navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
មន្ទាពិសី

ព្រះអង្គមន្ទាពិសី ព្រះអង្គត្រូវជាព្រះមហេសីព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ទី១។ ព្រះជន្មាយុ ២៣ឆ្នាំ ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ ទ្រង់បានយកព្រះអង្គមន្ទាពិសី ជាព្រះរាជអនុជផ្សេងមាតា លើកឡើងជាព្រះអគ្គមហេសី ទ្រង់ព្រះនាមជាសម្ដេចព្រះភគវតី មន្ទាពិសី ព្រះសិរីចក្រពត្តិ ហើយព្រះអង្គឲ្យប្រជុំសាមលរាជ សាងព្រះមេរុ ធ្វើបុណ្យព្រះបរមសព ព្រះវររាជបិតា។ ក្នុងឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចស័ក ព​.ស ១៨៤៩, គ.ស ១៣០៥, ម.ស ១២២៧, ច.ស ៦៧១ ព្រះអគ្គមហេសី សម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាម ព្រះនិព្វានចក្រ (សាស្ត្រាខ្លះថា និព្វានបាទ សាស្ត្រាខ្លះទៀតថា និព្វានបទ)។ ឆ្នាំរការ ឯកស័ក ព.ស ១៨៥៣, គ.ស ១៣០៩, ម.ស ១២៣១, ច.ស ៦៧១ ព្រះអគ្គមហេសី សម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទៀត ទ្រង់ព្រះនាមព្រះសុទ្ធានរាជា។ លុះព្រះរាជបុត្រទាំងពីរព្រះអង្គ ចំរើនព្រះជន្មធំឡើងនោះ ព្រះបរមនិព្វានចក្រ ជាព្រះរាជបុត្រច្បងមានព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាម ព្រះស្រីសុគន្ធចក្រ។ ឯព្រះសុទ្ធានរាជា មានព្រះរាជបុត្រា ពីរព្រះអង្គ មួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាម ព្រះលំពង់រាជា មួយព្រះអង្គទៀត ទ្រង់ព្រះនាមព្រះសុរិយោទ័យ។
មន្ទីពេទ្យមហោសថ

មន្ទីពេទ្យមហោសថ គឺជា មន្ទីរពេទ្យ មួយនៅលើខ្វាយហ្វាងុំ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ប្រទេសឡាវ ។ មន្ទីពេទ្យនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903។  

មន្ទីរពេទ្យមានឯកទេសក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងព្យាបាលជំងឺឆ្លង ហើយក៏បម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ និងបណ្តុះបណ្តាលផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រដ៏សំខាន់ផងដែរ។ ប្រទេស​នេះ​មាន​អាយុ​សង្ឃឹម​រស់​ទាប​ត្រឹម​តែ​៦៨​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ជំងឺ​ដូច​ជា  គ្រុនពោះវៀន គ្រុនចាញ់  និង ​បាក់តេរី ​ជា​កត្តា​សំខាន់។
មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្ត

រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| មន្ទីរពិសោធន៍គ្លីនិកនៅក្នុងគ្លីនិកមន្ទីរពេទ្យបង្ហាញអ្នក វិភាគស្វ័យប្រវត្តិ ជាច្រើន។
មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រ ឬ មន្ទីរពិសោធន៍គ្លីនិក គឺជា មន្ទីរពិសោធន៍ ដែលការធ្វើតេស្តត្រូវបានអនុវត្តលើសំណាកដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានអំពី សុខភាព របស់ អ្នកជំងឺ សម្រាប់ជំនួយក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យការព្យាបាលនិងការការពារជំងឺ។  មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្តគ្លីនិកគឺជាឧទាហរណ៍នៃ វិទ្យាសាស្ត្រអនុវត្ត ផ្ទុយពី មន្ទីរពិសោធន៍ស្រាវជ្រាវ ដែលផ្តោតលើ វិទ្យាសាស្ត្រមូលដ្ឋាន ដូចជាការរកឃើញនៅក្នុង ស្ថាប័នសិក្សា មួយចំនួន។

មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្តមានទម្រង់រចនាបទខុសគ្នានឹងកម្រិតស្មុគស្មាញខុសគ្នាដូច្នេះផ្តល់ជូននូវសេវាកម្មវិភាគផ្សេងៗគ្នា។ សេវាកម្មដែលមានលក្ខណៈទូលំទូលាយជាងនេះនឹងអាចរកបាននៅតាមមន្ទីរពេទ្យនិងមណ្ឌលវេជ្ជសាស្រ្តដែលក្នុងនោះមាន ៧០% នៃការសម្រេចចិត្តព្យាបាលផ្អែកលើការធ្វើតេស្តិ៍មន្ទីរពិសោធន៍។  ការិយាល័យវេជ្ជបណ្ឌិតនិងគ្លីនិកក៏ដូចជាកន្លែងថែទាំដែលមានជំនាញនិងរយៈពេលយូរអាចមានមន្ទីរពិសោធន៍ដែលផ្តល់សេវាកម្មវិភាគសេត្តមូលដ្ឋានបាន។ មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្តពាណិជ្ជកម្មដំណើរការដូចជាអាជីវកម្មឯកជននិងផ្តល់ការធ្វើតេស្តដែលមិនត្រូវបានផ្តល់ជូននៅក្នុងកន្លែងផ្សេងទៀតដោយសារបរិមាណធ្វើតេស្តទាបឬភាពស្មុគស្មាញ។
មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្ត: ការទទួលស្គាល់មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្ត

ការទទួលស្គាល់មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្ត 
រូបភាពតូច|230x230ភីកសែល| មន្ទីរពិសោធន៍គ្លីនិកនៅក្នុងបន្ទប់មន្ទីរពេទ្យដែលមានអ្នកបច្ចេកទេសពីររូបបានបង្ហាញ។
បុគ្គលិកនៃមន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្តអាចរួមមានៈ

 រោគសាស្ត្រ ; ឌី។ ស៊ី។ (វិទ្យាសាស្រ្តមន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រ)
 អ្នកជីវគីមីវិទ្យាគ្លីនិក
 ជំនួយការមន្ទីរពិសោធន៍ (LA)
 អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជីវសាស្ត្រ (BMS) នៅចក្រភពអង់គ្លេស អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្ត (MT, MLS ឬ CLS) នៅសហរដ្ឋអាមេរិកឬអ្នកជំនាញ មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រ នៅកាណាដា
 អ្នកបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្ត / អ្នកបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍គ្លីនិក (MLT ឬ CLT នៅសហរដ្ឋអាមេរិក)
 ជំនួយការមន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្ត (MLA)
 Phlebotomist (PBT)
 អ្នកបច្ចេកទេស ជាលិការោគសាស្ត្រ
មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្ត: ប្រភេទនៃមន្ទីរពិសោធន៍

ប្រភេទនៃមន្ទីរពិសោធន៍ 
នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើនបែកចែកមន្ទីរពិសោធន៍ជាពីរប្រភេទចម្បងសំរាប់ការវិភាគសំណាកវិភាគ។ មន្ទីរពិសោធន៍មន្ទីរពេទ្យ សំដៅទៅលើក មន្ទីរពេទ្យ ដែលធ្វើតេស្តិ៍លើអ្នកជំងឺរបស់ពួកគេ។ មន្ទីរពិសោធន៍ ឯកជន (ឬ សហគមន៍ ) ទទួលបានសំណាក់ពី វេជ្ជបណ្ឌិតទូទៅ ក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង គ្លីនិកស្រាវជ្រាវ និងគ្លីនិកសុខភាពផ្សេងទៀតសម្រាប់ធ្វើការវិភាគ។ សម្រាប់ការធ្វើតេស្តឯកទេសពិសេសសំណាកអាចទៅមន្ទីរពិសោធន៍ស្រាវជ្រាវ។ ការធ្វើតេស្តខ្លះទាក់ទងនឹងសំណាកដែលបានបញ្ជូនរវាងបន្ទប់ពិសោធន៍ផ្សេងៗគ្នាសម្រាប់ការធ្វើតេស្តិ៍ដែលមិនធម្មតា។ ឧទាហរណ៍ក្នុងករណីខ្លះវាអាចចំណាយតិចជាប្រសិនបើមន្ទីរពិសោធន៍ជំនាញពិសេសទទួលការធ្វើតេស្តដែលមិនទូទៅ (និងការទូទាត់) ពីមន្ទីរពិសោធន៍ផ្សេងទៀតខណៈពេលដែលបញ្ជូនសំណាកទៅមន្ទីរពិសោធន៍ផ្សេងទៀតសម្រាប់ការធ្វើតេស្តទាំងនោះដែលពួកគេមិនអនុវត្ត។

នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនមានមន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រជំនាញយោងទៅតាមប្រភេទនៃការស៊ើបអង្កេតដែលបានអនុវត្ត។ អង្គការដែលផ្តល់ផលិតផលឈាមសម្រាប់បញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យដូចជាកាកបាទក្រហមនឹងផ្តល់ការចូលទៅកាន់មន្ទីរពិសោធន៍យោងសម្រាប់អតិថិជនរបស់ពួកគេ។ មន្ទីរពិសោធន៍ខ្លះមានឯកទេសក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យម៉ូលេគុលនិងការធ្វើតេស្តិ៍ cytogenetic ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនិងការព្យាបាលជម្ងឺដែលទាក់ទងនឹងហ្សែនឬមហារីក។
មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្ត: ដំណើរការកែច្នៃនិងលំហូរការងារ

ដំណើរការកែច្នៃនិងលំហូរការងារ 
នៅប្រទេសបារាំងមានតែបុគ្គលិកពេទ្យ ទេ។ ឃ និង វេជ្ជបណ្ឌិត ឯកទេសខាង រោគវិទ្យា ឬ វិទ្យាសាស្រ្តមន្ទីរពិសោធន៍ព្យាបាល ) អាចពិភាក្សាពីលទ្ធផលមន្ទីរពិសោធន៍។

ភាពជឿជាក់នៃមន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្រ្តគឺមានសារៈសំខាន់បំផុតចំពោះសុខភាពនិងសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកជំងឺដែលពឹងផ្អែកលើសេវាកម្មវិភាគដែលផ្តល់ដោយមន្ទីរពិសោធន៍ទាំងនេះ។ ភ្នាក់ងារផ្តល់ព័ត៌មានមានភាពខុសគ្នាទៅតាមប្រទេស។ ស្តង់ដារអន្តរជាតិក្នុងការប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃសម្រាប់ការទទួលស្គាល់មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រគឺ អាយអេសអូ ១៥១៨៩ - មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រ - តម្រូវការសម្រាប់គុណភាពនិងសមត្ថភាព។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិច, រាប់ពាន់លានដុល្លារត្រូវបានចំណាយលើការធ្វើតេស្តមន្ទីរពិសោធន៍អ៊ុទទួលស្គាល់ដូចជា មន្ទីរពិសោធន៍បានបង្កើតការធ្វើតេស្ត ដែលមិនតម្រូវឱ្យមានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការតើការអនុម័តរបស់ FDA ឬ! ប្រហែលមួយពាន់លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំត្រូវចំណាយទៅលើអិល។ ឌី។ អេ។ ឌី។ អូស្វ័យប្រវត្តិរបស់អាមេរិក។  ការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការត្រូវបានអនុវត្តដោយ គណៈកម្មការចម្រុះ មហាវិទ្យាល័យអ្នកជំនាញរោគអាមេរិកអា អេអេ (សមាគមអាមេរិកជីវសាស្រ្ត) និងទីភ្នាក់ងាររដ្ឋនិងសហព័ន្ធផ្សេងទៀត។ គោលការណ៍ណែនាំនៃច្បាប់ត្រូវបានផ្តល់ជូនក្រោម CLIA ៨៨ ( ការកែលម្អមន្ទីរពិសោធន៍កែលម្អគ្លីនិក ) ដែលធ្វើនិយតកម្មការធ្វើតេស្តនិងបុគ្គលិកមន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រ។

ស្ថាប័នដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅក្នុងប្រទេសអូស្រ្តាលីគឺណាហ្គាដែលមន្ទីរពិសោធន៍ទាំងអស់ត្រូវតែត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយក្រុមហ៊ុនណាតាដើម្បីទទួលបានការទូទាត់ពី Medicare ។

នៅប្រទេសបារាំងរាងកាយ accrediting នេះគឺជាការ Comitéបារាំងធារីទទួលស្គាល់គុណភាពអប់រំ ( COFRAC ) ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១០ ការកែប្រែច្បាប់បានបង្កើតការទទួលស្គាល់ជាលក្ខណៈ ISO 15189 ដែលជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់មន្ទីរពិសោធន៍ព្យាបាលទាំងអស់។ 

នៅអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមនាយកដ្ឋានវាយតម្លៃឌូបៃ ( DAC ) គឺជាស្ថាប័នទទួលស្គាល់ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ  ដោយ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការទទួលស្គាល់គុណភាពមន្ទីរពិសោធន៍អន្តរជាតិ (អាយ។ ស៊ី។ អាយ។ អេស ) សម្រាប់កន្លែងនិងក្រុមជាច្រើនរួមមានមន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ពិសោធន៍និងការវាស់ស្ទង់ខ្នាតតូចនិងអធិការកិច្ច។ សាកសព។

នៅហុងកុងស្ថាប័នដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់គឺសេវាកម្មទទួលស្គាល់គុណភាពអប់រំហុងកុង ( HKAS ) ។ នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែកុម្ភះឆ្នាំ ២០០៤ ហខេអេសបានដាក់កម្មវិធីទទួលស្គាល់ការធ្វើតេស្តសាកល្បងវេជ្ជសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។

