អនុរុទ្ធ: បច្ចុប្បន្នជាតិ

បច្ចុប្បន្នជាតិ 
បន្ទាប់​ពី​លោក​ធនសេដ្ឋី​ធ្វើ​មរណកាល ក៏​ទៅ​កើត​ក្នុង​ឋាន​សួគ៌ ត្រាច់​រង្គាត់​សោយ​សុខ​ក្នុង​មនុស្ស​លោក​ទេវលោក​អស់​កាល​ជា​យូរ ហើយ​ត្រឡប់​មក​ចាប់​បដិសន្ធិ​ក្នុង​រាជ​ត្រកូល​សក្យៈ ជា​រាជ​ឱរស​របស់​ព្រះបាទ​អមិតោទនៈ ជា​អនុជ​របស់​ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនមហារាជ​ដែល​ជា​ក្សត្រ​គ្រប់​គ្រង​កបិលវត្ថុ។ លោក​​បាន​ទទួលការ​ជ្រើស​រើស​នាម​ថា​ អនុរុទ្ធ។ អ្នក​រួម​ព្រះ​មាតា​តែ​មួយ​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​កុមារ​មាន​៣​ព្រះអង្គ គឺ​ព្រះជេដ្ឋា​ព្រះនាម​ មហានាម ព្រះ​កនិដ្ឋភគនី ព្រះនាម​ថា រោហិណី។ បើ​រាប់​តាម​លំដាប់​វង្ស អនុរុទ្ធ​កុមារ​ក៏​ជា​អនុជ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគបរមគ្រូនៃយើង។
ព្រះ​អនុរុទ្ធ​កុមារ​ជា​ក្សត្រ​សុខុមាលជាតិ គឺ​មាន​សេចក្តី​សុខ​យ៉ាង​កំពូល ជា​អ្នក​មាន​បុណ្យ​ច្រើន មាន​ប្រាសាទ​តម្រូវ​ទៅ​តាម​​រដូវនីមួយ​ៗ បរិបូរណ៍​ដោយ​ទ្រព្យ​និង​បរិវារ​យស សូម្បី​តែ​ពាក្យ​ថា "មិនមាន" ព្រះ​រាជ​កុមារ​មិន​ដែល​ស្គាល់​ឡើយ។ ព្រោះ​កាលពី​នៅ​ជា​អន្នភារៈ ព្រះកុមារ​ក្រោយ​ពេល​ដាក់​បាត្រ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ហើយ បាន​ប្រាថ្នា​ថា សូម​កុំ​អោយ​ស្គាល់​ ឮពាក្យ​ថា​"មិនមាន" ឡើយ។
 
 បព្វជ្ជា 

កាល​ព្រះ​បរម​គ្រូ​គង់​នៅ​អនុបិយ​និគម​របស់​មល្លក្សត្រ ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទន​ជា​ពុទ្ធ​បិតា ប្រោស​អោយ​ប្រ​ជុំ​ត្រកូល​ក្សត្រ​ទាំង​អស់​ ហើយ​ត្រាស់​អោយ​ពួក​កុមារ​ក្នុង​ត្រកូល​ក្សត្រ​និមួយៗ​ចេញ​បួស​តាម។ ពេល​នោះ​ខត្តិយ​កុមារ​មួយពាន់​អង្គ​បាន​ចេញ​បួស​ព្រម​គ្នា។ គ្រានោះ មហា​នាម​ជា​ជេដ្ឋា​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​បានសួរ​​ថា ឥឡូវ​នេះ​ប្អូន​នឹង​ចេញ​បព្វជ្ជា​ ឬ​បង​បព្វជ្ជា។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​មិន​ទាន់​ដឹង​ហេតុការណ៍ ក៏​សួរ​បង​ថា បើ​នៅ​គ្រប់​គ្រង​ផ្ទះ ត្រូវ​ធ្វើ​អ្វី​ខ្លះ បង​បានប្រាប់​ការទទួល​ខុស​ត្រូវ​សព្វ​គ្រប់​ក្នុង​នាម​ជា​ឃរាវាស។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​គិត​ថា ការងារ​ទាំង​ឡាយ​ធ្វើ​មិន​ចេះ​ចប់ ទី​បំផុត​នៃ​ការងារ​នោះ​មើល​មិន​ឃើញ​ឡើយ តើ​កាល​ណា​ការងារ​នោះ​នឹង​អស់​ទៅ តើ​កាល​ណា​យើង​នឹង​មិន​ត្រូវ​ធ្វើ​ការ​ងារ ​ ហើយ​នឹង​បាន​ទទួល​សេចក្តី​សុខ​ក្នុង​កាមារម្មណ៍​យ៉ាង​ពេញ​ទំហឹង ទើប​មហានាម​ប្រាប់​ថា ការ​ងារ​ទាំង​ឡាយ​មិន​ចេះ​ចប់​ទេ សូម្បី​ការងារ​នៅ​មិន​ទាន់​អស់ មាតា​បិតា​យើង​ក៏​អស់​ជីវិត​ទៅហើយ។ អនុរុទ្ធ​ក៏​នឿយ​ណាយ​ចំពោះ​ការងារ ទើប​សុខ​ចិត្ត​ចេញ​បួស​ ទុក​អោយ​បង​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ផ្ទះ។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ក៏​ទៅ​ទូល​សុំ​មាតា​បព្វជ្ជា មាតា​មិន​ព្រម ហើយ​ពោល​ថា បើ​ភទ្ទិយៈ​អាច​ចេញ​បួស​បាន មាតា​នឹង​អោយ​បុត្រ​បួស (ដោយ​អាង​ថា ភទ្ទិយៈ​ជា​ក្សត្រ​របស់​សក្យៈ​ទាំងឡាយ គង់​នឹង​មិន​អាច​ចេញ​បួស​បាន)។ អនុរុទ្ធ​ឮ​ហើយ ក៏​ទៅ​បបួល​ភទ្ទិយៈ។ កាល​បាន​សម្រេច​ហើយ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ក៏​ទៅ​បបួល​ក្សត្រ​៣​អង្គ​ទៀត គឺ​ព្រះ​អានន្ទ ព្រះភគ្គុ ព្រះ​កិម្ពិលៈ និង​កោលិយវង្ស​ម្នាក់​ គឺ​ទេវទត្ត និង​ឧបាលិ ជា​នាយ​ភូសា​ម្នាក់​ទៀត រួម​ទាំង​អស់​ត្រូវ​ជា​៧​នាក់។ នាក់​ទាំង​៧​បាន​ចូល​គាល់​ព្រះសាស្តា​ក្នុង​អនុបិយនិគម ហើយ​ក្រាប​ទូល​សុំ​បព្វជ្ជា​ឧបសម្បទា​ក្នុង​ព្រះ​ធម៌​វិន័យ។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​សុំ​អោយ​បព្វជ្ជា​ឧបាលិ​មុន ព្រោះ​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ខត្តិយ​មានះរបស់​ពួក​ខ្លួន​អោយ​ស្រាល​ស្តើង។ ក្រោយ​បព្វជ្ជា​ហើយ ព្រះ​ភទ្ទិយត្ថេរ​បាន​សម្រេច​ព្រះ​អរហត្ត​ក្នុង​វស្សា​នោះ ព្រះ​ភគ្គុ ព្រះ​កិម្ពិលៈ និង​ព្រះ​ឧបាលិ បាន​សម្រេច​ជា​ព្រះ​អរហន្ត​ខាង​ក្រោយ​មក​ទៀត។ ឯ​ទេវទត្ត​បាន​សម្រេច​សមាបត្តិ​៨ សម្តែង​ឫទ្ធិ​របស់​បុថុជ្ជន​បាន ព្រះ​អានន្ទ​បាន​សម្រេច​ត្រឹម​តែ​សោតាបត្តិផល។ ចំណែក​ព្រះ​អនុរុទ្ធ ជា​ដំបូង​បាន​សម្រេច​ទិព្វ​ចក្ខុ​ញាណ ក្រោយ​មក​បាន​ស្តាប់​ធម្មទេសនា​​របស់​ព្រះ​បរម​គ្រូ ឈ្មោះ​មហាបុរិសវិតក្កសូត្រ គឺ​ព្រះ​ថេរៈ​បាន​ត្រិះ​រិះ​ដល់​ធម៌​៨​ប្រការ​នេះ 
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​តិច មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​មាន​ប្រាថ្នា​ច្រើន។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​មានសន្តោស ត្រេក​អរ​តាម​មាន​តាម​បាន មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​មិនមានសេចក្តី​សន្តោស។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​ស្ងប់​ស្ងាត់ មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​ត្រេក​អរ​ក្នុង​ពួក​គណៈ។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​ប្រារព្ធ​ព្យាយាម មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​ខ្ជិល​ច្រអូស។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​មានសតិ​តាំង​មាំ មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​មានស្មារតី​ភ្លេច​ភ្លាំង។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​មានចិត្ត​តាំង​មាំ មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​មានចិត្តរាយ​មាយ។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​មានបញ្ញា មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​ទុប្បញ្ញា សូម្បី​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ជ្រាប​ថា ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ​កំពុង​ត្រិះ​រិះ​ដូច្នោះ ទ្រង់​អនុមោទនា​ថា សាធុ​ សាធុ អនុរុទ្ធ អ្នក​ត្រិះ​រិះ​ធម៌​ដែល​មហាបុរស​ត្រិះ​រិះ បើ​ដូច្នោះ​អ្នក​ចូរ​ត្រិះ​រិះ​ធម៌​ដែល​មហា​បុរស​ត្រិះ​រិះ​ជា​ចំណុត​ទី​៨​ថា
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​ត្រេកអរក្នុង​ធម៌​ដែល​មិន​យឺត​យូរ  មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​ត្រេក​អរ​ក្នុង​ធម៌​ដែល​នាំ​អោយ​យឺត​យូរ
លុះ​ព្រះ​សាស្តា​ទូន្មាន​ហើយ ទ្រង់​ក៏​ត្រឡប់​ទៅ​ទី​ប្រថាប់​វិញ។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ បាន​ព្យាយាម​បន្ត​រហូត​បាន​សម្រេច​អរហត្តផល ហើយ​គិត​ថា ព្រះ​សាស្តា​ដឹង​ចិត្ត​យើង ទ្រង់​មក​ធ្វើ​មហាបុរិស​វិតក្ក​ទី​៨ ពេញ​បរិបូណ៌ ជា​ការ​ដែល​យើង​បាន​សម្រេច​នូវ​បំណង​ហើយ។

 តំណែង 
ក្រោយមក ព្រះសាស្តា​គង់​នៅ​វត្ត​ជេតពន​មហា​វិហារ ទ្រង់​ប្រការ​តែង​តាំង​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ​ក្នុង​តំណែង​ឯតទគ្គៈ ជា​កំពូល​ជាង​សាវក​ទាំងឡាយផ្នែក​មាន​ទិព្វចក្ខុ។
ក្រោយ​ការ​រំលត់​ខន្ធ​របស់​ព្រះ​បរម​សាស្តា​ហើយ ពួក​មល្លក្សត្រ​មាន​បំណង​នឹង​អារាធនា​ព្រះ​សរីរសព ចូល​កាន់​ព្រះ​នគរ​តាម​ទិស​ទក្សិណ ហើយ​នឹង​អារាធនា​ចេញ​ទៅ​ថ្វាយ​ភ្លើង​តាម​ទិស​ទក្សិណ​ដដែល តែ​ពួក​មល្លក្សត្រ​មិន​អាច​លើក​ព្រះ​សរី​រសព​រួច ទើប​ទូល​សួរ​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ។ ព្រះ​ថេរៈ​ឆ្លើយ​ថា ព្រោះ​ទេវតា​មាន​បំណងផ្សេង។ ទេវតា​មាន​បំណង​នឹង​អារាធនា​ព្រះ​សព​ចូល​នគរ​តាម​ទិស​ឧត្តរ ដោយ​អារាធនា​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​កណ្តាល​ក្រុង និង​អារាធនា​ចេញ​តាម​ទិស​បូព៌ា គឺ​ទិស​ខាង​កើត ចាត់​ចែង​ការ​បូជា​ព្រះ​សព​នៅ​ចេតីយ៍​របស់​ពួក​មល្លក្សត្រ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា ម្កុដពន្ធនចេតិយ។ ពួក​មល្លក្សត្រ​ក៏​បាន​ធ្វើ​តាម​បំណង​របស់​ទេវតា។ 
នេះ​ជា​ហេតុ​ផល​ដែល​អះអាង​ថា ព្រះ​អនុរុទ្ធត្ថេរ​មាន​អាយុវែង​ជាង​ព្រះ​បរម​គ្រូ លោក​ជា​អ្នក​មាន​ភ្នែក​ទិព្វ​អាច​ដឹង​ហេតុការណ៍​ដែល​អ្នក​ដទៃ​មិន​អាច​ដឹងបាន ទើប​ចាត់​ទុក​ថា សម​គួរ​ដែល​លោក​បាន​ទទួល​ការ​លើក​តម្កើង​អំពី​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ អោយ​ជា​អ្នក​មាន​ទិព្វចក្ខុ​ ការ​ដឹង​ដោយ​លក្ខណៈ​ពិសេស ផ្នែក​ទិព្វចក្ខុ​នេះ ជា​សមណៈ​កិត្តិយស​ដែល​ប្រកាស​នូវ​ឧត្តម​គុណ​របស់​សាវ័ក​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ហើយ​មាន​កិត្តិយស​តាំង​នៅ​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃនេះ។