រាមាយណៈ: ខ្សែ​ទី​៨០

ខ្សែ​ទី​៨០

ដោយ ​នឹក​រឭក​ព្រះមាតា​សិតា​រស់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ជាមួយ​លោក​តា​ឥសី​ខ្លាំង​ពេក ទើប​រាមលក្សណ៍ ជប្បលក្សណ៍ បង្គំ​លា​ព្រះរាម​ជា​បិតា និង​អយ្យកា យាង​ទៅ​លេង​នឹង​ព្រះមាតា កាល​បើ​បាន​ឱកាស​ល្អ​ហើយ​ព្រះរាម​ក៏​ទ្រង់​អនុញ្ញាត​ព្រម​ទាំង​ផ្ដែផ្ដាំ​ ឲ្យ​រាជបុត្រ​ទាំង​ពីរ​ជួយ​សម្រុះសម្រួល​ព្រះទ័យ​នាង​សិតា ។

លុះ ​ក្បួន​ដំណើរ​របស់​រាមលក្សណ៍ ជប្បលក្សណ៍ បាន​ទៅ​ដល់​អាស្រម​លោក​តា​ឥសី​ហើយ​ព្រះនាង​សិតា​យាង​មក​ទទួល​រាជបុត្រ​ដោយ​ សោមនសន្ស ។ រាជកុមារ​បាន​ជួប​នឹង​មាតា​ហើយ​ក៏​ថ្វាយ​បង្គំ អង្វរ​ព្រះមាតា​តាម​ពាក្យ​បណ្ដាំ​របស់​ព្រះរាម​ជា​បិតា ។ ព្រះនាង​សិតា​រំលឹក​នឹក​ឃើញ​រឿង​ដើម ក៏​រឹង​រិត​តែ​ខ្ញាល់ ហើយ​ទ្រង់​មាន​សុវណ្ណី​​ថា នាង​នឹង​វិល​ត្រឡប់​ចូល​នគរ​ លុះ​ណា​តែ​ព្រះរាម​ចូល​សុវណ្ណគត ។

ព្រះរាម ​កាល​បើ​បាន​ជ្រាប​អស់​អាថ៌​សេចក្ដី​ដែល​ព្រះរាជ​កុមារ​នាំ​ពាក្យ​ពី​ ព្រះមាតា​មក​ពី​អាស្រម​វិញ​នោះ ព្រះអង្គ​ក៏​ទ្រង់​វតក្ក​សោយ​សោកា និង​អាឡោះ​អាល័យ​ស្ដាយ​រាជទេពី​ដែល​មាន​ចិត្ត​ប្រពៃ​បរិសុទ្ធ ហើយ​កើត​ក្ដី​ឈឺ​ចាប់​ចំពោះ​កំហុស​របស់​ព្រះអង្គ​ទៅ​លើ​ព្រះមហេសី ។ ទ្រង់​ក៏​ពិគ្រោះ​ជាមួយ​ព្រះអនុជ​ទាំង​បី មួយ​អន្លើ​ដោយ​ហនុមាន សុម័ន្ត មន្ត្រី​ថា នឹង​ធ្វើ​ឧបាយ​ចូល​កោដិ​បញ្ឆោត​នាង​សិតា​ឲ្យ​ចូល​នគរ ។

ព្រះរាជ ​ឧបាយកល​នេះ​បាន​ចាត់​ចែង​ឡើង​យ៉ាង​គគ្រឹក​គគ្រេង ។ ព្រះនាង​សិតា​ស្មាន​ថា​ព្រះរាម​ចូល​សុវណ្ណគត​មែន ទ្រង់​សោយ​សោក​យ៉ាង​ខ្លាំង​ហើយ​ក៏​ចូល​គោរព​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​ព្រះស្វាមី​នៅ​ ក្នុង​រាជធានី ។ ព្រះនាង​យំ​សោក​រៀបរាប់​បោក​ខ្លួន​ជិត​ព្រះមេរុ​រហូត​ដល់​សន្លប់​បាត់​ ស្មារតី ព្រះរាម​គង់​លាក់​ខ្លួន​ជិត​នោះ​ក៏​ស្ទុះ​រត់​ស្រវា​ឱប ត្រកង​ក្នុង​ហត្ថា​ ភ័យ​ខ្លាច​នាង​ចូល​ទីវង្គត ។ លុះ​ព្រះ​នាង​ភ្ញាក់​ស្មារតី​ឡើង​ឃើញ​ព្រះភ័ក្ត្រ​ស្វាមី​ក៏​ស្ទុះ​រត់​ហើយ​ ត្មះតិះដៀល​ឲ្យ​ស្វាមី ។ ព្រះរាម​តាម​អង្វរ​ពុំ​បាន​ដូច​បំណង​ ក៏​រត់​ដេញ​ចាប់​ព្រះនាង​សិតា​ជុំ​វិញ​មេរុ រីឯ​ព្រះអនុជ​ទាំង​បី​ព្រម​ទាំង​ហនុមាន​ក៏​ជួយ​ដេញ​ចាប់​ដែរ​នៅ​តែ​ចាប់​មិន ​បាន​ដោយ​ព្រះនាង​ប្រកាន់​ពាក្យ​សត្យ និង​អធិដ្ឋាន​អំពាវនាវ​រក​ព្រះធរណី ព្រះធរណី​ក៏​បើក​ទ្វារ​ឲ្យ​នាង​ចុះ​ទៅ​ពួន​រហូត​ដល់​ពិភព​នាគ​ឯ​បាតាល​ រី​ឯ​ស្ដេច​នាគ​ក៏​ទទួល​យក​អាសារ​ព្រះនាង​ដោយ​សមរម្យ​ប្រណិត​ផង ។ ព្រះរាម​មិន​អស់​ចិត្ត​ក៏​ចាត់​ហនុមាន​ឲ្យ​ជ្រែក​ដី​តាម​រក​តែ​មិន​ឃើញ ពី​ព្រោះ​តែ​ព្រះនាង​នៅ​តែ​ក្ដី​អស់​សង្ឃឹម និង​បរាជ័យ ទើប​ព្រះតម្រិះ​ថា​មាន​តែ​ពិភេគ​ទើប​ជួយ​ព្រះអង្គ​បាន ក៏​សរសេរ​អក្ខរា​ថ្លែង​សរ​ទៅ​ក្រុង​លង្កា​មួយ​រំពេច​នោះ ៕

 តួអង្គសំខាន់នៃរាមកេរ្តិ៍  

 តួងអង្គដែលមានរៀបរាប់ក្នុងតារាងខាងក្រោមនេះ គឺជាការពណ៌នា ពីលោកសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកគំនូរបុរាណរាមកេរ្តិ៍ លោក ជេតចន ឆ្នាំ 2002 ​ តួងអង្គគំនូរបុរាណរាមកេរ្តិ៍ គូរដោយលោកសាស្ត្រាចារណ៍ គំនូរបុរាណ ជេតចន រៀបរៀងចេញផ្សាយដោយ វិទ្យាស្ថានរៃយំ ឆ្នាំ 2002 

 ឈ្មោះតួអង្គ ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស ប្រភេទតួអង្គ ពណ៌សំគាល់តួអង្គ​​ ព្រះរាម  Rama  ជាកូនក្សត្រ  ​​ ​ព្រះ​លក្សណ៍្ម Lakshmana  ជាកូនក្សត្រ  ​​ នាងសីតា ឬ នាងសីដា Sita  ជាកូនក្សត្រ  ​​ ក្រុងរាពណ៍ Ravana ជាក្សត្រក្រុងលង្កា  ​​ ហនុមាន Hanuman ជាមេទ័ពកំពូល ទ័ពស្វា  

 តួអង្គមេទ័ពស្វាទាំង ១៩  

 តួងអង្គដែលមានរៀបរាប់ក្នុងតារាងខាងក្រោមនេះ គឺជាការពណ៌នា ពីលោកសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកគំនូរបុរាណរាមកេរ្តិ៍ លោក ជេតចន ឆ្នាំ 2002
 លេខរៀង ឈ្មោះតួអង្គ ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស ប្រភេទតួអង្គ ពណ៌សំគាល់តួអង្គ​​ ១​​ ហនុមាន Hanuman ជាមេទ័ពរបស់ព្រះរាម  ​​ ២​​ មហាជម្ពូ Moha Jompu ស្ដេចស្វាអគ្គីនេត្រ នៅភ្នំហេមពាន  ​​ ៣​​ សុគ្រីព So Krip ស្ដេច​ស្វា ត្រូវ​ជា​ប្អូន​ពាលី ​​ ៤​​ អង្គត់ AngKut (ស្វាមាត់វែង) កូន​របស់​ពាលី និង​នាង​មណ្ឌោគិរី   ​​ ៥​​ និលឯក  Nil Eik (ស្វាខ្មៅ) អ្នក​នាំសារ​របស់​ព្រះរាម ​​ ៦​​ ខុននិល  Kun Nil មេទ័ពប្រមុខ​របស់ ​មហាជម្ពូរាជ  ​​ ៧​​ ទសកៈហនុមាន  Touskak Hanuman (ស្វាចាស់ជរា) មិន​ហ៊ាន​ទៅ​ស៊ើប​យក​ការណ៍​នៅ​លង្កា​ពី​ព្រោះ​ខ្លួន​ចាស់ ​​ ៨​​ និលផាត់  Nil Phat (ស្វាប្រផេះ) អ្នក​នាំសារ​របស់​ព្រះរាម ​​ ៩​​ ទសភ័ក្រ  Tous Pheak ជាមេទ័ពពលស្វា (ស្វាមុខ១០) ជាក្បាលត្រួតគ្នា ​​ ១០​​ ជម្ពូពាន  Jompu Pean ជាហោរា​របស់​ព្រះរាម  ​​ ១១​​ និលពេជ្រ  Nil Pich ជាមេទ័ពពលស្វា  ​​ ១២​​ សត្ថពាលី  Satha Peali (ស្វាកន្ទុយវែង) សេនា​របស់​ព្រះរាម ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ យក្ស​មាលមាថ ​​ ១៣​​ អាសូរផាត  Ar Sophat ជាមេទ័ពពលស្វា  ​​ ១៤​​ ខុនជីប  Kun Jip មិន​ហ៊ាន​ទៅ​ស៊ើប​យក​ការណ៍​នៅ​លង្កា​ពី​ព្រោះ​ខ្លួន​ចាស់  ​​ ១៥​​ និលខាត់  Nil Kat ជាមេទ័ពពលស្វា  ​​ ១៦​​ កេសរ  Ke Sor ជាមេទ័ពពលស្វា  ​​ ១៧​​ ខុនណុល  Kun Nol ​មិន​ហ៊ាន​ទៅ​លង្កា​ពីព្រោះ​ខ្លាច​នាង​វិតាសី​ជា​ឆ្មាំ​នៅ​នគរ​លង្កា ​​ ១៨​​ និលនន់  Nil Nun ជាមេទ័ពពលស្វា  ​​ ១៩​​ រុក្ខៈពានរ  Rokhak Peanor ​ព្រះរាម​ប្រើ​ឲ្យ​នាំ​ទ័ព​ស្វា​៥​ម៉ឺន​នាក់​ទៅ​បេះ​ផល្លា 

 តួអង្គយក្ស ឬ ពួកអាសុរៈ  

 តួងអង្គដែលមានរៀបរាប់ក្នុងតារាងខាងក្រោមនេះ គឺជាការពណ៌នា ពីលោកសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកគំនូរបុរាណរាមកេរ្តិ៍ លោក ជេតចន ឆ្នាំ 2002
 ឈ្មោះតួអង្គ ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស ប្រភេទតួអង្គ ពណ៌សំគាល់តួអង្គ​​ ក្រុងរាពណ៍ Ravana ជាក្សត្រក្រុងលង្កា  ​​ នាង​មណ្ឌោលគីរី  អគ្គមហេសី​របស់ក្រុងរាពណ៍ ជា​មាតា​ឥន្ទ្រជិត ​​ នាងកាមអគ្គីនាគ  អគ្គមហេសី​ទី២ ក្រុងរាពណ៍ ​​ ឥន្ទ្រជិត  បុត្រ​ទី១ របស់​ក្រុងរាពណ៍ និង​នាង​មណ្ឌោលគីរី ​​ ហាទរ  បុត្រ​ទី២ របស់​ក្រុងរាពណ៍ ច្បាំង​ជាមួយ​នឹង​អង្គត់​ ​​ តិសិរ  បុត្រ​ទី៣ របស់​ក្រុងរាពណ៍ ​ ​​ នរាគ័ត  បុត្រ​ទី៤ របស់​ក្រុងរាពណ៍ ​ ​​ មាហាក្បាល  បុត្រ​ទី៥ របស់​ក្រុងរាពណ៍ ​ ​​ ទូរមុខ  បុត្រ​ទី៦ របស់​ក្រុងរាពណ៍ ​ ​​ មុខក្ខ័ស  បុត្រ​ទី៧ របស់​ក្រុងរាពណ៍ ​​​ កុម្ភក្រធា  បុត្រ​ទី៨ របស់​ក្រុងរាពណ៍ ​​​ នាង​សុវណ្ណកាន់មយូរ៉ា  ជាមហេសី​របស់​ឥន្ទ្រជិត​​ ពិភេគ  ប្អូន​ប្រុសទី១ ​ក្រុងរាពណ៍​​ នាង​បញ្ញកាយ  ស្នំថ្មីពិភេគ ក្រុងរាពណ៍​ប្រើ​ឲ្យ​កាឡា​ខ្លួន​ជា​នាង​សីតា​ស្លាប់​អណ្ដែត​ទឹក ​​ នាង​សុជាតា  មហេសី​ ពិភេគ​​ ក្រុងខរ  ប្អូន​ប្រុសទី២ ​ក្រុងរាពណ៍​​ នាង​សុបនខា  ប្អូនស្រីទី១ ​ក្រុងរាពណ៍​ ដែល​ទៅ​ចែ​ចង់​ព្រះរាម ព្រះលក្សណ៍្ម​​ នាង​វិតាសី  ប្អូនស្រីទី២ ​ក្រុងរាពណ៍ យាម​ទ្វារ​ក្រុង​លង្កា ហារ​មាត់ បរបេមាត់​ខាងក្រោម​ដល់​បាតាល ខាងលើ​ជាប់​មេឃ​​ នាង​អាតុល័យ  ប្អូនស្រីទី៣ ​ក្រុងរាពណ៍ កាឡា​ខ្លួន​ធ្វើ​ជា​នាង​សិតា បញ្ចុះបញ្ចូល​នាង​សិតា​ឲ្យ​គូរ​រូប​ក្រុងរាពណ៍ ​​ កុំប៉ាន់  ក្មួយ​ក្រុងរាពណ៍ ស្លាប់​ក្នុង​សមរភូមិ​ច្បាំង​ជាមួយ​ហនុមាន​​ វរុលកុមារ  ក្មួយ​ក្រុងរាពណ៍​​ កាមពាលី  ក្មួយ​ក្រុងរាពណ៍​​ អតិកាយ	  មេទ័ព​ក្រុងរាពណ៍​​ ត្រីមុខរ ឬ​ តីស្វីរៈ	  ជា​កូន​របស់​ក្រុងខរ ស្លាប់​ក្នុង​សង្គ្រាម​ជាមួយ​ព្រះរាម ព្រះលក្សណ៍្ម

 ឯកសារយោង 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|​រឿងរាមកេរ្តិ៍ សិល្បៈឥណ្ឌា.
កំណត់

 មើលផងដែរ 
រឿងរាមកេរ្តិ៍
របាំព្រះរាជទ្រព្យ
របាំ​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ​
ព្រះនាងហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី
នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា
ក្រុងរាពណ៍
នាង​មណ្ឌោលគីរី
នាងអគ្គីនាគ
នាគក្បាលប្រាំបួន
វត្តព្រះកែវមរកត
ព្រហ្មញ្ញ សាសនា
ហិណ្ឌូសាសនា
នាគ
ប្រាសាទខ្មែរនៅលើទឹកដីថៃ
រាយព្រះនាមទេវតានំនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ហិណ្ឌូ 
ព្រះកែវមរកត
ព្រះម៉ែម៉ាណាសា (ម៉ូណាសា) 
រាយព្រះនាមទេវតាចិន
រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
រាយព្រះនាមព្រះមហេសីព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌាបុរាណ
រាយព្រះនាមម្ចាស់ក្សត្រីនៃអធិរាជចិន
រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃមីយ៉ាន់ម៉ា
ភុជង្គនាគ
កម្ពុជនាគរាជ
ព្រះថោង
ព្រះបាទវិរូបក្ខ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនា