ចក្រភពបារាំងទីមួយ: ការដួលរលំ

ការដួលរលំ 

រូបភាពតូច|ណាប៉ូឡេអុងនិងសេនាធិការទ្រង់នៅក្នុងសង្គ្រាមនៃសម្ព័ន្ធមិត្តទីប្រាំមួយ, ឆ្នាំ១៨១២–១៤, គំនូរដោយលោក Jean-Louis-Ernest Meissonier.
ការបញ្ឈប់សកម្មភាពបះបោរនៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់មានភាពលំបាកខ្លាំងសម្រាប់ណាប៉ូឡេអុង ជាពិសេសនៅពេលដែលស្តេចនៃចក្រភពរុស្ស៊ីជាអ្នកដឹកនាំជួយពួកអឺរ៉ុបក្នុងការធ្វើកុបកម្មបះបោរប្រឆាំងទាំងនេះ។ ដើម្បីបញ្ចប់បញ្ហាទាំងអស់នេះ និងឱ្យមានច្រកចេញចូលសមុទ្រមេឌីទែរណេ ហើយដកគូប្រជែងសំខាន់ៗខ្លះចោល, ណាប៉ូឡេអុងក៏បានលើកទ័ពវាយចូលរុស្ស៊ី។ ថ្វីបើជ័យជម្នះព្រះអង្គកំពុងដើរទៅមុខមែនដោយការវាយដណ្តើមក្រុងស្មូលេន, ជ័យជម្នះនៅក្នុងសមរភូមិបូរ៉ូឌីណូ, និងការបម្រុងនឹងចូលទីក្រុងម៉ូស្គូ, តែព្រះអង្គនូវតែចាញ់រុស្ស៊ីដោយសារអកាសធាតុក្នុងប្រទេសនេះ ហើយបូករួមនឹងការបដិសេដរបស់អាឡិចសាន់ដឺ (ត្សាររុស្ស៊ី) ក្នុងការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងសម្រុះសម្រួលគ្នា។ បន្ទាប់ពីជ័យជម្នះខាងលើ ក៏បានចូលមកដល់រដូវរងាដ៏អាក្រក់មួយក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ីដែលបង្ខំឱ្យពួកបារាំងដកថយចេញពីរុស្ស៊ីវិញ, អំឡុងពេលដកថយពួកអឺរ៉ុបទាំងមូលបានកំពុងតែចរចាគ្នាដើម្បីប្រឆាំងនឹងណាប៉ូឡេអុង។ ការដកថយចេញរបស់បារាំងពីរុស្ស៊ី ប្រៀបបានដូចជាការដកថយចេញពីទឹកដីអេស្ប៉ាញអញ្ចឹង, គឺពីកំពែងមួយថយទៅកំពែងមួយទៀត, បន្ទាប់ពីឆ្លងហួសទន្លេប៉េរេស៊ីណា(ប្រទេសប៉េឡារុសបច្ចុប្បន្ឋ), ណាប៉ូឡេអុងនិងទ័ពទ្រង់ត្រូវដកថយមកក្រោយទៀតរហូតដល់ទល់ដែនចម្បាំងនាឆ្នាំ១៨០៩, ហើយក្រោយមកទៀត ណាប៉ូឡេអុងបានបដិសេដមិនយល់ព្រមសំណើរសន្តិភាពរបស់អូទ្រីសនៅទីប្រជុំសភាក្នុងទីក្រុងប្រាក(ចាប់ពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ដល់ ទី១០ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨១៣), ដោយព្រះអង្គភ័យខ្លាចក្នុងការបាត់បង់ប្រទេសអ៊ីតាលី, ជ័យជម្នះនីមួយៗគឺជាការកំណត់សំគាល់ដំណាក់កាលមួយក្នុងការសម្រេចក្តីសុបិន្តរបស់ព្រះអង្គ— អ្នកដែលជួយព្រះអង្គយកជ័យជម្នះក្នុងសមរភូមិលុចសេននិងបតសិនក្នុងឆ្នាំ១៨០៥, និងការបរាជ័យរបស់ព្រះអង្គក្នុងក្រុងឡែបស៊ីកនាឆ្នាំ១៨០២, ដូចជាប៉ាណាដត—ដែលកំពុងមានងារជាព្រះអង្គម្ចាស់នៃប្រទេសស៊ុយអែត—បានមិនអើរពើលើណាប៉ូឡេអុងសុំបីតែបន្តិច, ចំណែកឧត្តមសេនីយ៍ម៉ូរីអូបានចូលខាងសម្ព័ន្ធមិត្តប្រឆាំងនឹងបារាំង, ឯប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តបារាំងតាំងពីដំបូងដូចជា សាកសូនី និងបាវ៉ារៀក៏មិនបានអើរពើជួយព្រះអង្គដែរ។

