លីលាវតី: ឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា

ឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ២ ថ្ងៃបន្ទាប់ពីថ្ងៃនោះមក ខ្ញុំព្រះករុណាក៏នាំខ្លួនឯងទៅដល់ឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា (Neranjara river, Niranjan river, Lilanjan river) ខណៈ​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ទៅដល់​នោះ​ជា​ពេល​រសៀល​ជ្រៀលជ្រេ ថ្ងៃកំពុងតែក្តៅខ្លាំង ទើបឈាងចូលទៅ អង្គុយជ្រកម្លប់ក្រោមដើមស្វាយធំក្បែរមាត់ស្ទឹង ។ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​នឹក​ចម្លែក​ចិត្ត​ណាស់​ដែល​មើល​ទៅ​មិន​ឃើញ​មានទឹក ១ ដំណក់សោះក្នុងស្ទឹង ឃើញតែដីខ្សាច់ពណ៌សក្បុសដែលកំពុងតែក្តៅគគុកដោយអណ្តាតថ្ងៃ សឹងតែសម្លឹងមើលមិនបាន ។ ស្ទឹងនេរញ្ជរាគួរតែមាននាមថា "ស្ទឹងខ្សាច់" ជា​ជាង​មាននាមថា "ស្ទឹងទឹក" ។ សព្វបើអាកាសធាតុក្តៅរហំាងយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែខាងក្រោមដើមស្វាយធំក៏មានម្លប់ត្រឈៃល្អណាស់ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ទម្រេត​កាយ​ចុះ​សិង​លើ​ផ្ទៃ​ដី​ខ្សាច់​ដ៏​ទន់​ល្មន់ និង ត្រជាក់ស្រួល រួចក៏បញ្ជូនចិត្តគិតរលឹកនឹកដល់​ព្រះបរមសាស្តា ។ ព្រះអង្គទ្រង់បាននិសីទនាការ​ក្រោមម្លប់ពោធិព្រឹក្សលើមាត់ស្ទឹងនេរញ្ជរានេះឯង ហើយត្រាស់ ដឹង​អនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណ នៅ​ខណៈដែលខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងតែសិងសម្រាកយ៉ាងរំភើយអារម្មណ៍នោះ​ឯង វុទ្ធជនម្នាក់ដេញកៀងហ្វូងពពែកាត់មុខមក ។  គាត់​បណ្តោយ​ឲ្យ​ពពែ​ចូល​ដេក​សម្រាក​គេច​កម្តៅ​ថ្ងៃចូល​ជ្រកម្លប់ក្បែរៗនោះ ហើយគាត់ក៏ដើរស្លៅសំដៅមករកខ្ញុំព្រះករុណា ។

"ម្នាលសមណៈ ! លោកនិមន្តមកពីណាហើយនឹងនិមន្តទៅណា?" គាត់សួរទាំងលើកជាយសំឡុយឡើង ជូតញើសត្រង់ថ្ងាសដីខ្មៅជាំ និង មានស្នាមជ្រីវជ្រួញព្រោះជរាភាព ។
 
"អាត្មាមកពីក្រុងសាវត្ថី ប្រុងនឹងទៅក្រុងរាជគ្រឹះ"

"ពីក្រុងសាវត្ថី ! "គាត់ឧទានឡើងរាងដូចជាឮបន្តិច សម្តែងសេចក្តីចម្លែកចិត្ត ។
 
"បើអីចឹង លោកនិមន្តដើរផ្លូវមកឆ្ងាយណាស់ ខ្ញុំកណាពុំដែលទៅក្រុងសាវត្ថីសោះ ប៉ុន្តែដឹងថានៅឆ្ងាយ​ណាស់ លោកនិមន្តមកមួយ​អង្គ​ឯងឬមានគ្នាមកដែរ?"

"អាត្មាដើរផ្លូវមកតែមួយ​អង្គ​ឯងទេ" ខ្ញុំព្រះករុណាឆ្លើយ ។

ព្រឹទ្ធជន​សម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាតាំងពីក្បាលដល់ជើងហាក់នឹងប្រាប់ថាមិនជឿនឹងចម្លើយរបស់ខ្ញុំ​ព្រះករុណា រួចក៏សួរទៀតថា ៖

"ដើរផ្លូវមកមួយ​អង្គ​ឯងយ៉ាងនេះមិនខ្លាចទេឬ?"

"ចុះខ្លាចអីទៅ ឧបាសក !" ខ្ញុំព្រះករុណាសួរបកវិញ ។

"ខ្លាចគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗហ្នឹងណៈ ដូចជា ចោរកំណាច សត្វសាហាវជាដើម"

"អាត្មាមិនខ្លាចអីទាំងអស់ ចោរសាហាវក៏មិនខ្លាចដែរ ពីព្រោះគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិអីឲ្យពួកគេប្លន់យកទេ មានតែបាត្រ និង ចីពរប៉ុណ្ណោះ បើគេត្រូវការ អាត្មាត្រេកអរនឹងប្រគល់ឲ្យ​ទាំង​សត្វ​សាហាវ​អាត្មាក៏មិន​ខ្លាចដែរ ព្រោះអាត្មាគ្មានអ្វីនឹងឲ្យសត្វទាំងនោះដណ្តើមយកទេ មានតែសរីររាងកាយនេះប៉ុណ្ណោះ សូម្បី​តែរាងកាយនេះឲ្យតែសត្វទាំងនោះត្រូវការ អាត្មា​ក៏​សុខចិត្ត​លះបង់​ឲ្យដែរ"

សម្តីរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើឲ្យគាត់អង្គុយស្ងៀមឈឹង គាត់សម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់ហើយ មានប្រសាសន៍ថា "ម្នាលសមណៈ ! បើលោកមិនខ្លាចអ្វីទាំងអស់នេះទេ ចាត់ទុក​ថា​លោក​ជា​មនុស្សអង់​អាច​ក្លាហានបំផុតតាមដែលខ្ញុំកណាធ្លាប់ប្រទះមក"

"ម្នាលឧបាសក ! មនុស្សយើងម្នាក់ៗសុទ្ធតែភ័យខ្លាចភយន្តរាយពិបត្តិផ្សេងៗទាំងអស់ មហាគ្រោះថ្នាក់​របស់មនុស្សយើង គឺ សេចក្តីស្លាប់ ។ បើមិនខ្លាចសេចក្តីស្លាប់នេះទៅហើយ អន្តរាយដទៃទៀតគ្មានន័យអ្វី​ឡើយ"

"បើអញ្ចឹង លោកមិនខ្លាចសេចក្តីស្លាប់ទេឬ?"

"អាត្មាមិនខ្លាចទេ"

"ព្រោះហេតុអ្វី លោកសមណៈ !"

"ព្រោះអាត្មាស៊ប់ស៊ាំនឹងសេចក្តីស្លាប់ទៅហើយ"

"មានន័យថា លោកធ្លាប់ស្លាប់មកច្រើនដងទាល់តែស៊ាំហើយអីចឹងឬ?"

"មិនមែនអីចឹងទេ ក្នុងជីវិតនេះ អាត្មាមិនធ្លាប់ស្លាប់ទេ ប៉ុន្តែបានធ្វើសិនិទ្ធភាពស្និទ្ធស្នាលនឹងសេចក្តីស្លាប់​បានហើយ ដោយខំនឹករលឹកដល់សេចក្តីស្លាប់ជារឿយៗថា ជីវិត​របស់​យើង​នេះ​កំពុង​តែ​ហូរចុះទៅកាន់​សេចក្តីស្លាប់ ។ គួរនាដូចជាក្រសែទឹកក្នុងស្ទឹងកំពុងហូរចុះទៅកាន់មហាសាគរដូច្នោះ ។ យើងមិនអាចហាម​ឃាត់ទឹកមិនឲ្យហូរទៅបានយ៉ាងណា យើង​ក៏​មិន​អាច​ហាមឃាត់​ជីវិតរបស់យើងមិនឲ្យស្លាប់ទៅបាន​យ៉ាងនោះដែរ ។ យើងតោងតែស្លាប់ទៅដោយពិត ពីព្រោះជីវិតនេះគឺជាដំណើរដើរឆ្ពោះទៅរកសេចក្តីស្លាប់ ថ្ងៃយប់កន្លងទៅ គឺជា​ជំហាន​នីមួយៗ​ដែលនាំយើងចូលទៅជិតសេចក្តីស្លាប់ជាបណ្តើរៗ សេចក្តីស្លាប់ជា សច្ចភាពនៃជីវិត លុះបានដឹងសច្ចភាពដោយប្រការនេះហើយបានជាអាត្មាមិនខ្លាចនឹងសេចក្តីស្លាប់"

"អើហ្ន ! ពីរោះណាស់តើ ! " ប្រុសម្ចាស់ពពែឧទានឡើងទាំងងក់ក្បាលសម្តែងថាយល់ស្រប ប៉ុន្តែគាត់សួរ តទៅទៀតថា ៖
 
"គ្រាន់តែនឹករលឹកដល់សេចក្តីស្លាប់ជារឿយៗបែបនេះ​ធ្វើឲ្យបាត់ភ័យខ្លាចបានឬ ? ខ្ញុំកណាមើលមិន​ឃើញថា​នឹងធ្វើឲ្យបាត់ភ័យខ្លាចយ៉ាងដូចម្តេចទេ"

"បើធ្វើទៅជារឿយៗទាល់តែស៊ប់ស៊ាំនឹងសេចក្តីស្លាប់ មើលឃើញសេចក្តីស្លាប់ជារឿងធម្មតាសាមញ្ញ​ទៅហើយ ក៏នឹងបាត់ខ្លាចបានដោយពិតប្រាកដ អាត្មាសូមសួរ ១ ថា កាលដែលញោមនៅក្នុងវ័យកុមារ​នោះ តើញោមដែលធ្លាប់ខ្លាចអ្នកណាខ្លះទេ?"

ព្រឹទ្ធជន​អង្គុយរំលឹករំលើកស្មារតីចងចាំមួយសន្ទុះហើយឆ្លើយថា ៖
 
"ធ្លាប់ខ្លាចដែរ ខ្ញុំកណាធ្លាប់ខ្លាចវុទ្ធជនម្នាក់ដែលមានមុខមាត់ឫកពាគួរឲ្យព្រឺខ្លាចណាស់ គាត់ចូលចិត្ត​និយាយឆរំជែរំជេញក្មេងក្មាងឲ្យភ័យខ្លាច ខ្ញុំកណាហៅគាត់ថា "អ៊ំប្រុស"​ព្រោះ​គាត់​ជា​ញាតិ​ពន្ធ​ខាង​ឪពុក ផ្ទះរបស់យើងនៅក្បែរគ្នា នៅពេលខ្ញុំកណាយំ ម្តាយខ្ញុំកណាតែងតែបន្លាចថា "អ៊ំប្រុសមកហើយ អ៊ំប្រុស​មកហើយ​" ខ្ញុំកណាក៏ឈប់យំភ្លាម ព្រោះ​ខ្លាច​អ៊ំប្រុស​មក​ពិត​មែន"

"ក្នុងកំឡុងពេលនោះ តើញោមហ៊ានទៅមករកសួរអ៊ំប្រុសរបស់ញោមទេ?"

"មិនហ៊ានទេ លោកសមណៈ ! គ្រាន់តែបានឮសម្លេងគាត់ ខ្ញុំកណាក៏រត់ប្រាស់ក្រជីងទៅហើយ ម្តេច​ឡើយនឹងហ៊ានទៅប្រឈមមុខនឹងគាត់បាន" 

"ចុះញោមខ្លាចអ៊ំប្រុសរបស់ញោមរហូតឬក្រោយមកក៏បាត់ខ្លាចគាត់"

"ក្រោយមក កម្លាចក៏បាត់ទៅ ប៉ុន្តែទម្រាំនឹងបាត់ខ្លាច ស៊ីពេលអស់ជាច្រើនឆ្នាំ"

"ញោមល្មមនឹងនឹកឃើញបានខ្លះទេថាតើព្រោះហេតុអ្វីបានជាញោមបាត់ខ្លាចគាត់?"

"អីយ៉ា ! លោកសមណៈនេះអីក៏ប៉ិនជជីកសួររឿងរ៉ាវក្នុងអតីតកាលរបស់ខ្ញុំកណាម្លេះហ្ន !" គាត់សួរទាំងចង​ចិញ្ចើមដោយទាំងមិនពេញចិត្ត ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​លោម​គាត់​ដោយ​សិតាការ(ស្នាមញញឹម) ហើយនិយាយ​ដោយសម្លេងទន់ភ្លន់ទៅរកគាត់ថា "អាត្មាគ្មានចេតនាដេញដោល​ជីវប្បវត្តិ​របស់ញោមលេងសើចទេ ឧបាសក ! អាត្មា​គ្រាន់​តែ​ចង់​នឹង​ពន្យល់​ញោម​ឲ្យ​យល់ច្បាស់លាស់ប៉ុណ្ណោះឯងថា ការរលឹកនឹកដល់ សេចក្តីស្លាប់ជារឿយៗធ្វើឲ្យបាត់ខ្លាចស្លាប់បានយ៉ាងណា ។ បើញោមប្រាប់អាត្មាបានថា​ហេតុ​អ្វី​បាន​ញោម​ជាបាត់ខ្លាច អ៊ំប្រុស​របស់​ញោម អាត្មានឹងប្រាប់ញោមបានដែរថាហេតុអ្វីបានជា​អាត្មា​បាត់ខ្លាចសេចក្តីស្លាប់ ។ បើញោមល្មម​នឹងនឹកឃើញបាន​ សូម​ប្រាប់​អាត្មា​ផង​ថា​ព្រោះ​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ក្រោយ​មក​ញោម​បាត់​ខ្លាច​អ៊ំ​ប្រុស​របស់​ញោម" ។

"តាមដែលខ្ញុំកណាចាំបាន មើលទៅដូចជាព្រោះហេតុនេះ គឺ គ្រាមួយនោះ អ៊ំប្រុសរបស់ខ្ញុំកណាហ្នឹងធ្លាក់​ខ្លួនឈឺ ម្តាយខ្ញុំកណាបាននាំខ្ញុំកណាទៅមើលគាត់ ។ ដំបូងឡើយ នៅខ្លាចដែរ ប៉ុន្តែក្រោយពីទៅញឹកញាប់​មក កម្លាចក៏រលស់បាត់អស់ទៅបន្តិចម្តងៗ ។ លុះទីបំផុត ក៏ឥតខ្លាចសោះ" 

"ម្នាលឧបាសក ! សេចក្តីស្លាប់ប្រៀបដូចជាអ៊ំប្រុសរបស់ញោម ពេលនៅក្មេង ញោមខ្លាចអ៊ំប្រុស​របស់​ញោម មនុស្សទាំងឡាយក៏ខ្លាចសេចក្តីស្លាប់យ៉ាងនោះដែរ ។ ញោម​មិន​ហ៊ាន​ទៅ​មក​រកសួរអ៊ំប្រុស​របស់ញោម គ្រាន់តែបានឮសម្លេង ញោមក៏រត់គេចទៅ យ៉ាងណា មនុស្សទាំងឡាយក៏យ៉ាងនោះដែរ គេមិនហ៊ានរលឹកនឹកដល់សេចក្តីស្លាប់ទេ ។ គ្រាន់តែបានឮពាក្យថា "ស្លាប់" ឬឃើញអ្នកផ្សេងស្លាប់ ក៏ខ្លាចតក់ស្លុតភ្លាម ចំណេរកាលតមក ញោមបាត់ខ្លាចញញើតអ៊ំប្រុសរបស់ញោមព្រោះទៅមករកគាត់ ជាញឹកញាប់រហូតដល់កើតភាពស្និទ្ធស្នាល យ៉ាងណាមិញ មនុស្សយើងប្រសិនបើរលឹកនឹកដល់​សេចក្តីស្លាប់ជារឿយៗរហូតដល់ស្និទ្ធស្នាលនឹងសេចក្តីស្លាប់ហើយ នឹងមិនភ័យខ្លាចចំពោះសេចក្តីស្លាប់ ក៏យ៉ាងនោះដែរ" ។ ព្រឹទ្ធជន​សម្លឹង​មើលខ្ញុំព្រះករុណាដោយញឹមៗហើយនិយាយស្ងើចសរសើរថា ៖

"ព្រះតេជព្រះគុណប្រសប់បកស្រាយប្រៀបធៀបគួរឲ្យស្តាប់ណាស់ ខ្ញុំកណាជឿព្រះតេជព្រះគុណចុះ ហើយ​នឹង​ព្យាយាម​សាកល្បង​មើល" គាត់​ងាក​ទៅ​ក្រឡេក​មើល​ហ្វូង​ពពែ​ដែល​ដេក​ស្រមឹម​នៅ​ក្រោមដើមឈើ មួយក្រឡេកហើយបែរមកសន្ទនាជាមួយនឹងខ្ញុំព្រះករុណាតទៅទៀតថា ៖

"ប៉ុន្តែខ្ញុំកណានៅតែមិនទាន់យល់ឲ្យឃើញច្បាស់សោះថា ការរលឹកនឹកដល់សេចក្តីស្លាប់ជារឿយៗនឹង​ទទួលបានផលប្រយោជន៍អ្វីខ្លះទេ ។ ខ្ញុំកណាធ្លាប់រលឹកនឹកដល់វាម្តងម្កាលដែរ ប៉ុន្តែ​គ្រប់គ្រា​ដែលរលឹកនឹក​ដល់សេចក្តីស្លាប់ វាធ្វើឲ្យខ្ញុំកណាស្រមុតចិត្ត ស្រងាករួញរា អស់អាល័យក្ស័យស្តូកក្នុងអ្វីៗទាំងពួង ចង់តែ​នឹងដេកទន្ទឹងរងចាំថ្ងៃស្លាប់តែម្យ៉ាង ទើប​មិន​ចង់​រលឹក​នឹក​ដល់​វា ស៊ូបំភ្លេចវាចោលទៅចុះ បណ្តោយឲ្យ​ជីវិតស្រណុកស្រណានភ្លើតភ្លើនទៅមួយថ្ងៃៗ ទោះស្លាប់ថ្ងៃណាក៏ដោយចុះ មិនគិតទេ គិតយ៉ាងនេះទៅ ទើបសប្បាយចិត្តខ្លះ" ។

"ម្នាលឧបាសក ! ឧបមាថា ប្រុសម្នាក់កំពុងតែចែវទូកដែលក្រហេតក្រហតដោយប្រហោងតូចធំឆ្លងកាត់​មហាសមុទ្រ ។ នៅពេលដែលចែវទូកទៅនោះ គាត់​ក៏​មើល​ឃើញ​ថា​ទឹក​កំពុង​តែ​ជ្រាប​ហូរ​ចូល​មក​ក្នុង​ទូក​របស់គាត់តាមរន្ធធ្លាយដែរ ។ ក្នុងរឿងនេះ គាត់ដឹងជាក់ច្បាស់ថា​ទូករបស់គាត់នឹងលិចនៅកណ្តាល​មហាសមុទ្រដោយពិត កាល​បើ​គិត​ឃើញ​ថា​ទូក​នឹង​លិច​ទៅ​ដូច្នេះ គាត់ក៏កើតមានចិត្តក្រៀមក្រំ ស្រមុត ស្លុតចិត្ត លែងគិតអាឡោះអាល័យអ្វីទៀតក្នុងជីវិត ព្រោះគ្មានផ្លូវណានឹងអាស្រ័យទូកទៅដល់ត្រើយ​នាយបានទេ ទើប​មិន​គិតគូរ​ដល់​ការលិច​របស់​ទូក​ឡើយ គិតតែពីឈររាំរែកស្រែកច្រៀងយ៉ាងស្រណុក​ស្រណាននៅក្នុងទូក លុះត្រាតែទូករបស់គាត់លិចផ្លឹបទៅហើយក៏លង់ទឹកស្លាប់តែម្តង ។ តើញោមយល់ថា ប្រុស​ម្នាក់​នោះ​ឆ្លាត​ឬ​ល្ងង់?"

