navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សូស្ដែន ហ្វឺណានដេស

សូស្តែន ហ្វឺណានដេសSosthène Fernandez ឈ្មោះដើម សូស្តែន ហ្វឺណានដេស កើត ( 1923-11-28 ) ថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩២៣រាជធានីភ្នំពេញ ស្លាប់ ថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០៦ (2006-07-11) (អាយុ ៨២)ប្រទេសបារាំង សេវា/សាខា កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ ទូទៅ ពាក្យបញ្ជាត្រូវបានប្រារព្ធឡើង ស្នងការនគរបាលជាតិ
ឧត្តមសេនីយ សូស្ដែន ហ្វឺណានដេស   (កើតនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩២៣ នៅ រាជធានីភ្នំពេញ ; ស្លាប់នៅឆ្នាំ ២០០៦ នៅ ប្រទេសបារាំង ) ជាអគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ (FANK) និងជាអគ្គសេនាធិការនៃសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ បន្ទាប់ពីសម្ដេចនរោត្តម សីហនុ ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីតំណែងជាប្រមុខរដ្ឋនៅឆ្នាំ ១៩៧០ ។ មុនឆ្នាំ១៩៧០ គាត់គឺជាអ្នកនយោបាយដ៏លេចធ្លោម្នាក់ និងជាអតីតស្នងការនគរបាលជាតិ។
សូស្ដែន ហ្វឺណានដេស: ជីវិត និងអាជីព

ជីវិត និងអាជីព 
ឧត្តមសេនីយ ហ្វឺណានដេស កើតនៅ ទីក្រុងភ្នំពេញ ជូនចំពោះលោក សាំសុន ហ្វឺណានដេស (Samson Fernandez) ដែលជាចៅក្រម និងជារដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាល និងយុត្តិធម៌នៃ ជនជាតិហ្វីលីពីន និងម្តាយជនជាតិ ខ្មែរក្រោម ម្នាក់កើតនៅ ប្រទេសវៀតណាម ។ Becker (1998), p. 15 Asphyxiating the Capital Mar. 17, 1975, TIME

ចៅប្រុស​របស់​មេក្រុម​តន្ត្រីករ​ម្នាក់​ក្នុង​រាជវាំង អតីត​ឧត្តមសេនីយហ្វឺណានដេស របស់​ហ្វីលីពីន​បាន​ដើរ​តាម​ទៅ សាន់ ណាស៊ីសូ ក្នុង​ខេត្ត ហ្សាំប៊ែលស៍ ប្រទេស​ហ្វីលីពីន។ ព្រះបាទ នរោត្តម បានយាងទៅបំពេញព្រះរាជទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសហ្វីលីពីនក្នុងឆ្នាំ១៨៧២ ហើយបាននាំយកតន្ត្រីករហ្វីលីពីនមកជាមួយនៅពេលទ្រង់យាងត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ។ ក្នុង​នោះ​មាន Ángel Labrador Fernández មាន​ដើម​កំណើត​នៅ San Narciso និង​ជា ​គ្រូ​បង្រៀន ​ដែល​បាន​ជួយ​បង្កើត និង​បង្ហាត់​ក្រុម Royal Reed and Brass Band សម្រាប់​ព្រះ​បាទ​នរោត្តម។ កូនប្រុសរបស់ Ángel ឈ្មោះ Samson បានចូលរួមយ៉ាងខ្លីក្នុងសេវាកម្មបង្រៀន ហើយត្រូវបានជ្រើសរើសជាមុខវិជ្ជាភាសាបារាំងនៅឆ្នាំ 1915 ហើយបានចូលរៀនច្បាប់ ហើយនៅឆ្នាំ 1928 ត្រូវបានតែងតាំងជាចៅក្រមក្នុងតំបន់។ ក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1940 ព្រះអង្គបានបង្កើតគណបក្សសេរីរួមជាមួយនឹង ព្រះអង្គម្ចាស់នរិនដេត ហើយត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាសភានៅឆ្នាំ 1951 ហើយបានបម្រើការនៅក្រោមក្រសួងផ្សេងៗ ជាពិសេសបានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាល និងយុត្តិធម៌នៃប្រទេសកម្ពុជាក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950 និង 1960 ។ Preston et al. (2007), p. 305 

ឧត្តមសេនីយ Fernandez បានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ និងទទួលបន្ទុកជាយោធាបារាំងនៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ហើយត្រូវបានចាត់តាំងនៅខេត្តបាត់ដំបង ជាកន្លែងដែលគាត់បានជួបប្រពន្ធរបស់គាត់។  នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 វរសេនីយ៍ឯក Fernandez បានបម្រើការជារដ្ឋលេខាធិការសម្រាប់សន្តិសុខជាតិ។ 

នៅឆ្នាំ 1975 ដោយសារតែការកាត់ជំនួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋចង់បញ្ឈប់សង្រ្គាមដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Fernandez បានបដិសេធមិនចរចាជាមួយខ្មែរក្រហម ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាឱ្យ FANK បញ្ឈប់អាវុធរបស់ពួកគេក្នុងអំឡុងពេលចរចា។ ដោយ​ហេតុ​នេះ​ហើយ​បាន​ជា​លោក​លាលែង​ពី​តំណែង​មេទ័ព។ លោក Fernandez និង លន់ នល់ បានចាកចេញពីប្រទេសមុនពេល ខ្មែរក្រហម ចូលកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញក្នុងឆ្នាំ 1975 ។ អ្នក​សាធារណរដ្ឋ​ទាំង​អស់​ចង់​បញ្ឈប់ ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​នៅ​កម្ពុជា ។ មន្ត្រីមួយចំនួនទៀតដូចជា ឡុង បូរ៉េត លន់ នុន និងព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ បន្តកាន់តំណែងរហូតដល់ខ្មែរក្រហម ចាប់បានទីក្រុងភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដោយគិតថាពួកគេនឹងរួចផុតពីការអង្វររបស់ ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ ដែលបានចូលខាងពួកកុម្មុយនិស្ត។ . ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ឡុង លន់ និងព្រះអង្គម្ចាស់ សិរិមតៈ និងមន្ត្រីសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរផ្សេងទៀត ត្រូវបានសម្លាប់ដោយសង្ខេបដោយខ្មែរក្រហមដែលបានទទួលជ័យជម្នះ។

នៅឆ្នាំ ១៩៩៨ ឧត្តមសេនីយ Fernandez បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ដើម្បីជួបអតីតទាហានរបស់គាត់។ លោក​បាន​សរសេរ​សៀវភៅ​អំពី​ជីវិត​របស់​លោក​ក្នុង​នាម​ជា​អគ្គមេបញ្ជាការ​នៃ​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ជាតិ​ខ្មែរ។

លោក​បាន​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​មក​ធ្វើ​ជា​ឯកអគ្គរាជទូត​ប្រចាំ​ប្រទេស។

គាត់បានស្លាប់នៅប្រទេសបារាំងក្នុងឆ្នាំ 2006 ដោយសារតែផលវិបាកនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែម។
សួគ៌ាលោកពេជ្រ

ចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ (ស្លាប់ឆ្នាំ គ.ស ១៥៤៩) ជាស្ដេចត្រាញ់ និងជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្រពោធិ៍សាត់។ ដំបូងលោកគឺជាមេស្មឹងនៅភ្នំក្រវាញ ហើយលោកបានជួយយកអាសាព្រះបាទចន្ទរាជាពេលទ្រង់និរទេសទៅប្រទេសសៀម និងពេលត្រឡប់មកវិញបានទៅប្រហារសំលាប់ចៅពញាសួគ៌ាលោកខាងព្រះស្ដេចកនចោល។ ក្រោយពីនោះមកចៅហ្វាកៅ និង ចៅពញាចក្រីកែវបានឡោមព័ទ្ធបន្ទាយមានជ័យនៅឯខែត្រពោធិ៍សាត់ លោកបានពលីជីវិតដើម្បីទៅកេណ្ឌទ័ពខ្មោច ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះកូនប្រុសទាំងពីររបស់លោកបានបូជាជីវិតទៅកេណ្ឌទ័ពខ្មោចជាមួយលោកដែរ ដើម្បីរំដោះព្រះអង្គចន្ទចេញពីគ្រោះថ្នាក់ ក្នុងឆ្នាំ គ.ស ១៥៤៩។ ក្រោយពីលោកអនិច្ចកម្មទៅ មានមេស្មឹងម្នាក់ស្នងរូបលោកទាក់ទងជាមួយព្រះបាទចន្ទរាជា មេស្មឹងនោះឈ្មោះថា ពញាចន្ទ ហើយក៏ត្រូវជាមិត្ររបស់លោកដែរ។
សួគ៌ាលោកពេជ្រ: យកអាសាព្រះចន្ទរាជា

យកអាសាព្រះចន្ទរាជា
សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ព្រះអង្គប្រសូតឆ្នាំមមី អដ្ឋស័ក មកដល់ចុល្លសករាជ ៨៧០ ឆ្នាំមមី ឯកស័ក ត្រូវបានព្រះជន្មវស្សា ២៤ ឆ្នាំ។ ក្រោយពីចាញ់កលព្រះស្ដេចកនក៏ភៀសព្រះកាយទៅស្រុកសៀម។ លុះស្ដេចទៅដល់ខេត្តពោធិ៍សាត់ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចចូលទៅសំណាក់អាស្រ័យ នៅផ្ទះតាមឿង (ក្នុងសាស្ត្រាវត្តកំពង់ត្រឡាចក្រោមដដែលនេះ មានកន្លែងខ្លះនិយាយថា តាមឿងនេះមិនមែនឈ្មោះមឿង ឬ ឈ្មោះឃ្លាំងមឿងដូច្នេះទេ គឺថាគាត់មានឈ្មោះជាពេជ ដូច្នេះទៅវិញ។ គេនិយាយបែបនេះក៏សមដែរ ព្រោះតាមឿងនោះស្លាប់ទៅ ទៅកើតជាអ្នកតាចាស់ស្រុក ដែលសៀមហៅអ្នកតាចាស់ស្រុកតាមពាក្យ វាថា "ខ្លាងមឿង" ហើយខ្មែរយើងហៅតាមវាយារៗ មកជាឃ្លាំងមឿងដូច្នេះទេឬ?) មេស្មឹងភ្នំក្រវាញ។ តាពេជ្រឃើញស្ដេចយាងទៅដល់ហើយក៏អរណាស់ ចុះមកអញ្ជើញស្ដេចឡើងទៅគង់លើផ្ទះ ហើយរៀបក្រយាស្ងោយ ថ្វាយសោយ តាមភាសាអ្នកស្រែ។ លុះព្រឹកឡើង តាពេជ្រថ្វាយដំរី ៨ ​សេះ ១០ និងកូនប្រុស ៤ នាក់ជាខ្ញុំ តាមហែស្ដេចទៅក្រុងទេព។ ព្រះចៅចន្ទរាជាបានដង្វាយគួរសមហើយ ទ្រង់ព្រះអំណរណាស់។ ទ្រង់ត្រាស់ថា: តាឯងធ្វើគុណនឹងយើង យើងពុំភ្លេចគុណតាឡើយ ហើយស្ដេចលាតាពេជ្រ ឡើងដំរី លើកចេញទៅតាមរយៈផ្លូវជាច្រើនថ្ងៃ។ លុះបានដល់ក្រុងទេពមហានគរហើយ ទ្រង់ក៏ឲ្យមន្ត្រីសៀម នាំឡើងក្រាបបង្គំទូល ព្រះចៅចក្រពត្តិតាមដំណើរគ្រប់ប្រការ។ ព្រះចៅចក្រពត្តិបានទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់ព្រះអំណរណាស់។ ទ្រង់ត្រាស់ថា: យើងនឹងជួយទំនុកបំរុងដល់អ្នក ហើយទ្រង់ព្រះរាជទានគ្រឿងអម្ពរ គ្រឿងឧបភោគបរិភោគ សំរាប់យសសក្ដិ និង វាំងដំណាក់ ឲ្យស្ដេចគង់ខាងវត្តប្រណែងធឿន ជាសុខរៀងមក។

ស្ដេចកន ដែលចាត់មេកងទ័ព ឲ្យចេញសង្កត់ខេត្តតូចធំ កេណ្ឌរេហ៍ពលបានមកជួបជុំល្មមជាមាំមួនហើយ លុះបានដឹងថា ចៅពញាចន្ទរាជារត់ទៅស្រុកសៀម ដូចឧបាយដែលខ្លួនគិតដូច្នោះហើយក៏អរណាស់ ទើបប្រឹក្សានឹងនាយកងទ័ពថា:

ពីដើមអញញញើតតែ ចៅពញាចន្ទរាជាមួយអង្គនេះឯង ក្រៅពីនេះ អញពុំឃើញនរណា នឹងក្លាហានចេញតនឹងអញបានឡើយ។ ឥឡូវចៅពញាចន្ទរាជា រត់ទៅស្រុកសៀមបាត់ហើយ បើដូច្នេះគំនិតអញនេះ គង់នឹងបានសំរេច ដោយងាយជាមិនខាន។ ព្រះស្ដេចកនថាហើយ ក៏ប្រជុំរេហ៍ពលចាត់ទ័ពជាប៉ែកឆ្វេងប៉ែកស្ដាំ ទ័ពស្រួចលើកទៅបោះនៅចុងខេត្តស្រីសឈរ ដែនព្រះនគរហ្លួង។
សួគ៌ាលោកពេជ្រ: ដណ្ដើមបានអាណាខែត្រពោធិ៍សាត់

ដណ្ដើមបានអាណាខែត្រពោធិ៍សាត់
សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ទ្រង់លើកកងទ័ពពីសៀមចូលមកដល់ស្រុកបាត់ដំបងហើយ ទ្រង់ក៏ចាត់ឲ្យនាយកងទ័ព ដើរបញ្ចុះបញ្ចូលរាស្ត្រក្នុងខេត្ត។ ខណៈនោះ ពញាមនោមេត្រីចៅហ្វាយស្រុកបាត់ដំបង បានដឹងថា ចៅពញាចន្ទរាជា ជាព្រះរាជត្រកូលស្ដេចខ្មែរត្រឡប់មកដល់ហើយ ក៏ចូលទៅថ្វាយបង្គំ ថ្វាយរេហ៍ពល ១០០០០ នាក់ និង ស្បៀងអាហារ ១០០០ រទេះទៀត។ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជាស្ដេចទ្រង់ព្រះអំណរណាស់ ស្ដេចគង់សំរាកកំលាំង រេហ៍ពលនៅក្នុងខេត្តនោះបីថ្ងៃ ហើយក៏លើកឆ្លងទៅតាំងបន្ទាយនៅខេត្តពោធិ៍សាត់។

ចំណែកឯសម្ដេចចៅពញាសួគ៌ាលោក ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលជាមន្ត្រីខាងសម្ដេចព្រះស្រីជេដ្ឋា (កន) បានដឹងដំណឹងនេះហើយ ក៏កេណ្ឌពលបាន ៤០០០០ នាក់ឲ្យរក្សានាទីភាគបន្ទាយរាយល្បាតតាមច្រកផ្លូវស្រេច ទើបបកសំបុត្រប្ដឹងចូលមកសេនាបតីក្នុងក្រុងសន្លប់ពិជ័យព្រៃនគរ។

