navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម: បាតុកម្មប្រឆាំងវៀតណាមឆ្នាំ២០១៤

បាតុកម្មប្រឆាំងវៀតណាមឆ្នាំ២០១៤ 
ការ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​នឹង​វៀតណាម​បាន​និង​កំពុង​បន្ត  តាំងពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៤។ បាតុកម្មបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីស្ថានទូតវៀតណាមបញ្ជាក់ថាកម្ពុជាក្រោម (ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ) ជាផ្នែករបស់វៀតណាមយូរមកហើយ ហើយក្រុមអ្នកតវ៉ានិងសកម្មជនទាមទារឲ្យស្ថានទូតសុំទោស និងទទួលស្គាល់កម្ពុជាក្រោមជាអតីតទឹកដីរបស់កម្ពុជា។ កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ស្ថានទូតបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយដោយអំពាវនាវឱ្យកម្ពុជាគោរពអធិបតេយ្យភាពរបស់វៀតណាម និងបដិសេធមិនសុំទោស។ បាតុករបានដុតទង់ជាតិវៀតណាម និងរូបិយប័ណ្ណ  និងរួមបញ្ចូល សហគមន៍ខ្មែរក្រោម និង ព្រះសង្ឃ .  ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋរបស់លោក ហេង សំរិន ប្រធានរដ្ឋសភាទៅវៀតណាម នាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម លោក ង្វៀន តានឌុង បានអំពាវនាវឱ្យកម្ពុជាចាត់វិធានការប្រឆាំងនឹងពួកជ្រុលនិយមចំពោះការដុតទង់ជាតិវៀតណាម។  កាល​ពី​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៤ ក្រុម​បាតុករ​បាន​គំរាម​ដុត​ស្ថានទូត​ខ្លួន​ឯង។ លោក ថាច់ សេដ្ឋា ប្រធាន​ក្រុមបាតុករបានរារាំងបាតុករមិនឲ្យដុតទង់ជាតិ​វៀតណាម ដែល​នាំ​ឲ្យ​បាតុករ​ម្នាក់​ហៅ​លោក​ថា «គ្មាន​ប្រយោជន៍»។ 

ការកើនឡើងនៃមនោសញ្ចេតនាប្រឆាំងវៀតណាមបានបណ្តាលឱ្យបុរសជនជាតិវៀតណាមម្នាក់ឈ្មោះត្រាន វ៉ាន់ជៀន ត្រូវបានហ្វូងមនុស្សវាយរហូតដល់ស្លាប់ ដែលនាំឱ្យមានការភ័យខ្លាចយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុន និងអ្នកវិនិយោគវៀតណាមនៅកម្ពុជា។   អាជីវកម្មវៀតណាមត្រូវបានវាយឆ្មក់ និងប្លន់ដោយប្រជាជនកម្ពុជា កម្មកររបស់ពួកគេត្រូវបានបង្ខំឱ្យភៀសខ្លួន  ហើយមានករណីបុរសវៀតណាមចំនួន ២ នាក់ទៀតត្រូវបានហ្វូងមនុស្សចោមរោមសម្លាប់។   មនុស្សជាច្រើនបានមើលឃើញថា នេះគឺជាការវិលត្រឡប់ទៅកាន់កុបកម្មក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ដែលជាកន្លែងដែលមានការសម្លាប់ជនជាតិភាគតិចវៀតណាមជាច្រើន។ 

កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៥ ព្រះសង្ឃ​វៀតណាម​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បណ្ដេញ​ចេញ​ពី​កោះ​ឆ្នេរ​កោះកុង។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម: ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច

ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច 
ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរបានចាប់ផ្តើមប្រសើរឡើង។ ទាំង​វៀតណាម និង​កម្ពុជា​គឺ​ជា​សមាជិក​នៃ​អង្គការ​តំបន់​ពហុភាគី​ដូច​ជា​អាស៊ាន និង​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​មេគង្គ-គង្គា ។ ប្រទេសទាំងពីរបានបើកនិងអភិវឌ្ឍពាណិជ្ជកម្មឆ្លងព្រំដែន ហើយបានព្យាយាមបន្ធូរបន្ថយបទប្បញ្ញត្តិទិដ្ឋាការដល់ទីបញ្ចប់នោះ។  រដ្ឋាភិបាលទាំងពីរបានកំណត់គោលដៅផ្លូវការនៃការបង្កើនពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីចំនួន២៧% ដល់ ២.៣ពាន់លានដុល្លារនៅឆ្នាំ២០១០ និងដល់ ៦.៥ពាន់លានដុល្លារនៅឆ្នាំ២០១៥ ។   វៀតណាម​បាន​នាំ​ចេញ​ទំនិញ​តម្លៃ​១,២​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​មក​កម្ពុជា​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៧។ ខណៈដែលកម្ពុជាគ្រាន់តែជាប្រទេសនាំចូលទំនិញវៀតណាមធំជាងគេទី១៦ប៉ុណ្ណោះ វៀតណាមគឺជាទីផ្សារនាំចេញធំទីបីរបស់កម្ពុជា។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម: បេសកកម្មការទូត

បេសកកម្មការទូត 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ស្ថានទូតវៀតណាមប្រចាំនៅទីក្រុងភ្នំពេញ

 កម្ពុជាមានស្ថានទូតនៅទីក្រុងហាណូយ និងស្ថានអគ្គកុងស៊ុលនៅ ទីក្រុងព្រៃនរគ ។
 វៀតណាមមានស្ថានទូតនៅភ្នំពេញ និងអគ្គកុងស៊ុលនៅបាត់ដំបង និងខេត្តព្រះសីហនុ ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-សហរដ្ឋអាមេរិក

ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| បារ៉ាក់ អូបាម៉ា មកដល់វិមានសន្តិភាព រាជធានីភ្នំពេញ ឆ្នាំ២០១២
ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី រវាង សហរដ្ឋអាមេរិក និង កម្ពុជា ខណៈពេលដែលមានភាពតានតឹងពេញមួយសង្រ្គាមត្រជាក់ បានពង្រឹងយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងសម័យទំនើបនេះ។ សហរដ្ឋអាមេរិកគាំទ្រដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនៅកម្ពុជាក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើភេរវកម្ម កសាងស្ថាប័នប្រជាធិបតេយ្យ លើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្ស ជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច លុបបំបាត់អំពើពុករលួយ សម្រេចបាននូវគណនេយ្យភាពពេញលេញបំផុតសម្រាប់ជនជាតិអាមេរិកដែលបាត់ខ្លួនពីសម័យសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិន និងដើម្បីកាត់ទោសអ្នកដែលទទួលខុសត្រូវធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ ការរំលោភលើច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ ដែលប្រព្រឹត្តឡើងក្រោម របបខ្មែរក្រហម ។

យោងតាមការស្ទង់មតិរបស់Gallup ឆ្នាំ២០១១ ប្រជាជនកម្ពុជាចំនួន ៦៨% បានយល់ព្រមលើការអនុវត្តការងាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អូបាម៉ា ដោយ ៧% មិនយល់ព្រម ដែលជាមតិអំណោយផលបំផុតសម្រាប់ប្រជាជាតិអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលបានស្ទង់មតិណាមួយ។ U.S. Leadership Approval Ratings Top China's in Asia Gallup នៅក្នុងការស្ទង់មតិGallup ឆ្នាំ២០១២ ប្រជាជនកម្ពុជាចំនួន ៦២% បានយល់ព្រមលើការដឹកនាំរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយ ៨% មិនយល់ព្រម។ Snapshot: U.S. Leadership Unknown in Myanmar Gallup ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតីបារ៉ាក់ អូបាម៉ា មករាជធានីភ្នំពេញ ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១២ បាន​បង្កើត​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជា​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​ដំបូង​របស់​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​មក​កម្ពុជា។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-សហរដ្ឋអាមេរិក: ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន

ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន 
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៧ មក ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរមានភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំងឡើងក្រោមការអំពាវនាវរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកឱ្យបញ្ឈប់នូវអ្វីដែលខ្លួននិយាយថាជាការដើរថយក្រោយតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងទំនាក់ទំនងយោធាកាន់តែជិតស្និទ្ធជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ។  យោងតាមក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ការបង្រ្កាបរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលើអ្នកសារព័ត៌មានសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និង ក្រុមប្រឆាំងនយោបាយ បានប្រែក្លាយប្រទេសពី លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដែលកំពុងអភិវឌ្ឍ រួមបញ្ចូលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ ទៅជា " បក្សតែមួយ - និងផ្តាច់ការ កាន់តែខ្លាំងឡើង - រដ្ឋមិនអត់ឱនចំពោះការមិនយល់ស្រប។ "  កាលពីចុងឆ្នាំ២០១៧ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានហាមឃាត់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលជាគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសនេះខ្វះការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០១៨ ដោយបានបើកផ្លូវឱ្យគណបក្សអំណាចខ្មែរ ( CPP ) ដែលជំរុញឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក ដាក់ទណ្ឌកម្ម​លើ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​កម្ពុជា​ក្នុង​ក្តី​សង្ឃឹម​ក្នុង​ការ​បង្វែរ​តំណពូជ​ជាក់ស្តែង​របស់​ជាតិ​ទៅ​ជារបបផ្តាច់ការ ។ 

ពីការព្រួយបារម្ភបន្ថែមទៀតចំពោះសហរដ្ឋអាមេរិក កម្ពុជាបានកាត់បន្ថយយ៉ាងខ្លាំងនូវភាពជាដៃគូយោធាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងបានពង្រឹងទំនាក់ទំនងយោធារបស់ខ្លួនជាមួយប្រទេសចិន។ ក្នុង​ឆ្នាំ២០១៧ កម្ពុជា​បាន​ផ្អាក​រាល់​ប្រតិបត្តិការ​យោធា​រួម​ជាមួយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ហើយ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ហ្វឹកហ្វឺន​ជាមួយ​កងទ័ព​រំដោះ​ប្រជាជន​ចិន ( PLA )។  ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ កាសែត Wall Street Journal បានបោះពុម្ពផ្សាយរបាយការណ៍ដែលរៀបរាប់លម្អិតអំពីកិច្ចព្រមព្រៀងសម្ងាត់រវាង ទីក្រុងប៉េកាំង និង ទីក្រុងភ្នំពេញ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យមានទីតាំងកងទ័ពកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន នៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ។  នៅឆ្នាំ២០២០ កម្ពុជាបានកម្ទេចទីស្នាក់ការកលល្បិចរបស់កងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា ដែលផ្តល់មូលនិធិ និងសាងសង់ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបន្ទាប់ពីបានបើកការដ្ឋានសាងសង់មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាមថ្មី ដែលផ្តល់មូលនិធិដោយទីក្រុងប៉េកាំង។ នៅក្នុងពិធីបើកការដ្ឋានសាងសង់ វ៉ាង វេនតៃន ឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិនប្រចាំកម្ពុជា បានប្រកាសថា គម្រោងនេះនឹងធ្វើឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅនូវ "ភាពជាដៃគូដែលធ្វើពីដែក" រវាងយោធានៃប្រទេសទាំងពីរ។   ទំនាក់ទំនងយោធា និងនយោបាយដ៏ជូរចត់ជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវទំនាក់ទំនងជាមួយទីក្រុងប៉េកាំង បានធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនសន្មត់ថាកម្ពុជាចាត់ទុកប្រទេសចិនជាសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និទ្ធជាង។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-សហរដ្ឋអាមេរិក: បេសកកម្មការទូត

បេសកកម្មការទូត 
ស្ថានទូតអាមេរិកមានទីតាំងនៅភ្នំពេញ ជិត វត្តភ្នំ ។ វា​ជា​ស្ថានទូត​ធំ​បំផុត​មួយ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ។ វាមានទីតាំងនៅលើទីតាំងអតីតរង្វង់កីឡា (ហៅម្យ៉ាងទៀតថា ក្លឹបកីឡាខ្មែរ) ហើយបន្ទាប់ពីការដណ្តើមយកទីក្រុងភ្នំពេញដោយខ្មែរក្រហម នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ គឺជាកន្លែងនៃការប្រហារជីវិតមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ជាច្រើនរបស់ខ្មែរ។ សាធារណរដ្ឋរួមមាន លន់ នុន ឡុង បូរ៉េត និង ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឡាវ

ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឡាវ គឺជាទំនាក់ទំនងបរទេសរវាង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និង សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតឡាវ ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦។ កម្ពុជា​មាន​ស្ថានទូត​នៅ ​ទីក្រុង​វៀងចន្ទន៍ ។ Embassies of Cambodia ហើយឡាវមានស្ថានទូតមួយនៅ ភ្នំពេញ ។ Embassies of Laos Southeast Asia ប្រទេសទាំងពីរជាសមាជិកពេញសិទ្ធិរបស់ អាស៊ាន ។

មាន "ស្រមោលនៃភាពមិនច្បាស់លាស់ " នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ជាលទ្ធផល ព្រំដែនកម្ពុជា-ឡាវ មិនត្រូវបានបោះបង្គោលពេញលេញទេ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩។ 

នៅ​ឆ្នាំ​២០២៤ រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​ឡាវ​បាន​ផ្តល់​អំណោយ​ដំរី​ពីរ​ក្បាល​ដល់​កម្ពុជា។ វា​ជា​អំណោយ​របស់​ប្រធានាធិបតី​ឡាវ លោក ថងលូន ស៊ីសូលីត ថ្វាយ​ព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម សីហមុនី ។ ពួកគេត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអំណោយដ៏មានអត្ថន័យពីឡាវមកកម្ពុជា។ Chanritheara, T. (2024, May 12). Lao Handovers Two Elephants as Gift for King Norodom Sihamoni. Cambodianess. https://cambodianess.com/article/lao-handovers-two-elephants-as-gift-for-king-norodom-sihamoni#:~:text=The%20two%203%2Dyear%2Dold,to%20Cambodia%20in%20April%202024.
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឥណ្ឌូនេស៊ី

កម្ពុជា និង ​ឥណ្ឌូណេស៊ី បាន​បង្កើត​ទំនាក់ទំនង​ការទូត​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៥៧។ ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ស្ថានទូត​នៅ ​ទីក្រុង​ហ្សាការតា ចំណែក​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី​មាន​ស្ថានទូត​នៅ ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ។ ចាប់តាំងពីទំនាក់ទំនងការទូតត្រូវបានបង្កើតឡើង ឥណ្ឌូណេស៊ីគឺជាអ្នកគាំទ្រដ៏រឹងមាំនៃសន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅកម្ពុជា។ នៅឆ្នាំ១៩៩២ ឥណ្ឌូនេស៊ីបានផ្តល់កងទ័ពសម្រាប់អាជ្ញាធរអន្តរកាលអង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំនៅកម្ពុជា និងបានគាំទ្រដល់សមាជិកភាពកម្ពុជាក្នុងអាស៊ានក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩។ កម្ពុជា​បាន​កោតសរសើរ​ថា ឥណ្ឌូនេស៊ី​បាន​ជួយ​កម្ពុជា​ជាប់លាប់ ជាពិសេស​ក្នុង​ការ​កសាង​សមត្ថភាព​។  ប្រទេសទាំងពីរជាសមាជិកនៃ ចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ និងអាស៊ាន។
រូបភាពតូច| ព្រះរាជ​ទស្សនកិច្ច​របស់កម្ពុជានៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូណេស៊ី ឆ្នាំ​១៩៦៤។ សម្ដេច នរោត្តម សីហនុ និង ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី មុនីនាថ សីហនុ ត្រូវបានស្វាគមន៍ដោយ ហាទីនី ស៊ូកាណូ នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយគឺជាប្រធានាធិបតីទីមួយរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី ស៊ូកាណូ ។
ទំនាក់ទំនង​រវាង ​ឥណ្ឌូណេស៊ី និង​កម្ពុជា​សម័យ​បុរាណ​មាន​អាយុកាល​តាំងពី​នគរ ​ចេនឡា និង ​ជ្វា ​សៃលេន្ទ្រ និង ​ស្រី​វិជ័យ ​ផងដែរ​។ គេ​បាន​លើក​ឡើង​ថា ព្រះបាទជ័យវរ្ម័ន​ទី​២ ​បាន​គង់​នៅ​កោះ​ជ្វា​មួយ​រយៈ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទសៃលេន្ទ្រ  ហើយនៅឆ្នាំ៨០២ ប្រកាសអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជាពីជ្វា ហើយបានប្រកាសខ្លួនជាព្រះមហាក្សត្រសកល ដូច្នេះហើយបានចាប់ផ្ដើមសម័យអង្គរ។ Dancing in shadows: Sihanouk, the Khmer Rouge, and the United Nations in Cambodia មានភាពស្រដៀងគ្នាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍រវាង ប្រាសាទបាគង និងប្រាសាទ បូរ៉ូប៊ួឌួ នៅសតវត្សទី៩ ដែលបង្ហាញថា ប្រាសាទបាគងត្រូវបានបម្រើជាគំរូដើមរបស់បាគង។ ត្រូវតែមានការដោះដូរអ្នកធ្វើដំណើរ ប្រសិនបើមិនមែនជាបេសកកម្មទេ រវាង នគរខ្មែរ និង សៃលេន្ទ្រ នៅកោះជ្វា ដែលបញ្ជូនមកកម្ពុជាមិនត្រឹមតែគំនិតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានព័ត៌មានលម្អិតផ្នែកបច្ចេកទេស និងស្ថាបត្យកម្មផងដែរ។ 

ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ចូល​រួម​សន្និសីទ​ក្រុង​បានឌុង ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា ​សន្និសីទ​អាស៊ី​-អាហ្វ្រិក ​ដែល​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​នៅ​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៥៥។ សន្និសីទ​ដ៏​សំខាន់​បាន​នាំ​ដល់​ការ​បង្កើត ​ចលនា​មិន​ចូល​បក្ស​សម្ព័ន្ធ ។ នៅឆ្នាំ១៩៥៦ ឥណ្ឌូនេស៊ីបានទទួលស្គាល់កម្ពុជាជាប្រទេសអធិបតេយ្យមួយ ហើយនៅឆ្នាំបន្ទាប់ ប្រទេសទាំងពីរបានបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតនៅឆ្នាំ១៩៥៧។ នៅឆ្នាំ១៩៦០ ឥណ្ឌូណេស៊ីបានធ្វើជាផ្លូវការនូវសន្ធិសញ្ញាមិត្តភាពជាមួយព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាតាមរយៈច្បាប់ UU 8/1960 ។ 

ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់ ​ស៊ូកាណូ ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៦០ ប្រធានាធិបតី​ឥណ្ឌូនេស៊ី​បាន​មក​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​កម្ពុជា ហើយ​ផ្ទុយ​មក​វិញ សម្ដេច នរោត្តម សីហនុ ក៏​បាន​ទៅ​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី​ដែរ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩២ ឥណ្ឌូណេស៊ីស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលផ្តល់កងទ័ពដល់អាជ្ញាធរអន្តរកាលអង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំនៅកម្ពុជា ដើម្បីជួយដល់កម្ពុជាក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសន្តិសុខ និងសន្តិភាព។ ឥណ្ឌូណេស៊ី​ក៏​បាន​ស្វាគមន៍ និង​គាំទ្រ​ដល់​កម្ពុជា​ចូល​ជា​សមាជិក​អាស៊ាន ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៩។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឥណ្ឌូនេស៊ី: វប្បធម៌

វប្បធម៌ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ប្រាសាទ បូរ៉ូប៊ួឌួ កោះជ្វាកណ្តាល ដែលជាអច្ឆរិយវត្ថុស្ថាបត្យកម្មមួយរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី មានអាយុកាលជាង ប្រាសាទអង្គរវត្តប្រហែល ៣០០ ឆ្នាំ។
ប្រទេសទាំងពីរមានបេតិកភណ្ឌបុរាណវិទ្យាស្រដៀងគ្នាដែលត្រូវបានប្រារព្ធឡើងជា បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ ។ ប្រាសាទបូរ៉ូប៊ួឌួ និង ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រាសាទទាំងពីរត្រូវបានប្រកាសថាជាកន្លែងបងប្អូនក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ២០១២ ក្នុងអំឡុងពេលវេទិកាទេសចរណ៍អាស៊ាននៅ ទីក្រុងម៉ាណាឌូ ស៊ូឡាវេស៊ីភាគខាងជើង ។ កិច្ចព្រមព្រៀង ទីក្រុងបងប្អូន រវាង ខេត្តសៀមរាប និង ទីក្រុងយ៉ូកយ៉ាកាតា ក៏ត្រូវបានស្នើឡើងក្នុងអំឡុងពេលព្រឹត្តិការណ៍នេះ។  ឥណ្ឌូណេស៊ី ជាមួយនឹងបទពិសោធន៍របស់ខ្លួនលើគម្រោងជួសជុលប្រាសាទបូរ៉ូប៊ូឌួរ បានផ្តល់ប្រាក់កម្ចីដល់អ្នកជំនាញរបស់ខ្លួនលើកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិរក្សអង្គរ។ ឥណ្ឌូណេស៊ីស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលផ្តល់ជំនួយដល់គម្រោងជួសជុល អង្គរ ជាពិសេសក្លោងទ្វារគោបុរៈសំខាន់ៗចំនួនបី ទៅកាន់បរិវេណព្រះបរមរាជវាំងអង្គរ ដែលដើមឡើយជារមណីយដ្ឋានបុរាណវត្ថុ ប្រាសាទភិមានអាកាស ។  The information board on location near Angkor Royal Palace Gates
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឥណ្ឌូនេស៊ី: ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច

ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច 
ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងកម្ពុជាបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទិដ្ឋាការដោយឥតគិតថ្លៃកាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១០។ ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ សង្ឃឹមថា មធ្យោបាយនេះមិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវទំនាក់ទំនងរបស់ប្រទេសទាំងពីរប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងទំនាក់ទំនងបុគ្គលរវាងប្រជាជាតិទាំងពីរ ក៏ដូចជាអន្តរកម្មរវាងពាណិជ្ជករនៃប្រទេសទាំងពីរផងដែរ។  ទំនាក់ទំនង​ពាណិជ្ជកម្ម​រវាង​កម្ពុជា និង​ឥណ្ឌូនេស៊ី​បាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​កើនឡើង​ជា​លំដាប់។ យោងតាមតួលេខចុងក្រោយរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីកាលពីឆ្នាំមុនមានចំនួន ២២០លានដុល្លារអាមេរិក កើនឡើង ១០ភាគរយបើធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ 

ខណៈដែលប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីស្វែងរកការជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រទេសនេះនៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០១២ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដើម្បីនាំចូលអង្ករចំនួន ១០០,០០០ តោនក្នុងមួយឆ្នាំពីកម្ពុជា។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឥណ្ឌូនេស៊ី: សន្តិសុខ

សន្តិសុខ 
ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រទេសទាំងពីរបានចែករំលែកទំនាក់ទំនងយោធាជិតស្និទ្ធ។ កងទ័ពឥណ្ឌូណេស៊ី កូប៉ាសសុះ បានបណ្តុះបណ្តាល និងជួយបង្កើត កងវរសេនាតូច ប៉ារ៉ា-កងបញ្ជាការ របស់កម្ពុជា ត្រឡប់មកវិញនៅឆ្នាំ១៩៧២ ដែលបានប្រយុទ្ធដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃ សង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧០-១៩៧៥ ។ 

ទាំង​កម្ពុជា និង​ថៃ​ជឿជាក់​លើ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី​ថា​ជា​អ្នក​សង្កេតការណ៍​ដោយ​យុត្តិធម៌ និង​មិន​លម្អៀង​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន។ ថៃ និងកម្ពុជាបានព្រមព្រៀងគ្នាអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកឃ្លាំមើលឥណ្ឌូនេស៊ីទៅកាន់ព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរដើម្បីជួយទប់ស្កាត់ការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយយោធា ហើយឥណ្ឌូនេស៊ីត្រូវបានតែងតាំងជាអ្នកសង្កេតការណ៍ក្នុង ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។  The Jakarta Post: RI ready to send observers to Cambodia, Thailand
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា - ជប៉ុន

ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ជប៉ុន គឺជាទំនាក់ទំនង បរទេសរវាង កម្ពុជា និង ជប៉ុន ។ ជប៉ុន​មាន​ស្ថានទូត​នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ហើយ​កម្ពុជា​មាន​ស្ថានទូត​នៅទីក្រុងតូក្យូ ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា - ជប៉ុន: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទំនាក់ទំនងរបស់ជប៉ុនជាមួយកម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៦០៣។ RAVINA, M. (2015). Tokugawa, Romanov, and Khmer: The Politics of Trade and Diplomacy in Eighteenth-Century East Asia. Journal of World History, 26(2), 269–294. កប៉ាល់កម្ពុជានឹងធ្វើពាណិជ្ជកម្មនៅកំពង់ផែណាហ្គាសាគី ។ នៅក្នុងបេសកកម្មដំបូងបំផុតរបស់កម្ពុជា ជំនួយផ្នែកយោធាត្រូវបានស្នើសុំ។ តូគូកាវ៉ា ឡេយ៉ាសូ បានបញ្ជូនដាវ និងអាវុធផ្សេងៗទៀត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ឡេយ៉ាសូ មិនចង់ចូលរួមក្នុងសកម្មភាពយោធាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ទេ។ នៅឆ្នាំ១៧៤២ ទំនាក់ទំនងផ្លូវការជាមួយជប៉ុន និងកម្ពុជាបានបញ្ចប់។ មន្ត្រី​កម្ពុជា​ឈប់​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​នៅ​ណាហ្គាសាគី។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា - ជប៉ុន: ពាណិជ្ជកម្ម

ពាណិជ្ជកម្ម 
ពាណិជ្ជកម្មមានទំហំធំទូលាយរវាងប្រទេសទាំងពីរ៖

 ជប៉ុនមកកម្ពុជា៖ ១៤,០ ពាន់លានយ៉េន (២០០៦)
 កម្ពុជាទៅជប៉ុន៖ ៩,៥ពាន់លានយ៉េន (២០០៦)

ការវិនិយោគ របស់ជប៉ុននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជារួមមានធនាគារភ្នំពេញពាណិជ្ជកម្ម ដែលជាក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នារបស់ក្រុមហ៊ុនហ្យ៉ុនដៃ ស៊្វីតសឺឡេន  និង ជប៉ុន SBI Group បានបើកដំណើរការក្នុងឆ្នាំ២០០៨។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា - ជប៉ុន: ជំនួយរបស់ជប៉ុន

ជំនួយរបស់ជប៉ុន 
ប្រទេសជប៉ុននៅតែជាប្រទេសម្ចាស់ជំនួយកំពូលរបស់កម្ពុជាដែលផ្តល់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការសរុបចំនួន ១.២ ពាន់លានដុល្លារចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩២។ Business in Cambodia | Japan - Business People Technology | www.japaninc.com ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៦ រដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន និង​កម្ពុជា​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​ដែល​បង្ហាញ​ពី​កម្មវិធី​ជំនួយ​ថ្មី​របស់​ជប៉ុន​ដែល​មាន​តម្លៃ ៥៩ លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក។ http://www.phnompenhpost.com/index.php/component/option,com_jcs/Itemid,52/crestrictid,7145/task,add/ 

រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានផ្តល់ជំនួយយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ ការដោះមីន និងការអប់រំ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា - ជប៉ុន: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 អង្គរវត្ត ម៉ារ៉ាតុង ដែលជាការរត់ម៉ារ៉ាតុងនៅកម្ពុជា បង្ហាញដោយកីឡាអូឡាំពិកជប៉ុន យូកូ អារីម៉ូរី ដែលគាំទ្រដោយស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំនៅកម្ពុជា។
 ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់កម្ពុជា។
 ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់ជប៉ុន
ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់កម្ពុជា

