លីលាវតី: រិះគន់ និង សរសើរ

រិះគន់ និង សរសើរ

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ទោះបីជាល្អាងសុករខាតាលើភ្នំគិជ្ឈកូដជាទីត្រូវអធ្យាស្រ័យរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា យ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏មិនអាចរស់នៅប្រចាំក្នុងទីនោះបានដែរ ព្រោះការងារគ្រប់គ្រងភិក្ខុសង្ឃ ធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវវឹងវិលទៅវេឡុវ័នវិញ ។ ការបានរស់នៅកណ្តាលចំណោមសមមិត្រប្រព្រឹត្តធម៌ដូចគ្នា ស្រឡាញ់រាប់អានគ្នាដោយសាមគ្គីធម៌ជាថ្មីទៀត ។ ម្នាក់ៗសុទ្ធតែសម្តែងសមានចិត្តល្អចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ចាត់ទុកថាជាសេចក្តីសុខម្យ៉ាង ។ ការរស់នៅកណ្តាលជំនុំប្រជុំជន បើទុកជាពេលខ្លះបានទទួលសេចក្តីក្តៅ​ក្រហាយ​ទាស់ចិត្ត​ខ្លះៗ​​ក៏ដោយ ប៉ុន្តែក្នុងជម្រៅដួងចិត្តវិញ ខ្ញុំព្រះករុណានឹកកក់ក្តៅក្នុងចិត្ត ។ ការរស់នៅម្នាក់​ឯងតាមព្រៃតាមផ្សៃ ទោះណាជាស្ងប់ស្ងាត់ក៏មែនពិត ប៉ុន្តែ​ជួនកាល​ក៏​ធ្វើ​ឲ្យ​កើត​អផ្សុក​អប្បសាន្ត​លន្លោច​ចិត្ត​ជាពន្លឹក ។ កាលបើដូច្នោះ ក៏ជាហេតុនាំឲ្យមើលឃើញសារៈសំខាន់របស់ប្រជុំជនឡើងភ្លាម ។ ប្រជុំជនតែងមាន​ឥទ្ធិពលលើចិត្តរបស់បច្ចេកបុគ្គលយ៉ាងច្រើន យើង​បាន​ទទួល​អត្ថប្រយោជន៍​ច្រើនយ៉ាងពីការរស់នៅជាមួយ​នឹងប្រជុំជន ពោលគឺ កាលបើកើតមានហេតុភេទចាំបាច់ឡើងមក ប្រជុំជនតែងជួយយឹតយោងសណ្តោង​យើងបាន ។ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់យើង យសសក្តិរបស់យើង នឹងមានតម្លៃខៃប្រយោជន៍ដល់យើងបានពេញរបុង ក៏ព្រោះតែជននិករធានារ៉ាប់រង បើជននិករមិនធានារ៉ាប់រងទេ ទ្រព្យសម្បត្តិ និង យសសក្តិទាំងនោះក៏គ្មានតម្លៃ អ្វីទាំងអស់ ។ ព្រះរាជាដែលចាត់ទុកថាមានកិត្តិយសខ្ពង់ខ្ពស់ក្នុងរដ្ឋ បើចូលទៅរស់នៅក្នុងព្រៃតែមួយអង្គឯង កណ្តាលហ្វូងពានរ កិត្តិយសនោះក៏គ្មានតម្លៃអ្វីឡើយ ។ សរុបសេចក្តីថា ការរស់​នៅ​កណ្តាលចំណោម​ប្រជុំជន ធ្វើឲ្យកើតសេចក្តីសុខផ្លូវចិត្ត កក់ក្តៅផ្លូវចិត្ត ។ តាមការពិត ត្រង់ចំណុចនេះ យើងមិនសូវនឹកគិត​ប៉ុន្មានទេព្រោះអាសេវនកម្ម(ការសេពស៊ាំ) លុះត្រា​តែ​ត្រូវគេជន្លៀសបំភៀសខ្លួនចេញពីប្រជុំជន​ ទើបបានដឹងខ្លួនស្មារលាទោស ។ ព្រោះហេតុនោះ ការនិរទេសជនល្មើស​កតិកាសង្គម​ណាម្នាក់ចេញពី​ប្រជុំជន​ ទើប​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ការផ្តន្ទាទោស​​កម្រិត​ធ្ងន់​មួយ​ដែលធ្វើឲ្យនិរទេសជននោះបានទទួលរងទុក្ខផ្លូវ​ចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ។ អ្នកខ្លះដល់ថ្នាក់សុខចិត្តប្រថុយប្រថានគ្រោះថ្នាក់វេះគេចត្រឡប់មករស់នៅកណ្តាល ប្រជុំជន​វិញ​​ទោះបី​ខ្លួនត្រូវស្លាប់ក៏សុខចិត្តដែរ ឲ្យតែបានស្លាប់នៅកណ្តាលប្រជុំជនប្រសើរជាងស្លាប់​តែម្នាក់ឯង ។
 
