navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ហ្វិញ ធុកខាង

រូបភាពតូច| ហ្វិញ ធុកខាង
ហ្វិញ ធុកខាង ( chữ Hán :黃叔抗; ១ តុលា ១៨៧៦ - ២១ មេសា ១៩៤៧) គឺជាអ្នកប្រឆាំងអាណានិគមនិយម វៀតណាម និងជាសហការីរបស់ ផាន់ ជូទ្រីញ ។

ចាប់ពីថ្ងៃទី ៣១ ឧសភា ដល់ថ្ងៃទី ២១ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៤៦ លោកជា ប្រធានាធិបតីស្តីទីនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម ខណៈ លោក ហូជីមិញ កំពុងចរចានៅប្រទេសបារាំង។ គាត់ក៏ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃចាប់ពីថ្ងៃទី ២ ខែមីនាឆ្នាំ ១៩៤៦ រហូតដល់គាត់បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ២១ ខែមេសាឆ្នាំ ១៩៤៧ ។

ទីក្រុងភាគច្រើនក្នុងប្រទេសវៀតណាមបានដាក់ឈ្មោះផ្លូវសំខាន់ៗតាមគាត់។
ហ្វីជី

ហ្វីជី មានឈ្មោះជាផ្លូវការ សាធារណរដ្ឋហ្វីជី  គឺជាប្រទេសកោះមួយនៅតំបន់មេឡាណេស៊ី ដែលជាផ្នែកមួយនៃទ្វីបអូសេអានី នៅឯមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកភាគខាងត្បូង។ ដោយស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ២,០០០គីឡូម៉ែត្រ ខាងជើង-ឦសាននៃប្រទេសនូវែលសេឡង់។ ហ្វីជីមានប្រជុំកោះ ជាង៣៣០កោះដែលក្នុងនោះប្រហែល១១០ ត្រូវបានរស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ - និងកូនកោះច្រើនជាង៥០០ ដែលស្មើនឹងផ្ទៃដីសរុបប្រហែល ១៨,៣០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (៧,១០០ម៉ាយ៍) ។ ក្រុមកោះដាច់ស្រយាលបំផុតគឺ អូណូ-អ៊ី-ឡូ ប្រហែល៨៧% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប៨៨៣,៤៨៣នាក់ រស់នៅលើកោះធំពីរគឺ វីធី ឡេវូ និង វ៉ាណូ ឡេវូ ។ ប្រហែលបីភាគបួននៃជនជាតិហ្វីជីរស់នៅលើឆ្នេរសមុទ្ររបស់ វីធី ឡេវូ មិនថានៅក្នុងទីក្រុងស៊ូវ៉ា ឬនៅកណ្តាលទីក្រុងតូចៗដូចជា ណាឌី (ជាកន្លែងដែលទេសចរណ៍ជាឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុកដ៏សំខាន់) ឬ ឡូតូកា (ដែលឧស្សាហកម្មស្ករអំពៅមានភាពលេចធ្លោ)។ ផ្ទៃខាងក្នុងនៃ វីធី ឡេវូ មានមនុស្សរស់នៅតិចៗ ដោយសារតែដីរបស់វា។ 

ភាគច្រើននៃកោះហ្វីជីត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសកម្មភាពភ្នំភ្លើងដែលចាប់ផ្តើមប្រហែល ១៥០លានឆ្នាំមុន។  សកម្មភាពកំដៅក្នុងផែនដីមួយចំនួននៅតែកើតឡើងសព្វថ្ងៃនេះនៅលើកោះវ៉ានូឡេវូ និង តាវូនី។ ប្រព័ន្ធកំដៅក្នុងផែនដីនៅលើវីធីឡេវូ មិនមែនជាភ្នំភ្លើងដែលមានដើមកំណើត ហើយមានការហូរចេញពីផ្ទៃសីតុណ្ហភាពទាប [ប្រហែលពី៣៥ ទៅ ៦០ អង្សាសេ (៩៥ និង ១៤០ °F)]។ មនុស្សបានរស់នៅក្នុងប្រទេសហ្វីជីតាំងពីសហសវត្សទី២ មុនគ.ស — ជនជាតិអូស្ត្រូណេស៊ីដំបូង និងក្រោយមកមេឡាណេស៊ី ជាមួយនឹងឥទ្ធិពលប៉ូលីណេស៊ីមួយចំនួន។  ជនជាតិអឺរ៉ុបបានទៅទស្សនាប្រទេសហ្វីជីជាលើកដំបូងនៅសតវត្សទី១៧ ។ នៅឆ្នាំ១៨៧៤ បន្ទាប់ពីរយៈពេលខ្លីមួយដែលហ្វីជីជាប្រទេសឯករាជ្យ អង់គ្លេសបានបង្កើតអាណានិគមហ្វីជី។ ហ្វីជីបានក្លាយជាអាណានិគមរបស់រដ្ឋអាណានិគមមកុដរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧០ នៅពេលដែលទទួលបានឯករាជ្យ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ដែនដីហ្វីជី (Dominion of Fiji) ។
ហ្វីលីពីន

ប្រទេសហ្វីលីពីន (ភាសាហ្វីលីពីន៖ Pilipinas) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន (ភាសាហ្វីលីពីន៖ Republika ng Pilipinas) គឺជាប្រទេសប្រជុំកោះមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ប្រទេសនេះមានទីតាំងនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងលិចនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក និងមានកោះប្រហែល ៧,៦៤០ កោះដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់តាមបំណែងចែកភូមិសាស្ត្រសំខាន់ៗចំនួនបីពីខាងជើងទៅត្បូងរួមមាន៖ លូហ្ស៊ុន ប៊ីសាយ៉ា និងមីនដាណាវ។ ប្រទេសហ្វីលីពីនត្រូវបានហុំព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រហ្វីលីពីនខាងលិចនៅភាគខាងលិច សមុទ្រហ្វីលីពីននៅខាងកើតនិងសមុទ្រសេឡេបេសនៅភាគនិរតី និងមានព្រំដែនសមុទ្រជាមួយតៃវ៉ាន់នៅភាគខាងជើង ជប៉ុននៅភាគឦសាន ប៉ាឡូនៅភាគខាងកើតនិងអាគ្នេយ៍ ឥណ្ឌូណេស៊ីនៅភាគខាងត្បូង ម៉ាឡេស៊ីនៅភាគនិរតី វៀតណាមនៅភាគខាងលិច និងចិននៅភាគពាយព្យ។ ប្រទេសហ្វីលីពីនបានគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡាសរុប ៣០០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយគិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០ ប្រទេសមួយនេះមានប្រជាជនប្រហែល ១០៩ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេលំដាប់ទីដប់បីនៅលើពិភពលោក។ ហ្វីលីពីន​ជា​រដ្ឋ​ចម្រុះ​ជាតិសាសន៍ ដែល​មាន​ជនជាតិ និង​វប្បធម៌​ចម្រុះ​នៅ​គ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៃ​កោះ​របស់​ខ្លួន។ ម៉ានីលគឺជារដ្ឋធានី ខណៈដែលទីក្រុងធំបំផុតមានឈ្មោះថាទីក្រុងកេហ្ស៊ុន។

ហ្វីលីពីនធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមអេស្ប៉ាញ និង ក្រោយមកអាមេរិក។ ហ្វីលីពីនបានទទួលឯករាជ្យពេញលេញពីអាមេរិក​នៅថ្ងៃទី៤ មិថុនា ១៩៤៦ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមប៉ាស៊ីហ្វិកបញ្ចប់ តាមរយៈសន្ឋិសញ្ញាម៉ានីល។ ក្រោយមកហ្វីលីពីនក្លាយជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ​យ៉ាងសន្តិភាព រហូតដល់ការកាន់កាប់អំនាច​របស់លោក ហ្វឺឌីណាន់ ម៉ារកូស ដែលបាននាំទៅដល់ការទំលាក់តំនែងលោក​ដោយបដិវដ្ដន៍កំលាំងប្រជាជន។ បន្ទាប់ពីនោះមក​ស្ថានភាពនយោបាយមានភាពឡើងចុះ ប៉ុន្តែប្រកបដោយសន្ដិភាព។

បច្ចុប្បន្ន ហ្វីលីពីនមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងបស្ចិមប្រទេស ដែលភាគច្រើនក្លាយមកពីវប្បធម៌អេស្ប៉ាញ អាមេរិកឡាទីន និង សហរដ្ឋអាមេរិក។ សាសនារ៉ូម៉ាំងកាតូលិក បានក្លាយជាសាសនាធំជាងគេក្នុងប្រទេស និងក្រៅពីនេះគឺសាសនារបៀបអេស្ប៉ាញ និងឥស្លាម។ ភាសាផ្លូវការនៅហ្វីលីពីនគឺភាសាហ្វីលីពីន និងភាសាអង់គ្លេស។
ហ្វីលីពីន: ឈ្មោះ

ឈ្មោះ 

ហ្វីលីពីន ជាពាក្យក្លាយមកពីឈ្មោះព្រះរាជាហ្វីលីពទី២របស់អេស្ប៉ាញ។ ឈ្មោះនេះត្រូវបានប្រើសំរាប់ហៅកោះលេយតេ និង កោះសាម៉ារ ក្នុងបេសសកម្ម​ព្រះរាជាអេស្ប៉ាញមកហ្វីលីពីន។ ក្រោយមកឈ្មោះនេះត្រូវបានប្រើសំរាប់ហៅកំរងកោះនេះទាំងមូល។

នៅមុនពេលក្លាយជាអាណានិគម ហ្វីលីពីនមិនទាន់ជាប្រទេសបង្រួបបង្រួមមួយទេ ប៉ុន្តែតំបន់នោះទាំងមូលត្រូវបានគេហៅជាភាសាម៉ាឡេបុរាណថា ម៉ាហារលីកា។ ហ្វីលីពីនធ្លាប់គិតគូរដាក់ឈ្មោះខ្លួនឯងថា ម៉ាឡេស៊ី ប៉ុន្តែត្រូវបានប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបច្ចុប្បន្នសំរេចប្រើប្រាស់ឈ្មោះនេះមុននៅឆ្នាំ១៩៦៣ មុនពេលដែលហ្វីលីពីនអាចធ្វើអ្វីកើតទៀតអំពីបញ្ហានេះ។
ហ្វីលីពីន: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 

អាកាសធាតុ

ប្រទេសនេះស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលអាកាសធាតុត្រូពិចសមុទ្រ បន្ថែមដោយខ្យល់មូសុងនិរតី និងឦសាន ដែលបង្កើតអោយមានរដូវ ​២ ច្បាស់លាស់គឺ រដូវប្រាំងចាប់ពីខែវិច្ឆិកាដល់មេសា និងរដូវវស្សាពីខែឩសភាដល់ខែតុលា។
ហ្វីលីពីន: អាកាសធាតុ

អាកាសធាតុ

ប្រទេសនេះស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលអាកាសធាតុត្រូពិចសមុទ្រ បន្ថែមដោយខ្យល់មូសុងនិរតី និងឦសាន ដែលបង្កើតអោយមានរដូវ ​២ ច្បាស់លាស់គឺ រដូវប្រាំងចាប់ពីខែវិច្ឆិកាដល់មេសា និងរដូវវស្សាពីខែឩសភាដល់ខែតុលា។
ហ្វីលីពីន: នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល

នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល 

រដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីនជារដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងដោយប្រធានាធិបតី បង្រួបបង្រួមរដ្ឋាភិបាលស្វ័យយ័តតាមតំបន់នីមួយៗដែលមានសេរីភាពពីរដ្ឋាភិបាលកណ្ដាល។ ប្រធានាធិបតីមាននាទីជាប្រមុខរដ្ឋផងនិងជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលផង និងជាអគ្គមេបញ្ជាការកងកំលាំងប្រដាប់អាវុធ។ ប្រធានាធិបតីត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសំលេងភាគច្រើនក្នុងការបោះឆ្នោត សំរាប់១អាណត្តិដែលមានរយៈពេល៦ឆ្នាំ ហើយមានសិទ្ឋិជ្រើសតាំងនិងដឹកនាំគណរដ្ឋមន្ត្រី។

អង្គការនីតិបញ្ញត្តិមានសភា២គឺ ព្រឹទ្ឋសភា (សភាជាន់ខ្ពស់) និង សភាតំណាងរាស្ត្រ (សភាជាន់ទាប)។ ព្រឹទ្ឋសភាមានសមាជិកជ្រើសរើសដោយការបោះឆ្នោតជាតិ និងមានអាណត្តិរយៈពេល៦ឆ្នាំ។ សភាតំណាងរាស្ត្រមានអាណត្តិរយៈពេល៣ឆ្នាំ។

អំណាចនីតិបញ្ញត្តិត្រូវបានប្រគល់អោយតុលាការកំពូល ដែលអង្គចៅក្រមដឹកនាំដោយ អគ្គចៅក្រមម្នាក់ និង ចៅក្រមរង១៤នាក់។ ចៅក្រមទាំងអស់ត្រូវតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតី បន្ទាប់ពីមានការឧទ្ទេសនាមពីក្រុមប្រឹក្សាតុលាការនិងច្បាប់។

ហ្វីលីពីនជាសមាជិកស្ថាបនិកនិងសកម្មមួយរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ តាំងពីកំនរកំនើតអង្គការនេះនៅថ្ងៃទី២៤ តុលា ១៩៤៥ និងជាសមាជិកស្ថាបនិករបស់អាស៊ាន។ ហ្វីលីពីនជាសមាជិករបស់ East Asia Summit (កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីខាងកើត ហៅកាត់ថាEAS) និងជាសមាជិកសកម្មរបស់​ Asia-Pacific Economic Cooperation (កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ហៅកាត់ថាAPEC) , Latin Union (សំព័ន្ឋឡាទីន)
និង Group of 24 (ក្រុមប្រទេស២៤)។ ប្រទេសនេះជាសំព័ន្ឋមិត្តមិនមែនណាតូរបស់អាមេរិក ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនោះជាសមាជិកចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ។
ហ្វីលីពីន: ប្រជាសាស្ត្រ

ប្រជាសាស្ត្រ 

ជនជាតិភីលីពីនមានដូចជា ជនជាតិតាកាឡូ ២៨,១% សេប៉ូអាណួ ១៣,១% អ៊ីឡូកាណូ ៩% ប៊ីសសាយ៉ា ៧,៦% ហ៊ីឡូកាណូន ៧,៥% ប៊ីកុល ៦% វ៉ារ៉េ ៣,៤% និងជនជាតិដទៃទៀត ២៥,៣% ។

ភាសា
ភីលីពីនមានភាសាចំនួន ១៧៥ ដែលក្នុងនោះមាន​ ភាសាចំនួន៤ត្រូវបានបាត់បង់ ។ ភាសា ភីលីពីណូ ( តាកាឡូ) និង ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការ ។ ភាសាធំៗមាន ៦ គឺ តាកាឡូ សេបូអាណូ អ៊ីឡយឡូ ហ៊ីលីកាណូន កាប៉ាមប៉ានង៉ាន និង ប៉ានហ្គាស៊ីណាន ។

សាសនា
ប្រជាជនភីលីពីន ៩០%​កាន់សាសនាគ្រិស្ត ។ ប្រជាជន ប្រហែល ៥ ទៅ ១០%​កាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ។ ព្រះពុទ្ធសាសនា សាសនាតាវ គ

ចេញមាន សឺមីកុងឌុចទ័រ ផលិតផលអគ្គិសនី ឧបករណ៍ដឹកជញ្ជូន ប្រេងកាត ទង់ដែង ដូងប្រេង និងផ្លែឈើ ។ដៃគូពាណិជ្ជកម្មសំខាន់ៗមាន សហរដ្ឋអាមេរិច ជប៉ុន ចិន សឹង្ហបុរី កូរ៉េខាងត្បូង ហូឡង់ ហុងកុង អាឡឺម៉ង់ តៃវ៉ាន់ និង​ថៃ ។ រូបិយប័ណ្ណរបស់ភីលីពីនគឺ ពីសូ (₱ រី PHP) ។

សុខភាព
ក្នុងឆ្នាំ ២០០១ ប្រទេសភីលីពីនមានមន្ទីរពេទ្យចំនួន ១៧០០ ក្នុងនោះមនី្ទរពេទ្យរដ្ឋមាន​ ៤០% និង មនី្ទរពេទ្យឯកជនមាន ៦០% ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ មានអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៏ចំនួន ១៥០០០នាក់ ។
ហ្វីលីពីន: ភាសា

ភាសា
ភីលីពីនមានភាសាចំនួន ១៧៥ ដែលក្នុងនោះមាន​ ភាសាចំនួន៤ត្រូវបានបាត់បង់ ។ ភាសា ភីលីពីណូ ( តាកាឡូ) និង ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការ ។ ភាសាធំៗមាន ៦ គឺ តាកាឡូ សេបូអាណូ អ៊ីឡយឡូ ហ៊ីលីកាណូន កាប៉ាមប៉ានង៉ាន និង ប៉ានហ្គាស៊ីណាន ។
ហ្វីលីពីន: សាសនា

សាសនា
ប្រជាជនភីលីពីន ៩០%​កាន់សាសនាគ្រិស្ត ។ ប្រជាជន ប្រហែល ៥ ទៅ ១០%​កាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ។ ព្រះពុទ្ធសាសនា សាសនាតាវ គ

ចេញមាន សឺមីកុងឌុចទ័រ ផលិតផលអគ្គិសនី ឧបករណ៍ដឹកជញ្ជូន ប្រេងកាត ទង់ដែង ដូងប្រេង និងផ្លែឈើ ។ដៃគូពាណិជ្ជកម្មសំខាន់ៗមាន សហរដ្ឋអាមេរិច ជប៉ុន ចិន សឹង្ហបុរី កូរ៉េខាងត្បូង ហូឡង់ ហុងកុង អាឡឺម៉ង់ តៃវ៉ាន់ និង​ថៃ ។ រូបិយប័ណ្ណរបស់ភីលីពីនគឺ ពីសូ (₱ រី PHP) ។
ហ្វីលីពីន: សុខភាព

សុខភាព
ក្នុងឆ្នាំ ២០០១ ប្រទេសភីលីពីនមានមន្ទីរពេទ្យចំនួន ១៧០០ ក្នុងនោះមនី្ទរពេទ្យរដ្ឋមាន​ ៤០% និង មនី្ទរពេទ្យឯកជនមាន ៦០% ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ មានអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៏ចំនួន ១៥០០០នាក់ ។
ហ្វីលីពីន: ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ
គមនាគមន៍ និងទូរគមនាគមន៍
ប្រទេសភីលីពីនមានផ្លូវជាតិប្រវែង ២០៣​ ០២៥គម ។ នៅភីលីពីនមានអាកាសយានដ្ឋានសាធារណៈចំនួន ៨៥ និង ឯកជនចំនួនប្រហែល ១១១ ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ភីលីពីនអ៊ែរឡាញដែលជាក្រុមហ៊ុនចាស់ជាងគេនៅអាស៊ីនៅតែបន្តប្រតិបត្តិការ ។

ឆ្នាំ ២០០៨ មាន​អ្នកប្រើទូរស័ព្ទចំនួន ៦៧,៩ លាននាក់ ។ នៅឆ្នាំ ២០០៧ មានសារជាអក្សរចំនួន ១ពាន់លានត្រូវបានផ្ញើរក្នុង១ថៃ្ង ។ មានស្ថានីយ៍វិទ្យុ អេអឹមចំនួន ៣៨៣ និង អេហ្វអឹមចំនួន ៦៥៩ ។
ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៏ចំនូន ២៩៧​ និងទូរទស្សន៏ខ្សែកាបចំនូន ៨៧៣ ។ អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណេតមានប្រហែល ២៤លាននាក់ ។ បណ្តាញសង្គម និងការមើលវីដេអូជាសកម្មភាពអ៊ីនធឺនេតដែលគេចូលចិត្តបំផុត ។
ហ្វីលីពីន: គមនាគមន៍ និងទូរគមនាគមន៍

គមនាគមន៍ និងទូរគមនាគមន៍
ប្រទេសភីលីពីនមានផ្លូវជាតិប្រវែង ២០៣​ ០២៥គម ។ នៅភីលីពីនមានអាកាសយានដ្ឋានសាធារណៈចំនួន ៨៥ និង ឯកជនចំនួនប្រហែល ១១១ ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ភីលីពីនអ៊ែរឡាញដែលជាក្រុមហ៊ុនចាស់ជាងគេនៅអាស៊ីនៅតែបន្តប្រតិបត្តិការ ។

ឆ្នាំ ២០០៨ មាន​អ្នកប្រើទូរស័ព្ទចំនួន ៦៧,៩ លាននាក់ ។ នៅឆ្នាំ ២០០៧ មានសារជាអក្សរចំនួន ១ពាន់លានត្រូវបានផ្ញើរក្នុង១ថៃ្ង ។ មានស្ថានីយ៍វិទ្យុ អេអឹមចំនួន ៣៨៣ និង អេហ្វអឹមចំនួន ៦៥៩ ។
ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៏ចំនូន ២៩៧​ និងទូរទស្សន៏ខ្សែកាបចំនូន ៨៧៣ ។ អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណេតមានប្រហែល ២៤លាននាក់ ។ បណ្តាញសង្គម និងការមើលវីដេអូជាសកម្មភាពអ៊ីនធឺនេតដែលគេចូលចិត្តបំផុត ។
ហ្វឺឌីណាន់ ម៉ាកូស

ហ្វឺឌីណាន់ អេម៉ានុយអែល អេដ្រាលីន ម៉ាកូស (, 11 កញ្ញា 1917 – 28 កញ្ញា 1989) ជាអ្នកនយោបាយនិងមេធាវីហ្វីលីពីនដែលជាប្រធានាធិបតីទី 10 របស់ប្រទេសហ្វីលីពីនពីឆ្នាំ 1965 ដល់ឆ្នាំ 1986​ ពិចារណាយ៉ាងទូលំទូលាយដោយអ្នកសិក្សា អ្នកសេដ្ឋកិច្ច និងអ្នកសារព័ត៌មាន​ ជាចោរាធិបតេយ្យ គាត់គ្រប់គ្រងជាជនផ្តាច់ការ ក្រោមច្បាប់អាជ្ញាសឹកពីឆ្នាំ 1972 ដល់ឆ្នាំ 1981 p. 189. និងរក្សាអំណាចភាគច្រើននៃច្បាប់អាជ្ញាសឹករបស់គាត់រហូតដល់គាត់ត្រូវបានទម្លាក់នៅឆ្នាំ 1986 ការ​ចាត់​ទុក​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​គាត់​ថា​ជា​របប​ផ្តាច់ការ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ក្រោមចលនាសង្គមថ្មីរបស់គាត់ មេដឹកនាំដ៏ចម្រូងចម្រាសបំផុតមួយនៃសតវត្សទី 20 ការគ្រប់គ្រងរបស់ម៉ាកូសមានភាពល្បីល្បាញដោយសារអំពើពុករលួយរបស់ខ្លួន ហួសហេតុ និងភាពឃោរឃៅ
ហ្វឺឌីណាន់ដ៏ ម៉ាហ្សេឡង់

ហ្វឺឌីណាន់ដ៏ ម៉ាហ្សេឡង់ (Ferdinand Magellan) បានកើតនៅ ប្រទេស ព័រទុយហ្គាល់ ប្រហែលនៅ ឆ្នាំ ១៤៨០។ កាលពី ក្មេង គាត់ បាន រៀនពីការគូសផែនទី និងសំណង់នាវាចរណ៍។ នៅវ័យ កណ្ដាលរបស់គាត់ គាត់បានបើកនាវាដែលមានកងនាវា ដ៏ច្រើន សម្បើមហើយបាន តាំងចិត្តតស៊ូយ៉ាងស្វិតស្វាញក្នុងការធ្វើដំណើរ។នៅឆ្នាំ ១៥១៩ ដោយសារជំនួយពី ព្រះអង្គ ឆាលែស ទី៥( Charles V) នៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ ម៉ាហ្សេឡង់បានរៀបចំដំណើរ ដោយនាវាជុំវិញពិភពលោក។គាត់ បានប្រមូលផ្ដុំ នូវកងនាវាដ៏ច្រើន ហើយ ថ្វីបើដំណើរត្រលប់មកវិញដ៏សម្បើមនេះ បាននាំអោយគាត់ស្លាប់ តែ គាត់ក៏បានបង្ហាញថា ផែនដីមានរាងមូលដែរ។
ហ្វូជៀន

ហ្វូជៀន (福建; ឆ្លាស់គ្នាដោយរ៉ូម៉ាំងថា ហ្វូគៀន ឬ ហុកគៀន ) គឺជាខេត្តមួយនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសចិន ។ ហ្វូជៀន មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង សេជៀន នៅខាងជើង ជៀងស៊ី នៅខាងលិច ក្វាងតុង នៅភាគខាងត្បូង និង ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ នៅខាងកើត។ រាជធានីរបស់វាគឺ ហ្វូចូវ ខណៈដែលទីក្រុងធំជាងគេដោយចំនួនប្រជាជនគឺ ក្វាងចូវ ដែលទាំងពីរមានទីតាំងនៅជិតឆ្នេរសមុទ្រនៃច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់នៅភាគខាងកើតនៃខេត្តនេះ។

ខណៈពេលដែលចំនួនប្រជាជនរបស់វាភាគច្រើនជាជនជាតិចិន វាគឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តដែលមានវប្បធម៌ និងភាសាចម្រុះបំផុតនៅក្នុងប្រទេសចិន។ គ្រាមភាសានៃក្រុមភាសា មីនចិន ត្រូវបាននិយាយជាទូទៅបំផុតនៅក្នុងខេត្ត រួមទាំង គ្រាមភាសាហ្វូចូវ នៃភាគឦសាន ហ្វូជៀន និងគ្រាមភាសាហុកគៀន ផ្សេងៗនៃភាគអាគ្នេយ៍ហ្វូជៀន ។ ចិនហាក់កា ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ដែរ ដោយ ​ប្រជាជន​ហាក់កា ​នៅ​ហ្វូជៀន។ គ្រាមភាសាតិចតួច ហាក់កា និង ចិនកុកងឺ គឺមិនអាចយល់បានទៅវិញទៅមក។ ដោយសារការធ្វើចំណាកស្រុក ចំនួនដ៏ច្រើននៃចំនួនប្រជាជនចិនជនជាតិតៃវ៉ាន់ សិង្ហបុរី ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី និងហ្វីលីពីននិយាយភាសា មីនអាគ្នេយ៍ (ឬហុកគៀន)។

ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជន ៤១.៥ លាននាក់ ហ្វូជៀន ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១៥ នៃចំនួនប្រជាជន ក្នុងចំណោមខេត្តរបស់ចិន។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១ជីឌីភី (បន្ទាប់បន្សំ) របស់ហ្វូជៀន បានកើនឡើងដល់៧៦៨ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ( CNY 4.88 trillion) ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៤ នៅក្នុងតំបន់ចិនខាងកើត និង ទី 8 នៃ GDP ទូទាំងប្រទេស។  GDP សម្រាប់មនុស្សម្នាក់របស់ Fujian គឺខ្ពស់ជាងមធ្យមភាគជាតិនៅ CN¥117,500 (ប្រហាក់ប្រហែល។ US$28,658 in PPP ) ដែលជា GDP ខ្ពស់បំផុតទីពីរសម្រាប់មនុស្សម្នាក់នៃខេត្តទាំងអស់របស់ចិន បន្ទាប់ពី Jiangsu ។  វាទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីភូមិសាស្រ្តជិតខាងរបស់ខ្លួនជាមួយតៃវ៉ាន់។ ជាលទ្ធផលនៃ សង្គ្រាមស៊ីវិលចិន សមាមាត្រតូចមួយនៃ ប្រវត្តិសាស្ត្រហ្វូចៀន ឥឡូវនេះស្ថិតនៅក្នុង សាធារណរដ្ឋចិន (ROC, តៃវ៉ាន់) ។ ខេត្ត Fujian នៃ ROC មានប្រជុំកោះនៅឈូងសមុទ្រចំនួនបីគឺ កោះ Kinmen កោះ Matsu និង កោះ Wuqiu ។

ហ្វូជៀន ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ខេត្ត​ឈាន​មុខ​គេ​មួយ​របស់​ប្រទេស​ចិន​ក្នុង​ការ​អប់រំ​និង​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២២ ទីក្រុងធំៗចំនួនពីរជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងទីក្រុងកំពូលទាំង ៦៥ នៅលើពិភពលោក (ហ្វូចូវ ទី៥០ និង សៀមេន ទី៦៣) ដោយលទ្ធផលស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ ដូចដែលបានតាមដានដោយ Nature Index ។
ហ្វូលូ

រូបភាពតូច|  យ័ន្តនៃព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ជប៉ុន។.

ហ្វូលូ ឬ លីងហ្វូ ( ,  ) គឺ យ័ន្តចិន គំនូស​ដែល​គូស​គូរ​ប្រទាក់​ឆ្វាក់​លើ​សំពត់​ស​ឬ​ក្រដាស​ជាដើម ដោយ​សូត្រ​សែក​គាថា​អាគម​ផង ឬ​សរសេរ​តួ​អក្សរ​គាថា​អាគម​ត្រង់​ចន្លោះ​ៗ​ក្រឡា​ឬ​នៅ​ត្រង់​ជ្រុង​ៗ​រាប់​ថា​ជា​របាំង​ជា​គ្រឿង​ការពារ រារាំង​សត្រូវ​ឬ​អន្តរាយ​ផ្សេង​ៗ តាម​ដោយ​ជំនឿ​អ្នក​ដែល​រាប់អាន​ទុក​ចិត្ត​ថា​ជា​របស់​ស័ក្តិសិទ្ធនៃព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយមហាយាន,ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ចិន,ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​វៀតណាម,ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ជប៉ុន,ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​កូរ៉េ ,ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ថៃ,ព្រះពុទ្ធសាសនាចិន , ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយវិជ្រយាន-និកាយត័នត្រៈ និងសាសនាអ្នកស្រុកចិន ,សាសនាតាវ,សាសនាខុងជឺ ៕៚ .។ 
  
រូបភាពតូច|  យ័ន្តនៃព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ជប៉ុន។.
ហ្វូស៊ីល

ហ្វូសុីល  គឺជាភស្តុតាងមួយដ៏សំខាន់ ដើម្បីដឹងពីការកកើតឡើងនិងផុតពូជទៅវិញនៃរុក្ខជាតិនិងសត្វដែររស់នៅកាលពីអតីតកាល។ ហ្វូសុីលភាគច្រើនជាភាវៈរស់ហើយស្លាប់ទៅវិញកប់និងកម្ទេចកំណ។ កម្ទេចកំណនោះក៏រឹងក្លាយទៅជាថ្មអាចរក្សារូបរាងបាន ។ ហ្វូសុីលភាគច្រើនកើតឡើងពីសត្វនិងរុក្ខជាតិ ។ 
រូបភាពតូច| 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| គ្រោងឆ្អឹង ហ្វូស៊ីល ដូដូ
ហ្វេ

ហ្វេ គឺជាក្រុងនៅភាគកណ្តាលវៀតណាម និងជារាជធានីរបស់ដាំងទ្រុង ពីឆ្នាំ១៧៣៨ ដល់១៧៧៥ និងរបស់វៀតណាមក្នុងកំឡុងរាជវង្សង្វៀន ពីឆ្នាំ១៨០២ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៥ ។ ទីក្រុងនេះបានបម្រើជាទីក្រុងអធិរាជចាស់ និងជារាជធានីរដ្ឋបាលសម្រាប់រាជវង្សង្វៀន ហើយក្រោយមកបានដំណើរការជារាជធានីរដ្ឋបាលនៃអាណាព្យាបាល អាណ្ណាម ក្នុងសម័យឥណ្ឌូចិនបារាំង ។ វាមានទីតាំងដែលកំណត់ដោយអង្គការយូណេស្កូ បរិវេណនៃវិមានហ្វេដែលជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយម។ អមជាមួយកំពែងថ្ម និងជញ្ជាំងថ្មក្រាស់ បរិវេណនេះព័ទ្ធជុំវិញទីក្រុងអធិរាជហ្វេ ដែលមានវិមាន និងទីសក្ការៈបូជា។ ទីក្រុងហាមឃាត់ពណ៌ស្វាយ ដែលធ្លាប់ជាផ្ទះរបស់អធិរាជ។ និងការចម្លងនៃមហោស្រពរាជ។ 

ភ្ញៀវទេសចរជិត៤.២ លាននាក់បានមកទស្សនាទីក្រុងក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ហើយទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើនរបស់វានៅតែស្ថិតក្នុងការស្តារឡើងវិញ។
ហ្វេងសៃ​

200x250px|thumb|ហុងស៊ុយ​ ឬ ហុងស៊ុយ (ភូមិសាស្ត្រចិន)..

ហុងស៊ុយ​ ឬ ហុងស៊ុយ (，風水) គឺ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាភូមិសាស្ត្រចិន គឺជាទម្លាប់ប្រពៃណីរបស់ចិនបុរាណដែលអះអាងថាប្រើកម្លាំងថាមពលដើម្បីសុខដុមរមនាបុគ្គលជាមួយបរិស្ថានជុំវិញរបស់ពួកគេ។

200x250px|thumb|ហុងស៊ុយ​ ឬ ហុងស៊ុយ (ភូមិសាស្ត្រចិន).
ហ្វេសប៊ុក

+ FacebookHistoryTimelineAcquisitionsCriticismFeatures

ហ្វេសប៊ុក (ភាសាខ្មែរ Facebook ការសេសេរកាត់ ភាសាខ្មែរ) គឺជាគេហៈទំព័រមួយ ដែលកំពុងពេញនិយមនៅក្នុងពិភពលោក ដែលគេហៅថាជាប្រភេទបណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គម មួយយ៉ាងទំនើបនិងពេញនិយម។ មិនថាតែនៅបរទេសប៉ុណ្ណោះទេ នៅប្រទេសកម្ពុជា មានអ្នកប្រើប្រាស់ហ្វេសប៊ុក៤៩១៤៨០នាក់ នៅថ្ថៃទី៣១ខែមិនាឆ្នាំ២០១២អង្គការសំរាប់តាមស្ថិរិលេខនៃអ៊ិន្ទើណេតនៅពិភលោក «ហ្វេសប៊ុកនៅប្រទេសកម្ភុជា » ថៃទី៣១ខែមិនា ឆ្នាំ២០១២ ទំព័រត្រូវបានមើលនៅថ្ថៃទី៨ ខែសិហា ឆ្នាំ២០១២

ជារៀងរាល់ថ្ងៃមាន ប្រជាជនរាប់លានអ្នកបានលេងហ្វេសប៊ុក។
ការលេងហ្វេសប៊ុកវាមានប្រយោជន៍ដូចជា យើងនិងបានដឹងពី ព័ត៌មាន ផ្សេងៗតាមរយះការបង្ហោះពីមិត្តភក្តិរបស់អ្នក ជាពិសេសគឺធ្វើអោយយើងមានភាពសប្បាយរីករាយនៅក្នុងចិត្ត និងបំបាត់ស្ត្រេសទៀតផង។

មានមនុស្ស
ជាច្រើនយល់ថា ការលេងហ្វេសប៊ុកវាមិនល្អទេហើយមានខ្លះទៀតថាហ្វេសប៊ុកល្អ។ ប៉ុន្តែហ្វេសប៊ុកល្អឬអាក្រក់គឺ
អាស្រ័យទៅលើអ្នកលេងទៅវិញទេ។ ប្រសិនបើយើងយកហ្វេសប៊ុកមកលេងឬប្រើការសំរាប់អ្វី
ដែលមានប្រយោជន៍
នោះគឺវាមានប្រយោជន៍។ ឥលូវនេះយើងទាំងគ្នានឹងស្វែងយល់ថាតើហ្វេសប៊ុកមាន
ដើមកំណើតតាំងពីពេលណា
ហើយអ្នកណាជាអ្នកបង្កើតវា។ឥលូវ យើងចាប់ផ្តើមទាំងអស់គ្នា៖
 
right|400px
ហ្វេសប៊ុក: សហការី

សហការី

right|thumb|200px|ការិយាល័យនៅ រដ្ឋកាលីហ្វូនីអា

ម្ចាស់កម្មសិទ្ធ
ម្ចាស់កម្មសិទ្ធមានអាទិភាពច្រើនចំពោះក្រុមហ៊ុនទៅតាមអ្វីដែលអាចធ្វើបាន។លោក ហ្សុកឃឺបឺកមាន២៤% លោក អាកសែល ផាតនឺ (Accel Partners)មាន ១០%, Digital Sky Technologies មាន១០% , Dustin Moskovitz ៦%, Eduardo Saverin មាន ៥% , Sean Parker ៤% ,Peter Thiel មាន៣% Greylock Partners និង Meritech Capital Partners មានចន្លោះពី១ ទៅ ២%នៃម្នាក់ៗ , ក្រុមហ៊ុនMicrosoft មាន១.៣% ,​ Li Ka-shing មាន ០.៧៥% ,​ Interpublic Group មាន តិចជាង០.៥% ហើយនឹងក្រុមតូចមួយដែលបង្កើតថ្មី និង បុគ្គលិកចូលនិវត្តន៍និងជនល្បីល្បាញរបស់ខ្លួន មានតិចជាង១% នៃម្នាក់ៗ ហើយនៅសល់៣០%ទៀតសំរាប់បុគ្គលិកផ្ទាល់ខ្លួនទាំងអស់ ហើយនឹងមិនបានបើកអោយអ្នកដែលមានកេរ្តិ៍ល្បីល្បាញនិងអ្នកចូលរួមពីខាងក្រៅទៀត។ លោក អាដាំ ឌីអែងហ្គូវ (Adam D'Angelo)គឺជាប្រធានមន្រ្តីការរិយាល័យផ្នែកបច្ចេកទេស ហើយនិងមិត្តភក្តិរបស់ ហ្សុកឃឺបឹកដែលបានលាឈប់នៅ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៨។សេចក្តីរាយការពីបទបណ្តឹងមួយបាននិយាយថារូបគាត់ហើយនឹង ហ្សុកឃឺបឺកបានឈ្លោះប្រកែកគ្នាហើយថាគាត់មានការលំអៀងទៅលើម្ចាស់កម្មសិទ្ធនៃក្រុមហ៊ុន។
ហ្វេសប៊ុក: ម្ចាស់កម្មសិទ្ធ

ម្ចាស់កម្មសិទ្ធ
ម្ចាស់កម្មសិទ្ធមានអាទិភាពច្រើនចំពោះក្រុមហ៊ុនទៅតាមអ្វីដែលអាចធ្វើបាន។លោក ហ្សុកឃឺបឺកមាន២៤% លោក អាកសែល ផាតនឺ (Accel Partners)មាន ១០%, Digital Sky Technologies មាន១០% , Dustin Moskovitz ៦%, Eduardo Saverin មាន ៥% , Sean Parker ៤% ,Peter Thiel មាន៣% Greylock Partners និង Meritech Capital Partners មានចន្លោះពី១ ទៅ ២%នៃម្នាក់ៗ , ក្រុមហ៊ុនMicrosoft មាន១.៣% ,​ Li Ka-shing មាន ០.៧៥% ,​ Interpublic Group មាន តិចជាង០.៥% ហើយនឹងក្រុមតូចមួយដែលបង្កើតថ្មី និង បុគ្គលិកចូលនិវត្តន៍និងជនល្បីល្បាញរបស់ខ្លួន មានតិចជាង១% នៃម្នាក់ៗ ហើយនៅសល់៣០%ទៀតសំរាប់បុគ្គលិកផ្ទាល់ខ្លួនទាំងអស់ ហើយនឹងមិនបានបើកអោយអ្នកដែលមានកេរ្តិ៍ល្បីល្បាញនិងអ្នកចូលរួមពីខាងក្រៅទៀត។ លោក អាដាំ ឌីអែងហ្គូវ (Adam D'Angelo)គឺជាប្រធានមន្រ្តីការរិយាល័យផ្នែកបច្ចេកទេស ហើយនិងមិត្តភក្តិរបស់ ហ្សុកឃឺបឹកដែលបានលាឈប់នៅ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៨។សេចក្តីរាយការពីបទបណ្តឹងមួយបាននិយាយថារូបគាត់ហើយនឹង ហ្សុកឃឺបឺកបានឈ្លោះប្រកែកគ្នាហើយថាគាត់មានការលំអៀងទៅលើម្ចាស់កម្មសិទ្ធនៃក្រុមហ៊ុន។
ហ្វេសប៊ុក: ស្រឡាញ់អូន

ស្រឡាញ់អូន
វិធីក្នុងការគ្រប់គ្រង់បុគ្គលិកដែលប្រកបដោយជោគជ័យគឺ  Sheryl Sandberg (COO), និង Donald E. Graham (Chairman)។ដូចនៅក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០១១ ហ្វេសប៊ុកមានបុគ្គលិកបំរើការជាង ២០០០នាក់ ហើយមានទីតាំង១៥ប្រទេស។
ហ្វេសប៊ុក: ផលចំណូល

ផលចំណូល
ផលចំនូលភាគច្រើនរបស់គេហទំព័រហ្វេសប៊ុកគឺបានមកពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម។ក្រុមហ៊ុនMicrosoftគឺជាដៃគូរប្រកួតប្រជែងរបស់ហ្វេសប៊ុកក្នុងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មលើអ៊ីនធើណែត។ហើយម្យ៉ាងវិញទៀតហ្វេសប៊ុកទទួលការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មណាដែលមាននៅក្នុងMicrosoftដែរ។ហ្វេសប៊ុកជាទូរទៅបានធ្លាក់កំរិតការគាំទ្រនៃការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មជាងគេហទំព័រធំៗជាច្រើនទៀត។បើយោងតាមគេហទំព័រ Week.comបានអោយដឹងថារាល់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មនៅលើគេហទំព័រគឺមានចំនួន១/៥នៃការចុចចូលបើប្រៀបធៀបទៅនឹងគេហទំព័រទាំងនេះទាំងមូល។បើទោះបីជាយ៉ាងក៏ដោយការប្រៀបធៀបជាក់លាក់ដែលអាចនិយាយថាមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងចំពោះគេហទំព័រនេះ។ឧទាហរណ៍ ៖ ខណៈដែលអ្នកប្រើប្រាស់នៅលើគេហទំព័រហ្គូកហ្គលបានចុចលើការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មណាមួយយជាលើកទីមួយដើម្បីធ្វើការស្វែងរកលទ្ធផលអ្វីមួយដែលមានភាគរយ៨%សំរាប់ការចុចម្តងជាលើកដំបូង(ចុច​ ៨០,០០០ដងស្មើរនឹងការស្វែងរក១លានដងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់)។ឯហ្វេសប៊ុកមានភាគរយ០.០៤%សំរាប់ការចុចម្តងលើកដំបូង(ចុច៤០០ដងស្មើរនឹង១លានទំព័ររបស់អ្នកប្រើប្រាស់)។
សារ៉ាស៍ ស្ម៊ីតធ្លាប់ជាអ្នកគ្រប់គ្រងលក់តាមOnlineរបស់ហ្វេសប៊ុក។
ហ្វេសប៊ុក: ការអានបន្ថែម

ការអានបន្ថែម

 Monoroom៖ ហ្វេសប៊ុក មានគណនីខ្មោចប្រមាណជាង ៨៣លានគណនី ០៤/០៨/២០១២ 
 ទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រ៖ លោក​ Zuckerberg ​និយាយ​ថា៖​ ពេល​នេះ​គ្មាន​ទូរស័ព្ទ​ ហ្វេសប៊ុក​ ទេ  ២៧/០៧/២០១២
 Lundi Lay៖ គួរ​តែ​ប្រយ័ត្ន​ប្រយែង​ក្នុង​ការ​ប្រើប្រាស់​បណ្តាញ​សង្គម​ហ្វេសប៊ុក បាន​ដាក់​ប្រកាស​នៅ ថ្ងៃទី ២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១២បាន​ដាក់​ប្រកាស​នៅ ថ្ងៃទី ២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១២
​ Lundi Lay៖ លេង​ Chat ហ្វេសប៊ុក​ដោយ​ប្រើ Opera Mini លើ​ទូរស័ព្ទ​ដៃ​ បាន​ដាក់​ប្រកាស​នៅ ថ្ងៃទី ១៣ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០១២
 សាលាដុនបូស្កូហ្វេសប៊ុក
ហ្វេសប៊ុក: តំណខាងក្រៅ

តំណខាងក្រៅ

 
 អត្ថបទច្រើននៃ The New York Times
 ពត័មានអំពីហ្វេសប៊ុក នៅ The Daily Telegraph
 កតិសញ្ញារវាងហ្វេសប៊ុក និងគូគូល
 Facebook Founder Finds He Wants Some Privacy, in The New York Times, December 3, 2007
 Facebook Privacy: 10 Settings Every User Needs to Know, by Stan Schroeder, February 7, 2011

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីនធើណែត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្ដាញទំនាក់ទំនងសង្គម
ហ្វ៊ុមិអុ គីស៊ីដា

ហ៊្វុមិអុ គីសុីដា (岸田文雄, គីសុីដា ហ្វ៊ុមិអុ កើតថ្ងៃទី ២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៥៧) គឺជាអ្នកនយោបាយជប៉ុន ហើយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន និងជាប្រធានគណបក្ស គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី (LDP) តាំងពីឆ្នាំ២០២១។ លោកជាសមាជិកនៃសភាតំណាងពីមុនមក លោកធ្លាប់បម្រើការ  ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសពីឆ្នាំ ២០១២ ដល់ឆ្នាំ ២០១៧ និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិស្តីទីក្នុងឆ្នាំ ២០១៧។ ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ឆ្នាំ ២០២០ លោកក៏បានធ្វើជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាស្រាវជ្រាវគោលនយោបាយ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី(LDP) ផងដែរ។
ហ្វ្រង់កូ រ៉ាសិតទី

ហ្វ្រង់កូ ឌីណូ រ៉ាសិតទី (Franco Dino Rasetti) (១០ សីហា ១៩០១-៥​ ធ្នូ ២០០១) ជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអ៊ីតាលី។ លោកនិងអង់រីកូ ហ្វែរមី បានរកឃើញមធ្យោបាយគន្លឹះ ដើម្បីធ្វើបន្ទុះនុយក្លេអ៊ែរ។ រ៉ាសិតទីបានបដិសេដមិនធ្វើការលើគំរោងម៉ាន់ហាថាន់ ដោយឈរលើគោលការណ៍សីលធម៌។

រ៉ាសិតទីចាប់កំនើតនៅ កាស្ទីហ្គ្លីយ៉ូនេ ដែល ឡាហ្គោ ប្រទេសអ៊ីតាលី។ នៅឆ្នាំ១៩៤៧ លោកបានទៅនៅសហរដ្ឋអាមេរិក​ ហើយនៅឆ្នាំ១៩៥២ ក៏ក្លាយជាពលរដ្ឋអាមេរិកដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ លោកទទួលមរណភាពនៅ វ៉ារ៉ែម ប្រទេសបែលហ្ស៊ីក ក្នុងជន្មាយុ១០០ឆ្នាំ។
ហ្វ្រង់កូ រ៉ាសិតទី: រង្វាន់

រង្វាន់ 
 ឆ្នាំ១៩៣១ ៖ មេដាយ Matteucci (បណ្ឌិតសភាវិទ្យាសាស្ត្រអ៊ីតាលី)
 ឆ្នាំ១៩៥២ ៖ មេដាយ Charles Doolittle Walcott ដោយ បណ្ឌិតសភាវិទ្យាសាស្ត្រជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក
Category:រូបវិទូអ៊ីតាលី
Category:រូបវិទូអាមេរិក
ហ្វ្រង់ស៊ីសស្កូ ​ហ្គុតទែររេស

ហ្វ្រង់ស៊ីសស្កូ ​ហ្គុតទែររេស ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា លូ អូឡូ (កើតថ្ងៃទី ៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៥៤)   គឺជាអ្នកនយោបាយ ទីម័រខាងកើត ដែលបានបម្រើការជា ប្រធានាធិបតីទីម័រខាងកើត ពីថ្ងៃទី ២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ថ្ងៃទី ២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២២។ គាត់ក៏ជាប្រធានគណបក្សនយោបាយ ហ្វ្រីទីលីន ហើយគាត់គឺជាប្រធានទីមួយនៃ សភាជាតិនៃប្រទេសទីម័រខាងកើត ពីឆ្នាំ ២០០២ ដល់ឆ្នាំ ២០០៧ ។

ក្នុងនាមជាបេក្ខជន ហ្វ្រីទីលីន គាត់បានឈរនៅក្នុង ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ 2007 និងការបោះឆ្នោត ប្រធានាធិបតីឆ្នាំ 2012 ប៉ុន្តែត្រូវបានចាញ់នៅក្នុងជុំទីពីរដោយបេក្ខជនឯករាជ្យទាំងពីរលើក។ គាត់ក៏បានចូលរួមប្រកួតប្រជែង ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ 2017 ហើយដោយមានការគាំទ្រពីអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី សាណាណា ហ្គូសម៉ាវ និង CNRT ត្រូវបានជ្រើសរើសជាប្រធានាធិបតីទី 6 នៃប្រទេសទីម័រខាងកើត។ ហ្គុតទែររេស បានឈរឈ្មោះសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឡើងវិញនៅឆ្នាំ 2022 ប៉ុន្តែត្រូវបានបរាជ័យក្នុងការភ្លាត់ស្នៀតក្នុងជុំទីពីរដោយ រ៉ាម៉ូសហ័រតា ។ 

គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកនយោបាយ កណ្តាលឆ្វេង ។
ហ្វ្រង់ស៊ីសស្កូ ​ហ្គុតទែររេស: ជីវិតដំបូង

ជីវិតដំបូង 
កើតនៅ អូសូ៊ ក្នុងឆ្នាំ 1954 លោក Guterres បានពិពណ៌នាខ្លួនគាត់ថាជា "កូនប្រុសនៃគ្រួសារក្រីក្រ នៃមនុស្សរាបទាប" ។ គាត់ជារ៉ូម៉ាំងកាតូលិក និងជាអតីតយុទ្ធជន ទ័ពព្រៃ ។
ហ្វ្រង់ស្វ័រហូឡង់

ស្តាំ|រូបភាពតូច|273x273ភីកសែល|François Hollande (2015)
លោកហ្វ្រង់ស្វ័រហូឡង់ជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋបារាំងចាប់ពីថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភាឆ្នាំ ២០១២ ដល់ថ្ងៃទី ១៤ ខែឧសភាឆ្នាំ ២០១៧ ។
ហ្វ្រីឌ្រីច ឈីលល័រ

thumb|210px|Friedrich Schiller

Friedrich Schiller(10 ខែវិច្ឆិកា 1759 - 9 ខែឧសភា 1805) ជាកំណាព្យ, ទស្សនវិទូ, ប្រវត្តិសាស្រ្ត, និងអ្នកនិពន្ធអាល្លឺម៉ង់។ ក្នុងអំឡុងដប់ប្រាំពីរឆ្នាំចុងក្រោយនៃជីវិតរបស់គាត់ (1788-1805), Schiller អ្នករងឡើងផលិតភាពប្រសិនបើស្មុគស្មាញមិត្តភាពដោយមានដ៏ល្បីល្បាញនិងមានឥទ្ធិពលរួចទៅហើយយ៉ូហានលោក Wolfgang វ៉ុវិទ្យាស្ថាន Goethe ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
ហ្វ្រេង្ស ផ្លយរ៉ាយស៍

thumb| ហ្វ្រេង្ស ផ្លយរ៉ាយស៍

Frank Lloyd Wright (ឈ្មោះកំណើត Frank Lincoln Wright, មិថុនា 8, 1867 – មេសា 9, 1959) ជា ស្ថាបត្យករ​ ជនជាតិអាមេរិចកាំង, អ្នកតុបតែងលម្អផ្នែកខាងក្នុង, អ្នកនិពន្ធ, និងជាអ្នកអប់រំ, គាត់បានឌីហ្សាញរចនាសម្ព័ន្ធ អគារ ជាង១០០០ ក្នុងនោះ៥៣២ប្រភេទ ទទួលបានជោគជ័យជាស្ថាពរ។ រ៉ាយស៍ ជឿថា រចនាសម្ព័ន្ធសំណង់អគារទាំងនោះ វានឹងធ្វើឲ្យមានភាពសុខដុមរម្យនាជាមួយមនុស្សលោក និងបរិស្ថាន។ ក្នុងភាសាទស្សនៈវិជ្ជាគាត់ហៅការឌីហ្សាញនេះថា organic architecture។ ទស្សនៈនេះគឺជាឧទាហរណ៍ពិេសសមួយរបស់  Fallingwater (1935) ដែលបានហៅថា "the best all-time work of American architecture".Brewster, Mike (July 28, 2004).  រ៉ាយស៍ ក៏ជាអ្នកដឹកនាំចលនាការវិវត្តន៍ស្ថាបត្យកម្ម និងការវិវត្តន៍ផ្ទះសម្បែកប្រភេទUsonian​ នៅក្នុងសាលា Prairie School ដែរ។ ទស្សនៈតែមួយគត់របស់គាត់ គឺធ្វើយ៉ាងណាឲ្យនគរូបនីយកម្មរបស់ សហរដ្ឋអាមេរិច រីកចំរើន។ ក្នុងសម័យកាល នៃការបង្កើតថ្មី របស់គាត់ គឺមានរយៈពេលលើសពី៧០ឆ្នាំឯណោះ។ 

គាត់បានសិក្សាលើគម្រោងបង្កើតថ្មី ប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត ក្នុងនោះមានដូចជា៖ អគារការិយាល័យ, វិហារសាសនា (គ្រីស្ទ), សាលារៀន, អគារខ្ពស់ៗ, សណ្ឋាគារ និងសារៈមន្ទីរជាដើម។ គាត់តែងតែឌីហ្សាញផ្នែកខាងដើមនៃអគាររបស់គាត់ជានិច្ច ដូចជា៖ គ្រឿងសង្ហារឹម និង stained glass។ គាត់ក៏បានសរសេរសៀវភៅ២០ក្បាលដែរ និងមានអត្ថបទជាច្រើនផ្សេងទៀត ហើយក៏ជាសាស្ត្រាចារ្យដ៏ល្បីឈ្មោះនៅ សហរដ្ឋអាេមរិច និងអឺរ៉ុបដែរ។ ជីវិតរបស់គាត់ គឺពោរពេញដោយភាពស្រស់ស្រាយ និងអ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍គឺត្រង់ អគ្គីភ័យឆ្នាំ១៩១៤ និងឃាតកម្មនៅក្នុង Taliesin studio របស់គាត់ជាដើម។ ភាពល្បីរន្ទឺនៃកេរ្ត៏ឈ្មោះ នៅក្នុងជីវិតរបស់គាត់ គឺកាលពីឆ្នាំ១៩៩១ នៅពេល វិទ្យាស្ថានស្ថាបត្យករអាមេរិច  American Institute of Architects  បានទទួលស្គាល់ថាគាត់ជា ស្ថាបត្យករអាមេរិចអស្ចារ្យជាងគេគ្រប់ជំនាន់ "the greatest American architect of all time".Brewster, Mike (July 28, 2004).