navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
គណៈ​​កម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ: មាត្រា ២

មាត្រា ២ 

គណៈ​កម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ មាន​ភារកិច្ច​កំណត់​ឯកភាព​នៃ​ភាសា​ខ្មែរ​ក្នុង​ការ​សរសេរ ការ​អាន និយម​ន័យ និង​ការ​បង្កើត​ពាក្យ ជា​ពិសេស​កំណត់​គោលនយោបាយ​ជាតិ​នៃ​ភាសា ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​ភាសា​ខ្មែរ ឲ្យ​ចម្រើន​ឡើង​ប្រកប​ដោយ​និរន្តភាព និង​រក្សា​នូវ​អត្ត​សញ្ញាណ​ដ៏​ថ្លៃថ្នូរ​នៃ​ជាតិ​ខ្មែរ ។
នីតិវិធី​ និង​ដំណើការ​អនុវត្តភារកិច្ច​របស់​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ ត្រូវ​កំណត់​ដោយ​បទបញ្ជា​ផ្ទៃ​ក្នុង ។
គណៈ​​កម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ: មាត្រា ៣

មាត្រា ៣ 

សមាជិក និង​ទី​ប្រឹក្សា​នៃ​គណៈ​កម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ ត្រូវ​ចូល​រួម​ប្រជុំ​តាម​ការ​អញ្ជើញ​របស់​ប្រធាន ។
តំណាង​ក្រសួង​ស្ថាប័ន​នានា ដែល​ទទួល​ការ​ចាត់តាំង​ពី​សាមី​ក្រសួង ស្ថាប័ន នឹង​ត្រូវ​អញ្ជើញ​ឲ្យ​ចូល​រួម​ប្រជុំ​តាម​ការ​អញ្ជើញ​របស់​ប្រធាន ក្នុង​ករណី​ចាំបាច់ ។
គណៈ​កម្មាធិការ​នេះ ធ្វើ​ការ​ប្រជុំ​ការងារ​បច្ចេក​ស័ព្ទ​មួយ​សប្ដាហ៍​ម្ដង និង​ប្រជុំ​រួម​ប្រចាំ​ខែ ។ ប្រធាន​គណៈ​កម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ មាន​ភារកិច្ច​កោះ​ប្រជុំ​ដោយ​កំណត់​​​ប្រធាន​បទ ទី​កន្លែង និង​កាល​បរិច្ឆេទ​នៃ​ការ​ប្រជុំ​តាម​ការ​ចាំបាច់ ។ អនុសាសន៍ ឬ​គោលនយោបាយ​ភាសា​ខ្មែរ ដែល​ស្នើ​ឡើង​ក្នុង​អង្គ​ប្រជុំ​រួម​នីមួយៗ នឹង​ត្រូវ​ដាក់​ជូន​ប្រមុខ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​សម្រាប់​ពិចារណា និង​ចាត់​វិធាន​ការ​អនុវត្ត​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស តាម​លទ្ធភាព​ជាក់ស្ដែង ។
គណៈ​​កម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ: មាត្រា ៤

មាត្រា ៤ 

គណៈ​កម្មាធិការ​នេះ មាន​លេខាធិការដ្ឋាន​អចិន្ត្រៃយ៍​មួយ ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​វិទ្យាស្ថាន​ភាសា​ជាតិ នៃ​រាជ​បណ្ឌិត​សភា​កម្ពុជា ជា​ជំនួយ​ការ ។
លេខាធិការដ្ឋាន ជា​អង្គភាព​បច្ចេកទេស​ដែល​ជួយ​គណៈ​កម្មាធិការ​ជាតិភាសា​ខ្មែរ ក្នុង​ការងារ​ភាសា​ខ្មែរ ការងារ​រដ្ឋបាល និង​ហិរញ្ញកិច្ច ហើយ​និង​ការងារ​ផ្សេងៗទៀត​ដែល​ពាក់​ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​គណៈកម្មាធិការ​នេះ ។
សមាសភាព ការ​រៀបចំ និង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​លេខាធិការដ្ឋាន​នេះ ត្រូវ​កំណត់​ដោយ​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​ប្រធាន​គណៈ​កម្មាធិការ​ជាតិភាសា​ខ្មែរ ។
គណៈ​​កម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ: មាត្រា ៥

មាត្រា ៥ 

ថវិកា​សម្រាប់​ធានា​ដំណើរ​ការ​ក្នុង​ លេខាធិការដ្ឋាន និង​ការ​ប្រជុំ​នានា ជា​ថវិកា​ជាតិ​តាម​គម្រោង ដែល​ស្នើ​ឡើង​ដោយ​គណៈ​កម្មាធិការ​ជាតិភាសា​ខ្មែរ តាម​រយៈ​ទីស្ដី​ការ​គណៈ​រដ្ឋ​មន្ត្រី ។
គណៈ​កម្មាធិការ​នេះ អាច​ទទួល​ជំនួយ​ឧបត្ថម្ភ​ពី​សប្បុរស​ជន ពី​អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ ហើយ​និង​ពី​ប្រភព​ផ្សេង​ៗ ទៀត ។
គណៈ​​កម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ: មាត្រា ៦

មាត្រា ៦ 

គណៈ​កម្មាធិការ​នេះ អាច​បង្កើត​ក្រុម​ការងារ​បច្ចេក​ស័ព្ទ​ភាសា​ខ្មែរ និង​អនុ​គណៈ​កម្មការ​ឯកទេស​ភាសា​ខ្មែរ​ផ្សេង​ៗ ទៀត តាម​សេចក្ដី​ត្រូវ​ការ​ចាំបាច់ ។
គណៈ​​កម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ: មាត្រា ៧

មាត្រា ៧ 

គណៈ​កម្មាធិការ​នេះ មាន​សិទ្ធិ​ប្រើប្រាស់​ត្រា​របស់​រាជ​បណ្ឌិត​សភា​កម្ពុជា ។
គណៈ​​កម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ: មាត្រា ៨

មាត្រា ៨ 

រដ្ឋ​មន្ត្រី​ទទួល​បន្ទុក​ទីស្ដីការ​គណៈ​ រដ្ឋ​មន្ត្រី រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញ​វត្ថុ រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​អប់រំ យុវជន និង​កីឡា រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​ព័ត៌មាន រដ្ឋ​មន្ត្រី និង​រដ្ឋ​លេខាធិការ គ្រប់​ក្រសួង ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ និង​សមាសភាព​គណៈ​កម្មាធិការ ដូច​មាន​ចែង​ក្នុង​មាត្រា ១ ត្រូវ​អនុវត្ត​អនុ​ក្រឹត្យ​នេះ ឲ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ចុះ​ហត្ថលេខា​តទៅ ។

ធ្វើ​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ, ថ្ងៃទី ០៥ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០០៧

នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី

ហ៊ុន សែន
គតិលោក ភាគ​ ទី ១: បញ្ជីរឿង

បញ្ជីរឿង 
 ប្រវត្ដិ ឧកញ៉ាសុត្តន្ដប្រីជាឥន្ទ និង ប្រស្នាអំពីគតិលោក
 ធម៌ដែលគ្រហស្ថត្រូវប្រព្រឹត្ដ
 ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម, ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និង កញ្ឆា និង​ ប្រស្នារឿងពាលគួរឲ្យខ្លាច
 រឿងឃុនរ៉ាតចាញ់បោកចៅពាល
 រឿងចៅពាលក្លែងភេទជាសង្ឃ ធ្វើគ្រូមើលស្គន់
 រឿងពាលសង្រួមហួសប្រមាណ
 រឿងតាថេននិងសិស្ស៣នាក់
គតិលោក ភាគ​ ទី ១: ប្រវត្តិ​ [[ឧកញ៉ាសុត្តន្តប្រីជាឥន្ត|ឧកញ៉ាសុត្តន្តប្រីជាឥន្ធ]]

ប្រវត្តិ​ ឧកញ៉ាសុត្តន្តប្រីជាឥន្ធ 
ឧកញ៉ាសុត្តន្តប្រីជា ឥន្ទ កើតនៅស្រុកទន្លេធំ ភូមិរកាកោង ស្រុក​មុខកំពូល ខេត្ត​កណ្តាល ។ ម្តាយ​លោក​ឈ្មោះយាយមុំ ឪពុក​លោក​ឈ្មោះបពា្ចងកែ ។ ឧកញ៉ា កើត​នៅ​ថ្ងៃចន្ទ ខែអាសាធ ឆ្នាំវក ពុទ្ធសករាជ ២៤០៣ ឆ្នាំ​ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃទី ២២ កក្កដា ឆ្នាំ១៨៥៩ ។

កាលអាយុ ១០ ឆ្នាំ ទៅ​រៀន​អក្សរខែ្មរ​នៅ​វត្ត ។ អាយុ ១៥ ឆ្នាំ លោក​បាន​​រៀនប្រែ​គម្ពីរ​ព្រះ​ត្រៃបិដក និង បាន​បួសជាសាមណេរ រួចទៅរៀន​ជាមួយ​លោក​អាចារ្យពេជ ស្រុកព្រះត្រពាំង ។ អាយុ ១៨ ឆ្ នាំទៅរៀន​ជាមួយ​​លោកគ្រូព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ ប្រាក់ នៅ​វត្តឧណ្ណាលោម ក្រុងភ្នំពេញ ។ អាយុ១៩ ឆ្នាំ ទៅរៀន​ជាមួយ​​លោកគ្រូ​អាចារ្យសុខ នៅ​វត្តកែវ ស្រុកបាត់ដំបង ។ អាយុ២០ឆ្នាំបានបួសជាភិក្ខុនៅវត្តកែវ ១ វស្សា ទើបលាព្រះគ្រូ​ឧបជ្ឈាយ៍​ទៅរៀននៅក្រុង​បាងកក ប្រទេស​ថៃ ។ រៀនបាន៧​វស្សាក៏វិលមកស្រុកខែ្មរវិញ ក្នុងអំណាចលោកព្រះយ៉ា កថាថន ញ៉ុញ នៅវត្តកណ្តាល ស្រុកបាត់ដំបង ។ បួស​​បាន១០វស្សា ក៏​លាចាក​សិក្ខាបទ​ ទៅ​រៀបការ​​នៅភូមិជ្វាធំ ។ លោកកថាថន(ឈុំ) បាន​ចិញ្ចឹម​លោក​ និង បាន​ឲ្យ​ងារ​​ជា​ ទីហ្លួងវិចិត្រ វោហារ ។ លោក​បាន​ប្រែគម្ពីរ​ពុទ្ធសាសនា​​ពី​ភាសា​បាលី​ទៅ​ជា​​ភាសា​ខ្មែរ​ ចំនួន ៤៤ ក្បាល ​នៅ​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​សៀវភៅខ្លះ ជា​គម្ពីរ​​ស្លឹករិតខ្លះ លុះអាយុបាន៥៥ឆ្មាំ រាជការក្រុងភ្នំពេញ អោយយក មកតាំងទី ជាឧកញ៉ា សុត្តន្តប្រីជា ប្រោសអោយជួយតែងសព្វវចនាធិប្បាយខែ្មរ នៅទីសាលាបាលី ក្នុងរវាងអាយុ ៥៥ឆ្នាំ ដល់អាយុ៦៥ឆ្នាំ បានលារាជការ វិលមកនៅស្រុកបាត់ដំបងដើមវិញ លុះនៅថ្ងៃ ១០កើត ខែអស្សុជ ឆ្នាំជូត ឆស័ក មានរោគក្អក បណ្តាកូនចៅរាល់គ្នា នាំគ្នាប្រតិបត្តិប្រកបថ្នាំ រកគ្រូរក្សាពុំចេះធូរឡើយ លុះដល់ថ្ងៃអាទិត្យ ១២កើត ខែកត្ដិកឆ្នាំជូត ឆស័ក ក៏ទទួលអនិច្ចកម្មនៅវេលាម៉ោង៨ព្រឹក គឺថ្ងៃ ៨ណូវ៉ម ឆ្នាំ ១៩២៤។
គតិលោក ភាគ​ ទី ១: ធម៌ដែលគ្រហស្ថត្រូវប្រព្រឹត្ត

ធម៌ដែលគ្រហស្ថត្រូវប្រព្រឹត្ត 
ស.​ សូមទានមេត្តាប្រោស ពាក្យសុភាសិតប្រដៅថា ឲ្យវៀរក្ដីរកស៊ីក្នុងការមិច្ឆាជីវៈ ឲ្យរកស៊ីតាមផ្លូវសម្មាជីវៈ ផ្លូវមិច្ឆាជីវៈនោះដូចម្ដេច ផ្លូវសម្មាជីវៈនោះដូចម្ដេច?

គ. ឱ​ ផ្លូវមិច្ឆាជីវៈនោះ គឺប្រកបរកស៊ីខុសគន្លងធម៌ មានលក់ដូរគ្រឿងសស្ត្រាប្រហារជីវិតសត្វជាដើម មានលក់ដូរថ្នាំបំពុលជាបរិយោសាន ព្រមទាំងប្រព្រិត្តិធ្វើជាបន្ទាល់កោង ទាំងឆឆក់កុហកគេដោយឧបាយដោយគំនិតកោងផ្សេងៗ ការរកស៊ីខុសគន្លងធម៌នោះ ហៅថាមិច្ឆាជីវៈ គឺចិញ្ចឹមជីវិតខុសនឹងទទួលទុក្ខទោមនស្សផ្សេងៗ ឯការរកស៊ីជាផ្លូវសម្មាជីវៈនោះ គឺវៀរបង់ផ្លូវមិច្ឆាជីវៈនេះឯង ហៅថាចិញ្ចឹមជីវិតដោយធម៌។ ឈ្មោះថា សម្មាជីវៈ១ទៀតត្រូវវៀរផ្លូវដែលមហាក្សត្រទ្រង់ហាម ដូចយ៉ាង គយដារដែលរាជការតាំង ហើយទៅប្រព្រឹត្តកន្លងព្រះរាជអាជ្ញា យ៉ាងនេះប្រការ១ ត្រូវរៀរផ្លូវល្បែងផ្សេងៗ មានល្បែងមាន់ជល់ ជល់ត្រីជាដើម នេះប្រការ១ ត្រូវវៀរល្បែងស្រី ល្បែងស្រា រៀរសេពគប់ភឿនពាលនាំលេងយប់ ស្វែងមើលល្បែងផ្សេងៗ មានល្បែងច្រៀងរាំជាដើមយ៉ាងនេះប្រការ១។

ស. សូមទាន ការត្រាច់យប់នោះ មានទោសយ៉ាងណាខ្លះ?

គ. ឱ​ ការដែលដើរលេងយប់នោះមានទោស ៥ ប្រការគឺៈ

១- ដើរទៅហើយខាតផ្លូវរវាំងរក្សាផ្ទះ ទីលំនៅខ្លួន ជួនប្រពន្ធកូន ឬ បងប្អូនកើតហេតុដោយរោគាព្យាធិ ឬ ដោយហេតុឯណា ១ ក្ដី ចំណែកខ្លួនមិនដឹងក៏ខូចប្រយោជន៍ទៅ ជាទោស​​ ១។

២- ជួនកាលដើរទៅហើយ ពើបប្រទះលើសត្វមានពិលវាចឹក វាខាំ បាននូវទុក្ខវេទនា យ៉ាងនេះជាទោស ១។

៣- ជួនដើរទៅជាន់ជើងចោរ ដែលគេដេញចោរមក អារចោរនោះវាវេះបាត់ទៅ គេឃើញឯង គេក៏ចាប់ថាជាចោរ យ៉ាងនេះជាទោស ១។

៤-
គតិលោក ភាគ​ ទី ១: ប្រស្នារឿង ស្រីល្អ ទឹកផ្អែម ត្រីដែលមានរសពិសារជាងត្រីឯទៀត

ប្រស្នារឿង ស្រីល្អ ទឹកផ្អែម ត្រីដែលមានរសពិសារជាងត្រីឯទៀត 

ស. ស្រ្តីយ៉ាងណា ហៅថាល្អលើសស្ត្រីទាំងពួង ក្នុងលោកនេះ ទឺកយ៉ាងណាជាទឹកផ្អែមឆ្ងាញ់លើសទឹកទាំងពួងក្នុងលោកនេះ ត្រីយ៉ាណា ដែលមានរសជាតិឆ្ងាញ់ពិសារលើសត្រីទាំងពួងក្នុងលោកនេះ?

 ១. ស្ត្រីល្អលើសគេ 
គ. ឱ ឯជាតិស្ត្រីល្អលើសគេនោះ បើតាមនិយាយដោយរូប គឺស្រីដែលប្រកបដោយបញ្ចពិធកល្យាណី មានលំអសក់ជាដើម។ តែបើនិយាយដោយធម៌ គឺស្ត្រីដែលមានសីលមារយាទល្អនោះឯង។ បើនិយាយដោយវោហារវិញនោះ គឺស្ត្រីប្រពន្ធគេនោះឯង ហៅថាល្អលើសលែងស្ថ្រីក្នុងលោក។ ហេតុអ្វីក៏បានជាលើសគេនោះ ព្រោះស្ត្រីប្រពន្ធគេនោះមានទោសខុសទាំងពីរផ្លូវ​ ថាបើបុរសណាទៅប្រព្រឹត្តកន្លងបរេណីនោះហើយ គឺក្នុងលោកនេះ តែគេដឹងឮហើយ គេក៏ចាប់ទៅប្ថឹងដល់សាលាជំនុំ ៗ លោកក៏ពិនិច្ឆ័យលក់ឬដាក់គុកធ្វើទោសទៅផ្សេង ៗ ឯខាងផ្លូវបរលោកនោះសោត ក៏បានបាបគឺធ្លាក់ទៅសោយទុក្ខវេទនាក្នុងអបាយភូមិទាំង ៤ មាននរកជាដើម។ ការដែលដឹងថាមានទោសយ៉ាងនេះហើយ ហេតុអ្វីបុរសលែងពុំបាន បើដូច្នោះស្ត្រីនោះមិនល្អលើសគេហើយហះ បានជាបុរសលែងពុំបាន យ៉ាងនេះឯងហៅថាស្ត្រីល្អលើសលែងក្នុងលោក។

 ២. ទឹកផ្អែមពិសារ 
គ. ឯទឹកផ្អែមពិសា លើសទឹកទាំងពួងនោះ គឺសុរានេះឯង មែនពិតឯទឹកសុរាបានជាថាផ្អែមលើសលែងនោះ ព្រោះទឹកសុរានោះ មានអំណាចអាចហាមមិនឲ្យបិទ មិនឲ្យធ្វើខ្លួនឯង តោងចេញប្រាក់ទៅទិញចិន។ ឯទោសផឹកសុរា គឺបង់ប្រាក់​ ១  គឺផឹកទៅហើយ កើតស្រវឹងវង្វេងចិត្តទៅប្រព្រឹត្តការងារអាក្រក់ផ្សេង ៗ មានបង្កពាក្យជម្លោះប្រកែកប្រកួតជាដើម ១ មានទោសធ្លាក់ទៅអបាយភូមិ ៤ មាននរកជាដើម ១​ ។ អ្នកលេងសុរា​សឹងដឹងប្រាកដថា ផឹងសុរានោះជាទីនាំមកនៅសេចក្ដីទុក្ខទោសទាំងអស់ តែនឹងលះលែងពុំបាន បើដូច្នោះ សុរានោះមិនជាផ្អែមលើសគេហើយហះ បានជាមនុស្សយើងលះលែងពុំរួចយ៉ាងនេះ ។

 ៣. ត្រីដែលមានរសពិសារលើសត្រីនានា 
គ. ឯត្រីដែលមានរសពីសារលើសត្រីនានានោះ គឺត្រីព្រលូងនោះឯង បានជាត្រីព្រលូងមានរសពីសារនោះ ព្រោះដឹងថា ត្រីព្រលូងនេះ ចួនបរិភោគទៅហើយពុលក៏មាន តែនឹងលះបង់ពុំបានបើដូច្នោះ ត្រីព្រលូងនោះមិនឆ្ងាញ់លើសគេហើយហះ បានជាមនុស្សលះលែងពុំបាន ។

ស. ករុណាចូលចិត្តហើយ ១ ទៀត ការទទួលទានសុរានោះ ហេតុអ្វីថាមានបាប​​ សុរានោះទទួលទានទៅ ជាថ្នាំកែរោគក៏មាន ជាគុណឲ្យទទួលទានបាយបានក៏មាន សូមនិមន្តលោកគ្រូកែខៃឲ្យចូលចិត្តបន្តិចមើល?

គ. តបថា ការផឹកសុរានោះ បានជាបាបព្រោះព្រះបរមគ្រូទ្រង់ហាម ពុំឲ្យសេពសុរានោះព្រោះជារបស់នាំឲ្យស្រវឹង នាំឲ្យខូចចិត្ត ត្បិតមនុស្សយើងសព្វថ្ងៃនេះ មានស្រវឹងនៅពេញខ្លួនហើយ សេចក្ដីស្រវឹងនេះ លោភោ គឺសេចក្ដីជាប់ជំពាក់ ឬចំណង់ចង់បាននេះជាស្រវឹងប្រការ ១ ទោសោ គឺ សេចក្ដីក្រោធខឹង នេះស្រវឹងប្រការ ១ មោហោ គឺសេចក្ដីល្ងង់វង្វេងពុំស្គាល់ខុសត្រូវ នេះស្រវឹងប្រការ ១ មានៈទិដ្ឋិ គឺសេចក្ដីរឹងត្អឹងប្រកាន់ខ្លួន អួតខ្លួន នេះជាស្រវឹងប្រការ ១ ។ ស្រវឹងទាំងអស់នេះតែងមាននៅសំរាប់រូបបកហើយៗ មកថែមផឹកទឹកស្រវឹងចូលទៅទៀតស្រវឹងថ្មី ក៏នាំស្រវឹងចាស់ឲ្យមានកម្លាំងក្លាហានឡើង គឺខ្លួនអ្នកលោភក៏នាំឲ្យលោភខ្លាំងឡើង ខ្លួនអ្នកទោសៈ ឬមោហៈមានៈទិដ្ឋិ ក៏នាំឲ្យចំរើន ទោសៈមោហៈមានះទិដ្ឋិខ្លាំងក្លាឡើង ។ មួយទៀត ពាក្យជាអាថ៌កំបាំង ឬកេរ្តិ៍ខ្មាសជារបស់មិនគួរនាចេញសំដែងប្រាប់គេ នោះក៏នាំចេញបង្ហាញគេបានទាំងអស់។ មួយទៀតនាំឲ្យកើតជំលោះប្រកែក ចួនក៏ត្រូព្រះរាជអាជ្ញា បង់ទ្រព្យធនទៅផ្សេង ៗ ។ មួយទៀតទោសសុរានេះនាំឲ្យកើតរោគឆាប់ងងឹតភ្នែក ឆាប់ជរាគ្រាំគ្រាទ្រោមទ្រុឌទោសយ៉ាងនេះឯង បានជាមានបាបក្នុងលោកនេះ។ មួយទៀតប្រាក់ដែលទៅទិញសុរានោះ ក្នុងមួយឆ្នាំ ៗ បើប្រមូលទុកគង់បាននៅច្រើន គ្រាន់ទុករក្សាការពារអន្តរាយក្នុងគ្រាក្រ ទុកទិញបាយត្រីចំណីឯទៀត ចែកកូនប្រពន្ធអាស្រ័យជាជាង​ ឬ ឯងយល់ដូចម្ដេច ។
គតិលោក ភាគ​ ទី ១: ១. ស្ត្រីល្អលើសគេ

១. ស្ត្រីល្អលើសគេ 
គ. ឱ ឯជាតិស្ត្រីល្អលើសគេនោះ បើតាមនិយាយដោយរូប គឺស្រីដែលប្រកបដោយបញ្ចពិធកល្យាណី មានលំអសក់ជាដើម។ តែបើនិយាយដោយធម៌ គឺស្ត្រីដែលមានសីលមារយាទល្អនោះឯង។ បើនិយាយដោយវោហារវិញនោះ គឺស្ត្រីប្រពន្ធគេនោះឯង ហៅថាល្អលើសលែងស្ថ្រីក្នុងលោក។ ហេតុអ្វីក៏បានជាលើសគេនោះ ព្រោះស្ត្រីប្រពន្ធគេនោះមានទោសខុសទាំងពីរផ្លូវ​ ថាបើបុរសណាទៅប្រព្រឹត្តកន្លងបរេណីនោះហើយ គឺក្នុងលោកនេះ តែគេដឹងឮហើយ គេក៏ចាប់ទៅប្ថឹងដល់សាលាជំនុំ ៗ លោកក៏ពិនិច្ឆ័យលក់ឬដាក់គុកធ្វើទោសទៅផ្សេង ៗ ឯខាងផ្លូវបរលោកនោះសោត ក៏បានបាបគឺធ្លាក់ទៅសោយទុក្ខវេទនាក្នុងអបាយភូមិទាំង ៤ មាននរកជាដើម។ ការដែលដឹងថាមានទោសយ៉ាងនេះហើយ ហេតុអ្វីបុរសលែងពុំបាន បើដូច្នោះស្ត្រីនោះមិនល្អលើសគេហើយហះ បានជាបុរសលែងពុំបាន យ៉ាងនេះឯងហៅថាស្ត្រីល្អលើសលែងក្នុងលោក។
គតិលោក ភាគ​ ទី ១: ២. ទឹកផ្អែមពិសារ

២. ទឹកផ្អែមពិសារ 
គ. ឯទឹកផ្អែមពិសា លើសទឹកទាំងពួងនោះ គឺសុរានេះឯង មែនពិតឯទឹកសុរាបានជាថាផ្អែមលើសលែងនោះ ព្រោះទឹកសុរានោះ មានអំណាចអាចហាមមិនឲ្យបិទ មិនឲ្យធ្វើខ្លួនឯង តោងចេញប្រាក់ទៅទិញចិន។ ឯទោសផឹកសុរា គឺបង់ប្រាក់​ ១  គឺផឹកទៅហើយ កើតស្រវឹងវង្វេងចិត្តទៅប្រព្រឹត្តការងារអាក្រក់ផ្សេង ៗ មានបង្កពាក្យជម្លោះប្រកែកប្រកួតជាដើម ១ មានទោសធ្លាក់ទៅអបាយភូមិ ៤ មាននរកជាដើម ១​ ។ អ្នកលេងសុរា​សឹងដឹងប្រាកដថា ផឹងសុរានោះជាទីនាំមកនៅសេចក្ដីទុក្ខទោសទាំងអស់ តែនឹងលះលែងពុំបាន បើដូច្នោះ សុរានោះមិនជាផ្អែមលើសគេហើយហះ បានជាមនុស្សយើងលះលែងពុំរួចយ៉ាងនេះ ។
គតិលោក ភាគ​ ទី ១: ៣. ត្រីដែលមានរសពិសារលើសត្រីនានា

៣. ត្រីដែលមានរសពិសារលើសត្រីនានា 
គ. ឯត្រីដែលមានរសពីសារលើសត្រីនានានោះ គឺត្រីព្រលូងនោះឯង បានជាត្រីព្រលូងមានរសពីសារនោះ ព្រោះដឹងថា ត្រីព្រលូងនេះ ចួនបរិភោគទៅហើយពុលក៏មាន តែនឹងលះបង់ពុំបានបើដូច្នោះ ត្រីព្រលូងនោះមិនឆ្ងាញ់លើសគេហើយហះ បានជាមនុស្សលះលែងពុំបាន ។

ស. ករុណាចូលចិត្តហើយ ១ ទៀត ការទទួលទានសុរានោះ ហេតុអ្វីថាមានបាប​​ សុរានោះទទួលទានទៅ ជាថ្នាំកែរោគក៏មាន ជាគុណឲ្យទទួលទានបាយបានក៏មាន សូមនិមន្តលោកគ្រូកែខៃឲ្យចូលចិត្តបន្តិចមើល?

គ. តបថា ការផឹកសុរានោះ បានជាបាបព្រោះព្រះបរមគ្រូទ្រង់ហាម ពុំឲ្យសេពសុរានោះព្រោះជារបស់នាំឲ្យស្រវឹង នាំឲ្យខូចចិត្ត ត្បិតមនុស្សយើងសព្វថ្ងៃនេះ មានស្រវឹងនៅពេញខ្លួនហើយ សេចក្ដីស្រវឹងនេះ លោភោ គឺសេចក្ដីជាប់ជំពាក់ ឬចំណង់ចង់បាននេះជាស្រវឹងប្រការ ១ ទោសោ គឺ សេចក្ដីក្រោធខឹង នេះស្រវឹងប្រការ ១ មោហោ គឺសេចក្ដីល្ងង់វង្វេងពុំស្គាល់ខុសត្រូវ នេះស្រវឹងប្រការ ១ មានៈទិដ្ឋិ គឺសេចក្ដីរឹងត្អឹងប្រកាន់ខ្លួន អួតខ្លួន នេះជាស្រវឹងប្រការ ១ ។ ស្រវឹងទាំងអស់នេះតែងមាននៅសំរាប់រូបបកហើយៗ មកថែមផឹកទឹកស្រវឹងចូលទៅទៀតស្រវឹងថ្មី ក៏នាំស្រវឹងចាស់ឲ្យមានកម្លាំងក្លាហានឡើង គឺខ្លួនអ្នកលោភក៏នាំឲ្យលោភខ្លាំងឡើង ខ្លួនអ្នកទោសៈ ឬមោហៈមានៈទិដ្ឋិ ក៏នាំឲ្យចំរើន ទោសៈមោហៈមានះទិដ្ឋិខ្លាំងក្លាឡើង ។ មួយទៀត ពាក្យជាអាថ៌កំបាំង ឬកេរ្តិ៍ខ្មាសជារបស់មិនគួរនាចេញសំដែងប្រាប់គេ នោះក៏នាំចេញបង្ហាញគេបានទាំងអស់។ មួយទៀតនាំឲ្យកើតជំលោះប្រកែក ចួនក៏ត្រូព្រះរាជអាជ្ញា បង់ទ្រព្យធនទៅផ្សេង ៗ ។ មួយទៀតទោសសុរានេះនាំឲ្យកើតរោគឆាប់ងងឹតភ្នែក ឆាប់ជរាគ្រាំគ្រាទ្រោមទ្រុឌទោសយ៉ាងនេះឯង បានជាមានបាបក្នុងលោកនេះ។ មួយទៀតប្រាក់ដែលទៅទិញសុរានោះ ក្នុងមួយឆ្នាំ ៗ បើប្រមូលទុកគង់បាននៅច្រើន គ្រាន់ទុករក្សាការពារអន្តរាយក្នុងគ្រាក្រ ទុកទិញបាយត្រីចំណីឯទៀត ចែកកូនប្រពន្ធអាស្រ័យជាជាង​ ឬ ឯងយល់ដូចម្ដេច ។
គតិលោក ភាគ​ ទី ១: ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និងកញ្ឆា

ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និងកញ្ឆា 
ស. ករុណា ខ្ញុំករុណាចូលចិត្តហើយ បើយ៉ាងជក់អាភៀនជក់កញ្ឆានោះ តើមានទោសយ៉ាងណាខ្លះទាន?

គ. ឱ រឿងជកអាភៀនជក់កញ្ឆានោះ មានទោសប្រហែល ៗ នឹងសុរានោះដែរ ។ ឯងគិតមើលចុះសុរា អាភៀននោះ សឹងមានផាស៊ីគេទិញដាច់មុខក្នុងស្រុកមួយ ៗ ធ្វើលក់បានតែម្នាក់ ៗ ម្ល៉ោះហើយ គេចង់ដំឡើងថ្លៃយ៉ាងណា ក៏តាមតែចិត្តគេទាំងអស់។ តម្លៃនោះលើសប្រមាណឃើញចុះទុនយ៉ាងច្រើន ៗ បើខ្លួនទៅប្រកបគិតធ្វើឡើងបាន តែនាយផាស៊ីកេដឹងហើយគេចាប់លក់ព្នៃតាមច្បាប់ ព្រះរាជបញ្ញត្តិ ត្រូវបង់ប្រាក់ ធ្លាក់ដល់ទោសជាប់គុកជាប់ក្ដីក្នុងលោកនេះ ១ ទៀត។ អ្នកជក់អាភៀននោះសព្វថ្ងៃនេះ ឯងយល់ស្រាប់ហើយ អ្នកណាមានរូបល្អខ្លះ អ្នកល្អណាគេគាប់ចិត្តខ្លះ សេចក្ដីចំរើនមានយ៉ាងណាខ្លះ គួរឯងគិតមើលចុះ ឯរឿងកញ្ឆាទៀត ក៏ប្រហែល ៗ នឹងអាភៀនដែរ សឹងជារបស់នាំឲ្យកាយវិកលវិការនាំឲ្យឆ្កួតចិត្តប្រព្រឹត្តទៅក្នុងកិរិយាទាបថយទាំងអស់។

...
គន្ថនិទ្ទេស

thumb|250px|គន្ថនិទ្ទេសនៅឯបណ្ណាល័យក្នុងសកលវិទ្យាល័យក្រាដ(Graz)
គន្ថនិទ្ទេស ឬ បីប្លីអូក្រាហ្វី () ដែលដកស្រង់ចេញពីវីគីភីឌាប្រជុំដោយវិជ្ជាគ្រប់ប្រភេទសំរាប់បញ្ចី(ក្នុងការរាប់ប្រភេទការងារ) មើលគុណកថា។
បីប្លីអូក្រាហ្វីការប្ដូទិសនៅទីនេះ សំរាប់ការសិក្សាខាវទេវៈវិជ្ជា ព្រមទាំងគម្ពីសាសនាធម្មជាតិ មើលេវិជ្ជាទេវៈខាងសាសនា។ 
បីប្លីអូក្រាហ្វី នៅបណ្ណាល័យនៃសាកលវិទ្យាល័យ ក្រាដសឺរ។
បីប្លីអូក្រាហ្វី (មកពីភាសារក្រិច )βιβλιογραφία, បីប្លីអូក្រាហ្វី។ ទៅតាមព្យញ្ជានៈការសរសេសៀវភៅដូចជាការអនុវត្ត៏ គឺជាវីទ្យាល័យសក្សានៃសៀវភៅក្នុងធម្មជាតិ ជាការប្រឆាំង និង វប្បធម៌ ក្នុងអារម្មណ៏ វិញ្ញាណ  វាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាគន្ថនិទ្ទេស (ដែលមកពីភាសារក្រិច-λογία, -logia)គឺនៅក្នុងនោះទាំងអស់ គន្ថនិទ្ទេសមិនមែនទាក់ទងទៅនិង មាតិការនៃសៀវភៅអក្សរសាស្រ្តនោះទេ 
តែដូចជាធនធាននៃសៀវភៅ ថាតើពូកគេត្រូវកែប្រែដូចម្ដេច ពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ បោះពុម្ព ការបញ្ជូនទៅមក ការបោះពុម្ពបន្ថែមនិង ប្រមូលផ្ដុំPhilip Gaskell, A New Introduction to Bibliography (2000) គន្ថនិទ្ទេស ការផលិតនិងប្រតិបត្តិនៃគន្ថនិទ្ទេស គឺជាប្រព័ន្ធបញ្ជីនៃសៀវភៅនិង ការងារដ៏ទៃទៀតដូចជា មាត្រានៃទនានុប្បវត្តិ។
គន្ថនិទ្ទេសជាលំដាប់ដែលមក(ពីធ្វើការធ្វើការរាប់ឈ្មោះបញ្ចូលគ្នា)បញ្ជីចុងក្រោយនៃសៀវភៅនិង មាត្រាដែលមានន័យពេញលេញ ការបោះផ្សាយ
ដោយឯករាជ ដូចជាកិច្ចការដែលអាច បែកចេញពីគ្នាបាន ដែលពួកគេប្រហែលជាភ្ជាប់ទៅនិង អ្វីដែលបានបង្ហាញនូវសេចក្ដីពិត រឺ គន្ថនិទ្ទេសដែល
បានកំណត់ចូលទៅក្នុងទិន្ន័យនៃកំព្យូទ័រ។ បណ្ណគារដែលមានលំដាប់លំដោយសំរាប់បង្រៀន នៅពេលដែលមិនបានឆ្ពោះទៅដូចជាគន្ថនិទ្ទេសធម្មតា។ អ្នកគន្ថនិទ្ទេសគឺធ្វើការភាគច្រើនតែងតែចាត់ទុកក្លាយ
ជាមនុស្សទីបី ។
អ្នកគន្ថនិទ្ទេស គឺជាមានការងារប្លែកខុសៗគ្នាក្នុងផលរួមដែលលំអិតដោយពឹងផ្អែកលើគោលបំណង និងជាទូទៅវាអាចបែងចែកបានជាពីរប្រភេទ ដែលរៀបរាប់ពីគន្ថនិទ្ទេស (ដែលហៅថាការចងក្រង ឯកសារយោងរឺ ប្រព័ន្ធ ) ដែលលទ្ធផលមួយណាក្នុងទស្សនៈនៃការបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងប្រភេទដែលល្អៗ ហើយនិងវិភាគ រឺ ការសម្រេចចិត្ត គន្ថនិទ្ទេស ថាតើយើងគួរសិក្សាទៅលើផលិតផលសៀវមួយណាBelanger, Terry. "Descriptive Bibliography " Bibliographical Society of America, 2003. Excerpted from Jean Peters, ed., Book Collecting: A Modern Guide (New York and London: R. R. Bowker, 1977), 97–101.Harris, Neil. Analytical bibliography: an alternative prospectus. Chapter 1. Definitions of bibliography, and in particular of the variety called analytical . Institut d'histoire du livre, 2004.ក្នុងមុនដំបូង គន្ថនិទ្ទេសភាគច្រើនគឺសង្កត់ធ្ងន់លើសៀវភៅ។ ឥលូវប្រភេទទាំងពីរនៃគន្ថនិទ្ទេស គឺ ការងារល្មមក្នុងទ្រង់ទ្រាយដ៏ទៃទៀតរាប់បញ្ចូលទាំងការថតសម្លេងជាច្រើន រូបភាពចលនាជាច្រើន រួមនិង វីឌីអូ ស៊ីឌីរូមHarmon, Robert B. Elements of bibliography: a simplified approach. Rev. ed. Metuchen
, N.J.: Scarecrow Press, 1989. p. 4. ISBN 0810822180. និង វេបសាយ ។
គន្ថនិទ្ទេស: និរុត្តិសាស្រ្ត

និរុត្តិសាស្រ្ត
ពាក្យថា គន្ថនិទ្ទេស(βιβλιογραφία)គឺបង្កើតដោយអ្នកនិពន្ធជនជាតិក្រិចក្នុងទសវត្សទីបីលើកដំបូង មានន័យថាអ្នកដែលបានចំលងសៀវភៅដោយដៃផ្ទាល់។ ក្នុងទសវត្សទី ២១  ពាក្យថាចាប់ផ្ដើមត្រូវបានគេប្រើសំរាបរាល់សកម្មភាពរបស់បញ្ញវន្តដោយការផ្សំឡើងនៅសៀវភៅ. ក្នុងទសវត្សទី១៧បន្ទាប់ពីបានយល់ការលិចឡើងនូវអត្តន័យថ្មី បានជាគេពិព៌ណរពីសៀវភៅជាច្រើនBlum,
 Rudolf. Bibliographia, an inquiry into its definition and designations. Translated by Mathilde V. Rovelstad. Chicago, Ill.: American Library Association; Folkestone, Kent, England: Dawson, 1980. p. 12. ISBN 0838901468.
គន្ថនិទ្ទេស: រៀបរាប់ឈ្មោះគន្ថនិទ្ទេស

