បរាភវសូត្រ: ទី ៤ - មិនចិញ្ចឹមមាតា​បិតា

ទី ៤ - មិនចិញ្ចឹមមាតា​បិតា

តាម​​ច្បាប់​ធម្មជាតិ​ ​​មេបា​សត្វ​​​ប្រភេទ​ខ្លះ​​​បង្កើត​កូន​ដើម្បី​បន្ត​ពូជពង្ស​​រួច​ហើយ​ក៏​បន្ត​រក​ចំណី​​មក​បញ្ចុក​កូន​រហូត​ដល់​កូន​ធំធាត់​អាច​ស្វែង​រក​ចំណី​​ដោយ​ខ្លួន​ឯង  ។ មេបា​សត្វ​ខ្លះ​ថែម​ទាំង​​​បង្រៀន​កូន​ឲ្យ​ចេះ​រក​ចំណី​អាហារ និង ជួយ​ការពារ​កូន​​ឲ្យ​រួចផុត​ពី​សត្វ​ដទៃ​ដែល​អាច​ចាប់​កូន​ធ្វើ​ជា​ចំណី ​​ ។ នៅ​ពេល​កូន​ធំធាត់​ដឹង​ក្តី​ ពួក​​គេ​​បន្ត​ជីវិត​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ និង ដើរ​តួ​នាទី​ជា​មេបា​​ដើម្បី​បន្ត​ពូជ​ពង្ស​សត្វ​ប្រភេទ​នោះ​បន្ត​ទៀត  ។ អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​​នៅ​មិន​ទាន់​រក​ឃើញ​កូន​សត្វ​ប្រភេទ​ណា​មួយ​វិល​ត្រឡប់​​យក​ចំណី​មក​ជួយ​មេបា​​របស់​ខ្លួន​ទេ វៀរលែង​តែ​មនុស្សប៉ុណ្ណោះ  ។ មនុស្ស​ក៏​ជា​ពូជ​សត្វ​​ម្យ៉ាង​ដែរ ​ប៉ុន្តែមនុស្ស​ជា​សត្វ​មាន​ភាសា​ពិសេស​សម្រាប់​ឆ្លើយឆ្លង​គ្នា សម្រាប់​បង្រៀន​ឬ​ផ្ទេរ​ចំណេះ​ដឹង​ និង ​បច្ចេកវិជ្ជា​ទៅ​មនុស្ស​ជំនាន់​មួយ​ទៀត  ។ មនុស្ស​ប្រើប្រាស់​ភាសា​ពន្យល់​គ្នា​ឲ្យ​ចេះ​ជួយ​បែងចែក​ចំណី​អាហារ ជួយ​ធ្វើ​ការងារ និង ការពារ​គ្នា​តាម​លទ្ធភាព​ដែល​ពួក​គេ​មាន  ។ ​មនុស្ស​រស់​នៅ​ក្នុង​កុលសម្ព័ន្ធ​ សហគមន៍ ឬ ប្រទេស​​​ជា​មួយ​គ្នា​បាន​បង្កើត​​ច្បាប់​ទម្លាប់​សម្រាប់​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​កុលសម្ព័ន្ធ​​ សហគមន៍ ឬ​ប្រទេស​នោះ  ។ មនុស្ស​បាន​បង្កើត​ច្បាប់​សម្រាប់​​គ្រប់គ្រង​កុល​សម្ព័ន្ធ​ឬ​​​រដ្ឋ និង ច្បាប់​សាសនា​​ដើម្បី​​ឲ្យ​មនុស្ស​​រស់​នៅ​ចុះ​សម្រុង​ និង ចេះ​ជួយ​គ្នា​ដើម្បី​ឲ្យ​ពូជ​មនុស្ស​អាច​រស់នៅ​ប្រកប​ដោយ​សេចក្តី​សុខ  ។ ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ភាគ​ច្រើន​នៃ​​ច្បាប់​សាសនា​​បាន​បង្រៀន​មនុស្ស​​ជា​កូនចៅ​ទទួល​យក​ភារៈ​​ចិញ្ចឹម​ឪពុក​ម្តាយ​ដោយ​ស្ម័គ្រចិត្ត និង ពេញចិត្ត  ។ ឧទាហរណ៍ នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃបិដក​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ មាន​សេចក្តី​បង្រៀន​ថា កូន​មាន​តួនាទី​ចំពោះ​ឪពុក​ម្តាយ​ស្រប​តាម​ប្រការ ៥ យ៉ាង គឺ ១- ជួយ​ចិញ្ចឹម​បីបាច់, ២- ជួយ​ធ្វើការងារ​ជំនួស​, ៣- ជួយ​ការពារ​និង​រក្សា​វង្ស​ត្រកូល​, ៤- ប្រតិបត្តិ​ខ្លួន​​ឱ្យ​​ត្រឹមត្រូវ​សម​​ជាអ្នកទទួល​និង​គ្រប់​គ្រង​មរតកពី​ពួក​គាត់, និង ៥- ធ្វើបុណ្យទាន​ជូនពួក​គាត់​ពេល​ពួក​គាត់​លា​ចាក​លោក​នេះ  ។ ប៉ុន្តែ​មាន​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​​​​​មិន​អនុវត្ត​តាម​ច្បាប់​សាសនា​ទាំង​នោះ​​ទេ ពោល​គឺ​​​មិន​ខ្វល់​ជួយ​ចិញ្ចឹម​ឪពុក​ម្តាយ​របស់​​ខ្លួន​​​ទោះ​បី​ពួក​គេ​មាន​លទ្ធភាព​ និង សមត្ថភាព​គ្រប់គ្រាន់​ក៏​ដោយ  ។ 

យើង​សង្កេត​ឃើញ​ថា​ច្បាប់​សាសនា​គ្មាន​វិធី​អ្វី​​ដើម្បី​ចាប់​បង្ខំ​ពួក​កូន​ទាំង​នោះ​ឲ្យ​អនុវត្ត​តាម​ច្បាប់​ទាំង​នោះ​ទេ ក្រៅ​តែ​វិធី​​ពីរ​យ៉ាង ពោល​គឺ ទី ១ ការ​លើក​ទឹកចិត្ត​​ថា​​វា​ជា​កិច្ច​ការ​ដែល​ព្រះ​អាទិទេព​ដាក់​ចុះ​​ឬ​ទេវតា​នឹង​ជួយ​រក្សា​ពួក​ខ្លួន​ឲ្យ​មាន​សុវត្ថិភាព​​ និង វិធី​ទី ២ គឺ​ការ​និយាយ​បំភិតបំភ័យ​ដើម្បី​បន្លាច​ឲ្យ​ពួក​កូន​ទាំង​នោះ​ទទួលយក​និង​ធ្វើ​តាម​  ។ យើង​មិន​ត្រូវ​បន្ទោស​ពួក​កូនៗ​ថា​​ពួក​គេ​មិន​ចិញ្ចឹម​ឪពុក​ម្តាយ​​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ ដោយ​យើង​មិន​​បាន​សិក្សា​មើល​​អំពី​លទ្ធភាព​​របស់​ពួក​កូនៗ​ទាំង​នោះ​ក្នុង​ការ​បំពេញ​​កិច្ចការ​ទាំង​នោះ​​ឡើយ  ។ ប្រសិន​បើ​ពួក​កូន​ទាំង​នោះ​គ្មាន​លទ្ធភាព​ធ្វើ​កិច្ចការ​ទាំង​នោះ​ទេ តើ​អ្នក​ណា​ជា​អ្នក​​ជួយ​​ពួក​គេ ? យើង​ត្រូវ​​ពិនិត្យ​មើល​ឲ្យ​ហួស​ពី​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ​របស់​ពួក​កូន​ៗ​ និង ត្រូវ​​សួរ​ថា​តើ​សហគមន៍​ទាំង​មូល​​មាន​តួនាទី​អ្វី​ខ្លះ​ដែល​អាច​ជួយ​​មនុស្ស​ចាស់​នៅ​ក្នុង​ភូមិ និង ជួយ​​បាន​ក្នុង​កម្រិត​ណា ? តើ​ភិក្ខុសង្ឃ​អាច​​ដើរ​តួ​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​ប្រជាជន​ជា​ពុទ្ធបរិស័ទ​ចំណុះ​ជើង​វត្ត​ឲ្យ​ចូលរួម​គ្នា​ជួយ​ពួក​មនុស្ស​ចាស់​ទាំង​នោះ​បាន​ក្នុង​កម្រិត​ណា ? តើ​ប្រទេស​ទាំង​មូល​អាច​បង្កើត​ច្បាប់​​ការពារ​​មនុស្ស​ចាស់​​បាន​ក្នុង​កម្រិត​ណា រាប់​​ទាំង​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​​មនុស្ស និង សិទ្ធិ​ទទួល​បាន​​ការ​ឧបត្ថម្ភ​​ត្រឹមត្រូវ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ទាំង​ផ្នែក​ចំណី​អាហារ ទី​ជម្រក ការ​ថែទាំ​សុខភាព និង សុខុមាលភាព ? ប្រសិន​បើ​​សហគមន៍ វត្ត​អារាម និង រដ្ឋាភិបាល​​រួម​គ្នា​​​ជួយ​មនុស្ស​ចាស់​ទាំង​ឡាយ​​ ពេល​នោះ​បន្ទុក​ក្នុង​ការ​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ឪពុកម្តាយ​នឹង​មិន​សូវ​​ជា​ធ្ងន់​ពេក​សម្រាប់​ពួក​កូនៗ​ដើម្បី​ទទួល​យក​នោះ​ឡើយ  ។​