navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
តម្បាញសូត្រ: សំពត់ហូល

សំពត់ហូល

វាយភណ្ឌជាតិបែបផែនខ្មែរគឺ វែហ្វធ៍អ៊ីកាត់ វាមានពីរប្រភេទគឺមួយគ្រឿងស្លៀកពាក់ ហៅថា សំពត់ហូល និងជារបៀបអ៊ីកាត់និងត្បាញជាក្រឡា។ សំពត់មានន័យថាសំពត់រុំ និងហូល មានន័យថាអ៊ីកាត់។ វាបានកកើតមកពីសំពត់រុំរបស់ប្រជាជនឥណ្ឌា ហើយក៏បានកែច្នៃបច្ចេកទេស និងរូបរាងជាច្រើនសតវត្ស ហើយក៏ក្លាយជាសិល្បៈខ្មែរមួយ។ អ៊ីកាត់ត្រូវបានជាបកភាសាខ្មែរថា អង្កៀតសំរាប់ទាញ និងចងខ្សែអំបោះជាមួយនឹងសរសៃសូត្រដើម្បីបង្កើតជាខ្សែសូត្រ មុននឹងត្បាញការរៀបចំម៉ូតគឺមិនដែលគូសវាសលើក្រដាស ប៉ុន្តែត្រូវចងដោយផ្ទាល់ក្នុងសូត្រ ដោយការចងចាំ។ រាល់ការត្បាញគឺធ្វើដោយស្ត្រី។ សំពត់ហូលបុរាណមានច្រើនជាង២០០ម៉ូត ដោយគ្រាន់តែចងពណ៌ចូលគ្នារវាង៣ទៅ៥ពណ៌សំខាន់ដូចជា៖ ពណ៌លឿង ក្រហម ខ្មៅ ទឹកប៊ិច និងពណ៌បៃតង។ សម័យដើមរុក្ខជាតិជាច្រើនត្រូវបានគេយកមកលាបពណ៌លើសូត្រ បុរាណខ្មែរជាមួយនឹងល័ក្តក្រហមដែលបានមកពីសត្វល្អិត និងពណ៌លឿង និងពណ៌បៃតង បានមកពីដើមស្រែងឆ្កែ និងពណ៌សទឹកប៊ិចមកពីដើមឆ្លុះ និងពណ៌ខ្មៅបានមកពីដើមស្លឹកកផ្លូរ។ វាយភណ្ឌជាតិខ្មែររួមមាន សំពត់ហូលប្រាំពណ៌ សំពត់ហូលពណ៌ សំពត់ហូលក្បិន សំពត់ហូលក្តង់។ ម៉ូតគឺ យកតាមគំរូដើមនិងលាយជាមួយ រូបក្បាច់សត្វនិងរុក្ខជាតិដូចជាផ្កា សត្វល្អិត និងកង្កែបជាដើម។ តាមរយៈការស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញថាសំពត់ហូលធ្វើឡើងនៅក្នុង ស្រុកបាទី ស្រុកព្រៃកប្បាស និងស្រុកសំរោង ក្នុងខេត្តតាកែវ ស្រុកស៊ីធរកណ្តាល ខេត្តព្រៃវែង និង ភូមិចាមជាច្រើនដូចជានៅខេត្តកំពង់ចាម។ បាដានគឺជា រូបភាពអ៊ីកាត់ជាមួយនិងម៉ូតក្បាច់ ដើមរបស់អ្នកកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ និងក៏ត្រូវបានតាំងលំអសម្រាប់ពិធីបុណ្យសាសនា និងពិធីមង្គលការជាដើម។
តម្បាញសូត្រ: សំពត់ផាមួង

សំពត់ផាមួង
 
ទម្រង់មួយបែបផ្សេងទៀតនៃវាយភ័ណ្ឌប្រពៃណីរបស់ខ្មែរគឺ សំពត់ផាមួង។ ផាមួងដែលគេប្រើ សព្វថ្ងៃមាន៥២ពណ៌។ ផាមួងចរបាប់ ជាប្រភេទក្រណាត់សំពត់មួយបែបដ៏ប្រណីតជាងគេបំផុត នាពេលបច្ចុប្បន្នដោយគេប្រើម្ជុល ដែលប្រើខ្សែចាប់ពី២២ឡើងទៅ មាននៅភូមិព្រែកតាកូវ និងភូមិព្រែកថាង ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកខ្សាច់កណ្តាល ខេត្តកណ្តាល ក្បែររាជធានីភ្នំពេញ។ ប្រភេទសំពត់ដ៏ទៃផ្សេងទៀតដូចជា៖ របាក់ ចរកង អន្លូញ កានែល និងបានទុក ផលិតនៅ ខេត្តកំពត និងខេត្តកណ្តាល។ សំពត់ទាំងនេះត្រូវបានគេប្រើក្នុងពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ និង ពិធីសំខាន់ៗផ្សេងទៀត។ កំណាត់សូត្រពណ៌លឿងរបស់ខ្មែរ ត្រូវបានគេស្គាល់នូវគុណភាព ដ៏ល្អរបស់ខ្លួន នៅក្នុងតំបន់ និងមកពីខេត្តកំពត និងតាកែវ។ នៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ប្រទេសកម្ពុជា បាននាំនូវអំបោះសូត្រពីប្រទេសវៀតណាម។ នៅពេលដែលប្រទេសកម្ពុជា ទទួលបានសន្តិភាពឡើងវិញហើយ ប្រជាជនកម្ពុជាអាចមានលទ្ធភាពធ្វើអោយប្រសើរឡើង នូវជីវភាពរស់នៅរបស់ខ្លួននោះមានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នូវតំរូវការសូត្រ ពីព្រោះ តម្លៃនៃសូត្រដែលនាំចូលពីបរទេសកើនឡើងលើសប៉ុន្មានឆ្នាំមុន ធ្វើឱ្យការផលិតសូត្រនៅក្នុង ស្រុកនាសព្វថ្ងៃនេះកំពុងរស់ឡើងវិញ ហេតុដូច្នេះហើយ ស្ត្រីអាចផ្គត់ផ្គង់ប្រាក់ចំណូលរបស់ គេសិក្សាអំពីមុខជំនាញជាប្រពៃណីនេះ។ បច្ចេកទេសត្រូវបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងជាមួយនិង កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងឡាយដើម្បីដាំដើមមន ការប្រើប្រាស់នូវវិធីជ្រលក់ពណ៌តាមបែប ធម្មជាតិព្រមទាំងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវគុណភាពរបស់សូត្រដង្កូវនាងសម្រាប់ការផលិត។ បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជា៖ កីត្បាញ ត្រែងលោហធាតុ និងស៊ុំត្រូវបានគេបង្ហាត់បង្ហាញរួមជាមួយ និងបច្ចេកទេសថ្មីៗនានា ក្នុងការប្រើប្រាស់ថ្នាំជ្រលក់ និងសរសៃសូត្រដែលមានគុណភាព ខ្ពស់ត្រូវបានឧបត្ថម្ភគាំទ្រពីការប្រឹងប្រែងរបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលផ្សេងៗ៕
តម្បាញសូត្រ: ប្រភព

ប្រភព
ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិល្បៈខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា
តម្លៃដាច់ខាត

នៅក្នុងគណិតវិទ្យា តម្លៃដាច់ខាតជាទំហំនៃរង្វាស់រង្វាល់ដែលមានតម្លៃរាប់ចាប់ពីសូន្យ(០)ឡើងទៅ។ 

បើនិយាយអំពីចំនួនពិតវិញ តម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនពិតជាតម្លៃលេខនៃចំនួនក្រៅពីចំនួនអវិជ្ជមាន។ ឧទាហរណ៍ៈ តម្លៃដាច់ខាតនៃ៥ និងតម្លៃដាច់ខាតនៃ -៥គឺ ៥។ 
 ជាទូទៅ 
ប្រសិនបើ a ≥ 0 នោះតម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនពិត a គឺ a
ប្រសិនបើ a < 0 នោះតម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនពិត a  គឺ -a
គេសន្មតតម្លៃដាច់ខាតនៃ a ដោយ |a| ។

 

រូបតូច|360px|ក្រាបតំណាងអនុគមន៍តម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនពិត
តម្លៃដាច់ខាត: លក្ខណៈនៃតម្លៃដាច់ខាត

លក្ខណៈនៃតម្លៃដាច់ខាត 

 (លក្ខណៈឆ្លុះ)

វិសមីការសំខាន់ៗ

ឧទាហរណ៍៖

អនុគមន៍តម្លៃដាច់ខាត  ជាអនុគមន៍ជាប់និងមានដេរីវេចំពោះគ្រប់តំលៃ  ។
តម្លៃដាច់ខាត: តម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនកុំផ្លិច

តម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនកុំផ្លិច 
នៅក្នុងចំនួនកុំផ្លិច តម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនកុំផ្លិច ត្រូវបានគេហៅថាម៉ូឌុលនៃចំនួនកុំផ្លិច។ ដោយសារចំនួនកុំផ្លិចជាចំនួនមិនមានលំដាប់ លក្ខណៈមួយចំនួនខាងលើ​មិនអាចប្រើប្រាស់​ជាទូទៅ​បានទេនៅក្នុងចំនួនកុំផ្លិច។

ចំពោះចំនួនកុំផ្លិច

ដែល x និង y ជាចំនួនពិត នោះគេបានតម្លៃដាច់ខាត ឬម៉ូឌុលនៃចំនួនកុំផ្លិច z តាងដោយ | z | ស្មើនឹង

ប្រសិនបើ  និង  ជាកុំផ្លិចឆ្លាស់នៃ  នោះគេបាន

និង

Category:គណិតវិទ្យា
តា ឥសី

តា ឥសី ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា លោកតាមហាឥសី គឺជា វីរជនវប្បធម៌ ខ្មែរ មូលដ្ឋានមួយរូប ដែលត្រូវបានពណ៌នាថាជា ឥសី ក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ។ វា​ត្រូវ​គ្នា​នឹង ​អរិយសច្ច ​នៃ​វចនានុក្រម និង​តំណាង​ឲ្យ​ជីវិត​អនាធិបតេយ្យ​ក្នុង​វប្បធម៌​ខ្មែរ។ ឥស្សរជនខុសឆ្គងនេះគឺជាប្រភពនិមិត្តសញ្ញានៃច្បាប់ទាំងអស់ និងជាអ្នកឧបត្ថម្ភនៃសិល្បៈល្ខោននៅកម្ពុជា។
តា ឥសី: ប្រពៃណីព្រាហ្មណ៍

ប្រពៃណីព្រាហ្មណ៍ 

 ព្រះសិវៈ​ជា​ឥសី​ក្នុង​ប្រពៃណី​ព្រាហ្មណ៍ៈ ពី​ព្រះ​ដល់​មនុស្ស 
ព្រះសិវៈ ត្រូវបាន បញ្ចូលគ្នា ជាមួយ អាទិទេព ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានៅ អាស៊ីបូព៌ា ។

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន តា ឥសី លេចឡើងចំពោះមនុស្សជាច្រើនថាជាអាទិទេពរួមបញ្ចូលគ្នានៃព្រះសិវៈ ដែលព្រះនាមថា ឥសូ ជាភាសាខ្មែរ ក៏អាចនាំឱ្យមានការយល់ច្រលំយ៉ាងងាយស្រួលនៃអ្នកទាំងពីរផងដែរ។

 ព្រះ​វិស្ណុ​សាសនា​នៅ​កម្ពុជា។ 
សិលាចារឹក ប្រាសាទកំណប់ ពីសតវត្សទី៩ បង្ហាញពីវត្តមានរបស់ ព្រះវិស្ណុ ឥសី ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា៖ សិលាចារឹកនេះនិយាយបន្ថែមថា ពុទ្ធសាសនិកដែលមានសីលធម៍អាក្រក់ត្រូវបានប្រកាសថាមិនមានសិទ្ធិស្នាក់នៅក្នុងទីសក្ការៈរបស់ពួកគេ។ 

 ភរត​មុនី ឥសី​ជា​ម្ចាស់​នៃ​សិល្បៈ​ល្ខោន 
តាឥសី ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងរឿងព្រេងឥណ្ឌារបស់ ភរតមុនី ដែលជាអ្នកប្រាជ្ញបុរាណដែលជាអ្នកប្រាជ្ញតន្ត្រី Natya Shastra ត្រូវបានសន្មតថាជាប្រពៃណី។ សម្រាប់ពួកឥសីនៃ ភរត ល្ខោនបានបម្រើមុខងារដូចគ្នានឹងតន្ត្រីបានធ្វើសម្រាប់ Pythagoreans ។  តាមពិត លោកគ្រូតាមហាឥសី ត្រូវបានគេចាត់ទុកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាថាជាមនុស្សម្នាក់ដែលចំណេះដឹងផ្នែកសិល្បៈបានផុសឡើង និងជាគ្រូដ៏ឆ្នើមបំផុតក្នុងរបាំបុរាណខ្មែរ។
តា ឥសី: ព្រះសិវៈ​ជា​ឥសី​ក្នុង​ប្រពៃណី​ព្រាហ្មណ៍ៈ ពី​ព្រះ​ដល់​មនុស្ស

ព្រះសិវៈ​ជា​ឥសី​ក្នុង​ប្រពៃណី​ព្រាហ្មណ៍ៈ ពី​ព្រះ​ដល់​មនុស្ស 
ព្រះសិវៈ ត្រូវបាន បញ្ចូលគ្នា ជាមួយ អាទិទេព ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានៅ អាស៊ីបូព៌ា ។

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន តា ឥសី លេចឡើងចំពោះមនុស្សជាច្រើនថាជាអាទិទេពរួមបញ្ចូលគ្នានៃព្រះសិវៈ ដែលព្រះនាមថា ឥសូ ជាភាសាខ្មែរ ក៏អាចនាំឱ្យមានការយល់ច្រលំយ៉ាងងាយស្រួលនៃអ្នកទាំងពីរផងដែរ។
តា ឥសី: ព្រះ​វិស្ណុ​សាសនា​នៅ​កម្ពុជា។

ព្រះ​វិស្ណុ​សាសនា​នៅ​កម្ពុជា។ 
សិលាចារឹក ប្រាសាទកំណប់ ពីសតវត្សទី៩ បង្ហាញពីវត្តមានរបស់ ព្រះវិស្ណុ ឥសី ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា៖ សិលាចារឹកនេះនិយាយបន្ថែមថា ពុទ្ធសាសនិកដែលមានសីលធម៍អាក្រក់ត្រូវបានប្រកាសថាមិនមានសិទ្ធិស្នាក់នៅក្នុងទីសក្ការៈរបស់ពួកគេ។
តា ឥសី: ភរត​មុនី ឥសី​ជា​ម្ចាស់​នៃ​សិល្បៈ​ល្ខោន

ភរត​មុនី ឥសី​ជា​ម្ចាស់​នៃ​សិល្បៈ​ល្ខោន 
តាឥសី ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងរឿងព្រេងឥណ្ឌារបស់ ភរតមុនី ដែលជាអ្នកប្រាជ្ញបុរាណដែលជាអ្នកប្រាជ្ញតន្ត្រី Natya Shastra ត្រូវបានសន្មតថាជាប្រពៃណី។ សម្រាប់ពួកឥសីនៃ ភរត ល្ខោនបានបម្រើមុខងារដូចគ្នានឹងតន្ត្រីបានធ្វើសម្រាប់ Pythagoreans ។  តាមពិត លោកគ្រូតាមហាឥសី ត្រូវបានគេចាត់ទុកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាថាជាមនុស្សម្នាក់ដែលចំណេះដឹងផ្នែកសិល្បៈបានផុសឡើង និងជាគ្រូដ៏ឆ្នើមបំផុតក្នុងរបាំបុរាណខ្មែរ។
តា ឥសី: ការរួមរស់របស់ព្រះសង្ឃ និងឥសីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរ៖ ភាពមិនច្បាស់នៃ ''ព្រះវេស្សន្តរជាតក''

ការរួមរស់របស់ព្រះសង្ឃ និងឥសីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរ៖ ភាពមិនច្បាស់នៃ ព្រះវេស្សន្តរជាតក 
តាឥសី គឺជាឥស្សរជនខ្មែរ ដែលតាមវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ អាចរស់រានមានជីវិតពីឧប្បត្តិហេតុគ្រោះថ្នាក់នៅលើភ្នំ ហើយជាបុណ្យស័ក្តិ ដែលត្រូវចិញ្ចឹមដោយសត្វខ្ពស់ៗដែលមើលមិនឃើញ ដែលបានស្គាល់គុណធម៌ និងបង្រៀនពីមន្តអាគម។ អំណាចទាំងនេះរួមមាន ភាពមិនអាចបំផ្លិចបំផ្លាញបាន ការបង្រួបបង្រួមអ្វីដែលពួកគេប្រាថ្នា ការធ្វើដំណើរទៅកាន់ទឹកដីឆ្ងាយ ឬក្រោមដី និងអំណាចនៃការមើលឃើញ និងការស្តាប់។ ថ្វីដ្បិតតែតាឥសីខ្មែរ ត្រូវបានគេនិយាយថា ជាទំនៀមទម្លាប់ព្រាហ្មណ៍ ដែលត្រូវបានជំនួសដោយព្រះពុទ្ធសាសនា តាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ ក៏បដិមារបស់ពួកគេមានវត្តមានយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ព្រះសង្ឃដែលបានទទួលមរណៈភាពខ្លះត្រូវបានគេសរសើរថាជាតា អ៊ីសី  បង្ហាញពីកម្រិតជាក់លាក់នៃការវាយតម្លៃសម្រាប់ជីវិតជាអ្នកបួសក្នុងព្រៃ។

ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកប្រាជ្ញផ្សេងទៀត ដូចជា ខូលីន ជាដើម បានប្រកែកថា នៅប្រទេសកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ដូចជាប្រទេសកម្ពុជា គម្ពីរ វេស្សន្តរជាតក និងការពណ៌នាអំពីឥសី បង្ហាញពីភាពមិនច្បាស់លាស់មួយឆ្ពោះទៅរកភាពក្រីក្រដោយស្ម័គ្រចិត្ត ដែលចាត់ទុកថាជា "សោកនាដកម្ម ក៏ដូចជាការរវើរវាយបែបអភ័យឯកសិទ្ធិ។ "។
តា ឥសី: ការរស់ឡើងវិញនៃអ្នកព្រៃនៅប្រទេសថៃ

ការរស់ឡើងវិញនៃអ្នកព្រៃនៅប្រទេសថៃ 
រហូតមកដល់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឥសី ឬអ្នកទោលនៅក្នុងព្រៃតំណាងឱ្យស្ថានភាពនៃ អាថ៌កំបាំង នៃភាពបរិសុទ្ធដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុ​ដែល​មាន​ចិត្ត​ឧស្សាហ៍​អាច​នៅ​ក្នុង ​ទីសក្ការៈ ​ទោល​បាន​មួយ​សប្តាហ៍ ឬ​ខែ​ខ្លះ។ 

ចំណែកតាឥសីបានបាត់ខ្លួនពីជីវិតសាសនាក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដូចសព្វថ្ងៃនេះ ឥស្សរជនបុរាណក្នុង ប្រទេសថៃ នៅតែបន្តការរស់នៅបែបបព្វជិត ដោយអះអាងថាពួកគេចំណាយពេលភាគច្រើនតែម្នាក់ឯងនៅក្នុងព្រៃ ធ្វើសមាធិជ្រៅជ្រះ ខណៈពេលដែលពួកគេត្រូវបានគេរិះគន់។ ក្នុងនាមជាអ្នកប្រាជ្ញខាងវិញ្ញាណ ដែលគ្រាន់តែទទួលបានផលចំណេញពី "ការរីកចំរើនដ៏អស្ចារ្យ" នៅអាស៊ី។
តា ឥសី: តំណាងវប្បធម៌

តំណាងវប្បធម៌ 

 រូបតំណាង 
រូបតំណាងប្រាសាទតាឥសីមានពីរយ៉ាងគឺ៖ ទីមួយជាកាលដែលវប្បធម៌ពេញនិយមរបស់កម្ពុជាទទួលស្គាល់ថាជាតាឥសីថាជាចម្លាក់នៅរមណីយដ្ឋានអង្គរ ទីពីរគឺជាវត្ថុដែលបច្ចុប្បន្នផលិតនៅក្នុងវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរដើម្បីតំណាងឱ្យតាឥសី។

 ឥសីសមាធិនៃប្រាសាទអង្គរ 
នៅ​តំបន់​អង្គរ​ការ​ឆ្លាក់​រូប​ចម្លាក់​របស់​ព្រះ​ឥសូរ​មាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​តា​ឥសី។ ព្រះអង្គតែងមានពុកមាត់វែង ញញឹមស្រស់ តាំងសមាធិ ជាបុគ្គលបានជម្នះនូវទុក្ខទាំងឡាយក្នុងលោក ប៉ុន្តែមិនទាន់បានត្រាស់ដឹងនៅឡើយ។

ការ​អង្គុយ​ត្រង់​ជង្គង់​គឺ​ឥរិយាបថ​នៃ​ឬស​ឬ​សតិប្បដ្ឋាន​របស់​ព្រាហ្មណ៍​ដែល​ឆ្លើយ​តប​ថា​៖ វៀរ​ចាក​ពី​ភាវៈ​ហើយ​កាន់​ឥរិយាបទ​ព្រាហ្មណ៍។

អង្គុយកាត់ជើងបញ្ឈរ ផ្នែកខាងក្រោមនៃរាងកាយរបស់គាត់បង្កើតជារាងអក្សរ V រាងត្រីកោណ ជាមួយនឹងមុំចុះក្រោមស្រួចស្រាវ ដែលអាចតំណាងឱ្យធម្មជាតិលោហធាតុ ឬប្រដាប់ភេទស្ត្រី ហើយដោយដៃទាំងពីរអោនទៅទ្រូង បង្កើតជាត្រីកោណមុំខាងស្តាំខាងលើ។ អាចជាតំណាងពិភពលោករបស់មនុស្ស ឬប្រដាប់ភេទបុរស។ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃជើងបញ្ឈរពីរ និងដៃប៉ារ៉ាឡែលទាំងពីរនេះ បង្កើតចន្លោះរាងប្រាំមួយ ដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងត្រីកោណខាងលើ និងខាងក្រោមពីរនៅពាក់កណ្តាលជាមួយគ្នា។ ចន្លោះរួមនៃត្រីកោណទាំងពីរ ឬចន្លោះរវាងដៃទាំងពីរ និងជើងបញ្ឈរទាំងពីរ ជានិមិត្តរូបនៃពេលវេលា ដែលជាឈ្មោះមួយក្នុងចំណោមឈ្មោះជាច្រើនរបស់ព្រះសិវៈ។ ទោះបីជាសាសនាហិណ្ឌូបានធ្លាក់ចុះនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះក៏ដោយ ក៏ឥទ្ធិពលនៃសាសនាឥស្លាមទាំងនេះនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជានៅតែរក្សាបានដដែល ខណៈដែលរូបតំណាងរបស់វាមានការវិវត្ត។

 ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​បូជា​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា 
នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាសម័យទំនើប រូបសំណាក តា ឥសី និង ឥសី ផ្សេងទៀត គឺមានជាទូទៅនៅតាមវត្តអារាម និងទីសក្ការបូជាសាសនា។ ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ស្លៀក​ពាក់​ជា​បុរស​សក់​វែង និង​ពុក​ចង្កា ស្លៀក​ពាក់​ស្បែក​ខ្លា ដូច​មាន​ចែង​ក្នុង​ព្រះ ​វេស្សន្តរ​ជាតក  ដោយ​កំសៀវ និង​នាគ ឬ​កាន់​ដៃ​កូន។  តា ឥសី លែង​អង្គុយ​សមាធិ​ហើយ គឺ​ដើរ​ជា​ធម្មយាត្រា។

 របាំ 
តាឥសីត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងរបាំជាវិញ្ញាណគ្រូចុងក្រោយ ដែលជាមនុស្សដំបូងគេដែលទទួលបានចំណេះដឹងផ្នែកសិល្បៈក្នុងប្រពៃណីរបស់យើង ព្រមទាំងសមាគមរបស់គាត់ជាមួយ ព្រះសិវៈនតរាជ ជាព្រះអម្ចាស់នៃរបាំ ដែលទាំងពីរបង្កើត និងបំផ្លាញសកលលោកនៅក្នុងរបាំលោហធាតុរបស់គាត់។ 

ក្នុង របាំព្រះរាជទ្រព្យកម្ពុជា នាយ រង មុនីឥសី គឺជាអ្នកប្រាជ្ញ ឬ ឥស្សរិយយស ដែលជាធម្មតា តួឯកប្រុស។

រហូត​ដល់​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន អ្នក​របាំ និង​តារា​សម្ដែង​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​រក្សា​ប្រពៃណី​នៃ​ការ​ស្វែង​រក​ការ​ការពារ​ព្រះ​មហា​ឥសី។ 

 អក្សរសិល្ប៍ 
តា ឥសី មាន​វត្តមាន​ក្នុង​រឿងព្រេង​ខ្មែរ​ផ្សេងៗ ដែល​តំណាង​ឱ្យ​តួ​អង្គ​នៃ​ភាព​ស្មុគ​ស្មាញ​ខុសៗ​គ្នា​ដោយ​លក្ខណៈ​ទាំង​ប្រាជ្ញា និង​អំពើ​ហិង្សា។ 

តា ឥសី មាន​វត្តមាន​ក្នុង​រឿង ​រាមកេរ្តិ៍ ​ខ្មែរ​ថា​ជា​«​អ្នក​មធ្យម​»។ មហាឥសី លេចឡើងនៅពេលនៃការសោយទិវង្គតរបស់ Indrajit ជាកន្លែងដែលគាត់ដើរតួជា "មេនៃរឿងល្ខោនខណៈដែលគាត់ជាអាជ្ញាកណ្តាលកំពូលក្នុងអំឡុងពេលប្រយុទ្ធ" រវាងស្វាសនិងខ្មៅ។
តា ឥសី: រូបតំណាង

រូបតំណាង 
រូបតំណាងប្រាសាទតាឥសីមានពីរយ៉ាងគឺ៖ ទីមួយជាកាលដែលវប្បធម៌ពេញនិយមរបស់កម្ពុជាទទួលស្គាល់ថាជាតាឥសីថាជាចម្លាក់នៅរមណីយដ្ឋានអង្គរ ទីពីរគឺជាវត្ថុដែលបច្ចុប្បន្នផលិតនៅក្នុងវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរដើម្បីតំណាងឱ្យតាឥសី។

 ឥសីសមាធិនៃប្រាសាទអង្គរ 
នៅ​តំបន់​អង្គរ​ការ​ឆ្លាក់​រូប​ចម្លាក់​របស់​ព្រះ​ឥសូរ​មាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​តា​ឥសី។ ព្រះអង្គតែងមានពុកមាត់វែង ញញឹមស្រស់ តាំងសមាធិ ជាបុគ្គលបានជម្នះនូវទុក្ខទាំងឡាយក្នុងលោក ប៉ុន្តែមិនទាន់បានត្រាស់ដឹងនៅឡើយ។

ការ​អង្គុយ​ត្រង់​ជង្គង់​គឺ​ឥរិយាបថ​នៃ​ឬស​ឬ​សតិប្បដ្ឋាន​របស់​ព្រាហ្មណ៍​ដែល​ឆ្លើយ​តប​ថា​៖ វៀរ​ចាក​ពី​ភាវៈ​ហើយ​កាន់​ឥរិយាបទ​ព្រាហ្មណ៍។

អង្គុយកាត់ជើងបញ្ឈរ ផ្នែកខាងក្រោមនៃរាងកាយរបស់គាត់បង្កើតជារាងអក្សរ V រាងត្រីកោណ ជាមួយនឹងមុំចុះក្រោមស្រួចស្រាវ ដែលអាចតំណាងឱ្យធម្មជាតិលោហធាតុ ឬប្រដាប់ភេទស្ត្រី ហើយដោយដៃទាំងពីរអោនទៅទ្រូង បង្កើតជាត្រីកោណមុំខាងស្តាំខាងលើ។ អាចជាតំណាងពិភពលោករបស់មនុស្ស ឬប្រដាប់ភេទបុរស។ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃជើងបញ្ឈរពីរ និងដៃប៉ារ៉ាឡែលទាំងពីរនេះ បង្កើតចន្លោះរាងប្រាំមួយ ដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងត្រីកោណខាងលើ និងខាងក្រោមពីរនៅពាក់កណ្តាលជាមួយគ្នា។ ចន្លោះរួមនៃត្រីកោណទាំងពីរ ឬចន្លោះរវាងដៃទាំងពីរ និងជើងបញ្ឈរទាំងពីរ ជានិមិត្តរូបនៃពេលវេលា ដែលជាឈ្មោះមួយក្នុងចំណោមឈ្មោះជាច្រើនរបស់ព្រះសិវៈ។ ទោះបីជាសាសនាហិណ្ឌូបានធ្លាក់ចុះនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះក៏ដោយ ក៏ឥទ្ធិពលនៃសាសនាឥស្លាមទាំងនេះនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជានៅតែរក្សាបានដដែល ខណៈដែលរូបតំណាងរបស់វាមានការវិវត្ត។

 ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​បូជា​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា 
នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាសម័យទំនើប រូបសំណាក តា ឥសី និង ឥសី ផ្សេងទៀត គឺមានជាទូទៅនៅតាមវត្តអារាម និងទីសក្ការបូជាសាសនា។ ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ស្លៀក​ពាក់​ជា​បុរស​សក់​វែង និង​ពុក​ចង្កា ស្លៀក​ពាក់​ស្បែក​ខ្លា ដូច​មាន​ចែង​ក្នុង​ព្រះ ​វេស្សន្តរ​ជាតក  ដោយ​កំសៀវ និង​នាគ ឬ​កាន់​ដៃ​កូន។  តា ឥសី លែង​អង្គុយ​សមាធិ​ហើយ គឺ​ដើរ​ជា​ធម្មយាត្រា។
តា ឥសី: ឥសីសមាធិនៃប្រាសាទអង្គរ

ឥសីសមាធិនៃប្រាសាទអង្គរ 
នៅ​តំបន់​អង្គរ​ការ​ឆ្លាក់​រូប​ចម្លាក់​របស់​ព្រះ​ឥសូរ​មាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​តា​ឥសី។ ព្រះអង្គតែងមានពុកមាត់វែង ញញឹមស្រស់ តាំងសមាធិ ជាបុគ្គលបានជម្នះនូវទុក្ខទាំងឡាយក្នុងលោក ប៉ុន្តែមិនទាន់បានត្រាស់ដឹងនៅឡើយ។

ការ​អង្គុយ​ត្រង់​ជង្គង់​គឺ​ឥរិយាបថ​នៃ​ឬស​ឬ​សតិប្បដ្ឋាន​របស់​ព្រាហ្មណ៍​ដែល​ឆ្លើយ​តប​ថា​៖ វៀរ​ចាក​ពី​ភាវៈ​ហើយ​កាន់​ឥរិយាបទ​ព្រាហ្មណ៍។

អង្គុយកាត់ជើងបញ្ឈរ ផ្នែកខាងក្រោមនៃរាងកាយរបស់គាត់បង្កើតជារាងអក្សរ V រាងត្រីកោណ ជាមួយនឹងមុំចុះក្រោមស្រួចស្រាវ ដែលអាចតំណាងឱ្យធម្មជាតិលោហធាតុ ឬប្រដាប់ភេទស្ត្រី ហើយដោយដៃទាំងពីរអោនទៅទ្រូង បង្កើតជាត្រីកោណមុំខាងស្តាំខាងលើ។ អាចជាតំណាងពិភពលោករបស់មនុស្ស ឬប្រដាប់ភេទបុរស។ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃជើងបញ្ឈរពីរ និងដៃប៉ារ៉ាឡែលទាំងពីរនេះ បង្កើតចន្លោះរាងប្រាំមួយ ដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងត្រីកោណខាងលើ និងខាងក្រោមពីរនៅពាក់កណ្តាលជាមួយគ្នា។ ចន្លោះរួមនៃត្រីកោណទាំងពីរ ឬចន្លោះរវាងដៃទាំងពីរ និងជើងបញ្ឈរទាំងពីរ ជានិមិត្តរូបនៃពេលវេលា ដែលជាឈ្មោះមួយក្នុងចំណោមឈ្មោះជាច្រើនរបស់ព្រះសិវៈ។ ទោះបីជាសាសនាហិណ្ឌូបានធ្លាក់ចុះនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះក៏ដោយ ក៏ឥទ្ធិពលនៃសាសនាឥស្លាមទាំងនេះនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជានៅតែរក្សាបានដដែល ខណៈដែលរូបតំណាងរបស់វាមានការវិវត្ត។
តា ឥសី: ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​បូជា​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា

ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​បូជា​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា 
នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាសម័យទំនើប រូបសំណាក តា ឥសី និង ឥសី ផ្សេងទៀត គឺមានជាទូទៅនៅតាមវត្តអារាម និងទីសក្ការបូជាសាសនា។ ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ស្លៀក​ពាក់​ជា​បុរស​សក់​វែង និង​ពុក​ចង្កា ស្លៀក​ពាក់​ស្បែក​ខ្លា ដូច​មាន​ចែង​ក្នុង​ព្រះ ​វេស្សន្តរ​ជាតក  ដោយ​កំសៀវ និង​នាគ ឬ​កាន់​ដៃ​កូន។  តា ឥសី លែង​អង្គុយ​សមាធិ​ហើយ គឺ​ដើរ​ជា​ធម្មយាត្រា។
តា ឥសី: របាំ

របាំ 
តាឥសីត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងរបាំជាវិញ្ញាណគ្រូចុងក្រោយ ដែលជាមនុស្សដំបូងគេដែលទទួលបានចំណេះដឹងផ្នែកសិល្បៈក្នុងប្រពៃណីរបស់យើង ព្រមទាំងសមាគមរបស់គាត់ជាមួយ ព្រះសិវៈនតរាជ ជាព្រះអម្ចាស់នៃរបាំ ដែលទាំងពីរបង្កើត និងបំផ្លាញសកលលោកនៅក្នុងរបាំលោហធាតុរបស់គាត់។ 

ក្នុង របាំព្រះរាជទ្រព្យកម្ពុជា នាយ រង មុនីឥសី គឺជាអ្នកប្រាជ្ញ ឬ ឥស្សរិយយស ដែលជាធម្មតា តួឯកប្រុស។

រហូត​ដល់​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន អ្នក​របាំ និង​តារា​សម្ដែង​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​រក្សា​ប្រពៃណី​នៃ​ការ​ស្វែង​រក​ការ​ការពារ​ព្រះ​មហា​ឥសី។
តា ឥសី: អក្សរសិល្ប៍

អក្សរសិល្ប៍ 
តា ឥសី មាន​វត្តមាន​ក្នុង​រឿងព្រេង​ខ្មែរ​ផ្សេងៗ ដែល​តំណាង​ឱ្យ​តួ​អង្គ​នៃ​ភាព​ស្មុគ​ស្មាញ​ខុសៗ​គ្នា​ដោយ​លក្ខណៈ​ទាំង​ប្រាជ្ញា និង​អំពើ​ហិង្សា។ 

តា ឥសី មាន​វត្តមាន​ក្នុង​រឿង ​រាមកេរ្តិ៍ ​ខ្មែរ​ថា​ជា​«​អ្នក​មធ្យម​»។ មហាឥសី លេចឡើងនៅពេលនៃការសោយទិវង្គតរបស់ Indrajit ជាកន្លែងដែលគាត់ដើរតួជា "មេនៃរឿងល្ខោនខណៈដែលគាត់ជាអាជ្ញាកណ្តាលកំពូលក្នុងអំឡុងពេលប្រយុទ្ធ" រវាងស្វាសនិងខ្មៅ។
តាកស៊ីន

សម្តេចព្រះចៅតាកស៊ីនមហារាជ (ភាសាថៃ៖ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช) (១៧ មេសា ១៧៣៤ – ៧ មេសា ១៧៨២) ឬ ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះចៅក្រុងធនបុរីមហារាជ ព្រះពុទ្ធចៅចៅយូហួ គឺជាព្រះមហាក្សត្រតែមួយគត់នៃក្រុងធនបុរី។ ព្រះអង្គធ្លាប់ជាអភិជនម្នាក់នៅក្នុងសម័យអយុធ្យាហើយក្រោយមកគឺជាមេដឹកនាំកំពូលម្នាក់នៅក្នុងចលនារំដោះសៀមចេញពីការកាន់កាប់របស់ភូមាបន្ទាប់ពីក្រុងអយុធ្យាត្រូវបានផ្តួលរំលំជាលើកពីរនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៦៧ និងជាអ្នកបង្រួបបង្រួមប្រជាជាតិសៀមឡើងវិញបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមជាមួយភូមាបានបញ្ចប់។ ព្រះអង្គបានបង្កើតស្ថាបនាក្រុងធនបុរីជារាជធានីឡើងវិញបន្ទាប់ពីវាត្រូវបានទទួលរងការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីសង្គ្រាម។ ក្រោមរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ ប្រទេសសៀមត្រូវឆ្លងកាត់សង្គ្រាមជាច្រើនដូចជា សង្គ្រាមបង្រ្កាបការលុកលុយជាថ្មីដោយភូមា ការវាយយកនគរលាននានៅភាគខាងជើង ក្សត្របុរីធឡាវតូចៗ និងបានបើកការវាយប្រហារនិងត្រួតត្រាទឹកដីប្រទេសកម្ពុជាមួយផ្នែក។

ថ្វីត្បិតតែរជ្ជកាលព្រះអង្គសម្បូរពោរពេញទៅដោយសឹកសង្គ្រាមមែនក៏ប៉ុន្តែតាកស៊ីនទ្រង់នូវតែយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងម៉ត់ចត់ទៅលើរឿងនយោបាយ រដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច និងសុខុមាលភាពរបស់ប្រទេស។  ព្រះអង្គបានលើកកម្ពស់វិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយបរទេសរួមមានចិន អង់គ្លេស និងហុល្លង់ជាដើម។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រះអង្គទ្រង់ថែមទាំងបានបន្តសាងសង់ផ្លូវ និងជីកប្រឡាយផងដែរ។ ក្រៅពីការជួសជុលប្រាសាទនានា តាកស៊ីនបានព្យាយាមធ្វើឱ្យអក្សរសាស្ត្រថៃមានភាពរីកចម្រើនឡើងវិញបូករួមជាមួយផ្នែកផ្សេងៗនៃសិល្បៈដូចជា ល្ខោន គំនូរ ស្ថាបត្យកម្ម និងសិប្បកម្ម។ល។ ព្រះអង្គថែមទាំងបានចេញបទបញ្ញត្តិសម្រាប់ការប្រមូលនិងការរៀបចំអត្ថបទឯកសារផ្សេងៗដើម្បីលើកកម្ពស់វិស័យអប់រំនិងការសិក្សាសាសនាទៀតផង។

នៅចុងរជ្ជកាល ព្រះអង្គត្រូវបានគេធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ចេញពីអំណាចរួចត្រូវបានគេចាប់យកទៅប្រហារជីវិត។ តាកស៊ីនត្រូវបានមិត្តដ៏ជិតស្និទរបស់ទ្រង់ឡើងស្នងរាជ្យបន្តក្រោមព្រះនាមថាសម្តេចព្រះចៅរាមាទី១ ស្ថាបនិកនៃនគររតនកោសិន្ទ្រ៍និងរាជវង្សចក្រី។ ក្នុងការទទួលស្គាល់នូវសមិទ្ធិផលដែលទ្រង់បានធ្វើដើម្បីប្រជាជនសៀម គេបានផ្តល់គោរមងារព្រះអង្គថា"មហារាជ"។
តាកស៊ីន: ពូជពង្ស

ពូជពង្ស
តាកស៊ីនបានប្រសូតនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៧៣៤ នៅក្រុងអយុធ្យា។ តាកស៊ីនមានជាប់សញ្ជាតិចិន ថៃ និងមន។ ឪពុករបស់គាត់មានឈ្មោះថាចេង យ៉ុង (ភាសាចិន៖ 鄭鏞) មានមុខរបរជាអ្នកប្រមូលពន្ធ និងមានដើមកំណើតជាជនជាតិចិនមកពីស្រុកចេងហៃ ក្រុងសានថូ ខេត្តក្វាងទុង ប្រទេសចិន។Woodside 1971, p. 8.

ម្តាយតាកស៊ីនមានឈ្មោះថាណុកគាង (ភាសាថៃ៖ นกเอี้ยง) មានដើមកំណើតជាជនជាតិមន-ថៃ។ ម្តាយរបស់ណុក (ជីដូនតាកស៊ីន) គឺជាស្ត្រីអភិជនមនម្នាក់ដែលជាប្អូនស្រីបង្កើតរបស់ព្រះពិទបុរី (ឈ្មោះផ្ទាល់ខ្លួន៖ រឿន) និងព្រះរាមឆាធូរុណ (ឈ្មោះផ្ទាល់ខ្លួន៖ ឈួន)។  ព្រះពិទបុរីគឺជាអភិបាលខេត្តពេជ្របុរីដែលកាលនុះជាមជ្ឈដ្ឋានប្រជាជនមននិងជាមូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹកក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទបរមកោដ្ឋ។ ព្រះរាមឆាធូរុណវិញបានបម្រើការជាប្រធានសហគមន៍មននៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទឯកទឝ។ ឪពុករបស់ណុកគឺជាប្រជាជនសាមញ្ញធម្មតា។
តាកស៊ីន: កុមារភាព

កុមារភាព
ដោយចាប់អារម្មណ៍នឹងទេពកោសល្យរបស់ក្មេងប្រុសម្នាក់នេះចៅមហាចក្រីមុចដែលជាមហាអធិការបតីនៃកិច្ចការស៊ីវិលនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទបរមកោដ្ឋបានទទួលចិញ្ចឹមតាកស៊ីនជាកូនហើយដាក់ឈ្មោះជាភាសាសៀមថាស៊ីន (สิน) ដែលមានន័យថាប្រាក់ឬកំណប់។ នៅពេលឈានដល់អាយុ ៧ ឆ្នាំ ស៊ីនត្រូវបានចាត់ឱ្យទៅប្រសិទ្ធជាមួយព្រះសង្ឃមួយអង្គឈ្មោះថុងឌីដើម្បីចាប់ផ្តើមរៀនសូត្រនៅឯវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាមួយដែលមានឈ្មោះថាប្រាសាទកូសាវ៉ាដ (ថៃ៖ วัดโกษาวาส)។ ប្រាំពីរឆ្នាំក្រោយមក តាកស៊ីនត្រូវបានឪពុកចុងរបស់គាត់បញ្ជូនទៅធ្វើជាអ្នកបម្រើការឱ្យរាជវង្សសៀម។ តាកស៊ីនបានរៀនសិក្សាភាសាចិនកុកងឺ ភាសាវៀតណាម និងប្រភេទភាសាឥណ្ឌាជាច្រើននិងថែមទាំងអាចនិយាយស្ទាត់ជំនាញបានទៀតផង។ ខណៈពេលកំពុងរៀនភាសាវៀតណាម គាត់បានដាក់ឈ្មោះខ្លួនឯងជា"ទ្រិញក្វាកអាញ់" (Trịnh Quốc Anh)។ នៅពេលដែលស៊ីននិងមិត្តរបស់គាត់ឈ្មោះថងឌួងដែលជាកូនចៅនៃគ្រួសារអភិជនមនម្នាក់បានទៅជួបជាមួយគ្រូទាយជនជាតិចិនម្នាក់ដោយគ្រូនេះបានទោះទាយថាអ្នកទាំងពីរគឺមានខ្សែសំណាងនៅក្នុងដៃហើយនឹងក្លាយជាស្តេចទាំងពីរនាក់នៅពេលអនាគត។ ពួកគេទាំងពីរនាក់គិតថាវាជាពាក្យភូតភរហើយមិនសូវបានយករឿងនេះទៅពិចារណាឱ្យបានដិតដល់ទេ ប៉ុន្តែតាមពិត ថងឌួងពិតជាបានក្លាយជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តពីតាកស៊ីនមែនដោយមានព្រះនាមថារាមាទី១។
តាកស៊ីន: អាជីពដំបូងៗ

អាជីពដំបូងៗ
បន្ទាប់ពីបានធ្វើសច្ចាប្រណិធានជាព្រះសង្ឃអស់រយៈពេលបីឆ្នាំ ស៊ីនបានចូលរួមបម្រើការឱ្យព្រះបាទឯកទឝដោយមានងារជាអភិបាលរងទីមួយនៃខេត្តតាកនិងក្រោយមកជាអភិបាលខេត្តតែម្តងដោយទទួលបានព្រះនាមថា ព្រះតាក។Webster, 156

នៅឆ្នាំ១៧៦៥ នៅពេលដែលភូមាបានចូលវាយលុកនគរអយុធ្យា ព្រះតាកស៊ីនបានការពាររាជធានីខេត្តក្នុងតំបន់ហើយបានទទួលងារបន្ថែមថា ព្រះវជិរប្រាកាននៃខេត្តកំពែងផេត។ តែទោះយ៉ាងណា តាកស៊ីនមិនដែលបានឱកាសក្លាយជាអភិបាលខេត្តកំពែងផេតទេព្រោះថាប្រទេសសៀមពេលនោះកំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ អស់រយៈពេលជាងមួយឆ្នាំដែលទាហានថៃនិងភូមាបានប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងសាហាវនៅជុំវិញក្រុងអយុធ្យាហើយទីបំផុតអយុធ្យាក៏ត្រូវដួលរលំនៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៧៦៧។
តាកស៊ីន: ចលនាតស៊ូ និងឯករាជ្យ

ចលនាតស៊ូ និងឯករាជ្យ
thumb|200px|right|បូជនីយស្ថានតាកស៊ីនមហារាជ, អមដោយទាហានដ៏គួរឱ្យទុកចិត្តទាំងបួនរបស់ព្រះអង្គនៅឯខេត្តចន្ទបុរី

នៅថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ១៧៦៧ ពោលគឺរយៈពេលបីខែមុនក្រុងអយុធ្យាត្រូវដួលរលំ,Baker, Chris; Phongpaichit, Pasuk. A History of Ayutthaya: Siam in the Early Modern World (p. 262). Cambridge University Press. Kindle Edition. តាកស៊ីនជាមួយនឹងទាហានប្រមាណ ៥០០ នាក់បានធ្វើដំណើរចេញពីក្រុងដែលខ្លួនកំពុងឈរជើងឆ្ពោះទៅក្រុងរៈយងនៅឯតំបន់ឆ្នេរខាងកើតនៃឈូងសមុទ្រថៃ។ សកម្មភាពនេះគឺមិនដែលត្រូវបានពន្យល់ឱ្យបានដឹងច្បាស់លាស់នោះទេនិងរួមទាំងវត្តមាននៃទ្រព្យនិងបរិវេណរាជវង្សអយុធ្យានៅលើកោះក្នុងក្រុងនេះផងដែរ។ គេក៏មិនដឹងដែរថាតើតាកស៊ីននិងហ្វូងទាហានរបស់លោកបានប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រអ្វីដើម្បីអាចគេចផុតពីការឡោមព័ទ្ធរបស់ទ័ពភូមា។ ដំបូងឡើយ តាកស៊ីនបានមកឈប់សម្រាកនៅក្រុងជលបុរីដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តជាប់រៈយងហើយបន្ទាប់មកក៏បន្តដំណើររហូតទៅដល់ក្រុងរៈយងដោយនេះគឺជាកន្លែងដែលគាត់បានកេណ្ឌយកកម្លាំងបន្ថែម។Eoseewong, p. 126 គាត់បានរៀបចំគម្រោងវាយប្រហារនិងដណ្តើមយកខេត្តចន្ទបុរីហើយបើយោងតាមដំណើលរឿងប្រវតិ្តសាស្រ្តដ៏ពេញនិយមមួយបានឱ្យដឹងថា មុនប្រតិបត្តិគម្រោង ព្រះតាស៊ីនបានមានប្រសាសថា"យើងនឹងធ្វើការវាយប្រហារលើក្រុងចន្ទបុរីនៅរាត្រីនេះដូច្នេះចុះយើងបរិច្ចាគនិងបំផ្លាញរបស់របរនិងរួមទាំងអាហារដែលយើងមាននៅទីនេះឱ្យអស់ព្រោះថាយើងនឹងទទួលបានស្បៀងថ្មីនៅឯចន្ទបុរីនាថ្ងៃស្អែក"។

នៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៧៦៧ ក្រុងអយុធ្យាក៏បានធ្លាក់ទៅក្រោមការកាន់កាប់របស់ភូមា។ បន្ទាប់ពីអយុធ្យាត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញនិងដំណឹងសោយទិវង្គតរបស់ស្តេចថៃបានលេចឡើង ប្រទេសសៀមក៏បានបែងចែកចេញជា ៦ ផ្នែកដោយមានព្រះតាកស៊ីនគ្រប់គ្រងតំបន់ឆ្នេរខាងកើត។ រួមគ្នាជាមួយថងឌួងដោយឥឡូវមាននាមថាចៅពញាចក្រី ទីបំផុតគាត់ក៏អាចវាយបណ្ដេញជនជាតិភូមាចេញពីស្រុកមាតុភូមិខ្លួនវិញ និងកម្ចាត់រាល់គូប្រជែងនៅក្នុងស្រុកហើយបង្រួបបង្រួមប្រទេសឡើងវិញ។Eoseewong, p. 98

ពីរខែបន្ទាប់ក្រុងអយុធ្យាបានដួលរលំ ទាហានរបស់តាកស៊ីនបានផ្លាស់ទីចូលក្នុងខេត្តចន្ទបុរីប៉ុន្តែត្រូវបានអភិបាលក្រុងចន្ទបុរីបដិសេធមិនឱ្យចូល។ ដូចនេះ តាកស៊ីនក៏បានធ្វើការវាយឆ្មក់លើក្រុងចន្ទបុរីនាអំឡុងពេលរាត្រីហើយបានគ្រប់គ្រងក្រុងនេះដោយជោគជ័យនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៧៦៧។Damrong Rajanubhab, p. 385 ដោយសារតែអវត្តមានទ័ពភូមានៅតំបន់ឆ្នេរខាងកើត ព្រះតាកស៊ីនអាចកេណ្ឌបានមនុស្សជាច្រើនមកចូលបម្រើក្នុងជួរទ័ពរបស់ខ្លួន។ មិនយូរប៉ុន្មាន តាកស៊ីនក៏បង្កើតមូលដ្ឋានទ័ពនៅក្នុងតំបន់នេះនិងត្រៀមចេញទៅរំដោះមាតុភូមិខ្លួនពីការកាន់កាប់របស់ភូមា។W.A.R.Wood, p. 253

បន្ទាប់ពីចូលកាន់កាប់ក្រុងអយុធ្យាបានដោយជោគជ័យ កងទ័ពភូមាហាក់ដូចជាមិនបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងក្នុងការបន្តកាន់កាប់រាជធានីសៀមទៀតឡើយក្រោយពីបានដឹងឮថាទឹកដីប្រទេសខ្លួនកំពុងតែរងការឈ្លានពានពីសំណាក់ប្រទេសចិន។ ពួកភូមាបានប្រមូលទ័ពភាគច្រើនឆ្ពោះទៅរកប្រទេសខ្លួនវិញដោយបន្សល់ទុកតែក្រុមទ័ពតូចមួយប៉ុណ្ណោះក្រោមបញ្ជាការរបស់ឧត្តមសេនីយ៍ស៊ូគីឱ្យនៅមើលក្រុងអយុធ្យា។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៧៦៧ ដោយបានប្រមូលកងទ័ពជាង ៥,០០០ នាក់ តាកស៊ីនបានបន្តធ្វើដំណើរតាមដងទន្លេចៅព្រះពញា (ឬចៅប្រះយ៉ា) រួចក៏វាយដណ្តើមបានតំបន់ធនបុរីដែលមានទីតាំងទល់មុខទីក្រុងបាងកកសព្វថ្ងៃ។ គាត់បានប្រហារជីវិតអភិបាលថៃអាយ៉ងភូមាដែលមានឈ្មោះថាថងអ៊ិនដែលពួកភូមាចាត់ឱ្យគ្រប់គ្រង។Damrong Rajanubhab, pp. 401–402 តាកស៊ីនបានទទួលជ័យជម្នះម្តងហើយម្តងទៀតហើយទីបំផុតក៏បានធ្វើការវាយលុកលើជំរុំទ័ពភូមាចម្បងនៅក្បែរក្រុងអយុធ្យា។ ពួកភូមាបានទទួលបរាជ័យហើយតាក់ស៊ីនក៏បានដណ្តើមយកក្រុងអយុធ្យាពីសត្រូវមកវិញបន្ទាប់ក្រុងនេះត្រូវធ្លាក់ក្រោមដៃពួកភូមាអស់រយៈពេលចំនួនប្រាំពីរខែ។