navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រសព្វរវាងបន្ទាត់និងប្លង់: ទំរង់ប៉ារ៉ាម៉ែត

ទំរង់ប៉ារ៉ាម៉ែត
បន្ទាត់មួយត្រូវរៀបរាប់ដោយគ្រប់ចំនុចដែលជាទិសដៅដែលផ្តល់ ពីចំនុចមួយ ។ ដូចនេះ បន្ទាត់អាចសំដែងរាងជា

ដែល  និង  ជាចំនុចពីរផ្សេងគ្នានៅលើបន្ទាត់ ។

ដូចគ្នាដែរ ចំពោះប្លង់

 

ដែល  ,
 ជាបីចំនុចស្ថិតនៅក្នុងប្លង់ ហើកូលីនេអ៊ែ(ស្ថិតនៅលើបន្ទាត់តែមួយ) ។

ចំនុចដែលជាប្រសព្វរវាងបន្ទាត់និងប្លង់ ត្រូវគេរៀបរាប់ដោយដាក់សមីការបន្ទាត់ស្មើនឹងសមីការប្លង់ ក្នុងទំរង់ជាសមីការប៉ារ៉ាម៉ែត

វាអាចត្រូវគេសំរួលជា

ដែលអាចដាក់ក្នុងទំរង់ម៉ាទ្រីស ជា

ចំនុចប្រសព្វគឺ

បើបន្ទាត់ស្របនឹងប្លង់ នោះវ៉ិចទ័រ,  និង  ជាលីនេអ៊ែពឹងពាក់គ្នា ហើយម៉ាទ្រីសជាម៉ាទ្រីសទោល ។ ចំលើយនេះកើតឡើងក្នុងករណីបន្ទាត់ស្ថិតនៅក្នុងប្លង់ ។

បើចំលើយផ្ទៀងផ្ទាត់លក្ខខណ្ឌ  នោះចំនុចប្រសព្វស្ថិតនៅលើបន្ទាត់រវាង  និង  ។

បើចំលើយផ្ទៀងផ្ទាត់

នោះចំនុចប្រសព្វស្ថិតនៅក្នុងប្លង់ ហើយស្ថិតនៅក្នុងត្រីកោណដែលបង្កើតដោយបីចំនុច 

,  និង  ។

បញ្ហានេះជាទូទៅត្រូវគេដោះស្រាយដោយសំដែងវា ក្នុងទំរង់ម៉ាទ្រីស និង​ម៉ាទ្រីសច្រាស
ប្រសព្វរវាងបន្ទាត់និងប្លង់: ទំរង់[[ពិជគណិត]]

ទំរង់ពិជគណិត
សមីការប្លង់អាចត្រូវគេកំនត់ដោយ

ដែល  ជាចំនុចមួយនៅលើប្លង់ ហើយ ជាវ៉ិទ័រណរម៉ាល់នឹងប្លង់ ។ វ៉ិចទ័រណរម៉ាល់អាចត្រូវរកឃើញដោយ

 and  ។

ដោយដាក់បញ្ចូលសមីការបន្ទាត់ វាអោយ

និង

 ។

ក្នុងរាងជាកូអរដោនេ បើ   នោះសមីការប្លង់សំដែងដោយ 

និង

បើទិសដៅនៃបន្ទាត់  កែងនឹងវ៉ិចទ័រណរម៉ាល់ភាគបែងស្មើនឹងសូន្យ ។ បើ បន្ទាត់ស្ថិតក្នុងប្លង់ នោះទាំងភាគបែង និងភាគយកស្មើនឹងសូន្យ សមីការផ្ទៀងផ្ទាត់ចំពោះគ្រប់តំលៃនៃ t ។

Category:គណិតវិទ្យា
Category:ធរណីមាត្រ

cs:Analytická geometrie#Vzájemná poloha dvou rovin v třírozměrném prostoru
ប្រស្តារ

ស្តាំ|រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល| គំនូរព្រាងឆ្នាំ 1834 នៃ ប្រស្តារ
ប្រស្តារ (     , ផ្នែកបន្ថែម, កំពូលសំប៉ែត) គឺជាប្រភេទមួយនៃ entablature នៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទហិណ្ឌូ ។
ប្រស្តារ: ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ 
វា​គឺ​ជា​រចនាសម្ព័ន្ធ​ផ្តេក​នៃ​ក្រុម​និង​ផ្សិត​នៅ​ពីលើ​ដើម​ជួរ​ឈរ ដែល​ជួនកាល​មាន​មុខងារ​ជា​តួ​នៃ​រឿង។ ប្រស្តារ គឺជាធាតុមុខងារ និងការតុបតែងដែលមានទីតាំងនៅខាងលើ ស្ថាបត្យកម្ម នៃប្រាសាទ។    ជាផ្នែកទីបីនៃអគាររាប់ពីបាត ប្រស្តារ គឺជាធាតុសំខាន់នៃសមាសភាពស្ថាបត្យកម្មទាំងមូលនៃប្រាសាទ។
ប្រស្តារ: អត្ថន័យ

អត្ថន័យ 
នៅក្នុងបរិបទ ទ្រាវិឌ ប្រស្តារ តំណាងឱ្យកន្លែងប្រជុំមួយដែលការបែងចែកពីរនៃប្រាសាទគឺ ប្រាសាទ វគ៌ (ផែនដី) និង បាទ វភ៌ (ស្ថានសួគ៌) ជួបគ្នា។
ប្រស្តារ: ផ្នែក

ផ្នែក 
ប្រស្តារ មានផ្នែកជាច្រើនពីបាតដល់កំពូល៖ ឧត្តរ, វលភី ( stringcourse above uttara) និង បបុត ( dripstone )។  កបុត ជាធម្មតាមានរាងដូចក្បាលព្រាប។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦

ការគោរពទិសទាំងប្រាំមួយ កើត ត្បូង លិច ជើង  ក្រោម លើ
១ មាតាបិតាទុកជាទិសខាងកើត
២ គ្រូអាចារ្យទុកជាទិសខាងត្បូង
៣ ភរិយាទុកជាទិសខាងលិច
៤ មិត្តសំឡាញ់ទុកជាទិសខាងជើង
៥ បាវព្រាវ មនុស្សដែលធ្វើការឈ្នួលទុកជាទិសខាងក្រោម
៦ សមណព្រាហ្មណ៍ទុកជាទិសខាងលើ
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ១ក កូនគប្បីប្រតិបត្តដោយស្ថានប្រាំយ៉ាងចំពោះមាតាបិតា

១ក កូនគប្បីប្រតិបត្តដោយស្ថានប្រាំយ៉ាងចំពោះមាតាបិតា
ភតោនេសំកវិស្សាមិ  កូនត្រូវតាំងចិត្តថា អញនេះគឺមាតាបិតាបានចិញ្ចឹមរក្សាមកហើយ អញត្រូវចិញ្ចឹមមាតាបិតាវិញ។                                                                                        

កិច្ចំនេសំកវិស្សាមិ  កូនត្រូវតាំងចិត្តថា កាលបើមាតាបិតាមានកិច្ចការរវល់ នោះអញត្រូវបញ្ឈប់ការងាររបស់ខ្លួនទុកសិន ហើយត្រូវធ្វើកិច្ចការរវល់របស់មាតាបិតា។

