navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ផ្សារចាស់

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Photo_de_l%27int%C3%A9rieur_du_march%C3%A9_de_Siem_Reap_-_Cambodge.jpg/280px-Photo_de_l%27int%C3%A9rieur_du_march%C3%A9_de_Siem_Reap_-_Cambodge.jpg|រូបភាពតូច|280x280ភីកសែល| ផ្សារចាស់ ខេត្តសៀមរាប
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Psah_Chas_in_Siem_Reap.JPG/220px-Psah_Chas_in_Siem_Reap.JPG|រូបភាពតូច| ត្រីងៀត និងសាច់ក្រក លក់នៅផ្សារចាស់
ផ្សារចាស់ ( ) គឺជាផ្សារមួយនៅក្នុង ក្រុងសៀមរាប ភាគខាងជើងនៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។ មិន​ត្រូវ​ច្រឡំ​នឹង ​ផ្សារ​ចាស់ ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ក្នុង ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​អ្នក​ស្រុក​នោះ​ទេ ផ្សារ​នេះ​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ទីក្រុង​នេះ​ទទួល​បាន​ភ្ញៀវ​ក្នុង​ស្រុក និង​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ដូច​គ្នា។ ផ្សារ​នេះ​គឺ​ជា​កន្លែង​មួយ​ក្នុង​ខេត្ត​សៀមរាប ដែល​អាជីវកម្ម​ជា​ច្រើន​ផ្តល់​អាសយដ្ឋាន​ទាក់ទង​នឹង ​ផ្សារ​ចាស់ ។ NYTimes ពាក្យខ្មែរ "ផ្សារ"  គឺមកពីទាំងមកពី ម៉ាឡេ ឬ ចាម ដែលទាំងពីរនេះមកពី ព្សែរ។ Headley, Robert K.; Chhor, Kylin; Lim, Lam Kheng; Kheang, Lim Hak; Chun, Chen. 1977. Cambodian-English Dictionary. Bureau of Special Research in Modern Languages. The Catholic University of America Press. Washington, D.C. 

ផ្សារ​នេះ​មាន​ការ​ពេញ​និយម​ពី​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ក្នុង​ទីក្រុង ហើយ​មាន​លក់​វត្ថុ​អនុស្សាវរីយ៍​រួម​មាន អាវយឺត ប្រាក់ សូត្រ ឈើ និង​ថ្ម ចម្លាក់​ព្រះពុទ្ធ និង​វត្ថុ​ផ្សេង​ទៀត។  វាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរសម្រាប់ មុខម្ហូបខ្មែរ ជាច្រើនប្រភេទ ហើយមានតូបលក់អាហារជាច្រើនប្រភេទដែលមានលក់ អង្ករ ត្រីងៀត និង សាច់ក្រក សាច់ជ្រូក បន្លែ និងផ្លែឈើ និង ប្រហុក ពិសេសរបស់ខ្មែរ ដែលជាប្រភេទទឹកត្រីប្រហុក។ តូប​ខ្លះ​លក់​នំបញ្ចុក និង​កង្កែប​គ្រឿងទេស ដែល​គេ​ជឿ​ថា​ជា​វត្ថុ​បុរាណ​នៃ ​អាណានិគម​និយម​បារាំង ​នៅ​តំបន់​នោះ។ Epicurious.wordpress.com តូប​ផ្សេង​ទៀត​ចម្អិន​ស៊ុប​ខ្មែរ និង​ម្ទេស​ក្រហម និង​សណ្ដែកដី។
ផ្សារចាស់: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 
ផ្សារធំថ្មី, ភ្នំពេញ ,</br> បញ្ជីផ្សារក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ
ផ្សារទួលទំពូង

ផ្សារទួលទំពូង (Phsar Tuol Poung) ជាផ្សារមួយក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ ផ្សារមានដាក់លក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ វត្ថុមានតំលៃជាច្រើនដូចជារូបចំលាស់ គ្រឿងអលង្កា គ្រឿងមាស សំលៀកបំពាក់ជាដើម។  ផ្សារនេះត្រូវបានគេហៅផងដែរថាជាផ្សាររុស្ស៊ី (Russian Market) ពីព្រោះកាលពីមុន ផ្សារនេះធ្លាប់លក់ទំនិញនាំចូលពីប្រទេសរុស្ស៊ី។ ផ្សារទួលទំពូងលើផ្លូវ៤៤០អាចទំនាក់ទំនងពត៏មានរដ្ឋបាលនៅសាលាសង្កាត់ទួលទំពូងទី១​សន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម​​និងសន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួនទំនាក់ទំងប៉ុស្តិរដ្ឋបាលសង្កាត់
ផ្សារទំនើបសូរិយា

រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពពីខាងក្រៅនៃផ្សារសូរិយា
ផ្សារទំនើបសូរិយា  (    Phsar Tumneub Sorĭyéa ) ជាផ្សារទំនើបមួយក្នុង រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ។ វា​មាន​ជាន់​ប្រាំបី​ដែល​មាន​ហាង​ផ្គត់ផ្គង់​តម្រូវការ​ផ្សេងៗ​របស់​អតិថិជន។ កាលបរិច្ឆេទបើកឆ្នាំ ២០០២ ។ ស្ថិតនៅផ្លូវព្រះត្រសក់ផ្អែម (៦៣) ។
ផ្សារធំថ្មី

right|200px
ស្តាំ|200x200ភីកសែល|ផ្សារធំថ្មីស្ថិតនៅ រាជធានីភ្នំពេញ
ផ្សារធំថ្មីត្រូវបានកសាងឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៣៥-១៩៣៧។ សំណង់ និងម៉ូដនៃផ្សារនេះមានលក្ខណះលេចធ្លោក្នុងចំនោម សំណង់នានានៅក្រុងភ្នំពេញ។ នៅផ្សារនេះមាន ផលិតផលដាក់តាំងលក់គ្រប់ប្រភេទ ពិសេសគ្រឿងអលង្កា មាស ប្រាក់ជាដើម។ http://m.freshnewsasia.com/index.php/en/localnews/49425-2017-03-12-10-22-51.html 

តាមសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជារបស់ លោកស្រី ត្រឹង ងា បានសរសេរថា នៅឆ្នាំ១៤៣១ «ព្រះបាទបរមរាជា ចៅពញាយ៉ាត» ក្រោយពីរំដោះ ក្រុងអង្គរ ចេញពីកណ្ដាប់ដៃសៀមឈ្លានពានបានហើយ ទ្រង់បានលើករាជធានីពី ក្រុងអង្គរទៅតាំងថ្មីនៅទួលបាសាន្ត ក្នុងខេត្តស្រីសឈរ (ស្រុកស្រីសន្ធរ ខេត្តកំពង់ចាម) ដោយសាររាជធានីអង្គរ ទទួលរងការខ្ទេចខ្ទីយ៉ាងដំណំពីសង្រ្គាមខ្មែរ-សៀម មិនអាចស្រោចស្រង់ក្នុងរយៈពេល ខ្លីបាន ម្យ៉ាងរាជធានីអង្គរ នៅជិតរាជធានីស្រីអយុធ្យា ត្រឹមតែប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ ដែលជាហេតុអនុគ្រោះដល់កងទ័ពអយុធ្យា ងាយស្រួលក្នុងការលើកមកវាយលើកក្រោយៗទៀត។

តែព្រះអង្គគង់នៅទួលបាសាន្ត បានតែ១ឆ្នាំ ប៉ុណ្ណោះ ដោយមានទឹកជំនន់ធំខុសធម្មតា ព្រះអង្គក៏បញ្ជាឲ្យលើករាជធានីពីទួលបាសាន្តទៅតាំង នៅក្រុងចតុមុខវិញ គឺរាជធានីភ្នំពេញសព្វថ្ងៃ។

ជាដំបូងព្រះបាទពញាយ៉ាត ទ្រង់បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យ សម្ដេចចៅពញាកែវ និងឧកញ៉ាហោរាធិបតីខៀវ និងនាម៉ឺនមន្ត្រីឯទៀត គន់គូរពិនិត្យមើល ស្ថានភាពដី ដែលស្ថិតនៅជិតភ្នំដូនពេញ។ លុះធ្វើការពិនិត្យតាមក្បួនតម្រាសព្វគ្រប់ហើយ មន្ត្រីទាំងនោះ ក៏ថ្វាយដំណឹងទៅព្រះបាទ ពញាយ៉ាតវិញភ្លាមថា «តំបន់ដែលស្ថិតនៅទិសអាគ្នេយ៍ នៃភ្នំដូនពេញ មានជ័យភូមិល្អល្មម សម្រាប់ស្ថាបនារាជធានីថ្មីបាន»។

ក្រោយទទួលបានដំណឹងនេះហើយ ព្រះបាទពញាយ៉ាត ទ្រង់បានត្រាស់ឲ្យអស់ចៅហ្វាយស្រុក ចៅហ្វាយខេត្ត ដើរកេណ្ឌប្រមូលប្រជារាស្ត្រ ឲ្យមកជួយកសាងព្រះរាជនិវេសន៍ លើកដីសង់កំពែង សង់ប្រាសាទ និងព្រះរាជដំណាក់តូចធំ ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីបំផុត។ លុះកិច្ចការបានបំពេញ ចប់សព្វគ្រប់ហើយ ព្រះអង្គក៏បានយាងពីទួលបាសាន្ត មកគង់នៅភ្នំដូនពេញតាមផ្លូវទឹក ​ដោយមាននាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រីដង្ហែរអមព្រះអង្គផងដែរ។

លុះយាងមកដល់ភ្នំដូនពេញហើយ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឲ្យ ចៅពញាតេជោ ចៅហ្វាយខេត្តសំរោងទង កេណ្ឌប្រជានុរាស្ត្រលើកដីចាក់បំពេញ តំបន់នៅជុំវិញវត្តភ្នំ និងក្នុងព្រះបរមរាជវាំង។ តំបន់នោះក៏ក្លាយទៅជារាបស្មើល្អ រហូតដល់មាត់ទន្លេ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក អ្នកស្រុកហៅថា «កំពង់រាប»។ ឯទីដែលចៅពញាតេជោ ឲ្យប្រជានុរាស្ត្រជីកយកអាចម៍ដីទៅចាក់បំពេញនៅកំពង់រាបនោះ ក៏ក្លាយទៅជាបឹងមួយធំជ្រៅទូលាយ អ្នកស្រុកហៅថា «បឹងតេជោ» តរៀងមក គឺនៅកន្លែងនេះហើយជាផ្សារធំថ្មីសព្វថ្ងៃ។ តែបាត់បឹងនោះទៅណា?

ក្រោយមកកម្ពុជាបានធ្លាក់ក្រោមអាណានិគមបារាំង បន្ទាប់ពីមហាអំណាចអឺរ៉ុបមួយនេះ មានទំនាក់ទំនងជាមួយរាជធានីក្រុងឧត្តុង្គ អស់មួយរយៈ ក្នុងរូបភាពជាអាណាព្យាបាលដ៏រឹងមាំមួយ ដើម្បីការពារដែនសីមាពីក្រញ៉ាំសៀមខាងលិច និងចង្កូមយួនខាងកើត។

អំឡុងពេលត្រួតត្រាកម្ពុជា បារាំងបានចាក់លប់បឹងតេជោពីអតីតកាលនោះទាំងស្រុង ដើម្បីសាងសង់ផ្សារដ៏ធំមួយ ចំកណ្ដាលរាជធានីភ្នំពេញ នៅឆ្នាំ១៩២៩ ដើម្បីបម្រើដល់ការចរាចរណ៍ផលិតផលនានា លើដែនដីអាណានិគមរបស់ខ្លួនមួយនេះ។ និយាយឲ្យខ្លី ទីតាំងផ្សារធំថ្មីសព្វថ្ងៃ គឺតាំងលើផ្ទៃបឹងតេជោពីអតីតកាល។រាជ

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានបើកការជួសជុល​ផ្សារ​ធំថ្មី​ឡើងវិញ និងចប់សព្វគ្រប់​ជា​ស្ថាពរ ​នៅ​ឆ្នាំ២០១១​ ​ដើម្បីលម្អសោ​ភ័ណភាព​ផ្សារ ក៏ដូចជាលម្អសោភ័ណភាព​រាជធានីទាំងមូល ព្រមទាំ​ងរៀបចំប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាព​បែបថ្មី ជូនអាជីវ​ករ និង​ប្រជាពលរដ្ឋ ដែល​អាស្រ័យលក់-ទិញនៅ​ទីនោះ៕
ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា

ក្រុមហ៊ុន ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា ឬអាចហៅខ្លីថា ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា () ដែលមានអក្សរកាត់ថា CSX គឺជាផ្សារមូលបត្រទី១ ដំបូងគេបង្អស់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ របស់កម្ពុជា។
ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 
ក្រុមហ៊ុន ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា គឺជាសហគ្រាសសាធារណៈ ដែលភាគហ៊ុនរបស់រដ្ឋមានចំនួនភាគច្រើន (៥៥%) និងត្រូវបង្កើតឡើងដើម្បីរៀបចំ និងដាក់អោយដំណើរការទីផ្សារមូលបត្រដំបូងបង្អស់ នៅកម្ពុជា។ ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា ត្រូវបានសម្ពោធដាក់អោយដំណើរការ កាលពីថ្ងៃទី ១១ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១១ ក្រោមអធិបតីភាពរបស់ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី គាត ឈន់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ។
ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
 គេហទំព័ររបស់ ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា(Cambodia Securities Exchange): http://www.csx.com.kh
ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា: ព្រឹត្តការណ៍​សំខាន់​ៗ​នៃ​គណៈកម្មការ​ផ្សារមូលបត្រ​កម្ពុជា

