navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល: Hasmonean dynasty (135–47 BCE)

Hasmonean dynasty (135–47 BCE) 

thumb|upright|Hasmonean kingdom
In the 2nd century BCE, Seleucid ruler Antiochus IV Epiphanes tried to eradicate Judaism in favour of Hellenistic religion. This provoked the 174–135 BCE Maccabean Revolt led by Judas Maccabeus (whose victory is celebrated in the Jewish festival of Hanukkah). The Books of the Maccabees describe the uprising and the end of Greek rule. 
A Jewish party called the Hasideans opposed both Hellenism and the revolt but eventually gave their support to the Maccabees. Modern interpretations see the initial stages of the uprising as a civil war between Hellenized and orthodox forms of Judaism.
thumb|upright|Portion of the Temple Scroll, one of the Dead Sea Scrolls written by the Essenes
The Hasmonean dynasty of (Jewish) priest-kings ruled Judea with the Pharisees, Sadducees and Essenes as the principal Jewish social movements. As part of the struggle against Hellenistic civilization, the Pharisee leader Simeon ben Shetach established the first schools based around meeting houses.Paul Johnson, History of the Jews, p. 106, Harper 1988 This led to Rabbinical Judaism. Justice was administered by the Sanhedrin, which was a Rabbincal assembly and law court whose leader was known as the Nasi. The Nasi's religious authority gradually superseded that of the Temple's high priest (under the Hasmoneans this was the king).

The Hasmoneans continually extended their control over much of the region. In 125 BCE the Hasmonean ethnarch John Hyrcanus subjugated Edom and forcibly converted the population to Judaism.
Hyrcanus' son Alexander Jannaeus established good relations with the Roman Republic, however there was growing tension between Pharisees and Sadducces and a conflict over the succession to Janneus, in which the warring parties invited foreign intervention on their behalf.
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល: Herodian dynasty and Roman province

Herodian dynasty and Roman province 

From 37 BCE to 6 CE, the Herodian dynasty, Jewish-Roman client kings, descended from Antipater, ruled Judea. Herod the Great considerably enlarged the temple (see Herod's Temple), making it one of the largest religious structures in the world. Despite its fame, it was in this period that Rabbinical Judaism, led by Hillel the Elder, began to assume popular prominence over the Temple priesthood. The Jewish Temple in Jerusalem was granted special permission not to display an effigy of the emperor, becoming the only religious structure in the Roman Empire that did not do so. Special dispensation was granted for Jewish citizens of the Roman Empire to pay a tax to the temple.

Augustus made Judea a Roman province in 6 CE, deposing the last Jewish king, Herod Archelaus and appointing a Roman governor.  There was a small revolt against Roman taxation led by Judas of Galilee and over the next decades tensions grew between the Greco-Roman and Judean population centered on attempts to place effigies of the Emperor Caligula in Synagogues and in the Jewish temple.Philo of Alexandria, On the Embassy to Gaius XXX.203.http://penelope.uchicago.edu/josephus/ant-18.html Antiquities of the Jews by Josephus,Book 18 chapter 8

Jesus was born in the last years of Herod's rule, probably in the Judean city of Bethlehem. Jesus is thought to have been a Galilean Jewish reformer (from Nazareth), and was executed in Jerusalem by the Roman governor Pontius Pilate between 25 and 35 CE. All his key followers, the Twelve Apostles, were Jews including Paul the Apostle (5–67 CE) who took critical steps towards creating a new religion, defining Jesus as the "Son of God". In the year 50 CE, the Council of Jerusalem led by Paul, decided to abandon the Jewish requirement of circumcision and the Torah, creating a form of Judaism highly accessible to non-Jews and with a more universal notion of God. Another Jewish follower, Peter is believed to have become the first Pope.

In 64 CE, the Temple High Priest Joshua ben Gamla introduced a religious requirement for Jewish boys to learn to read from the age of six. Over the next few hundred years this requirement became steadily more ingrained in Jewish tradition.The Chosen Few: How education shaped Jewish History, Botticini and Eckstein, Princeton 2012, page 71 and chapters 4 and 5
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល: ក្រោយពីការបរាជ័យរបស់ជ្វីប

ក្រោយពីការបរាជ័យរបស់ជ្វីប
After suppressing the Bar Kochba revolt, the Romans exiled the Jews of Judea, but not of Galilee and permitted a hereditary Rabbinical Patriarch (from the House of Hillel, based in Galilee) to represent the Jews in dealings with the Romans. The most famous of these was Judah haNasi who is credited with compiling the final version of the Mishnah (a massive body of Jewish religious texts interpreting the Bible) and with strengthening the educational demands of Judaism by requiring that illiterate Jews be treated as outcasts. As a result, many illiterate Jews may have converted to Christianity.The Chosen Few: How education shaped Jewish History, Botticini and Eckstein, Princeton 2012, page 116 Jewish seminaries, such as those at Shefaram and Bet Shearim continued to produce scholars and the best of these became members of the Sanhedrin,M. Avi-Yonah, The Jews under Roman and Byzantine Rule, Jerusalem 1984 sections II to V which was located first at Tzippori and later at Tiberias.Vailhé Siméon, "Diocaesarea" in The Catholic Encyclopedia. Vol. 4. New York: Robert Appleton Company, 1908. 7 November 2013. Before the Bar-Kochba uprising, an estimated 2/3 of the population of Gallilee and 1/3 of the coastal region were Jewish.M. Avi-Yonah, The Jews under Roman and Byzantine Rule, Jerusalem 1984 chapter I In the Galillee, many Synagogues have been found dating from this period. However, persecution and the economic crisis that affected the Roman empire in the 3rd century led to further Jewish migration from Syria Palaestina to the more tolerant Persian Sassanid Empire, where a prosperous Jewish community with extensive seminaries existed in the area of Babylon.
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល: រ៉ូមកាន់គ្រិស្តសាសនា

រ៉ូមកាន់គ្រិស្តសាសនា
Early in the 4th century, the Emperor Constantine made Constantinople the capital of the East Roman Empire and made Christianity the official religion. His mother, Helena made a pilgrimage to Jerusalem (326-328) and led the construction of the Church of the Nativity (Bethlehem), the Church of the Holy Sepulchre (Jerusalem) and other key churches that still exist. The name Jerusalem was restored to Aelia Capitolina and it became a Christian city. Jews were still banned from living in Jerusalem, but were allowed to visit, and it is in this period that the surviving Western Wall of the temple became sacred to Judaism.

In 351–2, another Jewish revolt in the Galilee erupted against a corrupt Roman governor.Antisemitism: Its History and Causes  by Bernard Lazare, 1894. Accessed January 2009 In 362, the last pagan Roman Emperor, Julian the Apostate, announced plans to rebuild the Jewish Temple. He died while fighting the Persians in 363 and the project was discontinued.
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល: Byzantine rule (390–634)

Byzantine rule (390–634)

The Roman Empire split in 390 CE and the region became part of the (Christian) East Roman Empire, known as the Byzantine Empire. Byzantine Christianity was dominated by the (Greek) Eastern Orthodox Church whose massive land ownership has extended into the present. In the 5th century, the Western Roman Empire collapsed leading to Christian migration into the Roman province of Palaestina Prima and development of a Christian majority. Jews numbered 10–15% of the population, concentrated largely in the Galilee.  Judaism was the only non-Christian religion tolerated, but restrictions on Jews slowly increased to include a ban on building new places of worship, holding public office or owning slaves. In 425, following the death of the last Nasi, Gamliel VI, the Sanhedrin was officially abolished and the title of Nasi banned. Several Samaritan Revolts erupted in this period,M. Avi-Yonah, The Jews under Roman and Byzantine Rule, Jerusalem 1984 chapters XI–XII resulting in the decrease of Samaritan community from about a million to a near extinction. Sacred Jewish texts written in Palestine at this time are the Gemara (400), the Jerusalem Talmud (500) and the Passover Haggadah.

The Jewish Menorah, which the Romans took when the temple was destroyed, was reportedly taken to Carthage by the Vandals after the sacking of Rome in 455. According to the Byzantine historian, Procopius, the Byzantine army recovered it in 533 and brought it to Constantinople.Procopius, Vandal Wars, Book IV. ix. 5.

In 611, Sassanid Persia invaded the Byzantine Empire and, after a long siege, Khosrau II captured Jerusalem in 614, with Jewish help, including possibly the Jewish Himyarite Kingdom in Yemen. Jews briefly governed Jerusalem when the Persians took over. The Byzantine Emperor, Heraclius, promised to restore Jewish rights and received Jewish help in defeating the Persians, but reneged on the agreement after reconquering Palaestina Prima, massacring the Jews in Palestine,Heraclius, Emperor of Byzantium
By Walter Emil Kaegi, Cambridge 2003 pp 205 and issuing an edict banning Judaism from the Byzantine Empire. (Egyptian) Coptic Christians took responsibility for this broken pledge and fasted in penance.While the Syrians and the Melchite Greeks ceased to observe the penance after the death of Heraclius; Elijah of Nisibis (Beweis der Wahrheit des Glaubens, translation by Horst, p. 108, Colmar, 1886) see
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល: Caliphates (634–1099)

