navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អាហារូបករណ៍ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍មហាចក្រីសិរិនថន សាកលវិទ្យាល័យមហាសារខាម: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
ជាក្តីព្រះមហាករុណាទិគុណយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ មហាចក្រីយ៍សិរិនថន បានមានព្រះរាជករណីយកិច្ចក្នុងការលើកកម្ពស់ និងផ្តល់អាហារូបករណ៍យ៉ាងទូលំទូលាយ។ ទាំងនេះគឺជាព្រះរាជករណីយកិច្ចដែលទ្រង់ទទួលបានការទុកព្រះរាជហឬទ័យ ពីព្រះបាទសម្តេចភូមិផុលអាឌុលយ៉ាដេត   ផ្តល់ឱ្យទ្រង់បន្តព្រះរាជករណីកិច្ចតាមព្រះរាជតំរិះ លើវិស័យអប់រំ ដែលបានគ្របដណ្តប់លើការសិក្សាគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ និងទាក់ទងនឹងសកម្មភាពដែលជាគំរូល្អក្នុងការលើកកម្ពស់ការសិក្សា រួមទាំងការកសាងស្ថាប័នអប់រំគម្រោងការការសិក្សាផ្សេងៗ មូលនិធិ    បណ្ណាល័យ សារមន្ទីរ សមាគម និងមូលនិធិក្នុងព្រះរាជឧបត្ថមផ្សេងៗ។

ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី មហាចក្រីយ៍សិរិនថនបានឱ្យសា្ថប័នរដ្ឋ និងឯកជនចូលរួមថ្វាយអាហារូបករណ៍ព្រះរាជឧត្ថម្ភដល់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា លើវិស័យអប់រំ ដែលមានឧត្តមសេនីយ៍ឯក វ៉ាភិរម្យ មនស្សរង្ស៊ី ជាប្រធានគម្រោងអាហារូបករណ៍ព្រះរាជឧបត្ថម្ភ ដើម្បីជួយផ្តល់អាហារូបករណ៍ដល់សិស្ស និស្សិតកម្ពុជាទាំងកម្រិតមធ្យមសិក្សា(ថ្នាក់ទី 10 -12) កម្រិតបរិញ្ញាបត្ររង កម្រិតបរិញ្ញាបត្រ កម្រិតបរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និងបណ្ឌិត។

នៅឆ្នាំ 2008 សាស្រ្តាចារ្យបណ្ឌិតសមសក្តិ ចក្រផៃវង្ស (Prof. Dr. Somsak Jakphaiwong )បច្ចុប្បន្នជាប្រធានរាជវិទ្យាល័យទន្តពេទ្យនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃក្រោមព្រះរាជឧបត្ថម្ភ ដែលបានទទួលតំណែងជាស្តីទីសាកលវិទ្យាធិការសាកលវិទ្យាល័យមហាសារខាម ចន្លោះពេលនោះលោកបានផ្តួចផ្តើមឱ្យសាកលវិទ្យាល័យមហាសារខាមចូលរួមថ្វាយការងារក្នុងគម្រោងព្រះរាជឧបត្ថម្ភដល់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា លើវិស័យអប់រំ របស់ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ មហាចក្រីសិរិនថន។ 

បន្ទាប់មក សភាសាកលវិទ្យាល័យមហាសារខាមបានប្រគល់ឱ្យផ្នែករៀបចំគម្រោង និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិដំណើរការរៀបចំគម្រោងអាហារូបករណ៍របស់សាកលវិទ្យាល័យ ដើម្បីឱ្យមានប្រភពថវិការក្នុងការថ្វាយការងារតាមព្រះរាជតំរិះរបស់ព្រអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ មហាចក្រីសិរិនថន។

នៅថ្ងៃទី 15 កញ្ញា 2009 ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ មហាចក្រីសិរិនថន បានព្រះរាជទានឈ្មោះអាហារូបករណ៍ថា "អាហារូបករណ៍ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ មហាចក្រីសិរិនថន សាកលវិទ្យាល័យមហាសារខាម"។
អាហារូបករណ៍ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍មហាចក្រីសិរិនថន សាកលវិទ្យាល័យមហាសារខាម: ចំនួនអាហារូបករណ៍ដែលបានផ្តល់ឱ្យ

ចំនួនអាហារូបករណ៍ដែលបានផ្តល់ឱ្យ 
អាហារូបករណ៍ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍មហាចក្រីសិរិនថន សាកលវិទ្យាល័យមហាសារខាម បានចាប់ផ្តើមផ្តល់អាហារូបករណ៍ដល់សិស្ស និស្សិតកម្ពុជា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2008 រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។
 ឆ្នាំសិក្សា  មធ្យសិក្សា  បរិញ្ញាបត្ររង  បរិញ្ញាបត្រ  បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់  បណ្ឌិត  សរុប 2008  -  -  6  -  -  6 2009  -  -  15  -  -  15 2010  -  -  15  3  2  20 2011  -  -  15  2  -  17 2012  -  -  9  5  1  15 2013  4  7  15  4  -  30 2014  4  8  16  -  -  28 2015  5  -  16  -  -  21 2016  6  -  16  1  -  23 សរុប  19  15  123  15  3  174
អាហារូបត្ថម្ភ

alt=see caption|រូបភាពតូច| Amblypodia anita (ស្លឹកស្វាយពណ៌ខៀវមេអំបៅ) ប្រមូល សារធាតុចិញ្ចឹម ពី អាចម៍បសុបក្សី
អាហារូបត្ថម្ភ គឺជាដំណើរការ ជីវគីមី និង សរីរវិទ្យា ដែលសារពាង្គកាយប្រើប្រាស់អាហារ ដើម្បីទ្រទ្រង់ជីវិតរបស់វា។ វាផ្តល់សារពាង្គកាយជាមួយនឹងសារធាតុចិញ្ចឹម ដែលអាចត្រូវបានរំលាយ ដើម្បីបង្កើតថាមពល និងរចនាសម្ព័ន្ធគីមី។ ការខកខានក្នុងការទទួលបានបរិមាណសារធាតុចិញ្ចឹមដែលត្រូវការបណ្តាលឱ្យខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ ។ វិទ្យាសាស្រ្តអាហារូបត្ថម្ភ គឺជាការសិក្សាអំពីអាហារូបត្ថម្ភ ទោះបីជាវាជាធម្មតាសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើ អាហារូបត្ថម្ភរបស់មនុស្ស ក៏ដោយ។

