navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សតិប្បដ្ឋាន: ចំណែក ៤ នៃសតិបដ្ឋាន

ចំណែក ៤ នៃសតិបដ្ឋាន

ក្នុងសូត្រនេះ ព្រះពុទ្ធបានពន្យល់ ការចម្រើនសតិ ជា៤ចំណែកគឺ កាយ វេទនា ចិត្ត និងធម៌ ។ ផ្នែកនិមួយៗចែកចេញ ជាចំណែកតូចៗតទៅទៀត ដូចតទៅ៖

 កាយា
 សតិ ក្នុងការដកដង្ហើម អានាបានសតិ Ānāpānasati
 ឥរិយាបថ ដើរ ឈរ អង្គុយ ដេក
 សេចក្តីយល់ច្បាស់ សម្បជញ្ញៈ Sampajañña
 ពិចារណាលើ ភាពមិនស្អាតរបស់កាយ បដិកូលមនសិការៈ
 ពិចារណាលើ មហាភូតរូប 
 ការស្មឹងស្មាតនៅទីស្មសាន អសុភនិមិត្ត
 វេទនា
 សុខវេទនា ទុក្ខវេទនា ឬឥតសុខឥតទុក្ខវេទនា
 វេទនាជាលោកិយ ឬវេទនាជាផ្លូវចិត្ត
 ចិត្តា
 សរាគំ (មានរាគៈ) ឬវីតរាគំ (គ្មានរាគៈ)
 សទោសំ (មានទោសៈ) ឬវីតទោសំ (គ្មានទោសៈ)
 សមោហំ (មានមោហៈ) ឬវីតមោហំ (គ្មានមោហៈ)
 សង្ខិត្តំ (ចិត្តរួញថយ) ឬវិក្ខិត្តំ (ចិត្តរាយមាយ)
 មហគ្គតំ (ចិត្តដ៏ឧត្តម) ឬអមហគ្គតំ (ចិត្តមិនឧត្តម)
 សឧត្តរំ (ចិត្តដ៏ទៃខ្ពស់ជាង) ឬអនុត្តរំ (គ្មានចិត្តដ៏ទៃខ្ពស់ជាង)
 សមាហិតំ (ចិត្តស្ងប់ស្ងៀម) ឬអសមាហិតំ (ចិត្តមិនស្ងប់ស្ងៀម)
 វិមុត្តំ (ចិត្តរួចរំដោះ) ឬអវិមុត្តំ (ចិត្តមិនរួចរំដោះ)
 ធម្មា
 នីវរណធម៌
 ឧបាទានក្ខន្ធ
 អាយតនៈ និងសំយោជនៈ
 កត្តានៃការត្រាស់ដឹង ពោជ្ឈង្គ៧
 អរិយសច្ច ៤
សតិប្បដ្ឋាន: សតិបដ្ឋានតាមអត្តចរិត

សតិបដ្ឋានតាមអត្តចរិត

តាមអនលាយោ (Analāyo)  (2006, pp. 24–25) និងសោម (Soma)  (2003, pp. xxii - xxiv) បបញ្ចសុទនិ (Papañcasudani)  តម្រូវឲ្យសតិបដ្ឋានផ្សេងៗ ដល់បុគ្គលណាមួយ ទៅតាមៈ

 ការទោទន់ទៅរកលោភៈចរិត ឬបញ្ញាចរិត ហើយនិង
 ការទោទន់ទៅរក ការធ្វើប្រតិកម្ម ក្រោយការសញ្ជឹងគិត ឬប្រតិកម្មភ្លាមៗ
ដោយយោលតាមលក្ខណៈ ទាំង២ខាងលើនេះ សតិបដ្ឋានដែលអត្ថកថា បបញ្ចសុទនិ តម្រូវឲ្យចំពោះបុគ្គល មានដូចខាងក្រោមនេះ:
<tr><td colspan=2> 
<td colspan=2 style="border-left:1px solid black; background:#dddddd">សេចក្តីណែនាំជំនាញ(តាមចរិយា)
<tr><td colspan=2 style="border-bottom:1px solid black;"> 
<td style="border-bottom:1px solid black;border-left:1px solid black; background:#dddddd">ដោយអារម្មណ៍(គិតអ្នកដទៃ)
<td style="border-bottom:1px solid black;border-left:1px solid black; background:#dddddd">ដោយយល់ដឹង(គិតខ្លួនឯង)
<tr><td rowspan=2 style="background:#dddddd;">ប្រតិកម្ម /ចរិត
<td style="border-bottom:1px solid black; background:#dddddd">យឺត
<td style="border-left:1px solid black; border-bottom:1px solid black;">កាយ
<td style="border-left:1px solid black; border-bottom:1px solid black;">ចិត្ត
<tr><td style="background:#dddddd">រហ័ស
<td style="border-left:1px solid black;">វេទនា
<td style="border-left:1px solid black;">ធម៌
សោមៈបន្ថែមថា អ្នកបដិបត្តិសតិបដ្ឋានទាំងអស់ ទោះជាមានកិរិយា និងចរិតបែបណាក៏ដោយ ត្រូវតែចម្រើនសតិ លើឥរិយាបថ នៃការដើរ ឈរ អង្គុយ ដេក ហើយនិងសម្បជញ្ញៈ ដែលចំពោះរឿងនេះ គាត់សរសេរថា ការចម្រើនសតិទាំងមូល អាស្រ័យលើការហាត់ដ៏ត្រឹមត្រូវ រាប់ទាំងផ្នែក២យ៉ាង ខាងលើនេះផង ។
សតិប្បដ្ឋាន: វិធីហាត់រៀន

វិធីហាត់រៀន

គេអាចប្រើវិធីចម្រើន ដែលរាប់រៀបក្នុងសតិបដ្ឋាន តាមផ្លូវជាច្រើនគឺៈ

 ប្រមូលអារម្មណ៍ទៅលើ វិធីតែមួយ ។ វិធីដែលគេសរសេរច្រើនបំផុត គឺសតិលើដង្ហើមចេញចូល (អានាបានសតិ) ។
 ហាត់ធ្វើតាមវិធីផ្សេងៗ ម្តងមួយបន្តបន្ទាប់គ្នា ។
 ទុកអានាបានសតិជាសំខាន់ទី១ នៅពេលដែលប្រើ វិធីផ្សេងៗទៀត ។
 ហាត់តាមវិធីច្រើន ដោយធ្វើព្រមគ្នា ឬដោយការរៀបចំណាមួយ ។
សត្វក្នុងកសិដ្ឋាន

សត្វក្នុងព្រៃស្បាត គឺជាសៀវភៅទី២ នៃកម្រងក្រុមសៀវភៅ ស្វែងយល់ពី... ដែលចេញផ្សាយដោយគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយ Sipar នៅខែឆ្នាំ?។
សត្វក្នុងព្រៃស្បាត

សត្វក្នុងព្រៃស្បាត គឺជាសៀវភៅទី២ នៃកម្រងក្រុមសៀវភៅ ស្វែងយល់ពី... ដែលចេញផ្សាយដោយគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយ Sipar នៅខែឆ្នាំ?។
សត្វឆ្អឹងកង

សត្វឆ្អឹងកង (Vertebrates)  គីជាសត្វដែលជាសមាជិកនៃ អនុក្រុម  (chordates ដែលមាន ឆ្អឹងខ្នង)។​ សត្វឆ្អឹងកង មានរួមបញ្ចូលនូវចំនួនដ៏ច្រើននៃពួកក្រុមសត្វ  Chordata​ ដែលមកទល់ពេលនេះមាន អំបូរចំនួន ៦៤​ ០០០ អំបូរ។ ​ សត្វឆ្អឹងកង មានរួមបញ្ចូលដូចជា សត្វត្រីឥតថ្គាម សត្វត្រីសំបូរឆ្អឹង ត្រីឆ្លាម និង ប្រភេទត្រីrays អំបូរសត្វដែលអាចនៅលើគោកផង ក្នុងទឹកផង អំបូរល្មូន និង អំបូរសត្វស្លាប។​ សត្វឆ្អឹងកងដែលនៅមានសព្វថ្ងៃ មានតាំង​ពី​ទំហំតូច​ដល់​ធំ ពី​សត្វកង្កែប​ ដល់​សត្វ​ Paedophryne amauensis ​ ដែលមានទំហំតូចគឺ ៧.៧ មម​ (០.៣ អ៊ិញ) ដល់សត្វបាឡែនខ្នាតធំ (blue whale)  ដែលមានទំហំដល់ទៅ ៣៣ ម៉ (១១០ ហ្វ៊ីត)។ ក្នុងចំនោមសត្វទាំងឡាយដែលត្រូវបានគេកត់ចុះក្នុងបញ្ជី សត្វឆ្អឹងកងមានចំនួនប្រមានជា​ ៤ ភាគរយ រី៑ឯចំនួនសត្វនៅសេសសល់សុទ្ធតែជា សត្វឥតឆ្អឹងកង។ 

សត្វឆ្អឹងកង ដំបូងឡើយក៏បានរាប់បញ្ចូលទាំងសត្វ hagfish ដែលមិនមានឆ្អឹងខ្នងទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ សត្វដែលជាប់ជាញាតិសន្តានរបស់វា ពោលគឺ សត្វ  lampreys​ មានឆ្អឹងកងខ្នង។ ក៏ប៉ុន្តែ​ សត្វ​ hagfish មានគ្រោងឆ្អឹងក្បាល។ ដោយហេតុនេះហើយ បានជាពេលខ្លះ អនុក្រុមសត្វឆ្អឹងកង ត្រូវបានគេហៅថា « Craniata​ »​ នៅពេលដែលគេជជែកវែកញែកអំពី រូបសាស្ត្រ។​ ការស្រាវជ្រាវវែកញែកម៉ូលេគុល តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២​ បានធ្វើសំណើរថា សត្វhagfish មានសន្តាននៅជិត សត្វlampreys ជាងគេ ដែលជាហេតុធ្វើអោយពួកវាស្ថិតនៅក្នុងក្រុម​សត្វ​ឆ្អឹងកង​ បើសិនជា​យើង​និយាយ​អំពី​រូបសាស្រ្ត។  អ្នកខ្លះទៀតក៏ ចាត់ទុកពួកវាជា ក្រុមបងប្អូនទៅនឹងសត្វឆ្អឹងកង ដែលស្ថិតនៅក្រោម វាក្យស័ព្ទ Craniata។
សត្វឆ្អឹងកង: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 

 Tree of Life 
 Tunicates and not cephalochordates are the closest living relatives of vertebrates
Vertebrate Pests  chapter in United States Environmental Protection Agency and University of Florida/Institute of Food and Agricultural Sciences National Public Health Pesticide Applicator Training Manual
សត្វទេវកថានៅក្នុងរឿងព្រេងភូមា

ស្តាំ|រូបភាពតូច| ទម្រង់បុរស និងស្ត្រីនៃបេលូ ដែលពណ៌នានៅក្នុងពណ៌ទឹកសតវត្សទី 19
ពពួកសត្វ ទេវកថា ជាច្រើនប្រភេទត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុង ទេវកថាភូមា ។ សត្វភូមាជាច្រើនគឺជាផ្នែករបស់មនុស្ស ឬសត្វដែលមានសមត្ថភាពសន្មត់ថាជាទម្រង់មនុស្ស។ សត្វទេវកថាភាគច្រើនត្រូវបានផ្តល់ដោយចិត្តគំនិតមនុស្សធម៌ សមត្ថភាពក្នុងការសន្ទនាជាមួយមនុស្ស និងថាមពលអរូបីផងដែរ។ Mythical Creatures in Burmese Folklore, Jataka tales, History of Burma, Yama Zatdaw, Ramayana, Asura (Buddhism), Rakshasa, Garuda. (2011), 108 pag.  ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី ២០ តួនាទីនិងភាពសម្បូរបែបនៃសត្វទេវកថាភូមាត្រូវបានបង្វែរដោយរឿងកំប្លែង ស្វេ ធ្វេ ដែលពណ៌នាអំពីជីវិតរបស់ព្រះពុទ្ធ រឿងនិទានចាតាកា និង ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា ។ 

