navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ជនជាតិកុឡា: សាវតាជនជាតិកុឡា

សាវតាជនជាតិកុឡា 
បើតាមឯកសាររបស់ថៃបានពណ៌នាថាពួកកុឡាគឺជាពួកថៃយ៉ៃ(អម្បូរជនជាតិតៃ ដែលមកពីតំបន់យុនណានប្រទេសចិន)មកតាំងទីលំនៅក្នុងរដ្ឋមន និងរដ្ឋសានប្រទេសភូមាសព្វថ្ងៃ ហើយបន្តមករស់នៅតំបន់ឦសានរបស់ប្រទេសថៃ និងមកតំបន់ប៉ៃលិនរបស់់ប្រទេសកម្ពុជា។ ពួកកុឡា និងពួកតុងស៊ូគឺជាក្រុមតែមួយ ប៉ុន្តែបើតាមឯកសារបរទេសមួយចំនួនបាននិយាយថាពួកកុឡាផ្សេង និងពួកតុងស៊ូផ្សេង។ បើតាមជនជាតិអង់គ្លេសឈ្មោះ ហឺប៊ឺត វារីងតុនស្មីត ដែលជាអតីតអគ្គនាយករ៉ែរបស់ប្រទេសថៃចន្លោះឆ្នាំ ១៨៩១ ដល់ឆ្នាំ១៨៩៧ នៅក្នុងសៀវភៅ ប្រាំឆ្នាំក្នុងប្រទេសសៀម (Five Year in Siam ) ចាប់ពីឆ្នាំ១៨៩១ - ឆ្នាំ១៨៩៦ បានសរសេរថា ពួកកុឡាសំដៅទៅលើក្រុមមនុស្ស ដែលបានមកពីរដ្ឋសាន ហើយនៅភូមាពាក្យកុឡានេះសំដៅលើជនបរទេស ប៉ុន្តែសម្រាប់ជនជាតិអឺរ៉ុបវិញតែងតែហៅពួកនេះថាភូមា។ ដោយសារជនជាតិកុឡាពូកែធ្វើជំនួញ ដូច្នេះហើយពួកគេរស់នៅរាយប៉ាយចាប់ពីប្រទេសភូមា រហូតដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ នៅភូមិភាគឦសានប្រទេសថៃមានវាលធំមួយហៅថាវាលកុឡាយំ ដែលបញ្ជាក់ពីវត្តមានរបស់ពួកកុឡានៅទីនោះ។ ពួកកុឡាតែងតែចេញធ្វើជំនួញជាក្រុមៗ ដោយមួយក្រុមមានសមាជិកចាប់ពី៥នាក់ រហូតដល់ជាង១០០នាក់ ហើយប្រើប្រាស់មធ្យោបាយធ្វើដំណើរគឺរទេះគោ ក្របី និងដំរី។ របៀបធ្វើជំនួញរបស់ពួកកុឡាគឺដឹករបស់របបពីកន្លែងដើមរបស់ពួកគេយកទៅលក់ឱ្យអ្នកស្រុកគោលដៅ។ ឧទាហរណ៍ ដឹកជំនិញពីប្រទេសភូមា ហើយទិញទំនិញពីប្រទេសសៀម ដឹកយកទៅឱ្យប្រទេសភូមាវិញ។ ទំនិញដែលពួកគេនាំយកមកលក់នៅប្រទេសសៀមមានដូចជា ក្រណាត់ សូត្រ គ្រឿងអលង្ការ ត្បូងថ្ម គ្រឿងដេរប៉ាក់ អាវុធនានា ថ្មាំសង្កូវ ហើយពួកកុឡាទិញទុះនិញពីប្រទេសសៀមវិញនូវសត្វពាហនៈនានា រួមទាំងផលិតផលធ្វើអំពីភ្លុក និងស្នែង។ ក្រៅពីជំនួញជួញដូរ ពួកកុឡានេះគឺជាអ្នកជំនាញបំផុតខាងត្យូងមានតម្លៃ ពួកគេពូកែជាងជនជាតិណាៗទាំងអស់រាប់ទាំងសៀម ឡាវ ចិន ឥណ្ឌា ដោយពួកគេគ្រាន់តែក្រលេកឃើញត្បូងគេស្គាល់ត្យូងនេះជាត្បូងប្រភេទអ្វី និងមានតម្លៃប៉ុណ្ណា។ ភស្ថុតាងជាសាយលក្ខអក្សរចាស់ជាងគេបំផុតស្តីអំពីវត្តមានរបស់ជនជាតិកុឡានៅប្រទេសសៀមគឺប្រមាណឆ្នាំ១៨៣៦ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរាមាទី៣ ដែលសរសេរអំពីការឃាត់ខ្លួនជនជាតិកុឡា ដែលបានចូលមករកស៊ីនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃដូចជា ខេត្តឈៀងម់ៃ ខេត្តសុវណ្ណលោក  និខេត្តកំពែងពេជ្រជាដើម។ ដោយឡែកនៅប្រទេសកម្ពុជាជាពិសេសខេត្តប់ៃលិន មិនមានឯកសារណាបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ពីអំពីវត្តមានរបស់ជនជាតិកុឡាមកតំបន់នេះទេ យើងគ្រាន់តែដឹងថានៅប្រមាណឆ្នាំ១៨៧៤ ជនជាតិកុឡាម្នាក់ឈ្មោះមោង ឃុនទី បានរកឃើញដោយចៃដន្យនូវត្បូងកណ្តៀងនៅពេលបរបាញ់សត្វនៅម្តុំអូរតងសព្វថ្ងៃ។ នេះហើយជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃអាជីវកម្មត្បូងនៅខេត្តប់ៃលិន ហើយលោកមោង ឃុនទីនេះហើយបានក្លាយជាអ្នកជំនួញត្យូងដ៏ធំបំផុតនៅខេត្តប៉ៃលិនបានក្លាយជាគោលដៅរបស់ពួកកូឡា ជាកម្លាំងចលករសំខាន់បំផុតនៃដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ចតំបន់នេះ។ មេក្រុមពួកកុឡាត្រូវបានរាជការសៀមផ្តល់ឋានន្តរស័ក្ត ហ្លួងមុនីយុទ្ធនា ដែលមានតួនាទីគ្របើគ្រង និងប្រមូលពន្ធសម្រប់រាជការសៀម។ បើតាមសៀវភៅរបស់ជនជាតិអង់គ្លេស តំបន់ជីកត្បូងនៅតំបន់ប់ៃលិនចែកចេញជាពីរធំៗគឺ បយ៉ាខា និងបឌិននៀវ (ពាក្យថា ប ជាភាសាដើមរបស់ជនជាតិកុឡា សំដៅលើពាក្យរណ្តៅ)។ អាជីវកម្មត្បូងនៅខេត្តប៉ៃលិនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយរាជការសៀម ក្រោយមកបានមកក្រុមហ៊ុនអង់គ្លេស រហូតមកដល់ពួកអ៊ីតាលី ហើយប្តូរមកបារាំងជាអ្នកគ្រប់គ្រងវីញនៅឆ្នាំ១៩០៧ ក្រោយសន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀម។ ខេត្តប៉ៃលិនក្នុងដៃកម្ពុជាក្រោយពីទទួលបានដែនដីប៉ៃលិនពីរាជការសៀមរាជការខ្មែរក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទស៊ីសិវត្ថិ និងរដ្ឋបាលអាណានិគមនិយមបារាំងបានរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងតំបន់ប៉ៃលិនដោយបានប្តូរឈ្មោះមកជា ស្រុកបត្បូង ដោយជាផ្នែកមួយនៃខេត្តបាត់ដំបង ប៉ុន្តែឈ្មោះភូមិឃុំសហគមន៍នានានៅតែរក្សាឈ្មោះដើមដដែលដូចជា បយ៉ាខា បតុងស៊ូ បហាបាត ប៉ាហ៊ី។
ជនជាតិកូរ៉េ

ជនជាតិកូរ៉េ (កូរ៉េខាងត្បូង: , , កូរ៉េខាងជើង: , , ) ជាក្រុមជនជាតិភាគតិចអាស៊ីបូព៌ា មានដើមកំណើតនៅកូរ៉េ និងខាងត្បូងរបស់ម៉ាន់ជូរី

ជនជាតិកូរ៉េភាគច្រើនរស់នៅក្នុងរដ្ឋកូរ៉េទាំងពីរ: កូរ៉េខាងជើងនិងកូរ៉េខាងត្បូង (ជារួម និងសំដៅយ៉ាងសាមញ្ញថាគ្រាន់តែជាប្រទេសកូរ៉េ) ជនជាតិកូរ៉េត្រូវបានចាត់ទុកថាជាក្រុមជនជាតិភាគតិចធំជាងគេទី១៥ នៅលើពិភពលោក ពួកគេក៏ជាជនជាតិភាគតិចដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសអាស៊ីផ្សេងទៀត ដូចជា ចិន ជប៉ុន កាហ្សាក់ស្ថាន និងអ៊ូសបេគីស្ថាន ជនជាតិកូរ៉េក៏បង្កើតសហគមន៍ដែលមានទំហំធំនៅទ្វីបអឺរ៉ុបផងដែរ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី អាល្លឺម៉ង់ សហរាជាណាចក្រ និងបារាំង​ ក្នុងអំឡុងពេលរបស់សតវត្សទី២០ សហគមន៍កូរ៉េក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទ្វីបអាមេរិកផងដែរ​ (ជាពិសេសនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា)​ និងទ្វីបអូសេអានី

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០ មានជនជាតិកូរ៉េប្រមាណ ៧.៥ លាននាក់រស់នៅក្រៅប្រទេសកូរ៉េ 

កូរ៉េ​ខាង​ជើង និង ​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង ​គឺបាន​ចែក​រំលែក​មរតក​រួម ប៉ុន្តែ​ការ​បែក​បាក់​ផ្នែក​នយោបាយ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ១៩៤៥ បាន​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​ខុស​គ្នា​ខ្លះៗ​នៃ​វប្បធម៌​ទំនើប​របស់​ពួក​គេ។ 

ភាសារបស់ប្រជាជនកូរ៉េគឺជាភាសាកូរ៉េ ដែលប្រើ ហាន់ហ្គឹល ជាប្រព័ន្ធសរសេរសំខាន់របស់វា។  ការប្រើប្រាស់ ហាន់ហ្គឹល ប្រចាំថ្ងៃត្រូវបានលុបចោលជាដំណាក់កាលនៅក្នុងឧបទ្វីបកូរ៉េ ក្រៅពីការប្រើប្រាស់ដោយក្រុមហ៊ុនប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកូរ៉េខាងត្បូងដែលបានជ្រើសរើស (ភាគច្រើនជាអភិរក្សនិយម) នៅពេលសំដៅទៅលើអ្នកនយោបាយសំខាន់ៗ (ឧ. បច្ចុប្បន្ន និងអតីតប្រធានាធិបតី មេដឹកនាំគណបក្សនយោបាយធំៗ) ឬ ប្រទេសមួយចំនួនតូច (ឧ. ចិន  ជប៉ុន អាមេរិក អង់គ្លេស) ជាអក្សរកាត់។  បើមិនដូច្នោះទេ ហាន់ចា ត្រូវបានប្រើទាំងស្រុងសម្រាប់គោលបំណងសិក្សា ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសាសនា។  អក្ខរក្រមរ៉ូម៉ាំង គឺជាប្រព័ន្ធសរសេរទីពីរតាមការពិតនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជាពិសេសសម្រាប់ពាក្យកម្ចី ហើយត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការទំនាក់ទំនងប្រចាំថ្ងៃ និងផ្លូវការ។  មានអ្នកនិយាយភាសាកូរ៉េច្រើនជាង ៧៨លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក។
ជនជាតិកួយ

ជនជាតិកួយ មាន​​បួន​អំបូរ​​គឺ កួយ​អន្ទ័រ (ភាគច្រើនរស់នៅស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ) កួយអក កួយអឺ (ខេត្តក្រចេះ និងស្ទឹងត្រែង) និង​កួយ​អន់រ័រ (ឬ ហៅថាអន្រ្ទើ មានរស់នៅខេត្តកំពង់ធំ) ។ ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​កួយ​ទាំង​បួន​កាន់​សាសនា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដូច​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ដែរ​។ RFA ,ជន​ជាតិ​ភាគតិច​កួយ បារម្ភ​បាត់​បង់​អត្តសញ្ញាណកួយជាមនុស្សជាតិមួយនៅក្នុងដែនកម្ពុជា កួយមានភាសាច្រើន កួយមានដូចជាកួយដែក កួយដំរីជាដើមវចនានុក្រមខ្មែរ សម្តេចជួន ណាត។ ជនជាតិកួយគឺជាជនជាតិភាគតិចខ្មែរមួយប្រភេទ ដែលចូលចិត្តរស់នៅតំបន់ ដែលដាច់ឆ្ងាយពីជនជាតិខ្មែរ ប៉ន្តែវប្បធម៌ និងប្រពៃណី ការរស់នៅគឺមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងជនជាតិខ្មែរច្រើន។ កាលពីសម័យបុរាណជនជាតិនេះចូលចិត្តរស់នៅក្នុងព្រៃជ្រៅ ប្រកបមុខរបបធ្វើស្រែ និងរកស៊ីបោចវល្លិ៍ ជ័រ។ ជនជាតិនេះមានភាសាដោយឡែកពីគ្នាខុសពីភាសាខ្មែរ។
ជនជាតិកួយ: របាយប្រជាជន

របាយប្រជាជន 
ខេត្តព្រះវិហារ ដែល​មាន​ភូមិ​សរុប​៤៧ភូមិ។ ខេត្តកំពង់ធំក៏មានជនជាតិដើមភាគតិចកួយរស់នៅច្រើនដែរ ដូចជានៅស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្ក ស្រុកស្ទោង ស្រុកសំបូរព្រៃគុហ៍ និងស្រុកសណ្តាន់។ តែភាគច្រើនពួកគាត់រស់នៅឡាយឡំជាមួយជនជាតិខ្មែរ ដែលធ្វើឲ្យរបៀបនៃការរស់នៅ ប្រពៃណី និងទំនៀមទម្លាប់ស្ទើរមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិត ដែលយើងពិបាកនឹងសម្គាល់ថាជាជនជាតិកួយ ឬជនជាតិខ្មែរណាស់។ ក្រៅពីខេត្តទាំងពីរខាងលើ ជនជាតិកួយក៏មានរស់នៅក្នុងខេត្តក្រចេះ (មាននៅស្រុកសំបូរ) និងខេត្តស្ទឹងត្រែង​(ស្រុកសៀមបូក) ដែរ ។
ជនជាតិកួយ: ភាសា និងអក្សរ

ភាសា និងអក្សរ 
ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ​មិន​មាន​អក្សរ​សាស្ត្រ​ដើម​ទេ គឺ​និយាយ​ភាសា​កួយ​តែ​សរសេរ​ខ្យល់​សំនៀង​ជា​ភាសា​ខ្មែរ ហើយ​ភាសា​កួយ​ក៏​មាន​លាយ​ពាក្យ​ភាសា​ខ្មែរ​ដែរ ។​ចំពោះ​ភាសា​កួយ​ យុវជន​កួយ​សម័យ​នេះ មិន​សូវ​និយម​និយាយ​ភាសា​ជនជាតិ​ដើម​របស់​ខ្លួន ​ម្ដាយ​ឪពុក​អត់​សូវ​បាន​និយាយ​កួយ​ជាមួយ​កូន ​កូន​ចូល​ទៅ​សាលា​ ត្រឡប់​មកវិញ​និយាយ​តែ​ខ្មែរ​ជាមួយ​ឪពុក​ម្ដាយ។  គេ​សង្កេត​ឃើញ​ថា​មាន​ជនជាតិ​កួយ​វ័យ​ចំណាស់​នៅ​តាម​ភូមិ​នីមួយ​ៗ និយម​និយាយ​ភាសា​កំណើត​ខ្លួន​ច្រើន​នៅ​ឡើយ ជាក់​ស្ដែង​ដូច​ជា​ជន​ជាតិ​កួយ​នៅ​ ភូមិបុស្ស​ធំ ឃុំ​ពោធិ៍ ស្រុក​ត្បែង​មាន​ជ័យ ប្រើ​ភាសា​កួយ​សម្រាប់​ការសន្ទនា​ក្នុង​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ ។ ជនជាតិ​កួយ​វ័យ​ចំណាស់​ភាគ​ច្រើន​មិន​សូវ​ចេះ​ភាសា​ខ្មែរ។ ភាសា​កួយ​ត្រូវ​បាន​ហាម​មិន​ឲ្យ​និយាយ​នៅ​ក្នុង​របប​ប៉ុល​ពត ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៥ ដល់​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ហើយ​នេះ​ក៏​ជា​ហេតុ​ផល​មួយ​បណ្ដាល​ឲ្យ​យុវជន​កួយ​ជំនាន់​ក្រោយ​មិន​ចេះ​ភាសា​កួយ​ដែរ។
ជនជាតិកួយ: ជីវភាពរស់នៅ

ជីវភាពរស់នៅ 
កកយ​ចំនួន​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​ដោយអង្គការ​លើក​ស្ទួយ​វប្បធម៌​កួយ​នៅ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ ៖អត្តសញ្ញាណ​វប្បធម៌ ​កួយ​ដូច​ជា ​ភាសា ជំនឿ​សែន​អារក្ស​អ្នកតា ពិធី​មង្គលការ​តាម​បែប​ប្រពៃណី​ជនជាតិ​កួយ កំពុង​បាត់​បង់​ដោយសារ​ជន​ជាតិ​កួយ​ខ្លួន​ឯង​បោះបង់​ចោល​ផង ដោយសារ​កត្តា​នយោបាយ​ក្នុង​ប្រទេស រួមផ្សំ​ឥទ្ធិពល​វត្តមាន​វប្បធម៌​ស៊ីវិល័យ​របស់​បរទេស នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​សព្វ​ថ្ងៃ​ផង ដូចជា ៖ ​ប្រពៃណី​​ក្លាយ​មួយ​ចំនួន​នៃការ​រៀបការ​ មិន​មាន​ការ​ប្រើឧបករណ៍​ភ្លេង​មាន ទ្រ ស្គរ ប៉ី ដូច​ពីដើម។ ការ​ស្លៀក​ពាក់​ក៏​សម្រប​ជ្រុល​ទៅ​តាម​​សម័យ​ឥឡូវ ដូច​ហាយឡាយសក់​ក្រហម ​ស្លៀក​ខ្លី ​ខោ​ជើង​ខ្លី មាន​អាវ​លេច​មុខ​លេច​ក្រោម ដែល​បូរាណ​មាន​អាវ​បំពង់។
ជនជាតិកួយ: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ
 ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ជនជាតិ​កួយ 2011-10-15 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិដើមកម្ពុជា
ជនជាតិខ្មែរ

ជនជាតិខ្មែរ (អ.ស.អ: /kʰmae/)  គឺ​ជា​ក្រុម​ជន​ជាតិ​ដ៏​ច្រើន​លើស​លប់​នៅ​កម្ពុជា  ដោយ​គណនា​ប្រហែល​ ៩៧% ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាជន ២៥ លាន​នាក់​ក្នុង​ប្រទេស​នេះ។  ពួក​គេ​និយាយ​ភាសាខ្មែរ  ដែល​ជា​ភាសា​ធំ​ជាង​គេទីពីរនៅក្នុង​អំបូរ​អូស្ត្រូអាស៊ី ដែល​បាន​រក​ឃើញ​ពាស​ពេញ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។  ភាគ​ច្រើន​នៃ​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ  គឺ​ជា​អ្នក​កាន់​ពុទ្ធសាសនា​បែប​ខ្មែរ កំណែ​ជំនឿ​រួម​ដ៏​ច្រើន  ដែល​ច្របាច់​បញ្ចូល​គ្នា​ធាតុ​ជា​ច្រើន​នៃ​ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ  ព្រហ្មញ្ញសាសនា  វិញ្ញាណនិយម និង ការបូជាព្រលឹងដូនតាFaith Traditions in Cambodia ; pg. 8; accessed August 21, 2006  ។  ប្រជាជន​គួរ​ឲ្យ​កត់​សំគាល់​នៃ​ពួក​ខ្មែរ​តាំង​លំនៅ​ក្នុង​តំបន់​កៀក​កិត​ថៃ (ខ្មែរខាងជើង) និង​តំបន់​ដីសណ្ដមេគង្គក្នុង​​ប្រទេស​វៀតណាមជិត​ខាង (ខ្មែរក្រោម)  ។
ជនជាតិខ្មែរ: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ
តាម​លោក ឈឹម-ក្រសេម ឈ្មោះ​ជាតិ​ខ្មែរ​ហៅ​ត្រឹម​ត្រូវ  តាម​សូរ​សព្ទ​ដើម  ថា កុមេរុ  ដូច្នេះ​តែ​តាម​សំឡេង​និយាយ​ជា​ធម្មតា​ថា  កុមេរុ៍  ទំនង​ដូច​ឈ្មោះ​ភ្នំ​ព្រះ​សុមេរុ  គេ​ហៅ​នៅ​ត្រឹម  សុមេរុ៍  ។  លុះ​យូរ​មក  ឈ្មោះ​នេះ​បាន​ក្លាយ​ចេញ​ទៅ​ទៀត  ប្រាកដ​នៅ​សិលា​ចារឹក​របស់​ខ្មែរ​ថា  ក្មេរ៑ ទៅ​ជា​សំឡេង​ផ្សំ​ក្រោយ​សម័យ​សិលាចារឹក​មក​​បាន​ប្រែ​ថា​ ខ្មែរ  ។  បើតាមលោក  ពាក្យ​​ថឆ ខ្មែរ​ បាន​ក្លាយ​ពី​ពាក្យ កុមេរុ  ដែល​ជា​ឈ្មោះ​សំគាល់​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ និង​ប្រទេស​របស់​ខ្លួន  កាល​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ម៉្លេះ  ។ កុមេរុ>ក្មេរ>ខ្មែរ  ។

ទស្សនៈលោក ពៅ-ឈិន ជា​ព្រឹទ្ធបុរស​នៃ​ក្រុម​សាលា​សន្សំ​សុខ សង្កាត់​លេខ ៥ ក្រុង​ភ្នំពេញ  យោង​តាម​វចនានុក្រម​​សម្តេច​ ជួន ណាត សរសេរ​ថា  ទំនង​ជា​មក​ពី​ពាក្យ ខេមរៈ  តែពាក្យនេះឃើញមានសរសេរក្នុងសិលាចារឹក​ថា ក្មេរ  ហើយម្យ៉ាងទៀត  ពាក្យខេមរៈ មកពី ខិ+មៈ+រៈ ប្រែជា ក្សេម​ល្អ ការ​រក្សា​នូវ​ប្រយោជន៍​ដែល​បាន​ហើយ  ។  ដោយ​លោក​យោង​តាម​សាស្ត្រា​ស្លឹក​រឹត​ពីបុរាណកាល  និយម​ចារ​ប្រកប​ដូច​ជា ត្មា = តាម  ថ្មែ​ទាំ្ង = ថែម​ទាំង ផ្មើ = ផើម ។ល។ ដោយហេតុនេះ ខេមរ > ខ្មេរ > ខ្មែរ (ស្រៈអែកើតមក ពីការនិយមរបស់ខ្មែរក្នុងការអានស្រៈ េ -បាលី-សំស្ក្រឹត)  ។

តាម​សន្និដ្ឋាន​របស់​លោក​បណ្ឌិត​សាស្ត្រាចារ្យ មីស្ហែល ឫទ្ធី អង់តែល្ម  ពាក្យ​ថា  ខ្មែរ  ​មក​ពី​បុព្វបទ ក ឬ ខ  ដែល​ក្លាយ​មក​ពី​ពាក្យ​មន-ខ្មែរ  មាន​ន័យ​ថា  មនុស្ស  (ដូច​ជា​ កួយ  មាន​ន័យ​ថា  មនុស្ស​  ក្នុង​ភាសា​កួយ,  ពាក្យ​ ខា  មាន​ន័យ​ថា  មនុស្ស  ​ក្នុង​ភាសា​មន-ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​នៅ​ប្រទេស​ឡាវ)  ឬ​ក្លាយ​មក​ពី​ពាក្យ  កូន  ហើយ​និង​ពាក្យ មីរ  (ឬ មឺរ  ឬ ម៉ារ)  ដែល​មាន​ន័យ​ថា  ចម្ការ  ក្នុង​ភាសា​មន-ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន  (មីរ  ក្នុង​ភាសា​ព្នង  មឺរ  ក្នុង​ភាសា​ព្រៅ  ម៉ារ  ក្នុង​ភាសា​បះណារ)  ដោយ​មាន​ការ​វិវត្ត​ទៅ​តាម​សម័យ​កាល  ដូច​ត​ទៅ ៖  ក- ឬ ខ- ឬ កូន + មីរ > ក្មីរ > ក្មេរ៑ > ខ្មេរ > ខ្មែរ  ។    ដូច្នេះ  ខ្មែរ  ប្រហែល​ជា​មាន​ន័យ​ដើម​ថា  អ្នក​ចម្ការ   ជា​ឈ្មោះ  ដែល​ជន​ជាតិ​មន-ខ្មែរ​ដទៃ​ទៀត​  បាន​ដាក់   មុន​នឹង​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ស្រែ​វិញQuelques hypothèses sur l'étymologie du terme « khmer », http://www.academia.edu/12069565/Quelques_hypoth%C3%A8ses_sur_l%C3%A9tymologie_du_terme_khmer_  ។
ជនជាតិខ្មែរ: ភូមិសាស្ត្រ និង ប្រជាសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ និង ប្រជាសាស្ត្រ

ភាគច្រើននៃពួកខ្មែររបស់ពិភពលោករស់នៅកម្ពុជា ប្រជាជនក្នុងនោះគឺខ្មែរ៨០%។ ក៏មានប្រជាជនខ្មែរដើមកំណើតគួរឱ្យកត់សំគាល់នៅថៃនិងវៀតណាមដែរ។ មានខ្មែរជាងមួយលាននាក់ ភាគច្រើននៅខេត្តសុរិន្ទ (សូរ៉េន) បុរីរម្យ (បូរីរ៉ាំ) និងសិរីសាកេត រឺ ស្រីសាកេត (ស៊ីសាកេត) នៅថៃ។ ការប៉ាន់ស្មានចំពោះចំនួនខ្មែរនៅវៀតណាម (ស្គាល់ថាខ្មែរក្រោម) ផ្សេងគ្នាពី១,១ លាននាក់បានផ្ដល់ដោយទិន្នន័យរដ្ឋាភិបាលដល់ទៅប្រាំពីរលាននាក់ដែលបានឧបត្ថម្ភគាំទ្រ​ដោយសហព័ន្ធខ្មែរក្រោម។

ដោយសារតែសង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណីកម្ពុជា រាប់ពាន់នាក់នៃខ្មែរឥឡូវមានលំនៅជាអចិន្ត្រៃយ៍នៅសហរដ្ឋ កាណាដា អូស្ត្រាលី និងបារាំងដូចគ្នា។
ជនជាតិខ្មែរ: វប្បធម៌ និង សង្គម

វប្បធម៌ និង សង្គម

thumb|upright|230px|ពួកអ្នករបាំខ្មែរនៅអង្គរវត្ត។

វប្បធម៌នៃជនជាតិខ្មែរគឺដូចគ្នាសាកសមតាមរយៈលក្ខខណ្ឌភូមិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ គ្រាមភាសាតាមតំបន់ជាច្រើនគង់វង្សនៅ ប៉ុន្តែអាចស្ដាប់គ្នាបានទៅវិញទៅមក។ បទដ្ឋាននេះត្រូវពឹងផ្អែកលើការនិយាយនៅភ្នំពេញ ដែលដោយសារតែស្ថានភាពទីក្រុងជាទីរួមជាតិ ដែលត្រូវបានរងឥទ្ធិពលមិនសូវច្រើនដោយឥទ្ធិពលបារាំងនិងវៀតណាមថ្មីៗនេះ។ យ៉ាងណាមិញ ភាពផ្សេងគ្នានៃភាសាខ្មែរដែលនិយាយនៅបាត់ដំបងគឺជាតំណាងនៃការនិយាយបន្ថែមទៀតភាគច្រើននៃប្រជាជន។ គ្រាមភាសាផ្សេងទៀតគឺជាគ្រាមភាសាខ្មែរភាគខាងជើង ហៅថា ខ្មែរសុរិន្ទដោយពួកខ្មែរ បាននិយាយដោយខ្មែរនៅថៃ និងខ្មែរក្រោមបាននិយាយដោយខ្មែរដើមកំណើតនៅតំបន់ដីសណ្ដមេគង្គនៅវៀតណាមដែលនៅក្បែរកម្ពុជា។ គ្រាមភាសាដែលគេបានសិក្សាតិចតួចជាខ្មែរខាងលិច រឺ ខ្មែរក្រវាញ ត្រូវបាននិយាយដោយប្រជាជននៅដាច់ឆ្ងាយមួយចំនួនតូចនៅជួរភ្នំក្រវាញដែលលាតសន្ធឹងចាប់ពីកម្ពុជាដល់ថៃ។ ទោះបីបានសិក្សាតិចតួច វាក៏មានតែមួយគត់នៅរក្សាទុកប្រព័ន្ធច្បាស់លាស់មួយនៃកម្ពស់សំឡេងដែលមានទាំងអស់ ប៉ុន្តែបានបាត់នៅក្នុងគ្រាមភាសាដទៃទៀតក្នុងខ្មែរទំនើប។
thumb|left|200px|ស្ត្រីខ្មែរបានតុបតែងខ្លួនកំឡុង​ចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ខ្មែរ។
ពួកខ្មែរមានជំនឿក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា ដែលត្រូវបានយកមកពីហិណ្ឌូសាសនា និងពុទ្ធសាសនា។ ខ្មែរទំនើបបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណជនជាតិរបស់ខ្លួនយ៉ាងខ្លាំងជាមួយជំនឿនិងការបដិបត្តិរបស់ខ្លួនដែលផ្សំនឹងសន្ធាន្ត​នៃពុទ្ធសាសនាថេរវាទដែលមានធាតុផ្សំនៃការបូជាព្រលឹងបុព្វបុរសអ្នកស្រុក វិញ្ញាណនិយម និងគ្រូសិល្ប៍និយមរឺស្មឹងនិយម។ ភាគច្រើននៃពួកខ្មែររស់នៅនៅភូមិនានាតាមជនបទជាអ្នកស្រែ រឺ អ្នកនេសាទនិងជីវិតវិលវល់ក្បែរវត្តអារាម និងពិធីពុទ្ធសាសនានានាពេញមួយឆ្នាំ។ យ៉ាងណាមិញ បើសិនជាមានខ្មែរម្នាក់ឈឺ ពួកគេនឹងទៅជួបគ្រូខ្មែរជារឿយៗ (ស្មឹង/អ្នកព្យាបាល) ដែលជាអ្នក ពួកគេជឿថាអាចពិនិត្យព្យាបាលដោយព្រលឹងជាច្រើន (អ្នកតា អ្នកដូន) បានធើឱ្យមានជំងឺ និងបង្ហាញផ្លូវដើម្បីផ្គាប់ចិត្តព្រលឹងដែលអាក់អន់ចិត្ត ដោយហេតុនោះក៏ជាសះស្បើយពីជំងឺ។ គ្រូខ្មែរក៏បានរៀននៅក្នុងមុខវិជ្ជាថ្នាំ និងជាញឹកញាប់បានស្វះស្វែងរករៀបចំថ្នាំសង្កូវផ្សេងៗនិងឱសថទឹក រឺ រកសាក់មន្តអាគម ទាំងអស់នឹងដើម្បីផ្ដល់នូវរបស់មួយជាមួយវីរកម្មពិសេសនិងរារាំងព្រលឹងបិសាច រឺក៏ សំណាងអាក្រក់ជាទូទៅ។ ជំនឿខ្មែរក៏ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើហោរាសាស្ត្រ ជាការបន្សល់ទុកនៃហិណ្ឌូសាសនា។ អ្នកប្រាប់ពីជោគវាសនាបានហៅថាហោរ រឺ គ្រូទាយជាភាសាខ្មែរ ត្រូវបានគេប្រឹក្សាជារឿយៗមុនពេលព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ ដូចជាការជ្រើសរើសប្ដីប្រពន្ធ ការចាប់ផ្ដើមនូវដំណើរសំខាន់ រឺ ការរកស៊ី កំណត់ថ្ងៃសម្រាប់រៀបការ និងកំណត់ទីតាំងសមរម្យដើម្បីការកសាងសំណង់ថ្មី។
thumb|230px|right|ពួកស្រីស្នំនៃព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ។
ពេញមួយឆ្នាំ ខ្មែរប្រារព្ធពិធីបុណ្យជាច្រើន ភាគច្រើនសាសនា រឺ ព្រលឹង ភាគខ្លះក្នុងនោះក៏ត្រូវបានសង្កេតផងដែរ ថាជាថ្ងៃឈប់សម្រាកសាធារណៈ។ ពីរដែលសំខាន់បំផុតគឺចូលឆ្នាំខ្មែរ និងភ្ជុំបិណ្ឌ (ថ្ងៃបុព្វបុរស)។ ប្រតិទិនពុទ្ធសាសនាខ្មែរត្រូវបានគេបែងចែកជា១២ខែជាមួយឆ្នាំថ្មីតាមបែបប្រពៃណីដែលចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទីមួយ​នៃខែចែត្រ ដែលត្រូវនឹងព្រះចន្ទថ្មីទីមួយនៃថ្ងៃ១៣មេសាក្នុងប្រតិទិនលោកខាងលិច។ យ៉ាងណាមិញ ការប្រារព្ធធ្វើនាសម័យទំនើបនេះត្រូវបានធ្វើបមាណីយកម្មឱ្យត្រូវជាមួយថ្ងៃ១៣មេសា។ 

វប្បធម៌ខ្មែរបានជះឥទ្ធិពលដល់វប្បធម៌ថៃនិងលាវនិងត្រឡប់មកវិញ។ ពាក្យកម្ចីខ្មែរជាច្រើនត្រូវបានគេរកឃើញក្នុងភាសាសៀម និងលាវ និងពាក្យកម្ចីសៀមនិងលាវជាច្រើនក៏ត្រូវបានគេរកឃើញក្នុងភាសាខ្មែរដែរ។ អក្ខរក្រមថៃត្រូវបានយកមកពីអក្ខរក្រមខ្មែរ ដែលជាលំដាប់ ត្រូវបានដកចេញពីអក្សរបល្លវៈនៅឥណ្ឌាខាងត្បូង។
ជនជាតិខ្មែរ: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ
 ក្បួនធ្វើម្ហូបខ្មែរ 
 អាណាចក្រខ្មែរ
 ខ្មែរលើ
 បញ្ជីក្រុមជនជាតិនៅវៀតណាម
 ខ្មែរខាងជើង
ជនជាតិខ្មែរចិន

ជនជាតិខ្មែរកាត់ចិន  ឬដើមកំណើតចិន ឬអាចហៅសាមញ្ញៗថា ខ្មែរចិន គឺជាជនជាតិខ្មែរដែលមានដើមកំណើត ឬជីនដូនជីតាជាជនជាតិចិន។ ទំនាក់ទំនងជាមួយជនជាតិចិន មនុស្សដូចជាបេសកជនពាណិជ្ជករអ្នកធ្វើដំណើរនិងអ្នកការទូតដែលជាទៀងទាត់បានទៅទស្សនាឥណ្ឌូចិនមានវត្តមានចាប់តាំងពីពេលនោះមក ការ​ចាប់ផ្ដើម នៃសម័យកាលទូទៅ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកំណត់ត្រាដំបូងបំផុតនៃសហគមន៍ជនជាតិចិននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមាននៅសតវត្សទី 13។ ជាលទ្ធផលនៃប្រវត្តិសាស្រ្តការតាំងទីលំនៅសតវត្សរ៍មនុស្ស ជាមួយនឹងគណនីចំរុះចិននិងខ្មែរចម្រុះសម្រាប់ផ្នែកមួយចំនួនធំចំនួនប្រជាជន។ប្រជាជនកម្ពុជាជនជាតិចិនក៏ដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវិស័យធុរកិច្ចនៅកម្ពុជានិងគ្របដណ្តប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ លើសពីនេះទៀត ប្រជាជនខ្មែរចិនមានវត្តមានច្រើននៅក្នុងឆាកនយោបាយនយោបាយនៅប្រទេសកម្ពុជាដោយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលជាន់ខ្ពស់ និងឥស្សរជននយោបាយជាច្រើនរូបជាប់សាច់ឈាម ឬមានខ្សែស្រឡាយចិន។
ជនជាតិខ្មែរចិន: សហគមន៍បានផ្ទៀងផ្ទាត់ដំបូង

សហគមន៍បានផ្ទៀងផ្ទាត់ដំបូង 
កំណត់ត្រាដំបូងបំផុតនៃការទូទាត់របស់ចិនបានកើតឡើងនៅចុងសតវត្សទី 13 ។ បញ្ជូនយាន Zhou Daguan បានមកលេងប្រទេសកម្ពុជានៅឆ្នាំ 1296 ហើយបានបង្កើតកំណត់ត្រាលម្អិតនិងទូលំទូលាយរបស់គាត់អំពីប្រទេសកម្ពុជាដែលគាត់បានលើកឡើងពីវត្តមានរបស់ប្រជាជនចិននៅអង្គរ។Willmott (1967), p. 4 អ្នកនេសាទព័រទុយហ្គាល់បានកត់សម្គាល់វត្តមាននៃការតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិចិននៅភ្នំពេញនៅដើមសតវត្សទី 17 ។Willmott (1967), p. 5ក្នុងពេលជាមួយគ្នាលោកលឹមខាញ់ដែលជាជនជាតិចិនបានធ្វើការសង្កេតមើលស្រដៀងគ្នានេះដែរក្នុងអំឡុងពេលស្នាក់នៅប្រទេសកម្ពុជារបស់លោកនៅពេលធ្វើការជួញដូរនិងធ្វើការវាយឆ្មាប់តាមសមុទ្រ។Xu and Shen (2005), p. 10 មិនយូរប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីការដួលរលំ Ming dynasty នៅឆ្នាំ 1644 កងទ័ពចិនស្ថិតនៅក្រោមបញ្ជារបស់Mac Cuu និងដួងង៉ាញឌីញបានលើកទឹកចិត្តជនភៀសខ្លួនយ៉ាងច្រើនពីខេត្តហ្វូជាននិងក្វាងដុងដើម្បីតាំងទីលំនៅ Indochina.Willmott (1967), p. 6 ជនអន្តោប្រវេសន៍ភាគច្រើនគឺជាបុរសដែលបានរៀបការជាមួយស្ត្រីខ្មែរក្នុងស្រុក។ ជាទូទៅកូនចៅរបស់ពួកគេបានរួមរស់ដោយរលូនទៅក្នុងសហគមន៍មូលដ្ឋានដំណើរការសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមហើយត្រូវបានសម្គាល់ដោយផ្ទាល់ថាជាប្រជាជនកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយទំនៀមទម្លាប់ក៏ត្រូវបាននាំចូលផងដែរដូចជាការអនុវត្តលើកំពូលសិប្បករចិនដែលត្រូវបានអនុវត្តរហូតដល់សតវត្សទី 18 ។Nyíri, Savelʹev (2002), p. 256
ជនជាតិខ្មែរចិន: ការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង (1867–1950)

ការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង (1867–1950) 
ជនជាតិបារាំងដំបូងបានណែនាំច្បាប់មួយនៅឆ្នាំ 1873 ដែលបានចាត់ថ្នាក់ជនអន្តោប្រវេសន៍ចិនថាជា "ជនបរទេសនៅអាស៊ី" និងប្រធានបទត្រូវបានគេដាក់ពន្ធលើនិវាសនជន។ ព្រះបាទនរោត្តមបានណែនាំពីកំណែទម្រង់នីតិប្បញ្ញត្តិនៅឆ្នាំ1884ដែលតម្រូវឱ្យជនអន្តោប្រវេសន៍ចិនបង់ពន្ធជនស៊ីវិលខ្ពស់ប៉ុន្តែមិនមានការរឹតបន្តឹងតាមច្បាប់សម្រាប់ជនអន្តោប្រវេសន៍ដើម្បីទទួលយកសញ្ជាតិកម្ពុជាឡើយ។Willmott (1967), p. 69-70 នៅឆ្នាំ 1891 បារាំងបានណែនាំច្បាប់ដែលបានណែនាំជាលើកដំបូងដោយGia Longនៅកូសាំងស៊ីនដែលហៅថា "Bang" នៅក្នុងភាសាចិន។

សមាគមចំនួន 5ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានកំណត់អត្តសញ្ញាណដោយតំបន់ជាក់លាក់នៃប្រភពដើមដូនតារបស់ពួកគេនៅក្នុងប្រទេសចិន; កាតាំង, ហុកកៀន, ហៃណាន, ទាជីវនិងហាកា។ ជនអន្តោប្រវេសន៍ចិនត្រូវបានគេតម្រូវឱ្យចុះឈ្មោះជាមួយសមាគមរបស់ពួកគេដើម្បីតាំងលំនៅនៅកម្ពុជា។ សមាគមនីមួយៗត្រូវបានដឹកនាំដោយប្រធានដែលជាប់ឆ្នោតម្នាក់ដែលនឹងទទួលខុសត្រូវក្នុងការរក្សាច្បាប់ការបញ្ជាទិញនិងកាតព្វកិច្ចប្រមូលពន្ធពីជនរួមជាតិរបស់ពួកគេ។Nyíri, Savelʹev (2002), p. 257Willmott (1967), p. 71
ជនជាតិខ្មែរចិន: ក្រោមរបបខ្មែរក្រហម

ក្រោមរបបខ្មែរក្រហម 
ការកាន់កាប់របស់ខ្មែរក្រហមគឺមហន្តរាយខ្លាំងណាស់សម្រាប់សហគមន៍ចិនដោយសារមូលហេតុជាច្រើន។ នៅពេលដែលខ្មែរក្រហមកាន់កាប់ទីប្រជុំជនមួយពួកគេភ្លាមៗបានបង្អាក់ទីផ្សារក្នុងស្រុក។ យោងតាមលោកវីលថូតការរំខាននេះបានលុបបំបាត់ពាណិជ្ជកម្មលក់រាយហើយ«ឈ្មួញ (ចិនស្ទើរតែទាំងអស់) មិនមានអ្វីប្លែកពីថ្នាក់ទីក្រុងទេ»។Nyíri, Savelʹev (2002), p. 265ជនជាតិចិនបន្ថែមលើជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេដែលត្រូវបានលុបបំបាត់ទាំងស្រុងក៏ត្រូវរងទុក្ខដោយសារថ្នាក់សេដ្ឋកិច្ចសង្គម។ ពួកគេភាគច្រើនជាឈ្មួញក្នុងក្រុងដែលមានការអប់រំល្អហើយជាលក្ខណៈរបស់ប្រជាជនដែលខ្មែរក្រហមស្អប់។ ជនភៀសខ្លួនជនជាតិចិនបានរាយការណ៍ថាពួកគេបានរួមចំណែកយ៉ាងឃោរឃៅដូចគ្នានឹងប្រជាជនកម្ពុជានៅតាមទីក្រុងក្នុងរបបខ្មែរក្រហមដែរប៉ុន្តែពួកគេមិនត្រូវបានគេរើសអើងជាក្រុមជនជាតិភាគតិចរហូតដល់ការលុកលុយរបស់វៀតណាមដោយសារតែការគាំទ្ររបស់ក។ ជ។ ប។ សមាជិកជាន់ខ្ពស់ភាគច្រើននៃពួកខ្មែរក្រហមគឺពួកគេមានដើមកំណើតចិនខ្លះដូចជានួនជាអៀងសារីខៀវសំផនកាងកិចអ៊ីវសឺនសេនតាម៉ុកនិងសូម្បីតែប៉ុលពត។សម្តេចនរោត្តមសីហនុបានមើលឃើញការគូសបញ្ជាក់និងការបង្ក្រាបអាជីវកម្មចិននិងអត្តសញ្ញាណជាតិថាជាតិនិយមបានលេចឡើងហើយជនជាតិចិនត្រូវបានគេយល់ថាគំរាមកំហែងដល់អធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា។ ក្នុងអំឡុងរបបផ្សេងៗរវាងឆ្នាំ 1970 និងឆ្នាំ 1990 សហគ្រាសចិននិងវប្បធម៌ត្រូវបានហាមឃាត់ទាំងស្រុងហើយបានបំផ្លាញហើយជនជាតិចិនជាច្រើនបានស្លាប់ឬរត់ចេញពីប្រទេស។
ជនជាតិខ្មែរចិន: ធ្វើតាម Vietnamese invasion of Cambodia និងការដួលរលំ Democratic Kampuchea,ការគាំទ្រថ្មី-Hanoi People's Republic of Kampucheaរបបបានលើកខ្លះច្បាប់សង្កត់សង្កិនបានដាក់លើជនជាតិចិនដោយរដ្ឋាភិបាលខ្មែរក្រហម។ កាសែតចិនត្រូវបានអនុញ្ញាតហើយការហាមឃាត់និយាយភាសាចិននៅផ្ទះត្រូវបានលើក។<ref>{{cite book|title=Language Policy, Culture, and Identity in Asian Contexts|author1=Amy B. M. Tsui|author2=James W. Tollefson|publisher=[[Lawrence Erlbaum Associates]]|year=2006|isbn=0-8058-5693-5|pages=110–5}}</ref> ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយការរឹតបន្តឹងផ្នែកខ្លះនិងចំនួននៃការសង្ស័យនៅតែមានសម្រាប់ pro-Sovietរបបស។ ប។ ក។ បានប្រមាថមើលងាយការគាំទ្ររបស់ចិនចំពោះពួកទ័ពព្រៃខ្មែរក្រហមដែលកំពុងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងវាដែលឥឡូវត្រូវបានដាក់ឈ្មោះជាថ្មី "National Army of Democratic Kampuchea" (NADK). អ្នកសង្កេតការណ៍នៅពេលនោះជឿថាជំហរប្រឆាំងចិនរបស់រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននិងមន្ត្រីរបស់ខ្លួននៅភ្នំពេញបានធ្វើឱ្យសហគមន៍ចិនដូចគ្នានឹងខ្មែរក្រហមអាចនឹងងើបឡើងវិញក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។

ធ្វើតាម Vietnamese invasion of Cambodia និងការដួលរលំ Democratic Kampuchea,ការគាំទ្រថ្មី-Hanoi People's Republic of Kampucheaរបបបានលើកខ្លះច្បាប់សង្កត់សង្កិនបានដាក់លើជនជាតិចិនដោយរដ្ឋាភិបាលខ្មែរក្រហម។ កាសែតចិនត្រូវបានអនុញ្ញាតហើយការហាមឃាត់និយាយភាសាចិននៅផ្ទះត្រូវបានលើក។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយការរឹតបន្តឹងផ្នែកខ្លះនិងចំនួននៃការសង្ស័យនៅតែមានសម្រាប់ pro-Sovietរបបស។ ប។ ក។ បានប្រមាថមើលងាយការគាំទ្ររបស់ចិនចំពោះពួកទ័ពព្រៃខ្មែរក្រហមដែលកំពុងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងវាដែលឥឡូវត្រូវបានដាក់ឈ្មោះជាថ្មី "National Army of Democratic Kampuchea" (NADK). អ្នកសង្កេតការណ៍នៅពេលនោះជឿថាជំហរប្រឆាំងចិនរបស់រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននិងមន្ត្រីរបស់ខ្លួននៅភ្នំពេញបានធ្វើឱ្យសហគមន៍ចិនដូចគ្នានឹងខ្មែរក្រហមអាចនឹងងើបឡើងវិញក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។ 
លក្ខខណ្ឌសម្រាប់ជនជាតិចិនទោះជាយ៉ាងណាបានប្រសើរឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៅក្រោម SOC ដែលជាអ្នកតំណាងអន្តរកាលនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1989 ។ ការដាក់កំហិតដែលបានដាក់លើពួកគេដោយអតីតស។ ប។ ក។ បានបាត់ខ្លួនបន្តិចម្តង ៗ ។ រដ្ឋកម្ពុជាបានអនុញ្ញាតឱ្យជនជាតិចិនគោរពតាមប្រពៃណីសាសនាពិសេសរបស់ពួកគេហើយសាលារៀនភាសាចិនត្រូវបានគេបើកឡើងវិញ។ នៅឆ្នាំ 1991 ពីរឆ្នាំបន្ទាប់ពីមូលដ្ឋានគ្រឹះរបស់ SOC ពិធីចូលឆ្នាំចិនត្រូវបានប្រារព្ធជាផ្លូវការនៅកម្ពុជាជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1975 ។
ជនជាតិខ្មែរចិន: ឆ្នាំសម័យទំនើប

ឆ្នាំសម័យទំនើប 
ចំណាំពិសេសគឺតួនាទីសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសចិននៅក្នុងប្រទេសដែលលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកជំនួញចិន - ខ្មែរដើម្បីស្ថាបនាឡើងវិញពីអាជីវកម្មរបស់ពួកគេដែលធ្លាប់បានបង្ក្រាបដោយខ្មែរក្រហម។ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាសម័យទំនើបពឹងផ្អែកខ្លាំងលើក្រុមហ៊ុនចិន - ខ្មែរដែលគ្រប់គ្រងភាគហ៊ុនធំនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសហើយការគាំទ្ររបស់ពួកគេត្រូវបានពង្រឹងដោយវត្តមានដ៏ធំនៃសមាជិកសភាដែលមានពូជពង្សចិនយ៉ាងតិចបំផុត។

ការសិក្សាភាសាចិនកំពុងកើនឡើងនៅរាជធានីភ្នំពេញដោយមានប្រធានបទថ្មីនេះបានបន្ថែមទៅកម្មវិធីសិក្សាថ្នាក់ជាតិនៅកម្រិតសាកលវិទ្យាល័យ។ ជនជាតិខ្មែរជាច្រើនដែលមានដើមកំណើតចិនបានរៀនភាសាចិនសម្រាប់ការងារនិងមូលហេតុអាជីវកម្មដោយសារតែវិនិយោគិនចិនដីគោកជាច្រើនកំពុងវិនិយោគទុននៅទូទាំងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។

ជំហររបស់ជនជាតិភាគតិចចិនបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសចិនហើយចិនហាក់ដូចជាទទួលបានផលចំណេញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចពីមុន ៗ ។ ដោយសារមូលហេតុជាច្រើនរួមទាំងការរីកចម្រើននៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសចិននិងកម្ពុជានិងការវិនិយោគដ៏ធំធេងដែលត្រូវបានធ្វើឡើងដោយក្រុមហ៊ុនចិនសហគមន៍ចិនបានមើលឃើញនូវចំនួនកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ។ មានការរីកចម្រើនដ៏ធំធេងនៅក្នុងសាលាភាសាចិនដែលជារឿយៗត្រូវបានគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាលចិនតាមរយៈការឧបត្ថម្ភនិងក្នុងការផលិតសៀវភៅសិក្សា (ជាភាសាចិន) ដែលបញ្ចូលប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជានិងសិក្ខាសាលាសម្រាប់គ្រូ។ សព្វថ្ងៃនេះប្រហែលជាជិត 100 សាលារៀនដូចជានៅឆ្នាំ 2007 ។ សាលារៀនឯកជនមួយក្នុងចំណោមសាលាឯកជនទាំងនេះអះអាងថាជាសាលាចិនដែលធំជាងគេនៅក្រៅប្រទេសនៅលើពិភពលោកដោយមាននិស្សិតប្រមាណ 10.000 នាក់។ សារព័ត៌មានភាសាចិនមួយចំនួនបានចាប់ផ្តើមបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងប្រទេសបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1993 ហើយការផ្សាយតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍របស់រដ្ឋបានរួមបញ្ចូលផ្នែកព័ត៌មាននៅក្នុងប្រទេសចិនបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1998 ។ គ្រប់គណបក្សនយោបាយសំខាន់ ៗ នៅកម្ពុជាឥឡូវនេះហាក់ដូចជាមានការយល់ព្រមចំពោះឥទ្ធិពលរបស់ជនជាតិភាគតិចចិន។ ការបោះផ្សាយសម្ភារៈឃោសនាជាភាសាចិននៅក្នុងការបោះឆ្នោតចុងក្រោយ។ ខណៈដែលជនជាតិភាគតិចនេះប្រឈមមុខនឹងការរើសអើងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងររហូតដល់ទសវត្សឆ្នាំ 1980 វាហាក់ដូចជារយៈពេលនោះបានបញ្ចប់ហើយថាពួកគេលែងក្លាយទៅជាជនរងគ្រោះដោយអាជ្ញាធររដ្ឋហើយត្រូវបានអនុញ្ញាតិអោយមានការរីកចំរើនក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចហ៊ុនសែន។
ជនជាតិខ្មែរចិន: ប្រជាសាស្រ្ត

ប្រជាសាស្រ្ត 
យោងតាមស្ថិតិពីក្រសួងផែនការដោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាជនប្រហែល 15,000 នាក់ឬ 0.1% ចេញពីប្រជាជនសរុបរបស់ប្រទេសចិនចំនួន 15 លាននាក់ត្រូវបានកំណត់ថាជាជនជាតិចិនក្នុងឆ្នាំ 2013 ។មួយឆ្នាំក្រោយមកសមាគមចិននៅភ្នំពេញបានប៉ាន់ប្រមាណថាប្រជាជនកម្ពុជាប្រហែល 700.000 នាក់មានយ៉ាងហោចណាស់បុព្វបុរសចិនខ្លះ។ ការធ្វើជំរឿនរបស់រដ្ឋាភិបាលបានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ 1962 បានបង្ហាញថាជនជាតិកម្ពុជាចំនួន 163.000 នាក់ត្រូវបានចុះឈ្មោះជាជនជាតិចិនដែលស្មើនឹង 3 ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេស។ក្រុម ECCCបានកត់សម្គាល់ថាបន្ទាប់មក-Prince Sihanouk បានប៉ាន់ស្មានថាប្រជាជនចិននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមានចំនួនពី 300.000 នាក់ទៅ 435.000 នាក់នៅឆ្នាំ 1965 ខណៈដែល CIA បានប៉ាន់ស្មានថាមានជនជាតិចិនប្រហែល 444.000 នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ 1975 ។ ការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យមួយដែលធ្វើឡើងដោយ William Willmott ក្នុងឆ្នាំ 1961 បានរកឃើញថាមានជនជាតិចិន 425.000 នាក់នៅកម្ពុជាដែលមានប្រហែល 7,4% នៃចំនួនប្រជាជនសរុបនៅពេលនោះ។Willmott (1967), p. 16លោក Willmott បានកត់សម្គាល់ថាមានទំនោរសម្រាប់ជនជាតិចិនមួយចំនួនដែលបាន

កាន់កាប់សញ្ជាតិខ្មែរឬកូនចៅចិនដែលបានចូលរួមក្នុងសង្គមខ្មែរតាមរយៈការរួមរស់គ្នាដែលត្រូវបានកំណត់ថាជាខ្មែរនៅក្នុងការធ្វើជំរឿនរបស់រដ្ឋាភិបាល។Willmott (1967), p. 110ក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ 1960 និងដើមទសវត្សឆ្នាំ 1970 ប្រជាជនកម្ពុជាប្រមាណជា 425.000 នាក់តំណាងឱ្យជនជាតិភាគតិចច្រើនបំផុតនៅកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយចំនួននេះបានធ្លាក់ចុះដល់ត្រឹមតែ 61.400 នាក់នៅត្រឹមឆ្នាំ 1984 ។ ការថយចុះយ៉ាងឆាប់រហ័សនេះត្រូវបានគេសន្មតថាជាមូលដ្ឋាននៃមូលធនដូចជាសង្រ្គាមភាពអសកម្មសេដ្ឋកិច្ច។Khmer Rouge សម័យនិងបន្តបន្ទាប់ emigration.

ការធ្វើជំរឿនជាផ្លូវការរវាងឆ្នាំ 2004 និង 2008 បានកត់ត្រាថាប្រជាជនចិនមានចំនួន 0,3% នៃចំនួនប្រជាជនសរុបនៅតាមទីក្រុងនិងភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅទីក្រុងភ្នំពេញខណៈដែលប្រជាជនចិនបានប្រែប្រួលចន្លោះពី 0,0% ទៅ 0,1% នៃប្រជាជនសរុបរបស់ប្រទេសក្នុងចន្លោះឆ្នាំ 2004 និង 2013 ។ ការសិក្សារបស់ Willmott ទៅលើជនជាតិចិននៅក្នុងទីក្រុងនិងជនបទក្នុងឆ្នាំ 1963 បានកត់ត្រាថា 59% នៃប្រជាជនចិនរស់នៅក្នុងទីក្រុងនិង 41% រស់នៅតាមជនបទ។ រាជធានីភ្នំពេញមានប្រជាពលរដ្ឋចិន 135.000 នាក់ស្មើនឹង 33,5% នៃប្រជាជនសរុបរបស់ទីក្រុង។