អ៊ីវ រ៉ាមូស: មុនសង្រ្គាម លោកអភិបាល​ព្រះសហគមន៍​កាតូលិក ដែលក្មេងជាងគេនៅលើពិភពលោក

មុនសង្រ្គាម លោកអភិបាល​ព្រះសហគមន៍​កាតូលិក ដែលក្មេងជាងគេនៅលើពិភពលោក  
នៅ​ពេល​មក​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា លោក​បាន​សិក្សា​ភាសា​ខ្មែរ និង​វៀតណាម​នៅ បាណាម Banam ហើយ​បន្ទាប់​មក​នៅ​ព្រះវិហារ​សន្ត​សិលា និង​សន្តប៉ូល  Saint-Pierre-et-Saint-Paul (Xom Bien) ក្នុង​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦០ លោក​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​សាស្រ្តាចារ្យ​នៅ​ទេវវិទ្យាល័យ នៃ​ក្រុង​សៃហ្គន មុន​ពេល​ផ្លាស់​មក​បង្រៀន​នៅ​អនុ​ទេវវិទ្យាល័យ​ក្នុង​ក្រុង​ភ្នំពេញ​នៅ​ឆ្នាំ​បន្ទាប់។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦២ លោក​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ឲ្យ​ទៅ​បង្រៀន​រយៈ​ពេល​ខ្លី នៅ​ទេវវិទ្យាល័យ​នៃ​ក្រុម​សាសន​ទូត​ក្រៅ​ប្រទេស​នា​ក្រុង​ប៉ារី​នៅ​ប៊ីវីប្រេស។

នៅ​ថ្ងៃទី​១២ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៦២ សម្តេច​ប៉ាប​បាន​ជ្រើស​តាំង​លោក​ជា​អភិបាល​ព្រះសហគមន៍​កាតូលិក​កម្ពុជា ភូមិភាគ​ភ្នំពេញ ដែល​មាន​អាសនៈ​ក្នុង​ភូមិភាគ​ពីស៊ីតា (Titular See of Pisita) ពេល​នោះ​លោក​មាន​វ័យ​ត្រឹម​តែ​៣៥​ឆ្នាំ។ លោក​ទទួល​អគ្គ​សញ្ញា​តែងតាំង​ជា​អភិបាល​ព្រះសហគមន៍​ភូមិភាគ​ភ្នំពេញ នៅ​ថ្ងៃទី​២៤ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៩៦៣ ដោយ​លោក​អភិបាល រ៉ាបាឡង់ នៅ​ក្នុង​ព្រះវិហារ​របស់​ទេវវិទ្យាល័យ​សាសន​ទូត​ក្រៅ​ប្រទេស​នា​ក្រុង​បារីស ។

លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​មហា​សន្និបាត​វ៉ាទីកង់​ទី​២ នៅ​វគ្គ​ទី​២ ទី​៣ និង​ទី​៤។ លោក​គឺ​ជា​អភិបាល​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​អភិបាល​១២​អង្គ ដែល​បាន​ចូល​រួម​អបអរសាទរ​ខួប​លើក​ទី​៥០​នៃ​មហា​សន្និបាត​វ៉ាទីកង់​ទី​២ ដែល​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​សម្តេច​ប៉ាប បេណេឌីក ទី​១៦ នៅ​ទីក្រុង​រ៉ូម កាល​ពី​ថ្ងៃទី​២២ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១២ ក្នុង​ពេល​មហា​សន្និបាត​ក្រុម​លោក​អភិបាល​ទូទាំង​ពិភព​លោក​ស្តី​អំពី «ការ​ប្រកាស​ដំណឹង​ល្អ» ។

នៅ​ក្នុង​មហា​សន្និបាត​វ៉ាទីកង់​ទី​២ លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស បាន​ជួប​លោក​អភិបាល​ព្រះសហគមន៍​ពីរ​រូប​មក​ពី​ប្រទេស​ឡាវ គឺ​លោក​អភិបាល អាណូដ៍  (Arnaud) និង​លោក​អភិបាល លូសដ្រែត៍ (Loosdret)។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៨ លោក​បាន​បង្កើត​សភា​លោក​អភិបាល​ព្រះសហគមន៍​ឡាវ-កម្ពុជា (CELAC) ដែល​ជួប​ប្រជុំ​គ្នា​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ម្តង​ប្រជុំ​នៅ​ប្រទេស​ឡាវ​ម្តង​ប្រជុំ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៧៤។ ប៉ុន្តែ ការ​ជួប​ប្រជុំ​នេះ​ត្រូវ​ផ្អាក ចាប់​តាំង​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្លាក់​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៩២។

លោក​អភិបាល​វ័យ​ក្មេង ពេល​ដែល​ត្រឡប់​មក​ពី​មហា​សន្និបាត​វ៉ាទីកង់​ទី​២ គឺ​ពោរពេញ​ដោយ​ភាព​រីករាយ។ ជា​ដំបូង​បង្អស់ លោក​ឈ្វេង​យល់​អំពី​ស្ថានភាព​បេសកកម្ម​នៅ​កម្ពុជា។ លោក​បាន​អញ្ជើញ​លោក​បូជាចារ្យ ប៊ូឡាដ៍ (Boulard) អ្នក​ជំនាញ​សង្គម​វិទូ ជាតិ​បារាំង​ដ៏​ល្បី​ឈ្មោះ ដើម្បី​កំណត់​បញ្ហា​ប្រឈម​នានា ក្នុង​កិច្ចការ​ព្រះសហគមន៍​នៅ​កម្ពុជា និង​ឈ្វេង​យល់​អំពី​គម្លាត​រវាង​ព្រះសហគមន៍​នៅ​តាម​ជនបទ ដែល​ផ្តោត​សំខាន់​ទៅ​លើ​ជនជាតិ​ភាគ​តិច និង​ពី​ស្ថានភាព​ប្រទេស​មួយ​ដែល​មាន​នគរូបនីយកម្ម​ពេញលេញ និង​ការ​ដឹកនាំ​ដោយ​គោល​នយោបាយ​ជាតិ​និយម។

លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស បាន​ដាក់​ចេញ​វិធាន​ការ​ពិសេស ដោយ​គោរព​តាម​ស្មារតី​នៃ​មហា​សន្និបាត​វ៉ាទីកង់​ទី​២ អំពី​ការ​ប្រារព្ធ​ពិធី​បុណ្យ (Sacrosanctum Concilium) ដោយ​ស្នើ​សុំ​ឱ្យ​បូជាចារ្យ​ធ្វើ​ពិធី​បុណ្យ​ជា​ភាសា​ជាតិ។ វិធាន​ការ​នេះ ពិត​ជា​មាន​អត្ថន័យ​នៅ​ផ្លាស់ប្តូរ​ទំនៀម​ទម្លាប់ ដែល​មាន​តាំង​ពី​សម័យ​កាល​លោក​អភិបាល មីស្ស (Miche)។ លោក​បាន​ឲ្យ​លោក​បូជាចារ្យ​ដែល​មក​ថ្មី​ត្រូវ​រៀន​ភាសា​ខ្មែរ ជំនួស​ភាសា​វៀតណាម (១៩៦៦)។ លើល​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត មាន​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​មួយ​ចំនួន​បាន​បក​ប្រែ​ពិធី​បុណ្យ​អភិបូជា​មក​ជា​ភាសា​ខ្មែរ។ ការងារ​បក​ប្រែ​ព្រះគម្ពីរ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​នៅ​ពេល​នោះ។

សភា​ក្រុម​លោក​អភិបាល​ព្រះសហគមន៍​ឡាវ-កុម្ពុជា CELAC ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​បើក​ទូលាយ​ទ្វារ​ព្រះសហគមន៍ ដើម្បី​ស្វែង​រក​យល់​អំពី​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា។ សន្និបាត​មួយ​បាន​រៀបចំ​ឡើង សម្រាប់​លោក​បូជាចារ្យ បព្វជិត​បព្វជិតា និង​គ្រហស្ថ ក្នុង​បំណង​បំភ្លឺ​ដល់​សាសន​ទូត​ទាំង​អស់ ដើម្បី​មើល​ឃើញ​យ៉ាង​ច្បាស់ ចំពោះ​ស្ថានភាព​របស់​បងប្អូន​ឯទៀតៗ​មិន​ទាន់​ជឿ​លើ​គ្រីស្ត​សាសនា ដែល​នៅ​ក្នុង​បេសកកម្ម​ប្រកាស​ដំណឹង​ល្អ​របស់​ពួក​គេ។

ក្នុង​អំឡុង​ទសវត្ស​១៩៥០ និង​១៩៦០ មាន​យុវជន​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​បាន​ទទួល​អគ្គ​សញ្ញា​ជា​បូជាចារ្យ បន្តិច​ម្តងៗ​លោក​អភិបាល រ៉ាមូស បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អស់​លោក​បំពេញ​មុខងារ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ និង​ណែនាំ​ព្រះសហគមន៍។ ដោយសារ​ចំណុច​នេះ​ហើយ លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស បាន​ស្នើ​ទៅ​ក្រុង​រ៉ូម​ដើម្បី​ចែក​ព្រះសហគមន៍​ភូមិភាគ​ភ្នំពេញ​ជា​បី​ផ្នែក ហើយ​នៅ​ថ្ងៃទី​២៦ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៦៨ សន្ត​អសនៈ​បាន​បង្កើត ព្រះសហគមន៍​ភូមិភាគ​បាត់ដំបង និង​ព្រះសហគមន៍​ភូមិភាគ​កំពង់ចាម។ សន្ត​អសនៈ បាន​ជ្រើស​តាំង​លោក​ឪពុក​ជាតិ​កម្ពុជា ប៉ូល ទេព អ៊ីមសុត្ថា ជា​អភិបាល​ព្រះសហគមន៍​ភូមិភាគ​បាត់ដំបង និង​លោក​ឪពុក អនដ្រេ ឡឺស៊ូអេហ្វ (André Lesouëf) ជា​អភិបាល​ព្រះសហគមន៍​ភូមិភាគ​កំពង់ចាម។ ប៉ុន្តែ ដោយសារ​ខ្វះ​បូជាចារ្យ​ខ្មែរ គឺ​មិន​អាច​ផ្ទេរ​សិទ្ធិ​ទាំង​ស្រុង ទៅ​បូជាចារ្យ​ជនជាតិ​ខ្មែរ ដើម្បី​ណែនាំ​ព្រះសហគមន៍​នោះ​បាន​ទេ។

លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស បាន​សម្រេច​ចិត្ត​បង្កើត​ទេវ​វិទ្យាល័យ​មួយ​នៅ​ជ្រោយចង្វារ ទល់​មុខ​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ ក្នុង​គោល​បំណង​ដើម្បី​អប់រំ​យុវជន​ឱ្យ​កា្លយ​ជា​គង្វាល​ថ្មី នៅ​ក្នុង​ព្រះសហគមន៍​កម្ពុជា ហើយ​ក៏​ស្រប​ពេល​ដែល​មាន​សភាពការណ៍​តានតឹង​ខ្លាំង​នៅ​វៀតណាម​ខាង​ត្បូង​ផង​ដែរ។

លោក​អភិបាល​បាន​តែងតាំង​លោក​ឪពុក វ៉ាំងសង់ រ៉ូលីន  និង​លោក​ឪពុក អេមីល ដេតម្ប ជា​សាស្រ្តាចារ្យ ហើយ​លោក​បាន​ណែនាំ​និស្សិត​ទេវវិទ្យាល័យ​ទាំង​អស់ ទៅ​តាម​សភាពការណ៍​ជាក់​ស្តែង​របស់​កម្ពុជាក្នុង​អំឡុង​ឆ្នាំ​១៩៦៨​-​១៩៦៩ ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​សេចក្តី​ណែនាំ​របស់​សភា​លោក​អភិបាល​ឡាវ​-​កម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ ដោយសារ​ស្ថានភាព​នយោបាយ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ប្រែប្រួល នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧០​ទេវវិទ្យាល័យ​នេះ​មិន​អាច​ដំណើរ​ការ​បាន​ឡើង​វិញ​ឡើយ។

នៅ​ពេល​ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្លាក់​ក្នុង​សង្រ្គាម​ស៊ីវិល ជនជាតិ​វៀតណាម​ទាំងអស់​ត្រូវ​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៧០។ គ្រីស្ត​បរិស័ទ​កាតូលិក​មាន​ជាង​៦៥០០០​នាក់ នៅ​សល់​តែ​ប្រមាណ​៧០០០​នាក់ ហើយ​ដូន​ជី​កាតូលិក​ចំនួន​ប្រមាណ​១៨៥​នាក់ នៅ​សល់​តែ​ពីរ​បី​នាក់ ដែល​បន្ត​រស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ដូន​ជី​ទាំង​នោះ​ភាគ​ច្រើន​បាន​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​របប​ប៉ុល​ពត។

លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​សកម្មភាព​សាសន​ទូត​នានា​ត្រូវ​គាំង។ លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស ក្នុង​គ្រា​នោះ​បាន​បដិសេធ​ទទួល​ជំនួយ​ពី​អង្គការ ACRS ដើម្បី​កុំ​ព្រះសហគមន៍​មាន​មុខ​ជា​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល។ ប៉ុន្តែ លោក​ក៏​មិន​ចូល​រួម​ជា​មួយ​ជំរុំ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ជំរុំ​ទាំង​ពីរ​ដែរ។

ការ​វាយ​សម្រុក​ចុង​ក្រោយ​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម​ចូល​រាជធានី​ភ្នំពេញ នៅ​ថ្ងៃទី​០១ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៧៥ បាន​បង្ខំ​ឱ្យ​សាសន​ទូត​ទាំង​អស់​រិះ​គិត​អំពី​អនាគត​ព្រះសហគមន៍​កាតូលិក​នៅ​កម្ពុជា។ លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស បាន​អញ្ជើញ​សាសន​ទូត​ទាំង​អស់​ដែល​នៅ​សល់​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​សម្រេច​ចិត្ត​ថា តើ​ត្រូវ​ចាក​ចេញ​តាម​យន្តហោះ​ជម្លៀស​ចុង​ក្រោយ ឬ​ក៏​ស្នាក់​នៅ? រូប​លោក​ផ្ទាល់​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​បន្ត​ស្នាក់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា រួម​ជា​មួយ​លោក​ឪពុក រ៉ូប៊ែរ វឺណេ លោក​ឪពុក អេមីល ដេតម្ប និង​លោក​ឪពុក ហ្វ្រង់ស្វ័រ ប៉ុងសូដ៍ ជា​បូជាចារ្យ​នៃ​ក្រុម​សាសន​ទូត​ក្រៅ​ប្រទេស​នា​ក្រុង​ប៉ារីស។

នៅ​ដើម​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៩៧៥ លោក​បាន​អញ្ជើញ​លោក​ឪពុក យ៉ូសែប ឆ្មារ សាឡាស ដែល​សិក្សា​នៅ​ប្រទេស​បារាំង ឲ្យ​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​បន្ទាន់ ហើយ​លោក​អភិបាល​បាន​ទទួល​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​ទីក្រុង​រ៉ូម ដើម្បី​តែងតាំង​លោក យ៉ូសែប ឆ្មារ សាឡាស ជា​អភិបាល​ឧបត្ថម្ភកៈ​នៃ​ព្រះសហគមន៍​កាតូលិក ភូមិភាគ​ភ្នំពេញ ដើម្បី​កុំ​ឱ្យ​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​គ្មាន​អ្នក​គង្វាល ព្រោះ​ដឹង​ច្បាស់​ថា​គ្រប់​សាសន​ទូត​ទាំង​អស់​នឹង​ត្រូវ​ស្លាប់ ឬ​នឹង​ត្រូវ​បណ្តេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា។

នៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី​១៤ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥ លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស បាន​ប្រារព្ធ​អគ្គ​សញ្ញា​តែង​តាំង​លោក យ៉ូសែប ឆ្មារ សាឡាស ជា​អភិបាល​ព្រះសហគមន៍ នៅ​ព្រះសហគមន៍​ខ្មែរ​ព្រះវិហារ​ព្រះមាតា​រាជធានី​ភ្នំពេញ ដែល​មាន​តែ​លោក​អភិបាល អន់ដ្រេ ឡឺស៊ូអេហ្វ ចូល​រួម​ជា​មួយ​លោក ក្រោម​សន្ធឹក​នៃ​គ្រាប់​រ៉ុក​កែត​ផ្លោង​ចូល​ក្រុង​ភ្នំពេញ។