ធម្មនុញ្ញ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា: ពុទ្ធសាវ័ក និង ​បេសកកម្ម​របស់​លោក

ពុទ្ធសាវ័ក និង ​បេសកកម្ម​របស់​លោក

ក- ពុទ្ធសាវ័ក​ដំបូង​ៗ

នៅ​ពេល​សំដែង​ធម្មចក្កប្បវត្តន​សូត្រ​ចប់ អ្នក​បួស​ទាំង ​៥ ក៏​បាន​សុំ​បួស​ជា​មួយ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ។ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ហៅ​អ្នក​បួស​ទាំង ​៥​ នោះ​ថា ភិក្ខុ ដែល​ប្រែ​ថា" អ្នក​ឃើញ​ភ័យ​នៅ ក្នុង​វដ្ដសង្សារ" ។ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ជា​មួយ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំង ​៥ ​អង្គ អស់​រយៈ​ពេល​មួយ​រដូវ​វស្សា (៣ ខែ) ព្រម​ទាំង​បាន​ប្រោស​សំដែង​ធម៌​ អប់រំ​ដល់​ភិក្ខុ​ទាំង ​៥ ​នោះ រហូត​បាន​សំរេច​ជា​ព្រះ​អរហន្ត ។ ក្នុង​វស្សា​នោះ​ផង​ដែរ ព្រះ​អង្គ​បាន​បំបួស​បុរស ៥៥ រូប​ថែម​ទៀត ឲ្យ​ទៅ​ជា​ភិក្ខ​សង្ឃ​នឹង​បង្រៀន​អប់រំ​ហ្វឹក​ហាត់​ឲ្យ​ចេះ​ដឹង​ក្នុង​ព្រះ​ធម៌ ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​រហូត​ដល់​បាន​សំរេច​ជា​ព្រះ​អរហន្ត​គ្រប់​អង្គ​ទាំង​អស់ ព្រម​ទាំង​បាន​ទទួល​គ្រហស្ថ​មួយ​គ្រួសារ​ជា​សាវ័ក​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​ផង ។ ទ្រង់​បាន​ហៅ​សាវ័ក ដែល​ជា​គ្រហស្ថ​នោះ​ថា ឧបាសក សម្រាប់​បុរស និង​ឧបាសិកា​សំរាប់​ស្ត្រី ប្រែ​ថា អ្នក​ដែល​ចូល​ជិត​ព្រះ​រតនត្រ័យ​គឺ ព្រះ​ពុទ្ធ ព្រះ​ធម៌ និង​ព្រះ​សង្ឃ ។ ពេល​នោះ ព្រះ​អង្គ​មាន​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ជា​ព្រះ​អរហន្ត​ចំនួន ៦០ រូប (៦១ និង​ព្រះ អង្គ​ផង ) ។

ខ- បេសកកម្ម​របស់​ពុទ្ធសាវ័ក

លុះ​ផុត​រដូវ​វស្សា​ហើយ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​បាន​កោះ​ប្រជុំ​ភិក្ខុ​ទាំង​៦០ រូប​ហើយ​បាន​ណែ​នាំ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំង ៦០ រូប ជា​សិស្ស​ដ៏​ចំណាន​ទាំង​នោះ​ឲ្យ​ចេញ​ប្រកាស​ផ្សាយ​ពុទ្ធវចនៈ ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍ និង​សេចក្ដី​សុខ​ដល់​ជន​ជា​ច្រើន ដើម្បី​អនុគ្រោះ​ដល់​សត្វ​លោក ដើម្បី​សេចក្ដី​សុខ​ដល់​ទេវតា និង​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​រំលឹក​ថា អ្នក​ទាំង​ឡាយ កុំ​ទៅ​ពីរ​នាក់​តាម​ផ្លូវ​ជា​​មួយ​គ្នា, ចូរ​សំដែង​ធម៌​ឲ្យ​ពិរោះ​បទ​ដើម បទ​កណ្ដាល និង​បទ​ចុង , ចូរ​ប្រកាស​នូវ​ព្រហ្មចិរយាធម៌​ប្រកប​ដោយ​អត្ថ និង​ព្យញ្ជនៈ ឲ្យ​ពេញ​បរិបូណ៌ ។

ក្រោយ​ពី​បាន​ផ្ដល់​ឱវាទ ដល់​ភិក្ខុ​ដែល​ជា​បរិស័ទ​ ទាំង​ ៦០ រូប​ហើយ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​​ ក៏​បាន​យាង​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​រដ្ឋមគធៈ ដែល​ជា​រដ្ឋ​មួយ​មាន​ការ​រីកចម្រើន​ និង​ សំបូរ​ទៅ​ដោយ​បញ្ញាវ័ន្ត មេសាសនា និង​លទ្ធិ​ផ្សេង​ៗ ។ ទី​នោះ ព្រះ​អង្គ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មេ​លទ្ធិ​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល ​៣​ នាក់ និង​សាវ័ក​របស់​គេ​ចំនួន ​១០០០ នាក់​លះ​បង់​លទ្ធិ​បូជា​ភ្លើង​របស់​ខ្លួន​ចេញ ហើយ​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​មក​បួស​ជា​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទាំង​អស់​គ្នា ។ ហេតុការណ៍​នេះ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រើក​រំពើ​ដល់​មជ្ឈដ្ឋាន​មហាជន ក្សត្រ ព្រាហ្មណ៍ មេ​សាសនា និង​ សាសនិក​សាសនា​ដទៃ​យ៉ាង​ខ្លាំង ។ ពួក​គេ​ទាំង​អស់​នោះ បាន​នាំ​គ្នា​និយាយ​គ្នា​ដោយ​រំភើប​ថា មាន​ព្រះ​អរហន្ត​កើត​ឡើង​ក្នុង​លោក​ហើយ លោក​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ដែល​ត្រាស់​ដឹង​ដោយ​ព្រះ​អង្គ​ឯង ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​ពហុវិជ្ជា និង ​មាន​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ, លោក​ជា​អ្នក​មាន​ដំណើរ​ជីវិត​ដ៏​ល្អ​ប្រពៃ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ប្រចាំ​ពិភព​លោក ជា​អ្នក​ពូកែ​ក្នុង​ការ​ប្រៀនប្រដៅ​អប់រំ​មនុស្ស​ដោយ​គ្មាន​គ្រូ​ប្រៀប ។ ទាំង​មនុស្ស​ទាំង​ទេវតា​ដ៏​ច្រើន​សន្ធឹក​សន្ធាប់ បាន​ចូល​មក​ថ្វាយ​បង្គំ​សុំ​លោក​ធ្វើ​ជា​គ្រូ ។

ជោគជ័យ​ដ៏​ធំ​របស់​ព្រះងង្គ លើ​មេ​លទ្ធិ​បូជា​ភ្លើង​ទាំង ​៣ ​នាក់​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ ក្សត្រ​ក្នុង​រដ្ឋ​មគធៈ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ពុទ្ធបរិស័ទ​ដ៏​មាន​កម្លាំង​មួយ​អង្គ ក្នុង​ការ​ ជួយ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ពុទ្ធសាសនា ។ ក្នុង​រយៈ​ពេល​ត្រឹម​តែ ៦ ខែ ប៉ុណ្ណោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​បេក្ខជន​មក​បួស​ជា​ព្រះ​សង្ឃ​ដល់​ទៅ​ជាង ១០០០ អង្គ និង​ឧបាសក​ឧបាសិកា ដល់​ទៅ​រាប់​ពាន់​នាក់ ។

រី​ឯ​សារីបុត្ត និង ​មោគ្គល្លាន ដែល​សិក្សា​ប្រតិបត្តិ​តបធម៌ ក្នុង​សំណាក់​គ្រូ​ឈ្មោះ សញ្ជ័យ អស់​ពេល​ដ៏​យូរ​នោះ ពុំ​បាន​រក​ឃើញ​ពន្លឺ​ត្រាស់​ដឹង​អ្វី​ឡើយ ។ ថ្ងៃ​មួយ ​សារី​បុត្ត​បាន​ជួប​នឹង​ព្រះ​អស្សជិត្ថេរ ជា​សាវ័ក​របស់​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ។ ក្រោយ​ពី​បាន​ស្ដាប់​នូវ​ធម្មបរិយាយ​របស់​ព្រះ​អស្សជិត្ថេរ​រួច​មក ក៏​កើត​មាន​សេចក្ដី​ជ្រះ​ថ្លា ហើយ​បាន​ទៅ​បបួល​មោគ្គល្លាន​ជា​មិត្ត ទៅ​សុំ​ចូល​បួស​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​ពុទ្ធ​បរមគ្រូ ។ ៧ ថ្ងៃ​ក្រោយ​ពី​បួស​មក មោគ្គល្លាន​បាន​សំរេច​សាវ័ក​បារមី​ញាណ ។ ឯ​ព្រះ​សារីបុត្ត កន្លង​កន្លះ​ខែ​ពី​ថ្ងៃ​បួស​មក ក៏​បាន​សំរេច​នូវ​សាវកបារមីញាណ ។