navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អ៊ីរ៉ាក់: ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងអនាម័យ

ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងអនាម័យ
thumb|A reservoir in the Samawa desert Southern Iraq

ការផ្គត់ផ្គង់ទឹកនិងអនាម័យនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់មានគុណភាពអប់ខ្លាំង។ សង្គ្រាមបីទសវត្សរួមជាមួយការយល់ដឹងពីបរិស្ថានតិចតួចបានបំផ្លាញប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងធនធានទឹករបស់អ៊ីរ៉ាក់។
បរិមាណទឹកច្រើនត្រូវបានខ្ជះខ្ជាយក្នុងកំឡុងពេលផលិតកម្ម។
អ៊ីរ៉ាក់: ប្រជាសាស្ត្រ

ប្រជាសាស្ត្រ

thumb|Population pyramid

ក្រុមជនជាតិ

មនុស្សប្រហែល 20.000 នាក់រស់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ភាគខាងត្បូង។

ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់មានសហគមន៍ជនជាតិ Chechen 2.500 នាក់។ នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់អាហ្វ្រូអ៊ីរ៉ាក់មានសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចអ៊ីរ៉ាក់ដែលជាកេរដំណែលនៃទាសភាពដែលបានអនុវត្តនៅក្នុង Caliphate អ៊ីស្លាមដែលចាប់ផ្តើមពីការបះបោរ Zanj នៃសតវត្សទី 9 និងតួនាទីរបស់បាស៊្រាជាច្រកសំខាន់មួយ។</ref> It is the most populous country in the Arabian Plate.

សាសនា

វាក៏មានប្រជាជនជនជាតិភាគតិចដែលមានជនជាតិដើមភាគតិចតូចៗនៅទីក្រុង Mandalay, Shabaks, Yarsan និង Yezidis ។ មុនឆ្នាំ 2003 ចំនួនរបស់ពួកគេរួមគ្នាអាចមានចំនួន 2 លាននាក់ភាគច្រើនគឺយ៉ាសានដែលជាសាសនាមិនមែនសាសនាអ៊ីស្លាមដែលមានឫសគល់នៅក្នុងសាសនាមុនអ៊ីស្លាមនិងសាសនាមុនគ្រិស្តសាសនា។ មានរបាយការណ៍នៃការផ្លាស់ប្តូរជាង 100.000 នាក់ទៅ Zoroastrian ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ។ សហគមន៍ជ្វីហ្វអ៊ីរ៉ាក់ដែលមានចំនួនប្រហែល 150.000 នាក់នៅឆ្នាំ 1941 ស្ទើរតែបានចាកចេញពីប្រទេស។

សុខាភិបាល

នៅក្នុងឆ្នាំ 2010 ការចំណាយលើការថែទាំសុខភាពមានចំនួន 6,84% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេស។ ក្នុងឆ្នាំ 2008 មានគ្រូពេទ្យចំនួន 6,96 នាក់និងគិលានុបដ្ឋាយិកា 13,92 ក្នុងប្រជាជន 10,000 នាក់។ អាយុកាលជាមធ្យមក្នុងឆ្គឺ 68.49 ឆ្នាំ។ ក្នុងឆ្នាំ 2010 គឺ 65.13 ឆ្នាំសំរាប់បុរសនិង 72.01 ឆ្នាំសំរាប់នារី។ នេះគឺជាការធ្លាក់ចុះពីអាយុកាលខ្ពស់បំផុតដែលមានអាយុកាល 71.31 ឆ្នាំក្នុងឆ្នាំ 1996 ។
id=14290 |archivedate=2007-07-17 |date=January 8, 2007 |deadurl=yes |df= }}</ref>

ការអប់រំ

មុនពេលដែលប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់បានប្រឈមនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីអង្គការសហប្រជាជាតិវាមានប្រព័ន្ធការអប់រំអារ៉ាប់ប្រកបដោយភាពជោគជ័យនិងជោគជ័យរួចទៅហើយ។ 

កីឡា

បាល់ទាត់គឺជាកីឡាដ៏មានប្រជាប្រិយបំផុតនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។ បាល់ទាត់គឺជាកត្តារួបរួមគ្នាដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ក្រោយពីសង្គ្រាមនិងភាពចលាចលជាច្រើនឆ្នាំ។ កីឡាបាល់បោះការហែលទឹកហែលទឹកការលើកកម្ពស់ការហាត់ប្រាណការប្រដាល់ជើងឯកប្រដាល់និងកីឡាវាយកូនបាល់ក៏ជាកីឡាដ៏មានប្រជាប្រិយផងដែរ។
អ៊ីរ៉ាក់: ក្រុមជនជាតិ

ក្រុមជនជាតិ

មនុស្សប្រហែល 20.000 នាក់រស់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ភាគខាងត្បូង។

ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់មានសហគមន៍ជនជាតិ Chechen 2.500 នាក់។ នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់អាហ្វ្រូអ៊ីរ៉ាក់មានសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចអ៊ីរ៉ាក់ដែលជាកេរដំណែលនៃទាសភាពដែលបានអនុវត្តនៅក្នុង Caliphate អ៊ីស្លាមដែលចាប់ផ្តើមពីការបះបោរ Zanj នៃសតវត្សទី 9 និងតួនាទីរបស់បាស៊្រាជាច្រកសំខាន់មួយ។</ref> It is the most populous country in the Arabian Plate.
អ៊ីរ៉ាក់: សាសនា

សាសនា

វាក៏មានប្រជាជនជនជាតិភាគតិចដែលមានជនជាតិដើមភាគតិចតូចៗនៅទីក្រុង Mandalay, Shabaks, Yarsan និង Yezidis ។ មុនឆ្នាំ 2003 ចំនួនរបស់ពួកគេរួមគ្នាអាចមានចំនួន 2 លាននាក់ភាគច្រើនគឺយ៉ាសានដែលជាសាសនាមិនមែនសាសនាអ៊ីស្លាមដែលមានឫសគល់នៅក្នុងសាសនាមុនអ៊ីស្លាមនិងសាសនាមុនគ្រិស្តសាសនា។ មានរបាយការណ៍នៃការផ្លាស់ប្តូរជាង 100.000 នាក់ទៅ Zoroastrian ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ។ សហគមន៍ជ្វីហ្វអ៊ីរ៉ាក់ដែលមានចំនួនប្រហែល 150.000 នាក់នៅឆ្នាំ 1941 ស្ទើរតែបានចាកចេញពីប្រទេស។
អ៊ីរ៉ាក់: សុខាភិបាល

សុខាភិបាល

នៅក្នុងឆ្នាំ 2010 ការចំណាយលើការថែទាំសុខភាពមានចំនួន 6,84% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេស។ ក្នុងឆ្នាំ 2008 មានគ្រូពេទ្យចំនួន 6,96 នាក់និងគិលានុបដ្ឋាយិកា 13,92 ក្នុងប្រជាជន 10,000 នាក់។ អាយុកាលជាមធ្យមក្នុងឆ្គឺ 68.49 ឆ្នាំ។ ក្នុងឆ្នាំ 2010 គឺ 65.13 ឆ្នាំសំរាប់បុរសនិង 72.01 ឆ្នាំសំរាប់នារី។ នេះគឺជាការធ្លាក់ចុះពីអាយុកាលខ្ពស់បំផុតដែលមានអាយុកាល 71.31 ឆ្នាំក្នុងឆ្នាំ 1996 ។
id=14290 |archivedate=2007-07-17 |date=January 8, 2007 |deadurl=yes |df= }}</ref>
អ៊ីរ៉ាក់: ការអប់រំ

ការអប់រំ

មុនពេលដែលប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់បានប្រឈមនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីអង្គការសហប្រជាជាតិវាមានប្រព័ន្ធការអប់រំអារ៉ាប់ប្រកបដោយភាពជោគជ័យនិងជោគជ័យរួចទៅហើយ។
អ៊ីរ៉ាក់: កីឡា

កីឡា

បាល់ទាត់គឺជាកីឡាដ៏មានប្រជាប្រិយបំផុតនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។ បាល់ទាត់គឺជាកត្តារួបរួមគ្នាដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ក្រោយពីសង្គ្រាមនិងភាពចលាចលជាច្រើនឆ្នាំ។ កីឡាបាល់បោះការហែលទឹកហែលទឹកការលើកកម្ពស់ការហាត់ប្រាណការប្រដាល់ជើងឯកប្រដាល់និងកីឡាវាយកូនបាល់ក៏ជាកីឡាដ៏មានប្រជាប្រិយផងដែរ។
អ៊ីរ៉ាក់: តំណ​ភ្ជាប់​ក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ក្រៅ

រដ្ឋាភិបាល
 ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ាក់ 
 គណៈរដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីរ៉ាក់

ព័ត៌មាន​ទូទៅ
 
 Iraq Corruption Profile from the Business Anti-Corruption Portal
 
 ពាក្យគន្លឹះ៖ អ៊ីរ៉ាក់ ពីវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ (RFI)

 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការប្រទេសនាំចេញប្រេងកាត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី
អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia): អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia)

អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia)

អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia) គឺជាការដាក់រួមបញ្ចូលគ្នានៃទ្វីបដ៏ធំល្វឹងល្វើយរវាងទ្វីបអ៊ីរ៉ុប និង ទ្វីបអាស៊ីជាមួយការយល់ព្រមទីបំផុតគេបានដាក់ទ្វីបទាំង​ពីរ​បញ្ចូល​គ្នាតែមួយ។ ដំបន់ទាំងពីរនេះ ស្ថិតនៅភាគខាងជើងនិងខាងកើតនៃអឌគោល។ អ៊ីរ៉ាស៊ីនេះលាតសន្ធឹងពីភាគខាងលិច ទៅភាគខាងកើត ពី​មហា​សមុទ្រ អាត្លង់ទិច ទៅ មហាសមុទ្រ បាស៊ីភិច។ ភាគខាងជើងចាប់ពីប្រទេសរ៉ូស៊ី(Russis) និង ស្កាឌីណាវី (Scandinavia) មកទល់​នឹង មហាសមុទ្រអាក់ទិច ហើយភាគខាងត្បួង មានព្រំប្រទល់ជាមួយនឹងទ្វីបអាហ្វ្រិច ដោយសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ(Mediterranean) និង សមុទ្រ (Indian)ដែលជាអ្នកបែងចែងរវាងទ្វីបអ៊ីរ៉ុប និង ទ្វីបអាស៊ីដែលជាទ្វីបពីរខុសពីគ្នា ទាំងប្រវត្តិសាស្ដ្រ ទំនៀមទំលាប និង ស្ថាបត្យកម្មផ្សេងៗ ជា​មួយ​នឹងការមិនច្បាស់លាស់រវាងការបំបែកនៃធម្មជាតិ របស់ទ្វីបទាំងពីរ ដូចនេះនៅក្នុងតំបន់នៃពិភពលោក អ៊ីរ៉ាស៊ី ជាទ្វីប​មួយដែលចាត់ចូលជាទ្វីប​ធំ​ទាំង​ ៥ឬ៦។

អ៊ីរ៉ាស៊ីមានផ្ទៃដីប្រហែល ប្រមាណ ៥២,៩៩០,០០០ គីឡូម៉ែតការ៉េ ត្រូវជា(២០,៤៦០,០០០ sq mi) ប្រហែល ៣៦.២% នៃផ្ទៃដីសរុបរបស់​ផែន​ដី។ នៅលើទ្វីបនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ៤.៦ រយលាន នឹង ប្រមាណ ៧២.៥% នៃប្រជាជនទាំងអស់នៅលើផែនដី។ មនុស្សដែលមក​តាំង​នៅ​អ៊ីរ៉ាស៊ី​ដំបូងគឺមកពី អាហ្វ្រិច តាំងពី ៦០,០០០ ទៅ ១២៥.០០០ ឆ្នាំកន្លងមកហើយ។
អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia): សេចក្ដីសង្ខេប

សេចក្ដីសង្ខេប 
តាមភូមិសាស្ដ្រ អ៊ីរ៉ាស៊ី គីជាកោះតែឯងមួយ បើតាមការគិតទៅ អ៊ីរ៉ុប និង អាស៊ីជាទ្វីបផ្សេងៗគ្នា បើ ត្រលប់ទៅមើលកាលពីមុន ភូមិសាស្ដ្រ​កំណត់​ព្រំដែននៃទ្វីបទាំងពីដោយជួរភ្នំ អ៊ូរ៉ាល់ (Ural) និង ជួរភ្នំ កាអូកាស៊ូ (Caucasus)។ អ៊ីរ៉ាស៊ីមានទំនាក់ទំនងជាមួយ អាហ្វ្រិច ដោយ​ព្រែកស៊ូស(Suez) ហើយពេលខ្លះអ៊ីរ៉ាស៊ី បានបញ្ចូលជាមួយនឹងអាហ្វ្រិក បង្កើតបានជាទ្វីបដ៏អស្ចារ្យមួយ ដែលគេហៅថា អាហ្វ្រូ អ៊ីរ៉ាស៊ី (Afro-Eurasis)។ អ៊ីរ៉ាស៊ីមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ៥រយលាននាក់ លើសពី៧៥.៥%នៃប្រជាជនលើពិភពលោក ដោយ ៦០%នៅអាស៊ី និង ១២.៥% នៅ អ៊ីរ៉ុប។
អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia): ប្រវត្តិសាស្ដ្រ

