navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ: ការបោះពុម្ពអំពីសិល្បៈជនជាតិដើមនៅកម្ពុជា

ការបោះពុម្ពអំពីសិល្បៈជនជាតិដើមនៅកម្ពុជា 

 La Convalescence des Arts cambodgiens, in Revue Indochinoise, 2e sem. 1918, p. 207; 1er sem. 1919, p. 871–890
 L'Agonie des Arts cambodgiens, in Revue Indochinoise, 2e sem. 1918, p. 207
 Question d'art indigène, in Bulletin des Amis du Vieux-Hué, octobre—décembre 1920, p. 444–452
 Étude sur la psychologie de l'artisan cambodgien, in Arts et Archéologie khmers, 1921, vol. 1, fasc. 2, p. 125–137
 Seconde étude sur la psychologie de l'artisan cambodgien, in Arts et Archéologie khmers, 1921, vol. 1. fasc. 2, p. 205–220
 Royal Dancers of Cambodia, in Asia, 1922, vol. 22, No 1, p. 47–55, 74-75
 Soixante-seize dessins cambodgiens tracés par l'oknha Tep Nimit Mak et l'oknha Reachna Prasor Mao, in Arts et Archéologie khmers, Société d'Édition Géographique, Maritime et Coloniale, 1923. 331-386 p
 The Oldest Living Monarch, in Asia, 1923. vol. 23. p. 587–589
 La Reprise des arts khmèrs, in La Revue de Paris, 15 novembre 1925. p. 395–422 Texte en ligne [archive]
 Avec les danseuses royales du Cambodge, in Mercure de France, 1er mai 1928, p. 536–565
 La mort de S.M. Sisowath, L'Illustration, octobre 1927
 Les cérémonies d'incinérations de S.M. Sisowath, in L'Illustration, no 4443. Samedi 28 avril 1928. p. 410–415
 Die Kunst der Kambodschanischen tànzerinn, in Atlantis, janvier-mars 1929, vol. 1,p. 10–16
 Le Théâtre et la danse au Cambodge, in Journal Asiatique, janvier-mars 1929. vol. 214, p. 125–143 Texte en ligne [archive]
 Contemporary Cambodian art studied in the Light of the Past Forms, in Eastern Art, 1930. vol. 2, p. 127–141
 La Direction des Arts cambodgiens et l'École des Arts cambodgiens, in Extrême-Asie, mars 1930, no 45, p. 119–127
 La Fin d'un art, in Revue des Arts Asiatiques, 1929-1930, vol. 6, fasc. 3., p. 176–186; p. 184 et 251, fasc. 4, p. 244–254
 La Fin d'une tradition d'art : les pagodes cambodgiennes et le ciment armé, in L'Illustration, 11 janvier 1930, p. 50–53
 De Pagode en Pagode, Toute la Terre, juillet 1931
 L'Orfèvrerie cambodgienne à l'Exposition Coloniale, La Perle, 1931
 Rapport sur les arts indigènes au Cambodge, Congrès International et Intercolonial de la Société Indigène, 1931
 L'Enseignement et la mise en pratique des Arts indigènes au Cambodge (1918-1930), in Bulletin de Académie des Sciences Coloniales, 1931
 Les Arts indigènes au Cambodge, Exp. int. des Arts et Techniques, Indochine Française, 1937
 Les Arts indigènes au Cambodge, X° Congr. de la Far-Eastern Association of Tropical Medecine, Hanoi, 1938, p. 161–181
ហ្សកដានី

ប្រទេសហ្សកដានី (ភាសាអារ៉ាប់៖ الأردن) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា ព្រះរាជាណាចក្រហាសេមីតហ្សកដានី គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ វាមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅច្រាំងខាងលិចនៃទន្លេហ្សកដានីក្នុងតំបន់ឡេវ៉ានដែលជាចំណុចប្រសព្វរវាងទ្វីបអឺរ៉ុប អាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។ ហ្សកដានីមានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសស៊ីរី អ៊ីរ៉ាក់ អ៊ីស្រាអែល អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងតំបន់វ៉េសប៊ែងនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។ សមុទ្រមរណៈមានទីតាំងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនភាគខាងលិចនៃប្រទេសនេះ ហើយវាក៏មានឆ្នេរសមុទ្រប្រវែង ២៦ គីឡូម៉ែត្រជាប់នឹងសមុទ្រក្រហមនៅភាគនិរតីបំផុតផងដែរ។ ទីក្រុងអាម៉ាន់គឺជារាជធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតប្រចាំប្រទេស ហើយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជាតិហ្សកដានីទាំងមូល។

នៅប្រវត្តសាស្រ្តប្រទេសហ្សកដង់មានអរិយធម៌ច្រើន ព្រមទាំងបានបញ្ជូលនៅអរិយធម៌បុរាណភាគ ខាងកើតដូចជា : Sumerian, Akkadian , Babylonian, Assyrian, Mesopotamian និងចក្រភព Persian។ហ្សកដង់ធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃអេហ្ស៊ីប ផារ៉ូនិក ដែលជាម្ចាស់ស្រុកអរិយធម៌ខាងបុរាណវត្ថុ វិទ្យាដែលសល់នៅប៊ីត្រា និងមានស្នាមវប្បធម៌ដែលមកពីខាងលិចដូចជា Macedonian, Roman, Byzantine និងចក្រភព Ottoman Turkish។
នៅសវត្សទី១៧ប្រទេសនេះបាននៅក្រោមវប្បធម៌របស់ពួកម៉ូសស្លីមនិងពួកអារ៉ាប់ក្រោមការគ្រប់គ្រង របស់ចក្រភពអង់គ្លេស។
នៅសវត្សទី១៧ប្រទេសនេះបាននៅក្រោមវប្បធម៌របស់ពួកម៉ូសស្លីមនិងពួកអារ៉ាប់ក្រោមការគ្រប់គ្រង របស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ Hashemite ព្រះរាជាណាចក្រហ្សកដង់ជាប្រទេសអនុវត្តន៏ប្រជាធិបតេយ្យ រដ្ឋធម្មនុញដែលនាយករដ្ឋមន្រ្តីជាកាន់អំណាច។
នៅរាជ្ជកាលព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ជាអ្នកកាន់អំណាចនិងជាមេទ័ពដែលជាអ្នកប្រតិបត្ត នឹងជារដ្ឋមន្រ្តីដំ បូងដែលកាន់អំណាចនិងអនុម័តសភារឺជាគណះរដ្ឋមន្ត្រី។
ហ្សង់ ក្លូដមីស

លោក Jean-Claude Miche M.E.P.(ថ្ងៃទី 9 ខែសីហា ឆ្នាំ 1805 ដល់ថ្ងៃទី 1 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1873) គឺជាបេសកជនបារាំង និងជាប៊ីស្សព។ គាត់បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើត អាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជា ។ ត្រូវបានតែងតាំងនៅឆ្នាំ 1830 លោកបានចូលសិក្ខាសាលានៃ សមាគមបេសកកម្មបរទេសប៉ារីស (MEP) ក្នុងឆ្នាំ 1835 ។ បន្ទាប់ពីវគ្គសិក្សាខ្លីមួយស្តីពីភូមិសាស្ត្រ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ លោកបានចាកចេញទៅ កូសាំងស៊ីន នៅឆ្នាំបន្ទាប់។ បន្ទាប់ពីស្នាក់នៅក្នុង ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី សៀម និង ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ មីចបានមកដល់ បាត់ដំបង ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៣៨។

លោកត្រូវបានបង្ខំឱ្យចាកចេញប្រហែលមួយឆ្នាំក្រោយមក នៅពេលដែល អង្គ ឯម ដែលជាព្រះអង្គម្ចាស់បះបោររបស់កម្ពុជាបានប្រកាសខ្លួនឯងថាជាស្តេចខេត្តបាត់ដំបង ហើយទីក្រុងនេះនៅសល់តែអ្នករស់នៅទទេ។ គាត់​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ឡើង​លើ​ដៃ ​ទន្លេ បា ទៅ ​តំបន់​ខ្ពង់រាប​ភាគ​កណ្តាល​នៃ​ប្រទេស​វៀតណាម ដោយ​សង្ឃឹម​ថា​នឹង​បំប្លែង​ជនជាតិ ​ម៉ុងតាញ៉ា ​ឲ្យ​មក​កាន់ ​សាសនា​កាតូលិក ។ មិញម៉ាង អធិរាជវៀតណាម ដែលប្រឆាំងនឹងអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា បានចាប់គាត់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកស្នងតំណែងរបស់ មិញម៉ាងគឺ ធៀវ ទ្រី  បានលើកលែងទោសគាត់នៅឆ្នាំ 1843 បន្ទាប់ពីការអំពាវនាវរបស់ស្តេច ល្វីសភីលិពទី១នៃប្រទេសបារាំង។ លោក បានបន្តបេសកកម្មរបស់គាត់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងឡាវ។

នៅឆ្នាំ 1856 ក្រោមការណែនាំរបស់អ្នកការទូតបារាំង Louis Charles de Montigny លោកមិនបានជោគជ័យក្នុងការដាក់ញត្តិទៅ ព្រះបាទអង្គឌួង នៃប្រទេសកម្ពុជាឱ្យទទួលយកការការពាររបស់បារាំងដើម្បីរំដោះប្រទេសរបស់គាត់ចេញពីឥទ្ធិពលរបស់សៀម។ ការ​សោយ​ទិវង្គត​របស់​ដួង​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៦០ បាន​បង្ក​ឲ្យ​មាន​វិបត្តិ​នយោបាយ​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​ស្នង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ គឺ​ព្រះ ​បាទ ស៊ីសុវត្ថិ និង ​ស៊ីវត្ថា បាន​បះបោរ។ នរោត្តម ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​ចេញ​ពី​ប្រទេស ហើយ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ប្រទេស​សៀម។ លោក រួម​ជាមួយ​ទាហាន​បារាំង​ប្រាំ​នាក់​បាន​រៀបចំ​កងទ័ព​ដែល​បណ្តេញ​ពួក​ឧទ្ទាម​ចេញ។ នៅប្រហែលឆ្នាំ ១៨៦៣-១៨៦៤ លោក បានទទួលការទុកចិត្តពីព្រះបាទនរោត្តម ហើយ លោក Ernest Doudart de Lagrée ដែលជាមន្ត្រីកងទ័ពជើងទឹកបារាំង បានបញ្ចុះបញ្ចូលព្រះបាទនរោត្តម ឱ្យអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើត អាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជា ។ លោកបាន​បន្ត​សកម្មភាព​ផ្សព្វផ្សាយ​សាសនា​របស់​គាត់​នៅ​ឥណ្ឌូចិន​រហូត​ដល់​គាត់​ទទួល​មរណភាព​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៧៣ នៅ ​ទីក្រុង​សៃហ្គន ។
ហ្សង់ ក្លូដមីស: ជីវិតដំបូងនិងអាជីព

ជីវិតដំបូងនិងអាជីព 
Jean-Claude Miche កើតនៅថ្ងៃទី 9 ខែសីហា ឆ្នាំ 1805 នៅ Bruyères, Vosges ប្រទេសបារាំង ដែលជាកូនពៅក្នុងចំណោមបងប្អូនបង្កើតជាច្រើន ។ គាត់​មាន​បងប្អូន​ស្រី​បួន​នាក់ និង​បងប្អូន​ប្រាំមួយ​នាក់​កើត​ចេញ​ពី​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ពីរ​។ គ្រួសារដែលភាគច្រើនជាកសិករ និងសិប្បករបានរស់នៅក្នុងទីក្រុង Vosges អស់រយៈពេលមួយសតវត្សមកហើយ។ សម្រាប់​ហ្សង់-ក្លូដ​ដើម្បី​ទទួល​យក​អាជីព​សាសនា​មិន​មែន​ជា​លក្ខណៈ​ធម្មតា​របស់​គ្រួសារ​នោះ​ទេ ទោះ​បី​បង​ប្រុស​ម្នាក់​របស់​គាត់​គឺ យ៉ូសែប-វិចទ័រ ក៏​បាន​ក្លាយ​ជា​បូជាចារ្យ​ដែរ។ 

បន្ទាប់​ពី​សិក្សា​នៅ Senaide លោក Jean-Claude Miche បាន​ចូល​រួម​ថ្នាក់​សិក្ខាសាលា​របស់ Foucharupt នៅ Saint-Dié-des-Vosges ។ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងនៅថ្ងៃទី 5 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1830 នៅ Saint-Dié-des-Vosges ហើយត្រូវបានបញ្ជូនទៅជាព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅ Moyenmoutier ដែលបងប្រុសរបស់គាត់ Joseph-Victor ជាអ្នកថែរក្សា។ ពីរឆ្នាំក្រោយមក គាត់ត្រូវបានផ្ទេរទៅ Fraize ជាកន្លែងដែលគាត់ស្នាក់នៅរហូតដល់គាត់បានចូលសិក្ខាសាលានៃ សមាគមបេសកកម្មបរទេសប៉ារីស (MEP) នៅថ្ងៃទី 10 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1835 ។ វគ្គនេះគឺខ្លីមួយដែលផ្តល់ឱ្យគាត់នូវចំណេះដឹងភូមិសាស្រ្តជាមូលដ្ឋានអំពីការប្រកាសប្រហាក់ប្រហែលរបស់គាត់ ប៉ុន្តែមិនមែនជាភាសាដែលគាត់ត្រូវរៀនក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរតាមសមុទ្ររយៈពេលប្រាំមួយខែ។ ដោយធ្វើតាមប្រពៃណី លោកទើបតែបានដឹងពីទីតាំងពិតប្រាកដនៃបេសកកម្មរបស់គាត់គឺ កូសាំងស៊ីនក្នុងអំឡុងពេលពិធីបញ្ជូនចេញនៅក្នុងវិហារ MEP នៃ Rue du Bac ។ ពីរបីថ្ងៃក្រោយមក នៅថ្ងៃទី 27 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1836 គាត់បានចេញដំណើរបេសកកម្ម។
ហ្សង់ ក្លូដមីស: មកដល់កូសាំងស៊ីន

មកដល់កូសាំងស៊ីន 
រូបភាពតូច| ព្រះចៅអធិរាជ មិញម៉ាង នៃប្រទេសវៀតណាម
លោកមិន​អាច​បន្ត​ទៅ​កូសាំងស៊ីន​ដោយ​ផ្ទាល់​បាន​ទេ​ដោយ​សារ​ការ​បៀតបៀន​ពួក​គ្រីស្ទាន​នៅ​ទីនោះ។ បន្ទាប់​ពី​ឆ្លង​កាត់ ​ប្រទេស​សិង្ហបុរី លោក​បាន​ទៅ​ដល់ ​មហាវិទ្យាល័យ College General នៅ Penang ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី ហើយ​បាន​ស្នាក់​នៅ​ទីនោះ​មួយ​រយៈ។  មកដល់ តំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៨៣៦ លោកត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យទៅបេសកកម្មវៀតណាមភាគកណ្តាល និងភាគខាងត្បូង។   គាត់ទទួលខុសត្រូវលើការងារផ្សព្វផ្សាយសាសនាជាមួយប្រជាជនកម្ពុជា ឡាវ និង ម៉ុងតាញ៉ា ។  ក្រោយមក លោកបានផ្លាស់ទៅរស់នៅ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេស សៀម ជាកន្លែងដែលគាត់បានសិក្សា ភាសាខ្មែរ ក្រោមគ្រិស្តបរិស័ទខ្មែរ ដែលបានភៀសខ្លួនពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ។ នៅឆ្នាំ 1838 ទីបំផុតគាត់បានផ្លាស់មកប្រទេសកម្ពុជាដោយធ្វើដំណើរជាមួយសាសនទូតមួយរូបឈ្មោះ Pierre Duclos ទៅកាន់ ប៉ាក់ណាម ដោយជិះទូក បន្ទាប់មកឆ្លងកាត់ព្រៃទៅកាន់ បាត់ដំបង ដោយថ្មើរជើង។ ពួក​គេ​បាន​មក​ដល់​ខេត្ត​បាត់ដំបង​ក្នុង​ពេល​វេលា​ដើម្បី​ប្រារព្ធ ​ពិធី​បុណ្យ​មាឃបូជា នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៥ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៨៣៨ 

ពេលវេលារបស់លោកនិង Duclos ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ក្នុងចំណោមក្រុមអ្នកជំនួញជនជាតិចិនភាគច្រើន និងពូជពង្សជាតិសាសន៍ព័រទុយហ្គាល់ត្រូវបានកាត់បន្ថយក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំក្រោយមក។ អង្គ ឯម ជា​ព្រះអង្គម្ចាស់​ខ្មែរ​ដែល​បះបោរ​បាន​ប្រកាស​ខ្លួន​ជា​ស្តេច​បាត់ដំបង។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការបះបោរ ទីក្រុងនេះស្ទើរតែគ្មានប្រជាជនរស់នៅទាំងស្រុង ដែលជំរុញឱ្យអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាទាំងពីរនាក់ចាកចេញដើម្បីស្វែងរកទីក្រុងថ្មីមួយសម្រាប់ការងាររបស់ពួកគេ។ នៅថ្ងៃទី 7 ខែមករា ឆ្នាំ 1840 ពួកគេបានចាកចេញទៅកាន់ទីក្រុងបាងកក មកដល់នៅថ្ងៃទី 2 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1841។ 

នៅដើមឆ្នាំ 1842 លោក និងបូជាចារ្យម្នាក់ទៀតបានធ្វើដំណើរពីភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាមឡើងលើ ដៃទន្លេ បា ទៅកាន់ តំបន់ខ្ពង់រាបភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម ជាកន្លែងដែលជនជាតិម៉ុងតាញ៉ារស់នៅ   ដោយសង្ឃឹមថានឹងប្តូរពួកគេទៅជា គ្រិស្តសាសនា ។  មិញម៉ាង ដែលជា អធិរាជរបស់វៀតណាម បានប្រឆាំងនឹងការដាក់បញ្ចូលសាសនាគ្រឹស្ត   ហើយកងទ័ពវៀតណាមបានចាប់ខ្លួនបូជាចារ្យនៅពេលពួកគេទៅដល់ភូមិម៉ុងតាញ៉ាដំបូង។  ពួកគេត្រូវបាននាំទៅ ទីក្រុងវ៉េ,  ចំណាយពេលនៅក្នុងគុកជាច្រើន  ត្រូវបានគេធ្វើទារុណកម្ម,  ហើយត្រូវបានកាត់ទោសប្រហារជីវិត។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកស្នងតំណែងរបស់ មិញម៉ាង គឺ ធៀវ ទ្រី បានលើកលែងទោសនៅថ្ងៃទី 19 ខែមីនា ឆ្នាំ 1843 បន្ទាប់ពីការអំពាវនាវរបស់ស្តេច ល្វីសភីលិពទី១នៃប្រទេសបារាំង។   លោក បានចាកចេញពីប្រទេសវៀតណាមតាមនាវាកងទ័ពជើងទឹកបារាំង។
ហ្សង់ ក្លូដមីស: កម្ពុជា។