ប្រភេទនៃសារពាង្គកាយកំណត់នូវសារធាតុចិញ្ចឹមដែលវាត្រូវការ និងរបៀបដែលវាទទួលបាន។ សារពាង្គកាយទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹមដោយការទទួលទានសារធាតុសរីរាង្គ ប្រើប្រាស់សារធាតុអសរីរាង្គ ស្រូបយកពន្លឺ ឬការរួមបញ្ចូលគ្នានៃសារធាតុទាំងនេះ។ ខ្លះអាចផលិតសារធាតុចិញ្ចឹមខាងក្នុងដោយប្រើប្រាស់ធាតុមូលដ្ឋាន ខណៈពេលដែលខ្លះត្រូវប្រើប្រាស់សារពាង្គកាយផ្សេងទៀតដើម្បីទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹមដែលមានពីមុន។ គ្រប់ទម្រង់នៃជីវិតទាំងអស់ត្រូវការ កាបូន ថាមពល និង ទឹក ក៏ដូចជា ម៉ូលេគុល ផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។ សត្វត្រូវការសារធាតុចិញ្ចឹមស្មុគ្រស្មាញដូចជា កាបូអ៊ីដ្រាត ខ្លាញ់ និង ប្រូតេអ៊ីន ដោយទទួលបានវាដោយការទទួលទានសារពាង្គកាយផ្សេងទៀត។ មនុស្សបានបង្កើត កសិកម្ម និង ការចម្អិនអាហារ ដើម្បីជំនួស ចំណី និងជំរុញអាហារូបត្ថម្ភរបស់មនុស្ស។ រុក្ខជាតិទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹមតាមរយៈ ដី និងបរិយាកាស។ ផ្សិតស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមជុំវិញពួកវាដោយបំបែកពួកវា និងស្រូបយកពួកវាតាមរយៈ មីសែលិម ។
អាហារូបត្ថម្ភ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ការវិភាគបែបវិទ្យាសាស្ត្រនៃអាហារ និងសារធាតុចិញ្ចឹមបានចាប់ផ្តើមកំឡុងពេល បដិវត្តគីមី នៅចុងសតវត្សទី ១៨ ។ អ្នកគីមីវិទ្យានៅសតវត្សរ៍ទី ១៨ និងទី ១៩ បានពិសោធជាមួយធាតុផ្សេងគ្នានិងប្រភពអាហារដើម្បីបង្កើតទ្រឹស្តីនៃអាហារូបត្ថម្ភ។  វិទ្យាសាស្រ្តអាហារូបត្ថម្ភសម័យទំនើបបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩១០ នៅពេលដែលមីក្រូសារជាតិនីមួយៗចាប់ផ្តើមត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណ។ វីតាមីនដំបូងគេដែលត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណគីមីគឺ ជាតិថាយមីន ក្នុងឆ្នាំ១៩២៦  ហើយវីតាមីនសេ ត្រូវបានគេកំណត់ថាជាការការពារប្រឆាំងនឹងជំងឺក្រិនសរសៃឈាមក្នុងឆ្នាំ១៩៣២។  តួនាទីរបស់វីតាមីនក្នុងអាហារូបត្ថម្ភត្រូវបានសិក្សាក្នុងទសវត្សរ៍បន្ទាប់។ ប្រាក់ឧបត្ថម្ភរបបអាហារដែលត្រូវបានណែនាំជាលើកដំបូងសម្រាប់មនុស្សត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីដោះស្រាយការភ័យខ្លាចនៃជំងឺដែលបណ្តាលមកពីកង្វះអាហារក្នុងអំឡុងពេល វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធំ និងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ។  ដោយសារសារៈសំខាន់របស់វានៅក្នុងសុខភាពមនុស្ស ការសិក្សាអំពីអាហារូបត្ថម្ភបានសង្កត់ធ្ងន់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើអាហារូបត្ថម្ភរបស់មនុស្ស និងកសិកម្ម ខណៈដែល បរិស្ថានវិទ្យា គឺជាកង្វល់បន្ទាប់បន្សំ។
អាហ្វហ្កានីស្ថាន: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
អាហ្វហ្កានីស្ថាន រួមភាគ अश्वक (អស្វកៈ) និង स्थान (ស្ថាន) ជាភាសាសំស្ក្រឹត។ अश्वक (អស្វកៈ) ផ្លាស់ប្តូរជា आश्विन (អស្វិន ៖ អ្នក​ជិះ​សេះ)។ ជាភាសាខ្មែរ នាមនៃប្រទេស​នេះ​ជា «អស្វិនស្ថាន» ។
អាហ្វហ្កានីស្ថាន: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីៗរបស់ប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថានកើតឡើងដោយសារសង្គ្រាម និង ការរំជើបរំជួលផ្ទៃក្នុង ។ សហភាពសូវៀត បានចូលមក ឈ្លានពាននៅ ឆ្នាំ១៩៧៩ ប៉ុន្តែ កម្លាំងដែលមកឈ្លានពានត្រូវដកចេញទៅវិញនៅរយៈពេល១០ឆ្នាំ។ ក្រោយមក ដោយសារ កម្លាំងតស៊ូប្រឆាំងនឹងរបបកុំមុយនីស្តរបស់អាហ្វហ្កានីស្ថាន របបកុំមុយនីស្តនៅក្នុងទីក្រុង​កាប៊ុលបានរលំរលាយទាំងស្រុងនៅឆ្នាំ១៩៩២។ 

ការតស៊ូប្រឆាំងបានផ្ទុះឡើងជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងចំណោមចលនាតស៊ូរបស់អាហ្វហ្កានីស្ថាន​ផ្សេងៗគ្នាបានជួយដល់ពួកតាលីបង់ជាចលនាបណ្ដាញគាំទ្រប៉ាគីស្ថានមួយ ដែលបាន​តស៊ូដើម្បីបញ្ចប់ពួកជ្រុលនិយម និង សង្គ្រាមក្នុងស្រុក ដែលបានបង្រួបបង្រួមប្រទេស ជាយថាហេតុ។ ពួកតាលីបង់បានឈ្លានរឹបអូសយកទីក្រុងកាប៊ុលបាននៅឆ្នាំ១៩៩៦ និង​អាចចាប់យកចំណែក​ដី​នៃ​ប្រទេសជាច្រើន​ដែលនៅក្រៅការ​គ្រប់គ្រង​នៃ​ពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត ខាងជើង​ នៅភាគឦសាន។ ក្រោយ​អំពើភេរវកម្មកាលពីថ្ងៃទី១១ខែកញ្ញាឆ្នាំ២០០១ ទាហានសហរដ្ឋអាមេរិក និង ទាហានសម្ព័ន្ធមិត្ត រួមទាំង ទាហានសម្ព័ន្ធមិត្តខាងជើងបានផ្ដួលរំលំពួកតាលីបង់ដែលផ្ដល់ជម្រកដល់អូសាម៉ា ប៊ីនឡាដិន។ នៅចុងឆ្នាំ២០០១ មាន​កិច្ចប្រជុំមួយ​នៅទីក្រុងប៊ែន ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដើម្បី​បង្កើតនូវបែបបទមួយសម្រាប់​ការស្ថាបនា​នយោបាយ​ឡើងវិញ ដែលផ្ដល់ជា​ចុងក្រោយនៅក្នុងការស្ថាបនារដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង​ ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​ប្រធានាធិបតីនៅឆ្នាំ២០០៤។ នៅថ្ងៃទី០៩ខែតុលាឆ្នាំ២០០៤ ហាមីដ កាហ្សៃ បានក្លាយ​ជាប្រធានាធិបតីដែលឆ្លងកាត់ការបោះឆ្នោតតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដំបូងបំផុតក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន។
អាហ្វ្រិក: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

