លីលាវតី ភាគ​ទី​ ២: មាត់ច្រាំងស្ទឹងស្រ័សវតី

មាត់ច្រាំងស្ទឹងស្រ័សវតី

បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! វិន្ទុកៈបានបន្លឺវាចាដល់ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃជាទីពឹងទីរលឹក ហើយក៏ពោល​ពាក្យលាដើម្បីធ្វើដំណើរទៅតទៅកាន់ព្រះនគររាជគ្រឹះដើម្បីអើតងើតញាតិសន្តាននិងដើម្បីសិក្សាព្រះធម្ម​វិន័យបន្ថែមពីសម្នាក់ព្រះទេវទត្តមហាថេរតាមពាក្យណែនាំរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ចំណែកឯចូឡពលវិញក៏មាន បំណងនឹងធ្វើដំណើរទៅក្រុងរាជគ្រឹះដែរ ទើបពោលពាក្យលាខ្ញុំព្រះករុណាដើម្បីរួមធ្វើដំណើរទៅ​ជាមួយ​នឹងវិន្ទុកៈ ខ្ញុំព្រះករុណាត្រេកអរណាស់ដែលគេអាចក្រឡាស់ចិត្តបាន ព្រោះបើគេនៅធ្វើដំណើរទៅជាមួយ​នឹងខ្ញុំព្រះករុណា គេនឹងត្រូវលំបាក ខ្ញុំព្រះករុណាបានទេសនាឲ្យអ្នកកម្លោះទាំងពីរនាក់ស្តាប់ញ៉ាំងពួកគេឲ្យ​ត្រេក​អរសាទរក្នុងធម្មប្បដិបត្តិ ហើយពួកគេក៏ចេញធ្វើដំណើរតម្រង់ទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ ចំណែកឯខ្ញុំព្រះ​ករុណាវិញកាលបើឈប់សម្រាកពេញចំណង់ហើយ ទាំងមើលឃើញថាដួងអាទិត្យជ្រៀលជ្រេទេរទៅច្រើន​ហើយ មានរស្មីនិងកម្តៅស្រទំចុះហើយទើប​ចេញដំណើរតម្រង់ទៅទិសខាងកើត ។

លុះដល់ពេលហៀបនឹងព្រលប់ ដួងអាទិត្យអស្តង្គតរលត់ផុតដងព្រៃទៅហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាបានមកដល់ភូមិ​ធំមួយក្បែរមាត់ស្ទឹងស្រ័សវតី ខ្ញុំព្រះករុណាសម្រេចចិត្តថានឹងសិងសម្រាកយប់នៅក្នុងភូមិនេះ អាស្រ័យ​ជាទី​គោចរបិណ្ឌបាតនៅពេលព្រឹក មុននឹងចេញដំណើរតទៅទៀត​ ស្រង់ស្រពរាងកាយក្នុងស្ទឹងហើយក៏ធ្វើដំណើរ ចូលទៅក្នុងភូមិ ហើយបានសួរអ្នកស្រុកថា មានកន្លែងសម្រាប់ឲ្យសមណៈថ្មើរចរមកស្នាក់អាស្រ័យឬទេ ព្រោះជាទូទៅ នៅតាមភូមិស្រុកទូទាំងដែនដី​មគធរដ្ឋ អ្នកស្រុកតែងកសាងសាលាសម្នាក់ទុក​សម្រាប់​ទទួលអ្នកដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ នៅក្បែរផ្សារក្នុងភូមិ គេប្រាប់ថាមាន ខ្ញុំព្រះករុណាទើបដើរតម្រង់ទៅកាន់សាលាសម្នាក់ដែលគេណែនាំនោះ ប៉ុន្តែចាត់ជា សំណាងមិនល្អ​ក៏មិនដឹងព្រោះនៅក្នុងសាលា មានអ្នកស្នាក់នៅមុនហើយទាល់តែកកកុញ គ្មានកន្លែងទំនេរ​សោះ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបសួរអ្នកស្រុកថា មានកន្លែងណាទៀតទេដែលល្មមនឹងសមណៈអាចស្នាក់​សិង​យប់​បាន គេណែនាំថានៅទិសខាងជើងនៃភូមិនេះ មានអារាមជាទីមនោរម្យមួយជាទីអាស្រ័យរបស់សន្យាសី អ្នកលះបង់ភេទឃរាវាសចេញរកសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងអវសានកាលនៃជីវិត ខ្ញុំព្រះករុណាទើបសម្រេចចិត្ត ទៅសុំស្នាក់អាស្រ័យភ្លាម ។
លុះខ្ញុំព្រះករុណាដើរមកដល់អារាមរបស់សន្យាសីនោះ ឃើញថាជារមណីយដ្ឋានល្អល្អះពិតតាមពាក្យ​តំណាលប្រាប់ ព្រោះទីកន្លែងនោះជាទួលខ្សាច់ស្អាតស្រឡះ មានដើមស្វាយជាព្រៃទ្រុបទ្រុល មានមែក​និង​ស្លឹក​បិទបាំងរាំងជាដំបូលខាងលើ ខ្ញុំព្រះករុណាបានសង្កេតឃើញខ្ទមរប៉ិករប៉ុករបស់ពួកសន្យាសីតាំងនៅ​រតិបរតុបត្រង់ចន្លោះដើមស្វាយ ខ្ញុំព្រះករុណាដើរតម្រង់ទៅរកសន្យាសី ១ រូប ដែលកំពុងអង្គុយបូជាភ្លើង​ដោយឈើចន្ទន៍នៅខាងមុខខ្ទមហើយសួរថា 

"បពិត្រអ្នកទ្រទ្រង់ព្រត ! ខ្ញុំកូរណាជាអ្នកដើរផ្លូវឆ្ងាយមកដល់អារាមនេះក្នុងពេលជិតក្បាលព្រលប់ តាំងចិត្ត ថា​នឹងឈប់សម្រាកនៅទីនេះ បើលោកម្ចាស់មិនយល់ទាស់ទេ ខ្ញុំកូរណាចង់នឹងឈប់សម្រាកនៅទីនេះ​មួយ​យប់" ។      

សន្យាសីជរាម្ចាស់ខ្ទមឆ្លើយដោយមិនមើលមុខខ្ញុំព្រះករុណាថា
"សូមនិមន្តទៅចរចាជាមួយនឹងសន្យាសីយមទគ្នីជាប្រធានរបស់យើងឯខ្ទមនោះចុះ"ពោលហើយក៏ចង្អុលដៃទៅ កាន់ខ្ទមធំ ១​ ខ្នងដែលតាំងនៅលើទួលខ្សាច់ខ្ពស់ជាងគេ ។
នៅពេលដើរទៅដល់ខ្ទមខ្នងនោះ ក៏បានជួបនឹងសន្យាសីយមទគ្នីកំពុងអង្គុយបូជាភ្លើងដូចគ្នា គាត់ជាអ្នកព្រត​ជរាមានសក់និងពុកមាត់ពុកចង្កាពណ៌សសំពោង មានខ្លួនននលគក បិទបាំងអវយវៈខាងក្រោមដោយក្រណាត់​ជ្រលក់ទឹក​អម្ចត់ផ្ទាំងតូច អង្គុយវាចវីផេះ បរិកម្មរអិចរអូចនូវអ្វីម្យ៉ាង កាលបើបានឮសម្លេងខ្ញុំព្រះករុណាដើរចូល​មកជិត គាត់ទើបបើកភ្នែកឡើង ហើយក៏សម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាដោយកែវភ្នែកដ៏មុតស្រួចដូចភ្នែកស្ទាំង

