navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រាសាទភ្នំបាណន់: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ប្រាសាទភ្នំបាណន់ស្ថិតនៅភូមិបាណន់ ឃុំកន្ទឺ2 ស្រុកបាណន់ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ២៤គម ពីទីរួមខេត្តបាត់ដំបងភាគខាងត្បូង។ ប្រាសាទភ្នំបាណន់ជាកន្លែងប្រវត្តិសាស្រ្តមួយដ៏ល្អឯក និងជាសំនង់ប្រាសាទបុរាណមួយដែលសល់តាំងពីសម័យមុនអង្គរមកម្លេះ។ «ភីមបុរ» ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទឹកដីបុរាណមួយផ្នែកនៃខេត្តបាត់ដំបងបច្ចុប្បន្ន។ ឈ្មោះនេះមានតាំងពីសម័យមុនអង្គរមកម្ល៉េះនិងបន្ដប្រើរហូតមកដល់សម័យអង្គរ។ «ភីមបុរ» មួយភាគធំស្ថិតនៅខាងលិចស្ទឹងសង្កែ ដែលយ៉ាងហោចណាស់មានវិសាលភាពចាប់ពីតំបន់ភ្នំបាណន់រហូតមកតាមដងស្ទឹងសង្កែ។ ម្យ៉ាងទៀត «ភីមបុរ» ទំនងជាមានទីប្រជុំជនដំបូងនៅតំបន់ភ្នំបាណន់នេះនិងរីកចម្រើនលាតសន្ធឹងវិសាលភាពចេញពីទីនេះ។នៅសម័យអង្គរគេច្រើនចាត់ទុក «ភីមបុរ» នេះជា «វិស័យ» ផងនិងជា «ប្រមាណ» ផង និងមានខ្លះហៅជាស្រុកផងដែរ។ «វិឞយ» ឬ «វិស័យ» ជាពាក្យហៅបំណែងចែកដែនដីរដ្ឋបាល ដែលតាមន័យរបស់ពាក្យអាចហៅសំដៅដល់តំបន់ ភូមិភាគ ស្រុក ឬអាណាចក្របានផងដែរ។ ប៉ុន្ដែក្នុងសិលាចារឹកខ្មែរពុំអាចសំដៅដល់អាណាចក្របានឡើយ។ ដូចគ្នានឹង «វិស័យ» ដែរ, «ប្រមាន៑» ឬ «ប្រមាណ» ជាបំណែកចែកដែនដីរដ្ឋបាលមួយប្រភេទ ដែលតាមពាក្យមានន័យថាជាទីប្រជុំជនធំឬទីក្រុង។ ភីមមានន័យថាដែលគួរឱ្យខ្លាច ដែលគួរឱ្យកោតខ្លាច។ «ភីម» ក៏ជាឈ្មោះរបស់តួអង្គមួយក្នុងរឿងមហាភារតផងដែរ។ ដូច្នេះ តាមកម្រិតវចនសព្ទ «ភីមបុរ» អាចមានន័យថា ទីក្រុងដែលគួរឱ្យកោតខ្លាច ឬទីក្រុងរបស់ភីម។ សិលាចារឹកដែលយើងដកស្រង់មកនេះ ជាសិលាចារឹកសម័យមុនអង្គរ រកឃើញនៅជិតភ្នំបាណន់ ខេត្តបាត់ដំបងចំណេះដឹងខ្លីៗអំពីសិលាចារឹកខ្មែរ។

Phnom_Banan_temples|thumb| ប្រាសាទភ្នំបាណន់
ប្រាសាទភ្នំបាណន់: <ref name=":0" />ស្ថាបត្យកម្ម

ស្ថាបត្យកម្ម 
ប្រាសាទភ្នំបាណន់មានរាងចតុកោណកែងមានបណ្តោយប្រវែង៦០ម៉ែត្រនិងទទឹង៤០ម៉ែត្រ មានប្រាង្គប្រាសាទចំនួន៥ ដែលប្រាង្គ៤សងខាងតំណាងឲ្យទ្វីប ឬទិសធំៗទាំង៤ ឯប្រាង្គធំ
កណ្តាលកម្ពស់២៥ម៉ែត្រ តំណាងឲ្យភ្នំព្រះសុមេរុ។ ប្រាសាទភ្នំបាណន់ជាស្នាព្រះហស្ថដ៏ល្អឯកនៃព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី១ក្នុង គស១០៥០ និងបានបង្ហើយការស្ថាបនាដោយ
ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ក្នុងគស១១១២។  ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងសង់លើកំពូលភ្នំធម្មជាតិ កម្ពស់៧៥ម ពីដីដោយប្រាង្គកណ្តាលធ្វើពីថ្មភក់ និងប្រាង្គជុំវិញ ធ្វើពីថ្មភក់
លាយថ្មបាយកៀ្រមហើយស្ថិតក្នុងរចនាបថមុនអង្គរ ។ តួប្រាសាទលើកំពូលភ្នំនេះ មានកំពូល5 គឺបួនជ្រុងគ្រប់ទិស និងធំមួយចំកណ្តាលប្រាសាទដែល នៅចំផ្លូវឡើងពីខាងកើត គឺប្រាសាទតាដំបងដែកដែលពីមុនមកមានរូបសំណាកតាដំបងដែកនៅឈរចាំ។ ចំណែកឯ នៅជើងភ្នំបាណន់មានគូទឹក និងល្អាងសំខាន់ពីរ គឺល្អាងព្រះទឹក និង ល្អាងបិទមាស។ ចំណែកឯកំពូលប្រាសាទទី2 នាទិសខាងត្បូងឈ្មោះថា ប្រាសាទទម្លាក់ដូង ដែលចាស់ៗបានប្រាប់តៗមកថា ក្នុងប្រាសាទនេះមានល្អាងចុះមកក្រោមតែពុំមានមនុស្សណាហ៊ានចុះទេ មានតែពិសោធន៍មើលពេលបុណ្យទានដែលគេតែងតែយកផែ្លដូងទៅទម្លាក់ក្នុងល្អាងប្រាសាទនោះ រួចហើយមករង់ចាំមើលនៅខាងក្រោមនៃមាត់ស្ទឹងសងែ្កដែលមានរូងមួយក៏ឃើញដូងនោះធ្លាក់មកចូលក្នុងស្ទឹងសងែ្កតែម្តង។
នៅជើងភ្នំនោះ មានរូងជ្រៅធំទូលាយ អាចឲ្យមនុស្សចូលទៅបានដោយស្រួល ដំបូលរូងកោងដូចដំបូលទូក មានកន្លែងទឹកស្រក់មានតម្រងទឹកថ្មរាងដូចត្បាល់បុកអង្ករ ទំហំប្រហែលជាប៉ុនល្អី ។ រូងនោះមានទំហំប្រហែល ១២ ម៉ែត្របួនជ្រុង ជញ្ជាំងថ្ម ពុំមានចម្លាក់អ្វីទេ ប៉ុន្តែនៅខាងត្បូងតម្រងទឹកក្បែរជញ្ជាំងមានព្រះពុទ្ធរូបបាក់បែកជាច្រើន។ ពន្លឺព្រះអាទិត្យចូលទៅបំភ្លឺពេញរូងនោះ តាមប្រហោងមួយនៅលើដំបូល ។ ផ្លូវដែលចូលទៅក្នុងរូងនោះតូចចុះតែមនុស្សម្នាក់ងងឹតសូន្យ។ បើចូលទៅតាមផ្លូវលុះតែអុជចន្លុះបំភ្លឺ ហើយដើរជាជួរបន្តគ្នាទើបអាចចូលទៅដល់កន្លែងស្រក់ទឹកនោះបាន។
ប្រាសាទភ្នំបាណន់: រឿងព្រេងនិទាន<ref name=":0">ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគ ៥ ទំព័រ ១៤៣ - ១៤៧ ។ 

