navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា: '' ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃនាគក្នុងពុទ្ធសាសនា'''= 
នាគនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមាន÷
*[[ព្រះបាទវិរូបក្ខ]] ព្រះមហាក្សត្រអធិរាជនៃ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]
*នាគក្បាល៩(នាគមុជ្ជលិន្ទ) ដែលប្រក់ការពារព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ពេលទ្រង់សមាធិ ពីភ្លៀង ខ្យល់ និងថ្ងៃ។
*នាគក្បាល១វិញ ច្រើនប្រើលម្អលើគ្រឿងអលង្កា ។

='''ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃការពារផែនដី '''

ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃនាគក្នុងពុទ្ធសាសនា= 
នាគនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមាន÷
ព្រះបាទវិរូបក្ខ ព្រះមហាក្សត្រអធិរាជនៃព្រះពុទ្ធសាសនា
នាគក្បាល៩(នាគមុជ្ជលិន្ទ) ដែលប្រក់ការពារព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ពេលទ្រង់សមាធិ ពីភ្លៀង ខ្យល់ និងថ្ងៃ។
នាគក្បាល១វិញ ច្រើនប្រើលម្អលើគ្រឿងអលង្កា ។

=ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃការពារផែនដី '
នាគក្បាល១តំណាង បឋមក្សត្រ (មាតាធិបតេយ្យ នាងនាគ)។
នាគក្បាល៣តំណាង ចំណង៣ប្រការ (ប្ដី ខ្លួនឯង កូន)។
នាគក្បាល៥តំណាង បញ្ចខន្ធ (រូប វេទនា សញ្ញា សង្ខារ និង វិញ្ញាណ)។
នាគក្បាល៧តំណាង មួយសប្ដាហ៍ (ច័ន្ទ អង្គារ ពុធ ព្រហស្បត្តិ សុក្រ សៅរ៍ អាទិត្យ)។
នាគក្បាល៩តំណាង លោកុត្តរធម៌ (មគ្គបួន ផលបួន និង និព្វានមួយ)។
​ព្រះ​នាងសោមា( ​នាងនាគ) ព្រះមហេសីនៃកុរុង​កុរុងកៅណ្ឌិន្យទី១ ( ព្រះថោង ).
កម្ពុជនាគរាជ(ភុជង្គនាគ)បិតា​ព្រះ​នាងសោមា( ​នាងនាគ).
រៀបរៀងដោយ សុខគឹមហេង
 ឯកសារយោង 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|​នាគ សិល្បៈឥណ្ឌា.
កំណត់ ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃឈ្នះមួយរយភាគរយ
ប្រទេសកម្ពុជា
 មើលផងដែរ 
​ព្រះ​រាម​
របាំព្រះរាជទ្រព្យ
ព្រះនាងហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី
រឿងរាមកេរ្តិ៍
ក្រុងរាពណ៍
នាង​មណ្ឌោលគីរី
នាងអគ្គីនាគ
ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃនាគក្បាលប្រាំបួន 
វត្តព្រះកែវមរកត
ព្រហ្មញ្ញ សាសនា
ហិណ្ឌូសាសនា
នាគ ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃ
ប្រាសាទខ្មែរនៅលើទឹកដីថៃ
រាយព្រះនាមទេវតានំនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ហិណ្ឌូ 
ព្រះកែវមរកត
ព្រះម៉ែម៉ាណាសា (ម៉ូណាសា) 
រាយព្រះនាមទេវតាចិន
រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
រាយព្រះនាមព្រះមហេសីព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌាបុរាណ
រាយព្រះនាមម្ចាស់ក្សត្រីនៃអធិរាជចិន
រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃមីយ៉ាន់ម៉ា
ភុជង្គនាគ
កម្ពុជនាគរាជ
ព្រះថោង
ព្រះបាទវិរូបក្ខ 

en:Snake worship
vi:Tục thờ rắn
នាគវាសុកិ

វាសុកិ ( សំស្ក្រឹត:    वासुकि,  Vāsuki ) គឺជា ស្តេចនាគ ក្នុង សាសនាហិណ្ឌូ ។ គាត់ត្រូវបានគេពិពណ៌នាថាមានត្បូងមួយហៅថា នាគមនី (លម្អរបស់សត្វពស់) នៅលើក្បាលរបស់គាត់។ សេសា ជា​ស្តេច ​នាគ ​មួយ​អង្គ​ទៀត និង​គ្រែ​ដែល ​ព្រះ​វិស្ណុ ​សម្រាក គឺ​ជា​បង​ប្រុស​របស់​គាត់  និង ​មនសា ជា​នាគ​មួយ​អង្គ​ទៀត​ជា​ប្អូន​ស្រី​របស់​គាត់។ នៅក្នុង រូបចម្លាក់ហិណ្ឌូ ជាទូទៅគាត់ត្រូវបានពណ៌នាជុំវិញករបស់ ព្រះសិវៈ ដែលត្រូវបានគេជឿថាបានប្រទានពរ និងពាក់គាត់ជា គ្រឿងលម្អ ។

គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់នៅក្នុងទេវកថាចិននិងជប៉ុនថាជា "ស្តេចនាគដ៏អស្ចារ្យទាំងប្រាំបី" (八大龍王pinyin : Bādà lóngwáng; ជប៉ុន : Hachidai Ryūō),  ក្នុងចំណោម Nanda (នាគរាជ), Upananda, Sāgara (Shakara), Takshaka ពលវន អនវតប្ត និង ឧត្បល។
នាគវាសុកិ: រឿងព្រេង

រឿងព្រេង 
វាសុកិ គឺជាកូនប្រុសម្នាក់របស់ សគេ កស្យប និង កទ្រុ ។ 

គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​តួ​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​រឿង​ព្រេង​របស់ ​សមុទ្រមន្ថន ។ គាត់ត្រូវបានគេពិពណ៌នាថាបានអនុញ្ញាតឱ្យទាំង ទេវៈ និង សុរ ចងគាត់នៅលើ ភ្នំ មណ្ឌរ ដូច្នេះពួកគេអាចប្រើគាត់ជាខ្សែពួររបស់ពួកគេដើម្បីទាញយក អម្រិត ពី មហាសមុទ្រទឹកដោះ។ 

នៅក្នុង មហាភារ វាសុកិ ត្រូវបានគេដាក់បណ្តាសាដោយ កទ្រុ ។ គាត់បានបដិសេធក្នុងការជួយនាងក្នុងគម្រោងរបស់នាងក្នុងការព្យួរកន្ទុយសេះដ៏ទេវភាព Ucchaishshravas ជាមួយបងប្អូនប្រុសស្រីផ្សេងទៀតដើម្បីធ្វើឱ្យវាប្រែជាខ្មៅ ដូច្នេះនាងអាចបោកបញ្ឆោតក្នុងការភ្នាល់របស់នាងប្រឆាំងនឹងប្អូនស្រីរបស់នាង វិនត ។ ថ្កោលទោសចំពោះការដុតជាមួយបងប្អូនជាច្រើននៅក្នុង ការបូជាពស់ របស់ស្តេច ជនមេជយ គាត់បានស្វែងរកជម្រកជាមួយទេវៈចូលរួមក្នុងការកូរសមុទ្រ។
នាគវាសុកិ: ពុទ្ធសាសនា

