navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
រដ្ឋសភាកម្ពុជា: ប្រវត្តិរបស់រដ្ឋសភា

ប្រវត្តិរបស់រដ្ឋសភា
ព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជាត្រូវបានអាណានិគមនិយមបារាំងត្រួតត្រាពីឆ្នាំ១៨៦៣ ដល់ ឆ្នាំ១៩៥៣ ។ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មានព្រះរាជបញ្ញត្តិមួយ ចុះថ្ងៃទី ១៨ ខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩១៣ សម្រេចបង្កើតសភាពិគ្រោះយោបល់ដែលមាន សមាជិក ៣៩ រូប តំណាងឱ្យ ១០ ខេត្ត-ក្រុង ។ នេះជាសញ្ញាដំបូង នៃការកកើតសភា ។

 ថ្ងៃទី ១០ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៤០ សភាពិគ្រោះយោបល់បានកែប្រែទៅជាសភាតំណាងប្រជាជនកម្ពុជា ក្រោម រជ្ជកាលព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ។
 ថ្ងៃទី ២៩ ខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ការបង្កើតសភាពិគ្រោះយោបល់ ដែលមានសមាជិក ៣៣ រូប តំណាងឱ្យ ១៤ ខេត្ត-ក្រុង ។
 ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ការបង្កើតគណៈកម្មការបារាំង-ខ្មែរមួយ ដើម្បីរៀបរៀងសេចក្តីព្រាង រដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូង ។
 ឆ្នាំ ១៩៤៦ មានព្រះរាជក្រម ៤ សម្រេចផ្តល់សេរីភាពសារព័ត៌មាន សេរីភាពបង្កើតសមាគម សេរីភាពបង្កើត គណបក្សនយោបាយ និងឱ្យប្រើច្បាប់បោះឆ្នោតសាកលជ្រើសតាំងរដ្ឋសភាបណ្តោះអាសន្ន (សភាធម្មនុញ្ញ) ។
 ថ្ងៃទី ០១ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៤៦ ការបោះឆ្នោតសាកលលើកដំបូងនៅកម្ពុជាជ្រើសតាំង សមាជិកសភាធម្មនុញ្ញ ៦៧ រូប មានបេសកកម្មតាក់តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញទី ១ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃទី ៦ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤៧ ។

ខាងក្រោមនេះ គឺជាតារាងស្តីពីប្រវត្តិរបស់រដ្ឋសភាកម្ពុជា ពីការកកើតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ៖

ល.ររដ្ឋសភា រយៈកាលចំនួនគណបក្សចំនួនអាសនៈកាលបរិច្ឆេទបោះឆ្នោត ១សភាធម្មនុញ្ញ ឆ្នាំ១៩៤៦-១៩៤៧ពហុបក្ស៦៧០១/០៩/៤៦ ២រដ្ឋសភា ឆ្នាំ១៩៤៧-១៩៥១ពហុបក្ស៧៥២១-១២-១៩៤៧ ៣រដ្ឋសភា ឆ្នាំ១៩៥១-១៩៥៣ពហុបក្ស៧៨០៩/០៩/៥១ ៤រដ្ឋសភា ១៩៥៥-១៩៥៨បក្សតែមួយ៩១១១/០៩/៥៥ ៥រដ្ឋសភា ១៩៥៨-១៩៦២ (១ )បក្សតែមួយ៦១២៣-០៩-១៩៥៨ ៦រដ្ឋសភា ១៩៦២-១៩៦៦បក្សតែមួយ៧៧១០/០៦/៦២ ៧រដ្ឋសភា ១៩៦៦-១៩៧២បក្សតែមួយ៨២១១/០៩/៦៦ ៨សភាជាតិនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ឆ្នាំ១៩៧២-១៩៧៥បក្សតែមួយ១២៦០៣/០៩/៧២ ៩សភាតំណាងប្រជាជននៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (២ )បក្សតែមួយ២៥០២០-០៣-១៩៧៦ ១០រដ្ឋសភា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា-រដ្ឋកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៨១-១៩៩៣បក្សតែមួយ១១៧០១/០៥/៨១ ១១សភាធម្មនុញ្ញ ១៩៩៣ពហុបក្ស១២០២៣ . ២៨-០៥-១៩៩៣ ១២រដ្ឋសភានីតិកាលទី ១ ១៩៩៣-១៩៩៨ពហុបក្ស១២០២៣ . ២៨-០៥-១៩៩៣ ១៣រដ្ឋសភានីតិកាលទី ២ ១៩៩៨-២០០៣ពហុបក្ស១២២២៦-០៧-១៩៩៨ ១៤រដ្ឋសភានីតិកាលទី ៣ ២០០៣-២០០៨ពហុបក្ស១២៣២៧-០៧-២០០៣ ១៥រដ្ឋសភានីតិកាលទី ៤ ១៩៩៨-២០០៣ពហុបក្ស១២៣២៦-០៧-២០០៨ ១៦រដ្ឋសភានីតិកាលទី ៥ ២០១៣-២០១៨ពហុបក្ស១២៣២៨-០៧-២០១៣

កំណត់សំគាល់

(១) ជាលើកដំបូងដែលស្ត្រីខ្មែរមានសិទ្ធិសេរីភាព ទៅបោះឆ្នោត និងឈរឈ្មោះឱ្យគេបោះឆ្នោត ។

(២) ជាសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ លទ្ធផលស្រាវជ្រាវរកឃើញត្រឹមសមាសភាព គណៈកម្មាធិការ អចិន្ត្រៃយ៍ ប៉ុណ្ណោះ ។
រដ្ឋសភាកម្ពុជា: ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត

ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត 
រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានចែងថា រដ្ឋសភាត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសរយៈពេល ៥ ឆ្នាំម្ដង ពីមណ្ឌលបោះឆ្នោតចំនួន ២៥ ខេត្តក្រុង មានដូចខាងក្រោម៖

ខេត្ត/ក្រុងអាសនៈ ភ្នំពេញ១២ បន្ទាយមានជ័យ៦ បាត់ដំបង៨ កំពង់ចាម១០ កំពង់ឆ្នាំង៤ កំពង់ស្ពឺ៦ កំពង់ធំ៦ កំពត៦ កណ្ដាល១១ កោះកុង១ កែប១ ក្រចេះ៣ មណ្ឌលគីរី១ ឧត្ដរមានជ័យ១ ប៉ៃលិន១ ព្រះសីហនុ៣ ព្រះវិហារ១ ពោធិ៍សាត់៤ ព្រៃវែង១១ រតនគីរី១ សៀមរាប៦ ស្ទឹងត្រែង១ ស្វាយរៀង៥ តាកែវ៩ ត្បូងឃ្មុំ៨ សរុប ១២៥
រដ្ឋសភាកម្ពុជា: ការបោះឆ្នោត នីតិកាលទី ៥

ការបោះឆ្នោត នីតិកាលទី ៥
គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា៣,២៣៥,៩៦៩៤៨,៨៣៦៨−២២គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ២ ៩៤១ ១៣៣៤៤,៤៥៥៥+២៦គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច២៤១ ៨៦៦៣,៦៦០−២គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ៦៩ ៦៦៧១,០៥០០គណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជា៣៧ ៩៦៣០,៥៧០ថ្មីគណបក្សខ្មែរឈប់ក្រ៤៣ ៣១២០,៦៥០០គណបក្សខ្មែរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច៣៤ ៥៦៩០,៥២០ថ្មីគណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ១៩ ៨៧១០,៣០០ថ្មីអសុពលភាព/សំឡេងឆ្នោតទទេ–––សរុប៦ ៦១៦ ១១០១២៣០អ្នកបោះឆ្នោតចុះបញ្ជី/អ្នកមិនបានបោះឆ្នោត––ប្រភព: គណៈកម្មាការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត
រដ្ឋសភាកម្ពុជា: រដ្ឋសភានីតិកាលទី ៥

រដ្ឋសភានីតិកាលទី ៥
រដ្ឋសភានីតិកាលទី៥ កើតចេញពីការបោះឆ្នោតសកល កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ តាមប្រព័ន្ធសមាមាត្រ មាន២៤​មណ្ឌល រាជធានី-ខេត្ត មានគណបក្សនយោបាយចំនួន៨ចូលរួម។ ប្រជាពលរដ្ឋបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតចំនួន ៩.៦៧៥.៤៥៣នាក់ ប្រជាជនបានទៅ​បោះឆ្នោតចំនួន ៦.៧៣៥.២៤៤នាក់ ស្មើនឹង ៦៩,៦១%។ អាសនៈដែលទទួលបាន: គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ៦៨ អាសនៈ ស្មើនឹង៥៥,២៨% គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ៥៥ អាសនៈ ស្មើនឹង៤៤,៧១%។ តំណាងរាស្រ្តសរុបចំនួន១២៣រូប ក្នុងនោះ​តំណាងរាស្ត្រស្ត្រី២៥រូប ស្មើនឹង ២០,៣២% តំណាងរាស្រ្តជនជាតិភាគតិចចំនួន ២រូប ក្រុមស្រ្តីសមាជិករដ្ឋសភាត្រូវបានបង្កើត។
រដ្ឋសភាជាតិវៀតណាម

សភាជាតិនៃសាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម  គឺជា នីតិបញ្ញត្តិ ជាតិនៃ សាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញវៀតណាម ទទួលស្គាល់សភាថាជា “ស្ថាប័នខ្ពស់បំផុតនៃអំណាចរដ្ឋ”។ រដ្ឋសភាដែលជា ស្ថាប័នឯកបក្សដែលមានប្រតិភូចំនួន 500 នាក់ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសម្រាប់អាណត្តិប្រាំឆ្នាំ ជួបពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ។ សភាតែងតាំង ប្រធានាធិបតី ( ប្រមុខរដ្ឋ ) នាយករដ្ឋមន្ត្រី ( ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ) ប្រធានយុត្តិធម៌ នៃ តុលាការប្រជាជនកំពូលវៀតណាម ជាប្រធាន លទ្ធកម្មប្រជាជនកំពូលនៃប្រទេសវៀតណាម (ឬ 'ការិយាល័យត្រួតពិនិត្យ និងអធិការកិច្ចប្រជាជនកំពូល។ ') និងរដ្ឋាភិបាលដែលមានសមាជិក 21 រូប។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅទីបំផុត បក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម (CPV) មានឥទិ្ធពលខ្លាំងលើផ្នែកប្រតិបត្តិ និងអនុវត្តការគ្រប់គ្រងតាមរយៈ គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិម ដែលមានសមាជិកចំនួន 150 ដែលជ្រើសរើស ការិយាល័យនយោបាយ ដែលមានសមាជិកចំនួន 15 នៅក្នុងសមាជជាតិដែលបានធ្វើឡើងរៀងរាល់ 5 ឆ្នាំម្តង។ សមាជិក​គណបក្ស​កាន់​តំណែង​ជាន់ខ្ពស់​រដ្ឋាភិបាល​ទាំងអស់។

តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ រដ្ឋសភា​ជា​ស្ថាប័ន​រដ្ឋាភិបាល​ខ្ពស់បំផុត និង​ជា​ស្ថាប័ន​តំណាង​ជាន់​ខ្ពស់​បំផុត​របស់​ប្រជាជន។ វាមានអំណាចក្នុងការតាក់តែង អនុម័ត និងធ្វើវិសោធនកម្ម រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងបង្កើត និងធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់។ វាក៏មានទំនួលខុសត្រូវក្នុងការបង្កើតច្បាប់ និងអនុវត្តផែនការ និងថវិការដ្ឋផងដែរ។ តាមរយៈអំណាចបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញ កំណត់តួនាទីរបស់ខ្លួន និងតួនាទីរបស់ ប្រធានរដ្ឋ វៀតណាម រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម ក្រុមប្រឹក្សាប្រជាជនមូលដ្ឋាន និងគណៈកម្មាធិការប្រជាជន តុលាការប្រជាជនកំពូល និងលទ្ធកម្មប្រជាជនកំពូល។ សភាអាចជ្រើសរើស និងដករដ្ឋមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ប្រធានយុត្តិធម៌នៃតុលាការប្រជាជនកំពូល និងអគ្គព្រះរាជអាជ្ញានៃអយ្យការប្រជាជនកំពូល។ ជាចុងក្រោយ វាមានអំណាចក្នុងការផ្តួចផ្តើម ឬបញ្ចប់សង្រ្គាម និងទទួលភារកិច្ច និងអំណាចផ្សេងទៀត ដែលខ្លួនយល់ថាចាំបាច់។ អាណតិ្តនៃរដ្ឋសភានីមួយៗមានរយៈពេលប្រាំឆ្នាំ ហើយការប្រជុំត្រូវបានកោះប្រជុំពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ ឬញឹកញាប់ជាងនេះ ប្រសិនបើគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍រដ្ឋសភាបានស្នើសុំ។

រដ្ឋសភាបានធ្វើសកម្មភាព និងគ្របដណ្តប់ជាបណ្តើរៗក្នុងជីវិតនយោបាយរបស់វៀតណាម។ ទោះបីជាច្បាប់ភាគច្រើននៅតែមានប្រភពចេញពីរដ្ឋាភិបាលក៏ដោយ ប៉ុន្តែច្បាប់បែបនេះត្រូវបានពិភាក្សាយ៉ាងក្តៅគគុកនៅក្នុងរដ្ឋសភា និងទាក់ទាញទស្សនិកជនកាន់តែច្រើន។ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2009 បញ្ហាច្បាប់ដែលមានការជជែកពិភាក្សាគ្នាច្រើនបំផុតរួមមាន គម្រោង បុកស៊ីត របស់វៀតណាមនៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល និងផែនការរបស់វៀតណាមសម្រាប់ស្ថានីយ៍ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរថ្មីនៅ នីញធួន ។
រដ្ឋសភាជាតិឡាវ

រដ្ឋសភាជាតិ  (ឡាវ: ສະພາແຫ່ງຊາດ, រ៉ូមុាំង: Sapha Heng Xat, បារាំង: Assemblée nationale)  គឺជា សភាឯកបក្ស នៃ ប្រទេសឡាវ ។ សភាជាតិជួបប្រជុំនៅ រដ្ឋធានីវៀងចន្ទន៍ ។   

ប្រទេសឡាវជារដ្ឋឯកបក្ស ដោយ បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវជាភាគីស្របច្បាប់តែមួយគត់នៅក្នុងប្រទេស។ សកម្មភាពភាគច្រើនរបស់រដ្ឋសភាគ្រាន់តែ បោះត្រា លើការសម្រេចចិត្តរបស់គណបក្ស។  កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពសមាជិករបស់ខ្លួន ក្នុងគោលបំណងពង្រឹងនីតិបញ្ញត្តិ ការត្រួតពិនិត្យ និងសមត្ថភាពតំណាង។
រដ្ឋសភាថៃ

សភាជាតិថៃ (Abrv: NAT; , , )គឺជាស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិទ្វេភាគីរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ។ វាប្រជុំនៅ សព្ពយ៉ា- សបសាថាន ខណ្ឌឌុសិត ទីក្រុងបាងកក។

រដ្ឋសភាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1932 បន្ទាប់ពីមានការអនុម័ត រដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូង របស់ប្រទេសថៃ ដែលបានប្រែក្លាយប្រទេសថៃពី របបរាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ ការទៅជា រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។

ក្នុងអំឡុង វិបត្តិនយោបាយឆ្នាំ 2013 សភាតំណាងរាស្រ្ត ត្រូវបានរំលាយដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី យិងលក្សណ៍ ជិនវ័ត្រ ដែលបានអំពាវនាវឱ្យមានការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី 2 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2014 រហូតដល់វាត្រូវបានទុកជាមោឃៈដោយ តុលាការធម្មនុញ្ញ ។ បន្ទាប់​ពី ​រដ្ឋប្រហារ ​ឆ្នាំ 2014 រដ្ឋសភា​ត្រូវ​បាន​ជំនួស​ដោយ​សភា នីតិបញ្ញត្តិ​ជាតិ ​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​យោធា​ដោយ​ឯកបក្ស​តាម ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ឆ្នាំ ២០១៤ ។

បន្ទាប់ពីការប្រកាសឱ្យប្រើ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ 2017 ក្នុងខែមេសាឆ្នាំ 2017 រដ្ឋសភាត្រូវបានបង្កើតឡើងឡើងវិញប៉ុន្តែរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានអនុញ្ញាតឱ្យសភានីតិបញ្ញត្តិជាតិយោធារក្សាជាបណ្តោះអាសន្នរហូតដល់រដ្ឋសភាត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពី ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ 2019 ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ​អភិសិទ្ធិ វេជ្ចាជីវ៉ា និង ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ​ឆ្លើយ​សំណួរ ​ក្នុង ​សភា​តំណាង ។
រដ្ឋសាន

