navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ជំងឺអាសន្នរោគបក្សី: របៀបឆ្លងជំងឺ(Transmission)

របៀបឆ្លងជំងឺ(Transmission) 

 ជំងឺនេះអាចឆ្លងបាន តាមរយៈការបញ្ចូលបក្សីថ្មីដែលឈឺ
 ជំងឺនេះអាចឆ្លង តាមរយៈការប៉ះទង្គិចផ្ទាល់រវាងបក្សីជា និងបក្សីឈឺ រឺបក្សីដែលជាសះស្បើយពីឈឺ
 ទឹកសំបោរ និងទឹកមាត់ (Dischages) ដែលមានមេរោគ ឧទាហរណ៍ មេរោគអាចចេញមកក្រៅ បានតាមរយៈទឹករំអិលដេលហូរចេញពី ច្រមុះ និងមាត់ ហើយធ្លាក់ទៅលើចំណី និងទឹក បណ្តាលឲ្យឆ្លងទៅសត្វឯទៀតដែលស៊ីចំណី និងទឹកផឹកដែលមានមេរោគនោះ
 ជំងឺនេះ អាចឆ្លងផងដែរតាមរយៈការប៉ះទង្គិចផ្ទាល់ជាមួយសំភារៈប្រើប្រាស់នៅក្នុងទ្រុង សំបកបាវដាក់ចំណី និងបរិវេណទ្រុងតែម្តង
 មេរោគអាចជ្រាតចូលទៅក្នុងខ្លួនបក្សីតាមរយៈ Conjunctiva រឺរបួសសើរស្បែក 
 បក្សីស្លាប់ គឺជាប្រភពនៃការឆ្លងជំងឺ ប្រសិនបើមិនបានចោលបក្សីនោះឲ្យបានត្រឹមត្រូវ (Not properly disposed)
 ការចំលងរោគ អាចប្រព្រឹត្តទៅបានតាមរយៈរុយ សត្វល្អិត និងកណ្តុរ
 ជំងឺឆ្លងតាមរយៈ ដៃ ស្បែកជើង... សំភារៈផ្សេងៗ របស់បុគ្គលិក រឹបក្សីដែលជាសះស្បើយពីជំងឺ រមែងជាអ្នកផ្ទុកជំងឺ និងបន្តនូវការចំលងជំងឺនេះ។
ជំងឺអាសន្នរោគបក្សី: រោគវិនិច្ឆ័យប្រៀបធៀប(Differential diagnosis)

រោគវិនិច្ឆ័យប្រៀបធៀប(Differential diagnosis) 

 ជំងឺញូវកាស ជាជំងឺដែលបង្កឡើងដោយវីរុស រយៈពេលឈឺខ្លី បក្សីស្លាប់ច្រើនគ្មានស្លាកស្នាមនៅសិរ និងណង់ សញ្ញាសរសៃប្រសាទ រាគពណ៌ប្រផេះ ស្នាមក្រហមអុចៗនៅនឹងចន្លោះគែរ និងកោះ ឬទងកោះ (Preventiculus)
 Fowl Plague ជាជំងឺដែលបង្កឡើងដោយវីរុស ហើមស្បែកក្បាល ក និងណង់ មិនអាចងើបក្បាលរួច ញាក់ៗ និងប្រកាច់ (convulsion) មានឈាមហូរចេញនៅចន្លោះក្រពេញទងកោះ
 កង្វះវីតាមីន ធ្វើឲ្យមានការប្រែប្រួលនូវភ្នាសសើមនៃបំពង់អាហារ មានពំនូកសៗក្នុងស្រោមបេះដូង និងនៅតំរងនោម។
ជំងឺអាសន្នរោគបក្សី: ការព្យាបាល (Treatment)

ការព្យាបាល (Treatment) 
១. Sulphonamide និង Sulphaquinoxalline group

(មើលការព្យាបាលជំងឺ Coccidiosis)

