉ុនែ្តកាលបើបុគ្គលមានជំនឿនៅក្នុងចិត្តសន្តានហើយ ក៏តែងតែនឹករក​ពាក្យដោះសាថា រឿងនោះទំនងជាមានពិតមែន ពាក្យដោះសាថាទំនងជាមានពិតមែន នេះ អ្នកដែលមានជំនឿស៊ប់ក្នុងសាសនារបស់ខ្លួនតែងតែពោលពាក្យដោះសានេះដូចៗគ្នា ហេតុនោះ ទោះជារឿងអ្វីក៏ដោយ បើគ្មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ឲ្យឃើញច្បាស់លាស់ទេ យើងមិនគួរលង់ខ្លួនជឿតាមគេឡើយ អ្នកដែលមានវិចារណញាណខ្លះ ហេតុអ្វីក៏ត្រូវបណ្តោយខ្លួនឲ្យជឿទៅតាមរឿងរ៉ាវ​ផ្សេងៗដែលមាននៅក្នុងគម្ពីរបៃបើលរបស់សាសនាគ្រិស្ត និង​ដឹងច្បាស់ថា បើអ្នកនោះមិនមានអគតិទេ មុខជាមិនជឿរឿងរ៉ាវដែលមានក្នុងគម្ពីរបៃបើលទាល់តែសោះ ទោះរឿងរ៉ាវផ្សេងៗទៀត ក៏ដូចគ្នាដែរ បើយើងបានអាននិងត្រិះរិះពិចារណាដោយល្អិតល្អន់ ទាំងមិនមានអគតិហើយ ច្បាស់ជានឹងអស់ជំនឿក្នុងសាសនានោះៗ ។ 
មានមនុស្សជាច្រើនយល់ឃើញថា ព្រះយហោវ៉ា មិនមែនជាព្រះអាទិទេពទេ គម្ពីរបៃបើលក៏មិនមែនជាពាក្យសំដីដែលព្រះអាទិទេពបណ្តាលចិត្តឲ្យមនុស្សដឹងដែរ សាសនាគ្រិស្តមិន​ខុសប្លែក​អ្វីពីសាសនា​ដទៃដែលមនុស្សប្រឌិតឡើងនោះឡើយ ទីបំផុត ក៏មានអ្នកគិតបែបព្រៃថា ទោះជាយ៉ាងណា ប្រាកដជាមានអ្នកជាធំលើពិភពផែនដី ឬ ព្រះជាម្ចាស់របស់ពិភពផែនដី ដែលហៅថា ហ្គត(God) ឬ ព្រះជាម្ចាស់ ប៉ុន្តែព្រះនាមរបស់លោកមិនមែនឈ្មោះព្រះយហោវ៉ាក៏បាន​ គម្ពីរបៃបើលក៏មិនមែនជាព្រះបញ្ញត្តិ និង ពាក្យសំដីរបស់លោកទេ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គប្រហែលជាស្ថិតនៅត្រង់​កន្លែងណាមួយ កាលបើអ្នកមានគំនិតដូច្នេះក៏ត្រូវគ្នានឹងអ្នកមានជំនឿថា ព្រះយហោវ៉ាជាព្រះជាម្ចាស់ ព្រោះជាគំនិតដែលគ្មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ គ្រាន់តែនិយាយថាមានប៉ុណ្ណោះ សូមនឹកគិតទៅ​មើលថា ពិភពលោកយើងនេះពោរពេញទៅដោយគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ បើមានលោកជាព្រះម្ចាស់ពិភពដែលហៅថាព្រះអាទិទេពមែន ទាំងព្រះអង្គក៏មានព្រះទ័យករុណា មានមេត្តា និង យុត្តិធម៌ ទាំងមានអំណាចទិព្វស័ក្តិសិទ្ធិពិតមែន ចុះហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គបណ្តែតបណ្តោយឲ្យពិភពផែនដីដែលព្រះអង្គជាអ្នកសាងឡើងច្របូកច្របល់វិលវល់ទៅដោយគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ ដូចជា ជម្ងឺឈឺថ្កាត់ ទុព្ភិក្ខភ័យ ផែនដីរញ្ជួយ និងមហាភ័យជាច្រើនទៀត អ្នកមានអំណាចខ្លាំងតែងជិះជាន់ បៀតបៀនអ្នកមានកម្លាំងតិច អយុត្តិធម៌ត្រឡប់ជាឈ្នះយុត្តិធម៌ ជួនកាលអ្នកដែល​ប្រព្រឹត្តខ្លួន​ជាមនុស្សល្អ មានសទ្ធារាប់អានព្រះអង្គជាសរណៈទីពឹងទីរលឹក ត្រឡប់ជាត្រូវពួកជនពាលគម្រក់ថោកទាបធ្វើបាបបៀតបៀនទៅវិញ កាលបើដូច្នេះ តើព្រះជាម្ចាស់​ពិភពផែនដីនឹងប្រោស​ពួកគេដោយប្រការណា ឬ សុខចិត្តនៅធ្វើព្រងើយកន្តើយមិនធ្វើដឹងធ្វើឮអញ្ចឹងឬ? មនុស្សដែលរាប់អានព្រះអង្គគេមិនដែលព្រងើយកន្តើយសូធ្យអង្វរបួងសួងព្រះអង្គម្តងណាឡើយ !
សាសនាម៉ានី

សាសនាម៉ានី បានគេពេញនិយាមកាន់តាមក្នុងឆ្នាំ ២១៦ ដល់ ឆ្នាំ ២៧៦ នៃអាណាចក្រ សាសានៀន  ដែលបង្កើតឡើងដោយសាស្ត្រាចារ្យ ម៉ានី (/ˌmænᵻˈkiːɪzəm/;
in Modern Persian  .

សាសនា ម៉ានី បានបង្រៀនមួយ គម្ពីរ dualític cosmology ឧឡារិកពិពណ៌នាអំពីការតស៊ូរវាងពិភពលោកល្អខាងវិញ្ញាណនៃពន្លឺនិងពិភពលោកដ៏អាក្រក់សម្ភារៈនៃភាពងងឹត។ តាមរយៈដំណើរការដែលកំពុងកើតឡើងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់មនុស្សពន្លឺត្រូវបានគេយកចេញបន្តិចម្តង ៗ ពីពិភពលោកនៃបញ្ហាហើយត្រឡប់ទៅពន្លឺនៃពន្លឺវិញ។ ជំនឿរបស់វាគឺពឹងផ្អែកទៅលើចលនាមេវិទ្យាសាស្ដ្រមេសូប៉ូតាម៉ាមនិងសាសនា។
Widengren, Geo Mesopotamian elements in Manichaeism (King and Saviour II): Studies in Manichaean, Mandaean, and Syrian-gnostic religion, Lundequistska bokhandeln, 1946.

សាសនាម៉ានី ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងឆាប់រហ័សនិងបានរីករាលដាលយ៉ាងឆ្ងាយតាមរយៈតំបន់ដែលនិយាយភាសាអារ៉ាប់ - ស៊ីរី។ ហើយបានចរីកម្រើនរវាងសតវត្សទី 3 និងទី 7 ហើយគឺជាសាសនាដែលរីករាលដាលបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក។ វិហារគ្រឹស្តម៉ានីយ៉ែសនិងគម្ពីរបានកើតមានឆ្ងាយណាស់ដូចជាប្រទេសចិននិងផ្សាយទៅទិសខាងលិចជាចក្រភពរ៉ូម។Andrew Welburn, Mani, the Angel and the Column of Glory: An Anthology of Manichaean Texts (Edinburgh: Floris Books, 1998), p. 68សាសនាម៉ានីមានការប្រកួតប្រជែងដ៏ចម្បងមួយដើម្បីគ្រីស្ទសាសនា​ ក្នុងការប្រកួតប្រជែងដើម្បីជំនួសនិកាយមិនជឿនិយម។ សាសនាម៉ានី បានរស់រានមានជីវិតយូរអង្វែងនៅភាគខាងកើតជាងនៅភាគខាងលិចហើយវាហាក់ដូចជាចុងក្រោយបានរសាត់បាត់បន្ទាប់ពីសតវត្សទី 14 នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន។Jason David BeDuhn The Manichaean Body: In Discipline and Ritual Baltimore: Johns Hopkins University Press. 2000 republished 2002 p. សហសម័យក្នុងការធ្លាក់ចុះនៅក្នុងប្រទេសចិន  សាសនាចក្រនៃបូព៌ាក្នុងរាជវង្សមិង។ ក្នងខណៈចិនបានកត់ត្រាទុក តែត្រូវបាត់គម្ពីរឯសារស្ទើតែទាំងអស់ដោយសារមានសាសនាដទៃវាយកម្ចាត់។

 ការប្រកាន់ខ្ជាប់នៃ សាសនាម៉នី ជាពិសេសនៅក្នុងប្រភពចាស់ជាង Manichee ឬ Manichaean ថ្មីៗនេះ។ ពាក្យថា "ម៉ាក់ម៉ានីន" ត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយ (ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេប្រើជាពាក្យប្រមាថមើលងាយ) ជាគុណវិញ្ញាណមួយចំពោះទស្សនវិជ្ជានៃការប្រកាន់ពូជសាសន៍សីលធម៌ដែលយោងទៅតាមសកម្មភាពនៃការប្រកាន់សីលធម៌ដែលទាក់ទងនឹងជម្រើសល្អ (ឬសាមញ្ញ) ឬជានាមដែលតំណាងឱ្យមនុស្សដែលមានទស្សនៈបែបនេះ។
សាសនាម៉ានី: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 

 ជីវិតរបស់ឥសីម៉នី 
រូបភាពតូច|បូជាចារ្យម៉ានីយ៉ែលដែលបានគេគូរ។ សៀវភៅសាត្រាស្លឹករឹតរបស់ជីវចាង (គួចចូវ) តាទុមនៃប្រទេសចិន។
រូបភាពតូច|គំនូរសំពត់សូត្ររាជវង្ស យៀន ពីសាសនាម៉នី ។
ម៉ានីជាជនជាតិអ័កសស៊ីដពែរស៊ីសកើតមកនៅឆ្នាំ 216 គ។ ស។ នៅក្នុងមេសូប៉ូតាមៀ (សម័យទំនើបអ៊ីរ៉ាក់) ដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយពើស៊ីហើយក្រោយមកនៅអាស៊ាតានីសានអាស៊ានសាន។ យោងតាម ​​Cologne Mani-Codex ឪពុកម្តាយរបស់ Mani គឺជាសមាជិកនៃនិកាយហ្គីស្តុស្តនិយមជ្វីហ្វដែលគេស្គាល់ថាជាអេលែសសេស

