navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ពុទ្ធបដិមារឥរិយាបទ នាគប្រក់

រូបភាពតូច|ព្រះពុទ្ធបដិមានាគប្រក់ នៅក្នុងរចនាបថខ្មែរសម័យអង្គរ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១២ 
ប្រក់នាគ  ប្រែថា "នាគធ្វើជាជម្រកអោយព្រះពុទ្ធ",  គឺជា ឥរិយាបទរបស់ព្រះពុទ្ធនៅក្នុងសិល្បៈភូមា, ខ្មែរ , លាវ, និងថៃ ដែល ព្រះពុទ្ធ ទ្រង់គង់ក្នុង សមាធិ ឬ ឥរិយាមារយាទ ។ ជ្រកដោយឬគ្របដោយ នាគ ពហុក្បាល។ នាគ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា មុចលិន្ទ ជា​ធម្មតា​មាន​ក្បាល​ប្រាំពីរ ឬ​ប្រាំបួន ហើយ​បាន​លេច​ចេញ​ជា​តួ​គល់​នៃ​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា។

ឥរិយាបទ​នេះ​សំដៅ​លើ​វគ្គ​មួយ​ក្នុង​ជីវិត​របស់​ព្រះពុទ្ធ​បន្ទាប់ពី​បាន ​ត្រាស់​ដឹង ។ គាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់នគរផ្សេងៗដើម្បីបង្រៀន និងចំណាយពេលដែលនៅសល់របស់គាត់ដើម្បីធ្វើសមាធិ។ នៅយប់មួយ ខ្យល់ព្យុះបក់បោកយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងព្រៃដែលគាត់កំពុងធ្វើសមាធិ។ នាគមួយឈ្មោះ មុចលិន្ទ បានឃើញគាត់ធ្វើសមាធិក្រោមអាកាសធាតុដ៏អាក្រក់។ មុចលិន្ទ បានសម្រេចចិត្តរុំជុំវិញ អាសនៈ (កន្លែងអង្គុយ) ហើយប្រើខ្លួនគាត់ជាខែលដើម្បីការពារព្រះពុទ្ធពីទឹកភ្លៀង។ 

អាកប្បកិរិយាត្រូវបានត្រួសត្រាយក្នុង សិល្បៈខ្មែរ សម័យដើម។
ពុទ្ធបដិមាឥរិយាបទសមាធិ

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល|ចម្លាក់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធនៅសួនច្បារវត្តព្រះកែវមរតក ។
ឥរិយាបថសមាធិ ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា ព្រះពុទ្ធសមាធិ គឺជា ឥរិយាបទរបស់ព្រះពុទ្ធ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់គង់ ដាក់ដៃទាំងពីរលើភ្លៅ ដៃស្តាំជាធម្មតានៅលើដៃឆ្វេង។ ព្រះនេត្រត្រូវបានបិទ។ កិរិយា​សំដៅ​ដល់​វគ្គ​ដែល​ព្រះអង្គ​បាន ​ត្រាស់​ដឹង សមាធិ ​ក្នុង​ឥរិយាបថ​នេះ​ក្រោម ​ដើម​ពោធិ៍ ។

មិន​ត្រូវ​ច្របូកច្របល់​ជាមួយ​នឹង​ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​ដែល​អង្គុយ​ធម្មតា​ដទៃ​ទៀត​ដែល​គេ​ហៅថា មារវិជ័យ ទេ ; ឥរិយាបទសមាធិ មានដៃទាំងពីរនៅលើភ្លៅ ខណៈពេលដែល មរវិជ័យ មានដៃម្ខាងនៅលើភ្លៅ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
ពុទ្ធបដិមាឥរិយាបទសមាធិ: ឈ្មោះ

ឈ្មោះ 
ឥរិយាបទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​តាម​ឈ្មោះ​ផ្សេង​ៗ​នៅ​ទូទាំង​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ រួម​មាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ​ (  ) , ថមធិមុទ្រ (    ; សមាធិមុទ្រ) នៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា និង (   ; RTGS ៖ បាងសមាធិ ) នៅប្រទេសថៃ។

ឈ្មោះផ្សេងទៀតនៅក្នុងភាសាថៃគឺ "ឥរិយាបទការឈានដល់ការត្រាស់ដឹង" (ปางทัมรู้; paang trassaruu ) ឬ "ឥរិយាបទដំបូង" (ปฐมปาง; pathom paang ) ។
ពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក

ព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោកមហារាជ (ភាសាថៃ៖ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก) (២០ មីនា ១៧៣៧ - ៧ កញ្ញា ១៨០៩), មានឈ្មោះផ្ទាល់ថាថងឌួង (ทองด้วง) ឬគេតែងនិយមស្គាល់ថាព្រះបាទរាមាទី១ ទ្រង់ជាព្រះមហាក្សត្រទីមួយនៃអាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍ និងរាជវង្សចក្រី។ ព្រះអង្គមានគោរម្យងារពេញថា ព្រះបាទសម្តេចព្រះពររាមរុរាជាមហាចក្រីបរមនាថ ព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វចុឡាលោក (พระบาทสมเด็จพระปรโมรุราชามหาจักรีบรมนารถ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก)។ ព្រះអង្គបានឡើងសោយរាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៨២ បន្ទាប់ពីទម្លាក់ព្រះចៅតាកស៊ីនចេញពីរាជអំណាច។  ព្រះអង្គក៏ត្រូវជាស្ថាបនិកនៃក្រុងរតនកោសិន្ទ្រ៍ (បច្ចុប្បន្នគឺក្រុងបាងកក) និងបានតែងតាំងវាជារាជធានីថ្មីនៃនគរសៀម។
ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ

ព្រះពុទ្ធលើសឡានភាល័យ (សៀម៖ พระพุทธเลิศหล้านภาลัย, ២៤ កុម្ភៈ ១៧៦៧ – ២១ ខែកក្កដា ១៨២៤) មានឈ្មោះផ្ទាល់ខ្លួនថា ជីម (សៀម៖ ฉิม) ឬ រាមាទី២  គឺជាព្រះមហាក្សត្រទីពីរនៃសៀមក្រោមរាជវង្សចក្រី​ដោយបានគ្រងរាជ្យពីឆ្នាំ១៨០៩ ដល់ឆ្នាំ១៨២៤។ នៅឆ្នាំ១៨០៩ ព្រះអង្គបានសោយរាជ្យបន្តពីព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គព្រះនាមពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក។ រជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ភាគច្រើនមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ គ្មានជម្លោះអ្វីធំដុំកើតមានឡើយ។ រជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ដែរថាជា "យុគសម័យមាសនៃអក្សរសិល្ប៍រតនកោសិន្ទ្រ៍" ដោយសារព្រះអង្គជាអ្នកឧបត្ថម្ភដល់កវីមួយចំនួននៅក្នុងព្រះរាជវាំង ហើយព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ផ្ទាល់គឺជាកវី និងវិចិត្រករដ៏ល្បីល្បាញ។ កវីដ៏មានប្រជាប្រិយភាពបំផុតដែលនៅស្ថិតក្នុងវង្សការងារនិពន្ធរបស់ទ្រង់គឺ ព្រះស៊ុនថន ភូ ដែលជាអ្នកនិពន្ធរឿងព្រះអាផៃមុនី។
ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ: ដើមជីវិត

ដើមជីវិត 
ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ ប្រសូតនៅ​ឆ្នាំ ១៧៦៧ ក្នុង នៅ​ស្រុកអាំផាវ៉ា ខេត្តសមុទ្រសង្គ្រាម ។ ព្រះអង្គគឺជាបុត្រារបស់ ហ្លួង យកក្របទ នៃរាជាបុរី និងណាក់ នៃសមុទ្រសង្រ្គាម។ ដូចដែលឪពុកនិងម្តាយរបស់គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់។ ក្រោយ​មក​ពួកគេ​ទាំងពីរក៏នឹង​ក្លាយ​ជាស្តេចពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោកនិង​ព្រះនាង​អម្រិន្ទ្រា​រៀង​ខ្លួន។ នៅឆ្នាំ១៧៦៧ អយុធ្យាបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងការឈ្លានពានរបស់ភូមាក្នុងរាជវង្សកូបោន ។  បិតារបស់ព្រះអង្គឈ្មោះ ព្រះយ៉ារាជាបុរី បានចូលរួមជាមួយកងកម្លាំងរបស់ស្តេចតាកស៊ីន ដើម្បីដណ្តើមយកទីក្រុងអយុធ្យាមកវិញ។ ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​ររបស់ស្តេចតាក់ស៊ីន បិតា​ររបស់ ព្រះអង្គបាន​ឡើង​ឋានន្តរស័ក្តិ​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស​ក្នុង​នាម​ជា​មេ​ទ័ពដឹក​នាំ​កងទ័ព ហើយ​ត្រូវ​បាន​ចាត់តាំង​ជាមួយ​នឹង​យុទ្ធនាការ​កម្ចាត់​ឡាវ និង​កម្ពុជា។ នៅឆ្នាំ១៧៨២ បិតាទ្រង់បានឡើងសោយរាជ្យជាស្តេចនៃសៀម (ក្រោយមកដាក់ឈ្មោះថា រាមាទី១) ហើយព្រះអង្គខ្លួនឯងត្រូវបានលើកឡើងជាព្រះអង្គម្ចាស់អ៊ីតសារាស៊ុនថននៃសៀម។ ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ ជាមួយ​នឹង​ស្រី​ស្នំ​របស់​ព្រះអង្គ​គឺ​ស្រី​សុឡាឡៃ បាន​បង្កើតព្រះអង្គម្ចាស់ថ័ប (ทับ​-​ក្រោយ​ពី​រាមា​ទី ៣) ក្នុង​ឆ្នាំ ១៧៨៧។
ពុទ្ធវំសានុក្រម

គោលបំណងក្នុងការសរសេរ ពុទ្ធវំសានុក្រម នេះឡើងគឺដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការស្វែងរក ព្រះសូត្រ គាថា ក្នុងព្រះត្រៃបិតក។
ពុទ្ធវំសានុក្រម: '''អ'''

អ
+ឈ្មោះសូត្រលេខបិដកលេខទំព័រអកតញ្ញុតាសូត្រ៤៣២១៨អកតញ្ញុតាសូត្រ៤៣២២៤អកុសលវិតក្កសូត្រ៣០១៩៩អកុសលធម្មសូត្រ៣៧៣៨អកុសលរាសិសូត្រ៣៨១៤អកុសលរាសិសូត្រ៤៤១៣៣អកុសលមូលសូត្រ៤១២៥០អកុសលសូត្រ៤១៧អកុសលសូត្រ៤១៤៧២អកុសលសូត្រ៥១៦៨អកុប្បសូត្រ៤៤២៤៧អក្កោសូត្រ៣០៨៧អក្កោសកសូត្រ៤៥២៤៦អក្កោសកសូត្រ៥០៣៦៧អក្កោធសូត្រ៣០៣០៥អក្កោធនសូត្រ៣៦៩២អក្ខណសូត្រ៤៨១៣៨អក្ខមសូត្រ៤៤២៣៥អក្ខមសូត្រ៤៥៥៨អគ្គញ្ញសូត្រ១៨១៦១អគ្គធម្មសូត្រ៤៦៣០៥អគ្គប្បសាទសូត្រ៤២៨៤អគារសូត្រ៣៦៣៧អគ្គិសូត្រ៣៧២៨០អគ្គិសូត្រ៤៥២៥៣អគ្គិកសូត្រ៣០៩៩អគ្គិវច្ឆសូត្រ២៤៨អគ្គិក្ខន្ធោបមសូត្រ៤៧២៣០អឃមូលសូត្រ៣៣៧៣អង្គសូត្រ៣៦៩៧អង្គសូត្រ៣៩២០៩អង្គុលិមាលសូត្រ២៤៤១៨អច្ចយសូត្រ៣០៣០៣អច្ចយសូត្រ៤១៦អច្ឆរាសូត្រ២៩៨៣អច្ចាយិកសូត្រ៤១៣៤៦អច្ឆរិយអព្ភុតសូត្រ២៧៤០អចិរបក្កន្តសូត្រ៣២២១២អចិន្តេយ្យសូត្រ៤២១៩៧អចរឹសូត្រ៣២៦៥អចេលកស្សបសូត្រ៣១៣៩អចេលកស្សបសូត្រ៣៦២១៥អច្ចេន្តិសូត្រ២៩៥អជរសាសូត្រ២៩៩៤អជ្ឈត្តសូត្រ៣៤៥៥អជ្ឈត្តានិច្ចសូត្រ៣៥១អជ្ឈត្តទុក្ខសូត្រ៣៥៣អជ្ឈត្តានត្តសូត្រ៣៥៤អជ្ឈត្តានិច្ចាតីតានាគតសូត្រ៣៥៧អជ្ឈត្តទុក្ខាតីតានាគតសូត្រ៣៥៨អជ្ឈត្តានត្តាតីតានាគតសូត្រ៣៥៩អជ្ឈត្តិកាយតនបរិជាននសូត្រ៣៥២០១អជ្ឈត្តានិច្ចហេតុសូត្រ៣៥២៩៨អជ្ឈត្តទុក្ខហេតុសូត្រ៣៥២៩៩អជ្ឈត្តានត្តហេតុសូត្រ៣៥៣០០អជ្ឈត្តនន្ទិក្ខយសូត្រ៣៥៣២៧អជ្ឈត្តអនិច្ចនន្ទិក្ខយសូត្រ៣៥៣២៨អជ្ឈត្តអនិច្ចឆន្ទសូត្រ៣៥៣៤១អជ្ឈត្តាតីតានិច្ចសូត្រ៣៥៣៤៦អជ្ឈត្តានាគតានិច្ចសូត្រ៣៥៣៤៧អជ្ឈត្តបច្ចុប្បន្នានិច្ចសូត្រ៣៥៣៤៧អជ្ឈត្តាតីតាទិទុក្ខសូត្រ៣៥៣៤៨អជ្ឈត្តាតីតាទិអនត្តសូត្រ៣៥៣៤៨អជ្ឈត្តាតីតយទនិច្ចសូត្រ៣៥៣៤៩អជ្ឈត្តនាគតយទនិច្ចសូត្រ៣៥៣៥០អជ្ឈត្តបច្ចុប្បន្នយទនិច្ចសូត្រ៣៥៣៥២អជ្ឈត្តាតីតាទិយំទុក្ខសូត្រ៣៥៣៥៣អជ្ឈត្តាតីតាទិយទនត្តសូត្រ៣៥៣៥៤អជ្ឈត្តាយតនអនិច្ចសូត្រ៣៥៣៥៦អជ្ឈត្តាយតនទុក្ខសូត្រ៣៥៣៥៧អជ្ឈត្តាយតនអនត្តសូត្រ៣៥៣៥៧អជ្ឈត្តិកង្គសូត្រ៣៧២៥៦អជ្ឈត្តិកាយតនសូត្រ៣៩២៥១អជិតសូត្រ៥១៤៤អជេឡកសូត្រ៣៩៣៣១អញ្ញតរព្រហ្មសូត្រ៣០៤៥អញ្ញតិត្ថិយសូត្រ៣១៧០អញ្ញតិត្ថិយសូត្រ៤១២៤៥អញ្ញតរព្រាហ្មណសូត្រ៣១១៦៦អញ្ញតរព្រាហ្មណសូត្រ៣៨៨៥អញ្ញតរព្រាហ្មណសូត្រ៤១១៣៦អញ្ញតរភិក្ខុសូត្រ៣៣៧៨អញ្ញតរភិក្ខុសូត្រ៣៦៦៧អញ្ញតរផលសូត្រ៣៧៣២២អញ្ញត្រសូត្រ៣៩៣២២អញ្ញាសូត្រ៣៨១០៤អញ្ញិន្ទ្រិយសូត្រ៣៨១៥៧អញ្ញំជីវំអញ្ញំសរីរំសូត្រ៣៤១៣៣អដ្ឋកនាគរសូត្រ២៣៣០អដ្ឋង្គិកសូត្រ៣២៥៩អដ្ឋង្គិកសូត្រ៤៣២០៧អដ្ឋសតសូត្រ៣៦៦៥អដ្ឋមសូត្រ៥១៦៥អដ្ឋិសូត្រ៣២២៣៩អដ្ឋិកមហប្ផលសូត្រ៣៧៣២១អឌ្ឌករណសូត្រ២៩២០៣អណ្ឌជទានូបការសូត្រ៣៤២០១អណ្ឌជទានូបការសូត្រ៣៤២០៧អតបនីយសូត្រ៤០១០៩អត្តការីសូត្រ៤៦១១៧អត្តទីបសូត្រ៣៣៩៦អត្តន្តបសូត្រ៤៣១៦១អត្តព្យាពាធសូត្រ៤១៣៣អតម្មយសូត្រ៤៦៣២៣អត្តរក្ខិតសូត្រ២៩១៩៨អត្តហតសូត្រ២៩១០៤អត្តហិតសូត្រ៤២២៤៣អត្តវសសូត្រ៤១១២១អត្ថសូត្រ៥១៦៩
ពុទ្ធសករាជ

ពុទ្ធសករាជ គឺត្រូវបានរាប់ចាប់តាំងពីព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់ចូលបរិនិព្វានបានមួយថ្ងៃគឺមួយថ្ងៃក្រោយថ្ងៃពេញបរណ៌មី ខែវិសាខគឹថ្ងៃ១រោចខែពិសាខ។ ការរាប់ពុទ្ធសករាជរបស់សៀម មិនដូចស្រីលង្កា ឬខ្មែរយើងទេ គឺគេរាប់មួយឆ្នាំក្រោយព្រះពុទ្ធបរិនិព្វាន តែបើតាមសង្កេតឃើញថា សៀមរាប់ក្រោយមួយឆ្នាំហើយថែមទាំងមិនរាប់ក្រោយមួយថ្ងៃនៃថ្ងៃពេញបុណ្ណមីខែវិសាខទៀតផង គឺសៀមពុទ្ធសករាជ ឡើងនៅថ្ងៃទី១នៃគស។
ពុទ្ធសករាជ: ពុទ្ធសករាជ និង បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ

ពុទ្ធសករាជ និង បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ 
មាន​ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើង​ជាច្រើន បាន​យល់ច្រឡំ​រាប់​ពុទ្ធសករាជ​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី​ប្រពៃណីខ្មែរ​។ នេះ​គឺជា​ការភាន់ច្រឡំ​មួយ ដែល​យើង​មិន​ត្រូវ​ឲ្យ​មាន​តទៅទៀត​។ នេះ​ប្រហែលជា​បណ្ដាលមក​អំពី យើង​មិន​បាន​ដឹងច្បាស់​ទេ​ថា ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខែ្មរ គេ​បាន​ប្រារព្ធ​ចាប់តាំងពីពេល​ណា​មក ហើយ​រាប់ចាប់ពី​ពេលណា​មក ទើប​បាន​ជា​ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​មាន​ការភាន់ច្រឡំ​យ៉ាងដូច្នេះ​។ 
តែការរាប់នេះ វាបានក្លាយទៅជាទំនៀមទំលាប់ជាយូរមកហើយ ព្រោះរាល់ពេលបុណ្យចូលឆ្នាំម្តងៗ គឺគេតែងនាំគ្នារាប់ថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មីថែមមួយឆ្នាំមុនពេលថ្ងៃវិសាខបូជាមកដល់ដែលចន្លោះពីខែមេសា ឬខែឧសភាជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ជាឧទាហរណ៍ ឆ្នាំវក អដ្ឋស័ក ពុទ្ធសករាជ ២៥៦០ គ្រិស្តសករាជ ២០១៦ នៅពេលដល់ឆ្នាំរកា គឺឆ្នាំរកា នព្វស័ក ពុទ្ធសករាជ ២៥៦១ គ្រិស្តសករាជ ២០១៧ ។ ក្នុងនោះយើងឃើញគ្រប់ក្រសួង មន្ទីរ ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បណ្តាសហគ្រាស ស្ថាប័នឯកជន ជាច្រើន បានដាក់ស្លាកសញ្ញាតាមឆ្នាំខាងលើនេះ នៅតាមវត្តអារាម សាលារៀន និងកន្លែងសាធារណៈជាច្រើននៅទូទាំងប្រទេស ដែលប្លែកពីប្រទេសថៃ ដែលគេដាក់ថា ឆ្នាំរកា ព.ស ២៥៦០ ឯខ្មែរយើងដាក់ថា ឆ្នាំរកា ព.ស​ ២៥៦១។    Category:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត

រូបភាពតូច|220x220ភីកសែល|ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត
ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត (Presh Suramarit Buddhist High School) ជាគ្រឹះស្ថានពុទ្ធិកមធ្យមសិក្សារបស់រដ្ឋដ៏ធំជាងគេផ្នែកពុទ្ធចក្រនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា តាំងពីសម័យដើមមកទល់នឹងពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយពីសម័យមុនសាលានេះមានឈ្មោះដើមថា"សាលាបាលីជាន់ខ្ពស់" ក្នុងឆ្នាំ១៩២២ លុះក្រោយមកតាមព្រះរាជប្រកាសលេខ២៦៥ ន.ស ចុះថ្ងៃទី១៨ ឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៥ បង្គាប់សាលាបាលីជាន់ខ្ពស់មាននាមថា គ្រឹះស្ថានមធ្យមសិក្សានៃពុទ្ធសាសនា ហើយព្រះរាជប្រកាសលេខ ៣៨៨ ន.ស ចុះថ្ងៃទី៤ កក្កដា ឆ្នាំ១៨៥៥ បានប្រែឈ្មោះទៅជា "ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត"វិញ។

រូបអគារសិក្សាដែលបន្សល់ទុកដល់ពេលបច្ចប្បន្ននេះ បានសម្ភោធប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៧ ដោយសម្តេចព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ទ្រង់កសាង។ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត

ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត ជាផ្នែកមួយនៃអគ្គាធិការដ្ឋានពុទ្ធិកសិក្សាជាតិនៃក្រសួងធម្មការនិងសាសនា ដែលមានទីតាំងនៅតាមបណ្តាយវិថីឧកញ៉ាឈុន សង្កាត់ចតុមុខ ខណ្ឌដូនពេញ រាជធានីភ្នំពេញ  យោងតាមអនុក្រឹត្យលេខ ៧០ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ បានដំឡើងពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុមរាម្រឹតថ្នាក់ស្មើការិយាល័យទៅជាថ្នាក់ស្មើនាយកដ្ឋាន ចំណុះផ្ទាល់អគ្គាធិការដ្ឋានពុទ្ធិកសិក្សាជាតិ។ សាលានេះមានកម្មវិធីអប់រំសម្រាប់ព្រះសង្ឃចាប់ពីថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យដល់វិទ្យាល័យ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ មានព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គ ដែលមានស្រុកកំណើតមកពីតាមបណ្តារាជធានី ខេត្តនានាទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាបានមកចុះឈ្មោះសិក្សានៅទីនេះ ដោយស្នាក់នៅតាមបណ្តាវត្តមាន៖ វត្តបទុមវតីរាជវរារាម , វត្តឧណ្ណាលោម និងវត្តលង្កាព្រះកុសុមារាមជាដើម...។ យោងតាមលិខិតលេខ ២៤០៣ អយក.មចទ. ចុះថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០១ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា យល់ព្រមតាមសំណើសុំសមមូលរវាងសញ្ញាបត្រកម្រិតពុទ្ធិកមធ្យមសិក្សា នៃក្រសួងធម្មការនិងសាសនា ជាមួយសញ្ញាបត្រក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា កម្មវិធីសិក្សានៅពុទ្ធិកវិទ្យាល័យនេះ មានកម្មវិធីសិក្សាដូចក្រសួងអប់រំដែរ លើសពីនេះទៅទៀតខាងពុទ្ធចក្រក៏បានបូកបញ្ចូលបន្ថែមនៅកម្មវិធីសិក្សាសំខាន់មាន ៖មុខវិជ្ជាភាសាបាលី ភាសាសំស្រ្កឹត ពុទ្ធវិន័យ ពុទ្ធសាសនា សម្រាប់កម្រិតពុទ្ធិកមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិ  ហើយមុខវិជ្ជាភាសាបាលី ភាសាសំស្ក្រឹត ព្រះអភិធម្ម សាសនាប្រៀបធៀប សម្រាប់កម្រិតពុទ្ធិកមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ។ ចំពោះសញ្ញាបត្រវិញ គឺត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការដូចនៅតាមសាលារៀនរបស់រដ្ឋទូទៅដែរ។ ក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សានៅពុទ្ធិកវិទ្យាល័យ សមណសិស្ស សិស្ស ក៏អាចបន្តការសិក្សាទៅថ្នាក់ឧត្តមសិក្សានៅតាមបណ្តាសាកលវិទ្យាល័យនានា ដែលមានទាំងរដ្ឋនិងឯកជន តាមលទ្ធភាពនិងចំណូលចិត្តរបស់សាមីខ្លួនបាន៕

ព្រះអតីតចាងហ្វាងនិងព្រះនាយកពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត៖

១-ព្រះមហាវិមលធម្ម រតន៍ ថោង (ព្រហ្មបណ្ឌិត) ១៩១៤-១៩២៧

២-ព្រះសិរីសម្មតិវង្ស ល្វី ឯម (វជីរប្បញ្ញោ) ១៩២៨-១៩៤២    

៣-ព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) ១៩៤២-១៩៤៨ 

៤-ព្រះពោធិវ័ង្ស ហួត តាត (វជីរប្បញ្ញោ) ១៩៤៨-១៩៦៩

៥-ព្រះធម្មវិសុទ្ធិវង្ស គង់ គូ (បីយសីលោ) ១៩៦៩-១៩៧៥ 

៦-ព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ ហេង លាងហោ (វិសារទប្បញ្ញោ) ១៩៩២-២០២១០

៧-ព្រះឧត្តមវិជ្ជា ម៉ៅ នីម (មុនិន្ទត្ថេរោ) ២០១១-២០១៩

៨-ព្រះពុទ្ធវង្ស ហ៊ូ ឈីវនាថ (ឋិតសីលប្បញ្ញោ) ២០២០-បច្ចុប្បន្ន
ពុទ្ធិសែននាងកង្រី (ភាពយន្ត)

ពុទ្ធិសែននាងកង្រី ហៅម្យ៉ាងទៀតថា «នាងទាំងដប់ពីរ») គឺជាខ្សែភាពយន្តខ្មែរឆ្នាំ១៩៦៨ ផ្អែកលើរឿងព្រេងខ្មែរអំពីរឿងភ្នំនាងកង្រី ដែលវីរៈបុរសរបស់នាងគឺ នាងកង្រី ដែលជាជួរភ្នំមួយក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា។ ខ្សែ​ភាព​យន្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចេញ​ផ្សាយ​ជា​ថ្មី​ចំនួន​ពីរ​លើក​គឺ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០០ និង​២០០២ ហើយ​បាន​ចាក់​ផ្សាយ​តាម​កញ្ចក់ ​ទូរទស្សន៍​កង​យោធពល​ខេមរភូមិន្ទ ។

តួ​ឯក​រួម​មាន គង់ សំអឿន និង វីរៈ តារា ។

ភាពយន្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ភាពយន្ត​បុរាណ​របស់​កម្ពុជា។
ពុទ្ធិសែននាងកង្រី (ភាពយន្ត): ចម្រៀង

ចម្រៀង 
ចម្រៀង តារាចម្រៀង កំណត់ចំណាំ "ទំនួញនាងកង្រី" វីរៈ តារា "មរណភាពនាងកង្រី" ស៊ីន ស៊ីសាមុត
ពុទ្ធិសែននាងកង្រី (ភាពយន្ត): តារាសម្តែង

តារាសម្តែង 

 គង់ សំអឿន
 វីរៈ តារា
 ណុប ណែម
 គីម ណូវ៉ា
 សាក់ ស៊ីស្បោង
 លី រតនៈ
ពុធ: កាលប្បវត្តិវិទ្យា

កាលប្បវត្តិវិទ្យា
ពុធ ជាថ្ងៃទីបួននៃសប្ដាហ៍ ក្នុងប្រតិទិនរបស់ខ្មែរបុរាណ។
ពុធ: តារាសាស្ត្រ

តារាសាស្ត្រ
ពុធ គឺជាឈ្មោះភពក្នុងតារាសាស្ត្រជាភាសាខ្មែរក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។
ពុធ: ហោរាសាស្ត្រ

ហោរាសាស្ត្រ
ហោរាសាស្ត្រ គឺជាឈ្មោះផ្កាយ នៅក្នុងហោរាសាស្ត្រខ្មែរ។វិគានុក្រមខ្មែរ មេពាក្យ ពុធ
ពុធ (ភព)

ភពពុធគឺជាភពតូចបំផុតនិងជិតបំផុតទៅនឹងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ ក្នុងនាមជាភពជិតវាតែងតែនៅជិតព្រះអាទិត្យសម្រាប់អ្នកអង្កេតផែនដីដែលជាហេតុធ្វើឱ្យពិបាកសង្កេត។ ទោះបីជាបែបនេះក៏ដោយវាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ភពដែលអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេហើយត្រូវបានគេស្គាល់រួចហើយនៅសម័យបុរាណ។ វាអាចត្រូវបានគេមើលឃើញតែមុនពេលថ្ងៃរះឬបន្ទាប់ពីថ្ងៃលិច។

ទ្រង់ទ្រាយផ្ទៃរបស់បារតប្រហាក់ប្រហែលនឹងព្រះចន្ទៈវាមានរណ្ដៅដែលមានឥទ្ធិពលជាច្រើនហើយស្ទើរតែគ្មានបរិយាកាស។ សីតុណ្ហភាពផ្ទៃខាងលើមានចាប់ពី ១៧៣ អង្សាសេដល់ ៤២៧ អង្សាសេ។ ទោះយ៉ាងណាមិនដូចព្រះចន្ទភពផែនដីមានស្នូលដែកដ៏ធំមួយបង្កើតវាលម៉ាញេទិកខ្សោយជាងផែនដីជាងមួយរយដង។ ទំហំនៃស្នូលមានន័យថាបារតមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់បំផុតមួយក្នុងចំណោមភពនានានៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ [៥] (ផែនដីមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងបន្តិច) ។ បារតមិនមានផ្កាយរណបធម្មជាតិទេ។

ឯកសារសង្កេតដំបូងរបស់បារតមានតាំងពីជំនាន់សហវត្សរ៍មុនគ។ ស។ ក្រិកបុរាណដំបូងគិតថាពួកគេជាសាកសពសេឡេស្ទាលពីរ: ទីមួយអាចមើលឃើញមុនពេលថ្ងៃរះ (ពួកគេហៅថាអាប៉ូឡូ) ដែលអាចមើលឃើញទីពីរបន្ទាប់ពីថ្ងៃលិច (ពួកគេបានហៅពួកគេថាហ៊ឺមេស) [6] ។ ប្រជាជនអេហ្ស៊ីបបុរាណខាល់ដេនិងក្រោយមកតារាវិទូក្រិកដឹងថាបារតអាចមើលឃើញនៅពេលព្រឹកនិងពេលល្ងាចគឺជាភពតែមួយ។ រឿងនេះត្រូវបានគេដឹងចំពោះប្រជាជនអេហ្ស៊ីបនៅប្រហែលឆ្នាំ ១១៥០ មុនគ។ ស។ ដោយសារតែចលនានៃភពផែនដីយ៉ាងលឿនដែលបណ្តាលមកពីគន្លងដ៏ខ្លីរបស់វារ៉ូម៉ាំងបានដាក់ឈ្មោះឱ្យភពនេះជាកិត្តិយសដល់អ្នកនាំសាររបស់ព្រះនិងម្ចាស់ហាងពាណិជ្ជករ - បារត។ និមិត្តសញ្ញាតារាវិទូរបស់ភពផែនដីគឺជាកំណែទាន់សម័យនៃទ្រឹស្ដីហិមរុស [៧] ។

បើប្រៀបធៀបទៅនឹងភពផ្សេងទៀតនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យយើងមិនសូវស្គាល់អំពីបារតទេ។ ដោយសារតែបញ្ហាបច្ចេកទេសមានតែការស៊ើបអង្កេតចំនួនពីរប៉ុណ្ណោះដែលបានពិនិត្យវារហូតមកដល់ពេលនេះ។ ដំបូងនៃការទាំងនេះ - ម៉ារីន ១០ - ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤–១៩៧៥ បានហោះឆ្លងកាត់បារតចំនួន ៣ ដងនិងធ្វើផែនទី ៤៥ ភាគរយនៃផ្ទៃដី។ នៅឆ្នាំ ២០០៨ និង ២០០៩ យានអវកាស MESSENGER បានធ្វើការហោះហើរចំនួន ៣ លើកឆ្លងកាត់ភពផែនដីហើយបន្ទាប់មកបានរុករកវាពីគន្លងជាផ្កាយរណបសិប្បនិម្មិតមួយក្នុងឆ្នាំ ២០១១-២០១៥ ។ ត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការនៅឆ្នាំ ២០១៨ យានអវកាស BepiColombo ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងធ្វើដំណើរជុំវិញគន្លងបារតក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ។
ពុម្ពអក្សរជាតិថៃ: Google Fonts

Google Fonts 

នៅឆ្នាំ២០១៨ ក្រុមហ៊ុន ខាត់សាន ឌីម៉ាក ដែល​ជា​ក្រុមហ៊ុន​ក្នុង​ស្រុក បាន​ធ្វើការ​ជាមួយ ​Google Fonts ដើម្បី​កែសម្រួល​ពុម្ពអក្សរ​ជាតិ​ទាំងអស់ ដោយ​ធ្វើ​ឲ្យ​ពួកវា​មាន​ភាព​ច្បាស់​ជាងមុន​លើ​អេក្រង់ (font hinting), មាន​កម្រាស់​ច្រើន​ជាងមុន, និង​ឲ្យ​ដើរ​ស្រួល​ជាមួយ​ប្រព័ន្ធ​យូនីកូដ។ ហើយ​ក៏​មាន​ពុម្ពអក្សរ​ថ្មី​មួយ​ទៀត​ដែល​បាន​គំនិត​ពី TH Srisakdi។

 # National font name Google Fonts name Google Fonts designers 1. TH Sarabun PSK Sarabun សុភកិច ឆលើមលាភ (Supphakit Chaloemlap – ศุภกิจ เฉลิมลาภ) 2. TH Chamornman Charmonman ខាត់សាន ឌីម៉ាក 3. TH Krub Krub ខាត់សាន ឌីម៉ាក 4. TH Srisakdi Srisakdi ខាត់សាន ឌីម៉ាក 5. TH Niramit AS Niramit ខាត់សាន ឌីម៉ាក 6. TH Charm of AU Charm ខាត់សាន ឌីម៉ាក 7. TH Kodchasan Kodchasan ខាត់សាន ឌីម៉ាក 8. TH K2D July8 K2D ខាត់សាន ឌីម៉ាក 9. TH Mali Grade 6 Mali ខាត់សាន ឌីម៉ាក 10. TH Chakra Petch Chakra Petch ខាត់សាន ឌីម៉ាក 11. TH Bai Jamjuree CP Bai Jamjuree ខាត់សាន ឌីម៉ាក 12. TH KoHo KoHo ខាត់សាន ឌីម៉ាក 13. TH Fah Kwang Fahkwang ខាត់សាន ឌីម៉ាក
ពុម្ពអក្សរជាតិថៃ: តំណ​ទៅ​ខាងក្រៅ

តំណ​ទៅ​ខាងក្រៅ
 SIPA fonts - f0nt.com
 "TH Sarabun New" - f0nt.com
 Suphakit Chaloemlap's idea in designing "TH Sarabun PSK"  - នាយកដ្ឋាន​ទ្រព្យ​កម្មសិទ្ធិ​បញ្ញា
 Thai National fonts and other Thai fonts on Google Fonts
ពុយមីស

right|thumb|ពុយមីស​ស្ពោត​ខ្លាំង មក​ពី​ភ្នំ​ភ្លើង​Teide នៅ Tenerife , កោះ​ Canary។ ដង់​ស៊ីតេ​របស់​វា​មាន​តំលៃ​ប្រហែល​0.25 g/cm³។
thumb|ពុយមីស​ដែល​សំបូរ​នៅ​ឆ្នេរ​ខាង​កើត​ នៃ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី
thumb|រូប​បង្ហាញ​ពី​ភាព​ស្ពោត​របស់​ពុយមីស

ពុយមីស ជា​ឈ្មោះ​របស់​ថ្ម​ភ្នំ​ភ្លើង ដែល​ជា​កំអែ​ភ្នំ​ភ្លើង​ដែល​កក​និង​កើត​ពពុះ​ កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ថ្ម​រង​នូវ​កំដៅ​ខ្លាំង​បំផុត និង​រង​សំពាធ​ខ្លាំង​បំផុត ត្រូវ​ផ្ទុះ​ចេញ​មក​ក្រៅ​ដោយ​បន្ទុះ​ភ្នំ​ភ្លើង​។​ កំន​កំនើត​មិន​ធម្មតា​នេះ កើត​ឡើង​ដោយ​សារ​ ការ​ចុះ​ត្រជាក់​ភ្លាម​ៗ​ និង​ ការ​ថយ​សំពាធ​ភ្លាម​ៗ​។​ ការ​ថយ​ចុះ​សំពាធ​ភ្លាម​ៗ​ នាំ​អោយ​កើត​ពពុះ​ ដោយ​សារ​ការ​បន្ថយ​ចំនុច​រំពុះ​នៃ​កំអែ​ភ្នំ​ភ្លើង​ (ដូច​ជា​កកើត​ពពុះ​ នៅ​ពេល​យើង​បើក​ភេសជ្ជៈ​កាបូណាត​)​។ ការ​ចុះ​ត្រជាក់​ដែល​កើត​ឡើង​ព្រម​គ្នា​ ក៏​បង្កក​ពពុះ​ទុក​ក្នុង​កំអែ​នោះ​។
ពុយមីស  ផ្សំ​មួយ​ភាគ​ធំ​ពី កែវ​ប្លោក​ៗ​ ពីរ៉ូក្លាស្ទិច ដែល​មាន​ភ្នាស​របស់​ប្លោក​ទាំង​នោះ​ស្តើង ថ្លា  កើត​ឡើង​ពី​លំហូរ​ម៉ាក់ម៉ា​ចេញ​មក​ក្រៅ​។​ ជា​ទូទៅ ប្រហែល​ជា​ពាក់​កណ្តាល​ផ្សំ​ពី​ស៊ីលីស (ឧទាហរណ៍​ រីយ៉ូលីទិច ដាស៊ីទិច អង់ដេស៊ីត ប៉ង់តេល្លរីត ផូណូលីត ត្រាស៊ីត) ប៉ុន្តែ​ជាតិ​បាសាល់​ និង​ធាតុ​ផ្សំ​ផ្សេង​ទៀត​ ក៏​មាន​ដែរ​។​ ពុយមីស ច្រើន​តែ​មាន​ពណ៌​ស្លេក មាន​តាំង​ពី​ពណ៌ស ស៊ីជំពូ ខៀវ រឺ​ប្រផេះ​ ទៅ​ដល់​បៃតង​ត្នោត រឺ​ខ្មៅ​។ ពុយមីស​ច្រើន​តែ​កើត​ពី​បន្ទុះ​ភ្នំ​ភ្លើង និង​ កកើត​នៅ​ផ្នែក​ខាង​លើ​នៃ​កំអែ​ស៊ីលីស​។ ពុយមីស​ស្ពោត​ជា​មធ្យម​៩០​ភាគរយ ហើយ​ជា​ដំបូង​អណ្តែត​លើ​ទឹក​។​
 thumb|ពុយមីស​ទំហំ​១៥សម ស្ថិត​នៅ​លើ​ក្រដាស​២០​ដុល្លារ​អាមេរិច បង្ហាញ​ថា ថ្ម​នេះ​ស្រាល​ណាស់។
ស្កូរីយ៉ា ខុស​ពី​ពុយមីស ត្រង់​ហាប់​ជាង​ មាន​ប្លោក​ធំ​ជាង និង​មាន​ភ្នាស​របស់​ប្លោក​ក្រាស់​ជាង​។​ វា​លិច​ក្នុង​ទឹក​។ ភាព​ខុស​គ្នា បណ្តាល​មក​ពី​វីស្កូស៊ីតេ​ខ្សោយ​របស់​ម៉ាក់ម៉ា ដែល​បង្កើត​ជា​ស្កូរីយ៉ា​។​ នៅ​ពេល​ដែល​មាន​បរិមាណ​ឧស្ម័ន​ច្រើន នោះ​វា​នឹង​កើត​ជា​ពុយមីស​ប្រភេទ​គ្រាប់​ល្មិត មាន​ឈ្មោះ​ថា​ ពុយមីស៊ីត​។ ពុយមីស​ចាត់​ទុក​ជា​កែវ ព្រោះ​វា​គ្មាន​រចនា​សម្ព័ន្ធ​គ្រីស្តាល់​។ ពុយមីស​ មាន​ដង់ស៊ីតេ​ប្រែប្រួល ទៅ​តាម​កំរាស់​របស់​សំភារៈ​សូលីដ នៅ​ចន្លោះ​ពពុះ​នានា​។​ ពុយមីស​ភាគ​ច្រើន​អណ្តែត​លើ​ទឹក​។
ប្លោក​ទាំង​អស់​មាន​ទំរង់​សំខាន់​ពីរ​យ៉ាង​។ ពុយមីស​ភាគ​ច្រើន​មាន​ពពុះ​តូច​ៗ​រាង​ទូប​ ដែល​ប្រៀប​ដូច​ជា​សរសៃ​សូត្រ។ ការ​លូត​វែង​នៃ​ពពុះ​តូច​ៗ​នេះ កើត​មក​ពី​លំហូរ​នៃ​ម៉ាក់ម៉ា​ចេញ​ពី​មាត់​ភ្នំ​ភ្លើង​។​ ពពុះ​ ខ្លះ​ទៀត​មាន​រាង​ស្ទើរ​ស្វ៊ែរ ទៅ​ស្វ៊ែរ ហើយ​កើត​មក​ពី​សំពាធ​ខ្ពស់​នៅ​ពេល​ផ្ទុះ​។
ពុយមីស: ការប្រើប្រាស់

ការប្រើប្រាស់
thumb|ពុយមីស​មក​ពី កូស ប្រទេស​ក្រិច

ពុយមីស ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​ប្រើ​យ៉ាង​ទូលំ​ទូលាយ ក្នុង​ការ​ផលិត​បេតុង​ស្រាល រឺ​អិដ្ឋ​ស្រាល​។​ នៅ​ពេល​ដែល​គេ​ប្រើ​វា​សំរាប់​ធ្វើ​ជា​គ្រឿង​បន្ថែម​សំរាប់​ស៊ីម៉ង់ត៍​ ប្រភេទ​គ្រាប់​ល្អិត​នៃ​ពុយមីស​ត្រូវ​គេ​យក​មក​លាយ​ជា​មួយ​នឹង​កំបោរ ដើម្បី​បង្កើត​ជា​បេតុង​ស្រាល​ រលោង ដូច​កំបោរ​។​ បេតុង​ប្រភេទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​តាំង​ពី​សម័យ​រ៉ូម៉ាំង​មក​ម្ល៉េះ​។
វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​ប្រើ​ធ្វើ​ជា​ប្រដាប់​ខាត់ ជា​ពិសេស​សំរាប់​ប៉ូលៀ ប្រដាប់​លុប​ខ្មៅ​ដៃ​ គ្រឿង​ខាត់​ស្បែក និងប្រើ​ក្នុង​ការ​ផលិត​ខោ​ខៅប៊យ​សឹក​។​ ថ្ម​ពុយមីស​ ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​ប្រើ​ក្នុង​ការ​​កែ​សម្ផស្ស សំរាប់​កំចាត់​ស្បែក​ស្ងួត នៅ​បាត​ជើង​។​ ពុយមីស​ល្អិត​ខ្លាំង​ក៏​ត្រូវ​គេ​យក​មក​បន្ថែម​ក្នុង​ថ្នាំ​ដុស​ធ្មេញ និង ច្រាស​បោក​ខោ​អាវ​ផង​ដែរ​។​ 
category:សំភារៈ​សំណង់
ពើង

ពើងគឺជាបុរាណស្ថិនមួយ ដែលមានលក្ខណៈប្រវត្តិសាស្រ្ត និងមានវត្ថុតាងសំខាន់ផងដែរ សម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ លោក អៃម៉ូនីញេ ក៏ដូចលោក លុយណេ ដឺឡាហ្សុងគ្យែរ បានសិក្សា និងកត់ត្រាពើងបុរាណមួយចំនួនមានដូចជា ពើងព្រះទ្វារ ពើងព្រះពុទ្ធលើ ពើងព្រះពុទ្ធក្រោម ពើងឆ័ត្រ និងពើងគំនូរជាដើម។ ពើងគឺជាផ្ទាំងថ្មធំៗ ឬល្បាក់ថ្មភ្នំ ដែលមានចម្លាក់ ឬរូបគំនូរផ្សេងៗ ហើយភាគច្រើនសុទ្ធសឹងជាទីគោរពបូជា ជួលកាលមានសណ្ឋានជាល្អាងផងដែរ។ នៅលើភ្នំគូលែនគេជួបប្រទះពើងជាច្រើនក្នុងនោះពើងមួយចំនួនបានបង្ហាញពីគំនូរលើថ្មជារូបគំនូរទោល ជាតួអង្គអាទិទេព ឬរូបសត្វ ដែលជាយានជំនះរបស់អាទិទេព។ ចំណែកឯពើងមួយចំនួនទៀតឆ្លាក់លម្អជាចម្លាក់លៀន បង្ហាញពីអង្គអាទិទេពក្នុងរូបភាពដកស្រង់ចេញពីរឿងទេវកថា ចំណែកពើងមួយប្រភេទបង្ហាញពីរូបគំនូរ លំអជារូបផ្សេងៗដោយមានល្លាកស្នាមពណ៌ដិតនៅលើជញ្ចាំងថ្ម។
ពើងតាខុ: ព័ត៌មានទូទៅ

ព័ត៌មានទូទៅ 
រូបភាពតូច
ព្រៃឈើបៃតងខ្ចី រំលេចនូវថ្មធម្មជាតិ និងខ្លះរាយប៉ាយនៅខាងក្រោម គឺជាទស្សនីយភាពដ៏គួរឱ្យទាក់ទាញមួយមើលពីពើងតាខុ ឬពើងជ្រួញ ដែលទើបត្រូវបានបើកឲ្យចូលកម្សាន្តកាលពីឆ្នាំ២០១៨។ 
ផ្ទាំងថ្មធំសម្បើមលយចេញពីជួរភ្នំ មានផ្ទៃធំទូលាយល្មមអាចឲ្យភ្ញៀវទេសចរ ដែលធ្វើដំណើរឡើងទៅលើខ្នងភ្នំគូលែន ឬឈ្មោះដើម មហេន្ទ្របព៌ត អាចឆៀងចូលគយគន់ទិដ្ឋភាពស្រស់ត្រកាលនៃសម្រស់ធម្មជាតិមួយផ្នែកនៃអតីតរាជធានីបុរាណរបស់កម្ពុជាមួយនេះ។ ទីនេះ ក៏ជាចំណុចស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការថតរូបដ៏ពេញនិយម ដែលបង្ហាញពីភាពស្រៀវខ្លួនផងដែរ។ ធ្វើដំណើរពីជើងភ្នំនៅត្រង់ចំណុចបង់ប្រាក់ប្រមាណ ៣ គីឡូម៉ែត្រ ភ្ញៀវទេសចរនឹងចូលមកដល់ច្រកចូលពើងតាខុ ឬពើងជ្រួញ ដែលមានដាក់ស្លាកសម្គាល់នៅឆ្វេងដៃ ដោយត្រូវបន្តដំណើរកាត់ព្រៃចម្ងាយ ៥០ម៉ែត្រ ទើបទៅដល់ទីនោះ។ នៅពេលរាត្រី មានភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិមួយចំនួន ច្រើនមកអាំងសាច់ គយគន់ផ្កាយ បោះតង់សម្រាកលេងកម្សាន្តនៅទីនោះយ៉ាងមានសុវត្ថិភាពផងដែរ តែកុំបោះចោលសំរាមបែបអណាធិបតេយ្យឲ្យសោះ។ ភ្នំគូលែន ជាអតីតទីក្រុងបុរាណ ដ៏អច្ឆរិយៈ និងល្បីល្បាញមួយនាសម័យអង្គរ ស្ថិតនៅទិសឦសាន ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ៥០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តសៀមរាប។ ភ្នំគូលែន សម្បូររមណីយដ្ឋានធម្មជាតិ និងប្រវត្តិសាស្រ្តជាច្រើនកន្លែង ដែលបាន និងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិទៅកម្សាន្ត និងសិក្សាស្រាវជ្រាវជាហូរហែដកស្រង់ពី www.postkhmer.com ។
ពើយតារួន: ព័ត៌មានទូទៅ

