navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ព្រះរាជក្រឹត្យនៃណង់: លក្ខខណ្ឌ

លក្ខខណ្ឌ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ហង់រីទី៤ នៃប្រទេសបារាំង ដោយ ហ្រ្វង់ ពួបឺស ។
ព្រះរាជក្រឹត្យណង់ ដែលស្តេចហង់រីទី៤ បានចុះហត្ថលេខាមានអត្ថបទជាមូលដ្ឋានចំនួន៤ រួមទាំងអត្ថបទសំខាន់ៗដែលបង្កើតឡើងចំនួន ៩២អត្ថបទ ដែលភាគច្រើនផ្អែកលើសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពដែលមិនជោគជ័យហើយបានចុះហត្ថលេខាក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមថ្មីៗនេះ។ សេចក្តីសម្រេចក៏បានរួមបញ្ចូល ៥៦អត្ថបទ "ពិសេស" (សម្ងាត់) ដែលទាក់ទងនឹងសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចប្រូតេស្តង់។ ជា​ឧទាហរណ៍ រដ្ឋ​បារាំង​បាន​ធានា​ការ​ការពារ​ពួក​ប្រូតេស្តង់​បារាំង​ដែល​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​បរទេស​ពី ​ការ​ស៊ើប​អង្កេតកាតូលិក ។ "នេះធ្វើឲ្យខ្ញុំដូចគេឆ្កាង" ជាបន្ទូលតវ៉ាប្រឆាំងពីសម្តេចប៉ាប ក្លេម៉ង់ទី៨ នៅពេលជ្រាបពីរាជក្រឹត្យ។ ផ្នែកពីរចុងក្រោយមាន brevets ( អក្សរប៉ាតង់ ) ដែលមានឃ្លាយោធា និងឃ្លាគ្រូគង្វាល។ ទាំងពីរនេះត្រូវបានដកចេញនៅឆ្នាំ១៦២៩ ដោយស្តេច ល្វីទី១៣ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលសាសនាចុងក្រោយ។

លិខិតប៉ាតង់ ចំនួនពីរ Texts published in Benoist 1693 I:62–98 (noted by Rothrock). បន្ថែមលើសេចក្តីសម្រេចនេះបានផ្តល់ជម្រកសុវត្ថិភាពដល់ពួកប្រូតេស្តង់ ( places de sûreté ) ដែលជាបន្ទាយទាហានដូចជា ឡា រ៉ូឆែល ដែលស្តេចបានចំណាយ ១៨០ ០០០ អេគុស ក្នុងមួយឆ្នាំ រួមជាមួយនឹងបន្ទាយសង្គ្រោះបន្ទាន់ចំនួន១៥០ បន្ថែមទៀត ( កន្លែងជ្រកកោន ) ហើយត្រូវបានថែរក្សាដោយការចំណាយផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកយូហ្គឺណុត ។ ទង្វើនៃសមភាពបែបនេះ គឺមិនធ្លាប់មានទេនៅ អឺរ៉ុបខាងលិច  ដែលធ្លាប់តែអនុវត្តស្តង់ដារ ដែលបានបង្ខំឱ្យប្រជារាស្រ្តធ្វើតាមសាសនារបស់អ្នកដឹកនាំរបស់ពួកគេក្រោមការអនុវត្តគោលការណ៍នៃ cuius regio, eius religio ។

ខណៈពេលដែលវាបានផ្តល់ឯកសិទ្ធិមួយចំនួនដល់ពួក យូហ្គឺណុត នោះ ក្រឹត្យនេះបានរក្សាជំហររបស់សាសនាកាតូលិកជាសាសនារដ្ឋរបស់ប្រទេសបារាំង។ ប្រូតេស្តង់មិនបានទទួលការលើកលែងពីការបង់ដង្វាយមួយ ភាគក្នុងដប់  ហើយត្រូវគោរព ថ្ងៃបុណ្យកាតូលិក និងការរឹតបន្តឹងទាក់ទងនឹងអាពាហ៍ពិពាហ៍។ អាជ្ញាធរបានកំណត់សេរីភាពនៃការគោរពប្រណិប័តន៍សាសនាប្រូតេស្តង់ចំពោះតំបន់ភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់។ ក្រឹត្យនេះបានដោះស្រាយតែការរួមរស់ជាមួយប្រូតេស្តង់ និងកាតូលិកប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនបាននិយាយអំពី ជនជាតិជី្វហ្វ ឬ មូស្លីម ដែលត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិជ្រកកោនបណ្តោះអាសន្ននៅប្រទេសបារាំង នៅពេលដែលពួក ម៉ារ៉ាណូស និង ម៉ូរីស្កូ ត្រូវបានបណ្តេញចេញពីប្រទេសអេស្ប៉ាញ។ 

ច្បាប់ដើម​ដែល​ប្រកាស​ឲ្យ​ប្រើ​ក្រឹត្យ​នោះ​បាន​បាត់​ទៅ​ហើយ។ បណ្ណាសារដ្ឋានជាតិ នៅប៉ារីសបានក្សាទុកតែអត្ថបទនៃឯកសារខ្លីជាងនេះដែលត្រូវបានកែប្រែដោយសម្បទានដែលដកស្រង់ចេញពីព្រះមហាក្សត្រ ដោយបព្វជិតនិង សភាប៉ារីស ដែលបានពន្យារពេលដប់ខែមុនពេលចុះហត្ថលេខានិងបោះត្រាលើឯកសារនៅឆ្នាំ១៥៩៩ ។ ច្បាប់ចម្លងនៃសេចក្តីប្រកាសទីមួយ ដែលត្រូវបានផ្ញើសម្រាប់ការរក្សាសុវត្ថិភាពទៅកាន់ពួកប្រូតេស្តង់នៅ ហ្សឺណែវ បានបន្សល់ទុកមកដល់សព្វថ្ងៃ។ សភា ​ខេត្ត​ជំទាស់​នឹង​ការ​ប្រកាស​នេះ។ សភាដែលប្រកែកតវ៉ា​ច្រើន​ជាងគេ​គឺ ​សភា​នៃ​រឿន ដែល​បាន​ចុះ​បញ្ជី​ដោយ​មិន​ទុក​ចិត្ត​លើ​ក្រឹត្យ​នេះទើប​តែ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៦០៩ប៉ុណ្ណោះ។ Rothrock 1960:23 note 6.

ទីតាំងនៃការចុះហត្ថលេខាគឺមិនមានភាពច្បាស់លាស់ទេ។ ក្រឹត្យ​នេះ​បាន​បញ្ជាក់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ថា «​ត្រូវ​បាន​ប្រទាន​នៅ ​ក្រុងណង់ ក្នុង​ខែ​មេសា ក្នុង​ឆ្នាំ​នៃ​ព្រះអម្ចាស់​នៃ​យើង​មួយ​ពាន់​ប្រាំ​រយ​កៅសិប​ប្រាំបី»។ នៅចុងសតវត្សទី១៩ ប្រពៃណីកាតូលិក Reported in Baedeker, Northern France, 1889. បានលើកឡើងពីការចុះហត្ថលេខានៅក្នុង Maison des Tourelles ដែលជាផ្ទះរបស់ពាណិជ្ជករអេស្ប៉ាញដ៏ល្បីល្បាញ អង់ដ្រេ រុយអ៊ីស ដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយការទម្លាក់គ្រាប់បែកកំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ។
ព្រះរាជក្រឹត្យនៃណង់: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 ព្រះរាជក្រឹត្យសមភាព
 សេរីភាពខាងសាសនា
 Michel de l'Hôpital ដែលជាបុព្វបទនៃគោលនយោបាយរបស់ស្តេចហង់រីទី៤
 សន្តិភាពនៃវែវីន
ព្រះរាជក្រឹត្យនៃណង់: ប្រភព

ប្រភព 
ប្រភពដែលតាមពីក្រោយដោយអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តសម័យទំនើបភាគច្រើនគឺជនភៀសខ្លួន Huguenot Élie Benoist 's Histoire de l'édit de Nantes, 3 vols ។ (Delft, 1693–95) ។ EG Léonard លះបង់ជំពូកមួយទៅកាន់ Edict of Nantes នៅក្នុង Histoire général du protestantisme, 2 vols ។ (ប៉ារីស) ឆ្នាំ 1961: II: 312–89 ។
ព្រះរាជក្រឹត្យនៃណង់: ការអានបន្ថែម

ការអានបន្ថែម 

 អាលកុក, អាន់តូនី។ ប្រវត្តិនៃការការពារជនជាតិភាគតិចវប្បធម៍ក្នុងតំបន់នៅអឺរ៉ុប៖ ពីក្រឹត្យរបស់ Nantes រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន (Springer, 2000)។ [ ISBN បាត់ ]
 Baumgartner, Frederic J. "The Catholic Opposition to the Edict of Nantes, 1598-1599" ។ Bibliothèque d'humanisme និង Renaissance 40.3 (1978): 525–536 ។ លើបណ្តាញ
 Cavendish, Richard ។ "ក្រឹត្យរបស់ Nantes" ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តថ្ងៃនេះ 48.4 (1998): 35+ ។
 Champeaud, Gregory ។ "Edict of Poitiers និងសន្ធិសញ្ញា Nérac ឬពីរជំហានឆ្ពោះទៅកាន់ Edict of Nantes"។ ទិនានុប្បវត្តិសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ (2001): 319–334 ។ លើបណ្តាញ
 Davis, Stephen M. The French Huguenots and Wars of Religion: បីសតវត្សនៃការតស៊ូដើម្បីសេរីភាពនៃមនសិការ (2021) 
 ស្មៅបៃតង, ម៉ាកុស។ "ក្រឹត្យរបស់ Nantes (1598)" ។ នៅក្នុង Handbuch Frieden im Europa der Frühen Neuzeit (2021): 897–910។ អនឡាញជាភាសាអង់គ្លេស
 Kleinman, Ruth ។ "ការផ្លាស់ប្តូរការបកស្រាយនៃក្រឹត្យរបស់ Nantes: ទិដ្ឋភាពរដ្ឋបាល, 1643-1661" ។ ការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្របារាំង 10.4 (1978): 541–571 តាមអ៊ីនធឺណិត
 Gerson, Noel B. The Edict of Nantes (Grosset & Dunlap, 1969) 
 Lualdi, Katharine J. "ការខ្ជាប់ខ្ជួនក្នុងសេចក្តីជំនឿ៖ ការថ្វាយបង្គំកាតូលិក និងអត្តសញ្ញាណសហគមន៍នៅពេលក្រោយនៃក្រឹត្យរបស់ Nantes" ។ ទិនានុប្បវត្តិសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ (2004): 717–734 ។ លើបណ្តាញ
 Orcibal, ហ្សង់។ "Louis XIV និងក្រឹត្យរបស់ Nantes" ។ នៅក្នុង Louis XIV and Absolutism (Palgrave Macmillan, 1976) ទំព័រ។ ១៥៤–១៧៦។ [ ISBN បាត់ ]
 Parsons, Jotham, ed ។ The Edict of Nantes: ការសរសេរអត្ថបទចំនួនប្រាំ និងការបកប្រែថ្មី (National Huguenot Society, 1998)។
 Pugh, Wilma J. "សុខុមាលភាពសង្គមនិងក្រឹត្យរបស់ Nantes: Lyon និង Nimes" ។ ការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្របារាំង ៨.៣ (១៩៧៤)៖ ៣៤៩–៣៧៦។ លើបណ្តាញ
 Sutherland, Nicola M. "The Crown, the Huguenots, and the Edict of Nantes"។ នៅក្នុង The Huguenot Connection: The Edict of Nantes, Its Revocation, and Early French Migration to South Carolina (Springer, Dordrecht, 1988) ទំព័រ។ ២៨–៤៨។ [ ISBN បាត់ ]
 Sutherland, Nicola Mary ។ "The Huguenots និង Edict of Nantes 1598-1629" ។ នៅ Huguenots ក្នុង​ប្រទេស​អង់គ្លេស និង​ប្រវត្តិ​បារាំង​របស់​ពួកគេ ឆ្នាំ 1550–1800 (Palgrave Macmillan, 1987) ទំព័រ។ ១៥៨–១៧៤។ [ ISBN បាត់ ]
 កំណប់, Geoffrey ។ The Huguenots (Yale UP, 2015) 
 Tylor, Charles ។ The Huguenots ក្នុងសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរ: រួមទាំងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃក្រឹត្យរបស់ Nantes ពីការអនុម័តរបស់វានៅឆ្នាំ 1598 ដល់ការដកហូតរបស់វានៅឆ្នាំ 1685 (1892)
 Whelan, Ruth ។ ការអត់ឱន និងអត្តសញ្ញាណសាសនា៖ ក្រឹត្យរបស់ Nantes និងឥទ្ធិពលរបស់វានៅក្នុងប្រទេសបារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស និងអៀរឡង់ (២០០៣)
ព្រះរាជក្រឹត្យនៃណង់: តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 The Edict of Nantes   
 ក្រឹត្យក្រមនៃសាត្រាស្លឹករឹត Nantes  និងការចម្លងជាភាសាបារាំងនៃ Edict of Nantes
 The Edict of Nantes ជាមួយនឹងអត្ថបទសម្ងាត់ និង Brevets បកប្រែដោយ Jotham Parsons
ព្រះរាជដំណាក់