 ម៉ានីបានផ្សំបញ្ចូលសំណេរចំនួនប្រាំពីរដែលក្នុងនោះមានប្រាំមួយនិពន្ធនៅក្នុងស៊ីរីកាអារ៉ាម៉ា។ ទីប្រាំពីរគឺ Shabuhragan ត្រូវបានសរសេរដោយ Mani នៅមជ្ឈឹមពែរនិងបង្ហាញដោយគាត់ទៅស្តេចនាសម័យ Sassanid Persian Shapur I នៅរដ្ឋធានី Persian នៃ Ctesiphon.ទោះបីជាគ្មានភស្តុតាង ក៏ដោយ  សាស្ត្រាចារ្យម៉ានី គាត់អត់ធ្មត់ចំពោះការរីករាលដាលនៃ សាសនាម៉ានី និងទប់ស្កាត់ពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញវានៅក្នុងព្រំដែនអាណាចក្ររបស់គាត់។ យោងទៅតាមទំនៀមទំលាប់មួយគឺគឺម៉ាននីផ្ទាល់ដែលបានបង្កើតស្គ្រីបស៊ីរីក្លាសដែលមានឈ្មោះថាម៉ានីចៀសដែលត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងសៀវភៅទាំងអស់ដែលបានសរសេរនៅក្នុងចក្រភពពែរថាតើពួកគេនៅស្រុកស៊ីរីកឬកណ្តាលពែរហើយនិងសម្រាប់ភាគច្រើន ការងារដែលបានសរសេរនៅក្នុងចក្រភពអៃហឺ។ ភាសាដើមនៃបាប៊ីឡូន (ភាសារដ្ឋបាលនិងវប្បធម៌នៃអាណាចក្រ Sassanid) នៅគ្រានោះគឺខាងកើតមជ្ឈឹមរ៉ូមដែលរួមបញ្ចូលគ្រាមភាសាសំខាន់ៗបីគឺយូដូ - អាសរ៉ូម (ភាសាតាល់មូដ) មណ្ឌានអារ៉ាមៀ (ភាសាម៉ង់ដាន) សាសនា) និង Syriac Aramaic ដែលជាភាសារបស់ ម៉ានី ក៏ដូចជាពួកគ្រីស្ទាន Syriac ។

ខណៈពេលដែល សាសនាម៉ានី ត្រូវបានរីករាលដាល, សាសនាដែលមានស្រាប់ដូចជា Zoroastrianism នៅតែមានការពេញនិយមនិងគ្រីស្ទសាសនាត្រូវបានទទួលឥទ្ធិពលសង្គមនិងនយោបាយ។
ថ្វីបើមានអ្នកកាន់សាសនាតិចតួចក៏ដោយក៏ម៉ានីកូស៊ីសបានឈ្នះអ្នកគាំទ្រនយោបាយនយោបាយជាន់ខ្ពស់ជាច្រើន។ ដោយមានជំនួយពីចក្រភពពែរម៉ានីបានចាប់ផ្តើមបេសកកម្មបេសកកម្ម។ បន្ទាប់ត្រូវបរាជ័យដោយសាការគាំទ្រនៃព្រះមហាក្សត្រពែដែលពេញចិត្តរបស់បព្វជិត Zoroastrian។ សាស្ត្រាចារ្យ​ ម៉ានី ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានស្លាប់នៅក្នុងពន្ធនាគារកំពុងរង់ចាំការប្រហារជីវិតដោយព្រះចៅអធិរាជ Persian Bahram I. កាលបរិច្ឆេទនៃការស្លាប់របស់គាត់ត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មាននៅឆ្នាំ 276 -277.

 មាន​ឥទ្ធិពល 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|សេចក្ដីអធិប្បាយនៅលើការបង្រៀននៃការសង្គ្រោះរបស់ម៉ានីក្នុងសតវត្សទី 13 គំនូរសូត្រចិនម៉ានីយ៉ែន។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|474x474ភីកសែល| ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទជាព្យាការីម៉ានីសម្នាក់តួនោះអាចត្រូវបានកំណត់ថាជាតំណាងនៃព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទដោយឈើឆ្កាងមាសតូចដែលអង្គុយនៅលើជើងក្រហមពណ៌ក្រហមនៅក្នុងដៃឆ្វេងរបស់ទ្រង់។
សាសនាម៉ានី: ជីវិតរបស់ឥសីម៉នី

ជីវិតរបស់ឥសីម៉នី 
រូបភាពតូច|បូជាចារ្យម៉ានីយ៉ែលដែលបានគេគូរ។ សៀវភៅសាត្រាស្លឹករឹតរបស់ជីវចាង (គួចចូវ) តាទុមនៃប្រទេសចិន។
រូបភាពតូច|គំនូរសំពត់សូត្ររាជវង្ស យៀន ពីសាសនាម៉នី ។
ម៉ានីជាជនជាតិអ័កសស៊ីដពែរស៊ីសកើតមកនៅឆ្នាំ 216 គ។ ស។ នៅក្នុងមេសូប៉ូតាមៀ (សម័យទំនើបអ៊ីរ៉ាក់) ដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយពើស៊ីហើយក្រោយមកនៅអាស៊ាតានីសានអាស៊ានសាន។ យោងតាម ​​Cologne Mani-Codex ឪពុកម្តាយរបស់ Mani គឺជាសមាជិកនៃនិកាយហ្គីស្តុស្តនិយមជ្វីហ្វដែលគេស្គាល់ថាជាអេលែសសេស

 ម៉ានីបានផ្សំបញ្ចូលសំណេរចំនួនប្រាំពីរដែលក្នុងនោះមានប្រាំមួយនិពន្ធនៅក្នុងស៊ីរីកាអារ៉ាម៉ា។ ទីប្រាំពីរគឺ Shabuhragan ត្រូវបានសរសេរដោយ Mani នៅមជ្ឈឹមពែរនិងបង្ហាញដោយគាត់ទៅស្តេចនាសម័យ Sassanid Persian Shapur I នៅរដ្ឋធានី Persian នៃ Ctesiphon.ទោះបីជាគ្មានភស្តុតាង ក៏ដោយ  សាស្ត្រាចារ្យម៉ានី គាត់អត់ធ្មត់ចំពោះការរីករាលដាលនៃ សាសនាម៉ានី និងទប់ស្កាត់ពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញវានៅក្នុងព្រំដែនអាណាចក្ររបស់គាត់។ យោងទៅតាមទំនៀមទំលាប់មួយគឺគឺម៉ាននីផ្ទាល់ដែលបានបង្កើតស្គ្រីបស៊ីរីក្លាសដែលមានឈ្មោះថាម៉ានីចៀសដែលត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងសៀវភៅទាំងអស់ដែលបានសរសេរនៅក្នុងចក្រភពពែរថាតើពួកគេនៅស្រុកស៊ីរីកឬកណ្តាលពែរហើយនិងសម្រាប់ភាគច្រើន ការងារដែលបានសរសេរនៅក្នុងចក្រភពអៃហឺ។ ភាសាដើមនៃបាប៊ីឡូន (ភាសារដ្ឋបាលនិងវប្បធម៌នៃអាណាចក្រ Sassanid) នៅគ្រានោះគឺខាងកើតមជ្ឈឹមរ៉ូមដែលរួមបញ្ចូលគ្រាមភាសាសំខាន់ៗបីគឺយូដូ - អាសរ៉ូម (ភាសាតាល់មូដ) មណ្ឌានអារ៉ាមៀ (ភាសាម៉ង់ដាន) សាសនា) និង Syriac Aramaic ដែលជាភាសារបស់ ម៉ានី ក៏ដូចជាពួកគ្រីស្ទាន Syriac ។

ខណៈពេលដែល សាសនាម៉ានី ត្រូវបានរីករាលដាល, សាសនាដែលមានស្រាប់ដូចជា Zoroastrianism នៅតែមានការពេញនិយមនិងគ្រីស្ទសាសនាត្រូវបានទទួលឥទ្ធិពលសង្គមនិងនយោបាយ។
ថ្វីបើមានអ្នកកាន់សាសនាតិចតួចក៏ដោយក៏ម៉ានីកូស៊ីសបានឈ្នះអ្នកគាំទ្រនយោបាយនយោបាយជាន់ខ្ពស់ជាច្រើន។ ដោយមានជំនួយពីចក្រភពពែរម៉ានីបានចាប់ផ្តើមបេសកកម្មបេសកកម្ម។ បន្ទាប់ត្រូវបរាជ័យដោយសាការគាំទ្រនៃព្រះមហាក្សត្រពែដែលពេញចិត្តរបស់បព្វជិត Zoroastrian។ សាស្ត្រាចារ្យ​ ម៉ានី ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានស្លាប់នៅក្នុងពន្ធនាគារកំពុងរង់ចាំការប្រហារជីវិតដោយព្រះចៅអធិរាជ Persian Bahram I. កាលបរិច្ឆេទនៃការស្លាប់របស់គាត់ត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មាននៅឆ្នាំ 276 -277.
សាសនាម៉ានី: មាន​ឥទ្ធិពល

មាន​ឥទ្ធិពល 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|សេចក្ដីអធិប្បាយនៅលើការបង្រៀននៃការសង្គ្រោះរបស់ម៉ានីក្នុងសតវត្សទី 13 គំនូរសូត្រចិនម៉ានីយ៉ែន។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|474x474ភីកសែល| ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទជាព្យាការីម៉ានីសម្នាក់តួនោះអាចត្រូវបានកំណត់ថាជាតំណាងនៃព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទដោយឈើឆ្កាងមាសតូចដែលអង្គុយនៅលើជើងក្រហមពណ៌ក្រហមនៅក្នុងដៃឆ្វេងរបស់ទ្រង់។
សាសនាម៉ាន់ដា

សាសនាម៉ាន់ដា ឬ Mandaeism  ជួនកាលគេស្គាល់ថាជា Nasoraeanism ឬ Sabianism  គឺជាសាសនា និមិត្ដ និយម និង សាសនាជនជាតិ ដែលមានឥទ្ធិពល ក្រិក អ៊ីរ៉ង់ និង ជ្វីហ្វ ។    ពួក​អ្នក​កាន់​តាម​វា គឺ​ពួក ​ម៉ាន់ដា គោរព ​អ័ដាម, អេបិល  សេត អេណុស ណូអេ  សិម អារ៉ាម និង​ជា​ពិសេស ​យ៉ូហាន​បាទីស្ទ ។ ម៉ាន់ដា ចាត់ទុកព្យាការី អាដាម, សេត, ណូអេ, សិម និង យ៉ូហានបាទិស្ទ ដោយអ័ដាមជាអ្នកបង្កើតសាសនា ហើយ យ៉ូហាន គឺជា ព្យាការីដ៏អស្ចារ្យបំផុត និងចុងក្រោយបង្អស់ ។
សាសនាម៉ាន់ដា: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ Mandaic ឬ Mandaeism មកពី Mandaic Mandaiia ហើយលេចឡើងនៅក្នុង Neo-Mandaic ជា មន្ទេយានា ។ នៅលើមូលដ្ឋាននៃការយល់ដឹងនៅក្នុងគ្រាមភាសាអារ៉ាមផ្សេងទៀត អ្នកជំនាញខាងសាសនា ដូចជា Mark Lidzbarski និង Rudolf Macúch បានបកប្រែពាក្យ manda ដែល Mandaiia យកមកថាជា "ចំណេះដឹង" (cf. Imperial Aramaic  mandaʿ នៅ​ក្នុង ដានីយ៉ែល ២:២១, ៤:៣១, ៣៣, ៥:១២; cf. Hebrew   madda' ជាមួយនឹងការបញ្ចូលលក្ខណៈនៃ /n/ ទៅព្យញ្ជនៈខាងក្រោម medial -nd- ដូច្នេះក្លាយជា -dd-) ។ Angel Sáenz-Badillos, A History of the Hebrew Language. Cambridge University Press, 1993 (), p. 36 et passim. និរុត្តិសាស្ត្រនេះណែនាំថា Mandaeans អាចជានិកាយតែមួយគត់ដែលនៅរស់រានមានជីវិតពី បុរាណកាលចុង ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណខ្លួនឯងយ៉ាងច្បាស់ថាជា Gnostics ។
សាសនាម៉ាន់ដា: ប្រភពដើម

ប្រភពដើម 
យោងតាមអត្ថបទ ម៉ាន់ដា ដែលរៀបរាប់ពីប្រវត្តិដើមរបស់ពួកគេ គម្ពីរ Haran Gawaita (រមូរនៃវិវរណៈដ៏អស្ចារ្យ) ដែលត្រូវបានសរសេរនៅចន្លោះសតវត្សទី 4-6 ជនជាតិ Nasoraean ម៉ាន់ដា ដែលជាសិស្សរបស់ យ៉ូហានបាទិស្ទ បានចាកចេញពី ក្រុងយេរូសាឡឹម ហើយបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៅក្នុង សតវត្ស​ទី​មួយ​នៃ​គ.ស ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​រាយការណ៍​ថា​មក​ពី​ការ​បៀតបៀន។   ជនអន្តោប្រវេសន៍ដំបូងបានទៅ Haran (ប្រហែលជា Harran នៅក្នុងប្រទេសទួរគីសម័យទំនើប) ឬ Hauran ហើយបន្ទាប់មកទៅកាន់ ភ្នំ Median ក្នុង ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ មុនពេលចុងក្រោយបានតាំងទីលំនៅនៅភាគខាងត្បូង Mesopotamia ( ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ សម័យទំនើប) ។  យោងតាមលោក Richard Horsley 'ខាងក្នុង Hawran' ភាគច្រើនទំនងជា Wadi Hauran នៅក្នុង ប្រទេសស៊ីរី បច្ចុប្បន្នដែល Nabataeans គ្រប់គ្រង។ មុននេះ ជនជាតិណាបាតាបានមានសង្រ្គាមជាមួយ ហេរ៉ូឌ អាន់ទីប៉ាស ដែលត្រូវបានថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំងដោយព្យាការីយ៉ូហាន ទីបំផុតបានប្រហារជីវិតគាត់ ហើយដូច្នេះត្រូវបានគេសន្មតជាវិជ្ជមានចំពោះក្រុមដែលស្មោះត្រង់នឹងយ៉ូហាន។ 

អ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនដែលមានជំនាញខាងសាសនា ម៉ាន់ដា រួមទាំង Jorunn Jacobsen Buckley យល់ស្របជាមួយនឹងគណនីប្រវត្តិសាស្ត្រ។  Buckley, Jorunn Jacobsen (2010). "4. Turning the Tables on Jesus: The Mandaean View". In Horsley, Richard (ed.). Christian Origins. A People's History of Christianity. Minneapolis: Fortress Press. pp. 94–111. ISBN 978-1-4514-1664-0.  យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ អ្នក​ខ្លះ​ទៀត​ប្រកែក​ចំពោះ​ដើម​កំណើត​មេសូប៉ូតាមី​ភាគ​និរតី​នៃ​ក្រុម។ "Mandaeanism | religion". Encyclopædia Britannica. Retrieved 4 November 2021. អ្នកប្រាជ្ញខ្លះចាត់ទុកទស្សនៈថា ម៉ាន់ដា មានវ័យចំណាស់ ហើយមានអាយុកាលតាំងពីមុនគ្រឹស្តសករាជ។  ម៉ាន់ដា អះអាង​ថា​សាសនា​របស់​ពួក​គេ​កំណត់​សាសនា​យូដា គ្រិស្ត​សាសនា និង​សាសនា​ឥស្លាម  ហើយ​ជឿ​ថា​ពួក​គេ​គឺ​ជា​កូន​ចៅ​ផ្ទាល់​របស់ សិម ជា​កូន​របស់ ​ណូអេ ។  ពួកគេ​ក៏​ជឿ​ដែរ​ថា​ពួកគេ​ជា​កូនចៅ​ផ្ទាល់​របស់​អ្នក​កាន់​តាម ​ជនជាតិ​ណាសូរ៉េន ម៉ាន់ដាអ៊ីន ​ដើម​របស់​យ៉ូហានបាទីស្ទ​នៅ​ក្រុង​យេរូសាឡិម។ Drower, Ethel Stefana (1953). The Haran Gawaita and the Baptism of Hibil-Ziwa. Biblioteca Apostolica Vaticana.
សាសនាម៉ាន់ដា: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច| រមូរនៃសតវត្សទី 18 នៃ Abatur នៅក្នុង បណ្ណាល័យ Bodleian, Oxford
ក្នុងអំឡុងពេល ការគ្រប់គ្រងរបស់ Parthian ប្រជាជន ម៉ាន់ដា បានរីកចម្រើនក្រោមការការពាររបស់ស្តេច។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការការពារនេះមិនស្ថិតស្ថេរជាមួយ ព្រះចៅអធិរាជ Sasanian Bahram I ដែលឡើងសោយរាជ្យ និងសម្ដេចសង្ឃ Kartir របស់គាត់ ដែលបានធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើអ្នកមិនមែន ស៊ូរូស្ទៀន ទាំងអស់។ Buckley, Jorunn Jacobsen (2010). "4. Turning the Tables on Jesus: The Mandaean View". In Horsley, Richard (ed.). Christian Origins. A People's History of Christianity. Minneapolis: Fortress Press. pp. 94–111. ISBN 978-1-4514-1664-0. 

នៅដើមនៃ ការសញ្ជ័យរបស់មូស្លីមនៃ Mesopotamia នៅក្នុង c. 640 ដែលជាមេដឹកនាំនៃ ម៉ានដា Anush bar Danqa ត្រូវបានគេនិយាយថាបានបង្ហាញខ្លួននៅចំពោះមុខអាជ្ញាធរ មូស្លីម ដោយបង្ហាញពួកគេនូវច្បាប់ចម្លងនៃ Ginza Rabba ដែលជាសៀវភៅបរិសុទ្ធ ម៉ាន់ដា និងប្រកាសថាព្យាការី ម៉ាន់ដា សំខាន់គឺ យ៉ូហាន ដែលជា បានរៀបរាប់ផងដែរនៅក្នុង គម្ពីគូរ៉ា ជា Yahya ibn Zakariya ។ នេះបានកំណត់អត្តសញ្ញាណ ម៉ាន់ដា ក្នុងចំណោម ahl al-kitāb ( ប្រជាជននៃសៀវភៅ ) ។ ដូច្នេះហើយ សាសនា ម៉ាន់ដា ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាសាសនាជនជាតិភាគតិចស្របច្បាប់នៅក្នុងចក្រភពមូស្លីម។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គណនីនេះទំនងជា apocryphal: ចាប់តាំងពីវាលើកឡើងថា Anush bar Danqa បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ ទីក្រុង Baghdad វាច្បាស់ជាបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីការបង្កើតឡើងនៃទីក្រុង Baghdad ក្នុងឆ្នាំ 762 ប្រសិនបើវាបានកើតឡើងទាំងអស់។ 

ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅចំណុចខ្លះ ម៉ាន់ដា ត្រូវបានកំណត់ថាជា Sabians ដែលបានរៀបរាប់រួមជាមួយ ជនជាតិយូដា គ្រិស្តបរិស័ទ និង សូរូស្ទៀន នៅក្នុងគម្ពីគូរ៉ាជា ប្រជាជននៃសៀវភៅ ។  ប្រភពដំបូងបំផុតដើម្បីធ្វើដូច្នេះដោយមិនច្បាស់លាស់គឺ Ḥasan bar Bahlul ( fl. 950–1000 ) ដោយ​លើក​ឡើង​ពី​ព្រះចៅអធិការ Abbasid ibn Muqla ( c. 885–940 ),  ទោះបីជាវាមិនច្បាស់ថា តើពួក ម៉ាន់ដា នៃសម័យកាលនេះ បានកំណត់អត្តសញ្ញាណខ្លួនឯងថាជា Sabians ឬថាតើការទាមទារនេះមានប្រភពមកពី Ibn Muqla ដែរឬទេ។  ម៉ាន់ដា បន្តត្រូវបានគេហៅថា Sabians រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ 

ប្រហែលឆ្នាំ 1290 បុព្វបុរសកាតូលិក Dominican មកពី Tuscany Riccoldo da Monte di Croce ឬ Ricoldo Pennini ស្ថិតនៅ Mesopotamia ជាកន្លែងដែលគាត់បានជួប ម៉ាន់ដា ។ គាត់បានពណ៌នាពួកគេថាជាអ្នកជឿលើច្បាប់សម្ងាត់របស់ព្រះដែលបានកត់ត្រានៅក្នុងអត្ថបទទាក់ទាញ ការមើលងាយការកាត់ស្បែក ការថ្វាយបង្គំយ៉ូហានបាទីស្ទជាជាងអ្វីទាំងអស់ ហើយលាងសំអាតម្តងហើយម្តងទៀត ដើម្បីជៀសវាងការថ្កោលទោសពីព្រះ។ 

ម៉ាន់ដា ត្រូវបានគេហៅថា "Christians of Saint John" ដោយសមាជិកនៃបេសកកម្ម Discalced Carmelite នៅ Basra កំឡុងសតវត្សទី 16 និង 17 ដោយផ្អែកលើរបាយការណ៍ពីអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាដូចជា Ignatius of Jesus ។  ពួក Jesuit ព័រទុយហ្គាល់មួយចំនួនក៏បានជួប "Saint John Christians" មួយចំនួននៅជុំវិញ ច្រកសមុទ្រ Hormuz ក្នុងឆ្នាំ 1559 នៅពេលដែលកងនាវាព័រទុយហ្គាល់បានប្រយុទ្ធជាមួយ កងទ័ពអូតូម៉ង់ នៅ បារ៉ែន ។
សាសនារដ្ឋ

សាសនារដ្ឋ (ហៅផងដែរថា សាសនាផ្លូវការ) គឺជាសាសនា ឬ គោលជំនឿ ដែលត្រូវបានអនុម័តជាផ្លូវការដោយរដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ឬ ជាសាសនាណាមួយដែលត្រូវទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋាភិបាលថាជាសាសនាស្របច្បាប់ក្នុងប្រទេសនោះ។ រដ្ឋដែលមានសាសនាផ្លូវការ (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជារដ្ឋសារភាព) ខណៈពេលដែលមិនមែនជារដ្ឋមិនប្រកាន់សាសនាគឺមិនចាំបាច់ជាទេវាធិបតេយ្យទេ។ សាសនារបស់រដ្ឋ គឺជាសាសនាផ្លូវការ ឬស្ថាប័នដែលដាក់ទណ្ឌកម្មដោយរដ្ឋាភិបាលនៃសាសនាមួយ ប៉ុន្តែរដ្ឋមិនចាំបាច់ស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បព្វជិតទេ (ដូចនៅក្នុងទេវាធិបតេយ្យ) ហើយក៏មិនមែនជាសាសនាដែលដាក់បន្ទោសទណ្ឌកម្មដោយរដ្ឋក៏ចាំបាច់ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋដែរ។ នៅប្រទេសកម្ពុជា រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានប្រកាសព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនាផ្លូវការរបស់ប្រទេស ប្រហែល ៩៨% នៃប្រជាជនកម្ពុជាកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា និងបណ្ដាលប្រទេសដទៃទៀតនៅលើពិភពលោកក៏បានប្រកាន់យកសាសនារដ្ឋផងដែរ ។
រូបភាពតូច|ផែនទីដែលមានពណ៌បញ្ជាក់ថាសាសនាជារបស់រដ្ឋ (ពណ៌លឿងតំណាងឱ្យព្រះពុទ្ធសាសនា,ពណ៌ខៀវតំណាងឱ្យគ្រិស្ដសាសនា,ពណ៌បៃតងតំណាងឱ្យអ៊ីស្លាមសាសនា,ពណ៌ប្រផេះតំណាងឱ្យរដ្ឋមិនទទួលស្គាល់)។
រូបភាពតូច|ប្រជាជនកម្ពុជាដ៏លើសលប់គោរពព្រះពុទ្ធសាសនា ប្រជាជនកម្ពុជាសំពះព្រះសង្ឃឆាន់អាហារក្នុងពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ
សព្វថ្ងៃនេះ អត្ថិភាពនៅក្នុងប្រទេសនៃសាសនាដែលមានឋានៈជាសាសនារបស់រដ្ឋមិនកំណត់ស្ថានភាពសាសនានៅក្នុងប្រទេសនោះទេ៖ សាសនារបស់រដ្ឋអាចជាសាសនាដែលមានសិទ្ធិតែមួយគត់ ឬគ្រាន់តែរីករាយនឹងបុព្វសិទ្ធិមួយចំនួន (ឧទាហរណ៍ជំនួយផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ) សាសនាផ្សេងទៀត មានសេរីភាព។
សាសនាអ្នកស្រុកចិន

រូបភាពតូច|រានទេវតានៃសាសនាប្រជាប្រិយចិន

សាសនាប្រជាប្រិយចិន ឬ សាសនាអ្នកស្រុកចិន ​ ( ,  ,  ) គឺ សាសនាបុរាណក្នុងជនចិន-ប្រទេសតៃវ៉ាន់ ពីមុន ព្រះពុទ្ធសាសនា​,សាសនាតាវ,សាសនាខុងជឺ ៕៚
សាសនាឯកទេវនិយម

