navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ជំងឺទឹកនោមផ្អែម

ជំងឺទឹកនោមផែ្អម គឺជាជំងឺមួយដែលបង្កឡើងដោយភាពខុសបែ្លកនៃអរម៉ូន វាអាចបណ្តាលឲ្យមានបញ្ហាជាច្រើនដូចជា ក្រលៀន ជើង ប្រអប់ជើង ភែ្នក បេះដូង ប្រព័ន្ធប្រសាទ និងចរន្តឈាម ។ បើសិនជាយើងទុកវា មិនព្យាបាលទេ នោះបញ្ហាទាំងនេះអាចនឹងនាំឱ្យខ្សោយក្រលៀន កើតដំបៅ ស្លាប់អវយវៈ ងងឹតភែ្នក ឬក៏អាចនឹងនាំឲ្យមានការដាច់សរសៃឈាម ក្នុងខួរក្បាលទៀតផង ។ ជំងឺទឹកនោមផែ្អមកំពុងតែកើនឡើងជាលំដាប់ ប្រហែលជាមកពីមនុស្សដែលមានអាយុច្រើន ធាត់ ហើយធ្វើឲ្យកើនឡើងនូវភាពអសកម្មក្នុងជីវភាពរស់នៅ ។
ជំងឺទឹកនោមផ្អែម: ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី១

ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី១ 

ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី១ គឺជាជំងឺទឹកនោមផែ្អម ដែលអាស្រ័យទៅលើអ័រម៉ូនអាំងសូលីនដែលមាននៅក្នុងខ្លួន ឬជាជំងឺដោយបន្សោយ ភាពស៊ាំរបស់រាងកាយ ។ ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី1នេះវាអាចបំផ្លាញកោសិកាលំពែងដែលជាអ្នកផលិត អ័រម៉ូនអាំងស៊ូលីន អ័រម៉ូនអាំងស៊ូលីន គឺត្រូវការជាចាំបាច់ដើម្បី គ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិស្ករ នៅក្នុងឈាម បើសិនជាគ្មានអាំងស៊ូលីនទេនោះអ្នកជំងឺ អាចស្លាប់បាន។ ចំពោះអ្នកដែលកើតជំងឺទឹកនោមផែ្អមទាំងនៅកេ្មង នោះពួកគេមិន អាចផលិត អ័រម៉ូនអាំងស៊ូលីន បានឡើយ។ អ្នកកើតជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី១ ត្រូវតែបង្កើនបរិមាណ អ័រម៉ូនអាំងសូលីននៅក្នុងខ្លួនរបស់ពួកគេ មិនថាតាមរយៈ ការចាក់ថ្នាំអាំងស៊ូលីន ឬពាក់ឧបករណ៍ ដើម្បីបំភាយអាំងស៊ូលីន នៅក្រោមសែ្បកទេ អ័រម៉ូនអាំងស៊ូលីនមិនអាចទទួលបានតាមរយៈថ្នាំគ្រាប់ទេពីព្រោះវានឹង ត្រូវបំផ្លាញនៅ ពេលដែលយើង លេបចូលទៅដោយ មិនទាន់ទាំងបានផ្តល់ដល់រាងកាយផង។

ក) រោគសញ្ញា

ចំពោះជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី១ គឺភាគច្រើនបង្អាញរោគសញ្ញាភ្លាមៗ ។ រោគសញ្ញារបស់វាមានៈ
 កំរិតជាតិស្ករនៅក្នុងឈាមឡើងខ្ពស់
 កំរិតជាតិស្ករនៅក្នុងទឹកនោមឡើងខ្ពស់
 នោមញឹក (បើកេ្មងៗច្រើនតែនោមដាក់កនេ្ទលតែម្តង)
 មានអាការៈឃ្លានបែ្លកពីធម្មតា
 ស្រកទម្ងន់បែ្លក
 មានអាការៈខ្សោយ និងឆាប់នឿយហត់
 ចិត្តស្រាល និងមានអារម្មណ៍មិននឹងន
 មានអាការៈចង់ក្អួត ឬក្អួតចង្អោរតែម្តង

ខ) មូលហេតុដែលនាំឲ្យកើតជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី១

ចំពោះមូលហេតុពិតប្រាកដ ដែលនាំឲ្យកើតមាន ជំងឺទឹកនោមផែ្អម គេនៅមិនទាន់ដឹងច្បាស់នៅឡើយទេ បើទោះបីជាមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា វាអាចជាជំងឺតពូជក៏ដោយ តែក៏មានកត្តាមជ្ឈដ្ឋាន និងជំងឺដទៃដែលនាំឲ្យកើតជំងឺនេះបានដែរ។

គ) តើជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី១ អាចគ្រប់គ្រងបានឬទេ?

ចំពោះអ្នកដែលមាន ជំងឺទឹកនោមផែ្អម ប្រភេទទី១ ពួកគេអាចរស់នៅដោយរីករាយ និងមានសុខភាពធម្មតា បើសិនជាគេអនុវត្តតាមការព្យាបាល ។ កំរិតជាតិស្ករ ត្រូវបានគ្រប់គ្រង ឲ្យនៅក្នុង សភាពធម្មតារហូតតាមរយៈការចាក់បញ្ចូល អ័រម៉ូនអាំងស៊ូលីន ការហាត់ប្រាណ និងការទទួលទានអាហារ ឲ្យបានទៀងទាត់ ។ ការធ្វើតេស្តលើទឹកនោម និងឈាមនឹងបង្ហាញថាតើជំងឺនេះ អាចគ្រប់គ្រងបានឬអត់ ។ វត្តមានរបស់សមាសធាតុឃីថូន (Ketones) នៅក្នុងទឹកនោមនឹងបង្ហាញថា មានបញ្ហា ។
ជំងឺទឹកនោមផ្អែម: ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី២

ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី២ 

ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី២ គឺមានកំរិតធ្ងន់ធ្ងរជាងប្រភេទទី១ ហើយមានគ្រោះថ្នាក់បំផុតពីព្រោះ វាមិនអាស្រ័យទៅលើអ័រម៉ូនអាំងស៊ូលីននោះទេ ភាគច្រើនវាកើតឡើងចំពោះមនុស្សដែលមានវ័យចំណាស់ចាប់ពីអាយុ ៤៥ឆ្នាំឡើងទៅ និងអ្នកដែលលើសទម្ងន់ អ្នកដែលមានជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី២ នេះ គឺមិនអាចផលិតអ័រម៉ូនអាំងស៊ូលីនបានគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ឬក៏មិនអាចប្រើប្រាស់អ័រម៉ូនអាំងស៊ូលីនបានតែម្តង។ ដោយគ្មានអ័រម៉ូនអាំងសូលីនគ្រប់គ្រាន់នេះហើយ ទើបរាងកាយមិនអាចបញ្ជូនជាតិស្ករទៅក្នុងឈាម ចូលទៅក្នុងកោសិកាបានទេ។ ជាតិស្ករកើនឡើងនៅក្នុងឈាម បង្កឲ្យមានបញ្ហាដល់សុខភាព។

ក) រោគសញ្ញា

ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី២ ភាគច្រើនវាមានការរាតត្បាតយឺតទេ អ្នកជំងឺភាគច្រើនមានអាការៈស្រេកទឹកខ្លាំង និងនោមញឹក។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ពួកគេមានអារម្មណ៍នឿយហត់ ឆាប់ខឹង និងចង់ក្អួត ពួកគេមានអាការៈ ឃ្លានខ្លាំងតែស្រកទម្ងន់។ ខាងក្រោមនេះ គឺជារោគសញ្ញាផេ្សងៗទៀតៈ
 មានជំងឺសើសែ្បក ជំងឺអញ្ចាញធេ្មញ រលាករន្ធភេទ ឬរលាកផ្លោកនោមជាញឹកញាប់ ហើយពិបាកព្យាបាល
 ស្រវាំងភែ្នកមើលមិនច្បាស់
 ស្ពឹកស្រពន់ដៃជើង
 មានសែ្បកស្ងួត រមាស់
រោគសញ្ញាទាំងនេះអាចមានលក្ខណៈស្រាល ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យគេមិនបានចាប់អារម្មណ៍ ដោយគេអាចច្រឡំ ដោយសារតែ មានវ័យចំណាស់ ។ មានមនុស្សរាប់លាន នាក់នៅលើ ពិភពលោកដែលកើត ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី២នេះដោយមិនដឹងខ្លួន។

ខ ) មូលហេតុដែលនាំឲ្យកើតជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី២

ចំពោះមូលហេតុដែលនាំឲ្យកើត ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទនេះ គឺដូចជាជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី១ដែរ គឺមិនទាន់ដឹងច្បាស់លាស់នៅឡើយទេ ដែលគេថាវាអាចជា ជំងឺតពូជតែពុំមានភស្តុតាងនោះទេ។ មានកត្តាផេ្សងទៀតដែលគេកំណត់ ចំពោះអ្នកកើតជំងឺនេះដូចជាការធាត់ លើសទម្ងន់ BMI > 25 លើសសំពាធឈាម លើសជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម ជាដើម​ ។

គ ) តើជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី២នេះអាចគ្រប់គ្រងបានឬទេ?

ជំងឺទឹកនោមផែ្អមប្រភេទទី២ អាចគ្រប់គ្រងបានដោយរក្សាបរិមាណ ជាតិស្ករឲ្យស្ថិតនៅក្នុង កំរិតធម្មតាជានិច្ចតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ហើយការគ្រប់គ្រង ជាតិស្ករអាចធ្វើទៅ បានតែតាមរយៈការហាត់ប្រាណឲ្យ បានទៀងទាត់ និងគ្រប់ការតមអាហារឲ្យបានម៉ត់ចត់តែប៉ុណ្ណោះ។ ការសម្រកទម្ងន់អាចជួយអ្នកលើស ទម្ងន់ខ្លះក្នុងការរក្សាកំរិតជាតិស្ករ ក្នុងឈាមស្ថិតនៅក្នុងសភាពធម្មតាបាន។
ជំងឺទឹកនោមផ្អែម: តើជំងឺទឹកនោមផែ្អមទាំងពីរប្រភេទនេះអាចព្យាបាលបានឬទេ?

តើជំងឺទឹកនោមផែ្អមទាំងពីរប្រភេទនេះអាចព្យាបាលបានឬទេ? 

នៅពេលនេះក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត វេជ្ជបណ្ឌិត បានខិតខំស្វះសែ្វងគ្រប់វិធីដើម្បីរកវិធីព្យាបាល ហើយក៏មានក្តីសង្ឃឹមខ្លះដែរ ទោះបីជាមិនមាន ថ្នាំព្យាបាលពិតប្រាកដ ក៏អាចកាត់បន្ថយ គ្រោះថ្នាក់បានខ្លះៗដែរ ។ សង្ឃឹមថាគេនឹងរកឃើញថ្នាំ និងវិធីព្យាបាលក្នុងរយៈពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។
ជំងឺទឹកនោមផ្អែម: ប្រភពអត្ថបទនេះ

ប្រភពអត្ថបទនេះ 
ដកស្រង់និងបកប្រែពីអត្ថបទរបស់ប៊ីប៊ីស៊ី BBC (The British Broadcasting Corporation) ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត

ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តគឺជាការធ្លាក់ចុះនៃអារម្មណ៍ ដែលនាំឱ្យមនុស្សមានភាពក្រៀមក្រំ បាត់បង់ភាពសប្បាយរីករាយ និងបាត់ចំណាប៉អារម្មណ៍ទៅលើអ្វីជុំវិញខ្លួន។ បុព្វហេតុនៃការធ្លាក់ទឹកចិត្ត មនុស្សកើតមានការធ្លាក់ទឹកចិត្ត នៅពេលមនុស្សប្រឈមមុខនៃការបាត់បងអ្វីមួយដូចជា បាត់បង់ការងារ បាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ ទទួលបរាជ័យក្នុងជីវិត និងមានបញ្ហាអ្វីមួយសៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ទំព័រទី២៥២។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: Plasmodium Gallinaceun (Avian malaria)

Plasmodium Gallinaceun (Avian malaria) 

 របៀបឆ្លងជំងឺ (Transmission) 
មូស ជំពូក Aedes ជាអ្នកចំលងជំងឺ

 រោគសញ្ញា (Clinical Signs) 
កូនបក្សី បង្ហាញឲ្យឃើញសញ្ញានៃជំងឺភ្ហាមៗ ចំណែកឯបក្សីធំវិញបង្ហាញឲ្យឃើញនូវសញ្ញារ៉ាំរ៉ៃ ដូចជាសីតុណ្ហភាពរបស់បក្សីឡើងខ្ពស់ (ឡើងកំដៅ) រាគពណ៌ខៀវ ចុះស្គមជាបន្តបន្ទាប់ កង្វះឈាម ស្លេកស្លាំង ស្ពឹកកំរើកលែងរួច (Paralysis) និងស្លាប់។

 រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis) 
អាចប្រព្រឹត្តទៅដោយពិនិត្យទៅលើរោគសញ្ញា ពិនិត្យឈាម ពិនិត្យថ្លើម ផាល និងខួរក្បាល (គៀសដាក់នៅលើកញ្ចក់ពិនិត្យ) ផាលរីកធំ (Spleromegaly) ថ្លើមរីកធំ (Hepatomegaly) ទីកន្លែងរបស់ (Merozoites ឬ Schizonts) ។

 ការព្យាបាល (Treatment) 

 Mepacrire កំរិតៈ ៧,៥ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ 
 Chloroquin កំរិតៈ ៥ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ 
 Poludrine កំរិតៈ ៧,៥ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ 
 Pyrimethamine កំរិតៈ ០,៣ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ 
 Sulphadiazine កំរិតៈ ១០០ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: រោគសញ្ញា (Clinical Signs)

រោគសញ្ញា (Clinical Signs) 
កូនបក្សី បង្ហាញឲ្យឃើញសញ្ញានៃជំងឺភ្ហាមៗ ចំណែកឯបក្សីធំវិញបង្ហាញឲ្យឃើញនូវសញ្ញារ៉ាំរ៉ៃ ដូចជាសីតុណ្ហភាពរបស់បក្សីឡើងខ្ពស់ (ឡើងកំដៅ) រាគពណ៌ខៀវ ចុះស្គមជាបន្តបន្ទាប់ កង្វះឈាម ស្លេកស្លាំង ស្ពឹកកំរើកលែងរួច (Paralysis) និងស្លាប់។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis)

រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis) 
អាចប្រព្រឹត្តទៅដោយពិនិត្យទៅលើរោគសញ្ញា ពិនិត្យឈាម ពិនិត្យថ្លើម ផាល និងខួរក្បាល (គៀសដាក់នៅលើកញ្ចក់ពិនិត្យ) ផាលរីកធំ (Spleromegaly) ថ្លើមរីកធំ (Hepatomegaly) ទីកន្លែងរបស់ (Merozoites ឬ Schizonts) ។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: ការព្យាបាល (Treatment)

ការព្យាបាល (Treatment) 

 Mepacrire កំរិតៈ ៧,៥ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ 
 Chloroquin កំរិតៈ ៥ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ 
 Poludrine កំរិតៈ ៧,៥ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ 
 Pyrimethamine កំរិតៈ ០,៣ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ 
 Sulphadiazine កំរិតៈ ១០០ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: Trichomonas gallinae (Avian trichomoniasis)

Trichomonas gallinae (Avian trichomoniasis) 

 របៀបឆ្លងជំងឺ (Transmission) 
អាចឆ្លងតាមចំណី និងទឹក ដែលមានមេរោគ

 រោគសញ្ញា (Clinical Signs) 
សង្កេតឃើញបក្សីអន់ចំណី ស្រកទំងន់ (ស្គម) ហៀរទឹកមាត់ មានក្លិនមាត់អាក្រក់ មានសារធាតុដូចជាប្រូុម៉ានៅចំពុះ និងសិរ ចំណែកណង់មានពណ៌រាងស្វាយជាំក្រម៉ៅ។

 រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis) 
អាស្រ័យទៅនិងរោគសញ្ញា ពិិនិត្យដោយមីក្រូទស្សន៍ នូវគំនាសវត្ថុវិភាគដែលបានមកពីគែរ និងបំពង់អាហារ នៅលើកញ្ចក់បណ្តុះ Glucose broth serum media។

 ការព្យាបាល (Treatment) 

 Copper Sulphate កំរិតៈ ១:២០០០ ដោយធ្វើការព្យាបាលរយៈពេលពី ៣-៥ថ្ងៃ 
 Methronidazole កំរិតៈ ៦០ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ ដោយធ្វើការព្យាបាលរយៈពេលពី ៥-៧ថ្ងៃ 
 Furazolidine កំរិតៈ ២៥-៣០ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ ដោយធ្វើការព្យាបាលរយៈពេល ៧ថ្ងៃ។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: រោគសញ្ញា (Clinical Signs)

រោគសញ្ញា (Clinical Signs) 
សង្កេតឃើញបក្សីអន់ចំណី ស្រកទំងន់ (ស្គម) ហៀរទឹកមាត់ មានក្លិនមាត់អាក្រក់ មានសារធាតុដូចជាប្រូុម៉ានៅចំពុះ និងសិរ ចំណែកណង់មានពណ៌រាងស្វាយជាំក្រម៉ៅ។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis)

រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis) 
អាស្រ័យទៅនិងរោគសញ្ញា ពិិនិត្យដោយមីក្រូទស្សន៍ នូវគំនាសវត្ថុវិភាគដែលបានមកពីគែរ និងបំពង់អាហារ នៅលើកញ្ចក់បណ្តុះ Glucose broth serum media។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: ការព្យាបាល (Treatment)

ការព្យាបាល (Treatment) 

 Copper Sulphate កំរិតៈ ១:២០០០ ដោយធ្វើការព្យាបាលរយៈពេលពី ៣-៥ថ្ងៃ 
 Methronidazole កំរិតៈ ៦០ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ ដោយធ្វើការព្យាបាលរយៈពេលពី ៥-៧ថ្ងៃ 
 Furazolidine កំរិតៈ ២៥-៣០ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ ដោយធ្វើការព្យាបាលរយៈពេល ៧ថ្ងៃ។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: Trypanosoma Avium (Trypanosomiasis)

Trypanosoma Avium (Trypanosomiasis) 