បុរេប្រវត្តិ

thumb|upright=0.6|គ្រោងឆ្អឹងប្រភេទមនុស្សបុរាណហៅ អូស្ត្រាឡូពីតេកឺស អាហ្វារិនស៊ីស ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តដាក់ឈ្មោះសាមញ្ញថា លូស៊ី ត្រូវបានគេរកឃើញនៅថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៤ នៅជ្រលងអាវ៉ាសនៃប្រទេសអេត្យូពី។

ទ្វីបអាហ្រ្វិកត្រូវបានចាត់ទុកដោយបុរាណវិទូភាគច្រើនថាជាទឹកដីដែលមានវត្តមានមនុស្សរស់នៅដ៏ចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅលើភពផែនដី ដោយពួកមនុស្សគឺមានប្រភពមកពីទ្វីបនេះឯង។ ក្នុងអំឡុងពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ នរវិទ្យាបានរកឃើញហ្វូស៊ីលជាច្រើន និងភស្តុតាងនៃវត្តមានរបស់មនុស្សដែលមានអាយុកាលប្រមាណ ៧ លានឆ្នាំមុន។

ក្រោយការវិវត្តនៃអូម៉ូសាព្យាងនៅប្រមាណ ៣៥០,០០០ ទៅ ២៦០,០០០ ឆ្នាំ ម.ប. (មុនបច្ចុប្បន្ន) មនុស្សភាគច្រើនរស់នៅចិញ្ចឹមជីវិតដោយការបរបាញ់សត្វ និងប្រមូលបន្លែផ្លែឈើនៅតាមតំបន់នៃទ្វីបអាហ្វ្រិក។Mokhtar, G. (1990) UNESCO General History of Africa, Vol. II, Abridged Edition: Ancient Africa, University of California Press. Eyma, A.K. and C.J. Bennett. (2003) Delts-Man in Yebu: Occasional Volume of the Egyptologists' Electronic Forum No. 1, Universal Publishers. p. 210.  ក្រុមមនុស្សដំបូងទាំងនេះបានផ្លាសទីចេញពីទ្វីបអាហ្រ្វិក ហើយបានទៅតាំងទីលំនៅនៅជុំវិញពិភពលោកនៅប្រមាណ ៥០,០០០ ឆ្នាំ ម.ប. ដោយធ្វើដំណើរចេញតាមច្រកបាបអែលម៉ង់ដេបWells, Spencer (December 2002) The Journey of Man . National GeographicOppenheimer, Stephen. The Gates of Grief . bradshawfoundation.com ច្រកសមុទ្រជីប្រាល់តា និងដីសន្ទះស៊ុយអេ។

ការលេចឡើងនៃអរិយធម៌មនុស្ស
អាហ្វ្រិក: បុរេប្រវត្តិ

បុរេប្រវត្តិ

thumb|upright=0.6|គ្រោងឆ្អឹងប្រភេទមនុស្សបុរាណហៅ អូស្ត្រាឡូពីតេកឺស អាហ្វារិនស៊ីស ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តដាក់ឈ្មោះសាមញ្ញថា លូស៊ី ត្រូវបានគេរកឃើញនៅថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៤ នៅជ្រលងអាវ៉ាសនៃប្រទេសអេត្យូពី។

ទ្វីបអាហ្រ្វិកត្រូវបានចាត់ទុកដោយបុរាណវិទូភាគច្រើនថាជាទឹកដីដែលមានវត្តមានមនុស្សរស់នៅដ៏ចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅលើភពផែនដី ដោយពួកមនុស្សគឺមានប្រភពមកពីទ្វីបនេះឯង។ ក្នុងអំឡុងពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ នរវិទ្យាបានរកឃើញហ្វូស៊ីលជាច្រើន និងភស្តុតាងនៃវត្តមានរបស់មនុស្សដែលមានអាយុកាលប្រមាណ ៧ លានឆ្នាំមុន។

ក្រោយការវិវត្តនៃអូម៉ូសាព្យាងនៅប្រមាណ ៣៥០,០០០ ទៅ ២៦០,០០០ ឆ្នាំ ម.ប. (មុនបច្ចុប្បន្ន) មនុស្សភាគច្រើនរស់នៅចិញ្ចឹមជីវិតដោយការបរបាញ់សត្វ និងប្រមូលបន្លែផ្លែឈើនៅតាមតំបន់នៃទ្វីបអាហ្វ្រិក។Mokhtar, G. (1990) UNESCO General History of Africa, Vol. II, Abridged Edition: Ancient Africa, University of California Press. Eyma, A.K. and C.J. Bennett. (2003) Delts-Man in Yebu: Occasional Volume of the Egyptologists' Electronic Forum No. 1, Universal Publishers. p. 210.  ក្រុមមនុស្សដំបូងទាំងនេះបានផ្លាសទីចេញពីទ្វីបអាហ្រ្វិក ហើយបានទៅតាំងទីលំនៅនៅជុំវិញពិភពលោកនៅប្រមាណ ៥០,០០០ ឆ្នាំ ម.ប. ដោយធ្វើដំណើរចេញតាមច្រកបាបអែលម៉ង់ដេបWells, Spencer (December 2002) The Journey of Man . National GeographicOppenheimer, Stephen. The Gates of Grief . bradshawfoundation.com ច្រកសមុទ្រជីប្រាល់តា និងដីសន្ទះស៊ុយអេ។
អាហ្វ្រិក: ប្រទេសនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក

ប្រទេសនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក 

មាន៦១ប្រទេសនៅអាហ្រ្វិក (ខ្លះជាដែនដីរបស់ប្រទេស នៅទ្វីប អីរ៉ុប
មាន៥តំបន់

right|thumb|300px|តំបន់ទ្វីបអាហ្វ្រិក

 អាហ្វ្រិកខាងកើត 
 ប៊ូរុនឌី
 កូម៉ូរូស
 ជីបូទី
 អេរីទ្រា
 អេត្យូពី
 កេនយ៉ា
 ម៉ាដាហ្គាស្ការ
 ម៉ាឡាវី
 មូរីទូស
 ម៉ាយូទេ (ប្រទេស បារាំង)
 ម៉ូហ្សំប៉ិក
 រេអូនីអូណ (ប្រទេស បារាំង)
 រ្វ៉ាន់ដា
 សេសែល
 សូម៉ាលី
 តង់ហ្សានី
 អ៊ុយហ្គាន់ដា
 ហ្សំប៊ី

 អាហ្វ្រិកកណ្តាល 
 អង់ហ្គូឡា
 កាមេរូន
 សាធារណរដ្ឋ អាហ្វ្រិកកណ្ដាល
 ឆែត
 កុងហ្គូ (ឃីនសាសា)
 កុងហ្គូ (ប្រេសាវីល)
 អេក្វាទ័រ ហ្គីនី
 ហ្កាបុង
 សៅតូមេ និង ព្រីនស៊ីប
 ​អាហ្វ្រិកខាងជើង​ 

លេខរៀង  ទង់ជាតិ និង ឈ្មោះប្រទេស  ឈ្មោះប្រទេសជាអក្សរអង់គ្លេស  អក្សរកាត់  ទីក្រុង  ផ្ទៃដី (km2) ១ AlgeriaALG Algiers 2,381,740២ Canary Islands  ៣ Ceuta  ៤      Cairo 1,001,451៥  Libya   Tripoli 1,759,540  ៦  Madeira  ៧ Melilla ៨ Morocco  ៩ Sudan  ១០   Tunisia TUN  Tunis 163,610 ១១ Western Sahara 

 អាល់ហ្សេរី
 អេហ្ស៊ីប
 លីប៊ី
 ម៉ារ៉ុក
 ស៊ូដង់
 ទុយណេស៊ី
 សាហារ៉ាខាងលិច
 ប្រជុំកោះកាណារីអាស (រាជាអាណាច័ក្រអេស្ប៉ាញ)
 សេអូតា (រាជាអាណាច័ក្រអេស្ប៉ាញ)
 ប្រជុំកោះម៉ាដេអីរ៉ា (ព័រទុយហ្គាល់)
 មេលីយ៉ា (រាជាអាណាច័ក្រអេស្ប៉ាញ)

 ​ អាហ្វ្រិកខាងត្បូង 
 បូសស្វានណា
 លេសូតូ
 ហ្ស៊ីមបាវ៉េ
 ណាមីប៊ី
 ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង
 អេស្វាទីនី

 អាហ្វ្រិកខាងលិច 
 ប៊ែនីន
 ប៊ូគីណា ហ្វាសូ
 ខេបវើត
 កូឌីវ័រ
 ហ្សែមបៀរ
 ហ្គាណា
 ហ្គីនៀ
 ហ្គីនៀ-ប៊ីសូ
 លីបេរីយ៉ា
 ម៉ាលី
 មូរីតានី
 នីហ្សេ
 នីហ្សេរីយ៉ា
 សាងហេឡេង អាសេណសីអូណ និង ទ្រីស្សតាង របស់កូណា (ចក្រភពអង់គ្លេស)
 សេណេហ្គាល់
 សេរ៉ាឡេអូន
 តូហ្គូ
អាហ្វ្រិក: អាហ្វ្រិកខាងកើត

អាហ្វ្រិកខាងកើត 
 ប៊ូរុនឌី
 កូម៉ូរូស
 ជីបូទី
 អេរីទ្រា
 អេត្យូពី
 កេនយ៉ា
 ម៉ាដាហ្គាស្ការ
 ម៉ាឡាវី
 មូរីទូស
 ម៉ាយូទេ (ប្រទេស បារាំង)
 ម៉ូហ្សំប៉ិក
 រេអូនីអូណ (ប្រទេស បារាំង)
 រ្វ៉ាន់ដា
 សេសែល
 សូម៉ាលី
 តង់ហ្សានី
 អ៊ុយហ្គាន់ដា
 ហ្សំប៊ី
អាហ្វ្រិក: អាហ្វ្រិកកណ្តាល

អាហ្វ្រិកកណ្តាល 
 អង់ហ្គូឡា
 កាមេរូន
 សាធារណរដ្ឋ អាហ្វ្រិកកណ្ដាល
 ឆែត
 កុងហ្គូ (ឃីនសាសា)
 កុងហ្គូ (ប្រេសាវីល)
 អេក្វាទ័រ ហ្គីនី
 ហ្កាបុង
 សៅតូមេ និង ព្រីនស៊ីប
អាហ្វ្រិក: ​អាហ្វ្រិកខាងជើង​

​អាហ្វ្រិកខាងជើង​ 

លេខរៀង  ទង់ជាតិ និង ឈ្មោះប្រទេស  ឈ្មោះប្រទេសជាអក្សរអង់គ្លេស  អក្សរកាត់  ទីក្រុង  ផ្ទៃដី (km2) ១ AlgeriaALG Algiers 2,381,740២ Canary Islands  ៣ Ceuta  ៤      Cairo 1,001,451៥  Libya   Tripoli 1,759,540  ៦  Madeira  ៧ Melilla ៨ Morocco  ៩ Sudan  ១០   Tunisia TUN  Tunis 163,610 ១១ Western Sahara 

 អាល់ហ្សេរី
 អេហ្ស៊ីប
 លីប៊ី
 ម៉ារ៉ុក
 ស៊ូដង់
 ទុយណេស៊ី
 សាហារ៉ាខាងលិច
 ប្រជុំកោះកាណារីអាស (រាជាអាណាច័ក្រអេស្ប៉ាញ)
 សេអូតា (រាជាអាណាច័ក្រអេស្ប៉ាញ)
 ប្រជុំកោះម៉ាដេអីរ៉ា (ព័រទុយហ្គាល់)
 មេលីយ៉ា (រាជាអាណាច័ក្រអេស្ប៉ាញ)
អាហ្វ្រិក: ​ អាហ្វ្រិកខាងត្បូង

​ អាហ្វ្រិកខាងត្បូង 
 បូសស្វានណា
 លេសូតូ
 ហ្ស៊ីមបាវ៉េ
 ណាមីប៊ី
 ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង
 អេស្វាទីនី
អាហ្វ្រិក: អាហ្វ្រិកខាងលិច

