បណ្ឌិត​កថា

ពុទ្ធសាសនិកជន​ទាំងឡាយ !

ថ្ងៃ​នេះ​ជា​ថ្ងៃ​ឧបោសថ ដែល​ពុទ្ធបរិស័ទ​ជា​គ្រហស្ថ គួរ​លះ​បង់​កង្វល់​ក្នុង​ផ្ទះ អប់រំ​ឧបោសថសីល ដើម្បី​ញាំញី​រាគៈ ទោសៈ មោហៈ មានៈ ជា​ដើម ។ ដើម្បី​ធ្វើ​ឧបោសថ​ឲ្យ​មាន​ផល​ច្រើន​គួរ​បំពេញ​កិច្ច​ពិសេស​តាម​កាល​គួរ គឺ​ការ​ស្ដាប់​ធម្មទេសនា ការ​សាក​សួរ​ធម៌ ការ​ហាត់​ធ្វើ​ឧបោសថ ។ ឯ​កាល​នេះ ជា​កាល​គួរ​ស្ដាប់​ធម្មទេសនា ។

វិទ្យុជាតិ ផ្សាយ​ធម្មទេសនា អំពី​បណ្ឌិតកថា ជូន​ជា​សណ្ដាប់​ចំពោះ​ពុទ្ធបរិស័ទ ដើម្បី​នឹង​តម្រូវ​នឹង​ឧបោសថ​កាល​ផង ដើម្បី​ជួយ​អបរំ​ចរិត​អធ្យាស្រ័យ នៃ​មនុស្ស​ជាតិ​ឲ្យ​ងាក​ចេញ អំពី​ពាល​ភាព​មក​កាន់​បណ្ឌិត​ភាព តាម​ន័យ​នៃ​ពុទ្ធទស្សនៈ​ផង ។

ព្រះពុទ្ធ​ជា​បណ្ឌិត​ឯង​ខាង​សន្តិភាព ឥត​មាន​អាមិស មាន​ការ​ពិសោធន៍​គ្រប់​គ្រាន់ ទ្រង់​ណែនាំ​ពួក​សត្វ​ឲ្យ​លះ​បង់​អំពើ​ពាល ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​កើត​ទុក្ខ​ទោស ភ័យ អន្តរាយ ឧបសគ្គ គ្រោះ​ថ្នាក់ ឧបទ្រព​អពមង្គល​គ្រប់​ប្រការ ឲ្យ​ឧស្សាហ៍​បំពេញ​អំពើ​បណ្ឌិត ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សុខ​សួស្ដី សិរីមង្គល​គ្រប់​យ៉ាង បាន​ខាង​សុខ​មនុស្ស សុខ​សួគ៌ សុខ​និព្វាន​គ្មាន​កង្វល់​រវល់​នឹង​កើត​ចាស់​ស្លាប់​ជា​អវសាន ទ្រង់​ទូន្មាន​បុគ្គល​ដែល​ជា​ពាល ឲ្យ​ប្រញាប់​ប្រញាល់​ឆ្នៃ​ខ្លួន​ឲ្យ​ជា​បណ្ឌិត​ទ្រង់​ឲ្យ​ឱវាទ​បន្ថែម​ដល់​បណ្ឌិត​ឲ្យ​រឹត​តែ​កាន់​ភាព​បណ្ឌិត​ល្អ​ឡើង ។
	
សឹង​មាន​ព្រះពុទ្ធភាសិត​ពីរ​គាថា​ក្នុង​ធម្មបទ បណ្ឌិត​វគ្គ ដែល​មាន​អត្ថន័យ​សំដែង​អំពី​បណ្ឌិត នឹង​ធម៌​របស់​បណ្ឌិត​ជា​និទស្សន៍​ថា ៖

កណ្ហំ ធម្មំ វិប្បហាយ សុក្កំ ភាវេថ បណ្ឌិតោ
ឱកា អនោកមាគម្ម វីវេកេ យត្ថ ទូរមំ
តត្រាភិវតិមិច្ឆេយ្យ ហិត្វា កាមេ អកិញ្ចនោ
បរិយោទបេយ្យ អត្តានំ ចិត្តក្លេសេហិ បណ្ឌិតោ  ។

បណ្ឌិត​ចេញ​ចាក​អាល័យ អាស្រ័យ​និព្វាន ឥត​អាល័យ គប្បី​លះ​ឲ្យ​ស្រឡះ​នូវ​ធម៌​ខ្មៅ គប្បី​ចំរើន​នូវ​ធម៌​ស បណ្ឌិត​លះ​បង់ នូវ​កាម​ទាំងឡាយ​អស់​កង្វល់ គប្បី​ប្រាថ្នា​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេក​អរ​ក្រៃ​លែង​ក្នុង​វិវេក ដែល​សត្វ​កម្រ​ត្រេក​អរ​រក គប្បី​ញ៉ាំង​ខ្លួន​ឲ្យ​ស្អាត​ផូរ​ផង់ ចាក​ធម៌​ទាំងឡាយ​ជា​គ្រឿង​សៅហ្មង​ចិត្ត ។

សេចក្ដី​អធិប្បាយ ៖

ពាក្យ​ថា "បណ្ឌិត" បាន​សេចក្ដី​ថា អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​បញ្ញា​ដោយ​ញាណ​គតិ​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​បញ្ញា​ស្អាត អ្នក​ប្រាជ្ញ អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​អ្នក​ចេះ​ដឹង អ្នក​ចេះ​សំដែង​សេចក្ដី​ច្បាស់​លាស់ អ្នក​ចេះ​វែក​ញែក​បើក​បង្ហាញ​សំដែង​ពន្យល់ ឲ្យ​ងាយ​យល់​នូវ​អាថ៌ធម៌ អ្នក​ឈ្លាស អ្នក​ប៉ិន​ប្រសប់ អ្នក​វាង​វៃ​មាន​ប្រាជ្ញា​រឹង​ប៉ឹង អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​ខ្ជាប់​ខ្លួន អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញ​កាប់​ឆ្កា អ្នក​ចេះ​លៃ​លក អ្នក​មាន​ញាណ អ្នក​មាន​មតិ​ល្អ អ្នក​មាន​ឧត្ដគតិ អ្នក​ចេះ​អប់រំ​ខ្លួន​ដោយ​សុចរិត ។

ពាក្យ​ថា ចេញ​ចាក​អាល័យ អាស្រ័យ​នៅ​ព្រះនិព្វាន​គ្មាន​អាល័យ​បាន​សេចក្ដី​ថា ចេញ​ចាក​កំនៅ​គឺ ឃរាវាស​ធម៌ ជា​លំនៅ​តណ្ហា ជា​ចំណង​មារ ជា​គ្រឿង​អាឡោះ​អាល័យ​របស់​ចិត្ត ដែល​ធ្លាប់​ដេក​ត្រាំ លះ​ភេទ​គ្រហស្ថ​ទាំង​អស់​ហើយ​តោង​យក​ព្រះនិព្វាន ដែល​ចេញ​ផុត​អាល័យ​គឺ​តណ្ហា​ឲ្យ​ជា​អារម្មណ៍ ហើយ​បំពេញ​នេក្ខម្ម​ក្នុង​សាសនា ។

ពាក្យ​ថា គប្បី​លះ​បង់​ឲ្យ​ស្រឡះ​នូវ​ធម៌​ខ្មៅ បាន​សេចក្ដី​ថា​កាល​បាន​បួស​ហើយ គួរ​លះ​បង់​នូវ​អកុសល​ទាំងអស់ មាន​ទុចរិត​ជា​ដើម ហើយ​បំពេញ​ចតុប្បារិសុទ្ធិ​សីល​ឲ្យ​ផូរ​ផង់​ឲ្យ​ស្អាត ឲ្យ​បរិបូណ៌​ជា​អបរិមាណ ។

ពាក្យ​ថា គប្បី​ចំរើន​នូវ​ធម៌​ស បាន​សេចក្ដី​ថា គួរ​ប្រឹង​ប្រែង​ព្យាយាម​តាំង​សម្មប្បធាន ៤ ឲ្យ​ម៉ឺង​ម៉ាត់​នឹង​ឥទ្ធិបាទ ៤ ឲ្យ​រឹង​ប៉ឺង បំពេញ​នូវ​កុសល​ធម៌​ទាំង​អស់ មាន​សុចរិត​ជា​ដើម​ឲ្យ​បាន​ចំរើន ធ្វើ​សមាធិ​ចិត្ត​ឲ្យ​មាំ​មួន​ដរាប​ដល់​បាន​អរហត្តមគ្គ ។

ពាក្យ​ថា លះ​បង់​នូវ​កាម​ទាំងឡាយ​ឲ្យ​អស់​កង្វល់ បាន​សេចក្ដី​ថា​លះ​បង់ ផ្ដាច់​បង់ រំលើង​ចោល​នូវ​កាម​ ២ ​យ៉ាង​គឺ វត្ថុ​កាម បាន​ដល់​កាម​គុណារម្មណ៍ ៥ ឧបភោគ​បរិភោគ​វត្ថុ ស​វិញ្ញាណ​កាវិញ្ញាណកវត្ថុ ។ កិលេស​កាម បាន​ដល់​ឆន្ទៈ រាគៈ សង្កប្បៈ តណ្ហា ស្នេហៈ មុច្ឆា អជ្ឈោសានៈ យោគៈ ឧបាទាន ចំពោះ​វត្ថុ​កាម​នោះ ហើយ​អស់​មាន​ការ​រវល់​ខ្វល់​ស្មុគ្រ​ស្មាញ ព្រោះ​កង្វល់​គឺ រាគៈ ទោសៈ មោហៈ មានៈ ទិដ្ឋិ​នៅ​ជា​ស្រួល ។

ពាក្យ​ថា គប្បី​ប្រាថ្នា​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេក​អរ​ក្រៃ​លែង​ក្នុង​វិវេក ដែល​ពួក​សត្វ​កម្រ​ត្រេក​អរ​រក បាន​សេចក្ដី​ថា បន្ទាប់​មក ចង់​បាន​នូវ​សេចក្ដី​រីករាយ​ស្រោះ​ស្រាយ កន្លង​នូវ​សេចក្ដី​រីករាយ​ប្រកប​ដោយ​អាមិល ក្នុង​ព្រះនិព្វាន​ដ៏​ស្ងប់​ស្ងាត់​ចាក​កិលេស ខន្ធ អភិសង្ខារ បាន​ដោយ​ងាយ ព្រោះ​សេចក្ដី​ត្រេក​អរ​រីក​រាយ​បែប​នេះ ពួក​សត្វ​ដែល​ត្រូវ​កាម​នឹង​កង្វល់​រួប​រឹត​ជិះ​ជាន់​ញាំ​ញី​ជានិច្ច ពុំ​បាន​ឱកាស​ត្រេក​អរ​នឹក​ដល់​ទេ ។

ពាក្យ​ថា គប្បីញ៉ាំង​ខ្លួន​ឲ្យ​ស្អាត​ផូរ​ផង ចាក​ធម៌​ទាំងឡាយ​ជា​គ្រឿង​សៅហ្មង​ចិត្ត បាន​សេចក្ដី​ថា ត​មក​ទៀត គប្បី​ដុស​ខាត់​ខាត់​អាត្ម័ន​គឺ​ចិត្ត ឲ្យ​រឹត​តែ​ផូរ​ផង់​ពិសេស​ជាង​នោះ​ទៅ​ទៀត ឲ្យ​ជ្រះ​រលីង​អំពី​កិលេស​របស់​ចិត្ត គឺ​នីវរណធម៌ ៥ យ៉ាង ។
	
បណ្ឌិត​លោក​យក​និព្វាន​ជា​អារម្មណ៍​ហើយ ឈាន​ទៅ​កាន់​និព្វាន​សោយ​នេក្ខម្មៈ សីល សមាធិ បញ្ញា ដរាប​សម្រេច​អវសាន​កិច្ច ។