navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ខុទ្ទកបាឋ: [[តិរោកុឌ្ឌសូត្រ|តិរោកុឌ្ឌកណ្ឌ]]

តិរោកុឌ្ឌកណ្ឌ

សៀវភៅ​ភាគ៥២ ទំព័រ​ទី ១២

[៨] បើបុគ្គលឃើញសុខធំទូលាយ ព្រោះលះសុខមានប្រមាណតិចចេញ អ្នកមានប្រាជ្ញា កាលឃើញច្បាស់សុខធំទូលាយ គប្បីលះសុខមានប្រមាណតិចចេញ។

ប្រេតទាំងឡាយ មកកាន់ផ្ទះនៃញាតិ ដោយគិតថា ផ្ទះរបស់ខ្លួន ហើយឈរនៅជិតខាងក្រៅជញ្ជាំងទាំងឡាយខ្លះ នាផ្លូវបែកជា៤ និងផ្លូវបែកជា៣ទាំងឡាយខ្លះ ជិតទ្វារក្រុង និងទ្វារផ្ទះទាំងឡាយខ្លះ។ កាលបើបាយទឹក បង្អែម និងចំអាបមានគ្រប់គ្រាន់ ដែលពួកញាតិតាក់តែងទុកហើយ មិនមានញាតិណាមួយ នឹកដល់ប្រេតទាំងឡាយនោះ ព្រោះកម្មរបស់សត្វទាំងឡាយ ជាបច្ច័យ។ ញាតិទាំងឡាយណា ជាអ្នកអនុគ្រោះ ញាតិទាំងឡាយនោះ រមែងឧទ្ទិសឲ្យនូវទឹក និងភោជនដ៏ម៉ត់ចត់ ដ៏ប្រសើរ ជារបស់គួរតាមកាល ដល់ញាតិទាំងឡាយ យ៉ាងនេះថា ទាននេះ ចូរមានដល់ញាតិទាំងឡាយ សូមញាតិទាំងឡាយ បានដល់នូវសេចក្តីសុខ។ ចំណែកប្រេតជាញាតិ ជាអ្នកមកប្រជុំគ្នាទាំងនោះ មកជួបជុំគ្នាហើយ ក្នុងមន្ទីរឲ្យទាននោះ កាលបើបាយ និងទឹក មានល្មមគ្រាន់ ក៏អនុមោទនា ដោយគោរពថា យើងទាំងឡាយ បានសម្បត្តិនេះ ព្រោះហេតុនៃញាតិទាំងឡាយណា សូមពួកញាតិរបស់យើងទាំងឡាយនោះ រស់នៅយឺនយូរ ការបូជាដែលញាតិទាំងឡាយធ្វើហើយ ដល់យើងទាំងឡាយក្តី ញាតិទាំងឡាយ ជាអ្នកឲ្យទានក្តី មិនមែនជាអ្នកឥតផលឡើយ កសិកម្ម ក៏មិនមានក្នុងភូមិនៃប្រេតនោះ គោរក្ខកម្ម ក៏មិនមានក្នុងភូមិនៃប្រេតនោះ ពាណិជ្ជកម្ម ដែលជាហេតុបានសម្បត្តិបែបដូច្នោះ ក៏មិនមាន ការលក់ទិញផ្លាស់ប្តូរ ដោយប្រាក់ ក៏មិនមាន បុគ្គលទាំងឡាយ ធ្វើកាលកិរិយា លះលោកនេះទៅហើយ រមែងញុំាងអត្តភាពឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ ក្នុងប្រេតវិស័យនោះ ដោយផលទាន ដែលញាតិទាំងឡាយឧទ្ទិសឲ្យហើយ អំពីលោកនេះ។ ទឹកធ្លាក់ចុះលើទីទួល រមែងហូរទៅកាន់ទីទាប ដូចម្តេចមិញ ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយ អំពីលោកនេះ រមែងសម្រេចផល ដល់ប្រេតទាំងឡាយ ដូច្នេះដែរ។ ផ្លូវទឹក មានទន្លេ និងស្ទឹងជាដើម ដ៏ពេញ រមែងញុំាងសាគរឲ្យពេញប្រៀប ដូចម្តេចមិញ ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយ អំពីលោកនេះ រមែងសម្រេចផល ដល់ប្រេតទាំងឡាយ ដូច្នោះដែរ។ បុគ្គលកាលរឭកឃើញនូវឧបការគុណ ដែលលោកធ្វើទុកដល់ខ្លួន ក្នុងកាលមុនថា អ្នកនេះបានឲ្យរបស់នេះ ដល់អញ អ្នកនេះ បានធ្វើគុណនេះ ដល់អញ ជនទាំងឡាយនោះ ជាញាតិមិត្រ ជាសំឡាញ់ របស់អញ ដូច្នេះហើយ គួរឲ្យទក្ខិណាទាន ចំពោះប្រេតទាំងឡាយ។ ការយំសោកសៅ និងការខ្សឹកខ្សួលដទៃណា មិនមានប្រយោជន៍ឡើយ ការយំជាដើមនោះ មិនសម្រេចប្រយោជន៍ ដល់ប្រេតទាំងឡាយទេ ញាតិទាំងឡាយ រមែងឋិតនៅយ៉ាងនោះដដែល ឥតបានដឹង បានឮឡើយ។ លុះតែទក្ខិណាទាននេះ ដែលបុគ្គលបានឲ្យហើយ ដំកល់ទុកប្រពៃហើយ ក្នុងសង្ឃ ទើបសម្រេចផល ដោយរួសរាន់ ដើម្បីប្រយោជន៍ ដល់ប្រេតនោះ អស់កាលជាអង្វែង។ ញាតិធម៌នោះ ឈ្មោះថា មហាបពិត្រ បានសំដែងជាបែបយ៉ាងហើយ ការបូជាដ៏ថ្លៃថ្លា ចំពោះប្រេតទាំងឡាយ ឈ្មោះថា បានធ្វើហើយផង កំឡាំងកាយនៃភិក្ខុទាំងឡាយ ឈ្មោះថា បានបំពេញឲ្យហើយផង បុណ្យឈ្មោះថា បានសន្សំទុក មិនមែនតិចឡើយផង។

ចប់ តិរោកុឌ្ឌកណ្ឌ។
ខូឈិ(ខេត្ត): សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តជប៉ុន
ខូប្រា

thumb|ដូងហាល(ខូប្រា)ទាំងមូលដែលមានលក់នៅបង់ហ្គាល័រ​ប្រទេសឥណ្ឌា
ខូប្រា ជាសាច់ដូងហាល សំរាប់យកទៅកែច្នៃជាប្រេងដូង។
អស់រយៈពេលជាយូរមកហើយ ខូប្រា​ត្រូវបានប្រើ​ក្នុង​វប្បធម៌​ក្នុងចំនោម​ប្រជាជន​នៅតាម​បណ្ដាកោះនៅប៉ាស៊ីហ្វិក ។ ខូប្រា​បានក្លាយជាផលិតផល​ពាណិជ្ជកម្ម​យ៉ាងសំខាន់​តាំងពីឆ្នាំ១៨៦០។
ខូប្រា: ផលិតកម្ម

ផលិតកម្ម 
thumb|left|គេហាលដូងនឹងពន្លឺថ្ងៃ​ដើម្បីផលិតខូប្រា
គេផលិតខូប្រា ដោយបកសំបកដូង វាយបំបែកសំបកវា រួចហាលសំងួតនឹងពន្លឺថ្ងៃ។ ខូប្រា​ជាទូទៅ​ផលិតនៅ​តាមចំការដូងធំៗ នៅតាមអាស៊ីខាងត្បួង និងបណ្ដាកោះហ្វីលីពីន ប៉ាពួញូហ្គីនេ កំរងកោះសូឡូម៉ុន និង វ៉ានូអាទូ។ ចំការដូងខូប្រា​ច្រើនដាំដើមដូង​ចំងាយ​៩ម៉ែត្រពីគ្នា ហេតុនេះ១ហិចតា គេដាំបានតែ១០០ទៅ១៦០ដើម ប៉ុណ្ណោះ។ ដើមដូង១ដើម​ជាមធ្យម​ផ្ដល់ផល​ពី៥០ទៅ៨០ផ្លែ​ក្នុងមួយឆ្នាំ។ នៅវ៉ានូអាទូ​គេអាយលក់បាន ០,២ដុល្លាអាមេរិច​ក្នុង១គីឡូក្រាម (មួយគីឡូក្រាមមាន៨ផ្លែ) ដែលអាចអោយគេរកបាន​ប្រហែល ១៦០០ដុល្លា​ក្នុងមួយហិចតា។
ខូប្រា: បំរើបំរាស់

បំរើបំរាស់ 
តាមរបៀបប្រពៃណី គេកោស​ឬកិន​ខូប្រា​រួច​រំងាស់​ក្នុងទឹក​ដើម្បី​ចំរាញ់​យក់​ប្រេងដូង។ ខូប្រា​៧០%ត្រូវ​គេប្រើសំរាប់​ផលិតប្រេងដូង ហើយ៣០%ទៀត​​សំរាប់ផលិត​ផលិតផល​បន្ទាប់បន្សំ ដូចជានំខូប្រាជាដើម។ 

ខូប្រា​ក៏ត្រូវបាន​ប្រើជា​ចំនីសត្វពាហនៈ​មានសេះ​និងគោជាដើម។ ដោយសារវាមានប្រេងច្រើន សត្វទាំងនោះច្រើនតែធាត់ទ្រលុក។ 

ខូប្រា​ត្រូវគេចាត់ទុក​ជាផលិតផល​មានគ្រោះថ្នាក់ ព្រោះវាជារបស់​ឆាប់ឆាបភ្លើង។ គេហាម​មិនអោយ​យកខូប្រាតាមខ្លួន​ពេល​ធ្វើដំនើរតាម​យន្តហោះ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតិ​ត្រឹមត្រូវ​ពី​អាជ្ញាធម៌​មានសមត្ថកិច្ចទេ។
ខូសភ្លេយ៍

រូបភាពតូច|Cosplayers at Yukicon 2014, a fan convention in Finland
ខូសភ្លេយ៍ (Cosplay) គឺជាសកម្មភាពនិងសិល្បៈសំដែងដែលអ្នកចូលរួមចូលរួមបានហៅថា cosplayers ស្លៀកសំលៀកបំពាក់និងគ្រឿងបន្លាស់ម៉ូតដើម្បីតំណាងឱ្យតួអង្គចរិតជាក់លាក់ ខូសភ្លេយ៍តែងតែធ្វើអន្តរកម្មដើម្បីបង្កើតអនុប្រភេទសត្វ និងការប្រើប្រាស់ពាក្យខូសភ្លេយ៍ឱ្យបានទូលំទូលាយអនុវត្តចំពោះការសម្តែងជាតួអង្គដែលមានតម្លៃថ្លៃនៅក្នុងកន្លែងក្រៅពីឆាក អង្គភាពណាដែលផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់ការបកស្រាយគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍អាចត្រូវបានយកជាប្រធានបទ ប្រភពដែលខ្ញុំចូលចិត្តរួមមានអានីមេ តុក្កតា សៀវភៅកំប្លែង ម៉ាងហ្គា និងវីឌីអូហ្គេម

ខូសភ្លេយ៍បានដុះចេញពីការអនុវត្តន៍នៃកង្ហារក្នុងសន្និបាតប្រឌិតវិទ្យាសាស្ត្រ ចាប់ផ្តើមជាមួយ Morojo សំលៀកបំពាក់អនាគត (futuristicostumes) បង្កើតឡើងសម្រាប់អនុសញ្ញារឿងប្រឌិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រពិភពលោកលើកទី ១ ដែលប្រារព្ធធ្វើនៅទីក្រុងញូវយ៉កក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៩ ពាក្យជប៉ុន  ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៤ ការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃចំនួនខូសភ្លេយ៍របស់មនុស្សជាចំណង់ចំណូលចិត្តតាំងពីទសវត្សឆ្នាំ ១៩៩០ បានធ្វើឱ្យបាតុភូតនេះក្លាយជាទិដ្ឋភាពសំខាន់នៃវប្បធម៌ប្រជាប្រិយនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន ក៏ដូចជានៅផ្នែកផ្សេងទៀតនៃអាស៊ីបូព៌ានិងនៅបស្ចឹមប្រទេស ព្រឹត្តិការណ៍នៃការសម្តែងខូសភ្លេយ៍គឺជាលក្ខណៈទូទៅនៃអនុសញ្ញារបស់អ្នកគាំទ្រ ហើយសព្វថ្ងៃនេះមានអនុសញ្ញានិងការប្រកួតប្រជែងជាច្រើន ក៏ដូចជាបណ្តាញសង្គមគេហទំព័រនិងទម្រង់ផ្សេងទៀតនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្តោតលើសកម្មភាពខូសភ្លេយ៍ ខូសភ្លេយ៍គឺមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងណាស់ក្នុងចំណោមភេទទាំងអស់ហើយវាមិនមែនជារឿងចម្លែកទេដែលឃើញភេទប្តូរ។
ខូសភ្លេយ៍: និរុត្តិសាស្ត្រទី

និរុត្តិសាស្ត្រទី 
ពាក្យ "cosplay" គឺជាផតថលរបស់ជនជាតិជប៉ុននៃសំលៀកបំពាក់និងការលេងពាក្យអង់គ្លេស ពាក្យនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ ណូប៊ុយូគិ ថាកាហាស្ស៊ិ របស់ Studio Hard បន្ទាប់ពីគាត់បានចូលរួមអនុសញ្ញាប្រឌិតវិទ្យាសាស្ត្រពិភពលោកឆ្នាំ ១៩៨៤ (Worldcon) នៅឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស និងបានឃើញអ្នកគាំទ្រសំលៀកបំពាក់ដែលក្រោយមកគាត់បានសរសេរនៅក្នុងអត្ថបទមួយសម្រាប់ទស្សនាវដ្តីជប៉ុន My Anime ថាកាហាស្ស៊ិបានសំរេចចិត្តដាក់ពាក្យថ្មីជាជាងប្រើការបកប្រែពាក្យអង់គ្លេសដែលមានស្រាប់ "masquerade" ពីព្រោះភាសានោះប្រែថាភាសាជប៉ុនថាជា“ សំលៀកបំពាក់អភិជន” ដែលមិនត្រូវគ្នានឹងបទពិសោធន៍របស់ Worldcon កាក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិធីសាស្ត្រអក្សរកាត់សាមញ្ញរបស់ជប៉ុន ដែលក្នុងនោះមាន Mora ពីរដំបូងគូនៃពាក្យត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតជាសមាសធាតុឯករាជ្យមួយ: 'សំលៀកបំពាក់' ក្លាយជា kosu (コス) និង 'លេង' ក្លាយជា pure (プレ)
ខួច​គូថ

right|thumb|200px

ខួច​គូថ (Dimples of Venus ជា​ភាសាអង់គ្លេស) គឺជា​ស្នាមទ្រុឌ​​មួយ​គូ​ផ្ដេក ត្រួតស៊ី​គ្នា ដែល​ជួនកាល​មើល​ឃើញ​នៅ​ខ្នង​ខាង​ក្រោម ហើយស្ថិត​នៅ​ពី​លើ សាច់ដុំ​ភ្លៅ។

ស្នាម​ទ្រុឌ​នេះ​កើត​ឡើង​ដោយសារ​ ចំនង​សាច់ដុំ​ខ្លី​មួយ​រវាង ទ្រនុង​ឆ្អឹង​ផាល​ខាង​លើ​ខាង​មុខ ហើយ​និង​ស្បែក។ ស្នាម​ខួច​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ថា ចំលង​តាម​ពូជ (សេនេទិច)។

