navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថាន: ការដួលរលំ

ការដួលរលំ
ដំណើរផុសឡើងវិញរបស់តាលីបង់ (២០២១)
នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ អគ្គលេខាធិការអង្គការណាតូលោកជិនស៍ ស្តូលថិនប៊ឺកបាននិយាយថា ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត
បានសម្រេចយល់ព្រមផ្តើមការដកកងទ័ពរបស់ខ្លួនចេញពីអាហ្វហ្កានីស្ថានពីថ្ងៃទី១ ខែឧសភាតទៅ។ ខណៈដែលយុទ្ធនាការដកទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តកំពុងដំណើរការ ចលនាតាលីបង់បានបើកការវាយប្រហារជាទ្រង់ទ្រាយធំមកលើរដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ ទីភ្ញាក់ងារស៊ើបការណ៍អាមេរិកបានថ្លែងថារដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថានអាចនឹងត្រូវផ្តួលរំលំក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែបន្ទាប់ពីណាតូបានដកទ័ពអស់។ របាយការណ៍នេះបានបង្ហាញពីសុទិដ្ឋិនិយមជ្រុលព្រោះថានៅសប្តាហ៍ទីពីរនៃខែសីហា រដ្ឋធានីខេត្តអាហ្វហ្កានីស្ថានភាគច្រើនបានធ្លាក់ក្នុងដៃរបស់តាលីបង់ហើយកងទ័ពជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានបានព្រាត់ប្រាសគ្នាស្ទើរទាំងអស់ដោយបាត់បង់មូលដ្ឋានទ័ពនៅគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៃប្រទេស។ ការដួលរលំនៃទីក្រុងម៉ាហ្សា-អ៊ី-សារីហ្វនិងចាឡាឡាបាដនៅថ្ងៃទី១៤ និងទី១៥ ខែសីហាបានដកចេញនូវលទ្ធភាពទាំងឡាយរបស់រដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថានក្នុងការបញ្ឈប់យុទ្ធនាការរបស់តាលីបង់។

ការដួលរលំនៃទីក្រុងកាប៊ុល
នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា កងកម្លាំងតាលីបង់បានសម្រុកចូលក្នុងរដ្ឋធានីកាប៊ុលដោយរងការប៉ះទង្គិចតិចតួចបំផុតជាមួយកម្លាំងប្រឆាំង។ នៅពេលរសៀលនៃថ្ងៃដដែរនោះ គេបានរាយការណ៍ថាប្រធានាធិបតីអាហ្វហ្កានីស្ថានលោកអាស្រាហ្វ ហ្កានីបានរត់ភៀសខ្លួនពីប្រទេសដោយសម្តៅទៅប្រទេសតាហ្ស៊ីគីស្ថានឬអ៊ូសបេគីស្ថាន។ ប្រធានសភាតំណាងប្រជាជនលោករ៉ាម៉ាន់ រ៉ាម៉ានីក៏ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសប៉ាគីស្ថានដែរ។ ក្រោយពីហ្កានីបានរត់គេចផុត កងកម្លាំងស្មោះស្ម័គ្រនឹងលោកដែលនៅសេសសល់ទាំងប៉ុន្មានបានរត់ចោលមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ពួកគេហើយអត្ថិភាពនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាហ្វហ្កានីស្ថានក៏ឈានចូលដល់ទីបញ្ចប់។

នៅវេលាល្ងាចនៃថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ក្រុមតាលីបង់បានចូលកាន់កាប់វិមានប្រធានាធិបតីហើយបានពង្រូតទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋអាហ្វហ្កានីស្ថានចុះនិងតម្លើងទង់របស់ពួកគេឡើងនៅលើកំពូលវិមាន។ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ ពួកតាលីបង់បានប្រកាសពីការស្តាររបបអេមីរ៉ាតឥស្លាមអាហ្វកានីស្ថានឡើងវិញ។
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថាន: ដំណើរផុសឡើងវិញរបស់តាលីបង់ (២០២១)

ដំណើរផុសឡើងវិញរបស់តាលីបង់ (២០២១)
នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ អគ្គលេខាធិការអង្គការណាតូលោកជិនស៍ ស្តូលថិនប៊ឺកបាននិយាយថា ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត
បានសម្រេចយល់ព្រមផ្តើមការដកកងទ័ពរបស់ខ្លួនចេញពីអាហ្វហ្កានីស្ថានពីថ្ងៃទី១ ខែឧសភាតទៅ។ ខណៈដែលយុទ្ធនាការដកទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តកំពុងដំណើរការ ចលនាតាលីបង់បានបើកការវាយប្រហារជាទ្រង់ទ្រាយធំមកលើរដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ ទីភ្ញាក់ងារស៊ើបការណ៍អាមេរិកបានថ្លែងថារដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថានអាចនឹងត្រូវផ្តួលរំលំក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែបន្ទាប់ពីណាតូបានដកទ័ពអស់។ របាយការណ៍នេះបានបង្ហាញពីសុទិដ្ឋិនិយមជ្រុលព្រោះថានៅសប្តាហ៍ទីពីរនៃខែសីហា រដ្ឋធានីខេត្តអាហ្វហ្កានីស្ថានភាគច្រើនបានធ្លាក់ក្នុងដៃរបស់តាលីបង់ហើយកងទ័ពជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានបានព្រាត់ប្រាសគ្នាស្ទើរទាំងអស់ដោយបាត់បង់មូលដ្ឋានទ័ពនៅគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៃប្រទេស។ ការដួលរលំនៃទីក្រុងម៉ាហ្សា-អ៊ី-សារីហ្វនិងចាឡាឡាបាដនៅថ្ងៃទី១៤ និងទី១៥ ខែសីហាបានដកចេញនូវលទ្ធភាពទាំងឡាយរបស់រដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថានក្នុងការបញ្ឈប់យុទ្ធនាការរបស់តាលីបង់។
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថាន: ការដួលរលំនៃទីក្រុងកាប៊ុល

ការដួលរលំនៃទីក្រុងកាប៊ុល
នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា កងកម្លាំងតាលីបង់បានសម្រុកចូលក្នុងរដ្ឋធានីកាប៊ុលដោយរងការប៉ះទង្គិចតិចតួចបំផុតជាមួយកម្លាំងប្រឆាំង។ នៅពេលរសៀលនៃថ្ងៃដដែរនោះ គេបានរាយការណ៍ថាប្រធានាធិបតីអាហ្វហ្កានីស្ថានលោកអាស្រាហ្វ ហ្កានីបានរត់ភៀសខ្លួនពីប្រទេសដោយសម្តៅទៅប្រទេសតាហ្ស៊ីគីស្ថានឬអ៊ូសបេគីស្ថាន។ ប្រធានសភាតំណាងប្រជាជនលោករ៉ាម៉ាន់ រ៉ាម៉ានីក៏ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសប៉ាគីស្ថានដែរ។ ក្រោយពីហ្កានីបានរត់គេចផុត កងកម្លាំងស្មោះស្ម័គ្រនឹងលោកដែលនៅសេសសល់ទាំងប៉ុន្មានបានរត់ចោលមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ពួកគេហើយអត្ថិភាពនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាហ្វហ្កានីស្ថានក៏ឈានចូលដល់ទីបញ្ចប់។

នៅវេលាល្ងាចនៃថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ក្រុមតាលីបង់បានចូលកាន់កាប់វិមានប្រធានាធិបតីហើយបានពង្រូតទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋអាហ្វហ្កានីស្ថានចុះនិងតម្លើងទង់របស់ពួកគេឡើងនៅលើកំពូលវិមាន។ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ ពួកតាលីបង់បានប្រកាសពីការស្តាររបបអេមីរ៉ាតឥស្លាមអាហ្វកានីស្ថានឡើងវិញ។
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថាន: ចលនាប្រឆាំងនៅខេត្តបង់ស៊ារ

ចលនាប្រឆាំងនៅខេត្តបង់ស៊ារ

នៅថ្ងៃទី១៧ ខែសីហា អតីតអនុប្រធានាធិបតីទីមួយនៃសាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថានគឺលោកអាមរូឡា សាឡេបានបង្ហោះតាមបណ្តាញសង្គមធ្វិតថឺរថា លោកគឺកំពុងស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសនូវឡើយនិងបានទទួលតួនាទីជាប្រធានាធិបតីស្តីទីក្នុងករណីអវត្តមានលោកហ្កានីដោយជាការលើកឡើងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកសាឡេមានមូលដ្ឋាននៅជ្រលងភ្នំបង់ស៊ារដោយចាត់ទីក្រុងបាហ្សារ៉ាក់ជារដ្ឋធានីបណ្តោះអាសន្នហើយវាគឺជាតំបន់មួយក្នុងចំណោមតំបន់មួយចំនួនទៀតដែលកំពុងស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់សាធារណរដ្ឋឥស្លាម។ ចលនានេះបានរួមបញ្ចូលលោកប៊ីស្មីឡាខាន់ មហាម៉ាឌីជារដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ និងលោកអាម៉េដ ម៉ាស៊ូដជាមេបញ្ជាការយោធា។
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថាន: ការបោះឆ្នោត និងគណបក្សនយោបាយ

ការបោះឆ្នោត និងគណបក្សនយោបាយ

thumb|left|ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកដូណាល់ ត្រាំឈរចាប់ដៃជាមួយប្រធានាធិបតីអាហ្វហ្កានីស្ថានលោកអាស្រាហ្វ ហ្កានី, ២០១៧

យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ២០០៤ បានចែងថា ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីនិងការបោះឆ្នោតសភាត្រូវបានធ្វើឡើងរៀងរាល់ ៥ ឆ្នាំម្តង។ ទោះជាយ៉ាងណាដោយសារតែការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០១៤ មានជម្លោះ គេបានពន្យារពេលការបោះឆ្នោតសភាឆ្នាំ២០១៥ ទៅធ្វើឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨។ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីនេះគឺអាស្រ័យលើប្រព័ន្ធបោះពីរជុំ។ ប្រសិនបើគ្មានបេក្ខជនណាមួយទទួលបានសម្លេងភាគច្រើននៅក្នុងជុំទីមួយទេនោះជុំទីពីរនឹងត្រូវធ្វើឡើងដោយជ្រើសយកបេក្ខជនកំពូលពីររូប។ ការបោះឆ្នោតសភាមានតែមួយជុំប៉ុណ្ណោះនិងផ្អែកលើ"ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតតែមួយមិនអាចផ្ទេរបាន"ដែលវាអាចអនុញ្ញាតឱ្យបេក្ខជនខ្លះជាប់ឆ្នោតដោយមានសម្លេងតិចជាងមួយភាគរយ។

បកទៅដើមដំបូងវិញ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអាហ្វហ្កានីស្ថានឆ្នាំ២០០៤ មិនមានជម្លោះឬចលាចលអ្វីទេដែលក្នុងនោះលោកហាមីដ កាហ្សៃបានយកឈ្នះនៅជុំទីមួយដោយទទួលបានសំឡេងគាំទ្រ ៥៥.៤%។ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០០៩ ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិទៅដោយខ្វះសន្តិសុខ អ្នកចូលរួមបោះឆ្នោតមានចំនួនតិច និងការលួចបន្លំសន្លឹកបោះឆ្នោតហើយជាលទ្ធផល លោកកាហ្សៃជាប់ឆ្នោតសារជាថ្មី។ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០១៤ បានបញ្ចប់ដោយលោកអាស្រាហ្វ ហ្កានីបានទទួលសម្លេងគាំទ្រប្រមាណ ៥៦.៤៤%។

thumb|រដ្ឋសភាជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថាននៅរដ្ឋធានីកាប៊ុល, អគារក្នុងរូបនេះត្រូវបានបើកដំណើរការដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥

គណបក្សនយោបាយបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងឆាកនយោបាយនៃប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាននៅក្រោយឆ្នាំ២០០១ ជាពិសេសគឺសកម្មភាពប្រឆាំងរបស់លោកកាហ្សៃចំពោះគណបក្សទាំងនោះ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសភាឆ្នាំ២០០៥ សន្លឹកឆ្នោតមិនបានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងគណបក្សរបស់បេក្ខជនឡើយដូច្នេះលទ្ធផលត្រូវបានកំណត់ដោយកិត្យានុភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់បេក្ខជននីមួយៗ។ នៅក្នុងចំណោមមន្រ្តីជាប់ឆ្នោតទាំងនោះមានដូចជា អតីតសមាជិកចលនាមូចាហ៊ីឌីន សាសនិកឥស្លាម ស្តេចត្រាញ់ អ្នកជាតិនិយមកុលសម្ព័ន្ធ អតីតអ្នកនយោបាយកុម្មុយនិស្ត អ្នកកំណែទម្រង់ អ្នកជំនាញតាមទីប្រជុំជន អ្នករាជានិយម និងអតីតសហការីតាលីបង់ជាច្រើននាក់។ នៅក្នុងពេលដំណើរគ្នានេះដែរ អាហ្វហ្កានីស្ថានបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣០ ទូទាំងពិភពលោកខាងចំនួនអ្នកតំណាងភេទស្រីនៅក្នុងរដ្ឋសភា។ គណបក្សផ្សេងៗកាន់តែមានឥទ្ធិពលច្រើនឡើងនៅក្រោយឆ្នាំ២០០៩ ពោលគឺនៅពេលដែលច្បាប់ថ្មីត្រូវបានប្រកាសដែលតម្រូវការឱ្យការចុះឈ្មោះគណបក្សមានភាពតឹងរ៉ឹងជាងមុន។ គណបក្សថ្មីៗជិតមួយរយត្រូវបានចុះឈ្មោះបន្ទាប់ពីច្បាប់នេះបានចូលជាធរមាន ហើយគណបក្សទាំងនោះបានដើរតួយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៤ ប៉ុន្តែឥទ្ធិពលបក្សនូវតែមានកម្រិតនៅឡើយ។
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថាន: យោធា

