navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អ៊ីណូរី មីណាសេ

ជាតារាសម្តែងសំលេងតួស្រីនិងអ្នកចម្រៀងស្រីប្រជាជនជប៉ុន កំណើតនៅខេត្តតូក្យូ, ជាប់ទាក់ទងជា Sony Music Artists ចាប់ផ្តើមក្លាយជាតារាសម្តែងសំលេងឆ្នាំ ២០១០ បានដើរតួនាទីសំខាន់ដំបូងរបស់នាងក្នុងរឿង Occult Academy (២០១០) ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកបានទទួលតួនាទីធំ ៗ និងឈានមុខគេជាងមុន។ )
អ៊ីណូរី មីណាសេ: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

  
  

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងសំឡេងជប៉ុន
អ៊ីតាលី

ប្រទេសអ៊ីតាលី (ភាសាអ៊ីតាលី​៖ Italia) ដោយមាន​ឈ្មោះ​ជាផ្លូវការ​ថា សាធារណរដ្ឋអ៊ីតាលី (ភាសាអ៊ីតាលី​៖ Repubblica Italiana) គឺជា​ប្រទេស​មួយ​ស្ថិតនៅ​តំបន់អឺរ៉ុបខាងត្បូង ភាគខាងជើងនៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ ប្រទេសនេះបានគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីសរុប ៣០១,២៣០ គម២ និងមានព្រំដែនគោកជាមួយប្រទេសបារាំង ស្វីស អូទ្រីស ស្លូវេនី ក៏ដូចជារដ្ឋតូចៗជាច្រើនមាន វ៉ាទីកង់ និងសានម៉ារីណូ​។ ជាមួយនឹងប្រជាជនជាង ៦០ លាននាក់ អ៊ីតាលីគឺជារដ្ឋសមាជិកដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតទីបីនៃសហភាពអឺរ៉ុប។ ទីក្រុងរ៉ូមគឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេស។

អ៊ីតាលី គឺជា​ទីកន្លែង​កំណើត​នៃ​វប្បធម៌​អឺរ៉ុប​ជាច្រើន ដូចជា អឺទ្រូសកាន (Etruscans) និង រ៉ូម៉ាំង (Romans) និង ក្រោយមក​វា​គឺជា​ទីកន្លែង​កំណើត​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ និង​ចលនា​នៃ​ការកកើត​សាឡើងវិញ ដែល​ចាប់ផ្ដើម​ចេញពី​តំបន់​ទុសកានី (Tuscany) ហើយ​សាយភាយ​ទៅ​ពាសពេញ​ទ្វីបអឺរ៉ុប​។ រដ្ឋធានីរ៉ូម​របស់​អ៊ីតាលី គឺជា​មជ្ឈមណ្ឌល​នៃ​អរិយធម៌​លោកខាងលិច​អស់​ជាច្រើន​សតវត្ស​មកហើយ​។ អ៊ីតាលី បាន​អនុវត្ត​នយោបាយ​អាណានិគមនិយម​ចាប់ពី​ពាក់កណ្ដាល​សតវត្សទី១៩ រហូតដល់​ពាក់កណ្ដាល​សតវត្សទី២០​។ 

សព្វថ្ងៃនេះ អ៊ីតាលី​គឺជា​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​ជា​ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ជាមួយ​អត្រា​គុណភាព​ជីវិត​ខ្ពស់​ជាងគេ​ទី៨ លើ​ពិភពលោក​។ អ៊ីតាលី បាន​ចូល​ជា​សមាជិក "សហភាពអឺរ៉ុប" និង អង្គការ​សន្ធិសញ្ញា​អាត្លង់ទិកខាងជើង (ណាតូ)​។ លើសពីនេះ អ៊ីតាលី​ក៏​ជា​សមាជិក​នៃ ប្រទេស​ឧស្សាហកម្ម​លូតលាស់​ទាំង៨ (G8) ដោយ​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ធំជាងគេ​ទី៧ លើ​ពិភពលោក, អង្គការ​សហប្រតិបត្តិការ​ និង​ការអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច (OECD), អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO), ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប (Council of Europe), សហភាពអឺរ៉ុបខាងលិច (Western European Union), Central European Initiative, និង ជា​សមាជិក​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សិនហ្គេន (Shengen) ។ អ៊ីតាលី បាន​ចំណាយ​ទៅលើ​វិស័យ​ការពារជាតិ​ច្រើនជាងគេ​ទី៧​លើ​លោក និង​ជា​រដ្ឋ​កាន់កាប់​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​តាមរយៈ​អង្គការណាតូ​។ នៅ​ថ្ងៃទី០១ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០០៧ អ៊ីតាលី​បាន​ក្លាយជា​សមាជិក​មិនអចិន្ត្រៃយ៍​នៃ​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​អង្គការសហប្រជាជាតិ សម្រាប់​អាណត្តិ​រយៈពេល​ពីរ​ឆ្នាំ​។
អ៊ីនឆុន

អ៊ីនឆុន (; ប្រែតាមតាមព្យញ្ជនៈ "ទន្លេចិត្តល្អ"), ឈ្មោះពីមុន ជេមុលផូ (제물포, Jemulpo) រហូតដល់រយៈពេលក្រោយឆ្នាំ 1910 ជាផ្លូវការ ទីក្រុងមហានគរអ៊ីនឆុន (인천광역시), គឺជាទីក្រុងមួយស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជាប់ព្រំដែនសេអ៊ូល និងខេត្តក្យង់គីខាងកើត រស់នៅតាំងពីយុគថ្មរំលីង អ៊ីនឆុនជាផ្ទះសម្រាប់មនុស្សត្រឹមតែ 4,700 នៅពេលដែលវាបានក្លាយជាកំពង់ផែអន្តរជាតិក្នុងឆ្នាំ 1883 សព្វថ្ងៃនេះប្រជាជនប្រហែល 3 លាននាក់រស់នៅក្នុងទីក្រុង ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបីរបស់កូរ៉េខាងត្បូងបន្ទាប់ពីទីក្រុងសេអ៊ូល និងប៊ូសាន
អ៊ីនធើណេត

