navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា: ប្រវត្តិ<ref>ជីវប្រវត្តិ, http://cchrcambodia.org/index.php?url=aboutus/aboutus.php&p=history.php&id=2&lang=khm{{Dead link|date=កុម្ភៈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

ប្រវត្តិជីវប្រវត្តិ, http://cchrcambodia.org/index.php?url=aboutus/aboutus.php&p=history.php&id=2&lang=khm 
មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​លោក កឹម សុខា (សព្វ​ថ្ងៃ​ជា​អនុ​ប្រធាន​គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ) នៅ​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០០២ ។ នៅ​ខែ​ធ្នូ​ ​​ឆ្នាំ​២០០៥​​ លោ​ក ​រួមជាមួ​យ​ស​ក​​ម្មជ​ន​ដទៃ​​​ទៀ​ត​​ត្រូូវ​បា​ន​ចា​ប់​ខ្លួ​ន និ​ង​ឃុំ​ខ្លួ​ន ពី​ប​ទ​​ព្រហ្ម​ទ​ណ្ឌ​បរិ​ហា​រកេរ្តិ៍​ ដោយ​សារ​​ម​តិយោ​បល់​ដែ​ល​ជ​ន​មិន​ស្គាល់​អ​​ត្ត​សញ្ញាណ​ម្នា​ក់​បា​ន​សសេ​​រ​នៅ ​បដា​ដែ​​លបា​ន​តាំ​ង​​បង្ហាញ​​​នៅក្នុ​​​ង​ការ​ប្រា​រ​ព្ធ​​ទិវា​សិ​​ទ្ធិ​ម​នុ​ស្ស​អ​ន្ត​រ​​ជា​តិ ។​ ស​ក​ម្ម​ជ​ន​​ទាំង​អស់​ត្រូ​វ​​បា​ន​ដោះ​លែ​ង​ ​បន្ទា​ប់​ពី​​មា​ន​កា​រ​ដា​ក់​ស​ម្ពា​ធ​ពី​អ​ន្តរ​ជា​តិ និ​ង​យុទ្ធនា​កា​រ​​សេ​រីភា​ព​នៃ​កា​រ​​បញ្ចេ​ញ​​ម​តិ​​ដែ​ល​ដឹ​ក​នាំ​ដោ​យ​ លោ​ក អ៊ូ​ ​​វី​រៈ​ ដែល​នា​ពេលនោះ​ ជា​​នា​យ​ក​ត​ស៊ូ​​មតិ​នៃ​ម.ស.ម.ក ​​នា​ពេល​នោះ​ ។​ នៅ​ដើម​​ឆ្នាំ​២០០៧ ​លោ​ក កឹ​ម​ ​សុ​ខា​ បាន​លាឈ​ប់​ពី ​ម.ស.ម.ក​ ​ទៅចា​ប់​​ផ្តើម​​​​ការងារ​ក្នុងឆា​​ក​នយោបាយ​។​ លោ​ក​ ​អ៊ូ​ ​វីរៈ​​ ​ត្រូវបាន​តែងតាំងជា​ប្រ​ធា​ន​ជំ​នួសលោ​ក​ ​កឹ​ម​​ ​សុ​ខា ​។​ ​នៅ​ក្នុ​ង​ឆ្នាំ​ដដែ​ល​នោះ​ លោ​ក អ៊ូ វីរៈ​​ ​​បាន​ទ​ទួ​ល​​ពានរង្វា​ន់​សិ​ទ្ធិម​នុ​ស្ស​រី​ប៊ុ​ក​ ​ស​ម្រា​ប់ស្នា​ដៃ​​របស់​លោ​ក​​ក្នុ​ង​កា​រ​លើ​ក​ក​ម្ព​ស់​សេ​រី​ភា​ព​ប​ញ្ចេ​ញ​ម​តិ ​។​ ​លោ​ក ​អ៊ូ​ វីរៈ បា​ន​ប​ន្ត​​ដឹក​នាំ​​ម.ស.ម.ក រហូត​ដល់​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០១៤ ហើយ​បាន​ផ្ទេរ​តំណែង​នេះ​ទៅ​កាន់​កញ្ញា ចក់ សុភាព ឲ្យ​កាន់​តំណែង​បន្ត។

ចា​ប់តាំ​ង​ពី​កា​​រ​ប​ង្កើ​ត​ឡើង​​ដំ​បូ​ង ម.ស.ម.ក ​ផ្តោ​​ត​លើ​កា​រ​ផ្តល់​អំ​ណាច​ដ​ល់​ស​ហ​គ​ម​ន៍ និ​ងជា​អ​ង្គ​កា​​រ​មិនមែ​ន​រដ្ឋាភិ​បា​លទី​មួយ​ ដែ​ល​បា​​ន​ស​​ម្រ​ប​សម្រួល​​​​វេទិ​​កា សាធារណៈ​​នៅទូ​ទាំ​ង​ក​ម្ពុ​ជា​ ។​ វេ​​ទិ​កា​​សាធា​រ​ណៈ​ទាំ​ងអ​ស់​ត្រូវ​បា​ន​​ផ្ស​ព្វ​ផ្សា​យ​នៅ​តា​ម​វិ​ទ្យុ​ស​ម្លេង​ប្រជា​ធិ​បតេ​​យ្យ​ ​ដែ​ល​ជា​ក​ម្ម​វិ​ធី​វិ​ទ្យុ​​មួយ​​​ត្រូវ​​បាន​បង្កើ​ត​​ឡើ​ង​ដោ​យ​ ម.ស.ម.ក នៅឆ្នាំ​២​​០​០​៣​ ​និ​ង​នៅ​តាម​ស្ថា​នី​​យ​វិ​ទ្យុឯ​ក​រា​ជ្យ​៦​ទៀ​ត​​នៅក​​ម្ពុ​ជា​។​ ​នៅ​ខែ​មិ​ថុ​នា ​ឆ្នាំ​២​០​០​៧​ ​មជ្ឈ​ម​ណ្ឌល​កម្ពុជា​ដើ​ម្បី​ប្រ​ព័​ន្ធ​ផ្ស​ព្វ​​ផ្សា​យ​ឯ​ក​រា​ជ្យ​​ត្រូវ​បា​ន​បង្កើ​ត​ឡើ​ង ដើ​ម្បីដំ​​ណើ​រកា​រក​ម្មវិ​ធី​វិទ្យុ​ស​​ម្លេង​​ប្រ​ជាធិ​ប​​តេយ្យ​​ដែល​ជា​​ស្ថានី​យ​វិ​ទ្យុ​ឯ​ករា​​ជ្យ​មួ​យ​។​ ​វេទិកា​​​សា​​ធា​រ​ណៈ​ក៏​​ត្រូ​វ​បា​ន​ផ្ស​ព្វ​ផ្សា​យ​តា​មប្រ​ព័​ន្ធ​ ​​Y​out​u​b​e​ ផងដែរ​។​
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា: អភិបាល​កិច្ច<ref>អភិបាលកិច្ច, http://cchrcambodia.org/index.php?url=aboutus/aboutus.php&p=governance.php&id=2&lang=khm{{Dead link|date=កុម្ភៈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

អភិបាល​កិច្ចអភិបាលកិច្ច, http://cchrcambodia.org/index.php?url=aboutus/aboutus.php&p=governance.php&id=2&lang=khm 
ម​ជ្ឈ​មណ្ឌ​ល​សិ​ទ្ធិ​ម​នុ​ស្ស​ក​ម្ពុ​ជា​ (ម.ស.ម.ក) ត្រូ​វ​បា​នគ្រ​ប់​គ្រ​ងដោ​យ​យោ​ង​ទៅ​តា​ម​រ​ដ្ឋ​ធ​ម​នុ​ញ្ញ​ក​ម្ពុ​ជា​។​ ​យើ​ង​មា​ន​ក្រុមប្រឹក្សា​ភិបាល​​ និ​ង​ក្រុម​ប្រឹ​ក្សា​​ផ្តល់​​យោ​​​ប​ល់ ដែល​ជាជន​ឆ្នើម​ដែ​ល​មា​ន​ជោ​គ​ជ័​យ​ និ​ង​​ឥ​ទ្ធិ​ព​ល​ និ​ង​មា​ន​កា​រ​ប្តេ​ជ្ញា​ចិ​ត្ត​មោះ​មុ​តលើ​​​សិទ្ធិមនុស្ស និ​ងគាំ​ទ្រ​ការ​​ងា​ររ​ប​ស់​យើ​ង​។​ ​​ការ​​​ងា​រ​ប្រ​ចាំ​ថ្ងៃ​របស់ម.ស.ម.ក ត្រូ​វបាន​គ្រប់គ្រ​ងដោយ​​​គណៈកម្មាធិកា​រ​គ្រប់​គ្រង ដែល​មាន​លោក​ អ៊ូ​ ​វី​រៈ ជា​ប្រ​ធាន​។​ គ​ណ​ក​ម្មាធិកា​រ​គ្រ​ប់​គ្រ​ងនេះ​​ចង់​បង្កើត ​និ​ង​ប​ណ្តុះ​ប​ណ្តាល​នូ​វ​ស្ថាប័​ន​​រឹ​ងមាំ​ ​និ​ងមា​ន​ប្រសិទ្ធិ​ភាព​​​ដែ​ល​កា​រ​គ្រ​ប់​គ្រ​ង​ថ្នាក់​ក​ណ្តា​ល​ត្រូ​វ​បា​​ន​ដាក់​ក​ម្រិ​ត​ ​ដើ​ម្បី​ឲ្យមា​ន​កា​រ​ទ​ទួ​ល​ខុ​ស​ត្រូ​វ​ និង​ឱ​កាស​បន្ថែ​មសម្រា​ប់​ឲ្យអ្ន​ក​ដឹក​នាំ​គម្រោ​ង​បាន​ប​ញ្ចេញ​គំនិ​ត​​សំខាន់​ៗ​ ​។​ ​ជោ​គ​ជ័​យ​រ​បស់​ម.ស.ម.ក ​បា​ន​ចាក់​ឬ​សទៅ​ក្នុង​កា​រ​​ខិត​ខំ​ធ្វើ​​ការ​នៃ ​បុគ្គលិក​​​ពូកែ​ៗ ​។​​ ​
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា: ម្ចាស់​ជំនួយ និង សម្ពន្ធ​មិត្ត<ref>ម្ចាស់​ជំនួយ និង សម្ពន្ធ​មិត្ត, http://cchrcambodia.org/index.php?url=aboutus/aboutus.php&p=donor.php&id=2&show=partner&lang=khm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912091948/http://www.cchrcambodia.org/index.php?url=aboutus%2Faboutus.php&p=donor.php&id=2&show=partner&lang=khm |date=2011-09-12 }}</ref>

ម្ចាស់​ជំនួយ និង សម្ពន្ធ​មិត្តម្ចាស់​ជំនួយ និង សម្ពន្ធ​មិត្ត, http://cchrcambodia.org/index.php?url=aboutus/aboutus.php&p=donor.php&id=2&show=partner&lang=khm  
នៅលើ​ទំព័រ​នេះ លោកអ្នក​នឹង​អាច​ស្វែងរក​ព័ត៌មាន អំពី​អ្នកគាំទ្រ​និង​ម្ចាស់ជំនួយ ទាំង​បច្ចុប្បន្ន​និង​អតីត​រប​ស់ ម​.​ស​.​ម​.​ក និង​អំពី​ទិដ្ឋភាព​ការងារ ​ម​.​ស​.​ម​.​ក ដែល​អ្នកគាំទ្រ​និង​ម្ចាស់ជំនួយ​ទាំងនោះ​បានផ្តល់​វិភាគទាន សម្រាប់​ទំនុកបម្រុង​ដល់ ៖ គម្រោង​ពង្រឹង​អំណាច​សហគមន៍​, កិច្ច​ស្រាវជ្រាវ និង​តស៊ូ​មតិ​, ឬ​ប្រភព​មូលនិធិ​ចម្បង​នៃ ​ម​.​ស​.​ម​.​ក ។​

ម​.​ស​.​ម​.​ក​បាននិងកំពុង​ប្រឹងប្រែង​ធ្វើ​សកម្មភាព​របស់ខ្លួន ដើម្បី​ទទួលបាន​ការគាំទ្រ​ពី​សំណាក់​ម្ចាស់ជំនួយ និង​អ្នកគាំទ្រ​ជាច្រើន សម្រាប់​បណ្តា​គម្រោងការ ទាំង​រយៈពេល​វែង និង​រយៈពេល​កំណត់ ។ ម​.​ស​.​ម​.​ក​សូម​ថ្លែងអំណរគុណ​ដ៏​ជ្រាលជ្រៅ ដល់​ម្ចាស់ជំនួយ​និង​អ្នកគាំទ្រ​របស់ខ្លួន ចំពោះ​កិច្ច​ឧបត្ថម្ភ​ខាង​ហិរញ្ញវត្ថុ ខាង​បច្ចេកទេស និង​ខាង​ផ្សេងៗ​ទៀត ដែល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ការងារ​របស់ខ្លួន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅមុខ​បាន ។ យើងខ្ញុំ​ដឹង​យ៉ាងច្បាស់​ថា កិច្ច​ឧបត្ថម្ភ​មួយ​ភាគ​ធំ​សម្រាប់​ផ្តល់ជូន​យើងខ្ញុំ កើតចេញពី​សមាណចិត្ត​សប្បុរស នៃ​បណ្តា​ពលរដ្ឋ​ជាច្រើន​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក ហើយ​យើងខ្ញុំ​សូម​អរគុណ​ដល់​លោកអ្នក​ទាំងអស់នោះ ។​

តាមរយៈ​ទំព័រ​នេះ លោកអ្នក​អាច​ចូល​ដោយផ្ទាល់ ទៅកាន់​គេហទំព័រ​នៃ​ម្ចាស់ជំនួយ និង​អ្នកគាំទ្រ​នានា ដោយ​ចុច​លើ​រូប​សញ្ញា​របស់​អ្នក​ទាំងនោះ ។ លោកអ្នក​ក៏​អាច​ចូលទៅ​កាន់​គម្រោង​របស់​ម​.​ស​.​ម​.​ក ដែល​សប្បុរសជន​ទាំង​នោះបាន​ឧបត្ថម្ភ​ផងដែរ ដោយ​ចុច​លើ​ឈ្មោះ​នៃ​គម្រោង​ទាំងអស់នោះ ប្រសិនបើ​ឈ្មោះ​នោះ​ត្រូវបាន​សរសេរ​ជា​អក្សរ​ពណ៌​ខៀវ ។​
បើ​លោក​អ្នកមាន​ចំណាប់អារម្មណ៍​ចង់ដឹង លោកអ្នក​អាច​ស្វែងរក​ព័ត៌មាន ទាក់ទង​នឹង​ទំហំ​កិច្ច​ឧបត្ថម្ភ​ខាង​ហិរញ្ញវត្ថុ ដែល​ម​.​ស​.​ម​.​ក​ទទួលបាន​ពី​សប្បុរសជន​ទាំងអស់នោះ និង​ពី​វិភាជន៍​មូលនិធិ​នៃ​កិច្ច​ឧបត្ថម្ភ​នោះ នៅក្នុង “​របាយការណ៍​សមតុល្យ​មូ​លិ​និ​ធិ​ប្រចាំខែ​” រប​ស់ម​.​ស​.​ម​.​ក ចុះផ្សាយ​ក្នុង​ផ្នែក​ហិរញ្ញវត្ថុ​របស់ខ្លួន ។ របាយការណ៍​ប្រចាំខែ​នេះ បរិយាយ​អំពី​ខ្ទង់​ចំណូល និង​ខ្ទង់ចំណាយ បែងចែក​ទៅតាម​ប្រភេទ​សប្បុរសជន និង​ប្រភេទ​គម្រោង ដែល​ត្រូវបាន​លម្អិត​ជា​បី​ចំណាត់ថ្នាក់ ៖ ធនធានមនុស្ស​, កិច្ច​ឧបត្ថម្ភ​រដ្ឋបាល និង​ចំណាយ​គាំទ្រ​, និង​ចំណាយ​គម្រោង​ផ្ទាល់ ។
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា: ថ្នាក់​ជាតិ

