ថេរីគាថា: '''មហានិបាត'''

មហានិបាត 

 សុមេធាថេរី 
[៣៣៨] ​នាង​សុមេធា ជាធីតា​នៃ​អគ្គមហេសី​របស់​ព្រះ​រាជា ទ្រង់​ព្រះ​នាម​កោញ្ចៈ ​ក្នុង​នគរ​ឈ្មោះ​មន្ដាវតី ជា​ស្ត្រី​ដែល​ព្រះ​អរិយៈ ​អ្នក​ធ្វើ​សាសនា​ឲ្យ​ជ្រះ​ថ្លា​ហើយ​ ។ ​នាង​សុមេធា ជា​ស្រី​មាន​សីល ជាធម្មកថិកា​ដ៏​វិចិត្រ ជាពហុស្សូត ជា​ស្រី​បាន​បទ​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ចូល​ទៅ​ជិត​ព្រះ​មាតាបិតា ​ហើយ​ទូលថា សូមទ្រង់​ទាំង​ពីរ​ស្ដាប់ ​(​ពាក្យ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​) ។ ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់ជា​អ្នក​ត្រេកអរ ​ចំពោះ​ព្រះ​និព្វាន​ ភពសូម្បី​ជាទិព្វ ​ក៏​ជារបស់​មិន​ទៀងទាត់ ​នឹង​ចាំបាច់​ពោល​ទៅ​ថ្វី​ដល់​កាម​ទាំងឡាយ ដែល​ជារបស់​សោះសូន្យ ​មាន​ការ​ត្រេកអរ​តិច ​មាន​សេចក្ដី​ចង្អៀតចង្អល់​ច្រើន​ ។ ​ពួក​ជនពាល ឈ្លក់​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ​ណា កាម​ទាំង​ឡាយ​នោះ​ ជាសភាវៈខ្លោចផ្សា ឧបមា​ដូច​ជាអាសិរពិស ​ពួក​ជនពាល​ទាំង​នោះ​ សឹងពេញ​ណែនត្រៀបត្រា​ក្នុង​នរក រងទុក្ខ​លំបាក​អស់​កាល​ដ៏​អង្វែង ។ ​ពួក​ជន​ពាល​មាន​កម្ម​ដ៏​លា​មក​ មាន​គំនិតអាក្រក់ ​មិន​សង្រួមកាយ វាចា ​ចិត្ត​ រមែង​សង្រេងសង្រៃ ​ក្នុង​វិនិបាត ​(​អបាយ​) សព្វ​ៗ កាល ។ ជនពាល​ទាំង​នោះ​ ជា​អ្នក​ឥតប្រាជ្ញា ឥតចេតនា ​ត្រូវ​តណ្ហាជាហេតុ​នៃ​ទុក្ខរួបរឹត ​មិន​ដឹង (​នូវ​ចតុសច្ច​ធម៌​) ​ដែល​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​សំដែង​ រមែង​មិន​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​អរិយសច្ច​ទាំងឡាយ​ ។ បពិត្រ​ព្រះ​មាតា ជន​ទាំងឡាយ​ជា​ច្រើន​នាក់​ណាស់ ដែល​មិន​ដឹង​នូវ​សច្ចធម៌ ​ដ៏​ជាធម៌ ​គឺ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដ៏​ប្រសើរ ទ្រង់​សំដែង ហើយ​ត្រេកអរ​តែ​នឹង​ភព ពេញ​ចិត្ត​តែ​នឹង​ការ​កើត​ក្នុង​ពួក​ទេវតា ។ ​សូម្បីការ​កើត​ក្នុង​ពួក​ទេវតា ​ក៏​មិន​ទៀង កាល​បើ​ភព​មិន​ទៀង ​ពួក​ជន​ពាល​ក៏​នៅ​តែ​មិន​តក់ស្លុត​នឹង​ភព​ដែល​សត្វ​ត្រូវ​កើតញយ​ៗ ។ វិនិបាត [វិនិបាត ៤ ​គឺ​ នរក តិរច្ឆាន ប្រេត អសុរកាយ ។ អដ្ឋកថា ។] ៤ ​និង​គតិ ២ ​បុគ្គល​គប្បី​បាន​ដូច​ម្ដេចកើត បព្វជ្ជា​របស់​ពួក សត្វ​វិនិបាត​ក្នុង​នរក ​មិន​មាន​ឡើយ​ ។ សូមទ្រង់​ទាំង​ពីរ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់ ​ទៅ​បួស​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ព្រះ​ទស​ពល ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​នឹង​ជា​ស្ត្រី​មាន​សេចក្ដី​ខ្វល់​ខ្វាយ​តិច ប្រឹងប្រែង​ដើម្បី​លះបង់​នូវ​ជាតិ និង​មរណៈ ។ ប្រយោជន៍​អ្វី​ដោយ​ភព ដែល​អ្នក​ផង​ត្រេកត្រអាល ប្រយោជន៍​អ្វី​ដោយ​កាយជាទោស ឥត​ខ្លឹម​សារ​ សូមទ្រង់​អនុញ្ញាត ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​នឹង​បួស ​ដើម្បី​រំលត់​នូវ​ភវតណ្ហា ។ ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទាំងឡាយ (​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​បាន​ចួបប្រទះ​ហើយ​) កាល​មិន​មែន​ជាខណៈ ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់វៀរ​ស្រឡះ​ហើយ​ ខណៈ ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​បាន​ហើយ ខ្ញុំ​ម្ចាស់​មិន​ប្រទូស្ដ​នូវ​សីល ​និង​ព្រហ្មចរិយៈ រហូត​អស់​មួយ​ជីវិត ។