ព័ត៌មានទូទៅ 
thumb|ពើយតារួន
ក្បែររមណីយដ្ឋានប្រវត្ដិសាស្ដ្រ កន្លែងកាត់ទោសប៉ុលពត កន្លែងដុតសពប៉ុលពត ស្ថិតនៅលើខ្នងភ្នំដងរែកនៃច្រកព្រំដែនអន្ដរជាតិជាំ បត់ស្ដាំឆ្ពោះទៅផ្លូវក្បាលទន្សោង ចម្ងាយប្រមាណ ៥ គីឡូម៉ែត្រឆ្លងកាត់រមណីយដ្ឋានប្រវត្ដិសាស្ត្រ ផ្ទះតាម៉ុក គឺនៅមានរមណីយដ្ឋានក្រៅបញ្ជីពើយតារួន អតីតពើយតាម៉ុកមួយទៀត។ ពើយតារួន ស្ថិតក្នុងភូមិអូរគ្រញូង ឃុំត្រពាំងប្រីយ៍ ស្រុកអន្លង់វែង ខេត្ដឧត្ដរមានជ័យ ដែលមានពើយថ្មលយលើជ្រលងជម្រៅរាប់រយម៉ែត្រពីកំពូលភ្នំដងរែក ជាទីឋាន ដ៏ស័ក្ដិសមសម្រាប់ទស្សនាព្រៃព្រឹក្សា ភូមិឋាន ជាពិសេសដែនដីសុវណ្ណភូមិ ដ៏គួរឲ្យព្រឺព្រួចចំពោះចំណោតថ្មមួយផ្ទាំងធំ។ម្ចាស់រមណីយដ្ឋានឯកជននេះ អ្នកស្រី ប៊ុត ឆានី ហៅ បូ បានឲ្យដឹងថា ជាទូទៅ ភ្ញៀវទេសចរ ដែលមកអើតឈ្ងោកមើលទេសភាព និងថតរូបលេងកម្សាន្ដ មានជាប់ជាហូរហែតាំងពីព្រឹករហូតដល់ព្រលប់ ហើយភ្ញៀវខ្លះក៏ឆ្លៀតពេលសម្រាក ទទួលទានអាហារថ្ងៃពីរទៅបីក្យូសផងដែរ។អ្នកស្រី បូ បានប្រាប់ថា៖ «សម្រាប់រដូវបុណ្យកាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំបិណ្ឌ ជាពិសេស ថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ ភ្ញៀវទេសចរមកពីខេត្ដឧត្ដរមានជ័យ សៀមរាប ក៏ដូចជាអ្នកភ្នំពេញមកលេងកម្សាន្ដច្រើន ដែលរកក្យូសអង្គុយទទួលមិនបានផង។ អ្នកខ្លះក្រាលកន្ទេលជួបជុំគ្រួសារ មិត្ដភក្ដិយ៉ាងត្រៀបត្រា»។ម្ចាស់អាហារដ្ឋាននៅពើយតារួនរូបនេះ បាននិយាយថា អាហារដ្ឋានរបស់អ្នកស្រីមាន ១១ ក្យូស និងមានបម្រើម្ហូបកុម្ម៉ង់ជាច្រើនមុខ រួមទាំងគ្រឿងក្លែមទៀតផង។អ្នកស្រី បូ បានបន្ថែមថា៖ «ម្ហូបប្រចាំហាង ដែលភ្ញៀវនិយមកុម្ម៉ង់ច្រើនជាងគេ គឺម្ជូរគ្រឿងស្លឹកក្រឡាញ់ ឬទ្រមូង តម្លៃចាប់ពី ២៥ ០០០ ទៅ ៣៥ ០០០ រៀល បាញ់ឆែវសាច់មាន់តម្លៃ ៦០០០ រៀល សាច់ជ្រូក តម្លៃ ៥០០០ រៀល និងគ្រឿងក្លែមជាច្រើនមុខទៀត»។អ្នកស្រី បូ ដែលបន្ដអាជីវកម្មពីឪពុកលើដីឯកជន បានឲ្យដឹងទៀតថា នៅចម្ងាយប្រមាណ ៣០០ ម៉ែត្រពីពើយតារួនមានទឹកធ្លាក់មួយទៀត ដែលរង់ចាំភ្ញៀវ មកងូតលេងកម្សាន្ដត្រជាក់កាយក្រោយពីគយគន់ទេសភាពដ៏ត្រជាក់ភ្នែកមកដកស្រង់ពី wwwPost Khmer៕
ពេចន៍

thumb|right|200px|​

ពេចន៍មានការចាប់អារម្មណ៍ពីភ្នែកអ្នកដ៍ទៃដែលមានលក្ខណះល្អ។ពីព្រោះវាជាបន្ទះដ៍រឹងបំផុតហើយវាធ្វើអោយក្រខ្វក់ដោយភាពមិនសុទ្ធពីរឬក៍បីដូចជាធាតុគីមីប៉ុននោះ។រួមជាមួយភាពថ្លាឆ្វង់ដ៍ទូលាយ
នេះជាលទ្ធផលដ៍ច្បាស់លាស់មួយវត្ថុដែលមានពណ៏បន្តិចបន្តួចនៃពេចន៍ធម្មជាតិដ៍ច្រើនបំផុត។មួយចំនួនតូចខ្វះខាតរឺក៍មិនសុទ្ធជាពេចន៍ពណ៍ខៀវ លឿង ត្នោត បៃតង ពណ៍ស្វាយ​ ស៊ីជំពូ លឿងទុំ
ពណ៍ក្រហម។
ពេជ ច័ន្ទមុនី

ពេជ ច័ន្ទមុនី្ន ឬ លោកជំទាវ ពេជ ចន្ទមុន្នី ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺជា​គ្រូពេទ្យ​កម្ពុជា ដែល​បច្ចុប្បន្ន​មាន​តួនាទី​ជាភរិយា​នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ជា​ភរិយា​របស់សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ។   លោកស្រីក៏ជាអនុប្រធានកាកបាទក្រហមកម្ពុជា ដែលបច្ចុប្បន្នដឹកនាំដោយម្តាយក្មេក និងអតីតជំទាវទី១ សម្ដេចកិត្តិព្រឹទ្ធ ប៊ុនរ៉ានីហ៊ុនសែន ។
ពេជ ច័ន្ទមុនី: ជីវិតដំបូង និងការអប់រំ

ជីវិតដំបូង និងការអប់រំ 
ពេជ្រ ច័ន្ទមុនី គឺជាកូនស្រីរបស់ ពេជ សោភ័ណ្ឌ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការងារ ។ ប្អូនប្រុសរបស់នាងឈ្មោះ ពេជ អភិរក្ស បានរៀបការជាមួយលោក ឡៅ សុខហ៊ុយ ដែលជាសមាជិកនៃគ្រួសារដែលគ្រប់គ្រង ក្រុមហ៊ុន ភាពីម៉ិច ដែលជាក្រុមហ៊ុនដ៏ធំដែលមានផលប្រយោជន៍ក្នុងវិស័យផ្សេងៗនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។  លោកស្រីបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រផ្នែកឱសថសាស្រ្តពីសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្រ្តសុខាភិបាលកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០០២ អនុបណ្ឌិតផ្នែកសុខភាពសាធារណៈពីសាកលវិទ្យាល័យបូស្តុនក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ និងបណ្ឌិតផ្នែកសុខភាពសាធារណៈពីសាលាអនាម័យ និងឱសថត្រូពិចទីក្រុងឡុងដ៍ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣។
ពេជ ច័ន្ទមុនី: អាជីវកម្ម

អាជីវកម្ម 
ពេជ ច័ន្ទមុនី ជាប់ពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងអាណាចក្រជំនួញដ៏ធំទូលាយរបស់គ្រួសារ ហ៊ុន ដែលប្រមូលបាន "ទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មហាសាល" ជាមួយនឹងចំណាប់អារម្មណ៍នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកយ៉ាងហោចណាស់ចំនួន ១១៤ នៅទូទាំងវិស័យសំខាន់ៗក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ លោកស្រីមានទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមហ៊ុនចំនួនប្រាំបី ជាពិសេសគឺធ្វើជាប្រធាននៃ Legend Cinema និង G Gear ដែលជាអ្នកចែកចាយផ្តាច់មុខនៃផលិតផល LG។ យោងតាម កាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ លោក ហ៊ុន សែន បានកេងចំណេញតំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីឱ្យសាច់ញាត្តិរបស់លោកទទួលបានការគ្រប់គ្រង ឬភាគហ៊ុនសំខាន់ៗនៅក្នុងឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗភាគច្រើនរបស់ប្រទេស។