ទេវកថាទូទៅបំផុតគឺ បេលូ ដែលជាសត្វចម្លែក។ ភាពពេញនិយមរបស់បេលូគឺដោយសារតែ យ៉ាម៉ា ហ្សាតដាវ  ភាសាភូមានៃរឿង រាមាយណៈ ម៉ាយាន ដែលជាការលេងដ៏ពេញនិយមនៅក្នុងប្រទេសភូមា និងតួនាទីរបស់ពួកគេនៅក្នុងចាតាកាផងដែរ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច| អាថាម៉ាន់ឆា ឬខ្លា មកពីពណ៌ទឹកភូមានៅសតវត្សទី 19
សត្វសមុទ្រ

សត្វសមុទ្រ គឺជាសៀវភៅទី៣ នៃកម្រងក្រុមសៀវភៅ ស្វែងយល់ពី... ដែលចេញផ្សាយដោយគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយ Sipar នៅខែមីនា ២០១៣។
សត្វហត្ថិលិង្គ

សត្វហត្ថិលិង្គ នៅក្នុងគម្ពីរត្រៃវេទ មានរៀបរាប់ពីសត្វបក្សីមួយមានឌធំសម្បើម មានរូបស្រដៀងដំរីដុះភ្លុកនិងប្រមោយ មានស្លាបដ៏ធំវែង មានក្រញ៉ាំជើងធំៗ អាចចាប់ម្រឹគធំៗជាអាហារ រស់នៅក្នុព្រៃហិមពាន្ត ។ ក្នុងទំនៀមទម្លាប់ ខ្មែរបុរាណសត្វហត្ថិលិង្គនេះ គេច្រើនតែងជាបុស្បុកក្នុងព្រះរាជពិធីដង្ហែព្រះសពព្រះមហាក្សត្រ ឬសពព្រះគ្រូចៅអធិការវត្ត។
សត្វហត្ថិលិង្គ: នាមសព្ទ

នាមសព្ទ 
សត្វបក្សីមួយប្រភេទ មាឌធំសម្បើម មានរូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដំរី មានចំពុះ មានក្រញាំជើងធំមាំ មានចំអេងស្លាបធំវែង អាចឆាបឆក់សត្វធំៗ មានម្រឹគជាដើម យកធ្វើជាចំណីរបស់វាបាន មានកំណើតនិងលំនៅនាទ្រូងព្រៃហិមពាន្ត វាតែងហើរចេញមករកឆាបឆក់ចំណីឯប្រទេសជិតៗ ព្រៃហិមពាន្តមួយដងមួយកាល; មានរឿងតំណាលថា សត្វហត្ថិលិង្គនេះឯងវាបានឆាបឆក់ព្រះនាងទេវីជាព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទ បរន្តបៈ វានាំយកព្រះនាងទៅដាក់លើប្រគាបឈើ ព្រះនាងទេវីក៏ប្រសូតព្រះរាជបុត្រ គឺឧទេនកុមារ ដែលតមកបានសោយរាជ្យតសន្តតិវង្សពីព្រះវរបិតា មានព្រះកិត្តិនាមថា ព្រះបាទឧទេន ទ្រង់ជ្រាបមន្តវិជ្ជាខាងការហៅដំរីព្រៃ មានល្បីក្នុងផ្ទៃរឿងនិទានជាប់ មានជាប្រពៃណីឲ្យព្រះមហាក្សត្រិយ៍ពុទ្ធសាសនិក យកព្រះបរមនាមនោះមកតាំងជាឋានន្តរគឺងារនៃពួកមន្ត្រីដែលមានមុខងារនាទីជាអ្នករក្សាដំរីព្រះរាជទ្រព្យ ក្នុងរជ្ជកាលសម័យបុរាណ មានពាក្យថា ឧទេនៗ មានភក្តីឧទេន, ជំនិតឧទេន, ឧទេនស្នេហាជាដើម។ ឃើញថា ក្នុងសម័យព្រេងនាយនោះមានមហាបក្សីហត្ថិលិង្គនេះពិតមែន( ប្រើជា ហត្ថីលិង្គ ឲ្យមានសំឡេងវែងតាមការស្រួលមាត់ហៅក៏បាន ) ។
សត្វឥតឆ្អឹងកង

thumb|right|រុយផ្លែឈើទូទៅគឺ Drosophila melanogaster គឺជាប្រធានបទនៃការស្រាវជ្រាវជាច្រើន

សត្វឥតឆ្អឹងកងInvertebrates ជា ប្រភេទសត្វ ដែលឥតមាន ឆ្អឹង​កង. សត្វ​ឥតឆ្អឹងកងជា​ សត្វ​ ដែល​មិន​រាប់​បញ្ចូល​​ សាខារង សត្វឆ្អឹងកង. ឧទាហរណ៍​ងាយៗនៃសត្វឥតឆ្អឹងកងមាន​ insects, worms, clams, crabs, octopus, snails, and starfish. Taxonomically speaking, "ឆ្អឹងកងខ្នង" មិនលើសពីរយៈពេលនៃភាពងាយស្រួលទេ។ ប្រភេទសត្វភាគច្រើនគឺជាសត្វដែលមិនចេះរីងស្ងួតព្រោះថាមានតែសត្វប្រមាណ ៣% ប៉ុណ្ណោះដែលរួមបញ្ចូលជួរឈរឆ្អឹងខ្នងនៅក្នុងកាយវិភាគសាស្ត្ររបស់ពួកវា។Encarta Reference Library Home Premium 2005 DVD. Article – Invertebrate. និយាយម៉្យាងទៀតសត្វទាំងអស់លើកលែងតែសត្វដែលនៅក្នុង chordate subphylum Vertebrata (ត្រីអាំប៊ីបសត្វល្មូនបក្សីនិងថនិកសត្វ) ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសត្វគ្មានឆ្អឹង។ លើសពីនេះទៀតពន្ធលើសត្វដែលមិនចេះរីងស្ងួតបុគ្គលមានចំនួននិងប្រភេទសត្វច្រើនជាងប្រភេទរងនៃ Vertebrata ទាំងមូល។ តាមពិតអ្វីដែលគេហៅថា invertebrata ដូចជា Chaetognatha និង Hemichordata មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ Chordata ជាងសត្វ phlela ដែលមិនមានចលនា។ ការបែងចែកចក្រភពអង់គ្លេសទាំងមូលទៅជាសត្វឆ្អឹងខ្នង (ប្រហែល ៦៥០០០ ប្រភេទនៅក្នុងផ្នែកមួយនៃហ្វីលីម) និងសត្វពាហនៈមិនឆាប់ពិតជាងាយស្រួលក្នុងបរិបទជាក់ស្តែងខ្លះៗប៉ុន្តែដើម្បីដាក់វាទៅក្នុងទស្សនវិស័យពន្ធដារវាមានទំហំដូចគ្នានឹងការបែងចែកនគរសត្វទៅជា ឧទាហរណ៍ gastropods (ប្រហែលជា 60000 ប្រភេទនៅក្នុងផ្នែកមួយនៃ phylum មួយ) និងមិនមែន gastropods; មានប្រយោជន៍តែនៅក្នុងបរិបទដែលមានឧបសគ្គជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះ។
សត្វឥន្ទ្រីរបស់ព្រះឥសូរ: [[សត្វឥន្ទ្រីរបស់ព្រះឥសូរ]]

សត្វឥន្ទ្រីរបស់ព្រះឥសូរ
មានសត្វឥន្ទ្រីមួយជាទីគាប់ព្រះទ័យរបស់ព្រះឥសូរ បើឥន្ទ្រីនោះវាចង់បានអ្វី ឬចង់ស៊ីសាច់សត្វណាក្តី វាគ្រាន់តែទូលព្រះឥសូរ ថាវាបានសុបិនឃើញគឺជា ការស្រេច ព្រះឥសូរក៏តម្រូវចិត្តវាដោយឥតខ្ចោះ ព្រោះតែរឿងនេះ សត្វទាំងឡាយកើតក្តីក្តាំង ក្តៅក្រហាយមហិមានឹងសត្វឥន្ទ្រីនោះ តែពុំហ៊ានថាអ្វីទាំងអស់ ព្រោះខ្លាចអំណាចព្រះឥសូរ ដែលជាម្ចាស់នៃសត្វលោកទាំងអស់។ ថ្ងៃមួយ ចង់ ស៊ីសាច់ស្តេចដំរីស គ្រានោះ មានសត្វទីទុយមួយ ទុំនៅលើមែកឈើបានឃើញ ស្តេចដំរីសម្តាយនិងកូន នាំគ្នាចុះទៅមុជទឹក នៅក្នុងស្រះមួយដោយក្តីកើតទុក្ខ ឥតឧបមាមុននឹងប្រគល់ខ្លួនឲ្យសត្វឥន្ទ្រីយកទៅធ្វើជាចំណី បន្ទាប់ពីបានសាក សួរហេតុផលសព្វគ្រប់ ទីទុយធានាខ្លួនដោះស្រ័យបញ្ហានេះ ដោយនាំស្តេចដំរីស ទៅជួបនឹងព្រះឥសូរតែម្តង ក្នុងនាមខ្លួនជាម្ចាស់ស្តេចដំរីស។ ពេលបានជួបព្រះ ឥសូរទីទុយសួរព្រះឥសូរអំពីរឿងនេះ ព្រះឥសូរប្រាប់តាមតំណើររឿងគឺ មកពីសត្វឥន្ទ្រីវាយល់សប្តឃើញដូច្នោះ ទីទុយមិនហ៊ានប្រកែកអ្វីទាំងអស់ ប៉ុន្តែវាសុំ ដេកមួយស្រឡេតសិនមុននឹងចេញតំណើរទៅ។ មួយស្របក់ក្រោយមក ទីទុយ ធ្វើជាភ្ញាក់វិញ ហើយប្រាប់ព្រះឥសូរថា វាបានសុបិនឃើញរឿងមួយល្អណាស់ ព្រះឥសូរសួរថា តើឯងបានសុបិនឃើញរឿងអ្វី?ទីទុយទូលព្រះឥសូរថា វាសុបិន ឃើញសម្តេចព្រះនាងឧមាភគវតីជាព្រះរាជមហេសីរបស់ព្រះឥសូរចាប់ចិត្តស្រឡាញ់វា ហេតុនេះ ព្រះឥសូរត្រូវតែប្រគល់នាងឧមាទៅឲ្យវា ព្រោះថាសុបិនរបស់វាពិតប្រាកដណាស់ កាលបើឮដូច្នេះ ព្រះឥសូរមានការក្រេលក្រោធជា អតិបរមា ហើយចោទទីទុយថានិយាយផ្តេសផ្តាស់ ទីទុយថាបើវាផ្តេសផ្តាស់សត្វ ឥន្រ្ទីក៏ដូចតែវាអញ្ចឹងដែរ។ នៅទីបំផុតព្រះឥសូរ ក៏សព្វព្រះទ័យឲ្យដំរីសត្រឡប់ ទៅវិញទៅ។ រឿងសត្វឥន្ទ្រីនៃព្រះឥសូរនេះ ដែលសុតន្តប្រីជាឥន្ទបាន យកមក សរសេរនិទានប្រាប់យើង ជាការលើកឡើងពីការជ័យជំនះ នៃវិចារណញ្ញាណ ទៅលើទ្រឹស្តីភូតភរគ្រប់បែបយ៉ាង ដែលរមែងតែងតែបកស្រាយ ក្រិត្យក្រមនៃ លើលោកយើងនេះដើម្បីបរិច្ចាគជីវិតសត្វលោក សម្រាប់បម្រើផលប្រយោជន៍ ផ្ទាល់របស់គេ។ ដំរីជានិមិត្តរូបនៃអ្នកមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា ប៉ុន្តែដែលស្លូតបូតគឺ កម្លាំងរបស់ប្រជាជន របស់មនុស្សជាតិទាំងមូល ហើយដែលនៅទីបំផុតត្រូវគេ ប្រមាថចង់យកទៅធ្វើជាឆ្នាន់ ជាអាហារតែម្តង។ រីឯទីទុយជានិមិត្តរូបនៃអ្នកប្រជ្ញា អ្នកបណ្ឌិតដែលខិតខំបកស្រាយក្រិត្យក្រំលោកយើងនេះឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីជួយសត្វលោកឲ្យចេញផុតពីក្រញាំនិងការបោកប្រាស់ផ្សេងៗរបស់ពពួក មនុស្សពាល៕
សទាសិវៈ

រូបភាពតូច|សតវត្សទី១១, សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា
 

សទាសិវ ( សំស្ក្រឹត:  सदाशिव , Sadāśiva) គឺជា ព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត នៅក្នុងប្រពៃណី សិវសិទ្ធន្ត នៃ សាសនាហិណ្ឌូ ។ សទាសិវ គឺជា omnipotent, subtle, luminous ដាច់ខាត, ការបង្ហាញខ្ពស់បំផុតនៃ សិវ ។ សទាសិវ ត្រូវបានគេជឿថាផ្តល់ឱ្យ អនុគ្រហ និង វិលយ ឬព្រះគុណនិងការបិទបាំងនៃ បស ដែលជាទីបួននិងទីប្រាំនៃ បញ្ចក្រិត្យ ឬ "អំពើបរិសុទ្ធប្រាំ" របស់ព្រះសិវៈ។ សទាសិវ ជាធម្មតាត្រូវបានពិពណ៌នាថាមានមុខប្រាំ និងដៃដប់ ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទម្រង់មួយក្នុងចំណោម ទម្រង់ទាំង 25 នៃព្រះសិវៈ។ សិវ អាគម សន្និដ្ឋានថា លិង្គ ជាពិសេស មុខលិង្គ គឺជាទម្រង់មួយផ្សេងទៀតនៃ សទាសិវ ។ [1]
សទាសិវៈ: បញ្ចព្រហ្ម

បញ្ចព្រហ្ម 
យោងតាមអត្ថបទរបស់ សទាសិវ ។  កំពូលនៃ បរសិវ បង្ហាញជា pentads ជាជាង ព្រះត្រីឯក នៃនិកាយហិណ្ឌូផ្សេងទៀត - ព្រហ្ម, វិស្ណុ និង សិវ ។ អំពើទាំងប្រាំរបស់គាត់ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា "បញ្ចក្រិត្យ" (អំពើបរិសុទ្ធចំនួនប្រាំ) ត្រូវបានប្រគល់ឱ្យ បញ្ចមុត៌ិ ទិដ្ឋភាពប្រាំរបស់គាត់ viz., ព្រហ្ម, សិវ, រុទ្រ, មហេស្វរ និង <b>សទាសិវ</b> (មហេស្វរ និង សទាសិវ គឺជាទម្រង់នៃ សិវ, រុទ្រ ក៏សំដៅថាជា សិវ ។ ) ការបង្កើត ការរក្សា ការបំផ្លិចបំផ្លាញ ការបិទបាំង និងការដឹងគុណ គឺធ្វើឡើងដោយការបង្ហាញទាំងប្រាំនេះរៀងៗខ្លួន។ មុខទាំងប្រាំរបស់ បរសិវ ដែលបញ្ចេញនូវទិដ្ឋភាពទាំងប្រាំនេះ ត្រូវបានគេសរសើរថា "បញ្ចព្រហ្ម" ដែលជាអ្នកបង្កើតទាំងប្រាំ ឬការពិតទាំងប្រាំ)។ បញ្ចមុត៌ិ នៃ Shaivism ត្រូវបានស្រូបចូលទៅក្នុង សក្តិ ហើយត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា "បញ្ចប្រេត" (រាងកាយប្រាំ) ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

 មុខប្រាំ 
មុខទាំងប្រាំរបស់ សទាសិវ ជួនកាលត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ មហាទេវ, បវ៌តិ, នន្ទិ, ភៃវរ និង <b>សទាសិវ</b> ខ្លួនឯង។ [7] ដៃទាំងដប់របស់សទាសិវតំណាងឱ្យទិសទាំងដប់។ [6] ការប្រែប្រួលមួយទៀតនៃ សទាសិវ ក្រោយមកបានវិវត្តទៅជាទម្រង់មួយផ្សេងទៀតនៃព្រះសិវៈដែលគេស្គាល់ថាជា មហាសទាសិវ ដែលក្នុងនោះព្រះសិវៈត្រូវបានពិពណ៌នាជាមួយនឹងក្បាលម្ភៃប្រាំជាមួយនឹង seventy-five eyes  និងអាវុធហាសិបដើម។ គណនីដែលបានផ្តល់ឱ្យទាក់ទងនឹង សទាសិវ ត្រូវបានប្រមូលពី កមិក អាគម [4] និង Vishnudharmottara Purana ។ [2]
សទាសិវៈ: មុខប្រាំ

មុខប្រាំ 
មុខទាំងប្រាំរបស់ សទាសិវ ជួនកាលត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ មហាទេវ, បវ៌តិ, នន្ទិ, ភៃវរ និង <b>សទាសិវ</b> ខ្លួនឯង។ [7] ដៃទាំងដប់របស់សទាសិវតំណាងឱ្យទិសទាំងដប់។ [6] ការប្រែប្រួលមួយទៀតនៃ សទាសិវ ក្រោយមកបានវិវត្តទៅជាទម្រង់មួយផ្សេងទៀតនៃព្រះសិវៈដែលគេស្គាល់ថាជា មហាសទាសិវ ដែលក្នុងនោះព្រះសិវៈត្រូវបានពិពណ៌នាជាមួយនឹងក្បាលម្ភៃប្រាំជាមួយនឹង seventy-five eyes  និងអាវុធហាសិបដើម។ គណនីដែលបានផ្តល់ឱ្យទាក់ទងនឹង សទាសិវ ត្រូវបានប្រមូលពី កមិក អាគម [4] និង Vishnudharmottara Purana ។ [2]
សទ្ទានុក្រម: បច្ចេកសព្ទ

បច្ចេកសព្ទ
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទខ្មែរ-អង់គ្លេស
សទ្ទានុក្រមបច្ចេកសព្ទអង់គ្លេស-ខ្មែរ
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: B

B 
 

 B-Spline  =  B-Spline

 Back iv  =  ថយក្រោយ ត្រលប់ក្រោយ

 Back Door n =  ទ្វារក្រោយ

 Back End n =  កម្មវិធីខាងក្រោយ

 Backbone n =  ឆ្អឹងខ្នង

 Background n =  ផ្ទៃខាងក្រោយ, ឆាកក្រោយ

 Background Application n =  កម្មវិធីខាងក្រោយ

 Background Task n =  ភារកិច្ចខាងក្រោយ

 Backlog n =  កិច្ចការនៅសល់

 Backup n =  ពត៌មានបម្រុង

 Backup tv =  បម្រុងទុក

 Backward adv =  ត្រឡប់ទៅវិញ

 Bad adj =  ខូច

 Bad Area n =  តំបន់ខូច

 Bad Disk n = ថាសខូច

 Bad Sector n = ផ្នែកខូច

 Balance = តុល្យភាព

 Balance tv = ធ្វើអោយមានតុល្យភាព

 Bandwidth (Digital Device) n. កម្រិតបញ្ជូន

 Bandwidth (Radio) n. កម្រិតរលក

 Banner n. បដា

 Bar n. របារ

 Bar Chart n. គំនូសតាងបង្គោល, គំនូសតាងតារាង

 Bar Code n. កូដផលិតផល

 Barcode Number រហស្សលេខផលិតផល

 Base n. គោល

 Base 10 n. គោល១០

 Base 16 n. គោល១៦

 Base 2 n. គោល២

 Base 8 n. គោល៨

 Base Line បន្ទាត់គោល

 Base-10 Logarithm លោការីតគោល១០

 Base-2 Logarithm លោការីតគោល២

 Basis មូលដ្ឋាន

 Batch File n. ឯកសាររបាច់

 BCC (Blind Carbon Copy) n. លាក់

 Beamer n. ឧបករណ៍បញ្ចាំង

 Begin tv. ចាប់ផ្តើម

 Begin of Word ដើមពាក្យ

 Behavior n. ឥរិយាបថ

 Behind prep/adv. ខាងក្រោយ

 Below prep/adv. ខាងក្រោម

 Bessel Function អនុគមន៍Bessel

 Beta បេតា បែបសាកល្បង កំណែសាកល្បង

 Beta Distribution ច្បាប់បេតា

 Biaised Estimator អេស្ទីម៉ាទ័រលំអៀង

 Bibliography n. គន្ថនិទ្ទេស

 Billing Rate អត្រាចុះលើវិក័យប័ត្រ

 Binary Number n. ចំនួនគោលពីរ

 Binary Operator សញ្ញាប្រមាណវិធីពីរអង្គ

 Binary System n. ប្រព័ន្ធគោលពីរ

 Bind tv. ចង

 Binomail Distribution ច្បាប់ទ្វេធា

 Bit n. លេខគូ គឺ​ លេខ ០ និង​ ១ 

 Bitmap n. រូបភាព

 Blank adj . ទទេ

 Blank Document n. ឯកសារទទេ

 Blank Page n. ទំព័រទទេ

 Blend tv. លាយ

 Blend n . ល្បាយ

 Blink n. ភ្លិបភ្លែតៗ

 Block n. បុ្លក, ការហាមឃាត់

 Block tv. ទប់ស្កាត់ , ហាមឃាត់

 Blockquote n. សម្រង់បណ្តុំ

 Blog n. មើល Weblog

 Bluetooth n. ប្ល៊ូធូស

 Blur tv. ធ្វើអោយព្រិល បំព្រិល

 Blur iv. ព្រិល

 Board n. ក្តារ

 Body n. តួ

 Bold adj. ដិត

 Bond ប័ណ្ណបំណុល, សញ្ញាប័ណ្ណ

 Bond-Equivalent Yield ចំណូលសមមូល

 Book Excerpt n. ការដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ

 Bookkeeping ការចុះបញ្ជី

 Bookmark v/n. ចំណាំ

 Boolean n. ប៊ូលីន

 Boot tv. ចាប់ផ្តើមឡើង

 Border n. រឹមទំព័រ

 Border and Shading n. 

 Border Arguments អាគុយម៉ង់ព្រំដែន

 Border Probability 

 Bottom n. បាត

 Bound n. ព្រំដែន, ភាពទាល់

 Boundary n. ព្រំដែន, ភាពទាល់

 Box n. ប្រអប់ ឬ  ក្រឡា

 Brace n. រ៉ាត់({ })

 Bracket n. តង្កៀប ([ ])

 Brand n. ម៉ាក

 Break n. សញ្ញាបញ្ឈប់

 Break tv. បញ្ចប់

 Breakpoint n. ចំណុចឈប់

 Brief n.សេចក្តីសង្ខេប

 Brief adj. សង្ខេប

 Brightness n. ពន្លឺ

 Bring Forward 

 Bring to Front 

 Broadband n. 

 Broadband Network n. 

 Broadcast tv. ផ្សាយ

 Brochure n. 
button n.ពំ 
CommandButton n.ពំបញ្ជា
OptionButton n.ពំជម្រើស
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: '''C'''

C

 Cable Television : ទូរទស្សន៍ខ្សែកាប
 Cache (n.) ឃ្លាំងសំងាត់, ខេស
 Chart (n.) តារាងរេខា
 Calculation (n.) គណនា
 Calculator (n.) ម៉ាស៊ីនគិតលេខ គឿងគិតលេខ គណនាករណ៍
 Calculus (n.) គណិត​វិភាគ,​ គណនាអត្យាណូ, គណិតសាស្ត្រ​ជាន់​ខ្ពស់
 Call TV.: ហៅ
 Category (n) : ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម
 Subcategory (n) :ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុមរង
 CategoryTree (n) : មែកធាងនៃចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម
 Check : ត្រួតពិនិត្យ
 Check users : ត្រួតពិនិត្យអ្នកប្រើប្រាស់
 Choose v. រើសយក 
 Client (n.) កូនបណ្តាញ,ម៉ូយ
 CMS: Content Management System, ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងអត្ថបទ
 Coefficients (n.) មេគុណ
 Column (n.) ខ្ទង់, កាឡោន 
 Common Factor (n.) កត្តារួម
 Commutative (adj.) ឆ្លាស់ទី 
 Compass (n.) ប្រពាយ,ដែកឈាន
 compatible adj សមិត ដែលចូលជាមួយគ្នាបាន
 compatibility (n.) សមិតភាព ការដែលចូលជាមួយគ្នាបាន
 Component (n.) សមាសភាគ,គ្រឿងផ្គុំ
 Computation (n.) គណិតកម្ម
 Cone (n.) រូបសាជី
 Configure v. សាងរូបសណ្ឋាន
 Configuration (n.) រូបសណ្ឋាន
 Connectives (n.) ឈ្នាប់ 
 Constant (n.) តម្លៃថេរ
 Contemporary (adj.) សហសម័យ,ទាន់សម័យ 
 Content (n.) ខ្លឹមសារ, ព័ត៌មាន, មាតិកា, សាច់រឿង, សារ, អត្ថបទ
 Content Management System : CMS, ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងអត្ថបទ
 Control (n.) បញ្ជា
 Control Panel (n.) ផ្ទាំងបញ្ជា
 Counting Number (n.) ចំនួនរាប់
 Convert v. បំប្លែង
 Converter (n.) គ្រឿង ឬ ប្រដាប់បំប្លែង
 Correlation (n.) សហសម្ពន្ធ
 Customize v.កំណត់ដោយខ្លួនឯង
 Cylinder (n.) រូបបំពង់
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: D

D 

 Daemon n.  = ដេមិន

 Damaged adj.  = ខូចខាត

 Dangerous adj.  = គ្រោះថ្នាក់

 Dash n.  = ដាច់ៗ

 Dash Line n.  = បន្ទាត់ដាច់ៗ

 Data n.  = ទិន្នន័យ,តួលេខ,ស្ថិតិ
Database n.ទិន្ននយដ្ឋាន,ឃ្លាំងទិន្នន័យ
Data flow n.លំហូរទិន្នន័យ
Data movement n.ការផ្លាស់ទីទិន្នន័យ ការផ្លាស់ផ្ទេរទិន្នន័យ
Data processing n.ការគិតចម្រាញ់ទិន្នន័យ ឬ ការប្រមូលផលទិន្នន័យ
Data storage n.ការលៃទុកទិន្នន័យ ឬ ការស្តុកទុកទិន្នន័យ
Data structure n.គ្រោងសំណង់ទិន្នន័យ
Database administrator n.អភិបាលទិន្ននយដ្ឋាន
Database system n.របៀបទិន្ននយដ្ឋាន
--Mahaphirum ម៉ោង០៦:២៤ ថៃ្ងព្រហស្បតិ៍ ទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៨ (UTC)

 Data Capture n.  = ការចាប់យកទិន្នន័យ

 Data Source n.  = ប្រភពទិន្នន័យ

 Data Type n.  = ប្រភេទទិន្នន័យ

 Database n.  = មូលដ្ឋានទិន្នន័យ

 Database Management n. =  អ្នកគ្រប់គ្រងមូលដា្ឋនទិន្នន័យ

 DataPilot n. =  អ្នកជំនួយការទិន្នន័យ

 Date n. = កាលបរិច្ឆេទ

 E 

 E-Book (Electronic Book) n. សៀវភៅអេឡិចត្រូនិច

 E-Commerce (Electronic Commerce) n. ពាណិជ្ជកម្មតាមអេឡិចត្រូនិច

 E-Mail (Email) n. អ៊ីមែល សំបុត្រអេឡិចត្រូនិក ឦមេល

 E-Mail Address n. អាសយដ្ឋានអ៊ីមែល

 E-Mail Client n. កម្មវិធីអ៊ីមែល
Extension n.វិបុលកម្ម
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: F

F 
fax (facsimile) n.ទូរសារ
fax back n.ទូរសារឆ្លើយតប
fax card n.បន្ទះចរន្តទូរសារ
fax on demand n.ទូរសារតាមសំណូមពរ
fax server n.សេវាករទូរសារ គ្រឿងបម្រើទូរសារ
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: H

H 
 

 Half adj. = ពាក់កណ្តាល

 Half Duplex Transmission n. = ការបញ្ជូនឯកទិសក្នុងពេលតែមួយ

 Half-sphere = កន្លះស្វ៊ែរ

 Handle tv. = ដោះស្រាយ

 Handle (Of Object) n. = ចំណុចទាញ

 Handler n.= អ្នកដោះស្រាយ

 Handout n. = ប្លង់បោះពុម្ព

 Hang Up tv. = ព្យួរ

 Hanging Indent = ព្យួរការចូលបន្ទាត់

 Hard Disk n. = ថាសរឹង, ហាដឌីស 

 Hardware n. = ផ្នែករឹង, ហាដវ៊ែរ 

 Harmonic Mean = មធ្យមអាម៉ូនិក

 Hatch n. = ឆ្នូតៗ

 Hazardous adj. = គ្រោះថ្នាក់

 Header n. = បឋមកថា

 Heading n. = ក្បាល
Page Heading = ក្បាលទំព័រ
Heading Page = ទំព័រផ្នែកខាងក្បាល

 Height n. = កំពស់

 Help tv. = ជួយ

 Help n. = ជំនួយ

 Helper Application n. = កម្មវិធីជំនួយ

 Hexadecimal Number = ចំនួនគោល១៦

 Hibernate tv. = សម្ងំ

 Hidden adj. = ដែលលាក់, ដែលត្រូវបានលាក់, ដែលបានលាក់, ដែលបានបិទបាំង, កំបាំង 

 Hide tv. = លាក់, បិទបាំង, បាំង

 Hierarchy n.  = ឋានានុក្រម លំដាប់ថ្នាក់

 High adj.  = ខ្ពស់, ដែលខ្ពស់

high frequency (HF)n. រំញ័រខ្ពស់

 High Priority n.  = អាទិភាពខ្ពស់

 High Security n.  = សុវត្ថិភាពខ្ពស់

 Higher adj. = ខ្ពស់ជាង

 Highest adj.  = ខ្ពស់បំផុត

 Highlight tv. = បន្លិច

 Highlight n.  = ផ្នែកសំខាន់

 Highlight Color n. = ពណ៌បន្លិច

 History n. = ប្រវត្តិ

historiography n.សំណេរប្រវត្តិសាស្រ្ត

 Hold tv. = កាន់, ទប់

 Hold Down tv. = សង្កត់ចុះ, សង្កត់ចុះក្រោម

 Home n. ផ្ទះ

 Home Directory n. = ថតផ្ទះ

 Home Page n. = គេហទំព័រ

 Hop n. = ដំណាក់

 Horizontal adj. = ផ្តេក, ដេក

 Horizontal Line n. = បន្ទាត់ដេក, បន្ទាត់ផ្តេក, ខ្សែផ្តេក, ខ្សែដេក

 Horizontal Ruler n. = បន្ទាត់ផ្តេក

 Horizontal Scrollbar n. = របាររមូរផ្តេក

 Host n. = ម៉ាស៊ីន

 Hostname n. = ឈ្មោះម៉ាស៊ីន

 Hot List n. = បញ្ជីអាសយដ្ឋានសំខាន់

 Hotkey n. = គ្រាប់ចុចចង

 HotPlug tv. = ដោតឆៅ

 Hotspot n. = ចំនុចក្តៅ

 HouseholdInventory = បញ្ជីសារពើភ័ណ្ឌផ្ទះ

 Hue n . = ភាពលំៗនៃពណ៌

 Hyperbolic Cosine = កូស៊ីនុសអ៊ីពែរបូល

 Hyperbolic Cotangent = កូតង់ស្យង់អ៊ីពែរបូល

 Hyperbolic Sine = ស៊ីនុសអ៊ីពែរបូល

 Hyperbolic Tangent = តង់ស្យង់អ៊ីពែរបូល

 Hypergeometric = អ៊ីពែរបូលធរណីមាត្រ

 Hypergeometric Distribution = ច្បាប់អ៊ីពែរបូលធរណីមាត្រ

 Hyperlink n. = តំណខ្ពស់

 Hypertext n. = អត្ថបទតភ្ជាប់គ្មានលំដាប់ ពហុអត្ថបទ

 Hyphenate tv. = ភ្ជាប់ដោយសហសញ្ញា

 Hyphenation n. = ការដាក់សហសញ្ញា

 Hypotheses = សម្មតិកម្ម
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: I

I 
incompatible adj.វិសមិត
incompatibility n. វិសមិតភាព
inequality n.វិសមភាព
information n.ពត៌មាន ដំណឹង សន្ទេស
information technology (IT)n.បច្ចេកវិទ្យាពត៌មាន ពត៌មានវិទ្យា សន្ទេសវិទ្យា
international a.អន្តរជាតិ
International Telecommunication Union( ITU) n.សហភាពទូរគមនាគមន៍អន្តរជាតិ
International Organization for Standardization (IOS) n.អង្គការកំណត់មាត្រដ្ឋានអន្តរជាតិ 
internationalization n.អន្តរជាតូបនីយកម្ម
internationalize v.ធ្វើអន្តរជាតូបនីយកម្ម
internet n.បណ្តាញអន្តរគណិតករណ៍ (Interconnection Network=internet បណ្តាញតភ្ជាប់រវាងកុំព្យូទ័រមួយទៅកុំព្យូទ័រមួយ​ មានន័យថា បណ្តាញស្រាក់កុំព្យូទ័រ) ។ ឥន្ធើណិត ។
internet service provider (ISP) n.ក្រុមហ៊ុនបម្រើសេវាកម្មបណ្តាញអន្តរគណិតករណ៍ ក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវាឥន្ធើណិត
 Internet ​ប្រព័ន្ធ​អន្តរបណ្តាញ ​​ឬ ​​ប្រព័ន្ធ​អ៊ិនធឺណិត ។
 Image = រូបភាព

Image talk = ការពិភាក្សាអំពីរូបភាព
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: J

J 
 
 Jagged adj. រឆេតរឆូត

 Job n. ការងារ

 Join tv. ត, តភ្ជាប់, ភ្ជាប់គ្នា, ភ្ជាប់

 Journal n. ទិនានុប្បវត្តិ

 Jump iv. លោត, ផ្លោះ

 Junk n. ឥតបានការ

 Junk Mail n. សារឥតបានការ

 Justify tv. តំរឹមសងខង

 K 

 Kappa កាប៉ា

 KB n. គីឡូបៃ

 Keep tv. រក្សាទុក

 Keep Ratio n. រក្សាសមាមាត្រ

 Keep Running ទុកឲរត់ដដែល

 Kern tv. សំរួលចន្លោះតួអក្សរ

 Kernel n. ខឺណែល

 Key (Encryption) n. កូនសោរ

 Key (Searching) n. ពាក្យគន្លឹះ

 Key (Typing) n. គ្រាប់ចុច

 Keyboard n. ក្តារចុច

 Keyboard Handling ការប្រើក្តារចុច

 Keystroke n. សង្កត់គ្រាប់ចុច

 Keyword n. ពាក្យគនឹ្លះ

 Kilobyte n. គីឡូបៃ

 Kurtosis Of A Distribution
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: L

L 
link v.ភ្ជាប់យោង   n.ឈ្នាប់យោង
log v.កត់ឈ្មោះ
log in v.កត់ឈ្មោះចូល
log out v.កត់ឈ្មោះចេញ
log off v.កត់ឈ្មោះបិទ
log on v.កត់ឈ្មោះបើក
log up v.កត់ឈ្មោះចូលជាសមាជិក,ចុះឈ្មោះចូលរួម

 Login (v) = ឡុកអ៊ីន , ឡុកអ៊ីនចូល ,  ចូល, ចូលក្នុង, កត់ឈ្មោះចូល 

 Logout (v) = ឡុកអៅ , ចាកចេញ , ចេញ, ចេញក្រៅ
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: M

M 
manage v.រៀបចំ
map n.ផែនទី   v.បញ្ជូន
manipulate v.ចាត់សម្រួល
mail n.សំបុត្រ
mailbox n.ប្រអប់សំបុត្រ
maintenance n.ការថែរក្សា
mean n.មធ្យមភាគ
media n.ធ្នាក់ , ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ, ព័ត៌មាន
median n.សមឌ្ឍរេខា
metalanguage n.អភិភាសា
 message (n) = សារ ,សារសេចក្តី 
 Movie (n) = ភាពយន្ត
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ: N

N 
 
 Namespace (n) = លំហឈ្មោះ (មូលនាម)
 Namespace Name = ឈ្មោះនៃលំហឈ្មោះ

 N-th Root  = ឫសទី N

 Nabla  = ណាប់ប្លា

 Name  (n) = ឈ្មោះ ឬ នាម