ហ៊្វូណន: ទំនាក់ទំនង

ទំនាក់ទំនង

ប្រវត្តិវិទូជាតិបារាំងលោកហ្សក-សឺដេស ភ្លាមៗបានឲ្យសម្មតិកម្មនូវទំនាក់ទំនងមួយ រវាងព្រះរាជានៃនគរវ្នំ និងរាជវង្សសៃលេន្ទ្រនៃឥណ្ឌូណេស៊ី។ លោកសឺដេសមានជំនឿថាគោរម្យងារ ស្ដេចវ្នំ ត្រូវបានប្រើ ដោយពួកស្ដេចសៃលេន្ទ្រទំនងជាត្រូវបានប្រើ ដោយស្ដេចនគរវ្នំដែរ ដោយហេតុថាឈ្មោះ វ្នំ គឺជាប់ទាក់ទងនឹងភាសាខ្មែរថា ភ្នំ។Cœdès, The Indianized States of Southeast Asia, p.36. ពួកអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតបានច្រានចោលនូវសម្មតិកម្មនេះ ដោយចង្អុលបង្ហាញថាខ្វះភស្តុតាងខាងអក្សរចារឹក នៃកម្ពុជាដើមដំបូងចំពោះការប្រើប្រាស់នៃគោរម្យងារដូចគ្នានេះ។Vickery, "Funan Reviewed," pp.103, 132-133.  ពួកអ្នកវ្នំក៏ធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយរាជវង្សលាំងចិនភាគខាងត្បូងដែរ។

តិចតួចណាស់ដែលគេដឹងអំពីប្រវត្តិនយោបាយរបស់វ្នំ ក្រៅពីទំនាក់ទំនងជាមួយចិន។ លោកសឺដេសយល់ថាទំនាក់ទំនងជាមួយចិនមានលក្ខណៈ ជាពាណិជ្ជកម្មច្រើនជាងនយោបាយ។ កាលណោះប្រទេសចិនស្ថិតនៅក្នុងសម័យនគរបី ពេលនោះនគរអ៊ូចិនមិនអាចធ្វើជំនួញតាមផ្លូវគោកបាន ក៏បានធ្វើជំនួញតាមផ្លូវទឹកជាមួយវ្នំវិញព្រោះតែតម្រូវការវត្ថុប្រណីតៗ។ ដោយហេតុនេះហើយទើបគេជ្រើសរើសយកប្រទេសវ្នំ ដែលស្ថិតនៅចំផ្លូវសមុទ្រ ដែលមិនអាចជៀសវៀងបានសម្រាប់អ្នកដំណើរសំពៅកាត់តាមច្រកមល្លកា និងអ្នកនិយមដឹកទំនិញតាម​បួរដីប្រទេស​ម៉ាឡេយូ។ត្រឹង ងារ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ទំព័រ៥១
ការប៉ះទង្គិចគ្នារយៈពេលខ្លីមួយត្រូវបានកត់ត្រាថាកើតឡើង នៅទសវត្សឆ្នាំ ២៧០ នៅពេលវ្នំនិងប្រទេសជិតខាង ចាម្ប៉ាបានចូលរួមកំលាំងគ្នា ដើម្បីវាយប្រហារលើតំបន់មួយនៃតុងកឹង (ដែលនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចិននៅពេលនោះ) ស្ថិតនៅអ្វីដែលឥឡូវជាវៀតណាមខាងជើងសព្វថ្ងៃនេះ។ នៅឆ្នាំ ៣៥៧ នគរវ្នំបានក្លាយជាសាមន្តរដ្ឋចិន និងបន្តជារៀងរហូតមកដល់ការបែកបាក់ប្រទេសនៅសតវត្សទី៦។ ចំពោះទំនាក់ទំនងជាមួយឥណ្ឌា ឯកសារចិនមួយនៅសតវត្សទី៥ និយាយថាមានមនុស្សឈ្មោះ កៀសៀងលី ជាអ្នកស្រុកតាន់យ៉ាង (នៅខាងលិចឥណ្ឌា) បានធ្វើដំណើរពីឥណ្ឌាមកដល់អាណាចក្រវ្នំ។ ជាអ្នកដែលនិយាយប្រាប់ពីរឿងប្លែកៗពីឥណ្ឌាទៅធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ ប៉ុន្តែដំណើរទៅប្រទេសនោះត្រូវអស់ពេលយូរប្រហែលជា៣ រឺ ៤ ឆ្នាំ ក៏សឹងតែមាន។ ដោយស្ដេចជាប់ចិត្តនឹងរឿងចម្លែកទាំងនោះហើយ ទើបទ្រង់ឱ្យព្រះញាតិរបស់ព្រះអង្គ ស៊ូវូ ទៅឥណ្ឌា។ រាជទូតខ្មែរបានចុះសំពៅនៅ តូវគីវលី (T'eou-kiu-li) ប្រហែលជាត្រូវនឹងតក្ដោល​ ត្រង់នេះហើយដែលបង្ហាញថាឥទ្ធិពលវ្នំបានលាតសន្ធឹង ដល់មហាសមុទ្រឥណ្ឌា។ រាជទូតនគរវ្នំបានទៅដល់ពាមទន្លេគង្គា ហើយធ្វើដំណើរតាមទន្លេទៅជួបស្ដេចមួយអង្គ ដែលលោកឡឺវី (L.Levi) ថាជាស្ដេចក្នុងរាជវង្សមុរុណ្ឌ។ ស្ដេចអង្គនេះបាននាំភ្ញៀវទស្សនាប្រទេសព្រះអង្គ ហើយបានឲ្យឥណ្ឌាម្នាក់ឈ្មោះ ឆេន-សុង នាំត្រលប់មកវិញនូវសេះ ៤ នៃស្រុកនោះ ដើម្បីទុកជាដង្វាយនៃអធិរាជអាណាចក្រវ្នំ។ត្រឹង ងារ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ទំព័រ៥១

ចេនឡា (Zhēnlà) គឺជាសាមន្តរដ្ឋមួយរបស់វ្នំនៅទីបំផុតបានលេបយកនគរវ្នំទាំងមូល។ ព្រះរាជាដែលគេបានស្គាល់ចុងក្រោយបង្អស់នៃរាជាណាចក្រវ្នំគឺ រុទ្រវម៌្ម 留陁跋摩  ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងពីឆ្នាំ ៥១៤ រហូតដល់ រង.ឆ្នាំ ៥៤៥ នៃគ.ស។

ប្រជាជនដែលមកពីឆ្នេរនគរវ្នំបានឱ្យដឹងផងដែរថាបានបង្កើតនគរមួយឈ្មោះថា ស្ឈឺកធ្ហូក (នគរដីក្រហម) នៅក្នុងទៀបកោះម៉ាឡេ។ នគរដីក្រហមត្រូវបានគេគិតថាជាប្រទេសជាតិកើតក្លាយចេញពីនគរវ្នំ។
អាណាចក្រវ្នំ៖ សតវត្សទី២-៧
 លេខរៀង ព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យ ព្រះនាមផ្ទាល់  រជ្ជកាល ០១ សោមា  ចិន:លាវយ៉េក 柳葉  ?-៥២? ០២ កៅណ្ឌិន្យទី១  ចិន: ហ៊ុនធៀន 混塡  គ.ស ៥២?-? ០៣  មិនស្គាល់ មិនស្គាល់ប្រ.គ.ស ?-? ០៤ មិនស្គាល់	 ចិន: ហ៊ុនផានហួង 混盤况 ?-២១៧ ០៥ វីរវម៌្ម (កម្ពុជសូរិយា)	 ចិន: ផានផាន 盤盤 ២១៧-២២០	 ០៦ ឝ្រីមារវម៌្ម	 ឝ្រីមារៈ, ចិន: ផ្វានឝ៊ឺម៉ាន រឺ ផ្វានម៉ាន់ 范師蔓) ២២០-២២៨ ០៧ មិនស្គាល់		 ចិន: ផ្វានជិនឝឹង 范金生) ២២៨ ០៨ ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១			 ចិន: ផ្វានចាន 范旃 ២២៨-២៤៨ ០៩ មិនស្គាល់			 ផ្វានឆាង 范長 ២៤៨ ១០ អស្សាជយ 				 ចិន: ផ្វានស៊ីយូន 范尋  ២៤៨-២៨៩ ១១ មិនស្គាល់				 មិនស្គាល់ ២៨៩-៣៥៧ ១២					 ចន្ទន (កម្ពុជសូរិយា) ចិន: ឆានតាន 旃檀 ប្រ.៣៥៧-? 	 ១៣					 មិនស្គាល់ មិនស្គាល់ ?-៤២០  ១៤ កៅណ្ឌិន្យវម៌្ម រឺ ឝ្រុតវម៌្មទី១ 						 កៅណ្ឌិន្យទី២, ចិន: ឆៀវឆឹនជូ 僑陳如 ៤២០-៤៣០  ១៥ ស្រេន្ទ្រវម៌្មទី១ ចិន: ឈឺកលីកប៉ាម័រ​ 持梨陀跋摩 ៤៣០-	៤៤០ ១៦ មិនស្គាល់ មិនស្គាល់ ៤៤០-៤៧០ ១៧ កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម  ជយវម៌្ម, ចិន: ទូយ៉េកប៉ាម័រ 僑陳如闍耶跋摩 ៤៧០-៥១៤ ១៨ គុណវម៌្ម							 ចិន:ផ្វានថាងចឹង ៥១៤ ១៩ រុទ្រវម៌្មទី១							 ចិន: លៀវធួកប៉ាម័រ 留陁跋摩 ៥១៤-៥៥០ សង្គ្រាមនគរវ្នំ-ចេនឡា: ៥៥០-៦២៧ ២០ ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម 							 មិនស្គាល់ ៥៥០-? ២១								 ក្សត្រវង្សខាងគុណវម៌្ម មិនស្គាល់ ?-៦២៧