ពុទ្ធសាសនា 
នៅក្នុង សាសនាព្រះពុទ្ធ វាសុកិ និង ស្ដេចនាគ ផ្សេងទៀតបានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងទស្សនិកជនសម្រាប់ការទេសនាជាច្រើនរបស់ ព្រះពុទ្ធ គោត្តម ។ ភារកិច្ចរបស់ស្តេចនាគរួមមានការដឹកនាំ នាគ ក្នុងការការពារ និងគោរពបូជា ព្រះពុទ្ធ ក៏ដូចជាការពារសត្វដែលត្រាស់ដឹងដទៃទៀត។ បូជាចារ្យ នាគ របស់ វាសុកិ គឺ តាតិគ នាគ ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
នាងកាកី: អារ៉មនឹងបារ៉មកថា

អារ៉មនឹងបារ៉មកថា

ជំរាបសួរមនឺស្សបុរសនឹងមនុស្សនារីញុំមិនមែនការសំពះឡើយតែPHOEUNជូនជាដំណឹងថាបងអាអូនតូចៗពូមីងលោកអ៊ុំតាយានឹងសាត់គោកសាត់ទឹកនឹងសាត់ទេពហោះហើររុកធម្មជាតិទេវតាអារ៉ាក់ទឹកនាក់តាភ្នំនឹងធម្មជាតិចំរុះពណ៌ទាំងឡាយអារ៉មកថានាក់មានចំណេះដឹងនឹងមិនមានចំណេះដឹងតើការរៀនចេញពីញុំចេះដល់កំរិតណាហើយមិត្តៗបងៗអ៊ុំៗតាយាអាន​ជាទី​និទាន សៀវភៅ​រឿង​កាកីដែលបងអាអូនតូចៗ និង​មិត្ត​ៗកំពុង​អាន​ពេលនេះ គឺ​បាន​រៀបរាងឡើង តាម​ឯកសារ​កកំណាបដែលជាមនុស្សហើយមនឺស្សរស់ភឿននិពន់កែតំរូវយកតួរបស់​កកកាការចេញដើមកំណើតសៀវភៅដោយការនឹកឃើញរបស់ញុំដោយញុំយកចំណេះដឹងរុករកនិង​តាមប្បាប់​របរបសសៀវភៅធម៌សច្ច:ធម៌ មាតិកា ដោយ​ពិត​ៗឥតមាន​ញុំតើនាក់ណាកែអត្តន័យ​សៀវភៅភពដើមមានតែនាមPHOEUN

សៀវភៅ​នេះ​តំរូវបាន​រៀបរៀងចំឡើងមានគោលបំណងជួយ​នឹនឹងមិនមានគោលបំណងសំរួលការអាន​របស់អតិថិជនៗអោយបានដឹងឬមិនដឹងៗជំនាន់​តកូនចៅដល់មនុស្សហើយបរទេសពិភពលោកទាំងមូលថាបាន​យល់​ពី​អត្ត​ន័យ​នៃ​រឿរឿរឿអោយបានដឹងជាក់លាក់ធើជា​ការលេងសើចមិត្ត​ៗសំរាប់​កែពេលលំបាកចិត្តចំពោះអាអូនតូចៗ និងជូនជាដំណឹងមិត្ត​ៗនាក់អានជាទីគាប់ចិត្តមិនគាប់ចិត្តគាប់ប្បីឬមិនពេញចិត្តឬពេញចិត្តញុំកំពុងកែអ:សរនេះជាដើមចង់តែសើចទេញុំសើចឡើងចិត្តរុះរាយរាក់ទាក់ទទួលដោយពេញចិត្តឬមិនពេញចិត្ត

ទទឹមនឹង​នេះដែរ ញុំជឿជាក់ថា​កំហុសនេះនាក់ណាជាសាងឡើងដោយ​អ​ចេតនាពិតៗមិនពិតជាមាន ញុំនឹងរង​ចាំ​ទទួល​ថាមានការមនុស្សឹងតែមួយភាគធំនូវ​រាល់​ការតិះដៀលមិនមានសុជីវធម៌នឹងសុជីវធម៌រងការអាម៉ាសមួយដែលញុំអាចទទួលបានភាពជាអាម៉ាស់នឹងការរងហានិភ័យដោយជាក់លាក់យ៉ាងពិតជាក់លាក់ជាការពិតដោយញុំធើការហើយមិនមានការដឹងមនុស្សមិនដែលនិយាយញុំអោយបានដឹងឡើយកែលំអ​រពីសំណាក់ បងបងៗនឹងអ៊ុំៗមិត្ត​ៗនាក់អាន​ដោយអានសៀវភៅដើមនិទានរឿងដោយរីករាយចុះពីញុំនាមលាហើយភេន ភឿន
នាងកាកី: វគ្កទី​ ​៥

វគ្កទី​ ​៥

លុះដល់​គំរប់៧ថ្ងៃ ក៏បាន​ឈាន​ចូលមក​យ៉ា​ឆាប់រហ័ស​នៅ​សិម្ពលី​គ្រុឌ​បក្សា​បន្ទាប់ពី​បាន​លា​កាកី​សំណ​ប់​ចិត្ត​រួច​ហើយក៏​ស្ទុះ​ហោះ​ផ្លេកផ្លោះ​កាត់​មហាសាគរ​ធ្វើ​ព្រងើយ មិនបាន​ខ្វល់​ដឹង​ឮថា​នឹង​មានរឿង​អ្វី​កើតឡើង​ឡើយ។ មួយសន្ទុះ​ក្រោយមក​គ្រុឌ​ក៏បាន​មកដល់​មណ្ឌល​ដើម​ជ្រៃហើយក៏​ចូលទៅ​ប្រែខ្លួន​ជា​មាណព​យ៉ាង​ឆាប់​មួយ​រំពេច។ បន្ទាប់ពី​រៀប​ច្លួ​ន​ប្រាណ​រួចហើយ មាណព​ក៏​ប្រញាប់​ធ្វើដំណើរ​ទៅ​រាជវាំង​ភ្លាម។ ស្ដេច​ព្រហ្ម​ទ​ត្ត​កាលបើ​ឃើញ​មាណព​ហើយក៏​ប្រញាប់​រៀបចំ​ក្ដារ​ដើម្បី​ឲ្យ​ព្រះអង្គ​ក្រសាល​បាស្កា​ជាមួយនិង​មាណព​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ទត​មើល​ចំគ​ន្ធ័​ន គ​ន្ធ័​ន​យល់​ការ​ក៏​ប្រញាប់​ចាប់​ពិន​មក​ដេញ​លេង​ជា​ភ្លេង​យ៉ាង​ពិ​រោះ​រណ្ដំ ហើយក៏​ស្រែកច្រៀង​ថាៈ

ឱះឱ​ព្រះពាយ                  រំភើយ​រំភាយ              ​​​        ផាត់​ក្លិន​គ​ន្ធា

រស​រូប​ក្លិន​ស្រី                  កាកី​ស្ងួនភ្ងា                        បង​ចាំ​ជាក់​ជា

ក្លិន​ប្អូន​មិញ​ទេ។

ឱ​ក្លិន​កាកី                      មិន​ដូច​អស់​ស្រី                  នឹង​ស្រី​អស់គេ

