navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
រនាត

រូបភាពតូច|  រនាត បីប្រភេទ អមជាមួយវង់ភ្លេងរាជវាំងខ្មែរ ភ្លេងពិណពាទ្យ នៅឆ្នាំ ១៩០៧ រាជវាំងភ្នំពេញ ។ ផ្នែកខាងមុខ។
រនាត ជា​ពាក្យ ​ខ្មែរ ​ទូទៅ​សម្រាប់​សំដៅ​ទៅ​លើ​ប្រភេទ​ xylophones ជា​ច្រើន​ប្រភេទ​ដែល​ប្រើ​ក្នុង ​ភ្លេង​បុរាណ​ខ្មែរ ពិណពាទ្យ និង មហោរី ។

រនាតខ្មែរមានដូចជាដូចជា រនាតថ្ម, រនាតឯក, រនាតធុង, រនាតដែក និង រនាតថោង ។
រនាត: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ «រនាត» ជា​ពាក្យ ​ខ្មែរ ​សម្រាប់​ប្រើ​ប្រាស​ឬស្សី ដែលជា​ឧបករណ៍​ភ្លេង​បុរាណ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ តាមវចនានុក្រមជាតិខ្មែរ រនាត មានន័យថា សូរស័ព្ទ ហើយត្រូវបានពណ៌នាថាជា "គ្រឿង​ភ្លេង​វាយ​ដំ មាន​ស្នូក​វែង មាន​ផ្លៃ​ធ្វើ​ដោយ​បន្ទះ​ឫស្សី, បន្ទះ​ឈើ​ខ្លឹម​រឹង​ស្រួយ, បន្ទះ​ដែក វាយ​ដោយ​អន្លូង​មួយ​គូ,លេងក្នុងវង់ ភ្លេងពិណពាទ្យ និង មហោរី Chhounnath Dictionary, "roneat (រនាត)".

The Garland Handbook of Southeast Asian Music កែសម្រួលដោយ Terry E. Miller និង Sean Williams បានអះអាងថាពាក្យ រនាត គឺជាពាក្យទូទៅរបស់ខ្មែរដែលសំដៅលើ xylophones ឬ metallophones — idiophones, ជាមួយ bars of bamboo, wood, ឬ metal ។ ពាក្យ រនាត កើត​ចេញ​ពី​ពាក្យ រនាប ដែល​មាន​ន័យ​ថា ចំនៀកឬ​ស្សី Miller, Terry; Williams, Sean (2011-03-17). The Garland Handbook of Southeast Asian Music. Routledge. .។ វាអាចទៅរួចជាភាសាខ្មែរ និងប្រភពពាក្យ ព្រោះរបារចំណាំរបស់ឧបករណ៍នេះ ភាគច្រើនផលិតចេញពីរបារឬស្សី។

ជាងនេះទៅទៀត ការស្រាវជ្រាវដែលចងក្រងដោយសាស្ត្រាចារ្យខ្មែរ បានបង្ហាញថា ពាក្យខ្មែរ រនាត ដែលប្រហែលជាមកពីពាក្យសំ ស្រ្កឹត raghunâ tha-vinâ បានបង្ហាញខ្លួនតាំងពីសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរក្នុងសម័យ នគរភ្នំ ។
រនាត: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
តន្ត្រីជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្មែរតាំងពីសម័យនគរខ្មែរដំបូង ( ហ្វូណន ) មកម្ល៉េះ ដោយសារតន្ត្រីរួមជាមួយការរាំត្រូវបានសម្តែងជាញឹកញាប់នៅក្នុងព្រះវិហារសាសនា ពិធីបុណ្យក្នុងស្រុក និងព្រះរាជពិធី។  ដូច្នេះហើយ រនាតត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ថា​មាន​ដើម​កំណើត​ពី​មុន​អាណាចក្រ ​អង្គរ ។ ក្នុងនាម​ជា​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​របស់​បងប្អូន​របស់ រនាតឯក, រនាតធុង គឺ​ជា​សមាជិក​នៃ​វង់​ភ្លេង ​ពិណពាទ្យ ​មុន​សម័យ​អង្គរ។ 

Xylophones ចំណាស់ជាងគេមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក អាចរកបាននៅ ខេត្ត Lam Dong ខ្ពង់រាបកណ្តាល ប្រទេសវៀតណាម ។ ឧបករណ៍​ដំបូង​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ជា​ភាសា​កំណើត​ថា​ជា goonglu ។  ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញផ្ទាំងថ្មជាច្រើននៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម ដែលជាកន្លែងជនជាតិដើមភាគតិច មន-ខ្មែរ ជនជាតិដើមភាគតិច K'ho រស់នៅ។  ជនជាតិ Koho ដឹងពីរបៀបប្រើ xylophone ថ្មតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ ផ្ទាំង​ថ្ម​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ទីនោះ​មាន​អាយុកាល​ប្រហែល ២៥០០ ឆ្នាំ។  

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា Xylophone ថ្ម បុរាណ ប្រភេទនេះ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជារនាតថ្ម ត្រូវបានគេរកឃើញផងដែរនៅក្នុងទីតាំងមួយដែលមានឈ្មោះថា អន្លង់ត្រារាជ ក្នុង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ភាគកណ្តាលនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី មិនទាន់ដឹងអំពីអាយុនោះទេ  ប៉ុន្តែប្រហែលជាចាស់ដូចដែលត្រូវបានរកឃើញនៅតំបន់ខ្ពង់រាបភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម ភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា។

ថ្វីត្បិតតែមិនទាន់រកឃើញការឆ្លាក់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែនេះមិនបង្ហាញពីលទ្ធភាពដែលថា រនាត ត្រូវបាន ខ្មែរ បុរាណចាត់ទុកថាជាឧបករណ៍ទូទៅ ឬជាឧបករណ៍ប្រជាប្រិយ ហើយឧបករណ៍ភ្លេងដែលបង្ហាញនៅអង្គរមានសមាសភាពជាចម្បងពីឧបករណ៍ភ្លេងខ្សែ និងផ្លំ។ ឧបករណ៍​ដែល​មាន​ការ​គោះ​តាម​ចង្វាក់ ជា​ធម្មតា​អម​ជាមួយ​ការ​រាំ។ Morton, David; Duriyanga (Phra), Chen (1976-01-01). The Traditional Music of Thailand. University of California Press. .