Category:Articles with short description
Category:Short description matches Wikidata

ព្រះរាជដំណាក់ គឺជាវីឡារាជវាំង ដែលមានទីតាំងនៅខេត្តសៀមរាប ប្រទេសកម្ពុជា ។  ព្រះរាជដំណាក់ គឺជាកន្លែងស្នាក់នៅផ្លូវការរបស់ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅពេលទ្រង់យាងមកខេត្តសៀមរាប។ https://www.lonelyplanet.com/cambodia/siem-reap/attractions/royal-residence/a/poi-sig/1391212/355886 Royal Residence in The Lonely Planet
ព្រះរាជដំណាក់: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
យោងតាមមន្ទីរព័ត៌មានខេត្តសៀមរាប វីឡានេះត្រូវបានសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ១៩០៤ 

ក្នុងសម័យអាណាព្យាបាលបារាំង វីឡានេះបានក្លាយជាទីតាំងដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់អតីតព្រះមហាក្សត្រនរោត្តម សីហនុ ដែលត្រូវបានគេនិយាយថាបានប្រើព្រះរាជដំណាក់ដើម្បីធ្វើផែនការ និងចាប់ផ្តើមការដេញថ្លៃរបស់ព្រះអង្គដើម្បីឯករាជ្យ របស់ប្រទេសកម្ពុជាពីប្រទេសបារាំង ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០។   

ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ផ្ទះវីឡានេះ ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រនរោត្តមសីហនុ ប្រើប្រាស់ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃឥស្សរជននយោបាយផ្សេងៗ ជាចម្បងសម្រាប់កិច្ចចរចាសន្តិភាព ចំពេលមានការវិវឌ្ឍន៍នយោបាយរបស់ប្រទេសកម្ពុជា រួមទាំងការជួបជាមួយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម រណឫទ្ធិ អ្នកនយោបាយប្រឆាំង លោក សម រង្ស៊ី និងអ្នកការទូតបរទេស។     

កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៧ ព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម សីហមុនី បានទទួលស្វាគមន៍តារាសម្ដែង អែនជេលីណា ចូលី និងក្រុមគ្រួសារ នៅគេហដ្ឋាន។ ចូលី នៅឯខេត្តសៀមរាប នៅពេលសម្រាប់ការបញ្ចាំងលើកដំបូងលើពិភពលោកនៃរឿងមុនដំបូងខ្មែរក្រហមសម្លាប់ប៉ារបស់ខ្ញុំ ដែលនាងបានធ្វើជាអ្នកដឹកនាំរឿង និង សីហមុនី ជាអ្នកឧបត្ថម្ភភាពយន្ត។  

នៅយប់ថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅ ដោយសារទុស្សេចរន្តអគ្គិសនី ដែលបានធ្វើឱ្យខូចខាតផ្នែកខ្លះនៃអគារព្រះបរមរាជវាំង ពិសេសអគារដែលនៅជាប់គ្នា ដែលជាអគារការិយាល័យរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ទោះបីជាអគារលំនៅដ្ឋានធំមិនមានរងផលប៉ះពាល់។     មន្ត្រី​បាន​សន្យា​ថា​នឹង​កសាង​រចនាសម្ព័ន្ធ​ឡើង​វិញ​ដោយ​ការងារ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ហើយ​។
ព្រះរាជដំណាក់: ព្រះរាជដំណាក់បច្ចុប្បន្ន

ព្រះរាជដំណាក់បច្ចុប្បន្ន 
ក្រៅពីជាលំនៅឋានបន្ទាប់បន្សំផ្លូវការរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ វីឡាក៏ជាទីតាំងក្នុងស្រុក និងជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ញឹកញាប់ក្នុងក្រុង សៀមរាប ទោះបីមិនអនុញ្ញាតឲ្យសាធារណជនចូលដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ គេអាចមើលបានពីខាងក្រៅ និង សួនច្បារឯករាជ្យ នៅជាប់គ្នាជាសាធារណៈ   នៅក្បែរ រូបសំណាកព្រះមហាក្សត្រ និង ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម ដែលជាទីគោរពសក្ការៈក្នុងស្រុក និងសាសនា។
ព្រះរាជត្រានៃចក្រភព

ព្រះរាជត្រានៃ​ចក្រភព傳國璽传国玺តំនភ្ជាប់=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Inscription_on_Imperial_Seal_of_China_%22%E5%8F%97%E5%91%BD%E6%96%BC%E5%A4%A9_%E6%97%A2%E5%A3%BD%E6%B0%B8%E6%98%8C%22.svg|គ្មានស៊ុមអ្នកកាន់កាប់ចក្រភពចិនប្រើប្រាស់ឆ្នាំ២២១ មុនគ.ស.បាវចនា受命於天 既壽永昌 (Shòumìng yú tiān jì shòu yǒngchāng, "ដោយទទួលបានម៉ងដាតនៃឋានសួគ៌ សូមព្រះអង្គ(ព្រះចៅអធិរាជ)មានព្រះជន្មយុឺនយូរ")មុខងារជាត្រាផ្លូវការនៃចក្រភព

ព្រះរាជត្រានៃចក្រភព () ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាភាសាអង់គ្លេសថា The Imperial Seal of China គឺជា ត្រា ត្បូងថ្ម របស់ចិនដែលត្រូវបានគេជឿថាបានឆ្លាក់ចេញពី Heshibi ដែលជាផ្នែកដ៏ពិសិដ្ឋមួយនៃត្បូងថ្ម។ The Complete Collection of Treasures of the Palace Museum, Beijing 30: Imperial Seals and Signets - Gugong Bowuyuan Cang Wenwu Zhenpin Quanji 30: Xi yin (Taiwanese Chinese) – 2008. by Beijing Palace Museum. ,  ត្រានេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ២២១ មុន​គ្រិស្តសករាជ មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​បន្ទាប់​ពី ឈិន ស៊ីហ័ង បាន​បង្រួប​បង្រួម​ប្រទេស​ចិន និង​បាន​បង្កើត ​រាជវង្សឈីន ដែល​ជា​រាជវង្ស​អធិរាជ​ដំបូង​របស់​ប្រទេស​ចិន។ ត្រាមរតកនេះ បានបម្រើការជាត្រារបស់អធិរាជចិនពេញមួយសតវត្សបន្ទាប់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រចិន ហើយការកាន់កាប់របស់វាត្រូវបានគេមើលឃើញថាជានិមិត្តសញ្ញារូបវន្តនៃ ម៉ង់ដាតនៃឋានសួគ៌ ។

ត្រាមរតក នេះត្រូវបានបាត់បង់នៅចុងបញ្ចប់នៃសម័យ រាជវង្សថាង (៦១៨-៩០៧) ឬកំឡុងសម័យ រាជវង្សទាំងប្រាំ និងនគរទាំងដប់ (៩០៧-៩៦០)។
ព្រះរាជត្រានៃចក្រភព: ការបង្កើត

ការបង្កើត 
នៅឆ្នាំ២២១ មុនគ.ស ត្រាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅពេលដែល ឈិន ស៊ីហ័ង បានបំផ្លាញ រដ្ឋសង្រ្គាម ដែលនៅសេសសល់ និងបង្រួបបង្រួម ប្រទេសចិន នៅក្រោមរាជវង្សឈីន ។ Heshibi គឺជា​ដុំ​ថ្ម​ត្បូងដ៏​ល្បីល្បាញ​មួយ​ដែល​ពីមុន​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់ ​នគរចាវ ។ នៅពេលវាធ្លាក់ចូលទៅក្នុងដៃរបស់ អធិរាជថ្មីនៃប្រទេសចិន ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យឆ្លាក់វាទៅជាព្រះរាជត្រារបស់ព្រះអង្គ។ ពាក្យថា “ដោយទទួលបានម៉ងដាតនៃឋានសួគ៌ សូមព្រះអង្គ(ព្រះចៅអធិរាជ)មានព្រះជន្មយុឺនយូរ”។ (受命於天,既壽永昌) ត្រូវបានសរសេរដោយ នាយករដ្ឋមន្ត្រី លី ស៊ី ហើយឆ្លាក់ទៅជាត្រាដោយស៊ុន ស៊ូ ។

ត្រា​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​ចេញ​ពី​ត្បូង​ថ្ម ព្រោះ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ចិន​បុរាណ ត្បូង​ថ្ម​ជា​និមិត្ត​រូប​នៃ​សម្រស់​ផ្នែក​ខាងក្នុង​របស់​មនុស្ស។ ផ្នូរ និងកន្លែងបញ្ចុះសពជាច្រើនពីសម័យប្រទេសចិនបុរាណមានផ្ទុកត្បូងថ្មតុបតែង រួមទាំង ឈុតបញ្ចុះសពត្បូងថ្ម ដែលបានរកឃើញក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨ ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ហាន គឺ លី សេង ។ ក្នុង​រជ្ជកាល ​រាជវង្ស​ហាន ជនជាតិ​ចិន​បាន​ភ្ជាប់​ត្បូង​ថ្ម​ជាមួយភាពអមតៈ ​រហូត​ដល់​ចំណុច​មួយ​ដែល​បុគ្គល​មួយ​ចំនួន​ព្យាយាម​ផឹក​ត្បូងថ្ម​ក្នុង​ទម្រង់​រាវ​ដើម្បី​ទទួល​បាន​ជីវិតអមតៈ។ ការទាក់ទងនេះបានបំពេញបន្ថែមនូវគំនិតនៃ ម៉ង់ដាតនៃឋានសួគ៌ និងជាហេតុផលដែល ត្រាត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងត្បូងថ្ម ដែលជាវត្ថុមានតម្លៃបំផុតរបស់ប្រទេសចិនអស់រយៈពេលរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។

ប្រលោមលោកនៃនគរទាំងបី បាននិយាយថា លី ប៉ាង ដែលបានក្លាយជាអធិរាជហានដំបូងគេបានឃើញ ហ្វេងហ័ង អង្គុយនៅលើថ្ម ហើយប្រគល់ថ្មនោះទៅទៅ ស៊ាង យូ ដែលជាស្តេចនគរឈូ ដែលបំបែកថ្មជាពីរដោយដាវរបស់គាត់ ហើយបានរកឃើញ ត្បូងពេជ្រដែលត្រាត្រូវបានឆ្លាក់។
ព្រះរាជត្រានៃចក្រភព: រាជវង្សហាន និងសម័យនគរទាំងបី

រាជវង្សហាន និងសម័យនគរទាំងបី 
នៅពេលសោយទីវង្គតរបស់ អធិរាជទីពីរនៃនគរឈីន អ្នកស្នងតំណែងរបស់ព្រះអង្គគឺ ជីយីង បានប្រគល់ត្រាដល់អធិរាជថ្មីនៃ រាជវង្សហាន ហើយបន្ទាប់មកវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ព្រះរាជត្រាមរតកនៃនគរហាន" ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃ រាជវង្សហានខាងលិច នៅឆ្នាំ៩នៃគ.ស. វ៉ាង ម៉ាង ដែលជាស្តេចជ្រែករាជ្យបានបង្ខំ ព្រះមហាក្សត្រីហាន ឱ្យប្រគល់ត្រានោះមកខ្លួន។ ព្រះ​មហាក្សត្រីដោយ​កំហឹង​បាន​បោះ​ត្រា​ទៅ​លើ​ដី​ធ្វើឲ្យបែក​មួយ​ជ្រុង។ ក្រោយ​មក វ៉ាង ម៉ាង បាន​បញ្ជា​ឱ្យ​គេ​ជួសជុល​ជ្រុងនោះឡើង​វិញ​ដោយ ​មាស ។

ត្រា​នេះ​បាន​បន្តមាន​រហូតទោះមានការផ្លាស់ប្តូររាជវង្ស​។ វាត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាឧបករណ៍ស្របច្បាប់ ដែលជាសញ្ញានៃម៉ង់ដាតនៃស្ថានសួគ៌។ ក្នុងអំឡុងពេលដ៏ច្របូកច្របល់ ដូចជាសម័យ នគរទាំងបី ត្រា បានក្លាយជាវត្ថុនៃការប្រជែងគ្នា និងជម្លោះប្រដាប់អាវុធ។ របបដែលកាន់កាប់ត្រាបានប្រកាសខ្លួនឯង ហើយជារឿយៗត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រវត្តិសាស្ត្រថាស្របច្បាប់។ នៅចុងបញ្ចប់នៃរាជវង្សហានក្នុងសតវត្សទី៣ នៃគ.ស មេទ័ព ស៊ុន ជាន បានរកឃើញត្រាអធិរាជនៅពេលដែលកងកម្លាំងរបស់គាត់បានកាន់កាប់រាជធានីហាន លួយ៉ាង ដែលត្រូវគេបោះបង់ចោលក្នុង  ដំណើរយុទ្ធនាការប្រឆាំងនឹង ដុង ជ័រ ដោយប្រគល់វាទៅមេរបស់គាត់ដែលជាមេទ័ព យន់ ស៊ូ ។ . The Romance of the Three Kingdoms បាននិយាយ​ថា​កូនចៅ​ម្នាក់​របស់ ស៊ុន ជាន បាន​ក្បត់​គាត់ ហើយ​បាន​ប្រាប់​អំពី​ត្រា​នេះទៅ​កាន់​មេដឹកនាំ​សម្ព័ន្ធ យន់ សាវ ដែល​បាន​សុំ​ត្រា​គាត់ ប៉ុន្តែ ស៊ុន ជាន បាន​បដិសេធ។ គាត់បានស្បថថា ប្រសិនបើគាត់មានត្រានោះមែនសូមឲ្យគាត់ស្លាប់យ៉ាងវេទនា ហើយបានភៀសចេញទៅផ្ទះរបស់គាត់។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ យន់ សាវ បានប្រាប់ លី ពាវ ឱ្យរារាំងផ្លូវរបស់គាត់ លី ពាវ បាន​ធ្វើ​ដូច្នេះ ទោះ​បី​ជា​គាត់​មិន​អាច​យក​ឈ្នះ ស៊ុន ជាន បាន។ នេះ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ធ្វើឲ្យមាន​ការ​ប្រជែង​គ្នា​រវាង​ពួក​គេ ហើយ ស៊ុន ជាន តាម​សម្បថ​របស់​គាត់​បាន​ស្លាប់​យ៉ាង​វេទនា​ក្នុង​ការ​វាយ​ឆ្មក់ ខណៈ​ពេល​ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ លី ពាវនៅ​ពេល​ក្រោយ។ កូនប្រុសរបស់ ស៊ុន ជាន ឈ្មោះ ស៊ុន កឺ បានទទួលមរតកត្រានេះ ហើយប្រគល់ឱ្យ យន់ ស៊ូ ដើម្បីអោយគាត់ខ្ចីទ័ព ដើម្បីសងសឹកពូរបស់គាត់ ដែលបានប្រយុទ្ធជាមួយស្តេចត្រាញ់ លូ កាង ។

ពេលនោះ យន់ ស៊ូ បានប្រកាសខ្លួនជាអធិរាជនៃរាជវង្សចុង ដែលមានអាយុកាលខ្លីនៅឆ្នាំ១៩៧។ ទង្វើ​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ដេច​ត្រាញ់ ឆាវ ឆាវ និង លី ប៉ី ខឹង​ជា​ខ្លាំង ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​បរាជ័យ​ជា​ច្រើន​លើក​ដោយ​កងទ័ព​នីមួយៗ។ មេទ័ពផ្សេងទៀត ទោះបីត្រូវបានចេញដោយព្រះរាជក្រឹត្យរបស់អធិរាជក៏ដោយ ក៏បដិសេធមិនជួយឆាវ ឆាវ និង លី ប៉ី ក្នុងការកម្ចាត់ យន់ ស៊ូ ដែរ។ នៅពេលដែល យន់ ស៊ូ ទទួលបរាជ័យនៅឆ្នាំ១៩៩ ដោយ លី បុី ត្រាបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងដៃរបស់ ឆាវ ឆាវ ដែលកូនប្រុសរបស់គាត់ ឆាវ​ ភី បានប្រកាស រាជវង្សវុី ជារដ្ឋស្នងស្របច្បាប់របស់នគរហាន ក្នុងឆ្នាំ២២០ ។ ត្រានៅតែស្ថិតក្នុងដៃរបស់អធិរាជ រាជវង្សវុី រហូតដល់អធិរាជចុងក្រោយ ឆាវ​ ហួន ត្រូវបានបង្ខំឱ្យដាក់រាជ្យតាមការពេញចិត្តរបស់ ស៊ីម៉ា យ៉ាន ដោយឆ្លងកាត់ត្រាពីត្រកូលឆាវ ទៅស៊ីម៉ា និងបង្កើត រាជវង្សជីន នៅឆ្នាំ២៦៥។
ព្រះរាជត្រានៃចក្រភព: ការបាត់បង់

ការបាត់បង់ 
ត្រាត្រូវបានឆ្លងកាត់ពី រាជវង្សឆាវវុី រាជវង្សជីន សម័យនគរដប់ប្រាំមួយ សម័យរាជវង្សភាគខាងត្បូង និងខាងជើង រាជវង្សស្វី និងរាជវង្សថាង ប៉ុន្តែត្រូវបាន បាត់បង់ទៅប្រវត្តិសាស្ត្រនៅក្នុង រាជវង្សទាំងប្រាំ និងសម័យនគរដប់ (៩០៧-៩៦០)។

ជោគវាសនានៃត្រាក្នុងអំឡុងពេល និងក្រោយរាជវង្សទាំងប្រាំ និងសម័យនគរទាំងដប់មិនត្រូវបានគេដឹងនោះទេ។ ទ្រឹស្ដី​បី​កើតមាន​នៅ​ពេល​ណា និង​ដោយ​របៀប​ណា​វា​ត្រូវ​បាន​បាត់​បង់៖

 នៅឆ្នាំ៩៣៧ នៅចុងបញ្ចប់នៃសម័យថាងជំនាន់ក្រោយ នៅពេលដែលអធិរាជចុងក្រោយរបស់រាជវង្ស ( លី ចុងកឺ ) បានស្លាប់ដោយ ការដុតខ្លួនឯង ។
 នៅឆ្នាំ៩៤៦ នៅពេលដែល អធិរាជតៃសុង នៃនគរលាវ បានចាប់យកអធិរាជចុងក្រោយនៃរដ្ឋជីនជំនាន់ក្រោយ។
 ត្រា​បានធ្លាក់​ចូល​ដល់​ដៃ​របស់​អធិរាជ ​យន់ ​ជំនាន់ក្រោយ​ៗមក។

រូបភាពតូច| "ត្រានៃអធិរាជនៃមហាមីង" (大明皇帝之寶; Dà Míng huángdì zhī bǎo )
នៅពេលដែលកងទ័ព មិង ដណ្តើមបានរាជធានីពួកយន់ ក្នុងឆ្នាំ១៣៦៩ បានកាន់កាប់បានតែត្រាមួយក្នុងចំណោមត្រាផ្ទាល់ខ្លួនចំនួន១១ របស់អធិរាជយន់ ។ រាជត្រាមរតក មិនត្រូវបានរកឃើញទេ។ នៅឆ្នាំ១៣៧០ កងទ័ពមិង បានឈ្លានពាន រាជវង្ស យន់ខាងជើង ហើយបានរិបអូសយកកំណប់ទ្រព្យមួយចំនួនដែលនាំយកទៅទីនោះដោយអធិរាជយន់ ដែលបានភៀសខ្លួន។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ជាថ្មីម្តងទៀត រាជត្រាមរតក មិនត្រូវបានគេរកឃើញទេ។ នៅដើម រាជវង្សមិង ត្រាត្រូវបានគេដឹងថាបានបាត់បង់។ ទាំងរាជវង្ស មិង និង ឆេង មិនមានកម្មសិទ្ធិលើត្រានេះទេ។ ការកាត់បន្ថយសារៈសំខាន់នៃត្រាមរតកដែលបាត់បង់  ជាផ្នែកមួយដែលពន្យល់ពីភាពមន្ទិលរបស់អធិរាជឆេង ក្នុងការបង្កើតត្រាអធិរាជជាច្រើន — ទីក្រុងហាមឃាត់ ក្នុង ទីក្រុងប៉េកាំង មានការប្រមូលផ្ដុំនៃត្រាចំនួន២៥ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការរបស់អធិរាជ។
រូបភាពតូច| "ត្រាដ៏អស្ចារ្យនៃចក្រភពឆេងដ៏អស្ចារ្យ" ដែលជាត្រាមួយក្នុងចំណោមត្រា "ទំនើប" ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយតុលាការឈីងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៩-១៩១១ ។
នៅដើមសតវត្សទី២០ នៅពេលដែល ចក្រភពឆេង បន្តកំណែទម្រង់ដើម្បីធ្វើទំនើបកម្មប្រព័ន្ធរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួន ត្រាផ្លូវការជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ប្រើប្រាស់លើឯកសារ និងឧបករណ៍របស់រាជការអធិរាជ។ ថ្វីត្បិតតែមានរាងការ៉េតាមការរចនាបែបប្រពៃណីក៏ដោយ ក៏ត្រាត្រូវបានធ្វើពីឈើ ធ្វើតាមគំរូរបស់រដ្ឋាភិបាលលោកខាងលិច ហើយផ្ទុយពីត្រាអធិរាជឆេង ពីមុនដែលមានពីរភាសា ( ចិន និង ម៉ាន់ជូ ) ដោយមានតែ អក្សរចិន ប៉ុណ្ណោះ។ ត្រាចំនួនបួនត្រូវបានឆ្លាក់៖ " ត្រានៃមហាឆេង " (大清國寶) "ត្រានៃអធិរាជឆេងដ៏អស្ចារ្យ" (大清皇帝之寶) "ត្រាដ៏អស្ចារ្យនៃចក្រភពឆេងដ៏អស្ចារ្យ" (大清帝國之璽) និង "ត្រានៃអធិរាជនៃចក្រភពឈីងដ៏អស្ចារ្យ" (大清帝國皇帝之寶) ។ ក្នុងចំណោមនោះ ត្រាដ៏អស្ចារ្យនៃចក្រភពឈីងដ៏អស្ចារ្យតំណាងឱ្យ "ការជំនួស" ផ្លូវការ និងជាការផ្លាស់ប្តូរទំនើបជំនួសត្រាមរតកដែលបាត់បង់។ ត្រា​ទាំងនេះ ​គឺ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សមុច្ច័យ​នៃ ​សារមន្ទីរព្រះរាជវាំង ក្នុង​ទីក្រុង​ប៉េកាំង ហើយ​គ្មាន​សញ្ញា​នៃ​ការ​ប្រើប្រាស់​ឡើយ។ បន្ទាប់ពី ការដួលរលំនៃចក្រភពឆេង ក្នុងឆ្នាំ១៩១២ រដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋចិន ក៏បានអនុម័តផងដែរនូវសំណុំនៃត្រាផ្លូវការរាងការ៉េ។ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ពីដំបូងបានអនុម័តត្រាការ៉េស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែវាលែងត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំ១៩៥៤។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក មានត្រាជាច្រើនត្រូវបានអះអាងថាជា ត្រាមរតក ដែលបានបាត់បង់ ប៉ុន្តែគ្មានច្បាស់លាស់ទេក្រោមការវែកញែក។ ក្នុងករណីយ៉ាងហោចណាស់មួយ ត្រាដែលពាក់ព័ន្ធត្រូវបានរកឃើញថាជាត្រាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ព្រះចៅអធិរាជ ជាជាងត្រា មរតក។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
ព្រះរាជត្រានៃចក្រភព: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 ត្រាជាតិនៃសាធារណរដ្ឋចិន
 ត្រានៃរដ្ឋាភិបាលប្រជាជននៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន
 ត្រាអធិរាជម៉ុងហ្គោល
 ត្រាអធិរាជជប៉ុន
 ត្រាអធិរាជកូរ៉េ
 ត្រាអធិរាជម៉ាន់ឈូកូ
 ត្រា (អាស៊ីបូព៌ា)
 ត្រាស្រ្គីប
 ផើងជើងទម្រប្រាំបួន
ព្រះរាជត្រានៃចក្រភព: ប្រភព

ប្រភព 
 

 Chen Shou (3rd century). Pei Songzhi (ed.) 三國志 [Records of the Three Kingdoms]. Taipei: Dingwen Printing, 1977.
 Morrow, David & Pearlstein, Elinor (1998). "Immortal stone: Jade of the Han dynasty". Calliope, 9(2): 24.
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ព្រះរាជបរិពារ

ក្រុមព្រះរាជបរិពារនេះគឺជាអ្នកហែរហមអ្នកនៅជុំវិញព្រះមហាក្សត្រ។ យោងតាមការវិភាគលើខ្លឹមសារនៃផ្ទាំងសិលាចារឹកអាចឱ្យយើងដឹងថា បរិវាដែលស្ថិនៅជុំវិញព្រះមហាក្សត្រក្នុងព្រះបរមរាជវាំង គឺព្រះទេពីច្រើននាក់នៅក្នុងដំណាក់ធ្វើអំពីឈើ មានព្រះអគ្គមហេសី ព្រះរាជបុត្រា ព្រះរាជបុត្រី ពួកព្រាហ្មណ៍បរោហិត ពួកអាចារ្យ ព្រះភិក្ខុសង្ឃ នាហ្មីន និងមេទ័ពតូចធំ ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋនាសម័យអង្គរពីសតវត្សរ៍ទី៩ដល់សតវត្សរ៍១៤ សាស្រ្តាចារ្យបណ្ឌិតមីសែល ត្រាណេ ឆ្នាំ២០១៤ ទំព័រទី៨៥។
ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ

ស្តាំ|រូបភាពតូច|282x282ភីកសែល| ផែនទីសតវត្សទី ១៥ នៃ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដីគោក
ពង្សាវតារក្សត្រខ្មែរ ឬ ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ( រាជពង្សាវតា ឬ របាក្សត្រ) គឺជាការប្រមូលផ្តុំនៃសាត្រាស្លឹករឹតប្រវត្តិសាស្ត្រសតវត្សទី 18 និង 19 ដែលផ្តោតលើពេលវេលាចាប់ពីប្រហែលឆ្នាំ 1430 ដល់ដើមសតវត្សទី 16 ។  សម័យកាលនៃ ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា សម័យមជ្ឈិម ព្រោះវាជាការបញ្ចប់នៃ អាណាចក្រខ្មែរ ។ ប្រភពសំណេរដូចជាអក្សរចារឹក សំស្រ្កឹត ក្លាយជាលែងប្រើហើយ ដែលចាប់ផ្តើមនៅពាក់កណ្តាលទីមួយនៃសតវត្សទី 14 ។ សូម្បីតែសិលាចារឹក ខ្មែរបុរាណ ក៏អវត្តមានរហូតដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១៦។ ស្តេចចុងក្រោយដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងសិលាចារឹកបុរាណ អង្គរ គឺព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នបរមេស្វរ  ដែលសោយរាជ្យពីឆ្នាំ 1327 ដល់ 1336  

សាត្រាស្លឹករឹត  នៅលើស្លឹកត្នោត ហើយចងភ្ជាប់គ្នាជាបាច់ មានរយៈពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ។ អត្ថបទដែលនៅមានគឺជាច្បាប់ចម្លង ហើយក្នុងករណីជាច្រើននៅសល់តែបំណែកប៉ុណ្ណោះ។ កាលប្បវត្តិចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 1796 ហើយចុងក្រោយរហូតដល់សតវត្សទី 19 ។ កំណត់ត្រាទាក់ទងនឹង កាលប្បវត្តិរបស់ស្តេច កិច្ចការបរទេស ទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសជិតខាង ជម្លោះផ្ទៃក្នុងរវាងស្តេចខ្មែរ សង្គ្រាមស៊ីវិល វិវាទលើការស្នងរាជ្យ និងអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងការដឹកនាំក្នុងចំនោមបញ្ហាផ្សេងៗទៀត។ 

ការសិក្សាអត្ថបទទាំងនេះត្រូវបានគេនិយាយថា "ចំណាយពេលច្រើន ហើយត្រូវការយ៉ាងច្រើន ដើម្បីរៀបចំ និងបកស្រាយព័ត៌មានដ៏មានតម្លៃដែលត្រូវរកឃើញនៅក្នុងខ្លួន" ទាក់ទងនឹងការជជែកដេញដោលជាបន្តបន្ទាប់លើហេតុផល និងព្រឹត្តិការណ៍នៃការបោះបង់ចោល អង្គរ។ ការផ្លាស់ប្តូររាជធានីខ្មែរ និងការធ្លាក់ចុះវប្បធម៌ទូទៅ។
ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
រាជពង្សាវតារ មានៈ រាជ = "ស្តេច ឬ រាជា"; ពង្សា, វំសា= "ពូជពង្ស, ដំណរ"; និង អវតា = "កូនចៅ, incarnation" ឬ សាវតារ គឺមកពី ពង្សាវតារ ឬ sauvatar ដែលមានន័យថា "ប្រវត្តិសាស្រ្ត" ។ នៅក្នុងភាសាខ្មែរ ឫសគល់ផ្សំជា រាជពង្សាវតារ មានន័យថា "ប្រវត្តិនៃព្រះរាជវង្សានុវង្ស" ឬ "ប្រវត្តិនៃព្រះរាជា"។  

របាក្សត្រ ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា របាលក្សត្រ ឬ ល្បារក្សត្រ  ឬជួនកាល អម្បាលក្សត្រ "ស្តេចទាំងអស់" ។ វាអាចត្រូវបានបែងចែកដូចខាងក្រោមៈ របា = jumbuor, juor, "ដំណរ" និង ក្សត្រ = "ព្រះអង្គម្ចាស់, ស្តេច"; ដូច្នេះ របាក្សត្រ មានន័យថា "ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃខ្សែរាជវង្សឬបុព្វបុរសរបស់ស្តេច" ។ អត្ថន័យ​នៃ​រាជ​ពង្សាវតារ ឬ​របាក្សត្រ អាច​ត្រូវ​បាន​បកប្រែ​ថា​ជា «​ពង្សាវតារ​» ឬ «​ពង្សាវតារ​ក្សត្រ​» ដែល​ជា​សំណេរ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ស្តេច​។
ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ: ច្បាប់ចម្លង និងការបកប្រែ

ច្បាប់ចម្លង និងការបកប្រែ 
ច្បាប់ចម្លងនៃឆ្នាំ 1818, 1869, 1878, 1903, 1934, 1941 និង 1966 ឥឡូវនេះត្រូវបានរក្សាទុកនៅក្នុង Departement des Manuscriptes ក្នុងទីក្រុងប៉ារីស មានភាពខុសប្លែកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងទម្រង់ និងប្លង់។ ច្បាប់ចម្លងនៃឆ្នាំ 1818 ត្រូវបានបកប្រែជាលើកដំបូងជាភាសាបារាំងដោយ Ernest Doudart de Lagrée និងបោះពុម្ពដោយ Francis Garnier (Chronique Royale du Cambodge, 1871) ។ ការបកប្រែឆ្នាំ 1880 របស់ Étienne Aymonier (Chroniques des anciens rois du Cambodge, 1880) ត្រូវបានបកប្រែឡើងវិញដោយ J. Moura ក្នុង 1883 Le royaume du Cambodge)។ នៅឆ្នាំ 1904 Étienne Aymonier បានបោះពុម្ភផ្សាយ Le Cambodge ដែលជាការបកប្រែមួយផ្សេងទៀតនៃ Chronicles ទាក់ទងទៅនឹងការសិក្សាប្រវត្តិសាស្រ្តចិន និងអ្នកនិពន្ធអឺរ៉ុបសម័យនោះ។ 

Georges Maspero បោះពុម្ភផ្សាយ L'empire kmer, histoire និងឯកសារ ក្នុងឆ្នាំ 1904 ។

Martine Piat បោះពុម្ពសៀវភៅ Chroniques Royales Khmer ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤។

នៅឆ្នាំ ១៩៨៨ អ្នកប្រាជ្ញខ្មែរ លោក ឃឹន សុខ បានបោះពុម្ពស្នាដៃរបស់គាត់ "Chroniques royales du Cambodge (De Banà Yàt jusqu'à la prize de Lanvaek de 1417 à 1595)) Traduction française avec comparison des différences version et introduction" and in 1981 Maklares Chroniques Royales du Cambodige៖ De 1594 ដល់ 1677។ Paris: École Française d'Extreme-Orient។ ទាំងពីរបានធ្វើការលើការពិនិត្យឡើងវិញជាប្រព័ន្ធ និងបរិបទ និងការបកស្រាយឡើងវិញនៃអតីតការបកប្រែភាសាបារាំង ដែលបានបង្កើនយ៉ាងខ្លាំងនូវតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រភពទាំងនេះ។  
តារាងកាលប្បវត្តិនៃកាលប្បវត្តិរបស់ណាន  លេខ ឈ្មោះ ព្រឹត្តិការណ៍ ក្បួន វង្សត្រកូល ១និព្វានបទ ១៣៤៥/៦-១៣៥០ មិនទាក់ទងនឹងស្តេចមុនៗ ២សិទ្ធន ១៣៥០-(៣ខែ) ប្អូនប្រុស ១ ៣លំពង់រាជា ១៣៥០-១៣៥៣ កូនប្រុស 2 ៤ចៅបាសាត ការឈ្លានពាន ១៣៥៣-១៣៥៥ កូនប្រុសរបស់ស្តេចសៀម Ramadhipati ៥ចៅបាអាត ១៣៥៥-១៣៥៧ ប្អូនប្រុស ៤ ៦ចៅកំបង់ពិសី ១៣៥៧- កូនប្រុសពៅរបស់ Ramadhipati (1 ខែ) ៧ស្រីសុរិយាវង្ស ១៣៥៧-១៣៦៦ ក្មួយប្រុស ៣ ៨បរមរាមា ១៣៦៦-១៣៧០ ក្មួយប្រុស ៧ ៩ធម្មសោករាជ ១៣៧០-១៣៧៣ ប្អូនប្រុស ៨ ១០ឥន្ទ្ររាជ ការឈ្លានពាន ១៣៧៣- ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះបាទ ​បរមរាជា
Chronological Charts of Chronicle of Samtec Cauva Vamn JuonNumberNamesEventsRuleGenealogy1Nibbanapad1340-1345son of Ta Trasak Pha-Em (in legend)2Siddhana(raja)1345-(3 months)younger brother of 13LaMba(raja)1346-1348son of 24Suriyodaitinvasion by Siam
King Ramadhipati1349-1362
(1353-1354:
Escaped from
the city)son of 1, cousin of 35Cau Pa Sat1353-1354son of Siam king Ramadhipati6Cau Pa At1354-(3 months)brother of 57Cau KtumpanBis1354-(1 month)youngest son of Ramadhipati8Param Rama1362-1372son of 39Dhammasokaraj1372-1400brother of 810Sri Suriyovans1400-1413son of 411Param Sokara1413-1416son of 912Indarajainvasion1416-(5 monthsson of Siam King Baramraja
ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ: "សម័យកណ្តាល"

"សម័យកណ្តាល" 
កាលប្បវត្តិភាគច្រើនសំដៅលើយុគសម័យប្រហែលពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 14 ដល់ដើមសតវត្សទី 16 ជា "សម័យកណ្តាល" នៃប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។ ដូចសម័យក្រោយអង្គរ និងមុនសម័យ។ ប្រវត្ដិវិទូខ្លះប្រើពាក្យនេះទៅគ្រប់សម័យកាលនៃ មជ្ឈិមសម័យ ។ 

យោង​តាម​កាលប្បវត្តិ​នៃ​នគរ​ណាន​សម័យ​នេះ​បាន​ចាប់​ផ្តើ​ម​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ 1346 ក្រោម​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះ​បាទ បរមនិព្វានបទ ។ កាលប្បវត្តិរបស់ VJ ចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 1340 ប្រហែល 6 ឆ្នាំមុនជាងកំណត់ត្រា ណាន ។

ព្រះបាទបរមនិព្វានបទសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ១៣៤៦ ដល់ ១៣៥១ (កាលប្បវត្តិណាន)។ គ្មាន​ព័ត៌មាន​ណា​មួយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ផ្តល់​ឱ្យ​អំពី​របៀប​ដែល​ទ្រង់​ទាក់ទង​នឹង​ស្តេច​ចុង​ក្រោយ​នៃ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ គឺ ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​បរមេ​ស្វេ​រ ។