លីលាវតី: គុណតម្លៃនៃការបួស

គុណតម្លៃនៃការបួស

ម្នាល​លោក​ដ៏​មាន​អាយុ ! នា​ថ្ងៃ​មួយ​នៅ​ខណៈ​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​កំពុង​តែ​អង្គុយ​លើ​ជើង​ម៉ា​ខាង​មុខ​រានហាល​ ក្រោម​គុម្ព​ឫស្សី​ក្បែរ​កុដិ​តូច​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ បាន​មាន​ប្រុស​កម្លោះ​ម្នាក់​ដើរ​ចូល​មក​រក ។ គេ​អង្គុយ​ចុះ ហើយ​លើក​ដៃ​សំពះ​ទាំង​ណែនាំ​ខ្លួន​ឯង​ថា​ ៖
"ខ្ញុំ​កណា​ឈ្មោះ​បុណ្ណមាណព ជា​កូន​ត្រកូល​ព្រាហ្មណ៍ ធ្លាប់​ស្តាប់​ធម៌​រាល់​ថ្ងៃ​សីល​ជា​និច្ច ហើយ​មាន​សទ្ធា​ ជ្រះ​ថ្លា​ចង់​បួស​ជា​ភិក្ខុ​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា ប៉ុន្តែ​មាន​ឧបសគ្គ​រាំងស្ទាក់​គឺ​មិន​បាន​ទទួល​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​មាតា​បិតា​ ។ ខ្ញុំកណា​ខំ​ទទូច​អង្វរ​គាត់​រាល់​ថ្ងៃ​ ប៉ុន្តែ​ពួក​គាត់​មិន​យល់​ព្រម​សោះ ទើប​គេច​មក​រក​ព្រះតេជ​គុណ​ដើម្បី​ឲ្យ​ព្រះតេជគុណ​ជួយ​បំបួស​ខ្ញុំ​កណា​ផង" ។​ 

គេ​​ជា​យុវជន​មាន​អាយុ​ប្រហែល​ជា ២៥ ឆ្នាំ មុខ​មាត់​ស្អាត​បាត គ្រឿង​តែង​កាយ​ស្អាត​ស្អំ កិរិយា​ឫកពា​ល្អ​សម​សួន​ សម្តែង​ថា​មាន​ត្រកូល​ខ្ពស់​មែន ។ ខ្ញុំព្រះករុណា​ពិចារណា​ភិនភាគ​របស់​គេ​មួយ​សន្ទុះ​ ហើយ​ក៏និយាយ​ថា ៖

"ម្នាលមាណព ! នាយ​មាន​តាំង​ចិត្ត​បួស​មែន​ទែន​ឬ​បួស​បណ្តោះ​អាសន្ន​ទេ?"

"ខ្ញុំ​កណា​តាំង​ចិត្ត​នឹង​បួស​មែន​ទែន" គេ​ឆ្លើយ​ដោយ​សម្លេង​ម៉ឺងម៉ាត់ ។
 
"ការ​ពិត នាយ​កំពុង​តែ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​យុវវ័យ​ក្មេង​ល្ហក់ ជា​វ័យ​ដែល​កំពុង​តែ​ភ្លើតភ្លើន​នឹង​អារម្មណ៍​របស់​លោកីយ៍​ មិន​គួរ​គិត​ចង់​លះលែង​រវែង​បង់​លោកិយ​វិស័យ ចេញ​មក​រក​ជីវិត​ដ៏​ស្រងេះស្រងោច​របស់​អ្នក​បួស​ទេ ។ នាយ​យល់​ឃើញ​យ៉ាងម៉េច​បាន​ជា​ដាច់​ចិត្ត​ចង់​បួស?"

"លាក់បាំង​អី ខ្ញុំ​កណា​សូម​ពិត​ទូល​ព្រះតេជ​គុណ​តាម​ត្រង់​ទៅ​ចុះ​ថា​ខ្ញុំ​កណា​កើត​និព្វិទា​ធុញ​ទ្រាន់​លោកីយ៍"

"លោកីយ៍​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ឲ្យ​នាយ​ឈឺ​ចាប់​ខ្លោច​ផ្សា​ដួងចិត្ត​ឬ​បាន​ជា​នឹក​ធុញ​ទ្រាន់?"

"អង្គឺទេ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ លោកីយ៍​បាន​ផ្តល់​អភិរម្យ​សព្វ​យ៉ាង​ដល់​ខ្ញុំ​កណា ត្រកូល​របស់​ខ្ញុំកណា​ជា​ត្រកូល​អ្នក​មាន​សម្បត្តិ​ស្តុកស្តម្ភ​ ខ្ញុំ​កណា​ជា​បុត្រ​ទោល​ ។ ប៉ា​ម៉ាក់​តាម​ចិត្ត​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​ ។ ខ្ញុំកណា​បាន​ប្រើ​ជីវិត​ នេះ​ក្រេប​ជញ្ជក់​ភ្លក់​រសជាតិ​សុខ​លោកីយ៍​គ្រប់​កន្លុក​កន្លៀត​មក​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​ហើយ ។ ប៉ុន្តែ​ទី​បំផុត​គ្មាន​បាន​ឃើញសារៈ​ខ្លឹមសារ​អ្វីទេ សុខលោកីយ៍​ជា​សុខ​មិន​បរិសុទ្ធ ជា​ខណិកសុខ សុខ​ម្តង​ម្យាម​ មិន​ឋិតថេរ​​ចីរកាល​ឡើយ ខ្ញុំកណាបានយល់ដឹងការពិតអំពីព្រះតេជព្រះគុណហ្នឹងឯង សុខខាងលោកីយ៍អាស្រ័យ លើមូលដ្ឋានគឺ ចំណង់​តណ្ហា​ចង់​បាន​ចង់មាន ចង់​ទៅជា​អ្វី​ផ្សេងៗ ។ កាល​បើ​ចង់​ក៏ស្វែងរកអ្វីៗមកបំប៉ន ចំណង់ រករូបមកឲ្យភ្នែកមើល​ រក​សម្លេង​មក​ឲ្យ​ត្រចៀក​ស្តាប់ រក​ក្លិន​មក​ឲ្យ​ច្រមុះ​ស្រង រក​រស​មក​ឲ្យ​អណ្តាត​ភ្លក់ រក​សម្ផស្ស​មក​ឲ្យ​កាយ​ប៉ះពាល់ រក​អារម្មណ៍​ផ្សេងៗ​មក​បំប៉ន​ចិត្ត លុះ​រក​អ្វីៗ​មក​បម្រើ​តណ្ហា​បានហើយ ក៏​សោយ​អារម្មណ៍​ជា​សុខ ។ ប៉ុន្តែ​ជា​សុខ​បណ្តោះ​អាសន្ន​ប៉ុណ្ណោះ រួចហើយ៏ជិនឆ្អន់ ធុញទ្រាន់ តមក ក៏​ចង់​បាន​ចង់មាន ចង់ក្លាយទៅជាអ្វីៗក្នុងអារម្មណ៍ផ្សេងៗទៀត ហើយក៏ស្វះពន្លះស្វែងរកមក​ទៀត​ លុះ​រក​បាន​មក​បម្រើ​បំប៉ន​តណ្ហា​ជា​សុខ​បណ្តោះ​អាសន្នហើយ ក៏ជិនណាយទៀត ស្វែងរកមកជាថ្មី​ទៀត ។ ប្រព្រឹត្តទៅបែបនេះយ៉ាងប្រដិតប្រជីដោយ​ឥត​ឈប់ឈរ​ លុះ​ពិចារណា​ដោយ​យោនិសោ​ (ដោយ​ឧបាយ) ហើយ ខ្ញុំកណាទើប​ឃើញ​ការពិត​ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ ហេតុ​នោះ​បាន​ជា​ខ្ញុំកណា​គិត​ចង់​រំដោះ​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យ​រួច​ផុត​ស្រឡះ​ពី​ទាសភាព​នៃ​តណ្ហា" ។

"ម្នាលមាណព ! គំនិតយល់ឃើញរបស់នាយត្រឹមត្រូវដោយហេតុផលហើយ មនុស្សយើងបានក្លាយទៅជា ទាសករ​របស់​តណ្ហា​យ៉ាង​ងប់​ងល់ ។ តណ្ហាប្រៀបដូចជាខ្លាសាហាវ​ដែល​យើងចិញ្ចឹមទុក មានមាត់ ៦ ស៊ីចំណី ៦ មុខ គឺ រូប សម្លេង ក្លិន រស សម្ផស្ស ធម្មារម្មណ៍ ព្យគ្គតណ្ហា (ចំណង់​ដូច​ជា​ខ្លា) ស៊ី​ចំណី​តែ​រហូត​មិន​ចេះ​ឆ្អែតឆ្អន់ទេ គួរនាដូចជាភ្លក់ភ្លើងមិនចេះឆ្អែតឆ្អន់ដោយឧស ឬ គួរនា​ដូច​ជា មហាសមុទ្រ​មិនចេះឆ្អែតឆ្អន់ដោយទឹកដូច្នោះ ។ មនុស្សត្រូវតស៊ូរើបម្រះននះននៀល​តាំងពីកើតដល់ស្លាប់ ដើម្បីស្វែងរកចំណី ៦ មុខ​នោះមកឲ្យតណ្ហាស៊ី ។ លុះស៊ីឆ្អែតហើយ វាក៏នៅសម្ងំស្ងប់បណ្តោះអាសន្ន ពេល​នេះ​ឯង​ដែល​មនុស្ស​បាន​សោយអារម្មណ៍​ជា​សុខ​ខ្លះ​ ប៉ុន្តែ​មិន​យូរ តណ្ហាក៏ឃ្លានទៀត បង្គាប់ឲ្យយើងរកចំណីឲ្យវាស៊ីទៀត បើរកមិនបានទេ វាក៏ខំក្រញិចក្រញីគ្រវីគ្រវាត់យើងដោយឥតត្រា ប្រណី ។ ទុកជាម្លឹងក៏ដោយ មនុស្សក៏នៅតែមិនស្អប់តណ្ហា ផ្ទុយទៅវិញ រឹតតែស្រឡាញ់ចូលចិត្តតណ្ហាយ៉ាង ជក់​ចិត្ត​ដិត​អារម្មណ៍​ទ្វេ​ឡើង ហាក់​នឹងថាតណ្ហានោះជាអត្តារបស់ខ្លួនអញ្ចឹង សុខចិត្តបន្ទន់ខ្លួនធ្វើជា​ទាសករ​របស់តណ្ហាដោយពំនេញចិត្ត ហើយ​ទទួល​បម្រើ​តណ្ហា​ដោយគារវភក្តី​បំផុត ។ សោតឯតណ្ហាវិញ កាលបើត្រូវយើងយកចិត្តយកថ្លើម​  វា​ក៏​នាំ​យើង​វិលវល់​ទៅវិញ​ទៅ​មក​ក្នុង​វដ្តសង្សារ​ដែល​ពេញ​ប្រៀប​ទៅដោយ​ភ្លើងទុក្ខ គឺ កើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់ សោកសង្រេង ខ្សឹកខ្សួល ព្រួយចិត្ត រកាំចិត្ត​ឥតស្រាកស្រាន្ត" ។

"ម្នាលមាណព ! ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​ពិចារណា​ឃើញ​ការពិត​នេះ​ ហើយកើតសង្វេគ​ស្លុត​ព្រះទ័យ​ដែល​ធ្លាក់​ ខ្លួន​ជា​ទាសករ​បម្រើ​ដាច់​ថ្លៃ​របស់​តណ្ហា​មក​ជាយូរ ។ នៅទីបំផុត ព្រះអង្គបានសម្រេចព្រះទ័យចេញសាងផ្នួសរំដោះ​ ខ្លួនឯង​ឲ្យ​រួចផុត​ពី​ចំណង​នៃ​តណ្ហា​អម្បាល​យ៉ាង​​នាយ​កំពុងតែគិតឥឡូវនេះឯង ។ ព្រះអង្គ​បានបង្រាប​កម្រាប​តណ្ហាយ៉ាងរាបទាបដាច់ខាត ។ ទ្រង់ប្រកាសឥស្សរភាព​របស់ព្រះអង្គឯង​ លែង​ធ្វើជាខ្ញុំកញ្ជះរបស់តណ្ហាតទៅ ទៀតហើយ ប្រកបដោយឥស្សរភាពទាំងស្រុង ឥស្សរភាព​អំពី​ក្រញាំ​តណ្ហា​នេះឯង​គឺ​ជា​គោលដៅ​ខ្ពស់​បំផុត​របស់​អ្នកបួសរាល់អង្គ" ។

"ម្នាលមាណព ! ការរំដោះខ្លួនចេញពីតណ្ហានេះមិនមែនធ្វើបានងាយៗដូចយើងនិយាយទេ ព្រោះមនុស្ស​យល់ថា​តណ្ហា​គឺ​ជា​តួខ្លួន​របស់​យើង ហេតុនោះបានជាមិនគិតនឹងបំផ្លាញតណ្ហាចោល ទោះបីបើបុគ្គលដឹង ការពិត​ថា​តណ្ហា​ជា​ចៅហ្វាយ​ដ៏​សាហាវ​ឃោរឃៅ​ហើយ​ប្រុង​នឹង​កម្ទេចចោល​ក៏ដោយ ។ ប៉ុន្តែមិនអាចនឹងធ្វើ​តាមគំនិតដែលគិតឃើញបានងាយៗនោះទេ ព្រោះ​ត្រូវ​តណ្ហា​ទប់ទល់​រុលរុក​យ៉ាងខ្លាំង​ក្លា​ទាល់តែ​ទីបំផុត​ត្រូវចាលចាញ់​ត្រឡប់​ទៅ​ជា​ទាសករ​របស់​វា​វិញដដែល ។  

