navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រលេឡូក្រាម: ផ្សេងទៀត

ផ្សេងទៀត 
 
 
 
 
 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
ប្រវតិ្តBoney M

Boney M.គឺជាក្រុមចម្រៀង ដែលបង្កើតឡើង ដោយជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ ហើយមានអ្នកផលិតការថតសម្លេងនេះ គឺFrank Farian ។
ដែលមានមូលដ្ឋានគ្រឹះសំខាន់ គឺនៅអាល្លឺម៉ង់ខាងលិច។
ប្រវតិ្តBoney M: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
សមាជិក៤នាក់ដំបូង របស់ក្រុមនេះ នៃអ្នកបង្កើតក្រុមនេះ គឺLiz Mitchell និងMarcia Barrett ដែលមកពីចាម៉ីកា ។
Maizie Williams មកពីMontserrat និង Bobby Farrell ដែលមកពី Aruba។ក្រុមនេះបានចាប់ផ្តើមឡើង នៅឆ្នាំ១៩៧៥ ហើយទទួល បានជោគជ័យ 
និងការទទួលស្គាល់ នៅក្នុង យុគសម័យឌីសស្កូ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧០។
ប្រវតិ្តBoney M: ជីវិត

ជីវិត 
អ្នកចម្រៀង និងកវីនិពន្ធជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ Frank Farian បានថតបទចម្រៀង នៅក្នុងចង្វាក់រាំរបស់គាត់គឺ "Baby Do You Wanna Bump?"។
នៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៤។ Farian បានច្រៀងបទចម្រៀងម្តងទៀតគឺ "Baby Do You Wanna Bump?" នៅក្នុង ការបញ្ចេញសម្លេងដង្ហើមវែង ដែលជាការសម្តែងបានល្អ នៅក្នុងចង្វាក់ falsetto ។
ប្រវតិ្តBoney M: បទចម្រៀង

បទចម្រៀង 
នៅពេលដែលបទចម្រៀងនោះបានបោះពុម្ពផ្សាយចេញ វាបានមានរហ័សនាមថា Boney M.នៅពេលនោះរហ័សនាមរបស់ Farian គឺបានបង្កើតឡើងដោយគាត់ផ្ទាល់ បន្ទាប់ពីបានមើល ភាពយន្តស៊ើបអង្កេតBoney។ បន្ទាប់ពីភាពយន្តចាប់ផ្តើម បទចម្រៀងបានល្បីរន្ទឺ ពេញប្រទេស Netherlands និង ប៉េកាំង។ វាជាហេតុផលដែលធ្វើឲ្យ Farian បានសម្រេចចិត្ត ជួលតួសម្តែង ទៅកាន់មុខកញ្ចក់ទូរទស្សន៍សម្រាប់ក្រុមសម្តែងរបស់លោក។ 
នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១០ Maizie Williams ជាប្រធានក្រុម នៃការសម្តែងរបស់ Boney M. នៅឯ Ramallah's Cultural Palace, នៅខាងលិចធនាគារ, ដែលជាផ្នែកមួយនៅ Palestine International Festival។ហើយក្រុមនោះបានសម្តែងនូវបទ "Daddy Cool", "Ma Baker" and "Brown Girl in the Ring", ប៉ុន្តែបទបន្ទរ "Rivers of Babylon", ពាក្យចចាមរាមនេះពីព្រោះសំណូមពេរបស់អ្នកចាត់ចែង ដែលបានធ្វើការពិពណ៌នាគឺលោក Jewish ដែលសង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំងទៅលើ Zion។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុន
ប្រវត្ដវិទ្យាល័យសន្ដហ្រ្វង់ស្វ័រ: '''ទីតាំង'''

ទីតាំង 
រូបភាពតូច|ស្តាំ
វិទ្យាល័យសន្ដហ្រ្វង់ស្វ័រ​ មានទីតាំងស្ថិតនៅ​ ភូមិចំការទៀង ឃុំគុស ស្រុកត្រាំកក់​ ខេត្ដតាកែវ សាលានេះមានទំហំដីប្រហែល២០០ម៉ែត្រការេមានអាគាសិក្សាចំនួនពីរខ្នងអគាទី១សម្រាប់សិស្សថ្នាក់ទី១០​ ដល់ថ្នាក់ទី១២ និងអគារទី២ចាប់សម្រាប់សិស្សថ្នាក់ទី៧ដល់ថ្នាក់ ទី៩ហើយមានអគារមូយខ្នងទៀតសម្រាប់សិស្សមតយេ្យសិក្សាមានចំនួយពីថ្នាក់ ហើយសាលានេះមានលំអរទៅដោយសួនច្បារដូចជាផ្ការដើមឈើស្រះទឹក ហើយសាលាក៏មានទីលានកីឡាសម្រាប់អោយសិស្សលេងកំសាន្ដដូចជា កីឡាបាល់ទាត់ បាល់ទះ បាល់បោះនឹកីឡាបេតងផងដែរ​ មិនតែប៉ុណ្ណោះសាលានេះក៏មានព្រះវិហារកាតូលិកមួួយខ្នងសម្រាប់បងប្អូនដែលជាគ្រិស្ដសាសនាចូលថ្វាយអភិបូជា នៅទីនោះការថ្វាយអភិបូជាគឺមាននៅក្នុងថ្ងៃអាទិត្យ ហើយជារាល់ឆ្នាំនៅវិទ្យាល័យសន្ដហ្វ្រង់ស្វ័រក៏មានការធ្វើកម្មវិធីព្រះយេស៊ូប្រសូត្រជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលប្រព្រឹត្ដទៅនៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយនឹងមានការចាប់រង្វានផ្សងសំណាងនៅក្នុងកម្មវិធីផងដែរ ហើយមានមនុស្សចូលរួមជាមធ្យមជារៀងរាល់ឆ្នាមប្រហែល៥០០ ពាន់នាក់ ។
 គោលបំណងនៃការបង្កើតសាលា 
គោលបំណងក្នុងការបង្កើតសាលានេះឡើងគឺដើមឡើយនៅភូមចំការទៀងសិស្សានុសិស្សមួយចំនួនពុំមានលទ្ធភាពទៅបន្ដការសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យហើយនៅពេលនោះលោកអភិបាលអូលីវីយេក៏មានចិត្ដអាណិតអាសួរចំពោះសិស្សានុសិស្សក្រីក្រមួយចំនួនដែលបានសិក្សាចងប់ថ្នាក់ទី១២ហើយតែពុំមានលទ្ធភាពក្នុងការសិក្សាបន្ដទៅទៀត ពេលនោះក៏មានបង្កើតថ្នាក់ចាប់ពីថ្នាក់ទី៧ដល់ឆ្នាំទី៤ សម្រាប់អោយសិស្សសិក្សាហើយដោយសាការសិក្សាមានការលមបាកពេកដោយសារមានសិស្សច្រើនពេក លោអភិបាលក៏សម្រេចចិត្ដផ្ដូចផ្ដើមបង្កើតវិទ្យាស្ថានសន្ដប៉ូលសម្រាប់អោយសិស្សសិក្សាព្រោះថាសាលាមានអគាតិចពេកមិនអាចអោយសិស្សសិក្សាដោយមានចំនួនគ្នាច្រើនពេក ហើយការបង្កើតសាលានេះមានភាពងាយស្រូលនៅពេលសិស្សប្រលងចប់ថ្នាក់ទី១២រូចហើយសិស្សអាចបន្ដការសិក្សានៅវិស្ថននេះនេះ។
 ប្រវត្ដិការសិក្សា 
ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ ​មកសាលានេះក័បានទទួលអោយសិស្សចួលរៀនជាបន្ដបន្ទាប់ហើយនៅពេលនោះដែរការចូលរៀនមានតែថ្នាក់ទី១០ ដល់ថ្នាក់ទី១២តែប៉ុណ្ណោះ
ក្រោយឆ្នាំ២០០៣ មកសាលាក៏ចាប់ទទូលសិស្សអោយចូលរៀនចាប់ពីថ្នាក់ទី៧ ដល់ថ្នាក់ទី៩បន្ដដទៀត ហើយក្នុងការចូលរៀនសាលាតម្រូវអោយមានការប្រលង
ជាមុនសិនហើយប្រលងជាប់ទើបបានអាចមានសិទ្ធចូលរៀនបានហើយក្រោយពីដឹងលទ្ធផលហើយត្រូវមកសំភាសក្នុងករណីសិស្សណាមិនមកសំភាសគឺសិស្សនោះគ្នានសិទ្ធក្នុងការចូលរៀនឡើយ។ ហើយសាលានេះបានកកើតជាត១០ ឆ្នាំកន្លងមកហើយ គិតចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ២០១១៤។