២. Trimethoprim-Sulphadiazineនិង Sulphamethoxasole group (មើលព្យាបាលជំងឺ រាគស)

៣. Ampicilline group (មើលការព្យាបាលជំងឺ គ្រុនពោះវៀន)

៤. Chloramphenicol group (មើលការព្យាបាលជំងឺ គ្រុនពោះវៀន)

៥. Tetracycline hydrochloride group

*Achromycin១០ម.ល/ដប

កំរិតៈ ០.៥ម.ល/២-៤គ.ក្រ ទំងន់បក្សីរស់រៀងរាល់ថ្ងៃ រយៈពេលពី ៣-៥ថ្ងៃ

*Hostacycline(ម្សៅរលាយក្នុងទឹក) ១កញ្ចប់ ១០០ក្រាម

កំរិតៈ សំរាប់ការពារ ២,៥ក្រាម/ទឹក ៤,៥លីត្រ

សំរាប់ព្យាបាល ៥ក្រាម/ទឹក ៤,៥លីត្រ

*​ Tetracycline (ម្សៅ) ១០០ក្រាម/ដប

កំរិតៈ សំរាប់ការពារ ២,៥ក្រាម/ទឹក ៤,៥លីត្រ

សំរាប់ព្យាបាល ៥ក្រាម/ទឹក ៤,៥លីត្រ 

៦. Oxytetracycline group

*Terramycine(ម្សៅ) ឬ Terramycine(ចាក់)

អាយុ១ថ្ងៃ-២សប្តាហ៍ ល្បាយ(១:៣) ១/២ម.ល ថ្នាំលាយចាក់សាច់ដុំ រឺក្រោមស្បែក

អាយុ ២-៤ សប្តាហ៍ ល្បាយ (១:៣) ១ម.ល ថ្នាំលាយរួច ចាក់សាច់ដុំ រឺក្រោមស្បែក

អាយុ ៤-៨ សប្តាហ៍ មិនលាយ ១/២ម.ល ចាក់សាច់ដុំ រឺក្រោមស្បែក

អាយុច្រើនជាង ៨សប្តាហ៍ មិនលាយ ១ម.ល ចាក់សាច់ដុំ រឺក្រោមស្បែក

មាន់ធំ មិនលាយ ២ម.ល ចាក់សាច់ដុំ រឺក្រោមស្បែក

៧. Chlortetracycline hydrochloride group (ម្សៅ)

*Aureomycline(ម្សៅ)

កំរិតៈ ការពារ ៤-៨ក្រាម/ទឹក១០លីត្រ

ការព្យាបាល ៨-១៦ក្រាម/ទឹក១០លីត្រ

៨. Doxycycline hydrochloride group

*Xidox(ម្សៅលាយទឹក)

កំរិត ៥ម.ក្រ/ទឹក ២.៥លីត្រ

*Bidoxកំរិត ៥ម.ក្រ/ទឹក ២,៥លីត្រ។
ជំងឺអាសន្នរោគបក្សី: ការការពារ(Prevention)

ការការពារ(Prevention) 

 ត្រូវធ្វើអនាម័យ​នៅទីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវបំផុត
 ខិតខំយ៉ាងណាយកបក្សី ដែលជាសះស្បើយពីជំងឺ (Carrier birds) ចេញពីកសិដ្ឋាន (ព្រោះវាអាចឆ្លងទៅបក្សីដែលមានសុខភាពល្អ)
 បក្សីដែលមានអាយុផ្សេងៗពីគ្នា ហើយនិង ឈាមជ័រជាប់គ្នា ផ្សេងគ្នាត្រូវតែដាក់ចិញ្ចឹមនៅក្នុងទ្រុងផ្សេងគ្នា
 ហាមមិនឲ្យយកបក្សីថ្មីចូលដោយមិនបានយកបក្សីដែលមានស្រាប់នៅក្នុងទ្រុងចេញ
 បំបែកបក្សីដែលឈឺចេញពីបក្សីជា ហើយធ្វើការព្យាបាលវា
 មិនត្រូវអនុញ្ញាតឲ្យសត្វដូចជា ឆ្កែ ឆ្មា ជ្រូក។ល។ មកជិតទីកន្លែងកសិដ្ឋាន
 មិនត្រូវប្រើប្រាស់ប្រដាប់ប្រដារផ្សេងៗ ដែលធ្លាប់ប្រើជាមួយបក្សីឈឺ
 ខិតខំបន្ថយចំនួនចៃដែលមាន ដោយប្រើ Anti-tick measures ធ្វើការសំលាប់មេរោគ (disinfection) នៅកន្លែងចិញ្ចឹមអោយបានត្រឹមត្រូវ ដោយប្រើ ១% Phenol ឬ១:៥០០០ mercuric chloride
 ទ្រុងដែលធ្លាប់មានកើតជំងឺនេះ មិនត្រូវប្រើប្រាស់វាដើម្បីសំរាប់ចិញ្ចឹមបក្សីថ្មីឡើយ យ៉ាងហោចណាស់ក៏ត្រូវទុករយៈពេល ២សប្តាហ៍ ឬ១ខែ
 ត្រូវធ្វើការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារ ឲ្យបានទៀតទាត់តាមកាលកំណត់។
ជំងឺអេដស៍

មេរោគអេដស៏ (HIV: Human Immunodeficiency Virus)គឺជាប្រភេទវ៉ីរុសដែលធ្វើអោយប្រពន្ធ័ការពាររាងកាយមនុស្សចុះខ្សោយ។ AIDS (Acquired immune deficiency syndrome ឬ acquired immunodeficiency syndrome) ជំងឺអេដស៏ គឺជាចង្កោមរោគសញ្ញា ដែលកើតឡើងនៅពេល
ដែល ប្រពន្ធ័ការពាររាងកាយ របស់មនុស្ស ចុះខ្សោយ។
ជំងឺអេដស៍: ភ្នាក់ងារចំលងមេរោគអេដស៏

ភ្នាក់ងារចំលងមេរោគអេដស៏ 
 តាមការរួមភេទជាមួយដៃគូដែលផ្ទុកមេរោគអេដស៏ ដោយមិនបានការពារ
 តាមឈាម ដូចជាការបញ្ចូលឈាមដោយមិនបានត្រួតពិនិត្យជាមុន រឺ ប្រើប្រាស់ របស់មុតស្រួចរួមគ្នា ដោយមិនបានស្ងោររំងាប់មេរោគជាមុន
 តាមរយៈពីម្តាយ ទៅកូន ចំពោះស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ដែលមាន បីដំនាក់កាល ៖
 នៅក្នុងពោះ
 នៅពេលកើត
 និង នៅពេលបំបៅដោះ
ជំងឺអេដស៍: មេរោគអេដស៏ មិនអាចឆ្លងតាម

មេរោគអេដស៏ មិនអាចឆ្លងតាម 

 ការប្រស្រ័យទាក់ទងគ្នាជាសាធារណៈ នៅក្នុងសង្គម
 ការប្រើប្រាស់បង្គន់ រឺ បន្ទប់ទឹកសាធារណៈ រឺ អាងទឹកសាធារណៈ
 សត្វល្អិតទិច រឺ ខាំ
 ការសួរសុខទុក្ខអ្នកជំងឺ រឺ អោបថើបគ្នា រឺ ចាប់ដៃគ្នា
 ការហូបចុករួមគ្នា រឺ រស់នៅផ្ទះជាមួយគ្នា
ជំងឺអេដស៍: វិធីការពារកុំឲ្យឆ្លងមេរោគអេដស៍