លុះ​នាង​សុមេធា ក្រាប​ទូល​យ៉ាង​នេះ​ គ្រា​នោះ ព្រះ​មាតាបិតា ​បាន​មាន​បន្ទូល​នឹង​នាង​ថា យើង​ទាំង​ឡាយ​ជាគ្រហស្ថ សុទ្ធ​តែ​លុះ​ក្នុង​អំ​ណា​ច​នៃ​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​និង​លះបង់​មិន​បាន​ទេ ។

មាតាជាទុក្ខស្រែកយំ បិតា​ក៏​ជាទុក្ខ ​ត្រូវ​សេចក្ដី​សោកស្ដាយ​គ្របសង្កត់​ដូច​គ្នា ប្រឹងប្រែងសង្រួប​សង្រួមធីតា​នោះ ដែល​ដួល​ចុះ​លើ​ផែនដី នាផ្ទៃ​ប្រាសាទថា ។

ម្នាល​កូន​ស្រី ចូរ​នាង​ក្រោក​ឡើង​ ប្រយោជន៍​អ្វី​ដោយ​ការ​សោក ​(​ដើម្បី​ចង់បួស​) យើង​បាន​ថ្វាយ​នាង​ដល់​ស្ដេច ទ្រង់​ព្រះ​នាម​អនិករត្តៈ ជាស្ដេច​មាន​រូប​ល្អ ក្នុង​នគរ​ឈ្មោះ​វារណវតី​ហើយ​ ។ ​នាង​នឹង​បាន​ជាអគ្គមហេសី ​នឹង​បាន​ជាភរិយា ​របស់​ស្ដេចអនិករត្តៈ នែ​កូន​ស្រី​ សីល ព្រហ្មចរិយធម៌ ​និង​បព្វជ្ជា គេ​ធ្វើ​បាន​កម្រ​ណាស់​ ។ អា​ណា​ចក្រ​ក្នុង​រាជ ​(​នៃ​ស្ដេចអនិករត្តៈ​) ទ្រព្យ និង​ឥស្សរិយយស ​(​ក៏​មាន​ច្រើន​) ភោគ​សម្បត្តិ​ទាំងឡាយ​ នាំ​មក​នូវ​សេចក្ដី​សុខ ​ទាំងខ្លួន​នាង ក៏​នៅ​ក្រមុំ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ នាង​ចូរ​ប្រើប្រាស់​ភោគសម្បត្តិ ​តាម​ប្រាថ្នា​ចុះ​ ។ ​ម្នាល​កូន​ស្រី​ កិច្ច​ដែល​គេ​ត្រូវ​ដណ្ដឹង ​ចូរ​មាន​ដល់​នាង​ ។

គ្រា​នោះ នាង​សុមេធា ក្រាបទូលមាតាបិតា​នោះ​ថា សម្បត្តិ​ទាំង​ឡាយ​ប្រាកដ​ដូច្នេះ ​ចូរ​កុំ​មាន (​ដល់​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​) ភពជា​របស់​គ្មាន​ខ្លឹម​សារ បព្វជ្ជា ​ឬ​មរណៈ ​ចូរ​មាន​ដល់​ខ្ញុំ​ម្ចាស់ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ កិច្ច​ដែល​គេ​ត្រូវ​ដណ្ដឹង ​(​ចូរ​កុំ​មាន​ដល់​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ឡើយ​) ។ ​(​សរីរៈ​នេះ​) ​ដូច​ជាដង្កូវ ជាកាយស្អុយ ​មិន​ស្អាត ​មាន​ក្លិន​ផ្សាយ​ទៅ​គួរ​ឲ្យ​ខ្លាច ដូច​ជា​ការុងជាវិការ​នៃ​ស្បែក ពេញ​ដោយ​សាកសព ពេញ​ដោយ​របស់​មិន​ស្អាត ​ដែល​ហូរចេញ​ក្នុង​កាលម្ដង​ៗ ។ ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ដឹង​នូវ​សរីរៈ​នោះ​ថា ​ដូច​ជា​អ្វី​មួយ ដែល​បូកលាប​ដោយ​សាច់ ​និង​ឈាម ជារបស់​គួរ​ខ្ពើម​ក្រៃពេក ជាលំនៅ​នៃ​ហ្វូងដង្កូវ ជា​ចំណី​នៃ​សត្វ​ស្លាប​ ជា​សាកសព ​(​គេ​) ​នឹង​ឲ្យ​ដល់​អ្នក​ណា​ម្ដេច​បាន​ ។ កាយ​ដែល​មាន​វិញ្ញាណ​ប្រាសចេញ​ហើយ មិន​យូរប៉ុន្មាន គេ​តែង​ដុត​ក្នុង​ព្រៃស្មសាន ​ពួក​ញាតិ​ដែល​ខ្ពើមរអើម ​ក៏​បោះបង់​ចោល ​ដូច​ជាអង្កត់​អុស ។ មាតាបិតា​របស់​ខ្លួន​ ចោលសាកសព​នោះ ឲ្យ​ជា​ចំណី​សត្វ​ដទៃ​ក្នុង​ព្រៃស្មសាន ខ្ពើមរអើម ​ងូត​លាង ​(​ខ្លួន​ដើរ​ចេញ​ទៅ​) ចំណង់​បើ​សាធារណជន ​(​នឹង​មិន​ខ្ពើម​) ​ដូច​ម្ដេចកើត ។ ​សត្វ​ទាំងឡាយ ​តែង​ជ្រុលជ្រប់​ក្នុង​គ្រោង​កាយ ជា​សាកសពឥត​ខ្លឹម​សារ ​ដែល​សង្ខារផ្សំផ្គុំ​ដោយ​ឆ្អឹង ​និង​សរសៃ ជាកាយស្អុយ ពេញ​ដោយ​ទឹក​មាត់ ​ទឹក​ភ្នែក ​ទឹក​សម្បោរ ​និង​ទឹក​រងៃ ។ ​បើ​បុគ្គល​ពន្លាត់រាង​កាយ​នោះ​ ធ្វើ​អាការ​ខាង​ក្នុង​នៃ​វា ​ឲ្យ​ត្រឡប់​មក​ខាង​ក្រៅវិញ​ សូម្បី​មាតា​របស់​ខ្លួន ក៏​ខ្ពើម​រអើមអត់ទ្រាំ​នឹង​ក្លិនពុំ​បាន​ ។ ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់និយាយ​ដោយ​ឧបាយ​នៃ​ប្រាជ្ញា ​នូវ​ខន្ធ ធាតុ អាយតនៈ ​ដែល​សង្ខារ​តាក់​តែង​ ថា​មាន​ជាតិជាឫសគល់ នាំ​មក​នូវ​ទុក្ខ ​មិន​ជា​ទី​ពេញ​ចិត្ត នឹង​ប្រាថ្នា​នូវ​កិច្ច​ដែល​គេ​ត្រូវ​ដណ្ដឹង​ដើម្បី​អ្វី​ ។ លំ​ពែង ៣០០ ​ដែល​សំលៀងថ្មី​ៗ ​គប្បី​ធ្លាក់​ចុះ​លើ​កាយ​រាល់​ៗ ​ថ្ងៃ​ ប្រសិន​បើ​ ការ​អស់​ទៅ​នៃ​ទុក្ខ សូម្បី​មាន​ការ​លំបាក (​យ៉ាង​នេះ​) ​អស់​រយឆ្នាំ ជា​ការ​ប្រសើរ ។ ​បុគ្គល​ណា ដឹង​ព្រះ​ពុទ្ធដីការ​បស់​ព្រះ​សាស្ដា​យ៉ាង​នេះ ហើយ​បាន​ទទួល​នូវ​សេចក្ដី​លំបាក (​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​ទុក្ខ តែង​មាន​ដល់​បុគ្គល​នោះ​) សង្សារ ​(​ការ​អន្ទោល​ទៅ​) ​របស់​បុគ្គល​ពាល​ទាំង​ឡាយ ដែល​លំបាក​រឿយ​ៗ ជាសង្សារ​វែងឆ្ងាយ ។ ការ​លំបាក​តានតឹង​មិន​មាន​ប្រមាណ រមែង​ប្រាកដ​ក្នុង​ពួក​ទេវតា ​ពួក​មនុស្ស ក្នុង​កំណើតតិរច្ឆាន ​ក្នុង​ពួក​អសុរកាយ ​ក្នុង​ពួក​ប្រេត ​និង​ក្នុង​ពួក​នរក ។ ​ក្នុង​នរក ​មាន​សេចក្ដី​លំបាក​ច្រើន សត្វ​ដែល​កើត​ក្នុង​វិនិបាត ​ក៏​លំបាក​ សូម្បី​ក្នុង​ពួក​ទេវតា ​ក៏​មិន​មាន​ទី​ពឹង ​សេចក្ដី​សុខ​ដទៃ​ក្រៃលែង ​ជាង​សេចក្ដី​សុខ​ក្នុង​ព្រះ​និព្វាន មិន​មាន​ទេ ។ ​បុគ្គល​ពួក​ណា​ ខំប្រឹងប្រែង​ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​ទសពល ជា​អ្នក​មាន​សេចក្ដី​ខ្វល់ខ្វាយតិច ខំព្យាយាមលះ​បង់​ជាតិ ​និង​មរណៈ ​បុគ្គល​ពួក​នោះ ឈ្មោះ​ថា​បាន​ព្រះ​និព្វាន​ ។ បពិត្រ​ព្រះ​បិតា ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​នឹង​ចេញ​បួស​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ ប្រយោជន៍​អ្វី​ដោយ​ភោគៈ​ទាំងឡាយ ដែល​ឥត​ខ្លឹម​សារ ​កាម​ទាំងឡាយ ទុក​ស្មើវត្ថុ​ដែល​គេ​ខ្ជាក់ចោល ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់នឿយ​ណា​យ​ហើយ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ដូច​ដើម​ត្នោត​មិន​មាន​ទី​កើត ​(​ដែល​បុគ្គល​ដក​ចោល​ហើយ​) ។