ឯកឧត្តមទួនសុចរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយប្រទេសភាគច្រើន រួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និង បារាំង ព្រមទាំងប្រទេសជិតខាងអាស៊ីទាំងអស់ រួមមាន ចិន ឥណ្ឌា វៀតណាម ឡាវ កូរ៉េខាងត្បូង និង ថៃ ។ រដ្ឋាភិបាល​គឺ​ជា​សមាជិក​នៃ​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ធំៗ​ជាច្រើន រួម​មាន ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ និង​ទីភ្នាក់ងារ​ឯកទេស​របស់​ខ្លួន​ដូចជា ធនាគារពិភពលោក និង ​មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ ។ រដ្ឋាភិបាល​គឺ​ជា​សមាជិក ​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) សមាជិក ​អាស៊ាន និង​របស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ។ នៅឆ្នាំ២០០៥ កម្ពុជាបានចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ។ រដ្ឋាភិបាលក៏ជាសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធប៉ាស៊ីហ្វិក (ជាអ្នកសង្កេតការណ៍) និង អង្គការសហប្រតិបត្តិការសៀងហៃ (ជាដៃគូសន្ទនា)។ Sok Udom Deth, and Serkan Bulut, eds. Cambodia's Foreign Relations in Regional and Global Contexts (Konrad-Adenauer-Stiftung, 2017; comprehensive coverage) full book online free.
ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់កម្ពុជា: សន្តិភាពអន្តរជាតិ

សន្តិភាពអន្តរជាតិ 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ប្រតិភូ​នៃ​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ថត​រូប​នៅ​វិមាន​សន្តិភាព រាជធានី​ភ្នំពេញ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១២។
កម្ពុជា​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ជម្លោះ​ទាក់ទិន​នឹង​កោះ​នៅ​ឈូង​សមុទ្រ និង​ផ្នែក​នៃ​ព្រំដែន​ជាមួយ​ប្រទេស​វៀតណាម។ លើស​ពី​នេះ​ទៀត ព្រំដែន​សមុទ្រ ​កម្ពុជា​មាន​ជាមួយ​វៀតណាម​ក៏​មិន​ទាន់​កំណត់​ដែរ។ ផ្នែកខ្លះនៃព្រំដែនកម្ពុជាជាមួយថៃមិនមានកំណត់ទេ ហើយព្រំប្រទល់ដែនសមុទ្រជាមួយប្រទេសថៃក៏មិនត្រូវបានកំណត់ច្បាស់លាស់ដែរ។

កម្ពុជា​ជា​កន្លែងដឹកជញ្ជូនហេរ៉ូអ៊ីន ​ត្រីកោណ​មាស ហើយ​អាច​ជា​កន្លែងលាងលុយ ។ មាន​អំពើ​ពុករលួយ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​គ្រឿង​ញៀន​ក្នុង​ផ្នែក​នៃ​រដ្ឋាភិបាល យោធា និង​ប៉ូលិស។ ប្រទេស​កម្ពុជា​ក៏​ជា​កន្លែង​ផលិត ​អាភៀន​ខ្នាត​តូច ហេរ៉ូអ៊ីន និង ​អំហ្វេតាមីន ។ ប្រទេសនេះគឺជាអ្នកផលិតកញ្ឆា ដ៏ធំសម្រាប់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់កម្ពុជា: ឯកឧត្តមទួនសុច ទំនាក់ទំនងការទូត

ឯកឧត្តមទួនសុច ទំនាក់ទំនងការទូត 
alt=|កណ្តាល|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ទំនាក់ទំនងការទូតកម្ពុជា។
+ប្រទេសដែលកម្ពុជាមានទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយ:#CountryDate111 កក្កដា 1950219 ធ្នូ 1950327 កក្កដា 1951416 វិច្ឆិកា 1951516 វិច្ឆិកា 1951615 មករា 1952715 ឧសភា 1952828 ឧសភា 1952928 ឧសភា 19521030 ឧសភា 1952114 វិច្ឆិកា 1952121953131953144 ឧសភា 19541512 កក្កដា 19551615 មិថុនា 1956176 វិច្ឆិកា 19561816 មេសា 19571927 សីហា 19572016 មេសា 19572119 កក្កដា 19582213 February 19592318 February 19592415 April 19602530 November 19602626 April 19612713 July 19632822 July 19632920 December 1964301 February 19663119663224 June 1967339 October 1967349 October 1967359 October 1967369 October 1967379 October 1967389 October 1967399 October 1967409 October 19674119 October 19674219 March 196843May 1970445 October 19724513 October 1972461 August 197347September 19744818 April 1975495 September 1975504 December 19755131 May 197652Before 198353March 1984541980s—1980s5516 February 19905627 April 19915725 November 19915813 December 1991–17 December 19915919 December 1991609 March 19926123 April 19926223 May 19926329 May 1992645 June 1992659 June 19926614 June 19926717 February 1993686 June 19936916 February 19947025 February 19947110 March 19947225 March 1994–25 March 19947326 April 19947429 April 19947515 May 19947614 June 19947718 June 19947829 June 19947916 July 19948029 September 1994817 October 19948221 October 19948327 October 1994841 November 19948517 November 1994862 December 1994875 January 19958823 January 19958926 January 1995902 February 19959122 February 1995928 March 19959310 March 19959423 March 1995956 April 19959612 April 1995972 May 19959818 May 19959924 May 199510018 August 19951017 September 199510221 September 199510322 September 199510422 September 199510526 September 199510625 October 199510729 November 19951081 February 199610915 February 199611026 February 199611126 February 19961128 April 19961138 May 199611416 July 199611515 August 199611610 September 199611723 October 199611829 October 199611920 February 19971205 March 199712125 March 199712214 October 199912330 October 199912416 August 200012513 September 200012628 May 200112730 June 200112815 May 200212929 July 200213019 June 200313123 December 200313231 August 200513329 September 20051348 March 200613525 April 20071361 April 20081379 April 200813813 November 20081392 March 200914029 June 20091414 July 200914212 October 200914326 October 200914416 November 200914512 January 201014612 January 201014716 January 201014818 January 20101492 February 20101509 February 201015122 February 201015227 April 201015328 April 201015428 April 201015518 May 201015627 May 201015725 June 201015830 June 201015930 June 20101602 July 20101616 August 20101627 October 201016325 October 201016412 April 20111658 June 201116628 June 201116720 July 201116822 July 201116931 October 201117022 February 201217128 April 201617220 January 201717316 November 201817411 July 201917511 November 201917623 January 2020
ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់កម្ពុជា: ប្រទេសមានទំនាក់ទំនង