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! កាលបើយើងបានទទួលផលប្រយោជន៍ពីការរស់នៅរួមនឹងប្រជាជនយ៉ាងនេះ ប្រជាជនឈ្មោះថាជាអ្នកមានគុណូបការៈ​ចំពោះ​យើង​ជា​អនេក​អនន្ត​ ។ អ្នក​ណា​ស្រឡាញ់​ប្រជាជន មើលឃើញផលប្រយោជន៍របស់ប្រជាជនជាធំ មានចិត្តទូលំទូលាយ សាងគុណប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជន រក្សាការពារសន្តិសុខជូនប្រជាជន កម្ចាត់​ខ្មាំង​សត្រូវ​របស់​ប្រជាជន អ្នកនោះឈ្មោះថា ដឹងគុណប្រជាជន ។ អ្នកណារស់នៅអាស្រ័យប្រជាជន បានទទួលផលប្រយោជន៍ដូចពោលមកហើយពីប្រជាជន ប៉ុន្តែមើល​ឃើញតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន មាន​ចិត្តចង្អៀតចង្អល់កេងប្រវ័ញ្ចយកផលប្រយោជន៍ពីប្រជាជនដើម្បីខ្លួន ដោយឥតបើគិតដល់ដើមទ្រូងរបស់ប្រជាជន បង្កបង្កើតទុក្ខលំបាកឥតស្រាកស្រាន្តដល់ប្រជាជនជាប្រចាំ អ្នក​នោះ​ឈ្មោះ​ថា រមិលគុណប្រជាជន ជាអ្នករារាំងបាំងខ្ទាស់សេចក្តីចម្រើនជឿនលឿនរបស់ប្រជាជន ជាបញ្ញើក្អែកដែលចាំតែតោងទាមបឺតយកសាច់ឈាមរបស់ប្រជាជន ។

ម្នាល​លោកដ៏មានអាយុ ! ខ្ញុំព្រះករុណាព្យាយាមដឹកនាំពាំយួរប្រដែប្រដៅភិក្ខុសាមណេរដែលនៅក្រោម​អាណត្តិគ្រប់គ្រងរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យមើលឃើញសារៈសំខាន់របស់ប្រជុំជន ហើយ​ម្នាក់ៗ​ក៏តាំងនៅក្នុង​សាសនោវាទរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាដោយសម្មាភាព ។ ប៉ុន្តែនៅមានភិក្ខុ ១ រូបមកពី​ត្រកូល​សេដ្ឋីស្តុកស្តម្ភ​មួយ ក្នុងក្រុងរាជគ្រឺះ ។ ភិក្ខុរូបនេះមានឈ្មោះថា វរាហៈ មាន​និស្ស័យ​ចើងម៉ើង​ននះននាត​មិន​ចុះ​ញ៉ម​ពាក្យណែ​នាំ​ប្រដែប្រដៅ​របស់​អ្នកណា​ទេ ព្រោះប្រកាន់ថា​ត្រកូល​ខ្លួន​ធូរធារ​ដោយ​ទ្រព្យធន ។ ភិក្ខុសុភូតៈបាននាំយក រឿងរ៉ាវ​របស់​ភិក្ខុ​រូប​នេះ​មក​តំណាល​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ស្តាប់ ។
 