កម្ពុជា។ 
រូបភាពតូច| ព្រះបាទ នរោត្តម នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
លោកបាន​បន្ត​សកម្មភាព​ផ្សព្វផ្សាយ​សាសនា​របស់​គាត់ ដែល​លើក​នេះ​មក​ពី​ជិត ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ​ក្នុង ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។  គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជា ប៊ីស្សព របស់ Dansara នៅថ្ងៃទី 13 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1847 ដោយ Dominique Lefèbvre ។  គាត់​បាន​ទទួល​ភារកិច្ច​ផ្សាយ​ដំណឹង​ល្អ​ម្ដង​ទៀត​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង ​ឡាវ ។ នៅដើមឆ្នាំ 1849 លោកបានចាកចេញទៅដំណើរកំសាន្តតាមដង ទន្លេមេគង្គ ប៉ុន្តែទូករបស់គាត់មិនសមនឹងលក្ខខណ្ឌទេ ហើយគាត់បានទៅដល់ សំបុក ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះ។ 

នៅឆ្នាំ១៨៥០ បេសកកម្មកម្ពុជាត្រូវបានបំបែកចេញពីបេសកកម្មវៀតណាមភាគខាងត្បូង។  លោកត្រូវបានតែងតាំងជា ព្រះគ្រូ នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ហើយឥឡូវនេះទទួលបន្ទុកផ្សាយដំណឹងល្អប្រទេសឡាវ។   កិច្ចការ​បាន​បន្ត​បង្ហាញ​ថា​មាន​ការ​លំបាក។ ទោះបីជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាពីរនាក់បានគ្រប់គ្រងការតាំងទីលំនៅក្នុងចំណោមជនជាតិម៉ុងតាញ៉ានៅឆ្នាំ 1850 ក៏ដោយ បេសកកម្មនេះខ្វះធនធាន។  លោក បានព្យាយាមធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកម្តងទៀត ដែលលើកនេះក្នុងរដូវវស្សា នៅពេលដែលទឹកទន្លេមានផ្លូវធ្វើដំណើរច្រើន។ លោក​សង្ឃឹម​ថា​នឹង​ទៅ​សួរ​សុខ​ទុក្ខ​និង​ពិនិត្យ​មើល​ការងារ​របស់​បូជាចារ្យ​បារាំង​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង ​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង និង​រៀន​និយាយ ​ភាសា​ឡាវ ។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៥៣ គាត់បានទៅដល់គែមខាងត្បូងនៃទឹកដីរបស់ប្រជាជនឡាវ ប៉ុន្តែបានរកឃើញថា ពួកគេថែមទាំងមានឆន្ទៈចង់ប្រែចិត្តជាងជនជាតិខ្មែរទៅទៀត។ 

នៅឆ្នាំ 1854 លោកបានស្នើសុំសន្និសីទនៅទីក្រុងបាងកក ដើម្បីប្រមូលផ្តុំកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្សាយដំណឹងល្អនៅប្រទេសឡាវ ប៉ុន្តែស្ថានភាពនយោបាយក្នុងតំបន់កាន់តែតានតឹង និងរារាំងសកម្មភាពរបស់គាត់។  នៅឆ្នាំ១៨៥៦ អ្នកការទូតបារាំង លោក Louis Charles de Montigny បានណែនាំលោកឱ្យដាក់ញត្តិទៅ ព្រះបាទអង្គឌួង នៃប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីទទួលយកការការពាររបស់បារាំង ដើម្បីរំដោះប្រទេសរបស់គាត់ចេញពីឥទ្ធិពលរបស់សៀម។  លោកបានព្រាងលិខិតស្នើសុំឋានៈអាណាព្យាបាលសម្រាប់ដួង ដើម្បីផ្ញើទៅអធិរាជ ណាប៉ូឡេអុងទី 3 នៃប្រទេសបារាំង។  លោកបានបរាជ័យក្នុងការបញ្ចុះបញ្ចូលដួងឱ្យស្វែងរកការការពារពីប្រទេសបារាំង។  ការសោយទីវង្គត់របស់​អង្គដួង​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៦០ បាន​បង្ក​ឲ្យ​មាន​វិបត្តិ​នយោបាយ​ក្នុង​នគរ។ ព្រះរាជបុត្រ នរោត្ដម ត្រូវបានជ្រើសតាំងជាស្តេច ហើយបងប្អូនរបស់ទ្រង់គឺ ស៊ីសុវត្ថិ និង ស៊ីវត្ថា បានបះបោរប្រឆាំងនឹងព្រះអង្គ ដោយបង្ខំឱ្យទ្រង់ភៀសខ្លួនទៅសៀម។ លោក រួមជាមួយនឹងទាហានបារាំងប្រាំនាក់ បានរៀបចំកងទ័ពដែលបណ្តេញពួកឧទ្ទាម ហើយបានអនុញ្ញាតឱ្យនរោត្តម ដោយមានជំនួយពីអាជ្ញាធរបារាំង ត្រឡប់មកវិញជាស្តេច។  នៅប្រហែលឆ្នាំ ១៨៦៣-១៨៦៤ លោក លោកបានទទួលការទុកចិត្តពីព្រះបាទនរោត្តម ហើយ លោក Ernest Doudart de Lagrée ដែលជាមន្ត្រីកងទ័ពជើងទឹកបារាំង បានបញ្ចុះបញ្ចូលព្រះបាទនរោត្តម ឱ្យអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើត អាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជា ។  លោក បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ផ្សព្វផ្សាយ​សាសនា​ដ៏​សំខាន់​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។
ហ្សង់ ក្លូដមីស: ឆ្នាំក្រោយនិងការស្លាប់

ឆ្នាំក្រោយនិងការស្លាប់ 
លោកបានចំណាយពេលពេញមួយជីវិតរបស់គាត់ដើម្បីចូលរួមក្នុងសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយសាសនា  គាត់បានបង្កើតព្រះវិហារ និងសាលារៀននៅឥណ្ឌូចិន។  គាត់បាននិពន្ធវចនានុក្រមឡាតាំង-កម្ពុជា។ សំបុត្រមួយចំនួនរបស់គាត់ដែលរៀបរាប់ពីពេលវេលារបស់គាត់ត្រូវបានបោះពុម្ពនៅក្នុងសៀវភៅ  (១៨៦៣)។ 

គាត់បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 1 ខែធ្នូឆ្នាំ 1873 នៅ សៃហ្គន ។  ពិធីបុណ្យសពរបស់គាត់បីថ្ងៃក្រោយមកត្រូវបានបញ្ចប់ដោយការដង្ហែរនៃរទេះចំនួនពីររយទៅកាន់ផ្នូររបស់ Pierre Pigneau de Behaine ដែលជាបេសកជនបារាំងដ៏ល្បីល្បាញដែលមានចម្ងាយប្រាំគីឡូម៉ែត្រនៅខាងក្រៅទីក្រុង។ អដ្ឋិធាតុរបស់លោកត្រូវបានគេធ្វើមាតុភូមិនិវត្តទៅប្រទេសបារាំងវិញបន្ទាប់ពី សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិន ហើយត្រូវបានគេដាក់ក្នុងបន្ទប់សម្ងាត់នៃវិហារ MEP នៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសា ឆ្នាំ 1983។ 