រីឯចៅពញាពេជ្រវិញ លុះបានដឹងថា ​ចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចត្រឡប់មកដល់ស្រុកបាត់ដំបងហើយ អ្នកក៏ដើរបញ្ចុះបញ្ចូល បានស្ម័គ្របក្សពួកចូលក្នុងកងទ័ពចៅពញាសួគ៌ាលោកជាច្រើននាក់។ កាលឃើញថាចៅពញាសួគ៌ាលោក ជំនុំរាជការគិតរឹងទទឹង ពុំព្រមចុះចូលនឹងសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជាទេ ពញាពេជ្រ លុះដល់វេលាយប់ស្ងាត់ ក៏នាំស្ម័គ្រប័ក្សពួក ចូលលុក (គឺចូលទៅប្រហារមិនឲ្យដឹងខ្លួនជាមុន) ចៅពញាសួគ៌ាលោកស្លាប់មួយរំពេច ហើយស្រែកប្រកាសប្រាប់អស់ក្រមការបណ្ដារាស្ត្រថា:

សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជានេះ ពេញជាព្រះរាជត្រកូលនៃសម្ដេចព្រះធម្មរាជា ដែលជាស្ដេចទ្រង់ធម៌ហើយ។ ឯស្ដេចកនជាចៅហ្វាយ ចៅពញាសួគ៌ាលោកនេះខាងម្ដាយជាពលព្រះស្រីរតនត្រ័យសុទ្ធ។ អស់អ្នករាល់គ្នានឹងសំពះព្រះ ក៏ចង់ថ្វាយបង្គំបាយ៉ាប (បាយ៉ាប គឺអារ័ក្សទឹកសំរាប់ពួកនេសាទមច្ឆជាតិគោរព)។ ថាបើ អស់អ្នកពេញចិត្តថ្វាយបង្គំព្រះស្រីរតនត្រ័យនោះ ចូរអ្នកថ្វាយបង្គំចៅពញាចន្ទរាជា ដ្បិតស្ដេចយាងមកដល់ហើយ ត្រូវយើងចេញទៅថ្វាយបង្គំទទួលព្រះអង្គចុះ។ ថាបើអស់អ្នកចូលចិត្ត ចង់សំពះបាយ៉ាបនោះ ចូរអស់អ្នករៀបស្បៀងអាហារនាំបុត្រភរិយាទៅថ្វាយបង្គំព្រះស្ដេចកន កូនពល (ក្នុងពេលដែលប្រទេសយើងនៅវណ្ណៈច្រើននៅឡើយ វណ្ណៈពលជាវណ្ណៈថោកទាបបំផុត ជាពូជអំបូរអ្នកមានទោសដែលមិនអាចលុបលាងបានឡើយ) ព្រះស្រីរតនត្រ័យឯបន្ទាយស្រឡប់ពិជ័យព្រៃនគរឲ្យឆាប់ចុះ។

អស់ក្រមការបណ្ដារាស្ត្រក្នុងកងទ័ពទាំង ៤០០០ នាក់ប្លាយ លុះឮពញាពេជ្រប្រកាសចេញព្រះនាម សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ដូច្នោះហើយ ហេតុតែជាបុណ្យបារមីនៃព្រះអង្គ ក៏បណ្ដាលចិត្តគ្រប់កងទ័ពទាំងអស់ ឲ្យនឹកស្រឡាញ់អាល័យ ដល់សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជាពន់ប្រមាណ ហើយក៏ស្រែកតបប្រកាសថា :

យើងរាល់គ្នាចូលចិត្តទៅថ្វាយបង្គំព្រះមិនព្រមទៅថ្វាយបង្គំបាយ៉ាបទេ។ ហេតុនេះហើយបានជាមានពាក្យថា: មិនចង់សំពះព្រះ មិនចង់ថ្វាយបង្គំព្រះ ទៅសំពះឯបាយ៉ាបទៅវិញតាំងពីថ្ងៃនោះមក។

ចៅពញាពេជ្រ លុះឮរាស្ត្រប្រកាសវាយបកដូច្នោះ ល្មមពេលព្រឹកស្រាងៗ ហើយក៏នាំអស់ក្រមការ និង អស់អ្នកមុខអ្នកការ បណ្ដារាស្ត្រចេញទៅអញ្ជើញស្ដេចធ្វើព្រះរាជដំណើរចូលទៅប្រថាប់ក្នុងបន្ទាយស្រុក។ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចបានទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ហើយទ្រង់ព្រះអំណរណាស់ ទ្រង់ត្រាស់សួរសេចក្ដីដើមទងគ្រប់ប្រការ។ លុះទ្រង់ជ្រាបហើយ ស្ដេចឲ្យលើកទ័ពចូលទៅប្រថាប់ក្នុងបន្ទាយស្រុក ហើយស្ដេចហាមកងទ័ពទាំងខ្មែរ ទាំងសៀមមិនឲ្យទៅកំហែងកំហល់រាស្ត្រប្រជា ក្នុងស្រុកឲ្យសោះដើម្បីកុំឲ្យរាស្ត្រប្រជាមានសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយ។ ទ្រង់ដាក់អាយ័តថា "បើឈ្មោះណាពុំស្ដាប់ ព្រះរាជឱង្ការនេះទេ ស្ដេចនឹងយកទោសដល់ប្រហារជីវិត"។ ខណៈនេះ អស់រាស្ត្រប្រជាក៏បានសេចក្ដីសុខសាន្ត ឥតមានទុក្ខភ័យ អំពីពួកពលទាហាន សរសើរព្រះបារមី ​ព្រមទាំងថ្វាយសព្ទសាធុការពរគ្រប់ៗគ្នា។
សួគ៌ាលោកពេជ្រ: ការរំលឹកដល់គុណបំណាច់លោក

ការរំលឹកដល់គុណបំណាច់លោក
ព្រះបាទបរមបពិត្រ ឧត្តមបរមខត្តិយា មហាចន្ទរាជាធិរាជ ក្រោយរាជទូតសៀមត្រឡប់ទៅវិញនោះ ស្ដេចមានព្រះរាជឱង្ការនឹងអស់មុខមន្ត្រីថា: កាលមុន ពញាដែកទាយថា: ពីរឆ្នាំទៀត សៀមនឹងលើកទ័ពនោះ ឃើញហេតុថាត្រូវនឹងទំនាយដែកហើយ។ ពញាដែកនោះ ដូចជាមានទេវតាសណ្ឋិតមាត់ ប្រសិនណាបើគាត់នៅរស់ យើងនឹងតាំងគាត់ជាហោរាក៏បាន។
ឧកញ៉ាចក្រីទេពក្រាបទូលថា: ពញាដែកនោះ កាលទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទានរង្វាន់ឱ្យធ្វើជាចៅហ្វាយស្រុកលង្វែក និងប្រាក់មួយហាប ហើយនិងសំពត់អាវ ១០០ មួយមុខនោះគាត់មិនទទួលទេ។ គាត់ថាឱ្យទុកចែកសេនាទាហានចុះ សំដីនេះ ឃើញថាគាត់គ្មានចិត្តលោភសោះ បើទុកជាគាត់រស់នៅក៏ពុំព្រមចូលធ្វើរាជការដែរ ដែលគាត់ទៅជាបិសាចបានជាគូនឹងបិតាទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំនេះ ឃើញប្រសើរជាង។
ព្រះបរមនាថ បរមបពិត្រ ទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ហើយ ទ្រង់ត្រូវព្រះទ័យណាស់ ទើបទ្រង់ត្រាស់បញ្ញត្តមុខងារថែមទៀតថា: ឱ្យព្លីការ ឱ្យគ្រប់រដូវចូលឆ្នាំ និង ចេញចូលវស្សា ហើយនិងភ្ជុំបិណ្ឌនៅកន្លែងពញាពេជ្រ និង ពញាដែកនោះ កុំឱ្យខ្វះខាតឡើយ ហើយទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឱ្យសមហាត់ សេនាទាហានទុកបំរុងរាជការកុំឱ្យធ្វេសប្រហែស។
សួគ៌ាលោកពេជ្រ: ប្រផ្នូល

