navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សេអ៊ូល

សអ៊ុល ឬ សេអ៊ូល(서울특별시, 서울特別市) ជារដ្ឋធានីនិងជាទីក្រុងធំជាងគេរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ សេអ៊ូលមានប្រជាជនជាង១០លាននាក់ និងស្ថិតក្នុងចំនោមទីក្រុង​ដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេលើពិភពលោក។ តំបន់រដ្ឋធានីជាតិសេអ៊ូល (Seoul National Capital Area)​ ដែលក្ដោបរួមទាំងទីក្រុងកំពង់ផែដ៏ធំឈ្មោះអ៊ិនឆន់​និងទីក្រុងរណបនានា មានមនុស្សរស់នៅប្រមាណ២៣លាននាក់។ ស្ទើរពាក់កណ្ដាល​នៃប្រជាជនកូរ៉េខាងត្បូង​រស់នៅតំបន់រដ្ឋធានីជាតិសេអ៊ូលនេះ និងប្រហែល១ភាគ៤​រស់នៅក្នុងសេអ៊ូលតែម្ដង។ កត្តានេះធ្វើអោយសេអ៊ូលក្លាយជា​មជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចចំបង​របស់ប្រទេស។ ដោយវាមានឋានានុក្រមជាទីក្រុងពិសេស ហេតុនេះ​វាស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងដោយផ្ទាល់ពីរដ្ឋាភិបាលជាតិ។

សេអ៊ូលធ្លាប់ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកីឡាអូឡាំពិករដូវក្ដៅឆ្នាំ១៩៨៨ និង ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកហ្វីហ្វាឆ្នាំ២០០២។ សេអ៊ូលតែងតែជាប់លំដាប់ថ្នាក់​១០ខាងលើក្នុងចំនោមទីក្រុងហិរញ្ញវត្ថុនិងពាណិជ្ជកម្ម និងជាទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់​ក្រុមហ៊ុនពហុជាតិជាច្រើនដូចជា ក្រុមហ៊ុនសាំស៊ុង(Samsung; 삼성) ក្រុមហ៊ុនអិលជី(LG) និងក្រុមហ៊ុនហ្យុនដាយ(Hyundai; 현대)។ វាជាទីក្រុងថ្លៃជាងគេទី៥លើពិភពលោក និងទី២នៅអាស៊ី និងជាទីក្រុងមានជាងគេទី៤នៅអាស៊ី។

សេអ៊ូលស្ថិតនៅអាងទន្លេហាន់ នៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃប្រទេស ចំងាយប្រហែល៥០គ.ម ពីព្រំដែនកូរ៉េទាំង២។
សេអ៊ូល: អំពីឈ្មោះ

អំពីឈ្មោះ 

ទីក្រុងសេអ៊ូល ត្រូវបានស្គាល់ពីអតីតកាល តាមរយៈឈ្មោះ វីរែសុង (Wirye-seong ; 위례성; 慰禮城, Baekje era), ហានជូ (Hanju ; 한주; 漢州, Silla era), ណាមគ្យ៉ង (Namgyeong ; 남경; 南京, Goryeo era), ហានសុង (Hanseong ; 한성; 漢城, Baekje and Joseon era), ហានយ៉ាង (Hanyang ; 한양; 漢陽, Joseon era), និង ក្យ៉ងសុង (Gyeongseong ; 경성; 京城, Japanese occupation era)។ ឈ្មោះបច្ចុប្បន្នរបស់ទីក្រុងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងពីពាក្យនៅក្នុងភាសាកូរ៉េ ដែលមានន័យថា "រដ្ឋធានី" ដែលត្រូវបានជឿជាក់ថាវាក្លាយមកពីពាក្យ "សូរ៉ាបុល" (Seorabeol ; 서라벌; 徐羅伐), ដែលពីដំបូងសំដៅទៅលើ ក្យ៉ងជូ (Gyeongju; 경주), រដ្ឋធានីរបស់អតីតអាណាចក្រ "ស៊ីឡា" (Silla; 신라)។

មិនដូចជាឈ្មោះភាគច្រើននៃទីកន្លែងនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េ "សេអ៊ូល" មិនមានអក្សរ "ហានចា" (Hanja, តួអក្សរចិនដែល ត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងភាសាកូរ៉េ) ដែលស៊ីគ្នានោះទេ។ ឈ្មោះជាភាសាចិន សំរាប់ទីក្រុងសេអ៊ូល ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសនាពេលថ្មីៗនេះគឺ 首尔 (simplified), 首爾 (traditional) (Shǒuěr), ដែលមានសំលេងប្រហាក់ប្រហែលខ្លះទៅនឹង "សេអ៊ូល" នៅពេលអានជាភាសាចិនតាមបែប ម៉ាន់ដារីន (Mandarin Chinese).
សេអ៊ូល: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់សេអ៊ូល​ចាប់គិតតាំងពីឆ្នាំ១៨មុនគ.ស​ នៅពេលដែលមានការបង្កើតរាជាណាចក្របែកចេ។ ក្រោយមកទៀតវាក្លាយជារាជធានីរបស់រាជវង្សចូសេអុន។ នៅក្នុងសម័យអាណានិគមជប៉ុននៅដើមស.វទី២០ កន្លែងជាប្រពៃណីនិងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់សេអ៊ូល​បានផ្លាស់ប្ដូរ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបំផ្លាញស្ទើរទាំងស្រុងក្នុងសង្គ្រាមកូរ៉េ ប៉ុន្តែត្រូវបានសាងសង់ឡើយវិញយ៉ាងលឿននៅក្នុងគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច​នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០និង៧០។ សំនង់ប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ៗខ្លះៗ​ត្រូវបានជួសជុលស្ថាបនាឡើងវិញ រួមមានរាជវាំងហ្គ្យេអុងបុកហ្គុង (រាជវាំង១របស់រាជវង្សចូសេអុន)
សេអ៊ូល: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
សេអ៊ូលស្ថិតនៅផ្នែកពាយ័ព្យនៃកូរ៉េខាងត្បូង។ វាមានផ្ទៃដីប្រហែល ៦០៥,៣៩គ.ម២ និងពុះជា២ផ្នែក ជើងនិងត្បូងដោយទន្លេហាន់។ ទន្លេហាន់និងតំបន់ជុំវិញនោះ​ដើរតួនាទីសំខាន់ណាស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកូរ៉េ។ រាជាណាចក្រកូរ៉េទាំង៣ ធ្លាប់ប្រកួតប្រជែងគ្នាកាន់កាប់ដែនដីនេះ ព្រោះវាមានទន្លេហាន់​ដែលជាផ្លូវជំនួញទៅកាន់ចិន(កាត់តាមសមុទ្រលឿង)។ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន ទន្លេនេះមិនត្រូវបានគេប្រើសកម្មក្នុងការធ្វើចរាចរណ៍ទេ​ ដោយសារតែកន្លែងដែលវាហូរចាក់ចូលទៅក្នុងសមុទ្រនៅក្បែរព្រំដែនកូរ៉េទាំង២ពេក​ ហើយដែលតំបន់នោះ​ត្រូវគេហាមប្រាមមិនអោយជនស៊ីវិលចូល។ សេអ៊ូលហ៊ុំព័ទ្ធដោយភ្នំ៨ ខ្ពង់រាបទន្លេហាន់។
 អាកាសធាតុ 
ដូចគ្នានឹងកន្លែងដទៃទៀតនៅកូរ៉េខាងត្បូងដែរ សេអ៊ូលមានអាកាសធាតុទ្វីប សើម ទោះជាកូរ៉េជាប្រទេសហ៊ុំព័ទ្ធដោយសមុទ្រពីជ្រុងទាំង៣ក៏ដោយ។ រដូវក្ដៅ​ជាទូទៅក្ដៅហើយសើម ដោយមានខ្យល់មូសុងបក់ពីខែមិថុនា​ដល់ខែកក្កដា។ ខែសីហាជាខែដែលក្ដៅជាងគេ និងមានសីតុណ្ហភាពមធ្យមប្រែប្រួលពី 22 °C ទៅ 30 °C។ រដូវរងារ​ជាញឹកញាប់រងារខ្លាំង និងស្ងួត។ សីតុណ្ហភាពនៅខែមករាប្រែប្រួលពី -7 °C ទៅ 1 °C។ នៅក្នុងមួយឆ្នាំ ជាមធ្យមមានព្រិលធ្លាក់ចំនួន២៨ថ្ងៃ។
 ទិដ្ឋភាពទីក្រុង 
បេះដូងប្រពៃណីរបស់សេអ៊ូលគឺ ក្រុងរាជវង្សចូសេអុនចាស់ ដែលឥលូវជាមណ្ឌលក្រុង ដែលប្រជុំដោយរាជវាំង អាគាររដ្ឋាភិបាល ទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់សហគ្រាសនានា សណ្ឋាគារ និងផ្សារបែបប្រពៃណី។ តំបន់នេះគ្របដណ្ដប់លើជ្រលងឆេអុងហ្គ្យេឆេអុន ដែលជាកូនអូរមួយហូរពីលិចទៅកើតចូលទន្លេហាន់។ អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ អូរនេះត្រូវបានគ្របដោយបេតុង ប៉ុន្តែត្រូវបានគេស្ដារឡើងវិញ​ក្នុងគំរោងសង្គ្រោះទីក្រុងមួយ។ នៅខាងជើងមណ្ឌលក្រុងគឺភ្នំបុកហាន់ និងនៅខាងត្បូងគឺភ្នំណាំសាន់។ ទៅខាងត្បូងទៀត​ជាក្រុងចាស់ យ៉ុងសាន់-ហ្គុ និង ម៉ាប៉ូ-ហ្គុ និងទន្លេហាន់។ ឆ្លងរំលងទន្លេហាន់ទៅគឺតំបន់អ្នកមានថ្មីៗ ឈ្មោះហ្គាងណាំ-ហ្គុ និងសេអុចូ-ហ្គុ។ ហ្គាងណាំ-ហ្គុ ជាកន្លែងតាំងនៅរបស់អាគារពាណិជ្ជកម្មពិភពលោករបស់កូរ៉េ និងជាកន្លែងធ្វើការតាំងពិពណ៌និងសន្និសិតនានា។ ចុះទៅក្រោមតាមដងទន្លេគឺ យ៉េអ៊ូអ៊ីដូ ជាកោះធំមួយដែលមានអាគាររដ្ឋសភាជាតិ ស្ទុឌីយ៉ូផ្សាយធំៗ និងអាគារការិយាល័យខ្ពស់ៗ ក៏ដូចជាអាគារហិរញ្ញវត្ថុកូរ៉េ។ នៅក្បែរយ៉េអូអ៊ីដូ គឺ កោះបាំសេអុម ជាកោះគ្មានមនុស្សនៅ ស្ថិតនៅកណ្ដាលទន្លេ។ ពហុកីឡាដ្ឋានអូឡាំពិក សួនច្បារអូឡាំពិក និងWorld Lotte World ស្ថិតនៅ សុងប៉ា-ហ្គុ នៅខាងត្បូងទន្លេហាន់។

កន្លែងទំនើបៗសំខាន់ៗមាន អាគារហិរញ្ញវត្ថុកូរ៉េ ប៉មសេអ៊ូល អាគារពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក អាគារ៦៣ និងអាគារស្នាក់នៅកប់ពពកទាំង៦ ឈ្មោះថូវើរ ផាលេស។ ដោយសារតែមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ សេអ៊ូលមានការស្ថាបនាអាគារកប់ពពក​ជាច្រើន ហើយក្រុមប្រឹក្សាក្រុងកំពុង​រៀបចំផែនការសាងសង់អាគារខ្ពស់១ស៊េរី ដែលក្នុងនោះមាន មជ្ឍមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មកំពស់៥៨០ម៉ែត្រនៅ Sangam Digital Media City និង ប៉មឡុតតេវើល២ កំពស់៨០០ម៉ែត្រ នៅ Jamsil។
សេអ៊ូល: អាកាសធាតុ

អាកាសធាតុ 
ដូចគ្នានឹងកន្លែងដទៃទៀតនៅកូរ៉េខាងត្បូងដែរ សេអ៊ូលមានអាកាសធាតុទ្វីប សើម ទោះជាកូរ៉េជាប្រទេសហ៊ុំព័ទ្ធដោយសមុទ្រពីជ្រុងទាំង៣ក៏ដោយ។ រដូវក្ដៅ​ជាទូទៅក្ដៅហើយសើម ដោយមានខ្យល់មូសុងបក់ពីខែមិថុនា​ដល់ខែកក្កដា។ ខែសីហាជាខែដែលក្ដៅជាងគេ និងមានសីតុណ្ហភាពមធ្យមប្រែប្រួលពី 22 °C ទៅ 30 °C។ រដូវរងារ​ជាញឹកញាប់រងារខ្លាំង និងស្ងួត។ សីតុណ្ហភាពនៅខែមករាប្រែប្រួលពី -7 °C ទៅ 1 °C។ នៅក្នុងមួយឆ្នាំ ជាមធ្យមមានព្រិលធ្លាក់ចំនួន២៨ថ្ងៃ។
សេអ៊ូល: ទិដ្ឋភាពទីក្រុង

ទិដ្ឋភាពទីក្រុង 
បេះដូងប្រពៃណីរបស់សេអ៊ូលគឺ ក្រុងរាជវង្សចូសេអុនចាស់ ដែលឥលូវជាមណ្ឌលក្រុង ដែលប្រជុំដោយរាជវាំង អាគាររដ្ឋាភិបាល ទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់សហគ្រាសនានា សណ្ឋាគារ និងផ្សារបែបប្រពៃណី។ តំបន់នេះគ្របដណ្ដប់លើជ្រលងឆេអុងហ្គ្យេឆេអុន ដែលជាកូនអូរមួយហូរពីលិចទៅកើតចូលទន្លេហាន់។ អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ អូរនេះត្រូវបានគ្របដោយបេតុង ប៉ុន្តែត្រូវបានគេស្ដារឡើងវិញ​ក្នុងគំរោងសង្គ្រោះទីក្រុងមួយ។ នៅខាងជើងមណ្ឌលក្រុងគឺភ្នំបុកហាន់ និងនៅខាងត្បូងគឺភ្នំណាំសាន់។ ទៅខាងត្បូងទៀត​ជាក្រុងចាស់ យ៉ុងសាន់-ហ្គុ និង ម៉ាប៉ូ-ហ្គុ និងទន្លេហាន់។ ឆ្លងរំលងទន្លេហាន់ទៅគឺតំបន់អ្នកមានថ្មីៗ ឈ្មោះហ្គាងណាំ-ហ្គុ និងសេអុចូ-ហ្គុ។ ហ្គាងណាំ-ហ្គុ ជាកន្លែងតាំងនៅរបស់អាគារពាណិជ្ជកម្មពិភពលោករបស់កូរ៉េ និងជាកន្លែងធ្វើការតាំងពិពណ៌និងសន្និសិតនានា។ ចុះទៅក្រោមតាមដងទន្លេគឺ យ៉េអ៊ូអ៊ីដូ ជាកោះធំមួយដែលមានអាគាររដ្ឋសភាជាតិ ស្ទុឌីយ៉ូផ្សាយធំៗ និងអាគារការិយាល័យខ្ពស់ៗ ក៏ដូចជាអាគារហិរញ្ញវត្ថុកូរ៉េ។ នៅក្បែរយ៉េអូអ៊ីដូ គឺ កោះបាំសេអុម ជាកោះគ្មានមនុស្សនៅ ស្ថិតនៅកណ្ដាលទន្លេ។ ពហុកីឡាដ្ឋានអូឡាំពិក សួនច្បារអូឡាំពិក និងWorld Lotte World ស្ថិតនៅ សុងប៉ា-ហ្គុ នៅខាងត្បូងទន្លេហាន់។

កន្លែងទំនើបៗសំខាន់ៗមាន អាគារហិរញ្ញវត្ថុកូរ៉េ ប៉មសេអ៊ូល អាគារពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក អាគារ៦៣ និងអាគារស្នាក់នៅកប់ពពកទាំង៦ ឈ្មោះថូវើរ ផាលេស។ ដោយសារតែមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ សេអ៊ូលមានការស្ថាបនាអាគារកប់ពពក​ជាច្រើន ហើយក្រុមប្រឹក្សាក្រុងកំពុង​រៀបចំផែនការសាងសង់អាគារខ្ពស់១ស៊េរី ដែលក្នុងនោះមាន មជ្ឍមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មកំពស់៥៨០ម៉ែត្រនៅ Sangam Digital Media City និង ប៉មឡុតតេវើល២ កំពស់៨០០ម៉ែត្រ នៅ Jamsil។
សេអ៊ូល: ទីប្រជុំជន

ទីប្រជុំជន 
សេអ៊ូលបែងចែកទៅជា គូ (구; 區) (ខណ្ឌ) គូនីមួយៗមានទំហំផ្ទៃដីខុសៗគ្នា (ចាប់ពី 10 ទៅ 47 គម.²) និងមានចំនួនប្រជាជន (ពី 140, 000 ទៅ 630, 000 នាក់) សុងផាគឺជាស្រុកដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុត ខណៈពេលដែលសរឆូគឺជាតំបន់ដែលមានផ្ទៃដីធំជាងគេ រដ្ឋាភិបាលគូនីមួយៗត្រួតពិនិត្យមុខងារផ្សេងៗគ្នា និហទីក្រុងពិសេសនឹងត្រួតពិនិត្យនៅក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចផ្សេងទៀត គូនីមួយៗបែងចែកជាដុង (dong; 동; 洞) ឬស្រុក គូខ្លះអាចមានដុងតែពីរបីប៉ុណ្ណោះ ខណៈពេលដែលដុងផ្សេងទៀត ដូចជា ចុងណូ នឹងមានស្រុកមួយចំនួនធំ គូទាំងអស់នៅក្នុងទីក្រុងសេអ៊ូលមាន 522 ដុង (행정동) ដុង (dong) នេះក៏អាចត្រូវបានបែងចែកទៅជាផ្នែករងបន្ថែមទៀតជា ថុង (tong; 통; 統) ដែលមានចំនួនសរុប 13,787 កន្លែង និងដុងអាចត្រូវបានបែងចែកទៅជា ផាន់ មានចំនួនសរុប 102, 796 ផាន់
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|ខណ្ឌក្នុងទីក្រុងសេអ៊ូល
 ខណ្ឌដូបុង (도봉구; )
 ខណ្ឌដុងឌែមុន (동대문구; )
 ខណ្ឌដុងចាក់ (동작구; )
 ខណ្ឌអ៊ឹនផ្យង់ (은평구; )
 ខណ្ឌកាំងប៊ុក (강북구; )
 ខណ្ឌកាំងដុង (강동구; )
 ខណ្ឌកាំងណាំ (강남구; )
 ខណ្ឌកាំងសរ (강서구; )
 ខណ្ឌគឹមឆន់ (금천구; )
 ខណ្ឌគូរ៉ូ (구로구; )
 ខណ្ឌក្វាណាក (관악구; )
 ខណ្ឌក្វាំងជីន (광진구; )
 ខណ្ឌចុងណូ (종로구; ) ខណ្ឌជុង (중구; )
 ខណ្ឌជុងណាំង (중랑구; )
 ខណ្ឌម៉ាផូ (마포구; )
 ខណ្ឌណូវ៉ុន (노원구; )
 ខណ្ឌសរឆូ (서초구; )
 ខណ្ឌសរឌែមុន (서대문구; )
 ខណ្ឌសង់ប៊ុក (성북구; )
 ខណ្ឌសង់ដុង (성동구; )
 ខណ្ឌសុងផា (송파구; )
 ខណ្ឌយ៉ាំងឆន់ (양천구; )
 ខណ្ឌយ៉ង់ឌឹងផូ (영등포구; )
 ខណ្ឌយ៉ុងសាន់ (용산구; )
សេអ៊ូល: ប្រជាសាស្ត្រ

ប្រជាសាស្ត្រ 
ប្រជាជនរស់នៅសេអ៊ូល​ស្ទើរតែទាំងអស់ជាជនជាតិកូរ៉េ និងក្រុមភាគតិចជនជាតិចិននិងជប៉ុន។ កំនើនប្រជាជនមកពីបរទេសបានកើនឡើង​យ៉ាងខ្លាំង ដែលមកទល់បច្ចុប្បន្នចំនួននោះ​កើនដល់ប្រហែល២%នៃ​ប្រជាជនសរុប។ ចំនួនប្រជាជនសេអ៊ូលបានកើនលើសពី ១០ ៤២១ ០០ នាក់នៅចុងឆ្នាំ២០០៧ ហើយចំនួនជនបរទេសមាន ២២៩ ០០០នាក់ គឺប្រហែល២,២%នៃប្រជាជនសរុប។ 

អត្រាបទល្មើសនិង​ឧក្រិដកម្មនៅសេអ៊ូលមានកំរិតទាប ដែលគេអាចចាត់ទុកសេអ៊ូល​ថាជាទីក្រុងដ៏មានសុវត្ថិភាពមួយនៅអាស៊ី។ សាសនាសំខាន់ទាំង២នៅសេអ៊ូលគឺ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង គ្រឹស្ដសាសនា។
សេអ៊ូល: សេដ្ឋកិច្ច

សេដ្ឋកិច្ច 
សេអ៊ូលជាមជ្ឍមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់​មួយនៅអាស៊ី និងជាតាំងនៅរបស់ទីស្នាក់ការសហគ្រាស​ធំៗកំរិតពិភពលោក​ដូចជា ក្រុមហ៊ុនសាំស៊ុង ក្រុមហ៊ុនអិលជី និង ក្រុមហ៊ុនហ្យុនដាយ។
សេអ៊ូល: External links

External links

Official sites

 Seoul Metropolitan Government

Tourism and living information
i Tour Seoul   – The Official Seoul Tourism Guide Site 
VisitSeoul  – The Official Seoul Tourism Guide YouTube Channel 
The Seoul Guide  – Travel information for visitors to Seoul 
 

Maps
 Seoul Map Browser  (from Seoul Metropolitan Government web site)
 Seoul subway map

Photos
 Seoul Snapshots 
 Pictures of Seoul

Red-light district
Seoul has four Red=light district.
Miari, Youngdeungpo, Cheonho-dong, Cheongnayngri.

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជធានីនៅអាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅកូរ៉េខាងត្បូង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនិងមហានគរពិសេសរបស់កូរ៉េខាងត្បូង
សេអ៊ូល: Red-light district

Red-light district
Seoul has four Red=light district.
Miari, Youngdeungpo, Cheonho-dong, Cheongnayngri.

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជធានីនៅអាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅកូរ៉េខាងត្បូង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនិងមហានគរពិសេសរបស់កូរ៉េខាងត្បូង
សេះកស

សេះកស (ក្នុងភាសាកស: cavallu corsu ឬ paganacciu) គឺជាសេះតូចមួយដែលមានលក្ខណៈពិសេសនៅលើកោះ កស (Corsica) នៃប្រទេសបារាំង។ វាគឺជាសេះដំបូងរបស់ណាប៉ូឡេអុងទី ១។ កាលប្បវត្តិនៃការធ្វើដំណើរជាច្រើនសរសើរពីគុណសម្បត្តិរបស់សេះដ៏តូច និងប៉ិនប្រសប់នេះ វាត្រូវបានជិះ និងប្រើសម្រាប់កិច្ចការផ្សេងៗដោយប្រជាជននៅកោះកសអស់ជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយ។

ពូជសេះកស ស្ទើរតែបាត់បង់ទៅហើយ ដោយសារ ការប្រើប្រាស់យានយន្តដើម្បីដឹកជញ្ជូន និងក្នុងវិស័យកសិកម្ម។ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ២០ គំនិតផ្តួចផ្តើមជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងស្រុកដើម្បីអភិរក្សពូជសេះមួយនេះ។ នៅឆ្នាំ ២០១២ ពូជនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនៅថ្នាក់ជាតិតាមរយៈសមាគម u Cavallu Corsu ដែលមានការបង្កាត់ពូជសេះជាមូលដ្ឋានចំនួន៨ក្បាល។

សេះនេះមានរូបរាងតូចល្អិត។ រោមនៃប្រភេទសេះនេះមានពណ៌ត្នោតលាយខ្មៅ ឬពណ៌ខ្មៅ។ សេះនេះត្រូវបាន គេចិញ្ចឹមជាចម្បងសម្រាប់ទេសចរណ៍ជិះសេះ។
សេះនៅកម្ពុជា

សេះនៅកម្ពុជា  ត្រូវបានតំណាងដោយ ពូជក្នុងស្រុក ដែលសម្របខ្លួនទៅនឹង អាកាសធាតុត្រូពិច របស់វា ប្រទេសកម្ពុជា ។ ដើមកំណើតរបស់វាមិនត្រូវបានគេដឹងទេ ការបង្កាត់ពូជសេះដែលមានប្រវត្តិមានសារៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចតិចតួចនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេស រហូតដល់ សម័យអាណានិគមបារាំង ។ ខណៈពេលដែលចំនួនសេះមានត្រឹមតែជាង 3 000  ក្នុងឆ្នាំ 1961, ខ្មែរក្រហម បានហាមឃាត់ការជិះសេះក្នុងកំឡុង ឆ្នាំ 1970 ។

ការអនុវត្តនៃ ការអូសទាញ និង ដឹកតាមសេះ នៅតែបន្ត ខណៈពេលដែល ការជិះកម្សាន្ត និង ទេសចរណ៍ជិះសេះ កំពុងអភិវឌ្ឍ។ ចំនួនសេះបានកើនឡើងដោយមានប្រហែល 28 000  ក្នុងឆ្នាំ 2017 ។ 

សិល្បៈ​ខ្មែរ ​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​តំណាង​សេះ​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​រឿងព្រេង​និទាន ​ពលាហ ​នៅ​ប្រាសាទ ​នាគព័ន្ធ ។
សេះនៅកម្ពុជា: ក្នុងសម័យអាណានិគម

ក្នុងសម័យអាណានិគម 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| រូបសំណាក ព្រះបាទ នរោត្តមសីហនុ (1922 - 2012) នៅ រាជធានីភ្នំពេញ ។
ក្នុងសម័យអាណានិគមនៃ ឥណ្ឌូចិនបារាំង ការបង្កាត់ពូជសេះគឺជាកម្មវត្ថុនៃការយកចិត្តទុកដាក់ជានិរន្តរភាព សូម្បីតែជាងការបង្កាត់ពូជដំរី និងគោ  ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃ សតវត្សទី 19  ប្រទេសកម្ពុជាផ្គត់ផ្គង់ កូសាំងស៊ីន និង សាយហ្គន ដោយសត្វពាហនៈ ពីព្រោះសត្វក្នុងស្រុកគឺជាសត្វតែមួយគត់ដែលមានសមត្ថភាពទ្រទ្រង់អាកាសធាតុ . ។ វត្តមាននៃវាលស្មៅ ដង់ស៊ីតេប្រជាជន ទាប និងអាកាសធាតុស្ងួត ធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជាក្លាយជាកន្លែងចិញ្ចឹមដ៏សមរម្យជាងប្រទេសជិតខាង  ។ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៣០ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដីគោកមានសេះពី 750 000 ទៅ ១មីលានសេះ  ហ្វូង​សត្វ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ប៉ាន់​ស្មាន​ថា​មាន​ចំនួន 50 000 ក្បាល​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៣៧  ។ ប្រភព​បញ្ជាក់​ថា ជនជាតិ ​ចាម ​មូស្លីម​បាន​ចិញ្ចឹម​សេះ​ក្នុង​អំឡុង ​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៤០  ។

នៅដើមសតវត្សទី 20  ការបង្កាត់ពូជសេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងវាលទំនាបនៃប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានការលំបាកជាច្រើន  ក៏ដោយ។ តាមពិត សត្វខ្លា ត្រូវបានទាក់ទាញដោយក្លិនរបស់សេះដែលបង្ខំអ្នកបង្កាត់ពូជឱ្យចតសត្វរបស់ពួកគេនៅកន្លែងដែលបិទជិតទាំងស្រុងដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់វា  ។

ការផ្ទុះឡើងវិញនៃ surra បណ្តាលឱ្យមានការខាតបង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរជាទៀងទាត់នៅក្នុងហ្វូងសេះ ដោយសារតែជំងឺនេះជាទូទៅធ្វើឱ្យសេះស្លាប់  ។ ការព្យាបាលសត្វពាហនៈលើកដំបូងប្រឆាំងនឹង surra បានមកដល់ឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំងក្នុងកំឡុងឆ្នាំ 1920 ប៉ុន្តែកម្រមានសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាទាំងមូល  ។ ការដួលរលំយ៉ាងខ្លាំងនៃហ្វូងសេះកម្ពុជារវាងឆ្នាំ 1921 ( 40 000 ) និង 1945 ( 4 000 ) ត្រូវបានគេសន្មតថាជា surra  ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុននៅឥណ្ឌូចិន ក៏បាននាំឱ្យមានការសម្លាប់រង្គាលនៅក្នុងហ្វូងសត្វដែលជាសត្វដែលត្រូវបានទាមទារដោយភាគីជម្លោះទាំងអស់ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងប្រតិបត្តិការយោធាឬការដឹកជញ្ជូន  ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃជម្លោះនៅឆ្នាំ 1945 សត្វដែលមិនត្រូវបានយកទៅឆ្ងាយដោយលក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់មិនល្អ ឬដោយ epizootics ជារឿយៗត្រូវបាន សម្លាប់ ដោយជនស៊ីវិល ឬទាហានយោធា ដើម្បីធ្វើជា ប្រភពអាហារ  ។
សេះនៅកម្ពុជា: បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1945

បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1945 
រូបភាពតូច| រទេះ​សេះ​នៅ​តាម​ដង​ផ្លូវ​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​២០០៤។
បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ អាជ្ញាធរអាណានិគម និងបន្ទាប់មក របប អាណានិគម បានបាត់បង់ចំណាប់អារម្មណ៍លើការបង្កាត់ពូជសេះ ដោយទទួលស្គាល់ថាទម្រង់នៃការជ្រើសរើសដ៏ល្អបំផុតគឺត្រូវអនុវត្តក្នុងចំណោមប្រជាជនដើម ហើយបដិសេធមិនវិនិយោគលើអ្វីដែលមើលទៅដូចជាសេដ្ឋកិច្ចពីអតីតកាល។ នៅកណ្តាលនៃ ម៉ូទ័រ កសិកម្ម និងដឹកជញ្ជូន  ។ Paradoxically បើទោះបីជាការប្រកាសនៃចេតនានេះ, ការវិនិយោគទន់ខ្សោយនៃរបបសង្គមនិយមក្នុងទំនើបកម្មកសិកម្មនាំឱ្យមានការបន្តនៃការប្រើប្រាស់នៃ ការអូសទាញសត្វ  ។

នៅឆ្នាំ 1961 ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យ របស់ FAO ចំនួនសេះរបស់ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមាន 3 888 têtes . ។ ការជិះសេះ ត្រូវបានហាមឃាត់ក្នុងកំឡុង ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ដោយ ខ្មែរក្រហម ដែលនាំទៅដល់ការបាត់ខ្លួនយូរនៃការអនុវត្ត និងការបង្រៀន  ។
សេះនៅកម្ពុជា: ការអនុវត្ត និងការប្រើប្រាស់

ការអនុវត្ត និងការប្រើប្រាស់ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ទេសចរណ៍ជិះសេះ នៅឆ្នេរ ខេត្តព្រះសីហនុ ។

 បង្កាត់ពូជ 
រូបភាពតូច| សេះក្នុងស្រុកខ្មែរ។
សេះនៅកម្ពុជា: នៅក្នុងវប្បធម៌

នៅក្នុងវប្បធម៌ 
រូបភាពតូច| រូបសំណាកសេះ នៅ វត្ត ព្រះព្រហ្មរ័ត្ន ខេត្តសៀមរាប ។
សិល្បៈ​តំណាង​សេះ​ចំណាស់​ជាងគេ​ក្នុង ​សិល្បៈ​ខ្មែរ ​មាន​តាំងពី ​សតវត្សទី​៧ នៅ សំបូរព្រៃគុក  ។ ការតំណាងទាំងនេះគឺកាន់តែញឹកញាប់នៅក្នុង សតវត្សទី 12    ។ តំណាង ទ័ពសេះ មានច្រើនក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២  ។ ព្រះបរមរាជវាំងនៃ អង្គរធំ មានចម្លាក់សេះដ៏ធំសម្បើមដែលមានក្បាល ៥ និង ៧ ក្បាល  ។   ។

តំណាង​ពីរ​របស់​សេះ​ហាក់​មាន​សារៈសំខាន់​ជាពិសេស​ចំពោះ​ខ្មែរ : ការចាកចេញដ៏អស្ចារ្យរបស់ សិទ្ធត៍ និងសេះរបស់គាត់ កន្ធក និង ពលាហ  ។

 គន្ធកា 
សេះគន្ធកៈ មានវត្តមានក្នុងរឿង ដំណើររបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ គោត្ដម ដើម្បីដឹកនាំជីវិតបព្វជិត  ។ សេះមិនអាចទ្រាំទ្រនឹងការបែកគ្នានេះហើយសុខចិត្តស្លាប់  ។ ឈុត​នេះ​បង្ហាញ​ពី​ស្នាដៃ​សិល្បៈ​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​ធំ ជា​ពិសេស​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ​ជ័យវរ្ម័នទី៧  វាលេចឡើងនៅលើ ប្រាសាទតាព្រហ្ម វត្តនគរ តានី និង នាគព័ន្ធ  ។ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​តែ​លេច​មក​នៅ​លើ​ខ្នង​សេះ​របស់​ទ្រង់ ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ​ទេវតា ​លោក​បាល  ។ អាទិទេព​ទាំង​នេះ​រារាំង​សំឡេង​ជើង​សេះ​ពី​ការ​ដាស់​អ្នក​ណា​ម្នាក់​ក្នុង​វាំង  ។ សេះ​ពណ៌​ស​ក្នុង​សិល្បៈ​ខ្មែរ  ទិដ្ឋភាព​នៃ​ការ​ចាកចេញ​ដ៏​ធំ​នេះ​នៅ​តែ​មាន​សារៈសំខាន់​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន  ។

 ពលាហ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| រូបសំណាកពលាហ នៅ ប្រាសាទនាគព័ន្ធ ។
ពលាហ ជាសេះដែលមានមន្តស្នេហ៍ មាននៅក្នុងគម្ពីរ និងសិល្បៈនៃ ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន  ដែលត្រូវបានដកស្រង់យ៉ាងច្បាស់លាស់នៅក្នុងគម្ពីរ ជាតក រឿងរបស់ ព្រះពុទ្ធ កាលពីមុន  ។ នៅក្រោមព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ រូបភាពរបស់វាបានលេចឡើង  ។ ដូច្នេះ​គាត់​ត្រូវ​បាន​តំណាង​ឲ្យ​ពីរ​ដង​នៅ ​នាគព័ន្ធ និង​ម្ដង​នៅ ​ប្រាសាទ ​បាយ័ន  ។

ប្រភពនៃរឿងព្រេងរបស់វាគឺឥណ្ឌានិងចិន  ។ ព្រះ​ពោធិសត្វ ​កើត​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​សេះ​ស​ដ៏​អស្ចារ្យ  មាន​សមត្ថភាព​ហោះ  បានចាកចេញពីផ្ទះរបស់ទ្រង់នៅ ភ្នំហិម៉ាឡៃ ដើម្បីជួយសង្គ្រោះឈ្មួញដែលចាប់បានដោយ សត្វញីដែលស៊ីសាច់សត្វ  ។ អត្ថបទចិនរបស់ សេង ហ៊ួយ មានកំណែជិតពីរ  ។

នៅប្រាសាទនាគព័ន្ធ សេះពលាហ តំណាងនៅទិសខាងកើតប្រាសាទ ក្នុងទម្រង់ជា រូបសំណាក ថ្មភក់ ដ៏ធំ ដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយរូបចម្លាក់១៨រូប ព្យាយាមតោងជាប់នឹងព្រះអង្គ  រូបសំណាក​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ស្នាដៃ​មួយ​នៃ ​សិល្បៈ​ខ្មែរ  រចនាបថបាយ័ន ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងរជ្ជកាលតែមួយ គឺជាគំនូសថ្ម ដែលមានជើងទម្រពាក់កណ្តាលពីរ ដែលនីមួយៗតំណាងឱ្យភាគមួយពីរឿងព្រេងរបស់ពលាហ  ។

 ហោរាសាស្រ្តចិន 
ដូចបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដទៃទៀតដែរ ប្រទេសកម្ពុជាបានប្រកាន់យកប្រព័ន្ធ ហោរាសាស្រ្តចិន ដែលផ្តល់ឱ្យ សេះ ក្នុងមួយឆ្នាំរៀងរាល់ដប់ពីរឆ្នាំ . ។ សត្វពាហនៈ ក្នុងឆ្នាំកំណើត មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដោយសត្វពាហនៈរបស់បុគ្គលត្រូវបានគេហៅក្នុងឱកាសជាច្រើន ឧទាហរណ៍ ប្រឆាំងនឹង ជំងឺ ការពារពីសំណាងអាក្រក់ ឬចូលផ្ទះថ្មី  ។ ជាឧទាហរណ៍ សេះត្រូវបានហៅក្នុងពិធីព្យាបាលខ្មែរ។ : « បើឈឺ ចូរធ្វើ បាវ ៣ រូត [មាន] ៩ កន្ទោង គំរូ១ រូបសេះពាក់រទេះ ៧ ប្រាយ ហើយទុកនៅទិសខាងលិច។ ជាសះស្បើយក្នុងរយៈពេល 3 ថ្ងៃ។ »  ។
សេះនៅកម្ពុជា: គន្ធកា

គន្ធកា 
សេះគន្ធកៈ មានវត្តមានក្នុងរឿង ដំណើររបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ គោត្ដម ដើម្បីដឹកនាំជីវិតបព្វជិត  ។ សេះមិនអាចទ្រាំទ្រនឹងការបែកគ្នានេះហើយសុខចិត្តស្លាប់  ។ ឈុត​នេះ​បង្ហាញ​ពី​ស្នាដៃ​សិល្បៈ​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​ធំ ជា​ពិសេស​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ​ជ័យវរ្ម័នទី៧  វាលេចឡើងនៅលើ ប្រាសាទតាព្រហ្ម វត្តនគរ តានី និង នាគព័ន្ធ  ។ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​តែ​លេច​មក​នៅ​លើ​ខ្នង​សេះ​របស់​ទ្រង់ ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ​ទេវតា ​លោក​បាល  ។ អាទិទេព​ទាំង​នេះ​រារាំង​សំឡេង​ជើង​សេះ​ពី​ការ​ដាស់​អ្នក​ណា​ម្នាក់​ក្នុង​វាំង  ។ សេះ​ពណ៌​ស​ក្នុង​សិល្បៈ​ខ្មែរ  ទិដ្ឋភាព​នៃ​ការ​ចាកចេញ​ដ៏​ធំ​នេះ​នៅ​តែ​មាន​សារៈសំខាន់​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន  ។
សេះនៅកម្ពុជា: ពលាហ

ពលាហ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| រូបសំណាកពលាហ នៅ ប្រាសាទនាគព័ន្ធ ។
ពលាហ ជាសេះដែលមានមន្តស្នេហ៍ មាននៅក្នុងគម្ពីរ និងសិល្បៈនៃ ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន  ដែលត្រូវបានដកស្រង់យ៉ាងច្បាស់លាស់នៅក្នុងគម្ពីរ ជាតក រឿងរបស់ ព្រះពុទ្ធ កាលពីមុន  ។ នៅក្រោមព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ រូបភាពរបស់វាបានលេចឡើង  ។ ដូច្នេះ​គាត់​ត្រូវ​បាន​តំណាង​ឲ្យ​ពីរ​ដង​នៅ ​នាគព័ន្ធ និង​ម្ដង​នៅ ​ប្រាសាទ ​បាយ័ន  ។

ប្រភពនៃរឿងព្រេងរបស់វាគឺឥណ្ឌានិងចិន  ។ ព្រះ​ពោធិសត្វ ​កើត​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​សេះ​ស​ដ៏​អស្ចារ្យ  មាន​សមត្ថភាព​ហោះ  បានចាកចេញពីផ្ទះរបស់ទ្រង់នៅ ភ្នំហិម៉ាឡៃ ដើម្បីជួយសង្គ្រោះឈ្មួញដែលចាប់បានដោយ សត្វញីដែលស៊ីសាច់សត្វ  ។ អត្ថបទចិនរបស់ សេង ហ៊ួយ មានកំណែជិតពីរ  ។

នៅប្រាសាទនាគព័ន្ធ សេះពលាហ តំណាងនៅទិសខាងកើតប្រាសាទ ក្នុងទម្រង់ជា រូបសំណាក ថ្មភក់ ដ៏ធំ ដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយរូបចម្លាក់១៨រូប ព្យាយាមតោងជាប់នឹងព្រះអង្គ  រូបសំណាក​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ស្នាដៃ​មួយ​នៃ ​សិល្បៈ​ខ្មែរ  រចនាបថបាយ័ន ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងរជ្ជកាលតែមួយ គឺជាគំនូសថ្ម ដែលមានជើងទម្រពាក់កណ្តាលពីរ ដែលនីមួយៗតំណាងឱ្យភាគមួយពីរឿងព្រេងរបស់ពលាហ  ។
សេះនៅកម្ពុជា: ហោរាសាស្រ្តចិន

ហោរាសាស្រ្តចិន 
ដូចបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដទៃទៀតដែរ ប្រទេសកម្ពុជាបានប្រកាន់យកប្រព័ន្ធ ហោរាសាស្រ្តចិន ដែលផ្តល់ឱ្យ សេះ ក្នុងមួយឆ្នាំរៀងរាល់ដប់ពីរឆ្នាំ . ។ សត្វពាហនៈ ក្នុងឆ្នាំកំណើត មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដោយសត្វពាហនៈរបស់បុគ្គលត្រូវបានគេហៅក្នុងឱកាសជាច្រើន ឧទាហរណ៍ ប្រឆាំងនឹង ជំងឺ ការពារពីសំណាងអាក្រក់ ឬចូលផ្ទះថ្មី  ។ ជាឧទាហរណ៍ សេះត្រូវបានហៅក្នុងពិធីព្យាបាលខ្មែរ។ : « បើឈឺ ចូរធ្វើ បាវ ៣ រូត [មាន] ៩ កន្ទោង គំរូ១ រូបសេះពាក់រទេះ ៧ ប្រាយ ហើយទុកនៅទិសខាងលិច។ ជាសះស្បើយក្នុងរយៈពេល 3 ថ្ងៃ។ »  ។
សេះពលាហ

ស្តាំ|រូបភាពតូច| រូបសំណាក ពលាហ នៅ នាគព័ន្ធ ក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា
ពលាហ គឺជាសេះហោះក្នុងរឿងព្រេងនិទានព្រះពុទ្ធសាសនា និង រឿងព្រេងនិទាន ។ រឿងរបស់ទ្រង់មាននៅក្នុងកំណែផ្សេងៗគ្នា ជាពិសេសជាភាសា ចិន និងឥណ្ឌា។ ព្រះពោធិសត្វ យាងមកក្នុងទម្រង់ជាសេះហោះ ប្រកបដោយពាក្យសំដី និងហេតុផល (ច្រើនតែមានពណ៌ស ជួនកាលមានស្លាប ឬក្បាល ក្អែក ) ដើម្បីរំដោះឈ្មួញហិណ្ឌូដែលជាប់នៅលើកោះមួយ ដែលជឿដោយខុសឆ្គងចំពោះ រាជានិយម ជាបិសាចអនាធិបតេយ្យ។ នៅក្នុង ជាតក Valāhassa, សេះនេះគឺជា អនាគតព្រះពុទ្ធ ផ្ទាល់, នៅក្នុងមួយនៃកំណើតមុនរបស់ទ្រង់។ កំណែថ្មីជាងនេះសន្មតថាការបំប្លែងនេះទៅជា អលោកិតេស្វារៈ ហើយកោះនេះក្លាយជា Ceylon នាពេលអនាគត  ។ ឈ្មួញ​ទាំង​ឡាយ​តោង​ជើង​សេះ​ដូច​សំពៅ​រត់​ឆ្លង​សមុទ្រ។
សែណ្ណ័ករាជ

​

ព្រះបាទ​សែណ្ណ័ករាជ រឺ ស្ដេចពាល (គ.ស ១១៧០-១២៣៨) រជ្ជកាល (គ.ស ១១៩៥-១២៣៨) ​បាន​ទទួល​ព្រះរាជ​អភិសេក​ ​នៅ​ថ្ងៃ​​ ១០​កើត ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំថោះ​ ​ព.ស​ ១៧៣៩ ត្រូវជា​ ​ម.ស ​១១១៧​ ​ច.ស​ ៥៥៧​ ​និង​ត្រូវជា​ ​គ.ស​ ១១៩៥។ កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​​ ២៥​ វស្សា។ ព្រះ​អង្គ​ជា​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៣​ ​ហើយ​មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជ ​បរមនាថ​បរម​បពិត្រ​ (នេះ​ជា​កំណត់​របស់​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​ដែល​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ព្រះ​អង្គ​ជា​កូន​ព្រះបាទ​សិង្ខក័ង្ខា​ ​ប៉ុន្តែ​ពង្សាវតារ​របស់​គណៈកម្មការ​សម្ដេច​នាយក​ទៀង​ ​និង​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ក្នុង​សម័យ​ចន្លោះ​រាជ្យ​ព្រះ​សិង្ខក័ង្ខា​ ​និង​សែណ្ណ័ករាជ​មាន​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ទៀត​បាន​មក​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​ មហានគរ។​ ព្រះមហាក្សត្រ​អង្គ​នេះ​ ​គឺ​តា​ព្រហ្ម​​ឈ្មួញ​គោ​ ​ឬ​ព្រះបាទ​ចក្រព័ត្រាធិរាជ​ ​ប្រវត្ដិ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ​ដូច​គ្នា​នឹង​នៅ​ក្នុង​ភាគ​ព្រះ​កេតុមាលា)។ ទីតាំង​ព្រះ​បរមរាជវាំង​ ​ស្ថិត​នៅ​មហានគរ​ដដែល។​
ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​២៣​ ​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​៤៥​ឆ្នាំ។ ព្រះ​អង្គ​ចូល​ទីវង្គត​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​៦៨​វស្សា​ ​ដោយ​ជម្ងឺ​ព្យាធិ​ ​នៅ​ឆ្នាំច​ ​ព.ស​១៧៨២ ត្រូវជា​ម.ស​១១៦០ ច.ស​៦០០​ និង​ត្រូវជា​គ.ស​១២៣៨។
សែនមនោរម្យ

សែនមនោរម្យ ជាទីរួមខេត្តនិងទីក្រុងធំនៃខេត្តមណ្ឌលគិរី នៃប្រទេសកម្ពុជា ។ ដែលជាទីក្រុងសំខាន់តែមួយគត់នៅក្នុងខេត្ត។ ទីក្រុង​នេះ​មាន​ប្រជាជន​ជាង ១០ ០០០នាក់រស់នៅ ហើយ​ច្រើន​តែ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រៀប​ធៀប​ទៅ​នឹង​ទីក្រុង​ព្រំដែន​នៅភាគខាងលិចអាមេរិកចាស់ ។

សែនមនោរម្យ រស់នៅដោយជនជាតិដើមភាគតិចព្នង ។ កុលសម្ព័ន្ធព្នង និង​កុលសម្ព័ន្ធ​ស្ត្រី​ត្រូវ​បាន​គេ​ឃើញ​ដើរ​តាម​ផ្លូវ​ធំៗ។ ទីក្រុង​នេះ​ពេញ​និយម​ដោយ​កម្មករ​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល អ្នក​កាប់​ឈើ និង​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ទាំង​ពី​ក្រៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​មក​ពី​រាជធានីភ្នំពេញ ​របស់​កម្ពុជា។ Welcome To Mondulkiri, Cambodia, Tourism Cambodia.

យោងតាមរបាយការណ៍ពីអង្គការសាក្សីពិភពលោក (Global Witness) បានឱ្យដឹងថា ខេត្តមណ្ឌលគិរីកំពុងប្រឈមមុខនឹងការគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងពីអ្នកកាប់ឈើខុសច្បាប់ដែលប៉ុនប៉ងធ្វើអាជីវកម្មព្រៃព្រហ្មចារីក្នុងតំបន់នេះ។ Illegal Logging in Mondulkiri – a Test Case for Forest Sector Law Enforcement, Global Witness. តំបន់ការពារនៅជិតក្រុងសែនមនោរម្យ រួមមាន ដែនជម្រកសត្វព្រៃកែវសីមា ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំព្រិច និង ដែនជម្រកសត្វព្រៃស្រែពក ។

ដោយសារការអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងឆាប់រហ័ស ក៏ដូចជាភាពដ៏អាក្រក់ដែលបណ្តាលមកពីការប៉ាន់ស្មានអចលនទ្រព្យ តម្លៃដីនៅសែនមនោរម្យបានហក់ឡើង។ ដីឡូតិ៍ដែលមានតម្លៃ ១៥០ដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០០៨ បានទៅបីឬបួនដងច្រើនជាងពីរឆ្នាំក្រោយមកក្នុងឆ្នាំ២០១០។ Tourists and lowlanders threaten hill-tribe ways , AsiaViews, December 2010.

ភ្នំដោះក្រមុំ គឺជាភ្នំដែលមានរាងដូចដោះក្រមុំ ដែលមានទីតាំងនៅជិតក្រុងសែនមនោរម្យ។ សមាជិក​នៃ​ជនជាតិដើមពួកព្នង ​តែង​តាំង​បារមី​ពី​លើ​ភ្នំ ហើយ​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​តែង​ធ្វើ​បុណ្យ​នៅ​ទីតាំង​នោះ។ Vicheka Lay, An introduction to Cambodias hidden resorts, The Free Library.
សៃតាម៉ា(ខេត្ត)

អាណាខេត្ត សៃតាម៉ា(ភាសាជប៉ុន:埼玉県, ភាសាអង់គ្លេស:Saitama Prefecture) ជាអាណាខេត្តមួយរបស់ប្រទេសជប៉ុន ស្ថិតលើកោះហុងសឺ។ ទីក្រុងរបស់អាណាខេត្តនេះគឺ ទីក្រុង សៃតាម៉ា។
សៃសុមផន ផុមវិហាន

សៃសុមផន ផុមវិហាន (, ជ័យសម្ពរ ព្រហ្មវិហារ, កើត 12 ធ្នូ 1954) ជាអ្នកនយោបាយជនជាតិឡាវនិងសមាជិករបស់បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ គាត់គឺជាកូនប្រុសរបស់កៃសន ព្រហ្មវិហារ និង​ ថងវិន​ ផុមវិហាន​ អតីតអគ្គ​លេខា​ធិ​ការបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ គាត់បានបម្រើការជាប្រធានគណៈកម្មាធិការកណ្តាលរបស់រណសិរ្សអភិវឌ្ឍន៍ជាតិឡាវ​ (ແນວລາວສ້າງຊາດ, រណសិរ្សឡាវសាងជាតិ) បច្ចុប្បន្នលោកជាប្រធានរដ្ឋសភា
សោ ភឹម

Category:Articles with hCards

សោ ភឹម ឬ សូ វណ្ណា ជាខ្មែរឥស្សរៈ លេខ៣ នៃការិយាល័យអចិន្ត្រៃយ៍ និងការិយាល័យយោធានៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា អនុប្រធានកងកំលាំងប្រដាប់អាវុធរំដោះជាតិប្រជាជនកម្ពុជាលេខាបូព៌ា។ តំបន់នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យនៃខ្មែរក្រហម រហូតដល់លោកមិនព្រមអនុវត្តរបបប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា ដែលរចនាឡើងដោយ ប៉ុល ពត និងសមមិត្តរបស់លោកដែលបណ្តាលឱ្យលោកស្លាប់នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៨។
សោ ភឹម: កូនកសិករខ្មែរតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យ

កូនកសិករខ្មែរតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យ 
សោ ភីម កើតនៅឆ្នាំ១៩២៥ ជាកូនអ្នកស្រែចំការ។ លោក​កើត​នៅ​ពាក់​កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៣០ នៅ​ភូមិ​មួយ​ក្នុង​ខេត្តស្វាយរៀង ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។  លោកគឺជា "បុរសមុខមូល កម្ពស់ប្រហែល ១,៨ ម៉ែត្រ ជាមួយនឹងស្បែកពណ៌ខ្មៅស្រអែម និងសក់ខ្មៅត្រង់" ។  លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាឈ្លើយ ហើយអាចគំរាមមិត្តរួមការងាររបស់លោកដោយកាំភ្លើងរបស់លោក។ 

សោ ភីម ក្រោយ​ពី​ធ្វើ​ទាហាន​បាន​មួយ​រយៈ​ហើយ​បាន​ចូល​រួម​ជាមួយ​រណសិរ្ស​សាមគ្គី​ឥស្សរៈ ​ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹងអាណាព្យាបាលបារាំងរបស់កម្ពុជា  ជាមួយនឹងទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយពួកកុម្មុយនិស្តវៀតណាម ។ លោកបានចូល បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន នៅឆ្នាំ១៩៥១ ក្រោមឈ្មោះបដិវត្តន៍របស់ សូ វណ្ណា។ នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥២ ក្រុមតន្ត្រីនៅខេត្តព្រៃវែងបានរួមបញ្ចូលគ្នាទៅជាអង្គភាពចល័តមួយ ហើយក្រោមការដឹកនាំរបស់ សោ ភីម ពួកគេបានយកឈ្មោះអង្គភាពអាចារ្យ ហែមចៀវ ដែលជាព្រះសង្ឃដែលបានដឹកនាំការបះបោរឆ័ត្រឆ្នាំ ១៩៤២ ប្រឆាំងនឹងអាណានិគមបារាំង។  បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវ ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៤ លោកត្រូវបានបង្ខំឱ្យដូចជានាយកប្រតិបត្តិមួយពាន់នាក់ផ្សេងទៀតឱ្យទៅនិរទេសខ្លួននៅទីក្រុងហាណូយ។