សុញ្ញតា: ការ​បកស្រាយ​សុញ្ញតា​ដោយ ភិក្ខុ ថានីស្សារោ​​(Thanissaro Bhikkhu)​

ការ​បកស្រាយ​សុញ្ញតា​ដោយ ភិក្ខុ ថានីស្សារោ​​(Thanissaro Bhikkhu)​

នាមដើម Geoffrey DeGraff (1949 - Present)

សុញ្ញតា (Emptiness) ឬសូន្យតា ឬភាពទទេ គឺជាវិធីនៃការរៀបចំ, ការសម្គាល់អត្តសញ្ញាណ និង ការបកប្រែព័ត៌មានទទួលបានដោយឥន្ទ្រីយ៍ទាំង ៦ (sensory information) ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថាវិធីនៃសញ្ញាណក្ខន្ធ (mode of perception) ដើម្បីឈានទៅដល់ការយល់ច្បាស់បរិស្ថានជុំវិញខ្លួន ឬ​ន័យ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ថា សុញ្ញតា គឺជារបៀបសំលឹងមើល ឬពិចារណាបទពិសោធន៍ (experience) ទាំងឡាយ ។ សុញ្ញតាមិននាំយកអ្វីមកដាក់បន្ថែម ឬ ដក​យក​អ្វី​ចេញ​ពី​ទិន្នន័យដើម (raw data) នៃព្រឹត្តិការណ៍ខាងរូបកាយ ឬ ចិត្តឡើយ (physical and mental events) ។ អ្នកសំលឹងមើលព្រឹត្តិការណ៍ (events) ទាំងនោះដោយចិត្ត (mind) និង ឥន្ទ្រីយ៍ (senses) ដោយគ្មានគំនិត (thought) គិត​ទុក​ថា​តើ​មាន​អ្វី​លាក់​នៅ​ពី​ខាង​ក្រោយ​ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំង​នោះ​ឡើយ ។

របៀបគិតនេះមានឈ្មោះថា សុញ្ញតា ឬភាពទទេ (emptiness) ព្រោះថាវាមានភាពទទេ ឬគ្មានការគិតទុកជាមុន (presuppositions) ទាំងឡាយ ដែល​ជា​ទូទៅ​យើង​នាំ​យក​ទៅបូកបន្ថែមលើបទពិសោធន៍ទាំងឡាយ ដើម្បីយល់ច្បាស់អំពីបទពិសោធន៍ទាំងនោះ ឧទាហរណ៍នៃគំនិតគិតទុកជាមុនមានដូចជារឿងរ៉ាវ (stories) និង ទិដ្ឋិឬទស្សនៈទាំងឡាយអំពីពិភពលោក (world-views) ដែលយើងច្នៃបង្កើតឡើង ដើម្បីពន្យល់ថាតើយើងជានរណា និង ពិភព​ឬ​ទីតាំង​ដែល​យើង​កំពុង​ស្ថិត​នៅ ។ ទោះបីរឿងរ៉ាវ និង ទស្សនៈទាំងនោះមានប្រយោជន៍រៀងខ្លួនរបស់វាក៏ដោយ ក៏ព្រះពុទ្ធបានរកឃើញថារឿងរ៉ាវនិង ទិដ្ឋិ​ឬ​ទស្សនៈ​ទាំង​នោះ បង្កើតឲ្យមានការងឿងឆ្ងល់បន្ថែមជាច្រើនទៀត ឧទាហរណ៍ដូចជាចម្ងល់អំពីអត្តសញ្ញាណពិត (true identify) របស់យើង និង សេចក្តីពិត (reality) នៃពិភពខាងក្រៅ ដែលជាកត្តាបង្វែរការចាប់អារម្មណ៍របស់យើង ចេញឆ្ងាយពីការធ្វើពិសោធន៍ផ្ទាល់ (direct experience) មួយ​ដើម្បី​ស្វែងរក​ឲ្យ​ឃើញថា តើព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះជះឥទ្ធិពលលើគ្នាយ៉ាងណា នៅក្នុងបច្ចុប្បន្នភ្លាមៗ (immediate present) ។ ដូច្នេះយើងអាចនិយាយថា រឿងរ៉ាវ និង ទិដ្ឋិ​ឬ​ទស្សនៈទាំងនោះជ្រៀតជ្រែកឬរំខានចិត្តរបស់យើង 

នៅពេលយើងព្យាយាមស្វែងយល់ និង ដោះស្រាយបញ្ហាទុក្ខ (suffering) ។
សូម​លើក​យកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយ ឧបមាថានៅពេលអ្នកកំពុងអង្គុយប្រតិបត្តិសមាធិពិចារណាលើវេទនាក្ខន្ធ (feeling) មួយ ពោលគឺកំហឹង ដែល​កំពុង​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុងចិត្តអ្នកចំពោះម្តាយរបស់អ្នក ។ មួយរំពេចនោះ ប្រតិកម្មរបស់ចិត្តគឺរកឲ្យឃើញឬសម្គាល់កំហឹងនោះថាជាកំហឹង (anger) របស់ “អញ” ឬ និយាយ​ថា “អញកំពុង” ខឹង ។ បន្ទាប់មក ប្រតិកម្មនៃចិត្តនោះក៏បំប៉ោងពង្រីកវេទនាក្ខន្ធអ្នកឲ្យកាន់តែរីកធំឡើង ដោយ​វា​លួចបន្លំ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​រឿងរ៉ាវ​នៃ​ទំនាក់ទំនង​របស់អ្នក ជាមួយនឹងម្តាយអ្នក ឬ វាលួចចូលទៅក្នុងទិដ្ឋិទូទៅរបស់អ្នកអំពីពេលវេលា និង ទីតាំងមួយ ដែល​អ្នក​ខិតខំ​បកស្រាយ​ឬ​ការពារ​ខ្លួន​អ្នក​ថា​ការ​ដែល​អ្នកខឹងនឹងម្តាយអ្នកនោះ គឺជាការត្រឹមត្រូវ ។ តាមទស្សនៈរបស់ព្រះពុទ្ធ បញ្ហាជាប់នឹងរឿងទាំងអស់នេះ គឺ​ថារឿងរ៉ាវ និង​ទិដ្ឋិ​ទាំងនេះ​នាំ​ទៅ​ដល់​សេចក្តី​ទុក្ខ​ដ៏ច្រើន​អនេក ។ ពេលអ្នកចូលខ្លួនទៅពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងរឿងរ៉ាវ ឬទិដ្ឋិទាំងនោះច្រើនកាលណា ពេលនោះអ្នកនឹងត្រូវបានរំខាន ឬ​បង្វែរ​ចិត្ត​ឲ្យ​ចាក​ចេញ​ឆ្ងាយ​ពី​ការពិចារណា​ឃើញមូលហេតុពិតនៃសេចក្តីទុក្ខ ឬនិយាយម្យ៉ាងទៀតថា អ្នកបង្កើតស្លាកសញ្ញាថា “អញ” ឬ “របស់អញ” ដ៏ច្រើនសន្ធឹក ដែល​វា​ជា​គ្រឿង​បង្វិល​កង់​នៃ​ដំណើរការទាំងមូលឲ្យវិលទៅមុខ ។ ជាលទ្ធផល អ្នកមិនអាចរកឃើញរបៀបស្រាវរកមូលហេតុពិត ដើម្បីរំលត់សេចក្តីទុក្ខនោះឡើយ ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើអ្នកអាចអនុវត្តវិធីពិចារណាតាមបែបសុញ្ញតា (emptiness mode) ពោល​គឺ​ការ​មិន​យក​ចិត្ត​របស់​អ្នក​ទៅ​ពិចារណា​លើ​កំហឹង​នោះ ឬ មិនប្រតិកម្មតបនឹងកំហឹងនោះ ប៉ុន្តែអ្នកគ្រាន់តែប្រើចិត្តរបស់អ្នក តាមមើលកំហឹងនោះ ដោយចាត់ទុកវាថាជាព្រឹត្តិការណ៍ជាខ្សែចង្វាក់ (គឺ​ជា​ចង្កោម​នៃ​ព្រឹត្តិការណ៍ និងបង្កឡើងដោយព្រឹត្តិការណ៍ទាំងឡាយ) ពេលនោះអ្នកអាចមើលឃើញថាកំហឹង គឺជាភាពទទេឬសូន្យ ដែលគ្មានតម្លៃគួរឲ្យអ្នកត្រូវចំណាយពេល ដើម្បី​សម្គាល់​ថាវាជារបស់អ្នក ឬគួរឲ្យអ្នកយកវាមកទុក ជាថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកសោះ ។ ខណៈពេល​ដែល​អ្នក​ហ្វឹកហាត់​អនុវត្ត​វិធី​ពិចារណា​តាម​បែប​សុញ្ញតា​បាន​យ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ ដែលអ្នកអាចយកទៅប្រើបានគ្រប់ពេលហើយនោះ អ្នកនឹងមើលឃើញថាសេចក្តីពិតនេះ មិនត្រឹមតែអាចគ្រប់គ្រងសង្វេគធំៗ (gross emotions) ដូចជាកំហឹងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាថែមទាំងជួយអ្នកឲ្យអាចគ្រប់គ្រងព្រឹត្តិការណ៍ដ៏តូចល្អិតជាច្រើន នៅក្នុងវិស័យនៃការពិសោធន៍ផងដែរ ។ នេះ​គឺ​ជា​ឥន្ទ្រីយ៍ ដែលនៅក្នុងនោះអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងគឺជាទទេ ។ ពេលអ្នកពិចារណាឃើញយ៉ាងនោះ អ្នកសម្គាល់ដឹងថាស្លាកសញ្ញាថា “អញ” ឬ “របស់អញ” ដ៏​ច្រើន​សន្ធឹក​នោះ នឹងលែងសក្តិសម លែងចាំបាច់ ហើយវានឹងមិននាំឲ្យបានប្រយោជន៍អ្វីទាំងអស់ក្រៅតែពីការបង្កឲ្យមានអារម្មណ៍តានតឹង (stress) និង ឈឺចាប់ (pain) ប៉ុណ្ណោះ ។ ដូច្នេះអ្នកអាចទម្លាក់វាចោលបាន ។ ពេលអ្នកទម្លាក់វាចោលទាំងស្រុង អ្នករកឃើញវិធីនៃការពិសោធន៍ (mode of experience) ថ្មី​មួយ​ទៀត​ដែលកប់នៅយ៉ាងជ្រៅ ពោលគឺបទពិសោធន៍ដែលជាសេរីភាព ឬ ការរួចផុតស្រឡះទាំងស្រុង (totally free) ពី​ចំណង​ឬ​ការ​ជាប់ជំពាក់​ទាំង​ឡាយ ។

ដើម្បីហ្វឹកហាត់ឲ្យស្ទាត់ជំនាញ នូវរបៀបគិតតាមបែបសុញ្ញតានៃសញ្ញាក្ខន្ធ (emptiness mode of perception) ទាមទារនូវគុណធម៌ (virtue), សមាធិ (concentration) និង សុភវិនិច្ឆ័យ (discernment) ។ បើគ្មានការហ្វឹកហាត់នេះទេ ចិត្តមានទំនោរងាកចេញពីមាគ៌ា (mode) ត្រឹមត្រង់ រួច​ទៅ​បង្ក​បង្កើតរឿងរ៉ាវ និង ទិដ្ឋិអំពីពិភពលោក ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ។ បើសំលឹងមើលពីជ្រុងជ្រោយនៃមាគ៌ានោះ ការបង្រៀនអំពីសុញ្ញតា ហាក់បី​ដូចជា​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ស្រដៀងគ្នានឹងរឿងរ៉ាវ ឬទិដ្ឋិមួយទៀតអំពីពិភពលោក ដែលមានបទវិន័យថ្មីផ្សេងទៀត ។ 

បើពិចារណាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកជាមួយនឹងម្តាយរបស់អ្នក វាហាក់បីដូចជាអាចនិយាយបានថា ការពិតគឺគ្មានម្តាយ ឬ រូបអ្នកសោះ ។ បើ​ពិចារណា​អំពី​ទស្សនៈ​របស់​អ្នក​អំពីពិភពលោក វាហាក់បីដូចជាអាចនិយាយបានថា ការពិតគឺគ្មានពិភពលោក ឬនិយាយម្យ៉ាងទៀតថា សុញ្ញតា គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏អស្ចារ្យ ដែល​មិន​ប្រកាន់​ភាពខុសគ្នា (undifferentiated ground) នៃវត្ថុសព្វយ៉ាង ដែលជាប្រភពកំណើតនៃយើងទាំងអស់គ្នា ហើយក៏ជាទីកន្លែងដែលយើងទាំងអស់គ្នា នឹង​វិល​ត្រឡប់​ទៅវិញនៅពេលស្លាប់ ។ 

ការបកស្រាយទាំងនេះមិនត្រឹមតែផ្តល់អត្ថន័យរបស់ពាក្យ សុញ្ញតា មិនគ្រប់គ្រាន់ប៉ុណ្ណោះទេ វាថែមទាំងបង្វែរចិត្តមិនឲ្យឈានទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវ (proper mode) ផងដែរ ។ ប្រសិនបើគ្មានពិភពលោក និង គ្មានរឿងរ៉ាវរបស់អ្នកទេ ដូច្នេះរាល់សកម្មភាព និង ប្រតិកម្ម​ទាំងឡាយ​នៅ​ក្នុង​រឿងរ៉ាវ​ជីវិត​របស់​អ្នក​ប្រៀប​ដូច​ជា​គណិតវិទ្យា ឬការគណនានៃលេខសូន្យ ហើយអ្នកនឹងឆ្ងល់ថា តើមានប្រយោជន៍អ្វី ដែលយើងទាំងអស់គ្នាត្រូវខិតខំធ្វើអំពើជាគុណធម៌នោះ ។ យ៉ាងណាមិញ ប្រសិន​បើ​អ្នក​ពិចារណាឃើញ សុញ្ញតា ថាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃវត្ថុសព្វយ៉ាង ដែលយើងទាំងអស់គ្នានឹងត្រូវត្រឡប់ទៅកាន់ទីនោះនៅពេលស្លាប់ ដូច្នេះ​តើ​យើង​ចាំបាច់​ត្រូវ​ហ្វឹកហាត់ចិត្តរបស់យើង តាមវិធីសមាធិ (concentration) និង សុភវិនិច្ឆ័យ (discernment) ធ្វើអ្វី ព្រោះយើងដឹងថា យើង​ទាំងអស់​គ្នា​គង់​តែ​ទៅ​ដល់​ទីនោះទាំងអស់គ្នាដដែល ? ហើយបើទោះបីយើងត្រូវការហ្វឹកហាត់ ដើម្បីទាញនាំយកចិត្តត្រឡប់មកកាន់មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃវត្ថុសព្វយ៉ាងនោះក៏ដោយ តើ​មាន​អ្វី​ដែល​ជួយគ្រប់គ្រងចិត្តរបស់យើង មិនឲ្យងើបចេញពីទីនោះ និងរងសេចក្តីទុក្ខជាថ្មីម្តងទៀត ? ដូច្នេះនៅគ្រប់សេណារីយ៉ូ (scenarios) ឬ​ស្ថានការណ៍​ប្រតិដ្ឋ​ទាំងអស់ គំនិតអំពីការបង្វឹកបង្ហាត់ចិត្ត ឲ្យស្ថិតនៅលើមាគ៌ាត្រឹមត្រូវនោះ ហាក់ដូចជារឿងអសារឥតការ និង គ្មានគោលដៅពិតប្រាកដសោះ ។ ដោយ​ផ្តោតចិត្ត​ទៅ​លើសំណួរថា តើមានអ្វីពិតប្រាកដនៅពីក្រោយឆាកបទពិសោធន៍មួយ អ្នកហ្វឹកហាត់ទាំងឡាយនាំយកចិត្តរបស់ពួកគេ ទៅ​ជាប់ជំពាក់​សាំញ៉ាំ​ជា​មួយ​នឹង​បញ្ហាទាំងឡាយ ដែលបង្វែរចិត្តមិនឲ្យឈានចូលទៅដល់មាគ៌ាបច្ចុប្បន្ន (present mode) ។

ឥឡូវនេះយើងដឹងហើយថា យើងអាចយករឿងរ៉ាវ និង ទិដ្ឋិទាំងឡាយអំពីពិភពលោក ទៅប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងមួយ ។ ព្រះពុទ្ធបានប្រើប្រាស់រឿងរ៉ាវ និង ទិដ្ឋិ​ទាំង​នោះ​ដើម្បីបង្រៀនមនុស្សម្នាទាំងឡាយ ប៉ុន្តែព្រះពុទ្ធមិនដែលប្រើពាក្យ សុញ្ញតា សោះឡើយ នៅពេលទ្រង់ថ្លែងអំពីមាគ៌ាទាំងនេះ (modes) ។ ព្រះ​ពុទ្ធ​បាន​រៀបរាប់​ដំណាលរឿងរ៉ាវនៃជីវិតមនុស្សទាំងឡាយ ដើម្បីបង្ហាញឲ្យឃើញថា សេចក្តីទុក្ខ កើតមកពីសញ្ញាក្ខន្ធជាអកុសល (unskillful perceptions) ទាំង​ឡាយ ដែលលាក់ខ្លួននៅពីក្រោយអំពើ (actions) ទាំងឡាយរបស់ពួកគេ និង ដើម្បីបង្ហាញឲ្យឃើញថា សេរីភាព ឬការរួចផុតពីសេចក្តីទុក្ខ អាច​ទទួល​បាន​ពី​ការ​ឆាប់​យល់អំពីសញ្ញាក្ខន្ធជាអកុសលទាំងនោះ ។ ហើយព្រះពុទ្ធបានពិពណ៌នាអំពីគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋាន (basic principles) ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​សង្សារ​វដ្ត (round of rebirth) ដើម្បីបង្ហាញឲ្យឃើញថា អំពើជាឆន្ទៈអាក្រក់ទាំងឡាយ (bad intentional actions) នាំ​មនុស្ស​ទៅ​កាន់​ការ​ឈឺចាប់​នៅក្នុងសង្សារវដ្ត ហើយអំពើជាឆន្ទៈល្អទាំងឡាយ នាំមនុស្សទៅកាន់សេចក្តីសុខ (pleasure) ហើយអំពើជាកុសល (skillful actions) ពិតៗ​ទាំង​ឡាយ អាចនាំអ្នកចេញផុតពីសង្សារវដ្ត ។ នៅករណីទាំងអស់នេះ ការបង្រៀនទាំងនេះមានគោលបំណងនាំមនុស្សឲ្យផ្តោតចិត្តទៅលើគុណភាពនៃសញ្ញាក្ខន្ធ (perceptions) និង ឆន្ទៈ (intentions) នៅក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ន័យម្យ៉ាងទៀត ការបង្រៀននេះនាំពួកគេឲ្យឈានទៅដល់ មាគ៌ាសុញ្ញតា (emptiness mode) ។ នៅពេលឈានចូលដល់ទីនោះ អ្នកហ្វឹកហាត់ទាំងឡាយអាចប្រើការបង្រៀនអំពី សុញ្ញតា ដើម្បីសម្រេចគោលបំណងប៉ងទុក (intended purpose) របស់ពួកគេ ពោលគឺការលះចោលការជាប់ជំពាក់ (attachments) គ្រប់យ៉ាងទាំងអស់ចំពោះទិដ្ឋិ (views), រឿងរ៉ាវ (stories) និង ការ​ដៅ​ស្មាន (assumptions) ទាំងឡាយ ដោយសំអាតចិត្តឲ្យនៅសល់តែភាពទទេ ប្រាសចាកលោភៈ (greed), ទោសៈ (anger) និង មោហៈ (delusion) ដែល​នោះ​ជា​ភាពទទេចុងក្រោយ គឺជាភាពទទេប្រាសចាកសេចក្តីទុក្ខ និង អារម្មណ៍តានតឹង ។ ហើយនៅពេលអ្នកឈានចូលដល់ដំណាក់កាលនោះ ពេល​នោះ​ហើយ​ដែល សុញ្ញតា មានតម្លៃពិតប្រាកដ ។