navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អាណាចក្រអយុធ្យា: ពង្សាវតារក្រុងឝ្រីអយុធ្យា

ពង្សាវតារក្រុងឝ្រីអយុធ្យា
There are 18 versions of Royal Chronicles of Ayutthaya (Phongsawadan Krung Si Ayutthaya) known to scholars.(According to )
 Fifteenth-Century Fragment –  Michael Vickery version (in English and Thai) and Ubonsi Atthaphan version in pp.215-231  (in Thai)
 Van Vliet Chronicle (1640) – Translated and compiled by the Dutch merchant. The original Thai manuscripts disappeared.
 The Luang Prasoet Version  (1680) – Ayutthaha History  (in Thai)
 CS 1136 Version (1774)
 The Nai (Nok) Kaeo Version (1782) -  in pp.232-244  (in Thai)
 CS 1145 Version (1783)
 Sanggitiyavamsa  – Pali chronicle compiled by Phra Phonnarat, generally discussing Buddhism History of Thailand.
 CS 1157 Version of Phan Chanthanumat (1795)
 Thonburi Chronicle (1795)
 Somdet Phra Phonnarat Version (1795) – Thought to be identical to Bradley Version below.
 Culayuddhakaravamsa Vol.2 – Pali chronicle.  - includes other three versions of the chronicle.
 Phra Chakraphatdiphong (Chat) Version (1808)  (in Thai)
 Brith Museum Version (1807)
 Wat Ban Thalu Version (1812)
 '[http://www.ebookstou.org/readonline/Default.aspx?bid=1 'Culayuddhakaravamsa Sermon (1820) . ]  - includes other three versions of the chronicle.
 Bradley or Two-Volume Version (1864) – formerly called Krom Phra Paramanuchit Chinorot Version. Vol.1  Vol.2  Vol.3  or Vol.1  Vol.2
 Pramanuchit's Abridged Version (1850)  (in English)
 Royal Autograph Version (1855) - Vol. 1 , Vol. 2 

Some of these are available in Cushman, Richard D. (2000). The Royal Chronicles of Ayutthaya: A Synoptic Translation, edited by David K. Wyatt. Bangkok: The Siam Society.

ការរៀបរាប់របស់ភូមា
These are Burmese historical accounts of Ayutthaya.
 Kham Hai Kan Chao Krung Kao (Lit. Testimony of inhabitants of Old Capital (i.e. Ayutthaya))
 Kham Hai Kan Khun Luang Ha Wat (Lit. Testimony of the "King who Seeks a Temple" (nickname of King Uthumphon)) - An English translation. 
 Palm Leaf Manuscripts No.11997 of the Universities Central Library Collection or Yodaya Yazawin – Available in English in Tun Aung Chain tr. (2005) Chronicle of Ayutthaya, Yangon: Myanmar Historical Commission

ការរៀបរាប់របស់បស្ចឹមប្រទេស
 Second Voyage du Pere Tachard et des Jesuites envoyes par le Roi au Royaume de Siam.''  Paris: Horthemels, 1689.
អាណាចក្រអយុធ្យា: តំណខាងក្រៅ

តំណខាងក្រៅ

 Online Collection: Southeast Asia Visions Collection by Cornell University Library
 "History of Aythhaya – Your resources on old Siam"
 ayutthaya 
 ayutthaya 

01
Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រទៃ
Category:ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ
Category:អតីតប្រទេសក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទៃ
Category:អតីតប្រទេសនៅអាស៊ី
Category:នគរឥណ្ឌូបនីយកម្ម
Category:រដ្ឋនិងទឹកដីបង្កើតនៅឆ្នាំ១៣៥០
Category:ការដួលរលំឆ្នាំ១៧៦៧
អាណានិគមបារាំង

right|thumb|300px|ផែនទីរបស់ អាណានិកគម របស់ ប្រទេសបារាំង នៅលើពិភពលោក។

អាណានិកគមបារាំង​ តឬ អាណាចក្របារាំង បានជាទឺកដីនៅ ផែនដីដែល ប្រទេសបារាំងបានយក ធ្វើជាអាណានិកគមរបស់វា តាំងពី សតវត្សរ៏ទី១៦ រហូតដល់ សតវត្សរ៏ទី២០ ។ អាណាចក្របារាំង បានមាន ១២៣៤៧០០០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ដែលជា ៨.៦% របស់ផែនដីទាំងអស់ ។ នេះជាមូលហេតុដែល ភាសាបារាំង បានក្លាយទៅជាភាសាអន្តរជាតិ ។

ប្រទេសបារាំង បានចាប់ផ្តើមយកតំបន់ នៅទ្វីបអាមេរិកាំងខាងជើង​ សមុទ្រការីបេ និង ប្រទេសឥណ្ឌា នៅសតវត្សរ៏ទី១៦ ។ នៅសតវត្សរ៏ទី១៧​ និង ទី១៨ បារាំងមានសង្រ្គាម ជាមួយ ប្រទេសអង់គ្លេស ។ នៅសតវត្សរ៏ទី១៩ បារាំងបានយកតំបន់ នៅទ្វីបអាហ្រ្វ៊ិក និង អាស៊ីអាគ្នេយ៏ គឺជាពេល ដែលបារាំងមកនៅក្នុង ប្រទេសកម្ភុជា ។ 

អាណាចក្របារាំងបានចប់ នៅសង្រ្គាមលោកលើកទីពីរ ប៉ុន្តែ អាចរក្សា ដែនដីខ្លះ ដែលបារាំងហៅ ខេត្តបារាំងនៅបរទេស ។ 

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបារាំង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាណានិកគមបារាំង
អាណាព្យាបាល

អាណាព្យាបាល គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាអាណាខេត្តឬការគ្រប់គ្រងរក្សាអាណាខេត្ត។ផ្នែកទៅលើ វចនានុក្រមខ្មែរ របស់សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត អាណាព្យាបាល ក៏អាចមានន័យនៅក្នុងបរិបទនៃទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ គឺជារដ្ឋដែលស្ថិតក្រោមការការពារដោយរដ្ឋមួយផ្សេងទៀត សម្រាប់ការពារប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពាន និងការរំលោភច្បាប់ផ្សេងទៀត។ ជាធម្មតាដែនដីនៃរដ្ឋណាមួយអាស្រ័យដែលទទួលយកនឹងស្វ័យភាពលើកិច្ចការផ្ទៃក្នុងភាគច្រើនរបស់ខ្លួន ខណៈពេលដែលនៅតែទទួលស្គាល់សិទ្ធិអំណាចនៃរដ្ឋអធិបតេយ្យដ៏មានឥទ្ធិពលជាងដោយមិនមានកម្មសិទ្ធិ។ ជាការផ្លាស់ប្តូរ អាណាព្យាបាលជាធម្មតាទទួលយកកាតព្វកិច្ចដែលបានបញ្ជាក់អាស្រ័យលើលក្ខខណ្ឌនៃការរៀបចំរបស់ពួកគេ។ ជាទូទៅ អាណាព្យាបាលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈសន្ធិសញ្ញា ឬ នៅក្រោមលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន។ ឧទាហរណ៍ ដូចជាប្រទេសកម្ពុជានៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង (១៨៦៣–១៩៥៣)។ អាណាព្យាបាលមានលក្ខណៈខុសពីអាណានិគម ដោយសារតែមានអ្នកគ្រប់គ្រងក្នុងតំបន់ មិនមែនជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់។ រដ្ឋដែលស្ថិតនៅក្រោមការការពាររបស់រដ្ឋមួយផ្សេងទៀត ខណៈពេលដែលរក្សា "បុគ្គលិកលក្ខណៈអន្តរជាតិ" របស់ខ្លួនត្រូវបានគេហៅថា "អាណាព្យាបាល" មិនមែនជារដ្ឋអាណាព្យាបាលទេ។
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា)