រៀបរាប់ឈ្មោះគន្ថនិទ្ទេស
គន្ថនិទ្ទេសគឺជាបញ្ជីនៃការសរសេរដែលចែករំលែកកត្តាដែលសាមញ្ញ  នេះប្រហែលជាប្រធានបទ ភាសា ប្រវត្តិកាល រឺ វិទ្យានិពន្ធដ៏ទៃខ្លះទៀត បញ្ជីប្រហែលមានភាពទូលំទូលាយ រឺ ត្រូវបានគេជ្រើសរើស ការកើតឡើងពិសេសមួយគឺជាបញ្ជី នៃការប្រើប្រាស់ប្រភពររឺ ចាត់ទុកជាការរៀបចំការងារ ពេលខ្លះហៅថា បញ្ជីឯកសារយោង។

គុណកថារបៀបផ្លាស់ប្ដូរ ប៉ុន្តែការកំណត់ចូលសៀវភៅបើក្នុងគន្ថនិទ្ទេសជាធម្មតាមានចំណុះស្របតាមពត៌ិរមាន៖
 អ្នកនិពន្ធ
 ចំណងជើង
 អ្នកបោះពុម្ពផ្សាយ
 ថ្ងៃនៃការបោះពុម្ពផ្សាយ
ការកំណត់ចូលជាសារព៌តិមាន រឺ ទស្សនាវដ្ដីដែលគេបោះពុម្ពផ្សាយតាមពេលកំណត់ដែលអត្ថបទមាន៖
 អ្នកនិពន្
 ចំណងជើងអត្ថបទ
 ចំណងជើងព៌តិមាន
 សំលេង
 ទំព័រ
 ថ្ងៃដែលបោះពុម្ពផ្សាយ

គន្ថនិទ្ទេសប្រហែលជារៀបចំដោយ អ្នកនិពន្ធ ប្រធានបទ រឺ គ្រោងការណ៏ដ៏ទៃខ្លះទៀត ដែលពន្យល់ពីគន្ថនិទ្ទេសផ្ដល់ការពន្យល់អំពីប្រភពដូចម្ដេចមួយណាដែលមាន
សារៈប្រយោជន៏ ដល់អ្នកនិពន្ធក្នុងការស្ថាបនារបស់អ្នកនិពន្ង រឺ ការជជែក ការពិព៌ណរនាទាំងនេះ ជាធម្មតាប្រយោគវែងពីរបី បែងចែកជាការសង្ខេបខ្លី នៃប្រភព ហើយនិង ព៌ណរនាពីភាពទាក់ទងរបស់
វា អ្នកគ្រប់គ្រងឯកសារយោងក្នុងសូហ្វែប្រហែលជាប្រើដើម្បីរក្សាឯកសារយោងដែលត្រឹមត្រូវ ហើយ បង្កើតគន្ថនិទ្ទេសតាមដែលត្រូវការ។

គន្ថនិទ្ទេសប្លែកៗពីគ្នាពីបញ្ជីបណ្ណាល័យដោយការរាប់បញ្ចូលទាំងការទាក់ទងចំនុចជាជាងចំនុចបច្ចុប្បន្នក្នុងបណ្ណាល័យ។ ទោះបីជាយ៉ាងណា បញ្ជីខ្លះនៃបណ្ណល័យអន្ថរជាតិប្រើសំរាប់ប្រតិបត្តិ
ទៅតាមគន្ថនិទ្ទេសអន្ថរជាតិ ដូចជាបណ្ណាល័យអន្ថរជាតិផ្ទាល់ស្ទើតែគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់ ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយ។
គន្ថនិទ្ទេស: ការផ្ទៀងផ្ទាត់គន្ថនិទ្ទេស

ការផ្ទៀងផ្ទាត់គន្ថនិទ្ទេស

សារៈសំខាន់នៃការសិក្សានៃគន្ថនិទ្ទេសអាចមានការចូលរួមបែកចែកនៅក្នុងការពីព៌ណរនា ដែលជាប្រវត្តិសាស្រ្ត ហើយត្រឹមត្រូវតាមអត្ថគន្ថនិទ្ទេស ការពីព៌ណរនាពីគន្ថនិទ្ទេសគឺវាមានភាពជិតទៅនិង
វិញ្ញាសារ នៃសៀវភៅ ដូចជាវិជ្ជាហាត់ប្រាណ ការថតនៅទំហំរបស់វា ដូចជាទ្រង់ទ្រាយ ការចង និង មានបន្តទៀត នៅពេលដែលអ្វីដែលជាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃគន្ថនិទ្ទេសបាននាំយកនៅការពង្រីកយោបល់
នៃបរិបទនៅពេលដែលសៀវភៅបានផលិត តាមចំនុច ការបោះពុម្ពផ្សាយនិង ការលក់សៀវភៅគន្ថនិទ្ទេសដែលត្រឹមត្រូវគឺឈ្មោះដ៏ទៃទៀតសំរាប់ការរិះគន់ដែលត្រឹមត្រូវ។
គន្ថនិទ្ទេស: មិនមែនរូបធាតុសៀវភៅ

មិនមែនរូបធាតុសៀវភៅ
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៃបញ្ជីយថាក្រមដ៏ទៃទៀតបន្ទាប់ពីសៀវភៅអាចបញ្ជូនទៅពាក្យវចកៈដែលយកតាមគំរូ​គន្ថនិទ្ទេស
ឌីស្កូក្រាហ្វី– ការថតចំរៀង
ផ្វីម៉ូក្រាហ្វី– ខ្សែភាពយន្ត
វ៉ែបម៉ូ(រីវ៉ែបប្លីអូក្រាហ្វី)–  គេហៈទំព័រ (ការប្រើដំបូងសំរាប់ពីភពលោក វ៉ែបប្លីអូក្រាបហ្វីការថតទុក្ខក្នុង វចនានុក្រមអង់គ្លេស អុកស្វតកាលបរច្ឆេតពីខែមិថុនាក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥)
គន្ថនិទ្ទេស: គន្ថនិទ្ទេសប្រៀបដូចជាស្រែនៃការសិក្សា

គន្ថនិទ្ទេសប្រៀបដូចជាស្រែនៃការសិក្សា
គន្ថនិទ្ទេសអាចប្រើអោយក្លាយជាផ្នែកដែលសំខាន់បំផុតបណ្ណាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ(រឺបណ្ណាល័យហើយនិងពិត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រ,LIS)ហើយ​ឯកសារវិទ្យាសាស្ត្រ។ អ្នករកឃើញនៃការផ្ដល់នូវឯកសារ,ប៉ូល អតលែតសរសេរអំពីវិទ្យាសាស្ត្រនៃគន្ថនិទ្ទេសOtlet, P. (1903). Les sciences bibliographiques et la documentation. Bruxelles, Institut international de bibliographie.  . Otlet, P. (1903). Thescience of bibliography and documentation. In Rayward, W.B. (trans. and ed.) (1990): International organisation and dissimination of knowledge : Selected essays of Paul Otlet. FID, Amsterdam : 
Elsevier.  However, there have recently been voices claiming that "the bibliographical paradigm" is obsolete, and it is not today common in LIS. A defence of the bibliographical paradigm was provided
 by Hjørland (2007).  Hjørland, B. (2007). "Arguments for 'the bibliographical paradigm'. Some thoughts inspired by the new English edition of the UDC" Information Research, 12(4) paper colis06. 
[Available at http://InformationR.net/ir/12-4/colis06.html].
បរិមាណនៃការសិក្សាគន្ថនិទ្ទេសគឺត្រូវបានគេដឹងថាគម្ពីប្រើម៉ែតជាមូលដ្ធានដែលបច្ចុប្បន្នមានឥទ្ធពលពាសពេញក្នុងអិលអាយអេស(LIS)
គន្ថនិទ្ទេស: យល់ផងដែរ

យល់ផងដែរ

 កន្លែងផ្ទុកទិន្ន័យរបស់គន្ថនិទ្ទេស
 តារាងអក្សររៀបរាងនៃសៀវភៅគន្ថនិទ្ទេស
 គុណកថា
 អ្នកបង្កើតគុណកថា
 ក្នុងសៀវភៅដដែល.]] /[ក្នុងសៀវភៅដដែល
 ការធ្វើតារាងអក្សររៀបរាងនៃសៀវភៅហើយ បំព្រួញពីការបម្រើand
 តារាងរបស់គន្ថនិទ្ទេស(ក្នុងវិគីភីឌា)
 មេតាបីប្លីអូក្រាហ្វី(Metabibliography) (bibliography of bibliographies)
 តារាងឯកសារយោង
គន្ថនិទ្ទេស: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

 Oxford Bibliographies Online , in-depth annotated bibliographies by scholars in selected fields
 Introduction to Bibliography , a comprehensive syllabus by G. Thomas Tanselle
 The Bibliographical Society of America, a resource for information about current work in the field of bibliography
 Studies in Bibliography , the journal of the Bibliographical Society of the University of Virginia
 A Bibliography of Literary Theory, Criticism, and Philology , (University of Zaragoza) includes thousands of listings on literary, philological and other subjects

*
Category:វិទ្យាសាស្ត្របណ្ណាល័យ
គន្ធបទុម

អ្នកព្រះម្នាងគន្ធបទុម ជាម្នាងរបស់ព្រះបាទសិរីវីចក្រ។ ក្នុងឆ្នាំរកា ឯកស័ក ព.ស. ១៦៨៨, គ.ស ១១៤៤, ម.ស ១០៦៦, ច.ស ៥០៦ អ្នកព្រះម្នាងគន្ធបទុម សម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាម ព្រះលំពង្ស។
គន្ធមាលី

អ្នកនាងគន្ធមាលី រជ្ជកាល (គ.ស ៧២៩-៧៩៤) ទ្រង់ត្រូវជាព្រះស្នំរបស់ព្រះបាទធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ។
ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ​ ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ វិជ័យកុមារ​ ​ដែល​បាន​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ច.ស​ ១៣២​ នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន ​​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​សរសេរ​ថា​ ​ជាមួយនឹង​នាង​គន្ធមាលី​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​រាជបុត្រ​មួយ​ឈ្មោះ​ស្រីជេដ្ឋា​ ​ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំរកា​ ​និង​បុត្រី​មួយទៀត​ព្រះ​នាម​ធីតាមាលី។​ ​
គភ៌គ្រឹះ

ស្តាំ|រូបភាពតូច| អ្នក​គោរព​បូជា​ថ្វាយ​បង្គំ​នៅ​គភ៌គ្រឹះ ក្នុង ​ប្រាសាទ Chennakeshava ក្នុង​ក្រុង Belur ដែល​ជា​ទី​តាំង​រូប​តំណាង​របស់​ព្រះ ​វិស្ណុ ។
រូបភាពតូច| គភ៌គ្រឹះ នៅ Pattadakal ជាមួយនឹងរូបតំណាង លិង្គ នៃព្រះ សិវ ។
គភ៌គ្រឹះ (    , គភ៌គ្ឫហ ) គឺជា​ទីសក្ការៈ​ខាងក្នុង​បំផុត​នៃ​ប្រាសាទ ​ហិណ្ឌូ និង ​ជេន ដែល​អាច​ហៅថា " បរិសុទ្ធ​នៃ​បរិសុទ្ធ ​" ឬ " ​ទីសក្ការៈ​បូជា ​" ។

ពាក្យ គភ៌គ្រឹះ (ព្យញ្ជនៈ "បន្ទប់ស្បូន") មកពីពាក្យ សំស្ក្រឹត គភ៌ សម្រាប់ស្បូន និង គ្រឹះ សម្រាប់ផ្ទះ។ ថ្វីត្បិតតែពាក្យនេះជារឿយៗត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងប្រាសាទហិណ្ឌូក៏ដោយ វាក៏ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងប្រាសាទ ជេន និង ពុទ្ធសាសនា ផងដែរ។  According to this edition of Sir Banister Fletcher's History of Architecture, the Jains consider themselves Hindus in a broad sense, and therefore the temple architecture of Jains in a given period and region is not fundamentally different from Hindu temple architecture, often being the work of the same architects and craftsmen, and even patronised by the same rulers.

គភ៌គ្រឹះ គឺជាទីតាំងនៃ មុតិ៍ (រូបភាពពិសិដ្ឋ) នៃ អាទិទេព ចម្បងរបស់ប្រាសាទ។ នេះប្រហែលជា ព្រះសិវៈ ជា លិង្គ ដែលជា ព្រះមហេសី របស់ព្រះអង្គ ក្នុងរូបព្រះនាង ឬជានិមិត្តរូប នៃ ព្រះវិស្ណុ ឬភរិយា ឬព្រះផ្សេងទៀតជានិមិត្តសញ្ញា ឬរូបភាព។  នៅក្នុង ប្រាសាទ Rajarani ក្នុង Bhubaneswar ជិត Puri មិនមាននិមិត្តសញ្ញានៅក្នុង គភ៌គ្រឹះ ដែលគ្មានពន្លឺនោះទេ។