navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ទុក្ករបុគ្គល

ទុក្ករបុគ្គល (អង់គ្លេស: Martyr) ជាមនុស្សដែលបានរងទុក្ខជាច្រើន ដោយត្រូវគេបៀតបៀន ឬត្រូវគេសម្លាប់ ដោយព្រោះតែជំនឿសាសនារបស់ខ្លួន។

នៅក្នុងសាសនាគ្រីស្ទ ទុក្ករបុគ្គលគឺសំដៅលើមនុស្សដែលប្ដូរជីវិតរបស់ខ្លួន ជាជាងចោលព្រះគ្រីស្ទ ដំណឹងល្អ ជំនឿ ឬគោលការណ៍ដ៏សុចរិតរបស់ខ្លួន។
រូបភាពតូច|ទុក្ករបុគ្គលគ្រីស្ទាននៅជប៉ុន រូបគំនូររបស់ជប៉ុន នៅសតវត្សទី ១៧។
ជាទូទៅ ទុក្ករបុគ្គលត្រូវបានបៀតបៀនដោយបក្សពួកដែលមានអំណាច ដោយត្រូវគេបង្ខំឲ្យគាំទ្រ ឬប្រកាសជាសាធារណៈគាំទ្រជំនឿរបស់ពួកមានអំណាចទាំងនោះ ឬត្រូវគេបង្ខំឲ្យបដិសេធជំនឿរបស់ខ្លួនជាសាធារណៈ។ ប្រសិនបើពួកគេមិនព្រមធ្វើតាមការបង្ខំរបស់ពួកទាំងនោះទេ នោះពួកគេនឹងមានទោស ឬត្រូវប្រហារជីវិត។ ពាក្យទុក្ករបុគ្គលនេះ ដើមដំបូងប្រើចំពោះតែអ្នកដែលរងទុក្ខ ដោយសារតែជំនឿសាសនារបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែក្រោយមកពាក្យនេះក៏ត្រូវបានប្រើចំពោះពួកអ្នកដែលត្រូវគេដាក់គុក ឬត្រូវគេសម្លាប់ ដោយសារតែការប្រកាន់យកបុព្វហេតុនយោបាយណាមួយដែរ។

ទុក្ករបុគ្គលភាគច្រើនត្រូវបានពួកអ្នកដែលដើរតាម ចាត់ទុកថាជាមនុស្សដ៏វិសុទ្ធ ឬគួរឲ្យគោរព ទាំងបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំដ៏វិសេសអស្ចារ្យ និងមានវិរភាពក្នុងការប្រឈមមុខនឹងកាលៈទេសៈដ៏លំបាក។ ទុក្ករបុគ្គលដើរតួនាទីសំខាន់ នៅក្នុងសាសនា។
ទុក្ករបុគ្គល: អត្ថន័យ

អត្ថន័យ 
នៅក្នុងអត្ថន័យដើម ពាក្យទុក្ករបុគ្គលមានន័យថា សាក្សី ហើយវាត្រូវបានប្រើនៅក្នុងពិភពលោកយើងនេះ ព្រមទាំងនៅក្នុងព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីផងដែរ។See e.g. Alison A. Trites, The New Testament Concept of Witness,and. ការធ្វើជាសាក្សីគឹមិនមែនក្នុងគោលបំណងឲ្យខ្លួនត្រូវគេសម្លាប់នោះទេ ទោះបីជាយើងធ្លាប់ដឹងតាមរយៈអ្នកនិពន្ធកាលពីសម័យបុរាណ ឬតាមរយៈព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រី ថាមានសាក្សីជាច្រើនបានស្លាប់ ដោយសារតែទីបន្ទាល់របស់ខ្លួនក៏ដោយ។

ក្នុងអំឡុងសតវត្សគ្រីស្ទានមុនដំបូង ពាក្យនេះទទួលបានអត្ថន័យពីពួកអ្នកជឿដែលព្រះបានត្រាស់ហៅឲ្យធ្វើជាសាក្សី សម្រាប់ជំនឿសាសនារបស់ខ្លួន ហើយដោយសារតែការធ្វើសាក្សីនេះឯង ដែលពួកគេត្រូវទ្រាំក្នុងទុក្ខវេទនា ឬក៏ត្រូវគេសម្លាប់។

គ្រីស្ទានមុនៗបានចាប់ផ្ដើមប្រើពាក្យទុក្ករបុគ្គលមុនដំបូង ចំពោះព្រះយេស៊ូវ ដោយចាត់ទុកព្រះអង្គថាជាទុក្ករបុគ្គលដ៏អស្ចារ្យបំផុត ដោយសារតែព្រះអង្គត្រូវគេឆ្កាង។Frances M. Young, The Use of Sacrificial Ideas in Greek Christian Writers from the New Testament to John Chrysostom (Eugene, OR: Wipf & Stock, 2004), pp. 107.Eusebius wrote of the early Christians: "They were so eager to imitate Christ ... they gladly yielded the title of martyr to Christ, the true Martyr and Firstborn from the dead." Eusebius, Church History 5.1.2.Scholars believe that Revelation was written during the period when the word for witness was gaining its meaning of martyr. Revelation describes several Christian reh with the term martyr (Rev 17:6, 12:11, 2:10-13), and describes Jesus in the same way ("Jesus Christ, the faithful witness/martyr" in Rev 1:5, and see also Rev 3:14).A. J. Wallace and R. D. Rusk, Moral Transformation: The Original Christian Paradigm of Salvation (New Zealand: Bridgehead, 2011), pp. 217-229.
ទុក្ខ

ទុក្ខ ( /ˈ d uː k ə / ) ( សំស្ក្រឹត៖ दुःख , ទេ; បាលី: dukkha,ទុក្ខ) អត្ថន័យរបស់វាអាស្រ័យទៅលើបរិបទ ហើយអាចសំដៅជាពិសេសទៅលើ "ភាពមិនគាប់ចិត្ត" ឬ "ភាពមិនសុខស្រួល" នៃអត្ថិភាពបណ្តោះអាសន្ន ដែលយើងចង់បាន ឬចាប់យកនៅពេលដែលយើងល្ងង់ខ្លៅចំពោះភាពបណ្តោះអាសន្ននេះ។ [1] [2] [3] [4] [note 1] ក្នុងពុទ្ធសាសនា ទុក្ខ ជាចំណែកនៃ អរិយសច្ចទាំង ៤ និងជាសញ្ញាមួយក្នុងចំណោម សញ្ញាណទាំងបី ។ ពាក្យនេះក៏លេចឡើងនៅក្នុងគម្ពីរនៃ សាសនាហិណ្ឌូ ដូចជា Upanishads នៅក្នុងការពិភាក្សាអំពី មោក្ស (ការរំដោះខាងវិញ្ញាណ) ។  

ពាក្យយ ​ទុក្ខ វិញ ច្រើន​តែ​ចេញ​មក​ពី​បុព្វបទ ទុ- ("អាក្រក់" ឬ "ពិបាក") និង ឫស ខ ("ទទេ" "រន្ធ") ដែល​មាន​ន័យ​ថា អ័ក្ស​ដែល​សម​មិន​ល្អ​របស់​រទេះ ឬ​រទេះ​ដែល​ផ្តល់​ឱ្យ"។ ការជិះរដិបរដុបខ្លាំង"   វាពិតជាអាចមកពី ទុះ-ស្ថទុះ- ដែលជា "dis-/ bad- + stand-" នោះគឺ "ឈរអាក្រក់មិនស្ថិតស្ថេរ" "មិនស្ថិតស្ថេរ" ។  [10] [11] [12]
ទុក្ខ: និរុត្តិសាស្ត្រ និងអត្ថន័យ

និរុត្តិសាស្ត្រ និងអត្ថន័យ 
ទុះខ [14] វាក៏ជាគំនិតមួយនៅក្នុងសាសនាឥណ្ឌាអំពីធម្មជាតិនៃបាតុភូតអន្តរកាលដែលមានពីធម្មជាតិ "មិនរីករាយ" "ទុក្ខ" "ការឈឺចាប់" "ទុក្ខព្រួយ" "ទុក្ខព្រួយ" "ទុក្ខព្រួយ" ឬ "ទុក្ខព្រួយ" ។  [14] ពាក្យ ទុះខ មិនមានការបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេសតែមួយពាក្យទេ ហើយបង្កប់នូវទិដ្ឋភាពផ្សេងៗគ្នានៃបទពិសោធន៍មិនល្អរបស់មនុស្ស។ [2] [14] វាច្រើនតែយល់ថាផ្ទុយពី សុខ មានន័យថា "សុភមង្គល" "ការលួងលោម" ឬ "ភាពងាយស្រួល"។
ទុក្ខ: កំណត់ចំណាំ

កំណត់ចំណាំ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ទុក្ខសោកកវីលើដីកម្ពុជាក្រោម

{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;"
|-
| colspan="2" style="background:#00EE21; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #00FF00 solid;" |
ទុក្ខសោកកវីលើដីកម្ពុជាក្រោម (បទ ពាក្យ៨)
|-
| valign="top" style="padding:8px 8px 0px 8px; background:#F5FAFF;" | 
ទុក្ខសោកកវីលើដីកម្ពុជាក្រោម (បទ ពាក្យ៨)
(១) សម្រក់ទឹកភ្នែកលើផែនក្រដាស់    ប៉ាកាចែងច្បាស់រឿងហេតុប្រវត្តិ

ភ្នំឆ្អឹងស្ទឹងឈាមបៀមល្វីងជូរចត់    សំណេរកំនត់ដាស់តឿនកូនខ្មែរ។

(២) ក្នុងទ្រូងក្ដួលក្តុកចុកនែនឪរ៉ា        ហាមាត់វាចាជំពាក់ដូចស្លែ

ប្រមូលអារម្មណ៍ផ្ដុំគិតឥតល្ហែ        ដូចនេះមានតែតែងជាអក្ខរា។

(៣) ដែនកម្ពុជាក្រោមទឹកដីអភព្វ    ខ្មែររស់មិនគាប់ជួបទុក្ខខ្លោចផ្សា

ធាតុពិតជាម្ចាស់ដែនដីខេមរា        បែររងទុក្ខាជាជនភាគតិច។

(៤) ក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាពីរ    ចាញ់កល់រាជនីមន្តស្នេហ៍កល់ល្បិច

បៀងវ៉ាបារៀព្រៃនគរខ្ទេច        ជូនយួនកំទេចគ្មានត្រាប្រណី។

(៥) ព្រហ្មលិខិតចារវាសនាកំនត់        ខ្មែររងជូរចត់ត្រូវបាត់ដែនដី

ដល់ឆ្នាំមួយពាន់ប្រាំបីដប់បី        ចូលដល់សម័យកំពប់តែអុង។

(៦) ប្រជាជនខ្មែរត្រូវកប់ទាំងរស់        យកក្បាលជំនួសមុំចង្រ្កានចុង

ចំហេះកំដៅដុតសំរាប់ឆុង        ដាក់ប៉ាន់តែអុងថ្វាយលោកនាយយួន។

(៧) ហើយថែមបំរាមមិនអោយបំរាស់    តែកំពប់ច្បាស់មានទុក្ខជាប់ខ្លួន

តើខ្មែរឈឺចាប់យ៉ាងណាទៅស្ងួន    គំនុំគំកួនចាំរយសតវត្សន៍។

(៨) កូនខ្មែរជួយចាំបណ្ដាំសាវតា        រឿងខ្មែរខ្លោចផ្សាកត់ជាប្រវត្តិ

ឆ្នាំសែសិបប្រាំថែមរឿងជូរចត់        យួនរៀបបែបបទអាជ្ញាបង្គាប់។

(៩) កោះហៅប្រជារាប់ម៉ឺនប្រជុំ        ចាក់សំាងដុតងំព្រោះត្រូវសោរជាប់

ជីវិតរាប់ម៉ឺនប្រែជាសាកសព        ខ្មែរម្ដេចអភព្វរស់រងទារុណ។

(១០) បួនមិថុនាឆ្នាំសែប្រាំបួន        បារាំងអោយយួនដីខ្មែរជោរជន់

គ្មានក្រែងរអែងសាកសួរជាមុន        ខ្មែររស់រែកពន់យួនគាបសង្កត់។

(១១) ម៉្ភៃមួយកុម្ភៈឆ្នាំចិតសិបប្រាំ        ព្រះសង្ឃរងកម្មត្រូវយួនធាក់ទាត់

សំលាប់ពីរអង្គសំរុកចូលវត្ត        សង្ឃពីរសុគតចាប់ម្ភ៉ៃមិនស្ដាយ។

(១២) ថ្ងៃបីកុម្ភៈឆ្នាំចិតប្រាំពីរ        កេណ្ឌខ្មែរញ៉ាំញីទៅជីកប្រឡាយ

កំណើតបក្សកុមុយនីសភាយសាយ    ព្រែកជីកប្រឡាយរណ្ដៅមរណា។

(១៣) តំនក់ទឹកប៊ិចហូរដូចទឹកភ្នែក    ហាក់ជួយយំយែកសង្វេគខេមរា

រឿងរ៉ាវខ្មែរក្រោមរងទុក្ខខ្លោចផ្សា    បូជាកាយាគ្រប់សម័យកាល។

(១៤) នៅដីខ្មែរក្រោមយួនហៅថាខ្មែរ    ខំរត់គេចកែជៀសផុតពីថ្នាល

យួនគាបសង្កត់សំលាប់រាលដាល    ដល់ខ្មែរក្រែងស្រាលបែរខ្មែរហៅយួន។

(១៥) ដែនកម្ពុជាក្រោមមាតុភូមិកំណើត     វិរៈជនកើតតស៊ូផ្ទួនៗ

ស្លាប់មួយកើតមួយជួយមួយរស់បួន    សាមគ្គីទារយួនជួយខ្មែរឯករាជ្យ។
និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង១១ តុលា​ ២០១០

Category:កំណាព្យ
ទុង សៀន

thumb|ទុង សៀន
ទុង សៀន (Dong Xian: ២៣ មុនគ.ស - ១ មុនគ.ស) គឺជាអ្នកនយោបាយ រាជវង្សហាន ប្រទេសចិនបុរាណ។ នៅអំឡុងពេល ២ ឬ ៣ ឆ្នាំ គាត់បានប្រែក្លាយពី មន្ត្រីជាន់ទាប ជា មន្ត្រីដ៏មានអំណាចម្នាក់ក្នុង ចក្រភព អាយ
ទុង្សាទេវី

ទុង្សាទេវី 
 250px ទុង្សាទេវី ជាបុត្រីទី១ របស់កុបិលមហាព្រហ្ម  Tungsa Devi one of seven duagter of Brahma Lokeshvaraព្រះនាមទុង្សាទេវីព្រះបិតា មហាព្រហ្ម ព្រះមាតា ព្រះម៉ែមន្ទ្រាព្រះស្វាមី ព្រះសូរិយាឋានលំនៅ ចតុមហារាជការ  (Chaturmahārājikā)អម្ពរពស្ត្រា ពណ៌ក្រហមចនព្រះកាណ៌លម្អ ផ្កាទទឹមអាភរណៈកែវបទុមរាគ  (ត្បូងទទឹម)ភក្សាហារផ្លែឧទុម្ពរ  (ផ្លែល្វា)សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ព្រះហត្ថឆ្វេង  (ខ្យងស័ង្ខ)
 ព្រះហត្ថស្ដាំ  (កងចក្រ)យាន្តជំនិះសត្វគ្រុឌ  ទេវតាសង្ក្រាន្តថ្ងៃអាទិត្យ ទេពនិករ តំណាង មណ្ឌល ព្រះអាទិត្យកិរិយាចេញច្បាំងគ្រោះរាំងស្ងួត, រលកកម្ដៅ 

ទុង្សាទេវី (អង់គ្លេស: Tungsa Devi) ជាបុត្រីមួយអង្គក្នុងចំណោម បុត្រីទាំង ៧អង្គ របស់អទិទេព មហាព្រហ្ម (Maha Brahma) ដែលជាអវតារ ព្រហ្មលោកកេរស្វរៈ (Brahma Lokesvara) នៃ ពុទ្ធសាសនា មហាយាន (Buddha Mahayana), ព្រះមាតា របស់នាងមាននាមថា ព្រះម៉ែមន្ទ្រា ជាអវតារ នៃ អវលោកកេតិស្វរៈ (Avalokitesvara) អទិទេពស្រីដែលមានដៃ ១០០០ (១ពាន់) ដែលអាចបែងភាគបានចំនួន ១០៨ អវតារ ដោយនាងជាអទិទេព មិនបង្ករកំណើតកូនដោយការរួមសង្វាសនោះទេ ទើបព្រះមហាព្រហ្ម ផ្ដល់នូវដួងគ្រាប់អង្កាំចំនួន ៧គ្រាប់ ដើម្បីឱ្យនាងអាចបង្ករកំណើតដោយឯងៗបាន នាងបានប្រសូត្របុត្រីទាំង ៧អង្គ ក្រោមដើមរាសីសួគ៌ាដ៏ពិសិដ្ឋមួយ ការផ្ដល់កំណើតដល់បុត្រីទាំង៧ បានតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នាជម្ពូទ្វីបយើងនេះ ក្នុងលទ្ធិពុទ្ធសាសនា មហាយាន ។ Min Saes (Braḥ Mahā.) (1942) Brahma Chariyakathā, Bibliothèque Royale, Publisher: Royal Library of Cambodia p.185
ទុង្សាទេវី: ទុង្សាទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត

ទុង្សាទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត 
Tungsa Devi of Devata Sangkran

ទំនាក់ទំនង រវាងហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន បានចាក់ឬសគល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយ៉ាងរឹងមាំ ចាប់តាំងពីស.វទី១០ មកម៉្លេះ ដោយជំនឿនៃបរិបទសាសនាទាំងពីរ ត្រូវបានផ្គួបបញ្ចូលគ្នា តាមរយៈរឿងព្រេងទេវៈកថាជាច្រើន ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់អ្នកប្រាជ្ញជនជាតិខ្មែរ ក្នុងការច្នៃ រឿងព្រេងទេវៈកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ ឱ្យទៅជារឿងព្រេងដែលមានចរឹតលក្ខណៈ ខុសប្លែកពីប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីបង្កើតបាននូវរចនាបថដែលជារបស់ខ្លួនតាមរយៈការប្រែសម្រួល (Versions Edition) បើទោះជាប្រទេសកម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពល សាសនា វប្បធម៌ពីប្រទេសឥណ្ឌាយ៉ាងណាក្ដី ក៏ផ្នត់គំនិតនៃបុព្វបុរសខ្មែរ បានធ្វើការប្រែសម្រួលកែច្នៃលម្អនូវសិល្បៈរបស់ខ្លួនឱ្យមានភាពខុសប្លែកដាច់ដោយឡែកពី ប្រទេសឥណ្ឌា ផងដែរ ។ តាមរយៈរឿងទេវៈកថា អំពីចូលឆ្នាំខ្មែរ យើងតែងសង្កេតឃើញថា ដំណើររឿង ធម្មបាលកុមារ ដែលជា អវតារ ព្រះពោធិសត្វ (Bodhisattva) នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន បានភ្នាល់គ្នាអំពីសិរី ទាំងបីប្រការ របស់មនុស្ស ជាមួយនិង មហាព្រហ្ម ដែលជាអទិទេព នៃហិណ្ឌូសាសនា ដែលជាអវតាររបស់ ព្រះព្រហ្ម ដែលភ្នាល់ចាញ់ នូវប្រស្នាទាំងបីប្រការនោះ ហើយព្រះសិរសា របស់ព្រះកុបិលមហាព្រហ្ម ត្រូវបានបុត្រីខ្លួន ទាំង៧អង្គ ផ្លាសវេនគ្នា មកដង្ហែរព្រះសិរសា ដែលជាក្បាលឪពុករបស់ខ្លួនជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលត្រូវជាថ្ងៃសង្កាន្ត នៃពិធីបុណ្យ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ។ អ្នកនិពន្ធកម្ពុជា បានបំប្លែងឱ្យយើងយល់បានថា ព្រះមហាព្រហ្ម ដែលជាហិណ្ឌូសាសនា បានភ្នាល់ចាញ់ ធម្មបាលកុមារ នៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង បានបែងភាគទៅជាព្រះ ឈ្មោះ លោកកេរស្វរៈ នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ដែលមានតឹកតាងជា ប្រាសាទបាយ័ន មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ មិនថា ហិណ្ឌូសាសនា មិនថា ពុទ្ធសាសនា មហាយាន សុទ្ធតែមានជំនឿគោរពទៅលើព្រះ និង ពួកទេវតា ដែលមានចំនួន ៣៣ពួក ដូចនេះហើយ ទើបហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន មានទំនាក់ទំនងនិងគ្នា យូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយពាក្យនៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា ទេវតានៃឆ្នាំថ្មី ដែលត្រូវបានពលរដ្ឋកម្ពុជា រៀបចំគ្រឿងដង្វាយ គោរពបូជាបួងសួងមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ ដោយការយាងមកដល់ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោករបស់ទេវតា នៃហិណ្ឌូសាសនា និង ទេវតា នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ទើបកម្ពុជាហៅថៃ្ងនៃការមកដល់នេះថា មហាសង្ក្រាន្ត (Maha Sangkran) ដែលមាននៃថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលធ្វើការហៅសម្គាល់មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ Astrologer Nhim Pen (1947) Cambodia Calendar, Contributor:	William J. Gedney, Publisher: Association Sutharot, Original from the University of Michigan p.118
ទុង្សាទេវី: រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត

រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត 
Physical of Devata Sangkran

ទេវតាសង្ក្រាន្ត ជាតួអង្គរូបធាតុមួយ តំណាងឱ្យ រាង្គកាយជាធម្មជាតិ ដែលផ្សារភ្ជាប់ទៅនិង វិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា គ្រប់តួអង្គអទិទេពទេវៈ របស់កម្ពុជា សុទ្ធតែបង្កើតឡើងតាមច្បាប់ធម្មជាតិ មិនមែនជាការនិពន្ធឱ្យតែបានៗ និងមិនមែនជាការបង្កើតតួអង្គ ដោយមិនមានអត្ថន័យពេញលេញនោះទេ ។ តួអង្គទេវតាសង្ក្រាន្ត គ្រងពណ៌សំលៀកបំពាក់ ទៅតាមចរឹតលក្ខណៈ នៃរូបធាតុ ដែលជារាង្គកាយធម្មជាតិ ដែលកើតមាននៅក្នុងចក្រវាឡ របស់យើងនេះ ដើម្បីផ្សារភ្ជាប់ទៅ និង សង្គមវិទ្យាសាស្ត្រពិត របស់មនុស្សននៅលើផែនដី ។ Nhim Pen (1943) Astrological Collection, Publisher: Original from the University of Michigan p.164 

នាង ទុង្សាទេវី គឺជាអទិទេព តំណាងឱ្យ ព្រះអាទិត្យ និង តំណាងឱ្យ ថ្ងៃអាទិត្យ នៃថ្ងៃទាំង៧របស់ផែនដី ។

ទុង្សាទេវី  Tungsa Devi  អម្ពរពស្ត្រា ៖ គ្រងសម្លៀកបំពាក់ ពណ៌ក្រហម
 ចនព្រះកាណ៌ ៖ លម្អត្រចៀក ដោយសៀតផ្កាទទឹម
 អាភរណៈ ៖ គ្រឿងអលង្ការត្បូង ប្រដាប់កាយ ទ្រង់ពាក់ "កែវបទុមរាគ" (ត្បូងទទឹម)
 ភក្សាហារ ៖ ទ្រង់សោយផ្លែឧទុម្ពរ (ផ្លែល្វា)
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖ ឆ្វេងកាន់ "ស័ង្កា" (ខ្យងស័ង្ខ) 
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖  ស្ដាំកាន់ "ចក្រា" (កងចក្រ)
 យាន្តជំនិះ ៖ គង់លើ "គ្រុឌ" ជាទេពនិករ (សត្វគ្រុឌ) ដែលតែងតែយាងចុះមករក្សាដែនជម្ពូទ្វីប នៅពេលសង្ក្រាន្ដត្រូវនិងថ្ងៃអាទិត្យ ។
 សិទ្ធិការ្យ ៖ នៃកិរិយាចេញច្បាំង កើតមានគ្រោះរាំងស្ងួត និង រលកកម្ដៅ ។ Clothing: Red
 Ear Flower: Pomegranate flower
 Jewelry: Rubby
 Eating: Figs Fruits
 Weapons in the left hand: Shankha
 Weapons in the Right hand: Chakra or Chakram
 Vehicles: Garuda
 Sangkran god of Sunday
 God represent of Sun
 Powerful journey of combat verbs, Has a Heat wave of drought.
ទុង្សាទេវី: ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត

ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត 
The color of happiness of Devata Sangkran