ថ្ងៃមួយ ខ្ញុំព្រះករុណាបានកោះហៅលោកមកសាកសួរឡើងថា ៖

"នែវរាហៈ ! ខ្ញុំ​ករុណា​មាន​ទស្សនៈ​យល់​ឃើញ​ថា បុគ្គល​ខ្លះ​ដែល​មាន​ជាតិ​កំណើត​ត្រកូល​ខ្ពង់ខ្ពស់ មានការសិក្សាខ្ពស់ តែងមានចរិយាវត្តត្រឹមត្រូវ មានសម្តីសំដៅត្រឹមត្រូវ មាន​គំនិត​គិតគន់​ត្រឹមត្រូវ គ្មាន​ខ្ចោះខ្វះចន្លោះថ្លោះធ្លោយអ្វីបន្តិចទេ ជាអ្នកធ្វើត្រឹមត្រូវដោយសុក្រិតភាពសព្វយ៉ាង សព្វកន្លែង សព្វកាល ។ ខ្ញុំករុណា​មាន​ទស្សនៈ​យ៉ាង​នេះ​ ចុះ​លោក​វិញ​មាន​ទស្សនៈ​យ៉ាង​ណា​ដែរ? "

"បពិត្រព្រះតេជគុណ​ដ៏ចម្រើន ! ខ្ញុំករុណា​ទើប​នឹង​មក​កាន់​ព្រះធម្មវិន័យ​នេះ​ថ្មីថ្មោង នៅមិនទាន់មាន​ចំណេះ​ចេះ​ធ្លុះធ្លាយ​ក្នុង​ធម៌អាថ៌​ដូច​យ៉ាង​ព្រះតេជគុណ​ទេ  ប៉ុន្តែ​តាម​ដែល​ខ្ញុំ​ករុណា​ធ្លាប់​សង្កេត​ឃើញ មកក្តី ធ្លាប់ស្តាប់មកក្តី ឃើញថា​សាមញ្ញជន​គ្រប់គ្នា​តែងតែ​មាន​ឱកាស​ភ្លាំងភ្លាត់​បាន​មិន​តិច​ក៏​ច្រើន​ដែរ គ្មានអ្នកណាគិត និយាយ ធ្វើ​អ្វី​ត្រឹមត្រូវ​បាន​មួយ​រយភាគ​រយ​សព្វ​យ៉ាង និង សព្វកាលទេ" ។

"មានន័យថា សាមញ្ញជន​ទាំងអស់​តែង​មាន​អសុក្រិតភាព​ភ្លាំងភ្លាត់​ប្រចាំ​ខ្លួន​ជានិច្ច​មិន​តិច​ក៏​ច្រើន អញ្ចឹងមែនទេ?" ខ្ញុំព្រះករុណាសួរបញ្ជាក់ម្តងទៀត ។
 
"អញ្ចឹងមែនហើយ ព្រះតេជ​គុណ !" វរាហៈភិក្ខុឆ្លើយតបដោយឯកន្តភាព ។

"បើអញ្ចឹង ខ្ញុំ​ករុណា​ក្តី លោកក្តីក្នុងឋានៈ​ជា​សាមញ្ញជន​ច្បាស់​ជា​មាន​ខ្ចោះ​ខ្វះ​ចន្លោះ​ថ្លោះធ្លោយ​ប្រចាំ​ខ្លួន ជានិច្ចមិនខាន មែនទេ?"

"មែន ព្រះតេជគុណ ! ខ្ញុំករុណា​ក៏​អាច​មាន​កំហុស​ខុស​ឆ្គង​ដូច​យ៉ាង​អ្នក​ដទៃ​ដែរ" វរាហៈ​ភិក្ខុ​ព្រម​ទទួល​យ៉ាងស្រស់ស្រាយ ។
 
កាលបើ​ឃើញ​ថា​បាន​កៀងគរ​វរាហៈភិក្ខុ​មក​ដល់​ផ្លូវ​ទាល់​ល្មម​សម​គួរ​ហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចាប់ផ្តើម ប្រលែង​អាវុធ​របស់ខ្ញុំព្រះករុណាភ្លាម ។
 
"ម្នាលវរាហៈ ! នៅពេលដែលគេនិយាយដាស់តឿនក្រើនរំលឹកលោក​ចង្អុលប្រាប់កំហុសខុសឆ្គងភ្លាំង​ភ្លាត់របស់លោកដោយបំណងល្អ​ដើម្បីឲ្យលោកកែប្រែខ្លួនបានប្រសើរឡើង ហេតុអី​ក៏​លោក​ក្រោធ​ខឹងគេ" ភិក្ខុកម្លោះអង្គុយធ្មឹងច្រងូវមួយសន្ទុះ រួចហើយនិយាយឡើងដោយទិដ្ឋិមានះថា ៖

"តាមការពិត ខ្ញុំករុណា​មិន​បាន​ធ្វើ​ខុស​អ្វី​ទេ ប៉ុន្តែភិក្ខុបួសចាស់ចេះតែចាប់ទោសអូសដំណើររហូត មនុស្សអីក៏​ប៉ិនតិះដៀលម្លេះ"

"ម្នាលវរាហៈ ! មនុស្សយើងតែងតែមើលមិនឃើញរាងកាយ​របស់ខ្លួនគ្រប់ចំណែកទេ សូម្បីបើឈរហើយ ឈ្ងោកមើលទៅក៏ឃើញតែប៉ែកខាងមុខប៉ុណ្ណោះ ប៉ែកខាងក្រោយ មិនឃើញទេ ។ ប៉ែកខាងចរិយាវត្តវិញក៏ដូច​គ្នាដែរ យើងច្រើនតែសម្លឹងមើលខាងល្អរបស់យើងតែម្ខាង ខាងអាក្រក់មើលមិនសូវឃើញទេ ទើបយល់ថា ខ្លួនល្អហើយ ត្រឹមត្រូវហើយ សមរម្យហើយ ។ ហេតុដូច្នេះ​នៅ​ពេល​ដែលអ្នកផ្សេងមើលឃើញកំហុសខុសឆ្គង របស់យើងហើយចង្អុលប្រាប់យើង យើងបែរជាមិនពេញចិត្តគេព្រោះស្រឡាញ់ខ្លួនឯងពេក អ្នកផងគេអាច មើល​ឃើញ​ខ្លួន​យើង​បាន​ច្បាស់ក្រឡែតជាងយើងមើលឃើញខ្លួនឯងទៅទៀត ។ យ៉ាងណាមិញ គេក៏អាច​មើលឃើញកិរិយាការប្រព្រឹត្តរបស់យើងបានច្បាស់ជាងខ្លួនយើងដូច្នោះដែរ ។ កាល​ដែល​លោក​ព្រម​ទទួល​ថា ខ្លួននៅមានកំហុសខុសឆ្គង នៅពេលអ្នកផ្សេងចង្អុលឲ្យឃើញកំហុសខុសឆ្គងនោះ មិនគួរខឹងគេទេ ផ្ទុយទៅវិញគួរតែអរគុណគេដែលបានជួយប្រាប់កំហុសឆ្គាំឆ្គងនោះ ពីព្រោះ​យើងនឹងបានស្គាល់កំហុសខុស​ឆ្គងរបស់ខ្លួនឯង ហើយខិតខំកែលម្អខ្លួនឲ្យប្រសើរឡើង" ។

"ម្នាលវរាហៈ ! ឧបមាថា ប្រុសម្នាក់មានមុខប្រឡាក់ប្រតេកប្រតាកដោយវត្ថុស្មោកគ្រោក ប៉ុន្តែគាត់មើល​មិនឃើញស្នាមប្រឡាក់លើមុខរបស់គាត់ទេ យល់​ចូលចិត្ត​ថា​ផ្ទៃ​មុខ​របស់​គាត់​ស្អាត​បរិសុទ្ធ​ហ្មត់ចត់ហើយ ទើបត្រាច់ដើរទៅតាមផ្លូវថ្នល់ ។ នៅខណៈនោះ មានប្រុសម្នាក់ទៀតដើរតាមផ្លូវមកដែរ ឃើញស្នាមប្រឡាក់ ត្រង់មុខរបស់បុរសទី ១​ទើប​ចង្អុល​ប្រាប់​ទៅ​គាត់​ទាំង​ណែនាំ​ឲ្យ​គាត់ទៅលាងជម្រះចេញ ។ ប៉ុន្តែបុរសមាន មុខប្រឡាក់ខឹងសម្បាថាគេមើលងាយខ្លួន មិនខ្វល់អំពល់ទុក្ខនឹងស្នាមប្រឡាក់លើផ្ទៃមុខរបស់ខ្លួនទេ ចេះតែ​ដើរ​សម្ញែង​ផ្ទៃមុខ​ដ៏​ស្រមេកស្រមក​របស់ខ្លួនតទៅ តើលោកយល់ថាប្រុសម្នាក់នេះធ្វើខុសឬត្រូវ?"