"តើលោកជាអ្នកណា? មកពីណា?" អ្នកព្រតជរាសួរដោយសម្លេងតឹងក

"ខ្ញុំកូរណាជាសមណៈសក្យបុត្រ ធ្វើដំណើរដើរផ្លូវមកពីក្រុងរាជគ្រឹះ តាំងចិត្តថានឹងសុំអនុញ្ញាតលោកម្ចាស់​សម្រាកក្នុងអារាមនេះបាន ១ យប់ មុននឹងចេញធ្វើដំណើរតទៅទៀត"
យមទគ្នីចាប់ច្បាមមូលគោស្ងួតដាក់ចូលទៅក្នុងភ្លើង សូធ្យគាថា លើកដៃសំពះហើយពោលថា ៖

"លោកជាអ្នកបួសក្រៅលទ្ធិរបស់យើង ជាសិស្សរបស់សាស្តាអង្គផ្សេង មិនអាចសម្រាកនៅទីនេះបានទេ សូមនិមន្តចៀសចេញទៅស្វែងរកទីស្នាក់ដទៃតាមបំណងចុះ" ពោលហើយក៏សូធ្យបរិកម្មគាថាតទៅ

"បពិត្រអ្នកទ្រទ្រង់ព្រត ! " ខ្ញុំព្រះករុណានិយាយតទៅទៀត "បើទុកជាខ្ញុំកូរណាជាអ្នកបួសក្នុងសាសនាដទៃ ប៉ុន្តែខ្ញុំកូរណាក៏ជាអ្នកបួសលះបង់លោកិយវិស័យស្វែងរកសេចក្តីស្ងប់ផ្លូវចិត្តដូចយ៉ាងលោកម្ចាស់ដែរ គោតែងរត់ទៅរកហ្វូងគោ ដំរីតែងរត់ទៅរកហ្វូងដំរី សមណៈក៏តែងតែរត់ទៅរកសមណៈដូចគ្នាដែរ សូមមេត្តាអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំកូរណាបានសម្រាកផងចុះ អ្នកទ្រទ្រង់ព្រត ! ព្រោះពេលថ្មើរនេះហៀបនឹងព្រលប់​ហើយ"
សន្យាសីជរាបើកភ្នែកឡើងសម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាដោយកែវភ្នែកសម្តែងបដិឃចិត្ត ហើយពោលថា ៖

"អារាមរបស់យើងមានបទបញ្ជាថា មិនអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកបួសខាងក្រៅចូលមកស្នាក់អាស្រ័យជាដាច់ខាត សន្យាសីជាប្រមុខនៃអារាមនេះកាលពីមុនបានបញ្ញត្តបទបញ្ជានេះទុក ព្រោះអាស្រ័យស្រុតិ (message) ​ដែលបានស្តាប់មកពីព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់របស់យើងមួយតំណទៀត ព្រោះហេតុនោះ បទបញ្ជានេះទើបមិនមែនជា​បទបញ្ជារបស់មនុស្សទេ ប៉ុន្តែជាបទបញ្ជារបស់ព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់ហ្នឹងឯង"

លុះបានស្តាប់ពាក្យបរិយាយរាយរាប់របស់សន្យាសីជរាហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏បានដឹងភ្លាមថា អ្នកបួសទាំងនេះ គោរពរាប់អានព្រះព្រហ្មជាសរណៈ បំពេញតបធម៌ដើម្បីចូលដល់ព្រះព្រហ្មតទៅទៀត ខ្ញុំព្រះករុណាទើបសួរថា
"បពិត្រអ្នកទ្រទ្រង់ព្រត ! ខ្ញុំកូរណាបានចេះមកពីឫគវេទបុរាណថា ព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់ទ្រង់ជាអភិទេព ទ្រង់ស្ថិត​នៅ​ជានិរន្តរ គ្មានខាងដើម គ្មានខាងចុងទេ ទ្រង់ជាអ្នកបង្កើតអ្វីៗទាំងពួង អញ្ចឹងមែនទេ?"