ពណ៌មង្គល នៃទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរុងរឿង តាមច្បាប់ធម្មជាតិ ទៅផ្សារភ្ជាប់និង រូបធាតុ របស់ក្រុមតារានិករ នៅក្នុងប្រព័ន្ធចក្រវាឡ ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ ដែលតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នៅលើផែនដី ក៏ដូចជាតំណាង ឱ្យភពទាំង៧នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើងនេះ ដើម្បីអាចផ្សារភ្ជាប់ ទៅនិងក្បួនវិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ដើម្បីអាចធ្វើការបកស្រាយ ចរិតលក្ខណៈ របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ទៅតាមពណ៌ដែលតំណាង ឱ្យថ្ងៃកំំណើត របស់ពួកគេ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនធ្លាប់ជួបទាល់តែសោះ ដែលពណ៌មង្គលរបស់ទេវតា សង្ក្រាន្តត្រូវបាន ក្រុមហោរាសាស្ត្រមួយចំនួននៅកម្ពុជា ផ្លាសប្ដូរជាពណ៌ខ្មៅ ជាពណ៌នៃភាពអពមង្គល និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុរបស់ពួកបិសាច និង ពណ៌ស ជាពណ៌នៃភាពបរិសុទ្ធ និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុនៃការបូជា នៅក្នុងកំណត់ត្រាពណ៌ សិរីមង្គលរបស់កម្ពុជា ពណ៌ដែលត្រូវបានដកចេញពីអត្ថន័យពណ៌មង្កល នៅក្នុងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា នោះគឺពណ៌ខ្មៅ និង ពណ៌ស ។ ទេវតាសង្ក្រាន្តដែលយាងមកជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក ក្នុងវប្បធម៌កម្ពុជា តែងតែនាំមកសិរីរុងរឿង និង ភាពល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រជានុរាស្ត្រឯណាចង់ឃើញទេវតា នាំភាពអពមង្គលចូលមកក្នុងប្រទេសនោះ វាជារឿងដែលមិនអាចទទួលយកបាន ក្នុងការបំភ្លៃពណ៌មង្គលរបស់កម្ពុជា បកស្រាយតាមចិត្តគំនិតរបស់ខ្លួន ហ៊ានអារកាត់វែកញែកបែងចែក ពណ៌មង្គលទេវតាសង្ក្រាន្ត តាមអំពើចិត្ត ។ Mahāmantrī (Ñikar), Ukñā (1958) Damniam damláp niṅ prabaiṇī Khmaer, Publisher: University of California, Berkeley p.70 OCLC Number: 34917238
ទុង្សាទេវី: ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧

ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ 
The 7 Devata Sangkran 

ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ សម្ដែងកិរិយា អំពីការចេញហែរ សិរសា កុបិលមហាព្រហ្ម ដោយកំណត់ទៅតាមពេលវេលាច្បាស់លាស់ ជាមួយនិង ឈ្មោះទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង ៧ និង គ្រឿងអាភរណៈ នៃដំណើរមកដល់ដែលបានចងក្រងដោយក្រុម កិច្ចការនៃ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។ ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម, ចាប ពិន (1960) ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស ភាគ១, ភាគ២ និងភាគ៣ , Publisher: កិច្ចការនៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ព.ស.២៥១២, Original From: Center for Khmer Studies Library, Website: khmerstudies.org, DDC: 390.596 IBO (Browse shelf) 

 បេីចេញហែរនៅវេលាព្រឹកព្រលឹម ដល់ថ្ងៃត្រង់ (ទ្រង់ឈរ) មិនកាន់ខ្សែរបង្ហៀរ ៦ : ០០ ព្រឹក > ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់
 បេីចេញហែរវេលាថ្ងៃត្រង់ ទល់នឹងព្រលប់ (ទ្រង់អង្គុយពាក់ឆៀង) ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់ > ៦ : ០០ ល្ងាច
 បើចេញហែរនៅវេលាព្រលប់ ទៅទល់អធ្រាត្រ (ទ្រង់ផ្ទំបេីកព្រះនេត្រ) ៦ : ០០ ល្ងាច > ១២ : ០០ អាធ្រាត
 បេីចេញហែរនៅវេលាអធ្រាត្រ ទៅទល់ភ្លឺ (ទ្រង់ផ្ទំបិទព្រះនេត្រ) ១២ : ០០ រំលងអាធ្រាត > ៦ : ០០ ព្រឹក

 ពណ៌អម្ពរពស្ត្រា ព្រះនាម ចនព្រះកាណ៌ គ្រឿងអភរណៈ ភក្សាហារ  គ្រឿងសាស្ត្រាវុធ យាន្តជំនិះ   ទុង្សាទេវី សៀត ផ្កាទទឹម បទុមរាគ  "ត្បូងទទឹម" (Ruby) សោយផ្លែឧទុម្ពរ 
(ផ្លែល្វា) ឆ្វេង-ខ្យងស័ង្ខ | ស្តាំ-កងចក្រ គ្រុឌ गरुड (គ្រុឌ)  គោរាគៈទេវី សៀត ផ្កាអង្គាបុស្ប កែវមុក្តា 
"គជ់ខ្យង" (Pearl) សោយតេលំ तैल  (ប្រេងល្ង ឬ ប្រេងសណ្ដែក) ឆ្វេង-ឈើច្រត់ | ស្តាំ-ព្រះខ័ន វ្យាឃ្រ व्याघ्र (ខ្លាធំ)  រាក្យៈសាទេវី សៀត ផ្កាឈូក កែវមោរ៉ា 
"ត្បូងសមុទ្រ​" (Coral) សោយលោហិត (ឈាម) ឆ្វេង-ធ្នូ |ស្តាំ- ត្រីសូល៍ អស្សតរ अश्व (សេះ)  មណ្ឌាទេវី សៀត ផ្កាចម្ប៉ា កែវពិទូរ្យ  "ត្បូងភ្នែកឆ្មា"  (Cat'S Eye Gem) សោយទឹកដោះសប្បិ  (ទឹកដោះគោច្អិន) ឆ្វេង-ឈើច្រត់ | ស្តាំ-ម្ជុល គទ្រភៈ गर्दभ (លា)  កិរិណីទេវី សៀត ផ្កាមណ្ឌា (ផ្កាមន្ទារ)  មរកត 
"ត្បូងពណ៌បៃតង"  (Emerald) សោយសណ្ដែក ល្ង ឆ្វេង-កាំភ្លើង វជ្រ | ស្តាំ-កង្វេរដំរី គជសារ​ कुञ्चर (ដំរី)  កិមិរាទេវី សៀត ផ្កាចង្កុលណី  (ផ្ការំចង់) ផុស្សរាគ புஷ்பராகம் 
"ត្បូងពណ៌លឿង" (Topaz) សោយចេកណាំវ៉ា ឆ្វេង-ពិណ | ស្តាំ-ព្រះខ័ន មហឹសា महिष (ក្របី)  មហោទរាទេវី សៀត  ផ្កាត្រកៀត (ផ្កាកំប្លោក) និលរ័តន៍  "ត្បូងពណ៌ខៀវ ឬ ត្បូងកណ្ដៀង" 
(Sapphire) សោយសាច់ទ្រាយ ពពួក ក្ដាន់ ឈ្លូស ឆ្វេង-ត្រីសូល៍ | ស្តាំ-កងចក្រ មយូរ៉ា मयूर (ក្ងោក)
ទុនបម្រុងជីវមណ្ឌលទន្លេសាប

ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ផែនទីបឹងទន្លេសាប និងខេត្តជុំវិញ
បឹងទន្លេសាប គឺជាបាតុភូតអេកូឡូស៊ីតែមួយគត់ជុំវិញ បឹងទន្លេសាប ឬបឹងធំនៃប្រទេសកម្ពុជា ។ នៅឆ្នាំ១៩៩៧ វាត្រូវបានតែងតាំងដោយជោគជ័យជាបម្រុងជីវមណ្ឌលរបស់អង្គការយូណេស្កូ ។ Complete list of biosphere reserves (pdf), Publication Date: 03-11-2008, retrieved from UNESCO website, 29 December 2008
ទុនបម្រុងជីវមណ្ឌលទន្លេសាប: ទន្លេសាប

ទន្លេសាប 
បឹងនេះតភ្ជាប់ទៅ ទន្លេមេគង្គ ដោយទន្លេសាប។ ចាប់ពីខែវិច្ឆិកា រហូតដល់ខែមិថុនា បឹងនេះហូរចូលទន្លេមេគង្គ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ជារៀងរាល់ឆ្នាំក្នុងរដូវវស្សា (ពាក់កណ្តាលខែមិថុនា ដល់ចុងខែតុលា) ទន្លេមេគង្គត្រូវបានជន់លិចដោយទឹកភ្លៀង។ ដីសណ្ដខាងក្រោមរបស់វាលិចទឹក ហើយមិនអាចហូរចូលសមុទ្របានលឿនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីលុបបំបាត់ទឹកលើសទាំងអស់។ ប្រការ​នេះ​ធ្វើ​ឲ្យ​ទឹក​ទន្លេ​មេគង្គ​ហក់​ឡើង​ល្មម​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ទឹក​ទន្លេសាប​ហូរ​ត្រឡប់​ទៅ​បឹង​វិញ។ បឹងពង្រីកពី ២៥០០ គីឡូម៉ែត្រ២ ដល់ជាង ១៦,០០០ គីឡូម៉ែត្រ២ បង្កើតតំបន់ដីសើមដ៏ធំសម្បើម។ តំបន់ដីសើមនេះគាំទ្រដល់ចំនួនដ៏ច្រើននៃជីវចម្រុះ រួមទាំងរុក្ខជាតិ សត្វល្មូន ថនិកសត្វ បក្សី និងសត្វដទៃទៀត។ វត្ថុទាំងនេះជាច្រើនត្រូវបានគេដឹងថាកម្រ ឬជិតផុតពូជ។ ដីសើមទាំងនេះក៏ជាតំបន់ចិញ្ចឹមត្រីដ៏សំខាន់ផងដែរ ពីបឹង និងទន្លេមេគង្គ។  ក្រពើសៀមទាំងពីរ (Crocodylus siamensis) និង ក្រពើទឹកប្រៃ (Crocodylus porosus) ធ្លាប់កើតឡើងក្បែរគ្នាក្នុងបឹង ហើយវាត្រូវបានគេគិតថាជាពូជបង្កាត់ពូជក្នុងចំណោមសត្វក្រពើដែលគេរកឃើញនៅក្នុងកសិដ្ឋានបណ្តែតទឹកនៅភាគខាងលិចនៃបឹង។ ក្នុង និងជុំវិញព្រែកទាល់។
ទុនបម្រុងជីវមណ្ឌលទន្លេសាប: ជីវមណ្ឌលបម្រុង

ជីវមណ្ឌលបម្រុង 
នៅឆ្នាំ ២០០១ ទុនបម្រុងជីវមណ្ឌលទន្លេសាប (TSBR) នៃប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយព្រះរាជក្រឹត្យរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីបំពេញមុខងារសំខាន់ៗចំនួន៣ ទាំងនេះ​គឺជា:

 ក) មុខងារអភិរក្សដើម្បីរួមចំណែកដល់ការអភិរក្សជីវចម្រុះ ទេសភាព និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី រួមទាំងធនធានហ្សែន រុក្ខជាតិ នេសាទ និងប្រភេទសត្វ និងការស្ដារឡើងវិញនូវលក្ខណៈសំខាន់នៃបរិស្ថាន និងទីជម្រកនៃជីវចម្រុះ។
 ខ) មុខងារអភិវឌ្ឍន៍ដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពនៃបរិស្ថានវិទ្យា បរិស្ថាន សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងវប្បធម៌។
 គ) មុខងារភ័ស្តុភារដើម្បីផ្តល់ការគាំទ្រដល់គម្រោងការបង្ហាញពី ការអប់រំ និងបណ្តុះបណ្តាលបរិស្ថាន ការស្រាវជ្រាវ និងការត្រួតពិនិត្យបរិស្ថានទាក់ទងនឹងបញ្ហាក្នុងតំបន់ ជាតិ និងពិភពលោកនៃការអភិរក្ស និងការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព។

ធ្វេង|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| សហគមន៍​ទឹក​លិច​ទន្លេ​សាប
ជីវមណ្ឌល ត្រូវបានបែងចែកទៅជា ៣តំបន់ស្នូលសម្រាប់ការពារ។ ទាំងនេះ​គឺជា; ព្រែកទាល់ក្នុង ខេត្តបាត់ដំបង បឹងទន្លេឆ្មា ក្នុង ខេត្តកំពង់ធំ និងស្ទឹងសែនក្នុងខេត្តកំពង់ធំផងដែរ។ បឹងទន្លេឆ្មាត្រូវបានជ្រើសរើសជាកន្លែងអនុសញ្ញារ៊ាំសារ ដែលកំណត់តំបន់ដីសើមមានសារៈសំខាន់ជាអន្តរជាតិ។ តំបន់ស្នូលមានមុខងារស្រដៀងនឹងតំបន់ឧទ្យានជាតិ និងគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៤២,៣០០ហិកតា។ រួមទាំងបឹងធំ។ http://www.tsbr-ed.org 

ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួននៅតែរស់នៅក្នុងតំបន់ទាំងនេះ ហើយត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យនេសាទត្រីនៅក្នុងពួកគេតាមច្បាប់ជលផលនៅកម្ពុជា។ ការ​នេសាទ​ខុស​ច្បាប់ និង​ការ​ប្រម៉ាញ់​គឺជា​បញ្ហា​ចម្បង​ដែល​គំរាមកំហែង​ដល់​ចំនួន​ត្រី។ ការ​កាប់​ព្រៃ​លិច​ទឹក ដើម្បី​ធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ ក៏​ជា​បញ្ហា​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដែរ។ ប្រជាជន​ជាច្រើន​ដែល​រស់នៅ​ជុំវិញ​បឹង​មាន​ជីវភាព​ក្រីក្រ​ខ្លាំង ហើយ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​វា​សម្រាប់​ចិញ្ចឹម​ជីវិត។ វាជាបញ្ហាប្រឈមមួយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព និងការអភិរក្សដើម្បីរួមរស់ជាមួយគ្នា។ "Plan helps birds, villagers thrive in Cambodia", Christian Science Monitor, March 16, 2006 វាក៏មានសារៈសំខាន់ផងដែរ។ នាពេលថ្មីៗនេះ ចំនួនត្រីដ៏ធំដែលចាប់បានមានការថយចុះ ហើយប្រជាជនក្រីក្រដែលរស់នៅជុំវិញបឹងកំពុងជួបការលំបាកកាន់តែខ្លាំងក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ខ្លួនឯង និងក្រុមគ្រួសារ។ នេះបង្កើតជាវដ្តដ៏កាចសាហាវនៃការបង្កើនភាពក្រីក្រ ហើយថែមទាំងបង្កើនការគំរាមកំហែង និងគ្រោះថ្នាក់ដល់បឹង។ នេះ​ក៏​ជា​មូលហេតុ​ដែល​មុខងារ​២​នៃ​ព្រះរាជក្រឹត្យ​ជួយ​ដល់​ការ​អប់រំ និង​ជួយ​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​រស់នៅ​ជុំវិញ​បឹង។
ទុនបម្រុងជីវមណ្ឌលទន្លេសាប: លេខាធិការដ្ឋានទុនបម្រុងជីវមណ្ឌលទន្លេសាប

លេខាធិការដ្ឋានទុនបម្រុងជីវមណ្ឌលទន្លេសាប 
លេខាធិការដ្ឋានទុនបម្រុងជីវមណ្ឌលទន្លេសាប ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីបន្តគោលដៅការពារជីវមណ្ឌល និងអនុវត្ត និងគាំទ្រមុខងារនៃព្រះរាជក្រឹត្យ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៣ មក រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានជួយដល់លេខាធិការដ្ឋានទុនបម្រុងជីវមណ្ឌលទន្លេសាប ជាមួយនឹងការផ្តល់មូលនិធិពីធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB)។ ADB Provides $20M to Assist Cambodia's Tonle Sap Region, Press Release - Asian Development Bank, Dec 6 2007  គោលដៅសំខាន់របស់លេខាធិការដ្ឋានគឺដើម្បីអភិវឌ្ឍយុទ្ធសាស្រ្តគ្រប់គ្រងដែលសម្របសម្រួល។ ការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយការសម្របសម្រួលមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗគ្នាមានគោលបំណងផ្សេងៗគ្នា។ ឧទាហរណ៍ កសិករ​សង់​ប្រឡាយ​ដើម្បី​ស្រោចស្រព​ស្រែ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នេះទុកទឹកតិចនៅក្នុងតំបន់នេសាទ។ ឬកសិករប្រើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតលើដំណាំរបស់ពួកគេដែលអាចចូលទៅក្នុងទឹក; បន្ទាប់មក ប្រជាជនដែលរស់នៅលើបឹងនេះ ប្រើប្រាស់ទឹកដូចគ្នានេះសម្រាប់ងូតទឹក និងប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះផ្សេងទៀត ហើយអាចធ្លាក់ខ្លួនឈឺ។ វាបង្កើតការប៉ះទង្គិចរវាងក្រុមអ្នកប្រើប្រាស់។ លេខាធិការដ្ឋានទុនបម្រុងជីវមណ្ឌលទន្លេសាប ព្យាយាមកាត់បន្ថយជម្លោះទាំងនេះ និងស្វែងរកដំណោះស្រាយដែលផ្តល់នូវនិរន្តរភាពសម្រាប់ក្រុមអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងអស់ និងការពារទុនបំរុងជីវមណ្ឌលក្នុងពេលតែមួយ។ លេខាធិការដ្ឋានក៏ទទួលខុសត្រូវក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ និងថែរក្សាឃ្លាំងចំណេះដឹងផ្អែកលើគេហទំព័រសម្រាប់ព័ត៌មានអំពីបឹង និងជីវមណ្ឌល។ គេហទំព័រនេះមានឯកសារអត្ថបទជាង ១០,០០០ តារាងជាង១៥០ និងផែនទីជាង២០០ ដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងជីវមណ្ឌល។
ទុយហ្គា

ទុយហ្គា () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ រ៉ូឌ្រីហ្គោ សូលដាដូ និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ១២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៩ នៅលើ សូមូ។
ទុយហ្គា: សាច់រឿង

សាច់រឿង 
ទុយហ្គា (Tuiga) និងមិត្តភក្តិរបស់នាង, នឹងជួបកន្លែងថ្មីនិងស្វែងរកមិត្តថ្មី។
ទុយហ្គា: តួអង្គ

តួអង្គ 

 ទុយហ្គា (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ឡារីសា កាម៉ារ៉ា) គឺជាសត្វហ្សីរ៉ាហ្វ។
 អាមេលីយ៉ា () គឺជាក្មេងស្រីសក់ក្រហម។ នាងបើកប៉េងប៉ោងធំ។
 តាកូ (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ វី សេដេក) គឺជាផ្កាពណ៌ខៀវនិយាយ។
 កានជីកា (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ឡារីសា កាម៉ារ៉ា) គឺជាថ្មពណ៌ផ្កាឈូកនិយាយ។
ទុយហ្គា: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 គេហទំព័រផ្លូវការនៅលើកូប៉ា ស្ទូឌីយោ
 
