navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
តំបន់ពិសេសជ័យសម្បូរណ៍

ស្ថិតិ រាជធានី៖ Ban Mouang Cha តំបន់៖ ៧.១០៥ គីឡូម៉ែត្រ ២ អ្នកស្រុក៖ 70,600 (2004 est) ប៉ុប។ ដង់ស៊ីតេ ៖ ១០នាក់/គ.ម ២ ISO 3166-2 ៖ LA-XN លេខ កូដភូមិសាស្ត្រ ៖ 1800 ផែនទីalt=Map of Laos highlighting the province|ផែនទីប្រទេសឡាវ គូសបញ្ជាក់ខេត្ត
ជ័យសម្បូរណ៍ ( ) ជាតំបន់ពិសេសមួយ (ខេតភីសេត) នៃប្រទេសឡាវ ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងនៃប្រទេស ជិតរដ្ឋធានីវៀងច័ន្ទន៍ ។ តំបន់​ពិសេស​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៤ ដោយ​មាន​តំបន់​បំបែក​ចេញ​ពី​ខេត្តវៀងចន្ទន៍ និង ខេត្តសៀងខ្វាង ។ វាត្រូវបានរំលាយនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ ។
តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ

តំបន់ ម៉ាន់ដាឡាយ (   ) ជា ​ផ្នែក​រដ្ឋបាល ​របស់ ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ។ វាមានទីតាំងនៅកណ្តាលនៃប្រទេសដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង តំបន់សាហ្គាង និង ម៉ាហ្គាវេ នៅភាគខាងលិច រដ្ឋសាន នៅខាងកើតនិង តំបន់បាហ្គោ និង រដ្ឋ កាយីន នៅភាគខាងត្បូង។ រដ្ឋធានីក្នុងតំបន់គឺ ម៉ាន់ដាឡាយ ។ នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​តំបន់​គឺ​ជា​រាជធានី​ជាតិ​នៃ ​ទីក្រុង​ណៃពីដោ ។ ការបែងចែកនេះមានស្រុកចំនួន 7 ដែលបែងចែកជា 28 សង្កាត់ និងសង្កាត់ និងភូមិចំនួន 2,320 ។

តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ មានសារៈសំខាន់នៅក្នុង សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលស្មើនឹង 15% នៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ វាស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ រដ្ឋាភិបាលតំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ ។
តំបន់យ៉ាំងហ្គូន

តំបន់យុាំងហ្គូន(ភូមា: ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး;) វាជាតំបន់តូចបំផុត និងមានប្រជាជនច្រើនជាងគេក្នុងចំណោមតំបន់ និងរដ្ឋចំនួន 14 របស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ វាមានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ វា​ត្រូវ​បាន​ហ៊ុំ​ព័ទ្ធ​ដោយ​តំបន់​អៀ​រ៉ា​វ៉ា​ឌី​និង​ឈូង​សមុទ្រ​ម៉ា​តា​បាន​។ រាជធានីគឺទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន។ដកស្រង់ចេញពីអត្ថបទវីគីភីឌាភាសា មីយ៉ាន់ម៉ា ហើយតំបន់នេះមានផ្ទៃដីចំនួន ១០ ១៧០ km2និងមានប្រជាជនចំនួន ៧ លាននាក់ ។ដកស្រង់ពីគេហទំព័រសារព័ត៌មានវីគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស
តំបន់សាហ្គាំង

តំបន់សាហ្គាំង (  ) គឺជា តំបន់រដ្ឋបាល នៃ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលមានទីតាំងនៅភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសរវាងរយៈទទឹង 21° 30' ខាងជើង និងបណ្តោយ 94° 97' ខាងកើត។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង រដ្ឋនាគាឡងដ៍, មណីបុរៈ និង អរុណាចលប្រទេស របស់ឥណ្ឌា នៅភាគខាងជើង រដ្ឋកាឈីន  រដ្ឋសាន និង តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ នៅខាងកើត តំបន់ ម៉ាន់ដាឡាយ និងតំបន់ម៉ាក្វេ នៅភាគខាងត្បូងជាមួយនឹងទន្លេអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីបង្កើតបានជាផ្នែកធំនៃ ព្រំប្រទល់ខាងកើត និងខាងត្បូង និង រដ្ឋឈិន និងឥណ្ឌានៅខាងលិច។ តំបន់នេះមានផ្ទៃដី 93,527 គីឡូម៉ែត្រ ២ . នៅឆ្នាំ 1996 វាមានប្រជាជនជាង 5,300,000 ខណៈពេលដែលចំនួនប្រជាជនរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ 2012 មាន 6,600,000 ។ ប្រជាជនទីក្រុងក្នុងឆ្នាំ 2012 មានចំនួន 1,230,000 នាក់ ហើយប្រជាជននៅតាមជនបទមានចំនួន 5,360,000 នាក់។ http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/68newsm.pdf Page 3 Col 1 រាជធានី​នៃ​តំបន់​សា​ក់កាយគឺ ម៉ូនយ្វ៉ា។
តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ

តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (ភាសាអង់គ្លេស:Exclusive economic zone,កាត់ខ្លីថា:EEZ) ដូចដែលបានកំណត់ដោយអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ១៩៨២ គឺជាតំបន់នៃសមុទ្រដែលរដ្ឋអធិបតេយ្យមួយមានសិទ្ធិផ្តាច់មុខទាក់ទងនឹងការរុករក និងប្រើប្រាស់ធនធានសមុទ្រ រួមទាំងការផលិតថាមពលពី  ទឹក និងខ្យល់។ តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ មិនកំណត់ភាពជាម្ចាស់នៃលក្ខណៈសមុទ្រណាមួយ (កោះ ថ្ម និងកម្ពស់ទឹកទន្លេទាប) នៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខទេ។
រូបភាពតូច|តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ តាមប្រភេទព្រំដែន និងប្រភេទតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ
ដែលនេះលាតសន្ធឹងពីដែនកំណត់ខាងក្រៅនៃសមុទ្រដែនដី (២២.២២៤គីឡូម៉ែត្រ ពីបន្ទាត់មូលដ្ឋាន) ចេញ៣៧០.៤គីឡូម៉ែត្រ (ឬ២០០ម៉ាយល៍) ពីឆ្នេរសមុទ្រនៃរដ្ឋនៅក្នុងសំណួរចោត។ វាត្រូវបានគេចាត់ទុកផងដែរ ថាជារឹមទ្វីបដែនសមុទ្រ ហើយក្នុងការប្រើពាក្យវោហារស័ព្ទអាចរួមបញ្ចូលតំបន់ខ្ពង់រាបទ្វីប។ ពាក្យនេះមិនរួមបញ្ចូលទាំងសមុទ្រដែនដី ឬ ខ្ពង់រាបទ្វីបដែលហួសពីដែនកំណត់ ២០០ម៉ាយល៍ទេ។ ភាពខុសគ្នារវាងដែនសមុទ្រ និងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខគឺថា ទីមួយផ្តល់អធិបតេយ្យភាពពេញលេញលើដែនទឹក ចំណែកទីពីរគឺគ្រាន់តែជា "សិទ្ធិអធិបតេយ្យភាព" ដែលសំដៅលើសិទ្ធិរបស់រដ្ឋឆ្នេរសមុទ្រក្រោមផ្ទៃសមុទ្រ។  ផ្ទៃទឹកគឺជាទឹកអន្តរជាតិ។
តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ: និយមន័យ