</ref>

រឿងព្រេងនិទានប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគ ៥ ទំព័រ ១៤៣ - ១៤៧ ។  
តាមចាស់ៗដំណាលថា កាលពីព្រេងនាយ មានសេដ្ឋីម្នាក់មានកូនស្រីមួយឈ្មោះនាង រំសាយសក់ នាងនោះចេះតែឈឺដោយជំងឺរាំងរដូវជាយូរឆ្នាំ។ ក្រោយមកមានតាបសម្នាក់ឈ្មោះតាគ្រាម បានទទួលមើលជំងឺនាងនោះលុះត្រាតែជា កាលជាហើយមហាសេដ្ឋីជាឪពុកនាងបានផ្សំផ្គុំឲ្យជាភរិយាតាបសនោះ។ តាបស បង្ហាត់បង្រៀនឲ្យនាងចេះមន្តអាគមផ្សេងៗជាច្រើន មានមន្តហៅខ្យល់ព្យុះជាដើម ។
តាបសនិងភរិយានៅក្នុងរូងភ្នំមួយ ហៅថា ព្រះទឹក ឬប្រទឹក តាមសំដីអ្នកស្រុក។ រូងភ្នំនោះនៅខាងត្បូង ភ្នំបាណន់ សព្វថ្ងៃ តែកាលនោះ ភ្នំបាណន់ នោះគេហៅថា ភ្នំប្រាសាទ។ 
ខាងក្រោយមក មានព្រះរាជបុត្រស្ដេចមួយព្រះអង្គ ព្រះនាមចៅរាជកុល មកសុំរៀនមន្តវិជ្ជាផ្សេងៗ តាគ្រាម ។ តាបសសុខចិត្តបង្ហាត់បង្រៀនព្រះរាជបុត្រនេះលុះត្រាតែចេះ ប៉ុន្តែហាមព្រះរាជកុមារមិនឲ្យមើលប្រពន្ធសោះ ដោយគាត់ខ្លាចចៅរាជកុល ស្រឡាញ់ប្រពន្ធគាត់ ព្រោះនាង រំសាយសក់រូបល្អណាស់ ។
កន្លងជាយូរខែក្រោយមក ពេលមួយ ជួននជាតាបសមិននៅ ចៅរាជកុល ទៅលួចមើលប្រពន្ធគាត់ឃើញរូបនាងល្អឆើត ក៏កើតសេចក្ដីប្រតិព័ទ្ធលួចសាកសួរចិត្តនាងៗ ស្រឡាញ់ចៅរាជកុល ដែរ ក៏ទទួលព្រម។ ថ្ងៃមួយ តាបស ចូលទៅក្នុងព្រៃដើម្បីរកវត្ថុផ្សេងៗ អ្នកទាំងពីរបានឱកាសល្អ ក៏នាំគ្នាជិះសំពៅរត់ចោលតាបសទៅ ។
កាលតាបសត្រឡប់មកពីព្រៃវិញ ពុំឃើញអ្នកទាំងពីរនៅក្នុងរូងភ្នំ គាត់ក៏ដឹងថាចៅ រាជកុលនិងភរិយាគាត់ពង្រត់គ្នាទៅ គាត់តាមទៅដល់មាត់សមុទ្រ បានឃើញសំពៅឃ្លាតឆ្ងាយទៅដល់កណ្ដាលសមុទ្រទៅហើយ។ តាបសខឹងណាស់ក៏សេកមន្តវិជ្ជាហៅខ្យល់ព្យុះដើម្បីបំផ្លាញសំពៅ នៅកណ្ដាលសាគរ ។ ប៉ុន្តែដោយនាងរំសាយសក់ចេះមន្តវិជ្ជាដែរ ក៏ធ្វើឲ្យខ្យល់បក់ផាត់ខ្យល់កំណាចនោះផុតអស់ ។ តាបសឈឺចិត្តខ្លាំងពេក ក៏ដួលស្លាប់នៅឆ្នេរសមុទ្រនោះទៅ។ អ្នកទាំងពីរដឹងហេតុដូច្នោះ ក៏នាំគ្នាត្រឡប់សំពៅមកកាន់រូងភ្នំប្រទឹកវិញ នៅរួមសុខទុក្ខជាមួយគ្នា ។
ខាងក្រោយមក ចៅរាជកុល ត្រឡប់មករកនាង រំសាយសក់ វិញ នាងប្រពន្ធដើមខឹងណាស់ ក៏ប្រើក្រពើនាងឈ្មោះ អាធន់ ឲ្យទៅឃាំងផ្លូវកុំឲ្យចៅរាជកុល ទៅវិញបាន ។ ឯនាង រំសាយសក់ លុះក្រឡេកឃើញសំពៅប្ដីទៀបលិច ក៏បន់ទេវតាដែលនៅរក្សាភ្នំប្រាសាទថា "សូមឲ្យតែជួយប្ដីខ្ញុំឲ្យរួចពីគ្រោះថ្នាក់ចុះ ខ្ញុំនឹងថ្វាយភ្នំនេះ" ។ ដោយអំណាចបំណន់នោះ នាងនឹងប្ដីក៏បានសុខសប្បាយ ហើយថ្វាយភ្នំនោះលាបំណន់ ។ តាំងពីនាងបន់នោះមក គេហៅភ្នំប្រាសាទនោះថា ភ្នំបំណន់ តែសព្វថ្ងៃ គេហៅក្លាយមកថា ភ្នំបាណន់ វិញ ។
រាល់ៗឆ្នាំ អ្នកស្រុកតែងធ្វើពិធីបូជានៅភ្នំបាណន់នោះ នាពេលចូលឆ្នាំថ្មី គេធ្វើខាងលើភ្នំ នូវពិធីទាំងឡាយ មានពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ និងនិមន្តលោកឆាន់ជាដើម ហើយមានរបាំ មានប្រដាល់ និងមានចែកទានជាប្រាក់ ឬសំលៀកបំពាក់ដល់អ្នកស្រុកផង ។
នៅថ្ងៃទី១ ជាថ្ងៃចូលបុណ្យ គេតែងធ្វើពិធីបួងសួងសូមឲ្យទេវតាថ្មីជួយឲ្យអ្នកស្រុកបានសេចក្ដីសុខសប្បាយ ។ ពិធីបួងសួងនោះ ចួនកាលអ្នករាជការធ្វើ ចួនកាលអ្នកស្រុកធ្វើ ។ បើកាលណាគេភ្លេចធ្វើពិធីបួងសួងនឹងកើតជំងឺពេញទាំងភូមិ។ ពិធីបួងសួងមាន ស្លាធម៌ បាយសី និងភ្លេងលេងបទបួងសួង ។
អ្នកស្រុកបានឲ្យការណ៍ថា កាលពីដើម តែកាលណាលេងភ្លេងបទបួងសួង គេមើលទៅក្នុងស្រះ តាសែន ដែលនៅជិតជើងភ្នំ បាណន់ នោះ ឃើញក្រពើងើបជាច្រើន ។ ស្រះនោះពីដើមជ្រៅតែឥឡូវរាក់ទេ ហើយនៅពេលបួងសួងមិនឃើញក្រពើងើបឡើយ ។
ប្រាសាទភ្នំបាយ៉ង់: ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទភ្នំបាយ៉ង់ស្ថិតនៅភូមិពោធិ៍រោង ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ មានចម្ងាយ ១២១ គីឡូម៉ែត្រ ពីភ្នំពេញ ដោយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ ២ កាត់ស្រុកបាទី ស្រុកសំរោង កាត់ទីរួមខេត្តតាកែវ និង កាត់ស្រុកទ្រាំង ។ បើយើងធ្វើដំណើរពីទីរួមខេត្តតាកែវមានចម្ងាយតែ ៤៣ គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ ។ ប្រាសាទបាយ៉ង់ស្ថាបនាឡើងនៅលើកំពូលភ្នំបាយ៉ង់ មានកម្ពស់ ៣១៣ ម៉ែត្រ និង មានជណ្តើរឡើងចំនួន ៣ ដែលជណ្តើរនីមួយៗមាន ៩០ កាំ ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ៧ ពីឆ្នាំ ៦១៥ ដល់ ៦៣៥ ដោយ ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ ធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ឥដ្ឋ និង ថ្មស៊ីស្ត (ថ្មស្រទាប់) ដែលមានបណ្តោយ ១៣ ម៉ែត្រ ទទឹង ៩ ម៉ែត្រ និង កម្ពស់ ១២ ម៉ែត្រ ក្រៅពីប្រាសាទបាយ៉ង់ មានប្រាសាទចំនួន ៤ ទៀត ដែលស្ថិតនៅក្បែរនោះដែរ គឺប្រាសាទព្រះគោ ប្រាសាទខាងលិច ប្រាសាទខាងកើត និង ប្រាសាទកាណុង ដែលឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញសាសនា ពីព្រោះនៅចំកណ្តាល ប្រាសាទមានតម្កល់នូវលិង្គ ព្រះឥសូរសម័យបុរាណ ៕
Category:ខេត្តតាកែវ
ភ្នំបាយ៉ង់
ប្រាសាទភ្នំបារៀង

