navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
លោក អូក សំអាត: II. ប្រវត្តិសិក្សា

II. ប្រវត្តិសិក្សា 

ក្រោយពីដល់អាយុចូលសិក្សា កុមារា អូក សំអាត ត្រូវបានឪពុកម្តាយបញ្ជូនឱ្យចូលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សាចំណោម នៅភូមិចំណោម ឃុំកំពែង ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ។ កត្តា បញ្ហាជីវភាព និងសេចក្តី
កត្តញ្ញូ កុមារា អូក សំអាត ត្រូវជួយកិច្ចការឪពុកម្តាយផង និងសិក្សាផង ប៉ុន្តែដោយមិនអាចទៅរួចទាំងពីរមុខនេះ កុមារា អូក សំអាត ត្រូវឈប់រៀនត្រឹមថ្នាក់ទី៥(ថ្មី)។ ក្តីស្រលាញ់មេត្តាចំពោះកូន និងដោយមិនអស់ចិត្តពីមាតាបិតា និងដោយនិស្ស័យរបស់កុមារា អូក សំអាត ក្នុងវិស័យពុទ្ធចក្រផង មាតាបិតារបស់លោកបាន បញ្ជូន និង បំបួស កុមារា អូក សំអាត ជាសាមណេរជាមួយព្រះធម្មាចារ្យ គ្រូចៅអធិការវត្តចំណោម នាព្រះជន្មាយុ ១៥វស្សា(ខ្ទង់ឆ្នាំ១៩៩៤ នៃគ.ស) ។

ក្នុងភេទជាព្រះសង្ឃ សាមណេរ អូក សំអាត ខិតខំប្រតិបត្តិធម៌ វិន័យ និងសិក្សាពីព្រះធម៌យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ រហូតមានការគោរពស្រលាញ់ពីពុទ្ធបរិស័ទ្ធ និងគ្រូអាចារ្យជាពន់ពេក។ ដើម្បីបន្តការសិក្សា សាមណេ អូក សំអាត បានស្វែងរកការសិក្សានៅសាលាពុទ្ធិកៈនានាជាច្រើន ដូចជា វត្តភ្នំចចក វត្តព្រៃផ្តៅ វត្តព្រៃភ្ញីជាដើម។ល។

ក្រោយមក ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ នៃគ.ស ដោយអស់និស្ស័យជាព្រះសង្ឃ សាមណេរ អូក សំអាត បានសុំញ៉ោមប្រុសញ៉ោមស្រី និង ព្រះគ្រូធម្មាចារ្យរបស់លោក លាចាកសិក្ខាពីភេទជាព្រះសង្ឃ មកជាគ្រហស្ថ ឬសាមញ្ញជនវិញ ដោយពេលនោះ ដើម្បីជួយញ៉ោមប្រុសស្រី ដែលមានជម្ងឺប្រចាំកាយ និងជួយមើលថែប្អូនៗផង និងក្នុងពេលដែលនោះ ជីតារបស់លោក គឺ តា កែ អ៊ន មានជម្ងឺជាទម្ងន់ ផង។
លោក អូក សំអាត: III. ស្ថានភាពគ្រួសារ

III. ស្ថានភាពគ្រួសារ 

ដល់អាយុវ័យវឌ្ឍន្នាការ និងនិស្ស័យ យុវជន អូក សំអាត ត្រូវបានឪពុកម្តាយផ្សំផ្គុំ រៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍តាមប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ជាមួយ នាង ហេង លៀងហ៊ី បុត្រីច្បងរបស់ លោក ទន់ ហុង និងអ្នកស្រី កែ ស៊ីម ក្នុងឆ្នាំ២០០០ នៃគ.ស ។

ក្រោយរៀបពាហ៍ពិពាហ៍ ក្លាយជាស្វាមីភរិយាមក លោក អូក សំអាត និងភរិយា ចាប់ដៃគ្នាខិតខំពុះពារគ្រប់ឧបសគ្គ ដើម្បីកសាងសុភមង្គលគ្រួសារ និងបានបន្សល់ទុកបុត្រី ប្រុតា ចំនួន៣នាក់ រួមមាន៖

 កុមារី អឿង សុគន្ធកញ្ញា កើត ឆ្នាំ២០០៩
 កុមារា អឿង សុភ័ក្រ្តា កើត ឆ្នាំ២០១២ និង
 កុមារា អឿង កក្កដា កើត ឆ្នាំ២០១៨
លោក អូក សំអាត: IV. ទំនាក់ទំនងក្នុងសង្គម

IV. ទំនាក់ទំនងក្នុងសង្គម 

ត្បិតជាបុគ្គលសាមញ្ញ មិនមែន ជាមន្រ្តីរាជការ ឬមានយសសក្តិខ្ពង់ខ្ពស់ ទាយក អូក សំអាត ប្របករបរ​សុច្ចរិត ទៀងត្រង់ ជាបុគ្គលគោរពប្រតិបត្តិច្បាប់ ហើយមានទំនងល្អជាមួយញាតិមិត្ត អ្នកជិតខាង និងតែងយកអាសា និងជាទីពឹងដល់ញាតិមិត្តជិតឆ្ងាយ ជាពិសេសប្អូនៗ ទើបទទួលបានការស្រលាញ់រាប់អានពីបងប្អូន ញាតិមិត្ត អ្នកជិតខាង និងមាតា បិតារបស់លោក។ នេះមកពីទាយក អូក សំអាត នៅតែប្រខ្ជាប់នូវឱវាទរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះបរមគ្រូនៃព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ទាយក អូក សំអាត លោក ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការវាចាកអំពើ
អប្បាយទាំង៣ ដែលជាក្រឹតក្រមនៃព្រះពុទ្ធសាសនារបស់យើង គឺ ស្រី ស្រា ល្បែងពាលា ។
លោក អូក សំអាត: V. ប្រវត្តិរោគា

V. ប្រវត្តិរោគា 

លោកយាយ លោកតា សាសនា ព្រះពុទ្ធសាសនាយើង កំណត់ថា “មានរូប មានទុក្ខ” ។ កើតមក ទោះតិចឬច្រើន តែងតែជៀសមិនផុតអំពី ជរា ព្យាធិ ឬ ឈឺ ចាស់ និងស្លាប់។

ទាយក អូក សំអាត កន្លងមកមិនមានរោគាណាដែលសម្គាល់ថា ជាជម្ងឺធ្ងន់ធ្ងរប្រចាំកាយឡើយ ប៉ុន្តែជម្ងឺបន្តិចបន្តួច ក៏ជៀសមិនផុត ដូចជាមួយបុគ្គលទូទៅដែរ ។

នៅក្នុងដើមឆ្នាំ២០២២ អំឡុងខែមីនា ទាយក អូក សំអាត ក្នុងជម្មាយុ ឈានដល់៤៤ ឆ្នាំ ចាប់ផ្តើមឈឺ។ ភរិយា ក្រុមគ្រួសារ បានបញ្ជូនទៅព្យាបាល យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ និងបានធូរស្បើយជារឿយៗ ប៉ុន្តែក៏រើឡើងវិញ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ដែរ។

