គម្ពីរវិមុត្តិមគ្គ: ប្រភេទរបស់បឋវី (ដី)

ប្រភេទរបស់បឋវី (ដី) 
បុ          ដីមានប៉ុន្មានប្រភេទ? ដីប្រភេទណាដែលបុគ្គលគួរយកធ្វើជានិមិត្ដក្នុងការបដិបត្តិកិម្មដ្ឋាន?

វិ        ដីមាន២ប្រភេទ[iii]គឺ ដីតាមធម្មជាតិ និងដីដែលបានចាត់ត្រៀ់មទុក។ ភាពរឹងជាគុណសម្បត្តិរបស់ដីតាម ធម្មជាតិ។ នេះហៅថា ដីតាមធម្មជាតិ។ វត្ថុដែលធ្វើដោយដី ដែលបុគ្គលនោះជីកយកមកដោយខ្លួនឯង ឬអ្នកដទៃជីកយកមកក្ដី ហៅថាដីដែលបានចាត់ត្រៀ់មទុក។ ដីមាន៤ពណ៌គឺ៖ ពណ៌ស, ពណ៌ខ្មៅ[iv], ពណ៌ក្រហម, និងពណ៌អរុណ។ ក្នុងទីនេះ យោគីមិនគួរតុបតែងអ្វីបន្ថែមទៅលើដីតាមធម្មជាតិទេ គួរដក ចេញនូវពណ៌ស ខ្មៅ និងក្រហមចេញ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា កាលបើយោគីនោះចំរើន កម្មដ្ឋានដោយ សម្លឹងដីដែលប្រកបដោយពណ៌ទាំង៣នោះ លោកនឹងមិនបាននូវបដិភាគនិមិត្ដទេ។ ដោយការសម្លឹងពណ៌ ស ខ្មៅ និងក្រហម ឈ្មោះថាយោគីបំពេញនូវវណ្ណកសិណទៅវិញ។ ព្រោះហេតុ អ្វី? ព្រោះថា បើយោគី ចំរើនកម្មដ្ឋានដោយប្រកាន់យ់កដីតាមធម្មជាតិ ឬដីដែលបានចាត់ត្រៀ់មទុកជា និមិត្ដ នោះ លោកនឹងបាននូវ បដិភាគនិមិត្ដ។ បើសិនជាដីនោះមានពណ៌អរុណ លោកគួរប្រកាន់យក និមិត្ដនោះចុះ។

ដីដែលមិនបានចាត់ត្រៀមទុក

បុ          និមិត្ដគឺដី ដែលមិនបានត្រៀមទុក គឺអ្វី?

វិ          ផ្ទៃដីដែលប្រាសចាកសំរាម គ្មានឫសឈើឬកញ្ចុំស្មៅ ស្ថិតនៅរយ:ចំងាយដែលឤចមើលឃើញ និងជួយ ជំរុញឲ្យកើតនូវការគិតថា “នេះហៅថាបឋវីសញ្ញា” បាននោះ ហៅថាដីដែលមិនបានត្រៀមទុក។          

           យោគីអ្នកបដិបត្តិដែលបាននូវបដិភាគនិមិត្ដ ទោះជាទទួលបានដោយវិធីដែលលំបាក ឬដោយវិធី ងាយស្រួលក្ដី លោកនឹងស្ថិតនៅមិនសាបសូន្យពីនិមិត្ដនោះទេ។ អ្នកដែលទើបតែចាប់ផ្តើមបដិបត្តិដើម្បីបាននូវ បឋមជ្ឈាន គួរប្រកាន់យកដីដែលបានចាត់ត្រៀមទុកជានិមិត្ដ និងធ្វើមណ្ឌលចុះ។ លោកមិនគួរចំរើនកម្មដ្ឋាន ដោយយកដីដែលមិនបានចាត់ត្រៀ់មទុកជានិមិត្ដឡើយ។

ការកសាងមណ្ឌល:កសិណ

បុ          តើ មណ្ឌល: បង្កើតឡើងដោយរបៀបណា?