នាង​សុមេធា​នោះ កំពុង​និយាយ​នឹង​បិតាយ៉ាង​នេះ​ ស្រាប់​តែ​ព្រះ​បាទ​អនិករត្តៈ ​ដែល​បិតា​បាន​ថ្វាយ​នាង​ដល់​ទ្រង់​ សេ្ដច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​ចូល​ទៅ​ដល់ ដោយ​មាន​ពួក​កំលោះ​ហែហម ​(​ព្រោះ​) ការ​ត្រូវ​ដណ្ដឹង ​មាន​ក្នុង​កាល​ប្រាកដ​ហើយ​ ។ ​ក្នុង​កាល​នោះ នាង​សុមេធា ​កាត់​នូវ​សក់​ទាំងឡាយ ដែល​មាន​ពណ៌ខ្មៅ​រលើ​ប ស្លូត​ទន់ ដោយ​ព្រះ​ខាន់ ​ហើយ​បិទ​ទ្វារ​ប្រាសាទ រួច​ចូលបឋមជ្ឈាន ។ ​នាង​សុមេធា ​កំពុង​តែចូល​សមាបត្តិ ​ចម្រើន​នូវ​អនិច្ចសញ្ញាលើ​ប្រាសាទ គាប់ចួនស្ដេចអនិករត្តៈ ​ក៏​យាង​មក​ដល់​នគរ ។ ​នាង​សុមេធា​នោះ កំពុង​តែធ្វើ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត (​នូវ​អនិច្ចសញ្ញា​) ស្ដេចអនិករត្តៈ ​ដែល​ស្អិតស្អាង​ព្រះ​អង្គ ​ដោយ​គ្រឿង​អលង្ការ​ ជាវិការៈ​កែវមណី ​និង​មាស ក៏​ឡើង​មក​ដោយ​រួសរាន់ ​ហើយ​ធ្វើ​អញ្ជលី​ អង្វរ​នាង​សុមេធាថា ។ ​អាជ្ញា​ក្នុង​រាជ​របស់​យើង ទ្រព្យ ​និង​ឥស្សរិយយស ​(​ក៏​មាន​ច្រើន​) ភោគសម្ប័ទទាំងឡាយ​ នាំ​មក​នូវ​សេចក្ដី​សុខ ​ទាំងខ្លួន​នាង​សោត ​ក៏​នៅ​ក្រមុំ ​នាង​ចូរ​ប្រើប្រាស់ភោគសម្ប័ទ ​តាម​ប្រាថ្នា​ចុះ (​ព្រោះ​ថា​) ​កាម​សុខ​ក្នុង​លោក គេ​រក​បាន​ដោយ​កម្រ​ណាស់​ ។ រាជសម្បត្តិ យើងប្រគល់​ផ្ដាច់​ឲ្យ​នាង នាង​ចូរ​ប្រើប្រាស់​នូវ​ភោគសម្ប័ទ​ទាំងឡាយ ចូរ​ឲ្យ​នូវ​ទាន​ចុះ នាង​កុំតូច​ចិត្ត​ឡើយ​ មាតា​បិតា​របស់​នាង​ ជាទុក្ខ ។

នាង​សុមេធា ជា​ស្ត្រី​មិន​ត្រូវ​ការ​ដោយ​កាម មាន​មោហៈ​ទៅ​ប្រាស​ហើយ ក៏​ទូល​តប​ស្ដេច​អនិករត្តៈ​នោះ​ថា ​ព្រះ​អង្គ​កុំត្រេកត្រអាល​ចំពោះ​កាម​ទាំងឡាយ ព្រះ​អង្គ​ចូរ​ឃើញ​ទោស​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ​វិញ​ ។ ​ព្រះ​រាជាទ្រង់​ព្រះ​នាម​មន្ធាតុ ជា​ធំ​លើ​ទ្វីប​ទាំងបួន ជា​បុគ្គល​ប្រសើរ​ផុត​ជាង​ពួក​ជន​អ្នក​បរិភោគ​កាម​ ទ្រង់​មិន​ឆ្អែតឆ្អន់ ​(​ដោយ​កាម​ទាំង​ឡាយ​) ទ្រង់​ទិវង្គត​ទៅ សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​របស់​ស្ដេច​នោះ​ នៅ​តែ​មិន​ពេញ​គ្រប់គ្រាន់នៅ​ឡើយ​ ។ ភ្លៀង​គប្បី​បង្អុរ​ចុះ​នូវ​រតនៈ​ទាំង​ឡាយ​ ៧ ប្រការ​ ជុំវិញ​ គ្រប់ទិស​ទាំង ១០ ​សេចក្ដី​ឆ្អែត​ចំពោះ​កាម​ទាំងឡាយ ក៏​នៅ​តែ​មិន​ល្មម ​ពួក​នរជន រមែង​ស្លាប់​ទៅ​ទាំង​មិន​ឆ្អែត ។ ​កាម​ទាំង​ឡាយ​ ប្រៀប​ដូច​ដាវ ​និង​ឈើ​ស្រួច ​កាម​ទាំងឡាយ​ ប្រៀប​ដូច​ជាក្បាល​នៃ​ពស់ ​ឬ​ប្រៀប​ដូច​ជាគប់ភ្លើង ក្រៀម​ក្រោះ​ដូច​ជារាងឆ្អឹង ​តែង​ដុត​កំដៅរឿយ​ៗ ។ ​កាម​ទាំងឡាយ មិន​ទៀង​ទាត់ ​មិន​ឋិត​ថេរ ​មាន​ទុក្ខ​ច្រើន មាន​ពិសខ្លាំង ​មាន​សេចក្ដី​តានតឹង ជាឫសគល់ ​មាន​សេចក្ដី​ទុក្ខជាផល ​ដូច​ជាដុំដែក​ដែល​កំពុង​ឆេះ ។ ​កាម​ទាំងឡាយ​ ប្រៀប​ដូច​ជាផ្លែ​ឈើ ឬ​ប្រៀប​ដូច​ដុំសាច់ នាំ​មក​នូវ​ទុក្ខ ​កាម​ទាំងឡាយ ដូច​ជាការ​យល់​សប្ដិ ជា​គ្រឿង​បញ្ឆោត ​ដូច​ជា​របស់​ខ្ចីគេ​ ។ ​កាម​ទាំងឡាយ ដូច​ជាលំពែង និង​ដែកស្រួច ​ដូច​ជារោគ ​ឬ​ដូច​ជាបូស ជា​គ្រឿង​តាន​តឹង ចង្អៀតចង្អល់ ​កាម​ទាំងឡាយ ប្រាកដ​ស្មើ​ដោយ​រណ្ដៅ​នៃ​រងើកភ្លើង ​មាន​សេចក្ដី​តានតឹង​ជាឫស ជាភ័យ ជាខ្មាំង ។ ​កាម​ទាំងឡាយ មាន​សេចក្ដី​ទុក្ខ​ច្រើន​យ៉ាង​នេះ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ត្រាស់ថា ជាសភាវៈធ្វើ​នូវ​សេចក្ដី​អន្ដរាយ សូម​ព្រះ​អង្គ​យាង​ទៅ​វិញ​ចុះ សេចក្ដី​ស្និទ្ធស្នាល​ក្នុង​ភព​របស់​ខ្ញុំ​ម្ចាស់ ​មិន​មាន​ទេ ។ ​បុគ្គល​ដទៃ​នឹង​ធ្វើ​នូវ​ប្រយោជន៍​ដូច​ម្ដេច ​ដល់​ខ្ញុំ​ម្ចាស់កើត ​កាល​បើ​ក្បាល​របស់​ខ្លួន​ត្រូវ​ភ្លើងឆេះ ​កាល​បើ​ជរា មរណៈ​កំពុង​ជាប់​តាម ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ត្រូវ​ប្រឹងប្រែង ​ដើម្បី​កំចាត់​បង់​នូវ​ជរា​ មរណៈ​នោះ​ ។

នាង​សុមេធា​នេះ​ លុះ​ឃើញ​មាតាបិតា ​និង​ស្ដេចអនិករត្តៈ ​ដែល​មក​មិន​ទាន់​ដល់​ទ្វារ កំពុង​គង់យំលើ​ផែនដី ​ក៏​ទូល​នូវ​ពាក្យ​នេះ​ថា សង្សារ ​របស់​បុគ្គល​អន្ធពាល​ដែល​យំទួញញយ​ៗ ​ចំពោះ​សេចក្ដី​ស្លាប់​របស់​បិតា ​សេចក្ដី​ស្លាប់​របស់​បងប្អូន ​និង​សេចក្ដី​ស្លាប់​របស់​ខ្លួន ក្នុង​សង្សារវដ្ដ ​ដែល​គេ​មិន​អាច​ដឹង​ទី​បំ​ផុត​បាន ជាសង្សារវែង​ឆ្ងាយ ។ សូមទ្រង់​ទាំងឡាយ​ រលឹក​នូវ​ទឹក​ភ្នែក ​ទឹក​ដោះ ​និង​ឈាម កាលទ្រង់​អន្ទោល​ទៅ ព្រោះ​សង្សារ ​ដែល​គេ​មិន​អាច​ដឹង​ទី​បំ​ផុត​បាន​ សូមទ្រង់​រលឹក​នូវ​គំនរឆ្អឹង​ទាំង​ឡាយ របស់​ពួក​សត្វ​ដែល​អន្ទោល​ទៅ​មក​ៗ ។ សូមទ្រង់​រលឹក​ដល់​ទឹក​ភ្នែក ​ទឹក​ដោះ និង​ឈាម ​ដែល​ប្រៀប​ធៀប​នឹង​សមុទ្រ​ធំ​ទាំង ៤ សូមទ្រង់​រលឹក​នូវ​គំនរ​នៃ​ឆ្អឹង​ទាំង​ឡាយ ក្នុង​កប្ប​មួយ​ៗ ​ដែល​ស្មើ​នឹង​ភ្នំវេបុល្លៈ ។ ដុំដីប៉ុនគ្រាប់ក្របៅ ​ដែល​បុគ្គល​លញ់​ដី​អស់​ទាំងជម្ពូទ្វីប ​ក៏​មិន​ល្មម ​គឺ​តិច​ជាង​មាតាបិតា​ទាំងឡាយ​របស់​សត្វ​ កាល​អន្ទោល​ទៅ​ក្នុង​សង្សារ ​ដែល​គេ​មិន​អាច​ដឹង​ទី​បំ​ផុត​បាន​ ។ សូមទ្រង់​រលឹក​នូវ​ស្មៅ កំ​ណា​ត់​ឈើ​ មែក​ឈើ និង​ស្លឹក​ឈើ ដែល​គេ​នាំ​មក​ប្រៀបធៀប ខ្នាច់​ទាំងឡាយ (​របស់​ស្មៅជា​ដើម​នោះ​) ប្រមាណបួនធ្នាប់​ៗ ​ក៏​មិន​ល្មមស្មើ​នឹង​បិតា ​និង​ជីតា​ទាំងឡាយ ព្រោះ​សង្សារ ​មាន​ទី​បំ​ផុត​គេ​មិន​អាច​ដឹង​បាន​ ។ សូមទ្រង់​នឹកមើល​នូវ​អណ្ដើក​ខ្វាក់ ​និង​ប្រហោងនឹម ​(​ដែល​ខ្យល់បក់បង្វិល​) ​ទៅ​ក្នុង​សមុទ្រ ​អំពី​ត្រើយ​ខាង​កើត ទៅ​ត្រើយ​ដទៃទៀត ​និង​ក្បាលអណ្ដើក​នោះ ដែល​ចូល​ទៅ (​ក្នុង​ប្រហោងនឹម​) ​នេះ​ ជា​សេចក្ដី​ឧបមា​ក្នុង​ការ​បាន​អត្តភាពជា​មនុស្ស​ ។ សូមទ្រង់​រលឹក​នូវ​រូប របស់​គ្រោង​កាយ ជាទោស ឥត​ខ្លឹម​សារ ​មាន​ឧបមា​ដូច​ដុំ​នៃ​ពពុះ​ទឹក​ សូមទ្រង់​ឃើញ​នូវ​ខន្ធ​ទាំងឡាយ ថា​ជា​សភាវៈ​មិន​ទៀងទាត់ សូមទ្រង់​រលឹក​នូវ​នរក​ទាំងឡាយ ដែល​មាន​សេចក្ដី​ទុក្ខ ក្ដួលក្ដៅ​ជា​ច្រើន​ ។ សូមទ្រង់​រលឹក​នូវ​សត្វ​ទាំងឡាយ ដែល​ញ៉ាំង​ទី​ស្មសាន​ឲ្យ​ចម្រើន​រឿយ​ៗ ​ក្នុង​ជាតិ​ទាំងឡាយ​នោះ​ៗ សូមរលឹក​នូវ​ភ័យ​ក្នុង​ការ​ចិញ្ចឹមពោះ​ផង​ សូមរលឹក​នូវ​អរិយ​សច្ច​ទាំង ៤ ​ផង​ ។

កាល​បើ​អមតធម៌​មាន​ ប្រយោជន៍​អ្វី ដោយ​ហេតុក្ដៅផ្សា [ហេតុ​ដ៏​ក្តៅផ្សា របស់​កាម​គុណ ​មាន​៥យ៉ាង បដ្ឋនា ការប្រាថ្នា ១ បរិយេសនា ការស្វែងរក ១ បរិគ្គហោ ការ​ហួងហែង​ទុក​ ១ អារក្ខា ការរក្សា​ទួ​ទៅ​មិន​ដាច់ ១ បរិភោគោ ការប្រើប្រាស់​លៃលក ១ ។ អដ្ឋកថា ។] ៥ យ៉ាង ​ដែល​ទ្រង់​សោយ​ហើយ​ ដ្បិត​តម្រេក​ក្នុង​កាម​ទាំង​អស់​ ក្ដៅផ្សា​ក្រៃពេក ​ព្រោះ​ហេតុ​ក្ដៅផ្សា ៥ យ៉ាង ។

កាល​បើ​អមតធម៌ ​មាន​ ទ្រង់​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី ដោយ​កាម​ទាំង​ឡាយ ដែល​ជា​របស់​ក្ដៅក្រហាយ ដ្បិតតម្រេក​ក្នុង​កាម​ទាំង​អស់ (​ត្រូវ​ភ្លើង ១១ កង​) ឆេះ​ពុះ​ឡើង​ ញាប់ញ័រ​ក្ដៅសព្វ ។ ​កាល​បើ​ធម៌​ដែល​ឥតស​ត្រូវ (​នេក្ខម្មៈ​) ​មាន​ ទ្រង់​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី ដោយ​កាម​ទាំងឡាយ ដែល​មាន​ស​ត្រូវ​ច្រើន កាម​ទាំង​ឡាយ​ ជាសា​ធារណៈ ​មាន​ស​ត្រូវ​ច្រើន គឺ​ស​ត្រូវ​អំពី​ស្ដេច ភ្លើង ចោរ ​ទឹក និង​បុគ្គល​មិន​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ ។

កាល​បើ​ព្រះ​និព្វាន​មាន​ ទ្រង់​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី ដោយ​កាម​ទាំងឡាយ ដែល​ជា​គ្រឿង​សម្លាប់ ជា​គ្រឿង​ចង ​ព្រោះ​ថា​កាម​ទាំងឡាយ តែង​មាន​គ្រឿង​សម្លាប់​និង​គ្រឿង​ចង ​ពួក​សត្វ​នេះ តែង​ទទួល​សេចក្ដី​ទុក្ខ​ទាំងឡាយ ព្រោះ​តែការ​ប្រាថ្នា​កាម​ ។ គប់ស្មៅ ​ដែល​ភ្លើង​កំពុង​ឆេះ ​តែង​ឆេះ​នូវ​បុគ្គល​អ្នក​កាន់ មិន​លែងចេញ ព្រោះ​ថា​កាម​ទាំង​ឡាយ​ ប្រៀប​ដូច​ជាគប់ភ្លើង ​តែង​ឆេះ​នូវ​ពួក​សត្វ ដែល​មិន​លែងចេញ​ ។ សូមទ្រង់​កុំ​លះបង់​នូវ​សេចក្ដី​សុខ​ដ៏​ធំ​ទូលាយ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែសុខ​ក្នុង​កាម​បន្តិចបន្តួច​ឡើយ​ សូមទ្រង់​កុំក្ដៅក្រហាយ​ក្នុង​កាល​ជា​ខាង​ក្រោយ ​ដូច​ជាត្រីលេប​នូវ​សន្ទូច ។ សូមទ្រង់​កុំច្រាស់ច្រាល់ ​ព្រោះ​តែ​កាម​ទាំងឡាយ ដូច​សុនខ ​ដែល​គេច​ងភ្ជាប់​នឹង​បង្គោល ឱ ​សត្វ​ទាំងឡាយ​ ជា​អ្នក​ស្រេកឃ្លាន ​តែង​ធ្វើ​តាម​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា ដូច​ជា​ពួក​ចណ្ឌាល ​(​ព្រាន​បណ្ដើរ​ឆ្កែ ​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​វិនាស ​ព្រោះ​បាន​) ​នូវ​ឆ្កែ ។ ​បើ​ទ្រង់​ប្រកប​ខ្លួន​ក្នុង​កាម នឹង​រង​ទុក្ខ ​មិន​មាន​ប្រមាណ​ផង​ រងទោមនស្ស​ក្នុង​ចិត្ត​ដ៏​ច្រើន​ផង​ សូមទ្រង់​លះបង់​កាម​ទាំងឡាយ​ ជារបស់​មិន​ទៀងចេញ​ ។ ​កាល​បើ​ព្រះ​និព្វាន​ ជាធម្មជាត​មិន​ចេះ​ចាស់ ​មាន​ ទ្រង់​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី ដោយ​កាម​ទាំងឡាយ​ជារបស់​ចាស់ កំណើត​ទាំង​អស់ ក្នុង​ភព​ទាំងពួង ​(​សុទ្ធ​តែ​) ​ត្រូវ​មរណៈ ​និង​ព្យាធិរឹបជាន់ ។ ​ព្រះ​និព្វាន​នេះ មិន​ចាស់ មិន​ស្លាប់ ​ព្រះ​និព្វាន​នេះ ទាំង​មិន​ចាស់​មិន​ស្លាប់ ​មិន​មាន​សោក ​មិន​មាន​ស​ត្រូវ មិន​ចង្អៀត ​មិន​ភ្លាំងភ្លាត់ ​មិន​មាន​ភ័យ ​មិន​ក្ដៅរោលរាល ។ អមត​និព្វាន​នេះ ព្រះ​អរិយៈ​ទាំងឡាយ មាន​ព្រះ​ពុទ្ធជា​ដើម​ច្រើន​រូប បាន​ហើយ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះទេ ​ព្រះ​និព្វាន​នេះ​ គេ​គប្បី​បាន​ក្នុង​កាលសព្វ​ថ្ងៃ​នេះ បុគ្គល​ណា​ ព្យាយាម​ដោយ​ឧបាយ​ប្រាជ្ញា ​(​បុគ្គល​នោះ រមែង​បាន​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​) ​តែ​បុគ្គល​ដែល​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រឹងប្រែង ​មិន​អាច​បាន​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ឡើយ​ ។ ​នាង​សុមេធា ​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ក្នុង​សង្ខារ ​ពោល​យ៉ាង​នេះ នាង​សុមេធា កាលពន្យល់​ស្ដេច​អនិករត្តៈ​ហើយ ក៏​បោះសក់​ទាំងឡាយ​ចោលលើ​ផែនដី ។ ស្ដេច​អនិករត្តៈ​នោះ​ ក្រោក​ឡើង​ផ្គងអញ្ជលី អង្វរបិតា​របស់​នាង​សុមេធា​នោះ​ថា សូម​ព្រះ​អង្គ​អនុញ្ញាត​បើ​ក​រាជបុត្រី ​ឈ្មោះ​នាង​សុមេធា ​ឲ្យ​បួស​ចុះ ដើម្បី​ឲ្យ​នាង​ឃើញ​នូវ​ព្រះ​និព្វាន ដែល​ជាគុណជាតទៀងទាត់ ។

នាង​សុមេធា​នោះ ដែល​ជា​ស្ត្រី​តក់​ស្លុត​ចំពោះ​សោក និង​ភ័យ លុះមាតាបិតា​បើ​ក​ឲ្យ ក៏​បួស ​ហើយ​សិក្សា​នូវ​អគ្គផល ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់​នូវ​អភិញ្ញា ៦ ។ ​ព្រះ​និព្វាន​នោះ​ ជាគុណជាតអស្ចារ្យ ​ចម្លែក បាន​កើត​មាន​ដល់​រាជកញ្ញា លុះ​ក្នុង​កាលជា​ទី​បំ​ផុត (​ទៀប​នឹង​បរិនិព្វាន​) ​នាង​បាន​សំដែង​នូវ​បុព្វេនិវាសចរិតថា ។ កាល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ព្រះ​នាម​កោនាគមនៈ ​(​ត្រាស់​ឡើង​ក្នុង​លោក​) យើងជាសំឡាញ់​នឹង​គ្នា​ទាំងបីនាក់ ​(​គឺ​នាង​ធនញ្ជានី ១ ​នាង​ខេមា ១ ​ខ្ញុំ​ ១​) ​បាន​ថ្វាយវិហារទាន ​ក្នុង​អារាម​នៃ​សង្ឃ ជា​និវេសន៍​ដ៏​ថ្មី ។ ​(​ដោយ​អានិសង្ស​នៃ​វិហារ​ទាន​នេះ​) យើង​ទាំងឡាយ បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង​ពួក​ទេវតា ១០ ដង ១០០ ដង ១០០០ ដង ១០.០០០ ដង ​នឹង​បាច់និយាយ​ទៅ​ថ្វី ​ក្នុង​ពួក​មនុស្ស​ ។ យើងជា​អ្នក​មាន​ឫទ្ធិ​ច្រើន ក្នុង​ពួក​ទេវតា ​នឹង​បាច់និយាយ​ទៅ​ថ្វី​ក្នុង​ពួក​មនុស្ស ខ្ញុំ​បាន​កើតជា​ស្ត្រី​កែវ ជាអគ្គមហេសី​នៃ​ស្ដេច​ដែល​មាន​រតនៈ ​ទាំង ៧ ប្រការ​ ។ អានិសង្ស​នៃ​វិហារទាន​នោះ​ ជាហេតុ ​អានិសង្ស​នោះ​ ជាប្រភព ​(​ដែល​កើត​) អំណោយទាន​នោះ​ ជាឫសគល់​ដ៏​ពេញ​ចិត្ត​ក្នុង​សាសនា អំណោយទាន​នោះ​ ជាការ​ជួប​ជុំមុន​ដំបូង​ អំណោយទាន​នោះ​ ជាហេតុ​ឲ្យ​រលត់កិលេស ​(​ព្រះ​និព្វាន​) ​របស់​ខ្ញុំ ដែល​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​ធម៌ ។ ​ពួក​ជន​ណា​ ជឿ​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធដីការ​បស់​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ប្រាជ្ញា​មិន​ថោកថយ ​ពួក​ជន​នោះ​ រមែង​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ពួក​ជន​នឿយ​ណា​យ​ក្នុង​ភព ​គឺ​សង្សារវដ្ដ លុះនឿយ​ណា​យ​ហើយ​ ប្រាសចាក​តម្រេក ។

ចប់ មហានិបាត ។

ថេរីគាថា​នេះ មាន​គាថា ៤៨០ ​និង​ ១៤ គាថាទៀត ថេរី​ទាំង​អស់​នោះ​ ៧១ អង្គ ជាភិក្ខុនី​អស់​អាសវៈ ។

ចប់ ថេរីគាថា ។