លោកយាយលោកតា បើទោះបីជា ទាយក អូក សំអាត ខ្លួនឯងផ្ទាល់ និងក្រុមគ្រួសារខិតខំ រកគ្រូពេទ្យពូកែៗ ឬ មន្ទីរពេទ្យល្អៗក្តី ជម្ងឺរបស់លោក កាន់តែវិវឌ្ឃន៍ទៅមុខ ឥតស្រាកស្រាន្ត។ ដោយដឹងខ្លួន និងជឿទៅលើហេតុផលនៃ ក្រឹតក្រមធម្មជាតិ “កើតចាស់ឈឺស្លាប់” ទាយក អូក សំអាត ងាកមករកផ្លូវព្រះធម៌ ជាទីពឹង សម្រាប់ផ្លូវទៅ
អនាគត។ ចំណែក ក្រុមគ្រួសារនៅតែមិនអស់ចិត្ត ហើយព្យាយាមរកគ្រូពេទ្យជួយព្យាបាលរូបលោកជាបន្តបន្ទាប់ប៉ុន្តែនៅតែមិនអាចធូរស្បើយ។

លោក/លោកស្រី លោកយាយ/លោកតា ថ្ងៃដែលយើងគ្រប់គ្នាមិនចង់ជួបបានមកដល់ហើយ គឺការព្រាត់ប្រាស់ រវាង ស្វាមី និងភរិយា កូនប្រុសស្រី និងឪពុក កូនបង្កើត កូនប្រសារ បងប្អូន សាច់ញាតិ ជាទីស្រលាញ់។

នៅថ្ងៃពុធ ២កើត ខែកក្តិក ឆ្នាំខាល ចត្វាស័ក..ព.ស ២៥៦៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ នៃ គ.ស វេលាម៉ោង៥ និង៣០នាទីព្រឹក ទាយក អូក សំអាត លោកបានលាចាកសង្ខារ ទៅយ៉ាងអាឡោះអាល័យ និងដោយមិនត្រឡប់វិញឡើយ។

លោកយាយ លោកតា បងប្អូន ជាទីគោរពរាប់អាន ទាយក អូក សំអាត បានទៅបាត់ហើយ មិនបានយកអ្វីទៅជាមួយឡើយ ទ្រព្យសម្បត្តិ របស់របរ សម្ភារៈផ្សេងៗ សូម្បីតែរាង្គកាយដ៏កំសត់របស់លោក ដែលយើងដឹងនិងឃើញនៅពេលនេះ រហូតដល់ពេលបូជាតាមពិធីសាសនា នាពេលខាងមុខនេះ ក៏មិនសេសសល់ឡើយ។
អ្វីដែលលោកនាំទៅ គឺមានតែបុណ្យកុសល្យ ដែលលោកបានសាងឡើងប៉ុណ្ណោះ។ ហើយអ្វីដែលបានបន្សល់ទុករបស់លោកនៅពេលនេះ គឺ មានតែអំពើល្អ កេរ្ត៍ឈ្មោះរបស់លោក និងការចងចាំ មិនអាចភ្លេចបានពីក្រុមសាច់ញាតិមិត្តតែប៉ុណ្ណោះ។
លោក អូក សំអាត: VI. ទីបញ្ចប់នៃជីវិត/កម្មវិធីបុណ្យ

VI. ទីបញ្ចប់នៃជីវិត/កម្មវិធីបុណ្យ 

ជាកិច្ចបញ្ចប់នេះ ក្នុងនាមជា មាតា បិតា បង្កើត មាតាបិតាក្មេក ភរិយា បុត្រា បុត្រី ប្អូនៗ ញាតិមិត្តជិតឆ្ងាយ មានសោកស្តាយ អាលោះអាល័យជាពន់ពេក ដែលបាត់បង់ កូន ក្មួយ ស្វាមី ឪពុក(ប៉ា) ប្អូន បងប្រុស មិត្ត (ទាយក អូក សំអាត)នាពេលនេះ។ យើងខ្ញុំសូមបួងសួងដល់ទេវតា មានព្រះពុទ្ធជាប្រធាន ដោយអំណាច បុណ្យកុសល្យ ដែលយើងខ្ញុំបានធ្វើនាពេលកន្លងមក និងពេលនេះ សូមនាំវិញ្ញាណក្ខ័ន្ធ ទាយក អូក សំអាត ទៅកាន់សុខគតិភព សោយសុខ ក្នុងឋានដ៏ទីសមគួរ ។ និងសូមថ្លែងអំណរគុណ ញាតិមិត្ត ជិតឆ្ងាយ ដែលបានជួយ និងអញ្ជើញចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យសព របស់ ទាយក អូក សំអាត នាពេលនេះ។ សូមជួបតែពុទ្ធពរទាំង៤ប្រការ អាយុ វណ្ណៈ សុខៈ ពលៈ កុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ។ 
សូមអរគុណ! និងអរព្រះគុណ ៕
លោកកៃយុសសេសារ

thumb|210px|លោកកៃយុសសេសារ

លោកកៃយុសសេសារ (31 សីហាគ 12 - 22 ខែមករាគ 41) ជាអធិរាជរ៉ូម៉ាំង

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
លោកតា កង សាអ៊ុំ: ប្រវត្តិរូបសង្ខេប

ប្រវត្តិរូបសង្ខេប 
លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ កង សាអ៊ុំ កើតនៅឆ្នាំ១៩៣១ នៅភូមិសែនស្នាយ ឃុំស្រយូវ ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រពន្ធឈ្មោះសុមាធិ នៅភូមិសៀមរាប ស្រុកសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។ លោកព្រឹទ្ធាចារ្យមានកូន៦នាក់ប្រុស៣  និងស្រី៣នាក់។ លោកបានរៀនចប់សាលាបឋមសិក្សាខេត្តកំពង់ធំនៅឆ្នាំ១៩៥០ ហើយបានទៅរៀនបន្តនៅវិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិ ក្រុងភ្នំពេញពីឆ្នាំ១៩៥១ដល់ឆ្នាំ១៩៥៤ចប់ថ្នាក់ទី៣ទំនើប។ លោកស្រឡាញ់ និងបានចូលរួមក្នុងការថែរក្សា ផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ និងសិល្បៈខ្មែរជាច្រើន។ លោកបានគិតថាសម្ភារៈចាស់ៗតាំងពីបរមបុរាណអាចនិងបាត់បង់ក្នុងរយៈពេលខ្លីខាងមុខ លោកក៏បានចាប់ផ្តើមប្រមូលឧបករណ៍ សម្ភារៈប្រើប្រាស់ចាសៗតាមភូមិ សហគមន៍នានា ដើម្បីរក្សាទុកឱ្យក្មេងជំនាន់ក្រោយបានស្គាល់។ លោកតាបានបរិច្ចាគឧបករណ៍ និងវត្ថុបុរាណ ដែលលោកបានព្យាយាមប្រមូល និងរក្សាជាយូរយារណាស់មកហើយជូនមជ្ឈមណ្ធលភូមិអាស៊ី ដើម្បីរក្សា និងផ្សព្វផ្សាយជូនដល់សាធារណៈជនបានស្វែងយល់ពីវប្បធម៌ដ៏មានតម្លែរបស់ពួកគេ ហើយកេរតំណែលនេះ និងស្ថិតនៅជារៀងដ៏រាបសម្រាប់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ។ លោកតាបានទទួលមរណភាពកាលពីថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ ក្នុងជន្មាយុ ៨៩ឆ្នាំមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ វិទ្យាសាស្រ្តនៃសាកវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្ប។
លោកតាដំបងក្រញូង