អាហ្វ្រិកខាងលិច 
 ប៊ែនីន
 ប៊ូគីណា ហ្វាសូ
 ខេបវើត
 កូឌីវ័រ
 ហ្សែមបៀរ
 ហ្គាណា
 ហ្គីនៀ
 ហ្គីនៀ-ប៊ីសូ
 លីបេរីយ៉ា
 ម៉ាលី
 មូរីតានី
 នីហ្សេ
 នីហ្សេរីយ៉ា
 សាងហេឡេង អាសេណសីអូណ និង ទ្រីស្សតាង របស់កូណា (ចក្រភពអង់គ្លេស)
 សេណេហ្គាល់
 សេរ៉ាឡេអូន
 តូហ្គូ
អាហ្វ្រិកខាងត្បូង

ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង (ភាសាអង់គ្លេស​៖ South Africa) ដោយមាន​ឈ្មោះ​ជាផ្លូវការ​ថា សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកខាងត្បូង (ភាសាអង់គ្លេស៖ Republic of South Africa) គឺជា​ប្រទេស​មួយ​ស្ថិតនៅ​ប៉ែក​ខាងត្បូងបង្អស់នៃ​ទ្វីបអាហ្វ្រិក​។ ជាមួយនឹងប្រជាជនជាង ៦០ លាននាក់ ប្រទេសមួយនេះមានទំហំផ្ទៃដីប្រមាណ ១,២១៩,៩១២ គម២។ អាហ្វ្រិកខាងត្បូងមានរដ្ឋធានីចំនួនបីគឺ៖ ប្រេតូរីយ៉ា (នីតិប្រតិបត្តិ), ប្លូមហ្វង់តាញ (តុលាការ) និងកាប់ (នីតិបញ្ញត្តិ)។ ចំណែកឯទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេសមានឈ្មោះថា ចូហានណេសបួរ ហើយប្រជាជនជាង ៨០% ជាជនជាតិស្បែកខ្មៅ។

ប្រទេស​អាហ្វ្រិកខាងត្បូងមាន​ឆ្នេរសមុទ្រប្រវែង ២,៧៩៨ គីឡូម៉ែត្រ អូសបន្លាយតាមភាគត្បូងប្រទេសដោយជាប់នឹង​មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា។ រីឯព្រំដែនគោកវិញ អាហ្វ្រិកខាងត្បូងគឺស្ថិតនៅជាប់ប្រទេសណាមីប៊ី បុតស្វាណា និងស៊ីមបាវេនៅភាគខាងជើង ហើយនៅភាគខាងកើត និងឦសានដោយប្រទេសមូសំប៊ិក និងអេស្វាទីនី ហើយវាបានឡោមព័ទ្ធជុំវិញប្រទេសឡឺសូតូ។

ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងធ្លាប់ជាដែនដីអាណានិគមអង់គ្លេស និងទទួលឯករាជ្យពីអង់គ្លេសកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩១០។ កាលពីដើមឡើយ អាហ្វ្រិកខាងត្បូងជា ប្រទេសមួយកាន់របបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យសភា ដែលមានឈ្មោះថា សហភាពអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ហើយត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជា "សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកខាងត្បូង" នៅថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦១។
អាហ្សង់ទីន

ប្រទេសអាហ្សង់ទីន (ភាសាអេស្ប៉ាញ៖ Argentina) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអាហ្សង់ទីន (ភាសាអេស្ប៉ាញ៖ República Argentina) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងនៃទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង។ អាហ្សង់ទីនបានគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីសរុប ២,៧៨០,២០០ គម២ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសដែលមានទំហំធំបំផុតទីពីរនៅអាមេរិកខាងត្បូង (បន្ទាប់ពីប្រេស៊ីល) ធំបំផុតទីបួននៅទ្វីបអាមេរិកទាំងមូល និងធំបំផុតទីប្រាំបីនៅលើពិភពលោក។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនជាប់ជាមួយប្រទេសឈីលីនៅភាគខាងលិច បូលីវីនិងប៉ារ៉ាគ្វេនៅភាគខាងជើង ទិសឦសាន្តជាប់នឹងប្រទេសប្រេស៊ីល និងប្រទេសអ៊ូរុយគ្វេនៅភាគខាងកើត។ អាហ្សង់ទីនគឺជារដ្ឋសហព័ន្ធដែលបែងចែកទៅជាខេត្តចំនួនម្ភៃបី និងមានទីក្រុងស្វយ័តមួយដែលត្រូវជារដ្ឋធានីសហព័ន្ធ និងទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេស ពោលគឺប៊ុយណូស៊ែ។ ខេត្ត និងរដ្ឋធានីមានរដ្ឋធម្មនុញ្ញរៀងៗខ្លួន ប៉ុន្តែត្រូវស្ថិតនៅក្រោមប្រព័ន្ធសហព័ន្ធ។ អាហ្សង់ទីនបានទាមទារអធិបតេយ្យភាពលើផ្នែកមួយនៃតំបន់អង់តាកទិក កោះហ្វកឡិន និងប្រជុំកោះចចជីខាងត្បូង និងសាំងវិចខាងត្បូង។

វត្តមានរបស់មនុស្សដំបូងបង្អស់ដែលបានកត់ត្រានៅអាហ្សង់ទីននាសម័យទំនើបនេះមានតាំងពីសម័យកាល Paleolithic ។ ប្រទេសនេះស្ថិតនៅក្នុងអាណានិគមអេស្ប៉ាញនៃតំបន់នេះក្នុងអំឡុងពេលសតវត្សទី 16 ។ 

ប្រទេសអាហ្សង់ទីនរក្សាឋានៈជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួនជាមហាអំណាចកណ្តាលនៅក្នុងកិច្ចការអន្តរជាតិនិងជាមហាអំណាចក្នុងតំបន់និងនៅអាមេរិចឡាទីន។  ប្រទេសអាហ្សង់ទីនមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេទី 2 នៅអាមេរិកខាងត្បូងហើយជាប្រទេសធំទីបីនៅអាមេរិកឡាទីននិងជាសមាជិកនៃប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចធំ ៗ  G-15 និង G-20 ។ វាក៏ជាសមាជិកស្ថាបនិករបស់ អង្គការសហប្រជាជាតិ ធនាគារពិភពលោក  អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក Mercosur សហភាពប្រជាជាតិអាមេរិកខាងត្បូង សហគមន៍នៃរដ្ឋអាមេរិកឡាទីននិងការាបៀន និង អង្គការ Ibero អាមេរិកអាមេរិក ។ វាគឺជាប្រទេសដែលមានសន្ទស្សន៍ខ្ពស់បំផុតលំដាប់ទី 2 នៅអាមេរិកឡាទីនលើសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស។
អាហ្សង់ទីន: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ដានដំបូងបំផុតនៃជីវិតមនុស្សនៅតំបន់ដែលឥឡូវត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអាហ្សង់ទីនត្រូវបានកត់ត្រាពីសម័យកាលប៉ាលេលីទិកដែលមានដានទៀតនៅ Mesolithic និង នីកូលថិច ។
រហូតមកដល់សម័យអាណានិគមអឺរ៉ុប អាហ្សង់ទីនមានប្រជាជនតិចតួចណាស់ និងមានវប្បធម៌ចម្រុះខុសៗគ្នា។ 

ជនជាតិអឺរ៉ុបបានមកដល់តំបន់នេះជាលើកដំបូងជាមួយការធ្វើដំណើររបស់ Amerigo Vespucci 1502 ។ អ្នកធ្វើដំណើរអេស្ប៉ាញ Juan Díaz de Solís និង [Sebastian Cabot (អ្នករុករក)] បានធ្វើដំណើរទៅទឹកដីអាហ្សង់ទីននៅឆ្នាំ 1516 និង 1526។ នៅឆ្នាំ 1536 Pedro de Mendoza បានបង្កើតការតាំងទីលំនៅតូចមួយនៃទីក្រុងប៊ុយណូស៊ែរដែលត្រូវបានគេបោះបង់ចោលនៅឆ្នាំ 1541 ។

thumb|upright|alt=Portrait of the General,|Portrait of General José de San Martin, Libertador of Argentina, Chile and Peru|alt=Painting of San Martín holding the Argentine flag

ក្នុងឆ្នាំ 1912 ប្រធានាធិបតី [លោក Roque SênenPeña] បានអនុម័តសិទ្ធិបោះឆ្នោតជាបុរសនិងជាសម្ងាត់ដែលបានអនុញ្ញាតឱ្យលោកHipólito Yrigoyen មេដឹកនាំសហជីពរណសិរ្សរួបរួម (UCR) ដើម្បីឈ្នះការបោះឆ្នោតឆ្នាំ 1916 ។ លោកបានអនុម័តកំណែទម្រង់សង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ចនិងជំនួយបន្ថែមដល់កសិដ្ឋានតូចៗនិងអាជីវកម្ម។ អាហ្សង់ទីនបាននៅអព្យាក្រឹតក្នុងកំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទី 1 ។ រដ្ឋបាលទី 2 របស់លោក Yrigoyen បានជួបប្រទះនឹងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចដែលបានកើតមានដោយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។
អាហ្សង់ទីន: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ

thumb|upright|alt=Mountain tops, with clouds shown.|Aconcagua is the highest mountain outside of Asia, at , and the highest point in the Southern Hemisphere. |alt=
ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដី  ហើយមានទីតាំងនៅទ្វីអាមេរិកខាងត្បូង។

ចំណុចខ្ពស់ជាងគេបំផុតគឺតំបន់ Aconcagua ស្ថិតនៅក្នុងខេត្ត Mendoza ( លើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ), 
ចំណុចទាបជាងគេបំផុតគឺតំបន់ Laguna del Carbón ស្ថិតក្នុងខេត្ត Santa Cruz ( ក្រោមនីវ៉ូទឹកសមុទ្។រ

ជីវចម្រុះ
អាហ្សង់ទីនជាប្រទេសសម្បូរដោយជីវចម្រុះ។
ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនេះ ធ្វើឱ្យប្រទេសនេះសម្បូរជីវចម្រុះដោយមាន
 រុក្ខជាតិ 9,372 ប្រភេទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ២៤)
 បក្សី 1,038 ប្រភេទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៤)
 ថនិកសត្វ 375 ប្រភេទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១២)
 ល្មូន 338 ប្រភេទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៦)
 អំភីប 162 ប្រភេទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៩)

សួនឧទ្យានជាតិអាហ្សង់ទីន] បង្កើតបានបណ្តាញ 35 កន្លែងនៅប្រទេសអាហ្សង់ទីន។ ឧទ្យាននេះគ្របដណ្តប់លើបរិវេណដែលមានលក្ខណៈប្លែកៗជាច្រើនពីឧទ្យានជាតិបារីសនៅព្រំប្រទល់ខាងជើងជាមួយបូលីវីទៅកាន់ឧទ្យានជាតិ Tierra del Fuego នៅភាគខាងត្បូងនៃទ្វីបនេះ។ រដ្ឋបាលសួនឧទ្យានជាតិគឺជាភ្នាក់ងារមួយដែលថែរក្សានិងគ្រប់គ្រងឧទ្យានជាតិទាំងនេះរួមជាមួយនឹង បូជនីយដ្ឋានធម្មជាតិ និង ព្រៃព្រៃបម្រុង នៅក្នុងប្រទេស។

អាកាសធាតុ
thumb|Köppen-Geiger climate classification map for Argentina.

ជាទូទៅ ប្រទេសអាហ្សង់ទីនមានអាកាសធាតុសំខាន់ៗចំនួនបួនគឺ ក្តៅ ក្ដៅស្ងួត ត្រជាក់ស្ងួត និងត្រជាក់។ ថ្វីបើតំបន់ដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេគឺអាកាសធាតុក្តៅល្មម ក៏អាកាសធាតុអាហ្សង់ទីនមានបរិមាណពិសេសនៃភាពសម្បូរបែបនៃអាកាសធាតុ។
អាហ្សង់ទីន: ជីវចម្រុះ

ជីវចម្រុះ
អាហ្សង់ទីនជាប្រទេសសម្បូរដោយជីវចម្រុះ។
ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនេះ ធ្វើឱ្យប្រទេសនេះសម្បូរជីវចម្រុះដោយមាន
 រុក្ខជាតិ 9,372 ប្រភេទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ២៤)
 បក្សី 1,038 ប្រភេទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៤)
 ថនិកសត្វ 375 ប្រភេទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១២)
 ល្មូន 338 ប្រភេទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៦)
 អំភីប 162 ប្រភេទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៩)

សួនឧទ្យានជាតិអាហ្សង់ទីន] បង្កើតបានបណ្តាញ 35 កន្លែងនៅប្រទេសអាហ្សង់ទីន។ ឧទ្យាននេះគ្របដណ្តប់លើបរិវេណដែលមានលក្ខណៈប្លែកៗជាច្រើនពីឧទ្យានជាតិបារីសនៅព្រំប្រទល់ខាងជើងជាមួយបូលីវីទៅកាន់ឧទ្យានជាតិ Tierra del Fuego នៅភាគខាងត្បូងនៃទ្វីបនេះ។ រដ្ឋបាលសួនឧទ្យានជាតិគឺជាភ្នាក់ងារមួយដែលថែរក្សានិងគ្រប់គ្រងឧទ្យានជាតិទាំងនេះរួមជាមួយនឹង បូជនីយដ្ឋានធម្មជាតិ និង ព្រៃព្រៃបម្រុង នៅក្នុងប្រទេស។
អាហ្សង់ទីន: អាកាសធាតុ

អាកាសធាតុ
thumb|Köppen-Geiger climate classification map for Argentina.