រែងតែ​អប់​អស់                 គន្ធរស​វិលេប្ន៍                    កាកី​មាសមេ

ក្រអូប​អង្គឯង។

ឱ​ក្លិន​កាកី                      ត្រកាល​កល​អ្វី                  ពិដោរ​ល្វើយ​ល្វែង

ដិតដោយ​អង្គា                 កាល​គ្រា​រៀម​រែង                ប្រលោម​ប្រលែង

ព្រលឹង​ប្អូន​តន់។

ឱ​ស្ថាន​សិម្ពលី                  ជា​សុខ​ឥតបី                      ឥ​បើ​មាន​ម-

ន្ទិ​ល​ទាល់តែ​បាត់               លះលាក​តំបន់                    ប្អូន​អើយ​បង​គន់

បង​គិតដល់​ស្រី។

ប្រាស​ប្រាំ​ពីថ្ងៃ                  បាត់​ក្លិន​ប្អូនថ្លៃ                     ថ្ងៃនេះ​ហេតុអ្វី

ពិដោរ​ក​ក្លិន​ខ្លួន                ប្អូន​ស្ងួនពិសី                        ដោយ​គេ​បេតី

តន់​តូច​ពុំងារ។

ទើប​ជាប់​ក្លិន​មេ               ក្លិន​ដិតដោយ​គេ                     ឈ្ងុយ​ឈ្ងុប​មហិមា

ឱ​ម្លេះ​សម​ស្រី                 កាកី​ក​ល្យា-                           ណី​នៅ​កំព្រា

ត្រមោច​ម្នាក់ឯង។

ចំនែក​គ្រុឌ កាលបើ​បាន​ស្ដាប់​គ​ន្ធ័​ន​ស្រែកច្រៀង​ក្ដែងៗដោយ​ឥតមាន​ក្រែងរអែង​ចិត្ត​សោះ​នោះ              ក្នុង​ចិត្ត​នឹក​ក្រេវក្រោធ​យ៉ាងខ្លាំង​គិតថា ”អា​ដែង​នេះ​ច្រៀង​ជា​ទំនុក​សរសើរ​ពី​កែវ​កន្និដ្ឋា​ហើយ…” គិត​ដូច្នោះ​ហើយ​ខំអត់​សង្កត់ចិត្ត ធ្វើ​ហាក​មិនដឹង​រឿង​អ្វី ដើម្បី​កុំ​អោយគេ​ដឹង​ពិ​សេចក្ដី​ពិត។

ឯគ​ន្ធ័​ន​សោត                 ដឹង​ដើម​គ្រុឌ​ក្រោធ                         រែង​រឹត​ចាប៉ី

ផ្សំ​ស័ព្ទ​សូរសៀង              ច្រួច​ច្រៀង​ស្រដី                            ថា​ឱ​ស្រស់​ស្រី

កែវ​កន្និដ្ឋា។

ម្លេះ​សមនាង​នឹក                នាង​នឹក​សន្ធឹក                             សន្ធៃ​ផ្សាយ​ផ្សា

បើ​បាន​បង​នៅ                  ថ្នម​ពៅ​ឥ​ឲ្យ​ជា                              សោះ​ប្អូន​រងា

រំងាប់​ចិត្ត​ចៅ។

ស្ដាយ​អើយ​មក​ប្រាស           ព្រាត់​វរមិត្រ​មាស                            ពុំបាន​នែប​នៅ

ថ្នាក់ថ្នម​ផ្ដេកផ្ដិត                ក្នុង​ចិត្ត​ចង់ទៅ                                ទៀត​តាម​ថ្នម​ពៅ

នៅ​ស្ថាន​សិម្ពលី។
នាងកាកី: វគ្កទី​ ​៨

វគ្កទី​ ​៨

ខ្ញុំម្ចាស់​ពុំ​គិត                      ពុំ​ចូលចាប់​ចិត្ត                  ស្នេហ៍​និង​គ្រុ​ឌា

ដៃ​ក្ដិច​ខ្វារ​ខ្ញាំ                      ជេរ​ខាំ​ដៀល​ថា                  ឲ្យ​លែង​ចោល​នា

កណ្ដាល​ន​ភី។

ឲ្យ​ធ្លាក់​ចូលក្នុង                    សមុទ្រ​លិចលង់         ​​        ក្សិណក្ស័យ​ជីវី

ត្បិត​ឃ្លាត​បង់​បោះ                 នឹង​អង្គ​ចក្រី                     គ្រុឌ​ជា​បក្សី

ពុំលែង​ពុំ​ស្ដាប់។

គ្រុឌ​ពុំ​ស្ដាប់​ខ្ញុំម្ចាស់​ឡើយ គិតតែ​ខំ​ហោះ​ផ្លោះ​ផ្លោង​រហូត​ដល់ទី​ស្ថាន​របស់​គ្រុឌ ខ្ញុំម្ចាស់​សោយសោក​ស្ទើ​ស្លាប់​ខ្លួន​ទឹកភ្នែក​ស្រក់​ហូរ​មិន​ដាច់​បីដូច​លោហិត ខ្ញុំម្ចាស់​ពុំមាន​ចិត្ត​ប្រែ​ពី​ព្រះអង្គ​បែ​ស្រលាញ់​គ្រុឌ​ឡើយ។ ប៉ុន្តែ​ដោយ​រិ​ទ្ធិ​អំនាច​របស់​គ្រុឌ ឯខ្ញុំ​ម្ចាស់​ជា​ស្រី និង​មាន​កំលាំង​អ្វី​ទៅ​តបត​មានតែ​កើត​ទុក​ពុំ​ស្រាកស្រាន្ដ           គិត​ថាបើ​គ្រុឌ​មក​បៀតបៀន​ខ្លួនប្រាណ​នោះ​ខ្ញុំម្ចាស់​នឹង​ស៊ូ​ក្ស័យ​ហើយ​ព្រោះតែ​ចិត្ត​គិតតែ​ព្រះអង្គ​មួយគត់ ព្រោះ​គិតថា​ក្រែង​ថ្ងៃ​ណាមួយ​ខ្ញុំម្ចាស់​នឹង​បាន​ត្រឡប់​មកជួប​ព្រះអង្គ​វិញ តែបើ​មិន​បានមក​ទេនោះ ខ្ញុំម្ចាស់​សូម​ក្ស័យ​ទៅវិញ​ប្រសើ​ជាង។ ប៉ុន្តែ​ពេលនេះ​ខ្ញុំម្ចាស់​និយាយ​តើ​មាន​នរណា​នឹង​ជឿ​ពី​ចិត្ត​ស្មោះ​របស់ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ចំពោះ​ព្រះអង្គ ជា​រៀងរាល់ថ្ងៃ​ខ្ញុំម្ចាស់​តែង​អង្វរករ​គ្រុឌសូមអោយ​គ្រុឌ​ជិនណាយ និង​ជូន​ខ្ញុំម្ចាស់​មក​ព្រះអង្គ​វិញ។ ជា​សំណាងល្អ បាន៧ថ្ងៃ​គ​ន្ធ័​ន​វាងវៃ​ក៏បាន​ទៅដល់​ស្ថាន​សិម្ពលី ប្រាប់ថា​ព្រះអង្គ​កើតទុក្ខ​ពុំ​ស្បើយ ខ្ញុំម្ចាស់​ដឹង​ហើយក៏​ស្លុតចិត្ត​ស្ទើរ​ក្ស័យ ញាប់​ញ័រ​ក្នុង​ចិត្ត​ង​ងិ​ត​មុខ​ដួលសន្លប់​បាត់ស្មារតី ដោយ​មិនដឹង​ថាគ​ន្ធ័​ន​បានធ្វើ​អ្វី​ចំពោះ​ខ្ញុំម្ចាស់​នោះទេ ខ្ញុំម្ចាស់​ក៏​មិនបាន​ដឹង​សោះ​ថា​ចិត្ត​គាត់​ដូច្នោះ​ដែរ នេះ​ខ្ញុំម្ចាស់​ទូល​ព្រះអង្គ​សុទ្ធតែជា​ពាក្យពិត​ពុំបាន​មុសា​អ្វី​ឡើយ។ អង្គ​ក្សត្រ​ព្រះបាទ​ព្រហ្ម​ទ​ត្ត​ទ្រង់​សណ្ដាប់​នូវ​ពាក្យ​ទួញ​ទូល​ច​ញ្ចូ​ល​ព្រះ​ចិន្ដា​របស់​កាកី​ហើយ​ទ្រង់​ក្ដៅ​ក្នុង​ឱ​រ៉ា​ប្រៀប​ដូច​ភ្លើង​ឆេះ​ព្រះកាយ ទ្រង់មាន​ព្រះរាជឱង្ការ​ដោយ​អាជ្ញា​ដែលមាន​ព្រះ​សូរខ្លាំងៗថាៈ

អញ​ជា​ចមក្សត្រ                              ឥសូរ​រាស្ត្រ​រដ្ឋ                                    គ្រប់គ្រង​នគ​រា

ខ្សត់​អ្វី​ខ្មោច​ស្រី                               ចំណី​រាគា                                        ស្រី​អញ​មាន​ជា

រាប់រយ​សែន​សល់។

រី​ខ្លួន​មេ​មួយ                                  កុំបី​មេ​ព្រួយ                                        ដោះសារ​វិលវល់

នឹង​យក​មេ​ទុក                              ធ្ងន់​ស្រុក​អំពល់                                      នឹង​ឮ​ដឹង​ដល់

ប្រទេស​នានា។

បើ​គេ​ដឹង​រឿង                               ដឹង​រ៉ាវ​ក្បួន​ក្បឿង                                   គេ​នឹង​និន្ទា

រី​មាយា​មេ                                    សមតែ​ដាក់​នា                                  ពោងពាយ​ឲ្យ​វា

អណ្ដែត​ទឹក​ទៅ។

នេះហើយ​ទើប​សមគំនិត​ស្រី​ចិត្តចើក។ ព្រះអង្គ​ព្រហ្ម​ទ​ត្ត​មានបន្ទូល​រួចហើយ​ក៏​ត្រាស់បង្គាប់​ទៅ​អា​មាត្រ​ថា “ឲ្យ​យក​កាកី​ទៅ​ដាក់​ពោងពាយ​ទៅ”បាន​ដូច​ព្រះ​ចិន្ដា​អា​មាត្រ​ក៏​ម្នីម្នា​ទៅ​នាំ​កាកី​ចេញទៅ​កំពង់ទឹក​ភ្លាម ទៅដល់​ហើយក៏​ដាក់​កាកី​បណ្ដែត​ក្នុង​ពោងពាយ ហើយ​ច្រាន​ចេញទៅ​យ៉ាង​លឿន​ស្លៅ​ផុតពី​កំពង់ទឹក​សម​ដូច​ព្រះរាជអាជ្ញា​រួចស្រេច​ហើយក៏​នាំគ្នា​ត្រលប់​ទៅ​ទូល​ព្រះមហាក្សត្រ​ព្រហ្ម​ទ​ត្ត​រាជា​តាម​ដំនើររឿង​ក្សត្រ​ទ្រង់​សណ្ដាប់​ហើយ​មាន​ព្រះរាជ ឱង្កា​ថាៈ “ នេះហើយ​ទើប​សម​មុខ​វា”
នាងកែវមុខសេះ

រូបភាពតូច| ល្ខោនខោលថៃរឿងនាងកែវណាម៉ាធីតាមុខសេះ.
នាងកែវមុខសេះ ឬ នាងកែវណាម៉ា ( ,  ,  ) គឺ អក្សរសិល្ប៍ថៃ.https://www.sac.or.th/databases/thailitdir/detail.php?meta_id=26http://ketsir.blogspot.com/2015/04/blog-post_55.html
នាងកែវមុខសេះ: តួអង្គនៅក្នុងរឿងនាងកែវណាម៉ាធីតាមុខសេះ.

តួអង្គនៅក្នុងរឿងនាងកែវណាម៉ាធីតាមុខសេះ.  

 ឈ្មោះតួអង្គ តួអង្គត្រូវជានាងកែវណាម៉ាធីតាមុខសេះ.នាងកែវមុខសេះ ឬ នាងកែវណាម៉ា.ព្រះពិណថោងកុមារ​ព្រះឥន្ទតាឥសី
នាងកែវមុខសេះ: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
ប្រភពដើមនៃរឿងអាចមកពីទេវរូបព្រះវិស្ណុមុខសេះឬព្រះទេពបុត្រកូនភ្លោះមុខសេះ នៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទនិងព្រះអវលោកិតេស្វារមុខសេះក្នុងនៃព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយមហាយាន - និកាយវជរយាននិងតេបធីតាមុខសេះ ក្នុងនៃសាសនាអ្នកស្រុកចិន  សាសនាតាវសាសនាខុងជឺ សាសនាស៊ិនតូនៅក្នុងសម័យអាណាចក្រខ្មែរ (ចក្រភពអង្គរ(៨០២-១២១៨)).https://tamilandvedas.com/tag/hayagriva/
នាងគង្ហីង

រូបភាពតូច|ព្រះនាងគង្ហីង សិល្បៈខ្មែរ ក្រុងភ្នំពេញ.
ព្រះនាងគង្ហីង()  ឬ ព្រះម៉ែធរណី () ឬ  ព្រះរំសាយសក់  () ព្រះនាងគង្ហីងដែលជា  មានន័យថាអាទិទេពថែរក្សា ទឹកដីនៃព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទ។  http://kamnottra.com/archives/5772 និង គឺ៖ ព្រះនាងវ៉ាសុនហារ៉ាពោធិសត្វនៃព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន, ព្រះពុទ្ធសាសនាវិជ្រយាន. ។https://www.hindudevotionalblog.com/2015/04/goddess-nila-devi-consort-of-vishnu.htmlនិង គឺ៖ព្រះនាងភូមិ នៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទព្រះជាយាទី ២ របស់ព្រះវិស្ណុ ។៙៚ នៃព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបើតាមពុទ្ធប្រវត្តិ  នៅពេលដែលមារ () មកផ្ចាញ់ព្រះពុទ្ធនៃយើង ដើម្បីទាមទារយកបល័្លង្កព្រះ  ។  ព្រះពុទ្ធនៃយើងបានចង្អុល ទៅព្រះធរណីជាសាក្សី   ព្រះនាងគង្ហីងព្រះធរណីក៏ចេញមក  ច្បូតសក់ ហើយក៏កើតជាទឹកជំនន់លិច ក្រុងមារ  ជាមួយសត្វទឹកជាច្រើន ក្នុងនោះគឺក្រពើបានមកស៊ី ពួកមារនោះ ក្ស័យទៅ ៕ 
រូបភាពតូច| |សិល្បៈមីយ៉ាន់ម៉ា (ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទ).។
នាងចំប៉ាមាស