នៅក្នុងទីរួមខេត្តបាត់ដំបង រូបសំណាក់មួយដែលមានកំពស់ ៦,៥ម៉ែត្រ ស្ថិតនៅចំណុចផ្លូវបំបែករង្វង់មូលឆ្ពោះទៅកាន់រាជធានីភ្នំពេញ និងខេត្ដបន្ទាយមានជ័យ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា លោកតាដំបងក្រញូង។ រូបសំណាកនេះត្រូវបានសាងសង់ដំបូងក្នុងសម័យសង្គមរាស្ដ្រនិយមដែលមានទំហំតូចជាងសព្វថ្ងៃ ហើយត្រូវបានកសាងឡើងវិញ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ សម្រាប់ជាទីគោរពសក្ការ:តាមជំនឿរបស់អ្នកស្រុក និងត្រូវបានគេជឿថាមានបារមីបំផុតលើជំនឿសាសនាពិសេសការបន់ស្រង់នានា។ ជារៀងរាល់ ថ្ងៃឧបោសថសីល និងថ្ងៃបុណ្យទានធំៗ ម្តង គេសង្កេតឃើញមានមនុស្សច្រើនកុះករមកធ្វើការបន់ស្រន់ និងប្រារព្ធពិធីសាសនាផ្សេងៗ។ រូបភាពតូច|រូបសំណាកលោកតាដំបងក្រញូងនៅទីរួមខេត្តបាត់ដំបង
លោកធម៌

លោកធម៌ (lokadhamma) ជាធម៌សម្រាប់លោក។ មានន័យថា ជាធម៌ទាំងឡាយដែលបថុជ្ជន គ្រប់រូបតែងតែងមាន។ ក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា លោកធម៌ ចែកចេញជា ៨ ដែលមាន ៤ គូរ។ ក្នុងគូរនីមួយៗ មានមួយជា មនុស្សគ្រប់គ្នាចង់បាន និង មួយទៀតមិនចង់បាន។
លោកធម៌: ចំណាត់ថ្នាក់លោកធម៌

ចំណាត់ថ្នាក់លោកធម៌ 
លោកធម៌មាន ៨ គឺ
 លាភ ជាការបាន
 អលាភ ដែលមិនបាន
 យស ដែលបានយស
 អយស ជាការខាតយស
 និន្ទា មានន័យថា ជាការតិះដៀល
 បសំសា ជាការសរសើរ
 សុខ ការបានសុខ
 ទុក្ខ ជាការបានទុក្ខ
លោកបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ

បណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ ព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួនឈ្មោះបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារថ្ងៃ​ខែឆ្នាំ​កំណើត១៨ កក្កដា ១៩៦៦ស្រុក​កំណើតភូមិចមពល ឃុំពពេល ស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវកូន៣​នាក់ ស្រី២នាក់ និងប្រុស ១នាក់តួនាទីសហស្ថាបនិកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានចេះភាសាអង់គ្លេស អាល្លឺម៉ង់ និង​ បារាំងពានរង្វាន់ Ramon Magsaysay Awardhttps://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Ramon_Magsaysay_Award_winners ឬរង្វាន់ណូបែលអាសុីពីប្រទេសហ្វុីលីពីន, រង្វាន់និស្សិតរៀនពូកែចំនួន៣ដងក្នុងពេលបន្តការសិក្សានៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់, អាហារូបករណ៍ Friedrich Neumann អាល្លឺម៉ងគណបក្សគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានគេហទំព័រwww.saingkoma.com 

លោកបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ English: Yang Saing Koma មានស្រុកកំណើតនៅភូមិចមពល ឃុំពពេល ស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ។ ឪពុករបស់លោកជាគ្រូបង្រៀន ម្តាយលោកជាកសិករ។

ទាក់ទងការសិក្សា លោកបានរៀនចប់ថ្នាក់បណ្ឌិតកសិកម្ម នៅសកលវិទ្យាល័យឡែបស៊ិកនៃប្រទេស​អាល្លឺមង់នៅឆ្នាំ១៩៩៥ បន្ទាប់ពីចំណាយពេលសិក្សា និងរស់នៅទីនោះអស់រយៈពេលជិត ១១ឆ្នាំ (១៩៨៤-១៩៩៥)។

ប្រវត្តិការងារសំខាន់ៗរបស់លោកមានដូចជា៖

• សាស្ត្រាចារ្យនៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទកសិកម្ម (ចំការដូង) ១៩៩៥-២០០៣

• បម្រើការនៅអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន (JVC) និងបារាំង (GRET) ពីឆ្នាំ១៩៩៥-១៩៩៧

• ស្ថាបនិក និងនាយក/ប្រធានអង្គការសេដាក​ (CEDAC) ពីឆ្នាំ១៩៩៧-២០១៥

• អភិបាលនៃស្ថាប័នមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុស្ថាបនា ២០១០-២០១៦

• ស្ថាបនិកម៉ាស៊ីនកិនស្រូវសរីរាង្គកសិករសេដាក និងសហគមន៍ទីផ្សារកសិផលធម្មជាតិ ក្រុមហ៊ុននាំចេញកសិផលសរីរាង្គ

• សហស្ថាបនិកបណ្តាញសង្គមខ្មែរ ដើម្បីខ្មែរ និងជាសហស្ថាបនិកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន (គបម)។
ទាក់ទងស្ថានភាពគ្រួសារ លោកបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅឆ្នាំ២០០៦ ហើយមានកូន ៣នាក់ (ស្រី២នាក់ និងប្រុស ១នាក់)។
បច្ចុប្បន្ន លោកបំពេញការងារជាទីប្រឹក្សាកសិកម្មសរីរាង្គ និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការនាយកនៃ|គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន។
លោកបានបង្កើតគេហទំព័រខ្លួនលោកផ្ទាល់ឈ្មោះ www.saingkoma.com  ក្នុងគោលបំណងចែករំលែកនូវទស្សនៈ ការយល់ដឹងនិងបទពិសោធន៍ទាក់ទងការងារកសិកម្ម ការអភិវឌ្ឍជំនាញនិងមុខរបរ ការសិក្សានិងការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង ភាពជាអ្នកដឹកនាំ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ទស្សនៈនយោបាយ និងចំណេះដឹងផ្សេងៗ៕
លោកបណ្ឌិត សាម អ៊ីន

