ទុក្ករបុគ្គល: សាសនាគ្រីស្ទ

សាសនាគ្រីស្ទ 
រូបភាពតូច|រូបចម្លាក់ទុក្ករបុក្គលសតវត្សទី២០ នៅ Westminster Abbey—ពីឆ្វេងទៅស្ដាំ: Mother Elizabeth of Russia, Rev. Martin Luther King, Archbishop Oscar Romero and Pastor Dietrich Bonhoeffer
នៅក្នុងសាសនាគ្រីស្ទ យោងតាមអត្ថន័យដើមនៃភាសាក្រិក martys ក្នុងព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី ទុក្ករបុគ្គលគឺជាអ្នកដែលនាំទីបន្ទាល់ ជាធម្មតាជាទីបន្ទាល់តាមរយៈការសរសេរ ឬទីបន្ទាល់ផ្ទាល់មាត់។ ជាធម្មតាទីបន្ទាល់គឺជាអ្វីដែលស្ដីអំពីដំណឹងល្អខាងគ្រីស្ទាន ឬទីបន្ទាល់ស្ដីអំពីព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះ។See Davis, R."Martyr, or Witness?" , New Matthew Bible Project ទីបន្ទាល់គ្រីស្ទានជាច្រើនត្រូវបានគេបដិសេធ ហើយអ្នកដែលធ្វើបន្ទាល់នោះក៏ត្រូវគេសម្លាប់ រីឯពាក្យទុក្ករបុគ្គលក៏កាន់តែមានគេយល់ដឹងរឹតតែច្រើនឡើងថែមទៀត។ ទោះបីជាត្រូវស្លាប់ក៏ដោយ ក៏មានសាក្សីជាច្រើនសុខចិត្តតាមព្រះយេស៊ូវ ដោយបូជាជីវិតរបស់ខ្លួន ដើម្បីសេចក្ដីពិត។
ធ្វេង|រូបភាពតូច|ទុក្ករបុគ្គលគ្រីស្ទានជាច្រើនត្រូវគេដុត។ គូរដោយ Ranavalona I នៅ Madagascar
ថ្មីៗនេះគំនិតដែលថាព្រះយេស៊ូវគឺជាទុក្ករបុគ្គល ទទួលបាននូវការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង។ J. W. van Henten, "Jewish Martyrdom and Jesus' Death" in Jörg Frey & Jens Schröter (eds.), Deutungen des Todes Jesu im Neuen Testament (Tübingen: Mohr Siebeck, 2005) pp. 157 – 168.Donald W. Riddle, "The Martyr Motif in the Gospel According to Mark." The Journal of Religion, IV.4 (1924), pp. 397 – 410.M. E. Vines, M. E. Vines, "The 'Trial Scene' Chronotype in Mark and the Jewish Novel", in G. van Oyen and T. Shepherd (eds.), The Trial and Death of Jesus: Essays on the Passion Narrative in Mark (Leuven: Peeters, 2006), pp. 189 – 203. មានពួកអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនបានសន្និដ្ឋានថា សាវ័កប៉ូលយល់ថាការសុគតរបស់ព្រះយេស៊ូវ គឺជាការសុគតដោយត្រូវគេធ្វើទុក្ករកិរិយា។Stephen Finlan, The Background and Content of Paul's Cultic Atonement Metaphors (Atlanta, GA: SBL, 2004), pp. 193 – 210Sam K. Williams, Death as Saving Event: The Background and Origin of a Concept (Missoula, MT: Scholars Press for Harvard Theological Review, 1975), pp. 38 – 41.David Seeley, The Noble Death (Sheffield: JSOT Press, 1990), pp. 83 – 112.Stanley Stowers, A Rereading of Romans: Justice, Jews, and Gentiles (Ann Arbor: Yale University Press, 1997), p. 212f.Jarvis J. Williams, Maccabean Martyr Traditions in Paul's Theology of Atonement (Eugene, OR: Wipf and Stock, 2010)S. A. Cummins, Paul and the Crucified Christ in Antioch (Cambridge: Cambridge University Press, 2001). ផ្អែកលើសេចក្ដីសន្និដ្ឋានទាំងនេះ មានអ្នកខ្លះបដិសេធថាគ្រីស្ទានពីរបីសតវត្សដំបូងបានបកស្រាយអំពីការឆ្កាងព្រះយេស៊ូវថាជាការធ្វើទុក្ករកិរិយា។Stephen J. Patterson, Beyond the Passion: Rethinking the Death and Life of Jesus (Minneapolis, MN: Fortress, 2004).

នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្រុមជំនុំ ចាប់តាំងពីមានការបៀតបៀនគ្រីស្ទានសម័យមុន ក្នុងចក្រភពរ៉ូម ទុក្ករបុគ្គលត្រូវបានគេឲ្យនិយមន័យថាជាអ្នកដែលត្រូវគេសម្លាប់ ដោយសារតែការរក្សាជំនឿសាសនា។ និយមន័យនៃពាក្យ martyr នេះ មិនមែនសំដៅទៅលើតែជំនឿខាងគ្រីស្ទានប៉ុណ្ណោះទេ។Arena, Saints, directed by Paul Tickell, 2006

នៅក្នុងសាសនាគ្រីស្ទ ការស្លាប់ដោយសារតែការបៀតបៀនដោយព្រោះតែការប្រកាន់និកាយ អាចត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការធ្វើទុក្ករកិរិយា។ ជាឧទាហរណ៍ មានទុក្ករបុគ្គលជាច្រើនបានទទួលស្គាល់ថា ការបែងចែកបក្សពួករវាងក្រុមជំនុំរ៉ូមែនកាតូលិច និងក្រុមជំនុំនៃប្រទេសអង់គ្លេស ក្រោយឆ្នាំ ១៥៣៤ ធ្វើឲ្យគ្រីស្ទាន២៨០នាក់ ត្រូវបានគេធ្វើទុក្ករកិរិយា ដោយសារតែជំនឿរបស់ខ្លួន។ គេបានដុតគ្រីស្ទានទាំងនោះនៅកន្លែងសាធារណៈ នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៥៥៣ និងឆ្នាំ ១៥៥៨ ក្រោមការបញ្ជារបស់ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ម៉ារីទី១ដែលកាន់សាសនារ៉ូមែនកាតូលិច នៅអង់គ្លេស ជាហេតុនាំទៅរកការផ្លាស់ប្ដូរទៅជាក្រុមជំនុំនៃប្រទេសអង់គ្លេស ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍អេលីហ្សាបិតទី១ ក្នុងឆ្នាំ១៥៥៩ ហើយបន្ទាប់មកទៀតអ្នកកាន់សាសនារ៉ូមែនកាតូលិច៣០០នាក់ ត្រូវបានធ្វើទុក្ករកិរិយា ដោយអំណាចក្រុមជំនុំនៃប្រទេសអង់គ្លេស ក្នុងសតវត្សទី១៦ និងទី១៧ បន្ថែមពីលើអ្នកដែលត្រូវបានគេធ្វើទុក្ករកិរិយា១៥០នាក់ កាលពីមុន។Stephen Knapp (2006) The Power of the Dharma: An Introduction to Hinduism and Vedic Culture Muhammad Saed Abdul-Rahman Islam: Questions and Answers - Jurisprudence and Islamic Rulings: General and Transactions -, Teil 1  MSA Publication Limited 2004page 18A. Ezzati (1986). The Concept Of Martyrdom In Islam. Tehran University.