នាងចំប៉ាមាស (    ) ជា​ខ្សែវណ្ណកម្មភាពយន្ត​ខ្មែរ​ឆ្នាំ​១៩៧០ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយសម្តែងដោយលោក ​សារ៉ាវុធ និង​សម្តែង​ដោយតារាល្បីៗដូចជា វណ្ណ វណ្ណៈ និង ​វិជ្ជរ៉ា ដានី ។
នាងទាវ (រឿងនិទាន)

ព្រះនាងទាវ រជ្ជកាល (គ.ស ១-៧៨) ទ្រង់ជាអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទទេវង្សអស្ចារ្យមានព្រះនាមសំរាប់រាជ្យថា សម្ដេច​ព្រះ​ទេវុត្ដី​អគ្គមហេសី​ស្រី​ទ្រង់​ លក្ខណ៍​អត្ដ​នារី។
នាងទាវ (រឿងនិទាន): ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ
កាលនោះ ​ ​មាន​បុរស​កសិករ​ម្នាក់​ឈ្មោះ​អ្នក​វង្ស​ ​និង​ភរិយា​ឈ្មោះ​ទាវ​ ​តាំងទី​លំនៅ​រស់នៅ​ជិត​វាំង​ហ្លួង​ ​នៅ​មហានគរ​រាជធានី​នៃ​កម្ពុជា​ធិបតី។​ ​ប្ដី​ប្រពន្ធ​ទាំង​ពីរ​នាក់​មាន​ឫទ្ធិ​អនុភាព​ខ្លាំង​ពូកែ​អស្ចារ្យ​ ណាស់។​ ​ដៃ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​ ​បើ​កាន់​របស់របរ​អ្វីមួយ​ហើយ​ ​របស់របរ​នោះ​ ​នឹង​អាច​ក្លាយជា​មាស ទៅ​ជា​ប្រាក់​ ​ឬ​ទៅ​ជា​ត្បូង​ពេជ្រចរណៃ។​ ប្រជាពលរដ្ឋ​មួយ​ចំនួន ​ធំ​ដែល​បាន​ឃើញ​ជាក់ស្ដែង​នឹង​ភ្នែក​ ​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ខ្លាំងពូកែ​អស្ចារ្យ​របស់​អ្នក​វង្ស​ ​និង​នាង​ទាវ​ ​បាន​បាក់បប​ខ្លបខ្លាច​ ​គោរព​ស្ញប់ស្ញែង​ ​ហើយ​នាំ​គ្នា​មូលមី​កុះករ​មក​ចំណុះ​ចូល​សុំ​ជ្រោក​កោន​ក្រោម​ម្លប់​ បារមី។​ កាលនោះ​ដោយ​ស្រុក​ខ្មែរ​ពុំ​ទាន់​មាន​ ព្រះមហាក្សត្រ​បន្ដ​រាជ្យ​អំពី​ព្រះបាទ​ប្រទេសរាជ នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​សេនា​តូច​ធំ​ទាំងអស់​ក្នុង​ព្រះរាជ​អាណាចក្រ​ដែល​បាន​ដឹង​ បាន​យល់​ ​និង​មាន​ជំនឿ​ថា​ ​អ្នក​វង្ស-នាង​ទាវ​ ​ជា​មនុស្ស​មាន​សមត្ថភាព​ ​មានបុណ្យ​បារមី​ខ្ពង់ខ្ពស់​អស្ចារ្យ​ ​បាន​នាំ​គ្នា​មូលមតិ​រៀបចំ​ពល​សេនា​ជា​ក្បួន​ ​ធ្វើ​ដំណើរ​ហែ​បុស្បុក​ទៅ​សុំ​អញ្ជើញ​ប្ដី​ប្រពន្ធ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ ​ឲ្យមក​សោយរាជសម្បត្ដិ​ ​ដឹកនាំ​ថែរក្សា​ការពារ​ប្រទេស​ជាតិខ្មែរ។​

ត្រង់​ វគ្គ​នេះ បើ​តាម​សៀវភៅ​ ​“ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ​ភាគ​ទី​៥” នៃ​ពុទ្ធ​សាសន​បណ្ឌិត្យ​ ​អ្នក​វង្ស​និង​នាង​ទាវ​គ្មាន​បុណ្យ​បារមី​ ​ឬ​សមត្ថភាពអ្វី​ឡើយ។​ ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​នាក់​​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​ដោយ​សារ​បាន​បរិភោគ​សាច់​មាន់​ខ្មៅ​ ត្រង់​ដើមទ្រូង​ ​និង​ភ្លៅ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។​ ​ការ​ឡើង​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​នេះ​កើតឡើង​ដោយសារ​ការ​ផ្សងព្រេង​លែង​ដំរី​រក​ អ្នក​មាន​បុណ្យ ដែល​រៀបចំ​ដោយ​ក្រុម​សេនាបតី។​ ​ដំរី​នោះ​បាន​ទៅ​លុតជង្គង់​ក្រាប​នៅ​ចំពោះ​មុខ​អ្នក​វង្ស-នាង​ទាវ ​ដែល​ជា​ហេតុសំគាល់​ថា​ជា​អ្នកមាន​បុណ្យ។​

ថ្ងៃ​ ១​កើត​ ​ខែ​ពិសាខ​ ​ឆ្នាំវក​ ​ព.ស ​៥៤៤ ត្រូវជា​ គ.ស​ ទី១​ ​វេលា​ម៉ោង​៩​ព្រឹក​ ​ដែល​ជា​ថ្ងៃ​នក្ខត្តឫក្ស​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ ​និង​នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​សេនាបតី​តូច​ធំ​គ្រប់​ជាន់ថ្នាក់​ ​មក​ពី​គ្រប់​ទិស​តំបន់​បាន​នាំ​គ្នា​រៀបចំ​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ពិធី​អភិសេក​អ្នក ​វង្ស-នាង​ទាវ​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រី​យានី​នៃ​នគរ​ខ្មែរ​ ​កាលនោះ​អ្នក​វង្ស​មាន​អាយុ​ ​៣១​ឆ្នាំ។ បាន​ឡើង​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​កាលណា​ ​កសិករ​វង្ស​មាន​ព្រះ​នាម​ថា​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ទេវង្សអស្ចារ្យ​ខត្ដិយធិរាជ្យ​ ​ឯ​នាង​ទាវ​វិញ​ ​បាន​ប្ដូរ​ព្រះ​នាម​ទៅ​ជា​ សម្ដេច​ព្រះ​ទេវុត្ដី​អគ្គមហេសី​ស្រី​ទ្រង់​ លក្ខណ៍​អត្ដ​នារី។​
នាងទាវ (រឿងនិទាន): បុត្រ

បុត្រ
ព្រះនាង​គ្មាន​បុត្រាបុត្រី​ទេ​ ​ក៏​ប៉ុន្ដែ​តាម​ពង្សាវតារ​ក្រុង​កម្ពុជា​របស់​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​ស្រុក​ស្អាង ​ខេត្ដ​កណ្ដាល​ ​ព្រះបាទ​ទេវង្សអស្ចារ្យ​ ​មាន​បុត្រី​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាម​សុធាវត្ដី។​ ​ដោយ​យល់​ឃើញ​គ្មាន​បុត្រ​សម្រាប់​ស្នងរាជ្យ​បន្ដ​ ​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ទ្រង់​សុបិន​ឃើញ​ព្រះ​ឥន្ទ្រាធិរាជ​យាងចុះ​មក​ស្ទាប​ពោះ​ ព្រះ​នាង​ ​ហើយ​បាន​ប្រទាន​កម្រង​ពេជ្រចរណៃ​ជះ​ចែងចាំង​ពន្លឺ​ភ្លឺ​ផ្លេក​ឆ្លុះ​ថ្លា​ មាន​ប្រាំពីរ​ពណ៌។​ ​ព្រះ​នាង​បាន​ទូល​ថ្វាយ​ព្រះរាជា​អំពី​សុបិន​នោះ​តាម​ដំណើរ។​ ​ក្រោយ​បាន​សណ្ដាប់​សុបិន​ ​ព្រះបាទ​ទេវង្សអស្ចារ្យ​កោះហៅ​ហោរា​ឲ្យ​ទស្សន៍​ទាយ។​ ​ហោរា​បាន​ទូល​ថ្វាយ​ថា​ ​ព្រះ​អគ្គមហេសី​នឹង​ទ្រង់​មានគភ៌​ ​មាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ​មាន​ឫទ្ធិ​អំណាច​ ​តេជៈ​បារមី​ខ្លាំងពូកែ​ឈ្នះ​អស់​មារ​សត្រូវ​គ្រប់​ទិស​ទី។​ ​បន្ទាប់​មក​ព្រះ​នាង​ក៏​មានគភ៌​មែន។​ គ្រប់​ខែ​ថ្ងៃ​កាលណា​ ​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​អង្គ​ក្នុង​ឆ្នាំច ​ព.ស​ ​៦០៦ ត្រូវជា​ គ.ស​ ៦២។​ ​ព្រះរាជបុត្រ​នោះ​មាន​រូបឆោម​លោម​ពណ៌​ល្អ​ស្អាត​ណាស់​ ​ព្រះ​មាតាបិតា​បាន​ដាក់​ព្រះ​នាម​ឲ្យ​ថា​ ​“ព្រះ​កេតុមាលា” ដើម្បី​រំលឹក​ឲ្យ​សម​ទៅ​តាម​សុបិន។​
នាងនាគទី២

ព្រះនាងនាគទី២ រជ្ជកាល (គ.ស ៥៦០-៦២១) ​ទ្រង់មានស្វាមីគឺព្រះបាទបទុមវរវង្ស បាន​ទទួល​ព្រះ​នាម​ថា​ ​ព្រះ​ទេវត្តីសេរីរតន៍​កញ្ញា​មហាក្សត្រី។
នាងនាគទី២: ព្រះជីវប្រវត្តិ

ព្រះជីវប្រវត្តិ

ថ្ងៃមួយ ​ ​ព្រះបាទ​បទុមវរវង្ស​បាន​នាំ​អស់​ពលរេហ៍​សេនាមុខ​មន្ដ្រី​តូច​ធំ​ ​យាង​ទៅ​ប្រពាត​ព្រៃ​កំសាន្ដ​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេ​ក្នុង​តំបន់​បាសាន្ត​ ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ស្រីសន្ធរ​សព្វថ្ងៃ​ ​ត្រង់​ចន្លោះ​ទន្លេមេគង្គ​ ​និង​ទន្លេតូច។​ ​ទីនោះ​មាន​ទេសភាព​ ​និង​ដីខ្សាច់​សក្បុស​ល្អ​ណាស់។​ ​ខណៈនោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជួប​ប្រទះ​ឃើញ​នាង​នាគ​មួយ​អង្គ​ ​ដែល​ដំណែង​ខ្លួន​ជា​នារី​យ៉ាង​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ​ស្រស់ប្រិមប្រិយ​ ​មាន​សម្ផស្ស​សោភ័ណភាព​ ​លើស​ផុត​អស់​ស្រី​ទាំងពួង​ ​នាង​មាន​សាច់​សម្បុរ​ពណ៌​ស​ស្អាត។​ នាងនាគ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញពី​ ស្ថាន​ភុជង្គនាគ​ ​មក​កំសាន្ដ​លេង​ត្រង់​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​នោះ​ដែរ​ ​គ្រាន់តែ​បាន​យល់​ឃើញ​នាងនាគ​ភ្លាម​ ​ព្រះបាទ​បទុមវរវង្ស​ពុំ​អាច​ទប់ចិត្ដ​ ​មិន​ប្រតិព័ទ្ធ​ស្នេហា​ព្រះ​នាង​បាន​ឡើយ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ស្ទុះ​យាង​ចូល​ទៅ​សុំ​សេចក្ដី​ស្នេហា​ ​ហើយ​សួរ​ស្ដីដណ្ដឹង​រៀបចំ​អភិសេក​ព្រះ​នាង​ជា​អគ្គមហេសី។​ ​នាងនាគ​ក៏​យល់ព្រម​ ​សុខចិត្ដ​សុខកាយ​ ​លុះ​ទៅ​ដោយ​សេចក្ដី​ស្នេហា​លួងលោម​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ។​ ​បន្ទាប់​មក​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​នាំ​នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​បរិវារ​ពល​សេនា​ ​វិល​ត្រលប់​ចូល​ព្រះ​មហានគរ​វិញ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រទាន​ឋានៈ​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ ​ធំ​ខ្ពស់​លើស​អស់​ស្រីស្នំ​ទាំងពួង។​ ​នាងនាគ​បាន​ទទួល​ព្រះ​នាម​ថា​ ​ព្រះ​ទេវត្តីសេរីរតន៍​កញ្ញា​មហាក្សត្រី។​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​ព្រះ​បទុមវរវង្ស​បាន​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​រាជការ​មុខមន្ដ្រី​ ​និង​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ទាំងអស់​ក្នុង​ព្រះរាជ​អាណាចក្រ​ ​ដាក់​ឈ្មោះ​ ​និង​ហៅ​កន្លែង​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជួប​ស្នេហា​នាងនាគ​ថា​ ​ស្រីសឈរ។ ឈ្មោះ​កន្លែង​នេះ​បាន​ក្លាយ​បន្ដិច​ម្ដងៗ​ទៅ​ជា​ ​ស្រីសន្ធរ​ ​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។ ​ក្នុង​កាយវិការ​នេះ​ ​ព្រះ​បទុមវរវង្ស​ចង់​លើកទុក​អនុស្សាវរីយ៍​ស្នេហា​ព្រះ​អង្គ​ចំពោះ​នាងនាគ​ ឲ្យ​ស្ថិត​នៅ​ជា​អមតៈ​ជា​និច្ច។​ បើតាមពង្សាវតារសម្ដេចវាំងជួន គឺក្មួយស្រីរបស់ព្រះកេតុមាលាទេ។
នាងនាគទី២: បុត្រ

បុត្រ

យូរ​ថ្ងៃខែ​កន្លង​មក​ ​ព្រះ​នាងនាគ​ក៏​ទ្រង់​គភ៌​ ​គម្រប់​គ្រប់​ ១០ ​ខែ ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​ពង​មួយ។​ ​ដោយ​ភ័យ​ខ្លាច​មានការ​អាម៉ាស់​មុខ​អាប់​កិត្ដិយស​ ​និង​ខ្លាច​មាន​ចលាចល​ក្នុង​ព្រះ​នគរ​ ព្រះមហាក្សត្រ​ ​និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ក៏​សម្រេច​ចិត្ដ​យក​ពង​នោះ​ទៅ​កប់​ចោល​ក្នុង​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​​នា​តំបន់​គីរិន្ដបូរ​ ​គឺ​ស្រុក​បរិបូណ៌​ ​ក្នុង​ខេត្ដកំពង់ឆ្នាំង (កាលពីមុនស្រុកបរិបូណ៌គឺជាស្រុកចំណុះខេត្តពោធិ៍សាត់)​ សព្វថ្ងៃ។​

នា​សម័យ​កាលនោះ​នៅ​ ក្នុងស្រុក​ខ្មែរ​ ​មាន​សៀម​ម្នាក់​ឈ្មោះ​គង់​ ​ដោយ​គាត់​មាន​ពុកចង្កា​ស្រមូវ​ ​អ្នកផង​ទាំងពួង​នាំ​គ្នា​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​គាត់​ថា​ ​គង់​ស្រមូវ​ (បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​កោកកាក​ ​សៀម​មេក្រុម​កំណែន​មានឈ្មោះ​ ​គង់​ដែរ​ ​តែ​គេ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ថា​គង់​ពុកចង្កា​អង្កាញ់។​ ​ពង្សាវតារ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​នព្វរតន៍​ ​បាន​សរសេរ​ថា​ ​គង់​នេះ​ត្រូវ​ហៅ​គង់​ស្រមូវ​ ​ឬ​គង់​ក្រៅ)។ គាត់​ជា​មេក្រុម​ពួក​កំណែន​សៀម​ ​ដែល​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​ ​ត្រូវ​តែ​ដឹកនាំ​សួយសារអាករ​ ​តាម​រទេះ​ ​មានទឹក​ ​និង​ត្រី​កន្ធរ​ហាល​មក​ថ្វាយ​ស្ដេច​ខ្មែរ។​ ​ថ្ងៃមួយ​ ​បំពេញភារកិច្ច​ផ្នែក​កំណែន​រួច​ហើយ​ ​គង់​ស្រមូវ​រៀបចំ​ឥវ៉ែឥវ៉ាន់​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​សព្វសារពើរ​ ​ផ្ទុក​ដាក់​ក្នុង​រទេះ​ ​សម្រាប់​យក​ទៅ​លក់ដូរ​ឯ​ស្រុកភូមិ​វិញ​ ​ក្បួន​រទេះ​សៀម​គង់​ស្រមូវ​ ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លងកាត់​តាម​តំបន់​បរិបូណ៌​ ​នៅ​តាម​ផ្លូវ​ ​កន្លែង​មួយ​ដែល​មាន​ដី​ទួល​ខ្ពស់​ខុស​អំពី​ធម្មតា​ ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​គាត់​មានការ​មន្ទិល​សង្ស័យ​ចាប់អារម្មណ៍​យ៉ាង​ខ្លាំង។​ ​គាត់​ក៏​ចុះ​ពី​រទេះ​ស្ទុះ​ទៅ​ជីកដី​ទួល​នោះ។​ ​ជីក​បាន​មួយសន្ទុះ​គាត់​សង្កេត​ក្រឡេក​មើលទៅ​ ​ឃើញច្បាស់​ជា​ពង​មួយ​ដ៏​ធំ​អស្ចារ្យ​ខុស​ប្លែក​ពី​ធម្មតា​ ​គង់​ស្រមូវ​ខំ​លើក​បី​ពង​នោះ​ដោយ​ថ្នមៗ​ ​ហើយ​លើកដាក់​រទេះដឹក​ជញ្ជូន​យក​ទៅ​ស្រុកភូមិ​ជាមួយ​ ​គាត់​ថែរក្សា​ទុកដាក់​ពង​នោះ​ដោយ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ជាទី​បំផុត​ (បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​កោកកាក​ ​នៅ​ពេល​ទៅ​ដល់​ម្ដុំ​ស្រុក​បរិបូណ៌​ ​គង់​ស្រមូវ​បានឃើញ​ពង​នោះ​កំពុង​តែ​ញាស់​រួច​ស្រេច​ទៅ​ហើយ)។

គ្រប់ ​កាល​គ្រប់​វេលា​កាលណា​ ​ពង​នោះ​ញាស់​ចេញ​ជា​ទារក​ប្រុស​មួយ​ ​មាន​រូបរាង​ស្រស់​ល្អ​ស្អាត​សក្ដិ​សម​ ​ដែល​គង់​ស្រមូវ​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ថានាយរង។​ ​គាត់​ស្រឡាញ់​ថ្នាក់ថ្នម​បីបាច់​ថែរក្សា​ចិញ្ចឹម​ទំនុកបម្រុង​ទារក​នោះ​ ដូចជា​កូនបង្កើត។

នឹង​ថ្លែង​អំពី​ព្រះបាទ​បទុមវរវង្ស ​ ​និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​នាគ​វិញ​ ​ដែល​គង់នៅ​ព្រះ​មហានគរ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​អង្គ​ទៀត​ ​ព្រះ​នាម​ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស ​(ឯកសារ​ពង្សាវតារ​ខ្លះ​ទៀត​ ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​ព្រះ​បទុមសូរ្យវង្ស​ត្រូវជា​បង​ពញា​រោង) គឺ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំខាល​ ​ព.ស​១១៥០ ត្រូវជា​ ​គ.ស​៦០៦ ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
នាងបក់នាងបោយ

ព្រះម៉ែនាងបក់នាងបក់នាងបោយ250pxទេវរូប ព្រះ​ម៉ែនាងបក់នាងបោយ វត្តព្រះ​ផាតុរឿងរ៉ុង ខេត្តសិរីសាកេត ថៃ.។សាសនា សាសនាខ្មោចវិញ្ញាណនិយមសាសនាស្រុកកម្ពុជាសាស្ត្រាវុធក្នុងដៃ  ថង់ក្រណាត់បុរាណមានលុយនិងមាសទេពធីតារក្សារបស់ ទ្រព្យសម្បត្តិយាន្តជំនិះ បក្សីលំនៅស្ថាន	 មាសទ្រព្យសម្បត្តិភេទ   ស្ត្រី 

ព្រះម៉ែនាងបក់ ឬ ម៉ែនាងបក់នាងបោយ ( ,  ,  ) គឺ ទេពធីតារក្សាទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងសាសនាខ្មោច សាសនាបុរាណក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា(ខ្មែរ), ថៃ, ឡាវ, ភូមា (សព្វ​ថ្ងៃ​ហៅ​ថា មីយ៉ាន់ម៉ា) ព្រះនាងគឺ ទេពធីតានៃក្នុងសាសនាខ្មោច.,ទេពធីតានៃទ្រព្យសម្បត្តិ ទេពធីតានៃទ្រព្យ.,ទេពធីតា ​តំណាង​ទ្រព្យសម្បត្តិ ទេពធីតា​តំណាង​សោភណភាព៕ ៕៚.https://phnorpream.wordpress.com/%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%98%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%97%E1%9E%96%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84%E1%9E%94/
នាងពេញ

នាងពេញ (ស្លាប់ គ.ស ១៥៤៩) គឺជាបាវបំរើអ្នកម្នាងខៀវ ដែលម្នាងត្រូវជាមហេសីព្រះបាទចន្ទរាជាកាលសង្គ្រាមនៅក្រុងបន្ទាយមានជ័យនាងបានត្រឡប់មកសំលាប់ខ្លួនតាមអ្នកម្នាងខៀវ ក្នុងស្ថានការណ៍ដែលសួគ៌ាលោកពេជ្រទៅកេណ្ឌទ័ពបិសាចមកសង្គ្រោះព្រះមហាក្សត្រត្រើយខាងលិច។
នាងពេញ: ប្រផ្នូល

ប្រផ្នូល
កន្លែងឧកញ៉ាសួគ៌ាលោកមឿង (ពេជ្រ) បាន​សំលាប់​ខ្លួន ថ្ងៃ​ក្រោយ​មកដុះ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ដំបូក​ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ហៅ​ថាដំបូក​តា​ឃ្លាំង​មឿង។ ជា​រៀង​រហូត​មក គេ​តែង​កត់​សំគាល់​យល់​ជា​ប្រផ្នូល​ថា បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ខ្ពស់​ល្អ ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​សប្បាយ​ចិត្ត ។ បើ​ដំបូក​នោះ​រេច​រឹល ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​មាន​ទុក្ខ​ព្រួយ​ដោយ​ការងារ​នគរ​ដើរ​មិន​ល្អ ឬ​ដោយ​សារ​មាន​កើត​ជំងឺ​ពេញ​ស្រុក បើ​ដំបូក​នោះ​ប្រេះ​បែក​ក្រហែង ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​ត្រូវ​អស់​បុណ្យ ឬ​ត្រូវ​ស្លាប់។ នៅ​ខាង​លិច​នោះ ដែល​ជា​កន្លែង​កូន​តាមឿង​ស្លាប់ ក៏​មាន​ដុះ​ដំបូក​ដែរ ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថាដំបូក​ក្រវាញ។ បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ល្អ ក្រវាញ​នឹង​បាន​ផល​ល្អ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ បើ​ដំបូក​នោះ​រេចរឹល ក្រវាញ​មិន​បាន​ល្អ​ទេ។ បើ​សិន​ជា​មាន​សត្វ​ទៅ​ធ្វើ​ឲ្យ​ដំបូក​នោះ​ធ្លុះ​ធ្លាយ​នឹង​មាន​ជន​បរទេស​មកលួច​ដើម​ក្រវាញ​ជា​មិន​ខាន។

កន្លែង​អ្នក​ម្នាងខៀវបាន​ធ្វើ​អត្តឃាត​ក៏​ដុះ​ទៅ​ជាដំបូក ដែល​គេ​ហៅថា ដំបូក​កន្ទោង​ខៀវ។ ដំបូក​នោះ​តែង​តែ​ផ្ដល់​ប្រផ្នូល​ថា បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ឡើង​ល្អ ព្រះ​មហាក្សត្រ​នឹង​បាន​សុខ​សប្បាយ​រីក​រាយ។ តែ​បើ​ដំបូក​នោះ​ត្រូវ​រេច​រឹល ព្រះមហាក្សត្រ​នឹង​ត្រូវ​អស់​ព្រះជន្ម។ ឯ​កន្លែង​ដែល​នាង​ពេញបាន​សំលាប់​ខ្លួន​ក្នុង​ស្ទឹង​ពោធិ៍សាត់ ក៏​មាន​ដុះ​ជា​ដី​កោះ​នៅ​កណ្ដាល​ស្ទឹង​ទល់​មុខ​ផ្សារ។ កោះ​នោះ​ហៅ​ថា​ កោះ​ដូន​ពេញ។ ចំពោះ​ប្រផ្នូល​វិញ គេ​តែង​និយាយ​តគ្នា​មក​ថា បើ​ច្រាំង​កោះ​ដូន​ពេញ​ដុះ​ខ្ពស់​ល្អ ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​បាន​ឡើង​បុណ្យ​ស័ក្តិ​ សុខសប្បាយ។ បើ​សិន​ច្រាំង​នោះ​ត្រូវ​រេច​រឹល ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​មាន​ទុក្ខព្រួយ។ បើ​ច្រាំង​បាក់ ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​ត្រូវ​អស់​បុណ្យ។

រហូតមក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ប្រជាពល​រដ្ឋ​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ តែង​តែ​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​គុណ​បុណ្យ​បារមី​លោកតា​ឃ្លាំង​មឿង​ជា​និច្ច។ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ គេ​តែង​តែ​ធ្វើ​បុណ្យ​ឡើង​អ្នក​តាថ្វាយ​ជូន​អ្នកតា​ឃ្លាំង​មឿង។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ បើ​មាន​ការ​អ្វី អ្នក​ស្រុក​នៅ​ពោធិ៍សាត់​តែង​តែ​ធ្វើ​ពិធី​បន់​ស្រន់​ដល់​អ្នក​តា​ឃ្លាំង​មឿង។ បើ​គេ​បាន​សំរេចគោល​បំណង​ហើយ គេ​ពុំ​ដែល​ភ្លេច​ទៅ​ធ្វើ​បុណ្យ​លា​បំណន់​ឡើយ។
នាងពោធិនគរ

រូបភាពតូច| រូបសំណាក នាងពោនគរ
នាង ពោធិនគរ/យ៉ន ពោនគរ (Yan Po Nagar)(杨婆那加),   គឺជាអ្នកបង្កើត ជនជាតិចាម តាមរឿងព្រេង។ តាម​ទេវកថា​របស់​នាថ នាងពោនគរ ​កើត​ចេញពី​ពពក​នៃ​មេឃ និង​ពពុះ​សមុទ្រ​។ រូបរាងកាយរបស់នាងត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងបំណែកនៃឈើឥន្ទ្រីអណ្តែតលើរលកនៃមហាសមុទ្រ។ នាង​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា​មាន​ប្តី​កៅសិប​ប្រាំពីរ​និង​កូន​ស្រី​សាមសិប​ប្រាំបួន​នាក់​ដែល​បាន​ក្លាយ​ជា​ទេពធីតា​ដូច​ម្តាយ​របស់​ពួក​គេ​។ ពោធិនគរ គឺជាព្រះដែលបង្កើតផែនដី ឥន្ទ្រី និងស្រូវ។ គេ​ប្រាប់​ថា មាន​អង្ករ​ក្រអូប​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន​នាង។  ជនជាតិចាម បានមើលនាងថាជាទេពធីតានៃរុក្ខជាតិ និងដើមឈើ។ នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ដូច​ផែនដី ហើយ​នាង​បាន​ប្រទាន​ពរ​ដល់​អ្នក​ដើរ​តាម​នាង។
នាងពៅ

អ្នកនាងពៅ រឺ ខ្មៅ រជ្ជកាល (អរិដ្ឋពលពាហនោ) ជាកូនរបស់សេដ្ឋី ឬនាងខ្មៅបានបុត្រអង្គព្រហ្ម ឬ ព្រហ្មកុមារ
ជាមួយព្រះអរិដ្ឋពលពាហនោ។