navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
វណ្ណយុត្តិ: ត្រីស័ព្ទ ( ៊)

ត្រីស័ព្ទ ( ៊) 
ត្រីស័ព្ទទស្សនៈ​លោក​សាស្ត្រា​ចារ្យ មីស្ហែល ឫទ្ធី អង់តែល្ម ៖ សរសេរ​ ត្រីស័ព្ទ ខ្ញុំ​បាទ​យល់​ស្រប​ជា​មួយ​លោក តែ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ សរសេរ​ថា ត្រីសព្ទ វិញ ។ តែ​ត្រង់​មេ​ពាក្យ​ សព្ទ សរសេរ​ថា សព្ទ ឬ ស័ព្ទ ។ ខ្ញុំ​បាទ​មិន​ដឹង​ជា​អក្ខរាវិរុទ្ធ​ណាត្រូវ​ជាង ។​ជា​សញ្ញា​សម្រាប់​ដាក់​លើ​ព្យញ្ជនៈ​ ៤ ​តួ ជា​អឃោសៈ ប, ស, ហ, អ, ឲ្យ​ទៅ​ជា​ឃោសៈ​វិញ ៖ ប៊, ស៊, ហ៊, អ៊, ។ ព្យញ្ជនៈ​ប្តូរ​សំឡេង​ទាំង​នេះ ត្រូវ​បាន​យក​ទៅ​ប្រើ​ក្នុង​ពាក្យ សាប៊ូ, សម្ល​ស៊ុប, ហ៊ាន, ទ្រអ៊ូ... ។ កាល​ណា​សញ្ញា​ត្រីស័ព្ទ​នេះ​ជួប​ប្រទះ​នឹង​ស្រៈ ិ ី ឹ ឺ ើ ក៏​ត្រូវ​ប្រែ​ប្រួល​រូប​មក​ជា (ុ) ដូច​ករណី​ខាង​លើ​ដែរ ឧទាហរណ៍ ស៊ីបាយ, លេង​ហ៊ី... លើក​លែង​តែ​ពាក្យ ប៊ិច, អ៊ីចុះ​អ៊ីចឹង... ។
វណ្ណយុត្តិ: រស្សសញ្ញា​ ឬ​បន្តក់ (់)

រស្សសញ្ញា​ ឬ​បន្តក់ (់) 
រស្សសញ្ញា​ ឬ​បន្តក់ (់) សម្រាប់​ប្រើ​ដាក់​ថែម​លើ​តួ​ប្រកប​នៃ​ពាក្យ​ ដែល​កើត​ឡើង​ពី​ស្រៈ “ អ ” និង​ស្រៈ “ អា ” ហើយ​កាត់​ស័ព្ទ​វែង​ឲ្យ​ទៅ​ជា​ខ្លី ដែល​ត្រូវ​អាន​លឿន​រហ័ស​។ ឧទាហរណ៍ ៖ កាត = ស័ព្ទ​វែង, កាត់ = ស័ព្ទ​ខ្លី, ចប = ស័ព្ទវែង, ចប់ = ស័ព្ទខ្លី ។

ចំណាំ

ក/ ចំពោះ​តួ​ព្យញ្ជនៈ​ប្រកប​នឹង​អក្សរ “ ម ” ត្រង់​សំឡេង​ប្រកប​លំដាប់​ទី​២​នោះ មិន​បាច់​ប្រើ​សញ្ញា “រស្សៈ” ឬ​បន្តក់ទេ ឧទាហរណ៍ ៖ ចាម់ ។ ក្នុង​ករណី​នេះ គេ​ប្រើ​និគ្គហិត( ៓) ឬស្រៈ “ ាំ” “ ចាំ ” ជំនួស​វិញ ។

ខ/ រីឯតួព្យញ្ជនៈ​ប្រកប​នឹង​អក្សរ “ យ ” ត្រង់​សំឡេង​ប្រកប​លំដាប់​ទី​២​នោះ ក៏​មិន​បាច់​ប្រើ “ រស្សសញ្ញា ” ឬបន្តក់ដែរ, ដូច​ជា​ពាក្យ “ ចាយ់ ” ក្នុង​ករណី​នេះ​គេ​យក​ស្រៈ​ “ ៃ ” មក​ជំនួស​វិញ ព្រោះ​មាន​សំឡេង​ដូច​គ្នា ។

គ/ ចំពោះ​ពាក្យ​ទាំង​ឡាយ​ណា ដែល​ក្លាយ​មក​ពី​ភាសា​បាលី​ឬ​សំស្ក្រឹត មិន​ត្រូវប្រើ​សញ្ញា (់) នេះ​ឡើយ ដូច​ជា​ពាក្យ បទ, សព, ភព, កុសល, ផល កិច្ចកល អ្នក ធនធាន រសជាតិ លាមក ប្រជាជន, ... ពាក្យ​ទាំង​នេះ​មាន​សំឡេង​ខ្លី​ស្រេច​ហើយ តាម​ទម្លាប់​អាន​បែប​បាលី​និង​សំស្ក្រឹត ។ 
៤-សំយោគ​សញ្ញា (័)។

ឃ/សញ្ញាផាត់លើមានព្យញ្ជន:ចំនួន៩តួរគឺជាអក្សរ
ក់-ង់-ច់-ញ់-ត់-ន់-ប់-ស់និងល់។
ពាក្យដែលមានសញ្ញា(់)គឺជា
សម្គាល់=ស្គាល់, កាត់ត, បាញ់, កាច់កុង, គ្រាន់តែ, សម្រាប់=ស្រាប់,លូតលាស់, កង់ជិះ, ចង្កឹះមួយបាច់, កាក់...។ល។។

ង/ចំពោះអក្សរ(ម)មិនដែលប្រើសញ្ញាបន្តក់នោះទេ។
ឧទាហរណ៍:កាំ✓កាម់(មិនត្រឹមត្រូវ)
(កាម់)អត់មានគេប្រើពាក្យនេះទេជំនួសស្រ:(ាំ)វិញ(កាំ)គេប្រើពាក្យនេះតំណាងឱ្យកាំកង់កាំម៉ូតតូ...។ល។។
(កម្ម)អត់មានសញ្ញា(់)មានដូចជា:
កម្មវិធី, កម្ពុជា, កម្មករ,ពលកម្ម, ពាណិជ្ជកម្ម....។
ឧទាហរណ៍:ពាក្យ(ទាង់)ទាំង,(របាង់)របាំង
(ទាំង)គេប្រើ(ទាង់)គ្មានគេប្រើ
(របាំង)គេប្រើ(របាង់)គ្មានគេប្រើ...។
វណ្ណយុត្តិ: សំយោគ​សញ្ញា រឺផាត់លើ (័)

សំយោគ​សញ្ញា រឺផាត់លើ (័)  
ក/ គេ​ប្រើ​វណ្ណយុត្តិ​នេះ​សម្រាប់​លម្អៀង​ស័ព្ទ​របស់​ពាក្យ​ក្លាយ​មក​ពី​ភាសា​បាលី ឬសំស្ក្រឹត ដូច​ជា ៖ ភយ > ភ័យ, ជយ > ជ័យ, នយ > ន័យ, អាស្រយ > អាស្រ័យទស្សនៈ​លោក​សាស្ត្រា​ចារ្យ មីស្ហែល ឫទ្ធី អង់តែល្ម ៖ “អាសយ” ជា​ពាក្យ​បាលី ក្លាយ​​ជា​ “អាស័យ” តាម​​អក្ខរាវិរុទ្ធ​ខ្មែរ ។ រី​ឯ “អាស្រ័យ” វិញ ជា​ពាក្យ​ក្លាយ​មក​ពី​សំស្ក្រឹត “អាឝ្រយ” (និង​តួ ឝ ដែល​ខ្មែរ​យើង​ហៅ​ថា ស-គ), អាលយ > អាល័យ ។

