ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ជប៉ុន: ព្រះពុទ្ធសាសនារុងរឿងនៅប្រទេសជប៉ុន

ព្រះពុទ្ធសាសនារុងរឿងនៅប្រទេសជប៉ុន

ពេលព្រះស្តេចយោមេសុវណ្ណកោដ្ឋ ត្រកូលសោខាបានទទួលអញ្ជើញព្រះអង្គម្ចាស់សុសុន ឡើងគ្រងរាជ្យ តែព្រះអង្គគ្ររាជ្យបានត្រឹមតែ៥ឆ្នាំក៏ត្រូវឱរសខ្លួនឯងធ្វើគត់នៅ ព.ស. ១១៣៥ លំដាប់នោះជាគ្រាវិបត្តិ ។ នាហ្មឺនមន្ត្រីទើបបានអញ្ជើញព្រះនាងសុយកោ ជាមហេសីរបស់ស្តេចបិដះទះសុ នឹងជាព្រះកនិដ្ឋភគិនីរបស់ស្តេចយោមេឥ ឡើងគ្រងរាជ្យជា ស្តេចមិកាដូអង្គទី៣៣ រាប់ថាស្តេចចក្រពត្តិនីអង្គដំបូងបង្អស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រជប៉ុន។

ស្តេចចក្រពត្តិនីសុយកោ ទ្រង់បានស្ថាបនាអង្គម្ចាស់សោតុកុ ជាឱរសរបស់ស្តេចយោមេឥ មានព្រះជន្មាយុ ១៩ វស្សា ជាព្រះរាជកុមារ នឹងជាអ្នកសម្រេចទេសកិច្ច និង មានសិទ្ធិសម្រេចកិច្ចទាំងពួង និង រាជឱរសអង្គនេះឯង ដែលជាអ្នកបង្កើតផែនការគ្រប់គ្រងនៃប្រទេសជប៉ុន, ស្ថាបនាវប្បធម៌ និង លើកដំកើង ឧបត្ថម្ភព្រះពុទ្ធសាសនា ធ្វើប្រទេសជប៉ុនរីកចម្រើនយ៉ាងពិសេស អស់រយៈពេល ៣០ ឆ្នាំព្រះអង្គម្ចាស់បានកសាងសាលារៀន ប្រកាស់ធម្មនុញ្ញគ្រប់គ្រងព្រះរាជាណាចក្រ, ទ្រង់បញ្ជូនរាជទូត នឹងនិស្សិតទៅរៀនវិជ្ជាផ្សេងៗនៅប្រទេសចិន, ទ្រង់ពង្រីកឧស្សាហកម្ម ឧបត្ថម្ភការរក្សាព្យាបាលអ្នកជម្ងឺឈឺថ្កាត់ សង្គ្រោះជនកំព្រា នឹងជនក្រីក្រទុព្វលភាព, ជំរុញការដឹកបញ្ជូន និង ទំនាក់ទំនង ការរក្សាសត្វ និង ទ្រង់ ឲ្យរួបរួមប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសជប៉ុនឡើងវិញ ។

នៅថ្ងៃទី១កុម្ភៈ ព.ស.១១៣៧ ព្រះអង្គបានប្រកាស់រាជឱង្ការឧបត្ថម្ភព្រះរតនត្រៃ,ពេលនេះ ព្រះពុទ្ធសាសនារីកចម្រើនយ៉ាងមាំមួននៅប្រទេសជប៉ុន ។ ការខ្វែងគំនិតរវាងត្រកូលសោខាជាមួយត្រកូលមោណោណោបេស្ងប់ចុះ ប្រជាជនជប៉ុនរួមគ្នាជាធ្លុងមួយក្នុងឋានៈជាពុទ្ធសាសនិកជន ទាំងមន្ត្រីរាជការ ពលរេហ៍ យោធាគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ សុទ្ធតែប្រណាំងគ្នាកសាងវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា ដើម្បីសម្តែងកតញ្ញូកតវេទីចំពោះស្តេចចក្រពត្តិ នឹងបុព្វបុរស, បានកសាងសំណាក់បដិបត្តិធម៌ជាច្រើនកន្លែង។
ម្យ៉ាងទៀត ការកសាងព្រះពុទ្ធរូប ព្រះពុទ្ធយាកុសិនយោរ៉ាយជាម្ចាស់, បានចាបផ្តើមកសាងឡើងតាំងពីសម័យស្តេចចក្រពត្តិយោមេឥ ទ្រង់ប្រឈួនធ្ងន់ ក៏ទ្រង់ដំណើរការបន្តមកដល់បានសម្រេចបរិបូរណ៍ក្នុង ព.ស.១១៥០ ដែលជាឆ្នាំទី ១៥ ក្នុងរជ្ជកាលនៃស្តេចចក្រពត្តិនីសុយកោ និង បានប្រតិស្ឋានព្រះពុទ្ធរូបអង្គនេះទុកក្នុងវត្ត ដែលទ្រង់ឲ្យកសាងឡើងនៅក្រុងណារា ជាវត្ត ដែលសាងឡើងដោយឈើសុទ្ធ មានចំណាស់បំផុតក្នុងលោក មានឈ្មោះថាហោរិចិប្រែថាវត្តសទ្ធម្មរុងរោចន៍កសាងស្រេចក្នុង ព.ស ១១៣៩ និង វត្តទាំងពួង ដែលរាជការចាត់ឲ្យកសាងក្នុងគ្រាដំបូងក៏មាននាមថា ហោរិវចិឬហោកោចិទាំងអស់។ ជាងនោះទៀត ក្នុងសម័យនោះនៅមាននាមថា យុគហោកោ ស៊ឹងប្រែថា យុគ ដែលសទ្ធម្មរុងរោចន៍ទៀតផងដែរ។

នៅថ្ងៃទី៣មេសា ព.ស. ១១៤៧ ព្រះអង្គម្ចាស់ជោតុកុទ្រង់បានប្រកាស់ “ធម្មនុញ្ញ ១៧ មាត្រា” ធម្មនុញ្ញនេះស្តីពីសេចក្តីសាមគ្គីធម៌នៃសង្គម ដែលកើតមានឡើងដោយអាស្រ័យសទ្ធាជ្រះថ្លាក្នុងព្រះរតនត្រៃ ដែលកំចាត់បង់អពមង្គល និង សេចក្តីប្រព្រឹត្តខុសឆ្គង ផ្សេងៗ ព្រមទាំងបញ្ញត្តិសម្ពន្ធភាពរវាងព្រះចក្រពត្តិ និង ប្រជាជន និង គោលបដិបត្តិសម្រាប់បុគ្គលិករដ្ឋាភិបាលទាំងអស់។

នៅក្នុង ព.ស ១១៤៩ ព្រះអង្គម្ចាស់ជោតោកុ បានសំដែងធម្មទេសនាជោមង្គាវសូត្រ និង ហោកេកៀវសូត្រចំពោះមុខព្រះរាជបល្ល័ង្ក ហេតុការណ៍នេះ ប្រកាន់ថាជាការចាប់ផ្តើមសំដែងធម៌ទេសនាទាក់ទងដោយព្រះសូត្រប្រទេសជប៉ុន និង ព្រះអង្គទ្រង់ប្រទានឲ្យចារឹកព្រះធម្មទេសនាផ្សេងៗ ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ បានបញ្ជូនអ្នកប្រាជ្ញ រាជទូតទៅកាន់រាជវាំងចិន ដើម្បីទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ ហើយបានយកតម្រា និង គម្ពីរពុទ្ធសាសនា រួមទាំងអដ្ឋកថាផ្សេងៗចូលមកកាន់ប្រទេសជប៉ុន សូម្បីតែព្រះអង្គឯងក៏បានតែងគម្ពីរអដ្ឋកថាពណ៌នាគោលធម៌តាមបែប ដែលព្រះអង្គយល់ដឹង និង ទស្សនរបស់ព្រះអង្គឯងទុកផង។

