កុម៉ែរាជ (រឿងនិទាន): ទំនៀមទំលាប់ទាក់ទងនឹងព្រះថោង

ទំនៀមទំលាប់ទាក់ទងនឹងព្រះថោង
១- ប្រវត្ដិ​ព្រះថោង​នាងនាគ​ ​និង​ទំនៀមទំលាប់​ ​បាន​ដិតដាម​ជាប់​ជានិច្ច​ក្នុង​ប្រវត្ដិ​សង្គម​ជាតិ​ខ្មែរ។​ ​ទោះ​ខ្មែរ​មិន​បានដឹង​មិន​បាន​យល់​ក៏​ដោយ ក៏​ខ្មែរ​បាន​គោរព​ ​និង​អនុវត្ដ​លុះ​ទៅ​តាម​ប្រពៃណី​រួច​ស្រេច​ទៅ​ហើយ​ដែរ។​ ​ដូច​ជា​ក្នុង​ពិធី​រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍​មង្គលការ គឺ​មាន​តាំង​តែ​ពី​ស្លៀកពាក់​របៀប​រៀបចំ ចំរៀង​ភ្លេង​តន្ដ្រី​ ​រហូត​ដល់​គ្រប់​ពិធី​ ​មាន​សូត្រ​មន្ដ​ព្រះ​បរិត្ត សែនព្រេន បួងសួង​បន់ស្រន់ អញ្ជើញ​ឥន្ទ្រ​ព្រហ្ម​ ​ទេព្តា​ ​អារុក្ខ​អារក្ស​ អ្នកតា​ ចាស់ទុំ​ ​យមរាជ ​ខ្មោច ​ព្រាយ ​បិសាច​ ចងដៃ​ឲ្យ​ពរ​ជ័យ​សព្វ​សាធុការ​ ​បាចផ្កា​ស្លា​ ​និង​តោង​ស្បៃ​កូនក្រមុំ​ជាដើម​៘​ បទ​ភ្លេង​ ចំរៀង​ទាំង​ប៉ុន្មាន​សុទ្ធតែ​រំលឹក​ឈ្មោះ​ព្រះថោង​នាងនាគ​ជា​ហូរហែ​ឥត​មាន​ ខ្ចោះ។​ ​នេះ​យើង​មិន​និយាយ​ពី​គ្រឿង​តូរ្យតន្ដ្រី​ខ្លះ​ ​ដូច​តាខេ​ ​ដែល​មាន​រូបរាង​ដូច​ក្រពើ​ ​ឬ​ត្រកួត​ផង។​ ​ឯ​ក្រឡា​ហូល​ ​ឬ​ខៀន​ដែល​ស្រី​ខ្មែរ​ស្លៀកពាក់​លំអ​កាយ​នោះ គឺ​គ្មាន​អ្វី​ក្រៅពី​ស្រកានាគ​ ​ឬ​សំលៀកបំពាក់​ ​គ្រឿងអលង្ការណ៍​របស់​នាងនាគ ព្រះ​អគ្គមហេសី​ព្រះថោង​ឡើយ។​ ដូច្នេះ ​ក្នុង​ទស្សនៈ​ខ្មែរ ព្រះថោង​នាងនាគ​ ​បាន​ក្លាយទៅជា​និមិត្ដរូប​នៃ​ការ​បង្កបង្កើត​ក្រុម​គ្រួសារ កូនចៅ​ ​បន្ដ​វង្ស​ត្រកូល។​ ​បើ​យើង​និយាយ​ក្នុង​ផ្នែក​អក្សរសាស្ដ្រ​វិញ យើង​សង្កេត​ឃើញ​មាន​រឿង​ព្រេង​ច្រើន​ណាស់ ដែល​ដំណាល​រៀបរាប់​និទាន​អំពី​ក្រពើ​ ​ឬ​ត្រកួត​ ​ព្រះថោង​ ​ឬ​ជីតា​របស់​ខ្មែរ​យើង​នេះ។​ ​រឿងព្រេង​ដែល​និទាន​អំពី​ក្រពើ​មាន​វត្ដមាន​នៅ​គ្រប់​ទិស​ទី​ក្នុង​គ្រប់​ ខេត្ដ​ខណ្ឌ​ទឹកដី​ខ្មែរ​ ​ប៉ុន្ដែ​រូបភាព​ក្រពើ​ត្រូវ​បាន​ខ្មែរ​ជំនាន់​ថ្មី​យល់​ច្រឡំ​ជា​តំណាង​ រូបភាព​អាក្រក់ តំណាង​មនុស្ស​អកតញ្ញូ​ដែល​រមិល​មិន​ស្គាល់​គុណ​គេ។​ ​ពីព្រោះ​គេ​តែង​និយម​និយាយ​ជាប់​មាត់​ថា​ ​”អា​ក្រពើ​វង្វេង​បឹង”។ តែ​បើ​យើង​យោល​ទៅ​លើ​ន័យ​ឃ្លា​នេះ​វិញ​នោះ ​ទើប​យើង​ឃើញ​ថា​ ​គេ​ចង់​ចង្អុល​បញ្ជាក់​ទៅ​លើ​ខ្មែរ​ដែល​ភ្លេច​ដើម​កំណើត​ខ្លួន​ជា​ខ្មែរ ភ្លេច​ស្រុក​កំណើត​ ​មុខមាត់​ពណ៌​សម្បុរ​ខ្លួន​ជា​ខ្មែរ ភ្លេច​ភាសា​វប្បធម៌​ខ្លួន​ជា​ខ្មែរ​ ​ហើយ​យក​វប្បធម៌ ​អរិយធម៌​បរទេស​ជា​ត្រីមុខ។​ ​ដែល​មាន​ន័យ​ថា​ក្រពើ​ ​មិនមែន​មាន​ន័យ​ថា​អាក្រក់​នោះ​ទេ។​ ​ជា​ពិសេស បើ​ក្រពើ​នោះ​នៅ​នឹករលឹក​ ​នៅ​ស្គាល់​បឹង​ដែល​ខ្លួន​ធ្លាប់​ស្នាក់​អាស្រ័យ​រស់នៅ។​ តាម ​ចម្លាក់​បូរាណ​នៅ​តាម​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​នានា​ ​ក៏​គេ​សង្កេត​ឃើញ​មាន​រូប​ក្រពើ​ ​ឬ​ត្រកួត​ដែល​ជា​ព្រលឹង​ខ្មែរ​ជា​ហូរហែ។​ ​រូប​ក្រពើ​នោះ​ជួន​ត្រូវ​គេ​ចាក់​កាប់​សម្លាប់ ជួន​ជា​តួ​ទូក​ដែល​គេ​នាំ​គ្នា​ជិះ​ពីលើ។​ ពុំនោះសោត ​ទេ នៅ​តាម​ព្រះ​វិហារ​ ​ឬ​នៅ​ពេល​ដែល​ខ្មែរ​ចូល​មរណៈភាព ជា​និច្ច​ជា​កាល​ខ្មែរ​តែងតែ​ដោត​ ​«ទង់ព្រលឹង» ឬ​«ទង់ក្រពើ» ។​ ​ទង់ព្រលឹង​ ​ឬ​ទង់ក្រពើ​ជា​និមិត្ដ​រូប​តំណាង​ព្រះថោង ។​ ​ព្រះថោង​ជា​ព្រលឹង​នៃ​ជាតិខ្មែរ ដែល​ខ្មែរ​តែង​រំលឹក គោរព​បូជា ប្រណិបត្ដិ​ដោយ​មិនដឹង​ខ្លួន។​ ​ឯ​រូបសំណាក​នាង​គង្ហីង​ ​ឬ​នាង​ធរណី​ ​និង​ក្រពើ​នោះ គ្មាន​នរណា​ក្រៅ​អំពី​ព្រះថោង​នាងនាគ​ឡើយ។​ ​ក្នុង​ទស្សនៈ​ខ្មែរ យើង​ទុក​នាង​គង្ហីង ​ព្រះធរណី​ជា​ ព្រះ​មេ ជា​អ្នក​មាន​គុណ។​ ​សូម្បី​តែ​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​នៅ​កម្ពុជា​ ​ក៏​បាន​បញ្ចូល​ព្រះ​នាងនាគ​ ​ឬ​នាង​គង្ហីង​ ​និង​ក្រពើ​ក្នុង​ជំនឿ​សាសនា ក្នុង​ការ​គោរព​ជា​តួអង្គ​ការពារ​ព្រះពុទ្ធ​ផ្ចាញ់​មារ​ដែរ។​