"គាត់ពិតជាធ្វើខុសយ៉ាងជាក់ស្តែង ព្រះតេជព្រះគុណ !"

"ចុះគាត់គួរធ្វើយ៉ាងណាបានត្រូវ?" ខ្ញុំព្រះករុណាសួរ

"គាត់គួរតែបែរមកពិនិត្យមើលខ្លួនឯងសិន បើឃើញស្នាមប្រឡាក់ពិតដូចអ្នកដទៃប្រាប់ប្រាមមែន គួរតែ​អរគុណគេ ហើយ​ប្រញាប់​ទៅ​លាង​សម្អាត​វត្ថុ​កខ្វិក​កខ្វក់​នោះ​ចោល​ដើម្បី​ឲ្យ​ខ្លួន​បាន​មាន​ផ្ទៃមុខស្អាតបាត ដូចដើម" ។

"ម្នាលវរាហៈ ! ពាក្យប្រាប់ប្រាមរបស់អ្នកដទៃធ្វើឲ្យផ្ទៃមុខរបស់ប្រុសម្នាក់នោះបានស្អាតស្អានយ៉ាងណា ពាក្យរិះគន់របស់អ្នកដទៃក៏អាចធ្វើឲ្យយើងបានល្អប្រសើរឡើងយ៉ាងនោះដែរ តាម​ធម្មតា បណ្ឌិតតែង​មើលពាក្យរិះគន់របស់អ្នកដទៃថាមានតម្លៃខ្ពស់ជាងពាក្យសរសើរ ពាក្យរិះគន់ធ្វើឲ្យមនុស្សបានល្អប្រសើរ​ឡើង ប៉ុន្តែ​ពាក្យ​ស្ងើច​សរសើរ​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​អាប់អន់​ឬ​ស្មើ​ចុង​ស្មើ​ដើម​ក៏បាន ។ បើជាការកោតសរសើរ តាមសភាពពិត ថោមលាភី(អ្នកដែលគេសរសើរ)ក៏ត្រេកអរ ពេញចិត្ត ឆ្អែតចិត្តក្នុងសភាពត្រឹមនោះ មិន​គិត​កាញ់​នឹង​កែ​លម្អ​ខ្លួន​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​ឡើយ ។ បើជា​ពាក្យសរសើរបញ្ជោរជន្លជន្លេញមិនត្រូវតាម សភាពពិតវិញ ដូចជាឃើញផ្ទៃមុខរបស់យើងប្រឡាក់ប្រឡូស ប៉ុន្តែគេបញ្ជោរថាស្អាតស្អំហើយបែបនេះ ក៏​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​ពេញចិត្ត​ពេញថ្លើមនឹងផ្ទៃមុខដែលប្រឡាក់គគ្រិចនោះ មិនគិតនឹងលាងជម្រះស្នាម​កខ្វក់នោះចេញទេ ។ ផ្ទៃមុខរបស់យើងក៏នៅតែប្រឡាក់ស្រមេមស្រមាមរហូតទៅ ហេតុដូច្នេះ លោក​មិន​គួរ​ខឹង​គេ​ទេ​នៅពេល​ដែលត្រូវគេរិះគន់ ហើយមិនគួរត្រេកអរ​ពេញចិត្ត និង ឆ្នែតចិត្តជ្រុលពេកទេ នៅពេល​ដែលត្រូវគេសរសើរ" ។

