ភាសាជប៉ុន: រចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគមូលដ្ឋាន

រចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគមូលដ្ឋាន 
លំដាប់ពាក្យនៅក្នុងប្រយោគជប៉ុនគឺ ប្រធានសស័ព្ទ កម្មស័ព្ទ និង កិរិយាស័ព្ទ ដោយប្រធានសស័ព្ទ កម្មស័ព្ទ និងផ្នែកផ្សេងទៀត នៅក្នុងប្រយោគវានឹងមាន "ពាក្យជំនួយ" ត្រូវបានដាក់ដើម្បីចង្អុលបង្ហាញមុខងារនៃពាក្យមុន។

រចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគមូលដ្ឋានក្នុងភាសាជប៉ុនរួមបញ្ចូលជាមួយប្រធានបទនិងការពន្យល់ ឧទាហរណ៍គឺ Kochira wa Tanaka-san desu, កូឈីរ៉ាក់វ៉ាក់ ថាណាកាសាំងដេស្ស៊ឹ (こちらは田中さんです) kochira, កូឈីរ៉ះ ប្រែថា "នេះ" ជាប្រធានបទនៃការកាត់ទោសព្រោះមាន wa, វ៉ាក់ ដោយផ្ទាល់ ផ្នែកពាក្យថា Tanaka-san desu, ថាណាកាសាំងដេស្ស៊ឹ ជាផ្នែកពន្យល់នៃប្រយោគ desu, ដេស្ស៊ឹ  ជាកិរិយាស័ព្ទនៃប្រយោគបានប្រែថា "ជា" ប្រយោគនេះប្រែថាជា "សម្រាប់មនុស្សនេះ គាត់​គឺបងថាណាកា" ភាសាជប៉ុនបានស្រដៀងគ្នាភាសាអាស៊ីជាច្រើនភាសា នោះជាធម្មតាចង្អុលបង្ហាញប្រធានបទនៃការកាត់ទោសញែកចេញពីប្រធានសស័ព្ទ នោះគឺក្បាល់ប្រធានបទនៃការកាត់ទោសវាមិនចាំបាច់ទេប្រធានស័ព្ទរបស់ប្រយោគ ឧទាហរណ៍ Zō wa hana-ga nagai desu ហ្សូវ៉ាក់ហាណាហ្គាក់នាហ្គាអ៊ិដេស្ស៊ឹ　(象は鼻が長いです) អាចត្រូវបានបកប្រែជា "សម្រាប់ដំរី ច្រមុះរបស់ពួកគេវែង" ប្រធានបទនៃការកាត់ទោសគឺ zō ហ្សូ (ដំរី) ក្នុងខណៈពេលប្រធានបទនៃការកាត់ទោសគឺ hana ហាណា (ច្រមុះ)

ភាសាជប៉ុនគឺជាភាសាដែលចូលចិត្តបំផុត និយាយគឺ តែងតែមានដាក់ប្រធានបទឬវត្ថុនៃការកាត់ទោសបានស្គាល់ហើយ លើស​ពី​នេះ​ទៀត ជនជាតិជប៉ុននៅតែមានអារម្មណ៍ប្រយោគខ្លីប្រសើរជាងប្រយោគវែងជាពិសេសជាភាសានិយាយ ដូច្នេះជនជាតិជប៉ុនញឹកញាប់ជាងនេះទៅទៀតពាក្យនៅក្នុងប្រយោគមួយត្រូវបានលុបចោលនឹងយោងវាជាមួយសព្វនាម ឧទាហរណ៍ដូចជា ពីប្រយោគខាងលើ hana-ga nagai អាចបកប្រែថា "ច្រមុះ[របស់សត្វដំរី]វែង" ដោយមិនបញ្ជាក់ប្រធានបទនៃការកាត់ទោសប្រសិនបើគេយល់ថាគាត់កំពុងសំដៅទៅលើសត្វដំរី លើស​ពី​នេះ​ទៀត គ្រាន់តែកិរិយាស័ព្ទមួយអាចត្រូវបានចាត់ទុកថាជាប្រយោគពេញលេញដូចជា Yatta!, យ៉ាត់តា (やった) បកប្រែថា "[ខ្ញុំ]ធ្វើ[បាន​បញ្ចប់]" គុណនាមតែមួយក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រយោគពេញលេញផងដែរដូចជា Urayamashii!, អ៊ុរ៉ះយ៉ះម៉ាស្ស៊ី (羨ましい) បកប្រែថា "ខ្ញុំច្រណែននឹងវា"

ទោះបីជាភាសាជប៉ុនមានពាក្យ​មួយ​ចំនួនអាចត្រូវបានពាក្យសព្វនាម ប៉ុន្តែប្រជាជនជប៉ុនមិនបានប្រើពាក្យសព្វនាមញឹកញាប់ដូចក្រុមភាសាឥណ្ឌូ - អឺរ៉ុប ម្យ៉ាង​វិញទៀត ជនជាតិជប៉ុននឹងប្រើកិរិយាស័ព្ទពិសេសឬកិរិយាស័ព្ទជួយចង្អុលបង្ហាញទិសដៅរបស់សកម្មភាព ដូចជា "ក្រោម" ចង្អុលបង្ហាញថាសកម្មភាពនេះពីខាងក្រៅនោះគឺមានប្រយោជន៍ដល់ក្រុម និងប្រើពាក្យថា "លើ" ចង្អុលបង្ហាញថាសកម្មភាពពីនៅខាងក្នុងក្រុមបានជាប្រយោជន៍ក្នុងមួយក្រៅក្រុម ឧទាហរណ៍គឺ 教えてもらった (oshiete moratta, អុស្ស៊ិអិតិម៉ូរ៉ាតតាក់) បកប្រែថា "[គាត់/ពួកគេ]បានពន្យល់[ខ្ញុំ/ពួកយើង]" ខណៈពេលពាក្យថា 教えてあげた (oshiete ageta, អុស្ស៊ិអិតិអាហ្គិតា) បកប្រែថា "[ខ្ញុំ/ពួកយើង]បានពន្យល់[គាត់/ពួកគេ]" ការប្រើកិរិយាស័ព្ទជួយក្នុងរូបរាងនេះធ្វើឱ្យដឹងអ្នកប្រតិបត្តិនិងជនល្មើសបានដួចការប្រើសព្វនាមស័ព្ទនិងធ្នាក់ក្នុងភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប

សព្វនាមភាសាជប៉ុនមានទៅដូចជាមួយនាមសព្វ គឺ យើង​អាចប្រើពាក្យគុណនាមមកពង្រីកសព្វនាម ដែលខុសគ្នាពីសព្វនាមក្នុងភាសាឥណ្ឌូ - អឺរ៉ុបបានមិនអាចធ្វើវាបានដូចជា

 The amazed he ran down the street. (គាត់ដែលច្រឡំរត់ទៅតាមផ្លូវ)

ប្រយោគខាងលើមិនត្រឹមត្រូវតាមវេយ្យាករណ៍ភាសាអង់គ្លេសទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានគេចាត់ទុកថាត្រឹមត្រូវតាមវេយ្យាករណ៍ភាសាជប៉ុន

 驚いた彼は道を走っていた。 Odoroita kare wa michi o hashitte itta.

មូលហេតុពាក្យសព្វនាមភាសាជប៉ុនស្រដៀងជាមួយនាមស័ព្វ មួយផ្នែកដោយសារតែសព្វនាមពាក្យ​មួយ​ចំនួនមានមានប្រភពដើមមកពីនាមស័ព្វដូចជា kimi បានប្រែថា "បង/អ្នក" ដើមឡើយប្រែថា "ចៅហ្វាយ" និងពាក្យ boku បានប្រែថា "ខ្ញុំ" ដើមឡើយប្រែថា "អ្នកបំរើ" ដូច្នេះ ភាសាវិទូមួយចំនួនមិនបានរៀបចំសព្វនាមស័ព្វភាសាជប៉ុនគឺជាសព្វនាមស័ព្ទបានពិតប្រាកដ ប៉ុន្តែគឺជានាមស័ព្ទបានប្រើយោង ជនជាតិជប៉ុនបានប្រើហៅខ្លួនឯងក្នុងករណីបានត្រូវនិយាយថា តើអ្នកណាកំពុងធ្វើអ្វីសម្រាប់តែអ្នកណា?

ពាក្យសព្វនាមបានប្រើហៅខ្លួនឯងអាស្រ័យ​លើភេទអ្នកនិយាយនិងស្ថានភាពនៅពេលនោះ ក្នុងស្ថានភាពផ្លូវការ ស្ត្រីនិងបុរសអាច​ប្រើ watashi ឬ watakushi ត្រូវបានប្រើ ផ្នែកនៅក្នុងស្ថានភាពបានជាមិត្ត បុរសតែងតែហៅខ្លួនឯងថា ore ពាក្យសព្វនាមបានប្រើហៅអ្នកស្តាប់នោះអាស្រ័យលើស្ថានភាពសង្គមនិងភាពស៊ាំរវាងអ្នកនិយាយនឹងអ្នកស្ដាប់ ពាក្យខ្លះអាចគួរសមក្នុងស្ថានភាពមួយ ប៉ុន្តែប្រហែលជាមិនគួរសមក្នុងស្ថានភាពផ្សេងទៀត

ជនជាតិជប៉ុនហៅមនុស្សតាមទីតាំងកាតព្វកិច្ចជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់សព្វនាម ឧទាហរណ៍ សិស្សហៅគ្រូថា sensei (先生, អ្នកគ្រូ) មិនមែន anata ចាត់ទុកថាមិនសមរម្យព្រោះពាក្យថា anata ត្រូវបានប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើមនុស្សដែលស្ថានភាពស្មើឬទាបប៉ុណ្ណោះ។

ជនបរទេសបាននិយាយភាសាជប៉ុនជារឿយៗចាប់ផ្តើមប្រយោគដោយពាក្យថា watashi-wa ទោះបីជាប្រយោគនេះគឺត្រឹមត្រូវតាមវេយ្យករណ៍ ប៉ុន្តែស្តាប់ទៅដូចជាចម្លែកណាស់សម្រាប់ជនជាតិជប៉ុន ប្រៀបធៀបដូចគ្នានឹងការប្រើប្រាស់ពាក្យនាមស័ព្ទដដែលៗ ក្នុងភាសាខ្មែរ ដូចជា "ខេមរះកំពុងមក សូមធ្វើបាយឆាសម្រាប់ខេមរះដោយសារតែខេមរះចូលចិត្តបាយ​ឆា ខ្ញុំសង្ឃឹមថាខេមរះចូលចិត្តសំលៀកបំពាក់ដែលខ្ញុំកំពុងពាក់..."

 ឧទាហរណ៍ប្រយោគ 

មានអត្ថន័យថា " នោះគឺពាក្យនាម 2" ឧទាហរណ៍
私はワンナです。Watashi wa Wanna desuខ្ញុំឈ្មោះវណ្ណះ私はクメール人です。Watashi wa Kumēru jin desuខ្ញុំជាជនជាតិខ្មែរ
នៅរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគនេះប្រើ は (អានថា វ៉ាក់/វ៉ះ មិនមែន ហាក់/ហះ) ជាពាក្យជួយប្រើចំណុចប្រធានបទរឿងដែលត្រូវនិយាយ នៅទីនេះគឺ "ខ្ញុំ" ប្រយោគប្រាប់អាចផ្លាស់ប្តូរបានឲ្យដើម្បីក្លាយជាប្រយោគសំណួរដើម្បីសួរថាតើមានឬអត់ ដោយការបំពេញ か បញ្ចប់ប្រយោគ នៅពេលនិយាយសូមបញ្ចេញសំលេងខ្ពស់នៅចុងបញ្ចប់នៃប្រយោគ ឧទាហរណ៍
あなたは日本人ですか？Anata wa Nihonjin desu ka?តើអ្នកជាជនជាតិជប៉ុនមែនទេ?いいえ、中国人です。Iie, Chūgokujin desuទេ ជាជនជាតិចិន
វាក្យសព្ទ
私watashiខ្ញុំあなたanataអ្នក/បងクメール人Kumēru jinជនជាតិខ្មែរ日本人Nihonjinជនជាតិជប៉ុន中国人Chūgokujinជនជាតិចិនはいhaiត្រូវいいえiieទេ

មានអត្ថន័យថា "ប្រធានបទធ្វើសកម្មភាពជាមួយកម្មផល" ឧទាហរណ៍
私はご飯を食べる。Watashi wa gohan o taberuខ្ញុំញ៉ាំបាយ彼は本を読みます。Kare wa hon o yomimasuគាត់បានអានសៀវភៅមួយក្បាល
នៅរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគនេះ អាចមើលឃើញថាប្រើពាក្យជួយ を នៅចុងបញ្ចប់នៃពាក្យដែលដើរតួជាវត្ថុនៃការកាត់ទោស

វាក្យសព្ទ
ご飯gohanបាយ, អង្ករ本honសៀវភៅ食べるtaberuញ៉ាំ, បរិភោគ読みますyomimasuអាន彼kareគាត់ (ប្រុស)

 កិរិយាស័ព្ទអតីតកាលនិងបដិសេធ 
ภาษาญี่ปุ่นមានបន្សំកិរិយាស័ព្ទ ជាទាន់ពេលវេលា(Tense)ដូចគ្នានឹងភាសាអង់គ្លេស លើសពីនេះទៀតនៅក្នុងប្រយោគអវិជ្ជមានមានកិរិយាស័ព្ទរួមបញ្ចូលគ្នាដើម្បីបង្ហាញថា "ទេ" ដូច​គ្នា គោលការណ៍នៃការរួមបញ្ចូលគ្នាមានដូចខាងក្រោម
បច្ចុប្បន្ន ប្រាប់អតីត ប្រាប់បច្ចុប្បន្ន បដិសេធអតីត បដិសេធ～ます～ました～ません～ませんでした食べます
tabemasu食べました
tabemashita食べません
tabemasen食べませんでした
tabemasendeshita飲みます
nomimasu飲みました
nomimashita飲みません
nomimasen飲みませんでした
nomimasendeshita見ます
mimasu見ました
mimashita見ません
mimasen見ませんでした
mimasendeshita
今日テレビを見ます。Kyō terebi o mimasuថ្ងៃនេះមើលទូរទស្សន៍昨日テレビを見ました。Kinō terebi o mimashitaម្សិលមិញមើលទូរទស្សន៍今日テレビを見ません。Kyō terebi o mimasenមិនមើលទូរទស្សន៍ថ្ងៃនេះទេ昨日テレビを見ませんでした。Kinō terebi o mimasendeshitaមិនបានមើលទូរទស្សន៍ទេកាលពីម្សិលមិញ
វាក្យសព្ទ
見ますmimasuមើលテレビterebiទូរទស្សន៍今日kyōថ្ងៃនេះ昨日kinōម្សិលមិញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាជប៉ុន