២‑ រីឯ​ទឹកដី​ខ្មែរ​វិញ​ ​កាល​ជំនាន់​ព្រះថោង​ ​មិនមែន​តូច​នោះ​ឡើយ​ ​ប្រទេស​ជិត​ឆ្ងាយ​ជនជាតិ​សាសន៍​ផ្សេងៗ​ ​បាន​នាំ​គ្នា​កុះករ​មក​រស់នៅ​ក្សេមក្សាន្ដ​ដោយ​សុខ​សន្ដិភាព​សម្បូណ៌​ សប្បាយ។​ ​ការ​រៀបចំ​ស្រុក​ទេស​ឲ្យ​មាន​រចនាសម្ព័ន្ធ​ ​ក៏​ចាប់ផ្ដើម​មាន​ដែរ។​ ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​បាន​ជ្រួតជ្រាប មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ប្រកាន់​គោរព​ពេញ​នគរ ។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​សម្ដេច​ព្រះ​កុម៉ែរាជ​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​បាន​ធ្វើ​សារ​ថ្វាយ​ ទៅ​ស្ដេច​កោះ​សិរីលង្កា​ ​សុំ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​ចម្លង​ធ្វើ​មក​នូវ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ និង​ធម្ម​វិន័យ​ ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ដែល​មាន​ទាំង​ប៉ុន្មាន។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ អ្នកប្រាជ្ញ​ព្រាហ្មណ៍​ឈ្មោះ​ ​ប្រទេសរាជ​ ​ត្រូវ​បាន​ស្ដេច​កោះ​សេរីលង្កា​ ​បញ្ជូន​ឲ្យមក​ជួយ​រៀបចំ​កិច្ចការ​ទឹកដី​នគរ​គោក​ធ្លក។​

៣- ឯកសារ​មួយ​ចំនួន​ទៀត លើកលែងតែ​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ចេញ បាន​កំណត់​ថា​ ​ព្រះថោង​ ​ឬ​សម្ដេច​កុម៉ែរាជ​ ​និង​ព្រះបាទ​ទេវង្សអស្ចារ្យ​ ​ជា​តួអង្គ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​តែ​មួយ។​