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ពាក្យណែនាំរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាបានទទួលលទ្ធផលជាក់ស្តែង ចាប់តាំងពីថ្ងៃ នោះជាដើមមក វរាហៈភិក្ខុ​បាន​ក្លាយ​ជា​ភិក្ខុ​ស្រគត់ស្រគំស្ងប់ស្ងៀម មិនឆ្មើងឆ្មៃ ក្រអើត​ក្រទមប្រកួច​ប្រកាន់ខ្លួនតទៅទៀតទេ ត្រេកអរត្រងត្រាប់ស្តាប់ពាក្យគរហារិះគន់ពីសហាយជាសហធម្មិកយ៉ាងរួសរាយ ។ វេឡុវនារាម​ក៏​អស់​អរិស​ត្រូវ​ មាន​តែ​សុខ​ក្សេមក្សាន្ត​គ្រប់​ទិវា​រាត្រី ។ 

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! មនុស្សភាគច្រើនមិនបានសិក្សាខ្លួនឯងឲ្យបានហ្មត់ចត់យ៉ាងចិត្តស្មោះស ទាំងមិន​បានប្រៀបធៀបខ្លួនឯងជាមួយនឹងអ្នកដទៃយ៉ាងយុត្តិធម៌ទេ ចេះតែ​យល់ថា​ខ្លួន​គ្រាន់​បើជាងអ្នកដទៃ ត្រឹមត្រូវ សមរម្យជាងអ្នកដទៃរហូត គំនិតនឹកគិតបែបនេះមាននៅស្ទើរតែគ្រប់គ្នា ។ មនុស្សខ្លះក៏សម្តែងចេញមកដោយ​ការព្រោកប្រាជ្ញអួតក្អេងក្អា​ង​ មនុស្ស​ខ្លះ​ក៏​សម្តែង​ចេញ​មក​ដោយឫកពាក្រអែងក្រអោង មនុស្សខ្លះក៏សម្តែង​ចេញមកដោយការធ្វើជាអង្គុយស្ងៀមបៀមកំណួច ។ មនុស្សខ្លះក៏មិនសម្តែងកិរិយាអាការផ្សេងៗចេញមកទេ ហាក់បី​ដូច​ជា​គ្មាន​លំនឹក​គិត​បែប​នោះ ។ ប៉ុន្តែការពិត គេមានលំនឹកគិតថា "ខ្លួនគ្រាន់បើ" បែបតែមួយនឹងមនុស្ស​ដែលសម្តែងចេញស្តែងៗហ្នឹងឯង​ យើង​អាច​ពិសោធ​មើល​បាន​ពី​ការ​ក្លែង​បញ្ជោរ​គេ​ថា​ល្អ​យ៉ាងនោះ ពូកែយ៉ាង​នេះ ស្អាតយ៉ាងនេះ ស្រស់យ៉ាងនេះ គេនឹងសម្តែងពំនេញចិត្តចេញមកយ៉ាងបើកចំហ ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ពីព្រោះ ពាក្យ​បញ្ជោរ​លើកជើង​របស់​យើង​ត្រូវ​ម៉ាំង​នឹង​ចំណុច​ចិត្តរបស់គេ គេយល់ថាខ្លួនគេគ្រាន់បើហើយ កាលបើ​យើងទៅលើកតម្កើងគេ បានជាគេពេញចិត្តពេញថ្លើម ។ ថ្វីបើពាក្យបញ្ជោរលើកជើងរបស់យើងនោះជួនកាល គ្មាន​មូលភាព​ពិត​ក៏​ដោយ ផ្ទុយទៅវិញ បើយើងរិះគន់គេ ទោះបីជាពាក្យរិះគន់របស់យើងជាពាក្យពិតក៏ដោយ គេក៏ខឹងដែរព្រោះគេយល់ថាគេល្អល្អលេចច្បាស់ហើយ ។កាលបើ​យើង​រិះគន់​ទើប​ទទឹងទាស់​នឹងចំណុចចិត្ត​របស់គេ ធ្វើឲ្យគេកើតសេចក្តីថ្នាំងថ្នាក់ចិត្ត ហើយក៏ចងគំនុំគុំគួនយើង រកមធ្យោបាយកម្ចាត់កំចោករោក​អ្នករិះគន់នោះ ។ នេះ​ជា​មូលហេតុ​នាំឲ្យ​កើត​កោលាហល​ច្រួល​ច្របល់ក្នុងស្រទាប់មហាជន ។
 
