កស្សបៈ: អតីតជាតិ

អតីតជាតិ 

 ក្នុងពុទ្ធកាលព្រះពុទ្ធបទុមុត្តរ 

ក្នុងមួយសែន​កប្បមុន ក្នុង​ពុទ្ធ​សម័យ​របស់​ព្រះបទុមុត្តរសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះ​មហា​កស្សបត្ថេរ កើត​ក្នុង​ត្រកូល​កុដុម្ពីក៍ ដែល​មាន​សម្បត្តិ​៨០​កោដិ នៅ​ក្នុង​ក្រុង​ហង្សវតី មាន​ឈ្មោះ​ថា វេទេហៈ។ ព្រឹក​ថ្ងៃ​មួយ វេទហកុដុម្ពីក៍នោះ​បរិភោគ​អាហារ​ហើយ តាំង​ចិត្ត​អធិដ្ឋាន​ឧបោសថ និង​កាន់​យក​គ្រឿង​សក្ការ​បូជា មាន​ផ្កាឈើ​ទៀន​ជាដើម ចេញ​ទៅ​កាន់​ព្រះ​វិហារ​ដែល​ជា​ទី​ប្រថាប់​គង់​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ក្នុង​ខេមមិគទាយវ័ន ដែល​តាំង​នៅ​ជិត​ក្រុង​ហង្សវតីនោះ។ គ្រានោះ វេទេហកុដុម្ពីក៍​បាន​ឮ​ការ​តែង​តាំង​របស់​ព្រះ​បទុមុត្តរសម្ពុទ្ធ ដល់​ព្រះមហានិស្សភៈ ជា​សាវ័ក​ទី​៣ ជាកំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ផ្នែក​ទ្រទ្រង់​ធុតង្គ។ វេទេហៈ ក៏​មាន​សេចក្តី​ជ្រះថ្លាពេញ​ចិត្ត​ក្នុង​តំណែង​នេះ វេលា​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​សម្តែង​ធម៌​ចប់ វេទេហៈ​ក៏​និមន្ត​ព្រះ​បទុមុត្តរសម្ពុទ្ធ​និង​ព្រះ​ភិក្ខុសង្ឃ​ទទួល​ភក្ខាហារ​ក្នុង​ថ្ងៃ​បន្ទាប់។ វេទេហៈ បានថ្វាយ​មហាទាន​អស់​រយៈ​៧​ថ្ងៃ ហើយ​ក្នុង​ថ្ងៃ​បញ្ចប់​ លោក​បាន​ចាត់​ចែង​ថ្វាយ​សំពត់​ត្រៃ​ចីវរដល់​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ មាន​ព្រះ​បទុមុត្តរជា​ព្រះ​ប្រធាន ហើយ​លោក​ក៏​បាន​តាំង​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ថា បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ កាយកម្ម វចីកម្ម មនោកម្ម ដែល​ប្រកបដោយ​​​មេត្តារមែង​មាន​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​អ្នក​អោយ​ទានអស់ ៧​ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​មិន​ប្រាថ្នាសម្បត្តិ​ទេវតា មារ​ ឥន្ទ្រ​ ព្រហ្ម​ណាៗ ទាំង​អស់ដោយ​បុណ្យ​កុសល​នេះ តែ​បុណ្យ​កុសល​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គដែល​ធ្វើ​ហើយ​នេះ ចូរ​ជា​បច្ច័យ​អោយ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បាន​ជា​កំពូល​ផ្នែក​ទ្រទ្រង់​ធុតង្គ ដូច​ព្រះ​មហា​និស្សភត្ថេរនេះ ក្នុង​ព្រះ​សាសនា​ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​ណាមួយ​ក្នុង​អនាគត​កាល​ចុះ​ព្រះ​អង្គ។

ព្រះ​បទុមុត្តរសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ពិចារណា​ឃើញថា តំណែង​ឧបាសក​នេះ​នឹង​បាន​សម្រេច​ ទើប​ទ្រង់​ព្យាករណ៍​ថា តំណែង​នេះ​នឹង​សម្រេច​ដោយ​ពិត ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​សមណគោតមសម្មាសម្ពុទ្ធ​ដែល​នឹង​ទ្រង់​ឧប្បត្តិឡើង កន្លងទៅក្នុង​ពេល​មួយ​សែន​កប្ប​រាប់​អំពី​កប្ប​នេះ​ទៅ អ្នក​នឹង​បាន​ជា​សាវ័ក​ទី​៣ របស់​ព្រះ​សមណគោតម​សម្ពុទ្ធ​អង្គ​នោះ នឹង​មាន​នាម​ប្រាកដ​ថា ព្រះមហាកស្សបត្ថេរ។ បន្ទាប់​ពី​បាន​ឮ​ហើយ វេទេហៈមាន​ចិត្ត​រីករាយ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ហើយ​បាន​ធ្វើបុណ្យ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​រហូត​អស់​អាយុ។

 ក្នុងពុទ្ធកាល​ព្រះពុទ្ធវិបស្សី 

ក្នុង៩១កប្បមុន វេទេហៈ បានច្យុត​ចាកសួគ៌​ចុះ​មក​កើត​ក្នុង​ត្រកូល​ព្រាហ្មណ៍ចាស់​មួយ។ ក្នុងយុគសម័យ​នោះ ព្រះវិបស្សីសម្ពុទ្ធ ទ្រង់​សម្តែង​ធម៌​រាល់​៧​ឆ្នាំ​ម្តង។ កាល​កំណត់​៧​ឆ្នាំ​មក​ដល់ ទាំង​ពួក​ទេវតា មនុស្ស​នាំ​គ្នា​ប្រកូក​ប្រកាស​ទៅ​ទូទាំង​ជម្ពូទ្វីប​ដើម្បី​អោយ​ជ្រាប​ថា ថ្ងៃ​នេះ​ព្រះ​វិបស្សី​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្តែង​ធម៌ ព្រោះ​ការ​ស្តាប់​ធម៌​រក​បាន​ដោយ​កម្រ​ក្រៃលែង។ ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ឈ្មោះ ឯកសាដកព្រាហ្មណ៍ (​ប្រែ​ថា ព្រាហ្មណ៍​ដែល​មាន​សំពត់​ដណ្តប់​តែ​មួយ​ផ្ទាំង)។ បើ​កាល​ណា​ព្រាហ្មណ៍​ជា​ស្វាមី​មាន​កិច្ច​ទៅ​ក្រៅ នាង​ព្រាហ្មណី​ជា​ប្រពន្ធ​ត្រូវ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ បើ​ប្រពន្ធ​ចេញ​ក្រៅ ព្រាហ្មណ៍​ជា​ស្វាមី ត្រូវ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ សំពត់​ដណ្តប់​នោះ​ត្រូវ​ផ្លាស់​ប្តូរ​គ្នា​ប្រើ ​ព្រោះ​អ្នក​ទាំងពីរ​នោះ​មាន​សំពត់​ដណ្តប់​តែ​មួយ​។ ក្នុងថ្ងៃ​ស្តាប់​ព្រះធម្មទេសនា នាង​ព្រាហ្មណី​ទៅ​ស្តាប់​ក្នុង​វេលា​ថ្ងៃ លុះ​យប់​ត្រូវ​ត្រឡប់​មកវិញ ដើម្បី​អោយ​ស្វាមី​ដណ្តប់​សំពត់​ទៅ​ស្តាប់​ធម៌​ម្តង។

ខណៈ​ដែល​ព្រះ​វិបស្សីសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ទេសនា ឯកសាដកព្រាហ្មណ៍​កើត​បីតិ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​វេលា​បឋមយាម មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា​ចង់​យក​សំពត់​ដណ្តប់​ដែល​នៅ​ជាប់​នឹង​ខ្លួន​នោះ​ថ្វាយ​ដល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ។ តែ​សេចក្តី​កំណាញ់​ជាអកុសល ក៏​កើត​ឡើង​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ថា នាង​ព្រាហ្មណី​និង​យើង​មាន​សំពត់​ដណ្តប់​តែ​មួយ យើង​ទាំង​ពីរ​មិន​បាន​ដណ្តប់​សំពត់ ក៏​មិន​អាច​នឹង​ចេញ​ក្រៅ​ផ្ទះ​បាន គិត​ហើយ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ ក៏​មិន​អាច​ធ្វើ​ទាន​បាន លុះ​កន្លង​វេលាបឋមយាម ចូលមជ្ឈិម​យាម ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ក៏​នឹក​ចង់​បូជា​សំពត់​នោះ​ម្តង​ទៀត តែ​ក៏​ត្រូវ​អាក់​ខាន​វិញ។ លុះ​ដល់​បច្ឆិមយាម(ជិត​ភ្លឺ) ឯកសាដក​ព្រាហ្មណ៍​បាន​កើត​បីតិ​ចង់​ថ្វាយ​សំពត់​ម្តង​ទៀត​ គាត់​ក៏គិតថា សំពត់​ដណ្តប់​របស់​យើង​ទាំង​ពីរ​មាន​ប្រើ​ប្រាស់ ឬ​មិន​មាន ចាំ​គិត​ក្រោយ​ចុះ គិត​ហើយ​ព្រាហ្មណ៍​ក៏​យក​សំពត់​នោះ​ទៅ​ថ្វាយ​ដល់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ និង​បាន​បន្លឺ​វាចារថា "យើង​ឈ្នះ​ហើយៗៗ"។ ដោយ​មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា​នឹង​ឯកសាដក​ព្រាហ្មណ៍​ដែល​លះបង់​សំពត់​ដែល​ខ្លួន​មាន​តែ​មួយ​សំរាប់​ជា​ទាន​ដូច្នេះ ព្រះ​បាទ​ពន្ធុមរាជ បាន​ប្រទាន​សំពត់​ជា​ច្រើន​សំរាប់​បូជា​ឯកសាដកព្រាហ្មណ៍នោះ ព្រម​ទាំង​តែង​តាំង​ព្រាហ្មណ៍អោយ​ជា​បុរោហិត​ជិត​ដិត​ជាមួយ​ព្រះអង្គ។ ចាប់​ពី​នោះមក ឯក​សាដក​ព្រាហ្មណ៍​ខំ​ធ្វើទាន រក្សាសីលរហូត​អស់​មួយ​ជីវិត កាល​ធ្វើ​មរណ​កាល​ហើយ ក៏​ទៅ​កើត​ក្នុង​ឋានសួគ៌។

 ចន្លោះ​ពុទ្ធ​កាល​ព្រះ​ពុទ្ធ​ពីរ​ព្រះអង្គ 

ចុតិ​ពី​ឋាន​សួគ៌​ ក៏​មក​កើត​ក្នុង​ត្រកូល​កុដុម្ពីក៍ ក្នុង​ដែន​កាសី ក្រុង​ពារាណសី និង​មាន​ឈ្មោះ​ថា សុមិត្ត នៅ​ចន្លោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​២​ព្រះអង្គ គឺ​ព្រះ​កោនាគមនសម្ពុទ្ធ និង​ព្រះ​កស្សបសម្ពុទ្ធ ក្នុង​ភទ្ទកប្បនេះ។ កាល​សុមិត្ត​ធំធាត់​ហើយ ទទួល​នាទី​គ្រប់​គ្រង​ផ្ទះ។ ថ្ងៃ​មួយ​ពេល​ដើរ​កម្សាន្ត លោក​បាន​ជួប​នឹង​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​មួយ​ព្រះអង្គកំពុង​ធ្វើចីវរ​នៅ​នា​មាត់​ច្រាំង​ស្ទឹង តែ​សំពត់​អនុវាត​មិន​គ្រប់ ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ក៏​មូរ​សំពត់​ទុក សុមិត្តកុដុម្ពីក៍ឃើញ​ហើយ ក៏​ទូល​សួរ​ថា ហេតុអ្វី​ក៏​លោក​ម្ចាស់​មូរ​សំពត់​ទុក ព្រះ​បច្ចេក​ពុទ្ធ​តប​ថា ព្រោះ​សំពត់​អនុវាត​របស់​អាត្មា​មិន​គ្រប់​នឹង​ដេរ​តទៅ​បាន​ទេ សុមិត្ត​ក៏​ថ្វាយ​សំពត់​ដល់​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធជា​ម្ចាស់ ហើយ​តាំង​បណិធានថា ខ្ញុំ​កើត​ហើយ​ក្នុង​ទីណាៗក៏​ដោយ សូម​កុំ​អោយ​ជួប​នឹង​សេចក្តី​សាប​សូន្យ​ក្នុង​ទី​នោះ​ៗ​ឡើយ។