រដ្ឋសាន ឬ ថៃយ៉ៃ ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅដោយឈ្មោះដើមថា មឿងតៃ ក៏ដូចជា មឿងសាន​ (សាន: , ភូមា: ), គឺជារដ្ឋរបស់សាធារណរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា រដ្សានឋមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសចិន (យូណាន) នៅភាគខាងជើង ប្រទេសឡាវ​ (ខេត្តហ្លួងណាំថានិងខេត្តបកែវ) ទៅខាងកើត និងប្រទេសថៃ (ខេត្តឈៀងរ៉ាយ ខេត្តឈៀងម៉ៃ និងខេត្តម៉ែហងសន) ទៅភាគខាងត្បូង​ និងផ្នែករដ្ឋបាលចំនួន 5 របស់ប្រទេសភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា) នៅភាគខាងលិច ធំជាងគេក្នុងចំណោម 14 ផ្នែករដ្ឋបាលតាមផ្ទៃដី រដ្ឋសានគ្របដណ្តប់ 155,800 គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ស្ទើរតែមួយភាគ 4 របស់ផ្ទៃដីសរុបនៃប្រទេសភូមា រដ្ឋនេះទទួលបានឈ្មោះរបស់វាពីឈ្មោះភូមាសម្រាប់ជនជាតិតៃគឺជនជាតិសាន​​ រដ្ឋសានបង្កើតបានភាគច្រើនក្នុងចំណោមក្រុមជនជាតិភាគតិចជាច្រើនដែលរស់នៅតំបន់នោះ មឿងសានភាគច្រើនគឺជនបទ ជាមួយនឹងទីក្រុងចំនួន 3 ដែលមានទំហំសំខាន់ៗគឺ ឡាស៊ីវ កេងទុង​ និងរាជធានី តុងជី​ តុងជីគឺស្ថិតនៅចម្ងាយ 150.7 គីឡូម៉ែត្រភាគឦសាននៃរដ្ឋធានីណៃពិដោរបស់ប្រទេស
រដ្ឋឥស្លាមអ៊ីរ៉ាក់និងឡេវ៉ាន

"រដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ាក់ និងក្រុមលេវ៉ាន" ({{lang-en | រដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ាក់ និងលេវ៉ាន អក្សរកាត់ថា "ISIL" រដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ាក់ និងអាស-សាំ (រដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ាក់ និងអាស-សាំ) ("រដ្ឋអ៊ីស្លាម") គឺជារដ្ឋប្រូតូវ៉ាហាប៊ី ដែលបង្កើតឡើងនៅលើទឹកដីនៃប្រទេសស៊ីរី ជីហាដសាឡាហ្វី ដែលបានបង្កើតខ្លួនជារដ្ឋកាលីហ្វាត។ និង រដ្ឋអ៊ីស្លាម។ ក្រុមនេះគឺជាជនជាតិអារ៉ាប់ស៊ុននីមកពីអ៊ីរ៉ាក់ និងស៊ីរីជាអ្នកដឹកនាំនិងជាភាគច្រើនបំផុត ។ នៅខែមីនា ២០១៥ ក្រុមនេះបានគ្រប់គ្រងដែនដីដែលមានប្រជាជន ១០ លាននាក់ និងគ្រប់គ្រងលើដែនដីតូចនៅលីប៊ី នីហ្សេរីយ៉ា និងអាហ្វហ្គានីស្ថានតាមរយៈក្រុមអ្នកស្មោះត្រង់ក្នុងស្រុក ។ ក្រុមនេះក៏ផងដែរប្រតិបត្តិការ ឬមានសាខានៅផ្នែកផ្សេងៗនៃពិភពលោក រួមទាំងអាហ្វ្រិកខាងជើងនិងអាស៊ីខាងត្បូង ។
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ

រូបភាពតូច| ទីស្នាក់ការកណ្តាលរដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ (PPWSA)
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ គឺជាប្រព័ន្ធទឹកប្រើប្រាស់ក្នុងក្រុង ដែលបម្រើដល់រាជធានីភ្នំពេញ របស់ប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់ជុំវិញ។

នៅឆ្នាំ១៩៩២ វាបានផ្តល់ទឹកបំពង់ដែលមានគុណភាពទាបនៅសម្ពាធទាបខ្លាំង (០.២ របារ) សម្រាប់តែ១០ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃដល់ត្រឹមតែ២០% នៃអ្នករស់នៅទីក្រុង។ ទឹកដែលមិនមានប្រាក់ចំណូល មានកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំងដល់ទៅ៧២% ដោយសារតែការតភ្ជាប់ខុសច្បាប់ ការរៀបចំវិក្កយបត្រ និងការលេចធ្លាយរូបរាងកាយ។ ពន្ធគយមានកម្រិតទាបបំផុត មិនមានការវាស់វែង និងតិចជាងពាក់កណ្តាលនៃចំនួនដែលចេញវិក្កយបត្រត្រូវបានប្រមូល។ បុគ្គលិក​ទទួល​បាន​ប្រាក់​ខែ​តិច និង​ខូច​ចិត្ត។ បន្ទាប់មកឧបករណ៍ប្រើប្រាស់បានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំង - បុគ្គលិកដែលចូលរួមក្នុងសកម្មភាពពុករលួយត្រូវបានបណ្តេញចេញ ការទូទាត់វិក្កយបត្រត្រូវបានអនុវត្ត ការតភ្ជាប់ខុសច្បាប់ត្រូវបានធ្វើឱ្យទៀងទាត់ ការវាស់ស្ទង់ត្រូវបានណែនាំ ហើយឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ទទួលបានស្វ័យភាពពីសាលាក្រុងក្នុងបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ និងបុគ្គលិក។ 

ក្នុងរយៈពេលដប់បួនឆ្នាំបន្ទាប់ មូលដ្ឋានអតិថិជនគុណនឹងប្រាំបួន ឈានដល់ជាង៩០% នៃអ្នករស់នៅ គុណភាពសេវាកម្មបានប្រសើរឡើងពីកម្រិតមធ្យមទៅការផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតដោយសុវត្ថិភាពជាបន្តបន្ទាប់នៅសម្ពាធល្អ២របារ ហើយទឹកដែលមិនរកប្រាក់ចំណូលត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹមតែ៦% ប៉ុណ្ណោះ។ ពន្ធត្រូវបានកើនឡើង ហើយឧបករណ៍ប្រើប្រាស់បានមកពីក្ស័យធន ទៅជាការរកប្រាក់ចំណេញតិចតួច។ ឥឡូវនេះ វាមានការលើកទឹកចិត្ត បុគ្គលិកដែលមានប្រាក់ខែល្អ។ យោងតាមអ្នកសង្កេតការណ៍ម្នាក់ក្នុងឆ្នាំ២០១២ "រូបភាពសាធារណៈគឺល្អឥតខ្ចោះ" ។ 

គន្លឹះនៃភាពជោគជ័យរបស់ខ្លួនដែលបានដាក់នៅក្នុង "ភាពជាអ្នកដឹកនាំ វិជ្ជាជីវៈ សុចរិតភាព (និង) ការប្តេជ្ញាចិត្ត" ក៏ដូចជា "ការចូលរួមរបស់សហគមន៍ និងការចែករំលែកព័ត៌មាន (...) អភិបាលកិច្ចល្អ តម្លាភាព និង គណនេយ្យភាព "។  ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់ពីម្ចាស់ជំនួយពីខាងក្រៅ ពីដំបូងតាមរយៈជំនួយ និងបន្ទាប់មកតាមរយៈកម្ចីទន់ ក៏មានសារៈសំខាន់ផងដែរក្នុងការធ្វើឱ្យការផ្លាស់ប្តូរអាចធ្វើទៅបាន។ សមិទ្ធិផលរបស់រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ ត្រូវបានទទួលស្គាល់តាមរយៈពានរង្វាន់អន្តរជាតិ រួមទាំង ពានរង្វាន់រ៉ាម៉ុនម៉ាក់សាយសាយ សម្រាប់សេវាកម្មរដ្ឋាភិបាលក្នុងឆ្នាំ២០០៦ និង ពានរង្វាន់ទឹកឧស្សាហកម្មស្តុឆហូល ក្នុងឆ្នាំ២០១០។
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| រូបភាព​ផ្កាយរណប​នៃ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ក្នុង​រដូវ​វស្សា ​ក្នុង​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០០៥។ ទន្លេមេគង្គ ហូរឆ្ពោះទៅទីក្រុងពីខាងជើង ខណៈទន្លេសាប អាចមើលឃើញនៅទិសពាយ័ព្យ។
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: អាកាសធាតុ និងធនធានទឹក

អាកាសធាតុ និងធនធានទឹក 
រាជធានី​ភ្នំពេញ ជា​រាជធានី​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ស្ថិត​នៅ​តាម​ដងទន្លេមេគង្គ ។ លំហូរ​នៃ​ទន្លេមេគង្គ​ក្នុង​រដូវប្រាំង​ពឹងផ្អែក​ខ្លាំង​លើ​បឹង ​ទន្លេសាប ​ដែល​មាន​ទីតាំង​ប្រមាណ​១០០ គីឡូម៉ែត្រទៅភាគពាយព្យនៃទីក្រុង។ បឹងស្តុកទឹកក្នុងរដូវវស្សា ហើយបញ្ចេញវានៅរដូវប្រាំង ដែលដើរតួជាទ្រនាប់ដ៏សំខាន់។ ទន្លេសាប រវាងភ្នំពេញ និងបឹង ហូរច្រាសមកវិញ ពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយដំបូង ចាក់ទឹក រួចបង្ហូរបឹង។ 

ទឹក​លើ​ផ្ទៃ ​គឺ​ជា​ប្រភព​ទឹក​ដ៏​សំខាន់​នៃ​ការ​ទទួល​ទាន​ទឹក​ដែល​បំពេញ​បន្ថែម​ដោយ ​ទឹក​ក្រោម​ដី ។ ផ្ទៃ​ទឹក​ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញ​ពី​ទន្លេ​មេគង្គ ទន្លេសាប និង ​ទន្លេ​បាសាក់ ។ វាត្រូវបានព្យាបាលក្នុងរោងចក្រចំនួនបី គឺភូមិព្រែក ដែលមានសមត្ថភាព ១៥០,០០០ម៣ /ថ្ងៃ, ចំការមន (២០,០០០ម៣ /ថ្ងៃ) និង ជ្រោយចង្វារ (១៥០,០០០ម៣ /ថ្ងៃ)។ Ek Sonn Chan, Michel Vermersch and Patrick Vaughan, "Water supply in Phnom Penh: from devastation to sector leadership", Water Utility Management International, Volume 7 Issue 3, September 2012. ដំណាក់កាលទី១នៃរោងចក្រទី៤ នៅនិរោធត្រូវបានបញ្ចប់នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៣ ជាមួយនឹងសមត្ថភាព ១៣០,០០០ម៣ /ថ្ងៃ ហើយបន្តដោយដំណាក់កាលទីពីរដែលមានសមត្ថភាពដូចគ្នានឹងបញ្ចប់នៅឆ្នាំ២០១៦
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: ប្រភពដើម

ប្រភពដើម 
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយព្រះមហាក្សត្រនរោត្តម សីហនុ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៦០ តាមព្រះរាជក្រឹត្យលេខ ១៦៤ នស. Phnom Penh Water Supply Authority, "History", Accessed July 16th 2012 ក្រិត្យបានកំណត់ថា រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត និងផ្គត់ផ្គង់នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងធានាឱ្យមានតុល្យភាពនៃប្រាក់ចំណូល និងការចំណាយទាក់ទងនឹងការវិនិយោគលើការកែច្នៃទឹករបស់ខ្លួន។
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: ទសវត្សរ៍នៃការធ្លាក់ចុះ

ទសវត្សរ៍នៃការធ្លាក់ចុះ 
ទោះបីជាជោគជ័យដំបូងក៏ដោយ ប្រតិបត្តិការរបស់រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ បានរងទុក្ខក្រោមភាពចលាចលនយោបាយរបស់ប្រទេសក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ការឡើងកាន់អំណាចរបស់ ខ្មែរក្រហម នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ និងជម្លោះពីរទសវត្សរ៍បន្តបន្ទាប់គ្នា (សម្រាប់ព័ត៌មានលម្អិតសូមមើល កម្ពុជាសម័យទំនើប )។ ការអត់ឃ្លាននៃការវិនិយោគត្រឹមឆ្នាំ១៩៩០ រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញស្ទើរតែគ្មានមុខងារ។ Biswas, Asit K. and Tortajada, Cecilia,"Water Supply of Phnom Penh: An Example of Good Governance" , International Journal of Water Resources Development, June 2010, 26:2, pp. 163–168 ផលវិបាកគឺធ្ងន់ធ្ងរ។ ទឹក​គ្មាន​គណនី (UFW) លើស ៨០% នៅ​ភ្នំពេញ។ ស្ទើរតែមួយភាគបីនៃការសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យទាំងអស់ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងជំងឺទាក់ទងនឹងទឹក ជំងឺរាគគឺជាជំងឺឆ្លង ហើយប្រទេសកម្ពុជាមានអត្រាមរណភាពទារកខ្ពស់បំផុតមួយក្នុងពិភពលោក។ 

មានតែ២០-២៥% នៃប្រជាជនត្រូវបានបម្រើដោយទឹកបំពង់និងសូម្បីតែអ្នកដែលទទួលបានទឹកតែ១០ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ; កម្មករបានទទួលប្រាក់កម្រៃទាប ខូចចិត្ត និងពុករលួយ ជួយអតិថិជនទទួលបានការតភ្ជាប់ខុសច្បាប់ និងជៀសវាងការបង់វិក្កយបត្រ។ ហើយដោយសារតែស្ថានភាពនេះ រួមផ្សំជាមួយនឹងពន្ធគយទាបខ្លាំង និងបុគ្គលិកច្រើនលើសលប់ សូម្បីតែប្រភាគនៃការចំណាយប្រតិបត្តិការក៏ត្រូវបានទាញយកមកវិញពីអ្នកប្រើប្រាស់ទឹក ដែលធ្វើឲ្យឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ត្រូវក្ស័យធន។ Asian Development Bank:"Country Water Action: Cambodia Phnom Penh Water Supply Authority: An Exemplary Water Utility in Asia", August 2007, [Accessed: 20/12/2010]
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: ការផ្តល់ជូនជាសាធារណៈដំបូង (២០១២)

ការផ្តល់ជូនជាសាធារណៈដំបូង (២០១២) 
នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៨ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០១២ រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ បាន​ក្លាយ​ជា​ក្រុមហ៊ុន​ចុះ​បញ្ជី​ក្នុង​ស្រុក​ដំបូង​គេ​នៅផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា ។ ភាគហ៊ុនរបស់វាបានកើនឡើង៤៨ភាគរយនៅថ្ងៃដំបូងនៃការជួញដូរ ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកបានធ្លាក់ចុះដល់តម្លៃដំបូងរបស់ពួកគេ។ Bloomberg TV, "Extreme Investing in Cambodia", retrieved on October 27, 2012. នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១២ ក្រសួង​បាន​ចូល​និវត្តន៍​លោក ឯក ស៊ុនចាន់ ហើយ​ជំនួស​លោក​ដោយ​លោក ស៊ឹម ស៊ីថា ប្រធាន​ក្រុមហ៊ុន​ទឹក​ឯកជន​ដែល​ផ្គត់ផ្គង់​ក្រុង​ទេសចរណ៍​ឆ្នេរ ​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ ។  មិនយូរប៉ុន្មាន លោក ឯក ស៊ុនចាន់ ត្រូវបានតែងតាំងជាអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងធនធានទឹក នៃក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពលកម្ពុជា ។
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: បង្កើនការចូលប្រើប្រាស់

បង្កើនការចូលប្រើប្រាស់ 
ចំនួនអតិថិជនបានកើនឡើងច្រើនជាង៥ដង ដែលនាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃចំនួនប្រជាជនដែលបានបម្រើពី២៥% (១៩៩៣) ដល់ ៩២% (២០១០)។ សមត្ថភាពបណ្តាញចែកចាយត្រូវបានកើនឡើងពី ៦៥,០០០ម៣ /ថ្ងៃ ដល់៣២០,០០០ម៣ /ថ្ងៃក្នុងឆ្នាំ២០១២។  អាជីវករលក់ទឹកដែលគិតថ្លៃទឹករហូតដល់ប្រាំដងច្រើនជាងអ្វីដែលអ្នកប្រើប្រាស់បង់ទៅឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ឥឡូវនេះបានបាត់អស់ហើយ ពីតំបន់សេវារដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ។
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: គុណភាពទឹកប្រសើរឡើង

គុណភាពទឹកប្រសើរឡើង 
គុណភាព​ទឹក​បាន​ប្រសើរឡើង ហើយ​នាយក​និយាយថា លោកផឹកទឹកម៉ាស៊ីនដោយមិនឆ្អិន ហើយ​បាន​ជំទាស់​នឹង​អតិថិជន​របស់លោកថា៖ «​ប្រសិនបើ​អ្នក​ឈឺពោះ​បន្ទាប់ពី​បាន​ផឹកទឹក​ម៉ាស៊ីន​នោះ ខ្ញុំ​នឹង​ផ្តល់​សំណង​ជូន​អ្នក​»​។
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: ឈានដល់ជនក្រីក្របំផុត

ឈានដល់ជនក្រីក្របំផុត 
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ បានបង្កើតមូលនិធិបង្វិលមួយ ដើម្បីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់ការតភ្ជាប់ក្នុងស្រុក ដើម្បីជួយអ្នកក្រីក្របំផុត ភ្ជាប់បណ្តាញ។ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់នេះបម្រើដល់ជាង ២៧,០០០ គ្រួសារ (១៤% នៃអតិថិជនទាំងអស់) នៅក្នុងសហគមន៍ក្រីក្រក្នុងទីក្រុងជាង១២៣ក្នុងអត្រាពន្ធឧបត្ថម្ភធន និងថ្លៃតភ្ជាប់ ដែលអាចត្រូវបានបង់ជាការដំឡើង។  គ្រួសារក្រីក្រមានសិទ្ធិទទួលបានការឧបត្ថម្ភធន ៣០%, ៥០%, ៧០% ឬ ១០០% នៃថ្លៃសេវាតភ្ជាប់ អាស្រ័យលើលក្ខខណ្ឌហិរញ្ញវត្ថុរបស់ពួកគេ។ 

លក្ខខណ្ឌទាំងនេះត្រូវបានវាយតម្លៃរួមគ្នាដោយគណៈកម្មាធិការឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដោយលទ្ធផលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយ។ វិធីសាស្រ្តនេះដើម្បីទៅដល់ជនក្រីក្រត្រូវបានរកឃើញបន្ទាប់ពីការពិសោធន៍ជាច្រើនឆ្នាំជាមួយនឹងវិធីសាស្រ្តដែលមិនជោគជ័យ។ ជាឧទាហរណ៍ ការលក់ទឹកជូនជនក្រីក្រតាមរយៈ "តំណាងសហគមន៍" ដែលជាវិធីសាស្រ្តដែលដំណើរការល្អនៅ ទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន បានបរាជ័យក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ដោយសារ "តំណាងសហគមន៍" លក់ទឹកឡើងវិញក្នុងតម្លៃខ្ពស់ជាងការព្រមព្រៀងគ្នា។
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: ការចូលរួមជាមួយសហគមន៍

ការចូលរួមជាមួយសហគមន៍ 
ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់បានបង្កើតទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយអតិថិជនរបស់ខ្លួន។ ជាឧទាហរណ៍ វាបានផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តដល់សមាជិកសាធារណៈដែលបានរាយការណ៍ពីការភ្ជាប់ខុសច្បាប់ ហើយវាបានបង្កើតឡើងនូវប្រព័ន្ធដ៏មានប្រសិទ្ធភាពមួយដើម្បីចុះឈ្មោះ និងដោះស្រាយបណ្តឹង។ នេះរួមជាមួយនឹងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយខ្នាតតូច និងការកែលម្អគុណភាពសេវាកម្ម បានជួយឱ្យមានការទទួលយកជាសាធារណៈសម្រាប់ការដំឡើងពន្ធ។
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: ហិរញ្ញវត្ថុប្រសើរឡើង

ហិរញ្ញវត្ថុប្រសើរឡើង 
ម៉ែត្រត្រូវបានដំឡើងសម្រាប់ការតភ្ជាប់ទឹកទាំងអស់ ប្រព័ន្ធវិក្កយបត្រត្រូវបានប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រ ហើយការពិន័យមិនបង់ប្រាក់ត្រូវបានណែនាំ។ ជាលទ្ធផលប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រមូលសម្រាប់អតិថិជនលំនៅដ្ឋានបានកើនឡើងពី ៤៨% ទៅ៩៩.៩% ។  ពន្ធ​ត្រូវ​បាន​ដំឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៤,១៩៩៧ និង២០០១ ជា​រៀង​រាល់​ពេល​ដោយ​មាន​ការ​យល់ព្រម​ពី ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ​។ នៅឆ្នាំ១៩៩៥ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់បានចាប់ផ្តើមរកប្រាក់ចំណេញតិចតួចដែលបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងបន្ទាប់ពីឆ្នាំ២០០០។ ប្រាក់ចំណូលប្រតិបត្តិការសម្រាប់ឆ្នាំហិរញ្ញវត្ថុ២០០៨ គឺ ២១.៩លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះវាទទួលបានប្រាក់ចំណេញ ៧.៣លានដុល្លារ ដែលវាបានបង់ពន្ធលើប្រាក់ចំណូលសាជីវកម្ម។ Binayak Das, Ek Sonn Chan, Chea Visoth, Ganesh Pangare, and Robin Simpson:"Sharing the Reform Process: Learning from the Phnom Penh Water Supply Authority (PPWSA)" , International Union for Conservation of Nature and Natural Resources and Phnom Penh Water Supply Authority, 2010, pp. 18-20, retrieved on April 10, 2011 នៅឆ្នាំ១៩៩៦ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់បានស្នើការដំឡើងពន្ធបីជំហានក្នុងរយៈពេលប្រាំពីរឆ្នាំ ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលនៃការងើបឡើងវិញនូវការចំណាយពេញលេញ។ ជំហានទីបីបានបង្ហាញថាមិនចាំបាច់ ដោយសារការកែលម្អប្រសិទ្ធភាពយ៉ាងច្រើនដែលសម្រេចបានដោយរដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ។
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: តម្លៃសមរម្យ

តម្លៃសមរម្យ 
នៅឆ្នាំ២០១៣ ប្លុកទាបបំផុតនៃតម្លៃទឹកលំនៅដ្ឋានរហូតដល់ការប្រើប្រាស់ ៧ម៣ ក្នុងមួយខែគឺ៥៥០រៀលកម្ពុជា (០.១៣ដុល្លារ) ក្នុងមួយម 3 បន្ទាប់មកប្លុកទីពីររហូតដល់១៥ម៣ នៅ៧៧០រៀល (០.១៩ដុល្លារ) ក្នុងមួយម៣។  វិក្កយបត្រទឹកសម្រាប់លំនៅដ្ឋានធម្មតាគឺ ៣-៥ ដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយខែ ប្រហែល១ភាគរយនៃប្រាក់ចំណូលជាមធ្យម។ ពន្ធគយនៅភ្នំពេញគឺទាបជាងទីក្រុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយចំនួនទៀតដូចជា East Manila ($0.33/m 3 in 2008), Kuala Lumpur (0.45$/m 3 in 2007) ឬ Jakarta ($0.70/m 3 in 2005)។ នេះអាចត្រូវបានពន្យល់ដោយផ្នែកនៅជិតទីក្រុងភ្នំពេញទៅនឹងធនធានទឹកដ៏សម្បូរបែបនៃទន្លេមេគង្គ ប៉ុន្តែជាចម្បងដោយប្រសិទ្ធភាពនៃប្រតិបត្តិការរបស់ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់។
រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ: កិច្ចសហប្រតិបត្តិការខាងក្រៅ