ជាសំណាងល្អ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ផ្ទាំងគំនូរលាក់កំបាំងជាង ២០០ផ្ទាំង ត្រូវបានបង្ហាញនៅលើជញ្ជាំង ប្រាសាទអង្គរវត្ត ដោយមានជំនួយពីបច្ចេកវិទ្យាថ្មី។ ក្នុង​ចំណោម​នោះ មាន​ការ​បង្ហាញ​យ៉ាង​ច្បាស់​អំពី​វង់ភ្លេង​ប្រពៃណី​ខ្មែរ ដែល​ឧបករណ៍​ភ្លេង​អាច​មើល​ឃើញ​យ៉ាង​ច្បាស់​តាម​រយៈ​ការ​ពង្រឹង​កុំព្យូទ័រ។ វង់ភ្លេង​នេះ​រួម​មាន ​គង, ​ស្គរ, គងវង់​ធំ ,រនាត និង ​ត្រែ ​។  ការ​រក​ឃើញ​ថ្មី​នេះ​ប្រហែល​ជា​ការ​ពណ៌នា​ចំណាស់​បំផុត​នៃ​ប្រភេទ រនាត ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។
រនាត: រនាតថ្ម

រនាតថ្ម 
ត្រូវបានគេគិតថាជាទម្រង់ដំបូងនៃ xylophone ។

ឧបករណ៍ភ្លេងថ្មទាំងនេះអាចរកបាននៅទីតាំងផ្សេងៗ។ ជាច្រើនត្រូវបានរកឃើញនៅតំបន់ <i id="mwfg">Tay Nguyen</i> ឬ Central Highlands ភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលលេងដោយជនជាតិ Koho ។  ពួកគេមានអាយុប្រហែល 2500 ឆ្នាំ។  

នៅ​កម្ពុជា រនាតពីរ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​កណ្តាល។ របារ xylophone ថ្មនីមួយៗមានប្រវែងជាង 1,5 ម៉ែត្រ ដែលជាតួទាំងមូលនៃថ្ម មិនដូចដុំបំបែកនៃរបារ xylophone ថ្មដែលរកឃើញនៅប្រទេសវៀតណាមនោះទេ។ របារ xylophone ថ្មទាំងនេះបង្កើតសំឡេងដូចគ្នានឹងគង និងប្រភេទសំឡេងផ្សេងទៀតដែរ ប៉ុន្តែសំឡេងរបស់ពួកគេគឺខ្លាំងជាង។ ដោយសង្កេតមើលរូបរាងកាយរបស់វា យើងអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណក្បាល និងចុងរបស់ពួកគេថាជា khaols ចុងនៃប្រភេទ រនាត ផ្សេងទៀត។ តាមរយៈនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវអាចកំណត់ចំណាំសំឡេងបានយ៉ាងងាយស្រួល។ របារ xylophone ថ្មទាំងនេះទំនងជាធ្វើពីថ្មដូចគ្នា ដោយសារតែភាពខុសគ្នានៃចំណាំសំឡេងនៃរបារ xylophone ថ្មទាំងពីរពីក្បាលដល់ចុងរបស់ពួកគេចែករំលែកកំណត់ចំណាំសំឡេងស្រដៀងគ្នា។  អាយុនៃរបារ xylophone ថ្មទាំងនេះមិនត្រូវបានគេដឹងទេប៉ុន្តែប្រហែលជាមានអាយុដូចដែលបានរកឃើញនៅក្នុងតំបន់ឬប្រហែលជាចាស់ជាងនេះ។
រនាត: រនាតឯក

រនាតឯក 
រូបភាពតូច| តន្ត្រីករនារីខ្មែរលេង រនាតឯក នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 ។ ថតដោយ Emile Gsell
រនាតឯក  ជា ​xylophone  ​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​តន្ត្រី​បុរាណ​ខ្មែរ​នៃ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ វា​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ជា​រាង​ទូក​រាង​ចតុកោណ​កោង។ វា​មាន​ផ្លែសំនៀងចំនួន​២១។ ពួកវាត្រូវបានកាត់ជាបំណែកដែលមានទទឹងដូចគ្នា ប៉ុន្តែមានប្រវែង និងកម្រាស់ខុសៗគ្នា។ ដើមឡើយ ឧបករណ៍ទាំងនេះត្រូវបានតុបតែងដោយអក្សរ និងចម្លាក់នៅសងខាងប្រអប់សំឡេង បច្ចុប្បន្នមិនសូវតុបតែងទេ។ រនាតឯក លេងក្នុងវង់ពិណពាទ្យ ។ គេដាក់នៅ​ខាង​ស្ដាំ​នៃ ​រនាតធុង។ រនាតឯក ​គឺ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​ ​របស់​ថៃ ​ហៅ​ថា រ៉ាណាត​ឯក ហើយ​ភូមា​ហៅ​ថា ​ប៉ាតាឡា ។ "Myanmar Bamboo Xylophonel". Retrieved 10 March 2017.

រនាតឯក ដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ និងមហោរី។ ពេញមួយប្រវត្តិសាស្ត្រ តន្ត្រីខ្មែរ ជាពិសេសនៅសម័យក្រោយអង្គរ រនាត តែងតែលេចចេញជារូបគំនូរលើផ្ទាំងគំនូរផ្សេងៗ ហើយតែងតែតំណាងឱ្យវង់ភ្លេងប្រពៃណីទាំងពីរ    ដោយសារមុខងារសំខាន់ និងការរួមចំណែកផ្នែកតន្ត្រី។
រនាត: រនាតធុង

រនាតធុង 
រូបភាពតូច| តន្ត្រីករ​ស្រី​ខ្មែរ​លេង ​រនាតធុង ​នៅ​ពាក់​កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៨០០។ ថតដោយ Emile Gsell
រនាតធុង វា​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ជា​រាង​ទូក​រាង​ចតុកោណ​កោង។ ឧបករណ៍នេះដើរតួយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងក្រុម ពិណពាទ្យ ។ 

រនាតធុង ជាឧបករណ៍ភ្លេងបងប្អូនជាមួយ រនាតឯក គឺជាផ្នែកនៃវង់ ភ្លេងពិណពាទ្យ មុនសម័យអង្គរ។
រនាត: រនាតដែក

រនាតដែក 
រូបភាពតូច| តន្ត្រីករនារីខ្មែរលេង រនាតដែក នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 ។ ថតដោយ Emile Gsell
រនាតដែកជា ​ភ្លេង ​ខ្មែរ ​អាច​ប្រៀប​បាន​នឹង រនាតឯក ។ វា​ជា​ឧបករណ៍​បុរាណ​ដែល​ផ្លែសំនៀងធ្វើ​ឡើង​ពី​​ដែក​ខ្មៅ​ចំនួន ២១ ។ វា​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ក្នុង​ក្រុម ​ភ្លេងពិណពាទ្យ និង​វង់ភ្លេង ​មហា​រី ។ គេជឿថាមានប្រភពចេញពីរាជវាំងមុនសម័យ អង្គរ ។ Khean, Yun; Dorivan, Keo; Lina, Y; Lenna, Mao. Traditional Musical Instruments of Cambodia(PDF). Kingdom of Cambodia: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. p. 163.
រនាត: រនាតថោង