កុលវំសំថបេស្សាមិ  កូនត្រូវតាំងចិត្តថា អញត្រូវតម្កល់វង្សត្រកូលមាតាបិតាទុកឱ្យល្អមិនឱ្យវិនាស គឺថានឹងមិនញ៉ាំងទ្រព្យសម្បតិ្តរបស់មាតាបិតាឱ្យវិនាស គឺថានឹងមិនញ៉ាំងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មាតាបិតា ឱ្យវិនាសដោយការឥតប្រយោជន៍ និងសង្គ្រោះមាតាបិតាឱ្យផុតអំពីវង្សដែលមិនប្រកបដោយធម៌ ហើយឱ្យតាំងនៅក្នុងវង្សដែលប្រកបដោយធម៌ និងមិនផ្ដាច់នូវការកុសលទាំងឡាយមានសលាកភត្តជាដើម ដែលមាតាបិតាបានប្រព្រឹត្តធ្វើតាមគន្លងត្រូវល្អមកហើយ។

ទាយជ្ជំបដិបជ្ជាមិ កូនត្រូវតាំងចិត្តថា អញនឹងតាំងគំនិតមារយាទឱ្យល្អ ឱ្យជាទីពេញចិត្តនៃមាតាបិតាឱ្យជាមនុស្សគួរមាតាបិតានឹងប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិកេរ្ដិ៍ដំណែលឱ្យ។

ទក្ខិណំអនុប្បទស្សាមិ កូនត្រូវតាំងចិត្តថា កាលបើមាតាបិតាធ្វើកាលកិរិយាហើយ អញត្រូវធ្វើទក្ខិណាទានឧទ្ទិសចំណែកផលបុណ្យជូនដល់មាតាបិតារឿយៗ ចាប់ដើមតាំងពីថ្ងៃជាគម្រប់៣ អំពីថ្ងៃដែលមាតាបិតាដល់មរណភាពនោះតរៀងទៅ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ១ខ មាតាបិតាត្រូវអនុគ្រោះកូនដោយស្ថានប្រាំយ៉ាង

១ខ មាតាបិតាត្រូវអនុគ្រោះកូនដោយស្ថានប្រាំយ៉ាង
បាបានិវារេន្ដិ  ហាមឃាត់កូនមិនឱ្យធ្វើកម្មអាក្រក់មានហាមឃាត់មិនឱ្យសម្លាប់សត្វនិងមិនឱ្យលួចទ្រព្យគេជាដើម។

កល្យាណណេនិវេសេន្ដិ ឱ្យកូនតាំងនៅក្នុងកម្មជាកុសលមានទាន និង សីលជាដើម។

សិប្បំសិក្ខាបេន្ដិ ឱ្យកូនសិក្សារៀនសិល្បសាស្រ្ដចំណេះវិជ្ជាដែលគួររៀនមានអក្សរនិងលេខជាដើម។

បដិរូបេនទារេនសំយោជេន្ដិ រៀបចំកូនឱ្យមានភរិយាឬស្វាមីតាមសមគួរដល់ជាតិនិងត្រកូលនិងទ្រព្យសម្បត្តិ។

សមយេទាយជ្ជំនិយ្យាទេន្ដិឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិដល់កូនក្នុងសម័យពីរយ៉ាងគឺនិច្ចសម័យ១ កាលសម័យ១ និច្ចសម័យនោះគឺឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិរឿយៗ ដើម្បីឱ្យកូនចាយប្រើតាមគួរឬឱ្យដើម្បីឱ្យធ្វើកុសលណាមួយ កាលសម័យនោះគឺ ឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិ ក្នុងកាលដែលបានរៀបចំឱ្យកូនមានភរិយាស្វាមីហើយឬឱ្យក្នុងកាលដែលខ្លួនជិតនឹងដល់នូវមរណភាព។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ២ក សិស្សត្រូវប្រតិបត្តិដោយស្ថាន៥យ៉ាង

២ក សិស្សត្រូវប្រតិបត្តិដោយស្ថាន៥យ៉ាង
ឧដ្ឋានេន ដោយកិរិយាធ្វើនូវបច្ចុគ្គមនាការក្រោកឡើងទទួល គឺថាបើសិស្សកំពុងអង្គុយនៅក្នុងទីណាមួយដែលមិនមានបុគ្គលជាធំជាងគ្រូអាចារ្យ ហើយបានឃើញគ្រូអាចារ្យមកកាន់ទីនោះ ត្រូវសិស្សក្រោកឈរឡើង បើលោកមានបរិក្ខារអ្វី ត្រូវទទួលមកអំពីលោកដោយអើពើត្រូវរកទឹកលាងជើងរកកំណាត់ជូតជើង រួចហើយត្រូវចាត់ចែងទីអាសនដើម្បីលោក លុះលោកអង្គុយហើយសឹមខ្លួនអង្គុយជាខាងក្រោយ។ កាលបើលោកក្រោកលាខ្លួនទៅ ត្រូវធ្វើអនុគ្គមនាការ គឺក្រោកជូនលោកទៅ បើយ៉ាងជិតណាស់ត្រឹមមាត់ទ្វារក្រៅ។

បច្ចុប្បដ្ឋានេន ដោយកិរិយាចូលទៅបំរើគ្រូអាចារ្យក្នុង១ថ្ងៃ៣ដង គឺវេលាព្រឹកម្ដង ថ្ងៃត្រង់ម្ដង ល្ងាចម្ដង។

សុស្សុសាយ ដោយកិរិយាជឿស្ដាប់ពាក្យឱវាទគ្រូអាចារ្យដែលលោកពោលទូន្មានប្រៀនប្រដៅដោយល្អ។

បាវិចរិយាយ ដោយការបម្រើតូចៗ មានឱ្យឈើស្ទន់និងទឹកលាងមុខជាដើម។

សកច្ចំសិប្បុគ្គហណេន ដោយកិរិយារៀននូវសិល្បសាស្រ្ដចំណេះវិជ្ជាអំពីគ្រូអាចារ្យ ដោយគោរព គឺរៀនម្ដងៗ តាមសមគួរដល់កម្លាំងប្រាជ្ញានៃខ្លួន ហើយស្វាធ្យាយទន្ទេញដរាបដល់ចាំចូលចិត្ត។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ២ខ គ្រូអាចារ្យត្រូវអនុគ្រោះសិស្សដោយស្ថាន៥យ៉ាង

២ខ គ្រូអាចារ្យត្រូវអនុគ្រោះសិស្សដោយស្ថាន៥យ៉ាង
សុវិនីតំវិនេន្ដិ ទូន្មានប្រៀនប្រដៅសិស្សដោយល្អ គឺទូន្មានប្រៀនប្រដៅឱ្យសិស្សចេះរៀបចំឥរិយាបថទាំង៤ គឺដេក ដើរ ឈរ អង្គុយ ឱ្យរៀបរយ នឹងប្រដៅដោយមិនឱ្យសេពគប់នឹងបាបមិត្ត ឱ្យសេពគប់តែនឹងកល្យាណមិត្ត។