ប្រាសាទភ្នំបារៀងមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិកំពង់ជ្វា ឃុំគោល ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទភ្នំបារៀងនេះត្រូវបានកសាងនៅក្នុងសម័យចេនឡា ដោយព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ នៅអំឡុងសតវត្សរ៍ទី៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រាហ្មណ៍សាសនា។
Category:ខេត្តកំពង់ធំ
ភ្នំបារៀង
ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ

ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ ឬភ្នំប្រសិទ្ធិមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិតាពេជ្រ ឃុំឈ្វាំង ស្រុកពញាឭ ខេត្តកណ្តាល
ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ ឬភ្នំប្រសិទ្ធិមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិតាពេជ្រ ឃុំឈ្វាំង ស្រុកពញាឭ ខេត្តកណ្តាល និងចម្ងាយ ២៨គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញតាមផ្លូវជាតិលេខ៥ ដល់ផ្សារព្រែកព្នៅបត់ឆ្វេងតាមថ្នល់កៅស៊ូដែលនាំយើងរហូតដល់ក្លោងទ្វារវត្តភ្នំប្រសិទ្ធិត្រៃត្រឹង្ស ដែលស្ថិតនៅខាងស្តាំដៃ។ យើងអាចបន្តដំណើរដោយតាមផ្លូវចាក់ស៊ីម៉ង់ទៅដល់វត្តនៅលើកំពូលភ្នំ។ ភ្នំប្រសិទ្ធិមានបណ្តាយ ៣គីឡូម៉ែត្រគុណ ១គីឡូម៉ែត្រ កម្ពស់ប្រមាណ១៣៨ម៉ែត្រសៀវភៅ មគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរ ស្រី សារឿន បណ្ណាគារអង្គរ ឆ្នាំ២០០៤ ទំព័រទី១៦៦។។ ពេលលោកអ្នកបន្តដំណើរបានចម្ងាយប្រមាណ ១គីឡូម៉ែត្រលោកអ្នកនិងជួបផ្លូវបំបែកពី រួចបន្តដំណើរតាមផ្លូវឡើងអមដោយបង្កាន់ដៃរូបនាគគឺនាំលោកអ្នកទៅដល់កំពូលត្រៃត្រឹង។ រួចបត់ឆ្វេងដៃ យើងនិងឃើញរោងធំមួយប្រក់សង្កសី ដែលជាកន្លែងព្រះពុទ្ធចូលនិពា្វន។ បដិមាននេះធ្វើអំពីថ្មគឺដាប់ថ្មភ្នំមានបណ្តោយប្រវែង ២៤ម៉ែត្រ។ ព្រះភ័ក្រ្តព្រះអង្គ ត្រូវបែកបាក់នៅសម័យខ្មែរក្រហមហើយត្រូវបានធ្វើសារជាថ្មីឡើងនៅឆ្នាំ១៩៨៦។ នៅផ្នែកខាងកើតត្រង់ព្រះកេសព្រះអង្គ គេបានរៀបថ្មបាយក្រៀមផ្ទប់ទៅនឹងថ្មភ្នំ។ បើយើងមើលពីព្រះពុទ្ធចូលនិព្វានទៅខាងក្រោមចង្កេះភ្នំខាងជើងយើងនិងឃើញប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍។ នៅជិតអ្នកតាម្ចាស់ស្រុកប្រមាណ២០ម៉ែត្រយើងឃើញតួប៉មប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍ ផ្នែកខាងក្រោមលំអដោយទ្វារបញ្ឆោត ដែលមានការបែកបាក់យ៉ាងដំណំ។
ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ: ស្ថាបត្យកម្ម

ស្ថាបត្យកម្ម 
តួប៉មប្រាសាទនេះសង់អំពីឥដ្ឋតាន់ដែលមានផ្តែរទ្វារធ្វើអំពីថ្មភក់សាងសង់ឡើងដោយ ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ ក្នុងសតវត្សទី៧ ក្នុងរចនាបថសម្បូណ៍។ នៅគ្រប់ជ្រុងនៃប្រាសាទមានលំអដោយរូបចម្លាក់ប្រាសាទអណ្តែត ដែលនៅក្នុងប្រាសាទអណ្តែតនោះមានរូបទេវៈបីអង្គគឺព្រះសិវគង់នៅកណ្តាលស្រ្តីពីនាក់គឺ នាងឧមា និងព្រះម៉ែគង្គា។ ទិដ្ឋភាពនៅក្នុងជញ្ជាំងខាងជើងខូចខាតយ៉ាងខ្លាំង ដោយត្រង់ផ្នែកកណ្តាលបាក់បែកស្ទើគ្មានសល់។ ជ្រុងខាងត្បូងបាក់បែកត្រង់ផ្នែកកណ្តាលដូចគ្នានិងជ្រុងខាងជើង។
ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ: សិលាចារឹក

សិលាចារឹក 
តាមសិលាចារឹកលេខ K-៧១០ ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធមានឈ្មោះដើមថា សិទ្ធេស្វរៈ ជាភាសាបាលី ឬសំស្រ្តឹតមានន័យថា ទេពប្រកបដោយសេចក្តីសម្រេចគឺជាឈ្មោះរបស់ព្រះសិវៈ ស្ថាបនានៅសតវត្សរ៍ទី៧ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ សៀវភៅ ដែនដីអាថ៌កំបាំងអច្ឆរិយៈប្រាសាទកោះកេរ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ឆ្នាំ២០១៧ ដោយលោក ស៊ឹម ភក្ត្រា ទំព័រទី៨។
ប្រាសាទភ្នំបូក: ប្រវត្តិប្រាសាទ

ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ភ្នំបូកគឺជាភ្នំធម្មជាតិមួយ ដែលមានកម្ពស់២៣៥ម៉ែត្រ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិតាឯក ឃុំរុនតាឯក ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប។ នៅលើភ្នំបូកមានសំណង់បុរាណចំនួន២សំខាន់ ដែលកសាងឡើងនៅចុងសតវត្សទី៩ និងដើមសតវត្សទី១០នៃយុគសម័យប្រាសាទភ្នំបាខែង ប្រាសាទភ្នំក្រោម និងប្រាសាទភ្នំដីដែរ នៅរជ្ជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១។ ប្រាសាទភ្នំបូកកសាងឡើងថ្មភក់ ថ្មបាយក្រៀមនិងឥដ្ឋ ដែលមានប្រាង្គបីទំហំដូចគ្នា នៅលើខឿនតែមួយ ដែលមានទ្វារបែរទៅទិសខាងកើត ប្រាង្គទាំងបីនេះកសាងឡើងឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាង្គទាំងបីនេះសម្រាប់តម្កល់រូបនៃអាទិទេពទាំងបីក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ នៅពេលបច្ចុប្បន្នប្រាង្គប្រាសាទមានសភាពទ្រុឌទ្រាមយ៉ាងខ្លាំងដោយសារអាយុកាល។ រីឯបដិមាដែលតម្កល់នៅក្នុងនោះ ត្រូវបានខូចខាត និងបាត់បង់ដោយកត្តាផ្សេងៗ។ សំណង់ក្រៅពីប្រាង្គប្រាសាទ មានទីតាំងសំណង់មួយកន្លែងសម្រាប់តម្កល់ព្រះសិវលិង្គធំមួយ ដែលមានកម្ពស់៤ម៉ែត្រ និងអង្កត់ផ្ចិត១.២០ម៉ែត្រ ដែលមានទម្ងន់ប្រហែល១០តោន តម្កល់លើខឿនថ្មបាយក្រៀមខ្ពស់ផុតពីដី ដែលមានទីតាំងស្ថិននៅខាងលិចប្រាសាទ តែបច្ចុប្បន្នព្រះសិវលិង្គនេះមានលក្ខណបាក់ស្ទើតែទាំងអស់ឯកសារវីដេអូរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សា ចុះផ្សាយក្នុងថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩។
ប្រាសាទភ្នំព្រលាន

ប្រាសាទភ្នំព្រលាន ស្ថិតនៅលើកូនភ្នំដែលមានកំពស់១៨០ម៉ែត្រ ក្នុងភូមិក្រាំងដុង ឃុំព្រះឃ្លាំង ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ ចំងាយប្រហែល២៥គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងពីថ្មបាយក្រៀម និងថ្មភក់ ឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មសាសនា។ ប្រាសាទនេះមានបណ្តោយប្រវែង១៦០ម៉ែត្រ និងទទឹងប្រវែង៦០ម៉ែត្រ។
ប្រាសាទភ្នំរុង: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
នៅពេលដែលគេធ្វើដំណើរចេញពីទីរួមខេត្តបុរីរម្យឆ្ពោះតៅកាន់ប្រាសាទភ្នំរុង ដែលស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំភ្លើងមួយដែលរលត់កាលពី ១ លានឆ្នាំមុននេះ គេនឹងឃើញ នៅតាមដងផ្លូវនូវទេសភាពដ៏ល្អស្រស់បំព្រង ។ ហើយក្រោយពីឆ្លងផុតកាំជណ្តើរជាថ្នាក់ៗ ដែលមានបង្កាន់ដៃជារូបនាគរាជ គេនឹងឃើញប្រាសាទសិលាមួយដ៏ស្គឹមស្គៃ លេចធ្លោឡើង នៅចំពីមុខ ហាក់បីដូចជាភ្នំសុមេរុ មួយដ៏ធំសម្បើម គួរឲ្យស្ញប់ស្ញែងអស្ចារ្យ ។ គេមានអារម្មណ៍ថា ហាក់បីដូចជានៅលើទេវស្ថាន ឆ្ងាយផុតពីទុក្ខព្រួយទាំងឡាយនៃលោកិយ ។ មូលហេតុដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនដើមកំណើតខ្មែរ ក្នុងភូមិភាគឥសាន នៃប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសចាស់ៗ ចាត់ទុកថា ប្រាសាទខាងលើនេះ គឺជាវត្ថុស័ក្តិសិទ្ធ ដោយសារជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃពេញបូណ៌ ៥រោច ខែមេសា ទ្វារទាំង ១៥ នៃប្រាសាទនេះ ទទួលបាននូវកាំរស្មីនៃព្រះអាទិត្យចែងចាំងព្រមគ្នា គួរឲ្យស្ញប់ស្ញែងអស្ចារ្យ។ ប្រាសាទភ្នំរុងស្ថិតនៅលើភ្នំធម្មជាតិដែលមានកម្ពស់ ៤០២ម៉ែត្រធៀបនិងទឺកសមុទ្រ។ ប្រាសាទនេះបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងស្រុកចាលើមប្រាគីត ខេត្តបូរីរម្យ ដែលជាខេត្តភូមិភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ។
ប្រាសាទភ្នំរុង: ឈ្មោះប្រាសាទ

ឈ្មោះប្រាសាទ 
ពាក្យថាភ្នំរុងឈ្មោះតាំងអំពីសម័យបុរាណកាលមក ប្រាសាទនេះសម័យបុរាណហៅថា កម្រតេង ជគត វ្នំរុង។ ពាក្យថា វ្នំរុងនេះត្រូវនិងពាក្យថា ភ្នំរុង សម័យបច្ចុប្បន្ន ពាក្យរុង មានន័យថា ធំ ផ្ទុយនិងពាក្យថា ឆ្មារ មានន័យតូច ដូចពាក្យថា ស្គររុង សម្តៅដល់ស្គរធំ និងពាក្យថា ស្គរឆ្មារ មានន័យថាស្គរតូច។ ភ្នំរុងជាភ្នំធម្មជាតិមួយ ដែលធំជាងគេក្នុងចំណោមភ្នំនានាក្នុងតំបន់នេះ នៅក្បែរភ្នំនេះមានភ្នំមួយ ដែលមានប្រាសាទផងដែរ ហៅថាភ្នំព្រៃបាត់ ឬអានតាមសំនៀងថៃថាភ្នំប្លាយបាត់ដូច្នេះ។
ប្រាសាទភ្នំសណ្តក: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ប្រាសាទភ្នំសណ្តក មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិតែល ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល២០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមស្រុកគូលែន ដោយធ្វើដំណើរកាត់តាមភូមិព្យួរជ្រូក និងភូមិព្រៃវែង។ ស្ថានភាពផ្លូវលំបាកមិនទាន់មានផ្លូវធ្វើដំណើរទៅដល់ ត្រូវចំណាយពេល៣ម៉ោងទើបទៅដល់ប្រាសាទមន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងដោយព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី១០ នៅក្នុងសម័យអង្គរ។ ដើម្បីទៅទស្សនាប្រាសាទនេះ ភ្ញៀវទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវលេខ៦៧ ពីខេត្តសៀមរាបតាមស្រែណូយដល់ទួលគ្រួសបាត់ស្តាំតាមផ្លូវទៅកាន់កន្ទួត ខ្នារក្រៅ រហូតដល់អូរតាកុក ហើយដល់ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទចំនុចវត្តអូរត្រាចបាត់ចូលស្តាំដៃឆ្ពោះទៅភូមិតែល រួចគេអ្នកភូមិគេនឹងប្រាប់ថាប្រាសាទនៅឯណាហើយ ។ មួយទៀតអាចតាមផ្លូវលេខ៦៧ ពីខេត្តសៀមរាប ទៅស្រុអន្លង់វែង និងស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ ដល់រង្វង់មូលបត់ស្តាំប្រហែល៥០០ម៉ែត្រ ផ្លូវគ្រួសក្រហមទៅស្រុកស្វាយលើ ខាងឆ្វេងដៃឃើញស្លាកច្រកវត្តអូរត្រាចបត់ចូលទៅភូមិតែល ។ ខេត្តសៀមរាប ស្រុកស្វាយលើតាមផ្លូវលេខ៦៤ ទៅកោះកែរ តែដល់ផ្លូវគ្រួសក្រហមបំបែកទៅត្រពាំងប្រាសាទ ក្បែរចំការចាន្ទីនៃភូមិសាស្ត្រឃុំស្វាយលើបត់ស្តាំទៅអូរតាកុក ទៅស្រុកត្រពាំងប្រាសាទដល់ចំនុចក្លោងទ្វារវត្តអូរត្រាចបត់ស្តាំចូលទៅកាន់ ភូមិតែល លុះដល់ទីនោះសួររកឈ្មោះប្រាសាទទៅគេនឹងប្រាប់ហើយ។
ប្រាសាទភ្នំសណ្តក: រចនាសម្ព័ន្ធប្រាសាទ

រចនាសម្ព័ន្ធប្រាសាទ 
ប្រាសាទភ្នំសណ្តកជាបុរាណដ្ឋានមួយយ៉ាងធំប្រវែងប្រហែល ២៥០ម៉ែត្រសណ្តូកពីកើតទៅលិចលើពើយខាងជើងលិចបន្តិចប៉ប្រះនឹងច្រាំងចោទខាងជើង និងច្រាំងខាងត្បូង
លើកំពូលភ្នំមូយដែលមានរង្វះគេមជាពីរបង្កើតបានជាអាងទឹកក៏ធំមួយនៅចំកណ្តាល ដែលគេមខាងត្បូងតូចជាងខាងជើង គេមខាងត្បូងវិញមានការរៀបថ្មក្រានីតជាជញ្ជាំង រីឯចំផ្នែកកណ្តាលបាតនៃអាងទឹកវិញមានការរៀបចំជាផ្លូវឆ្លងកាត់ដោយថ្មភ្នំទៅកាន់ត្រើយខាងជើង និងប្រាសាទ រចនាសម្ព័ន្ធនៃប្រាសាទ នៅខាងមុខប្រហែល ១០០ម៉ែត្រ វាមានពិលានព្រះរាជាមួយដោយបានរៀបបន្តុំដោយថ្មភ្នំបីថ្នាក់ប្រវែងប្រហែល ៥០ម៉ែត្រ នៅជ្រុងអាគ្នេយ៏មានស្រះមួយ និងនៅទិសខាងលិចបន្តិចវាជាបន្តុំប្រាសាទដែលបានសណ្តូកពីកើតទៅលិចសសៀរៗលើពើយមួយ ។ វាជាប្រាសាទដែលមានគោបុរ:ចំនួនបីរាប់ពីក្នុងមកក្រៅ ដែលគោបុរ:ទី៣ គេសាងពីថ្មភក់ ថ្មបាយក្រៀដែលលំអរដោយហោជាងយ៉ាងស្រងើន ។ ហោជាងនេះបានលំអរដោយជវា និងដងក្តាយ៉ាងប្រពៃ ចំណែកនៅខាងលើដងក្តាគេបានឆ្លាក់លំអរដោយភ្ញីភ្លើង និងចុងសង្ខាងនៃហោជាងគេឆ្លាក់ក្បាច់គូថខ្យង(ហៀន)ដូចប្រាសាទបន្ទាយស្រីដែរ ។ គោបុរ:ទី២ប្រាង្គខ្ពស់សង់ពីឥដ្ឋរត់សុីគ្នានឹងគោបុរ:ទី១ និងទី៣ ដោយអមដងផ្លូវដើរមានសរសរគោមភ្លើងខ្លី ។ គោបុរ:ទី២ មានការលំអរដោយផ្តែរចំនួនពីរស្រស់ស្អាតគួរអោយចាប់ចិត្តដិតអារម្មណ៏ក្នុងការទស្សនា ។ គោបុរ:ទី១ ជាចំនុចស្នូលនៃប្រាសាទ ដែលសំបូរដោយសំណង់ឥដ្ឋជាច្រើនរួមមាន ប្រាង្គកណ្តាលមួយភ្ជាប់ដោយមណ្ឌបមួយដែលសង់ពីឥដ្ឋ ប្រាង្គកណ្តាលនេះត្រូវបានរលុះបាក់បែកកំពូលអស់តែផ្នែកនៅសេសសល់គឺរូបទេពីឆ្លាកលើជញ្ជាំងឥដ្ឋចំនួនពីរបីទៀត ។ ចំណែកឯនៅបរិវេណជុំវិញមានប្រាង្គជាបរិវាចំនួនបួនថែមទៀត និងបណ្ណាល័យពីរសង្ខាងទៀត https://web.facebook.com/discoverykhmertemples/posts/1320911938105698/។
ប្រាសាទភ្នំសណ្តក: សិលាចារឹក

សិលាចារឹក 
ប្រាសាទនេះចាប់ផ្តើមកសាងតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី១០ តាមសិលាចារឹកលេខK១៩០ - K១៩១ គឺថាក្នុងរាជ្ជកាលនៃព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១(៨៨៩- ៩១០) បានកសាងទីក្រុងមូយនៅទីនេះឈ្មោះថាសិវបុរទន្ទេន (Sivapura Danden )និងប្រាសាទមួយដើម្បីឧទ្ទិសថ្វាយដល់ព្រះភទ្រេស្វរ: (Bhadresvara) ។ តាមរបាយការណ៏: គេបានរកឃើញសិលាចារឹកចំនួនប្រាំផ្ទាំងនៅក្នុងប្រាសាទភ្នំសណ្តក ហើយមូយផ្ទាំងK-១៩០ ដែលគេដឹងថាវាបានមានកាលបរិច្ឆេទ ៨១៧សក = ៨៩៥គស(Aymonier, Le Cambridge) ហើយសរសេរជាពីភាសា ខ្មែរ(៣២បន្ទាត់) និងសំស្ក្រឹត(៣៩បន្ទាត់) ហើយបានរាយការណ៏នៃការស្ថាបនាទីក្រុង សិវបុរទន្ទេន (Sivapura Danden) និងទេវរូបព្រះនាម ស្រីភទ្រេស្វរ: (Bhadresvara) ។ ក្នុងឆ្នាំ ៨៧៨សក = ៩៥៦គស ក្នុងរាជ្ជកាលនៃ ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ គេបានចារឹកចែងពីបទបញ្ជាទៅកាន់ព្រាហ្មណ៍ពីរនាក់ អោយចុះបញ្ជីរសារពើភ័ណ្ឌ K-១៩២ ដែលជាទ្រព្យសម្បត្តិរាជវង្សពីរអង្គ និងចំនួនអ្នកបម្រើអគ្នីសាលា៧៦នាក់ និងអ្នកធ្វើស្រែចំនួន៦នាក់ទៀត ។
ក្រៅពីនោះមានអក្សរចារឹកចុះកាលបរិច្ឆេទ: K-១៩៥/១ កាល ៩៦៣ សក = ១០៤១គស K-១៩៥/៥ ចុះកាលបរិច្ឆេទ ៩១៧សក = ១០៤៩ គស និង K-១៩៤ ចុះកាលបរិច្ឆេទ ១០៤១សក = ១០១៩សគ។សរុបមកវាត្រូវឆ្លងកាត់ជាច្រើនរាជ្យស្តេចដូជា ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១( ៨៨៩-៩១០ ) ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ( ៩៤៤ - ៩៦៨ ) ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ ( ១០០២ - ១០៥០ ) ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ( ១១១២ - ១១៥០ )។ ព្រះរាជាឡើងស្នងរាជ្យក្រោយៗគ្រាន់តែកសាងបន្ថែមផ្នែកខ្លះនៃប្រាសាទព្រោះទីនេះជាតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រមួយដ៏ប្រពៃ និងជាកមណ្ឌលមួយសម្រាប់ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងពីទីក្រុងអង្គរhttps://web.facebook.com/discoverykhmertemples/posts/1320911938105698/។
ប្រាសាទភ្នំហាន់ជ័យ: ប្រាសាទភ្នំហាន់ជ័យ