នេះហើយ ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលអង្គម្ចាស់ជោតោកុទ្រង់ជឿបដិបត្តិតាមក្នុងសម័យនោះ មាននាមហៅពិសេសថា ឯកយាន ជាពាក្យប្រៀនប្រដៅផ្សារភ្ជាប់រវាងមហាយាន និង ហីនយាន មានធម្មកាយជាវត្ថុបំណង មិនមានការបែងចែករវាងព្រះសង្ឃ និង គ្រហស្ថ ឆ្ពោះទៅរកការបដិបត្តិធម៌រួមគ្នាក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ដោយមិនចាំបាច់លះបង់ផ្ទះចូលទៅនៅព្រៃភ្នំស្ងប់ស្ងាត់ វិថីជំនឿ និង ការបដិបត្តិធម៌របស់អង្គម្ចាស់ជោតោកុរាប់ថាជាប្រពភកំណើតនៃវិវឌ្ឍនាការរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនាបែបជប៉ុនដ៏មានលក្ខណៈពិសេសរបស់ខ្លួន។
អង្គម្ចាស់ជោតោកុ ទ្រង់សុវណ្ណកោដ្ឋក្នុង ព.ស ១១៦៥ ។ គ្រានោះកំណត់ត្រាខាងប្រវត្តិសាស្ត្រពណ៌នាថា បណ្តាប្រជាជនទាំងពួងមានសេចក្តីសោកសៅខ្លាំងណាស់ប្រៀបដូចមាតាបិតាចាស់ជរា ដែលត្រូវបាត់បង់កូនតែមួយរបស់ខ្លួនឬដូចកូននៅវ័យក្មេងត្រូវព្រាត់ប្រាស់មាតាបិតា ដូចមេឃ និង ដីកំពុងកក្រើក រំជួយ ឫដូចព្រះអាទិត្យ និង ព្រះខែអាប់រស្មីបាត់ទៅដូច្នោះ។

ក្នុងអាគារមួយនៅក្នុងវត្តហោរិវចិ ប្រជារាស្ត្រជប៉ុនបានកសាងព្រះពុទ្ធរូបមួយអង្គខ្នាតស្មើនឹងទ្រង់ទ្រាយរបស់ព្រះអង្គជោតោកុប្រតិស្ឋានទុកជាអនុស្សាវរីយ៍នៃគុណសេចក្តីល្អរបស់ព្រះអង្គ។
ក្រោយពេលអង្គម្ចាស់ជោតោកុសោយទិវង្គតទៅហើយ ត្រកូលសោខាបានមានកម្លាំងរឹងមាំថែមទៀតរហូតដល់ព.ស ១១៨៦ ក៏បានកំចាត់ក្សែស្រឡាយរបស់អង្គម្ចាស់ ជោតោកុអស់រលីង តែក្រោយពេលនោះបាន ២ ឆ្នាំខាងផ្នែកស្តេចចក្រពត្តិក៏បានកំចាត់មន្ត្រីក្បត់រាជបល្ល័ង្កទាញយកអំណាចមកបានវិញ រាប់តាំងតែពេលនោះមកព្រះពុទ្ធសាសនាក៏បានរីកចំរើនរុងរឿងម្តងទៀត ទាំងផ្នែកសិក្សា និង ការបដិបត្តិធម៌ប្រពៃណី, ពិធីកម្ម, ថ្ងៃសំខាន់ផ្សេងៗខាងព្រះពុទ្ធសាសនាកើតមានឡើង និង បានក្លាយទៅជាចំណុចសំខាន់នៃអរិយធម៌របស់ជាតិជប៉ុនតៗរៀងមក។