លីលាវតី: ដំណើរចរចាកកោកិលាគ្រាម

ដំណើរចរចាកកោកិលាគ្រាម

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! នៅទីបំផុត ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ធ្វើដំណើរចាកចេញពីកោកិលាគ្រាមទៅ ពួកអ្នក​ស្រុកតាម​ជូនដំណើរខ្ញុំព្រះករុណាអស់ចម្ងាយផ្លូវប្រហែលកន្លះយោជន៍ ទើប​វិល​ត្រឡប់​ទៅវិញ ។​ សឹងតែទាំងអស់គ្នាមាន​ទឹកភ្នែករលីមរលាមដោយស្តាយស្រណោះចំពោះខ្ញុំព្រះករុណា ។ តាមការពិតទៅ ខ្ញុំព្រះករុណាមិនមែនជា សាច់ញាតិ​ផៅ​សន្តាន​របស់ពួកគេទេ ប៉ុន្តែ​ម្នាក់ៗនៅក្នុងភូមិសុទ្ធតែគោរពរាប់អានខ្ញុំព្រះករុណាដោយស្មោះ​អស់ពីចិត្ត មិនចង់ឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាឃ្លាតឃ្លាចាកពួកគេទេ ចង់ឲ្យខ្ញុំព្រះករុណានៅជាមួយនឹងពួកគេទាល់តែ​ក្ស័យជីវិត ។  ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំព្រះករុណានៅជាមួយនឹងពួកគេរហូតមិនបានទេ ព្រោះតួនាទីរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាគឺ ការត្រាច់ចរទៅក្នុងលោកដ៏ធំល្វឹងល្វើយបីដូចជាបក្សីតូចហាច់ហើរទៅក្នុងនភាកាស គួរនា​ដូចជា​មច្ឆជាតិ​​ហែបហែល​ទៅក្នុងមហាសមុទ្រដូច្នោះ ។ "សេរីភាព"​ក្នុងដំណើរទស្សនាចរ គឺជាមនោរថរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា "វីរភាព"​ក្លាហាន​ដាច់ខាត​មិន​ខ្លបខ្លាច​ស្លាប់​គឺជា​យាន​វាហនៈ​ដែល​នាំ​ទៅ ។  "អំពើល្អ" គឺជាអាវក្រោះដែលខ្ញុំព្រះករុណាប្រើការពារខ្លួនរហូតមក ព្រោះតែអំពើល្អនេះឯងបានជាមនុស្សដែលស្គាល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ តែងស្រឡាញ់រាប់អានខ្ញុំព្រះករុណា ។ គេ​​ស្រស់ស្រាយ​​សប្បាយចិត្តនៅពេលគេនៅជាមួយ គេទុក្ខព្រួយរងួយ ចិត្តនៅពេលខ្ញុំព្រះករុណាព្រាត់ចាកទៅ ។ អំពើល្អនៅឯណា? នៅនឹងខ្លួនយើងនេះឯង អំពើអាក្រក់នៅនឹងខ្លួន យើងទាំងអស់ ម្នាក់ៗអាចមានទាំងអំពើល្អ និង អំពើអាក្រក់ស្មើគ្នា ប៉ុន្តែហេតុអ្វីបានជាអ្នកនោះជាមនុស្សល្អ អ្នកនោះជាមនុស្សអាក្រក់ ព្រោះមនុស្សល្អគេឈ្លាសវៃ គេកប់ទុកអំពើអាក្រក់ ហើយក៏បារយកតែអំពើល្អ​ចេញមកប្រើ យកតែអំពើល្អចេញមកអួតអ្នកដទៃ ។ គេគិតល្អចំពោះអ្នកដទៃ និយាយល្អចំពោះអ្នកដទៃ ធ្វើល្អ​ចំពោះអ្នកដទៃ មនុស្សទើបស្រឡាញ់រាប់អានគេ មនុស្ស​អាក្រក់​ជាមនុស្សល្ងង់ គេកប់ទុកអំពើល្អ យកតែអំពើអាក្រក់ចេញមកប្រើ យកតែអំពើអាក្រក់ចេញមកអួតអ្នកដទៃ គិតអាក្រក់ចំពោះអ្នកដទៃ និយាយអាក្រក់ចំពោះអ្នកដទៃ ធ្វើអាក្រក់ចំពោះអ្នកដទៃ ។ មនុស្សទាំងឡាយទើបស្អប់ខ្ពើមគេ គេក្លាយជាឧត្បាតចង្រៃក្នុង សង្គមមនុស្ស ។ 

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! មនុស្សយើងម្នាក់ៗចង់ឲ្យគេស្រឡាញ់ចូលចិត្តខ្លួនដោយវិធីផ្សេងៗ ដូច​ជា​​ប្រើអាគមឱម​អាមខ្លួះ បង្គាប់បញ្ជាខ្លះ ប្រើទ្រព្យជន្លជន្លេញខ្លះ ប្រើមន្តអាគមខ្លះ អង្វរ​ព្រះអាទិទេព​ឲ្យ​ជួយ​បណ្តាលចិត្តគេខ្លះ ប៉ុន្តែទង្វើទាំងអស់នេះមិនបានទទួលផលពេញលេញទេ ព្រោះវិធីទាំងនេះជាវិធីខាង​ក្រៅ​ សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ដែល​កើត​ចេញ​ពី​វិធី​ទាំងនេះ​ជា​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​សើៗ​សម្បក​ក្រៅ រខេករខាក​ មិន​មាំមួនស្ថាពរ ។ វិធី​ដែល​ល្អបំផុត គឺ អំពើល្អ គិតល្អចំពោះគេ និយាយល្អចំពោះគេ ធ្វើល្អចំពោះគេ ហើយគេ នឹង​ស្រឡាញ់​រាប់អាន​យើង​យ៉ាង​ស្មោះ​អស់​ពី​ចិត្ត​មាំមួន​ជា​រៀង​រហូត ។ ខ្ញុំ​ព្រះករុណាយកអំពើល្អនេះឯងជាអាវុធការពារខ្លួន បានទទួលសុវត្ថិភាពរហូតរយៈផ្លូវដ៏វែងឆ្ងាយដែលខ្ញុំព្រះករុណាត្រាច់ចរមក ។

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! លុះចាកចោលអ្នកស្រុកកោកិលាគ្រាមទៅ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏នៅតែគិតដល់ពួក​គេទាំងអស់ នេះក៏ព្រោះតែអំពើល្អរបស់ពួកគេហ្នឹងឯង ប៉ុន្តែទុកជាម្លឹងក៏ដោយ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ព្យាយាមទប់​ចិត្តទប់ថ្លើម​ដើម្បីបំភ្លេចពួកគេចោល ព្រោះបើអាត់តែពីស្តាយស្រណោះអាឡោះអាល័យដល់ មិនថាឡើយមនុស្សឬវត្ថុទេ តែងធ្វើឲ្យចិត្តសៅហ្មងស្រងូតស្រងាត់ នៅ​ទីបំផុត ។ ពាក្យថា កោកិលាគ្រាម ក៏រលុបរលាយចេញពីស្មារតីចងចាំរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាបន្តិចម្តងៗ ។ ខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើដំណើរដើរផ្លូវតទៅមុខ​យ៉ាងមាន​សេរីភាព​ តម្រង់​ត្រង់​ទៅ​កាន់​ក្រុង​រាជគ្រឹះ​ជា​រាជធានី​នៃ​មគធរដ្ឋ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​ ។ នា​កំឡុង​ពេល​ធ្វើដំណើរ​ទៅ​នោះ ខ្ញុំព្រះករុណា​បាន​ពើបពះ​ប្រទះ​នឹង​មនុស្ស​គ្រប់​ស្រទាប់វណ្ណៈ ខ្ញុំ​ព្រះករុណាបាន​​សន្ទនា​ជាមួយ​នឹង​​ពួក​​គេ បាន​សម្តែង​ពុទ្ធធម៌ដល់​ពួក​គេ ញ៉ាំងពួក​គេឲ្យរីករាយក្នុងសម្មាបដិបត្តិហើយក៏ដើរហួសទៅ ។  នៅរសៀលថ្ងៃមួយនាដើម​គិម្ហរដូវ​នោះ​ឯង​ នៅ​ខណៈ​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​កំពុង​ដើរ​ផ្លូវ​យ៉ាង​រហ័ស​រហួន ដើម្បី​ទៅឲ្យ​ដល់ភូមិអ្នកស្រុកមុនពេលព្រលប់នោះ អាកាសធាតុមានសភាពក្តៅហេងហាង​ពន់ពេកណាស់ ។ កម្តៅថ្ងៃក្តៅរហេងរហាងហាក់នឹងថាព្រះអាទិត្យថែមចំនួនដល់ទៅ ៣ ដួងទៀត ទោះបីជា​មានខ្យល់បក់ផាត់រំភើយមកខ្លះ ក៏សឹងជាខ្យល់ពេញទៅដោយធូលី និង កម្តៅរបស់ពន្លឺថ្ងៃព្រមទាំងសម្រេកទឹក ធ្វើឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​មាន​សភាព​រសេះរសោះ​អស់​ដៃ​អស់​ជើង​ជា​ខ្លាំង ទើបត្រូវឈាងចូលទៅសម្រាកក្រោមម្លប់​ឈើក្បែរផ្លូវ គ្រាន់តែអង្គុយចុះទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ភ្លឹកលក់ទៅដោយសាររហិតរហៃ ។ លុះភ្ញាក់ឡើង ក៏ឃើញ ថា​ពេល​ល្ងាច​ណាស់​ទៅ​ហើយ ខ្ញុំព្រះករុណា​ទើប​ក្រទីក្រទា​ក្រោកឡើង សម្លឹងមើលទៅជុំវិញខ្លួន ក៏ស្រាប់​តែប្រទះឃើញរូបភាពដ៏គួរឲ្យភ័យតក់ស្លុតឈរនៅចំពោះមុខ ពោលគឺ ខ្លាធំ ១ ក្បាល​កំពុង​អង្គុយ​លិឍ​មាត់​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ ឆ្ងាយចេញទៅប្រមាណជា ៥ ហត្ថ (២ម៉ែត្រកន្លះ) ។