ប្រផ្នូល
កន្លែងឧកញ៉ាសួគ៌ាលោកមឿង (ពេជ្រ) បាន​សំលាប់​ខ្លួន ថ្ងៃ​ក្រោយ​មកដុះ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ដំបូក​ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ហៅ​ថាដំបូក​តា​ឃ្លាំង​មឿង។ ជា​រៀង​រហូត​មក គេ​តែង​កត់​សំគាល់​យល់​ជា​ប្រផ្នូល​ថា បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ខ្ពស់​ល្អ ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​សប្បាយ​ចិត្ត ។ បើ​ដំបូក​នោះ​រេច​រឹល ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​មាន​ទុក្ខ​ព្រួយ​ដោយ​ការងារ​នគរ​ដើរ​មិន​ល្អ ឬ​ដោយ​សារ​មាន​កើត​ជំងឺ​ពេញ​ស្រុក បើ​ដំបូក​នោះ​ប្រេះ​បែក​ក្រហែង ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​ត្រូវ​អស់​បុណ្យ ឬ​ត្រូវ​ស្លាប់។ នៅ​ខាង​លិច​នោះ ដែល​ជា​កន្លែង​កូន​តាមឿង​ស្លាប់ ក៏​មាន​ដុះ​ដំបូក​ដែរ ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថាដំបូក​ក្រវាញ។ បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ល្អ ក្រវាញ​នឹង​បាន​ផល​ល្អ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ បើ​ដំបូក​នោះ​រេចរឹល ក្រវាញ​មិន​បាន​ល្អ​ទេ។ បើ​សិន​ជា​មាន​សត្វ​ទៅ​ធ្វើ​ឲ្យ​ដំបូក​នោះ​ធ្លុះ​ធ្លាយ​នឹង​មាន​ជន​បរទេស​មកលួច​ដើម​ក្រវាញ​ជា​មិន​ខាន។

កន្លែង​អ្នក​ម្នាងខៀវបាន​ធ្វើ​អត្តឃាត​ក៏​ដុះ​ទៅ​ជាដំបូក ដែល​គេ​ហៅថា ដំបូក​កន្ទោង​ខៀវ។ ដំបូក​នោះ​តែង​តែ​ផ្ដល់​ប្រផ្នូល​ថា បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ឡើង​ល្អ ព្រះ​មហាក្សត្រ​នឹង​បាន​សុខ​សប្បាយ​រីក​រាយ។ តែ​បើ​ដំបូក​នោះ​ត្រូវ​រេច​រឹល ព្រះមហាក្សត្រ​នឹង​ត្រូវ​អស់​ព្រះជន្ម។ ឯ​កន្លែង​ដែល​នាង​ពេញបាន​សំលាប់​ខ្លួន​ក្នុង​ស្ទឹង​ពោធិ៍សាត់ ក៏​មាន​ដុះ​ជា​ដី​កោះ​នៅ​កណ្ដាល​ស្ទឹង​ទល់​មុខ​ផ្សារ។ កោះ​នោះ​ហៅ​ថា​ កោះ​ដូន​ពេញ។ ចំពោះ​ប្រផ្នូល​វិញ គេ​តែង​និយាយ​តគ្នា​មក​ថា បើ​ច្រាំង​កោះ​ដូន​ពេញ​ដុះ​ខ្ពស់​ល្អ ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​បាន​ឡើង​បុណ្យ​ស័ក្តិ​ សុខសប្បាយ។ បើ​សិន​ច្រាំង​នោះ​ត្រូវ​រេច​រឹល ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​មាន​ទុក្ខព្រួយ។ បើ​ច្រាំង​បាក់ ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​ត្រូវ​អស់​បុណ្យ។

រហូតមក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ប្រជាពល​រដ្ឋ​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ តែង​តែ​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​គុណ​បុណ្យ​បារមី​លោកតា​ឃ្លាំង​មឿង​ជា​និច្ច។ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ គេ​តែង​តែ​ធ្វើ​បុណ្យ​ឡើង​អ្នក​តាថ្វាយ​ជូន​អ្នកតា​ឃ្លាំង​មឿង។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ បើ​មាន​ការ​អ្វី អ្នក​ស្រុក​នៅ​ពោធិ៍សាត់​តែង​តែ​ធ្វើ​ពិធី​បន់​ស្រន់​ដល់​អ្នក​តា​ឃ្លាំង​មឿង។ បើ​គេ​បាន​សំរេចគោល​បំណង​ហើយ គេ​ពុំ​ដែល​ភ្លេច​ទៅ​ធ្វើ​បុណ្យ​លា​បំណន់​ឡើយ។
សួគ៌ាលោកសុខ

ឧកញ៉ាសួគ៌ាលោកសុខ (សម័យចតុមុខ-លង្វែក) លោកជាបុត្រទី៤ នៃចៅពញាពេជ្រ ដែលជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្រពោធិ៍សាត់ក្នុងរាជ្យព្រះបាទចន្ទរាជាជាអម្ចាស់។ គ្រាដំបូងនៃជីវិតគេមិនបានដឹងទេ តែក្នុងពេលពេញវ័យ លោកបានចូលបំរើព្រះចន្ទរាជាជាមួយឪពុកក្នុងគ្រាដែលទ្រង់បានវិលត្រឡប់មកពីស្រុកសៀមរួចច្បាំងគ្នាជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយឃុនហ្លួងព្រះស្ដេចកន។ កាលណោះ ព្រះបាទចន្ទរាជាមានរាជធានីនៅបន្ទាយមានជ័យ នៅតំបន់បាកាន ខែត្រពោធិ៍សាត់ សព្វថ្ងៃនេះ។ មុនដំបូងនៃការបំរើកងទ័ព លោកទទួលងារជា ចៅពញារាជតេជៈ ក្រោយពីបានសំលាប់ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រពោធិ៍សាត់របស់ព្រះស្ដេចកនរួច ក្រោយចំបាំងបន្តបន្ទាប់លោកក៏ឡើងជាចៅពញាសង្គ្រាម រឺ យោធាសង្គ្រាម ក្រោយមកជាសេនាសង្គ្រាម រឺ មហាសេនាសង្គ្រាម រឺ សេនាធិបតីសង្គ្រាមគឺជាងារចៅហ្វាយស្រុកខែត្រអមរគីរិន្ទបូរ ចុងក្រោយសួគ៌ាលោក ជាងារស្ដេចត្រាញ់ខែត្រពោធិ៍សាត់។
សួគ៌ាលោកសុខ: បទឈប់សឹក

បទឈប់សឹក
សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​ ដែល​នាំ​ព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ព្រះស្ដេច​កន​រត់​ទៅ​នោះ​លុះរត់ទៅ​ដល់​បន្ទាយ​ហើយ ក៏​រួបរួម​នឹង​សម្ដេចចៅពញា​ហែង ចៅពញា​ចក្រី និង​ចៅពញា​ស្នង​ធ្នឹម​ព្រះ​នគរជាលន់នឹង​ចៅពញា​វាំង ចៅពញា​ស្រាល ចៅពញា​លំពាំងតាំង​ឲ្យ​ត្រួតត្រា​រក្សា​ពុំ​ហ៊ាន​ធ្វេសប្រហែស​ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ។ មេទ័ព​ទាំង​បី​កង​ខាង​ព្រះ​បរមខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា លុះ​លើក​ទៅ​ដល់​បង្គាប់​ពល​ឲ្យ​ឡើង​ក្បាល​បន្ទាយ​ខាង​សត្រូវអត់​មាន​បង្អែបង្អង់​ឡើយ។ ពួក​ពល​ខ្មាំង​ក៏​ពួយ​នឹង​លំពែង បាញ់​នឹង​កាំភ្លើង ប្រមៀល​ដុំ​ថ្មទំលាក់​មក​ត្រូវ​អស់​រេហ៍ពល​មេទ័ព​ខាងលិចបណ្ដាល​ឲ្យ​ស្លុត​ស្លាប់​អស់​ជា​ច្រើន។ មេទ័ព​ខាងលិច​យល់​ថា ទ្រាំ​ពុំ​បាន​ហើយ​ក៏​វាយ​ស្គរ​បរពល​ថយ​មក​វិញ មេទ័ព​ខាងលិច​ព្យាយាម​បរពល​ឲ្យ​ចូល​ចោម​បន្ទាយ​ព្រះស្ដេច​កន​ឥត​មាន​ឈប់​ឈរ តែ​ឡើង​បន្ទាយ​នោះ​ពុំ​បានត្បិត​បន្ទាយ​នោះ​ធំ​ហើយ​ខ្ពស់​ណាស់។ ក្នុង​ខណៈនោះ ចូល​ក្នុង​ឆ្នាំមមី ចត្វា​ស័ក ព.ស​ ២០៦៦, គ.ស ​១៥២២, ម.ស ​១៤៤៤, ច.ស ​៨៨៤ ខែជេស្ឋ ដែល​គួរ​ទុក​ឱកាស​ឲ្យ​រាស្ដ្រ​ធ្វើស្រែ​ចំការ​ច្បារ​ដំណាំ ទើប​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា ម្ចាស់ផែនដី​គ្រប់គ្រង​ពិជ័យ​នគរមាន​ព្រះរាជសារ​ចាត់​ឲ្យ​ចៅពញា​មន្ដ្រី​ជា​រាជទូត​នាំ​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះ​បរម​ខត្តិយាមហា​បពិត្រ​ជា​អម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង​ផែនដី​ត្រើយ​ខាងលិច ដែល​មាន​សេចក្ដី​ថា៖ ព្រះរាជសារ​មហា​ទ័ព​វិសេស ​ព្រះបាទ​សម្ដេច ស្ដេច​ព្រះរាជ​ឱង្ការ ​ព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា បរមខត្តិយាមហា​ធិបតី​សិរី​យសោធរ គ្រង​ពិជ័យ​នគរ​បវរ​រាជធានី​ជា​អម្ចាស់​លើ​ត្បូង។ ចំរើន​ផ្លូវ​ព្រះរាជ​មេត្រី​មក​ព្រះបាទ​សម្ដេចព្រះ​រាជឱង្ការ​ ព្រះ​មហា​ចន្ទរាជា​រាមាធិបតី​ទិស​ខាងលិច​បាន​ទ្រង់​ជ្រាប។ យើង​ធ្វើ​មហា​ពិជ័យសង្គ្រាម​នឹង​គ្នា​ជា​អង្វែង​ឆ្នាំ​មក​ហើយ អស់​អាណា​ប្រជានុរាស្ដ្រ ទាសកម្មករ បវរ​រាជធានី ក៏​នឿយ​ព្រួយ​ព្រាត់ប្រាស់​បុត្រ​ភរិយា​ជា​ច្រើន។ ឥឡូវនេះ​រដូវ​ដែល​ត្រូវ​ឲ្យ​រាស្ដ្រ​ធ្វើស្រែ​ក៏​មក​ដល់​ហើយ។ យើង​ជា​ម្ចាស់ផែនដី​ទិស​ខាងកើត​យល់​ថា គួរ​ឈប់​ធ្វើសង្គ្រាម​មួយ​វេលា បង្អង់​ឲ្យ​រាស្ដ្រ​ធ្វើស្រែ​ចំការ​សិន លុះ​រាស្ដ្រ​ធ្វើ​រួច​កាលណា​សុំ​យើង​ធ្វើសង្គ្រាម​ល្បង​ព្រះ​បារមី​តទៅ​ទៀត។ ព្រះ​អង្គ​ជា​អម្ចាស់​ទិស​ខាងលិច​យល់​ដូច​ម្ដេច? ថាបើ​យល់ព្រម​ហើយ ឲ្យ​រំសាយ​កងទ័ព​ទៅ​ធ្វើស្រែ​ចំការ​យក​ប្រយោជន៍​ចិញ្ចឹម​បុត្រ​ភរិយា​តាម​ប្រវេណី​ចុះ។ ព្រះបាទ​សម្ដេច ព្រះ​បរមខត្តិយា​ មហា​ចន្ទរាជាធិរាជ ជា​អម្ចាស់​លើ​ត្បូង ទ្រង់​ព្រះ​សណ្ដាប់​ហើយ ទ្រង់​ត្រាស់ និង​ព្រះ​រាជទូត​ថា ម្ចាស់​ឯង​គិត​នេះ​ក៏​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ផ្លូវច្បាប់​ហើយ។ សេចក្ដី​នេះ​អញ​យល់ព្រម​តាម​ហើយ តែ​ឲ្យ​ម្ចាស់​ឯង​រំលាយ​កងទ័ព​ទៅ​ជា​មុន​ចុះចាំ​អញ​រំសាយ​កងទ័ព​ទៅ​តាម​ក្រោយ។ វេលា​នោះ ចៅពញា​មន្ដ្រី​រាជទូត​ក៏​ថ្វាយបង្គំ​ត្រឡប់​ទៅ​ក្រាបទូល​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​វិញ។ សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋាគឺ​ព្រះស្ដេច​កន បាន​ទ្រង់​ជ្រាប​ហើយ​ក៏​ឲ្យ​រំសាយកងទ័ព​ទៅ​ធ្វើស្រែ​ចំការតាម​ភូមិ​លំនៅ​ទីទៃៗ។ ឯ​សម្ដេចព្រះ​បរម ​ឧត្ដម​ខត្តិយា​ ចន្ទរាជា​ទ្រង់​ជ្រាប​ដោយ​កង​ល្បាត​ថា ព្រះស្ដេច​កន​រំសាយ​កងទ័ព​ហើយ ព្រះ​អង្គ​ក៏​រំសាយ​កងទ័ព​ដែរ ទ្រង់​ទុក​នៅ​សំរាប់​តែ​បន្ទាយប្រមាណ​ ១០០០ ​នាក់។
សួគ៌ាលោកសុខ: សង្គ្រាមនៅស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ

សង្គ្រាមនៅស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ
សម្ដេចព្រះ​បរមបពិត្រ​ ខត្តិយា​ចន្ទរាជា ជា​អម្ចាស់​ជីវិតលើត្បូង ព្រះ​អង្គ​លើក​ពិជ័យសង្គ្រាម​មក​ដល់​ស្រុក​ឧដុង្គ​ហើយ ស្ដេច​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​ចេតិយ ព្រះ​បដិមា ហើយ​ស្ដេច​ត្រឡប់​មក​គង់​ព្រះ​ពន្លា​វិញ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​ចាត់​កងទ័ព​ជា​ច្រើនកង៖
ឲ្យ​ចៅពញា​តេជោ ចៅហ្វាយ​ស្រុក​សំរោងទង​ជា​មេទ័ព​មុខកាន់​ពល ​២០០០០ ​នាក់ជា​ទ័ពស្រួច។
ឲ្យ​ឧកញ៉ា​មនោមេត្រី ចៅហ្វាយស្រុកខែត្របាត់ដំបង កាន់​ពល ១០០០០ ​នាក់ជា​មេទ័ព​ស្ដាំ។
ឲ្យ​ឧកញ៉ា​រាជា​មេត្រី ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រភ្នំពេញ ជា​មេទ័ព​ឆ្វេងកាន់​ពល ​១០០០០ ​នាក់។
ឲ្យ​ឧកញ៉ា​សួគ៌ាលោក​”សុខ” ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រពោធិ៍សាត់ កូនចៅពញា​ពេជ្រ កាន់​ពល​ ៣០០០០ ​នាក់​ជា​ទ័ព​មុខ។
ឲ្យ​សម្ដេចចៅពញា​យសរាជាជា​ព្រះរាជ​ភាគិនេយ្យជា​មេទ័ព​ហ្លួងឃុំ​ពល ​៥០០០០ ​នាក់ឆ្លង​ទៅ​ព័ទ្ធ​ពី​ខែត្រ​ព្រៃវែងស្ទាក់ផ្លូវ​កុំឲ្យ​សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​មក​សួរ​គ្នា​បាន។ ទើប​ទ្រង់​ចាត់​ទ័ព​មួយ​ផ្លូវ​ទៀត៖
ឲ្យ​ឧកញ៉ា​ឧទ័យធិរាជ ចៅហ្វាយស្រុក​អាសន្ទុកជា​មេទ័ព​មុខ។
ចៅពញា​ពេជ​តេជោ ជា​មេទ័ព​ឆ្វេង។
ចៅពញា​ស្រែន្យ​ខាំងហ្វាជា​មេកង​ទ័ព​ស្ដាំ។
ចៅពញា​មន្ដ្រី​ភក្ដីជា​កងទ័ព​ក្រោយ។
ទាំង ​៤​ កងឃុំ​ពល ​៥០០០០ ​នាក់​លើក​ជា​ទ័ពជើងគោក​ទៅ​ខែត្រ​កំពង់សៀមឆ្លង​ទៅ​មាត់​ឃ្មុង និង​ភ្នំ​ពានជាំងស្ទាក់ផ្លូវ​កុំឲ្យ​សម្ដេចចៅពញា​កំហែងជា​ឪពុកក្មេក​ ព្រះស្ដេច​កនលើក​ទៅ​ជួយ​ព្រះស្ដេច​កន​បាន។ ទើប​ព្រះ​អង្គ​ចាត់​ទ័ព​មួយ​ផ្លូវ​ទៀត៖
ឧកញ៉ា​ចក្រី ​“ទេព” កូន​ទី​៣ ​ពញា​ពេជ្រ ឃុំ​ពល​ ២០០០០​ នាក់ជា​មេកង​ទ័ព​មុខ។
ឧកញ៉ា​យមរាជឃុំ​ពល​ ១០០០០ ​នាក់​ជា​ទ័ព​ឆ្វេង។
ឧកញ៉ា​ក្រឡាហោម​ ឃុំ​ពល​ ១០០០០​ នាក់ជា​ទ័ព​ស្ដាំ។
ព្រះ​អង្គ​ឯង​ទ្រង់​ពល​ ៤០០០០ ​នាក់ជា​ទ័ព​ហ្លួង។
ឧកញ៉ា​មហាមន្ដ្រី ឃុំ​ពល ​៥០០០​ នាក់ជា​ទ័ព​បង្កប់ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​ផ្ដាំ​ឲ្យ​ធ្វើ​តាម​គ្រប់​ប្រការ។
ព.ស ​២០៦៨, គ.ស​ ១៥២៥, ម.ស​ ១៤៤៦, ច.ស ​៨៨៦ ឆ្នាំវក ​ឆស័ក សម្ដេចព្រះ​បរមខត្តិយា មហា​ចន្ទរាជា លុះ​ទ្រង់​ចាត់​ទ័ព​ស្រេច​ហើយ ស្ដេច​ចូល​ស្រង់​ទ្រង់គ្រឿង​រង្គ​សង្គ្រាម​យុទ្ធ​បរិសុទ្ធ​នូវ​គ្រឿង​កកុធភ័ណ្ឌ ព្រះ​ហោរា​ថ្វាយ​ពិជ័យ​ឫក្ស​ព្រះរាជ​គ្រូ​បុរោហិត ថ្វាយ​ទឹក​ស័ង្ខ ទឹក​កុណ្ឌី ទឹក​ក្លស់ ផ្លុំ​ត្រៃ​ស័ង្ខ ក្រុម​សុរិយា​តូរ្យតន្ដ្រី វាយគង ទូងស្គរ ខ្ទ័រ​ខ្ទារ ទាំង​ក្រឡា​ប្រឹថពី ស្ដេច​គង់​ព្រះ​រាជយានព្រម​ដោយនូវ​ស្វេតច្ឆត្រ​ស​ ៩ ​ជាន់ និង​ចាមរបៃមន់ សែនត្វាន់ ទង់ ឆត្រ​លឿង ខៀវ សព្រាតឆ្លុះ​ស​សែង ព្រះ​សុរិយា​ស្ដេច​យាង​គង់​ព្រះ​ទីនាំង​ចក្រពត្ដិ​សារាយអណ្ដែត។ ឯ​អស់​មន្ដ្រី​សេនារេហ៍ពល​សឹង​ជិះទូក​ហ៊ោ​ទូក-​ង មួង យោង​ពីមុខនៅ​ពីក្រោយតាម​អណ្ដាប់​អណ្ដោយលើក​ចេញ​ទៅ​ប្រថាប់​ទ័ព​នៅ​ព្រះ​ប្រសប់ឈប់​ចាំ​ស្ដាប់​សូរសព្ទ​គ្រប់​កង​ដែល​លើក​ទៅ។ ផ្លូវ​ខាង​ណា​ទន់​នឹង​បាន​ទៅ​ជួយ​ខាង​នោះ។

គិតពីស្ដេចកន សោយរាជ្យជាសុខជាសម្ដេចព្រះស្រីជេដ្ឋា មកដល់ ព.ស. ២០៦០, គ.ស. ១៥១៦, ម.ស. ១៤៣៨, ច.ស. ៨៧៨ ឆ្នាំជូត អដ្ឋស័កត្រូវជាបួនឆ្នាំ។ ស្ដេចកនធ្វើសង្គ្រាមនឹងព្រះអង្គចន្ទពីឆ្នាំជូតនោះ មកដល់ចុល្លសករាជ ៨៨៦ ឆ្នាំវក ឆស័កនេះ ត្រូវជា ១២ ឆ្នាំ បែកព្រះនគរ ហើយរត់ជ្រកព្រៃ តាំងពីឆ្នាំវក មកដល់ ចុល្លសករាជ ៨៨៧ ឆ្នាំរកា សប្តស័កនេះមួយឆ្នាំទៀតត្រូវនៅក្នុងរាជសម្បត្តិបាន ១៣ ឆ្នាំសុវណ្ណគតដោយអាវុធ។
សួង អរុណ ដេវិដ

សួង អរុណដេវិដ-Soung Arun David300px|ជីវប្រវត្តិសង្ខេបនាម​ពេញសួង អរុណដេវិដរហស្សនាមឱសថសេ្នហ៍, កវីឱសថសេ្នហ៍, សុវណ្ណភូមិដេវិឌអាជីពពាណិជ្ជករថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតថ្ងៃទី ២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ.... ស្រុកកំណើតភូមិព្រែកខ្ពប ឃុំព្រែកខ្ពប ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង បច្ចុប្បន្នរស់នៅប្រទេស New Zealandចំណង់ចំណូលចិត្តកវីនិពន្ធខ្មែរ និងអង់គ្លេសភរិយា...ឪពុកឈ្មោះ"អ៊ួង យួម|- style="vertical-align:top;"
|ម្តាយឈ្មោះ
|colspan="2"|យូ សុខុម''

លោកសួងអរុណដេវិដ ជាកវីនិពន្ធម្នាក់នៅលើប្រព័ន្ធអុីនធឺណែត និងនៅកម្ពុជា ចំនួន១៥ឆ្នាំកន្លងមក។ ស្នាដៃរបស់លោក បានបង្ហោះ តាមរយៈវិបសាយនានា និងតាមរយៈ សារពត៌មាន នៅកម្ពុជា ដោយមានការស្វាគមន៍ ពីសំណាក់អ្នកអាន យ៉ាងជ្រាលជ្រៅសោមនស្សរីករាយ។
សួង អរុណ ដេវិដ: ១៩៧៩-១៩៨៣

១៩៧៩-១៩៨៣

ថ្ងៃ៧មករា១៩៧៩ គ្រួសាររបស់អរុណ បានបន្តការរស់នៅ ក្នុងភូមិដដែល ព្រោះទីនេះជាស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេ តាំងពីសម័យដូនតាមក។ ពេលនោះ ម្តាយអរុណ បានប្រកបរបរ ជាអ្នកជួញដូរ ចុះឡើងទន្លេសាប ទិញប្រហុក ត្រីឆ្អើរ ត្រីងៀត មកលក់នៅភូមិព្រែកខ្ពបវិញ។ រីឯកុមារអរុណត្រូវនៅផ្ទះ គឺមើលប្អូនប្រុស និងទៅរៀន។ ពួកគេបានចូលរៀនវិញ បណ្តើរ តាមដែលអង្គការថ្មីបានរៀបចំ នៅសាលាបឋមសិក្សាក្ដាំងងា។ នៅឆ្នាំ ១៩៨២ កុមារអរុណ ក៏បានមកចូលរៀន នៅសាលាកំរិត២ វត្ដក្ដុល ភូមិវត្តក្ដុល ស្រុកបាត់ដំបង ដូចនេះ គេត្រូវជិះកង់ ហើយឆ្លងទូកដរ នៅវត្តកែវ ទៅរៀន រៀងរាល់ថ្ងៃ ។ កុមារបានចូលរៀន នៅថ្នាក់ទី៦ខ ក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ និងថ្នាក់ទី៧ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៣។ កុមារចងបានចងចាំ គ្រូគណិតវិទ្យា មួយរូប ឈ្មោះ គង់ គាន មានផ្ទះនៅជិតវត្តក្ដុល។
សួង អរុណ ដេវិដ: ១៩៨៣-២០១២

១៩៨៣-២០១២

នៅដើមឆ្នាំ១៩៨៣ ម្តាយរបស់អរុណ បាននាំកូនប្រុសទាំងពីរ ភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេសកម្ពុជា។  ដំបូង ម្តាយអរុណ គិថា​ ចង់មកស្វែងរក ឪពុក នៅទល់ដែន ក្រែងលោ លោកបានរត់គេចខ្លួន ផុតពីការសម្លាប់ របស់ខ្មែរក្រហម ព្រោះមានល្បីដំណឹង ថាមានជំរុំខ្មែរតស៊ូ នៅតាមជាយដែនជាច្រើន ។ ក្រោយពី ចំណាយពេល អស់ជាង៣ខែ នៅជំរុំណងចាន់ ដោយគ្មានបានដំណឹងពីឪពុក  ម្តាយរបស់អរុណ បានសម្រេចចិត្ត នាំកូនៗភៀសខ្លួន​ ទៅជំរុំខៅអ៊ីដាង ដែលតាំងនៅក្នុង ស្រុកអារញ្ញ ខេត្រប្រាជីនបុរី ប្រទេសថៃ។ ពេលនោះ ពួកគេ បានដើរកាត់ព្រៃមួយយប់ ប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ ស្លាប់និងរស់ស្មើគ្នា  ប្រៀបដូចជា ការឆ្លងទៅយក ផ្ការាំទឹករាំ ដែលមានទាហានថៃ រំពៃលើប៉ម ចាំបាញ់សម្លាប់ជនភៀសខ្លួនខ្មែរ ដែលរត់ចូលជំរុំ ស្វែងរកសេចក្ដីសុខសន្តិភាព និងសេរីភាព ពីការកាប់សម្លាប់ របស់ខ្មែរក្រហម។ 

ពេលទៅដល់ជំរុំថ្មីនេះភ្លាម អរុណ បានបន្ដការរៀនសូត្រ នៅវិទ្យាល័យអង្គរវត្ត ពេលព្រឹក និង ចូលរៀន នៅ សាលាវិជ្ជាស្ថានអប់រំ ព្រះពុទ្ធសាសនានិងវប្បធម៌ខ្មែរ (វអពវខ) ពេលល្ងាច ដោយមានលោកគ្រូ ថាច់ អ៊ួងវារា ជានាយកសាលា ។ នៅឆ្នាំ១៩៨៥ យុវជនយើង បានរៀនចប់សញ្ញាបត្រទុទិយភូមិ ជំនាន់ទី១ ហើយបានរៀនភាសាអង់គ្លេស បារាំង  ចិន និង ថៃ ហើយនៅឆ្នាំដដែល ព្រមទាំងបាន ចូលធ្វើការជា គលានុប្បដ្ឋយិកា (Nurse) និង ជាអ្នកបកប្រែភាសា ទាំងនេះនៅមន្ទីពេទ្យអន្តរជាតិ O.H.I ។ លុះធ្វើការ បានជាងមួយឆ្នាំ  លោកអរុណ ក៏មានឈ្មោះ ត្រូវគេហៅ សម្ភាសន៍ ដើម្បីចូលទៅស្នាក់នៅ ប្រទេសញូស៊ីឡិនដ៏។ លោកអរុណ និងក្រុមគ្រួសាររបស់លោក បានចេញទៅនៅ ជំរុំឈុនបុរី មួយកំឡុងពេល ដើម្បីត្រៀមឯកសារជូន អន្តោប្រវេសន៍ ប្រទេសញូស៊ីឡិនដ៍ ហើយលោកបានឆ្លៀត ឧិកាស ប៉ុន្មានខែនោះ ចូលបង្រៀនគណិតវិទ្យា នៅសាលាវិទ្យាល័យ ជំរុំជនភៀសខ្លួន និង ធ្វើការជាអ្នក បកប្រែនៅ UN Resettlement ពេលល្ងាច។
សួង អរុណ ដេវិដ: ១៩៨៧-១៩៨៨

១៩៨៧-១៩៨៨
លោកអរុណ មានសេចក្ដីប្រាថ្នា ចង់រៀនខាង វិជ្ជសាស្រ្ត និង ចង់ក្លាយជាវិជ្ជបណ្ឌិត ដូច្នេះ ក៏បាន ចុះឈ្មោះចូលរៀននៅ មធ្យមសិក្សាថ្នាក់ 6th Form (Bac I) និង 7th Form (BacII) នូវមុខវិជ្ជាទាំងនេះ។ នៅចុងឆ្នាំ ១៩៨៨ លោកអរុណ ប្រឡងជាប់ Higher School Certificate នៅប្រទេសញូស៊ីឡិនដ៍សាជាថ្មី ម្តងទៀត។
សួង អរុណ ដេវិដ: ១៩៨៩-១៩៩២

១៩៨៩-១៩៩២
នៅឆ្នាំ ១៩៨៩ លោកអរុណ បានចុះឈ្មោះរៀនខាង វិស្វករឧស្សាហកម្ម (Manufacturing and Industrial Technology) ហើយចំណាយពេល៤ឆ្នាំនៅទីនោះ និង New Zealand Diploma in Business Managements បានទទួលបរិញ្ញាបត្រ ២មុខ ផ្សេងទៀត។
សួង អរុណ ដេវិដ: ១៩៩៩-២០១២

១៩៩៩-២០១២

នៅឆ្នាំ ១៩៩៩ លោកអរុណ មានឱកាសរៀនប្រើ Internet ហើយបានចុះឈ្មោះចូល ជាសមាជិកនៅ camweb.org ជាដំបូង ដោយបានចាប់ផ្តើម សរសេរកំណាព្យខ្មែរ នៅក្នុងគេហទំព័រនេះ មុនគេ។ លោកអរុណ ចូលចិត្តតែងកំណាព្យ តាំងពីនៅរៀន នៅវិជ្ជាស្ថានអប់អប់រំព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរ (នៅជំរុំខៅអ៊ីដាង) ហើយបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ ខាងមុខវិជ្ចានេះ រៀងរហូត។ ក្រោយពីបានចូល វែបសាយត៍ camweb.org លោកអរុណ បានប្រើរហស្សនាម ឱសថសេ្នហ៍  (Osothsnaeh) ហើយបានប្រើឈ្មោះប៉ាកា សុវណ្ណភូមិដេវិដ(Sovanndaphoum David) នៅទស្សនាវដ្ដីអង្គរធំ។ ក្រោយមកទៀត​ លោកបានចូលសរសេរ ចែកចាយកំណាព្យ នៅ វិបសាយ khmerbusiness.com របស់ លោក Piscasso ។ កំណាព្យទាំងឡាយនេះ ក៏ត្រូវបានគេយកទៅ ផ្សព្វផ្សាយបន្ត នៅវិបសាយដទៃទៀត ដូជា​ khmer.org, sopheapneary.com 
Sokhotey.com , lovekhmer.com, khmer.be, khmercc.com,cambodianview.com និងវិបសាយជាច្រើនទៀត ដែលបានក្ស័យទុន បិទអស់ទៅ។ ភាពល្បីល្បាញរបស់លោក មិនមែនមាននៅត្រឹមទំព័រវិបសាយ ប៉ុណ្ណោះទេ តែបានធ្លាយទៅផ្សព្វផ្សាយ នៅកម្ពុជា តាមរយៈ កាសែតកោះសន្តិភាព ទស្សនាវដ្ដីអង្គរធំ ទស្សនាវដ្ដីតារា និង ទស្សនាវដ្ដីប្រជាប្រិយ ជាប្រចាំ តាំងពីឆ្នាំ២០០៧ តរៀងមក។

មិនតែប៉ុណ្ណោះ លោកអរុណ ធ្លាប់បានចែករំលែកចំណេះតែងកាព្យ ដល់កូនខ្មែរដទៃទៀត មានទាំងព្រះសង្ឃ និងសិស្សទូទៅ រហូតដល់ចេះតែងកាព្យ បានយ៉ាងឆ្នើមចំណានៗជាទីបំផុត រួមទាំង កុលបុត្រខ្មែរដែលស្គាល់គ្នា តាមអនឡាញទៀតផង។ លោកអរុណ បានសរសេរកំណាព្យ រាប់ពាន់កំណាព្យ គ្រប់រសជាតិ ទាំងសេ្នហាក្រៀមក្រំ ផ្អែមល្ហែម អប់រំ ព្រះពុទ្ធសាសនា កំប្លែង បកស្រាយសុភាសិត ជាដើម។
សួង អរុណ ដេវិដ: ស្នាដៃកំណាព្យ

ស្នាដៃកំណាព្យ

ក្រៅពី ការផ្សាយស្នាដៃ ផ្នែកកំណាព្យ នៅវិបសាយនានា តាមកាសែត និងនៅតាមទស្សនាវដ្ដី លោកអរុណ បានបោះពុម្ភកូនសៀវភៅធម៌កំណាព្យ ១ក្បាល ដែលមាន ចំណងជើងថា ពេជ្ឃឃាតខន្ធ៥ បានបោះពុម្ភជាច្រើនលើក បន្ដិចម្ដងៗ នៅវត្ដគន្ធកុដ របស់លោកគ្រូប៊ុតសាវង្ស ដើម្បីចែកចាយ ជាធម្មទាន។ ក្រៅពីកំណាព្យខ្មែរ លោកបានសរសេរកំណាព្យ​ ជាភាសាអង់គ្លេស បានដាក់ផ្សាយនៅវិបសាយasianamericanpoetry.com មួយចំនួនផ្សេងទៀត និង មានកំណាព្យខ្លះ បានជាប់ចំណាត់លេខពិសេសទៀតផង។

ប្រជុំកំណាព្យ ភាគទី១ សូមចុចអាន 
ប្រជុំកំណាព្យ ភាគទី២ 
ប្រជុំកំណាព្យ ភាគទីបី 
ពេជ្ឈឃាតខន្ធ៥ សូមចុចអាន 

ទស្សនវិស្ស័យរបស់លោកអរុណ គឺ 
-ខំរៀន  -ខំរក  -ខំសន្សំ  -សេពគប់កល្យាណមិត្ត -ចែករំលែកចំណេះដឹង មិនកំណាញ់

Category:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ Category:អ្នកនិពន្ធល្បី Category:អ្នកនិពន្ធខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកអប់រំ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ
សួនកំណាព្យដីខ្មែរស្នេហ៍ខ្ញុំ

{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;"
|-
| colspan="2" style="background:#00EE21; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #00FF00 solid;" |
សួនកំណាព្យដីខ្មែរស្នេហ៍ខ្ញុំ (បទ ជាប់ទង មេពាក្យ៤)
|-
| valign="top" style="padding:8px 8px 0px 8px; background:#F5FAFF;" | 

សួនកំណាព្យដីខ្មែរស្នេហ៍ខ្ញុំ (បទ ជាប់ទង មេពាក្យ៤)
(១) សួនកំណាព្យខ្មែរ ខ្មែររួមស្ម័គ្រថែ ថែទាំគង់វង្ស

វង្សត្រកូលល្អ ល្អល្អះខ្ពស់ខ្ពង់ ខ្ពង់ទួលជំទង់

ទង់ព្រលឹងជាតិ។

(២) ជាតិយើងល្បាញល្បី ល្បីលើដែនដី ដីដំកល់ធាតុ

ធាតុយើងកប់ទុក ទុកក្បែរផៅញាតិ ញាតិមិត្តមិនឃ្លាត

ឃ្លាតដីសុវណ្ណភូមិ។

(៣) ភូមិកំណើតខ្ញុំ ខ្ញុំបានជួបមុំ មុំស្រីរម្យទម

ទមក្ដោបកេសរ សល្អជិតជុំ ជុំជាប់មាសមុំ

មុំម្ចាស់ស្នេហ៍ស្នង។

និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង១០ តុលា ២០១០

Category:កំណាព្យ
សួនមេអំបៅ: ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
សួនមេអំបៅគឺជាកន្លែងកំសាន្តមួយដែលវាមានទីតាំងស្ថិតនួវ​ ភូមិកែប​ សង្កាត់កែប​​ ក្រុងកែប ខេត្តកែប។
ហើយវាមានអាស័យដ្ឋានស្ថិតនូវជិតវិមានឯករាជ្យខេត្តកែបតាមផ្លូវឡើងសំដៅទៅរកភ្នំ។
សួនមេអំបៅ: លក្ខណៈពិសេស

លក្ខណៈពិសេស 
សួនមេអំបៅគឺជាកន្លែងទេសចរណ៍មួយសម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ​ និង​ អន្តរជាតិមកទស្សនាកំសាន្តសប្បាយប៉ុន្តែវាមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីកន្លែងទេសចរណ៍ដ៏ទៃទៀតត្រង់ថាកន្លែងនោះវាមានសត្វមេអំបៅជាច្រើនហើរខ្វាត់ខ្វែង។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកែប