navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ជាតក: ទសជាតក​

ទសជាតក​

 រឿង​តេមិយ (តេមិយជាតក) ពោធិសត្វ​បំពេញ នេក្ខម្មបារមី
 រឿង​មហាជនក (មហាជនកជាតក) ពោធិសត្វ​បំពេញ វីរិយបារមី
 រឿង​សុវណ្ណសាម (សុវណ្ណសាមជាតក) ពោធិសត្វ​បំពេញ មេត្តា​បារមី
 រឿង​នេមិរាជ (នេមិរាជ​ជាតក) ពោធិសត្វ​បំពេញ អធិដ្ឋាន​បារមី
 រឿង​មហោសថ (មហោសថជាតក) ពោធិសត្វ​បំពេញ បញ្ញាបារមី
 រឿង​ភូរិទត្ត (ភូរិទត្តជាតក) ពោធិសត្វ​បំពេញ សីលបារមី
 រឿង​ចន្ទកុមារ (ចន្ទកុមារជាតក) ពោធិសត្វ​បំពេញ ខន្តិបារមី
 រឿង​នារទ (នារទជាតក) ពោធិសត្វ​បំពេញ ឧបេក្ខាបារមី
 រឿង​វិធុរៈ (វិធុរជាតក) ពោធិសត្វ​បំពេញ សច្ចបារមី
 រឿង​វេស្សន្តរ (វេស្សន្តរជាតក) ពោធិសត្វ​បំពេញ ទានបារមី
ជាតិខ្មែរនិយម

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Flag_of_Cambodia.svg/250px-Flag_of_Cambodia.svg.png|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ទង់ជាតិកម្ពុជា។
thumb|250px

ជាតិនិយមខ្មែរ (ឬ ជាតិនិយមកម្ពុជា )  គឺជាទម្រង់នៃ ជាតិនិយម ដែលមាននៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ដែលអះអាងថា ខ្មែរ (កម្ពុជា) គឺជាជាតិសាសន៍មួយ ហើយដែលលើកកម្ពស់ការរួបរួមវប្បធម៌នៃពូជសាសន៍ខ្មែរ (កម្ពុជា)។
ជាតិខ្មែរនិយម: ចលនា "ព្រះសង្ឃវ័យក្មេង"

ចលនា "ព្រះសង្ឃវ័យក្មេង" 
ការបែងចែកមួយទៀតនៅក្នុងព្រះសង្ឃកម្ពុជាអាចត្រូវបានគេមើលឃើញនៅក្នុងអ្វីដែលត្រូវបានគេហៅថាចលនា "ព្រះសង្ឃវ័យក្មេង" ដែលជាក្រុមតូចមួយនៃព្រះសង្ឃសកម្មនយោបាយ (ជាចម្បង មហានិកាយ) បញ្ចេញមតិប្រឆាំងសាធារណៈចំពោះរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន។ "ព្រះសង្ឃវ័យក្មេង" គឺជាសមាជិកតូចៗនៃក្រុមបព្វជិត ដែលត្រូវបានដកចេញពីវត្តនានាក្នុង និងជុំវិញរាជធានីភ្នំពេញ។ មិនដូចអ្នកទំនើបនិយមដែលចូលរួមទេ ចំណាប់អារម្មណ៍របស់ពួកគេមិនប្រើសិទ្ធិអំណាចរបស់ព្រះសង្ឃដើម្បីជួយដល់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សង្គមនោះទេ ប៉ុន្តែជាការបង្ហាញការប្រឆាំងដោយផ្ទាល់ចំពោះគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល និងអំពើពុករលួយ។ ចាប់តាំងពីការបោះឆ្នោតដែលត្រូវបានត្រួតពិនិត្យដោយអង្គការសហប្រជាជាតិឆ្នាំ 1993 ព្រះសង្ឃត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបោះឆ្នោតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ជាទង្វើដែលប្រឆាំងដោយព្រះសង្ឃជាន់ខ្ពស់មួយចំនួន)។ ខណៈពេលដែលរឿងនេះមិនបាននាំឱ្យមានការប្រមូលផ្តុំព្រះសង្ឃទ្រង់ទ្រាយធំណាមួយជាកម្លាំងនយោបាយ វាបានទាក់ទាញព្រះសង្ឃវ័យក្មេងមួយចំនួនឱ្យចូលរួមក្នុងនយោបាយសភា។ ព្រះសង្ឃ​វ័យ​ក្មេង​ជាច្រើន​នាក់​នេះ​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ឥស្សរជន​គណបក្ស​ប្រឆាំង​លោក  សម រង្ស៊ី និង​គណបក្ស​នយោបាយ​របស់​លោក គឺ​  គណបក្ស សម រង្ស៊ី ។

សមាជិកនៃចលនាព្រះសង្ឃវ័យក្មេងបានចូលរួម និងរៀបចំបាតុកម្មជាសាធារណៈក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងគោលបំណងទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការយល់ឃើញពីទង្វើខុសឆ្គងរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ឋានានុក្រម មហានិកាយ បានថ្កោលទោសទម្រង់នៃសកម្មភាពនយោបាយនេះ ដោយអំពាវនាវឱ្យចាប់ខ្លួនព្រះសង្ឃមួយចំនួន និងផ្សឹកអ្នកដទៃ។
ជាតិខ្មែរនិយម: ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ជាតិ​និយម​ខ្មែរ

ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ជាតិ​និយម​ខ្មែរ 
មិនដូចនៅប្រទេសវៀតណាមទេ លទ្ធិជាតិនិយមនៅកម្ពុជានៅមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងអំឡុងការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងភាគច្រើនដោយសារតែឥទ្ធិពលនៃការអប់រំតិចជាងមុន ដែលជួយឱ្យអត្រាអក្ខរកម្មនៅមានកម្រិតទាប និងរារាំងចលនាជាតិនិយមដូចជាការកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងចំណោមឥស្សរជនខ្មែរដែលមានការអប់រំពីបារាំង គំនិតលោកខាងលិចនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង ក៏ដូចជាការស្ដារឡើងវិញនូវបូជនីយដ្ឋានដូចជា ប្រាសាទអង្គរវត្ត របស់បារាំងបានបង្កើតនូវអារម្មណ៍មោទនភាព និងការយល់ដឹងអំពីឋានៈដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់ប្រទេសកម្ពុជាកាលពីអតីតកាល។ ក្នុងវិស័យអប់រំ ក៏មានការអាក់អន់ចិត្តកាន់តែខ្លាំងឡើងក្នុងចំណោមនិស្សិតខ្មែរ ដែលជាជនជាតិភាគតិចវៀតណាម ដែលកាន់ឋានៈកាន់តែពេញចិត្ត។ នៅឆ្នាំ ១៩៣៦ សឺង ង៉ុកថាញ់ និងប៉ាច ជឿន បានចាប់ផ្តើមបោះពុម្ភផ្សាយនគរវត្ត ( Notre cité ) ជាភាសាបារាំងប្រឆាំងអាណានិគម ហើយជួនកាលកាសែតប្រឆាំងយួន។ ចលនាឯករាជ្យតូចតាច ជាពិសេស ខ្មែរឥស្សរៈ បានចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍនៅឆ្នាំ ១៩៤០ ក្នុងចំណោមប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងប្រទេសថៃ ដែលខ្លាចថាសកម្មភាពរបស់ពួកគេនឹងនាំទៅរកការដាក់ទណ្ឌកម្ម ប្រសិនបើពួកគេបានធ្វើប្រតិបត្តិការនៅក្នុងទឹកដីកំណើតរបស់ពួកគេ។ Philip Short, Pol Pot anatomie d'un cauchemar, Denoël, 2007, page 47
ជាតិខ្មែរនិយម: ខ្មែរជាតិនិយម និងព្រះពុទ្ធសាសនា

ខ្មែរជាតិនិយម និងព្រះពុទ្ធសាសនា 
ព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរជាឧបករណ៍សំខាន់ក្នុងការលើកតម្កើងអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ និងចលនាឯករាជ្យនៅសតវត្សទី២០ ដែលនាំឱ្យកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យជារដ្ឋអធិបតេយ្យ។

ក្នុង​ការ​ប៉ុនប៉ង​បំបែក​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ពី​ការ​គោរព​វប្បធម៌​របស់​ខ្លួន​ចំពោះ​អាណាចក្រ​ថេរវាទ​នៃ​ប្រទេស​សៀម​ដែល​នៅ​ជិត​ខាង​នោះ "អ្នក​ការពារ" បារាំង​បាន​បណ្តុះ​អត្តសញ្ញាណ​ខ្មែរ​ដោយ​សង្កត់​ធ្ងន់​លើ​ការ​សិក្សា​ភាសា​ខ្មែរ​និង​ការ​សិក្សា​ពុទ្ធសាសនា។ ពួកគេ​បាន​បង្កើត​សាលា​បាលី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​រក្សា​ព្រះសង្ឃ​ខ្មែរ​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ប្រទេស​សៀម​ដើម្បី​សិក្សា​ថ្នាក់​ឧត្តមសិក្សា។ មជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាភាសាខ្មែរទាំងនេះបានក្លាយជាកន្លែងកំណើតនៃជាតិនិយមកម្ពុជា។
ជាតិខ្មែរនិយម: ខ្មែរក្រហម

ខ្មែរក្រហម 
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_Democratic_Kampuchea.svg/250px-Flag_of_Democratic_Kampuchea.svg.png|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ទង់ជាតិកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
នៅឆ្នាំ១៩៧៥ នៅពេលដែល ខ្មែរក្រហម ចូលកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពួកគេបានព្យាយាមបំផ្លាញ ព្រះពុទ្ធសាសនា ទាំងស្រុង ហើយពួកគេស្ទើរតែទទួលបានជោគជ័យ។ នៅ​ពេល​ការ ​ឈ្លានពាន​របស់​វៀតណាម​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៩ ព្រះសង្ឃ និង​អ្នក​ប្រាជ្ញ​សាសនា​ស្ទើរតែ​គ្រប់​រូប​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់ ឬ​ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញ ហើយវត្តអារាម និង​បណ្ណាល័យ​ស្ទើរតែ​ទាំងអស់​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ។

គោលនយោបាយរបស់ខ្មែរក្រហមចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងការបង្ខំឱ្យរុះរើព្រះសង្ឃ ការបំផ្លិចបំផ្លាញវត្តអារាម និងទីបំផុតការប្រហារជីវិតព្រះសង្ឃដែលមិនសហការ - បានបំផ្លាញស្ថាប័នព្រះពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។  ព្រះសង្ឃដែលមិនបានភៀសខ្លួន និងគេចវេះពីការប្រហារជីវិត រស់នៅក្នុងចំណោមពួកគ្រហស្ថ ជួនកាលពួកគេធ្វើពិធីសាសនាព្រះពុទ្ធដោយសម្ងាត់សម្រាប់អ្នកជំងឺ ឬរងទុក្ខ។ 

ការ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ចំនួន​ព្រះសង្ឃ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មុន​ការ​ឡើង​កាន់​អំណាច​នៃ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​មាន​ចំនួន​ពី ៦៥.០០០ ទៅ ៨០.០០០ អង្គ។  នៅ​ពេល​នៃ​ការ​ស្ដារ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ឡើង​វិញ​នៅ​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ 1980 ចំនួន​ព្រះសង្ឃ​កម្ពុជា​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​ត្រូវ​បាន​គេ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា​មាន​តិច​ជាង 3,000 អង្គ។  បុព្វបុរសរបស់ និកាយ ខ្មែរទាំងពីរបានស្លាប់ពេលខ្លះក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៩៧៥-៧៨ ទោះបីជាមូលហេតុនៃការស្លាប់របស់ពួកគេមិនត្រូវបានដឹងក៏ដោយ។ 

ដោយ​សារ​តែ​ពួក​គេ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​នឹង​រាជា​និយម​ថៃ ព្រះសង្ឃ​នៃ​បញ្ជា​ ធម្មយុត្តិ អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​កំណត់​គោល​ដៅ​ជា​ពិសេស​សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ។
ជាតិជាក្រដាស់

{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;"
|-
| colspan="2" style="background:#00EE21; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #00FF00 solid;" |
កំណាព្យប្រស្នា ជាតិជាក្រដាស់ (បទ ពាក្យ៨)  
|-
| valign="top" style="padding:8px 8px 0px 8px; background:#F5FAFF;" | 
កំណាព្យប្រស្នា ជាតិជាក្រដាស់ (បទ ពាក្យ៨)  
ដំណើរដើមទងជាតិជាក្រដាស់ បានដល់ដៃម្ចាស់ជាវិចិត្រករ

គូរក្បាច់ផាត់ពណ៌ប្រណិតបវរ លេចធ្លោរលំអស្នាដៃល្អឆ្នើម។
 

វេលាគ្រាមួយជួបអ្នកនិពន្ធ គំនិតគូរគន់អក្ខរាផ្ដួចផ្ដើម

ចំនងសាច់រឿងផ្សំផ្ដុំសំបើម ទាក់ចិត្តទាក់ថ្លើមអស់មិត្តអ្នកអាន។

 
ជីវិតអណ្ដែតគ្មានដែនគោលចរ សំណាងមិនល្អតាមមករំខាន

ក្លាយជាក្រដាស់វេចខ្ចប់ចានក្បាន ប្រឡាក់ជាប់ដានគេចោលលែងប្រើ។
 
និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង១២ មិនា ២០១១

Category:កំណាព្យ
ជាមាទេវី

​ព្រះនាងជាមាទេវី  ព្រះនាងចាមមាទេវី 250px រូបចំលាក់របស់ព្រះនាងជាមាទេវី  ខេត្តលំពូន.   សាសនា  សាសនាប្រជាប្រិយថៃវិញ្ញាណនិយមព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​​ថៃ​ព្រហ្មញ្ញ សាសនាថៃហិណ្ឌូសាសនាថៃ 
រូបភាពតូច| រូបចំលាក់របស់ព្រះនាងជាមាទេវី  ខេត្តលំពូន.
ព្រះនាងជាមាទេវី  (, , , Mon: စာမ္မာဒေဝဳ, ) ឬ ព្រះនាងចាមមាទេវី  ជា​វីរៈនារី​ក្នុង​ទេវកថា​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រហរិបុញ្ជ័យបុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនតលំពូន.www.rianthaijournal.orgនិងគេមានជំនឿថាជាវិញ្ញាណអ្នកតា​ស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​វិញ្ញាណនិយមក្នុងសាសនាប្រជាប្រិយថៃ។ .
ជាលន់

ចៅពញាស្នងធ្នឹមព្រះនគរជាលន់ (សម័យចតុមុខ-លង្វែក) លោកត្រូវជាប្អូនប្រុសអ្នកម្នាងជាលែង។ ក្រោយពីព្រះបាទស្រីជេដ្ឋាទី២ បានសាងសង់ព្រះនគរនៅស្រឡប់ពិជ័យព្រៃនគររួច ទ្រង់បានតែងតាំងលោកជា ស្នងធ្នឹមព្រះនគរ បើតាមងារនេះច្បាស់ណាស់វាជាគោរម្យងារនៃមេទ័ពការពារក្រុងស្រឡប់ពិជ័យព្រៃនគរ បើហៅអោយចំគេហៅថា មេទ័ពការពាររាជធានី។
ជាលិយសូត្រ: ឥន្ទ្រិយសំវរៈ

ឥន្ទ្រិយសំវរៈ 
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុដែលជាអ្នករក្សានូវទ្វារ ក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ បានឃើញ​រូបដោយចក្ខុហើយ តែ​មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួម​ចក្ខុន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវចក្ខុន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវចក្ខុន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងចក្ខុន្ទ្រិយ ។ ឮសម្លេង​ដោយត្រចៀកហើយ តែ​មិន​កាន់​យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌​ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនសង្រួមនូវសោតិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុ​មិន​បាន​សង្រួមនូវសោតិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវសោតិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវ​សោតិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងសោតិន្ទ្រិយ ។ បានធំក្លិន​ដោយច្រមុះហើយ តែ​មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួម​នូវឃានិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវឃានិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវឃានិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវឃានិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងឃានិន្ទ្រិយ ។ បានជញ្ជក់​ជញ្ជាប់នូវរស​ដោយ​អណ្តាតហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និង​ទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិន​បាន​សង្រួម​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវជិវ្ហិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងជិវ្ហិន្ទ្រិយ ។ បានពាល់ត្រូវ​នូវ​សម្ផ័ស្ស ដោយកាយហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯ​អភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែល​មិន​បានសង្រួម​នូវកាយិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវកាយិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវកាយិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវកាយិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងកាយិន្ទ្រិយ ។ បានដឹងច្បាស់​នូវធម្មារម្មណ៍​ដោយចិត្តហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យក​នូវ​អនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែ​គ្រប​សង្កត់​នូវ​បុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបាន​សង្រួម​នូវ​មនិន្ទ្រិយ​ណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវមនិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវមនិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងមនិន្ទ្រិយ ។ ភិក្ខុនោះ បានប្រកបព្រមដោយ​ឥន្ទ្រិយសំវរៈ ជារបស់​អរិយៈនេះហើយ រមែង​ទទួលចំពោះ​នូវសុខ ដែលមិនច្រឡូកច្រឡំដោយកិលេសជាខាងក្នុង ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នករក្សានូវ​ទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ។
ជាលិយសូត្រ: សតិសម្បជញ្ញៈ

សតិសម្បជញ្ញៈ 
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ឯភិក្ខុជាអ្នកប្រកបដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈនោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលឈានដើរទៅមុខ ឈានថយ​ក្រោយ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលក្រឡេកមើលទៅមុខ ក្រឡេកមើល​ទៅទិសផ្សេងៗ ក៏​មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបត់លា (ដៃជើង) ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលទ្រទ្រង់​នូវ​សង្ឃាដិ បាត្រ ចីវរ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបរិភោគ ផឹក ទំពា ជញ្ជក់ជញ្ជាប ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបន្ទោឧច្ចារៈបស្សាវៈ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលដើរ ឈរ អង្គុយ ដេកលក់ ភ្ញាក់ពីដេក និយាយ ឬស្ងៀម ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នកប្រកបដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដោយប្រការដូច្នេះឯង ។
ជាលិយសូត្រ: សន្តោស

សន្តោស 
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ឯភិក្ខុជាអ្នកសន្តោស (ត្រេកអរចំពោះ​បច្ច័យ​តាមមាន​តាមបាន) តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកសន្តោស​ដោយ​ចីវរ ដែលជាគ្រឿងរក្សានូវកាយ ដោយចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ដែលជាគ្រឿង​រក្សានូវផ្ទៃ ភិក្ខុ​នោះ កាលបើចៀស​ចេញទៅក្នុងទិសណាៗ តែងកាន់យក​(នូវ​បរិក្ខារ) ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ចៀសចេញទៅ (ក្នុងទិសនោះៗ) ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចសត្វសកុណជាតិ មានស្លាប ទោះហើរទៅក្នុងទិសណាៗ រមែងមានស្លាប​របស់ខ្លួនជាភារៈប៉ុណ្ណោះ ហើរទៅ ដូចម្តេចមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នកសន្តោស​ដោយ​ចីវរ ដែលជាគ្រឿងរក្សានូវកាយ ដោយចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ដែលជាគ្រឿង​រក្សានូវផ្ទៃ ភិក្ខុ​នោះ ទោះបីចៀស​ចេញទៅ​ក្នុង​ទិស​ណាៗ តែងកាន់យក​(នូវគ្រឿង​បរិក្ខារ) ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ចៀសចេញទៅ (ក្នុងទិស​នោះ​ៗ) ដូច្នោះឯង ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នកសន្តោស ដោយប្រការដូច្នេះឯង ។

ភិក្ខុនោះ ប្រកបដោយសីលក្ខន្ធ ជារបស់ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​ឥន្ទ្រិយសំវរៈ ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​សេចក្តីសន្តោស ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ត្រូវការ​ទីសេនាសនៈស្ងាត់ គឺព្រៃ ម្លប់ឈើ ភ្នំ ជ្រោះភ្នំ គុហាភ្នំ ព្រៃស្មសាន ព្រៃស្បាត ទីវាល ទី​គំនរ​ចំបើង ។ លុះភិក្ខុនោះ ត្រឡប់មកអំពីបិណ្ឌបាត ក្នុងវេលាខាងក្រោយភត្ត ក៏​ពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ ប្រុងស្មារតី ឲ្យមានមុខឆ្ពោះ (ទៅរកកម្មដ្ឋាន) ។ ភិក្ខុនោះ រមែង​លះបង់​នូវអភិជ្ឈាក្នុងលោក នៅដោយចិត្តគ្មានអភិជ្ឈា ជំរះចិត្ត​ឲ្យស្អាត ចាកអភិជ្ឈា រមែង​លះបង់​នូវព្យាបាទ និងសេចក្តីប្រទូស្ត នៅដោយចិត្ត​មិនមានព្យាបាទ ជាអ្នកមានសេចក្តី​អនុគ្រោះ​ដោយប្រយោជន៍ ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង ជំរះចិត្តឲ្យស្អាត ចាកអកុសលធម៌ ជាគ្រឿង​ប្រទូស្ត គឺព្យាបាទ រមែង​លះបង់​នូវថីនមិទ្ធៈ គឺសេចក្តីងងុយ ងោកងក់ នៅដោយ​ចិត្តប្រាសចាកថីនមិទ្ធៈ ជាអ្នកមានសេចក្តីសំគាល់នូវពន្លឺ មានស្មារតី និងសេចក្តីដឹងខ្លួន ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាក​ថីនមិទ្ធៈ រមែងលះបង់ នូវ​ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ គឺសេចក្តីរាយមាយ រសាយ​ចិត្ត នៅដោយ​ចិត្តមិនរាយមាយ ជាអ្នកមានចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ខាងក្នុង ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាក​ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ រមែងលះបង់ នូវវិចិកិច្ឆា គឺសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ នៅដោយ​ចិត្ត​ផុត​វិចិកិច្ឆា ជា​អ្នក​មិនមានសេចក្តីសង្ស័យ ក្នុងកុសលធម៌ ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាកវិចិកិច្ឆា ។
ជាលិយសូត្រ: វិបស្សនាញាណ

វិបស្សនាញាណ 
ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីញាណទស្សនៈ [ បាន​ដល់​ មគ្គញ្ញាណ​ ផលញ្ញាណ​ សព្វញ្ញុតញ្ញាណ​ បច្ចវេក្ខណញ្ញាណ​ និង​វិបស្សនាញាណ ] គឺបញ្ញាសម្រាប់ដឹង សម្រាប់ឃើញ ។ ភិក្ខុនោះ ក៏ដឹងច្បាស់​យ៉ាងនេះ​ថា កាយរបស់​អាត្មាអញនេះ មានរូបប្រកបដោយមហាភូតរូប ៤ [បាន​ដល់​ធាតុ ៤ គឺ​ ដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់] កើតអំពីមាតា និងបិតា មានសេចក្តីចម្រើនដោយជាតិបាយ និងនំ ជាសភាវៈ​មិនទៀង (ទោះបី) មានការ​លាប ដុសខាត់ បំបាត់ក្លិន និងគក់ច្របាច់ ក៏គង់មានសេចក្តីបែកធ្លាយ ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅជា​ធម្មតា ក៏ឯវិញ្ញាណរបស់អាត្មាអញនេះសោត អាស្រ័យនៅក្នុងកាយនេះ ជាប់​នៅ​ក្នុងកាយនេះ ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចកែវមណី និងកែវពិទូរ្យដ៏ល្អ មានជាតិបរិសុទ្ធ មាន​ជ្រុង៨ ដែលជាងបានឆ្នៃល្អហើយ មានសម្បុរភ្លឺថ្លាឆ្លុះ បរិបូណ៌​ដោយអាការទាំងពួង (មានដុសលាងជាដើម) ប្រសិនបើមានចេស គេដោតទៅនឹងកែវនោះ ជាចេស​មានពណ៌​ខៀវក្តី លឿងក្តី ក្រហមក្តី សក្តី ជាចេសស៊ីនួនក្តី បុរសដែលមានភ្នែក (ភ្លឺ) គប្បី​យកកែវ​នោះ មកដាក់លើដៃ ហើយពិចារណាមើលថា នេះជាកែវមណី និងកែវពិទូរ្យដ៏ល្អ មាន​ជាតិបរិសុទ្ធ មានជ្រុង៨ ដែលជាងបានឆ្នៃល្អហើយ មានសម្បុរ​ភ្លឺថ្លាឆ្លុះ បរិបូណ៌​ដោយអាការ​ទាំងពួង នេះជាចេសដែលគេដោតទៅក្នុងកែវនោះ ជាចេស​មានពណ៌​ខៀវ​ក្តី លឿងក្តី ក្រហមក្តី សក្តី ជាចេសស៊ីនួនក្តី (ពិតមែន) យ៉ាងណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ​កាលបើចិត្តតាំងមាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាក​ឧបក្កិលេស មានសភាវៈជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់ញ័រ ទៅតាមអារម្មណ៍​យ៉ាងនេះហើយ ក៏ទាញនាំបង្អោន​ចិត្តទៅ ដើម្បី​ញាណទស្សនៈ គឺបញ្ញាសម្រាប់ដឹង សម្រាប់ឃើញ ភិក្ខុនោះ ក៏ដឹងច្បាស់​យ៉ាងនេះ​ថា កាយរបស់​អាត្មាអញនេះឯង មានរូប​ប្រកប​ដោយមហាភូតរូប ៤ កើតអំពីមាតា និងបិតា មានសេចក្តីចម្រើនដោយជាតិបាយ និងនំ ជាសភាវៈ​មិនទៀង (ទោះបី) មានការ​លាប ដុសខាត់ បំបាត់ក្លិន និងគក់ច្របាច់ ក៏គង់មានសេចក្តីបែកធ្លាយ ខ្ចាត់ខ្ចាយជា​ធម្មតា ក៏ឯវិញ្ញាណរបស់អាត្មាអញនេះសោត អាស្រ័យនៅក្នុងកាយនេះ ជាប់​នៅ​ក្នុងកាយនេះ យ៉ាងនោះឯង ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាងផលនៃសមណប្បដិបត្តិទាំងឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មកខាងដើម ។
ជាលិយសូត្រ: មនោមយិទ្ធិញាណ

