ភពណិបទូន: អាកាសធាតុ

អាកាសធាតុ 
ចំណុច ងងឹតដ៏អស្ចារ្យ (កំពូល) ម៉ូតូស្កូតឺ (ពពកពណ៌សកណ្តាល)  និង ចំណុចងងឹតតូច (ខាងក្រោម) ដោយមានការបំផ្លើសកម្រិតពណ៌។
អាកាសធាតុរបស់ភពណិបទូនត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយប្រព័ន្ធព្យុះដែលមានថាមពលខ្លាំង ជាមួយនឹងខ្យល់បក់ក្នុងល្បឿនជិត 600 m/s (2,200 km/h; 1,300 mph) — ជិតឈានដល់ លំហូរ supersonic ។  ជាធម្មតា តាមរយៈការតាមដានចលនានៃពពកជាប់លាប់ ល្បឿនខ្យល់ត្រូវបានបង្ហាញថាប្រែប្រួលពី 20 m/s ក្នុងទិសដៅខាងកើតទៅ 325 m/s ខាងលិច។  នៅលើកំពូលពពក ខ្យល់បក់បោកក្នុងល្បឿនពី 400 m/s តាមខ្សែអេក្វាទ័រ ដល់ 250 m/s នៅបង្គោល។  ខ្យល់ភាគច្រើននៅលើភពណិបទូនផ្លាស់ទីក្នុងទិសដៅមួយទល់មុខនឹងការបង្វិលរបស់ភពផែនដី។ គំរូទូទៅនៃខ្យល់បានបង្ហាញពីការបង្វិលបន្តនៅរយៈទទឹងខ្ពស់ធៀបនឹងការបង្វិលថយក្រោយនៅរយៈទទឹងទាប។ ភាពខុសគ្នានៃទិសដៅលំហូរត្រូវបានគេគិតថាជា "ឥទ្ធិពលស្បែក" ហើយមិនមែនដោយសារតែដំណើរការបរិយាកាសកាន់តែជ្រៅនោះទេ។  នៅរយៈទទឹង 70°S យន្តហោះដែលមានល្បឿនលឿនធ្វើដំណើរក្នុងល្បឿន 300 m/s ។ 

Neptune ខុសពី Uranus ក្នុងកម្រិតធម្មតានៃសកម្មភាពឧតុនិយមរបស់វា។ យាន Voyager 2 បានសង្កេតមើលបាតុភូតអាកាសធាតុនៅលើភពណិបទូនក្នុងអំឡុងពេលហោះហើរនៅឆ្នាំ 1989 របស់វា  ប៉ុន្តែមិនមានបាតុភូតដែលអាចប្រៀបធៀបបាននៅលើភពអ៊ុយរ៉ានុសក្នុងអំឡុងពេលហោះហើរនៅឆ្នាំ 1986 របស់វា។

ភាពសម្បូរបែបនៃមេតាន អេតាន និង អាសេទីលែន នៅអេក្វាទ័ររបស់ណិបទូន គឺធំជាងនៅប៉ូល ១០-១០០ ដង។ នេះត្រូវបានបកស្រាយថាជាភ័ស្តុតាងសម្រាប់ការកើនឡើងនៅខ្សែអេក្វាទ័រ និងទំនាបនៅជិតប៉ូល ពីព្រោះ photochemistry មិនអាចរាប់បញ្ចូលការចែកចាយដោយគ្មានចរាចរ meridional ។ 

ក្នុងឆ្នាំ 2007 វាត្រូវបានគេរកឃើញថា troposphere ខាងលើនៃប៉ូលខាងត្បូងរបស់ Neptune គឺប្រហែល 10 K ក្តៅជាងបរិយាកាសដែលនៅសល់របស់វា ដែលជាមធ្យមប្រហែល 73 K (−200 °C) ។ ឌីផេរ៉ង់ស្យែលសីតុណ្ហភាពគឺគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឱ្យមេតានដែលនៅកន្លែងផ្សេងទៀតត្រូវបានកកក្នុង troposphere គេចចូលទៅក្នុង stratosphere នៅជិតបង្គោល។  "ចំណុចក្តៅ" ដែលទាក់ទងគឺដោយសារការ លំអៀងអ័ក្ស របស់ណុបតុ ន ដែលបានលាតត្រដាងប៉ូលខាងត្បូងទៅនឹង ព្រះអាទិត្យ សម្រាប់ត្រីមាសចុងក្រោយនៃឆ្នាំរបស់ភពណិបទូន ឬប្រហែល 40 ឆ្នាំនៃផែនដី។ នៅពេលដែលភពណិបទូនផ្លាស់ទីយឺតៗឆ្ពោះទៅកាន់ជ្រុងម្ខាងនៃព្រះអាទិត្យ ប៉ូលខាងត្បូងនឹងងងឹត ហើយប៉ូលខាងជើងបានបំភ្លឺ ដែលបណ្តាលឱ្យការបញ្ចេញមេតានផ្លាស់ប្តូរទៅប៉ូលខាងជើង។ 

ដោយសារតែការផ្លាស់ប្តូរតាមរដូវ បណ្តុំពពកនៅអឌ្ឍគោលខាងត្បូងនៃភពណិបទូនត្រូវបានគេសង្កេតឃើញមានការកើនឡើងទំហំ និង អាល់បេដូ ។ និន្នាការនេះត្រូវបានគេមើលឃើញជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ 1980 ។ រយៈកាលគន្លងដ៏វែងនៃភពណិបទូន បណ្តាលឱ្យមានរដូវដែលមានរយៈពេលសែសិបឆ្នាំ។ 

 ព្យុះ 
នៅឆ្នាំ 1989 ចំណុចងងឹតដ៏អស្ចារ្យ ដែលជា ប្រព័ន្ធព្យុះ ប្រឆាំងស៊ីក្លូន ដែលលាតសន្ធឹងលើផ្ទៃ 13,000 គីឡូម៉ែត្រ × 6,600 គីឡូម៉ែត្រ (8,100 mi × 4,100 mi)  ត្រូវបានរកឃើញដោយ យានអវកាស Voyager 2 របស់ NASA ។ ព្យុះនេះស្រដៀងនឹង ចំណុចក្រហមដ៏អស្ចារ្យ នៃភពព្រហស្បតិ៍។ ប្រាំឆ្នាំក្រោយមក នៅថ្ងៃទី 2 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1994 កែវយឺតអវកាស Hubble មិនបានឃើញចំណុចងងឹតដ៏អស្ចារ្យនៅលើភពផែនដីទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្យុះថ្មីមួយដែលស្រដៀងនឹង Great Dark Spot ត្រូវបានរកឃើញនៅអឌ្ឍគោលខាងជើងរបស់ណេបទូន។ 

នេះ។ស្កូតឺ គឺជាព្យុះមួយទៀត ដែលជាក្រុមពពកពណ៌ស ដែលនៅឆ្ងាយទៅភាគខាងត្បូងជាង ចំណុចងងឹតដ៏អស្ចារ្យ។ ឈ្មោះហៅក្រៅនេះបានកើតឡើងដំបូងក្នុងកំឡុងខែដែលនាំទៅដល់ការ ជួប Voyager 2 ក្នុងឆ្នាំ 1989 នៅពេលដែលពួកគេត្រូវបានគេសង្កេតឃើញមានចលនាក្នុងល្បឿនលឿនជាង Great Dark Spot (ហើយរូបភាពដែលទទួលបាននៅពេលក្រោយនឹងបង្ហាញពីវត្តមានរបស់ពពកដែលផ្លាស់ទីលឿនជាងអ្វីដែលមានពីមុនមក។ ត្រូវបានរកឃើញដោយ យាន Voyager 2 ) ។  ចំណុច ងងឹតតូច គឺជាព្យុះស៊ីក្លូនភាគខាងត្បូង ដែលជាព្យុះខ្លាំងបំផុតទីពីរដែលត្រូវបានគេសង្កេតឃើញក្នុងអំឡុងពេលការជួបគ្នាឆ្នាំ 1989 ។ ដំបូងឡើយ វាងងឹតទាំងស្រុង ប៉ុន្តែដូចជា យាន Voyager 2ខិតទៅជិតភពផែនដី ដែលជាស្នូលភ្លឺដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង និងអាចមើលឃើញនៅក្នុងរូបភាពដែលមានគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់បំផុត។  ថ្មីៗនេះ ក្នុងឆ្នាំ 2018 ចំណុចងងឹតសំខាន់ថ្មីជាង និងចំណុចងងឹតតូចជាងត្រូវបានគេកំណត់ និងសិក្សា។ 

ចំណុចងងឹតរបស់ភពណិបទូន ត្រូវបានគេគិតថា កើតឡើងនៅក្នុង troposphere នៅរយៈកម្ពស់ទាបជាងលក្ខណៈពពកភ្លឺជាង  ដូច្នេះពួកវាលេចឡើងជារន្ធនៅក្នុងស្រទាប់ពពកខាងលើ។ ដោយសារពួកវាជាលក្ខណៈពិសេសដែលមានស្ថេរភាពដែលអាចបន្តកើតមានជាច្រើនខែ ពួកគេត្រូវបានគេគិតថាជា រចនាសម្ព័ន្ធ vortex ។  ជាញឹកញាប់ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងចំណុចងងឹតគឺភ្លឺជាង, ពពកមេតានជាប់លាប់ដែលបង្កើតនៅជុំវិញ ស្រទាប់ tropopause ។  ការជាប់លាប់នៃពពកដៃគូបង្ហាញថា អតីតចំណុចងងឹតមួយចំនួនអាចបន្តកើតមានជាព្យុះស៊ីក្លូន ទោះបីជាពួកវាលែងមើលឃើញជាលក្ខណៈងងឹតក៏ដោយ។ ចំណុចងងឹតអាចរលាយបាត់នៅពេលដែលពួកវាធ្វើចំណាកស្រុកជិតពេកទៅនឹងខ្សែអេក្វាទ័រ ឬអាចតាមរយៈយន្តការផ្សេងទៀតដែលមិនស្គាល់។

 កំដៅខាងក្នុង 
រូបភាពចំនួនបួនដែលថតបានពីរបីម៉ោងដាច់ពីគ្នាជាមួយនឹង កាមេរ៉ា Wide Field 3 របស់ NASA/ESA Hubble Space Telescope 
អាកាសធាតុប្រែប្រួលច្រើនជាងរបស់ភពណិបទូន បើប្រៀបធៀបទៅនឹងអ៊ុយរ៉ានុស គឺដោយសារតែផ្នែកខ្លះនៃ កំដៅខាងក្នុង របស់វាខ្ពស់ជាង ។ តំបន់ខាងលើនៃ troposphere របស់ Neptune ឈានដល់សីតុណ្ហភាពទាប 51.8 K (−221.3 °C) ។ នៅជម្រៅដែល សម្ពាធបរិយាកាស ស្មើនឹង 1  bar (100  kPa ) សីតុណ្ហភាពគឺ 72.00 K (−201.15 °C) ។  កាន់តែជ្រៅទៅក្នុងស្រទាប់ឧស្ម័ន សីតុណ្ហភាពកើនឡើងជាលំដាប់។ ដូចទៅនឹងអ៊ុយរ៉ានុសដែរ ប្រភពនៃកំដៅនេះមិនត្រូវបានគេដឹងនោះទេ ប៉ុន្តែភាពខុសគ្នាគឺធំជាងនេះ៖ អ៊ុយរ៉ានុសបញ្ចេញថាមពលត្រឹមតែ 1.1 ដងប៉ុណ្ណោះ ដូចដែលវាទទួលបានពីព្រះអាទិត្យ។  ខណៈពេលដែលណេបទូនបញ្ចេញថាមពលប្រហែល 2.61 ដងច្រើនដូចដែលវាទទួលបានពីព្រះអាទិត្យ។ Neptune គឺជាភពដែលនៅឆ្ងាយបំផុតពីព្រះអាទិត្យ ហើយស្ថិតនៅចម្ងាយជាង 50% ពីព្រះអាទិត្យជាងអ៊ុយរ៉ានុស ហើយទទួលបានពន្លឺថ្ងៃត្រឹមតែ 40% ប៉ុណ្ណោះ  ប៉ុន្តែថាមពលខាងក្នុងរបស់វាគឺគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីជំរុញឱ្យមានខ្យល់បក់លឿនបំផុតនៅក្នុងព្រះអាទិត្យ។ ប្រព័ន្ធ។ អាស្រ័យលើលក្ខណៈកម្ដៅនៃផ្នែកខាងក្នុងរបស់វា កំដៅដែលនៅសល់ពីការកកើតរបស់ភពណិបទូនអាចគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីពន្យល់ពីលំហូរកំដៅបច្ចុប្បន្នរបស់វា ទោះបីជាវាពិបាកជាងក្នុងការពន្យល់ក្នុងពេលដំណាលគ្នាអំពី កង្វះកំដៅខាងក្នុងរបស់ Uranus ខណៈពេលដែលរក្សាភាពស្រដៀងគ្នាជាក់ស្តែងរវាងភពទាំងពីរ។ .