សុវណ្ណភូមិ: ប្រទេសថៃ

ប្រទេសថៃ 
រូបភាពតូច| វិសាលភាពទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រសុវណ៌ភូមិ តាមប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ មុនពេលវាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ ហ្វូណន នៅក្នុង  សតវត្សទី 1-2 ។
នៅក្នុងប្រទេសថៃសម័យទំនើប ការប្រកាសរបស់រដ្ឋាភិបាល និងសារមន្ទីជាតិទទូចថា សុវណ៌ភូមិ ស្ថិតនៅកន្លែងណាមួយនៅលើឆ្នេរសមុទ្រនៃវាលទំនាបកណ្តាល ជាពិសេសនៅទីក្រុងបុរាណ ឧទង ដែលអាចជាដើមកំណើតនៃវប្បធម៌ មន ទ្វារវតី ។ Damrong Rachanubhab, "History of Siam in the Period Antecedent to the Founding of Ayuddhya by King Phra Chao U Thong", Miscellaneous Articles: Written for the Journal of the Siam Society by His late Royal Highness Prince Damrong, Bangkok, 1962, pp.49-88, p.54; Promsak Jermsawatdi, Thai Art with Indian Influences, New Delhi, Abhinav Publications, 1979, pp.16-24. William J. Gedney, "A Possible Early Thai Route to the Sea", Journal of the Siam Society, Volume 76, 1988, pp.12-16. ការអះអាងទាំងនេះមិនផ្អែកលើកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែនៅលើភស្តុតាងបុរាណវត្ថុនៃការតាំងទីលំនៅរបស់មនុស្សនៅក្នុងតំបន់ដែលមានអាយុកាលជាង 4,000 ឆ្នាំ និងការរកឃើញនៃកាក់រ៉ូម៉ាំងសតវត្សទី 3 ។ http://dasta.or.th/en/publicmedia/84-news/news-org  រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​អាកាសយានដ្ឋាន ​បាងកក ​ថ្មី​ថា អាកាសយានដ្ឋាន​សុវណ៌ភូមិ បន្ទាប់​ពី​អាណាចក្រ​សុវណ៌ភូមិ ដោយ​គោរព​ប្រពៃណី​នេះ​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​នៅតែ​ជជែក​វែកញែក។ សម្រាប់ហេតុផលដូចគ្នានឹងការអះអាងរបស់ភូមា។ សុវណ៌បុរី (មកពីសំស្រ្កឹ ត សុវណ៌បុរៈ "ទីក្រុងមាស") នៅភាគខាងលិច/កណ្តាលនៃប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ៨៧៧-៨៨២ ជាទីក្រុងមួយរបស់នគរ ដែលនិយាយភាសាមន នៃ ទ្វារវតី ដែលមានព្រះនាម ថា មឿង ទ្វារតីស្រីសុវណ៌ភូមិ ("ទ្វាវតី"។ ទីក្រុងសុវណ៌ភូមិ") ដែលបង្ហាញថា ទ្វារវតីនៅពេលនោះ កំណត់ថាជា សុវណ៌ភូមិ។ Manit Vallibhotama, "Muang U-Thong", Muang Boran Journal, Volume 14, no.1, January–March 1988, pp.29-44; Sisak Wanliphodom, Suwannaphum yu thi ni, Bangkok, 1998; Warunee Osatharom, Muang Suphan Through Changing Periods, Bangkok, Thammasat University Press, 2004; The Siam Society, Miscellaneous Articles Written for the JSS by His Late Highness Prince Damrong, The Siam Society, Bangkok, B.E. 2505 (1962); William J. Gedney, "A Possible Early Thai Route to the Sea", Journal of the Siam Society, Volume 76, 1988, pp.12-16.

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ ប្រហែលឆ្នាំ ២៤១ មុនគ.ស. ក្នុងសម័យដែល ព្រះសង្ឃ ពីរអង្គ ព្រះនាម សោនថេរ និង ឧត្តរថេរ បានមកពី មគធ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ ពុទ្ធសាសនា ដល់សុវណ៌ភូមិ ប្រជាជនភាគច្រើននៃនគរជា ជនជាតិមន ចំណែក ជនជាតិថៃ បានមកដល់ក្រោយប្រហែល ៥០ មុនគ.ស។ .  អាណាចក្រសុវណ៌ភូមិត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញដោយការឈ្លានពានរបស់ ហ្វូណន នៅប្រហែលសតវត្សរ៍ទី ១-២  ហើយប្រជាជនភាគច្រើនត្រូវបានបង្ខំឱ្យផ្លាស់ទៅ នគរវ្នំ ជាលទ្ធផលត្រូវបានបោះបង់ចោល។  បន្ទាប់ពីហ្វូណនចាញ់ ភវវរ្ម័នទី១ នៃចេនឡានៅឆ្នាំ ៥៥០ សុវណ៌ភូមិ ក៏ក្លាយជារដ្ឋដៃទន្លេរបស់ចេនឡាផងដែរ។ 

តំបន់របស់នគរបានទៅដល់ ឡាំផាកប៉ាណាខន (ลัมภกัปปะนคร, ឡាំប៉ាង បច្ចុប្បន្ន) នៅភាគខាងជើង ហើយត្រូវបានគ្រប់គ្រងក្នុង រចនាប័ទ្មម៉ាន់ដាឡា ជាមួយនឹងក្រុងរាជវង្សចំនួនប្រាំ រួមមាន សុវណ៌ភូមិ (ទីក្រុងចាស់បច្ចុប្បន្ននៃ នគរបឋម ), រាជបុរី, សិង្ហបុរី, ពេជ្របុរី និង Tanintharyi ។ 

តំបន់ជុំវិញរាជធានីចាស់នៃសុវណ៌ភូមិត្រូវបានតាំងទីលំនៅថ្មីនៅឆ្នាំ 590 នៅពេលដែល Sri Sittichai Phromthep (ท้าวศรีสิทธิไชยพรหมเทพ) ពី Yossothon (អាចជាទីក្រុងនៅចេនឡា) បានបង្កើតទីក្រុងថ្មី នគរជ័យស្រី (ឈ្មោះចាស់នៃ នគរបឋម បច្ចុប្បន្ន  ) ប្រជាជន​ភាគច្រើន​ជា ​ជនជាតិ​ថៃ ​មកពី​អាង ​Ngao Yom និង​ទន្លេ ​សាល់​វីន ​។  ល្វោ ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលបែបនេះដែរ។ ក្រោយ​មក​អ្នក​ទាំង​ពីរ​បាន​បង្កើត​នគរ​ថ្មី​មួយ​គឺ ​ទ្វារវតី ; ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រាជធានីថ្មីរួមជាមួយនឹងការតាំងទីលំនៅជិតបំផុតមួយទៀតគឺ ពងទឹក (พงตึก, រាជបុរីនាពេលបច្ចុប្បន្ន) ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ ចេនឡា 300 ឆ្នាំក្រោយមក ប្រហែលសតវត្សទី 8-9 ។  បន្ទាប់មក កណ្តាលនៃវប្បធម៍ ទ្វាវតី បានផ្លាស់ប្តូរទៅ ល្វោ,  ហើយប្រជាជននៃ ទ្វារវតី បានផ្លាស់ទៅទិសខាងលិច ហើយបានបង្កើត ទីក្រុងថ្មីមួយ នៅឆ្នាំ 807 នៅតំបន់នៃ អនុស្រុក ឡាដា កញ្ជនបុរី (ទីក្រុងចាស់ កញ្ជនបុរី) នាពេលបច្ចុប្បន្ន តំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ស្ទើរតែត្រូវបានទុកចោល។  ការតាំងទីលំនៅថ្មីនេះត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា សុវណ៌ភូមិ ហើយក្រោយមកត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជាស្រីអាយុធ្យា និង កញ្ជនបុរីរៀងៗខ្លួន។  

នៅកំពូលនៃអំណាចប្រហែលសតវត្សទី 13-14 ព្រំប្រទល់នៃសុវណ៌ភូមិថ្មី ឬ សុផាន់ណាភូមិបានជួប នគរល្វោ នៅ ទន្លេប៉ាសាក់ ខាងកើត ខាងលិចជាប់នឹង Dawei នៅឆ្នេរសមុទ្រនៃសមុទ្រខាងក្រៅ ( សមុទ្រ Andaman ) ភាគពាយ័ព្យទៅ ខាងត្បូងនៃ Mawlamyine ដែលជាកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រនៃព្រះរាជាណាចក្រឆាលៀង ( ស្រីសជ្ជនាល័យ) ខណៈពេលដែលភាគខាងត្បូងទៅចុងនៃ ឧបទ្វីបម៉ាឡេ និងភាគខាងជើងទៅ Phraek Siracha ( សង្ខបរី នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ) ។  នៅឆ្នាំ 1351 ព្រះរាជាណាចក្រ សុវណ៌បុរីត្រូវបានរួមបញ្ចូលគ្នាទៅជារដ្ឋបន្តបន្ទាប់របស់ខ្លួនគឺ អយុធ្យា បន្ទាប់ពីអ្នកគ្រប់គ្រងចុងក្រោយរបស់ខ្លួន ឈ្មោះ ឧទង បានផ្លាស់ទៅទិសខាងកើតដើម្បីបង្កើតរាជធានីថ្មី នៅអយុធ្យា នៅលើកោះអយុធ្យាបច្ចុប្បន្ន។