 របៀបឆ្លងជំងឺ (Transmission) 
មិនច្បាស់លាស់ អាចជារុយ Hippoboscid

 រោគសញ្ញា (Clinical Signs) 
បក្សីចុះទំងន់ ខ្សោយ និងខ្វះឈាម (ស្លេកស្លាំង)

 រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis) 
អាស្រ័យទៅលើរោគសញ្ញា និងពិនិត្យគំនាសឈាមនៅលើកញ្ចក់ (ដោយមីក្រូទស្សន៍)

 ការព្យាបាល (Treatment) 
យើងអាចប្រើថ្នាំ Berenil ២ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ (ចាក់សាច់ដុំ)។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: រោគសញ្ញា (Clinical Signs)

រោគសញ្ញា (Clinical Signs) 
បក្សីចុះទំងន់ ខ្សោយ និងខ្វះឈាម (ស្លេកស្លាំង)
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis)

រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis) 
អាស្រ័យទៅលើរោគសញ្ញា និងពិនិត្យគំនាសឈាមនៅលើកញ្ចក់ (ដោយមីក្រូទស្សន៍)
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: ការព្យាបាល (Treatment)

ការព្យាបាល (Treatment) 
យើងអាចប្រើថ្នាំ Berenil ២ ម.ក្រ/គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់ (ចាក់សាច់ដុំ)។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: Sarcocystis Spp (Sarcosporidiosis)

Sarcocystis Spp (Sarcosporidiosis) 

 របៀបឆ្លងជំងឺ (Transmission) 
មានវដ្តជីវិតមិនច្បាស់លាស់ វាអាចឆ្លងតាមចំណីដែលមានមេរោគ

 រោគសញ្ញា (Clinical Signs) 
សញ្ញាពុំមានលក្ខណៈច្បាស់លាស់ ស្លាកស្នាមនៅលើស្បែក ស្លាកស្នាមនៅលើសាច់ដុំ ខ្ចើកខ្ចកជើង Paralysis ហើយបក្សីអាចស្លាប់។

 រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis) 
ការប្រែប្រួល (ស្លាកស្នាម) នៅលើសាច់ដុំ ការវះកាត់សាច់ដុំ ដើម្បីរកកន្លែងដែល Cyst នៅ និងធ្វើ Histopathology នៃសាច់ដុំ ដើម្បីរកមើល Sac like bodies។

 ការព្យាបាល (Treatment) 
ពុំមានការព្យាបាលណាមួយអាចទទួលលទ្ធផលវិជ្ជមានទេ (មិនអាចព្យាបាល) បក្សីស្លាប់ត្រូវយកទៅចោលឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: របៀបឆ្លងជំងឺ (Transmission)

របៀបឆ្លងជំងឺ (Transmission) 
មានវដ្តជីវិតមិនច្បាស់លាស់ វាអាចឆ្លងតាមចំណីដែលមានមេរោគ
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: រោគសញ្ញា (Clinical Signs)

រោគសញ្ញា (Clinical Signs) 
សញ្ញាពុំមានលក្ខណៈច្បាស់លាស់ ស្លាកស្នាមនៅលើស្បែក ស្លាកស្នាមនៅលើសាច់ដុំ ខ្ចើកខ្ចកជើង Paralysis ហើយបក្សីអាចស្លាប់។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis)

រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis) 
ការប្រែប្រួល (ស្លាកស្នាម) នៅលើសាច់ដុំ ការវះកាត់សាច់ដុំ ដើម្បីរកកន្លែងដែល Cyst នៅ និងធ្វើ Histopathology នៃសាច់ដុំ ដើម្បីរកមើល Sac like bodies។
ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត: ការព្យាបាល (Treatment)

ការព្យាបាល (Treatment) 
ពុំមានការព្យាបាលណាមួយអាចទទួលលទ្ធផលវិជ្ជមានទេ (មិនអាចព្យាបាល) បក្សីស្លាប់ត្រូវយកទៅចោលឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។
ជំងឺប៉ារ៉ាទីហ្វូអ៊ីដ

Fowl Paratypoid ឬ Avian Salmenellosis

ប៉ារាទីហ្វូអ៊ីដ ជាជំងឺមួយដែលកើតមានឡើងជាទំរង់ស្រួចស្រាវចំពោះកូនមាន់ ដែលមានអាយុក្រោម១ខែ ។ ជំងឺ

នេះអាចបណ្ដាលឲ្យបក្សីស្លាប់ច្រើននៅក្នុងសមាមាត្រមួយដែលគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល ។ ចំពោះបក្សី (មាន់)ធំ ប្រសិនបើវា

ទទួលរងគ្រោះដោយសារជំងឺនេះ វានឹងបង្ហាញឲ្យឃើញនូវចំណុចមួយដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ គឺការឆ្លងរាលដាល ដល់ស៊ុត ។ ស៊ុតដែលមានមេរោគនឹងចោទជាបញ្ហាសំខាន់ដែលមានដូចជា ធ្វើឲ្យចុះថយនៃភាពបង្កកំណើត និងលទ្ធ ភាពដែលអាចញាស់បានរបស់ស៊ុត ។ បក្សីអាចស្លាប់បានដោយសារ septicaemia នេះ ។
ជំងឺប៉ារ៉ាទីហ្វូអ៊ីដ: និមិត្ដហេតុ (Ethiology)

និមិត្ដហេតុ (Ethiology) 
Paratypoid ជាពាក្សមួយសំរាប់ចង្អុលបង្ហាញនូវសា្ថនភាព septicaemia ហើយជាជំងឺមួយបណ្ដាលមកពី Salmonella ដ៏ទៃទៀតក្រៅពី S. galliarum និង S.Pullorum ដែលអាចធ្វើឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់បក្សី ។ S. typhimurium គឺជាមេរោគសំខាន់បំផុតដែលបណ្ដាលឲ្យមានកើតជំងឺនេះ ។ ពពួក Salmonella ផ្សេងៗទៀត ដែលត្រូវបានដាក់ចេញ ដោយឡែកនោះមានដូច​ជាៈ S. entiritides, S. chester, S. Thompson, S. nilos, S. anatum, S. anatis, S. infantis, S. doubling, S. weltevreden, S.stanley, S. saintpaul, S. Alachua. S. Litchfield ។
ជំងឺប៉ារ៉ាទីហ្វូអ៊ីដ: របៀបចំលងជំងឺ (Transmission)