ថ្នាក់​ជាតិ 
យើ​ង​ស​ម្រ​ប​ស​ម្រួ​ល​ប​ណ្តា​​ញសិ​ទ្ធិ​ម​​នុ​ស្ស​ដើ​ម្បី​ប​ង្កើ​ត​ឲ្យ​មា​ន​ស​ម្ព័​ន្ធ​ភា​ព​តា​ម​បែ​ប​ធ​ម្ម​ជា​តិ​មួ​យ​ ​និ​ង​កា​រ​ផ្ទេ​រ​ជំ​នា​ញ​ ​ចំ​ណេះ​ដឹ​ង​ និ​ងធ​ន​ធា​ន​ដ​ល់​ ​អ្ន​ក​ធ្វើ​កា​រ​ដើ​ម្បី​លើ​ក​កម្ព​ស់​ ​និ​ង​កា​រ​ពា​រ​សិ​ទ្ធិ​ម​នុ​ស្ស​។​ ​អ្ន​ក​ទាំ​ង​នេះ​រួ​ម​មា​ន​ ​អ​ង្គ​កា​រ​មិ​នមែ​​ន​រ​ដ្ឋា​ភិ​បា​ល​ អង្គ​ការ​តាម​វិ​ស័យ ​និ​ង​អ​ង្គ​កា​រ​​តា​ម​ស​ហ​គម​ន៍ ​ព្រម​ទាំ​ង​អ្នក​កា​រ​ពា​រ​សិ​ទ្ធិ​ម​​នុស្ស​។
គេហទំ​ព័​រ​សិ​ទ្ធិ​ម​នុ​ស្ស​ក​ម្ពុជា​ S​it​h​i​.​o​r​g​ ​​រ​បស់យើង​គាំ​ទ្រ​ប​ណ្តា​ញ​ ​ដោ​យ​​ផ្សា​រ​ភ្ជា​ប់​អ្ន​ក​ចូល​​រួម​ ​និ​ង​ប​​ង្ហា​ញ​ពី​កា​រ​ងា​រ​រ​ប​ស់ពួក​គេ​។​ យើង​ផ្ត​ល់​ការ​​​បណ្តុះ​​ប​ណ្តា​ល​​ដល់​អ្នក​ចូល​រួម​បណ្តា​ញ​ ​និ​ងធ្វើ​កា​រ​​សហ​កា​រ​លើ​កា​រ​​ផ្តួច​ផ្តើ​​មរួម​​គ្នា​លើ​កា​រ​ងា​រ​ត​ស៊ូម​​តិ និ​ងផ្តល់​នូវ​ជំនួ​យ​ខ្នាត​តូ​ច​។​ ​អ្ន​ក​ចូ​ល​រួ​ម​​​​បណ្តាញ​​​រួ​ម​មា​ន​ ​ស​ហ​ជី​ព​​កា​រ​ងា​រ​ ​អ​ង្គ​កា​រ​យុវ​ជ​ន​ ​ក្រុ​ម​ជ​ន​ជា​តិ​ដើ​ម​ភា​គ​តិ​ច​ និ​ង​​សមាគម​អាជី​វ​ក​ម្ម​ជា​ដើ​ម​។​

យើង​បា​នធ្វើ​កា​រ​​ ​និ​ង​ស​ម្រ​ប​ស​ម្រួ​ល​ជា​មួ​យ​ក្រុម​អង្គ​​កា​រ​មិ​ន​មែ​ន​រ​ដ្ឋា​ភិ​បា​ល និ​ងអ​ង្គកា​រតា​មវិ​ស័​យ​តាមរយៈ​​ស​ម្ព័​ន្ធភា​ព​ដើម្បី​​សេ​រី​ភា​ព​នៃ​កា​រ​បញ្ចេញ​ម​តិ​នៅ​ក​ម្ពុ​ជា ហៅកាត់​ថា​អាហ្វិក​ ​(​A​F​E​C​)​ ​ដើម្បី​លើ​​កក​ម្ព​ស់​ ​និ​​ង​កា​រ​ពា​រ​សេរី​ភា​​ព​​​ប​ញ្ចេ​ញ​​ម​តិ​​ សេ​​រី​ភាព​​ព័​ត៌មា​ន​ និង​សេរី​ភាព​​ជួប​ប្រជុំ​ ។​​ ​ប្រ​ធា​នម.ស.ម.ក​ ​លោ​ក​ អ៊ូ​ ​​វី​រៈ គឺជា​អនុ​ប្រ​ធា​ន​ក្រុមកា​រ​ងា​​រ​មិ​នមែ​​ន​រដ្ឋាភិបាល​​ដើ​ម្បី​​បង្កើត​​​ស្ថាប័​នសិ​ទ្ធិម​នុ​ស្ស​ជា​តិ​ ​និ​ង​អ​ភិ​វ​ឌ្ឈ​ន៍​ប​ន្ថែ​ម​ទៀ​ត​នូ​វ​​គណៈក​ម្មា​ធិកា​រ​អ​ន្ត​ររដ្ឋាភិបាល​អា​ស៊ា​នស្តីពី​​សិ​ទ្ធិ​ម​នុ​ស្ស ​។​
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា: ថ្នាក់​តំបន់

ថ្នាក់​តំបន់ 
យើ​ងធ្វើ​កា​រ​ជា​មួ​យ​អ​ង្គ​​ការ​​ថ្នា​ក់​តំ​ប​ន់​មួ​យ​ចំ​នួ​ន​ដូ​ច​ជា​៖
 គ​ណៈម្មា​ធិ​កា​រ​សិទ្ធិ​ម​​នុស្ស​អា​ស៊ី​ ​(​AH​R​C)​ ​ដើ​ម្បី​លើ​ក​ម្ព​ស់​ និ​ងកា​រ​ពា​រ​សិ​ទ្ធិ​​ម​នុ​ស្ស​នៅ​អា​ស៊ី​ ​តា​ម​រ​យៈ​ការធ្វើ​យុ​ទ្ធ​នា​កា​រ​ ចេញ​របាយការណ៍​ ​​និង​​សេ​ច​ក្តី​ប្រកាស​ព័​ត៌​មា​នរួ​ម​គ្នា ​។​
 សម្ព័​ន្ធ​ភា​ព​សា​រ​ព័​ត៌​មា​នអាស៊ីអាគ្នេយ៍​ហៅកាត់ថា ស៊ីប៉ា ​(​S​E​A​P​A​)​ ​ដែល​ជា​អ​ង្គ​កា​រ​ថ្នា​ក់​តំ​ប​ន់​តែ​មួ​យ​គត់​​ដែ​ល​មា​នអា​​ណ​ត្តិ​ច្បា​ស់​លា​ស់​ក្នុ​ង​កា​រលើ​​ក​ក​ម្ព​ស់​​ និង ​កា​រ​ពា​​រ​សេ​រី​ភា​ព​សា​រ​ព័​ត៌​មា​ន​នៅ​អា​ស៊ី​អា​គ្នេ​យ៍​ ​តា​ម​រ​យៈ​សេ​ច​ក្តី​ថ្លែ​ង​កា​រ​ណ៍​រួ​ម​គ្នា​ទា​ក់​ទ​ង​នឹ​ង​សេ​រី​ភា​ព​សារព័ត៌មាន​។​ ​ស៊ីប៉ា ​ចូ​ល​រួ​ម​ជា​មួ​យ​និ​ង​អាហ្វិក​ ​ ដែ​ល​ស​ម្រប​ស​ម្រួ​ល​ដោយ ម.ស.ម.ក​ ​ដើ​​ម្បី​ដា​ក់​ជូ​ន​របាយការណ៍​ស្តី​ពី​សេ​រី​ភា​ព​នៃ​កា​រ​ប​ញ្ចេ​ញ​ម​​តិ​ទៅ​កាន់​​យន្តការ​ពិ​និត្យរបាយការណ៍​ជា​​ស​ក​ល​ស្តី​ពីស្ថា​ន​ភា​ព​សិ​ទ្ធិ​ម​នុ​ស្ស​​នៅ​កម្ពុជា​។
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា: ថ្នាក់​អន្តរជាតិ