សាសនាឯកទេវនិយម(សាសនា​ផ្តោត​ជំនឿ​លើ​ព្រះ​អាទិទេព​មួយ​អង្គ)250pxព្រះនាមព្រះ​ជាម្ចាស់(ព្រះអល់ឡោះ )សាសនា សាសនា​អ៊ីស្លាមគ្រិស្តសាសនាសាសនា​យូដា 
សាសនាឯកទេវនិយម  () គឺ សាសនាផ្តោត​ជំនឿ​លើ​ព្រះ​អាទិទេព​មួយ​អង្គ​  ដូចជា ​សាសនា​អ៊ីស្លាម គ្រិស្តសាសនា សាសនា​យូដា។  ​.Cross, F.L.; Livingstone, E.A., eds. (1974). "Monotheism". The Oxford Dictionary of the Christian Church (2 ed.). Oxford: Oxford University Press.
សាសនា​សកល: ២-និមិត្តសញ្ញា

២-និមិត្តសញ្ញា 
និមិត្តសញ្ញាដ៏សំខាន់របស់ព្រហ្មញ្ញសាសនានុះគឺ​​តួអក្សរ  ૐ ​ ដែលមានប្រភពមកពី  អ​​ ​​  ឧ​​​ ​​ ​  ម ជាអក្សរតំណាងអោយ ​​ ​ត្រីមូរតិ ឬព្រះអាទិទេពធំៗទាំង៣ មានក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា

ដូចជា  អ=ព្រះសិវៈ  ឬព្រះឥសូរ​​ ​​ ​​ ឧ=ព្រះវិស្ណុ​​  ឬព្រះនរាយណ៏​​​​  ម=ព្រះព្រហ្ម  ពេលរួមអក្សរទាំង៣នេះចូលគ្នា​ទើបបង្កើតបានទៅជាថា អូមૐ តំណាងអោយព្រះបរមាត្ម័ន ជាព្រះ

អាទិទេពកំពូលដែលមិនមានរូបរាងពិតប្រាកដ និមិត្តសញ្ញានេះ​ૐ ត្រូវបានគ្រប់និកាយគ្រប់លិទ្ធិទាំងអស់នៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនាយកមកប្រើប្រាស់ជាប្រចាំ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច|និមិត្តសញ្ញា
សាសនា​សកល: ៣-សាស្តា​​នឹង​សាវក

៣-សាស្តា​​នឹង​សាវក 
ព្រហ្មញ្ញសាសនាមិនមានសាស្តានុះទេ មានត្រឹមតែចំណេះដឹង​ឬព្រះវេទដែលកើតឡើងតាមរយៈការបង្ហាត់បង្ហាញពីព្រះអាទិទេពមកកាន់មនុស្សក្នុងលក្ខណៈ ស្រុតិ​ ឬការបានស្តាប់

បានឮ អក្នបានឮក្នុងទីនេះគឺសំដៅក្រុមអក្នបួសក្រុមប្រភេទឥសីដែលប្រើប្រាស់ជីវិតនៅក្នុងព្រៃនឹងប្រព្រឹត្តប្រតិបត្តិក្នុងព្រះធម៌រួចចេះហើយក៏នាំយកទៅបង្ហាត់បង្រៀនអក្ន

ផ្សេងទៀតតាមអ្វីដែលខ្លួនបានស្តាប់ដោយមិនមានការបន្ថែមបន្ថយឡើយ ទើបព្រះវេទក្លាយជាអមតៈធម៌​​ ឬជាខ្យល់ដង្ហើមរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដោយខ្លួនឯង​ ចំនែកសាវកក្នុង

សាសនាហិណ្ឌូគឺជាអក្នប្រតិបត្តិតាមព្រះវេទដែលជាទូទៅគេតែងស្គាល់ក្នុងនាមថាជាឥសី ហេតុដូច្នេះព្រហ្មញ្ញសាសនាឬសាសនាហិណ្ឌូគឺមិនមានសាស្តាពិតប្រាកដដូចជា

សាសនា​​​ផ្សេងៗនុះទេ​ តែក៏មានមេលិទ្ធិអក្នតាក់តែងគម្ពីរក្បួនច្បាប់ដែលបំពេញតួនាទីប្រហាក់ប្រហែលនឹងសាស្តាដែរដូចជា​ ៖

- វ្យាសៈ​​ លោកគឺជាអក្នរួបរួមរៀបរៀងគម្ពីព្រះវេទ ​គម្ពីរឥតិហាសៈ នឹងគ្ពីរបុរណៈ។

-វាលឃីកិ គឺជាឥសីតែងមហាកាព្យ​រាមាយណៈ​លោកកើតក្នុងត្រកូលព្រាហ្មណ៏តែម្តង ប៉ុន្តែត្រូវឪពុកម្តាយបោះបង់ចោលតាំងពីក្មេង​តែបានកសិករនាំយកទៅចិញ្ចឹម។

-គោតមៈ​​​​ ជាអក្នបង្កើតលិទ្ធិ​នយាយៈ។

-នាថមុនី ជាបុគ្គលតំបូងរបស់លិទ្ទ​វេសនៈ។