លីលាវតី ភាគ​ទី​ ២: ចរចាកវេឡុវនារាម

ចរចាកវេឡុវនារាម

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ការដែលព្រះទេវទត្តមហាថេរៈនិមន្តមកកាន់វេឡុវនារាមស្មើនឹងនិមន្តមកជួយទម្លាក់ បន្ទុកដ៏ធ្ងន់កណ្តក់ចេញពីស្មារបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ព្រោះថាព្រះមហាថេរៈបានទទួលភារៈភ្នាក់ងារជាអ្នកបង្ហាត់ បង្រៀនប្រៀនប្រដៅប្រជាជនដោយទទួលបានសមិទ្ធផលដ៏ល្អត្រកាល ព្រះមហាថេរៈបានដឹកនាំពាំយូរលាភ សក្ការៈយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់មកកាន់ភិក្ខុសង្ឃ កម្ចាត់បង់កង្វះខ្វះខាតផ្នែកភត្តាហារឲ្យអស់ទៅ ប្រការ    សំខាន់បំផុត គឺ ព្រះមហាថេរៈបានដាំបណ្តុះពូជសទ្ធាដ៏ស្វិតស្រពោនក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនារបស់ប្រជាជនក្រុង រាជគ្រឹះឲ្យរស់រវើកកម្រើកសស្រាក់សស្រាំឡើងវិញ នាកាលមានពេលទំនេរច្រើនឡើង ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ងាក មកពិចារណាខ្លួនឯង តាមការពិត ខ្លួនខ្ញុំព្រះករុណានោះបើទុកជាឧបសម្ប័ទក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាជាង ១០ វស្សាហើយក៏ដោយ ប៉ុន្តែក៏នៅតែមិនទាន់សម្រេចមគ្គផលសូម្បីថ្នាក់ទាបបំផុត គឺ សោតាប័ននៅឡើយ នៅ មានសន្តានចិត្តក្រាស់ក្រែលដោយអវិជ្ជា តណ្ហា និង ឧបាទាន នៅពុំទាន់រួចផុតស្រឡះពីកងចក្រនៃវដ្តសង្សារ នៅឡើយ ប៉ុន្តែព្រោះអាស្រ័យការប្រិតប្រៀងក្នុងសីលនិងបំពេញសាសនកិច្ចផ្នែកបរហិតបដិបត្តិដែលជា កុសលកម្មជាប្រចាំគ្មានថ្ងៃណាលស់ សង្ឃឹមថា ផលានិសង្សនេះនឹងហុចផលផ្តល់ឲ្យទៅកើតក្នុងសុគតិភព ឃ្វាងឃ្លៀងឃ្លាចាកអបាយភូមិបាន ប៉ុន្តែក្នុងជម្រៅនៃដួងចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណានោះនៅនឹកអៀនខ្មាស ចំពោះបណ្តាព្រះអរិយសង្ឃដែលខ្លួនកើតរួមជាមួយក្នុងសាសនានាកាលដែលព្រះបរមសាស្តានៅទ្រង់ធរមាន នៅឡើយ ប៉ុន្តែខ្លួនឯងមិនអាចសម្រេចសូម្បីមគ្គផលជាន់ទាបបាន នេះឯងគឺជាមន្ទិលដួងចិត្តដែល ខ្ញុំព្រះករុណាមិនដែលភ្លេច និងតាំងចិត្តទុកជារៀងរហូតមកថា កាលណាមានឱកាស នឹងអែបគេចទៅ នៅក្នុងវិវេកដ្ឋាន បដិបត្តិសមថកម្មដ្ឋាននិងវិបស្សនាកម្មដ្ឋានដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធរួចផុតជាបច្ចេកត្តភាព ម្តង ប៉ុន្តែឱកាសដែលរំពឹងទុកនោះឥតកើតឡើងសោះ យប់ថ្ងៃកន្លងទៅដោយឥតឈប់ឈរ ថ្ងៃឆ្លងទៅជា សប្តាហ៍ សប្តាហ៍ឆ្លងទៅជាខែ ខែឆ្លងទៅជាឆ្នាំ  ខ្ញុំព្រះករុណាក៏គង់នៅក្នុងវេឡុវនារាមពេញប្រៀបដោយ ភារកិច្ចចងឆ្វាក់ផ្សេងៗដែលកពូនឡើងជារឿយៗ ។
ព្រោះហេតុនោះ ការដែលព្រះទេវទត្តមហាថេរៈនិមន្តមកគង់វសនាការក្នុងវេឡុវនារាមព្រមទាំងបណ្ពុះ បណ្តាលអចលសទ្ធាឲ្យដុះដាលដល់ភិក្ខុបរិស័ទនិងឧបាសកឧបាសិកា ខ្ញុំព្រះករុណាទើបសម្លឹងឃើញ ឱកាសដ៏ប្រសើរនេះដើម្បីនឹងភៀសទៅបំពេញព្យាយាមក្នុងទីស្ងាត់ណាមួយ កាលបើសម្រេចចិត្តដោយល្អ ហើយក៏ចូលទៅរកព្រះមហាថេរៈទូលប្រាប់គោលបំណងឲ្យលោកជ្រាបហើយក៏ក្រាបបង្គំលា ព្រះមហាថេរៈមុខជាយល់ចេតនារបស់ខ្ញុំព្រះករុណាច្បាស់ទើបមិនហាមប្រាមខ្ញុំព្រះករុណា ផ្ទុយទៅវិញ ត្រឡប់ជាលើកស្ទួយឲ្យកម្លាំងចិត្តថែមទៀត ព្រះមហាថេរៈសន្យាថានឹងគ្រប់គ្រងវេឡុវនារាមជំនួស ខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យបានល្អជាទីបំផុត ធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាធូរស្បើយនិងសប្បាយចិត្តជាអតិបរមា ។
ដោយសារតាំងចិត្តថានឹងទៅស្ងាត់ៗមិនឲ្យលេចឮខ្ចរខ្ចាយ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបមិនលាកលាអ្នកណាទាំង អស់ សូម្បីតែព្រះរាជាធិតីជាអារាមិកក៏ដោយ វត្ថុមួយដែលខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវតែលាគឺ ស្តូបបញ្ចុះអដ្ឋិធាតុ របស់លីលាវតី ប៉ុន្តែជាហេតុចៃដន្យក្រៃលែងដែលទេវមិត្រឧបាសកអញ្ជើញចូលមកឃើញក្នុងខណៈដែល ខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងស្ពាយបាត្រលីក្លស់ចេញពីទ្វារខាងក្រោយវត្ត 
"ព្រះតេជគុណ ! និមន្តទៅណាហ្នឹង​?" ឧបាសកស្រែកសួរទាំងរត់តម្រង់មករកខ្ញុំព្រះករុណា គាត់មកឈប់ ឈរនៅខាងមុខខ្ញុំព្រះករុណាដោយកែវភ្នែកបើកក្រលួង សម្តែងសេចក្តីភ្ញាក់ផ្អើលនិងចម្លែកចិត្ត ខ្ញុំព្រះករុណានំាគាត់ទៅអង្គុយលើរានហាលក្រោមដើមផ្អាវដែលកំពុងចេញផ្កាក្រហមច្រាលពេញទាំងដើម ហើយក៏ប្រាប់គោលបំណងឲ្យគាត់ដឹង គាត់ព្យាយាមរំអែរំអុកខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យវិលត្រឡប់ទៅវេឡុវនារាម វិញឲ្យបាន 