 លទ្ធផលក្នុងការសិក្សាប្រចាំឆ្នាំកន្លងមក 
នៅក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០០៣ ដល់២០០៤ សិស្សថ្នាក់ទី១២ ប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រថ្នាក់ទី១២ ១០០%​ ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០០៤ ដល់២០០៥សិស្សប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រទី១២១០០% ក្នុងឆ្នាំសិក្សា ២០០៥ ដល់២០០៦សិសស្សប្រលជាប់សញ្ញាបត្រទី១២ ១០០ើ% ក្នុងឆ្នំសិក្សា២០០៦ ដល់២០០៧សិស្សប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រថ្នាក់ទី១០០% ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០០៧ ដល់២០០៨សិស្សប្រលងជាប់សញ្ញបត្រ ១០០% ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ដល់២០០៩សិស្សថ្នាក់នឹងទី១២ ប្រលងជាប់សញាបត្រ១០០% ក្នុងសិក្សា២០០៩ ដល់២០១០សិស្សថ្នាក់ទី១២ប្រលងសញ្ញាបត្រជាប់១០០% ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១០ ដល់២០១១សិសថ្នាក់ទី១២ប្រលងសញ្ញបត្រជាប់១០០% ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១១ ដល់២០១២សិស្សថ្នាក់ទី៩ នឹងថ្នាក់ទី១២ប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រ១០០%​ ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១២ ដល់២០១៣ថ្នាក់ទី៩ នឹងទី១២សិប្រលងជាប់សញ្ញបត្រ១០០% ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១៣ ដល់២០១៤សិស្សថ្នាទី១២ប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រ៨៧% នឹងថ្នាក់ទី៩ជាប់១០០%។
ប្រវត្ដវិទ្យាល័យសន្ដហ្រ្វង់ស្វ័រ: '''គោលបំណងនៃការបង្កើតសាលា'''

គោលបំណងនៃការបង្កើតសាលា 
គោលបំណងក្នុងការបង្កើតសាលានេះឡើងគឺដើមឡើយនៅភូមចំការទៀងសិស្សានុសិស្សមួយចំនួនពុំមានលទ្ធភាពទៅបន្ដការសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យហើយនៅពេលនោះលោកអភិបាលអូលីវីយេក៏មានចិត្ដអាណិតអាសួរចំពោះសិស្សានុសិស្សក្រីក្រមួយចំនួនដែលបានសិក្សាចងប់ថ្នាក់ទី១២ហើយតែពុំមានលទ្ធភាពក្នុងការសិក្សាបន្ដទៅទៀត ពេលនោះក៏មានបង្កើតថ្នាក់ចាប់ពីថ្នាក់ទី៧ដល់ឆ្នាំទី៤ សម្រាប់អោយសិស្សសិក្សាហើយដោយសាការសិក្សាមានការលមបាកពេកដោយសារមានសិស្សច្រើនពេក លោអភិបាលក៏សម្រេចចិត្ដផ្ដូចផ្ដើមបង្កើតវិទ្យាស្ថានសន្ដប៉ូលសម្រាប់អោយសិស្សសិក្សាព្រោះថាសាលាមានអគាតិចពេកមិនអាចអោយសិស្សសិក្សាដោយមានចំនួនគ្នាច្រើនពេក ហើយការបង្កើតសាលានេះមានភាពងាយស្រូលនៅពេលសិស្សប្រលងចប់ថ្នាក់ទី១២រូចហើយសិស្សអាចបន្ដការសិក្សានៅវិស្ថននេះនេះ។
ប្រវត្ដវិទ្យាល័យសន្ដហ្រ្វង់ស្វ័រ: '''ប្រវត្ដិការសិក្សា'''

ប្រវត្ដិការសិក្សា 
ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ ​មកសាលានេះក័បានទទួលអោយសិស្សចួលរៀនជាបន្ដបន្ទាប់ហើយនៅពេលនោះដែរការចូលរៀនមានតែថ្នាក់ទី១០ ដល់ថ្នាក់ទី១២តែប៉ុណ្ណោះ
ក្រោយឆ្នាំ២០០៣ មកសាលាក៏ចាប់ទទូលសិស្សអោយចូលរៀនចាប់ពីថ្នាក់ទី៧ ដល់ថ្នាក់ទី៩បន្ដដទៀត ហើយក្នុងការចូលរៀនសាលាតម្រូវអោយមានការប្រលង
ជាមុនសិនហើយប្រលងជាប់ទើបបានអាចមានសិទ្ធចូលរៀនបានហើយក្រោយពីដឹងលទ្ធផលហើយត្រូវមកសំភាសក្នុងករណីសិស្សណាមិនមកសំភាសគឺសិស្សនោះគ្នានសិទ្ធក្នុងការចូលរៀនឡើយ។ ហើយសាលានេះបានកកើតជាត១០ ឆ្នាំកន្លងមកហើយ គិតចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ២០១១៤។
ប្រវត្ដវិទ្យាល័យសន្ដហ្រ្វង់ស្វ័រ: '''លទ្ធផលក្នុងការសិក្សាប្រចាំឆ្នាំកន្លងមក'''