របៀបចំលងជំងឺ (Transmission) 
Paratyphoid អាចឆ្លងតាមពីររបៀបៈ Vertical និង Horizontal ។

 ១- ការឆ្លងទៅតាមរយៈ Veritcal 
- សំបកស៊ុតដែលប្រឡាក់ទៅដោយលាមកដែលមានមេរោគ អាចបណ្ដាលឲ្យមានការឆ្លងទៅអំប្រ៊ីយ៉ុងដែលកំ ពុងរីកលូតលាស់ ។

- វាអាចឆ្លងតាមរយៈ បក្សីដែលជាសះស្បើយពីជំងឺ ។ ចំពោះហ្វូងមាន់ពូជដែលមានជំងឺ អាចចំលងជំងឺនេះតាម   រយៈស៊ុតរបស់វា រឺអូវែរ ហើយបណ្ដាលឲ្យកូនមាន់ជាច្រើនឆ្លងជំងឺនេះ បន្ទាប់ពីញាស់ចេញមកតែម្ដង។

 ២- ការឆ្លងទៅតាមរយៈ Horizontal 
- កូនមាន់ដែលកើតជំងឺនេះ អាចឆ្លងរាលដាលទៅហ្វូងបក្សី (មាន់) ផ្សេងទៀត

- ការឆ្លងជំងឺពីសត្វ(បក្សី) ឈឺទៅបក្សីដែលមានសុខភាពល្អ អាចមានតាមរយៈទឹក និងចំណីដែលមានមេរោគ

- ការចំលងមេរោគអាចមានកើតឡើងនៅតាមម៉ាស៊ីនភ្ញាស់ ក្រាបនិងទ្រុងមាន់

- កណ្ដុរនិងពពួកសត្វល្អិតអាចជាអ្នកធ្វើឲ្យជំងឺនេះ ឆ្លងរាលដាល

- ចំណីដែលបានមកពីសត្វដូចជា អាហារឆ្អឹង (Bone meal) អាហារឈាម (Blood meal) និងសាច់ ។ល។ អាច ផ្ទុកទៅដោយមេរោគឆ្លង ធ្វើឲ្យហ្វូងបក្សីឈឺ

- ស្បែកជើង សំល្លៀកបំពាក់របស់ភ្ញៀវ រឺអ្នកធ្វើការនៅស្ថានីយនោះ អាចជាប្រភពនៃការចំលងមេរោគ

- សំបកស៊ុតអាចឆ្លងជំងឺនេះ តាមរយៈកាកសំណល់ផ្សេងៗដែលបញ្ចេញមកក្រៅដូចជា (លាមក...) របស់បក្សីឈឺ           

រោគសញ្ញារបស់ជំងឺមានមិនពិតប្រាកដ ហើយមានការពិបាកក្នុងការញែកចេញឲ្យដាច់ពីជំងឺរាគស ។ បក្សី(កូន មាន់) ប្រមូលផ្ដុំគ្នានៅក្បែរប្រភពកំដៅ ។ បក្សីបង្ហាញឲ្យឃើញនូវភាពស្រេចទឹក ហើយបក្សីនេះអាចស្លាប់មួយរំពេចបាន បន្ទាប់ពីផឹកទឹកលើសចំណុះ ។​ បក្សីអន់ចំណីហើយឆ្លងកាត់នូវដំណាក់កាល Greenish loose droppings (រាគពណ៌រាង បៃតង) ។ ដោយអាស្រ័យទៅនឹងការរាគរួសនេះ ជាញឹកញាប់សង្កេតឃើញមានលាមកដែលរាគប្រឡាក់រន្ធគូទ ធ្លាក់ស្លាប និងរោមបះ ។ កូនមាន់អាចស្លាប់ដោយពុំមានការបញ្ចេញនូវរោគសញ្ញាអ្វីទាំងអស់ ។ អត្រាស្លាប់អាចកើតមានឡើងខ្ពស់ រហូតដល់ ៨០% ហើយភាគច្រើនស្លាប់ដោយសារការខ្សោះជាតិទឹក ។ កូនមាន់ទាំងនេះច្រើនតែស្លាប់ បន្ទាប់ពីឈឺបាន រយៈពេលពី ២-៣ថ្ងៃ ។

ចំពោះមាន់ធំវិញ មិនសូវបង្ហាញឲ្យឃើញនូវរោគសញ្ញាពិសេសឡើយ តែសញ្ញាខ្លះត្រូវបានសង្កេតឃើញដូចជាៈ ផលិតកម្មស៊ុតធ្លាក់ចុះ រោមបះ រាគ ខ្សោះជាតិទឹក និងស្បែកឡើងពណ៌ខៀវស្វាយ (Cyanosis) ។
ជំងឺប៉ារ៉ាទីហ្វូអ៊ីដ: ១- ការឆ្លងទៅតាមរយៈ Veritcal

១- ការឆ្លងទៅតាមរយៈ Veritcal 
- សំបកស៊ុតដែលប្រឡាក់ទៅដោយលាមកដែលមានមេរោគ អាចបណ្ដាលឲ្យមានការឆ្លងទៅអំប្រ៊ីយ៉ុងដែលកំ ពុងរីកលូតលាស់ ។

- វាអាចឆ្លងតាមរយៈ បក្សីដែលជាសះស្បើយពីជំងឺ ។ ចំពោះហ្វូងមាន់ពូជដែលមានជំងឺ អាចចំលងជំងឺនេះតាម   រយៈស៊ុតរបស់វា រឺអូវែរ ហើយបណ្ដាលឲ្យកូនមាន់ជាច្រើនឆ្លងជំងឺនេះ បន្ទាប់ពីញាស់ចេញមកតែម្ដង។
ជំងឺប៉ារ៉ាទីហ្វូអ៊ីដ: ២- ការឆ្លងទៅតាមរយៈ Horizontal

២- ការឆ្លងទៅតាមរយៈ Horizontal 
- កូនមាន់ដែលកើតជំងឺនេះ អាចឆ្លងរាលដាលទៅហ្វូងបក្សី (មាន់) ផ្សេងទៀត

