navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
មីស្ទើរបីត

មីស្ទើរបីត 250pxមីស្ទើបីតក្នុងឆ្នាំ2023ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនកើត  ជេម ស្ទេភេន ដូណាល់សាន់  7 ឧសភា 1998 (អាយុ 25)  វិឈីតា, កានសាសឈ្មោះផ្សេងទៀត  ជីមមី ដូណាល់សាន់ • មីស្ទើរបីត6000អាជីព  យូធូបបឺBusinessman  philanthropistហត្ថលេខា  70pxវេបសាយ  mrbeast.storeព័ត៌មានលើយូធូបឆានែល  មីស្ទើបីតឆ្នាំចេញសកម្មភាព  2012—បច្ចុប្បន្នប្រភេទ  កំប្លែង • ការកម្សាន្ត • វ្លក់ • ហ្គេមមីង • រីអេកសិនចំនួនជាវ  231លាន (ឆានែលសំខាន់)  368លាន (ឆានែលទាំងអស់)ចំនួនអ្នកមើលសរុប  41.1ពាន់លាន (ឆានែលសំខាន់)  60 ពាន់លាន (ឆានែលទាំងអស់)ពានរង្វាន់សម្រាប់ការបង្កើតមាតិកា35px 100,000នាក់  201635px 1,000,000នាក់  201735px 10,000,000នាក់  201835px 50,000,000នាក់  202135px 100,000,000នាក់  2022

ជេម ស្ទេភេន ដូណាល់សាន់ " ជីមមី "  (កើតថ្ងៃទី 7 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1998) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ច្បាស់ដោយឈ្មោះក្រៅអ៊ីនធឺណិតរបស់គាត់ MrBeast គឺជា YouTuber ជនជាតិអាមេរិក និង បុគ្គលិកលក្ខណៈអនឡាញ ។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារវីដេអូដែលមានល្បឿនលឿន និងផលិតភាពខ្ពស់របស់គាត់ ដែលបង្ហាញពីបញ្ហាប្រឈមដ៏ឧឡារិក និងការផ្តល់ជូនរង្វាន់ធំ។  ជាមួយនឹងអ្នកជាវជាង 230 លាននាក់ គាត់គឺជាបុគ្គលដែលមានអ្នកជាវច្រើនជាងគេនៅលើ YouTube និងជា ឆានែលដែលមានអ្នកជាវច្រើនជាងគេទីពីរ ។

ដូណាល់សាន់ ធំធាត់នៅ Greenville រដ្ឋ North Carolina ។ គាត់បានចាប់ផ្តើមបង្ហោះវីដេអូទៅ YouTube នៅដើមឆ្នាំ 2012 នៅអាយុ 13 ឆ្នាំ  ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ MrBeast6000 ។ ខ្លឹមសារដំបូងរបស់គាត់មានចាប់ពី Let's Plays រហូតដល់ "វីដេអូប៉ាន់ស្មានទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ YouTubers ផ្សេងទៀត"។  គាត់បានទទួលការពេញនិយមនៅឆ្នាំ 2017 បន្ទាប់ពីវីដេអូ "រាប់ដល់ 100,000" របស់គាត់ទទួលបានអ្នកមើលរាប់ម៉ឺនដងក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែពីរបីថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ហើយគាត់កាន់តែមានប្រជាប្រិយភាពចាប់តាំងពីពេលនោះមក ដោយវីដេអូរបស់គាត់ភាគច្រើនទទួលបានការចូលមើលរាប់សិបលានដង។  វីដេអូ​របស់​គាត់​កាន់​តែ​ធំ​ឡើង និង​ហួស​ហេតុ។  នៅពេលដែលប៉ុស្តិ៍របស់គាត់បានដំណើរការ លោក ដូណាល់សាន់ បានជួលមិត្តភក្តិកុមារភាពរបស់គាត់មួយចំនួន ដើម្បីសហការគ្រប់គ្រងម៉ាកយីហោនេះ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2023 ក្រុម មីស្ទើបីត ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមនុស្សជាង 250 នាក់ រួមទាំងលោក ដូណាល់សាន់ ផ្ទាល់ផងដែរ។  ក្រៅពីឆានែល MrBeast លោក ដូណាល់សាន់ បានបង្កើតឆានែលផ្សេងទៀតដូចជា YouTube Beast Reacts, MrBeast Gaming, MrBeast 2 (អតីត MrBeast Shorts)  និងបណ្តាញសប្បុរសធម៌ Beast Philanthropy ។   គាត់ពីមុនបានដំណើរការ MrBeast 3 (ដំបូងគឺ MrBeast 2) ដែលឥឡូវត្រូវបានបញ្ឈប់សកម្មភាពហើយ។  

Donaldson គឺជាស្ថាបនិកនៃ MrBeast Burger and Feastables ; និងអ្នកបង្កើត Team Trees ដែលជាអ្នករៃអង្គាសថវិកាសម្រាប់ មូលនិធិ Arbor Day ដែលរៃអង្គាសបានជាង 23 លានដុល្លារ   និង Team Seas ដែលជាកម្មវិធីរៃអង្គាសប្រាក់សម្រាប់ Ocean Conservancy និង The Ocean Cleanup ដែលបានរៃអង្គាសប្រាក់បានជាង 30 លានដុល្លារ។  Donaldson បានឈ្នះពានរង្វាន់អ្នកបង្កើតមាតិកាប្រចាំឆ្នាំចំនួន 4 ដងក្នុង កម្មវិធី Strreamy Awards ក្នុងឆ្នាំ 2020, 2021, 2022, និង 2023 គាត់ក៏បានឈ្នះពានរង្វាន់ Favorite Male Creator Awards ពីរដងក្នុងកម្មវិធី Nickelodeon Kids' Choice Awards ក្នុងឆ្នាំ 2022 និង 2023 ។ នៅឆ្នាំ 2023 Time បានដាក់ឈ្មោះគាត់ថាជា មនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោម 100 នាក់ដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតរបស់ពិភពលោក ។ គាត់បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងបញ្ជី Forbes សម្រាប់អ្នកបង្កើត YouTube ដែលរកចំណូលបានខ្ពស់បំផុតក្នុងឆ្នាំ 2022  ហើយមានទ្រព្យសម្បត្តិសរុបប្រមាណ 500 លានដុល្លារ។
មីហ៊្គោ

MeeGo គឺ​ជា​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ​ទូរស័ព្ទ​ផ្អែក​ទៅ​លើ លីនុច។ MeeGo ត្រូវ​បាន​រចនា​ឡើង​ឲ្យ​អាច​ដំណើរ​ការ​បាន​នៅ​លើ ក្ដារ​អេឡិច​ត្រូនិក (Tablet), Netbook, ទូរស័ព្ទ​កុំព្យូទ័រ (mobile computing), Smartphone និង ម៉ាស៊ីន​ឧបករណ៍​ផ្សេងៗ​ជា​ច្រើន​ទៀត។ ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ​នេះ ត្រូវ​បាន​កើត​ឡើង​ពី​ការ​ដាក់​បញ្ចូល​គ្នា​រវាង ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ Moblin របស់ Intel ជាមួយ​នឹង Maemo (ដែល​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ទូរស័ព្ទ N900) របស់ Nokia កាល​ពី​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០១០ នៅ​ឯ Mobile World Congress។ គោល​ដៅ​ចម្បង​នៃ​ការ​ដាក់​បញ្ចូល​គ្នា​នេះ គឺ​ដើម្បី​បង្រួប​បង្រួម​ការ​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​នៃ​សហគមន៍ ទាំង​ពីរ ឲ្យ​បង្កើត​បាន​ជា​ប្រព័ន្ធ​ផ្អែក​លើ Linux ថ្មី​មួយ ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ភាព​សម​ទៅ​នឹង​បម្លាស់​ប្ដូរ​ញឹក​ញាប់​នៃ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់។ ក្រៅ​ពី​ការ​ចូលរួម​របស់ Intel និង Nokia នោះ ក៏​មាន​ក្រុមហ៊ុន​និង​ក្រុម​អ្នក​អភិវឌ្ឍ​នានា​ផ្សេង​ទៀត បាន​ចូលរួម​ចំណែក​យ៉ាង​ធំ​ផង​ដែរ មាន​ដូច​ជា៖ មូលនិធិលីនុច, Novell, AMD ។

MeeGo បាន​ចេញ​ផ្សាយ​កំណែ​ដំបូង​នៅ ថ្ងៃ​ទី​២៦ ខែឧសភា ២០១០ ហើយ​មក​ទល់​សព្វ​ថ្ងៃនេះ MeeGo បាន​ចេញ​ដល់​កំណែ ១.២ (ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៩ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១១) ។ ចំណែក​ឯពេល​នៃ​ការ​ចេញ​ផ្សាយ​កំណែ​និមួយៗ ត្រូវ​បាន​កត់​ត្រា​ទុក​នៅ​ក្នុង​ទំព័រ​វិគី​នៃ MeeGo បើ​អ្នក​ចង់​ដឹង​ច្បាស់​នោះ សូម​ចូល​ទីនេះ ។ ចំណែក​ឯ​កំណែ ១.៣ នឹង​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​កំឡុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១១ ខាង​មុខ​នេះ។
មីហ៊្គោ: លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​មួយ​ចំនួន

លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​មួយ​ចំនួន
thumb|right|250px|រូបភាព MeeGo នៅ​លើ​ទូរស័ព្ទ​ដៃ
thumb|right|250px|រូបភាព MeeGo នៅ​លើ Netbook
thumb|250px|right|រូបភាព MeeGo នៅ​លើ Tablet
MeeGo ស្គាល់ processor ពីរ​គឺ ARM និង x86 និង​ប្រើ btrfs ជា​ប្រភេទ​ឯកសារ​ប្រព័ន្ធ (File System) លំនាំ​ដើម។ ប្រព័ន្ធ​នេះ​ត្រូវបាន​បង្កើត​ឡើង ដើម្បី​បង្ក​ភាព​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់ ដែល​ប្រកប​ទៅ​ដោយ UI អាច​បត់​បែន​បាន​គ្រប់​កាលៈទេសៈ ដែល​ផ្អែក​ទៅ​លើ Qt ។ MeeGo គឺ​ជា​គម្រោង​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ​បើក​ចំហ (Open Source) ដែល​ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ និង​ចាត់​ចែង​ដោយ មូលនិធី​លីនុច។ MeeGo បាន​ធ្វើ​ការ​បើក​ចំហ​ដូច​ជា៖ ការ​ពិភាក្សា, mailing list, ការ​ប្រជុំ​គណៈកម្មការ​បច្ចេកទេស, ការ​ស្វែង​រក​កំហុស ។ល។ MeeGo បាន​អនុញ្ញាត​ដល់​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ទាំង​អស់ ក្នុង​ការ​ចូលរួម​ធ្វើ​ការ​វិវត្ត​ប្រព័ន្ធ​កម្មវិធី។ ម្យ៉ាង​ទៀត អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ទាំង​នោះ ក៏​អាច​បង្កើត​របស់​របរ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​នៅ​លើ​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ MeeGo។ កញ្ចប់​កម្មវិធី​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ MeeGo គឺ​ជា​ប្រភេទ RPM។ នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ មាន​អ្នក​ជំនាញ​រាប់​ពាន់​អ្នក​ដែល​កំពុង​ធ្វើ​ការ​លើ​គម្រោង​មួយ​នេះ ហើយ​ក៏​មាន​អ្នក​ចូលរួម​ជួយ​ជា​ច្រើន​ពាន់​នាក់​ទៀត​ដែល​បាន​ចូលរួម និង​ច្រើន​ជាង​នេះ​ទៀត ដែល​កំពុង​តែ​ចូលរួមជា​រៀង​រាល់​សប្ដាហ៍។

ទោះ​បី​គម្រោង​នេះ​ជា​គម្រោង​បើក​ចំហ​យ៉ាង​ណា​ក្ដី ក៏​​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ការ​គាំទ្រ​និង​ឧបត្ថម្ភ​ពី​សំណាក់​ក្រុម​ហ៊ុន​ជា​ច្រើន។ អ្នក​អាច​មើល​ឈ្មោះ​ក្រុម​ហ៊ុន​ដែល​បាន​ចូលរួម​ចំណែក​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​ដល់ MeeGo តាម​រយៈ​តំណ​ទាំង​ពីរ​នេះ៖
 Linux Foundation 
 MeeGo 

Nokia បាន​ប្រកាស​ចេញ​ផ្សាយនូវ​ទូរស័ព្ទ MeeGo ដំបូង​របស់​ខ្លួន​គឺ Nokia N9 និង Nokia N950 ។ ចំណែក​ឯ​ប្រភេទ​ក្ដារ​អេឡិច​ត្រូនិក​ទី១ ដែល​ប្រើ​ប្រព័ន្ធ MeeGo នោះគឺ WeTab ដែល​ត្រូវ​បាន​ចេញ​ផ្សាយដោយ​ក្រុមហ៊ុន Neofonie កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១០។
មីហ៊្គោ: អក្សរ​ខ្មែរយូនីកូដ​​នៅ​លើ MeeGo

អក្សរ​ខ្មែរយូនីកូដ​​នៅ​លើ MeeGo
យោង​ទៅ​តាម​អត្ថបទ​របស់​លោក ដាញ់ ហុង ដែល​ជា​អ្នក​រចនា​ពុម្ព​អក្សរ​ខ្មែរ​យូនីកូដ ដ៏​ល្បីល្បាញ់​ម្នាក់ បាន​ដាក់​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​ប្លក់​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​គាត់ អំពី​អក្សរ​ខ្មែរ និង ភាសា​ខ្មែរ​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិកា MeeGo នេះ។ ខាង​ក្រោម​នេះ​គឺ​ជា​រូប​ដែល​លោក ដាញ់ ហុង បាន​ដាក់​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​ប្លក់​របស់​គាត់៖

400px|អក្សរ​ខ្មែរ​នៅ​លើ MeeGo

ប្រព័ន្ធ MeeGo មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​ទទួល​យក​ទៅ​នៅ​លើ​ទូរស័ព្ទ និង​ឧបករណ៍​កុំព្យូទ័រ​ច្រើន​ឡើយ នេះ​ក៏​ដោយ​សារ​តែ​ប្រព័ន្ធ​នេះ​ទើប​តែ​កើត​ឡើង បាន​ប្រហែល​១ឆ្នាំ​ជាង​ប៉ុណ្ណោះ​។ បើ​តាម​ការ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​នៅ​លើ​គេហទំព័រ​ធំៗ​មួយ​ចំនួន បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ក្រុម​ហ៊ុន​ទូរស័ព្ទ LG បាន​យក MeeGo ទៅ​ដាក់​ប្រើ​ជា​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ សម្រាប់​ទូរស័ព្ទ​មួយ​ចំនួន​របស់​ខ្លួន ដែល​នឹង​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ។
មីហ៊្គោ: ប្រភព​ដើម

ប្រភព​ដើម
អត្ថបទ​នេះ​មានប្រភព​ដើម​នៅ​ក្នុង​គេហទំព័រ បច្ចេកព័ត៌មានវិទ្យាសម្រាប់អ្នក

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុំព្យូទ័រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទូរស័ព្ទ
មីហ្គេល អ៊ីដាលហ្គោ អ៊ី កុស្ទីយ៉ា

ស្តាំ|thumb|x256px|នាយអគ្គសេនាធិការម៉ិចស៊ិក

បង្កើតជា «មីហ្គេល ក្រេហ្គោរ្យោ អាន់ទោន្យោ អ៊ីហ្គ៏ណាស្យ៊ោ អ៊ីដាលហ្គោ អ៊ី កុស្ទីយ៉ា ហ្គាយ៉ាហ្គា ម៉ាន់ដារ៏តេ ប៊ីយ៉ាសេញោរ៏» (Miguel Gregorio Antonio Ignacio Hidalgo y Costilla Gallaga Mandarte Villaseñor) នៅចំការ កុរ៉ាឡេហ៊ោ (Corralejo) ជិតទីក្រុង ប៉េនហាមោ (Pénjamo) ដែលទីក្រុងហ្គ័រណាហ៊័រទោ នៅបច្ចុប្បន្ន ថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៧៥៣ ស្លាប់នៅទីក្រុងឈីវ៉ាវ៉ា ទីរួមរដ្ឋរបស់រដ្ឋឈីវ៉ាវ៉ា ថ្ងៃ៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨១១។ លោកអ៊ីដាលហ្គោជាលោក​អាចារ្យ​កាតូលិក និងសកម្មប្រយុទ្ធនៃអេស្ប៉ាញថ្មីម្នាក់ដែលបង្ករដំណាក់ទីមួយរបស់ឯករាជ្យម៉ិចស៊ិក ចាប់ផ្ដើមនិងសកម្មភាពមួយដែលត្រូវបានស្គាល់នៅប្រវត្តិសាស្ត្រម៉ិចស៊ិកថា សម្រែកនៃដុលោរ៉េស៏។ លោកអ៊ីដាលហ្គោ ដឹកនាំដំណាក់ទីមួយរបស់បដិវត្តន៍ ប៉ុន្តែក្រោយចាញ់ប្រយុទ្ធជាលំដាប់ ត្រូវបានចាប់ ថ្ងៃ២១ ខែមិនា ឆ្នាំ១៨១១ ជាប់គុកនៅទីគ្រោងឈីវ៉ាវ៉ា នៅដែលត្រូវបានវិនិច្ឆយ ហើយប្រហារជីវិតដោយបាញ់​កម្មនៅ ថ្ងៃ៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨១១។
មឹង អ៊ី

ម៉ឹង-យីក រឺ ម៉ឹង-អ៊ីគឺជាមន្ត្រីមួយរូបដែលបានបម្រើស្ដេចឈិនឝ៊ឺ អធិរាជចិនទីមួយ កំឡុងរាជវង្សឈិន ។
មឹង អ៊ី: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ
មឹង-អ៊ី​ គឺជាប្អូនប្រុសរបស់លោកមេទ័ព ម៉ឹង-ធៀន។ នៅកំលុងរជ្ជកាលស្ដេច  ស្ដេចឈិន លោកបានកាន់ស្និទ្ធទាហ៊ាន និង ទទួល​បានការទុកចិត្តបំផុតដោយពួកទីប្រឹក្សារបស់អធិរាជ ។លោកបានជួយ ស្ដេចឈិន សាងសង់​ផ្នូរ​ស្ដេចហើយក៏បានសង្គោះជីវិត​ទាហាន​ជាច្រើន​ផង​ដែរ។ ដំបូងស្ដេចឈិន​ចង់​បញ្ចុះទាហាន​រស់ដើម្បីការពារផ្នូរក្រោយមកលោក មឹង-អ៊ី​ បានបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យស្ដេចឈិន​បញ្ចុះទាហានដីជំនួសវិញព្រោះ​អាចជួយនគរពីការខ្វះទាហាន និង ទាហាន​ដីអាចការពារផ្នូរបានរយៈពេល​យូរអង្វែង​មិនងាយរលួយដូចទាហានពិតទៀតផង។
មឹង អ៊ី: ឯកសារយោងសម័យទំនើប

ឯកសារយោងសម័យទំនើប
ជែខ្ឃី ឈែនបានដើរតួជា starred as the protagonist, Meng Yi, in the 2005 film The Myth. Meng is reincarnated in the present-day as an archaeologist, who embarks on a quest to find a mysterious element that can make objects hover in air, which leads him to Qin Shi Huang's mausoleum.

The film is adapted into a television series of the same title in 2010, with Chan as producer for the series. Hu Ge starred as Yi Xiaochuan, a 21st century young man who is accidentally transported back in time to the Qin Dynasty, where he takes on his new identity as "Meng Yi".
មុកដាវ៉ាន់ សាន់ទិផន: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
កើតនៅថ្ងៃទី ៦ ខែមិថុនាឆ្នាំ ១៩៩៧ ទីក្រុងកៃសុន ផុមវីហាន ខេត្ត​សួគ៌ខេត្ត ប្រទេសឡាវเพลงฮักสองฝั่งโขงส่ง'มุกดาวัน'แจ้งเกิด! គ្រួសារដែលធ្វើកសិកម្ម ប៉ុន្តែនៅពេលឪពុកម្តាយរបស់នាងទំនេរពីការធ្វើស្រែ អ្នកចុះកិច្ចសន្យានឹងច្រៀងដោយក្រុមតន្រ្តីរបស់ឪពុកនាងគឺក្រុមតន្ត្រីមួយ ក្នុងនោះឪពុកនាងរកប្រាក់បាន ៥ គីបក្នុងការច្រៀងពេលយប់
មុកដាវ៉ាន់ សាន់ទិផន: Discography

Discography 

 Xam La Plae Jai (ຊຳລະແຜໃຈ)
 Bao Ta Keak Sao Sa Wan (ບ່າວທ່າແຂກ-ສາວສະຫວັນ)
 Mon Hak Bao Mueang Wang (ມົນຮັກບ່າວເມືອງວັງ)
 Oen ai sai mor neung (ເອີ້ນອ້າຍໃສ່ໝໍ້ນຶ່ງ)
មុខងារចម្លាក់

រូបចម្លាក់បុរាណខ្មែរមានច្រើនប្រភេទដូចជា ព្រះពុទ្ធរូប ព្រះព្រហ្ម ព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយណ៍ ព្រះសិវៈឬព្រះឥសូរ រូបសត្វ ផ្កាភ្ញី និងរូបផ្សេងៗទៀត។ ចម្លាក់ខ្មែរមានតួនាទីសំខាន់ៗពីរយ៉ាងគឺ ចម្លាក់សម្រាប់ធ្វើសក្ការៈបូជា និងចម្លាក់សម្រាប់លម្អ។ តម្លៃនៃសិល្បៈមិនគ្រាន់តែឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីរបៀបរស់នៅក្នុងសង្គមតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជាមធ្យោបាយនៃការបញ្ចេញសេរីភាពផ្នែកចិត្តគំនិត សញ្ចេតនា និងជំនឿសាសនារៀងៗខ្លួន។មនុស្សម្នាក់ៗមានសេរីភាពខាងជំនឿ ការប្រតិបត្តិ ការគោរពបូជា និងការប្រារព្ធពិធីបុណ្យផ្សេងៗ។ ការគោរពប្រតិបត្តិទាំងនេះ មិនត្រូវឱ្យប៉ះពាល់សន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ឬប៉ះពាល់សិទ្ធិសេរីភាពរបស់អ្នកដទៃឡើយសៀវភៅសិក្សាសង្គម ក្រសួងអប់រំយុវជន​ និងកីឡា ឆ្នាំ២០១៧ ទំព័រទី២៣៥។
មុខងារប្រាសាទ

មតិខ្លះបានយល់ច្រលំថា ប្រាសាទដែលបុព្វបុរសយើងកសាងទុកមកគឺសម្រាប់ជាលំនៅឋាន(ព្រះរាជវាំង) របស់ព្រះមហាក្សត្រ។ តាមពិតប្រាសាទបុរាណខ្មែរទាំងឡាយ ទោះជាប្រាសាទភ្នំក្តី ឬប្រាសាទសង់លើដីរាបក្តីពុំមែនសម្រាប់នៅទេ គឺសម្រាប់សៀវភៅ សំណួរចម្លើយអរិយធម៌ខ្មែរ ទំព័រទី១២៧ និង១២៨។៖

 ឧទ្ទិសថ្វាយអាទិទេព និងទេវៈផ្សេងៗក្នុងសាសនាព្រាហ្មណ៍ដូចជា ព្រះឥសូរឬព្រះសិវ ព្រះវិស្ណុឬព្រះនរាយណ៍ និងព្រះព្រហ្មជាដើម។
 ឧទ្ទិសថ្វាយព្រះពោធិសត្វក្នុងសាសនាព្រះពុទ្ធមហាយាន ដូចជាលោកេស្វរៈជាដើម។
 ឧទ្ទិសថ្វាយទេវរាជ(ការតម្កល់លិង្គព្រះឥសូរក្នុងប្រាសាទតំណាងព្រះរាជា)។
 ឧទ្ទិសថ្វាយបុព្បបុរសរបស់ព្រះរាជាមានព្រះមាតា បិតា និងវរជនផ្សេងៗ។
មុខលិង្គ

រូបភាពតូច|មុខ​លិង្គរបស់កម្ពុជានៅសតវត្សទី៧
រូបភាពតូច|សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម
មុខលិង្គ ឬ មុខលិង្គំ ( សំស្ក្រឹត : मुखलिङ्गम्, romanized: mukhaliṅga ; ព្យញ្ជនៈ " លិង្គជាមួយមុខ ") គឺជា លិង្គ តំណាងដោយមុខមនុស្សមួយ ឬច្រើននៅក្នុង iconography ហិណ្ឌូ ។  លិង្គ គឺជាតំណាងអនិច្ចារនៃ ព្រះសិវៈ ហិណ្ឌូ។ មុខលិង្គ អាច​ជា​ថ្ម ឬ​អាច​ធ្វើ​ពី​ស្រោប​ដែក​ដែល​គ្រប​ដណ្ដប់​លើ លិង្គ ធម្មតា។

មុខលិង្គ ជាទូទៅមានមុខមួយ បួន ឬប្រាំ។ មុខលិង្គ ដែលមានមុខបួនក៏ត្រូវបានចាត់ទុកថាមានមុខទីប្រាំដែលមើលមិនឃើញនៅលើកំពូលនៃលិង្គ។ មុខលិង្គ មុខបួននិងប្រាំតំណាងឱ្យទិដ្ឋភាពទាំងប្រាំនៃព្រះសិវៈ  ដែលទាក់ទងទៅនឹងធាតុបុរាណផងដែរនិងទិសដៅខា។
មុខលិង្គ: រូបតំណាងនៃថ្ម មុខលិង្គ នៅក្នុងអត្ថបទ

រូបតំណាងនៃថ្ម មុខលិង្គ នៅក្នុងអត្ថបទ 
រូបតំណាង និងការបង្កើត មុខលិង្គ ត្រូវបានចេញវេជ្ជបញ្ជានៅក្នុង អគម និង តន្ត្រ ។  លិង្គ ចម្លាក់ទាំងនេះស្ថិតនៅក្រោមការចាត់ថ្នាក់នៃ មនុស្ស-លិង្គ ("មនុស្ស-រាង លិង្គ") ប្រភេទផ្សេងទៀតគឺ ស្វយម្ភុ ឬ លិង្គ កើតឡើងដោយធម្មជាតិ។  មនុស្ស-លិង្គ មានបីផ្នែកគឺ ព្រហ្ម-ភាគ ផ្នែកទាបបំផុតនៃ លិង្គ ដែលជាវេទិកាការ៉េ; វិស្ណុ-ភាគ - ផ្នែកកណ្តាលនៃ លិង្គ ដែលមានជើងទម្រឬ បិថ និង រុទ្រ-ភាគ ដែលជាផ្នែកកំពូលនៃអ័ក្សកណ្តាលដែលមានចុងមូល។  មុខលិង្គ គួរតែ sarvasama ("ទាំងអស់ - ស្មើ") ដែលបីផ្នែកគឺស្មើគ្នា។ នៅលើ រុទ្រ-ភាគ ឬ បូជា-ភាគ កំពូលបំផុត មុខមួយ និងមុខអតិបរមាប្រាំអាចត្រូវបានឆ្លាក់។ ប្រសិនបើទីសក្ការៈ ( គភ៌គ្រឹះ ) មានទ្វារតែមួយ នោះ លិង្គ គួរតែមានមុខតែមួយនៅខាងមុខ (ខាងកើត) បែរមុខទៅទ្វារ។ ក្នុងករណីមានទ្វារពីរ វាគួរតែមានមុខពីរ - ខាងមុខ និងខាងក្រោយ - បែរមុខទៅទ្វារខាងកើត និងខាងលិច។ ក្នុងករណីមានទ្វារបី លីងគួរមានមុខបី លើកលែងតែនៅខាងលិច។ នៅពេលដែលទីសក្ការៈមានទ្វារបួន លីងកាអាចមានមុខបួន ឬប្រាំ។ មុខទាំងបួនត្រូវប្រឈមមុខនឹងទ្វារក្នុងទិសខាទាំងបួន; លើសពីនេះទៀតប្រសិនបើមានមុខទីប្រាំ វាគួរតែត្រូវបានឆ្លាក់នៅផ្នែកខាងលើ ហើយបែរមុខទៅទិសខាងកើត។ នៅពេលដែល មុខលិង្គ មានមុខបួនជំនួសឱ្យតែមុខ, ការធ្លាក់ចុះ នៃអាទិទេពត្រូវបានឆ្លាក់នៅលើភាគីទាំងបួន; ម្នាក់ៗមានដៃពីរ។
មុខលិង្គ: ការវិវត្តន៍

ការវិវត្តន៍ 
មុខលិង្គ ត្រូវបានរកឃើញទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌា  និងនេប៉ាល់។  ពួកវាក៏លេចឡើងនៅក្នុងអតីតនគរ ចាម្ប៉ា បច្ចុប្បន្ននៅ វៀតណាម ក៏ដូចជា ប្រទេសកម្ពុជា និង បូណេអូ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍   និងអាហ្វហ្គានីស្ថាននៅភាគខាងលិចនៃប្រទេសឥណ្ឌា។  គំរូដំបូងបំផុតមួយនៃ មុខលិង្គ គឺមុខប្រាំមួយនៅក្នុង ភិត ដែលមានកាលបរិច្ឆេទនៅសតវត្សទី 2 មុនគ.ស។
មុច្ចលិន្ទវគ្គ ទី ២

ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > មុច្ចលិន្ទវគ្គ ទី ២ 

(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ១៣៣)
មុច្ចលិន្ទវគ្គ ទី ២: បឋមសូត្រ (ទ. ១៣៣)

បឋមសូត្រ (ទ. ១៣៣)

[៥១] ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មក​យ៉ាង​នេះ ។ សម័យ​មួយ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទើប​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ជា​ដម្បូង ទ្រង់​គង់​នៅ​ទៀប​មុច្ចលិន្ទ (រាំង​អន្លក់)​ ក្បែរ​ឆ្នេរ​ស្ទឹង​នេរញ្ជរា ក្នុង​ឧរុវេលា​ប្រទេស ។ សម័យ​នោះ​ឯង ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ទ្រង់​គង់​ដោយ​បល្ល័ង្ក​តែ​មួយ សោយ​វិមុត្តិសុខ អស់​ ១ សប្តាហ៍ ។ សម័យ​នោះ បណ្តាល​មាន​ភ្លៀង​ធំ ពុំ​ដូច​កាល​​កើត​ឡើង ។ ភ្លៀង​រលឹម​ ១ សប្តាហ៍ មាន​មេឃ​ត្រជាក់​ទូទឹម​ស្រអាប់ ។ លំដាប់​នោះ មុច្ចលិន្ទនាគរាជ ចេញ​ពី​លំនៅ​របស់​ខ្លួន​ហើយ ពេនព័ទ្ធ​ព្រះ​កាយ នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដោយ​ភ្នេន ៧ ជុំ ហើយ​បើក​ពពារ​ដ៏​ធំ​បាំង​អំពី​ខាង​លើ​ព្រះ​សិរ្ស​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ដោយ​គិត​ថា រងា​កុំ​បី​ប៉ះពាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ កំដៅ​​កុំ​ប៉ះ​ពាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ សម្ផស្ស របោម មូស ខ្យល់ កំដៅ​ថ្ងៃ ពស់​តូច ពស់​ធំ ក៏​កុំ​បី​បៀតបៀន​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ឡើយ ។ លុះ​កន្លង​សប្តាហ៍​នោះ​ហើយ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ចេញ​អំពី​សមាធិ​នោះ ។ លំដាប់​នោះ មុច្ចលិន្ទនាគរាជ ដឹង​ថា ភ្លៀង​រាំង​ហើយ មាន​ពពក​ស្រឡះ​ហើយ ក៏​រំសាយ​ភ្នេន ចាក​ព្រះ​កាយ នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ និមិត្ត​ភេទ​របស់​ខ្លួន (​ជា​ភេទ​មាណព) ឈរ​ប្រណម្យ​អញ្ជលី នមស្ការ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ពី​ខាង​ទី​ចំពោះ​ព្រះ​ភក្ត្រ​ព្រះ​អង្គ ។ លុះ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​បាន​ជ្រាប​ច្បាស់​សេចក្តី​ន៎ុះ​ហើយ ទ្រង់​បន្លឺ​នូវ​ឧទាន​នេះ​ក្នុង​វេលា​នោះ​ថា ៖ 

វិវេក (១) របស់​បុគ្គល អ្នក​ត្រេក​អរ (ដោយ​មគ្គញ្ញាណ) មាន​ធម៌​ស្តាប់​ហើយ បាន​ឃើញ​ច្បាស់ (ដោយ​ញាណចក្ខុ) នាំ​មក​នូវ​សុខ ការ​មិន​បៀតបៀន​គ្នា (non-affliction) និង​ការ​សង្រួម (restraint) ក្នុង​សត្វ​ទាំងឡាយ ជា​សុខ​ក្នុង​លោក ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក (dispassion) ការ​ប្រព្រឹត្តិ​កន្លង​កាម​ទាំង​ឡាយ (overcoming of sensuality) ជា​សុខ​ក្នុង​លោក កិរិយា​កំចាត់​បង់​នូវ​អស្មិមានៈ​ ((subduing of conceit) ​ដំណើរ​ន៎ុះ ឈ្មោះ​ថា​ជា​សុខ​យ៉ាង​ក្រៃលែង (ultimate blissful) ។ សូត្រ​ទី ១ ។ 

(១) បណ្តា​វិវេក (blissful, សេចក្តី​ស្ងាត់, ការ​ចាក​អារម្មណ៍​សៅហ្មង, ការ​ពិចារណា​ឃើញ​សេចក្តី​ពិត) ​៣ ​យ៉ាង ពោល​គឺ កាយវិវេក (សេចក្តី​ស្ងាត់​កាយ), ចិត្តវិវេក​ (សេចក្តី​ស្ងាត់​ចិត្ត) និង ឧបធិវិវេក (សេចក្តី​ស្ងាត់​កិលេស) ។ ​វិវេក​ក្នុង​ទី​នេះ សំដៅ​យក​ឧបធិវិវេក គឺ​ព្រះ​និព្វាន​ ។ អដ្ឋកថា ។
មុទ្រា

រូបភាពតូច| រូបចម្លាក់សំរិទ្ធនៃ រាជវង្ស Chola សតវត្សរ៍ទី 10 របស់ព្រះហិណ្ឌូ នតរាជ ( ព្រះសិវៈ ) ដាក់រូបភក់ផ្សេងៗ
រូបភាពតូច| រមូរជប៉ុននៅសតវត្សរ៍ទី 12 បង្ហាញកាយវិការ មុទ្រាខុសៗគ្នា
មុទ្រា  "ត្រា", "សញ្ញា", ឬ "កាយវិការ" នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូសាសនាជេននិងពុទ្ធសាសនា។
មុទ្រា: និរុត្តិសាស្ត្រ និងនាមនាម

និរុត្តិសាស្ត្រ និងនាមនាម 
ពាក្យ មុទ្រា មានឫស សំស្ក្រឹត ។ យោងតាមអ្នកប្រាជ្ញ Sir Monier Monier-Williams វាមានន័យថា "ត្រា" ឬ "ឧបករណ៍ផ្សេងទៀតដែលប្រើសម្រាប់ការផ្សាភ្ជាប់" ។
មុទ្រា: អភយមុទ្រ

អភយមុទ្រ 
រូបភាពតូច|សម័យក្រោយអង្គរ
រូបភាពតូច|អង្គរវត្ត
អភយមុទ្រ "កាយវិការនៃភាពគ្មានការភ័យខ្លាច"  តំណាងឱ្យការការពារ សន្តិភាព សេចក្តីសប្បុរស និងការបំបាត់ការភ័យខ្លាច។ នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ជាធម្មតាគេធ្វើនៅពេលឈរដោយដៃស្តាំកោង ហើយលើកដៃឡើងលើកម្ពស់ បាតដៃបែរមុខទៅខាងមុខ ម្រាមដៃបិទជិត ចង្អុលត្រង់ និងដៃឆ្វេងសម្រាកដោយចំហៀង។ នៅប្រទេសថៃ និងឡាវ ភក់នេះត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង ព្រះពុទ្ធដើរ ដោយពេលខ្លះក៏បានបង្ហាញផងដែរនូវដៃទាំងពីរបង្កើត អភយមុទ្រ  ពីរដែលជាឯកសណ្ឋាន។

នៅក្នុង ពុទ្ធសាសនាមហាយាន ជារឿយៗអាទិទេពត្រូវបានសម្តែងថាជាគូ អភយមុទ្រ ជាមួយនឹង មុទ្រ មួយទៀតដោយប្រើដៃម្ខាងទៀត។
មុទ្រា: ភូមិស្បស៌មុទ្រា

ភូមិស្បស៌មុទ្រា 
រូបភាពតូច|ព្រះកែវមរកត
ភូមិស្បស៌មុទ្រា ឬ "សាក្សីផែនដី" មុទ្រ នៃ ព្រះពុទ្ធ គោត្ដម គឺជារូបភាពមួយក្នុងចំណោមរូបតំណាងទូទៅបំផុតនៃព្រះពុទ្ធសាសនា។ ឈ្មោះផ្សេងទៀតរួមមាន "ព្រះពុទ្ធហៅផែនដីធ្វើជាសាក្សី" និង "ការប៉ះផែនដី" ។ វាពិពណ៌នាអំពីដំណើររឿងពីរឿងព្រេងព្រះពុទ្ធសាសនានៃគ្រាដែលព្រះពុទ្ធបានត្រាស់ ដឹង ពេញលេញ ដោយព្រះពុទ្ធទ្រង់គង់ក្នុងសមាធិដោយដៃឆ្វេង បាតដៃត្រង់ លើភ្លៅ និងដៃស្តាំរបស់ព្រះអង្គប៉ះផែនដី។ នៅក្នុងរឿងព្រេងនិទានព្រះពុទ្ធត្រូវបានជំទាស់ដោយ មារ ដែលប្រកែកដើម្បីសាក្សីដើម្បីបញ្ជាក់សិទ្ធិរបស់គាត់ដើម្បីសម្រេចបាន។ ឆ្លើយតបនឹងមារ ព្រះពុទ្ធបានពាល់ដី ហើយ ព្រះធរណី ដែលជាព្រះនៃផែនដី បានបង្ហាញខ្លួនជាសាក្សីសម្រាប់ការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះពុទ្ធ។  Vessantara, Meeting the Buddhas: A Guide to Buddhas, Bodhisattvas, and Tantric Deities, pp. 74-76, 1993, Windhorse Publications, , 9780904766530, google books

នៅអាស៊ីបូព៌ា មុទ្រនេះ (ហៅម្យ៉ាងទៀតថា ឥរិយាបទមារវិជ័យ ) អាចបង្ហាញម្រាមដៃរបស់ព្រះពុទ្ធមិនដល់ដី ដូចធម្មតាក្នុងរូបភូមា ឬឥណ្ឌា។
មុទ្រា: ពោធ្យន្គិមុទ្រា

ពោធ្យន្គិមុទ្រា 
ពោធ្យន្គិមុទ្រា, "មុទ្រ នៃធាតុទាំងប្រាំមួយ" ឬ "កណ្តាប់ដៃនៃប្រាជ្ញា"  គឺជាកាយវិការមួយដែលរួមបញ្ចូលម្រាមដៃចង្អុលដៃឆ្វេងត្រូវបានចាប់ដោយដៃស្តាំ។ វាត្រូវបានគេមើលឃើញជាទូទៅនៅលើរូបចម្លាក់របស់ព្រះពុទ្ធ វៃរោចន ។
មុទ្រា: ធម៌ចក្រប្រាវត៌ិបមុទ្រា

ធម៌ចក្រប្រាវត៌ិបមុទ្រា 
រូបភាពតូច|ខេត្តបាត់ដំបង
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានសំដែងធម្មទេសនាលើកដំបូងបន្ទាប់ពីការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះអង្គនៅសួនសត្វ ក្នុង ក្រុងសារនាថ ។ ព្រះធម៌ចក្រ ឬ "បង្វិលកង់"  មុទ្រ តំណាងឱ្យគ្រានោះ។ ជាទូទៅមានតែព្រះពុទ្ធ  ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានបង្ហាញថាធ្វើ មុទ្រ នេះលើកលែងតែ មៃ​ត្រី ជាអ្នកចែកចាយនៃច្បាប់។ ធម្មចក្រមុទ្រា គឺ​ជា​ដៃ​ពីរ​នៅ​ជិត​គ្នា​នៅ​ពី​មុខ​ទ្រូង​ក្នុង វិត៌ក ដោយ​មាន​បាត​ដៃ​ស្តាំ​ទៅ​មុខ​និង​បាត​ដៃ​ឆ្វេង​ឡើង​លើ​, ជួនកាល​បែរ​មុខ​ទៅ​ទ្រូង​។ មានបំរែបំរួលជាច្រើនដូចជានៅក្នុងផ្ទាំងគំនូរ Ajanta Caves ដែលដៃទាំងពីរត្រូវបានបំបែកចេញពីគ្នា ហើយម្រាមដៃមិនប៉ះ។ នៅក្នុង រចនាប័ទ្មឥណ្ឌូ - ក្រិក នៃ គន្ធរ កណ្តាប់ដៃស្តាំហាក់ដូចជាហួសពីម្រាមដៃដែលភ្ជាប់ទៅមេដៃនៅខាងឆ្វេងដៃ។ នៅក្នុងរូបភាពនៃ Hōryū-ji នៅប្រទេសជប៉ុន ដៃស្តាំត្រូវបានដាក់ពីលើនៅខាងឆ្វេង។ តួរលេខមួយចំនួនរបស់ អមិតាភ ត្រូវបានគេឃើញប្រើ មុទ្រ នេះមុនសតវត្សទី 9 នៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន។
មុទ្រា: ធ្យានមុទ្រា

ធ្យានមុទ្រា 
រូបភាពតូច|បដិមារខ្មែរ, នៅ Met Museum 
រូបភាពតូច|ប្រក់នាគ, នៅ Asian Arts Museum
រូបភាពតូច|ព្រះពុទ្ធស្ដេចថ្នាំខ្មែរ, នៅសារមន្ទីបាងកក
ធ្យានមុទ្រា នៃសមាធិ គឺជាកាយវិការនៃសមាធិ ការប្រមូលផ្តុំនៃច្បាប់ល្អ និង ព្រះសង្ឃ ។ ដៃទាំងពីរត្រូវបានដាក់នៅលើភ្លៅ, ដៃស្តាំនៅខាងឆ្វេងដោយម្រាមដៃលាតសន្ធឹងយ៉ាងពេញលេញ (ម្រាមដៃបួនដាក់នៅលើគ្នាទៅវិញទៅមកនិងមេដៃបែរមុខទៅម្ខាងទៀតតាមអង្កត់ទ្រូង) បាតដៃបែរមុខទៅខាងលើ; ក្នុង​លក្ខណៈ​នេះ ដៃ និង​ម្រាម​ដៃ​បង្កើត​ជា​រាង​ត្រីកោណ ដែល​ជា​និមិត្ត​រូប​នៃ​ភ្លើង​ខាង​វិញ្ញាណ ឬ ​គ្រឿងអលង្ការ​ទាំង​បី ។ មុទ្រ នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​តំណាង​របស់ គោត្តម និង អមិតាភ ។ ពេលខ្លះ ធ្យានមុទ្រា ត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងការតំណាងជាក់លាក់នៃ ភៃសជ្យគុរុ ជា "ព្រះពុទ្ធឱសថ" ជាមួយនឹងចានថ្នាំដាក់នៅលើដៃ។ វា​មាន​ដើម​កំណើត​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ទំនង​ជា​នៅ គន្ធារ និង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ចិន​ក្នុង​អំឡុង​ពេល ​ភាគ​ខាង​ជើង Wei ។
មុទ្រា: វរទមុទ្រា

វរទមុទ្រា 
រូបភាពតូច|អវលោកេស្វរ,រចនាបថបាយ័ន
"កាយវិការសប្បុរសធម៌" របស់ វរទមុទ្រា តំណាងឱ្យការថ្វាយ ការស្វាគមន៍ សប្បុរសធម៌ ការផ្តល់ឱ្យ មេត្តា និងដោយស្មោះ។ វាត្រូវបានបង្ហាញស្ទើរតែជានិច្ចថាធ្វើឡើងដោយដៃឆ្វេងដោយតួរអង្គជាទីគោរព ឧទ្ទិសដល់ការសង្គ្រោះមនុស្សពីភាពលោភលន់ កំហឹង និងការវង្វេង។ វា​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​ដោយ​ដៃ​កោង ហើយ​បាតដៃ​ដាក់​ឡើង​បន្តិច ឬ​ក្នុង​ករណី​ដៃ​បែរ​មុខ​ចុះ​មក​ក្រោម បង្ហាញ​ដោយ​ម្រាមដៃ​បញ្ឈរ ឬ​ពត់​បន្តិច។ វរទមុទ្រា កម្រត្រូវបានគេឃើញដោយគ្មាន មុទ្រ ផ្សេងទៀតដែលប្រើដោយដៃស្តាំជាធម្មតា អភយមុទ្រា។ វាត្រូវបានច្រឡំជាញឹកញាប់ជាមួយ វិត៌កមុទ្រា ដែលវាប្រហាក់ប្រហែលនឹង។ នៅក្នុងប្រទេសចិន និងជប៉ុនក្នុងអំឡុងយុគសម័យ Wei ខាងជើង និង Asuka រៀងគ្នា ម្រាមដៃគឺរឹង ហើយបន្ទាប់មកចាប់ផ្តើមបន្ធូរបន្តិចម្តងៗ នៅពេលដែលវាវិវត្តន៍ទៅតាមពេលវេលា ដែលនៅទីបំផុតនាំទៅដល់ស្តង់ដារ រាជវង្សថាង ដែលម្រាមដៃកោងតាមធម្មជាតិ។

នៅ ប្រទេសឥណ្ឌា វរទមុទ្រា ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយទាំងរូបអង្គុយ និងឈរ នៃព្រះពុទ្ធ និងព្រះពោធិសត្វ និងរូបផ្សេងទៀត ហើយនៅក្នុងសិល្បៈហិណ្ឌូត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាពិសេសជាមួយនឹង ព្រះវិស្ណុ ។ វាត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងរូបភាពនៃ អវលោកេស្វរ ពី សិល្បៈ Gupta (សតវត្សទី 4 និងទី 5) បន្ត។ វរទមុទ្រា ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​នៅ​ក្នុង​រូបសំណាក ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។
មុទ្រា: វិតក៌មុទ្រា

វិតក៌មុទ្រា 
រូបភាពតូច|ប្រតិមា​នេះ​សព្វថ្ងៃ​ទុក​នៅ​សារមន្ទីរ​ហ្គីម៉េត៍ ប្រភពមក​ពី​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ
រូបភាពតូច
រូបភាពតូច|មៃ​ត្រី
វិតក៌មុទ្រា "មុទ្រា នៃការពិភាក្សា" គឺជាកាយវិការនៃការពិភាក្សានិងការបញ្ជូននៃការបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនា។ វា​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ដោយ​ការ​ភ្ជាប់​មេដៃ និង​លិបិក្រម​ចូល​គ្នា ហើយ​រក្សា​ម្រាម​ដៃ​ម្ខាង​ទៀត​ឱ្យ​ត្រង់​ដូច​ជា អភយ និង វរទមុទ្រា ប៉ុន្តែ​ដោយ​មេដៃ​ប៉ះ​ម្រាមដៃ​ចង្អុល។ មុទ្រ នេះមានបំរែបំរួលជាច្រើននៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ។ នៅក្នុង ពុទ្ធសាសនាទីបេ វាគឺជាកាយវិការអាថ៌កំបាំងរបស់ តារា និង ព្រះពោធិសត្វ ដែលមានភាពខុសគ្នាខ្លះដោយអាទិទេពនៅក្នុង យ៉ាបយ៉ុម ។ វរទមុទ្រា ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា វ្យាខ្យានមុទ្រា("មុទ្រា នៃការពន្យល់") ។ នេះត្រូវបានគេហៅផងដែរថាជា ចិន-មុទ្រា ។
មុទ្រា: ជ្ញានមុទ្រា

ជ្ញានមុទ្រា 
ជ្ញានមុទ្រា ("mudra of wisdom") ធ្វើឡើងដោយការប៉ះមេដៃ និងលិបិក្រមជាមួយគ្នា បង្កើតជារង្វង់ ហើយដៃត្រូវកាន់ដោយដូងខាងក្នុងឆ្ពោះទៅបេះដូង។  មុទ្រា តំណាងឱ្យ ការត្រាស់ដឹងខាងវិញ្ញាណ នៅក្នុង សាសនាដើមកំណើតឥណ្ឌា ។ ពេលខ្លះ សធុស បានជ្រើសរើសដើម្បីកប់ទាំងរស់នៅក្នុងទីតាំង សមាធិ នេះ។ គ្រោងឆ្អឹងចាស់ 2700 ត្រូវបានរៀបចំដូចនេះ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅ Balathal ក្នុងរដ្ឋ Rajasthan ដោយបង្ហាញថា អ្វីមួយដូចជាយូហ្គាប្រហែលជាមាននៅពេលនោះ។
មុទ្រា: ករនមុទ្រា

ករនមុទ្រា 
ករនមុទ្រា គឺជា មុទ្រា ដែលបណ្តេញអារក្ស និងបំបាត់ឧបសគ្គដូចជាជំងឺ ឬគំនិតអវិជ្ជមាន។ វា​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ការ​លើក​លិបិក្រម និង​ម្រាមដៃ​តូច ហើយ​បត់​ម្រាមដៃ​ម្ខាង​ទៀត។ វាស្ទើរតែដូចគ្នានឹង " សញ្ញានៃស្នែង " របស់លោកខាងលិច ភាពខុសគ្នាគឺថានៅក្នុង ករនមុទ្រា មេដៃមិនសង្កត់កណ្តាល និងម្រាមដៃរោទ៍ទេ។ មុទ្រា នេះត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា តរ្ជនីមុទ្រា។
មុយណេ

មុយណេ គឺជាទីក្រុងនេសាទមាត់សមុទ្រមួយនៅ ​ខេត្តប៊ិញថ្វឹនភាគ​ខាង​ត្បូង ​ប្រទេសវៀតណាម ។ ទីប្រជុំជនដែលមានប្រជាជនប្រហែល ២៥ ០០០នាក់គឺជាវួដនៃទីក្រុងហ្វានធៀត។ មុយណេ និងវួដផ្សេងទៀតនៃហ្វានធៀត លាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រប្រហែល ៥០គីឡូម៉ែត្រ ហើយត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជារមណីយដ្ឋានតាំងពីពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ នៅពេលដែលមនុស្សជាច្រើនបានទៅលេងតំបន់នេះដើម្បីមើលសូរ្យគ្រាសនៅថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩៥ ។ អ្វីដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់នោះ វិស័យទេសចរណ៍បានអភិវឌ្ឍនៅក្នុងតំបន់ពីកណ្តាលទីក្រុងហ្វានធៀត ដល់ មុយណេ ដែលមានរមណីយដ្ឋានឆ្នេរជាងមួយរយ ក៏ដូចជាភោជនីយដ្ឋាន ខ្លឹបបារ ហាង និងហាងកាហ្វេផងដែរ។

វួដមុយណេ មានឆ្នេរពីរ។ ឆ្នេរកាញ់ និនិងឆ្នេរស៊ួយនឿក ទាំង​រមណីយដ្ឋាន​មួយ​ចំនួន និង​ហាង និង​ភោជនីយដ្ឋាន​មួយ​ចំនួន។ ប៉ុន្តែ​តំបន់​ដែល​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​ខ្លាំង​បំផុត​គឺ​ឆ្នេររ៉ាង នៅនៅក្នុងវួដហាំទៀន (ដែល​ជា​ញឹកញាប់​គេ​ហៅ​ខុស​ថា "ឆ្នេរមុយណេ" ដោយ​ជនបរទេស) ដែល​លាតសន្ធឹង​ទៅ​ភាគ​ខាងលិច​ក្រុងមុយណេ។

រដូវទេសចរណ៍គឺចាប់ពីខែធ្នូដល់ខែមេសា។ សីតុណ្ហភាពជាមធ្យមគឺ ២៧ °C ហើយអាកាសធាតុក្តៅ និងស្ងួតច្រើននៃឆ្នាំ។

មុយណេ ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​យ៉ាង​ច្បាស់​សម្រាប់​វាល​ខ្សាច់​ស​ប្លែក​ពី​គេ ដែល​មាន​បឹង​ជា​ច្រើន ហើយ​សូម្បី​តែ​វាលភក់​ត្រង់​កណ្ដាល​ដី​ខ្សាច់។
មុយណេ: វប្បធម៌

វប្បធម៌ 

 ម្ហូប 
មុយណេ ល្បីល្បាញខាងអាហារសមុទ្រ។ វាលខ្សាច់ត្រូវបានរស់នៅដោយ អ៊ីហ្គូណា ដែលហៅថា ដុង ជាភាសាវៀតណាម។ វា​ជា​សត្វ​ល្មូន ដែល​ស្រដៀង​នឹង​សត្វ​ចចក ប៉ុន្តែ​ធំ​ជាង និង​វែង​ជាង។ ប្រជាជនក្នុងតំបន់ចម្អិន អ៊ីហ្គូណា ក្នុងវិធីប្រាំពីរយ៉ាង៖ ដុត ចំហុយ ចៀន អាំង ឆៅ បម្រើក្នុងបបរ នំអន្សម និងបម្រើជាមួយបន្លែ។ ដូច្នេះហើយ ទើបអ្នកស្រុកហៅម្ហូបនេះថា ម្ហូបទាំងប្រាំពីរមុខនេះ ។
មុយណេ: ម្ហូប

ម្ហូប 
មុយណេ ល្បីល្បាញខាងអាហារសមុទ្រ។ វាលខ្សាច់ត្រូវបានរស់នៅដោយ អ៊ីហ្គូណា ដែលហៅថា ដុង ជាភាសាវៀតណាម។ វា​ជា​សត្វ​ល្មូន ដែល​ស្រដៀង​នឹង​សត្វ​ចចក ប៉ុន្តែ​ធំ​ជាង និង​វែង​ជាង។ ប្រជាជនក្នុងតំបន់ចម្អិន អ៊ីហ្គូណា ក្នុងវិធីប្រាំពីរយ៉ាង៖ ដុត ចំហុយ ចៀន អាំង ឆៅ បម្រើក្នុងបបរ នំអន្សម និងបម្រើជាមួយបន្លែ។ ដូច្នេះហើយ ទើបអ្នកស្រុកហៅម្ហូបនេះថា ម្ហូបទាំងប្រាំពីរមុខនេះ ។
មុាំងរ៉ាយ

មុាំងរ៉ាយ (    ;    ; 1238–1311) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ម៉េងរ៉ាយ (    ), The name according to historical sources is "Mangrai", and this is used in most modern scholarly applications. "Mengrai", popularised by a 1907 publication, is commonly found in popular usage. គឺជាស្តេចទី២៥ នៃងើន្យាង (ឆ្នាំ ១២៦១-១២៩២) និងជាស្តេចទីមួយនៃឡានណា (ឆ្នាំ

២៨-១៣១៣11)លោកបានបង្កើតក្រុងថ្មីមួយួយ​ឈ្ោះ ឈៀងម៉ៃ ជា​រាជធានី​នៃឡានណាលណឆ្នាំ ា (១២៩៦-១៥៥៨)។ Wyatt, D. K. Thailand, A Short History, p. 35–38, Bangkok 2003 'King Mangrai of Lan Na' in: Forbes, Andrew, and Henley, David, Ancient Chiang Mai Volume 1. Chiang Mai, Cognoscenti Books, 2012.
មុំ: និយមន័យ

និយមន័យ  

មុំ ជាផ្នែកនៃប្លង់ដែលកំនត់ដោយអង្កត់២កាត់គ្នា ឬ ជាផ្នែកនៃលំហដែលកំនត់ដោយប្លង់២កាត់គ្នា។ 

មុំ គឺបន្ទាត់ពីរប្រសព្វគ្នា ។