thumb|right|250px

កម្ពុជានធើណេត រឺ ភាសាខ្មែរថា អន្តរបណ្ដាញ គឺជាប្រព័ន្ឋឬ បណ្តាញរបស់ពិភពលោក​ ដើម្បីធ្វើការ ទំនាក់ទំនង គ្នា តាមម៉ាស៊ីន កុំព្យូទ័រ ដែលបានប្រើប្រាស់ ប្រព័ន្ឋអ៊ីនធើណេត ឬ សេវាអ៊ីនធើណេត ជាលក្ខណះស្តង់ដា ដើម្បី បំរើការដល់ អ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើនលាន​នាក់នៅលើ សាកលលោក។ ប្រព័ន្ឋនេះប្រើ«TCP/IP» (Internet Protocol Suite)សំរាប់បម្រើដល់អ្នកប្រើប្រាស់ ជាច្រើននៅពិភពលោក។
អ៊ីនធើណេតជាប្រព័ន្ឋដែលមានបណ្ដាញច្រើន ដូចជាបណ្ដាញឯកជន សាធារណះ នៃបណ្ឌិតសភា នៃរដ្ឋាភិបាល ។ល។ ដែលភ្ជាប់គ្នាតាមខ្សែឫឥតមានខ្សែ
វាមានព័ត៍មាននិង ការបម្រើច្រើន ដូចជា «ហាយផើថិច» (hypertext)របស់«វ៉ើល វ៉ាយ វ៉ិប» វ.វ.វ. (World Wide Web - WWW.) និងមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ទ សំរាប់ផ្ញើ «សារអេឡិចត្រូនិច» (អ៊ីម៉ែល)
ទូរទស្សន៍ វិទ្យុ ទូរស័ព្ទ កាសែត ។ល។ប្រើប្រព័ន្ឋអ៊ីនធើណេតតាម «VoIp» (ប្រព័ន្ឋសម្លេងតាមអ៊ីនធើណេត) និង«IPTV» (ប្រព័ន្ឋរូបភាពតាមអ៊ីនធើណេត) កាសែត សៀវភៅមើល ។ល។
អ៊ីនធើណេត: ប្រវត្តិអ៊ីនធើណេត

ប្រវត្តិអ៊ីនធើណេត 

សូមមើល ប្រវត្តិអ៊ីនធើណេត

មនុស្សជាច្រើន នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ កំពុងប្រើអ៊ីនធើណេត សំរាប់ការទាក់ទងគ្នាតាម ឆាត ឬ​តាមប្រព័ន្ធផ្សេងៗទៀត និងមានបណ្ដាញទំនាក់ទំនងសង្គមជាច្រើន តាមអ៊ីនធើណេត ដែលឥលូវនេះមានសារៈសំខាន់បំផុត។ 
អ៊ីនធើណេតចាប់ផ្ដើម នៅទសវត្ស៍ទី៦០ សតវត្សរ៍ទី២០ នៅ សហរដ្ឋអាមេរិច នៅពេល​រដ្ឋភិបាល និងក្រុមហ៊ុនខ្លះ ចង់បង្កើតបណ្ដាញកុំព្យូទ័រ ដែលជួយដំណើរការក្នុង ការទាក់ទង។

right|thumb|100px|លោកយេរេមី រីហ្វីណ អ្នកសេដ្ឋសាស្រ្ដ នៃសហរដ្ឋអាមេរិច ជាអ្នកដែលហៅ អ៊ីនធើណេត «បដិវត្ដន៍ ទនៃបច្ចេកវិជ្ចាលោកទី៣» និង សភាអីរ៉ុប បានយល់ព្រម នៅឆ្នាំ២០០៧។

នៅទសវត្ស៍ទី៨០ សតវត្សរ៍ទី២០ «មូលស្ថាបនាជាតិ របស់វិទ្យាសាស្រ្ត  នៃសហរដ្ឋអាមេរីក» (Science National Foundation) បាននាំបង្កើតអ៊ីនធើណេតជាមួយ ក្រុមហ៊ុនមួយផ្សេងទៀត សំរាប់ប្រើវា នៅលើពិភពលោកនាទសវត្ស៍ទី៩០ សតវត្សរ៍ទី២០ អ៊ីនធើណេតបានក្លាយទៅជានៃជំនួញ និងចាប់ផ្ដើមកើតមាន  «បដិវត្ដន៍ នៃបច្ចេកវិជ្ចាលើកទី៣» (គំនិតរបស់ លោកយេរេមី រីហ្វីណ) ដែលសភាអីរ៉ុបបានយល់ព្រម នៅឆ្នាំ២០០៧"Written declaration on establishing a green hydrogen economy and a third industrial revolution in Europe through a partnership with committed regions and cities, SMEs and civil society organisations​ ", Rule 116 of the Rules of Procedure by Zita Gurmai, Anders Wijkman, Vittorio Prodi, Umberto Guidoni and Claude Turmes (ភ្ជាប់នេះបានត្រូវឆែកឆេរនៅ ផ្ថៃទី១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១)នៅឆ្នាំ២០០៩ ១ភាគ៤នៃមនុស្សទាំងអស់ នៅលើផែនដី ប្រើអ៊ីនធើណេត
អ៊ីនធើណេតមិនមានក្រុមអ្នកគ្រប់គ្រងមួយណា ឫច្បាប់អំពីប្រើវាទេ ពណ្ដាញនីមួយៗ ដាក់ខ្នាតគំរូរបស់ខ្លូង តែមាន «សាចិវកម្មអ៊ីនធើណេត សំរាប់ដាក់ឈ្មោះ និងលេច» 
(Internet Corporation for Assigned Names and Numbers៖ ICANN) ដែលជាអង្គការ អន្តរជាតិ មិនយកកម្រៃទេ ដែលដាក់ពិធីសាអ៊ីនធើណេត តាម «ប្រព័ន្ទឈ្មោះវិស័យ» (Domain Name System) និង «ពិធិសាអ៊ីនធើណេត សំរាប់ដាក់អាសយដ្ឋានវ៉េប (Internet Protocol address)

នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០០៩ អង្គការសាចិវកម្មអ៊ីនធើណេត សំរាប់ដាក់ឈ្មោះនិងលេច បានយល់ព្រមថា អ៊ីនធើណេត អាចប្រើអក្សរ ដែលមិនជាអក្សរឡាតាំងដែរ (ដូចជាអក្សរខ្ញែរ) ពីព្រោះនៅ ផែនដីមានជាងមួយរយកោដិនាក់ ដែលប្រើអ៊ីនធើណេត នៅភាសាដែលមិនជាអក្សរឡាតាំងដែរBBC News: Internet addresses set for change: The internet regulator has approved plans to allow non-Latin-script web addresses, in a move that is set to transform the online world. (ភ្ជាប់នេះបានត្រូវឆែកឆេរនៅ ផ្ថៃទី១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១)
 thumb|right|1000xp|អ៊ីនធើណេតជាប្រព័ន្ឋដែលមានបណ្ដាញច្រើន។អ៊ីនធើណេតបានជួយមនុស្សជាតិច្រើន តាមការទាក់ទង ផ្ដល់ពត៍មាន ប្រជាធិបតេយ្យ ការអភិវឌ្ឍន៏ អំពីសុខភាព ការកំសាន្ដ ការអប់រំ ភាគកម្ម ។ល។ ប៉ុន្តែ មានបញ្ហាច្រើនដែរ ដូចជា ការតិទៀនពីប្រុទេសខ្លះ ដែលខ្លាចពីភាគកម្មរបស់ប្រជាជន និងមានពញ្ហាដែរ ពីមនុស្សខ្លះ ដែលប្រើអ៊ីនធើណេត សំរាប់សកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្ម (ចោរកម្ម រំលោភកូនក្មេង ។ល។)       

អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធើណេត ច្រើនជាងគេ មកពីប្រទេសចិន ហើយភាសាអង់គ្លេស ភាសាដែលមានទំព័រច្រើនជាង នៅលើអ៊ីនធើណេត (ភាសាខ្ញែរមិនទាន់មានច្រើនទេ)
នៅខែមិថុនាឆ្នាំ២០១១ មានអ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធើណេត ២១១០លាននាក់ នៅលើផែនដីInternet Growth Statistics  (ភ្ជាប់នេះបានត្រូវឆែកឆេរនៅ ផ្ថៃទី១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១)ទោះបី នៅប្រទេសខ្លះ ដូចសហរដ្ឋអាមេរិច ប្រុសនិងស្រីប្រើអ៊ីនធើណេត ស្មើគ្នា (ជាពិសេសប្រទេស ដែលស្រីមានកាលានុវត្តភាពដូចគ្នាមនុស្សប្រុស ប៉ុន្ដែមានមនុស្សប្រុស ប្រើអ៊ីនធើណេតច្រើនជាងស្រី ។
អ៊ីនធើណេត: វិជ្ជាយត្តស័ព្ទនៅអ៊ីនធើណេត

វិជ្ជាយត្តស័ព្ទនៅអ៊ីនធើណេត 

ពីព្រោះ អ្នកដែលបង្កើតប្រព័ន្ទអ៊ីនធើណេត មកពីសហរដ្ឋអាមេរិច វិជ្ជាយត្តស័ព្ទអន្តរជាតិ របស់វា មកនៅភាសាអង់គ្លេស ប៉ុន្តែមានប្រទេសច្រើន ដែលតម្រូវ វិជ្ជាយត្តស័ព្ទនៅភាសារបស់ខ្លូង 
នៅភាសាខ្មែរ មិនទាន់មានច្បាប់ជាផ្លូវការ សំរាប់តម្រូវវិជ្ជាយត្តស័ព្ទ​ អ៊ីនធើណេត ដូច្នេះ គេប្រើពាក្យអង់គ្លេសជាច្រើន នៅអក្សរខ្ញែរ វិជ្ជាយត្តស័ព្ទអ៊ីនធើណេត ដែលសំខាន់ជាងគេ៖ 
អ៊ីនធើណេត ដែលមកពីអក្សរឡាតាំង «internet» គឺ«inter»ជាបុព្វបទ នៅភាសាឡាតាំង មានន័យថា «រវាង រឺអន្តរ» និង«net មកពីពាក្យ network» ដែលជា «សំណាញ់» (ដូចសំណាញ់ពីងពាង) ទៅជាបញ្ដាញ
ប្រូសេរ ជា«browser» នៅភាសាអង់គ្លេស បកប្រែ «មើលទ្រួស» ជាកម្មវិធីសំរាប់ មើលទ្រូសទំព័រ 
«email» អ.សារ
«World Wide Web» បណ្ដាញធំសកល
«URL» (Uniform Resource Locator) តំណាំងធនធានឯកសណ្ឋាន
«HTML» (Hyper Text Mark-up Language) 
«Spam»
អ៊ីនស្តាក្រាម

អ៊ីនស្តាក្រាម  គឺជាសេវាកម្មចែករំលែក រូបថត និងវីដេអូ ដែលគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុនអាមេរិកវេទិកាមេតា ។ កម្មវិធីនេះអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ផ្ទុកឡើងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលអាចត្រូវបានកែសម្រួលជាមួយនឹង តម្រង និងរៀបចំដោយ ប្រើសញ្ញា និង ការដាក់ស្លាកភូមិសាស្ត្រ ។ សារបង្ហោះអាចត្រូវបានចែករំលែកជាសាធារណៈ ឬជាមួយអ្នកតាមដានដែលបានអនុម័តជាមុន។ អ្នកប្រើប្រាស់អាចរកមើលខ្លឹមសាររបស់អ្នកប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតតាមស្លាក និងទីតាំង មើលមាតិកាពេញនិយម ដូចជា រូបថត និងធ្វើតាមអ្នកប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀត ដើម្បីបន្ថែមខ្លឹមសាររបស់ពួកគេទៅក្នុងព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន។
អ៊ីប៉ូតេនុស

200px|frame|right|ត្រីកោណកែង និងអ៊ីប៉ូតេនុសរបស់វា h ជាមួយនឹងរង្វាស់ជ្រុងជាប់នឹងអ៊ីប៉ូតេនុស c1 និង c2
អ៊ីប៉ូតេនុស​ជាជ្រុងដែលមានរង្វាស់វែងជាងគេ និង ជាជ្រុងដែលឈមនឹងមុំកែង នៃត្រីកោណកែង។ គេអាចរកប្រវែងអ៊ីប៉ូតេនុស​ដោយ​អនុវត្ត​​ទ្រឹស្តីបទពីតាករ ដែលពោលថា ការ៉េនៃរង្វាស់អ៊ីប៉ូតេនុសស្មើនឹងផលបូកការ៉េនៃរង្វាស់ជ្រុងពីរទៀត។ រង្វាស់អ៊ីប៉ូតេ​តែងតែវែងជាងប្រវែងនៃជ្រុងពីរទៀតជានិច្ច ហើយវាក៏ជាអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ ABC ដែរ។

 

thumb|left|អ៊ីប៉ូតេនុស AB នៃត្រីកោណ ABC thumb|អ៊ីប៉ូតេនុស AC គឺជាអង្កត់ផ្ចិត​នៃ​រង្វង់ចារឹកក្រៅ​ត្រីកោណ ABC

Category:ត្រីកោណ
Category:ត្រីកោណមាត្រ

de:Rechtwinkliges Dreieck#Hypotenuse
vi:Tam giác#Phân loại tam giác
អ៊ីពែបូល

right|thumb|439px

អ៊ីពែបូលគឺជាសំនុំចំនុច  នៅក្នុងប្លង់ ដែលផលដកចំងាយរវាងចំនុច ​ ទៅនឹងចំនុចនឹងពីរ ស្មើនឹងចំនួនថេរ ។ ចំនុចនឹងពីរហៅថាកំនុំ។
អ៊ីពែបូល: ទំរង់ស្តង់ដាសមីការអ៊ីពែបូល

ទំរង់ស្តង់ដាសមីការអ៊ីពែបូល 
 ទ្រឹស្តីបទ 
ទំរង់ស្តង់ដាសមីការអ៊ីពែបូលដែលមានផ្ចិត  គឺ

ក.  បើអ៊ីពែបូលមានអ័ក្សទទឹងដេក ។

ខ.  បើអ៊ីពែបូលមានអ័ក្សទទឹងឈរ ។

កំពូលអ៊ីពែបូលស្ថិតនៅចំងាយ  ឯកតាពីផ្ចិត ហើយកំនុំស្ថិតនៅចំងាយ​  ​ឯកតាពីផ្ចិត ។ លើសពីនេះទៀត គេបាន  ។
អ៊ីពែបូល: ទ្រឹស្តីបទ

ទ្រឹស្តីបទ 
ទំរង់ស្តង់ដាសមីការអ៊ីពែបូលដែលមានផ្ចិត  គឺ

ក.  បើអ៊ីពែបូលមានអ័ក្សទទឹងដេក ។

ខ.  បើអ៊ីពែបូលមានអ័ក្សទទឹងឈរ ។

កំពូលអ៊ីពែបូលស្ថិតនៅចំងាយ  ឯកតាពីផ្ចិត ហើយកំនុំស្ថិតនៅចំងាយ​  ​ឯកតាពីផ្ចិត ។ លើសពីនេះទៀត គេបាន  ។
អ៊ីពែបូល: [[អាស៊ីមតូត]]អ៊ីពែបូល

អាស៊ីមតូតអ៊ីពែបូល 
 ទ្រឹស្តីបទ 
 ចំពោះអ័ក្សទទឹងដេក សមីការអាស៊ីមតូតមានរាង  និង 

​ ចំពោះអ័ក្សទទឹងឈរ សមីការអាស៊ីមតូតមានរាង  និង
អ៊ីពែបូល: ទ្រឹស្តីបទ

ទ្រឹស្តីបទ 
 ចំពោះអ័ក្សទទឹងដេក សមីការអាស៊ីមតូតមានរាង  និង 

​ ចំពោះអ័ក្សទទឹងឈរ សមីការអាស៊ីមតូតមានរាង  និង
អ៊ីពែបូល: សមីការអ៊ីពែបូលដែលមានផ្ចិតស្ថិតនៅចំគល់អ័ក្ស

សមីការអ៊ីពែបូលដែលមានផ្ចិតស្ថិតនៅចំគល់អ័ក្ស 
បើផ្ចិតអ៊ីពែបូលស្ថិតនៅចំគល់អ័ក្ស គេបានទំរង់ស្តង់ដារបស់សមីការ​អ៊ីពែបូលគឺ 

ក.  បើអ៊ីពែបូលមានអ័ក្សទទឹងដេក ។

ខ.  បើអ៊ីពែបូលមានអ័ក្សទទឹងឈរ ។

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
អ៊ីម៉េលដា ម៉ាកូស

right|thumb|អ៊ឹមអែលដា ម៉ាកូស

អ៊ឹមអែលដា ម៉ាកូស (កើត 2 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1929 ) គឺជា ស្ត្រីមេម៉ាយ របស់អតីតប្រធានាធិបតី ហ្វ៊ីលីពីន Ferdinand ម៉ាកូស។ នាងបាន បម្រើការងារជា ស្ត្រីទីមួយ នៃ ប្រទេសហ្វីលីពីន ពីឆ្នាំ 1965 ដល់ឆ្នាំ 1986 ។Katherine Ellison, Imelda, Steel Butterfly of the Philippines, McGraw-Hill, New York, 1988. ISBN 0-07-019335-5Imelda: a Story of the Philippines, Beatriz Francia

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: នយោបាយ
អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល

អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ ជូលីយ៉ាណូ អេនរីកូ និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៤ នៅលើ Cartoon Network ។
អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល: តួអង្គ

តួអង្គ 

 អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ អង់ដ្រី ឌូអាតេ) គឺជាក្មេងប្រុសអាយុ ៨ ឆ្នាំ។
 ចូរ៉េល (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ជូលីយ៉ាណូ អេនរីកូ) បងប្រុសរបស់អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល។
 សេអ៊ូ អេដសាន់ (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ សេសារ ម៉ាចេទី) ឪពុករបស់អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល។
 ដូណា ដានូសា (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ តានីយ៉ា ហ្គៃដាជី) ម្តាយរបស់អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល។
 វ៉ូវ៉ូ ជីជី (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ សេស៊ីលីយ៉ា ឡេមេស) ជីដូនរបស់អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល។
 វ៉ូវ៉ូ ជូជូ (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ មេលីសា ហ្គាសៀ) ជីដូនស្លូតត្រង់របស់អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល។
 នីកូ (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ហ៊ូហ្គោ ភីកជី) កូនប្រុសច្បងរបស់គ្រួសារ, បងប្រុសរបស់អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េលនិងចូរ៉េល។
 ឡារ៉ា (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ មេលីសា ហ្គាសៀ) មិត្តល្អបំផុតរបស់អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល។
 Tosh (បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ហ៊ូហ្គោ ភីកជី) គឺជាឆ្កែនិយាយរបស់អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល។
 សាសា () គឺជាឈីហ្វាហ្វាពណ៌ត្នោតខ្ចី។
 អាណា កាតារីណា (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ មេលីសា ហ្គាសៀ) គឺជាក្មេងស្រីអាយុ ៨ ឆ្នាំជាមួយសក់​ពណ៌​ទង់ដែង។
 សាម៉ាន់ថា (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ជូសារ៉ា ម៉ាកេស) គឺជាក្មេងស្រីយក្សពណ៌បៃតង។
 ស្ទីវ ម៉ាហ្គាល់ (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ ហ៊ូហ្គោ ភីកជី) គឺជាវីរបុរសបែប​វាយ​ប្រហារសំណព្វរបស់អ៊ីម៉ៅ ដូ ចូរ៉េល។
អ៊ីរ៉ង់: ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានគេហៅភឺសៀ(រយះពេលយូមកហើយដោយមនុស្សដែលមិនមែនជាជនជាតិអ៊ីរ៉ង់)។ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់រឺប្រជាជនភឺសៀបានហៅប្រទេសរបស់ពួកគេជាអ៊ីរ៉ង។ប៉ុន្តែឈ្មោះផ្លូវការគឺភឺសៀសំរាប់ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនិងការកត់ត្រាផ្សេងៗ។នៅឆ្នាំ១៩៣៥Reza Shāh Pahlavi,
អ៊ីរ៉ង់: រដ្ឋបាលនៃប្រទេស

រដ្ឋបាលនៃប្រទេស
ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីកណ្ដាល ដែលមាន
ផ្ទៃដី ១,៦៩៨,១៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ(១៧ លើពិភពលោក)
ប្រជាជន ៨២,៥៣១,៧០០(១៨ លើពិភពលោក)ស្ថិតិឆ្នាំ២០១៨ 
ដង់ស៊ីតេប្រជាជន ៤៨នាក់/គីឡូម៉ែត្រ២។
អ៊ីរ៉ង់: ខេត្តបច្ចុប្បន្ន

ខេត្តបច្ចុប្បន្ន
thumb|1024|<center>ខេត្តនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់<center>
thumb|800|<center>ខេត្តនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់<center>

+ឈ្មោខេត្តជាអក្សរខ្មែរឈ្មោះខេត្តជាអក្សរអង់គ្លេសក្រុងរួមខេត្តផ្ទៃដីចំនួនប្រជាជនដង់ស៊ីតេប្រជាជន/គីឡូម៉ែត្រ២ក្រុងផែនទីចំណាំ Alborz Karaj   2,712,40080px Ardabil Ardabil  1,270,42080px Azerbaijan, East  Tabriz   3,909,65280px Azerbaijan, West  Urmia   3,265,21980px Bushehr Bushehr   1,163,400 80px Chahar Mahaal and Bakhtiari Shahrekord  947,76354.880px Fars  Shiraz   4,851,27437.580px Gilan Rasht   2,530,696176.780px Golestan  Gorgan   1,868,81988.01180px Hamadan  Hamadan style="text-align:right"|  1,738,23490.8880px Hormozgān  Bandar Abbas  1,776,41522.31180px Ilam Ilam   580,15827.7780px Isfahan  Isfahan  5,120,850 21In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.80px Kerman  Kerman   3,164,718 1480px Kermanshah Kermanshah   1,952,434 13Between 1950 and 1979, both Kermanshah province and city were known as Kermanshahan and between 1979 and 1995 were known as Bakhtaran.80px Khorasan, North  Bojnourd   863,092 6On 29 September 2004, Khorasan was divided into three provinces. North Khorasan; Razavi Khorasan; South Khorasan.80px Khorasan, Razavi  Mashhad   6,434,501 29On 29 September 2004, Khorasan was divided into three provinces. North Khorasan; Razavi Khorasan; South Khorasan.80px Khorasan, South  Birjand   768,898 8On 29 September 2004, Khorasan was divided into three provinces. North Khorasan; Razavi Khorasan; South Khorasan.80px Khuzestan  Ahvaz   4,710,509 1880px Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad  Yasuj   713,052 5Originally part of Khuzestan province. Until 1990, the province was known as Bovir Ahmadi and Kohkiluyeh.80px Kurdistan  Sanandaj   1,603,011 9Originally part of Gilan province.80px Lorestan  Khorramabad   1,760,649 9Originally part of Khuzestan province.80px Markazi  Arak   1,429,475 10Originally part of Mazandaran province. In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.80px Mazandaran  Sari   3,283,5821580px Qazvin Qazvin   1,273,7615On 31 December 1996, the shahrestans of Qazvin and Takestan were separated from Zanjan province to form the province of Qazvin.80px Qom  Qom   1,292,283 1Until 1995, Qom was a shahrestan of Tehran province.80px Semnan Semnan   702,3604Originally part of Mazandaran province. In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.80px Sistan and Baluchestan
  Zahedan   2,775,014 8Until 1986, the province was known as Baluchestan and Sistan.80px Tehran Tehran   13,267,637 13Until 1986, Tehran was part of Markazi province.80px Yazd  Yazd   1,138,533 10Originally part of Isfahan province. In 1986, part of Kerman province was transferred to Yazd province. In 2002, Tabas shahrestan (area: 55,344 km²) was transferred from Khorasan province to Yazd.80px Zanjan Zanjan   1,057,461 7Originally part of Gilan province. In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.80pxអ៊ីរ៉ង់ (សរុប) Tehran  79,926,270  34280px
អ៊ីរ៉ាក់

ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់  (ភាសាអារ៉ាប់៖ الْعِرَاق និងភាសាឃឺដ៖ عێراق) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអ៊ីរ៉ាក់ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ អ៊ីរ៉ាក់មានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសតួកគីនៅភាគខាងជើង អ៊ីរ៉ង់នៅភាគខាងកើត គុយវ៉ែតនៅភាគអាគ្នេយ៍ អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតនៅភាគខាងត្បូង ហ្សកដានីនៅភាគនិរតី និងស៊ីរីនៅភាគខាងលិច។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសនេះមានឈ្មោះថា បាកដាដ។ អ៊ីរ៉ាក់មានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ៤០ លាននាក់ ហើយពួកគេភាគច្រើនជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម។ អ៊ីរ៉ាក់មានភាសាផ្លូវការចំនួនពីរគឺ ភាសាអារ៉ាប់ និងភាសាឃឺដ ខណៈភាសាទទួលស្គាល់តាមតំបន់មាន ភាសាអង់គ្លេស ភាសាអារ៉ាមិចសម័យ ភាសាតួកគី និងភាសាអាមេនី។

ប្រទេសនេះមាន ១៩ខេត្ត និងតំបន់ស្វ័យតមួយ។ សាសនាសំខាន់ក្នុងប្រទេសគឺអ៊ីស្លាម។ អ៊ីរ៉ាក់គឺសម្បូរណ៍ដោយមរតកវប្បធម៍។ គំនូរ និងចម្លាក់របស់ប្រទេសនេះគឺជារបស់ល្អឥតខ្ចោះមួយ ក្នុងសិល្បៈអារ៉ាប់។
អ៊ីរ៉ាក់: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

អ៊ីរ៉ាក់សម័យបុរាណ

thumb|upright=1.45|right|Cylinder Seal, Old Babylonian Period, c.1800 BC, hematite. The king makes an animal offering to Shamash. This seal was probably made in a workshop at Sippar.Al-Gailani Werr, L., 1988. Studies in the chronology and regional style of Old Babylonian Cylinder Seals. Bibliotheca Mesopotamica, Volume 23. 

ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីរ៉ាក់អាចចាប់ផ្ដើមពី ៤០០០ ទៅ ៣១០០ មុន គ.ស។
អ៊ីរ៉ាក់: អ៊ីរ៉ាក់សម័យបុរាណ

អ៊ីរ៉ាក់សម័យបុរាណ

thumb|upright=1.45|right|Cylinder Seal, Old Babylonian Period, c.1800 BC, hematite. The king makes an animal offering to Shamash. This seal was probably made in a workshop at Sippar.Al-Gailani Werr, L., 1988. Studies in the chronology and regional style of Old Babylonian Cylinder Seals. Bibliotheca Mesopotamica, Volume 23. 

ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីរ៉ាក់អាចចាប់ផ្ដើមពី ៤០០០ ទៅ ៣១០០ មុន គ.ស។
អ៊ីរ៉ាក់: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ

thumb|Satellite map of Iraq.

អ៊ីរ៉ាក់ គឺជាប្រទេសធំលំដាប់ទី៥៨ នៅក្នុងពិភពលោក។ វាមានទំហំប្រហាក់ប្រហែលនឹងរដ្ឋកាលីហ្វញ៉ា របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

អ៊ីរ៉ាក់គ្របដណ្ដប់ដោយវាលខ្សាច់ ប៉ុន្តែនៅចន្លោះទន្លេ Euphrates និង Tigris គឺជាដីមានជីជាតិ។

អាកាសធាតុ

ភាគច្រើននៃផ្ទៃដីប្រទេសគ្រប់ដណ្ដប់ដោយអាកាសធាតុក្ដៅ។ រដូវរងារអាចមានសីតុណ្ហភាពដល់ ២១អង្សារ។ នៅរដូវក្ដៅគឺកម្រនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងណាស់។ នៅតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងប្រទេស មានអាកាសធាតុត្រជាក់កំឡុងរដូវរងារ និងពេលខ្លះមានព្រិលទៀតផង ហើយនៅពេលខ្លះអាចមានទឹកជំនន់ផង។
អ៊ីរ៉ាក់: អាកាសធាតុ

អាកាសធាតុ

ភាគច្រើននៃផ្ទៃដីប្រទេសគ្រប់ដណ្ដប់ដោយអាកាសធាតុក្ដៅ។ រដូវរងារអាចមានសីតុណ្ហភាពដល់ ២១អង្សារ។ នៅរដូវក្ដៅគឺកម្រនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងណាស់។ នៅតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងប្រទេស មានអាកាសធាតុត្រជាក់កំឡុងរដូវរងារ និងពេលខ្លះមានព្រិលទៀតផង ហើយនៅពេលខ្លះអាចមានទឹកជំនន់ផង។
អ៊ីរ៉ាក់: រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ

រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ

thumb|Baghdad Convention Center, the current meeting place of the Council of Representatives of Iraq.

នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ អ៊ីរ៉ាក់ជាប្រទេសលំដាប់ទី១១ ដែលអស្ថេរភាពផ្នែកនយោបាយ។ អំណាចកណ្ដាលគឺគ្រប់គ្រងដោយប្រធានាធិបតី Nouri al-Maliki ។

thumb|Pro-independence rally in Iraqi Kurdistan in September 2017

ច្បាប់

ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០០៥ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវបានអនុម័តដោយមានការគាំទ្រ 78%។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវគឺគាំទ្រដោយសហគមន៍ Shia និង Kurdish ប៉ុន្តែត្រូវបដិសេធដោយ Arab Sunnis ។

ច្បាប់ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌអ៊ីរ៉ាក់ គឺជាច្បាប់នៃប្រទេស។

យោធា

ទ័ពអាកាសអ៊ីរ៉ាក់ បច្ចប្បន្នមាន ៣០០០នាក់ ហើយប្រទេសនេះមានគម្រោងបង្កើនអោយដល់ ១៨ ០០០ នាក់។

ទំនាក់ទំនងការបរទេស

thumb|US President Donald Trump with Iraqi Prime Minister Haider al-Abadi in 2017.

នៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៩ អ៊ីរ៉ាក់ក្លាយជាសមាជិកផ្លូវការទី១៨៦ ក្នុងអនុសញ្ញាអាវុធគីមី។ 

ទំនាក់ទំនងអ៊ីរ៉ង់ - អ៊ីរ៉ាក់ បានរីកចម្រើនចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2005 ដោយការផ្លាស់ប្តូរទស្សនកិច្ចជាន់ខ្ពស់។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីរ៉ាក់លោក Nouri al-Maliki បានធ្វើទស្សនកិច្ចជាញឹកញាប់ទៅអ៊ីរ៉ង់រួមជាមួយលោក Jalal Talabani ទស្សនកិច្ចជាច្រើនដងដើម្បីជួយជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីលើគ្រប់វិស័យ។ ជម្លោះចាប់ផ្ដើមមានឡើងក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩ នៅពេលអ៊ីរ៉ាក់ចោទប្រកាន់អ៊ីរ៉ង់ថាបានរឹបអូសយកអណ្ដូងប្រេងនៅតាមព្រំដែន។

ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ាក់និងទួរគីមានការតានតឹងយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែ រដ្ឋាភិបាលតំបន់ឃឺដប៉ះទង្គិចគ្នារវាងតួកគីនិងគណបក្សពលករឃឺដ(PKK)ត។ 
នៅខែតុលាឆ្នាំ 2011 រដ្ឋសភាតួកគីបានបង្កើតច្បាប់មួយដែលផ្តល់ឱ្យកងកម្លាំងតួកគីនូវលទ្ធភាពបន្តពួកឧទ្ទាមលើព្រំដែននៅអ៊ីរ៉ាក់។"

សិទ្ធិមនុស្ស

ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ាក់និងប្រជាជនឃឺដរបស់ខ្លួនមានភាពជូរចត់ក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រនាពេលថ្មីៗនេះជាពិសេសជាមួយយុទ្ធនាការប្រល័យពូជសាសន៍របស់សាដាមហ៊ូសេននៅឆ្នាំ 1980 ។ បន្ទាប់ពីការងើបបះបោរនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ជនជាតិឃឺដជាច្រើននាក់បានភៀសខ្លួនចេញពីស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេហើយតំបន់ជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ដើម្បីទប់ស្កាត់ជម្លោះបន្ថែមទៀត។ 
ទោះបីជាមានទំនាក់ទំនងមិនល្អជាប្រវត្តិសាស្ត្រក៏ដោយក៏មានការរីកចម្រើនខ្លះដែរហើយអ៊ីរ៉ាក់បានជ្រើសរើសបេក្ខជនឃើរទីមួយរបស់ខ្លួនគឺលោក Jalal Talabani ក្នុងឆ្នាំ 2005 ។ ម្យ៉ាងទៀតភាសាឃឺឌីគឺជាភាសាផ្លូវការរបស់អ៊ីរ៉ាក់ដែលមានភាសាអារ៉ាបាប់តាមមាត្រាទី 4 នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។

បំណែងចែករដ្ឋបាល
right|300px
អ៊ីរ៉ាក់មានខេត្តចំនួន១៩។
អ៊ីរ៉ាក់: ច្បាប់

ច្បាប់

ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០០៥ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវបានអនុម័តដោយមានការគាំទ្រ 78%។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវគឺគាំទ្រដោយសហគមន៍ Shia និង Kurdish ប៉ុន្តែត្រូវបដិសេធដោយ Arab Sunnis ។

ច្បាប់ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌអ៊ីរ៉ាក់ គឺជាច្បាប់នៃប្រទេស។
អ៊ីរ៉ាក់: យោធា

យោធា

ទ័ពអាកាសអ៊ីរ៉ាក់ បច្ចប្បន្នមាន ៣០០០នាក់ ហើយប្រទេសនេះមានគម្រោងបង្កើនអោយដល់ ១៨ ០០០ នាក់។
អ៊ីរ៉ាក់: ទំនាក់ទំនងការបរទេស

ទំនាក់ទំនងការបរទេស

thumb|US President Donald Trump with Iraqi Prime Minister Haider al-Abadi in 2017.

នៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៩ អ៊ីរ៉ាក់ក្លាយជាសមាជិកផ្លូវការទី១៨៦ ក្នុងអនុសញ្ញាអាវុធគីមី។ 

ទំនាក់ទំនងអ៊ីរ៉ង់ - អ៊ីរ៉ាក់ បានរីកចម្រើនចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2005 ដោយការផ្លាស់ប្តូរទស្សនកិច្ចជាន់ខ្ពស់។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីរ៉ាក់លោក Nouri al-Maliki បានធ្វើទស្សនកិច្ចជាញឹកញាប់ទៅអ៊ីរ៉ង់រួមជាមួយលោក Jalal Talabani ទស្សនកិច្ចជាច្រើនដងដើម្បីជួយជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីលើគ្រប់វិស័យ។ ជម្លោះចាប់ផ្ដើមមានឡើងក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩ នៅពេលអ៊ីរ៉ាក់ចោទប្រកាន់អ៊ីរ៉ង់ថាបានរឹបអូសយកអណ្ដូងប្រេងនៅតាមព្រំដែន។

ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ាក់និងទួរគីមានការតានតឹងយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែ រដ្ឋាភិបាលតំបន់ឃឺដប៉ះទង្គិចគ្នារវាងតួកគីនិងគណបក្សពលករឃឺដ(PKK)ត។ 
នៅខែតុលាឆ្នាំ 2011 រដ្ឋសភាតួកគីបានបង្កើតច្បាប់មួយដែលផ្តល់ឱ្យកងកម្លាំងតួកគីនូវលទ្ធភាពបន្តពួកឧទ្ទាមលើព្រំដែននៅអ៊ីរ៉ាក់។"
អ៊ីរ៉ាក់: សិទ្ធិមនុស្ស

សិទ្ធិមនុស្ស

ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ាក់និងប្រជាជនឃឺដរបស់ខ្លួនមានភាពជូរចត់ក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រនាពេលថ្មីៗនេះជាពិសេសជាមួយយុទ្ធនាការប្រល័យពូជសាសន៍របស់សាដាមហ៊ូសេននៅឆ្នាំ 1980 ។ បន្ទាប់ពីការងើបបះបោរនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ជនជាតិឃឺដជាច្រើននាក់បានភៀសខ្លួនចេញពីស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេហើយតំបន់ជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ដើម្បីទប់ស្កាត់ជម្លោះបន្ថែមទៀត។ 
ទោះបីជាមានទំនាក់ទំនងមិនល្អជាប្រវត្តិសាស្ត្រក៏ដោយក៏មានការរីកចម្រើនខ្លះដែរហើយអ៊ីរ៉ាក់បានជ្រើសរើសបេក្ខជនឃើរទីមួយរបស់ខ្លួនគឺលោក Jalal Talabani ក្នុងឆ្នាំ 2005 ។ ម្យ៉ាងទៀតភាសាឃឺឌីគឺជាភាសាផ្លូវការរបស់អ៊ីរ៉ាក់ដែលមានភាសាអារ៉ាបាប់តាមមាត្រាទី 4 នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។
អ៊ីរ៉ាក់: សេដ្ឋកិច្ច

សេដ្ឋកិច្ច

thumb|Global distribution of Iraqi exports in 2006.

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយវិស័យ ប្រេង ដែលជាទូទៅបានផ្តល់ប្រហែល 95% នៃប្រាក់ចំណូលប្តូរប្រាក់បរទេស។ 
កង្វះនៃការអភិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងវិស័យដទៃទៀតបានធ្វើឱ្យអ្នកគ្មានការងារធ្វើពី 18% ទៅ 30% និង GDP របស់មនុស្សម្នាក់ៗមានចំនួន 4.000 ដុល្លារ។ ការងារវិស័យសាធារណៈមានចំនួនជិត 60% នៃការងារពេញម៉ោងក្នុងឆ្នាំ 2011 ។ ឧស្សាហកម្មនាំប្រេងចេញដែលគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ាក់បង្កើតការងារតិចតួចណាស់។ Currently only a modest percentage of women (the highest estimate for 2011 was 22%) participate in the labour force.

ប្រេង និងថាមពល

thumb|Tankers at the Basra Oil Terminal.

ក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ 1970 អ៊ីរ៉ាក់ផលិតបានដល់ 3,5 លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុន្តែការដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងអ៊ីរ៉ាក់បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់គុយវែតនៅឆ្នាំ 1990 បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិស័យប្រេងរបស់ប្រទេស។ ទណ្ឌកម្មបានហាមប្រាមអ៊ីរ៉ាក់ពីការនាំចេញប្រេងរហូតដល់ឆ្នាំ 1996 ហើយទិន្នផលរបស់អ៊ីរ៉ាក់បានធ្លាក់ចុះ 85% ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំនេះបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រលើកដំបូង។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឆ្នាំ 2003 បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានដែលដឹកនាំដោយអាមេរិកបានដកចេញពីសាដាមហ៊ូសេនពីអំណាចប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍធនធានប្រេងរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ត្រូវបានរំខានដោយជម្លោះកំពុងបន្ត។

ទោះបីជាមានប្រាក់ចំណូលល្អនិងប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារក៏ដោយក៏ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់នៅតែបង្កើតអគ្គិសនីប្រហែលពាក់កណ្តាលនៃតម្រូវការអគ្គិសនីដែលជាតម្រូវការរបស់អតិថិជនធ្វើឱ្យមានបាតុកម្មក្នុងកំឡុងរដូវក្តៅក្តៅ។

អង្គការសហប្រជាជាតិប៉ាន់ប្រមាណថាប្រេងមានចំនួន 99% នៃចំណូលរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។

ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងអនាម័យ
thumb|A reservoir in the Samawa desert Southern Iraq

ការផ្គត់ផ្គង់ទឹកនិងអនាម័យនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់មានគុណភាពអប់ខ្លាំង។ សង្គ្រាមបីទសវត្សរួមជាមួយការយល់ដឹងពីបរិស្ថានតិចតួចបានបំផ្លាញប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងធនធានទឹករបស់អ៊ីរ៉ាក់។
បរិមាណទឹកច្រើនត្រូវបានខ្ជះខ្ជាយក្នុងកំឡុងពេលផលិតកម្ម។
អ៊ីរ៉ាក់: ប្រេង និងថាមពល

ប្រេង និងថាមពល

thumb|Tankers at the Basra Oil Terminal.

ក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ 1970 អ៊ីរ៉ាក់ផលិតបានដល់ 3,5 លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុន្តែការដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងអ៊ីរ៉ាក់បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់គុយវែតនៅឆ្នាំ 1990 បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិស័យប្រេងរបស់ប្រទេស។ ទណ្ឌកម្មបានហាមប្រាមអ៊ីរ៉ាក់ពីការនាំចេញប្រេងរហូតដល់ឆ្នាំ 1996 ហើយទិន្នផលរបស់អ៊ីរ៉ាក់បានធ្លាក់ចុះ 85% ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំនេះបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រលើកដំបូង។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឆ្នាំ 2003 បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានដែលដឹកនាំដោយអាមេរិកបានដកចេញពីសាដាមហ៊ូសេនពីអំណាចប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍធនធានប្រេងរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ត្រូវបានរំខានដោយជម្លោះកំពុងបន្ត។

ទោះបីជាមានប្រាក់ចំណូលល្អនិងប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារក៏ដោយក៏ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់នៅតែបង្កើតអគ្គិសនីប្រហែលពាក់កណ្តាលនៃតម្រូវការអគ្គិសនីដែលជាតម្រូវការរបស់អតិថិជនធ្វើឱ្យមានបាតុកម្មក្នុងកំឡុងរដូវក្តៅក្តៅ។

អង្គការសហប្រជាជាតិប៉ាន់ប្រមាណថាប្រេងមានចំនួន 99% នៃចំណូលរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។