navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អង្គុត្តរនិកាយ: ចតុក្កនិបាត

ចតុក្កនិបាត

 បឋមបណ្ណាសក 

 ភណ្ឌគាមវគ្គ 

 អនុពុទ្ធសូត្រ 

 បបតិតសូត្រ 

 ខតសូត្រ ទី​១ 

 ខតសូត្រ ទី២ 

 អនុសោតសូត្រ 

 អប្បសុតសូត្រ 

 សង្ឃសោភណសូត្រ 

 វេសារជ្ជសូត្រ 

 តណ្ហាសូត្រ 

 យោគសូត្រ 
 ចរវគ្គ 

 ឧរុវេលវគ្គ 

 ចក្កវគ្គ 
ចក្កសូត្រ​ ទី​១

សង្គហសូត្រ ទី​២

សីហសូត្រ ទី​៣

អគ្គប្បសាទសូត្រ ទី៤

វស្សការសូត្រ ទី៥

ទោណសូត្រ ទី៦

អបរិហានិយសូត្រ ទី៧

បតិលីនសូត្រ ទី៨

ខជ្ជយសូត្រ ទី៩

ឧទាយីសូត្រ ទី១០

 រោហិតស្សវគ្គ 

 ទុតិយបណ្ណាសក 

 បុញ្ញាភិសន្ទវគ្គ 

 បត្តកម្មវគ្គ 

 អបណ្ណកវគ្គ 

 មចលវគ្គ 

 អសុរវគ្គ 

 តតិយបណ្ណាសក 

 វលាហកវគ្គ 

 កេសីវគ្គ 

 ភយវគ្គ 

 ចតុត្ថបណ្ណាសក 

 ឥន្ទ្រីយវគ្គ 

 វគ្គដែលមិនសង្គ្រោះចូលបណ្ណាសក 

 សប្បុរិសវគ្គ 

 សោភនវគ្គ 

 ទុចរិតវគ្គ 

 កម្មវគ្គ 

 អាបត្តិភយវគ្គ 

 អភិញ្ញាវគ្គ 

 កម្មបថវគ្គ 

 ព្រះសូត្រដែលមិនត្រូវបានរាប់ចូលបណ្ណាសក
អង្គុត្តរនិកាយ: បឋមបណ្ណាសក

បឋមបណ្ណាសក 

 ភណ្ឌគាមវគ្គ 

 អនុពុទ្ធសូត្រ 

 បបតិតសូត្រ 

 ខតសូត្រ ទី​១ 

 ខតសូត្រ ទី២ 

 អនុសោតសូត្រ 

 អប្បសុតសូត្រ 

 សង្ឃសោភណសូត្រ 

 វេសារជ្ជសូត្រ 

 តណ្ហាសូត្រ 

 យោគសូត្រ 
 ចរវគ្គ 

 ឧរុវេលវគ្គ 

 ចក្កវគ្គ 
ចក្កសូត្រ​ ទី​១

សង្គហសូត្រ ទី​២

សីហសូត្រ ទី​៣

អគ្គប្បសាទសូត្រ ទី៤

វស្សការសូត្រ ទី៥

ទោណសូត្រ ទី៦

អបរិហានិយសូត្រ ទី៧

បតិលីនសូត្រ ទី៨

ខជ្ជយសូត្រ ទី៩

ឧទាយីសូត្រ ទី១០

 រោហិតស្សវគ្គ
អង្គុត្តរនិកាយ: ភណ្ឌគាមវគ្គ

ភណ្ឌគាមវគ្គ 

 អនុពុទ្ធសូត្រ 

 បបតិតសូត្រ 

 ខតសូត្រ ទី​១ 

 ខតសូត្រ ទី២ 

 អនុសោតសូត្រ 

 អប្បសុតសូត្រ 

 សង្ឃសោភណសូត្រ 

 វេសារជ្ជសូត្រ 

 តណ្ហាសូត្រ 

 យោគសូត្រ
អង្គុត្តរនិកាយ: ចក្កវគ្គ

ចក្កវគ្គ 
ចក្កសូត្រ​ ទី​១

សង្គហសូត្រ ទី​២

សីហសូត្រ ទី​៣

អគ្គប្បសាទសូត្រ ទី៤

វស្សការសូត្រ ទី៥

ទោណសូត្រ ទី៦

អបរិហានិយសូត្រ ទី៧

បតិលីនសូត្រ ទី៨

ខជ្ជយសូត្រ ទី៩

ឧទាយីសូត្រ ទី១០
អង្គុត្តរនិកាយ: ទុតិយបណ្ណាសក

ទុតិយបណ្ណាសក 

 បុញ្ញាភិសន្ទវគ្គ 

 បត្តកម្មវគ្គ 

 អបណ្ណកវគ្គ 

 មចលវគ្គ 

 អសុរវគ្គ
អង្គុត្តរនិកាយ: ចតុត្ថបណ្ណាសក

ចតុត្ថបណ្ណាសក 

 ឥន្ទ្រីយវគ្គ 

 វគ្គដែលមិនសង្គ្រោះចូលបណ្ណាសក 

 សប្បុរិសវគ្គ 

 សោភនវគ្គ 

 ទុចរិតវគ្គ 

 កម្មវគ្គ 

 អាបត្តិភយវគ្គ 

 អភិញ្ញាវគ្គ 

 កម្មបថវគ្គ 

 ព្រះសូត្រដែលមិនត្រូវបានរាប់ចូលបណ្ណាសក
អង្គុត្តរនិកាយ: វគ្គដែលមិនសង្គ្រោះចូលបណ្ណាសក

វគ្គដែលមិនសង្គ្រោះចូលបណ្ណាសក 

 សប្បុរិសវគ្គ 

 សោភនវគ្គ 

 ទុចរិតវគ្គ 

 កម្មវគ្គ 

 អាបត្តិភយវគ្គ 

 អភិញ្ញាវគ្គ 

 កម្មបថវគ្គ 

 ព្រះសូត្រដែលមិនត្រូវបានរាប់ចូលបណ្ណាសក
អង្គុត្តរនិកាយ: អដ្ឋកនិបាត

អដ្ឋកនិបាត

 បឋមបណ្ណាសក 
(សៀវភៅ​ភាគ ៤៨)

 មេត្តាវគ្គ​ ទី ១ 

 មហាវគ្គ ទី​ ២ 

 វេរញ្ជសូត្រ​ទី ១ 

 គហបតិវគ្គ 

 ទានវគ្គ 

 ឧបោសថវគ្គ 

 សន្ធានវគ្គ 

 គោតមីសូត្រ 

ឱវាទសូត្រ
សង្ខិត្តសូត្រ
ទីឃជាណុសូត្រ
ឧជ្ជយសូត្រ
ភយសូត្រ
អាហុនេយ្យសូត្រ​ទី១
អាហុនេយ្យសូត្រ​ទី​២
អដ្ឋបុគ្គលសូត្រ​ទី១
អដ្ឋបុគ្គលសូត្រ​ទី​២

 ចាលវគ្គ 

 យមកវគ្គ 

 សតិវគ្គ
អង្គុត្តរនិកាយ: បឋមបណ្ណាសក

បឋមបណ្ណាសក 
(សៀវភៅ​ភាគ ៤៨)

 មេត្តាវគ្គ​ ទី ១ 

 មហាវគ្គ ទី​ ២ 

 វេរញ្ជសូត្រ​ទី ១ 

 គហបតិវគ្គ 

 ទានវគ្គ 

 ឧបោសថវគ្គ 

 សន្ធានវគ្គ 

 គោតមីសូត្រ 

ឱវាទសូត្រ
សង្ខិត្តសូត្រ
ទីឃជាណុសូត្រ
ឧជ្ជយសូត្រ
ភយសូត្រ
អាហុនេយ្យសូត្រ​ទី១
អាហុនេយ្យសូត្រ​ទី​២
អដ្ឋបុគ្គលសូត្រ​ទី១
អដ្ឋបុគ្គលសូត្រ​ទី​២

 ចាលវគ្គ 

 យមកវគ្គ 

 សតិវគ្គ
អង្គុត្តរនិកាយ: សន្ធានវគ្គ

សន្ធានវគ្គ 

 គោតមីសូត្រ 

ឱវាទសូត្រ
សង្ខិត្តសូត្រ
ទីឃជាណុសូត្រ
ឧជ្ជយសូត្រ
ភយសូត្រ
អាហុនេយ្យសូត្រ​ទី១
អាហុនេយ្យសូត្រ​ទី​២
អដ្ឋបុគ្គលសូត្រ​ទី១
អដ្ឋបុគ្គលសូត្រ​ទី​២
អង្គុយ

ទម្លាប់ទំនៀមខ្មែរ រៀបរៀងដោយ ឧកញ៉ាមហាមន្ត្រី ញិក នូវអង្គុយមានច្រើនជាន់ ច្រើនថ្នាក់ ។ បើរៀបតាមបែបយ៉ាងនោះមានតែពីរយ៉ាងគឺអង្គុយរាប់ និងអង្គុយកៅអី ។ បែបទាំងពីរយ៉ាងនេះត្រូវចាត់តាមជាន់ តាមថ្នាក់ជាដរាប មិនត្រូវឲ្យភ្លាត់បាន ហើយឲ្យសមតាមពេលតាមពិធីនោះផង ។ អ្នករៀបកន្លែងជាបច្ច័យនឹងអ្នកអង្គុយ ។ ហេតុដូចម្ដេច?

ថាអ្នករៀបកន្លែងត្រូវចេះរៀប ឯអ្នកអង្គុយត្រូវស្ដាប់អ្នកជូនកន្លែងគឺជាភ្ញៀវត្រូវទទួលកន្លែងដែលគេអញ្ជើញឲ្យអង្គុយ បើភ្ញៀវចេះតែជជែកប្រកែកមិនព្រមទទួលតាមគេអញ្ជើញឲ្យអង្គុយ នោះរបៀបដែលអ្នកចាត់ការប្រុងប្រៀបទុករមែងតែនឹងខូចអស់ ម្លោះហើយពិធីដែលធ្វើនេះក៏ពុំបានរៀបរយល្អ ។

មួយសោតឯអ្នករៀបកន្លែងរៀបភ្ញៀវទៀត ត្រូវដឹងឋានៈនៃភ្ញៀវ តែលើកគេពេក ឬដាក់គេពេក គេកើតទោមស្ស គេពុំអាចទទួលកន្លែងនោះបាន ៕
អង្គុយគោរពចំពោះព្រះសង្ឃ

category:ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ
ទម្លាប់ទំនៀមខ្មែរ រៀបរៀងដោយ ឧកញ៉ាមហាមន្ត្រី ញិក នូវ
កិច្ចគោរព​ព្រះសង្ឃ​តាម​រទេះ ទូក កប៉ាល់ ...​។ល។ ក៏មិន​ប្លែក​ពី​គោរព​មនុស្ស​ចាស់ និង ស្ត្រី​ឡើយ ។ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ដឹង​ថា​គ្រហស្ថ​ទាំង​អស់​គ្នា​ត្រូវ​គោរព​ព្រះ​សង្ឃ​ទាំង​អស់អង្គ​ដែល​យើង​ឃើញ​ថា​លោក​គ្មាន​ទីគង់ នោះ​ទោះ​ស្ត្រី​ក្ដី បុរស​ក្ដី គប្បី​ក្រោក​ឈរ​យក​កន្លែង​ប្រគេន​លោក ត្រង់​នេះ​ត្រូវ​បុរសបំពេញ​កិច្ច​នេះ​មុន​ស្ត្រី លុះ​ត្រា​តែ​អស់​បុរស​ក្នុង​ទីនោះ​ហើយ ទើប​ត្រូវ​ស្ត្រី​ដែល​នៅ​ក្មេង នៅ​មាន​កម្លាំង​ឈរ​បាន​យូរ​បំពេញ​កិច្ច​គោរព​នេះតទៅ​ទៀត​ជា​លំដាប់​ ។

ចុះបើព្រះសង្ឃ និងព្រះសង្ឃដូចគ្នា នោះខ្ញុំ​មិន​អាច​នឹង​អធិប្បាយ​បាន​ឡើយ ដោយ​បព្វជិត​មាន​ក្រិត្យ​វិន័យ​របស់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់ ទ្រង់​ត្រាស់​បញ្ញត្តិ​ទុក​មាន​ស្រាប់ហើយ ។
អង្គុយស្មឹងស្មាធិ៍: អត្ថន័យ

អត្ថន័យ
សមាធិ គឺ ការ​តាំងចិត្តមាំ​ក្នុងអារម្មណ៍តែមួយ ឬការដឹងច្បាស់នូវអារម្មណ៍នោះៗដោយសច្ចភាព ។ សមាធិ​មាន​ ២ យ៉ាង គឺ សមថកម្មដ្ឋាន និងវិបស្សនាកម្មដ្ឋាន ។ សមថកម្មដ្ឋាន គឺជា​ ការគ្រៀក​ចិត្ត​​ឬ​ចងចិត្ត​ឲ្យ​ជាប់​ក្នុងអារម្មណ៍​តែមួយ​មិន​បណ្តោយ​ឲ្យចិត្តត្រាច់ចរ​ទៅរកអារម្មណ៍ផ្សេងៗ។ សមថសមាធិមាន៣កំរិតតាមកម្លាំងនៃការប្រតិបត្តិ៖ 
 ខណិកសមាធិ គឺសមាធិដែលចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ ឬចិត្តស្ងប់កើតឡើងមួយជួរខណៈ តែមិនបានយូរប៉ុន្នានក៏រលត់ទៅ។
អង្គុយស្មឹងស្មាធិ៍: ការ​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​​នៃ​​សាសនា​ព្រាហ្មណ៍

ការ​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​​នៃ​​សាសនា​ព្រាហ្មណ៍

 ឧបចារសមាធិ គឺ​សមាធិ​ដែល​ចិត្ត​ស្ងប់​រំងាប់​ប្រាសចាក​និវរណៈ​ទាំង​៥​តែ​មិន​ជា​អារម្មណ៍​របស់​អង្គឈាន​មាន​បឋមជ្ឈាន​ជាដើម​នោះទេ ប៉ុន្តែ​អារម្មណ៍​របស់ឧបចារសមាធិនេះគឺជាអារម្មណ៍សមាធិ​ដែល​ចិត្ត​ស្ថិត​ក្នុង​សភាព​ជិត​បាន​ឈានសមាបត្តិ ។
 អប្បនាសមាធិ គឺ​សមាធិចិត្ត​ដែល​គង់​ស៊ុប​ក្នុង​អារម្មណ៍​នៃ​ឈានសមាបត្តិ​មាន​រូបជ្ឈាន​ជា​ដើម​ដែល​ចិត្ត​ខណៈ​នោះ​កំពុង​សោយ​អារម្មណ៍​ដែល​ជា​អង្គ​នៃ​ឈាន​មាន​វិតក្ក វិចារ បីតិ សុខ ចិត្តេកគតា​រួម​ជា​អង្គ ៥ ។ 

អ្វី​ជា​អារម្មណ៍​របស់​សមថសមាធិ ​? 

ពាក្យថាសមាធិ​ប្រែថាចិត្តស្ងប់នេះមិនមែនសុទ្ធតែត្រឹមត្រូវជាសម្មាសមាធិទាំងអស់ទេ ឯមិច្ឆាសមាធិគឺសមាធិខុសចាកគន្លងធម៌​ឬសមាធិចិត្តដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវវិបស្សនូបក្កិលេសថាជាលោកុត្តរៈមានមគ្គផលនិព្វានហើយលះបង់ការប្រតិបត្តិចម្រើនភាវនាចោល ព្រោះហេតុដូច្នេះសមាធិចិត្តជាសម្មាសមាធិទៅបាន កេចិអាចារ្យ ឬអដ្ឋកថាចារ្យទាំងឡាយពោលថាត្រូវផ្តោតចិត្តទៅលើអារម្មណ៍ណាមួយនៃអារម្មណ៍កម្មដ្ឋានទាំង៤០យ៉ាងតាមអធ្យាស្រ័យ​ឬចរិតរៀងៗខ្លួននៃបុគ្គលម្នាក់ៗ។
អង្គួច

thumb|អង្គួច
អង្គួច គឺជា​​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​បូរាណ​ខ្មែរ​ប្រភេទវាយមួយ​បែប ដែល​លក្ខណៈពិសេសរបស់វា គឺប្រើជាមួយ​ខ្លែងឯកពី​សម័យ​បូរាណ​កាល​មក។ គេអាចប្រើវាដាច់ដោយឡែកពីខ្លែងឯកបាន ដោយវាយផ្ទាប់នឹងមាត់។

គេប្រើអង្គួចសម្រាប់សាសងស្នេហា រវាងមនុស្សស្រីនិងប្រុស។ ពីព្រោះតែទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរយើងតឹងរឹង មិនឲ្យប្រុសនិងស្រីអាចជួបគ្នា សូម្បីតែជជែក ទើបយុវវ័យជំនាន់នោះ បង្កើតភាសាផ្ទាល់ខ្លួនតាមរយៈអង្គួច។ អង្គួច ក៏ត្រូវបានគេប្រើភ្ជាប់នឹងខ្លែងឯកដែរ។
អជាតសត្តុ

អជាតសត្តុ គឺ​ជា​ព្រះ​រាជា​គ្រប់​គ្រង​ដែន​មគធៈ នគរ​រាជ​គ្រឹះ។ ព្រះ​បិតា​ព្រះ​នាម​ពិម្ពិសារ និង​ព្រះ​មាតា​ព្រះ​នាម​វេទេហី។ ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​ញាតិ​ថ្វាយ​ព្រះ​នាម​យ៉ាង​នេះ ព្រោះ​កាល​ព្រះ​ទេវី​ទ្រង់​ចាញ់​​គភ៌​ ព្រះ​នាង​តែង​ប្រាថ្នា​​សោយ​នូវព្រះ​លោហិត​របស់​ព្រះរាជា​ដែល​ជា​ស្វាមីរបស់​ព្រះ​នាង។ ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ​បាន​ព្យាករណ៍​ថា ព្រះ​កុមារ​នេះ​នឹង​បាន​ជា​សត្រូវ​របស់​ព្រះ​រាជា។ ហេតុ​នោះ ទើប​ព្រះញាតិ​ថ្វាយ​ព្រះ​នាម​យ៉ាង​នេះ ក្នុង​ន័យ​ថា អ្នក​ដែល​មិនមែន​ជា​សត្រូវ។
អជាតសត្តុ: ការ​សោយ​រាជ្យ

ការ​សោយ​រាជ្យ 

ពេល​ព្រះ​កុមារ​ចម្រើន​វ័យ​​ឡើង​ ទ្រង់​ជា​ទី​ពេញ​ព្រះ​រាជ​ហរទ័យ​នៃ​ព្រះ​មាតា​និង​បិតា។ ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ បាន​តែង​តាំង​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទុក​ក្នុង​តំណែង​ជា​ឧបរាជ​ក្នុង​ព្រះ​នគរ។ ដោយ​ជឿ​តាម​ការ​ញុះ​ញង់​របស់​ព្រះទេវទត្ត ព្រះ​កុមារ​មាន​បំណង​នឹង​ធ្វើ​គត់​បិតា​ដើម្បី​នឹង​ដណ្តើម​រាជ​សម្បត្តិ។ ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ​ដឹង​សេចក្តី​យ៉ាង​នោះ ដោយ​ហេតុ​តែ​ស្រឡាញ់​ពេញ​ចិត្ត​បុត្រ​នោះ ទ្រង់​ក៏​បាន​លើក​ទោស ហើយ​ប្រគល់​រាជ​សម្បត្តិ​ដល់​ព្រះ​កុមារ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ​នៅ​តែ​មិន​ទុក​ចិត្ត ហើយ​ថែម​ទាំង​មាន​ការ​ញុះញង់​បន្ថែម ព្រះ​កុមារ​បាន​បញ្ជារ​អោយ​យក​ព្រះ​បិតា​របស់​ខ្លួន​​ដាក់​ក្នុង​គុក បង្អត់​អាហារ អោយ​ជាង​កាត់​កោរ ចូល​ទៅ​វះ​ព្រះ​បាទា​ យក​ប្រេងផ្សំ​ជា​មួយ​អំបិល​ លាប​ប្រលាក់​ព្រះ​បាទា​ដែល​កំពុង​ហូរ​ព្រះ​លោហិត​នោះ ហើយ​យក​ទៅ​ដុត​រោល​នឹង​ភ្លើង។ ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ​ ដោយ​សារ​ការ​រង​ទុក្ខ​វេទនា​យ៉ាង​ក្រៃ​លែង មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ព្រះ​អង្គ​ក៏​ចូល​ទី​វង្គត។ ក្នុង​ថ្ងៃ​នោះ​ដែរ ព្រះ​រាជ​បុត្រ​របស់​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ​ក៏​ប្រសូត្រ​ឡើង។ ដោយ​ហេតុ​ថា ការ​ស្រឡាញ់​បាន​ជ្រួត​ជ្រាប​ពេញ​ព្រះ​វរកាយ​ព្រះ​អង្គ ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ​ ក៏​បាន​រលឹក​នឹក​ដល់​ព្រះ​បិតា​របស់​ខ្លួន បាន​បញ្ជារ​អោយ​គេ​លែង​ព្រះ​អង្គ។ រាជ​អាមាត្រ​បាន​ទូល​ថា ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ​សុគត​ហើយ ព្រះ​រាជា​ក៏​ទ្រង់​សោយ​សោក​យ៉ាង​ក្រៃលែង ហើយ​បាន​រៀប​ចំចាត់​ចែង​​បូជា​សព​​ព្រះ​វរ​បិតា​ក្នុង​ពេល​នោះ។
អជាតសត្តុ: ពុទ្ធ​សាសនា

ពុទ្ធ​សាសនា 

ព្រះរាជា​អង្គ​នេះ តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ព្យាយាម​ផ្តាច់​ព្រះជន្ម​​ព្រះ​បិតា​ខ្លួន​មក ទ្រង់​មិន​អាច​ដើម្បី​នឹង​ផ្ទុំ​អោយ​លង់​លក់​បាន​ឡើយ។ ពេល​ធ្មេច​ព្រះ​នេត្រ​ទាំង​ពីរ​ចុះ ដោយ​តាំង​ព្រះ​ទ័យ​ថា នឹង​លក់ ក៏​តក់​ស្លុត​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដូច​ត្រូវ​លំពែង​ទាំង​រយ​ចាក់​ដោយ ទ្រង់​ក៏​ភ្ញាក់​ភ្លាម ដោយ​ការ​ភ័យ​រន្ធត់​ហួស​ប្រមាណ។ ដោយ​បាន​ការ​ណែ​នាំ​ពី​ពេទ្យ​ជីវក ព្រះ​រាជា​​ក៏​សម្រេច​ព្រះ​ទ័យ​ចូល​គាល់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ។ ក្រោយ​ពី​បាន​ស្តាប់​​ព្រះ​ធម៌​ទេសនា​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ហើយ ទ្រង់​ក៏​មាន​ចិត្ត​ជ្រះ​ថ្លា សូម​ដល់​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធ ព្រះ​ធម៌ ព្រះសង្ឃ​ជា​ទី​ពឹង​ទី​រលឹក តាំង​ចិត្ត​គោរព​ប្រតិបត្តិ​តាម​ឱវាទ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ធ្វើសក្ការៈ​ក្នុង​​ព្រះពុទ្ធ​​សាសនា​នេះ​រហូត​ដល់​អស់​ព្រះជន្ម។ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​ផ្គត់​ផ្គង់​នៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គាយនា​ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ​ព្រះមហាកស្សបៈ​ផង​ដែរ។
អជាតសត្តុ: អធិប្បាយ

អធិប្បាយ 
មាន​ការ​អធិប្បាយ​ថា បើ​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ មិន​បាន​ផ្តាច់​ព្រះ​ជន្ម​ព្រះ​បិតា ព្រះ​អង្គ​ប្រថាប់​លើ​អាសនៈ​នេះ​ឯង ទ្រង់​នឹង​បាន​សម្រេច​សោតាបត្តិមគ្គ​ក្នុង​កាល​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​ទេសនា​នេះ តែ​ព្រោះ​ទ្រង់​សេព​គប់​មិត្ត​អាក្រក់ ទើប​កើត​អន្តរាយ​ដល់​ព្រះ​អង្គ សូម្បី​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ​នេះ ចូល​គាល់​ព្រះ​តថាគត ដល់​ព្រះ​រតនត្រ័យ​ជា​ទី​ពឹង ក៏​ទ្រង់​នឹង​ត្រូវ​កើត​ក្នុង​លោហកុម្ភី លិច​ចុះ​ទៅ​ខាង​ក្រោម​៣ម៉ឺន​ឆ្នាំ អណ្តែត​ឡើង​ខាង​លើ​ ៣ម៉ឺនឆ្នាំ​ទៀត ទើប​នឹង​រួច​ផុត​បាន។
អជាតសត្តុ: អានិសង្ស

អានិសង្ស 
ក្រោយ​ពី​បាន​ចូល​គាល់​ព្រះ​សាស្តា ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​ទេសនាហើយ ទ្រង់​អាច​ផ្ទំលក់​បាន ធ្វើសក្ការៈ​ធំ​ចំពោះ​ព្រះ​រតនត្រ័យ ដែល​មិន​អាច​មាន​បុថុជ្ជន​ណា​អាច​មាន​សទ្ធា​ស្មើ​ព្រះ​អង្គឡើយ។
ក្នុងកាល​អនាគត ព្រះ​រាជា​អង្គ​នេះ​នឹង​ជា​ព្រះ​ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាម ជីវិតវិសេស នឹង​បរិនិព្វាន​។
អជាតសត្តុ: មរណកាល

មរណកាល 
thumb|left|230px|ស្តូប​របស់​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ
ព្រះ​ឧទ័យកុមារ​ ដែល​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​​របស់​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ កាល​​ចម្រើន​វ័យ​ឡើង ព្រះ​កុមារ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​តាម​គន្លង​ព្រះ​បិតា​របស់​ខ្លួន គឺ​ព្រះ​កុមារ​បាន​ធ្វើ​ឃាត​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ។ ក្នុង​វង្ស​នោះ មាន​ការ​សម្លាប់​បិតា​ដល់​ទៅ​៥​ជួរ​រជ្ជកាល គឺ ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ សម្លាប់​ព្រះ​បាទពិម្ពិសារ, ព្រះ​បាទ​ឧទ័យ សម្លាប់​ព្រះ​បាទ អជាតសត្តុ, ព្រះឱរស​របស់​ព្រះ​បាទ​ឧទ័យព្រះ​នាម​ មហាមុណ្ឌិកៈ បាន​សម្លាប់​ព្រះ​បាទឧទ័យ, ព្រះ​ឱរស​របស់​ព្រះ​បាទ​មហាមុណ្ឌិកៈ​ព្រះនាម​អនុរុទ្ធៈ សម្លាប់​ព្រះ​បាទ​មហាមុណ្ឌិកៈ, ព្រះ​ឱរស​របស់​ព្រះ​បាទ​អនុរុទ្ធៈ ព្រះនាម នាគទាសៈ សម្លាប់​ព្រះ​បាទ​អនុរុទ្ធៈ។
អជាតសត្តុ: យោង

យោង 

អដ្ឋកថា សុមង្គលវិលាសិនី ព.ស.​២៥៥៣

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាវ័កព្រះពុទ្ធ
អជីវចលនាម: នាមអាជីវចល

នាមអាជីវចល 

 នាមអជីវចលគឺនាមសំរាប់សំគាល់ឈ្មោះអ្វីមួយ ដែលគា្មនជីវិតគា្មនវិញ្ញណដូចជានាមសំគាល់ឈ្មោះវត្ថុ ទីកន្លែង​សា្ថនភាពសកម្មភាពនិងគំនិតអ្វីមួយ។ ឧទាហរណ៏ៈ តុ ទូ កៅអី កា្តខៀន អគារ​ កែវ កាបូប ភាពត្រជាត់ កំដៅ ទុក្ខវេនា ភាពក្រីក្រ សនិ្តភាព...។មាននាមមួយចំនូនទៀតជានាមជីវចលដែរ ដូចជា យក្ស បិសាច ខោ្មច ព្រាយ អសុរកាយ ទេវតា អ្នកតា  អទិទេ​ព ព្រោះយើងចាត់ទុកនាមទាំនោះសុទ្ធតែមានវិញ្ញណ ប៉ុនែ្តគា្មនរូប។ 

 ជីវចលនាម 
ជីវចលនាម គឺនាមសំរាប់សំគាល់ឈ្មោះអី្វមូយដែលមានជីវិតពីធម្មជាតិ ដូចជានាមសំរាប់សំគាល់ឈ្មោះមនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិ។
ឧទាហរណ៏ៈ ឪពុក ពូ មា មីង ក្មូយ យាយ តា គោ ក្របី សេះ មាន់ ទា មេរោគ មីក្រុប តោ ខ្លា តោ្នត ដូង សា្វយ អំពៅ ចេក....។
អជីវចលនាម: នាមអជីវចលគឺនាមសំរាប់សំគាល់ឈ្មោះអ្វីមួយ ដែលគា្មនជីវិតគា្មនវិញ្ញណដូចជានាមសំគាល់ឈ្មោះវត្ថុ ទីកន្លែង​សា្ថនភាពសកម្មភាពនិងគំនិតអ្វីមួយ។ ឧទាហរណ៏ៈ តុ ទូ កៅអី កា្តខៀន អគារ​ កែវ កាបូប ភាពត្រជាត់ កំដៅ ទុក្ខវេនា ភាពក្រីក្រ សនិ្តភាព...។មាននាមមួយចំនូនទៀតជានាមជីវចលដែរ ដូចជា យក្ស បិសាច ខោ្មច ព្រាយ អសុរកាយ ទេវតា អ្នកតា  អទិទេ​ព ព្រោះយើងចាត់ទុកនាមទាំនោះសុទ្ធតែមានវិញ្ញណ ប៉ុនែ្តគា្មនរូប។

នាមអជីវចលគឺនាមសំរាប់សំគាល់ឈ្មោះអ្វីមួយ ដែលគា្មនជីវិតគា្មនវិញ្ញណដូចជានាមសំគាល់ឈ្មោះវត្ថុ ទីកន្លែង​សា្ថនភាពសកម្មភាពនិងគំនិតអ្វីមួយ។ ឧទាហរណ៏ៈ តុ ទូ កៅអី កា្តខៀន អគារ​ កែវ កាបូប ភាពត្រជាត់ កំដៅ ទុក្ខវេនា ភាពក្រីក្រ សនិ្តភាព...។មាននាមមួយចំនូនទៀតជានាមជីវចលដែរ ដូចជា យក្ស បិសាច ខោ្មច ព្រាយ អសុរកាយ ទេវតា អ្នកតា  អទិទេ​ព ព្រោះយើងចាត់ទុកនាមទាំនោះសុទ្ធតែមានវិញ្ញណ ប៉ុនែ្តគា្មនរូប។
អជីវចលនាម: ជីវចលនាម

ជីវចលនាម 
ជីវចលនាម គឺនាមសំរាប់សំគាល់ឈ្មោះអី្វមូយដែលមានជីវិតពីធម្មជាតិ ដូចជានាមសំរាប់សំគាល់ឈ្មោះមនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិ។
ឧទាហរណ៏ៈ ឪពុក ពូ មា មីង ក្មូយ យាយ តា គោ ក្របី សេះ មាន់ ទា មេរោគ មីក្រុប តោ ខ្លា តោ្នត ដូង សា្វយ អំពៅ ចេក....។
អជ៌ុន

អជ៌ុន ( សំស្ក្រឹត:  अर्जुन,  Arjuna) គឺជាព្រះអង្គម្ចាស់បុរាណនៃ នគរកុរុ ដែលមានទីតាំងនៅ ប្រទេសឥណ្ឌា បច្ចុប្បន្ន។ គាត់គឺជាតួឯកដ៏សំខាន់ម្នាក់នៃ វីរភាពហិណ្ឌូ មហាភារត ។ លោក​ជា​កូន​ទី​បី​ក្នុង​ចំណោម​បង​ប្អូន បាណ្ឌវ ទាំង​ប្រាំ​នាក់​ដែល​មក​ពី​វង្ស​ត្រកូល​របស់ ​កុរុ ។ នៅក្នុង សង្គ្រាម មហាភារត អជ៌ុន គឺជាអ្នកចម្បាំងដ៏សំខាន់ម្នាក់មកពីខាង បាណ្ឌវ ក្នុងសមរភូមិ កុរុក្សត្រ ។ មុនពេលចាប់ផ្តើមសង្រ្គាម អ្នកណែនាំរបស់គាត់ ក្រិស្ណា បានផ្តល់ឱ្យគាត់នូវចំណេះដឹងកំពូលនៃ Bhagavad Gita ដើម្បីយកឈ្នះលើបញ្ហាសីលធម៌របស់គាត់។ នៅក្នុងវីរភាព អជ៌ុន គឺជាមិត្តជិតស្និទ្ធបំផុតនិងជាដៃគូរបស់ ក្រិស្ណា ។ 

អជ៌ុន គឺជាកូនប្រុសរបស់ កុន្តិ ដែលជាភរិយារបស់ កុរុ ស្ដេច បាណ្ឌុ និងជា ព្រះឥន្ទ្រ ដែលបានបង្កើតគាត់ដោយសារតែបណ្តាសារបស់ បាណ្ឌុ ។ នៅក្នុង មហាភារត នេះ អជ៌ុន ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាអ្នកបាញ់ព្រួញដែលមានជំនាញតាំងពីក្មេងជាសិស្សដែលទទួលបានការពេញចិត្តពីគ្រូរបស់គាត់ ទ្រោណ ដែលជាគូប្រជែងរបស់ កណ៌ ជាសត្រូវចម្បងរបស់ កៅរវ និងជាគូដណ្តឹងរបស់ ទ្រៅបាទី ដែលបានក្លាយជា ភរិយាធម្មតារបស់ បណ្ឌវ ។ អជ៌ុន ត្រូវបាននិរទេសពីរដង ដោយលើកទីមួយសម្រាប់ការបំបែកកិច្ចសន្យាជាមួយបងប្អូនរបស់គាត់ ហើយម្តងទៀតជាមួយបងប្អូនរបស់គាត់ បន្ទាប់ពីបងប្រុសច្បងរបស់គាត់ត្រូវបានបោកបញ្ឆោតឱ្យលេងល្បែងឆ្ងាយពីបល្ល័ង្ក។ ក្នុងអំឡុងពេលនិរទេសខ្លួនជាលើកដំបូង អ៌ជុន បានរៀបការជាមួយ ឧលុបិ, ចិត្រាង្គទា និង សុភទ្រ ។ ពីប្រពន្ធទាំងបួនរបស់គាត់ អជ៌ុន មានកូនប្រុសបួននាក់ដែលម្នាក់មកពីប្រពន្ធនីមួយៗ  ស្រុតកម៌, ឥរវន, ពភ្រុវហណ និង អភិមន្យុ ។ ក្នុងអំឡុងពេលនិរទេសទីពីររបស់គាត់ អជ៌ុន ទទួលបានអាវុធសេឡេស្ទាលជាច្រើន។ ក្រៅពីជាអ្នកចម្បាំង អជ៌ុន មានជំនាញខាងតន្ត្រី និងរបាំ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃវីរភាព បណ្ឌវ អមដោយ ទ្រៅបាទី ចូលនិវត្តន៍ទៅកាន់ ហិម៉ាឡៃយ៉ា ដែលជាកន្លែងដែលមនុស្សទាំងអស់នៅក្នុងពេលវេលាកន្លងផុតទៅដើម្បីទៅដល់ឋានសួគ៌។
អជ៌ុន: ជីវិតនិងរឿងព្រេង

ជីវិតនិងរឿងព្រេង 

 អាពាហ៍ពិពាហ៍និងកូន 

 ការដុតព្រៃ កណ្ឌវ 

 ល្បែងគ្រាប់ឡុកឡាក់ 

 ការនិរទេសនៃ បណ្ឌវ 

 នៅនគរមត្ស្យ 

 សង្គ្រាម កុរុក្សរ្រ 

 ភគវតគិត 
ភគវតគិត  គឺជាសៀវភៅមួយនៅក្នុង មហាភារត ដែលបង្ហាញពីការសន្ទនារវាង អជ៌ុន និង ក្រិស្ណា ភ្លាមៗមុនពេលចាប់ផ្តើមនៃសង្រ្គាម កុរុក្សេត្រ រវាង បណ្ឌវ និង កៅរវ ។ នេះ​បើ​តាម​លោក Richard H. Davis។

 នៅក្នុងសង្គ្រាម 
អជ៌ុន គឺជាអ្នកចម្បាំងដ៏សំខាន់នៅក្នុងជ័យជំនះរបស់ បណ្ឌវ នៅ កុរុក្សត្រ ។ សមត្ថភាពរបស់ អជ៌ុន ក្នុងនាមជាអ្នកបាញ់ធ្នូត្រូវបានបង្ហាញដោយជោគជ័យរបស់គាត់ក្នុងការសំលាប់អ្នកចម្បាំងជាច្រើនរួមទាំងបងប្រុសរបស់គាត់ កណ៌ និងជីតា ភិស្ម ។

 ការដួលរលំនៃ ភិស្ម : នៅថ្ងៃទី 10 នៃការប្រយុទ្ធ សិខណ្ឌិ បានអមដំណើរ អជ៌ុន នៅលើរទេះរបស់ក្រោយហើយពួកគេបានប្រឈមមុខនឹង ភិស្ម ដែលមិនបានបាញ់ព្រួញទៅ សិខណ្ឌិ ។ បន្ទាប់មកគាត់ត្រូវបានធ្លាក់ក្នុងសមរភូមិដោយ អជ៌ុន ចាក់ដោយព្រួញរាប់មិនអស់។ ដោយ សិខណ្ឌិ នៅពីមុខ ភិស្ម មិនទាំងមើលទៅក្នុងទិសដៅនោះ អជ៌ុន បានបាញ់ព្រួញទៅ ភិស្ម ដោយទម្លុះរាងកាយទាំងមូលរបស់គាត់។ 
 ការស្លាប់របស់ ភគទត្ត : នៅថ្ងៃទី 12 នៃសង្រ្គាម អជ៌ុន បានសម្លាប់ស្តេចដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់ Pragjyotisha ភគទត្ត រួមជាមួយដំរីដ៏ខ្លាំងរបស់គាត់ សុប្រតិក ។ 
 ការស្លាប់របស់ ជយទ្រថ : អជ៌ុន ដឹងថា ជយទ្រថ បានរារាំង បណ្ឌវ បួនផ្សេងទៀតនៅច្រកចូល ចក្រវ្យុហ ដោយសារតែ អភីមន្យុ បានចូលតែម្នាក់ឯងហើយត្រូវបានសម្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌ដោយអ្នកចម្បាំង កៅរវ ជាច្រើននៅថ្ងៃទី 13 នៃសង្រ្គាម។ អជ៌ុន បាន​ប្តេជ្ញា​ថា​នឹង​សម្លាប់​គាត់​នៅ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​មុន​ថ្ងៃ​លិច​ដោយ​បរាជ័យ​ដែល​គាត់​នឹង​សម្លាប់​ខ្លួន​ដោយ​លោត​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ភ្លើង​។ អជ៌ុន បានទម្លុះចូលទៅក្នុងកងទ័ព កៅរវ នៅថ្ងៃទី 14 ដោយបានសម្លាប់ aukshohinis ពីរនាក់ (ទាហាន 4.2 Lakh) ហើយទីបំផុតបានកាត់ក្បាល ជយទ្រថ នៅថ្ងៃទី 14 នៃសង្រ្គាម។
 ការស្លាប់របស់ សុទក្សិណ : គាត់បានសម្លាប់ សុទក្សិណ ស្តេចនៃ កម្ពោជ នៅថ្ងៃទី 14 ដោយប្រើ ឥន្ទ្រស្ត្រ សម្លាប់គាត់និងមួយចំនួនធំនៃកងទ័ពរបស់គាត់។ គាត់ក៏បានសម្លាប់ Shrutayu, Ashrutayu, Niyutayu, Dirghayu, Vinda និង Anuvinda ក្នុងអំឡុងពេលដំណើរស្វែងរករបស់គាត់ដើម្បីសម្លាប់ ជយទ្រថ ។
 ការស្លាប់របស់ សុសម៌ : អជ៌ុន នៅថ្ងៃទី 18 បានសម្លាប់ស្តេច សុសម៌ នៃ ព្រះរាជាណាចក្រ ត្រីគត៌ ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏សំខាន់ កៅរវ ។
 ការស្លាប់របស់ កណ៌ : ការប្រយុទ្ធដែលរំពឹងទុកច្រើនរវាង អជ៌ុន និង កណ៌ បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី 17 នៃសង្រ្គាម។ ការប្រយុទ្ធបានបន្តយ៉ាងខ្លាំងក្លា ហើយ អជ៌ុន បានសម្លាប់ កណ៌ ដោយប្រើ អញ្ជុលីកស្ត្រ នៅពេលដែល កណ៌ គ្មានអាវុធ។
អជ៌ុន: សង្គ្រាម កុរុក្សរ្រ

សង្គ្រាម កុរុក្សរ្រ 

 ភគវតគិត 
ភគវតគិត  គឺជាសៀវភៅមួយនៅក្នុង មហាភារត ដែលបង្ហាញពីការសន្ទនារវាង អជ៌ុន និង ក្រិស្ណា ភ្លាមៗមុនពេលចាប់ផ្តើមនៃសង្រ្គាម កុរុក្សេត្រ រវាង បណ្ឌវ និង កៅរវ ។ នេះ​បើ​តាម​លោក Richard H. Davis។

 នៅក្នុងសង្គ្រាម 
អជ៌ុន គឺជាអ្នកចម្បាំងដ៏សំខាន់នៅក្នុងជ័យជំនះរបស់ បណ្ឌវ នៅ កុរុក្សត្រ ។ សមត្ថភាពរបស់ អជ៌ុន ក្នុងនាមជាអ្នកបាញ់ធ្នូត្រូវបានបង្ហាញដោយជោគជ័យរបស់គាត់ក្នុងការសំលាប់អ្នកចម្បាំងជាច្រើនរួមទាំងបងប្រុសរបស់គាត់ កណ៌ និងជីតា ភិស្ម ។

 ការដួលរលំនៃ ភិស្ម : នៅថ្ងៃទី 10 នៃការប្រយុទ្ធ សិខណ្ឌិ បានអមដំណើរ អជ៌ុន នៅលើរទេះរបស់ក្រោយហើយពួកគេបានប្រឈមមុខនឹង ភិស្ម ដែលមិនបានបាញ់ព្រួញទៅ សិខណ្ឌិ ។ បន្ទាប់មកគាត់ត្រូវបានធ្លាក់ក្នុងសមរភូមិដោយ អជ៌ុន ចាក់ដោយព្រួញរាប់មិនអស់។ ដោយ សិខណ្ឌិ នៅពីមុខ ភិស្ម មិនទាំងមើលទៅក្នុងទិសដៅនោះ អជ៌ុន បានបាញ់ព្រួញទៅ ភិស្ម ដោយទម្លុះរាងកាយទាំងមូលរបស់គាត់។ 
 ការស្លាប់របស់ ភគទត្ត : នៅថ្ងៃទី 12 នៃសង្រ្គាម អជ៌ុន បានសម្លាប់ស្តេចដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់ Pragjyotisha ភគទត្ត រួមជាមួយដំរីដ៏ខ្លាំងរបស់គាត់ សុប្រតិក ។ 
 ការស្លាប់របស់ ជយទ្រថ : អជ៌ុន ដឹងថា ជយទ្រថ បានរារាំង បណ្ឌវ បួនផ្សេងទៀតនៅច្រកចូល ចក្រវ្យុហ ដោយសារតែ អភីមន្យុ បានចូលតែម្នាក់ឯងហើយត្រូវបានសម្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌ដោយអ្នកចម្បាំង កៅរវ ជាច្រើននៅថ្ងៃទី 13 នៃសង្រ្គាម។ អជ៌ុន បាន​ប្តេជ្ញា​ថា​នឹង​សម្លាប់​គាត់​នៅ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​មុន​ថ្ងៃ​លិច​ដោយ​បរាជ័យ​ដែល​គាត់​នឹង​សម្លាប់​ខ្លួន​ដោយ​លោត​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ភ្លើង​។ អជ៌ុន បានទម្លុះចូលទៅក្នុងកងទ័ព កៅរវ នៅថ្ងៃទី 14 ដោយបានសម្លាប់ aukshohinis ពីរនាក់ (ទាហាន 4.2 Lakh) ហើយទីបំផុតបានកាត់ក្បាល ជយទ្រថ នៅថ្ងៃទី 14 នៃសង្រ្គាម។
 ការស្លាប់របស់ សុទក្សិណ : គាត់បានសម្លាប់ សុទក្សិណ ស្តេចនៃ កម្ពោជ នៅថ្ងៃទី 14 ដោយប្រើ ឥន្ទ្រស្ត្រ សម្លាប់គាត់និងមួយចំនួនធំនៃកងទ័ពរបស់គាត់។ គាត់ក៏បានសម្លាប់ Shrutayu, Ashrutayu, Niyutayu, Dirghayu, Vinda និង Anuvinda ក្នុងអំឡុងពេលដំណើរស្វែងរករបស់គាត់ដើម្បីសម្លាប់ ជយទ្រថ ។
 ការស្លាប់របស់ សុសម៌ : អជ៌ុន នៅថ្ងៃទី 18 បានសម្លាប់ស្តេច សុសម៌ នៃ ព្រះរាជាណាចក្រ ត្រីគត៌ ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏សំខាន់ កៅរវ ។
 ការស្លាប់របស់ កណ៌ : ការប្រយុទ្ធដែលរំពឹងទុកច្រើនរវាង អជ៌ុន និង កណ៌ បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី 17 នៃសង្រ្គាម។ ការប្រយុទ្ធបានបន្តយ៉ាងខ្លាំងក្លា ហើយ អជ៌ុន បានសម្លាប់ កណ៌ ដោយប្រើ អញ្ជុលីកស្ត្រ នៅពេលដែល កណ៌ គ្មានអាវុធ។
អជ៌ុន: ភគវតគិត

ភគវតគិត 
ភគវតគិត  គឺជាសៀវភៅមួយនៅក្នុង មហាភារត ដែលបង្ហាញពីការសន្ទនារវាង អជ៌ុន និង ក្រិស្ណា ភ្លាមៗមុនពេលចាប់ផ្តើមនៃសង្រ្គាម កុរុក្សេត្រ រវាង បណ្ឌវ និង កៅរវ ។ នេះ​បើ​តាម​លោក Richard H. Davis។
អជ៌ុន: នៅក្នុងសង្គ្រាម

នៅក្នុងសង្គ្រាម 
អជ៌ុន គឺជាអ្នកចម្បាំងដ៏សំខាន់នៅក្នុងជ័យជំនះរបស់ បណ្ឌវ នៅ កុរុក្សត្រ ។ សមត្ថភាពរបស់ អជ៌ុន ក្នុងនាមជាអ្នកបាញ់ធ្នូត្រូវបានបង្ហាញដោយជោគជ័យរបស់គាត់ក្នុងការសំលាប់អ្នកចម្បាំងជាច្រើនរួមទាំងបងប្រុសរបស់គាត់ កណ៌ និងជីតា ភិស្ម ។

 ការដួលរលំនៃ ភិស្ម : នៅថ្ងៃទី 10 នៃការប្រយុទ្ធ សិខណ្ឌិ បានអមដំណើរ អជ៌ុន នៅលើរទេះរបស់ក្រោយហើយពួកគេបានប្រឈមមុខនឹង ភិស្ម ដែលមិនបានបាញ់ព្រួញទៅ សិខណ្ឌិ ។ បន្ទាប់មកគាត់ត្រូវបានធ្លាក់ក្នុងសមរភូមិដោយ អជ៌ុន ចាក់ដោយព្រួញរាប់មិនអស់។ ដោយ សិខណ្ឌិ នៅពីមុខ ភិស្ម មិនទាំងមើលទៅក្នុងទិសដៅនោះ អជ៌ុន បានបាញ់ព្រួញទៅ ភិស្ម ដោយទម្លុះរាងកាយទាំងមូលរបស់គាត់។ 
 ការស្លាប់របស់ ភគទត្ត : នៅថ្ងៃទី 12 នៃសង្រ្គាម អជ៌ុន បានសម្លាប់ស្តេចដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់ Pragjyotisha ភគទត្ត រួមជាមួយដំរីដ៏ខ្លាំងរបស់គាត់ សុប្រតិក ។ 
 ការស្លាប់របស់ ជយទ្រថ : អជ៌ុន ដឹងថា ជយទ្រថ បានរារាំង បណ្ឌវ បួនផ្សេងទៀតនៅច្រកចូល ចក្រវ្យុហ ដោយសារតែ អភីមន្យុ បានចូលតែម្នាក់ឯងហើយត្រូវបានសម្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌ដោយអ្នកចម្បាំង កៅរវ ជាច្រើននៅថ្ងៃទី 13 នៃសង្រ្គាម។ អជ៌ុន បាន​ប្តេជ្ញា​ថា​នឹង​សម្លាប់​គាត់​នៅ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​មុន​ថ្ងៃ​លិច​ដោយ​បរាជ័យ​ដែល​គាត់​នឹង​សម្លាប់​ខ្លួន​ដោយ​លោត​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ភ្លើង​។ អជ៌ុន បានទម្លុះចូលទៅក្នុងកងទ័ព កៅរវ នៅថ្ងៃទី 14 ដោយបានសម្លាប់ aukshohinis ពីរនាក់ (ទាហាន 4.2 Lakh) ហើយទីបំផុតបានកាត់ក្បាល ជយទ្រថ នៅថ្ងៃទី 14 នៃសង្រ្គាម។
 ការស្លាប់របស់ សុទក្សិណ : គាត់បានសម្លាប់ សុទក្សិណ ស្តេចនៃ កម្ពោជ នៅថ្ងៃទី 14 ដោយប្រើ ឥន្ទ្រស្ត្រ សម្លាប់គាត់និងមួយចំនួនធំនៃកងទ័ពរបស់គាត់។ គាត់ក៏បានសម្លាប់ Shrutayu, Ashrutayu, Niyutayu, Dirghayu, Vinda និង Anuvinda ក្នុងអំឡុងពេលដំណើរស្វែងរករបស់គាត់ដើម្បីសម្លាប់ ជយទ្រថ ។
 ការស្លាប់របស់ សុសម៌ : អជ៌ុន នៅថ្ងៃទី 18 បានសម្លាប់ស្តេច សុសម៌ នៃ ព្រះរាជាណាចក្រ ត្រីគត៌ ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏សំខាន់ កៅរវ ។
 ការស្លាប់របស់ កណ៌ : ការប្រយុទ្ធដែលរំពឹងទុកច្រើនរវាង អជ៌ុន និង កណ៌ បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី 17 នៃសង្រ្គាម។ ការប្រយុទ្ធបានបន្តយ៉ាងខ្លាំងក្លា ហើយ អជ៌ុន បានសម្លាប់ កណ៌ ដោយប្រើ អញ្ជុលីកស្ត្រ នៅពេលដែល កណ៌ គ្មានអាវុធ។
អជ៌ុន (សញ្ជក)