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ខ្ញុំព្រះករុណាប្រាប់មិនត្រូវដែរថានាពេលនោះមានសភាពចិត្តដូចម្តេចនោះទេ ប៉ុន្តែ ដែលច្បាស់បំផុត គឺ ស្លុតស្លន់ចិត្តទាល់ញ័រខ្លួន អាវុធ ១ ចម្រៀក​ក៏​គ្មាន​ជាប់​នឹង​ខ្លួន នឹង​រត់​ផាយ​ទៅ​ក៏​មិន​ទាន់ គិតថា នាទី​ចុង​ក្រោយ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​បាន​មក​ដល់​ហើយ ។ នៅ​ទីបំផុត ដំណើរ​ដើរ​ផ្លូវ​ឆ្ងាយ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​នោះ​ចប់​សូរេច​នៅ​នឹង​មាត់​ខ្លា​នេះ​ឯង​ ខ្លា​ធំ​អង្គុយ​លិទ្ធមាត់សម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាយ៉ាងស្រេកឃ្លាន ។ កាលបើឃើញថាគ្មានផ្លូវណានឹងយករួចខ្លួនបាន ខ្ញុំព្រះករុណាទើបប្រើវិធីសាស្ត្រដែលព្រះអរិយបុគ្គលទាំង ឡាយ​នាំគ្នា​ប្រព្រឹត្ត​តៗ​មក ពោលគឺ ខ្ញុំព្រះករុណាខំប្រឹងស្រែកហៅរកជំហរស្មារតីរឹងប៉ឹងម៉ឹងម៉ាត់ទាំងអស់ ត្រឡប់មកទុកក្នុងចិត្តវិញ តាំងចិត្តយ៉ាងមុតមាំហើយ​ក៏​អធិដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​ចិត្ត​ថា​ ៖ "ខ្ញុំព្រះករុណាលះបង់ភេទ​ឃរាវាស​ចេញ​បួសក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ឧទ្ទិសចំពោះព្រះបរមសាស្តា ខ្ញុំព្រះករុណាលះបង់ហើយនូវអ្វីៗសព្វ​យ៉ាង លះបង់សូម្បីជីវិតរាងកាយនេះ ។  ប្រសិនបើ​ក្នុង​ជាតិ​មុន ខ្ញុំព្រះករុណាធ្លាប់សាងកម្មពៀរវេរាជាមួយនឹង​ខ្លានេះ សូមឲ្យខ្លានេះកាច់កស៊ីជាអាហារចុះ ។ ខ្ញុំព្រះករុណាសុខចិត្តលះបង់ជីវិត​លាង​ជម្រះ​បំណុល​កម្ម​ចាស់​ ឲ្យ​អស់​ទៅ​ក្នុង​ជាតិ​នេះ ។ ប៉ុន្តែបើយើងមិនដែលមានកម្មពៀរវេរា​ជាមួយគ្នាក្នុងជាតិមុនទេ សូមឲ្យខ្លានេះចៀស​ចេញទៅតាមផ្លូវរបស់ខ្លួន ។ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​នឹង​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​តទៅ" ។

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! គ្រាន់តែខ្ញុំព្រះករុណាអធិដ្ឋានផុតពីមាត់ប៉ុណ្ណោះ ខ្លាធំនោះក៏លោតភ្លនចូលទៅ​ក្នុងព្រៃភ្លាមបីដូចជា​បាដិហារ្យ​ ។  ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ដកដង្ហើម​ធំ​ដោយ​ធូរទ្រូង​ហាក់បីដូចជា​មានមនុស្ស​លើក​មមៀល​ថ្ម​ភ្នំចេញពីខ្លួនដូច្នោះ ។ នៅខណៈនោះ ខ្ញុំព្រះករុណានឹកក្នុងចិត្តថា ខ្លួនឯងហាក់បីដូចជាស្លាប់​ហើយកើតថ្មី ស្រវាចាប់បាត្រ និង ក្លស់ ម្នីម្នា​ដើរ​ចេញ​ទៅ​ដោយ​ឥត​ងាក​ក្រោយ​ឡើយ ។ នេះជាគ្រាដំបូងហើយដែលខ្ញុំព្រះករុណាបានប្រឈមមុខនឹងសត្វសាហាវហើយអាចយោងខ្លួនឲ្យរស់រានមានជីវិតបានយ៉ាងគួរឲ្យស្ញប់ស្ញែង ប៉ុន្តែចំណេរកាលតមក ការប្រឈមមុខនឹងភយន្តរាយបែបនេះ ក៏ក្លាយទៅជារឿងធម្មតាសម្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណា ។

លុះមកដល់ភូមិអ្នកស្រុក ឃើញថាព្រលប់ណាស់ទៅហើយ ដោយសារសេចក្តីនឿយហត់អស់កម្លាំងខ្លាំង ខ្ញុំព្រះករុណាទើបសម្រេចចិត្តឈប់សិងយប់ក្នុងភូមិនោះឯង មាន​ខ្ទម​ដី​បូក​ដោយ​គោម័យ ១ ខ្នង​តាំងនៅ​ក្បែរផ្លូវខាងស្តាំដៃ មានពន្លឺភ្លឺផ្លុងៗបាញ់ចេញពីទ្វារដែលបើកចំហ ។ ខ្ញុំព្រះករុណាដើរតម្រង់ទៅកាន់ខ្ទម​នោះដើម្បីសុំបិណ្ឌបាតទឹក​ឆាន់​បំបាត់សម្រេក ហើយ​ក៏​ទៅ​រក​កន្លែង​ស្នាក់​ខាង​ក្រៅ​ភូមិ ។ ម្ចាស់ខ្ទមជាបុរស​វ័យ​កណ្តាល​ កិរិយាអាការធំក្រអាញក្រអៅ ប៉ុន្តែទទួលស្វាគមន៍ខ្ញុំព្រះករុណាដោយកិរិយាលំអុត​លំឱនពន់ពេកណាស់ ។

"សូមនិមន្តព្រះតេជព្រះគុណចូលមកគង់ខាងក្នុងសិនចុះ ខ្ញុំកណារីករាយនឹងទទួលតាមមានតាមបាន ។ សូមនិមន្តគង់លើជើងម៉ានេះ ខ្ញុំកណានឹងទៅចាត់ស្អីៗមកប្រគេន" ពោល​ហើយ​គាត់​ក៏​ដើរ​បាត់​ទៅ​ខាង​ក្រោយ​ខ្ទម រួចហើយ​គាត់ក៏ត្រឡប់មកវិញមួយអន្លើដោយថាសអាហារ ។

"សូមនិមន្តឆាន់អាហារទាំងនេះតាមចំណង់ចុះ" គាត់និយាយបណ្តើរដាក់ថាសអាហារចុះខាងមុខខ្ញុំព្រះ​ករុណាបណ្តើរ ។ 

"ខ្ញុំកណា​មិន​ដែល​មាន​ឱកាស​បាន​ទទួល​សមណៈព្រាហ្មណ៍​មក​យូរ​ហើយ ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ព្រេងសំណាងដ៏ប្រសើរ​របស់​ខ្ញុំកណា​ដែល​ព្រះតេជ​ព្រះគុណ​ឈាងចូលមកកាន់ខ្ទមរបស់ខ្ញុំកណា" ។

"អរគុណញោមច្រើនណាស់ ។ ឧបាសក ! ប៉ុន្តែញោមប្រហែល​ជាមិនយល់ទំនៀមទម្លាប់របស់សមណៈទេ​មើលទៅ ។ តាមធម្មតា សមណៈតែងមិនបរិភោគអាហារក្នុងគ្រាវិកាល គឺ ចាប់ពីថ្ងៃត្រង់រហូតដល់អរុណរះ ។ អាត្មាជាសមណៈមិនអាចបរិភោគដារឆ្លង​សទ្ធា​របស់ញោមនៅពេលថ្មើរនេះបានទេ" ។ 

ប្រុស​​ម្ចាស់ផ្ទះសម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាទាំងមិនពេញចិត្តហើយស្រដីឡើងថា ៖ 

"ប៉ុន្តែព្រះតេជព្រះគុណក៏នឿយហត់ និង ស្រេកឃ្លានណាស់ មែនទេ? ហេតុនេះបានជាខ្ញុំកណាយល់​ឃើញថា​ព្រះតេជព្រះគុណគួរតែបរិភោគអាហារទៅមុខជាគ្មានខូចខាតអ្វីទេ !"

"តាមការពិត ក្នុងការបរិភោគអាហារនេះ គ្មានកំហូចខូតខាតអ្វីទេ កំហូចខូចខាតនៅត្រង់ថា អាត្មាល្មើស​វិន័យរបស់សមណៈដែលព្រះបរមសាស្តាទ្រង់បញ្ញត្តទុក"

"ព្រះតេជព្រះគុណដូចជាប្រិតប្រៀងចំពោះរបៀបវិន័យជ្រុលពេកហើយ" ម្ចាស់ផ្ទះនិយាយដោយញឹមៗ ។

"តឹងតែងពេកទៅធ្វើឲ្យខ្លួនឯងលំបាក ខ្ញុំកណាយល់ឃើញថាគ្រាចំបាច់បែបនេះគួរតែល្មើសបំពានរបៀប​វិន័យខ្លះទៅ"

"ម្នាលឧបាសក ! មនុស្សក្នុងលោកនេះមាន ២ ប្រភេទ ប្រភេទទី ១ ទាញយករបៀបវិន័យមករកខ្លួន​ ប្រកាន់​យកខ្លួនជារឿងសំខាន់ជាងរបៀបវិន័យ ។ កាលបើខ្លួនប្រាថ្នាចង់ធ្វើអ្វី ក៏ធ្វើទៅដោយឥតបើគិតដល់របៀប​វិន័យឡើយ ។ មនុស្សរបៀបនេះចាត់ជាមនុស្សបំផ្លាញរបៀបបែបផែនផ្សេងៗដែលគេបញ្ញត្តតែងតាំងទុកដើម្បីសុខសន្តិភាព​ដល់​មហាជន ។  ក្រិត្យក្រម​ទាំងពួង​ត្រូវបានមនុស្សប្រភេទនេះបំផ្លាញបំពារបំពាន ប៉ុន្តែចាត់ទុកបានថា​នៅសំណាងល្អដែរដែលមនុស្សប្រភេទនេះមានគ្នាតិចនៅឡើយ ។ ប្រសិនបើមានគ្នាច្រើនវិញ ច្បាប់ប្រទេស ជាតិនឹងត្រូវមនុស្សពួកនេះបំផ្លិចបំផ្លាញចោលអស់ ស្រុកទេសនឹងក្លាយជាស្រុកព្រៃផ្សៃគ្មានច្បាប់គ្មានទម្លាប់ អំពើចលាចលច្របូកច្របល់តែងកើតមានសព្វអន្លើ ។ មនុស្ស​ប្រភេទ​មួយ​ទៀត​ចូលចិត្ត​ទាញយកខ្លួនចូលទៅ រករបៀបវិន័យ ប្រកាន់យករបៀបវិន័យសំខាន់ជាងខ្លួនឯង កាលបើនឹងធ្វើអ្វី និយាយអ្វី ត្រូវគិតគន់មើល យ៉ាងហ្មត់ចត់ជាមុនថាការធ្វើ ការ​និយាយ​នោះ​នឹង​ទើស​ទាស់​បទបញ្ញត្តិ​ឬ​ច្បាប់មាត្រា​ណាមួយឬទេ បើ​ឃើញថាទើសទាស់ទេ គេមិនធ្វើជាដាច់ខាត ទោះបីខ្លួនទទួលរងទុក្ខលំបាកប៉ុនណា​ក៏សុខចិត្តដែរ ។  មនុស្ស​ប្រភេទ​នេះ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​អ្នក​ស្ថាបនា​របៀប​វិន័យ​សង្គម ។ សង្គមណាមានមនុស្សប្រភេទនេះរស់នៅ​ច្រើន សង្គមនោះមានតែសេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្ត​តរៀង​ទៅ ។ 

ម្នាលឧបាសក ! អាត្មា​ជា​មនុស្សប្រភេទក្រោយនេះ ករបរិភោគអាហារក្នុងគ្រាវិកាលជាការបំពារបំពាន​វិនយប្បញ្តត្តិរបស់ព្រះបរមសាស្តា ហេតុនោះបានជាអាត្មាមិនអាចធ្វើបានទេ ។  តាម​ការ​ពិត អាត្មាហេវខ្លាំង​ណាស់ ប៉ុន្តែសុខចិត្តជ្រើសរើសយកសេចក្តីស្លាប់ មិនព្រមចុះចាញ់សេចក្តីស្រេកឃ្លានទេ ព្រោះនឹងធ្វើឲ្យប្រព្រឹត្តកន្លងវិនយប្បញ្ញត្តិរបស់ព្រះបរមសាស្តា" ។  

ប្រុស​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​អង្គុយ​ធ្មឹង​អស់​ពេល​ជា​យូរ ។ សម្តីរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាច្បាស់ជាធ្វើឲ្យគាត់គិតត្រិះរិះ​រកហេតុផលខ្លះ ។ 

គាត់​ស្រដីឡើងក្នុងទីបំផុតថា ៖ "បពិត្រលោកសមណៈដ៏ចម្រើន ! លុះបានដឹងតំណាំងចិត្តដាច់ខាតរបស់​ព្រះតេជព្រះគុណថានឹងរក្សាវិន័យជាងជីវិតបែបនេះ ធ្វើឲ្យ​ខ្ញុំ​កណា​កាន់តែ​គោរព​កោតក្រែង​ទ្វេឡើង​ទៀត ។ ខ្ញុំកណា​សូមអភ័យទោស​ដែល​​បបួល​ឲ្យ​ព្រះតេជព្រះគុណ​ឆាន់​អាហារព្រោះមិនដឹងថា ព្រះតេជ​ព្រះគុណ​ជា​មនុស្ស​ទៀងត្រង់​មួយ​អង្គ​តាម​ដែល​ខ្ញុំកណា​ធ្លាប់​ជួប​ប្រទះ​មក" ។ 

"មនុស្សយើងកាលបើបានកាត់ចិត្តធ្វើជាអ្វីមួយហើយគួរតែជាមនុស្សទៀងត្រង់ទើបបានជាគុណ​ប្រយោជន៍ បើជាមនុស្សលែនលនឡេះឡោះទេ កុំធ្វើប្រសើរជាង អាត្មា​បាន​កាត់ចិត្ត​ហើយ​ថា​ជា អ្នកបួសក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា តោងតែជាអ្នកបួសពិតឥតបន្លែបន្លំ ។ របៀបវិន័យកិ្រត្យកមដែលធ្វើឲ្យខ្លួន ជាអ្នកបួសមាននៅប៉ុន្មានតោងតែបដិបត្តិតាមឲ្យគ្រប់ទាំងអស់ ទើប​បាន​ឈ្មោះ​ថាជាអ្នកបួសពេញ​លេញ ។ បើ​បដិបត្តិ​បានត្រឹមតែពាក់កណ្តាល អ្នកនោះមិនឈ្មោះថាជាអ្នកបួសពេញលេញទេ អ្នក​ណា​ប្រកាស​ខ្លួន​ថា​ជា​អ្នក​បួស​ពេញលេញ​ថ្វី​បើ​ខ្លួន​ធ្វើ​តាម​របៀប​ក្រិត្យក្រម​របស់អ្នកបួសមិនបាន​ពេញលេញទេ អ្នកនោះឈ្មោះថា កំពុងបោកបញ្ឆោតមហាជនដោយពិត" ។

"បពិត្រលោកសមណៈដ៏ចម្រើន ! ខ្ញុំកណាយល់ស្របជាមួយនឹងព្រះតេជព្រះគុណទាំងស្រុង ប៉ុន្តែ​ដូច​ជា​នៅ​សង្ស័យ​ថា​តើ​របៀប​វិន័យ​ដែល​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ដូច​យ៉ាង​ព្រះតេជ​ព្រះគុណ​គប្បី​បដិបត្តិនោះមានចំនួនតិចច្រើនប៉ុនណាទៅ?"

"វិន័យដែលព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់បានបញ្ញត្តទុកសម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃមាន ២២៧ សិក្ខាបទ(មាត្រា)"

បុរសម្ចាស់ផ្ទះសម្តែងអាការចម្លែកចិត្តហើយនិយាយថា "២២៧ សិក្ខាបទពិតជាច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ណាស់ ចុះព្រះតេជព្រះគុណបដិបត្តិតាមឲ្យគ្រប់បរិបូរណ៍ដូចម្តេចបាន?"

"អាត្មាបដិបត្តិបានយ៉ាងគ្រប់បរិបូរណ៍ដោយស្រួល កុំថាឡើយវិន័យត្រឹម ២២៧ សិក្ខាបទ សូម្បីច្រើនជាង​នោះមួយរយដងក៏អាត្មាអាចបដិបត្តិតាមបានដែរ"

"បពិត្រលោកសមណៈដ៏ចម្រើន ! ព្រះតេជព្រះគុណកាន់តែធ្វើឲ្យខ្ញុំកណាមានសន្ទីះសង្ស័យក្នុងចិត្តខ្លាំង​ឡើង ។ សូមមេត្តាប្រាប់ខ្ញុំកណាផងថា តើ​ព្រះតេជព្រះគុណ​រក្សា​បាន​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច ? ខ្ញុំកណា​ជា​ឃរាវាស​រក្សា​ត្រឹមតែ ៥ សិក្ខាបទ ក៏សឹងតែរក្សាមិនបានទៅហើយ"

"ម្នាលឧបាសក ! សម្រាប់អ្នកដែលតាំងចិត្តរក្សាហើយ ទោះបីជាមានប៉ុន្មានរយប៉ុន្មានពាន់សិក្ខាបទក៏ដោយ ក៏អាចរក្សាបានដែរ ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកដែលមិនតាំងចិត្តនឹងរក្សា កុំថាឡើយត្រឹម ៥ សិក្ខាបទ សូម្បីតែ ១ សិក្ខាបទក៏មិនអាចរក្សាបានដែរ ។ "តំណាំងចិត្តរក្សា" ឬ "តំណាំងចិត្តវៀរលែង" នេះឯងគឺ សីលពិត ចំណែកឯទង្វើឆ្គាំឆ្គងដែលចែកជា ៤ ខខ្លះ ៥ ខខ្លះ ១០ ខខ្លះ ៣០ ខខ្លះ ២២៧ ខខ្លះនោះ មិនមែនជាតួសីល ពិតទេ ។ គ្រាន់តែជាប្រភេទនៃទង្វើឆ្គាំឆ្គងដែលបកស្រាយឲ្យដឹងថាត្រូវវៀរចាកអ្វីខ្លះប៉ុណ្ណោះ ។ តួសីល​ពិត​ប្រាកដ គឺ សេចក្តីតាំងចិត្ត​នឹង​វៀរបង់ចាកអំពើអាក្រក់ដោយកាយឬវាចា ដែលហៅតាមសមណស័ព្ទថា វិរតិចេតនា ។ អាត្មាប្រៀបធៀបឲ្យយល់ដូចតទៅនេះ ឧបមាថា ញោម​ជា​គង្វាល​គោ​​ត្រូវ​មើល​ឃ្វាលគោ ២២៧ ក្បាល ។ បើញោមមាន​បំណងនឹងកៀងប្រមូលគោទាំងនោះឲ្យនៅរួមជាក្រុមជាហ្វូងក្នុងកន្លែងតែមួយ ញោមអាចធ្វើបាន ២ វិធី ។

វិធីទី ១ ញោម​ត្រូវឈរកាន់ដំបងយាមចាំមើលថាតើគោមួយណាកំពុងបែកចាកហ្វូង ។ កាលបើឃើញហើយ ញោមក៏ប្រញាប់រត់ទៅដេញកៀងគោនោះឲ្យត្រឡប់ចូលមកក្នុងហ្វូងវិញ ។ កាល​បើគោនោះត្រឡប់ចូលមក​ក្នុងហ្វូងវិញហើយ គោឯទៀតក៏ចាប់ផ្តើមចេញពីហ្វូងបន្តទៀត ញោមប្រញាប់រត់ទៅដេញគោនោះ ។ ជួនកាល​គោ​​អាចចេញពីហ្វូងម្តងច្រើនក្បាល ញោម​ត្រូវ​ធ្វើការយ៉ាងយ៉ាប់យឺន រត់ដេញគោទៅមកដោយឥតឈប់ឈរ ។

វិធីទី ២ ញោមមិបាច់រត់ទៅដេញគោម្តងមួយក្បាលនាំឲ្យនឿយហត់នោះទេ គ្រាន់តែបោះស្នឹងឲ្យមាំចុះទៅ​ក្នុងដីហើយយកខ្សែចំណងចងគោទាំង ២២៧ ក្បាល​មក​រួម​ត្របែង​ទុក​នឹង​ស្នឹង​តែ​មួយ​ ។ ដោយ​វិធី​នេះ ញោម​មិនបាច់រត់វិលវល់វីវក់ចាំដេញកៀងគោទេ ។ ញោមគ្រាន់តែឈរសម្លឹងមើលត្រង់ស្នឹងនោះម្តងម្កាល ដរាបណា​ស្នឹងគោនៅរឹងមាំ គោ​មិន​អាច​ដើរ​ចេញ​ទៅ​បាន​ជា​ដាច់ខាត ។

ម្នាលឧបាសក ! គោ​​ដូចពោលក្នុងឧទាហរណ៍នេះប្រៀបដូចជាសីលឬរបៀបវិន័យមួយខៗ ។ ស្នឹងដែលចងគោប្រៀបដូចជាសេចក្តីតាំងចិត្តវៀរចាកអំពើអាក្រក់ដែលហៅថា វិរតិចេតនា ។ បើញោម វិរតិចេតនាហើយ ទោះបីជាសីលមានប៉ុន្មានខក៏ដោយ ញោមក៏អាចរក្សាបានទាំងអស់ ។ ហេតុដូច្នេះ វិធីរក្សាសីលដែលត្រឹមត្រូវ គឺ រក្សា​ចិត្ត​របស់​ញោម​ហ្នឹង​ឯង ។ ចិត្តដែលត្រេកអរក្នុងបុណ្យកុសល ស្អប់​នឿយណាយចំពោះអំពើអាក្រក់គ្រប់ប្រភេទនោះឯង គឺចិត្តដែលមានសីល ។ បេះដូងរបស់​សីលនៅត្រង់កន្លែងនេះឯង ។  បើ​នឹង​រក្សា​សីល តោងតែរក្សាត្រង់បេះដូងរបស់សីលនេះឯង ។ ខាងប្រទេសជាតិ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ចេញព្រះរាជក្រិត្យកំណត់ច្បាប់រក្សាសន្តិភាព និង សន្តិសុខ របស់ស្រុកទេសយ៉ាងច្រើន ។  បើ​រាប់ជាមាត្រាមានរាប់រយមាត្រា ។ ជួនកាល​ប្រជារាស្ត្រមិនដឹងថាច្បាប់​អ្វីខ្លះ មានប៉ុន្មានមាត្រាទេ ប៉ុន្តែពួកគេក៏រស់នៅជាមួយគ្នាបានយ៉ាងសុខសាន្ត ។ ពួករាជបុរសមក ចាប់​គេ​ទៅ​ដាក់​ពន្ធនាគារ​មិន​បាន​ទេ ព្រោះគេបដិបត្តិតាមច្បាប់បានយ៉ាងត្រឹមត្រុវ ។ តាមការពិត គេមិន​ដឹងថាច្បាប់មានអ្វីខ្លះ​ទេ ប៉ុន្តែហេតុអ្វីបានជាបដិបត្តិបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ពីព្រោះគេបដិបត្តិតាម បេះដូង​របស់ច្បាប់ហ្នឹងឯង ។ ច្បាប់ទាំងអស់មានបេះដូងត្រឹមតែ ២ ប៉ុណ្ណោះ គឺ សុចរិត និង យុត្តិធម៌ ។ បើ​នឹងធ្វើ​អ្វី និយាយអ្វី សូមឲ្យប្រព្រឹត្តសុចរិត និង យុត្តិធម៌ចុះ ។ ទោះបី​ជា​ញោម​មិន​ចេះច្បាប់សោះ ក៏គ្មានថ្ងៃណានឹងខុសច្បាប់ឡើយ " ។

នៅពេលដែលខ្ញុំព្រះករុណាអធិប្បាយមកបានត្រឹមប៉ុណ្ណេះ ប្រុសម្ចាស់ផ្ទះក៏កើតមានសេចក្តី​ជ្រះថ្លា​ចំពោះខ្ញុំព្រះករុណាយ៉ាងស្មោះស ។ គាត់និមន្តឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាសិងយប់ឯផ្ទះរបស់គាត់ ។  នៅ​ពេលយប់ជ្រៅ យើងបានសន្ទនាគ្នាក្នុងបញ្ហាផ្សេងៗជាច្រើនទៀត ។ ប្រុសម្ចាស់ផ្ទះបានតំណាលប្រាប់ពីជីវភាពអន្តេបអន្តាប ត្រដាបត្រដួសឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាស្តាប់ ។ ជីវិត​របស់​គាត់​ប្រហែល​ដូច​នឹង​ជីវិតរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាដែរ ។ ខ្ញុំព្រះករុណា​បានសោះអន្ទងយោងចិត្តគាត់ដោយធម្មោសថ ធ្វើឲ្យគាត់មានកម្លាំងចិត្តក្នុងការតស៊ូដើម្បីជីវភាពរស់នៅតាម ដោយ​វិថី​ជីវិត​ដ៏​ត្រឹមត្រូវ​តាមគន្លងធម៌ ។ គាត់បានតំណាលប្រាប់ទិដ្ឋភាពភូមិស្រុកឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាស្តាប់ផងដែរ ។

"បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ! ខ្ញុំកណាឃើញថាទ្រាំរស់នៅក្នុងភូមិនេះមិនបានទៀតទេ ខ្ញុំកណាតាំងចិត្ត​ថានឹងគេចទៅរស់នៅកន្លែងផ្សេងឆាប់ៗនេះហើយ" ។

"ហេតុអី ឧបាសក ! "ខ្ញុំព្រះករុណាសួរ​

"ការប្រកបរបរនៅទីនេះកាក់កបស្រួលមិនមែនឬ?"
 
"ស្រួលណាស់ ប៉ុន្តែទុកជាម្លឹង ខ្ញុំកណាយល់ឃើញថា តោងតែទៅព្រោះមានរឿងខ្លះដែលខ្ញុំកណាមិនចូល​ចិត្តក្នុងភូមិនេះ ហើយ​ខ្ញុំ​កណា​គ្មាន​ផ្លូវ​យក​ឈ្នះ​រឿង​នេះ​បាន​ទេ" គាត់​និយាយ​ទាំង​យក​ដៃ​លូក​ចង្កា​ដោយ​យោនិសោមនសិការ សង្កេតឃើញសញ្ញានៃសេចក្តីមិនស្រស់ស្រាយខ្លះក្នុងកែវភ្នែករបស់គាត់ ធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាចង់ដឹងចង់ឮឡើងភ្លាម ។ 

"ម្នាលឧបាសក ! បើញោមគិតថាអាត្មាល្មមជាទីទុកចិត្តបាន សូមតំណាលឲ្យអាត្មាស្តាប់ផង ជួនកាលអាត្មា​អាចមានផ្លូវជួយសង្គ្រោះញោមបាន" ។

"អរព្រះគុណជាពន្លឹកចំពោះបំណងល្អរបស់ព្រះតេជព្រះគុណ" និយាយហើយគាត់ក៏ចូលមកក្បែរៗគ្រែរបស់​ខ្ញុំព្រះករុណា ហើយ​តំណាល​រឿងរ៉ាវ​របស់​គាត់​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ស្តាប់​ដោយ​សម្លេង​តិចៗ​ថា ៖
 
"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! រឿងមួយដែលខ្ញុំកណាមិនចូលចិត្តក្នុងភូមិនេះ គឺ ប្រធានភូមិ​ហ្នឹងឯង គាត់ជាមេភូមិស្តុកស្តម្ភ មានដីស្រែចម្ការច្រើនជាអនេក អ្នកស្រុក​ទាំងអស់​ប្រវាស់​ស្រែគាត់ ធ្វើទទួលទានចិញ្ចឹមជីវិតដោយបែងចែកផលិតផលឲ្យគាត់ពាក់កណ្តាលរាល់ឆ្នាំ ។ ឆ្នាំខ្លះកាលបើធ្វើស្រែ​មិនបានផល អ្នកស្រុកក៏ធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពលំបាកត្រដាបត្រដួស ព្រោះមិនល្មមទទួលទាន ត្រូវទៅខ្ចី​បុលស្រូវមេភូមិមកចិញ្ចឹមបុត្រភរិយា ។ លុះដល់រដូវចម្រូត ផលិតផលស្រូវដែលបានមកក៏ល្មមតែ​សម្រាប់សងបំណុលមេភូមិប៉ុណ្ណោះ ។  អ្នកស្រុក​ខ្លះ​បាន​ក្លាយ​ទៅជាខ្ញុំកញ្ជះរបស់គាត់ទៅហើយទាំង​ស្រុង ។ បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! មេភូមិរបស់យើងជាមនុស្សមានចិត្តសាហាវឃោរឃៅ​ណាស់ ។  គ្មាន​ការុញ្ញចិត្ត​អាណិត​អាសូរ​អ្នកណាម្នាក់ឡើយ ។ គាត់ប្រកាន់ថាគាត់មានអំណាច មានទ្រព្យ​សម្បត្តិ មិនបាច់ពឹងពាក់អាស្រ័យអ្នកណាទេ ។ គាត់ចង់ធ្វើអ្វីក៏ធ្វើទៅតាមចំណង់របស់គាត់ ឥតគិតគូរថា អ្នកដទៃ​នឹង​ក្តៅក្រហាយដូចម្តេចឡើយ ។ សូមឲ្យតែខ្លួនឯងធូរធារក៏ជាការគ្រប់គ្រាន់ ។ សព្វថ្ងៃនេះ ខ្ញុំកណាហាក់បីដូចជាកំពុងស្ថិតនៅក្នុងគុក ឆ្នាំ​ក្រោយ​សូម​ឲ្យ​ព្រះពិរុណ​បង្អុរ​ចុះ​មក​ឲ្យ​បាន​ជោកជាំ ធ្វើស្រែបានស្រូវល្មមសងបំណុលមេភូមិអស់ហើយ ខ្ញុំកណានឹងភៀសចេញពីភូមិនេះភ្លាម" ។

រឿងរ៉ាវរបស់មេភូមិ និង បរុស​ម្ចាស់ផ្ទះធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវគិតពិចារណាយ៉ាងចំណាប់ម្តងទៀត នឹក​អាណិតគាត់ និង អ្នកស្រុកជាខ្លាំង ចង់​ជួយ​ឲ្យ​គាត់​រួច​ផុត​ពី​ស្ថានភាព​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​អាសូរ​នេះ ប៉ុន្តែ​ជួនកាល គិត​ថាវាជារឿងធម្មតារបស់សត្វលោក ។ យើងបានលាងដៃជ្រះពីរឿងទាំងអស់នេះហើយ មិនគួរនាំខ្លួន​ចូលទៅប្រឡាក់ប្រឡូកទៀតទេ ។  ប៉ុន្តែ​សេចក្តី​អាណិត​អាសូរ​មាន​កម្លាំងខ្លាំងជាង ។ ខ្ញុំព្រះករុណាទើប ដាច់ចិត្តជួយគាត់តាមដែលអាចជួយទៅបាន ។ 
 
"ម្នាលឧបាសក ! អាត្មានឹកអាណិតញោមខ្លាំងណាស់ ។ អាត្មាព្យាយាមរកផ្លូវជួយញោម និង អ្នកស្រុក​ទាំងអស់ ប៉ុន្តែនឹងជួយដោយវិធីណានោះចាំឲ្យអាត្មាគិតមើលសិន" ។

បន្ទាប់ពីនោះមក ខ្ញុំព្រះករុណាក៏សិងគិតរកកុសលោបាយ បុរស​ម្ចាស់ផ្ទះក៏សម្រាន្តលក់ទៅ ព្រោះយប់​ជ្រៅណាស់ទៅហើយ ។