ថ្នាក់​អន្តរជាតិ 
ដៃ​គូ​រ​អ​ន្តរ​ជា​​តិ​រ​ប​ស់​យើ​ង​រួ​ម​មា​ន​ ​ប​ណ្តា​ញ​ផ្ទះ​សិ​ទ្ធិ​ម​នុ​ស្ស​ ​មា​ត្រា​១​៩​ ​អ​ង្គ​កា​រ​លើ​ក​លែ​ង​ទោ​ស​អ​ន្ត​រ​ជា​តិ​ ​អ​ង្គ​កា​រ​ឃ្លាំ​មើ​ល​សិ​ទ្ធិ​ម​នុ​ស្ស​ ​ស​ហ​​​​​​​​​​ព័​ន្ធ​អន្តរ​ជា​តិ​ស្តីពី​សិទ្ធិមនុស្ស អ​ង្គ​កា​រ​ហ្រ្វី​ឌុ​ម​ហោស និ​ង ​ស​ង្គ​ម​​ផ្នែ​ក​ច្បា​ប់​នៅ​ប្រ​ទេ​ស​អ​ង់​គ្លេស​ និ​ង​ប្រ​ទេ​​ស​វ៉េល​ ស​ក​លវិទ្យា​ល័​យ​អុកស្វដ​​​ ​និ​ង​ ​ស​ក​ល​វិទ្យា​​ល័​​​យ​សូ​សិច ​។​

ម​.​ស​.​ម​.​ក​. ក៏​ជា​ដៃគូ​អភិវឌ្ឍន៍​មួយ​របស់ អង្គការ តស៊ូ​រមតិ​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​អន្តរជាតិ (A4ID)​។ A4ID គឺជា​អង្គការ​សប្បុរស​មួយ ដែល​នាំមក​រួមគ្នា​នូវ វិជ្ជាជីវៈ ច្បាប់ និង អភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បី​ទទួលបាន​នូវ​ឥទ្ធិពល​អតិបរមា ដើម្បី សម្រេច​ឱ្យបាន​នូវ គោលដៅ​អភិវឌ្ឍន៍​សហសវត្ស​រ៍​។ ក្នុងនាម​ជា​ដៃគូ​អភិវឌ្ឍន៍ ពួកគេ​ធ្វើការ​ផ្សព្វផ្សាយ ពី​តួនាទី​នៃ​ការហ្វឹកហាត់​ការ និង ពី​អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត​អាជីព ក៏ដូចជា យកតាម​គំរូ​ការងារ​របស់​យើង​ផងដែរ ឧទាហរណ៍ ទាក់ទង​នឹង សេចក្តីស្នើច្បាប់​ស្តីពី​អង្គការ​ជាដើម​។ ពួកគេ​ក៏​ខិតខំ​ជួយ ម​.​ស​.​ម​.​ក​. ប្រសិនបើ​គេ​មាន​ធនធាន​សមស្រប ដោយ​ផ្តល់នូវ​អនុសាសន៍ និង ណែនាំ​ផ្នែក​ច្បាប់ ដល់​ជនរងគ្រោះ​ពី​ការរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស និង​ក៏ដូចជា​ក្នុងការ​ធ្វើការ​ស្រាវជ្រាវ​ផងដែរ​។​

ម.​ស.ម.ក.​ ក៏​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍​ជា​មួយ​នឹង​ មជ្ឈ​មណ្ឌល​ច្បាប់​ និង នយោបាយ​សកល នៃ​សកល​វិទ្យាល័យ សាន់តា​ ក្លារ៉ា​ ព្រម​ទាំង​ជាមួយ​នឹង​​មជ្ឈ​មណ្ឌល​សាលា​នីតិសាស្រ្ត ដើម្បី​ច្បាប់​ និង យុត្តិ​ធម៌​សកល​ នៃ​សកល​វិទ្យាល័យ សាន់​ហ្វ្រាន់​ស៊ីស្កូ ផង​ដែរ​ ដែល​បណ្តា​និស្សិត​មក​ពី​សកល​វិទ្យាល័យ​ទាំង​នោះ​តែង​តែ​បាន​ទទួល​ឱ្យ​មក​ ហាត់​ការ​នៅ​ម.ស.ម.ក. តាម​រយៈ​កម្ម​វិធី អ្នក​ហាត់​ការ​អន្តរជាតិ​ របស់​ម.ស.ម.ក. ។
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
Cambodia Human Rights Portal (Sithi)
Cambodian Center for Human Rights (CCHR) 
Cambodian Center for Human Rights (CCHR) Facebook Group

.

Category:សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា
Category:អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស
មជ្ឈិមគ្គបដិបទា

ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​សេចក្ដី​ ប្រតិបត្តិ​ជា​កណ្តាល ​ដែល​តថាគត​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ហើយ​ ជា​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​ធ្វើ​ឲ្យ​កើត​បញ្ញាចក្ខុ ធ្វើ​ឲ្យ​កើត​សេចក្ដី​ដឹង​ច្បាស់​ប្រាកដ ​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សេចក្ដី​ស្ងប់​រម្ងាប់ ដើម្បី​សេចក្ដី​ដឹង​ចំពោះ ដើម្បី​សេចក្ដី​ដឹងដោយ​ប្រពៃ ដើម្បី​សេចក្ដី​រំលត់​ទុក្ខ​នោះ តើ​ដូច​ម្តេច?
មជ្ឈិមគ្គបដិបទា: '''ផ្លូវ​កណ្តាល'''

ផ្លូវ​កណ្តាល 
អរិយដ្ឋង្គិកមគ្គៈ គឺ​ធម៌​ដូច​ជា​ផ្លូវ មាន​អង្គ ៨ ដ៏​ប្រសើរ​នេះ​ឯង (ហៅ​ថា ​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​ជា​កណ្តាល) ។ អដ្ឋង្គិកមគ្គ​នោះ ដូច​ម្តេច?

·       សម្មាទិដ្ឋិ ប្រាជ្ញា​យល់​ឃើញ​ត្រូវ

·       សម្មាសង្កប្ប ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះ​ត្រូវ

·       សម្មាវាចា សម្តី​ត្រូវ

·       សម្មាកម្មន្ត ការងារ​ត្រូវ

·       សម្មាអាជីវៈ ​កិរិយា​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ត្រូវ

·       សម្មាវាយាម ព្យាយាម​ត្រូវ

·       សម្មាសតិ ​សេចក្ដី​រលឹក​ត្រូវ

·       សម្មាសមាធិ ​កិរិយា​តម្កល់​ចិត្ត​ឲ្យ​នឹង​ត្រូវ ។

ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ អដ្ឋង្គិកមគ្គ​នេះឯង​ដែល​ហៅ​ថា ​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​ជា​កណ្តាល ​ដែល​តថាគត​បានត្រាស់​ដឹង​ហើយ​ ជា​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​ធ្វើ​ឲ្យ​កើត​បញ្ញាចក្ខុ ធ្វើ​ឲ្យ​កើត​សេចក្ដី​ដឹង​ច្បាស់​ប្រាកដ ​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ដើម្បី​សេចក្ដី​ស្ងប់​រម្ងាប់ ដើម្បី​សេចក្ដី​ ដឹង​ចំពោះ ដើម្បី​សេចក្ដី​ដឹង​ដោយ​ប្រពៃ ដើម្បី​សេចក្ដី​រំលត់​ទុក្ខ ។
មជ្ឈិមនិកាយ: សង្ខេប

សង្ខេប

មជ្ឈិមនិកាយ (Majjhima Nikaya) ប្រែ​ថា កម្រង​អត្ថបទ​បង្រៀន ឬ សូត្រ​​ដែល​មាន​ប្រវែង​មធ្យម ។ ​នេះ​ជា​គម្ពីរ​សំខាន់​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​គម្ពីរ​​ទាំង​ ៥ នៅ​ក្នុង​ផ្នែក​​សុត្តន្តបិដក ​នៃ​គម្ពីរ​ព្រះ​ត្រៃ​បិដក របស់​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ ។ មជ្ឈិមនិកាយ​​​ជា​សេចក្តី​​​បង្រៀន​របស់​អង្គ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ផ្ទាល់ និង សាវ័ក​​ទាំង​ឡាយ​របស់​ទ្រង់ ។ 

គម្ពីរមជ្ឈិមនិកាយ បានប្រជុំរួបរួមព្រះសូត្រមានទំហំមធ្យម ១៥២ សូត្រ ទុកក្នុងបណ្ណាសកៈ (ពួក ៥០) ទាំង ៣ និង មាន ១៥ វគ្គ គឺ ៖

មូលបណ្ណាសកៈ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ៥០ ក្នុងវគ្គទាំង ៥ ៖
មូលបរិយាយវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
 សីហនាទវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
 ឱបម្មវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
 មហាយមកវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
 ចូឡយមកវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
មជ្ឈិមបណ្ណាសកៈ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ៥០ ក្នុងវគ្គទាំង ៥ ៖
គហបតិវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
 ភិក្ខុវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
 បរិព្វាជកវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
 រាជវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
 ព្រហ្មណវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
ឧបរិបណ្ណាសកៈ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ៥២ ក្នុងវគ្គទាំង ៥ ៖
ទេវទហវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
 អនុបទវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
 សុញ្ញតវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ (សៀវភៅ​ភាគ២៧)
 វិភង្គវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១២ សូត្រ
 សឡាយតនវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ

ការតម្រៀប​សៀវភៅ​តាម​ក្បួន​ខ្មែរ អ្នក​អាន​អាច​រក​ឃើញ​មជ្ឈិមនិកាយ​នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​ចាប់​ពី​ភាគ២០ រហូត​ដល់​ភាគ២៨ ។ 

សូម​ប្រើ​បញ្ជី​ឈ្មោះ​សៀវភៅ​ខាង​ក្រោម​ដើម្បី​ស្វែង​រក​វគ្គ​ដែល​ចង់​អាន ។

 សៀវភៅ​ភាគ២០ មូលបណ្ណាសក បឋមភាគ
 សៀវភៅ​ភាគ២១ មូលបណ្ណាសក ទុតិយភាគ
 សៀវភៅ​ភាគ២២ មូលបណ្ណាសក តតិយភាគ
 សៀវភៅ​​ភាគ២៣ មជ្ឈិមបណ្ណាសក ចតុត្ថភាគ
 សៀវភៅ​ភាគ២៤ មជ្ឈិមបណ្ណាសក បញ្ចមភាគ
 សៀវភៅ​ភាគ២៥ មជ្ឈិមបណ្ណាសក ឆដ្ឋភាគ
 សៀវភៅ​ភាគ២៦ ឧបរិបណ្ណាសក សត្តមភាគ
 សៀវភៅ​ភាគ២៧ ឧបរិបណ្ណាសក អដ្ឋមភាគ
 សៀវភៅ​ភាគ២៨ ឧបរិបណ្ណាសក នវមភាគ
មជ្ឈិមនិកាយ: សៀវភៅ​[[ភាគ២០]]

សៀវភៅ​ភាគ២០
មូលបរិយាយសូត្រ ទី​១  ទំព័រ​ទី​៣

សព្វាសវសំវរសូត្រ ទី​២ ទំព័រ​ទី​២៣

ធម្មទាយាទសូត្រ ទី​៣ ទំព័រ​ទី​៤១

ភយភេរវសូត្រ ទី​៤ ទំព័រ​ទី​៥២

អនង្គណសូត្រ ទី​៥ ទំព័រ​ទី​៧៩

អាកង្ខេយ្យសូត្រ ទី​៦ ទំព័រ​ទី​១០៧

វត្ថូបមសូត្រ ទី​៧ ទំព័រ​ទី​១១៧

សល្លេខសូត្រ ទី​៨ ទំព័រ​ទី​១៣១

សម្មាទិដ្ឋិសូត្រ ទី​៩ ទំព័រ​ទី​១៥៣

សតិប្បដ្ឋានសូត្រ ទី​១០ ទំព័រ​ទី​១៨៥

ចូឡសីហនាទសូត្រ ទី​១ ទំព័រ​ទី​២៤៣

មហាសីហនាទសូត្រ ទី​២ ទំព័រ​ទី​២៥៩

មហាទុក្ខក្ខន្ធសូត្រ ទី​៣ ទំព័រ​ទី​៣១១

ចូឡទុក្ខក្ខន្ធសូត្រ ទី​៤ ទំព័រ​ទី​៣៣៧

អនុមានសូត្រ ទី​៥ ទំព័រ​ទី​៣៥៥

ចេតោខីលសូត្រ ទី​៦ ទំព័រ​ទី​៣៨៣

វនបត្ថសូត្រ ទី​៧ ទំព័រ​ទី​៣៩៥

មធុបិណ្ឌិកសូត្រ ទី​៨ ទំព័រ​ទី​៤០៩

ទ្វេធាវិតក្កសូត្រ ទី​៩ ទំព័រ​ទី​៤២៩

វិតក្កសណ្ឋានសូត្រ ទី​១០ ទំព័រ​ទី​៤៤៣
មជ្ឈិមនិកាយ: សៀវភៅ​[[ភាគ២១]]

សៀវភៅ​ភាគ២១

កកចូបមសូត្រ ទី​១ ទំព័រទី​៣

អលគទ្ទូបមសូត្រ ទី​២ ទំព័រទី​២៧

វម្មិកសូត្រ ទី​៣ ទំព័រទី​៧៣

រថវិនីតសូត្រ ទី​៤ ទំព័រទី​៨១

និវាបសូត្រ ទី​៥ ទំព័រទី​១០១

បាសរាសិសូត្រ ទី​៦ ទំព័រទី​១២៧

ចូឡហត្ថិបទោបមនស្ស ទី​៧ ទំព័រទី​១៧១

មហាហត្ថិបទោបមសូត្រ ទី​៨ ទំព័រទី​១៩៥

មហាសារោបមសូត្រ ទី​៩ ទំព័រទី​២១៧

ចូឡសារោបមសូត្រ ទី​១០ ទំព័រទី​២៣៧
មជ្ឈិមនិកាយ: សៀវភៅ​[[ភាគ២២]]

សៀវភៅ​ភាគ២២
ចូឡគោសិង្គសាលសូត្រ ទី​១​ ទំពីរទី​៣

មហាគោសិង្គសាលសូត្រ ទី​២ ទំពីរទី​២១

មហាគោបាលសូត្រ ទី​៣ ទំពីរទី​៤១

ចូឡគោលបាលសូត្រ ទី​៤ ទំពីរទី​៥៥

ចូឡសច្ចកសូត្រ ទី​៥ ទំពីរទី​៦៣

មហាសច្ចកសូត្រ ទី​៦ ទំពីរទី​៨៨ (MN 36)