អាណាស្រុកម៉ូបាល (អង់គ្លេស:Mobile County)[p] គឺជាស្រុក នៃរដ្ឋអាល់ឡាបាម៉ា ។ ឈ្មោះរបស់ស្រុកគឺជាការរំលឹកដល់កុលសម្ព័ន្ធមួយនៃពួកឥណ្ឌា កុលសម្ព័ន្ធម៉ាវប៊ីឡា (Maubila) (សូមមើល ម៉ូប៊ីលលាន = Mobilian) ។ តាមរយះឆ្នាំ២០១១ អត្រាប្រជាជាន គឺ ៤១៥,៧០៤ ។ សាលាស្រុកនៅម៉ូបាល, អាល់ឡាបាម៉ា ។  ស្រុកទាំងមូលត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងតំបន់ស្ថិតិទីរួមស្រុក ។
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
កាលនៅជាផ្នែកមួយនៃដែនដីមីស៊ីស៊ីពី ស្រុកម៉ូបាលត្រូវបានបង្កើតដោយប្រកាសនៃលោកអភិបាលហូម (Holmes)​ នៃដែនដីមីស៊ីស៊ីពី នៅថ្ងៃ១៨ធ្នូ ១៨១២ ។ 
តំបន់នេះបានក្លាយជាផ្នែកនៃដែនដីអាល់ឡាបាម៉ា នៅថ្ងៃ១៥សីហា ១៨១៧ 
ថ្ងៃដែលដែនដីមីស៊ីស៊ីពីបង្កើតបានជាធម្មនុញ្ញរដ្ឋមួយហើយត្រូវបានបែកជាពាក់កណ្ដាល ។ ពីរឆ្នាំក្រោយមក ស្រុកនេះបានក្លាយជាផ្នែកនៃរដ្ឋអាល់ឡាបាម៉ា នៅពេលដែលទទួលបានភាពជារដ្ឋ នៅថ្ងៃ ១៤ធ្នូ ១៨១៩ ។

ទីក្រុងម៉ូបាលតែងតែមានសាលាស្រុក ។ទាំងស្រុក និងទីក្រុងបានយកឈ្មោះពី បន្ទាយ ល្វីស ដឺ ឡា ម៉ូបាល (Louis de la Mobile) បាការដ្ឋានបារាំងមួយដែលបានបង្កើតឡើង (ក្បែរៗ អាក់ស៊ីស, អាល់ឡាបាម៉ា = Axis សព្វថ្ងៃនេះ) ក្នុងឆ្នាំ១៧០២ ។ ពាក្យ "ម៉ូបាល"គេជឿថាមានដើមទងពីពាក្យឥណ្ឌាឆខថ (Choctaw)មានន័យថាពួកអ្នកចែវទូក ។  តំបន់នេះត្រូវបានកាន់កាប់ដោយពួកអាណានិគមបារាំងពី១៧០២-១៧៦៣ ពួកអង់គ្លេសពី១៧៦៣-១៧៨០ និងពួកអេស្ប៉ាញពី១៧៨០-១៨១៣ ។ អគ្គីភ័យសាលាក្ដីទាំងបីលើកជាបន្តបន្ទាប់ បានកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨២៣ ១៨៤០ និង១៨៧២ ។
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): រដ្ឋាភិបាល

រដ្ឋាភិបាល
តាមតំបន់
អាណាស្រុកម៉ូបាលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយគណៈកម្មាការអាណាស្រុកបីរូប ។  សមាជិកគណៈកម្មាការនីមួយៗតំនាងឲស្រុកមួយ និងត្រូវបានជ្រើសរើសដោយអ្នកបោះឆ្នោតនៃស្រុកនោះមួយអាណត្តិបួនឆ្នាំ ។  សមាជិកគណៈកម្មាការម្នាក់ៗមានសំលេងស្មើគ្នាលើគណៈកម្មាការ ។ ម្នាក់ក្នុងចំណោមសមាជិកគណៈកម្មាការត្រូវបានជ្រើសរើស ជាប្រធានគណៈកម្មាការ ។

សមាជិកគណៈកម្មាការអាណាស្រុកម៉ូបាលថ្មី (នៅខែមិថុនា២០០៩)គឺ៖
ស្រុក១ (ភាគខាងជើងអាណាស្រុក) –មែសសឺរា អ៊ែល លូដហ្គូដ (D) (ប្រធានគណៈកម្មាការថ្មីៗនេះ)
ស្រុក២ (ភាគខាងលិច និងកណ្ដាលអាណាស្រុក) – ខូននី ហាដ់សុន (R)
ស្រុក៣ (ភាគខាងត្បូងអាណាស្រុក) District 3 – ម៉ាយខ៍ ឌិន (R)

រដ្ឋ
អាណាស្រុកម៉ូបាលត្រូវបានឈរឈ្មោះដោយអង្គនិតិបញ្ញតិអាល់ឡាបាម៉ាដោយព្រឹទ្ធបុរសបីរូប និងតំណាងរាស្ត្រប្រាំបួនរូប ។ វាត្រូវតំនាងក្នុងព្រឹទ្ធសភាអាល់ឡាបាម៉ាដោយអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ វីវាន ដាវីស ភ្វិចហ្កឺ (Vivian Davis Figures) ពីស្រុកទី៣៣ ពីអ្នកសាធារណរដ្ឋ រុសស្ទី ហ្ក្លូវវ៉ឺ (Rusty Glover) ពីស្រុកទី៣៤ និងដោយអ្នកសាធារណរដ្ឋម្នាក់ទៀត បេន ប៊្រូខស៍ (Ben Brooks) ពីស្រុកទី៣៥ ។  វាត្រូវបានតំនាងឲសភាតំណាងរាស្ត្ររដ្ឋអាល់ឡាបាម៉ាដោយអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ អ៊ីវ៉ូនណេ ខេនណេឌី (Yvonne Kennedy) ពីស្រុកទី៩៧, អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ចេមស៍ អូ ហ្កដន់ (James O. Gordon) ពីស្រុកទី៩៨, អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ចេមស៍ បាស់ស្គី (ames Buskey) ពីស្រុកទី៩៩, អ្នកសាធារណរដ្ឋ វិចទ័រ ហ្កាសស៉្ទុន (Victor Gaston)ពីស្រុកទី១០០, អ្នកសាធារណរដ្ឋ ចេមមី អ៊ីសុន (Jamie Ison) មកពីស្រុក១០១, អ្នកសាធារណរដ្ឋ ឆាដ ភ្វីនឆឺ (Chad Fincher) មកពីស្រុកទី១០២, អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ចូសិផ្វ ស៊ី មិចឆេល (Joseph C. Mitchell)ពីស្រុកទី១០៣, អ្នកសាធារណរដ្ឋ ជិម បាតតុន (Jim Barton) ពីស្រុកទី១០៤ និងអ្នកសាធារណរដ្ឋ ស្ប៉េនសឺ ខូលលៀ (Spencer Collier) ពីស្រុកទី១០៥ ។
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): តាមតំបន់

តាមតំបន់
អាណាស្រុកម៉ូបាលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយគណៈកម្មាការអាណាស្រុកបីរូប ។  សមាជិកគណៈកម្មាការនីមួយៗតំនាងឲស្រុកមួយ និងត្រូវបានជ្រើសរើសដោយអ្នកបោះឆ្នោតនៃស្រុកនោះមួយអាណត្តិបួនឆ្នាំ ។  សមាជិកគណៈកម្មាការម្នាក់ៗមានសំលេងស្មើគ្នាលើគណៈកម្មាការ ។ ម្នាក់ក្នុងចំណោមសមាជិកគណៈកម្មាការត្រូវបានជ្រើសរើស ជាប្រធានគណៈកម្មាការ ។

សមាជិកគណៈកម្មាការអាណាស្រុកម៉ូបាលថ្មី (នៅខែមិថុនា២០០៩)គឺ៖
ស្រុក១ (ភាគខាងជើងអាណាស្រុក) –មែសសឺរា អ៊ែល លូដហ្គូដ (D) (ប្រធានគណៈកម្មាការថ្មីៗនេះ)
ស្រុក២ (ភាគខាងលិច និងកណ្ដាលអាណាស្រុក) – ខូននី ហាដ់សុន (R)
ស្រុក៣ (ភាគខាងត្បូងអាណាស្រុក) District 3 – ម៉ាយខ៍ ឌិន (R)
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): រដ្ឋ

រដ្ឋ
អាណាស្រុកម៉ូបាលត្រូវបានឈរឈ្មោះដោយអង្គនិតិបញ្ញតិអាល់ឡាបាម៉ាដោយព្រឹទ្ធបុរសបីរូប និងតំណាងរាស្ត្រប្រាំបួនរូប ។ វាត្រូវតំនាងក្នុងព្រឹទ្ធសភាអាល់ឡាបាម៉ាដោយអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ វីវាន ដាវីស ភ្វិចហ្កឺ (Vivian Davis Figures) ពីស្រុកទី៣៣ ពីអ្នកសាធារណរដ្ឋ រុសស្ទី ហ្ក្លូវវ៉ឺ (Rusty Glover) ពីស្រុកទី៣៤ និងដោយអ្នកសាធារណរដ្ឋម្នាក់ទៀត បេន ប៊្រូខស៍ (Ben Brooks) ពីស្រុកទី៣៥ ។  វាត្រូវបានតំនាងឲសភាតំណាងរាស្ត្ររដ្ឋអាល់ឡាបាម៉ាដោយអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ អ៊ីវ៉ូនណេ ខេនណេឌី (Yvonne Kennedy) ពីស្រុកទី៩៧, អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ចេមស៍ អូ ហ្កដន់ (James O. Gordon) ពីស្រុកទី៩៨, អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ចេមស៍ បាស់ស្គី (ames Buskey) ពីស្រុកទី៩៩, អ្នកសាធារណរដ្ឋ វិចទ័រ ហ្កាសស៉្ទុន (Victor Gaston)ពីស្រុកទី១០០, អ្នកសាធារណរដ្ឋ ចេមមី អ៊ីសុន (Jamie Ison) មកពីស្រុក១០១, អ្នកសាធារណរដ្ឋ ឆាដ ភ្វីនឆឺ (Chad Fincher) មកពីស្រុកទី១០២, អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ចូសិផ្វ ស៊ី មិចឆេល (Joseph C. Mitchell)ពីស្រុកទី១០៣, អ្នកសាធារណរដ្ឋ ជិម បាតតុន (Jim Barton) ពីស្រុកទី១០៤ និងអ្នកសាធារណរដ្ឋ ស្ប៉េនសឺ ខូលលៀ (Spencer Collier) ពីស្រុកទី១០៥ ។
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ
thumb|right|250px|ទិដ្ឋភាពនៃទន្លេម៉ូបាលមើលពីលើ
នៃការហូរប្រសព្វគ្នាជាមួយ 
និងព្រែកតូចៗឈីខខា-ស (Chickasaw) ។ រូបថតនេះត្រូវ
បានថតប្រហែល
នៅឆ្នាំ១៩៩០
កំលុងការសាងសង់
ស្ពានខូចរ៉េន-អាភ្វ្រិកកាថោន
ដោយបន្តផ្លូវស.រ.អា.លេខ៩០ឆ្លងកាត់ទន្លេ ។ 

តាមរយៈជំរឿនឆ្នាំ២០០០ អាណាស្រុកនេះមានផ្ទៃដីសរុប១,៦៤៤.០២ម៉ាយស៍ការ៉េ (៤,២៥៨.០គ.ម២.) ក្នុងនោះ១,២៣៣.០៩ម៉ាយស៍ការ៉េ (៣,១៩៣.៧គ.ម២.) (រឺ ៧៥.០០%)គឺជាដីនិង៤១០.៩៣ម៉ាយស៍ការ៉េ (១,០៦៤.៣គ.ម២.) (រឺ ២៥.00%)គឺជាផ្ទៃទឹក ។  អាណាស្រុករួមមានកោះជាច្រើន មានដូចជា កោះដូផភ្វីន (Dauphin) កោះហ្កេលឡាដ (Gaillard) និងកោះ ម៉ុង ល្វីស (Mon Louis) ។ 
មហាវិថីធំសំខាន់ៗ
20px អន្តរដ្ឋលេខ១០
20px អន្តរដ្ឋលេខ៦៧
25px អន្តរដ្ឋលេខ១៦៥
25px ផ្លូវវាងបម្រុងខាងលិច
20px មហាវិថីធំស.រ.អា.លេខ៤៣
20px មហាវិថីធំស.រ.អា.លេខ៤៥
20px មហាវិថីធំស.រ.អា.លេខ៩០
20px មហាវិថីធំស.រ.អា.លេខ៩៨

