navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រាសាទតាមាន់ធំ: សិលាចារឹក

សិលាចារឹក 
សិលាចារឹកមួយផ្ទាំង ដែលសព្វថ្ងៃកាន់កាប់ដោយនាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈថៃ។ ពីមុនសិលាចារឹកនេះស្ថិតក្នុងបរិវេណសាលារៀនភូមិរោងខ្នា ឃុំតាមាន់ ស្រុកកាប់ជើង ខេត្តសុរិន្ទ្រ ។ចំពោះសិលាចារឹកនេះ ដែលសរសេរជាភាសាសំស្ក្រឹត និងខ្មែរត្រូវបានចុះហើយចារនៅឆ្នាំ ៩៤២ សក ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១០៦០នៃគ.ស ចារឹកនេះមានចារតួអក្សរទាំង ៣ជ្រុង។ នៅជ្រុងទីមួយ មាន១៩បន្ទាត់ជ្រុងទី២មាន១៩ បន្ទាត់និង ជ្រុងទី ៣មាន ២បន្ទាត់។ រីឯប្រភេទសិលាចារឹកគឺជាថ្មភក់ ដោយមានលក្ខណៈរាងជាបន្ទះសីមា។ កន្លែងដែលគេបានរកឃើញផ្ទាំងសិលាចារឹកនេះគឺនៅមុខ ប្រាសាទតែម្តង។ កំពស់នៃសិលាចារឹកនេះគឺ៥០ស.មទទឹង ២៩,៥ស.មនិងកម្រាស់៧ស.ម។ ជាទី បញ្ចប់សូមបញ្ជាក់ផងដែរ ថាថ្វីត្បិតតែប្រាសាទតាមាន់ធំត្រូវបានកសាងឡើងនៅ ស.វទី១១ក្តីក៏ប៉ុន្តែមិនមែនមានន័យថាទីតាំងនេះ ទើបតែត្រូវបានជ្រើសរើសនៅក្នុងសម័យកាលនោះទេ។ យោងតាមការស្រាវជ្រាវរបស់យើងៗអាចកត់សម្គាល់ថាទីតាំងនេះត្រូវបានប្រជានុរាស្ត្រខ្មែរ ដែលជាអ្នកស្រុកក្នុងតំបន់គោរពបូជាតាំងតែសម័យបុរេអង្គរម្ល៉េះ ។ ពោលគឺនៅដើមសម័យចេនឡាម្ល៉េះនៅចុងស.វទី៦ ដើមស.វទី៧ ជាពិសេសក្នុងសម័យកាលរបស់ព្រះបាទមហេន្ទ្រវរ្ម័នចិត្រសេនា។
ប្រាសាទតាមុំ

ប្រាសាទតាមុំមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងក្នុងសម័យចេនឡា ដោយព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រាហ្មណ៍សាសនា។
តាមុំ
Category:ខេត្តកំពង់ធំ
ប្រាសាទតាម៉ៅ

រូបភាពតូច
ប្រាសាទនេះ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិភូមិអង្កាញ់ ឃុំស្វាយលើ ស្រុកស្វាយលើ ខេត្តសៀមរាប។ គោកដ៏តូចមួយស្ថិតចំដីទំនាបហ៑ំដោយអូរមួយនៅប៉ែកខាជើង និងទំនាបនៅប៉ែកខាងលិច ត្បូង កើត ហើយទួលខ្ពសនៅផ្នែកខាងត្បូងដែលទំនងរបស់សហគមន៏។ បើតាមការអង្កេតមើលគោកនេះ វាមានវិជ្ជមាត្រមិនលើសពី១០មទេ និងកូនគ្រឹះថ្មបាយក្រៀមប្រហែល៥មបួនជ្រុង និងគ្រឹះឥដ្ឋបាក់បែកតាងមូលដែលបន្សល់ទុកគ្រឹះ១ម មេទ្វារ១ ទំម្រលឹង្គខ្ទាតចេញក្រៅ នៅត្រាំទឹកមុខប្រាសាទមួយ និងដុំថ្មបាយក្រៀមមួយដុំស្ថិតនៅក្នុងស្រែប្រហែល៦ម នៅខាងនិរតីនៃគោកDiscovery Khmer Temples។
ប្រាសាទតាវ៉ា

រូបភាពតូច
ប្រាសាទតាវ៉ាមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិតាកុះ ឃុំព្រះដាក់ ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប។ បូជណីយដ្ឋានលាក់កំបាំងកណ្តាលព្រៃជ្រៅស្ងាច់ជ្រងំ គ្មាននរណាដឹង គ្មាននរណាឭ គ្មាននរណាយល់ គ្មាននរណាស្គាល់ គ្មាននរណាមើលថែរក្សា។ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅចំកណ្តាលកោះមួយដែលមានស្ទឹងព័ទ្ធជុំវិញ និងគ្របដន្តប់ដោយព្រៃឈើស្រស់បំព្រងគួរអោយគយគន់ជាខ្លាំង។ វាពិតជាពិបាកយល់ និងរកផ្លូវទៅណាស់បើយើងសួររកផ្លូវពីអ្នករស់នៅទីនោះទេ។ វាមិនសូវជាឆ្ងាយប៉ុន្មានទេប្រហែលជា ២គមពីរង្វង់មូលតាកុះ បន្ទាយស្រី តែមិនដែលទៅទីនោះទេ យើងមិនងាយរកឃើញទេ ទោះបីតែអ្នកខ្លះថាធ្លាប់ទៅក៏នៅតែវង្វែងពេញព្រៃដែរ មូលហេតុដោយសារផ្លូវដឹកខ្សាច់ចាស់ខ្វាត់ខ្វែងក្នុងព្រៃនោះ ហើយខ្លះដុះមេឃឈើ និងបន្លាគ្របលើDiscovery Khmer Temples។
ប្រាសាទតាសោម: ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទតាសោម ត្រូវបានកសាងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នៅចុងសតវត្សទី១២ ក្នុងគោលបំណងធ្វើជាអាគារព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយានឧទ្ទិសដល់លោកេស្វរៈព្រោះគេឃើញផ្ដែរូនលោកេស្វរៈនៅខាងក្នុងគេឃើញសញ្ញាកាកបាទដូចតាព្រហ្ម។ លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ បានធ្វើការសម្អាតប្រាសាទនេះក្នុងឆ្នាំ១៩៣០ ហើយចំពោះព័ត៌មានជាក់លាក់ និងលម្អិតមិនបានបកស្រាយឡើង ដោយសារគ្មានសិលាចារឹកឬភស្តុតាងអ្វីឡើយ។ សំណង់ប្រាសាទតាសោម ត្រូវបានសាងសង់ដោយថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀមមានកំពែងខណ្ឌចែកចំនួន២ជាន់ ហើយមានខ្លោងទ្វារចេញចូលចំនួនពីរបែរមុខទៅទិសខាងកើត និងទិសខាងលិច។ ខ្លោងទ្វារនីមួយៗមានលម្អមានមុខបួនធំៗដូចគ្នានិងប្រាសាទបន្ទាយក្តីនិងប្រាសាទតាព្រហ្មដែរ។ ប្រាសាទនេះមានសភាពទ្រុឌទ្រោមយ៉ាងខ្លាំង ហើយក៏ត្រូវបានជុសជ្រុលទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែធ្វើការអភិរក្សនៅផ្នែកខ្លះនៃប្រាសាទដោយគម្រោងរបស់អង្គការ មូលនិធិសំណង់ប្រាសាទពិភពលោក (WORLD MONUMENT FUND) និងអជ្ញាធរជាតិអប្សរាប៉ុណ្ណោះសៀវភៅ មគ្គុទ្ទេសក៍អាណាចក្រអង្គរ ដោយលោក ហែម សោភ័ន្ត ឆ្នាំ២០១៥ ទំព័រទី១៦៣។។
ប្រាសាទតាឡេង

