navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
កងទ័ពប្រជាជនឡាវ: កម្លាំងសកម្ម

កម្លាំងសកម្ម 
កងទ័ពចំនួន 29,100 ត្រូវបានបំពាក់ដោយរថក្រោះប្រយុទ្ធសំខាន់ៗចំនួន 30 ។ ផ្នែកកងទ័ពជើងទឹកដែលបំពាក់ដោយយានល្បាតចំនួន ១៦ មានបុគ្គលិកចំនួន ៦០០ នាក់។ កងទ័ពអាកាសដែលមានបុគ្គលិក 3,500 នាក់ត្រូវបានបំពាក់ដោយកាំជ្រួចប្រឆាំងយន្តហោះ និងយន្តហោះប្រយុទ្ធចំនួន 24 គ្រឿង (លែងបម្រើការទៀតហើយ)។

កងជីវពលការពារស្វ័យការពារមានចំនួនប្រហែល 100,000 នាក់ដែលរៀបចំសម្រាប់ការពារក្នុងតំបន់។ អាវុធធុនតូចដែលភាគច្រើនប្រើដោយកងទ័ពឡាវគឺ កាំភ្លើង AKM សូវៀត កាំភ្លើងយន្ត PKM កាំភ្លើងខ្លី Makarov PM និងកាំភ្លើងយន្តធុនស្រាល RPD ។
កងទ័ពប្រជាជនឡាវ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៧៥ កង​យោធពល​ខេមរភូមិន្ទ​ឡាវ ជា​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​របស់ ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ឡាវ ។

បម្រើប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចបំផុតមួយរបស់ពិភពលោក កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រជាជនឡាវ (LPAF) មានទំហំតូច ទទួលបានមូលនិធិតិចតួច និងគ្មានប្រសិទ្ធភាព។ បេសកកម្ម​ផ្តោត​សំខាន់​គឺ​ព្រំដែន និង​សន្តិសុខ​ផ្ទៃក្នុង ជា​ចម្បង​ក្នុង​ការ​គាប​សង្កត់​ផ្ទៃក្នុង​ក្រុម​អ្នក​ប្រឆាំង និង​ក្រុម​ប្រឆាំង​ឡាវ។ 

នេះរាប់បញ្ចូលទាំងការគាបសង្កត់នៃចលនានិស្សិតឡាវឆ្នាំ 1999 នៃបាតុកម្មប្រជាធិបតេយ្យនៅ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ និងក្នុងការប្រឆាំងនឹងក្រុមបះបោរជនជាតិភាគតិចមុង និងក្រុមផ្សេងទៀតនៃជនជាតិឡាវ និង ជនជាតិហ្ម៉ុង  ដែលប្រឆាំងនឹង រដ្ឋាភិបាល LPRP ម៉ាក្សនិយម-លេនីន ឯកបក្ស និងការ គាំទ្រដែលវាទទួលបាន ពី សាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយម នៃប្រទេសវៀតណាម ។ 

រួមគ្នាជាមួយបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ និងរដ្ឋាភិបាល កងទ័ពប្រជាជនឡាវ (LPA) គឺជាសសរស្តម្ភទីបីនៃយន្តការរដ្ឋ ហើយដូច្នេះត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងបង្ក្រាបភាពចលាចលនយោបាយ និងស៊ីវិល និងការសង្គ្រោះជាតិស្រដៀងគ្នាដែលរដ្ឋាភិបាលប្រឈមមុខនៅទីក្រុងវៀងច័ន្ទ។ LPA ក៏ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវជំនាញដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី។ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មិនមានការគំរាមកំហែងពីខាងក្រៅធំណាមួយចំពោះរដ្ឋទេ ហើយ LPA រក្សាទំនាក់ទំនងយ៉ាងខ្លាំងជាមួយយោធាវៀតណាមជិតខាង (2008)។ 

ហ្គូឡាកយោងតាមអ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួន អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGOs) អង្គការមនុស្សធម៌ និងសិទ្ធិមនុស្ស កងទ័ពប្រជាជនឡាវបានធ្វើសកម្មភាពម្តងហើយម្តងទៀតក្នុងការរំលោភ សិទ្ធិមនុស្ស យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងការអនុវត្តអំពើពុករលួយនៅក្នុងប្រទេសឡាវ។ Amnesty International, (23 March 2007), "Lao People's Democratic Republic: Hiding in the jungle – Hmong under threat"  The Centre for Public Policy Analysis, CPPA, Washington, D.C. (1 August 2013), http://www.centerforpublicpolicyanalysis.org LPAF និងចារកម្មយោធារបស់ខ្លួនដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការចាប់ខ្លួន ដាក់គុក និងធ្វើទារុណកម្មអ្នកទោសបរទេសនៅក្នុង ពន្ធនាគារផុនថង ដ៏ល្បីល្បាញរបស់ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ និងប្រព័ន្ធ gulag របស់ឡាវដែលជនជាតិអូស្ត្រាលី ឃឺរី និង កៃ ដាណេស  ត្រូវបានចាប់ដាក់គុក និងកន្លែងដែលសកម្មជនពលរដ្ឋ សម្បត្តិ សំផន អាចនឹងត្រូវជាប់គុកបន្ទាប់ពីគាត់។ ការចាប់ខ្លួននៅខែធ្នូ ឆ្នាំ 2012។ Scoop Independent News, Auckland, New Zealand, (19 March 2013) "Laos Officials Criticized for Obstructing Investigation" http://www.scoop.co.nz/stories/WO1303/S00169/laos-officials-criticized-for-obstructing-investigation.htm

ក្នុងឆ្នាំ 2013 ការវាយប្រហារដោយកងទ័ពប្រជាជនឡាវប្រឆាំងនឹង ជនជាតិហ្មុង កាន់តែខ្លាំងឡើង ដោយទាហានបានសម្លាប់គ្រូបង្រៀនសាលាជនជាតិ ហ្មុង បួននាក់ដែលគ្មានអាវុធ បន្ថែមពីលើការចូលរួមក្នុងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សផ្សេងទៀត យោងតាមក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សឡាវ មជ្ឈមណ្ឌលវិភាគគោលនយោបាយសាធារណៈ និងផ្សេងៗទៀត។ Businesswire, businesswire.com (4 March 2013) "Laos: Attacks Intensify Against Lao, Hmong People" http://www.businesswire.com/news/home/20130304006755/en/Laos-Attacks-Intensify-Lao-Hmong-People
កងទ័ពរំដោះប្រជាជន

កងទ័ពរំដោះប្រជាជន (ក.រ.ប. ឬ PLA) គឺជាកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន និងជាស្លាបយោធារបស់បក្សកុម្មុយនីស្តចិន។ ក្រៅពីគណៈកម្មាការយោធាកណ្តាល និងអង្គភាពតូចៗមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្រោមវា ករប ក៏មានសាខាសេវាកម្មសំខាន់ៗចំនួនប្រាំដែរគឺ កងកម្លាំងជើងគោក កងកម្លាំងជើងទឹក កងកម្លាំងជើងអាកាស កងកម្លាំងរ៉ុក្កែត និងកងកម្លាំងគាំទ្រយុទ្ធសាស្ត្រ។ អង្គភាពយោធាភាគច្រើននៅទូទាំងប្រទេសត្រូវបានចាត់បញ្ជូនទៅបញ្ជាការដ្ឋានមួយក្នុងចំណោមបញ្ជាការដ្ឋានទាំងប្រាំតាមទីតាំងភូមិសាស្ត្រ។ ករប គឺជាកម្លាំងយោធាដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោក (ដោយមិនរាប់បញ្ចូលទាំងកងយោធាប្រតិព័ន្ធ និងកម្លាំងបម្រុង) ហើយមានថវិកាការពារជាតិធំជាងគេទីពីរផងដែរ។ បច្ចុប្បន្ន វាជាកងយោធាដែលមានកម្រិតទំនើបកម្មលឿនបំផុតនៅលើលោក ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមហាអំណាចយោធាដ៏មានសក្ដានុពល ទាំងការការពារនៅក្នុងតំបន់ និងសមត្ថភាពក្លាយជាមហាអំណាចសកលនាពេលអនាគត។
កងទ័ពរំដោះប្រជាជន: តំណភ្ជាប់ក្រៅ

តំណភ្ជាប់ក្រៅ

 ក្រសួងការពារជាតិនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន (ជាភាសាអង់គ្លេស)
 PLA Daily សារព័ត៌មានដែលឧបត្ថម្ភដោយ ក.រ.ប. (ជាភាសាចិន)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កងទ័ពរំដោះប្រជាជន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្លាបយោធានៃគណបក្សនយោបាយ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កងទ័ពរំដោះជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្របក្សកុម្មុយនីស្តចិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នយោបាយនៅចិន
កងទ័ពអាកាសរបស់កងទ័ពរំដោះប្រជាជនឡាវ

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata

កងទ័ពអាកាសរបស់កងទ័ពរំដោះប្រជាជនឡាវ (LPLAAF) គឺជាកងទ័ពអាកាសរបស់ ប្រទេសឡាវ ។
កងទ័ពអាកាសរបស់កងទ័ពរំដោះប្រជាជនឡាវ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
LPLAAF សព្វថ្ងៃ​មាន​ដើមកំណើត​មកពី អាកាសចរណ៍ឡាវ ដែល​ត្រូវបាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ជនជាតិ​បារាំង ហើយ​ក្រោយមក​បាន​ក្លាយជា ​ទ័ពអាកាស​ឡាវ ​។ កងកម្លាំងទ័ពព្រៃ ប៉ៈថេតឡាវ បានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការយន្តហោះពីរបីគ្រឿងពីឆ្នាំ 1960 ដូចក្រុមឧទ្ទាមផ្សេងទៀតដែលដឹកនាំដោយ គង់ ឡេ ។ កង​កម្លាំង គង់ លី ក្រោយមក​ត្រូវ​បាន​បញ្ចូល​ជា​ថ្មី​ក្នុង​កង​ទ័ព​អាកាស​ឡាវ។ ការកាន់កាប់កុម្មុយនិស្តនៅឆ្នាំ 1975 បណ្តាលឱ្យមានការអនុម័តនូវឋានៈបច្ចុប្បន្ន។ 

កិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការយោធាជាមួយរុស្ស៊ីក្នុងឆ្នាំ 1997 បានបណ្តាលឱ្យមានឧទ្ធម្ភាគចក្រ Mi-17 ចំនួន 12 Mil Mi-17 (ដៃទីពីរ) ដែលបានចូលបម្រើការនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ 1999 ដើម្បីធ្វើតាមពីការបញ្ជូនពីមុននៃ Mi-8s ។ ប្រព័ន្ធ SAM ក៏បានបញ្ចូលសេវាកម្មដូចជា SA-3 'Goa' ផងដែរ។ armstrade.sipri.org/armstrade/page/trade_register.php
កងទ័ពអាកាសរបស់កងទ័ពរំដោះប្រជាជនឡាវ: មូលដ្ឋាន

មូលដ្ឋាន 
LPLAAF ប្រតិបត្តិការពីមូលដ្ឋានសំខាន់ពីរ - វៀងចន្ទន៍ និងផុនវ៉ាន់ - ជាមួយនឹងមូលដ្ឋានចំនួនបីផ្សេងទៀតដែលគាំទ្រដោយការផ្ដាច់ចេញពីអង្គភាពសំខាន់ៗ។ ក្រៅ​ពី​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​អាកាស​សំខាន់ៗ អាកាសយានដ្ឋាន និង​អាកាសយានដ្ឋាន​តូចៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​នៅ​ជុំវិញ​ប្រទេស​ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជា​ញឹក​ញាប់​ដោយ​កង​ទ័ព​អាកាស និង​ក្រុម​ហ៊ុន​អាកាស​ចរណ៍​ពាក់​កណ្តាល​យោធា អាកាសចរណ៍ឡាវ។ នៅឆ្នាំ 1961 ប្រទេសឡាវមានជើងហោះហើរចំនួន 25 ដែលអាចចុះចតយន្តហោះ C-47 ។ 

 អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិវត្តី
 ឡុង ទៀង
 អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិប៉ាកសេ
 អាកាសយានដ្ឋាន​ខេត្ត​ស៊ីងឃួង
កង្វេរដំរី

upright|thumb|17th century Ankusha from South Indiaកង្វេរដំរី ឬ អានគុស (ពីភាសាសំស្ក្រឹត អង្គុស ( ឬ ankusha)) ជា​ឧបករណ៍​ដែល​ប្រើ​ដោយ​មេ​ព្រៃ​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង និង​បង្ហាត់​ដំរី  មានទំពក់មួយ (ជាធម្មតាសំរិទ្ធ ឬដែក) ដែលត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងចំណុចទាញ 60–90 សង់ទីម៉ែត្រ (2.0–3.0 ហ្វីត) ដែលបញ្ចប់ដោយចុងស្តើង

ការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះនៅវត្តសានជីនិងផ្ទាំងគំនូរនៅគុហាអាចានតាបង្ហាញពីនាវិកបីនាក់នៅលើដំរីសង្រ្គាម អ្នកបើកបរជាមួយកង្វេរដំរី អ្វីដែលមើលទៅដូចជាអ្នកចម្បាំងដ៏ថ្លៃថ្នូនៅពីក្រោយអ្នកបើកបរនិងអ្នកបម្រើម្នាក់ទៀតនៅខាងក្រោយដំរីNossov, Konstantin & Dennis, Peter (2008). War Elephants. illustrated by Peter Dennis. Edition: illustrated. Osprey Publishing. (accessed: Monday April 13, 2009), p.18
កង្ហិច: ភិនភាគ

ភិនភាគ 
កង្ហិច (វិទ្យាសាស្ត្រ៖ Tamiops spp.កង្ហិច​មាន​ប្រភេទ​ផ្សេងៗ​ទៀត ដូច្នេះ spp. សម្ដៅ​ថា​អត្ថបទ​មួយ​នេះ​និយាយ​អំពី​កង្ហិច​គ្រប់​ប្រភេទ, អង់គ្លេស៖ Striped Squirrels) មាន​ប្រវែង​ក្បាល-ដង​ខ្លួន ១០៥-១២៣ ម.ម. និង​កន្ទុយ​ប្រវែង​ពី ១១៤-១៣០ ម.ម.។ វា​មាន​មាឌ​តូច ដែល​មាន​លក្ខណៈ​សម្គាល់​ត្រង់​ឆ្នូត​ពណ៌​ខ្មៅ និង​ពណ៌​ពង​មាន់​នៅ​លើ​ខ្នង។ សម្បុរ​នៅ​ខាង​ខ្នង​មាន​ពណ៌​ត្នោត​ស្រាល ផ្នែក​ពោះ​មាន​ពណ៌​ភ្លឺ​ព្រលែត។ មាន​ឆ្នូត​មួយ​ពណ៌​លឿង​ស្រាល​ចាប់ៀ​ពី​ច្រមុះ​កាត់​តាម​ក្រោម​ភ្នែក​បន្ត​រហូត​ដល់​គុម្ព​កន្ទុយ។ កន្ទុយ​មាន​ពណ៌​ខ្មៅ និង​មាន​ឆ្នូត​ពណ៌​លឿង​ស្រាល។
កង្ហិច: ជីវសាស្ត្រ

ជីវសាស្ត្រ 
ប្រភេទ​នេះ​រស់​នៅ​លើ​ដើម​ឈើ​ខ្ពស់ៗ ហើយ​វា​ជា​សត្វ​មាន​ចលនា​រហ័ស​រហួន។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​វាល​ទំនាប និង​ព្រៃ​ខ្ពង់​រាប (ដែល​មាន​រយៈ​កម្ពស់​ប្រហែល ៧០០ម) ព្រម​ទាំ​នៅ តាម​សួន​ផ្កា និង​ចម្ការ​នានា។ វា​ចូល​ចិត្ត​រស់​នៅ​តែ​ឯង ឬ​ក្រុម​តូចៗ។ វា​ធ្វើ​សំបុក​របស់​វា​នៅ​ក្នុង​ប្រហោង​ឈើ រី​ឯ​ចំណី​អាហារ​របស់​វា​រួម​មាន​ផ្លែ​ឈើ បន្លែ និង​សត្វ​ល្អិត។
កង្ហិច: រប៉ាយ​រស់នៅ

រប៉ាយ​រស់នៅ 
នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រភេទ​នេះ​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ពោធិសាត់ កោះកុង ដែន​ជំរក​សត្វ​ព្រៃ​គូលែនព្រហ្មទេព​នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ និង​តំបន់​ផ្សេងៗ​ទៀត ហើយ​វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស ថៃ ឡាវ និង​វៀតណាម​ភាគ​ខាង​ត្បូង។
កង្ហិច: ស្ថានភាព​អភិរក្ស

ស្ថានភាព​អភិរក្ស 
សត្វ​នេះ​មាន​រស់​នៅ​ស្ទើរ​គ្រប់​ទី​កន្លែង មាន​ចលនា​រហ័ស​រហួន និង​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​តិច​តួច​ពី​ការ​ទាក់​ចាប់។
កង្ហែន: ភិនភាគ

ភិនភាគ 
កង្ហែន​មាន​ប្រវែង​ដង​ខ្លួន​ពី ១៨៤-២១០ ម.ម. និង​កន្ទុយ​មាន​ប្រវែង​ពី ១៤០-១៧៥ ម.ម.។ វា​មាន​មាឌ​មធ្យម និង​មាន​លក្ខណៈ​ខុស​គ្នា​ពី​កង្ហិច​ដោយ​សារ​ទំហំ។ ក្បាល​មាន​ពណ៌​ប្រផេះ​ត្នោត​មាន​ឆ្នូត​ពណ៌​ខ្មែរ ហើយ​មាន​ពណ៌​ពង​មាន់​នៅ​លើ​ខ្នង និង​ចំហៀង​ខ្លួន ចំណែក​ពោះ​មាន​ពណ៌​ប្រផេះ​ភ្លឺ។ កន្ទុយ​មាន​ប្រវែង​ខ្លី​ជាង​ក្បាល​ប្រវែង​នៃ​ក្បាល-ដង​ខ្លួន ច្រមុះ​របស់​វា​វែង​បន្តិច ហើយ​ចំពោះ​សត្វ​ញី​មាន​ដោះ​បី​គូ។
កង្ហែន: ជីវសាស្ត្រ

ជីវសាស្ត្រ 
សត្វ​ប្រភេទ​នេះ​ភាគ​ច្រើន​រស់​នៅ​លើ​ដី និង​រក​ចំណី​អាហារ​ដោយ​ប្រើ​ច្រមុះ​ដ៏​វែង​របស់​វា នៅ​លើ​ដី​ដែល​សំបូរ​ទៅ​ដោយ​កំទេច​កំទី​ស្លឹក​ឈើ​ជា​ច្រើន។ វា​ចូល​ចិត្ត​រស់​នៅ​តាម​ទី​ជម្រក​ជា​ច្រើន​ប្រភេទ ចាប់​តាំង​ពី​ប្រភេទ​ព្រៃ រហូត​ដល់​រស់​នៅ​តាម​ចម្ការ​ផ្សេងៗ។ ចំណី​អាហារ​របស់​វា​រួម​មាន​គ្រាប់​ធញ្ញជាតិ ផ្លែ​ឈើ និង​ពពួក​សត្វ​ដែល​គ្មាន​ឆ្អឹង​កង។
កង្ហែន: រប៉ាយ​រស់នៅ

រប៉ាយ​រស់នៅ 
នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា វា​មាន​វត្តមាន​នៅ​ខេត្ត​កោះកុង ពោធិសាត់ ឧទ្យាន​ជាតិ​វីរៈជ័យ និង​តំបន់​ផ្សេងៗ​ទៀត។ កង្ហែន ក៏​មាន​វត្តមាន​ផង​ដែរ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​ភាគ​កណ្ដាល​និង​ខាង​កើត ចិន​ភាគ​ខាង​ត្បូង វៀតណាម​ភាគខាង​ត្បូង ឡាវ និង ថៃ។
កង្ហែន: ស្ថានភាព​អភិរក្ស

ស្ថានភាព​អភិរក្ស 
សត្វ​នេះ​មាន​រស់​នៅ​ស្ទើរ​គ្រប់​ទី​កន្លែង មាន​ចលនា​រហ័ស​រហួន និង​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​តិច​តួច​ពី​ការ​ទាក់​ចាប់។
កង្ហែន: កំណត់​ចំណាំ

កំណត់​ចំណាំ 
 សៀវភៅ «មគ្គុទ្ទេសក៍​នៅ​តំបន់​វាល​ឆ្ពោះ​ទៅ​ស្គាល់ ថនិកសត្វ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា», ២០០៨

Category:ថនិកសត្វ
Category:ក្រុមកំប្រុក
កច្ចានគោត្តសូត្រ: កច្ចានគោត្តសូត្រទី ៥

កច្ចានគោត្តសូត្រទី ៥ 
[៤២] ទ្រង់​គង់​នៅ​ទៀប​ក្រុង​សាវត្ថី ... គ្រា​នោះ ព្រះ​កច្ចាយនគោត្រ​មាន​អាយុ ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ ក៏​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ រួច​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​។ លុះ​ព្រះ​កច្ចាយនគោត្រ​មាន​អាយុ អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សមគួរ​ហើយ ក៏​ទូល​សួរ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ដូច្នេះ​ថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន ព្រះ​អង្គ​តែង​ត្រាស់​ថា សម្មាទិដ្ឋិ សម្មាទិដ្ឋិ ដូច្នេះ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន ចុះ​សម្មាទិដ្ឋិ តើ​កើត​មាន ដោយ​ហេតុ​ប៉ុន្មាន​យ៉ាង ។ 

[៤៣] ម្នាល​កច្ចានៈ សត្វ​លោក​នេះ ច្រើន​តែ​អាស្រ័យ​នូវ​ចំណែក​ពីរ​យ៉ាង​គឺ អត្ថិភាព (សស្សតទិដ្ឋិ) ១ នត្ថិភាព (ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ) ១ ។ ម្នាល​កច្ចានៈ នត្ថិភាព​ក្នុង​លោក រមែង​មិន​មាន ដល់​បុគ្គល​ដែល​ឃើញ​នូវ​ហេតុ​ជា​ទី​កើត​នៃ​លោក ដោយ​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រពៃ​តាម​ពិត​ឡើយ ។ ម្នាល​កច្ចានៈ អត្ថិភាព​ក្នុង​លោក រមែង​មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​ដែល​ឃើញ នូវ​ទី​រលត់​នៃ​លោក ដោយ​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រពៃ​តាម​ពិត​ឡើយ ។ ម្នាល​កច្ចានៈ សត្វ​លោក​នេះ ច្រើន​តែ​ជាប់ជំពាក់​ដោយ​ឧបាយ ឧបាទាន​និង​សេចក្តី​ប្រកាន់​មាំ ចំណែក​ខាង​អរិយសាវ័ក​នេះ រមែង​មិន​ចូល​ទៅ​ដល់ មិន​ប្រកៀក​ប្រកាន់ មិន​អធិដ្ឋាន នូវ​ឧបាយ​និង​ឧបាទាន នូវ​ការ​តាំង​ទុក​នៃ​ចិត្ត នូវ​សេចក្តី​ប្រកាន់​មាំ​និង​អនុសយក្កិលេស​នោះៗ​ថា ខ្លួន​របស់​អាត្មា​អញ​ដូច្នេះ​ឡើយ ។ ឧបាទានក្ខន្ធ​ទុក្ខ កាល​កើត​ក៏​កើត​ឡើង ឧបាទានក្ខន្ធទុក្ខ កាល​រលត់​ក៏​រលត់​ទៅ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ ទើប​អរិយសាវ័ក​មិន​សង្ស័យ មិន​ងឿង​ឆ្ងល់​ឡើយ ។ ញាណ​របស់​អរិយសាវ័ក​នោះ រមែង​មាន​ក្នុង​ឧបាទានក្ខន្ធទុក្ខ​នុ៎ះ ដោយ​មិន​បាច់​ជឿ​ពាក្យ បុគ្គល​ដ៏ទៃ​ឡើយ ។ ម្នាល​កច្ចានៈ សម្មាទិដ្ឋិ កើត​មាន​ដោយ ហេតុ​ប៉ុណ្ណេះ​ឯង ។ 

[៤៤] ម្នាល​កច្ចានៈ ទី​បំផុត​ទី ១ នេះ ថា វត្ថុ​ទាំង​ពួង​មាន ទី​បំផុត​ទី ២ នេះ ថា វត្ថុ​ទាំងពួង​មិន​មាន ។ ម្នាល​កច្ចានៈ តថាគត​មិន​អាស្រ័យ​នូវ​ទី​បំផុត​ទាំង​ពីរ​នុ៎ះ​ទេ ​តែង​សំដែង​នូវ​ធម៌​ដោយ​បទ​កណ្តាល​ថា សង្ខារទាំងឡាយ​កើត​មាន ព្រោះ​អវិជ្ជា​ជា​បច្ច័យ វិញ្ញាណ​កើត​មាន ព្រោះ​សង្ខារ​ជា​បច្ច័យ ។បេ។ ការ​កើត​ឡើង​ព្រម​នៃ​កង​ទុក្ខ ទាំង​អស់​នុ៎ះ រមែង​មាន​យ៉ាង​នេះ ។ ឯ​ការ​រលត់​នៃ​សង្ខារ ព្រោះ​ការ​វិនាស​និង​ការ​រលត់​ឥត​មាន​សេស​សល់​នៃ​អវិជ្ជា ការ​រលត់​នៃ​វិញ្ញាណ ព្រោះ​ការ​រលត់​នៃ​សង្ខារ ។បេ។ ការ​រលត់​នៃ​កង​ទុក្ខ​ទាំង​អស់​នុ៎ះ រមែង​មាន​យ៉ាង​នេះ ។ 

ចប់​សូត្រ ទី ៥ ។
កញ្ចាញ់ចេកយក្ស

កញ្ចាញ់ចេកយក្ស Rhacophorus maximus (common names: Nepal flying frog, Günther's tree frog, giant treefrog, and others) គឺជាប្រភេទសត្វកង្កែបមួយនៅក្នុងគ្រួសារ Rhacophoridae ដែលត្រូវបានរកឃើញនៅភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន (យូណានទីបេ) ភាគnortសានឥណ្ឌានេប៉ាល់ខាងលិចថៃនិងវៀតណាមខាងជើងនិងអាចនៅបង់ក្លាដែស។
កញ្ឆា

កញ្ឆា () គឺជាថ្នាំផ្លូវចិត្តពីរោងចក្រប្រភេទកញ្ឆា មានដើមកំណើតនៅអាស៊ីកណ្តាល និងខាងត្បូង រុក្ខជាតិកញ្ឆាត្រូវបានគេប្រើជាថ្នាំសម្រាប់ទាំងការកំសាន្ត និងគោលបំណងអង់ទីហ្សែននិងក្នុងឱសថបុរាណជាច្រើនសតវត្សមកហើយSee also article on Marijuana as a word. ថ្នាំតេត្រាអ៊ីដ្រូកាណាប៊ីណុល (THC) គឺជាសមាសធាតុផ្លូវចិត្តសំខាន់នៃកញ្ឆា ដែលជាសមាសធាតុមួយក្នុងចំណោម 483 ដែលគេស្គាល់នៅក្នុងរុក្ខជាតិ រួមទាំងយ៉ាងហោចណាស់ 65 ថ្នាំកាណាប៊ីណូអ៊ីដផ្សេងទៀត រួមទាំងកាណាប៊ីឌីអូល (CBD). កញ្ឆាអាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដោយ​ការ​ជក់​បារី ការ​បញ្ចេញ​ចំហាយ​ទឹក ក្នុង​អាហារ ឬ​ជា​សារធាតុ​ចម្រាញ់

កញ្ឆាមានឥទ្ធិពលផ្លូវចិត្ត និងរាងកាយផ្សេងៗគ្នា ដែលរួមមានភាពរីករាយ ការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពរបស់ចិត្តនិងអារម្មណ៍របស់ពេលវេលា ការលំបាកក្នុងការផ្តោតអារម្មណ៍ ចុះខ្សោយការចងចាំរយៈពេលខ្លី ចលនារាងកាយចុះខ្សោយ (តុល្យភាព និងការគ្រប់គ្រងចិត្តសាស្ត្រដ៏ល្អ) ការសំរាកលំហែ និងការកើនឡើងរបស់ចំណង់អាហារ ការចាប់ផ្តើមនៃផលប៉ះពាល់គឺមានអារម្មណ៍ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទីនៅពេលជក់បារី ប៉ុន្តែអាចចំណាយពេលរហូតដល់ 90 នាទីនៅពេលញ៉ាំ ផលប៉ះពាល់មានរយៈពេលពី 2 ទៅ 6 ម៉ោងអាស្រ័យលើបរិមាណដែលបានប្រើ ក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ឥទ្ធិពលផ្លូវចិត្តអាចរួមបញ្ចូលការថប់បារម្ភ ការវង្វេង (រួមទាំងគំនិតរបស់យោង) ភាពភ័យរន្ធត់ ការភ័យខ្លាច ភាពភ័យស្លន់ស្លោ និងវិកលចរិក មានទំនាក់ទំនងខ្លាំងរវាងការប្រើប្រាស់កញ្ឆា និងហានិភ័យរបស់ជំងឺវិកលចរិក ទោះបីជាទិសដៅនៃបុព្វហេតុត្រូវបានពិភាក្សា ឥទ្ធិពលរាងកាយរួមមានការកើនឡើងអត្រាបេះដូង ពិបាកដកដង្ហើម ចង្អោរ និងបញ្ហាអាកប្បកិរិយាចំពោះកុមារដែលម្តាយបានប្រើកញ្ឆាអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ; ផលរំខានរយៈពេលខ្លីក៏អាចរួមមានមាត់ស្ងួត និងភ្នែកក្រហមផងដែរ ផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែងអាចរួមបញ្ចូលការញៀន ការថយចុះសមត្ថភាពផ្លូវចិត្តចំពោះអ្នកដែលចាប់ផ្តើមប្រើជាប្រចាំក្នុងវ័យជំទង់ ក្អករ៉ាំរ៉ៃ ងាយនឹងឆ្លងមេរោគផ្លូវដង្ហើម និងរោគក្អួតធ្ងន់ធ្ងរពីកញ្ឆា (Cannabinoid hyperemesis syndrome)

កញ្ឆាភាគច្រើនត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការកំសាន្ត ឬជាថ្នាំព្យាបាល ទោះបីជាវាអាចត្រូវបានប្រើសម្រាប់គោលបំណងខាងវិញ្ញាណក៏ដោយ ក្នុងឆ្នាំ 2013 មនុស្សចន្លោះពី 128 ទៅ 232 លាននាក់បានប្រើប្រាស់កញ្ឆា (ពី 2.7% ទៅ 4.9% របស់ចំនួនប្រជាជនពិភពលោកដែលមានអាយុចន្លោះពី 15 ទៅ 65 ឆ្នាំ) ជា​ថ្នាំ​ខុស​ច្បាប់​ដែល​គេ​ប្រើ​ច្រើន​បំផុត​ក្នុង​ពិភពលោក ទោះបីជាវាស្របច្បាប់នៅក្នុងយុត្តាធិការមួយចំនួនក៏ដោយ ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមមនុស្សពេញវ័យ () នៅប្រទេសហ្សំប៊ី សហរដ្ឋអាមេរិក កាណាដា និងនីហ្សេរីយ៉ា

ខណៈពេលដែលរុក្ខជាតិកញ្ឆាត្រូវបានដាំដុះចាប់តាំងពីយ៉ាងហោចណាស់សហសវត្សទី 3 មុនគ.ស. ភ័ស្តុតាងបង្ហាញថាវាត្រូវបានជក់បារីសម្រាប់ផលប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តយ៉ាងហោចណាស់ 2,500 ឆ្នាំមុននៅលើភ្នំប៉ាមីរ ចាប់តាំងពីដើមសតវត្សទី 20 មក កញ្ឆាស្ថិតក្រោមការរឹតបន្តឹងផ្លូវច្បាប់ ការកាន់កាប់ ការប្រើប្រាស់ និងការដាំដុះកញ្ឆាគឺខុសច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសភាគច្រើន ក្នុងឆ្នាំ 2013 អ៊ុយរូហ្គាយបានក្លាយជាប្រទេសដំបូងគេដែលអនុញ្ញាតិឱ្យស្របច្បាប់នូវការប្រើប្រាស់កញ្ឆា ប្រទេសផ្សេងទៀតដែលត្រូវធ្វើគឺកាណាដា ហ្សកហ្ស៊ី និងអាហ្រ្វិកខាងត្បូង បូករួមទាំងរដ្ឋចំនួន 18 ទឹកដីពីរ និងស្រុកកូឡុំប៊ីក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក (ទោះបីជាថ្នាំនេះនៅតែខុសច្បាប់សហព័ន្ធ). ការប្រើប្រាស់ថ្នាំកញ្ឆា ទាមទារការយល់ព្រមពីគ្រូពេទ្យ ត្រូវបានធ្វើឱ្យស្របច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួនធំ
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Titleholders

Titleholders
 Miss Universe Cambodia Miss Cambodia Year  Runners UpVenueEntrants First Second Third Fourth 2016 Sotheary By Em Kunthong Chhay Nita Ly Naisim Pen PunnavathNaga World Hotel and Resorts, Phnom Penh20 2017 Rern Sinat Keo Senglyhour Kem Sreykeo Long Punleu Kha Annchhany20 2018 colspan="7"  Year  Runners UpVenue First Second Third Fourth 2019 Somnang Alyna Thoung Mala John Sotima Pokimtheng Sothida Kachnak Thyda BonNABA Theatre, Naga 2, Phnom Penh25 2020 Sarita Reth Raksa Chhun Dy Sorakheta Raksa Neth Somanika Suon20
Winners by province
 Provinces Titles Winning YearsPhnom Penh22016, 2019, 2020 Kampong Cham12017 YearMiss World Cambodia Runners UpVenueEntrants First Second 2019 Vy Sreyvin In Leakena Yorn SomPhorsCTN TV's studio, Phnom Penh20Miss World Cambodia renamed as Miss Cambodia Year Runners UpVenueEntrants First Second 2020 Phum Sophorn Pich Votey Saravody Keo Sreylin23

 Winners by province 
 Provinces Titles Winning YearsTakéo12020Phnom Penh2019
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Grand Slam Pageants

Grand Slam Pageants 

Miss Universe 

YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2019 Somnang Alynaភ្នំពេញ Unplaced  2018 Rern Sinatខេត្តកំពង់ចាម Unplaced  2017 Sotheary Byភ្នំពេញ Unplaced 

Miss World 

YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2019Vy Sreyvinភ្នំពេញUnplaced 2006 Sun Sreymomភ្នំពេញ Unplaced 

 Miss International 

YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2019Kachnak Thyda Bonភ្នំពេញUnplaced 2017 Nheat Sopheaភ្នំពេញ Unplaced 

 Miss Grand International 

YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2020Chily Tevyខេត្តបន្ទាយមានជ័យTop 20 Country’s Choice of the year
 Queens with the Golden Crown
 How to eat Thai food in 2 minute
 How to get to know you in 1 minute
 Top 6 - Best in National Costume
 Top 7 - Miss Popular Vote
 Top 10 - Best in Swimsuit
 Grand Pageant 's Choice Awardតំនភ្ជាប់=https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9A:Flag_of_Venezuela_(state).svg|border|22x22ភីកសែល 2019Det Sreyneatភ្នំពេញ colspan="2"  2018Dy Molikaខេត្តកំពង់ចាមUnplaced Top 5 - Hottest Contestants for Preliminary
 Top 9 - Most-Liked and Shared Official Portrait Photos
 Top 10 - Miss Popular Vote
 Top 12 - Best in National Costume 2017Khloem Sreykeaភ្នំពេញUnplaced Top 3 - the Front Row of Opening Dance
 Top 10 - Best in National Costume
 Top 10 - Best in Swimsuit
Grand Pageant 's Choice Award 2016Heng Chanthaភ្នំពេញ colspan="2"  2015Seng Polvithavyភ្នំពេញUnplaced 2014Tim Sreyneatភ្នំពេញUnplacedMiss Popular Vote 2013Chan Srey Neangភ្នំពេញ colspan="2"
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Universe

Miss Universe 

YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2019 Somnang Alynaភ្នំពេញ Unplaced  2018 Rern Sinatខេត្តកំពង់ចាម Unplaced  2017 Sotheary Byភ្នំពេញ Unplaced
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Grand International

Miss Grand International 

YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2020Chily Tevyខេត្តបន្ទាយមានជ័យTop 20 Country’s Choice of the year
 Queens with the Golden Crown
 How to eat Thai food in 2 minute
 How to get to know you in 1 minute
 Top 6 - Best in National Costume
 Top 7 - Miss Popular Vote
 Top 10 - Best in Swimsuit
 Grand Pageant 's Choice Awardតំនភ្ជាប់=https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9A:Flag_of_Venezuela_(state).svg|border|22x22ភីកសែល 2019Det Sreyneatភ្នំពេញ colspan="2"  2018Dy Molikaខេត្តកំពង់ចាមUnplaced Top 5 - Hottest Contestants for Preliminary
 Top 9 - Most-Liked and Shared Official Portrait Photos
 Top 10 - Miss Popular Vote
 Top 12 - Best in National Costume 2017Khloem Sreykeaភ្នំពេញUnplaced Top 3 - the Front Row of Opening Dance
 Top 10 - Best in National Costume
 Top 10 - Best in Swimsuit
Grand Pageant 's Choice Award 2016Heng Chanthaភ្នំពេញ colspan="2"  2015Seng Polvithavyភ្នំពេញUnplaced 2014Tim Sreyneatភ្នំពេញUnplacedMiss Popular Vote 2013Chan Srey Neangភ្នំពេញ colspan="2"
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Earth

Miss Earth 

YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2019 Thoung Malaខេត្តកណ្ដាល Unplaced  2018 Keo Senglyhourភ្នំពេញ Unplaced   2017 Em Kunthongខេត្តព្រះសីហនុ Unplaced   2005 Mealea Pichភ្នំពេញ Unplaced
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Global

Miss Global 
YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2019Jannie Lamភ្នំពេញUnplaced 2018Hang Soriyanភ្នំពេញTop 11 Miss Popular Vote 2017Paulina Yosភ្នំពេញTop 11 Miss Ganzberg
 Best National Beauty 2016Dane Nyភ្នំពេញTop 20 2015Virginia Prakភ្នំពេញ1st Runner-up 2013Soma Hភ្នំពេញUnplaced
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: ßMiss Asia Pacific International

ßMiss Asia Pacific International 
YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2019Pokimtheng Sothidaភ្នំពេញUnplaced 2018Anchhany khaខេត្តកំពង់ចាមUnplaced
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Tourism International

Miss Tourism International 
YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2019John Sotimaភ្នំពេញTop 5
(Dream Girl of the Year International 2019/20)  2017 Kem sreykeoខេត្តតាកែវ Unplaced  2016 Chhay Nitaភ្នំពេញ Unplaced2015
No ContestHang ManitaNo Contest 2014Thorn Sreynaiភ្នំពេញUnplaced 2013Dane Nyភ្នំពេញUnplaced 2012Tol Soknyភ្នំពេញUnplaced 2006Sun Srey Momភ្នំពេញUnplaced 2005Hem Choulaភ្នំពេញUnplaced 2002Maryan Mamភ្នំពេញUnplaced 2001Un Samealeaភ្នំពេញUnplaced 2000Sakanthea Unភ្នំពេញUnplaced 1998Mease Marynethភ្នំពេញUnplaced
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Cosmos World

Miss Cosmos World 
YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2019Ravyhttps://www.facebook.com/MissCosmoWorld/photos/a.2609095895799823/2609096295799783/?type=3&theaterUnplaced Suy Bonavinភ្នំពេញ Unplaced 2018Kiet z Yeeភ្នំពេញTop 8Hak Seangភ្នំពេញUnplaced
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Cosmopolitan World

Miss Cosmopolitan World 
YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2018Net Srey Ningភ្នំពេញUnplaced 2017Pisey Chrengភ្នំពេញ colspan=2  2016Heng Soth Nisayភ្នំពេញUnplaced Best Talent 2015Roth Serey Moengភ្នំពេញUnplaced
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: World Miss University

World Miss University 
YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2017Sao TomrongPichWorld-Miss-University-Cambodiaភ្នំពេញ3rd Runner Up Miss FitnessSomnang Alynaភ្នំពេញTop 16 Rosesteem BeautyPaula Guzmanភ្នំពេញUnplaced Best in Talent
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Chinese World

Miss Chinese World 
YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2018Thoung Malaក្រុងសៀមរាប colspan=2 Kha Annchhanyភ្នំពេញ colspan=2  2017Ly Naisimភ្នំពេញ UnplaceMiss GMCI Body BeautifulLim Noyក្រុងសៀមរាបUnplace
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Tourism Queen International

Miss Tourism Queen International 
YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2013CHAN Srey Rothភ្នំពេញUnplaced 2007Chea Kimnyភ្នំពេញUnplaced 2006Sun Srey Momភ្នំពេញUnplaced 2005Long Makaraភ្នំពេញUnplaced
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Southeast Asia

Miss Southeast Asia 
YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2016Sok Panhakaភ្នំពេញUnplaced 2014Sotheary Byភ្នំពេញUnplacedMiss Elegance
Best in Evening Wear 2013Met-rattima Bunsanភ្នំពេញTop 6So Enna sekali tohក្រុងសៀមរាបUnplacedThoeun Srey Sroasភ្នំពេញUnplaced
កញ្ញាឯកកម្ពុជា: Miss Asean

Miss Asean 
YearRepresentative's NameProvincePlacementSpecial Awards 2014SreyninSreynin - Miss Asean Cambodia 2014.ភ្នំពេញUnplacedJessicaJessica - Miss Asean Cambodia 2014.ភ្នំពេញUnplaced
កណ្ដុរ

រូបភាពតូច|កណ្តុរផ្ទះ (Mus musculus)
កណ្តុរឬសត្វកណ្តុរពហុវចនៈ, គឺជាសត្វដ៏តូច ថនិកសត្វ ។ ចរិតលក្ខណៈ សត្វកណ្ដុរត្រូវបានគេដឹងថាមានច្រមុះចង្អុល ត្រចៀកមូលតូច កន្ទុយដែលមានប្រវែងរាងកាយ និងមានអត្រាបង្កាត់ពូជខ្ពស់។ ប្រភេទសត្វកណ្ដុរដែលល្បីជាងគេគឺ កណ្តុរផ្ទះ ជាធម្មតា ( Mus musculus )។ សត្វកណ្តុរក៏ពេញនិយមជា សត្វចិញ្ចឹម ផងដែរ។ នៅកន្លែងខ្លះ កណ្ដុរវាល ខ្លះមាននៅក្នុងស្រុក។ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដឹង​ថា​ចូល​លុក​លុយ​ផ្ទះ​ដើម្បី​រក​អាហារ និង​ទី​ជម្រក។

កណ្តុរត្រូវបានសម្គាល់ពី កណ្តុរ តាមទំហំរបស់វា។ ជាទូទៅ នៅពេលរកឃើញសត្វកកេរ muroid ឈ្មោះទូទៅ របស់វារួមបញ្ចូលពាក្យថា កណ្ដុរ ប្រសិនបើវាតូចជាង ឬ កណ្តុរ ប្រសិនបើវាធំជាង។ ពាក្យទូទៅ កណ្តុរ និង កណ្ដុរ គឺមិនជាក់លាក់ តាមនិទ្ទេស។ សត្វកណ្ដុរធម្មតាត្រូវបានចាត់ថ្នាក់នៅក្នុង genus Mus ប៉ុន្តែពាក្យ Mouse មិនត្រូវបានកំណត់ចំពោះសមាជិកនៃ Mus ហើយក៏អាចអនុវត្តចំពោះប្រភេទសត្វពីប្រភេទផ្សេងទៀតដូចជា កណ្ដុរក្តាន់ <i id="mwKg">Peromyscus</i> ជាដើម។

សត្វកណ្ដុរក្នុងផ្ទះដែល លក់ជាសត្វចិញ្ចឹមច្រើនតែមានទំហំខុសគ្នាខ្លាំងពីកណ្តុរផ្ទះទូទៅ។ នេះគឺដោយសារការបង្កាត់ពូជ និងលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗនៅក្នុងព្រៃ។ ពូជកណ្តុរដែលល្បីជាងគេគឺ កណ្តុរមន្ទីរពិសោធន៍ ពណ៌ស។ វាមានលក្ខណៈឯកសណ្ឋានបន្ថែមទៀតដែលសមស្របនឹងការប្រើប្រាស់របស់វាក្នុងការស្រាវជ្រាវ។

ឆ្មា, ព្រៃ សត្វឆ្កែ, កញ្ជ្រោង, បក្សីនៃព្រៃ, សត្វពស់ និងសូម្បីតែប្រភេទជាក់លាក់នៃការ arthropods ត្រូវបានដឹងថាសត្វកណ្តុរចំណីយ៉ាងខ្លាំងលើ។ បើទោះជាយ៉ាងនេះក្តី សត្វកណ្ដុរនៅតែមានច្រើន។ ដោយសារតែភាពប្រែប្រួលគួរឱ្យកត់សម្គាល់របស់វាទៅនឹង បរិស្ថាន ស្ទើរតែទាំងអស់ កណ្តុរគឺជា ប្រភេទថនិកសត្វដែល ជោគជ័យបំផុតដែលរស់នៅលើផែនដីសព្វថ្ងៃនេះ។

នៅក្នុងបរិបទជាក់លាក់ សត្វកណ្ដុរអាចចាត់ទុកថាជា សត្វចង្រៃ ។ Vermin គឺជាប្រភពដ៏សំខាន់នៃការខូចខាត ដំណាំ  ដូចដែលពួកវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាបណ្តាលឱ្យខូចខាតរចនាសម្ព័ន្ធនិងរីករាលដាល ជំងឺ ។ សត្វ​កណ្ដុរ​ចម្លង​ជំងឺ​តាម ​លាមក ​របស់​វា ហើយ​ច្រើន​តែ​ជា​អ្នក ​ចម្លង​ប៉ារ៉ាស៊ីត ។  នៅអាមេរិកខាងជើង ការដកដង្ហើមធូលីដែលប៉ះនឹងការបញ្ចេញរបស់កណ្តុរត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹង មេរោគ hantavirus ដែលអាចនាំអោយ មានរោគសញ្ញា hantavirus pulmonary Syndrome (HPS) ។

នៅក្នុងព្រៃ សត្វកណ្ដុរត្រូវបានស្គាល់ថាបង្កើតរន្ធដ៏ស្មុគស្មាញ។ រូងទាំងនេះមានច្រកចូលវែងៗ ហើយត្រូវបានបំពាក់ដោយផ្លូវរូងក្រោមដី។ នៅក្នុងប្រភេទសត្វយ៉ាងហោចណាស់មួយ ការរចនាស្ថាបត្យកម្មនៃប្រហោងគឺជាលក្ខណៈហ្សែន។
កណ្ដុរ (Rat)

កណ្ដុរ () គឺជាសត្វកកេរដែលមានទំហំមធ្យម កន្ទុយវែង ប្រភេទសត្វកណ្តុរត្រូវបានរកឃើញនៅទូទាំងលំដាប់សត្វកកេរ ប៉ុន្តែសត្វកណ្ដុរដែលមានលក្ខណៈធម្មតាត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងប្រភេទ Rattus ប្រភេទសត្វកណ្តុរផ្សេងទៀតរួមមាន Neotoma (កណ្តុរកញ្ចប់) Bandicota (កណ្ដុរបង់ឌីឃូត) និង​ Dipodomys (កណ្ដុរកង់ហ្គូរូ)

កណ្តុរជាធម្មតាត្រូវបានសម្គាល់ពីសត្វកណ្តុរតាមទំហំរបស់វា ឈ្មោះទូទៅនៃសត្វកកេរត្រកូលកណ្ដុរដ៏ធំមួយនឹងរួមបញ្ចូលពាក្យ "rat"​ ខណៈពេលដែលឈ្មោះរបស់ត្រកូលកណ្ដុរតូចជាងនឹងរួមបញ្ចូល  "mouse" ពាក្យទូទៅ Rat និង Mouse គឺមិនជាក់លាក់តាមនិទ្ទេស នៅលើពិភពលោកមានសត្វកណ្ដុរចំនួន 56 ប្រភេទដែលគេស្គាល់។