បណ្ឌិត សាម អ៊ីន ព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួនឈ្មោះបណ្ឌិត សាម អ៊ីនថ្ងៃ​ខែឆ្នាំ​កំណើត១៥ ខែវិច្ចិកា​ ១៩៧២ស្រុក​កំណើតឃុំរការ ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែងតួនាទីសហស្ថាបនិកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានចេះភាសាអង់គ្លេស អាល្លឺម៉ង់គណបក្សគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានគេហទំព័រhttp://realsaminn.com
លោកបណ្ឌិត សាម អ៊ីន: '''១. កុមារភាព និងការរៀនសូត្រ [1972 – 1989]'''

១. កុមារភាព និងការរៀនសូត្រ [1972 – 1989]
លោកកើតនៅឆ្នាំ ១៩៧២ ឃុំរការ ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង ក្នុងគ្រួសារមួយដែល​ឪពុកមានឈាមជ័រមកពី​ត្រកូល​ជាអ្នក​ជំនួញ និងម្តាយមានឈាមជ័រមកពីត្រកូលជាកសិករ។ នាពេលនោះ សង្គ្រាមសុីវិល​បាន​ចាប់ផ្តើម​​ឆាបឆេះ​ក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា​។
លោកចាប់បាន​បទពិសោធន៍​ខ្លះៗ​នៃជីវិត​កុមារភាព​ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩) ដែលពេលនោះ​លោក​ត្រូវធ្វើការ​​ខ្លះៗក្នុងក្រុមកុមារ ដូចជាកើបលាមកគោ ក្របី សម្រាប់ធ្វើជី។
ក្រោយការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម គ្រួសារលោកបានមករស់នៅភ្នំពេញ។ លោកបានចូលសិក្សា​នៅ​សាលាសន្ធរម៉ុក (១៩៨០ ដល់ ១៩៨៦) និងក្រោយមកទៀត​រៀននៅសាលា​​បាក់ទូក (១៩៨៧ ដល់ ១៩៨៩) ​ដោយសារ​បានជាប់​ជា​សិស្សពូកែ​គណិតវិទ្យាប្រចាំរដ្ឋធានីភ្នំពេញ។
លោកបណ្ឌិត សាម អ៊ីន: '''២. ការសិក្សានៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ [1990 – 2002]'''

២. ការសិក្សានៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ [1990 – 2002]
ដោយសារតែបានជាប់ជាពិសេស​ពូកែទូទាំងប្រទេស​ផ្នែកគណិតវិទ្យា លោកបានជាប់​អាហា​រូបករណ៍ទៅរៀន​នៅប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​ផ្នែករុក្ខកម្ម (វិទ្យាសាស្រ្តព្រៃឈើ) នៅឆ្នាំ ១៩៩០។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៧ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតនៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​បច្ចេកវិទ្យា​ដ្រេសដិន [University of Technology Dresden] លោកបានត្រលប់មកស្រុកខ្មែរ និងធ្វើការ​ជាមួយ​អង្គការអភិវឌ្ឍន៍​អាល្លឺម៉ង់ GTZ ចំនួន ១ ឆ្នាំកន្លះ ហើយក៏ត្រលប់ទៅបន្តការសិក្សាចប់​ថ្នាក់បណ្ឌិត​ផ្នែក​នយោបាយ​ព្រៃឈើនៅអាល្លឺម៉ង់វិញរហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។ ការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិត និងបណ្ឌិត មានការ​គាំទ្រអាហារូបករណ៍ពីអង្គការរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់ (Deutscher Akademischer Austausch Dienst, DAAD)។
លោកបណ្ឌិត សាម អ៊ីន: '''៣. បទពិសោធន៍ការងារសង្គម [2003 – 2014]'''

៣. បទពិសោធន៍ការងារសង្គម [2003 – 2014]
ដោយដឹងច្បាស់ក្នុងខ្លួនថា លោកស្រឡាញ់ស្រុកកំណើតខ្លាំង និងមិនអាចរស់នៅស្រុក​គេដោយរីករាយ និងមាន​មោទនភាព​បាន លោកបានសម្រេចចិត្តវិលមករស់នៅ និងធ្វើការនៅ​ស្រុកខ្មែរវិញនៅដើមឆ្នាំ ២០០៣។ ដោយមានការ​គាំទ្រពី​អង្គការ​សាសនាអាល្លឺម៉ង់​ (Evangelischer Entwicklungsdient, EED) ​លោកបានចូលបម្រើការងារ នៅអង្គការលូថេរ៉ាន​បម្រើ​ពិភពលោក​ (Lutheran World Federation, LWF) ប្រចាំនៅកម្ពុជា។ អង្គការ LWF បានបំពេញបេសកកម្មជួយប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨០ ជាពិសេសធ្វើការ លើជំនួយមនុស្សធម៌ និងលើកកំពស់ជីវភាព​រស់នៅប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រនៅជនបទ ព្រមទាំងលើកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីសិទ្ធិមនុស្ស។
លោកពេញចិត្តនឹងការងារនៅទីនេះ ដោយមើលឃើញពីផលប៉ះពាល់ជាវិជ្ជមានដល់ជីវភាព​របស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅជនបទ និងបរិយាកាសការងារល្អប្រសើរដោយសារតែមានអ្នកដឹកនាំល្អ។ លោកទទួលបានការចូលចិត្តពីសហការីដទៃទៀត និងការពេញចិត្តពីអ្នកដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ជាពិសេស លោក David Mueller ជាប្រធានអង្គការ។ ការងាររបស់លោកចេះតែបន្តទៅមុខដោយរីករាយ និងជោគជ័យ ព្រមទាំងទទួលបានតួនាទីទទួលខុសត្រូវកាន់តែខ្ពស់ជាបន្តបន្ទាប់ ជាអនុប្រធាន​កម្មវិធី ប្រធានកម្មវិធី និងអនុប្រធានប្រចាំប្រទេសរហូតដល់ឆ្នាំ ២០១០។
ពេលដែលអង្គការ LWF ធ្វើជាតូបនីយកម្មជាផ្លូវការចាប់ពីដើមឆ្នាំ ២០១១ ដោយក្លាយជា​អង្គការ​ក្នុងស្រុកមានឈ្មោះថា ជីវិតថ្លៃថ្នូរ (Life With Dignity, LWD) ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលបាន​ជ្រើសរើសលោកជានាយកប្រតិបត្តិ ដែលដឹកនាំក្រុមការងារមួយមានគ្នាសរុបប្រមាណជាង ២០០ នាក់ ក្នុងការបន្តបេសកកម្មជួយប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះនៅក្នុងខេត្តចំនួនបួន គឺ កំពង់ស្ពឺ កំពង់ឆ្នាំង បាត់ដំលោក និងពោធិ៍សាត់។ ថវិកាប្រចាំឆ្នាំរបស់អង្គការ LWD មានប្រមាណ ៤ ទៅ ៥ លានដុល្លារ​អាមេរិកក្នុង ១ ឆ្នាំ។ លោកបំពេញការងារជានាយកប្រតិបត្តិដែលមានអណត្តិ ៤ ឆ្នាំរហូតដល់ចុងឆ្នាំ ២០១៤។ ក្នុងពេលនោះ លោកក៏បានបម្រើជាប្រធាន អនុប្រធាន និងសមាជិករបស់ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល​អង្គការមួយចំនួនផងដែរ ដូចជា MLUP BAITONG, CCC, DPA និង CCBEN។ លោកបានទទួល​ពានរង្វាន់​ភាពជាអ្នកដឹកនាំអាស៊ានលើវិស័យអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ផ្តល់ជូនដោយអគ្គលេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣។
លោកបណ្ឌិត សាម អ៊ីន: '''៤. ការចូលរួមការងារនយោបាយ [2014 – បច្ចុប្បន្ន]'''

៤. ការចូលរួមការងារនយោបាយ [2014 – បច្ចុប្បន្ន]
នៅឆ្នាំ ២០១៣ លោកចាប់ផ្តើមមានចំណាប់អារម្មណ៍រឿងនយោបាយកាន់តែខ្លាំង ជាពិសេស ការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ ២០១៣ និងព្រឹត្តិការណ៍តវ៉ា និងទាមទារក្រោយការបោះឆ្នោត។ លោកបាន​ចូលរួមប្រជុំជាមួយអង្គការដែលធ្វើការលើរឿងបោះឆ្នោត និងឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស។ លោកចាប់ផ្តើម​មានទំនាក់ទំនងការងារខ្លះៗជាមួយ លោក យ៉េង វីរៈ ដែលកាលនោះគាត់ជានាយកអង្គការ​អប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ (CLEC) លោក គុល បញ្ញា នាយកអង្គការខុមហ្វែល។ល។ ក្រោយមកទៀត លោកក៏បានជួប និងចូលរួមខ្លះជាមួយក្រុម លោក យ៉ង សាំងកុមារ លោក កែម ឡី លោក ប៉ា ងួនទៀង ដែលក្រុមគាត់មានច្រក​ផ្តល់យោបល់ ផ្តល់គំនិតដល់ថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង។ ក្រុមនេះបាន​ផ្តល់គំនិតឲ្យថ្នាក់ដឹកនាំ​គណបក្សសង្រ្គោះជាតិរៀបយុទ្ធសាស្រ្តដើម្បីការផ្លាស់ប្តូរ​ដោយសន្តិភាព ដោយប្រើសារ​នយោបាយវិជ្ជមាន កុំញុះញង់ កុំប្រមាថ កុំសងសឹក កុំគុំគួន និងស្នើសុំឲ្យគណបក្ស​ប្រឆាំងកែទម្រង់ផ្ទៃក្នុងផ្តល់គម្រូល្អជាគណបក្សដែលមានប្រជាធិបតេយ្យ​ផ្ទៃក្នុង។ ដោយមានការ​ខកចិត្តចំពោះការធ្វើមិនដឹងមិនឮរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងចំពោះ​គំនិតយោបល់ ក្រុមការងារយើងក៏ចាប់ផ្តើមមានគំនិតលោក្កើតជាបណ្តាញសង្គមដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ​អំពីគោលការណ៍​ប្រជាធិបតេយ្យដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងតស៊ូមតិឲ្យអ្នកនយោបាយកែទម្រង់​គណបក្ស​​ឲ្យមាន​​​លក្ខណៈ​ប្រជាធិបតេយ្យផ្ទៃក្នុង។ បណ្តាញសង្គម ខ្មែរដើម្បីខ្មែរ ក៏ចាប់កំណើតឡើងពីចុងឆ្នាំ ២០១៤ ដោយមានការចូលរួមដឹកនាំពីលោក បណ្ឌិត កែម ឡី បណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ លោក យ៉េង វីរៈ លោក ប៉ា ងួនទៀង លោក (សាម អុីន) និងបញ្ញវន្តមួយចំនួនទៀត។ យើងបានធ្វើការជួប​ប្រជុំជាមួយប្រជាពលរដ្ឋនៅភ្នំពេញ និងតាមបណ្តាខេត្តមួយចំនួន ជជែកពិភាក្សាអំពី​គោលការណ៍​​ប្រជាធិបតេយ្យ និងប្រជាធិបតេយ្យ​ផ្ទៃក្នុងបក្ស។
ដោយយល់ឃើញថា មិនអាចជំរុញឲ្យមានការកែទម្រង់ផ្ទៃក្នុងគណបក្សនយោបាយបាន តាមរយៈចលនាបណ្តាញសង្គម ខ្មែរដើម្បីខ្មែរ យើងក៏បានសម្រេចចិត្ត ដោយមានការយល់ព្រម​ពីអ្នកដឹកនាំមូលដ្ឋានមួយចំនួន លោក្កើតជាគណបក្សនយោបាយដែលផ្តល់គំរូឈានមុខ ប្រជាធិបតេយ្យផ្ទៃក្នុងបក្ស។ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន ក៏បានកើតជារូបរាងឡើង​ជាផ្លូវការ​នៅថ្ងៃទី ២ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៥។

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៣ មក លោកចាប់ផ្តើមមានអារម្មណ៍ថាការងារជាមួយអង្គការមិនមែន​រដ្ឋាភិបាលអាចជួយមនុស្សបានមួយចំនួន តែមិនអាចលោកអោយមានការផ្លាស់ប្តូរជាដុំកំភួនសម្រាប់​ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងប្រទេសទេ។ ដោយចង់ឃើញប្រទេសកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យ​ជឿនលឿនដូចគេ មានអភិបាលកិច្ចល្អ និងប្រទេសជាតិមានភាពថ្លៃថ្នូរ លោកគិតថា មានតែចូលរួម ក្នុងវិស័យនយោបាយទេ ទើបអាចជួយលោក្កើតរឿងទាំងនេះបាន។ ដោយមានការចាប់អារម្មណ៍​រឿង​នយោបាយផង លោកក៏សម្រេចចិត្តឈប់បន្តបេសកកម្មជាមួយអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ក្រោយចប់អណត្តិជានាយកប្រតិបត្តិរបស់ LWD នាចុងឆ្នាំ ២០១៤។​ លោកចាប់ផ្តើមចូលរួម​សកម្មជាមួយបណ្តាញសង្គម ខ្មែរដើម្បីខ្មែរ និងក្រោយមកជាប់ឆ្នោតជា អគ្គលេខាធិការ របស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន ចាប់តាំងពីថ្ងៃបង្កើតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។
លោកពញា

លោកពញា ( រឺ ) ព្រះម្ចាស់នៃម្ចោនម្ចាគឺជាតួអង្គគន្លឹះដែលផ្ដើមឱ្យមានសង្គ្រាមសែសិបឆ្នាំ (រ. ១៣៨៥-១៤២៤) រវាងនគរហង្សាវត្តីបាគូនិយាយភាសាមន និង នគរអវៈនិយាយភាសាភូមា។ ជាព្រះភាតាមួយអង្គនៃព្រះបាទពញាឧនៃហង្សាវត្តី(Maha Yazawin Vol. 1 2006: 290): Laukpya was also a younger brother of Byattaba, the rebellious governor of Martaban. លោកពញាបានគ្រប់គ្រងដីសណ្ដឥរាវត្តីប្រៀបដូចជាក្សត្រឯករាជ្យមួយអង្គកំឡុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះភាតាទ្រង់ ៣៥ ឆ្នាំ។ នៅឆ្នាំ១៣៨៣ នៅពេលនោះព្រះរាជបុត្រច្បងរបស់ពញាឧ រាជាធិរាជបានប្រកាសខ្លួនជាក្សត្របន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ពញាឧ លោកពញាមិនព្រមចុះចូលនឹងព្រះភាគិនេយ្យដែលមានព្រះជន្ម ១៦ ព្រះវស្សារបស់ទ្រង់ឡើយ។ នៅឆ្នាំ១៣៨៥ កាលណោះរាជាធិរាជបានត្រៀមបរពលទៅកាន់ដីសណ្ដនោះ លោកពញាក៏បានស្វះស្វែងរកជំនួយពីព្រះបាទស្វាស៊កឺនៃអវៈដោយសន្យានឹងចុះចូលនគរអវៈ។

លោកពញាទ្រង់ព្រះលិខិតទៅកាន់ស្វាស៊កឺ:Htin Aung 1967: 88
ព្រះមហាក្សត្រប្រកបដោយកិត្តិគុណ ព្រះរាជបុត្រអកត្តញ្ញូបានបះបោរនៅពេលព្រះបិតារបស់ខ្លួននៅមានព្រះជន្មនៅឡើយ ហើយឥឡូវថែមទាំងហ៊ានឡើងសោយរាជ្យមហារាជបល្លង្ករបស់ព្រះពញាឧថែមទៀត ដោយយកគោរម្យងារថា "រាជាធិរាជ" ។ មុនពេលក្សត្រអង្គនេះកាន់អំណាចនឹងនរ ទូលព្រះបង្គំសូមព្រះអង្គម្ចាស់ឱ្យលើកទ័ពមកវាយបាគូទាំងដែនទឹក និង ដែនគោក។ ទូលព្រះបង្គំបានគ្រប់គ្រងកុសិមៈ និង ម្ចោនម្ចាហើយ សូមព្រះអង្គវាយលុកបាគូតាមផ្លូវទឹកចុះ។ នៅពេលព្រះអង្គទទួលបានជ័យជំនះទាំងស្រុង សូមព្រះអង្គនាំយករតនសម្បត្តិទាំងអស់នោះទៅ ចំពោះទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ នឹងទទួលត្រឹមតែភោគផលប្រចាំឆ្នាំតែប៉ុណ្ណេះបានហើយ។

ការទទួលនូវការអញ្ជើញរបស់លោកពញាដោយព្រះបាទស្វាស៊កឺបានបង្កជាសង្គ្រាមសែសិបឆ្នាំរវាងអវៈ និង បាគូ។ ការបើកការលុកលុយហង្សាវត្តីដំបូងរបស់ស្វាស៊កឺនៅឆ្នាំ១៣៨៦ និង​ ១៣៨៧ នោះ មិនអាចបំបែកខ្សែការពាររបស់រាជាធិរាជបានទេ។ នៅឆ្នាំ១៣៨៨/៨៩ រាជាធិរាជបានវាយលុកដែនដីសណ្ដវិញម្ដង។ កងទ័ពរបស់រាជាធិរាជមិនអាចដណ្ដើមកាន់កាប់បានម្ចោនម្ចាឡើយ ដោយមានការរៀបចំខ្សែការពារយ៉ាងមាំមួន ទ្រង់ក៏ត្រូវបានបរាជ័យនៅកុសិមៈ ដែលការពារដោយព្រះរាជបុត្រាទាំងបីអង្គរបស់លោកពញា។ ក្រោយមកលោកពញាប្រថុយចាកចេញពីខ្សែការពាររបស់ខ្លួន ហើយក៏ត្រូវបានវាយកាន់កាប់បានដោយកងទ័ពរបស់រាជាធិរាជយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ម្ចោនម្ចាបានចុះចាញ់នៅឆ្នាំ១៣៩០។ ដែនដីសណ្ដទាំងមូលក៏បានចុះចាញ់ជាបន្តបន្ទាប់។Phayare 1967: 70 ព្រះរាជបុត្ររបស់លោកពញា នព្វរត្ន និងព្រះរាជសុណិសា ផ្យានឈី ទាំងពីរអង្គបានភៀសព្រះកាយទៅអវៈ។ ស្វាស៊កឺបានស្វាគមព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងពីរ ហើយបានតែងតាំងនព្វរត្ន ជាព្រះម្ចាស់នៃសាលីន និង ផ្យានឈី ជាព្រះម្ចាស់នៃប្រមុំ (ព្យី)។Harvey 1925: 85

លោកពញា ទ្រង់មានព្រះមហេសី ១៦ អង្គ និង បុត្រ ៧០ អង្គ។Maha Yazawin Vol. 1 2006: 290 in editors' footnote
លោកអេលីសេ រីខ្លាស

+លោក​អេលីសេ រីខ្លាស ២50px| កើត ១៥ មិនា ១៨៣០សង្កាត់ ស៊ានហ្វយ ឡាគ្រែន Sainte-Foy-la-Grande បារាំង ស្លាប់​"
| ០៤ កក្កដា  ១៩០៥ (អាយុ ៧៥) សាលាក្រុង Torhout ទួរហួត ប្រទេស Belgian ប៊េលិហ្គែន
|-
| មុខរបរ​''' អ្នកភូមិសាស្រ្ត អ្នកអនាធិបតេយ្យនិយម អ្នកបដិវត្តន៍ និងអ្នកនិពន្ធ
លោកិយបដិច្ចសមុប្បាទ១២: អត្ថន័យទូទៅ

អត្ថន័យទូទៅ

ពាក្យ​ក្នុង​ភាសា​បាលី​ថា បដិច្ចសមុប្បាទ (paṭiccasamuppāda) ឬ ​នៅ​ក្នុង​ភាសា​សំស្ក្រឹត​ថា ប្រដីដ្យសមុដ្បាទ (Pratītyasamutpāda) មាន​អត្ថន័យ​ថា ​ដើម​កំណើត​​នៃ​អ្វីមួយ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​អ្វី​មួយ​ទៀត (dependent origination) ឬ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​អ្វី​មួយ​ត្រូវ​ពឹង​លើ​ការ​កើត​ឡើង​នៃ​អ្វី​មួយ​ទៀត​ជាមុន (dependent arising) ។ ន័យ​ម្យ៉ាង​ទៀត បដិច្ចសមុប្បាទ សង្កត់​ធ្ងន់​ទៅ​លើ​ទស្សនៈ​ថា គ្មាន​វត្ថុ​អ្វី​មួយ (ទោះ​ជា​មាន​រូប​ក្តី ឥត​រូប​ក្តី មាន​ជីវិត​ក្តី ឥត​ជីវិត​ក្តី) មាន​វត្តមាន​ដោយ​ឯកឯង ឬ ស្ថិតស្ថេរ​ជា​និច្ច​និរន្តរ៍ បាន​ទេ ពោល​គឺ​ វត្ថុ​នោះ​​ត្រូវ​​ពឹង​ផ្អែក​លើ​វត្ថុ​កើត​មុន​វា​​ដើម្បី​ឲ្យ​វា​អាច​កើត​ឡើង​បាន ។ ចំណែក​វត្ថុ​ដែល​កើត​មុន​នោះ​ ក៏​ត្រូវ​ពឹង​លើ​វត្ថុ​ដែល​កើត​មុន​វា​មួយ​ទៀត​ដើម្បី​ឲ្យ​វត្ថុ​នោះ​កើត​ឡើង​បាន ។ ​យោង​តាម​ទ្រឹស្តី​ពុទ្ធសាសនា បដិច្ចសមុប្បាទ​ មាន​អត្ថន័យ​ពីរ​យ៉ាង​ ៖
 ក្នុង​ន័យ​ទូទៅ បដិច្ចសមុប្បាទ សំដៅ​ទៅ​ដល់​សញ្ញាណ​​ដែល​ជា​ខ្លឹម​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ប្រពៃណី​ពុទ្ធសាសនា ពោល​គឺ វត្ថុ​គ្រប់​យ៉ាង​កើត​ឡើង​​ដោយ​ពឹង​ទៅ​លើ​មូលហេតុ (causes) និង លក្ខខណ្ឌ​ (conditions) ដ៏​ច្រើន​សន្ធឹក ។
 ក្នុង​ន័យ​ជាក់​លាក់ បដិច្ចសមុប្បាទ សំដៅ​ទៅ​ដល់​ការ​អនុវត្តន៍​ជាក់ស្តែង​នៃ​គោលការណ៍​ទូទៅ​ខាង​លើ​នេះ ពោល​គឺ ភាព​ជាប់​ទាក់ទង​គ្នា (សម្ព័ន្ធ) ចំនួន ១២ តំណ នៃ​ដើម​កំណើត​នៃ​អ្វី​មួយ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​អ្វី​មួយ​ទៀត (twelve links of dependent origination) ។

សញ្ញាណ​នៃ​បដិច្ចសមុប្បាទ (ទាំង​ន័យ​ទូទៅ និង ន័យ​ជាក់លាក) គឺ​ជា​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់​យល់​សញ្ញាណ​គន្លឹះ​​ដទៃ​ទៀត​នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា ឧទាហរណ៍ ទ្រឹស្តី​អំពី​កម្ម និង ការ​បដិសន្ធិ​ជា​ថ្មី (karma and rebirth), ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ទុក្ខ (dukkha ឬ suffering), និង លទ្ធភាព​នៃ​ការ​រំដោះ​ខ្លួន​​តាម​រយៈ​ការ​យល់​ដឹង​ថា​គ្មាន​ខ្លួន ឬ អនត្តា (no-self ឬ anatman) ។ គោលគំនិត​ទូទៅ​នៃ​បដិច្ចសមុប្បាទ (អ្វីៗ​គ្រប់យ៉ាង​សុទ្ធ​តែ​​ពឹង​ផ្អែក​លើ​អ្វីៗ​ដទៃ​ទៀត) គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​សម្រាប់​បំពេញ​ឲ្យ​សញ្ញាណ (គំនិត) នៃ​ទ្រឹស្តី សុញ្ញតា (ភាព​ទទេ ឬ សូន្យ) (concept of emptiness ឬ sunyata) ។
លោកិយបដិច្ចសមុប្បាទ១២: ធម៌​សូត្រ

ធម៌​សូត្រ

អវិជ្ជា បច្ចយា សង្ខារា, សង្ខារា បច្ចយា វិញ្ញា សម្ភវន្តិ ។

សេចក្តី​ប្រែ ៖ អវិជ្ជាជាបច្ច័យ ឲ្យកើតសង្ខារ, សង្ខារជាបច្ច័យ ឲ្យកើតវិញ្ញាណ, វិញ្ញាណជាបច្ច័យ ឲ្យកើតនាមរូប, នាមរូបជាបច្ច័យ ឲ្យកើតអាយតនៈ, អាយតនៈ​ជាបច្ច័យឲ្យកើតផស្សៈ, ផស្សៈជាបច្ច័យ ឲ្យកើតវេទនា, វេទនាជាបច្ច័យ ឲ្យកើតតណ្ហា, តណ្ហាជាបច្ច័យ ឲ្យកើតឧបាទាន, ឧបាទានជាបច្ច័យ ឲ្យកើតភព, ភពជាបច្ច័យ ឲ្យកើតជាតិ, ជាតិជាបច្ច័យ ឲ្យកើតជរា មរណៈ សោក ទុក្ខ ទោមនស្ស សេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ជាច្រើនអនេក ។ ការជាប់ប្រទាក់គ្នា ១២ កងនេះ ឈ្មោះថា បដិច្ចសមុប្បាទ ។
លោកិយបដិច្ចសមុប្បាទ១២: ​Sections, Links, Factors And Periods

​Sections, Links, Factors And Periods

ក. នៅក្នុងផ្លូវកណ្តាលមាន អវិជ្ជា​(Ignorance) និងតណ្ហា(craving)ដែលគេហៅថាជាឬសគល់(Roots)

ខ. មានសច្ចៈពីគឺ ទុក្ខសច្ចៈ និងសមុទយសច្ចៈ ។មគ្គ និងនិរោធ បិទបាំងដោយអវិជ្ជា

គ. មាន ៤ចំណែកគឺ៖

១. ប្រភេទអតីតហេតុ Past Causal Coutinuum,

២.  ផលបច្ចុប្បន្នហេតុ Present Causal Resultant,

៣. ប្រភេទបច្ចុប្បន្នហេតុ Present Causal Continuum,

៤. ផលអនាគតហេតុ Future Causal Resultant

ឃ. មាន ២០ កត្តាគឺ៖-

១. កត្តាអតីតហេតុ (Past Causal Factors) មាន អវិជ្ជា សង្ខារ តណ្ហា ឧបាទាន និង ភព

២. កត្តាបច្ចុប្បន្នផល (Present Result Factors)  វិញ្ញាណ នាមរូប សឡាយតនៈ       ផស្សៈ និង វេទនា

៣. កត្តាបច្ចុប្បន្នហេតុ (Present Causal Factors) មាន តណ្ហា ឧបាទាន ភព អវិជ្ជា   និងសង្ខារ

៤. កត្តាផលអនាគត់ហេតុ​ (Future Causal Resultant Factor) មាន វិញ្ញាណ នាមរូប សឡាយតនៈ  ផស្សៈ និងវេទនា

ង. មានចំណង១២គឺ៖

១. អវិជ្ជា (Avijja = Ignorance)

២. សង្ខារ (Sankhara = volitional activities)

៣. សតិ （ការដឹង）( Sate= consciousness)

៤. នាមរូប (Namarupa = Mind and matter)

៥.អាយតនៈ( Ayatana = sixfold sense bases)

៦. ផស្សៈ (Phassa = contact)

៧. វេទនា (Vadana = feeling)

៨. តណ្ហា (Tanha = craving)

៩. ឧបាទាន (Upadana = grasping, clinging or attachment)

១០. ភព (Bhava= Becoming)

១១. ជាតិ (Jati = Birth)

១២. ជរាមរណៈ (Jaramarana = Old age and Death)

ច. មានកាល៣គឺ៖

១. អតីតកាល

២. បច្ចុប្បន្នកាល

៣. និងអនាគតកាល

ឆ. មានបីវដ្តគឺ៖

១. កិលេសវដ្ត Kilesa Vatta

២. កម្មវដ្ត Kamma Vatta

៣. វិបកវដ្ត Vipaka Vitta

'ជ. មានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នាបីយ៉ាងគឺ៖

១. ហេតុអតីត និងផលបច្ចុប្បន្ន Past Cause and Present Resultant

២. ហេតុបច្ចុប្ប និងផលបច្ចុប្បន្ន Present Cause and Present Resultant

៣. ហេតុបច្ចុប្ប និងផលអនាគត Present Cause and Future Resultant

ព្រះពុទ្ធបរមគ្រូបានបង្រៀន បដិច្ចសមុប្បាទធម៌ (Paticcasamuppada)អាស្រ័យដោយខ័ន្ធ(Khandhas) ក្រោយពីការពិនិត្យអង្គេតការរលត់បាត់ភ្លាមៗ ឬការរលត់បាត់ទៅវិញដូចគ្នា ដែលផ្តល់ការកើតទៅសភាវៈមួយទៀតកើតឡើងបាន ឬ ពាក្យមួយទៀតអាស្រ័យដោយច្បាប់ហេតុផលដោយការរលត់ ឬ ការបញ្ចប់ទៅជាបន្តបន្ទាប់។ 

អតីតព្រះមហាថេរៈ មូកូសាយ៉ាដាវ(Mogok Sayadaw) ក្រោយពីបានធ្វើការពិនិត្យអង្គេតខ័ន្ធដោយប្រុងប្រយ័ត្នមក ក៏បានគូរដ្យាក្រាមនេះភ្ជាប់គ្នាមួយៗ ហើយបង្ហាញថាការអនុវត្តន៍ធ្វើបែបយូគី និងអាចធ្វើឲ្យយល់ច្បាស់ថាបដិច្ចសមុប្បាទធម៌មិនមានទេ បើមិនមានខ័ន្ធរបស់គាត់ផ្ទាល់ ហើយខ័ន្ធនេះឯងក៏មិនមានដែរ បើគ្មានដំណើរនៃការកើត និងរលត់ទៅវិញ។​ ហើយដំណើរនៃការកើត និងរលត់ទៅវិញរមែងមិនមាន បើគ្មានសុខ និងទុក្ខ​ ហើយសុខ និងទុក្ខនេះក៏មិនមានដែរ បើគ្មានទុក្ខសច្ចៈ។ 

នេះគឺជាអ្វីៗទៅតាមធម្មជាតិរបស់ខ័ន្ធ ដែលគួរតែត្រូវបានយល់ច្បាស់ គឺស្គាល់តាមរយៈចំណេះដឹងវិបស្សនា។ មានតែតាមរយៈការយល់ និងការស្គាល់នៃខ័ន្ធនេះឯង ទើបអាចដកចោលនូវសស្សតទិដ្ឋិ​(Sassata) ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ(Uccheda )និង សកាយទិដ្ឋិ(Sakkaya Ditthis)ទាំងនេះបាន។ ដូច្នេះគ្រប់យូគីទាំងឡាយត្រូវបានជំរុញឲ្យមានការព្យាយាម និងយល់នូវអ្វីដែលខ័ន្ធសម្តែងបង្ហាញ បង្ហាញឲ្យឃើញ ឲ្យសញ្ញា និង ចង្អុលប្រាប់។
លោកីយ៍

លោកីយ៍ (អង់គ្លេស: World) 

ន័យត្រង់: ពិភពលោក សាកលលោក មេឃ និងផែនដី។

ន័យធៀប: ជាពាក្យដែលប្រើជំនួសឲ្យមនុស្សដែលរស់នៅក្នុងពិភពលោកនេះ ជាពាក្យដែលសំដៅលើពិភពនៃអ្វីមួយ ដូចជាពិភពនៃសេចក្ដីទុច្ចរិត ពិភពនៃសេចក្ដីអាក្រក់ផ្សេងៗ ជាពាក្យដែលសំដៅលើក្រុមនុស្សដែលជាសត្រូវនឹងសេចក្ដីពិត និងជាពួកអ្នកដែលប្រឆាំងនឹងអ្នកដើរតាមព្រះគ្រីស្ទ។ ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានប្រើសំដៅលើសេចក្ដីអាក្រក់គ្រប់បែបយ៉ាង សេចក្ដីដែលប្រឆាំងនឹងព្រះគ្រីស្ទ សេចក្ដីឥតប្រយោជន៍ សេចក្ដីល្បូង ចំណង់តណ្ហា និងអ្វីៗដែលមាននៅតែបណ្ដោះអាសន្នផងដែរ។Merriam-webster.com American Heritage Dictionary Orel, Vladimir (2003). A Handbook of Germanic Etymology Leiden: Brill. pg. 462.. cited in e.g. World Canonical Texts.Heidegger (1982), p. 164.
ស្តាំ|រូបភាពតូច|376x376ភីកសែល|រូបគំនូ Yggdrasil, ស្ដីអំពី ការប៉ុនប៉ងសម័យទំនើបដើម្បីស្ថាបនាឡើងវិញនូវមែកធាងពិភពលោក Norse ដែលតភ្ជាប់ស្ថានសួគ៌ ពិភពលោក និងពិភពខាងក្រោម។