"ល្ងង់ដប់គត់មែនទែន !" ព្រឹទ្ធជន​ឆ្លើយតបអះអាងយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ។

"ព្រោះហេតុអ្វី?" ខ្ញុំព្រះករុណាសួរ

"ព្រោះដឹងហើយថាខ្លួនកំពុងតែចែវទូកធ្លុះធ្លាយ តោងតែលិចទៅនៅកណ្តាលមហាសមុទ្រដោយពិត ហើយអាល័យតែប្រមាទទ្វេធ្វេស​រាំរែកស្រែកច្រៀងសប្បាយ​ លង់​ទឹក​ស្លាប់​អញ្ចឹង​ក៏​សម​មុខ​ហើយ"

លុះ​ឃើញ​គាត់​បើក​ប្រឡោះ​ឲ្យ​ដូច្នោះ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ព្រលះស្នៀតតទៅទៀតថា ៖

"បើអញ្ចឹង ញោមក៏ល្ងង់ដែរ"

"ខ្ញុំកណាល្ងង់យ៉ាងម៉េច ព្រះតេជព្រះគុណ ! " គាត់សួរឡើងទាំងមិនពេញចិត្ត

"ចង់ដឹងថាញោមល្ងង់យ៉ាងម៉េច អាត្មានឹងពន្យល់ញោមឲ្យស្តាប់ថា រាងកាយរបស់យើងប្រៀបដូចជា​ទូកធ្លាយ, ឱឃៈសង្សារ (អន្លង់) ដែលញោមត្រូវអន្ទោលស្លាប់កើតប្រៀបដូចជា មហាសមុទ្រ, ត្រើយនាយ ប្រៀបដូចជាព្រះនិព្វាន ញោមកំពុងតែចែវទូកធ្លាយគឺរាងកាយឆ្លងកាត់ឱឃៈសង្សារទៅកាន់ត្រើយនាយ គឺព្រះនិព្វាន ប៉ុន្តែ​ទូក​គឺ​រាងកាយ​របស់​ញោម​កំពុង​តែ​លិចលង់​មុនពេលដែលញោមទៅដល់ត្រើយនាយ ដែលនៅឆ្ងាយលន្លឹមទាល់តែមើលមិនឃើញ ។ ថ្វីបើដឹងថាទូកគឺរាងកាយនឹងលិចហើយខ្លួនឯងនឹងលង់ ទឹកស្លាប់ក៏ដោយ ក៏​នៅតែ​ប្រមាទ​ទ្វេធ្វេស​រាំរែកស្រែកច្រៀងសប្បាយដដែល ហ្នឹងមិនឲ្យថាល្ងង់ទេឬ !"

ខ្ញុំព្រះករុណាឈប់ហើយសង្កេតមើលអាកប្បកិរិយារបស់ព្រឹទ្ធជន​មួយស្របក់ កាលបើឃើញថាគាត់ នៅស្ងៀមស្រមឹមដូច្នេះ ទើបនិយាយតទៅទៀតថា ៖ 

"ម្នាលឧបាសក ! ប្រសិនបើអាត្មាវិញនឹងមិនធ្វើដូច្នោះទេ កាលបើដឹងថាខ្លួនចែវទូកធ្លុះធ្លាយឆ្លងកាត់​មហាសមុទ្រ​ទៅមិនដល់ត្រើយយ៉ាងនេះ អាត្មា​នឹង​មិន​កើត​សេចក្តី​ស្រងាក​ស្រងា​ចិត្ត​អ្វី​ឡើយ ទាំង​មិន​រាំរែកស្រែកច្រៀងសប្បាយដើម្បីបន្លប់ចិត្តខ្លួនឯងឲ្យភ្លេចថាទូកនឹងលិចនោះទេ ។ ប៉ុន្តែ​អាត្មា​ត្រូវប្រញាប់ប្រញាល់​ត្រៀមរកស្បៀង​ពោងជាដើមទុកក្នុងទូកឲ្យបានច្រើន​ កំឡុង​ដែល​ចែវ​ទូក​ទៅ​នោះ​ក៏​ត្រូវ​តែ​គិត​ជា​និច្ច​ថាទូកនឹងលិចទឹក ។ លុះទូកលិចទឹកមែនទែនហើយ អាត្មាក៏ស្រវាចាប់យកពោងមកចងផ្អោបជាប់នឹង ខ្លួន​ហើយ​អាស្រ័យ​ពោង​នោះ​ហែល​ទឹក​តទៅ​លុះត្រា​តែ​ដល់​ត្រើយ ។ ការដែលធ្វើដូច្នេះ តើញោមយល់ថា ជាការធ្វើដែលឆ្លាតឬល្ងង់?"

"ឱ ! ឆ្លាតមែនទែន !" ព្រឹទ្ធជន​ឆ្លើយតបទាំងញញឹមយ៉ាងពេញចិត្ត ហើយពោលផ្ទួនរឿងរ៉ាវឧបមា​ឧបមេយ្យរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាតិចៗថា "រាងកាយប្រៀដូចជាទូកធ្លាយ ឱឃៈសង្សារ​ប្រៀប​ដូច​ជា​មហាសមុទ្រ ត្រើយនាយប្រៀបដូចជាព្រះនិព្វាន ចុះពោងវិញប្រៀបដូចនឹងអ្វី លោកសមណៈ ! "

"ពោងប្រៀបដូចជាបុណ្យកុសល ពីព្រោះកាលបើស្លាប់ទៅហើយ ញោមនឹងមិនអាចយកទ្រព្យសម្បត្តិ​ណានីមួយទៅជាប់នឹងខ្លួនបានទេ សូម្បីតែរាងកាយនេះក៏តោងតែកប់​ដុត​ឬ​បោះបង់​ចោល​ដែរ ។ ទ្រព្យសម្បត្តិក្តី រាងកាយក្តីជារបស់គគ្រើមគគ្រាត យើងស្វែងរកវាបានមកពីផែនដីនេះ នៅពេលដែល​យើងចាកចេញពីលោកនេះទៅ យើង​ក៏​ត្រូវ​បោះបង់​វា​ចោល​នៅ​លើ​ផែនដី​នេះ​ដដែល ។ វត្ថុធាតុដែលញោមអាចនាំយកទៅក្នុងបរលោកបាន គឺ បុណ្យកុសល ញោមនឹងបានអាស្រ័យបុណ្យ កុសល​នេះ​ឯង​ជា​ពោងពាយ​ហែល​ឆ្លង​ភព​ឆ្លង​ជាតិ​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​នាយ​គឺ​ព្រះនិព្វាន ។ ម្នាលឧបាសក ! ចុះញោមមានបានធ្វើបុណ្យកុសលអ្វីទុកខ្លះទេ?"

"មិនដែលបានធ្វើទេ លោកសមណៈ ! "ព្រឹទ្ធជនឆ្លើយតបទាំងមុខស្មុយ

"ខ្ញុំកណារវល់ខ្វល់ខ្វក់តែនឹងប្រពន្ធកូន ស្រែចម្ការ ពពែ និង ការងារក្នុងផ្ទះ ទាល់តែរកពេលទំនេរធ្វើបុណ្យ ទានគ្មាន"

"បើអញ្ចឹង គួរឲ្យអាណិតអាសូរណាស់ ញោមសុខចិត្តធ្វើជាទាសករបម្រើដ៏ស្មោះត្រង់របស់ពពែ ស្រែចម្ការ និង ការងារ ប៉ុន្តែកាលបើមរណភ័យមកដល់ កាលបើ​ទូក​គឺ​រាងកាយ​របស់​ញោម​លិចលង់​ចុះ​កាន់រង្វង់ទឹកកួច គឺ មរណៈ អ្វីទាំងអស់នេះនឹងមិនអាចជួយញោមបានឡើយ ញោមនឹងត្រូវប្រឈម​មុខនឹងមហន្ធការ​បច្ឆាមរណៈ​តែម្នាក់ឯង ។ ពេលនោះ ញោម​នឹង​មើល​ឃើញ​គុណតម្លៃ​នៃការជួយខ្លួនឯង ។ បើញោមមិនធ្វើបុណ្យកុសលទុកទេ ញោមនឹងលាចាកលោកនេះទៅយ៉ាងក្រខ្សត់អត់ឃ្លាន គ្មាន​ស្បៀងអាហារ​ឬ​អាវុធណាៗ​ជាប់​ទៅ​ជាមួយ​នឹង​ខ្លួន​ ។ ញោមនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងទុព្ភិក្ខភាព និង កិលមនាការ គឺ ការលំបាក​យ៉ាប់យ៉ឺន​យ៉ាងអន្តេបអន្តាប ប្រៀបដូចជាបុគ្គលដែល​គ្មាន​ពោងពាយ​ នា​កាល​ដែល​នាវា​លិច​ទឹក​ហើយ​ក៏​ត្រូវអណ្តែត​ប្រឡឹម-ក​នៅក្នងមហាសាគរដែលកុះករស្អេកស្កះទៅ ដោយត្រីឆ្លាមមករ​ដ៏សាហាវ ហើយ និង ខ្មួលខ្មាញ់ដោយព្យុះព្យាដូច្នោះ"

សង្កេត​មើលទៅទឹកមុខរបស់មហល្លកជនរឹងរឹតតែស្រងូតស្រងាត់ជាងមុនទៀត គាត់គង់នឹងនឹកសោក​ស្តាយចំពោះការទ្វេសប្រហែស​ដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្ត​កន្លង​មក​ ។  ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ទើប​ប្រលោម​លួង​គាត់​ថា៖

"កុំតូចចិត្តថី្វ ឧបាសក ! នៅមិនទាន់ហួសពេលទេដែលញោមនឹងស្វែងរកស្បៀងគឺបុណ្យកុសលទុក តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ សូម​ឲ្យ​ធ្វើ​បុណ្យកុសល​ទុក​ដោយ​ការបរិច្ចាគ​ឲ្យ​ទាន​ដល់​សមណៈព្រាហ្មណ៍ និង មនុស្សក្រីក្រផង រក្សាសីល ៥ ឲ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន ព្យាយាមស៊ូ​ទ្រាំកម្ចាត់សេចក្តីលោភ សេចក្តីក្រោធខឹង សេចក្តី​វង្វេងវង្វាន់​ដែល​ភល​ចូល​មក​ក្នុង​ចិត្ត​គំនិត​ម្តងម្កាល​នោះ​ផង ។ សរុបដោយសង្ខេបខ្លី គឺ ចូរគិតល្អ និយាយល្អ ធ្វើល្អ គ្រប់ពេលវេលា និង គ្រប់ទីកន្លែង អំពើល្អនេះហើយហៅថា បុណ្យកុសល ដែលនឹងនាំ ផ្លូវ​ញោម​ទៅ​កាន់​សុគតិភព​ក្រោយ​ពេលដែលនាវាជីវិតលិចលង់ទៅ ហេតុដូច្នោះ សូមញោមកុំប្រមាទ​ទ្វេធ្វេស" ។

ខ្ញុំព្រះករុណាបានទេសនាទូន្មានប្រៀនប្រដៅមហល្លកជននោះទាល់តែព្រះទិនករហៀបនឹងអស្តង្គត​រលត់ទៅទើបចម្រើនពរលាគាត់ចេញដំណើរដើរផ្លូវឆ្លងកាត់ស្ទឹងនេរញ្ជរាតទៅទៀត ។