ទសពលញ្ញាណ: អធិប្បាយ

អធិប្បាយ

ពាក្យថា ទសពលញ្ញាណ  (the Ten Powers of the Perfect One)(បាលីថា តថាគតពលញ្ញាណ ១០) គឺ​ជា ព្រះ​ញាណ​ដែល​ជា​កម្លាំង​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទាំង ១០ ប្រការ ដែល​អាច​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​​មាន​សំឡេង​ដូច​សីហនាទ (សិង្ហ) ដើម្បី​ប្រកាស​ផ្សាយ​សាសនា​ឲ្យ​គង់វង់ [វចនានុក្រមពុទ្ធសាសនា​ ភាសា​ថៃ] ។ ញាណ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ទាំង ១០ របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​មាន​ដូច​ខាង​ក្រោម ៖ 

 ឋានាឋានញ្ញាណ : ញាណ​​ដែល​អាច​ដឹង​ឋានៈ និង អឋាន គឺ ការ​ដឹង​ធម្មជាតិ​ពិត​ទាក់ទង​នឹង​ព្រំដែន និង ខេត្ត​ខណ្ឌ​នៃ​វត្ថុ​ទាំង​ឡាយ ពោល​គឺ​ការ​ដឹង​ថា​ អ្វី​អាច​កើត​ឡើង​បាន អ្វី​កើត​ឡើង​មិន​បាន និង​ ​ប៉ុន្មាន​ជាការ​ល្មម និយាយ​ឲ្យ​ចំ​វា​ជា​សម្ព័ន្ធ​ភាព​រវាង​ហេតុ​ និង ​ផល និង​ក្បួន​ច្បាប់​នៃ​ចរិយធម៌​ទាក់​ទង​នឹង​លទ្ធភាព​របស់​បុគ្គល​ម្នាក់​ៗ​ដែល​នឹង​ទទួល​បាន​ផលនៃ​កម្ម​​ដែល​មនុស្ស​ម្នាក់​ៗ​ប្រព្រឹត្ត​ល្អ​និង​អាក្រក់​ផ្សេង​ៗ​គ្នា ។ — knowledge of instance and no instance; knowledge of possibilities and impossibilities
 កម្មវិបាកញ្ញាណ : ញាណ​ដែល​អាច​ដឹង​អំពី​ផល​នៃ​កម្ម ពោល​គឺ​​​លទ្ធភាព​អាច​កំណត់​បែង​ចែក​ការ​ឲ្យ​ផល​ភ្លាម​ៗ រវាង​កម្ម​ល្អ​និង​កម្ម​អាក្រក់ ដែល​ជា​ប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​បច្ច័យ​ឡោមព័ទ្ធ​ផ្សេង​ៗ,​ អាច​មើល​ឃើញ​ច្បាស់​លាស់​នូវ​ការ​ទាក់​ទង​រវាង​ដំណើរក​កើត​ផល​នៃ​កម្ម​យ៉ាង​ច្បាស់ ។ ​— knowledge of ripening of action; knowledge of the results of karma
 សព្វត្ថគាមិនីបដិបទាញាណ : ញាណ​ដែល​អាច​ដឹង​ខ​ប្រតិបត្តិ​ដែល​នឹង​នាំ​ទៅ​កាន់​គតិ​ទាំង​ពួង គឺ​ សុគតិ ទុគ្គតិ ឬ​ដំណើរ​ផុត​ចាក​គតិ; ឬ​ជា​ញាណ​ដែល​ដឹង​របៀប​ប្រតិបត្តិ​​ដែល​នាំ​ទៅ​កាន់​អត្ថប្រយោជន៍​ទាំង​ពួង ពោល​គឺ​ ទិដ្ឋធម្មិកត្ថ សម្បរាយិកត្ថ ឬ បរមត្ថ គឺ​ការ​ដឹង​ថា​ពេល​ប្រាថ្នា​ចូល​ទៅ​កាន់​គតិ​ឬ​ប្រយោជន៍​ណា​មួយ ឬ​ប្រាថ្នា​ធ្វើ​កិច្ចការ​អ្វី​មួយ គឺ​មានវិធីប្រតិបត្តិ​​យ៉ាង​ល្អិតល្អន់ ។  — knowledge of the way that leads anywhere; knowledge of the practice leading to all destinies and all goals
 នានាធាតុញ្ញាណ : ញាន​ដែល​អាច​ដឹង​សភាវៈ​នៃ​លោក​ដែល​ជា​ផ្សំ​ឡើង​ដោយ​ធាតុ​ផ្សេង​ៗ​យ៉ាង​ច្រើន​អនេក គឺ ការ​ដឹង​នូវ​សភាវៈ​របស់​ធម្មជាតិ ទាំង​ផ្នែក​ឧបាទិន្នកសង្ខារ និង អនុប្បាទិន្នកសង្ខារ ដូច​ជា​ ការ​ដឹង​គ្រឿង​ផ្សំ​ផ្សេង​ៗរបស់​ជីវិត ការ​ដឹង​សភាវៈ​នៃ​គ្រឿង​ផ្សំ​ទាំង​នោះ ព្រម​ទាំង​លក្ខណៈ​ និង មុខងារ​​របស់​ធាតុ​ផ្សំ​នីមួយ​ៗនោះ​ ជាអាទិ គឺ​ការ​ដឹង​មុខងារ​របស់​ខន្ធ អាយតនៈ និង ធាតុ​ផ្សេង​ៗ នៅ​ក្នុង​ក្បួន​នៃ​ការ​យល់​ដឹង​ ជាដើម និង ការ​ដឹង​នូវ​ហេតុ​នៃ​ការ​បែក​ធ្លាយ​របស់​វត្ថុ​ទាំង​ឡាយ​នោះ ។ — knowledge of the world with its many and different elements
 នានាធិមុត្តិកញ្ញាណ : ញាណ​ដែល​ដឹង​នូវ​អធិមុត្តិ គឺ ការ​ដឹង​អធ្យាស្រ័យ និន្នាការ ការប្រកាន់​ជំនឿ និង ចំណាប់​អារម្មណ៍ ជាដើម របស់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ជីវិត​របស់​គេ​រៀង​ៗ​ខ្លួន ។  — knowledge of the different dispositions of beings
 ឥន្រ្ទិយប្បរោបរិយត្តញ្ញាណ : ញាណ​ដែល​ដឹង​នូវ​សេចក្តី​ប្រសើរ និង ថយថោក​នៃ​ឥន្ទ្រីយ៍​​ទាំង​ឡាយ​ គឺ​ការ​ដឹង​ថា​សត្វ​នោះ​មាន​សទ្ធា វីរិយៈ សតិ សមាធិ បញ្ញា ត្រឹម​កម្រិត​ណា មាន​កិលេស​ច្រើន មាន​ឥន្ទ្រីយ៍​ទន់​ជ្រាយ ឬ​ចាស់​ក្លា ងាយ​ប្រដៅ​ឬ​ពិបាក​ប្រដៅ មាន​លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​សមរម្យ​អាច​ត្រាស់​ដឹង​ឬ​អត់ — knowledge of the state of faculties of beings; knowledge of the inferiority and superiority of the controlling faculties of various beings; knowledge as regards maturity of persons
 ឈានាទិសង្កិលេសាទិញ្ញាណ : ញាណ​ដែល​ដឹង​អំពី​ចិត្ត​​សៅហ្មង ចិត្ត​ជ្រះ​ថ្លា ចិត្ត​​ចេញ​ចាក​ឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និង សមាបត្តិ ទាំង​ឡាយ​ — knowledge of defilement, cleansing and emergence in the cases of the meditations, liberations, concentrations and attainments
 បុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ : ញាណ​ដែល​អាច​រឭក​ភព​ដែល​ធ្លាប់​បាន​យក​កំណើត​ពី​អតីតជាតិ — knowledge of the remembrance of former existences
 ចុតូប្បាតញ្ញាណ : ញាណ​ដែល​អាច​ដឹង​នូវ​ចុតិ (ស្លាប់) និង ឧបត្តិ (កើត) នៃ​សត្វ​ទាំងឡាយ​ដែល​អន្ទោល​ទៅ​តាម​កម្ម - knowledge of the decease and rebirth of beings)
 អាសវក្ខយញ្ញាណ : ញាណ​ដែល​អាច​ដឹង​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​អាសវៈ​ (គ្រឿង​សៅហ្មង) ទាំង​ឡាយ — knowledge of the exhaustion of mental intoxicants)