វិ          បើយោគីប្រាថ្នានឹងបង្កើតកសិណលើផ្ទៃដី ជាដំបូងត្រូវជ្រើសរើសយកកន្លែងណាដែលស្ងាត់ ដូចជាក្នុងវត្ត្ត ក្នុងល្អាង ក្រោមដើមឈើ កន្លែងដែលគេឈប់នៅ កន្លែងដែលប្រក់បាំងគ្មានពន្លឺថ្ងៃជ្រាបចូល ឬនៅលើផ្លូវ ដែលគ្មានមនុស្សដើរ។ នៅគ្រប់ទីកន្លែងដូចដែលបានពោលមកខាងលើនេះ យោគីត្រូវបោសទីកន្លែងនោះ ឲ្យបានស្អាត ពង្រាបឲ្យរាបស្មើ ហើយអង្គុយចំងាយប្រហែលមួយនឹមនង្គ័លពីមណ្ឌល:។ ក្នុងទីកន្លែងទាំង នោះ និងដោយមានដីឥដ្ឋពណ៌អរុណនោះនឹងដៃ យោគីគប្បីរៀបចំកន្លែងឲ្យបានល្អ ដើម្បីនឹងឲ្យនិមិត្ដ កើតឡើង។ យោគីដួសទឹកនិងយកដីនោះមកលាយគ្នាក្នុងភាជន:ក្នុងបរិមាណមួយដ៏ល្មម ហើយរើសស្មៅ ឫសឈើ និងកំទេចកំទីចេញពីដីនោះឲ្យអស់។ គប្បីយកកំណាត់សំពត់មកបោសកន្លែងដែលសំឤត ហើយនោះ ឲ្យរឹតតែស្អាតឡើងថែមទៀត ដោយកុំឲ្យមានធូលីនៅសេសសល់។ គប្បីបិទបាំងកន្លែងអង្គុយ ឲ្យល្អ និងកំចាត់ពន្លឺដែលឤចមករុកកួនចេញឲ្យអស់ និងសាងឤសន:សំរាប់អង្គុយបំពេញកម្មដ្ឋាន។ គប្បី គូររង្វង់មូលឲ្យទៅតាមរបៀប គឺមិនជិតពេកមិនឆ្ងាយពេក ធ្វើរង្វង់មូលនោះឲ្យរាបស្មើ ដោយពុំឲ្យ មានវត្ថុអ្វី ដែលឤចចាត់ទុកថាជាគ្រឿងសំគាល់នៅលើនោះឡើយ។ រួចហើយយកដីល្បាយទឹកដែល គ្មានលាយ ពណ៌អ្វីទាំងអស់ ឬក៏គ្មានលាយពណ៌ជាពិសេសណាមួយនោះ ចេញពីភាជន:មកដាក់ក្នុង រង្វង់នោះ។ គួរយកអ្វីមកឃ្លុំដីល្បាយនោះឲ្យជិត និងថែដោយប្រុងប្រយ័ត្ន រហូតដល់ស្ងួត។ កាលបើដី ល្បាយនោះស្ងួត ហើយក៏ឤចធ្វើការតុបតែងជ្រុងដោយពណ៌ផ្សេងៗទៀតបាន។ រង្វង់មូ់លនោះឤចមាន ទំហំប៉ុនវែក ត្រឡោកដួសបាយ ឬប៉ុនផ្លែគងលោហ: ឤចមានរូបរាងមូលក៏បាន រាងត្រីកោណក៏បាន បួនជ្រុងស្មើក៏បាន ឬបួនជ្រុងទ្រវែងក៏បាន។ ការអធិប្បាយអំពីមណ្ឌល:  គប្បីយល់ដូចដែលបានពោល មកនេះចុះ។

           តាមដែលបុព្វាចារ្យធ្លាប់បានបង្រៀនមក មណ្ឌល:ដែលមានរាងមូល ជាមណ្ឌល:ដែលល្អជាទីបំផុត។ មណ្ឌល:នោះ ឤចដាក់លើកំណាត់សំពត់ លើបន្ទះក្ដារ ឬលើកំផែងក៏បាន។ តែការដែលសាងមណ្ឌល:នៅលើផ្ទៃ ផែនដី គឺជាការល្អបំផុត។ នេះជាពាក្យបង្រៀនរបស់បុព្វាចារ្យទាំងឡាយ។

វិធីបំពេញកម្មដ្ឋានដោយមានបឋវីកសិណជាឤរម្មណ៍

បុ          យោគីគួរចំរើនកម្មដ្ឋានដោយយកបឋវីកសិណជាឤរម្មណ៍ ដូចម្តេច?

វិ          យោគីអ្នកដែលប្រាថ្នានឹងចំរើនកម្មដ្ឋានដោយបឋវីកសិណ ជាដំបូងគួរពិចារណាអំពីទោសរបស់កាម និង ពិចារណាអំពីឤនិសង្សរបស់ការវៀរចាកកាម។

អធិប្បាយទោសរបស់កាមដោយការប្រៀបធៀប ២០យ៉ាង

បុ          យោគីគួរពិចារណាទោសរបស់កាម ដូចម្តេច?

វិ          កាមទាំងនោះពោរពេញទៅដោយទោស ព្រោះថា កាមទាំងឡាយផ្ដល់នូវគុណសម្បត្តិដែលគួរឲ្យត្រេកអរ តិច តែផ្ដល់នូវទុក្ខនោះច្រើន[v]៖ 

           ១-កាមប្រៀបដូចជាឆ្អឹង ព្រោះធ្វើឲ្យកើតសេចក្តីត្រេកអរស្ដួចស្ដើង; ២-កាមប្រៀបដូចជាចំរៀកសាច់ ព្រោះត្រូវតាមជាប់ដោយទុក្ខដ៏ច្រើន; ៣-កាមប្រៀបដូចជាគប់ភ្លើងដែលឆេះសន្ធោរសន្ធៅ ដែលបុគ្គលកាន់ដើរ បញ្ច្រាសខ្យល់ ពីព្រោះវានឹងឆេះដល់បុគ្គលនោះ; ៤-កាមប្រៀបដូចនឹងរណ្តៅឡធ្យូងដែលកំពុងឆេះ ពីព្រោះតែធំ និងតូច(?); ៥-កាមប្រៀបដូចជាយល់សប្តិ៍ ព្រោះវានឹងរលប់បាត់ទៅយ៉ាងឆាប់រហ័ស; ៦-កាមប្រៀបដូចជារបស់ ដែលខ្ចីគេ ព្រោះបុគ្គលមិនឤចរីករាយនឹងវាបានយូរទេ; ៧-កាមប្រៀបដូចជាដើមឈើឲ្យផ្លែ ព្រោះវានឹងត្រូវ មនុស្សគ្រប់រូបចូលទៅកាប់គល់ជានិច្ច; ៨-កាមប្រៀបដូចជាដាវ ព្រោះវានឹងកាប់(វត្ថុដទៃ); ៩-កាមប្រៀបដូចជា ម្ជុលដែលស្រួចមុត ព្រោះវានឹងចាក់ដោត(វត្ថុដទៃ); ១០-កាមប្រៀបដូចជាក្បាលពស់មានពិស ព្រោះវាគួរឲ្យខ្លាច; ១១-កាមប្រៀបដូចជាសំឡីកប្បាសដែលត្រូវខ្យល់បក់បោកឲ្យរសាត់ឆ្ងាយទៅ ព្រោះមិនមានអ្វីសំរាប់ទប់ទល់ពី ធម្មជាតិ; ១២-កាមប្រៀបដូចជារូបភាពបោកប្រាស់ ព្រោះវាធ្វើឲ្យមនុស្សល្ងង់ឈ្លក់វង្វេង; ១៣-កាមប្រៀបដូចជា ភាពងងឹត ព្រោះវាធ្វើឲ្យមើលមិនឃើញ; ១៤-កាមប្រៀបដូចជាគ្រឿងរារាំង ព្រោះវារារាំងផ្លូវនៃអំពើល្អ[vi]; ១៥-កាម ប្រៀបដូចជាការងប់ងល់នឹងអ្វីមួយ ព្រោះវាធ្វើឲ្យបាត់បង់សម្មាសតិ; ១៦-កាមប្រៀបដូចជាភាពទុំជោរ ព្រោះវានឹង ជ្រុះបាត់ទៅជាធម្មតា; ១៧-កាមប្រៀបដូចជាចំណងទន្លីង ព្រោះវាចងពីមនុស្សម្នាក់ទៅម្នាក់ទៀត[vii]; ១៨-កាម ប្រៀបដូចជាមហាចោរ ព្រោះវាលួចគុណនៃបុណ្យ; ១៩-កាមប្រៀបដូចជាសំបុករបស់ទោស: ព្រោះវាធ្វើឲ្យកើត ការឈ្លោះវិវាទ; ២០-កាមផ្ទុកពេញប្រៀបទៅដោយទុក្ខ ព្រោះវាធ្វើឲ្យកើតការកាត់ទោស ដែលមានចំនួនប្រមាណ មិនបាន។ កាលបើពិចារណាឃើញទោសរបស់កាមហើយ យោគីគួរពិចារណាពីឤនិសង្ស(ប្រយោជន៍) របស់ ការ វៀរចាកកាមដោយប្រការដូចតទៅនេះ៖

នេក្ខម: និងឤនិសង្សរបស់នេក្ខម:

           នេក្ខម: គឺការបដិបត្តិល្អិៗទាំងឡាយ ក្រោយពេលដែលយោគីលាចាកចេញពីផ្លូវលោកនេះ មានដូច ជា បឋមជ្ឈានជាដើម។ ទាំងអស់នេះឈ្មោះថា នេក្ខម:។

បុ          អ្វីជាឤនិសង្សរបស់នេក្ខម:?

វិ           ការកំចាត់នីវរណធម៌[viii] ; ការឤស្រ័យនៅដោយវិមុត្ដិ; ការរីករាយក្នុងភាពស្ងប់ស្ងាត់; ការរស់នៅជាសុខនិង

           ប្រកបដោយសតិនិងការអត់ធន់បាននឹងសេចក្ដីទុក្ខ; ការធ្វើកុសលឲ្យពេញបរិបូណ៌ និងការសំរេចបាននូវ ដ្ឋាននៃមហាផល; ការទទួលបាននូវប្រយោជន៍ទាំង២ខាង[ix] (ទាំងអ្នកឲ្យនិងអ្នកទទួល) ដោយឤស្រ័យការ ទទួលនូវទាននេះ។ នេក្ខម:នេះ គឺជាបញ្ញាជ្រាលជ្រៅ ជាឋាន:ដ៏ខ្ដង់ខ្ដស់បំផុត និងនៅហួសពីបណ្តាភព ទាំង៣ទៅទៀត។

           ម៉្យាងទៀត ដែលហៅថានេក្ខម:គឺការវៀរចាកកាម គឺជាវិវេក ជាឥស្សរភាពផុតពីនីវរណធម៌ទាំង ឡាយ ជាសេចក្តីសុខ ជាការអស់ទៅនៃកិលេស ជាអនុត្តរមគ្ដ ជាការលាងគ្រឿងស្មោកគ្រោកចេញពីចិត្ត។ ព្រោះ ការ បដិបត្តិនេះ បុណ្យទាំងឡាយឈ្មោះថាបានសន្សំហើយ។ ព្រោះការបដិបត្តិនេះ បុគ្គលឈ្មោះថាបានដល់នូវ សេចក្តី ស្ងប់ខាងក្នុង។

           កាមជាវត្ថុឤក្រក់ នេក្ខម:ជាវត្ថុប្រសើរ។ កាមជាមន្ទិល ជាតួធ្វើឲ្យសៅហ្មង នេក្ខម:មិនមែនជាវត្ថុ មន្ទិល ដែលធ្វើឲ្យសៅហ្មងទេ។ កាមជាវត្ថុថោកទាប នេក្ខម:ជាវត្ថុខ្ពង់ខ្ពស់។ កាមជាប់ទាក់ទងដោយទោស: នេក្ខម:មិន ជាប់ទាក់ទងដោយទោស:ទេ។ កាមមិនមែនជាមិត្ដក្នុងការសំរេចបាននូវផលទេ នេក្ខម:ជាមិត្ដនឹងផល កាមចងភ្ជាប់ ទៅ នឹងការមិនខ្លាច នេក្ខម:មិនមានការភ័យខ្លាចទេ។