navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អេមីលី ប៊ីឆេម

Category:Articles with hCards
អេមីលី ប៊ីឆេម (កើតថ្ងៃទី១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៨៤) គឺជាតារាសម្តែង និងជាតារាចម្រៀងជនជាតិអង់គ្លេស។ នាងត្រូវបានគេស្គាល់ថាល្អបំផុតសម្រាប់តួនាទីរបស់នាងនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត នាងបានសម្តែងក្នុងខ្សែភាពយន្តឆ្នាំ២០១៩ ដែលនាងបានទទួលពានរង្វាន់ជាតួឯកស្រីល្អបំផុត នៅមហោស្រពភាពយន្តឃែនដ៍ ។

ប៊ីឆេម កើតនៅជាយក្រុងវយថិនសៅវ នៃទីក្រុងមែនឈេសទ័រ នៅថ្ងៃទី១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៨៤ ជាកូនស្រីរបស់ឪពុកជនជាតិអង់គ្លេស និងម្តាយជនជាតិអាមេរិកមកពីរដ្ឋអារីហ្សូណា ។ ឪពុករបស់នាងគឺជាអ្នកបើកបរយន្តហោះ។ នាងមានសញ្ជាតិអង់គ្លេសនិងអាមេរិកពីរ។
អេមីល្យូ ហ្គីណូ សេហ្គ្រែ

+អេមីល្យូ ហ្គីណូ សេហ្គ្រែEmilio Gino Segrè 150px កើតនៅ ថ្ងៃ​ទី ១ កុម្ភៈ ១៩០៥ទីវ៉ូលី , អ៊ីតាលី មរណភាព ថ្ងៃ​ទី ២២ មេសា ១៩៨៩ (អាយុ៨៤ឆ្នាំ) សញ្ជាតិ  ស្នាដៃសំខាន់ៗ​ របកគំឃើញអង់ទីប្រូតុង រង្វាន់​ រង្វាន់ណូបែលផ្នែករូបវិទ្យា (១៩៥៩)

អេមីល្យូ ហ្គីណូ សេហ្គ្រែ (Emilio Gino Segrè) (១ កុម្ភៈ ១៩០៥ - ២២ មេសា ១៩៨៩) ជាអ្នករូបវិទ្យាជនជាតិអ៊ីតាលី និងជាជ័យលាភីរង្វាន់ណូបែលផ្នែករូបវិទ្យា។ លោកជាមួយនឹង អូវិន ឆេមបឺឡែន (Owen Chamberlain) បានរកឃើញអង់ទីភាគល្អិត អនុអាតូមិចឈ្មោះអង់ទីប្រូតុង។
អេមីល្យូ ហ្គីណូ សេហ្គ្រែ: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
សេហ្គ្រែចាប់កំនើតនៅ ទីវ៉ូលី ក្បែរទីក្រុងរ៉ូម និងបានចុះឈ្មោះចូលរៀនផ្នែកវិស្វកម្មនៅសាកលវិទ្យាល័យរ៉ូម។ លោកបានប្ដូរមុខជំនាញទៅផ្នែករូបវិទ្យាវិញនៅឆ្នាំ១៩២៧ និងបានទទួលសញ្ញាប័ត្រថ្នាក់បណ្ឌិតនៅឆ្នាំ១៩២៨។ គ្រូរបស់លោកគឺអង់រីកូ ហ្វែរមី។

បន្ទាប់ពីចប់ភារកិច្ចកងទ័ពពីឆ្នាំ១៩២៨ដល់ឆ្នាំ១៩២៩ លោកបានចូលធ្វើការជាមួយ អុតតូ ស្ទើន នៅ ហាំបួក (អាល្លឺម៉ង់) បន្ទាប់មកជាមួយ ភាធើ ហ្ស៊ីម៉ាន់នៅអាំស្ទើដាំ (ហុល្លង់)ក្នុងនាមជាបុគ្គលិកមូលនិធិរ៉ក់ហ្វែលឡឺនៅឆ្នាំ១៩៣០។ សេហ្គ្រែត្រូវបានតែងតាំងជាសាស្ត្រាចារ្យជំនួយផ្នែករូបវិទ្យា​នៅសាកលវិទ្យាល័យរ៉ូម ពីឆ្នាំ១៩៣២ដល់ឆ្នាំ១៩៣៦។ ពីឆ្នាំ១៩៣៦ដល់ឆ្នាំ១៩៣៨ លោកធ្វើជានាយកបន្ទប់ពិសោធន៍រូបវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យប៉ាលើម៉ូ។ នៅឆ្នាំ១៩៣៦ លោកបានរកឃើញធាតុតិចនេចូម ដែលជាធាតុគីមីបានដោយការសំយោគដោយមនុស្ស ដំបូងគេ។

ខណៈពេលដែលសេហ្គ្រែធ្វើទស្សនកិច្ចរដូវក្ដៅនៅកាលីហ្វរនៀនៅឆ្នាំ១៩៣៨ រដ្ឋាភិបាលហ្វាស៊ីសរបស់មូសូលីនីបានអនុម័តច្បាប់ហាមប្រាមមិនអោយ​ជនជាតិជ្វីហ្វមានតំនែងក្នុងសាកលវិទ្យាល័យ។ ដោយខ្លួនជានជនជាតិជ្វីហ្វ សេហ្គ្រែបានស្ថិតក្នុងភាពអន្តោប្រវេសន៍ក្នុងរយៈពេលមិនកំនត់។ លោកបានចូលធ្វើជាអ្នកជំនួយការស្រាវជ្រាយក្នុង​បន្ទប់ពិសោធន៍វិទ្យុសកម្មបឺឃើលេយ និងធ្វើជាគ្រូរូបវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យកាលីហ្វរនៀ។ ពេលនៅបឺឃើលេយ គាត់បានជួយរកឃើញធាតុ អាស្តាទីន និងអ៊ីសូតូប ភ្លុយតូនីញ៉ូម-239 (ភ្លុយតូនីញ៉ូម-239 ត្រូវបានគេប្រើសំរាប់ផលិតគ្រាប់បែកបរមាណូដែលទំលាក់នៅ​ណាហ្គាសាគី)។

ពីឆ្នាំ១៩៤៣ ដល់ ១៩៤៦ លោកធ្វើការនៅ បន្ទប់ពិសោធន៍ជាតិឡូសអាឡាម៉ូស ក្នុងឋានៈជាអ្នកដឹកនាំក្រុម នៃគំរោងម៉ាន់ហាថាន់។ នៅឆ្នាំ១៩៤៤ លោកក្លាយជាពលរដ្ឋអាមេរិកដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ លោកបានបង្រៀនៅសាកលវិទ្យាល័យកូឡុំបៀ សាកលវិទ្យាល័យអ៊ីលីណយ និង សាកលវិទ្យាល័យរីយ៉ូ ដឺ ចានេរ៉ូ។ នៅឆ្នាំ១៩៥៩ លោកជាមួយនឹង អូវិន ឆេមបឺឡែន (Owen Chamberlain) បានរកឃើញអង់ទីប្រូតុង ដែលជាភាគល្អិតមានម៉ាស់ស្មើប្រូតុងតែមានបន្ទុកផ្ទុយគ្នា។ នៅឆ្នាំដដែលនោះលោកបានទទួលរង្វាន់ណូបែលផ្នែករូបវិទ្យា​សំរាប់របកគំហើញនេះ។
ពេលត្រលប់ទៅបឺឃើលេយវិយ លោកក្លាយជាសាស្ត្រាចារ្យរូបវិទ្យានិងប្រវត្តិសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧២។ នៅឆ្នាំ១៩៧៤ លោកបានត្រលប់ទៅកាន់សាកលវិទ្យាល័យរ៉ូមវិញ ក្នុងឋានៈជាសាស្ត្រាចារ្យរូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ។

នៅឆ្នាំ១៩៧០ សេហ្គ្រែបានបោះពុម្ភសៀវភៅជីវប្រវត្តិរបស់អង់រីកូ ហ្វែរមី (Enrico Fermi: Physicist, University of Chicago Press)។ សេហ្គ្រែបានទទួលមរណភាពនៅអាយុ៨៤ឆ្នាំដោយជំងឺខ្សោយបេះដូង។

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទូអ៊ីតាលី
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជ័យលាភីរង្វាន់ណូបែល ផ្នែករូបវិទ្យា
អេរីត្រេ

ប្រទេសអេរីត្រេ ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា រដ្ឋអេរីត្រេ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅអនុតំបន់ស្នែងអាហ្រ្វិកនៃតំបន់អាហ្រ្វិកខាងកើត។​ អេរីត្រេមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសអេត្យូពីនៅប៉ែកខាងត្បូង ប្រទេសស៊ូដង់នៅភាគខាងលិច និងប្រទេសជីប៊ូទីនៅភាគអាគ្នេយ៍។ អេរីត្រេមានឆ្នេរអូសបន្លាយតាមសមុទ្រក្រហម]នៅឯភាគឦសាន និងកើតនៃប្រទេស។ ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីសរុបប្រមាណ ១១៧,៦០០ គីឡូម៉ែត្រ២ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងប្រជុំកោះដាឡាក់ និងបណ្ដុំកោះមួយចំនួននៃប្រជុំហានីស។​​ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសនេះមានឈ្មោះថា អាស្មារ៉ា។
អេរ៉េសេអេណេ តេលេវីស៊ីយ៉ូន

thumb|right|

អេរ៉េសេអេណេ តេលេវីស៊ីយ៉ូន () គឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍កូឡុំប៊ីគ្រប់គ្រងដោយ Organización Ardila Lülle។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងជាក្រុមហ៊ុនផលិតទូរទស្សន៍នៅថ្ងៃទី 23 ខែមីនា ឆ្នាំ 1967 ហើយបានបើកដំណើរការជាផ្លូវការជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍នៅថ្ងៃទី 10 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1998។

វាបានផលិត Yo soy Betty, la fea ដែលជារឿងភាគទូរទស្សន៍ដ៏ជោគជ័យបំផុតមួយ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅប្រទេសកូឡុំប៊ី
អេលីប

thumb|150px|អេលីប
អេលីបគឺជាសំនុំចំនុច​ នៅក្នុងប្លង់ដែលមានផលបូកនៃចំងាយរវាងចំនុច ​ ទៅនឹងចំនុចនឹងពីរជាចំនួនថេរ(ស្មើនឹង ​) ។ ចំនុចនឹងពីរនោះហៅថាកំនុំ ។
អេលីប: ទំរង់ស្តង់ដានៃសមីការអេលីប

ទំរង់ស្តង់ដានៃសមីការអេលីប 
thumb|400px|right|អេលីប
 ទ្រឹស្តីបទ 
តំរង់ស្តង់ដានៃសមីការអេលីបដែលមានផ្ចិត  ហើយអ័ក្សធំមានប្រវែងស្មើនឹង  និងអ័ក្សតូចមានប្រវែងស្មើនឹង  មានសមីការ៖

ក.  បើអ័ក្សធំជាអ័ក្សដេក។

ខ.  បើអ័ក្សធំជាអ័ក្សឈរ។

កំនុំទាំងពីរស្ថិតនៅលើអ័ក្សធំចំងាយ  ឯកតាពីផ្ចិត ហើយ  BR
អេលីប: ទ្រឹស្តីបទ

ទ្រឹស្តីបទ 
តំរង់ស្តង់ដានៃសមីការអេលីបដែលមានផ្ចិត  ហើយអ័ក្សធំមានប្រវែងស្មើនឹង  និងអ័ក្សតូចមានប្រវែងស្មើនឹង  មានសមីការ៖

ក.  បើអ័ក្សធំជាអ័ក្សដេក។

ខ.  បើអ័ក្សធំជាអ័ក្សឈរ។

កំនុំទាំងពីរស្ថិតនៅលើអ័ក្សធំចំងាយ  ឯកតាពីផ្ចិត ហើយ  BR
អេលីប: ទំរង់ទូទៅរបស់សមីការអេលីប

ទំរង់ទូទៅរបស់សមីការអេលីប 
ទំរង់ទូទៅរបស់សមីការអេលីបមានរាង  ដែល  និង  ។
thumb|400px|right|អេលីប
អេលីប: សមីការអេលីបដែលមានផ្ចិតស្ថិតចំគល់អ័ក្ស

សមីការអេលីបដែលមានផ្ចិតស្ថិតចំគល់អ័ក្ស 
បើផ្ចិតរបស់អេលីបស្ថិតនៅចំគល់អ័ក្ស គេបានទំរង់ស្តង់ដានៃសមីការអេលីបដែលមាន ៖

ក.  បើអ័ក្សធំជាអ័ក្សដេក។

ខ.  បើអ័ក្សធំជាអ័ក្សឈរ។
អេលីប: សមីការប៉ារ៉ាមែត្រ

សមីការប៉ារ៉ាមែត្រ 
ចំពោះអេលីបដែលមានផ្ចិតទូទៅ
 

ដែល  ផ្ទៀងផ្ទាត់  ។

ចំពោះអេលីបដែលមានផ្ចិតត្រង់គល់អ័ក្ស
អេលីប: ផ្ទៃអេលីប

ផ្ទៃអេលីប 
បើគេមានសមីការអេលីបរាង  នាំអោយ

ចំពោះ  ក្នុងចន្លោះ ។

គេបាន :

ដោយប្តូរអថេរ  ក្នុងចន្លោះ  លើ 
 ជា នៃផ្ទៃរបស់អេលីប។

ចំពោះគ្រប់អេលីប : ។

ចំនាំ ៖ បើ  នោះផ្ទៃរបស់អេលីបក្លាយជាផ្ទៃរង្វង់។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
អេលីសា ឡាម: '''អេលីសា ឡាម'''

អេលីសា ឡាម 
សាកសពរបស់​ អេលីសា ឡាម (Elisa Lam) ​ ឬ​ តាមភាសាកង់តុងហៅថា​ ឡាម​ ហូ យី​ (Lam Ho Yi)​ (simplified Chinese: 蓝可儿;​ traditional Chinese: 藍可 )​ កើតថ្ងៃទី​ ៣០​ ខែមេសា ឆ្នាំ​ ១៩៩១ អាយុ​​ ២១ឆ្នាំ មានសញ្ជាតិកាណាដា នាងជានិស្សិតដែលសិក្សានៅឯសកលវិទ្យាល័យ ព្រីធីស កូឡុំបៀ (University of British Columbia) ក្នុងរដ្ឋ វេនខូវើរ (Vancouver) ត្រូវបានគេស្រង់ចេញពីក្នុងធុងទឹកខាងលើអូតែលឈ្មោះ​ សេស៊ីល (Cecil Hotel) ក្នុង​រដ្ឋ​ ដោនថោន ឡសអេនជេលេស​ (Downtown Los Angeles) ​ នាថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៣។​ នាងត្រូវបានគេប្រាប់ថាបានបាត់ខ្លួនតាំងពីថ្ងៃទី ៣១ ខែកុម្ភៈមកម្ល៉េះ។ ការបាត់បង់ជីវិតរបស់នាងបង្កើតឲ្យមានមតិខុសៗគ្នាជាច្រើន ជាពិសេសនោះគឺ clip វីដេអូដែលថតបានដោយកាម៉េរ៉ាសុវត្តិភាពក្នុងជណ្តើរយន្តប្រអប់របស់សណ្ឋាគារដែលត្រូវបានប៉ូលីសយកមកបង្ហាញ ព្រោះវាជាភ័ស្តតាងចុងក្រោយមុនពេលនាងបាត់ខ្លូនដែលជាហេតុធ្វើឲ្យមានការសង្ស័យប្លែកៗជុំវិញ clip វីដេអូមួយនេះ។

 ការបាត់ខ្លួន និងការរកឃើញសាកសព 
អេលីសា ឡាម​ បានធ្វើដំណើរចេញពីទីក្រុង ឡសអេនជេលេស ហើយចូលមកស្នាក់នៅក្នុងសណ្ឋាគារ សេស៊ិល មុនថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៣។ តាំងតែពីថ្ងៃដែលនាងបានស៊ីញ៉េចេញពីសណ្ឋាគារនេះក្រុមគ្រួសារនាងពុំបានទទួលដំណឹងអ្វីបន្តិចសោះពីនាងទើបធ្វើឲ្យពួកគាត់ប្តឹងប៉ូលីសឲ្យជួយស្វែងរកនាង។​ ដោយការស្រាវជ្រាវយ៉ាងមមាញឹក ខាងប៉ូលីសបានប្រាប់ថា នាងបានបាត់ខ្លួនសូន្យឈឹងតាំងតែពីថ្ងៃទី៣១ ខែមករា មកម្ល៉េះ ព្រមទាំងមានខ្លីបវីដេអូយកមកជាមួយផង។​ ក្នុងខ្លីបវីដេអូដែលជាភ័ស្តតាងចុងក្រោយមុនពេលនាងបាត់ខ្លួនទៅនោះគឺ អេលីសា ឡាម​ បានបង្ហាញនូវអាកប្បកិរិយាប្លែកៗយ៉ាងខ្លាំង គឺពេលមកដល់ជណ្តើរប្រអប់ដំបូង នាងបានឱនចុចលេខជណ្តើរប្រអប់ធម្មតា ឈរបានមួយសន្ទុះនាងបានបង្ហាញនូវអាកប្បកិរិយាប្លែកៗដូចជា អើតកចេញក្រៅហាក់ដូចកំពុងរកនរណាម្នាក់រួចក៏ចូលក្នុងជណ្តើរប្រអប់វិញដោយរត់ទៅពួនក្បែរកន្លែងចុចលេខជណ្តើរប្រអប់ (ស្រដៀងគ្នានឹងការលែងល្បែងបិទពួន) រួចក៏ចេញទៅខាងក្រៅម្តងទៀតដោយធ្វើអាកប្បកិរិយាដដែល ខណៈនោះក្នុងខ្លីបពុំបានបង្ហាញថាមានមនុស្សណាម្នាក់ដើរកាត់ជណ្តើរប្រអប់ឡើយ ហើយជណ្តើរប្រអប់ក៏ពុំទាន់បិទទ្វារដែរ បន្ទាប់នាងបានទៅឈរនៅខាងក្រៅជណ្តើរប្រអប់ហាក់ដូចជាកំពុងតែរងចាំនរណាម្នាក់ ក្រោយមកនាងក៏បានចូលមកក្នុងជណ្តើរប្រអប់វិញដោយចុចលេខជណ្តើរប្រអប់ពីលើចុះក្រោមទាំងអស់ បន្ទាប់មកនាងទៅឈរនៅខាងក្រៅ ហើយធ្វើកាយវិការហាក់ដូចជារៀបរាប់ពីអ្វីមួយឲ្យអ្នកនៅខាងក្រៅនាងស្តាប់ ក្រោយពីឈរនិយាយបានមួយសន្ទុះ នាងក៏បានដើរចេញទៅបាត់រហូតតែម្តង។ ក្រោយមកដោយមានការបន្ទោសពីភ្ញៀវជាច្រើនដែលមកស្នាក់នៅក្នុងសណ្ឋាគារពីគុណភាពទឹក ដោយថាមានពណ៌ខ្មៅ និងមានក្លិនអាក្រក់ ទើបខាងបុគ្គលិកថែទាំសណ្ឋាគារបានឡើងទៅត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធទឹកខាងលើសណ្ឋាគារ រួចក៏បានជួបសពរបស់នាងក្នុងធុងទឹកលើសណ្ឋាគារក្នុងសភាពហើមព្រមជាមួយនឹងសម្លៀកបំពាក់ដូចនៅក្នុង clip វីដេអូដែលបានបែកខ្ចរខ្ចាយនោះតែម្តងទៅ។ នៅក្នុងរឿងអាថ៌កំបាំងនៃការស្លាប់មួយនេះ ពុំមានហេតុផលណាបញ្ជាក់ឲ្យច្បាស់លាស់នោះទេដែលជាហេតុធ្វើឲ្យមានការវិភាគពិចារណាផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ូលីសបានបិទបញ្ចប់រឿងក្តីមួយនេះថាជាករណី សម្លាប់ខ្លូនឯង។​
អេលីសា ឡាម: '''ការបាត់ខ្លួន និងការរកឃើញសាកសព'''

ការបាត់ខ្លួន និងការរកឃើញសាកសព 
អេលីសា ឡាម​ បានធ្វើដំណើរចេញពីទីក្រុង ឡសអេនជេលេស ហើយចូលមកស្នាក់នៅក្នុងសណ្ឋាគារ សេស៊ិល មុនថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៣។ តាំងតែពីថ្ងៃដែលនាងបានស៊ីញ៉េចេញពីសណ្ឋាគារនេះក្រុមគ្រួសារនាងពុំបានទទួលដំណឹងអ្វីបន្តិចសោះពីនាងទើបធ្វើឲ្យពួកគាត់ប្តឹងប៉ូលីសឲ្យជួយស្វែងរកនាង។​ ដោយការស្រាវជ្រាវយ៉ាងមមាញឹក ខាងប៉ូលីសបានប្រាប់ថា នាងបានបាត់ខ្លួនសូន្យឈឹងតាំងតែពីថ្ងៃទី៣១ ខែមករា មកម្ល៉េះ ព្រមទាំងមានខ្លីបវីដេអូយកមកជាមួយផង។​ ក្នុងខ្លីបវីដេអូដែលជាភ័ស្តតាងចុងក្រោយមុនពេលនាងបាត់ខ្លួនទៅនោះគឺ អេលីសា ឡាម​ បានបង្ហាញនូវអាកប្បកិរិយាប្លែកៗយ៉ាងខ្លាំង គឺពេលមកដល់ជណ្តើរប្រអប់ដំបូង នាងបានឱនចុចលេខជណ្តើរប្រអប់ធម្មតា ឈរបានមួយសន្ទុះនាងបានបង្ហាញនូវអាកប្បកិរិយាប្លែកៗដូចជា អើតកចេញក្រៅហាក់ដូចកំពុងរកនរណាម្នាក់រួចក៏ចូលក្នុងជណ្តើរប្រអប់វិញដោយរត់ទៅពួនក្បែរកន្លែងចុចលេខជណ្តើរប្រអប់ (ស្រដៀងគ្នានឹងការលែងល្បែងបិទពួន) រួចក៏ចេញទៅខាងក្រៅម្តងទៀតដោយធ្វើអាកប្បកិរិយាដដែល ខណៈនោះក្នុងខ្លីបពុំបានបង្ហាញថាមានមនុស្សណាម្នាក់ដើរកាត់ជណ្តើរប្រអប់ឡើយ ហើយជណ្តើរប្រអប់ក៏ពុំទាន់បិទទ្វារដែរ បន្ទាប់នាងបានទៅឈរនៅខាងក្រៅជណ្តើរប្រអប់ហាក់ដូចជាកំពុងតែរងចាំនរណាម្នាក់ ក្រោយមកនាងក៏បានចូលមកក្នុងជណ្តើរប្រអប់វិញដោយចុចលេខជណ្តើរប្រអប់ពីលើចុះក្រោមទាំងអស់ បន្ទាប់មកនាងទៅឈរនៅខាងក្រៅ ហើយធ្វើកាយវិការហាក់ដូចជារៀបរាប់ពីអ្វីមួយឲ្យអ្នកនៅខាងក្រៅនាងស្តាប់ ក្រោយពីឈរនិយាយបានមួយសន្ទុះ នាងក៏បានដើរចេញទៅបាត់រហូតតែម្តង។ ក្រោយមកដោយមានការបន្ទោសពីភ្ញៀវជាច្រើនដែលមកស្នាក់នៅក្នុងសណ្ឋាគារពីគុណភាពទឹក ដោយថាមានពណ៌ខ្មៅ និងមានក្លិនអាក្រក់ ទើបខាងបុគ្គលិកថែទាំសណ្ឋាគារបានឡើងទៅត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធទឹកខាងលើសណ្ឋាគារ រួចក៏បានជួបសពរបស់នាងក្នុងធុងទឹកលើសណ្ឋាគារក្នុងសភាពហើមព្រមជាមួយនឹងសម្លៀកបំពាក់ដូចនៅក្នុង clip វីដេអូដែលបានបែកខ្ចរខ្ចាយនោះតែម្តងទៅ។ នៅក្នុងរឿងអាថ៌កំបាំងនៃការស្លាប់មួយនេះ ពុំមានហេតុផលណាបញ្ជាក់ឲ្យច្បាស់លាស់នោះទេដែលជាហេតុធ្វើឲ្យមានការវិភាគពិចារណាផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ូលីសបានបិទបញ្ចប់រឿងក្តីមួយនេះថាជាករណី សម្លាប់ខ្លូនឯង។​
អេល្យូម

អេ​លី​យ៉ូ​ម (Helium​)​, ​​ធាតុ​គំនូសតាង (Periodic table​) សូន្យ​ចំណុច​នៃ​ក្រុម (Group -0​) គឺ​ជា​ឧស្ម័ន​ធម្មជាតិ​និង​ការ​មួយ​នៃ​ឧស្ម័ន​កំ​។ វា​ជា​ឧស្ម័ន​អ៊ីដ្រូហ្សែន​ច្រើន​បំផុត​ទី​ពីរ​។ ប្រភព​ដ៏​សំខាន់​របស់​ពិភពលោក​អេ​លី​យ៉ូ​ម​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​។ អេ​លី​យ៉ូ​ម​គឺ colorless មួយ ក្លិន​, នៅ​ក្នុង​ការ​បន្ថែម​ទៅ​ភ្លក្ស​រសជាតិ​ឧស្ម័ន​ពុល​នេះ​។ នេះ​អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​នឹង​សក្តា​នុ​ពល​ឧស្ម័ន​ផ្សេង​ទៀត​ទឹក​រលាយ​។ នេះ​ហើយ​សមាសធាតុ​គីមី​ផ្សេង​ទៀត​ធ្វើ​មិន​សំខាន់​។ ដង់ស៊ីតេ helium ទាប​។ សមត្ថភាព​របស់​ខ្លួន​ទំនាក់ទំនង​កម្ដៅ​និង​អត្រា​ការ​ចូលរួម​នេះ​ក៏​ជា​ចំនួន​ទឹកប្រាក់​ខ្ពស់​នៃ​កាឡូរី​។ អេ​លី​យ៉ូ​ម​ត្រូវ​បាន​រាវ​ប៉ុន្តែ​សី​តុ​ណ្ហា condensation របស់​វា​មាន​កម្រិត​ទាប​នៅ​ក្នុង​ការ​ទាំងអស់​នៃ​ធាតុ​។

រូបភាពតូច|ចេញ​មួយ​នៃ​បន្ទាត់​ពណ៌​អេ​លី​យ៉ូ​ម EMG

រូបភាពតូច|ឧស្ម័ន​អេ​លី​យ៉ូ​ម​រាវ​អំពី​ការ​ប្រើ​ម៉ាស៊ីន​ស្កេន​ម៉េ​ញ៉​ទិ​ក​ន MRI សម័យ​ទំនើប​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ឱ្យ​ត្រជាក់​។
អេល្យូម: Roaming

Roaming 
helium លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​។ ឧ​ទា​ហរ​ណ៏​, ចំណុច​រំពុះ​ទាប​នៃ​ទឹក​, ដង់ស៊ីតេ​ទាប​, រលាយ​ទាប​, ល្អ​កម្ដៅ​អាច​កើត​ឡើង​ជា​មួយ​នឹង​កូ​ឡុំ​បៀ​។ ដូច្នេះ​វាល​នេះ​នឹង​ត្រូវ​បាន​ផ្សារភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​របស់​អេ​លី​យ៉ូ​ម​ដែល​អាច​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​យ៉ាង​ពេញលេញ​។ ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​អេ​លី​យ៉ូ​ម​ប្រើ​ឧស្ម័ន​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ប៉េងប៉ោង​។ លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​ទម្ងន់​ស្រាល​ប៉េងប៉ោង​មូលដ្ឋាន​ដើម្បី​វាស់​ស្ទង់​អាកាសធាតុ​អេ​លី​យ៉ូ​ម​និង​ខ្ពស់​ជាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​នេះ​។ ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ឧស្ម័ន​អេ​លី​យ៉ូ​ម​ដ៏​សំខាន់​នៃ​ការ​ទប់ស្កាត់​ការ​រួម​បញ្ចូល​គ្នា​នៃ​ការ​មាន​គ្នា​ទៅវិញទៅមក​ដោយ​ស្វ័យ​ប្រវត្តិ​។ សី​តុ​ណ្ហា​ភាព​គឺ​មាន​កម្រិត​ទាប​ខ្លាំង​ណាស់​នៅ​ក្នុង​ភាគ​ច្រើន​បំផុត​នៃ​សមត្ថភាព​ខ្ពស់​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ដែល​អាច​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​, សី​តុ​ណ្ហា​ភាព​នៃ​ការ​ដក 434 អង្សា​សេ (15K​) ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​ត្រជាក់ (cooler) អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​។ កម្តៅ​ខ្លាំង​ពេក​នៅ electrical resistance ទាប​នៅ​ពេល​ដែល​បាន​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ស្ថានភាព​ដែល​មាន​នៅ​សូន្យ​ឬ​កាត់​បន្ថយ​ការ​រត់​បិទ​។ កម្មវិធី​ផ្សេង​ទៀត​នៃ​ឧស្ម័ន​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​រ៉ុក្កែត pressurizing រាវ​, កាត់​បន្ថយ​កំ​ដៅ​ក្នុង​សមាសធាតុ​ឯកសារ​នុយក​​្លេអ៊ែរ​ដែល​អាច​ផ្ទុក​រវាង​ឧស្ម័ន​និង​ត្រជាក់​រាវ​និង​ឧស្ម័ន​ចំហាយ​ដែល​មាន​នៅ​តែ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជា​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​មួយ​។
អេសខេអេថដឹអ៊ីនហ្វីនីធី

គឺជាគំនូរជីវជលអានីមេជប៉ុន​ ផលិតនិងចលនាដោយបូនស៍ (Bones) ដែលបានចាក់ផ្សាយចាប់ពីខែមករាដល់ខែមេសាឆ្នាំ ២០២១។​
អេសសេត

ស៊ុម| កំណត់ក្នុងពុម្ពអក្សរផ្សេងៗ
អេសសេត (   ) (អក្សរធំ៖ ẞ អក្សរតូច៖ ß ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ឆាហ្វីស S (   ) គឺជា ព្យញ្ជនៈឡាតាំង ដែលប្រើ ជា ភាសាអាឡឺម៉ង់ បញ្ចេញសំឡេងដូចជា  ទ្វេ (ss) ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងពី កូនភ្លោះ នៃ s និង z (ſz) និង វែង s និង s ( ſs (ſs) ទទួលបានឈ្មោះរបស់វាពីការបញ្ចេញសំឡេង s-set (sz) អេសសេត (ß) ត្រូវ​បាន​ប្រើ​តែ​បន្ទាប់​ពី ​ស្រៈ​វែង និង ​ស្រៈ​ផ្សំ ចំណែក s (ss) ត្រូវ​បាន​ប្រើ​សម្រាប់​ប្រកប​ក្រោយ​ស្រៈ​ខ្លី ទោះបីជា អេសសេត ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាភាសាផ្សេងទៀតពីមុនមកក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​វា​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​តែ​ជា​ភាសា​អាល្លឺម៉ង់​ប៉ុណ្ណោះ។
អេសាគុ សាតូ

ជាអ្នក​នយោបាយ​ជប៉ុនដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ពី​ឆ្នាំ ១៩៦៤ ដល់​ឆ្នាំ ១៩៧២ លោក​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​យូរ​បំផុត​ទី​បី និងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ២ ក្នុងការបម្រើការដែលមិនមានការរំខានយូរបំផុតក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្ត្រី

លោកសាតូបានចូលសភានីតិបញ្ញត្តិជាតិនៅឆ្នាំ ១៩៤៩ ជាសមាជិករបស់គណបក្សសេរីនិយម ការកើនឡើងបន្តិចម្តងៗ តាមរយៈជួរនៃនយោបាយជប៉ុន​ នៅឆ្នាំ ១៩៦៤ លោកបានស្នងតំណែងហាយ៉ាតុ អ៊ីកេដាជានាយករដ្ឋមន្ត្រី លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេដែលបានកើតនៅសតវត្សទី ២០

ក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្ត្រី លោកសាតូបានធ្វើជាអធិបតីក្នុងរយៈពេលនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស​ លោកបានរៀបចំសម្រាប់ការត្រឡប់មកវិញជាផ្លូវការរបស់ខេត្តអូគីណាវ៉ា (កោះរ្យូគ្យូ; កាន់កាប់ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកចាប់តាំងពីចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមលោកលើកទី២) លោកសាតូបាននាំជប៉ុនចូលទៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាមិនរីកសាយភាយនុយក្លេអ៊ែរ ដែលគាត់បានទទួលរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពជាសហអ្នកទទួលនៅឆ្នាំ ១៩៧៤
អេស្តូនី

ប្រទេសអេស្តូនី (ភាសាអេស្តូនី៖ Eesti) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអេស្តូនី (ភាសាអេស្តូនី៖ Eesti Vabariik) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរុ៉បខាងជើង។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់ឈូងសមុទ្រហ្វាំងឡង់ ទិសខាងលិចជាប់សមុទ្របាល់ទិក ខាងត្បូងជាប់នឹងប្រទេសឡេតូនី និងខាងកើតជាប់បឹងប៉ីពូស និងប្រទេសរុស្ស៊ី។ ទឹកដីនៃប្រទេសអេស្តូនីរួមមានដីគោក កោះធំៗពីរហៅ សារ៉េម៉ា និង ហ៊ីយូម៉ា និងថែមទាំងកោះតូចៗជាង ២,២០០ ទៀតនៅឯឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើតនៃសមុទ្របាល់ទិក។Matthew Holehouse Estonia discovers it's actually larger after finding 800 new islands The Telegraph, 28 August 2015 ប្រទេសអេស្តូនីបានគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីសរុប ៤៥,៣៣៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ រដ្ឋធានីតាលីន និងតារទូ គឺជាតំបន់ទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេស។  ភាសាអេស្តូនីគឺជាភាសាផ្លូវការនៃប្រទេស និងក៏ជាភាសាទីមួយនៃប្រជាជនភាគច្រើនផងដែរ។
អេស្ប៉ាញ: ឈ្មោះ

ឈ្មោះ 
ឈ្មោះនៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ (España) ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាមានដើមកំណើតចេញពីពាក្យអ៊ីស្ប៉ានី (Hispania) ដែលពួករ៉ូម៉ាំងដាក់ឱ្យដើម្បីសម្ដៅលើឧបទ្វីបអ៊ីបេរី និងខេត្តពួកគេនៅក្នុងអំឡុងសម័យចក្រភពរ៉ូម។ គេមិនទាន់ដឹងពីប្រភពដើមច្បាស់លាស់នៃពាក្យ អ៊ីស្ប៉ានី នេះនៅឡើយទេ តែបើតាមទ្រឹស្តីសម្មតិកម្ម គេបានសន្មតថា វាមានប្រភពចេញពីជនជាតិភេនីស៊ីដែលពួកនេះបានប្រើពាក្យ Spania ដើម្បីសម្ដៅលើតំបន់អ៊ីបេរី (ដែលមានន័យថា "ទឹកដីសត្វទន្សាយ")។

គេបានលើកអំណះអំណាងមួយទៀតឡើងថា "អ៊ីស្ប៉ានី" កើតចេញមកពីពាក្យក្នុងភាសាបាសគឺ Ezpanna មានន័យថា "គែម" ឬ "ព្រំដែន" ដែលចង់សម្ដៅទៅលើឧបទ្វីបអ៊ីបេរីដែលមានទីតាំងនៅកែងនិរតីនៃទ្វីបអឺរ៉ុប។
អេស្ប៉ាញ: សម័យបុរេប្រវត្តិ និងបុរេរ៉ូម៉ាំង

សម័យបុរេប្រវត្តិ និងបុរេរ៉ូម៉ាំង 
ដំណើរស្រាវជ្រាវផ្នែកបុរាណវត្ថុនៅភ្នំអាតាពូអ៊ឺកាបានបង្ហាញថា ពូជអូមីនីដេបានឡើងមករស់នៅលើឧបទ្វីបអ៊ីបេរីតាំងពី ១.៣ លានឆ្នាំមុន។ មនុស្សសម័យបានឈានជើងចូលមកដល់តំបន់អ៊ីបេរីដំបូងនៅប្រហែល ៣៥,០០០ ឆ្នាំមុនពីភាគខាងជើង។ ភស្តុតាងបុរាណវិទ្យាដែលបញ្ជាក់ពីការតាំងទីលំនៅដោយមនុស្សបុរេប្រវត្តិគឺ រូបគំនូរលើផ្ទាំងថ្មីនៅក្នុងរូងភ្នំអាល់តាមីរ៉ានៅភាគខាងជើងតំបន់អ៊ីបេរីនៅប្រមាណពី ៣៥,៦០០ ទៅ ១៣,៥០០ ឆ្នាំមុន គ.ស.។

ក្រុមជនជាតិធំៗពីរដែលរស់នៅលើឧបទ្វីបអ៊ីបេរីមុនពេលពួករ៉ូម៉ាំងចូលមកដល់គឺ អ៊ីបេរី និងស៊ែលត៍។ ជនជាតិអ៊ីបេរីនិយមរស់នៅក្នុងតំបន់ជាប់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ចំណែកឯជនជាតិស៊ែលត៍វិញច្រើនរស់នៅជាប់ខាងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។ ជនជាតិផ្សេងៗដូចជា បាស បានតាំងទីលំនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងលិចនៃជួរភ្នំភីរីនីស៍ និងតំបន់ជុំវិញ។ រីឯពួកតាតេសូសដែលទទួលឥទ្ធិពលពីភេនីស៊ី មានវត្តមាននៅភាគនិរតី ខណៈពួកលូស៊ីតាញ៉ង់ និងវេថុងស៍ច្រើនរស់នៅតំបន់កណ្តាលឈៀងខាងលិច។
អេស្ប៉ាញ: អ៊ីស្ប៉ានីរ៉ូម៉ាំង និងអាណាចក្រវីស៊ីហ្គោត៍

អ៊ីស្ប៉ានីរ៉ូម៉ាំង និងអាណាចក្រវីស៊ីហ្គោត៍ 

thumb|សាលល្ខោនរ៉ូម៉ាំងនៅក្រុងមេរីដា
នៅអំឡុងសង្គ្រាមភ្យូនីកលើកទី២ ប្រហែលជាចន្លោះឆ្នាំ២១០ និងឆ្នាំ២០៥ មុន គ.ស. សាធារណរដ្ឋរ៉ូមបានកាន់កាប់ដែនដីពាណិជ្ជកម្មការតាជីណ័សនៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ ថ្វីបើរ៉ូមបានចំណាយពេលជិតពីរសតវត្សរ៍ដើម្បីកាន់កាប់ឧបទ្វីបអ៊ីបេរីមែន ប៉ុន្តែរ៉ូមបានរក្សាអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនលើអ៊ីបេរីអស់រយៈពេលជាងប្រាំមួយសតវត្សរ៍បន្ទាប់។ អំណាចគ្រប់គ្រងរបស់រ៉ូមត្រូវបានចងភ្ជាប់គ្នាដោយច្បាប់ ភាសា និងវិថីរ៉ូម៉ាំង។ វប្បធម៌របស់ប្រជាជនមុនសម័យរ៉ូម៉ាំងត្រូវបានរ៉ូមធ្វើរ៉ូម៉ាំងនីយកម្មបន្តិចម្តងៗ ពោលគឺរ៉ូមបានយកវប្បធម៌ខ្លួនមកផ្សព្វផ្សាយរួចបន្សាបចូលទៅក្នុងសង្គមវប្បធម៌អ៊ីបេរីដើម្បីប្រែក្លាយតំបន់នេះជាទឹកដីរ៉ូមផ្លូវការ។

តំបន់ ឬខេត្តហ៊ីស្ប៉ានីត្រូវបានចាត់ទុកជាឃ្លាំងសម្រាប់បម្រើទីផ្សាររ៉ូម៉ាំង ហើយកំពង់ផែរបស់វាបាននាំចេញវត្ថុមានតម្លៃជាច្រើនដូចជា មាស រោមចៀម ប្រេងអូលីវ និងស្រាជាដើម។ ផលិតកម្មផ្នែកកសិកម្មនៅក្នុងតំបន់បានកើនឡើងជាលំដាប់ក្រោយពីប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តថ្មីត្រូវបានសាងសង់ ហើយប្រព័ន្ធមួយចំនួននៅតែគេបន្តប្រើប្រាស់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ ព្រះចៅអធិរាជរ៉ូមដូចជា អាឌ្រីយ៉ង់ ត្រាហ្សាន ធីអូដូសទី១ និងទស្សនវិទូសេនេកាសុទ្ធតែបានចាប់កំណើតនៅក្នុងទឹកដីហ៊ីស្ប៉ានី។ គ្រិស្តសាសនាត្រូវបាននាំមកផ្សព្វផ្សាយនៅខេត្តហ៊ីស្ប៉ានីដំបូងក្នុងសតវត្សរ៍ទី១ នៃ គ.ស. ហើយបានទទួលប្រជាប្រិយភាពនៅតាមទីក្រុងនានាក្នុងសតវត្សរ៍ទី២។ ភាសា និងសាសនារបស់អេស្ប៉ាញបច្ចុប្បន្នភាគច្រើន ក៏ដូចជាមូលដ្ឋាននៃច្បាប់សុទ្ធតែមានប្រភពចេញពីសម័យកាលនេះ។

thumb|មកុដបំណន់នៃព្រះចៅរ៉េស៊ីសវ៉ង់ថ៍ ព្រះរាជានៃអាណាចក្រវិស៊ីហ្គោត៍
ជនជាតិជែរម៉ាំងពីរក្រុមគឺស៊ូវេស៍ និងវ៉ាន់ដាល រួមជាមួយជនជាតិអាឡង់ បានចូលមករស់នៅក្នុងឧបទ្វីបអ៊ីបេរីក្រោយឆ្នាំ៤០៩ ដោយក្រុមទាំងអស់នេះបានរំលាយអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពរ៉ូមខាងលិចនៅអ៊ីបេរី។ ជនជាតិស៊ូវេស៍បានបង្កើតព្រះនគរមួយនៅភាគពាយ័ព្យនៃអ៊ីបេរី ចំណែកឯជនជាតិវ៉ាន់ដាលវិញបានបង្កើតអាណាចក្រផ្ទាល់ខ្លួននៅភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីប មុនពេលឆ្លងចូលតំបន់អាហ្វ្រិកខាងជើងនៅក្នុងឆ្នាំ៤២៩។ នៅពេលដែលអំណាចលោកខាងលិចកំពុងចុះខ្សោយនិងបែកបាក់ មូលដ្ឋានសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចនៅអ៊ីបេរីវិញក៏បានជួបវិបត្តិខ្លះៗ និងមានលក្ខណៈសាមញ្ញជាងមុន។ របបគ្រប់គ្រងជាបន្តបន្ទាប់នៅតែរក្សាស្ថាប័ន និងច្បាប់ជាច្រើននៃចក្រភពរ៉ូម រួមទាំងគ្រិស្តសាសនា និងការផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌រ៉ូមទៅក្នុងតំបន់។

អាណាចក្រប៊ីហ្សង់ទីនបានបង្កើតខេត្តមួយនៅភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីបហៅថា អេស្ប៉ាញ ក្នុងគោលបំណងស្តារអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់រ៉ូមឡើងវិញ។ តែទោះជាយ៉ាងណា ប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ហ៊ីស្ប៉ានីបានចេញប្រឆាំង ហើយក៏រួមគ្នាបង្កើតនគរវីស៊ីហ្គោត៍ឡើង។
អេស្ប៉ាញ: សម័យកាលឥស្លាម និង''រ៉េកុនគីស្តា''

សម័យកាលឥស្លាម និងរ៉េកុនគីស្តា 
ពីឆ្នាំ៧១១ ដល់ឆ្នាំ៧១៨ កាលីផ្វចក្រអូមេយ៉ាដបានវាយត្រួតត្រាតំបន់អាហ្រ្វិកខាងជើងពីចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន ហើយជាលទ្ធផល ឧបទ្វីបអ៊ីបេរីស្ទើរទាំងមូលត្រូវបានមហាអំណាចឥស្លាមមួយនេះកាន់កាប់ ខណៈរាជាណាចក្រវីស៊ីហ្គោត៍បានដួលរលំ។ មានតែទឹកដីតូចមួយនៅតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងនៃឧបទ្វីបប៉ុណ្ណោះដែលបានរួចផុតពីការឈ្លានពានរបស់ឥស្លាម។ នគរគ្រិស្តនៅភាគខាងជើងឧបទ្វីបដូចជា អាស្ទូរីយ៉ាស-លេអូន ណាវ៉ារ៉ា និងអារ៉ាហ្កនបានរួបរួមគ្នាបញ្ឈប់យុទ្ធនាការពង្រីកទឹកដីរបស់អូមេយ៉ាដពីទ្វីបអឺរ៉ុប។ ជាលទ្ធផល ព្រំដែនរវាងទឹកដីឥស្លាម និងនគរគ្រិស្តនៃឧបទ្វីបត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមបណ្តោយជ្រលងអ៊ីប្រេ និងឌូរ៉ូ។
alt=|thumb|ទិដ្ឋភាពខាងក្នុងនៃព្រះរាជវាំងលេអូន ដែលជាបេះដូងនៃអាល់អង់ដាលូស (ខេត្តក្រោមអាណាចក្រឥស្លាមនៅអ៊ីបេរី)

ក្រោមការកាន់កាប់របស់អាណាចក្រអូមេយ៉ាដ ប្រជាជនក្នុងតំបន់ជាច្រើនត្រូវបានរដ្ឋអំណាចបញ្ចុះបញ្ចូល និងបង្ខំឱ្យប្តូរទៅប្រកាន់សាសនាឥស្លាម។ គេជឿថា មកត្រឹមចុងសតវត្សរ៍ទី១០ ប្រជាជនភាគច្រើននៃអាល់-អង់ដាលូសបានប្រតិបត្តិគោរពសាសនាឥស្លាមជាសាសនាគោលរបស់គេ។Islamic and Christian Spain in the Early Middle Ages. Chapter 5: Ethnic Relations , Thomas F. Glick នៅសតវត្សរ៍ទី១១ រដ្ឋអំណាចឥស្លាមនៅអ៊ីបេរីបានដួលរលំបែកបាក់ទៅជានគរឥស្លាមតូចៗ (គេនិយមហោថា តៃហ្វា)។ នគរតៃហ្វាទាំងនេះជាទូទៅត្រូវប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិដែលខ្លួនមានឱ្យទៅដល់បណ្ដានគរគ្រិស្តនៅប៉ែកខាងជើងឧបទ្វីប ជាថ្នូរនឹងការការពារទឹកដី ក៏ប៉ុន្តែបើបង់មិនទៀងទាត់ ឬគ្មានលទ្ធភាពទេ នុះពួកគេនឹងត្រូវរងការឈ្លានពាន។ ទីបំផុត អំណាចគ្រប់គ្រងនៅក្នុងឧបទ្វីបក៏ត្រូវបង្វែរទៅរកព្រះនគរគ្រិស្តវិញបន្ទាប់ពីពួកគេបានវាយដណ្ដើមទីក្រុងតូលេដូនៅក្នុងឆ្នាំ១០៨៥ ដែលជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយរបស់តៃហ្វា។

thumb|រាជាធិបតេយ្យកាតូលិកនៃអេស្ប៉ាញ។
នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១២ ព្រះរាជាណាចក្រកាស្ទីយ៉ាបានលេចឡើងជានគរគ្រិស្តដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងតំបន់។ មកដល់ត្រឹមសតវត្សរ៍ទី១៣ កាស្ទីយ៉ាបានវាយដណ្ដើមបន្ទាយឥស្លាមសំខាន់ៗបន្ថែមដូចជា គ័រដូបា (១២៣៦) និងសេវីយ៉ា (១២៤៨)។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ស្រុកបាសេឡូណា និងព្រះរាជាណាចក្រអារ៉ាហ្កនបានចងសម្ព័ន្ធរាជវង្សជាមួយនឹងកាស្ទីយ៉ា ហើយទទួលបានអំណាចគ្រប់គ្រងទឹកដីនៅប៉ែកសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ រដ្ឋអំណាចឥស្លាមចុងក្រោយគេបង្អស់នៅឧបទ្វីបអ៊ីបេរីគឺ អេមីរ៉ាតក្រាណាដា បានប្រកាសទម្លាក់អាវុធចុះចាញ់ចំពោះកងកម្លាំងយោធានៃរាជាធិបតេយ្យកាតូលិកនៅក្នុងឆ្នាំ១៤៩២ ដោយបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមក្រាណាដាដែលបានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាងដប់ឆ្នាំកន្លងមក។
អេស្ប៉ាញ: សតវត្សរ៍ទី១៨

សតវត្សរ៍ទី១៨ 
thumb|គំនូរព្រះឆាយាលក្ខណ៍នៃហ្វេលីពទី៥ និងក្រុមគ្រួសាររាជវង្សរបស់ទ្រង់។ នៅអំឡុងយុគសម័យពន្លឺនៅអេស្ប៉ាញ រាជវង្សបួរបនបានលេចឡើងជារាជវង្សថ្មី។
អំណាចរបស់អេស្ប៉ាញបានបន្តដាំក្បាលចុះក្រោម ពិសេសនៅពេលដែលជម្លោះរាជបល្ល័ង្កបានផ្ទុះឡើងនៅដើមសតវត្ស​រ៍ទី​១៨។ សង្គ្រាមស្នងរាជបល្ល័ង្កអេស្ប៉ាញបានក្លាយជាជម្លោះថ្នាក់អន្តរជាតិដ៏ធំធេង គួបផ្សំជាមួយនឹងសង្រ្គាមស៊ីវិល ហើយវាបានធ្វើឱ្យអាណាចក្រអេស្ប៉ាញបាត់បង់កម្មសិទ្ធិទឹកដី និងឋានៈជាមហាអំណាចមួយនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប។

នៅអំឡុងសង្គ្រាមនេះ រាជវង្សថ្មីដែលមានដើមកំណើតពីប្រទេសបារាំងពោលគឺ រាជវង្សបួរបន បានឡើងកាន់កាប់រាជបល្ល័ង្កអេស្ប៉ាញ។ ជាយូរណាស់មកហើយ ខ្សែរាជវង្សកាស្ទីយ៉ា និងអារ៉ាហ្កនត្រូវបានបង្រួបបង្រួមគ្នាតាមរយៈរាជសម្ព័ន្ធភាពរវាងត្រកូលទាំងពីរ និងស្ថាប័នទូទៅនៃការិយាល័យពិសិដ្ឋ។ នៅក្រោមរាជវង្សបួរបន គោលនយោបាយកំណែទម្រង់ជាច្រើន (ដែលនិយមហៅថា កំណែទម្រង់បួរបន) បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង ដោយមានគោលដៅធ្វើមជ្ឈការអំណាច និងឯកសណ្ឋានភាពរដ្ឋបាល ដូចជា ការលុបចោលអភ័យឯកសិទ្ធិ និងច្បាប់ក្នុងតំបន់ចាស់ៗ ក៏ដូចជារបាំងពន្ធគយរវាងនគរអារ៉ាហ្កន និងកាស្ទីយ៉ា។

ក្រោយសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ សេដ្ឋកិច្ច និងអំណាចអេស្ប៉ាញបានងើបឡើងវិញបន្តិចម្តងៗ ហើយកំណើននេះបាមបន្តជះទៅតាមទឹកដីអាណានិគមរបស់ខ្លួន។ គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចនិយមបាននាំឱ្យអេស្ប៉ាញក្លាយជារដ្ឋនិយមអន្តរាគមន៍ ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ វាក៏បានផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ក៏ដូចជាការលុបបំបាត់ពន្ធគយផ្ទៃក្នុង និងការកាត់បន្ថយពន្ធនាំចេញ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ គោលគំនិតពន្លឺបានចាប់ផ្តើមផុសចេញជារូបរាងឡើងនៅក្នុងចំណោមឥស្សរជន និងសមាជិករាជវង្សមួយចំនួនក្នុងប្រទេស។
អេស្ប៉ាញ: ​ភូមិសាស្ត្រ

​ភូមិសាស្ត្រ 

thumb|ផែនទីឋានលេខាសាស្ត្រនៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ (មិនរួមបញ្ចូលប្រជុំកោះកាណារី)
ដោយមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ៥០៥,៩៩២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ អេស្ប៉ាញ គឺជាប្រទេសធំបំផុតទី៥២ នៅលើពិភពលោក និងជាប្រទេសធំជាងគេទីបួននៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប ដោយមានទំហំតូចជាងប្រទេសបារាំងតែ ៤៧,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េតែប៉ុណ្ណោះ។ ភ្នំតេយដេ (នៅលើកោះតេណេរីហ្វេ) គឺជាកំពូលភ្នំខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញ ហើយជាភ្នំភ្លើងធំជាងគេទីបីនៅលើពិភពលោក។ អេ​ស្ប៉ា​ញ​ជា​ប្រទេស​អន្តរ​ទ្វីប ដែលមាន​ទឹកដី​ទាំង​នៅ​អឺរ៉ុបផង និងនៅ​អាហ្វ្រិកផង។

ប្រទេសអេស្ប៉ាញស្ថិតនៅចន្លោះរយៈទទឹង ជ ២៧° និង៤៤° និងរយៈបណ្តោយ ល ១៩° និង ក ៥°។

នៅភាគខាងលិច អេស្ប៉ាញមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសព័រទុយហ្កាល់ រីឯនៅភាគខាងត្បូងវិញគឺជាប់ជាមួយជីប្រាល់តា និងប្រទេសម៉ារ៉ុកតាមរយៈបរិពន្ធភូមិនៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងជើង (ពោលគឺសេអ៊ូតា និងមេលីយ៉ា ហើយនិងឧបទ្វីបប៉េញ៉ុនដេវ៉េលេសដេឡាហ្កូម៉េរ៉ា)។ ចំពោះភាគឦសាន តាមបណ្តោយជួរភ្នំភីរីនីស៍ អេស្ប៉ាញមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសបារាំង និងអង់ដូរ៉ា។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ទីក្រុងតូចមួយឈ្មោះថា លីវីយ៉ា ដែលស្ថិតក្នុងប្រទេសបារាំងក្បែរព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរគឺជាផ្នែកមួយនៃខេត្តជីរ៉ូណារបស់ប្រទេសអេស្ប៉ាញ។

ដោយមានប្រវែងលាតសន្ធឹងដល់ទៅ ១,២១៤ គីឡូម៉ែត្រ ព្រំដែនព័រទុយហ្កាល់–អេស្ប៉ាញ គឺជាព្រំដែនដែលនិរន្តរ និងគង់វង្សបំផុតនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប។Medina García, Eusebio (2006). «Orígenes históricos y ambigüedad de la frontera  (La Raya)» . Revista de Estudios Extremeños. Tomo LXII (II Mayo-Agosto). , pp. 713–723.

 កោះ 

thumb|ទិដ្ឋភាពកោះម៉ាយ៉ូរកា