ប្រាសាទភ្នំហាន់ជ័យ 
ភ្នំហាន់ជ័យមានឈ្មោះផ្លូវការថាភ្នំជ័យគិរី ដែលមានទីតាំងស្ថិននៅទិសខាងកើតនៃខេត្តកំពង់ចាម ប៉ែកខាងលិចទន្លេមេគង្គ។ ភ្នំនេះស្ថិតនៅក្នុងភូមិហាន់ជ័យ ឃុំហាន់ជ័យ ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម ភ្នំនេះមានចម្ងាយ១៨គីឡូម៉ែត្រតាមផ្លូវទឹក និងមានចម្ងាយ ២០គីឡូម៉ែត្រតាមផ្លូវគោកពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម។ ភ្នំហាន់ជ័យមានកំពស់ ៦៣ម៉ែត្រ។ នៅលើភ្នំមានព្រះវិហារ នងប្រាសាទគុកខាងត្បូង ដែលស្ថាបនាឡើងដោយឥដ្ឋតាន់បុរាណ​ ដែលមានទំហំ ៧ម៉ែត្របួនជ្រុង និងមានកំពស់ចំនួន ១២ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧ ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១។ ក្នុងចំណោមប្រាសាទធ្វើអំពីឥដ្ឋ និងដ្មជាច្រើនដែលមិនអាចកំណត់បានចំនួនឱ្យបានប្រាកដមានប្រាសាទតែបីទេ ដែលនៅរក្សារូបរាងល្អប្រសើរស្ថិននៅក្នុងបរិវេណនៃវត្តហាន់ជ័យបច្ចុប្បន្ន។ ក្រៅពីនេះគេឃើញតែតួប្រាសាទ និងគ្រឹះឥដ្ឋនៃសំណង់ប្រាសាទបុរាណតែប៉ុណ្ណោះ។ ក្រុមប្រាសាទទាំងនេះ ត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងសម័យអន្តរកាលសម័យនគរភ្នំ និងសម័យចេនឡា។ ក្រសួងវប្បធម៌ និថវិចិត្រសិល្បះបានជុសជុលប្រាសាទហាន់ជ័យខាងជើង ដែលហៅថាប្រាសាទគុកព្រះធាតុនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤សៀវភៅមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ខេត្តកំពង់ចាម ដោយមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តកំពង់ចាម​ ឆ្នាំ២០១៤ ទំព័រទី៤០ -៥១។
ប្រាសាទភ្នំហាន់ជ័យ: ប្រាសាទហាន់ជ័យខាងជើង(ប្រាង្គទី១) ឬ ប្រាសាទគុកព្រះធាតុ

ប្រាសាទហាន់ជ័យខាងជើង(ប្រាង្គទី១) ឬ ប្រាសាទគុកព្រះធាតុ 
ប្រាសាទហាន់ជ័យខាងជើង ឬប្រាសាទគុកព្រះធាតុ ឬប្រាសាទនាងខ្មៅត្រូវបានកសាងនៅក្បែរដងទន្លេគង្គនៅលើចង្កេះភ្នំហាន់ជ័យ។ ដោយបូជនីយដ្ឋាននេះដ៏សំខាន់នេះមានលក្ខណៈស្រដៀង និងប្រាសាទអាស្រមមហាឥសីនៅស្រុកអង្គរបូរីក្នុងខេត្តតាកែវ នៅក្នុងសម័យកាលនគរភ្នំ។ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈបានជុសជុលវិមានប្រវត្តិសាស្រ្តនេះ តាមរបៀប Anaslylose ដោយចុះលេខរៀងថ្មនិមួយៗនៃប្រាសាទហើយផ្គុំរៀបឡើងវិញឱ្យដូចដើម។ ប្រាសាទបែរមុខទៅទិសខាងកើតហើយមានទ្រង់ទ្រាយដូចប្រាសាទអាស្រមមហាឥសីនៅខេត្តតាកែវ។ ទ្រង់ទ្រាយដំបូលមានរាងកោងជាថ្នាក់ៗតួប្រាសាទត្រូវបានសាងសង់លើខឿនមួយដ៏រឹងមាំ ដែលមានបីថ្នាក់ដោយថ្នាក់និមួយៗមានរចនាក្បាច់អង្កៃព័ន្ធជុំវិញទម្រង់មុខមនុស្សមានពាក់ក្រវិលធំៗដូចប្រាសាទអាស្រមមហាឥសី និងប្រាសាទមួយនៅសម្បូរព្រៃគុកនៃខេត្តកំពង់ធំ។ ផ្តែរប្រាសាទនេះមានរំលេចដោយក្បាច់រំយោងកម្រងផ្កា និងនៅចំកណ្តាលមានឆ្លាក់ជាមេដៃ ដែលមានរូបជាផ្កា។ រីឯនៅខាងចុងផ្តែរវិញមានមានលម្អដោយសត្វម្ករបែរមុខចូលក្នុង។
ប្រាសាទភ្នំហាន់ជ័យ: ប្រាសាទហាន់ជ័យខាងជើង(ប្រាង្គទី២)

ប្រាសាទហាន់ជ័យខាងជើង(ប្រាង្គទី២) 
ការសិក្សាប្រៀបធៀបខាងស្ថាបត្យកម្មធ្វើឱ្យគេសន្និដ្ឋានបានថា ប្រាសាទហាន់ជ័យខាងជើងនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងសម័យកាលជាមួយគ្នា និងប្រាសាទអាស្រមមហាឥសី និងប្រាសាទមួយនៅសម្បូរព្រៃគុកនៃខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទនេះស្ថិតមានរាងបួនជ្រុងមួយធ្វើអំពីថ្មភក់ សម្រាប់តាបសឥសីធ្វើសមាធិ។ ប្រាសាទនេះមានក្លោងទ្វារបែរមុខទៅទិសខាងកើត។ ថ្វីត្បិតតែប្រាសាទនេះមានទំហំប្រមាណ ២.១០ម៉ែត្របួនជ្រុង ដែលមានរូបរាងសមសួន សង្ហាអស្ចារ្យ។ ក្លោងទ្វារខាងកើតគឺជាក្លោងទ្វារតែមួយគត់ចូលទៅក្នុងប្រាសាទនេះ ដែលលម្អដោយសសរពេជ្រមួយគូររាងមូលលម្អអមសងខាងនៃមាត់ទ្វារ ដែលទ្រផ្តែរមួយមួយស្ថិតនៅខាងលើ។ ចំណែកផ្តែរមានរូបចម្លាក់រូបព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយណ៍មួយអង្គកំពង់ផ្ទុំនៅលើនាគមួយនៅចំកណ្តាលផ្តែរ អមដោយក្បាច់មេដៃជាក្បាច់ផ្កាឈូកទាំងសងខាង។
ប្រាសាទភ្នំហាន់ជ័យ: ប្រាសាទគុកខាងត្បូង