បន្ទាប់ពីដកថយចេញពីរុស្ស៊ីរួចហើយ, ណាប៉ូឡេអុងនូវតែបន្តដកថយទ័ពទៀត, លើកនេះគឺពីអាល្លឺម៉ង់។ បន្ទាប់ពីបាត់បង់ទឹកដីអេស្ប៉ាញទាំងស្រុង ដែលដណ្តើមបានពីបារាំងមកវិញដោយទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តដឹកនាំដោយវេលលីងតុន, ជាមួយនឹងការងើបបះបោរក្នុងប្រទេសហូឡង់ដែលជាការចាប់ផ្តើមនៃព្រឹត្តិការណ៌វាយលុកលើពួកបារាំងវិញ និងសេចក្តីថ្លែងប្រកាសក្នុងទីក្រុងហ្វ្រង់ហ្វឺតThe Frankfort Declaration, 1 December 1813: http://www.napoleon-series.org/research/government/diplomatic/c_frankfort.html (ទី១ ធ្នូ ១៨១៣) បានធ្វើឱ្យណាប៉ូឡេអុងដកថយថែមទៀតរហូតដល់ទល់ដែនចម្បាំងនាឆ្នាំ១៧៩៥; បន្ទាប់មកទៀតត្រូវរត់ថយកាន់តែឆ្ងាយជាងនេះទៅទៀតគឺរហូតដល់ទល់ដែនចម្បាំងឆ្នាំ១៧៩២— ទោះបីជាមានយុទ្ធនាការដ៏អស្ចារ្យនៃឆ្នាំ១៨១៤ប្រឆាំងមកវិញនឹងពួកឈ្លានពានក៏ដោយ។ ការទម្លាក់អាវុធចុះចាញ់នៅទីក្រុងប៉ារីសនាថ្ងៃទី៣០ មីនា ឆ្នាំ១៨១៤។ មិនយូរប៉ុន្មានចក្រភពបារាំងបានដួលរលំបន្ទាប់ពីណាប៉ូឡេអុងបានដាក់រាជតាមសន្ធិសញ្ញាហ្វនតេណេព្លាវនៅថ្ងៃទី ១១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៨១៤។

បន្ទាប់ពីនិរទេសទៅនៅកោះអេលបា, មិនយូរប៉ុន្មានណាប៉ូឡេអុងបានរត់គេចតាមសំពៅជាមួយសិនាចំនួនមួយពាន់នាក់ និងព្រមទាំងមានកាំភ្លើងធំចំនួន ៤ តាមទៀត។ លឺដូច្នេះ ស្តេចថ្មីនៃបារាំងបានបញ្ជូនម៉ាសល ណៃទៅចាប់ខ្លួនណាប៉ូឡេអុង។ ពេលបានជួបទ័ពរបស់ម៉ាសល, ណាប៉ូឡេអុងក៏ចុះពីសេះព្រះអង្គហើយដើរទៅកាន់វាលនៅចន្លោះទ័ពទាំងពីរ, ហើយនិយាយថា "បើក្នុងចំណោមពួកឯងទាំងអស់គ្នានេះ បើមាននរណាចង់សម្លាប់អធិរាជពួកឯងនេះ, ចូលមកសម្លាប់មកចុះ!" ប៉ុន្តែគ្មាននរណាបាញ់សម្លាប់ ឫចាប់ខ្លួនណាប៉ូឡេអុងសោះ ផ្ទុយទៅវិញ, ពួកគេបែរបានចូលរួមជាមួយណាប៉ូឡេអុងហើយនាំគ្នាស្រែកបន្លឺថា "Vive l'Empereur!" (បកប្រែៈ សុំឱ្យអធិរាជមានព្រះជន្មាយុយានយូរ) ណាប៉ូឡេអុងបានដណ្តើមរាជបល្លាំងបានមកវិញក្នុងឆ្នាំ១៨១៥, ប្រោះចក្រភពបារាំងឱ្យងើបឡើងមកវិញដែលគេច្រើននិយមស្គាល់ថា មួយរយថ្ងៃ។ ទោះបីជាយ៉ាងណា, ព្រះអង្គត្រូវបានពួកសម្ព័ន្ធមិត្តទីប្រាំពីរយកជ័យជម្នះលើបានក្នុងសមរភូមិវ៉ាត់ធឺលូ។ ព្រះអង្គបានទទួលចុះចាញ់ពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត ហើយត្រូវគេនិរទេសម្តងទៀតតែលើកនេះទៅកោះហ្សង់ ហេលីណា, ជាកោះដាច់ស្រយ៉ាលមួយនៅភាគខាងត្បូងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក, ដែលជាកន្លែងណាប៉ូឡេអុងរស់នៅរហូតទាន់តែព្រះអង្គសង្គតក្នុងឆ្នាំ១៨២១។ បន្ទាប់ពី មួយរយថ្ងៃ, រាជវង្សបួរបនបានឡើងសោយរាជ្យវិញ, ដោយមានព្រះអង្គម្ចាស់ល្វីទី១៨ ក្លាយជាស្តេចនៃប្រទេសបារាំង, ខណៈពេលដែលសញ្ជ័យរបស់ណាប៉ូឡេអុងត្រូវគេបោះបង់ចោលនៅក្នុងសមាជក្រុងវីយែន។