នៅ​ក្នុង​វេជ្ជសាស្រ្ត ស្នាម​ខួច​នេះ​ ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើប្រាស់សំរាប់​ជា​តំរុយ​នៅ​សើ​ស្បែក នៃ​សន្លាក់​រវាង​ឆ្អឹង​កញ្ចូញគូថ និង ឆ្អឹង​ផាល។
ខួបទី ៤០ នៃសមាគមអាស៊ាន: សេចក្តីផ្តើម

សេចក្តីផ្តើម
សន្និសីទអាស៊ាន បានរៀបចំឡើង នៅប្រទេសសាំងហ្កាពួរ(Singapore) ក្នុងន័យរំលឹក ៤០ឆ្នាំ នៃខួបអភិវឌ្ឍ សមាគមអាស៊ាន។ សន្និសីទនេះ បានវាយតំលៃឡើងវិញ សមិទ្ធិផល និង ចំណុចខ្វះខាត កន្លងមក រយះពេល៤០ឆ្នាំ។ អាស៊ាន ត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ ១៩៦៧ ដែលជាដំណាក់កាល នៃសម័យ សង្គ្រាមត្រជាក់ រវាង ប្លុកសេរី និង ប្លុកកុម្មុយនីស្ត។ គោលដៅចំបង របស់ សមាគមអាស៊ាន នៅពេលនោះ គឺរារាំង ចលនារាតត្បាត នៃពួកកម្មុយនិស្ត នៅអាស៊ីអគ្នេយ៍ ជាពិសេសរារាំង សង្គ្រាមរាតត្បាត ដែលកំពុងត្រូវឆាបឆេះ យ៉ាងសន្ធោរសន្ធៅ ស៊ីសាច់ហុតឈាម នៅប្រទេសយួន។ ជាបណ្តើរៗ សមាគមអាស៊ាន ក៏បានប្តូរ ទិសដៅរបស់ខ្លួន ដែលជាគោលដៅស្នូល ដើម្បីឈានទៅរក គំរូសហព័ន្ធអឺរ៉ុប (EU: Europe Union)។
ខួបទី ៤០ នៃសមាគមអាស៊ាន: ចំណុចខ្លាំង៖ សមិទ្ធិផល និង គុណសម្បត្តិ៖

ចំណុចខ្លាំង៖ សមិទ្ធិផល និង គុណសម្បត្តិ៖

កត្តាសហពិគ្រោះ (មានភាពជឿនលឿន គួរអោយកត់សំគាល់) ព្រោះបានរៀបចំ៖
ការសន្ទនាការងារទៀងទាត់ រវាងសមាជិកទាំង១០ នូវ សន្និសីទថ្នាក់កំពូល សន្និសិទថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រី សន្និសិទជំនាញ
ការសន្ទនាទៀងទាត់ ជាមួយប្រទេសសំខាន់ៗ នៃតំបន់អាស៊ី ក្នុងនោះមាន ចិន ជប៉ុន កូរេខាងត្បូង ឬ អាស៊ាន+៣(ចិន, ជប៉ុន, កូរេខាងត្បូង)
ការសន្ទនា រវាងសាំងហ្កាពួរ-បារាំង ធ្វើអោយសមាគមអាស៊ាន បង្កើតបាន ប្រព័ន្ធសន្ទនាការងារ ឆ្លងទ្វីបអាស៊ី-អឺរ៉ុប តាមរយះសន្និសីទប្រចាំឆ្នាំ ASEN (ASean-Europe unioN)
បង្កើតបាន វេទិកាតំបន់អាស៊ាន(Asean forum) ដែលជាវេទិកា តែមួយគត់ ពិភាក្សាអំពី សន្តិសុខតំបន់ នៃទ្វីបនៅអាស៊ី
ឆ្នាំ ២០០២ អាស៊ានបង្កើតបាន ច្បាប់ដោះស្រាយវិវាទ តាមផ្លូវការបរទេស ដែលបង្ការ ក្រែងមានវិវាទ នៅសមុទ្រខាងកើតប្រទេសយួន។ 
កត្តាសេដ្ឋកិច្ច
 ជារួម គ្រប់សមាជិក សមាគមអាស៊ាន មានអត្រាកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ខ្ពស់គ្រាន់បើ (ឆ្នាំ២០០៥ អត្រាមធ្យម នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ទូទាំងសមាគមអាស៊ាន មាន ៥,៥% ក្នុងនោះ កំណើនទៀងទាត់ នាំចេញប្រចាំឆ្នាំ គឺ ១៥% ។
 អាស៊ានក៍ជាទីទាក់ទាញ ការបណ្តាក់ទុនផ្ទាល់ ពីបរទេស ដែលមានចំនួន ៣៨កោដិដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៦
 សមាគមអាស៊ាន ជាទីផ្សារដែលមាន ប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ៥៧០លាននាក់ ដែល ផលិតផលសរុប ក្នុងស្រុក(GDP: Gross Domestic Product) ក្នុងសមាគមទាំងមូល ឡើងដល់ប្រមាណ ១០០០កោដិដុល្លារ
 អាស៊ានគ្រោងបញ្ចេញជា រូបរាងពិតប្រាកដ នៅឆ្នាំ២០១៥ នូវតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរី របស់ខ្លួន

កត្តាច្បាប់ (លេចធ្លោក្នុងសន្និសីទ នៅសាំងហ្កាពួរ)
 ធម្មនុញ្ញ(Charter)រួម របស់សមាគមអាស៊ាន ឬ ធម្មនុញ្ញ អាស៊ាន ដែលត្រូវបាន ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេស ក្នុងសមាគម អាស៊ាន រួមគ្នាចុះហត្ថលេខា ជាផ្លូវការ នៅសន្និសីទសាំងហ្កាពួរ នាពេលនេះ គឺដើម្បីជំរុញ អាស៊ានអោយ មានតួនាទីផ្នែកច្បាប់ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ ពេញសិទ្ធិ ក្នុងការចុះហត្ថលេខា លើរាល់សន្ធិសញ្ញា ជាមួយអន្តរជាតិ ក្រៅសមាគមអាស៊ាន។ នោះជាការ លើកកំពស់តួនាទី សមាគមអាស៊ាន លើសៃវៀនអន្តរជាតិ។
 ធម្មនុញ្ញ មានមាត្រាបញ្ជាក់ យ៉ាងច្បាស់ថា ប្រទេសសមាជិកនីមួយៗ ត្រូវតាំងចិត្ត ការពារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ការពារសិទ្ធិមនុស្ស(human rights) និង សិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់មនុស្ស(human Basic rights)
ខួបទី ៤០ នៃសមាគមអាស៊ាន: កត្តាសហពិគ្រោះ (មានភាពជឿនលឿន គួរអោយកត់សំគាល់) ព្រោះបានរៀបចំ៖

កត្តាសហពិគ្រោះ (មានភាពជឿនលឿន គួរអោយកត់សំគាល់) ព្រោះបានរៀបចំ៖
ការសន្ទនាការងារទៀងទាត់ រវាងសមាជិកទាំង១០ នូវ សន្និសីទថ្នាក់កំពូល សន្និសិទថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រី សន្និសិទជំនាញ
ការសន្ទនាទៀងទាត់ ជាមួយប្រទេសសំខាន់ៗ នៃតំបន់អាស៊ី ក្នុងនោះមាន ចិន ជប៉ុន កូរេខាងត្បូង ឬ អាស៊ាន+៣(ចិន, ជប៉ុន, កូរេខាងត្បូង)
ការសន្ទនា រវាងសាំងហ្កាពួរ-បារាំង ធ្វើអោយសមាគមអាស៊ាន បង្កើតបាន ប្រព័ន្ធសន្ទនាការងារ ឆ្លងទ្វីបអាស៊ី-អឺរ៉ុប តាមរយះសន្និសីទប្រចាំឆ្នាំ ASEN (ASean-Europe unioN)
បង្កើតបាន វេទិកាតំបន់អាស៊ាន(Asean forum) ដែលជាវេទិកា តែមួយគត់ ពិភាក្សាអំពី សន្តិសុខតំបន់ នៃទ្វីបនៅអាស៊ី
ឆ្នាំ ២០០២ អាស៊ានបង្កើតបាន ច្បាប់ដោះស្រាយវិវាទ តាមផ្លូវការបរទេស ដែលបង្ការ ក្រែងមានវិវាទ នៅសមុទ្រខាងកើតប្រទេសយួន។
ខួបទី ៤០ នៃសមាគមអាស៊ាន: កត្តាសេដ្ឋកិច្ច

កត្តាសេដ្ឋកិច្ច
 ជារួម គ្រប់សមាជិក សមាគមអាស៊ាន មានអត្រាកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ខ្ពស់គ្រាន់បើ (ឆ្នាំ២០០៥ អត្រាមធ្យម នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ទូទាំងសមាគមអាស៊ាន មាន ៥,៥% ក្នុងនោះ កំណើនទៀងទាត់ នាំចេញប្រចាំឆ្នាំ គឺ ១៥% ។
 អាស៊ានក៍ជាទីទាក់ទាញ ការបណ្តាក់ទុនផ្ទាល់ ពីបរទេស ដែលមានចំនួន ៣៨កោដិដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៦
 សមាគមអាស៊ាន ជាទីផ្សារដែលមាន ប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ៥៧០លាននាក់ ដែល ផលិតផលសរុប ក្នុងស្រុក(GDP: Gross Domestic Product) ក្នុងសមាគមទាំងមូល ឡើងដល់ប្រមាណ ១០០០កោដិដុល្លារ
 អាស៊ានគ្រោងបញ្ចេញជា រូបរាងពិតប្រាកដ នៅឆ្នាំ២០១៥ នូវតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរី របស់ខ្លួន
ខួបទី ៤០ នៃសមាគមអាស៊ាន: កត្តាច្បាប់ (លេចធ្លោក្នុងសន្និសីទ នៅសាំងហ្កាពួរ)

កត្តាច្បាប់ (លេចធ្លោក្នុងសន្និសីទ នៅសាំងហ្កាពួរ)
 ធម្មនុញ្ញ(Charter)រួម របស់សមាគមអាស៊ាន ឬ ធម្មនុញ្ញ អាស៊ាន ដែលត្រូវបាន ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេស ក្នុងសមាគម អាស៊ាន រួមគ្នាចុះហត្ថលេខា ជាផ្លូវការ នៅសន្និសីទសាំងហ្កាពួរ នាពេលនេះ គឺដើម្បីជំរុញ អាស៊ានអោយ មានតួនាទីផ្នែកច្បាប់ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ ពេញសិទ្ធិ ក្នុងការចុះហត្ថលេខា លើរាល់សន្ធិសញ្ញា ជាមួយអន្តរជាតិ ក្រៅសមាគមអាស៊ាន។ នោះជាការ លើកកំពស់តួនាទី សមាគមអាស៊ាន លើសៃវៀនអន្តរជាតិ។
 ធម្មនុញ្ញ មានមាត្រាបញ្ជាក់ យ៉ាងច្បាស់ថា ប្រទេសសមាជិកនីមួយៗ ត្រូវតាំងចិត្ត ការពារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ការពារសិទ្ធិមនុស្ស(human rights) និង សិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់មនុស្ស(human Basic rights)
ខួបទី ៤០ នៃសមាគមអាស៊ាន: ចំណុចអន់​ របស់អាស៊ាន៖

ចំណុចអន់​ របស់អាស៊ាន៖
កត្តានយោបាយ និង សិទ្ធិមនុស្ស
 សមាគមអាស៊ាន ជាសំណុំនៃរបបនយោបាយ បញ្ច្រាសទិសគ្នា ក្នុងនោះមាន របបយោធានិយម(ភូមា) របបផ្តាច់ការនិយម របបប្រជាធិបតេយ្យសេរីក្មេងខ្ចី(សៀម,...) របបកម្មុយនិស្តផ្តាច់ការ(យួន, លាវ) ​ ម៉្លោះហើយធម្មនុញ្ញ អាស៊ាន មិនអាចដើរ អោយបានឆ្ងាយទេ ដោយ មិនត្រូវជ្រៀតជ្រែក កិច្ចការផ្ទៃក្នុង នៃប្រទេសនីមួយៗ នោះ ព្រោះ គ្រប់ការសំរេច មិនត្រូវផ្អែកលើច្បាប់ បែរជាត្រូវផ្អែកលើគោលការ សំរុះសំរួលគ្នា ប្រាសចាកពី លក្ខណះ​ប្រជាធិបតេយ្យ ទៅវិញ (ដូចមានពាក្យថា បើអត់យុត្តធម៌តាមច្បាប់ តើលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ បានមកពីណា?)។ សំណុំរឿង នៃរបបផ្តាច់ការ នៅប្រទេសភូមា ជាភស្តុតាងស្រាប់ ដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ នូវអសមត្ថភាព នៃសមាគម អាស៊ាន។

ថ្វីបើកើតមកបាន ៤០ឆ្នាំហើយក្តី ប៉ុន្តែសមាគមអាស៊ាន ត្រូវតែបន្តការកែលំអ នូវភាពមិនចូលធ្លុងគ្នា ដើម្បីបញ្ជាក់ នូវកិត្តិនាមរបស់ខ្លួន ឈានទៅរក គំរូនៃសហព័ន្ធអឺរ៉ុប ដែលថិតនៅឆ្ងាយសន្លឹម ដូចជើងមេឃ ចំពោះប្រទេស នៅភូមិភាគអាស៊ីអគ្នេយ៍ទាំងនេះ។

ផ្នែកការទូត និង ខ្លឹមសារនៃធម្មនុញ្ញអាស៊ាន
ខួបលើកទី ៤០ របស់សមាគមអាស៊ាន ដែលបានធ្វើឡើង នៅប្រទេស សាំងហ្កាពួរ មិនមានអ្វី ជាការរីករាយនោះទេ បើផ្អែកលើន័យការទូត ព្រោះកិត្តិនាម របស់សមាគមអាស៊ាន ត្រូវធ្លាក់ចុះ ដោយសារពីរព្រឹត្តិការ ៖ អានបន្ត ការត្រូវបានទទួលរាក់ទាក់ ក្នុងនាមសមាជិកគ្រួសារ នៃប្រទេស ភូមា នៅសន្និសីទសមាគមអាស៊ាន នៅប្រទេស សាំង ហ្កាពួរ និង ធម្មនុញ្ញអាស៊ាន ដែលទើបតែត្រូវបាន ចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃអង្គារ ទី២០ ខៃវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៧ ក្នុងគោលដៅកែប្រែអាស៊ានជាទីផ្សាររួម យកតាមគំរូសេដ្ឋកិច្ចសហគមអឺរ៉ុប ពីបច្ចុប្បន្ន រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៥ ធានាបាន ប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស អោយមួយតំបន់រួមមាន ប្រជាជនចំនួន ៥៧០លាននាក់។ ខ្លឹមសារនៃធម្មនុញ្ញ ហាក់ដូចជារឿងកំប្លែង ព្រោះនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រទេស ភូមា(ប្រទេស ភូមា ដែលទើបតែបំពានសិទ្ធិមនុស្សនៅថ្ងៃ ២០ ខែតុលា ២០០៧ ថ្មីៗនេះ) បានចុះហត្ថលេខាយ៉ាងរំភើយ លើធម្មនុញ្ញរួមអាស៊ាន 
គណបក្ស កំលាំងប្រជារាស្ត្រ នៅប្រទេសសៀម អាចទទួលជ័យជំនះ
ខួបទី ៤០ នៃសមាគមអាស៊ាន: កត្តានយោបាយ និង សិទ្ធិមនុស្ស

កត្តានយោបាយ និង សិទ្ធិមនុស្ស
 សមាគមអាស៊ាន ជាសំណុំនៃរបបនយោបាយ បញ្ច្រាសទិសគ្នា ក្នុងនោះមាន របបយោធានិយម(ភូមា) របបផ្តាច់ការនិយម របបប្រជាធិបតេយ្យសេរីក្មេងខ្ចី(សៀម,...) របបកម្មុយនិស្តផ្តាច់ការ(យួន, លាវ) ​ ម៉្លោះហើយធម្មនុញ្ញ អាស៊ាន មិនអាចដើរ អោយបានឆ្ងាយទេ ដោយ មិនត្រូវជ្រៀតជ្រែក កិច្ចការផ្ទៃក្នុង នៃប្រទេសនីមួយៗ នោះ ព្រោះ គ្រប់ការសំរេច មិនត្រូវផ្អែកលើច្បាប់ បែរជាត្រូវផ្អែកលើគោលការ សំរុះសំរួលគ្នា ប្រាសចាកពី លក្ខណះ​ប្រជាធិបតេយ្យ ទៅវិញ (ដូចមានពាក្យថា បើអត់យុត្តធម៌តាមច្បាប់ តើលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ បានមកពីណា?)។ សំណុំរឿង នៃរបបផ្តាច់ការ នៅប្រទេសភូមា ជាភស្តុតាងស្រាប់ ដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ នូវអសមត្ថភាព នៃសមាគម អាស៊ាន។

ថ្វីបើកើតមកបាន ៤០ឆ្នាំហើយក្តី ប៉ុន្តែសមាគមអាស៊ាន ត្រូវតែបន្តការកែលំអ នូវភាពមិនចូលធ្លុងគ្នា ដើម្បីបញ្ជាក់ នូវកិត្តិនាមរបស់ខ្លួន ឈានទៅរក គំរូនៃសហព័ន្ធអឺរ៉ុប ដែលថិតនៅឆ្ងាយសន្លឹម ដូចជើងមេឃ ចំពោះប្រទេស នៅភូមិភាគអាស៊ីអគ្នេយ៍ទាំងនេះ។
ខួបទី ៤០ នៃសមាគមអាស៊ាន: ផ្នែកការទូត និង ខ្លឹមសារនៃធម្មនុញ្ញអាស៊ាន

ផ្នែកការទូត និង ខ្លឹមសារនៃធម្មនុញ្ញអាស៊ាន
ខួបលើកទី ៤០ របស់សមាគមអាស៊ាន ដែលបានធ្វើឡើង នៅប្រទេស សាំងហ្កាពួរ មិនមានអ្វី ជាការរីករាយនោះទេ បើផ្អែកលើន័យការទូត ព្រោះកិត្តិនាម របស់សមាគមអាស៊ាន ត្រូវធ្លាក់ចុះ ដោយសារពីរព្រឹត្តិការ ៖ អានបន្ត ការត្រូវបានទទួលរាក់ទាក់ ក្នុងនាមសមាជិកគ្រួសារ នៃប្រទេស ភូមា នៅសន្និសីទសមាគមអាស៊ាន នៅប្រទេស សាំង ហ្កាពួរ និង ធម្មនុញ្ញអាស៊ាន ដែលទើបតែត្រូវបាន ចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃអង្គារ ទី២០ ខៃវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៧ ក្នុងគោលដៅកែប្រែអាស៊ានជាទីផ្សាររួម យកតាមគំរូសេដ្ឋកិច្ចសហគមអឺរ៉ុប ពីបច្ចុប្បន្ន រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៥ ធានាបាន ប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស អោយមួយតំបន់រួមមាន ប្រជាជនចំនួន ៥៧០លាននាក់។ ខ្លឹមសារនៃធម្មនុញ្ញ ហាក់ដូចជារឿងកំប្លែង ព្រោះនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រទេស ភូមា(ប្រទេស ភូមា ដែលទើបតែបំពានសិទ្ធិមនុស្សនៅថ្ងៃ ២០ ខែតុលា ២០០៧ ថ្មីៗនេះ) បានចុះហត្ថលេខាយ៉ាងរំភើយ លើធម្មនុញ្ញរួមអាស៊ាន 
គណបក្ស កំលាំងប្រជារាស្ត្រ នៅប្រទេសសៀម អាចទទួលជ័យជំនះ
ខៀវ ជុំ

ធម្មបាលភិក្ខុ ខៀវ ជុំ ព័ត៌មានលំអិតមួយចំនួន  របស់ធម្មបាលភិក្ខុ ខៀវ ជុំ ព្រះ​នាមខៀវ ជុំព្រះ​នាម​ពេញព្រះធម្មបាលភិក្ខុ ខៀវ ជុំឋានៈព្រះសង្ឃ ប្រសូតថ្ងៃចន្ទ ៨​កើត ខែផល្គុណ ព​ស ២៤៥០​ គ​ស ១៩០៧កន្លែងប្រសូត្រនៅ​ភូមិ​អន្លង់​តាសេក ឃុំ​ព្រែក​អំបិល ស្រុក​ស្អាង ខេត្តកណ្តាលសញ្ជាតិ បព្វជាព​ស ២៤៦៧ គ​ស ១៩២៤ ​នៅ​អាយុ​ ១៧​ ឆ្នាំឧប្បជ្ឈាយ៍ព្រះចៅអធិការ ទន់ ផាន់ឧបសម្បទាថៃ្ង​សុក្រ ១១​កើត ខែផល្គុណ​ ព​ស ​២៤៧១ គ​ស ១៩២៨ឧប្បជ្ឈាយ៍​ព្រះ​ធម្មលិខិត ល្វី ឯមសុគតព​ស ២៥១៨ គ​​ស ១៩៧៥ ក្នុង​ព្រះ​ជន្មាយុ​ ៦៨កន្លែងសុគតនៅ​វត្ត​លង្កា ក្រុងភ្នំពេញ
ខៀវ ជុំ: សង្ខេប

សង្ខេប

ព្រះ​ភិក្ខុ ធម្មបាល ខៀវ ជុំ

នេះ​ជា​ប្រយោគ​មាននៅ​ក្នុង​ជីវប្រវត្តិ​របស់​ព្រះ​ភិក្ខុ ធម្មបាល ខៀវ ជុំ ដែល​សរសេរ​ដោយ​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ ហើយ​នៅក្នុង​ជីវិត​របស់​សមណៈ​បញ្ញវន្ត​រូបនេះ​ពុំ​សូវ​បរិបូរ​ណ៌​ដោយ​លាភ​ស ក្កា​រៈ និង សមណ​ស័​ក្ត​ឡើយ ។ ខុសពី​សមណៈ​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ​មួយចំនួន​ដែលមាន​ទំនោរ​ធ្ងន់​ទៅរក​ផ្លូវធម៌ ព្រះ​ភិក្ខុ​ធម្មបាល បាន​បូជា​រយៈពេល​ពេញ​មួយជីវិត​របស់លោក​ដើម្បី​ធ្វើ​កិច្ចការ​យ៉ាង​ស្មើ គ្នា​រវាង សាសនកិច្ច និង សង្គមកិច្ច ។ ព្រោះ​ហេតុនេះហើយ ទើប​សកម្មភាព​របស់​លោក​ពេលខ្លះ​ត្រូវបាន​គេ​ឃើញថា ជា​សកម្មភាព​នយោបាយ ហើយ​អ្នកខ្លះ​ហៅ​លោ​កថា ជា​ភិក្ខុ​សាសនា​នយោបាយ ។​
ខៀវ ជុំ: កុមារភាព និង ការសិក្សា

កុមារភាព និង ការសិក្សា

ព្រះ​ភិក្ខុ​ធម្មបាល ខៀវ ជុំ ជា​សមណៈ​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ​មួយរូប​ដែលមាន​ឧ​ត្ត​ម​គតិ និង មនសិការ​ជាតិ លោក​ប្រសូត្រ​នៅ​ថៃ្ង​ចន្ទ ៨​កើត ខែផល្គុន ព​.​ស ២៤៥០, គ​.​ស ១៩០៧ នៅ​ភូមិ​អន្លង់​តាសេក ឃុំ​ព្រែក​អំបិល ស្រុក​ស្អាង ខេត្តកណ្តាល ។ បិតា​ឈ្មោះ ង៉ែត ខៀវ , មាតា​ឈ្មោះ កែវ ចិន ជា​គ្រួសារ​កសិកម្ម​, ប​សុក​ម្ម , នេសាទ និង ពាណិជ្ជកម្ម ។ ព្រះ​ភិ​ក្ខុ​សុគត​នៅ​ព​.​ស ២៥១៨, គ​.​ស ១៩៧៥ ក្នុង​ព្រះ​ជន្មាយុ​៦៨ ព្រះវស្សា នៅ​វត្ត​លង្កា ក្រុងភ្នំពេញ ។​

កាល​អាយុ​១២​ឆ្នាំ ត្រូវបាន​នាំទៅ​សិក្សា​អក្សរ និង លេខ​នៅ​វត្ត​សេដ្ឋី ឃុំ​បាន​កាម ស្រុក​ព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ លុះ​រៀន​ចេះ​ល្មម​ប្រើការ​បាន ក៏​ត្រឡប់មក​នៅ​ជាមួយ​គ្រួសារ​វិញ​នៅ​អាយុ​១៥​ឆ្នាំ ។ ដោយសារ​មុខរបរ​របស់​គ្រួសារ ធ្វើអោយ​យុវជន​ជុំ ក្លាយជា​អ្នកជំនាញ​ខាង​ជិះសេះ​ប្រណាំង​, ជា​អ្នកជំនាញ​ខាង​ជំនួញ​ជើង​ទឹក និង ចេះផលិត​នូវ​នេ​សា​ទូ​បក​រណ៍​ជាច្រើន​ប្រភេទ​ផង ។​
ខៀវ ជុំ: បព្វជ្ជា​ (បួស) ជា​សាមណេរ

បព្វជ្ជា​ (បួស) ជា​សាមណេរ

ព​.​ស ២៤៦៧, គ​.​ស ១៩២៤ បាន​បួស​ជា​សាមណេរ​នៅ​អាយុ​១៧​ឆ្នាំ ក្នុង​សំណាក់​ព្រះចៅអធិការ ទន់ ផាន់ វត្ត​សេដ្ឋី ឃុំ​បាន​កាម ស្រុក​ព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ ។ ទីទៃ​ពី​ការសិក្សា និង ប្រតិបត្តិ​នូវ​កាតព្វកិច្ច​របស់ខ្លួន​ទៅ សាមណេរ ខៀវ ជុំ នៅបាន​ធ្វើជា​គ្រូបង្រៀន​អក្សរ និង លេខនព្វន្ត​ដល់​កុលបុត្រ​ខ្មែរ​ប្រមាណ​ជា​៨០​នាក់​ផង ។ នៅក្នុង​វត្ត​សេដ្ឋី​នេះ សាមណេរ​ខៀវ ជុំ ជា​ប្រធាន​ធម្មសភា​នៃ ការសន្ទនា​ធម៌ និង ជាទី​ប្រឹក្សា​នៃ​គណៈ​បេសកកម្ម​ធម្មទូត​ទៅ​វត្ត​អន្លង់​តាសេក ជា​ភូមិកំណើត​របស់លោក ។​

ព​.​ស ២៤៦៩, គ​.​ស ១៩២៦ នៅពេល​មាន​អាយុ​១៩​ឆ្នាំ សាមណេរ ខៀវ ជុំ បាន​និមន្ត​ទៅ​បន្ត​ការសិក្សា​នៅ​វត្ត​លង្កា នាទី​ក្រុងភ្នំពេញ ប៉ុន្តែ​ពុំមាន​សាលា​ត្រឹមត្រូវ​ទេ គឺ​ត្រូវ​ស្វែងរក​គ្រូ​ដោយ​ខ្លួនឯង ហើយក៏​និមន្ត​ទៅ​សិក្សា​ដល់ផ្ទះ​គ្រូ ឬ សិក្សា​នៅតាម​កុដិ ។ ជីវភាព​ប្រចាំ​ថៃ្ង​គឺ​ត្រូវ ពឹង​លើ​ការ​បិណ្ឌ​បាត្រ ហើយ​ជួនកាល​ក៏មាន​អាហារ​គ្រប់គ្រាន់ ជួន កាល​ក៏​មិន​ឆ្អែត ហើយ​ទឹក​អាច​ប្រើប្រាស់​បានតែ​៥-១០​លីត្រ ក្នុង​១​ថៃ្ង ។ ពេល​អាពាធ (​មាន​ជំងឺ​) មិនមាន​ពេទ្យ ឬ ថ្នាំ​ត្រឹមត្រូវ​សម្រាប់​ព្យាបាល ចំណែក​ទី​ស្នាក់នៅ ក៏​តូច​អាច​ក្រាល​បានតែ​កន្ទេល​តូច​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ប៉ុន្តែ​ឧបសគ្គ​ទាំងនេះ មិនមែនជា​ឧបសគ្គ​ដល់​ការស្រលាញ់​ចំណេះវិជ្ជា​នៃ​សាមណេរ អនាគត​សមណៈ​បញ្ញវន្ត​យើង​ឡើយ ។​
ខៀវ ជុំ: ឧបសម្ប័ទ​ជា​ភិក្ខុ

ឧបសម្ប័ទ​ជា​ភិក្ខុ

ថៃ្ង​សុក្រ ១១​កើត ខែផល្គុណ​ព​.​ស​២៤៧១ ត្រូវ​នឹង​ថៃទី​១៩ ខែកុម្ភៈ គ​.​ស ១៩២៨ សាមណេរ ខៀវ ជុំ ត្រូវបាន​បំបួស​ជា​ភិក្ខុ​ដោយមាន​ព្រះ​ធម្មលិខិត ល្វី ឯម ជា​ព្រះ​ឧប្បជ្ឈាយ៍ ហើយ​ព្រះ​ឧប្បជ្ឈាយ៍​បាន​អោយនាម បញ្ញត្តិ​លោក​ថា ធម្មបាល ។ ភិក្ខុ ធម្មបាល ខៀវ ជុំ ចាប់ផ្តើម​មាន​ប្រាកដ​ក្នុង​លោក​ចាប់ពីពេលនោះ  ដោយ​ធម្មបាល មាន​ន័​ថា “​អ្នករក្សា​ធម៌ ” ។​

​ភិក្ខុ​ធម្មបាល បាន​សិក្សា​ធម្ម​វិន័យ​ចប់​ថ្នាក់​ត្រី​, ទោ និង ឯក និង ពុទ្ធិក​បឋម​សិ​ក្ស បូករួម​ទាំង​វិជ្ជា​ប្រកប​ទូទៅ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​ចប់សព្វគ្រប់ ប៉ុន្តែ​សម័យ​នោះ​ពុំមាន​ការប្រឡង​ទេ ។ ចូល​សិក្សា​នៅ​ពុទ្ធិក​មធ្យមសិក្សា​បាន​៣​ឆ្នាំ ក៏​បង្ខំចិត្ត​ផ្អាក ដោយសារ​បញ្ហា​សុខភាព ហេតុនេះ​ភិក្ខុ​ធម្មបាល​ពុំមាន​សញ្ញប​ត្រ ឬ វិញ្ញ​បន​ប​ត្រ​ឡើយ ។ លុះ​ពេល​សុខភាព​បាន​ប្រសើរ​ឡើងវិញ​ក៏​សម្រេចចិត្ត​ទៅធ្វើជា​គ្រូបង្រៀន ភាសាបាលី​នៅ វត្ត​ព្រែក​ជ្រៃ ខេត្តព្រៃវែង ៣​ឆ្នាំ , វត្ត​គោក​ទ្រា​ខេត្តកំពង់ចាម ៣​ឆ្នាំ , វត្ត​ដីឥដ្ឋ ខេត្តកណ្តាល ៤​ឆ្នាំ និង ត្រឡប់មក​បង្រៀន​ភាសា​ខ្មែរ និង ភាសាបរទេស នៅ​វត្ត​លង្កា ក្រុងភ្នំពេញ​វិញ​ចំនួន​១​ឆ្នាំ​ទៀត (​ព​.​ស ២៤៧៧- ២៤៨៨, គ​.​ស ១៩៣៤-១៩៤៥ ) ។​
ខៀវ ជុំ: ស្នេហាជាតិ និង ជីវិត​នយោបាយ

ស្នេហាជាតិ និង ជីវិត​នយោបាយ

ចាប់ពី គ​.​ស ១៩៤២  ក្នុងពេល​ដែលមាន​ភាព​មិន​ប្រាកដប្រជា​នៃ​អំណាច​អាណាព្យាបាល​បារាំង និង កងទ័ព​ជប៉ុន​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ភិក្ខុ​ធម្មបាល រួមជាមួយ​អ្នក​ស្នេហា និង ព្រួយបារម្ភ​ពី​វប្បធម៌​ជាតិ​មួយចំនួនទៀត​មាន លោកគ្រូ​អាចារ្យ ហែម ចៀវ ជាដើម​បាន​មូលគំនិត​ចាប់ផ្តើម​នាំគ្នា​រៀបចំ​សរសេរ​ចងក្រង​សៀវភៅ​ជា ភាសាជាតិ​មាន​សៀវភៅ​វេយ្យាករណ៍​ជាដើម ។​

រក្សា​ព្រៃ​គង់ មិន​ភ័យ​រឿង​ខ្វះ​អុស​ដុត !

ពេល ​កងទ័ព​សម្ពន្ធមិត្ត​ចូលមក​ធ្វើការ​ទំលាក់​អំណាច​ជប៉ុន  (​គ​.​ស ១៩៤៥) នោះ ពួកគេ​ក៏បាន​ចាប់​ជនជាតិខ្មែរ​ជាច្រើន​ដែល​ក្នុងនោះ​មាន​ទាំង​ពួក​អ្នក​ដែល ធ្លាប់​គិតគូរ អំពី​វប្បធម៌​ជាតិ​ដែលជា​ក្រុម​របស់លោក​ផង ។ ពេលនោះ ភិក្ខុ​ធម្មបាល បានសម្រេច​ចិត្ត​ភៀសខ្លួន​ទៅ​នៅ​ខេត្តបាត់ដំបង ហើយ​បន្តទៅ​លាក់ខ្លួន​នៅ​ប្រទេស​សៀម ។ គ្រាប់​ស្លែង​ទោះ​យកទៅ​ដាំ​នៅទីណា​ក៏​នៅមាន​ជាតិ​ល្វីង ចំណែក​អំពៅ​ទោះ​ដាំ​នៅទីណា​ក៏​នៅ​រក្សា​ជាតិ​ផ្អែម ។ ភិក្ខុ​ភៀសខ្លួន ធម្មបាល ទោះ​នៅក្រៅ​មាតុភូមិ​ហើយ​ក្តី​ក៏​គំនិត​ស្នេហា​វប្បធម៌​មិន​បាត់បង់​ដែរ ។ លោក​នៅ​បន្ត​សរសេរ​សៀវភៅ​ជា​ភាសាជាតិ និង ប្រមែប្រមូល​ចងក្រង​ឯកសារ​ទាក់ទិន​នឹង​អក្សរសាស្ត្រ​ជាតិ​ដែលមាន​នៅក្នុង ប្រទេស​សៀម​ទាំងមូល ។ ក្រៅពីនេះ​ទៅ ធម្មបាល តែងតែបាន​ដាស់តឿន​រំលឹកស្មារតី​គ្រប់​និន្នាការ (​អ្នកនយោបាយ​នានា និង ខ្មែរឥស្សរៈ ) អោយ​គិតគូរ​ដល់​វប្បធម៌​ដ៏​ពិតប្រាកដ​របស់ខ្លួន និង ព្រះរាជ​បល្ល័ង្ក​ដ៏​បរិសុទ្ធ​របស់​ជាតិ ។​
គ​.​ស ១៩៤៩ ភិក្ខុ​ធម្មបាល បាន​ត្រឡប់​ចូល​មាតុប្រទេស​វិញ ជាមួយ​ឯកសារ​អក្សរសាស្ត្រ​ដែល​លោក​ខំ​ស្រាវជ្រាវ ប្រមែ​ម្រូ​ល និង សៀវភៅ ដែល​លោក​សរសេរ​កាល​រស់នៅ​ប្រទេស​សៀម ។​

“​វប្បធម៌​របស់​ជាតិ​ក្នុង​ពេលនេះ ត្រូវ​ពឹង​លើ​ព្រះ​គុណ​ហើយ​”

ឃ្លា​នេះ លោក អ៊ា​ស៊ី​ចូ​វ  ជា​កូនសិស្ស​របស់​ភិក្ខុ​ធម្មបាល​កំពុង​សិក្សា​ពី​លោក​មិនទាន់​ចប់ បានចេញ​ទៅ​នៅ​ប្រទេស​សៀម ដើម្បី​ចូលរួម​នយោបាយ​ជាមួយ​ខ្មែរឥស្សរៈ ប្រើ​ដើម្បី​អង្វ​លោក​អោយ​និមន្ត​ទៅ​គង់នៅ​ប្រទេស​សៀម​ដើម្បី​បានជា​គ្រូ ខាង​អក្សរ និង ភាសា​ខ្មែរ​របស់គាត់ ។ ភិក្ខុ ធម្មបាល ខៀវ ជុំ បាន​និមន្ត​ទៅ​នៅ​ប្រទេស​សៀម​ម្តង​ទៀតហើយ​នៅ​គ​.​ស ១៩៥២ ដោយ​ស្នាក់នៅ​ជាមួយ​ពួក​អ្នកនយោបាយ ។ គ​.​ស ១៩៥៤ ភិក្ខុ​ធម្មបាល​បាន​វិល​ត្រឡប់មក​មាតុភូមិ​វិញ ហើយ​ទទួលបាន​ការចោទប្រកាន់​ថា លោក​ជាស​ង្ឃ​ធ្វើ​នយោបាយ ។ ក្រោយពី​បាន​ពិចារណា​រួចមក លោក​ក៏បាន​ឆ្លង​ផុត​ការ​ចោទ​នេះ​វិញ ដោយសារ​មាន​ការជួយ​សម្របសម្រួល​ពី​សំណាក់​ព្រះ​ធម្មលិខិត ល្វី ឯម ដែលជា​ព្រះ​ឧប្បជ្ឈាយ៍​របស់លោក ហើយ​លោក​ក៏បាន​គង់នៅ​ក្នុង​វត្ត​លង្កា នាទី​ក្រុងភ្នំពេញ ។​

នៅក្នុង​ជីវប្រវត្តិ​ផ្ទាល់ខ្លួន​របស់លោក ព្រះ​ភិក្ខុ​ធម្មបាល​បានសរសេរថា លោក​មិន​ពូកែ​សំដែងធម៌​ទេសនា​ទេ ប៉ុន្តែ​លោក​ចូលចិត្ត ។ ប៉ុន្តែ ព្រឹទ្ធាចារ្យ​ហ៊ិ​ន​-​គួ​យ សព្វ​ថៃ្ង (​ខែមករា ២០១០) មាន​ទីលំនៅ​នៅ​ភូមិ​អន្លង់​តាសេក ឃុំ​ព្រែក​អំបិល ស្រុក​ស្អាង ខេត្តកណ្តាល ដែលជា​អ្នក​ធ្លាប់​ស្គាល់​ភិក្ខុ​ធម្មបាល​ច្បាស់​បាន​និយាយថា លោក​មាន​ចរិត​ជា​មនុស្ស​មិនសូវ​រវល់​ពី​រឿង​លាភសក្ការៈ និង ឋានៈ ទេ ហើយ​រាល់​ការសំដែង​ធម៌​របស់ លោក​ទៀតសោត​ច្រើនតែ​បកស្រាយ​ពន្យល់​ដល់​ពុទ្ធ​បរិ​ស័​ទ្ធ សិស្សគណ អោយ​ស្គាល់​អំពី​តួនាទី​របស់ខ្លួន​ក្នុងនាម​ជា​ប្រជាពលរដ្ឋ​ចំពោះ ប្រទេសជាតិ ហើយក៏​តែងតែ​ទទួលបាន​ការ​តាម​ស្តាប់​ឱវាទ​របស់លោក​ពី​សំណាក់​ពួក​និស្សិត និង មន្ត្រីរាជការ​យ៉ាងច្រើន​កកកុញ ។​

ក្នុង​កម្រង​ជីវប្រវត្តិ​ផ្ទាល់ខ្លួន​របស់លោក​នេះដែរ ភិក្ខុ​ធម្មបាល​បានសរសេរថា “​ការ​និ​ព​ន្ឋ ធម្មបាល ស្រលាញ់​ជាង​ការ​ណាៗ​ទាំងអស់ យកចិត្តទុកដាក់​ក្នុងការ​នេះ​ណាស់ តែ​ជីវិត​មាន​ឧបសគ្គ​ច្រើនពេក មិនអាច​ធ្វើខ្លួន​អោយ​ពេញលេញ​ជា​អ្នក​និ​ព​ន្ឋ​ខ្ពង់ខ្ពស់​បានទេ​” ។​
ខៀវ ជុំ: ​សមិទ្ធិផល​សំខាន់ៗ​របស់​ព្រះ​ភិក្ខុ ធម្មបាល ខៀវ ជុំ​

​សមិទ្ធិផល​សំខាន់ៗ​របស់​ព្រះ​ភិក្ខុ ធម្មបាល ខៀវ ជុំ​

១- ល័ខ​វិជ្ជា​រាជការ ​
២- បញ្ហា​ជីវិត​
៣- សំវេគ​ធម៌​
៤- ត្រៃលក្ខណ៍​
៥- កម្ពុជ​វេយ្យាករណ​
៦- បញ្ហា​អនាគត
៧- បញ្ហា​នរក​-​សួគ៌​
៨- សីលធម៌​សាកល
៩- ជីវិត​គ្រប់លក្ខណ៍​
១០- ពិភពលោក​ភាសិត​ឬ ភាសិត​សកល
១១- ទាន​ទស្សនៈ​
១២- និព្វាន​ទស្សនៈ
១៣- វេយ្យាករណ៍​យើង​
១៤- ត្រៃ​ចរិយា
១៥- ជីវិត​ទស្សនៈ​
១៦- វិញ្ញាណ​ទស្សនៈ​
១៧- គូ​មិត្ត​ឥទ្ធិបាទ
១៨- ពុទ្ធ​វិទ្យា​រៀង​បុណ្យ​-​បាប (​ជីវិត​សន្តិភាព  ជីវិត​សាង​ខ្លួនឯង និង ចិត្ត​វិទ្យា​សង្គម  ជីវិត​ឈ្នះ​លោក )
១៩- សកល​ចិន្តា
ខៀវ ពណ្ណារី: ប្រវត្តិសង្ខេប

ប្រវត្តិសង្ខេប 
left|thumb|អ្នកស្រី ខៀវ ពណ្ណារី

អ្នកស្រី ខៀវ ពណ្ណារី ជា​ភរិយា​ដំបូង​របស់​ប៉ុលពត ជាបងស្រី របស់អ្នកស្រី ខៀវ ធីរិ់ទ្ធ និង​ជា ប​ងថ្លៃរបស់លោក អៀង សារី។ អ្នកស្រី ខៀវ ពណ្ណារី កើតនៅឆ្នាំ​ 1920​ ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។
ចំនែកឯប្អូនស្រីរបស់គាត់ អ្នកស្រីអៀង ធីរិទ្ធ កើតនៅទី ១០ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៣០​។ ឪពុករបស់ គាត់គឺជាអ្នកកាត់ក្ដី នៅក្នុងប្រទេស​ កម្ពុជាហើយបានបោះបង់គ្រួសារចោលក្នុងកំឡូង សង្គ្រាម លោកលើកទីពីរ ដែលបានរត់ទៅជាមួយនឹងព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីនៃប្រទេសកម្ពូជា ដែលជាគ្រូសារសម្ងាត់មួយ។ គាត់បានចូលសិក្សានៅវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ។ ប្អូនស្រី របស់ អ្នកស្រី,អ្នកស្រី ខៀវ​ ធីរិទ្ធ
និងស្វាមីរបស់ពូកគាត៉ លោក អៀង សារី និង​ លោក​ សាឡុត ស(ប៉ុល​ ពត)ក៏បានចូលរួមដែរ។ អ្នកស្រី ខៀវ ពណ្ណារី គឺជាស្រ្តីកម្ពុជាទីមួយដែលបាន ទទូលសញ្ញាប័ត្របរិញ្ញាត្រី។
ខៀវ ពណ្ណារី: ការចាកចេញទៅប៉ារីស និងវិលត្រលប់មកវិញ

ការចាកចេញទៅប៉ារីស និងវិលត្រលប់មកវិញ 

នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤០ គាត់បានចាកចេញ ពីប្រទេសកម្ពុជា ជាមួយនឹងប្អូនស្រី របស់គាត់(ដែលកំពុងជាប់រវល់ជាមូយលោក អៀង សារី) ទៅកាន់ទីក្រុង ប៉ារីស ដើម្បី សិក្សា ផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ។ នៅក្នុង ទីក្រុងប៉ារីស អ្នកស្រីខៀវ ធីរិទ្ធបានរៀបការ ជាមួយនឹង លោក អៀង សារី នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥០​ ហើយបានប្តូរ​ឈ្មោះទៅជា អៀង ធីរិទ្ធ។ពេល ដែលអ្នកស្រី ខៀវ ពណ្ណារី​ ត្រលប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ អ្នកស្រី បានរៀបការជាមួយនឹង លោក សាឡាត់សាល (ប៉ុល ពត)នៅក្នុង ម៉មតូចនៃប្រាសាទមួយ។ ក្រោយមកនោឆ្នាំ ១៩៥៦បងប្អូនស្រីទាំងពីររួមជាមួយ នឹងស្វាមីរបស់ពូកគេបានក្លាយ អ្នកនយោបាយប្រឆាំងទាំងបូននៅក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានការចូលរួមនិងដឹកនាំដោយអ្នកស្រី ជាង ឃ្វីង ដែលជាអ្នកនយោបាយ គម្មុយនីស។ អ្នកស្រី ពណ្ណារី បានត្រលប់ទៅវិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិដើម្បីធ្វើជាគ្រូបង្រៀន។ កំឡុងពេលដែលប្ដីរបស់គាត់ធ្វើជាគ្រូបង្រៀននៅមហាវិទ្យាល័យឯកជនថ្មីមួយដែលមានឈ្មោះថា ចម្រើនវិជ្ជាដែរ។​ ចំនែកឯសកម្មភាពនយោបាយរបស់គាត់វិញ គឺត្រូវបានបាត់បង់ទៅហើយ។​ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្ដី អ្នកស្រីគឺជាលេខាធិការមួយរូបនៅក្នុងគណបក្សមួយក្នុងខេត្តកំពង់ធំ១៩៩៣ និងជាប្រធានសមាគមន៍ ស្រ្តីកម្ពុជា១៩៧៦។ដោយឡែកក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥អ្នកស្រីពណ្ណារី កាន់តែបង្ករភាពអុកឡុកយ៉ាងខ្លាំងឡើងៗពីរជម្ងឺបែកស្មារតី(បែកកម្មដ្ឋាន)បន្ទាប់មកជម្ងឺនេះកាន់តែធ្វើអោយគាត់គិតរវើររវាយ រហូតធ្វើអោយគាត់មានគំនិតគិតឃើញថាមានគេលួចធ្វើឃាតគាត់ និងប្ដីរបស់គាត់។