ទ្រឹស្ដីនៃពណ៌: ប្រវត្តិសាស្រ្ដនៃផ្ទៃខាងក្រោយ

ប្រវត្តិសាស្រ្ដនៃផ្ទៃខាងក្រោយ
ទ្រឹស្ដីនៃពណ៍គឺត្រូវបានកំណត់តាមរូមន្ដដើមបីយ៉ាងគឺ”រូបមន្ដទីមួយឬក៍”រូបមន្ដដើមគេដំបូង”ពណ៍ក្រហមពណ៍លឿងនិងពណ៍ខៀវ(RYB)ពីព្រោះតែពណ៍ទាំងនេះគឺត្រូវបានជឿថាអាច
លាយបញ្ចូលគ្រប់ពណ៍ផ្សេងទៀតបាន។ការលាយបញ្ចូលពណ៍គ្នានេះគឺត្រូវបានយកមកប្រើជាមួយម៉ាស៊ីនប្រ៊ីនរយៈពេលជាយូណាស់មកហើយដោយឧបករណ៍ជ្រលក់ពណ៍និងម៉ាស៊ីនប្រ៊ីន ប៉ុន្ដែការងារទាំងនេះគឺត្រូវបានគេពេញនិងយមយកមកប្រើជាងនិងត្រឹមត្រូវជាងការយកជាតិពណ៍ដែលបង្កើតដោយសត្វមានជីវិតសំរាប់ការលាយបញ្ចូលពណ៍ជាច្រើនជាដំបូងគេ ពីព្រោះការលាយបញ្ចូលពណ៍នេះគឺត្រូវបានមិនសូវមានភាពពេញចិត្ដដែរ(គ្មានតិត្ថិភាព)។

right|thumb|Goethe's color wheel from his 1810 Theory of Colours
 
ពណ៍ក្រហមពណ៍លឿងពណ៍ខៀវដែលជាពណ៏ដំបូងគឺត្រូវបានក្លាយជាការផ្ដល់ជូននៅសតវត្សទី១៨សំរាប់ទ្រឹស្ដីនៃចក្ខុវិស័យរបស់ពណ៍ដែលជាការផ្ដល់ជូនជាសំខាន់សំរាប់ពណ៍ដែល
យើងបានមើលឃើញដោយចក្ខុវិញាណដែលបានលាយបញ្ចូលគ្នាពីការទទួលដឹងដោយការមើលឃើញនៃរូបរាងនៃពណ៍និងភាពប៉ិនគ្នានៃរូបរាងរបស់ពណ៍នៃការលាយបញ្ចូលគ្នាដោយ
ជាតិពណ៍ ឬក៍អ្នកជ្រលក់ពណ៍។ទ្រឹស្ដីនេះគឺត្រូវបានធ្វើអោយប្រសើរឡើងនៅសតវត្សទី១៨នោះដោយការខិតខំស្វែងរកស្រាវជ្រាវដោយភាពត្រឹមត្រូវនៃឥទ្ធិពលចិត្ដវិទ្យានៃពណ៍ នៅក្នុងលក្ខណៈនៃភាពខុសគ្នានៅចន្លោះ”ដែលបង្រ្គប់”ឬក៍ផ្ទុយពីភាពលាំៗនៃពណ៍ដែលផលិតចេញដោយពណ៍បន្ទាប់ពីរូបភាពហើយនៅក្នុងការដាក់ស្រមោលនៅក្នុងពន្លឺនៃពណ៍។គុំនិត
នេះហើយនិងការប្រតិបត្ដិតាមនូវពណ៍នីមួយៗគឺត្រូវបានសង្ខេបនិងផ្ដល់ជាឯកសារនៅក្នុងទ្រឹស្ដីនៃពណ៍ៈទ្រឹស្ដីនៃពណ៍(១៨១០)ដោយកវីជនជាតិអាឡឺម៉ង់និងនាយករដ្ឋមន្រី្ដនៃរដ្ឋាភិបាល
ចូហាន់វូបហ្គេងវុនចសហើយនិងច្បាប់នៃពណ៍នីមួយៗដែលកើតឡើតំណាលគ្នានោះ(១៨៣៩)ដោយឧស្សហករគីមីលោកមិចឆែលអុកហ្គេនឆេវរួល។ក្រោយមកអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ដជនជាតិអា
លឺម៉ង់និងជនជាតិអង់គ្លេសគឺត្រូវបានស្ថាបនានៅចុងសតវត្សទី១៩ដែលការទាមទាពណ៍គឺជាការពិពណ៍នាដ៍ល្អបំផុតនៅក្នុងភាពខុសគ្នានៃការកំណត់ជាលើកដំបូង ពណ៍ក្រហម បៃតងនិងខៀវគឺជាពណ៍ដែលមានភាពខ្លាំងខ្លាជាងគេ(YGB)ជាគំរូដែលបូកបន្ថែមនៃការលាយបញ្ចូលគ្នានៃពន្លឺរបស់ពណ៍ទាំងបីនោះ។តាមការស្រាវជ្រាវនៃការរិះរកនៃពណ៍ដំបូងទាំងនេះ
នៅក្នងការឆ្លើយតបនៃភាពខុសគ្នានៃពន្លឺពណ៍ទាំងបីប្រភេទដែលទទួលដឹងដោយសសៃប្រសាទឬក៍កោណនៅក្នុងចិត្របដ(ត្រីពណ៍ដែលមានពណ៍បី)។នៅក្នុងមូលដ្ឋាននៃចំនួនការពិពណ៍
នាអំពីការលាយបញ្ចូលគ្នានៃពណ៍ឬក៍ពណ៍វិធីគឺត្រូវបានដើម្បីធ្វើអោយរីកលូតលាស់នៅដើមសតវត្សទី២០ដែលយល់ស្របតាមអនុក្រុមនៃការកើនឡើងរីកចំរើនរបស់គំរូដ៍ល្អនៃទីចំហរបស់
ពណ៍និងការទាមទារបស់ពណ៍ដូចជាការជំទាស់ឬប្រឆាំងនៅក្នុងផ្នែកទ្រឹស្ដី។ឆ្លងតាមសម័យកាលដដែលនោះឧស្សាហករផ្នែកគីមីវិទ្យាធ្វើមូលបដិវដ្ដកម្មនៃពណ៍សំរាប់សង្រ្គោះការផលិត
ពណ៍ដោយជាតិសាកសពសត្វស្របតាមខ្លឹមសាររបស់តិត្ថិកម្មនៅក្នុងការលាយបញ្ចូលគ្នានៃពណ៍ដោយអ្នកជ្រលក់ពណ៍ឬក៍លាបពណ៍នងទឹកខ្មៅវាថែមទាំងធ្វើទាំងអ្នកជ្រលក់ពណ៍និងដំ
ណើរការនៃជាតិគីមីវាមានភាពចាំបាច់សំរាប់ពណ៍របស់រូបថត។ដូចជាលទ្ធផលនូវការព្រីនចេញនូវពណ៍បីនោះអោយក្លាយទៅជាសិល្បៈដែលចេះសន្សំសំចៃហើយងាយស្រួលធ្វើនៅក្នុង
បន្ដុំនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ហើយទ្រឹស្ដីពណ៍របស់សិល្បៈគឺត្រូវបានប្រែប្រួលទៅតាមពណ៍ទីមួយដែលមានឥទ្ធិពលជាងគេនៅក្នុងទឹកខ្នៅនៃការជ្រលក់ពណ៍ទៅក្នុងរូបថតៈពណ៍ខៀវ ពណ៍ស្វាយនិងពណ៍លឿង(CMY)។(នៅក្នុងការព្រីនភាពងងឹតគឺមានភពាទន់ភ្លន់ល្វិតល្វៃដោយទឹថ្នាំពណ៍ខ្មៅហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រព័ន្ធ(CMYK)នៅក្នុងទាំងពីខាងលើការព្រីននូវរូប
ថតពណ៍សគឺត្រូវបានផ្ដោតទៅលើពណ៍នៃក្រដាស។)ពណ៍ដំបូង(CMY)នេះគឺត្រូវបានផ្សះផ្សាជាមួយនឹងពណ៍(RGB)ក្រហមបៃតងខៀវហើយត្រូវបានដកចេញពីការលាយបញ្ចូល
ពណ៍គ្នាជាមួយការបន្ថែមពណ៍ក្នុងការលាយពណ៍ដោយផ្ដល់អោយពណ៍CMY(ខៀវស្វាយលឿង)ជាអ្នកជំនួយការវិញត្រឹមតែចិត្រដបនៃពណ៍ទីមួយៈពណ៍ខៀអាចស៊ីគ្នាជាមួយនឹង
ពណ៍ក្រហម(−R+G+B)ពណ៍ស្វាយអាចស៊ីគ្នាជាមួយនឹងពណ៍បៃតង(−R+G+B)ហើយពណ៍លឿងគឺបានតែពណ៍ខៀវតែមួយគត់។វាមានសារៈសំខាន់ណាស់សំរាប់បន្ថែមនូវពណ៍CMYK
ក្នុងដំណើរការការព្រីននៃពណ៍វាមានន័យថាជាវិធីដែលសន្សំសំចៃក្នុងការផលិតនូវទំហំពណ៍ក្នុងការព្រីនប៉ុន្ដែវាមិនគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការផលិតម្ដងទៀតពិតណាស់គឺពណ៍វាគួរអោយកត់សំ
គាល់ពណ៍ទឹកក្រូចនិងមិនគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការផលិតនូវពណ៍ស្វាយម្ដងទៀត។ទំហំនៃពណ៍ក្រដាស់មួយអាចមានការបន្ថែមនូវពណ៍ផ្សេងទៀតសំរាប់ដំណើរការនៃការព្រីនដូចជាពណ៍៦ជ្រុង
របស់ភេនថូនក្នុងប្រពន័្ធព្រីន(៦ពណ៍) ក្នុងចំណោមពណ៍ផ្សេងទៀត។

thumb|right|Munsell color system|Munsell's color system represented as a three-dimensional solid showing all three color making attributes: lightness, saturation and hue.

ប្រព័ន្ធនៃពណ៍របស់មុនសែលគឺតំណាងអោយទំហំនៃខ្នាតទាំងបីដែលបង្ហាញពីពណ៍ទាំងបីដែលមានភាពមុះមុតដែលធ្វើអោយមាននូវៈពន្លឺ តិត្ថិភាព និងភាពលាំៗនៃពន្លឺ។
ដ៍ច្រើននៅសតវត្សទី១៩ភាពប៉ិនប្រសប់របស់ទ្រឹស្ដីពណ៍មួយណាក៍តាមមិនទាន់និងនៅពីក្រោយជាងការយល់ឃើញរបស់វិទ្យាសាស្រ្ដដែរឬក៍ត្រូវបានបង្កើនសៀវភៅខាងវិទ្យាសាស្រ្ដដែល
និពន្ធដាក់ជាសាធារណៈជាពិសេសនោះភាពទំនើបនៃពណ៍វិជ្ជា(១៨៧៩)ដោយអ្នករូបនិយមជនជាតិអាមេរិចឈ្មោះអុកឌេនរូតហើយនូវសៀវភៅផែនទីមានពណ៍ដំបូងគឺត្រូវបាន
បង្កើតដោយលោកអាល់បឺតមុនសែល(សៀវភៅមានពណ៍របស់មុនសែលឆ្នាំ១៩១៥បានឃើញអំពីរពណ៍វិធីរបស់មុនសែល)ហើយនិងលោកវីលហេមអូសវ៉ល(សៀវភៅផែនទីមានពណ៍
ឆ្នាំ១៩៩)គុនសម្បត្ដិភាគច្រើនគឺត្រូវបានកើតឡើងនៅដើមសតវត្សទី២០គឺត្រូវបានបង្រៀនដោយសិល្បៈករដែលមានជំនាញខាងផ្នែកសិល្បៈហើយរួនបញ្ចូលគ្នាជាមួយនិងជនជាតិ
អាលឺម៉ង់ឈ្មោះលោកប៉ូហូសជាវិសេសលោកវូសស៊ីលីខេនឌីស្គីលោកចូហានីអ៊ីតថេនលោកហ្វីបបឺបីរេនហើយនិងលោកចូសេបអាល់បឺដែលសរសេរអំពីរការស្ទង់មើលនិងពិចារណាអំពីរ
ទ្រឹស្ដីនិងលាយបញ្ចូលពីការសំអាងលើការពិសោធន៍ឬក៍បង្ហាញពីរូបភាពយកមកពន្យល់ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹក្នុងការសិក្សាពណ៍នីមួយៗតាមគោលសិលធម៍របស់ពណ៍។តាមសហសម័យ
ទ្រឹស្ដីនៃពណ៍គឺត្រូវតែនិយាយអំពីទំហំនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៍មានដែលបង្កើតដោយស្ដង់ដាដោយមានគុនភាពនៃព័ត៍មានហើយនិងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងនៃម៉ាស៊ីនប្រ៊ីនដែលវាសាកសមទៅនឹង
ទំហំនិងកំរិតរបស់ប្រព័ន្ធរូបភាពនិងការត្រួតពិនិត្យឬក៍មើលនូវកំរិតពណ៍ដែលបានផលិតចេញដើម្បីប្រើប្រាស់។ទំរង់នេះគឺជាអ្វីដែលត្រូវការស្វែងរកបន្ថែមនូវកម្មសិទ្ធិនី
មួយៗ ខាងផ្នែកសិល្បៈទ្រឹស្ដីនៃពណ៍គឺមានចំណងជើងដែលស្ដីអំពីរភាពស្មុគស្មាញនៃគុលានុវដ្ដភាព។