ជាទូទៅ ប្រទេសអាហ្សង់ទីនមានអាកាសធាតុសំខាន់ៗចំនួនបួនគឺ ក្តៅ ក្ដៅស្ងួត ត្រជាក់ស្ងួត និងត្រជាក់។ ថ្វីបើតំបន់ដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេគឺអាកាសធាតុក្តៅល្មម ក៏អាកាសធាតុអាហ្សង់ទីនមានបរិមាណពិសេសនៃភាពសម្បូរបែបនៃអាកាសធាតុ។
អាហ្សង់ទីន: នយោបាយ

នយោបាយ

រដ្ឋាភិបាល
thumb|left|upright=1.05|Casa Rosada, workplace of the President

អាហ្សង់ទីនគឺជាសាធារណរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រព័ន្ធនៃការបែងចែកអំណាចដែលបានកំណត់ដោយ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសអាហ្សង់ទីន ដែលជាឯកសារច្បាប់កំពូលរបស់ប្រទេស។ 

ខេត្ត
ប្រទេសអាហ្សង់ទីនគឺជាសហព័ន្ធនៃខេត្តចំនួន 23 និងទីក្រុងមួយនៃទីក្រុងស្វ័យភាព ប៊ុយណូស៊ែរ។ ខេត្ដត្រូវបានបែងចែកសម្រាប់គោលបំណងរដ្ឋបាលទៅជានាយកដ្ឋាននិងក្រុងនានា លើកលែងតែក្រុងប៊ុយណូស៊ែរ។ ទីក្រុង Buenos Aires ត្រូវបានបែងចែកជាសង្កាត់តូចៗ។

ខេត្តនានាមានអំណាចទាំងអស់ដែលពួកគេបានជ្រើសរើសមិនឱ្យផ្ទេរទៅរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ។ ពួកគេត្រូវតែជាសាធារណរដ្ឋតំណាង និងមិនត្រូវផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ 

ក្នុងកំឡុងពេលសង្គ្រាមឯករាជ្យទីក្រុងសំខាន់ៗនិងតំបន់ជុំវិញរបស់ពួកគេ បានក្លាយទៅជាខេត្តទោះបីជាការអន្តរាគមរបស់ពួកគេ។ 

ច្បាប់ឆ្នាំ 1862 ត្រូវបានកំណត់ថាជាដែនដីជាតិ ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សហព័ន្ធប៉ុន្តែនៅខាងក្រៅព្រំដែននៃខេត្ត។ នៅឆ្នាំ 1884 ពួកគេបានធ្វើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់បង្កើតរដ្ឋបាលនៃ Misiones, Formosa, Chaco, La Pampa, Neuquén, Rio Negro, Chubut, Santa Cruz និង Tierra del Fuego ។

ទំនាក់ទំនងការបរទេស

thumb|alt=Presidents all standing together.|Argentina is one of G-20 major economies.

គោលនយោបាយការបរទេសត្រូវបានគ្រប់គ្រងជាផ្លូវការដោយក្រសួងការបរទេស, ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិនិងការគោរពបូជា ដែលជាទំនួលខុសត្រូវសម្រាប់ប្រធានាធិបតី។

ប្រទេសនេះគឺជាប្រទេសមហាអំណាច G-15 និង G-20 នៃពិភពលោកនិងជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក និងអង្គការប្រជាជាតិអាមេរិច។

ប្រទេសនេះបានទាមទារផ្ទៃដី  ក្នុងតំបន់អង់តាកទិកចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1904។ 

អាហ្សង់ទីនមានជម្លោះលើដែនដីកោះ Falkland និង South Georgia and South Sandwich Islands ដែលបច្ចុប្បន្នគ្រប់គ្រងដោយចក្រភពអង់គ្លេស។

កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ
ប្រធានាធិបតីទទួលបានងារជាមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាហ្សង់ទីន ដែលជាផ្នែកមួយនៃក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ដែលកំណត់ការងារយ៉ាងតឹងរឹងរវាងប្រព័ន្ធការពារជាតិនិងប្រព័ន្ធសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង។

ប្រព័ន្ធការពារជាតិគឺជាការទទួលខុសត្រូវផ្តាច់មុខរបស់រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ ដែលសម្របសម្រួលដោយក្រសួងការពារជាតិហើយមានកងទ័ពជើងទឹកនិងកងទ័ពអាកាស។ Ruled and monitored by Congress វាត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅលើគោលការណ៍សំខាន់នៃការការពារខ្លួនស្របច្បាប់ពោលគឺការធ្វើគ្របដណ្ដប់នូវការឈ្លានពានខាងយោធាខាងក្រៅដើម្បីធានាដល់សេរីភាពរបស់ប្រជាជនអធិបតេយ្យជាតិនិងបូរណភាពទឹកដី។ បេសកកម្មបន្ទាប់បន្សំរបស់ខ្លួនរួមបញ្ចូលទាំងការប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះប្រតិបត្តិការពហុជាតិនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃអង្គការសហប្រជាជាតិចូលរួមក្នុងបេសកកម្មគាំទ្រផ្ទៃក្នុងជួយដល់ប្រទេសជាមិត្តនិងបង្កើតប្រព័ន្ធការពារថ្នាក់ក្រោម។
thumb|right|upright=0.8|Argentine destroyer ARA Almirante Brown (D-10)Maritime Archeology and History, Navy of the Argentine Republic, ARA Almirante Brown (D-10). URL accessed on 15 October 2006.