សញ្ជកអជ៌ុន (អានថា: អជុន) រជ្ជកាល (ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម) លោកត្រូវជាសេនាជំនិត (សញ្ជក) ម្នាក់ក្នុងចំណោមសញ្ជកទាំងបួនដែលដង្ហែការពារតាមព្រះរាជបុត្រព្រះបានជយវម៌្មទី៨ ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ។ តាម​សិលាចារឹក​​បន្ទាយឆ្មារ​អោយដឹងថា ឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​ឆ្នើម និង​សំណព្វ​ព្រះទ័យ​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ បាន​ជំនួយ​ពី​សញ្ជក (​សេនា​) ៤​ រូប​គឺ ១-​អ​ជ៌ុន, ២-​ទេវ, ៣-វទ្ធន, ៤-ឝ្រីធរ និង​ទាហាន​ជាច្រើន​ទៀត​បាន​ច្បាំង​នឹង​រា​ហ៊ូ​ដែល​ជា​ប្រផ្នូល​និមិត្ត នៃ​ជន​អាក្រក់ និង​បំបះបំបោរ​ខ្មែរ សៀម​នៅ​ចង្វាត​លវ​បុរី (​សព្វថ្ងៃ​នៅ​ប្រទេស​សៀម ខាងលិច​ក្រុង​បាងកក​)។ រា​ហ៊ូបាន​យា​យី​ព្រះជន្ម​ព្រះ​ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារជា​ខ្លាំង តែ​ត្រូវ​ព្រះអង្គ​និង​សញ្ជក​បង្ក្រាបបាន។ សិលាចារឹក​វិមានអាកាស​នៅ​ខេត្ត​សៀមរាប និង​ប្រវត្តិ​ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​អ្នកប្រាជ្ញ​បារាំង​បញ្ជាក់ថា ព្រះ​រាជបុត្រឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ សេនា​ជំនិត និង​ពល​យោធា​ទទួល​ទិស​ខាងលិច នៃ​ព្រះ​នគរ​បាន​បង្ក្រាប​រាបទាប​នូវ​ពួកប្រជា​អាណា​គ្រាម និង​ទ័ព​នៃ​មន្ត្រី​អាក្រក់​នៅ​ខេត្ត​លវបុរី សព្វថ្ងៃ​ស្ថិត​នៅក្នុ​ប្រទេ​សសៀម។
អជ៌ុន (សញ្ជក): ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ
សូម​រំលឹក​ថា ព្រឹត្តិការណ៍​អាក្រក់ ១​ទៀត គឺ​ខណៈ​ព្រះជយវធ៌ន​យាង​ត្រលប់​មក​នគរ​ពី​នគរ​ចាម្ប៉ា​ចំណុះ​នោះ មេទ័ព​ម្នាក់​នៅ​នគរ​ចាម្ប៉ា​បាន​ដឹកនាំ​ទ័ព​បះបោរ រួច​រំដោះ​យក​នគរ​ពីក្រោម​ចំណុះ​មហានគរ​ខ្មែរ​ហើយ តាំងខ្លួន​ជា​ស្តេច​ក្នុងនាម​ថាព្រះបាទ​ជយឥន្ទ្រវម៌នទី​៤ ដែល​ជា​ស្តេចចង​សម្ព័ន្ធមេត្រី​នឹង​នគរ​អណ្ណា​ម​ដែល​ថា​មិន​ឈ្លានពាន​គ្នា។ បន្ទាប់​មក​ស្តេច​នេះ​លោភលន់​ហើយ​ដឹកនាំ​ទ័ព​មក​វាយបក និង​ត្រួតត្រា​មហានគរ​ខ្មែរ​ដោយ ធ្វើ​គត់​ព្រះបាទត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម និង​សំលាប់​ប្រជារាស្ត្រ​សំលាប់ទ័ព​ខ្មែរ​ប្លន់​យក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​រួច​នាំយក​ទៅ​នគរ​ខ្លួន។ ក្នុងពេលនោះ​ព្រះ​ជយវធ៌ន និង​ជា​មេទ័ព ពល​សេនា​ដ៏​មាន​សេចក្តី​អង់អាច រួម​ទាំង​ព្រះរាជបុត្រ​ទ្រង់​ព្រះនាមឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ​ផងបាន​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ទ័ព​នៃ​ស្តេច​នគរ​ចាម្ប៉ា​នោះ​រហូត​បាន​ឈ្នះ និង​ដេញ​ខ្ចាត់ខ្ចាយហើយ​ដាក់ នគរ​ចាម្ប៉ា​ចំណុះ​ជាថ្មី​វិញ តែ​ព្រះរាជបុត្រ​ឝ្រីន្ទ្រ​កុមារ​ទ្រង់​សុគត។ ក្រោយ​ចំបាំង​បង្ហូរ​ឈាម​នោះ​ព្រះអង្គជយវធ៌ន​ត្រូវបាន​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្តិ​ជា​មហា​វីរក្សត្រ​ក្នុង​នាម​ថាវ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​៨ (១១៨១-១២១៩)។ ទ្រង់សព្វ​ហឫទ័យ​សោមនស្ស​នឹង​ព្រះរាជកិច្ច​នគរ ប្រជារាស្ត្រ ពល​សេនា មន្ត្រី​ក្រុម​ការ​និង​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស ហើយ​កសាង​សមិទ្ធិផល​យ៉ាងច្រើន​លើសលុប​ក្នុង​មហានគរ​រហូតដល់​ដែន​សាមន្តរដ្ឋ។ ប៉ុន្តែ​ទ្រង់​នៅតែមានវិប្ប​យោគ​ជា​ទំងន់អំពី​ការបាត់បង់​សមាជិកគ្រួសារ​ពីររូប គឺ​ព្រះរាជបុត្រ​ឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ និង​បន្ទាប់មក​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ជយរាជទេវី​សោយ​ទិវង្គត​ដោយ​រោគា។ ផុត​ពី​វេលា​កាន់ទុក្ខ​នេះ ដោយសារ​មាន​សំណើ​ពី​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស នាម៉ឺន​សព្វ​មុខមន្ត្រី និង​ប្រជារាស្ត្រ​ទ្រង់​បាន​អភិសេក​អគ្គមហេសី​ថ្មី គឺ​ព្រះ​នាងឥន្ទ្រទេវីទី២ជា​ព្រះរាជ​ជេដ្ឋានៃ​ព្រះ​នាង​ជយរាជ​ទេវី។ ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ឥន្ទ្រ​ទេវី​បាន​ដឹកនាំ​ព្រះ​នគរ​បាន​រីកចំរើន​ល្បីល្បាញ​ដល់​កំពូល។ ក្នុងចំណោម​សមិទ្ធិផល​សន្ធឹកសន្ធាប់​គ្រប់ទិសទី​ទ្រង់​ក៏​ចាត់​អោយ​កសាង​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​ ១ ​ដែរ សំរាប់​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​វីរភាព ឬ​ជា​ចំណង​ព្រហស្ថ​កិត្តិយស​ថ្វាយ​ចំពោះ​ព្រះរាជបុតឝ្រី​ន្ទ្រ​កុមារ និង​សញ្ជក (​សេនា​ជំនិត​) ៤ ​រូបពល​សេនា​ទាំងអស់​ដែល​បូជាជីវិត​ក្នុង​ការបង្ក្រាប​ការបះបោរ​នៃ​ជន​ក្បត់ និង​ចំបាំង​នឹង​នគរ​ចាម។ នៅ​ជញ្ជាំង​ខាង​មុខ​នៃ​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​មាន​រូបចំលាក់​ស្តីពី​សកម្មភាព​បញ្ជា​ទ័ព​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​៨ និង​សមរភូមិ​ប្រយុទ្ធ​នៃ​កងទ័ពជើងទឹក​ខ្មែរ​ច្បាំង​នឹង​ទ័ព​ចាម។ ចំបាំង​នោះ​ជាញ​ជ័យតែ​ស្លាប់​ពល​សេនា​យ៉ាងច្រើន។​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សញ្ជកនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃកម្វុជទេឝ