ប្រាសាទតាឡេង ជា សំណង់ថ្មភក់របស់ខ្មែរ មានអាយុកាលតាំងពី សតវត្សទី១១  ដែលមានទីតាំងនៅខាងលិចក្រុងគោកខណ្ឌ ក្នុង ខេត្តស៊ីសាកេត ។ ប្រាសាទនេះមានប្រាង្គតែមួយ Tour បែរមុខទៅទិសខាងកើត ហើយព័ទ្ធជុំវិញដោយប្រឡាយ។ នៅលើទីតាំង ផ្ដែរចនាបថ បាពួន ខ្លះតំណាងឱ្យ ព្រះកាល ដែលឡើងលើដោយទេវៈដែលមិនអាចកំណត់បាន គឺ ព្រះឥន្ទ្រ លើដំរី អរិវតា ។
ប្រាសាទតា​មាន់​ធំ

ប្រាសាទតាមាន់ធំ (   ; ปราสาทตาเมือนธม ,  ស្ថិតនៅជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា -ថៃ។

ឈ្មោះ​ខ្មែរ​វា​ប្រែ​តាម​ព្យញ្ជនៈ​ថា «​ប្រាសាទ​ធំ​លោក​តា​មាន់​» ។ វា​ស្ថិត​នៅ​មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​ប្រាសាទ​ដែល​ទាក់ទង​គ្នា​ចំនួន​ពីរ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ក្រាស់ ដែល​ការ​ចូល​ទៅ​កាន់​មាន​ការ​លំបាក​នៅ​លើ​ផ្លូវ​មួយ​ដែល​ឆ្លង​កាត់ ​ភ្នំ​ដងរែក ។ ប្រាសាទតាមាន់តូច វិហារមន្ទីរពេទ្យស្ថិតនៅចម្ងាយ ២គីឡូម៉ែត្រកន្លះ ទៅទិសពាយ័ព្យ ហើយត្រឹមតែ៣០០ម៉ែត្រ ហួសពីនោះទៅទៀត នោះគឺជាទីវិហារដែលនៅសល់គឺ ប្រាសាទតាមាន់ ។ ក្នុងអំឡុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០-៩០ នៅពេលដែលខ្មែរក្រហម គ្រប់គ្រងតំបន់នោះ ប្រាសាទនានាក្នុងតំបន់ត្រូវបានខ្មែរក្រហមលួចប្លន់ដើម្បីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់យុទ្ធនាការទ័ពព្រៃរបស់ពួកគេ។ បំណែកស្ថាបត្យកម្ម និងរូបចម្លាក់ដើមជាច្រើនត្រូវបានលួច ជួនកាលត្រូវបានផ្ដាច់ដោយប្រើឌីណាមិត ហើយត្រូវបានរត់ពន្ធចេញពីប្រទេសកម្ពុជា ឬលក់នៅលើទីផ្សារងងឹត។  ប្រាសាទទាំងបីនេះ ស្ថិតនៅចម្ងាយពីរបីរយម៉ែត្រពីគ្នាទៅវិញទៅមក បានបង្កើតជាស្មុគ្រស្មាញ ដែលជាកន្លែងឈប់ដ៏សំខាន់មួយនៅលើផ្លូវដ៏សំខាន់នៃ អាណាចក្រខ្មែរ ផ្លូវខ្មែរបុរាណពីរាជធានីនៅអង្គរទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលដ៏សំខាន់នៅភាគពាយ័ព្យ ភីម៉ៃ(ពិមាន) ។ (សព្វថ្ងៃនេះនៅប្រទេសកម្ពុជា  តំបន់ជួរភ្នំដងរែក ក្បែរព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ)។
ប្រាសាទតុប

រូបភាពតូច
ប្រាសាទតុបស្ថិតនៅក្នុងរាជធានីអង្គរធំ ខាងកើតប្រាសាទបាយ័ន ចន្លោះទ្វារខ្មោចនិងទ្វារជ័យ។ ប្រាសាទតូចមួយនេះមិនសូវមានអ្នកចាប់អារម្មណ៍ចូលមើលទេ ដោយសារវាតូចផង ហើយនៅក្នុងព្រៃផង ឬក៏គេមិនសូវស្គាល់ផង។ ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវប្រាសាទនេះសំខាន់ណាស់ ពីព្រោះវាជាប្រាសាទចុងក្រោយគេដែលសាងអំពីថ្មភក់ និងឧទ្ទិសដល់សាសនាព្រាហ្ម។ ឈ្មោះប្រាសាទដែលអ្នកស្រុកហៅថា "តុប"នេះមានច្រើនណាស់ទាំងនៅតំបន់អង្គរ និងកន្លែងផ្សេងៗទៀត។ ប្រាសាទដែលអ្នកស្រុកហៅ "តុប" ភាគច្រើនជាប្រាសាទមានតួទោល ហើយបាក់រលំនៅផ្នែកខាងលើធ្វើឲ្យមានរាងទាប។ ប្រាសាទតុបនៅក្នុងបរិវេណអង្គរធំមានពីរ មួយទៀតនៅខាងលិចប្រាសាទបាយន្ត។ ដើម្បីឲ្យងាយយល់ និងចំណាំ សព្វថ្ងៃគេហៅប្រាសាទតុបខាងកើត និងប្រាសាទតុបខាងលិច។ ប្រាសាទតុប (ខាងកើត) នេះ មានចុះបញ្ជីនៅក្នុងសៀវភៅលោក Lunet de Lajonquière "Monument 487"។ ប៉ុន្តែតាមសិលាចារឹករបស់ប្រាសាទនេះផ្ទាល់មានឈ្មោះដើម "Maṅgalārtha =មង្គលាថ៌?" ដែលជាឈ្មោះមន្ត្រីធំម្នាក់និងជាអ្នកសាងប្រាសាទនេះ។
ប្រាសាទតុប: ការជុសជុល

ការជុសជុល 
ដងខ្លួន និងបដិមាព្រះពុទ្ធចំនួនមួយ និងព្រះសិរបដិមាព្រះពុទ្ធចំនួនមួយត្រូវបានប្រទះឃើញក្នុងកំណាយស្រាវជ្រាវសិក្សាអំពីរចនាសម្ព័ន្ធនៅខាងមុខខឿនកណ្តាលនៃប្រាសាទតុបខាងលិច កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩។ ដងខ្លួន និងព្រះសិរព្រះពុទ្ធសម័យកណ្តាលមួយអង្គ ត្រូវបានប្រទះឃើញក្នុងការដ្ឋានកំណាយប្រាសាទតុបខាងលិច។ លោក សុខ កែវសុវណ្ណារ៉ា បុរាណវិទូនៃវិទ្យាស្ថានណារ៉ា ដែលកំពុងអនុវត្តគម្រោងជុសជុលប្រាសាទតុបខាងលិចបានឱ្យដឹងថា ដងខ្លួន និងព្រះសិរបដិមានេះ បានរកឃើញពីទីតាំងផ្សេងគ្នា ហើយជាបណែកពីរផ្សេងគ្នាកសាងឡើងក្នុងសម័យកណ្តាលពីឆ្នាំ១៤៣១-១៨៦៣។ លោក សុវណ្ណារ៉ា បញ្ជាក់ថា ដងខ្លួនបដិមាព្រះពុទ្ធត្រូវបានរកឃើញនៅជម្រៅជាង ក្រោមគ្រឹះបល្ល័ង្គព្រះ និងក្នុងសភាពព្រះភ្នែនផ្ងារឡើងលើ។ ចំណែគឯព្រះសិវវិញ ត្រូវបានប្រទះឃើញកប់ក្នុងជម្រៅ ៤០សងទីម៉ែត្រ ឃ្លាតពីកន្លែងរកឃើញដងខ្លួន ៣ម៉ែត្រ។ ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ដងខ្លួនបដិមាព្រះពុទ្ធរួមនឹងព្រះសិរប្រទះឃើញក្នុងការដ្ឋានកំណាយនៅពេលនេះ ត្រូវបានយកទៅរក្សាទុកនៅវិទ្យាស្ថានណារ៉ា ដើម្បីសម្អាត និងចុះបញ្ជីសារពើភណ្ឌទុកជា ឯកសារសម្រាប់ស្រាវជ្រាវ និងការជុសជុលអត្តបទ កញ្ញា ហុីង ស្រីរ័ត្ន ការចេញផ្សាយរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្ប ចេញផ្សាយថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩។
ប្រាសាទតោ

ប្រាសាទក្បាលជ្រូកមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទក្បាលជ្រុកកសាងឡើងក្នុងសម័យអង្គរ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៨ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រាហ្មណ៍សាសនា។ ប្រាសាទតោគឺជាក្រុមប្រាសាទ ដែលនៅកណ្តាលក្នុងតំបន់សម្បូរព្រៃគក់។ ប្រាសាទនេះមានកំពែងព័ន្ធជុំវិញចំនួនពីរជាន់។ កំពែងខាងក្រៅមានប្រវែង ២០០មែត្របួនជ្រុងតែត្រូវដួលរលំបាក់បែកមួយផ្នែកធំ។ រីឯកំពែងខាងក្នុងក៏មានស្ថានភាពបាក់បែកផងដែរ ដែលមានប្រវែង ១៥០ម៉ែត្របួនជ្រុង។ ក្រុមប្រាសាទតោទាំងអស់មានតួប៉មចំនួន ៤៣ប្រាសាទ។ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះមានចំនួនតែមួយប្រាសាទដែលមានរូបរាងគឺប្រាសាទតោនេះតែម្តង។ ក្រៅពីនោះឃើញតែសំណល់ទីទួលដូចដំបូក និងឃើញសល់តួថ្មខ្លះ។ មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យប្រាសាទនៅក្នុងក្រុមប្រាសាទតោ ក៏ដូចជាប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុងតំបន់សម្បូរព្រៃគក់ដោយសារកត្តាចំនួន៣ដូចជា ទីមួយកត្តាធម្មជាតិ ទីពីរគឺកត្តាមនុស្សប៉ផ្លាញនិងទីបីដោយសារកត្តាសង្គ្រាមនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧០។ ក្រុមប្រាសាទនៅតំបន់សម្បូរព្រៃគក់គឺកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ ឆ្នាំ៦១៦-៦៣៥នៃគ.ស ព្រះអង្គបានតាំងរាជធានីនៅឦសានបុរៈ ដែលត្រូវនឹងរមណីយដ្ឋានសម្បូរព្រៃគក់។ ដោយឡែងប្រាសាទតោកសាងឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី៨ និងដើមសតវត្សរ៍ទី៦ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ដែលព្រះអង្គយាងចុះពីភ្នំគូលែនហើយមកកសាងនិងរៀបចំនៅទីនេះ។ នៅពេលចូលដល់មុខប្រាសាទនិងឃើញមានតោចំនួនពីរឈរអមសង្ខាងកាំជណ្តើរ ដោយរូបតោទាំងពីនេះមានរូបរាងខុសពីរសត្វសីហៈនៃប្រាសាទនានាក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ព្រោះដោយសារតោនេះមានសក់រួញៗមើលទៅហាក់ទៅដូចជាមានអំណាច នេះមានន័យថាព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ចង់បង្ហាញឬទ្ធិចេស្តារបស់ព្រះអង្គក្នុងសម័យកាលនោះ ដែលព្រះអង្គមានស្នាមប្រហត្ថរំដោះប្រជារាស្រ្ត និងទឹកដីឱ្យរួចពីគ្រប់គ្រងរបស់ជ្វា និងធ្វើឱ្យប្រទេសជាតិសន្តិភាពឡើងវិញ។ ប្រាសាទតោសង់ឡើងអំពីឥដ្ធ ថ្មភក់ មានកម្ពស់២០ម៉ែត្រ មានរាងចតុកោណកែង និងកសាងឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈ។ ប្រាសាទតោមានកាំជណ្តើរចំនួន៧កាំនិងមានកម្រាលជើងជណ្តើរជារាងត្របកផ្កាឈូកមួយសន្លេក។ ជាទូទៅប្រាសាទនៅតំបន់សម្បូរព្រៃគក់នេះ ភាគច្រើនមានកម្រាលនៅកាំជណ្តើរមានរាងជាត្របកផ្កាឈូកមួយសន្លឹកនិងមានកាំជណ្តើរ៣កាំ នេះដោយសារប្រាសាទនេះកសាងឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា តាមជំនឿព្រះរាជា ដែលយាងមកជាន់កម្រាលនេះ ត្រូវលាងព្រះបាទនិងលាងបាបរួចរាល់ហើយទើបអាចឡើងទៅធ្វើពីធីទឹកមន្តបាន ចំណែកឯប្រជារាស្រ្តមិនអាចឡើងតាមច្រកនេះបានឡើយគឺបានតែត្រឹមតាមស្នាមទ្រនីនៅខាងក្រៅប្រាសាទតែប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯកាំជណ្តើរបីកាំវិញមានជំនឿថាតំណាងឱ្យឋានទាំងបី កាំខាងលើតំណាងឱ្យស្ថានលើ កាំកណ្តាលតំណាងឱ្យស្ថានកណ្តាល កាំក្រោមតំណាងឱ្យស្ថានក្រោម។ ដោយឡែកប្រាសាទតោ ដែលមានកាំជណ្តើរប្រាំពីរកាំពីព្រោះប្រាសាទតោជាប្រាសាទកសាងក្នុងសម័យអង្គរ ដែលមានការលាឡំគ្នារវាងព្រះពុទ្ធសាសនា និងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ចំណែកនៅតាមជញ្ចាំងទាំងអស់ណៃប្រាសាទមានប្រាសាទអណ្តែត ឬប្រាសាទគំរូតាមជញ្ជាំងគ្រប់ទិសទាំងអស់។ បានជាគេនិយាយថាប្រាសាទនៅជញ្ជាំងជាប្រាសាទអណ្តែតដោយសារនៅខាងក្រោមប្រាសាទមានសត្វដែលមានស្លាប់ទ្រប្រាសាទឱ្យផុតពីដី។ ចំនែកប្រាសាទនៅតាមជញ្ជាំងជាប្រាសាទគំរូដោយសារតែប្រាសាទតូចនេះមានស្ថានដូចប្រាសាទធំ ដែលមាផ្តែរ ហោជាង សសរពេជ្រនិងរូបទេពនៅខាងលើ។ សសរដែលទល់ទ្រផ្តែរប្រាសាទថ្មីនេះធ្វើអំពីស៊ីម៉ង់ត៍ ដោយកសាងដោយអភិរក្សអង្គរ អភិរក្សសម្បូរព្រៃគក់ និងសហគមន៍នៅក្នុងតំបន់នៅឆ្នាំ១៩៩៥។ ចំណែកផ្តែរនៅខាងលើជាផ្តែរក្នុងរចនាបថព្រៃក្មេង និងរចនាបថកំពង់ព្រះសម័យមុនអង្គរhttps://www.youtube.com/watch?v=cldfB93NYR4។
ប្រាសាទត្នោតជុំខាងជើង