សុគហិតំគាហាបេន្ដិបង្ហាត់បង្រៀនសិស្សដោយល្អ គឺបង្ហាត់បង្រៀនដោយត្រឹមត្រូវ តាមអត្ថនិងព្យញ្ជននិងរបៀបពាក្យរបៀបសេចក្ដីឱ្យសិស្សចាំចូលចិត្ត។

សព្វសិប្បេសុតំសមក្ខាយិនោភវន្ដិ បង្ហាញសិល្បសាស្រ្ដចំណេះវិជ្ជាដល់សិស្សដោយមិនលាក់ទុក គឺថាបើខ្លួនចេះប៉ុន្មាន ចង់ឱ្យសិស្សចេះប៉ុណ្ណោះ។

មិត្តាមច្ចេសុបដិវេទេន្ដិ ពោលពាក្យលើកសរសើរសិស្សដែលមានសិល្បសាស្រ្ដចំណេះវិជ្ជា និង កិរិយាមារយាទល្អពិតនោះឱ្យច្បាស់ប្រាកដដល់មិត្តនិងអាមាត្យ។

ទិសាសុបរិត្តានំករោន្ដិ ធ្វើនូវសេចក្ដីការពាររក្សាសិស្ស ក្នុងទិសទាំងឡាយ គឺថាឱ្យសិស្សសិក្សារៀនសិល្បសាស្រ្ដចំណេះវិជ្ជា មិនឱ្យទើសទាល់ក្នុងវេលាដែលសិស្សទៅក្នុងទិសនោះៗ។
កាលបើសិស្សឬគ្រូអាចារ្យបានប្រព្រឹត្តត្រូវតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រតិបត្តិ ត្រូវអនុគ្រោះទៅវិញទៅមកដូច្នេះហើយ សិស្សនិងគ្រូអាចារ្យនោះ ឈ្មោះថាបានបិទបាំងភ័យអន្តរាយមិនឱ្យកើតឡើងបាន ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងសេចក្ដីក្សេមក្សាន្ដឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួន បើសិស្សឬគ្រូអាចារ្យមិនប្រព្រឹត្តិតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តទៅវិញទៅមកនោះទេ ឈ្មោះថាញ៉ាំងភ័យអន្ដរាយឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួនសិស្ស ឬ គ្រូអាចារ្យដែលប្រព្រឹត្តឱ្យខុសពីស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រតិបត្តនោះ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ៣ក ស្វាមីគប្បីអនុគ្រោះដោយស្ថាន៥យ៉ាង

៣ក ស្វាមីគប្បីអនុគ្រោះដោយស្ថាន៥យ៉ាង
សម្មាននាយ ដោយសេចក្ដីរាប់អានដោយសម្ដីដ៏ទន់ផ្អែមទៅរកភរិយា។

អវិមាននាយដោយកិរិយាមិនបៀតបៀនមិនមើលងាយភរិយាដូចទាសកម្មករ។

អនតិចរិយាយដោយកិរិយាមិនប្រព្រឹត្តកន្លងចិត្តភរិយា។

ឥស្សរិយវោស្សគ្គេនដោយកិរិយាប្រគល់នូវឥស្សរិយស គឺភាវជាធំក្នុងការចាត់ចែងខាទនីយភោជនីយាហារដាច់មុខទៅឱ្យភរិយា។

អលង្ការានុប្បទានេនដោយកិរិយាផ្គត់ផ្គង់នូវគ្រឿងប្រដាប់តាក់តែងដល់ភរិយាតាមសមគួរដល់សម្បត្តិរបស់ខ្លួន។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ៣ខ ភរិយាត្រូវទំនុកបម្រុងស្វាមីដោយស្ថាន៥យ៉ាង

៣ខ ភរិយាត្រូវទំនុកបម្រុងស្វាមីដោយស្ថាន៥យ៉ាង
សុសំវិហិតកម្មន្ដាចាត់ចែងការងារមានការចំអិននូវអាហារ គឺបបរនឹងបាយជាដើមដោយផ្ចិតផ្ចង់ឱ្យត្រូវតាមពេលកំណត់។

សុសង្គហិតបរិជនាសង្គ្រោះដល់ជនជាញាតិរបស់ស្វាមី និងញាតិរបស់ខ្លួនដោយស្មោះស្មើ។

សម្ភតញ្ចអនុរក្ខតិ ចេះថែរក្សាទុកដាក់នូវទ្រព្យសម្បត្តិដែលស្វាមីរកបានមកហើយ។

អនតិចារិនីមិនប្រព្រឹត្តកន្លងចិត្តស្វាមី។

ទក្ខាចហោតិអនលសាសព្វកិច្ចេសុ ជាស្រ្ដីឆ្លាតប្រសប់ក្នុងកិច្ចការទាំងឡាយ មានការចាត់ចែងនូវបបរនិងបាយជាដើម ឥតខ្ជឹលច្រអូសក្នុងកិច្ចការទាំងពួង ហើយញ៉ាំងកិច្ចទាំងនោះឱ្យសម្រេចបាន។
កាលបើស្វាមីឬភរិយាបានប្រព្រឹត្តត្រូវតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវអនុគ្រោះត្រូវទំនុកបំរុងទៅវិញទៅមកដូច្នេះហើយ ស្វាមីនិងភរិយានោះ ឈ្មោះថាបានបិទបាំងភ័យអន្ដរាយមិនឱ្យកើតឡើងបាន ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងសេចក្ដីក្សេមក្សាន្ដឱ្យកើតដល់ខ្លួន បើស្វាមីឬភរិយាមិនប្រព្រឹត្តតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តទៅវិញទៅមកនោះទេ ឈ្មោះថាញ៉ាំងភ័យអន្ដរាយឱ្យកើតឡើងដល់ស្វាមី ឬ ភរិយាដែលប្រព្រឹត្តឱ្យខុសពីស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តនោះ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ៤ក កុលបុត្រគប្បីទំនុកបម្រុងដោយស្ថាន៥យ៉ាង

៤ក កុលបុត្រគប្បីទំនុកបម្រុងដោយស្ថាន៥យ៉ាង
ទានេនដោយកិរិយាឱ្យទ្រព្យរបស់ដែលគួរឱ្យដល់មិត្ត។

បិយវជ្ជេនដោយកិរិយាពោលនូវពាក្យដ៏ពីរោះទៅរកមិត្ត។

អត្ថចរិយាយដោយកិរិយាប្រព្រឹត្តធ្វើនូវប្រយោជន៍ឱ្យកើតដល់មិត្ត។

សមានត្តតាយដោយភាវជាអ្នកមានចិត្តស្មើដោយមិត្ត។

អវិសំវាទនតាយ ដោយភាវមិនក្លែងពោលឱ្យឃ្លាតចាកសេចក្ដីពិតដល់មិត្ត។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ៤ខ មិត្តសំឡាញ់ត្រូវអនុគ្រោះកុលបុត្រវិញដោយស្ថាន៥យ៉ាង

៤ខ មិត្តសំឡាញ់ត្រូវអនុគ្រោះកុលបុត្រវិញដោយស្ថាន៥យ៉ាង
បមត្តំរក្ខន្ដិជួយរក្សាមិត្តដែលបានជាភ្លាំងភ្លាត់ធ្វេសប្រហែស។

បមត្តស្សសាបតេយ្យំរក្ខន្ដិជួយថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មិត្តបានជាភ្លាំងភ្លាត់ធ្វេសប្រហែស។

ភីតស្សសរណំហោន្ដិកាលបើមិត្តមានសេចក្ដីភិតភ័យក៏អាចជាទីពឹងអាស្រ័យដល់មិត្តបាន។

អាបទាសុនវិជ្ជហន្ដិមិនលះបង់ចោលមិត្តក្នុងកាលដែលមិត្តមានការក្រ។

អបរបជ្ជំស្សបដិបូជេន្ដិស្រឡាញ់រាប់អានកូនចៅផៅពង្សត្រកូលរបស់មិត្ត។
កាលបើមិត្តសម្លាញ់ ឬ កុលបុត្របានប្រព្រឹត្តត្រូវតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវទំនុកបំរុង ត្រូវអនុគ្រោះទៅវិញទៅមកដូច្នេះហើយ មិត្តសម្លាញ់និងកុលបុត្រនោះ ឈ្មោះថាបានបិទបាំងភ័យអន្ដរាយមិនឱ្យកើតឡើងបាន ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងសេចក្ដីក្សេមក្សាន្ដឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួន បើមិត្តសម្លាញ់ឬកុលបុត្រមិនប្រព្រឹត្តតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តទៅវិញទៅមកនោះទេ នោះឈ្មោះថាញ៉ាំងភ័យអន្ដរាយឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួនមិត្តសម្លាញ់ ឬ កុលបុត្រដែលប្រព្រឹត្តឱ្យខុសពីស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តនោះ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ៥ក ចៅហ្វាយនាយគប្បីទំនុកបម្រុងដោយស្ថាន៥យ៉ាង

៥ក ចៅហ្វាយនាយគប្បីទំនុកបម្រុងដោយស្ថាន៥យ៉ាង
យថាពលំកម្មន្ដសំវិធានេនដោយកិរិយាចាត់ចែងនូវការងារឱ្យធ្វើតាមសមគួរដល់កម្លាំងនៃទាសកម្មករ គឺថាដាក់ការងារឱ្យធ្វើតាមការសម្រាប់ប្រុសស្រី ចាស់ក្មេង។

ភត្តវេត្តនានុប្បទានេនដោយកិរិយាឱ្យនូវភត្តាហារនិងឈ្នួលឬបំណាច់រង្វាន់តាមសមគួរដល់ទំនងដែលត្រូវឱ្យ។

គិលានុដ្ឋានេនដោយកិរិយាព្យាបាលរក្សាថែទាំទាសកម្មករក្នុងកាលដែលមានជម្ងឺ ហើយមិនបៀតបៀនឱ្យធ្វើការងារអ្វីឡើយ។

អច្ឆរិយនំរានំសំវិភាគេ្គនដោយកិរិយាចែករំលែកនូវរបស់ដែលមានរសឆ្ងាញ់ពិសាឱ្យទាសកម្មករបរិភោគ។

សមយេវោស្សគ្គេនដោយកិរិយាបើកឱកាសឱ្យឈប់ធ្វើការក្នុងនិច្ចសម័យ គឺថាកាលបើដឹងថាទាសកម្មករធ្វើការហត់នឿយពេញ១ថ្ងៃក៏ឱ្យឈប់សម្រាកកម្លាំងខ្លះឱ្យឈប់ធ្វើការក្នុងកាលសម័យ គឺថាបើដល់កំណត់ថ្ងៃនក្ខត្តឬក្សមានថ្ងៃចូលឆ្នាំជាដើម ក៏បើកឱ្យឈប់ធ្វើការ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ៥ខ បាវព្រាវនិងមនុស្សដែលធ្វើការឈ្នួលត្រូវយកចិត្តទុកដាក់បំពេញបំប៉ានចៅហ្វាយនាយដោយស្ថាន៥យ៉ាង

៥ខ បាវព្រាវនិងមនុស្សដែលធ្វើការឈ្នួលត្រូវយកចិត្តទុកដាក់បំពេញបំប៉ានចៅហ្វាយនាយដោយស្ថាន៥យ៉ាង
បុព្វដ្ឋាយិនោចហោន្ដិក្រោកឡើងធ្វើការងារមុនចៅហ្វាយនាយ។

បច្ចានិបាតិនោឈប់ធ្វើការងារក្រោយចៅហ្វាយនាយ។

ទិន្នាទាយិនោមិនលួចទ្រព្យរបស់ចៅហ្វាយនាយយកតែទ្រព្យរបស់ដែលចៅហ្វាយឱ្យ។

សុកតកម្មការកាធ្វើការរបស់ចៅហ្វាយនាយដោយពិនិត្យពិច័យផ្ចិតផ្ចង់អស់ពីចិត្តឥតមានគិតកាញ់គ្នេរ។

កិត្តិវណ្ណហរានាំកិត្តិគុណរបស់ចៅហ្វាយនាយទៅពោលសរសើរក្នុងទីនោះៗ។
កាលបើទាសកម្មករនិងចៅហ្វាយនាយ បានប្រព្រឹត្តត្រូវតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវទំនុកបំរុងត្រូវយកចិត្តទុកដាក់បំពេញបំបានទៅវិញទៅមកដូច្នេះហើយ ទាសកម្មករនិងចៅហ្វាយនាយនោះ ឈ្មោះថាបានបិទបាំងភ័យអន្ដរាយមិនឱ្យកើតឡើងបាន ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងសេចក្ដីក្សេមក្សាន្ដឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួន បើទាសកម្មករ ឬ ចៅហ្វាយនាយមិនប្រព្រឹត្តតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តទៅវិញទៅមកនោះទេ នោះឈ្មោះថាញ៉ាំងភ័យអន្ដរាយឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួនទាសកម្មករឬចៅហ្វាយនាយដែលប្រព្រឹត្តឱ្យខុសពីស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តនោះ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ៦ក កុលបុត្រជាគ្រហស្ថគប្បីប្រតិបត្តិផ្គត់ផ្គង់ដោយស្ថាន៥យ៉ាង

៦ក កុលបុត្រជាគ្រហស្ថគប្បីប្រតិបត្តិផ្គត់ផ្គង់ដោយស្ថាន៥យ៉ាង
មេត្តេនកាយកម្មេនដោយកាយកម្មប្រកបដោយមេត្តាគឺថាធ្វើនូវកិច្ចដោយកាយមានទៅនិមន្តលោកដល់វត្ត និងទទួលយកធម្មក្រកទៅដងទឹកប្រគេនលោក និងគក់ច្របាច់ជាដើម ដោយសេចក្ដីរាប់អានដ៏ស្មោះត្រង់អស់ពីចិត្ត។

មេត្តេនវចីកម្មេនដោយវចីកម្មប្រកបដោយមេត្តាគឺថាធ្វើនូវកិច្ចប្រកបដោយវាចា មានពោលពាក្យដាស់តឿនអ្នកឯទៀតឱ្យធ្វើទានដល់សមណព្រាហ្មណ៍ និងបន្លឺនូវសព្ទសាធុការក្នុងកាលស្ដាប់ធម៌ទេសនាចប់ និងធ្វើនូវបដិសណ្ឋារដោយសំដីរាក់ទាក់ជាដើម ដោយសេចក្ដីរាប់អានដ៏ស្មោះត្រង់អស់ពីចិត្ត។