ប្រាសាទគុកខាងត្បូង 
ប្រាសាទគុកខាងត្បូងបែរមុខទៅទិសខាងកើត ប្រាសាទនេះកសាងឡើងអំពីឥដ្ឋ ដែលមានកំពស់ប្រមាណ ១៥ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទនេះមានប្លង់រាងការ៉េ ដោយជ្រុងនិមួយៗមានប្រវែង ៦.៤ម៉ែត្រ។ ក្លោងទ្វារប្រាសទ្វារពិតចំនួនមួយ និងទ្វារបញ្ឆោតចំនួនបី។ ខ្លោងទ្វារនៅសល់តែស៊ុំមទ្វារចំណែកសសរពេជ្រ និងផ្តែរត្រូវបានបាត់បង់ទៅហើយ។  ចំណែងនៅស៊ុមទ្វារខាងជើងមានសិលាចារឹកជាភាសាសំស្រ្កឹត។ ស៊ុំមមានសិលាចារឹកនេះមានកំពស់១.១៩ម៉ែត្រ ជាតួអក្សរសំស្រ្កឹត ដែលមានចំនួន ៣៥បន្ទាត់ និងស៊ុំមទ្វារខាងត្បូងមានសិលាចារឹកកំពស់ប្រហែល ០.៥០ម៉ែត្រ ដែលមានចំនួន ១២បន្ទាត់។ ខ្លឹមសារនៃសិលាចារឹកនៅប្រាសាទនេះត្រូវបានបកប្រែនៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ដែលបានរៀបរាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១ ពោលគឺស្ថិតនៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី៦ និងសតវត្សរ៍ទី៧នៃគ.ស។
ប្រាសាទភ្នំហាន់ជ័យ: ប្រាសាទឥដ្ឋនៅខាងត្បូងព្រះវិហារ

ប្រាសាទឥដ្ឋនៅខាងត្បូងព្រះវិហារ 
នៅខាងមុខព្រអវិហារវត្តហាន់ជ័យ មានមានគំនឥដ្ឋ ដែលជាទីតាំងតួប្រាសាទ ដែលមានសល់សសរពេជ្រនៅក្នុងសម័យមុនអង្គរដ៏ស្រស់ស្អាត។ តាមរយៈសសរពេជ្រ គេអាចកំណត់ថាតួប្រាសាទនេះស្ថិតនៅក្នុងរចនាបទសម្បូរព្រៃគុក។
ប្រាសាទភ្នំហាន់ជ័យ: ប្រាសាទអណ្តូងព្រេង

ប្រាសាទអណ្តូងព្រេង 
នៅជ្រុងខាងកើតឆៀងខាងជើងព្រះវិហារ មានប្រាង្គប្រាសាទឥដ្ឋមួយទៀត ដែលបាក់បែកខ្ទេចខ្ទាំនៅសល់តែគ្រឹះប្រាសាទ និងនៅចំកណ្តាល អណ្តូងមួយដែលអ្នកជឿថាអណ្តូងព្រេងបុរាណ។ ចាស់ៗរស់នៅក្បែរភ្នំហាន់ជ័យជឿថានៅសម័យបុរាណគេទម្លាក់ដូងទុំក្នុងអណ្តូងនោះ ដូងនេះមានអណ្តែតទៅទន្លែមេគង្គ។ តាមពិតទឹកដែលចេញពីអណ្តូងនេះមានប្រភពចេញពីដីសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីកម្មសាសនាព្រាហ្មណ៍។វត្តមានអណ្តូងនៅចំកណ្តាលប្រាសាទក៏ជាសញ្ញាបង្ហាញនូវលក្ខណៈពិសិដ្ឋរបស់ទេវស្ថាននេះដែរ។
ប្រាសាទមឿងកែក

ប្រាសាទ​មឿង​កែក ជា​ប្រាសាទ​ខ្មែរ​មួយ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ក្នុង ​ខេត្ត​នគររាជសីមា ស្រុក​ស៊ឹងនឿន។ ប្រាសាទ​ណន​គូ ស្ថិត​នៅ​ខាង​ត្បូង​ចំងាយ ៥០០ ម៉ែត្រ។ ការជីកកកាយដែលបានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ 1959 និង 1990-1991 បង្ហាញថាវាជាជម្រក របស់ហិណ្ឌូ ដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុងរចនាបទកោះកេរ។</br> បណ្តុំឥដ្ឋ និងថ្មភក់នេះ បែរមុខទៅទិសខាងជើង មានប្រាង្គធំមួយ បន្ទាយ ពីរ  វិចិត្រសាលខាងក្នុង ជញ្ជាំងព័ទ្ធជុំវិញ គូទឹក និងប្រាសាទឥដ្ឋពីរ។
ប្រាសាទមឿងកែក: ផែនការ

ផែនការ 
ដូចដែលបានកត់សម្គាល់ពីមុន ប្រាសាទ បែរមុខទៅទិសខាងជើងជាជាងខាងកើត។ មិនត្រឹមតែជាទីសក្ការៈសំខាន់តម្រង់ទិសខាងជើងទៅខាងត្បូងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវបាននាំមុខដោយ គោបុរៈ ដ៏ធំជាពិសេសនៅខាងជើង។ ជញ្ជាំងដែល គោបុរៈ នេះកាត់កំណត់ផ្ទៃក្រឡាប្រមាណជា ៤០ ម៉ែត្រនៅសងខាង ហើយនៅខាងក្នុងឯករភជប់ខាងក្រៅមានកំពែងមួយទទឹង ១៥ ម៉ែត្រ ជារាងអក្សរ U ដែលព័ទ្ធជុំវិញទីសក្ការៈ និងឯករភជប់ខាងក្នុងទាំងស្រុង ក្រៅពីធំទូលាយ។ ផ្លូវទៅខាងជើង
ប្រាសាទមឿងកែក: គោបុរៈ ខាងជើង

គោបុរៈ ខាងជើង 
នៅសល់តែរាងហាលថ្មភក់ ជំហាន និងសសរ គោបុរៈ ខាងជើង។ ផ្នែកខាងលើដែលគួរធ្វើពីឥដ្ឋបានបាត់ (ឥដ្ឋនៅនឹងកន្លែងថ្មីៗនេះ) ។ គោបុរៈ ​មាន​បង្អួច​បី​នៅ​សង​ខាង​ទ្វារ មាន​​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ហើយ​យក​មក​ដាក់​វិញ។ ទំហំ ​គោបុរៈ ​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស ហើយ​ហាក់​មិន​សម​នឹង​ទំហំ ​ប្រាសាទ ​នេះ​ទេ។ មូល​ហេតុ​ហាក់​ដូច​ជា​សម័យ​ដែល​ក្រុម​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​សាង​សង់ (រចនាបថ ​កោះ​កេរ នៅ​ចុង​សតវត្សទី១០ )។
ប្រាសាទមឿងកែវ

ប្រាសាទ​មឿង​កែវ ជា​ប្រាសាទ​ខ្មែរ​មួយ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ក្នុង ​ខេត្ត​នគររាជសីមា ស្រុក​ស៊ឹងនឿន។ ប្រាសាទ​ណន​គូ ស្ថិត​នៅ​ខាង​ត្បូង​ចំងាយ ៥០០ ម៉ែត្រ។ ការជីកកកាយដែលបានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ 1959 និង 1990-1991 បង្ហាញថាវាជាប្រាសាទ របស់ហិណ្ឌូ ដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុង សតវត្ស ទី 10 ។  បណ្តុំឥដ្ឋ និងថ្មភក់នេះ បែរមុខទៅទិសខាងជើង មានប្រាង្គធំមួយ បណ្ណាល័យ ពីរ Bibliothèques វិចិត្រសាលខាងក្នុង ជញ្ជាំងព័ទ្ធជុំវិញ គូទឹក និងអគារឥដ្ឋពីរ។
ប្រាសាទមឿងកែវ: ផ្លាន

ផ្លាន 
ដូចដែលបានកត់សម្គាល់ពីមុន ប្រាសាទ បែរមុខទៅទិសខាងជើងជាជាងខាងកើត។ មិនត្រឹមតែជាទីសក្ការៈសំខាន់តម្រង់ទិសខាងជើងទៅខាងត្បូងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវបាននាំមុខដោយ គោបុរៈ ដ៏ធំជាពិសេសនៅខាងជើង។ ជញ្ជាំងដែល គោបុរៈ នេះកាត់កំណត់ផ្ទៃក្រឡាប្រមាណជា ៤០ ម៉ែត្រនៅសងខាង ហើយនៅខាងក្នុងឯករភជប់ខាងក្រៅមានកំពែងមួយទទឹង ១៥ ម៉ែត្រ ជារាងអក្សរ U ដែលព័ទ្ធជុំវិញទីសក្ការៈ និងឯករភជប់ខាងក្នុងទាំងស្រុង ក្រៅពីធំទូលាយ។ ផ្លូវទៅខាងជើង
ប្រាសាទមឿងកែវ: គោបុរៈ ខាងជើង

គោបុរៈ ខាងជើង 
នៅសល់តែរាងហាលថ្មភក់  និងសសរ គោបុរៈ ខាងជើង។ ផ្នែកខាងលើដែលគួរធ្វើពីឥដ្ឋបានបាត់ (ឥដ្ឋនៅនឹងកន្លែងថ្មីៗនេះ) ។ គោបុរៈ ​មាន​បង្អួច​បី​នៅ​សង​ខាង​ទ្វារ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ហើយ​យក​មក​ដាក់​វិញ។ ទំហំ ​គោបុរៈ ​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស ហើយ​ហាក់​មិន​សម​នឹង​ទំហំ ​ប្រាសាទ ​នេះ​ទេ។ មូលហេតុ​ហាក់​ដូច​ជា​សម័យ​ដែល​ក្រុម​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់ (នៅ​ចុង​សម័យ ​កោះ​កេរ នៅ​ចុង សតវត្សទី​១០ )។
ប្រាសាទមឿងកែវ: សាល

សាល 
នៅខាងក្នុងជញ្ជាំងជុំវិញ ដែលនៅសល់តែកម្រាលឥដ្ឋ វាហាក់បីដូចជាមានផែនការដាក់បញ្ចូលសាលវែងៗជុំវិញទីធ្លាខាងក្នុង។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយនៅសល់តែភាគខាងកើតប៉ុណ្ណោះ។ ការងាររៀបចំសម្រាប់ការសាងសង់សាលស្រដៀងគ្នាអាចមើលឃើញនៅខាងលិច។ សាលវែងៗទាំងនេះ ហាក់បីដូចជាកន្លែងមុនគេនៃវិចិត្រសាល ដែលអាចមើលឃើញនៅក្នុងប្រាសាទខ្មែរថ្មីៗមួយចំនួនទៀត ដូចជា ប្រាសាទហិនភីម៉ៃ ឬ ប្រាសាទភ្នំរុង ។ នៅ ប្រាសាទធំ នៅលើ កោះកេរ យើងឃើញអ្វីដែលស្រដៀងគ្នា ពោលគឺការនិយាយតាមលំដាប់នៃបន្ទប់វែងៗ ដែលតាមពិតបង្កើតជាវិចិត្រសាល។ ជញ្ជាំង​ខាងក្រៅ និង​ខាងក្នុង​នៃ​សាល​ទាំងនេះ​ធ្វើ​ពី​ឥដ្ឋ ហើយ​បង្អួច​រាង​ចតុកោណ​ទៅ​ផ្នែក​ខាងក្រៅ​។ វាត្រូវបានគេជឿថាអ្វីគ្រប់យ៉ាងត្រូវបានគ្របដោយក្បឿងឬឈើ។
ប្រាសាទមឿងកែវ: ប្រាសាទកណ្តាល

ប្រាសាទកណ្តាល 
នៅចំកណ្តាលនៃមូលដ្ឋាននៃទីសក្ការៈសំខាន់នៅតែអាចមើលឃើញ។ មូលដ្ឋាននេះជាពិសេសខ្ពស់ព្រោះវាមានកំពស់ជិតមួយម៉ែត្រគឺសម្រាប់ទ្រទ្រង់អាគារឥដ្ឋដ៏សំខាន់។ ស៊ុមទ្វារនៅតែនៅនឹងកន្លែង តាមការពិតគឺ មណ្ឌប ដែលស្ថិតនៅខាងជើងនៃទីសក្ការៈ។ លាតសន្ធឹងនៅសងខាងនៃទីសក្ការៈ ទៅខាងកើត និងខាងលិច បង្កើតជាអក្សរ T ហើយបង្ហាញថាអគារផ្សេងទៀតប្រហែលជាត្រូវបានគ្រោងទុក ប្រហែលជាប៉មពីរផ្សេងទៀត។ វត្ថុ​សំរិទ្ធ​ជា​ច្រើន​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ជីក​កកាយ​នៅ​រានហាល​ខាង​ជើង​នៃ​ មណ្ឌប ។ វត្ថុបុរាណដែលរកឃើញនៅនឹងកន្លែងឥឡូវនេះត្រូវបានរក្សាទុកនៅ សារមន្ទីរមហាវិរវង្សក្នុង ខេត្តនគររាជ ដែលជាធ្នឹមត្រូវបានរក្សាទុកនៅ សារមន្ទីរជាតិនៅភិម៉ៃ។
ប្រាសាទមឿនឆៃ

ប្រាសាទ មឿនឆៃ ជាប្រាសាទខ្មែរមួយ ស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសថៃ ស្រុកសង្គៈ ខេត្តសុរិន្ទ ។ វា​ជា​ប៉ម​ឥដ្ឋ​ដ៏​សាមញ្ញ​មួយ​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​រាង​ការ៉េ និង​មាន​គែម​ប្រវែង ៦,៥ ម៉ែត្រ។ វាហាក់ដូចជាត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយប្រឡាយរាងអក្សរ U ។ ប្រហែល 75 ម៉ែត្រពីប្រាសាទនេះគឺជា ប្រាសាទ បានប្រាសាទ ដែលជា អរោគសាលា Chapelle, habituellement en latérite, qui faisait partie d'un hôpital ។