ក្រុមជំនុំ: ប្រវត្តិសាស្ត្រក្រុមជំនុំ

ប្រវត្តិសាស្ត្រក្រុមជំនុំ 
ក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានមានដើមកំណើតក្នុងពួកយូដាកាត់រ៉ូម ក្នុងសតវត្សទី១ ដែលត្រូវបានគេឃើក្នុងបទបង្រៀនរបស់ព្រះយេស៊ូវអ្នកណាសារ៉ែត ដែលព្រះអង្គបានប្រមូលក្រុមសាវ័កមុនដំបូង។ ក្រោយមកពួកសាវ័កទាំងនោះត្រូេវបានគេស្គាល់ថាជា "គ្រីស្ទាន"; យោងតាមបទគម្ពី ព្រះយេស៊ូវបានបង្គាប់ពួកគេឲ្យផ្សាយដំណឹងល្អទៅទូទាំងពិភពលោក។ ចំពោះគ្រីស្ទានភាគច្រើន ថ្ងៃសម្រាកនៃបុណ្យថ្ងៃទី៥០ (ជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើតឡើងក្រោយពិព្រះយេស៊ូវយាងឡើងទៅស្ថានសួគ៌) តំណាងឲ្យកំណើតនៃក្រុមជំនុំ  និងការយាងចុះមកនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធលើពួកសាវ័កដែលព្រះយេស៊ូវបានត្រាស់ហៅ។"Pentecost (Whitsunday)". Catholic Encyclopedia. Accessed on 4 November 2016. ភាពដឹកនាំនៃក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានបានចាប់ផ្ដើមដោយពួកសាវ័ក។"Church as an Institution", Dictionary of the History of Ideas, University of Virginia Library  An Overview of Christian History, Catholic Resources for Bible, Liturgy, and More 

ក្រុមជំនុំបានរីកសុសសាយបន្តិចម្ដងៗទូទាំងចក្រភពរ៉ូម និងតំបន់ផ្សេងៗទៀត ដោយទទួលបាននូវការសម្រេចបានយ៉ាងច្រើន ដូចជានៅយេរូសាឡិម អាន់ទីយ៉ូក និងអ៊ីដេសសា។Donald H. Frew, Harran: Last Refuge of Classical Paganism Colorado State University Pueblo  From Jesus to Christ: Maps, Archaeology, and Sources: Chronology, PBS, retrieved May 19, 2007 ។ ក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានត្រូវបានគេបៀតបៀនជាខ្លាំង។ ក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានត្រូវបានអាជ្ញាធរយូដាថ្កោលទោសថាជាក្រុមខុសឆ្គង (ពួកយូដាដែលបដិសេធព្រះយេស៊ូវ)។Sophie Lunn-Rockliffe, Christianity and the Roman Empire: Reasons for persecution, Ancient History: Romans, BBC Home, retrieved May 10, 2007  ក្រុមជំនុំបានរីកចំរើនបន្តិចម្ដងៗ រហូតបានក្លាយជាក្រុមស្របច្បាប់ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានលើកកម្ពស់ដោយអធិរាជConstantine និង Theodosius I ក្នុងសតវត្សទី៤។

Michael DiMaio, Jr., Robert Frakes, Constantius II (337-361 A.D.), De Imperatoribus Romanis: An Online Encyclopedia of Roman Rulers and their Families Michael Hines, Constantine and the Christian State, Church History for the Masses François Louvel, "Naissance d'un vocabulaire chrétien" in Les Pères Apostoliques (Paris, Cerf, 2006), pp. 517-518Xavier Léon-Dufour (editor), Vocabulaire de théologie biblique (Paris, Cerf, 1981), pp. 323-335.Julienne Côté, Cent mots-clés de la théologie de Paul (), pp. 157ffhttp://www.earlychristianwritings.com/text/ignatius-smyrnaeans-longer.html Ramsay MacMullen, Christianity and Paganism in the Fourth to Eighth Centuries, Yale University Press, September 23, 1997Christianity Missions and monasticism, Encyclopædia Britannica Online Deno Geanakoplos, A short history of the ecumenical patriarchate of Constantinople, Archons of the Ecumenical Patriarch, retrieved May 20, 2007  Arias of Study: Western Art, Department of Art History, University of Wisconsin, retrieved May 17, 2007 CHRISTIANITY IN HISTORY, Dictionary of the History of Ideas, University of Virginia Library  BYZANTINE ICONOCLASM AND POLITICAL EARTHQUAKE OF ARAB CONQUESTS – AN EMOTIONAL ‘GUST’, This Century's Review, retrieved May 24, 2007  The History of the Copts, California Academy of Sciences , retrieved May 24, 2007History of the Maronite Patriarchate, Opus Libani, retrieved May 24, 2007  Autocephalous Russian ChurchAristeides Papadakis, John Meyendorff , The Christian East and the Rise of the Papacy: The Church 1071-1453 A.D., St. Vladimir's Seminary Press, August 1994,,Christianity and world religions, Encyclopædia BritannicaSouth America:Religion, Encyclopædia BritannicaMajor Religions of the World Ranked by Number of Adherents, Adherents.com  Lumen gentium , 8In The Catholicity of the Church, p. 132, Avery Dulles noted that this document avoided explicitly calling the Church the "Roman" Catholic Church, replacing this term with the equivalent "which is governed by the successor of Peter and by the Bishops in communion with him" and giving in a footnote a reference to two earlier documents in which the word "Roman" is used explicitly.Catholic Book of Prayers, Pg. 236, Large-Print Edition; Nihil Obstat and Impramatur. 2005 copyright. Catholic Book Publishing Corp., New Jersey.Responses to Some Questions Regarding Certain Aspects of the Doctrine on the Church "Paul, the Apostle: The body of Christ", Encyclopædia BritannicaKarl Adam, The Spirit of Catholicism, Eternal Word Television Network, retrieved May 24, 2007 "communion of saints", Encyclopædia Britannica.Apostolic Succession, The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-07.Nicene Creed, The Seven Ecumenical Councils, Christian Classics Ethereal Library Apostle's Creed, Christian Classics Ethereal LibraryKenneth D. Whitehead, Four Marks of the Church, EWTN Global Catholic Network Tufts University: Perseus Digital Library: A Greek-English Lexicon Compendium of the Catechism of the Catholic Church, 162Note that it does not say, "Only through this Church can one obtain salvation"—it says, "Only through this Church can one obtain the fullness of the means of salvation", i.e., all the "helps" individual believers need to nurture, protect, cultivate, and grow to fruitful maturity the gift of salvation that has been given to them.  —see , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ."The expression sister Churches in the proper sense, as attested by the common Tradition of East and West, may only be used for those ecclesial communities that have preserved a valid Episcopate and Eucharist" (Note on the expression "sister Churches") .រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|ពិធីលៀងព្រះអម្ចាស់
មានព្រះយេស៊ូវ និងសាវ័កទាំង១២របស់ព្រះអង្គ

គូរដោយ Leonardo da Vinci។
 ក្រុមជំនុំដែលយើងអាចមើលឃើញ និងក្រុមជំនុំដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ 
រូបភាពតូច|"... ក្រុមជំនុំដ៏វិសុទ្ធមួយ នឹងនៅស្ថិតស្ថេរជារៀងរហូត។ ក្រុមជំនុំគឺជាក្រុមវិសុទ្ធជន ដែលត្រូវបានបង្រៀនយ៉ាងត្រឹមត្រូវដោយព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះ ហើយមានពិធីសាសនាដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងត្រឹមត្រូវ"  – ពាក្យអះអាងរបស់ AugsburgSee Augsburg Confession, Article 7, Of the Church
ដូចដែលបានពិពណ៌នានៅក្នុងព្រះគម្ពីរ ប្រូតេស្តង់ជាច្រើនជឿថាក្រុមជំនុំគ្រីស្ទាន មានចរិតលក្ខណៈពីរយ៉ាងដែលត្រូវបានគេពិពណ៌នាថាជាក្រុមជំនុំដែលយើងអាចមើលឃើញ និងជាក្រុមជំនុំដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ។

នៅក្នុងទស្សនៈបែបនេះ ក្រុមជំនុំដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ មានមនុស្សទាំងអស់ពីគ្រប់សម័យកាល និងពីគ្រប់ទីកន្លែង ដែលមនុស្សទាំងនោះបានរួមជីវិតជាមួយព្រះគ្រីស្ទតាមរយៈការកើតជាថ្មី និងតាមរយៈសេចក្ដីសង្គ្រោះ ហើយជាអ្នកដែលនឹងរួមអស់កល្បជានិច្ចជាមួយព្រះគ្រីស្ទក្នុងជីវិតដ៏អស់កល្បជានិច្ច។ ជាសាកល ក្រុមជំនុំដែលយើងមិនអាចមើលឃើញគឺសំដៅទៅលើរូបកាយដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ របស់ពួកអ្នកដែលព្រះបានជ្រើសរើស ផ្ទុយពីក្រុមជំនុំដែលយើងមើលឃើញ ដែលសំដៅទៅលើស្ថាប័នណាមួយដែលប្រកាសដំណឹងល្អ និងបម្រើពិធីសាសនាផ្សេងៗ។ សមាជិកគ្រប់គ្នារបស់ក្រុមជំនុំដែលយើងមិនអាចមើលឃើញត្រូវបានចាត់ទុកថាបានទទួលសេចក្ដីសង្គ្រោះ ខណៈដែលក្រុមជំនុំដែលយើងអាចមើលឃើញ មានអ្នកខ្លះបានទទួលសេចក្ដីសង្គ្រោះ និងអ្នកខ្លះទៀតមិនបានទទួលសេចក្ដីសង្គ្រោះទេ។Patrick Barnes, The Non-Orthodox: The Orthodox Teaching on Christians Outside of the Church

ក្នុងទស្សនៈដូចគ្នានេះដែរ ក្រុមជំនុំដែលយើងអាចមើលឃើញ មានពួកអ្នកដែលចូលរួមប្រកាសជំនឿ និងប្រមូលគ្នាដើម្បីស្គាល់ និងបម្រើព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទដែលជាក្បាលនៃក្រុមជំនុំ។ ក្រុមជំនុំបែបនេះ មានទូទាំងសាកលលោកក្នុងពួកអ្នកដែលគិតថាខ្លួនជាគ្រីស្ទាន ហើយមានក្នុងតំបន់ផងដែរ គឺក្នុងទីកន្លែងជាក់លាក់មួយ ដែលពួកអ្នកជឿជាច្រើនប្រមូលគ្នាដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះ។ ក្រុមជំនុំដែលយើងអាចមើលឃើញ អាចសំដៅទៅលើសមាគមមួយនៃក្រុមជំនុំជាក់លាក់ជាច្រើនពីតំបន់ផ្សេងៗ ដែលរួមគ្នាក្រោមធម្មនុញមួយ និងគោលការណ៍គ្រប់គ្រងដែលគេបានកំណត់។ ក្រុមជំនុំដែលយើងមើលឃើញ ជាធម្មតាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអ្នកកាន់ការិយាល័យ ដែលមានងារជាអ្នកបម្រើ គ្រូគង្វាល គ្រូបង្រៀន ចាស់ទុំ និងជាអ្នកដឹកនាំ។

Vladimir Lossky, The mystical theology of the Eastern Church (St Vladimir's Seminary Press, 1976) p. 186Mystici corporis Christi John Hardon, Definition of the Catholic ChurchHeribert Mühlen, Una Mystica Persona, München, 1967, p. 51Pius XII, Mystici corporis Christi, 63S Tromp, Caput influit sensum et motum, Gregorianum, 1958, pp. 353-3661689 London Baptist Confessionhttp://www.lcms.org/doctrine/doctrinalposition A Brief Statement of the Doctrinal Position of the Missouri Synod]