navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ខេត្តក្រមួនស

ក្រមួនស គឺជា​ខេត្ត​មួយ នៅ​ដែនដី​ ត្រូវបាន រដ្ឋាភិបាល​យួន​ប្តូរ ឈ្មោះ​ទៅជា​ភាសា​យួន​ថា ខេត្ត កៀង យ៉ាង ( Kiên Giang  ) ។ មជ្ឈមណ្ឌល​របស់​ខេត្ត​គឺ​ទីក្រុង ក្រមួនស (Thanh Pho Rach Gia) ឆ្ងាយ​ពី​ទីក្រុង​ព្រៃនគរ ប្រមាណ ២៥០ គីឡូម៉ែត្រ​ឆ្ពោះទៅ​ទិស​ខាងជើង​។ ទិស​ឦ​- សាន នៃ​ខេត្ត​ក្រមួនស ជាប់​នឹង​ខេត្តមាត់ជ្រូក​ ទិស​ខា កើត ជាប់ នឹង​ទីក្រុង​ព្រែក​ឫស្សី​ ទិសអាគ្នេយ៍​ជាប់​នឹង​ខេត្តពលលាវ, ទិស​ខាងត្បូង​ជាប់​នឹង​ខេត្ត​ទឹកខ្មៅ​, ទិស​ខាងជើង​ជាប់​ព្រំដែន ប្រទេស​កម្ពុជា ដែលមាន​បន្ទាត់​ព្រំដែន​ប្រវែង ៥៤​គីឡូម៉ែត្រ ទិស​ខាងលិច​ជាប់​នឹង​ឈូង​សមុទ្រថៃ ដែលមាន​បន្ទាត់ ព្រំដែន ប្រវែង ២០០ គីឡូម៉ែត្រ។ ខេត្ត​ក្រមួន​សមាន​កោះ​តូចធំ​ជាង ១០០ នៅក្នុង​សមុទ្រ។ ខេត្ត​ក្រមួន​សមាន​ផ្ទៃដី ៦ ២៩៩ គីឡូម៉ែត្រ ក្រឡា។​  បច្ចុប្បន្ននៅកម្ពុជានៅសល់វិថីមួយដែលមានឈ្មោះថា វិថីក្រមួនស ដែលគិតចាប់ពី មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស មកដល់ មហាវិថីព្រះនរោត្តម ខាងជើង មន្ទីរពេទ្យព្រះអង្គឌួង។

thumb|right|500px|ទិដ្ឋភាពខេត្តក្រមួនស។បន្តវិគីភីឌាសឺនសុរីយាអាប់រស្មី
ខេត្តក្រមួនស: និរុត្តិសាស្ត្រ​

និរុត្តិសាស្ត្រ​

​ពាក្យ​ថា ក្រមួនស មកពី ក្រមួន និង ស​។​

​*ក្រមួន (​នាម​) វត្ថុ​មាន​ព៌​ណ​លឿង​, ​លឿងចាស់​, លឿងខ្ចី​ឬ​ព៌​ណស​ក៏មាន ជា​វត្ថុ​មាន​អាកា​រៈទ​ន់​ល្អិត ធ្វើជា​ទៀន​អុជ​បាន​, កើត​ពី​ទឹក ឃ្មុំ។ ក្រមួនមាត់ គឺ​ក្រមួន​ស្ល​លាយ​នឹង​ប្រេង និង​គ្រឿង​ក្រ អូ​ប​ឯទៀត​សម្រាប់​លាប​បបូរមាត់ ។​សាច់​ខ្យង ដែលមាន​ពណ៌​លឿង​ដូច​ក្រ មួន​ក៏​ហៅថា ក្រមួន ដែរ។​

​*ស​ ( គុណនាម ) ដែលមាន​ពណ៌​សម្បុរ​ដូច​សំឡីកប្បាស​, ពណ៌​ស​,​សំពត់​ស​, សក្បុស​, ស​ណាស់។ សរុបមក ខេត្ត​ក្រមួនស មានន័យថា ខេត្ត​ដែលមាន ក្រមួន ពណ៌ ស។​
ខេត្តក្រមួនស: ប្រវត្តិ​

ប្រវត្តិ​

​ឆ្នាំ ១៨៣២ ក្រមួនស​ឋិត​នៅក្នុង​ខេត្តពាម ( Hà Tiên ) ដែលជា​អតីត​ខេត្ត​ខ្មែរ​មួយ ក្នុងចំណោម​ខេត្ត​ទាំង ៦ នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម នា​សម័យ​នោះ។​

​ឆ្នាំ ១៨៧៦ បារាំង​បាន​ចែក​ភូមិ សាស្ត្រ​នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម ជា ៥ តំបន់​រដ្ឋបាល​ធំៗ ហើយ​នៅក្នុង​តំបន់​នីមួយៗ គេ​ចែកចេញជា និគម​តូចៗ មួយទៀត បានជា​ខេត្ត​ពាម (Hà Tiên ) ពី​ដើម​ត្រូវបាន​ចែកជា ២ គឺ ៖

១.​ពាម ( Hà Tiên  )

២.​ក្រមួនស ( Rach Gia )

នៅ​ថ្ងៃទី ០១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩០០ និគម​ទាំងពីរ​គឺ ពាម និង ក្រមួនស ត្រូវបាន​ក្លាយជា​ខេត្ត​ទាំង ២ គឺ ខេត្ត​ពាម និង​ខេត្ត​ក្រមួនស។​

​ពេលដែល​កម្ពុជា​ក្រោម នៅក្រោម​ការកាន់កាប់ នៃ​របប​សាធារណរដ្ឋ​វៀតណាម (Việt Nam Cộng Hoà) ខេត្ត​ពាម និង ខេត្ត​ក្រមួនស រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​មួយ​នេះ បាន​ច្របាច់​បញ្ចូល ខេត្ត​ទាំងពីរ​នេះ​ឲ្យ​ចូលគ្នា​ទៅជា​ខេត្ត​មួយ ហើយ​ផ្លាស់​ឈ្មោះ​ថ្មី ទៅជា​ភាសា​យួន​មួយ​ទៀតថា ខេត្ត​កៀង​យ៉ាង (Kiên Giang ) ចំណែក​ខ្មែរក្រោម​វិញ នៅតែ​ហៅថា​ខេត្ត​ក្រមួនស តាម​ភាសាជាតិ របស់ខ្លួន។​
ខេត្តក្រមួនស: រដ្ឋបាល​

