navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សោ ភឹម: ការឡើងកេរ្ដិ៍ឈ្មោះនៃបដិវត្តន៍កុម្មុយនិស្ត

ការឡើងកេរ្ដិ៍ឈ្មោះនៃបដិវត្តន៍កុម្មុយនិស្ត 
សោ ភឹម បានក្លាយជាសមាជិកបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩៥៥។ គាត់បានឡើងឋានន្តរស័ក្តិដើម្បីក្លាយជាសមាជិក "សាកល្បង" នៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សនៅចុងបញ្ចប់នៃទសវត្សរ៍នេះ។ លោកត្រូវបានដំឡើងឋានៈជាសមាជិក “សិទ្ធិពេញលេញ” នៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៦៦ ហើយលោកត្រូវបាន ប៉ុល ពត តែងតាំងជាអនុប្រធាននាយកដ្ឋាននយោបាយនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរំដោះជាតិប្រជាជនកម្ពុជា និងជាលេខាធិការនៃ ភូមិភាគបូព៌ាដែលគាត់បានដឹកនាំរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ ជាមួយមិត្តភឿង (បន្ទាប់ពី សេង ហុង) និង ស៊ូ ណាវ ដែលជាលេខាតំបន់២៤ Kane, Solomon (2007). Dictionnaire des Khmers rouges (in French). Aux lieux d'être. pp. 349 sq. ISBN 978-2-916063-27-0.
Category:CS1 French-language sources (fr) នៅឆ្នាំ១៩៦៧ គាត់បានចូលរួមក្នុងចលនាបះបោរសំឡូត វាយលុកចូលក្រុងកណ្តោលជ្រុំ ដោយសម្លាប់អតីតចៅហ្វាយស្រុកម្នាក់ និងធ្វើឱ្យភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលម្នាក់ទៀតរងរបួស។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៤ លោកបានចុះហត្ថលេខាលើក្រឹត្យមួយបញ្ជាឱ្យមានការបង្ក្រាបដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម ប្រឆាំងនឹងការបះបោរនៅក្នុងភូមិចាមចំនួនពីរ ដែលជាការគាបសង្កត់លើកដំបូងនៃការតម្រៀបប្រឆាំងនឹងប្រជាជនឥស្លាមកម្ពុជា ។
សោ ភឹម: ធ្លាក់​ក្នុង​ក្រសែភ្នែក ប៉ុល ពត

ធ្លាក់​ក្នុង​ក្រសែភ្នែក ប៉ុល ពត 
មិនយូរប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃទីក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងខែមេសាឆ្នាំ១៩៧៥ ភាពតានតឹងបានចាប់ផ្តើមកើតឡើងរវាងបុរស តាម៉ុក និងពួកសោភឹម។ កម្មាភិបាលដែលជាប់ឃុំក្នុង គុក ស-២១ គុកទួលស្លែង តែងតែចោទ សោ ភឹម ថាជាជនក្បត់ជាតិផ្សេងទៀត ដរាបណាលោកបដិសេធ ការបោសសម្អាតជាតិសាសន៍ ដោយផ្អែកលើគោលលទ្ធិនៃភាពបរិសុទ្ធនៃពូជសាសន៍ខ្មែរ។ នួន ជា ក៏​បាន​ការពារ​លោក សោ ភឹម ប្រឆាំង​នឹង​អ្នក​ដែល​ចោទ​លោក​ថា​លួច​លក់​អង្ករ​ខ្មែរ​ឲ្យ​យួន។ 

"បានជាប់ឆ្នោត" អនុប្រធានទីមួយនៃរដ្ឋ គណៈកម្មាធិការជាតិ នៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៦ បន្ទាប់ពី ខៀវ សំផន ជំនួស សម្ដេចសីហនុ ជាប្រមុខរដ្ឋ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ វាគ្រាន់តែជាតំណែងបន្ទាប់បន្សំប៉ុណ្ណោះ។ 

លោក និង ប៉ុល ពត សេង ហុង ដែល​ជា​អ្នក​ទទួល​បន្ទុក​កង​ទ័ព​នៅ​ភូមិភាគ ក៏​កើត​មាន​ជម្លោះ។ ផ្ទុយពី សេង ហុង សោ ភឹម ស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការប្រើអំពើហឹង្សាច្រើន ហើយចោទសួរពីសុពលភាពនៃនយោបាយប្រឆាំងយួន កាន់តែខ្លាំងឡើងដែលបន្តដោយអង្គការ ។ ចាប់ពីខែឧសភា ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៦ លោកបានទៅប្រទេសចិន ដើម្បីព្យាបាលជម្ងឺ។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ រចនាសម្ព័ន្ធអំណាចរបស់គាត់នៅតំបន់បូព៌ាត្រូវបានរុះរើដោយការិយាល័យកណ្តាល។ 

ទោះបីជាមានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងក៏ដោយ លេខ៣នៃការិយាល័យយោធានៃការិយាល័យអចិន្ត្រៃយ៍នៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា បានចុះហត្ថលេខាលើបញ្ជាវាយប្រហារវៀតណាមនៅដើមឆ្នាំ ១៩៧៧។ នៅដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៧ រដ្ឋមន្ត្រីម៉ៅនិយមចិន លោក ឆេន យ៉ុងជី បានមកទស្សនកិច្ចនៅភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានទទូចថា ខ្មែរក៏គួរតែ រៀនពីដាសៃសក្នុងវិស័យកសិកម្ម ផងដែរ ខណៈដែលលោកក៏បានត្រួតពិនិត្យ "រណសិរ្សខាងត្បូង" នៃសមរភូមិដែលកំពុងបន្តរបស់ចិនជាមួយវៀតណាម។  ត្រូវបានដកចេញពីអំណាច ទោះបីគាត់បម្រើល្អ និងស្មោះត្រង់ក៏ដោយ ក៏សោភឹម បានបង្កើតអង្គការប្រឆាំងនៅខែវិច្ឆិកា ហៅថា កងកម្លាំងបដិវត្តន៍កម្ពុជាពិតប្រាកដ។
សោ ភឹម: ជាប់ដោយខ្មែរក្រហម

ជាប់ដោយខ្មែរក្រហម 
នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៧៨ សោ ភឹម បាន​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​សង្គ្រោះ​ជីវិត​លោកហេង សំរិន ដែល​ត្រូវ​បាន​ឃុំ​ខ្លួន​នៅ​មន្ទីរ​ស-២១ ដោយ កែ ពក ។ លោក បានកោះហៅ ហេង សំរិន មកក្រុងសួង ហើយបញ្ជូនគាត់ទៅខេត្តព្រៃវែង ក្នុងតួនាទីជាអនុប្រធានតំបន់។  បបន្ទាប់មកលោក ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​បាន​រៀបចំ​ផែនការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ប្រឆាំង​នឹង ប៉ុល ពត ត្រូវ​បាន ​កែពក អញ្ជើញ​ឲ្យ​ចូល​រួម​ប្រជុំ។ ដោយដឹងថាវាជាអន្ទាក់ លោកបានបញ្ចប់ជីវិតខ្លួនឯងនៅថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៨ នៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីភូមិព្រែកប្រា តាមផ្លូវតភ្ជាប់ពីស្រុកសន្ធរ និង ស្រុកពារាំង ។ Kane, Solomon (2007). Dictionnaire des Khmers rouges (in French). Aux lieux d'être. pp. 349 sq. ISBN 978-2-916063-27-0.
Category:CS1 French-language sources (fr) ដូច្នេះហើយ គាត់បានគេចពីការធ្វើទារុណកម្មដូច កុយ ធួន សមាជិកការិយាល័យម្នាក់ទៀត ដែលទទួលបន្ទុករាជធានីភ្នំពេញ ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថា មានលក្ខណៈមធ្យមផងដែរ។  ប្រពន្ធ​កូន​របស់​លោកត្រូវបានគេចាប់យកទៅធ្វើឃាត ខណៈ​ពួក​គេ​រៀបចំ​សព​លោកសម្រាប់ធ្វើបុណ្យតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា។
សោ ភឹម: កេរដំណែល

កេរដំណែល 

 ការ​គាប​សង្កត់ជនជាតិ​ចាម​ក្រោម​របប​ខ្មែរ​ក្រហម 
លោក ជាលេខាធិការនៃភូមិភាគបូព៌ានៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាតំបន់ដែលមានចំណែកច្រើនជាងគេនៃប្រជាជនចាមឥស្លាមនៅកម្ពុជា។ ដូច្នេះ ទំនួលខុសត្រូវរបស់លោកក្នុងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើជនជាតិភាគតិចសាសនានេះដោយរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍។ ខណៈពេលដែលលោកបានចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាទីមួយដែលកំណត់គោលដៅជាពិសេសដល់សហគមន៍ចាមចំនួនពីរនៅក្នុងស្រុកក្រូចឆ្មារ នោះ លោកក៏ត្រូវបានមនុស្សមួយចំនួនចាត់ទុកថាបានប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយនៃការបោសសម្អាតជនជាតិភាគតិចដែលរៀបចំឡើងដោយពួកអង្គការ។ 

 តស៊ូប្រឆាំងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា 
លោកគឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃការតស៊ូប្រឆាំង នឹងគោលនយោបាយម៉ៅនិយម របស់ ប៉ុល ពត ដែលកម្រមានណាស់ ព្រោះការស្លាប់គឺជាផលវិបាកជាក់លាក់របស់វា។  ការបាត់ខ្លួនរបស់លោកគឺត្រូវបន្តដោយការបោសសំអាតដ៏ធំនៅក្នុងតំបន់បូព៌ា ដែលបង្កើតបានជនរងគ្រោះចំនួន ១០០,០០០នាក់ ទាំងក្នុងក្រុមមូលដ្ឋាន និងនៅក្នុងបរិក្ខារក្នុងស្រុកដែលធ្លាប់បញ្ជាដោយលោក សោ ភឹម។ Kane, Solomon (2007). Dictionnaire des Khmers rouges (in French). Aux lieux d'être. pp. 349 sq. ISBN 978-2-916063-27-0.
Category:CS1 French-language sources (fr)

 បំផុសការតស៊ូក្នុងការនិរទេស 
ការបាត់ខ្លួនរបស់ សោ ភឹម ក៏បានលើកទឹកចិត្តដល់ការរត់គេចខ្លួនរបស់យុវជនកម្ពុជា ដែលខ្លាចភាពឆ្កួតនៃអំពើប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជានឹងកើតឡើងតាមពួកគេផងដែរ។ ដូច្នេះ អនាគតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងអនាគតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃលោកស ខេង ស្ថិតក្នុងចំណោមយុវជនជំនាន់ក្រោយ ដែលយល់ព្រមបដិសេធការសម្លាប់រង្គាលដោយ សោភឹម ហើយដែលសម្រេចចិត្តភៀសខ្លួនទៅប្រទេសវៀតណាម។ ដោយដឹងថា ពួកគេនឹងមិនអាចទម្លាក់ ប៉ុល ពត ដោយខ្លួនឯងបានទេ មុនពេលដែលពួកគេត្រូវបានទម្លាក់ដោយលោក ពួកអ្នករត់ចោលជួរខ្មែរក្រហមបានចាប់ផ្តើមបណ្តុះបណ្តាលកម្មាភិបាលថ្មីជាមួយនឹងជំនួយពីវៀតណាមនៅសាលាមួយនៅ ថូឌឹក ។  ពួកគេបានដឹកនាំការតស៊ូប្រឆាំងនឹងខ្មែរក្រហមពីបរទេស រហូតដល់ពួកគេបានកម្ចាត់ពួកគេនៅឆ្នាំ១៩៧៩ ដោយមានការគាំទ្រពីកងទ័ពវៀតណាម។
សោ ភឹម: ការ​គាប​សង្កត់ជនជាតិ​ចាម​ក្រោម​របប​ខ្មែរ​ក្រហម

ការ​គាប​សង្កត់ជនជាតិ​ចាម​ក្រោម​របប​ខ្មែរ​ក្រហម 
លោក ជាលេខាធិការនៃភូមិភាគបូព៌ានៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាតំបន់ដែលមានចំណែកច្រើនជាងគេនៃប្រជាជនចាមឥស្លាមនៅកម្ពុជា។ ដូច្នេះ ទំនួលខុសត្រូវរបស់លោកក្នុងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើជនជាតិភាគតិចសាសនានេះដោយរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍។ ខណៈពេលដែលលោកបានចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាទីមួយដែលកំណត់គោលដៅជាពិសេសដល់សហគមន៍ចាមចំនួនពីរនៅក្នុងស្រុកក្រូចឆ្មារ នោះ លោកក៏ត្រូវបានមនុស្សមួយចំនួនចាត់ទុកថាបានប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយនៃការបោសសម្អាតជនជាតិភាគតិចដែលរៀបចំឡើងដោយពួកអង្គការ។
សោ ភឹម: តស៊ូប្រឆាំងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា

តស៊ូប្រឆាំងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា 
លោកគឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃការតស៊ូប្រឆាំង នឹងគោលនយោបាយម៉ៅនិយម របស់ ប៉ុល ពត ដែលកម្រមានណាស់ ព្រោះការស្លាប់គឺជាផលវិបាកជាក់លាក់របស់វា។  ការបាត់ខ្លួនរបស់លោកគឺត្រូវបន្តដោយការបោសសំអាតដ៏ធំនៅក្នុងតំបន់បូព៌ា ដែលបង្កើតបានជនរងគ្រោះចំនួន ១០០,០០០នាក់ ទាំងក្នុងក្រុមមូលដ្ឋាន និងនៅក្នុងបរិក្ខារក្នុងស្រុកដែលធ្លាប់បញ្ជាដោយលោក សោ ភឹម។ Kane, Solomon (2007). Dictionnaire des Khmers rouges (in French). Aux lieux d'être. pp. 349 sq. ISBN 978-2-916063-27-0.
Category:CS1 French-language sources (fr)
សោ ភឹម: បំផុសការតស៊ូក្នុងការនិរទេស

បំផុសការតស៊ូក្នុងការនិរទេស 
ការបាត់ខ្លួនរបស់ សោ ភឹម ក៏បានលើកទឹកចិត្តដល់ការរត់គេចខ្លួនរបស់យុវជនកម្ពុជា ដែលខ្លាចភាពឆ្កួតនៃអំពើប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជានឹងកើតឡើងតាមពួកគេផងដែរ។ ដូច្នេះ អនាគតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងអនាគតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃលោកស ខេង ស្ថិតក្នុងចំណោមយុវជនជំនាន់ក្រោយ ដែលយល់ព្រមបដិសេធការសម្លាប់រង្គាលដោយ សោភឹម ហើយដែលសម្រេចចិត្តភៀសខ្លួនទៅប្រទេសវៀតណាម។ ដោយដឹងថា ពួកគេនឹងមិនអាចទម្លាក់ ប៉ុល ពត ដោយខ្លួនឯងបានទេ មុនពេលដែលពួកគេត្រូវបានទម្លាក់ដោយលោក ពួកអ្នករត់ចោលជួរខ្មែរក្រហមបានចាប់ផ្តើមបណ្តុះបណ្តាលកម្មាភិបាលថ្មីជាមួយនឹងជំនួយពីវៀតណាមនៅសាលាមួយនៅ ថូឌឹក ។  ពួកគេបានដឹកនាំការតស៊ូប្រឆាំងនឹងខ្មែរក្រហមពីបរទេស រហូតដល់ពួកគេបានកម្ចាត់ពួកគេនៅឆ្នាំ១៩៧៩ ដោយមានការគាំទ្រពីកងទ័ពវៀតណាម។
សោណទណ្ឌសូត្រ: ពុទ្ធគុណកថា