មេត្តេនមនោកម្មេន ដោយមនោកម្មប្រកបដោយមេត្តាគឺថាធ្វើនូវកិច្ចដោយចិត្តមានគិតថា ព្រះថេរទាំងឡាយដែលលោកតែងនិមន្ដមកកាន់ត្រកូលរបស់យើងសូមឱ្យលោកបានសេចក្ដីសុខសប្បាយជាដើម ដោយសេចក្ដីរាប់អានដ៏ស្មោះត្រង់អស់ពីចិត្ត។

អនាវដទ្វារតាយដោយភាវជាអ្នកមានទ្វារផ្ទះមិនបិទ គឺថាជាអ្នកឧស្សាហ៍ធ្វើទានដល់សមណព្រាហ្មណ៍ កាលបើឃើញសមណព្រាហ្មណ៍មកដល់ហើយ ក៏ឱ្យទានដោយមិនពោលត្អួញត្អែរចំពោះរបស់ដែលមាននោះ ថាជាគ្មានវិញឡើយ។

អាមិសានុប្បទានេនដោយកិរិយាឱ្យនូវអាមិសគឺឱ្យនូវខាទនីយភោជនីយាហារដល់សមណព្រាហ្មណ៍។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦: ៦ខ សមណព្រាហ្មណ៍ត្រូវអនុគ្រោះកុលបុត្រដោយស្ថាន៦យ៉ាង

៦ខ សមណព្រាហ្មណ៍ត្រូវអនុគ្រោះកុលបុត្រដោយស្ថាន៦យ៉ាង
បាបានិវារេន្ដិហាមឃាត់កុលបុត្រមិនឱ្យធ្វើកម្មអាក្រក់ មានឃាត់មិនឱ្យសម្លាប់សត្វ និងមិនឱ្យលួចទ្រព្យគេជាដើម។

កល្យាណេនិវេសេន្ដិឱ្យកុលបុត្រតម្កល់នូវក្នុងកុសល មានទាន និង សីលជាដើម។

កល្យាណេនមនសាអនុកម្បន្ដិអនុគ្រោះកុលបុត្រដោយកល្យាណចិត្ត គឺតាំងចិត្តផ្សាយមេត្តាធម៌ ដល់កុលបុត្រទាំងឡាយថាឱ្យបានសេចក្ដីសុខ កុំបីមានទុក្ខសោករោគភ័យអ្វីឡើយ។

អសុតំសាវេន្ដិឱ្យកុលបុត្របានស្ដាប់នូវធម៌ដែល មិនធ្លាប់បានស្ដាប់។

សុតំបរិយោទបេន្ដិញ៉ាំងធម៌ដែលកុលបុត្រធ្លាប់បានស្ដាប់ហើយឱ្យផូរផង់ល្អ គឺថាប្រាប់ពន្យល់សេចក្ដីនៃធម៌នោះឱ្យច្បាស់លាស់ប្រាកដឡើង ត្រាតែកុលបុត្រនោះលែងមានសេចក្ដីសង្ស័យ។

សគ្គស្សមគ្គំអាចិក្ខន្ដិប្រាប់ផ្លូវសួគ៌ដល់កុលបុត្រមានប្រាប់ឱ្យដឹងដូច្នេះ ថាបុគ្គលដែលទៅកើតឋានសួគ៌នោះព្រោះអំណាចនៃកុសលមានសីល៥ និងកុសលកម្មបថ១០ជាដើម។
កាលបើសមណព្រាហ្មណ៍ឬកុលបុត្រជាគ្រហស្ថបានប្រព្រឹត្តត្រូវតាមស្ថាន ដែលខ្លួនត្រូវប្រតិបត្តិត្រូវអនុគ្រោះទៅវិញទៅមកដូច្នេះហើយ សមណព្រាហ្មណ៍ ឬកុលបុត្រនោះឈ្មោះថាបានបិទបាំងភ័យអន្ដរាយមិនឱ្យកើតឡើងបាន ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងសេចក្ដីក្សេមក្សាន្ដឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួន បើសមណព្រាហ្មណ៍ឬកុលបុត្រមិនប្រព្រឹត្តតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តទៅវិញទៅមកនោះទេ ឈ្មោះថាញ៉ាំងភ័យអន្ដរាយឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួនសមណព្រាហ្មណ៍ ឬ កុលបុត្រដែលប្រព្រឹត្តឱ្យខុសពីស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តនោះ។

ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ គិហិបដិបត្តិ រៀបរៀងដោយលោកគ្រូ រៀមរដ្ឋា
ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម, ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និង កញ្ឆា និង​ ប្រស្នារឿងពាលគួរអោយខ្លាច

គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ១ > ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម, ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និង កញ្ឆា និង​ ប្រស្នារឿងពាលគួរអោយខ្លាច
ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម, ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និង កញ្ឆា និង​ ប្រស្នារឿងពាលគួរអោយខ្លាច: ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម

ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម

ស. ស្រ្ដីយ៉ាងណា ហៅថាល្អលើសស្រ្តីទាំងពួងក្នុងលោកនេះ ទឹកយ៉ាងណា ជាទឹកផ្អែមឆ្ងាញ់លើសទឹកទាំងពួងក្នុងលោកនេះ ត្រីយ៉ាងណា ដែលមានរសជាតិឆ្ងាញ់ ពិសាលើសត្រីទាំងពួងក្នុងលោកនេះ?។ 
គ. ឱ! ឯជាតិស្រ្ដីល្អលើសគេនោះ បើតាមនិយាយដោយរូប គឺស្រីដែលប្រកបដោយបពា្ចពិធធម៌ គឺស្រ្ដីដែលមានសីលមារយាទល្អនោះ ឯង បើនិយាយដោយវោហាវិញនោះ គឺស្រ្តីប្រពន្ធគេនោះឯង ហៅថាល្អ លើសលែងស្រ្ដីក្នុងលោក ហេតុអ្វីក៏បានជាថាលើសគេនោះ ព្រោះស្រ្ដី ប្រពន្ធគេនោះមានទោសខុសទាំងពីរផ្លូវ ថាបើបុរសណាទៅប្រព្រឹត្តកន្លង បវេណីនោះហើយ គឺក្នុងលោកនេះ តែគេដឹងលឺ ហើយ គេក៏ចាប់ទៅប្តឹង ដល់សាលាជំនុំ សាលាជំនុំលោក ក៏ពិនិច្ឆ័យលក់ ឬ ដាក់គុក ធ្វើទោសទៅ ផ្សេងៗ ឯខាងផ្លូវបរលោកនោះសោត ក៏បានបាបគឺ ធ្លាក់ទៅសោយទុក្ខ វេទនាក្នុងអបាយភូមិទាំង៤ មាននរកជាដើម ការដែលដឹងថាមានទោស យ៉ាងនេះហើយ ហេតុអ្វីបុរសលែងពុំបាន បើដូច្នេះស្រ្តីនោះមិនល្អលើស គេហើយហះ បានជាបុរសលែងពុំបាន យ៉ាងនេះឯងហៅថា ស្រ្តីល្អលើស លែងក្នុងលោក។

២ - ឯទឹកដែលផ្អែមពិសាលើសទឹកទាំងពួងនោះ គឺសុរានេះឯង មែនពិត ឯទឹកសុរាបានជាផ្អែមលើសលែងនោះ ព្រោះទឹកសុរានោះ មានអំណាច អាចហាម មិនអោយបិទ មិនអោយធ្វើខ្លួនឯង តោងចេញប្រាក់ទៅទិញចិន ឯទោសផឹកសុរា គឺបង់ប្រាក់១ គឺផឹកទៅហើយ កើតស្រវឹងវង្វេងចិត្ត ទៅ ប្រព្រឹត្តការជួអាក្រក់ផ្សេងៗ មានបង្កពាក្យជម្លោះ ប្រកែកប្រកួតជាដើម១ មានទោសធ្លាក់ទៅអបាយភូមិទាំង៤ មាននរកជាដើម១ អ្នកលេង សុរាសឹងដឹងប្រាកដថា ផឹកសុរានោះជាទីនាំមកនៅសេចក្តីទុក្ខទោសទាំងអស់ តែនឹងលះលែងពុំបាន បើដូច្នោះសុរានោះមិនជាផ្អែមលើសគេ ហើយហះ បានជាមនុស្សយើងលះលែងពុំរួច។

៣ -ឯត្រីដែលមានរសពិសាលើសត្រីនានានោះគឺត្រីព្រលូងនោះឯង បានជាថាត្រីព្រលូងមានរសពិសានោះព្រោះដឹងថាត្រីព្រលូងនេះជួន បរិភោគទៅហើយពុលក៏មាន តែនឹងលះបង់ពុំបាន បើដូច្នោះត្រីព្រលូងនោះមិនឆ្ងាញ់លើសគេហើយហះ បានជាមនុស្សលះលែងពុំបាន។

ស. ករុណាចូលចិត្តហើយ ១ទៀតការទទួលទានសុរានោះ  ហេតុអ្វីថាមានបាប សុរានោះទទួលទានទៅជាថ្នាំកែរោគក៏មាន ជាគុណអោយ ទទួលទានបាយបានក៏មាន សូមនិមន្តលោកគ្រូកែខៃអោយចូលចិត្តបន្តិចមើល?។ 

គ. តបថា ការផឹកសុរានោះ បានជាបាបព្រោះព្រះបរមគ្រូទ្រង់ហាមពុំអោយសេពសុរានោះ ព្រោះជារបស់នាំអោយស្រវឹង នាំអោយខូច ចិត្ត ត្បិតមនុស្សយើងសព្វថ្ងៃនេះមានស្រវឹងនៅពេញខ្លួនហើយ សេចក្តីស្រវឹងនេះ លោភោ គឺសេចក្តី ជាប់ជំពាក់ ឬ ចំណង់ចង់បាននេះជា ស្រវឹងប្រការ១ទោសោ គឺសេចក្តីក្រោធខឹងនេះស្រវឹងប្រការ១ មោហោគឺសេចក្តីល្ងង់វង្វេងពុំស្គាល់ខុសត្រូវនេះស្រវឹងប្រការ១ មានៈទិដ្ឋិ គឺសេចក្តីរឹងត្អឹងកាន់ខ្លួន អួតខ្លួននេះជាស្រវឹងប្រការ ១ ស្រវឹងទាំងអស់នេះ តែងមាននៅសំរាប់រូបមកហើយ ហើយមកថែមផឹកទឹកស្រវឹង ចូលទៅទៀត ស្រវឹងថ្មី ក៏នាំស្រវឹងចាស់អោយមានកំលាំងក្លាហានឡើង គឺខ្លួនអ្នកលោភក៏នាំអោយលោភខ្លាំងឡើង ខ្លួនអ្នកទោសៈ រឺមោហៈ មានៈទិដ្ឋិ ក៏នាំអោយចំរើន ទោសៈមោហៈ មានៈទិដ្ឋិខ្លាំងក្លាឡើង មួយទៀតពាក្យជាអាថិកំបាំង ឬកេរ្តិ៍ ខ្មាសជារបស់មិនគួរ នឹង ចេញសំដែង ប្រាប់គេនោះក៏អាចនាំចេញបង្ហាញគេបានទាំងអស់ មួយទៀតនាំអោយកើតជំលោះប្រកែក ជួនក៏ត្រូវព្រះរាជអាជ្ញាបង់ទ្រព្យធនទៅផ្សេង ផ្សេងមួយទៀតទោសសុរានេះនាំអោយកើតរោគឆាប់ងងឹតភ្នែក ឆាប់ជរាគ្រាំគ្រាទ្រោមទ្រុឌ ទោសយ៉ាងនេះឯង បានថាមានក្នុងលោកនេះ មួយទៀតប្រាក់ដែលទៅទិញសុរា នោះក្នុងមួយឆ្នាំៗបើប្រមូលទុក គង់បាននៅច្រើន  គ្រាន់ទុករក្សាការពារអន្តរាយក្នុងគ្រាក្រ ទុកទិញ បាយត្រីចំណីឯទៀតចែកកូនប្រពន្ធអាស្រ័យជាជាង រឺឯងយល់ដូចម្តេច។
ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម, ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និង កញ្ឆា និង​ ប្រស្នារឿងពាលគួរអោយខ្លាច: ទោសកើតអំពីជក់អាភៀននិងកញ្ឆា

ទោសកើតអំពីជក់អាភៀននិងកញ្ឆា

ស. ករុណា ខ្ញុំករុណាចូលចិត្តហើយ អើយ៉ាងជក់អាភៀនជក់កពា្ឆនោះ តើមានទោសយ៉ាងណាខ្លះទាន?។
គ. អោ រឿងជក់អាភៀនជក់កញ្ឆានោះ មានទោសប្រហែលៗ នឹងសុរានោះដែរ ឯងគិតមើលចុះ សុរាអាភៀននោះសឹងមានផាស៊ីគេទិញ ដាច់មុខក្នុងស្រុកមួយៗ ធ្វើលក់បានតែម្នាក់ៗ ម្ល៉ោះហើយ គេចង់តំឡើងថ្លៃយ៉ាងណា ក៏តាមតែចិត្តគេទាំងអស់ តំលៃនោះលើសប្រមាណ ឃើញចុះទុនយ៉ាងច្រើនៗ បើខ្លួនទៅប្រកបគិតធ្វើឡើងបានតែនាយផាស៊ីគេដឹងហើយ គេក៏ចាប់លក់ព្នៃតាមច្បាប់ព្រះរាជបញ្ញាត្តិ ត្រូវ បង់ប្រាក់ ធ្លាក់ដល់ទោសជាប់គុកជាប់ក្តីក្នុងលោកនេះ។ ១ទៀត អ្នកជក់អាភៀននោះ សព្វថ្ងៃនេះឯងយល់ស្រាប់ហើយ អ្នកណាមានរូបល្អខ្លះ អ្នកល្អណាគេគាប់ចិត្ត សេចក្តីចំរើនមានយ៉ាងណាខ្លះ គួរឯងគិតមើលចុះ ឯរឿងកញ្ឆាទៀត ក៏ប្រហែលៗនឹងអាភៀនដែរ សឹងជារបស់ នាំអោយកាយវិកលវិការ នាំអោយឆ្កួតចិត្តប្រព្រឹត្ត ទៅក្នុងកិរិយាទាបថយទាំងអស់។
ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម, ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និង កញ្ឆា និង​ ប្រស្នារឿងពាលគួរអោយខ្លាច: ប្រស្នារឿងពាលដែលគួរអោយខ្លាច

ប្រស្នារឿងពាលដែលគួរអោយខ្លាច

ស. ករុណា ខ្ញុំយល់ហើយទាន មួយទៀតការគួរអោយខ្លាចក្នុងលោកនេះតើអោយខ្លាចអ្នកណាទាន?។
គ. ឱ ការដែលខ្លាចនោះ ក្នុងចិត្តគំនិតឯងតើខ្លាចអ្វីសព្វថ្ងៃនេះ?។
ស. ខ្ញុំព្រះករុណាសព្វថ្ងៃនេះគិតខ្លាចស្តេច១ ខ្លាចអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិ១ យ៉ាង នេះត្រូវរឺមិនត្រូវ?
គ. ឯងគិតខ្លាចស្តេច  ខ្លាចអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិនោះមិនត្រូវទេ ខ្លាចអីស្តេចនោះ បើយើងទៅប្រព្រឹត្តការឯណាអោយខុស នឹង ព្រះរាជ បញ្ញាតិ្តក្រិត្យព្រះអាជ្ញា គឺយើងទៅធ្វើការខុស មានធ្វើចោរកម្មជាដើមនោះទើបមហាក្សត្រ លោកដាក់ទោសទណ្ឌកម្មយើងបាន បើយើង រក្សាខ្លួនយើងអោយត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ហើយ យើងប្រព្រឹត្តកាយ ប្រព្រឹត្តចិត្តសុចរិត តាមព្រះរាជប្រកាសហើយ ស្តេចនោះលោក នឹង ដាក់ទោសទណ្ឌកម្មយើងឯណាបាន ឯអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិនោះសោត បើយើងកុំទៅខ្ចីទ្រព្យគេយើងកុំទៅពឹងទ្រព្យគេ គេនឹងមកធ្វើទោស យើងឯណាបានហេតុ នោះទើបថា យើងមិនត្រូវខ្លាច។

ស. ចុះលោកគ្រូអោយខ្លាចមនុស្សយ៉ាងណាវិញ?
គ. ត្រូវអោយខ្លាចមនុស្សពាលជំពូក១ ទើបត្រូវព្រោះមនុស្សពាលក្រនឹងគេចរត់អំពីវាទៅបាន ពាលនោះពុំប្រាកដថា នៅត្រង់នេះត្រង់ នោះបាន ជួនណាកូនប្រពន្ធឯង បងប្អូនឯង ត្រឡប់ជាពាលវិញក៏មាន ពាលនេះរក្សាក្រពេកណាស់កុំថាដល់ពាលខាងក្រៅនោះឡើយតែពាល ខាងក្នុងនៅជាមួយនឹងខ្លួនក៏ពុំដឹងថាជាពាលមកដល់ថ្ងៃណា ខែណាពេលណា ដូចប្រពន្ធដែលរួមសុខទុក្ខផងគ្នា ជួនណាក៏ប្រែចិត្តគិតស្អប់ប្តី ទៅស្រលាញ់ប្រុសដទៃប្រើសហាយវាអោយប្រហារប្តី ដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ទៅវិញក៏មាន ឯរឿងនិទានប្រពន្ធសំលាប់ប្តី រឿងបុរាណមាន និយាយមកថា៖
ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម, ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និង កញ្ឆា និង​ ប្រស្នារឿងពាលគួរអោយខ្លាច: រឿងប្រពន្ធចិត្ដពាល

រឿងប្រពន្ធចិត្ដពាល

មានបុរសម្នាក់មានភរិយាជាទីគាប់ចិត្ត នៅរួមសុខទុក្ខនឹងគ្នាអស់កាលជាយូរមក តែបុរសនោះមានប្អូនប្រុសម្នាក់ យកមកនៅរកស៊ីជា មួយផង លុះនៅយូរមកមេប្រពន្ធនោះ ទៅប្រតិព័ទ្ធស្រឡាញ់ចៅប្អូនថ្ងៃ បានលួចលាក់ធ្វើស័្មគ្រសង្វាស នឹងគ្នា ដល់ក្រោយមេនោះនិយាយ ញុះចៅប្អូនថ្លៃអោយសំលាប់ប្តី ឯចៅប្អូនថ្លៃនោះ ហេតុតែជាមនុស្សលុះក្នុងអំណាចភ្លើងរាគខ្លាំង ក៏លុះពាក្យញុះញង់នោះ កើតទ្រុស្តមិត្ត ទ្រុស្តបងអាតា្មទើបកាន់ដាវទៅចាំនៅនាកំពង់ទឹក លុះបងទៅងូតទឹកចៅប្អូននោះ ក៏ពិឃាតបងនោះដល់នូវមរណភាពកាលកណ្តាលផ្លូវទៅ ហើយក៏បានយកគ្នាជាប្តីប្រពន្ធមក។ រឿងរ៉ាវនេះ មានសេចក្តីពិស្តារក្នុងព្រះគម្ពីរសង្គហឯនោះ អញ្ជីញទៅមើលចុះ។ 

មានរឿងក្នុងកាល ឥឡូវនេះក៏មានដូចរឿងស្រ្តីម្នាក់នៅស្រុកចក ខេត្តត្នោត ស្រ្ដីនោះជាកូននាយជាងមាស មាតាបិតា ដាក់ទុកអោយមាន ស្វាមី លុះនៅយូរមក មេនោះមានសហាយក្បត់កើតស្អប់ប្តីអាត្មា ទើបវានិយាយបញ្ឆោតប្តីនោះ អោយទៅបោចវល្លិក្នុងព្រៃស្ងាត់ ហើយវា អោយសហាយនោះ ទៅតាមសំលាប់ចៅប្តីនោះចោល។

មួយទៀតមានមេម្នាក់ប្រពន្ធមេឃុំ នៅភូមិស្រុកស្ទោងជីកែ្រង ស្រ្ដីនោះឯងទៅ សហាយ នឹងចៅអធិកាម្នាក់ កើតស្អប់ប្តីអាត្មា ទើបវាទៅជួល អ្នកលេង អោយបាញ់មេឃុំជាប្តីស្លាប់ទៅ។ រឿងអស់ទាំងនេះមានសេចក្តីពិស្តារ នៅក្នុងពាក្យបណ្តឹងក្នុង សាលាវិនិច្ឆ័យឯនោះ។
ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម, ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និង កញ្ឆា និង​ ប្រស្នារឿងពាលគួរអោយខ្លាច: រឿងកូនពាល

រឿងកូនពាល

គឺកូនជាអវជាតបុត្រ អកតញ្ញូពុំដឹងគុណមាតាបិតា អាចសំលាប់មាតាបិតា ដូចនិទានព្រះមោគ្គល្លានត្ថេរកាលនៅក្នុងអតីតជាតិនៅឡើយ លោកកើតជាមាណពម្នាក់ លុះអំណាចមេភរិយា វាញុះអោយមាណពនោះនាំមាតាបិតាទៅសំលាប់ចោលបង់ក្នុងព្រៃ មាណពនោះត្រូវ ទោសអនន្តរិយកម្ម ធ្លាក់ទៅសោយទុក្ខវេទនា ក្នុងមហាអវចីនរកអស់កំណត់ លុះដល់ភទ្ទកប្បនេះ គ្រាដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់យើង បានត្រាស់ឡើង មាណពនេះបានមកកើតជាព្រះមោគ្គល្លានត្ថេរ ជាអគ្គសាវកខាងឆ្វេង។ រឿងបិតុឃាត ដូចនិទានព្រះបាទអជាតសត្រូវទៅ សេពគប់ នឹង ទេវទត្ត កើតមោហចិត្តគិតចង់បានរាជសម្បត្តិព្រះវររាជបិតា ចាប់ព្រះបាទពិម្ពិសាររាជ ជាព្រះវររាជបិតាប្រហារជីវិតដល់នូវ មរណភាពទៅ។ រឿងនិទានអស់នេះ មានសេចក្តីពិស្តារក្នុងព្រះគម្ពីរមង្គលត្ថទីបនី ឯនោះហេតុនោះទើបហៅថា មនុស្សពាលនោះគួរខ្លាច កៃ្រពេកណាស់ ព្រោះនៅជិតជាប់ នឹងអាត្មាពុំដឹងជានឹងកើតមកក្នុងថ្ងៃណា នឹងគេចរត់អោយផុតចេញពីវាទៅ បាន។

មួយទៀត ឯនុស្សពាលនេះ ចេះអុបាយកល បញ្ឆោតបញ្ឆុកច្រើនយ៉ាងណាស់ តែពុំមានបញ្ញាត្រិះរិះគិតអោយដឹងកល អាការវាហើយ ក៏នឹង បង់ខ្លួនបង់ទ្រព្យទៅដោយអំពើពាលនោះពុំខាន ដូចនិទានឃុនរ៉ាតអោយមនុស្សពាលវាធ្វើបាន ឯនិទាននោះដោយលឺថា៖
ប្រហារ, ប្រទេសកម្ពុជា

ប្រហារ គឺជា កន្លែងបុរាណវត្ថុ តាំងពី សម័យដើមដែក ស្ថិតនៅក្នុង ខេត្តព្រៃវែង នៃ ប្រទេសកម្ពុជា រវាងរាជធានី ភ្នំពេញ និងព្រំដែនជាមួយប្រទេសវៀតណាម។ នៅពេល​ដែល​កន្លែង​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ដោយ​អ្នក​បុរាណវត្ថុវិទ្យា​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​លួច​យ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​សម្ភារៈ​បុរាណវត្ថុ​នៅ​សល់​តិចតួច។ ប្រហារ ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​កន្លែង​បញ្ចុះ​សព និង​វត្ថុ​ផ្នូរ​ដ៏​សម្បូរ​បែប​ពិសេស​រួម​ទាំង​វត្ថុ​បុរាណ​លោហធាតុ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​ជា​ច្រើន។  វត្ថុបុរាណមួយចំនួនដែលបានជីកកកាយនៅទីតាំងនោះបានចូលរួមចំណែកក្នុងការសិក្សាអំពីផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដែលតភ្ជាប់ ប្រហារ ទៅកាន់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
ប្រហារ, ប្រទេសកម្ពុជា: ប្រវត្តិនៃតំបន់

ប្រវត្តិនៃតំបន់ 
ប្រហារ មានសកម្មភាពក្នុងយុគសម័យដែក ដោយការបញ្ចុះសពនៅកន្លែងនោះត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅចន្លោះឆ្នាំ ២០០ មុនគ.ស និង ១០០ គ.ស.។   នៅពេលនេះនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អ្នកស្រុករស់នៅក្នុងសហគមន៍កសិកម្មតូចៗ ដែលព្យាករណ៍ពីការអភិវឌ្ឍន៍នៃរដ្ឋមជ្ឈិមប្រទេសធំៗ។
ប្រហារ, ប្រទេសកម្ពុជា: ការរកឃើញ

ការរកឃើញ 
នៅឆ្នាំ ២០០៧ អ្នកភូមិនៅប្រហារបានរកឃើញវត្ថុបុរាណ ហើយចាប់ផ្តើមជីករកវត្ថុបុរាណដោយចេតនាក្នុងគោលបំណងលក់វា។ Carter, Alison Kyra (2011-06-21). "Trade and Exchange Networks in Iron Age Cambodia: Preliminary Results from a Compositional Analysis of Glass Beads". Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association. 30: 178–188. doi:10.7152/bippa.v30i0.9966 (inactive 2024-11-13). ISSN 1835-1794.{{cite journal}}: CS1 maint: DOI inactive as of November 2024 (link)
Category:CS1 maint: DOI inactive as of November 2024 និស្សិតបុរាណវិទ្យាក្នុងតំបន់បានព្យាយាមធ្វើអន្តរាគមន៍ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលការជីកកកាយជាផ្លូវការត្រូវបានរៀបចំ កន្លែងបញ្ចុះសពភាគច្រើននៅក្នុងទីបញ្ចុះសពត្រូវបានលួច។  ផ្នែកតែមួយគត់នៃទីតាំងដែលនៅសេសសល់ភាគច្រើនគឺតំបន់ដែលដាក់នៅក្រោមផ្លូវធំដែលរត់កាត់ភូមិ។ ការជីកកកាយសង្គ្រោះជាបន្តបន្ទាប់ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៨, ២០០៩, និង ២០០១១ ដោយមានគោលដៅរក្សាបាននូវកំណត់ត្រាបុរាណវិទ្យាដែលនៅសេសសល់នៅកន្លែងនោះតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។
ប្រហារ, ប្រទេសកម្ពុជា: លក្ខខណ្ឌបរិស្ថាន

លក្ខខណ្ឌបរិស្ថាន 
ប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិច ជាមួយនឹងសីតុណ្ហភាពក្តៅ និងកម្រិតសំណើមខ្ពស់។ វដ្តប្រចាំឆ្នាំនៃខ្យល់មូសុងកំណត់លំនាំអាកាសធាតុ; ខ្យល់បក់ពីទិសនិរតី ពីពាក់កណ្តាលរដូវក្តៅ ដល់ពាក់កណ្តាលរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ មានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ខណៈដែលខ្យល់បក់ពីទិសឦសាន ផ្តល់សំណើមតិច និងចាប់ផ្តើមរដូវប្រាំងពីរដូវស្លឹកឈើជ្រុះដល់រដូវផ្ការីក។  សំណើមខ្ពស់បង្កើតឧបសគ្គដល់ការអភិរក្សសារធាតុសរីរាង្គ ដែលកំណត់អ្វីដែលអ្នកបុរាណវត្ថុវិទ្យាក្នុងតំបន់អាចសិក្សាបាន។