ចូឡតណ្ហាសង្ខយសូត្រ ទី​៧ ទំពីរទី​១៣៧

មហាតណ្ហាសង្ខយសូត្រ ទី​៨ ទំពីរទី​១៥០

មហាអស្សបុរសូត្រ ទី​៩ ទំពីរទី​១៩៧

ចូឡអស្សបុរសូត្រ ទី​១០ ទំពីរទី​២២៥

សាលេយ្យកសូត្រ ទី​១ ទំពីរទី​២៣៩

វេរញ្ជកសូត្រ ទី​២ ទំពីរទី​២៥៧

មហាវេទល្លសូត្រ ទី​៣ ទំពីរទី​២៩៦

ចូឡវេទល្លសូត្រ ទី​៤ ទំពីរទី​២៨៩

ចូឡធម្មសមាទានសូត្រ ទី​៥ ទំពីរទី​៣០៥

មហាធម្មសមាទានសូត្រ ទី​៦ ទំពីរទី​៣១៧

វិមំសកសូត្រ ទី​៧ ទំពីរទី​៣៣៩

កោសម្ពិយសូត្រ ទី​៨ ទំពីរទី​៣៤៧

ព្រហ្មនិមន្តនិកសូត្រ ទី​៩ ទំពីរទី​៣៦១​ (MN 49)

មារតជ្ជនីយសូត្រ ទី​១០ ទំពីរទី​៣៨១
មជ្ឈិមនិកាយ: សៀវភៅ​[[ភាគ២៣]]

សៀវភៅ​ភាគ២៣
កន្ទរកសូត្រ ទី១

អដ្ឋកនាគរសូត្រ ទី២

សេក្ខប្បដិបទាសូត្រ ទី៣

បោតលិយសូត្រ ទី៤

ជីវកសូត្រ ទី៥

ឧបាលិវាទសូត្រ ទី៦

កុក្កុរោវាទសូត្រ ទី៧

អភយរាជកុមារសូត្រ ទី៨

ពហុវេទនីយសូត្រ ទី៩

អបណ្ណកសូត្រ ទី១០

ចូឡរាហុលោវាទសូត្រ ទី១

មហារាហុលោវាទសូត្រ ទី២

ចូឡមាលុង្ក្យោវាទសូត្រ ទី៣

មហាមាលុង្ក្យវាទសូត្រ ទី៤

ភទ្ទាលិសូត្រ ទី៥

លដុកិកោបមសូត្រ ទី៦

ចាតុមសូត្រ ទី៧

នឡកបានសូត្រ ទី៨

គោលិស្សានិសូត្រ ទី៩

កីដាគិរិសូត្រ ទី១០
មជ្ឈិមនិកាយ: សៀវភៅ​[[ភាគ២៤]]

សៀវភៅ​ភាគ២៤
មជ្ឈិមបណ្ណាសកៈ

ចូឡវច្ឆគោត្តសូត្រ ទី​១

អគ្គិវច្ឆគោត្តសូត្រ ទី​២

មហាវច្ឆគោត្តាសូត្រ ទី​៣

ទីឃនខសូត្រ ទី​៤

មាគណ្ឌិយសូត្រ ទី​៥

សន្ទកសូត្រ ទី​៦

មហាសកុលុទាយិសូត្រ ទី​៧

សមណមុណ្ឌិកសូត្រ ទី​៨

ចូឡសកុលុទាយិសូត្រ ទី​៩

វេខណសសូត្រ ទី​១០

រាជវគ្គ

ឃដិការសូត្រ ទី​១

រដ្ឋបាលសូត្រ ទី​២

មឃទេវសូត្រ ទី​៣

មធុរសូត្រ ទី​៤

ពោធិរាជកុមារសូត្រ ទី​៥

អង្គុលិមាលសូត្រ ទី​៦

បិយជាតិកសូត្រ ទី​៧

ពាហិតិយសូត្រ ទី​៨

ធម្មចេតិយសូត្រ ទី​៩

កណ្ណកត្ថលសូត្រ ទី​១០
មជ្ឈិមនិកាយ: សៀវភៅ​[[ភាគ២៥]]

សៀវភៅ​ភាគ២៥
ព្រហ្មាយុសូត្រ ទី១

សេលសូត្រ ទី២

អស្សលាយនសូត្រ ទី៣

ឃោដមុខសូត្រ ទី៤

ចង្កីសូត្រ ទី៥

ឯសុការីសូត្រ ទី៦

ធនញ្ជានិសូត្រ ទី៧

វាសេដ្ឋសូត្រ ទី៨

សុភសូត្រ ទី៩

សគារវសូត្រ ទី១០
មជ្ឈិមនិកាយ: សៀវភៅ​[[ភាគ២៦]]

សៀវភៅ​ភាគ២៦
ទេវទហវគ្គ

ទេវទហសូត្រ ទី១

បញ្ចត្តយសូត្រ ទី២

កិន្តិសូត្រ ទី៣

សាមគ្គាមសូត្រ ទី៤

សុនក្ខត្តសូត្រ ទី៥

អានេញ្ជសប្បាយសូត្រ ទី៦

គណកមោគ្គល្លានសូត្រ ទី៧

គោបកមោគ្គល្លានសូត្រ ទី៨

មហាបុណ្ណមសូត្រ ទី៩

ចូឡបុណ្ណមសូត្រ ទី១០

អនុបទវគ្គ

អនុបទសូត្រ ទី១

ឆវិសោធនសូត្រ ទី២

សប្បុរិសសូត្រ ទី៣

សេវិតព្វាសេវិតព្វសូត្រ ទី៤

ពហុធាតុកសូត្រ ទី៥

ឥសិគិលិសូត្រ ទី៦

មហាចត្តារីសកសូត្រ ទី៧

អានាបានស្សតិសូត្រ ទី៨

កាយគតាសតិសូត្រ ទី៩

សង្ខារូបបត្តិសូត្រ ទី១០
មជ្ឈិមនិកាយ: សៀវភៅ​[[ភាគ២៧]]

សៀវភៅ​ភាគ២៧
ចូឡសុញ្ញតសូត្រ ទី​១ 

មហាសុញ្ញតសូត្រ ទី​២

អច្ឆរិយព្ភូតធម្មសូត្រ ទី​៣

ពក្កុលត្ថេរច្ឆរិយព្ភូតសូត្រ ទី​៤

ទន្តភូមិសូត្រ ទី​៥

ភូមិជសូត្រ ទី​៦

អនុរុទ្ធសូត្រ ទី​៧

ឧបក្កិលេសសូត្រ ទី​៨

ពាលបណ្ឌិតសូត្រ ទី​៩

ទេវទូតសូត្រ ទី​១០
មជ្ឈិមនិកាយ: សៀវភៅ​[[ភាគ២៨]]

សៀវភៅ​ភាគ២៨
វិភង្គវគ្គ

ភទ្ទេករត្តសូត្រ ទី១

អានន្ទភទ្ទេករត្តសូត្រ ទី២

មហាកច្ចានភទ្ទេករត្តសូត្រ ទី៣

លោមសកង្គិយសូត្រ ទី៤

ចូឡកម្មវិភង្គសូត្រ ទី៥

មហាកម្មវិភង្គសូត្រ ទី៦

សឡាយតនវិភង្គសូត្រ ទី៧

ឧទ្ទេសវិភង្គសូត្រ ទី៨

អរណវិភង្គសូត្រ ទី៩

ធាតុវិភង្គសូត្រ ទី១០

សច្ចវិភង្គសូត្រ ទី១១​ 

(ការ​ញ៉ាំង​ធម្មចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ទំព័រ​ទី​២០៣; ទុក្ខអរិយសច្ច ទំព័រ​ទី​២០៥; ទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទាអរិយសច្ច ទំព័រ​ទី​២០៩; មគ្គអរិយសច្ច ទំព័រ​ទី​២១១; ការ​ប្រាប់​នូវ​អរិយសច្ច ទំព័រ​ទី​២១៣)

ទក្ខិណាវិភង្គសូត្រ ទី១២

សឡាយតនវគ្គ

អនាថបិណ្ឌិកោវាទសូត្រ ទី១

ឆន្នោវាទសូត្រ ទី២

បុណ្ណោវាទសូត្រ ទី៣

នន្ទកោវាទសូត្រ ទី៤

ចូឡរាហុលោវាទសូត្រ ទី៥

ឆឆក្កសូត្រ ទី៦

សឡាយតនវិភង្គសូត្រ ទី៧

នគរវិន្ទេយ្យសូត្រ ទី៨

បិណ្ឌបាតបារិសុទ្ធិសូត្រ ទី៩

ឥន្ទ្រិយភាវនាសូត្រ ទី១០
មឈូស​ថ្ម​នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម

យើង ​ឯកភាព​ចំពោះ​ទស្សនៈ​របស់លោក ប៉ាក​ម៉ាំង​ទី​យ៉េ និង​លោក ប័​រ​ស៊ឺ​លី​យេជុំវិញ​ផ្នូរ​កប់​សពសម័យ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ ( tombe mégalithique préhistorique ) នៅ​ភូមិ​ស៊ឺង​ឡុ​កឯ​ទឹកដី​កម្ពុជា​ក្រោមដែលថា​ជា​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម​ថ្ម​ ពិតប្រាកដ​មួយ (authentique construction mégalithique) ។ សូមជម្រាបថាផ្នូរ​ថ្ម​សម្រាប់​បុព្វការី​ជន​ខ្មែរ​មាន​អាយុ​ត្រឹមតែ​រវាង ២៥០០ ទៅ ៣០០០ ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ ។
សូមជម្រាបថាការសាងសង់ ​ត្រូវបាន​ធ្វើឡើង​ដោយ​ការយក​ផ្ទាំង​ថ្មធំៗមក​បន្តុប​លើ​គ្នា​ជា​រាង​ក្តារ​ មឈូស ហើយ​ដើម្បីឱ្យ​ល្បក​បណ្តោយ​នៃ​សាច់​ថ្មដែល​គេ​ដាក់​គង​លើ​គា្ន​នោះ​បន្ស៊ី​ ភ្ជាប់​គា្ន គេ​ពិតជា​បាន​ប្រើ​បាយអរដូច​ករណី​ប្រាសាទ​នា​សម័យ​បុ​រេ​អង្គរ​អ៊ីចឹង ។
បន្ថែម ​លើ​ព័ត៌មាន​ដ៍​សំខាន់​នេះ យើង​អាច​បញ្ជាក់បាន​ថា ការសាងសង់​ផ្នូរ​ថ្ម​នេះ​ពិតជា​ត្រូវបានធ្វើឡើង​តាម​គំរូ​នៃ​ក្តារ​មឈូស​ នេះដែល​បុព្វការី​ជន​ខ្មែរ​បាន​ប្រើ​ក្នុងពេល​ជាមួយគ្នា​ ហើយ​ម្យ៉ាងវិញទៀតប្រាង្គ​ប្រាសាទខ្មែរ​មួយចំនួន​ដូចជា​ឥដ្ឋ ឬ​អាស្រម​មហាឥសី​នៅ​ឥសាន​បុ​រៈ និង​នៅ​ភ្នំ​ហាន់ជ័យ​ជាដើម ក៏បាន​រក្សា​ទម្រង់​នៃ​សំណង់​ថ្ម​ដូច​សម័យ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខាងលើ​ នេះដែរ ។
ទាំងនោះ ​ជា​ការវិវត្ត​ពិត​នៃ​វិស័យ​ស្ថាបត្យកម្ម​បុរាណ​របស់​ជនជាតិខ្មែរ​ដោយនៅ​ រក្សាបាន​នូវ​វិធី​សាងសង់​បែប​ប្រជាប្រិយ​របស់​ជាតិខ្មែរ​ដោយ​ផ្ទាំង​ ថ្មធំៗបន្តុប​លើ​គ្នា​ក្រោម​សន្ទុះ​នៃ​រូបមន្ត​ថ្មី​បែប​ឥណ្ឌា​ដូចករណី​ សំណង់​ប្រាសាទខ្មែរ​នៅ​អូរ​កែវជា​ភស្តុតាង​ស្រាប់ (ម.ត្រា​ណេ) ។
ឯកសារ:Mchhos tmor1.jpg
មណីមេខលា

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| គូររូបអំពីនាងមេខលា និងរ៉ាមសុរា ពី សាមុតខូយ នៃកំណាព្យថៃនៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទី 19 ។ ឥឡូវនេះនៅក្នុងបណ្តុំនៃ បណ្ណាល័យរដ្ឋ Bavarian ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ។
មណីមេខលា (    ) គឺជាព្រះអាទិទេពក្នុងទេវកថាហិណ្ឌូ-ពុទ្ធសាសនា។ នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អ្នក​ការពារ​សមុទ្រ​គឺ ​មហាសមុទ្រ​ឥណ្ឌា និង ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ទេវកថា​នៃ ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ នាងត្រូវបានគេដាក់ដោយចាតុម្មហារាជិក ដើម្បីការពារសត្វមានគុណធម៌ពីការលិចសំពៅ។ G.P. Malalasekera. Dictionary of Pali Proper Names: Pali-English. Asian Educational Services, 2003 នាងបានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងរឿងព្រះពុទ្ធសាសនាជាច្រើនរួមទាំង មហានិបតជាតក ( មហាជនកជាតក ) ដែលនាងបានជួយសង្គ្រោះព្រះអង្គម្ចាស់ មហាជនក ពីការលិចសំពៅ។ Anne Elizabeth Monius. Imagining a place for Buddhism: literary culture and religious community in Tamil-speaking South India. Oxford University Press US, 2001, pages 111-112
មណីមេខលា: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
នៅក្នុង ភាសាបាលី, សំដៅ​ទៅ​លើ​ខ្សែ​ក្រវាត់ ឬ​ខ្សែ​គ្រឿងអលង្ការ។ នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​តាម​ភាសា​ដើម​ភាគ​តិច​ផ្សេង​ៗ រួម​ទាំង​ឈ្មោះ​ថា មណិយខលា (  ) ជា ភាសាភូមា , ដូចជា មណីមេខលា (  ) ជា ភាសាថៃ ។
មណីមេខលា: នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក

នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| មណីមេខលា នៅ មហាជនក ។
ភ័ស្តុតាងបុរាណវិទ្យានៃមណីមេខលាត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងទីក្រុង Zothoke ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (នៅជិត ទីក្រុង Bilin ) ដែលមានអាយុកាលរាប់សតវត្សមុនគ.ស។ 

មណីមេខលា ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទាំង​គំនូរ ​វត្ត ​ទូទាំង ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ដីគោក ​ដែល​ពណ៌នា​ពី​ទិដ្ឋភាព​នៃ មហាជនក ។ Anne Elizabeth Monius. Imagining a place for Buddhism: literary culture and religious community in Tamil-speaking South India. Oxford University Press US, 2001, pages 111-112 នៅ​ប្រទេស​ថៃ និង​កម្ពុជា នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​ទេពធីតា​នៃ​ផ្លេកបន្ទោរ និង​សមុទ្រ។

 មណីមេខលានិង រាមសុរ 
រឿង​មណីមេខលា និង​រាមសុរា ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​ជា​ច្រើន​ដង​ក្នុង​អក្សរសិល្ប៍​បុរាណ​កម្ពុជា និង​ថៃ ។ វាពណ៌នា មណីមេខលា រួមជាមួយនឹង រាមសុរា (ជាធម្មតាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការពិពណ៌នាអំពី បរសុរាម ) និង អជ៌ុន ។ យោងទៅតាមរឿងព្រេង បាតុភូតនៃ ផ្លេកបន្ទោរ និង ផ្គរលាន់ គឺកើតចេញពីពន្លឺនៃបាល់គ្រីស្តាល់របស់ មណីមេខលា ងសំឡេងនៃពូថៅរបស់ រាមសុរា នៅពេលដែលគាត់ដេញតាមនាងឆ្លងកាត់មេឃ។
មណីមេខលា: មណីមេខលានិង រាមសុរ

មណីមេខលានិង រាមសុរ 
រឿង​មណីមេខលា និង​រាមសុរា ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​ជា​ច្រើន​ដង​ក្នុង​អក្សរសិល្ប៍​បុរាណ​កម្ពុជា និង​ថៃ ។ វាពណ៌នា មណីមេខលា រួមជាមួយនឹង រាមសុរា (ជាធម្មតាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការពិពណ៌នាអំពី បរសុរាម ) និង អជ៌ុន ។ យោងទៅតាមរឿងព្រេង បាតុភូតនៃ ផ្លេកបន្ទោរ និង ផ្គរលាន់ គឺកើតចេញពីពន្លឺនៃបាល់គ្រីស្តាល់របស់ មណីមេខលា ងសំឡេងនៃពូថៅរបស់ រាមសុរា នៅពេលដែលគាត់ដេញតាមនាងឆ្លងកាត់មេឃ។
មណីមេខលា: នៅស្រីលង្កា

នៅស្រីលង្កា 
នៅប្រទេសស្រីលង្កា នាងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទេពធីតាសមុទ្រ។ នៅក្នុងកំណាព្យវីរភាព តាមីល មណីមេខលា នាងដាក់វីរនារីដែលមានឈ្មោះល្បីល្បាញឱ្យដេកហើយនាំនាងទៅកោះ មណីពល្លវម ( Nainatheevu ) ។ នៅក្នុងវដ្តនៃទេវកថារបស់ព្រះ ទេវោល នៅពេលដែលក្រោយមកទៀតខិតជិតដល់ប្រទេសស្រីលង្កានិងអ្នកបង្កើតសំពៅរបស់គាត់វាគឺជា មណីមេខលា តាមការណែនាំរបស់ព្រះ សក្រ ដែលបង្កើតទូកថ្មដើម្បីជួយសង្រ្គោះគាត់។
មណីមេខលា: រាំ

រាំ 
រូបភាពតូច| របាំមេខលា តាមបែបថៃ។
នៅក្នុងប្រពៃណីរបាំបុរាណរបស់ប្រទេសថៃ និងប្រទេសកម្ពុជា របាំដ៏ពិសិដ្ឋបង្ហាញពីរឿងរបស់ម៉ានីមណីមេខលា និងរាមសុរា។

 កម្ពុជា។ 
Robam Moni Mekhala (  ) គឺជា របាំបុរាណខ្មែរ ដែលបង្ហាញអំពីរឿងមណីមេខលា និងរឿងរាមឥសូ។ វាគឺជាផ្នែកមួយនៃឈុតរបាំ បួងសួង ដែលស្ថិតក្នុងចំណោមរបាំបុរាណខ្មែរដ៏ពិសិដ្ឋបំផុត ដែលបម្រើក្នុងពិធីបួងសួងសុំទឹកភ្លៀង។ Cravath, Paul. Asian Theatre Journal, Vol. 3, No. 2 (Autumn, 1986), pp. 179-203 (The Ritual Origins of the Classical Dance Drama of Cambodia) University of Hawai'i Press

 ប្រទេសថៃ 
នៅប្រទេសថៃ របាំមេខលា-រាមស៊ូន ត្រូវបានគេសំដែងជា របាំបូរុង ('របាំបុរេឡូ') មុនពេលសំដែងសំខាន់ៗនៃរបាំ ឡាខុនណៃ ឬរបាំ ខុន ។
មណីមេខលា: កម្ពុជា។

កម្ពុជា។ 
Robam Moni Mekhala (  ) គឺជា របាំបុរាណខ្មែរ ដែលបង្ហាញអំពីរឿងមណីមេខលា និងរឿងរាមឥសូ។ វាគឺជាផ្នែកមួយនៃឈុតរបាំ បួងសួង ដែលស្ថិតក្នុងចំណោមរបាំបុរាណខ្មែរដ៏ពិសិដ្ឋបំផុត ដែលបម្រើក្នុងពិធីបួងសួងសុំទឹកភ្លៀង។ Cravath, Paul. Asian Theatre Journal, Vol. 3, No. 2 (Autumn, 1986), pp. 179-203 (The Ritual Origins of the Classical Dance Drama of Cambodia) University of Hawai'i Press
មណីមេខលា: ប្រទេសថៃ

ប្រទេសថៃ 
នៅប្រទេសថៃ របាំមេខលា-រាមស៊ូន ត្រូវបានគេសំដែងជា របាំបូរុង ('របាំបុរេឡូ') មុនពេលសំដែងសំខាន់ៗនៃរបាំ ឡាខុនណៃ ឬរបាំ ខុន ។
មណីមេខលា: នៅក្នុងការប្រើប្រាស់ទំនើប

នៅក្នុងការប្រើប្រាស់ទំនើប 

 តារាចម្រៀងប៉ុបភូមា Maykhala យក ឈ្មោះឆាក របស់នាងពី មណីមេខលា ។
 ឈ្មោះ​របស់​នាង​ត្រូវ​បាន​ប្រទេស​ថៃ​ដាក់​បញ្ចូល​សម្រាប់​ឈ្មោះ​ព្យុះ​ស៊ីក្លូន​ត្រូពិច​ដែល​កើត​ឡើង​ថា​ជា ​ព្យុះ​ត្រូពិច​មេខឡា ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០២, ២០០៨, ២០១៥, និង​ឆ្នាំ ២០២០។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ពានរង្វាន់មួយដែលបានផ្តល់ដល់ ឧស្សាហកម្មទូរទស្សន៍នៅក្នុងប្រទេសថៃ តាំងពីឆ្នាំ 1980 ត្រូវបានគេហៅថា ពានរង្វាន់ មេខលា ។
មណីមេខលា: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 មណីមេកលៃ ដែលជាវីរភាពតាមីលពីប្រទេសឥណ្ឌា អំពីតួអង្គដែលក្លាយជាដូនជីព្រះពុទ្ធសាសនា
 រឿងនិទានជាតក ពី ឃុទ្ទកនិកាយ
 មហានិបត
 របាំមណីមេខលា
 មាសុនាគរាជចិននៃសមុទ្រ
 Nyai Roro Kidul ម្ចាស់ក្សត្រីនៃសមុទ្រខាងត្បូង គោរពបូជាដោយជនជាតិជ្វា និងស៊ុនដានៅឥណ្ឌូនេស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
មណ្ឌប

ស្តាំ|រូបភាពតូច| បើកមណ្ឌបជាមួយសសរ និងទីធ្លា។
មណ្ឌប ឬ មណ្តប (     )  គឺជាសាល សសរ ឬ ពន្លា សម្រាប់ធ្វើពិធីសាធារណៈនៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មឥណ្ឌា ជាពិសេសមានលក្ខណៈពិសេសនៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទហិណ្ឌូ និង ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទជេន ។ 

មណ្ឌប ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា "បើកចំហ" ឬ "បិទ" អាស្រ័យលើថាតើពួកគេមានជញ្ជាំង។ នៅក្នុងប្រាសាទ ជារឿយៗ មណ្ឌប មួយ ឬច្រើនស្ថិតនៅចន្លោះទីជម្រក និងច្រកចូលប្រាសាទ នៅលើអ័ក្សតែមួយ។ នៅក្នុងប្រាសាទធំមួយ អាចដាក់ មណ្ឌប នៅសងខាង ឬនៅជាប់ក្នុងបរិវេណប្រាសាទ។