វិធីការពារកុំឲ្យឆ្លងមេរោគអេដស៍ 
 ចូរអ្នកប្រើប្រាស់ស្រោមអនាម័យជាប្រចាំនៅពេលរួមភេទ
 កុំប្រើប្រាស់របស់មុតស្រួចរួមគ្នា ដូចជាម្ជុលចាក់ថ្នាំ រឺ ឡាម  កន្រ្តៃកាត់ក្រចក ដែកចារ  (សាក់)  ម្ជុលចោះត្រចៀក ។ល។
 កុំប្រើរបស់មុតដិតដាមបន្តគ្នា
 ហាមបញ្ចូលឈាមឱ្យគ្នាដេាយមិនពិនិត្យឱ្យបានច្បាស់លាស់
កុំបំបៅដោះកូនជាមួយអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៏
ស្រឡាញ់មួយដឹងមួយ
កុំមានដៃគូស្នេហាជាមួយអ្នកដែលរកសុីផ្លូវភេទ
ហាមប៉ះពាល់ឈាមអ្នកដែលមានផ្ទុកមេរោគអេដស៍
ជំងឺអេដស៍: ការព្យាបាលជំងឺអេដស៏

ការព្យាបាលជំងឺអេដស៏ 

រហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ មិនទាន់មានអ្នក ប្រាជ្ញណាម្នាក់ អាចរកឃើញថ្នាំសំលាប់មេរោគអេដស៏បាននៅឡើយទេ គេរកឃើញ តែថ្នាំសំរាប់ពន្យា ជីវិតអ្នកជំងឺអេដស៏ តែប៉ុណ្ណោះ ។ មេរោគអេដស៏ វាមិនសំលាប់មនុស្សដោយផ្ទាល់ទេ វាគ្រាន់តែធ្វើ អោយប្រព័ន្ធការពារខ្លួនមនុស្សចុះខ្សោយ ដែលធ្វើអោយខ្លួនអ្នកជំងឺនោះ ងាយនឹងទទួល យកនូវជំងឺ ផ្សេងៗ ហៅថា ជំងឺឱកាសនិយម ដូច្នេះគេព្យាបាលជំងឺអេដស៏ គឺព្យាបាលជំងឺឱកាសនិយម ។ ជំងឺឱកាសនិយម ដែលជួបប្រទះញឹកញាប់នៅប្រទេសកម្ពុជា យើង មានដូចជា៖
 ជំងឺរបេងសួត រឺ របេងក្រៅសួត
 ជំងឺទាក់ទងទៅនឹងប្រព័ន្ធដង្ហើម ឧទាៈ ជំងឺរលាកសួត ដោយ ពពួកបាក់តេរី រឺ ពពួកផ្សិត
 ជំងឺទាក់ទងទៅនឹង ខួរក្បាល ឧទាៈ ជំងឺរលាកខួរក្បាល
 ជំងឺទាក់ទងទៅនឹងប្រពន្ធ័រំលាយអាហារ ឧទាៈ រាគ ផ្សិតអណ្តាត រឺ មាត់
 ជំងឺសើរស្បែក ឧទា ៖ កើតរើម, រមាស់
 ជំងឺ រលាកកូនកណ្តុរ
ជំងឺអ៊ីបូឡា

ជំងឺអ៊ីបូឡា () ជាជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតមានលើមនុស្ស និងសត្វពានរមួយចំនួន បង្កឡើងដោយវីរុសអ៊ីបូឡា។ ជំងឺនេះតែងកើតមាននៅទ្វីបអាហ្វ្រិកប៉ែកខាងលិច និងប៉ែកកណ្តាល ហើយត្រូវបានរកឃើញជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៧៦ នៅសាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល។http://who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/
ជំងឺអ៊ីបូឡា: ចំណុចសម្គាល់