លោកត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាឥទ្ធិពលរបស់អឺរ៉ុបដំបូងនៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូចិន និងជាឧបករណ៍ក្នុងការបង្កើតអាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជា។   គាត់ក៏ជាអ្នកសង្កេតការណ៍លោកខាងលិចដំបូងបង្អស់នៃព្រះពុទ្ធសាសនានៅក្នុងតំបន់ ហើយបានថ្លែងសុន្ទរកថាដែលមិនសមហេតុផលមួយចំនួនអំពីជំនឿនោះ។
ហ្សង់ ឌេកូ

ហ្សង់ ឌេកូ (ថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៨៤ ដល់ថ្ងៃទី២១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៦៣) គឺជាឧត្តមនាវីកងទ័ពជើងទឹកបារាំង ដែលជាអគ្គទេសាភិបាលនៃឥណ្ឌូចិនបារាំង ចាប់ពីខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៤០ ដល់ថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ដែលតំណាងឱ្យរដ្ឋាភិបាលវីឈីបារាំង ។ 
រូបភាពតូច|រូបថតរបស់ប្រធានក្រុម ហ្សង់ ឌេកូ ដែលក្រោយមកក្លាយជាឧត្តមនាវីឯកក្នុងកងទ័ពជើងទឹកបារាំង ថតនៅឆ្នាំ១៩១៩។
ហ្សមប៊ី

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល|ភាពយន្តរឿង​ Night of the Living Dead ដោយចច រ៉ូម៉េរ៉ូ​ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាបុព្វបុរសរបស់ហ្សមប៊ីប្រឌិតរបស់វប្បធម៌ទំនើប
ហ្សមប៊ី () គឺជាវត្ថុ​មានជីវិតដែលស្លាប់និងរស់ឡើងវិញក្នុងរឿងប្រឌិតដែលបង្កឡើងសពមាន​ជីវិត​រស់​ឡើង​វិញ​ ហ្សមប៊ីជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ភាពភ័យរន្ធត់ និងរវើរវាយ ពាក្យនេះមកពីរឿងនិទានប្រជាប្រិយជនជាតិហៃទីដែលថាហ្សមប៊ីជាសាកសពមនុស្សស្លាប់ដែលត្រលប់មកជីវិតវិញដោយវិធីសាស្រ្តផ្សេងៗ ភាគច្រើនមកពីវេទមន្ត ការពណ៌នាដល់ហ្សមប៊ីក្នុងសម័យថ្មីមិនចាំបាច់ទាក់ទងនឹងវេទមន្តទេ ប៉ុន្តែដោយប្រើវិធីសាស្រ្តវិទ្យាសាស្ត្រ ដូចជា វិទ្យុសកម្ម ជំងឺ​ផ្លូវចិត្ត វីរុស គ្រោះថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រ ។ល។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មោច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំនឿ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អបិយជំនឿ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺវប្បធម៌
ហ្សាល ដឺ ហ៊្គោល

ឧត្តមសេនីយ ហ្សាល ដឺ ហ៊្គោល កើតនៅថ្ងៃទី ២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៨៩០ និងរស់នៅដល់ថ្ងៃទី ២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧០។ ​លោកគឺជាមេដឹកនាំយោធា និងនយោបាយ របស់បារាំង ។ គាត់ជាប្រធានាធិបតី បារាំង ពីឆ្នាំ ១៩៥៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៦៩ ។ គាត់គឺជាសមាជិកស្ថាបនិក និងជាមេដឹកនាំនៃការតស៊ូបារាំងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ។

លោក ហ្សាល ដឺ ហ៊្គោល បានធ្វើជាប្រធាន រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋបារាំង ពីឆ្នាំ ១៩៤៤ ដល់ ១៩៤៦ ក្នុងគោលបំណងដើម្បីបង្កើត លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសបារាំង។

នៅឆ្នាំ ១៩៥៨ គាត់បានចេញពីការចូលនិវត្តន៍: ដោយសារ សង្រ្គាមអាល់ហ្សេរី កំពុងកើតឡើង។ លោក​បាន​សរសេរ ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ​នៃ​ប្រទេស​បារាំង​ឡើង​វិញ ហើយ​បាន​បង្កើត​សាធារណរដ្ឋ​ទី​ប្រាំ​បន្ទាប់​ពី​ប្រទេស​នេះ ​ធ្វើ​ប្រជាមតិ ។ គាត់ត្រូវបានជាប់ឆ្នោតជាប្រធានាធិបតីបារាំងនៅពេលក្រោយនៅឆ្នាំនោះ តំណែងដែលគាត់ត្រូវបានជាប់ឆ្នោតឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៦៥ និងកាន់រហូតដល់ការលាលែងពីតំណែងនៅឆ្នាំ ១៩៦៩ ។

រដ្ឋសភា​បាន​នាំ​លោក​ឡើង​កាន់​អំណាច​នៅ​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៥៨។ គាត់បានផ្តល់ឯករាជ្យដល់ អាល់ហ្សេរី ។ ប្រជាជនបារាំង ៩​ សែន នាក់នៅអាល់ហ្សេរី បានចាកចេញទៅប្រទេសបារាំង។ អង្គការសម្ងាត់របស់អង្គការ (OAS) បានព្យាយាមសម្លាប់គាត់។ 

បន្ទាប់ពីជម្លោះអាល់ហ្សេរី លោក ហ្សាល ដឺ ហ៊្គោល ចង់កែលម្អសេដ្ឋកិច្ចបារាំង និងមានគោលនយោបាយការបរទេសឯករាជ្យ។ នេះ​ត្រូវ​បាន​អ្នក​សង្កេតការណ៍​បរទេស​ហៅ​ថា «​នយោបាយ​ដ៏​អស្ចារ្យ​» ។  

នាឆ្នាំ១៩៦៦ លោកបានធ្វើដំណើរ​ទស្សនកិច្ចនៅ​កម្ពុជា។ ព្រះ​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ និង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ប្រមាណ​ ២០​ម៉ឺន បាន​ទទួល​ស្វាគមន៍គាត់យ៉ាង​ធំ​សម្បើម។ ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ បាន​ឈរ​លើក​បដា​ស្វាគមន៍ ស្រែក​ហោ និង​ទះ​ដៃ​អបអរ​តាម​ដងផ្លូវ​តាំង​តែ​ពី​ព្រលាន​យន្តហោះ​ភ្នំពេញ រហូត​ដល់​ព្រះបរម​រាជ​រាំង។ សុន្ទរកថា​របស់​លោក ដែល​គាំទ្រ​កម្ពុជា​ក្នុង​គោល​នយោបាយ​អព្យាក្រឹត្យ​នោះ​ គឺ​អាច​ឲ្យ​កម្ពុជា​ចៀស​ពី​គ្រោះថ្នាក់​គ្រប់​យ៉ាង និង​បន្ត​ក្តីសង្ឃឹម​ទៅ​អនាគត​។ហេង ឧត្តម, ទស្សនកិច្ច និង​សុន្ទរកថា​របស់​ឧត្តម​សេនីយ Charles de Gaulle កាល​៥០​ឆ្នាំ​មុន នៅ​តែ​មាន​បច្ចុប្បន្ន​ភាព!, RFI Khmer, ថ្ងៃទី ១១ ខែ តុលា ឆ្នាំ ២០១៦ 

សេដ្ឋកិច្ច បារាំងបានកត់ត្រាអត្រាកំណើនខ្ពស់។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៦៤ ជា​លើក​ដំបូង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជិត ១០០ ឆ្នាំ​ដែល GDP របស់​បារាំង​បាន​វ៉ាដាច់ ​ចក្រភព​អង់គ្លេស ។ រយៈពេលនេះនៅតែត្រូវបានគេចងចាំនៅក្នុងប្រទេសបារាំងជាមួយនឹងក្តីនឹករលឹកខ្លះថាជាកំពូលនៃ Trente Glorieuses ("សាមសិបឆ្នាំដ៏រុងរឿង" នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរវាងឆ្នាំ ១៩៤៥ និង ១៩៧៤)។ 

លោក​ ហ្សាល ដឺ ហ៊្គោល បានទទួលមរណភាព ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧០ ខណៈដែលកំពុងលេងបៀរ ដោយសារជំងឺដាច់ សរសៃឈាម ខួរក្បាល ។
ហ្សាវីក

ហ្សាវីក (7 មីនា 1911-25 ខែវិច្ឆិកា 2000) គឺជា អ្នកលើកទម្ងន់ ជនជាតិភូមា ដែលតំណាងឱ្យប្រទេសឥណ្ឌា។ គាត់​បាន​ចូល​រួម​ប្រកួត​ក្នុង ​វិញ្ញាសា​ទម្ងន់​មធ្យម​បុរស ​នៅ​ក្នុង​ការ ​ប្រកួត​កីឡា​អូឡាំពិក​រដូវ​ក្តៅ​ឆ្នាំ​១៩៣៦ ។  នៅឆ្នាំ 1946 គាត់បានបង្កើត គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកភូមា ។
ហ្សីក និង សាកូ

ហ្សីក និង សាកូ ( បារាំង : Zig et Sharko ) គឺជារឿង ភាគទូរទស្សន៍បែបជាកំប្លែងចម្បងនិងបែបគំនូរជីវចល របស់បារាំង ដែលត្រូវបានបង្កើតនិងដឹកនាំដោយអូលីវីយេ ជែនម៉ារី (ដែលជាអ្នកបង្កើត អូហ្គី និង សត្វកន្លាត ) និងផលិតដោយស៊ីឡាំ អានីម៉ាហ្សិន ។ ការសន្និដ្ឋាននៃស៊េរីនេះផ្តោតលើជីវិតរបស់ ហ្សីក ដែលជាកូនឆ្កែមានពណ៌ត្នោត និង សាកូ ដែលជាត្រីឆ្លាមពណ៌ស ជុំវិញនៃរឿងជម្លោះរបស់ពួកគេគឺទាក់ទងនឹងនាងមច្ឆា គឺម៉ារីណា ដែលហ្សីក ស្វែងរកលេបត្របាក់សុីនាង ខណៈដែលសាកូស្រឡាញ់និងការពារនាង។ ស៊េរីនេះប្រើរឿងកំប្លែងស្ងាត់ៗ ៖ តួអង្គមិនចេះនិយាយ ឬប្រើការបញ្ចេញសំឡេង កាយវិការ និង រូបភាពដែលមិនអាចយល់បានក្នុង ប៉េងប៉ោងនៃការនិយាយ (កំណែឥណ្ឌាដាក់ឈ្មោះជាភាសាហិណ្ឌូសន្ទនាលើចលនា)។

រដូវកាលចំនួន៣ ដែលមានវគ្គសរុបចំនួន៧៨ភាគ (២៣៤ វគ្គ ៧ នាទី) ត្រូវបានចាក់ផ្សាយដំបូងនៅថ្ងៃទី២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ បន្ទាប់មកការចាក់បញ្ចាំងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ១០ ខែមករា ឆ្នាំ២០១១ នៅលើ ប្រឡាយ+ គ្រួសារ ជាមួយនឹងរដូវកាលទីពីរ និងទីបីចាក់ផ្សាយនៅលើ ហ្គូលី និងចាក់ផ្សាយឡើងវិញនៅលើ TF1 ។ 

រដូវកាលទីបីត្រូវបានប្រកាសនៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៨។ 
alt=A brown hyena, a mermaid with red hair, and a great white shark on a beach; the shark points to a large sandcastle in the background that he has built for the mermaid.|ធ្វេង|រូបភាពតូច| តួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងស៊េរី (ពីស្តាំទៅឆ្វេង គិតត្រឹមរដូវកាលទី ៣): ហ្សីក ម៉ារីណា និង សាកូ
ហ្សឺរ៉ូច

ហ្សឺរ៉ូច (/ˈzɪərɒks/, ZEER-ocks) គឺជាសាជីវកម្មអាមេរិកដែលលក់ផលិតផល និងសេវាកម្មឯកសារបោះពុម្ព និងឌីជីថលនៅក្នុងជាង 160 ប្រទេស។ ហ្សឺរ៉ូចមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅណុរវ៉ល់ក់ខូនណេកទិកអាតជាមួយនឹងចំនួនបុគ្គលិកដ៏ធំបំផុតរបស់ខ្លួនដែលមានមូលដ្ឋាននៅជុំវិញរ៉ូឆេស្ទឺរទីក្រុងញូវយ៉កដែលជាតំបន់ដែលក្រុមហ៊ុនត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ក្នុងនាមជាក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ដ៏ធំមួយ វាត្រូវបានដាក់ជាប់លាប់ក្នុងបញ្ជីក្រុមហ៊ុនហ្វូរទូនេ 500។

ហ្សឺរ៉ូចផ្តោតលើបច្ចេកវិជ្ជាឯកសារ និងអាជីវកម្មឯកសារខាងក្រៅរបស់ខ្លួន ហើយបានជួញដូរនៅលើ NYSE ពីឆ្នាំ 1961 ដល់ឆ្នាំ 2021 និង Nasdaq តាំងពីឆ្នាំ 2021។

អ្នកស្រាវជ្រាវនៅហ្សឺរ៉ូចនិងមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវប៉ាឡូអាល់តូរបស់ខ្លួនបានបង្កើតធាតុសំខាន់ៗមួយចំនួននៃកុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជាមេតាភោរផ្ទៃតុ GUI, កណ្ដុរ​កុំព្យូទ័រ និងកុំព្យូទីងផ្ទៃតុ។ គំនិតនេះត្រូវបានអនុម័តដោយអ៊ែបផល Inc. និងក្រោយមកមីក្រូសូប។
ហ្សូណូ

រូបភាពតូច|Mr. Zono Cambodia Rock Singer
Mr. Zono (2018)BornMr. Zono was born on 21 MayOccupation Singer
 actorYears active2005–presentHome townPhnom PenhMusical careerGenres Rock
 R&BWebsitefacebook.com/ZonoOfficial/
លោក ហ្សូណូ ជាតារាចម្រៀង នៅប្រទេសកម្ពុជា ផ្នែកខាងតន្ត្រីរ៉ក់។
ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)

thumb|ឡងប៊ិច
ឡងប៊ិច គឺជាទីក្រុងមួយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងកាលីផ្វនញ៉ា(California) តាមឆ្នេរប៉ាស៊ីភ្វិកនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ។ ទីក្រុងនេះគឺជាទីក្រុងធំបំផុតទី៣៩ក្នុងប្រទេស និងក៏ជាទីក្រុងធំបំផុតទី៧ក្នុងកាលីផ្វនញ៉ា ។ កាលពីឆ្នាំ២០១០ អត្រាប្រជាជនមានដល់ទៅ​៤៦២,២៥៧នាក់ ។ លើសពីនេះ ឡងប៊ិចគឺជាទីក្រុងធំបំផុតទីពីរក្នុងតំបន់ទីរួមក្រុង ឡស អ៊ែនជេលែស ហើយនិងជាទីក្រុងសំខាន់នៃច្រាំងទន្លេ ឡង ប៊ិច ឡស អ៊ែនជេលែស បញ្ចូលជាតំបន់ស្ថិតិ ។

 សាលាសាមគ្គីភាពស្រុកឡងប៊ិច
ឡាខុនណៃ

Lakhon nai (   , លៈខរនៃ ) គឺជា សិល្បៈសំដែងរបស់ថៃ ដែលមានដើមកំណើតនៅក្នុងរាជវាំងនៃ ប្រទេសថៃ (អតីតប្រទេសសៀម)។ វា​មាន​ក្បាច់​រាំ​យឺតៗ​អម​ដោយ​ក្រុម ​ភីផាត ។ ល្ខោនមាន​តែ​៤​រឿង​ប៉ុណ្ណោះ; រៀមកៀន, Unarut ( អនិរុទ្ធ ), អិណាវ ( Panji ) និង Dalang (កំណែធំជាងរបស់អិណាវ) ។  ភាព​ខុស​គ្នា​នៃ​ប្រភេទ​នេះ​ជាមួយ​នឹង​តួ​ប្រុស​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា lakhon nai phu chai (  ; RTGS ៖ លៈខរណៃពូឆាប )។
ឡាខុនណៃ: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
លៈខោនណៃ ​ត្រូវបាន​គេ​ជឿថា​ជា​ល្ខោន​នាងណៃ (ละครนาง​ใน​) ឬ​ហៅថា «​ល្ខោន​ស្រី​នៃ​វាំង​»​។  វាត្រូវបានគេហៅផងដែរថា lakhon khang nai (ละครข้างក្នុង, ព្យញ្ជនៈ, 'ល្ខោននៃតុលាការខាងក្នុង') និង lakhon nai phraratchathan (ละครในพระราชฐาน. [ <span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (October 2017)">ការផ្ទៀងផ្ទាត់បរាជ័យ</span> ]
ឡាន

ពាក្យថា "ឡាន" កើតចេញពីឡានតូចៗដែលក្មេងលែងនៅក្នុងនោះមានដុំ១សម្រាប់បង្វិលកង់ដែលទាញទៅក្រោយបន្តិចទៅវានឹងរត់ទៅមុខត្រង់កន្លែងនេះបានគេហៅថា "ឡាន" ។​ និយាយឲ្យត្រូវគឺ "រថយន្ត" សំដៅលើរថយន្តធំៗវាដូចទៅនឹងឡានតូចៗក្មេងលែងខុសគ្នាត្រង់មួយតូចមួយធំ។right|250px

"'ឡាន"'គឹជាកង់ម៉ូតូប្រើសំរាប់ដឹកអ៊ីវ៉ាន់ ដឹកអ្នកដំណើរ ឬ វាអាស្រាយនៃម៉ាស៊ីនម៉ូតូ។
មាននិយមន័យជាច្រើនដែលពួកគេបានកំណត់ ដូចនោះឡានត្រូវបានអ្នកធ្វើបែបផែនច្រើន
រត់លើផ្លូវ ។ វាមានគូទពីក្រោយមួយសំរាប់មនុស្សប្រាំបីនាក់ជិះ   បែបផែនវាមានកង់បួនហើយសាងសង់ល្អបំផុតសម្រាប់អោយមនុស្សដាក់អ៊ីវ៉ាន់
បានល្អ ។ ម៉ូតូក៏មានន័យប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដោយប្រើបញ្ជូលភ្លើងអគ្គីសនីប្រព័ន្វបង្កាន់ដៃសម្រាប់បង្ហាញ ឡានមួយជាមួយមុខតំណែង
តូចនៃចលកម្មប៉ុន្តែវាបានផ្តាល់វិសាលភាពដល់អ្នកដំណើរហើយគ្មានការញញើត ។ ឡានមានសកម្មភាពយ៉ាងខ្ញៀវខ្ញារនៅលើផ្លូវជិតទីក្រុង
ឆ្នាំ២០១០វាមានឡានចំនួនប្រហែល០១រយកោដិគ្រឿងជាមួយនិងតំលៃ៥០០លានរាលដាលក្នុងឆ្នាំ១៩៨៦ចំនួនកើនឆាប់រហ័សគឺប្លែក
នៅក្នុងប្រទេសចិន និង ឥណ្ឌា ។
ឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ

ឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ (ខេមបូឌា) ខូអិលធីឌី (  ) ជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍កូនកាត់ដែលបានចុះបញ្ជីក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ។

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ និង ខេបូឌា អឹមជេ អ៊ែរឡាញ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨។
ឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
មានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ និងខេត្តសៀមរាប ក្រុមហ៊ុនឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ គឺជាក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសក្នុងស្រុករបស់កម្ពុជា។ «ឡានម៉ី» ជាអក្សរកាត់សម្រាប់ទន្លេឡានឆាង-មេគង្គ។ ទន្លេឡានឆាង មានដើមកំណើតនៅភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា មេគង្គ ដោយសារវាហូរកាត់ប្រទេសភូមា ឡាវ ថៃ កម្ពុជា និងវៀតណាម ហើយចូលទៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។

ក្រុមហ៊ុន​គ្រោង​នឹង​ដំណើរការ​សេវា​ដឹក​អ្នកដំណើរ​តាម​កាលវិភាគ​ពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ដោយ​ប្រើប្រាស់​យន្តហោះ A320s Family។ ការចាប់ផ្តើមអាជីវកម្មនេះ បានទទួលការយល់ព្រមជាគោលការណ៍ពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ ក្រុមហ៊ុនឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ បានចាប់ផ្តើមសេវាភ្នំពេញ-ហាណូយ និងភ្នំពេញ-សៀមរាប-ហូជីមិញ ចំនួនបួនដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧ និងបីដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ ពីភ្នំពេញ-សៀមរាប-ម៉ាកាវ-ភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧។  នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃមេរោគវីរុសកូរ៉ូណា ក្រុមហ៊ុនឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ បានហោះហើរទៅកាន់ទីក្រុង កាតាម៉ាន់ឌូ, អ៊ីស្លាម៉ាបាដ, ឡាហ័រ, ញូវដេលី និង យ៉ាំងហ្គោន។
រូបភាពតូច| យន្តហោះ Airbus A319 របរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡានមុីអ៊ែរឡាញ  ហោះ​ចេញ​ពី ​អាកាសយានដ្ឋាន​សុវណ្ណភូមិ ទីក្រុង​បាងកក
ឡានសាង

thumb|right|200px|ឡានសាង
ឡានសាង  () រឺ ដំរីលាន គឺជារាជអាណាចក្រឡាវដែលមានអត្ថិភាពពីឆ្នាំ១៣៥៣ ដល់ ១៧០៧ រដ្ឋឡានសាង (ឡាវ ) បានកកើតឡើងនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ និងទន្លេមូនដែលមានព្រំដែនខាងត្បូងជាប់នឹង កម្ពុជា ខាងកើតជាប់នឹង វៀតណាម ខាងជើងជាប់នឹង ចិន ខាងលិចជាប់នឹង ថៃ ប្រទេសនេះសម្បូរដោយ ប្រជុំភ្នំ និងខ្ពង់រាប ជាហេតុក្នុងការធ្វើគមនាគមន៍ផ្លូវគោកបង្កើត
ឡានសាង: ការបង្កើតរដ្ឋ

ការបង្កើតរដ្ឋ 
កុលសម្ព័ន្ធដើមដំបូងបង្អស់គេនៅលើប្រទេស ឡាវ គឺ ឡាវថុង ដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេស ឡាវ នៅសម័យ បុព្វកាល ឡាវបានបង្កើតជារដ្ឋ តូចៗ នៅតំបន់ប្រទេស ឡាវ ខាងលើ នៅប្រហែល សតវត្សទី ៦ និង ៧ ឡាវលុម មកពីភាគនិរតីប្រទេសចិនបានមកតាំងទីលំនៅតាម ទន្លេមេគង្គ ពី ហ្លួងព្រះបាំង ទៅ ចំប៉ាសាក់ ។ ឡាវលុម មានសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ រីកចម្រើនជាង សេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ ឡាវថុងជនជាតិ ឡាវលុម មាននាទីសំខាន់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសឡាវ នៅដើមសតវត្សទី៨ ជនជាតិ ម៉េវ បានរត់ គេចខ្លួនពីការជិះជាន់់ របស់ រាជវង្សសុីនៅប្រទេសចិន ភាគខាងត្បូង បានតាំំងទីលំនៅ នៅលើខ្ពង់រាបឡាវ ឡាវសុ៊ង ដោយ បង្តើតជារដ្ឋតូចៗដាច់ពីគ្នា នៅសតវត្សរ៍ទី១៣និង១៤ ជនជាតិ ម៉ុងកូល បានវាយលុកលុយ ប្រទេស ចិន នៅតំបន់ យូណាន ធ្វើឲ្យជនជាតិភាគ តិចចិន និងជនជាតិផ្សេងទៀតបានភៀសខ្លួន មកតាំំំង លំនៅលើទឹកដី មន ខ្មែរ និង ឡាវ ។ ចាប់តាំងពីនោះ កំណើន ប្រជាករ នៅ ឡានសាង ក៏កើតឡើងហើយរដ្ឋតូចៗ កើតមានកាន់តែច្រើនដែរ ប៉ុន្តែពុំមានឯកភាពគ្នាទេ រដ្ឋ សុខោទ័យ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងលិច តែងតែមកគំំំរាមកំហែង រដ្ឋតូច ៗ ឲ្យចូលជាចំំណុះខ្លួន និងឲ្យនាំសួយសារអាករ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ក្រុង សុខោទ័យ បានមកត្រួតត្រា រដ្ឋ ឡាវ អស់រយៈពេលជាយូរឆ្នាំ។
ឡានសាង: ប្រជ

ប្រជ 
នៅទ្វីបអាស៊ីក្នុងសតវត្សទី ១០ និងទី ១៣ មានការបម្រែបម្រួលប្រជាករជាខ្លាំង ដោយ ពួកគេបានផ្លាស់ទីលំនៅពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយទៀត មូលហេតុនៃការផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅមកពី :

-គេចពីសង្គ្រាមរាតត្បាត

-គេចពីគ្រោះធម្មជាតិ

-ចរកជន (ពួកចឹញ្ចឹមហ្វូងសត្វ) រកកន្លែងមានទឹក មានស្មៅឲ្យសត្វស៊ី

ជនជាតិដើមរបស់ឡានសាង ឈ្មោះ ខា (ឡាវថុង) រស់នៅក្នុងតំបន់ភាគខាងត្បូង អតីតរដ្ឋ ចេនឡា របស់ ខ្មែរ ក្នុងតំបន់ ចំប៉ាសក្តិ ជនជាតិឡានសាង ភាគច្រើនជាជនចំំំំណូល ស្រុក ពួកនេះច្រើន ជា ជនជាតិចិន  ថៃ ម៉េវ ដែលធ្វើចំណាកស្រុក ចិន ភាគខាង ត្បូង និង និរតី