ប្រទេសមានទំនាក់ទំនង 
មានប្រទេសចំនួន ១៧ ដែលបានបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយកម្ពុជា៖
ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់កម្ពុជា: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 បញ្ជីរាយនាមបេសកកម្មការទូតនៅកម្ពុជា
 បញ្ជីរាយនាមបេសកកម្មការទូតកម្ពុជា។
ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ

ទំនាក់​ទំនងអន្តរជាតិ (IR) គឺ​ជា​ការ​សិក្សា​អំពី​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ប្រទេស, តួនាទីនៃរដ្ឋអធិបតេយ្យ,​ អង្គការរដ្ឋាភិបាលអន្តរជាតិ (IGO)​, អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលអន្តរជាតិ​ (INGO),​ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល (NGO), និង​ ក្រុមហ៊ុនអន្តរសហប្រតិបត្តិការ (MNC)។​ ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិគឹជាការសិក្សាមួយនិង វិស័យគោលការណ៍សារធារណៈមួយ និងអាចជាវិជ្ជមាននិងសាមញ្ញព្រោះវាវែកញែកនិង រៀបចំយ៉ាងច្បាស់នូវគោលនយោបាយក្រៅប្រទេសរបស់រដ្ឋមួយ។​  សកម្មភាពនយោបាយ, កាលបរិច្ឆេទទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិពីពេលបុរាណនៃក្រិច (Thucydides (ca. 460-395
BC) ហើយនិងនៅដើមសតវត្សទី២០ ក្លាយជាមុខវិជ្ជាការសិក្សាដាច់ពីគ្នា (No. 5901 in the 4-digit UNESCO Nomenclature) ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ, ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិគឺជាមុខវិជ្ជាសិក្សាដែលរួមបញ្ចូលច្រើនមុខវិជ្ជា។ក្រៅពីវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ​ មុខវិជ្ជាទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិរួមយកនូវគ្រឿងគំនិតបញ្ញវ័ន្តពីវិស័យផ្សេងៗដូចជា វិទ្យាសាស្ត្របច្ចេកទេសនិង វិស្វករ, សេដ្ឋកិច្ច, ប្រវត្តិវិទ្យា និង ច្បាប់អន្តរជាតិ, ទស្សនៈវិទ្យា, ភូមិវិទ្យា និង ការងារសង្គម, តារាវិទ្យា និង ឧក្រិដ្ឋវិទ្យា ចិត្តវិជ្ជា និង ការសិក្សាពីភេទ, វប្បធម៌ ។ កម្រិតនៃទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិគឺយល់ពីសកលរូបនីយកម្ម, អធិបតេយ្យភាពរដ្ឋ និង សន្តិសុខពិភពលោក, លំនឹងនៃសេដ្ឋកិច្ច, ការរីកសាយភាយនៃនុយក្លេអ៊ែរ​ និង ជាតិនិយម, ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និង ហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោក, ភេវរកម្ម និង ឧក្រិដ្ឋកម្មដែលរៀបចំ, សន្តិសុខមនុស្សលោក, ការជ្រៀតជ្រែកក្រៅប្រទេស និង សិទ្ធិមនុស្ស។
ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ
ប្រវត្តិនៃទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិអាចរកឃើញនៅរាប់ពាន់ឆ្នាំមុន។ ឧទាហរណ៍ Barry Buzan និង​ Richard little ចាត់ទុកការទាក់ទងគ្នានៃរដ្ឋទីក្រុងបុរាណ Sumerian នាឆ្នាំ៣៥០០​មុនគ.ស ជាប្រព័ន្ធអន្តរជាតិពេញលេញដំបូងបង្អស់។ ប្រវត្តិនៃទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិអាស្រ័យទៅលើរដ្ឋអធិបតេយ្យគឺជានិច្ចជាកាលត្រូវនិយាយត្រលប់ទៅ
Peace of Westphalia នៃឆ្នាំ១៦៤៨ដែលជាជំហានថ្មមួយក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធរដ្ឋទំនើប មុនពេលនេះមកដល់ អង្គការអឺរ៉ុបសម័យយុគកណ្តាលនៃអាជ្ញាធរនយោបាយបានអាស្រ័យលើបញ្ជាសាសនាដែលមិនច្បាស់លាស់មួយ។ ផ្ទុយពីភាគច្រើននៃជំនឿ, Westphalia នៅតែបញ្ចូលគម្របប្រព័ន្ធនៃអធិបតេយ្យភាពជាពិសេសនៅក្នុងThe Holy Roman Empire។ លើសពី the Peace of Westphalia, the Treaty of Utrecht នៃឆ្នាំ១៧១៣គឺត្រូវបានគេគិតថាឆ្លុះបញ្ចាំងពីការកើតឡើងនៃលំនាំដែលអធិបតេយ្យភាពគ្មានភាពផ្ទៃក្នុងស្មើគ្នានៅក្នុងទឹកដីជាក់លាក់មួយ
ហើយគ្មានមេបញ្ជាការពីក្រៅជាអ្នកមានអំណាចផ្តាច់ការតាមព្រំដែនទឹកដីអធិបតេយ្យភាពឡើយ។ ប៉ុន្មានគ្រោតគ្រាតទសវត្សឆ្នាំ១៥០០ដល់ឆ្នាំ១៧៨៩ បានឃើញនូវការងើបឡើងនៃរដ្ឋឯករាជ្យ និង អធិបតេយ្យ, ស្ថាប័នការទូតនិង អាវុធហត្ថ។ បដិវត្តដ៍បារាំងបន្ថែមគំនិតថ្មីទៅលើនេះដែលថាគ្មាន ព្រះអង្គម្ចាស់ ឬ មនុស្សមួយក្រុមណាដែលអាចចាត់ទុកជាជាតិសាសន៍មួយប៉ុន្តែគឺប្រជាជននៃរដ្ឋនោះដែលគួរតែត្រូវគេចាត់ទុកជាអធិបតេយ្យភាព។ពាក្យ សាធារណរដ្ឋកើនឡើងក្លាយជាន័យដូចរបស់វា។. 

ប្រព័ន្ធដែលគាំទ្រតុល្យភាពនៃអធិបតេយ្យភាពនៃរដ្ឋរបស់អឺរ៉ុបនេះបាននាំចេញទៅ អាមេរិក, អាហ្វ្រិច និង អាស៊ីតាមការដាក់អាណានិគម និង ស្តង់ដានៃការរស់នៅ។ ប្រព័ន្ធអន្តរជាតិទំនើបចុងក្រោយក៏ត្រូវបានគេបង្កើតឡើងតាមដោះអាណានិគមកម្លុងពេលសង្គ្រាមត្រជាក់។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ, វាហាក់បីដូចជាស្រួលពេក។ កម្លុងពេលដែលប្រព័ន្ធnation-stateត្រូវគែចាត់ទុកថាទំនើប, រដ្ឋមួយចំនួនមិនទាន់បានសហការណ៍នឹងប្រព័ន្ធនេះនៅឡើយហើយត្រូវបានគេហៅថា ផ្តើមទំនើប។

ជាងនេះទៅទៀត, រដ្ឋមួយក្តាប់ធំបានប្តូរលើសពីការទទូចនៃអធិបតេយ្យភាពពេញលេញហើយអាចចាត់ទុកជាក្រោយទំនើប។សមត្ថភាពនៃទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិពេលបច្ចុប្បន្នស្តែងដើម្បីពន្យល់ទំនាក់ទំនងរវាងប្រភេទផ្សេងៗនៃរដ្ឋនោះគឺជម្លោះ។ “Level of analysis” គឺជារបៀបមួយនៃការមើលប្រព័ន្ធអន្តរជាតិដែលរួមបញ្ចូលទាំងកម្រិតបុគ្គល, រដ្ឋក្នុងជាក្រុមមួយ, កម្រិតអន្តរជាតិនៃសហប្រត្តិបត្តិការនិង ទំនាក់ទំនងរដ្ឋាភិបាល, និងកម្រិតសាកលលោក។

អ្វីដែលច្បាស់ថាជាទ្រឹស្តីនៃទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិមិនត្រូវបានអភិវឌ្ឍរហូតដល់ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ហើយត្រូវចាត់ការនឹងពត៌មានលំអិតខាងក្រោម។ ប៉ុន្តែទ្រឹស្តីIR មានប្រពៃណីយ៉ាងយូរទៅលើផ្នែកផ្សេងនៃវិទ្យាសាស្ត្រសង្គម។ ការប្រើអក្សរធំនៃ I និង​ R ក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិមានគោលដៅដើម្បីរំលេចនូវវិន័យនៃការសិក្សាទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ ពីបាតុភូតនៃទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ ឯកសារយោងមួយចំនួនដូចជា Sun Tzu’s The
Art of War (6th Century BC), Thucydides’ History of the Peloponnesian War (5th Century BC), Chanakya’s Arthashastra (4th
Century BC) ក្លាយជាការជំរុញនៃទ្រឹស្តីប្រាកដនិយជាមួយនឹង Hobbes’ Leviathan and MAchiavelli’sThe Prince ផ្តល់នូវការវែកញែកជ្រៅទៅទៀត។
ទំនាយព្រះច័ន្ទឈាម

ទំនាយព្រះច័ន្ទឈាម គឺជាស៊េរីនៃទំនាយរបស់គ្រូគង្វាលគ្រីស្ទាន John Hagee និង Mark Biltz ដែលទាក់ទងនឹងស៊េរីនៃព្រះច័ន្ទពេញវង់ចំនួន 4 ក្នុងឆ្នាំ 2014 និង 2015 ។ ការព្យាករណ៍បានចែងថា តេត្រាដ (ជាស៊េរីនៃ សូរ្យគ្រាស ជាប់ៗគ្នាចំនួនបួន - សរុបទាំងអស់ និងស្របគ្នានៅ ថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ - ដោយមានព្រះច័ន្ទពេញវង់ចំនួនប្រាំមួយនៅចន្លោះ ហើយមិនមានបាតុភូតចន្ទគ្រាសដែលរំខាន) ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅ ខែមេសា ឆ្នាំ 2014 តាមច័ន្ទគតិ គឺជាការចាប់ផ្តើមនៃសូរ្យគ្រាស។ ពេល​វេលា​បញ្ចប់ ​ដូច​ដែល​បាន​ពិពណ៌នា​នៅ​ក្នុង​ព្រះគម្ពីរ​ក្នុង ​សៀវភៅ​យ៉ូអែល ២:៣២ កិច្ចការ ២:២០ និង ​វិវរណៈ ៦:១២។ tetrad បានបញ្ចប់ដោយ ចន្ទគ្រាសនៅថ្ងៃទី 27-28 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2015 ។