រដ្ឋបាល​

 () ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ប្រទេសកម្ពុជា សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង  ​បច្ចុប្បន្ន   រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម បាន​កែប្រែ​ឈ្មោះ​ភូមិ ឃុំ ស្រុក នៃ​ខេត្ត​ក្រមួនស​ទៅ​ភាសា​យួន និង​បាន​បែងចែក​រដ្ឋ​ភូមិសាស្ត្រ ចេញ​ជាច្រើន​ភូមិ ឃុំ​និង​ស្រុក។​

​ភូមិសាស្ត្រ​ខេត្ត​ក្រមួនស ពេលនេះ  ត្រូវបាន​បែង​ចែកចេញជា ១២ ស្រុក (Huyện) និង​មាន​ទីក្រុង ១  គឺ​ទីក្រុង ក្រមួនស (Rạch Giá) និង​ទី​រួម​ខេត្ត ១ គឺ​ទី​រួម​ខេត្ត​ពាម (Hà Tiên)។ ខេត្ត​ក្រមួន​សមាន ១០ទីរួមស្រុក​ ៩៧ ឃុំ និង ១៣ សង្កាត់។​

​ឈ្មោះ​ស្រុក​ទាំង ១២ និង​ទី​រួម​ខេត្ត​ទាំង ២ ដែល​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម បាន​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ទៅជា​ភាសា​យួន​។
ខេត្តនេះមាន ស្រុក ឃុំ និង ភូមិ÷
លេខរៀង  ឈ្មោះស្រុកជាអក្សរខ្មែរ  ឈ្មោះស្រុកជាអក្សរឡាតាំង ឈ្មោះស្រុកជាអក្សរ១​ទីរួមខេត្តពាមPeam ProvinceHà Tiên២​ទីក្រុងក្រមួនសKramuon Sa CityRạchGiá៣ស្រុកភ្នំម្លូ Phnom Mlou DistrictKiên Lương៤ស្រុកភ្នំដី Phnom Dei DistrictHòn Đất៥ស្រុកឃ្លាំងមឿងKhleang Meung DistrictChâu Thành៦​ស្រុកក្រសាំងKrasaeang DistrictTân Hiệp៧​ស្រុកព្រៃរំដេងPrey Romdeng DistrictGiồng Riềng៨​ស្រុកអំពាចវែងAmpeach Veng DistrictGò Quao៩​ស្រុកព្រែកបីPrek Bei DistrictAn Biên១០​ស្រុកអូរមិញO Minh DistrictAn Minh១១​ស្រុកកោះត្រល់Kaoh Tral DistrictPhú Quốc១២​ស្រុកប្រជុំកោះBrachoum Kaoh DistrictKiên Hải១៣​ស្រុកខ្វែងទទឹងKhveng Ttung DistrictVĩnh Thuận១៤ស្រុកទួលអូរមិញToul Ou Minh DistrictU MinhThượng

ព្រំប្រទល់នៃ
+ទិសខាងកើត (E)ខាងលិច (W)ខាងត្បូង (S)ខាងជើង (N)ខេត្តមាត់ជ្រូក ខេត្តព្រែកឬស្សី និង ខេត្តពលលាវកោះត្រល់ និង សមុទ្រពាមខេត្តទឹកខ្មៅ និង ខេត្តពលលាវខេត្តមាត់ជ្រូក ខេត្តព្រែកឬស្សី និង  

500x500px|ផែនទីខេត្តក្រមួសដែលយួនប្រើសព្វថ្ងៃ
500x500px|ផែនទីខេត្តក្រមួស

រមណីយដ្ឋាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​
​ក្រមួនស ជា​ខេត្ត​មួយ​សម្បូរ​ទៅដោយ​ទីតាំង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែល​ទាក់ទិន​នឹង​រឿងរ៉ាវ​ខ្មែរក្រោម ដូចជា ជំនីក​ព្រែក​តែង (Kênh Đào Vĩnh Tế)  កំពង់ផែ​អន្តរជាតិ​អូរ​កែវ (Oc Eo) នៃ​មហា​ណា​ចក្រ​នគរ​ភ្នំ ( ភាសា​យួនៈ Phù Nam) និង​វត្ត​អារាម​ព្រះពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ​ខ្មែរ​មាន​ចំនួន ៧៦ វត្ត ក្នុងនោះ​មាន វត្តរតនរង្សី ហៅ វត្ត​ចំការ​ត្រើយ​ត្បូង បានកកើតឡើង​ក្នុង គ​. ស​. ១៤១២ ៕

ឯកសារយោង

វចនានុក្រម​ខ្មែរ រៀង​រៀង​ដោយ សម្តេច ព្រះសង្ឃរាជ គណៈមហានិកាយ ជួន ណាត ជោ​ត​ញ្ញា​ណោ បោះពុម្ព​ដោយ​ពុទ្ធ​សាសនបណ្ឌិត្យ ឆ្នាំ ១៩៦៨។​
ដោយ ថាច់ ប្រីជា គឿន
សារព័ត៌មានព្រៃនគរ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រុងនៃកម្ពុជាក្រោម
ខេត្តក្រមួនស: រមណីយដ្ឋាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​

រមណីយដ្ឋាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​
​ក្រមួនស ជា​ខេត្ត​មួយ​សម្បូរ​ទៅដោយ​ទីតាំង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែល​ទាក់ទិន​នឹង​រឿងរ៉ាវ​ខ្មែរក្រោម ដូចជា ជំនីក​ព្រែក​តែង (Kênh Đào Vĩnh Tế)  កំពង់ផែ​អន្តរជាតិ​អូរ​កែវ (Oc Eo) នៃ​មហា​ណា​ចក្រ​នគរ​ភ្នំ ( ភាសា​យួនៈ Phù Nam) និង​វត្ត​អារាម​ព្រះពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ​ខ្មែរ​មាន​ចំនួន ៧៦ វត្ត ក្នុងនោះ​មាន វត្តរតនរង្សី ហៅ វត្ត​ចំការ​ត្រើយ​ត្បូង បានកកើតឡើង​ក្នុង គ​. ស​. ១៤១២ ៕
ខេត្តក្រុងនៃប្រទេសកម្ពុជានៃភាសាជប៉ុន

