ថេរីគាថា: '''ចត្តាឡីសនិបាត'''

ចត្តាឡីសនិបាត 

 ឥសិទាសីថេរី 
[៣៣៧] ភិក្ខុ​នី​ពីរ​រូប​ ជាកុលធីតា​ក្នុង​សាក្យត្រកូល ជា​អ្នក​មាន​គុណសម្បត្តិ ​ក្នុង​នគរកុសុមបាដលិបុត្ត ​ដែល​ជាមណ្ឌល​នៃ​ដែន​ដី ។ បណ្ដាភិក្ខុ​នី​ទាំង​ពីរ​រូប​នោះ​ ភិក្ខុ​នី​ ១ ​រូប ឈ្មោះ​ឥសិទាសី ភិក្ខុ​នី​ទី​ ២ ​ឈ្មោះ​ពោធិ ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​សីល ជា​អ្នក​ត្រេក​អរ​ដោយ​ការ​រំពឹង​ក្នុង​ឈាន ជាពហុស្សូត ​មាន​កិលេសកំចាត់បង់​ហើយ​ ។ ភិក្ខុ​នី​ទាំង​ពីរ​រូប​នោះ​ ត្រាច់​ទៅ​បិណ្ឌបាត ​ហើយ​ធ្វើ​នូវ​ភត្តកិច្ច លុះ​លាង​បាត្រ​ហើយ​ អង្គុយជាសុខ ​ក្នុង​ទី​ស្ងាត់ ​ទើប​ផ្ដើមនិយាយសំដី​ទាំងឡាយ​នេះ​ថា ។ ​ម្នាល​នាង​ម្ចាស់ ​ឈ្មោះ​ឥសិទាសី ​នាង​ជា​ស្រី​គួរ​ជ្រះថ្លា ​ទាំងវ័យ​របស់​នាង​ក៏​មិន​ទាន់សាបសូន្យ អើ ​ចុះ​នាង​ឃើញ​ទោស​ដូច​ម្ដេច ​ទើប​មក​ប្រកប​ខ្លួន​ក្នុង​បព្វជ្ជា ។

ឥសិទាសីភិក្ខុ​នី​នោះ​ ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ​ក្នុង​ធម្មទេសនា ​កាល​បើ​ពោធិ​ភិក្ខុ​នីសាក​សួរ ​ក្នុង​ហេតុជាប្រយោជន៍ យ៉ាង​នេះ​ហើយ ក៏​បាន​ពោល​នូវ​ពាក្យ​នេះ​ថា ​ម្នាល​នាង​ពោធិ ​នាង​ចូរ​ស្ដាប់​តាម​ដំណើរ ដែល​ខ្ញុំ​បួស​ចុះ​ ។

​លំដាប់​អំពី​នេះ​ទៅ គឺ​ជាពាក្យ​វិសជ្ជនា

សេដ្ឋី​អ្នក​សង្រួម​ក្នុង​សីល ជាបិតា​របស់​ខ្ញុំ ក្នុង​បុរី​ដ៏​ប្រសើរ​ឈ្មោះ​ឧជ្ជេនី ​(​ក្នុង​ដែន​អវន្ដិ​) ​ខ្ញុំ​ជាធីតាម្នាក់ ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ពេញ​ចិត្ត​ ជា​អ្នក​គួរ​ទទួល​សេចក្ដី​អនុគ្រោះ​របស់​បិតា​នោះ​ ។ លុះ​ចំណេរ​មក​ខាង​ក្រោយ សេដ្ឋី​មាន​ត្រកូល​ដ៏​ឧត្តម ​មាន​ទ្រព្យ​ច្រើន មក​អំពី​នគរ​សាកេត ដណ្ដឹង​ខ្ញុំ​ បិតា​ក៏​បាន​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ជា​កូន​ប្រសា​របស់​សេដ្ឋី​នោះ​ ។ ​ខ្ញុំ​ចូល​ទៅ​ក្រាប​ក្បាលថ្វាយបង្គំ​នូវ​ជើង​ម្ដាយ​ក្មេក ​និង​ឪពុកក្មេក រាល់ល្ងាចព្រឹក ​តាម​ដំណើរ ដែល​មាតា​បិតាប្រៀនប្រដៅ ។ ​ខ្ញុំ​ឃើញ​នូវ​អ្នក​ដណ្ដឹងសូម្បីម្នាក់ ​ដែល​ជាបងប្អូន​ស្រី​ បងប្អូនប្រុស ​ឬ​ជាបរិវារ​របស់​ស្វាមី ​ខ្ញុំ​ក៏​រលះរលាំង ក្រាល​អាសនៈ ។ ​ខ្ញុំ​អង្គាសផ្គត់ផ្គង់ ​ឲ្យ​បាយ ​ទឹក និង​បង្អែម ​ដែល​មាន​ក្នុង​លំនៅ​នោះ តាម​សម​គួរ​ដល់​វត្ថុ​ដែល​គេ​ត្រូវ​ការ​ ។ ​ខ្ញុំ​ក្រោក​ឡើង​តាម​កាល​គួរ ហើយ​ចូល​ទៅ​កាន់​ផ្ទះ​របស់​ប្ដី ជូតសំអាត​នូវ​ធរណី​ទ្វារ (​ជា​ដើម​) ​នឹង​ដៃ​ជើង​ ផ្គងអញ្ជលីចូល​ទៅ​រកប្ដី ។ ​ខ្ញុំ​យកស្និតសក់ ម្សៅសម្រាប់​លាបមុខ ថ្នាំសម្រាប់​បន្ដក់​ភ្នែក ​និង​កញ្ចក់ ស្អិតស្អាង​ឲ្យ​ប្ដី​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ហាក់​ដូច​ជា ​(​វណ្ណទាសី​) ​អ្នក​ធ្វើ​នូវ​ការ​បម្រើ​ ។ ​ខ្ញុំ​ដាំបាយខ្លួន​ឯង លាងភាជន៍ខ្លួន​ឯង ​បម្រើ​ភស្ដា ដូច​ជាមាតាថ្នម​កូន​ខ្ចី ។ ​តែភស្ដា​តែង​ខឹងសម្បារ​នឹង​ខ្ញុំ ដែល​ជា​ស្ត្រី​បម្រើ​បាយ ​គ្មាន​ស្ត្រី​ណា​លើស​ ជា​ស្ត្រី​ធ្វើ​ការ (​គ្រប់យ៉ាង​) ជា​ស្ត្រី​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ មាន​សេចក្ដី​ព្យាយាម ​មិន​ខ្ជិលច្រអូស ​មាន​មារយាទ​យ៉ាង​នេះ​ ។ ស្វាមី​នោះ​ និយាយ​នឹង​មាតាបិតា​របស់​គេ​ថា ​ខ្ញុំ​សូមលា ​(​អ្នក​ម្ដាយលោកឪពុក​) ​ទៅ (​ក្នុង​ទី​ណា​មួយ​) ​(​ព្រោះ​) ​ខ្ញុំ​មិន​អាចនៅ​រួមគ្នា​ក្នុង​ផ្ទះ​មួយ​ ជា​មួយ​នឹង​នាង​ឥសិទាសី​ឡើយ​ ។

(​មាតាបិតា​ពោល​ថា​) នែ​កូន កុំ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ឡើយ នាង​ឥសិទាសី ជា​បណ្ឌិត​ឈ្លាសវៃ ជា​ស្ត្រី​មាន​សេចក្ដី​ព្យាយាម ​មិន​ខ្ជិលច្រអូស​ទេ ​ម្នាល​កូន​ ហេតុ​អ្វី​ក៏​កូន​ឯង​មិន​ពេញ​ចិត្ត​ ។

(​កូន​ពោល​ថា​) ​នាង​ឥសិទាសី ​មិន​បៀត​បៀន​អ្វី​ៗ ​ដល់​ខ្ញុំ​ទេ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​អាច​នៅ​ជា​មួយ​នឹង​នាង​ឥសិទាសី ​ព្រោះ​ថា ​នាង​ឥសិទា​សី ជា​ស្រី​សំអប់​របស់​ខ្ញុំ ខ្ញុំ​មិន​គួរ​នឹង​នៅ​រួមទេ ​ខ្ញុំ​សូមលា​ទៅ​ហើយ​ ។

ម្ដាយ​ក្មេក ​និង​ឪពុកក្មេក ​បាន​ស្ដាប់ពាក្យ​កូន​នោះ​ហើយ​ សួរ​ខ្ញុំ​ថា នាង​ធ្វើ​ខុស​អ្វី​ទេ ​នាង​ចូរ​ប្រាប់កំហុស​ដែល​នាង​ធ្វើ​ហើយ នាង​ចូរ​ដោះស្រាយ ​តាម​សេចក្ដី​ពិត​មក​ចុះ​ ។

(​ខ្ញុំ​ក៏​ឆ្លើយថា​) ​ខ្ញុំ​មិន​បាន​ប្រទូស្ត​អ្វី​ៗ ទេ ​ខ្ញុំ​មិន​បៀតបៀន ​មិន​ពោល​ពាក្យ​អាក្រក់ (​ដល់​គាត់ទេ​) ភស្ដា​ស្អប់​ខ្ញុំ ឲ្យ​ខ្ញុំ​អាចធ្វើ​អ្វី​កើត ។

