កិតិ៍នគរ (Cattigara): ការពិពណ៌នារបស់ Ptolemy

ការពិពណ៌នារបស់ Ptolemy 
រូបភាពតូច| Cattigara មានទីតាំងនៅច្រកចេញនៃទន្លេមេគង្គ (Cotiaris) ដោយ d'Anville, Orbis Veteribus Notus (ពិភពលោកស្គាល់ពីបុរាណ) ។
Cattigara គឺជាឈ្មោះដែលត្រូវបានផ្តល់ឱ្យដោយ អ្នកភូមិសាស្ត្រ អាឡិចសាន់ឌឺ សតវត្សទី 2 លោក Claudius Ptolemy ទៅដីនៅលើច្រាំងខាងកើតបំផុតនៃ សមុទ្រឥណ្ឌា នៅ (ដោយសារតែកំហុសឆ្គង) 8½° ភាគខាងត្បូងនៃ អេក្វាទ័រ ។ Paul Schnabel, „Die Entstehungsgeschichte des kartographischen Erdbildes des Klaudios Ptolemaios", Sitzungsberichte der Preussischen Akademie der Wissenschaften: Philosophisch-Historische Klasse, Verlag der Akademie der Wissenschaften, Bd.XIV, 1930, S.214-250, nb 239-243. Erich Polaschek, ‘Ptolemy's "Geography" in a New Light’, Imago Mundi, Vol. 14, (1959), pp. 17-37, nb pp.25 & 35.  Claudius Ptolemy, India extra Gangem fluvium Sinarum situs, Rome, Arnoldus Buckinck, 1508 (same map reproduced in the Rome 1478 and 1490 edition). 

ឈ្មោះ "Cattigara" ប្រហែលជាមកពីភាសាសំស្ក្រឹត កិតិ៍នគរ कीर्ति- नगर "នគរល្បី" ឬ កោត្តិនគរ कोटि-नगर "នគររឹងមាំ" ។ Adhir K. Chakravarti, "Early Sino-Indian Maritime Trade and Fu-Nan", D.C. Sircar (ed.), Early Indian Trade and Industry, Calcutta, University of Calcutta Centre of Advanced Study in Ancient Indian History and Culture, Lectures and Seminars, no. VIII-A, part I, 1972, pp. 101-117; also in The South East Asian Review (Gaya, India), vol. 20, nos.1 & 2, 1995, pp.5-14, p.10; and in India and South-East Asia Socio-econo-cultural Contacts, edited by N.N. Bhattacharyya, Kolkata, Punthi Pustak, 1998, p.413.

បានកំណត់ថា Cattigara របស់ Ptolemy ស្ថិតនៅ 8½° ភាគខាងជើងនៃអេក្វាទ័រ ហើយជាអ្នកនាំមុខនៃ ព្រៃនគរ ជាកំពង់ផែសំខាន់ និងច្រកចូលនៅមាត់ ទន្លេមេគង្គ ។ Albert Herrmann, "Der Magnus Sinus und Cattigara nach Ptolemaeus", Comptes Rendus du 15me Congrès International de Géographie, Amsterdam, 1938, Leiden, Brill, 1938, tome II, sect. IV, Géographie Historique et Histoire de la Géographie, pp.123-8; Louis Malleret, L’Archéologie du delta du Mékong, Tome Troisiéme, La culture du Fu-nan, Paris, 1962, chap.XXV, "Oc-Èo et Kattigara", pp.421-54.

នៅលើផែនទីមជ្ឈិមសម័យមួយចំនួន ឧទាហរណ៍នៅលើផែនទី Martellus ឆ្នាំ 1489 ឬផែនទី Waldseemüller ពីឆ្នាំ 1507 ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រ Ptolemy's Cattigara មានទីតាំងនៅ 8 ដឺក្រេកន្លះក្រោមខ្សែអេក្វាទ័រ និង 178 ដឺក្រេខាងលិចនៃកោះកាណារី។ 

លោក John Caverhill បានសន្មតនៅឆ្នាំ 1767 ថា Cattigara គឺជាកំពង់ផែ ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ បន្ទាយមាស (ឥឡូវ ហាទៀង) Nicholas Sellers, The Princes of Hà-Tiên (1682-1867): the Last of the Philosopher-Princes and the Prelude to the French Conquest of Indochina: a Study of the Independent Rule of the Mac Dynasty in the Principality of Hà-Tiên, and the Establishment of the Empire of Vietnam, Brussels, Thanh-long, 1983, p.164. នៅមិនឆ្ងាយពី អូរកែវ ។ John Caverhill, "Some Attempts to ascertain the utmost Extent of the Knowledge of the Ancients in the East Indies", Philosophical Transactions, vol.57, 1767, pp. 155-174. នៅឆ្នាំ 1979 ដោយលោក Jeremy HCS Davidson សម្រាប់ "ការសិក្សាហ្មត់ចត់អំពីហាទៀងនៅក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់វា និងទាក់ទងទៅនឹង អូរកែវ" ដែលជាការមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់ការយល់ដឹង និងការបកស្រាយត្រឹមត្រូវនៃទីតាំងនេះ នៅតែមិនមានចម្លើយ។ Jeremy H.C.S. Davidson, "Archaeology in Southern Viet-Nam since 1954", in R. B. Smith and W. Watson (eds.), Early South East Asia: Essays in Archaeology, History, and Historical Geography, New York, Oxford University Press, 1979, pp.215-222, see p.216.

អ្នកភូមិសាស្ត្រជនជាតិបារាំងនៅសតវត្សរ៍ទី 18 ឈ្មោះ Jean-Baptiste Bourguignon d'Anville មានទីតាំងនៅ Cattigara នៅមាត់ទន្លេមេគង្គ ( Cottiaris ) ដែលជាកន្លែងដែលវាត្រូវបានបង្ហាញនៅលើផែនទីរបស់គាត់ Orbis Veteribus Notus (ពិភពលោកស្គាល់ពីបុរាណ) ។ Jean-Baptiste Bourguignon d' Anville, Eclaircissements géographiques sur la carte de l'Inde, Paris, Imprimerie Royale, 1753, pp.160-161; Jean Baptiste Bourguignon d' Anville, A Geographical Illustration of the Map of India, Translated by William Herbert, London, 1759, p.78; Atlas de d'Anville, 1786. Orbis Veteribus Notus

អ្នកជិះទូកក្តោងជនជាតិស៊ុយអែត និងជាអ្នកនិពន្ធ Björn Landström ក៏បានសន្និដ្ឋានផងដែរ ពីទិសដៅនៃការបើកទូកដែលផ្តល់ដោយពាណិជ្ជករបុរាណ និងអ្នកធ្វើដំណើរតាមសមុទ្រ Alexander ថា Cattigara ស្ថិតនៅមាត់ទន្លេមេគង្គ។ Bjorn Landström, The quest for India : a History of Discovery and Exploration from the Expedition to the Land of Punt in 1493 B.C. to the Discovery of the Cape of Good Hope in 1488 A.D., in words and pictures, London, Allen & Unwin, 1964, p.56.

"បិតានៃប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដើម" លោក George Coedès បាននិយាយថា "នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី 3 ហ្វូណន បានបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសចិននិងឥណ្ឌារួចហើយ ហើយវាគួរឱ្យសង្ស័យនៅឆ្នេរសមុទ្រខាងលិចនៃ ឈូងសមុទ្រសៀម ។ ចំណុចឆ្ងាយបំផុតដែលទៅដល់ដោយអ្នករុករក Hellenistic គឺត្រូវបានរកឃើញ នោះគឺជាកំពង់ផែ Kattigara ដែលបានរៀបរាប់ដោយ Ptolemy"។ [ <span title="The quotation near this tag needs to be fact-checked with the cited source to ensure that it actually exists, is accurate, and is not taken out of context. (June 2018)">ផ្ទៀងផ្ទាត់</span> ] George Coedès, "Some Problems in the Ancient History of the Hinduized States of South-East Asia", Journal of Southeast Asian History, vol.5, no.2, September 1964, pp.1-14. Coedès clarified what he meant in his book, Les Peuples de la Péninsule Indochinoise: Histoire – Civilisations (Paris, Dunod, 1962, pp.62, translated by H.M. Wright, The Making of South East Asia, Berkeley, University of California Press, 1966, p.58-59): "Now Fu-nan occupied a key position with regard to the maritime trade routes, and was inevitably a port of call both for the navigators who went through the Straits of Malacca and for those – probably more numerous – who made the transit over one of the isthmuses of the Malay Peninsula. Fu-nan may even have been the terminus of voyages from the Eastern Mediterranean, if it is the case that the Kattigara mentioned by Ptolemy was situated on the western coast of Indochina on the Gulf of Siam". AH Christie បាននិយាយនៅក្នុងឆ្នាំ 1979 ថា "វត្តមានរបស់វត្ថុ ទោះបីជាមានចំនួនតិចតួចក៏ដោយ ពីបូព៌ារ៉ូម៉ាំង" បានបន្ថែមទម្ងន់មួយចំនួនដល់ការសន្និដ្ឋានថា អូរកែវ គឺជា Ptolemaic Cattigara ។ A.H. Christie, "Lin-i, Fu-nan, Java", in R. B. Smith and W. Watson (eds.), Early South East Asia: Essays in Archaeology, History, and Historical Geography, New York, Oxford University Press, 1979, pp.281-7, see p. 286. អ្នកប្រាជ្ញបុរាណអាល្លឺម៉ង់ដ៏ល្បីឈ្មោះ Albrecht Dihle បានគាំទ្រទស្សនៈនេះដោយនិយាយថា៖តាមដំណើររឿងរបស់ អាឡិចសាន់ឌឺ ដែលយោងដោយ តូលេមី  Kattigara ពិតជាអាចមានទីតាំងនៅតែនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ពីព្រោះ អាឡិចសាន់ឌឺ បានធ្វើដំណើរដំបូងតាមឆ្នេរសមុទ្រខាងកើតនៃឧបទ្វីបម៉ាឡាកា ខាងជើងឆ្ពោះទៅបាងកក ពីទីនោះដូចគ្នាតែតាមឆ្នេរសមុទ្រឆ្ពោះទៅ ភាគអាគ្នេយ៍ ហើយមកដល់ Kattigara ។ យើង​មិន​បាន​ឮ​អ្វី​នៃ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​បន្ថែម​ទៀត​ជា​ការ​ពិត​ណាស់​។ លើសពីនេះ នៅ អូរកែវ ដែលជា emporium ជីកនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គភាគខាងលិច ក្នុងនគរបុរាណបុរាណឈ្មោះហ្វូណន,  រ៉ូម៉ាំងបានរកឃើញតាំងពីសតវត្សទី 2 បន្ទាប់ពីគ្រិស្តសករាជ។ Albrecht Dihle, Umstrittene Daten: Untersuchenen zum Auftreten der Griechen an Roten Meer, Köln und Opladen, Westdeutsch Verlag, 1964, S.30.លោក Adhir Chakravarti បានសន្និដ្ឋានថា៖ «វត្ថុបុរាណវិទ្យាដែលនៅមិនទាន់រកឃើញនៅអូរកែវ ខាងត្បូងភ្នំបាថេ ក្នុងតំបន់ឆ្លងបាសាក់នៃកូសាំងស៊ីន-ចិន បានបង្ហាញឱ្យឃើញហួសពីការសង្ស័យថា វាជាកំពង់ផែដ៏ធំនៃហ្វូ-ណន ហើយតាមការលើកឡើងដោយ Mallaret និង Coedès អាចត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ Kattigara emporium របស់ Ptolemy (កិតិ៍នគរ ឬ កិត្តិនគរ )" ។ Adhir Chakravarti, "International Trade and Towns of Ancient Siam", The South East Asian Review (Gaya, India), vol. 20, nos.1 & 2, 1995, p.20