ប្រាសាទត្នោតជុំខាងជើងមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិត្នោតជុំ៤ ឃុំត្នោតជុំ ស្រុកបារាយណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងនៅក្នុងសម័យចេនឡា ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ ក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី៧ ឧទ្ទិសដល់ព្រាហ្មណ៍សាសនា។
Category:ខេត្តកំពង់ធំ
ត្នោតជុំខាងជើង
ប្រាសាទត្នោតជុំខាងលិច: ប្រវត្តប្រាសាទ

ប្រវត្តប្រាសាទ 
ប្រាសាទត្នោតជុំខាងលិច ស្ថិតនៅក្នុងភូមិត្នោតជុំ២ ឃុំត្នោតជុំ ស្រុកបារាយណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ មានចម្ងាយប្រមាណជា ៤,៦គីឡូម៉ែត្រ ពពីទីប្រជុំជនកំពង់ថ្ម។ ប្រាសាទត្នោតជុំត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៌ទី១០ នៃគ.ស។ ប្រាសាទត្នោតជុំ ដែលជាប្រាសាទទោល កសាងអំពីឥដ្ឋ មានរាងជា៤ជ្រុងស្មើ ហើយមានគូទឹកហ៊ុំព័ទ្ធជុំវិញ តែបានរីងស្ងួតទៅហើយ។ ជ្រុងនីមួយៗនៃបូជនីយដ្ឋាននេះ មានប្រវែង ៤,៤០ម៉ែត្រ ហើយសំណង់ស្ថាបត្យកម្មនេះនៅល្អនៅឡើយ។ លើកលែងតែផ្តែរមួយផ្ទាំង ទើបតែធ្លាក់ជ្រុះនៅលើដីកាលពីឆ្នាំ១៩៩៦ប៉ុណ្ណោ។ខុសពីប្រាង្គប្រាសាទដទៃៗឯទៀតក្នុងជំនាន់នោះ ប្រាសាទត្នោតជុំ បែរមុខទៅទិសខាងជើង ហើយដំបូលមាន ៤ថ្នាក់ ត្រួតលើគ្នាយ៉ាងសមសួន។ ជាអកុសល ថ្មលំអកំពូលប្រាសាទ បានបាត់បង់ទៅហើយ។ ក្បាច់សសរពេជ្រមាន៨ជ្រុង មានចម្លាក់ជាខ្សែបន្ទាត់ជាច្រើនជាន់។ សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា នៅលើផ្តែរយើងបានឃើញកាលពីឆ្នាំ ១៩៩៥ នូវចម្លាក់ព្រះឥន្ទ្រធិរាជប្រថាប់លើដំរី ហើយនៅពីផ្នែកខាងលើមានឆ្លាក់រូបមនុស្សជាជួរគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍។នៅទីនេះដំរីមានក្បាលមួយទេ ហើយអមដោយតោពីរ ដែលកំពុងខ្ជាក់ក្បាច់ស្លឹកឈើ ដោយនៅខាងចុងមានរូបម្ករខ្ជាក់តោ។ បើយោងលើសំណៅសិលាចារឹក ដែលគេផ្តាមលេខរៀង K-១៣៤ យើងដឹងថា មានអំណោយជាដីព្រៃរំដេង ថ្វាយចំពោះមូលនិធិសាសនារបស់ព្រះអាទិទេពនៃលិង្គបុរៈ និងព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ដែលបានសោយទិវង្គតទៅហើយ ព្រះនាមថា អង្វេទន្លេ ហើយតាមសំណូមពររបស់កម្រាតាញស្រី សង្គ្រាមទរុន នៅឆ្នាំ ៩៥២ ព្រះមហាក្សត្រព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័ន បានត្រាសបង្គាប់ឲ្យគេកំណត់ព្រំប្រទល់ដី ហើយនៅឆ្នាំ ៩៧៧ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥ ទ្រង់បានស្ថាបនាបូជនីយដ្ឋានដ៏សំខាន់នេះ ដោយទ្រង់ថែមទាំងប្រទានអ្នកបម្រើចំនួន ១៥នាក់ និងសត្វពាហនៈមួយចំនួនផង។ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅចុងអត្ថបទនៃសិលាចារឹក យើងក៏បានឃើញនូវពរជ័យចំពោះជនណា ដែលថែរក្សាប្រាសាទនេះ និងពាក្យបណ្តាសារចំពោះជនណាដែលបំផ្លាញ។សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា នៅពេលចុះទៅសិក្សា នៅឆ្នាំ១៩៩៤ យើងបានឃើញបង្គោលថ្មមួយមានឆ្លាក់រូបនៃព្រះពុទ្ធ៣អង្គ ក្នុងឥរិយាបទសមាធិ ព្រមទាំងសីមាវត្តមួយចំនួន។ ជាហេតុនាំឲ្យឃើញថា នៅលើទីតាំងនៃប្រាង្គប្រាសាទនេះ មានការគោរពបូជាលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនាផងដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្វីដែលបាន ពិពណ៌នានេះ គឺអាចគ្រាន់តែជាគំនិតមួយតែប៉ុណ្ណោះ ព្រោះគ្មានហេតុផលផល អ្វីដែលហាមយើងមិនឲ្យនិយាយថា បង្គោលសីមាវត្តទាំងនោះ គឺត្រូវបានធ្វើឡើងដោយថ្មនៃប្រាសាទចាស់។ មានន័យថា បង្គោល ឬសន្លឹកសីមាវត្តទាំងនោះ និងសំណង់ប្រាសាទមិនត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងសម័យកាលតែមួយទេ ពោលគឺនៅសម័យក្រោយ www.everyday.com.kh ៕
ប្រាសាទត្រពាំងខ្នាផ្ទោល

រូបភាពតូច
ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិភូមិខ្នាផ្ទោល ឃុំស្រែណូយ ស្រុកវ៉ាវិន ខេត្រសៀមរាប និងមានទីតាំងក្រោយសាលារៀន ឆៀងខាងអាគ្នេយ៏ ក្រោយផ្ទះមេភូមិខ្នាផ្ទោល។ កាលបរិច្ឆេទសតវត្សទី១១ នៃគ.ស ហើយមានកំពូលពីរតំរៀបគ្នាជើងត្បូង ប៉មខាងត្បូងស្ថាបនាអំពីឥដ្ឋ និងប៉មខាងជើងពីថ្មបាយក្រៀម រីឯណានៅទិសអគ្នេយ៏មានបណ្ណាល័យ១សាងពីថ្មបាយក្រៀម នៅភាគខាងជើងប្រាសាទ១០០ម វាមានត្រពាំងធំមួយគេហៅថាត្រពាំងខ្នាផ្ទោលDiscovery Khmer Temples។
ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់

ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសង្គមថ្មី នៃខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងចម្ងាយប្រហែល៧គីឡូម៉ែត្រពីប្រាសាទព្រះខ៍នកំពង់ស្វាយ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងដោយថ្មភក់មន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈខេត្តព្រះវិហារ។
ប្រាសាទត្រពាំងត្រាង

ប្រាសាទនេះ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិត្រពាំងត្រាង ឃុំស្វាយលើ ស្រុកស្វាយលើ ខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះមានត្រូវបានបាត់បង់ទ្រង់ទ្រាយស្ទើទាំងអស់ នៅសល់តែផ្នែកខ្លះដូចជា សសរពេជ្រ ផ្នែកផ្កាឈូកនៃកំពូលប្រាសាទ មេទ្វារប្រាសាទ។ល។ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណវត្តប្រាសាទត្រពាំងត្រាងDiscovery Khmer Temples។
ប្រាសាទត្រពាំងផុង: ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទត្រពាំងផុងត្រូវបានសាងសង់ឡើង នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី៩ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ (៨៥៤-៨៧៧) ដែលត្រូវជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ (៨០២-៨៥០) ដ៏ខ្លាំងពូកែដែលបានបង្រួមជាតិនៅលើទឹកដីចេនឡាឲ្យមានឯកភាពឡើងវិញ។ ក្រោយពីឡើងគ្រប់គ្រងព្រះរាជាណាចក្រចេនឡា ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ បានសាងសង់ ឬជួសជុសប្រាសាទសម័យមុនៗ ជាពិសេសប្រាសាទត្រពាំងផុង ប្រាសាទគោកស្វាយព្រៃជាដើម នៅឃុំរលួស ខេត្តសៀមរាប។ សូមជម្រាបថា ដោយសារប្រទេសខ្មែរ មានសន្តិភាព ដ៏បរិបូរណ៍ចាប់តាំងពីរាជ្យរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ដែលបានប្រារព្ធពិធីរាជាអភិសេកលើភ្នំគូលែននៅឆ្នាំ៨០២ មក វិស័យសិល្បៈស្ថាបត្យកម្ម មានការរីកចំរើនយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុត នៅក្នុងតំបន់រលួសដែលជាវាលទំនាបស្ថិតនៅទិសអាគ្នេយ៍នៃខេត្តសៀមរាប។ គ្រងរាជ្យនៅរាជធានីហរិហរាល័យ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ បានបន្សល់នូវស្នាព្រះហស្ថជាច្រើន ជាពិសេសក្រុមប្រាសាទត្រពាំងផុង ដែលជាបូជនីយដ្ឋាន ធ្វើអំពីឥដ្ឋ ប្រកបដោយក្បាច់ក្បូរយ៉ាងល្អប្រណិត ដែលបន្សល់តួប៉មតែមួយ ប្រាសាទនេះនៅឈរយ៉ាងសង្ហារនៅឡើយ។ ទិដ្ឋភាពរួមនៃតួប៉មប្រាសាទត្រពាំងផុង បើមើលពីចម្ងាយ មានលក្ខណៈមិនខុសប៉ុន្មាននឹងប្រាសាទនៃរចនាបទ កំពង់ព្រះទេ ព្រោះបានទទួលកេរ្តិ៍ដំណែលពីសម័យចេនឡា ។ ក៏ប៉ុន្តែផ្នែកសិល្បៈស្ថាបត្យកម្មនាសម័យ នោះមានទេពកោសល្យខ្ពស់ បើយើងពិនិត្យក្បាច់រចនាផ្តែរ, សរសរពេជ្រ ទ្វារបញ្ឆោតជ្រុងខាងត្បូង ធ្វើអំពីថ្មព្រមទាំងស្រីទេពអប្សរ អមទ្វារនៅជ្រុងខាងត្បូងនៃប្រាសាទនេះ ។ ម្ប៉ាងវិញទៀតរូបចម្លាក់ភាគច្រើន ជាពិសេសចម្លាក់ព្រះនារាយណ៍ នៅរក្សាលក្ខណៈពីរចនាបទ កំពង់ព្រះបង្ហាញពី ឧបនិស្ស័យព្យាយាម និងបញ្ញាញាណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅរបស់មនុស្សខ្មែរនាជំនាន់នោះដែរ ។ ភាពប៉ិនប្រសព្វកែច្នៃប្រឌិត កាន់តែមានសោភ័ណភាពក្រៃលែង ក៏ត្រូវបានគូសបញ្ជាក់តាមរយៈការតុបតែងចម្លាក់តំណាងទេវតាភេទស្រី្ត តូចធំៗដែលធ្វើអំពីបាយអ។
ប្រាសាទត្រពាំងផុង: ការរកឃើញ