"ម្នាលឧបាសក ! អាត្មាត្រឡប់ទៅវិញមិនបានទេ ព្រោះបានសម្រេចចិត្តដាច់ខាតហើយថានឹងទៅ តាមការ ពិត មិនមែនជាការសម្រេចចិត្តទាន់ហន់ទេ ប៉ុន្តែជាគោលបំណងដែលកប់ទុកក្នុងចិត្តរបស់អាត្មាជារៀង រហូតមក កាលបើបានឱកាសអាត្មាត្រូវប្រញាប់ធ្វើតាមគោលបំណងនោះ"
"ព្រះតេជគុណមានព្រះទ័យអាក្រក់សោកៀដែលគេចយករួចខ្លួន បោះបង់វត្តអារាមនិងពុទ្ធបរិស័ទចោល ខាងក្រោយដោយឥតនឹកស្តាយស្រណោះម្លោះឬ?"ទេវមិត្រឧបាសកមានប្រសាសន៍ដោយសម្លេងកម្សត់      

"ម្នាលឧបាសក ! អាត្មាបានរស់នៅបំពេញប្រយោជនដល់មហាជនអស់ជាង ១០ វស្សាហើយ ឥឡូវនេះដល់ ពេលដែលអាត្មាត្រូវគិតដល់ខ្លួនឯងខ្លះហើយ អាយុរបស់អាត្មាចាប់ឈានចូលដល់មជ្ឈិមវ័យហើយ ប៉ុន្តែ អាត្មានៅជាបុថុជ្ជននៅឡើយ អាត្មានឹកខ្មាសចិត្តខ្លួនឯងចំពោះរឿងនេះណាស់ ទើបចង់នឹងចេញទៅបដិបត្តិ សង្ខុញចូលកាន់មគ្គផលម្តង សូមឧបាសកកុំបានឃាត់ឃាំងអាត្មាឡើយ ម្យ៉ាងទៀត ឥឡូវនេះ ព្រះទេវទត្ត មហាថេរៈក៏គង់នៅឯវេឡុវនារាម អាត្មាបានប្រគល់សង្ឃាភិបាលកិច្ចដល់លោកហើយ ហើយលោកក៏ទទួល ដោយរន្តិភាព ព្រោះហេតុនោះ វត្តវេឡុវ័នមិនសោះសូន្យពីព្រះមហាថេរៈជាមគ្គុទេសក៍របស់មហាជនទេ"
"ប៉ុន្តែព្រះទេវទត្តមហាថេរៈគ្រាន់តែជាអាគន្តុកៈត្រាច់ចរមកស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ ខ្ញុំកណានៅមិន ទាន់ជឿទុកចិត្តលោកថានឹងគង់នៅជាមួយនឹងពួកយើងជារៀងរហូតទេ"ឧបាសកប្រកែក និងព្យាយាមទទូច ទទែតទៅ ចំណែកឯខ្ញុំព្រះករុណាវិញក៏នៅតែអះអាងថានឹងទៅឲ្យបាន កាលបើឃើញថាគ្មានផ្លូវណានឹងយក ឈ្នះខ្ញុំព្រះករុណាបាន ឧបាសកទើបមានប្រសាសន៍ឡើងថា 
"បើព្រះតេជគុណសម្រេចចិត្តដាច់ខាតហើយថានឹងទៅ ខ្ញុំកណាក៏មិនថាអ្វីដែរ ប៉ុន្តែស្នើសុំឲ្យព្រះតេជគុណធ្វើ កិច្ចការមួយ ជាសំណើចុងក្រោយ ព្រះតេជគុណនឹងធ្វើបានទេ?"
"បើសំណើរបស់ញោមមិនជាឧប​សគ្គរារាំងចំពោះការបដិបត្តិដើម្បីមគ្គផលរបស់អាត្មាទេ អាត្មាត្រេកអរនឹង ព្រមធ្វើតាម"
"ខ្ញុំកណាធានាថានឹងមិនរារាំងដោយពិត"ទេវមិត្រឧបាសកអះអាង
"បើអញ្ចឹង ប្រាប់មកចុះ"
