navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ដែក: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

 It's Elemental – Iron
 The Most Tightly Bound Nuclei
 Chemistry in its element podcast (MP3) from the Royal Society of Chemistry's Chemistry World: Iron
 Iron at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham)
 Metallurgy for the non-Metallurgist
ដែចន់

ដែចន់ () គឺជាទីក្រុងធំរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងទីប្រាំ ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជន 1.5 លាននាក់គិតត្រឹមឆ្នាំ 2019​ មានទីតាំងនៅជ្រលងភ្នំទំនាបមួយនៅតំបន់កណ្តាលនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ទីក្រុងដែចន់បម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនសម្រាប់ផ្លូវដែក និងផ្លូវថ្នល់សំខាន់ៗ​ ក៏ដូចជាសម្រាប់វិស័យបច្ចេកវិទ្យា និងរដ្ឋបាល ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាសម្រាប់ការប្រារព្ធពិធីបរិស្ថានធម្មជាតិ ជាមួយនឹងភ្នំ ព្រៃឈើ ទឹកក្ដៅ និងទន្លេភាគច្រើន បើកឱ្យប្រើប្រាស់ជាសាធារណៈដោយសេរី ដែចន់មានចម្ងាយប្រហែល 50 នាទីពីរដ្ឋធានីសេអ៊ូល ដោយរថភ្លើងល្បឿនលឿន KTX ឬ SRT
ដែនជម្រកសត្វព្រៃគូលែនព្រហ្មទេព

The Kulen Promtep Wildlife Sanctuary is the largest protected area in Cambodia and was set aside to protect the critically endangered, possibly extinct Kouprey. It is located in the northern plains of Cambodia, near the border to Thailand.

The sanctuary contains lowland forest as well as the largest swamp in the country. It is part of the Northern Plains Dry Forest Priority Corridor.
ដែនជម្រកសត្វព្រៃគូលែនព្រហ្មទេព: External

External 
 The Cambodia Wildlife Sanctuary 
 Kulen-Promtep Wildlife Sanctuary, Cambodia
 Reducing Forest Clearance through Sustainable Land Management in Kulen Promtep Wildlife Sanctuary and Preah Vihear Protected Forest, Preah Vihear (KHM/07/13)
 Map of Protected areas system in Cambodia
ដែនជម្រកសត្វព្រៃបឹងពែរ: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
 ICEM, 2003. Cambodia National Report on Protected Areas and Development. Review of Protected Areas and Development in the Lower Mekong River Region 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ធំ
ដែនជម្រកសត្វព្រៃពាមក្រសោប

Peam Krasop Wildlife Sanctuary is located in southwestern Cambodia.

The area is known for its mangroves and numerous islands separated by a maze of bays and channels.

Peam Krasaop Wildlife Sanctuary is protected by the Cambodian government. It boasts a unique mangrove ecosystem consisting of 23,750 hectares and has around 10,000 people living
within its borders. The area is influenced by inter-tidal levels and water from highland
areas. Peam Krasaop Wildlife Sanctuary provides favorable conditions for fishery and other resources. Many people have resided on and done various occupations for their livelihoods and are dependent upon the natural resources in the area, including intensive shrimp aquaculture, large-scale charcoal production, and other purposes.Peam Krasop Wildlife Sanctuary: Insights into Life in the Mangroves, International Symposium on Protection and Management of Coastal Marine Ecosystem.
ដែនជម្រកសត្វព្រៃពាមក្រសោប: Boeng Kayak Settlement

Boeng Kayak Settlement
The main gateway to Peam Krasaop Wildlife Sanctuary is the settlement of Boeng Kayak (Bankayak), where the local community has built a one-kilometer mangrove walk that consists of a series of elevated walkways, picnic platforms, a suspension bridge and a 15-meter-high observation tower offering panoramic views.Mangrove Walk, Lonely Planet, 2011.

An entry fee is required for access into Boeng Kayak: foreigners pay 5000 riel (US$1.25) while Cambodians pay 3000 riel (US$0.75).
thumb|300px|Boeng Kayak Settlement at Peam Krasop Wildlife Sanctuary

thumb|300px|Suspension Bridge at Peam Krasop Wildlife Sanctuary
ដែនជម្រកសត្វព្រៃពាមក្រសោប: Environmental Concerns

Environmental Concerns

Although Peam Krasaop Wildlife Sanctuary is protected under the Ramsar Convention there are concerns about the destruction of mangrove forests and the clearing of coastal swamp forest for shrimp farming. These activities are having severe negative influence on wildlife habitat. Although the Cambodian legislative framework relating to environmental protection and biodiversity conservation continues to strengthen, law enforcement and effective implementation of national action plans remains a concern. However, with political stability and increasing government willingness to enforce the laws, the situation is improving.Biodiversity Planning in Asia: Chapter 4 Cambodia, International Centre for Environmental Management.
ដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រះរកា

ដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រះរកា   គឺជាតំបន់ការពារ មួយក្នុង ខេត្តព្រះវិហារ នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។ Sub-decree No. 75 ANK/BK on Designation of Preah Roka Wildlife Sanctuary, Royal Government of Cambodia មានសហគមន៍ចំនួន ៤១ នៅក្នុងតំបន់ការពារក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។  គោលបំណងនៃការបង្កើតនៅឆ្នាំ ២០១៦ គឺ៖

 ធានាការការពារជម្រកសត្វព្រៃ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងបំពេញលក្ខខណ្ឌសម្រាប់ប្រភេទសត្វ និងសត្វជាក់លាក់ និងជីវចម្រុះ
 ចែកចាយផលិតផល និងសេវាកម្មធម្មជាតិសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយនិរន្តរភាព
 លើកកម្ពស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន និងការគ្រប់គ្រងធនធានជាតិដែលមានមូលដ្ឋានលើសាធារណៈ និងការការពារជីវចម្រុះក្នុងតំបន់។ Sub-decree No. 75 ANK/BK on Designation of Preah Roka Wildlife Sanctuary, Royal Government of Cambodia

តំបន់​នេះ​រង​ការ​គំរាម​កំហែង​ដោយ ​ការ​កាប់​ឈើ​ខុស​ច្បាប់ ។   តំបន់នេះត្រូវបានជនជាតិដើមភាគតិច កួយ ប្រើប្រាស់សម្រាប់ការប្រមូលជ័រ និង អនុផលព្រៃឈើផ្សេងទៀត ហើយសមាជិកនៃបណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឈើព្រៃព្រះរកា ធ្វើការរួមគ្នាជាមួយមន្ត្រីអនុរក្សរដ្ឋាភិបាលមកពី ក្រសួងបរិស្ថាន គាំទ្រដោយ សមាគមអភិរក្សសត្វព្រៃ ដើម្បីការពារសត្វព្រៃគេហទំព័រ។
ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំណាមលៀរ

ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំណាមលៀរ () គឺជាតំបន់ការពារដែនជម្រកសត្វព្រៃមួយ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ1993 ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តមណ្ឌលគីរី នាភាគខាងត្បូងឆៀងខាងកើតប្រទេសកម្ពុជា នៅជិតភូមិ១ ឃុំប៊ូស៊្រា ជិតស្រុកពេជ្រាដា ជាប់ព្រំដែនវៀតណាម។

ដែនជម្រកសត្វព្រៃនេះ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា 509.57គម2 លាតសន្ធឹងលើរយៈកម្ពស់ 320-1070ម ។ តំបន់នេះ កំពុងរងការគំរាមកំហែងដោយបទល្មើសកាប់ព្រៃឈើខុសច្បាប់ ។
ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំណាមលៀរ: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
 Map of Protected areas system in Cambodia 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តមណ្ឌលគិរី
ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំព្រេច

ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំ​ព្រេច​ ស្ថិតនៅខេត្តមណ្ឌលគិរី និង ខេត្តក្រចេះ ត្រូវ​បាន​ បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ព្រះ​រាជ​ក្រឹត្យ​ចុះ​ថៃ្ង​ទី១​ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​១៩៩៣​ ត្រូវបាន កំ​ណត់​ទៅ​លើ​ផៃ្ទ​ដី​ដែល​មាន​ទំ​ហំ​ ២២២៥០០ហិចតា​។ ​ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំ​ព្រេច​ គឺ​ជា​តំ​បន់​សំ​បូរ​បែប​នៃ​ទី​ជំ​រក​ សត្វ​ព្រៃ​ដែល​លាត​សន្ទឹង​ពី​ព្រៃ​បៃ​តង​នៃ​តំ​បន់​ភ្នំ​ រហូត​ដល់​តំ​បន់​ព្រៃ​ល្បោះ​ និង​វាល​ស្មៅ​សើម​ ឫ(តំ​បន់​កោះ​ញែក​)។​ ភាព​សំ​បូរ​បែប​នៃ​ជំ​រក​សត្វ​ទាំង​នោះ​បាន​ទ្រ​ទ្រង់​ប្រ​ភេទ​សត្វ​សំ​ ខាន់ៗ​ ថ្នាក់​ពិ​ភព​លោក​ជា​ច្រើន​ដែល​ដំ​ណាង​នៃ​អេ​កូ​ឡូ​ស៊ី​ នៃ​ព្រៃ​ល្បោះ​និង​ព្រៃ​ស្រោង​។ ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​នេះ​ជា​តំ​បន់​ស្នូល​ធំ​ជាង​គេ​បំ​ផុត​នៃ​ពពួក​ដំ​រី​ អា​ស៊ី​នៅ​ ខ្ពង់​រាប​ខាង​កើត​នេះ ។យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ក៏​មាន​ដំ​រី​ចំនួន​ (៤២​ក្បាល​) រួម​ទាំង​ដំរី​កូន​ និង​ដំ​រី​ជំ​ទង់​ជា​ច្រើន​ក្បាល​ដែល​ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ ដោយ​ម៉ា​ស៊ីន​ថត​ស្វ័យ​ប្រ​វតិ្ត​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០២​។ ពពួក​តិ​ណា​សី​សត្វ​ ដូច​ជា​ទន្សោង​ ខ្ទីង បាន​រស់​នៅ​តំ​បន់​នេះ​ ហើយ​រមាំង​ដែល​ជា​ប្រ​ភេទ​សត្វ​ដែល​ទទួល​រង​ការ​ គំ​រាម​កំ​ហែង​ខ្លាំង​ក៏​មាន​វត្ត​មាន​នៅ​ទី​នោះ​ដែរ​ លើស​ពីនេះ​ពពួក​សត្វ​មំ​សា​សី​ ដូច​ជា​ ខ្លា​ធំ​ ខ្លារ​ខិន ​ខ្លា​ពពក​ ខ្លា​ភ្ញី​ថ្ម​កែវ​ ឆ្មា​ព្រៃ​ ឆែ​បា​ព្រៃ​ ក៏​មាន​វត្ត​មាន​យ៉ាង​ច្រើន​នៅ​តំ​បន់​ទន្លេ​ដែរ​។ ភាព​ផេ្សង​គ្នា​នៃ​ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំ​ព្រេច​ មាន​សា​រះ​សំ​ខាន់​ណាស់​ សំ​រា​ប់ពពួក​ពាន​រជាតិ​ ដូច​ជា​ ទោច​ថ្ពាល់​លឿង​ ស្វា​ក្រ​វាត់​ ស្វា​ព្រាម​ និង​ប្រ​ភេទ​បក្សី​ភ្នំ​ ដូច​ជា​ កេង​កង​ធំ​ ភូ​វាំង​ ទា​ព្រៃ​ស្លាបស​ ក្ងោក​។ល។​​ ក្រៅ​ពី​នេះ​ តំ​បន់​ដី​សើម​ក៏​ជា​តំ​បន់​ដែល​ជា ជម្រក​ដ៏​​សំ​ខាន់​របស់​ ពពួក​សត្វ​កៀ្រល​ ត្រ​យង​យក្ស​ ត្រ​ដក់​តូច​ និង​សត្វ​-​ក​ស​ផង​ដែរ​។

ពួក​អភិរក្ស​សត្វ​ព្រៃ​បាន​អះ​អាង​ថា​ បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ប្រ​ភេទ​សត្វ​សំ​ខាន់ៗ​ដែល​ធ្លាប់​រស់​​នៅ​ទីនេះ​មាន​វត្ត​ មាន​ និង​បង្ហាញ​រូប​ឡើង​វិញ បន្ទាប់​ពី​មាន​ស​កម្មភាព​ការ​ពារ​យ៉ាង​តឹង​តែង​ចាប់​តាំង​ពី​ ឆ្នាំ​២០០២​មក​។ កន្លង​មក​សកម្ម​ភាព​ខុស​ច្បាប់​ ដូច​ជា​ការ​នេ​សាទ​ខុស​ច្បាប់​ ដោយ​ប្រើ​គឿ្រង​ផ្ទុះ ​ដាក់​ថ្នាំ​បំ​ពុល​សត្វ​ ដាក់​អន្ទាក់​ បរ​បាញ់​សត្វ​ ក្នុង​សម័យ​ស្រុក​មាន​សង្គ្រាម​បាន​គំ​រាម​កំ​ហែង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់​ជីវះ​ ចម្រុះ​ និង​ប៉ះ​ពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់​ការ​រស់​នៅ​ របស់​បង​ប្អូន​ជន​ជាតិ​ តែ​ពេល​នេះ​អ្វីៗកាន់​តែ​ប្រ​សើរ​ឡើង​ជាង​មុន​ហើយ​។
ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំឱរ៉ាល់: External

External 
 Map of Protected areas system in Cambodia 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកោះកុង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តពោធិ៍សាត់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
ដែនជម្រកសត្វព្រៃរនាមដូនសំ

ដែនជម្រកសត្វព្រៃរនាមដូនសំ គឺជាតំបន់ការពារដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងលិច ប្រទេសកម្ពុជា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ ដោយព្រះរាជក្រឹត្យ ដែលដើមឡើយគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ១៧៨,៧៥០ ហិកតា  បានកាត់បន្ថយមកនៅត្រឹម ៣៩,៩៦១ ហិកតា បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ភីអេឌីឌីឌីជាច្រើន។  ទីជម្រកនេះត្រូវបានរំលាយនៅក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៨ ដោយព្រះរាជក្រឹត្យ។  លោក សៅ សុភាព អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានបានមានប្រសាសន៍ថា “គ្រួសារទាហានក្រោមរបបខ្មែរក្រហមបានចូលកាន់កាប់តំបន់នៃដែនជម្រកសត្វព្រៃរនាមដូនសំ ហើយក្រោយមកក្នុងសមាហរណកម្មនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ រដ្ឋាភិបាលបានសម្រេចចិត្តផ្តល់ដីជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលជាដីរបស់ពួកគេ។ កាន់កាប់ និងផ្តល់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីជូនពួកគាត់ជាបន្តបន្ទាប់។ ដូច្នេះ តំបន់​ទាំង​នោះ​បាន​បាត់បង់​មុខងារ ឬ​លែង​ប្រើ​ជា​ជម្រក​សត្វព្រៃ​ទៀត​ហើយ»។
ដែនជម្រកសត្វព្រៃលំផាត់: References

References 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរតនគិរី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តមណ្ឌលគិរី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រចេះ
ដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់

រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃព្រៃឡង់ពីលើអាកាស
ដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់ ឬ ព្រៃឡង់   គឺជាព្រៃដ៏ធមួយសិ្ថតនៅក្នុង ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តព្រះវិហារ ខេត្តក្រចេះ និង ខេត្តស្ទឹងត្រែង នៅភាគខាងជើងនៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។  ព្រៃ​នេះ​គ្រប​ដណ្តប់​លើ​ផ្ទៃដី​ប្រមាណ ៣៦០០ គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េ (១.៣៩០ ម៉ាយ​ការ៉េ)។ វា​គឺ​ជា​តំបន់​ព្រៃ​បៃតង​ទំនាប​ចុង​ក្រោយ​បង្អស់​របស់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។  វាជាព្រៃបៃតងទាបបំផុតដែលនៅសេសសល់នៅលើ ឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន និងមានសមាជិកជនជាតិភាគតិចប្រមាណ ២០០,០០០ នាក់រស់នៅក្នុង ឬជុំវិញព្រៃឡង់។
ដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់: តំបន់ការពារ

តំបន់ការពារ 
ផ្នែកមួយនៃព្រៃឡង់ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រៃឡង់ ដែលបង្កើតឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ ២០១៦។
ដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់: សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច

សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច 
ព្រៃឡង់ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនកម្ពុជារាប់សែននាក់។ ប្រជាជនប្រហែល ២០០,០០០ នាក់ ដែលភាគច្រើនជា ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ រស់នៅក្នុងស្រុកជុំវិញព្រៃឡង់ ដែលជាឈ្មោះដែលមានន័យថា "ព្រៃរបស់យើង" ជា ភាសាកួយ ។ ព្រៃឡង់គឺជាផ្នែកមួយដ៏ស្មុគស្មាញនៃវប្បធម៌ និងជីវិតខាងវិញ្ញាណរបស់ពួកគេ ហើយពួកគេបានពឹងផ្អែកលើវាអស់ជាច្រើនជំនាន់ ដោយប្រមូលជ័រ សម្ភារៈសំណង់ ថ្នាំពេទ្យ និងអាហារពីព្រៃ។ ប្រជាជន ៧០០,០០០ នាក់ផ្សេងទៀតរស់នៅក្នុងចម្ងាយ ១០ គីឡូម៉ែត្រពីព្រៃឡង់ ដែលព្រៃឈើមានសារៈសំខាន់ផងដែរ។
ដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់: ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ

ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ 
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98%E1%9E%88%E1%9E%BE%E1%9E%8A%E1%9F%82%E1%9E%9B%E1%9E%87%E1%9E%93%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%BE%E1%9E%9F%E1%9E%9B%E1%9E%BD%E1%9E%85%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9F%8B.JPG/220px-%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98%E1%9E%88%E1%9E%BE%E1%9E%8A%E1%9F%82%E1%9E%9B%E1%9E%87%E1%9E%93%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%BE%E1%9E%9F%E1%9E%9B%E1%9E%BD%E1%9E%85%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9F%8B.JPG|រូបភាពតូច| ភស្តុតាងនៃការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើរកឃើញដោយបណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់។
ព្រៃឡង់កំពុងស្ថិតក្រោមការគំរាមកំហែងពីប្រភពផ្សេងៗគ្នា ដែលបានដាក់ផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដែលគិតខ្លីមុនពេលសុខុមាលភាពរយៈពេលវែងរបស់ប្រទេសមួយ។ ចម្ការ​កសិពាណិជ្ជកម្ម និង​ប្រតិបត្តិការ​រុករក​រ៉ែ​កំពុង​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ រួម​ទាំង​តំបន់​ស្នូល​ដែល​ងាយ​រងគ្រោះ។ ការ​កាប់​ឈើ​ខុស​ច្បាប់ ​រួម​ទាំង​ឈើ​ប្រណីត​កំពុង​កើត​មាន​យ៉ាង​ខ្លាំង ធ្វើ​ឲ្យ​សហគមន៍​ដក​ហូត​ឈើ​ជ័រ​ដែល​ពួក​គេ​អាស្រ័យ​ផល។ តាម​ការ​ប៉ាន់​ស្មាន​ថា ឈើ​ជ័រ​ដល់​ទៅ ២៥ ម៉ឺន​ដើម​ត្រូវ​បាន​បាត់បង់​ទៅ​នឹង​ម៉ាស៊ីន​ច្រវាក់។ ការជីកយករ៉ែខុសច្បាប់ សម្រាប់លោហធាតុមានតម្លៃ និងរ៉ែដែកក៏កំពុងកើនឡើងផងដែរ ដែលធ្វើឲ្យប្រតិបត្តិការរបស់សិប្បករ ផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅ និងដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ សារធាតុគីមីពុលកំពុងត្រូវបានគេបោះចោលទៅក្នុងផ្លូវទឹកព្រៃឡង់ ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់តុល្យភាពអេកូឡូស៊ីដ៏ល្អរបស់តំបន់ និងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សហគមន៍ខាងក្រោម។ លើសពីនេះ ផ្លូវថ្មីកំពុងកាត់ចូលទៅក្នុងតំបន់សំខាន់ៗ និងរសើបនៃព្រៃឈើ ហើយធ្វើឱ្យវាកាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់អ្នកប្រព្រឹត្តិដែលគ្មានសីលធម៌ក្នុងការកាប់រានព្រៃឈើដោយខុសច្បាប់ ដឹកជញ្ជូនឈើ និងចូលរួមក្នុងការបរបាញ់។ Forest crime 'rife' at Prey Lang Report outlines Prey Lang loggers Mineral exploration permits offered for protected Prey Lang Illegal logging still rampant in four provinces: PLCN Illegal logging persists in Cambodia's Prey Lang Wildlife Sanctuary: Report
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកបឹងឆ្មារ

The Boeng Tonle Chhmar Wildlife Sanctuary is a protected area of Cambodia on the edge of the Tonle Sap lake. It is located in Peam Bang Commune in Kampong Thom Province. The sanctuary was gazetted on 1 January 1999 and covers an area of 28,000 hectares.

Boeng Tonle Chhmar is a state owned sanctuary. The wildlife sanctuary consists of a lake surrounded by flooded forest on the north eastern side of the Tonle Sap lake. It contains areas of permanent open water, a system of small waterways and areas of flooded forest. In the wet season, Boeng Tonle Chhmar ceases to be a discrete lake and becomes part of the much enlarged Tonle Sap. The sanctuary is an example of near natural South Asian wetland. The area plays an important role in the hydrology and biology of two major river systems, the Stoung river and the Chikreng river. This area is home a large number of diverse plant, fish, mammal and waterbird species. Many of these are listed as rare, vulnerable, or globally endangered. The Tonle Sap lake and its surrounding biosphere play a vital role in the Cambodian economy and several million depend on fish from the lake as a source of protein. Boeng Tonle Chhmar is one of three Ramsar Convention sites in Cambodia with the site number 997.
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកបឹងឆ្មារ: Location and access

Location and access 
thumb|right|A Brahminy Kite in flight
Boeng Tonle Chhmar and the connected creek system are located on the flood plain of the Tonle Sap. This flood plain in turn is part of the Mekong River Basin. The Boeng Chhmar area is close to the center of the lake and located on the northern shore. To the south and the west, Boeng Chhmar joins the Tonle Sap lakeshore. While to the north and the east the protected area joins with areas of floodplain forest. The protected area lies within the administrative boundaries of Peam Bang commune, Stoung District, Kampong Thom province. The commune contains five floating villages - Pov Veuy, Pechakrei, Peam Bang, Ba Lat and Doun Sdaeng which all lie in the vicinity of the protected area.
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកបឹងឆ្មារ: Birds

Birds 
Beong Chhmar is home to important colonies of numerous globally or regionally threatened bird species including the Brahminy Kite (Haliastur indus), Painted Stork (Mycteria leucocephala), Black-necked Stork (Ephippiorhynchus asiaticus), Lesser Adjutant (Leptoptilos javanicus), Greater Adjutant (Leptoptilos dubius), Spot-billed Pelican (Pelecanus philippensis), Indian Cormorant (Phalacrocorax fuscicollis) and the Oriental Darter (Anhinga melanogaster).ref name="Case study"
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកអាងត្រពាំងថ្ម

The Ang Trapaing Thmor Crane Sanctuary is a protected area of Cambodia on the site of a large Khmer Rouge irrigation project built during the 1970s. The sanctuary was gazetted on 1 January 1999 and covers an area of 10,250 hectares. The reserve was set aside to protect the rare Eastern Sarus Crane (Grus antigone sharpii). Prior to the discovery of the crane at Trapaing Thmor, there were thought to be fewer than 1,000 of the birds left alive in the world.
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកអាងត្រពាំងថ្ម: Location and access

Location and access 
The Crane sanctuary is located in north western Cambodia, not far from the border with Thailand. The entire 10,000 hectares of the protected area is contained within Phnom Srok District of Banteay Meanchey Province. Phnom Srok district shares a border with Siem Reap and Oddar Meanchey Provinces. Reading from the north clockwise, Phnom Srok borders with Banteay Ampil and Chong Kal districts of Oddar Meanchey province to the north. The eastern border of the district is shared with Srei Snam and Kralanh districts of Siem Reap province. To the south the district shares a border with Preah Net Preah District of Banteay Meanchey. The western border of the district joins with Svay Chek and Thmor Pouk districts also of Banteay Meanchey. The sanctuary can be accessed by road from Sisophon (70 km) or Siem Reap (city) (90 km) via National Highway 6 initially then via smaller unsealed district roads to Ang Trapaing Thmor.
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកអាងត្រពាំងថ្ម: Sarus Crane

Sarus Crane 
The Sarus Crane, Grus antigone is an all-year resident breeding bird in northern Pakistan and India (especially Central India and the Gangetic plains), Nepal, Southeast Asia and Queensland, Australia. It is a very large crane, averaging 156 cm (5 ft) in length, which is found in freshwater marshes and plains.
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកអាងត្រពាំងថ្ម: Other fauna

Other fauna 
Ang Trapaing Thmor sanctuary is also an important conservation area for a number of other threatened species. One globally threatened primate species, the Long Tailed Macaque (Macaca fascicularis) is found within the sanctuary. One globally threatened ungulate species, the Eld's Deer (Rucervus eldii) and three globally threatened turtle species, the Asian Box Turtle (Cuora amboinensis), the Malayan Snail Eating Turtle (Malayemys subjriguga) and the Elongated tortoise (Indotestudo elongata) are also found within Ang Trapaing Thmor.
ដែនជ្រោយកាសា

ដែនជ្រោយកាសា (;The New Oxford Dictionary of English (1998)  – p.761 "Gaza Strip /'gɑːzə/ a strip of territory under the control of the Palestinian National Authority and Hamas, on the SE Mediterranean coast including the town of Gaza...".  ) ឬឈ្មោះសាមញ្ញ កាសា គឺជាឧបទ្វីបប៉ាឡេស្ទីននៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើតនៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេJames Kraska, 'Rule Selection in the Case of Israel's Blockade of Gaza:Law of Naval Warfare or Law of Sea?,' in M.N. Schmitt, Louise Arimatsu, Tim McCormack (eds.,) Yearbook of International Humanitarian Law,  Springer Science & Business Media, 2011 pp.367–395, p.387:'There are no Israeli troops in Gaza, which everybody regards as a self-governing enclave cut from the Middle East.' មានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅភាគនិរតីចម្ងាយ ១១ គីឡូម៉ែត្រ (6.8 ម៉ាយ)និងអ៊ីស្រាអែលនៅខាងកើត និងខាងជើងតាមបណ្តោយព្រំដែន 51 គីឡូម៉ែត្រ (32 ម៉ាយ) ដែនជ្រោយកាសានិងវ៉េសប៊ែងត្រូវបានទាមទារដោយរដ្ឋអធិបតេយ្យនៃប៉ាឡេស្ទីន
ដែនដីបរិសុទ្ធ

thumb|ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ(កណ្តាល)ព្រះពោធិសត្វអវលោកិតេស្វារៈ (ស្តាំ)ព្រះពោធិសត្វមហាស្ថាមប្រាប្តៈ(ឆ្វេង)
EN: Pure Land Buddhism
ដែនទឹក

រូបភាពតូច| គ្រោងការណ៍នៃតំបន់សមុទ្រ (ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាស) ។
ដែនទឹក គឺជាតំបន់ទឹកក្រៅផ្លូវការដែលរដ្ឋអធិបតេយ្យមួយមាន យុត្តាធិការ រួមមាន ទឹកខាងក្នុង សមុទ្រដែនដី តំបន់ជាប់គ្នា តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ និងសក្តានុពលជា តំបន់ខ្ពង់រាបទ្វីប (សមាសធាតុទាំងនេះជួនកាលត្រូវបានគេហៅថាជាសមូហភាព តំបន់សមុទ្រ  ) ក្នុងន័យតូចចង្អៀត ពាក្យនេះច្រើនតែប្រើជាសទិសន័យសម្រាប់សមុទ្រដែនដី។ 

នាវាមានសិទ្ធិ និងភារកិច្ចខុសៗគ្នា នៅពេលឆ្លងកាត់តំបន់នីមួយៗ ដែលកំណត់ដោយ អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ដែលជាសន្ធិសញ្ញាមួយក្នុងចំណោម សន្ធិសញ្ញា ដែលបានផ្តល់សច្ចាប័នបំផុត។ រដ្ឋមិនអាចអនុវត្តយុត្តាធិការរបស់ខ្លួននៅក្នុងដែនទឹកលើសពីតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសមុទ្រខ្ពស់នោះទេ។
ដែនទឹក: បន្ទាត់មូលដ្ឋាន

បន្ទាត់មូលដ្ឋាន 
ជាធម្មតា ខ្សែបន្ទាត់មូលដ្ឋានគឺជាខ្សែទឹកទាបតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រ ដូចដែលបានសម្គាល់នៅលើគំនូសតាងខ្នាតធំដែល រដ្ឋឆ្នេរសមុទ្រ ទទួលស្គាល់។ នេះគឺជាសញ្ញាសម្គាល់ទឹកទាបបំផុតនៅជិតច្រាំង ឬចម្ងាយគ្មានដែនកំណត់ពីដីដែលប៉ះពាល់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ ផ្តល់ថាផ្នែកខ្លះនៃកម្ពស់ដែលលេចចេញនៅពេលជំនោរទាប ប៉ុន្តែគ្របដណ្តប់នៅជំនោរខ្ពស់ (ដូចជាផ្ទះភក់) ស្ថិតនៅក្នុង   នៃដីដែលលាតត្រដាងជាអចិន្ត្រៃយ៍។

បន្ទាត់មូលដ្ឋានត្រង់អាចត្រូវបានកំណត់ជាជំនួសដោយភ្ជាប់កោះជាប់គ្នាតាមឆ្នេរសមុទ្រ កាត់មាត់ទន្លេ ឬជាមួយនឹងការរឹតបន្តឹងមួយចំនួននៅទូទាំងមាត់ឆ្នេរសមុទ្រ។ ក្នុងករណីនេះ ឆ្នេរសមុទ្រមួយត្រូវបានកំណត់ថាជា "ការចូលបន្ទាត់ដែលមានសញ្ញាច្បាស់លាស់ ដែលការជ្រៀតចូលគឺសមាមាត្រទៅនឹងទទឹងនៃមាត់របស់វា ដើម្បីផ្ទុកទឹកជាប់ដី ហើយបង្កើតបានលើសពីភាពកោងនៃឆ្នេរសមុទ្រ។ ការចូលបន្ទាត់គឺមិនមែនទេ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ចាត់ទុកថាជាច្រកសមុទ្រ លុះត្រាតែតំបន់របស់វាធំជាង ឬធំជាងពាក់កណ្តាលរង្វង់ដែលមានអង្កត់ផ្ចិតជាបន្ទាត់កាត់តាមមាត់នៃការចូលបន្ទាត់នោះ”។ ខ្សែបន្ទាត់មូលដ្ឋានឆ្លងកាត់ឈូងសមុទ្រក៏ត្រូវតែមានប្រវែងមិនលើសពី  ផងដែរ។
ដែនទឹក: ទឹកខាងក្នុង

ទឹកខាងក្នុង 
ទឹកខាងក្នុងគឺដីគោកនៃខ្សែមូលដ្ឋាន។ រដ្ឋជាប់មាត់សមុទ្រមានអធិបតេយ្យភាពលើដែនទឹកខាងក្នុង អនុវត្តច្បាប់ក្នុងស្រុកលើនាវានៅក្នុងដែនទឹកខាងក្នុង រួមទាំងហាមឃាត់ ការឆ្លងកាត់ដោយគ្មានកំហុស ។  បឹង ទន្លេ និងឆ្នេរសមុទ្រត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទឹកខាងក្នុង។  

"ដែនទឹកប្រជុំកោះ" នៅក្នុងប្រជុំកោះខាងក្រៅបំផុតនៃ រដ្ឋប្រជុំកោះ ដូចជា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ឬហ្វីលីពីន ក៏ជាដែនទឹកខាងក្នុងដែរ ប៉ុន្តែរដ្ឋត្រូវតែអនុញ្ញាតឱ្យឆ្លងកាត់ពួកគេដោយគ្មានកំហុស។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋប្រជុំកោះអាចកំណត់ការឆ្លងកាត់គ្មានកំហុសចំពោះផ្លូវសមុទ្រដែលបានកំណត់នៅក្នុងទឹកទាំងនេះ។ កោះនីមួយៗនៅក្នុងប្រជុំកោះអាចមានមូលដ្ឋានរបស់វា។ Churchill, R. R.; Lowe, A. V. (1988). The Law of the Sea (2 ed.). Manchester: Manchester University Press. ISBN 0719026342. 
រូបភាពតូច| ដែនសមុទ្រ និង តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ នៃបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិកមួយចំនួន
ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍

រូបភាពតូច| តំបន់ជីវភូមិសាស្ត្រ នៃ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ត្រូវគ្នានឹងដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍
ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមមានប្រទេស ប្រ៊ុយណេ ឥណ្ឌូ នេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និង ទីម័រខាងកើត ។ 

ពាក្យថា កោះអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឬ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីកោះ ពេលខ្លះត្រូវបានផ្តល់អត្ថន័យដូចគ្នាទៅនឹង ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍។  និយមន័យផ្សេងទៀតដាក់កម្រិតកោះអាស៊ីអាគ្នេយ៍ឱ្យគ្រាន់តែជាកោះរវាងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក និងខ្ពង់រាបទ្វីបនៃប្រទេសអូស្ត្រាលី និងញូហ្គីណេ។ មានភាពខុសប្លែកគ្នាខ្លះថាតើ តៃវ៉ាន់ ត្រូវបានរួមបញ្ចូលនៅក្នុងរឿងនេះដែរឬទេ។ លោក ភីថឺរ ប៊ែលវូដ រួមបញ្ចូលតៃវ៉ាន់នៅក្នុងនិយមន័យរបស់គាត់   ក៏ដូចជា រ៉ូបឺត ប្លាស,  ខណៈពេលដែលមានឧទាហរណ៍ដែលមិនមាន។ 

ពាក្យនៅសតវត្សរ៍ទី១៦ " ឥណ្ឌូខាងកើត " និងពាក្យនៅសតវត្សទី១៩ ក្រោយមក " ប្រជុំកោះម៉ាឡេ " ក៏ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីសំដៅលើសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ។

នៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ពាក្យជ្វាបុរាណ " ណូសានតារ៉ា " ក៏ត្រូវបានគេប្រើជាពាក្យមានន័យដូចសម្រាប់ ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ផងដែរ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ពាក្យនេះគឺជាតិនិយម និងមានព្រំដែនផ្លាស់ប្តូរ។ ជាធម្មតាវាគ្របដណ្តប់តែ ឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី កោះសាន់ដា កោះម៉ាឡូគូ ហើយជារឿយៗ ញ៉ូហ្គីណេភាគខាងលិច និងមិនរាប់បញ្ចូល ហ្វីលីពីន ។ 

ដោយលាតសន្ធឹងជាច្រើនពាន់គីឡូម៉ែត្រ តំបន់នេះមានកោះជាច្រើន ហើយមានសមុទ្រ រុក្ខជាតិ និងជីវចម្រុះដែលមានជាងគេបំផុតនៅលើផែនដី។

ភាពខុសគ្នាខាងប្រជាសាស្រ្តសំខាន់ដែលកំណត់តំបន់សមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្រៅពី អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ទំនើបគឺថាចំនួនប្រជាជនរបស់វាភាគច្រើនជាកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុមជនជាតិអូស្ត្រូនីស ។ តំបន់នេះមានតំបន់ដែលមានទីក្រុងខ្ពស់ជាងគេមួយចំនួនរបស់ពិភពលោក ដូចជា តំបន់មហាម៉ានីឡា, មហាចាកាតា, សិង្ហបុរី និង មហាគូឡាឡាំពួរ — ហើយកោះភាគច្រើននៅក្នុងតំបន់ដ៏ធំនេះនៅតែមិនមានមនុស្សរស់នៅ។
ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
ផ្ទៃដី​និង​សមុទ្រ​នៃ​តំបន់​សមុទ្រ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​មាន​លើស​ពី ២លាន​គីឡូម៉ែត្រ ២ ។  ទាំងនេះគឺជាកោះជាង២៥,០០០ នៃតំបន់ដែលមានប្រជុំកោះតូចៗជាច្រើន។ Philippines: General Information. 

ក្រុមសំខាន់ៗគឺ៖

 ឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី 
 សិង្ហបុរី ឥណ្ឌូនេស៊ី ទីម័រខាងកើត ម៉ាឡេស៊ីខាងកើត និង ប្រ៊ុយណេ
 កោះសាន់ដា
 ប្រជុំកោះសាន់ដាធំ
 កោះសាន់ដាតិច
 កោះម៉ាលូគូ
 ហ្វីលីពីន
 កោះវីសាយ៉ាន
 ប្រជុំកោះស៊ូលូ

កោះធំជាងគេទាំងប្រាំពីរគឺ បរនេអូ, ស៊ូម៉ាត្រា, ស៊ូឡាវីស៊ិ និង ជ្វា ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ និង លូហ្ស៊ុន និង មីនដាណាវ ក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន។

នៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិ តំបន់នេះជួនកាលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ទ្វីបសមុទ្រ ។ វាក៏ត្រូវគ្នាទៅនឹងតំបន់ជីវភូមិសាស្ត្រនៃម៉ាឡេស៊ី [Malesia] (មិនត្រូវច្រឡំជាមួយ "ម៉ាលេស៊ី"[Malaysia]) ដែលមាន រុក្ខជាតិ ត្រូពិចរួម និង សត្វ ។

តាមភូមិសាស្ត្រ ប្រជុំកោះគឺជាតំបន់ ភ្នំភ្លើង សកម្មបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ដែលបង្កើតជា ភ្នំភ្លើងជាច្រើន ជាពិសេសនៅ កោះជ្វា ស៊ូម៉ាត្រា និងតំបន់ប្រជុំកោះតិចសាន់ដា ដែលមានភ្នំភ្លើងច្រើនជាង  ។ មានទីតាំងនៅ។ ការលើកកំពស់តេតូនិច ក៏បានបង្កើតភ្នំធំៗ រួមទាំងភ្នំខ្ពស់បំផុតនៅ ភ្នំគីណាបាលូ ក្នុង រដ្ឋសាបា ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលមានកំពស់  និង កំពូលចាយ៉ា នៅលើប៉ាពួ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនៅ  ។ ភ្នំខ្ពស់ផ្សេងទៀតនៅក្នុងប្រជុំកោះរួមមាន កំពូលម៉ាន់ដាឡា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនៅ  និង កំពូលទ្រិកូរ៉ា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី នៅតម្លៃ  ។

អាកាសធាតុនៅទូទាំងប្រជុំកោះគឺត្រូពិច ដោយសារទីតាំងរបស់វានៅលើ អេក្វាទ័រ ។