ហ្គានីមេដ (ព្រះ​ច័ន្ទ): លក្ខណៈផ្ទៃ

លក្ខណៈផ្ទៃ 
សូមមើលផងដែរ៖ បញ្ជីលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រនៅលើ Ganymede

Ganymede ( មិថុនា 7 មិថុនា 2021)
រណ្ដៅ Tros ថតដោយ Juno នៅថ្ងៃទី 7 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2021។

រូបភាពយានអវកាស Galileo ពណ៌ដែលប្រសើរឡើង នៃអឌ្ឍគោលរបស់ Ganymede ។  កាំរស្មីដ៏លេចធ្លោរបស់រណ្ដៅ Tashmetum គឺនៅខាងស្តាំខាងក្រោម ហើយវាលធំនៃ Hershef នៅខាងស្តាំខាងលើ។ ផ្នែកមួយនៃងងឹត Nicholson Regio គឺនៅខាងឆ្វេងខាងក្រោម ចងនៅខាងស្តាំខាងលើដោយ Harpagia Sulcus ។

ផ្ទៃរបស់ Ganymede មាន albedo ប្រហែល 43 ភាគរយ។  ទឹកកកទឹកហាក់ដូចជាមានគ្រប់ទីកន្លែងនៅលើផ្ទៃរបស់វាជាមួយនឹងប្រភាគនៃ 50-90 ភាគរយ  ច្រើនជាងនៅក្នុង Ganymede ទាំងមូល។ វិសាលគម ជិតអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ បានបង្ហាញឱ្យឃើញពីវត្តមាននៃ ក្រុមស្រូបយក ទឹកកកទឹកខ្លាំង នៅចម្ងាយរលក 1.04, 1.25, 1.5, 2.0 និង 3.0 μm ។  ដី​ដែល​មាន​ចង្អូរ​ភ្លឺ​ជាង ហើយ​មាន​ធាតុ​ត្រជាក់​ជាង​ដី​ងងឹត។  ​​ការវិភាគនៃគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់ ជិតអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ និង កាំរស្មី UV ដែល ទទួលបានដោយ Galileo យានអវកាស និងពីការសង្កេតលើផែនដី បានបង្ហាញនូវវត្ថុធាតុផ្សេងៗដែលមិនមែនជាទឹក៖ កាបូនឌីអុកស៊ីត ស្ពាន់ធ័រឌីអុកស៊ីត និងអាច ស៊ី យ៉ា ណូ ហ្សែ ន អ៊ីដ្រូសែនស៊ុលហ្វាត និង សមាសធាតុសរីរាង្គ ផ្សេងៗ ។  លទ្ធផល Galileo បានបង្ហាញផងដែរនូវ ម៉ាញ៉េស្យូមស៊ុលហ្វាត (MgSO 4 ) និង សូដ្យូមស៊ុលហ្វាត (Na 2 SO 4 ) នៅលើផ្ទៃរបស់ Ganymede ។  អំបិលទាំងនេះអាចមានប្រភពចេញពីមហាសមុទ្រនៅក្រោមដី។ 
រណ្តៅភ្នំភ្លើង Gula និង Acelous (បាត) នៅក្នុងដីចង្អូរនៃ Ganymede ជាមួយនឹងការ ច្រានចេញ " ជើងទម្រ " និង កំពែង .
ផ្ទៃ Ganymedian albedo គឺ asymmetric ណាស់; អឌ្ឍគោលនាំមុខ  គឺភ្លឺជាងអឌ្ឍគោលបន្ទាប់។  នេះគឺស្រដៀងទៅនឹង Europa ប៉ុន្តែបញ្ច្រាសសម្រាប់ Callisto ។  អឌ្ឍគោលខាងក្រោយនៃ Ganymede ហាក់ដូចជាសំបូរទៅដោយស្ពាន់ធ័រឌីអុកស៊ីត។  ការចែកចាយកាបូនឌីអុកស៊ីតមិនបង្ហាញពី asymmetry អឌ្ឍគោលណាមួយទេ ទោះបីជាវាមិនត្រូវបានគេសង្កេតឃើញនៅជិតបង្គោលក៏ដោយ។  រណ្តៅប៉ះពាល់ នៅលើ Ganymede (លើកលែងតែមួយ) មិនបង្ហាញពីការបង្កើននូវកាបូនឌីអុកស៊ីត ដែលសម្គាល់វាពី Callisto ផងដែរ។ ឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីតរបស់ Ganymede ប្រហែលជាត្រូវបានបាត់បង់កាលពីអតីតកាល។ 

ផ្ទៃរបស់ Ganymede គឺជាការលាយឡំនៃប្រភេទដីពីរប្រភេទ៖ ចាស់ណាស់ ក្រហូង ខ្ពស់ តំបន់ងងឹត និងក្មេងជាង (ប៉ុន្តែនៅតែបុរាណ) តំបន់ស្រាលជាង ដែលសម្គាល់ដោយអារេធំទូលាយនៃចង្អូរ និងជួរ។ ផ្ទៃងងឹតដែលរួមមានប្រហែលមួយភាគបីនៃផ្ទៃ  មានដីឥដ្ឋ និងសារធាតុសរីរាង្គដែលអាចបង្ហាញពីសមាសធាតុនៃផលប៉ះពាល់ដែលផ្កាយរណប Jovian ទទួលស្គាល់។ 

យន្តការកំដៅដែលត្រូវការសម្រាប់ការបង្កើតដីដែលមានចង្អូរនៅលើ Ganymede គឺជាបញ្ហាដែលមិនអាចដោះស្រាយបាននៅក្នុង វិទ្យាសាស្ត្រភព ។ ទិដ្ឋភាពសម័យទំនើបគឺថា ដីមានចង្អូរភាគច្រើនជា tectonic នៅក្នុងធម្មជាតិ។  Cryovolcanism ត្រូវបានគេគិតថាបានដើរតួនាទីតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ប្រសិនបើមាន។  កងកម្លាំងដែលបណ្តាលឱ្យមានភាពតានតឹងខ្លាំងនៅក្នុង lithosphere ទឹកកក Ganymedian ចាំបាច់ដើម្បីចាប់ផ្តើមសកម្មភាព tectonic អាចត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹង ព្រឹត្តិការណ៍ កំដៅទឹក ជំនោរ កាលពីអតីតកាល ដែលអាចបណ្តាលមកពីនៅពេលដែលផ្កាយរណបឆ្លងកាត់តាមគន្លងគន្លងមិនស្ថិតស្ថេរ។ ការបត់បែននៃទឹកកកអាចនឹងធ្វើឱ្យផ្ទៃខាងក្នុងក្តៅ និងធ្វើឱ្យផ្ទៃ lithosphere មានការវិវឌ្ឍន៍នៃស្នាមប្រេះ និង ភាពច្របូកច្របល់ និងការ ចាប់យកភាព ខុសឆ្គង ដែលលុបបំបាត់ដីចាស់ និងងងឹតនៅលើ 70 ភាគរយនៃផ្ទៃ។  ការបង្កើតដីដែលមានចង្អូរក៏អាចភ្ជាប់ជាមួយនឹងការបង្កើតស្នូលដំបូង និងកំដៅជំនោរជាបន្តបន្ទាប់នៃផ្ទៃខាងក្នុងរបស់ Ganymede ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានការពង្រីកបន្តិចនៃ Ganymede ពី 1 ទៅ 6 ភាគរយដោយសារតែការ ផ្លាស់ប្តូរដំណាក់កាល នៅក្នុងទឹកកក និង ការពង្រីកកំដៅ ។  ក្នុងអំឡុងពេលការវិវត្តន៍ជាបន្តបន្ទាប់យ៉ាងជ្រៅ ទឹកក្ដៅ អាច កើនឡើងពីស្នូលទៅផ្ទៃ ដែលនាំទៅដល់ការខូចទ្រង់ទ្រាយនៃស្រទាប់ផ្ទៃទឹកនៃ lithosphere ។  កំដៅវិទ្យុសកម្ម នៅក្នុងផ្កាយរណបគឺជាប្រភពកំដៅបច្ចុប្បន្នដែលពាក់ព័ន្ធបំផុត ដែលរួមចំណែកដល់ជម្រៅមហាសមុទ្រ។ គំរូស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថា ប្រសិនបើ eccentricity នៃគន្លងគឺជាលំដាប់នៃរ៉ិចទ័រធំជាងបច្ចុប្បន្ន (ដូចដែលវាធ្លាប់មានកាលពីអតីតកាល) កំដៅជំនោរនឹងក្លាយជាប្រភពកំដៅដ៏សំខាន់ជាងកំដៅវិទ្យុសកម្ម។ 

រណ្តៅត្រូវបានគេឃើញនៅលើប្រភេទដីទាំងពីរប្រភេទ ប៉ុន្តែមានលក្ខណៈទូលំទូលាយជាពិសេសនៅលើដីងងឹត៖ វាហាក់ដូចជាឆ្អែតជាមួយនឹងរណ្ដៅដី ហើយបានវិវត្តន៍យ៉ាងទូលំទូលាយតាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍ផលប៉ះពាល់។  ដីដែលមានចង្អូរភ្លឺជាងមានលក្ខណៈពិសេសផលប៉ះពាល់តិចតួចជាច្រើន ដែលមានសារៈសំខាន់តិចតួចចំពោះការវិវត្តន៍នៃសំបកផែនដី។  ដង់ស៊ីតេនៃរណ្ដៅចង្អុលបង្ហាញពីអាយុ 4 ពាន់លានឆ្នាំសម្រាប់ដីងងឹត ស្រដៀងទៅនឹងតំបន់ខ្ពង់រាបនៃព្រះច័ន្ទ និងអាយុតិចជាងបន្តិចសម្រាប់ដីដែលមានចង្អូរ (ប៉ុន្តែតើក្មេងជាងនេះមិនប្រាកដទេ) ។  Ganymede ប្រហែលជាបានជួបប្រទះរយៈពេលនៃការធ្លាក់រណ្ដៅខ្លាំងកាលពី 3.5 ទៅ 4 ពាន់លានឆ្នាំមុនស្រដៀងទៅនឹងព្រះច័ន្ទ។ ប្រសិនបើជាការពិត ផលប៉ះពាល់ភាគច្រើនបានកើតឡើងនៅក្នុងសម័យនោះ ចំណែកឯអត្រារណ្ដៅដីមានតិចជាងតាំងពីពេលនោះមក។  រណ្តៅទាំងសងខាង និងត្រូវបានកាត់ដោយប្រព័ន្ធចង្អូរ ដែលបង្ហាញថាចង្អូរខ្លះមានលក្ខណៈបុរាណណាស់។ រណ្តៅ​រណ្ដៅ​តូចៗ​ដែល​មាន​កាំរស្មី​បញ្ចេញ​ចេញ​ក៏​អាច​មើល​ឃើញ​ដែរ។  រណ្ដៅ Ganymedian មានភាពលំអៀងជាងអ្នកដែលនៅលើឋានព្រះច័ន្ទ និងបារត។ នេះប្រហែលជាដោយសារតែធម្មជាតិទន់ខ្សោយនៃសំបកទឹកកករបស់ Ganymede ដែលអាច (ឬអាច) ហូរ ហើយដោយហេតុនេះធ្វើឱ្យការធូរស្រាល។ រណ្ដៅ​បុរាណ​ដែល​ធូរស្រាល​បាន​បាត់​ទៅ​ហើយ បន្សល់​ទុក​តែ​«​ខ្មោច​»​នៃ​រណ្ដៅ​ភ្នំ​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​ភ្នំភ្លើង ​បំផុត ​។ 

លក្ខណៈពិសេសដ៏សំខាន់មួយនៅលើ Ganymede គឺជាវាលទំនាបងងឹតមួយដែលមានឈ្មោះថា Galileo Regio ដែលមានចង្អូរផ្ចិត ឬរណ្តៅជាច្រើន ដែលទំនងជាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលនៃសកម្មភាពភូមិសាស្ត្រ។ 

Ganymede ក៏មានមួករាងប៉ូលផងដែរ ដែលទំនងជាមានទឹកកក។ សាយសត្វលាតសន្ធឹងដល់រយៈទទឹង 40°។  មួកប៉ូលទាំងនេះត្រូវបានគេមើលឃើញជាលើកដំបូងដោយ យានអវកាស Voyager ។ ទ្រឹស្ដីស្តីពីការបង្កើតមួករួមមានការផ្លាស់ប្តូរទឹកទៅកាន់រយៈទទឹងខ្ពស់ជាង និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៃទឹកកកដោយប្លាស្មា។ ទិន្នន័យ​ពី Galileo បង្ហាញ​ថា​ព័ត៌មាន​ក្រោយ​មក​គឺ​ត្រឹមត្រូវ។  វត្តមាននៃវាលម៉ាញេទិកនៅលើ Ganymede បណ្តាលឱ្យមានការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើភាគល្អិតដែលមានបន្ទុកកាន់តែខ្លាំងទៅលើផ្ទៃរបស់វានៅក្នុងតំបន់ប៉ូលដែលមិនការពារ។ បនា្ទាប់មក ការបែកខ្ចាត់ខ្ចាយនាំទៅរកការចែកចាយឡើងវិញនៃម៉ូលេគុលទឹក ដោយសាយសត្វធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់តំបន់ត្រជាក់ជាងក្នុងតំបន់ក្នុងតំបន់ប៉ូល ។ 

រណ្តៅភ្នំភ្លើងមួយឈ្មោះ អាណាត ផ្តល់នូវចំណុចយោងសម្រាប់វាស់រយៈបណ្តោយនៅលើ Ganymede ។ តាមនិយមន័យ Anat គឺនៅរយៈបណ្តោយ 128°។  រយៈបណ្តោយ 0° ប្រឈមមុខនឹងភពព្រហស្បតិ៍ ហើយបើមិនបានបញ្ជាក់ទេ រយៈបណ្តោយកើនឡើងឆ្ពោះទៅទិសខាងលិច។