ចំណុចសម្គាល់ 
 ជំងឺវីរុសអ៊ីបូឡា (EVD) កាលពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ជម្ងឺក្ដៅខ្លួនមួយដែលធ្វើអោយបាត់បង់ឈាមខ្លាំង។ វាមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងជាញឹកញាប់គឺ សម្លាប់ជីវិតមនុស្ស។
 EVD ចាប់ផ្ដើមមានអត្រាស្លាប់ឈានដល់ ៩០%។
 EVD ចាប់ផ្ដើមកើតឡើងដំបូងនៅភូមិដាច់ស្រយាលមួយចំនួននៅតំបន់អាហ្វ្រិកកណ្ដាល និង ខាងលិច នៅក្បែរតំបន់ព្រៃត្រូពិច។
 វីរុសត្រូវបានបញ្ជូនទៅមនុស្សពីសត្វព្រៃ និងរីករាលដាលទៅមនុស្សជាភាគធំតាមរយៈការចម្លងពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់។
 សត្វប្រចៀវ ក្នុងពូជអម្បូរ Pteropodidae ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមូលហេតុបង្កឲ្យមានវីរុសអ៊ីបូឡា។
 អ្នកជំងឺដែលឈឺធ្ងន់ធ្ងរត្រូវការការថែទាំយ៉ាងខ្លាំង។ គ្មានវ៉ាក់សាំង ឬការព្យាបាលជាផ្លូវការណាដែលមានសុពលភាពសម្រាប់ការព្យាបាលទេ។
ជំងឺអ៊ីបូឡា: ការចម្លង

ការចម្លង 
អ៊ីបូឡាត្រូវបានបញ្ជូនទៅមនុស្សតាមរយៈការប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ជាមួយនឹងឈាម , វត្ថុរាវ, សារធាតុរាវនៃសរីរាង្គ និងរាងកាយនៃសត្វដែលបានឆ្លងជម្ងឺ។ នៅអាហ្វ្រិក ការឆ្លងត្រូវបានកត់ត្រាទុកតាមរយៈការចាត់ចែងសាកសពនៃសត្វដែលមានដូចជា ស្វាឳ ប្រចៀវស៊ីផ្លែឈើ ស្វា ថនិកសត្វម្យ៉ាងស្រដៀងឈ្លូស និងកាំប្រមា ដែលសត្វទាំងនេះបានឈឺ និងស្លាប់នៅព្រៃ។

ក្រោយមក អ៊ីបូឡាបានរីករាលដាលទៅក្នុងសហគមន៍តាមរយៈការចម្លងពីមនុស្សទៅមនុស្ស ជាមួយនឹងការចម្លងដែលបណ្ដាលមកពីការប៉ះពាល់ផ្ទាល់ (ស្នាមរបួស) ដែលមានឈាម សារធាតុរាវនៃសរីរាង្គរបស់អ្នកជម្ងឺ និងប៉ះពាល់ដោយប្រយោលជាមួយបរិស្ថានដែលឆ្លងជាមួយសារធាតុរាវទាំងនោះ។

ពិធីបញ្ចុះសពរបស់សាច់ញាតិដែលបានប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់នៃសាកសពនៃបុគ្គលដែលស្លាប់ ក៏អាចដើរតួនាទីសំខាន់ជាមួយការចម្លងវីរុសអ៊ីបូឡា។ បុរសដែលបានជាសះស្បើយពីជម្ងឺ ក៏នៅតែអាចចម្លងវីរុសតាមរយៈស្ពែមរបស់បុរសចាប់ពី ៧ សបា្ដហ៍ ក្រោយជាសះស្បើយ។
ជំងឺអ៊ីបូឡា: រោគសញ្ញា

រោគសញ្ញា 
អ្នកជំងឺចាប់ផ្តើមចេញរោគសញ្ញាបន្ទាប់ពីបានឆ្លងមេរោគអស់រយៈពេលចន្លោះពី២ថ្ងៃ ទៅ២១ថ្ងៃ។http://who.int/csr/disease/ebola/en/ រោគសញ្ញាដែលកើតមានមុនដំបូងស្រដៀងទៅនឹងជំងឺគ្រុនឈាម គ្រុនចាញ់ រឺគ្រុនប្រភេទផ្សេងទៀត ដែលមានដូចជាអស់កម្លាំងខ្លាំង ក្តៅខ្លួន ឈឺក្បាល ឈឺសន្លាក់ សាច់ដុំ និងពោះ។http://www.cdc.gov/vhf/ebola/symptoms/index.htm អ្នកជំងឺក៏អាចក្អួត រាក និងបាត់បង់របបអាហារផងដែរ។ ក្នុងករណីខ្លះ អ្នកជំងឺមានស្បែកឡើងជាំ ហើយអាចហូរឈាមក្នុងទម្រង់ដូចជា ក្អួតឈាម ក្អកចេញឈាម រឺបន្ទោរបង់ចេញឈាម។ ជាធម្មតា ការហូរឈាមបញ្ជាក់ជំងឺឋិតក្នុងដំណាក់កាលធ្ងន់ធ្ងរ។ 