ម្ដាយក្មេក និង​ឪពុកក្មេក​ទាំងឡាយ​នោះ ក៏​អាក់អន់​ចិត្ត ត្រូវ​សេចក្ដី​ព្រួយ​គ្របសង្កត់ ​ក៏​នាំ​ខ្ញុំ​ត្រឡប់​ទៅ​កាន់​ផ្ទះបិតាវិញ​ រក្សា​នូវ​កូន (​ដោយ​គិតថា​) យើង​នឹង​រក​ឲ្យ​បាន​នូវ​ស្ត្រី​មាន​រូប​ឆោម​ដ៏​មាន​សិរី ។ គ្រាក្រោយ​មក​ បិតា​បាន​ឲ្យ​ខ្ញុំ ក្នុង​ផ្ទះ​នៃ​ត្រកូល​ទី​ ២ ជា​អ្នក​ស្ដុកស្ដម្ភ ​ដោយ​ជំនូន​ពាក់​កណ្ដាល អំពី​ជំនូន​ដែល​សេដ្ឋី​បាន​ជូន​មក​ខ្ញុំ​មុន​នោះ​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​នៃ​ប្ដី​ទី​ ២ ​នោះ អស់​ ១ ខែ គ្រា​នោះ​ គាត់​ក៏​បណ្ដេញ​ខ្ញុំ ដែល​ជា​ស្ត្រី​ខ្នះខ្នែង​បម្រើ​ដូច​ជាទាសី ជា​ស្រី​មិន​ប្រទូស្ត ​មាន​មារយាទ​ល្អ​ ។ បិតា​របស់​ខ្ញុំ​ និយាយ​នឹង​បុរស​អ្នក​ទូន្មាន ​(​ចិត្ត​) ​អ្នក​ទូន្មាន ​(​កាយ ​និង​វាចា​) ​ដែល​កំពុង​ត្រាច់​ទៅ​ដើម្បី​ភិក្ខាថា ​អ្នក​ចូរ​ជា​កូន​ប្រសា​របស់​ខ្ញុំ អ្នក​ចូរ​បោះចោល​នូវ​កំ​ណា​ត់​សំពត់ ​និង​ឆ្នាំង ។ ស្វាមី​ទី​ ៣ ​នោះ បាន​នៅ (​ជា​មួយ​នឹង​ខ្ញុំ​) ​អស់​បក្ខ ១ ​(​កន្លះខែ​) ​ក៏​និយាយ​នឹង​បិតា​ខ្ញុំ​ថា ​អ្នក​ចូរ​ឲ្យ​កំ​ណា​ត់​សំពត់ ឆ្នាំង ​និង​អំបែង​មក​ខ្ញុំ​វិញ ខ្ញុំ​នឹង​ត្រាច់​ទៅ​ដើម្បី​ភិក្ខាទៀត​ ។ គ្រា​នោះ​ បិតាមាតា ​និង​ព​ពួក​ញាតិ​ទាំង​អស់​របស់​ខ្ញុំ​ និយាយ​នឹង​បុរស​នោះ​ថា ​អ្នក​ណា​មិន​ធ្វើ​តាម​អ្នក​ក្នុង​ទី​នេះ​ឬ អ្នក​ចូរ​ប្រាប់ហេតុ​ដែល​គេ​ធ្វើ​ដល់​អ្នក​ឲ្យ​ឆាប់ ។ ​បុរស​នោះ កាល​បើ​គេ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ហើយ ក៏​ពោល​តបថា ​បើ​ខ្លួន​របស់​ខ្ញុំ​អាច​នៅ​បាន (​ក៏​នាង​ឥសិទាសី​) ​មិន​គួរ​ដល់​ខ្ញុំ (​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​) ​ខ្ញុំ​មិន​នៅ​ជា​មួយ​នាង​ឥសិទាសី ​ក្នុង​ផ្ទះ​មួយ​ជា​មួយ​គ្នាទេ ។ ​បុរស​នោះ កាល​បើ (​បិតា​របស់​ខ្ញុំ​) ​លះបង់​ហើយ ក៏​ទៅ​បាត់​ទៅ​ ចំណែក​ខាង​ខ្ញុំ​ជា​ស្ត្រី​នៅ​តែម្នាក់ឯង គិតថា​អាត្មា​អញ​នឹង​លាមាតាបិតា​ទៅ​ស្លាប់ ​ឬ​ទៅ​បួស ។ គ្រា​នោះ នាង​ថេរី​ជាម្ចាស់​ឈ្មោះ​ជិនទត្តា ជា​អ្នក​ទ្រទ្រង់​នូវ​វិន័យ ជាពហុស្សូត បរិបូណ៌​ដោយ​សីល កាល​ត្រាច់​ទៅ​ដើម្បី​ភិក្ខាហារ ​ក៏​បាន​និមន្ដ​មក​កាន់​ត្រកូល​នៃ​បិតា (​ខ្ញុំ​) ។ ​ខ្ញុំ​ឃើញ​នាង​ជិនទត្តា​ថេរី​នោះ ក៏​ក្រោក​ឡើង​ ក្រាលអាសនៈ​របស់​យើង ប្រគេ​ន​នាង​ថេរី​នោះ​ លុះ​ព្រះ​នាង​គង់​ហើយ ខ្ញុំ​ក៏​ថ្វាយបង្គំ​នូវ​ព្រះ​បាទា ​ហើយ​ប្រគេ​ន​ភោជន ។ ​ខ្ញុំ​ញ៉ាំងជិនទត្តាថេរី ​ឲ្យ​ឆ្អែត​ស្កប់​ស្កល់ ​ដោយ​បាយ និង​បង្អែម ​ដែល​មាន​ក្នុង​លំនៅ​នោះ ហើយ​ពោល​ថា បពិត្រ​ព្រះ​នាង​ជាម្ចាស់ ​ខ្ញុំ​ចង់បួស ។ គ្រា​នោះ​ បិតា​ពោល​នឹង​ខ្ញុំ​ថា ​ម្នាល​កូន​ស្រី​តូច ​នាង​ចូរ​ប្រព្រឹត្តធម៌​នោះ​ក្នុង​ផ្ទះ​នេះ​ទៅ​ចុះ ចូរ​ញ៉ាំង​សមណៈ​ទាំងឡាយ​ផង​ ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ​ផង ឲ្យ​ឆ្អែត​ស្កប់​ស្កល់​ដោយ​បាយ ​និង​ទឹក​ចុះ​ ។ ​លំដាប់​នោះ ខ្ញុំ​ក៏​ប្រណម្យ​អញ្ជលី យំ​ពោល​នឹង​បិតាថា បពិត្រ​បិតា សូមលោក​អនុញ្ញាត​ខ្ញុំ ខ្ញុំ​នឹង​ញ៉ាំង​បាប​កម្ម​ដែល​ខ្ញុំ​ធ្វើ​ហើយ​នោះ ឲ្យ​វិនាស ។ គ្រា​នោះ​ បិតា​ពោល​នឹង​ខ្ញុំ​ថា ​(​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​) ​ព្រះ​អង្គ​ប្រសើរ​ជាង​សត្វ​ជើង​ពីរ​ ទ្រង់​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​លោកុត្តរធម៌​ណា នាង​ចូរ​បាន​លុះ​នូវ​ពោធិញ្ញាណ ​និង​អគ្គធម៌ ​និង​ព្រះ​និព្វាន​នោះ​ចុះ​ ។ ​ខ្ញុំ​ថ្វាយបង្គំ​លា​បិតាមាតា ​និង​ព​ពួក​នៃ​ញាតិ​ទាំង​អស់ ហើយ​បួស​បាន​ ៧ ​ថ្ងៃ ក៏​សម្រេច​វិជ្ជាបី ។ ​ខ្ញុំ​ដឹង​ជាតិ​របស់​ខ្លួន បាន​ ៧ ជាតិ ផលវិបាក​នេះ​របស់​កម្ម​ណា ខ្ញុំ​នឹង​ប្រាប់​នូវ​កម្ម​នោះ​ដល់​នាង នាង​ចូរ​មាន​ចិត្ត​តែ​មួយ​ ចាំផ្ទៀងស្ដាប់​នូវ​កម្ម​នោះ ដូច​ត​ទៅ​នេះ ខ្ញុំ​ជា​ជាង​មាស​មាន​ទ្រព្យ​ច្រើន ក្នុង​នគរ​ឈ្មោះ​ឯកកច្ឆៈ ​ខ្ញុំ​នោះ​ជា​មនុស្ស​ស្រវឹង ​ព្រោះ​ការ​ស្រវឹង​វ័យ ​បាន​ប្រព្រឹត្តសេពសំភព​នឹង​ប្រពន្ធ​បុគ្គល​ដទៃ ។ ​ខ្ញុំ​នោះ​លុះ​ឃ្លាត​ចាក​អត្តភាព​នោះ​ហើយ ក៏​ឆេះរោលរាល​ក្នុង​នរក​អស់​កាលយូរ លុះ​រួច​ចាក​នរក​នោះ​ហើយ មក​ចាប់​បដិសន្ធិ​ក្នុង​ផ្ទៃ​នៃ​មេស្វា ។ ស្វាឈ្មោល​ធំ​ជាម្ចាស់​នៃ​ហ្វូង ខាំផ្ដាច់​នូវ​ជាតកម្ម ​គឺ​អង្គ​ជាត ​(​របស់​ខ្ញុំ​) ​ដែល​ទើប​នឹង​កើត​បាន​ ៧ ​ថ្ងៃ​ នុ៎ះជាផល​នៃ​កម្ម​របស់​ខ្ញុំ​នុ៎ះ ​ដែល​គប់រក​នូវ​ប្រពន្ធ​នៃ​បុគ្គល​ដទៃ ។ ខ្ញុំ​នោះ​ធ្វើ​មរណកាល ​ច្យុតចាក​កំណើត​នៃ​ស្វា​នោះ​ហើយ ក៏​ចាប់​បដិសន្ធិ​ក្នុង​ផ្ទៃ​នៃ​មេ​ពពែខ្វាក់​ផង​ ខ្ចក​ផង ក្នុង​ដែន​នៃ​ស្ដេច​សិន្ធវៈ ។ ​ខ្ញុំ​ត្រូវ​គេ​ព្រនាក់​កូន​ក្មេង​អស់​ ១២ ឆ្នាំ ​ត្រូវ​គេ​គ្រៀវ ​ត្រូវ​ដង្កូវបៀត​បៀន ឈឺចាប់ ​ព្រោះ​តែ​អំពើ​ដែល​ខ្ញុំ​សេព​នូវ​ប្រពន្ធ​របស់​បុគ្គល​ដទៃ ។ ​ខ្ញុំ​នោះ​ច្យុតចាក​កំណើត​នៃ​ពពែ​នោះ​ហើយ ក៏​កើត​ជា​កូន​គោ ​អំពី​មេគោ​របស់​ឈ្មួញគោ ​បាន​ ១២ ខែ ​មាន​រោម​ក្រហម​ដូច​ជា​ជ្រលក់ល័ក្ត ​ហើយ​ត្រូវ​គេ​គ្រៀវ ។ ​ខ្ញុំ​តែង​ទាញ​នូវ​នង្គ័ល ​និង​រទេះ ខ្វាក់ ខ្ចក ឈឺ ព្រោះ​តែ​ខ្ញុំ​សេព​នូវ​ប្រពន្ធ​របស់​បុគ្គល​ដទៃ ។ ​ខ្ញុំ​នោះ​ជា​សត្វ​ច្យុត​ចាក​កំណើត ​នៃ​គោ​នោះ​ហើយ ក៏​កើត​ក្នុង​ផ្ទៃ​នៃ​ទាសី​ក្នុង​ផ្ទះ​ក្បែរ​ថ្នល់ ​មិន​ប្រាកដ​ជា​ស្រី មិន​ប្រាកដ​ជាប្រុស ​(​ខ្ទើយ​) ​ព្រោះ​តែ​ខ្ញុំ​សេព​នូវ​ប្រពន្ធ​នៃ​បុគ្គល​ដទៃ ។ ​ខ្ញុំ​ស្លាប់​ក្នុង​អាយុ ៣០ ឆ្នាំ ​ហើយ​ក៏​កើតជាទារិកា ​ក្នុង​ត្រកូល​នៃ​អ្នក​រទេះ ​ដែល​ជាត្រកូល​កំព្រា ​គ្មាន​ភោគសម្បត្តិ ​ត្រូវ​បុរស​ជាម្ចាស់ទ្រព្យរឹបជាន់​ច្រើន​ ។ កាល​ការ​ប្រាក់​ចម្រើន​ច្រើន​ឡើង​ហើយ​ នាយ​ឈ្មួញរទេះ ​ក៏​អូសទាញ​ខ្ញុំ អំពី​ផ្ទះ​នៃ​ត្រកូល ​ដែល​កំពុង​យំខ្សឹកខ្សួល ។​ គ្រា​នោះ​ បុត្រ​របស់​ឈ្មួញរទេះ​នោះ ឈ្មោះ​គិរិទាសៈ ​បាន​ឃើញ​ខ្ញុំ​ជា​ស្ត្រី​នៅ​ក្រមុំ ​មាន​វ័យ​ចម្រើន ក្នុង​ឆ្នាំជាគំរប់ ១៦ ​ក៏​ហួងហែង​ទុក (​ក្នុង​ផ្ទះ​របស់​ខ្លួន​) ។ ប្រពន្ធដទៃ​របស់​គិរិទាសៈ ជាស្រ្ដី​មាន​សីល​ផង មាន​គុណ​ផង​ ជា​ស្ត្រី​ប្រព្រឹត្ត​តាម​ភស្ដា ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ការ​ស្អប់​នូវ​ប្រពន្ធ​របស់​គាត់ ។ ប្ដី​ទាំងឡាយ​ លះលែង​ខ្ញុំ ដែល​ជា​អ្នក​ខ្នះខ្នែង​បម្រើ​ដូច​ជាទាសី ​ព្រោះ​ផល​នៃ​កម្ម​ណា​ នុ៎ះជាផលកម្ម ​(​របស់​ខ្ញុំ​) ​នោះ ទី​បំ​ផុត​នៃ​បាប​កម្ម​នោះ​ឯង ​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ។

ចប់ ចត្តាឡីសនិបាត ។