ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| បង្ហាបង្ហាញពីកម្ពុជាទៅរាជវាំងរាជវង្សឈីង
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| សម្ដេចនរោត្តម សីហនុជាមួយលោក ម៉ៅ សេទុង (ឆ្វេង) នៅទីក្រុងប៉េកាំង ឆ្នាំ១៩៦៥។
ទោះបីជាប្រទេសនេះមិនមានព្រំដែនរួមក៏ដោយ ក៏ប្រទេសចិនមានទំនាក់ទំនងវប្បធម៌និងពាណិជ្ជកម្មជាប្រវត្តិសាស្ត្រជាមួយកម្ពុជា។ ជនជាតិចិនចំនួន៩៥០ ០០០នាក់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មាន ៣-៥% នៃចំនួនប្រជាជនកម្ពុជា ហើយទោះបីជាពួកគេត្រូវបានរើសអើងដោយខ្មែរក្រហម និងជនជាតិវៀតណាមក៏ដោយ ពួកគេបានលេចចេញជាសហគមន៍ពាណិជ្ជកម្មដ៏លេចធ្លោមួយឡើងវិញ។ 

ទំនាក់ទំនងដំបូងរវាងប្រទេសចិន និង អាណាចក្រខ្មែរនៃប្រទេសកម្ពុជាបានកើតឡើងនៅក្នុងសម័យរាជវង្សថាំង ហើយអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ប្រទេសទាំងពីរបានចែករំលែកទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មដ៏រឹងមាំ។ រាជវង្សចោឡា - រាជវង្សសុង - អ័ក្សពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្មែរបានគ្រប់គ្រងពាណិជ្ជកម្មនៅភាគខាងកើតអស់រយៈពេលជាច្រើននៃសតវត្សទី ១១ និង ១២។ គណនេយ្យរាជវង្សយួនរបស់ចិននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវសារៈសំខាន់ ក្នុងការលាតត្រដាងប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងតំបន់។ ប្រទេសកម្ពុជាបានរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយមីងចិននៅដើមឆ្នាំ ១៤២១ នៃគ.ស ក្នុងកំឡុងឆ្នាំចុងក្រោយនៃអាណាចក្រខ្មែរ នៅពេលដែលពញាយ៉ាត បានបញ្ជូនរដ្ឋមន្ត្រីមួយរូបមកបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតជាផ្លូវការ។  ចិន​បាន​ប្រើ​កម្ពុជា​ជា​ថ្នូរ​នឹង​ឥទ្ធិពល​របស់​វៀតណាម។ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី២០ ចិនកុម្មុយនិស្តបានគាំទ្រខ្មែរក្រហម ម៉ៅនិយមប្រឆាំងនឹងរបបរបស់ លន់ នល់ ដែល ចិនជាតិនិយមមានទំនាក់ទំនងជាមួយក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា និងបន្ទាប់មកបានចូលកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩៧៥ ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះលោកម៉ៅ សេទុង បានពង្រឹងទំនាក់ទំនងល្អជាមួយសម្ដេច នរោត្តមសីហនុ ដែលបានប្រយុទ្ធជាមួយ លន់ នល់ និងគាំទ្រខ្មែរក្រហមផងដែរ។ នៅពេលដែល យោធាវៀតណាម បានឈ្លានពានប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៧៨ ប្រទេសចិនបានផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកនយោបាយ និងយោធាយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ខ្មែរក្រហម។   នៅឆ្នាំ១៩៧៩ កងទ័ពរំដោះប្រជាជន ចិនបានធ្វើសង្គ្រាមតាមព្រំដែនរយៈពេលខ្លី ប្រឆាំងនឹងប្រទេសវៀតណាម ដែលមួយផ្នែកដើម្បីគំរាមកំហែងវាឱ្យដកខ្លួនចេញពីប្រទេសកម្ពុជា។  សន្និសីទសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសស្តីពីកម្ពុជា ពីខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៨៩ ដល់ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ បានដោះស្រាយទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន ហើយបានរួមចំណែកក្នុងការធ្វើសមាហរណកម្មប្រទេសចិនឡើងវិញ ទៅក្នុងកិច្ចចរចាពហុភាគីមហាអំណាច។ បន្ទាប់​ពី​វៀតណាម​ដក​ខ្លួន​ចេញ​ពី​កម្ពុជា ហើយ​បន្ទាប់​មក​ការ​បោះឆ្នោត​ដែល​ឧបត្ថម្ភ​ដោយអង្គការសហប្រជាជាតិឆ្នាំ១៩៩៣ បាន​ទទួល​ស្គាល់ និង​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល​ប្រជាធិបតេយ្យ​ថ្មី។
រូបភាពតូច| រូបភាពសម័យទំនើបនៃដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់កងនាវា សេង ហេ មកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា។ ការធូរស្បើយនៅក្នុងឧទ្យាននាវាទូកកំណប់របស់ណានជីង
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៧មក ប្រទេសចិនបានចាប់ផ្តើមបង្កើតទំនាក់ទំនងកាន់តែជិតស្និទ្ធជាមួយរបប លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ហ៊ុន សែន ដែលធ្លាប់ជាមេដឹកនាំគាំទ្រវៀតណាម និងជាអ្នករត់ចោលស្រុកពីខ្មែរក្រហមក្នុងអំឡុងពេលដែលវៀតណាមកាន់កាប់កម្ពុជា។  ថ្វីបើដំបូងឡើយ គាំទ្រដល់គូប្រជែងនយោបាយរបស់សម្ដេច ហ៊ុន សែន ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម រណឫទ្ធិ និង គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច របស់ព្រះអង្គ ចិនមិនពេញចិត្តនឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ រណឫទ្ធិ ក្នុងការកសាងទំនាក់ទំនងកាន់តែជិតស្និទ្ធជាមួយ តៃវ៉ាន់ ដែលទាមទារដោយចិន។  ប្រឈមមុខនឹងភាពឯកោអន្តរជាតិបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៩៧ ដែលនាំគាត់ឡើងកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន បានបណ្តុះទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រទេសចិន ដែលប្រឆាំងនឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់បណ្តាប្រទេសលោកខាងលិចក្នុងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចមកលើកម្ពុជា។  ទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរបស់ចិនជាមួយកម្ពុជាក៏បានបម្រើដើម្បីទទួលបានឥទ្ធិពលប្រឆាំងនឹងឥទ្ធិពលវៀតណាមនៅក្នុងតំបន់។ 

ក្នុង​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០២០ កម្ពុជា​ជា​ប្រទេស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​៥៣​ប្រទេស​ដែល​គាំទ្រច្បាប់សន្តិសុខជាតិហុងកុងនៅ￼￼អង្គការសហប្រជាជាតិ ។