យោធាគឺជាការស្ម័គ្រចិត្ត ដែលបេក្ខជនត្រូវមានអាយុចាប់ពី 18 ឆ្នាំដល់ 24 ឆ្នាំ។ 

ក្នុងឆ្នាំ 2007 អាហ្សង់ទីន បានបញ្ជូន ឧទ្ធម្ភាគចក្រ ទូក និងរោងចក្រចម្រោះទឹកត្រូវបានបញ្ជូនដើម្បីជួយ បូលីវី ប្រឆាំងនឹងទឹកជំនន់ដ៏អាក្រក់បំផុតរបស់ពួកគេក្នុងពេលជាច្រើនទសវត្ស។ ក្នុងឆ្នាំ 2010 កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធក៏បានចូលរួមផងដែរនៅក្នុង ការឆ្លើយតបមនុស្សធម៌ដោយរដ្ឋាភិបាលជាតិបានជួយបន្ទាប់ពីការរញ្ជួយដីនៅហៃទីឆ្នាំ 2010 និងនៅស៊ីលី ផងដែរ។
អាហ្សង់ទីន: រដ្ឋាភិបាល

រដ្ឋាភិបាល
thumb|left|upright=1.05|Casa Rosada, workplace of the President

អាហ្សង់ទីនគឺជាសាធារណរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រព័ន្ធនៃការបែងចែកអំណាចដែលបានកំណត់ដោយ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសអាហ្សង់ទីន ដែលជាឯកសារច្បាប់កំពូលរបស់ប្រទេស។
អាហ្សង់ទីន: ខេត្ត

ខេត្ត
ប្រទេសអាហ្សង់ទីនគឺជាសហព័ន្ធនៃខេត្តចំនួន 23 និងទីក្រុងមួយនៃទីក្រុងស្វ័យភាព ប៊ុយណូស៊ែរ។ ខេត្ដត្រូវបានបែងចែកសម្រាប់គោលបំណងរដ្ឋបាលទៅជានាយកដ្ឋាននិងក្រុងនានា លើកលែងតែក្រុងប៊ុយណូស៊ែរ។ ទីក្រុង Buenos Aires ត្រូវបានបែងចែកជាសង្កាត់តូចៗ។

ខេត្តនានាមានអំណាចទាំងអស់ដែលពួកគេបានជ្រើសរើសមិនឱ្យផ្ទេរទៅរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ។ ពួកគេត្រូវតែជាសាធារណរដ្ឋតំណាង និងមិនត្រូវផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ 

ក្នុងកំឡុងពេលសង្គ្រាមឯករាជ្យទីក្រុងសំខាន់ៗនិងតំបន់ជុំវិញរបស់ពួកគេ បានក្លាយទៅជាខេត្តទោះបីជាការអន្តរាគមរបស់ពួកគេ។ 

ច្បាប់ឆ្នាំ 1862 ត្រូវបានកំណត់ថាជាដែនដីជាតិ ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សហព័ន្ធប៉ុន្តែនៅខាងក្រៅព្រំដែននៃខេត្ត។ នៅឆ្នាំ 1884 ពួកគេបានធ្វើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់បង្កើតរដ្ឋបាលនៃ Misiones, Formosa, Chaco, La Pampa, Neuquén, Rio Negro, Chubut, Santa Cruz និង Tierra del Fuego ។
អាហ្សង់ទីន: ទំនាក់ទំនងការបរទេស

ទំនាក់ទំនងការបរទេស

thumb|alt=Presidents all standing together.|Argentina is one of G-20 major economies.

គោលនយោបាយការបរទេសត្រូវបានគ្រប់គ្រងជាផ្លូវការដោយក្រសួងការបរទេស, ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិនិងការគោរពបូជា ដែលជាទំនួលខុសត្រូវសម្រាប់ប្រធានាធិបតី។

ប្រទេសនេះគឺជាប្រទេសមហាអំណាច G-15 និង G-20 នៃពិភពលោកនិងជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក និងអង្គការប្រជាជាតិអាមេរិច។

ប្រទេសនេះបានទាមទារផ្ទៃដី  ក្នុងតំបន់អង់តាកទិកចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1904។ 

អាហ្សង់ទីនមានជម្លោះលើដែនដីកោះ Falkland និង South Georgia and South Sandwich Islands ដែលបច្ចុប្បន្នគ្រប់គ្រងដោយចក្រភពអង់គ្លេស។
អាហ្សង់ទីន: កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ

កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ
ប្រធានាធិបតីទទួលបានងារជាមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាហ្សង់ទីន ដែលជាផ្នែកមួយនៃក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ដែលកំណត់ការងារយ៉ាងតឹងរឹងរវាងប្រព័ន្ធការពារជាតិនិងប្រព័ន្ធសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង។

ប្រព័ន្ធការពារជាតិគឺជាការទទួលខុសត្រូវផ្តាច់មុខរបស់រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ ដែលសម្របសម្រួលដោយក្រសួងការពារជាតិហើយមានកងទ័ពជើងទឹកនិងកងទ័ពអាកាស។ Ruled and monitored by Congress វាត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅលើគោលការណ៍សំខាន់នៃការការពារខ្លួនស្របច្បាប់ពោលគឺការធ្វើគ្របដណ្ដប់នូវការឈ្លានពានខាងយោធាខាងក្រៅដើម្បីធានាដល់សេរីភាពរបស់ប្រជាជនអធិបតេយ្យជាតិនិងបូរណភាពទឹកដី។ បេសកកម្មបន្ទាប់បន្សំរបស់ខ្លួនរួមបញ្ចូលទាំងការប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះប្រតិបត្តិការពហុជាតិនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃអង្គការសហប្រជាជាតិចូលរួមក្នុងបេសកកម្មគាំទ្រផ្ទៃក្នុងជួយដល់ប្រទេសជាមិត្តនិងបង្កើតប្រព័ន្ធការពារថ្នាក់ក្រោម។
thumb|right|upright=0.8|Argentine destroyer ARA Almirante Brown (D-10)Maritime Archeology and History, Navy of the Argentine Republic, ARA Almirante Brown (D-10). URL accessed on 15 October 2006.

យោធាគឺជាការស្ម័គ្រចិត្ត ដែលបេក្ខជនត្រូវមានអាយុចាប់ពី 18 ឆ្នាំដល់ 24 ឆ្នាំ។ 

ក្នុងឆ្នាំ 2007 អាហ្សង់ទីន បានបញ្ជូន ឧទ្ធម្ភាគចក្រ ទូក និងរោងចក្រចម្រោះទឹកត្រូវបានបញ្ជូនដើម្បីជួយ បូលីវី ប្រឆាំងនឹងទឹកជំនន់ដ៏អាក្រក់បំផុតរបស់ពួកគេក្នុងពេលជាច្រើនទសវត្ស។ ក្នុងឆ្នាំ 2010 កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធក៏បានចូលរួមផងដែរនៅក្នុង ការឆ្លើយតបមនុស្សធម៌ដោយរដ្ឋាភិបាលជាតិបានជួយបន្ទាប់ពីការរញ្ជួយដីនៅហៃទីឆ្នាំ 2010 និងនៅស៊ីលី ផងដែរ។