មនោមយិទ្ធិញាណ 
ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីនិមិ្មតនូវកាយ ដែលសម្រេចអំពីចិត្ត ។ ភិក្ខុនោះ ក៏និម្មិតនូវកាយផ្សេងចេញអំពីកាយនេះ មានរូប​ដែល​សម្រេច​អំពីចិត្ត មានអវយវៈធំ និងអវយវៈតូចសព្វគ្រប់ មានឥន្ទ្រិយ​មិនថោកថយ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចបុរសចាក់បញ្ចេញនូវបណ្តូល អំពីស្មៅយាប្លង បុរសនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា នេះជាស្មៅយាប្លង នេះជាបណ្តូល ស្មៅយាប្លងដោយ​ឡែក បណ្តូលដោយឡែក តែជាបណ្តូល​ដែលអាត្មាអញ​ចាក់បញ្ចេញ​មកអំពី​ស្មៅ​យាប្លង​ហ្នឹងឯង យ៉ាងណា យ៉ាងណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយទៀត ប្រៀបដូចបុរសហូត​ដាវ​ចេញ​អំពីស្រោម បុរសនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា នេះជាដាវ នេះជាស្រោម ដាវផ្សេង ស្រោមផ្សេង តែជាដាវដែលអាត្មាអញ​ហូតចេញមកអំពីស្រោមហ្នឹងឯង យ៉ាងណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយទៀត ប្រៀបដូចបុរស ទាញយកសត្វពស់​ចេញ​អំពី​ស្រោម បុរសនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា នេះជាពស់ នេះជាស្រោម សត្វពស់​ផ្សេង ស្រោមផ្សេង តែជាពស់ដែលអាត្មាអញ ទាញចេញមក​អំពីស្រោម​ហ្នឹងឯង យ៉ាង​ណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺ​កិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់នូវ​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បី​និមិ្មត​នូវ​កាយ ដែលសម្រេចអំពីចិត្តបាន យ៉ាងនោះឯង ។ ភិក្ខុនោះ រមែងនិម្មិត​នូវកាយ​ផ្សេង​ចេញ​អំពីកាយនេះ មានរូប​ដែល​សម្រេច​អំពីចិត្ត មានអវយវៈធំ និងអវយវៈតូចសព្វគ្រប់ មានឥន្ទ្រិយ​មិនថោកថយ ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិទាំងឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម ។
ជាលិយសូត្រ: ឥទ្ធិវិធញាណ

ឥទ្ធិវិធញាណ 
ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុនោះ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បី​តាក់​តែង​ឫទ្ធិ ភិក្ខុនោះ ទទួលនូវការ​តាក់តែងឫទ្ធិជាច្រើនប្រការបាន គឺជាមនុស្ស​ម្នាក់ ធ្វើ​ឲ្យ​ទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន មនុស្ស​ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់ក៏បាន ធ្វើទីកំបាំង ឲ្យទៅ​ជា​ទីវាលក៏បាន ធ្វើទីវាល ឲ្យទៅជាទីកំបាំង​ក៏បាន ដើរ (ទំលុះ) ទៅក្រៅជញ្ជាំង ក្រៅកំពែង ក្រៅភ្នំ មិនទើសទាក់ ដូចដើរទៅក្នុងទីវាលក៏បាន ធ្វើនូវការមុជចុះ​និងងើបឡើងក្នុង​ផែន​ដី ដូចមុជងើប​ក្នុងទឹកក៏បាន ដើរទៅលើទឹក មិនបែកធ្លាយទឹក ដូចជា​ដើរលើផែនដី​ក៏បាន អណ្តែត​ទៅឯអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ស្ទាបអង្អែល​ព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនោះ មានអានុភាពច្រើនយ៉ាងនោះ ដោយដៃ​ក៏បាន ញុំាងអំណាច​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ ដរាបដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចជាស្មូនឆ្នាំងក្តី អន្តេវាសិកនៃស្មូនឆ្នាំងក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើ​ដីស្អិតដែលគេច្របាច់ល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវភាជន៍ដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេច​ទៅ​ជាភាជន៍នោះៗបាន យ៉ាងណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយទៀត ជាងភ្លុកក្តី អន្តេវាសិក​របស់​ជាងភ្លុកក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើភ្លុកដែលគេធ្វើបរិកម្មល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវ​គ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃ​ភ្លុកដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេចនូវគ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈ​នៃ​ភ្លុក​ដ៏ប្លែកនោះៗបាន យ៉ាងណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត ជាងមាសក្តី អន្តេវាសិករបស់ជាងមាសក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើមាសដែលគេធ្វើបរិកម្ម​ល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវគ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃមាសដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេច​នូវ​គ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃ​មាសដ៏ប្លែកនោះៗបាន យ៉ាង​ណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ កាល​បើ​ចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺ​កិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មាន​សភាព​ជា​ចិត្តទន់ គួរដល់ការ​ភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាង​នេះ​ហើយ ក៏រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីតាក់តែង​នូវឫទ្ធិបាន យ៉ាង​នោះ​ឯង ។ ភិក្ខុ​នោះ រមែងទទួល​ចំពោះនូវ​ការតាក់តែង​ឫទ្ធិ មានប្រការច្រើនបាន គឺមនុស្ស​ម្នាក់ ធ្វើ​ឲ្យ​ទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន មនុស្ស​ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន ធ្វើទីកំបាំង ឲ្យទៅ​ជា​ទីវាលក៏បាន ធ្វើទីវាល ឲ្យទៅជាទីកំបាំង​ក៏បាន ដើរ (ទំលុះ) ទៅក្រៅជញ្ជាំង ក្រៅ​កំពែង ក្រៅភ្នំ មិនទើសទាក់ ដូចជាដើរទៅក្នុងទីវាលក៏បាន ធ្វើនូវការមុជចុះ​និង​ការងើប​ឡើង​ក្នុង​ផែន​ដី ដូចជាមុជងើប​ក្នុងទឹកក៏បាន ដើរទៅលើទឹក មិនបែកធ្លាយទឹក ដូចជា​ដើរ​ទៅ​លើ​ផែនដី​ក៏បាន អណ្តែត​ទៅឯអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ស្ទាប​អង្អែល​ព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនេះ មាន​អានុភាព​ច្រើន​យ៉ាង​នេះ ដោយដៃ​ក៏បាន ញុំាងអំណាច​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ ដរាប​ដល់ព្រហ្មលោក​ក៏បាន ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម ។
ជាលិយសូត្រ: ទិព្វសោតញាណ

ទិព្វសោតញាណ 
ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់ការ​ភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ក្នុងសោតធាតុជា​ទិព្វ ។ ភិក្ខុនោះ កាលបើមានសោតធាតុជាទិព្វបរិសុទ្ធស្អាត កន្លងបង់នូវសោតធាតុជា​របស់​មនុស្សធម្មតាហើយ រមែងឮនូវសម្លេងទាំងពីរ គឺសម្លេងទិព្វ១ សម្លេង​មនុស្ស១ ដែលនៅក្នុងទីឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តីបាន ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូច​បុរស ដែលដើរ​ទៅកាន់​ផ្លូវឆ្ងាយ បុរសនោះ ឮសម្លេងស្គរធំក្តី សម្លេងសំភោរក្តី សម្លេងស័ង្ខក្តី សម្លេងស្គរជ័យក្តី សម្លេងស្គរតូចក្តី បុរសនោះ ក៏មាន​សេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា នេះជាសម្លេងស្គរធំ នេះជាសម្លេងសំភោរ នេះជាសម្លេងស័ង្ខ នេះជាសម្លេងស្គរជ័យ នេះជាសម្លេងស្គរតូច យ៉ាង​ណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺ​កិលេស ប្រាស​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់ការ​ភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ក្នុង​សោតធាតុ​ជា​ទិព្វ ភិក្ខុនោះ កាលបើមានសោតធាតុជាទិព្វបរិសុទ្ធស្អាត កន្លង​បង់​នូវ​សោតធាតុ​ជា​របស់​មនុស្សធម្មតាហើយ រមែងឮសម្លេងទាំងពីរ គឺសម្លេងទិព្វ១ សម្លេង​មនុស្ស១ ដែលនៅក្នុងទីឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី យ៉ាងនោះឯង ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម ។
ជាលី

រូបភាពតូច| ជាលី នៅ ប្រាសាទ Ajitnath Jain រដ្ឋ Gujarat សតវត្សទី 11
រូបភាពតូច| ជាលី ជាធម្មតាត្រូវបានបើក ប៉ុន្តែឧទាហរណ៍នេះនៃ jali សតវត្សទី 17 ពីសម័យ Mughal ចុងក្រោយត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយពាណិជ្ជករដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិហើយប្រហែលជាត្រូវបានដាក់ជាមួយនឹងច្រកខាងក្រៅ។ ជាទូទៅ ការចាប់អារម្មណ៍គឺមានភាពរួសរាយរាក់ទាក់ និងទាក់ទាញដូចជាខាងក្នុងនៃវាំង ប៉ុន្តែមានសុវត្ថិភាពចំពោះពិភពលោកខាងក្រៅ។ លំនាំ iris នៅផ្នែកខាងលើគឺជាការចាកចេញពីធរណីមាត្រមុន ហើយបង្ហាញពីឥទ្ធិពលរបស់ Persian ។
រូបភាពតូច| បន្ទះ ជាលី នៅក្នុង រចនាប័ទ្ម Rajput, Hawa Mahal, Jaipur
រូបភាពតូច| ជាលី បញ្ចាំងនៅ ផ្នូរនៃ Akbar the Great នៅជិត Agra ប្រទេសឥណ្ឌា
ជាលិ ឬ ជាលី ( jālī មានន័យថា "សំណាញ់") គឺជាពាក្យសម្រាប់ផ្ទាំងថ្ម ឬ បន្ទះ ឈើ ដែលជាធម្មតាមានលំនាំលម្អដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងតាមរយៈការប្រើប្រាស់ អក្សរផ្ចង់ ធរណីមាត្រ ឬលំនាំធម្មជាតិ។ ទម្រង់នៃការតុបតែងស្ថាបត្យកម្មនេះគឺជារឿងធម្មតានៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មឥណ្ឌូ-ឥស្លាម ហើយជាទូទៅនៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មឥណ្ឌា ។  វាទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹង mashrabiya នៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មអ៊ីស្លាម។ 

យោងតាមលោក Yatin Pandya ជាលី អនុញ្ញាតឱ្យពន្លឺ និងខ្យល់ចូល ខណៈពេលដែលកាត់បន្ថយព្រះអាទិត្យ និងភ្លៀង ក៏ដូចជាផ្តល់ភាពត្រជាក់តាមរយៈ ខ្យល់អកម្ម ។  រន្ធគឺស្ទើរតែទទឹងដូចគ្នាឬតូចជាងកម្រាស់នៃថ្មដូច្នេះផ្តល់នូវភាពរឹងមាំនៃរចនាសម្ព័ន្ធ។ វាត្រូវបានគេសង្កេតឃើញថាតំបន់សើមដូចជា Kerala និង Konkan មានរន្ធធំជាងជាមួយនឹងភាពស្រអាប់សរុបទាបជាងបើប្រៀបធៀបជាមួយនឹងតំបន់អាកាសធាតុស្ងួតនៃ រដ្ឋ Gujarat និង Rajasthan ។
ជាំង ហ្សឺមីន

ជាំង ហ្សឺមីន (, ប្រកប ជាង ចឺមីន ១៧ សីហា ១៩២៦ – ៣០ វិច្ឆិកា ២០២២) ជាអ្នកនយោបាយចិនដែលបម្រើជាអគ្គ​លេខា​ធិ​ការគណបក្សកុម្មុយនីស្តចិនពីឆ្នាំ ១៩៨៩ ដល់ឆ្នាំ ២០០២ ជាប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាលពីឆ្នាំ​ ១៩៨៩ ដល់ឆ្នាំ ២០០៤​​ និងជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនពីឆ្នាំ ១៩៩៣​​​ ដល់ឆ្ណាំ ២០០៣
ជា​ សុភា