អាណាស្រុកជិតខាង
អាណាស្រុកវ៉ាស៊ីងតោន (ជើង)
អាណាស្រុកបាលដ៍វីន (Baldwin) (កើត)
អាណាស្រុកចេកសុន, មីស៊ីស៊ីពី (Jackson) (និរតី)J
អាណាស្រុកចច, មីស៊ីស៊ីពី (George) (លិច)
អាណាស្រុកហ្គ្រិន, មីស៊ីស៊ីពី (Greene) (ពាយព្យ)

តំបន់អភិរក្សជាតិ
 ជម្រកសត្វព្រៃជាតិ បុន សិខខួ (Bon Secour) (ផ្នែក)
 ជម្រកសត្វព្រៃជាតិ ហ្គ្រែនដ៍ បេយ (Grand Bay) (ផ្នែក)
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): មហាវិថីធំសំខាន់ៗ

មហាវិថីធំសំខាន់ៗ
20px អន្តរដ្ឋលេខ១០
20px អន្តរដ្ឋលេខ៦៧
25px អន្តរដ្ឋលេខ១៦៥
25px ផ្លូវវាងបម្រុងខាងលិច
20px មហាវិថីធំស.រ.អា.លេខ៤៣
20px មហាវិថីធំស.រ.អា.លេខ៤៥
20px មហាវិថីធំស.រ.អា.លេខ៩០
20px មហាវិថីធំស.រ.អា.លេខ៩៨
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): អាណាស្រុកជិតខាង

អាណាស្រុកជិតខាង
អាណាស្រុកវ៉ាស៊ីងតោន (ជើង)
អាណាស្រុកបាលដ៍វីន (Baldwin) (កើត)
អាណាស្រុកចេកសុន, មីស៊ីស៊ីពី (Jackson) (និរតី)J
អាណាស្រុកចច, មីស៊ីស៊ីពី (George) (លិច)
អាណាស្រុកហ្គ្រិន, មីស៊ីស៊ីពី (Greene) (ពាយព្យ)
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): តំបន់អភិរក្សជាតិ

តំបន់អភិរក្សជាតិ
 ជម្រកសត្វព្រៃជាតិ បុន សិខខួ (Bon Secour) (ផ្នែក)
 ជម្រកសត្វព្រៃជាតិ ហ្គ្រែនដ៍ បេយ (Grand Bay) (ផ្នែក)
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): ប្រជាសាស្ត្រ

ប្រជាសាស្ត្រ

ទិន្នន័យជំរឿនឆ្នាំ២០០០
តាមរយៈជំរឿនឆ្នាំ២០០០ មានអត្រាប្រជាជន៣៩៩,៨៤៣នាក់ ១៥០,១៧៩ផ្ទះ និង១០៦,៧៧៧គ្រួ ដែលមានស្នាក់នៅក្នុងអាណាស្រុកនេះ ។  សន្ទភាពប្រជាជនគឺ៣២៤នាក់ក្នុង១ម៉ាយការ៉េ (១២៥/គ.ម២.) ។ មានក្រុមលំនៅដ្ឋាន ១៦៥,១០១ផ្ទះ សន្ទភាពជាមធ្យម១៣៤ផ្ទះក្នុង១ម៉ាយការ៉េ (៥២/គ.ម២.) ។ សមាសភាពជាតិសាសន៍នៃអាណាស្រុកនេះគឺស្បែកស៦៣.០៧%  ស្បែកខ្មៅ ៣៣.៣៨% រឺ ជនជាតិអាមេរិកអាភ្វ្រិក ជនជាតិដើមអាមេរិក ០.៦៧% ជនជាតិអាស៊ី ១.៤១% អ្នកកោះប៉ាស៊ីភ្វិក ០.០៣% មកពីសាសន៍ដទៃទៀត ០.៤០% និងមកពីពីរ​ រឺ ច្រើនជាតិសាសន៍ទៀត១.០៤% ។ ១.២២%នៃអត្រាប្រជាជនគឺអេស្ប៉ាញ រឺ អាមេរិកឡាទីននៃជាតិសាសន៍នីមួយៗ ។

ផ្ទះសម្បែង១៥០,១៧៩ ក្រៅពីនោះ៣៤.៤០%មានកូនអាយុក្រោម១៨ឆ្នាំរស់នៅជាមួយ ៤៩.៥០%គឺជាប្ដីប្រពន្ធរៀបការហើយរស់នៅរួមគ្នា ១៧.៧០%មានមេគ្រួសារជាស្ត្រី ដែលបច្ចុប្បភាពគ្មានប្ដី និង២៨.៩០%គឺគ្មានគ្រួសារ ។ ២៤.៨០%នៃផ្ទះសម្បែងទាំងអស់គឺត្រូវបង្កើតឡើងដោយឯកជន និង៨.៨០%មានអ្នករស់នៅតែឯងដែលមានអាយុ៦៥ឆ្នាំ រឺក៏លើសពីនេះ ។ ទំហំផ្ទះសម្បែងជាមធ្យមគឺ២.៦១និងទំហំគ្រួសារមធម្យមគឺ៣.១៣ ។ 

នៅក្នុងអាណាស្រុករបាយប្រជាជននេះគឺ ២៧.៥០%ក្រោមអាយុ១៨ឆ្នាំ ១០.០០%ពី ១៨ ដល់ ២៤ឆ្នាំ ២៨.៧០%ពី២៥ដល់៤៤ឆ្នាំ ២១.៩០%ពី៤៥ដល់៦៤ឆ្នាំ និង១២.០០%ដែលមានពីអាយុ៦៥ឆ្នាំ រឺក៏ចាស់ជាងនេះ ។ អាយុជាមធ្យមគឺ៣៤ឆ្នាំ ។ ស្រី១០០នាក់មានប្រុស៩១.៥០នាក់ ។ ស្រីអាយុ១៨ឆ្នាំនិងលើសពីនេះ១០០នាក់ មានប្រុស៨៧.១០នាក់ ។ ប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមសំរាប់ផ្ទះសម្បែងមួយនៅក្នុងអាណាស្រុកនេះគឺ$៣៣,៧១០និងប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមសំរាប់គ្រួសារគឺ$40,៣៧៨ ។ ប្រុសមានប្រាក់ចំណូលមធ្យម$៣២,៣២៩ ផ្ទុយមកវិញ$២១,៩៨៦សំរាប់ស្ត្រី ។ ចំណូលក្នុងមនុស្សម្នាក់សំរាប់អាណាស្រុកនេះគឺ$១៧,១៧៨ ។ ប្រហែលជា១៥.៦០%នៃគ្រួសារ និង១៨.៥០%នៃអត្រាប្រជាជនគឺស្ថិតនៅក្រោមបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ រួមមាន២៦.២០%នៃអ្នកទាំងនោះស្ថិតក្រោមអាយុ១៨ និង១៤.៦០%មានអាយុ៦៥ឆ្នាំ រឺ លើសពីនេះ ។
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): ទិន្នន័យជំរឿនឆ្នាំ២០០០

ទិន្នន័យជំរឿនឆ្នាំ២០០០
តាមរយៈជំរឿនឆ្នាំ២០០០ មានអត្រាប្រជាជន៣៩៩,៨៤៣នាក់ ១៥០,១៧៩ផ្ទះ និង១០៦,៧៧៧គ្រួ ដែលមានស្នាក់នៅក្នុងអាណាស្រុកនេះ ។  សន្ទភាពប្រជាជនគឺ៣២៤នាក់ក្នុង១ម៉ាយការ៉េ (១២៥/គ.ម២.) ។ មានក្រុមលំនៅដ្ឋាន ១៦៥,១០១ផ្ទះ សន្ទភាពជាមធ្យម១៣៤ផ្ទះក្នុង១ម៉ាយការ៉េ (៥២/គ.ម២.) ។ សមាសភាពជាតិសាសន៍នៃអាណាស្រុកនេះគឺស្បែកស៦៣.០៧%  ស្បែកខ្មៅ ៣៣.៣៨% រឺ ជនជាតិអាមេរិកអាភ្វ្រិក ជនជាតិដើមអាមេរិក ០.៦៧% ជនជាតិអាស៊ី ១.៤១% អ្នកកោះប៉ាស៊ីភ្វិក ០.០៣% មកពីសាសន៍ដទៃទៀត ០.៤០% និងមកពីពីរ​ រឺ ច្រើនជាតិសាសន៍ទៀត១.០៤% ។ ១.២២%នៃអត្រាប្រជាជនគឺអេស្ប៉ាញ រឺ អាមេរិកឡាទីននៃជាតិសាសន៍នីមួយៗ ។

ផ្ទះសម្បែង១៥០,១៧៩ ក្រៅពីនោះ៣៤.៤០%មានកូនអាយុក្រោម១៨ឆ្នាំរស់នៅជាមួយ ៤៩.៥០%គឺជាប្ដីប្រពន្ធរៀបការហើយរស់នៅរួមគ្នា ១៧.៧០%មានមេគ្រួសារជាស្ត្រី ដែលបច្ចុប្បភាពគ្មានប្ដី និង២៨.៩០%គឺគ្មានគ្រួសារ ។ ២៤.៨០%នៃផ្ទះសម្បែងទាំងអស់គឺត្រូវបង្កើតឡើងដោយឯកជន និង៨.៨០%មានអ្នករស់នៅតែឯងដែលមានអាយុ៦៥ឆ្នាំ រឺក៏លើសពីនេះ ។ ទំហំផ្ទះសម្បែងជាមធ្យមគឺ២.៦១និងទំហំគ្រួសារមធម្យមគឺ៣.១៣ ។ 

នៅក្នុងអាណាស្រុករបាយប្រជាជននេះគឺ ២៧.៥០%ក្រោមអាយុ១៨ឆ្នាំ ១០.០០%ពី ១៨ ដល់ ២៤ឆ្នាំ ២៨.៧០%ពី២៥ដល់៤៤ឆ្នាំ ២១.៩០%ពី៤៥ដល់៦៤ឆ្នាំ និង១២.០០%ដែលមានពីអាយុ៦៥ឆ្នាំ រឺក៏ចាស់ជាងនេះ ។ អាយុជាមធ្យមគឺ៣៤ឆ្នាំ ។ ស្រី១០០នាក់មានប្រុស៩១.៥០នាក់ ។ ស្រីអាយុ១៨ឆ្នាំនិងលើសពីនេះ១០០នាក់ មានប្រុស៨៧.១០នាក់ ។ ប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមសំរាប់ផ្ទះសម្បែងមួយនៅក្នុងអាណាស្រុកនេះគឺ$៣៣,៧១០និងប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមសំរាប់គ្រួសារគឺ$40,៣៧៨ ។ ប្រុសមានប្រាក់ចំណូលមធ្យម$៣២,៣២៩ ផ្ទុយមកវិញ$២១,៩៨៦សំរាប់ស្ត្រី ។ ចំណូលក្នុងមនុស្សម្នាក់សំរាប់អាណាស្រុកនេះគឺ$១៧,១៧៨ ។ ប្រហែលជា១៥.៦០%នៃគ្រួសារ និង១៨.៥០%នៃអត្រាប្រជាជនគឺស្ថិតនៅក្រោមបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ រួមមាន២៦.២០%នៃអ្នកទាំងនោះស្ថិតក្រោមអាយុ១៨ និង១៤.៦០%មានអាយុ៦៥ឆ្នាំ រឺ លើសពីនេះ ។
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): លទ្ធផលបោះឆ្នោត២០០៤និង២០០៨

លទ្ធផលបោះឆ្នោត២០០៤និង២០០៨
អាណាស្រុកម៉ូបាលបានបោះឆ្នោតឲភាគច្រើនដល់អ្នកសាធារណរដ្ឋ ចន ម៉ាក់ខេន (John McCain)។ លោកបានឈ្នះឆ្នោត៥៤% និង៩៨,០៤៩សំលេង ។ អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ លោកបារ៉ាក់ អូបាម៉ា (Barack Obama) បានទទួលបាន៤៥%នៃសន្លឹកឆ្នោត និង៨២,១៨១សំលេង ។ បេក្ខជនដ៏ទៃទៀតបានឈ្នះ១%នៃសម្លេងឆ្នោត ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសព្រឹទ្ធសភាក្នុងឆ្នាំ២០០៨ អ្នកសាធារណរដ្ឋ ចេផ្វ សេសស្ហឹនស៍ (Jeff Sessions) ធ្វើបានល្អជាង ចន ម៉ាក់ខេន ។ លោក សេសស្ហឹនស៍បានឈ្នះ៥៧%នៃឆ្នោត និង១០២,០៤២សម្លេង ។ គូប្រជែងរបស់លោក អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ លោក វីវាន ឌី ភ្វិកហ្កឺរ បានឈ្នះត្រឹមតែ៤៣%នៃសន្លឹកឆ្នោតនិង៧៧,២៩២សម្លេងប៉ុណ្ណោះ ។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ អ្នកសាធារណរដ្ឋ លោក ចច ដាប់បលយូ ប៊ុស្ហស្ហ៍បានធ្វើបានល្អប្រសើរជាងលោកម៉ាក់ខេន និងសេសស្ហឹនស៍ក្នុងអាណាស្រុកម៉ូបាល ។ លោកប៊ុស្ហបានឈ្នះ៥៩%នៃសន្លឹកឆ្នោតនិង៩២,០១៤សម្លេង ។ អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ លោក ចន អ៊ែផ្វ ខេរី (John F. Kerry) បានឈ្នះ៤០%នៃសន្លឹកឆ្នោតនិង៦៣,៧៣២សម្លេង ។ បេក្ខជនដ៏ទៃទៀតបានឈ្នះ១%នៃសម្លេងឆ្នោត ។
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): ការតាំងលំនៅដ្ឋាន

ការតាំងលំនៅដ្ឋាន
ទីក្រុង
 បាយូឡាបាតថឺ (Bayou La Batre)
 ឈិខខឺ-ស (Chickasaw)
 ស៊ីត្រូណេល (Citronelle)
 ខ្រេអូឡា (Creola)
 ម៉ូបាល
 ភ្រិចឆាដ (Prichard)
 សារ៉ាលែនដ៍ (Saraland)
 ស៊ែតស៊ូម៉ា (Satsuma)
 សេមម៉េស (Semmes)

ទីប្រជុំជន
 កោះដូផភ្វីន
 ភ្នំវ៉ឺនន់ (Mount Vernon)

ទីកន្លែងដែលគួរឲកត់សំគាល់តាមរយៈជំរឿន
 ហ្គ្រែនដ៍ប៊ែយ (Grand Bay)
 សៀ-ដ (Theodore)
 ធីលមែនស៍ខនណឺ (Tillmans Corner)

សហគមន៍ដែលមិនរួមបញ្ចូលគ្នា
 កំពង់ផែអាល់ឡាបាម៉ា
 អាក់ស៊ីស
 បាខ់ស៍
 ឈូនឈូឡា (Chunchula)
 ខូដដិន (Coden)
 ប្រាំបីម៉ាយល៍
 ផ្វឺនលែនដ៍ (Fernland)
 ហេរ៉ូនប៊ែយ (Heron Bay)
 អឺវីងតុន (Irvington)
 ឃុស្ឆស្ឆ្លា (Kushla)
 ឡឺម៉ូយណេ (Le Moyne)
 ម៉ាវវីលឡា (Mauvilla)
 ម៉ុនលូអ៊ីស (ម៉ុនលូអ៊ីស)
 អ៊ែសធីអេលម៉ូ (St. Elmo)
 វីសស្លឺ (Whistler)
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): ទីក្រុង

ទីក្រុង
 បាយូឡាបាតថឺ (Bayou La Batre)
 ឈិខខឺ-ស (Chickasaw)
 ស៊ីត្រូណេល (Citronelle)
 ខ្រេអូឡា (Creola)
 ម៉ូបាល
 ភ្រិចឆាដ (Prichard)
 សារ៉ាលែនដ៍ (Saraland)
 ស៊ែតស៊ូម៉ា (Satsuma)
 សេមម៉េស (Semmes)
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): ទីកន្លែងដែលគួរឲកត់សំគាល់តាមរយៈជំរឿន

ទីកន្លែងដែលគួរឲកត់សំគាល់តាមរយៈជំរឿន
 ហ្គ្រែនដ៍ប៊ែយ (Grand Bay)
 សៀ-ដ (Theodore)
 ធីលមែនស៍ខនណឺ (Tillmans Corner)
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): សហគមន៍ដែលមិនរួមបញ្ចូលគ្នា

សហគមន៍ដែលមិនរួមបញ្ចូលគ្នា
 កំពង់ផែអាល់ឡាបាម៉ា
 អាក់ស៊ីស
 បាខ់ស៍
 ឈូនឈូឡា (Chunchula)
 ខូដដិន (Coden)
 ប្រាំបីម៉ាយល៍
 ផ្វឺនលែនដ៍ (Fernland)
 ហេរ៉ូនប៊ែយ (Heron Bay)
 អឺវីងតុន (Irvington)
 ឃុស្ឆស្ឆ្លា (Kushla)
 ឡឺម៉ូយណេ (Le Moyne)
 ម៉ាវវីលឡា (Mauvilla)
 ម៉ុនលូអ៊ីស (ម៉ុនលូអ៊ីស)
 អ៊ែសធីអេលម៉ូ (St. Elmo)
 វីសស្លឺ (Whistler)
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): អប់រំ

អប់រំ
សាលាសាធារណៈទាំងអស់ក្នុងអាណាស្រុកម៉ូបាល ដោយលើកលែងតែក្រុមសាលាទីក្រុងសារ៉ាលែនដ៍ចេញ គឺត្រូវរៀបចំដំណើរការ ដោយប្រព័ន្ធសាលាសាធារណៈអាណាស្រុកម៉ូបាលទាំងអស់ ។
អាណាស្រុកម៉ូបាល (អាល់ឡាបាម៉ា): តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ
 Mobile County, Alabama, official website
 Map of roads/towns in Mobile County from សាកលវិទ្យាល័យអាល់ឡាបាម៉ា
 South Alabama Community Website 

 

Category:ឈ្មោះទីកន្លែងក្នុងអាល់ឡាបាម៉ាអំពីដើមកំណើតជនជាតិដើមអាមេរិកាំង
អាតុល

thumb|350px|right|អាតុលអាតាហ្វូនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក
អាតុល ជា​កងផ្កាថ្ម​ដែលរុំព័ទ្ធ​ឡាហ្គូន​មួយទាំងស្រុង​ឬដោយផ្នែក។ អាតុល​ក៏ជាប្រភេទ​កោះ​មួយដែរ។
អាតុល: របាយ

របាយ 
អាតុល​ច្រើនមាននៅ​សមុទ្រនិង​មហាសមុទ្រ​ក្នុងតំបន់ត្រូពិច​និងអនុត្រូពិច។ នេះបណ្ដាលមកពី​នៅតាមតំបន់នោះ​ទឹកមាន​កំដៅក្ដៅល្មម អនុគ្រោះ​​ដល់ការដុះលូតលាស់​​របស់ផ្កាថ្មដែលបង្កើត​បានជា​ទីទួល។ អាតុល​ភាគច្រើន​មាននៅ​មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក (ជាពិសេស​ផ្ដុំគ្នានៅ​កំរងកោះទូអាមុទូ កំរងកោះខារ៉ូលីន កំរងកោះម៉ាស្សល កំរងកោះខូរ៉លស៊ី និង នៅតាម​ក្រុមកោះគីរីបាទី ទូវ៉ាលូ និង តូកេឡាវ) និងនៅ​មហាសមុទ្រឥណ្ឌា (កំរងកោះម៉ាល់ឌីវ កំរងកោះឡាក់កាឌីវ កំរងកោះឆាហ្គោស ជាដើម)។ នៅ​មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក​​មិនសូវមាន​ក្រុមអាតុល​ធំៗទេ លើកលែងតែ​អាតុល​ទាំង៨ ដែលនៅ​ខាងកើត​ប្រទេស​នីការ៉ាហ្គ័រ។
អាតុល: កំណកំណើត

កំណកំណើត 
thumb|right|350px|រូបជីវចលបង្ហាញពីកំណកំណើតអាតុល
ពាក្យអាតុល​ត្រូវបានហៅដំបូង​​ដោយធម្មជាតិវិទូ​អង់គ្លេស​ឆាល ដាវីន។ ដាវីន បានពន្យល់ពី​កំណកំណើត​​អាតុល​​ផ្កាថ្ម​នៅ​ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងត្បួង​(ឆ្នាំ១៨៤២) បន្ទាប់ពី​ធ្វើការសង្កេត​និងសិក្សា​រយៈពេល៥ឆ្នាំ​(១៨៣១-១៨៣៦)។ លោកបាន​ពន្យល់ថា​ភ្នំភ្លើងខ្ពស់ៗ​សឹករិចរិល​ក្លាយជាទួលកោះ រួចចុងក្រោយក្លាយ​ជាអាតុល។ ផ្កាថ្ម​​ដែលនៅព័ទ្ធ​ជុំវិញ​កោះភ្នំភ្លើង​នៅតំបន់ត្រូពិច ដុះលូតលាស់​ទៅលើ ព្រមពេល​ដែលកោះសឹក​(លិចចូលទៅក្នុងសមុទ្រ) ក្លាយទៅ​ជាទួលកោះ។ ក្រោយមក​ផ្កាថ្មនៅតាម​ជាយ​ជុំវិញបន្តដុះ​លូតលាស់ ខណៈ​ផ្នែកខាងក្នុង​ស្រុតចុះ​បន្តិចម្ដងៗ​ក្លាយជា​ឡាហ្គូន ព្រោះ​ផ្នែកខាងក្នុង​មិនអនុគ្រោះ​ដល់ស្លែ​និងផ្កាថ្មដុះ។ នៅពេលមួយ​ដែលផ្នែកខាងក្នុង​ស្រុតចុះទាប​ជាងផ្ទៃសមុទ្រ មានតែ​ផ្នែកជុំវិញប៉ុណ្ណោះ​ដែលនៅសល់ ក្លាយជាអាតុល។
អាតុល: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ
កំណរកំណើតទួលកោះ
ភ្នំភ្លើងរបស់ដាវីន - ខ្សែវីដេអូខ្លី​បង្ហាញពី​កិច្ចពិភាក្សា​រវាងដាវីន​និងអាហ្គាស៊ីស​ស្ដីពី​កំណកំណើត​ទួលកោះ
អាថ៌កំបាំងទីក្រុងសត្វ

អាថ៌កំបាំងទីក្រុងសត្វ () គឺជាខ្សែភាពយន្តគំនូរជីវចលបែបកំព្យូទ័រអាមេរិចឆ្នាំ 2016 ដែលផលិតដោយ Walt Disney Animation Studios និងចេញផ្សាយដោយ Walt Disney Pictures។ វាជាខ្សែភាពយន្តគំនូរជីវចលទី 55 របស់ Disney ។
អាថ៌កំបាំងទីក្រុងសត្វ: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 
 
 
 
 
 
 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្សែភាពយន្ត ឌីសនីយ៍
អាថ៌កំបាំងអគារជីនសៀវ

អាថ៌កំបាំងអគារជីនសៀវ（金宵大廈） គឺជារឿងភាគទូរទស្សន៍បែបមនោសញ្ចេតនាអរូបីរបស់ហុងកុងឆ្នាំ ២០១៩។ ស៊េរីនេះបានចាក់បញ្ចាំងជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៩ នៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ TVB ។ ស៊េរីនេះត្រូវបានបន្តសម្រាប់រដូវកាលទីពីរដែលមានចំណងជើងថា អាថ៌កំបាំងអគារជីនសៀវ ១៩៦៨ ដែលចាក់បញ្ចាំងនៅថ្ងៃទី ៤ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២២។
អាទិច្ចវង្ស (ឥន្ទព័ទ្ធ)

ព្រះបាទអាទិច្ចវង្ស គឺជាព្រះបិតារបស់ព្រះថោងដែលទ្រង់សោយរាជ្យនៅនគរឥន្ទព័ទ្ធ នៅប្រទេសឥណ្ឌាកាលពីបុរាណ។ ក្នុងពង្សាវតារខ្មែរ ស្ដេចនេះទ្រង់បានបំបោះបង់ព្រះថោងចេញពីព្រះនគរ ទើបព្រះថោងភៀសព្រះកាយមកដល់នគរគោកធ្លក។ សព្វថ្ងៃនគរគោកធ្លកគឺប្រទេសខ្មែរ ហើយទ្រង់បង្កើតរាជវង្សមួយនៅខ្មែរ។
អាទិត្តវង្ស

ព្រះបាទអាទិត្តវង្ស (សំស្ក្រឹត: អាទិត្យវំឝ) បើតាមឯកសារ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​វិញ​ ​ក៏​បាន​កត់សម្គាល់​ដែរ​ថា​ ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​ជា​កូន​របស់​ព្រះបាទ​បទុមសុរិយវង្ស។​តែ​ព្រះ​ បទុមសុរិយវង្ស​ជា​កូន​របស់​ព្រះបាទ​អាទិត្តវង្ស។
អាទិត្យវរ្ម័ន (ចាម)

ព្រះបាទអាទិត្យវរ្ម័ន (ម.គ.ស ?-២០២) រជ្ជកាល (ម.គ.ស ២២២-២០២) ជាស្ដេចចាមសោយរាជ្យទី៥ ក្នុងរឿងព្រេង និងក្នុងពង្សាវតារខ្មែរ ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងស្ដេចអង្គនេះបានពីរឿងនិទាន។ ទ្រង់បានសោយរាជ្យបាន ២០ វស្សា។
អាន ដ្យឿង វឿង

អាន ដ្យឿង វឿង (យួន:An Dương Vương; 安陽王) គឺជាងាររបស់ថាច់ ផាន់ (Thục Phán រឺ 蜀泮), ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងលើនគរឪវៀតបុរាណពី២៥៧ដល់២០៧ម.គ.បន្ទាប់ពីឈ្នះរដ្ឋវ៉ាន់ឡាង ហើយក៏បង្រួបបង្រួមកុលសម្ព័ន្ធពីរគឺ ឪវៀត និងឡាក់វៀត ។ ព្រះអង្គត្រូវបានគេនិយាយ ជាប្រពៃណីថាមានព្រះជន្មប្រហែលជា១០០ព្រះវស្សា ។
អាន ដ្យឿង វឿង: រឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រ

រឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រ
តាមរយៈកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម ដាយវៀតស៊ុគីទាន់ធូ ("大越史記全書") និង ខាំឌិញវៀតស៊ូថុងហ្កៀមកឿងម៉ាច់ ("欽定越史通鑑綱目") ថាច់ ផាន់ គឺជាព្រះអង្គម្ចាស់នៃរដ្ឋស្ឈូចិន (蜀, ដែលប្រើប្រាស់តួអក្សរចិនដដែលជាត្រកូលរបស់ទ្រង់ ថាច់)  ដែលបានបញ្ជូនដោយបិតាទ្រង់ដំបូង ដើម្បីរុករកអ្វីដែលឥឡូវជាខេត្តគ័ងស៊ី និងយូនណានចិនខាងត្បូងហើយទីពីរ ដើម្បីបំលាស់ទីប្រជារាស្ត្ររបស់ពួកទ្រង់ ទៅកាន់វៀតណាមខាងជើងសម័យបច្ចុប្បន្ន កំឡុងពេលការលុកលុយរបស់រាជវង្សឈិង ។ 

