ថេរគាថា: វីសតិនិបាត

វីសតិនិបាត 

 អធិមុត្តត្ថេរ 
[២៤៩] ​(​ចោរ​ពោល​ថា​) ​ក្នុង​កាលមុន យើង​ខ្ញុំ​ទាំងឡាយ សម្លាប់​សត្វ​ពួក​ណា ដើម្បី​យញ្ញ ​ឬ​ដើម្បី​ទ្រព្យ ភ័យ​ក៏​កើត​មាន (​ដល់​សត្វ​ពួក​នោះ​) ឥត​មាន​សេស​សល់ ​សត្វ​ទាំង​នោះ​ រមែង​ញាប់ញ័រ​ផង​ សោកសៅ​ផង​ ។ ​សេចក្ដី​ភិតភ័យ​នៃ​លោក​មិន​មាន​ ទាំង​សម្បុរ ​(​មុខលោក​) ​ក៏​ស្រស់បស់​ក្រៃពេក ហេតុ​អ្វី​ក៏​លោក​មិន​ខ្សឹកខ្សួល ​ព្រោះ​ភ័យ​ធំ មាន​សភាព​យ៉ាង​នេះ​ ។

(​ព្រះ​អធិមុត្តត្ថេរ​ពោល​ថា​) ​ម្នាល​ចោរជា​ធំ ​សេចក្ដី​ទុក្ខប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​ចិត្ត​នៃ​បុគ្គល​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្ដី​អាឡោះអាល័យ ​មិន​មាន​ទេ បុគ្គល​អ្នក​មាន​សំយោជនៈ​អស់​ហើយ បាន​កន្លង​ផុត​នូវ​ភ័យ​ទាំងពួង ។ ​កាល​បើ​តណ្ហា ជា​គ្រឿង​នាំ​សត្វ​ទៅ​កាន់​ភព ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​អស់​ហើយ ដោយ​ហេតុ​ណា​មួយ​ ភ័យ​ចំពោះ​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​ក៏​មិន​មាន​ឡើយ ដូច​ការ​មិន​មាន​ភ័យ ​ក្នុង​កិរិយាដាក់​ចុះ​នូវ​ភារៈចេញ (​អំពី​ក្បាល​) ។ ព្រហ្មចរិយធម៌ ​អាត្មា​បាន​សន្សំ​ល្អ​ហើយ ទាំងមគ្គ ​អាត្មា​ក៏​បាន​ចម្រើន​ល្អ​ហើយ​ ភ័យ​ចំពោះ​សេចក្ដី​ស្លាប់​នៃ​អាត្មា​មិន​មាន​ទេ ​ដូច​ការ​មិន​មាន​ភ័យ​ក្នុង​កិរិយា​អស់​ទៅ​នៃ​រោគ​ទាំងឡាយ​ ។ ព្រហ្មចរិយធម៌ ​អាត្មា​បាន​សន្សំ​ល្អ​ហើយ ទាំងមគ្គ ​អាត្មា​ក៏​បាន​ចម្រើន​ល្អ​ហើយ​ ភព​ទាំងឡាយ ដែល​មិន​មាន​សេចក្ដី​ត្រេកអរ ​អាត្មា​ក៏​បាន​ឃើញ​ហើយ ដូច​បុគ្គល​ផឹក​នូវ​ថ្នាំពិស ​ហើយ​ខ្ជាក់​ចោលវិញ​ ។ ​បុគ្គល​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះ​និព្វាន មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ មាន​សោឡសកិច្ចធ្វើ​ហើយ មិន​មាន​អាសវៈ​ រមែង​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ ​ក្នុង​កិរិយា​អស់​ទៅ​នៃ​អាយុ ​ដូច​បុគ្គល​រួច​ហើយ​ចាក​ការ​សម្លាប់ ។ ​បុគ្គល​បាន​ដល់​នូវ​ធម៌​ដ៏​ឧត្តម​ ជា​អ្នក​មិន​ត្រូវ​ការ​ក្នុង​លោក​ទាំង​អស់​ រមែង​មិន​សោកសៅ​ព្រោះ​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​ដូច​បុគ្គល​ស្ទុះ​ផុត​ចាក​ផ្ទះ​ដែល​ភ្លើងឆេះ ។ ការ​ជួបជុំ​ដោយ​សត្វ និង​សង្ខារឯ​ណា​នី​មួយ​ក្តី ការ​កើត​មាន​ក្នុង​ពួក​សត្វ​ឯ​ណា​ក្តី ទាំង​អស់​នុ៎ះ ​មិន​មែន​ជា​ធំ​ឡើយ​ ពាក្យ​នេះ ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ ​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​គុណ​ធំ បាន​សំដែង​ហើយ​ ។ ​បុគ្គល​ណា បាន​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា ​តាម​ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធទ្រង់​សំដែង​ហើយ​នោះ បុគ្គល​នោះ មិន​ប្រកាន់​នូវ​ភព​នី​មួយ​ឡើយ ដូច​បុរស​មិន​កាន់​ដុំដែក​ដែល​ក្ដៅសព្វ ។ ​អាត្មា​មិន​មាន​សេចក្ដី​ត្រិះរិះថា ​ខ្លួន​អញ​បាន​មាន​ហើយ​ទេ ​អាត្មា​មិន​មាន​គិតថា ខ្លួន​អញ​នឹង​មាន​ត​ទៅ​ទេ ​(​ព្រោះ​ថា​) សង្ខារ​ទាំងឡាយ​ ទៀង​តែវិនាស​ទៅ​វិញ​ ហេតុ​នោះ ​សេចក្ដី​ខ្សឹកខ្សួល​ក្នុង​សង្ខារ​ទាំង​នោះ ដូច​ម្ដេច​កើត ។ ​ម្នាល​ចោរ​ជា​ធំ បុគ្គល​ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​តាម​សេចក្ដី​ពិត​នូវ​ការ​ប្រជុំកើត​នៃ​ធម៌​ដ៏​បរិសុទ្ធ ​និង​តំណ​នៃ​សង្ខារ​ដ៏​បរិសុទ្ធ ភ័យ​មិន​មាន​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​បញ្ញា​នូវ​លោក ​ប្រាកដ​ស្មើ​ដោយ​ស្មៅ ​និង​កំ​ណា​ត់​ឈើ ក្នុង​កាល​ណា ក្នុង​កាល​នោះ បុគ្គល​នោះ ក៏​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ប្រកាន់​ថា ​របស់​អញ​ រមែង​មិន​សោកសៅ​ថា ភ័យ​មិន​មាន​ដល់​អាត្មា​ឡើយ​ ។ ​អាត្មា​ធុញ​ទ្រាន់​នឹង​សរីរៈ ជា​អ្នក​មិន​ត្រូវ​ការ​ដោយ​ភព ​ព្រោះ​ថាកាយ​នេះ នឹង​បែក​ធ្លាយ​ទៅ ទាំងកាយ​ដទៃ​ទៀត ​ក៏​នឹង​មិន​មាន​ដែរ​ ។ កិច្ច​ណា​ដោយ​សរីរៈ ​មាន​ដល់​ពួក​អ្នក ​ពួក​អ្នក​ប្រាថ្នា​នូវ​កិច្ច​ណា ចូរ​ធើ្វ​នូវ​កិច្ច​នោះ​ចុះ សេចក្ដី​ទោមនស្ស​ក្តី ​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​ក្តី​នៃ​អាត្មា នឹង​មិន​មាន​ក្នុង​អំពើ​ទាំង​នោះ ព្រោះ​បច្ច័យ​នៃ​កិច្ច​នោះ​ ។

ពួក​ចោរ ​បាន​ស្ដាប់ពាក្យ​នៃ​ព្រះ​អធិមុត្តត្ថេរ​នោះ​ ជាពាក្យ​ចម្លែកអស្ចារ្យ ​គួរ​ឲ្យ​ព្រឺរោម ​ហើយ​ក៏​ទម្លាក់ចោល​នូវ​គ្រឿង​សាស្រ្ដា​ទាំងឡាយ បាន​ពោល​ពាក្យ​នេះ​ថា បពិត្រ​លោក​ដ៏​ចម្រើន​ លោក​បាន​ធើ្វ​តបោកម្ម​ដូច​ម្ដេច ​ឬ​អ្នក​ណា​ជា​អាចារ្យ​របស់​លោក ​សេចក្ដី​មិន​សោកសៅ លោក​បាន​ព្រោះ​អាស្រ័យពាក្យ​ប្រដៅ​របស់​អ្នក​ណា​ ។ ​

ព្រះ​ថេរៈឆ្លើយថា ​ព្រះ​ជិន​ស្រី ព្រះ​អង្គជាសព្វញ្ញូ ទ្រង់​ឃើញ​នូវ​ធម៌​ទាំង​ពួង ជា​សាស្ដា​ប្រកប​ដោយ​ករុ​ណា​ដ៏​ធំ​ ទ្រង់​រក្សា​នូវ​សត្វ​លោក​ទាំង​អស់​ ជាអាចារ្យ​របស់​អាត្មា​ ។ ​ព្រះ​ធម៌​នេះ​ ជាធម៌​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​នៃ​កិលេស ជាធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ​ព្រះ​ជិន​ស្រី​នោះ បាន​សំដែង​ហើយ ​សេចក្ដី​មិន​សោកសៅ ​ដែល​អាត្មា​បាន​ព្រោះ​អាស្រ័យ​នូវ​ធម៌ជា​ពាក្យ​ប្រៀន​ប្រដៅ​របស់​ព្រះ​ជិន​ស្រី​នោះ​ ។

ចោរ​ទាំងឡាយ បាន​ស្ដាប់​នូវ​សុភាសិត​នៃ​ឥសី ​(​អធិមុត្តត្ថេរ​) ​ក៏​ទម្លាក់ចោល​នូវ​គ្រឿង​សស្រ្តា​ទាំងឡាយ​ផង នូវ​អាវុធ​ទាំងឡាយ​ផង ​ពួក​ខ្លះ​ក៏​វៀរចាក​ចោរកម្ម​នោះ ​ពួក​ខ្លះ​ក៏​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​បព្វជ្ជា ។ ​ចោរ​ទាំង​នោះ ក៏​ចូល​ទៅ​បួស​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ព្រះ​សុគត ​ចម្រើន​នូវ​ពោជ្ឈង្គ ​និង​ពលៈ​ទាំងឡាយ​ ជាបណ្ឌិត ​មាន​ចិត្ត​ខ្ពស់​ឡើង មាន​ចិត្ត​ល្អ មាន​ឥន្រ្ទិយ​ចម្រើន​ហើយ ក៏​បាន​ពាល់​ត្រូវ​នូវ​និព្វាន​បទ ជា​អសង្ខតធម៌ ។ 