ព្រឹត្តការណ៍​សំខាន់​ៗ​នៃ​គណៈកម្មការ​ផ្សារមូលបត្រ​កម្ពុជា
 ១១​កក្កដា ២០១១ ផ្សារមូលបត្រ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​សម្ផោធ​ក្រោម​អធិបតីភាព​ឯកឧត្តម​ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី​ គាត ឈន់ រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ។
 ២៨ កុម្ភៈ ២០១១ ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា​ត្របាន​ទទួល​សេចក្តី​យល់ព្រម​ពី SECC to operate as Market Operator, Clearing and Settlement Facility, and Depository Operator.
 ២៣ មីនា ២០០៩ “Joint Venture Agreement” ជាមួយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ដែល​តំណាង​ដោយ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​ផ្សារមូលបត្រ​កូរ៉េ​ ។
 ២១ មករា ២០០៨ អនុស្សារណៈ​នៃ​ការ​យោគយល់​លើ​​ការ​បង្កើត​ផ្សារមូលបត្រ​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ដែល​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ដោយ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​ផ្សារមូលបត្រ​កូរ៉េ។
 ០៦ កញ្ញា ២០០៧ សន្និសិទ​អន្តរជាតិ​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​ចាប់ផ្តើម​គម្រោង​​ផ្សារមូលបត្រ​កម្ពុជា។
 ២០ វិច្ឆិកា ២០០៦ អនុស្សារណៈ​នៃ​ការ​យោគយល់​លើ​​ការ​អភិវឌ្ឍ​​ផ្សារមូលបត្រ​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា​ដែល​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ដោយ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​ផ្សារមូលបត្រ​កូរ៉េ។
ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា: CSX Leadership

CSX Leadership
 H.E. HEAN Sahib (ហ៊ាន សាហ៊ីប), Chairman of the Board of Directors
 Mr. HONG Sok Hour (ហុង សុហួរ), CEO
 Mr. MIN Kyoung-hoon, COO
ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា: ក្រុមហ៊ុនដែលបានចុះបញ្ជី (Listed Companies)

ក្រុមហ៊ុនដែលបានចុះបញ្ជី (Listed Companies)
សហគ្រាស​រដ្ឋ​ចំនួន​៣​ត្រូវ​បាន​ណែនាំ​ដោយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ការចុះ​បញ្ជី​​ជួញដូរភាគ​​ហ៊ុន។ 

 លេខ​រៀង  ក្រុមហ៊ុន  ផ្នែក 1  រដ្ឋាករ​ទឹក​ស្វ័យត​ក្រុង​ភ្នំពេញ  ថាមពល និង​បម្រើ​បម្រាស់ 2  ទូរគមនាគមន៍​កម្ពុជា  ទូរគមនាគមន៍ 3  កំពង់ផែ​ស្វ័យត​ក្រុងព្រះសីហនុ  ពាណិជ្ជកម្ម

បញ្ជី​នៃ​ក្រុមហ៊ុន​ដែល​បាន​ចុះ​បញ្ជី​រួច​មាននៅ​ក្នុង​ http://www.csx.com.kh/en/company/list.jsp?MNCD=6010 .
ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា: Trading, Settlement and Depository

Trading, Settlement and Depository
 Trading
At this beginning stage, trading will be executed through a single-price auction process from 8:00 AM to 11:30 AM, with matching at 9:00 AM and at 11:30 AM.
 Settlement
Settlements between members and CSX will be done through 3 participating banks: ACLEDA Bank, Canadia Bank, BIDC.
 Depository
All securities listed and traded on the CSX shall be deposited with the CSX.

Detailed trading and settlement process and related mechanisms are shown here, http://www.csx.com.kh/operation/market/listPosts.do?MNCD=3010 .
ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
 Cambodia Securities Exchange  
 Cambodia Securities Exchange 
 Ministry of Economy and Finance 
 Securities and Exchange Commission of Cambodia
 1001 Startups

Category:ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា
Category:សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា
Category:ក្រុមហ៊ុនបង្កើតនៅឆ្នាំ២០១១
ផ្សារល្វា: ការ​វិភាគ​ចំណុច​ខ្លាំង​​ និង ចំណុច​ខ្សោយ តាម​វិធី SWOT

ការ​វិភាគ​ចំណុច​ខ្លាំង​​ និង ចំណុច​ខ្សោយ តាម​វិធី SWOT 

ចំណុច​ខ្លាំង (Strength)

ចំណុច​ខ្សោយ (Weakness)

កាលានុវត្តភាព (Opportunity)

ហានីភ័យ (Threat or Risk)
ផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ

អ្នកសេដ្ឋកិច្ចបានប្រើប្រាស់ពាក្យ ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ ដែលមានន័យថា ទីផ្សារដែលមានមូលនិធិ(Fund)ត្រូវបានផ្ទេរពី អ្នកដែលមានមូលនិធិហួសពីសេចក្តីត្រូវការ ទៅអ្នកដែលខ្វះមូលនិធិ។ ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុដែលមានដូចជា ទីផ្សារបំណុល (Bond Market)និងទីផ្សារហ៊ុន(Stock Market)មានលក្ខណៈសំខាន់ក្នុុងការធ្វើអោយមូលនិធិរបស់អ្នកដែលមិនប្រើប្រាស់វា អោយមានប្រសិទ្ធភាព ទៅអោយអ្នកដែលអាចប្រើប្រាស់មូលនិធិនោះប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពពោលគឺយក មូលនិធិនោះទៅធ្វើវិនិយោគទុន។

ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុដែលមានដំណើរការល្អ គឺជាកត្តាដ៏សំខាន់ក្នុងការធ្វើអោយមានកំនើនសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់។ ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុទន់ខ្សោយ គឺជាហេតុផលមួយដែលនាំអោយប្រទេសជាច្រើននៅក្នុងពិភពលោកនៅ​តែក្រ។ នេះបង្ហាញថាប្រទេសឧស្សាហកម្មឫ ប្រទេសអ្នកមាន មានទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុខ្លាំង។

នៅក្នុងទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ អត្រាការប្រាក់លើប័ណ្ណបំណុល ថ្លៃប័ណ្ឌភាគហ៊ុននិងតំលៃរូបិយប័ណ្ណមានការប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំង។ ដើម្បីស្វែងយល់ពីឥរិយាបថប្រែប្រួលនៃទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុទាំងក្នុងប្រទេសនិង​ឆាកអន្តរជាតិ ដែលត្រូវយល់ដឹងពីតួនាទីរបស់ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចនិងត្រូវយល់ដឹងថាតើបំរែបំរួលទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ មានផលប៉ះពាល់យ៉ាងដូចម្តេចចំពោះអ្នកសន្សំនិងអ្នកខ្ចី។
ផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ: ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ​

ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ​ 
ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ប្រជាពលរដ្ឋផ្តល់កំចីដល់អ្នកខ្ចីជាច្រើនអ្នកដោយរួមបញ្ចូលទាំងរដ្ឋាភិបាល សាជីវកម្ម IBM​ អ្នកជិតខាងអ្នក។ ដោយមិនដឹងខ្លួនផង អ្នកកំចីទាំងនេះ មិនផ្តល់កំចីដោយផ្ទាល់តាមរយៈ​ ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុទេ តែផ្តល់កំចីដោយប្រយោលតាមរយៈស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ ដែលមានតួនាទីជា អន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុ (Financial Intermediaries)។ អន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុ​(Financial Intermediaries)គឺជាស្ថាប័នដែលមានដូចជា ធនាគារពាណិជ្ជ(Commercial Bank)សហជីបឥណទាន (Credit Union)សមាគមន៍សន្សំនិងកំចី (Savings and loan association) ធនាគារសន្សំសង្គហ (mutual savings bank) មូលនិធិសង្គហ(mutual funds) ក្រុមហ៊ុនហិរញ្ញវត្ថុ (Finance companies) ក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង(Insurance Companies)និងមូលនិធិសោធន(Pension funds)ដែលខ្ចីនិងប្រមូលមូនិធិពីអ្នកសន្សំ ហើយបន្ទាប់ក៏យកប្រាក់ដែលបានប្រមួលបាននេះទៅអោយអាជីវកម្មក្នុងស្រុកមួយខ្ចី។ ដូចគ្នានេះដែរ ប្រសិនបើ អ្នកកាត់ប្រាក់ទុកក្នុងផែនការចូលនិវត្តន៍របស់មូលនិធិសោធន នោះអ្នកគ្រប់គ្រងមូលនិធិសោធន នឹងប្រើប្រាស់ប្រាក់នេះដើម្បីទិញប័ណ្ណភាគហ៊ុនសាជីវកម្ម SONY​ឫទិញប័ណ្ណបំណុលរតនាគារ​ឫទិញឧបករណ៍ផ្សេងទៀត។
ផ្សារ​មូលបត្រថៃ

ក្នុង​ផ្សារ​ហ៊ុនថៃ () ដែលមានអក្សរកាត់ថា SET គឺជាផ្សារមូលបត្រទី១ ដំបូងគេបង្អស់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ របស់ប្រទេស​ថៃ។
ផ្សោតក្បាលត្រឡោក

{{Taxobox
| name = ផ្សោតក្បាលត្រឡោក ឬផ្សោតឥរាវតី
| status = VU
| status_system = iucn3.1
| status_ref = 
| image=DKoehl Irrawaddi Dolphin jumping.jpg
| image_caption = Kratie, Cambodia
| image2 = Irrawaddy_dolphin_size.svg
| image2_caption = ទំហំផ្សោតឥរាវតី បើប្រៀបធៀបជាមួយនឹងមនុស្សធម្មតា
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Mammalia
| ordo = Cetacea
| familia = Delphinidae
| genus = Orcaella
| species = O. brevirostris
| binomial = Orcaella brevirostris
| binomial_authority =Owen in Gray, 1866
| range_map =cetacea_range_map_Irrawaddy_Dolphin.PNG
| range_map_caption =Orcaella genus range map See: {{IUCNlink|15419|Irrawaddy Dolphin Geographic Range Map}}
}}ផ្សោតក្បាលត្រឡោក''' ឬ ផ្សោតឥរាវតី (ឈ្មោះបច្ចេកទេស Orcaella Brevirostris)  គឺជាអម្បូរ​ម៉្យាងនៃផ្សោតសមុទ្រដែលអាចសម្របខ្លួនបាននឹងមជ្ឈដ្ឋានជាច្រើន។ ពួកវា​ត្រូវបាន​គេប្រទះឃើញ​យ៉ាង​តិចតួច​ហើយ​មិន​ទៀងទាត់​នៅតាមជិតឆ្នេរសមុទ្រ នៅតំបន់ដែលទឹកសាបនិងទឹកប្រៃជួបគ្នា និងនៅតាមទន្លេ ដូចនៅឯឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់ (Bay of Bengal) និង តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
ផ្សោតក្បាលត្រឡោក: ប្រវត្តិនៃឈ្មោះ និង ប្រវត្តិនៃចំណាត់ថ្នាក់ rabogordo69

ប្រវត្តិនៃឈ្មោះ និង ប្រវត្តិនៃចំណាត់ថ្នាក់ rabogordo69
ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីត្រូវបានពិពណ៌នាជាលើកដំបួងដោយ លោក រីឆាដ អូវេន (Sir Richard Owen) នៅឆ្នាំ១៨៨៦ ដោយផ្អែកលើផ្សោតមួយក្បាលដែលត្រូវបានគេប្រទះឃើញនៅឆ្នាំ១៨៥២ នៅ​ឯ​កំពង់ផែក្រុងវិសាខាប៉ាត់ណាំ (Visakhapatnam) នៅឆ្នេរខាងកើតប្រទេសឥណ្ឌា។ នេះជាផ្សោតមួយក្នុងចំនោមពីរអម្បូរ​ក្នុង សណ្តាន​របស់វា។ ពេល​ខ្លះវាត្រូវបានគេចាត់បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុងក្រុមគ្រួសារផ្សោតដែលមានតែខ្លូនវាផ្ទាល់ ផ្សោតម៉ូណូដុនទីដេ (Monodontidae) និង ផ្សោតដែលហ្វីនីដេ (Delphinidae)។ មកទល់ឥឡូវនេះ មាន​ការយល់ព្រមជាច្រើន​ដែលចាត់បញ្ចូលវា​ទៅ​ក្នុងក្រុមគ្រួសារ ផ្សោតដែលហ្វីនីដេ ដែលជាផ្សោតសមុទ្រ។

បើគិតទៅតាមលក្ខណៈតំនរពូជ ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីជាប់ទាក់ទងជិតបំផុតជាមួយនឹង បាឡែនអូកា (Orca ឬ Killer Whale)។ ឈ្មោះ​អម្បូរ​ Brevirostris គឺបានមកពីភាសាឡាតាំងដែលមានន័យថា ចំពុះខ្លី។ នៅឆ្នាំ២០០៥ ការវិភាគលើតំនរពូជបានបង្ហាញថា ផ្សោតអូស្រ្តាលី (Australian Snubfin Dolphin) ដែលគេប្រទះឃើញនៅភាគខាងជើងប្រទេសអូស្រ្តាលីជា​អម្បូរ​ទី២នៃ ហ្សេនីសអូសែលឡា (Orcaella Genus)។

ជាទូទៅ ពណ៌សម្បុររបស់ផ្សោត គឺមានពណ៌ប្រផេះ ឬក៏ខៀវទឹកប៊ិច ឯខាងពោះវិញមានពណ៌រាងសស្លេក ហើយគ្មានស្លាកស្នាមសម្គាល់បញ្ជាក់ទេ។ វាមានព្រុយខ្នង តូច​ហើយមូលស្ថិត​នៅ​កណ្តាល​ខ្នងតែម្តង ឯថ្ងាសមូលរលោងខ្ពស់ឡើងទៅលើ ប៉ុន្តែគ្មានចំពុះ ចំនែកព្រុយចំហៀងធំទូលាយ និងមូល។ ប្រភេទដែលត្រូវបានឃើញនៅកោះបរណេអូ (Borneo) គឺផរផសគ្មានព្រុយ (Finless Porpoise) (ឈ្មោះបច្ចេកទេស Neophocaena Phocaenoides) គឺមានរូបរាងប្រហាក់ប្រហែលគ្នា តែគ្មានព្រុយខ្នងទេ ឯផ្សោតខ្នងគម (Humpback Dolphin) (ឈ្មោះបច្ចេកទេស Sausa Chinensis) គឺមានមាឌធំជាង ចំពុះវែងជាង និងព្រុយខ្នងធំជាង។

មានឈ្មោះជាច្រើនដែលគេប្រើសម្រាប់ហៅ Oecaella Brevirostris ទៅតាមភាសានិមួយៗ ដូចជា ភាសាអង់គ្លេស Irrawaddy Dolphin បារាំង Orcelle pollerectus ភាសាភូមា Labia ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី Pesut ភាសាម៉ាឡេ Lumbalumba ភាសាឡាវ Pha’ka  ភាសាភីលីពីន Lampasut  និង ភាសាខ្មែរ ផ្សោត។ ជាភាសាថៃ ឈ្មោះរបស់វាមួយគឺ Pla loma hua bat  ក៏​ព្រោះតែក្បាល​ដ៏មូល​របស់វាមើលទៅ​ស្រដៀងនឹងរូបរាង បាត្រលោក។
ផ្សោតក្បាលត្រឡោក: ការពិណព៌នា

ការពិណព៌នា
ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីមានរូបរាងប្រហែលនឹង បាឡែនស.បេលូហ្គា (Beluga) បើទោះជាវាមានជាប់ទាក់ទងជិតបំផុតជាមួយនឹង បាឡែនអូកាក៏ដោយ។ វាមាន​ប្រដាប់ចាប់សម្លេង​ធំមួយនៅ​ផ្នែកខាងក្នុង​ក្បាល ក្បាលមូលរលោង ជាមួយនឹងចំពុះដែលពិបាកក្នុងការកំណត់មើល ព្រុយខ្នងស្ថិតនៅ ២/៣ផ្នែកខាងក្រោយគឺខ្លីរលោងរាងត្រីកោណ ឯព្រុយចំហៀងវែងនិងធំទូលាយ។ វាសម្បុរជ្រេះ ប៉ុន្តែ​នៅផ្នែកខាងពោះរាងជ្រេះជាងផ្នែកខាងខ្នង។ ផ្សោតជំទង់អាចមានទម្ងន់លើសពី ១៣០គ.ក ហើយមានប្រវែងប្រហែល ២.៣ម. នៅពេលវាពេញអាយុ។ ប្រវែងវែងបំផុតដែលគេធ្លាប់វាស់គឺ ២.៧៥ម. របស់ផ្សោតឈ្មោលមួយក្បាលនៅប្រទេសថៃ។
ការបន្តពូជ
គេជឿថាផ្សោតទាំងនេះអាចបន្តពូជបាននៅពេលដែលpene
វាមានអាយុពី ៧ទៅ៩ឆ្នាំ។ នៅឯអឌ្ឍគោលខាងជើង រដូវបន្តពូជចាប់ផ្តើមពីខែធ្នូដល់ខែមិថុនា។ ជាទូទៅ​ផ្សោតញីពរពោះ​រយៈពេល​១៤​ខែ​ ដោយកើតម្តងបានកូនតែ១ទេ ហើយអាចផ្តល់កំណើតម្តងទៀតក្នុងរយៈពេលពី ២ទៅ៣ឆ្នាំ។ កូនដែលកើតមកភ្លាមអាចមានប្រវែង ១ម. និងមានទម្ងន់ ១០គ.ក ហើយ​បៅដោះមេវា​ក្នុង​រយៈពេល​២ឆ្នាំដំបូង។ ជាទូទៅផ្សោតអាចរស់នៅបានដល់អាយុ៣០ឆ្នាំ។

អត្តចរិត
ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី ទំនាក់ទំនងគ្នាដោយការបញ្ចេញសម្លេងផ្សេងៗគ្នានៅហ្វេក្រង់ទំហំ៦០មេហ្គាហឺត (60Mhz) ដែលគេជឿថាប្រើសម្រាប់ចាប់សម្លេង។ អាហារជាប្រចាំរបស់វាគឺ ត្រីល្អិតៗ ពងត្រី បង្គារ បង្កង និង មឹក។ តាមការសង្កេតលើផ្សោតដែលគេចាប់ទុកសម្រាប់ស្រាវជ្រាវ វាចាប់ចំណីដោយការស្រូបបញ្ចូលទៅក្នុងមាត់។ ពេលខ្លះ ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីជះចេញនូវខ្សែទឹក នៅ​ពេល​ដែលវា​ងើប​ផុស​ពីក្នុងទឹក នៅពេលបំបៅដោះ គឺដើម្បីបញ្ចេញទឹកដែលស្រូបបាននៅពេលស្រូបយកត្រី ឬក៏ដើម្បីទាក់ទាញត្រីចំណីទៀត។ ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីខ្លះដែលគេចាប់ទុកយកមកចញ្ចឹម ត្រូវ​បាន​បង្ហាត់​ឲ្យងើបផុសពីទឹកនៅពេលដែលលឺបញ្ជា។ ផ្សោតនេះហែលទឹកមិនលឿនទេ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលមានអារម្មណ៍ថាទទួលគ្រោះថា្នក់ វាអាចហែលបានដល់ទៅ ២០ទៅ២៥ គ.ម/១ម៉ោង។