ជា សុភា (អង់គ្លេស: Chea Sophea) កើតថ្ងៃទី២៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩២ មានស្រុកកំណើតនៅភូមិជើងភ្នំ ឃុំធម្មតាអរ ស្រុកសំរោងទង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ សព្វថ្ងៃជាអ្នកចម្រៀងផងនិងអ្នកនិពន្ធផង ប្រចាំនៅផលិតកម្ម SHARE Media ដែលកំពុងទទួលបានប្រជាប្រិយភាពនិងការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីមិត្តៗយុវវ័យ ដែលសព្វថ្ងៃលោកមានបទចម្រៀងផ្ទាល់ខ្លួន ប្រមាណជាង៥០បទរួចមកហើយ។
ជា​ សុភា: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
លោក ជា សុភា មានបងប្អូន៧នាក់ លោកចូលចិត្តសិល្បៈតាំងពីកុមារភាព ដោយលោក ជា សុភា មានលោកឪពុកជាអ្នកភ្លេងប្រពៃណី។ នៅពេលដែលមានកម្មវិធីប្រឡងនានាតាមភូមិ លោកតែងតែដាក់ពាក្យប្រឡងមិនដែលអាក់ខានឡើយ ប៉ុន្តែមិនសូវទទួលបានជោគជ័យទេ ដោយហេតុថាខ្វះខាតនិងខ្ចីបទពិសោធន៍ពេក។ លុះដល់វ័យ១៨ឆ្នាំ មុនឈានប្រឡូកក្នុងវិស័យសិល្បៈលោកមានការងារជាជាងគំនូរចម្លាក់តាមវត្តអារាមផងដែរ។ ដោយសារមានដុងសំឡេងល្អពីធម្មជាតិមកស្រាប់ និងមានការជំរុញពីគ្រួសារ-មិត្តភ័ក្រជុំវិញខ្លួន ទើបលោកសម្រេចចិត្តដាក់ពាក្យប្រឡងក្នុងកម្មវិធីធំៗរបស់ស្ថានីយទូរទស្សន៍នានាក្នុងស្រុក ក៏ប៉ុន្តែនៅតែមិនទទួលបានជោគជ័យឡើយ គឺជាប់ត្រឹមតែវគ្គជម្រុះប៉ុណ្ណោះ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០១៦ ទើបលោក ជា សុភា សម្រេចចិត្តជាមួយអ្នកនិពន្ធរបស់លោកម្នាក់ឈ្មោះ វីរៈ ពន្លក បង្កើតមានបទផ្ទាល់ខ្លួន  (Original Song) រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ បទចម្រៀងដែលទទួលបានការគាំទ្រនិងគេស្គាល់លោកមកដល់សព្វថ្ងៃគឺបទ អាចរួមទុក្ខម្ដេចមិនអាចរួមសុខ, វាលអស់និស្ស័យ និងបទមនោសញ្ចេតនាអប់រំជាច្រើនទៀត។
ជា​ សុភា: បទពិសោធន៍សិល្បៈ

បទពិសោធន៍សិល្បៈ 
ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ លោក ជា សុភា បានចូលប្រឡងក្នុងកម្មវិធីដ៏ធំមួយរបស់ទូរទស្សន៍ហង្សមាស The Voice Cambodia ប៉ុន្តែមិនបានទទួលលទ្ធផលនោះឡើយ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០១៥ លោកក៏បានដាក់ពាក្យប្រឡងម្ដងទៀតក្នុងកម្មវិធី Cambodian Idol ហើយទទួលបានលទ្ធផលត្រឹមតែវគ្គជម្រុះប៉ុណ្ណោះ ។
ជា​ សុភា: បទចម្រៀងដែលទទួលបានការគាំទ្រច្រើនជាងគេ

បទចម្រៀងដែលទទួលបានការគាំទ្រច្រើនជាងគេ 
+ចំណងជើងអ្នកនិពន្ធអ្នកច្រៀងឆ្នាំស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយអាចរួមទុក្ខម្ដេចមិនអាចរួមសុខវីរៈ ពន្លកជា សុភា២០១៥B Mediaវាលអស់និស្ស័យវីរៈ ពន្លកជា សុភា២០១៦B Mediaកាន់តែនឹកកាន់តែមិនហ៊ានរំខានវីរៈ ពន្លកជា សុភា២០១៦B Mediaចាំអូនក្រោមដើមឈើវីរៈ ពន្លកជា សុភា២០១៩SHARE Mediaច្បាំងដើម្បីអ្នកណា?វីរៈ ពន្លកជា សុភា២០១៩SHARE Media
ជា​ សុភា: ដៃគូសហការកន្លងមក

ដៃគូសហការកន្លងមក 
+ចំណងជើងអ្នកនិពន្ធអ្នកច្រៀងឆ្នាំស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយម្ចាស់ជីវិតកូនអេីយក្រុមកំសត់ស្រីល័ក្ខជា សុភា, ទូច ស្រីល័ក្ខ, បូឡាំកាក្រៃ២០១៨Touch Sreyleak Channelបែកដេាយការយល់ចិត្តវីរៈ ពន្លកជា សុភា និង ទូច ស្រីល័ក្ខ២០១៨Touch Sreyleak Channelបេីអូនសុំបែកបងខឹងអូនអត់ក្រុមកំសត់ស្រីល័ក្ខជា សុភា និង ទូច ស្រីល័ក្ខ២០១៩Touch Sreyleak Channel