ក៏ប៉ុន្តែ ពួកអ្នកប្រាជ្ញវៀតណាមសម័យទំនើបនេះខ្លះអះអាងថា ថាច់ ផាន់ គឺជាឈ្មោះជនជាតិដើមអាស៊ីខាងត្បូង ដែលមានន័យថា ទេព្ដាស្នា ហើយនិងទ្រង់គឺជាជនជាតិដើមវៀតណាម ។

ជនជាតិវៀតណាមសម័យថ្មីនេះខ្លះមានជំនឿថា ថាច់ ផាន់ បានមកដល់ដែនដី ឪវៀត (甌越) (ចុងបំផុតវៀតណាមខាងជើងនាសម័យបច្ចុប្បនេះ គ័ងតុងភាគខាងលិច និងខេត្តគ័ងស៊ីខាងត្បូងដែលមានរាជធានីនៅអ្វីដែលបច្ចុប្បនេះគឺជាខេត្តកាវបាង) ។ បន្ទាប់ពីប្រមូលផ្ដុំកងទ័ពមួយកង ទ្រង់បានកម្ចាត់ស្ដេច ហុង វឿង (雄王) ទី១៨ ព្រះរាជាចុងក្រោយនៃរាជវង្សហុងបាង នៅប្រហែលឆ្នាំ២៥៧ម.គ. ។ ព្រះអង្គបានប្រកាសខ្លួនថាជា អាន ដ្យឿង វឿ (安陽王, "ស្ដេច អាន ដ្យឿង") ។ ទ្រង់ក្រោយមកទៀតបានដាក់ឈ្មោះរដ្ឋថ្មីពីវ៉ាន់ឡាង ទៅ ឪឡាក់ (甌貉/甌雒/甌駱) និងស្ថាបនារាជធានីថ្មីនៅ ផុងខេ (Phong Khê) នៅឯកូនក្រុងភូថូ (Phú Thọ) នាសម័យបច្ចុប្បន្ននៅវៀតណាមខាងជើង ដែលទ្រង់ខិតខំសាងកូឡូវថាញ់ (បន្ទាយប្រាការកូឡូវ រឺ Cổ Loa Thành) បន្ទាយរាងគូទខ្យងនៅប្រហែល១០ម៉ាយល៍ភាគខាងជើងរាជធានីថ្មីនេះ ។
អាន ដ្យឿង វឿង: ថាច់ ផាន់ និងរដ្ឋបាលឪឡាក់

ថាច់ ផាន់ និងរដ្ឋបាលឪឡាក់
មិនមានកំណត់ត្រារឺការសរសេរច្រើនអំពីរបៀប ដែលពួកឪឡាក់គ្រប់គ្រងអភិបាលនិងរៀបចំទេ ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ពឹងផ្អែកលើកំណត់ត្រារឿងព្រេងនិទាន ព្រះអង្គត្រូវគេសន្និដ្ឋានលក្ខណៈសម្បត្តិ ដែលប្រកបដោយប្រាជ្ញាឆ្លាតវៃមោះមុត ចំណេះដឹង និងគួរឲកត់សំគាល់ ។ ពិតមែនហើយ ទ្រង់គឺជាមេទ័ពដ៏ប៉ិនប្រសប់ ដែលស្គាល់ពីរបៀបទាញយកផលប្រយោជន៍នូវការច្របូកច្របល់ និងចលាចលនៅប្រទេសចិន កំឡុងសម័យកាលនោះមិនត្រឹមតែដណ្ដើមបានទឹកដីមួយចំណែកសំរាប់ព្រះអង្គទេ ក៏ប៉ុន្តែក៏ធ្វើឲមានសុវត្ថិភាពទ្រព្យសម្បត្តិ និងភាពគង់វង្សរបស់រដ្ឋព្រះអង្គដែរ ។ ប្រហែលជាពេលដូចគ្នានោះដែរ រដ្ឋផ្សេងៗកំពុងធ្វើសឹកនឹងគ្នាដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រទេសចិន ។ នៅទីបញ្ចប់ រដ្ឋឈិង បានបង្កើនអំណាចនិងបង្រួបបង្រួមចិនក្រោមព្រះចៅអធិរាជ ឈិន ស៊ឺ ហ៊័ង ។ ពេលនោះ ព្រះចៅអធិរាជ ឈិន ស៊ឺ ហ៊័ង បានចេញរាជបញ្ជាឲមានការសាងសង់នូវមហាកំផែង ហើយព្រះចៅអាន ដ្យឿង វឿង បានចាប់ផ្ដើមការសាងសង់បន្ទាយរាងគូទខ្យងដែលហៅថាកូឡៅថាញ់ (Cổ Loa Thành) ដើម្បីការពារតទល់នឹងការឈ្លានពាន ។
អាន ដ្យឿង វឿង: កូឡៅថាញ់និងឪឡាក់

កូឡៅថាញ់និងឪឡាក់
បន្ទាប់ពី ថាច់ ផាន់ បានយកជ័យជំនះលើស្ដេច ហុង វឿងចុងក្រោយហើយក៏បានឡើងសោយរាជ្យពេលនោះ អាន ដ្យឿង វឿង បានដាក់ឈ្មោះប្រទេសសារជាថ្មីពីវ៉ាន់ឡាង មកជាឪឡាក់វិញនិងស្ថាបនាបន្ទាយប្រាការកូឡូវ (古螺) ជារាជធានីថ្មី ។ ទ្រង់បានប្រមើលមើលឃើញនូវភាពសំខាន់ នៃកូឡូវទាំងយុទ្ធសាស្ត្រនិងភូមិសាស្ត្រ ។ ទាំងពីរចំនុចនេះ កូឡូវព័ទ្ធជុំវិញដោយព្រៃភ្នំក្រំថ្មយ៉ាងក្រាស់ ។ ក៏មានទន្លេមួយហូរនៅក្បែរនោះដែរ ។ គ្មានអ្នកណាដឹងទេថា តើហេតុអ្វីបានជា អាន ដ្យឿង វឿង ពេញចិត្តនឹងសណ្ឋានរាងដូចសំបកគូទខ្យងនៃកូឡូវថាញ់ទេ ក៏ប៉ុន្តែតាមរឿងនិទានថា ការសាងសង់ពិតជាស្វិតស្វាញនិងលំបាកមែនទែនដើម្បីបង្ហើយសំណង់នេះ ។ រាល់ពេលវាហៀបជិតនឹងរួចហើយ វាក៏រលំមកជាគំនរនៅពេលយប់ដោយព្រលឹងវិញ្ញាណបិសាច ។