navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ: ជំពូក​​ទី​៣ ការរៀបចំ​ថវិកា

ជំពូក​​ទី​៣ ការរៀបចំ​ថវិកា 
 ផ្នែក​ទី​១ ក្របខ័ណ្ឌនៃ​ការ​រៀប​ចំថវិកា 

 ផ្នែក​ទី​២ ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​រៀប​ចំ​ថវិកា 

 ផ្នែក​ទី​៣ សិទ្ធិ​អំណាច និង​ ការទទួល​ខុស​ត្រូវ
ច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ: ជំពូក​​ទី​៤ ការអនុវត្តថវិកា

ជំពូក​​ទី​៤ ការអនុវត្តថវិកា 
 ផ្នែក​ទី​១ ក្របខ័ណ្ឌនៃ​ការអនុវត្តថវិកា 

 ផ្នែក​ទី​២ ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​អនុវត្ត​ថវិកា 

 ផ្នែក​ទី​៣ សិទ្ធិ​អំណាច និង​ ការទទួល​ខុស​ត្រូវ
ច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ: ជំពូក​​ទី​៥ គណនេយ្យ និង ការត្រួត​ពិនិត្យ​លទ្ធផល

ជំពូក​​ទី​៥ គណនេយ្យ និង ការត្រួត​ពិនិត្យ​លទ្ធផល 
 ផ្នែក​ទី​១ ក្របខ័ណ្ឌគណនេយ្យ និង ការទូទាត់ថវិកា 

 ផ្នែក​ទី​២​ សិទ្ធិ​អំណាច និង​ ការទទួល​ខុស​ត្រូវ
ច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ: ជំពូក​​ទី​៧ អន្តរប្បញ្ញត្តិ

ជំពូក​​ទី​៧ អន្តរប្បញ្ញត្តិ 
គឺត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីធានាឲ្យមានតុល្យភាពរវាលចំណូលនិងចំណាយតុល្យភាពរវាងសកម្មភាពក្នុងវិស័យផ្សេងនិងធានាឲ្យចំណាយរបស់រដ្ឋាភិវាលមានប្រសិទ្ធិភាពក្នុងការផ្ដល់ប្រយោជន៍ដោយសមធម៌ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ច្បាប់ស្តីពីមូលបត្ររដ្ឋ

ច្បាប់​ស្តី​ពី​​មូលបត្រ​រដ្ឋ ត្រូវ​បាន​រដ្ឋសភា​អនុម័ត​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​៣០​ ខែ​វិចិ្ឆកា ឆ្នាំ​២០០៦ នា​សម័យ​ប្រជុំ​រដ្ឋ​សភា​លើក​ទី​៥ នីតិកាល​ទី​៣ ដែល​មាន​សេចក្តី​ទាំងស្រុង​ដូច​តទៅនេះ
ច្បាប់ស្តីពីមូលបត្ររដ្ឋ: ជំពូកទី១​ បទប្បញ្ញត្តិ​ទូទៅ

ជំពូកទី១​ បទប្បញ្ញត្តិ​ទូទៅ 
មាត្រា ១
មាត្រា ២
និយមន័យ​នៃ​ពាក្យ​បច្ចេក​ទេស​ដែល​ប្រើ​ប្រាស់​ក្នុង​ច្បាប់​នេះ មាន​ដូច​ខាង​ក្រោមៈ
 មូលបត្រ​រដ្ឋ សំដៅ​ដល់​ប័ណ្ណ​ សញ្ញា​ប័ណ្ណ និង​ ឧបករណ៍​ហិរញ្ញវត្ថុ​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ដែល​បញ្ជាក់​ពី​ការ​ទទួល​ស្គាល់​បំណុល ដែល​បាន​បោះ​ផ្សាយ​ក្នុង​នាម​រាជ​រដ្ឋា​ភិបាល​។ នៅក្រោម​ច្បាប់​នេះ​ រូម​មានៈ
 ប័ណ្ណ​រតនាគារ​ដែល​មាន​​ឥណប្រតិទាន​តិច​ជាង​មួយ​ឆ្នាំ។
 សញ្ញា​ប័ណ្ណ​រតនា​គារ​ដែល​មាន​ឥណប្រតិទាន​ចាប់​ពី​មួយ​ឆ្នាំ​ឡើង​ទៅ។
 សញ្ញា​ប័ណ្ណ​ដែល​ផលចំណូល​​ផ្សារ​ភ្ជាប់​នឹង​អត្រា​អតិផរណា ឬ អត្រា​ប្តូរ​ប្រាក់​​ ឬ​អត្រា​ផ្សេងៗ។
 មូលបត្ររដ្ឋ​ដែល​មិន​អាច​ជួញដូរ​បាន​នៅ​លើ​ទីផ្សារ។
 មូលបត្រ​រដ្ឋ​ផ្សេងៗដទៃ​ទៀត។
មូលបត្ររដ្ឋ​ទាំង​អស់​ខាង​លើ​នេះ មិន​រួម​បញ្ចូល​នូវ​មូលបត្រ​ ដែល​បោះផ្សាយ​ដោយ​​អាជ្ញាធរ​ខេត្ត​-ក្រុង​ និង​ សហ​គ្រាស​សាធារណៈ ឬ​ ការសុំ​ខ្ចី​ផ្សេងៗ​របស់​​រាជរដ្ឋាភិបាល​ដែល​មិនស្រប​ទៅនឹង​ច្បាប់​នេះ​ទេ។
 មូលបត្រ​រដ្ឋ​មិន​អាច​ជួញដូរបាន​ សំដៅ​ដល់​មូល​បត្រ​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​ត្រូវ​សង​ទៅ​ឲ្យ​អ្នក​កាន់​កាប់​មូល​បត្រ​ដែល​បាន​ចុះ​បញ្ចី ឬ សន្តតិជន​ពេញ​សិទ្ធិ​តាម​លក្ខខណ្ឌ​របស់មូល​បត្រ​នោះ​ ដោយ​ស្រប​ទៅ​តាម​វិសាលភាព និង ការកំណត់​របស់​ប្រកាស​ដែល​ដាក់​ឲ្យ​អនុវត្ត​ដោយ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ ហិរញ្ញវត្ថុ​។​ អ្នក​កាន់កាប់​មូល​បត្រ​ ឬ សន្តតិជន​ពេញសិទ្ធិ​ស្នើ​សុំការ​ទូទាត់​សងមុន​តណប្រតិទាន ទៅ​តាម​លក្ខខណ្ឌ​នៃ​មូលបត្រ​ទាំង​នោះ។
 វិញ្ញាបនប័ត្រ​មូល​បត្រ​រដ្ឋ សំដៅ​ដល់​ឧបករណ៍​ហិរញ្ញវត្ថុ​ជា​លាយ​លក្ខណ៍​អក្សរ​ ដោយ​មាន​ការ​ធានា​នូវការ​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​ទូទាត់​ពេញលេញ​ពី​រាជ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ ដោយ​មាន​ចែង​អំពី​រយៈពេល​ លក្ខខណ្ឌ​ និងកាតព្វកិច្ច​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​របស់​មូល​បត្រនោះ។
 គណនី សំដៅ​ដល់​គណនី​ទូទៅ និង​គណនី​ពិសេស​របស់​រតនាគា​ជាតិ​ដូច​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​ស្តី​អំពី​ប្រព័ន្ឋហិរ​ញ្ញវត្ថុ​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ឲ្យប្រើ​តាម​ព្រះ​រាជក្រម​លេខ​ ០១ ន.ស. ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​ ២៨ ខែ​ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៩៣ និងគណនី​ពិសេស​ផ្សេង​ទៀត ដែលបាន​បង្កើត​ដោយ​ច្បាប់នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា។
 សន្តតិជន សំដៅ​ដល់ជន​ដែល​ទទួល​បន្ត​នូវ​សិទ្ធិ និង​ករណីកិច្ច​របស់​​មតក​ជន​តាម​រយៈ​សន្តតិកម្ម។
 សន្តតិកម្ម សំដៅដល់​ការ​ផ្ទេរសិទ្ធិ និង ករណីសិទ្ធិ​របស់​មតកជន​ម្នាក់​ ឬ​ច្រើន​នាក់​តាមឆន្ទៈ ឬ​តាមច្បាប់។
 មូលនិធិ​ផ្សេង​ៗ សំដៅដល់​មូល​និធិ​ពិសេស ដែល​បង្កើត​ដោយច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ មូលនិធិ​នេះ​​ ត្រូវ​ប្រើ​ប្រាស់​សម្រាប់​ប្រតិបត្តិ​ការ​មួយ​ជាក់​លាក់​ ក្នុង​គោល​បំណង​​ច្បាស់លាស់​ ហើយ​ប្រតិបត្តិ​ការ​នៃ​មូល​និធិ​នេះ មិន​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ថវិកា​ចំណូល-ចំណាយ​របស់​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ច្បាប់​ស្តី​អំពី​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ដែល​បាន​ប្រកាស​ឲ្យ​ប្រើ​តាម​ព្រះ​រាជក្រម​លេខ​ ០១ ន.ស. ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ២៨ ខែ​ ធ្នូ​ ឆ្នាំ​១៩៩៣ នោះទេ លើក​លែង​តែ​មូលនិធិ​គ្រប់គ្រង​មូលបត្រ​រដ្ឋ ហៅកាត់​ថា​ម.គ.ម.រ​​ ដែលមាន​ចែង​ក្នុង​មាត្រា​៧ នៃ​ច្បាប់​នេះ។
 មូលនិធិ​គ្រប់គ្រង​មូលបត្រ​រដ្ឋ​(ម.គ.ម.រ) សំដៅ​ដល់​ប្រាក់​ដែល​ផ្តល់​ឲ្យ​​ដោយ​រាជរដ្ឋាភិបាល និងប្រាក់​ដែល​បាន​មក​ពី​ស្ថាប័ន​ឯកជន​ និង​សាធារណៈ​តាមរយៈ​ការ​បោះ​ផ្សាយ​មូល​បត្ររដ្ឋ​ ប្រាក់​នេះ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​សម្រាប់​កិច្ចការ​ទូទាត់​សងប្រាក់​ដើម និង​ការប្រាក់​នៃ​មូលបត្រ​រដ្ឋ​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​បាន​បោះ​ផ្សាយ​រួច។ មូលនិធិ​នេះ មិន​មែន​ជាមូលនិធិ​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​គោល​ដៅ​មនុស្សធម៌​នោះទេ។
 ប្រធាន​ស្ថាប័ន​រដ្ឋបាល​​កណ្តាល
 ឥណប្រតិទាន សំដៅ​ដល់​កាល​បរិច្ឆេទ​មូលបត្រ​ត្រូវ​ដល់ការ​កំណត់​សង។
 រដ្ឋ​មន្ត្រី
 ច្បាប់​ធនាគារ​ជាតិ
 ក្រសួង
ច្បាប់ស្តីពីមូលបត្ររដ្ឋ: ​ ជំពូក​ទី៤ ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ និង​តួនាទី​របស់​រដ្ឋ​ក្នុង​មូល​និធិ​គ្រប់គ្រង​មូលបត្រ​រដ្ឋ

​ ជំពូក​ទី៤ ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ និង​តួនាទី​របស់​រដ្ឋ​ក្នុង​មូល​និធិ​គ្រប់គ្រង​មូលបត្រ​រដ្ឋ
ច្បាប់ស្រី

ច្បាប់ស្រី(  Chbăb Srei  ) គឺជា ក្រមសីលធម៌ របស់កម្ពុជាសម្រាប់ស្ត្រី។ និពន្ធ​តាម​ទម្រង់​កំណាព្យ គឺ​ជា​ខ្សែ​ចង​ទៅ​កាន់ ច្បាប់ ប្រុស ( Chbăb Brŏs) ដែលអនុវត្តចំពោះបុរស។ ច្បាប់ ស្រី រៀបរាប់​លម្អិត​ពី​ដំបូន្មាន​ម្ដាយ​ចំពោះ​កូន​ស្រី​ដែល​ទើប​រៀប​ការ។ ម្តាយជាអ្នកនិទានរឿង ណែនាំកូនស្រីឱ្យរក្សាសន្តិភាពក្នុងផ្ទះ ដើរ និងនិយាយទន់ភ្លន់ ស្តាប់បង្គាប់ និងគោរពប្តី។ វាបានក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃការជជែកដេញដោល និងភាពចម្រូងចម្រាសក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ច្បាប់ស្រី: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 

 ប្រភពដើម៖ ទស្សនៈដូនតារបស់ស្ត្រី 
ច្បាប់ស្រី គឺជាកំណាព្យមួយដែលត្រូវបាននិយាយដោយផ្ទាល់មាត់ពីសតវត្សទី 14 ដល់ទី 19 មុនពេលវាត្រូវបានសរសេរជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ។ 

 ស្នាដៃ​អក្សរសិល្ប៍​ខ្មែរ​បុរាណ​សន្មត​ថា​ព្រះបាទអង្គឌួង 
ច្បាប់ស្រីត្រូវបាននិពន្ធជាកំណាព្យដោយ ព្រះបាទអង្គឌួង ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៧។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាពជាអ្នកនិពន្ធត្រូវបានប្រកួតប្រជែងដោយ Judy Ledgerwood ដែលចាត់ទុកវាជាជាង ម៉ឺនម៉ៃដែលសរសេរសាត្រាស្លឹករឹតដែលល្បីជាងគេរបស់ ច្បាប់ ស្រី។ និទាន​រឿង​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​តាម​ទម្រង់​នៃ​ព្រះនាង​វិមលា​បាន​ប្រៀនប្រដៅ​បុត្រី​របស់​ព្រះនាង​ឥន្ទរវតី មុន​នឹង​នាង​ចាក​ចេញ​ពី​នគរ​មាតាបិតា​របស់​នាង។ យោងតាមអ្នកស្រាវជ្រាវ Trudy Jacobsen ការសរសេរនេះប្រហែលជាចម្លើយខុសឆ្គងរបស់ព្រះបាទអង្គឌួងចំពោះការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ អង្គម៉ី នៅប្រទេសវៀតណាម។ , pp. 118-124.

ព្រះបាទអង្គឌួងក៏ត្រូវបានគេនិយាយថាបានទទួលឥទ្ធិពលពីព្រះពុទ្ធសាសនាដែលមានលក្ខណៈអភិរក្សនិយមដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា និកាយធម្មយុត្តិ ដែលមកពី ប្រទេសថៃ ។ , pp. 118-124. វា​បាន​ក្លាយ​ជា​អក្សរសិល្ប៍​បុរាណ​ខ្មែរ​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស​ដែល​បង្រៀន​នៅ​តាម​សាលា​រហូត​ដល់​សម័យ​ទំនើប។

 ចក្ខុវិស័យរបស់ស្ត្រីនៅតែជារឿងធម្មតា ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានទទួលយកទៀតទេ 
នៅដើមទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ចលនារំដោះស្ត្រី ជាក់លាក់មួយបានលេចឡើង ដូចដែលអាចមើលឃើញពីខ្សែភាពយន្តរបស់ ព្រះសីហនុ ប៉ុន្តែស្ទើរតែធ្វើឱ្យវាហួសពីរង្វង់ដែលមានសិទ្ធិ។ ក្នុង របបខ្មែរក្រហម ច្បាប់ ស្រី ត្រូវបានជំនួសដោយអំពើឃោរឃៅដ៏ឃោរឃៅបន្ថែមទៀត រួមទាំងការរំលោភជាទ្រង់ទ្រាយធំ ពិធីមង្គលការដ៏ធំ  និង ការមានផ្ទៃពោះដោយបង្ខំ ។  បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបកុម្មុយនិស្ត ប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នលើ អនុសញ្ញាស្តីពីការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនឹងស្ត្រី (CEADW) ក្នុងឆ្នាំ 1992។ 

គណៈកម្មាធិការទទួលបន្ទុកតាមដានវឌ្ឍនភាពរបស់ប្រទេស (គណៈកម្មាធិការលុបបំបាត់ការរើសអើងប្រឆាំងនឹងស្ត្រី) បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួននៅក្នុងការសង្កេតរបស់ខ្លួនកាលពីឆ្នាំ 2013 ថា “ក្រមសីលធម៌ប្រពៃណីសម្រាប់ស្ត្រីបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុង វប្បធម៌ និងសង្គមខ្មែរ។ ហើយ​បន្ត​កំណត់​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ដោយ  ​លើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​តួនាទី​ជា​ស្ត្រី និង​បុរស​ក្នុង​គ្រួសារ និង​ក្នុង​សង្គម។

ច្បាប់ស្រី ត្រូវ​បាន​ក្រសួង​អប់រំ និង​ក្រសួង​កិច្ចការ​នារី​ដក​ចេញ​ពី​កម្មវិធី​សិក្សា​ជា​កាតព្វកិច្ច​ក្នុង​សាលា​រដ្ឋ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2015 កំណែខ្លីជាងនេះនៅតែត្រូវបានបង្រៀនដល់សិស្សអក្សរសាស្រ្តខ្មែរពីថ្នាក់ទី 7 ដល់ទី 9 ។ ទាំងនេះរួមបញ្ចូលច្បាប់ដូចជា "សុភមង្គលក្នុងគ្រួសារកើតចេញពីស្ត្រី" "ចរិតមិនល្អរបស់ស្ត្រីធ្វើឱ្យអ្នកដទៃមើលងាយប្តី" និង "កុំដើរលេងផ្ទះនរណាម្នាក់" ។
ច្បាប់ស្រី: ប្រភពដើម៖ ទស្សនៈដូនតារបស់ស្ត្រី

ប្រភពដើម៖ ទស្សនៈដូនតារបស់ស្ត្រី 
ច្បាប់ស្រី គឺជាកំណាព្យមួយដែលត្រូវបាននិយាយដោយផ្ទាល់មាត់ពីសតវត្សទី 14 ដល់ទី 19 មុនពេលវាត្រូវបានសរសេរជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ។
ច្បាប់ស្រី: ស្នាដៃ​អក្សរសិល្ប៍​ខ្មែរ​បុរាណ​សន្មត​ថា​ព្រះបាទអង្គឌួង

ស្នាដៃ​អក្សរសិល្ប៍​ខ្មែរ​បុរាណ​សន្មត​ថា​ព្រះបាទអង្គឌួង 
ច្បាប់ស្រីត្រូវបាននិពន្ធជាកំណាព្យដោយ ព្រះបាទអង្គឌួង ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៧។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាពជាអ្នកនិពន្ធត្រូវបានប្រកួតប្រជែងដោយ Judy Ledgerwood ដែលចាត់ទុកវាជាជាង ម៉ឺនម៉ៃដែលសរសេរសាត្រាស្លឹករឹតដែលល្បីជាងគេរបស់ ច្បាប់ ស្រី។ និទាន​រឿង​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​តាម​ទម្រង់​នៃ​ព្រះនាង​វិមលា​បាន​ប្រៀនប្រដៅ​បុត្រី​របស់​ព្រះនាង​ឥន្ទរវតី មុន​នឹង​នាង​ចាក​ចេញ​ពី​នគរ​មាតាបិតា​របស់​នាង។ យោងតាមអ្នកស្រាវជ្រាវ Trudy Jacobsen ការសរសេរនេះប្រហែលជាចម្លើយខុសឆ្គងរបស់ព្រះបាទអង្គឌួងចំពោះការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ អង្គម៉ី នៅប្រទេសវៀតណាម។ , pp. 118-124.

ព្រះបាទអង្គឌួងក៏ត្រូវបានគេនិយាយថាបានទទួលឥទ្ធិពលពីព្រះពុទ្ធសាសនាដែលមានលក្ខណៈអភិរក្សនិយមដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា និកាយធម្មយុត្តិ ដែលមកពី ប្រទេសថៃ ។ , pp. 118-124. វា​បាន​ក្លាយ​ជា​អក្សរសិល្ប៍​បុរាណ​ខ្មែរ​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស​ដែល​បង្រៀន​នៅ​តាម​សាលា​រហូត​ដល់​សម័យ​ទំនើប។
ច្បាប់ស្រី: ចក្ខុវិស័យរបស់ស្ត្រីនៅតែជារឿងធម្មតា ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានទទួលយកទៀតទេ

ចក្ខុវិស័យរបស់ស្ត្រីនៅតែជារឿងធម្មតា ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានទទួលយកទៀតទេ 
នៅដើមទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ចលនារំដោះស្ត្រី ជាក់លាក់មួយបានលេចឡើង ដូចដែលអាចមើលឃើញពីខ្សែភាពយន្តរបស់ ព្រះសីហនុ ប៉ុន្តែស្ទើរតែធ្វើឱ្យវាហួសពីរង្វង់ដែលមានសិទ្ធិ។ ក្នុង របបខ្មែរក្រហម ច្បាប់ ស្រី ត្រូវបានជំនួសដោយអំពើឃោរឃៅដ៏ឃោរឃៅបន្ថែមទៀត រួមទាំងការរំលោភជាទ្រង់ទ្រាយធំ ពិធីមង្គលការដ៏ធំ  និង ការមានផ្ទៃពោះដោយបង្ខំ ។  បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបកុម្មុយនិស្ត ប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នលើ អនុសញ្ញាស្តីពីការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនឹងស្ត្រី (CEADW) ក្នុងឆ្នាំ 1992។ 

គណៈកម្មាធិការទទួលបន្ទុកតាមដានវឌ្ឍនភាពរបស់ប្រទេស (គណៈកម្មាធិការលុបបំបាត់ការរើសអើងប្រឆាំងនឹងស្ត្រី) បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួននៅក្នុងការសង្កេតរបស់ខ្លួនកាលពីឆ្នាំ 2013 ថា “ក្រមសីលធម៌ប្រពៃណីសម្រាប់ស្ត្រីបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុង វប្បធម៌ និងសង្គមខ្មែរ។ ហើយ​បន្ត​កំណត់​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ដោយ  ​លើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​តួនាទី​ជា​ស្ត្រី និង​បុរស​ក្នុង​គ្រួសារ និង​ក្នុង​សង្គម។

ច្បាប់ស្រី ត្រូវ​បាន​ក្រសួង​អប់រំ និង​ក្រសួង​កិច្ចការ​នារី​ដក​ចេញ​ពី​កម្មវិធី​សិក្សា​ជា​កាតព្វកិច្ច​ក្នុង​សាលា​រដ្ឋ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2015 កំណែខ្លីជាងនេះនៅតែត្រូវបានបង្រៀនដល់សិស្សអក្សរសាស្រ្តខ្មែរពីថ្នាក់ទី 7 ដល់ទី 9 ។ ទាំងនេះរួមបញ្ចូលច្បាប់ដូចជា "សុភមង្គលក្នុងគ្រួសារកើតចេញពីស្ត្រី" "ចរិតមិនល្អរបស់ស្ត្រីធ្វើឱ្យអ្នកដទៃមើលងាយប្តី" និង "កុំដើរលេងផ្ទះនរណាម្នាក់" ។
ច្បាប់ស្រី: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 ស្ត្រីនៅកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំណាព្យ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ
ច្បាប់ហៃមហាជន

ច្បាប់ហៃមហាជន គឺជាកាព្យបទព្រហ្មគីតិ ដែលជាច្បាប់សម្រាប់ទូន្មានដល់មហាជនខ្មែរ ទាំងប្រុសទាំងស្រី។
ច្បាប់ហៃមហាជន: ខ្លឺមសារដើម

ខ្លឺមសារដើម 

ហៃមហាជនសប្បុរស ទោះស្រីប្រុសកបកិរិយា

គួរគិតយកប្រាជ្ញា ចងចាំច្បាប់ជាគន្លង។

មានច្បាប់ពីបុរាណ លោកទូន្មានទុកឲ្យហោង

ជនជាតិនៅឯក្រោយ ចងចាំច្បាប់ទុកគ្រប់ប្រាណ។

ធម្មតាអ្នកចិត្ដល្អ ពុំដែលក្រខ្សត់ប៉ុន្មាន

ទេព្ដាជាប្រធាន តែងចំរើនសុខឥតសៅ។

បើធ្វើចិត្ដអាក្រក់ ដើរលួចឆក់លោកសៅដៅ

ទ្រព្យនោះណាបាត់ទៅ ដូចអគ្គីឆេះរោលរាល។

ទេព្ដានឹងផ្ដន្ទា ឲ្យវេទនានៅកណ្ដាល

នរកទុក្ខអម្បាល លំបាកណាស់ណាអ្នកអើយ។

សម្បត្ដិក្នុងលោកិយ បរលោកក្ដីពុំត្រាស្បើយ

ទុក្ខច្រើនពេកណាស់ហើយ តែងនឹងរកកម្មវេរា។

បើចង់ឲ្យបានសុខ ឲ្យវិតក្កក្នុងចិន្ដា

ខិតខំពិចារណា នឹងចរចាមានមេត្រី។

បើចង់បានជាធំ នោះឲ្យខំរៀនសេចក្ដី

ឲ្យច្បាស់តាមបាលី កេរ្ដិ៍គម្ពីរច្បាប់ធម៌ថា។

កុំអាងតែសក្ដិបុណ្យ ចិត្ដលោភលន់លើមាត្រា

ឬបុណ្យនោះអសារ ទ្រព្យធនណាអន្ដរាយ។

ចេះចាំក្នុងសេចក្ដី មានមេត្រីពាក្យបរិយាយ

មេត្ដាអ្នកទាំងឡាយ អ្នកនោះនឹងជួយឲ្យពរ។
ច្បាប់ហ៊ូក

300px|thumb|right| រ៉ឺសរ​មួយ​ក្រោយ​ទាញ​ចុះ​ក្រោម​ប្រវែង x ។ កំលាំង F ប្រឹង​ទាញ​រ៉ឺសរ​អោយ​ទៅ​ទីតាំង​ដើម​វិញ
ក្នុងមេកានិច, និង រូបវិទ្យា, ច្បាប់ហ៊ូក នៃ អេឡាស្ទីស៊ីតេ ជា​ការ​ប្រហែល​មួយ​ដែល​ចែង​ថា សាច់លូត​របស់​រ៉ឺសរ​មួយ​សមាមាត្រ​នឹង​បន្ទុក​ដែល​មាន​អំពើលើវា អោយ​តែ​បន្ទុក​នោះ​មិន​មាន​តំលៃ​លើសពីលីមីតអេឡាស្ទិចទេ។ សម្ភារៈ​ដែល​អាច​ប្រើ​ច្បាប់​ហ៊ូក​បាន គេ​ហៅថា សម្ភារៈលីនេអ៊ែរអេឡាស្ទិច រឺ សម្ភារៈ​ហ៊ូក។ ឃ្លា​សាមញ្ញ​របស់​ច្បាប់​ហ៊ូក​បាន​ចែងថា ដេហ្វម៉ាស្យុងសមាមាត្រជាមួយកុងត្រាំង។
តាមបែបគណិតវិទ្យា ច្បាប់ហ៊ូកចែងថា
 
ដែល
 ជាបំលាស់ទី របស់ចុងរ៉ឺសរចេញពីទីតាំងលំនឹងរបស់វា (គិតជា "m" ក្នុងប្រព័ន្ធឯកតា SI);
  ជាកំលាំងដែលមានអំពើលើរ៉ឺសរ (គិតជា "N" ក្នុងប្រព័ន្ធឯកតា SI); និង
 ជាថេររ៉ឺសរ (គិតជា " N•m-1" ក្នុងប្រព័ន្ធឯកតា SI).

សញ្ញាដក ក្នុងរូបមន្តខាងលើ មានន័យថា កំលាំងមានទិសដៅផ្ទុយពីបំលាស់ទី៖ បើយើងទាញទៅខាងឆ្វេង រ៉ឺសរ​ទាញ​មក​ខាង​ស្ដាំវិញ។ នៅ​ពេល​ដែល​ទំនាក់ទំនង​រវាង​កំលាំង​និង​បំលាស់ទី គោរព​តាម​ច្បាប់​ហ៊ូក គេនិយាយថា រ៉ឺសរ​មាន​លក្ខណៈ​លីនេអ៊ែរ។
ច្បាប់ហ៊ូកត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាម រ៉ូប៊ែរ ហ៊ូក ដែល​ជា​រូបវិទូ​អង់គ្លេស​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី​១៧។
ច្បាប់ហ៊ូក: អេឡាស្ទិច

អេឡាស្ទិច 
300px|thumb|right| របារ​មាន​មុខ​កាត់ A រង​កំលាំង F
វត្ថុមួយមានលក្ខណៈអេឡាស្ទិចបើវាត្រលប់ទៅជាមានរូបរាងដូចដើមវិញភ្លាមៗក្រោយពីខូចទ្រង់ទ្រាយដោយសារកំលាំងមក ដោយ​ម៉ូលេគុល​រឺ​អាតូម​របស់​សម្ភារៈ​ត្រលប់​ទៅ​សភាព​ដើម​ដែល​ជា​សភាព​មាន​លំនឹង​ស្តាប។  បើបន្ទាប់ពីដកកំលាំងចេញ វត្ថុ​នៅ​សល់​ដេហ្វម៉ាស្យុង​ខ្លះ នោះយើងនិយាយថា វត្ថុនោះមានលក្ខណៈប្លាស្ទិច។ 

យើងពិនិត្យ​របារ​មួយ ដែល​សម្ភារៈ​របស់​វា​អាចចាត់ទុកថាមាន​លក្ខណៈ​អេឡាស្ទិច ដូច្នេះ​របារ​នេះ​ប្រៀប​បាន​ជា​រ៉ឺសរលីនេអ៊ែរមួយ​ដែរ។ របារ​មានប្រវែង  មានមុខកាត់  ។ យើង​ចាប់​​ទាញ​របារ​នេះ​ដោយ​កំលាំង  ។ តាម​ច្បាប់​ហ៊ូក បំលាស់​ទី  សមាមាត្រនឹងកំលាំង  ដូច្នេះ

យើងមាន
 កុងត្រាំង  
 ដេហ្វម៉ាស្យុង 

ដូច្នេះ

ដែល  មាន​ឈ្មោះ​ថា ម៉ូឌុល​យ៉ាំង។

ច្បាប់ហ៊ូកផ្ទៀងផ្ទាត់ចំពោះសម្ភារៈខ្លះក្រោមលក្ខខណ្ឌបន្ទុកខ្លះតែប៉ុណ្ណោះ។ ដែក មាន​លក្ខណៈ​លីនេអ៊ែរ​អេឡាស្ទិច​នៅ​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​ជាក់ស្ដែង​ក្នុង​វិស័យ​វិស្វកម្ម​ភាគ​ច្រើន ; ច្បាប់​ហ៊ូក​មាន​តំលៃ​ត្រឹមត្រូវ​តែ​នៅ​ក្នុង​ដែន​អេឡាស្ទិច​តែ​ប៉ុណ្ណោះ (ឧទាហរណ៍​ចំពោះ​កុងត្រាំង​តូច​ជាង លីមីតអេឡាស្ទិច)។ សម្ភារៈ​ខ្លះ​ទៀត ដូចជា អាលុយមីញ៉ូម, ច្បាប់​ហ៊ូក​ផ្ទៀងផ្ទាត់​បាន​តែ​នៅ​លើ​ផ្នែក​ណា​មួយ​នៃ​ដែន​អេឡាស្ទិចតែប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះសម្ភារៈបែបនេះ គេ​កំនត់​តំលៃ​កុងត្រាំង​លីមីត​មួយ​ដែល​នៅ​ពេល​កុងត្រាំង​ឋិត​នៅ​ក្រោម​តំលៃ​លីមីតនេះ គេ​អាច​សន្មត​ថា​កុងត្រាំង​សមាមាត្រ​នឹងដេហ្វម៉ាស្យុងបាន ដោយ​មិន​សូវ​ល្អៀងខ្លាំង ដែល​លីមីត​នោះ​គេ​ហៅ​ថា កុងត្រាំងលីមីតសមាមាត្រ។
កៅស៊ូ ត្រូវបានចាត់ទុកជាទូទៅថាមិនមែនជាប្រភេទសម្ភារៈហ៊ូកព្រោះអេឡាស្ទីស៊ីតេរបស់វាអាស្រ័យនឹងកុងត្រាំងនិងប្រែប្រួលខ្លាំងទៅតាមសីតុណ្ហភាពនិងអត្រាកំនើនបន្ទុក។
ការ​អនុវត្តច្បាប់ហ៊ូកមាននៅក្នុងម៉ាស៊ីនថ្លឹងប្រើរ៉ឺសរ ការ​វិភាគ​កុងត្រាំង​និង​ការ​ធ្វើ​ម៉ូដែល​សម្ភារៈ។
ច្បាប់ហ៊ូក: សម្ភារៈ​អ៊ីសូត្រូប

សម្ភារៈ​អ៊ីសូត្រូប
សម្ភារៈ​អ៊ីសូត្រូប​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​ត្រង់​មិន​អាស្រ័យ​នឹង​ទិសក្នុង​លំហ។ ដូច្នេះ​ សមីការ​រូប​សម្រាប់​សម្ភារៈ​អ៊ីសូត្រូប ក៏​ត្រូវ​តែ​មិន​អាស្រ័យ​នឹង​ប្រព័ន្ធ​អ័ក្ស​ ដែរ។ តង់ស៊័រ​ដេហ្វរម៉ាស្យុង​មាន​ភាព​ស៊ីមេទ្រី។ ដោយ Trace របស់​គ្រប់​តង់ស៊័រ​​ទាំង​អស់​មិន​អាស្រ័យ​នឹង​ប្រព័ន្ធ​តម្រុយ  ដូច្នេះ​ការ​សរសេរ​តង់ស៊័រ​ស៊ីមេទ្រី​មួយ​ដែល​មិន​អាស្រ័យ​នឹង​ប្រព័ន្ធ​អ័ក្ស​ គេ​គួរ​តែ​សរសេរ​ជា​អនុគមន៍​នៃ​ផលបូក​នៃ​តង់ស៊័រ​ថេរ និង តង់ស៊័រ​មាន​ Trace ស្មើ​សូន្យ។ ដូច្នេះ៖

ដែល  ជា​ សញ្ញា​ Kronecker។

តួ​ទី​មួយ​នៃ​អង្គ​ខាង​ស្ដាំ ជា​តង់ស៊័រ​ថេរ  ដែល​គេ​ហៅ​ថា តង់ស៊័រ​ដេហ្វរម៉ាស្យុង​មាឌ  និង តួ​ទី​ពីរ ជា​តង់ស៊័រ​ស៊ីមេទ្រី​ មាន​ Trace ស្មើ​សូន្យ  ដែល​គេ​ហៅ​ថា តង់ស៊័រ​ដេហ្វរម៉ាស្យុង​លំងាក  ឬ តង់ស៊័រ​កាត់​។

ទម្រង់​ទូទៅ​នៃ​ច្បាប់​ហ៊ូក សម្រាប់​សម្ភារៈ​អ៊ីសូត្រូប ជា​បន្សំ​លីនេអ៊ែរ​នៃ​តង់ស៊័រ​ទាំង​ពីរ ៖

ដែល K ជា​ ម៉ូឌុល​ bulk និង G ជា​ ម៉ូឌុល​កាត់​ ។ ទម្រង់​នេះ​អាច​សម្រួល​មក​ជា ៖

ដែល៖
-    = កុងត្រាំង 
-    = ម៉ូឌុលយ៉ាំង (Young)
-    = មេគុណ Poisson 

ទំរង់បញ្ចេញរបស់ច្បាប់នេះគឺៈ

ក្រោម​ទម្រង់​ម៉ាទ្រីស ច្បាប់​ហ៊ូក​សម្រាប់​សម្ភារៈ​អ៊ីសូត្រូប​អាច​សរសេរ​ជា ៖

ដែល  ជា​ ដេហ្វរម៉ាស្យុង​កាត់​វិស្វកម្ម។  ទម្រង់​ច្រាស​អាច​សរសេរ​ជា
 

ដោយ​ប្រើ​ថេរ ឡាមេ (Lamé)  និង  , ទម្រង់​នេះ​អាច​សម្រួល​ទៅ​ជា

ច្បាប់​ហ៊ូក​សម្រាប់​សភាព​ប្លង់​នៃ​កុងត្រាំង​
ក្នុង​លក្ខខណ្ឌ​សភាព​ប្លង់​នៃ​កុងត្រាំង យើង​មាន ។  ក្នុង​ករណី​នេះ ច្បាប់​ហ៊ូក​ មាន​រាង

ទម្រង់​ច្រាស​ អាច​សរសេរ​ជា
ច្បាប់ហ៊ូក: ច្បាប់​ហ៊ូក​សម្រាប់​សភាព​ប្លង់​នៃ​កុងត្រាំង​

ច្បាប់​ហ៊ូក​សម្រាប់​សភាព​ប្លង់​នៃ​កុងត្រាំង​
ក្នុង​លក្ខខណ្ឌ​សភាព​ប្លង់​នៃ​កុងត្រាំង យើង​មាន ។  ក្នុង​ករណី​នេះ ច្បាប់​ហ៊ូក​ មាន​រាង

ទម្រង់​ច្រាស​ អាច​សរសេរ​ជា
ច្បាប់ហ៊ូក: សម្ភារៈ​អានីសូត្រូប

សម្ភារៈ​អានីសូត្រូប

ដោយ​សារ​ភាព​ស៊ីមេទ្រី នៃ​កុងត្រាំង​កូស៊ី () និង​ទម្រង់​ទូទៅ​នៃ​ច្បាប់​ហ៊ូក () យើង​ទាញ​បាន​ថា ។ ដូចគ្នា ភាព​ស៊ីមេទ្រី​នៃ តង់ស៊័រ​ដេហ្វរម៉ាស្យុង​អតិសុខុម នាំ​ឱ្យ ។  ភាព​ស៊ីមេទ្រី​ទាំង​នេះ មាន​ឈ្មោះ​ថា ស៊ីមេទ្រី​តូច នៃ​ តង់ស៊័រ​ stiffness () ។

ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត ដោយ​សារ​ក្រាដ្យង់បំលាស់ទី និង កុងត្រាំង​កូស៊ី ជា​កម្មន្តឆ្លាស់  នោះ​ទំនាក់ទំនង​កុងត្រាំង​ដេហ្វរម៉ាស្យុង អាច​កំណត់​ចេញ​ពី​អនុគមន៍​ដង់ស៊ីតេ​ដេហ្វរម៉ាស្យុង (), ដូច្នេះ

ដោយ​សារ​លំដាប់លំដោយ​នៃ​ការ​ដេរីវេ​​គ្មាន​ភាព​​សំខាន់  នោះ  ។ លក្ខណៈ​នេះ​ហៅ​ថា ស៊ីមេទ្រី​ធំ នៃ​តង់ស៊័រ stiffness tensor ។ ស៊ីមេទ្រី​ធំ និង ស៊ីមេទ្រី​តូច បង្ហាញ​ថា ម៉ាទ្រីស stiffness មាន​កុំប៉ូសង់​ដាច់​គ្នា​ ចំនួន​តែ​ ២១ តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

 ទម្រង់​ម៉ាទ្រីស នៃ​តង់ស៊័រ Stiffness 

ជាទូទៅ គេតែង​​តែ​សរសេរ​ទម្រង់​អានីសូត្រូប​នៃ​ច្បាប់​ហ៊ូក ក្រោម​ទម្រង់​ម៉ាទ្រីស  ដែល​គេ​ហៅ​ថា ទម្រង់ Voigt ។ ដើម្បី​សរសេរ​ជា​ទម្រង់​ម៉ាទ្រីស  គេទាញ​យក​ប្រយោជន៍ពី​ភាព​ស៊ីមេទ្រី​របស់​តង់ស៊័រ​កុងត្រាំង និង ដេហ្វរម៉ាស្យុង ហើយ​សរសេរ​ពួក​វា​ជា​វ៉ិចទ័រ​មាន​ ៦ កុំប៉ូសង់​ ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តម្រុយ​កែង() ជា 

ដូច្នេះ តង់ស៊័រ​ stiffness () អាច​សរសេរ​ជា

និង​ច្បាប់ហ៊ូក សរសេរ​ជា

ឬ

ស្រដៀង​គ្នា​ដែរ តង់ស៊័រ compliance () អាច​សរសេរ​ជា
ច្បាប់ហ៊ូក: ទម្រង់​ម៉ាទ្រីស នៃ​តង់ស៊័រ Stiffness

ទម្រង់​ម៉ាទ្រីស នៃ​តង់ស៊័រ Stiffness 

ជាទូទៅ គេតែង​​តែ​សរសេរ​ទម្រង់​អានីសូត្រូប​នៃ​ច្បាប់​ហ៊ូក ក្រោម​ទម្រង់​ម៉ាទ្រីស  ដែល​គេ​ហៅ​ថា ទម្រង់ Voigt ។ ដើម្បី​សរសេរ​ជា​ទម្រង់​ម៉ាទ្រីស  គេទាញ​យក​ប្រយោជន៍ពី​ភាព​ស៊ីមេទ្រី​របស់​តង់ស៊័រ​កុងត្រាំង និង ដេហ្វរម៉ាស្យុង ហើយ​សរសេរ​ពួក​វា​ជា​វ៉ិចទ័រ​មាន​ ៦ កុំប៉ូសង់​ ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តម្រុយ​កែង() ជា 

ដូច្នេះ តង់ស៊័រ​ stiffness () អាច​សរសេរ​ជា

និង​ច្បាប់ហ៊ូក សរសេរ​ជា

ឬ

ស្រដៀង​គ្នា​ដែរ តង់ស៊័រ compliance () អាច​សរសេរ​ជា
ច្បាប់អគ្គីសនីវិភាគរបស់ហ្វារ៉ាដេយ

ច្បាប់អគ្គីសនីវិភាគរបស់ហ្វារ៉ាដេយ ត្រូវបានរកឃើញដោយរូបវិទូនិងគីមីវិទូអង់គ្លេស ម៉ៃឃើល ហ្វារ៉ាដេយ នៅឆ្នាំ១៨៣៣។ ច្បាប់នេះនិយាយទាក់ទិននឹងអគ្គីសនីវិភាគក្នុងអេឡិចត្រូលីត។ វាចែកចេញជា២ គឺច្បាប់ទី១និងច្បាប់ទី២។
ច្បាប់អគ្គីសនីវិភាគរបស់ហ្វារ៉ាដេយ: ពំនោលច្បាប់

ពំនោលច្បាប់ 
ច្បាប់ទី១ ៖ ម៉ាស់របស់សារធាតុដែល​កកើតឡើងនៅអេឡិចត្រូតមួយ​ក្នុងពេលធ្វើអគ្គីសនីវិភាគ សមាមាត្រនឹងបរិមាណបន្ទុកអគ្គីសនីដែលបានបញ្ជូនមកកាន់អេឡិចត្រូតនោះ។
ច្បាប់ទី២ ៖ ចំពោះបរិមាណបន្ទុកអគ្គីសនីណាមួយ ម៉ាស់របស់ធាតុគីមីកកើត​នៅអេឡិចត្រូតមួយ​សមាមាត្រនឹងម៉ាស់សមមូលរបស់ធាតុគីមីនោះ។ ម៉ាស់សមមូលរបស់ធាតុមួយជាផលធៀបរវាងម៉ាស់ម៉ូលរបស់វា​ជាមួយនឹងមេគុណដែលមាននៅក្នុងសមីការប្រតិកម្មរបស់វា។
ច្បាប់អគ្គីសនីវិភាគរបស់ហ្វារ៉ាដេយ: ទំរង់គណិតវិទ្យា

ទំរង់គណិតវិទ្យា 
ច្បាប់ហ្វារ៉ាដេយទាំង២នេះអាចតាងដោយរូបមន្ត៖

ដែល

 m ជាម៉ាស់របស់សារធាតុកកើតនៅអេឡិចត្រូតមួយ
 Q ជាបរិមាណបន្ទុកអគ្គីសនីសរុបដែលឆ្លងកាត់សារធាតុ
 F = 96 485 C mol-1 ជា ថេរហ្វារ៉ាដេយ
 M ជាម៉ាស់ម៉ូលរបស់សារធាតុ
 z ជាចំនួនវ៉ាឡង់របស់អ៊ីយ៉ុងសារធាតុ (ចំនួនអេឡិចត្រុងសំរាប់មួយអ៊ីយ៉ុង)

ចំនាំថា M / z ជា ម៉ាស់សមមូល របស់សារធាតុកកើត។

នៅក្នុងករណីសមញ្ញ គឺករណីគេប្រើចរន្តថេរក្នុងអគ្គីសនីវិភាគ នោះ  នាំអោយ

ដូច្នេះ

ដែល

 n ជា ចំនួន៉ម៉ូលកកើត: n  = m / M 
 t ជារយៈពេលសរុបដែលចរន្តថេរត្រូវបានផ្គត់ផ្គង់

នៅក្នុងករណីសាំញ៉ាំ គឺក្នុងករណីចរន្តប្រែប្រួល បន្ទុកអគ្គីសនីសរុប Q ជាអាំងតេក្រាលនៃចរន្តអគ្គីសនី I() តាមអថេរពេល :

ដែល t ជារយៈពេលធ្វើអគ្គីសនីវិភាគសរុប។
ច្បាប់អូម: ១ និយមន័យ

១ និយមន័យ 
សម្រាប់ conductors ជាច្រើននៃចរន្តអគ្គិសនីដែលនឹងហូរតាមរយៈពួកវាគឺសមាមាត្រដោយផ្ទាល់ទៅនឹងវ៉ុលដែលបានអនុវត្ត។ នៅពេលដែលទិដ្ឋភាពមីក្រូទស្សន៍នៃច្បាប់របស់ Ohm ត្រូវបានគេយក វាត្រូវបានគេរកឃើញថាអាស្រ័យលើការពិតដែលថាល្បឿនរសាត់នៃបន្ទុកតាមរយៈសម្ភារៈគឺសមាមាត្រទៅនឹងវាលអគ្គីសនីនៅក្នុង conductor ។ សមាមាត្រនៃវ៉ុលទៅចរន្តត្រូវបានគេហៅថា រេស៊ីស្តង់ ហើយប្រសិនបើសមាមាត្រគឺថេរលើជួរដ៏ធំទូលាយនៃវ៉ុលនោះសម្ភារៈត្រូវបានគេនិយាយថាជាសម្ភារៈ "ohmic" ។ ប្រសិនបើសម្ភារៈអាចត្រូវបានកំណត់ដោយរេស៊ីស្តង់បែបនេះនោះចរន្តអាចត្រូវបានព្យាករណ៍ពីទំនាក់ទំនង: I=V/R.

I អាំងតង់ស៊ីតេចរន្ត(អំពែ)Amper

V តង់ស្យុងអគ្គីសនី(វ៉ុល)Voltage

R រេស៊ីស្តង់(អូម)Ohm
ច្បាប់អំពែរ

នៅក្នុងម៉ាញ៉េតូស្តាទិច ច្បាប់អំពែរ(ឬទ្រឹស្ដីបទអំពែរ) អាចអោយយើងគណនាតំលៃនៃដែនម៉ាញ៉េទិចបង្កើតឡើងដោយចរន្តអគ្គីសនី។ ទ្រឹស្ដីនេះទំរង់អាំងតេក្រាលរបស់សមីការម៉ាកស្វែល-អំពែរ។ ទ្រឹស្ដីនេះត្រូវបានរកឃើញដោយអង់ដ្រេ ម៉ារី អំពែរ និងជាសមមូលរបស់ច្បាប់ហ្គោសក្នុងអេឡិចត្រូស្តាទិច។
ច្បាប់អំពែរ: ពំនោលច្បាប់

ពំនោលច្បាប់ 
thumb|ចរន្តអគ្គីសនី I បង្កើតដែនអាំងឌុចស្យុងម៉ាញ៉េទិច B
ក្នុងរបបស្ទើរអចិន្ត្រៃយ៍ឬអចិន្ត្រៃយ៍ ច្បាប់អំពែរពោលថា៖ «សៀកគុលឡាស្យុងតាមខ្សែកោងបិទជិតដែលហ៊ុំព័ទ្ធរបាយចរន្តអគ្គីសនី នៃដែនម៉ាញ៉េទិច ស្មើនឹងផលបូកពិជគណិតរបស់ចរន្ដដែលកាត់តាមផ្ទៃមុខកាត់នោះ។ គេសរសេរ៖

រឺ

ដែល
  តំនាងអោយអាំងតេក្រាលខ្សែកោងតាមខ្សែកោងបិទជិត,
  ជាដែនម៉ាញ៉េទិច,
  ជាដែនអាំងឌុចស្យុងម៉ាញ៉េទិច,
  ជាចំរៀកដ៏តូចនៅលើខ្សែកោងបិទជិត,
  ជាពែរមេអាប៊ីលីតេនៃមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញ,
  ជាផលបូកពិជគណិតនៃអាំងតង់ស៊ីតេចរន្តអគ្គីសនីដែលកាត់តាមផ្ទៃហ៊ុំដោយខ្សែកោង
ច្បាប់អំពែរ: អំពីចរន្តអគ្គីសនីដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយខ្សែកោង

អំពីចរន្តអគ្គីសនីដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយខ្សែកោង 

យើងអាចចែកប្រភេទចរន្តអគ្គីសនីដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយខ្សែកោងជាច្រើនករណី៖
 បើសិនជាចរន្តនោះជាចរន្តមានរបាយមាឌ ដែលមានដង់ស៊ីតេ  នោះអាំងតង់ស៊ីតេនេះគឺ៖

 បើសិនជាចរន្តនោះជាបណ្ដុំចរន្តខ្សែច្រើន  នោះអាំងតងស៊ីតេនេះគឺ៖

ប្រយ័ត្ន៖ ដោយសារតែវាជាផលបូកពិជគណិត គេត្រូវតែដៅទិសរបស់ខ្សែកោង ដើម្បីកំនត់ទិសដៅចរន្តវិជ្ជមាននិងអវិជ្ជមាន។
 បើសិនជាចរន្តនោះជារបាយផ្ទៃ ដែលមានដង់ស៊ីតេ  នោះអាំងតង់ស៊ីតេចរន្តនេះគឺ៖

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ាញ៉េតូស្តាទិច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទ្យា
ច្បាប់​កេរ្តិ៍កាល

(បទព្រះហ្មគីតិ)

កេរ្តិ៍កាលពីព្រេងព្រឹទ្ធ-----សាងសុចរិតទៀងទុកនៅ
សេដ្ឋីផ្តាំប្រដៅ-----បុត្រសង្សារទុកក្រោយហោង។

កូនអើយកេរ្តិ៍មេបា-----ចូររក្សាគន់គិតគ្រង
ថែទាំចាំរួសរង-----ប្រុងប្រយ័ត្នប្រយោជន៍យូរ។

ធម្មតាអ្នកជាជាតិ-----កាលគេអាទិ៍ឲ្យគិតគូរ
កុំខ្ជិលដេកទទូរ-----ដល់ថ្ងៃរះពេញពន្លឺ។

តាក់តែងខ្ញុំកំដរ-----ចេញទៅរកធ្វើស្រែភ្លឺ
ចិញ្ចឹមគោក្របី-----រកខ្សែវល្លិ៍បោះក្រោលឃ្នង។

ធ្វើស្រែទិសទាំងប្រាំបី-----ខ្ញុំប្រុសស្រីចេញជួញផង
មើលផ្ទះស្រាស់របង-----វាំងចំណារគួររក្សា។

ឲ្យមានក្តីបារម្ភ-----ធ្វើស្រែកុំចោលចំការ
ដឹងដែកកាំបិតព្រា-----ទុកឲ្យជាកុំឲ្យបាត់។

ដេកយប់ឲ្យរាំងទ្វារ-----ទ្រាប់សម្រាលរៀបប្រយ័ត្ន
ចងទូកកុំឲ្យសាត់-----ផ្ទះបាក់បែកឆាប់ទល់ទ្រ។

សារពើទ្រព្យអ្វីៗ-----ប្រុងស្មារតីទុកឲ្យល្អ
ឩសទឹកស្រូវអង្ករ-----យកចេញចាយមានកំណត់។

កុំអាងមានទ្រព្យច្រើន-----កុំក្រវើនរកផ្គង់ផ្គត់
យកចាយៗដោយបទ-----ទោះនឹងទុកៗដោយខ្នាត់។

រទេះសេះដំរី-----រាប់បញ្ជីកុំឲ្យឃ្លាត
ខ្ញុំណាមានមារយាទ-----ទុកដាក់ដៃឲ្យរក្សា។

សប្បុរសយល់ដោយមុខស៊ុកគ្រលុកពេកពុំងារ
កំណាញ់ក្រៅតម្រា-----សោតសឹងអាប់ប្រយោជន៍យស។

រក្សាខ្លួនឲ្យរុង------រឿងឧត្តុង្គឧត្តមខ្ពស់
ប្រដាប់ដោយសក្តិយស-----ខ្លួនជាធំឲ្យថែធួន។

ឲ្យទានតាំងចិត្តស្មោះ-----កុំអាលោះអាល័យស្ងួន
ទ្រព្យនេះនឹងនាំខ្លួន-----ទៅបរលោកពុំសោះសូន្យ។

ទ្រព្យធនទោះថោកថ្លៃ-----កុំដាក់ដៃឲ្យថែកូន
នូវអស់ទាំងបងប្អូន-----អ្នកដទៃរក្សាតាង។

ទុកចិត្តខ្ញុំមើលដាក់-----ស្មើភ្នែកខ្វាក់ទាំងសងខាង
ឲ្យកូនគន់មើលតាង-----ស្មើភ្នែកម្ខាងពុំពេញពីរ។

ធ្វើអ្វីធ្វើឲ្យហើយ-----កុំទុកឡើយបង្កើតកិរ
សម្អាតអស់សរិល-----កុំឲ្យមានក្តីនិន្ទា។

ដំណេកដេកជាខ្នាត់-----ឲ្យសម្អាតសម្អាងជា
ទើបទេវតារក្សា-----ចម្រើនសុខស្រីសួស្តី។

គ្រឹះហាឲ្យផ្ចិតផ្ចង់-----កុំឲ្យផង់ផុយធូលី
ជម្រះបារបោសដី-----ឲ្យហ្មត់ហ្មងកើតសុខា។

អញ្ជុលទុកឲ្យគង់-----ប្រាក់ក្នុងថង់ទុកឲ្យជា
ប្រើខ្ញុំមើលមុខវា-----ទោះកាចជាមើលឲ្យស្តែង។

សារពើរួសរៀនរិះ-----ឲ្យចាំចេះៗចារចែង
ចង់គាប់ប្រើស្វះស្វែង-----រករៀនរិះសារពើក្តី។

សប្បុរសពេកចាញ់ធន-----នាទ៌ុជនចាញ់ឥន្រ្ទិយ
ប្រពន្ធល្អច្រើនចាញ់ប្តី-----ពាក្យច្រើនភូតចាញ់អាត្មា។

ឈើផ្លែច្រើនចាញ់ស្លឹក-----ត្រីច្រើនទឹកល្អក់ពុំជា
ទ្រព្យច្រើនព្រួយរក្សា-----ទ្រព្យតិចណាព្រួយរិះគិត។

ដេកយប់កុំដំអក់-----ឲ្យលង់់លក់ក្នុងសុចរិត
ខ្ញុំណាមានគំនិត-----គួរឲ្យគិតប្រណីវា។

ចងទូកបោះបង្គោល-----រិះរកថ្នោលពួរយុថ្កា
ការខ្យល់កាចពុំជា-----ក្រែងពានពារបោកបែកបាត់។

រៀនរិះសារពើក្តី-----ទោះស្រដីកាន់ពាក្យសត្យ
ចាំក្បួនចាំឲ្យស្ទាត់-----កុំអៀនព្រៀនសមពាក្យពោល។

ការក្រកុំគិតងាយ-----ការសម្ទាយជាកម្រោល
សន្សឹមកុំបំបោល-----ក្រែងពុំដល់ដូចប្រាថ្នា។

រៀនរិះរួសរវាំង-----ធ្វើស្រែប្រាំងស្រែវស្សា
ធ្វើស្រែមានចំណារ-----ធ្វើចំការចាររបង។

ផ្លូវវៀចកុំបោះបង់-----ផ្លូវណាត្រង់កុំដើរហោង
ដើរដោយផ្លូវគន្លង-----តម្រាយអ្នកចាស់បុរាណ។

ឆ្កែជាឲ្យបាយឆី-----ដេកនៅដីចាំធនធាន
គ្រឿងសឹកទុកទាហាន-----កេរ្តិ៍គម្ពីរទុកប្រាជ្ញប្រាយ។

យល់តូចកុំអាលខំ-----ទោះយល់ធំកុំអាលស្រាយ
គិតក្តីកុំគិតងាយ-----មើលពិនិត្យពិនិច្ឆ័យ។

កូនអើយកេរ្តិ៍មេបា-----ចូររក្សាចាំសព្វថ្ងៃ
ទ្រព្យធននោះថោកថ្លៃ-----គួររក្សាកុំបីធ្លោយ។

ពាក្យនេះជាត្រកាល-----ជាខ្លឹមសារទៀងទុកឲ្យ
កូនចៅនៅឯក្រោយ-----តែងទូន្មានអង្គអាត្មា។

ថែទាំទើបគង់ទ្រព្យ-----រៀបរណ្តាប់ទុកទើ់បជា
ចាយវាយក្រៅតម្រា-----សឹងវិនាសធនធានផង។

បានមកទុកឲ្យគង់-----កុំឲ្យបង់បាត់បំណង
រៀនរិះរក្សាគ្រង-----យកចេញចាយដោយរដូវ។

ដឹងហាប់ឲ្យដឹងតុល-----ភ្នែកឲ្យយល់ទៀងត្រាជូ
គិតគ្រប់សព្វដោយផ្លូវ-----ក្តីចន្លោះកុំបីមាន។

ពាក្យនេះស្មើខ្លួនហើយ-----កូនចៅអើយចូរចាំប្រាណ
អស់អាថ៌ឱវាទទាន-----ជាសូរេចបណ្តាំហោង៕
ច្បាប់​ភូមិបាល: ព្រះរាជក្រម

ព្រះរាជក្រម 
ព្រះរាជក្រម      
នស/រកម/០៨០១/១៤

យើង ព្រះបាទសម្តេច នរោត្តម សីហនុ រាជហរិវង្ស ឧភតោសុជាត វិសុទ្ធពង្ស អគ្គមហាបុរសរតន៍ និករោត្តម ធម្មិកមហារាជាធិរាជ បរមនាថ បរមបពិត្រ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី 
បានទ្រង់យល់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
បានទ្រង់យល់ព្រះរាជក្រឹត្យលេខ នស/រកត/១១៩៨/៧២ ចុះថ្ងៃទី ៣០ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៨ ស្ដីពីការតែងតាំងរាជរដ្ឋាភិបាល នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
បានទ្រង់យល់ព្រះរាជក្រមលេខ ០២/នស/៩៤ ចុះថ្ងៃទី ២០ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៤ ដែលប្រកាសអោយប្រើច្បាប់ស្ដីពីការរៀបចំ និង ការប្រព្រឹត្តទៅ នៃគណៈរដ្ឋមន្ត្រី
បានទ្រង់យល់ព្រះរាជក្រមលេខ នស/រកម/០៦៩៩/០៩ ចុះថ្ងៃទី ២៣ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៩៩ ស្ដីពីការបង្កើតក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់
បានទ្រង់យល់សេចក្ដីក្រាបបង្គំទូលថ្វាយ របស់សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាប្រកាសឱ្យប្រើច្បាប់ភូមិបាល ដែលរដ្ឋសភាបានអនុម័តកាលពីថ្ងៃទី ២០ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០០១ នាសម័យប្រជុំពេញអង្គលើកទី ៦ នីតិកាលទី ២ ហើយ ដែលព្រឹទ្ធសភាបានអនុម័តយល់ស្របតាមទម្រង់ និង គតិ នៃច្បាប់នេះទាំងស្រុង កាលពីថ្ងៃទី ១៣ ខែ សីហា ឆ្នាំ ២០០១ នាសម័យប្រជុំពេញអង្គលើកទី ៥ នីតិកាលទី ១ ហើយ ដែលមានសេចក្ដីទាំងស្រុងដូចតទៅ:។