ហេតុ​ដូច្នេះ អាត្មាចង់ដឹងតំណាំងចិត្តរបស់នាយជាមុនថា តាំងចិត្តពិតប៉ុនណា បើតំាងចិត្តបួសមួយរយៈ  ឬ ដើម្បីសាកល្បងមើលទេ កុំ​បួស​ល្អ​ជាង ព្រោះការបួសជាការយកតណ្ហាមកបង្ខាបង្ខាំងទុក​ដើម្បីបង្អត់ចំណី​តណ្ហា ន្អាល​នឹង​បាន​បាក់កម្លាំង​ ងាយស្រួល​ក្នុង​ការកម្ទេច​ចោល​នៅ​ពេល​ខាងមុខ ។ បើ​បង្ខាំង​តណ្ហា​ឲ្យ​អត់​ចំណី​លេងៗ​មួយរយៈកាលខ្លី មិនតាំងចិត្តនឹងសម្លាប់តណ្ហាចោលមែនទែនទេ កាលបើ​យើង​ប្រលែង​តណ្ហាឲ្យមានសេរីភាពនោះ វានឹងបកមកសងសឹកយើងយ៉ាងដំណំ" ។

"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! ខ្ញុំកណា​បានសម្រេចចិត្តដាច់ខាតហើយថានឹងចាត់វិធានការ​យ៉ាងចាស់ដៃជាមួយនឹងតណ្ហានេះ សូម​ព្រះតេជ​គុណ​មេត្តាអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំកណាបានបួសដូចបំណង​ផងចុះ" ។

"ម្នាលមាណព ! នាយជាមនុស្សម្នាក់ដែលមានតំណាំងចិត្តច្បាស់លាស់ក្នុងការចេញបួស បើបានបួស​ សម​ដូច​បំណង​ច្បាស់​ជា​នឹង​តាំង​ចិត្ត​បដិបត្តិ​ពិត​ហើយ បើមានបារមីចាស់ក្លា​ល្មមគ្រប់គ្រាន់ អាចនឹងបាន​សម្រេចមគ្គផលថ្នាក់ណាមួយ​ ប៉ុន្តែ​គួរ​ឲ្យ​សោកស្តាយ​ពេក​ណាស់​ដែល​នាយ​មិន​បានទទួលអនុញ្ញាអំពី​មាតាបិតា ។ យើងមិនអាចបំបួសកុលបុត្រដែលមាតាបិតាមិនអនុញ្ញាតបានទេ ព្រោះទើសទាស់នឹង ពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ ។ បើនាយមានបំណងចង់បួសពិតប្រាកដមែន ចូរត្រឡប់ទៅ​អង្វរលន់តួសុំអនុញ្ញាត (permission) អំពី​មាតាបិតា​ម្តង​ទៀត" ។

យុវកម្លោះ​អង្គុយ​ឈ្ងោក​មុខស្ងៀម​ធ្មឹង​ដោយ​គិត​កាញ់​ស្រយង់​ចិត្ត​ ។

"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! ខ្ញុំកណាមុខជាគ្មានសង្ឃឹមថានឹងបានអនុញ្ញាត​អំពីមាតាបិតាទេ ព្រោះ​បម្រាម​របស់​ពួក​គាត់​មើល​ទៅ​ដូច​​ជា​តឹងតែងណាស់"

"ចុះ​ក្រៅ​ពី​នាយ មាន​អ្នក​ណា​ផ្សេង​ទៀត​ល្មម​នឹង​គ្រប់គ្រង​ផ្ទះ​សម្បែង​ប្រណិប័តន៍​បម្រើ​មាតា​បិតា​ជំនួស​នាយ​បានទេ?"

"មិន​មាន​ទេ ព្រះតេជ​គុណ !"

"បើ​អញ្ចឹង នាយ​គួរ​រម្ងាប់​គំនិត​ចង់​បួស​​ចោលសិន លុះ​មាតាបិតា​ទាំងពីរ​អស់​បុណ្យ​វាសនា​ហើយ សឹម​ចូលមក​បួស​ជា​ក្រោយ​ បើ​នៅតែ​គិត​ចង់បួស​ក្នុង​កំឡុង​ពេលនេះ ខ្លាច​ក្រែង​ជា​ការដោះដៃ​ចោល​មាតាបិតា​ឲ្យ​នៅ​តែលតោល​គ្មានអ្នក​ជួយ​មើល​ថែ ដែល​ជា​អំពើ​មិនសម​គួរ​ទេ ព្រោះមាតាបិតាជាអ្នកមានឧបការគុណ​​ចំពោះ​បុត្រធីតា​យ៉ាង​ខ្លាំង ជាអ្នកឲ្យធនធានមានតម្លៃខ្ពស់​​មិនអាចកាត់ថ្លៃបានក្នុង​ជីវិត​ ពោល​គឺ​រាងកាយ​ដល់​បុត្រធីតា ចាត់​ជាបុព្វាចារ្យ​អ្នកអប់រំបន្ទុំនិស្ស័យ​មុនគ្រូវិទ្យាចារ្យណាៗទាំងអស់ ចាត់ជាព្រះព្រហ្មដែលមានក្រមសហវាស គឺ មេត្តា ករុណា មុទិតា ឧបេក្ខា ចំពោះបុត្រធីតា ចាត់ជា​ព្រះកន្លោងក្នុងផ្ទះរបស់បុត្រធីតាដែលត្រូវតែគោរពរាប់អានដោយស្មោះស្មើ ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ថ្ងៃណា​សាបសូន្យបានឡើយ ។ ហេតុនោះបានជាបុត្រធីតាជំពាក់​គុណបំណុលមាតាបិតា គួរសងគុណបំណុល គាត់​ដោយ​ការគោរពតាមដំបូន្មានរបស់គាត់ហើយប្រណិប័តន៍ចិញ្ចឹមបីបាច់គាត់ជាដើម"

"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! រឿងឧបការគុណនេះជាគុណជាតដែលខ្ញុំកណាតែងតែរលឹកនឹក​ឃើញ​ជានិច្ច ប៉ុន្តែ​សោក​ស្តាយ​ណាស់​ដែល​គ្មាន​ឱកាស​បាន​បួស​បំពេញ​សមណធម៌​ដើម្បីរំដោះយក​សេរីភាព​អំពី​ចៅហ្វាយ​ឃោរឃៅ គឺ តណ្ហា" ។ 

"ម្នាលមាណព ! ការបំពេញ​សមណធម៌​មិន​បាន​ដាក់​កំហិត​ដាច់ខាត​សម្រាប់​តែ​អ្នកបួស​ទេ ទុក​ជា​គ្រហស្ថ ដែល​គ្រប់គ្រង​ផ្ទះ​សម្បែង​ក៏​អាច​បដិបត្តិ​សមណធម៌​និង​សម្រេច​មគ្គផល​បានដែរ​បើ​គាត់​មានបារមីចាស់ក្លាគ្រប់​គ្រាន់​ពីព្រោះ​មគ្គផល​មិន​បាន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ឬ​នៅ​តាម​ល្អាង​តាម​ភ្នំទេ ប៉ុន្តែ​ស្ថិត​នៅ​នឹង​ខ្លួន​យើង​នេះ​ឯង ។ ប្រសិន​បើ​យើង​ដឹង​ពិត ឃើញ​ពិត​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ហើយ​ក៏អាច​នឹង​សម្រេចមគ្គផល​បាន​ ហេតុ​ដូច្នោះ សូម​ឲ្យ​សិក្សាស្រាវ​ជ្រាវ​សង្កេតមើល​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យមែនទែន សិក្សា​ឲ្យឃើញថាខ្លួនយើងទាំងនាមទាំងរូបនេះជា​ភាគផល​ ប្រៀប​ដូច​ជាផ្លែឈើដែលកើតមកហើយត្រូវតែទុំជោរនិងស្អុយរលួយទៅតាមធម្មតារបស់វា ។ កាល​បើ​សាច់​និង​សម្បក​ផ្លែឈើ​ស្អុយ​រលួយ​ទៅ​ហើយ គ្រាប់​របស់​វា​នៅ​សល់​ខាង​ក្នុង គ្រាប់នោះមានជ័រស្អិត​និង​គុណសម្បត្តិ​គ្រប់គ្រាន់​ល្មមនឹង​ដុះ​ជាដើម​ឈើ​និង​មាន​ផ្លែ​បាន​ទៀត ។ លុះ​គ្រាប់​ផ្លែឈើនោះជ្រុះទៅក្នុង កាលៈទេសៈ​សមគួរ​ក៏ស្ទុះ​ដុះ​ចេញ​ជា​ដើមឈើ​និង​ចេញផ្លែបានទៀត ។ ខ្លួន​របស់​យើង​ប្រៀប​ប្រដូច​ទៅ​នឹង​ផ្លែ​ឈើ, វិញ្ញាណ​ធាតុ​ប្រៀប​ប្រដូច​ទៅ​នឹង​គ្រាប់​ក្នុង​​ផ្លែ​​ឈើ ជ័រ​ស្អិត​ក្នុង​គ្រាប់​ប្រៀប​ប្រដូច​ទៅ​នឹង​តណ្ហា ។ ដរាប​ណា​តណ្ហា​នៅ​មាន​ មនុស្ស​​ក៏​នៅ​តែ​វិលវល់​ស្លាប់កើត​ក្នុង​វដ្តសង្សារ​ទៅ​ជា​រឿយៗ​គ្មាន​ទីបំផុត ។ ការ​វិល​កើត​ស្លាប់​ដដែលៗ​ចាត់​ជា​បុនប្បុនក្កម្ម​ (អំពើ​ដដែលៗ) ដ៏​​គួរ​ឲ្យ​ធុញទ្រាន់​សម្រាប់​វិញ្ញូជន ប៉ុន្តែ​ជា​ភាវៈ​គួរ​ឲ្យ​អភិរម​ស្រើប​ស្រាល​សម្រាប់​បុគ្គល​ដែល​នៅ​ងងឹតងងល់​ដោយ​អវិជ្ជា" ។ 

"បពិត្រ​ព្រះគុណម្ចាស់ ! យ៉ាង​ម៉េច​យ៉ាងម៉ា​ខ្ញុំកណា​ក៏បួស​មិន​បាន​ដែរ សូមព្រះតេជព្រះគុណជួយ​ ពន្យល់​ណែនាំ​វិធី​បដិបត្តិ​ដើម្បី​បន្ទោបង់​កិលេស​ដល់​ខ្ញុំកណា​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ឃរាវាស​ (អ្នក​នៅ​គ្រប់គ្រង​ផ្ទះ) ផង" ។

"វិធី​បដិបត្តិ​ដែល​ព្រះមុនិន្ទ​លោកាចារ្យ​បាន​សម្តែង​ទុក គឺ វិធី​កម្ចាត់​កិលេស ៣ ថ្នាក់ ពោល​គឺ សីល សម្រាប់​អប់រំ​កាយ វាចា មិន​ឲ្យ​និយាយ​អាក្រក់ ធ្វើ​អាក្រក់ ព្រោះ​ការនិយាយ​អាក្រក់​និង​ការ​ធ្វើ​អាក្រក់​នាំ​មក​នូវ​ទោស​ក្តៅ​ក្រហាយ​ដល់​ខ្លួន​និង​ធ្វើ​ឲ្យ​ចិត្ត​សៅហ្មង​ សីល​សម្រាប់​ឃរាវាស​ហៅ​ថា បញ្ចសីល ឬ និច្ចសីល មាន ៥ ប្រការ ដោយ​លះបង់​ចោល​​​នូវ​សត្តឃាត​ឬ​មនុស្សឃាត​ជា​ដើម​ ។  បើ​បដិបត្តិ​តាម​បាន​គ្រប់​ទាំង ៥ ប្រការ​នោះ ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​មាន​កាយ​និង​វាចា​ស្រគត់​ស្រគំ ស្អាតស្អំ ។ បើមាន​សទ្ធា​ចាស់​ក្លា​ ឲ្យ​រក្សា​ឧបោសថសីល ឬ សីល ៨ ដែល​មាន​វិធី​បដិបត្តិ​សម្រាប់​សម្រាល​ស្កាល​ចេញ​ពី​កិច្ច​កង្វល់​ផ្សេងៗ ទាំង​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្តី​សំដៅ​ សុភាព​រាបសា​ទន់ភ្លន់​ប្រណីត​ឡើង ។ កាល​បើ​រក្សា​សីល​បាន​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់​ហើយ គប្បី​បដិបត្តិ​តទៅ​ថ្នាក់ទី ២ គឺ សមាធិ ពោល​គឺ ហ្វឹកហាត់​ចិត្ត​មិន​ឲ្យ​អណ្តែត​ត្រសែត​រាយមាយ​ទីស​ទាស បង្គាប់​ចិត្ត​ឲ្យ​នៅ​មូល​ស្លុង​ឬ​ផ្តោត​នៅ​តែ​នឹង​អារម្មណ៍​តែ​មួយ ។​ ពេល​ដំបូងៗ​ ពិបាក​ពត់​ចិត្ត​ខ្លាំង​ណាស់ ព្រោះ​ចិត្ត​មិន​នៅ​ជា​ប្រក្រតី ចេះតែ​គិត​រាយមាយ​រសេម​រសាម​រាល់​វេលា ។ យើង​មិន​អាច​បង្គាប់​ចិត្ត​បាន​ទេ កាល​បើ​មក​ចាប់​ផ្តើម​បង្វឹក​ជា​គ្រា​ដំបូង​ទើប​ជា​ការ​ពិបាក ។ ប៉ុន្តែ​កុំ​ថយក្រោយ​ញើញ​ញូញ​ឡើយ ហាត់​ព្យាយាម​ធ្វើ​​ជា​រឿយៗ នៅទីបំផុត​ ក៏​នឹង​កើត​ជំនាញ​ក្នុង​ការ​បង្វឹកចិត្ត ។ លុះ​កើត​ជំនាញ​ហើយ ចិត្ត​នឹង​ស្ងប់ស្ងាត់​​បាន​ដោយ​រហ័ស ហើយ​នឹង​ឲ្យ​ស្ងប់​យូរ​ប៉ុន​ណា​ក៏​បាន​តាម​ប្រាថ្នា​ កាលបើ​អាច​ហ្វឹកហ្វឺន​ចិត្ត​ឲ្យ​ស្ងប់​បាន​យ៉ាង​ដាច់​ខាត​ហើយ​ក៏​ឈ្មោះ​ថា បដិបត្តិ​តាម​ថ្នាក់​ទី ២ គឺ សមាធិ​បាន​យ៉ាង​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ ។ បន្ទាប់​ពី​នោះ ទើប​ចាប់​ផ្តើម​បដិបត្តិ​តាម​ថ្នាក់ទី ៣ គឺ បញ្ញា ធម្មតា​ ចិត្ត​ដែល​ស្ងប់​រមែង​ជា​ចិត្ត​មាន​កម្លាំង មាន​ពន្លឺ​ភ្លឺ​ខ្លាំង​ក្លា​ ជា​ចិត្ត​មិន​រត់រាត់​រាយ​រសេម​រសាម ។ ប្រសិន​បើ​លំឱន​ចិត្ត​ដែល​ភ្លឺស្វាង​និង​មាន​ពលានុភាព​ នោះ​ទៅ​ពិចារណា​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​រាវរក​វត្ថុ​ណា​មួយ មុខ​ជា​កើត​សេចក្តី​យល់​ជាក់​ច្បាស់​ក្នុង​វត្ថុនោះ អាច​ដឹង​សភាព​ពិត​របស់​វត្ថុ​នោះ​បាន​ នា​កាល​ដឹង​សច្ចភាព​នៃ​វត្ថុ​នោះ​បាន​ជាក់​ច្បាស់​ហើយ ចំណេះ​ចេះ​ដឹង​នោះ​អាច​ដេញ​កម្ចាត់​ភាព​ល្ងង់​ខ្លៅ​ សេចក្តី​វង្វេងវង្វាន់​ ការ​ងប់ងល់​ កំណួចកំណាន់​ចេញ​ពី​ចិត្ត​សន្តាន​បាន​ ធ្វើ​ឲ្យ​ចិត្ត​ស្អាត​បរិសុទ្ធ​បាន​ច្រើន​ខ្លះ​តិច​ខ្លះ​តាម​កម្លាំង​នៃ​ការ​បដិបត្តិ​របស់​យើង" ។

"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! ពាក្យអធិប្បាយរបស់ព្រះតេជព្រះគុណប្រត្យ័ក្សជាក់ច្បាស់ល្អណាស់ ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​កណា​មើល​ឃើញ​បដិបទាមគ្គ​និង​បដិបត្តិ​បាន​ហើយ ប៉ុន្តែ​នៅ​សង្ស័យ​ត្រង់​ចំណុច​ថា នៅ​ពេលធ្វើ​សមាធិ​ទាល់​តែចិត្ត​ស្ងប់​ស៊ប់​ល្អ​ហើយ​ គួរ​បង្អោន​ទៅ​ពិចារណា​អ្វី​មុន​គេ?"

"ម្នាលមាណព ! ព្រះបោរាណាចារ្យ​ណែនាំ​ឲ្យ​ពិចារណា​ខ្លួន​ឯង​មុនអ្វីៗទាំងអស់ ព្រោះខ្លួនយើងនេះជា រូបបំព្រួញរបស់សកលចក្រវាល ។ បើ​ស្គាល់​ខ្លួនឯង​ហើយ​ក៏​អាច​នឹង​ស្គាល់​ចក្រវាល​បានដែរ លោក​ណែនាំ ឲ្យ​ពិចារណា​វិគ្រោះ​វែកញែក​ខ្លួន​ឯង​ចេញ​ឲ្យ​បាន​ល្អិតល្អន់​ទាំង​ចំណែក​កាយ​និង​ចិត្ត ។ លុះវែកញែកដល់ អន្តភាព(end) ហើយ នឹង​ឃើញ​ថា​ខ្លួន​យើង​នេះ​មិន​ខុស​ប្លែក​ពី​ដើម​ឈើ ភ្នំ និង សត្វ​ទាំងឡាយ​ដែល​មិន​ទៀង​ទាត់​គង់វង្ស​នោះទេ ជាសភាព​ស៊ូទ្រាំ​នៅ​បាន​ដោយ​កម្រ គ្មាន​សារៈ​ខ្លឹមសារ​យូរលង់​អ្វីទេ គ្មាន​ខ្លួន​គេ គ្មាន​ខ្លួន​យើង គ្រាន់​តែ​ជា​វត្ថុធាតុ​ផ្សំផ្គុំ​ប្រមូល​ប្រមុំផ្តុំចូលគ្នាជាដុំជាកញ្ចុំមួយ​រយៈជីវកាល (lifetime) ប៉ុណ្ណោះ រួច​ហើយ​​ក៏​បែក​ធ្លាយ​រលាយ​ទៅវិញ​ដោយ​ឥត​ឃ្លៀង​ឃ្លាត​ឡើយ ។ នៅ​ពេល​ជាមួយគ្នា​នោះ​ក៏កើតមានជំនឿជឿជាក់​ចំពោះ​វិធីសាស្ត្រ​ដែល​ខ្លួន​បដិបត្តិ ​មិន​វង្វេង​ងប់​ងល់​នឹង​វិធី​បដិបត្តិ​តាម​រូបបែប​ផ្សេង​ឡើយ ។ លុះ​មក​ដល់​ថ្នាក់​នោះ​ហើយ​ នាយ​ក៏​បាន​ឈ្មោះ​ថា​សម្រេច​ជា​ព្រះអរិយបុគ្គល​ ថ្នាក់​ដំបូង​ហើយ ចិត្ត​របស់​នាយ​បាន​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​ក្រសែ​នៃ​លោកុត្តរធម៌​ហើយ និង​ហូរស្លៅ​សំដៅ​ទៅកាន់​ព្រះ​ និព្វាន​ដោយ​ឥត​វឹង​វិល​មក​កាន់​លោកិយ​វិស័យ​ដែល​ជា​អន្លង់​ទុក្ខ​ទៀត​ទេ ។ នាយ​នឹង​ត្រូវ​កើតទៀតយ៉ាង​ច្រើន​ត្រឹម ៧ ដង ប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់​ពី​នោះ​ក៏​នឹង​ដល់​អមតភាព​ដែល​ប្រាសចាក​ជាតិ ជរា ព្យាធិ និង​មរណៈ ចាត់​ជា​បរមសុខ​អស់កាល​ជានិច្ចនិរន្តរ" ។

"បើអញ្ចឹង មានន័យថា បើទុកជាគ្រហស្ថក៏អាចបដិបត្តិធម៌​រហូត​ដល់​សម្រេច​មគ្គផលដួច​យ៉ាង​ព្រះ​ភិក្ខុសង្ឃដែរឬ?"

"ត្រឹមត្រូវ​ហើយ គ្រហស្ថក៏អាចសម្រេចមគ្គផលបានដែរ"

"បើអញ្ចឹង ការបួសឬមិនបួសក៏មានតម្លៃស្មើគ្នាហ្នឹងឯង ។ បើដូច្នេះ ចាំបាច់បួសធ្វើអ្វី? នៅ​ជា​ឃរាវាស​មិន​ប្រសើរ​ជាង​ទេ​ឬ?" បុណ្ណៈមាណព​ជំទាស់ ។

"នៅ​ជា​គ្រហស្ថ ទោះបី​បើ​មាន​សិទ្ធិ​នឹង​សម្រេច​មគ្គផល​បាន​ក៏​មែន​ពិត ប៉ុន្តែ​មាន​ឱកាស​បដិបត្តិ​បាន​តិច​ជាង​អ្នកបួស​ ព្រោះ​គ្រហស្ថ​មាន​ភារកិច្ច​ចង​ឆ្វាក់រួបរឹតច្រើន គ្មាន​ពេលល្មមគ្រប់គ្រាន់នឹងបដិបត្តិធម៌បាន​ជាប់លាប់​ទេ ។ កាល​បើ​បដិបត្តិធម៌​បាន​តិច​ ឱកាស​នឹង​សម្រច​មគ្គផល​ក៏​មាន​តិច​ដែរ ។ ប៉ុន្តែ​ភិក្ខុសង្ឃ​ជា​អ្នក​លះបង់​ចោល​នូវ​ភារកិច្ច​បែប​គ្រហស្ថ​គ្រប់​យ៉ាង​អស់​ហើយ​ តាំង​ចិត្ត​ខ្មីឃ្មាត​បដិបត្តិ​ធម៌​តែ​ម្យ៉ាង តែង​មាន​ឱកាសនឹងសម្រេចមគ្គផល​បាន​ច្រើន​ជាង​និង​ឆាប់​រហ័ស​ជាង ។ ការបួស​ជា​ភិក្ខុ​បាន​ប្រៀប​ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ឯង"

"បពិត្រ​ព្រះតេជ​គុណ​ដ៏​ចម្រើន ! ចំណុច​នេះ​ឯង​ដែល​ខ្ញុំកណា​ចង់​បួស ប៉ុន្តែ​កាល​បើ​មាន​ការ​ចាំបាច់ បួស​មិន​បាន​ ខ្ញុំ​កណា​នឹង​ព្យាយាម​បដិបត្តិធម៌​តាម​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ដោយ​នៅ​ជា​គ្រហស្ថ​នេះ​ឯង បាន​ផល​ប៉ុន​ណា​ក៏ស្រេច​តែ​បុណ្យ​វាសនា​ចុះ ។ ខ្ញុំកណា​សន្ទនា​ជាមួយ​នឹង​ព្រះតេជ​គុណ​មក​យូរ​ហើយ សូមថ្វាយ​បង្គំ​លា​ព្រះតេជគុណ​ត្រឡប់​ទៅ​គេហដ្ឋាន​វិញ​ឥឡូវ​នេះ" ។ និយាយ​ហើយ​បុណ្ណៈមាណព​ក៏​ថ្វាយ​បង្គំ​ខ្ញុំព្រះករុណា ៣ ដង រួច​ក៏​ដើរ​ចេញ​ទៅ ។