លទ្ធផលក្នុងការសិក្សាប្រចាំឆ្នាំកន្លងមក 
នៅក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០០៣ ដល់២០០៤ សិស្សថ្នាក់ទី១២ ប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រថ្នាក់ទី១២ ១០០%​ ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០០៤ ដល់២០០៥សិស្សប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រទី១២១០០% ក្នុងឆ្នាំសិក្សា ២០០៥ ដល់២០០៦សិសស្សប្រលជាប់សញ្ញាបត្រទី១២ ១០០ើ% ក្នុងឆ្នំសិក្សា២០០៦ ដល់២០០៧សិស្សប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រថ្នាក់ទី១០០% ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០០៧ ដល់២០០៨សិស្សប្រលងជាប់សញ្ញបត្រ ១០០% ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ដល់២០០៩សិស្សថ្នាក់នឹងទី១២ ប្រលងជាប់សញាបត្រ១០០% ក្នុងសិក្សា២០០៩ ដល់២០១០សិស្សថ្នាក់ទី១២ប្រលងសញ្ញាបត្រជាប់១០០% ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១០ ដល់២០១១សិសថ្នាក់ទី១២ប្រលងសញ្ញបត្រជាប់១០០% ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១១ ដល់២០១២សិស្សថ្នាក់ទី៩ នឹងថ្នាក់ទី១២ប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រ១០០%​ ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១២ ដល់២០១៣ថ្នាក់ទី៩ នឹងទី១២សិប្រលងជាប់សញ្ញបត្រ១០០% ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១៣ ដល់២០១៤សិស្សថ្នាទី១២ប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រ៨៧% នឹងថ្នាក់ទី៩ជាប់១០០%។
ប្រវត្ដសាស្រ្ដសាលាអនុវិទ្យាល័យឧដ្ដមមានជ័យ: ទីតាំង

ទីតាំង 
សាលាអនុវិទ្យាល័យឧដ្ដមមានជ័តនេះស្ថិតនៅភូមិអង្គរជ័យទី១ ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្ដកំពតសាលានេះមានចម្ងាយ៨គីឡូម៉ែត្រពីស្រុកកំបងត្រាច សាលាមានលម្អរទៅដាយសូនច្បារ
អមសងខាងផ្លូវ នឹងនូវពីខាងមុខសាលាមានលម្អទៅដោយសួនច្បារ និងដើមឈើជាច្រើន ហើយសាលាក៏មានកន្លែងលេងកីឡាដូចជា កីឡាបាល់បោះ បាល់ទាត់ នឹងបាលទះ។
 ប្រវត្ដិនៃការកកើតសាលា 
សាលាអ
ប្រវត្ដិ ឧកញ៉ាសុត្តន្ដប្រីជាឥន្ទ

គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ១ > ប្រវត្ដិ ឧកញ៉ាសុត្តន្ដប្រីជាឥន្ទ និង ប្រស្នាអំពីគតិលោក
ប្រវត្ដិ ឧកញ៉ាសុត្តន្ដប្រីជាឥន្ទ: ប្រវត្ដិពង្សាវតារ

ប្រវត្ដិពង្សាវតារ

ឧកញ៉ាសុត្តន្តប្រីជា ឥន្ទកំណើតកើតនៅស្រុកទន្លេធំ គឺភូមរកាកោងខេត្តមុខកំពូល មាតាឈ្មោះយាយមុំ បិតាឈ្មោះបពា្ចងកែ ឧកញ៉ា កើតថ្ងៃចន្ទ ខែអាសាធ ឆ្នាំវក ពុទ្ធសករាជកន្លងទៅបាន ២៤០៣ វស្សាគឺថ្ងៃទី២២ សូយេត ឆ្នាំ១៨៥៩។

កាលអាយុ ១០ឆ្នាំនៅវត្តសិក្សាអក្សរខែ្មរ អាយុ១៥ឆ្នាំ ចេញរៀនប្រែព្រះបរិយត្តិ បួសជាសាមណេរ រួចទៅរៀន នឹង លោកព្រះអាចារ្យពេជ ស្រុកព្រះត្រពាំង អាយុ១៨ឆ្នាំទៅរៀន នឹងលោកគ្រូព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ ប្រាក់ វត្តឧណ្ណាលោម ក្រុងភ្នំពេញអាយុ១៩ ឆ្នាំ ទៅរៀន នឹង លោកគ្រូព្រះអាចារ្យសុខ វត្តកែវ ស្រុកបាត់ដំបង អាយុ២០ឆ្នាំបានបួសជាភិក្ខុនៅវត្តកែវ ១វស្សា ទើបលាព្រះឧបជ្ឈាយាចារ្យទៅរៀននៅស្រុកបាងកក ក្រុងស្យាម រៀនបាន៧វស្សាក៏វិលមកស្រុកខែ្មរវិញ ក្នុងអំណាចលោកព្រះយ៉ា កថាថនញ៉ុញ) នៅវត្តកណ្តាល ស្រុកបាត់ដំបង រួមបាន១០វស្សា លាសិក្ខាបទសឹកមកមានបុត្រភរិយានៅភូមិជ្វាធំ លោកកថាថន(ឈុំ) ចិញ្ចឹមជាទីហ្លួងវិចិត្រ វោហារ បានតែង បានប្រែបាលី ជាសំរាយមានឈ្មោះ៤៤ ឈ្មោះជាសៀវភៅខ្លះ ចារស្លឹករិតខ្លះ លុះអាយុបាន៥៥ឆ្មាំ រាជការក្រុងភ្នំពេញ អោយយក មកតាំងទី ជាឧកញ៉ា សុត្តន្តប្រីជា ប្រោសអោយជួយតែងសព្វវចនាធិប្បាយខែ្មរ នៅទីសាលាបាលី ក្នុងរវាងអាយុ ៥៥ឆ្នាំ ដល់អាយុ៦៥ឆ្នាំ បានលារាជការ វិលមកនៅស្រុកបាត់ដំបងដើមវិញ លុះនៅថ្ងៃ ១០កើត ខែអស្សុជ ឆ្នាំជូត ឆស័ក មានរោគក្អក បណ្តាកូនចៅរាល់គ្នា នាំគ្នាប្រតិបត្តិប្រកបថ្នាំ រកគ្រូរក្សាពុំចេះធូរឡើយ លុះដល់ថ្ងៃអាទិត្យ ១២កើត ខែកត្ដិកឆ្នាំជូត ឆស័ក ក៏ទទួលអនិច្ចកម្មនៅវេលាម៉ោង៨ព្រឹក គឺថ្ងៃ ៨ណូវ៉ម ឆ្នាំ ១៩២៤។
ប្រវត្ដិ ឧកញ៉ាសុត្តន្ដប្រីជាឥន្ទ និង ប្រស្នាអំពីគតិលោក

គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ១ > ប្រវត្ដិ ឧកញ៉ាសុត្តន្ដប្រីជាឥន្ទ និង ប្រស្នាអំពីគតិលោក
ប្រវត្ដិ ឧកញ៉ាសុត្តន្ដប្រីជាឥន្ទ និង ប្រស្នាអំពីគតិលោក: ប្រវត្ដិពង្សាវតារ

ប្រវត្ដិពង្សាវតារ

ឧកញ៉ាសុត្តន្តប្រីជា ឥន្ទ កើតនៅស្រុកទន្លេធំ ភូមិរកាកោង ស្រុក​មុខកំពូល ខេត្ត​កណ្តាល ។ ម្តាយ​លោក​ឈ្មោះយាយមុំ ឪពុក​លោក​ឈ្មោះបពា្ចងកែ ។ ឧកញ៉ា កើត​នៅ​ថ្ងៃចន្ទ ខែអាសាធ ឆ្នាំវក ពុទ្ធសករាជ ២៤០៣ ឆ្នាំ​ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃទី ២២ កក្កដា ឆ្នាំ១៨៥៩ ។

កាលអាយុ ១០ ឆ្នាំ ទៅ​រៀន​អក្សរខែ្មរ​នៅ​វត្ត ។ អាយុ ១៥ ឆ្នាំ លោក​បាន​​រៀនប្រែ​គម្ពីរ​ព្រះ​ត្រៃបិដក និង បាន​បួសជាសាមណេរ រួចទៅរៀន​ជាមួយ​លោក​អាចារ្យពេជ ស្រុកព្រះត្រពាំង ។ អាយុ ១៨ ឆ្ នាំទៅរៀន​ជាមួយ​​លោកគ្រូព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ ប្រាក់ នៅ​វត្តឧណ្ណាលោម ក្រុងភ្នំពេញ ។ អាយុ១៩ ឆ្នាំ ទៅរៀន​ជាមួយ​​លោកគ្រូ​អាចារ្យសុខ នៅ​វត្តកែវ ស្រុកបាត់ដំបង ។ អាយុ២០ឆ្នាំបានបួសជាភិក្ខុនៅវត្តកែវ ១ វស្សា ទើបលាព្រះគ្រូ​ឧបជ្ឈាយ៍​ទៅរៀននៅក្រុង​បាងកក ប្រទេស​ថៃ ។ រៀនបាន៧​វស្សាក៏វិលមកស្រុកខែ្មរវិញ ក្នុងអំណាចលោកព្រះយ៉ា កថាថន ញ៉ុញ នៅវត្តកណ្តាល ស្រុកបាត់ដំបង ។ បួស​​បាន១០វស្សា ក៏​លាចាក​សិក្ខាបទ​ ទៅ​រៀបការ​​នៅភូមិជ្វាធំ ។ លោកកថាថន(ឈុំ) បាន​ចិញ្ចឹម​លោក​ និង បាន​ឲ្យ​ងារ​​ជា​ ទីហ្លួងវិចិត្រ វោហារ ។ លោក​បាន​ប្រែគម្ពីរ​ពុទ្ធសាសនា​​ពី​ភាសា​បាលី​ទៅ​ជា​​ភាសា​ខ្មែរ​ ចំនួន ៤៤ ក្បាល ​នៅ​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​សៀវភៅខ្លះ ជា​គម្ពីរ​​ស្លឹករិតខ្លះ លុះអាយុបាន៥៥ឆ្មាំ រាជការក្រុងភ្នំពេញ អោយយក មកតាំងទី ជាឧកញ៉ា សុត្តន្តប្រីជា ប្រោសអោយជួយតែងសព្វវចនាធិប្បាយខែ្មរ នៅទីសាលាបាលី ក្នុងរវាងអាយុ ៥៥ឆ្នាំ ដល់អាយុ៦៥ឆ្នាំ បានលារាជការ វិលមកនៅស្រុកបាត់ដំបងដើមវិញ លុះនៅថ្ងៃ ១០កើត ខែអស្សុជ ឆ្នាំជូត ឆស័ក មានរោគក្អក បណ្តាកូនចៅរាល់គ្នា នាំគ្នាប្រតិបត្តិប្រកបថ្នាំ រកគ្រូរក្សាពុំចេះធូរឡើយ លុះដល់ថ្ងៃអាទិត្យ ១២កើត ខែកត្ដិកឆ្នាំជូត ឆស័ក ក៏ទទួលអនិច្ចកម្មនៅវេលាម៉ោង៨ព្រឹក គឺថ្ងៃ ៨ណូវ៉ម ឆ្នាំ ១៩២៤។
ប្រវត្ដិភូមិ ភិ: ភូមិភិ

ភូមិភិ  
ភូមិភិ គឺមានដើមកំណើតមកពីព្រុំដែននៃប្រទេសវៀតណាមក្នុងឆ្នាំ១១៩១ដោយប្រជាជនភូមិពិបាករកស៊ីវៀតណាមយកទឹកដីអស់ក៏មករកទឹកដីសម្រាប់ប្រកបមុខរបរជាប់ទន្លេសេសាន ហើយមានអូរតូចមួយដែលភាសាចារ៉ាយហៅអូរភិ ព្រោះវាមានជាតិល្វេង។
កាលពីមុនប្រជាពលរដ្ឋក្នុងភូមិរស់នៅវៀតណាមដែលនៅជិតទឹកអ៊ូដែលមានឈ្មោះថាអ៊ូ ភិ ក្រោយមកបានផ្លាស់ទីលំនៅដោយសារជីដូនជីតាពីដើមពួកគាត់មករកស៊ីតាមម៉ាតទន្លេដោយឃើញថាភាពងាយស្រួលក្នុងការរកស៊ីចឹញ្ចិមជីវិតពួកគាត់ក៏បានផ្លាស់ទីលំនៅដ្ឋានមករស់នៅតាមម៉ាត់ទន្លេរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ទីលំនៅអ្នកភូមិត្រូវការដីធ្វើចំការប៉ុន្ដែដីនៅជុំវិញភូមិនោះសុទ្ធតែជាដីព្រៃសត្វខ្លារស់នៅ ដោយលេកសត្វខ្លាមិនអនុញ្ញាតិ អោយអ្នកភូមិរស់នៅធ្វើចំការនោះទេ ហើយអ្នកភូមិបានសុំសត្វខ្លាទៅរស់នៅ ទីកន្លែងនោះ។ ដោយហេតុនេះហើយខ្លាបានដាក់លក្ខណ្ឌ៏ជាមួយអ្នកភូមិ។ បើអ្នកឯងចងបានដីនោះ ត្រូវមានការដោះដូរកូនក្រមុំជាមួយហ្នឹងខ្ញុំ ប៉ុន្តែលុះត្រាតែកូនក្រមុំនោះជាកូនក្រមុំមេកន្រ្ទីញភូមិ។ ហើយនៅពេលនោះមេកន្រ្ទីញក៏ដាច់ចិត្ដឲ្យកូនក្រមុំទៅសត្វខ្លា ហើយអ្នកភូមិក៏បានយល់ព្រមតាមសម្ដីរបស់ខ្លា ដែលចង់បានកូនស្រីនោះ ដូច្នេះហើយទើបអ្នកភូមិអាចប្រើប្រាស់តំបន់ដីព្រៃនេះជាកន្លែងដែលរស់នៅបានសុខសាន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។
ប្រវត្ដិភូមិ ភិ: អំពីការរស់នៅកាលពីសម័យមុន

អំពីការរស់នៅកាលពីសម័យមុន 
បើតាមប្រពៃណីជនជតិកាលពីសម័យមុនស្ថានភាពរស់នៅយ៉ាងដូចម៉្តេចដែរ?
	ស្ថានភាពក្នុងការរស់នៅតាមបែបប្រពៃណីកាលពីមុន
មុននឹងផ្លាស់ទីកន្លែងណាមួយពួកគាត់សង្កេតទៅតំបន់និងធ្វើពិធីសែនដើម្បីសួរម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដីអាចផ្ដល់ភាពសុខសាន្ដដល់អ្នកភូមិដែរទេ? អាចដឹងតាមរយៈការពន្យល់សព្វដល់ចាស់ទុំដែលទៅធ្វើពិធីបន់ស្រន់សុំម្ចាស់ទឹក ម្ចាស់ដី ម្ចាស់ព្រៃភ្នំក្នុងនោះដែរបើសិនជាម្ចាស់ទឹក ម្ចាស់ដី ពន្យល់សព្វមិនអនុញ្ញាតិ ចាស់ទុំ មិនអាចនាំអ្នកភូមិទៅរស់នៅតំបន់នោះបានទេ។ប្រសិនបើចាស់ទុំ នៅតែប្រឆាំង ឫ ប្រព្រឹត្តិអ្នកភូមិមិនមានភាពសុខសាន្ដបានទេ។ប្រសិនមានការអនុញ្ញាតិអ្នកភូមិអាចទៅរស់បានដោយសុខសប្បាយ។ក្នុងការរស់នៅនោះអ្នកភូមិប្រកបមុខរបរកសិករសម្រាប់ជីវិតដោយធ្វើចំការ ហើយការស្លៀកពាក់បែបប្រពៃណីទាំងប្រុស ទាំងស្រីចេះសាមគ្គីភាពគ្នាទៅវិញទៅមក។
 ការប្រកបមុខរបរសំខាន់ៗនៅភូមិ ភិ ពីមុនមានដូចជា៖
 ធ្វើចំការដាំស្រូវ ម្នាស់ ចេក ពោត ល្ងរ ដាក់អណ្ទាក់ អង្គប់ ដាក់ស្ទូច ដាក់ទ្រូ ក្នុងនោះមានស្រូវសម្រាប់ដោះដូរជាមួយ គោ ក្របី ជ្រូក មាន់ ដូរជាមួយអ្នកភូមិនិង អ្នកភូមិជិតខាង
 ល្ងរ លក់ទៅឲ្យចិននៅវើនសៃមកទិញក្នុងភូមិផ្តាល់ឫក៏យកទៅលក់ចិនដែលរស់នៅវើនសៃ។
 តំបាញ់កណ្តេលលក់ទៅឲ្យអ្នកនៅក្នុងភូមិនឹងភូមិនៅជិតខាង។
 ការប្រើប្រាស់ដីធ្លី និង ធនធានធម្មជាតិដូចជា ៖
 ធនធានធម្មជាតិនៅពេលត្រូវការឈើធ្វើផ្ទះគឺជាឈើដែលត្រង់ហើយធំល្មមដោយមិនមានការប្រើប្រាស់ឈើធំៗច្រើនទេភាគតិចក្នុការប្រើប្រាស់ឈើធំៗដែលសម្រាប់ធ្វើក្តាមឈូស ទូក។
 ដីធ្វើចំការវិលជុំដាំដំណាំ ដាំស្រូវ ដែលអាចហូបបានហើយមិនចេះដណ្តើមដីគ្នាទេ។
ជីវភាពពួកគាត់ដែលរស់នៅកាលពីមុនមានការសម្បូសប្បាយដោយសាតែមានធនធានធម្មជាតិ។
សំភារៈប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ឫ តាមរដូវកាលមានអ្វីខ្លះក្នុងសម័យនោះ?
សំភារៈប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ មាន កាផា កាំបិត ឃ្លោក ដឹង …។
 ប្រចាំខែមានបំពុងដាំស្រូវ ឈើប៊ុករណ្ដៅដាំស្រូវ (ខែ មេសា ដល់ ឧសភា)
 កាផាដាក់ស្រូវ កូនកាផាសម្រាប់បូតស្រូវ (ខែ កញ្ញា ដល់ វិច្ឆិកា)
 ប្រចាំខែមានបំពុងដាំស្រូវ ឈើប៊ុករណ្ដៅដាំស្រូវ (ខែ មេសា ដល់ ឧសភា)
 កាផាដាក់ស្រូវ កូនកាផាសម្រាប់បូតស្រូវ (ខែ កញ្ញា ដល់ វិច្ឆិកា)
ប្រវត្ដិភូមិ ភិ: អំពីការគ្រប់គ្រង

អំពីការគ្រប់គ្រង 
រូបភាពតូច|ស្តាំ|រចនាសម័្ពន្ធជនជាតិសហគមន៍ចារ៉ាយ
 រចនាសម្ព័ន្ធជនជសតិចារ៉ាយ 
 តាមប្រពៃណីជនជាតិចារ៉ាយនៅមានការរស់នៅតាមត្រកូលពេលខ្លះនៅផ្ទះជិតគ្នា ឫ នៅជាមួយគ្នា 
ជាក់ស្ដែងមានគ្រួសារ
រូបភាពតូច|ស្ដាំ|ផ្ទះជនជាតិចារ៉ាយមានប្រវែង៤៥ម៉ែត្រ
 នៅភូមិ ភិ ត្រកូល ក្លាន នៅផ្ទះជាមួយគ្នាដែលមានបន្ទក់១៧គ្រួសារ។

 បានជាចារ៉ាយ ជឿជាក់នឹងគោរពទៅលើគាត់ ដោយសារ ចាស់ទុំភូមិ និង ចាស់ទុំត្រកូល ព្រោះពួកគាត់មានការគ្រប់គ្រងបានល្អ ទ្រឹស្តីល្អ។ ឧទហរណ៏នៅបេលដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ដំបូងចាស់ទុំតំអោយមានការសម្រាក់ពីការងារ ជាពិសេស ដើរចូលក្នុងព្រៃ។
 តាមប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់របស់ជនជាតិ ចារ៉ាយ អ្នកដែលចាត់ចែងគ្រប់គ្រងគឺ ចាស់ទុំភូមិ នឹង មេត្រកូល។
ឧទាហរណ៏ៈ មានបុរសម្នាក់បានលូចក្របីមួយដែលនៅក្នុងភូមិ បើគេចាប់បាននោះអ្នកដែលប្រព្រឹត្តិត្រូវមានការសងសំណងម្ចាស់ក្របីវិញ ប៉ុន្ដែក្នុងករណីដែលអ្នកប្រព្រឹត្តគ្មានលុយសងទេនោះចាស់ទុំភូមិនិងសងសំណងជំនួសបុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តហើយយកអ្នកដែលលួចទៅនូវជាចាស់ទុំភូមិដើម្បីយកទៅអប់រំមានការដោះស្រាយច្បាស់លាស់គ្មានលំអៀងទៅលើបុគ្គលណាម្នាក់នោះឡើយ។
 ការរៀបចំភូមិរោងរង្វង់មូល ហើយសាលារោងនៅចំកណ្តាលភូមិជានិច្ច។
ប្រវត្ដិភូមិ ភិ: រចនាសម្ព័ន្ធជនជសតិចារ៉ាយ

រចនាសម្ព័ន្ធជនជសតិចារ៉ាយ 
 តាមប្រពៃណីជនជាតិចារ៉ាយនៅមានការរស់នៅតាមត្រកូលពេលខ្លះនៅផ្ទះជិតគ្នា ឫ នៅជាមួយគ្នា 
ជាក់ស្ដែងមានគ្រួសារ
រូបភាពតូច|ស្ដាំ|ផ្ទះជនជាតិចារ៉ាយមានប្រវែង៤៥ម៉ែត្រ
 នៅភូមិ ភិ ត្រកូល ក្លាន នៅផ្ទះជាមួយគ្នាដែលមានបន្ទក់១៧គ្រួសារ។

 បានជាចារ៉ាយ ជឿជាក់នឹងគោរពទៅលើគាត់ ដោយសារ ចាស់ទុំភូមិ និង ចាស់ទុំត្រកូល ព្រោះពួកគាត់មានការគ្រប់គ្រងបានល្អ ទ្រឹស្តីល្អ។ ឧទហរណ៏នៅបេលដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ដំបូងចាស់ទុំតំអោយមានការសម្រាក់ពីការងារ ជាពិសេស ដើរចូលក្នុងព្រៃ។
 តាមប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់របស់ជនជាតិ ចារ៉ាយ អ្នកដែលចាត់ចែងគ្រប់គ្រងគឺ ចាស់ទុំភូមិ នឹង មេត្រកូល។
ឧទាហរណ៏ៈ មានបុរសម្នាក់បានលូចក្របីមួយដែលនៅក្នុងភូមិ បើគេចាប់បាននោះអ្នកដែលប្រព្រឹត្តិត្រូវមានការសងសំណងម្ចាស់ក្របីវិញ ប៉ុន្ដែក្នុងករណីដែលអ្នកប្រព្រឹត្តគ្មានលុយសងទេនោះចាស់ទុំភូមិនិងសងសំណងជំនួសបុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តហើយយកអ្នកដែលលួចទៅនូវជាចាស់ទុំភូមិដើម្បីយកទៅអប់រំមានការដោះស្រាយច្បាស់លាស់គ្មានលំអៀងទៅលើបុគ្គលណាម្នាក់នោះឡើយ។
 ការរៀបចំភូមិរោងរង្វង់មូល ហើយសាលារោងនៅចំកណ្តាលភូមិជានិច្ច។
ប្រវត្ដិភូមិ ភិ: អំពីការគោរពនិង ជំនឿ

អំពីការគោរពនិង ជំនឿ 
រូបភាពតូច|ស្ដាំ|សាលារោងសម្រាប់មានកម្មវិធី
 ពិធីដែលនាំអោយសមាជិកភូមិអាចជួបជុំគ្នា គឺ 	សែនភូមិ​ ពិធីបុណ្យខ្មោច ឡើងសាលារោង​ 	រៀបការ សែនចំការ សម្រាក់ពីការនូវពេលរដូវប្រាំង កម្មវិធីសែនតាមផ្ទះ។ ប្រពៃណីជនជាតិចារ៉ាយមានជុំនឿជាក់លាក់ទៅលើ ម្ចាស់ទឹក ម្ចាស់ដី ម្ចាស់ពៃ្រភ្នំ។

 តំណមភូមិមាន៖ អាញី ពស់ថ្លាន់ ឆ្អឹងខ្លា ប្លុកដំរី សត្វព្រៃចូលកណ្តាលភូមិ។ តំណមតាមត្រកូល 	សេវ មានតំណម សត្វ រមាស ក្លាន មានតំណម ត្រពាំងបន្លា រចំ មានតំណម សាច់គោ សារិកាកែវ ពូស់ មានតំណម ទន្សង
 មានឥទ្ធិពលគឺ ចាស់ទុំភូមិ និងមេត្រកូលអប់រំណែនាំដល់កូនចៅដែលតំណមនៅក្នុងនិងតាមត្រកូល រួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់។ការសែននាំឲ្យកូនចៅសុខសាន្ត​ 	ធ្វើឲ្យកូនចៅស្ដាប់ការណែនាំរបស់ទុំភូមិនិងមេត្រកូលជៀរាងការប្រព្រឹត្តិខុសដោះស្រាយបញ្ហាដោយជោគជ័យ។
 ការរស់នៅតាមបែបប្រពៃណីប្រឈមមុខទៅនឹង សំភារៈប្រើប្រាស់ ( អំបិល សម្លៀកបំពាក់ ) ពិបាក់ក្នុងការធ្វើតំណើរ ឆ្ងាយពីទីផ្សារ។ បើប្រៀបធៀបការរស់នៅកាលពីមុន និងបច្ចុប្បន្ន កាលពីមុនងាយស្រួលក្នុងការប្រកបមុខរបរចឹញ្ចឹមជីវិត អត់មានជម្ងឺច្រើន ចេះគោរពចាស់ទុំ បច្ចុប្បន្ន តម្រូវការមនុស្សច្រើនព្រៃឈើអស់ ប្រែប្រួលអាកាសធាតុមានទឹកជំនន់ មានជម្ងឺច្រើន ដោយសារតែមានជាតិគីមីច្រើន។ ដោយសារតែមានច្បាប់និងអនុវត្តច្បាប់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចនិង អ្នកមានអំណាចមួយចំនួនការចង់បានរបស់អ្នកភូមិមួយចំនួន។
ប្រវត្តសាស្រ្តខេត្តតាកែវ: ប្រវត្តិសាស្រ្តខេត្តតាកែវ

ប្រវត្តិសាស្រ្តខេត្តតាកែវ 
 ​ ខេត្តតាកែវ 
ខេត្តតាកែវ​ជាខេត្តមួយមានវ័យចំណាស់ជាងគេ​ក្នុងចំណោមខេត្តក្រុងទាំង២៥នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ទឹកដីដ៏យូរលង់នេះសំបូរទៅដោយធនធាន ប្រវត្តិសាស្រ្ត ជាច្រើនដែលទាក់ទង​នឹងសម័យអាណាចក្រភ្នំ និងសម័យចេនឡា ដោយមាន ប្រាសាទបុរាណជាច្រើនរហូតដល់៣៤ប្រាសាទ។ បច្ចុប្បន្នខេត្តតាកែវ​មានប្រាសាទ ដែលមានរូបរាងច្បាស់លាស់​ចំនួន៦កន្លែងដែល​ទាក់ទងនឹងប្រវត្តិសាស្រ្តដូចជា៖

ប្រាសាទភ្នំដា: ស្ថាបនាឡើងនៅក្នុងសតវត្សទី៦ស្ថិតនៅក្នុងស្រុក អង្គរបុរី។

ប្រាសាទបាយ៉ង: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី៧ ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំ បាយ៉ង ស្រុកគិរីវង្ស។

ប្រាសាទនាងខ្មៅ: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១០ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុក សំរោង។

ប្រាសាទភ្នំជីសូរ: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១១ ស្ថិតនៅលើកំពូល ភ្នំជីសូរក្នុងស្រុកសំរោង។

ប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១១ ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាទី។

ប្រាសាទបាទី: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១២ និងដើមសតវត្សទី១៣ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបាទី។

តាកែវ''គឺជា ខេត្តមួយនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តនេះគឺ ក្រុងដូនកែវ។

ប្រវត្តិប្រាសាទនាងខ្មៅ នៅខេត្តតាកែវ ប្រាសាទនាងខ្មៅ បានស្ថាបនាឡើងអំពីថ្មភក់ និងឥដ្ឋតាមបែបរចនាបទកោះកែ ជាស្នាព្រះហ្ថស្តរបស់ព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៤ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ (៩២១-៩៤១) នៃគ្រឹស្តសករាជសម្រាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មមញ្ញសាសនា ដែលមានប្រាសាទ ៣នៅទន្ទឹមគ្នា។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននៅសល់ប្រាង្គប្រាសាទតែពីរទេ។

ប្រាសាទនេះ ស្ថិតក្នុងបរិវេណវត្តប្រាសាទនាងខ្មៅ ក្នុងឃុំរវៀង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ តាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ២ ដែលមានប្រមាណជា ៥២ គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ និង២៧ គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តតាកែវ។ តើប្រាសាទនាងខ្មៅមានដើមកំណើតយ៉ាងដូចម្តេច?

តាមរឿងព្រេងខ្មែរបានដំណាលថា មានស្ដេចមួយព្រះអង្គព្រះនាម ព្រះបាទសុរិយោវង្ស មានមហិទ្ធិរិទ្ធិមានបុណ្យច្រើន បានសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅភ្នំជីសូរ ហើយទ្រង់មានបុត្រីមួយព្រះអង្គព្រះនាមនាងខ្មៅ ដែលព្រះនាងមានរូបឆោមលោមពណ៌ល្អដាច់ស្រីក្នុងព្រះនគរ។ ស្តេចជាច្រើនអង្គ ចង់ស្តីដណ្តឹងព្រះនាង ប៉ុន្តែព្រះនាងមិនយល់ព្រម បែរជាទៅលួចស្រលាញ់គ្នាជាមួយបុរសកំសត់ម្នាក់ឈ្មោះបណ្ឌិតស្រី។ លុះដឹងដល់ព្រះបិតា ទ្រង់ខ្ញាល់ជាខ្លាំង ក៏កាត់កាលព្រះរាជធីតាចោលមួយរំពេច ក្រោយពីសម្លាប់បុរសកំសត់នោះចោល។
ព្រះបាទសុរិយោវង្ស ទ្រង់ក៏បានបស់បង់ព្រះនាងចោលឲ្យទៅគង់នៅឆ្ងាយ ដោយកសាងប្រាសាទចំនួន បីថ្វាយ ដែលបច្ចុប្បន្នសល់តែពីរ គឺប្រាសាទនាងខ្មៅ។ 

ក្រោមមកព្រះនាងក៏ទៅចាប់ចិត្តនឹងភិក្ខុមួយអង្គនាម កែវ ដែលមានចំណេះដឹងល្បីល្បាញពេញភូមិស្រុក។ ព្រះនាងក៏យាងតាមដំរីទៅទូលឲ្យ ភិក្ខុកែវ សឹក ឯភិក្ខុកែវ ក្រោយពីសឹកក៏បានរួមរស់ជាមួយព្រះនាងខ្មៅតរៀងទៅ។
ប្រវត្តសាស្រ្តខេត្តតាកែវ: ​ ខេត្តតាកែវ

​ ខេត្តតាកែវ 
ខេត្តតាកែវ​ជាខេត្តមួយមានវ័យចំណាស់ជាងគេ​ក្នុងចំណោមខេត្តក្រុងទាំង២៥នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ទឹកដីដ៏យូរលង់នេះសំបូរទៅដោយធនធាន ប្រវត្តិសាស្រ្ត ជាច្រើនដែលទាក់ទង​នឹងសម័យអាណាចក្រភ្នំ និងសម័យចេនឡា ដោយមាន ប្រាសាទបុរាណជាច្រើនរហូតដល់៣៤ប្រាសាទ។ បច្ចុប្បន្នខេត្តតាកែវ​មានប្រាសាទ ដែលមានរូបរាងច្បាស់លាស់​ចំនួន៦កន្លែងដែល​ទាក់ទងនឹងប្រវត្តិសាស្រ្តដូចជា៖

ប្រាសាទភ្នំដា: ស្ថាបនាឡើងនៅក្នុងសតវត្សទី៦ស្ថិតនៅក្នុងស្រុក អង្គរបុរី។

ប្រាសាទបាយ៉ង: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី៧ ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំ បាយ៉ង ស្រុកគិរីវង្ស។

ប្រាសាទនាងខ្មៅ: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១០ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុក សំរោង។

ប្រាសាទភ្នំជីសូរ: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១១ ស្ថិតនៅលើកំពូល ភ្នំជីសូរក្នុងស្រុកសំរោង។

ប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១១ ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាទី។

ប្រាសាទបាទី: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១២ និងដើមសតវត្សទី១៣ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបាទី។

តាកែវ''គឺជា ខេត្តមួយនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តនេះគឺ ក្រុងដូនកែវ។

ប្រវត្តិប្រាសាទនាងខ្មៅ នៅខេត្តតាកែវ ប្រាសាទនាងខ្មៅ បានស្ថាបនាឡើងអំពីថ្មភក់ និងឥដ្ឋតាមបែបរចនាបទកោះកែ ជាស្នាព្រះហ្ថស្តរបស់ព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៤ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ (៩២១-៩៤១) នៃគ្រឹស្តសករាជសម្រាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មមញ្ញសាសនា ដែលមានប្រាសាទ ៣នៅទន្ទឹមគ្នា។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននៅសល់ប្រាង្គប្រាសាទតែពីរទេ។

ប្រាសាទនេះ ស្ថិតក្នុងបរិវេណវត្តប្រាសាទនាងខ្មៅ ក្នុងឃុំរវៀង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ តាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ២ ដែលមានប្រមាណជា ៥២ គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ និង២៧ គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តតាកែវ។ តើប្រាសាទនាងខ្មៅមានដើមកំណើតយ៉ាងដូចម្តេច?

តាមរឿងព្រេងខ្មែរបានដំណាលថា មានស្ដេចមួយព្រះអង្គព្រះនាម ព្រះបាទសុរិយោវង្ស មានមហិទ្ធិរិទ្ធិមានបុណ្យច្រើន បានសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅភ្នំជីសូរ ហើយទ្រង់មានបុត្រីមួយព្រះអង្គព្រះនាមនាងខ្មៅ ដែលព្រះនាងមានរូបឆោមលោមពណ៌ល្អដាច់ស្រីក្នុងព្រះនគរ។ ស្តេចជាច្រើនអង្គ ចង់ស្តីដណ្តឹងព្រះនាង ប៉ុន្តែព្រះនាងមិនយល់ព្រម បែរជាទៅលួចស្រលាញ់គ្នាជាមួយបុរសកំសត់ម្នាក់ឈ្មោះបណ្ឌិតស្រី។ លុះដឹងដល់ព្រះបិតា ទ្រង់ខ្ញាល់ជាខ្លាំង ក៏កាត់កាលព្រះរាជធីតាចោលមួយរំពេច ក្រោយពីសម្លាប់បុរសកំសត់នោះចោល។
ព្រះបាទសុរិយោវង្ស ទ្រង់ក៏បានបស់បង់ព្រះនាងចោលឲ្យទៅគង់នៅឆ្ងាយ ដោយកសាងប្រាសាទចំនួន បីថ្វាយ ដែលបច្ចុប្បន្នសល់តែពីរ គឺប្រាសាទនាងខ្មៅ។ 

ក្រោមមកព្រះនាងក៏ទៅចាប់ចិត្តនឹងភិក្ខុមួយអង្គនាម កែវ ដែលមានចំណេះដឹងល្បីល្បាញពេញភូមិស្រុក។ ព្រះនាងក៏យាងតាមដំរីទៅទូលឲ្យ ភិក្ខុកែវ សឹក ឯភិក្ខុកែវ ក្រោយពីសឹកក៏បានរួមរស់ជាមួយព្រះនាងខ្មៅតរៀងទៅ។
ប្រវត្តសាស្រ្តនៃប្រទេសកម្ពុជា: ស្ថានភាព​សង្គម​មុន​សម័យ​អង្គរ​កែប្រែ

ស្ថានភាព​សង្គម​មុន​សម័យ​អង្គរ​កែប្រែ 
នៅ​ដើម​គ្រឹស្តសករាជ​មាន​រដ្ឋ​មួយ​ដែល​សំខាន់​ជាងគេ​បាន​កើតឡើង​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ ​មានឈ្មោះ​ថា​អាណាចក្រ​ភ្នំ​។​ ​តាម​ ​ឯកសារ​អ្នកការទូត​កាំ​ង​ថៃ​ ​បឋម​ក្សត្រ​នៃ​អាណាចក្រ​ភ្នំ​ឈ្មោះ​ហ៊ុនទៀន​ ​នៅ​ឧបទ្វីប​ណ្ឌូ​ចិន​ក្នុង​កំឡុង​៥​សតវត្ស​ ​អាណាចក្រ​ ​ភ្នំ​ជា​មហាអំណាច​មួយ​ដែល​មាន​រដ្ឋ​ចំណុះ​មួយ​ចំនួន​។​ ​ឆ្លៀតឱកាស​នៃ​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​ខ្សោយ​នៃ​អាណាចក្រ​ភ្នំ​ ​ព្រះរាជា​នគរ​ ​ចេ​ន​ឡា​នាម​ភ​វ​វរ្ម័ន​ ​បាន​លើកទ័ព​មក​វាយ​និង​ដាក់​អាណាចក្រ​ភ្នំ​ជា​ចំនុះ​។​ ​ក្រោយមក​ចេ​ន​ឡា​ក៏​បាន​ទទួល​ឋានៈ​ជា​រដ្ឋ​ ​អ​ធិ​តេ​យ្យរ​ហូត​ដល់​ពាក់កណ្តាល​ទី​២​នៃ​សតវត្ស​ទី​៨​។​ ​នៅ​សតវត្ស​ទី​៨​ ​ចេ​ន​ឡា​ស្ថិត​ក្នុង​សម័យកាល​ខ្មៅ​ងងឹត​ ​គ្មាន​ស្ថេ​រ​ភាព​ ​នយោបាយ​ដោយ​ការ​បែកបាក់​ផ្ទៃក្នុង​។​ ​នេះ​ជា​មូលហេតុ​ដែល​នាំ​អោយ​ជ្វា​ហ៊ាន​លូកដៃ​មក​កកូរ​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​របស់​ ​ប្រទេស​ជាតិ​។
ប្រវត្តសាស្រ្តនៃប្រទេសកម្ពុជា: ស្ថានភាព​សង្គម​សម័យ​អង្គរ​ ​កែប្រែ

ស្ថានភាព​សង្គម​សម័យ​អង្គរ​ ​កែប្រែ 
ពី​ឆ្នាំ​ ​៨០២ ដល់​ឆ្នាំ​ ​៩៤៤ជាដំណាក់កាលនៃការកសាងជាតិឡើងវិញ។ តែ​រហូត​ដល់​ពាក់កណ្តាល​ទី​១​នៃ​សតវត្ស​ទី​៩​ ​ការ​បង្កើត​ក្រុង​អង្គរ​គឺជា​ការ​បង្កើត​របប​គ្រប់គ្រង​ថ្មី​មួយ​ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ្ម័ន​ទី​២​។​ ​ទ្រង់​បាន​រៀបចំ​សន្តិ​វង្ស​អង្គរ​មុន​គេ​បង្អស់​ព្រមទាំង​បាន​គ្រងរាជ្យ​យូរ​ជាង​ក្សត្រ​មុនៗ​ទៀត​ផង​ (៨០២-៨៥០)។ ក្នុង​ដំនាក់​កាលនោះ​មាន​ព្រឹត្តិការណ៍​ជា​ ​ច្រើន​ដូច​ជា​ការ​រំដោះជាតិ​ចេញពី​ការ​ត្រួតត្រា​របស់​ជ្វា​ ​ការ​បង្រួបបង្រួម​ជាតិ​ ​ការ​កសាង​រាជធានី​ ​សោ​ធ​បុ​រៈការ​ខិតខំ​ ​ពង្រីក​នយោបាយ​ដើម្បី​ពង្រីក​វិស័យ​កសិកម្ម​ ​និង​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​សម័យ​នោះ​។​ ពី​ឆ្នាំ​ ​៩៤៤ ដល់​ ​១១៧៧ ជា​ដំណាក់​រុងរឿង​និង​រីក​ចម្រើន​របស់​ចក្រភព​អង្គរ​។​ ​ ពី​ឆ្នាំ​ ​១១៧៧ ដល់​ ​១២១៨ ជា​ដំនាក់កាល​រុងរឿង​បំផុត​របស់​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កម្ពុជា​ដែល​ពុំ​ធ្លាប់​មាន​មក​ក្នុង​ ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជាតិ​ ​ហើយ​ដែល​ផ្តើម​ឡើង​ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ្ម័ន​ទី​៧​។​ ​ព្រះ​អង្គជា​វីរបុរស​រំដោះជាតិ​អោយ​ផុត​ ចេញពី​ចាម​ឈ្លានពាន​ ​ហើយ​បាន​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ជាតិ​ឆ្ពោះទៅ​កាន់​យុគ​មួយ​នៃ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជាតិ​ដែល​គេ​ហៅ​ ​ថា​ ​យុគមាស​។