ដែលបានបាត់បង់នៅប្រទេសវៀតណាម(យួ់) ទាំង២១=ជាភាសាខ្មែរ  រាជាធានីភ្នំពេញខេត្តកណ្ដាល ខេត្តតាកែវខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខេត្តកំពង់ចាមជាភាសាឡាតាំងPunonpenKandarushūTakeo-kenKonponpū kenKonponchamu-kenជាភាសាជប៉ុនプノンペンカンダル州武雄県コンポンプー県コンポンチャム県ជាភាសាខ្មែរ  ខេត្តត្បូងឃ្មុំខេត្តកំពត ខេត្តកែបខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តកោះកុងជាភាសាឡាតាំងTobonkumumu kenKanpottoshūKeppu-shūShianūku kenKokon-shōជាភាសាជប៉ុនトボンクムム県カンポット州ケップ州シアヌーク県ココン省ជាភាសាខ្មែរ  ខេត្តមណ្ឌលគិរីខេត្តរតនគិរី ខេត្តប៉ៃលិនខេត្តឧត្តរមានជ័យ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យជាភាសាឡាតាំងMondorukiri kenRatanakkukiri kenPairin-shūOdarumianche kenBantīmīnchei kenជាភាសាជប៉ុនモンドルキリ県タナックキリ県パイリン州オダルミアンチェ県バンティーミーンチェイ県ជាភាសាខ្មែរ  ខេត្តពោធិ៍សាត់ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តសៀមរាបខេត្តព្រះវិហារ ខេត្តកំពង់ធំជាភាសាឡាតាំងPurusatto kenBatanban-shūShemuriappuPureabihia chihōKonpontomu-kenជាភាសាជប៉ុនプルサット県バタンバン州シェムリアッププレアビヒア地方コンポントム県ជាភាសាខ្មែរ  ខេត្តកំពង់ឆ្នាំងខេត្តក្រចេះ ខេត្តស្ទឹងត្រែងខេត្តព្រៃវែង ខេត្តស្វាយរៀងជាភាសាឡាតាំងKonponchinan kenKureitīSuto~untoren shūPurei Ben-shūSubairien shūជាភាសាជប៉ុនコンポンチナン県クレイティーストゥントレン州プレイベン州スバイリエン州
ខេត្តក្រុងនៃប្រទេសកម្ពុជានៃភាសាជប៉ុន: ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅទឹកដីវៀតណាម

ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅទឹកដីវៀតណាម
  ទាំង២៥ជាភាសាខ្មែរ  ខេត្តព្រៃនគរខេត្តក្រមួនស ខេត្តខេត្ត ខេត្តជាភាសាឡាតាំងPurei no koru kenKuramuon kenជាភាសាជប៉ុនプレイ・ノコル県クラムオン県ជាភាសាខ្មែរ  ខេត្តខេត្ត ខេត្តខេត្ត ខេត្តជាភាសាឡាតាំងជាភាសាជប៉ុនជាភាសាខ្មែរ  ខេត្តខេត្ត ខេត្តខេត្ត ខេត្តជាភាសាឡាតាំងជាភាសាជប៉ុនជាភាសាខ្មែរ  ខេត្តខេត្ត ខេត្តខេត្ត ខេត្តជាភាសាឡាតាំងជាភាសាជប៉ុនជាភាសាខ្មែរ  ខេត្តខេត្ត ខេត្តខេត្ត ខេត្តជាភាសាឡាតាំងជាភាសាជប៉ុនជាភាសាខ្មែរ  ខេត្តខេត្ត ខេត្តខេត្ត ខេត្តជាភាសាឡាតាំងជាភាសាជប៉ុន
ខេត្តក្វាងង៉ាយ

ខេត្តក្វាងង៉ាយ គឺជាខេត្តមួយនៅតំបន់ឆ្នេរកណ្តាលភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសវៀតណាម នៅឆ្នេរសមុទ្រនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។ វាមានទីតាំងនៅ  ភាគខាងត្បូង ទីក្រុងហាណូយនិង  ភាគខាងជើងនៃទីក្រុងព្រៃនរគ ។ ខេត្តនេះមានប្រជាជនប្រវត្តិសាស្ត្រជាមួយជនជាតិហឺរ៉េ និងជនជាតិភាគតិច ជនជាតិយួន ហើយមានទីតាំងនៅឆ្នេរសមុទ្រ។
ខេត្តក្វាងង៉ាយ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
វប្បធម៍សាហ្វ៊ីញ សម័យបុរាណបានរស់នៅក្នុងទីក្រុងក្វាងង៉ាយ។ សំណល់របស់វាត្រូវបានរកឃើញនៅវប្បធម៌សាហ៊្វីញស្រុកដុកថោះ ។ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា តំបន់​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ជា​ខេត្តក្វាងង៉ាយ មាន​សារៈសំខាន់​តិច​ជាងខេត្តក្វាងណាម និង វិជ័យ។ នៅសល់តែជនជាតិចាមមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងខេត្តនេះ។ Hardy, Andrew, Nguyen Van Ku & Ngo Van Doanh (2005): Peregrinations into Cham Culture, Hanoi: Thế Giới Publishers តំបន់នេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសវៀតណាម រួមជាមួយ វិជ័យ ( ខេត្តប៊ិញឌិញ ) ក្នុងឆ្នាំ១៤៧១។ នៅដើមសតវត្សទី១៩ ជញ្ជាំងវែងនៃក្វាងង៉ាយ ត្រូវបានសាងសង់នៅក្នុងខេត្ត។ វា​បាន​ពង្រឹង​សន្តិសុខ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាជន​វៀត​ណាម​និង​ជនជាតិ ហឺរ៉េ និង​សម្រួល​ពាណិជ្ជកម្ម។  ខេត្តនេះបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់សកម្មភាពសាសនា ជាពិសេសជាមួយនឹងការកសាងវត្តអារាមលើកំពូលភ្នំគឺវត្តភ្នំធៀនអានក្នុងឆ្នាំ១៦៩៥។  ភ្នំនេះត្រូវបានចាត់តាំងដោយអ្នកគ្រប់គ្រង ង្វៀនហ្វុកជូ ហើយក្លាយជាកន្លែងធម្មយាត្រាសាសនា។

ខេត្តក្វាងង៉ាយ គឺជាខេត្តមួយក្នុងចំនោមខេត្តដំបូងគេនៅភាគកណ្តាលវៀតណាម (រួមជាមួយ ក្វាងជិ) រៀបចំអង្គភាពការពារស្វ័យការពារនៅខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៤៥។ អង្គភាពទ័ពព្រៃបាតឺ ប្រមូលផ្តុំកសិកររាប់ម៉ឺននាក់។ Lockhart, Greg (1989). Nation in Arms - The Origins of the People's Army of Vietnam, Sydney: Asian Studies Association of Australia in association with Allen & Unwin, pp. 119, 139-140 វាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបន្ទាយរឹងមាំរបស់ វៀតកុង កំឡុងសង្គ្រាមវៀតណាម ហើយជាកន្លែងនៃ ការសម្លាប់រង្គាលប៊ិញហ្វានិងការសម្លាប់រង្គាលមីរឡាយ ។ ខេត្តនេះបានផលិតអក្សរសិល្ប៍សង្គ្រាមដ៏ល្បីល្បាញលើភាគីទាំងពីរនៃជម្លោះ រួមទាំងកំណត់ហេតុសម័យសង្គ្រាមរបស់ពេទ្យវៀតកុង ដាំង ធីយ ត្រាំ ត្រូវបានសរសេរនៅទីនេះ ហើយតាមទស្សនៈរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ការកំណត់របស់ ទីម អូប្រៀន របស់ ដែលពួកគេបានយក ។