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! មានសច្ចភាពម្យ៉ាងថា មហេសជន(អ្នកធំ)ក្នុងគណៈបាមោក្ខមានអំណាចដឹកនាំ​ពាំយួរសង្គមរមែងជាទីគោរពកោតក្រែងរបស់អនិស្សរជន(អ្នកតូច) ។ សេចក្តី​គោរព​កោតក្រែងនេះឯងតែង​ធ្វើឲ្យអ្នកតូចខ្លាចរអែងមិនហ៊ានជំទាស់តវ៉ា មិនហ៊ានដាស់តឿនក្រើនរំលឹក ។ បើទុកជាឃើញកំហុសខុស​ឆ្គងរបស់អ្នកធំក៏ដោយ មានតែ​បញ្ជោរ​បញ្ឆ​សរសើរ​តែ​ម្យ៉ាង ។ កាលបើអ្នកធំទទួលបានពាក្យសរសើរគ្រប់​ពេលវេលាដូច្នេះ ទើបកើតសន្ទិដ្ឋភាពថា ខ្លួនជាបុគ្គលវិសេសដែលធ្វើអ្វី និយាយអ្វីមិនចេះខុស មានតែ​ត្រឹមត្រូវរហូត ទើប​ជា​ហេតុ​នាំឲ្យ​ធ្វើអ្វី និយាយអ្វីតាមទស្សនៈយល់ឃើញរបស់ខ្លួនតែម្នាក់ឯង មិនព្រម​ស្តាប់គំនិតគិតឃើញរបស់អ្នកដទៃ ព្រោះយល់ថាមានតែគំនិតរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះបានត្រឹមត្រូវប្រសើរ របស់​អ្នក​ដទៃ​មិនត្រឹមត្រូវ​ទេ ។ កាលបើខ្លួនបានដំណៀលដៀលត្មះពីអ្នកដទៃ ទើបកើតកំហឹងខឹងសម្បាខ្លាំង​ក្លាជាងសាមញ្ញជនធម្មតា បើមិនពេញចិត្តនឹងអ្នកណាម្នាក់ហើយ ច្រើនតែ​ប្រើ​អំណាច​បុណ្យ​សក្តិរបស់ខ្លួន កម្ចាត់បង់អ្នកនោះចោល ឬរកវិធីបំផ្លិចបំផ្លាញដោយប្រការផ្សេងៗ ដែលធ្វើឲ្យជនានុជននោះៗក្លាយទៅ​ជាអាណាចក្រនៃសេចក្តីភ័យខ្លាច និង ការគំរាមគំហែង ។ 

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! សម្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណានោះ ទោះបីបើជាវិហារាធិបតីគ្រប់គ្រងភិក្ខុសង្ឃក្នុង វេឡុវនារាម ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ខិតខំដាស់តឿនខ្លួនឯងជានិច្ច ចាត់ទុក​ខ្លូនឯង​ថា​ជា​សាមញ្ញជន​ម្នាក់ដែលអាច​មានខ្ចោះខ្វះចន្លោះថ្លោះធ្លោយបាន ទើបត្រៀមខ្លួនជានិច្ចដើម្បីនឹងទទួលពាក្យរិះគន់កែលម្អពីអ្នកដទៃ ។ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​បើក​ឱកាស​ឲ្យ​សិស្សានុសិស្ស​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ដាស់​តឿន​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ ​នៅពេល​ឃើញអសុក្រិតភាពណាមួយរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ។ ទុកជាម្លឹងក៏ដោយ មានតិចគ្នាណាស់ដែលហ៊ាស្តី​ថា​ឲ្យខ្ញុំព្រះករុណានៅ​ចំពោះមុខ ។ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ទើប​អាស្រ័យ​សុភូតៈភិក្ខុ​ជួយ​ស្ទាបស្ទង់​គំនិត និង ទស្សនៈ​របស់​កូនវត្ត​ហើយនាំរបាយការណ៍មកឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាដឹងមួយតំណទៀត ។ ដោយ​វិធី​គ្រប់គ្រងបែបនេះឯង ទើប​ធ្វើឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ក្លាយ​ជា​មនុស្ស​ដែលគេគោរពរាប់អានដោយ ឥតសូន្យសុង ។