Caliphates (634–1099) 

According to Muslim tradition, in 620 Muhammed was taken on spiritual journey from Mecca to the "farthest mosque", whose location many consider to be the Temple Mount, returning the same night. In 634–636 the Arabs conquered Palaestina Prima and renamed it Jund Filastin, ending the Byzantine ban on Jews living in Jerusalem. Over the next few centuries, Islam replaced Christianity as the dominant religion of the region.

From 636 until the beginning of the Crusades, Jund Filastin was ruled first by Medinah-based Rashidun Caliphs, then by the Damascus-based Umayyad Caliphate and after that the Baghdad-based Abbasid Caliphs. In 691, Umayyad Caliph Abd al-Malik (685–705) constructed the Dome of the Rock shrine on the Temple Mount. Jews consider it to contain the Foundation Stone (see also Holy of Holies), which is the holiest site in Judaism. A second building, the Al-Aqsa Mosque, was also erected on the Temple Mount in 705.

Between the 7th and 11th centuries, Jewish scribes, called the Masoretes and located in Galilee and Jerusalem, established the Masoretic Text, the final text of the Hebrew Bible.
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល: Crusades and Mongols (1099–1291)

Crusades and Mongols (1099–1291) 

thumb|The Siege of Jerusalem, 1099, during the First Crusade
In 1099, the first crusade took Jerusalem and established a Catholic kingdom, known as the Kingdom of Jerusalem. During the conquest, both Muslims and Jews were indiscriminately massacred or sold into slavery.Jerusalem in the Crusader Period Jerusalem: Life throughout the ages in a holy city] David Eisenstadt, March 1997 The murder of Jews began as the Crusaders travelled across Europe and continued when they reached the Holy Land. Ashkenazi orthodox Jews still recite a prayer in memory of the death and destruction caused by the Crusades.

In 1187, the Ayyubid Sultan Saladin defeated the Crusaders in the Battle of Hattin (above Tiberias), taking Jerusalem and most of the former Kingdom of Jerusalem. Saladin's court physician was Maimonides, whose work had an enormous influence on Judaism. Maimonides was buried in Tiberias. A Crusader state centred round Acre survived in weakened form for another century.

From 1260 to 1291 the area became the frontier between Mongol invaders (occasional Crusader allies) and the Mamluks of Egypt. The conflict impoverished the country and severely reduced the population. Sultan Qutuz of Egypt eventually defeated the Mongols in the Battle of Ain Jalut (near Ein Harod), and his successors eliminated the Crusader states. The fall of the last one, the Kingdom of Acre, in 1291 ended the Crusades period in the region.
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ុយក្រែន: បុរេប្រវត្តិ

បុរេប្រវត្តិ 

thumb|Archaeological cultures associated with proto-Slavs and early Slavs: Chernoles culture (before 500 BC), Zarubintsy culture (300 BC to AD 100), Przeworsk culture (300 BC to AD 400), Prague-Korchak horizon  (6th to 7th century, Slavic expansion)

ស្លាកស្នាមមកតាំងទីនៅអ៊ុយក្រែនដោយសមាជិកពួក ហូម៉ូ ត្រូវបានគេចងក្រងជាឯកសារក្នុងបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏វែងឆ្ងាយ។ ការតាំងទីលំនៅនៅអ៊ុយក្រែនដោយសមាជិករបស់ពួកហូម៉ូត្រូវបានកត់ត្រាចូលទៅក្នុងបុរេប្រវត្តិឆ្ងាយ ពួកនេអង់ឌែតាល់មានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានីយ៍បុរាណវិទ្យាម៉ុលដូវ៉ាជាច្រើន (៤៥.០០០–៤៣.០០០ មុ.គ.) ដែលរួមមានការស្ថិតនៅនៃឆ្អឹងដំរីម៉ាម៉ូត។ ពួកនេអង់ឌែតាល់ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងទីតាំងបុរាណវិទ្យាម៉ូឡូដូវ៉ា (45,000–43,000 មុ.គ.) ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងលំនៅដ្ឋានឆ្អឹងដ៏ធំសម្បើមមួយ ស្លាកស្នាមតាំងទីលំនៅរបស់ពួកហ្ក្រាវ៉ែតចុះកាលបរិច្ឆេទត្រលប់ទៅដល់ឆ្នាំ៣២.០០០ មុ.គ. ត្រូវបានគេកំនាយនិងសិក្សារកឃើញនៅស្ថានីយ៍គុហាប៊ូរ៉ាន-កាយ៉ារបស់ជួរភ្នំគ្រីម៉េ។​ ការតាំងទីលំនៅពួកហ្ក្រាវ៉ែតដែលមានអាយុកាល 32,000 មុន គ.ស ត្រូវបានគេរកឃើញ ហើយបានសិក្សានៅក្នុងរូងភ្នំប៊ូរ៉ាន់-កាយ៉ារបស់ភ្នំគ្រីមៀ

