អូរកែវ: អូរកែវជាកត្តិគរៈនៃផ្តូឡេមី

អូរកែវជាកត្តិគរៈនៃផ្តូឡេមី
left|230px|thumb| អូរបុរាណភ្ជាប់អូរកែវទៅកាន់អង្គរបុរី

អូរកែវប្រហែលធ្លាប់ជាកំពង់ផែដែលបានស្គាល់ដោយពួករ៉ូមថាជាកត្តិគរៈ។Adhir Chakravarti, “The Economic Foundations of Three Ancient Civilazations of South-eas t Asia: Borobudur, Dvararavati and Angkor: Preliminary Report of a Study Tour in some countries of South-east Asia in April–May 1985”,  in Haraprasad Ray (ed.), Studies on India, China, and South East Asia: Posthumous Papers of Prof. Adhir Chakravarti, Kolkata, R.N. Bhattacharya, 2007, p.89; and Adhir Chakravarti, “International Trade and Towns of Ancient Siam”, Our Heritage: Bulletin of the Department of Post-graduate Training and Research, Sanskrit College, Calcutta,  vol.XXIX, part I, January–June 1981, pp1-23, nb p.9. An alternative proposed by J. L. Moens was that the name derived from the Sanskrit, Koti-nagara “Cape City”, referring to its location near Cape Ca Mau, the southern point of Indochina: J. L. Moens, "De Noord-Sumatraanse Rijken der Parfums en specerijen in Voor-Moslimse Tijd," Tijdschrift voor Indische Taal-, Land- en Volkenkunde, LXXXV, 3, 1955, pp.325-336, p.335; also J. L. Moens, "Kotinagara het antieke handescentrum op Yava's. Eindpunt," Tijdschrift voor Indische Taal-, Land- en Volkenkunde, LXXXV, 3, 1955, pp. 437-48, p.448. កត្តិគរៈគឺជាឈ្មោះដែលបានផ្ដល់ដោយអ្នកភូមិសាស្ត្រនៃអាឡិចសង់ទ្រីសតវត្សទី២នៃគ.ស. លោកខ្លោឌៀស-ផ្តូឡេមីចំពោះដែនដីលើខ្សែច្រាំងខាងកើតបំផុតនៃសមុទ្រឥណ្ឌា (ដោយសារកំហុសការគូស) ប្រាំបីអង្សារកន្លះខាងត្បូងនៃភូមធ្យរេខា។Paul Schnabel, „Die Entstehungsgeschichte des kartographischen Erdbildes des Klaudios Ptolemaios“, Sitzungsberichte der Preussischen Akademie der Wissenschaften: Philosophisch-Historische Klasse, Verlag der Akademie der Wissenschaften, Bd.XIV, 1930, S.214-250, nb 239-243. Erich Polaschek, ‘Ptolemy's "Geography" in a New Light’, Imago Mundi, Vol. 14, (1959), pp. 17-37, nb pp.25 & 35.  ក្បួនអ្នកប្រាជ្ញឥឡូវបានកំណត់ថាកត្តិគរៈរបស់ផ្តូឡេមីគឺប្រាំបីអង្សារកន្លះខាងជើងភូមធ្យរេខា និងគឺជាលំនាំមុននៃសៃហ្គនជាកំពង់ផែសំខាន់ និងភណ្ឌាគារនៅមាត់ទន្លេមេគង្គ។Albert Herrmann, “Der Magnus Sinus und Cattigara nach Ptolemaeus”, Comptes Rendus du 15me Congrès International de Géographie, Amsterdam, 1938, Leiden, Brill, 1938, tome II, sect. IV, Géographie Historique et Histoire de la Géographie, pp.123-8; Louis Malleret, L’Archéologie du delta du Mékong, Tome Troisiéme, La culture du Fu-nan, Paris, 1962, chap.XXV, “Oc-Èo et Kattigara”, pp.421-54.

ចន-ខេវ៉ឺហ៊ាលបានសន្និដ្ឋាននៅឆ្នាំ១៧៦៧ថាកត្តិគរៈគឺជាកំពង់ផែដីសណ្ដមេគង្គបន្ទាយមាស (ឥឡូវហាទៀង) មិនឆ្ងាយពីអូរកែវទេ។John Caverhill, “Some Attempts to ascertain the utmost Extent of the Knowledge of the Ancients in the East Indies”, Philosophical Transactions, vol.57, 1767, pp.155-174. ចម្លើយបកស្រាយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ ដោយចឺរ៉ឺមី អ៊ែចស៊ីអ៊ែសឌេវិដសុនចំពោះការសិក្សាម៉ត់ចត់មួយនៃហាទៀងក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ របស់ខ្លួននិងនៅក្នុងទំនាក់ទំនងនឹងអូរកែវ ជាចាំបាច់សម្រាប់ការយល់ដឹងត្រឹមត្រូវនិងការបកស្រាយនូវស្ថានីយ៍នេះ នៅតែគ្មានចម្លើយ។Jeremy H.C.S. Davidson, “Archaeology in Southern Viet-Nam since 1954”, in R. B. Smith and W. Watson (eds.), Early South East Asia: Essays in Archaeology, History, and Historical Geography, New York, Oxford University Press, 1979, pp.215-222, see p.216. 

ឈ្មោះកត្តិគរៈប្រហែលត្រូវបានទាញចេញពីសំស្ក្រឹត កិរ្តិនគរ कीर्ति- नगर ទីក្រុងល្បី រឺ កុត្តិនគរ  कोटि-नगर ទីក្រុងខ្លាំងរឹងមាំ។Adhir K. Chakravarti, “Early Sino-Indian Maritime Trade and Fu-Nan”, D.C. Sircar (ed.), Early Indian Trade and Industry, Calcutta, University of Calcutta Centre of Advanced Study in Ancient Indian History and Culture, Lectures and Seminars, no.VIII-A, part I, 1972, pp. 101-117; see also India and South-East Asia Socio-econo-cultural Contacts, edited by N.N. Bhattacharyya, Kolkata, Punthi Pustak, 1998, p.413.  បិតានៃប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដំបូងគេ លោកហ្សក-សឺដេសបាននិយាយថា: នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី៣ វ្នំបានបង្កើតទំនាក់ទំនងជាច្រើនរួចហើយជាមួយចិន និងឥណ្ឌា ហើយវាមិនគួរឱ្យសង្ស័យទេនៅតាមឆ្នេរខាងលិចនៃឈូងសមុទ្រសៀមថាជាចំណុចដ៏ឆ្ងាយបំផុតបានទៅដល់​ដោយពួកនាវិកលិន (ក្រិក)គឺត្រូវបានរកឃើញ ដែលជាកំពង់ផែនៃកត្តិគរៈបានវែកញែកដោយផ្តូឡេមី។George Coedès, “Some Problems in the Ancient History of the Hinduized States of South-East Asia”, Journal of Southeast Asian History, vol.5, no.2, September 1964, pp.1-14. Coedès clarified what he meant in his book, Les Peuples de la Péninsule Indochinoise: Histoire - Civilisations  (Paris,  Dunod, 1962, pp.62, translated by H.M. Wright, The Making of South East Asia, Berkeley, University of California Press, 1966, p.58-59): “Now Fu-nan occupied a key position with regard to the maritime trade routes, and was inevitably a port of call both for the navigators who went through the Straits of Malacca and for those – probably more numerous – who made the transit over one of the isthmuses of the Malay Peninsula. Fu-nan may even have been the terminus of voyages from the Eastern Mediterranean, if it is the case that the Kattigara mentioned by Ptolemy was situated on the western coast of Indochina on the Gulf of Siam”. ការវិនិច្ឆ័យពីទិសដៅចេញទូកដែលបានផ្ដល់ដោយអ្នកដើរសមុទ្រអេឡិចស៊ែនដឺរ ប៊្យរ៉ឹន-ឡានស្ត្រឺមបានសន្និដ្ឋានថា Cattigara សណ្ដូកនៅមាត់នៃទន្លេមេគង្គ។Bjorn Landström, The quest for India : a History of Discovery and Exploration from the Expedition to the Land of Punt in 1493 B.C. to the Discovery of the Cape of Good Hope in 1488 A.D., in words and pictures, London, Allen & Unwin, 1964, p.56. អេ.អ៊ែច.-ឈ្រិសស្ថលបាននិយាយនៅឆ្នាំ១៩៧៩ថាវត្តមាននៃវត្ថុមួយចំនួន យ៉ាងណាៗក្នុងចំនួនតិចតួច ពីបូព៌ារ៉ូមបានបន្ថែមទម្ងន់ខ្លះដល់ការប៉ាន់ស្មានថាអូរកែវជាកត្តិគរៈដោយផ្តូឡេមី។A.H. Christie, “Lin-i, Fu-nan, Java”, in R. B. Smith and W. Watson (eds.), Early South East Asia: Essays in Archaeology, History, and Historical Geography, New York, Oxford University Press, 1979, pp.281-7, see p. 286. អ្នកប្រាជ្ញតន្តីអាល្លឺម៉ង់ដ៏ល្បីឈ្មោះ លោកអាល់ប្រិច-ជ្ទិឡឺបានគាំទ្រការយល់ឃើញ ដោយនិយាយថា: 
ដោយរឿងរ៉ាវនៃការធ្វើដំណើរសមុទ្រនៃអេឡិចស៊ែនដឺរយោងតាមផ្តូឡេមី កត្តិគរៈជាក់ស្ដែងអាចស្ថិតនៅដីសណ្ដមេគង្គតែមួយគត់ប៉ុណ្ណោះ ពីព្រោះអេឡិចស៊ែនដឺរបានទៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រខាងកើតនៃទៀបកោះម៉ាឡាកា ឆ្ពោះទៅខាងជើងបាងកក ចាប់ពីកន្លែងនោះមកដូចគ្នាគ្រាន់តែនៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រនេះឆ្ពោះទៅខាងកើតឆៀងខាងត្បូង និងដូច្នេះក៏ទៅដល់កត្តិគរៈហើយ។ យើងគ្មានលឺពីការផ្លាស់ប្ដូររយៈផ្លូវណាមួយទៀតឡើយ។ ជាការបន្ថែម នៅអូរកែវ កន្លែងលក់ដូរមួយបានកាយរកឃើញនៅដីសណ្ដមេគង្គខាងលិច នៅក្នុងនគរវ្នំបុរាណ ការរកឃើញនៃរ៉ូមចាប់ពីសតវត្សទី២ក្រោយពីឈ្រីស្តបានមកបំភ្លឺ។Albrecht Dihle, Umstrittene Daten: Untersuchenen zum Auftreten der Griechen an Roten Meer, Köln und Opladen, Westdeutsch Verlag, 1964, S.30.
ដោយបាននាំផ្លូវដោយផ្តូឡេមី ពួកអ្នកស្រាវជ្រាវពិភពថ្មីដើមឡើយក៏បានព្យាយាមដើម្បីស្វែងរកផ្លូវទៅកាន់កត្តិគរៈដែរ។ នៅលើផែនទីពិភពលោក១៤៨៩ដែលបានបង្កើតឡើងដោយលោកហឹន្រីគុស-ម៉ាតតឺលូស-ហ៊្គាំរម៉ាណុស ផ្អែកលើស្នាដៃរបស់លោកផ្តូឡេមី អាស៊ីបានបញ្ចប់នៅលើចំណុចអាគ្នេយ៍ក្នុងជ្រោយមួយរបស់ខ្លួន ជ្រោយCattigara។ សំណេរនៃការធ្វើដំណើរ១៤៩៩របស់គាត់ លោកអាមេរីហ្គូ-វ៉េស្ប៉ុសឈីបាននិយាយថាលោកបានសង្ឃឹមទៅដល់ម៉ាឡាកាដោយការចេញក្ដោងឆ្ពោះទៅខាងលិចពី​អេស្ប៉ាញឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រខាងលិច (អាត្លង់ទិក) ក្បែរជ្រោយCattigaraទៅកានស៊ីនុសម៉ានុស មហាឈូងសមុទ្រដែលសណ្ដូកទៅខាងកើតនៃឧបទ្វីបមាស (ទៀបកោះម៉ាឡេ) នៅក្នុងជ្រោយនៃCattigaraបានបង្កើតចំណុចនៅភាគអាគេ្នយ៍។ ស៊ីនុសម៉ានុស រឺ មហាឈូងសមុទ្រគឺជាក់ស្ដែងជាឈូងសមុទ្រថៃ។Albert Herrmann, “Der Magnus Sinus und Cattigara nach Ptolemaeus”, Comptes Rendus du 15me Congrès International de Géographie, Amsterdam, 1938, Leiden, Brill, 1938, tome II, sect. IV, Géographie Historique et Histoire de la Géographie, pp. 123-8

thumb|View of Mount Ba The ភ្នំបាឋេ, Oc Eo អូរកែវ, An Giang Province, Vietnam