navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ដំរីពិភពលោក

រូបភាពតូច|260x260ភីកសែល| រូបគំនូរជនជាតិអាមេរិកឆ្នាំ ១៨៧៧ របស់ពិភពលោកបានគាំទ្រលើខ្នងដំរីបួនក្បាល ដោយខ្លួនពួកគេសម្រាកនៅលើខ្នងអណ្តើក។
អស្តទិគ្គជ ( សំស្ក្រឹត:         अष्टदिग्गज , Aṣṭadiggajas) គឺជាក្រុមដំរីរឿងព្រេងនិទានចំនួនប្រាំបីដែលលេចឡើងក្នុង លោហធាតុហិណ្ឌូ បម្រើជាអ្នកការពារនៃតំបន់ទាំងប្រាំបីនៃសកលលោក។  ក៏មានដំរីញីប្រាំបីក្បាលដែលឈរក្បែរ អស្តទិគ្គជ ដែលហៅថា អស្តទិក្ខរិណិ, Ashtadikkarinis ។
ដំរីពិភពលោក: បញ្ជី

បញ្ជី 
មាន អស្តទិគ្គជ និង អស្តទិក្ខរិណិ សរុបចំនួនប្រាំបីដែលឈរការពារតំបន់ទាំងប្រាំបី:   
 
+ទិសដៅ ប្រុស ស្រី ខាងកើត អារ៉ាវ៉ាតាអប្រមុ ភាគអាគ្នេយ៍បុណ្ដរីកកបិលា ខាងត្បូងវាមនបិង្គលា ភាគនិរតីកុមុទអនុបមា ខាងលិចអញ្ជនតាម្រកណ៌ី ភាគពាយ័ព្យបុស្បទន្តសុភ្រទន្តិ ខាងជើងសាវ៌ភៅមអង្គនា ភាគឦសានសុប្រតីកអញ្ជនាវតី
ដំរីពិភពលោក: អក្សរសិល្ប៍

អក្សរសិល្ប៍ 
ក្រៅ​ពីអស្តទិគ្គជមាន​ដំរី​បួន​ក្បាល​ដែល​ទ្រទ្រង់​ផែនដី​ពី​ទិស​ទាំង​បួន​ពី ​ពិភព​លោក ​ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ក្នុង ​រាមាយណៈ វិរូបាស (ខាងកើត) មហាបទ្មសម (ខាងត្បូង) សៅមនស (ខាងលិច) និង​ភទ្រ (ខាងជើង)។   Mani, Vettam (1975). Puranic encyclopaedia : a comprehensive dictionary with special reference to the epic and Puranic literature. Robarts - University of Toronto. Delhi : Motilal Banarsidass. p. 62. ISBN 978-0-8426-0822-0. Dalal, Roshen. "Ashtadiggajas". Hinduism: An Alphabetical Guide. Penguin UK.

Matanga Lila ភ្ជាប់ អស្តទិគ្គជ ជាយាន ( ពាហនៈ ) នៃ អស្តទិក្បល ដែលជាអ្នកថែរក្សាដ៏ទេវភាពប្រាំបីនៃទិសដៅ។ វាចែងថា ឧន្បោន៌ (អ្នកបង្កើត) បានយកសំបកពាក់កណ្តាលនៃ ស៊ុតលោហធាតុ នៅក្នុងដៃរបស់គាត់; អស្តទិគ្គជ - សត្វដំរីចំនួនប្រាំបីដែលដឹកនាំដោយ អិរវតា បានផុសចេញពីសែលនៅក្នុងដៃស្តាំខណៈដែលឥស្សរជនបានច្រៀងចំរៀង សមន ; ចំណែក​គោ​-​ដំរី​ប្រាំបី​ក្បាល​បាន​មក​ពី​សម្បក​ខាង​ឆ្វេង​ជា​មហេសី។ អស្តទិគ្គជ បន្តពូជជាមួយមហេសីរបស់ពួកគេ រស់នៅព្រៃឈើ ភ្នំជាមួយដំរី។ ពួក​គេ​បាន​ជួយ​ព្រះ​ក្នុង​ការ​កម្ចាត់ ​បិសាច ​ក្នុង​សមរភូមិ។
ដំរីពិភពលោក: នៅក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ

នៅក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ 
ការបកស្រាយដ៏ពេញនិយមនៃ អណ្តើកពិភពលោក ដែលគាំទ្រសត្វដំរីពិភពលោកមួយឬច្រើនត្រូវបានកត់ត្រានៅឆ្នាំ 1599 នៅក្នុងសំបុត្រមួយដោយ Emanual de Veiga ។  លោក Wilhelm von Humboldt បានអះអាងថាគំនិតនៃដំរីពិភពលោកអាចមកពីការភាន់ច្រលំដែលបណ្តាលមកពីនាមសំស្ក្រឹត នាគ មានអត្ថន័យពីរនៃ "ពស់" និង "ដំរី" (ដាក់ឈ្មោះតាមប្រម៉ោយរបស់វាដូចពស់) ដូច្នេះតំណាងឱ្យ គណនីខូចរបស់សត្វពស់ពិភពលោក។   
 
វចនានុក្រមនៃឃ្លា និងរឿងប្រឌិតរបស់ស្រាបៀរ រាយ បញ្ជី Maha-pudma និង Chukwa គឺជាឈ្មោះពី "ការបកប្រែដ៏ពេញនិយមនៃ ទេវកថាហិណ្ឌូ ដែលសត្វអណ្តើក Chukwa គាំទ្រដំរី Maha-pudma ដែលក្រោយមកគាំទ្រពិភពលោក" ។  អក្ខរាវិរុទ្ធ Mahapudma មានប្រភពមកពីការបោះពុម្ពខុសនៃ Mahapadma នៅក្នុងឆ្នាំ 1921 របស់ Sri Aurobindo ដែលនិយាយអំពីរឿងរបស់ មហាភារត ។

នៅក្នុងប្រលោមលោក Discworld របស់ Terry Pratchett ឌីសអង្គុយនៅលើស្មារបស់ដំរីបួនក្បាលដែលឈរនៅលើកំពូលនៃអណ្តើកយក្ស។ មាន​ដំរី​ទី​ប្រាំ​ដែល​មាន​រឿងព្រេង​និទាន​មួយ​បាន​ធ្លាក់​ចូល​ដី ហើយ​បន្សល់​ទុក​នូវ​មរតក​នៃ​វត្ថុ​ធាតុ​រ៉ែ​ដ៏​មាន​តម្លៃ។
ដំរីឥណ្ឌា

ដំរីឥណ្ឌា (Elephas maximus indicus) ជាដំរីមួយក្នុងចំនោមបីនៃដំរីអាស៊ីដែលមានដើមកំណើតនៅអាស៊ីដីគោក។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៦ អេភេមហ្វីមឺសត្រូវបានចុះបញ្ជីជាប្រភេទជិតផុតពូជដោយអាយអាយស៊ីអិនខណៈចំនួនប្រជាជនបានថយចុះយ៉ាងតិច ៥០ ភាគរយក្នុងរយៈពេលបីជំនាន់ចុងក្រោយដែលប៉ាន់ស្មានថាមានអាយុកាល ៦០-៧៥ ឆ្នាំ។ ប្រភេទនេះត្រូវបានគំរាមកំហែងជាមុនដោយការបាត់បង់ជម្រកការរិចរិលនិងការបែកខ្ញែក។
ដំរីឥណ្ឌា: Further reading