"អញ្ចឹងមែន លោកសមណៈ ! លោកយល់ហ្នឹងត្រឹមត្រូវហើយ ព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់ទ្រង់បង្កើតអ្វីៗទាំងពួងរួម​ទាំង​មនុស្សនិងសត្វ ព្រមទាំងខ្ញុំកូរណានិងលោកផង"
នៅពេលដែលសន្យាសីជរាបើកឱកាសឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាបែបនោះ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបនិយាយឡើងថា ៖

"ប្រសិនបើព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់ទ្រង់ប​ង្កើតខ្ញុំកូរណានិងលោកម្ចាស់មក នុះសម្តែងថា ខ្ញុំកូរណានិងលោកម្ចាស់ ក៏ជាបុត្ររបស់ព្រះព្រហ្មដែរ មានព្រះបិតាជាមួយគ្នា កាលបើដូច្នេះ យើងក៏អាចរស់នៅក្នុងកន្លែងរួមគ្នាបាន ខ្ញុំកូរណាគួរនឹងស្នាក់នៅក្នុងអារាមរបស់លោកម្ចាស់បាន"
សន្យាសីជរាអង្គុយទ្រមឹងសម្លឹងមើលមុខខ្ញុំព្រះករុណាមួយស្របក់ហើយពោលថា ៖

"ថ្វីបើយើងទាំងពីរជាបុត្ររបស់ព្រះបិតាអង្គតែមួយក៏ដោយ ប៉ុន្តែថាលោកជាបុត្ររមិលគុណ មិនគោរពរាប់អាន​ព្រះបិតា ហេតុនោះមិនគួរនឹងស្នាក់អាស្រ័យក្នុងអារាមរបស់ព្រះអង្គទេ"

"បពិត្រអ្នកទ្រទ្រង់ព្រត ! លោកម្ចាស់អាស្រ័យហេតុផលអ្វីបានជាអះអាងថាខ្ញុំកូរណាជាបុត្ររមិលគុណ មិនគោរពរាប់អានព្រះបិតា?"

"ចុះលោកជាសមណសក្យបុត្រ សាវ័ករបស់ព្រះសមណគោត្តមមែនទេ?"សន្យាសីយមទគ្នីសួរឡង

"មែន ខ្ញុំកូរណាជាសាវ័ករបស់ព្រះសមណគោត្តម ជ្រះថ្លានិងបដិបត្តិតាមពាក្យប្រាមប្រៀនរបស់ព្រះ​សមណគោត្តម ប៉ុន្តែនៅពេលជាមួយគ្នានោះ ខ្ញុំកូរណាក៏បដិបត្តិតាមព្រះបំណងរបស់ព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់ដែរ"

"បដិបត្តិយ៉ាងម៉េច?" យមទគ្នីសួរដោយចម្លែកចិត្ត

"ខ្ញុំកូរណាសូមសួរលោកម្ចាស់សិនថា ពិភពលោកនេះតែងកើតឡើងនិងប្រព្រឹត្តទៅតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់មែនទេ?"

"មែន គ្មានអ្វីណានីមួយដែលកើតឡើងដោយខ្លួនឯងនិងប្រព្រឹត្តទៅដោយខ្លួនឯងក្រៅតែពីអំណាច​របស់​ព្រះអង្គទេ"

"បើអញ្ចឹង អ្វីៗដែលកើតឡើងរួចហើយ​ ទោះល្អក្តី អាក្រក់ក្តី ត្រូវក្តី ខុសក្តីសុទ្ធតែកើតឡើងតាមអំណាចនិម្មិត​របស់ព្រះព្រហ្មទាំងអស់ ដូចជា គោជាសត្វមានគុណចំពោះមនុស្ស ឲ្យបញ្ចគោរសដល់មនុស្ស ក៏កើតឡើង​ព្រោះការនិម្មិតរបស់ព្រះព្រហ្មដែរ ខ្លាជាសត្វគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្សក៏កើតឡើងព្រោះការនិម្មិត​របស់ព្រះ​ព្រហ្មមែនទេ ឬថា ព្រះអង្គទ្រង់បង្កើតតែអ្វីដែលល្អមានប្រយោជន៍សុខដល់មនុស្សប៉ុណ្ណោះឬ?​"

"ព្រះអង្គទ្រង់បង្កើតអ្វីៗសព្វយ៉ាងទាំងមានគុណតម្លៃដល់មនុស្សទាំងមានគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស" យមទគ្នី​អះអាង 

"ប្រពៃណាស់ អ្នកព្រត ! សូមចាំពាក្យសម្តីរបស់លោកម្ចាស់ឲ្យបានល្អ កាលបើអ្វីៗសព្វយ៉ាងកើតឡើងពីព្រះ ព្រហ្មជាម្ចាស់ ព្រះពុទ្ធសាសនាចាត់ជាពាក្យប្រាមប្រៀនមួយបែបដែលកើតឡើងហើយតាំងនៅ ក៏កើតឡើងពី​ការនិម្មិតរបស់ព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់ដែរមែនទេ?"

អ្នកព្រតជរាទំនងជាទញ់ទាល់នឹងហេតុផលរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាឬយ៉ាងណាក៏មិនដឹង ប្រាកដឃើញថា អ្នកព្រតនោះយកកំណាត់ឈើចន្ទន៍ខ្នាតតូចវីវាចភ្លើងលេងទៅមក បើទុកជាខ្ញុំព្រះករុណាសួរបញ្ជាក់ដល់ទៅ ២ ដងក៏ដោយ ក៏មិនឆ្លើយដែរ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបឆ្លើយថា "បពិត្រអ្នកទ្រទ្រង់ព្រត ! ណ្ហើយចុះ ! ខ្ញុំកូរណាប្រកាន់ យកតុណ្ហីភាពរបស់លោកម្ចាស់ជាចម្លើយថា ព្រះពុទ្ធសាសនាក៏ជាសមិទ្ធផលនិមិ្មតរបស់ព្រះព្រហ្មដែរ កាលបើ ព្រះ​ព្រហ្មបង្កើតព្រះពុទ្ធសាសនាមក ព្រះអង្គប្រហែលជាមានគោលបំណងណាមួយក្នុងព្រះទ័យ ការដែលព្រះ​ពុទ្ធសាសនាស្ថិតនៅបាន សបញ្ជាក់ឲ្យឃើញថា ព្រះព្រហ្មទ្រង់នៅជួយថែរក្សា ការដែលខ្ញុំកូរណាបែរមកជ្រះថ្លា និងបួសក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ក៏ព្រោះតែការនិម្មិតរបស់ព្រះអង្គ ការដែលខ្ញុំកូរណាបដិបត្តិតាមគោលបំណងរបស់ ព្រះព្រហ្មយ៉ាងប្រិតប្រៀងយ៉ាងនេះ ម៉េចក៏ហៅខ្ញុំកូរណាថាជាបុត្ររមិលគុណទៅបាន? "

អ្នកព្រតជរាលើកដៃស្បូតពុកចង្កាដ៏សសំព្រុស សម្លឹងភ្នែកមើលមែកស្វាយខាងលើជាឧបាយគិតដង្វិន ហើយពោលថា "ពិតដូចពាក្យលោកមែន ខ្ញុំកូរណាភ្លេចគិតដល់ចំណុចនេះទៅ ព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់មានសក្តានុ​ពល និងជ្រៅជ្រុលហួសវិស័យមនុស្សនឹងកាត់យល់បាន ព្រះអង្គបង្កើតអំពើល្អ ប៉ុន្តែព្រះអង្គក៏បង្កើតអំពើអាក្រក់​ជាធម្មជាតិគូនឹងគ្នា ព្រះអង្គទ្រង់បង្កើតអ្នកប្រាជ្ញប៉ុន្តែព្រះអង្គក៏មិនភ្លេចបង្កើតមហាចោរដែរ ព្រះអង្គបង្កើត​មនុស្សដែល​គោរព​បូជា​សរសើរព្រះអង្គ ប៉ុន្តែព្រះអង្គក៏មិនភ្លេចបង្កើតមនុស្សដែលជេរព្រះអង្គដែរ ទាល់តែអញ្ចឹងទៅខ្ញុំកូរណា​ក៏មិន​យល់ដែរ "ពោលហើយយមទគ្នីគ្រវីក្បាលយ៉ាងទន់រងួយ