នៅប្រទេសកាណាដាការទទួលស្គាល់មន្ទីរពិសោធន៍មិនចាំបាច់ទេប៉ុន្តែកំពុងមានប្រជាប្រិយភាពកាន់តែខ្លាំងឡើង។ ការទទួលស្គាល់គុណភាពអប់រំកាណាដា ( អេស៊ី ) គឺជាឯកសារយោងជាតិ។ អង្គភាពត្រួតពិនិត្យតាមខេត្តផ្សេងៗគ្នាកំណត់មន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងការចូលរួមរបស់ EQA ដូចជា LSPQ (Quebec), IQMH (Ontario) ។
មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត

មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត ដែលមានទីតាំងនៅមហាវិថីព្រះមុនីវង្ស  រាជធានីភ្នំពេញ គឺជាមន្ទីរពេទ្យសាធារណៈ ដែលគ្រប់គ្រងដោយក្រសួងសុខាភិបាល និងឧបត្ថម្ភថវិកាដោយរដ្ឋាភិបាល កម្ពុជា និង បារាំង ។ Lim, D. (2007). Introduction of a Trauma Assessment Tool in"/>to the Emergency Department of Calmette Hospital. (Doctorate thesis). University of Toronto, Toronto, Canada. Retrieved from http://wiki.straightjacketstudio.com/images/8/82/CIH2006-7-DLim-TraumaAssessment.pdf  មន្ទីរពេទ្យនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមជ្ឈមណ្ឌលថែទាំសុខភាពដ៏លេចធ្លោរបស់កម្ពុជា។ Launey, G.D. (2010, November 23). Scenes of grief amid Cambodia crush carnage. BBC News. Retrieved from https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11824082 មន្ទីរពេទ្យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាមលោក អាល់ប៊ឺត កាល់ម៉ែត ដែល​ជា​គ្រូពេទ្យ​ជំនាញ​ខាង​បាក់តេរី​ជនជាតិ​បារាំង​ដ៏​ល្បីល្បាញ។

មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែតត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ ហើយបានទទួលការគាំទ្រពីអង្គការបារាំងមួយចំនួន។ នៅឆ្នាំ១៩៩៨ វាត្រូវបានបុគ្គលិកដោយគ្រូពេទ្យ ៣០ នាក់និងគ្រូពេទ្យវះកាត់និងគិលានុបដ្ឋាយិកា ៥០ នាក់ ។ មានគ្រែចំនួន២៥០ ក៏ដូចជាផ្នែកវះកាត់ វេជ្ជសាស្ត្រ រោគស្ត្រី និង សម្ភព រួមជាមួយនឹងអង្គភាព វិទ្យុសកម្ម (រួមទាំង អ៊ុលត្រាស៊ូដ និង អេកូខាឌីអូក្រាម ប៉ុន្តែមិនមានការធ្វើធូម៉ូក្រាហ្វីកុំព្យូទ័រ ) មន្ទីរពិសោធន៍ ឈាមវិទ្យា ជីវគីមី និង មីក្រូជីវវិទ្យា សម្រាប់ការវិភាគវេជ្ជសាស្រ្ត ឱសថស្ថានកណ្តាល និងបន្ទប់ពិគ្រោះជំងឺក្រៅ ក៏មានបន្ទប់ថែទាំដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងចំនួន ១០ គ្រែផងដែរ, Pilsczek, F.H. (2001, July 10). Hospital medicine in Cambodia: a visiting doctor's perspective. Canadian Medical Association Journal. Retrieved from http://www.cmaj.ca/cgi/content/full/165/1/37 Fabre-Teste, B., Sokha, Om. (1999). Calmette Hospital, Phnom Penh, Cambodia. Assessment of the implementation of the Medical Information System (SIM). Global analysis of the 1998 results. Cachiers Santé. 367-75. Retrieved from http://www.john-libbey-eurotext.fr/en/revues/sante_pub/san/e-docs/00/04/2D/B3/resume.phtml?type=text.html
មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅឆ្នាំ១៩៧៩ បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់វៀតណាមមកកម្ពុជា មន្ទីរពេទ្យបដិវត្តន៍ ដូចដែលវាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះ មានវេជ្ជបណ្ឌិតតែ ៣ នាក់ប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោម ៤០ នាក់ ដែលប៉ាន់ស្មានថានៅសល់ទូទាំងប្រទេស។  ក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិតវៀតណាមមួយក្រុមត្រូវបាននាំយកមក ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ នឹងត្រូវបានចូលរួមដោយ ជនជាតិគុយបា អាល្លឺម៉ង់ខាងកើត រុស្ស៊ី និងប៊ុលហ្គារី។ ភាសាបារាំងធ្លាប់ជាភាសាឱសថក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាន វាបានក្លាយទៅជាពហុភាសា។ និង​លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត ហេង តៃឃី ដែល​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​ប្រធាន​ផ្នែក​វះកាត់ ចេះ​ភាសា​ចំនួន ៦។

នៅឆ្នាំ១៩៨៩ វេជ្ជបណ្ឌិតពិភពលោក បានធ្វើការសិក្សាមួយដែលបានផ្តល់អនុសាសន៍ថាមន្ទីរពេទ្យត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញជាកន្លែងសាធារណៈ ។ នៅពេលនោះ វាត្រូវបានបម្រុងទុក ៩០ភាគរយសម្រាប់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និង ១០ភាគរយសម្រាប់អ្នកក្រីក្រ។  អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​បាន​ផ្ដល់​អនុសាសន៍​ឱ្យ​ការ​បែង​ចែក​ធនធាន​ត្រូវ​ដាក់​បញ្ច្រាស។ ជាងនេះទៅទៀត របាយការណ៍បានផ្តល់អនុសាសន៍លើការជួសជុល និងសាងសង់ឡើងវិញដ៏ធំដែលចំណាយអស់ ៣លានដុល្លារ ហើយត្រូវប្តូរឈ្មោះទៅជាមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត។

ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះ ក្រោមការឧបត្ថម្ភថវិកាដោយ រដ្ឋាភិបាលបារាំង និងដោយការបរិច្ចាគពីប្រជាជាតិផ្សេងៗចាប់តាំងពីពេលនោះមក រួមទាំងប្រទេសជប៉ុនផងដែរ បានផ្តល់ឱ្យរាជធានីភ្នំពេញនូវកន្លែងបំពាក់បរិក្ខារដ៏ល្អដែលវាមានសព្វថ្ងៃនេះ។ មានគ្រែចំនួន ២០៣ ដែលក្នុងនោះមាន ១០១ គ្រែពេទ្យ និង ៥៧ សម្រាប់អ្នកជំងឺវះកាត់។ គ្រែផ្សេងទៀតស្ថិតនៅក្នុងគ្រាសង្គ្រោះបន្ទាន់ កន្លែងព្យាបាលដោយប្រើថ្នាំស្ពឹក តំបន់សម្ភព និងរោគស្ត្រី។ ស្លាបមន្ទីរពិសោធន៍ទំនើបអនុវត្តនីតិវិធីធ្វើតេស្ត និងមានកន្លែងថតកាំរស្មីអ៊ិច។

ផែនការសម្រាប់ពេលអនាគតរួមមានការពង្រីកមជ្ឈមណ្ឌលព្យាបាលបេះដូង កន្លែងថ្មីសម្រាប់ព្យាបាលព្រះសង្ឃ និងធ្វើការលើកន្លែងថែទាំដែលពឹងផ្អែកខ្លាំង និងអង្គភាពសង្គ្រោះបន្ទាន់។
មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត: អភិបាលកិច្ច

អភិបាលកិច្ច 
មន្ទីរពេទ្យនេះមានលក្ខន្តិកៈមិនធម្មតា ដោយមានស្វ័យភាពគ្រប់គ្រង និងប្រព័ន្ធនៃការចំណាយឡើងវិញ ដែលបច្ចុប្បន្នផ្តល់៦៤% នៃប្រាក់ចំណូលរបស់មន្ទីរពេទ្យ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤ វាបានទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីកម្មវិធីសហប្រតិបត្តិការរបស់បារាំង។ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលរបស់បារាំងឈ្មោះ វេជ្ជបណ្ឌិតពិភពលោក មានវត្តមាននៅកាល់ម៉ែតតាំងពីឆ្នាំ១៩៩០ ដោយផ្តល់ការគាំទ្រដល់ "ឱសថ B" ដែលជាផ្នែកទន់ខ្សោយនៃនាយកដ្ឋានពេទ្យ ដែលសេវាដែលផ្តល់មិនទាមទារថ្លៃសេវា (សេវា "ឱសថ A" ត្រូវតែបង់សម្រាប់ )
មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត: សេវា​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់

សេវា​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់ 
មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែតមាន រថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ ចំនួនពីរគ្រឿងសម្រាប់បម្រើសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់ របស់ខ្លួន ក្នុងនោះមានរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់មួយនៅទីវាល និងប្រើប្រាស់ជាចម្បងសម្រាប់សេវាបញ្ចូលឈាម ចំណែករថយន្តមួយទៀតមានទីតាំងនៅច្រកចូលសង្គ្រោះបន្ទាន់របស់មន្ទីរពេទ្យនៅពេលត្រូវការ។  អ្នកបើកបរ គិលានុបដ្ឋាយិកា និង/ឬវេជ្ជបណ្ឌិត បង្វិលជាផ្នែកមួយនៃក្រុមឆ្លើយតបបន្ទាន់។ ម្តងម្កាល អ្នកស្រុកអាចជំនួសគ្រូពេទ្យសង្គ្រោះបន្ទាន់។

ប្រហែល៤០% នៃអ្នកជំងឺសង្គ្រោះបន្ទាន់ទៅដល់មន្ទីរពេទ្យតាមរយៈរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់។ វាត្រូវចំណាយពេលជាមធ្យម ៤ម៉ោងដើម្បីដឹកអ្នកជំងឺទៅកាន់ផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់។  តម្លៃ​នេះ​គិត​ដល់​អ្នក​ជំងឺ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ដឹក​មក​ពី​ខេត្ត​កណ្តាល ​បន្ថែម​លើ​អ្នក​មក​ពី​ជាយ​ក្រុង។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកជំងឺជាច្រើនគ្រាន់តែដើរចូលទៅក្នុងផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់ដោយថ្មើរជើង ឬដោយសាច់ញាតិជំនួយ។
មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត: សោកនាដកម្មកោះពេជ្រ

សោកនាដកម្មកោះពេជ្រ 
បន្ទាប់ពីសោកនាដកម្មនៅកោះពេជ្រ ក្នុងអំឡុងពេលដែលមនុស្ស Petty, M. (2010, November 24). Cambodia government seen unscathed from stampede. Reuters. Retrieved from http://uk.reuters.com/article/idUKTRE6AN20120101124  នាក់ត្រូវបានជាន់គ្នារហូតដល់ស្លាប់ មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែតគឺជាកន្លែងសំខាន់ក្នុងការព្យាបាល និងកំណត់អត្តសញ្ញាណជនរងគ្រោះនៃហេតុការណ៍រត់ជាន់គ្នា។  បើតាមមន្ត្រីមន្ទីរពេទ្យ មានមនុស្សចំនួន ២៦៤នាក់ បានមកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត បន្ទាប់ពីគ្រោះមហន្តរាយនេះ ធ្វើឲ្យខូចខាតសម្ភារៈរបស់មន្ទីរពេទ្យយ៉ាងច្រើនលើសលប់។ Nimol, T. (2010, December 1). Foreign doctors aid stampede victims. The Phnom Penh Post. Retrieved from http://www.phnompenhpost.com/index.php/2010120145103/National-news/foreign-doctors-aid-stampede-victims.html

ជនរងគ្រោះនៃសោកនាដកម្ម បានទទួលការព្យាបាលដោយឥតគិតថ្លៃ បន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ប្តេជ្ញាថា រដ្ឋាភិបាលនឹងចេញថ្លៃព្យាបាលរបួសក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឬក្រៅប្រទេស ប្រសិនបើចាំបាច់។
មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុផ្ផា

មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុផ្ផា ជាមន្ទីរពេទ្យសប្បុរសធម៌ដែលបានជួយសង្គ្រោះកុមារកម្ពុជារាប់លាននាក់ ដោយមិនគិតថ្លៃ ដែលមានលោកវិជ្ជបណ្ឌិត បេ​អាត រិច​ឈ្នឺ​រ ជាស្ថាបនិក។
មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុផ្ផា: ទីតាំងមន្ទីរពេទ្យ

ទីតាំងមន្ទីរពេទ្យ
 មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផាទី១
 មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុផ្ផាទី២
 មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុផ្ផា ជ័យវរ្ម័នទី៧ ស្ថិតនៅ ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប
 មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផាទី៤ ត្រូវបានបើកនៅរាជធានីភ្នំពេញនៅខែធ្នូឆ្នាំ ២០០៥ និងត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផាទី១
 មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុផ្ផាទី៥
មន្ទីរពេទ្យចៅព្រះយាអភ័យភូបេស្រ

មន្ទីរពេទ្យចៅព្រះយាអភ័យភូបេស្រ គឺជាមន្ទីរពេទ្យសំខាន់នៃខេត្តប្រាចិនបុរី ប្រទេសថៃ ហើយត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ដោយក្រសួងសុខាភិបាលសាធារណៈជាមន្ទីរពេទ្យប្រចាំតំបន់។ មន្ទីរពេទ្យនេះត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរសម្រាប់អគារដំបូងរបស់ខ្លួនដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ១៩០៩ ជាមន្ទីរពេទ្យឱសថបុរាណថៃឈានមុខគេ ហើយគ្រោងនឹងអភិវឌ្ឍទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងអាស៊ាន។ 