Further reading 
G. P. Sanderson (1907)	Thirteen years among the wild beasts of India: their haunts and habits from personal observation : with an account of the modes of capturing and taming elephants. John Grant, Edinburg. 8th edition in 2000 by Asian Educational Services, New Delhi. ISBN 812061464X 9788120614642
ដំរីឯរាវ័ណ

thumb|រូបសំណាកដំរីឯរាវ័ណ(ដំរីក្បាលបី) សិល្បៈខ្មែរពីព្រះបរមរាជវាំងអង្គរធំ  បច្ចុប្បន្នមានទីតាំងនៅវត្តព្រះពុទ្ធមហាមុនី ទីក្រុងម៉ាន់ដាឡាយ មីយ៉ាន់ម៉ា
ដំរីឯរាវ័ណ (អង់គ្លេស:Airavata - សំស្ក្រឹត:ऐरावत )  ដំរីក្បាលបី៖ ឈ្មោះជាផ្លូវការរបស់ដំរីនោះគឺឯរាវ័ណ ឬឰរាវណ អានថាអេរ៉ាវ៉ាន់ ជាឈ្មោះដំរីមានក្បាលបីជាព្រះទីន័ងព្រះឥន្រ្ទ។http://dictionary.tovnah.com/?word=%E1%9E%AF%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%9C%E1%9F%90%E1%9E%8E  នៅក្នុងសង្គមខ្មែរយើង យើងតែងហៅដំរីក្បាលបីនេះថា ដំរីសាមពាន់ ដោយសារមានរឿងនិទានពីដំរីក្បាលបីកណ្ដឹងសាមពាន់ ឬរឿងចៅសុទ្ធចៅសាត
ដំរីឯរាវ័ណ: ដំរីក្បាលបីក្នុងគតិ[[ព្រហ្មញ្ញ សាសនា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]

ដំរីក្បាលបីក្នុងគតិព្រហ្មញ្ញសាសនា 
thumb|ព្រះឥន្រ្ទាធិរាជនិងព្រះឥន្រ្ទរាណី(មហេសីព្រះឥន្ទ)ជិះដំរីឯរាវ័ណ(ដំរីក្បាលបី) សិល្បៈឥណ្ឌា
នៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា ប្រវត្តិនៃដំរីក្បាលបីនេះ គឺកើតចេញពីការកូរសមុទ្រទឹកដោះរវាងពួកអសុរៈ និងពួកទេវៈដើម្បីបានវត្ថុទិព្វចុងក្រោយគេគឺទឹកអម្រឹត។ នៅពេលដែលកូរសមុទ្រទឹកដោះនោះអស់ប្រមាណជាង១ពាន់ឆ្នាំនៃទេវស្ថាន មានវត្ថុទិព្វជាច្រើនបានកើតឡើងពីការកូរសមុទ្រនេះ ដែលក្នុងនោះមានសត្វដំរីក្បាលបី ហើយត្រូវបានព្រះឥន្រ្ទយកមកធ្វើជាយានជំនិះ។ នៅមានជំនឿព្រហ្មញ្ញសាសនាមួយទៀតទាក់ទងនឹងដំរីក្បាលបីនេះផងដែរ ដំរីនេះមានក្បាលបីដែលជាការបន្សំបញ្ចូលគ្នារវាងដំរីពិសិដ្ឋទាំងបីរបស់អង្គទេវៈត្រីមូត៌គឺព្រះសិវៈ ព្រះព្រហ្ម និងព្រះវិស្ណុ សម្រាប់ជាអំណោយដល់ព្រះឥន្រ្ទាធិរាជ។ ដំរីដែលជាអំណោយរបស់ព្រះសិវៈទៅដល់ព្រះឥន្រ្ទគឺមានឈ្មោះថា អេរ៉ាវាន់ រីឯដំរីអំណោយពីព្រះព្រហ្មមានឈ្មោះថា គីរីមេឃត្រៃតាយុ ហើយចំណែកឯអំណោយរបស់ព្រះវិស្នុគឺមានឈ្មោះថា ឯកទណ្ឌ។ ទាំងក្នុងរឿងទេវកថាមហាភារតយុទ្ធ និងរាមកេរ្តិ៍ គឺសុទ្ធតែមានវត្តមានរបស់ត្រីក្បាលបីទាំងអស់។
ដំរីឯរាវ័ណ: ដំរីក្បាលបីក្នុងគតិពុទ្ធសាសនា

ដំរីក្បាលបីក្នុងគតិពុទ្ធសាសនា 
ដូចគ្នានឹងព្រហ្មញ្ញសាសនាដែរ នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដំរីក្បាលបីនេះជាពាហនៈរបស់ព្រះឥន្រ្ទាធិរាជ។ ដំរីក្បាលបីនេះមិនមែនជាប្រភេទសត្វតិរច្ឆាននោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការនិមិត្តកាយរបស់ទេវបុត្រនៅក្នុងឋានតាវតឹង្ស ដូចនៅក្នុងគម្ពីរសារត្ថទីបនីដីកាភាគ ១។ ដំរីឯរាវណនេះ មានរូបកាយធំ ១៥០ យោជន៍, មានក្បាល ៣៣, ក្បាលនីមួយៗ មានភ្លុក ៧ រួមក្បាល ៣៣ មានភ្លុក ២៣១, ក្នុងភ្លុកនីមួយៗមានប្រវែង ៥០ យោជន៍, ក្នុងភ្លុកនីមួយៗមានស្រះបោក្ខរណី ៧ រួមភ្លុក ២៣១ មាន ស្រះបោក្ខរណី ១៦១៧, ក្នុងស្រះបោក្ខរណីនីមួយៗ មានគុម្ពឈូក ៧ ដូច្នេះក្នុងស្រះបោក្ខរណី ១៦១៧ ត្រូវមានគុម្ពឈូក ១១៣១៩, ក្នុងគុម្ពឈូកនីមួយៗ មានផ្កាឈូក ៧ សរុបផ្កាឈូកទាំងអស់មាន ៧៩២៣៣ ផ្កា, ក្នុងផ្កាឈូកនីមួយៗ មានត្របក ៧ សរុបត្របកផ្កាឈូកទាំងអស់មាន ៥៥៤៦៣១ ត្របក, ក្នុងស្រទាប់ត្របកផ្កាឈូកនីមួយៗមាន មានទេពធីតា ៧ អង្គ សរុបទេពធីតាទាំងអស់មាន ៣៨៨២៤១៧ អង្គ ទេពធីតាទាំងអស់នេះ កំពុងរាំច្រៀងថ្វាយ ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ ឬព្រះឥន្ទ្រាធិរាជទ្រង់ទតរបាំទៅតាមភ្លុកដំរី ២៣១ ដែលមាន ប្រវែង ៥០ យោជន៍នោះឯង ។
នៅលើខ្លួនដំរីឯរាវ័ណ ក្បាលដែលនៅត្រង់កណ្ដាលនោះ ឈ្មោះថា សុទស្សនៈ មានមណ្ឌបកម្ពស់ ១២ យោជន៍ ទទឹង ៥០ យោជន៍ ខាងក្នុងមណ្ឌបមានបល្ល័ង្កកែវមណីទទឹង ១ យោជន៍ ជាទីគង់ប្រថាប់របស់ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ នៅជុំវិញមណ្ឌបមានដោតទង់នៅជិតៗគ្នា ទង់មួយៗ ប្រវែង ១ យោជន៍ មានកណ្ដឹងស្លឹកពោធិ៍ចងព្យួរទុកនៅខាងចុងដង គ្រប់ៗដងទង់ ពេលណាត្រូវខ្យល់ បក់មានសំឡេងពីរោះ បីដូចជាសំឡេងពិណ ។
ដំរីឯរាវ័ណ: ដំរីក្បាលបីក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត និង[[សិល្បៈខ្មែរ]]

ដំរីក្បាលបីក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត និងសិល្បៈខ្មែរ 
thumb|រូបសំណាកដំរីឯរាវ័ណ(ដំរីក្បាលបី) សិល្បៈខ្មែរ លានជល់ដំរី

សត្វដំរីនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ និងសិល្បៈខ្មែរគឺមានតាំងពីសម័យនគរភ្នំមកម្ល៉េះ។ តាមរយៈឯកសារប្រវត្តិសាស្រ្តជាពិសេសសិលាចារឹកតាំងពីសម័យបុរេអង្គរ នគរខ្មែរមានទីក្រុងមួយឈ្មោះថា វ្យាធបុរៈ ដែលមានន័យបុរីនៃអ្នកទម័កដំរី។ នៅក្នុងសម័យចេនឡាក៏មានវត្តមានរូបចម្លាក់ដំរីក្បាលបីនៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាផងដែរដូចជានៅលើផ្តែរ និងហោជាងនៃក្រុមប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក។ រូបចម្លាក់តួដំរីទាំងមូលពីថ្មធម្មជាតិនៅក្នុងស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត ខេត្តស្ទឹងត្រែងជាដើម។ ចូលមកដល់សម័យអង្គរចម្លាក់ពីដំរីក្បាលបីនេះកាន់តែពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងទាំងនៅអង្គរវត្ត អង្គរធំ លានជល់ដំរី ។ល។ នៅក្រោយសម័យអង្គរដំរីនៅតែមានតួនាទីក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរគ្រប់សម័យដូចជាសម័យព្រះអង្គចន្ទរាជានៃលង្វែក។ នៅសម័យឧដុង្គមានចេតីយ៍ដំរីសាមពាន់ដ៏ល្បីល្បាញមួយនៅលើភ្នំឧដុង្គដែលគេជឿថាជាស្នាព្រហស្ថរបស់ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២ ក្នុងប្រមាណគ.ស១៦២៣។
ដ្កាយុពី

ស៊ូឝ៊ីនដ្កាយុពី (  រឺ ដ្កាយុពី  ១៥១១–១៥៣៩) គឺជាព្រះមហាក្សត្រទី១៨នៃនគរហង្សាវត្តីបារគូក្នុងប្រទេសភូមាពីឆ្នាំ១៥២៦ ដល់ ១៥៣៩។ នៅក្នុងពេលព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យ ព្រះអង្គមានព្រះជន្មា ១៥ វស្សាបានទទួលមរតកពីព្រះរាជាណាចក្រដ៏រុងរឿង និង មានអំណាចបំផុតក្នុងចំណោមនគរក្រោយសម័យបាកានទាំងឡាយ។ ប៉ុន្តែព្រះអង្គមិនមានអំណាចលើសាមន្តរដ្ឋរបស់ទ្រង់ឡើយ ដែលសាមន្តរដ្ឋទាំងនោះយល់ថាទ្រង់អសមត្ថភាព។ ដប់ពីរឆ្នាំក្រោយមក ដោយសារតែកង្វះបទពិសោធន៍ និង ការគ្រប់គ្រងខុសទំនងរបស់ព្រះមហាក្សត្រវ័យក្មេង នគរនិយាយភាសាមនដែលបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១២៨៧ បានដួលរំលំដោយសារតែតោនងូដែលជានគរមួយតូចជាង។
ដ្កាយុពី: សង្ខេប

សង្ខេប

ដ្កាយុពីគឺជាព្រះរាជបុត្រច្បងនៃព្រះបាទពញារាមទី២នៃនគរហង្សាវត្តី។ ព្រះអង្គមានព្រះជន្ម ១៥ វស្សាតែប៉ុណ្ណោះនៅពេលទ្រង់បានឡើងសោយរាជ្យបន្តពីព្រះបិតា។Phayre 1967: 94–95 មិនដូចបិតាទ្រង់ឡើយ ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាព្រះមហាក្សត្រមួយអង្គក្នុងចំណោមក្សត្រដែលមានសមត្ថភាពបំផុតនៃរាជាណាចក្រតាមមាត់ឆ្នេរ ស្ដេចក្មេងអង្គនេះមិនដែលយកព្រះទ័យទុកដាក់ក្នុងការកាន់កាប់ព្រះនគរឡើយ។ ព្រះអង្គ "មិនដែលមើលក្បួនច្បាប់មួយក្បាលណាឡើយ ព្រះអង្គបានបោះបង់ចោលដោយក្រសាលក្នុងព្រៃជាមួយពួកដំរី និងសេះ ព្រះអង្គយាងរើសសំបកលៀសគ្រំក្ដាមខ្យង ព្រះអង្គហាក់បីដូចជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ"។Harvey 1925: 120 ព្រះអង្គមិនដែលទទួលបានការគោរពកោតក្រែងពីពួកសាមន្តរាជរបស់ទ្រង់ឡើយ។ ព្រះភាតាថ្លៃរបស់ទ្រង់ ចៅពញាបានគ្រប់គ្រងខេត្តមុំហ៍ (មោត្តមៈ) ហាក់បីដូចជាក្សត្រទ្រង់រាជ្យ។

ការដឹកនាំទន់ខ្សោយរបស់ព្រះបាទដ្កាយុពីបានផ្ដល់ជាឱកាសដល់ស្ដេចដែលពោរពេញដោយមហិច្ឆតារបស់តោនងូ ព្រះបាទឌ្បិនឝ្វេធិ និងឧបមេទ័ពព្រះរៀមអង្គ។ ផ្ដើមឆ្នាំ១៥៣៤ តោនងូបានចាប់ផ្ដើមការវាយឆ្មក់រដូវប្រាំងប្រចាំឆ្នាំចូលទៅក្នុងទឹកដីហង្សាវត្តី។ ចៅពញាមិនបានបញ្ជូនជំនួយណាមួយទៅកាន់ដ្កាយុពីឡើយ។ តោនងូមិនអាចធ្វើការរុលទៅមុខទល់នឹងខ្សែការពារយ៉ាងរឹងមាំរបស់បារគូដែលដឹកនាំដោយមន្ត្រីជើងចាស់ពីរនាក់ (ពញាល៏ និង ពញាចាន់) ហើយនិងមានជំនួយពីពួកទាហានស៊ីឈ្នួលបរទេសតាមរយៈកាំភ្លើងឡើយ។ ជិតដល់ឆ្នាំ១៥៣៧ ខ្សែការពារបារគូបានរុញច្រានការលុកលុយប្រចាំឆ្នាំជាប់គ្នាបីលើករបស់តោនងូដោយជោគជ័យ។ ដោយមិនអាចទំលុះខ្សែការពាររបស់បារគូ តោនងូជាចុងក្រោយបានប្រើប្រាស់កលល្បិចដើម្បីធ្វើឱ្យមានការបែកបាក់ក្នុងជំរំរបស់ហង្សាវត្តី។ ដ្កាយុពីដោយសារភាពឆោតល្ងង់បានជឿលើដំណឹងបង្ខូចរបស់តោនងូអំពីភាពស្មោះត្រង់របស់មន្ត្រីទាំងពីរ ដែលពួកលោកធ្លាប់ជារាជគ្រូរបស់ទ្រង់តាំងពីវ័យកុមារ ហើយក៏ហ៊ានពលីជីវិតដើម្បីទ្រង់ដែរ ក៏ប៉ុន្តែទ្រង់បែរជាប្រហារជីវិតពួកលោកចោលទៅវិញ។Htin Aung 1967: 107

នៅពេលតោនងូបានលុកលុយម្ដងទៀតនៅចុងឆ្នាំ១៥៣៨ ដ្កាយុពី កាលណោះដោយគ្មានមេទ័ពខ្លាំងពូកែ ទ្រង់ក៏បានបាត់បង់រាជធានី ហើយបានភៀសព្រះកាយពីបារគូទៅរកនគរព្យី (ផ្យ៉ាយ) ដែលព្រះភាតាថ្លៃរបស់ទ្រង់ នរបតី ជាព្រះមហាក្សត្រនៅទីនោះ។ (ព្រះអង្គមិនបានដកថយទៅមុំហ៍ទេ ដែលវានៅតែជាប៉ែកនៃទឹកដីហង្សាវត្តីដដែល ដោយហេតុថាទ្រង់មិនទុកព្រះទ័យនឹងចៅហ្វាយស្រុកចៅពញា (សប៊ិនញ៉ា) នៅទីនោះ។) តោនងូបានដណ្ដើមបានទីក្រុងរាជធានីបារគូដោយគ្មានការតបតអ្វីទាល់តែសោះ។ តាមផ្លូវគេចព្រះកាយទៅកាន់ព្យី កងទ័ពបាក់ទឹកចិត្តរបស់ទ្រង់ ថ្វីត្បិតតែមានចំនួនច្រើនលើសលប់ តែត្រូវបានបង្ក្រាបដោយកងទ័ពតូចៗរបស់ព្រះរៀមអង្គ ដែលជាកងទ័ពមានវិន័យល្អនៅក្នុងសមរភូមិណោនយ៉ូ។Htin Aung 1967: 108Harvey 1925: 154–155

ដោយបានមកដល់ព្យីជាមួយកងទ័ពមួយកងថយចំនួនប្រាំបួនភាគ ដ្កាយុពីបានរំអុកឱ្យសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ទ្រង់ ស្ដេចព្យី និងសមូហសហព័ន្ធរដ្ឋឝាន  ឱ្យជួយព្រះអង្គដណ្ដើមយករាជបល្លង្កមកវិញ ប៉ុន្តែត្រូវបានពួកគេបដិសេធចោល។ ក្នុងឆ្នាំដដែល ក្សត្រអង្គនេះបានចូលទៅកាន់ដីសណ្ដឥរាវត្តីរួមនិងក្រុមប្រដាប់អាវុធមួយក្រុមតូចដើម្បីកេណ្ឌដំរីចំបាំង។ នៅអ៊ីនហ្កាប៊ីន ក្បែរម៊្អូប៊ីន មួយរំពេចនោះ ទ្រង់បានធ្លាក់ព្រះកាយប្រឈួន និងសោយទិវង្គតនៅទីនោះបាត់ទៅ។
ដ្កាយុពី: កេរ្តិ៍ដំណែល

កេរ្តិ៍ដំណែល
ដ្កាយុពីគឺជាព្រះមហាក្សត្រហង្សាវត្តីចុងក្រោយដែលមានសិទ្ធិធម្មានុរូប រឺ ព្រះនាមនិទ្ទេសលើរាជាណាចក្រភូមាភាគខាងក្រោមមួយនេះដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១២៨៧។ បន្ទាប់ពីព្រះអង្គសោយទិវង្គតទៅ ចៅពញា ដែលជាក់ស្ដែងមានឥស្សរភាពតាំងពីឆ្នាំ១៥៣៤មកម៉្លេះ បានប្រកាសខ្លួនឯងជាព្រះមហាក្សត្រនៅមុំហ៍។ លោកត្រូវបានបង្ក្រាប និងប្រហារជីវិតនៅឆ្នាំ១៥៤១។ បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតនៃព្រះឌ្បិនឝ្វេធិនៅឆ្នាំ១៥៥០ ស្មេនចៅធុ និងស្មេនធ៏ក៏បានប្រកាសខ្លួនឯងជាព្រះមហាក្សត្រដែរ។ ពួកគេមិនដែលមានអំណាចលើទឹកដីត្រង់ណាមួយជាក់លាក់ឡើយ ហើយត្រូវបានកំរាបអោយរាបទាបនៅកៀកឆ្នាំ១៥៥២។
ដ្កាយុពី: គន្ថនិទ្ទេសន៍

គន្ថនិទ្ទេសន៍
 
 
 
 
 

Category:ក្សត្រភូមា
Category:ក្សត្រមន
Category:រាជវង្សហង្សាវត្តី
ដ្យាក្រាមអយល័រ

thumb|right|300px|ដ្យាក្រាមអយល័រដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងវត្ថុនៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យខុស ៗ គ្នា

ដ្យាក្រាមអយល័រ () គឺជាដ្យាក្រាមដែលប្រើក្នុងការពន្យល់ទំនាក់ទំនងរវាងសំណុំ។ ជាធម្មតា ពួកវាពាក់ព័ន្ធនឹងរាងត្រួតគ្នានិងអាចត្រូវបានធ្វើមាត្រដ្ឋានដូចជាផ្ទៃនៃរូបរាងមានសមាមាត្រទៅនឹងចំនួនធាតុដែលវាមាន។ ពួកវាមានអត្ថប្រយោជន៍ជាពិសេសសម្រាប់ពន្យល់ឋានានុក្រមស្មុគស្មាញនិងនិយមន័យត្រួតលើគ្នា។ ពួកវាតែងតែច្រឡំជាមួយដ្យាក្រាមវ៉ែន។ មិនដូចដ្យាក្រាមវ៉ែនដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងដែលអាចធ្វើបានរវាងសំណុំផ្សេងគ្នានោះដ្យាក្រាមអយល័របង្ហាញតែទំនាក់ទំនងដែលទាក់ទងប៉ុណ្ណោះ។

ការប្រើដំបូងនៃ "រង្វង់អយល័រ" ត្រូវបានសន្មតជាទូទៅទៅនឹងគណិតវិទូជនជាតិស្វីសឈ្មោះ លេអុនហាត អយល័រ (ឆ្នាំ ១៧០៧-១៧៨៣) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដ្យាក្រាមវ៉ែននិងអយល័រត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជផ្នែកមួយនៃការបង្រៀននៅក្នុងទ្រឹស្តីសំណុំដែលជាផ្នែកមួយនៃចលនាគណិតវិទ្យាថ្មីនៃទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ពួកគេក៏ត្រូវបានទទួលយកដោយកម្មវិធីសិក្សាផ្សេងទៀតដូចជាការអាន ក៏ដូចជាអង្គការនិងអាជីវកម្ម។
ដ្រាក់ម៉ា

ដ្រាក់ម៉ា (អង់គ្លេស: Drachma) ជាលុយកាក់ធ្វើពីប្រាក់ របស់ក្រិក។

ដ្រាក់ម៉ាគឺជារូបិយវត្ថុដែលត្រូវបានប្រើនៅក្នុងក្រិក ក្នងអំឡុងពេលជាច្រើនសម័យកាល នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ក្រិក:
 វាជារូបិយវត្ថុមួយរបស់ក្រិកកាលពីសម័យបុរាណ ត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ ដោយរដ្ឋក្រិកជាច្រើន ក្នុងអំឡុងពេលដប់ទសវត្សរ៍​ តាំងពីសម័យ Archaic, Classical, និងសម័យHellenistic រហូតដល់សម័យរ៉ូម ក្រោមការបោះកាក់របស់អធិរាជក្រិក។
 វាជារូបិយវត្ថុទាំងបីរបស់ក្រិកសម័យទំនើប ដំបូងត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៣២ ហើយចុងក្រោយបំផុតត្រូវបានជំនួសដោយរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូ ក្នុងឆ្នាំ២០០១ (១អឺរ៉ូស្មើនឹង៣៤០.៧៥ ដ្រាក់ម៉ា)។.
ដ្រាក់ម៉ា: តម្លៃ

តម្លៃ 
យោងតាមប្រវត្តិវិទូ និងសេដ្ឋកិច្ចវិទូមួយចំនួនបានបាន់ស្មានថា នៅសតវត្សទី៥មុនគស មួយដ្រាក់ម៉ាមានតម្លៃប្រហែល ២៥ ដុល្លារអាមេរិច(ក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ – ស្មើនឹង ៤៦.៥០ ដុល្លារអាមេរិច ក្នុងឆ្នាំ២០១៥)។ ប្រវត្តិវិទូសម័យបុរាណតែងតែអះអាងថា នៅក្រិកកាលពីសតវត្សទី៥ និងទី៤ មុនគស ប្រាក់ឈ្នួលប្រចាំថ្ងៃរបស់កម្មករជំនាញម្នាក់គឺ ១ដ្រាក់ម៉ា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ៤២៥ មុនគ.ស។It was originally set at 1/6 drachma by Pericles, until Cleon raised it in 425 BC; see also Aristophanes, Knights (line 255) and Wasps (line 609, 684, 690, 788–790, 1121).

យោងតាមទស្សនវិទូក្រិកសម័យបុរាណឈ្មោះXenophon មានអ្នកបកស្រាយសម័យបច្ចុប្បន្នជាច្រើនCf. footnote 18 of H. G. Dakyns's translation of Ways and Means: A Pamphlet on Revenues alias On Revenues (The Works of Xenophon, Macmillan, 1897). This footnote is quoting George Grote (Plato, and the Other Companions of Sokrates, vol. 3, J. Murray, 1865, p.597). ថា កន្លះដ្រាក់ម៉ាក្នុងមួយថ្ងៃ អាចចិញ្ចឹមពលរដ្ឋក្រីក្រជាច្រើននាក់បានយ៉ាងងាយស្រួល។
ដ្រាក់ម៉ា: ប្រភេទផ្សេងៗនៃរូបិយវត្ថុដ្រាក់ម៉ារបស់ក្រិកសម័យបុរាណ

ប្រភេទផ្សេងៗនៃរូបិយវត្ថុដ្រាក់ម៉ារបស់ក្រិកសម័យបុរាណ 
ដ្រាក់ម៉ាប្រាក់មួយមានទម្ងន់ប្រហែល ៤.៣ ក្រាម ឬ ០.១៥ អោនស៍British Museum Catalogue 11 – Attica Megaris Aegina ហើយទម្ងន់របស់វាខុសគ្នាពីរដ្ឋមួយទៅរដ្ឋមួយ។Photo gallery of Tetartemoria and other small Greek coins
ប្រភេទផ្សេងៗនៃកាក់ដ្រាក់ម៉ារូបប្រភេទរូបិយវត្ថុតម្លៃទម្ងន់ក្រិកកណ្តាល|190x190ភីកសែលDekadrachm១០ ដ្រាក់ម៉ា៤៣ ក្រាមកណ្តាល|140x140ភីកសែលTetradrachm៤ ដ្រាក់ម៉ា១៧.២ ក្រាមកណ្តាល|110x110ភីកសែលDidrachm២ ដ្រាក់ម៉ា៨.៦ ក្រាមកណ្តាល|89x89ភីកសែលDrachma៦ អូបូល៤.៣ ក្រាមកណ្តាល|70x70ភីកសែលTetrobol៤ អូបូល២.៨៥ ក្រាមកណ្តាល|60x60ភីកសែលTriobol
(hemidrachm)៣ អូបូល
( ដ្រាក់ម៉ា)២.១៥ ក្រាមកណ្តាល|55x55ភីកសែលDiobol២ អូបូល១.៤៣ ក្រាមកណ្តាល|47x47ភីកសែលObol៤ តេតើតឹម៉ូរា
( ដ្រាក់ម៉ា០.៧២ ក្រាមកណ្តាល|41x41ភីកសែលTritartemorion៣ តេតើតឹម៉ូរា០.៥៤ ក្រាមកណ្តាល|36x36ភីកសែលHemiobol២ តេតើតឹម៉ូរា
( អូបូល)០.៣៦ ក្រាមកណ្តាល|33x33ភីកសែលTrihemitetartemorion តេតើតឹម៉ូរា០.២៧ ក្រាមកណ្តាល|28x28ភីកសែលTetartemorion អូបូល០.១៨ ក្រាមកណ្តាល|25x25ភីកសែលHemitetartemorion តេតើតឹម៉ូរា០.៩៩ ក្រាម
ដ្រាក់ម៉ា: បំណែងចែករូបិយវត្ថុផ្សេងៗ

បំណែងចែករូបិយវត្ថុផ្សេងៗ 
 ៨ chalkoi = ១ អូបូល
 ៦ oboloi = ១ ដ្រាក់ម៉ា
 ៧០ ដ្រាក់ម៉ា = ១ មីនា, ក្រោយមក ១០០ ដ្រាក់ម៉ា = ១ មីណា Aristotle, Athenian Constitution, 10.2
 ៦០ មីណា =  ១ ឋាឡាន់ Drachma, The Catholic Encyclopedia, Volume V. Published 1909. New York: Robert Appleton Company. Nihil Obstat, 1 May 1909. Remy Lafort, Censor. Imprimatur. John M. Farley, Archbishop of New York
Luke 15:8–10
ដ្រាក់ម៉ា: ដ្រាក់ម៉ាទំនើប

ដ្រាក់ម៉ាទំនើប 
 ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី១ 
ដ្រាក់ម៉ាត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់សាជាថ្មីក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៣២ បន្ទាប់ពីមានការបង្កើតរដ្ឋទំនើបរបស់ក្រិក។  ដ្រាក់ម៉ាត្រូវបានបែងចែកជា១០០ឡិបតា។

 ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទកាក់ 
ការបោះកាក់លើកដំបូងមានដូចជា ប្រភេទកាក់ទង់ដែងមានតម្លៃ 1, 2, 5 និង10ឡិបតា ប្រភេទកាក់ប្រាក់មានតម្លៃ  , , 1 និង 5ដ្រាក់ម៉ា និងប្រភេទកាក់មាស មានតម្លៃ 20ដ្រាក់ម៉ា។ កាក់ដ្រាក់ម៉ាទម្ងន់ 4.5 ក្រាម មានប្រាក់ 90%  រីឯកាក់មាសដែលមានតម្លៃ 20ដ្រាក់ម៉ា មានមាស 5.8ក្រាម។

 ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាស 
រូបភាពតូច|រូបិយប័ណ្ណឆ្នាំ១៩១២ ចេញដោយធនាគារជាតិក្រិក
ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាសត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ដោយធនាគារជាតិក្រិក តាំងពីឆ្នាំ១៨៤១ រហូតដល់ឆ្នាំ២០០១ នៅពេលដែលក្រិកបានចូលរួមជាមួយនឹងអឺរ៉ូ។ ប្រភេទក្រដាសប្រាក់ដំបូងៗ មានតម្លៃចាប់ពី10 ដល់ 500 ដ្រាក់ម៉ា។ ប្រភេទក្រដាសប្រាក់តូចៗ (1, 2, 3 ដល់ 5 ដ្រាក់ម៉ា) ត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់តាំងពីឆ្នាំ១៨៨៥ ជាមួយនឹងប្រភេទក្រដាស់ 5ដ្រាក់ម៉ា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយកាត់ក្រដាស់ 10ដ្រាក់ម៉ាជាពីរ។

 ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី២ 
ក្នុងខែវិច្ឆិការ ឆ្នាំ១៩៤៤ ក្រោយពីក្រិកមានសេរីភាពពីអាឡឺម៉ង់ ដ្រាក់ម៉ាចាស់ត្រូវបានប្ដូរ យកដ្រាក់ម៉ាថ្មី ដោយអត្រា 50,000,000,000 ស្មើនឹង 1។ មានតែដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាស់ប្រាក់ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់។ រដ្ឋាភិបាលបានចេញក្រដាសប្រាក់ដែលមានតម្លៃ 1, 5, 10 និង 20 ដ្រាក់ម៉ា ជាមួយនឹងប្រភេទក្រដាសប្រាក់ដែលមានតម្លៃ 50, 100, 500, 1000, 5000, និង 10,000 ដ្រាក់ម៉ា ចេញដោយធនាគារក្រិក។ ក្រោយមកទៀតរដ្ឋាភិបាលបានចេញប្រភេទក្រដាសប្រាក់ 100, 500, និង 1000 ដ្រាក់ម៉ា រីឯធនាគារក្រិកបានចេញប្រភេទក្រដាសប្រាក់ 20,000 និង 50,000 ដ្រាក់ម៉ា។

 ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី៣ 
ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ ត្រូវបានកំណត់តម្លៃសារជាថ្មី ដោយអត្រា 1000 ស្មើនឹង 1។ រូបិយប័ណ្ឌថ្មីត្រូវបានកំណត់តម្លៃ ដោយ 30 ដ្រាក់ម៉ា = 1 ដុល្លារអាមេរិច។ នៅថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០២ ដ្រាក់ម៉ារបស់ក្រិកត្រូវបានជំនួសជាផ្លូវការដោយរូបិយប័ណ្ឌអឺរ៉ូ ហើយវាមិនមែនជារូបិយប័ណ្ណដែលអាចប្រើបានចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០២។

 កាក់ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី៣ 
កាក់ដែលបានផលិតឡើងត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់លើកដំបូង ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤។ វាជាកាក់អាលុយមីញ៉ូម មានជាប្រភេទ 5, 10 និង 20ឡិបតា និងកាក់ទង់ដែងលាយជាមួយនឹងនីកែល ជាប្រភេទ 50ឡិបតា 1, 2, 5​ និង 10 ដ្រាក់ម៉ា។ កាក់ប្រាក់ដ្រាក់ម៉ា ជាប្រភេទ 20ដ្រាក់ម៉ា ត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ក្នុងឆ្នាំ១៩៦០ ជំនួសរូបិយប័ណ្ណ 20ដ្រាក់ម៉ា។

កាក់ជាច្រើនដែលចរាចរ នៅពេលចាប់ផ្ដើមប្រើរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូមានដូចជា 
 50 ឡិបតា (€0.0015)
 1 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0029)
 2 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0059)
 5 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0147)
 10 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0293)
 20 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0587)
 50 ដ្រាក់ម៉ា (€0.147)
 100 ដ្រាក់ម៉ា (€0.293)
 500 ដ្រាក់ម៉ា (€1.47)

 រូបិយប័ណ្ណ 
រូបិយប័ណ្ណដែលត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងមានជាប្រភេទ 10, 20 និង 50 ដ្រាក់ម៉ា បន្ទាប់មកទៀតមានប្រភេទ 100, 500 និង 1000 ដ្រាក់ម៉ា ចេញឲ្យប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំ១៩៥៦។ 5000ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៨៤, 10,000ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៩៥ និង 200ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៩៧។

ប្រភេទរូបិយប័ណ្ណជាច្រើដែលបានចរាចរ នៅពេលចាប់ផ្ដើមប្រើរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូមានដូចជា
 100 ដ្រាក់ម៉ា (€0.2935)
 200 ដ្រាក់ម៉ា (€0.5869)
 500 ដ្រាក់ម៉ា (€1.47)
 1000 ដ្រាក់ម៉ា (€2.93)
 5000 ដ្រាក់ម៉ា (€14.67)
 10,000 ដ្រាក់ម៉ា (€29.35)  
fileformat.info Entry for (U+10142)
ដ្រាក់ម៉ា: ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី១

ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី១ 
ដ្រាក់ម៉ាត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់សាជាថ្មីក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៣២ បន្ទាប់ពីមានការបង្កើតរដ្ឋទំនើបរបស់ក្រិក។  ដ្រាក់ម៉ាត្រូវបានបែងចែកជា១០០ឡិបតា។

 ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទកាក់ 
ការបោះកាក់លើកដំបូងមានដូចជា ប្រភេទកាក់ទង់ដែងមានតម្លៃ 1, 2, 5 និង10ឡិបតា ប្រភេទកាក់ប្រាក់មានតម្លៃ  , , 1 និង 5ដ្រាក់ម៉ា និងប្រភេទកាក់មាស មានតម្លៃ 20ដ្រាក់ម៉ា។ កាក់ដ្រាក់ម៉ាទម្ងន់ 4.5 ក្រាម មានប្រាក់ 90%  រីឯកាក់មាសដែលមានតម្លៃ 20ដ្រាក់ម៉ា មានមាស 5.8ក្រាម។

 ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាស 
រូបភាពតូច|រូបិយប័ណ្ណឆ្នាំ១៩១២ ចេញដោយធនាគារជាតិក្រិក
ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាសត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ដោយធនាគារជាតិក្រិក តាំងពីឆ្នាំ១៨៤១ រហូតដល់ឆ្នាំ២០០១ នៅពេលដែលក្រិកបានចូលរួមជាមួយនឹងអឺរ៉ូ។ ប្រភេទក្រដាសប្រាក់ដំបូងៗ មានតម្លៃចាប់ពី10 ដល់ 500 ដ្រាក់ម៉ា។ ប្រភេទក្រដាសប្រាក់តូចៗ (1, 2, 3 ដល់ 5 ដ្រាក់ម៉ា) ត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់តាំងពីឆ្នាំ១៨៨៥ ជាមួយនឹងប្រភេទក្រដាស់ 5ដ្រាក់ម៉ា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយកាត់ក្រដាស់ 10ដ្រាក់ម៉ាជាពីរ។
ដ្រាក់ម៉ា: ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទកាក់

ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទកាក់ 
ការបោះកាក់លើកដំបូងមានដូចជា ប្រភេទកាក់ទង់ដែងមានតម្លៃ 1, 2, 5 និង10ឡិបតា ប្រភេទកាក់ប្រាក់មានតម្លៃ  , , 1 និង 5ដ្រាក់ម៉ា និងប្រភេទកាក់មាស មានតម្លៃ 20ដ្រាក់ម៉ា។ កាក់ដ្រាក់ម៉ាទម្ងន់ 4.5 ក្រាម មានប្រាក់ 90%  រីឯកាក់មាសដែលមានតម្លៃ 20ដ្រាក់ម៉ា មានមាស 5.8ក្រាម។
ដ្រាក់ម៉ា: ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាស

ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាស 
រូបភាពតូច|រូបិយប័ណ្ណឆ្នាំ១៩១២ ចេញដោយធនាគារជាតិក្រិក
ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាសត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ដោយធនាគារជាតិក្រិក តាំងពីឆ្នាំ១៨៤១ រហូតដល់ឆ្នាំ២០០១ នៅពេលដែលក្រិកបានចូលរួមជាមួយនឹងអឺរ៉ូ។ ប្រភេទក្រដាសប្រាក់ដំបូងៗ មានតម្លៃចាប់ពី10 ដល់ 500 ដ្រាក់ម៉ា។ ប្រភេទក្រដាសប្រាក់តូចៗ (1, 2, 3 ដល់ 5 ដ្រាក់ម៉ា) ត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់តាំងពីឆ្នាំ១៨៨៥ ជាមួយនឹងប្រភេទក្រដាស់ 5ដ្រាក់ម៉ា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយកាត់ក្រដាស់ 10ដ្រាក់ម៉ាជាពីរ។
ដ្រាក់ម៉ា: ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី២

ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី២ 
ក្នុងខែវិច្ឆិការ ឆ្នាំ១៩៤៤ ក្រោយពីក្រិកមានសេរីភាពពីអាឡឺម៉ង់ ដ្រាក់ម៉ាចាស់ត្រូវបានប្ដូរ យកដ្រាក់ម៉ាថ្មី ដោយអត្រា 50,000,000,000 ស្មើនឹង 1។ មានតែដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាស់ប្រាក់ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់។ រដ្ឋាភិបាលបានចេញក្រដាសប្រាក់ដែលមានតម្លៃ 1, 5, 10 និង 20 ដ្រាក់ម៉ា ជាមួយនឹងប្រភេទក្រដាសប្រាក់ដែលមានតម្លៃ 50, 100, 500, 1000, 5000, និង 10,000 ដ្រាក់ម៉ា ចេញដោយធនាគារក្រិក។ ក្រោយមកទៀតរដ្ឋាភិបាលបានចេញប្រភេទក្រដាសប្រាក់ 100, 500, និង 1000 ដ្រាក់ម៉ា រីឯធនាគារក្រិកបានចេញប្រភេទក្រដាសប្រាក់ 20,000 និង 50,000 ដ្រាក់ម៉ា។
ដ្រាក់ម៉ា: ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី៣

ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី៣ 
ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ ត្រូវបានកំណត់តម្លៃសារជាថ្មី ដោយអត្រា 1000 ស្មើនឹង 1។ រូបិយប័ណ្ឌថ្មីត្រូវបានកំណត់តម្លៃ ដោយ 30 ដ្រាក់ម៉ា = 1 ដុល្លារអាមេរិច។ នៅថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០២ ដ្រាក់ម៉ារបស់ក្រិកត្រូវបានជំនួសជាផ្លូវការដោយរូបិយប័ណ្ឌអឺរ៉ូ ហើយវាមិនមែនជារូបិយប័ណ្ណដែលអាចប្រើបានចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០២។

 កាក់ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី៣ 
កាក់ដែលបានផលិតឡើងត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់លើកដំបូង ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤។ វាជាកាក់អាលុយមីញ៉ូម មានជាប្រភេទ 5, 10 និង 20ឡិបតា និងកាក់ទង់ដែងលាយជាមួយនឹងនីកែល ជាប្រភេទ 50ឡិបតា 1, 2, 5​ និង 10 ដ្រាក់ម៉ា។ កាក់ប្រាក់ដ្រាក់ម៉ា ជាប្រភេទ 20ដ្រាក់ម៉ា ត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ក្នុងឆ្នាំ១៩៦០ ជំនួសរូបិយប័ណ្ណ 20ដ្រាក់ម៉ា។

កាក់ជាច្រើនដែលចរាចរ នៅពេលចាប់ផ្ដើមប្រើរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូមានដូចជា 
 50 ឡិបតា (€0.0015)
 1 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0029)
 2 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0059)
 5 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0147)
 10 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0293)
 20 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0587)
 50 ដ្រាក់ម៉ា (€0.147)
 100 ដ្រាក់ម៉ា (€0.293)
 500 ដ្រាក់ម៉ា (€1.47)

 រូបិយប័ណ្ណ 
រូបិយប័ណ្ណដែលត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងមានជាប្រភេទ 10, 20 និង 50 ដ្រាក់ម៉ា បន្ទាប់មកទៀតមានប្រភេទ 100, 500 និង 1000 ដ្រាក់ម៉ា ចេញឲ្យប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំ១៩៥៦។ 5000ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៨៤, 10,000ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៩៥ និង 200ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៩៧។

ប្រភេទរូបិយប័ណ្ណជាច្រើដែលបានចរាចរ នៅពេលចាប់ផ្ដើមប្រើរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូមានដូចជា
 100 ដ្រាក់ម៉ា (€0.2935)
 200 ដ្រាក់ម៉ា (€0.5869)
 500 ដ្រាក់ម៉ា (€1.47)
 1000 ដ្រាក់ម៉ា (€2.93)
 5000 ដ្រាក់ម៉ា (€14.67)
 10,000 ដ្រាក់ម៉ា (€29.35)  
fileformat.info Entry for (U+10142)
ដ្រាក់ម៉ា: កាក់ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី៣

កាក់ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី៣ 
កាក់ដែលបានផលិតឡើងត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់លើកដំបូង ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤។ វាជាកាក់អាលុយមីញ៉ូម មានជាប្រភេទ 5, 10 និង 20ឡិបតា និងកាក់ទង់ដែងលាយជាមួយនឹងនីកែល ជាប្រភេទ 50ឡិបតា 1, 2, 5​ និង 10 ដ្រាក់ម៉ា។ កាក់ប្រាក់ដ្រាក់ម៉ា ជាប្រភេទ 20ដ្រាក់ម៉ា ត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ក្នុងឆ្នាំ១៩៦០ ជំនួសរូបិយប័ណ្ណ 20ដ្រាក់ម៉ា។

កាក់ជាច្រើនដែលចរាចរ នៅពេលចាប់ផ្ដើមប្រើរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូមានដូចជា 
 50 ឡិបតា (€0.0015)
 1 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0029)
 2 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0059)
 5 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0147)
 10 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0293)
 20 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0587)
 50 ដ្រាក់ម៉ា (€0.147)
 100 ដ្រាក់ម៉ា (€0.293)
 500 ដ្រាក់ម៉ា (€1.47)
ដ្រាក់ម៉ា: រូបិយប័ណ្ណ

រូបិយប័ណ្ណ 
រូបិយប័ណ្ណដែលត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងមានជាប្រភេទ 10, 20 និង 50 ដ្រាក់ម៉ា បន្ទាប់មកទៀតមានប្រភេទ 100, 500 និង 1000 ដ្រាក់ម៉ា ចេញឲ្យប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំ១៩៥៦។ 5000ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៨៤, 10,000ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៩៥ និង 200ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៩៧។

ប្រភេទរូបិយប័ណ្ណជាច្រើដែលបានចរាចរ នៅពេលចាប់ផ្ដើមប្រើរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូមានដូចជា
 100 ដ្រាក់ម៉ា (€0.2935)
 200 ដ្រាក់ម៉ា (€0.5869)
 500 ដ្រាក់ម៉ា (€1.47)
 1000 ដ្រាក់ម៉ា (€2.93)
 5000 ដ្រាក់ម៉ា (€14.67)
 10,000 ដ្រាក់ម៉ា (€29.35)  
fileformat.info Entry for (U+10142)
ដ្រាយស្ត្រេត្ស

thumb|right|250px|ច្រកសមុទ្រធ្ងន់ធ្ងរ

ច្រកសមុទ្រធ្ងន់ធ្ងរ ត្រូវបានក្រុមតន្ត្រីរ៉ុកមួយរបស់ប្រទេសអង់គ្លេសបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1977 ដោយលោក Mark Knopfler, ប្អូនប្រុសរបស់គាត់លោក David Knopfler លោក John Illsley, និងជ្រើសយក Withers

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
ឋានន្តរសក្ដិមន្ត្រីបួនសម្រាប់

ឋានន្តរសក្ដិមន្ត្រីបួនសម្រាប់ក្នុងបុរាណសម័យប្រទេសកម្ពុជាបានបែងចែកតំណែងមន្ត្រីជាបួនថ្នាក់ គឺថ្នាក់ ក្សត្រិយ៍ ឧភយោរាជ ឧបរាជ និង វររាជជននី។
ឋានន្តរសក្ដិមន្ត្រីបួនសម្រាប់: ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យសម្រាប់ឯក

ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យសម្រាប់ឯក
សម្រាប់ឯកមានន័យថាថ្នាក់ទីមួយគឺមន្ត្រីអស់ទាំងនោះអាចឡើងទៅជួបព្រះមហាក្សត្រផ្ទាល់។
១.ទី​អគ្គ​មហា​សេនា (ចៅហ៊្វាទឡ្ហៈ)
២.ទីយោមរាជ (យមរាជ) 
៣.​ទីវាំង​វរ​វៀងជ័យ 
៤.ទីក្រឡាហោម 
៥.ទី​ចក្រី 
ទី​ឱភាស​មន្រ្តី រឺ រឿនហ្លួង:
១.ទីមហា​មន្រ្តី 
២.ទី​មហា​ទេព
ឋានន្តរសក្ដិមន្ត្រីបួនសម្រាប់: ក្សត្រិយ៍ឧភយោរាជសម្រាប់ទោ

ក្សត្រិយ៍ឧភយោរាជសម្រាប់ទោ
សម្រាប់ទោថ្នាក់ទីពីរមន្ត្រីទាំងនោះឡើងទៅដល់ព្រះឧភយោរាជផ្ទាល់
១.ទីសម្ដេច​ចៅពញា (អនុនាយករដ្ឋមន្ត្រី)
២.ទី​វង្សា​អគ្គរាជ (អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌)
៣.ទីស្រី​ធម្មាធិរាជ (ក្រសួងវាំង)
៤.ទីវិបុល​រាជ (ក្រសួងជើងទឹក)
៥.ទី​រាជ​តេជៈ (ក្រសួងជើងគោក)
ទីឱភាស​មន្រ្តី (ក្រសួងទូទៅ)
១.​ទីអធិរាជ​វង្សា
២.​ទីអធិក​វង្សា
ឋានន្តរសក្ដិមន្ត្រីបួនសម្រាប់: សម្ដេចព្រះមហាឧបរាជសម្រាប់ត្រី

សម្ដេចព្រះមហាឧបរាជសម្រាប់ត្រី
សម្រាប់ត្រីថ្នាក់ទីបីមន្ត្រីទាំងនោះអាចឡើងគាល់ទៅព្រះមហាឧបរាជផ្ទាល់
១.ទីជេដ្ឋា​មន្រ្តី 
២.... ឯករាជ 
៣....បទេស​រាជ 
៤.​ទីស្រី​ទិព្វ​វ័ង
៥.ទីនរិន្ទ​នាយក 
ទី​ឱភាស​មន្រ្តី​:
១.​ទីវិសេស​មន្រ្តី
២.ទី​មន្រ្តី​នាយក