navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
វត្តបួនព្រះភក្ត្រ: បរិវេណវត្ត និងព្រះវិហារ

បរិវេណវត្ត និងព្រះវិហារ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ព្រះវិហារនៃវត្តមុខបួន និងប្រាង្គព្រះពុទ្ធមុខបួន។
វត្តបួនមុខ ត្រូវបានសាងសង់លើផ្ទៃដីទំហំ 6.5 ហិកតា ស្ថិតនៅក្នុងភូមិ Phuoc Thuan ឃុំ Phu Tan ស្រុក Chau Thanh ខេត្ត សុត្រាង ។  ស្ថិតនៅប្រហែល 6 គីឡូម៉ែត្រពីកណ្តាល ទីក្រុង សុកត្រាង គីឡូម៉ែត្រ​ទៅ​ទិស​ពាយ័ព្យ (​ស្រុក ​កែសាច )។ 

Tam Quan Gate គឺជាគម្រោងទីមួយនៃវត្តបួនមុខ ដែលរចនាដោយប្រាង្គមូលប្រាំជាន់ចំនួនបី។ ប្រាង្គ​មាន​រូប​ចម្លាក់​សំខាន់ៗ​ក្នុង​សាសនា​ខ្មែរ​រួម​មាន ព្រះ​រាហ៊ូ ព្រះ​ពស់ ព្រះ​នាគ និង ​​ គរុឌ ។ នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​ប្រាសាទ​មាន​រូប ​​នាគ ​ក្បាល​ប្រាំបួន​មួយ​គូ ប្រវែង​ជាង​២០​ម៉ែត្រ។ យោងទៅតាមរឿងព្រេងរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា នាគរាជបានជ្រក ព្រះពុទ្ធសក្យមុនី ពីភ្លៀង ហើយក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរត្រូវបានគេមើលឃើញថាជានិមិត្តរូបនៃសុខុមាលភាព ភាពរុងរឿង បណ្តេញវិញ្ញាណអាក្រក់ និងដឹកនាំផ្លូវទៅកាន់ ឋានសួគ៌ ។  ច្រករបៀង ដំបូលវត្ត និងផ្លូវដើរក្នុងវត្ត សុទ្ធតែមានរូបពស់នាគរាជ ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងវប្បធម៌ខ្មែរ និងព្រះពុទ្ធសាសនា។ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| រូបសំណាកព្រះវិស្ណុ ក្នុងវត្តបួនមុខ។
ព្រះវិហារនៃ​វត្ត​បួន​មុខ​ក្នុង​ខេត្ត​សុកត្រាំង​មាន​ផ្ទៃ​ដី ​២២៥​ម២ ដែល​សាងសង់​ពី​វត្ថុធាតុ​បុរាណ​ខ្មែរ​គ្រប​ចំបើង ខ្សាច់ ដីឥដ្ឋ រួច​លាប​ពណ៌​មាស​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​សំឡេង​ពិសេស​ពេល​បិត​ជញ្ជាំង។ ដំបូលនៃព្រះវិហារត្រូវបានរចនាឡើងជាបីជាន់ នៅចំកណ្តាលមានប្រាង្គវែង មានរូបព្រះមុខបួនរបស់មហាព្រហ្ម ដែលជាព្រះអ្នកបង្កើត ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ Chùa Bốn Mặt, điểm đến tâm linh độc đáo ở Sóc Trăng , Hiệp hội Du Lịch TP.  ព្រះវិហារត្រូវបានបើកដោយមានបន្ទប់ពីរជាបួនជ្រុង បែរមុខទៅទិសខាងកើត ខាងលិច ខាងត្បូង និងខាងជើង  នេះជាប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដែលមើលពីទិសទាំងបួននៃសកលលោក តាម លទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ 

គែម និង​ជ្រុង​ដំបូល​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​ដោយ​រូប ​នាគ​ខ្មែរ  ​ជា​ទេពអប្សរ​មាន​រាង​ដូច​បក្សី ឃីន័រ។ រូបសំណាករបស់ព្រះ គរុឌ ដែលមានត្បូងទទឹមនៅក្នុងមាត់របស់គាត់ឈរនៅក្រោមប្រសព្វនៃដំបូលនិងសសរដែលជានិមិត្តរូបនៃកម្លាំងដែលគាំទ្រដល់ព្រះវិហារ។ នៅខាងក្នុង រូបសំណាកព្រះពុទ្ធមុខបួន ធ្វើពីថ្ម ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងរឿងព្រេងនៃការបង្កើតវត្ត មានអាយុកាល 500 ឆ្នាំមកហើយ ហើយត្រូវបានគេគោរពបូជានៅខាងមុខបែរមុខទៅទិសខាងលិច។ Nguyễn Duy Đăng (2004).  នៅ​ខាង​ក្រោយ​បន្ទប់​ខាង​មុខ​គឺ​ជា​កន្លែង​គោរព​បូជា​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា​ចំនួន ៤០ អង្គ​ទៀត។   នៅឆ្នាំ ២០២០ រូបសំណាកថ្មបុរាណដែលគេជឿថាជា ព្រះវិស្ណុ  ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងទីធ្លា ក្បែរវត្តមុខទាំងបួន  បន្ទាប់មករូបបដិមានេះក៏ត្រូវបានមនុស្សនាំយកទៅបូជាក្នុងព្រះវិហារ។
វត្តបួនព្រះភក្ត្រ: ការងារបន្ទាប់បន្សំ

ការងារបន្ទាប់បន្សំ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ទិដ្ឋភាព​នៃ​ច្រក ជិត​វត្ត​បួន​មុខ។
វត្តមុខបួន Soc Trang ត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញ ហើយសំណង់ជាច្រើនទៀតត្រូវបានសាងសង់ជាបន្តបន្ទាប់។ អ្វីដែលគួរអោយកត់សំគាល់បំផុតនោះគឺ ស្រះទឹក មច្ឆលិញ ដែលមានប៉មខ្ពស់ 20 ម៉ែត្រ នៅខាងក្នុងមានរូបសំណាកព្រះសក្យមុនី គង់លើពស់នាគ ហើយលាតត្រដាងដើម្បីការពារព្រះពុទ្ធ។ នៅ​ជុំវិញ​ស្រះ​មាន​រូបចម្លាក់​ព្រះពុទ្ធ​មុខ​បួន និង​សត្វ​រាសី​ខ្មែរ​ចំនួន​ដប់ពីរ​ក្បាល​៖ ១០​ក្បាល​ជា​ពូជ​យួន និង​ពីរ​ទៀត​ជា​ឆ្មា ក្របី​ជំនួស​ដោយ​ទន្សាយ និង​គោ​ខ្មែរ​។ ទាំង​នេះ​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​ដ៏​សំខាន់​នៃ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​ខ្មែរ ។  ជុំវិញ​វត្ត​មាន​ប្រព័ន្ធ​ជំនួយ​ពេញលេញ​សម្រាប់​ការ​ប្រតិបត្តិ​៖ ផ្ទះ​សំណាក់ កន្លែង​បូជាសព ចេតិយ ចេតិយ​ព្រះសង្ឃ ផ្ទះ​សក្ការៈ...
វត្តប្រយូរវង្ស

វត្តប្រយុវង្សជាវត្តមួយស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ វត្តនេះស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយមហាវិថីនរោត្តម ហើយស្ថិតនៅក្នុងខណ្ឌចំការមនទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរៗមន្ទីរពេទ្យបង្អែកចំការមន ។ វត្តនេះសាងឡើងនៅគ្រាដែលព្រះបាទពញាយ៉ាតបានរើរាជធានីពីទួលបាសានមកចតុមុខវិញ ។
វត្តប្រយូរវង្ស: ប្រវត្តិ នៃវត្តប្រយូវង្ស

ប្រវត្តិ នៃវត្តប្រយូវង្ស 
ទីអារាមនោះឈ្មោះថា "វត្តប្រយូវង្ស" វត្តនេះ កាលដេីមឡេីយមុនឆ្នាំ១៩៧០ ជាវត្តខាង គណៈធម្មយុត្ត ដែល សាងឡេីងយក តាមព្រះនាមនៃព្រះរាជអយ្យការ(ជីដូន) នៃ សម្ដេចតា ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ(ជីដូនខាងមាតា) ក្រោយឆ្នាំ១៩ ៧៩ មកដល់សព្វថ្ងៃ វត្តនេះរងភាពចាស់ទ្រុឌទ្រោម និងហ៊ុំពទ្ធ័ ទៅដោយផ្ទះអ្នកភូមិដ៏ច្រេីនណែនណាន់តាន់តាប់ វាតយកដី ធ្លីវត្តធ្វេីជាលំនៅដ្ឋានក្នុងការរស់នៅ និងប្រកបអាជីវកម្ម រីឯ ព្រះសង្ឃគង់នៅក្រោមព្រះវិហារ លាយលំគ្នានិងពួកអ្នកភូមិ ដោយមិនមានការ អេីពេី រកដំណោះស្រាយ ឬដោះដូរយកដី ប្រគល់មកឱ្យវត្តវិញ ពីសំណាក់មន្ត្រីអាជ្ញធរពាក់ព័ន្ធណាមួយ នោះទេ ចាប់តាំងពីក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ មកដល់ពេលនេះ។
ព្រះប្រយូវង្ស ប៉ាត់ ( ១៨៥៩ - ១៩៤០)  ៖​ប្រយូវង្ស គឺជាឈ្មោះជីទួតខាងម្តាយរបស់ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ នរោត្តម សីហនុ។ បិតា ចៅឃុនប្រយូវង្ស ប៉ាត់ គឺឧកញ៉ា ក្រឡាហោម សៅ ឯមាតា ជាបុត្រីច្បងរបស់ព្រះបាទ អង្គដួង មាននាម ព្រះប្រយូវង្ស ដែរ (បើនិយាយស្រួលស្តាប់ ចៅឃុន ប្រយូវង្ស ប៉ាត់ ជាចៅរបស់ព្រះអង្គដួង)។ 
ចៅឃុនប្រយូវង្ស ប៉ាត់ ជាមហេសីទី២ របស់ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម ហស្សកណ្ឌ ។ ចៅឃុនប្រយូវង្ស ប៉ាត់ មានបុត្រ ៣អង្គ គឺ:
 ១- នរោត្តម កញ្ចនវិមាន
 ២- នរោត្តម  បុប្ផាភួង
 ៣- នរោត្តម ផាត់វីឡាត់
នរោត្តម កញ្ចនវិមាន ទ្រង់រៀបអភិសេកជា អគ្គមហេសី របស់ ព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស (ដែលត្រូវជាជីតា ជីដូន នៃព្រះបរម រតនកោដ្ឋ សីហនុ) ។ ព្រះមហាក្សត្រី នរោត្តម កញ្ចនវិមាន ទ្រង់ប្រសូត្របានបុត្រ ៤អង្គ គឺ
 ១-សម្តេចរាជបុត្រី ព្រះរៀម ស៊ីសុវត្ថិ ឋាវេតរង្សី នារីវង្ស (ជាម្តាយធំ សម្តេចតា )
 ២-សម្តេចព្រះមហាក្សត្រីយានី ស៊ីសុវត្ថិ កុសុមៈនារីរត្នន៏ សិរីវឌ្ឍនា (មាតាបង្កើតសម្តេចតា )
 ៣-សម្តេចក្រុមព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីរ៉េត (ឪពុកមា​សម្តេចតា) 
 ៤-ស្ដេចក្រុមហ្លួង ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សមុនីពង្ស(ឪពុកមាសម្តេចតា)។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
វត្តពោធិសាលរាជ

រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃព្រះវិហារវត្តពោធិសាលរាជ
វត្តពោធិសាលរាជ ឬ វត្តលោកតាមាស (អាចហៅម្យ៉ាងទៀតថា វត្តកំពង់ ) គឺជាវត្តអារាមមួយដែលស្ថិតនៅទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ឬ វៀតណាមខាងត្បូង មានទីតាំងនៅ ទី​រួម​ខេត្តព្រះត្រពាំង ខេត្តព្រះត្រពាំង ដោយសារតែជនជាតិយួនមិនអាចនិយាយភាសាខ្មែរបានច្បាស់លាស់ទេ វត្តលោកតាមាស គេនិយាយថា អ៊ុង ម៉េត ។   

វត្តពោធិសាលរាជ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលព្រះសង្ឃដែលមានទេពកោសល្យជាច្រើនជំនាន់ រួមចំណែកជាច្រើនក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ព្រះពុទ្ធសាសនា ជាពិសេសវប្បធម៌ជាតិខ្មែរជាទូទៅ និងប្រវត្តិនៃការតស៊ូបដិវត្តន៍របស់សហគមន៍ជនជាតិខេត្តព្រះត្រពាំងផងដែរ។  

   យោងតាមរឿងព្រេង វត្តពោធិសាលរាជត្រូវបានកសាងឡើងដំបូងក្នុងរង្វង់ឆ្នាំ ៦៤២ នៅតំបន់ក្បែរពហុកីឡដ្ឋានខេត្តព្រះត្រពាំងសព្វថ្ងៃនេះ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ៧១១ ទើប​វត្ត​នេះ​រើ​មក​ទីតាំង​បច្ចុប្បន្ន។
វត្តពោធិ៍

រូបភាពតូច|រូបព្រះបដិមារបស់ព្រះពុទ្ធដ៏ធំនៅវត្តពោធិ៍
វត្តពោធិ៍ (, អានថា: វ៉ាត់-ផូ) គឺជាប្រាសាទ (វត្ត) ពុទ្ធសាសនា​ស្មុគស្មាញនៅតំបន់ព្រះនគរ បាងកក ប្រទេសថៃ នៅលើកោះរតនកោសិន្ទ្រ៍ ដោយផ្ទាល់នៅខាងត្បូងព្រះបរមមហារាជវាំង ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា វត្តនៃព្រះពុទ្ធបដិមា ឈ្មោះផ្លូវការគឺ វត្តព្រះជេតុពនវិមលមង្គលារាមរាជវរមហាវិហារ​ (, អានថា: វ៉ាត-ផ្រៈ-ឈេ-តុ-ផុន-វិ-ម៉ុន-ម៉ាំង-ខៈ-ឡា-រ៉ាម-រ៉ាត-វ៉ៈ-រៈ-ម៉ៈ-ហា-វី-ហាន) ឈ្មោះដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅ វត្តពោធិ៍គឺជាគឺជាការបង្រួមនៃឈ្មោះចាស់គឺ វត្តពោធារាម (, អានថា: វ៉ាត-ផូ-ថា-រ៉ាម) 

ប្រាសាទ​នេះ​ស្ថិត​ក្នុង​បញ្ជី​ប្រាសាទ​ទាំង​ 6 ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ចាត់ជាថ្នាក់ខ្ពស់បំផុតរបស់ប្រាសាទរាជវង្សថ្នាក់ទីមួយ​ មានទំនាក់ទំនងជាមួយស្តេចពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក (រាមាទី 1) ទ្រង់ដែលបានសាងសង់ប្រាសាទឡើងវិញនៅលើទីតាំងប្រាសាទពីមុន​ បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រាសាទ​សំខាន់​របស់ទ្រង់ហើយ​ជា​កន្លែង​ដែល​ផេះ​របស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​តម្កល់​​ ប្រាសាទនេះត្រូវបានពង្រីកនៅពេលក្រោយនិងជួសជុលយ៉ាងទូលំទូលាយដោយស្តេចចេស្ដាបតិន្ទ្រ​ (រាមាទី 3) ប្រាសាទ​ជា​កន្លែង​ប្រមូល​ផ្ដុំ​រូប​ព្រះពុទ្ធ​ធំ​បំផុតនៅប្រទេសថៃ រួមទាំងព្រះពុទ្ធបដិមា ប្រវែង 46 ម. ប្រាសាទនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមជ្ឈមណ្ឌលដំបូងបំផុតសម្រាប់ការអប់រំសាធារណៈនៅក្នុងប្រទេសថៃ ហើយរូបចម្លាក់ថ្មម៉ាបនិងសិលាចារឹកត្រូវបានដាក់នៅក្នុងប្រាសាទសម្រាប់ការណែនាំជាសាធារណៈត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអង្គការយូណេស្កូ នៅក្នុងការចងចាំនៃពិភពលោក ​​មានសាលាពេទ្យថៃ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាកន្លែងកំណើតនៃការម៉ាស្សាបែបថៃដែលនៅតែបង្រៀន និងអនុវត្តនៅប្រាសាទ 

អ្វីដែលពិសេសទាក់ទងនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ចំពោះវត្តព្រះជេតុពនវិមលមង្គលារាមរាជវរមហាវិហារ គឺថា វត្តនេះ គឺជាទីប្រារព្ធបរមរាជាភិសេក ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្ដម ព្រហ្មបរិរក្ស ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី មុនពេលដែលព្រះអង្គយាងត្រឡប់មកសោយរាជ្យនៅនគរកម្ពុជាជាផ្លូវការផងដែរ។

ដូចលោកអ្នកបានដឹងស្រាប់ហើយ ប្រទេសកម្ពុជាយើងក្រោយសម័យអង្គរបានធ្លាក់ដុនដាបរហូតស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ស្យាមអស់ជាច្រើនសតវត្សរ៍។ កម្ពុជាបានក្លាយជាទីហែកហួររវាងប្រទេសអណ្ណាម និងសៀម។ ក្រោយពេលព្រះករុណា ព្រះហរិរក្សរាមាធិបតី ព្រះអង្គដួង ទ្រង់សុវណ្ណគតទៅ សៀមបានសម្រេចចិត្តគាំទ្រ ព្រះអង្គម្ចាស់រាជាវតី (ព្រះនាមព្រះ នរោត្ដម មុនរាជាភិសេក) ឲ្យឡើងគ្រងរាជ្យនៅកម្ពុជា ដោយចាត់ព្រះរាជ្យពិធីរាជាភិសេកដោយនីតិន័យ នៅក្នុងបរិវេណខាងក្នុងនៃវត្តព្រះជេតុពនវិមលមង្គលារាមរាជវរមហាវិហារ នេះឯង ដោយមានខុនណាងខ្មែរនៅក្រុងទេពមហានគរ ជួយប្រកបពិធីរាជាភិសេកផងទៀត មុនពេលដែលពិធីរាជាភិសេកម្ដងទៀត នៅក្រុងភ្នំពេញ ដោយព្រឹត្តិន័យ។

បន្ទាប់ពីពិធីរាជាភិសេករួច ព្រះអង្គត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រិយ៍ថៃយាងចូលគាល់ ដើម្បីជម្រាបលា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លៅចៅយូហួរ ព្រមទាំងបានប្រទានព្រះបរមាភិធេយ្យជា ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្ដម ព្រហ្មបរិរក្ស ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី។ បន្ទាប់មករាជការស្យាមបានចាត់ទ័ពជើងទឹកបញ្ជូនព្រះអង្គមកក្រុងកំពត និងបន្តដំណើរមកក្រុងឧត្ដុង្គមានជ័យ និងក្រោយមកពិធីរាជាភិសេកជាព្រះមហាក្សត្រិយ៍កម្ពុជា យ៉ាងពេញលេញតាមបរមខត្តិយរាជប្រពៃណី ត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ដោយមានតំណាងរាជការបារាំងសេស និងរាជការសៀមចូលរួមផងដែរ៕https://sopheak.wordpress.com/
វត្តព្រះកែវ

ព្រះវិហារ ព្រះកែវ  <b>​​ 250px   ព្រះវិហារ ព្រះកែវ នា ប្រទេសថៃឈ្មោះផ្លូវការណ៍ ព្រះវិហារ ព្រះកែវ ស្ថាប័ត្យកម្មព្រះវិហារ  កសាងដោយព្រះបាទ រាមាទី១ (១៧៨២)សាងសង់ឡើងវិញ ឈ្មោះផ្សេងទៀត វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម

ទីក្រុងទេពមហានគរ នៃ ប្រទេសថៃ  មានវត្តពិសិដ្ឋមួយស្ថិតចំណុះក្នុងព្រះបរមមហារាជវាំងនោះមានឈ្មោះថា វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម (ព្រះឝ្រីរតនឝាស្ដារាម) [ ថៃ. วัดพระศรีรัตนศาสดาราม] ឬប្រជាជនទូទៅនិយមហៅថាវត្តព្រះកែវ។ វត្តនេះមានរូបរាងសណ្ឋានទៅនឹងវត្តព្រះឧបោសថរតនារាម ឬ វត្តព្រះកែវមរកត នៃ ព្រះបរមរាជវាំងចតុម្មុខមង្គល នៃនគរខ្មែរយើងដែរ។

វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាមនេះ គឺជាស្ថានទីស័ក្ដិសិទ្ធិដ៏សំខាន់មួយនៃនគរថៃ និងក៏ជាទីទេសចរណ៍ដ៏មានប្រជាប្រិយមួយសម្រាប់ទេសចរបរទេសផងដែរ។
វត្តព្រះកែវ: ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
វត្តព្រះកែវនៃនគរថៃនេះ ត្រូវបាន ព្រះបាទសម្ដេចព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោកមហារាជ ឬរាមាទី១ បរមបឋមអង្គក្សត្រិយ៍នៃរាជវង្សចក្រីថៃ ប្រោសឲ្យសាងឡើងកាលគ្រាគ.ស.១៧៨២ ដោយមានព្រះរាជបំណងដើម្បីធ្វើជាទីតាំងតម្កល់ប្រតិស្ឋានព្រះពុទ្ធមហាមណីរតនបដិមាករ ឬព្រះកែវមរកតនោះឯង។ វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាមនេះជាវត្តដែលមិនមានព្រះសង្ឃចាំវស្សាទេ ពោលគឺមានតែទីពុទ្ធាវាស ដោយមិនមានសង្ឃាវាសទេ។
វត្តព្រះកែវ: បរិវេណ

បរិវេណ 
បរិវេណនៃវត្តមានទំហំធំប្រមាណដោយបែងចែកជាសង្កាត់ៗ យ៉ាងហោចណាស់ចំនួនបីដែរ នោះគឺ៖ ក្រុមព្រះឧបោសថ, ក្រុមដ្ឋានពៃទី និងក្រុមអាគារប្រកប។

ក្រុមព្រះឧបោសថ គឺជាក្រុមដែលមានភាពសំខាន់បំផុត ដោយហេតុមានព្រះឧបោសថជាអាគារប្រធានសម្រាប់ប្រតិស្ឋានព្រះពុទ្ធមហាមណីរតនបដិមាករ និងជុំវិញអមដោយអាគារមួយចំនួនទៀតដូចជាសាលារាយ, ព្រះពោធិ៍ធាតុពិមាន, ហោរាជពង្សានុសរណ៍, ហោរាជករមានុសរណ៍, ហោរគាំង និងហោព្រះគន្ធាររាស្ដ្រ ជាដើម។
វត្តព្រះកែវ: ព្រះឧបោសថ

ព្រះឧបោសថ 

បើនិយាយអំពីព្រះឧបោសថវិញ មានទីតាំងនៅចំកណ្ដាលនៃបរិវេណវត្តទាំងមូល អមដោយកំពែងកែវ និងមានស៊ុមប្រតិស្ឋានសេមារួម៨ស៊ុម។ ព្រះឧបោសថនេះប្រើវេលានៃការសាងសង់ចំនួន៣ឆ្នាំ ដោយសូរេចបរិបូរណ៍នៅគ្រាគ.ស.១៧៨៥។

នៅខាងក្នុងព្រះឧបោសថមានការរៀបចំតុបតែងយ៉ាងវិចិត្រ ដោយមានគំនូរបូរាណតាំងពីពិតានរហូតដល់ផ្ទៃខាងក្រោម។ នៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃព្រះឧបោសថមានប្រតិស្ឋានព្រះកែវមរកតក្នុងបុស្បុកមាសអមប្រកបដោយព្រះពុទ្ធរូបសំខាន់ៗជាច្រើនអង្គទៀត។

ក្រៅពីបានប្រើប្រាស់គ្រាព្រះចៅផែនដីសៀមរាមាទី៩ទ្រង់សាងព្រះផ្នួសនៅទីនោះ ព្រះឧបោសថនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ព្រះរាជពិធីសំខាន់ៗទៀតសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រិយ៍ និងព្រះបរមរាជវង្សានុវង្សថៃ។ សម្រាប់ជាទីប្រារព្ធព្រះរាជពិធីសំខាន់ៗខាងសាសនានៃព្រះនគរ ដូចជាការដេញប្រយោគសម្រាប់បព្វជិត, ការដំឡើងព្រះយសបព្វជិត រហូតដល់ព្រះរាជពិធីស្ថាបនាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជាដើម។ល។
វត្តព្រះកែវ: វត្តព្រះកែវទំនាក់ទំនងនិងវប្បធម៌ខ្មែរ

វត្តព្រះកែវទំនាក់ទំនងនិងវប្បធម៌ខ្មែរ 
ប្រាសាទអង្គរវត្តខ្នាតតូចនៅវត្តព្រះកែវ
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពប្រាសាទអង្គរវត្តនៅវត្តព្រះកែវនាក្រុងមហានរគ ប្រទេសថៃ
ប្រសិនបើយើងមិននិយាយដល់រឿងព្រះកែវមរកតនោះទេ វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាមឬវត្តព្រះកែវ ឯក្រុងទេពមហានគរ (បាងកក) ក៏នៅមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងនគរខ្មែរយើងដែរ វាក៏សមហេតុសមផលដែរព្រោះវត្តព្រះកែវដែរនៅឯក្រុងទេពមហានគរក៏រងនូវឥទ្ធិពលខ្មែរខ្លះៗដែរ ប្រសិនបើយើងទៅទស្សនាវត្តព្រះកែវនោះយើងនឹងឃើញផ្ទាល់អំពីអង្គរវត្តខ្មែរខ្នាតតូចដែលត្រូវបានចម្លងទាំងស្រុងដាក់នៅក្នុងវត្តព្រះកែវ ហេតុផលដែលសៀមបានចម្លងប្រាសាទអង្គរវត្តខ្នាតតូចនោះគឺ រម្លឹក​ដល់​គ្រា ​នគរ​ខ្មែរ​កំពុងចុះ​ខ្សោយ​ ហើយ​សៀម​បាន​គ្រប់គ្រង​កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៨៦០ ​ដោយសេចក្តីស្ងប់​ស្ងែង​និង​ពេញព្រះរាជហឫទ័យយ៉ាង​ខ្លាំងចំពោះបុរាណស្ថាន និងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ព្រះចៅរាមាទី៤ ព្រះនាមម្កុដ ​របស់​សៀម​ធ្លាប់​បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យអ្នករាជការព្រះអង្គដែលមានឈ្មោះថា សុវណ្ណវិសាល, ជុំជាតិ វិជ្ជា ចេញដំណើរ​ទៅ​ជ្រើសរើសប្រាសាទណាមួយ​វិសេសវិសាល​​ អាចនឹងរើ​ យកមកក្រុងទេពបុរី​បាន​ដើម្បីទុកជាកិត្តិយសម្រាប់​រជ្ជកាល​ព្រះអង្គ ដែលបាន​​ត្រួតត្រា​នគរខ្មែរ​។

បន្ទាប់មកព្រះអង្គចេញរាជបញ្ជាឲ្យកេណ្ឌប្រជាជនពីភ្នំស្រុក បាត់ដំបង និងសៀមរាប បានចំនួន​មនុស្ស​២០០០​នាក់ ហើយចែកជា៤ក្រុមដើម្បីទៅគាស់ថ្មប្រាសាទ។ ក្រោយពីបានធ្វើព្រះពិធីបួងសួងរួចហើយ នៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ១៨៦០ ក៏ស្រាប់តែមានប្រជាជនខ្មែរប្រហែលជា៣០០នាក់ ដែលមាន​កំហឹង​ជាមួយពួកបំផ្លាញប្រាសាទខ្មែរចេញមកពីព្រៃ ធ្វើគតព្រះសុវណ្ណវិសាល និង កូនរបស់លោក ព្រមទាំងបក្ស​ពួកជា​ច្រើន​ទៀតដែលដឹកនាំការគាស់ថ្មប្រាសាទស្លាប់គ្មានសល់។ក្រោយមកព្រះអង្គរាមាទី៤ ទ្រង់ព្រះតម្រិៈថាប្រាសាទធំៗទាំងឡាយដែលព្រះរាជាខ្មែរតាំងពីសម័យបុរាណ​បាន កសាងទុកជាកិត្តិយសក្នុងរាជព្រះអង្គហើយប្រាសាទទាំងនោះធំៗណាស់មិនអាចដឹកជញ្ជូនមកបាងកកដោយងាយស្រួលដែរ។ ព្រះអង្គក៏បោះបង់គំនិតយកប្រាសាទពីស្រុកខ្មែរទៅតមក រហូតដល់ឆ្នាំ១៨៦៧ មុន​ព្រះអង្គ​សោយទីវង្គតមួយឆ្នាំ ព្រះអង្គនៅតែចេញរាជបញ្ជាឲ្យស្ថាបត្យករ​របស់​ព្រះអង្គមកគូរ​រូបប្រាសាទ​អង្គរវត្ត​ហើយ​ទៅធ្វើនៅក្នុងបរិវេណវត្ត ព្រះស្រីរតនសាស្តារាម ឬវត្តព្រះកែវ។

ស្ថាបត្យករ​រូបនេះចេញដំណើរពីបាងកកនៅថ្ងៃសុក្រ ទី២១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨៦៧ និងត្រឡប់ទៅបាងកក​វិញនៅ​ថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨៦៧។ ប្រាសាទអង្គរវត្តចម្លង​ត្រូវបានសង់រួចរាល់នៅក្នុងរជ្ជកាល​ព្រះចៅ​ចុល្លាឡុងកន រាមាទី៥ក្នុងពេលដែលក្រុងទេពបុរីគ្រប់អាយុ ១០០ ឆ្នាំនៅឆ្នាំ១៨៨២ ដូច្នេះ​ទើប​គេ​ឃើញ​មាន​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត​តូច​មួយ​ក្នុង​រាជវាំង​ថៃ​នា​ក្រុង​បាងកក​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ​៕

https://sopheak.wordpress.com/
វត្តព្រះកែវ: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 
• វត្តអរុណ

• ប៉ាណរវដ្ឋ កិតតិករចម្រើន

• ប៉ែន សុវណ្ណ

• ប៉េកាំង 

• ភពអង្គារ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
វត្តព្រះកែវ, ឈៀងរ៉ាយ

រូបភាពតូច| ព្រះឧបោសថនៃវត្តព្រះកែវ ឈៀងរ៉ាយ
វត្តព្រះកែវ  (    ) ជា​ប្រាសាទ​រាជវង្ស​លំដាប់​ទី​បី​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ផ្ទៃ​ក្រឡា 10,640 ម៉ែត្រការ៉េ នៅ​តាម​ផ្លូវ​ត្រេរ៉ាត់ ស្រុកវា៉យ ស្រុក មឿងឈៀងរ៉ាយ ក្នុង​ក្រុង​ឈៀងរ៉ាយ ប្រទេស​ថៃ។ ព្រះមហាក្សត្រ​ថៃ​បាន​ដំឡើង​ប្រាសាទ​ទៅ​ជា​ប្រាសាទ​រាជវង្ស​នៅ​ថ្ងៃ​ទី៣១ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៧៨។ ប្រាសាទ​នេះ​ទទួល​បាន​សារៈសំខាន់​ផ្នែក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជា​កន្លែង​ដែល​រក​ឃើញ ​ព្រះពុទ្ធកែវមរកត ។ វាក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលសំខាន់មួយនៃការអប់រំព្រះពុទ្ធសាសនា និងការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះសង្ឃនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃផងដែរ។

វត្តព្រះកែវ មានភាពល្បីល្បាញពាសពេញប្រទេសថៃថាជាលំនៅឋានដើមរបស់ព្រះពុទ្ធពណ៌បៃតងដ៏ភ្លឺចែងចាំង ដែលសក្ការៈបូជាដល់ប្រាសាទព្រះពុទ្ធកែវមរកត ក្នុង ព្រះបរមមហារាជវាំង ទីក្រុងបាងកក។ វាត្រូវបានគេរកឃើញនៅឆ្នាំ 1434 នៅពេលដែលផ្លេកបន្ទោរបានវាយប្រហារលើចេតិយចាស់។ ក្នុងឱកាសនៃការយាងចូលព្រះទិវង្គតរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ព្រះជន្ម ៩០ ព្រះវស្សា ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩០ ព្រះយោក ឈៀងរ៉ៃ ធ្វើពីត្បូងកណ្ដៀង ដែលនាំមកពីប្រទេសកាណាដា រូបចម្លងនៃរូបនោះត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីជាអធិបតីភាពនៅហោរាយ៉ក ដែលត្រូវបានសម្ពោធដោយព្រះអង្គម្ចាស់ កល្យាណីវឌ្ឍនា នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៨។ .

វត្ត Phra Kaew ក៏ល្បីថាជាប្រាសាទមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទដែលគ្រងរាជ្យក្នុងខេត្តនេះ។ ព្រះចៅអធិការ Phra Dhammarachanuwat គឺជាព្រះចៅអធិការនៃប្រទេសថៃខាងជើងទាំងអស់។

ដូចប្រាសាទជាច្រើននៅទូទាំងប្រទេសថៃដែរ វត្ត Phra Kaew គឺជាអ្នកទទួលផលពីការបរិច្ចាគស្នាដៃសិល្បៈសំខាន់ៗជាច្រើនពីសមាជិកនៃព្រះសហគមន៍កាតូលិកដែលបានធ្វើបុណ្យ។ ដោយសន្មតថាជាប្រាសាទដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងខេត្តនេះ វត្ត Phra Kaew នេះបានទទួលច្រើនជាងចំណែករបស់ខ្លួនក្នុងរយៈពេលជាច្រើនសតវត្ស។
វត្តព្រះកែវមរកត: ចំណាំ

ចំណាំ 
ដោយភាគច្រើនពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើនបែរជាលើកយកប្រវត្តិព្រះកែវមរកតមកទាំងខុស ចម្លងពីជនបរទេសសៀម ឬ បរទេសផ្សេងៗ ។
ឬ បញ្ចូលពាក្យពេជន៍បន្ថែមដោយខ្លួនឯងដោយខ្វះការស្រាវជ្រាវ ។
វត្តព្រះកែវមរកត: រូបគំនូរលើជញ្ជាំងថែវនៃព្រះវិហារ

រូបគំនូរលើជញ្ជាំងថែវនៃព្រះវិហារ 
រូបភាពតូច
រូបភាពតូច
រូបភាពតូច
រូបភាពតូច
រូបភាពតូច
នៅលើជញ្ជាំងថែវមានរូបគំនូរបុរាណដែលនិទានពិរឿងរាមកេរ្តិ៍ ពីដើមដល់ចប់។ គំនូរនេះត្រូវបានគូរឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៣-១៩០៤ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ឧកញ្ញា ទេពនិមិត្ត ឆ្លាក់​រួម​ជាមួយ​វិចិត្រករ​ខ្មែរ​ចំនួន៤០នាក់។ គំនូរនេះចាប់ផ្តើមរឿងពីថែវខាងកើតផ្នែកខាងត្បូងទៅ ព័ទ្ធមួយជុំថែវទាំងមូលដែលមានប្រវែង៦៤២ម៉ែត្រ និងកំពស់៣ម៉ែត្រ។ ដូចនេះមានន័យថា គេ​មើល​ថែវ​គំនូរនេះ​តាមរង្វង់ប្រទក្សិណ។ គំនូរបុរាណនៅជុំវិញថែវ រឿងរាមកេរ្តិ៍បានបង្ហាញពីលក្ខណៈពិសេសរបស់ប្លែកដែលពុំមែនផ្តិតយក ឬក៏​ចំលង​ទាំងស្រុង​ពីរឿងរាមាយណៈ​របស់​ឥណ្ឌា​ឡើយ​ពីព្រោះ​ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ ដំណើររឿងមានអន្លើខ្លះហាក់បីដូចជាស្ថិតក្នុងភាពអាថ៌កំបាំង ទាល់តែមើលឱ្យឆ្ងាយតៗទៅមុខ ទើប​ដឹង​ដំណើរ​ប្រវត្តិ​រឿងខាងក្រោមវិញ។ ឬ​មួយ​ទាល់តែ​ដឹង​រឿង​បែប​រាមាយណៈខ្លះ ទើបឆាប់យល់។ ខ្លឹមសាររឿងរាមកេរ្តិ៍នេះ ត្រូវបានគេបកស្រាយឈុតខ្លះជាល្ខោនខោល​​ស្បែកធំ ឬធ្វើជារូបចំលាក់ផ្សេងៗ និង​ប្រើ​ជាការទស្សន៏ទាយ​របស់ហោរា​មើល​ជោជតារាសី។ បច្ចុប្បន្ននេះគំនូរទាំងនេះមានសភាពទ្រុឌទ្រោម និង​រលុប​បាត់​បន្តិចម្តងៗ​ដោយ​សារ​ធាតុអាកាស និងមេរោគស៊ីថ្ម ព្រមទាំងការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយមនុស្ស។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៨៥ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានសហការជាមួយរដ្ឋាភិបាលប៉ូឡូញ លើកគំរោងការការពារ និងជួសជុលរូបគំនូរ តែការជួសជុលរូបគំនូរនោះដំណើរការបានតែ ៥ឆ្នាំប៉ណ្ណោះ ក្រោយ​មក​ក៏​ត្រូវ​បានបញ្ចប់ ដោយ​មកពីថវិកាសំរាប់ចំណាយលើគំរោងនេះផុតកំណត់។​ ដោយមានព្រះរាជបណ្តាំពីព្រះករុណាព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ក្នុងឆ្នាំ២០១៥គេបានលើកគម្រោងជួសជុលគំនូរទាំងនេះម្តងទៀតដោយមានការសហការដេាយក្រុមជាងមកពីបរទេស និងជាងខ្មែរជាច្រើនរូបទៀត។ តទៅគេសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថាកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយនឹងបានឃើញគំនូរដ៏ល្អវិសាសវិសាលនេះឡើងវិញ។
វត្តព្រះកែវមរកត: កំណត់ត្រា

កំណត់ត្រា  
 ឯកសារចងក្រង ដោយលោក Mr.Félix Gaspard Faraut (1846‒1911). Faraut visited Cambodia ... with epoch 11 March 544 BCE, the day of the Buddha emerald.
 ឯកសារចងក្រង The Journal of Asian Studies:​ (1956) Attacks on Angkor before 1430
 ឯកសារចងក្រង ដោយទស្សនាវដ្ដី កម្ពុជាសូរីយ៉ា ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា (1941)
 សាស្ត្រស្លឹករឹត វត្តកោកកាក ខេត្តកណ្ដាល 
 សាស្ត្រស្លឹករឹត វត្តទឹកវិក ខេត្តកណ្ដាល
 ឯកសារចងក្រង មហាបុរេសខ្មែរ ភាគ១ ដល់ភាគទី៧ របស់លោក អេង សុត និង លីមយ៉ាន (1969)
វត្តព្រះធាតុ

វត្តព្រះធាតុ    
ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិឥន្ទឈា ឃុំស្រែស្តុក ស្រុកកណ្ដៀង ខេត្តពោធិ៍សាត់។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តពោធិ៍សាត់
វត្តព្រះធាតុភ្នំ

ស្តាំ|រូបភាពតូច| វត្តភ្នំធាតុ
វត្តព្រះធាតុភ្នំ (    ) គឺជា ​វត្តអារាមមួយនៅស្រុកធាតុភ្នំ￼ភាគខាងត្បូងនៃ ​ខេត្តនគរភ្នំ ភាគ​ឦសាន​ប្រទេស​ថៃ។ យោងទៅតាមរឿងព្រេង វត្តនេះមានព្រះឧរាង្សធាតុ / ឬ ព្រះឱរ៉ា / พระอุระ (ឆ្អឹងទ្រូងរបស់ព្រះពុទ្ធ) ជាទីសក្ការៈ ហើយដូច្នេះវាគឺជាសំណង់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុងតំបន់។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ពិធីបុណ្យមួយត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅធាតុភ្នំ ដើម្បីគោរពដល់វត្ត។ ពិធីបុណ្យពេញមួយសប្តាហ៍បានទាក់ទាញមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ដែលធ្វើធម្មយាត្រាដើម្បីគោរពទីសក្ការៈបូជា។

នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​ថៃ វត្តព្រះធាតុភ្នំ ជា​កន្លែង​ធ្វើ​ធម្មយាត្រា​ដ៏​ពេញ​និយម​សម្រាប់​អ្នក​កើត ​ឆ្នាំ​ស្វា ។

វត្តនេះមានផ្ទាំងគំនូរជាច្រើនដែលបង្ហាញពីសុភាសិតប្រពៃណីថៃ។
វត្តព្រះពាយហ្លួង

វត្តព្រះពាយហ្លួង ជា​វត្ត​ថេរវាទ ​នឹង ​មហានិកាយ ស្ថិត​ក្នុង​តំបន់ ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រសុខោទ័យ និងមានប្រវត្តិសាងសង់តាំងពី សម័យសុខោទ័យ ជាប្រាសាទបុរាណដែលព្រះសង្ឃគង់នៅ។ មានទីតាំងនៅខាងក្រៅកំពែងទីក្រុងភាគខាងជើង។ កប់ជុំវិញប្រាសាទជារាងចតុកោណ។ ប្រឡាយ​មាន​៣​ជាន់ ប្រឡាយ​ខាង​ក្រៅ​មាន​ឈ្មោះ​ថា វត្ត​ព្រះ​ផៃ​ហ្លួង ជា​ចំណុច​កណ្តាល​នៃ​សហគមន៍​នៅ​ដើម​សម័យ​មុន​ការ​បង្កើត​នគរ​សុខោទ័យ។ 

ប្រាសាទ​បុរាណ​ចំណាស់​ជាងគេ​បំផុត​គឺ​ប្រាង្គ​បី​ធ្វើ​អំពី​ថ្មបាយក្រៀម។ ប្លង់ និងសិល្បៈជារចនាបថបាយ័នខ្មែរក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។
វត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ

វត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ (វត្តចិនដំដែក) គឺជាវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាមួយដែលមានទីតាំងនៅ​ផ្លូវលេខ ៤៧ ភូមិ ១៤ សង្កាត់ស្រះចក ខណ្ឌដូនពេញ រាជធានីភ្នំពេញ។ វត្តនេះជាវត្តដែលមានវ័យចំណាស់មួយក្នុងចំនោមវត្តដែលមានចំណាស់ដទៃទៀតដែលបានកសាងឡើងក្នុងរាជ្យព្រះបាទពញាយ៉ាត។ 

ក្នុងរាជ្យ ព្រះបាទពញាយ៉ាត ព្រះអង្គបានលើករាជធានីពីក្រុងអង្គរមកទួលបាសានក្នុងខេត្តស្រីសឈរ (ស្រីសន្ធរ) នៅឆ្នាំ ១៤១៣ តែដោយស្ថានភាពមិនល្អ ទួលបាសានទឹកជន់លិច ក៏ទ្រង់បានប្ដូររាជធានីពីស្រីសឈរ មកតាំងទីនៅចតុមុខមង្គល (ទន្លេច្រាបឈាម) វិញ។ 
ព្រះអង្គបានឲ្យគេជីកគូទឹកមានព្រែកតាកែវ (ខាងត្បួង) ព្រែកអូរគ (ខាងលិច) ព្រែកពោងពាយ (ខាងជើង) ឬព្រែកចិនដំដែក (ចិនរកសុីដំដែកនៅទីនោះ)។ ក្រោយពីសាងសង់រាជធានីរួចហើយ ព្រះអង្គបានប្រទានព្រះនាមព្រះនគរថា៖ ក្រុងចតុមុខមង្គល សកលកម្ពុជាធិបតី សិរីធរបវរ ឥន្ទបត្តបុរីរដ្ឋរាជសីមា មហានគរ។ ឯទន្លេច្រាបឈាម ត្រូវបានប្ដូរឈ្មោះមកជាទន្លេចតុមុខវិញ។ 

thumb|left|ចេតិយ៍សម្រាប់តម្កល់អដ្ឋិធាតុនៅខាងជើងព្រះវិហារវត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ
នៅក្នុងវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនាវិញ ព្រះអង្គបានរៀបចំឲ្យមានវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាដូចជា៖​ វត្តធម្មលង្កា វត្តកោះ វត្តពាមថ្លុង វត្តឧណ្ណាលោម វត្តបទុមវតី និងវត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ។ ទីតាំងដើមរបស់ព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ គឺស្ថិតនៅលើទួលខាងជើងព្រែកពាមថ្លុង ត្រង់មហាវិទ្យាល័យវវេជ្ជសាស្ត្របច្ចុប្បន្ន។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង វត្តនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំង ក្រោមមូលហេតុប៉ះពាល់គម្រោងផែនការរៀបចំរាជធានីថ្មី។ ព្រះគ្រូចៅអធិការវត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យសម័យនោះ ព្រះនាមថា ស្រី សេង បានព្យាយាមទាក់ទងជាមួយនឹងគ្រួសារឧកញ៉ា គហបតីឆ័យវ៉ារី លី ឯក កែ ដើម្បីរកទីតាំងថ្មីសម្រាប់វត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ។ ក្រោយចរចារគ្នារួច ឧកញ៉ា លី ឯក កែ ក៏ទទួលរាប់រង់ក្នុងការសាងសង់ និងបានជាវដីគ្រួសារចិន មកកសាងវត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យនេះ។
ចេតិយ៍តម្កល់ព្រះសរីរិកធាតុនៅពីមុខព្រះវិហារវត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ|រូបភាពតូច

នៅខាងមុខព្រះវិហារវត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ សព្វថ្ងៃគេឃើញមានរូបសំណាក់ទ្វារបាលពីរនាក់ ដែលមានរចនាប័ទ្មបែបចិន ដែលគេអាចមើលស្គាល់យ៉ាងងាយតាមរយៈលក្ខណៈ មុខមាត់ សំលៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអាវុធ។ រូបសំណាក់នេះ បានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងជនជាតិចិនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់នេះ ជាមួយនឹងវត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យយ៉ាងជាក់ប្រាកដ។
thumb|center|ទ្វារបាលនៅពីមុខព្រះវិហារវត្តព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ|400px
វត្តព្រះពុទ្ធមហាមុនី

វត្តព្រះពុទ្ធមហាមុនី (, ) គឺ វត្តនៃពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទ មានទីតាំងស្ថិតនៅកណ្តាលរាជធានីម៉ាន់ដាឡាយ, តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ, មីយ៉ាន់ម៉ា  មានដំកល់ព្រះពុទ្ឋបដិមាព្រះនាម ព្រះពុទ្ធមហាមុនី. និងវត្តនេះប្រើប្រាស់ សម្រាប់ជាកន្លែងតម្កល់នូវ រូបសំណាកបដិមា ទេវរូប សិល្បៈខ្មែរពីព្រះបរមរាជវាំងអង្គរធំនោះត្រូវបានសៀមប្រមូលយកទៅជាមួយ ​នៅពេលវាយលុកបានក្រុងអង្គរ ហើយក្រោយមកនោះត្រូវបានរាជវង្សតោនងុប្រមូលយកទៅជាមួយ ​នៅពេលវាយលុកបានក្រុងរអយុធ្យា។
វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ

​ វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យជាវត្តមួយស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ វត្តនេះស្ថិតក្នុងខណ្ឌ៧មករា ក្បែររង្វង់មូលនាងគង្ហីង។
វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ: ប្រវិត្ត

ប្រវិត្ត 
ប្រវត្តិសង្ខេប

តាមការដំណាលតៗគ្នា បានឲ្យដឹងថា វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យត្រូវបានកសាងឡើង នៅ លើទីតាំងមួយជិតវត្តស្រះចកបច្ចុប្បន្ន ត្រង់បន្ទាយទាហានជើងក្រហម ។ ក្រោយមក​ពួកអាណានិគមបារាំង តម្រូវយកទីនោះធ្វើបន្ទាយ បានឲ្យវត្តរុះរើមកទីតាំងថ្មីវិញ ស្ថិត​នៅស្ថានីយរថភ្លើងសព្វថ្ងៃ ។

នៅឆ្នាំ១៩២១ បារាំងបានឲ្យរុះរើចេញទៀត ដើម្បីយកទីនោះធ្វើស្ថានីយរថភ្លើង ដូច្នោះ​ហើយទើប ព្រះសង្ឃ ពុទ្វបរិស័ទបានរុះរើមកកសាងនៅទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ ។

ទីតាំងថ្មី ដើមឡើយជាត្លុក ត្រពាំង អូរ មានលក្ខណៈភូមិសាស្រ្តស្មុកស្មាញ មិនសមជាទី​អារាមឡើយ តែដោយការរុះរើម្ដងជាពីរដង ព្រះសង្ឃនិងពុទ្ធបរិស័ទ បានពុះពារគ្រប់ ការលំបាក ប្រឹងកែច្នៃទីនេះឲ្យមានលក្ខណៈសមរម្យ ជាទីអារាម និងជាទីសក្ការៈបូជា​របស់ពុទ្ធបរិស័ទ ។

មិនយូរប៉ុន្មាន ទីវត្តថ្មីនេះ ក៏មានការរីកចំរើន មានកុដិ មានព្រះវិហារ ,ឧបដ្ឋានសាលា​ និងសំណង់ផ្សេងៗទៀតជាច្រើន ហើយប្រការដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ វត្តបានកសាង​ឈាបនដ្ឋានមួយបន្ទាប់ពីវត្តឧណ្ណាលោម ដើម្បីសម្រួលដល់សេចក្ដីត្រូវការរបស់​ប្រជាជន ។

ដំបូងឡើយវត្តនេះ មានឈ្មោះថា វត្តព្រះពុទ្ធ តែក្រោយមកក៏ត្រូវបានផ្លាស់ឈ្មោះថា វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ វិញ ព្រោះអាស្រ័យហេតុដ៏អស្ចារ្យមួយ គឺពេលដែលព្រះសង្ឃ​និងពុទ្ធបរិស័ទ ដង្ហែព្រះពុទ្ធរូបធំ (ព្រះជីវ៍) មួយព្រះអង្គធ្វើអំពីថ្មតាន់ ពីទីវត្តចាស់​ មក​កាន់​ទីតាំងថ្មី​ ត្រូវឆ្លងកាត់ព្រែកដែលមានស្ពានចាស់ទ្រុឌទ្រោមមួយ ដែលមិនអាចទ្រ​ទម្ងន់​ និងដង្ហែ​បាន ហើយពុទ្ធបរិស័ទក៏ធ្វើការបួងសួងតេជៈបារមីព្រះពុទ្ធថា សូមព្រះ​អង្គ​ជួយទ្រទ្រង់ស្ពាននេះកុំឲ្យបាក់ស្រុត ហើយសូមឲ្យការដង្ហែនេះ បានទៅដល់ទីកំណត់​ ។ ក្បួនដង្ហែក៏បានឆ្លងកាត់ដោយសុវត្ថិភាព បន្ទាប់ពីការបួងសួងរួច ។

ដោយហេតុដ៏អស្ចារ្យនេះ ព្រះសង្ឃ ពុទ្ធបរិស័ទ ក៏ជឿជាក់ ជ្រះថ្លាថា ព្រះពុទ្ធអង្គនេះ ពិត​ជាមានតេជៈបុណ្យបារមី​ប្រាកដមែន ក៏សម្រេចដាក់ឈ្មោះវត្តដែលកសាងនៅទីតាំងថ្មី​នេះ​ថា វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ រហូតដល់សព្វថ្ងៃ ។

នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ វត្តត្រូវបានបោះបង់ចោល គ្មានព្រះសង្ឃ ពុទ្ធបរិស័ទ​បំពេញបុណ្យកុសលទៀតឡើយ ហើយទីវត្តទាំងមូលត្រូវបានពួក ប៉ុល ពត យកទៅ​ប្រើប្រាស់ខុសពីគោលដៅពុទ្ធសាសនា ។

នៅឆ្នាំ ១៩៧៩ ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ៧មករា វត្តនេះមាននៅសល់អាគារខ្លះៗ ដូចជាកុដិ ពីរបី​ខ្នង និងឈាបនដ្ឋានមួយ ហើយតមកវត្តក៏ត្រូវបានយកធ្វើជាសាលារៀនបឋមសិក្សា ។ តែដោយផ្អែកលើគោលនយោបាយ របស់រណសិរ្សសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជា ដឹកនាំដោយ​សម្ដេចទាំងបី វត្តក៏បានបើកឡើងវិញ ឲ្យគោរពបូជាតាមប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនា នៅ ថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩០ ដោយមានសម្ដេចព្រះឧត្តមមុនី ហេង លាងហោ ជា​ចៅអធិការ រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។

បន្ទាប់ពីបើកឲ្យប្រើប្រាស់មក វត្តក៏មានព្រះសង្ឃគង់នៅ និងមានពុទ្ធបរិស័ទគ្រប់ទិសទី​អញ្ជើញមកបំពេញកុសល រហូតទីវត្តទាំងមូលពេញទៅដោយសំណង់ពុទ្ធសាសនា​យ៉ាងច្រើន មានព្រះវិហារ កុដិ ឧបដ្ឋានសាលា ចេតិយ ខ្លោងទ្វារ របងវត្ត និងបណ្ណាល័យ​មួយខ្នងកំពុងសាងសង់ ។ ដទៃពីនេះ ព្រះសង្ឃ អាចារ្យ គណៈកម្មការ ក៏បានរៀបចំ ផ្ទៃ​វត្តទាំងមូលឲ្យមានសោភណភាព តាមរយៈការចាក់កា្រលបេតុង និងដាំដើមរុក្ខជាតិ​នានាជាលម្អផងដែរ ។
វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ: តំនភា្ជប់

តំនភា្ជប់ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
វត្តព្រះស្រីមហាធាតុ

វត្តព្រះស្រីមហាធាតុវរមហាវិហារ ( ) គឺជាវត្តអារាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនាមួយនៅក្នុងស្រុកបាំងខេន នៃ ​ទីក្រុង​បាងកក ។ ការស្ថាបនាបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤១ ដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់រដ្ឋាភិបាលលើការបះបោរបវរដេត ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៣ ។ វត្តព្រះស្រីមហាធាតុ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​វត្ត​រាជ​លំដាប់​ទី​មួយ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៤២ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​វា​ក្លាយ​ជា​វត្តដ៏សំខាន់បំផុតមួយក្នុងប្រទេសថៃ ។ 

វត្តនេះត្រូវបានបម្រើដោយស្ថានីយ៍វត្តព្រះស្រីមហាធាតុប៊ីធីអេស ចាប់តាំងពីខែមិថុនាឆ្នាំ ២០២០ ។
វត្តព្រះស្រីរតនាមហាធាតុ

ស្ថិតនៅកណ្តាលទីក្រុង លពបុរី ប្រទេសថៃ ។ វត្តព្រះស្រីរតនរាមមហាធាតុ គឺជាប្រាសាទចំណាស់ជាងគេនៅក្នុងទីក្រុង និងជាប្រាសាទមួយដែលមាន ប្រាង្គ ខ្ពស់ជាងគេ។ ប្រាង្គ​រាង​ស្តើង​ជាង ​ប្រាសាទ​ឥសាន ធ្វើ​អំពី​ថ្មបាយក្រៀម ដោយ​នៅ​មាន​សំណល់​ចម្លាក់​ខ្លះ​នៅ​តែ​ឃើញ។ ដើម​ឡើយ​វា​ត្រូវ​បាន​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ​ដល់​សម័យ ​អង្គរវត្ត ពោល​ សតវត្ស ទី១២។