ការរកឃើញ 
នៅថ្ងៃចន្ទ ទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១២ ព្រះសិរព្រះនារាយណ៍ធ្វើអំពីថ្មភក់មួយបំណែករកឃើញនៅប្រាសាទត្រពាំងផុង។ ព្រះសិរព្រះនារាយណ៍មួយបំណែកខាងស្តាំត្រូវបានក្រុមការងារជុសជុលប្រាសាទត្រពាំងផុងប្រទះឃើញនៅខាងក្នុងតួប៉មកណ្តាលនាំប្រាសាទនេះ។ បំណែកព្រះសិរធ្វើអំពីថ្មភក់មានកម្ពស់៣៨សង់ទីម៉ែត្រ ទទឹង២០សង់ទីម៉ែត្រ និងកម្រាស់១៨សង់ទីម៉ែត្រមានព្រះភក្រ្តមួយចំហៀងខាងស្តាំ ដែលនៅលើព្រះភក្ត្រនេះមានសល់ទ្រនុងចិញ្ចើម ព្រះនេត្រ ចុងច្រមុះ បបូមមាត់បន្តិច និងស្លឹកត្រចៀកមួយចំហៀង។ រីឯផ្នែកខាងលើមានម្កុដរាងស៊ីឡាំង ដែលគ្របត្រឹមថ្ងាសទៅតាមជើងសក់នៅជុំវិញពីផ្នែកខាងមុខដល់ក្រោយ។ ក្រោយពីធ្វើកំណត់ហេតុប្រគល់បំណែកចម្លាក់ខាងលើដោយមានស្ថាប័ននគរបាលការពារបេតិកភណ្ឌព្រមទាំងភ្នាក់ងារទេសចរណ៍រួចមក បំណែកចម្លាក់ត្រូវបានដឹកយករក្សាទុកជាបណ្តោះអាសន្ននៅមជ្ឈមណ្ឌលអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ដើម្បីធ្វើការចុះបញ្ជីទុកជាឯកសារផង និងបន្តស្វែងរកទិន្នន័យបំណែកផ្សេងៗទៀតអត្តបទលោក ឈូក សុម៉ាឡា អាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ ការផ្សាយថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១។
ប្រាសាទត្រពាំងរពាក់

ប្រាសាទត្រពាំងរពាក់មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងក្នុងសម័យចេនឡា ដោយព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រាហ្មណ៍សាសនា។
ត្រពាំងរពាក់
Category:ខេត្តកំពង់ធំ
ប្រាសាទត្រពាំងឬស្សី: លក្ខណៈទូទៅនៃប្រាសាទ

លក្ខណៈទូទៅនៃប្រាសាទ 
ត្រពាំងមានន័យថាថ្លុកធំកើតឡើងដោយមនុស្សជីកសម្រាបើឱ្យទឹកដក់ ឬដោយសាកម្លាំងទឹកហូរច្រោះក៏មានការផ្សាយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិតឆ្នាំ១៩៦៨ វចនានុក្រុម ទំព៍រទី៣៩១។។ បណ្ឌិត ឡុង សៀម បានបកស្រាយថាត្រពាំងជាជលនាមក្លាយមកពីពាក្យ វង គឺអ្វីដែលមានរាងមូលហើយមានទំនាក់ទំនងជាមួយពាក្យសម័យទំនើប វង់ ឬពង់ ជាបុព្វបទ ត្រ។ នៅក្នុងសិលាចារឹកជាភាសាខ្មែរ មានស្ថានាមដែលត្រូវបង្កើតឡើងដោយពាក្យត្រពាំង ត្រវង ត្រវាង ចំនួនប្រហាក់ប្រហែល ១៥០ពាក្យបណ្ឌិតសាស្រ្តាចារ្យ ឡុង​ សៀម ឆ្នាំ១៩៩៧ ស្ថាមនាមវិទ្យាខ្មែរ ទំព័រទី៣៨-៣៩។។ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅចម្ងាយ ១គីឡូម៉ែត្រផ្នែកឥសាន្តនៃប្រាសាទធំ និង៨០០ម៉ែត្រពីខាងកើតភូមិកោះកេរ។ ប្រាសាទនេះមានតួប៉មរាងបួនជ្រុងស្មើធ្វើើអំពីថ្មភក់បែរមុខទៅទិសឥសាន្ត និងលំអដោយទ្វារបញ្ឆោតអំពីថ្មភក់តាមជ្រុងផ្សេងទៀត។ ប្រាសាទនេះមានកំពែងការពារមួយជាន់ធ្វើអំពីឈើដែលរលំបែកបាក់បាត់អស់ ហើយកាត់ផ្តាច់ដោយខ្លោងទ្វារមួយមានរាងកាកបាទធ្វើអំពីថ្មភក់មានច្រកចូលបី និងបន្ទាប់លំអដោយបង្អួចជាច្រើនក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ សាលាបារាំងចុងបូពា៌ប្រទេស(EFEO) ឆ្នាំ២០០៨ បញ្ជីសារពើភណ្ឌស្ថានីយបុរាណប្រទេសកម្ពុជា ខេត្តព្រះវិហារ ទំព័រទី២៤។។
ប្រាសាទត្រាវ

ប្រាសាទត្រាវមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង ភូមិគោកដូង ឃុំគោកដូង ស្រុកអង្គរជុំ ខេត្តសៀមរាប ចំងាយ៤០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទត្រាវសាងបែរមុខទៅទិសខាងកើត ស្ថិតនៅលើទីទួលមួយដោយមានកសិណទឹក ព័ទ្ធជុំវិញ និងជ្រកពីក្រោមរុក្ខា ចោលម្លប់ត្រឈឹងត្រឈៃ។ នៅពីមុខប្រាសាទ មានផ្លូវចូលមានជណ្តើរខ្លោងទ្វារ និងមានរូបសំណាក​តោទ្វារ១គូ​ដែល​នៅ​សល់​តែដងខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ឯក្បាលត្រូវជនទុច្ចរិត លួចដាប់យកទៅបាត់។  នៅតាមជញ្ជាំងក៏មានក្បូរក្បាច់រចនា លើថ្មភក់ យ៉ាងវិចិត្រ ប៉ុនែ្តបានជ្រុះរប៉ាត់រប៉ាយរបេះក្បាច់ ដោយសារ​តែសង្រ្គាម​អូសបន្លាយ ខ្វះកិច្ចអភិរក្ស និងត្រូវឈ្មួញរកស៊ីជួញក្បាលអ្នកតាចាំតែបំផ្លាញគ្មានស្រណោះ។  តាមការពិនិត្យល្អិតល្អន់ទៅប្រាសាទនេះ នៅតែរក្សាបានលក្ខណៈស្ថាបត្យកម្មខែ្មរសុទ្ធសាធ ប៉ុនែ្តពុំដឹងថា បានកសាងនៅក្នុងរជ្ជកាលសេ្តចអង្គណាឡើយ គ្រាន់តែឭតាមរយៈការតំណាលតៗ គ្នាប៉ុណ្ណោះថា កកើតឡើងនៅដើមសម័យអង្គរ បើគិតទៅមានអាយុជាង ១ពាន់ឆ្នាំហើយ ។
ប្រាសាទត្រីស្អុយ

ប្រាសាទត្រីស្អុយមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្រយ៉ង់ត្យូង ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះមានទំហំ៥០ម៉ែត្រគុណ៥០ម៉ែត្រ និងប្រាសាទនេះសាងសង់អំពីថ្មភក់មន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈខេត្តព្រះវិហារ។
ប្រាសាទថងឡាង

ប្រាសាទថងឡាង (ភាសាថៃ: ปราสาททองหลาง ; អង់គ្លេស : Prasat Thong Lang) ជាបាសាទខ្មែរនៅប្រទេសថៃ។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅស្រុកដេតឧត្តម(เดชอุดม) ខេត្តឧប្បលរាជធានី។  
ប្រាសាទថងឡាង វាមានរូបរាងជាប្រាង្គឥដ្ឋចំនួនបីដែលរៀបចំលើមូលដ្ឋានថ្ថ្មបាយក្រៀមក្នុងទិសខាងជើងទៅត្បូង បែរមុខទៅទិសខាងកើត។ ប្រាង្គកណ្តាលធំជាងប្រាង្គពីរទៀត។ ហ៊ុំព័ទ្ធដោយប្រឡាយ លើកលែងតែ 
ពីប្លង់ និងស្ថាបត្យកម្ម វាអាចត្រូវបានសន្មត់ថា ចុះកាលបរិច្ឆេទនៅប្រហែលសតវត្សទី១០ និងទី១១ នៃគ.ស ក្នុងរចនាបថបាភួន  សម័យកាលជាមួយប្រាសាទបានបិណ្ឌឌ ។ ប្រាសាទនេះបង្ហាញពីឥទ្ធិពលនៃអាណាចក្រខ្មែរក្នុងវិស័យនយោបាយ រដ្ឋាភិបាល និងសាសនា ដែលមាននៅក្នុងខេត្តឧប្បលរាជធានី។
ប្រាសាទថាបវិញហឹង

ថាបវិញហឹង គឺជាប្រាសាទមួយស្ថិតនៅក្នុងភូមិ ជុងហឹង 1B ឃុំ វិញហឹង A ស្រុក វិញលើយ ខេត្ត បាក់លាវ   ។ នេះ​ជា​សំណង់​ប៉ម​មួយ​ដែល​នៅ​សេសសល់​នៃ ​វប្បធម៌ អូរកែវ នៅ ​ភាគ​ខាង​ត្បូង ​វៀតណាម ។
ប្រាសាទថាបវិញហឹង: ពិពណ៌នា

ពិពណ៌នា 
ថាបវិញហឹង ត្រូវបានសាងសង់នៅលើព្រំប្រទល់ដែលមានផ្ទៃដីប្រហែល 100 ម៉ែត្រ ទ្វារប៉មបែរមុខទៅទិសនិរតី។ ការ​ជីក​កកាយ​នេះ​បាន​បង្ហាញ​ពី​មូលដ្ឋាន​ប៉ម​ដែល​មាន​ប្លង់​ជិត​ការ៉េ (៩,៤៤ x ៩,៣៦ ម៉ែត្រ) កម្ពស់​ប្រហែល ១០ ម៉ែត្រ។ កម្ពស់ និងផ្ទៃដីនៃមូលដ្ឋានរបស់ប៉មនេះ បង្កើតបានជាបន្ទុកធំខ្លាំងណាស់ ហើយត្រូវបានសាងសង់នៅលើដីទន់ខ្សោយ ហើយការប្រើប្រាស់គ្រឹះដែលលាតសន្ធឹងលើលំហធំមួយដើម្បីការពារការដួលរលំ។ សម្ភារៈស្ថាបត្យកម្មរបស់ប៉មភាគច្រើនគឺឥដ្ឋ ថ្ម និងក្បឿង។ ក្រឡាក្បឿងមានច្រើនប្រភេទ និងទំហំ ប៉ុន្តែការពេញនិយមបំផុតគឺក្បឿងចតុកោណ។
ប្រាសាទថាបវិញហឹង: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅ ឆ្នាំ ១៩១១ លោក Lunet de Lajonquiere បានរកឃើញប្រាសាទនេះ ហើយដាក់ឈ្មោះវាថា ប៉ម ចាឡុង ។ នៅ ឆ្នាំ ១៩១៧ លោក ហង់រី បាម៉ងជេរ បានបន្តការស្ទង់មតិ ហើយបានបោះពុម្ពផ្សាយលទ្ធផលនៅក្នុងទិនានុប្បវត្តិនៃ សាលាបារាំងចុងបូព៌ា ដែលមានឈ្មោះថ្មីថា ប្រាសាទលុបហៀន ។ មកដល់ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩០ អ្នកបុរាណវត្ថុវិទូមកពីវិទ្យាស្ថានវិទ្យាសាស្ត្រសង្គមទីក្រុងហូជីមិញ (ឥឡូវជាវិទ្យាស្ថានសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៃតំបន់ភាគខាងត្បូង) សហការជាមួយសារមន្ទីរខេត្ត Minh Hai បានមកធ្វើការស្ទាបស្ទង់ និងបានរកឃើញថ្មកិន រូបសំណាកសំរិទ្ធ រូបចម្លាក់ថ្មភក់។ គេបានរកឃើញបដិមាព្រះនាងលក្ស្មីរចនាបថព្រៃក្មេង,ព្រះកេសព្រះសិវ, ព្រះសទាសិវនៅសតវត្សទី១២និងបដិមាភេទប្រុសផងដែរ។ ..  

ក្នុង ឆ្នាំ 1992 ថាបវិញហឹង ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាសម្បត្តិស្ថាបត្យកម្ម និងសិល្បៈជាតិដោយក្រសួងវប្បធម៌ និងព័ត៌មាន (បច្ចុប្បន្នជា ក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍ )។ 

ក្នុង ឆ្នាំ 2002 និង 2011 ដើម្បីបម្រើដល់ការជួសជុលប៉មនេះ មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យា សហការជាមួយសារមន្ទីរខេត្តបាក់លាវបានធ្វើការជីកកកាយជុំវិញប៉មនេះ ដោយបង្ហាញពីរចនាសម្ព័ន្ធគ្រឹះប្រាសាទ    ។ គ្រឹះ​ប្រាសាទនេះ​ធ្វើ​ពី​ឥដ្ឋ​តូច​មួយ​លាយ​ជា​មួយ​ប្រភេទ​កាវ​បន្លែ ចំណែក​ឯ​មូលដ្ឋាន​ប៉ម​មាន​ថ្មបាយក្រៀម​ចំនួន​៤។ 

នៅ ថ្ងៃទី 18 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2024 នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានចេញសេចក្តីសម្រេចលេខ 694/QD-TTg  ស្តីពីការចាត់ថ្នាក់តំបន់បុរាណថាបវិញហឹង ជាបូជនីយដ្ឋានជាតិពិសេស។
ប្រាសាទថ្នឹង: លក្ខណៈទូទៅនៃប្រាសាទ

លក្ខណៈទូទៅនៃប្រាសាទ 
ប្រាសាទថ្នឹង ឬប្រាសាទលិង្គទី១ មានទីតាំងស្ថិតនៅ១ ១គីឡូម៉ែត្រខាងជើងជ្រុងឥសាន្តរហាល ៥០០ម៉ែត្រផ្នែកពាយ័ព្យនៃភូមិកោះកេរ និងមានចម្ងាយប្រមាណ​១០០ម៉ែត្រខាងជើងប្រាសាទបាល័្លង្គក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ សាលាបារាំងចុងបូពា៌ប្រទេស(EFEO) ឆ្នាំ២០០៨ បញ្ជីសារពើភណ្ឌស្ថានីយបុរាណប្រទេសកម្ពុជា ខេត្តព្រះវិហារ ទំព័រទី២៧។។ យើងធ្វើដំណើរពីប្រាសាទធំ ឬប្រាសាទប្រាង្គ គេនិងមកដល់ប្រាសាទនេះជាប់ផ្លូវមុនគេជាសំណង់ទោលធ្វើអំពីថ្មភក់ មានតម្កល់សិវៈលិង្គយ៉ាងធំបែបមុខបែរមុខទៅទិសខាងលិចនិស្សិត ប្រាក់ វណ្ណរ៉ា ឆ្នាំ២០០៦ ដែនដីព្រះមហាក្សត្រជ័យវរ្ម័នទី៤ (៩២១-៩៤៤)។។ ទោះបីគ្មានសិលាចារឹក និងការបកស្រាយពីបុរាណវិទូណាមួយក៏ដោយ​ត្រូវបាគេជឿកជាក់ថាតួប៉មទាំងបីនៃប្រាសាទលិង្គប្រហែលជានិមត្តរូបនៃលទ្ធិត្រៃមូតិ៌។ ក្នុងសិល្បៈខ្មែរការតម្កល់ត្រៃមូត៌ិមានច្រើនយ៉ាងដូចជាកំពូលប្រាសាទទាំងបី សិវលិង្គមានបីថ្នាក់គឺផ្នែកលើតំណាងឱ្យព្រះឥសូរ ឬសិវៈ ផ្នែកកណ្តាលតំណាងឱ្យព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយណ៍ និងផ្នែកខាងក្រោមតំណាងឱ្យព្រះព្រហ្ម។ ប្រាសាទនេះមានទម្រលិង្គហៅថាស្នានទ្រនីមានន័យថាទម្រសម្រាប់ធ្វើពិធីស្រោចទឹកដោយពួកព្រាហ្មណ៍បុរាហិត។ ទឹកនេះត្រូវបានហូរតាមសោមសូត្រពីព្រោះទឹកនេះសន្មត់ថា ទឹកអម្រិត(សោម) ក្រោយពីសូត្រ បួងសួងដល់អាទិទេពជាភាសាសំស្រ្កឹត​តែងតែបែរមុខទៅទិសខាងជើងដែលមានព្រះកុវេរៈ ជាទេពតំណាងឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិ។
ប្រាសាទនេះមានប្លង់ការ៉េប្រវែហ៩.៧ម៉ែត្រ បើប្រៀបធៀបទម្រលិង្គនៅប្រាសាទលិង្គទាំងបីនេះយើងឃើញថាទម្រនៅប្រាសាទថ្នឹង(ប្រាសាទលិង្គទី១)មានទំហំតូចជាងគេបំផុតមានរាងការ៉េត្រឹម ៣.២ម៉ែត្រនិងកម្ពស់៣.៨ម៉ែត្រដល់ចុងសិវលិង្គ។ ចម្លាក់លិង្គដែលតម្កល់នៅក្នុងប្រាសាទសុទ្ធតែមានស្នាមវាយបំបែកជាបំណកពិសេសចម្លាក់លិង្គនៅប្រាសាទលិង្គទី៣មានស្នាកស្នាមកាត់ខាងក្រោមត្រង់គល់សិវលិង្គតែម្តងនិស្សិត ប្រាក់ វណ្ណរ៉ា ឆ្នាំ២០០៦ ដែនដីព្រះមហាក្សត្រជ័យវរ្ម័នទី៤ (៩២១-៩៤៤)ទំព័រទី៩៨-៩៩។។
Category:ខេត្តព្រះវិហារ
ថ្នឹង
ប្រាសាទថ្ម

រូបភាពតូច
ប្រាសាទថ្ម ឬប្រាសាទតះម៉  (ปราสาทถมอ หรือปราสาททะมอ) ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបានឡាហានសៃកៅ ឃុំហ៊ីនឡាត ស្រុកបានគ្រាត ខេត្តបុរីរម្យ

ប្រាសាទថ្ម ស្ថិតនៅ បានឡាហានសៃកៅ ឃុំ ហ៊ីនឡាត ស្រុក បានគ្រាត  ខេត្ត បុរីរម្យ  វា​ជា​ទីតាំង​បុរាណ​ខ្មែរ​មួយ​ប្រភេទ​ ធម្មសាលា ។  (កន្លែងស្នាក់នៅរបស់អ្នកដំណើរ) ប្រាសាទតះម៉ ជាភាសាខ្មែរ មានន័យថា ថ្ម ដូច្នេះប្រាសាទធំ មានន័យថា ប្រាសាទថ្ម នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈ បានចុះបញ្ជីជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ នៅថ្ងៃទី០៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៣៥ ដោយបានប្រកាសកំណត់ព្រំប្រទល់នៃរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រថា មានទំហំ ១០រ៉ៃ ៣ ង៉ែត ២៤ ការ៉េ។ វ៉ា នៅថ្ងៃទី ២១ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៨២ ប្រាសាទថ្ម មានប្រាសាទ ជាអគាររាងចតុកោណ ធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម។  ស៊ុមទ្វារនិងបង្អួចគឺជាថ្មភក់។  ទ្វារចូល - ចេញគឺនៅខាងកើត។  ជញ្ជាំង​ខាង​ត្បូង​ត្រូវ​បាន​ទម្លុះ​ដោយ​បង្អួច​ប្រាំ​នៅ​ខាង​លិច​នៃ​សាលា​ប្រជុំ​គឺ​ជា​ទ្វារ​ចូល​ទៅ​កាន់​ប្រាសាទ​។  នៅ​ខាង​ក្នុង​មាន​ជើង​ថ្ម​ភក់​សម្រាប់​តម្កល់​រូប​ព្រះ។  អាគារទាំងមូលត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយស្រះរាងសេះ។  លើកលែងតែនៅខាងកើតគឺជាផ្លូវដើរ។  ភាគឦសាន  មានស្រះការ៉េមួយទៀត។  បច្ចុប្បន្ន​ផ្នែក​ខាង​លើ​នៃ​ប្រាសាទ​បាន​ដួល​រលំ បន្សល់​ទុក​តែ​គល់ និង​ជញ្ជាំង​ខ្លះ​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​អាច​មើល​ឃើញ។  ប្រាសាទថ្ម គឺជាធម្មសាលាមួយក្នុងចំណោមធម្មសាលាចំនួន ១៧ ដែលកសាងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នៃអាណាចក្រខ្មែរ។  ទ្រង់​ឲ្យ​សាងសង់​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១២ តាម​ផ្លូវ​រវាង​យសោធបុរៈ (រាជធានីនៃអាណាចក្រខ្មែរ) ដល់ភីម៉ៃ។  អនុញ្ញាត​ឱ្យ​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ឈប់​ដូច​មាន​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​សិលាចារឹក​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។