រនាតថោង 
រនាតថោង និងរនាតដែកមានរូបរាងដូចគ្នា តែខុសគ្នាត្រង់ផ្លែសំនៀង រនាតថោងផ្លែសំនៀងធ្វើអំពីលង្ហិន ដែលមានពណ៌ក្រហមឆ្អិនឆ្អៅដូចពណ៌ទឹកមាស ចំណែករនាតដែកផ្លែសំនៀងធ្វើអំពីដែក ដែលមានពណ៌ស្រអាប់។ តាម​ដឹង​តៗ​គ្នា​មក​ថា កាល​ពី​សម័យ​ដើម​មាន​តែ​រនាត​ថោង​មួយ​បែប​ទេ ដែល​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​ទូទៅ​ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​ដោយ​សារ​ការ​ធ្វើ​ផ្លែ​រនាត​ថោង​ពិបាក​ពេក គេ​ក៏​ប្តូរ​ផ្លែ​សំនៀង​ពី​លង្ហិន​​មក​ផ្លែ​សំនៀង​ធ្វើ​​អំពី​ដែក ដែល​ងាយ​រក​​ងាយ​ធ្វើ​ជាង ។ រនាត​ទាំ​ងពីរ​នេះ​ប្រើ​មួយ​ណា​ក៏​បាន ប៉ុន្តែ​​គេ​​មិន​ដែល​យក​ទាំង​​ពីរទៅ​ប្រើ​នៅ​ពេល​ជា​មួយ​គ្នា​នោះ​ឡើយ ។ ម្យ៉ាងទៀតរនាតថោង គេនិយមប្រើប្រាស់ក្នុងវង់ភ្លេងព្រះរាជទ្រព្យក្នុងព្រះរាជវាំង ចំណែករនាតដែកគេនិយមប្រើប្រាស់នៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ នៅក្រៅព្រះរាជវាំង និងវត្តអាមនានា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
រនាតដែក

thumb|right|តន្រ្តីករស្រីដែលកំពុងលេងកោសល្យវិច័យនៅតុលាការកម្ពុជា. រូបថតដែលថតដោយអ្នកថតរូបបារាំងអេមីលហ្គេល.
រនាតថោង ឬរនាតដែកគឺជារនាតដែលមានផ្លែសំនៀង២១ដូចគ្នា ស្នូកមានរូបរាងដូចគ្នាសុទ្ធសាធ ផ្លែសំនៀងនីមួយៗក៏មានសំនៀងដូចគ្នាដែរ។ ប៉ុន្តែគេហៅរនាតថោងមកពីរនាតនេះមានផ្លែសំនៀងធ្វើអំពីលង្ហិនមានពណ៌ក្រហមឆ្អិនឆ្អៅស្រដៀងនឹងពណ៌មាស រីឯរនាតដែកវិញគឺជារនាតដែលមានផ្លែសំនៀងធ្វើអំពីដែក សុទ្ធមានពណ៌ខ្មៅស្រអាប់។ តាមដឹងតៗគ្នាមកថា កាលពីសម័យដើមមានតែរនាតថោងមួយបែបទេ ដែលប្រើប្រាស់ជាទូទៅ ប៉ុន្តែដោយសារការធ្វើផ្លែរនាតថោងពិបាកពេក គេក៏បានប្តូរផ្លែសំនៀងពីលង្ហិន មកផ្លែសំនៀងជាផ្លែដែលវិញ ដែលងាយធ្វើជាង។ រនាតទាំងពីរនេះប្រើមួយណាក៏បាន ប៉ុន្តែមិនដែលយកទាំងពីរទៅប្រើក្នុងពេលតែមួយនោះឡើយ។ ជាធម្មតាគេច្រើនឃើញរនាតថោងប្រើប្រាស់នៅក្នុងវង់ភ្លេងព្រះរាជទ្រព្យ រីឯរនាតដែកច្រើនប្រើប្រាស់នៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យក្រៅព្រះបរមរាជវាំង និងនៅតាមវត្តអារាមនានា។ នៅពេលលេងម្តងៗគេយកអន្លូងមេលំរឹងធ្វើដោយស្បែកក្របី ឬស្បែកដំរីមកគោះរបាំព្រះរាជទ្រព្យ សីហា ឆ្នាំ២០០៥។
រនាតថោង

thumb|right|តន្រ្តីករស្រីលេងរនាំងឬរតនងនៅតុលាការកម្ពុជា។ រូបភាពពីអ្នកថតរូបអេមីលហ្គេល។
រនាតថោង និងរនាតដែកមានរូបរាងដូចគ្នា តែខុសគ្នាត្រង់ផ្លែសំនៀង រនាតថោងផ្លែសំនៀងធ្វើអំពីលង្ហិន ដែលមានពណ៌ក្រហមឆ្អិនឆ្អៅដូចពណ៌ទឹកមាស ចំណែករនាតដែកផ្លែសំនៀងធ្វើអំពីដែក ដែលមានពណ៌ស្រអាប់។ ម្យ៉ាតទៀតរនាតថោង គេនិយមប្រើប្រាស់ក្នុងវង់ភ្លេងព្រះរាជទ្រព្យក្នុងព្រះរាជវាំង ចំណែករនាតដែកគេនិយមប្រើប្រាស់នៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ នៅក្រៅព្រះរាជវាំង និងវត្តអាមនានារបាំព្រះរាជទ្រព្យ សីហា ឆ្នាំ២០០៥។
រនាតធុង

thumb|រនាតធុង
តាមទម្លាប់ធម្មតាគេអាចហៅឈ្មោះបានពីរយាងគឺរនាតធុងក៏បាន ឬរនាតធំក៏បាន។ រនាតធុងមានមុខងារសំខាន់នៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ និងនៅក្នុងវង់ភ្លេងមហោរី ប៉ុន្តែរនាតធុងណា ដែលគេយកប្រើប្រាស់ក្នុងវង់ភ្លេងមហោរី រនាតធុងនោះត្រូវមានផ្លែសំនៀងខ្ពស់ជាងរនាតធុង ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ។ តាមទស្សនៈតន្ត្រីករបុរាណបានឱ្យនិមិត្តរូបទៅលើរនាតធុងដូចរនាតឯកដែរ ព្រោះរនាតឯកតំណាងឱ្យនាគញី រីឯរនាតធុងតំណាងឱ្យនាគឈ្មោល ហើយនាគទាំងពីត្រូវតែនៅក្បែរគ្នាជានិច្ចរបាំព្រះរាជទ្រព្យ សីហា ឆ្នាំ២០០៥។
រនាតឯក

thumb|Roneat ek playing.
ឧបករណ៍នេះមានមុខងារសំខាន់នៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យផង ក្នុងវង់ភ្លេងមហោរីផង។ ឧបរណ៍នេះត្រូវបានគេគោះ ឬដំដោយអន្លូងចំនួនពីរនៅពេលប្រគំ។ រនាតឯកត្រូវបានគេយល់ឃើញផ្សេងៗគ្នាអំពីរូបរាងរបស់វា អ្នកខ្លះយល់ឃើញថារនាតឯកនេះរូបរាងរបស់វាធ្វើដូចជាទូកព្រោះក្បាល និងកន្ទុយរបស់វាមានរាងកោងដូចក្បាលទូក រីឯអ្នកខ្លះទៀតអះអាងថារនាតនេះមានរូបរាងដូចសត្វក្ងោកដោយសម្អាងថាខោលរនាតសងខាងរនាតមានរាងដូចកន្ទុយក្ងោកពង់។ បុន្តែតាមទស្សន់អ្នកតន្ត្រីបុរាណខ្មែរយល់ថារនាតឯករបស់ខ្មែរមានរាងតាមសត្វនាគគឺត្រង់ជើងពានទ្រស្នូលគឺជាកន្ទុយនាគពីរ ដែលរុំព័ន្ធគ្នាត្រង់ស្នូលគឺជាតួនាគពីរដែលងាកចេញពីគ្នាត្រង់ខោលសង់ខាងគឺជាក្បាលនាគពីរ ដែលកំពុងតែបើកពពារ រីឯផ្លែរនាតគឺជាស្រកានាគ។ ឧបករណ៍នេះមានស្នូលធ្វើអំពីឈើខខ្នុរ ឈើបេង ឈើនាងនួន ឬឈើធ្នង់ឈាមមាន់។ គេឱ្យឈ្មោះថារនាតឯកដោយសារឧបករណ៍នេះមានរាងតូចតែសំឡេងខ្ពស់ជាងរនាតផ្សេងៗជាពិសេសរនាតធុង។ រនាតឯកមានផ្លែសំនៀងចំនួន ២១ផ្លែធ្វើអំពីឫស្សី ឬឈើ ប៉ុន្តែផ្លែឬស្សីឱ្សសំនៀងល្អជាងគេរបាំព្រះរាជទ្រព្យ សីហា ឆ្នាំ២០០៥។
របបយោធា

របបយោធា ឬ អំណាចយោធា គឺជា របស់រដ្ឋាភិបាល ដែលដឹកនាំដោយគណៈកម្មាធិនៃការដឹកនាំ យោធា ។ ពាក្យ របបយោធា មានន័យថា«កិច្ចប្រជុំ "ឬ" គណៈកម្មាធិ "និងមានប្រភពដើមនៅក្នុង របបយោធាជាតិនិងថ្នាក់មូលដ្ឋានបានរៀបចំដោយការតស៊ូរបស់អេស្ប៉ាញ ដើម្បី ការឈ្លានពានណាប៉ូឡេអុងនៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ នៅ 1808  ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីយោងទៅជា ផ្តាច់ សំណុំបែបបទនៃរដ្ឋាភិបាល បានកំណត់ដោយ របបផ្តាច់ការយោធាបែប oligarchic ដូចដែលត្រូវបានសម្គាល់ពីប្រភេទផ្សេងទៀតនៃការគ្រប់គ្រង បែបផ្តាច់ការ ជាពិសេស បុរសខ្លាំង (របបផ្តាច់ការយោធាស្វ័យភាព); ម៉ាស៊ីន ( របបផ្តាច់ការរបស់បក្ស oligarchic ); និងអំណាចផ្តាច់ការ (របបផ្តាច់ការរបស់បក្សស្វ័យភាព)។
របស់មង្គល

ភូមិរបស់មង្គល​ជាភូមិបុរាណមួយដែលមានតាំងពីយូយាណាស់មកហើយយ៉ាងហោចណាស់ក៏មុនសម័យលោកម្ចាស់គ្រប់គ្រងខេត្តបាត់ដំបងដែរ (ឈ្មោះភូមិ=របស់+មង្គល " របស់ គ្រាន់តែជាពាក្យក្លាយមកពីពាក្យថា "របោះ​បង្គោល ​ឬ បង្គោលរបោះ​"​ ប៉ុណ្ណោះពាក្យ "របោះ ​បង្គោល ​ឬ បង្គោល របោះ​"​ នេះមានន័យថាជា បង្គោលឈើ ក្រាក់ឈើ ដែលគេយកមកដាំធ្វើជាចំណារឬជាររបងព័ទ្ធជំុវិញដីជាកម្មសិទ្ធអ្វីមួយ។ជាងនេះទៅទៀតប្រជានុរាស្ត្រនៅទីនោះមិនថាចាស់ទំុឬក្មេងៗនៅទីនោះគេមិនសូវដែលហៅភូមិឋានរបស់ខ្លួនថា "ភូមិរបស់មង្គល់"​ទេជារឿយៗគេហៅថា "ភូមិ​បង្កោល"ពាក្យថា "បង្កោល​=បង្គោល".
របាំ និងល្ខោនឡាវ

របាំ និងល្ខោនឡាវ (ឡាវ: ນາດຕະກັມລາວ ) គឺជាទម្រង់សិល្បៈល្ខោនចម្បងនៃក្រុមជនជាតិភាគតិចឡាវ ដែលជាជនជាតិឡាវ។ វាត្រូវបានចែករំលែកជាមួយជនជាតិភាគតិចឡាវដែលរស់នៅតំបន់ឥសាន នៃប្រទេសថៃផងដែរ។ របាំ​មាន​ពីរ​ប្រភេទ​ជា​ចម្បង​គឺ​របាំ​បុរាណ​ដែល​សម្តែង​ក្នុង​រាជវាំង និង​របាំ​ប្រជាប្រិយ​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​មាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹងបទម៉មឡាំ ។ Laos. (2001). Rubin, D., Pong C. S., Caturvedi, R., et al (ed.) World encyclopedia of contemporary theatre: Asia/Pacific. (Vol. III). New York, NY: Routlegde.

ល្ខោនស្រមោល ថ្វីត្បិតតែមិនជាប់ទាក់ទងនឹងរបាំក៏ដោយ គឺជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃប្រពៃណីល្ខោនរបស់ឡាវ។ ក្រុមរបាំ-ល្ខោនផ្សេងៗ ដែលភាគច្រើនដំណើរការចេញពី ទីក្រុងហ្លួងព្រះបាង និង វៀងចន្ទន៍ បន្តបង្រៀនរបាំព្រះរាជវាំងបុរាណ និងល្ខោនដែលមានឥទ្ធិពលខ្មែរ និងរបាំប្រជាប្រិយជាច្រើនទៀតរៀងៗខ្លួន។ Laos. (2001). Rubin, D., Pong C. S., Caturvedi, R., et al (ed.) World encyclopedia of contemporary theatre: Asia/Pacific. (Vol. III). New York, NY: Routlegde.
របាំកន្តែរ៉ែ

របាំកន្តែរ៉ែ មានប្រពភមកពី ស្រុកពួង ដែលស្ថិតនៅតំបន់កុលសម្ព័ន្ធមួយ ភាគខាងជើងនៃខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ របាំនេះ ជារបាំ ដែលមានការរាំយ៉ាងរស់រវើក ដែលជាការបង្កើតគំនិតឡើងដោយក្រុមពួកប្រមាញ់តាម តំបន់។ វាត្រូវបានស្រាវជ្រាវ នឹងចងក្រងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨០ ដោយ៖
សាស្ត្រាចារ្យ ពេជ្រ ទុំក្រវិល
លោក ងួន សំអាត 
លោក ម៉ៅ កេង
អ្នកស្រី ឡុង សុខែម
លោក ណុប សំប៉ូរា (ជំនួយការ)
លោក សឿ វុទ្ឋី (ជំនួយការ)។
របាំកន្តែរ៉ែ: ប្រភព

ប្រភព

ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:របាំប្រជាប្រិយខ្មែរ
របាំកិន្នរី

រូបភាពតូច| នាដកាកិន្នរីខ្មែរឆ្នាំ១៩២០ នៅ ​សារមន្ទីរ​ជាតិ​ភ្នំពេញ។
របាំកិន្នរី  គឺជារបាំប្រពៃណីមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្ហាញពីពពួកសត្វពាក់កណ្តាល មនុស្សពាក់កណ្តាល បក្សីដ៏សប្បុរសរាំក្នុងស្រះឈូកដែលតែងតែសំដែងក្នុងរបាំព្រះរាជទ្រព្យនៃកម្ពុជា ។
របាំកិន្នរី: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច|កិន្នរី​ខ្មែរចុងស.វទី6
ពាក្យ របាំ ក្នុង ​ភាសា​ខ្មែរ ​សំដៅ​លើ​របាំ​ប្រពៃណី។ កំណត់ត្រាដំបូងបំផុតមួយនៃរបាំ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺតាំងពីសតវត្សទី៧ ដែលការសម្តែងត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាពិធីបុណ្យសពរបស់ស្តេច។ ក្នុង​សម័យអង្គរ របាំ​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​នៅ​តាម​ប្រាសាទ។

កិន្នរី មានប្រភពមកពីភាសាសំស្រ្កឹត កិន្នរី សម្រាប់សត្វពាក់កណ្តាលមនុស្ស និងពាក់កណ្តាលសត្វបក្សីដែលគេជឿថាបានរស់នៅក្នុងហិមាពាន្ត ។ ខណៈពេលដែល កិន្នរ ឬ កិន្នរា គឺមកពីកិន្នរ សម្រាប់បុរសឬប្រភេទនៃសត្វនេះ។
របាំកិន្នរី: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ការ​បង្ហាញ​រូបកិន្នរ ​ចំណាស់​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​នៅ​ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៧  ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ ។
រូបភាពតូច|កិន្នរ​ីខ្មែរ​ ស.វ​ទី12
នៅសម័យអង្គរ កិន្នរ និង កិន្នរី ជាញឹកញាប់បង្ហាញនៅលើប្រាសាទអង្គរដែលមានរូបរាងខុសៗគ្នា។ នៅប្រាសាទអង្គរវត្ត ក៏មានការបង្ហាញរូបសត្វពាក់កណ្តាលមនុស្ស និងពាក់កណ្តាលសត្វស្លាបទាំងពីរនេះផងដែរ។

កិន្នរ ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ជា​ទូទៅ​ឆ្លាក់​ជា​រូប​ចម្លាក់​សម្រាប់​សសរ​នៃស្ថាបត្យកម្មក្រោយសម័យអង្គរ ។ 
រូបភាពតូច| នាដកាកិន្នរីរបស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ នៅឯពិព័រណ៍អាណានិគមឆ្នាំ១៩០៦ នៅម៉ាសៀលឡេស ។
នៅឆ្នាំ១៩០៦ នាដកាកិន្នរី បានសម្តែងនៅអឺរ៉ុបជាលើកដំបូងនៅឯការតាំងពិពណ៌អាណានិគមនៅទីក្រុងម៉ាសៀលឡេស ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ ។  ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥-១៩៧៩) នៅកម្ពុជា របាំនេះស្ទើរតែបាត់ទៅហើយ ហើយបានលេចចេញជាថ្មីក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម បុប្ផាទេវី ដែលជាម្ចាស់របាំព្រះរាជទ្រព្យដំបូងបង្អស់របស់កម្ពុជា។
របាំកិន្នរី: តួអង្គនិងសំលៀកបំពាក់

តួអង្គនិងសំលៀកបំពាក់ 
រូបភាពតូច| នាដកាកិន្នរីខ្មែរបានសម្តែងនៅសារមន្ទីរ​ជាតិ​ភ្នំពេញ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩២០។
តួអង្គសំខាន់ និងទោលដែលដើរតួក្នុងរបាំកិន្នរី គឺជាក្រុមនៃសត្វពាក់កណ្តាលមនុស្ស និងសត្វពាក់កណ្តាលបក្សីដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា កិន្នរី ។

តួអង្គកិន្នរី ស្លៀក​សំលៀកបំពាក់​ខុស​ប្លែក​ពី​គ្នា​ទៅ​នឹង​តួអង្គ​ផ្សេង​ទៀត​ក្នុង របាំព្រះរាជទ្រព្យ￼￼។  សំលៀកបំពាក់​របស់​តួអង្គ​នេះ​បង្ហាញ​ពី​សត្វ​ស្លាប​ដែល​មាន​ការតុបតែង​ដូច​កន្ទុយ និង​ស្លាប។

សំលៀកបំពាក់​របស់ Kenorei មាន​ពណ៌​ចម្រុះ និង​ខុស​គ្នា​ទៅ​នឹង​ការ​រាំ​ដែល​ពួក​គេ​បាន​អម។ Kenorei ពាក់ mokot ksatrei ដែលជាមកុដរាងតែមួយដែលមាន transl. សា - បកប្រែ។ kbang (មកុដខាងមុខ) ។ ត្រចៀក​ត្រូវ​បាន​លម្អ​ដោយ​ផ្កា (ផ្កា និង lbak pkar ​ទាំង​សង​ខាង) ក្រវិល និង ​ចោម​ត្រាច (ត្រចៀក​តុបតែង​គ្រឿងអលង្ការ)។ Kenorei មិន​ស្លៀក​ពាក់ ​ស្បៃ (ជា​សម្លៀក​បំពាក់​ដូច​ក្រណាត់​ពាក់​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា) ហើយ​ស្លៀក​តែ​អាវ​សូត្រ​ដៃ​វែង​ទន់។ កអាវ​ប៉ាក់​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា ​ស្រេង​គរ ​ត្រូវ​ពាក់​ជុំវិញ​ក និង​លើ​អាវ។ ភ្ជាប់​ពី​ស្រេង​គរ​គឺ​ជា​ទម្រង់​នៃ​អេប៉ូឡែត​ដែល​បត់​ឡើង​លើ​ស្មា ប៉ុន្តែ​ខុស​ពី  ។ ពាក់ដោយតួអង្គប្រុសភាគច្រើន។ តួអង្គ Kenorei ពាក់អាវទ្រនាប់មាសនៅលើដើមទ្រូង ខុសពីតួនាទីណាមួយនៅក្នុងរបាំព្រះរាជទ្រព្យកម្ពុជា។ ខ្សែ​ដែល​មាន​រាង​ដូច​អក្សរ X ដែល​បាន​តុបតែង​ប្លែក​ពី​គេ​ជុំវិញ​ដងខ្លួន​ត្រូវ​បាន​ពាក់​លើ​ដងខ្លួន​ដោយ​មាន​លម្អ​ប៉ាក់​នៅ​កណ្តាល។
របាំខ្មែរ

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| របាំបុរាណខ្មែរ
របាំនៅកម្ពុជា មានបីប្រភេទធំៗគឺ៖ របាំបុរាណរបស់រាជវាំង របាំប្រជាប្រិយដែលបង្ហាញពីទំនៀមទម្លាប់វប្បធម៌ និងរបាំសង្គមដែលសំដែងក្នុងកម្មវិធីជួបជុំសង្គម។
របាំខ្មែរ: របាំបុរាណ

របាំបុរាណ 
ទម្រង់​សិល្បៈ​សម្តែង​សំខាន់​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​គឺ ​របាំ​បុរាណ​ខ្មែរ ឬ ​របាំ​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ ជា ​ទម្រង់​របាំ​ដែល​មាន​ស្ទីល​ខ្ពស់​មាន​ប្រភព​ចេញ​ពី​រាជវាំង។ ដើមឡើយត្រូវបានសម្តែង និងថែរក្សាដោយអ្នកចូលរួមនៅព្រះបរមរាជវាំង របាំបុរាណខ្មែរត្រូវបានណែនាំដល់សាធារណជនទូទៅក្នុងពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ ហើយត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងទូលំទូលាយថាជានិមិត្តរូបនៃវប្បធម៌ខ្មែរ ដែលតែងតែសម្តែងក្នុងកម្មវិធីសាធារណៈ ថ្ងៃឈប់សម្រាក និងសម្រាប់អ្នកទេសចរដែលមកទស្សនាកម្ពុជា។

ការសម្តែងមានអ្នករាំស្លៀកពាក់យ៉ាងប៉ិនប្រសប់ សំដែងកាយវិការយឺតៗ និងជារូបភាព ទៅនឹងការប្រគុំតន្ត្រីនៃក្រុម ភ្លេងពិណពាទ្យ ។ ល្ខោនបុរាណ​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​របាំ​នៃការថ្វាយពរ ឬ ​ការបួងសួង និង​ការ​បញ្ចូល​រឿង​ប្រពៃណី និង ​កំណាព្យ​វីរភាព ​ដូច​ជា​រឿង ​រាមាយណៈ ​ជាដើម។ របាំ​បុរាណ​ពីរ​ដែល​គេ​សម្តែង​ច្រើន​ជាងគេ​គឺ របាំ​ជូនពរ និង​របាំ ​ទេពអប្សរា ។

ឈ្មោះផ្សេងទៀតសម្រាប់របាំបុរាណខ្មែររួមមាន "របាំព្រះរាជទ្រព្យ" និង "ល្ខោនព្រះរាជទ្រព្យកម្ពុជា" ទោះបីជាពាក្យចុងក្រោយក៏អាចសំដៅលើរបាំជាតិកម្ពុជាដែរ។ ជា​ភាសា​ខ្មែរ​គេ​ហៅ​ជា​ផ្លូវ​ការ​ថា "របាំព្រះរាជទ្រព្យ") ឬ  "ល្ខោនព្រះរាជទ្រព្យ" ។ ជួនកាលគេហៅថា  "ល្ខោនហ្លួង") ។ ក្នុង របប លន់ នល់ ប្រទេសកម្ពុជា ប្រពៃណីរបាំនេះត្រូវបានគេហៅថា   ជាពាក្យដែលឃ្លាតឆ្ងាយពីកេរដំណែលរាជវង្ស។

 បញ្ជីនៃរបាំបុរាណ
របាំខ្មែរ: របាំប្រជាប្រិយ

របាំប្រជាប្រិយ 
បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​២០ គឺជា​របាំ​ប្រជាប្រិយ​ដែល​បញ្ជាក់​ថា ទំនៀមទម្លាប់​វប្បធម៌​ផ្សេងៗ និង​ក្រុម​ជនជាតិ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ របាំ​ប្រជាប្រិយ​ខ្មែរ​ជា​ធម្មតា​មាន​ល្បឿន​លឿន​ជាង​របាំ​បុរាណ។ ចលនា​និង​កាយវិការ​មិន​មាន​ក្បាច់​ដូច​របាំ​បុរាណ​ទេ។ អ្នករាំរបាំប្រជាប្រិយស្លៀកសម្លៀកបំពាក់របស់ប្រជាជនដែលពួកគេកំពុងបង្ហាញ ដូចជាជនជាតិ ចាម ,ជនជាតិភាគតិចនៅតំបន់ខ្ពង់រាប, និងកសិករ។ របាំប្រជាប្រិយខ្លះនិយាយអំពីស្នេហា ឬរឿងព្រេងនិទាន។ តន្ត្រី​របាំ​ប្រជាប្រិយ​ភាគច្រើន​ត្រូវ​បាន​ប្រគុំ​ដោយ​វង់ភ្លេង ​មហោរី ។

 បញ្ជីរបាំប្រជាប្រិយ 
រូបភាពតូច| ឆៃយ៉ាំ
រូបភាពតូច| របាំត្រុដិ

 របាំត្រុដិ - ជារបាំដ៏ពេញនិយមតំណាងឱ្យរឿងនិទាននៃអ្នកប្រមាញ់ និងសត្វក្តាន់ ដែលរីករាលដាលនូវគ្រោះថ្នាក់ជាច្រើនរវាងយក្សដល់សត្វក្ងោក និងសត្វក្ងោក។[ <span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (October 2011)">ការបញ្ជាក់ចាំបាច់</span> ] វាត្រូវបានអនុវត្តដើម្បីបញ្ចៀសអំពើអាក្រក់ និងសំណាងអាក្រក់។
  របាំស្នែងទន្សោង (Dance of the Wild Oxen) - របាំរាំជុំវិញខ្លា ,ក្ងោក ,ក្តាន់ និងសត្វផ្សេងៗទៀត។ របាំ​មាន​ដើម​កំណើត​នៅ ​ស្រុក​ភ្នំក្រវាញ ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ និង​ពណ៌នា​អំពី ​ជនជាតិ​ដើម​ព័រ ។
 របាំគោះអង្រែ - របាំភាគច្រើនប្រើដើមឬស្សីពីរឬបីដែលវាយរៀងរាល់វិនាទី។ មានសេចក្តីរាយការណ៍ថា របាំនេះមានដើមកំណើតមកពី ជនជាតិកួយ ប៉ុន្តែគេជឿថា ស្រុកកំណើតគឺប្រទេសហ្វីលីពីន ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទនរោត្តម (១៨៣៤-១៩០៤) នៅពេលដែលព្រះអង្គកំពុងធ្វើដំណើរនៅ ប្រទេសហ្វីលីពីន ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
 របាំនារីជាជួរ  - ជារបាំប្រពៃណីខ្មែររ Category:Pages using Lang-xx templates បស់យុវនារី ខ្មែរ  ស្លៀកសំលៀកបំពាក់ចម្រុះពណ៌ និងឆើតឆាយ។ របាំរំលឹកដល់ប្រជាជនខ្មែរនូវវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបដែលត្រូវបានចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សាជាច្រើនជំនាន់ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ក្នុងចំណោមប្រទេសជិតខាងនៃ អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
 របាំក្ងោកប៉ៃលិន  - របាំដែលបង្ហាញពី ជនជាតិកូឡា នៅ ប៉ៃលិន និងការកម្សាន្តរបស់ពួកគេជាមួយសត្វក្ងោកមួយគូ។
 ឆៃយ៉ាំ - ជាការរាំកម្សាន្តដ៏ល្បីមួយអំពីភាពរីករាយ រួមទាំងតួនាទីកំប្លែងជាច្រើន និងស្រីស្អាត។ របាំ​នេះ​គេ​ប្រគំ​នៅ​ថ្ងៃ​បុណ្យ និង​ជា​របាំ​ខ្មែរ​សុទ្ធ។
 របាំកណ្ដូបសេះ - ការសម្តែងរបាំដូងដែលមានអ្នករាំប្រុសស្រី។ បុរស​ពាក់​អាវ​ពណ៌​លឿង និង​ពណ៌​ក្រហម​ងងឹត "ចងក្បិន"។ ស្ត្រី​ពាក់​អាវ​ និង​សូត្រ​ពណ៌​បៃតង "ចងក្បិន"។ របាំ​នេះ​មាន​ដើម​កំណើត​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦០ ពី ​ស្រុក​រមាសហែក ខេត្ត​ស្វាយរៀង ។ Titthara, M. (2002, December). Nuts About Dancing. Leisure Cambodia. Retrieved August 15, 2020, from http://www.leisurecambodia.com/news/detail.php?id=67 
 របាំនេសាទ - របាំដែលទាក់ទងនឹងការនេសាទ ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ នៅ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ វាពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នករាំប្រុស និងអ្នករាំស្រី។
របាំខ្មែរ: បញ្ជីរបាំប្រជាប្រិយ

បញ្ជីរបាំប្រជាប្រិយ 
រូបភាពតូច| ឆៃយ៉ាំ
រូបភាពតូច| របាំត្រុដិ

 របាំត្រុដិ - ជារបាំដ៏ពេញនិយមតំណាងឱ្យរឿងនិទាននៃអ្នកប្រមាញ់ និងសត្វក្តាន់ ដែលរីករាលដាលនូវគ្រោះថ្នាក់ជាច្រើនរវាងយក្សដល់សត្វក្ងោក និងសត្វក្ងោក។[ <span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (October 2011)">ការបញ្ជាក់ចាំបាច់</span> ] វាត្រូវបានអនុវត្តដើម្បីបញ្ចៀសអំពើអាក្រក់ និងសំណាងអាក្រក់។
  របាំស្នែងទន្សោង (Dance of the Wild Oxen) - របាំរាំជុំវិញខ្លា ,ក្ងោក ,ក្តាន់ និងសត្វផ្សេងៗទៀត។ របាំ​មាន​ដើម​កំណើត​នៅ ​ស្រុក​ភ្នំក្រវាញ ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ និង​ពណ៌នា​អំពី ​ជនជាតិ​ដើម​ព័រ ។
 របាំគោះអង្រែ - របាំភាគច្រើនប្រើដើមឬស្សីពីរឬបីដែលវាយរៀងរាល់វិនាទី។ មានសេចក្តីរាយការណ៍ថា របាំនេះមានដើមកំណើតមកពី ជនជាតិកួយ ប៉ុន្តែគេជឿថា ស្រុកកំណើតគឺប្រទេសហ្វីលីពីន ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទនរោត្តម (១៨៣៤-១៩០៤) នៅពេលដែលព្រះអង្គកំពុងធ្វើដំណើរនៅ ប្រទេសហ្វីលីពីន ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
 របាំនារីជាជួរ  - ជារបាំប្រពៃណីខ្មែររ Category:Pages using Lang-xx templates បស់យុវនារី ខ្មែរ  ស្លៀកសំលៀកបំពាក់ចម្រុះពណ៌ និងឆើតឆាយ។ របាំរំលឹកដល់ប្រជាជនខ្មែរនូវវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបដែលត្រូវបានចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សាជាច្រើនជំនាន់ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ក្នុងចំណោមប្រទេសជិតខាងនៃ អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
 របាំក្ងោកប៉ៃលិន  - របាំដែលបង្ហាញពី ជនជាតិកូឡា នៅ ប៉ៃលិន និងការកម្សាន្តរបស់ពួកគេជាមួយសត្វក្ងោកមួយគូ។
 ឆៃយ៉ាំ - ជាការរាំកម្សាន្តដ៏ល្បីមួយអំពីភាពរីករាយ រួមទាំងតួនាទីកំប្លែងជាច្រើន និងស្រីស្អាត។ របាំ​នេះ​គេ​ប្រគំ​នៅ​ថ្ងៃ​បុណ្យ និង​ជា​របាំ​ខ្មែរ​សុទ្ធ។
 របាំកណ្ដូបសេះ - ការសម្តែងរបាំដូងដែលមានអ្នករាំប្រុសស្រី។ បុរស​ពាក់​អាវ​ពណ៌​លឿង និង​ពណ៌​ក្រហម​ងងឹត "ចងក្បិន"។ ស្ត្រី​ពាក់​អាវ​ និង​សូត្រ​ពណ៌​បៃតង "ចងក្បិន"។ របាំ​នេះ​មាន​ដើម​កំណើត​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦០ ពី ​ស្រុក​រមាសហែក ខេត្ត​ស្វាយរៀង ។ Titthara, M. (2002, December). Nuts About Dancing. Leisure Cambodia. Retrieved August 15, 2020, from http://www.leisurecambodia.com/news/detail.php?id=67 
 របាំនេសាទ - របាំដែលទាក់ទងនឹងការនេសាទ ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ នៅ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ វាពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នករាំប្រុស និងអ្នករាំស្រី។
របាំខ្មែរ: របាំសង្គម

របាំសង្គម 
របាំ​សង្គម ​ដែល​គេ​និយម​រាំ​ក្នុង​កម្មវិធី​ជួបជុំ​សង្គម​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​រួម​មាន រាំវង់, រាំក្បាច់ សារ៉ាវ៉ាន់, ចូក​ក្រពើ និង ​ឡាំលាវ ។ របាំសង្គមផ្សេងទៀតមកពីជុំវិញពិភពលោកបានជះឥទ្ធិពលដល់វប្បធម៌សង្គមខ្មែរ រួមមាន ឆា-ឆា បូឡេរ៉ូ និង ម៉ាឌីស្សន ។ របាំ​បែប​នេះ​ច្រើន​តែ​ធ្វើ​ក្នុង​ពិធី​ជួបជុំ​របស់​ខ្មែរ។
របាំខ្មែរ: សូមមើលផងដែរ។

សូមមើលផងដែរ។ 

 រោងមហោស្រពកម្ពុជា។
 នរោត្តម បុប្ផាទេវី
 របាំឥណ្ឌូនេស៊ី
 របាំបាលី
 របាំជ្វា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វប្បធម៌ខ្មែរ
របាំគោះអង្រែ

របាំគោះអង្រែ ជារបាំប្រជាប្រិយមួយ ដែលបង្កើតឡើងដោយប្រើប្រាស់ដុំឈើ អង្រែ ហើយនិងត្បាល់ ដែលកសិករតែងតែ យកវាមកបុកកម្ទេច សំបកគ្រាប់ស្រូវចេញ។ របាំនេះ តែងតែប្រារឰធ្វើបន្ទាប់ ពីរដូវច្រូតកាត់ហើយ គឺធ្វើដើម្បីថ្លែងអំណរគុណ និងការគោរពចំពោះព្រលឹងអារក្ខអ្នកតា ទាំងឡាយដែលនាំមកនូវភាព រុងរឿងនិង ការលូតលាស់ដល់ការដាំដុះស្រូវ ។ ប្រជាកសិករនាំគ្នារាំលេងកំសាន្តនៅពេលឈប់ សម្រាកពីការច្រូតកាត់ ឬក្នុង ពីធី។របាំនេះពុំមានទំនុកច្រៀងឡេីយ។
របាំគោះអង្រែ: ប្រភព

ប្រភព

ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ 

របាំនេះមានប្រភពមកពី សាស្រ្តជាតិតូចតាចមួយហៅថា កួយ
របាំងកញ្ចក់: វិធីនៃការសន្ទនា

វិធីនៃការសន្ទនា

កាលពីមុនការសាងសង់នៅទំព័រមួយតាមធម្មតាបើប្រៀបធៀបទៅនិងពេលមួយដែលមានពេលរបាំងនៅក្នុងអត្ថបទមួយរូបភាពនិមួយៗគឺជាចំនួនលេខហើយ និងជាផ្លូវបច្ចេកវិជ្ជាប្រហែលជាត្រូវបានអោយចូលទៅក្នុងការបាំងរឺក៍នៅចំនួនលេខដ៍តូចបំផុតស្តងដារសំរាបហ្វនស្កីនភ្លេ១២ចុចហើយនិង១០ភិត សមាសភាពដ៍ធំជាងគេគឺសកម្មភាពហើយនិងការសន្ទនាសកម្មភាពគឺជាការសរសេរនៅក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលការសន្ទនាការនិយាយនៅតួរអក្សរដែល មានបន្ទាតដែលមានតែមួយទៅនិងស្កីនភ្លេដូចជាការរារាំង ដំណាកការនៃការសរសេរគឺត្រូវប្រើចុះបន្ទាត់ការសង្កតនៃទ្រងទ្រាយមានបីទ្រងទ្រាយ អន្តរកម្មគឺមានចន្លោះរវាងមុខពុម្ភហើយនិងហ្វុនព្រមទាំងការចុះបន្ទាតហើយនិងបរិវេនពុម្ភអ្វីដែលជាស្តងដាគឺជាទំព័រមួយអត្ថបទហើយនិងចំនួនលេខ ដែលមានរបាំងពេលវេលាដែលត្រូវបានបំបែកនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកទំហំក្រដាសអក្សមានបទបញ្ជាគឺមាន១២ចំនុចប្រទេសអឺរ៉ុបមនុស្សប្រើអេ១៤ដូច ទៅនិងទំហំទ្រងទ្រាយក្រដាសស្តងដាសែរហើយនិងមិនមានទ្រងទ្រាយហ្វនច្រើនដែរ។ការដាក់នៅផ្ទាំងរូបភាពងាយៗការសន្ទនាដោយដាក់ទេសភាពរឺ ក៍ក្បាលរឿងការដាក់បញ្ជូលនៅអ្វីជាច្រើនទៀតដែលអាចបន្តគំរោងព្រាងរបស់ស្កីនភ្លេរការសន្ទនាគឺជាការនៅកណ្តាល.
បានពី ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:របាំងកញ្ចក់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទម្រង់់ភាពយន្ត
របាំងរូប: និយមន័យ

និយមន័យ 
របាំងរូបគឺជាឧបសគ្គធម្មជាតិមានដូចជាជួរភ្នំធំៗ លំហដ៏ធំល្វឹងល្វើយនៃផ្ទាំងទ្វិបមហាសមុទ្រ រួមទាំងលំហផងដែរ។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន ដោយសារមនុស្សមានបច្ចេកវិទ្យាជឿនលឿនមនុស្សអាចជំនះរបាំងរូបបានជាបណ្តើរៗដូចជា របាំងភ្នំ របាំងដៅគោក របាំងទឹក និងរបាំងលំហថែមទៀតផងសៀវភៅ ភូមិវិទ្យាថ្នាក់ទី១១ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ឆ្នាំ២០១៥។។
របាំឆៃយ៉ាំ

របាំឆៃយ៉ាំ គឺជារបាំបុរាណ ដែលអ្នកវាយស្គរមានរូបរាងកំប្លែង ក្រមិចក្រមើម។ ការរាំ ត្រូវបានបង្ហាញពីសញ្ញានៃ ការហៅ និងការឆ្លើយតបមានអ្នកទះដៃ និងអ្នកវាយឃ្មោះ។ អ្នករាំស្លៀកពាក់ សម្លៀក បំពាក់កំប្លែង គូរមុខមាត់ តន្ត្រីឆៃយ៉ាំ គឺក្បួនហែនាំមុខគេ ដែលទាក់ទងទៅនឹងអ្នកកាន់ពុទ្ធសាសនាក្នុងការប្រារព្ឋ ពិធីដូចជាការពិធីចេញព្រះវស្សា និងបុណ្យកឋិនទាន បុណ្យផ្កា និងពិធីបុណ្យផ្សេងៗទៀតដើម្បី បង្កើតនៅភាពសប្បាយរីករាយទាំងអស់គ្នា។ ឆៃយ៉ាំ គឺជារបាំដែលមានប្រជាប្រិយភាព ដែលយើង តែងឃើញរហូត សព្វថ្ងៃនេះនៅតាមជនបទក៏ដូចជា នៅទីក្រុង។ អ្នកដែលដកស្រង់ប្រវត្តិ ដូចជា៖
លោក ហ៊ុល ឆេង
លោក ចាប សៀម
លោក គង់ ឆេងអូន
លោក ជ័យ ខុន ។
រូបភាពតូច|គំនូរឆ្នាំ១៨៩២
របាំត្រុដិ

ប្រវត្តិឈ្មោះ​ពេញរហស្សនាមត្រុដិរជ្ជកាលកម្មសិទ្ធបញ្ជីសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌតួអង្គសំខាន់ៗ