"ណ្ហើយចុះ ! លោកសមណៈ ! យ៉ាងណាយ៉ាងណីលោកក៏ជាបុត្ររបស់ព្រះព្រហ្មដែរ ទោះបីជាអ្នកបួសក្រៅ​សាសនាក៏ដោយក៏ប្រព្រឹត្តទៅតាមការនិម្មិតរបស់ព្រះព្រហ្ម ចាត់ទុកបានថាលោកបានបដិបត្តិខ្លួនតាម
សេចក្តីបា្រថ្នារបស់ព្រះអង្គដែរ​ ខ្ញុំកូរណាអនុញាតឲ្យលោកស្នាក់នៅក្នុងអារាមរបស់យើងតាមបំណងចុះ នៅឯជ្រុងខាងណោះមានកុដិនៅទំនេរមួយខ្នងសូមនិមន្តលោកទៅសិងសម្រាកតាមអធ្យាស្រ័យចុះ"
​​​
ខ្ញុំព្រះករុណាពោលពាក្យអរគុណអ្នកព្រតជរា​ ពោលពាក្យនមស្ការ​លាហើយក៏ដើរ​ទៅសម្រាក​នៅ​ឯ​កុដិទំនេរនោះ នាកាលដែលខ្ញុំព្រះករុណាទុកបាត្រនិងចីពរនៅកន្លែងសមគួរហើយ​ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏​អង្គុយ​បង្អោនចិត្តគិតនឹកភ្នកដល់ព្រះបរមសាស្តា បន្លឺវាចាសរសើរព្រះពុទ្ធគុណ ព្រះធម្មគុណ​ និង ព្រះសង្ឃគុណ​ដោយខ្សឹបៗ ហើយក៏ផ្តោតសម្រួមចិត្តត្រួតពិនិត្យមើលកិច្ចវត្ត និងការរក្សាសីលរបស់ខ្លួនពេញមួយថៃ្ងនោះថា តើមានអ្វីខ្ចោះខ្វះចន្លោះខ្លះ កាលបើឃើញថាគ្មានអ្វីខូចខាតទេក៏កើតបីតិបា្រមោទ្ធឡើងក្នុងចិត្ត​ ខ្ញុំព្រះករុណា
តាំងចិត្តឧទ្ទិសចំណែកបុណ្យកុសលនោះជូនដល់ញោមប្រុសញោមស្រី គ្រូវិទ្យាចារ្យ រុក្ខ​ទេវតាដែលអាច​សណ្ឋិតនៅ​ក្នុងព្រៃស្វាយនេះរហូតដល់សព្វសត្វក្នុងត្រៃភពហើយក៏ទម្រេតកាយចុះសិងផ្អៀងខាងស្តាំ ដោយ​​យក​ជើង​ទាំងពីរផ្ទឹមលើគ្នាបែបសីហសេយ្យាសន៍ តាំងចិត្តថានឹងក្រោកឡើងដើម្បីបំពេញព្យាយាម ក្នុងខាងដើមនៃបច្ឆិមយាម

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ​ !​ នៅពេលដែលខ្ញុំព្រះករុណាហៀបនឹងសិងលក់នោះឯង ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ភ្ញាក់​ព្រើតឡើងនិងស្ទុះក្រោកអង្គុយ​ ព្រោះបានឮសម្លេងអ្នកណាម្នាក់មកឈរស្រែកហៅនៅខាងមុខកុដិ ខ្ញុំព្រះករុណា​​យកដៃញីភ្នែក សម្លឹងមើលជ្រែកសមន្ធការចេញទៅរកសម្លេងនោះ ក៏ប្រទះឃើញប្រុសជរា​សក់​សសំព្រុស ពុកមាត់ពុកចង្កាស្រមូមស្រមាម ឈរនៅឯទ្វារកុដិ ។