ប្រវត្តិសាស្ដ្រ 
អ៊ីរ៉ាស៊ី បានក្លាយជាកន្លែងទទួលភ្ញៀវជាច្រើនដែលមានអរីយធម៌រីកចម្រើន ដែលរួមបញ្ចូលអ្នកដែលរស់នៅមេសូប៉ូតាម៉ង់ (Mesopotamia) និង អ៊ីនដាស់ វ៉ាលេយ (Indus Valley)។ ចារីត ឌីម៉ូន (Jared Diamond) នៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ Guns, Germs and Steel បានធ្វើឲ្យ​អ៊ីរ៉ាស៊ីមានភាពលេចធ្លោជាងគេនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ដ្រពិភពលោក នូវអាណាចក្រដែលមានតែមួយ នៅភាគខាងកើតឈាងខាងលិច និង កាជួប​ប្រទះ​​នូវ​សត្វក្នុងអ៊ីរ៉ាស៊ី ព្រមទាំងរុក្ខជាតិដែលផ្សាំងនឹងស្ថានភាពសមរម្យមួយ។ គាត់បានបញ្ចូល អាហ្វ្រិចខាងត្បូង ទៅក្នុង​អត្ថន័យនៃអ៊ីរ៉ាស៊ីរបស់​គាត់​ព្រោះតែវាមានភាពស្រដៀងគ្នានៃ អាកាសធាតុ និង ប្រជាជន។
ផ្លូវសូត្រ ជាសញ្ញានៃអាជីវកម្មមួយ និងជាទំនៀមទំលាប់ នៃការផ្លាស់ប្ដូរទំនៀមទំលាប់របស់អ៊ីរ៉ាស៊ីតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រ និង បានបង្កើតប្រជាប្រិយ​ភាព​រឹត​តែ​ខ្លាំងទៅលើអ៊ីរ៉ាស៊ី។ នៅលើទសវត្សរ៍ថ្មី គំនិតនៃប្រវត្តិសាស្ដ្រនៃអ៊ីរ៉ាស៊ីបានអភិវឌ្ឍន៍ជាមួយ បំណង់នៃការស្វែងរកឬសគល់នៃ ទំនៀម​ទំលាប់​ និង ភាសាវិទ្យានៅអ៊ីរ៉ុប ហើយមានទំនាក់ទំនងគ្នានឹង ទំនៀមទំលាប់នៅអាស៊ីតាំងពិបុរាណកាល។វាមានការ​ពិចារណាជាយូណាស់​មក​ហើយ។
អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia): ភូមិសាស្ដ្រ

ភូមិសាស្ដ្រ

អ៊ីរ៉ាស៊ីទំនងជាង ៣៧៥ ទៅ ៣២៥ លានឆ្នាំកន្លងមកហើយជាមួយការរួបរួមនៃ ស៊ីបើរី (ដែជាទ្វីបទីទៃពីគ្នា) កាស្សាស្ថានៀ (Kazakhstania) និង បាlទិខា (Baltica) ដែលចូលជាមួយ ឡរេនធៀ (Laurentia) អាមេរិកខាងជើងបច្ចុប្បន្ន ទៅជា អ៊ីរ៉ាមើរីខា (Eruamerica)។ 
បាន​បុកទង្គិចជាមួយឆ្នេររបាស់ស៊ីបើរីខាងត្បូង
អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia): នយោបាយ

នយោបាយ

តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៦មករៀងរាល់ពេលពីរឆ្នាំ មានការជួបគ្នានៃប្រទេសនៅទ្វីបអាស៊ីនឹងប្រទេសនៅទ្វីបអ៊ីរ៉ុប  ដូចជាកាប្រជុំ អាស៊ី-អ៊ីរ៉ុប (ASEM)។ប្រវត្តិ​នៃការបែងចែកទ្វីបអាស៊ីនិងទ្វីបអ៊ីរ៉ុប
តាំងពីបុរាណ ប្រទេសក្រិចបានចែកថ្នាក់នៅអ៊ីរ៉ុប (បានបែកចេញពីទេវកថាវិទ្យា មិនជឿជំនឿ នៃ ម្ចាស់ក្សត្រីអ៊ីរ៉ុប) នឹងអាស៊ី (បានបែកចេញ ពីអាស៊ី ស្ដ្រីម្នាក់ក្នុងទេវកថាវិទ្យារបស់ក្រិច) ដែលអាចបែកចែកដែនដីគ្នា។ ជាកន្លែងដែលគូសបន្ទាត់បែងចែករវាងសាសនាពី ដែលនៅតែបន្តរ​ជជែក​គ្នា​ពីបញ្ហានេះរហូត។ ជាពិសេសទោះបីជាមានគូម៉ា មានីច ឌីផ្រេសិន(Kuma-Manych Depression)ឬជួរភ្នំកាអូកាស៊ូ​(Caucasus)​ជាព្រំដែនក៏ដោយ ក៏នៅព្រំប្រទល់ខាងត្បូងនៅតែមានការប្រកែកគ្នា។ បើពិនិត្យមើលឲ្យសព្វគ្រប់មក តាំងពីភ្នំ អ៊ីប៉្រាស់(Elbrus) មកជារបស់​អ៊ីរ៉ុប​ដែល​ធ្វើឲ្យវាក្លាយជាភ្នំដ៏ខ្ពស់ជាងគេ​នៅអ៊ីរ៉ុប។ ការយល់ស្រប់ជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថាគឺប្រហែលជាព្រំដែនបានកំណត់ច្បាស់លាស់ដោយ ហ្វីលីប ជោហាន់ វ៉ូន ស្ត្រាលេនប៊ើក (Philip Johan von Strahlenberg) នៅសតវត្សរ៍ទី១៨។ គាត់បានបញ្ជាក់ថាខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ស្រប​ទៅនឹង សមុទ្រ អាចេន (Aegean) ដាដានេលឡា (Dardanelles)ទន្លេនៃម៉ាម៉ារ៉ា(Marmara) ប៊ូប៉ូរ៉ូស(Bosporus) ទន្លេខ្មៅ(Black Sea) វាលទំនាប គូម៉ា-ម៉ានីច(Kuma–Manych Depression) ទន្លេកាសភីន(Caspian) ទន្លេអ៊ូរ៉ាល (Ural River) និង ជួរភ្នំអ៊ូរ៉ាល(Ural Mountains)។ តាមការវែកញែករវាងអ៊ីរ៉ុប និង អាស៊ី បានលាតត្រដាងពីសេចក្ដីស្ងប់នៃភពលោក។ ទោះបីជាទ្វីបអាស៊ី មានសាសនាជាច្រើន មានទំនៀមទំលាប់ជឿនលឿន នឹង មានប្រជាប្រិយភាពដូចជាអ៊ីរ៉ុបក៏ដោយក៏នៅតែមានភាពខុសគ្នាដូជា ភូមិសាស្ដ្រ ដែលអាចញែកចេញពីគ្នាដាច់រវាងអាស៊ីនឹងអ៊ីរ៉ុប។
អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia): កាសិក្សាពីមនុស្សនិងដើមកំណើត

កាសិក្សាពីមនុស្សនិងដើមកំណើត

ក្នុងការប្រើប្រាសទំនើប ទីបំផុតអ៊ីរ៉ាស៊ីគេតែងតែឲ្យនិយមន័យថា នៃរឺទាក់ទងនឹងអ៊ីរ៉ាស៊ី ឬក៏ ដើមកំណើតរឺអ្នកស្រុកដើមអ៊ីរ៉ាស៊ី។ភាគ​ខាង​លិច​ឬក៏ភាគខាងលិចអ៊ីរ៉ាស៊ីគឺជាសណ្ថានដីទូលាយដែលបានកំណត់ ឲ្យប្រើប្រាស់ក្នុងវិន័យមួយចំនួនដូចជា ពន្ធុវិទ្យា ឬ នរវិទ្យា (កាសិក្សាពីមនុស្ស)​។ វាសំដៅទៅលើតំបន់ដែលមានមនុស្សនៅដោយទាក់ទងទៅនឹងប្រជាប្រិយភាពនៃ ភាគខាងលិចទ្វីបអាស៊ីនឹងអ៊ីរ៉ុប នឹងតំបន់ដែលបានជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ជាពិសេសអាហ្វ្រិចខាងជើង។ ប្រជាជននៅតំបន់នោះតែងតែមានការរួបរួមគ្នាដូចជានៅភាគខាងលិចឬនៅភាគខាងលិចទ្វីបអ៊ីរ៉ាស៊ី។
អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia): ភូមិសាស្ដ្រ

ភូមិសាស្ដ្រ

ការរកឃើញដូចកាងដើមក្នុងភាគខាងកើត និង ខាងជើងនៃអឌគោល អ៊ីរ៉ាស៊ីគឺជាទ្វីបដែលអាចចាត់ចូលជាទ្វីបដ៏អស្ចារ្យ នឹងជាផ្នែកមួយដីធំរបស់ អាហ្វ្រូ-អ៊ីរ៉ាស៊ី ឬ វាគ្រាន់តែជាទ្វីបដែលមានឯកសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន។
អ៊ីលដឺហ្រ្វែន

right|thumb|300px|ពណ៌ក្រហមគឺជាអ៊ីលដឺហ្វ្រង់
អ៊ីលដឺហ្វ្រង់ គឺជាតំបន់មួយ នៃប្រទេសបារាំង ។ មានប្រជាជន ១១,៥ លាននាក់ រស់នៅតំបន់នេះ ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបារាំង
អ៊ីវ រ៉ាមូស

លោកអភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស ជាអភិបាល ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅប្រទេសកម្ពុជា ភូមិភាគភ្នំពេញ ពីឆ្នាំ១៩៦៣-ឆ្នាំ២០០១។
អ៊ីវ រ៉ាមូស: ការ​សិក្សានៅក្នុងឧប្បត្តិហេតុ

ការ​សិក្សានៅក្នុងឧប្បត្តិហេតុ 
នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤២ លោក អ៊ីវ រ៉ាមូស ចូល​សិក្សា​នៅ​អនុ​ទេវវិទ្យាល័យ La Chartreuse នៅ Brives-Charensac។ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៧ លោក​បន្ត​ការ​សិក្សា​នៅ​ទេវវិទ្យាល័យ នៃ​ក្រុម​សាសន​ទូត​ក្រៅ​ប្រទេស​នា​ក្រុង​ប៉ារីស។ លោក​ទទួល​អគ្គ​សញ្ញា​តែងតាំង​ជា​បូជាចារ្យ​នៅ​ថ្ងៃទី​០៤ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៥៣។ លោក​បាន​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​នៅ​ទីក្រុង​រ៉ូម និង​បាន​ការពារ​និក្ខេប​បទ​លើ​ប្រធាន​បទ The Great Catechesis of Saint Gregory of Nyssa ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៥៧។ លោក​បាន​ចេញ​ដំណើរ​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា នៅ​ថ្ងៃទី​១៨ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៥៧។
អ៊ីវ រ៉ាមូស: ការចូលនិវត្តន៍និងមរណភាពនៅប្រទេសបារាំង

ការចូលនិវត្តន៍និងមរណភាពនៅប្រទេសបារាំង  
លោក​បាន​ចូល​និវត្តន៍​ត្រឡប់​ទៅ​នៅ​ម៉ុនបេតុន ប្រទេស​បារាំង នៅ​ថ្ងៃទី​០៦ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៤។ លោក​បន្ដ​អធិស្ឋាន​សម្រាប់​ព្រះសហគមន៍​កាតូលិក​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​លោក​ស្រឡាញ់​និង​បម្រើ​ដោយ​អស់​ពី​ដួង​ចិត្ត ក្នុង​មុខ​លោក​ជា​បូជាចារ្យ និង​ជា​អភិបាល​ព្រះសហគមន៍។

លោក​បាន​ទទួល​មរណភាព​ដោយ​មិន​អស់​ចិត្ត ដោយសារ​ជំងឺកូវីដ-១៩ នៅ​ក្នុង​ភាព​ស្ងៀមស្ងាត់ នៅ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​នា​ថ្ងៃទី២៦ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០២១ ចំ​ពេល​ត្រូវ​ប្រារព្ធ​ខួប​ចម្រើន​ជន្មាយុ​លើក​ទី​៩៣ (ថ្ងៃទី​២៣ ខែ​កុម្ភៈ) និង​ទី​៥៨​ជា​អភិបាល (ថ្ងៃទី​២៤ ខែ​កុម្ភៈ)។

ភាព​អត់ធ្មត់ ចក្ខុ​វិស័យ ទស្សន​វិស័យ ភាព​អង់អាច​ក្លាហាន ការ​លះបង់​របស់​លោក​អភិបាល នាំ​ឱ្យ​ព្រះសហគមន៍​កាតូលិក​នៅ​កម្ពុជា បាន​ងើប​ចេញ​ពី​ផេះផង់​នៅ​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​១៩៩០។ មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ ដែល​បាន​ទទួល​អគ្គ​សញ្ញា​ជ្រមុជ​ទឹក​មិន​ស្គាល់​លោក​អភិបាល រ៉ាមូស ទេ ប៉ុន្តែ​ពួក​គេ​នៅ​ទី​នេះ​សព្វ​ថ្ងៃ​ដោយ​សេចក្តី​រីករាយ និង​ដើរ​តាម​ព្រះគ្រីស្ត​ដោយ​គុណូបការៈ​របស់​លោក​អភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស៕
អ៊ីសាក់ ញូតុន

អ៊ីសាក់ ញូតុន ឬ អាយស្សាក់ ញូតុន (Isaac Newton)(គិតតាមប្រតិទិនជូល្យុស៖ ២៥ ធ្នូ ១៦៤២ – ២០ មិនា ១៧២៧) (គិតតាមប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរាន៖ ៤ មករា ១៩៦៣ – ៣១ មិនា ១៧២៧) គឺជារូបវិទូ គណិតវិទូ តារាវិទូ ទស្សនវិទូធម្មជាតិ អាល់គីមីវិទូ សញ្ញាតិអង់គ្លេស។ គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា«អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដ៏អស្ខារ្យនិងមានឥទ្ធិពលបំផុត ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក»។ សៀវភៅរបស់គាត់ដែលមានចំណងជើងថា Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (គោលការណ៍គណិតវិទ្យាស្ដីអំពីទស្សនវិជ្ជាធម្មជាតិ) ដែលបោះពុម្ភផ្សាយនៅឆ្នាំ១៦៨៧ បានក្លាយជាគោលគ្រឺះរបស់មេកានិចក្លាស់សិច។ ក្នុងសៀវភៅនេះ ញូតុនបានបកស្រាយអំពី កំលាំងទំនាញសាកល និង ច្បាប់ចលនាទាំង៣ ដែលច្បាប់ទាំងអស់នេះគ្រោបដណ្ដប់លើទស្សនវិស័យបែបវិទ្យាសាស្ត្រដែលយើងមើលលើសាកលរូបវិទ្យា នារយៈពេល៣សតវត្សរ៍។ ញូតុនបានបង្ហាញថារាល់ចលនារបស់អង្គធាតុទាំងអស់​នៅលើផែនដី ក៏ដូចជាអង្គធាតុអណ្ដែតក្នុងលំហអវកាសទាំងអស់ ត្រូវគ្រប់គ្រងដោយចង្កោមច្បាប់ធម្មជាតិដូចគ្នា ដោយបានស្រាយបញ្ជាក់ថាច្បាប់ចលនាភពរបស់កេព្លែត្រូវគ្នានឹងច្បា់ទំនាញសាកលរបស់គាត់។ ជាលទ្ធផល គេបានស្រាយចំងល់អំពីទ្រឹស្ដីអេល្យូសង់ទ្រិច (ទ្រឹស្ដីដែលចែងថាផែនដីនិងភពដទៃទៀតវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ) អោយបានជំរុញចូលទៅក្នុងសម័យកាលនៃការបដិវត្ដន៍វិទ្យាសាស្ត។

សៀវភៅ Principia នេះត្រូវបានគេអោយតំលៃជាទូទៅថាជាសៀវភៅវិទ្យាសាស្ត្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយដែលមិនធ្លាប់មាននរណាសរសេរពីមុនមក ដោយសារតែវាបរិយាយ​យ៉ាងជោគជ័យនូវច្បាប់រូបវិទ្យាបានច្បាស់លាស់ ប្រកបដោយបែបផែនត្រឹមត្រូវ ដែលបានក្លាយជាស្តង់ដារសំរាប់ឯកសារវិទ្យាសាស្ត្រនានារហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។ ញូតុនជាអ្នកធ្វើតេលេទស្សន៍ចំនាំងផ្លាតបានជោគជ័យដំបូងគេ និងបានចងក្រងទ្រឹស្ដីអំពីពណ៌ពន្លឺ នៅពេលដែលគាត់សង្កេតឃើញព្រីសបំបែកពន្លឺពណ៌សជាពណ៌ជាច្រើន ក្នុងទំរង់ជាស៊្បិចមើលឃើញ។ ញូតុនក៏បានសរសេររូបមន្តស្ដីពីអង្គធាតុចុះត្រជាក់(ក្នុងទែរម៉ូឌីណាមិច) និងសិក្សាអំពីល្បឿនសំលេងផងដែរ។ ក្នុងគណិតវិទ្យា ញូតុនរួមស្នាដៃជាមួយ ឡៃបនីហ ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍គណិតវិទ្យាវិភាគផ្នែកឌីផេរ៉ង់ស្យែលនិងអាំងតេក្រាល។ គាត់ក៏បានស្រាយបញ្ជាក់ទ្រឹស្ដីទ្វេធាទូទៅ បង្កើតវិធីញូតុនក្នុងការគណនាឫសអនុគមន៍ និងចូលរួមចំនែកស្រាវជ្រាវពីស៊េរីស្វ័យគុណ។
អ៊ីស្រាអែល

ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល (ភាសាហេប្រឺ៖ יִשְׂרָאֵל និងភាសាអារ៉ាប់៖ إِسْرَائِيل) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា រដ្ឋអុីស្រាអែល គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ ប្រទេសនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅច្រាំងភាគអាគ្នេយ៍នៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ និងច្រាំងខាងជើងនៃសមុទ្រក្រហម ហើយមានព្រំដែនគោកជាប់ជាមួយប្រទេសលីបង់នៅភាគខាងជើង ប្រទេសស៊ីរីនៅភាគឦសាន ប្រទេសហ្សកដានីនៅភាគខាងកើត និងប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅភាគនិរតី។  វាក៏មានព្រំដែនជាប់នឹងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនតាមរយៈតំបន់វ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយកាសាផងដែរ។ ទីក្រុងទែលអាវីវគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យាក្នុងប្រទេស ខណៈដែលអាសនៈរដ្ឋាភិបាលស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋធានីយេរូសាឡឹម ទោះជាអធិបតេយ្យភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលលើយេរូសាឡឹមប៉ែកខាងកើតមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិក៏ដោយក្តី។Akram, Susan M., Michael Dumper, Michael Lynk, and Iain Scobbie, eds. 2010. International Law and the Israeli-Palestinian Conflict: A Rights-Based Approach to Middle East Peace. Routledge. p. 119: "UN General Assembly Resolution 181 recommended the creation of an international zone, or corpus separatum, in Jerusalem to be administered by the UN for a 10-year period, after which there would be a referendum to determine its future. This approach applies equally to West and East Jerusalem and is not affected by the occupation of East Jerusalem in 1967. To a large extent it is this approach that still guides the diplomatic behaviour of states and thus has greater force in international law."
អ៊ីហ្គល (ក្រុមតន្រ្តី)

thumb|150px|thumb|Eagles ការសម្តែង

Eagles (ថា «អ៊ីហ្គល» បកប្រែ «សត្វឥន្រ្ទី») គឺជាក្រុមចំរៀងពីប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបង្កើតឡើងនៅ ទីក្រុង ឡូសអែនចឺឡេស រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរីក នៅឆ្នាំ១៩៧១។

ហើយគាតជាមនុស្សដ៍ល្បីល្បាម្នាក់នៅក្នុងទីក្រុងនេះគាតបានច្រៀងចំរៀងមួយបទដែលចំនងជើងថា Hotel
California គឺជាបទចំរៀងមួយដែលល្បីចេញពីលោក ( Eagles ) ហើយបានបង្ហាញខ្លូនចេញនៅឆ្នាំ
១៩៧៧ នៅ ក្នុងខែ កុម្ភះ។ បទនេះគឺជាបទទីប្រាំដែលលិចខ្លួនចេញពី ប្រទេស(American)  បទនេះជាមុន
តបូងគេបង្អស់នៅក្នុងAlbum របស់
លោក Eagles។ ការលំអៀងចិត្តកំនិតរបស់គាក់ទៅនិង guitarist គឺនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ ដល់ ១៩៨០
បន្តាប់មកគាត់បានចាប់ផ្ដើមវាម្ដង់ទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ ដល់ ២០០១
បន្តាប់បន្តាប់ពីគាតបានចូលក្នុង សណ្ធាគារមួយដែលមានឈ្មោះថា Hotel California ហើយនិងដំណើរកំសាន្តរបស់គាត។
នៅខែ មករា ថ្ងៃទី ១៥ ឆ្នាំ ១៩៧៧ បទចំរៀ្ងងនេះបានចាប់ចំនាត់ថ្នាក់លេខពីរ ដែលនៅពីក្រោយ Eagles'Hotel California។
ហើយបទនេះបាននិពន្ធដោយលោក (Don Henley ,  Glenn Frey and J.D. Souther.) ទំនុបភ្លេង Rock Band

​ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចំរៀង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្ត្រីអាមេរិក
អ៊ីហ្វួងទី

200x250px|thumb|ទេវរូបអ៉ីហ្វួងទី(ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ). 
អ៊ីហ្វួងទី ឬ ទីកុង ឬ ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ(ចិន) (，玉皇上帝) ជាស្តេចទេវតាចិននៃសាសនាអ្នកស្រុកចិន ,សាសនាតាវ,សាសនាខុងជឺ ៕៚ .A Simple Approach To Taoism The Annals of King T'aejo
 200x250px|thumb|ទេវរូបអ៉ីហ្វួងទី(ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ).
អ៊ឹង

ព្រះនាងអ៊ឹងជាព្រះមហេសីនៃព្រះបានសីហនុរាជ។ ​ ​តាមពង្សាវតារក្នុង​ឆ្នាំកុរ​ ​ច.ស​ ៦៣៧​ ​ជាមួយនិង​ព្រះ​នាង​អ៊ឹង​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​នាម​ច័ន្ទតារាវត្តី។
អ៊ឹង កន្ថាផាវី

អ៊ឹង កន្ថាផាវី គឺជាគ្រូពេទ្យ និងអ្នកនយោបាយខ្មែរ ដែលបានបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការនារី តាំងពីឆ្នាំ២០០៤។ H.E. Dr. ING Kuntha Phavi បច្ចុប្បន្ន​លោកស្រី​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ខុទ្ទកាល័យ​ដែល​កាន់​អំណាច​យូរ​ជាង​គេ។

បណ្ឌិត អ៊ឹង កន្ថាផាវី គឺជាអ្នកនយោបាយកម្ពុជាដ៏មានកិត្តិយស និងជាអ្នកតស៊ូមតិដើម្បីសិទ្ធិស្ត្រី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាសម្រាប់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់នាងក្នុងការលើកកម្ពស់សមភាពយេនឌ័រ និងការផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់ស្ត្រី។ ធ្វើជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការនារីកម្ពុជា តាំងពីឆ្នាំ២០០៤មក ឥទ្ធិពលរបស់លោកស្រីបានពង្រីកដល់កម្រិតអន្តរជាតិ ជាតិ និងថ្នាក់មូលដ្ឋាន ទទួលបានការទទួលស្គាល់ និងកិត្តិយសពីលោកស្រី។
អ៊ឹង កន្ថាផាវី: ជីវិតដំបូង និងអាជីព

ជីវិតដំបូង និងអាជីព 
កើតមកជាមួយនឹងចំណង់ចំណូលចិត្តក្នុងការបង្កើតផលវិជ្ជមាន វេជ្ជបណ្ឌិត អ៊ឹង កន្ថាផាវី បានចាប់ផ្ដើមដំណើរមួយដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅរបស់បងប្អូនខ្មែរ។ ក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ លោកស្រីបានបន្តអាជីពវេជ្ជសាស្រ្តដំបូងនៅប្រទេសបារាំងជាវេជ្ជបណ្ឌិតឯកជន។ ក្រោយមក លោកស្រីបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ជាប្រធាននាយកដ្ឋានសាកល្បងថ្នាំនៅ ABR ដែលជាក្រុមហ៊ុនបារាំងដែលមានឯកទេសក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងទីផ្សារថ្នាំពេទ្យ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ លោកស្រីក៏បានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងតួនាទីជាអគ្គលេខាធិការរងនៃសមាគម NGO វេជ្ជសាស្ត្រគ្រូពេទ្យកម្ពុជា (AMC) ដែលពង្រីកជំនួយផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្ត និងសង្គមដល់សហគមន៍ដែលខ្វះខាតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

នៅឆ្នាំ១៩៩៥ លោកស្រីបណ្ឌិតផាវី បានត្រឡប់មកស្រុកកំណើតវិញ ហើយទទួលតួនាទីជាទីប្រឹក្សាបច្ចេកទេសរបស់ក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ។ នៅទីនេះ នាងបានទទួលខុសត្រូវចំពោះកម្មវិធីសុខភាពសហគមន៍ និងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជនបទ រួមទាំងការត្រួសត្រាយគំនិតផ្តួចផ្តើមឥណទានខ្នាតតូច។ បទពិសោធន៍របស់នាងនៅកម្រិតមូលដ្ឋានបានចាក់គ្រឹះសម្រាប់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនាពេលអនាគតរបស់នាងក្នុងការលើកកម្ពស់សមភាពយេនឌ័រ និងការពង្រឹងអំណាចរបស់ស្ត្រី។
អ៊ឹង កន្ថាផាវី: ភាពជាអ្នកដឹកនាំ និងសមិទ្ធិផលរបស់ក្រសួង

ភាពជាអ្នកដឹកនាំ និងសមិទ្ធិផលរបស់ក្រសួង 
តួនាទីដ៏លេចធ្លោបំផុតរបស់លោកបណ្ឌិត អ៊ឹង កន្ថាផាវី គឺជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការនារីកម្ពុជា ដែលជាមុខតំណែងដែលលោកស្រីបានកាន់តាំងពីឆ្នាំ២០០៤។ ឥទ្ធិពលរបស់នាងបានពង្រីកលើសពីតួនាទីនេះ ខណៈដែលលោកស្រីបានធ្វើជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិកម្ពុជាដើម្បីស្ត្រី និងគណៈកម្មាធិការជាតិដើម្បីលើកកម្ពស់សីលធម៌សង្គម ស្ត្រី និងតម្លៃគ្រួសារខ្មែរ។ ក្រោមការណែនាំរបស់លោកស្រី ក្រសួងកិច្ចការនារីកម្ពុជាបានបោះជំហានយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរួមបញ្ចូលទស្សនៈយេនឌ័រទៅក្នុងគោលនយោបាយជាតិសំខាន់ៗ។

សមិទ្ធិផលដ៏សំខាន់មួយរបស់នាងគឺតួនាទីសំខាន់របស់នាងក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ និងការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីការទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ និងការការពារជនរងគ្រោះក្នុងឆ្នាំ២០០៥។ ច្បាប់​សំខាន់​នេះ​បាន​សម្គាល់​ចំណុច​របត់​មួយ​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​អំពើ​ហិង្សា​យេនឌ័រ និង​ការពារ​សិទ្ធិ​ជនរងគ្រោះ។ លើសពីនេះ ការដឹកនាំរបស់លោកស្រីបណ្ឌិតផាវី បានធានានូវការបញ្ចូលការពិចារណាអំពីយេនឌ័រទៅក្នុងច្បាប់ជាតិសំខាន់ៗ រួមទាំងច្បាប់ស្តីពីការបង្រ្កាបការជួញដូរមនុស្ស និងការកេងប្រវ័ញ្ចផ្លូវភេទ (២០០៨) ច្បាប់សរីរាង្គសម្រាប់វិសហមជ្ឈការ និងវិមជ្ឈការ (២០០៨) និងច្បាប់ភូមិបាល (២០០១)។ 

ការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់លោកស្រីបណ្ឌិតផាវី ចំពោះសមភាពយេនឌ័រ បានបង្ហាញឱ្យឃើញបន្ថែមទៀតនៅក្នុងការរួមចំណែកដ៏សំខាន់របស់នាងចំពោះគោលនយោបាយជាតិ។ នាងបានឈ្នះជើងឯកក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ និងការអនុវត្តផែនការយុទ្ធសាស្រ្តប្រាំឆ្នាំទីបី និងទីបួន សម្រាប់សមភាពយេនឌ័រ និងការពង្រឹងអំណាចរបស់ស្ត្រី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា នារីរតនៈ ៣ និង ៤។ ការលះបង់របស់នាងក៏បាននាំទៅដល់ការបង្កើតការវាយតម្លៃយេនឌ័រនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ២០០៨ និង ២០១៤ ដោយផ្តល់នូវការយល់ដឹងយ៉ាងសំខាន់អំពីស្ថានភាពរបស់ស្ត្រីនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា។ លើសពីនេះ លោកស្រីបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើតផែនការសកម្មភាពជាតិលើកទីមួយ និងទីពីរ ដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាលើស្ត្រី ក្នុងរយៈពេលពីឆ្នាំ២០០៩-២០១៣ និង ២០១៤-២០១៨។
អ៊ឹង កន្ថាផាវី: ការតស៊ូមតិ និងការទទួលស្គាល់ជាសកល

ការតស៊ូមតិ និងការទទួលស្គាល់ជាសកល 
លើសពីការរួមចំណែកជាតិ ឥទ្ធិពលរបស់បណ្ឌិត អ៊ឹង កន្ថាផាវី បានពង្រីកដល់ឆាកពិភពលោក។ លោកស្រីបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងវេទិកា និងកិច្ចប្រជុំអន្តរជាតិ ដោយតស៊ូមតិដើម្បីសមភាពយេនឌ័រ និងសិទ្ធិស្ត្រី។ វត្តមានរបស់លោកស្រីគឺគួរឱ្យកត់សម្គាល់ជាពិសេសនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីសមភាពយេនឌ័រអាស៊ីបូព៌ា វេទិកាថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីអាស៊ីបូព៌ាស្តីពីគ្រួសារ និងកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីអាស៊ានស្តីពីស្ត្រី ដែលលោកស្រីបានឈ្នះយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួននូវរបៀបវារៈរបស់ស្ត្រីផ្អែកលើសិទ្ធិ។

ការលះបង់ និងការដឹកនាំរបស់លោកស្រីបណ្ឌិតផាវី ត្រូវបានទទួលស្គាល់ និងអបអរសាទរយ៉ាងទូលំទូលាយ។ ការចូលរួមរបស់នាងនៅក្នុងកម្មវិធីប្រតិបត្តិ "អ្នកដឹកនាំក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍៖ ការគ្រប់គ្រងកំណែទម្រង់នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច" នៅសាលារដ្ឋាភិបាល ចញ អេ.កេណឺ្ណឌី នៅសាកលវិទ្យាល័យហាវ៉ាដ ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់នាងក្នុងការបន្តការសិក្សា និងការកែលម្អ។ ជាងនេះទៅទៀត នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤ លោកស្រីបានទទួលពានរង្វាន់ "ស្ត្រីឆ្នើមបំផុត" ដ៏មានកិត្យានុភាពពីវេទិកាសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក (APEC https://events.development.asia/author/ing-kantha-phavi ) ដែលបង្ហាញពីការរួមចំណែកពិសេសរបស់នាងចំពោះការរីកចម្រើនរបស់ស្ត្រី។
អ៊ឹង កន្ថាផាវី: ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន និងកេរ្តិ៍ដំណែល

ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន និងកេរ្តិ៍ដំណែល 
ខណៈពេលដែលសមិទ្ធិផលអាជីពរបស់បណ្ឌិត អ៊ឹង កន្ថាផាវី មានភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់នាងឆ្លុះបញ្ចាំងពីតុល្យភាពរវាងអាជីព និងគ្រួសាររបស់នាង។ លោកបានរៀបការហើយ និង​ជា​ម្ដាយ​ដែល​ស្រឡាញ់​កូនស្រី ដែល​បង្ហាញ​ថា​ស្ត្រី​អាច​ពូកែ​ទាំង​ការងារ​សាធារណៈ និង​តួនាទី​ផ្ទាល់ខ្លួន។

ដោយសារលោកវេជ្ជបណ្ឌិត អ៊ឹង កន្ថាផាវី បន្តការតស៊ូមតិរបស់នាងសម្រាប់សមភាពយេនឌ័រ និងការពង្រឹងសិទ្ធិអំណាចរបស់ស្ត្រី កេរដំណែលរបស់នាងនៅតែជាការបំផុសគំនិតយូរអង្វែង។ ការប្តេជ្ញាចិត្តឥតងាករេរបស់នាងក្នុងការដោះស្រាយវិសមភាពយេនឌ័រ ការការពារជនងាយរងគ្រោះ និងការផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់ស្ត្រី បម្រើជាពន្លឺនៃក្តីសង្ឃឹម និងវឌ្ឍនភាពសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងពិភពលោកទាំងមូល។ តាមរយៈការដឹកនាំ និងការយកចិត្តទុកដាក់របស់នាង នាងបានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់អនាគតដ៏ត្រចះត្រចង់ និងសមធម៌ជាងមុន ដែលសិទ្ធិស្ត្រីត្រូវបានគេគោរព និងលើកតម្កើង។
អ៊ឹង ណារី: បទ​ចម្រៀង​ទោល

បទ​ចម្រៀង​ទោល 
កណ្តៀងត្បូងឆាំង
ស្រណោះភ្លៀង
ខ្មាស់អស់បក្សា
កូនឪចុង - ណារី 
នារីតែងខ្លួន - ណារី
ធ្វើឬកអីចឹង - ណារី
ជម្ពូមួយចាន - ណារី
តាមកម្មផល - ណារី
ស្រមោលបរតាំងយូ - ណារី
មិនខ្វះទេស្រី - ណារី
វិមានទឹកភ្នែក - ណារី
ជើងភ្នំទទា - ណារី
ចាំមួយរាត្រី - ណារី
បើអូនបានបង - ណារី
សំណាងខ្ញុំ - ណារី
បេះផ្កា - ណារី
បុប្ផាបាំងកក - ណារី
អីក៏ស្អាតម្ល៉េះ - ណារី
កែសម្រួលដោយ ដូង ពិសិទ្ធិ
អ៊ឹង ហួត

អ៊ឹង ហួត (  ;កើតថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៤៥)  គឺជាអតីតអ្នកនយោបាយខ្មែរដែលបានបម្រើការពីឆ្នាំ ១៩៩៧ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៨ ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា រួមជាមួយ លោក ហ៊ុន សែន ។ ជា​សមាជិក ​គណបក្ស​ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ដំបូង​ឡើយ​លោក​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​អប់រំ ហើយ​ក្រោយ​មក​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស មុន​នឹង​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី។
អ៊ឹង ហួត: ជីវិតនិងអាជីព

ជីវិតនិងអាជីព 
អ៊ឹង ហួត កើត​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៤៥ នៅ ​ខេត្ត​កណ្តាល ។ លោកបានសិក្សាផ្នែកគណនេយ្យ និងហិរញ្ញវត្ថុ ហើយបានទទួលអាហារូបករណ៍ទៅសិក្សានៅ ប្រទេសអូស្ត្រាលី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧១ ខណៈដែលសង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជាកំពុងចាប់ផ្តើម។ គាត់បានទទួល សញ្ញាប័ត្រអនុបណ្ឌិតផ្នែកគ្រប់គ្រងពាណិជ្ជកម្ម ពី សាកលវិទ្យាល័យមែលប៊ន ហើយបានក្លាយជាពលរដ្ឋអូស្ត្រាលី។  គាត់បានតាំងលំនៅនៅ ទីក្រុងមែលប៊ន ហើយបានប្រកាសខ្លួនឯងថាជាមេដឹកនាំនៃគណៈកម្មាធិការជនបរទេសកម្ពុជានៅក្នុងទីក្រុងនោះ។ គាត់បានផ្លាស់មកកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩១ ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា(ខ្មែរក្រហម) កំពុងដួលរលំ ហើយបានក្លាយជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៅក្នុង គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ។ លោក​បាន​ក្លាយ​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​អប់រំ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៤ លោក​បាន​ចាក​ចេញ​ពី​មុខ​តំណែង​នោះ​ដើម្បី​ក្លាយ​ជា ​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស ។

នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៧ សម្ដេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ មេដឹកនាំគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ដែលកំពុងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១ ត្រូវបានទម្លាក់ពីតំណែងដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីទី២ លោក ហ៊ុន សែន នៃគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដែលជាគូប្រជែង និងជាដៃគូចម្រុះរបស់គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច គឺ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ។ លោក ហ៊ុន សែន អញ្ជើញ​លោក អ៊ឹង ហួត ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ដំបូង​ជំនួស​លោក រណឫទ្ធិ។ ព្រះបិតារបស់សម្តេចក្រុមព្រះរណឫទ្ធិ គឺព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ដំបូងឡើយបានបដិសេធមិនទទួលស្គាល់ការរៀបចំនេះទេ ប៉ុន្តែ អុឹង ហួត បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៩៧ បន្ទាប់ពីត្រូវបានសភាបោះឆ្នោតជ្រើសរើស។ នៅពេលដែលមនុស្សមួយចំនួននៅក្នុងគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចចោទប្រកាន់ អុឹង ហួត ថាជាអាយ៉ង លោកត្រូវបានបង្ខំឱ្យចាកចេញពីគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ហើយបង្កើតគណបក្សផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ គឺគណបក្សរាស្រ្តនិយម (គណបក្សប្រជានិយម)។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ១៩៩៨ គណបក្សរាស្រ្តនិយមមិនទទួលបានអាសនៈណាមួយនៅក្នុងសភាទេ ហើយ អុឹង ហួត ត្រូវបានបង្ខំឱ្យលាលែងពីតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយ និងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស ដោយទុកឱ្យ លោកហ៊ុន សែន ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីតែម្នាក់។