ខ/ សញ្ញា​នេះ​ក៏​ប្រើ​លើ​ពាក្យ​ខ្មែរ​ខ្លះ​ ដែល​មាន​សំឡេង​ស្ទើរ​ស្រៈ “​ អ ” និង ស្រៈ “ អា ” ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​សូរ​សំឡេង​មួយ​ត្រូវ​ចំនឹង​សំឡេង​ពិត​នៃ​ពាក្យ​នោះ គឺ ញ័រ, ជ័រ, ទំព័រ... ។

គ/ សម្រាប់​ប្រើ​សម្រួល​សំឡេង​ក្លាយ​ពី​ពាក្យ​បរទេស​ខ្លះ​ៗ ដូច​ជា ដុក​ទ័រ, ប៉ាស្ទ័រ, អាំង​ហ្សេនីញ័រ, កុំព្យូទ័រ, ត្រាក់ទ័រទស្សនៈ​លោក​សាស្ត្រា​ចារ្យ មីស្ហែល ឫទ្ធី អង់តែល្ម ៖ ័រ ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​មាត្រដ្ឋាន (ភាសា​ខ្មែរ​ស្តង់ដារ) មាន​តែ​ជា​មួយ​នឹង​ព្យញ្ជនៈ​ឃោសៈ ដូច​លោក​បាន​សរសេរ ។ តែ​ខ្ញុំ​បាទ​ឃើញ​ថា សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ (តាម​ពិត គឺ​តាំង​ពី​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៦០) គេ​ច្រើន​សរសេរ​នឹង​ព្យញ្ជនៈ​អឃោសៈ​វិញ ។ ឧ. ប័រ (ខ្លាញ់​ទឹក​ដោះ​គោ) ទោះ​ជា​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ លោក​ថា​ ត្រូវ​សរសេរ ប៊័រ ; បៀរ​ម៉ាក​អានឆ័រ ; សារព័ត៌មាន​កំបូដ​ស័រ ។ ខ្ញុំ​បាទ​គិត​ថា គួរ​តែ​រំឭក​កូន​ខ្មែរ​ឲ្យ​សរសេរ ប៊័រ អានឈ័រ និង​កំបូដ​ស៊័រ​ វិញ ព្រោះ​ថា ក្នុង​គ្រាមភាសា​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន ឧទាហរណ៍​នៅ​ស្រុក​រវៀង​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះ​វិហារ ឬ​នៅ​ខេត្ត​សុរិន្ទ ខ្ញុំ​បាទ​បាន​ឮ​បង​ប្អូន​ខ្មែរ មិន​ច្រឡំ ័រ និង ៊័រ ឡើយ ។ ឧទាហរណ៍ គេ​ថា « អ័រ-​ក » (អារ់​ក គឺ អារ-ក) ហើយ​ពាក្យ​ថា​ អ័រ គេ​បញ្ចេញ​សម្លេង​ខ្លី (អារ់) ខុស​ពី​ “អារ” (ឧ. ប្រពន្ធ​អារ) មាន​សូរ​សម្លេង​វែង ។ ពាក្យ​ទាំង​នេះ ឮ “រ” ប្រកប​យ៉ាង​ច្បាស់ ។ « ធ្វើ​ការ » គេ​និយាយ​ថា « ធ្វើ​ការ » (ឮ​ទាំង​ស្រៈ​អា​វែង និង​ រ ប្រកប) ខុស​ពី « មេ​ឆ្កែ​ក័រ​ (ការ់) កូន » (គឺ មេ​ឆ្កែការ​កូន) ហើយ​ខុស​ពី « ម៉ែ​មាន​គ័ភ៌ » (ឮ​ថា គ័រ) គឺ​ថា “ការ” “ក័រ” និង “គ័រ” មាន​សំឡេង​ខុស​គ្នា​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ទាំង​នោះ ។ ។
វណ្ណយុត្តិ: របាទ (៌)

របាទ (៌)  
វណ្ណយុត្តិ​នេះ ជា​តំណាង​អក្សរ “ រ ” ដែល​គេ​កាត់​យក​ក្បាល​ខាង​លើ​របស់​វា​ មក​រក្សា​ទុក​ធ្វើ​ជា​សញ្ញា​របាទ (៌) ។ គេ​ប្រើ​វណ្ណយុត្តិ​នេះ សសម្រួលសំឡេងអានតាមបែបសំឡេងខ្មែរ ។ គេ​កត់​សម្គាល់​ថា ពាក្យ​បាលី​ណា ដែល​សរសេរ​តម្រួត​នោះ កាល​ណា​យើង​សរសេរ​ជា​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត​ក្លាយ​ខ្មែរ គេ​ត្រូវ​ដាក់ (៌) របាទ​នេះ​ជំនួស​វិញ ។
វណ្ណយុត្តិ: អស្តា (៏)

អស្តា (៏) 
វណ្ណយុត្តិ​នេះ គឺ​មាន​ទ្រង់​ទាយ​ជា​លេខ ៨ ប៉ុន្តែ​បង្រួញ​ឲ្យ​តូច​ ដើម្បី​ងាយ​យក​មក​ដាក់​លើ​ព្យញ្ជនៈ “ ក ” និង “ ដ ”(ហ៏-ន៏) ដែល​ជា​និបាត​ស័ព្ទ ។ ឧទាហរណ៍ ៖ ខ្ញុំ​ក៏​ទៅ, អ្នក​ក៏​ទៅ, ទោះ​បី​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ...។ ក្រៅ​ពី​នេះ​គេ​ប្រើ​លេខ​អស្តា សម្រាប់​ដាក់​លើ​ពាក្យ​ឧទាន​ស័ព្ទ​ខ្លះ ជា​ពាក្យ​ភ្ញាក់​ ស្ងើច​ រំភើប​... ឱហ្ន៏ នុ៎ះហ្ន៏ ។
វណ្ណយុត្តិ: ទណ្ឌឃាត ឬ​បដិសេធ (៍)

ទណ្ឌឃាត ឬ​បដិសេធ (៍)  
វណ្ណយុត្តិ​នេះ មាន​រូបសណ្ឋាន​ដូច​សក់​លេខ “ ៩ ” ។ គេ​ប្រើ​ទណ្ឌឃាត ដើម្បី​ដាក់​លើ​អក្សរ​ព្យញ្ជនៈ​ណា​ ដែល​គេ​មិន​អាន ប៉ុន្តែ​គេ​ត្រូវ​តែ​រក្សា​ទុក​ព្យញ្ជនៈ​នោះ​ជា​ចាំ​បាច់ ក្នុង​ន័យ​រក្សា​អក្ខរា​វិរុទ្ធ​របស់​ពាក្យ និង​ជា​គ្រឿង​សម្គាល់​ជាតិ​ស័ព្ទ​របស់​ពាក្យ ។ ឧទាហរណ៍ ៖ ​ទូរទស្សន៍, ប្រយោជន៍, គមនាគមន៍, ព្រឹត្តិការណ៍, ពាក្យ​ពេចន៍, វេយ្យាករណ៍, ត្រ័យរតន៍ ។​ គេ​ច្រើន​ប្រើ​ទណ្ឌឃាត​លើ​ពាក្យ​ក្លាយ​ពី​បាលី​និង​សំស្ក្រឹត ។ សញ្ញា​នេះ ក៏​យក​មក​ប្រើ​ចំពោះ​ពាក្យ​ខ្ចី​ពី​បរទេស​ខ្លះ សម្រាប់​រក្សា​លំនាំ​អក្ខរាវិរុទ្ធ​ដើម​របស់​ពាក្យ​ទាំង​នោះ ដូច​ជា ស៊ីម៉ងត៍, អេដស៍, អាល់​ប៊ែរត៍...។

ពាក្យព្រហស្បតិ៍, វល្លិ៍...។
វណ្ណយុត្តិ: វិសជ៌នី ឬរះមុខ (ះ)

វិសជ៌នី ឬរះមុខ (ះ)  
គេ​ប្រើ​សញ្ញា​នេះ សម្រាប់​ប្រកប​ជំនួស​ខ្យល់ “ ហ​ ” ជា​ពាក្យ​កាត់​កំបុត​ខ្លី ហើយ​អាន​ដោយ​បើក​ចំហមាត់​ដូច​ជា ​តិះ, រិះ, ចុះ, ចង្កើះ (ចង្កឹះ) ឈ្មោះ, ទះ, ដោះ​ដូរ, លោត​ផ្លោះ ។ល។ វា​មាន​សូរ​សំឡេង​ស្រដៀង​នឹង​ពាក្យ​ដែល​ប្រកប​នឹង​ព្យញ្ជនៈ “ ស ” ដែរ ។
វណ្ណយុត្តិ: យុគលពិន្ទុ ឬចុចពីរ (ៈ)

យុគលពិន្ទុ ឬចុចពីរ (ៈ) 
យុគលពិន្ទុឬ​ហៅថា “ ចុចពីរ ” ទស្សនៈ​លោក​សាស្ត្រា​ចារ្យ មីស្ហែល ឫទ្ធី អង់តែល្ម ៖ យុគលពិន្ទុ មាន​ប្រើ​ក្នុង​ពាក្យ​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​តូច ដូច​ជា រយៈ ហេៈ ឬ ហែៈ (សូរ​លាន់​មាត់) អ៊ីថាៈ វូម​វៈ ! អ្ហាៈ !​ និង​ពាក្យ​មួយ​មក​ពី​ចិន ៖ ប៉ិកួៈ (ដំឡូង​រលួស) (នេះ​គឺ​ជា​អក្ខរាវិរុទ្ធ​របស់​វចនានុក្រម​ខ្មែរ តែ​ខ្ញុំ​បាទ​ឃើញ​ថា គេ​ច្រើន​សរសេរ ប៉ិគក់ វិញ ក្នុង​សៀវភៅ​ធ្វើ​ម្ហូប) ។ ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ លោក​ហៅ​យុគលពិន្ទុ​ថា ជា​វណ្ណយុត្តិ តែ​ក្នុង​វិស័យ​ភាសាសាស្ត្រ ខ្ញុំ​បាទ​យល់​ថា ​អាច​ទុក​ថា នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ស្រៈ​ ឬ ស្រៈ​និង​ ក ប្រកប វិញ ។គេ​ប្រើ​វណ្ណយុត្តិ​នេះ​សម្រាប់ ៖​ ដាក់​នៅ​ចុង​ពាក្យ​មាន​កំណើត​ពី​បាលី ​ឬ​សំស្ក្រឹត ដែល​មាន​សូរ “ អាក់ ” ឬ “​ អ៊ាក់ ” ដូច​ជា លោភៈ, មោហៈ, ទោសៈ...

ចំណាំ ៖ បើ​ពាក្យ​ទាំង​នេះ​នៅ​ខាង​ដើម​គេ ដូច​ជា ពលកម្ម, វណ្ណកម្ម​ សច្ចភាព, ខេមរភាសា នោះ​គេ​មិន​ចាំ​បាច់​ដាក់​យុគល​ពិន្ទុ​ទេ ព្រោះ​ពាក្យ​ទាំង​នេះ​ជា​សមាសនាម ។

លើក​លែង​តែ​ពាក្យ​ ៖ គណៈ ដែល​ទោះ​បី​វា​នៅ​ដើម​គេ ឬ​កណ្តាល​គេ​ក្តី ក៏​ត្រូវ​តែ​ប្រើ​យុគលពិន្ទុ​ជា​ដរាប ឧទាហរណ៍ គណៈប្រតិភូ, គណៈកម្មការ, គណៈសង្ឃ, គណៈរដ្ឋមន្រ្តី, គណៈប្រធាន​រដ្ឋ... ព្រោះ​ថា​ក្នុងពាក្យ​ទាំង​នេះ​ “គណៈ” មិន​ចូល​ក្នុង​សមាសនាម​តាម​ក្បួន​ខ្នាត​វេយ្យាករណ៍​បាលី ។

លើក​លែង​តែ​ពាក្យ ៖ គណបក្ស, គណនា, គណនេយ្យ...​ ដែល​គេ​មិន​ត្រូវ​ប្រើ​យុគលពិន្ទុ​ទេ ។

រីឯពាក្យ ៖ កាលៈ​ទេសៈ គេ​ត្រូវ​ប្រើ​យុគលពិន្ទុក​ទាំង​ពីរ​ម៉ាត់​តែ​ម្តង​ ។ ក៏ប៉ុន្តែ បើ​គេ​សរសេរ​ពាក្យ​នេះ “ បញ្រ្ចាស ” មក​វិញ “ ទេសកាល ” នោះ គេ​មិន​ត្រូវ​ប្រើ​យុគលពិន្ទុ​ឡើយ ។

ក្នុង​សម័យ​នេះ គេ​យក​យុគលពិន្ទុ​មក​ ប្រើ​ក្លាយ​ក្នុង​ឃ្លា​ប្រយោគ​ខ្លះ​ដែរ សម្រាប់​រាប់​រាយ​ឈ្មោះ​អ្វីៗ​ ដូច​ពាក្យ​ថា ទង់​ជាតិ​បារាំង​មាន ៣​ ពណ៌គឺ ៖ ស, ខៀវ, ក្រហម ។ ប៉ុន្តែ​ជា​ទូទៅ អ្នក​និពន្ធ​ទាំង​ឡាយ​តែង​តែ​ប្រើ “ទ្វិពិន្ទុ​លេខ” ក្នុង​ករណី​រៀប​រាប់, ឧទ្ទេស បង្ហាញ... ព្រោះ​ការ​ប្រើ​សញ្ញា​ខណ្ឌបែប​នេះ​ត្រឹម​ត្រូវ និង​សម​ហេតុ​សម​ផល​ជាង ។ យើង​នឹង​បាន​ឃើញ​ព្រម​ទាំង​អធិប្បាយ​ពន្យល់ អំពី​ខណ្ឌ​សញ្ញា​នេះ​នៅ​ទំព័រ​ខាង​មុខ ។
វណ្ណយុត្តិ: រជ្ជុស​ញ្ញា ឬ​សហសញ្ញា (-)

រជ្ជុស​ញ្ញា ឬ​សហសញ្ញា (-)  
រជ្ជុស​ញ្ញា ឬ​សហសញ្ញា (-)ជា​សញ្ញា​បន្ទាត់​ផ្ដេក​ខ្លីសម្រាប់​ប្រើ​ប្រាស់​បាន​ច្រើន​យ៉ាង​នៅ​ក្នុង​ការ​សរសេរ​អត្ថបទ ​ឬ​តែង​និពន្ធជា​ដើម ។

ក/សម្រាប់​បំបែក​ព្យាង្គ​នៃ​ពាក្យ​មួយ​ កុំ​ឲ្យ​អាន​ច្រឡំ​ជា​ប្រកប ​នាំ​ឲ្យ​ខុស​ពាក្យ​ដូច​ជា ទូក-ង, ​កុក-ស,​ សម្បុរ-ស,​ខ្សែ-ក​...។

ខ/សម្រាប់​ត​ភ្ជាប់​ពាក្យ​មួយ ដែល​សរសេរ​មិន​ទាន់​ចប់​នៅ​ចុង​ទំព័រ ហើយ​ត្រូវ​ត្រឡប់​មក​សរសេរ​នៅ​ដើម​បន្ទាត់​វិញ ។

គ/ សម្រាប់​ភ្ជាប់​ពាក្យ​មួយ​ដែល​ដាច់​គ្នា ដើម្បី​តម្រូវ​ចាប់​ចុង​ចួន​ក្នុង​កំណាព្យ ។

ឃ/ សម្រាប់​បញ្ជាក់​អំពី​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ឃ្លា​សន្ទនា​នៃ​តួ​ពីរ ឬ​ច្រើន​នាក់ ។

ង/ សម្រាប់​សម្គាល់​នូវ​ការ​រៀបរាប់ ជា​លំដាប់​លំដោយ អំពី​គំនិត ​ឬ​ចំណុច​ប្លែកៗ​ ។
វណ្ណយុត្តិ: កាក​បាទ ឬ​ជើង​ក្អែក (+)

កាក​បាទ ឬ​ជើង​ក្អែក (+) 
កាក​បាទ ឬ​ជើង​ក្អែក (+) គឺ​ជា​បន្ទាត់​ខ្លី​ពីរ ​មួយ​ផ្តេក​មួយ​ទៀត​បញ្ឈរ គូស​កាត់​ខ្វែង​គ្នា​ចំពាក់​កណ្តាល ។ គេ​ប្រើ​វណ្ណយុត្តិ​នេះ សម្រាប់​ដាក់​លើ​ពាក្យ​ឧទាន​ស័ព្ទ​ខ្លីៗ​មួយ​ចំនួន​ ដែល​មាន​សូរ​សៀង​បង្អូស ​ឬ​ត្អូញ​ថ្ងូរ ដូច​ជា​ពាក្យ ចា៎ះ ! បា៎ទ ! ណា៎ ! ហ្ន៎, នុ៎ះ, ណ៎ះ, អូ៎, អ្ហា៎... ។ ខាង​ផ្នែក​នព្វន្ត គេ​ប្រើ​សញ្ញា​ជើង​ក្អែក​ជា​សញ្ញា​បូក, ឧទាហរណ៍ ៖ ១៥+៣៨ ។
វណ្ណយុត្តិ: = កាក់បាទ ឬជើងក្អែក (+) == កាកបាទឬជើងក្អែកមានព្យញ្ជនៈចំនួន៤+២

= កាក់បាទ ឬជើងក្អែក (+) == កាកបាទឬជើងក្អែកមានព្យញ្ជនៈចំនួន៤+២៦តួរ(ច៎,ណ៎,ន៎,អ៎,ហ្ន៎,ប៎)។

 លេខ​ទោ (ៗ) 

សញ្ញា​នេះ​គេ​ប្រើ​សម្រាប់

ក/- ផ្ទួន​ពាក្យ​ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​ថា ឬ​អាន​ពីរ​ដង,

ខ/- សម្រាប់​បញ្ជាក់​អំពី​ចំនួន​ច្រើន ឬ ពហុវចនៈ​ ។

ចំណាំ ៖ មិន​មែន​កំណត់​ថា គ្រប់​តែ​ពាក្យ​ដែល​ត្រូវ​ថា​ឬ​អាន​ពីរ​ដង​នោះ ត្រូវ​តែ​ដាក់​លេខ​ទោ​ទាំង​អស់​នោះ​ ទេ ។ ពាក្យ​បាលី​ខ្លះ​ដែល​យក​មក​ប្រើ​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ ដូច​ជា នានា ​ធម្មសង្វេគ គេ​ត្រូវ​សរសេរ​ពាក្យ “នានា” នេះ​ត្រួត​គ្នា​ពីរ​ដង ដោយ​គោរព​ទៅ​តាម​វិធាន​បាលី ។ ដូច​ជា​ពាក្យ​ថា ឯហិមម...? ។ បើ​ប្រើ​ជា​មួយ​គុណនាម ​និយាយ​អំពី​ពណ៌​នោះ​ ពាក្យ​ស្ទួន​ដោយ​ប្រើ​លេខ​ទោ​ ចង់​បញ្ជាក់​អំពី​ប្រភេទ​ពណ៌ ដោយ​ឡែកៗ​របស់​វត្ថុ ។

ចំពោះ​ពាក្យ​ខ្មែរ​ខ្លះ ដែល​មាន​សំឡេង​ដដែលៗ​ពីរ​ដង​ដូច​ជា​បបរ កករ ត្រូវ​តែ​សរសេរ​ពីរ​ដង​ជាន់​គ្នា​ដូច្នេះ​ជា​ដរាប ។ ហាម​ដាច់​ខាត មិន​ឲ្យ​សរសេរ បរៗ, ករៗ, បែប​នេះ​ឡើយ ។

 លេខ​ទោ​ប្រើ​ក្នុង​ករណី​បញ្ជាក់​ និង​ប្រៀប​ធៀប​ ។
 លេខ​ទោ​ប្រើ​ជា​មួយ​ពាក្យ​មួយ​ព្យាង្គ​ ។
 លេខ​ទោ​ប្រើ​ជា​មួយ​ពាក្យ​ពីរ​ម៉ាត់​ ។
 លេខ​ទោ​ប្រើ​ជំនួស​ពាក្យ​បី​ម៉ាត់​ឬ​ច្រើន​ព្យា

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វេយ្យាករណ៍​ភាសា​ខ្មែរ
Category:ភាសាខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការសរសេរ
វណ្ណយុត្តិ: លេខ​ទោ (ៗ)

លេខ​ទោ (ៗ) 

សញ្ញា​នេះ​គេ​ប្រើ​សម្រាប់

ក/- ផ្ទួន​ពាក្យ​ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​ថា ឬ​អាន​ពីរ​ដង,

ខ/- សម្រាប់​បញ្ជាក់​អំពី​ចំនួន​ច្រើន ឬ ពហុវចនៈ​ ។

ចំណាំ ៖ មិន​មែន​កំណត់​ថា គ្រប់​តែ​ពាក្យ​ដែល​ត្រូវ​ថា​ឬ​អាន​ពីរ​ដង​នោះ ត្រូវ​តែ​ដាក់​លេខ​ទោ​ទាំង​អស់​នោះ​ ទេ ។ ពាក្យ​បាលី​ខ្លះ​ដែល​យក​មក​ប្រើ​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ ដូច​ជា នានា ​ធម្មសង្វេគ គេ​ត្រូវ​សរសេរ​ពាក្យ “នានា” នេះ​ត្រួត​គ្នា​ពីរ​ដង ដោយ​គោរព​ទៅ​តាម​វិធាន​បាលី ។ ដូច​ជា​ពាក្យ​ថា ឯហិមម...? ។ បើ​ប្រើ​ជា​មួយ​គុណនាម ​និយាយ​អំពី​ពណ៌​នោះ​ ពាក្យ​ស្ទួន​ដោយ​ប្រើ​លេខ​ទោ​ ចង់​បញ្ជាក់​អំពី​ប្រភេទ​ពណ៌ ដោយ​ឡែកៗ​របស់​វត្ថុ ។

ចំពោះ​ពាក្យ​ខ្មែរ​ខ្លះ ដែល​មាន​សំឡេង​ដដែលៗ​ពីរ​ដង​ដូច​ជា​បបរ កករ ត្រូវ​តែ​សរសេរ​ពីរ​ដង​ជាន់​គ្នា​ដូច្នេះ​ជា​ដរាប ។ ហាម​ដាច់​ខាត មិន​ឲ្យ​សរសេរ បរៗ, ករៗ, បែប​នេះ​ឡើយ ។

 លេខ​ទោ​ប្រើ​ក្នុង​ករណី​បញ្ជាក់​ និង​ប្រៀប​ធៀប​ ។
 លេខ​ទោ​ប្រើ​ជា​មួយ​ពាក្យ​មួយ​ព្យាង្គ​ ។
 លេខ​ទោ​ប្រើ​ជា​មួយ​ពាក្យ​ពីរ​ម៉ាត់​ ។
 លេខ​ទោ​ប្រើ​ជំនួស​ពាក្យ​បី​ម៉ាត់​ឬ​ច្រើន​ព្យា

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វេយ្យាករណ៍​ភាសា​ខ្មែរ
Category:ភាសាខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការសរសេរ
វត្ត

វត្ត ( ភាសាខ្មែរ:   វត្ត, vôtt [ ʋɔət ] ; ភាសាឡាវ:  ວັດ, vat   ; ភាសាថៃ:วัด, wat [wát]   ; ភាសាតៃលូ:  「ᩅᨯ᩠ᨰ」(waD+Dha) ; ថៃខាងជើង : 「ᩅ᩠ᨯ᩶」 (w+Da2), [wa̋t] ) គឺជាប្រភេទប្រាសាទ ពុទ្ធសាសនា និង ហិណ្ឌូ ក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ រដ្ឋសានខាងកើត យូណាន ខេត្តភាគខាងត្បូង នៃប្រទេសស្រីលង្កា និង ប្រទេសថៃ ។
វត្ត: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ ​ថា វត្ត ​ត្រូវ​បាន​គេ​ខ្ចី​មក​ពី​ភាសា ​សំស្ក្រឹត វាដ ( ទេវ​ណា​គរី ​: वाट,vāṭa) ដែល​មាន​ន័យ​ថា​ជា​បរិក្ខារ​។   ពាក្យនេះមានអត្ថន័យខុសៗគ្នានៅតាមតំបន់នីមួយៗ ជួនកាលសំដៅទៅលើប្រភេទជាក់លាក់នៃប្រាសាទដែលទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋាភិបាល ឬប្រាសាទធំៗ ពេលខ្លះសំដៅទៅលើប្រាសាទពុទ្ធសាសនា ឬហិណ្ឌូណាមួយ។
វត្ត: ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ 
នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា វត្ត មួយគឺជាទីសក្ការៈដ៏ពិសិដ្ឋរបស់ពុទ្ធសាសនិក ដែលមាន វិហារ ប្រាសាទមួយ កន្លែងដាក់រូបព្រះពុទ្ធដ៏ធំ និងកន្លែងសម្រាប់មេរៀន។ ទីតាំងដែលមិនមាន ភិក្ខុ និវាសនជនយ៉ាងហោចណាស់បីរូប មិនអាចពិពណ៌នាបានត្រឹមត្រូវថាជាវត្តទេ ទោះបីពាក្យនេះត្រូវបានគេប្រើញឹកញាប់ជាង សូម្បីតែប្រាសាទបុរាណក៏ដោយ។ ជាកិរិយាសព្ទអន្តរកាល ឬវិចារណញ្ញាណ, វត្ត មានន័យថា វាស់, រង្វាស់; ប្រៀបធៀប templum ដែលមកពី ប្រាសាទ ណាដែលមានឫសដូចគ្នានឹង គំរូ ។

នៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា វត្ត គឺជាកន្លែងគោរពបូជា។ " វត្ត " ជាទូទៅសំដៅលើទីសក្ការៈបូជារបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ប៉ុន្តែពាក្យច្បាស់លាស់គឺ vôtt pŭttsasnéa (  ) ។ " អង្គរវត្ត " (  ângkôr vôtt ) មានន័យថា "ទីក្រុងនៃប្រាសាទ" ។

ជា​ភាសា​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ «វត្ត» ជា​កន្លែង​គោរព​បូជា​ណា​ក៏​ដោយ លើក​លែង​តែ ​វិហារ​ឥស្លាម ( ថៃ:  สุเหร่า, surao ; ឬ มัสยิด ) ឬ សាលាប្រជុំ (โบสถ์ยิว, bot yio ) ។ ដូច្នេះ វត្តចិន ( ) ឬ សានចូវ (  ) គឺជាប្រាសាទចិន (ទាំង ពុទ្ធសាសនា ឬ តាវ ) វត្តខែក ( ;    ) ឬ ទេវសាថាន ( , ទេវស្ថាន ) ជា ប្រាសាទហិណ្ឌូ វត្តស៊ីក ( วัดซิกข์ និង bot khrit (  ) ឬ វត្តបារាំង ( វត្តប្រ័ង;    ) គឺជាព្រះវិហារ គ្រិស្តសាសនា ទោះបី  ថៃក៏ដោយ អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដោយ​ពណ៌នា​ដូច​នឹង​វិហារ​ឥស្លាម។
វត្ត: ប្រភេទ

ប្រភេទ 

យោងតាមច្បាប់ថៃ ប្រាសាទពុទ្ធសាសនាថៃមានពីរប្រភេទ៖

 វត្ត (วัด; wat ) គឺជាប្រាសាទដែលបានទទួលការយល់ព្រមពីរដ្ឋ ហើយបានទទួល វិសុងខាមសីមា (วิสุงคามสีมา) ឬដីសម្រាប់បង្កើត សាលកណ្តាល ដោយព្រះមហាក្សត្រ។ ប្រាសាទទាំងនេះចែកចេញជា៖ 
 អារាមហ្លួង ( พระอารามหลวง ៖ phra aram Luang ) : បង្កើតឡើង ឬ ឧបត្ថម្ភដោយព្រះមហាក្សត្រ ឬសមាជិកគ្រួសាររបស់ព្រះអង្គ។
 វត្តរាស្ត្រ ( วัดราษฎร์ wat rat ) : បង្កើតឡើងដោយប្រជាពលរដ្ឋឯកជន។ ទោះបីជាពាក្យថា "រាស្ត្រ" ក៏ដោយ ប្រាសាទឯកជនត្រូវបានបើកជាសាធារណៈ និងជាទីតាំងនៃសកម្មភាពសាសនាសាធារណៈ។
 សំណាក់សង្ឃ ( สำนักสงฆ์) គឺជាប្រាសាទ ឬវត្តអារាមដែលគ្មានការយល់ព្រមពីរដ្ឋ និង វិសុងខាំសីមា ។ ឧទាហរណ៍ វត្ត Tham Krabok នៅ Phra Phutthabat ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ជា ​សំណាក់សង្ឃ ​ក្នុង​ឆ្នាំ 1975 ហើយ​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ឋានៈ​ជា ​វត្ត ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ2012
វត្ត: រចនាសម្ព័ន្ធ

រចនាសម្ព័ន្ធ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|267x267ភីកសែល| ស្តូបព្រះរាជទ្រព្យ គន្ធបុប្ផា ត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយប្រើ រចនាបថស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ក្នុងសម័យ អង្គរ ក្នុងទម្រង់ជាចេតិយ ប្រាសាទ វត្តប្រាក់ រាជធានីភ្នំពេញ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| ចេតិយ​សំខាន់​នៅ ​វត្ត​ព្រះ​មហាធាតុ នគរ​ស្រីធម្មរាជ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|229x229ភីកសែល| ព្រះធាតុហ្លួង ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ប្រទេសឡាវ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| វត្ត ជ័យមង្គលរាម, George Town, ម៉ាឡេស៊ី
វត្តពុទ្ធសាសនិកធម្មតា មានអាគារដូចខាងក្រោមៈ

 ប៉មជួង ()
 ឧបោសថ
 ចេតិយ 
 Chantakhara (): a room in which fire and water are kept.
 រោងស្គរ 
 Hong Song Nam (): បង្គន់.
 ហោត្រ័យ 
 Kappapiya Kudi () utility and storage room.
 កុដិ 
 មណ្ឌប
 ស្រះ 
 សាលា 
 ឧបស្ថានសាលា ឬ សាលាបុណ្យ ឬ សាលាវត្ត
 សាលាបាលី ឬ សាលាពិទ្ធិកសិក្សា  
 សាលាឆាន់
 សាលាឆទាន 
 Sala Kan Parian () or Ho Chaek (; ): study hall, 
 Sala Song (): the room where monks receive holy water blessings.
 សាលាធម្មសភា ឬ ធម្មសាលា 
 Sala Tha Nam (): pier pavilion.
 វិហារ
 វច្ចកុដិ 

វត្ត​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ស្ទើរតែ​ទាំងអស់​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​តាម ​រចនាប័ទ្ម​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ ។ វត្ត​ភាគ​ច្រើន​ត្រូវ​បាន​គេ​តុបតែង​យ៉ាង​ប្រណិត​ដោយ បុស្បុក​ (វត្តខ្លះមានបុស្បុកបីឬប្រាំ ខ្លះមិនមាន) នៅលើដំបូល អមដោយ ជហ្វា(ជាគ្រឿងតុបតែងលម្អដែលត្រូវបានដាក់នៅគែមខាងលើនៃដំបូលនីមួយៗ នៅពីលើចុងជើងនីមួយៗ)។ នៅខាងក្រោមគែមដំបូល និងនៅផ្នែកខាងលើនៃសសរខាងក្រៅ តួរលេខ គ្រុឌ ឬ កិន្នរី ត្រូវបានបង្ហាញថាទ្រដំបូល។ មានសត្វតោមួយគូ និងក្បាលមួយ ឬជាច្រើន (បី ប្រាំ ប្រាំពីរ ឬប្រាំបួន) ។ រូបចម្លាក់ នាគ ស្ថិតនៅក្បែរច្រកចូលនីមួយៗនៃវត្ត។ នៅខាងក្នុងវិហារ ( វិហារ ) និងសាលាឆាន់ផ្ទាំងគំនូរពណ៌នាអំពីជីវិតរបស់ ព្រះពុទ្ធ  និងជីវិតមុនរបស់ព្រះអង្គ។

ដំបូល​វត្ត​ថៃ​តែង​ត្រូវ​បាន​តុបតែង​ដោយ ​ជហ្វា ។
វត្ត: ឧទាហរណ៍

ឧទាហរណ៍ 
វត្ត​ល្បី​មួយ​ចំនួន​រួម​មាន​:

 កម្ពុជា 
នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​២០១៧ មាន​វត្ត​ចំនួន ៤.៨៧២ មាន​ព្រះសង្ឃ ៦៩.១៩៩ អង្គ ដែល​គាំទ្រ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា ។  នៅឆ្នាំ 2019 វាត្រូវបានបង្ហាញថា 97.1 ភាគរយនៃប្រជាជនកម្ពុជាកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា  ធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជាក្លាយជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានពុទ្ធសាសនិកច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។

 អង្គរវត្ត ខេត្តសៀមរាប
 វត្តព្រះកែវ រាជធានីភ្នំពេញ
 វត្តបទុមវត្តី រាជធានីភ្នំពេញ
 វត្តមហាមន្ត្រី រាជធានីភ្នំពេញ
 វត្តឧណ្ណាលោម រាជធានីភ្នំពេញ
 វត្តភ្នំ រាជធានីភ្នំពេញ
 វត្តបាកាន ពោធិសាត់

 ឡាវ 

 វត្តស៊ីសាកេត ក្រុងវៀងច័ន្ទ
 វត្ត សៀងថង, ហ្លួងព្រះបាង
 វត្ត Mai Suwannaphumaham, ហ្លួងព្រះបាង
 វត្ត មនោរម្យ, ហ្លួងព្រះបាង

 ម៉ាឡេស៊ី 

 វត្តបុប្ផារាម, ប៉េណាំង
 វត្ត​ជ័យមង្គលរាម ក្រុង​ប៉េណាំង
 វត្តជេតពន, Selangor
 វត្ត ពោធិ៍វិហារ ,កាឡាន់តាន់

ទោះបីជាមានពុទ្ធសាសនិកត្រឹមតែ 3.8 ភាគរយនៅក្នុងរដ្ឋ កាឡាន់តាន់ ក៏ដោយ រដ្ឋ កាឡាន់តាន់ ភាគខាងជើងនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ីមានវត្តថៃជាច្រើន។ 

 សិង្ហបុរី 

 វត្តអានន្ទ
 វត្តបាលេលៃ

 ប្រទេសថៃ 
 ប្រទេសថៃមាន 39,883 វត្ត។ បីរយដប់គឺជាវត្តហ្លួង នៅសល់ជាឯកជន (សាធារណៈ)។ ព្រះសង្ឃថៃមានចំនួន ២៩៨.៥៨០ អង្គ ក្នុងនោះ ២៦៤.៤៤២ អង្គជា មហានិកាយ លំដាប់និង 34,138 នៃ ធម្មយុត្ត ។ ព្រះសង្ឃចំនួន ៥៩.៥៨៧ អង្គ។

 វត្តសុថាត់ ក្រុងបាងកក
 វត្ត​បញ្ចមពោធិ៍ (ប្រាសាទថ្មម៉ាប)
 វត្ត រាជានត្ទរាម
 វត្តព្រះកែវ
 វត្តអរុណ
 វត្ត​បវនិ​វេ​សវិហារ​
 វត្តភូ
 វត្តសាកេត
 វត្ត Phra That Doi Suthep ឈៀងម៉ៃ
 វត្តឈៀងម៉ាន់ ឈៀងម៉ៃ
 វត្តចេតិយហ្លួង ឈៀងម៉ៃ
 វត្តព្រះសិង្ហ ឈៀងម៉ៃ
 វត្តព្រះធាតុឡាំប៉ាងហ្លួង ឡាំប៉ាង
 វត្តភូមិន្ទ, ណាន
 ព្រះបឋមចេតិយ, នគរបឋម
 វត្ត Pah Nanachat (វត្តព្រៃអន្តរជាតិ), ឧប្បលរាជធានី
វត្ត: កម្ពុជា

កម្ពុជា 
នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​២០១៧ មាន​វត្ត​ចំនួន ៤.៨៧២ មាន​ព្រះសង្ឃ ៦៩.១៩៩ អង្គ ដែល​គាំទ្រ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា ។  នៅឆ្នាំ 2019 វាត្រូវបានបង្ហាញថា 97.1 ភាគរយនៃប្រជាជនកម្ពុជាកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា  ធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជាក្លាយជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានពុទ្ធសាសនិកច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។

 អង្គរវត្ត ខេត្តសៀមរាប
 វត្តព្រះកែវ រាជធានីភ្នំពេញ
 វត្តបទុមវត្តី រាជធានីភ្នំពេញ
 វត្តមហាមន្ត្រី រាជធានីភ្នំពេញ
 វត្តឧណ្ណាលោម រាជធានីភ្នំពេញ
 វត្តភ្នំ រាជធានីភ្នំពេញ
 វត្តបាកាន ពោធិសាត់
វត្ត: ឡាវ

ឡាវ 

 វត្តស៊ីសាកេត ក្រុងវៀងច័ន្ទ
 វត្ត សៀងថង, ហ្លួងព្រះបាង
 វត្ត Mai Suwannaphumaham, ហ្លួងព្រះបាង
 វត្ត មនោរម្យ, ហ្លួងព្រះបាង
វត្ត: ម៉ាឡេស៊ី

ម៉ាឡេស៊ី 

 វត្តបុប្ផារាម, ប៉េណាំង
 វត្ត​ជ័យមង្គលរាម ក្រុង​ប៉េណាំង
 វត្តជេតពន, Selangor
 វត្ត ពោធិ៍វិហារ ,កាឡាន់តាន់

ទោះបីជាមានពុទ្ធសាសនិកត្រឹមតែ 3.8 ភាគរយនៅក្នុងរដ្ឋ កាឡាន់តាន់ ក៏ដោយ រដ្ឋ កាឡាន់តាន់ ភាគខាងជើងនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ីមានវត្តថៃជាច្រើន។
វត្ត: ប្រទេសថៃ

ប្រទេសថៃ 
 ប្រទេសថៃមាន 39,883 វត្ត។ បីរយដប់គឺជាវត្តហ្លួង នៅសល់ជាឯកជន (សាធារណៈ)។ ព្រះសង្ឃថៃមានចំនួន ២៩៨.៥៨០ អង្គ ក្នុងនោះ ២៦៤.៤៤២ អង្គជា មហានិកាយ លំដាប់និង 34,138 នៃ ធម្មយុត្ត ។ ព្រះសង្ឃចំនួន ៥៩.៥៨៧ អង្គ។

 វត្តសុថាត់ ក្រុងបាងកក
 វត្ត​បញ្ចមពោធិ៍ (ប្រាសាទថ្មម៉ាប)
 វត្ត រាជានត្ទរាម
 វត្តព្រះកែវ
 វត្តអរុណ
 វត្ត​បវនិ​វេ​សវិហារ​
 វត្តភូ
 វត្តសាកេត
 វត្ត Phra That Doi Suthep ឈៀងម៉ៃ
 វត្តឈៀងម៉ាន់ ឈៀងម៉ៃ
 វត្តចេតិយហ្លួង ឈៀងម៉ៃ
 វត្តព្រះសិង្ហ ឈៀងម៉ៃ
 វត្តព្រះធាតុឡាំប៉ាងហ្លួង ឡាំប៉ាង
 វត្តភូមិន្ទ, ណាន
 ព្រះបឋមចេតិយ, នគរបឋម
 វត្ត Pah Nanachat (វត្តព្រៃអន្តរជាតិ), ឧប្បលរាជធានី
វត្ត: វិចិត្រសាល

វិចិត្រសាល 

 កម្ពុជា 
រូបភាពតូច|វត្តរាជបូព៌, សៀមរាប
រូបភាពតូច|វត្តមហាលាភ

 ឡាវ 

 ប្រទេសថៃ 

 ប្រទេសផ្សេងៗ
វត្ត ពិភិទ្ធារាម

វត្ត ពិភិទ្ធារាម គឺជាវត្តដ៏ចំណាស់មួយក្នុងចំណោមវត្តនានាក្នុង ខេត្តបាត់ដំបង វត្តនេះស្ថិតនៅ ភូមិព្រែកមហាទេព សង្កាត់សា្វយប៉ោ ក្រុងបាត់ដំបង ខេត្តបាត់ដំបង ដែលមានព្រំប្រទល់ ខាងជើងជាប់នឹងសាលា ព្រៈមុនីវង្ស ខាងត្បូង ជាប់នឹងផ្លូវខេត្ត ខាងកើតជាប់នឹងផ្លូវលេខ២ ខាងលិចជាប់នឹងផ្លូវលេខ៣។ វត្តពិភិទ្ធារាមនេះ បានឧប្បត្តិឡើងនៅឆ្នាំ១៨៧៣នៅលើទឹកដីរបស់ តារស់ ដែលគាត់បានប្រគេនដល់ សង្ឃ។ លឺតាមចាស់ៗ និងអាច្យតូច ជិន ហើយនិងលោក ហង់ សុផល ដែល ជាអតីតចៅអធិការបានអោយ ដឹងថាៈពាក្យថា ពិភិទ្ធ គឺជាងារបស់តារស់ជាម្ចាស់ដីនាសម័យនោះ ដូច្នេះអ្នកភូមិចំណុះជើងវត្តហៅវត្តពិភិទ្ធរាម ងារបស់គាត់រៀងមក។
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្ត ពិភិទ្ធារាម
ផ្ទែដីវត្តពិភិទ្ធរាម មានចំនួន ១៣៩៩២ម៉ែត្រក្រឡា ដែលមានបណោ្តយ១៣២ម៉ែត្រ និង ទទឹង១០៦ម៉ែត្រ នៅចំកណ្តាលដីវត្តមាន ព្រៈវិហារមួយដ៏ធំស្កឹមស្កែកសាងអំពីឈើ(២៣x១៦) នៅ ស.ព២៤៦២ នេះបើយោង អក្សចារឹកនៅហោជាងខាងលិច ប៉ុន្តែនៅក្លោងទ្ធារព្រះវិហារខាងលិច សរសេរដោយលោកគ្រូចៅអធិកា អិត អាន ព្រះវិហារនេះកសាងនៅ គ.ស.១៨៨៨។ ធម្មមន្ទីរ សាងអំពីបេតុង កំពង់២ជាន់ បណ្តាយ១១ម៉ែត្រ ទទឹង១០ម៉ែត្រ ធម្មសភាសាលា ជញ្ជាំងបេតុង ប្រក់ក្បឿង៣ខ្នងជាប់គ្នា បណ្តោយ៤៦ម៉ែត្រ ទទឹង១៦ម៉ែត្រ កំពស់១ជាន់ កុដិចែវ កសាងពីបេតុង ដំបូលរាប កំពស់១ជាន់ បណ្តោយ២៨ម៉ែត្រ ទទឹង៨ម៉ែត្រ កុដិកសាងបេតុង ប្រក់ក្បឿង ២ជាន់ កុដិធ្វើពីបេតុង១ជាន់ ២ខ្នងដាច់ពីគ្នា និង កុដិ២ជាន់ទៀតធ្វើពីបេតុងដំបូលរាប លើសពីនេះនៅមានកុដិឈើប្រក់ស្លឺកតូចៗច្រើនទៀត។ ប៉ុន្តែដោយឆ្លងកាត់សង្គ្រាមដ៏យូរលង់ជាពិសេសក្នុងសម័យ ៣ឆ្នាំ ៨ខែក្នុងការគ្រប់គ្រង របស់ ពល ពត សមិទិ្ធផលផ្សេងៗ កុដិ សាលាជាដើមត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញសើ្ទគ្មានសល់ ហើយគេយកកន្លែងទីសក្ការៈបូជាធ្វើកន្លែងចិញ្ចឹមជ្រូក និងដាក់ លាមកជ្រូកទៅវិញ។ ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ៧ មករា១៩៧ ក្រោមការដឹកនាំរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និង រណសិរ្សសាមគ្គី សង្រោះ ជាតិ កម្ពុជាតិកម្ពុជា ព្រះពុទ្ធសាសនា ត្រូវបានបងើ្កតឱ្យមានឡើងវិញ។  
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃវត្ត
វត្ត មហាធាតុ(ព្រះនរគស្រីអយុធ្យា)

វត្តមហាធាតុ ( )  ជាប្រាសាទ ពុទ្ធសាសនា នៅ អយុធ្យា ប្រទេសថៃ ។

រូបភាពតូច| ប្រាង្គ និងរូបសំណាក ព្រះពុទ្ធ វត្តមហាធាតុ ក្រុងអយុធ្យា
វត្ត មហាធាតុ(ព្រះនរគស្រីអយុធ្យា): ទីតាំង

ទីតាំង 
វត្តមហាធាតុ ស្ថិតនៅចំកណ្តាល ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រអយុធ្យា ចន្លោះផ្លូវជីគុន និងផ្លូវណារេសួន នៅជ្រុងឦសាននៃឧទ្យានប្រារ៉ាម។ 
រូបភាពតូច| វត្តព្រះមហាធាតុ ក្រុងអយុធ្យា
រូបភាពតូច| ប្រហែល​ជា​វត្ថុ​ដែល​ថត​បាន​ច្រើន​បំផុត​ក្នុង​តំបន់
រូបភាពតូច| ផែន​ការ​ប្រាសាទ​វត្ត​មហា​ធាតុ ក្រុង​អយុធ្យា
វត្ត មហាធាតុ(ព្រះនរគស្រីអយុធ្យា): ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
យោងតាមប្រវត្តិសាស្ត្រថៃផ្លូវការ សំដៅលើការស៊ើបអង្កេតលើ រាជវាំងអយុធ្យា ដោយព្រះអង្គម្ចាស់ ដាំរ៉ុង ប្រវត្តិនៃវត្តមហាធាតុចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៣៧៤ នៅពេលដែលព្រះបាទ បរមរាជាធិរាជទី១ បានសាងសង់ប្រាសាទមួយនៅកន្លែងនេះ ដោយមានឈ្មោះមួយទៀតថាៈ “ក្នុងឆ្នាំខ្លា ៧៣៦ CS សម្ដេចព្រះបរមរាជាធិរាជ និង ព្រះមហាថេរធម្មកន្លាយបានសាងសង់ចេតិយគ្រឿងអលង្ការដ៏អស្ចារ្យ រុងរឿង បរិសុទ្ធ ( ព្រះស៊ីរតនមហាធាតុ ) ខាងកើតវាំង ( ព្រះបរមរាជវាំង ) ទ្រង់មានព្រះជន្ម ១៩ <i id="mwNw">វស្សា</i> ក្នុង កម្ពស់​និង​បំពាក់​ដោយ​គន្លឹះ​ប្រាំបួន​ដែល​មាន​កម្ពស់ 3 វ៉ា ​ផ្សេង​ទៀត»។រាមេសន  ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ប្រាសាទនេះបានទទួលឈ្មោះបច្ចុប្បន្ន។ 

ទោះជាយ៉ាងណាបើយើងពិនិត្យអោយច្បាស់ ប្រាសាទនេះមិនខុសពីប្រាសាទព្រះពិធូរឬប្រាសាទផ្សេងទៀតក្នុងរចនាបថបាយ័ននោះទេ ជាពិសេសមានថ្មរាយប៉ាយជិតប្រាសាទផងដែរ។ 
រូបភាពតូច
វត្ត លិញស៊ឺន (បាថេ)

ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| វត្ត 
វត្តលិញស៊ឺន ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា វត្តព្រះពុទ្ធមានអាវុធបួននៃភ្នំបាថេមានទីតាំងនៅឃុំ Vong The (ឥឡូវជា ក្រុង អូកែវ ) ស្រុក Thoai Son ខេត្ត  អានយ៉ាង ប្រទេសវៀតណាម ។ នេះជាបូជនីយដ្ឋានជាតិ និងជាកន្លែងធម្មយាត្រាដ៏ល្បីល្បាញមួយរបស់ខេត្ត។
វត្ត លិញស៊ឺន (បាថេ): ប្រវត្តិវត្តប្រវត្តិ

ប្រវត្តិវត្តប្រវត្តិ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|293x293ភីកសែល| រូបសំណាក​ព្រះពុទ្ធ​មាន​ដៃ​៤​ និង​ផ្ទាំង​ថ្ម​បុរាណ។
វត្ត ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​ក្នុង ​ឆ្នាំ ១៩១៣ (និង​បាន​ជួសជុល​ឡើង​វិញ​ក្នុង​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ) ប្រហែល ២ គីឡូម៉ែត្រ ​ភាគ​ខាង​កើត ​នៃ​ផ្សារ Vong ។ ប្រាសាទ​នេះ​ស្ថិត​នៅ​លើ​ភ្នំ​ខ្ពស់ ជាប់​នឹង​ដើមឈើ​ចំណាស់​ដែល​មាន​ម្លប់​នៅ​លើ​ជម្រាល ​ភ្នំបាថេជាប់​នឹង​កន្លែង ​បុរាណវិទ្យា ណាមលិញស៊ឺន នៃ ​វប្បធម៌ អូកែវ ។

នៅ ឆ្នាំ ១៩១៣ អ្នកស្រុកបានរកឃើញ ព្រះពុទ្ធបដិមា ដៃបួននៅក្នុងទីតាំងឈរមួយកម្ពស់ 1.7 ម៉ែត្រ ស្ថិតនៅជម្រៅប្រហែល 2 ម៉ែត្រ នៅក្រោមដីនៅក្នុងតំបន់លំនៅដ្ឋានមួយនៅជិតផ្សារបាថេ ។ ពីមុនមនុស្សក៏បានរកឃើញដែកគោលពីរធ្វើពីថ្មភក់ កំពស់ប្រហែល 1.8 ម៉ែត្រ និងកម្រាស់ 0.22 ម៉ែត្រ ឆ្លាក់អក្សរបុរាណ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើននិយាយថាអាចជាសំណេររបស់ជនជាតិ ហ្វូណន បុរាណ។ ដូច្នេះហើយ ប្រជាជននៅតំបន់ជុំវិញបានរួមវិភាគទានកម្លាំងពលកម្ម និងថវិកាដើម្បីកសាងវត្តមួយឈ្មោះ លិញស៊ឺនតុដើម្បីគោរពបូជាព្រះ ពុទ្ធបដិមា និងថែរក្សាចម្លាក់បុរាណ  ។

នៅ ឆ្នាំ ១៩៨៨ វត្តនេះ ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាសម្បត្តិ ស្ថាបត្យកម្ម និងសិល្បៈជាតិ ដោយក្រសួងវប្បធម៌ និងព័ត៌មាន (បច្ចុប្បន្នជា ក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍ )។

ក្នុង ឆ្នាំ 2012 វត្តនេះត្រូវបានចុះបញ្ជីម្តងទៀតជាប្រភេទស្ថាបត្យកម្មធម្មតានៅតំបន់ អូកែវបាថេ វត្ថុបុរាណវត្ថុបុរាណ និងសិល្បៈស្ថាបត្យកម្ម ដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជា វត្ថុបុរាណជាតិពិសេស ដោយ នាយករដ្ឋមន្ត្រី វៀតណាម យោងតាមសេចក្តីសម្រេចលេខ 1419/QD- TTg ចុះ ថ្ងៃទី២៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១២ ។ ក្នុង ​កម្រង​ព័ត៌មាន​ចំណាត់ថ្នាក់​វិមាន ​នៃ​នាយកដ្ឋាន​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌ មាន​កថាខណ្ឌ​មួយ​ចែង​ថា​៖

 វត្តលិញស៊ឺន ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ដោយ​ឈរ​លើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​ស្នាដៃ​ស្ថាបត្យកម្ម​បុរាណ។ បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទនេះរក្សារូបសំណាក ព្រះវិស្ណុ ថ្មពីរ និងវត្ថុបុរាណដ៏មានតម្លៃជាច្រើន។ Thông tin về "Di tích khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật Óc Eo - Ba Thê" trên website Cục Di sản văn hóa, truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2013 .
វត្ត លិញស៊ឺន (បាថេ): ព្រះពុទ្ធបដិមាដៃបួន

ព្រះពុទ្ធបដិមាដៃបួន 
យោងតាមអ្នកជំនាញមួយចំនួន វត្ថុបុរាណទាំងពីរនេះមានអាយុកាលប្រហែល សតវត្សទី ១  ដល់ សតវត្សទី ៦ គ.ស  ។

រូបសំណាក​ព្រះពុទ្ធ​មាន​អាវុធ​បួន​ដើម​មាន​រចនា​ម៉ូដ​បែប ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ​មាន​ដើម​កំណើត​ពី ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ​ស្រដៀង​នឹង​រូបសំណាក​របស់ Lady Xu នៅ ​ភ្នំសាម ( ចូវដុក )។ តាមពិតនេះគឺជារូបសំណាកដែលឆ្លាក់តាមលំនាំនៃរូបបដិមា ព្រះវិស្ណុ ដែលមាន នាគ ក្បាលប្រាំពីរ បង្កើតជាដំបូលពីក្រោយ ដែលជារឿយៗគេឃើញមានក្នុងជំនឿដែលទទួលឥទ្ធិពលពីសាសនាព្រាហ្មណ៍។

ដើមឡើយ រូបសំណាកនេះមានពណ៌ខ្មៅពីថ្មបុរាណ។ បន្ទាប់ពីការជីកកកាយរួច ប្រជាជនបានបន្ថែមជើងបន្ថែមទៀតដើម្បីធ្វើឱ្យរូបសំណាកអង្គុយនៅក្នុងទីតាំងឈើឆ្កាង ហើយបន្ទាប់មកបានលាបពណ៌វាយ៉ាងស្រស់ស្អាត ធ្វើឱ្យតម្លៃនៃចម្លាក់ និងសម្រស់ធម្មជាតិនៃថ្មនេះត្រូវបាត់បង់រាប់ពាន់ដង

នៅ ថ្ងៃទី១៨ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨៨ ព្រះពុទ្ធបដិមាដៃបួនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសម្បត្តិ ស្ថាបត្យកម្ម និងសិល្បៈ ដោយក្រសួងវប្បធម៌ និងព័ត៌មាន (បច្ចុប្បន្នជា ក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍ )។ នៅ ថ្ងៃទី 24 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2009 រូបសំណាក និងផ្ទាំងថ្មបុរាណចំនួនពីរ ត្រូវបានអភិរក្សដោយមជ្ឈមណ្ឌលសៀវភៅ និងកំណត់ត្រា។ ទ្វីប​វៀតណាម​បាន​ផ្តល់​ពាន ​រង្វាន់​ធំ​ជាង​គេ​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស Nguồn: . ។
វត្ត លិញស៊ឺន (បាថេ): មើលច្រើនទៀត

មើលច្រើនទៀត 

 ហ្វូណន
 ទីតាំងបុរាណវិទ្យា ណាមលិញស៊ឺន
 កន្លែងបុរាណវិទ្យា ហ្គោកាយថី