កិច្ចសហប្រតិបត្តិការខាងក្រៅ 
កិច្ចសហប្រតិបត្តិការខាងក្រៅបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការនាំមកនូវការប្រែក្លាយឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ទឹកក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ ក្នុងកំឡុងឆ្នាំដំបូង ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ពឹងផ្អែកលើជំនួយ ខណៈពេលដែលបន្ទាប់ពីស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុមានភាពប្រសើរឡើង ហើយវាបានក្លាយជាអង្គភាពដាច់ដោយឡែកពីគ្នាផ្នែករដ្ឋបាល និងហិរញ្ញវត្ថុ វាក៏ទទួលយកប្រាក់កម្ចីផងដែរ។ ជប៉ុន (ជំនួយ ៨៥ លានដុល្លារ) បារាំង (ជំនួយឥតសំណង ២១ លានដុល្លារ និងកម្ចី ១៤ លានដុល្លារ) ធនាគារពិភពលោក (កម្ចី ២៩ លានដុល្លារ) ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (កម្ចី ១៣ លានដុល្លារ) និង UNEP បានផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុ និងបច្ចេកទេសដល់ PPWSA . ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុខាងក្រៅមានចំនួនសរុបប្រហែល 165 លានដុល្លារនៅចន្លោះឆ្នាំ 1993 និង 2009  French Development Agency:"Le Secteur de l’eau au Cambodge: Enjeux et Enseignements", retrieved on April 10, 2011

រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ ក៏បានបង្កើតនូវការរៀបចំ ភ្លោះ រវាងប្រព័ន្ធទឹកស្អាតរបស់អូស្រ្តាលី និង PPWSA ផងដែរ។ World Bank:Cambodia:Rehabilitating the Urban Water Sector , ca. 2006 PPWSA បានធ្វើការជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយក្រុមហ៊ុនវិស្វកម្មបារាំង SAFEGE អស់រយៈពេលជាងម្ភៃឆ្នាំមកហើយ។ ការបញ្ចូល SAFEGE ត្រូវបានប្រើប្រាស់លើប្រធានបទជាច្រើនទាក់ទងនឹងវិស្វកម្មនៃប្រព័ន្ធផលិតទឹក និងចែកចាយ។ SAFEGE Consulting Engineers: "Cambodia", retrieved in July 2012
រដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

រដ្ឋាភិបាលចំរុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (រចកជ; ភាសាបារាំង: Gouvernement de coalition du Kampuchéa démocratique), បានប្តូរឈ្មោះមក រដ្ឋាភិបាលជាតិនៃកម្ពុជា នៅឆ្នាំ១៩៩០ (រជក, បារាំង: Gouvernement national du Cambodge) គឺជារដ្ឋាភិបាលចំរុះនិរទេសដែលមានក្រុមបក្សនយោបាយបីរួមបញ្ចូលគ្នាមាន: គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចរបស់ព្រះអង្គនរោត្តម សីហនុ, គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ឫខ្មែរក្រហម) និងរណសិរ្សរំដោះជាតិប្រជាជនខ្មែរ (រជរបខ) បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៨២។ រដ្ឋាភិបាលនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ជារដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសកម្ពុជាដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ និងប្រទេសមួយចំនួនធំនៅលើពិភពលោក។
រដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ: ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ

ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ

ការបង្កើតនៃរដ្ឋាភិបាលនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួក្នុងថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨២។Carney, Timothy. Kampuchea in 1982: Political and Military Escalation. p. 76 សម្តេចនរោត្តម សីហនុគឺជាប្រធាននៃសម្ព័ន្ធភាពនេះ, លោកសឺន សានគឺជានាយករដ្ឋមន្រ្តី, ឯខៀវ សំផនត្រូវបានតែងតាំងជាលេខាធិការបរទេស។
thumb|280px|ជំរុំដែលអរិភាពនឹងសបក; ១៩៧៩-១៩៨៤
រចកប ត្រូវបាន អសប ចាត់ទុកថាជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់នៃប្រទេសកម្ពុជាហើយមិនទទួលស្គាល់របបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជារបស់យួនទេ (ប្លុកលោកខាងកើតធ្លាប់បានស្នើសំណើរឱ្យប្តូរអាសនៈកម្ពុជាដែលកាន់ដោយខ្មែរក្រហមហើយជំនួសទៅវិញដោយរបបគាំទ្រដោយវៀតណាម ប៉ុន្តែត្រូវបានរដ្ឋលោកខាងលិចបដិសេដ)។ អសប ក៏បានធ្វើការបោះឆ្នោតមួយតាមសំណើរបស់ប្លុកលោកខាងកើតក្នុងការរកលុបឈ្មោះខ្មែរក្រហមចេញពីក្រុមអ្នកតំណាងប្រទេសកម្ពុជា: រដ្ឋចំនួន ៩១ បានបដិសេដក្នុងការលុបឈ្មោះខ្មែរក្រហម; ២៩ រដ្ឋបានយល់ស្រប និង ២៦ រដ្ឋបានអនុប្បវាទ។ លទ្ធផលចុងក្រោយគឺ ៧៧-៣៧-៣១ (បដិសេដ-យល់ស្រប-អនុប្បវាទ)។Carney, Timothy. Kampuchea in 1982: Political and Military Escalation. p. 80. In Asian Survey, 22:1, 1983. មានរដ្ឋប្លុកខាងកើតមួយដែលតែងតែគាំទ្រ រចកប នុះគឺកូរ៉េខាងជើង, នៅពេលដែលលន់ នល់បានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់សម្តេចសីហនុចេញពីតំណែងនៅឆ្នាំ១៩៧០ មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងលោកគីម អ៊ីលស៊ុងនិងចិនបានផ្តល់ទីជ្រកកោននយោបាយឱ្យរដ្ឋាភិបាលទ្រង់។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំរវាងសីហនុ និងគីម អ៊ីលស៊ុងនៅថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៨៦ ក្នុងទីក្រុងព្យុងយ៉ាង, គីម អ៊ីលស៊ុងបានធានាដល់សីហនុថាកូរ៉េខាងជើងនឹងនូវតែបន្តចាត់ទុកព្រះអង្គជាប្រមុខរដ្ឋស្របច្បាប់របស់ប្រទេសកម្ពុជា។Odd couple: The royal and the Red By Bertil Lintner  Asia Times online. Accessed on 15 August 2009.