"តាមចង្កេះភ្នំជុំវិញជាយក្រុងរាជគ្រឹះនេះ មានល្អាងថ្មទានិងព្រៃស្ងប់ស្ងាត់គួរដល់ការបំពេញព្យាយាម ជាខ្លាំង ខ្ញុំកណាស្នើសុំឲ្យព្រះតេជព្រះគុណគង់នៅត្រង់បរិវេណជុំវិញក្រុងរាជគ្រឹះនេះ សូមកុំនិមន្តត្រាច់ ចរទៅឆ្ងាយពីនេះឡើយ កាលបើព្រះតេជព្រះគុណបានលំនៅស្នាក់នៅសមរម្យហើយ សូមបញ្ជូនមនុស្ស មកប្រាប់ដំណឹងដល់ខ្ញុំព្រះកណាផងថាព្រះតេជព្រះគុណគង់នៅទីណា ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការទាក់ទង ខ្ញុំកណាស្នើសុំប៉ុណ្ណេះទេ"
ខ្ញុំព្រះករុណាពិចារណាឃើញថាសំណើរបស់ទេវមិត្រឧបាសកមិនទទឹងទាស់នឹងការបំពេញព្យាយាម ល្មម បដិបត្តិតាមបានដោយស្រួល ទើបយល់ព្រមទទួលថានឹងធ្វើតាម ឧបាសកថ្វាយបង្គំខ្ញុំព្រះករុណាដោយ មោទកភាព ហើយទទួលយកបាត្រនិងក្លស់ទៅកាន់ ប្រាប់ថានឹងដើរតាមជូនដំណើរខ្ញុំព្រះករុណាក្នុង រយៈផ្លូវសមគួរ 
ខ្ញុំព្រះករុណាដើរត្រង់តម្រង់ទៅកាន់ទ្វារក្រោយវត្តដែលច្រូងច្រាងដោយដើមឫស្សីនិងហ្វូងសត្វកង្ហែនដែល រត់ប្រសេចប្រសាចទៅមកតាមដើមឫស្សីនិងមែកឫស្សី បែរមុខមកសម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាស្រែកលាន់ឮ សម្លេងចេចចាចទាំងបក់កន្ទុយរវិចរវើកហាក់បីដូចជាសម្តែងសេចក្តីស្តាយស្រណោះអាឡោះអាល័យចំពោះ ខ្ញុំព្រះករុណាក្នុងការដែលចាកចេញទៅ កង្ហែនទាំងនេះជាសម្បត្តិរបស់ផែនដី គ្មានអ្នកណាអាចធ្វើអន្តរាយ បានទេ ព្រះកំពូលរាស្ត្រពិម្ពិសារតែងស្តេចយាងមកប្រទានចំណីដល់សត្វកង្ហែនទាំងនេះម្តងម្កាល ។

ខ្ញុំព្រះករុណានិងទេវមិត្រឧបាសកដើរចូលទៅកាន់ទ្វារក្រុងទិសឧត្តរដែលជាចន្លោះភ្នំវេបុល្លៈនិងវេភារៈ ហើយក៏ដើរតាមថ្នល់ឆ្លងកាត់ទីក្រុងតម្រង់ត្រង់ទៅទិសទក្សិណ លុះមកដល់មាត់ផ្លូវចន្លោះភ្នំរវាងភ្នំសោនៈ និង ភ្នំឧទ័យ ខ្ញុំព្រះករុណាមានបំណងនឹងសួឡើងភ្នំ ដោយមិនចេញតាមទ្វារទិសទក្សិណ ហើយបានស្នើ គំហើញនេះដល់ទេវមិត្រឧបាសក កាលបើគាត់មិនជំទាស់ទេ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចាប់ប្រវារឡើងភ្នំឧទ័យ ឡើងខ្ពស់ទៅៗតាមលំដាប់ ដោយហេតុតែជាគិម្ហរដូវ ដើមឈើលើភ្នំភាគច្រើនរុះជ្រុះស្លឹកអស់ ធ្វើឲ្យថ្ទាំងថ្ម ដែលត្រូវកម្តៅថ្ងៃចាំងរោលបៀមកម្តៅទុកណាស់សា ទោះបីជានឿយហត់ក្នុងការប្រវារតោងឡើងក៏ដោយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏នៅធូរស្បើយរហើយចិត្តដែលបានមកនៅនែបនិត្យជិតនឹងធម្មជាតិដ៏គ្មានតែមម៉ិតប្រាយ កលោបាយណាៗ ហ្វូងសត្វរៃប្រឹងស្រែកយំរងំអឺងអាប់ស័ព្ទស៊ានហាក់នឹងថាទទួលស្វាគមន៍ពួកយើងចូល កាន់អាណាចក្រត្រជាក់ត្រជុំនៃភ្នំធម្មជាតិ ។
នៅទីបំផុត ពួកយើងទាំងពីរនាក់ក៏ឡើងទៅដល់កំពូលភ្នំឧទ័យ ងាកសម្លឹងទៅមើលទស្សនីយភាពនៃ ក្រុងរាជគ្រឹះដែលលាតសន្ធឹងល្វឹងល្វើយនៅខាងក្រោម  ខ្ញុំព្រះករុណាអាចសម្លឹងឃើញគេហដ្ឋាន អាគារ វិល្លាប្រាសាទនិងទេវាល័យរបស់ក្រុងរាជគ្រឹះបានយ៉ាងស្រពិលពព្រិល ព្រោះទស្សនីយភាពភាគច្រើនត្រូវ បានអ័ព្ទផ្សែងហុយហមឡោមព័ទ្ធ នៅខាងស្តាំដៃ ឃើញជួរភ្នំរតនៈ ឈរទទុងនៅក្នុងពិដានអ័ព្ទយ៉ាងខ្ពស់ សន្លឹមស្កឹមស្កៃ នៅខណៈដែលកំពុងតែឈរគន់មើលទិដ្ឋភាពនោះឯង ខ្ញុំព្រះករុណាក៏កើតសំណោកសោក សង្រេងចិត្តយ៉ាងចម្លែក ហាក់នឹងថាចំណាកទៅនៅគ្រានេះជាចំណរចរចាកទៅជានិរន្តរ បង្កបង្កើតសេចក្តី ស្តាយស្រណោះអាឡោះអាល័យវេឡុវនារាម ឧបាសកឧបាសិកានិងក្រុងរាជគ្រឹះយ៉ាងខ្លាំង នេះឯងឬ គឺ សេចក្តីព្រាត់ប្រាសចាករបស់ឬបុគ្គលជាទីស្រឡាញ់ ព្រះបរមសាស្តាទើបចាត់ទុកថាជាទុក្ខម្យ៉ាង ។
"យើងប្រហែលជាត្រូវព្រាត់គ្នានៅត្រង់នេះហើយ ! "ខ្ញុំព្រះករុណាប្រាប់ទេវមិត្រឧបាសក គាត់សម្លឹងមើល ខ្ញុំព្រះករុណាដោយសេចក្តីស្តាយស្រណោះ ប៉ុន្តែមិនបានឆ្លើយតបអ្វីទេ 
"ជីវិតរបស់មនុស្សយើងតែងមានកិរិយាព្រាត់ប្រាសពីគ្នាទៅជាធម្មតា ជីវិតរបស់អាត្មាពោរពេញទៅដោយ បម្រាត់ព្រាត់ប្រាស ព្រាត់ប្រាសពីញោមប្រុសញោមស្រី ពីស្រុកកំណើត និង ព្រាត់ពី..."គ្រាន់តែនិយាយ មកដល់ត្រង់នេះ ខ្ញុំព្រះករុណាហាក់អួលអាក់រតាក់រតុបនិយាយអ្វីមិនចេញ បានតែរលឹកនឹកឃើញនៅក្នុង ចិត្តថា "លីលាវតី" ប៉ុន្តែបម្រាត់បម្រាសជារឿយៗក៏ជាការល្អដែរ ព្រោះនឹងធ្វើឲ្យឃើញការព្រាត់ប្រាស នោះទៅជារឿងធម្មតា "អាត្មាសូមចម្រើនពរលាសិនហើយ សូមឲ្យញោមរស់នៅជាសុខដុមរមនាជារៀង   រហូតទៅកុំបីខាន"
ទេវមិត្រឧបាសកក្រាបបង្គំខ្ញុំព្រះករុណាទៀបបាទមូល ក្រើនរំលឹកខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យរក្សាពាក្យសន្យាម្តង ទៀត ហើយក៏ដើរចុះភ្នំត្រឡប់ទៅកាន់គេហដ្ឋានរបស់គាត់វិញ ខ្ញុំព្រះករុណាតាមសម្លឹងមើលគាត់រហូត ដល់បាំងបាត់ទៅនៅក្នុងភូមិនិងផ្ទាំងថ្មដាខាងក្រោម ហើយក៏បែរខ្នងទៅសម្លឹងមើលទស្សនីភាពខាងទិស ទក្សិណសឹងជាទិសដែលខ្ញុំព្រះករុណាប្រុងនឹងធ្វើដំណើរដើរតទៅ ។