បន្ទាប់ពីការបង្រួបបង្រួមខេត្តនេះត្រូវបានគេកំណត់ថាជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃឧស្សាហកម្មប្រេងដែលបានគ្រោងទុក ជាពិសេសគឺ រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងដុងក្វាត រួមជាមួយនឹងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់ និងស្រាល។
ខេត្តក្វាងជិ

គឺជាខេត្តមួយនៅតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាមភាគខាងជើងនៃអតីតរាជធានីអធិរាជ

ស្ថិតនៅតំបន់ឆ្នេរភាគកណ្តាលភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម ខេត្តក្វាងជិ ត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយ ខេត្តក្វាងប៊ិញនៅភាគខាងជើង ខេត្តធឿធៀនហ្វេ ខាងត្បូង ខេត្ត​សួគ៌ខេត្តភាគ​ខាងលិចប្រទេស​ឡាវ និង សមុទ្របៀនដុងខាងត្បូងទៅខាងកើត ដែលមាន  នៃឆ្នេរសមុទ្រ។ លើកលែងតែតំបន់វាលទំនាបឆ្នេរ តូចចង្អៀតដីត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយភ្នំ និង ភ្នំអណ្ណាម ។នៅសម័យបុរេប្រវត្តិ តំបន់ទំនាបនៃខេត្តក្វាងជិ និងភាគកណ្តាលវៀតណាមទាំងមូលត្រូវបានកាន់កាប់ដោយជនជាតិចាម ( នរគចម្ប៉ា ) ការបះបោររបស់ជនជាតិចាមនៅសតវត្សទី២ នៃគ.ស. បានផ្តួលរំលំការគ្រប់គ្រងរបស់ចិន និងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋានឡើងវិញ។ សតវត្សទី១៤ និងទី១៥ ជនជាតិចាមត្រូវបានចាញ់ដោយកងទ័ពវៀតណាមនៅក្នុងតំបន់ ហើយជនជាតិភាគតិចវៀតណាមបានផ្លាស់ទីលំនៅ ឬស្រូបយកជនជាតិចាម ទាំងនោះជាបន្តបន្ទាប់ដែលមិនបានភៀសខ្លួន យូរៗទៅក្រុមរងវប្បធម៍និងវប្បធម៍ វៀតណាមប្លែកពីគ្នាបានអភិវឌ្ឍនៅក្នុងតំបន់។ តំបន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​បារាំង​ចាប់​យក​នៅ​ឆ្នាំ ១៨៧៤។ នៅឆ្នាំ១៨៨៧ វាបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង ពោលគឺ អាណាព្យាបាលអណ្ណាម ។
ខេត្តក្វាងណាម

រូបភាពតូច| ផែនទីរដ្ឋបាលខេត្តក្វាងណាម
ខេត្តក្វាងណាម គឺជាខេត្តមួយនៅតំបន់កណ្តាល នៃប្រទេសវៀតណាម ។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងហ្វេភាគខាងជើង  ប្រទេសឡាវនៅភាគខាងលិច ខេត្តកនទុមនៅភាគនិរតី ខេត្តក្វាងង៉ាយភាគអាគ្នេយ៍ សមុទ្រចិនខាងត្បូង នៅខាងកើត និងទីក្រុងដាណាងនៅភាគឦសាន។ ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​គោលដៅ​ទេសចរណ៍​នៅ​តំបន់​វប្បធម៌​ហ័យអាន រួម​ជាមួយ​នឹង​មជ្ឈមណ្ឌល​នាំ​ចេញ​និង​ផលិតកម្ម​នៅ​ភាគ​កណ្តាល​ប្រទេស​វៀតណាម។
ខេត្តក្វាងណាម: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទីជម្រករបស់មនុស្សក្នុងខេត្តនេះបានបន្តអស់រយៈពេល២.២០០ឆ្នាំមកហើយ ដោយចាប់ផ្តើមពី វប្បធម៌សាហ្វ៊ីញ ។ 

ខេត្តក្វាងណាម ធ្លាប់ជាទីក្រុងនយោបាយនិងនៅជិតមជ្ឈមណ្ឌលភូមិសាស្ត្រនៃចម្ប៉ា ហើយខេត្តនេះត្រូវបានផ្តល់អំណោយនៅឆ្នាំ១៣០៧ ជាថ្នូរនឹងការរៀបអភិសេកជាមួយព្រះនាងវៀតណាម។ Planet, Lonely. "History in Hoi An, Vietnam". Lonely Planet. Retrieved 2020-11-28. សម្រាប់ពេលខ្លះទាំងទីក្រុង-រដ្ឋដែលមានឥទ្ធិពលបំផុត និងកំពង់ផែចាមដែលមមាញឹកបំផុត (នៅហ័យអាន ) មានទីតាំងនៅកន្លែងដែលឥឡូវនេះគឺក្វាងណាម។ ការជួញដូរទំនិញប្រណីតពីតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល គឺជាមូលដ្ឋាននៃទ្រព្យសម្បត្តិនិងអំណាចនេះ។ Hardy, Andrew (2009): "Eaglewood and the Economic History of Champa and Central Vietnam". in Hardy, Andrew et al. (ed): Champa and the Archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam). NUS Press, Singapore ជា​លទ្ធផល​នៃ​សង្គ្រាម​ជាមួយ​វៀតណាម មជ្ឈមណ្ឌល​នៃ​អំណាច​នយោបាយ​របស់​ចាម​បាន​ងាក​ទៅ​ទិស​ខាង​ត្បូង​ទៅ​ក្រុងវិជ័យ ។ ពាណិជ្ជកម្មលើវត្ថុប្រណិតបានបន្តអស់មួយរយៈក្រោមចៅហ្វាយនាយង្វៀន ប៉ុន្តែបានធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ ជាពិសេសនៅក្រោមរាជវង្សង្វៀននិងបន្តនៅក្នុងអាណានិគមវៀតណាម នៅពេលដែលការផ្តោតអារម្មណ៍សេដ្ឋកិច្ចងាកទៅរកកសិកម្មនៃដីសណ្តទន្លេធំ។ 

ដោយសារទីតាំងនេះមានផ្លូវឆ្លងកាត់ភ្នំជាច្រើន វាជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រវត្តិសាស្ត្រសម្រាប់ជម្លោះរវាងអំណាចគ្រប់គ្រងនិងការតស៊ូរាជវង្ស។ ទីតាំងនេះគឺជាកន្លែងនៃការប្រយុទ្ធគ្នារវាងរាជវង្សដ៏ខ្លាំងក្លារវាង សង្រ្គាមទ្រិញ-ង្វៀននិងចំណុចដែលរាជវង្សង្វៀនបានរត់គេចខ្លួនបន្ទាប់ពីការបណ្តេញចេញពីបន្ទាយរបស់ពួកគេនៅភាគខាងជើង។  ទីក្រុងសំខាន់របស់ហ័យអាន ត្រូវបានបំផ្លាញនិងកសាងឡើងវិញក្នុងអំឡុងពេលការបះបោរតៃសឺន ។

ខេត្តក្វាងណាម ធ្លាប់បម្រើការជាកន្លែងពាណិជ្ជកម្មប្រវត្តិសាស្ត្រ និងជាតំបន់កំពង់ផែដ៏សំខាន់មួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍សម្រាប់ការជួញដូរសូត្រ ក្រណាត់ ក្រដាស ប៉សឺឡែន គ្រាប់សណ្តែក ម្រេច ថ្នាំចិន ភ្លុកដំរី ក្រមួនឃ្មុំ ម្តាយរបស់ - គុជខ្យងនិងម្រ័ក្សណ៍ខ្មុក។ Planet, Lonely. "History in Hoi An, Vietnam". Lonely Planet. Retrieved 2020-11-28. ហូឡង់​បាន​នាំទាសករ​វៀតណាម ​ដែល​ពួក​គេ​ចាប់​បាន​ពី​ដែនដី​ម្ចាស់​ង្វៀន​ក្នុង​ខេត្ត​ក្វាងណាម​មក​ដាក់ ​អាណានិគម​នៅ​តៃវ៉ាន់ ។ 

ក្នុងនាមជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម ក្វាងណាមក៏នឹងបម្រើជាទីតាំងដែលឥទ្ធិពលរបស់លោកខាងលិចនឹងចូលទៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមផងដែរ។ គួរកត់សម្គាល់អាឡិចសាន់ឌឺនៃរ៉ូដ ដែលបានសរសេរអក្ខរក្រម និងជាកន្លែងដែលសម្ព័ន្ធភាពយោធាជាមួយប្រទេសបារាំង ត្រូវបានចុះហត្ថលេខារវាងស្តេចរាជវង្សង្វៀនដែលរត់ចេញពីការបះបោរតៃសឺន។ តំបន់​នេះ​ក៏​នឹង​ឃើញ​ការ​ចាប់​ផ្តើម​នៃ​អាណានិគម​របស់​បារាំង​ក្នុង​អំឡុង​ពេលយុទ្ធនាការ​កូសាំងស៊ីននិង​ការ ​ឡោមព័ទ្ធ​នៃតួរ៉ាន់ ។

ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​បំបែក​ជា​ពីរ​នៅ​ឆ្នាំ១៩៦២ ដោយ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជាខេត្តក្វាងទិន។ ខេត្ត​នេះ​ក៏​ជា​កន្លែង​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​អំឡុង ​សង្គ្រាម​វៀតណាម រហូត​ដល់​ត្រូវ​បាន​ដណ្តើម​យក​បាន​ក្នុង​យុទ្ធនាការ ហុឺវ-ដាណាង ។ ខេត្តទាំងពីរត្រូវបានបញ្ចូលគ្នាម្តងទៀតបន្ទាប់ពីការបង្រួបបង្រួមនៅឆ្នាំ១៩៧៦ ។ នៅឆ្នាំ១៩៩៧ អតីតរាជធានី ដាណាង ត្រូវបានបំបែកទៅជាអង្គភាពរដ្ឋបាលរបស់ខ្លួន។
ខេត្តក្វាងប៊ិញ

ខេត្តក្វាងប៊ិញ ពីមុន ទៀនប៊ិញ ក្រោមរជ្ជកាលឡេ ទ្រុងហឺងនៃរាជវង្សឡេ (ខេត្តនេះត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជាក្វាងប៊ិញក្នុងឆ្នាំ១៦០៤) គឺជាខេត្តមួយនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងជើងភាគកណ្តាលរបស់វៀតណាម ។  ខេត្តនេះមានផ្ទៃដី៨ ០៦៥.៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅចំនួន ៨៥៧ ៨១៨ នាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០០៨)  ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តនៃប្រទេសឡាវខេត្តខាំមួន នៅភាគខាងលិច មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងជើងនៅខាងកើត ខេត្តហាទិញនៅភាគខាងជើង និងខេត្តក្វាងជិភាគខាងត្បូង។ តាម​ប្រវត្តិសាស្ត្រ តំបន់​នេះ​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់ ​វ៉ាន់​ឡាំង និង​ក្រោយ​មក​ជានគរចម្ប៉ា ។ ក្រោយមកវាត្រូវបានទាមទារដោយដាយវៀតនិងចាម្ប៉ា ហើយបញ្ចូលជាផ្លូវការទៅក្នុង ដាយវៀត ដោយលី ធឿងគៀត ដែលជាមេទ័ពរាជវង្សលី (ក្រោមរជ្ជកាលលី ថាញ់តុង ) ។

ទីតាំងនៃខេត្តក្វាងប៊ិញ សព្វថ្ងៃគឺជាសមរភូមិប្រយុទ្ធរវាងប្រទេសចាម្ប៉ានិងវៀតណាម រហូតដល់ទឹកដីវៀតណាមត្រូវបានពង្រីកបន្ថែមទៀតភាគខាងត្បូងដោយរាជវង្សជាបន្តបន្ទាប់។
ខេត្តខនកែន

ខេត្តខនកែន (, អានថា: ខនគែន) គឺជាខេត្ត (ចង្វាត) មួយក្នុងចំណោមខេត្តចំនួន 76 របស់ប្រទេសថៃ ស្ថិតនៅភាគឦសាន ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តហ្នងបួលំភូ, ខេត្តឧត្តរធានី, ខេត្តកាលសិន្ធុ, ខេត្តមហាសារគាម, ខេត្តបុរីរម្យ, ខេត្តនគររាជសីមា, ខេត្តជ័យភូមិ, ខេត្តពេជ្របូរណ៍, និងខេត្តលើយ
ខេត្តខាញ់ហូ

ខេត្តខាញ់ហូ (វៀតណាម៖ Khánh Hòa) ជាខេត្តជាប់មាត់សមុទ្រភាគខាងត្បូង ក្នុងតំបន់ឆ្នេរភាគ ខាងត្បូង ភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់ ខេត្តហ្វូអៀន នៅខាងជើង ខេត្តនិញថ្វឹនខាងត្បូង ខេត្តដាក់ឡាក់នៅខាងលិច ខេត្តឡឹមដុង ភាគនិរតី និងសមុទ្រចិនខាងត្បូងនៅខាងកើត។

ខាញ់ហូ មានប្រជាជនចំនួន ១,១៤៧,០០០ និងលាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដី ៥,១៩៩.៦២ km2 (២,០០៧.៥៨ ម៉ែត្រការ៉េ)។ រដ្ឋធានីរបស់វាគឺ ញ៉ាត្រាង ។ ខាញ់ហូ គឺជាទីតាំងនៃផ្ទះរដូវក្តៅរបស់ បាវ ដាយ វិទ្យាស្ថានប៉ាស្ទ័រ ញ៉ាត្រាង វិទ្យាស្ថានមហាសមុទ្រ វិទ្យាស្ថានវ៉ាក់សាំង និងសារធាតុជីវសាស្ត្រ។ កំពង់ផែ Cam Ranh Bay ស្ថិតនៅលើដីដែលកៀកនឹងការធ្លាក់ទឹកសមុទ្រជ្រៅបំផុតក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដែលជាទីតាំងល្អបំផុតសម្រាប់មូលដ្ឋាននាវាមុជទឹកក្នុងប្រទេសវៀតណាម។ ប្រាសាទចំប៉ាចំប៉ាមួយស្ថិតនៅខាងជើងនៃ ញ៉ាត្រាង ។
ខេត្តខាណាហ្កាវ៉ា

អាណាខេត្ត កាន់ណាហ្គាវ៉ា(ភាសាជប៉ុន:神奈川県, ភាសាអង់គ្លេស:Kanagawa Prefecture) ជាអាណាខេត្តមួយ របស់ប្រទេសជប៉ុន ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃ តំបន់កាន់តូលើកោះហុងសឺ។
ខេត្តខាណាហ្កាវ៉ា: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តជប៉ុន
ខេត្តខាហ្កាវ៉ា

គឺជាខេត្តមួយរបស់ប្រទេសជប៉ុន ដែលមានទីតាំងនៅលើកោះស៊ិកុគឹNussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in  ខេត្តខាហ្កាវ៉ាមានប្រជាជនចំនួន 949,358 (គិតត្រឹមឆ្នាំ 2020) និង​ជា​ខេត្ត​តូច​បំផុត​តាម​ភូមិសាស្ត្រ​ដែល​មាន​ទំហំ 1,877 គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េ (725 ម៉ែត្រការ៉េ) ខេត្តខាហ្កាវ៉ាមានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តអិហ៊ីម៉ិនៅភាគនិរតី និងខេត្តតុគុស៊ិម៉ានៅភាគខាងត្បូង

ទីក្រុងតាកាម៉ាត្ស៊ឹគឺជារាជធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៃខេត្តខាហ្កាវ៉ាNussbaum, "Takamatsu" at . ជាមួយទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀតរួមមានទីក្រុងម៉ារុហ្គាម៉ិ, មិតុយ៉ុ និងទីក្រុងកាន់អុនជិ ខេត្តខាហ្កាវ៉ាមានទីតាំងនៅលើសមុទ្រសេតុក្នុងដីកាត់ពីខេត្តអូកាយ៉ាម៉ានៅលើកោះហុនស្យ៊ូ ដែលតភ្ជាប់ដោយស្ពានសេតុធំ ខេត្តខាហ្កាវ៉ារួមមានកោះស្យូដូស៊ីម៉ា កោះធំជាងគេទីពីរនៅសមុទ្រសេតុក្នុងដី ហើយព្រំប្រទល់ដីភាគខាងត្បូងនៃខេត្តជាមួយខេត្តតុគុស៊ិម៉ាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយភ្នំសានុគិ
ខេត្តខាហ្កាវ៉ា: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
ខាហ្កាវ៉ារួមមានជ្រុងឦសានរបស់កោះស៊ិកុគឹ មានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តអិហ៊ិម៉ិនៅភាគខាងលិច និងខេត្តតុគុស៊ិម៉ានៅភាគខាងត្បូង ជាមួយនឹងឆ្នេរសមុទ្រនៅលើសមុទ្រសេតុក្នុងដីដែលប្រឈមមុខនឹងខេត្តខេត្តអូកាយ៉ាម៉ានិងតំបន់កាន់សៃ ភ្នំសានុគិរត់តាមព្រំដែនភាគខាងត្បូង

បច្ចុប្បន្នខេត្តខាហ្កាវ៉ាគឺជាខេត្តតូចជាងគេបំផុត តាមតំបន់ក្នុងប្រទេសជប៉ុន ខេត្តខាហ្កាវ៉ាគឺជាខេត្តតូចចង្អៀតមួយដែលស្ថិតនៅចន្លោះភ្នំរបស់កោះស៊ិកុគឹនិងសមុទ្រ

គិតត្រឹមថ្ងៃទី 1 ខែមេសា ឆ្នាំ 2012 11% នៃផ្ទៃដីសរុបនៃខេត្តត្រូវបានកំណត់ជាឧទ្យានធម្មជាតិ គឺឧទ្យានជាតិសេតុណៃកៃ និងឧទ្យានធម្មជាតិឧទ្យានធម្មជាតិខេត្តអូតាគិ-អូកាវ៉ា

 ទីក្រុង 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|ផែនទីរបស់ខេត្តខាហ្កាវ៉ា 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|តាកាម៉ាត្ស៊ឹ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|ម៉ារុហ្កាម៉ិ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|កុតុហ៊ិរ៉ា
ទីក្រុងចំនួន 8 ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តខាហ្កាវ៉ាគ:
ឈ្មោះតំបន់ (km2)ចំនួនប្រជាជន (2020)ផែនទីភាសាខ្មែរភាសាជប៉ុនរ៉ូម៉ាជី22x22ភីកសែល ហ៊ិហ្កាស៊ិខាហ្កាវ៉ា東かがわ市Higashikagawa152.8628,305គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល​ កាំងអុនជិ観音寺市Kan'onji117.8356,639គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល ម៉ារុហ្កាម៉ិ丸亀市Marugame111.83109,165គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល មិតុយ៉ុ三豊市Mitoyo222.7061,839គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល សាកៃដិ坂出市Sakaide92.4950,577គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល សានុគិさぬき市Sanuki158.6346,723គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល តាកាម៉ាត្ស៊ឹ (ជារាជធានី)高松市Takamatsu375.42417,814គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល ហ្សិនត្ស៊ឺជិ善通寺市Zentsūji39.9331,620គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល

 ក្រុង 
ខេត្តខាហ្កាវ៉ាមានក្រុងចំនួន 8 ដែលត្រូវបានរៀបចំជា 5 ស្រុក ជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1999 តាមរយៈការរួមបញ្ចូលគ្នា ជាផ្នែកនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាតិ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំនួនទីក្រុង និងភូមិតូចៗ
ឈ្មោះតំបន់​(km2)ចំនួនប្រជាជន (2020)ស្រុកផែនទីភាសាខ្មែរភាសាជប៉ុនរ៉ូម៉ាជីborder|25x25ភីកសែល​ អាយ៉ាហ្កាវ៉ា綾川町Ayagawa109.7522,730អាយ៉ាអ៊ុតា50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល កុតុហ៊ិរ៉ា琴平町Kotohira8.478,466ណាកាតាដុ50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល ម៉ានណូまんのう町Mannō194.4517,324ណាកាតាដុ50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល មិគិ三木町Miki75.7826,859គិតា50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល ណាអុស៊ិម៉ា直島町Naoshima14.223,026ខាហ្កាវ៉ា50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល ស្យូដុស៊ិម៉ា小豆島町Shōdoshima95.5913,646ស្យូហ្ស៊ឹ50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល តាដុត្ស៊ឹ多度津町Tadotsu24.3922,813ណាកាតាដុ50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល តុណុស្យូ土庄町Tonoshō74.3812,915ស្យូហ្ស៊ឹ50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល អ៊ុតាហ្ស៊ឹ宇多津町Utazu8.1018,897អាយ៉ាអ៊ុតា50x50ភីកសែល
ខេត្តខាហ្កាវ៉ា: ទីក្រុង

ទីក្រុង 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|ផែនទីរបស់ខេត្តខាហ្កាវ៉ា 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|តាកាម៉ាត្ស៊ឹ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|ម៉ារុហ្កាម៉ិ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|កុតុហ៊ិរ៉ា
ទីក្រុងចំនួន 8 ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តខាហ្កាវ៉ាគ:
ឈ្មោះតំបន់ (km2)ចំនួនប្រជាជន (2020)ផែនទីភាសាខ្មែរភាសាជប៉ុនរ៉ូម៉ាជី22x22ភីកសែល ហ៊ិហ្កាស៊ិខាហ្កាវ៉ា東かがわ市Higashikagawa152.8628,305គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល​ កាំងអុនជិ観音寺市Kan'onji117.8356,639គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល ម៉ារុហ្កាម៉ិ丸亀市Marugame111.83109,165គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល មិតុយ៉ុ三豊市Mitoyo222.7061,839គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល សាកៃដិ坂出市Sakaide92.4950,577គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល សានុគិさぬき市Sanuki158.6346,723គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល តាកាម៉ាត្ស៊ឹ (ជារាជធានី)高松市Takamatsu375.42417,814គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល22x22ភីកសែល ហ្សិនត្ស៊ឺជិ善通寺市Zentsūji39.9331,620គ្មានស៊ុម|50x50ភីកសែល
ខេត្តខាហ្កាវ៉ា: ក្រុង

ក្រុង 
ខេត្តខាហ្កាវ៉ាមានក្រុងចំនួន 8 ដែលត្រូវបានរៀបចំជា 5 ស្រុក ជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1999 តាមរយៈការរួមបញ្ចូលគ្នា ជាផ្នែកនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាតិ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំនួនទីក្រុង និងភូមិតូចៗ
ឈ្មោះតំបន់​(km2)ចំនួនប្រជាជន (2020)ស្រុកផែនទីភាសាខ្មែរភាសាជប៉ុនរ៉ូម៉ាជីborder|25x25ភីកសែល​ អាយ៉ាហ្កាវ៉ា綾川町Ayagawa109.7522,730អាយ៉ាអ៊ុតា50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល កុតុហ៊ិរ៉ា琴平町Kotohira8.478,466ណាកាតាដុ50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល ម៉ានណូまんのう町Mannō194.4517,324ណាកាតាដុ50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល មិគិ三木町Miki75.7826,859គិតា50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល ណាអុស៊ិម៉ា直島町Naoshima14.223,026ខាហ្កាវ៉ា50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល ស្យូដុស៊ិម៉ា小豆島町Shōdoshima95.5913,646ស្យូហ្ស៊ឹ50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល តាដុត្ស៊ឹ多度津町Tadotsu24.3922,813ណាកាតាដុ50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល តុណុស្យូ土庄町Tonoshō74.3812,915ស្យូហ្ស៊ឹ50x50ភីកសែលborder|25x25ភីកសែល អ៊ុតាហ្ស៊ឹ宇多津町Utazu8.1018,897អាយ៉ាអ៊ុតា50x50ភីកសែល
ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ា

ឬអាចសរសេរបានថា ខាហ្គោស៊ីម៉ា គឺជាខេត្តរបស់ប្រទេសជប៉ុន មានទីតាំងនៅលើកោះឃ្យឺស្យ៊ឺនិងកោះរ្យូគ្យូNussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagoshima prefecture" in . ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ាមានប្រជាជនចំនួន 1,599,779 នាក់ (1 មករា 2020) និងមានផ្ទៃដី 9,187 km2 (3,547 sq mi) ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ាមានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តឃឹម៉ាម៉ុតុនៅភាគខាងជើង និងខេត្តមីយ៉ាហ្សាគិនៅភាគឦសាន

ខាហ្កុស៊ីម៉ាគឺជារាជធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៃខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ា ជាមួយទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀត រួមមានគីរិស៊ីម៉ា, កាណុយ៉ា និងសាត្ស៊ឹម៉ាសិនដៃNussbaum, "Kagoshima prefecture" at .​ ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ាមានទីតាំងនៅចំណុចខាងត្បូងបំផុតរបស់ឃ្យឺស្យ៊ឺនិងរួមបញ្ចូលក្រុមកោះសាត្ស៊ឹណាន់របស់កោះរ្យូគ្យូ ទឹកដីដីគោករបស់ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ាលាតសន្ធឹងពីសមុទ្រអារិតាកិទៅឈូងសមុទ្រស៊ីប៊ុស៊ិនៅលើឆ្នេរសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក និងត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយឧបទ្វីបធំពីរដែលបង្កើតឡើងដោយឈូងសមុទ្រខាហ្កុស៊ីម៉ា ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ាបានបង្កើតស្នូលរបស់ដែនសាត្ស៊ឹម៉ា គ្រប់គ្រងពីប្រាសាទខាហ្កុស៊ីម៉ា មួយនៃដែនជប៉ុនដ៏សំខាន់បំផុតនៃយុគសម័យអេដុ និងការស្ដារឡើងវិញមេជិ
ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ា: ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ

ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ 
ខេត្តខាហ្គុស៊ីម៉ាគឺជាអាណាខេត្តនៅភាគខាងត្បូងទី២នៅ ប្រទេសជប៉ុនបន្ទាប់ពីខេត្តអូគីណាវ៉ា។​វាស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៅកោះឃ្យឺស្សឺនិងចែកចេញជាតំបន់ធំៗរួមមាន​តំបន់សាត្សឹម៉ា​តំបន់អូស៊ឹមី​និងតំបន់កោះ។​ ខេត្តខាហ្គុស៊ីម៉ាជាប់នឹងសមុទ្រលឿងនៅខាងលិច ជាប់ខេត្តឃឹម៉ាម៉ុតុ​នៅខាងជើង ជាប់ខេត្តមីយ៉ាសាគីនៅខាងលិច និង ជាប់(ដោយសមុទ្រ)ខេត្តអូគីណាវ៉ានៅខាងត្បូង។ វាមានព្រំសមុទ្រ​ប្រវែង ២ ៦៣២គ.ម។ នៅចន្លោះឧបទ្វីបសាត្សឹម៉ានិងឧបទ្វីបអូស៊ឹមី ជាឆកសមុទ្រគីងកូ។ ខេត្តខាហ្គុស៊ីម៉ាសំបូរភ្នំភ្លើងទាំងរស់និងងាប់ ដូចជាភ្នំសាគឹរ៉ាជីម៉ា ដែលផុសឡើងចំកណ្ដាលឆកសមុទ្រគីងកូ ចំងាយប្រហែល៤គ.មពីក្រុងខាហ្គុស៊ីម៉ា។ ភ្នំភ្លើងនេះនៅរស់ ដោយមានសកម្មភាពបញ្ចេញផ្សែងជារាងរាល់ថ្ងៃ និងផ្ទុសបំផុសផេះស្ទើររាល់ឆ្នាំ។ ភ្នំសាគឹរ៉ាជីម៉ាជាភ្នំភ្លើងដ៏សកម្មមួយរបស់ជប៉ុន។ ភ្នំនេះដើមឡើយជាកោះទេ ប៉ុន្តែកំអែពីបន្ទុះឆ្នាំ១៩១៤ បានតភ្ជាប់វាទៅឧបទ្វីបអូស៊ឹមី។
ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់ទៅប្រទេសជិតខាង: ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់ទៅប្រទេសជិតខាង

ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់ទៅប្រទេសជិតខាង
 ប្រទេសវៀតណាម(យួន) ប្រទេសថៃ(សៀម) ប្រទេសឡាវ(លាវ)+ ដែនដីកម្ពុជាក្រោមមាន

- ផ្ទៃដី ៦៥,៤៧៨គីឡូម៉ែត្រការ៉េ

- ប្រជាជន ១,២១៤,១៤នាក់(៤៨នាក់/គីឡូម៉ែត្រការ៉េ)

- ប្រជាជន(១៩៣៩) ៤,៤៨៤,០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ(៦៨នាក់/គីឡូម៉ែត្រការ៉េក្រុងព្រៃនគរ (រាជា) យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Ho Chi Minh City ខេត្តសុរិន្ទ  ខេត្ត​ចំប៉ាសក្តិ (Champasak Province)ខេត្តក្រមួនស យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Kieng Giangខេត្តនគររាជ ខេត្ត​សួគ៌ខេត្តលាវដូរឈ្មោះទៅជា សុវណ្ណខេត្ត (Sovannakhet Province)ខេត្តឃ្លាំង យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Soc Trang ខេត្តត្រាច សៀមផ្ដូរឈ្មោះទៅជា ខេត្តត្រាត (Trat Province)ខេត្តអាចម៍ក្រពើ លាវដូរឈ្មោះទៅជា ខេត្តអត្ថពល  (Attpeu Province)ខេត្តផ្សារដែក យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Keing Phong ខេត្តសិរីសាកេត (ខេត្តស៊ីសាកេត)ខេត្តសារ៉ាវ៉ាន់លាវដូរឈ្មោះទៅជា ខេត្តសាឡៈវ៉ាន់  (Salavan Province)ខេត្តព្រះត្រពាំង យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Tra Vinh ខេត្តច័ន្ទបុរីខេត្ត​ស្រែគង្គ ខេត្តពលលាវ (ពោធិលើ) យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Bac Lieu ខេត្តបស្ចឹមបុរីខេត្តខាំមួនខេត្តទឹកខ្មៅ យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Ca Mau ខេត្តសង្គឹត ខេត្តពាម យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Ha Tien ខេត្តបុរីរម្យខេត្តមេ ស យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Tieng Giang  រឺ Dinh Thongខេត្តធនបុរី ខេត្តមាត់ជ្រូក យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Chau Doc ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ ខេត្តរោងដំរី យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Tay Ninh ខេត្តគោកខ័ណ្ឌខេត្តលង់ហោរ យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Vinh Long ខេត្តអ៊ូប៊ុន ខេត្តអូរកាប់ យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Vung Tau ខេត្តស្រះកែវខេត្តព្រែកឫស្សី យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Can Tho ខេត្តពលបុរី ខេត្តកំពង់ឬស្សី យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Ben Tre ខេត្តជេតបុរី ខេត្តពាមបារាជ យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Long Xuyen ខេត្តកញ្ជានៈបុរី ខេត្តឈ្មោះថ្មី (កំពង់គោ) យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Tra An ខេត្តជ័យភូមិខេត្តទួលតាមោក (ឈើទាលមួយ) យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Binh Duong  រឺ Bien Hoaខេត្តចង្វា​ត្រពាំង (កំពប់ស្រកាត្រី) យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Phuoc Thang ខេត្តកោះគង (ដំបូកកោង) យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Go Cong  រឺ Dinh Tuongខេត្តដូនណៃ  យួនផ្តូរឈ្មោះទៅជា Don Nia