- ការឆ្លងជំងឺពីសត្វ(បក្សី) ឈឺទៅបក្សីដែលមានសុខភាពល្អ អាចមានតាមរយៈទឹក និងចំណីដែលមានមេរោគ

- ការចំលងមេរោគអាចមានកើតឡើងនៅតាមម៉ាស៊ីនភ្ញាស់ ក្រាបនិងទ្រុងមាន់

- កណ្ដុរនិងពពួកសត្វល្អិតអាចជាអ្នកធ្វើឲ្យជំងឺនេះ ឆ្លងរាលដាល

- ចំណីដែលបានមកពីសត្វដូចជា អាហារឆ្អឹង (Bone meal) អាហារឈាម (Blood meal) និងសាច់ ។ល។ អាច ផ្ទុកទៅដោយមេរោគឆ្លង ធ្វើឲ្យហ្វូងបក្សីឈឺ

- ស្បែកជើង សំល្លៀកបំពាក់របស់ភ្ញៀវ រឺអ្នកធ្វើការនៅស្ថានីយនោះ អាចជាប្រភពនៃការចំលងមេរោគ

- សំបកស៊ុតអាចឆ្លងជំងឺនេះ តាមរយៈកាកសំណល់ផ្សេងៗដែលបញ្ចេញមកក្រៅដូចជា (លាមក...) របស់បក្សីឈឺ           

រោគសញ្ញារបស់ជំងឺមានមិនពិតប្រាកដ ហើយមានការពិបាកក្នុងការញែកចេញឲ្យដាច់ពីជំងឺរាគស ។ បក្សី(កូន មាន់) ប្រមូលផ្ដុំគ្នានៅក្បែរប្រភពកំដៅ ។ បក្សីបង្ហាញឲ្យឃើញនូវភាពស្រេចទឹក ហើយបក្សីនេះអាចស្លាប់មួយរំពេចបាន បន្ទាប់ពីផឹកទឹកលើសចំណុះ ។​ បក្សីអន់ចំណីហើយឆ្លងកាត់នូវដំណាក់កាល Greenish loose droppings (រាគពណ៌រាង បៃតង) ។ ដោយអាស្រ័យទៅនឹងការរាគរួសនេះ ជាញឹកញាប់សង្កេតឃើញមានលាមកដែលរាគប្រឡាក់រន្ធគូទ ធ្លាក់ស្លាប និងរោមបះ ។ កូនមាន់អាចស្លាប់ដោយពុំមានការបញ្ចេញនូវរោគសញ្ញាអ្វីទាំងអស់ ។ អត្រាស្លាប់អាចកើតមានឡើងខ្ពស់ រហូតដល់ ៨០% ហើយភាគច្រើនស្លាប់ដោយសារការខ្សោះជាតិទឹក ។ កូនមាន់ទាំងនេះច្រើនតែស្លាប់ បន្ទាប់ពីឈឺបាន រយៈពេលពី ២-៣ថ្ងៃ ។

ចំពោះមាន់ធំវិញ មិនសូវបង្ហាញឲ្យឃើញនូវរោគសញ្ញាពិសេសឡើយ តែសញ្ញាខ្លះត្រូវបានសង្កេតឃើញដូចជាៈ ផលិតកម្មស៊ុតធ្លាក់ចុះ រោមបះ រាគ ខ្សោះជាតិទឹក និងស្បែកឡើងពណ៌ខៀវស្វាយ (Cyanosis) ។
ជំងឺប៉ារ៉ាទីហ្វូអ៊ីដ: រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis)

រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis) 
រោគវិនិច្ឆ័យត្រូវធ្វើឡើងដោយពឹងផ្អែកទៅលើចំណុចសំខាន់ៗដូចជាៈ

- រោគសញ្ញាដែលមានចំពោះបក្សី កូនមាន់ស្លាប់ច្រើនដោយសង្កេតឃើញមានប្រឡាក់ប្រឡូសទៅដោយលាមក ដែលរាគហើយកើតឡើងនូវការស្រេកទឹក

- ការបំបែកចេញ និងកាកសំណត់រកឲ្យឃើញនូវមេរោគពិតប្រាកដ ដែលជាដើមហេតុធ្វើឲ្យមានការស្លាប់នេះ

- Bateririological test ដើម្បីបំបែកមេរោគនេះចេញពីមេរោគ ដ៏ទៃទៀត

- ធ្វើតេស្ដសេរ៉ូម (Serological test) ដើម្បីរកឲ្យឃើញនូវ Serotype របស់ Salmonella នោះ ។

ស្លាកស្នាម (Lesions)

ចំពោះកូនមាន់មានៈ

- Retained ស៊ុតលឿង - Omphalitis - រលាកថ្លើម (Hepatitis) និង - ផាលរីកធំ ។

ចំពោះមាន់ធំមានៈ

- Pericarditis (រលាកស្រោមបេះដូង) – Cecal cores - Enteritis (រលាកពោះវៀន) - Panophtalmia  - Arthritis (រលាកសន្លាក់) ។
ជំងឺប៉ារ៉ាទីហ្វូអ៊ីដ: វិធានការការពារ (Control)

វិធានការការពារ (Control) 

 បក្សីដែលទុកពូជ រឺទុកចិញ្ចឹមជាលក្ខណៈឧស្សាហកម្ម ត្រូវតែទិញពីកន្លែងណាដែលយើងដឹងថា ពុំមានជំងឺឡើង បណ្ដាលមកពីពពួក Salmonella នេះ មិនត្រូវប្រើប្រាស់ហ្វូងបក្សីទាំងឡាយណាដែលមានកើតជំងឺនេះ សំរាប់ទុកពូជឡើយ
 ត្រូវមានវិធានការអានាម័យឲ្យបាន ដិតដល់គ្រប់ពេលវេលា
 យកស៊ុតដែលពុំមានមេរោគភ្ញាស់ រឺមិនត្រូវយកស៊ុតដែលបានមកពីមេមាន់ដែលមានជំងឺនោះយកទៅភ្ញាស់ឡើយ
 ត្រូវធ្វើការសំលាប់មេរោគ (Fumigation) នៅក្នុងម៉ាស៊ីនក្រាបភ្ញាស់ ឲ្យបានត្រឹមត្រូវនិងសំបុករបស់មាន់
 មិនត្រូវឲ្យពពួកកណ្ដុរ និងពពួកសត្វល្អិតផ្សេងទៀតចូលទៅក្នុងកសិដ្ឋានដាច់ខាតដោយប្រើថ្នាំសំរាប់សំលាប់ សត្វករកេរ និងថ្នាំសំលាប់សត្វល្អិត
 ត្រូវមានវិធានការណ៍តឹងរឹងបំផុតដែលអាចធ្វើទៅបាន ចំពោះភ្ញៀវដែលចូលមកកន្លែងចិញ្ចឹមមាន់
 ត្រូវធ្វើការរំងាប់មេរោគដល់ស៊ុតសិន មុនពេលយកវាទៅភ្ញាស់
 ត្រូវកំចាត់ចោលនូវសត្វស្លាប់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវទៅតាមបច្ចេកទេស
 ត្រូវធ្វើការពិនិត្យបក្សីដែលជាសះស្បើយហើយនោះ ដោយធ្វើតេស្ដសេរ៉ូម
 មិនត្រូវប្រើប្រាស់នូវចំណី និងទឹកដែលសង្ស័យថាមាន រឺមានមេរោគ
 ប្រើវីតាមីន ដើម្បីធ្វើឲ្យមា​នភាពទប់ទល់នឹងជំងឺនេះ ។
ជំងឺពុលឡាន

ជំងឺពុលឡាន    
ជម្ងឺពុលឡាន គឺជាលក្ខខណ្ឌមួយដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងចលនាដែលមើលឃើញដោយភ្នែកនិងអារម្មណ៍ចលនានៃប្រព័ន្ធhttps://en.wikipedia.org/wiki/Vestibular_system ចលនារបស់ប្រព័ន្ធដំបូងhttps://en.wikipedia.org/wiki/Sense_of_balance។ អាស្រ័យលើបុព្វហេតុនេះវាក៏អាចត្រូវបានគេសំដៅទៅដូចជារលកសមុទ្រhttps://en.wikipedia.org/wiki/Airsickness ជំងឺពុលឡាន។ 

ជា រោគសញ្ញាhttps://en.wikipedia.org/wiki/Dizziness ទូទៅបំផុតនៃជំងឺចលនា។  ជំងឺ ជំងឺរលាកទងសួតhttps://en.wikipedia.org/wiki/Symptom ដែលមនុស្សម្នាក់មានអារម្មណ៍អស់កម្លាំងឬអស់កម្លាំងក៏ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងជំងឺចលនាផងដែរhttps://en.wikipedia.org/wiki/Sopite_syndrome។ "ក្អួត" នៅក្នុង ភាសាក្រិចhttps://en.wikipedia.org/wiki/Greek_language មានន័យថា ពុលរលកសមុទ្រ ។   ប្រសិនបើចលនាដែលបណ្តាលឱ្យចង្អោរមិនត្រូវបានដោះស្រាយនោះអ្នកនឹងក្អួត ។ ក្អួតជាញឹកញាប់នឹងមិនបន្ថយអារម្មណ៍នៃភាពខ្សោយhttps://en.wikipedia.org/wiki/Motion_sickness#cite_note-Woodhouse_745-3​ និងចង្អោរដែលមានន័យថាមនុស្សអាចបន្តក្អួតរហូតទាល់តែមូលហេតុនៃការចង្អោរត្រូវបានព្យាបាល។
ជំងឺរបេង

រូបភាពតូច| M. ជំងឺរបេងនៅក្នុងសួត
ជំងឺរបេង Mycobacterium (M. tb) គឺជាប្រភេទ បាក់តេរី បង្កជំងឺ នៅក្នុងគ្រួសារ Mycobacteriaceae និងជាភ្នាក់ងារបង្ក ជំងឺរបេង ។   ត្រូវបានរកឃើញដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៨៨២ ដោយ រ៉ូបឺតកូច ជំងឺរបេងMycobacteriumមានស្រទាប់ពណ័ប្រផេះគ្របលើផ្ទៃកោសិការបស់វាជាចម្បងដោយសារតែវត្តមាននៃ អាស៊ីត mycolic ។ ស្រទាប់គ្របលើកោសិកានេះមិនជៀបពណ័ ហ្រ្គេម(Gram) ហើយជាលទ្ធផល មេរោគរបង អាចមានពណ័ជាហ្គ្រេម - អវិជ្ជមានឬហ្គ្រេម - វិជ្ជមាន។  ស្នាមប្រឡាក់ ដែលមានជាតិអាស៊ីដរហ័ស ដូចជាZiehl-Neelsenឬពណ៏ fluorescent ដូចជាauramine ត្រូវបានគេប្រើជំនួសដើម្បីកំណត់រក មេរោគរបេងដោយប្រើមីក្រូទស្សន៍។ សរីរវិទ្យានៃ មេរោគរបេង គឺមានលក្ខណៈ aerobic ខ្ពស់ហើយត្រូវការអុកស៊ីសែនកំរិតខ្ពស់។ ជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺចម្បងនៃ ប្រព័ន្ធដង្ហើម របស់ថនិកសត្វវាឆ្លងទៅសួត។ វិធីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដែលត្រូវបានប្រើញឹកញាប់បំផុតសម្រាប់ជំងឺរបេងគឺការ ធ្វើតេស្តស្បែករបស់ tuberculin, បំពាក់ពណ៏អាស៊ីតរហ័ស, បណ្ដុះមេរោគ និង ប្រតិកម្មខ្សែសង្វាក់ Polymerase ។
ជំងឺរបេង: មីក្រូជីវវិទ្យា

មីក្រូជីវវិទ្យា 
មេរោគរបេងត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ ២០១៩ ស្មុគស្មាញមួយ ដែលមានសមាជិកយ៉ាងតិច ៩ ប្រភេទរួមមាន៖ M. tuberculosis sensu rigo, M. africanum, M. canetti, M. bovis, M. caprae, M. microti, M. pinnipedii, M. mungi , និង M. orygis ។  វា ត្រូវការអុកស៊ីសែនដើម្បីលូតលាស់ មិនផលិត ស្ពឺ ហើយមិនមានចលនា ទេ។  មេរោគបេង បែងចែករៀងរាល់ 18–24 ម៉ោង។ នេះគឺយឺតណាស់បើប្រៀបធៀបនឹងបាក់តេរីដទៃទៀតដែលទំនោរទៅរកការចែករង្វាស់គិតជានាទី ( Escherichia coli អាចចែកប្រហែល ២០ នាទី) ។ វាគឺជា bacillusតូច ដែលអាចទប់ទល់នឹង ការសម្លាប់មេរោគ ខ្សោយនិងអាចរស់នៅបានក្នុងបរិស្ថានស្ងួតមួយសប្តាហ៍។ ជញ្ជាំងកោសិកាមិនធម្មតារបស់វាគឺសំបូរទៅដោយ ជាតិខ្លាញ់ ដូចជាអាស៊ីត mycolic ទំនងជាទទួលខុសត្រូវចំពោះភាពធន់របស់វាទៅនឹងការធន់ ការធ្វើអោយស្ងួត ហើយជា កត្តានៃធាតុពុល ដ៏សំខាន់។ 

 មីក្រូទស្សន៍ 
បាក់តេរីផ្សេងទៀតត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាទូទៅជាមួយមីក្រូទស្សន៍ដោយការបំពាក់ពណ័ពួកវាដោយ បំពាក់ពណ័ហ្គ្រែម ។ ទោះយ៉ាងណាអាស៊ីត mycolic នៅក្នុងជញ្ជាំងកោសិកានៃ មេរោគរបេងមិនជ្រៀបពណ័ដែលបំពាក់ធម្មតាទេ។ ផ្ទុយទៅវិញការបំពាក់ពណ័ដែលមានជាតិអាស៊ីតលឿនដូចជា Ziehl-Neelsen ឬ fluorescent ដូចជា auramine ត្រូវបានប្រើ។  កោសិកាមានរាងជាដំបងរាងកោងហើយជារឿយៗត្រូវបានគេមើលឃើញថារុំព័ទ្ធជុំវិញគ្នាដោយសារតែវត្តមានរបស់អាស៊ីតខ្លាញ់នៅក្នុងជញ្ជាំងកោសិកាដែលនៅជាប់គ្នា  

 មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះមេរោគ 
មេរោគរបេង អាចត្រូវបានបណ្ដុះនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងបាក់តេរីដទៃទៀតដែលត្រូវបានគេសិក្សាជាទូទៅ មេរោគរបេងមានអត្រាលូតលាស់យឺតគួរឱ្យកត់សម្គាល់គឺកើនឡើងទ្វេដងក្នុងមួយថ្ងៃ។ មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះ ត្រូវបានប្រើជាទូទៅរួមមានវត្ថុរាវដូចជា Middlebrook 7H9 ឬ 7H12 មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះមូលដ្ឋានលើស៊ុត ដូចជាឡូវ៉ែនស្តាន - ហ្សេនសិន និងមជ្ឈដ្ឋានរឹងដូចជា Middlebrook 7H11 ឬ 7H10 ។  បណ្ដុំមេរោគដែលអាចមើលឃើញត្រូវការរយៈពេលជាច្រើនសប្តាហ៍ដើម្បីដុះនៅលើថ្នាលអាហ្គ្រី។ វាត្រូវបានសម្គាល់ពីជំងឺ mycobacteria ផ្សេងទៀតដោយផលិតកម្មរបស់វាមាន សារធាតុ Catalase និង Niacin ។  ការធ្វើតេស្តផ្សេងទៀតដើម្បីបញ្ជាក់ពីអត្តសញ្ញាណរបស់វារួមមាន ប្រអូមហ្សែន​(gene probe) និង MALDI-TOF ។
ជំងឺរបេង: មីក្រូទស្សន៍

មីក្រូទស្សន៍ 
បាក់តេរីផ្សេងទៀតត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាទូទៅជាមួយមីក្រូទស្សន៍ដោយការបំពាក់ពណ័ពួកវាដោយ បំពាក់ពណ័ហ្គ្រែម ។ ទោះយ៉ាងណាអាស៊ីត mycolic នៅក្នុងជញ្ជាំងកោសិកានៃ មេរោគរបេងមិនជ្រៀបពណ័ដែលបំពាក់ធម្មតាទេ។ ផ្ទុយទៅវិញការបំពាក់ពណ័ដែលមានជាតិអាស៊ីតលឿនដូចជា Ziehl-Neelsen ឬ fluorescent ដូចជា auramine ត្រូវបានប្រើ។  កោសិកាមានរាងជាដំបងរាងកោងហើយជារឿយៗត្រូវបានគេមើលឃើញថារុំព័ទ្ធជុំវិញគ្នាដោយសារតែវត្តមានរបស់អាស៊ីតខ្លាញ់នៅក្នុងជញ្ជាំងកោសិកាដែលនៅជាប់គ្នា
ជំងឺរបេង: មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះមេរោគ

មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះមេរោគ 
មេរោគរបេង អាចត្រូវបានបណ្ដុះនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងបាក់តេរីដទៃទៀតដែលត្រូវបានគេសិក្សាជាទូទៅ មេរោគរបេងមានអត្រាលូតលាស់យឺតគួរឱ្យកត់សម្គាល់គឺកើនឡើងទ្វេដងក្នុងមួយថ្ងៃ។ មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះ ត្រូវបានប្រើជាទូទៅរួមមានវត្ថុរាវដូចជា Middlebrook 7H9 ឬ 7H12 មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះមូលដ្ឋានលើស៊ុត ដូចជាឡូវ៉ែនស្តាន - ហ្សេនសិន និងមជ្ឈដ្ឋានរឹងដូចជា Middlebrook 7H11 ឬ 7H10 ។  បណ្ដុំមេរោគដែលអាចមើលឃើញត្រូវការរយៈពេលជាច្រើនសប្តាហ៍ដើម្បីដុះនៅលើថ្នាលអាហ្គ្រី។ វាត្រូវបានសម្គាល់ពីជំងឺ mycobacteria ផ្សេងទៀតដោយផលិតកម្មរបស់វាមាន សារធាតុ Catalase និង Niacin ។  ការធ្វើតេស្តផ្សេងទៀតដើម្បីបញ្ជាក់ពីអត្តសញ្ញាណរបស់វារួមមាន ប្រអូមហ្សែន​(gene probe) និង MALDI-TOF ។