អានន្ទ: អត្ថបទនានា

អត្ថបទនានា

ព្រះអានន្ទគឺជាបងប្អូនជីដូនមួយដំបូងបំផុតរបស់ព្រះពុទ្ធ ។ គាត់បានចូលរួមព្រះសង្ឃកាលពីកុមារភាព ។ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាមួយ​អនិរុទ្ធ និង ភទ្រ  ។ បិតា​របស់​ព្រះអង្គ​ជា​ប្អូន​របស់​ព្រះបាទ​សុទធៈ ។

ព្រះអានន្ទ ក្រោយមកបានក្លាយជាអ្នកបម្រើរបស់ព្រះពុទ្ធ ជិតម្ភៃឆ្នាំបន្ទាប់ពីការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះពុទ្ធ នៅពេលដែលព្រះពុទ្ធមានព្រះជន្ម ៥៥ ព្រះវស្សា ។ ព្រះពុទ្ធមានសុន្ទរកថាឯកជនជាច្រើនជាមួយ រួមទាំងមួយអំពីធម្មជាតិនៃភិក្ខុនី ។

ព្រះអានន្ទ​ក៏​ជួយ​រក​លំដាប់​ភិក្ខុនី ឬ​ភិក្ខុនី ។ ទ្រង់​អង្វរ​ព្រះពុទ្ធ​ឲ្យ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ស្ត្រី​ចូល​ក្នុង​សង្ខារ ។ ទីបំផុត ព្រះពុទ្ធ​បាន​យល់ព្រម​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ស្ត្រី​បួស​បន្ទាប់ពី​មានការ​បដិសេធ​ជាច្រើន​លើក​ដោយ​ពួកគេ​គោរព​តាម​ច្បាប់ ៨ យ៉ាង​ដែល​គ្រប់គ្រង​ការគោរព​ចំពោះ​ព្រះសង្ឃ (​គរុ​ធម៌​)​ ។

ព្រះអានន្ទ​ក៏​មាន​វត្តមាន​ក្នុង​ពេល​សោយ​ទិវង្គត​របស់​ព្រះពុទ្ធ​ដែរ ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ប្រាប់ព្រះអានន្ទថា ព្រះអង្គអាចរស់នៅបានដល់អនិច្ចា ហើយថា ព្រះអានន្ទអាចសុំរឿងនេះបាន ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ព្រះ​អានន្ទ​មិន​បាន​យល់​ព្រះបន្ទូល​របស់​ព្រះពុទ្ធ​ទេ ហើយ​ក៏​មិន​បាន​សួរ ។ ពេល​នោះ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​ម៉ារា​ទៅ​សួរ​សុខ​ទុក្ខ​ព្រះ​អង្គ ដែល​ព្យាយាម​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ឲ្យ​លាចាក​លោក ។ ប៉ុន្តែ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ថា ដល់ពេលត្រូវហើយ កាលដែលទ្រង់បានបំពេញកិច្ចរបស់ទ្រង់គឺ បង្កើតសមណៈ ៤ យ៉ាង គឺភិក្ខុ ភិក្ខុ ឧបាសក និងឧបាសក ។ នៅ​ផ្ទះ​គន្ធា ព្រះពុទ្ធ​បាន​សុំ​ស្បៀង​អាហារ ។ អាហាររឹង និងទន់ត្រូវបានបម្រើដល់សិស្សរបស់ព្រះពុទ្ធ ប៉ុន្តែព្រះពុទ្ធត្រូវបានបម្រើអាហារពុលខ្លះ ។ ក្រោយ​មក​គាត់​បាន​ស្លាប់​បន្ទាប់​ពី​ឈឺ និង​ឈឺ​ជា​ច្រើន​ថ្ងៃ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ព្រះអានន្ទឱ្យបញ្ចុះបញ្ចូល នាយ​ចុន្ទ ថា អាហារដែលគាត់បរិភោគនៅកន្លែងរបស់គាត់មិនមានជាប់ទាក់ទងនឹងការស្លាប់របស់គាត់ទេ ហើយអាហាររបស់គាត់នឹងក្លាយជាប្រភពនៃបុណ្យដ៏អស្ចារ្យបំផុត ដូចដែលបានផ្តល់អាហារចុងក្រោយសម្រាប់ព្រះពុទ្ធ ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានធូរស្បើយពីជំងឺ មុនពេលព្រះអង្គបានបរិនិព្វាន ។

បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ នៅឯធ្វើ​សង្គាយនាទី ១ ដែលប្រជុំដោយ មហាកស្សប នៅរាជរាជា ព្រះអានន្ទបានត្រូវសូត្រសូត្រនូវព្រះសូត្រទាំងអស់ ដែលព្រះអង្គអាចចងចាំបាន ។ មក​ពី​នេះ​ហើយ​ដែល​គេ​និយម​ហៅ​ថា​ជា​បុរេ​មនោ​សញ្ចេត​នា  ។ ព្រះអានន្ទ​បាន​ប្រគល់​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​បញ្ជូន​ការ​បង្រៀន​ទៅ​កាន់​សាណាកាវសា ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលដោយព្រះអានន្ទ ។ ព្រះអានន្ទ​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​ចែវ​ទូក​ទៅ​កណ្តាល​ទន្លេគង្គា ដើម្បី​បាន​ព្រះនិព្វាន ខណៈ​ប្រទេស​មគធៈ និង​ក្រុង​វេសាលី ដែល​កាន់កាប់​ច្រាំង​ទន្លេ​កំពុង​មាន​សង្រ្គាម ។ ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បាន​ទទូច​ហៅ​ព្រះ​អានន្ទ​ឱ្យ​និមន្ត​ទៅ​ច្រាំង​ទន្លេ​របស់​ខ្លួន ប៉ុន្តែព្រះ​អានន្ទ​មិន​ព្រម​និមន្ត​ទៅ​ច្រាំង​ទន្លេ​របស់​ប្រទេស​ណា​មួយ​នោះ​ទេ ។ បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គតរបស់ព្រះអានន្ទ នគរ​វេសាលី និងមគធៈ ឈប់ធ្វើសង្គ្រាម​ ។ 

ព្រះអានន្ទដ៏មានព្រះភាគ ក្នុង​ការ​ស្តាប់​ហើយ​រឭក​ក្នុង​ចំណោម​សាវ័ក​របស់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​មាន​សតិ​រឭក​បំផុត ។ ព្រះអានន្ទ​បាន​ចូល​បរិនិព្វាន​កាល​នៅ​កុមារ ។ វាត្រូវបានគេនិយាយថាគាត់បានក្លាយជាព្រះសង្ឃរួមគ្នាជាមួយ អនិរុទ្ធ និង ភទ្រ  ។ កាល​ពី​ដើម​សក្កៈ​ទាំង​៤​អង្គ​ឡើង​ជា​ព្រះសង្ឃ ព្រះ​អានន្ទ​ជា​កូន​ពៅ ។

បិតា​របស់​ព្រះអានន្ទ​គឺ​ព្រះបាទ​សុគឡ្ហៈ ជា​អ្នក​ក្បត់​ដ៏​ធំ​បំផុត​របស់​ព្រះពុទ្ធ ព្រះ​ទេវៈ​ជា​បង​ប្រុស​របស់​ព្រះអានន្ទ ។ លុះព្រះពុទ្ធត្រឡប់មកស្រុកវិញ ដើម្បីសំដែងធម៌ទេសនា ព្រះបាទសុកុល្លកនាថ ខ្លាចព្រះពុទ្ធមានឥទ្ធិពលលើព្រះអានន្ទ ដូច្នេះក្រោយពីបានជួបព្រះពុទ្ធហើយ ព្រះអង្គក៏នាំព្រះអានន្ទទៅក្រុងវេសាលី ដើម្បីកុំឱ្យឱកាសនៃព្រះអានន្ទបានជួបព្រះពុទ្ធ ។ ប៉ុន្តែក្រោយមក ព្រះពុទ្ធក៏យាងទៅកាន់ក្រុងវេសាលីដែរ ទើបព្រះបាទស្រីសុគម្ពោធបាននាំព្រះអានន្ទត្រឡប់ទៅក្រុងកបិលវត្ថុវិញ ។

តាមពិតទៅ ក្នុង​ចំណោម​ព្រះអង្គម្ចាស់ ព្រះពុទ្ធ​មាន​ក្តី​សង្ឃឹម​ខ្លាំង​បំផុត​ដែល​ព្រះអានន្ទ​នឹង​ចាក​ចេញពី​ផ្ទះ​ជាមួយ​ព្រះអង្គ ។ ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​ទត​ឃើញ​អនាគត ហើយ​ទ្រង់​ត្រិះរិះ​ថា បើ​ព្រះអានន្ទ​ចាក​ចេញពី​ផ្ទះ ព្រះអង្គ​នឹង​ផ្សាយ​ព្រះធម៌​ដល់​កូនចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ  ។

កាល​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា ព្រះអានន្ទ​ត្រឡប់​ទៅ​ក្រុង​កបិលវត្ថុ​ហើយ ទ្រង់​ក៏​យាង​ទៅ​ព្រះ​បរម​រាជវាំង​ភ្លាម ។ ពេលព្រះអានន្ទបានឃើញព្រះពុទ្ធអង្គហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ហើយប្រើកង្ហារមួយកង្ហារ ។ ពីទីនេះ យើងអាចមើលឃើញថា ព្រះអានន្ទតូចបានគោរពព្រះពុទ្ធ សូម្បីតែនៅក្មេងក៏ដោយ ។

លុះដល់វេលាពេញបូណ៌មី ព្រះអានន្ទ និងព្រះអង្គម្ចាស់ បិណ្ឌបាត ចូលប្រជុំព្រះសង្ឃ ។

 ជួយ​ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ​លំដាប់​នៃ​ភិក្ខុនី 
ម្នាលអានន្ទ ចម្រើន​ឡើង​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះអានន្ទ មាន​ចិត្ត​ស្លូតបូត មាន​ចិត្ត​មេត្តា ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​បាន​ស្ត្រី​គោរព​ស្រឡាញ់​បំផុត ព្រោះ​ព្រះអង្គ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ចំពោះ​ភិក្ខុនី និង​ស្ត្រី​តាម​ព្រះពុទ្ធ ។

គឺ​ដោយសារ​ការ​ខិតខំ​របស់​ព្រះអានន្ទ ដែល​ព្រះពុទ្ធ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ស្ត្រី​ក្លាយ​ជា​ភិក្ខុ ។ លុះព្រះមាតាបិតារបស់ព្រះពុទ្ធមហាបពិត្រមហារាជ ឃើញព្រះពុទ្ធបានត្រាស់ដឹង ទើបមានក្សត្រខ្លះមកជ្រកកោនក្នុងព្រះពុទ្ធ ហើយស្តេចសោយទីវង្គត់ នាងចង់ចាកចេញពីផ្ទះទៅបួសជាភិក្ខុ ឬដូនជី ។ ព្រះនាងមហា​បជាបតិគោតមី បានអង្វរព្រះពុទ្ធឱ្យអនុញ្ញាតឱ្យនាងស្នាក់នៅក្នុងសហគមន៍របស់ព្រះពុទ្ធឬព្រះសង្ឃប៉ុន្តែព្រះពុទ្ធបដិសេធ ។ ដើម្បី​ជៀស​វាង​ការ​បិណ្ឌបាត​ជា​ញឹក​ញាប់​ពី​មាតា​បិតា​របស់​ព្រះអង្គ ព្រះពុទ្ធ​បាន​យាង​ទៅ​ទេសនា​នៅ​វត្ត​ណាម៉ាន់ទីនី ( ដែល​នៅ​មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​ក្រុង​វេសាលី ។

ព្រះនាងមហា​បជាបតិគោតមី មិនត្រូវបានរារាំងទេ ។ នាង​បាន​ប្រមូល​ស្ត្រី​ត្រកូល​សក្យ​ ៥០០ ​នាក់​ដែល​មាន​គំនិត​ស្រដៀង​នឹង​នាង កោរ​សក់ ហើយ​ដើរ​ដោយ​ជើង​ទទេ​ដើម្បី​តាម​ទាន់​ព្រះពុទ្ធ  ។ ពួក​គេ​ដើរ​បាន​ជាង​ពីរ​ពាន់​ម៉ាយ ហើយ​ទីបំផុត​ទៅ​ដល់​វត្ត​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​គង់​នៅ ។ ដោយ​បាន​ស្នាក់​នៅ​ក្នុង​វាំង​ជា​យូរ​មក​ហើយ ហើយ​មិន​ធ្លាប់​ដើរ​ផ្លូវ​ឆ្ងាយ​បែប​នេះ ស្ត្រី​ទាំង​នោះ​មើល​ទៅ​ហត់​នឿយ​ហត់​នឿយ ។ ពួក​គេ​ដើរ​ទៅ​ក្រៅ​វត្ត ហើយ​មិន​ហ៊ាន​ចូល​ទេ ។ ព្រះអានន្ទ​បាន​ចេញ​មក​ក្រៅ លុះ​ទត​ឃើញ​ព្រះ​មហា​ព្រហ្ម និង​ស្ត្រី​ឯ​ទៀត​ស្លៀក​ពាក់​របស់​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ទាំង​ធូលី និង​ទឹក​ភ្នែក​ផង ក៏​មាន​សេចក្តី​តក់ស្លុត​ជា​ខ្លាំង ។ គាត់បានសួរពួកគេថា "តើមានអ្វីកើតឡើង?"

ព្រះនាងមហា​បជាបតិគោតមី ឆ្លើយថា "យើងចាកចេញពីមនុស្សជាទីស្រឡាញ់របស់យើងនិងសាច់ញាតិរបស់យើងហើយដើរទាំងអស់នៅទីនេះដើម្បីក្លាយជាភិក្ខុ ។ ប្រសិនបើព្រះពុទ្ធបដិសេធយើងម្តងទៀតយើងនឹងស្លាប់នៅទីនេះហើយមិនត្រលប់មកវិញទេ!"

ព្រះ​អានន្ទ​ត្រេកអរ​នឹង​ពាក្យ​សម្ដី​មិន​អាច​ទប់​ទឹក​ភ្នែក​បាន ។ ព្រះអង្គ​បាន​និមន្ត​ទៅ​កាន់​ព្រះពុទ្ធ​អង្គ ហើយ​អង្វរ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ឲ្យ​ជួយ​ស្ត្រី​តាម​បំណង​ប្រាថ្នា ។

ព្រះពុទ្ធទ្រង់បដិសេធថា "ព្រះអានន្ទ ខ្ញុំអាណិតពួកគេ តែមិនសមគួរទេ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីចូលក្នុងសហគមន៍របស់យើង"  ។

"ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ! មនុស្សប្រុសស្រីខុសគ្នាត្រង់ព្រះពុទ្ធទេ?" ព្រះអានន្ទលើកសេចក្តីក្លាហានសួរ ។

ម្នាលអានន្ទ ធម៌​ក៏​ដូច​គ្នា​នៅ​ស្ថានសួគ៌ ឬ​ក្នុង​លោក​នេះ ខ្ញុំមិន​រើសអើង​មនុស្ស​ស្រី​ទេ ពោល​គឺ​ខ្ញុំ​ប្រព្រឹត្ត​ចំពោះ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ឲ្យ​ស្មើៗ​គ្នា ស្ត្រី​អាច​ធ្វើ​ដូច​បុរស​ធ្វើ​តាម​ធម៌​របស់​ខ្ញុំ ហើយ​ប្រតិបត្តិ​តាម​តែ​គេ មិនចាំបាច់ក្លាយជាភិក្ខុទេ នេះជាចម្ងល់នៃប្រព័ន្ធរបស់យើង ហើយមិនថាបុរស និងស្ត្រីស្មើគ្នាទេ ស្ត្រីដែលចាកចេញពីផ្ទះគឺដូចជាស្មៅព្រៃនៅក្នុងវាលដែលនឹងប៉ះពាល់ដល់ការប្រមូលផល» ។

ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធនេះ មានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅ ។ នៅលើទិដ្ឋភាពនៃមនុស្សជាតិ ស្ត្រីគួរតែត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចាកចេញពីផ្ទះ ប៉ុន្តែនៅលើទិដ្ឋភាពនៃតក្កវិជ្ជាព្រះធម៌ វាមិនល្អទេក្នុងការអនុញ្ញាតឱ្យភេទទាំងពីរបដិបត្តិធម៌ជាមួយគ្នា ។ ប្រាជ្ញា​និង​ស្នេហា​ដើរ​ផ្ទុយ​គ្នា មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​អាច​នឹង​បោះបង់​ការ​បដិបត្តិធម៌​ដើម្បី​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់ ដូច្នេះ​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ស្ត្រី​ចូល​រួម​ក្នុង​សង្ឃ​ទេ ។ ឬប្រហែលជាព្រះពុទ្ធយល់ថា បើប្រៀបធៀបនឹងបុរស ស្ត្រីគឺឥតប្រយោជន៍ ទន់ភ្លន់ និងយឺតជាងបុរស ដូច្នេះព្រះអង្គទ្រង់ហាមស្ត្រីមិនឱ្យចូលបង្រៀនពួកគេឡើយ ។

ទោះបីព្រះពុទ្ធបដិសេធយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ព្រះអានន្ទនិយាយទាំងទឹកភ្នែកថា “ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គអាចទ្រាំនឹងឃើញពួកគេស្លាប់ មិនគួរបង្ហាញសេចក្តីអាណិតអាសូរ និងជួយពួកគេទេ?” ។

ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់យល់ថា ជួនកាលមិនអាចខ្វល់ខ្វាយទាំងព្រះធម៌ និងអារម្មណ៍ក្នុងពេលតែមួយបានឡើយ ព្រះអង្គក៏យល់ថា គ្មានព្រះធម៌ណាដែលបរិសុទ្ធ និងមិនប្រែប្រួលឡើយ ។ ព្រះពុទ្ធ​នៅ​ស្ងៀម​មួយ​សន្ទុះ ហើយ​ទីបំផុត​ក៏​យល់ព្រម​តាម​សំណើ​របស់​ព្រះអានន្ទ​ដែល​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ស្ត្រី​ចេញពី​ផ្ទះ  ។ អរសប្បាយ អានន្ទ ប្រញាប់ប្រញាល់ទៅខាងក្រៅ ដើម្បីប្រកាសដំណឹងល្អ ។ Mahaprajapti និង​ស្ត្រី​ដទៃ​ទៀត​ត្រេកអរ​ដោយ​ទឹក​ភ្នែក ។ ព្រះពុទ្ធ​បាន​ជួប​ស្ត្រី​ទាំង​ ៥០០ ​នាក់ ហើយ​ចង់​ឲ្យ​ពួកគេ​គោរព​ច្បាប់​បន្ថែម​ចំនួន ៨ ទៀត​ចំពោះ​ព្រះសង្ឃ ។