 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
ទុរេន

ទុរេន គឺជាឈើដំណាំមួយប្រភេទ ផ្លែមានឱជារសផ្អែមសម្រាប់ប្រើជាបង្អែមមានតម្លៃ សំបកផ្លែមានបន្លារឹងមានក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ដាំកើតត្រង់ទីតំបន់ខ្លះដោយអន្លើដូចជា ខេត្តកំពត បាត់ដំបង កោះកុង...។ អ្នកខ្លះចាត់ទុកទុរេនថាមាន ក្លិនឈ្ងុយគួរឱ្យរីករាយ ចំណែកឯអ្នកខ្លះទៀតយល់ថាមាន មានក្លិនស្អុយជាក្លិនបង្កឱ្យមានប្រតិកម្មធ្វើឲ្យមានការស្អប់ខ្ពើមជាខ្លាំងជាពិសេសនៅបណ្ដាពួកនៅបស្ចឹមប្រទេស។ ទុរេនត្រូវបានគេជឿថាវាមានប្រភពមកពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ទុរេនមានផ្ទុកទៅដោយ វីតាមីន សារធាតុចិញ្ចឹម និង សារធាតុគីមីសរីរាង្គជាច្រើនទៀតដែលដើរតួជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម។
រូបភាពតូច|ផ្លែធុរេននៅយូណានប្រទេសចិន
ទុរេនមានលក្ខណៈប្លែកពីទំហំធំមានក្លិនខ្លាំង និងសំបកមានបន្លាធំ។ ផ្លែអាចធំរហូតដល់ ៣០សង់ទីម៉ែត្រ បណ្តោយ និង ១៥សង់ទីម៉ែត្រ នៅក្នុងអង្កត់ផ្ចិត ហើយជាទូទៅវាមានទម្ងន់ពី ១ទៅ ៣គីឡូក្រាម ។ រូបរាងរបស់វាមានរាងមូល ពណ៌សំបករបស់វាពីពណ៌បៃតងទៅត្នោត ហើយសាច់របស់វាពីពណ៌លឿងស្លេក។ ផ្លែទុរេនជារ៉ាឌីកាល់សេរីអាចបំផ្លាញកោសិកា DNA និង អាចបំប្លែងកោសិកាទាំងនោះទៅជាកោសិកាមហារីក ដែលក្រោយមកអាចបង្កទៅជាសាច់កាច ឬ លូតលាស់ ជាដុំសាច់មហារីក។ សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មជួយកាត់បន្ថយអុកស៊ីតកម្ម ភាពតានតឹងលើសរីរាង្គ នៃរាងកាយដែលផ្ដល់ប្រយោជន៍ដល់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។ ផ្លែទុរេន មានសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីកម្មទាំងនេះ រួមមាន វីតាមីនC វីតាមីន B កំផ្លិច និង វីតាមីនE ដែលអាចជួយប្រឆាំង នឹង កោសិកាមហារីក។
ទុំ (តួអង្គ)

ម៉ឺនឯកទុំជាមន្ត្រីនៃព្រះបាទបរមិន្ទរាជាកាលសម័យលង្វែក កាលណោះឆ្នាំ១៥៦៩ លោកបានត្រូវស្លាប់ដោយសារតែចៅពញាអរជូនជ័យប្រហារជីវិតនៅពេលលោកទៅដណ្ដើមប្រពន្ធមកវិញនៅខែត្រត្បូងឃ្មុំ លោកមានម្នាក់ឈ្មោះម៉ឺនពេជ្រ ដែលជំនាញខាងផ្លុំប៉ី។ ប្រពន្ធនាមថា ទាវ ត្រូវជាកូននាងទន់ មេម៉ាយនៅភូមិពោធិ៍ជើងខាល ខែត្រត្បូងឃ្មុំ។ រឿងរ៉ាវស្នេហារបស់លោកត្រូវបានតាក់តែងជាប្រលោមលោកថា ទាវឯក និង សាស្ត្រាល្បែងឈ្មោះថា ទុំទាវ ដោយលោកឧកញ៉ាសន្ធរវោហារម៉ុក និងក្រោយមកដោយព្រះភិក្ខុសោម។
ទុំ (តួអង្គ): ក្នុងសាច់រឿងទុំទាវ

ក្នុងសាច់រឿងទុំទាវ
ក្នុងអត្ថបទរបស់ព្រះភិក្ខុសោម ពើបាននិយាយច្បាស់ពីគ្រួសាររបស់ទុំទេ។ គ្រាន់តែបញ្ជាក់ថា ទុំមាន ម្ដាយ ចាស់ជរាម្នាក់ និង គ្មានឪពុកទេ។ ទុំមានមិត្តជិតស្និទ្ធម្នាក់ ឈ្មោះ ពេជ្រ ដែលជាមិត្តរួមគ្រូ។ ក្រោយមកទើបចាប់ផ្ដើមស្គាល់ និង ស្រលាញ់ នាងទាវ។

ក្នុងអត្ថបទដដែលសរសេរថា ទុំមានសំលេង ពិរោះ ទើបត្រូវបាននិមន្តអោយទេសនៅផ្ទះទាវ។ ទើបពួកគេបានស្គាល់គ្នា។ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​បំបែកដោយម្ដាយនាង ដោយមានបំណងលើកអោយ ម៉ឺនងួន ឬ ធ្វើស្នំស្ដេច ម្ដង ជា ពីរដង តែទីបំផុតពួកគេក៏សំរេចចិត្តស្លាប់ទាំងពីរនាក់។

ដោយសារតែ ស្រលាញ់ ទាវខ្លាំងពេក ទុំ ក៏បបួលទាវពេជ្រសឹក។ តែលោកគ្រូមិនអនុញ្ញាតិ ព្រៅបើតាមការទស្សន៍ទាយ ទុំនឹងត្រូវ ស្លាប់ លុះចាំ ៣ ខែទៀត ទុំបអាចសឹកបាន។ ចំណែកពេជ្រ អាចសឹកបាន។ ប៉ុន្តែ ទុំទ្រាំមិនបាន ក៏លួចសឹកនៅកៀនរបងវត្ត។
ទុំទាវ

​ទុំទាវ (អង់គ្លេស: Tum Teav) គឺជារឿងប្រលោមលោកសោកនាដកម្មបែបមនោសញ្ចេតនា ដែលនិពន្ធដោយភិក្ខុ ងួនសោម ដែលសរសេរអំពីស្នេហាប្រកាន់វណ្ណៈនា សម័យកាលលង្វែក ក្នុងគ.ស ១៥៧២ រជ្ជកាលព្រះបាទ បរមរាជាទី២ ។ ស្នាដៃនិពន្ធរបស់ ភិក្ខុ ងួនសោម ត្រូវបានព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ដាក់បញ្ចូលជាស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ជាតិ ឆ្នាំ១៩២៨ ដែលរៀបជាពាក្យកាព្យ ១០៥០ ល្បះ ដោយស្មើនិង ១១៨ ទំព័រ ។ ស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោក ត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអ្នកនិពន្ធអន្តរជាតិ ប្រដូចទៅនិងរឿងប្រឡោមលោកដ៏ល្បីរបស់អុឺរ៉ុប គឺរឿង "រ៉ូមេអូ និង ជូលីអេត" (អង់គ្លេស: Romeo and Juliet) និង ប្រឡោមលោកដ៏ល្បីរបស់ចិន គឺរឿង
(អង់គ្លេស: The Butterfly Lovers) (ចិន: 梁祝) ដែលមានតួអង្គឈ្មោះ "លាំងសុឺបុិ និង ជូអិញថាយ" (អង់គ្លេស: Liang Shanbo and Zhu Yingtai). រឿងទុំទាវ ត្រូវបានយកមកប្រែសម្រួលដោយលោក Frank Stewart ក្នុងឆ្នាំ 1942 ក្នុងសៀវភៅ In the Shadow of Angkor. Frank Stewart (1942) 
 In the Shadow of Angkor, Publisher: Honolulu University of Hawaii Press, p. 220 ISBN: 0824828496