យោធា
thumb|ឧទ្ធមាគចក្រ "Black Hawks" នៃកងទ័ពជើងអាកាសអាហ្វហ្កានីស្ថាននៅឯអាកាសយានដ្ឋានកាន់ដាហារ
មុនពេលទីក្រុងកាប៊ុលត្រូវដួលរលំ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាហ្វហ្កានីស្ថានដែលស្ថិតនៅក្រោមក្រសួងការពារជាតិបានបែងចែកចេញជាកងទ័ពជើងអាកាសអាហ្វហ្កានីស្ថាន និងកងទ័ពជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ សាកលវិទ្យាល័យការពារជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានមានគ្រឹះស្ថានអប់រំផ្សេងៗសម្រាប់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាហ្វហ្កានីស្ថានរួមទាំងបណ្ឌិត្យសភាយោធាជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានផងដែរ។
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថាន: ការអនុវត្តន៏ច្បាប់

ការអនុវត្តន៏ច្បាប់
thumb|រថយន្តនគរបាលជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថាននៅក្នុងខេត្តគូណារ
ការអនុវត្តច្បាប់គឺជាទំនួលខុសត្រូវរបស់នគរបាលជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានដែលស្ថិតនៅក្រោមក្រសួងមហាផ្ទៃ។ នគរបាលជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានមានសាខាចម្បងពីរគឺ៖ នគរបាលឯកសណ្ឋានអាហ្វហ្កានីស្ថាន និងនគរបាលព្រំដែនអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ បេសកកម្មរបស់នគរបាលឯកសណ្ឋានគឺដើម្បីធានាសន្តិសុខនៅក្នុងប្រទេស ទប់ស្កាត់ឧក្រិដ្ឋកម្ម និងការពារទ្រព្យសម្បត្តិ។ នគរបាលព្រំដែនគឺទទួលខុសត្រូវក្នុងការការពារនិងថែរក្សាព្រំដែនរបស់ប្រទេសជាមួយរដ្ឋជិតខាងក៏ដូចជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេស។ ទីភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់អាហ្វហ្កានីស្ថានត្រូវបានគេស្គាល់ថាអគ្គនាយកសន្តិសុខជាតិក៏មាននាទីជួយដល់កម្លាំងនគរបាលជាមួយបញ្ហាសន្តិសុខដែរ។ តែទោះបីជាយ៉ាងណា ស្ទើរគ្រប់ផ្នែកនៃប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថានត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាតំបន់គ្រោះថ្នាក់ព្រោះដោយសារតែសកម្មភាពរបស់ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធនិងឧបទ្ទវហេតុទាក់ទងនឹងភេរវកម្ម។ ការចាប់ជំរិតទារប្រាក់លោះនិងប្លន់បានកើតឡើងជារឿយៗនៅតាមទីក្រុងធំៗ។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ កម្លាំងនគរបាលអាហ្វហ្កានីស្ថានរាប់រយនាក់បានស្លាប់ខណៈពេលកំពុងបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកគេ។ អាហ្វហ្កានីស្ថានក៏ជាប្រទេសនាំមុខនៃផលិតផលអាភៀនដែរ។ ផលដំណាំអាភៀននៅអាហ្វហ្កានីស្ថានបានផលិតចេញជាហេរ៉ូអ៊ីនខុសច្បាប់ជាង ៩០% នៅទូទាំងពិភពលោកនិងជាង ៩៥% នៃនៅទ្វីបអឺរ៉ុប។ ក្រសួងប្រឆាំងគ្រឿងញៀនគឺជាអ្នកដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការត្រួតពិនិត្យនិងលុបបំបាត់អាជីវកម្មគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់នៅក្នុងប្រទេស។
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថាន: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ

 ការិយាល័យប្រធានាធិបតី
 (ភាសាអង់គ្លេស) Afghanistan. The World Factbook. ទីភ្ញាក់ងារស៊ើបការណ៍កណ្តាល។
 
មគ្គុទេសក៍ស្រាវជ្រាវពីអាហ្វហ្កានីស្ថាន 

 

 
Category:សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វកានីស្ថាន
Category:អតីតប្រទេសនៅអាស៊ីកណ្តាល
Category:អតីតប្រទេសនៅអាស៊ីខាងត្បូង
Category:អតីតសាធារណរដ្ឋ
Category:អតីតរដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
សាធុ (ពាក្យបាលី)

សាធុ (មកពីសំស្រ្កឹត sādhu, "ល្អ, គុណធម៌, pious") ឬ Sathu (  ) ជា​ពាក្យ ​បាលី ​នៃ​ដើម​កំណើត ​សំស្ក្រឹត ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជា​រូបមន្ត​នៃ​ការ​អនុមតិ​ទាំង​ក្នុង​បរិបទ​សាសនា និង​ខាង​លោកិយ​នៅ ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ វាគឺជាប្រភេទនៃកំណែព្រះពុទ្ធសាសនានៃ 'អាម៉ែន' នៅក្នុង សាសនាអប្រាហាំ,  ឬ ស្វាហា នៅក្នុង យជ្ន ដែលជាទម្រង់នៃការសួរសុខទុក្ខផងដែរ។  ទោះបីជាវាជា "ឃ្លាដែលមិនអាចបកប្រែបាន",  វាអាចត្រូវបានបកប្រែជា "អាម៉ែន",  "ល្អ", " បាទ "  " អរគុណ ",  "ខ្ញុំបានទទួល",  "ធ្វើបានល្អ",  "ដូច្នេះ"  ឬ "ទាំងអស់នឹងល្អ" ។
សាធុ (ពាក្យបាលី): និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យបាលី 'សាធុ' មកពីឫស សំស្រ្កឹត 'សាធ' ដែលមានន័យថា 'សម្រេច' 'ដើម្បីជោគជ័យ' ឬ 'ដើម្បីមានប្រសិទ្ធិភាព' ។   ដោយការបន្ថែមបច្ច័យ '-ុ' វាបង្កើត adjective មានន័យថា 'accomplished' ឬ 'efficient ។  អត្ថន័យពិពណ៌នាអំពីនរណាម្នាក់ដែលបានទទួលជោគជ័យក្នុងការខិតខំខាងវិញ្ញាណ ឬខាងសីលធម៌របស់ពួកគេ។  នៅក្នុងភាសាសំស្រ្កឹតបុរាណ នាមដែលពាក់ព័ន្ធរបស់វា sādhu សំដៅទៅលើបុគ្គលដែលមានគុណធម៌ ឬបរិសុទ្ធ ដែលបានលះបង់ជីវិតលោកិយ ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅខាងវិញ្ញាណ។  ពាក្យនេះទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងឧត្តមគតិនៃការលះបង់ចោលកណ្តាលនៃទំនៀមទំលាប់សាសនារបស់ឥណ្ឌាដូចជា ព្រហ្មញ្ញសាសនា ពុទ្ធសាសនា និង សាសនាចេន ។
សាធុ (ពាក្យបាលី): ប្រើ

ប្រើ 

 ពិធីសាសនា 
ពាក្យដដែលៗបីដងនៃ សាធុ គឺជាពិធី សាសនាព្រះពុទ្ធ ទូទៅដែលតំណាងឱ្យ គ្រឿងអលង្ការទាំងបីរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា គឺ ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និង ព្រះសង្ឃ ។ 

ពេលខ្លះវាត្រូវបាននិយាយម្តងទៀតជាលើកទីបួនក្នុងសម្លេងវែងជាង និងសង្កត់ធ្ងន់។ ហេតុផលដែលពុទ្ធសាសនិកពោលថា “ សាធុ ” ទី៤ យ៉ាងយូរបែបនេះ អាចជាកិត្តិយសដល់បុគ្គលដែលប្រៀនប្រដៅបំផុត តាម មាគ៌ាដ៏ប្រសើរ ។ 

 ពាក្យ​បញ្ចប់ 
សាធុ ត្រូវ​បាន​គេ​ឮ​ជា​ញឹក​ញាប់​ជា​ពាក្យ​បញ្ចប់​នៅ​ក្នុង​កន្លែង​សាសនា។ ពុទ្ធសាសនិកទាំងអស់អាចប្រើប្រាស់បាន ដូចជាព្រះសង្ឃ ដូនជី និងឧបាសក។  គេ​និយាយ​ថា​បន្ទាប់​ពី​ទទួល​បាន​ការ​ថ្វាយ​បង្គំ ព្រះ​ធម្មទេសនា ( កិច្ច​ពិភាក្សា​ព្រះ​ធម៌ ) ព្រម​ទាំង​ក្នុង​បរិបទ​អាសគ្រាម។ ធម្មទេសនា​តែង​បញ្ចប់​ធម្មទេសនា​ដោយ​ប្រាថ្នា​ចង់​បាន​នូវ ​ព្រះនិព្វាន ដែល​បន្ទាប់​មក​ដោយ​ការ​បញ្ចប់​ដោយ ​ឯកច្ឆ័ន្ទ ​ថា " សាធុ សាធុ សាធុ " ។ ពុទ្ធសាសនិកនិយាយថា " សាធុ សាធុ សាធុ " បីដង ដើម្បីឆ្លើយសំណួរសាសនា ឬបង្ហាញពីអារម្មណ៍សាសនារបស់ពួកគេ ប្រសិនបើពួកគេយល់ថាសំណើនោះពេញចិត្ត។

នៅពេលដែលព្រះសង្ឃភូមា ឧតិលោក បានដាស់តឿនអ្នកភូមិមិនព្រមបង់ពន្ធលើដី និងពន្ធលើការកាន់កាប់ ដើម្បីទទួលបានការគ្រប់គ្រងផ្ទះប្រឆាំងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ជាធម្មតាគាត់បានបញ្ចប់សុន្ទរកថារបស់គាត់ដោយសួរអ្នកដែលទទួលយកការអធិប្បាយរបស់គាត់ថា សាធុ បីដង។ 

នៅក្នុងទំនៀមទំលាប់ព្រះពុទ្ធសាសនាមួយចំនួន ដូចជា ពិធីបុណ្យវិសាខបូជា ពាក្យ សាធុ ជួនកាលត្រូវបានបន្តដោយសំឡេង ខ្យង  ឬ សំឡេង គង ដើម្បីសម្គាល់ចុងបញ្ចប់នៃជំពូកនីមួយៗនៃគម្ពីរបាលីឃ្លា។ 

 រឿងល្អ 
"សាធុ" ក៏ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើអ្វីដែលល្អ។ នៅក្នុង ធម្មបទ ខទី៣៥ ព្រះពុទ្ធបាននិយាយថា សាធុ ដើម្បីធ្វើឱ្យចិត្ត។ 

 សម្រែកសម្រាប់ជ័យជំនះ 
សថោ គឺជាការយំសម្រាប់ភាពរីករាយនៅក្នុងរឿង វេទ បុរាណហើយវានៅតែត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងវប្បធម៌ហិណ្ឌូជាការស្រែកទូទៅនៃការយល់ព្រមនៅក្នុងសមរភូមិ។  នៅក្នុងភាសាថៃនៃរឿងព្រេងមួយរបស់ ភគវេទគិត បកប្រែដោយ Eliakim Littell ពាក្យ សាថុ, សាថុ, ត្រូវបានដាក់នៅក្នុងមាត់របស់ស្តេច: 

 ឧទាន 
ពាក្យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​ប្រើ​នៅ​ពេល​អ្នក​កាន់​សាសនា​សួរ​ព្រះអង្គ​អំពី​បញ្ហា​ជ្រៅ ឬ​ពិបាក។ ដូច្នេះ សាធុ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ម្តងម្កាលនៅក្នុង តិបិដក ជាឧទានមួយ។ ក្នុង​គម្ពីរ ​វិន័យបិតក ដើម្បី​បង្ហាញ​ការ​ដឹង​គុណ​ចំពោះ​អ្វី​ដែល ​ព្រះ​សារីបុត្ត ​បាន​មាន​ព្រះ​បន្ទូល ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​ឆ្លើយ​តប​ថា ៖

 អ្នកបើក 
សាធុ ក៏ត្រូវបានគេប្រើជាអ្នកបើកនៅក្នុងការអធិស្ឋានដល់រូបព្រះពុទ្ធ។  វាក៏ត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ដែលមិនមែនជាព្រះពុទ្ធសាសនា។ ជាឧទាហរណ៍ ពាក្យ សាធុ ត្រូវបានប្រើដោយទាហានដែលថ្វាយបង្គំ  ដល់ស្តេច  ឬដោយអ្នកជឿអធិស្ឋានដល់អាទិទេពដូចជាភូមា ណាត  និង <i id="mwmg">ទេវតា</i> ជាអ្នកបើក:
សាធុ (ពាក្យបាលី): ពិធីសាសនា

ពិធីសាសនា 
ពាក្យដដែលៗបីដងនៃ សាធុ គឺជាពិធី សាសនាព្រះពុទ្ធ ទូទៅដែលតំណាងឱ្យ គ្រឿងអលង្ការទាំងបីរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា គឺ ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និង ព្រះសង្ឃ ។ 

ពេលខ្លះវាត្រូវបាននិយាយម្តងទៀតជាលើកទីបួនក្នុងសម្លេងវែងជាង និងសង្កត់ធ្ងន់។ ហេតុផលដែលពុទ្ធសាសនិកពោលថា “ សាធុ ” ទី៤ យ៉ាងយូរបែបនេះ អាចជាកិត្តិយសដល់បុគ្គលដែលប្រៀនប្រដៅបំផុត តាម មាគ៌ាដ៏ប្រសើរ ។
សាធុ (ពាក្យបាលី): ពាក្យ​បញ្ចប់

ពាក្យ​បញ្ចប់ 
សាធុ ត្រូវ​បាន​គេ​ឮ​ជា​ញឹក​ញាប់​ជា​ពាក្យ​បញ្ចប់​នៅ​ក្នុង​កន្លែង​សាសនា។ ពុទ្ធសាសនិកទាំងអស់អាចប្រើប្រាស់បាន ដូចជាព្រះសង្ឃ ដូនជី និងឧបាសក។  គេ​និយាយ​ថា​បន្ទាប់​ពី​ទទួល​បាន​ការ​ថ្វាយ​បង្គំ ព្រះ​ធម្មទេសនា ( កិច្ច​ពិភាក្សា​ព្រះ​ធម៌ ) ព្រម​ទាំង​ក្នុង​បរិបទ​អាសគ្រាម។ ធម្មទេសនា​តែង​បញ្ចប់​ធម្មទេសនា​ដោយ​ប្រាថ្នា​ចង់​បាន​នូវ ​ព្រះនិព្វាន ដែល​បន្ទាប់​មក​ដោយ​ការ​បញ្ចប់​ដោយ ​ឯកច្ឆ័ន្ទ ​ថា " សាធុ សាធុ សាធុ " ។ ពុទ្ធសាសនិកនិយាយថា " សាធុ សាធុ សាធុ " បីដង ដើម្បីឆ្លើយសំណួរសាសនា ឬបង្ហាញពីអារម្មណ៍សាសនារបស់ពួកគេ ប្រសិនបើពួកគេយល់ថាសំណើនោះពេញចិត្ត។

នៅពេលដែលព្រះសង្ឃភូមា ឧតិលោក បានដាស់តឿនអ្នកភូមិមិនព្រមបង់ពន្ធលើដី និងពន្ធលើការកាន់កាប់ ដើម្បីទទួលបានការគ្រប់គ្រងផ្ទះប្រឆាំងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ជាធម្មតាគាត់បានបញ្ចប់សុន្ទរកថារបស់គាត់ដោយសួរអ្នកដែលទទួលយកការអធិប្បាយរបស់គាត់ថា សាធុ បីដង។ 

នៅក្នុងទំនៀមទំលាប់ព្រះពុទ្ធសាសនាមួយចំនួន ដូចជា ពិធីបុណ្យវិសាខបូជា ពាក្យ សាធុ ជួនកាលត្រូវបានបន្តដោយសំឡេង ខ្យង  ឬ សំឡេង គង ដើម្បីសម្គាល់ចុងបញ្ចប់នៃជំពូកនីមួយៗនៃគម្ពីរបាលីឃ្លា។
សាធុ (ពាក្យបាលី): រឿងល្អ

រឿងល្អ 
"សាធុ" ក៏ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើអ្វីដែលល្អ។ នៅក្នុង ធម្មបទ ខទី៣៥ ព្រះពុទ្ធបាននិយាយថា សាធុ ដើម្បីធ្វើឱ្យចិត្ត។
សាធុ (ពាក្យបាលី): សម្រែកសម្រាប់ជ័យជំនះ

សម្រែកសម្រាប់ជ័យជំនះ 
សថោ គឺជាការយំសម្រាប់ភាពរីករាយនៅក្នុងរឿង វេទ បុរាណហើយវានៅតែត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងវប្បធម៌ហិណ្ឌូជាការស្រែកទូទៅនៃការយល់ព្រមនៅក្នុងសមរភូមិ។  នៅក្នុងភាសាថៃនៃរឿងព្រេងមួយរបស់ ភគវេទគិត បកប្រែដោយ Eliakim Littell ពាក្យ សាថុ, សាថុ, ត្រូវបានដាក់នៅក្នុងមាត់របស់ស្តេច:
សាធុ (ពាក្យបាលី): ឧទាន

ឧទាន 
ពាក្យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​ប្រើ​នៅ​ពេល​អ្នក​កាន់​សាសនា​សួរ​ព្រះអង្គ​អំពី​បញ្ហា​ជ្រៅ ឬ​ពិបាក។ ដូច្នេះ សាធុ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ម្តងម្កាលនៅក្នុង តិបិដក ជាឧទានមួយ។ ក្នុង​គម្ពីរ ​វិន័យបិតក ដើម្បី​បង្ហាញ​ការ​ដឹង​គុណ​ចំពោះ​អ្វី​ដែល ​ព្រះ​សារីបុត្ត ​បាន​មាន​ព្រះ​បន្ទូល ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​ឆ្លើយ​តប​ថា ៖
សាធុ (ពាក្យបាលី): អ្នកបើក

អ្នកបើក 
សាធុ ក៏ត្រូវបានគេប្រើជាអ្នកបើកនៅក្នុងការអធិស្ឋានដល់រូបព្រះពុទ្ធ។  វាក៏ត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ដែលមិនមែនជាព្រះពុទ្ធសាសនា។ ជាឧទាហរណ៍ ពាក្យ សាធុ ត្រូវបានប្រើដោយទាហានដែលថ្វាយបង្គំ  ដល់ស្តេច  ឬដោយអ្នកជឿអធិស្ឋានដល់អាទិទេពដូចជាភូមា ណាត  និង <i id="mwmg">ទេវតា</i> ជាអ្នកបើក:
សាធុ (ពាក្យបាលី): វប្បធម៌ប្រជាប្រិយ

វប្បធម៌ប្រជាប្រិយ 

 បណ្តាញសង្គម 
Sādhu, sādhu, sādhu associated with three folding hands emoticon has become a popular comment on social networks as sign of reverence and encouragement.

 តន្ត្រី 
Saathukaan () is the traditional melody used by Thai musicians for eulogy and oblation in honour of the Triple Gem, while as special Saathukaan played only by drums is an invitatory for great teachers. Thai pop singer Boom Boom Cash produced a song entitled Sathu () in May 2018. contemporary worship music in Thailand also translates the Christian blessing as sathu, as in the translation of <i id="mwug">Blessed be your Name</i> ().
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
សាធុ (ពាក្យបាលី): តន្ត្រី

តន្ត្រី 
Saathukaan () is the traditional melody used by Thai musicians for eulogy and oblation in honour of the Triple Gem, while as special Saathukaan played only by drums is an invitatory for great teachers. Thai pop singer Boom Boom Cash produced a song entitled Sathu () in May 2018. contemporary worship music in Thailand also translates the Christian blessing as sathu, as in the translation of <i id="mwug">Blessed be your Name</i> ().
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
សាន ម៉ៅ

មាស សាម៉ន
សាន ម៉ៅthumb|400px|រូបភាពលោក សាន ម៉ៅជីវប្រវត្តិសង្ខេបនាម​ពេញសាន ម៉ៅ(ធូ ចំរ៉ុង)រហស្សនាមសេដ្ឋីអ៊ូរ៉ាន់សញ្ជាតិអាជីព អ្នកចម្រៀងជំនាញ តារាកំប្លែង
 ល្ខោនបាសាក់
 ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតថ្ងៃទទួលមរណភាព
|colspan="2"|ម៉ោង ៦ល្ងាច  
|- style="vertical-align:top;"
|ទទួលមរណភាពដោយសារ|colspan="2"|​ស្ទះ​បំបង់​ខ្យល់​ និង គាំង​បេះដូង
|- style="vertical-align:top;"
|ជំងឺ|colspan="2"|​ជំងឺសួត ជំងឺបេះដូងជំងឺលើសឈាម ឈាមសស៊ីឈាមក្រហម និងជំងឺលើសជាតិស្ករ និង ដុះសាច់បំពង់ក
|- style="vertical-align:top;"
|ទីកន្លែងកំណើត|colspan="2"|ភូមិព្រែកថ្មី សង្កាត់ព្រែកថ្មី ខណ្ឌច្បារអំពៅ រាជធានីភ្នំពេញ
|- style="vertical-align:top;"
|ឪពុក|colspan="2"| 

|- style="vertical-align:top;"
|ម្តាយ|colspan="2"|

|- style="vertical-align:top;"
|ភរិយា|colspan="2"|​

|- style="vertical-align:top;"
|បុត្រ'''
សាន ម៉ៅ: មរណភាព

មរណភាព
តារា​កំប្លែង​នាយ សាន ម៉ៅ បានទទួល​មរណភាព​កាលពី​វេលា​ម៉ោង​០៦​ល្ងាច ​ថ្ងៃទី​០២​ ខែតុលា ឆ្នាំ​២០១៩​ នៅ​មន្ទីរពេទ្យ​ខេត្ត អ៊ូ​ប៊ុន ប្រទេស​ថៃ​ ហើយ​ពេលនេះ​សព​របស់គាត់​ក៏​ត្រូវបាន​ដឹកបញ្ជូន​មក​ដល់​ប្រទេស​ខ្មែរ​វិញ​។

កាលពី​វេលា​ម៉ោង​០៣​ទៀបភ្លឺ ​ឈានចូល​ថ្ងៃទី​០៣​ ខែតុលា​ ឆ្នាំ​២០១៩​។​ 

សព​របស់​នាយ សាន ម៉ៅ បច្ចុប្បន្នកំពុង​តម្កល់​ធ្វើបុណ្យ​នៅ​វត្ត​ព្រែកប្រា​សង្កាត់​ព្រែក​ថ្មី ខណ្ឌ​ច្បារអំពៅ​ហើយក៏​ត្រូវ​បូជា​នៅ​ថ្ងៃ​សៅរ៍​ ទី​០៥​ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៩ ​នៅ​វេលា​ម៉ោង​៤​រសៀល
សាន យន់

សាន យុន (  ; ១៩០៥ – ១៩៧៤) គឺជាអ្នកនយោបាយដែលបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពីឆ្នាំ១៩៥៦ ដល់១៩៥៧  គាត់ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ នៅឆ្នាំ១៩៥៧។
សានព្រះកាន

​
រូបភាពតូច| 
សានព្រះកាន ដែលជាភាសាថៃថា  សានស៊ឹង  (); ()ចំហៀងប្រាសាទប្រាប្រាង្គសំយ៉ុត(ប្រាសាទប្រាង្គបី)  ជាប្រាសាទដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តពលបុរី។ នៅប្រាសាទនេះរៀងរាល់ឆ្នាំជនជាតិថៃបានប្រារព្ធពិធីអោយផ្លែឈើ និង អាហារដល់សត្វស្វា ដែលគេហៅថា បុណ្យរំលឹកគុណហនុមាន ដែលប្រារព្ធនៅខាងមុខប្រាសាទនេះ។ ការប្រារព្ធពិធីនៅមុខប្រាសាទនេះហើយដែលបង្ហាញថាប្រាសាទនេះជាប្រាសាទស្វាពិតប្រាកដ៏។ តែមានឯកសារថៃមួយបានសរសេរថា ប្រាសាទនេះមិនមែនជារបស់ខ្មែរទេគឺជារបស់ ជនជាតិខម ដែលគេយកទាំងប្រាសាទ និងអក្សរថាជារបស់ខម ។.
សាន់ទិ ដួងស្វាង

សាន់ទិ ដួងស្វាង ( 10 មករា 1968 - 4 វិច្ឆិកា 2016) ឈ្មោះ​ពិត ចរេ ភូថង () ជាអ្នកចម្រៀងលូកធុងប្រុសជនជាតិថៃhttp://music.mthai.com/hotissue/250749.html
សាន់ទិ ដួងស្វាង: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
កើតថ្ងៃទី 10 មករា 1968 នៅខេត្តចង្វាត់ភិចិត្រ ប្រទេសថៃ គាត់បានឡើងឆាកតន្រ្តីនៅចន្លោះឆ្នាំ 1986 ដល់ឆ្នាំ 2016 និងគាត់បានស្លាប់កើតថ្ងៃទី 4 វិច្ឆិកា 2016 នៅខេត្តសមុទ្រសង្គ្រាម អាយុ 48 ឆ្នាំ
សាន់ទិ ដួងស្វាង: ការងារតន្រ្តី

ការងារតន្រ្តី 

 ថើបមិនផ្អែម (จูบไม่หวาน)
 ដកពាក្យសម្បថ (ถอนคำสาบาน)
 អ្នកលូកធុងក្រីក្រ (ลูกทุ่งคนยาก)
 ស្នេហ៍នេះមានកម្ម (รักนี้มีกรรม)
 នាងអណ្តែតនាងភ្លេច (นางลอย นางลืม)
សាន់ម៉ារីណូ