 បារាសរិយត្ថេរ 
[២៥០] ភិក្ខុ​ឈ្មោះ​បារាសរិយៈ ជា​សមណៈ​ អង្គុយ​តែម្នាក់ឯង ជា​អ្នក​ស្ងប់​ស្ងាត់ ​ចម្រើន​ឈាន ​មាន​គំនិតថា ​បុរស​គប្បី​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​លំដាប់​ដូច​ម្ដេច ​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​វត្ត​ដូច​ម្ដេច ​នូវ​សមាចារៈ​ដូច​ម្តេច ​ទើប​ឈ្មោះ​ថា ជា​អ្នក​ធ្វើ​នូវ​កិច្ច​របស់​ខ្លួន ទាំង​មិន​បៀត​បៀន​នូវ​អ្វី​ណា​មួយ​ ។ ឥន្រ្ទិយ​ទាំងឡាយ​របស់​ពួក​មនុស្ស មាន​ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ផង មិន​ជា​ប្រយោជន៍​ផង​ ឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយ​ដែល​គេ​មិន​រក្សា ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​មិន​ជា​ប្រយោជន៍ ​ដែល​គេ​រក្សា​ហើយ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​ជាប្រយោជន៍ ។ ​បុគ្គល​កាល​រក្សា​នូវ​ឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយ​ផង​ គ្រប់គ្រង​នូវ​ឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយ​ផង ឈ្មោះ​ថា ជា​អ្នក​ធ្វើ​នូវ​កិច្ច​របស់​ខ្លួន ទាំង​មិន​បៀតបៀន​នូវ​អ្វី​ណា​មួយ​ ។ ​បើ​បុគ្គល​ណា មិន​ឃាត់​នូវ​ចក្ខុន្រ្ទិយ​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ក្នុង​រូប​ទាំងឡាយ​ ជា​អ្នក​មិន​ឃើញ​នូវ​ទោសទេ ​បុគ្គល​នោះ មិន​រួច​ចាក​ទុក្ខ​ឡើយ​ ។ ​មួយ​ទៀត ​បុគ្គល​ណា មិន​ឃាត់​នូវ​សោតិន្ទ្រិយ ​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​សំឡេង​ទាំងឡាយ​ ជា​អ្នក​មិន​ឃើញ​នូវ​ទោសទេ ​បុគ្គល​នោះ មិន​រួច​ចាក​ទុក្ខ​ឡើយ​ ។ ​បើ​បុគ្គល​ណា មិន​ឃើញ​នូវ​ការ​រលាស់ចេញ​ ជា​អ្នក​ជ្រប់នៅ​ក្នុង​ក្លិន​ទាំង​ឡាយ ហើយ​សេព​ចំពោះ​នូវ​ក្លិន​ទាំងឡាយ បុគ្គល​នោះ មិន​រួច​ចាក​ទុក្ខទេ ។ ​បុគ្គល​ណា​ រលឹករឿយ​ៗ ​នូវ​រស​ជូរ ​និង​ចំណែក​នៃ​រសផ្អែម​ផង នូវ​ចំណែក​នៃ​រសល្វីង​ផង​ ជា​អ្នក​ជាប់​នៅ​ក្នុង​រសតណ្ហា ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​មិន​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​បេះដូង​នៃ​សាសនា ។ ​បុគ្គល​កាលរលឹករឿយ​ៗ ​នូវ​ផោដ្ឋព្វៈ​ទាំងឡាយ​ដែល​ស្អាត ​មិន​គួរ​ខ្ពើម ជា​អ្នក​ត្រេកអរ ​(​ក្នុង​ផ្សព្វ​នោះ​) រមែង​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខផ្សេង​ៗ ​ដែល​មាន​រាគៈជាហេតុ ។ ​បុគ្គល​ណា មិន​អាចរក្សា​នូវ​ចិត្ត ដោយ​ធម៌​ទាំងឡាយ​នេះ ព្រោះ​ហេតុ​តែ​មិន​បាន​រក្សា​នោះ​ឯង ទុក្ខ​រមែង​ជាប់​តាម​បុគ្គល​នោះ ដោយ​ខ្សែ​ទាំងពួង ​មាន​ប្រមាណ ៥ ​គឺ​អារម្មណ៍​ទាំង ៥ ។ សរីរៈ​នេះ​ ពេញ​ដោយ​ខ្ទុះ ​និង​ឈាម​ផង​ ពេញ​ដោយ​សាក​សព​ដ៏​ច្រើន​ផង ដូច​ស្មុគ្រ​ដែល​បុគ្គល​មាន​ព្យាយាម ធើ្វ​ឲ្យ​រលីង វិចិត្រ​ហើយ​ ។ ​បុគ្គល​រមែង​មិន​ដឹង​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ​ក្តៅ​ក្រហាយ ​តែ​មាន​រស​ផ្អែម​ឆ្ងាញ់ពិសា ​ដែល​មាន​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​ជាចំណង ​ដូច​កាំបិតកោរ ​ដែល​គេ​លាបប្រឡាក់​ដោយ​ទឹក​ឃ្មុំ ។ ​បុគ្គល​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្រៃពេក ​ក្នុង​រូប​ស្ត្រី​ផង ក្នុង​រស​នៃ​ស្ត្រី​ផង ក្នុង​ការ​ប៉ះ​ពាល់​នូវ​កាយ​នៃ​ស្ត្រី​ផង ក្នុង​ក្លិន​នៃ​ស្រី​ផង​ រមែង​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខផ្សេង​ៗ ។ ខ្សែ​នៃ​តណ្ហា​ទាំង ៥ ​របស់​ស្ត្រី​ទាំង​អស់​ រមែង​ហូរ​ទៅ​ក្នុង​ទ្វារ​នៃ​បុរស​ទាំង ៥ ​ដែរ បុគ្គល​ណា មាន​ការ​ព្យាយាម អាចធើ្វ​នូវ​ការ​បិទរាំង​នូវ​ខ្សែតណ្ហា​ទាំង​នោះ (​មិន​ឲ្យ​កើត​ឡើង​បាន​) ​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថា ជា​អ្នក​មាន​ប្រយោជន៍ ជា​អ្នក​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ធម៌ ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ ជា​អ្នក​មាន​បញ្ញាជា​គ្រឿង​ពិចារ​ណា បុគ្គល​នោះ ​គប្បី​ត្រេកអរ​ ធើ្វ​នូវ​កិច្ច​ប្រកប​ដោយ​ធម៌ ​និង​អត្ថ ។ ម៉្យាងទៀត កិច្ច​ដែល​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ រមែង​លិច​ចុះ បុគ្គល​គប្បី​វៀរ​នូវ​កិច្ច​ដែល​មិន​មាន​ប្រយោជន៍ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រមាទ ​តែង​សំគាល់​នូវ​កិច្ច​នោះ​ថា ​ជា​អំពើ​មិន​គួរ​ធើ្វ ។ ​មួយ​ទៀត កិច្ច​ណា ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍​ក្តី ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ណា​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​ធម៌​ក្តី បុគ្គល​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​កាន់​យក​នូវ​ប្រយោជន៍ និង​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​នោះ ព្រោះ​ថា ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​នោះ​ ជាគុណជាតិ​ដ៏​ឧត្តម ។ ​បុគ្គល​ណា​សម្លាប់ វាយ ​ឬ​ធើ្វ​ឲ្យ​អ្នក​ដទៃសោក​សៅ ​ហើយ​ប្លន់​ដណ្ដើម ​(​យក​ទ្រព្យ​) ​នៃ​ពួក​ជនដទៃ ​ដោយ​ការ​កំហែង ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​នាំ​ទៅ​នូវ​ទ្រព្យជារបស់​ពួក​ជន​ដទៃ ​ដោយ​ឧបាយ​ទាំងតូច​ទាំង​ធំ​បាន​ ។ ជន​អ្នក​មាន​កម្លាំង​ កាលចាំង​ឈើ​ រមែង​នាំចេញ​នូវ​ដែកគោល ​ដោយ​ដែកគោល យ៉ាង​ណា​មិញ ​ពួក​ជន​អ្នក​ឈ្លាស រមែង​រម្ងាប់​នូវ​ឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយ ដោយ​ឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយ ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។ ​បុគ្គល​ណា ចម្រើន​នូវ​សទ្ធា វីរិយៈ សមាធិ សតិ ​និង​បញ្ញា សម្លាប់​នូវ​ឥន្ទ្រិយ ៥ ​(​មាន​ចក្ខុន្ទ្រិយជា​ដើម​) ​ដោយ​ឥន្ទ្រិយ ៥ ​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថាព្រាហ្មណ៍ ជា​អ្នក​មិន​មាន​ទុក្ខ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ធើ្វ​តាម​ពាក្យ​ប្រៀន​ប្រដៅ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ដោយ​សព្វគ្រប់ ​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​មាន​ប្រយោជន៍ ជា​អ្នក​តាំង​នៅ​ក្នុង​ធម៌ នរជន​នោះ តែង​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​សុខ ។ 

 តេលុកានិត្ថេរ 
[២៥១] ​ខ្ញុំ​មាន​ព្យាយាម ជា​គ្រឿង​ដុត​កំដៅ​នូវ​កិលេស កាលគិត​រក​នូវ​ធម៌ ​អស់​កាល​មាន​រាត្រី​ដ៏​យូរ​ណាស់ តែ​មិន​បាន​នូវ​ការ​ស្ងប់​រម្ងាប់​នៃ​ចិត្ត ទើប​សួរ​នូវ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ​ថា ​បុគ្គល​ណា​សោត ​ដែល​បាន​ដល់​នូវ​ត្រើយ​ក្នុង​លោក ​អ្នក​ណា​ដែល​បាន​ដល់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ឈ្មោះ​អមតៈ ​ខ្ញុំ​នឹង​ប្រតិបត្តិ​នូវ​ធម៌ ជា​គ្រឿង​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ប្រយោជន៍​ដ៏​ឧត្តម​របស់​សមណព្រាហ្មណ៍​ណា​ ។ ​ខ្ញុំ​លុះ​ក្នុង​កិលេស​ជា​គ្រឿង​វៀច​ខាង​ក្នុង ដូច​ត្រីស៊ីនុយ ​ឬ​ដូច​អសុរ​ឈ្មោះ​វេបចិត្តិ​ជាប់​ចំណង​ព្រះ​ឥន្រ្ទ ។ ​ខ្ញុំ​ទាញដក​អន្ទាក់ គឺ​កិលេស​នោះ តែ​មិន​រួច​ចាក​សេចក្ដី​សោក ​និង​ការ​ខ្សឹកខ្សួល​នេះ​ទេ ​អ្នក​ណា​អាច​ស្រាយ​នូវ​ចំណង​នៃ​ខ្ញុំ ក្នុង​លោក រួច​ប្រាប់​នូវ​ធម៌ជា​គ្រឿង​ត្រាស់​ដឹង​ដល់​ខ្ញុំ​បាន​ ។ ​ខ្ញុំ (​គប្បី​បាន​) ​នូវ​សមណៈ ឬ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ដែល​អាច​ប្រាប់ធម៌ ជា​គ្រឿង​កំចាត់បង់កិលេស​បាន ខ្ញុំ​នឹង​ទទួល​នូវ​ធម៌ជា​គ្រឿង​បន្សាត់បង់​នូវ​ជរា ​និង​មច្ចុ ​អំពី​សំណាក់​នៃ​បុគ្គល​ណា​ ។ ​(​សរ ​គឺ​ទិដ្ឋិ​ណា​) ​ដែល​មាន​និស្ស័យ​ជាប់​ក្នុង​ទ្រូង អាច​ទម្លាយយ៉ាងខ្លាំង ​ហើយ​ឋិតនៅ​ក្នុង​ហឫទ័យ ​អ្នក​ចូរ​មើល​នូវ​សរ ​គឺ​ទិដិ្ឋ​នោះ ដែល​ធ្លាក់​ចុះ​ក្នុង​សេចក្ដី​សង្ស័យ ​និង​សេចក្ដី​ងឿងឆ្ងល់ ​ប្រកប​ដោយ​កម្លាំង​នៃ​សេចក្ដី​ប្រណាំងប្រជែង ​មាន​សេចក្ដី​រឹងត្អឹង​នៃ​ចិត្ត​ ដែល​ផ្សំ​ដោយ​សេចក្ដី​ក្រោធ ​មាន​តណ្ហាជា​គ្រឿង​ទម្លាយ កើតព្រម​អំពី​ធ្នូ ​គឺ​តណ្ហា ​មាន​ប្រភេទ ១៥ ​ពីរ​ដង [ប្រភេទ ១៥ ​ពីរ​ដង ​គឺ​ សក្កាយទិដ្ឋិ ២០ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ១០ ​(​អដ្ឋកថា​) ] ។ ការ​ដែល​មិន​បាន​លះបង់​នូវ​ទិដិ្ឋបន្ទាប់បន្សំ​ទាំងឡាយ ត្រូវ​សរ ​គឺ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះខុស ​ឲ្យ​ក្លាហាន​ហើយ អាត្មា​អញ​ឈ្មោះ​ថា ​ត្រូវ​សរ ​គឺ​ទិដិ្ឋ​នោះ​មុត​ហើយ​ រមែង​ញាប់ញ័រ​ដូច​ស្លឹក​ឈើ​ដែល​ត្រូវ​ខ្យល់បក់ដូច្នោះ ។ កាយ​ប្រកប​ដោយ​ផស្សាយតនៈ ៦ ​តាំង​ឡើង​ក្នុង​សន្តាន​របស់​អាត្មា​អញ ហើយ​ក៏​ដុត​យ៉ាងឆាប់​នូវ​អត្តភាព ​ដែល​គេ​រាប់ថា ជារបស់​នៃ​ខ្លួន (​កាយ​នោះ​) កើត​ឡើង​ក្នុង​ភព​ណា ក៏​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​ភព​នោះ​សព្វកាល ។ ​អាត្មា​អញ​ រក​មិន​ឃើញ​នូវ​ពេទ្យ ​ដែល​គប្បី​ដក​ឡើង​នូវ​សរ ​គឺ​សេចក្ដី​សង្ស័យ​នោះ របស់​អាត្មា​អញ ដោយ​ដង្កាប់​សម្រាប់​ដកផ្សេង​ៗ ​ឬ​ដោយ​កាំបិត ​មិន​មែន​ដោយ​មន្ដដទៃ​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ណា​ហ្ន៎ ​មិន​មាន​កាំបិត ​(​កាត់​) ​នូវ​សរ ​មិន​ឲ្យ​មាន​ដំបៅ​ដល់​អាត្មា​អញ មិន​បាន​បៀត​បៀន​នូវ​ខ្លួន​ទាំងមូល ​ហើយ​ដក​នូវ​សរ ​គឺ​កិលេស ​ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​ហឫទ័យ​របស់​អាត្មា​អញ​បាន​ ។ ​ព្រោះ​ថា ​កាល​បើ​អាត្មា​អញ​ ធ្លាក់​ចុះ​ក្នុង​សង្សារ​ដ៏​ជ្រៅ​ហើយ (​បុគ្គល​ណា​) ​គប្បី​បង្ហាញ​នូវ​ដៃ ​ដែល​ញ៉ាំង​អាត្មា​អញ​ឲ្យ​ដល់​ទី​គោក ​គឺ​ព្រះ​និព្វាន​បាន បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថា​ជា​ធំ​ ហេតុធម៌ ជា​អ្នក​ប្រសើរ ជា​អ្នក​បន្សាត់បង់​នូវ​ពិស ​គឺ​ទោសៈ ។ ​អាត្មា​អញ​ ជា​អ្នក​លិច​ចុះ​ក្នុង​អន្លង់ ​គឺ​សង្សារវដ្ដ ​មាន​ធូលី ​គឺ​កិលេសនៅ​ខាង​ក្នុង ដែល​គេ​មិន​អាច​នឹង​នាំចេញ​បាន​ ជា​ទី​ផ្សាយ​ទៅ​ដោយ​មាយា ​ដោយ​សេចក្ដី​ច្រណែន ​ដោយ​ការ​ប្រណាំងប្រជែង ​និង​ថីនមិទ្ធៈ ។ ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះ​ទាំង​ឡាយ ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​រាគៈ បា្រកដ​ស្មើ​ដោយ​ទឹក​ដែល​ហូរ​ទៅ តែង​បន្សាត់​ទៅ​នូវ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​ទិដ្ឋិអាក្រក់ ​ដែល​មាន​ឧទ្ធច្ចៈ​ជាមេឃ​គ្រហឹម ​មាន​សំយោជនៈជាភ្លៀង ។ ខ្សែតណ្ហា រមែង​ហូរ​ទៅ​ក្នុង​អារម្មណ៍​ទាំង​ពួង តណ្ហា​ដូច​ជាវល្លិ៍ រមែង​ដុះបែកខ្នែង ​តើ​បុគ្គល​ណា​ ឃាត់​នូវ​ខ្សែ​តណ្ហា​នោះ​បាន ចុះ​បុគ្គល​ណា​កាត់​ផ្ដាច់​នូវ​តណ្ហា ​ដូច​ជាវល្លិ៍​នោះ​បាន​ ។ បពិត្រ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន អ្នក​ទាំង​ឡាយ ចូរ​ធើ្វ​នូវ​ទំនប់ ជា​គ្រឿង​ទប់​នូវ​ខ្សែតណ្ហា​ទាំងឡាយ​ ។ ខ្សែ​តណ្ហា ​ដែល​សម្រេច​អំពី​ចិត្ត កុំ​គប្បី​ញ៉ាំង​អ្នក​ឲ្យ​វិនាស​ដោយ​រហ័ស ​ដូច​ជាខ្សែ​ទឹក (​ច្រោះ​) ​នូវ​ដើម​ឈើ (​ឲ្យ​រលំ​) ដូច្នោះ​ឡើយ​ ។ កាល​អាត្មា​អញ​មាន​ភ័យកើត​ហើយ កំពុង​ស្វែងរក​ត្រើយ​ខាង​នាយ ​គឺ​ព្រះ​និព្វាន​ ចាក​ត្រើយ​ខាង​អាយ គឺ​សង្សារវដ្ដយ៉ាង​នេះ ព្រះ​សាស្ដា ​មាន​បញ្ញា​ជាអាវុធ ជា​ទី​ពឹង​នៃ​សត្វ​លោក ​ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​ពួក​នៃ​បុគ្គល​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​គុណ សេពគប់​ហើយ​ ទ្រង់​ប្រទាន ​(​ដល់​ខ្ញុំ​) ​នូវ​ជណ្ដើរ ​គឺ​វិបស្សនា ​ដែល​ទេសនាញាណ ធើ្វ​ល្អ​ហើយ​ ជា​ជណ្ដើរ​ដ៏​ស្អាត សម្រេច​អំពី​ធម៌​មាន​ខ្លឹម​ដ៏​មាំ កាល​ខ្ញុំ​កំពុង​ត្រូវ​ជំនន់​ធំ​គួច​ទៅ ព្រះ​អង្គ​ក៏​បាន​ត្រាស់ថា ​អ្នក​កុំភ័យ​ឡើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​ឡើង​កាន់​ប្រាសាទ ​គឺ​សតិប្បដ្ឋាន ​ហើយ​ក្រឡេក​មើល ​ក៏​សំគាល់​នូវ​សត្វ​ដែល​ត្រេកអរ​ក្នុង​សក្កាយ​ក្នុង​កាលមុន ។ ​អាត្មា​អញ បាន​ឃើញ​នូវ​ផ្លូវ ​គឺ​វិបស្សនា ជា​ទី​ឡើង​កាន់​ទូក ​គឺ​អរិយមគ្គ ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ អាត្មា​អញ​មិន​បាន​តាំង​ចិត្ត ក៏​បាន​ឃើញ​នូវ​អរិយ​មគ្គ​ដ៏​ឧត្តម ជាកំពង់ ​(​នៃ​និព្វាន​) ។ សរ ​គឺ​ទិដ្ឋិ មានះជា​ដើម ដែល​មាន​ខ្លួន​ជាសមុដ្ឋាន ​មាន​តណ្ហាជា​គ្រឿង​នាំ​សត្វ​ទៅ​កាន់​ភព ជា​ដែន​កើត ​ព្រះ​សាស្ដាទ្រង់​សំដែង​មគ្គ​ដ៏​ឧត្តម ​ដើម្បី​មិន​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​បាប​ធម៌​ទាំង​ឡាយ​នុ៎ះ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធ បន្សាត់បង់​នូវ​ទោសៈ​ជាពិស ទ្រង់​បន្ទោបង់​នូវ​កិលេស ជា​គ្រឿង​ចាក់​ស្រេះ​របស់​អញ ដែល​ត្រាំ​នៅ​ក្នុង​ចិត្ត អស់​រាត្រី​ដ៏​វែង ​ដែល​តាំង​ស៊ប់​ហើយ​ក្នុង​សន្ដាន ​អស់​កាល​ដ៏​យូរ ។ 