ប្រហែល៩០.០០០ ឆ្នាំកន្លងទៅ ទន្លេស៊ីបេរខាងលិចនានាត្រូវបានបិទខ្ទប់ដោយសន្លឹកទឹកកកនិង ប្រហែល 90,000 ឆ្នាំមុន ទន្លេស៊ីបេរីខាងលិចត្រូវបានបិទដោយផ្ទាំងទឹកកក ហើយបានបញ្ចេញចោលតាមរយៈបឹងអារ៉ាល់ សមុទ្រកាសព្យែន និងអាងម៉ានីចចូលទៅក្នុងសមុទ្រខ្មៅ ដូច្នេះបង្កើតបានជាទន្លេដែលវែងជាងគេលើពិភពលោកMangerud, J. et al. (2004). Ice-dammed lakes and rerouting of the drainage of northern Eurasia during the Last Glaciation. Quaternary Science Reviews 23 (2004), pp. 1313–1332.  (accessed 30 November 2006) 
thumb|left|Extent of the Chalcolithic Yamna or "pit grave" culture, 3rd millennium BC
ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការប្រកួតបាល់ទាត់អាមេរិច

ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការប្រកួតបាល់ទាត់អាមេរិចអាចឆ្លុះបញ្ចាំងទៅនឹងកំណែដំបូងនៃការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់កីឡាបាល់ឱបនិងកីឡាបាល់ទាត់សមាគម។ ការប្រកួតទាំងពីរនេះមានប្រភពដើមរបស់ខ្លួននៅក្នុងពូជនៃការលេងនៅក្នុងកីឡាបាល់ទាត់ចក្រភពអង់គ្លេសនៅក្នុងពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 19 ដែលក្នុងកីឡាបាល់ទាត់មួយដែលត្រូវបានបណ្តេញនៅគោលដៅមួយឬរត់លើបន្ទាត់មួយ។

កីឡាបាល់ទាត់អាមេរិកបណ្តាលមកពីខុសពីកីឡាបាល់ឱបដ៏សំខាន់មួយចំនួនដូចជាការផ្លាស់ប្តូរច្បាប់បង្កើតឡើងដោយលោក Walter Camp, Yale និងការបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាលា Hopkins បានចាត់ទុកថាជា "បិតានៃកីឡាបាល់ទាត់អាមេរិក" ។ ក្នុងចំណោមការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់ទាំងនេះត្រូវបានសេចក្តីណែនាំនៃ បន្ទាត់នៃ scrimmage និងច្បាប់ចុះនិងចម្ងាយនេះ។ នៅក្នុងទី 19 និងដើមសតវត្សទី 20 ចុងអភិវឌ្ឍការលេងហ្គេមដោយគ្រូបង្វឹកមហាវិទ្យាល័យដូចជា Eddie Cochems,  Amos Alonzo Stagg, Knute Rockne, និងលោក Glenn "Pop" Warner បានជួយទាញយកគុណប្រយោជន៍នៃការណែនាំថ្មីទៅមុខ។ ប្រជាប្រិយភាពរបស់កីឡាបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យបានកើនឡើងដូចដែលវាបានក្លាយជាកំណែលេចធ្លោនៃកីឡានេះនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ពាក់កណ្តាលទីមួយនៃសតវត្សរ៍ទី 20 ។ ការប្រកួតចានដែលជាប្រពៃណីបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យទាក់ទាញទស្សនិកជនជាតិសម្រាប់ក្រុមមហាវិទ្យាល័យ។ ជំរុញដោយគូរដ៏កាចសាហាវ, កីឡាបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យនៅតែទទួលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍រីករាលដាលនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។
ប្រភពដើមនៃកីឡាបាល់ទាត់ដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈនេះអាចឆ្លុះបញ្ចាំងត្រឡប់ទៅឆ្នាំ 1892 ដោយមានកិច្ចសន្យាលោក  William "Pudge" Heffelfinger's ដែលមានទឹកប្រាក់ 500 ដុល្លារក្នុងការលេងនៅក្នុងការប្រកួតមួយសម្រាប់សមាគមកីឡា Allegheny ប្រឆាំងនឹងក្លឹបកីឡា Pittsburgh បាន។ ក្នុងឆ្នាំ 1920 សមាគមកីឡាបាល់ទាត់អាមេរិវិជ្ជាជីវៈត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ការប្រកួតលីកនេះបានផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅជាសម្ព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ជាតិ (NFL) ពីរឆ្នាំក្រោយមក, និងបានក្លាយជាការប្រកួតលីកដ៏សំខាន់នៃកីឡាបាល់ទាត់អាមេរិក។ កីឡាចម្បងនៃទីក្រុងឧស្សាហកម្មបស្ចិមប្រទេសនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកដែលជាកីឡាបាល់ទាត់ដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈនៅទីបំផុតបានក្លាយជាបាតុភូតជាតិ។ ការបង្កើនប្រជាប្រិយភាពកីឡាបាល់ទាត់របស់ជាធម្មតាត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងទៅនឹងឆ្នាំ 1958 NFL ជើងឯកហ្គេម, ការប្រកួតដែលត្រូវបានគេហៅថា "ការលេងហ្គេមដ៏អស្ចារ្យបំផុតមិនធ្លាប់មាន»មួយ។ ការប្រកួតលីកជាគូប្រជែងទៅនឹងការ NFL, កីឡាបាល់ទាត់ក្របខ័ណ្ឌ League អាមេរិក (AFL) បានចាប់ផ្តើមការប្រកួតក្នុងឆ្នាំ 1960; សម្ពាធវាដាក់នៅលើការប្រកួតលីកជាន់ខ្ពស់បាននាំឱ្យមានការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងលីកពីរនិងការបង្កើតកម្មវិធី Super Bowl ដែលបានក្លាយជាព្រឹត្តិការណ៍ទូរទស្សន៍មើលច្រើនបំផុតនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកនៅលើមូលដ្ឋានប្រចាំឆ្នាំមួយ។
ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការប្រកួតបាល់ទាត់អាមេរិច: ការប្រកួតបូស្តុន

ការប្រកួតបូស្តុន 
ខណៈពេលដែលការប្រកួតនេះត្រូវបានគេហាមឃាត់នៅសាកលវិទ្យាល័យ, វាត្រូវបានរីកលូតលាស់នៅក្នុងប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុងសាលារៀន Prep ឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើត។ នៅឆ្នាំ 1855 អតិផរណាផលិតគ្រាប់បាល់ត្រូវបានណែនាំ។ ទាំងនេះត្រូវបានទៀងទាត់ជាច្រើនទៀតនៅក្នុងរាងជាងគ្រាប់បាល់គូរដោយដៃនៃដងមុនធ្វើឱ្យទាត់និងកាន់តែងាយស្រួល។ ប្រភេទទូទៅពីរនៃកីឡាបាល់ទាត់បានវិវត្តនៅពេលនេះថា: «ទាត់»ការប្រកួតនិង "ការរត់" (ឬ "ការកាន់") ការប្រកួត។ កូនកាត់នៃការទាំងពីរត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ការប្រកួតបូស្តុន" មួយត្រូវបានលេងដោយក្រុមគេស្គាល់ថាជាក្លឹបបាល់ទាត់ Oneida ។ ក្លឹបនេះបានចាត់ទុកដោយអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តមួយចំនួនដូចជាក្លិបបាល់ទាត់ជាផ្លូវការលើកដំបូងនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិចត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1862 ដោយសិស្សសាលាដែលបានលេងថា "ការប្រកួតបូស្តុន" នៅលើបូស្តុនទូទៅ។ ភាគច្រើនក្នុងចំណោមពួកគេបានលេងដោយខ្លួនឯងទោះបីជាពួកគេបានរៀបចំក្រុមមួយដែលមានសមាជិកដែលមិនមែនជាការលេងល្បែងមួយក្នុងខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1863 ដែល Oneidas បានឈ្នះយ៉ាងងាយស្រួល។ ការប្រកួតនេះចាប់បានយកចិត្តទុកដាក់សារពត៌មាននិង«ការប្រកួតបូស្តុន "បានបន្តរីករាលដាលនៅទូទាំងឆ្នាំ 1860 ។

ការប្រកួតនេះបានចាប់ផ្តើមវិលត្រឡប់មកសាកលវិទ្យាល័យដោយនៅចុងឆ្នាំ 1860 ។ Yale, ព្រីនស្តុន, សាកលវិទ្យាល័យ Rutgers, និងប្រោទាំងអស់បានចាប់ផ្ដើមលេង "ទាត់«ការប្រកួតក្នុងអំឡុងពេលនេះ។ នៅឆ្នាំ 1867, ព្រីនស្តុនបានប្រើច្បាប់ដោយផ្អែកលើអ្នកទាំងនោះនៃសមាគមកីឡាបាល់ទាត់អង់គ្លេស។ មួយ "ការរត់ការលេងហ្គេម" resembling កីឡាបាល់ទាត់កីឡាបាល់ឱប, ត្រូវបានគេនាំឡើងដោយក្លឹបបាល់ទាត់នៅម៉ុងត្រេអាល់ប្រទេសកាណាដានៅឆ្នាំ 1868 ។
ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការប្រកួតបាល់ទាត់អាមេរិច: សាកលវិទ្យាល័យ Rutgers - ព្រីនស្តុន (1869)

សាកលវិទ្យាល័យ Rutgers - ព្រីនស្តុន (1869) 
សូមមើលផងដែរ: ការប្រកួតបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យរដូវកាល 1869
នៅថ្ងៃទី 6 ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1869, សាកលវិទ្យាល័យ Rutgers បានប្រឈមមុខសាកលវិទ្យាល័យ Princeton (បន្ទាប់មកគេស្គាល់ថាជាមហាវិទ្យាល័យនៃរដ្ឋ New Jersey) នៅក្នុងការប្រកួតមួយដែលត្រូវបានគេលេងដោយមានគ្រាប់បាល់ជុំនិងដូចជាការប្រកួតនៅដើមទាំងអស់នេះត្រូវបានគេប្រើច្បាប់ improvised ដែលមានភាពស្រដៀងគ្នាជាច្រើនដូចទៅនឹងកីឡាបាល់ឱបនិងកីឡាបាល់ទាត់ ដូចជាការប្រកួតរបស់អាមេរិកនៃសតវត្សក្រោយ។ វាត្រូវតែមានជាធម្មតាគេចាត់ទុកថាជាការប្រកួតដំបូងនៃការប្រកួតបាល់ទាត់ intercollegiate ។ ការប្រកួតនេះត្រូវបានគេលេងនៅក្នុងវាលសាកលវិទ្យាល័យ Rutgers នៅក្រោមច្បាប់សាកលវិទ្យាល័យ Rutgers ។ ទាំងពីរក្រុមដែលមានកីឡាករចំនួន 25 បានព្យាយាមរកគ្រាប់បាល់ដោយការទាត់បាល់ចូលទៅក្នុងគោលដៅរបស់ក្រុមប្រឆាំងរបស់លោក។ បោះឬការយកបាល់នោះមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតទេប៉ុន្តែវាមានឱ្យបានើននៃការទំនាក់ទំនងរវាងកីឡាកររាងកាយ។ ក្រុមជាលើកដំបូងដើម្បីឈានទៅដល់ប្រាំមួយគ្រាប់បាល់ត្រូវបានប្រកាសអ្នកឈ្នះ។ សាកលវិទ្យាល័យ Rutgers បានឈ្នះដោយពិន្ទុប្រាំមួយទៅបួន។ ប្រកួតមួយត្រូវបានលេងនៅព្រីនស្តុននៅសប្តាហ៍ក្រោយមកនៅក្រោមច្បាប់ព្រីនស្តុន (ភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយគឺការផ្តល់រង្វាន់នៃ«ទាត់»ទៅអ្នកលេងដែលចាប់បាននៅលើបាល់បានរហ័សទេច្បាប់ដែលនៅតែមាននៅថ្ងៃនេះ) ។ ព្រីនស្តុនបានឈ្នះការប្រកួតនោះដោយពិន្ទុ 8 - 0 កូឡុំប៊ីបានចូលរួមជាមួយស៊េរីនៅឆ្នាំ 1870 និងដោយ 1872 សាលារៀនជាច្រើនត្រូវបានដាក់ក្រុម intercollegiate រួមទាំងការយ៉េលនិងវិទ្យាស្ថានលោក Stevens បច្ចេកវិទ្យា។
ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការប្រកួតបាល់ទាត់អាមេរិច: ការពង្រីក (1880-1904)

ការពង្រីក (1880-1904) 
ការប្រកួតបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យពង្រីកយ៉ាងខ្លាំងក្នុងអំឡុងពេលចុងក្រោយពីរទសវត្សនៃសតវត្សទី 19 ។ ក្នុងឆ្នាំ 1880 សាកលវិទ្យាល័យតែប្រាំបីដាក់ក្រុម intercollegiate ប៉ុន្តែដោយឆ្នាំ 1900 ចំនួននេះបានកើនឡើងដល់ជាង 40 ក្រុម។ ជម្លោះដ៏ធំមួយចំនួនកាលបរិច្ឆេទពីសម័យពេលនេះ។

ក្នុងឆ្នាំ 1879, សាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋ Michigan បានក្លាយជាភាគខាងលិចសាលាដំបូងនៃរដ្ឋ Pennsylvania ដើម្បីបង្កើតក្រុមកីឡាបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យ។ សាលារៀនបស្ចិមប្រទេសផ្សេងទៀតឆាប់តាមដែលរួមទាំងសាកលវិទ្យាល័យឈីកាហ្គោ, សាកលវិទ្យាល័យ Northwestern, និងសាកលវិទ្យាល័យ Minnesota ។ ក្រុមលោកខាងលិចដំបូងដែលបានធ្វើដំណើរពីទិសខាងកើតជាក្រុមរបស់រដ្ឋ Michigan 1881 ដែលបានលេងនៅ Harvard, យេលនិងព្រីនស្តុន។ ការប្រកួតលីកបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យលើកដំបូងរបស់ប្រទេសនេះ Intercollegiate សន្និសីទតំណាងមហាវិទ្យាល័យ (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាសន្និសិទលោកខាងលិច) មុនគេទៅសន្និសីទធំចំនួនដប់មួយត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុង 1895

ការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់នៅពេលយប់ជាលើកដំបូងត្រូវបានគេលេងនៅក្នុង Mansfield រដ្ឋ Pennsylvania នៅថ្ងៃទី 28 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 1892 រវាង Mansfield រដ្ឋធម្មតានិង Wyoming ថ្នាក់សិក្ខាសាលានិងបានបញ្ចប់នៅកន្លះថ្ងៃនៅក្នុងការប្រកួត 0-0 ។
ដឹកនាំដោយលោកគ្រូបង្វឹករឿងព្រេងនិទានហ្វីលឌិងន Yost, រដ្ឋ Michigan បានក្លាយជាលើកដំបូង "ភាគខាងលិច" អំណាចជាតិ។ ចាប់ពីឆ្នាំ 1901 ទៅឆ្នាំ 1905, រដ្ឋ Michigan បាន 56 ប្រកួតធ្លាក់ចុះរយៈពេលប្រកួតដែលរួមមានការធ្វើដំណើរឆ្នាំ 1902 ទៅលេងនៅក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់រដូវកាលក្រោយមហាវិទ្យាល័យលើកដំបូងនេះបានកើនឡើងចាន។ អំឡុងពេលនៃការធ្លាក់ចុះរយៈពេលនេះ, Michigan បានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទី 2.831 ពិន្ទុខណៈពេលដែលអនុញ្ញាតឱ្យតែ 40 ។
ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការប្រកួតបាល់ទាត់អាមេរិច: អំពើហឹង្សានិងភាពចម្រូងចម្រាស (1905)

អំពើហឹង្សានិងភាពចម្រូងចម្រាស (1905) 
ចាប់ពីថ្ងៃដំបូងរបស់ខ្លួនជាការប្រកួតហ្វូងមនុស្សមួយកីឡាបាល់ទាត់គឺជាកីឡាដែលមានអំពើហិង្សា ការប្រកួតឆ្នាំ 1894 សាកលវិទ្យាល័យ Harvard-យ៉េលដែលគេស្គាល់ថាជា "Hampden Park ក្នុងឈាមមុជទឹក" បណ្តាលឱ្យរងរបួសយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កីឡាករបួននាក់។ ការប្រកួតត្រូវបានផ្អាករហូតដល់ពេល 1897. ការប្រកួតកងទ័ពជើងទឹកប្រចាំឆ្នាំរបស់-ត្រូវបានព្យួរពីឆ្នាំ 1894 ទៅឆ្នាំ 1898 សម្រាប់ហេតុផលដូចគ្នា។ មួយក្នុងចំណោមបញ្ហាដ៏ធំនោះគឺប្រជាប្រិយភាពនៃការដ៏ធំមួយដែលបានធ្វើទ្រង់ទ្រាយដូចក្រូចឆ្មារហោះហើរដែលក្នុងនោះមួយចំនួនធំនៃការវាយលុក កីឡាករត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាជាអង្គភាពមួយដែលប្រឆាំងនឹងការការពារក្តីបានរៀបចំដូចគ្នានេះដែរ។ លទ្ធផលនេះបានបុកគ្នាជាញឹកញាប់ដើម្បីដឹកនាំការរងរបួសដ៏ធ្ងន់ធ្ងរហើយពេលខ្លះសូម្បីតែសេចក្ដីស្លាប់។
ស្ថានភាពនេះបានចូលមកដល់ក្បាលនៅឆ្នាំ 1905 នៅពេលដែលមានអ្នកស្លាប់ចំនួន 19 នាក់នៅទូទាំងប្រទេស។ ប្រធានាធិបតីលោក Theodore Roosevelt បានរាយការណ៍ថាបានគំរាមបិទការប្រកួតនេះប្រសិនបើមានការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងមិនត្រូវបានធ្វើឡើង។ [24] ទោះបីយ៉ាងណាការគំរាមកំហែងដោយ Roosevelt បានដើម្បីលុបបំបាត់ការប្រកួតបាល់ទាត់ត្រូវបានជំទាស់ដោយអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តកីឡា។ តើអ្វីទៅជាមួយចំនួនពិតគឺថានៅថ្ងៃ 9 តុលាឆ្នាំ 1905 រូសសេវែលបានជួបប្រជុំតំណាងមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Harvard បាល់ទាត់, យេល, និង Princeton ។ បើទោះបីជាគាត់បានបង្រៀននៅលើការលុបបំបាត់និងកាត់បន្ថយការរងរបួស, លោកមិនបានគំរាមហាមបាល់ទាត់។ លោកក៏ខ្វះសិទ្ធិអំណាចដើម្បីលុបបំបាត់ការប្រកួតបាល់ទាត់ហើយនៅក្នុងការពិត, ពិតជាអ្នកគាំទ្រនៃកីឡានេះនិងចង់រក្សាវា។ កូនប្រុសរបស់លោកប្រធានាធិបតីផងដែរត្រូវបានគេលេងបាល់ទាត់នៅមហាវិទ្យាល័យនោះនិងកម្រិតអនុវិទ្យាល័យនៅពេលនោះ។
ទន្ទឹមនឹងនេះដែរលោក John H. Outlander បានប្រារព្ធធ្វើការប្រកួតពិសោធន៍ក្នុង Wichita, កែនដែលបានកាត់បន្ថយចំនួននៃ scrimmage ដើររកប្រាក់ដំបូងបានធ្លាក់ចុះពីបួនទៅបីនៅក្នុងការប៉ុនប៉ងដើម្បីកាត់បន្ថយការរងរបួសនោះទេ។ នេះនៅ Los Angeles Times បានរាយការណ៍ថាការកើនឡើង Punt និង ចាត់ទុកថាការប្រកួតនេះមានសុវត្ថិភាពជាងការលេងទៀងទាត់នោះទេប៉ុន្តែថាច្បាប់ថ្មីនេះគឺមិនមែនជា«អំណោយផលដល់កីឡានេះ។ " ជាចុងក្រោយនៅថ្ងៃទី 28 ខែធ្នូឆ្នាំ 1905 សាលារៀនចំនួន 62 បានជួបប្រជុំគ្នានៅក្នុងទីក្រុងញូវយ៉កដើម្បីពិភាក្សាអំពីការផ្លាស់ប្តូរក្បួនដើម្បីធ្វើឱ្យការប្រកួតនេះមានសុវត្ថិភាព។ ជាលទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំនេះបាន Intercollegiate កីឡាសមាគមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្រោយមកបានដាក់ឈ្មោះ Collegiate សមាគមកីឡាជាតិ (បោះ) ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ការផ្លាស់ប្តូរការគ្រប់គ្រង មួយណែនាំនៅក្នុងឆ្នាំ 1906 ដាក់ចេញដើម្បីបើកការប្រកួតនិងកាត់បន្ថយការរងរបួស, គឺជាសេចក្តីផ្តើមនៃដំណាក់កាលទៅមុខច្បាប់។ ទោះបីជាវាត្រូវបានគេមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ឆ្នាំនេះបានបង្ហាញជាផ្នែកមួយនៃការផ្លាស់ប្តូរការគ្រប់គ្រងដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងការបង្កើតការប្រកួតដ៏ទំនើបនេះ។