navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ភវវរ្ម័នទី២

វ្រះបាទភវវម៌្មទី២ ឬភវវរ្ម័នទី២ (គ.ស ?-៦៥៧) រជ្ជកាល (គ.ស ៦៣៥-៦៥៧) ទ្រង់ជាបុត្ររបស់វ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១បន្ទាប់ពីវ្រះបាទឦឝានវម៌្ម បានបញ្ចប់រជ្ជកាលនៅប្រហែលឆ្នាំ ៦៣៧ សិលាចារឹកខ្លះបានប្រាប់យើងអំពីស្ដេចមួយអង្គទៀត ព្រះនាមភវវម៌្មទី២។ សិលាចារឹកចុះកាលបរិច្ឆេទមានតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលយើងមានស្ដីអំពីព្រះអង្គ គឺនៅតាកែវ (K. ៧៩) ចុះកាលបរិច្ឆេទ ថ្ងៃ ៥ មករា ឆ្នាំ ៦៤៤ និងនៅពញាហូរ (Poñā Hòr) ខាងត្បូងតាកែវ (K. ២១) បានចុះកាលបរិច្ឆេទ ថ្ងៃពុធ ទី ២៥ មីនា ឆ្នាំ ៦៥៥។ ក្រោយបន្តមកទៀតទំនងជាមានស្ដេចមួយអង្គប្រាកដខ្លួនឡើងព្រះនាមចន្ទ្រវម៌្មដែលគេបានស្គាល់ពីសិលាចារឹកគ្មានកាលបរិច្ឆេទ K.១១៤២ ដោយមិនស្គាល់ដើមកំណើត ដែលជាស្ដេចមកពីរាជវង្សនៃស្វាមិនឦឝានវម៌្ម។ ព្រះរាជបុត្រារបស់ស្វាមិនចន្ទ្រវម៌្មគឺជាស្ដេចដ៏ល្បីល្បាញបំផុត ព្រះនាមជយវម៌្មទី១ដែលសិលាចារឹកដំបូងៗបង្អស់របស់ទ្រង់យកមកពីទួលកោះព្រះ ខេត្តព្រៃវែង(K.៤៩៣) និងពីបាសិត ខេត្តបាត់ដំបង (K.៤៤៧) សិលាចារឹកទាំងពីរនេះបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅ ថ្ងៃ ១៤ មិថុនា ឆ្នាំ ៦៥៧។ សិលាចារឹក១៩ រឺ ២០ផ្ទាំងភាគខ្លះចុះកាលបរិច្ឆេទពីរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅតំបន់មួយដែលលាតសន្ធឹងពីវត្តភូ នៅភាគខាងជើងទៅ ឈូងសមុទ្រសៀមនៅភាគខាងត្បូង។ តាមរយៈ ឝ៊ិនថាងស្ឈូក អាណាចក្រចេនឡាបានសញ្ជ័យបានក្សត្របុរីផ្សេងៗ នៅប្រទេសកម្ពុជាទិសពាយព្យ បន្ទាប់ពីចុងនៃសម័យរជ្ជកាលរបស់ចិនយុងហួយ 永徽 (ឧ.បន្ទាប់ពី ថ្ងៃទី ៣១ មករា ឆ្នាំ ៦៥៦) ដែលនៅមុនពេល (នៅឆ្នាំ ៦៣៨/៣៩) នាំសួយសារអាករទៅប្រទេសចិន។

វ្រះបាទភវវម៌្មទី២ ព្រះអង្គបានបង្ក្រាបការបះបោរធ្វើអោយមានការរៀបរយឡើងវិញ។ ភាព​វឹកវរ​ចលាចល​ដែល​កើត​ឡើង​ក្នុង​ពេល​ដែល​វ្រះបាទ​ឦឝានវម៌្មទី១ សោយ​ទិវង្គត ត្រូវ​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស ដោយ​កំលាំង​ដ៏​ខ្លាំងក្លា​របស់​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​ទី​២ ដែល​មាន​កងទ័ព និង​នាម៉ឺន​មន្ត្រី​មាន​ភក្តី​ភាព​យ៉ាង​ម៉ឺងម៉ាត់​ចំពោះ​ព្រះអង្គ។ សិលា​ចារឹក​នៅ​ហាន់ជ័យ បាន​រំឭក​នូវ​ការ​ពង្រឹង​អំណាច​អធិរាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​សាង​ទី​កន្លែង​សក្ការៈបូជា ឬ​ប្រាសាទ​ជាច្រើន។ តាម​គេ​ប៉ាន់ស្មាន សិលា​ចារឹក​ភ្នំ​បាយ៉ង់ សិលា​ចារឹក​ភ្នំ​ព្រះវិហារ កំពង់ឆ្នាំង ក៏​ជា​ស្នាព្រះហស្ថរបស់​ព្រះអង្គ​ដែរ។ វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​ទី​២ ទ្រង់​គ្រង​រាជ្យ​ពី​ឆ្នាំ​៦៣៩ ដល់​ឆ្នាំ​៦៥៥ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ។ តមកទៀតនៅក្នុងរជ្ជកាលវ្រះបាទជយវម៌្មទី១ ប្រទេសចេនឡាមានសេចក្តីក្សេមក្សាន្តរុងរឿងច្រើន។
ភវវរ្ម័នទី២: ប្រាសាទ

ប្រាសាទ
ប្រាសាទបាយ៉ង់​ស្ថាបនាឡើងនៅលើ​កំពូល​ភ្នំបាយ៉ង់។ ប្រាសាទ​នេះ​កសាងឡើង​ក្នុង​សតវត្សទី៧ ពីឆ្នាំ​៦១៥-៦៣៥ ដោយ​វ្រះបាទ​ភវវម៌្មទី២​។​ ប្រាសាទនេះស្ថាបនាឡើង​អំពី​ថ្មបាយក្រៀម ​ឥដ្ឋ និង ថ្មស៊ីស្ត ថ្មស្រទាប់។ ក្រៅពី​ប្រាសាទបាយ៉ង​នៅលើ​ភ្នំបាយ៉ង​មាន​ប្រាសាទ​ ៤​ទៀត​នៅ​ក្បែរ​នោះ រួម​មាន​ប្រាសាទព្រះគោ ប្រាសាទកាណាងខាងលិច ប្រាសាទកាណាងខាងកើត និង ប្រាសាទកំពូលកាណង់ ដែលត្រូវបាន​ស្ថាបនា​ឡើង​ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ដល់​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ពីព្រោះ​នៅ​ចំកណ្តាល​ប្រាសាទ​មានតម្កល់​លិង្គ​ព្រះឥសូរ ក្នុង​សម័យកាល​សាងសង់​ប្រាសាទនោះ។
ភវវរ្ម័នទី២: ពង្សាវលី

ពង្សាវលី
ព្រះអយ្យកាព្រះនាមមហេន្ទ្រវម៌្ម នៃនគរចេនឡា។
ព្រះបិតាព្រះនាមឦឝានវម៌្មទី១ និង ព្រះមាតាព្រះនាមសករមន្ជរិ
ព្រះភាតា និង ព្រះភគិនី ព្រះឝិវទត្ត យុវរាជ និងព្រះនាងសុវណ៌
ព្រះភាគិនេយ្យព្រះនាមវិក្រាន្តវម៌្មទី១ ជាព្រះមហាក្សត្រនៃនគរចាម្បា
ព្រះនត្តាភាគិនេយ្យ រឺ ព្រះនត្តាបិតុលា ព្រះនាម ជយវម៌្មទី១
ភាគកណ្តាល (ថៃ)

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata

ភាគកណ្តាលប្រទេសថៃ (វាលទំនាបកណ្តាល) (ជាប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា សៀម ឬ ទ្វាវតី ) គឺជាតំបន់មួយនៃប្រទេសថៃ ដែលគ្របដណ្តប់លើវាលទំនាបដ៏ធំទូលាយនៃទន្លេចៅព្រះយា ។ វាត្រូវបានបំបែកចេញពីភាគឦសានប្រទេសថៃ (ឦសាន) ដោយជួរភ្នំពេជ្របូរណ៍ ។ ជួរភ្នំតះនាវស្រី បំបែកវាពីមីយ៉ាន់ម៉ាទៅខាងលិច។ នៅភាគខាងជើងវាត្រូវបានព្រំប្រទល់ដោយ ជួរផីបានណាំ ដែលជាប្រព័ន្ធភ្នំមួយនៃភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ។ តំបន់នេះជាតំបន់បេះដូងនៃរាជាណាចក្រអយុធ្យា (ជួនកាលគេហៅថា សៀម ) ហើយនៅតែជាតំបន់លេចធ្លោរបស់ប្រទេសថៃ ដែលមានដូចជាទីក្រុងបុព្វបុរសបំផុតរបស់ពិភពលោកគឺទីក្រុងទេពមហានគរ (បាងកក) ។
ភាគអាគ្នេយ៍ (វៀតណាម)

ស្តាំ|រូបភាពតូច|333x333ភីកសែល| ផែនទីបង្ហាញទីតាំងនៃភាគអាគ្នេយ៍ប្រទេសវៀតណាម
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ទីក្រុងវុងតាវ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| កំពង់ផែព្រៃនគរ
ភាគអាគ្នេយ៍វៀតណាម គឺជាតំបន់មួយក្នុង ប្រទេសវៀតណាម ។ តំបន់នេះរួមមានក្រុងមួយ ទីក្រុងព្រៃនរគនិងខេត្តចំនួនប្រាំគឺ ខេត្តដូនណៃ, ខេត្តប៊ិញសឿង ឬ ទួលតាមោក, ខេត្តអូរកាប់,ខេត្តប៊ិញហ្វុក ឬ ទួលតាមោក និង ខេត្តរោងដំរី ។ ខេត្តភាគខាងត្បូងចំនួនពីរ ខេត្តនិញថ្វឹន និង ខេត្តប៊ិញថ្វឹន ជួនកាលត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ភាគអាគ្នេយ៍។ តំបន់​នេះ​ជា​តំបន់​ដែល​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​អភិវឌ្ឍន៍​ខ្លាំង​ជាង​គេ​ក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៦ តំបន់នេះបានរួមចំណែក ១៤៨.០០០ ពាន់លានដុង (ស្មើនឹង ៩,២៥ ពាន់លានដុល្លារ) ក្នុងចំណោមថវិការដ្ឋចំនួន ២៥១.០០០ ពាន់លានដុង។ Official fiscal report in 2006 by the Ministry of Finance of Vietnam at its official website  តំបន់នេះក៏ជាតំបន់ដែលមានទីក្រុងខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនជាង៥០% រស់នៅក្នុងទីក្រុង (ខណៈដែលតួលេខសមមូលសម្រាប់វៀតណាមមានត្រឹមតែ២៥%)។

ភាគអាគ្នេយ៍មានខេត្តចំនួន៦៖ ខេត្តប៊ិញហ្វឿក (ទួលតាមោក) ខេត្តរោងដំរី  ខេត្តប៊ិញសឿង (ទួលតាមោក) ខេត្តដូនណៃ ខេត្តអូរកាប់ និង ទីក្រុងព្រៃនរគ ។
ភាគអាគ្នេយ៍ (វៀតណាម): ខេត្ត

ខេត្ត 
+ស្ថិតិវៀតណាមភាគអាគ្នេយ៍  ខេត្ត-កម្រិតការបែងចែក ទីរួមខេត្ត ចំនួនប្រជាជន(២០១៩) តំបន់(គីឡូម៉ែត្រ២) ចំនួនប្រជាជនដង់ស៊ីតេ(មនុស្ស/គ.ម 2 ) ខេត្តអូរកាប់ ព្រះសួគ៌ា ១.៤៩០.៨១៤ ១.៩៨២.២ ៥០១.៩ ខេត្តប៊ិញសឿង
(ទួលតាមោក) ធូសឺវម៉ុត ២,១៤៣,៨៧៥ ២.៦៩៥.៥ ៥៥០.០ ខេត្តប៊ិញហ្វុក 
(ទួលតាមោក) ដុងស្វាយ ១.១៣៥.៦៤៥ ៦.៨៥៧.៣ ១២៧.៦ ខេត្តដូនណៃ បៀនហ្វា ៤.៥៤៣.៨៨២ ៥.៨៩៤.៨ ៤២១.២ ខេត្តរោងដំរី រោងដំរី ១,១៧៧,៩៩៨ ៤.០២៩.៦ ២៦៤.៦ ទីក្រុងព្រៃនរគ ៨.៦៣៦.៨៩៩ ២,០៩៥.៦ ៣.៣៩៩.២ សរុប ១៩.១២៩.១១៣ ២៣.៥៥៥.០ 595.4
ភាគអាគ្នេយ៍ (វៀតណាម): ទីក្រុងសំខាន់ៗ