 រដ្ឋបាលត្ថេរ 
[២៥២] ​អ្នក​ចូរ​មើល​នូវ​អត្តភាព ​ដែល​ធើ្វ​ឲ្យ​វិចិត្រ ជា​ទី​ប្រជុំ​នៃ​ដំបៅ​ដែល​តាំង​ឡើង​ព្រម​ហើយ (​ដោយ​ឆ្អឹង ៣០០ កំ​ណា​ត់​) ជាអត្តភាពក្ដៅក្រហាយ ​ដែល​ជន​ពាលត្រិះរិះ​ដោយ​ច្រើន​ ជាអត្តភាព​មិន​ទៀងទាត់ឋិតថេរ ។ ​អ្នក​ចូរ​មើល​នូវ​រូប ដែល​ធើ្វ​ឲ្យ​វិចិត្រ​ដោយ​កែវមណី ​និង​កណ្ឌល ​ដែល​ឆ្អឹង ​និង​ស្បែក​រួបរឹត​ហើយ (​រូប​នោះ​) រមែង​ល្អ​ដោយ​សារ​សំពត់​ទាំងឡាយ​ ។ ​ជើង​ទាំងឡាយ​ លាប​ដោយ​ល័ខស្រស់ មុខ​លាប​ដោយ​គ្រឿង​លំអិត អាចញ៉ាំងជនពាល​ឲ្យ​វង្វេង ​តែ​មិន​អាចញ៉ាំង​បុគ្គល​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះ​និព្វាន​ឲ្យ​វង្វេង​បាន​ទេ ។ សក់​ទាំង​ឡាយ ដែល​គេ​រចនា​ដូច​ជាក្រឡាចតុរង្គ ភ្នែក​ទាំងឡាយ​ លាប​ដោយ​ថ្នាំ​សម្រាប់​បន្តក់ភ្នែក អាចញ៉ាំងជនពាល​ឲ្យ​វង្វេង ​តែ​មិន​អាច​ញ៉ាំង​បុគ្គល​អ្នក​ស្វែង​រក​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះ​និព្វាន​ឲ្យ​វង្វេង​បាន​ឡើយ​ ។ កាយ​ស្អុយ​ដែល​គេ​តាក់​តែង​ហើយ ដូច​ជានាឡិសម្រាប់ដាក់​ថ្នាំបន្តក់ ​ដែល​គេ​វិចិត្រ​ហើយ​ថ្មី​ៗ អាច​ញ៉ាំងជន​ពាល​ឲ្យ​វង្វេង ​តែ​មិន​អាចញ៉ាំង​បុគ្គល​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះ​និពា្វន​ឲ្យ​វង្វេង​បាន​ឡើយ​ ។ ​ព្រាន​ម្រឹគដាក់​នូវ​អន្ទាក់​ ម្រឹគ​ក៏​មិន​បាន​ប៉ះពាល់​នូវ​អន្ទាក់ ហើយ​ស៊ី​នូវ​ចំណី​ កាល​ដែល​ព្រាន​ម្រឹគ​កំពុង​កន្ទក់កន្ទេញ ​(​ក៏​បោល​ចេញ​ទៅ​ យ៉ាង​ណា​មិញ​) ​ពួក​យើង​ក៏​ដើរ​ចេញ​ទៅ (​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​) ។ ​អន្ទាក់​របស់​ព្រាន​ម្រឹគ​ដាច់​ហើយ​ ម្រឹគ​ក៏​មិន​ប៉ះពាល់​នូវ​អន្ទាក់ ហើយ​ស៊ី​នូវ​ចំណី​ កាល​ព្រាន​ម្រឹគ​កំពុង​សោក​ស្ដាយ ​(​ក៏​បោលចេញ​ទៅ​ យ៉ាង​ណា​មិញ​) ​ពួក​យើង​ក៏​ដើរ​ចេញ​ទៅ (​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​) ។

អាត្មា​បាន​ឃើញ​នូវ​មនុស្ស​ទាំងឡាយ បរិបូណ៌​ដោយ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ក្នុង​លោក ​(​ពួក​មនុស្ស​ទាំង​នោះ​) លុះ​បាន​ទ្រព្យគាប់​ចិត្ត​ហើយ មិន​ឲ្យ (​ដល់​បុគ្គល​ណា​មួយ​ឡើយ​) ​ព្រោះ​តែ​សេចក្ដី​វង្វេង ។ ​ពួក​មនុស្ស​បាន​ទ្រព្យ​ហើយ ក៏​ធើ្វ​នូវ​ការ​សន្សំ​ទុក ទាំងប្រាថ្នា​ក្នុង​កាម​ដ៏​លើស​លុប ។ ​ព្រះ​រាជាឈ្នះ​នូវ​ផែនដី ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​រឹប​ជាន់​បាន​ហើយ​ នៅ​គ្រប់គ្រង​ផែនដី ​មាន​សាគរជា​ទី​បំ​ផុត មាន​សភាព​មិន​ឆ្អែត​នឹង​ត្រើយសមុទ្រ​ខាង​អាយ ​ក៏​ប្រាថ្នា​នូវ​ត្រើយសមុទ្រ​ខាង​នាយ ។ ​ព្រះ​រាជា​ក្តី ​ពួក​មនុស្ស​ដទៃ​ច្រើន​នាក់​ក្តី មិន​ទាន់ប្រាសចាក​តណ្ហា រមែង​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​គឺ​ថា​ជា​អ្នក​មាន​សេចក្ដី​ខ្វះខាត ​លះបង់​រាងកាយ ​ព្រោះ​ថា​សេចក្ដី​ឆ្អែត​ដោយ​កាម​ទាំងឡាយ​ក្នុង​លោក​មិន​មាន​ ។ ​ពួក​ញាតិរំសាយ​សក់ កន្ទក់​កន្ទេញ ​ចំពោះ​បុគ្គល​ដែល​ស្លាប់​ហើយ​នោះ ទាំង​បាន​និយាយថា ធើ្វម្ដេចហ្ន៎ ញាតិ​របស់​យើង​ទាំងឡាយ កុំស្លាប់វិញ ក៏​នាំខ្មោច​នោះ ដែល​រុំ​ដោយ​សំពត់ ទៅ​កាន់​ជើង​ថ្ករ ប្រជុំគ្នា​ដុត​ក្នុង​ទី​នោះ​ ។ ​បុគ្គល​ដែល​ស្លាប់​នោះ ត្រូវ​ពួក​អ្នក​ដុតចាក់​ដោយ​ឈើ​សូល ដុត​បុគ្គល​នោះ លះបង់​នូវ​ភោគៈ​ទាំងឡាយ មាន​តែសំពត់​មួយ​ស្លាប់​ទៅ​ ញាតិ​ទាំងឡាយ​ក្តី​ មិត្រ​ទាំងឡាយ​ក្តី ឬ​សម្លាញ់​ទាំងឡាយ​ក្តី​ ជា​ទី​ពឹង​មិន​មាន​ទេ ។ ​ពួក​ទាយាទ ​(​អ្នក​ត្រូវ​ទទួល​មត៌ក​) រមែង​នាំ​ទៅ​នូវ​ទ្រព្យ​របស់​សត្វ​ដែល​ស្លាប់​នោះ​ ចំណែក​សត្វ​ដែល​ស្លាប់​នោះ ក៏​ទៅ​តាម​យថាកម្ម ទ្រព្យតិចតួច កូន​ប្រពន្ធ ​មាស​ប្រាក់ ​និង​ដែន ក៏​មិន​មែន​ជាប់​តាម​សត្វ​ដែល​ស្លាប់​នោះ​ទេ ។ ​បុគ្គល​មិន​មែន​បាន​នូវ​អាយុ​វែង ​ដោយ​សារទ្រព្យទេ ​ទាំង​មិន​មែន​កំចាត់បង់​នូវ​ជរា ​ដោយ​សារទ្រព្យ​បាន​ទេ ​ព្រោះ​ថា ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ បាន​ពោល​នូវ​ជីវិត​នោះ​ថា តិច ​មិន​ទៀង ​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​ទៅ​ជាធម្មតា ។ ជន​ទាំងឡាយ អ្នក​ស្ដុកស្ដម្ភ ​និង​អ្នក​ទាល់ក្រ រមែង​ប៉ះពាល់​នូវ​ផស្សៈ ​(​មិន​ជា​ទី​ប្រាថ្នា​) ​បុគ្គល​ពាល ​និង​អ្នក​ប្រាជ្ញ រមែង​ប៉ះពាល់​ដូច​គ្នា ប៉ុន្តែ​បុគ្គល​ពាល ​បើ​មាន​សេចក្ដី​ទុក្ខបៀតបៀន​ហើយ​ រមែង​ដេក (​សោកស្ដាយ​) ​ព្រោះ​ភាវៈ​នៃ​ខ្លួន​ពាល ឯ​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​បើ​ទុក​ជាប៉ះពាល់​នូវ​ផស្សៈ​ក៏​មិន​បាន​ញាប់ញ័រ ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ បុគ្គល​បាន​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ ជា​ទី​បំ​ផុត​នៃ​ភព ​ក្នុង​លោក​នេះ ដោយ​បញ្ញា​ណា​ បញ្ញា​នោះ​ ជាធម្មជាតិ​ប្រសើរជាទ្រព្យ ដ្បិត​បុគ្គល​ទាំង​ឡាយ មិន​ទាន់​បាន​សម្រេច​ប្រយោជន៍ រមែង​ធើ្វ​នូវ​បាប​កម្ម​ទាំងឡាយ ក្នុង​ភពតូច ​និង​ភព​ធំ ព្រោះ​តែមោហៈ ។ ​បុគ្គល​ណា (​បាន​ធើ្វ​បាប​កម្ម​) ​ក៏​ដល់​នូវ​ការ​អន្ទោល​ទៅ​មក​ រមែង​ចូល​ទៅ​កាន់​គភ៌ ​និង​បរលោក ​បុគ្គល​អ្នក​អប្ប​ប្រាជ្ញា ​(​ឯទៀត​) ​កាល​បើ​ជឿ​បុគ្គល​អ្នក​ធើ្វ​បាប​កម្ម​នោះ ក៏​ទៅ​កាន់​គភ៌ ​និង​បរលោក ។ ចោរ​អ្នក​មាន​ធម៌​ដ៏​លា​មក​ ដែល​គេ​ចាប់​បាន​ត្រង់មុខតំណ [គេចាប់​បាន​ត្រង់​កន្លែងជញ្ជាំង​ដែល​ខ្លួន​បោះ ​ឬ​កាត់​នោះ​ ។] ​(​នៃ​ផ្ទះ​) រមែង​ក្តៅ​ក្រហាយ​ដោយ​កម្ម​របស់​ខ្លួន​ យ៉ាង​ណា​មិញ ​សត្វ​អ្នក​មាន​ធម៌​ដ៏​លា​មក​ លុះស្លាប់​ទៅ​ រមែង​ក្តៅ​ក្រហាយ​ក្នុង​លោក​ខាង​មុខ ​ដោយ​កម្ម​របស់​ខ្លួន ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។ ​កាម​ទាំងឡាយ​ដ៏​វិចិត្រ ​មាន​រសឆ្ងាញ់ ជា​ទី​រីករាយ​នៃ​ចិត្ត តែង​ញាំញី​ចិត្ត​ដោយ​សភាព​ផ្សេង​ៗ បពិត្រ​មហារាជ ហេតុ​នោះ អាត្មា​ភាព ​ឃើញ​ទោស​ក្នុង​កាម​គុណ​ទាំងឡាយ ទើប​ចេញ​ទៅ​បួស ។ ​សត្វ​ទាំងឡាយ​ ទោះក្មេង​ក្តី​ ចាស់​ក្តី តែង​បែក​ធ្លាយ​នូវ​សរីរៈ ​ដូច​ជាផ្លែ​ឈើ​ជ្រុះ ​(​ចាក​ដើម​) បពិត្រ​មហារាជ ​អាត្មា​ភាព បាន​ឃើញ​នូវ​របស់​មិន​ទៀង​នេះ​ឯង ​បាន​ជាចេញ​បួស ភាពជា​សមណៈ មិន​សូវខុស​ភ្លាត់ ជារបស់​ប្រសើរ​លើស​លុប ។

អាត្មា​ភាពបួស​ដោយ​សទ្ធា ​បាន​ប្រកប​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ ​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ព្រះ​ជិន​ស្រី​ បព្វជ្ជា​របស់​អាត្មា​ភាព ​មិន​មាន​ទោស ​អាត្មា​ភាព​បរិភោគភោជន ​មិន​មាន​បំណុលទេ ។ ​អាត្មា​ភាព ​ឃើញ​នូវ​កាម​ទាំង​ឡាយ​ ហាក់​ដូច​ជាភ្លើង​ឆេះ​សព្វ​ហើយ ឃើញ​នូវ​ជាត​រូប​ ហាក់​ដូច​ជា​គ្រឿង​សស្រ្ដាវុធ ​ឃើញ​ហេតុ​នាំ​មក​នូវ​ទុក្ខ ​តាំង​តែ​អំពី​ការ​ចុះ​ចាប់​បដិសន្ធិ​ក្នុង​គភ៌ ​ឃើញ​នូវ​ភ័យ​ធំ​ក្នុង​នរក​ទាំងឡាយ​ ។ ​អាត្មា​ភាព ​ឃើញ​នូវ​ទោស​នេះ​ឯង ​ក៏​បាន​នូវ​សេចក្ដី​សំវេគ ​ក្នុង​កាល​នោះ អាត្មា​ភាពហ្នឹងឯង ជា​អ្នក​ត្រូវ​សរមុត​ហើយ ក្នុង​កាល​នោះ (​ឥឡូវ​នេះ​) ​បាន​ដល់​ហើយ​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​អាសវៈ​ ។ ​ព្រះ​សាស្តា ​អាត្មា​ភាព ​បាន​បម្រើ​ហើយ ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ​អាត្មា​ភាព​ក៏​បាន​ធើ្វ​ហើយ​ ភារៈ​ដ៏​ធ្ងន់ ​អាត្មា​ភាព​បាន​ដាក់​ចុះ​ហើយ​ តណ្ហាជា​គ្រឿង​នាំ​សត្វ​ទៅ​កាន់​ភព ​អាត្មា​ភាព​បាន​ដក​ចោល​ហើយ​ ។ កុលបុត្រ​បាន​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ចូល​មក​កាន់​ផ្នួស ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ណា​ ប្រយោជន៍​នោះ គឺ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​សំយោជនៈ​ទាំងពួង ​អាត្មា​ភាព​បាន​ដល់​ហើយ​ ។ 

 មាលុង្ក្យបុត្តត្ថេរ 
[២៥៣] ​បុគ្គល​កាល​ឃើញ​រូប​ហើយ​ ធើ្វ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​នូវ​និមិត្តជា​ទី​ស្រឡាញ់​ ស្មារតី​រមែង​ភ្លាំងភ្លាត់ ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ ​ទទួល​យក លេបយក​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ វេទនា​ទាំងឡាយ​ជា​ច្រើន មាន​រូប​ជា​ដែន​កើត រមែង​ចម្រើន​ដល់​បុគ្គល​នោះ ចិត្ត​របស់​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ចង្អៀតចង្អល់ ​ព្រោះ​អភិជ្ឈា ​(​ការ​សំឡឹងរំពៃ​) ​ផង ព្រោះ​វិហេសា ​(​ការ​បៀតបៀន​) ​ផង​ កាល​បុគ្គល​សន្សំ​យ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ឆ្ងាយ​អំពី​ព្រះ​និព្វាន​ ។ ​បុគ្គល​កាលឮសំឡេង​ហើយ​ ធើ្វ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​នូវ​និមិត្ត​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ ស្មារតី​រមែង​ភ្លាំងភ្លាត់ ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ​ទទួល​យក លេបយក​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ វេទនា​ទាំងឡាយ​ជា​ច្រើន មាន​សំឡេង​ជា​ដែន​កើត រមែង​ចម្រើន​ដល់​បុគ្គល​នោះ ចិត្ត​របស់​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ចង្អៀត​ចង្អល់ ​ព្រោះ​អភិជ្ឈា​ផង ព្រោះ​ វិហេសា​ផង បុគ្គល​កាលសន្សំយ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ឆ្ងាយ​អំពី​ព្រះ​និព្វាន​ ។ ​បុគ្គល​កាលធុំក្លិន​ហើយ​ ធើ្វ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​នូវ​និមិត្ត​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ ស្មារតី​រមែង​ភ្លាំងភ្លាត់ ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ ​ទទួល​យក លេប​យក​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ វេទនា​ទាំងឡាយ​ជា​ច្រើន មាន​ក្លិនជា​ដែន​កើត រមែង​ចម្រើន​ដល់​បុគ្គល​នោះ ចិត្ត​របស់​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ចង្អៀត​ចង្អល់ ​ព្រោះ​អភិជ្ឈា​ផង ព្រោះ​វិហេសា​ផង បុគ្គល​កាលសន្សំ​យ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ឆ្ងាយ​អំពី​ព្រះ​និព្វាន​ ។ ​បុគ្គល​កាល​បរិភោគ​រស​ហើយ​ ធើ្វ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​នូវ​និមិត្តជា​ទី​ស្រឡាញ់​ ស្មារតី​រមែង​ភ្លាំងភ្លាត់ ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ ​ទទួល​យក ​និង​លេប​យក​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ វេទនា​ទាំងឡាយ​ជា​ច្រើន មាន​រសជា​ដែន​កើត រមែង​ចម្រើន​ដល់​បុគ្គល​នោះ ចិត្ត​របស់​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ចង្អៀតចង្អល់ ​ព្រោះ​អភិជ្ឈា​ផង ព្រោះ​វិហេសា​ផង បុគ្គល​កាល​សន្សំយ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ឆ្ងាយ​អំពី​ព្រះ​និព្វាន ។ បុគ្គល​កាលប៉ះពាល់​នូវ​ផស្សៈ ​ហើយ​ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​នូវ​និមិត្ត​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ ស្មារតី​រមែង​ភ្លាំងភ្លាត់ ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ ទទួល​យក លេបយក​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ វេទនា​ទាំងឡាយ​ជា​ច្រើន មាន​ផស្សៈជា​ដែន​កើត រមែង​ចម្រើន​ដល់​បុគ្គល​នោះ ចិត្ត​របស់​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ចង្អៀតចង្អល់ ​ព្រោះ​អភិជ្ឈា​ផង ព្រោះ​វិហេសា​ផង បុគ្គល​កាលសន្សំ​យ៉ាង​នេះ​ទុក (​រមែងប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ឆ្ងាយ​អំពី​ព្រះ​និព្វាន​ ។ ​បុគ្គល​កាល​ដឹង​នូវ​ធម្មារម្មណ៍ [ពាក្យថាធម៌​ក្នុង​ទី​នេះ សំដៅ​យក​ចិត្ត​ដែល​ប្រកប​ដោយ​តម្រេក ។ អដ្ឋកថា ។] ​ហើយ​ ធើ្វ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​នូវ​និមិត្តជា​ទី​ស្រឡាញ់​ ស្មារតី​រមែង​ភ្លាំង​ភ្លាត់ ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ​ទទួល​យក លេបយក​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ វេទនា​ទាំង​ឡាយ​ជា​ច្រើន មាន​ធម្មារម្មណ៍​ជា​ដែន​កើត រមែង​ចម្រើន​ដល់​បុគ្គល​នោះ ចិត្ត​របស់​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ចង្អៀតចង្អល់ ​ព្រោះ​អភិជ្ឈា​ផង ព្រោះ​វិហេសា​ផង បុគ្គល​កាលសន្សំ​យ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ឆ្ងាយ​អំពី​ព្រះ​និព្វាន ។ ​បុគ្គល​នោះ ឃើញ​រូប​ហើយ មាន​ស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន ​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​រូប​ទាំងឡាយ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ប្រាស​ចាក​តម្រេក គ្រាន់​តែ​ទទួល​ដឹង​តែ​មិន​លេប​យក​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ ​បុគ្គល​នោះ​ កាល​ឃើញ​រូប ទទួល​វេទនា ​(​កិលេសវដ្ដៈ​) រមែង​អស់​ទៅ មិន​ចម្រើន​ឡើង​ដោយ​ប្រការ​ណា បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ប្រការ​នោះ បុគ្គល​កាល​មិន​សន្សំ​យ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ​ជិត​ព្រះ​និព្វាន​ ។ ​បុគ្គល​នោះ​ ឮសំឡេង ​មាន​ស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន រមែង​មិន​ត្រេកអរ ​ក្នុង​សំឡេង​ទាំងឡាយ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ប្រាសចាក​តម្រេក គ្រាន់​តែ​ទទួល​ដឹង មិន​លេបយក​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ ​បុគ្គល​នោះ​ កាលឮ​នូវ​សំឡេង ​ទទួល​វេទនា ​(​កិលេសវដ្ដៈ​) រមែង​អស់​ទៅ មិន​ចម្រើន​ឡើង ដោយ​ប្រការ​ណា បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ប្រព្រឹត្ត​ដោយ​ប្រការ​នោះ បុគ្គល​កាល​មិន​សន្សំ​យ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ​ជិត​ព្រះ​និព្វាន​ ។ ​បុគ្គល​ធុំក្លិន​ហើយ មាន​ស្មារតី​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​មិន​ត្រេកអរ ​ក្នុង​ក្លិន​ទាំងឡាយ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ប្រាសចាក​តម្រេក គ្រាន់​តែ​ទទួល​ដឹង​ តែ​មិន​លេប​យក​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ ​បុគ្គល​នោះ​ កាលធុំក្លិន ​ទទួល​វេទនា ​(​កិលេសវដ្ដៈ​) រមែង​អស់​ទៅ មិន​ចម្រើន​ឡើង ដោយ​ប្រការ​ណា បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ប្រព្រឹត្ត​ដោយ​ប្រការ​នោះ បុគ្គល​កាល​មិន​សន្សំ​យ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ​ជិត​ព្រះ​និព្វាន​ ។ ​បុគ្គល​នោះ​ បរិភោគ​នូវ​រស​ហើយ មាន​ស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​រស​ទាំងឡាយ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ប្រាសចាក​តម្រេក គ្រាន់​តែ​ទទួល​ដឹង តែ​មិន​លេបយក ​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ ​បុគ្គល​នោះ​ កាលភ្លក់​នូវ​រស ​ទទួល​វេទនា ​(​កិលេសវដ្ដៈ​) រមែង​អស់​ទៅ មិន​ចម្រើន​ឡើង ដោយ​ប្រការ​ណា បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ប្រការ​នោះ បុគ្គល​កាល​មិន​សន្សំ​យ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ​ជិត​ព្រះ​និព្វាន​ ។ ​បុគ្គល​នោះ​ ប៉ះពាល់​នូវ​ផស្សៈ​ហើយ មាន​ស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន ​មិន​ត្រេកអរ ​ក្នុង​ផស្សៈ​ទាំងឡាយ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ប្រាសចាក​តម្រេក គ្រាន់​តែ​ទទួល​ដឹង តែ​មិន​លេបយក​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ ​បុគ្គល​នោះ​ កាលប៉ះ​ពាល់​នូវ​ផស្សៈ ​ទទួល​វេទនា ​(​កិលេសវដ្ដៈ​) រមែង​អស់​ទៅ មិន​ចម្រើន​ឡើង ដោយ​ប្រការ​ណា បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ប្រព្រឹត្ត​ដោយ​ប្រការ​នោះ បុគ្គល​កាល​មិន​សន្សំ​យ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ​ជិត​ព្រះ​និព្វាន​ ។ ​បុគ្គល​នោះ ដឹង​នូវ​ធម្មារម្មណ៍ ​មាន​ស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន ​មិន​ត្រេក​អរ ​ក្នុង​ធម្មារម្មណ៍​ទាំងឡាយ​ រមែង​មាន​ចិត្ត​ប្រាស​ចាក​តម្រេក គ្រាន់​តែ​ទទួល​ដឹង តែ​មិន​លេបយក​នូវ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។ ​បុគ្គល​នោះ​ កាល​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម្មារម្មណ៍ ​ទទួល​វេទនា ​(​កិលេសវដ្ដៈ​) រមែង​អស់​ទៅ​មិន​ចម្រើន​ឡើង ដោយ​ប្រការ​ណា បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ប្រការ​នោះ បុគ្គល​កាល​មិន​សន្សំ​យ៉ាង​នេះ​ ទុក្ខ ​(​រមែង​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​បុគ្គល​នោះ​ លោក​ពោល​ថា ​ជិត​ព្រះ​និព្វាន ។ 

 សេលត្ថេរ 
[២៥៤] បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​កាយ​ដ៏​បរិបូណ៌ ជា​ទី​គាប់​ចិត្ត​ក្រៃលែង ​មាន​ព្រះ​ជាតិ​ដ៏​ល្អ មាន​ព្រះ​នេត្រ​ដ៏​ល្អ មាន​សម្បុរ​ដូច​ជាសម្បុរ​នៃ​មាស មាន​ព្រះ​ទាឋ឵​ដ៏​សក្បុស ទ្រង់​មាន​ព្យាយាម ។​ ព្យញ្ជនៈ​ណា​របស់​ជន​មាន​ជាតិ​ល្អ​ ព្យញ្ជនៈ ​(​និង​អនុព្យញ្ជនៈ​) ​ទាំង​អស់​នោះ​ ជាមហាបុរិសលក្ខណៈ ​មាន​ក្នុង​ព្រះ​កាយ​របស់​ព្រះ​អង្គ ។ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​នេត្រថ្លា ​មាន​ព្រះ​ភក្រ្ត​ល្អ មាន​ទំហំ និង​កម្ពស់សមសួន ​មាន​ព្រះ​កាយត្រង់ ​មាន​រស្មីរុងរឿង ​ក្នុង​កណ្ដាល​នៃ​ពួក​សមណៈ ដូច​ព្រះ​អាទិត្យ ។ បពិត្រ​ភិក្ខុ ព្រះ​អង្គ​មាន​រូប​ល្អ គួរ​ជា​ទី​រមិលមើល ​មាន​ស្បែក​ដ៏​ភ្លឺថ្លា​ដូច​មាស ព្រះ​អង្គ​មាន​សម្បុរ​ដ៏​ឧត្តម​យ៉ាង​នេះ តើ​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី​ដោយ​សមណភាព ។ ព្រះ​អង្គ​គួរ​បាន​ជាស្ដេច​ចក្រពត្តិ ​ដូច​គោឧសភៈ​ក្នុង​រថ ជា​ធំ (​លើ​ផែនដី​) ​មាន​សមុទ្រ​ទាំងបួន ជា​ទី​បំ​ផុត មាន​ជ័យជម្នះ ជាឥស្សរៈ​របស់​អ្នក​ជម្ពូទ្វីប ។ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម ​ពួក​ក្សត្រិយ៍ជា​ស្ដេចចំណុះ តែង​ចុះ​ចូល​នឹង​ព្រះ​អង្គ សូម​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ្យ ជារាជាធិរាជ ​ដ៏​ធំ​ជាង​ពួក​មនុស្ស​ចុះ​ ។

(​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគត្រាស់ថា​) ​ម្នាល​សេលៈ តថាគត​ ជាធម្មរាជ ជាស្ដេច​ប្រសើរ អាចញ៉ាំងចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​ធម៌ ជាចក្រ​ដែល​អ្នក​ណា​មួយ​មិន​អាច​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​ ។

(​សេលព្រាហ្មណ៍​ ក្រាបទូលថា​) បពិត្រ​ព្រះ​គោតម ​ព្រះ​អង្គទ្រង់​ប្ដេជ្ញាថា ​ព្រះ​អង្គ​ជា​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​ ទ្រង់​ត្រាស់ថា តថាគត​ជាធម្មរាជ ជាស្ដេចប្រសើរ អាច​ញ៉ាំង​ចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​ធម៌​បាន​ ។ ​ចុះ​ភិក្ខុ​ណា​ ជាសេនាបតី​របស់​ព្រះ​អង្គ ជាសាវ័ក​ប្រព្រឹត្ត​តាម​ព្រះ​សាស្ដា ភិក្ខុ​ណា​ ញ៉ាំងធម្មចក្ក​នេះ ដែល​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ហើយ ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​ ។

(​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគទ្រង់​ត្រាស់ថា ​ម្នាល​សេលៈ​) ភិក្ខុ​សារីបុត្ត ជាអនុជាត​របស់​តថាគត​ ញ៉ាំងធម្មចក្ក​ដ៏​ប្រសើរ ​ដែល​តថាគត​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ហើយ ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ទុក្ខសច្ច​ដែល​គួរ​ដឹង​ច្បាស់ តថាគត​បាន​ដឹង​ច្បាស់​ហើយ​ មគ្គ​សច្ច​ដែល​គួរ​ចម្រើន​ តថាគត​បាន​ចម្រើន​ហើយ​ សមុទយសច្ច ​ដែល​គួរ​លះ តថាគត​ក៏​បាន​លះ​ហើយ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ ទើប​តថាគត​ ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​អ្នក​ចូរ​កម្ចាត់​បង់​នូវ​សេចក្ដី​សង្ស័យ​ក្នុង​តថាគត​ចេញ អ្នក​ចូរ​ជឿស៊ប់​ចុះ (​ព្រោះ​ថា​) ការ​ចួបប្រទះ​នឹង​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​រឿយ​ៗ ជាការ​រក​បាន​កម្រ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ការ​កើត​ប្រាកដ​ឡើង​រឿយ​ៗ ​នៃ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ណា ដែល​រក​បាន​ដោយ​ក្រ​ក្នុង​លោក តថាគត​នោះ​ ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ដូច​ពេទ្យ​វះ​ ជា​បុគ្គល​ប្រសើរបំ​ផុត មាន​សភាព​ដូច​ព្រហ្ម ​មាន​តម្លៃ​ដ៏​លើស​លុប ជា​អ្នក​ញាំញី​នូវ​មារ ​និង​សេនា​នៃ​មារ ធើ្វ​នូវ​បច្ចាមិត្ត​ទាំង​អស់ ឲ្យ​នៅ​ក្នុង​អំ​ណា​ច ​ហើយ​រីករាយ ឥត​មាន​ភ័យ​អំពី​ទី​ណា​ឡើយ​ ។

(​សេលព្រាហ្មណ៍ ​ពោល​ថា​) ​ម្នាល​អ្នក​ទាំងឡាយ​ដ៏​ចម្រើន អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​ផ្ទៀង​ស្ដាប់​នូវ​ពាក្យ តាម​ដែល​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ចក្ខុ សម្ដែង​នេះ​ចុះ​ ដ្បិត​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ដូច​ជាពេទ្យវះ ជាមហាវីរ​បុរស​ បន្លឺសីហទាន​ដូច​ជា​សត្វ​សីហៈ​ក្នុង​ព្រៃ ។ ទោះ​បីនរ​ណា​ ជា​កណ្ហា​ភិជាតិ ​(​អ្នក​មាន​ជាតិខ្មៅ​) ​បាន​ឃើញ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​សភាព​ដូច​ជាព្រហ្ម ​មាន​តម្លៃ​ដ៏​លើស​លុប ទ្រង់​ញាំញី​នូវ​មារ ​និង​សេនា​នៃ​មារ​ហើយ តើ​នឹង​មិន​ជ្រះថ្លា​ដូច​ម្ដេច​បាន​ ។ ​បុគ្គល​ណា​ចង់​មក ចូរ​តាម​យើង​មក បុគ្គល​ណា​មិន​ចង់ទេ ​ចូរ​ទៅ​វិញ​ចុះ ខ្ញុំ​នឹង​បួស​ក្នុង​សម្នាក់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​ទី​នេះ​ ។

(​ពួក​មាណព​នោះ ​ពោល​ថា​) ​បើ​លោកពេញ​ចិត្ត​នឹង​សាសនា​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធនុ៎ះ ​ពួក​យើង​ក៏​នឹង​បួស​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រសើរ​ដែរ​ ។ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង ៣០០ ​នេះ ក៏​ផ្គងអញ្ជលី​សុំផ្នួសថា បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ពួក​យើង​សូមប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ​ក្នុង​សម្នាក់​ព្រះ​អង្គ ។

ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ​ម្នាល​សេលៈ ព្រហ្មចរិយធម៌ តថាគត​សំដែង​ទុក​ប្រពៃ​ហើយ​ ជាធម៌​ដែល​គួរ​ឃើញ​ជាក់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ជាធម៌​ឲ្យ​ផល​មិន​រង់​ចាំកាល បព្វជ្ជា​របស់​បុគ្គល​អ្នក​មិន​ប្រមាទ ជា​អ្នក​សិក្សា​ក្នុង​ព្រហ្មចរិយធម៌​នោះ មិន​ឥត​អំពើ​ឡើយ​ ។​

(​សេលព្រាហ្មណ៍ ក្រាបទូលថា​) បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​មាន​ចក្ខុ ​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ​បាន​ដល់​នូវ​ទី​ពឹង​ណា ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី​ ៨ ​អំពី​ថ្ងៃ​នេះ​ទៅ (​ពួក​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​) ជា​បុគ្គល​បាន​ទូន្មាន​ខ្លួន ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​អង្គ ​ដោយ​ទី​ពឹង​នោះ អស់​ ៧ រាត្រី ។ ​ព្រះ​អង្គជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​ជាសាស្ដា ​ព្រះ​អង្គជាមុនី គ្របសង្កត់​នូវ​មារ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​កាត់​បង់​នូវ​អនុស័យ ឆ្លង​រួច​ហើយ ទើប​ចម្លងព​ពួក​សត្វ​នេះ​ ។ ​ព្រះ​អង្គ ​បាន​កន្លង​នូវ​ឧបធិ​ទាំងឡាយ​ហើយ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទម្លាយ​នូវ​កិលេស ព្រម​ទាំង​អាសវៈ​ហើយ ព្រះ​អង្គ​ជា​បុគ្គល​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ បាន​លះបង់​នូវ​ភ័យ​ដ៏​ពន្លឹក ​ដូច​ជា​សត្វ​សីហៈ ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ទាំង ៣០០ ​នេះ ឈរ​ផ្គង​អញ្ជលីថា បពិត្រ​ព្រះ​វីរ​បុរស​ សូម​ព្រះ​អង្គ​លាត​នូវ​ព្រះ​បាទ​ទាំង​ឡាយ ​ពួក​ភិក្ខុ​ជានាគ សូមថ្វាយបង្គំ​នូវ​ព្រះ​បាទ​នៃ​ព្រះ​សាស្ដា ។ 

 ​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ 
[២៥៥] ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គយាត្រា​ដោយ​កដំរី ធ្លាប់ស្លៀកដណ្ដប់​សំពត់​សាច់មដ្ឋ បរិភោគ​បាយ​អង្ករ​នៃ​ស្រូវសាលី លាយ​ដោយ​សាច់​ដ៏​ស្អាត ។ ​ថ្ងៃ​នេះ ព្រះ​ភទ្ទិយៈ​ជាបុត្រ​នៃ​សាក្យានី ​ឈ្មោះ​គោធា​នោះ​ ជា​អ្នក​ចម្រើន​ដោយ​គុណ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់ ត្រេកអរ​ចំពោះ​អាហារ ​ដែល​មក​ដល់​បាត្រ ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ ចម្រើន​ឈាន ។ ​ព្រះ​ភទ្ទិយៈជាបុត្រ​នៃ​សាក្យានី ​ឈ្មោះ​គោធា ជា​អ្នក​សមាទាន​បំសុកូលិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់ ត្រេកអរ​ចំពោះ​អាហារ​ដែល​មក​ដល់​បាត្រ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ ចម្រើន​ឈាន ។

ជា​អ្នក​សមាទាន​បិណ្ឌបាតិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​តេចីវរិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​សបទានចារិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​ឯកាសនិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​បត្តបិណ្ឌិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​ខលុបច្ឆាភត្តិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​អារញ្ញិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​រុក្ខមូលិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​អព្ភោកាសិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​សោសានិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​យថាសន្តតិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​សមាទាន​នេសជ្ជិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…

ជា​អ្នក​ប្រាថ្នាតិច ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់……

ជា​អ្នក​សន្ដោស ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់……

ជា​អ្នក​ស្ងាត់ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់……

ជា​អ្នក​មិន​ច្រឡំ ​(​ដោយ​ពួក​) ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់

ព្រះ​ភទ្ទិយៈជាបុត្រ​នៃ​សក្យានី ​ឈ្មោះ​គោធា ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់ ជា​អ្នក​មាន​ព្យាយាម​មុតមាំ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់ ត្រេកអរ​ចំពោះ​បិណ្ឌបាត ​ដែល​មក​ដល់​បាត្រ ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ ចម្រើន​ឈាន ។

ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​លះបង់​នូវ​ភាជនៈ ​មាន​ទម្ងន់ជា​ច្រើន​បលៈ ជាវិការ​នៃ​មាស មាន​ក្បាច់​ដ៏​ច្រើន​ស្រទាប់ ​ហើយ​កាន់​យក​នូវ​បាត្រដី​នេះ​ ចាត់ជាការ​អភិសេក​ទី​ ២ ។ ​ក្នុង​កាល​មុន ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ​មាន​ពួក​ជនដៃ​កាន់​ព្រះ​ខាន់​រក្សា​ហើយ ក្នុង​ទី​ខ្ពស់ ​មាន​កំពែង​ដ៏​មូល ​មាន​ប៉ម ​និង​ក្លោង​ទ្វារ​យ៉ាងមាំ គង់នៅ​រន្ធត់ ។ ​ថ្ងៃ​នេះ​ព្រះ​ភទ្ទិយៈ​ដ៏​ចម្រើន​ ជាបុត្រ​នៃ​សក្យានី ឈ្មោះ​គោធា​នោះ មិន​មាន​សេចក្ដី​តក់ស្លត់ ​បាន​លះបង់​នូវ​ភ័យ​ដ៏​ពន្លឹក ចូល​កាន់​ព្រៃ ​ចម្រើន​ឈាន ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​បាន​តម្កល់ខ្លួន​ក្នុង​សីលក្ខន្ធ ​ចម្រើន​នូវ​សតិ ​និង​បញ្ញា ​ក៏​បាន​ដល់​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​សំយោជនៈ​ទាំងពួង​តាម​លំដាប់​ ។ 

 អង្គុលិមាលត្ថេរ 
[២៥៦] បពិត្រ​ព្រះ​សមណៈ ព្រះ​អង្គ​កំពុង​ស្ដេចយាង តែ​ពោល​ថា តថាគត​ឈប់ ​ទាំង​ពោល​ចំពោះ​ខ្ញុំ​ដែល​ឈប់ ​ថា​ជា​បុគ្គល​មិន​ទាល់ឈប់ដូច្នេះវិញ​ បពិត្រ​ព្រះ​សមណៈ ខ្ញុំ​សូមសួរ​សេចក្ដី​នុ៎ះ​នឹង​ព្រះ​អង្គ ​ព្រោះ​ហេតុ​អ្វី បាន​ជា​ព្រះ​អង្គ ​ឈ្មោះ​ថាឈប់ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ឈ្មោះ​ថា ​មិន​ឈប់ ។

(​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ត្រាស់ថា​) ​ម្នាល​អង្គុលីមាល តថាគត​ឈ្មោះ​ថា ឈប់ ​ព្រោះ​ដាក់​បង់​នូវ​អាជ្ញា ​ចំពោះ​ពួក​សត្វ​ទាំងពួងគ្រប់កាល​ហើយ​ ចំណែក​ខាង​អ្នក​ ជា​បុគ្គល​មិន​សង្រួម​ក្នុង​ពួក​សត្វ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ តថាគត​ទើប​ឈ្មោះ​ថា ឈប់ ឯ​អ្នក​ឈ្មោះ​ថា ​មិន​ឈប់ទេ ។

(​អង្គុលិមាលចោរ ​ពោល​ថា​) យូរ​ណាស់​មក​ហើយ ព្រះ​សមណៈ​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​គុណ​ដ៏​ធំ ដែល​គេ​បូជា ​ទើប​តែ​នឹង​យាង​មក​កាន់​ព្រៃ​ធំ (​ដើម្បី​អនុគ្រោះ​) ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​នោះ នឹង​លះបង់​នូវ​បាប​ដ៏​ច្រើន ព្រោះ​បាន​ស្ដាប់​ព្រះ​គាថា​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​របស់​ព្រះ​អង្គ ។ អង្គុលិមាលចោរ​ពោល​ដូច្នេះ​ហើយ ក៏​ទំលាក់​ចោល​នូវ​ដាវ ​និង​អាវុធ ​ទៅ​ក្នុង​ត្រពាំង ​ក្នុង​ជ្រោះ ​ក្នុង​រណ្ដៅ អង្គុលិមាលចោរ ​បាន​ថ្វាយបង្គំ​នូវ​ព្រះ​បាទ​ទាំង​ឡាយ នៃ​ព្រះ​សុគត ​ហើយ​សុំ​ផ្នួស​នឹង ព្រះ​ពុទ្ធ ​ក្នុង​ទី​នោះ​ឯង ។

ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគអង្គ​ណា​ ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ប្រកប​ដោយ​ករុ​ណា​ ទ្រង់​ស្វែងរក​នូវ​គុណ​ដ៏​ធំ​ ជាសាស្ដា​នៃ​មនុស្ស​លោក ព្រម​ទាំងទេវលោក ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគអង្គ​នោះ​ ទ្រង់​បាន​ត្រាស់​នឹង​អង្គុលិមាលចោរ ​ក្នុង​កាល​នោះ​ថា ​អ្នក​ចូរ​មក​ជាភិក្ខុ​ចុះ​ ភិក្ខុ​ភាពនុ៎ះឯង ​ក៏​សម្រេច​ដល់​អង្គុលិមាលចោរ​នោះ​ ។

(​ព្រះ​អង្គុលិមាលត្ថេរ ​ពោល​ថា​) ​បុគ្គល​ណា​ ប្រមាទ​ក្នុង​កាលមុន ហើយ​មិន​ប្រមាទ​ក្នុង​កាល​ខាង​ក្រោយ ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ញ៉ាំង​លោក​នេះ ឲ្យ​រុងរឿង ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទ​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​ពពក ។ ​បុគ្គល​ណា​បាន​ធើ្វ​អំពើ​បាប ហើយ​បិទ ​(​អំពើ​បាប​នោះ​) ​ដោយ​កុសល ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ញ៉ាំងលោក​នេះ ឲ្យ​រុងរឿង ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទ​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​ពពក ។ ភិក្ខុ​ណា​ នៅ​ក្មេង ​តែខ្មីឃ្មាត​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា ភិក្ខុ​នោះ​ រមែង​ញ៉ាំងលោក​នេះ ឲ្យ​រុងរឿង ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទ​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​ពពក ។

សូម​ពួក​ជនជាស​ត្រូវ​នឹង​យើង ស្ដាប់​នូវ​ធម្មកថា សូម​ពួក​ជនជាស​ត្រូវ​នឹង​យើង ខ្មីឃ្មាត​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​ចុះ ពួក​មនុស្ស​ណា ដែល​ជាសប្បុរស ​តែង​ដឹកនាំ​ក្នុង​ធម៌​តែម្យ៉ាង សូម​ពួក​ជនជាស​ត្រូវ​នឹង​យើង គប់រក​នូវ​មនុស្ស​ទាំង​នោះ​ចុះ​ ។

សូម​ពួក​ជនជាស​ត្រូវ​នឹង​យើង ស្ដាប់ធម៌​របស់​ពួក​សប្បុរស ​ដែល​ជា​អ្នក​ពោល​នូវ​ខន្តី ជា​អ្នក​សរសើរ​នូវ​សេចក្ដី​មិន​ក្រោធ ​តាម​កាល​គួរ​ផង ចូរ​ធ្វើ​តាម​នូវ​ធម៌​នោះ​ផង​ ។ ​បើ​ជន​នោះ មិន​បៀតបៀនយើង ​ឬ​សត្វ​ដទៃ​ណា​មួយ​ទេ ជន​នោះ ​គប្បី​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ស្ងប់​យ៉ាងឧត្តម ​គប្បី​រក្សា​នូវ​ជន​ដែល​មាន​ចិត្ត​តក់ស្លុត ​និង​មាន​ចិត្ត​មាំមួន ។

ពួក​អ្នក​បង្ហូរ​ទឹក តែង​បង្ហូរ​ទឹក ​ពួក​ជាង​ព្រួញ ​តែង​ពត់ព្រួញ ​ពួក​ជាង​ចាំង ​តែង​ចាំងពត់​ឈើ ​ពួក​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​តែង​ទូន្មានខ្លួន​ ។ ជន​ពួក​ខ្លះ ​តែង​ទូន្មាន ​(​នូវ​សត្វ​ពាហនៈ ​មាន​ដំរីជា​ដើម​) ​ដោយ​ដំបង កង្វេរ ​និង​រំពាត់ផ្ដៅ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ជាតាទិ​បុគ្គល​ ទ្រង់​ទូន្មាន​ខ្ញុំ ដោយ​មិន​បាច់ប្រើដំបង ​និង​គ្រឿង​សស្រ្តាទេ ។ ​ក្នុង​កាល​មុន ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​បៀត​បៀនគេ តែ​មាន​នាម​ថា អហឹសកៈ [​អ្នក​មិន​បៀតបៀនគេ ។] ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ ខ្ញុំ​មាន​នាម​ត្រូវ​តាម​ដំណើរ​ពិត​ហើយ ព្រោះ​ខ្ញុំ​មិន​បៀត​បៀនជន​ណា​មួយ​ឡើយ​ ។ ​ក្នុង​កាល​មុន ​ខ្ញុំ​ជាចោរល្បី​ឈ្មោះ​ ថាអង្គុលិមាល ​ដែល​ជំនន់​ធំ​កួចនាំ​ទៅ​ហើយ (​ឥឡូវ​) ​ខ្ញុំ​បាន​ដល់​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធ ជា​ទី​ពឹង​ហើយ​ ។ ​ក្នុង​កាលមុន ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​មាន​ដៃ​ប្រឡាក់​ឈាម ល្បី​ឈ្មោះ​ ថាអង្គុលិមាល ​អ្នក​ចូរ​មើល​នូវ​ដំណើរ​មក​កាន់​សរណៈ ​(​របស់​ខ្ញុំ​) ​ចុះ ខ្ញុំ​បាន​ដក​នូវ​តណ្ហា ​ដែល​នាំ​ទៅ​កាន់​ភព​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​កម្ម ​ដែល​ជា​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ទុគ្តតិបែប​នោះ​ជា​ច្រើន ត្រូវ​ផល​នៃ​កម្ម​ប៉ះពាល់ ​(​ឥឡូវ​) ជា​អ្នក​មិន​មាន​បំណុល បរិភោគ​នូវ​ភោជន ។ ​ពួក​ជន​ពាល​ឥត​ប្រាជ្ញា ​តែង​ប្រកប​រឿយ​ៗ ​នូវ​សេចក្ដី​ប្រមាទ ចំណែក​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​តែង​រក្សា​ទុក​នូវ​សេចក្ដី​មិន​ប្រមាទ ​ដូច​គេ​រក្សា​ទ្រព្យយ៉ាង​ប្រសើរ ។ ​អ្នក​ទាំងឡាយ​កុំ​ប្រកប​រឿយ​ៗ ​នូវ​សេចក្ដី​ប្រមាទ ​កុំ​ធ្វើ​នូវ​សេចក្ដី​ស្និទ្ធស្នាល ​ដោយ​តម្រេក​ក្នុង​កាម​ឡើយ​ ដ្បិតថា ​បុគ្គល​អ្នក​មិន​ប្រមាទ ប្រឹង​ចម្រើន​ឈាន រមែង​បាន​នូវ​សេចក្ដី​សុខ​យ៉ាង​ក្រៃលែង ។ ​ដំណើរ​មក​របស់​ខ្ញុំ​ ជា​ដំណើរ​ល្អ មិន​មែន​ជា​ដំណើរ​ប្រាសចាក (​ប្រយោជន៍​) គំនិត​របស់​ខ្ញុំ​នុ៎ះ ​មិន​មែន​ជាគំនិតខុសទេ ​ព្រោះ​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរបំ​ផុត ក្នុង​ពួក​ធម៌​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ចែក​ទុក​ដោយ​ប្រពៃ ។ ​ដំណើរ​មក​របស់​ខ្ញុំ​ ជា​ដំណើរ​ល្អ មិន​មែន​ជា​ដំណើរ​ប្រាសចាក (​ប្រយោជន៍​) គំនិត​របស់​ខ្ញុំ​នុ៎ះ ​មិន​មែន​ជាគំនិតខុសទេ វិជ្ជា ៣ ​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​ហើយ​ ពុទ្ធសាសនា ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ។ ​(​ក្នុង​កាលមុន​) ​ខ្ញុំ​ឋិត​ក្នុង​ទី​ទាំងឡាយ​នោះ​ៗ ​គឺ​ព្រៃ​ក្តី​ ម្លប់​ឈើ​ក្តី​ ភ្នំ​ក្តី​ គុហា​ក្តី ខ្ញុំ​ក៏​មាន​ចិត្ត​តក់ស្លុត ​ក្នុង​កាល​នោះ​ ។ ឥឡូវ​នេះ ខ្ញុំ​ដេក​ជាសុខ ​ឈរ​ជាសុខ ចិញ្ចឹម​ជីវិតជាសុខ ជា​បុគ្គល​មិន​នៅ​ក្នុង​អន្ទាក់​ដៃ​របស់​មារ ឱ ! ​ព្រះ​សាស្តា ទ្រង់​អនុគ្រោះ​ខ្ញុំ​ ។ ​ក្នុង​កាល​មុន ​ខ្ញុំ​បាន​កើតជាព្រាហ្មណ៍ ​មាន​ត្រកូលខ្ពស់​ទាំង​ពីរ​ខាង គឺ ខាង​មាតា ​និង​ខាង​បិតា ​ថ្ងៃ​នេះ ខ្ញុំ​បាន​ជាបុត្រ​នៃ​ព្រះ​សុគត ជាសាស្តា​ធម្មរាជ ។ ​ខ្ញុំ​ជា​បុគ្គល​ប្រាសចាក​តណ្ហា ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ បាន​គ្រប់គ្រង​ទ្វារ​ សង្រួម​ដោយ​ប្រពៃ​ហើយ​ ការ​អស់​ទៅ​នៃ​អាសវៈ ខ្ញុំ​បាន​ដល់​ហើយ ព្រោះ​បាន​សម្លាប់​ឫសគល់​នៃ​ទុក្ខ ។ ​ព្រះ​សាស្តា ​ខ្ញុំ​បាន​ប្រណិប័តន៍​ហើយ​ ពុទ្ធសាសនា ​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ភារៈ​ដ៏​ធ្ងន់ ​ខ្ញុំ​បាន​ដាក់​ចោល​ហើយ​ តណ្ហាជា​គ្រឿង​នាំ​ទៅ​កាន់​ភព ​ខ្ញុំ​ក៏​ដកចោល​ហើយ​ ។ 

 អនុរុទ្ធត្ថេរ 
[២៥៧] អនុរុទ្ធ ​បាន​លះបង់​នូវ​មាតា បិតា បងប្អូន​ស្រី​ ញាតិ ​និង​បង​ប្អូនប្រុស​ទាំងឡាយ លះបង់​នូវ​កាម​គុណ ៥ ​ហើយ​ចម្រើន​នូវ​ឈាន ។ ​(​ក្នុង​កាលមុន​) អនុរុទ្ធ ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​របាំ ​និង​ចម្រៀង ភ្ញាក់រលឹក​ដោយ​គ្រឿង​ប្រគំ ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​តែ​ក្នុង​វិស័យ​របស់​មារ ​ក៏​មិន​បាន​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធិ ដោយ​ហេតុ​នោះ​ ។ ​(​ឥឡូវ​នេះ​) អនុរុទ្ធ ​បាន​កន្លង​នូវ​វិស័យ​របស់​មារនុ៎ះ​ហើយ​ ត្រេកអរ​ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​បាន​ឆ្លង​ផុត​នូវ​ឱឃៈ​ទាំងពួង ​ចម្រើន​ឈាន ។ អនុរុទ្ធ ​បាន​កន្លង​នូវ​រូប​ សំឡេង ក្លិន រស ផ្សព្វ ជា​ទី​គាប់​ចិត្ត​ទាំងនុ៎ះ ​ចម្រើន​ឈាន ។ អនុរុទ្ធ ជា​បុគ្គល​ម្នាក់ឯង ​មិន​មាន​តណ្ហា​ជាគំរប់​ពីរ​ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មិន​មាន​អាសវៈ​ ត្រឡប់​អំពី​បិណ្ឌបាត ស្វែងរក​នូវ​ចីវរបង្សុកូល​ទាំងឡាយ​ ។ អនុរុទ្ធ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​យោបល់​មិន​មាន​អាសវៈ​ រើស​កាន់​យក​ គក់​លាង ជ្រលក់ ប្រើប្រាស់ ​នូវ​ចីវរបង្សុកូល​ទាំងឡាយ​ ។ ​បុគ្គល​ណា មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ច្រើន មិន​មាន​សន្តោស ជា​អ្នក​ច្រឡំ​ដោយ​ពួក​ មាន​ចិត្ត​រាយមាយ ធម៌​ដ៏​លា​មក​ ជា​គ្រឿង​សៅហ្មង​ទាំង​នេះ តែង​កើត​មាន​ដល់​បុគ្គល​នោះ​ ។ ​បុគ្គល​ណា​ ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី ​មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​តិច ជា​អ្នក​សន្តោស ​មិន​មាន​ចិត្ត​ចង្អៀតចង្អល់ ត្រេកអរ​ក្នុង​ទី​ស្ងាត់ ជា​អ្នក​ស្ងាត់ ​មាន​ការ​ព្យាយាម​តឹង​តែង​ជានិច្ច ធម៌ជាកុសល ជាចំណែក​នៃ​ការ​ត្រាស់​ដឹង​ទាំង​នេះ តែង​កើត​មាន​ដល់​បុគ្គល​នោះ ព្រះ​ពុទ្ធជា​មហេសី ទ្រង់​ត្រាស់ថា ​បុគ្គល​នោះ​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​អាសវៈ ។ ​ព្រះ​សាស្តា ជា​បុគ្គល​ប្រសើរ​ក្នុង​លោក ទ្រង់​ជ្រាប​នូវ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះ​របស់​ខ្ញុំ ក៏​យាង​មក​ដោយ​ឫទ្ធិ ​ដោយ​ព្រះ​កាយ​ដែល​សម្រេច​អំពី​ចិត្ត​ ។ ​ខ្ញុំ​មាន​សេចក្ដី​ត្រិះរិះ ​ក្នុង​កាល​ណា ព្រះ​សាស្តា​ទ្រង់​បាន​សំដែង​នូវ​ធម៌ ​(​មហាបុរិសវិតក្កៈ​) ​ដ៏​លើស​លុប​ក្នុង​កាល​នោះ ព្រះ​ពុទ្ធ ទ្រង់​ត្រេកអរ​ក្នុង​ធម៌ ​ដែល​មិន​មាន​ដំណើរ​យឺតយូរ ​សំដែង​នូវ​ធម៌​ដែល​មិន​មាន​ដំណើរ​យឺតយូរ ។ ​ខ្ញុំ​ដឹង​នូវ​ធម្មទេសនា​របស់​ព្រះ​សាស្តា​នោះ​ហើយ​ ត្រេកអរ​ក្នុង​សាសនា វិជ្ជា ៣ ​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​ហើយ​ ពុទ្ធសាសនា ​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​សមាទាន​នេសជ្ជិកង្គធុតង្គ ​អស់​ ៥៥ ឆ្នាំ ​ខ្ញុំ​បាន​ដករំលើ​ង​នូវ​កិរិយាងោកងុយ​អស់​ ២៥ ឆ្នាំ​ហើយ​ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គជា​បុគ្គល​នឹង​ធឹង ​មាន​ព្រះ​ទ័យខ្ជាប់ខ្ជួន ​មិន​មាន​ខ្យល់​អស្សាស​បស្សាសៈ​ហើយ ព្រះ​ពុទ្ធ​មាន​ចក្ខុ ​មិន​មាន​កិលេសជា​គ្រឿង​ញាប់ញ័រ ទ្រង់​ប្រារព្ធ​នូវ​សេចក្ដី​ស្ងប់ បរិនិព្វាន​ហើយ​ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធ ទ្រង់​អត់សង្កត់​នូវ​វេទនា ​ដោយ​ព្រះ​ទ័យ​មិន​រួញរា ការ​ផុត​ស្រឡះ​នៃ​ចិត្ត (​របស់​ព្រះ​អង្គ​) ​ដូច​ជាកិរិយារលត់​នៃ​ប្រ​ទី​ប ។ សភាវៈ មាន​ផស្សៈជាគំរប់ ៥ ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​នុ៎ះ ​មាន​ក្នុង​ទី​បំ​ផុត ក្នុង​កាល​ឥឡូវ​នេះ​ហើយ​ នាកាល​ព្រះ​សម្ពុទ្ធទ្រង់​បរិនិព្វាន​ហើយ​ ធម៌​ដទៃ ​គឺ​ចិត្ត និង​ចេតសិក ​មិន​មាន​ទៀតទេ ។ ​ម្នាល​ទេវតា ​ឈ្មោះ​ជាលិនី ឥឡូវ​នេះ (​អាត្មា​) ​មិន​មាន​ការ​អាស្រ័យនៅ​ក្នុង​ពួក​ទេវតាទៀត​ឡើយ​ ជាតិសង្សារ ​របស់​អាត្មា​ក៏​អស់​ហើយ​ ឥឡូវ​នេះ​ ភពថ្មី​មិន​មាន​ទេ ។

ភិក្ខុ​ណា​ អាច​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​លោក ​មាន​ចំណែក​មួយ​ពាន់ ព្រម​ទាំងព្រហ្មលោក ​ក្នុង​មួយ​រំពេច​បាន​ ភិក្ខុ​នោះ​ ជា​អ្នក​ស្ទាត់​ក្នុង​ឥទ្ធិគុណ ​ក្នុង​ចុតូបបាតញ្ញាណ រមែង​ឃើញ​ពួក​ទេវតា ​ក្នុង​កាល​គួរ​ ។ ​ក្នុង​កាលមុន ​ខ្ញុំ​បាន​កើតជា​បុរស​កំសត់ ​ឈ្មោះ​អន្នភារៈ ជា​អ្នក​ធ្វើ​ការ​ឈ្នួល ​ដើម្បី​អាហារ ​បាន​ផ្គត់ផ្គង់​សមណៈ (​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​) ​ឈ្មោះ​ឧបរិដ្ឋៈ ជា​អ្នក​មាន​យស ។ ​ពួក​ជន​អ្នក​ចេះ​ដឹង តែង​ស្គាល់​ខ្ញុំ​ថា ​ខ្ញុំ​នោះ​ឈ្មោះ​អនុរុទ្ធ កើត​ក្នុង​សក្យត្រកូល ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​របាំ ​និង​ចំរៀង ភ្ញាក់​រលឹក​ដោយ​គ្រឿង​ប្រគំ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ជាសាស្តា ​មិន​មាន​ភ័យ​អំពី​ទី​ណា ក៏​ញ៉ាំង​ចិត្ត​ឲ្យ​ជ្រះថ្លា​ក្នុង​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​នោះ ហើយ​ចូល​ទៅ​កាន់​ផ្នួស ។ ​ខ្ញុំ​ដឹង​នូវ​បុព្វេនិវាស ​ដែល​ជាលំ​នៅ​របស់​អាត្មា​ធ្លាប់នៅ​ក្នុង​កាល​មុន ​ក្នុង​ទេវលោក​ឈ្មោះ​តាវត្តិង្ស ​បាន​ឋិតនៅ​ក្នុង​ជាតិជាសក្កៈ ​(​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​) ។ ​អាត្មា​បាន​ជា​ធំ​ក្នុង​មនុស្ស​ សោយរាជ្យ​អស់​ ៧ ជាតិ ជា​ធំ​លើ​ផែនដី ​មាន​សមុទ្រ​ទាំងបួន ​ជា​ទី​បំ​ផុត មាន​ជ័យជំនះ ជាឥស្សរៈ​ក្នុង​ជម្ពូទ្វីប ប្រៀន​ប្រដៅ ​(​ប្រជាជន​) ​ដោយ​ធម៌ ​មិន​ប្រើដំបង ​និង​គ្រឿង​សស្រ្តា ។ កាល​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ទេវលោក ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ខន្ធ ​ដែល​ធ្លាប់​អាស្រ័យនៅ​ក្នុង​កាលមុន ​អស់​ ១៤ សង្សារវដ្ដ ​(​១៤ ជាតិ​) ​គឺ​ខាង​ទេវលោក​នេះ​ ៧ ជាតិ ​ខាង​មនុស្ស​លោក​នេះ​ ៧ ជាតិ ។ ​

កាលសមាធិ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ [សមាធិ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៥ ​គឺ​បីតិផរណតា ការផ្សាយ​ទៅ​នៃ​បីតិ ១ ចេតោផរណតា ការផ្សាយ​ទៅ​នៃ​ចិត្ត​ ១ អាលោកផរណតា ការ​ផ្សាយ​ទៅ​នៃ​ពន្លឺ ១ បច្ចវេក្ខ​ណា​ ការពិចារ​ណា​ស្ទាត់ ១ និមិត្តំ ការ​ប្រកប​ដោយ​និមិត្ត ​មាន​បរិកម្ម​ជានិមិត្ត ១ ។ អដ្ឋកថា ។] ៥ ​ខ្ញុំ​បាន​ចម្រើន​ឲ្យ​មាន​អារម្មណ៍មូល​តែ​មួយ​ហើយ ខ្ញុំ​ក៏​បាន​សេចក្ដី​ស្ងប់​រម្ងាប់ ទិព្វចក្ខុ​របស់​ខ្ញុំ​ក៏​បរិសុទ្ធ ។ ​ខ្ញុំ​លុះ​បាន​ឋិតនៅ​ក្នុង​ឈាន​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៥ ​ហើយ ក៏​ដឹង​នូវ​ការ​ច្យុតិ ​និង​ការ​កើត ​គឺ​ដំណើរ​មក និង​ដំណើរ​ទៅ (​ព្រម​ទាំង​) ការ​កើត​ឡើង​យ៉ាង​នេះ និង​ការ​ប្រែប្រួល​ទៅ​ជាយ៉ាង​ដទៃ​របស់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ ។ ​ព្រះ​សាស្ដា ​ខ្ញុំ​បាន​បម្រើ​ហើយ​ ។បេ។ តណ្ហា​ជា​គ្រឿង​នាំ​ទៅ​កាន់​ភព ​ខ្ញុំ​បាន​ដកចោល​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​ជា​បុគ្គល​មិន​មាន​អាសវៈ​ លុះ​អស់​ជីវិត ​ខ្ញុំ​នឹង​និព្វាន​ក្រោម​គុម្ព​ឫស្សី ក្នុង​វេឡុវនគ្រាម ​របស់​ពួក​ជន​អ្នក​នៅ​ក្នុង​ដែន​វជ្ជី ។ 

 បារាសរិយត្ថេរ 
[២៥៨] ចិន្ដា​របស់​សមណៈ អ្នក​មាន​អារម្មណ៍មូល​តែ​មួយ​ អង្គុយ​ក្នុង​ព្រៃ​ធំ​មាន​ផ្កា​រីក ជា​អ្នក​មាន​សេចក្ដី​ស្ងប់​ស្ងាត់ ​មាន​ឈាន​បាន​កើត​មាន​ហើយ​ ។ កាល​ដែល​ព្រះ​លោកនាថ​ជាឧត្តម​បុរស មាន​ព្រះ​ជន្មនៅ​ឡើយ​ ការ​ប្រព្រឹត្តិ​របស់​ពួក​ភិក្ខុ មាន​ដោយ​ឡែក ឥឡូវ​នេះ (​ការ​ប្រព្រឹត្តិ​) ​ក៏​ប្រាកដ​ដោយ​ឡែក ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ជា​អ្នក​សន្ដោស​ក្នុង​បច្ច័យ​តាម​មាន​តាម​បាន បាន​ប្រើប្រាស់​នូវ​ចីវរ គ្រាន់​តែ​ជា​គ្រឿង​ការ​ពារ​នូវ​ត្រជាក់ និង​ខ្យល់ គ្រាន់​តែជា​គ្រឿង​បិទបាំង​នូវ​កេរ្ដិ៍ខ្មាស ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ជា​អ្នក​មិន​ជាប់ មិន​ជ្រប់ ​បាន​បរិភោគ​របស់​ថ្លៃថ្លា​ក្តី​ សៅហ្មងក្ដី តិច​ក្តី ច្រើន​ក្ដី ​ដើម្បី​ញ៉ាំងអត្តភាព ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​មិន​បាន​ខ្វល់ខ្វាយ​ក្នុង​ភេសជ្ជ​បច្ច័យ​ ជាបរិក្ខារ​នៃ​ជីវិតខ្លាំងពេក ​ដូច​ជាខ្វល់ខ្វាយ​ក្នុង​ធម៌ជា​ទី​អស់​នៃ​អាសវៈ​ទេ ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ចម្រើន​រឿយ​ៗ ​នូវ​វិវេកធម៌ ប្រព្រឹត្តឈម​ទៅ​រកវិវេក នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ទៀប​គល់​នៃ​ឈើ​ក្នុង​ជ្រោះ ​និង​ក្នុង​គុហា​ទាំង​ឡាយ​ ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​បន្ទាបខ្លួន តាំង​មាំ ​(​ក្នុង​សាសនា​) ជា​អ្នក​ចិញ្ចឹមងាយ​ ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ទន់ មាន​ចិត្ត​មិន​រឹងត្អឹង ​មិន​ច្របូកច្របល់​ដោយ​កិលេស ​មិន​មាន​មាត់រឹង ជា​អ្នក​លុះ​ក្នុង​អំ​ណា​ច​នៃ​ការ​គិតរកប្រយោជន៍ ​(​ខ្លួន និង​អ្នក​ដទៃ​) ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ ដំណើរ​ទៅ និង​ការ​បរិភោគ ការ​សេព ​(​របស់​ពួក​ភិក្ខុ​) ​គួរ​ជា​ទី​ជ្រះថ្លា ​ទាំង​មាន​ឥរិយាបថ ​ដូច​ធារ​នៃ​ប្រេង​ដ៏​ស្និទ្ធ​ល្អ​ ។ ​ព្រះ​ថេរៈ​ទាំង​នោះ មាន​អាសវៈ​ទាំងពួង​អស់​ហើយ មាន​ឈាន​ច្រើន មាន​ប្រយោជន៍​ច្រើន​ ឥឡូវ​នេះ​ បរិនិព្វាន​ហើយ​ ឥឡូវ​នេះ ​ពួក​ភិក្ខុ​បែប​នោះ មាន​តិច ។ សាសនា​នៃ​ព្រះ​ជិន​ស្រី ប្រកប​ដោយ​អាការ​ដ៏​ប្រសើរគ្រប់យ៉ាង រមែង​សាបសូន្យ​ទៅ ព្រោះ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​កុសលធម៌​ផង នៃ​បញ្ញា​ផង​ ។ កាលជារដូវ​នៃ​បាប​ធម៌ ​និង​កិលេស ​(​កំពុង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ​ពួក​ភិក្ខុ​ណា​ខ្នះខ្នែង ​ដើម្បី​វិវេក ​ពួក​ភិក្ខុ​នោះ ឈ្មោះ​ថា ​មាន​ព្រះ​សទ្ធម្មសល់នៅ [កាលរដូវ​ដែល​ពួក​បុថុជ្ជន​កំពុង​សម្បូរ​ដោយ​បាប​ធម៌ ​និង​កិលេស ទោះបី​ភិក្ខុ​ពួក​ខ្លះ ប្រកប​ព្យាយាម​ក្នុង​វិធី​នៃ​កម្មដ្ឋាន ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​យ៉ាង​ឧក្រិដ្ឋ ​ក៏​មិន​អាច​នឹង​ញុំាង​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​ឲ្យ​សម្រេច​បាន​ដោយ​ងាយ ​ព្រោះ​ព្រះ​សទ្ធម្ម​ដែល​សល់នៅក្រៅ​អំពី​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​នោះ​ជា​ច្រើន ដោយ​បាប​ធម៌ ​និង​កិលេស​ចូល​ជ្រៀតជ្រែក ។ អដ្ឋកថា ។]​ ។ កិលេស​ទាំង​នោះ​ កាល​ចម្រើន​ឡើង​ រមែង​ជ្រៀតជ្រែក​នូវ​ជន​ជា​ច្រើន​ ទំនងហាក់​ប្រឡែងលេង​នឹង​ពួក​ជនពាល ​ដូច​ពួក​អារក្ស​ទឹក​ ប្រឡែងលេង​នឹង​មនុស្ស​ឆ្កួត ។ ​ពួក​នរជន​ទាំង​នោះ​ លុះ​ត្រូវ​កិលេសគ្របសង្កត់​ហើយ តែង​ស្ទុះ​ទៅ​តាម​ចំណែក​នៃ​កិច្ច​នោះ​ៗ ​ព្រោះ​កិលេសវត្ថុ​ទាំងឡាយ ក្នុង​កាលជា​ទី​ចាប់​យក​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ​ដែល​ពួក​កិលេសឃោសនា​ហើយ​ ។ ​ពួក​ជន​នោះ លះបង់​នូវ​ព្រះ​សទ្ធម្ម ​ហើយ​ឈ្លោះ​ប្រកែកគ្នា​នឹង​គ្នា លុះ​ក្នុង​អំ​ណា​ចទិដ្ឋិ សំគាល់ថា វត្ថុ​នេះ​ ប្រសើរ​បំ​ផុត​ ដូច្នេះ ។ ​ពួក​ជន ​ដែល​លះបង់​នូវ​ទ្រព្យ ​និង​កូន​ប្រពន្ធ ​ហើយ​ចេញ​ទៅ (​អំពី​ផ្ទះ​) រមែង​សេព​នូវ​អំពើ​ដែល​មិន​គួរ​ធ្វើ ព្រោះ​ហេតុ សូម្បីត្រឹម​តែចង្ហាន់​មួយ​វែក ។ ​(​ពួក​ភិក្ខុ​នោះ​) បរិភោគ​អាហារពេញ​ពោះ ​ហើយ​ដេក​ផ្ងារ ភ្ញាក់​ឡើង​ហើយ​ក៏​នាំគ្នា​និយាយពាក្យ ដែល​ព្រះ​សាស្ដា​ទ្រង់​តិះដៀល ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ ហាត់ធ្វើ​យ៉ាង​ផ្ចិតផ្ចង់​នូវ​សិល្បៈ ​ដូច​ជាង​ទាំងពួង ​មិន​រម្ងាប់​នូវ​សន្ដាន​ចិត្ត​ខាង​ក្នុង​ គុណវិសេស ​គឺ​ប្រយោជន៍​នៃ​សមណធម៌ ​(​របស់​ពួក​ភិក្ខុ​នោះ​) ​ក៏​អាក់ខាន ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ កាល​ប្រាថ្នា​នូវ​ចតុប្បច្ច័យ​ច្រើន​លើស​លុប រមែង​បង្អោន​នូវ​ដីស្អិត ប្រេង ​គ្រឿង​លំអិត ​ទឹក​ អាសនៈ ​និង​ភោជន ​ដល់​ពួក​គ្រហស្ថ ។ ​ឲ្យ​នូវ​ឈើ​ស្ទន់ ផ្លែក្វិដ្ឋ ​ផ្កា​ឈើ​ វត្ថុ​សម្រាប់ទំពាស៊ី បិណ្ឌបាត​ដ៏​ល្អ​ៗ ផ្លែស្វាយ ​និង​ផ្លែកន្ទួតព្រៃ​ទាំងឡាយ​ ខ្វល់ខ្វាយ​ក្នុង​ភេសជ្ជៈ ​ដូច​ពួក​ពេទ្យ ខ្វល់ខ្វាយ​ក្នុង​កិច្ចតូច​ធំ (​នៃ​ជម្ងឺ​) ​ដូច​ពួក​គ្រហស្ថ​ប្រកប​ក្នុង​ការ​ស្អិតស្អាង ​ដូច​ស្រី​ពេស្យា ​ឬ​ដូច​ពួក​ក្សត្រយ៍ ខ្វល់ខ្វាយ​ក្នុង​ឥស្សរភាព ​ជា​អ្នក​បោកប្រាសបញ្ឆោត ធ្វើ​ជាសក្សីវៀច ជា​អ្នក​កោងកាច បរិភោគអាមិសៈ ​ដោយ​អាការ​ជាមិច្ឆាជីវៈ​ច្រើន​យ៉ាង ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ជា​អ្នក​រវះរវាម ​(​ដោយ​បាប​ធម៌​) ​ក្នុង​លេស​ដ៏​គួរ ក្នុង​របិចវាសវាង ​ត្រូវ​ការ​ចិញ្ចឹមជីវិត ប្រមូល​មក​នូវ​ទ្រព្យ​ដ៏​ច្រើន ដោយ​ឧបាយ​ ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ញ៉ាំងបរិស័ទ ​ឲ្យ​ផ្គត់ផ្គង់ ​ព្រោះ​ការ​ងារ ​មិន​មែន​ព្រោះ​ធម៌ ​សំដែង​ធម៌​ដល់​ជនដទៃ ​ព្រោះ​តែលាភ ​មិន​សំដែង​ព្រោះ (​ប្រាថ្នា​) ប្រយោជន៍ ​(​សាធារណៈ​) ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ឈ្លោះប្រកែក ព្រោះ​តែ​សង្ឃ​លាភ ជា​ខាង​ក្រៅ​អំពី​សង្ឃ ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​លាភ​របស់​ជនដទៃ ជា​បុគ្គល​មិន​ខ្មាសអៀន ។ ​មួយ​ទៀត ​ពួក​ភិក្ខុ​ខ្លះ ជា​អ្នក​មិន​ប្រកប (​សមណធម៌​) ជា​បុគ្គល​មាន​ក្បាល​ត្រងោល ដណ្ដប់សង្ឃាដិ ជា​អ្នក​ល្មោភ​ដោយ​លាភសក្ការៈ ប្រាថ្នា​តែ​សេចក្ដី​ សរសើរ ។ កាល​បើ​កិលេសធម៌ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ប្រការ​ផ្សេង​ៗ យ៉ាង​នេះ​ ឥឡូវ​នេះ​ ភិក្ខុ​មិន​អាច​នឹង​ប៉ះពាល់​នូវ​គុណវិសេស​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ប៉ះពាល់ ​ឬ​មិន​អាច​នឹង​រក្សា​នូវ​គុណ​វិសេស ដែល​បាន​ប៉ះពាល់ដូច្នោះ​បាន​ឡើយ​ ។ ជន ​មិន​មាន​ស្បែក​ជើង​ ត្រាច់​ទៅ​ក្នុង​ទី​មាន​បន្លា​យ៉ាង​ណា អ្នក​ប្រាជ្ញ​គួរ​ប្រុងស្មារតី ត្រាច់​ទៅ​ក្នុង​ស្រុក​យ៉ាង​នោះ​ ។ យោគី កាល​រលឹក​ឃើញ​ពួក​លោក​អ្នក​មាន​ព្យាយាម​ក្នុង​កាលពី​ដើម​ រលឹក​ឃើញ​នូវ​វត្តប្រតិបត្តិ របស់​ពួក​លោក​ទាំង​នោះ​ ទោះបីកាលជា​ខាង​ក្រោយ ​(​អំពី​កាល​ដែល​ព្រះ​សាស្ដាគង់​នៅ​) ​ក៏​ដោយ​ គង់​បាន​ប៉ះពាល់​នូវ​ផ្លូវអមតៈ ។

សមណៈ បាន​ចម្រើន​នូវ​ឥន្រ្ទិយ ជា​អ្នក​បណ្ដែតចោល​នូវ​បាប​ ជា​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​គុណ ​មាន​ភពថ្មី​អស់​ហើយ​ លុះ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ហើយ ក៏​បរិនិព្វាន ក្នុង​សាលវ័ន ។ 

ឧទ្ទាន

ព្រះ​ថេរៈ​ ១០ ​នេះ គឺ​អធិមុត្តត្ថេរ ១ បារាសរិយត្ថេរ ១ តេលុកានិត្ថេរ ១ រដ្ឋបាលត្ថេរ ១ មាលុង្ក្យបុត្តត្ថេរ ១ សេលត្ថេរ ១ ភទ្ទិយត្ថេរ ១ អង្គុលិមាលត្ថេរ ១ អនុរុទ្ធត្ថេរ ​មាន​ទិព្វចក្ខុ ១ បារាសរិយត្ថេរ ១ ​បាន​សំដែង​គាថា ២០០ ​លើស​ ៤៥ ​ដែល​មក​ក្នុង​វីសតិនិបាត ។

ចប់ វីសតិនិបាត ។