ជនជាតិខ្មែរវៀតណាម: ប្រជាសាស្រ្ត

ប្រជាសាស្រ្ត 

 ចំនួនប្រជាជន 
ជនជាតិវៀតណាមជាទូទៅប្រមូលផ្តុំនៅតាមច្រាំងទន្លេនៃបឹងទន្លេសាប និងទន្លេមេគង្គដែលព័ទ្ធជុំវិញខេត្ត សៀមរាប កំពង់ឆ្នាំង និង ពោធិ៍សាត់ ។ Ehrentraut (2013), p. 30 ចំនួនប្រជាជនតិចតួចអាចត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ក៏ដូចជាខេត្តភាគអាគ្នេយ៍ជាប់ព្រំដែនប្រទេសវៀតណាម ដូចជា ព្រៃវែង ស្វាយរៀង Willmott (1967), p. 107 កំពត កណ្តាល ក្រចេះ Ehrentraut (2013), p. 71 និង តាកែវ ។ Schliesinger (2015), p. 260 ចំនួនប្រជាជនវៀតណាមមានចំនួនច្រើនជាងគេនៅឆ្នាំ១៩៦២ នៅពេលដែលជំរឿនរបស់រដ្ឋាភិបាលបានបង្ហាញថាពួកគេជាជនជាតិភាគតិចធំបំផុតរបស់ប្រទេស ហើយឆ្លុះបញ្ចាំងពី ៣.៨% នៃចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេស។ អ្នកស្រាវជ្រាវប្រជាសាស្រ្តបានត្រឡប់មកវិញនូវចំនួនប៉ាន់ស្មានជនជាតិវៀតណាមខ្ពស់ជាងជំរឿនរបស់រដ្ឋាភិបាលឆ្លុះបញ្ចាំង។ ជាឧទាហរណ៍ ក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ចំនួនជនជាតិវៀតណាមដែលស្នាក់នៅអាចមានច្រើនរហូតដល់ ៤០០ ០០០ Tabeau (2009), p. 48 ខណៈពេលដែលអ្នកស្រាវជ្រាវជនជាតិខ្មែរម្នាក់ទៀតគឺលោក ម៉ៃឃើល វីកឃឺរី បានប៉ាន់ប្រមាណចំនួនប្រជាជនវៀតណាមស្នាក់នៅចន្លោះពី ២០០ ០០០ ទៅ ៣០០ ០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៦ ។ ម៉្យាងវិញទៀត ជំរឿនរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលបានធ្វើឡើងក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ បានដាក់តួលេខមិនលើសពី ៦០ ០០០ នាក់។ Schliesinger (2015), p. 261 តួលេខ​ប្រជាជន​ខាងក្រោម​បង្ហាញ​ពី​ចំនួន​ប្រជាជន​ជនជាតិ​វៀតណាម​ដោយ​ផ្អែក​លើ​តួលេខ​ដែល​បាន​មក​ពី​ជំរឿន​របស់​រដ្ឋាភិបាល៖
ប្រវត្តិនៃចំនួនប្រជាជន ឆ្នាំ ចំនួន ១៨៧៤ 4,452 Goscha (2008), p. 5 ១៩១១ 79,050  ១៩២១ 140,225  ១៩៣១ 176,000 Schliesinger (2015), p. 259 ១៩៣៦ 191,000  ១៩៦២ 218,000 Tabeau (2009), p. 48 ឆ្នាំ ១៩៨១ ៨.១៩៧ Schliesinger (2015), p. 261 ឆ្នាំ 1984 56,000  ឆ្នាំ ១៩៩៥ 95.597  ឆ្នាំ ១៩៩៨ 96.597  ឆ្នាំ ២០០៨ 72.775  Pen and Heng (2014), p. 12 ឆ្នាំ 2013 ១៤.៦៧៨ 

 សាសនា 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|299x299ភីកសែល| ព្រះវិហារកាតូលិកវៀតណាមនៅ កំពង់ហ្លួង
ជនជាតិវៀតណាមកំណត់អត្តសញ្ញាណខ្លួនឯងថាជាអ្នកកាន់ សាសនាព្រះពុទ្ធមហាយាន តាវដាយ ឬ ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ។ ពុទ្ធសាសនិកជនវៀតណាមភាគច្រើនត្រូវបានរកឃើញក្នុងចំណោមសហគមន៍ក្រីក្រដែលរស់នៅក្នុងបឹងទន្លេសាប ឬតំបន់ជនបទនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយសារពុទ្ធសាសនិកជនវៀតណាមទទួលបានគោលលទ្ធិ និងជំនឿសាសនាពី សាសនាប្រជាប្រិយចិន ពួកគេចូលរួមក្នុងពិធីសាសនាដែលរៀបចំដោយជនជាតិខ្មែរក្នុងរដូវបុណ្យ។ Willmott (1967), p. 90 សហគមន៍​វៀតណាម​ដែល​មក​តាំង​ទី​លំនៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​ទទួល​យក​ការ​ប្រតិបត្តិ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ ​របស់​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន។ Ang (2014), p. 10 ជនជាតិវៀតណាមដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសាសនារ៉ូម៉ាំងកាតូលិកមានកូនចៅរបស់ជនភៀសខ្លួនដែលបានភៀសខ្លួនពីការបៀតបៀនសាសនាក្នុងរជ្ជកាល ទូ ដុក ។ ពួកគេត្រូវបានបំបែករវាងអ្នករស់នៅទីក្រុងដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ Willmott (1967), p. 34 និងសហគមន៍នេសាទដែលមានមូលដ្ឋាននៅបឹងទន្លេសាប។  អ្នកកាន់សាសនាកាតូលិកវៀតណាមមានប្រហែល ៩០% នៃ សហគមន៍រ៉ូម៉ាំងកាតូលិក របស់កម្ពុជា ហើយនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ពួកគេមានអ្នកកាន់សាសនាប្រហែល ៦៥ ០០០នាក់ នៅក្នុងប្រទេស។ ភាគច្រើននៃពួកកាតូលិកវៀតណាមត្រូវបាននិរទេសទៅប្រទេសវៀតណាម ឬត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ 1970 Harris (2008), p. 166 ហើយមានតែនៅក្នុងឆ្នាំ 1990 ប៉ុណ្ណោះដែលព្រះវិហារកាតូលិកត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើតឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៥ មាន​អ្នក​កាន់​សាសនា​កាតូលិក​ប្រមាណ ២៥.០០០ នាក់​ក្នុង​ប្រទេស។ 

ជនជាតិភាគតិចវៀតណាមក៏ជាអ្នកកាន់តាមជំនឿ តាវដាយ ដែលត្រូវបានណែនាំនៅឆ្នាំ 1927 ។ ជំនឿតាវដាយ បានទាក់ទាញទាំងអ្នកកាន់សាសនាវៀតណាម និងកម្ពុជាក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំដំបូងនៃការបង្កើតឡើង ប៉ុន្តែព្រះរាជក្រឹត្យដែលហាមឃាត់សាសនា និងការខិតខំរបស់អ្នកជាតិនិយមខ្មែរដើម្បីកាត់ទោសអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់ខ្មែរបាននាំឱ្យ Cao Dai ត្រូវបានសង្កេតឃើញតែដោយជនជាតិវៀតណាមចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 តទៅ។ Harris (2008), p. 136 ប្រាសាទតាយដាយ ត្រូវបានសាងសង់នៅមហាវិថីម៉ៅសេទុងក្នុងឆ្នាំ 1937 ហើយនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 មានអ្នកកាន់សាសនាប្រហែល 70,000 នាក់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ តាយដាយ ត្រូវបានដាក់នៅក្រៅច្បាប់ក្នុងរបបសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ និងរបបខ្មែរក្រហម ប៉ុន្តែបានទទួលការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ 1985 និងមានអ្នកកាន់សាសនាប្រហែល 2,000 នាក់នៅឆ្នាំ 2000។ Harris (2008), p. 276

 ភាសា 
ជនជាតិវៀតណាមទាំងមូលបង្ហាញកម្រិតនៃភាពស្ទាត់ជំនាញក្នុង ភាសាខ្មែរ និង ភាសាវៀតណាមផ្សេងៗ គ្នា។ ជនជាតិវៀតណាមដែលរស់នៅក្នុងសហគមន៍នេសាទដោយខ្លួនឯងតាមបឹងទន្លេសាបប្រើប្រាស់ភាសាវៀតណាមក្នុងការសន្ទនាប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ ហើយមានបុគ្គលដែលមានកម្រិតជំនាញភាសាខ្មែរ Ehrentraut (2013), p. 79 និងអ្នកដែលចេះពីរភាសា។ Heder (1995), p. 136 ម្យ៉ាងវិញទៀត ជនជាតិវៀតណាមដែលរស់នៅក្នុងសង្កាត់ដែលភាគច្រើននិយាយភាសាខ្មែរបានបញ្ជូនកូនរបស់ពួកគេទៅសាលារដ្ឋ ហើយជាលទ្ធផល កុមារអាចនិយាយភាសាខ្មែរបានយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ ប៉ុន្តែបង្ហាញការយល់ដឹងអំពីភាសាវៀតណាមនៅមានកម្រិត។ 

 ការអប់រំ 
ការស្រាវជ្រាវតាមវាលដែលធ្វើឡើងដោយក្រុម ជនជាតិភាគតិច ដូចជា Stefan EhrentrautStefan Ehrentraut បង្ហាញថា មានតែកុមារវៀតណាមមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះដែលចូលរៀននៅសាលារដ្ឋ ដោយតួលេខប្រែប្រួលតាមខេត្តផ្សេងៗគ្នា។ នៅ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង និង​សៀមរាប ដែល​ជនជាតិ​វៀតណាម​រស់នៅ​តាម​មាត់​ទន្លេ ការ​ចុះ​ឈ្មោះ​ចូល​រៀន​នៅ​សាលា​រដ្ឋ​មាន​អត្រា​ទាប​ជាង ១០% ចំណែក​ឯ​ខេត្ត​ផ្សេង​ទៀត​ដូច​ជា​កំពត និង​ក្រចេះ សមាមាត្រ​មាន​ច្រើន​ជាង។ Ehrentraut (2013), p. 80 ដោយសារ​ជនជាតិ​វៀតណាម​ភាគច្រើន​មិន​មាន​ឯកសារ​សញ្ជាតិ ពួកគេ​មិន​អាច​ចុះឈ្មោះ​កូន​ចូល​សាលា​រដ្ឋ​បាន​។ Ang (2014), p. 11 សម្រាប់អ្នកដែលបញ្ជូនកូនទៅសាលារៀន ភាគច្រើនពួកគេចូលរៀនបានតែប៉ុន្មានឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ហើយកម្រនឹងបញ្ចប់ ថ្នាក់ទី១២ ដោយសារឪពុកម្តាយជាជនជាតិវៀតណាមមិនមានលទ្ធភាពបង់ថ្លៃសាលា។ សិស្សវៀតណាមក៏ប្រឈមមុខនឹងការលំបាកក្នុងការងារសិក្សា ដោយសារថ្នាក់រៀនត្រូវបានបង្រៀនជាភាសាខ្មែរទាំងស្រុង ហើយកុមារវៀតណាមដែលធំឡើងនិយាយភាសាវៀតណាមនៅផ្ទះមានកម្រិតសមត្ថភាពភាសាខ្មែរ។ Ehrentraut (2013), p. 81 នៅក្នុងសហគមន៍វៀតណាមមួយចំនួនដែលមានមូលដ្ឋាននៅទន្លេសាប និងទន្លេមេគង្គ មានសាលាឯកជនដែលគ្រប់គ្រងដោយសមាគមសហគមន៍វៀតណាម និងអង្គការសាសនាគ្រឹស្ត។ សាលាឯកជនផ្តល់ការបង្រៀនភាសាវៀតណាម ហើយភាគច្រើនត្រូវបានចូលរួមដោយកុមារនៃគ្រួសារក្រីក្រ។ Ehrentraut (2013), p. 82