កថាថនឈុំ ជាអភិបាលខេត្តបាត់ដំបងបានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសថៃនៅពេលដែលខេត្តបាត់ដំបងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងប្រទេសកម្ពុជា កថាថនឈុំបានបញ្ជាឱ្យសាងសង់អគារដោយក្រុមហ៊ុនស្ថាបត្យកម្មបារាំងឱ្យស្រដៀងនឹងលំនៅឋានរបស់អភិបាលខេត្តបាត់ដំបងបច្ចុប្បន្ននេះឯង។ គោលបំណងក្នុងការសាងសង់អគារនេះគឺ ដើម្បីទុកជាកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ស្ដេចចុល្លាង្ករណ៍ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដែលព្រះអង្គយាងទៅកាន់ខេត្តប្រាចិនបុរី។
មន្ទីរពេទ្យព្រះកេតុមាលា

នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៨៨៥ មន្ទីរពេទ្យប្រក់ស្លឹកមួយ ដែលមានទីតាំងនៅខាងជើងវត្តភ្នំត្រូវបានសាងសង់ឡើង សម្រាប់ព្យាបាលទាហានបារាំង ដែលរងរបួសដោយសារចលនាបោះបោរប្រឆាំងនឹងបារាំង ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាមន្ទីរពេទ្យព្រះកេតុមាលាសៀវភៅជំនួយស្មារតី ប្រវត្តិវិទ្យា របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជននិងកីឡា ឆ្នាំ២០១៧ ទំព័រទី១២។
មន្ទីរពេទ្យសិរីរាជ

មន្ទីរពេទ្យសិរីរាជ (    ; RTGS ៖ Rong Phayaban Sirirat ) គឺជាមន្ទីរពេទ្យចំណាស់ជាងគេ និងធំជាងគេក្នុងប្រទេសថៃ។ វា​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង ​ទីក្រុង​បាងកក ​នៅ​ច្រាំង​ខាងលិច​នៃ ​ទន្លេ​ចៅប្រាយ៉ា ទល់មុខ ​សាកលវិទ្យាល័យ ធម្មាសាតគឺបរិវេណសាលា ឋានព្រះចន្ទ។ វាជាមន្ទីរពេទ្យបង្រៀនបឋមនៃ មហាវិទ្យាល័យវេជ្ជសាស្ត្រមន្ទីរពេទ្យសិរីរាជ សាកលវិទ្យាល័យម៉ាហីដុល ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| មន្ទីរពេទ្យ Siriraj ពីទន្លេ Chao Phraya
មន្ទីរពេទ្យនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ ព្រះបាទ ចុល្លាង្ករណ៍ ក្នុងឆ្នាំ 1888 ពីរឆ្នាំបន្ទាប់ពីការផ្ទុះ ជំងឺអាសន្នរោគ ទូទាំងពិភពលោក។ វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាមកូនប្រុសអាយុ 18 ខែរបស់ស្តេចគឺព្រះអង្គម្ចាស់ សិរីរាជ កៈគោហាបាន ដែលបានស្លាប់ដោយសារ ជំងឺរាគ មួយឆ្នាំមុនការបើកមន្ទីរពេទ្យ។ សាលាពេទ្យត្រូវបានបង្កើតឡើងពីរឆ្នាំក្រោយមកនៅឆ្នាំ 1890 ។

ព្រះអង្គម្ចាស់ ទីបុ័ង្កររស្មីជោតិ ក៏ប្រសូតនៅទីនេះដែរ។

មន្ទីរពេទ្យសិរីរាជ គឺជាកន្លែងស្នាក់នៅរបស់អតីតព្រះមហាក្សត្រថៃ ភូមិពលអតុល្យតេជ ចាប់ពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៩ ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៣។ គាត់បានចូលមន្ទីរពេទ្យដើម្បីព្យាបាលជម្ងឺផ្លូវដង្ហើម។ នៅខែតុលា ឆ្នាំ 2014 ព្រះមហាក្សត្រ ភូមិពលអតុល្យតេជ បានវះកាត់តម្រងនោមនៅមន្ទីរពេទ្យសិរិរាជ ។ គាត់បានសោទិវង្កតនៅទីនោះនៅថ្ងៃទី 13 ខែតុលាឆ្នាំ 2016 ។
មន្ទីរសន្តិសុខព្រៃកន្លែង

មន្ទីរសន្តិសុខព្រៃកន្លែង ឬគុកព្រៃកន្លែង ជាគុកមួយនៅក្នុងសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ឬខ្មែរក្រហម ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។ មន្ទីរនោះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសណ្តាន ខេត្តកំពង់ធំ។ ផ្លូវទៅកាន់មន្ទីរសន្តិសុខព្រៃកន្លៃងនេះ គេអាចដើរសរសៀរតាមផ្លូវស្ងត់តាមមាត់ស្ទឹងសែន រហូតដល់ទីប្រជុំជនកំពង់ត្របែក ទើបបតតាមទំនប់អូរខ្ចាក់អាចទៅដល់ទីនោះ។ មន្ទីរសន្តិសុខព្រៃកន្លែងជាទីទួលទំនាបបណ្តោយព្រៃយ៉ាងធំមួយ ដែលហ៊ំព័ន្ធដោយបឹងបួរ ត្រពាំងប្រឡាយ និងមានផ្ទៃដីធ្វើស្រែនៅជុំវិញ។ នៅបរិវេណមានអគារសំរាប់ដាក់អ្នកទោស មានផ្ទះតូចជាច្រើនសង់ពីមុខពីក្រោយឆ្វេងស្តាំ ដែលជាផ្ទះរបស់ក្រុមនារីធ្វើម្ហូបអាហារ ជាផ្ទះបាយជាជម្រុកស្រូវ ជាការិយាល័យរបស់ប្រធានមន្ទីរ និងខ្លះទៀតជាផ្ទះយោធាយាមអ្នកទោស ដែលប្រចាំការនៅទីនោះ។ នៅចន្លោះព្រៃនៅព័ន្ធជុំវិញជាទួលទំនាបពោរពេញដោយផ្នូរអ្នកទោស ដែលគេបានសម្លាប់ជីវប្រវត្តិលោក គង្គ​ប៊ុនឈឿន លោកធ្លាប់ជាប់គុកនៅទីនោះនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម។
មមើ: លក្ខណៈ​ដំណេក​មមើ

លក្ខណៈ​ដំណេក​មមើ 

មមើ​កើតលើ​មនុស្ស​គ្រប់វ័យ រួមទាំង​កុមារ​តូចៗ​ផងដែរ។ ការ​មមើ​ត្រូវបាន​បែងចែក​ជាពីរ​ប្រភេទ។

 ដេក​មមើ​ពី​កំណើត ៖ ជាការ​មមើ​ដែល​មាន​តាំងពី​កុមារ​ភាព​រហូត​ដល់ពេញ​វ័យ ឬវ័យ​ចំណាស់។ លោកអ្នក​ខ្លះកើត​មាន​អាការ​មមើ​ដោយ​កាយ​វិការ​ផ្សេងៗ​ដែល​បណ្ដាល​មកពី​ភាពផ្សា​ភ្ជាប់ ឬដិត​ដាមអ្វី​មួយ។ ប្រសិន​បើការ​មមើ​មានជា​ញឹកញាប់ អាចមក​ពីមាន​បញ្ហា​ផ្លូវចិត្ដ។

 ដេក​មមើ​កើត​ថ្មីៗ ៖ ជាការ​មមើ​ដែលទើប​នឹងកើត​ឡើង​ដោយ​ជួប​ប្រទះ​អ្វីដែល​មិនធ្លាប់​មាន​តាំងពី​ពេល​មុនមក ដូចជា​បញ្ហា​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរា​ចរណ៍ ឃាត​កម្មជា​ដើម។ ទោះជា​បញ្ហា​នេះកើត​លើខ្លួន​ឯង​ផ្ទាល់ មិត្ដភក្ដិ សមាជិក​ក្នុង​ក្រុម​គ្រួសារ អ្នក​ជិតខាង​និងជា​បញ្ហា​ក្នុង​សង្គម​ក៏ដោយ។
មមើ: រោគសញ្ញាដំណេកមមើ

រោគសញ្ញាដំណេកមមើ 

សកម្ម​ភាព​មមើ​អាច​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​ជីវិត បើក្នុង​ករណី​ដែល​លោកអ្នក​មមើ​ដើរ​ចូលក្នុង​បន្ទប់ទឹក បឹង ឬទន្លេ ដោយគ្មាន​នរណា​ម្នាក់ដឹង​ឬក៏​លោកអ្នក​មិនអាច​គ្រប់​គ្រង់​អារម្មណ៍​ខ្លួនឯង​បាន។ ការ​មមើ​ត្រូវ​បែង​ចែក​ជា២។

ការ​ដេក​មមើ​ដើរ ៖ មាន​ទាំងនៅ​កន្លែង​ទទួល​ទាន​ដំណេក និង​សកម្មភាព​ក្នុងផ្ទះ។ លោកអ្នក​ខ្លះ​មមើ​ដើរទៅ​បើកទឹក​ក្នុង ផ្ទះ​ដើរ​ទៅខាង​ក្រៅផ្ទះ ទៅ​និយាយ​ជាមួយ​អ្នក​ដទៃ ទាល់​តែគេ​ហៅ​ទើប​ដឹងខ្លួន។ មិនតែ​ប៉ុណ្ណោះ​លោកអ្នក​មួយ​ចំនួន​ទៀត​មមើ​ធ្វើ​ការងារ​ផ្ទះ​ធម្មតា​ដូចជា​មិន​បាន​ដេក។ ប្រការ​ទាំងនេះ​ហើយ​ដែល​អាច​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់ជីវិត ព្រោះ​សកម្មភាព​នោះ​អាច​នាំឱ្យ​ទៅចុះ ក្នុងទឹក​ឬជា​សកម្ម​ភាព​គ្រោះ​ថ្នាក់​ផ្សេងៗ​ទៀត។

ការ​ដេក​មមើ​និយាយ ៖ មមើ​និយាយ​មាន​ច្រើន​ជាង​ការ​មមើ​ដើរ ហើយ​ច្រើន​កើត​ឡើង​តែមួយ​កន្លែង​ប៉ុណ្ណោះ។ ការ​មមើ​និយាយ​មាន​ដូចជា​មមើ​និយាយ​ពី​កន្លែង​ធ្វើការ រឿង​រ៉ាវ​បាន​កើត​ឡើង​កាលពី​ថ្ងៃ និង​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ទៀត​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​រឿង របស់ខ្លួន។ ការ​មមើ​បែប​នេះ​អាច​មាន​ការ​រំខាន​លើ​គ្រួសារ ឬអ្នក​ដទៃ​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន។
មូល​ហេតុ​ដេក​មមើ

សកម្ម​ភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃជា​ដើម​ចម​មូល​ហេតុ​នៃការ​មមើ​នៅ​ពេល​យប់។

ពេល​ទទួល​ទាន​ដំណេក ហើយ​មាន​អ្នក​ណា​ម្នាក់​មក​ដាស់​ឱ្យ​ក្រោក ហើយ​សម្រាក​ទៅវិញ​នោះ​សកម្ម​ភាពនៃ​ការ​មមើក៏​ចាប់​ផ្ដើម​ដំណើរ​ការ​តាមអ្វី​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​ចំពោះ​ខ្លួន​កាលពី​ពេលថ្ងៃ។
មាន​បញ្ហា​ផ្លូវចិត្ដ​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការងារ (ការងារ​ច្រើន​ពិបាក​ដោះ​ស្រាយ) គិតអ្វី​ដែល​មិន​បាន​សម្រេច
សកម្ម​ភាពក្នុង​ផ្ទះ​ដែល​អនុវត្ដ​ពេលថ្ងៃ ឬការ​និយាយ​ពាក់ព័ន្ធ​រឿងរ៉ាវ​ផ្សេងៗ
ការ​ទទួល​ទាន​ដំណេក​មិន​គ្រប់គ្រាន់
ធ្វើការ​ច្រើន​ហួស​កម្លាំង ជា​ហេតុ​បណ្ដាល​ឱ្យមាន​អារម្មណ៍​តានតឹង
ការ​មាន​ជម្លោះ​ជាមួយ​ក្រុម​គ្រួសារ ឬអ្នក​ដទៃ
ការ​មមើ​កើត​ឡើង​លើ​មនុស្ស​ស្ទើរតែ​គ្រប់រូប ហើយ​ការ​មមើ​ទាំងនេះ​គ្មាន​នរណា​ម្នាក់​ចង់ឱ្យ​កើត​ឡើង​ឡើយ។ បញ្ហា​នេះ​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​ដឹងថា​ខ្លួនឯង​កំពុង​ធ្វើ​សកម្មភាព​ទេ ទាល់តែ​មានអ្នក​ណាមក​ហៅ ឬមក​ប្រាប់​ទើប​ដឹងខ្លួន។
មមើ: វិធី​ព្យាបាល​អ្នក​ដេក​មមើ

វិធី​ព្យាបាល​អ្នក​ដេក​មមើ 

ប្រសិន​បើ​លោកអ្នក​មាន​អាការ​មមើ​ម្ដងម្កាល គឺជា​ការ​ធម្មតា​ទេ។ ប៉ុន្ដែ​បើ​មមើ​ជាញឹក​ញាប់​ឬជា​ប្រចាំ​ថ្ងៃនោះ លោកអ្នក​ត្រូវ​ប្រញាប់​ទៅ​ពិគ្រោះ​ជាមួយ​អ្នក​ជំនាញ​ខាង​ផ្លូវចិត្ដ ដើម្បី​ពិភាក្សា​ចំណុច​ទាំងនេះ ហើយ​មិនត្រូវ​ទុកបន្ដ​ទៅទៀត​ទេ ព្រោះ​ខ្លាចមាន គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​សុខភាព​និង​ជីវិត។ លោកអ្នក​អាច​ជ្រើស​រើស​វិធី​ព្យាបាល​មួយ​ណាក៏​បានដែរ សម្រាប់​អនុវត្ដន៍។

ការ​ព្យាបាល​ដោយ​ការ​ផ្ដល់​ប្រឹក្សា ៖ ប្រសិន​បើអ្នក​ជម្ងឺ​មាន​អាការ​មិនសូវ​ធ្ងន់ធ្ងរ លោកអ្នក​អាចទៅ​ពិភាក្សា​ជាមួយ​អ្នក ជំនាញ​បាន​ដោយ​គ្រាន់តែ​ពិភាក្សា​អំពី​សកម្ម​ភាព​មមើ​ដែល​កើត​មានជា​រឿយៗ ឬកើត​មានជា​ប្រចាំ។ នៅពេល​បាន​ទទួល​ការ​ណែនាំ ពីគ្រូ​ពេទ្យ​លោកអ្នក​គួរតែ​ព្យាយាម​បន្ធូរ​អារម្មណ៍​ដោយ​ខ្លួនឯង​បន្ថែម​ទៀត ទើប​មានប្រ​សិទ្ធភាព និងអាច​ព្យាបាល​ជា។
ការ​ព្យាបាល​ដោយ​ប្រើថ្នាំ ៖ ការ​ព្យាបាល​ថ្នាំមិន​គួរប្រើ​ឡើយ ព្រោះ​ធ្វើឱ្យ​ចំ​ណាយ​ពេល និង​ថវិកា​ច្រើន។ ប៉ុន្ដែ​បើការ​ព្យាបាល​ដោយ​ពិភាក្សា​មិនមាន​លទ្ធផល​ល្អនោះ អាច​ផ្លាស់​ប្ដូរមក​ប្រើថ្នាំ​ព្យាបាល​វិញ ដើម្បី​ឱ្យ​អារម្មណ៍​របស់​អ្នកជម្ងឺ​ស្ងប់ និង​ទទួល​ទាន​ដំណេក​លក់​ស្រួល​មិនមាន​ការគិត​ច្រើន។
មមើ: វិធី​ទប់​ស្កាត់​ការ​មមើ

វិធី​ទប់​ស្កាត់​ការ​មមើ 

លោកអ្នក​គួរធ្វើ​ចិត្ដឱ្យ​ស្រស់​ថ្លាក្នុង​ការរស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃក៏​ដូចជា​កន្លែង​ធ្វើការ ដើម្បី​ចៀសវាង​នូវការ​ថប់​អារម្មណ៍ ព្រោះ​បញ្ហា​នេះអាច​កើតជា​មមើ​នៅពេល​ទទួល​ទាន​ដំណេក។ ត្រូវគិត​អ្វីដែល​ជាការ​សប្បាយ​ច្រើនជាង​ក្ដីទុក្ខ ហើយ​ឧស្សាហ៍​ទៅធ្វើ​ដំណើរ កម្សាន្ដ ដើម្បី​បន្ធូរភាព​តានតឹង​ដោយ​ផ្សាភ្ជាប់​ការ​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​អ្នក​ដទៃ​ឱ្យបាន​ល្អ ដើម្បី​ពិគ្រោះ​យោបល់។ លោកអ្នក​គប្បី ទទួល​ទាន​ដំណេក​ឱ្យបាន​គ្រប់គ្រាន់​និងរក​កន្លែង​ស្ងប់​ស្ងាត់ គេចពី​ការ​រំខាន​របស់​អ្នកដទៃ។
មយូរា (ទេវកថា)

រូបភាពតូច|មយូរានៅក្នុងប្រាក់ហួងខ្មែរ
មយូរា ( សំស្ក្រឹត : मयूर Mayūra ) គឺជាពាក្យសំស្រ្កឹតសម្រាប់ ក្ងោក  ដែលជាសត្វស្លាបដ៏ពិសិដ្ឋមួយនៃវប្បធម៌ហិណ្ឌូ។ វាត្រូវបានសំដៅទៅលើ គម្ពីរហិណ្ឌូ មួយចំនួន។ វាក៏ជាឈ្មោះហិណ្ឌូសហសម័យដែលប្រើនៅក្នុងផ្នែកជាច្រើននៃប្រទេសឥណ្ឌា។
មយូរា (ទេវកថា): ផ្ទៃខាងក្រោយ

ផ្ទៃខាងក្រោយ 
alt=An Indian Peacock|ស្តាំ|200x200ភីកសែល| សត្វក្ងោកឥណ្ឌា
រឿងព្រេងបាននិយាយថា មយូរា ត្រូវបានបង្កើតឡើងពីរោមរបស់ គ្រុឌ ដែលជាបក្សីដ៏ទេវភាពមួយផ្សេងទៀតនៃវប្បធម៌ហិណ្ឌូ។ គ្រុឌ ត្រូវបានគេជឿថាជា ពាហនៈ (ការដឹកជញ្ជូន) របស់ ព្រះវិស្ណុ ដែលជា ព្រះត្រៃមរតី ។ នៅក្នុងរូបភាពនៃ មយូរា ជាសត្វស្លាបទេវកថា វាត្រូវបានពណ៌នាថាជាការសម្លាប់សត្វពស់ ដែលយោងទៅតាមគម្ពីរហិណ្ឌូមួយចំនួន គឺជានិមិត្តសញ្ញានៃ វដ្តនៃពេលវេលា ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
មយូរា (ទេវកថា): សារៈសំខាន់

សារៈសំខាន់ 
មយូរា ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងព្រះ និងអាទិទេពមួយចំនួននៃសាសនាហិណ្ឌូ រួមមានដូចខាងក្រោម៖

 រឿងមួយក្នុងរឿង ឧត្តររាមាយណ រៀបរាប់យ៉ាងលម្អិតអំពី ព្រះឥន្ទ្រ ដែលមិនអាចយកឈ្នះ ក្រុងរាពណ៌ បានជ្រកក្រោមស្លាបមយូរា ហើយក្រោយមកបានប្រទានពរដល់វាដោយ "ភ្នែកមួយពាន់" និងការភ័យខ្លាចពីសត្វពស់។ រឿង​មួយ​ទៀត​មាន ​ព្រះ​ឥន្ទ្រ ​ដែល​ត្រូវ​បណ្តាសា​ដោយ​ដំបៅ​មួយ​ពាន់​បាន​ប្រែ​ជា​មយូរា​មាន​ភ្នែក​មួយ​ពាន់។ ភ្នែក​មួយ​ពាន់​សំដៅ​ទៅ​លើ​ភ្នែក​លើ​រោម។ 
 កត៌ិកេយ ជាទូទៅត្រូវបានបង្ហាញដោយ មយូរា ហើយ មយូរា ក៏ដើរតួជាអ្នកដឹកជញ្ជូនរបស់គាត់ផងដែរ។
 មយូរា ដែលមានឈ្មោះថា បរវនិ ដើរតួជាអ្នកដឹកជញ្ជូនរបស់ព្រះ កត៌ិកេយ ។
 ក្រឹស្ណ ជាទូទៅត្រូវបានតំណាងដោយរោមសត្វ មយូរា ដែលតុបតែងក្បាលរបស់គាត់។
 ព្រះនាង លក្ម្សី ដែលជាមហេសីរបស់ ព្រះវិស្ណុ គឺជាព្រះនៃសេចក្តីរុងរឿង សំណាង និងភាពស្រស់ស្អាត។ នាងត្រូវបានតំណាងដោយ មយូរា ។
 មយួរេស្វរ ការចាប់កំណើតរបស់ គណេស ដែលភ្នំគឺជាសត្វមយូរា (នៅក្នុង Ganesha Purana )
 មយូរា ដែលមានឈ្មោះថា ចិត្រមេខលា ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង សារស្វតិ ដែលជាអាទិទេពតំណាងឱ្យសេចក្តីសប្បុរស ការអត់ធ្មត់ ចិត្តល្អ មេត្តា និងចំណេះដឹង។
 Sri Chanda Bhairavar, មួយនៃ Ashta Bhairava ("Eight Bhairavas") ; ភ្នំ​ដែល​ជា​សត្វ​មយូរ៉ា។
 វិកដ ( Vikaṭa ) ("ទម្រង់មិនធម្មតា", "misshapen") ដែលជាអវតាររបស់ គណេស ដែលភ្នំរបស់គាត់គឺជាសត្វមយូរា (នៅក្នុង Mudgala Purana ) ។

ជាទូទៅ រោមរបស់ មយូរា ត្រូវបានចាត់ទុកថាពិសិដ្ឋ ហើយត្រូវបានគេប្រើដើម្បីលុបរូបសាសនា និងការអនុវត្តសាសនាហិណ្ឌូ។

នៅក្នុងរឿងព្រេងអាស៊ី ជាពិសេសនៅក្នុងរឿង វេទ នៃប្រទេសស្រីលង្កា មយូរាសមនឹងទទួលបានការសរសើរ ចាប់តាំងពីបក្សីនេះសម្លាប់សត្វផ្ចិត និងពស់។
រូបភាពតូច|ព្រះសន្កន្ទគង់មយូរា
រូបភាពតូច|ព្រះសន្កន្ទគង់មយូរា
រូបភាពតូច|ចម្លាក់ប្រាសាទបាយ័ន
រូបភាពតូច|របាំក្ងោកប៉ៃលិន
មរណភាព

thumb|សួននៃសេចក្តីស្លាប់ (Kuoleman puutarha), ដោយហ៊ូហ្គោស៊ីមប៊ឺក (១៩០៦) ។

មរណភាពគឺជាចុងបញ្ចប់នៃមុខងារសំខាន់ៗនិងជីវសាស្ត្រនៃការរស់នៅ។
មរណភាព: មរណភាពសម័យអង្គរ

មរណភាពសម័យអង្គរ 
thumb|លលាដ៍ក្បាលមនុស្សគឺជានិមិត្តរូបសកលនៃការស្លាប់។
មនុស្សស្លាប់គេឥតដាក់ក្តារមឈូសទេ គេយកតែកន្ទេលក្រាលពីក្រោមយកកំណាត់សំពតក្របពីលើហើយយកទៅព្រៃហើយ។ កាលពីដើមគេក៏ប្រើទង់ព្រលឹង និងភ្លេងភ្លាំតហែរខ្មោចដែរ ហើយគេលីងលាចពីមុខ បាច់តាមផ្លូចនាំមុខខ្មោច លុះសែងទៅដល់ក្រៅក្រុងដល់កន្លែងណាស្ងាត់ កេក៏ដាក់ចោលខ្មោចនោះហើយត្រឡប់មកវិញ។ បើមានសត្វខ្លែង ឬសត្វតិរច្ឆានអ្វីដទៃទៀតស៊ីខ្មោចនោះអស់មួយរំពេចទៅគេហៅម្តាយឪពុកនោះមានភ័ព្វសំណាងល្អណាស់ តែបើគ្មានសត្វស៊ីសោះ ឬមានស៊ីដែរ តែមិនអស់វីញគេបែរជាយល់ថាឪពុកម្តាយនោះមានពៀរមានទោសទើបបានជាដូច្នោះ។ លុះរហូតមកដល់គ្រាឥឡូវនេះមានគេយកខ្មោចទៅដុតបូជាខ្លះហើយ។ ពួកអ្នកដែរមានជាប់ពូជជាកូនចៅចិនឪពុកម្តាយដែលស្លាប់ទៅ គេឥតស្លៀកពាក់សកាន់ទុក្ខទេ ប្រុសគ្រាន់តែកោរសក់ និងស្រីគ្រាន់តែកាត់សក់ខាងមុខនៅមុខថ្ងាសប៉ុនមួយទះ ក៏ចាត់ទុកថាជាការកាត់ទុក្ខដែរ។ ចំនែកស្តេចវិញមានប្រាសាទសម្រាប់កប់ប៉ុន្តែមិនដឹងថាកាប់សពទាំងមូល ឬកាប់តែឆ្អឹងទេសៀវភៅកំណត់របស់ជីវ តាក្វាន់ អំពីប្រពៃណីអ្នកស្រុកចេនឡា លោកលីធាម តេង ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី២២។
មរណមាតា

រឿង មរណមាតា(ត្រីត្រីដំរី)250px (ត្រីត្រីដំរី).  
រឿង មរណមាតា ( ,  ,  ) គឺ  អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរបុរាណ។.- កំពូលខ្សែភាពយន្តភាគបុរាណខ្មែរបែប.https://www.doesystem.com/9e79aa623dba1596d600555afe7b31c1/%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%9E%E0%B8%B7%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B8%9A%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99-%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%9A%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87.htm
មហាចក្រពត្តិ

សុត

ព្រះបាទមហាចក្រពត្រាធិរាជ () (១៥០៩ - ១៥៦៩) ជាព្រះមហាក្សត្រនៃអាណាចក្រអយុធ្យាចាប់ពីឆ្នាំ១៥៤៨ ដល់ ១៥៦៤ និង ១៥៦៨ ដល់ ១៥៦៩។ ដើមឡើយទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា ព្រះឌៀររាជា ព្រះអង្គត្រូវបានបន្តុបឱ្យឡើងសោយរាជ្យដោយឃុនពិរេន្ទ្រទេព និង អ្នកដង្ហែព្រះអង្គនៃព្រះវង្សសុខោទ័យ ដែលបានរៀបចំរាជ្យប្រហារដោយធ្វើគតក្សត្រជ្រែករាជ្យព្រះបាទវរវង្ឝាធិរាជ និងក្សត្រី សុតាចន្ទ្រ។Chakrabongse, C., 1960, Lords of Life, London: Alvin Redman Limited