នៅពេលដែល វាងើបឡើងមកលើផ្ទៃទឹកហើយត្រលប់ខ្លួនបកកន្ទុយឡើងលើឲ្យផុតពីទឹក គឺដើម្បីជ្រមុជទឹកឲ្យបានជ្រៅ។ ការជ្រមុជនេះអាចមានថេរវេលាពី  ៧០វិនាទីទៅ១២នាទី។ នៅ​ប្រទេស​​ឡាវ គេបានកំណត់ថេរវេលាផ្សោតចំនួន២៧៧ក្បាល ដោយ​រាប់ពីពេល​ដែលផ្សោត​ចុងក្រោយលិចចូលទៅក្នុងទឹករហូតដល់ផ្សោតទី១ផុសចេញមកវិញ មានរយៈពេល ១១៥.៣​វិនាទី ដែលស្ថិតនៅចន្លោះពី  ១៩វិនាទីទៅ៧.១៨នាទី។ យូរៗម្តងដែលផ្សោតបង្ហើបខ្លូនតិចៗ ហើយមិនដែលហែលសន្សឹមនោះទេ។ ជា​ទូទៅ​គេច្រើនតែ​ឃើញ​ផ្សោតនៅជាក្រុម​តិចជាង​៦​ក្បាល ក៏ប៉ុន្តែពេលខ្លះក្រុមដល់ទៅ ១៥ក្បាលក៏ត្រូវបានគេប្រទះឃើញដែរ។

ការដណ្តើមទីតាំងនិងចំណីអាហារត្រូវបានសង្កេតឃើញនៅពេលដែល ហ្សេនីសអូសេឡា ត្រូវបង្ខំចិត្តមកទឹករាក់ និងដកខ្លួនចេញពីប្រភេទត្រីផ្សោតផ្សេងៗទៀត។ គេបានសាកល្បង​ដោយ​ដាក់​​ត្រីផ្សោតខ្នងគម និង ត្រីផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី នៅក្នុងអាង១ជាមួយគ្នា គេសង្កេតឃើញថាត្រីផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី តែងតែរត់គេចហើយទៅសម្ងំនៅផ្នែកតូចមួយនៃអាង។ នៅឯបឹងទឹកប្រៃឈីលីកា (Chilika Lake) អ្នកនេសាទនៅទីនោះតែងនិយាយថា នៅពេលដែលត្រីផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី និងត្រីផ្សោតធម្មតា (Bottlenose Dolphins) ជួបគ្នានៅតាមស្ទឹង  ផ្សោត​អ៊ីវ៉ាវ៉ាឌី​តែងតែខ្លាច​ហើយត្រូវបង្ខំ​ចិត្ត​ហែលចូលទៅក្នុងបឹងវិញ។
ផ្សោតក្បាលត្រឡោក: ការបន្តពូជ

ការបន្តពូជ
គេជឿថាផ្សោតទាំងនេះអាចបន្តពូជបាននៅពេលដែលpene
វាមានអាយុពី ៧ទៅ៩ឆ្នាំ។ នៅឯអឌ្ឍគោលខាងជើង រដូវបន្តពូជចាប់ផ្តើមពីខែធ្នូដល់ខែមិថុនា។ ជាទូទៅ​ផ្សោតញីពរពោះ​រយៈពេល​១៤​ខែ​ ដោយកើតម្តងបានកូនតែ១ទេ ហើយអាចផ្តល់កំណើតម្តងទៀតក្នុងរយៈពេលពី ២ទៅ៣ឆ្នាំ។ កូនដែលកើតមកភ្លាមអាចមានប្រវែង ១ម. និងមានទម្ងន់ ១០គ.ក ហើយ​បៅដោះមេវា​ក្នុង​រយៈពេល​២ឆ្នាំដំបូង។ ជាទូទៅផ្សោតអាចរស់នៅបានដល់អាយុ៣០ឆ្នាំ។
ផ្សោតក្បាលត្រឡោក: អត្តចរិត

អត្តចរិត
ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី ទំនាក់ទំនងគ្នាដោយការបញ្ចេញសម្លេងផ្សេងៗគ្នានៅហ្វេក្រង់ទំហំ៦០មេហ្គាហឺត (60Mhz) ដែលគេជឿថាប្រើសម្រាប់ចាប់សម្លេង។ អាហារជាប្រចាំរបស់វាគឺ ត្រីល្អិតៗ ពងត្រី បង្គារ បង្កង និង មឹក។ តាមការសង្កេតលើផ្សោតដែលគេចាប់ទុកសម្រាប់ស្រាវជ្រាវ វាចាប់ចំណីដោយការស្រូបបញ្ចូលទៅក្នុងមាត់។ ពេលខ្លះ ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីជះចេញនូវខ្សែទឹក នៅ​ពេល​ដែលវា​ងើប​ផុស​ពីក្នុងទឹក នៅពេលបំបៅដោះ គឺដើម្បីបញ្ចេញទឹកដែលស្រូបបាននៅពេលស្រូបយកត្រី ឬក៏ដើម្បីទាក់ទាញត្រីចំណីទៀត។ ផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីខ្លះដែលគេចាប់ទុកយកមកចញ្ចឹម ត្រូវ​បាន​បង្ហាត់​ឲ្យងើបផុសពីទឹកនៅពេលដែលលឺបញ្ជា។ ផ្សោតនេះហែលទឹកមិនលឿនទេ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលមានអារម្មណ៍ថាទទួលគ្រោះថា្នក់ វាអាចហែលបានដល់ទៅ ២០ទៅ២៥ គ.ម/១ម៉ោង។

នៅពេលដែល វាងើបឡើងមកលើផ្ទៃទឹកហើយត្រលប់ខ្លួនបកកន្ទុយឡើងលើឲ្យផុតពីទឹក គឺដើម្បីជ្រមុជទឹកឲ្យបានជ្រៅ។ ការជ្រមុជនេះអាចមានថេរវេលាពី  ៧០វិនាទីទៅ១២នាទី។ នៅ​ប្រទេស​​ឡាវ គេបានកំណត់ថេរវេលាផ្សោតចំនួន២៧៧ក្បាល ដោយ​រាប់ពីពេល​ដែលផ្សោត​ចុងក្រោយលិចចូលទៅក្នុងទឹករហូតដល់ផ្សោតទី១ផុសចេញមកវិញ មានរយៈពេល ១១៥.៣​វិនាទី ដែលស្ថិតនៅចន្លោះពី  ១៩វិនាទីទៅ៧.១៨នាទី។ យូរៗម្តងដែលផ្សោតបង្ហើបខ្លូនតិចៗ ហើយមិនដែលហែលសន្សឹមនោះទេ។ ជា​ទូទៅ​គេច្រើនតែ​ឃើញ​ផ្សោតនៅជាក្រុម​តិចជាង​៦​ក្បាល ក៏ប៉ុន្តែពេលខ្លះក្រុមដល់ទៅ ១៥ក្បាលក៏ត្រូវបានគេប្រទះឃើញដែរ។

ការដណ្តើមទីតាំងនិងចំណីអាហារត្រូវបានសង្កេតឃើញនៅពេលដែល ហ្សេនីសអូសេឡា ត្រូវបង្ខំចិត្តមកទឹករាក់ និងដកខ្លួនចេញពីប្រភេទត្រីផ្សោតផ្សេងៗទៀត។ គេបានសាកល្បង​ដោយ​ដាក់​​ត្រីផ្សោតខ្នងគម និង ត្រីផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី នៅក្នុងអាង១ជាមួយគ្នា គេសង្កេតឃើញថាត្រីផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី តែងតែរត់គេចហើយទៅសម្ងំនៅផ្នែកតូចមួយនៃអាង។ នៅឯបឹងទឹកប្រៃឈីលីកា (Chilika Lake) អ្នកនេសាទនៅទីនោះតែងនិយាយថា នៅពេលដែលត្រីផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី និងត្រីផ្សោតធម្មតា (Bottlenose Dolphins) ជួបគ្នានៅតាមស្ទឹង  ផ្សោត​អ៊ីវ៉ាវ៉ាឌី​តែងតែខ្លាច​ហើយត្រូវបង្ខំ​ចិត្ត​ហែលចូលទៅក្នុងបឹងវិញ។
ផ្សោតក្បាលត្រឡោក: ទីជម្រក និង ចំនួន

ទីជម្រក និង ចំនួន	
thumb|250px|ផ្សោត អ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី ប្រទះ​ឃើញ​នៅ ទន្លេមេគង្គក្នុងខេត្តក្រចេះ ប្រទេសកម្ពុជា។ 
បើទោះជាពេលខ្លះ គេហៅវាថាជាផ្សោតទន្លេ តាមពិតទៅនោះវាមិនមែនទេ តែ​ជាផ្សោតសមុទ្រ​ដែលចូលចិត្តរស់នៅតំបន់ដែលទឹកមានកម្រិតជាតិប្រៃទាបដូចជា នៅជិតឆ្នេរ តំបន់​ដែល​ទឹកសាប​និងទឹកប្រៃជួបគ្នា និងនៅតាមតំបន់ដីសណ្តរ។ វាក៏បានរស់នៅជាក្រុមតូចៗនៅតាមទន្លេ ដូចជាទន្លេគង្គា (Ganges River) ទន្លេមេគង្គ (Mekong River) ក៏ដូចជាទន្លេអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី (Irrawaddy River) ដែលវាយកឈ្មោះតាម។ វាក៏ត្រូវបានគេប្រទះឃើញពីឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់ ទៅដល់ ហ្គីណេថ្មី (New Guinea) និងហ្វីលីពីនផងដែរ។ ពួកវា​ត្រូវបាន​គេ​ប្រទះ​ឃើញជាញឹកញយនៅ តំបន់ដែលទឹកសាបនិងទឹកប្រៃជួបគ្នា និងនៅឈូងសមុទ្រនៅកោះបរណេអូ (Borneo Island) ហើយនឹងប្រទះឃើញជារឿយៗពី សាន់ដាកាន់ (Sandakan) នៅរដ្ឋសាបាណ៍ (Sabah) របស់ម៉ាឡេស៊ី ទៅផ្នែកខ្លះនៃប្រ៊ុយណេ និងរដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ (Sarawak) របស់ម៉ាឡេស៊ី។

គ្មានការសិក្សា​ជាទ្រង់ទ្រាយ​ធំណាមួយត្រូវបានចាត់ចែងសម្រាប់ប្រភេទសត្វដែលងាយរងគ្រោះនេះទេ បើទោះជាយ៉ាងណាចំនួនផ្សោតនេះនៅទូទាំងពិភពលោកមានប្រហែលជាជាង ៧,០០០​ក្បាលប៉ុណ្ណោះ ដែលក្នុងនោះ ៩០%រស់នៅបង់ក្លាដេស។ ផ្សោតដែលរស់នៅខាងក្រៅ បង់ក្លាដេស និងឥណ្ឌាត្រូវបានចាត់ទុកក្នុងប្រភេទកំពុងរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរ។ ចំនួនផ្សោតនៅ៨កន្លែងត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីខាងក្រោមនេះ៖
 ល.រ  ប្រទេស  ចំនួន  ជម្រក ១ បង់ក្លាដេស ៥,៨៣២ (ងាយរងគ្រោះ)​  នៅតំបន់ឆ្នេរនៃឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់ ៤៥១ (ងាយរងគ្រោះ)  នៅតំបន់ព្រៃកោងកាងសានដារបានស៍ (Sundarbans Mangrove Forest) ២  ឥណ្ឌា  ១៣៨ (ងាយរងគ្រោះ)  នៅបឹងទឹកប្រៃឈីលីកា (Chilika Lake) ៣  កម្ពុជា​ និងឡាវ  ៦៦-៦៨ (កំពុងរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរ)  តាមបណ្តោយទន្លេមេគង្គ ប្រវែង១៩០គ.ម ៤  ឥណ្ឌូនេស៊ី    តាមបណ្តោយទន្លេម៉ាហាខាម (Mahakam River) ប្រវែង៤២០គ.ម ៥  ហ្វីលីពីន  ប្រហែល៧៧ (កំពុងរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរ)  នៅតំបន់ទឹកប្រៃម៉ាឡាំប៉ាយ៉ា (Malampaya Sound)* ៦  ថៃ  តិចជាង៥០ (កំពុងរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរ)  នៅបឹងទឹកប្រៃសុងក្លា (Songkhla Lake) ៧  មីយ៉ាន់ម៉ា	  ៥៨-៧២ (កំពុងរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរ)  តាមបណ្តោយទន្លេអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី ប្រវែង៣៧០គ.ម
អ្នកស្រាវជ្រាវកំពុងសិក្សាពីការរកឃើញថ្មីៗនូវផ្សោតនេះពី ៣០ទៅ៤០ក្បាលនៅក្នុងទឹកជិតទីក្រុងបាហ្គោ (Bago City) និង ក្រុងពូលូប៉ាន់ដាន់ (Pulupandan Town) នៅខេត្រណេក្រូខាងលិច (Province of Negros Occidental) នៅកោះវីសាយ៉ាស់ខាងលិច (Western Visayas)។
ផ្សោតក្បាលត្រឡោក: ទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងមនុស្ស

ទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងមនុស្ស
ផ្សោត​អ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី​ហាក់​ដូចជាមានទំនាក់ទំនង​យ៉ាងជិតស្និទ្ធក្នុងការសហការនេសាទ​ជាមួយអ្នកនេសាទដែល​ប្រើឧបករណ៍ប្រពៃណី។ អ្នកនេសាទជាតិ​ឥណ្ឌា​បាននិយាយថា​គេតែងតែហៅ​ផ្សោត​ដើម្បី​ឲ្យ​ជួយ​ដេញ​ត្រីផ្សេងៗចូលមង។ នៅឯមីយ៉ាន់ម៉ារ នៅភាគខាងលើទន្លេអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី ផ្សោត​នេះតែងតែដេញត្រីផ្សេងៗ​ឲ្យចូលក្នុងសំណាញ់នៅពេលដែលវាទទួលសម្លេងពីអ្នកនេសាទ ជា​ការ​តបស្នង​មកវិញអ្នកនេសាទតែងតែផ្តល់ជាត្រីខ្លះមកឲ្យពួកវាវិញ។ បើតាមប្រវត្តិសាស្រ្ត អ្នក​នេសាទ​នៅទន្លេអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី​បានបញ្ជាក់ថា​ផ្សោតនិមួយៗមានទំនាក់ទំនង​ជាមួយភូមិនេសាទមួយៗ​ផ្សេង​គ្នា​ដែរ ហើយក៏ជួយដេញត្រីទៅតាមភូមិដែលមានទំនាក់ទំនងរៀងៗខ្លួន។ សេចក្តីរាយការណ៍នៅឆ្នាំ១៨៧៩ បាន​បញ្ជាក់​ថាការទាមទារ​ស្របច្បាប់​តែងតែ​ត្រូវបាន​យកទៅប្តឹង​នៅ​តុលាការ​ស្រុក​ ដើម្បីទាមទារចំណែកត្រីដែលជាប់ក្នុងសំណាញ់អ្នកដទៃ ដែលថាផ្សោតខ្លួនបានជួយដេញបញ្ចូល។
ផ្សោតក្បាលត្រឡោក: ការគម្រាមកំហែង

ការគម្រាមកំហែង
ផ្សោត​អ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី​តែងតែរងការប៉ះពាល់ពីមនុស្សជាជាងផ្សោតផ្សេងទៀតដែលរស់ឯនៅកណ្តាលសមុទ្រ។ ការលង់ទឹកនៅក្នុងសំណាញ់ក្រឡាមុង គឺជាគ្រោះថ្នាក់ដ៏ចម្បងបំផុតចំពោះពួកវា។ របាយការណ៍​ភាគច្រើនអំពីការស្លាប់របស់ផ្សោតនៅក្នុងតំបន់ដែលវារស់នៅក្រុមតូចៗ គឺបណ្តាលមកពីការចាប់ដោយចៃដន្យ ការលង់ក្នុងសំណាញ់មុង និង ក្នុងអួន។ នៅភីលីពីន គឺ​បណ្តាល​មកពី​សំណាញ់ចាប់ក្តាម នៅមីយ៉ាន់ម៉ារ ដោយការឆក់ត្រីនិងការរុករករ៉ែមាស។ បើទោះជាអ្នកនេសាទភាគច្រើនមានចិត្តអាណិតដល់បញ្ហារបស់ផ្សោតយ៉ាងណាក្តី ក៏​ពួក​គេនៅតែមិនអាច​បោះបង់​របរចញ្ចឹមជីវិតតាមទម្លាប់ដើមរបស់គេបានដែរ។

នៅប្រទេសអាស៊ីជាច្រើន ផ្សោត​អ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី​ត្រូវបាន​គេចាប់យក​មកចញ្ចឹម​ដើម្បីបង្ហាត់ទុកសម្តែងនៅក្នុងសួនមច្ឆាសាធារណៈ។ រូបរាង​ដ៏​ទាក់ទាញរបស់ពួកគេ និងអត្តចរិតដែលប្លែកខុសពីគេ រួម​ទាំងការព្រួសទឹក ការងើបផុសពីទឹក ការបក់កន្ទុយ បានធ្វើឲ្យពួកវាទទួលបានប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងការសម្តែង។ មាន​ការ​ជម្រុញ​យ៉ាង​ខ្ពស់ក្នុង​ការប្រើប្រាស់ផ្សោតនេះ​ដើម្បី​ហេតុ​ផល​ពាណិជ្ជកម្ម ក៏ព្រោះតែវាអាចអាចរស់បានក្នុងអាងទឹកសាប ដែល​គេ​អាចជៀសវាង​ការចំណាយ​យ៉ាងច្រើន​ទៅលើ​ការរស់នៅ​របស់​ផ្សោត​ទឹកប្រៃវិញ។ តំបន់ដែលមាន ឬ​នៅ​ជិត​រង្វង់​រស់​នៅ​របស់ផ្សោត  បានកើនឡើងនូវផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន ដោយការសាងសាងសួនកំសាន្ត កាស៊ីណូ និង​កន្លេងកំសាន្ត​ផ្សេងៗ​ដែល​ទាក់ទង​នឹងផ្សោត។ នៅឆ្នាំ២០០២ មាន​សួន​ទឹក​ផ្សោត​ជាង​៨០ (Dolphinariums)  នៅយ៉ាងតិច៩ប្រទេសនៅអាស៊ី។

ការ​ស្លាប់ដោយ​ប្រយោល​របស់ផ្សោត​ធ្លាប់​កើត​មានយ៉ាងញឹកញាប់​នៅ​ពេល​មួយ នៅវៀតណាម និងថៃ បណ្តាលមកពីការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកយកត្រី។ កាលពីអតីតកាល ការសម្លាប់ផ្សោត​យក​ខ្លាញ់​គឺជាមូលហេតុដ៏ចម្បងនិងផ្ទាល់។

សហជីព​អន្តរជាតិ​អភិរក្ស​ធម្មជាតិ​និង​ធនធានធម្មជាតិ ដែលហៅកាត់ថា IUCN (The International Union for Conservation of Nature and Natural Resources) បាន​ចុះ​បញ្ជីតំបន់ដែល​មានចំនួន​ផ្សោត​រស់​នៅជាក្រុមតូចៗ​ចំនួន​៥ក្នុង​ចំនោម៨ ជាកន្លែងដែលកំពុងរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរ បណ្តាលមកពីការលង់សំណាញ់  Database entry includes a brief justification of why this species is of vulnerable.។ ឧទាហរណ៍ ដូចជានៅចំនួនផ្សោតនៅតំបន់ទឹកប្រៃម៉ាឡាំប៉ាយ៉ា ដែល​កាល​ពីគេរកឃើញនឹងរាប់នៅឆ្នាំ១៩៨៦ មានចំនួន៧៧ក្បាល ប៉ុន្តែដោយសារមានសកម្មភាពប៉ះពាល់លើបរិស្ថានជាច្រើន ចំនួននេះបានធ្លាក់ចុះមកនៅត្រឹម៤៧ក្បាល នៅឆ្នាំ២០០៧។