ទីក្រុងសំខាន់ៗ 

 ទីក្រុងព្រៃនរគ គឺជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសវៀតណាមដែលមានប្រជាជនជាង 7,2 លាននាក់; ប្រជាជនទីក្រុងមានជិត 10 លាននាក់។
 បៀនហ្វា គឺជាទីក្រុងឧស្សាហកម្ម ដែល មូលដ្ឋានទ័ពអាកាសបៀនហ្វា ស្ថិតនៅ។ វាជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ទីក្រុងហូជីមិញ។
 អូរកាប់ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃឧស្សាហកម្មប្រេងរបស់ប្រទេសវៀតណាម ក៏ដូចជាជាគោលដៅទេសចរណ៍ផងដែរ។
 ទីក្រុង រោងដំរី ជាកន្លែងដែលសាសនាតាវ កើត។
 ធូសឹវម៉ុត ជាទីក្រុងឧស្សាហកម្ម។ តាមពិតវាជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ទីប្រជុំជនទីក្រុងហូជីមិញ
 ទីក្រុង ដុងស្វាយ ទីរួមខេត្តនៃខេត្តប៊ិញហ្វុក។
ភាគឦសាន (ថៃ)

ភាគឦសាននៅប្រទេសថៃ ឫ​ អ៊ីសាន ឬ ឥសាន (, ) មានខេត្តចំនួន 20 នៅតំបន់ភាគឦសានរបស់ប្រទេសថៃ ភាគឦសានគឺជាតំបន់ធំបំផុតរបស់ប្រទេសថៃ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅលើខ្ពង់រាបគោរាជ​ មានព្រំប្រទល់ជាប់ទន្លេមេគង្គ (តាមបណ្តោយព្រំដែនប្រទេសឡាវ) ទៅភាគខាងជើងនិងភាគខាងកើត ដោយប្រទេសកម្ពុជានៅភាគអាគ្នេយ៍និងជួរភ្នំសាន់កំផែង ខាងត្បូងរបស់ខេត្តនគររាជសីមា នៅខាងលិចវាត្រូវបានបំបែកពីខាងជើងនិងភាគកណ្តាលរបស់ប្រទេសថៃដោយភ្នំពេជ្របូរណ៍ ភាគឦសានគ្របដណ្តប់  ធ្វើឱ្យវាមានទំហំប្រហែលពាក់កណ្តាលរបស់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់និងប្រហែលទំហំរបស់ប្រទេសអង់គ្លេសនិងវែល ផ្ទៃដីព្រៃឈើសរុប  ឬ 15 ភាគរយនៃតំបន់ភាគ
ភាណុរង្សីសាវ៉ាងវង្ស

ព្រះអង្គម្ចាស់ Bhanurangsi សេនាប្រមុខ Savangwongse, ព្រះអង្គម្ចាស់ Banubandhu Vongsevoradej (11 មករា 1859 - 13 មិថុនា 1928) () គឺជាកូនប្រុសរបស់ព្រះករុណាស្ដេចមង្កុសៀមរបស់លោកជាមួយនិង ព្រះមហាក្សត្រីព្រះវររាជ Debsirindra ។

ទោះបីជាព្រះអង្គម្ចាស់បានប្រារព្ធឡើងចំនួននៃការប្រកាសនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលរបស់បងប្រុសរបស់ព្រះមហាក្សត្រជូឡាឡុងរួមទាំងការប្រកាសនៃមេបញ្ជាការនាយកនៃកងទ័ពភូមិន្ទសៀមនេះគាត់ត្រូវបានចងចាំជាស្ថាបនិកនៃសេវាប្រៃសណីយ៍ថៃ។

ជាកូនប្រុសរបស់លោកគឺល្បីបំផុតមួយប្រណាំងរូបមន្តព្រះអង្គម្ចាស់ Birabongse Bhanudej Bhanubandh (พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพีรพงศ์ภาณุเดช) គេស្គាល់ច្បាស់ថាជាព្រះអង្គម្ចាស់ Bira ។
ភាណុរង្សីសាវ៉ាងវង្ស: พระเกียรติยศ

พระเกียรติยศ 
 พระอิสริยยศ 
 พระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ (13 มกราคม พ.ศ. 2402 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411)
 พระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ (2 ตุลาคม พ.ศ. 2411 - 3 สิงหาคม พ.ศ. 2413)
 สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ ดำรงราชอิศริยาธิบดีศรีวิสุทธ มหามงกุฎพงษวโรภยาภิชาติ ราชโสทรานุชาธิบดินทร์ ทิพยศิรินทรพิพัฒน์ สุขุมาลรัตนราชกุมาร กรมหมื่นภาณุพันธุวงศ์วรเดช (4 สิงหาคม พ.ศ. 2413 - 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2424)
 สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ ดำรงราชอิศริยาธิบดีศรีวิสุทธ มหามงกุฎพงษวโรภยาภิชาติ ราชโสทรานุชาธิบดินทร์ ทิพยศิรินทรพิพัฒน์ สุขุมาลรัตนราชนรินทรานุชาธิบดี กรมหลวงภาณุพันธุวงศ์วรเดช (20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2424 - 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2428)
 สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระภาณุพันธุวงศ์วรเดช พิเศษขัติยศักดิ อรรคอุดมชาติ บรมนราธิราชโสทรานุชาธิบดี สุจริตจารีราชการัณย์ มหันตมหาอุสาหพิริยพหลดลประสิทธิ อเนกพิธคุณากร สุนทรธรรมพิทักษ์ อรรคมโหฬารอัธยาไศรย ศรีรัตนไตรยสรณธาดา อดุลยเดชานุภาพบพิตร (22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2428 - 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453)ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศเลื่อนกรม, เล่ม 	๑, ตอน 	๕๘, 	๒๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๒๗, หน้า 	๕๐๗
 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระภาณุพันธุวงศ์วรเดช (24 ตุลาคม พ.ศ. 2453 - 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454)
 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช พิเศษขัตติยศักดิ์อัครอุดมชาติ ปรมินทรมหาราชโสทรานุชาธิเบนทร์ ปรเมนทรมหาวชิราวุธราชปิตุลา มหันตมหาอุสาห พิริยพหลดลประสิทธิ สุจริตจารีราชการัณย์ สุรพลขันธ์คณาภรณ์ สุนทรธรรมพิทักษ์ อัครมโหฬารัธยาศัย ศรีรัตนตรัยสรณธาดา อดุลยเดชานุภาพพิลาศ ธรรมิกนาถบพิตร (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 - 14 มีนาคม พ.ศ. 2468) ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศเลื่อนแลกรมแลเจ้าพระยา , เล่ม 28, 11 พฤศจิกายน ร.ศ.130, หน้า 1719-1721
 สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช (15 มีนาคม พ.ศ. 2468 - 13 มิถุนายน พ.ศ. 2471) ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสถาปนาพระอิสริยยศเฉลิมพระอภิธัยและเลื่อนกรมพระราชวงศ์, เล่ม 42, 21 มีนาคม พ.ศ. 2468, หน้า 376-377
ភាណុរង្សីសាវ៉ាងវង្ស: พระอิสริยยศ

พระอิสริยยศ 
 พระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ (13 มกราคม พ.ศ. 2402 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411)
 พระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ (2 ตุลาคม พ.ศ. 2411 - 3 สิงหาคม พ.ศ. 2413)
 สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ ดำรงราชอิศริยาธิบดีศรีวิสุทธ มหามงกุฎพงษวโรภยาภิชาติ ราชโสทรานุชาธิบดินทร์ ทิพยศิรินทรพิพัฒน์ สุขุมาลรัตนราชกุมาร กรมหมื่นภาณุพันธุวงศ์วรเดช (4 สิงหาคม พ.ศ. 2413 - 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2424)
 สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ ดำรงราชอิศริยาธิบดีศรีวิสุทธ มหามงกุฎพงษวโรภยาภิชาติ ราชโสทรานุชาธิบดินทร์ ทิพยศิรินทรพิพัฒน์ สุขุมาลรัตนราชนรินทรานุชาธิบดี กรมหลวงภาณุพันธุวงศ์วรเดช (20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2424 - 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2428)
 สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระภาณุพันธุวงศ์วรเดช พิเศษขัติยศักดิ อรรคอุดมชาติ บรมนราธิราชโสทรานุชาธิบดี สุจริตจารีราชการัณย์ มหันตมหาอุสาหพิริยพหลดลประสิทธิ อเนกพิธคุณากร สุนทรธรรมพิทักษ์ อรรคมโหฬารอัธยาไศรย ศรีรัตนไตรยสรณธาดา อดุลยเดชานุภาพบพิตร (22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2428 - 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453)ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศเลื่อนกรม, เล่ม 	๑, ตอน 	๕๘, 	๒๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๒๗, หน้า 	๕๐๗
 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระภาณุพันธุวงศ์วรเดช (24 ตุลาคม พ.ศ. 2453 - 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454)
 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช พิเศษขัตติยศักดิ์อัครอุดมชาติ ปรมินทรมหาราชโสทรานุชาธิเบนทร์ ปรเมนทรมหาวชิราวุธราชปิตุลา มหันตมหาอุสาห พิริยพหลดลประสิทธิ สุจริตจารีราชการัณย์ สุรพลขันธ์คณาภรณ์ สุนทรธรรมพิทักษ์ อัครมโหฬารัธยาศัย ศรีรัตนตรัยสรณธาดา อดุลยเดชานุภาพพิลาศ ธรรมิกนาถบพิตร (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 - 14 มีนาคม พ.ศ. 2468) ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศเลื่อนแลกรมแลเจ้าพระยา , เล่ม 28, 11 พฤศจิกายน ร.ศ.130, หน้า 1719-1721
 สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช (15 มีนาคม พ.ศ. 2468 - 13 มิถุนายน พ.ศ. 2471) ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสถาปนาพระอิสริยยศเฉลิมพระอภิธัยและเลื่อนกรมพระราชวงศ์, เล่ม 42, 21 มีนาคม พ.ศ. 2468, หน้า 376-377
ភាពក្រីក្រ

ភាពក្រីក្រ គឺជារដ្ឋ ឬលក្ខខណ្ឌដែលបុគ្គលម្នាក់ខ្វះធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់កម្រិតជីវភាពជាក់លាក់មួយ។ ភាពក្រីក្រអាចមាន កត្តាបរិស្ថាន ច្បាប់ សង្គម សេដ្ឋកិច្ច និង នយោបាយ ចម្រុះ។  នៅពេលវាយតម្លៃភាពក្រីក្រនៅក្នុងស្ថិតិ ឬសេដ្ឋកិច្ច មានវិធានការសំខាន់ពីរ៖ ភាពក្រីក្រដាច់ខាត ដែលប្រៀបធៀបប្រាក់ចំណូលធៀបនឹងចំនួនដែលត្រូវការដើម្បីបំពេញតម្រូវការផ្ទាល់ខ្លួនជាមូលដ្ឋាន ដូចជា អាហារ សម្លៀកបំពាក់ និង ទីជម្រក  ទីពីរ វិធានការនៃភាពក្រីក្រដែលទាក់ទង នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់មិនអាចបំពេញបានកម្រិតអប្បបរមានៃ កម្រិតជីវភាពរស់នៅ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងអ្នកផ្សេងទៀតនៅក្នុងពេលវេលា និងទីកន្លែងដូចគ្នា។ និយមន័យនៃ ភាពក្រីក្រទាក់ទងគ្នា ប្រែប្រួលពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ឬពីសង្គមមួយទៅសង្គមមួយទៀត។ 

ស្ថិតិ ប្រជាជនភាគច្រើននៅលើពិភពលោករស់នៅក្នុងភាពក្រីក្រ៖ ជាប្រាក់ PPP ប្រជាជន ៨៥% រស់នៅក្រោម ៣០ ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ ២/៣ រស់នៅក្រោម ១០ ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ និង ១០% រស់នៅក្រោម ១,៩០ ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ។  យោងតាមក្រុមធនាគារពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០២០ ជាង ៤០% នៃអ្នកក្ររស់នៅក្នុងប្រទេសដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយជម្លោះ។  សូម្បីតែនៅពេលដែលប្រទេសនានាជួបប្រទះនឹង ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច ក៏ដោយ ក៏ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្របំផុតនៃប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប ជារឿយៗមិនទទួលបានចំណែកគ្រប់គ្រាន់នៃការកើនឡើងនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រទេសខ្លួនដើម្បីចាកចេញពីភាពក្រីក្រនោះទេ។ B. Milanovic, Global Inequality: A New Approach for the Age of Globalization (Harvard Univ. Press, 2016). រដ្ឋាភិបាល និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលបានធ្វើការពិសោធជាមួយនឹងគោលនយោបាយ និងកម្មវិធីផ្សេងៗគ្នាមួយចំនួនសម្រាប់ ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ដូចជា ការប្រើប្រាស់អគ្គិសនីនៅតំបន់ជនបទ ឬ គោលនយោបាយទីមួយនៃលំនៅដ្ឋាន នៅក្នុងតំបន់ទីក្រុង។ ក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយអន្តរជាតិសម្រាប់ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ អង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ត្រូវបានសង្ខេបនៅក្នុង គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ដោយចីរភាពទី១: "គ្មានភាពក្រីក្រ" ។

កម្លាំងសង្គមដូចជា យេនឌ័រ ពិការភាព ពូជសាសន៍ និងជាតិសាសន៍ អាចធ្វើឱ្យបញ្ហានៃភាពក្រីក្រកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង ដោយស្ត្រី កុមារ និងជនជាតិភាគតិច ជារឿយៗទទួលរងនូវបន្ទុកនៃភាពក្រីក្រមិនស្មើគ្នា។ ជាងនេះទៅទៀត បុគ្គលក្រីក្រគឺងាយរងគ្រោះទៅនឹងផលប៉ះពាល់នៃបញ្ហាសង្គមផ្សេងទៀត ដូចជា ផលប៉ះពាល់បរិស្ថាននៃឧស្សាហកម្ម ឬ ផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ឬ គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ផ្សេងទៀត ឬ ព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរ ។ ភាពក្រីក្រក៏អាចធ្វើឱ្យ បញ្ហាសង្គម ផ្សេងទៀតកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។ សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចលើសហគមន៍ក្រីក្រ ជារឿយៗដើរតួរក្នុង ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការបាត់បង់ជីវចម្រុះ និង ជម្លោះជនជាតិភាគតិច ។ ដោយហេតុផលនេះ គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងកម្មវិធីគោលនយោបាយអន្តរជាតិផ្សេងទៀត ដូចជាការស្តារឡើងវិញជាអន្តរជាតិពី កូវីដ-១៩ សង្កត់ធ្ងន់លើការតភ្ជាប់នៃការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រជាមួយនឹងគោលដៅសង្គមផ្សេងទៀត។
ភាពជាអ្នកនិយាយ

ភាពជាអ្នកនិយាយ
ការនិយាយនៅទីសាធារណៈ ជាទូទៅមានភាពចាំបាច់ណាស់ ដែលអ្នកត្រូវប្រើប្រាស់ជាមួយការងារនឹងការរស់នៅរបស់អ្នក។ ហើយនៅពេលដែលអ្នកត្រូវការវាម្តងៗអ្នកត្រូវរៀបចំវាជាមុន ទើបការ​និយាយរបស់អ្នកប្រកបដោយភាពល្អប្រសើរ។ ដើម្បីអោយមានភាពប្រសើរឡើង ក្នុង​ការនិយាយរបស់អ្នកនៅទីការធាណៈនោះ អ្នកត្រូវរៀបចំនូវអត្ថបទអោយបានល្អ នឹងឡើងបង្ហាញអោយបានច្រើនដង។ អត្ថបទរបស់អ្នកដែលចង់បង្ហាញនោះ គឺត្រូវសរសេរទៅតាមប្រធានបទដែលចង់បង្ហាញដោយរៀបចំទៅតាមគំនិតដែលបានស្រាវជ្រាវ និងការអនុវត្តន៏កន្លងមកនេះ។
ភាពជាអ្នកនិយាយ: ទិសដៅនៃការនិយាយនៅទីសាធារណៈ

ទិសដៅនៃការនិយាយនៅទីសាធារណៈ 

ទិសដៅក្នុងការនិយាយនៅទីសាធារណៈ មានបីសំខាន់៖ 
ក  ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មាន
ខ  ដើម្បីធ្វើការបញ្ចុះបញ្ចូល
គ​  ដើម្បីធ្វើអោយភាគីម្ខាងទៀតមានអារម្មណ៏សប្បាយរីករាយ
ចំនុចទាំងបីនេះជាទិសដៅសំខាន់របស់អ្នក ក្នុង​ការសន្ទនាប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នកកាន់តែមានភាពល្អប្រសើរ។ ការសន្ទនាស្ទើរតែទាំងអស់តែងតែកើតឡើតដោយគ្មាន​ ការគិតទុកជាមុនដោយប្រើនូវជំនាញនៃការនិយាយផ្សេងៗគ្នា។ ការរៀបចំនូវគំនិតរបស់អ្នកដ៏សមរម្យនោះអ្នកនឹងទទួលបាននូវប្រតិកម្ម ពីទស្សនិកជនរបស់អ្នកវិញជាក់ជាមិនខាន ដូចជាភាពរីករាយ រឺភាពមិនពេញចិត្តនោះ។ ការនិយាយនៅទីសាធារណៈក៏មានភាពខុសប្លែកគ្នាពីការសន្ទនាប្រចាំថ្ងៃផងដែរ ដោយការនិយាយនៅទីសាធារណៈមានរចនាម្ព័ន្ធខ្ពស់ជាងការសន្ទនា។ ជាទូទៅវាបានដាក់កំរិតយ៉ាងជាក់លាក់ ទៅលើការនិយាយដោយតំរូវអោយមានការរៀបចំទុកជាមុននូវពត៌មានដែលត្រូវបង្ហាញនោះ។ ការនិយាយនៅទីសាធារណៈតំរូវអោយមានភាសាជាផ្លូវការច្រើន ហើយមានវិធីសាស្រ្តនៃការចែករំលែកខុសៗគ្នា។
ភាពជាអ្នកនិយាយ: ការអភិវឌ្ឍន៏ជំនឿចិត្ត

ការអភិវឌ្ឍន៏ជំនឿចិត្ត
មនុស្សភាគច្រើនតែងតែមានការបារម្ភក្នុងការសន្ទនា ជាពិសេសការនិយាយលើវេទិការ។ បើសិនជាអ្នកជួបនូវបញ្ហាមែននោះមែន អ្នកត្រូវដឹងថាមានមនុស្សច្រើនណាស់ដែលជួបបនូវបញ្ហានេះដែរ ការស្ទាបស្ទង់មួយចំពោះការភ័យខ្លាចក្នុងការនិយាយនេះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៣ មានដូចខាងក្រោម៖ 

                                                                         
 ការភ័យខ្លាច​​​​​​​​​​​​​​​​​​​  ចំនួនមនុស្សជាភាគរយ ពិធីជប់លៀងជាមួយមនុស្សប្លែកមុខ  ៧៥%    ថ្លែងសុន្ទរកថា   ៧០% សួរសំនួរជាមួយបុគ្គលនៅទីសាធារណៈ   ៦៥% ថ្ងៃណាត់ជួបជាមួយដៃគូ    ៥៩% ការសំភាសការងារ   ៤៦%
ភាពជាអ្នកនិយាយ: មូលហេតុនៃភាពភ័យខ្លាចក្នុងការនិយាយនៅទីសាធារណៈ

មូលហេតុនៃភាពភ័យខ្លាចក្នុងការនិយាយនៅទីសាធារណៈ

មិនបានត្រៀមលក្ខណៈក្នុងការឡើងនិយាយ
មិនមានពត៌មានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការនិយាយប្រាប់
មានមនុស្សដែលមានឋានៈខ្ពស់ជាង ឬមានអំណាចជាង
មានការរំភើប ឬរំជួលចិត្តខ្លាំងពេក
មិនមានបទពិសោធន៏ក្នុងការនិយាយនៅទីសាធារណៈ
មិនមានទំនុកចិត្តលើខ្លួនឯង
មានចំណេះដឹងតិងតូច
ភាពជាអ្នកនិយាយ: ការបង្កើតភាពក្លាហានក្នុងការនិយាយនៅទីសាធារណៈ

ការបង្កើតភាពក្លាហានក្នុងការនិយាយនៅទីសាធារណៈ
ការប្រើប្រាស់គំនិតវិជ្ជមានចំពោះខ្លួនឯងនឹងអ្នកស្ដាប់
ប្រើប្រាស់ទាំងកំលាំងកាយទាំងកំលាំងចិត្តអោយស្របគ្នា
មើលទៅមុខអ្នកចូលរួមទាំងអស់ ដើម្បីបង្កើតភាពស្និទ្ធស្នាលកុំអោយមានការភ័យខ្លាច
ដកដង្ហើមអោយបានវែងែៗមុនពេលអ្នកចាប់ផ្ដើមនិយាយ
រៀបចំអត្ថបទនៃសន្ទរថា អោយបានច្បាប់លាស់ និង​ ស្របទៅតាមគោលដៅដែលចង់និយាយ
បង្កើតទំនាក់ទំនងដោយភាពជិតស្និតជាមួយទស្សនិកជនតាមរយៈខ្សែរភ្នែក
ភាពជាអ្នកនិយាយ: ការនិយាយអោយបានត្រឹមត្រូវនិងប្រកបដោយសីលធម៌

ការនិយាយអោយបានត្រឹមត្រូវនិងប្រកបដោយសីលធម៌
មានវិធីសាស្រ្ត៤ ដែលអាចធ្វើអោយសន្ទរកថារបស់អ្នកកាន់តែមានភាពត្រឹមត្រូវ​ និង ប្រកបដោយសីលធម៌៖
រៀបចំប្រធានបទអ្នកអោយបានត្រឹមត្រូវ នឹង ចេះបំផុសគំនិតអោយអ្នកស្គាប់ងាយយល់។
ត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់ចំពោះអ្វីដែលអ្នកនិយាយ។
មានអំណាស់អំណាងត្រឹមត្រូវមកពន្យល់ ដើម្បីគាំទ្រនូវប្រធានបទនេះ។
ផ្ដល់នូវមូលហេតុដ៏សមរម្យ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនង
ភាពយន្ត: 1. ផ្ទាំងគំនូរប្រវត្តិសាស្ត្រនៃខ្សែភាពយន្ត៖

1. ផ្ទាំងគំនូរប្រវត្តិសាស្ត្រនៃខ្សែភាពយន្ត៖ 
    - លោកុប្បត្តិ និងការច្នៃប្រឌិត៖ ដំណាក់កាលអំប្រ៊ីយ៉ុងនៃបច្ចេកវិទ្យារូបភាពចលនាដែលមានដើមកំណើតនៅចុងសតវត្សទី 19 បានឃើញការពិសោធន៍ដោយអ្នកប្រាជ្ញដូចជា Eadweard Muybridge និង Thomas Edison ដែលដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់អ្វីដែលក្រោយមកនឹងរីកធំធាត់ទៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានភាពយន្ត។

    - ការលេចចេញនៃរោងកុន៖ ការតាំងពិព័រណ៌សាធារណៈដ៏អធិកអធមនៃការចាក់បញ្ចាំងរូបភាពចលនាដំបូងរបស់បងប្អូន Lumière ក្នុងឆ្នាំ 1895 បានប្រកាសពីការមកដល់នៃរោងកុនជាទម្រង់នៃការកម្សាន្តសាធារណៈដែលរីករាលដាលដោយផ្លាស់ប្តូរទិដ្ឋភាពវប្បធម៌ជាមូលដ្ឋាន។

    - វឌ្ឍនភាពបច្ចេកវិទ្យា៖ ចាប់ពីការមកដល់នៃស្តុកខ្សែភាពយន្ត celluloid រហូតដល់ការមកដល់នៃសម្លេង ដំណើរការពណ៌ និងបដិវត្តន៍ឌីជីថល ការច្នៃប្រឌិតបច្ចេកវិទ្យាជាបន្តបន្ទាប់បានកំណត់ឡើងវិញនូវលទ្ធភាពនៃការនិទានរឿងតាមភាពយន្ត។
ភាពយន្ត: 2. ធាតុផ្សំនៃសិប្បកម្មភាពយន្ត៖

2. ធាតុផ្សំនៃសិប្បកម្មភាពយន្ត៖ 
    - កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងមុនពេលផលិត៖ ដំណាក់កាលរៀបចំផែនការយ៉ាងម៉ត់ចត់នៃការផលិតភាពយន្តរួមមានសកម្មភាពជាច្រើន រួមមានការអភិវឌ្ឍន៍ស្គ្រីប ការសម្ដែង ការកំណត់ទីតាំង ការរចនាឈុត និងការបង្កើតផ្ទាំងសាច់រឿង ដែលទាំងអស់នេះជាចំណុចសំខាន់ក្នុងការរៀបចំប្លង់មេ។

    - ថាមវន្តផលិតកម្ម៖ ដំណាក់កាលផលិតកម្មរួមបញ្ចូលការបញ្ចូលគ្នានៃចក្ខុវិស័យសិល្បៈ និងភាពជាក់លាក់បច្ចេកទេស ដែលក្នុងនោះអ្នកផលិតភាពយន្តចាប់យកភាពខុសប្លែកគ្នានៃការសម្តែងតាមរយៈស៊ុមយុទ្ធសាស្ត្រ ម៉ូឌុលពន្លឺ និងចលនាកាមេរ៉ាថាមវន្ត ដែលបង្កើតឱ្យមានការសំយោគនៃអារម្មណ៍ និងខ្លឹមសារនិទានកថា។

    - ការចម្រាញ់ក្រោយផលិតកម្ម៖ មីល្លីក្រោយផលិតកម្មដើរតួជាវត្ថុធាតុដែលខុសគ្នាស្រឡះ រួមផ្សំទៅជាខ្សែភាពយន្តដែលមានភាពចុះសម្រុងគ្នា ដោយសារអ្នកកែសម្រួលប្រមូលផ្តុំវីដេអូឆៅយ៉ាងល្អិតល្អន់ បង្កើនវាជាមួយនឹងបែបផែនរូបភាព ទេសភាព និងការតុបតែងតន្ត្រី ដើម្បីធ្វើអោយអ្នកទស្សនាមានភាពស្រើបស្រាល និងរំភើប។ បទពិសោធន៍។
ភាពយន្ត: 3. Echelons សិល្បៈនៃការផលិតភាពយន្ត៖

3. Echelons សិល្បៈនៃការផលិតភាពយន្ត៖ 
    - សោភ័ណភាពភាពយន្ដ៖ ភាពយន្ដភាពយន្ដផុសឡើងជាភាពសម្បូរបែបនៃការនិទានរឿងដែលមើលឃើញ បង្ហាញតាមរយៈអន្តរភាពជាយុទ្ធសាស្រ្តនៃការរៀបចំ សមាសភាព ទស្សនៈ និងចលនា ដែលធាតុនីមួយៗបានប្រើប្រាស់យ៉ាងប៉ិនប្រសប់ ដើម្បីបញ្ចេញនូវសន្ទុះតាមប្រធានបទ និងជម្រៅអារម្មណ៍។

    - Narrative Tapestry៖ ការសរសេររឿងគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃភាពប៉ិនប្រសប់នៃការនិទានរឿង ដែលនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មនៃគ្រោងដ៏ស្មុគស្មាញ ការកំណត់តួអក្សរ និងគំនូរតាមប្រធានបទ បង្រួបបង្រួមដើម្បីឆ្លាក់រូបគំនូរភាពយន្តដ៏ទាក់ទាញ និងមានភាពរស់រវើក ទាក់ទាញទស្សនិកជនដោយស្ទាត់ជំនាញក្នុងការនិទានរឿង។

    - ការតុបតែងផ្នែកសោតទស្សន៍៖ ការរចនាសំឡេងសន្មត់ថាជាតួនាទីសំខាន់ក្នុងការពង្រឹងការពន្លិចអារម្មណ៍នៃបទពិសោធន៍ភាពយន្ត រួមបញ្ចូលការកែប្រែការសន្ទនា ការដាក់ពិន្ទុតន្ត្រី ភាពឯកោជុំវិញ និងបែបផែនសំឡេងតាមបំណង ដែលធាតុនីមួយៗដែលរួមចំណែកយ៉ាងស៊ីសង្វាក់ទៅនឹងការស្តាប់សម្លេង។
ភាពយន្ត: 4. ប្រភេទ Paradigms និង Stylistic Verve:

4. ប្រភេទ Paradigms និង Stylistic Verve: 
    - វចនានុក្រមភាពយន្ត៖ ភាពយន្តរួមបញ្ចូលនូវប្រភេទជាច្រើន រាប់ចាប់ពីអាណាចក្រនៃរឿងល្ខោន កំប្លែង និងមនោសញ្ចេតនា រហូតមកដល់ព្រំដែន avant-garde នៃរោងកុនពិសោធន៍ និងការនិទានរឿងដែលផ្គាប់ចិត្តប្រភេទ ដែលប្រភេទនីមួយៗត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយសទ្ទានុក្រមសោភ័ណភាព និងអនុសញ្ញានិទានកថា។

    - ស្ទីលស្ទីលស្ទីលស្ទីលស្ទីល ផេនឆែ៖ អ្នកផលិតភាពយន្តតែងតែបង្កប់នូវស្នាដៃរបស់ពួកគេជាមួយនឹងការរីកដុះដាលនៃស្ទីលស្ទីលប្លែកៗ រាប់ចាប់ពីគំនូរដែលមើលឃើញ idiosyncratic ដល់ការពិសោធន៍និទានរឿង និងការបង្វែរប្រភេទ ដោយហេតុនេះឆ្លាក់ចេញនូវចំនុចពិសេសមួយនៅក្នុងភាពស្រើបស្រាលនៃភាពយន្ត និងធ្វើឱ្យមានការសាទរយ៉ាងខ្លាំងចំពោះភាពក្លាហានសិល្បៈរបស់ពួកគេ។
ភាពយន្ត: 5. ភាពធន់នឹងវប្បធម៌ និងកេរ្តិ៍ដំណែលយូរអង្វែង៖

5. ភាពធន់នឹងវប្បធម៌ និងកេរ្តិ៍ដំណែលយូរអង្វែង៖ 
    - បដិវត្តន៍វប្បធម៌សង្គម៖ ភាពយន្តដើរតួជាកញ្ចក់មួយសម្រាប់សង្គមកាន់តែច្រើន និងអ្នកនិយមខាងវប្បធម៌ បញ្ចេញឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅលើសុន្ទរកថាសាធារណៈ អាកប្បកិរិយាសង្គម និងមនសិការសមូហភាព ដោយហេតុនេះជំរុញឱ្យមានវិចារណញាណក្នុងសង្គម និងការស្តារវប្បធម៌ឡើងវិញ។

    - កេរដំណែល និងជំនាន់ក្រោយ៖ ស្នាដៃភាពយន្តដែលស្ថិតស្ថេរ និងអ្នកផលិតភាពយន្តល្បីៗបានបន្សល់ទុកនូវកេរដំណែលដែលមិនអាចលុបចោលបាននៅលើប្រវត្តិសាស្ត្រនៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ជំរុញឱ្យមានការកោតសរសើរជានិរន្តរ៍សម្រាប់សិល្បៈ និងហត្ថកម្មដែលគាំទ្រដល់មជ្ឈដ្ឋានភាពយន្ត ទន្ទឹមនឹងការបំផុសគំនិតអ្នកនិពន្ធ និងអ្នកស្នេហាជំនាន់បន្តបន្ទាប់ដូចគ្នា។
ភាពយន្ត: សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ 
នៅក្នុងការសម្ដែងដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់របស់វា ភាពយន្តបានឆ្លងផុតដែនកំណត់នៃការកម្សាន្តតែប៉ុណ្ណោះ ដោយវិវត្តទៅជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពច្នៃប្រឌិតរបស់មនុស្ស និងភាពប៉ិនប្រសប់នៃវប្បធម៌។ ជាសក្ខីភាពមួយចំពោះស្មារតីនៃការបញ្ចេញមតិសិល្បៈដែលមិនអាចអត់អោនបាន ភាពយន្តនៅតែបន្តទាក់ទាញទស្សនិកជនទូទាំងពិភពលោក ដោយបម្រើជាសក្ខីភាពដ៏យូរអង្វែងមួយចំពោះថាមពលដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាននៃការនិទានរឿង និងសមត្ថភាពផ្លាស់ប្តូរនៃសិល្បៈភាពយន្ត។ ជាមួយនឹងសម័យកាលដែលឆ្លងកាត់នីមួយៗ ខ្សែភាពយន្តបានបន្តទៅមុខ ខ្សែអាត់និទានរឿងរបស់វាត្បាញនូវតារាងដ៏ស្មុគស្មាញនៃបទពិសោធន៍របស់មនុស្ស ដោយហេតុនេះបង្កើននូវក្រណាត់សមូហភាព។
ភាពយន្តភ័យរន្ធត់

ភាពយន្តភ័យរន្ធត់ () ជាភាពយន្តដែលផ្ដោតលើការធ្វើឱ្យទស្សនិកជនមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច ស្រៀវស្រើប និងរន្ធត់។ ខ្សែភាពយន្ដទាំងនេះច្រើនតែប្រើឈុតឆាករន្ធត់។ ដោយប្រើវត្ថុដែលទាក់ទងនឹង សេចក្តីស្លាប់ ឬវត្ថុអរូបី។ ដូច្នេះហើយ ជាញឹកញាប់មានការត្រួតស៊ីគ្នារវាង ការស្រមើស្រមៃ និង ការប្រឌិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ។ ភាពភ័យរន្ធត់ទាំងនេះក៏ប្រើសារធាតុរំញោចដូចជាតន្ត្រី ដើម្បីបង្កើតភាពរំភើប និងតក់ស្លុត Explore movies 

ខ្សែភាពយន្ដភ័យរន្ធត់ជារឿយៗត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង សុបិន អាក្រក់របស់អ្នកមើល ភាពភ័យខ្លាចលាក់កំបាំង ការស្អប់ និងការភ័យខ្លាចចំពោះមនុស្សដែលមិនស្គាល់។ ថ្វីត្បិតតែការដោះស្រាយរឿងទាំងនេះត្រូវបានធ្វើដោយអព្ភូតហេតុក្នុងរឿងក៏ដោយ។ ប្រសិនបើវានិយាយអំពីជំងឺ ឃាតករសម្លាប់រង្គាល ជំងឺរាតត្បាត និង លទ្ធិលើសពីការពិត ។ វាប្រហែលជាអាចកំណត់រឿងទាំងនេះថាជារឿងភ័យរន្ធត់ផងដែរ Horror Films
ភាពយន្តភ័យរន្ធត់: សៀវភៅអានបន្ថែម

សៀវភៅអានបន្ថែម 

 Dixon, Wheeler Winston. A History of Horror. (Rutgers University Press; 2010), ISBN 978-0813547961 ។
 Steffen Hantke, ed. American Horror Film: The Genre at the Turn of the Millennium (University Press of Mississippi; 2010) 253 pages. Topics include the subgenres of the teenage-horror, serial-killer, zombie, and spiritual-horror film.
 Dracula's Daughter, by Philip J. Riley. Albany, 2009. BearManor Media. ISBN 1-59393-475-0 ។
 Dario Argento by James Gracey, Kamera Books, 2010, ISBN 978-1-84243-318-8
 John Carpenter, by Colin Odell & Michelle Le Blanc, Kamera Books, 2010, ISBN 978-1-84243-338-6
 George A. Romero, by Tom Fallows & Curtis Owen, Pocket Essential, 2008, ISBN 978-1-84243-282-2
ភាពយន្តភ័យរន្ធត់: ឯកសារផ្សេងទៀត។

ឯកសារផ្សេងទៀត។ 

 IMDb Entry on Best/Worst "Horror" Titles   
 គន្ថនិទ្ទេសភាពយន្តភ័យរន្ធត់ (តាមរយៈ UC Berkeley)
  ភាពយន្តភ័យរន្ធត់ចិន  
 ភាពយន្តរន្ធត់អង់គ្លេស
  ភាពយន្តភ័យរន្ធត់  
 HorrorElite.com ស្វែងរកអ្វីគ្រប់យ៉ាងអំពី Horror   
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តរន្ធត់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំនឿ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តអាមេរិក
ភាពយន្តឯកសារ

ឯកសារភាពយន្តគឺជាឯកសារមួយដែលបានបង្កើត សំរាប់និពន្ធនៅរឿងដែលមានការទាក់ទង់នៅក្នុងភាពយន្ត ដោយមានការធំទូលាយនៅសាច់រឿង ​​ ​​         ដើម្បីធើ្វអោយមាននៅចលនារូបភាពដោយមានការសិក្សាពីរដំបូងនៅប្រវត្តសា្តស្រនៅការថតចំលងនៅរឿងរ៉ាវដែលបាននិពន្ធឡើងជាឯកសារខ្លៗសំរាប់

ដោយការពិតសិក្សាពីដំបូងដោយមានការរក្សាទុកនៅប្រវត្តសាស្រ្តសំរាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវបង្កើតឡើងនៅឯកសារថ្មីផ្សេងទៀតដើម្បីសំដែងរឿងអោយ
អ្នកទស្សនបានឃើញនៅសាច់រឿងដែលមានខ្លឹមសារសំរាប់ឆ្លោះបញ្ជាំងទៅដល់អ្នកទស្សនាយល់ដឹងអំពីបញ្ហារឿងនិមួយៗតើរឿងនេះគេចង់និយាយអំពីអ្អ្

ឍវីនៅក្នុងរឿងឯកសារភាពយន្តគេប្រឌិតឡើងដើម្បីផលិតនៅ(videoanddigital)ដោយមានការរូមថ្សំឡើងនៅវីដេអូរហើយនិងគំនិតឆ្នៃប្រឌិតនៅឯកសារភាព
យន្តដោយមានការឆ្នៃប្រឌិតឡើងសម្រាប់(televisionprogram)និងកម្មវិធីទូរទស្សន៍សដើម្បីផ្តល់នៅពត៍មានទៅតាមអេក្រង់សម្រាប់ផ្សព្វផ្សាយនៅចំ
ណេះដឹងទូទៅដើម្បីអោយឯកសារភាពយន្តកាន់តែមានភាពល្បីល្បាញជាទូទៅដល់សាធារណ:ជនដែលបានទស្សនាមើលនៅរឿងដែលមានអតនយ័ខ្លឹម
សារឯកសារភាពយន្តផ្សេងៗ។thombe|right|px10|