ប្រទេសសាន់ម៉ារីណូ ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋសាន់ម៉ារីណូ San Marino. The World Factbook. Central Intelligence Agency.   (  ) និងត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា សាធារណៈរដ្ឋស្ងប់ស្ងាត់បំផុតសាន់ម៉ារីណូ  (  ) គឺជា មីក្រូរដ្ឋអឺរ៉ុប ដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយ ប្រទេសអ៊ីតាលី ។  មានទីតាំងនៅភាគឦសាននៃ ភ្នំ Apennine វាជា ប្រទេសតូចបំផុតទីប្រាំ ក្នុងពិភពលោក  ដែលមានផ្ទៃដីត្រឹមតែជាង    និងចំនួនប្រជាជនចំនួន 33,642 គិតត្រឹមឆ្នាំ
សាន់យុ

សាន់យុ (   , pronounced [sáɰ̃ jṵ] ; កើតថ្ងៃទី ៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩១៨ – ថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៩៦) គឺជាឧត្តមសេនីយ និងជារដ្ឋបុរសរបស់កងទ័ពភូមា ដែលបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីទី៥ នៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ពីថ្ងៃទី ៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៨១ ដល់ថ្ងៃទី ២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៨៨។
សាបា

សាបា  គឺជារដ្ឋនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងកោះបូណេអូក្នុងតំបន់នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ីខាងកើត ។ សាបា មានព្រំប្រទល់ជាប់រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់របស់ម៉ាឡេស៊ី នៅភាគនិរតី និងខេត្តកាលីម៉ាន់តាន់ខាងជើង នៃ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនៅភាគខាងត្បូង។ ដែនដីសហព័ន្ធ នៃឡាប៊ួន គឺជាកោះមួយនៅឆ្ងាយពីឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចរបស់រដ្ឋ។ គូតា គីណាបាឡូ គឺជាទីក្រុងរដ្ឋធានីរបស់រដ្ឋដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋ និងជាកន្លែងអាសនៈរបស់ រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋសាបា ។ ទីប្រជុំជនសំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៅរដ្ឋសាបា រួមមាន សានដាក់ និង តាវអោ។ ជំរឿន២០២០ បានកត់ត្រាចំនួនប្រជាជន ៣ ៤១៨ ៧៨៥នាក់នៅក្នុងរដ្ឋ។  វាមាន អាកាសធាតុអេក្វាទ័រ ជាមួយនឹងព្រៃត្រូពិចដែលសម្បូរទៅដោយប្រភេទសត្វនិងរុក្ខជាតិ។ រដ្ឋនេះមានជួរភ្នំ វែងនៅភាគខាងលិចដែលបង្កើតជាផ្នែកនៃ ឧទ្យានជាតិក្រុឆឺរ៉ាង។ ទន្លេគីណាបាតាងាន គឺជា​ទន្លេវែងបំផុតទីពីរក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ហូរ​កាត់​រដ្ឋសាបា។ ចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃរដ្ឋសសាបា ភ្នំគីណាបាលូក៏ជាចំណុចខ្ពស់បំផុតរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីផងដែរ។
សាបាក (ទឹកដីបុរាណ)

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ការកំណត់នាមនាមនៅក្នុង Ajayib al-Hind, Zabag ( Zabedj ) ត្រូវបានបកស្រាយថាជា Java ។
សាបាក ( ឥណ្ឌូនេស៊ី : Sabak ; ចិន : 阇婆 ឬ 闍婆 " She-bó " , " Shepo " ; សំស្ក្រឹត : Javaka ; អារ៉ាប់ : الزابج " Zabaj "; ឡាតាំង : Jabad) ត្រូវបានគេគិតថា ជាទឹកដីបុរាណមួយ ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិន។ កន្លែងណាមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រវាង នគរចេនឡា (ឥឡូវប្រទេសកម្ពុជា) និង ជ្វា ។ ប្រវត្តិវិទូជាច្រើនបានភ្ជាប់នគរនេះជាមួយ ស្រីវិជ័យ ហើយគិតថាទីតាំងរបស់វាស្ថិតនៅកន្លែងណាមួយនៅក្នុង កោះស៊ូម៉ា ត្រា កោះជ្វា ឬ ឧបទ្វីបម៉ាឡេ ។  ប្រវត្ដិវិទូឥណ្ឌូនេស៊ីបានស្នើថា សាបាក មានទំនាក់ទំនងជាមួយតំបន់ មួរ៉ាសាបាក នាពេលបច្ចុប្បន្ន ដែលជា មាត់ទន្លេ Batang Hari ក្នុង East Tanjung Jabung Regency ខេត្ត Jambi ។  សាបាក ក៏អាចមានទីតាំងនៅ ជ្វា មិនមែន ស្រីវិជ័យ ទេព្រោះ សាបាក ត្រូវបានគេកត់សំគាល់ថាជាឧបសម្ព័ន្ធ ស្រីវិជ័យ ហើយទំហំនៃ សាបាក មានទំហំត្រឹមតែពាក់កណ្តាលនៃកោះមួយហៅថា Ramni (ស៊ូម៉ាត្រា) ។  : ៣០–៣១ 

Samuel Bochart បានផ្តល់យោបល់ថា ចាបាក គឺជាកោះ Iabadiu ដូចដែលបានរៀបរាប់ដោយ Ptolemy ថា "វាត្រូវបានអានថា ἰαβαδίου នោះគឺជា iaba - diu ឬកោះ ជ្វា" ។  គាត់ប្រកែកថា "iaba diu" មានន័យថាកោះ barley ហើយពាក្យ "iaba " គឺផ្អែកលើពាក្យអារ៉ាប់ jabad ឬ aibad ដែលមានន័យថាស្មៅឬគ្រាប់ធញ្ញជាតិដែលមានបំណងសម្រាប់គោក្របី។  Bochart ក៏ប្រកែកដែរថា ការបកស្រាយត្រឹមត្រូវនៃ Iabadiu គឺ νῆσος ( nesos, many islands ) មិនមែនជា νήσου ( nísou, an island ) ទេ។ នៅលើការបោះពុម្ពដ៏សំខាន់នៃ Stephanus នៃ Byzantium លោក Abraham Berkelius ប្រកែកថាកោះ Iabadiu ដូចដែលបានបង្ហាញដោយ Ptolemy គឺ Iaba diu ឬកោះ ជ្វា ។ ហើយ​សម្រាប់​ជនជាតិ​ពែរ្ស និង​ប្រជាជន​ឥណ្ឌា គ្មាន​នរណា​ម្នាក់​ដែល​មិន​ដឹង​ថា "ឌីយូ" តំណាង​កោះ​នោះ​ទេ ហើយ "អ៊ីបា" តំណាង​ឱ្យ​ស្មៅ ឬ​គ្រាប់​ធញ្ញជាតិ។  

ទីតាំងពិតប្រាកដរបស់វានៅតែជាប្រធានបទនៃការជជែកដេញដោលក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញ។ ទីតាំងដែលអាចកើតមានផ្សេងទៀតដូចជា Borneo ភាគខាងជើង និង ហ្វីលីពីន ក៏ត្រូវបានស្នើផងដែរ។
សាបាក (ទឹកដីបុរាណ): រឿងព្រេងរបស់ មហារាជ នៃ សាបាច

រឿងព្រេងរបស់ មហារាជ នៃ សាបាច 
ថ្ងៃមួយ​ដោយ​ការ​ច្រណែន​ឈ្នានីស អ្នកគ្រប់គ្រង​ខ្មែរ​បាន​ថ្លែង​សុន្ទរកថា​ខាងក្រោម​នៅក្នុង​តុលាការ។

អ្នកគ្រប់គ្រងវ័យក្មេងបាននិយាយថា "ខ្ញុំមានបំណងប្រាថ្នាមួយដែលខ្ញុំចង់បំពេញ" ។

ព្រះ​អង្គ​បាន​សួរ​ទីប្រឹក្សា​ដ៏​ស្មោះ​ត្រង់​របស់​ទ្រង់​ថា៖ «តើ​អ្វី​ទៅ​ជា​ការ​ប៉ង​ប្រាថ្នា​នោះ»។

ព្រះចៅអធិរាជបានកត់សម្គាល់ថា "ខ្ញុំចង់ឃើញមុខខ្ញុំនៅលើចាន" ដែលជាប្រមុខនៃស្តេច សាបាច ។

រដ្ឋមន្ត្រីឆ្លើយថា “ទូលបង្គំ​មិន​ប្រាថ្នា​ទេ ព្រះ​មហាក្សត្រ​ទ្រង់​សម្តែង​នូវ​ព្រះរាជ​បំណង​បែប​នេះ”។​ លោក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​បាន​ឆ្លើយ​ថា “ខ្មែរ​និង​សាបាច​មិន​ដែល​បង្ហាញ​ការ​ស្អប់​គ្នា​ដោយ​ពាក្យ​សំដី​ឬ​អំពើ​ណា​មួយ​ឡើយ។ អ្វី​ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​បាន​មាន​បន្ទូល​មិន​គួរ​ធ្វើ​ឡើង​វិញ​ទេ»។

ដោយខឹងសម្បារនឹងការទូន្មានដ៏ឈ្លាសវៃនេះ មេដឹកនាំខ្មែរបានបញ្ចេញសំឡេងរបស់គាត់ ហើយទាមទារម្តងទៀត ដើម្បីអោយមេទ័ព និងពួកអភិជនទាំងអស់ដែលមានវត្តមាននៅតុលាការបានស្តាប់គាត់។ សម្ដី​នៃ​ការ​ផ្ទុះ​កំហឹង​របស់​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​វ័យ​ក្មេង​បាន​ឆ្លង​ពី​មាត់​មួយ​ទៅ​មាត់​មួយ​រហូត​ដល់​ទី​បំផុត​វា​បាន​មក​ដល់​តុលាការ​នៃ មហារាជ នៃ សាបាច ។ លុះ​បាន​ឮ​ពាក្យ​របស់​អ្នក​គ្រប់គ្រង​ខ្មែរ​ហើយ មហារាជ​ក៏​បញ្ជា​ឲ្យ​ក្រុមប្រឹក្សា​របស់​ខ្លួន​រៀបចំ​សំពៅ​មួយ​ពាន់​សម្រាប់​ចេញ​ដំណើរ។ លុះ​រៀបចំ​កង​នាវា​ហើយ ព្រះ​មហា​រាជ​ក៏​ឡើង​លើ​គោក ហើយ​ប្រកាស​ប្រាប់​ហ្វូង​អ្នក​នៅ​មាត់​ច្រាំង​ថា នឹង​ធ្វើ​ដំណើរ​កម្សាន្ត​នៅ​លើ​កោះ​របស់​ខ្លួន ។ លុះដល់សមុទ្រហើយ មហារាជបញ្ជាឲ្យទ័ពទ័ពបន្តទៅរាជធានីរបស់ស្ដេចខ្មែរ ដែលទ័ពរបស់ព្រះអង្គបាននាំខ្មែរដោយភ្ញាក់ផ្អើល ដណ្តើមយកទីក្រុង ហើយឡោមព័ទ្ធព្រះរាជវាំង។ ក្រោយ​ពី​ចាប់​បាន​អ្នក​គ្រប់គ្រង​ខ្មែរ​ហើយ គាត់​ត្រូវ​បាន​នាំ​យក​ទៅ​មុខ​ព្រះ​មហា​រាជនៃ​សាបាច។

"តើអ្វីបណ្តាលឱ្យអ្នកបង្កើតនូវសេចក្តីប្រាថ្នាដែលមិននៅក្នុងអំណាចរបស់អ្នកដើម្បីបំពេញ ដែលនឹងមិនផ្តល់ឱ្យអ្នកនូវសុភមង្គលឡើយ ប្រសិនបើអ្នកបានដឹងពីវា ហើយនឹងមិនត្រូវបានរាប់ជាសុចរិត ប្រសិនបើវាងាយស្រួលសម្រេច?" បានសួរ មហារាជ នៃ សាបាច ។

ដោយ​សារ​ស្តេច​ខ្មែរ​គ្មាន​អ្វី​ត្រូវ​និយាយ​តប​ស្នង​ទេ មហារាជ​នៃ​សាបាច​បាន​បន្ត«អ្នក​បាន​បង្ហាញ​បំណង​ចង់​ឃើញ​ក្បាល​ខ្ញុំ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​អ្នក បើ​អ្នក​ចង់​ដណ្តើម​យក​ប្រទេស និង​នគរ​របស់​ខ្ញុំ ឬ​ចង់​បំផ្លាញ​ផ្នែក​មួយ​របស់​វា ខ្ញុំ​ក៏​នឹង​ធ្វើ​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នក​ដែរ។ បានត្រឹមតែសំដែងសេចក្តីប្រាថ្នាដំបូងប៉ុណ្ណោះ ខ្ញុំនឹងអនុវត្តចំពោះអ្នកនូវការព្យាបាលដែលអ្នកចង់អនុវត្តចំពោះខ្ញុំ ហើយខ្ញុំនឹងត្រឡប់ទៅប្រទេសរបស់ខ្ញុំវិញ ដោយមិនយកអ្វីជារបស់ខ្មែរ ទោះតម្លៃធំ ឬតូចក៏ដោយ”។

លុះ​ព្រះ​មហា​រាជាត្រឡប់​ទៅ​វាំង​វិញ ទ្រង់​គង់​លើ​បល្ល័ង្ក។ ចាន​មួយ​ដែល​ដាក់​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ព្រះអង្គ គឺ​ជា​ចាន​មួយ​ដែល​ដាក់​ព្រះ​សិរសា​អតីត​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ។