ជាលិយសូត្រ: អាសវក្ខយញ្ញាណ

អាសវក្ខយញ្ញាណ 
ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បី​អាសវក្ខយញ្ញាណ (ប្រាជ្ញាដឹងនូវធម៌ជាគ្រឿងអស់​ទៅនៃ​អាសវៈ) ។ ភិក្ខុនោះ រមែង​ដឹង​តាមពិតថា នេះជាទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាទីប្រជុំកើតឡើងនៃទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះ​ជាព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់ទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាផ្លូវ​ប្រតិបត្តិ​ដំណើរ ទៅកាន់​ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់ទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាអាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌ [សេចក្តី​កើត​នៃអវិជ្ជាជាហេតុ នាំឲ្យកើតអាសវៈ ។] នេះ ជាទីប្រជុំ​កើតឡើង​នៃអាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌នេះជាគ្រឿង​រលត់នៃ​អាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌នេះជាផ្លូវ​ប្រតិបត្តិដំណើរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់នៃអាសវៈ ។ កាលបើភិក្ខុនោះដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះហើយ ចិត្តក៏ផុតស្រឡះ​ចាក​កាមាសវៈ [សេចក្តី​ត្រេកត្រអាល ត្រាំនៅក្នុងកាម ហៅថា កាមាសវៈ ។]ផង ចិត្តក៏ផុត​ស្រឡះ​ចាក​ភវាសវៈ [សេចក្តីត្រេកត្រអាលត្រាំនៅក្នុងភពទាំង៣ ហៅថា ភវាសវៈ ។] ផង ចិត្តក៏ផុតស្រឡះ ចាកអវិជ្ជាសវៈ [សេចក្តីមិនដឹងក្នុងសច្ចៈទាំង ៤ ទាំង​មិនដឹង​នូវ​ចំណែក​នៃខន្ធខាងដើម ខាងចុង ទាំងខាងដើម ខាងចុង និងបដិច្ចសមុប្បាទធម៌ ហៅថា អវិជ្ជាសវៈ ។] ផង ។ កាលបើចិត្តភិក្ខុនោះ បានផុតស្រឡះហើយ សេចក្តី​ដឹងក៏កើតឡើង ដល់​ភិក្ខុនោះថា ចិត្តរបស់អាត្មាអញផុតស្រឡះហើយ ។ ភិក្ខុនោះ ដឹងច្បាស់ថា ជាតិរបស់​អាត្មាអញអស់ហើយ មគ្គព្រហ្មចរិយៈ អាត្មាអញ បានប្រព្រឹត្ត​គ្រប់គ្រាន់ហើយ សោឡសកិច្ច អាត្មាអញ ក៏បានធ្វើ​ស្រេចហើយ មគ្គភាវនាកិច្ចដទៃ ប្រព្រឹត្តទៅ​ដើម្បី​សោឡសកិច្ចនេះទៀត មិនមានឡើយ ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូច​ជារអាងទឹក លើកំពូល​ភ្នំ ជាទឹកដ៏ថ្លាស្អាត មិនល្អក់ បុរសដែល​មានភ្នែក (ភ្លឺ) ឈរនៅមាត់​នៃរអាង​ទឹក​នោះ ក៏គប្បីឃើញនូវខ្យង និងខ្ចៅផង នូវក្រួស និងដុំថ្មផង នូវហ្វូង​នៃត្រីផង កំពុង​ត្រាច់​ទៅក្តី ឈប់នៅក្តី ក្នុងរអាងនោះ បុរសនោះ គប្បីមានសេចក្តី​ត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា រអាងទឹក​នេះឯង ថ្លាស្អាត មិនល្អក់ ខ្យង និងខ្ចៅទាំងឡាយក្តី ក្រួស និងដុំថ្មក្តី ហ្វូងនៃត្រីទាំង​នេះក្តី ត្រាច់ទៅខ្លះ ឈប់នៅខ្លះ ក្នុងរអាងនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ កាលបើចិត្ត​តាំងមាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាព​ជា​ចិត្ត​ទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែង​ទាញនាំបង្អោននូវចិត្តទៅ ដើម្បីអាសវក្ខយញ្ញាណ ភិក្ខុនោះឯង រមែង​ដឹង​តាម​ពិត​ថា នេះជាទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាទីប្រជុំកើតឡើងនៃទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះ​ជា​ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់ទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាផ្លូវ​ប្រតិបត្តិ​ដំណើរ ទៅកាន់​ព្រះ​និព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់ទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាអាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌នេះ ជា​ទី​ប្រជុំ​កើតឡើង​នៃអាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌នេះជាគ្រឿង​រលត់នៃ​អាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌នេះជាផ្លូវ​ប្រតិបត្តិដំណើរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់នៃអាសវៈ យ៉ាងនោះ​ឯង ។ កាលបើភិក្ខុនោះដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះហើយ ចិត្តក៏ផុតស្រឡះ​ចាក​កាមាសវៈផង ចិត្តក៏ផុត​ស្រឡះ​ចាក​ភវាសវៈផង ចិត្តក៏ផុតស្រឡះ ចាកអវិជ្ជាសវៈផង ។ កាលបើចិត្តភិក្ខុនោះ បានផុតស្រឡះហើយ សេចក្តី​ដឹងក៏កើតឡើង ដល់​ភិក្ខុនោះថា ចិត្ត​របស់​អាត្មាអញផុតស្រឡះហើយ ។ ភិក្ខុនោះ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ជាតិរបស់​អាត្មាអញ​អស់​ហើយ មគ្គព្រហ្មចរិយៈ អាត្មាអញ បានប្រព្រឹត្ត​គ្រប់គ្រាន់ហើយ សោឡសកិច្ច អាត្មាអញ ក៏បានធ្វើ​ស្រេចហើយ មគ្គភាវនាកិច្ចដទៃ ប្រព្រឹត្តទៅ​ដើម្បី​សោឡសកិច្ចនេះទៀត មិន​មាន​ឡើយ ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង​ជាផល​នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួន​ឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ដទៃទៀត ដ៏លើសលុបដោយ​វិសេសក្តី ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសក្តី ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួន​ឯងនេះទៅទៀត មិនមានឡើយ ។ ​នេះ​ឯង (ជា​សេចក្តី​អធិប្បាយ) ​នៃ​ប្រាជ្ញា​របស់​ភិក្ខុ​នោះ​ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​នេះ​ឯង​ដែល​ហៅថា ប្រាជ្ញា​នោះ​ ។ ម្នាល​អាវុសោ ភិក្ខុ​ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​សីល​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។

[៥៩] ។បេ។ ​ភិក្ខុ​បាន​ដល់​នូវ​បឋមជ្ឈាន ។ ​ម្នាល​អាវុសោ ​ភិក្ខុ​ណា​ដឹង​យ៉ាង​នេះ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ ការ​ដឹង និង​ការ​ឃើញ​នុ៎ះ របស់​ភិក្ខុ​នោះ គួរ​ពោល​ថា ​ជីវៈ​នោះ​ ក៏​គឺ​សរីរៈ​នោះ ឬ​ថា​ជីវៈ​ដោយ​ខ្លួន​ សរីរៈ​ដោយ​ខ្លួន​ទេ ។ បរិព្វាជក​ទាំង​ពីរ​ពោល​ថា អាវុសោ ​ភិក្ខុ​ណា​ដឹង​យ៉ាង​នេះ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ ការ​ដឹង និង​ការ​ឃើញ​នុ៎ះ របស់​ភិក្ខុ​នោះ មិន​គួរ​នឹង​ពោល​ទេ ។បេ។ ​ព្រះ​អង្គ ទ្រង់​ត្រាស់​ថា ​ម្នាល​អាវុសោ ចំណែក​ខាង​តថាគត ​ដឹង​នូវ​ហេតុ​នោះ​យ៉ាង​នេះ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ដែរ ​បាន​ជា​តថាគត ​មិន​ពោល​ថា ​ជីវៈ​នោះ​ ក៏​គឺ​សរីរៈ​នោះ ឬ​ថា​ជីវៈ​ដោយ​ខ្លួន​ សរីរៈ​ដោយ​ខ្លួន​ទេ ។

[៦០] ​ភិក្ខុ​បាន​ដល់​នូវ​ទុតិយជ្ឈាន ។ ​នូវ​តតិយជ្ឈាន ។ ​នូវ​ចតុត្ថជ្ឈាន ។ ​ម្នាល​អាវុសោ បើ​ភិក្ខុ​ណា​ដឹង​យ៉ាង​នេះ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ ការ​ដឹង និង​ការ​ឃើញ​នុ៎ះ របស់​ភិក្ខុ​នោះ​ តើ​គួរ​នឹង​ពោល​ថា ​ជីវៈ​នោះ គឺ​សរីរៈ​នោះ ឬ​ថា​ជីវៈ​ដោយ​ខ្លួន​ សរីរៈ​ដោយ​ខ្លួន​ពីគ្នាដែរ​ឬ​ ។ បរិព្វាជក​ទាំង​នោះ​ពោល​ថា អាវុសោ ​ភិក្ខុ​ណា​ដឹង​យ៉ាង​នេះ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ ការ​ដឹង និង​ការ​ឃើញ​នុ៎ះ របស់​ភិក្ខុ​នោះ មិន​គួរ​នឹង​ពោល​ថា ​ជីវៈ​នោះ គឺ​សរីរៈ​នោះ ឬ​ថា​ជីវៈ​ដោយ​ខ្លួន​ សរីរៈ​ដោយ​ខ្លួន​ទេ ។ ​ព្រះ​អង្គ ទ្រង់​ត្រាស់​ថា ​ម្នាល​អាវុសោ ចំណែកតថាគត ​ដឹង​ហេតុនុ៎ះ​យ៉ាង​នេះ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ដែរ​ហើយ ប៉ុន្តែ​តថាគត ​មិន​បាន​ពោល​ថា ​ជីវៈ​នោះ គឺ​សរីរៈ​នោះ ឬ​ថា​ជីវៈ​ដោយ​ខ្លួន​ សរីរៈ​ដោយ​ខ្លួន​ទេ ។

[៦១] ​ភិក្ខុ​តម្រង់ ផ្ចង់​បង្អោន​ចិត្ត មក​ដើម្បី​ញាណទស្សនៈ ។ ​ម្នាល​អាវុសោ ​ភិក្ខុ​ណា ។បេ។ ​ដឹង​ច្បាស់​ថា ​កិច្ច​ដទៃ​ក្រៅពី​នេះ​ទៀត ​មិន​មានទេ ។ 

ម្នាល​អាវុសោ ​ភិក្ខុ​ណា​ដឹង​យ៉ាង​នេះ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ ការ​ដឹង និង​ការ​ឃើញ​នុ៎ះ របស់​ភិក្ខុ​នោះ​ តើ​គួរ​នឹង​ពោល​ថា ​ជីវៈ​នោះ គឺ​សរីរៈ​នោះ ឬ​ថា​ជីវៈ​ដោយ​ខ្លួន​ សរីរៈ​ដោយ​ខ្លួន​ដែរ​ឬ​ ។ បរិព្វាជក​ទាំង​នោះ​ពោល​ថា អាវុសោ ​ភិក្ខុ​ណា​ដឹង​យ៉ាង​នេះ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ ការ​ដឹង និង​ការ​ឃើញ​នុ៎ះ របស់​ភិក្ខុ​នោះ មិន​គួរ​នឹង​ពោល​ថា ​ជីវៈ​នោះ គឺ​សរីរៈ​នោះ ឬ​ថា​ជីវៈ​ដោយ​ខ្លួន​ សរីរៈ​ដោយ​ខ្លួន​ទេ ។ ​ព្រះ​អង្គ ទ្រង់​ត្រាស់​ថា ​ម្នាល​អាវុសោ ចំណែក​ខាង​តថាគត ក៏​ដឹង​នូវ​ហេតុ​នេះ​យ៉ាង​នេះ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ដែរ ​បាន​ជាតថាគត ​មិន​ពោល​ថា ​ជីវៈ​នោះ​ ក៏​គឺ​សរីរៈ​នោះ ឬ​ថា​ជីវៈ​ដោយ​ខ្លួន​ សរីរៈ​ដោយ​ខ្លួន​ ។ ​

ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​បាន​ត្រាស់​ព្រះ​សូត្រ​នេះ​ (ចប់)​ហើយ​ ។ បព្វជិត​ទាំង​ ២ ​រូប​នោះ​ ក៏​មាន​ចិត្ត​រីករាយ ត្រេកអរ ចំពោះ​ភាសិត​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះ ។

ចប់ ជាលិយសូត្រ ​ទី​៧ ។