ពុទ្ធគុណកថា 
[១៧៩] សម័យ​នោះ​ឯង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ក្រុង​ចម្បា ​ដែល​ជា​ក្រុង​កុះករ ​ដោយ​មនុស្ស​សត្វ បរិបូណ៌​ដោយ​ស្មៅ ឈើ ​និង​ទឹក ព្រម​ទាំង​ធញ្ញ​ជាតិ​ ជា​ព្រះ​រាជទ្រព្យ ​ដែល​ព្រះ​បាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ ​ទ្រង់​ប្រទាន ជារាជរង្វាន់​ដ៏​ប្រសើរ ។ ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតិ​ទាំង​ឡាយ​អ្នក​ក្រុង​ចម្បា ​បាន​ឮ​ថា ​ព្រះ​សមណគោតម ជាសក្យបុត្រ ចេញ​ចាក​សក្យត្រកូល ទៅ​ទ្រង់​ព្រះ​ផ្នួស​ហើយ​ ​ទ្រង់​ពុទ្ធដំណើរ​មក​កាន់ចារិក​ក្នុង​ដែនអង្គៈ ព្រម​ដោយ​ភិក្ខុសង្ឃ​ច្រើន​ ​ចំនួន ​៥០០ រូប ​ទ្រង់​ពុទ្ធដំណើរ ​មក​ដល់​ក្រុង​ចម្បា​ហើយ​ គង់​នៅ​ទៀបឆ្នេរស្រះបោក្ខរណី ​ឈ្មោះ​គគ្គរា ជិត​ក្រុង​ចម្បា កិត្តិសព្ទ ​ដ៏​ពីរោះ សរសើរ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​នោះ​ ​ឮ​ខ្ចរខ្ចាយ សុសសាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​អង្គ​នោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​ឆ្ងាយ​ចាក​សេចក្តី​សៅហ្មងគ្រប់​យ៉ាង​ ​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌​ទាំង​ពួង ​ដោយ​ប្រពៃចំពោះ​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​អង្គ​បរិបូណ៌​ដោយ​វិជ្ជា ​និង​ចរណៈ គឺ​សេចក្តី​ចេះដឹង ​និង​ក្រឹត្យ ​ដែល​បុគ្គលគប្បីប្រព្រឹត្ត ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ដំណើរល្អទៅកាន់​ព្រះ​និព្វាន ​ព្រះ​អង្គ​ជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ​ព្រះ​អង្គ​ប្រសើរ​ដោយ​សីលាទិគុណ រកបុគ្គលណា​មួយ​ស្មើគ្មាន ​ព្រះ​អង្គ​ ជាសារថី ​អ្នក​ទូន្មាននូវបុរស​ដែល​គួរទូន្មាន​បាន​ ​ព្រះ​អង្គ​ជាគ្រូ​នៃ​ទេវតា ​និង​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ​ព្រះ​អង្គ​លែងវិល​មក​កាន់ភពថ្មីទៀត ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹង ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់នូវ​ព្រះ​និព្វាន ចំពោះ​ព្រះ​អង្គ​ ​ហើយ​ញុំាងលោក​នេះ​ ព្រម​ទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ញុំាងប្រជាជន ព្រម​ទាំង​សមណព្រាហ្មណ៍ ​ទាំង​មនុស្ស​ជាសម្មតិទេព ​និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស ​ឲ្យ​បាន​ត្រាស់ដឹងផង ​ទ្រង់​សំដែងធម៌ ​មាន​លំអបទដើម បទកណ្តាល ​និង​បទចុង ​ទ្រង់​ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រម​ទាំង​អត្ថ ​និង​ព្យញ្ជនៈ ​ដ៏​ពេញបរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ​ទាំង​អស់ ក៏ដំណើរ​ដែល​បាន​ឃើញ ​បាន​ជួបប្រទះ​ព្រះ​អរហន្ត​ទាំង​ឡាយ ​មាន​សភាពដូច្នេះ ជាការប្រពៃណាស់ ។ គ្រា​នោះ​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី​អ្នក​ក្រុង​ចម្បា នាំគ្នាចេញពី​ក្រុង​ចម្បា ជា​ពួក​ ជាកង ដើរត្រសង ​ចូល​សំដៅទៅ​ត្រង់​ស្រះបោក្ខរណី ​ឈ្មោះ​គគ្គរា​នោះ​ ។
សោណទណ្ឌសូត្រ: ឥន្ទ្រិយសំវរៈ

ឥន្ទ្រិយសំវរៈ 
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុដែលជាអ្នករក្សានូវទ្វារ ក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ?  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ បានឃើញ​រូបដោយចក្ខុហើយ តែ​មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួម​ចក្ខុន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវចក្ខុន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវចក្ខុន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងចក្ខុន្ទ្រិយ ។ ឮសម្លេង​ដោយត្រចៀកហើយ តែ​មិន​កាន់​យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌​ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនសង្រួមនូវសោតិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុ​មិន​បាន​សង្រួមនូវសោតិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវសោតិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវ​សោតិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងសោតិន្ទ្រិយ ។ បានធំក្លិន​ដោយច្រមុះហើយ តែ​មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួម​នូវឃានិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវឃានិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវឃានិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវឃានិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងឃានិន្ទ្រិយ ។ បានជញ្ជក់​ជញ្ជាប់នូវរស​ដោយ​អណ្តាតហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និង​ទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិន​បាន​សង្រួម​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវជិវ្ហិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងជិវ្ហិន្ទ្រិយ ។ បានពាល់ត្រូវ​នូវ​សម្ផ័ស្ស ដោយកាយហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯ​អភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែល​មិន​បានសង្រួម​នូវកាយិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវកាយិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវកាយិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវកាយិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងកាយិន្ទ្រិយ ។ បានដឹងច្បាស់​នូវធម្មារម្មណ៍​ដោយចិត្តហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យក​នូវ​អនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែ​គ្រប​សង្កត់​នូវ​បុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបាន​សង្រួម​នូវ​មនិន្ទ្រិយ​ណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវមនិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវមនិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងមនិន្ទ្រិយ ។ ភិក្ខុនោះ បានប្រកបព្រមដោយ​ឥន្ទ្រិយសំវរៈ ជារបស់​អរិយៈនេះហើយ រមែង​ទទួលចំពោះ​នូវសុខ ដែលមិនច្រឡូកច្រឡំដោយកិលេសជាខាងក្នុង ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នករក្សានូវ​ទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ។
សោណទណ្ឌសូត្រ: សតិសម្បជញ្ញៈ

សតិសម្បជញ្ញៈ 
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ឯភិក្ខុជាអ្នកប្រកបដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈនោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ?  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលឈានដើរទៅមុខ ឈានថយ​ក្រោយ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលក្រឡេកមើលទៅមុខ ក្រឡេកមើល​ទៅទិសផ្សេងៗ ក៏​មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបត់លា (ដៃជើង) ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលទ្រទ្រង់​នូវ​សង្ឃាដិ បាត្រ ចីវរ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបរិភោគ ផឹក ទំពា ជញ្ជក់ជញ្ជាប ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបន្ទោឧច្ចារៈបស្សាវៈ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលដើរ ឈរ អង្គុយ ដេកលក់ ភ្ញាក់ពីដេក និយាយ ឬស្ងៀម ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នកប្រកបដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដោយប្រការដូច្នេះឯង ។
សោណទណ្ឌសូត្រ: សន្តោស

សន្តោស 
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ឯភិក្ខុជាអ្នកសន្តោស (ត្រេកអរចំពោះ​បច្ច័យ​តាមមាន​តាមបាន) តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ?  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកសន្តោស​ដោយ​ចីវរ ដែលជាគ្រឿងរក្សានូវកាយ ដោយចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ដែលជាគ្រឿង​រក្សានូវផ្ទៃ ភិក្ខុ​នោះ កាលបើចៀស​ចេញទៅក្នុងទិសណាៗ តែងកាន់យក​(នូវ​បរិក្ខារ) ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ចៀសចេញទៅ (ក្នុងទិសនោះៗ) ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចសត្វសកុណជាតិ មានស្លាប ទោះហើរទៅក្នុងទិសណាៗ រមែងមានស្លាប​របស់ខ្លួនជាភារៈប៉ុណ្ណោះ ហើរទៅ ដូចម្តេចមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នកសន្តោស​ដោយ​ចីវរ ដែលជាគ្រឿងរក្សានូវកាយ ដោយចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ដែលជាគ្រឿង​រក្សានូវផ្ទៃ ភិក្ខុ​នោះ ទោះបីចៀស​ចេញទៅ​ក្នុង​ទិស​ណាៗ តែងកាន់យក​(នូវគ្រឿង​បរិក្ខារ) ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ចៀសចេញទៅ (ក្នុងទិស​នោះ​ៗ) ដូច្នោះឯង ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នកសន្តោស ដោយប្រការដូច្នេះឯង ។

ភិក្ខុនោះ ប្រកបដោយសីលក្ខន្ធ ជារបស់ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​ឥន្ទ្រិយសំវរៈ ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​សេចក្តីសន្តោស ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ត្រូវការ​ទីសេនាសនៈស្ងាត់ គឺព្រៃ ម្លប់ឈើ ភ្នំ ជ្រោះភ្នំ គុហាភ្នំ ព្រៃស្មសាន ព្រៃស្បាត ទីវាល ទី​គំនរ​ចំបើង ។ លុះភិក្ខុនោះ ត្រឡប់មកអំពីបិណ្ឌបាត ក្នុងវេលាខាងក្រោយភត្ត ក៏​ពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ ប្រុងស្មារតី ឲ្យមានមុខឆ្ពោះ (ទៅរកកម្មដ្ឋាន) ។ ភិក្ខុនោះ រមែង​លះបង់​នូវអភិជ្ឈាក្នុងលោក នៅដោយចិត្តគ្មានអភិជ្ឈា ជំរះចិត្ត​ឲ្យស្អាត ចាកអភិជ្ឈា រមែង​លះបង់​នូវព្យាបាទ និងសេចក្តីប្រទូស្ត នៅដោយចិត្ត​មិនមានព្យាបាទ ជាអ្នកមានសេចក្តី​អនុគ្រោះ​ដោយប្រយោជន៍ ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង ជំរះចិត្តឲ្យស្អាត ចាកអកុសលធម៌ ជាគ្រឿង​ប្រទូស្ត គឺព្យាបាទ រមែង​លះបង់​នូវថីនមិទ្ធៈ គឺសេចក្តីងងុយ ងោកងក់ នៅដោយ​ចិត្តប្រាសចាកថីនមិទ្ធៈ ជាអ្នកមានសេចក្តីសំគាល់នូវពន្លឺ មានស្មារតី និងសេចក្តីដឹងខ្លួន ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាក​ថីនមិទ្ធៈ រមែងលះបង់ នូវ​ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ គឺសេចក្តីរាយមាយ រសាយ​ចិត្ត នៅដោយ​ចិត្តមិនរាយមាយ ជាអ្នកមានចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ខាងក្នុង ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាក​ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ រមែងលះបង់ នូវវិចិកិច្ឆា គឺសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ នៅដោយ​ចិត្ត​ផុត​វិចិកិច្ឆា ជា​អ្នក​មិនមានសេចក្តីសង្ស័យ ក្នុងកុសលធម៌ ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាកវិចិកិច្ឆា ។
សោណទណ្ឌសូត្រ: វិបស្សនាញាណ

វិបស្សនាញាណ 
ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីញាណទស្សនៈ [ បាន​ដល់​ មគ្គញ្ញាណ​ ផលញ្ញាណ​ សព្វញ្ញុតញ្ញាណ​ បច្ចវេក្ខណញ្ញាណ​ និង​វិបស្សនាញាណ ] គឺបញ្ញាសម្រាប់ដឹង សម្រាប់ឃើញ ។ ភិក្ខុនោះ ក៏ដឹងច្បាស់​យ៉ាងនេះ​ថា កាយរបស់​អាត្មាអញនេះ មានរូបប្រកបដោយមហាភូតរូប ៤ [បាន​ដល់​ធាតុ ៤ គឺ​ ដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់] កើតអំពីមាតា និងបិតា មានសេចក្តីចម្រើនដោយជាតិបាយ និងនំ ជាសភាវៈ​មិនទៀង (ទោះបី) មានការ​លាប ដុសខាត់ បំបាត់ក្លិន និងគក់ច្របាច់ ក៏គង់មានសេចក្តីបែកធ្លាយ ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅជា​ធម្មតា ក៏ឯវិញ្ញាណរបស់អាត្មាអញនេះសោត អាស្រ័យនៅក្នុងកាយនេះ ជាប់​នៅ​ក្នុងកាយនេះ ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចកែវមណី និងកែវពិទូរ្យដ៏ល្អ មានជាតិបរិសុទ្ធ មាន​ជ្រុង៨ ដែលជាងបានឆ្នៃល្អហើយ មានសម្បុរភ្លឺថ្លាឆ្លុះ បរិបូណ៌​ដោយអាការទាំងពួង (មានដុសលាងជាដើម) ប្រសិនបើមានចេស គេដោតទៅនឹងកែវនោះ ជាចេស​មានពណ៌​ខៀវក្តី លឿងក្តី ក្រហមក្តី សក្តី ជាចេសស៊ីនួនក្តី បុរសដែលមានភ្នែក (ភ្លឺ) គប្បី​យកកែវ​នោះ មកដាក់លើដៃ ហើយពិចារណាមើលថា នេះជាកែវមណី និងកែវពិទូរ្យដ៏ល្អ មាន​ជាតិបរិសុទ្ធ មានជ្រុង៨ ដែលជាងបានឆ្នៃល្អហើយ មានសម្បុរ​ភ្លឺថ្លាឆ្លុះ បរិបូណ៌​ដោយអាការ​ទាំងពួង នេះជាចេសដែលគេដោតទៅក្នុងកែវនោះ ជាចេស​មានពណ៌​ខៀវ​ក្តី លឿងក្តី ក្រហមក្តី សក្តី ជាចេសស៊ីនួនក្តី (ពិតមែន) យ៉ាងណាមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ​កាលបើចិត្តតាំងមាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាក​ឧបក្កិលេស មានសភាវៈជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់ញ័រ ទៅតាមអារម្មណ៍​យ៉ាងនេះហើយ ក៏ទាញនាំបង្អោន​ចិត្តទៅ ដើម្បី​ញាណទស្សនៈ គឺបញ្ញាសម្រាប់ដឹង សម្រាប់ឃើញ ភិក្ខុនោះ ក៏ដឹងច្បាស់​យ៉ាងនេះ​ថា កាយរបស់​អាត្មាអញនេះឯង មានរូប​ប្រកប​ដោយមហាភូតរូប ៤ កើតអំពីមាតា និងបិតា មានសេចក្តីចម្រើនដោយជាតិបាយ និងនំ ជាសភាវៈ​មិនទៀង (ទោះបី) មានការ​លាប ដុសខាត់ បំបាត់ក្លិន និងគក់ច្របាច់ ក៏គង់មានសេចក្តីបែកធ្លាយ ខ្ចាត់ខ្ចាយជា​ធម្មតា ក៏ឯវិញ្ញាណរបស់អាត្មាអញនេះសោត អាស្រ័យនៅក្នុងកាយនេះ ជាប់​នៅ​ក្នុងកាយនេះ យ៉ាងនោះឯង ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាងផលនៃសមណប្បដិបត្តិទាំងឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មកខាងដើម ។
សោណទណ្ឌសូត្រ: មនោមយិទ្ធិញាណ

មនោមយិទ្ធិញាណ 
ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីនិមិ្មតនូវកាយ ដែលសម្រេចអំពីចិត្ត ។ ភិក្ខុនោះ ក៏និម្មិតនូវកាយផ្សេងចេញអំពីកាយនេះ មានរូប​ដែល​សម្រេច​អំពីចិត្ត មានអវយវៈធំ និងអវយវៈតូចសព្វគ្រប់ មានឥន្ទ្រិយ​មិនថោកថយ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចបុរសចាក់បញ្ចេញនូវបណ្តូល អំពីស្មៅយាប្លង បុរសនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា នេះជាស្មៅយាប្លង នេះជាបណ្តូល ស្មៅយាប្លងដោយ​ឡែក បណ្តូលដោយឡែក តែជាបណ្តូល​ដែលអាត្មាអញ​ចាក់បញ្ចេញ​មកអំពី​ស្មៅ​យាប្លង​ហ្នឹងឯង យ៉ាងណា យ៉ាងណាមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយទៀត ប្រៀបដូចបុរសហូត​ដាវ​ចេញ​អំពីស្រោម បុរសនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា នេះជាដាវ នេះជាស្រោម ដាវផ្សេង ស្រោមផ្សេង តែជាដាវដែលអាត្មាអញ​ហូតចេញមកអំពីស្រោមហ្នឹងឯង យ៉ាងណាមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយទៀត ប្រៀបដូចបុរស ទាញយកសត្វពស់​ចេញ​អំពី​ស្រោម បុរសនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា នេះជាពស់ នេះជាស្រោម សត្វពស់​ផ្សេង ស្រោមផ្សេង តែជាពស់ដែលអាត្មាអញ ទាញចេញមក​អំពីស្រោម​ហ្នឹងឯង យ៉ាង​ណាមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺ​កិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់នូវ​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បី​និមិ្មត​នូវ​កាយ ដែលសម្រេចអំពីចិត្តបាន យ៉ាងនោះឯង ។ ភិក្ខុនោះ រមែងនិម្មិត​នូវកាយ​ផ្សេង​ចេញ​អំពីកាយនេះ មានរូប​ដែល​សម្រេច​អំពីចិត្ត មានអវយវៈធំ និងអវយវៈតូចសព្វគ្រប់ មានឥន្ទ្រិយ​មិនថោកថយ ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិទាំងឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម ។
សោណទណ្ឌសូត្រ: ឥទ្ធិវិធញាណ

ឥទ្ធិវិធញាណ 
ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុនោះ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បី​តាក់​តែង​ឫទ្ធិ ភិក្ខុនោះ ទទួលនូវការ​តាក់តែងឫទ្ធិជាច្រើនប្រការបាន គឺជាមនុស្ស​ម្នាក់ ធ្វើ​ឲ្យ​ទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន មនុស្ស​ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់ក៏បាន ធ្វើទីកំបាំង ឲ្យទៅ​ជា​ទីវាលក៏បាន ធ្វើទីវាល ឲ្យទៅជាទីកំបាំង​ក៏បាន ដើរ (ទំលុះ) ទៅក្រៅជញ្ជាំង ក្រៅកំពែង ក្រៅភ្នំ មិនទើសទាក់ ដូចដើរទៅក្នុងទីវាលក៏បាន ធ្វើនូវការមុជចុះ​និងងើបឡើងក្នុង​ផែន​ដី ដូចមុជងើប​ក្នុងទឹកក៏បាន ដើរទៅលើទឹក មិនបែកធ្លាយទឹក ដូចជា​ដើរលើផែនដី​ក៏បាន អណ្តែត​ទៅឯអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ស្ទាបអង្អែល​ព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនោះ មានអានុភាពច្រើនយ៉ាងនោះ ដោយដៃ​ក៏បាន ញុំាងអំណាច​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ ដរាបដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចជាស្មូនឆ្នាំងក្តី អន្តេវាសិកនៃស្មូនឆ្នាំងក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើ​ដីស្អិតដែលគេច្របាច់ល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវភាជន៍ដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេច​ទៅ​ជាភាជន៍នោះៗបាន យ៉ាងណាមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយទៀត ជាងភ្លុកក្តី អន្តេវាសិក​របស់​ជាងភ្លុកក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើភ្លុកដែលគេធ្វើបរិកម្មល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវ​គ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃ​ភ្លុកដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេចនូវគ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈ​នៃ​ភ្លុក​ដ៏ប្លែកនោះៗបាន យ៉ាងណាមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត ជាងមាសក្តី អន្តេវាសិករបស់ជាងមាសក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើមាសដែលគេធ្វើបរិកម្ម​ល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវគ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃមាសដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេច​នូវ​គ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃ​មាសដ៏ប្លែកនោះៗបាន យ៉ាង​ណាមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ កាល​បើ​ចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺ​កិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មាន​សភាព​ជា​ចិត្តទន់ គួរដល់ការ​ភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាង​នេះ​ហើយ ក៏រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីតាក់តែង​នូវឫទ្ធិបាន យ៉ាង​នោះ​ឯង ។ ភិក្ខុ​នោះ រមែងទទួល​ចំពោះនូវ​ការតាក់តែង​ឫទ្ធិ មានប្រការច្រើនបាន គឺមនុស្ស​ម្នាក់ ធ្វើ​ឲ្យ​ទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន មនុស្ស​ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន ធ្វើទីកំបាំង ឲ្យទៅ​ជា​ទីវាលក៏បាន ធ្វើទីវាល ឲ្យទៅជាទីកំបាំង​ក៏បាន ដើរ (ទំលុះ) ទៅក្រៅជញ្ជាំង ក្រៅ​កំពែង ក្រៅភ្នំ មិនទើសទាក់ ដូចជាដើរទៅក្នុងទីវាលក៏បាន ធ្វើនូវការមុជចុះ​និង​ការងើប​ឡើង​ក្នុង​ផែន​ដី ដូចជាមុជងើប​ក្នុងទឹកក៏បាន ដើរទៅលើទឹក មិនបែកធ្លាយទឹក ដូចជា​ដើរ​ទៅ​លើ​ផែនដី​ក៏បាន អណ្តែត​ទៅឯអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ស្ទាប​អង្អែល​ព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនេះ មាន​អានុភាព​ច្រើន​យ៉ាង​នេះ ដោយដៃ​ក៏បាន ញុំាងអំណាច​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ ដរាប​ដល់ព្រហ្មលោក​ក៏បាន ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម ។
សោណទណ្ឌសូត្រ: ទិព្វសោតញាណ

ទិព្វសោតញាណ 
ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់ការ​ភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ក្នុងសោតធាតុជា​ទិព្វ ។ ភិក្ខុនោះ កាលបើមានសោតធាតុជាទិព្វបរិសុទ្ធស្អាត កន្លងបង់នូវសោតធាតុជា​របស់​មនុស្សធម្មតាហើយ រមែងឮនូវសម្លេងទាំងពីរ គឺសម្លេងទិព្វ១ សម្លេង​មនុស្ស១ ដែលនៅក្នុងទីឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តីបាន  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូច​បុរស ដែលដើរ​ទៅកាន់​ផ្លូវឆ្ងាយ បុរសនោះ ឮសម្លេងស្គរធំក្តី សម្លេងសំភោរក្តី សម្លេងស័ង្ខក្តី សម្លេងស្គរជ័យក្តី សម្លេងស្គរតូចក្តី បុរសនោះ ក៏មាន​សេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា នេះជាសម្លេងស្គរធំ នេះជាសម្លេងសំភោរ នេះជាសម្លេងស័ង្ខ នេះជាសម្លេងស្គរជ័យ នេះជាសម្លេងស្គរតូច យ៉ាង​ណាមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺ​កិលេស ប្រាស​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់ការ​ភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ក្នុង​សោតធាតុ​ជា​ទិព្វ ភិក្ខុនោះ កាលបើមានសោតធាតុជាទិព្វបរិសុទ្ធស្អាត កន្លង​បង់​នូវ​សោតធាតុ​ជា​របស់​មនុស្សធម្មតាហើយ រមែងឮសម្លេងទាំងពីរ គឺសម្លេងទិព្វ១ សម្លេង​មនុស្ស១ ដែលនៅក្នុងទីឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី យ៉ាងនោះឯង ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម ។
សោណទណ្ឌសូត្រ: សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​សំដែង​ខ្លួន​សុំ​ជា​ឧបាសក

សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​សំដែង​ខ្លួន​សុំ​ជា​ឧបាសក 
[១៩៦] កាលបើ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ក្រាបបង្គំទូល ចំពោះ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ពីរោះណាស់ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ពីរោះណាស់ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ធម៌​ដែល​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ទ្រង់​សំដែង ​ដោយ​អនេកបរិយាយ (​នេះ​) គួរនាដូចជា​មនុស្ស​ផ្ងារវត្ថុ​ដែល​ផ្កាប់ ​ឬ​បើកបង្ហាញវត្ថុ​ដែល​កំបាំង ​ឬ​ក៏ប្រាប់ផ្លូវ ​ដល់​អ្នក​វង្វេងទិស ពុំ​នោះ​សោត ដូចជា​មនុស្ស​ កាន់ប្រទីប ទ្រោលបំភ្លឺ​ក្នុង​ទីងងឹត ​ដោយ​គិតថា ​មនុស្ស​ដែល​មាន​ភ្នែក (ភ្លឺ) ​មើល​ឃើញនូវរូប​ទាំង​ឡាយ​បាន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ សូម​ដល់​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ផង ​ព្រះ​ធម៌ផង ​ព្រះ​ភិក្ខុសង្ឃផង ជាសរណៈ សូម​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ជ្រាបថា ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ ជាឧបាសក ​ដល់​សរណគមន៍ ស្មើ​ដោយ​ជីវិត ចាប់ដើម​អំពី​ថ្ងៃ​នេះ​ទៅ ​មួយ​ទៀត សូម​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រម​ទាំង​ភិក្ខុសង្ឃ ​ទ្រង់​ទទួលចង្ហាន់​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ ​ក្នុង​ថ្ងៃស្អែក ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ទទួលនិ​មន្ត​ ​ដោយ​តុណ្ហីភាព ។ លុះសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ដឹងច្បាស់ថា ​ព្រះ​អង្គ​ទទួលនិ​មន្ត​ហើយ​ ក៏ក្រោក​ចាក​អាសនៈ ថ្វាយបង្គំលា​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ​ហើយ​ដើរចេញទៅ ។