សាស្ត្រា​ជុច: បទបន្ទោលកាក

បទបន្ទោលកាក

នេះនឹងសម្ដែង----- និទានថ្លាថ្លែងទំនង
ពីម្ចាស់ជុចហោង-----ឲ្យអ្នកផងដឹងដំណើរ ។
ម្ចាស់ជុចលុះព្រឹក----- ប្រហាមរលឹកទៅមើល៍
បេះម្ទេសទុកទើរ----- មើលទៅថ្ងៃរះភ្លឺជាក់ ។
ស្រេចគាត់ស្ទុះផាង----- ទៅយកសៀនខាងប្របភ្នាក់-
ដៃដែលគាត់ដាក់-----ប្របនៅខាងក្អមនោះនៃ ។
ហើយឈោងទៅសិត-----ទឹកមកខ្ពុរមាត់ហើយនៃ
យកកន្សែង ស្លាវៃ----- មកវេចម្លូស្លាហើយណា ។
លុះវេចស្រេចហោង-----ស្ទុះទៅចាប់ដងប្រវា
នឹងកាំបិតព្រា----- នឹងផ្ដៅមួយដើមទៅផង ។
គាត់ចុះទៅទូក----- អង្គុយលូកខ្សែដែលចង
មកស្រាយចំណង-----ដែលចង់ទូកគាត់សព្វថ្ងៃ ។
ស្រាយរួចច្រានទូក-----គាត់អុំគគ្រូកទៅព្រៃ
ដែលដាក់ជុចនៃ----- ភ្នែកតែងរំពៃឆ្វេងស្ដាំ ។
អុំបានតិចទៅ----- បាយាបទំនៅលើចាំ
លាន់ភឹបឆ្វេងស្ដាំ-----ហើរទៅហើយមកជាក់ស្ដែង ។
ម្ចាស់ជុចថាឱ----- បាយាបវើយចោរឥតក្រែង
ស្ទើរឆាបអំបែង-----ក្បាលអញពុំដឹងមនុស្សម្នា ។
ថ្ងៃនេះទីទៃ-----មានលាភមានជ័យឬជា
ឥតលាភទេណា----- បាយាបតឿនអង្គឺក្ដី ។
អុំទៅទៀបដល់----- ជុចនោះមិនយល់ត្រូវត្រី
ដល់មួយឥតបី----- សង្ឃឹមមិនបានទៅស្ល ។
ខាងជុចបីបួន----- នោះសោតជាក់ជួនច្រកល្អ
នឹងបានទៅស្ល-----តែជុចបីបួននោះឯង ។
គាត់អុំទូកដល់-----ជុចចំណេរយល់ជាក់ស្ដែង
ជៀងជាក់អរឯង----- កខិបកខុបងេកងោក ។
វាតទូកឈោងចាប់-----កន្ទុយជុចជាប់ទាញមក
ក្រពើវាយក----- ត្រីជុចនោះទៅស៊ីបាត់ ។
ម្ចាស់ជុចចុកទ្រូង-----ជេរម្ដាយរលូងពេកក្ដាត់
ទៅជុចមួយថ្វាត់----- តាចាស់ខំឆ្លៀតរលេញ ។
ធ្វើជាមាត់ករ-----ញញឹមញញែមឡើងវិញ
ធ្លាប់ពីមុនមិញ----- ក្រពើស៊ីអស់គ្មានសល់ ។
តែឥឡូវឯង----- ឃើញមួយកណ្ដែងនឹងថ្កល់
លងមួយចេះយល់-----ក្រញោញភ្នែកសចង្គ្រាង ។
រីជុចយល់ម្ចាស់-----សរសើរខ្លួនណាស់ហើយអរ
ឆ្លើយប្រាប់ម្ចាស់មក៍-----ពីក្នុងទឹកនោះអន្ទាក់ ។
តាអើយអ្នកតា-----ស្ដាប់ខ្ញុំសច្ចាប្រាប់អ្នក
តាឲ្យដឹងជាក់----- កាលត្រីវាមកនោះណា ។
ហែលមកដល់ខ្ញុំ-----វាមិនបារម្ភសោះសា
ជាចៅអ្នកតា-----ប៉ងចង់លងលលលើ ។
ស្ដីថាអាឃ្នាង----- ម្ដេចអាចង្គ្រាងនេះតើ
ផ្លូវដែលអញដើរ----- ជៀសចេញអញនឹងដើរទៅ ។
ខ្ញុំថាផ្លូវអា-----ពីដូនពីតាមកនៅ
ក្នុងព្រៃនេះកូវ-----អង្កាលអញមិនដឹងផង ។
ត្រីថាអាខូច----- កាលអានៅតូចណាស់ហោង
ផ្លូវច្រកជ្រលង----- បឹងបួរនោះសឹងអញត្រាច់ ។
ខ្ញុំថាបើច្នោះ----- ចិត្តអើយធ្វើម្ដេចលងគាត់
ខ្ញុំចូលមកកាត់-----ទំលាយលងមើលឥឡូវ ។
ត្រីថាអើអញ-----លងឯងមិញចេញនោះកូវ
អញបោលឥឡូវ----- ទំលាយឲ្យបាក់ឆ្អឹងឆ្អែង ។
ខ្ញុំថាបើច្នោះ----- អញ្ជើញមកចុះកុំក្រែង
ឆ្អឹងអញនេះឯង----- តែងជាសម្រាប់ឲ្យអា ។
ត្រីស្ទុះភ្លាមចូល-----ក្នុងជុចរមួលទទា
ប្រដូចនូវជា----- ប្រមាញ់ដំរីសោះសា ។
ជុចដណ្ដឹងត្រី-----ថាឯងធ្វើអ្វីច្នោះណា
អួតឯងបំពារ-----ទំលុះទំលាយណាចៅ ។
ខ្មាសពាក្យជុចខ្ញុំ----- ប្រឹងឡើងពិតពុំរួចទៅ
មកនៅខាងផ្លូវ-----ទ្រមឹងក្នុងជុចព្រងើយ ។
ត្រីថាឱអ្នក----- ជុចថ្លៃកុំអាក់ចិន្តា
ខ្ញុំម្ចាស់បានជា-----អួតអាងនឹងអ្នកជុចថ្លៃ ។
អាសូរខ្ញុំទៅ-----ឲ្យខ្ញុំរស់នៅផងនៃ
ខ្ញុំចូលប្រស្រ័យ----- ជាខ្ញុំបម្រើអ្នកហោង ។
ខ្ញុំថាអញឆោត-----ឯងមកបំពោតលើលង
ម្ចាស់អញបំណង----- ចង់ជ្រក់តែខួរសព្វថ្ងៃ ។
ត្រីឮពាក្យជុច----- ភិតញ័ររន្ធត់ពេកក្រៃ
ឱអ្នកម្ចាស់ថ្លៃ----- អ្នកប្រោសយកតែបុណ្យផង ។
ខ្ញុំថាកុសល-----អញមើលមិនយល់ទេហោង
ឆ្ងាយក្រៃកន្លង-----អញមកពុំបានឡើយណា ។
ជុចដំណាលប្រាប់----- ឲ្យម្ចាស់ស្ដែងស្ដាប់ហើយរ៉ា
ដំណើរអាត្មា-----កាលត្រឹមក៏ត្រូវនោះនៃ ។
ម្ចាស់ស្ដាប់ហើយណា-----ផ្ដែផ្ដាំជុចថាកុំធ្លោយ
ថ្ងៃនេះថ្ងៃក្រោយ----- អ្នកលេងឲ្យបួនពីដៃ ។
ផ្ដាំស្រេចហើយណា-----ដាក់ជុចម្នីម្នាវៃ ៗ
រួចស្រេចហើយនៃ----- គាត់អុំទូកវិលវិញខ្មី ។
អុំមកក្នុងបឹង-----ហើយគាត់រសម្លឹងរំពៃ
ថាឱអញឥ------ឡូវនេះវាថ្លៃខ្ពស់ធួន ។
រកឧសបានតិច-----ហើយអញនឹងក្ដិចត្រកួន
ត្រកៀតត្រាវសួង-----អន្លក់ម្ជូរសណ្ដាន់ ។
បេះបានសព្វគ្រប់----- គាត់អុំគ្មានឈប់រួសរាន់
ដល់ហើយរន្ថាន់----- ចងទូកហើយឡើងម្នីម្នា ។
បានដងច្រវា-----នឹងកាំបិតព្រាហើយណា
ពុនទាំងត្រីប្រា-----និងឧសបន្លែម្ជូរជា ។
ដល់ទៅមុខផ្ទះ----- ហើយទើបតាច្រាសឧសណា
រីឯភរិយា----- ភ្ញាក់ឡើងឃើញប្ដីត្រីផង ។
ឯប្ដីនោះណា-----កាប់ត្រីម្នីម្នាហើយហោង
លាងដៃហ្មត់ហ្មង-----គាត់ចូលទៅដេកលក់ក្រៃ ។
រីឯភរិយា----- ស្លហើយម្នីម្នាវៃ ៗ
ដស់ដួសហើយនៃ----- ចូលទៅដាស់ប្ដីនោះណា ។
អ្នកអើយអ្នកឆាប់-----អញ្ជើញប្រញាប់ពិសា
ក្រែងត្រជាក់ណា-----ហើយអ្នកពិសាមិនបាន ។
ប្ដីក្រោកម្នីម្នា-----ចរចេញទៅឯក្រៅឋាន ។
ហើយហៅថាភាណ----- យកទឹកមកទន់ឆាប់ខ្មី ។
ទន់ស្រេចហើយណា----- រីឯភរិយានោះនៃ
លើកបាយលើកត្រី-----អស់នូវសម្លហាមុខ ។
មានអាំងសាបប្រៃ----- អាំងសាបនោះនៃគ្រាន់ជ្រក់
ទឹកគ្រឿងជ្រលក់-----អន្លក់សណ្ដែកត្រកួនខ្ចី ។
ហូបស្រេចហើយណា-----រីឯភរិយានោះនៃ
គាត់មូរបារី----- ហើយគាត់បៀកស្លាឲ្យប្ដី ។
រីយើងនិទាន-----ដំណើរដោយដានជុចត្រី
សូរេចហើយនៃ----- បរិបូណ៌ចែងចប់ម៉្លេះហោង ។

[1]ឈ្មោះបទនេះ បើសរសេរឲ្យត្រឹមត្រូវគឺ “មណ្ឌុកគតិ” ប្រែថាដំណើរកង្កែប ឬ កង្កែបលោត ព្រោះសំនៀងបទនេះ មានចង្វាក់យារវែងម្ដង ហើយញាប់ញឹក ២ ម្ដង ដូចកង្កែបលោតផ្លោតទៅហើយ ដើរញាប់ ៗ ៤ – ៥ ជំហានរួចលោតផ្លោតទភទៀត ។