និយមន័យ 
ជាទូទៅ តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់រដ្ឋគឺជាតំបន់ដែលហួសពី និងជាប់នឹងសមុទ្រដែនដី ដែលលាតសន្ធឹងពីសមុទ្រទៅចម្ងាយមិនលើសពី ៣៧០គីឡូម៉ែត្រ ចេញពីមូលដ្ឋានឆ្នេរសមុទ្ររបស់តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ។ ការលើកលែងចំពោះច្បាប់នេះកើតឡើងនៅពេលដែលតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខនឹងត្រួតលើគ្នា។ នោះគឺ ខ្សែបន្ទាត់ឆ្នេរសមុទ្ររដ្ឋមានចម្ងាយតិចជាង ៧៤១គីឡូម៉ែត្រ។ នៅពេលដែលការត្រួតស៊ីគ្នាកើតឡើង ដែលអាស្រ័យលើរដ្ឋដើម្បីកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រពិតប្រាកដ។ ជាទូទៅ ចំណុចណាមួយនៅក្នុងផ្ទៃត្រួតស៊ីគ្នា លំនាំដើមទៅរដ្ឋដែលនៅជិតបំផុត។William R. Slomanson, 2006. Fundamental Perspectives on International Law, 5th ed. Belmont, CA: Thomson-Wadsworth, 294. 

តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខលាតសន្ធឹងទៅក្នុងសមុទ្រឆ្ងាយជាងដែនទឹក ដែលបញ្ចប់ត្រឹម២២គីឡូម៉ែត្រ ពីខ្សែបន្ទាត់ឆ្នេរសមុទ្រ (ប្រសិនបើអនុវត្តតាមច្បាប់ដែលមានចែងក្នុងអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ)។ ដូច្នេះ តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ រួមមានតំបន់ជាប់គ្នា។ រដ្ឋក៏មានសិទ្ធិលើបាតសមុទ្រនៃអ្វីដែលហៅថា ខ្ពង់រាបទ្វីបរហូតដល់៦៤៨គីឡូម៉ែត្រ ពីខ្សែបន្ទាត់ឆ្នេរសមុទ្រ លើសពីតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ ប៉ុន្តែតំបន់ទាំងនោះមិនមែនជាផ្នែកនៃតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់ពួកគេទេ។ និយមន័យផ្លូវច្បាប់នៃខ្ពង់រាបទ្វីបនេះ មិនត្រូវគ្នានឹងអត្ថន័យភូគព្ភសាស្ត្រនៃពាក្យនោះទេ ព្រោះវារួមបញ្ចូលផងដែរនូវការកើនឡើង និងជម្រាលទ្វីប និងបាតសមុទ្រទាំងមូលនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ។
តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ: ប្រភពដើមនិងប្រវត្តិសាស្រ្ត

ប្រភពដើមនិងប្រវត្តិសាស្រ្ត 
គំនិតនៃការបែងចែកតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ របស់ប្រទេសនានាដើម្បីផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវការគ្រប់គ្រងបន្ថែមទៀតនៃកិច្ចការដែនសមុទ្រនៅខាងក្រៅដែនកំណត់ទឹកដីបានទទួលការទទួលយកនៅចុងសតវត្សទី២០។ ដំបូង ដែនទឹកអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសមួយបានពង្រីក៦គីឡូម៉ែត្រ (ជួរនៃការបាញ់កាំភ្លើង) ហួសពីច្រាំង។ ក្នុងសម័យទំនើបនេះ ដែនទឹកអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសមួយលាតសន្ធឹងដល់២២គីឡូម៉ែត្រ ហួសពីច្រាំង។ ការអះអាងដំបូងនៃយុត្តាធិការផ្តាច់មុខហួសពីដែនសមុទ្រប្រពៃណី ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសទ្រូម៉ាន់ (Truman) នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រទេសឈីលី និងប្រទេសប៉េរូដែលទាមទារតំបន់ដែនសមុទ្រជាលើកដំបូងដែលមានចម្ងាយ ២០០ម៉ាយល៍ជាមួយនឹងសេចក្តីប្រកាសរបស់ប្រធានាធិបតីទាក់ទងនឹងជ្រលងទ្វីបនៃថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៧ និងក្រឹត្យប្រធានាធិបតីលេខ៧៨១ នៃថ្ងៃទី០១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៧។ ដោយមិនទាន់ដល់ឆ្នាំ១៩៨២ ជាមួយនឹងអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រទេ ដែលតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ ២០០ម៉ាយត្រូវបានអនុម័តជាផ្លូវការ។
តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់វៀតណាម

វៀតណាម ទាមទារ តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) ចំនួន    ជាមួយនឹង  ពីឆ្នេររបស់វា។  

ដោយមិនរាប់បញ្ចូលដែនទឹកដែលមានជម្លោះទាំងអស់ វៀតណាម មានតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខដែលមិនមានជម្លោះ    ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ] តួលេខនេះមិនរាប់បញ្ចូលតំបន់ EEZ នៃ កោះ ប៉ារ៉ាសែល និង កោះ ស្ព្រាតលី ទេ។ ប្រទេស​វៀតណាម​មាន​ជម្លោះ​ជា​ចម្បង​ជាមួយ​នឹង ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន ​ដោយ​សារ ​ខ្សែ​បន្ទាត់​ប្រាំបួន ​។

ប្រទេសវៀតណាមមាន ឆ្នេរសមុទ្រវែងជាងគេ ទី ៣៣ ដែលមាន  ។  វារួមបញ្ចូលតំបន់ភាគខាងលិចជាច្រើននៃ សមុទ្រចិនខាងត្បូង និងផ្នែកខ្លះនៃតំបន់ភាគខាងត្បូងជាប់ព្រំដែនម៉ាឡេស៊ី និង EEZs របស់ប្រ៊ុយណេ។ ផ្ទៃដី​សរុប​របស់​ប្រទេស​វៀតណាម​មាន    ។ [ n 1 ] វៀតណាមមាន កោះរាប់សិប ។  កោះត្រល់ គឺជាកោះធំជាងគេដែលមាន  ។
តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់វៀតណាម: វិវាទ

វិវាទ 
រូបភាពតូច|256x256ភីកសែល| ផែនទីនេះនៅតែបន្តប្រើប្រាស់ក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន ប៉ុន្តែតាមពិតវៀតណាមមិនទាមទារ EEZ ទៅនឹងខ្សែពណ៌ខៀវនោះទេ ដែលជាការបូកបន្ថែមដោយផ្អែកលើការព្យាករណ៍ពីប្រជុំកោះ ប៉ារ៉ាសែល ដែលវៀតណាមបានជៀសវាងក្នុងការដាក់ស្នើនៅឆ្នាំ ២០០៩ របស់ខ្លួនទៅកាន់ CLCS ។ រូបភាពដែលត្រឹមត្រូវជាងនៃការអះអាងរបស់វៀតណាមអាចត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងរូបភាពដែលត្រូវបានភ្ជាប់នៅដើមអត្ថបទនេះ។
វិវាទ​របស់​វៀតណាម​គឺ​ជា​ចម្បង​ជាមួយ​នឹង ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន ។ វៀតណាមបដិសេធ ខ្សែបន្ទាត់ប្រាំបួន របស់ចិន ដែលលាតសន្ធឹងឆ្ងាយជាង  ពីឆ្នេររបស់វា។ ខ្សែបន្ទាត់ប្រាំបួន កាត់ត្រង់កាត់តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់វៀតណាមនៅ សមុទ្រចិនខាងត្បូង ហើយនឹងកាត់បន្ថយ EEZ របស់វៀតណាមត្រឹម 3/4 ។ បន្ទាត់នេះក៏កាត់ EEZ នៃប្រទេស ហ្វីលីពីន និង ម៉ាឡេស៊ី ពាក់កណ្តាលផងដែរ។ ប្រ៊ុយណេ នឹងបាត់បង់ ៩០% នៃ EEZ របស់ខ្លួន។ យោងតាមអតីតប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន Benigno Aquino III "ការទាមទារទឹកដីប្រាំបួនបន្ទាត់របស់ចិនលើសមុទ្រចិនខាងត្បូងទាំងមូលគឺប្រឆាំងនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ ជាពិសេស អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិនៃច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS)" ។  វៀតណាម​ក៏​បាន​ច្រានចោល​ការ​អះអាង​របស់​ចិន​ដែរ ដោយ​លើក​ឡើង​ថា វា​គ្មាន​មូលដ្ឋាន និង​ប្រឆាំង UNCLOS។ 

នៅនិទាឃរដូវឆ្នាំ ២០១៤ ចិន និងវៀតណាមបានប៉ះទង្គិចគ្នាជុំវិញការជីកយករ៉ែ Haiyang Shiyou របស់ចិននៅក្នុង EEZ របស់វៀតណាម។ ឧបទ្ទវហេតុនេះបានធ្វើឱ្យជនជាតិវៀតណាម ១៧ នាក់រងរបួស និងខូចខាតទាំងនាវារបស់ចិន និងវៀតណាម។ 

 កោះ ប៉ារ៉ាសែល និង ស្ព្រាតលី 
ប្រជុំកោះ ប៉ារ៉ាសែល និង ប្រជុំកោះ ស្ព្រាតលី ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសវៀតណាមក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤ ។កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវ ឆ្នាំ ១៩៥៤ [ ] ]  បញ្ចប់ សង្រ្គាមឥណ្ឌូចិនលើកទី ១ បានផ្តល់ឱ្យ វៀតណាមខាងត្បូង គ្រប់គ្រងទឹកដីវៀតណាមភាគខាងត្បូងនៃប៉ារ៉ាឡែលទី ១៧ ដែលរួមបញ្ចូលកោះនៅប៉ារ៉ាសែលនិងស្ព្រាតលីយ៉ាងហោចណាស់យោងទៅតាមការបកស្រាយរបស់វៀតណាម។ . 

នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ កំឡុង សង្គ្រាមវៀតណាម PRC បានប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធានៅប្រជុំកោះ ប៉ារ៉ាសែល ហើយបានដណ្តើមយក កោះ យ៉ាកុង និងក្រុម ក្រេសិន នៃថ្មប៉ប្រះទឹកពីប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង។   ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចិននៅតែកាន់កាប់ និងគ្រប់គ្រងកោះប៉ារ៉ាសែលទាំងអស់។ PRC គ្រប់គ្រងមុខងារទាំងអស់នៅក្នុង ប៉ារ៉ាសែល។

ប្រទេសវៀតណាមគ្រប់គ្រងលក្ខណៈពិសេសចំនួន ២៩ នៃ ប្រជុំកោះ ស្ព្រាតលី ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៣ មក ប្រទេសចិនបាននិងកំពុងសាងសង់ កោះសិប្បនិម្មិត នៅលើថ្មប៉ប្រះទឹក និង មូលដ្ឋានយោធា ដែលបានផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពនៃអំណាចនៅក្នុងការពេញចិត្តរបស់ PRC នៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។
តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់វៀតណាម: កោះ ប៉ារ៉ាសែល និង ស្ព្រាតលី

កោះ ប៉ារ៉ាសែល និង ស្ព្រាតលី 
ប្រជុំកោះ ប៉ារ៉ាសែល និង ប្រជុំកោះ ស្ព្រាតលី ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសវៀតណាមក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤ ។កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវ ឆ្នាំ ១៩៥៤ [ ] ]  បញ្ចប់ សង្រ្គាមឥណ្ឌូចិនលើកទី ១ បានផ្តល់ឱ្យ វៀតណាមខាងត្បូង គ្រប់គ្រងទឹកដីវៀតណាមភាគខាងត្បូងនៃប៉ារ៉ាឡែលទី ១៧ ដែលរួមបញ្ចូលកោះនៅប៉ារ៉ាសែលនិងស្ព្រាតលីយ៉ាងហោចណាស់យោងទៅតាមការបកស្រាយរបស់វៀតណាម។ . 

នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ កំឡុង សង្គ្រាមវៀតណាម PRC បានប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធានៅប្រជុំកោះ ប៉ារ៉ាសែល ហើយបានដណ្តើមយក កោះ យ៉ាកុង និងក្រុម ក្រេសិន នៃថ្មប៉ប្រះទឹកពីប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង។   ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចិននៅតែកាន់កាប់ និងគ្រប់គ្រងកោះប៉ារ៉ាសែលទាំងអស់។ PRC គ្រប់គ្រងមុខងារទាំងអស់នៅក្នុង ប៉ារ៉ាសែល។

ប្រទេសវៀតណាមគ្រប់គ្រងលក្ខណៈពិសេសចំនួន ២៩ នៃ ប្រជុំកោះ ស្ព្រាតលី ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៣ មក ប្រទេសចិនបាននិងកំពុងសាងសង់ កោះសិប្បនិម្មិត នៅលើថ្មប៉ប្រះទឹក និង មូលដ្ឋានយោធា ដែលបានផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពនៃអំណាចនៅក្នុងការពេញចិត្តរបស់ PRC នៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។
តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់វៀតណាម: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី
 តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី
 តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខនៃប្រទេសហ្វីលីពីន
 តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់ប្រទេសថៃ
តំបន់ស្វយ័តទីបេ

តំបន់ស្វយ័តទីបេ ដែល ជាតំបន់ស្វយ័តស៊ីហ្សាំង ដែលត្រូវបានកាត់ជាញឹកញយទៅជា ទីបេ ឬ ស៊ីហ្សាំង  គឺជាតំបន់ស្វយ័តរបស់ប្រទេសចិន និងជាផ្នែកមួយនៃភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន ។

វាត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ១៩៦៥ ដើម្បីជំនួស តំបន់ទីបេ ដែលជាអតីតផ្នែករដ្ឋបាល នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៃដែលបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ការបញ្ចូលទីបេ ។ ការបង្កើតនេះគឺប្រហែល ៥ ឆ្នាំបន្ទាប់ពីការបះបោររបស់ជនជាតិទីបេឆ្នាំ១៩៥៩ និងការបណ្តេញចេញពី កាសាង ហើយប្រហែល ១៣ ឆ្នាំបន្ទាប់ពីការបញ្ចូលដើម។

ព្រំដែនបច្ចុប្បន្ននៃតំបន់ស្វយ័តទីបេត្រូវបានបង្កើតឡើងជាទូទៅក្នុងសតវត្សទី១៨ "What is Tibet? – Fact and Fancy", Excerpt from  ហើយរួមបញ្ចូលប្រហែលពាក់កណ្តាលនៃតំបន់ទីបេជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ តំបន់ស្វយ័តទីបេលាតសន្ធឹងជាង ១,២០០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (៤៦០,០០០ម៉ាយ៍)  និងជា ការបែងចែកថ្នាក់ខេត្តធំជាងគេទីពីររបស់ប្រទេសចិន តាមតំបន់បន្ទាប់ពី ស៊ីនជៀង ។ ដោយ​សារ​តែ​ដី​ដ៏​លំបាក និង​រដុប វា​មាន​ចំនួន​ប្រជាជន​តិច​ជាង ៣.៦ លាន​នាក់​ដែល​មាន​ដង់ស៊ីតេ ៣ នាក់/គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (៧.៨/ម៉ាយ៍) និងជាតំបន់ស្វយ័ត ឬខេត្តដែលមានប្រជាជនតិចបំផុតនៅក្នុងប្រទេសចិន។
តំបន់អឌ្ឍច័ន្ទមាស

thumb|320px|ផែនទីបង្ហាញតំបន់ផលិតហេរ៉ូអ៊ីនទាំង២
តំបន់អឌ្ឍច័ន្ទមាស ជាតំបន់ផលិតអាភៀនដ៏ធំមួយក្នុងចំនោមតំបន់ផលិតអាភៀនទាំង២​នៅអាស៊ី។ វាស្ថិតនៅតំបន់ភ្នំប្រសព្វ​រវាង​ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន អ៊ីរ៉ង់ និង ប៉ាគីស្ថាន។ តំបន់ជួរភ្នំព័ទ្ធជុំវិញតំបន់នេះ​មានរាងជាអឌ្ឍច័ន្ទ ទើបគេដាក់ឈ្មោះវាបែបនេះ។

ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសំរាប់អង្កេតពីគ្រឿងញៀននិងឧក្រិដកម្ម (UNODC) បានប៉ាន់ប្រមាណ​ថាមានបំលាស់ប្ដូរ​ប្រភពចំបងរបស់​ហេរ៉ូអ៊ីន​ យ៉ាងគួរកត់សំគាល់​ក្នុងកំលុង​១០ឆ្នាំនេះ។ ផលិតកម្មហេរ៉ូអ៊ីននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍មានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក ខណៈផលិតកម្មនៅអាស៊ីខាងលិចកើនឡើង។ ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថានបានក្លាយជាប្រទេសផលិតអាភៀន​ច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក ដោយផលិតអាភៀនប្រមាណ ១៧៨២ ម៉ែត្រគូប ក្នុងមួយឆ្នាំ (តួលេខតាមការប្រមាណរបស់​ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក) លើសមីយ៉ាន់ម៉ាទៅទៀត។ ការធ្លាក់ចុះផលិតកម្ម​ហេរ៉ូអ៊ីននៅមីយ៉ាន់ម៉ា​បណ្ដាលមកពី​លក្ខខណ្ឌ​ដាំដុះមិនអំណោយផល​ជាប់ៗគ្នាក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំនេះផង​និងគោលនយោបាយ​លុបបំបាត់​គ្រឿងញៀនរបស់រដ្ឋាភិបាល​ថ្មីផង។ ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថានបច្ចុប្បន្នផលិតអាភៀន៩០%នៃចំនួនផលិតសរុបលើទូទាំងពិភពលោក។

តំបន់អឌ្ឍច័ន្ទមាស​មានប្រវត្ដិខាងផលិតអាភៀនយូរអង្វែងជាងតំបន់ត្រីកោណមាសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ក៏ប៉ុន្តែតំបន់នេះ​បានផ្លាស់ខ្លួនជា​តំបន់ផលិតអាភៀន​សម័យទំនើបនៅទស្សវត្សរ៍៧០ ខណៈតំបន់ត្រីកោណមាសផ្លាស់ខ្លួនតាំងពីទស្សវត្សរ៍៥០។

ទោះបីហេរ៉ូអ៊ីនដែលចរាចរក្នុងផ្សារងងឹតនៅអាស៊ីភាគច្រើនមានប្រភពមកពី​តំបន់ត្រីកោណមាសក៏ដោយ តំបន់អឌ្ឍច័ន្ទមាសកំពង់តែពង្រីកទីផ្សាររបស់ខ្លួន​ចូលទៅចិនខាងលិត ជាពិសេសខេត្តស៊ីនជាំង។
តំបន់អាកាសធាតុ

នៅលើផ្ទៃផែនដី មានអាកាសធាតុខុសៗគ្នាតាមតំបន់ ដោយសារការចាំងប៉ះនៃកាំរស្មីព្រះអាទិត្យមកលើផ្ទៃដីមិនដូចគ្នា។
តំបន់អាកាសធាតុធំៗមានបី គឺ អាកាសធាតុតំបន់ប៉ូល អាកាសធាតុតំបន់ត្រូពិច និង តំបន់ត្រជាក់បង្គួរ។
តំបន់អាកាសធាតុ: ទ្វិបអង់តាកទិចថា ទ្វិបពណ៍ស នឹងទ្វិបសន្តិភាព

ទ្វិបអង់តាកទិចថា ទ្វិបពណ៍ស នឹងទ្វិបសន្តិភាព
អាកាសធាតុតំបន់ប៉ូល ស្ថិតនៅអឌ្ឍគោលទាំងពីរនៃផែនដី។
អាកាសធាតុតំបន់ប៉ូលមានលក្ខណៈដូចជា៖
សីតុណ្ហភាពត្រជាក់ខ្លាំង
គ្របដណ្តប់ដោយទឹកកក (ទាំងលើសមុទ្រ និងទ្វីប)
មានខ្យល់បក់ខ្លាំង
គ្មានរដូវ និងខ្សត់ទឹកភ្លៀង។
អាកាសធាតុតំបន់ប៉ូលមានតែនៅតំបន់ប៉ូលខាងជើង និងតំបន់ប៉ូលខាងត្បូងតែប៉ុណ្ណោះ។
តំបន់អាកាសធាតុ: អាកាសធាតុតំបន់ត្រូពិច

អាកាសធាតុតំបន់ត្រូពិច
អាកាសធាតុតំបន់ត្រូពិចលាតសន្ធឹងពីអេក្វាទ័រ ដល់រយៈទទឹងទី៣០ខាងជើង និងខាងត្បូង។ 
អាកាសធាតុតំបន់ត្រូពិចមានលក្ខណៈដូចតទៅ៖
សីតុណ្ហភាពមានកម្រិតខ្ពស់ និងមានសំណើមខ្លាំង
មានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន ពេញមួយឆ្នាំ (អេក្វាទ័រ)
មានភ្លៀងធ្លាក់៦ខែ និងរាំង៦ខែ (ត្រូពិច)
ខ្សត់ទឹកភ្លៀង (វាលលំហ)។
តំបន់អាកាសធាតុ: តំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរ

តំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរ
តំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរលាតសន្ធឹងពីរយៈទទឹងទី៣០ ដល់៦០ នៃអឌ្ឍគោលខាងជើង និងខាងត្បូង។
អាកាសធាតុតំបន់ត្រជាក់បង្គួរមានលក្ខណៈដូចតទៅ៖
មានព្រិលធ្លាក់នៅរដូវរងា
សីតុណ្ហភាពត្រជាក់ល្មម (៥ ទៅ ២០អង្សា)
មានភ្លៀងធ្លាក់ពេញមួយឆ្នាំ (តំបន់ត្រជាក់បង្គួរសមុទ្រ)
សីតុណ្ហភាពទទួលឥទ្ធិពលពីម៉ាសខ្យល់ប៉ូលផង និងម៉ាសខ្យល់ត្រូពិចផង។

Category:ផែនដីវិទ្យា
តំបល់

តំបល់ (    ) គឺជាអង្គភាពរដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់ក្នុងប្រទេសថៃ ។ ស្រុកខាងក្រោម( ​អាំភើ ​) និង ​ខេត្ត ( ​ចង្វាត ​) ពួកគេ​បង្កើត​ជា​ថ្នាក់រង​រដ្ឋបាល​ទី​បី​។   មាន7,255តំបន់   មិនរាប់បញ្ចូលទាំង180 ខ្វែងនៃ ទីក្រុងបាងកក ដែលត្រូវបានកំណត់នៅកម្រិតរដ្ឋបាលដូចគ្នា ដូច្នេះគ្រប់ស្រុកទាំងអស់មានពី 8ទៅ1តំបន់ ។ តំបន់ ជាធម្មតាត្រូវបានបកប្រែជា " ទីប្រជុំជន " ឬ "អនុសង្កាត់" ជាភាសាអង់គ្លេស — ក្រោយមកទៀតគឺជាការបកប្រែដែលត្រូវបានណែនាំ  ទោះបីជាត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ផងដែរសម្រាប់ ស្តេចអាំភើ ការកំណត់សម្រាប់ស្រុកមួយដើរតួជាសាខា (ថៃ: ស្តេច ) របស់ស្រុកមេ។ ឃុំត្រូវបានបែងចែកទៅជា 69,307 ភូមិ ( មូបាន ) ប្រហែលដប់ក្នុងមួយតំបន់ ។ ឃុំ នៅក្នុងទីក្រុង ឬទីប្រជុំជនមិនត្រូវបានបែងចែកទៅជាភូមិទេ ប៉ុន្តែអាចមានសហគមន៍ផ្លូវការតិចជាងគេហៅថា ប្រជុំជន ដែលអាចត្រូវបានបង្កើតជា សមាគមសហគមន៍ ។
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Bang_Bai_Mai_TAO_office.JPG/210px-Bang_Bai_Mai_TAO_office.JPG|ស្តាំ|រូបភាពតូច|210x210ភីកសែល| ការិយាល័យ TAO បាងប៉ៃម៉ៃ, សុរាជធានី
តំលៃលើការចាប់អារម្មណ៍

តំលៃលើការចាប់អារម្មណ៍, ជារឿយៗសង្ខេបទៅលើ ស៊ីភីអាយ រឺ ស៊ីភីអឹម សំរាប់ តំលៃទៅលើការចាប់អារម្មណ៍ វាគឺជាពាក្យមួយដែលជារឿយៗ ត្រូវបានគេប្រើក្នុង ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មលើអ៊ីនធើណែត ហើយទីផ្សារទាក់ទងទៅជាមួយនឹង បណ្តាញអ៊ីនធើណែត ។ វាត្រូវបានប្រើសំរាប់កំនត់តំលៃ និង​ តំលៃដែលត្រូវបានគេបញ្ចុះបញ្ចូល ដោយបិទ​បាំងភ្នែក នៅក្នុង ទីផ្សារអ៊ីនធើណែត ។  វិធីបញ្ចុះបញ្ចូលនេះត្រូវបានគេប្រើទៅលើ ក្បាលទំព័រវេបសាយ ដាក់អក្សរអោយ​ លីង​ (ចុចចូល) ក្នុង អ៊ីម៉ែលស្ព៉ាម និង រើសយកអ៊ីម៉ែលផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ទោះបីជា រើសយកអ៊ីម៉ែលផ្សាយពាណិជ្ជកម្មហើយ ក៏មានការត្រួតពិនិត្យទៅលើ​តំលៃក្នុងការប្រើប្រាស់ ។ការចាប់អារម្មណ៍ផ្សាយ​ ពាណិជ្ជកម្មនៅលើ អ៊ីនធើណែត វាគឺជាចំនុចទោលមួយដែលលេចឡើងនៅលើ ទំព័រវេបសាយ ។
 ស៊ីភីស៊ី តំលៃលើការចូល
 ស៊ីភីអិល ចំណាយនាំមុខ (តាមធម្មតាផ្តល់ជូនដំបូង ក្នុងការចូលរួម)
 ស៊ីភីអេស ចំណាយលើការលក់
 ឌីស៊ីភីអឹម កំលាំង ស៊ីភីអឹម

ស៊ីភីអាយ រឺក៏អ្វីផ្សេងទៀត គឺត្រូវជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងអ្នក ផ្សព្វផ្សាយ រឺ អ្នកបង្កើត វេបសាយ ព្រោះពួកគេត្រូវការតំលៃការងាររបស់ពួកគេ ។ សព្វថ្ងៃនេះ វាគឺមានភាពសមញ្ញបំផុតក្នុងការផ្សព្វផ្សាយ នូវពាណិជ្ជកម្មរបស់ពួកគេ ទៅលើ "ស៊ីភីអឹម" រឺក៏តំលៃគិតជារយះពេល សំរាប់មូលដ្ឋាន ។
តំលៃលើការចាប់អារម្មណ៍: តំលៃគិតលើការចំណាយ

តំលៃគិតលើការចំណាយ 

តំលៃគិតលើការចំណាយ ជារឿយត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងការ ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម​ដើម្បីជាសញ្ញា ដែលគិតតំលៃក្នុងការចំណាយ ។ នៅពេលគេប្រើនៅក្នុងពាណិជ្ជកម្ម វារាយការណ៍ពីទំហំ ក្នុងចាប់អារម្មណ៍ដែលគិតតំលៃជាពាន់ ។ 
សំរាប់ទំព័រ វេបសាយ​ អាចធ្វើការសន្សំលុយ សំរាប់ការចាប់អារម្មណ៍ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ។ ប្រហែលប្រើ វេបសាយ Definition of RPM — Techterms.com
វាមានសារៈសំខាន់ក្នុងការចងចាំ នៅពេលដែលមាននរណាម្នាក់ និយាយរឿងខ្លះដូចជា៖ "ការចំណាយរបស់ពួកយើងគឺ ៥ ដុល្លា" ដែលមានន័យថា "តំលៃលើការចាប់អារម្មណ៍គឺ" ០,០០៥ដុល្លា ។
តំលៃលើការចាប់អារម្មណ៍: ប្រភព

ប្រភព
ទីផ្សាអ៊ីធើណែតត្រូវមានជំនាញខាង ទាក់ទងនិងបញ្ចុះបញ្ជូល ការប្រត្តិបត្ត និង អនុវត្តន៍ ។
តំលៃលើការចាប់អារម្មណ៍: អាចមើលតាម

អាចមើលតាម
 ទីផ្សារអ៊ីនធើណែត
 តំលៃឆ្លងកាត់ការគិត
 តំលៃលើការចំណាយ 
 ឥទ្ធិពលលើការចំណាយ 
 តំលៃលើចំណាយច្រើន
 ចំណាយពេលចូល
 ចំណាយពេលប្រើ
 តំលៃពេលចូល
 ឥទ្ធិពលលើការចំណាយពេលប្រើ
 តំលៃគិតតាមរយះពេល
 ទីផ្សារ ស៊ីអឹមភី
 វិធីក្នុងសង
 កន្លែងផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម
ត្នោតខ្មែរ

{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;"
|-
| colspan="2" style="background:#00EE21; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #00FF00 solid;" |
ត្នោតខ្មែរ (បទ ពាក្យ៧)
|-
| valign="top" style="padding:8px 8px 0px 8px; background:#F5FAFF;" | 
ត្នោតខ្មែរ (បទ ពាក្យ៧)
(១)﻿ ដែនដីសុវណ្ណភូមិមានសព្វគ្រប់    រុក្ខជាតិដុះទ្រុបបៃតងខ្ចី

ថ្លែងពីត្នោតខ្មែរល្អប្រពៃ                   ប្រជាប្រុសស្រីទទួលផល។

(២) ត្នោតខ្មែរដុះគ្រប់ទីតំបន់           គិតគូរល្អិតល្អន់មិនខ្វាយខ្វល់

និមិត្តរូបខ្មែរយើងតំកល់                 ឃើញត្នោតហ៊ានភ្នាល់ថាដីខ្មែរ។

(៣) ថ្លែងពីប្រយោជន៍មានអនេក   កូនខ្មែរវែកញែកជាហូរហែ

ពីគល់ដល់ចុងមិនគេចកែ              ថ្លែងប្រាប់ពុកម៉ែអស់ចំណោទ។

(៤) ព្រលឹមស្រាងៗមាន់រងាវ         លើកដាក់លីអៀវបំពង់តោ្នត

ផ្អោបដើមឬស្សីជីកដីដោត           ចង់ខ្សែជាប់ត្នោតឡើងយកទឹក។

(៥) ទឹកត្នោតដែលល្អគាបបីថ្ងៃ     រួចហើយលកលៃចិតអោយថ្នឹក

បំពង់ឬស្សីចាំត្រងទឹក                   លុះដល់ល្ងាចព្រឹកយកមកផ្ទះ។

(៦) ទឹកផ្អែមទឹកជូរតាមចំនង់        សល់ពីបំពង់រៀបចំខ្ទះ

រំងាស់ជាស្ករកុំខ្ចាយខ្ចះ                  ញាប់ដៃរូតរះលេចចេញច្បាស់។

(៧) ស្ករផែនស្ករពាងទុកបំរុង      ញាត់ក្នុងកំប៉ុងទុកប្រើប្រាស់

អាចយកលក់បានកំរៃខ្លះ            ចិញ្ចឹមអ្នកផ្ទះមានសិរី។

(៨) ស្លឹកត្នោតកុំចោលធ្វើស្មុកផ្លិត ដេរចាក់អោយជិតកន្ទេលថ្មី

អាពាហ៍ពិពាហ៍កូនប្រុសស្រី         ក្រាលជូនតាយាយអង្គុយលេង។

(៩) ធាងគៀវលៃលកវេញជាខ្សែ  ចងគោមើលស្រែពេលយើងគេង

ចងជាអំបោសទុកអោយក្មេង          ក្រោយពេលរត់លេងធ្វើការងារ។

(១០) ផ្លែខ្ចីទុកធ្វើម្ហូបដាំស្ល            បងប្អូនកុះករញ៉ាំជុំគ្នា

ផ្លែទុំធ្វើនំនែកនានា                      ជជែកសន្ទនាយ៉ាងក្អាកក្អាយ។

(១១) គ្រាប់ខ្ចីទុកធ្វើជាបង្អែម     ដាក់ចូលមាត់ផ្អែមសើចសប្បាយ

គ្រាប់ទុំរឹងខ្លាំងកុំជិនណាយ       ធ្វើកង់ធ្វើកាយក្មេងកំសាន្ដ។

(១២) ពេលខ្លះភ្លេចខ្លួនលេចក្រពីញ  យាយហាមាត់ស្ញេញខំតាមដាន

ស្លាបព្រាកាយគាស់ជូនសន្តាន ពិសាអោយបានសុខភាពល្អ។

(១៣) រីឯដើមវិញមានតំលៃ  អាចយកកែច្នៃគ្រឿងលំអ

ធ្វើផ្ទះធ្វើទូករិតបវរ              ប្រជាអប់អរចេញនេសាទ។

(១៤) បច្ចុប្បន្នវិទ្យាសាស្រ្ដទំនើប  ត្នោតខ្មែរហក់ងើបចេញរាងស្អាត

ផលិតជាស្រាមិនអោយខាត       វេចខ្ចប់ស្អាតបាតទៅបរទេស។

(១៥) ដូចនេះកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ  ចូរកុំកន្ដោយភ្លេចខ្លួនធ្វេស

កាប់លក់អោយគេទៅបរទេស      ត្នោតខ្ទេចដូចផេះខ្មែរធ្លាក់ខ្សោយ។

(១៦) ប្រយោជន៍ត្នោតខ្មែរច្រើនលើសលុប     បរិយាយម៉្ភៃយប់តាមលំដោយ

ក៏រាប់មិនអស់នូវអំណោយ        ត្នោតខ្មែរផ្ដល់អោយយើងគ្រប់គ្នា។
និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង៦ សីហា ២០១០

Category:កំណាព្យ
ត្រកួន

ត្រកួន គឺជារុក្ខជាតិវល្លិវារិជជាតិមួយពួក ទងនិងស្លឹកប្រើធ្វើជាបន្លែ អន្លក់ ឬ ធ្វើម្ហូបអាហារក៏បានដូចជា សម្លម្ជូរ...។ ត្រកួនជាប្រភេទដំណាំម្យ៉ាងដែលប្រជាកសិករ ក៏ដូចជាប្រជាជនមូលដ្ឋានចូលចិត្តដាំ ដោយសារតែវាងាយស្រួលដាំ ងាយថែទាំ និងឆាប់បានផល ជាពិសេស ជាប្រភេទបន្លែដែលអាចច្នៃជាម្ហូបអាហារដ៏មានប្រយោជន៍សម្រាប់សុខភាព ។ ប្រភពដើមនៃត្រកួន គឺមិនច្បាស់ទេ ប៉ុន្តែជាទូទៅវាត្រូវបានគេជឿថាមានដើមកំណើតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយត្រូវបានដាំដុះជាលើកដំបូងនៅទីនោះ។ 
រូបភាពតូច|រូបរាងនៃដើមត្រកួន
រូបភាពតូច|ការពណ៌នាអំពីដើមត្រកួន
ត្រកួនបានផ្ដល់ថាមពល និង ជាតិសរសៃ រីឯវីតាមីន និង សារធាតុរ៉ែ ផ្សេងទៀតក៏មានច្រើនដែរ ដូចជា វីតាមីនA វីតាមីនC វីតាមីនB1 វីតាមីនB2 វីតាមីនB3 កាល់ស្យូម ផូស្វ័រ និង ជាតិដែក ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះត្រកួន ក៏មានជាតិកាល់ស្យូម និង សារធាតុបេតាការ៉ូទីន (Beta-carotene) ដែលជួយចិញ្ចឹមកែវភ្នែកបានយ៉ាងល្អ ជាពិសេស កាបរិភោគត្រកួនឆៅ ។
ត្រង់​ ដឺ: ជីវប្រវត្តិសង្ខេប

ជីវប្រវត្តិសង្ខេប 
នាយ​ត្រង់​ ដឺ​​ជា​អតីត​សិល្បករ​កំប្លែង​ឯក​ក្នុងខ្សែ​ភាព​យន្ត​ខ្មែរ​​ដ៏​មាន​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​ល្បី​រន្ទឺ​ឈាន​មុខ​គេ​ក្នុង​​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា កាល​ពី​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០​ និង​ ដើម​ទសវត្សរ៍​ទី​៧០​។ទស្សនិកជន​ខ្មែរ​រាប់លាន​នាក់​ធ្លាប់​បានផ្ទុះ​សំនើច​ក្អាក​ក្អាយ​រីក​រាយ​ដោយសារ​តែ​កាយ​វិការ​កំ​ប្លែង​ដ៏​រស់​រវើក​របស់​គាត់​។នាយ​ត្រង់​ ដឺ​​ មាន​រូប​រាង​ស្គម​កំព្រឹង​ដូច​នាយ​វ៉ាំង​ ដឺ​ កូន​ប្រុស​របស់​គាត់​ដែរ​។​គាត់​មាន​ឈ្មោះ​ដើម​យិន​ បឿន​   កើត​នៅ​ឃុំ​ក្ដុល​ដូន​ទាវ​ ស្រុក​បាត់ដំបង​ ខេត្ត​បាត់ដំបង។ ឪពុក​ឈ្មោះ​យិន ​ផា  ម្តាយ​ឈ្មោះ​បូ​ ជា​កសិករ​និងជាអ្នក​លក់ដូរ​ ពុំ​មែន​ជា​សិល្បករ​ឡើយ​។នាយ​ត្រង់​ ដឺ​​ មានបង​ប្អូនបង្កើត​៤នាក់​ ​ក្នុង​នោះ​ស្រីម្នាក់​ ប្រុស​៣នាក់​ ។​​ក្នុង​ចំណោម​បង​ប្អូន​បង្កើត​ទាំង​៤​នាក់ សព្វ​ថ្ងៃ​នៅ​រស់​តែ​ម្នាក់​គត់​​ ត្រូវ​ជា​ប្អូន​ប្រុស​របស់​គាត់​ឈ្មោះ​យិន​ សាគុណ​(ហៅ​ត្រង់​ អង)​ ជា​សិល្បករ​កំប្លែង​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេ​រិក​។​ កាល​នៅ​វ័យ​ជំទង់​​និង​យុវវ័យ​​ លោក​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជា​អ្នក​ចម្លង​ទូកដ​នៅ​តាម​ដង​ស្ទឹង​សង្កែ​ក្នុង​ភូមិ​កំណើត​របស់​គាត់​។​  គាត់​បាន​រៀបអាពាហ៍​ពីពាហ៍នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៤​នៅ​ឃុំ​វល្លិ៍​ស ស្រុក​សំរោង​ទង​​ ​ខែត្រ​កំពង់ស្ពឺ​ដែល​ជាស្រុក​កំនើត​ភរិយា​គាត់​។​​ ភរិយា​គាត់ជា​សិល្បការិនីក្នុង​របាំ​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ​។​ ​គាត់​មាន​កូន​៤​នាក់​ ក្នុង​នោះ​មាន​តែ​លោក​យិន​ សារឹម​ (ហៅវ៉ាំងដឺ​)​ ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ដើរ​តាម​គន្លងសិល្បៈ​កំប្លែង​​របស់ឳពុក​។​ កាល​នៅជា​តារា​កំប្លែង​ដ៏ល្បីល្បាញ​ពី​សង្គម​ចាស់​ នាយ​ត្រង់​ដឺ​ជា​អ្នកមាន​ធូរ​ធារ​ មាន​ផ្ទះ​វី​ឡានៅ​ទល់មុខ​រោង​ភាព​យន្ត​មេគង្គ​ ហើយ​មានភ្ញៀវ​ចូល​មក​ទាក់ទង​ក្នុង​មុខ​របរ​ថត​កុន​របស់​គាត់​ជាប់​មិន​ដាច់​។​​ កាលនោះ​ នាយ​ត្រង់​ដឺ​ប្រើ​រថ​យន្ត​ដល់​ទៅ​៣​គ្រឿង​គឺ​ Mercedez,Jeep,404 ។ ​នៅ​ពេល​ចុង​ក្រោយ​បង្អស់​នៃ​ឆាក​ជីវិត​ នាយ​ត្រង់​ដឺ​ត្រូវ​បាន​អង្គការ​ប៉ុល​ពត​ជម្លៀស​ចេញ​ពី​ទីក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​ឱ្យទៅ​រស់​នៅ​រាម​ ខណ្ឌ​ព្រៃ​នប់​ ក្រុង​កំព​ង់​សោម​។ នៅ​ទីនោះ​ គាត់​ត្រូវបាន​ពួក​អង្គ​ការ​ចាប់​បង្ខំ​ឱ្យ​ធ្វើ​ការ​ជា​ទម្ងន់​រហូត​ស្លាប់​បាត់​បង់​ជីវិត​យ៉ាង​អាណោច​អធ័ម​ដោយសារ​ជំងឺ​មហា​រីក​ខួរ​ក្បាល​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៧។
thumb|right|រឿង ជ័យប្រាជ្ញ
thumb|right|រឿង សំគមបាញ់លលក
ត្រង់​ ដឺ: ជីវិតសិល្បៈ​ និង​ ស្នាដៃ

ជីវិតសិល្បៈ​ និង​ ស្នាដៃ 

នាយ​ត្រង់​ដឺ​បានផ្លាស់ពី​ស្រុក​កំណើត​​មក​រស់​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​ដោយ​ចាប់​យក​មុខរបរ​សិល្បៈ​កំប្លែង​ក្នុង​ក្រុម​ល្ខោន​បាសាក់​ផ្សារ​ស៊ីលឹប​​​របស់​អ្នក​ស្រី​អ៊ុន​ វ៉ាង​។​ គាត់​​បាន​សម្ដែងជា​តួ​កំប្លែង​​ស្ទើរ​គ្រប់​ផលិតកម្ម​​ដូច​ជាផលិតកម្មរន្ទះ​ពេជ្រ​ភាពយន្ដ របស់លោកលី​ ប៊ុន​យីម​, ផលិតកម្មបក្សីឋានសួគ៌ភាពយន្ដ របស់លោកអ៊ី វ៉ុងហែម,ផលិតកម្ម​ឥន្ទ្រទេវី​ភាពយន្ត​របស់​លោក ប៊ីវ ឆៃលាង,ផលិតកម្មហេមពាន្តភាពយន្ត របស់​លោកលី យូស្រ៊ាង,ផលិតកម្មព្រះខ័ន​ពេជ្រ​ភាពយន្ដ របស់លោកលី វ៉ា​,ផលិតកម្មប្រាសាទមាសភាពយន្ត របស់លោក សារ៉ាវុធ,ផលិតកម្មកងចក្រភាពយន្ត របស់លោកអ៊ួង កន្ធន់,ផលិតកម្មពិស្ណុការភាពយន្ត របស់លោកវណ្ណ វណ្ណៈ,ផលិតកម្មអប្សរាភាពយន្ត របស់លោកលី សុងហេង​ ,ផលិតកម្មសុវណ្ណគិរី​ភាពយន្ដ របស់លោកហ៊ុយ​ គឹង,ផលិតកម្មកងពេជ្រភាពយន្ដ របស់លោកឈា នុក​ជាដើម។​ ដោយ​សារ​ជោគ​ជ័យ​ក្នុង​ការងារ​សិល្បៈ​ នាយ​ត្រង់​ដឺ​បានបើក​ផលិតកម្ម​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថាផលិតកម្មត្រង់​ដឺ​ភាពយន្ដក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៣​។​ ដៃ​គូ​សម្ដែង​របស់​លោក​គឺ​អ្នក​ស្រី​​ម៉ាប់​ ណូ​យ៉ា​ ។​ ខ្សែ​ភាព​យន្ត​ដែល​លោក​បាន​ចូល​រួម​សម្ដែង​រួម​មាន​រឿង៖

 រឿង​អន​អើយ​ស្រី​អន​ ​​​​​​​     ​​​   ​​​​​​ ​​​​​​​​​​​​​   ១៩៧២
 រឿង​​អាខ្វាក់​អា​ខ្វិន​ ​  ​     ​        ​ ១៩៧៤
 រឿង​ភក្ដី​ស្នេហ៍​​    ​​​​ ​      ​        ​   ១៩៧៣
 រឿង​ចំប៉ា​ថោង​ ​  ​​​  ​​      ​            ១៩៦៩
 រឿងបញ្ច​ពណ៌​ទេវី​ ​ ​     ​​           ១៩៧១
 រឿងសំគមបាញ់លលក     ​ ​ ​  ​  ​១៩៧០
 រឿងព្រះ​ពាយ​ផាត់​ ​​  ​​               ១៩៧១
 រឿងពុះ​ទ្រូង​អូន​ទៅ   ​​ ​      ​       ១៩៧៥
 រឿងអាប៊ុលកាសេ​ម ​​ ​​​ ​ ​ ​     ​ ​    ​ ​១៩៦៩
 រឿងច័ន្ទគ្រឿហ្វា    ​ ​ ​  ​  ​         ​​ ​ ១៩៦៩
 រឿងរតនាវង្ស ​​ ​​                       ១៩៧០ ​​              
 រឿងចៅ​ចាក់​ស្មុក​      ​​​​  ​​     ​       ១៩៧៤​
 រឿងជ័យ​ប្រាជ្ញ​                     ​ ​​​​  ១៩៧៣
 រឿងសុ​វណ្ណ​បញ្ចា​       ​​ ​  ​         ​​​ ១៩៧០
 រឿងអា​ឡេវ​​       ​​   ​   ​               ១៩៧២
 រឿងដៃ​ដែក​៣២​         ​​  ​           ​១៩៧៣
 រឿងកាត់​កន្ទុយ​លាប​កំបោរ​       ១៩៧៣
 រឿងមាន់​រងាវ​ពីរ​ដង​បង​ទៅ​រក​អូន​ ១៩៧៤
 រឿងឆ្អឹង​ដៃ​ឳពុក​ ​   ​        
 រឿងទឹក​ភ្នែក​នាង​គ        ​
ត្រចៀក

ត្រចៀក (English: ear) ជាផ្នែកមួយនៃរាងកាយ ដែលអាចអោយមនុស្ស លឺ បាន។ សត្វឆ្អឹងកងខ្លះ ភាគច្រើនមានត្រចៀក ២ ប៉ុន្តែ សត្វ ខ្លះ មិនអាចស្តាប់ ឮ តាមត្រចៀកបានទេ។ សត្វពីងពាង មានរោមនៅលើជើង ដែលវាអាចស្ដាប់ឮ តាមរោមនោះ។
ត្រចៀក មានតួនាទី បញ្ជូនសំឡេងទាំងស្រុងដោយផ្ទាល់ ទៅកាន់ក្រដាសត្រចៀក។ រំញ័រទាំងនេះ បញ្ជូនសំលេង ទៅខួរក្បាល តាមរយៈប្រព័ន្ធសសៃប្រសាទ។
មិនត្រឹមតែស្ដាប់ទេ ត្រចៀកក៏អាចប្រើសំរាប់គោលបំណងផ្សេងដែរ។  ដំរី ប្រើត្រចៀកសំរាប់ធ្វើអោយត្រជាក់ ពេលក្ដៅ។http://simple.wikipedia.org/wiki/ear
ត្រពាំងក្ដុល

200px|thumb|right

គឺជាភូមិមួយនៅក្នុងឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច​ ស្រុក​បន្ទាយមាស ខេត្តកំពត ហើយស្ថិតក្បែជើងភ្នំមរោម ដែលមានផ្ទៃដីប្រមាណ ៩០០ម៉ែតការេ ហើយប្រជាជននៅទីនោះភាគច្រើនជាអ្នកធ្វើចំការ ច្រើនជាងអ្នកធ្វើស្រែ ព្រោះថាដីនៅជើងភ្នំមរោម គឺជាដិដែលមានជីជាតិយ៉ាងល្អដល់ដំណាំដូចជា៖ ឪឡឹក ត្រសក់ ល្ពៅ ស្ពៃមើម ដំឡូងមី ដំឡូងជ្វា សណ្ដែកគួ សណ្ដែកខៀវ ពោត -ល- ។