មនុស្សអាចចម្លងជំងឺបាន កាលណាក្នុងឈាម និងសារធាតុរាវក្នុងខ្លួនរបស់គេផ្ទុកវីរុស។ វីរុសអ៊ីបូឡានៅដាច់ដោយឡែកពីទឹកស្ពែមរយៈ ៦១ ថ្ងៃ ក្រោយពេលលេចឡើងនូវជំងឺនៅក្នុងខ្លួនបុរសដែលបានឆ្លងវីរុស។
ជំងឺអ៊ីបូឡា: វ៉ាក់សាំង និងការព្យាបាល

វ៉ាក់សាំង និងការព្យាបាល 
គ្មានវ៉ាក់សាំងជាផ្លូវការណាកំពុងមាន និងអាចប្រើប្រាស់បានក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នទេ។ វ៉ាក់សាំងមួយចំនួនត្រូវបានពិសោធន៍ ប៉ុន្ដែគ្នាមួយណាអាចយកមកប្រើបាននៅឡើយទេ។ អ្នកជម្ងឺធ្ងន់ធ្ងរត្រូវការការថែទាំងយ៉ាងយកចិត្ដទុកដាក់ជាទីបំផុត។ អ្នកជម្ងឺជាញឹកញាប់បាត់បង់ជាតិទឹកក្នុងខ្លួន និងត្រូវការផ្ដល់ទឹកផឹកដែលមានផ្ទុកសារធាតុ អេលីតត្រូលីត ឬ សារធាតុដែលជ្រាបចូលតាមសរសៃវ៉ែន។
ជំងឺអ៊ីបូឡា: ការការពារ និងគ្រប់គ្រង

ការការពារ និងគ្រប់គ្រង 

 សត្វស្រុក 
ត្រូវថែទាំ និងសម្អាតអនាម័យជាប្រចាំសម្រាប់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូក ស្វាដែលមិនមានជម្ងឺ។ ប្រសិនបើការចាប់ផ្ដើមនៃជម្ងឺត្រូវបានសង្ស័យ តំបន់នោះគួរត្រូវបានពិសោធន៍ភ្លាមៗ
 ការកប់សាកសពសត្វត្រូវធ្វើដោយការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងម៉ត់ចត់បំផុត ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រថុយប្រថាននៃការឆ្លងពីសត្វទៅមនុស្ស។
 ឃុំឃាំងការធ្វើដំណើររបស់សត្វពីកសិដ្ឋានដែលឆ្លងជម្ងឺទៅតំបន់ផ្សេងទៀត។

 មនុស្ស 
ក្នុងអំឡុងពេលដែលវាក់សាំង និងការព្យាបាលមិនទាន់រកឃើញ ការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងនៃវីរុសអ៊ីបូឡា ជាវិធីតែមួយគត់ដើម្បីកាត់បន្ថយការឆ្លងទៅមនុស្ស។
ជំងឺអ៊ីបូឡា: សត្វស្រុក

សត្វស្រុក 
ត្រូវថែទាំ និងសម្អាតអនាម័យជាប្រចាំសម្រាប់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូក ស្វាដែលមិនមានជម្ងឺ។ ប្រសិនបើការចាប់ផ្ដើមនៃជម្ងឺត្រូវបានសង្ស័យ តំបន់នោះគួរត្រូវបានពិសោធន៍ភ្លាមៗ
 ការកប់សាកសពសត្វត្រូវធ្វើដោយការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងម៉ត់ចត់បំផុត ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រថុយប្រថាននៃការឆ្លងពីសត្វទៅមនុស្ស។
 ឃុំឃាំងការធ្វើដំណើររបស់សត្វពីកសិដ្ឋានដែលឆ្លងជម្ងឺទៅតំបន់ផ្សេងទៀត។
ជំងឺអ៊ីបូឡា: មនុស្ស

មនុស្ស 
ក្នុងអំឡុងពេលដែលវាក់សាំង និងការព្យាបាលមិនទាន់រកឃើញ ការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងនៃវីរុសអ៊ីបូឡា ជាវិធីតែមួយគត់ដើម្បីកាត់បន្ថយការឆ្លងទៅមនុស្ស។
ជំងឺអ៊ីបូឡា: តំណខាងក្រៅ

តំណខាងក្រៅ 

អង្គការសុខភាពពិភពលោក (ភាសាអង់គ្លេស) 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជីវវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺបង្ករោគ
ជំងឺ​ដុំ​ពក​ស្បែក​

ជំងឺ​ដុំ​ពក​ស្បែក​គឺជាជំងឺមួយប្រភេទ របស់ គោ ក្របី បង្ក​ឡើង​ដោយ​វីរុស​ក្នុង​គ្រួសារ Poxviridae ក្រុម Capripoxvirus។ វីរុស​នេះ​មាន​ភាព​ធន់​ជាមួយ​នឹង​បរិស្ថាន ហើយ​អាច​រស់​បា​នយូរ​ចាប់​ពី​ ៣​ខែ​ឡើង នៅ​លើ​កំណក​កមរមាស់​លើស្បែក​ស្ងួត​និង​យ៉ាង​យូរ​ ៦ ខែ​ចំពោះ​ស្បែក​ប្រឡូក​ប្រឡាក់​កខ្វក់។
ជំងឺ​ដុំ​ពក​ស្បែក​: ការ​ឆ្លង

ការ​ឆ្លង 
ជំងឺ​នេះ​ឆ្លង​តាម​រយៈ​វ៉ិចទ័រ ដែល​អាច​សម្គាល់​តាម​រយៈការ​លេច​ឡើង​ជា​ដុំ​ពក​ស្បែក និង​បង្ក​ឡើង​ដោយ​វីរុស​ដែល​មាន​សេនេទិច ស្រដៀងបំផុត​ទៅ​នឹង​វីរុស​អុត និង​កញ្រ្ចិល ដែល​បង្ក​នៅ​លើ​ជៀម និង​ពពែ បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​ដុំ​ពក​ស្បែក​នៅ​លើ​រាង​កាយ​របស់​សត្វ។
ជំងឺ​ដុំ​ពក​ស្បែក​: រោគ​សញ្ញា

រោគ​សញ្ញា 
មាន​រោគ​សញ្ញា​លើសត្វ​ដូចជា៖ គ្រុនក្តៅ (កំដៅ​កើន​ឡើង​ដល់ ៤១ អង្សាសេ ស្រងូត​ស្រងាត់ អត់​ស៊ី​ចំណី រលាក​ប្រហោង​ច្រមុះ ហៀរ​សំបោរ និង​ទឹក​មាត់ ជាដើម ដែល​សត្វ​ឈ្មោល​អាច​បាត់​បង់​សមត្ថភាព​បង្ក​កំណើត និង​មេ​ផើម​អាច​រលូត​កូន។

ជំងឺ​នេះ​បាន​បង្ក​ឱ្យ​សត្វ​គោ ក្របី​ឈឺ ពី ៥-៤៥% និង​ស្លាប់​តិច​ជាង​១០% ដែល​មាន​រោគ​សញ្ញា​លើសត្វ​ដូចជា៖ 
 គ្រុនក្តៅ 
 កំដៅ​កើន​ឡើង​ដល់ ៤១ អង្សាសេ 
 ស្រងូត​ស្រងាត់ 
 អត់​ស៊ី​ចំណី 
 រលាក​ប្រហោង​ច្រមុះ
 ហៀរ​សំបោរ និង​ទឹក​មាត់ 
 សត្វ​ឈ្មោល​អាច​បាត់​បង់​សមត្ថភាព​បង្ក​កំណើត និង​មេ​ផើម​អាច​រលូត​កូន។ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ
ជំងឺ​ដុំ​ពក​ស្បែក​: ជំងឺរាតត្បាតឆ្នាំ ២០២១

ជំងឺរាតត្បាតឆ្នាំ ២០២១ 
នៅ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មាន​ករណី​គោ​ឈឺ​ចំនួន ៦ ៨០៤​ករណី បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​ផ្ទុះ​នូវ​ជំងឺ​ដុំពក​ស្បែក​គោក្របី​នៅ​ដើម​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ ២០២១ ដែល​ករណីដំបូង​កើត​មាន​នៅ​ខេត្ត ព្រះវិហារ និង​ឧត្តរមានជ័យ និង​បន្ទាប់​មក​ដល់​ខេត្ត​ជាប់​ព្រំដែន​ថៃ​មួយ​ចំនួន​ទៀត ខណៈមិនទាន់មានថ្នាំព្យាបាល។ស៊ុល រ៉វី, ជាតិជំងឺដុំពកស្បែកគោ-ក្របី កំពុងរាតត្បាតក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់ ខណៈមិនទាន់មានថ្នាំព្យាបាល, ថ្មីៗ, ថ្ងៃទី ១៦ ខែសីហាឆ្នាំ ២០២១

ជំងឺ​ដុំ​ពក​ស្បែក​បង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់លើសុខុមាលភាពសត្វនិងខាតបង់ប្រាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់កសិករចិញ្ចឹមគោក្របីជាលក្ខណៈគ្រួសារពាក់កណ្តាលពាណិជ្ជកម្មនិង ប្រភេទពាណិជ្ជកម្មប៉ុន្តែមិនឆ្លងកាត់មនុស្សទេ។អោម ប៊ុនធឿន, គោ​កើត​ជំងឺ​ដុំពក​ស្បែក​មាន​ចំនួន ៦ ៨០៤​ករណី​ក្នុង​រយៈពេល​ជិត ២​ខែ, ភ្នំពេញប៉ុស្តឹម, ថ្ងៃទី ៣១ ខែកក្កដាឆ្នាំ ២០២១

ការរីរាលដាលនៃជំងឺឆ្លងនេះបានរាលដាលយ៉ាងលឿនពីបណ្តាខេត្តជាប់ព្រំដែនថៃ មកតំបន់ទំនាបកណ្តាលនៃប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសនៅខេត្តត្បូងឃ្មុំ កំពង់ចាម និងខេត្តព្រៃវែង ដែលមកទល់ពេលនេះ ជំងឺឆ្លងនេះបានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់និងធ្វើឲ្យសត្វគោឈឺចំនួនជាង ៣០ ០០០ ក្បាលហើយ ជាពិសេសបានឆ្លងទៅលើកូនគោ ដែលបានធ្វើឲ្យសត្វគោបានងាប់មួយចំនួនផងដែរ។
ជំទាវជៃ

ជំទាវទេវីសោភី លក្ខណា រឺ​ យាយជៃ ជាជំទាវនៃព្រះដុង។ លោកជំទាវមានកូនស្រីត្រូវជាអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទបរមិន្ទរាជា ដែលព្រះនាមថា សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីជា ព្រះភគវតី ស្រីទេពធីតា មហាចក្រពត្តិឧត្តមបរមរតនារាជធានីសោភីលក្ខណាមហាក្សត្រី។
ជំទាវជៃ: ប្រវត្តិស្រុកឧដុង្គ

ប្រវត្តិស្រុកឧដុង្គ
ឯសម្ដេចព្រះបរមិន្ទរាជា មហាឧបរាជ សម័យថ្ងៃមួយព្រះអង្គស្ដេចទៅថ្វាយបង្គំព្រះចេតិយនៅភ្នំព្រះរាជទ្រព្យ តាមរដូវទ្វារទសមាសចូលឆ្នាំលុះមកដល់ភូមិតាដុង នោះទ្រង់ទតព្រះនេត្រទៅយល់អ្នកទេព ជាបុត្រីព្រះដុង អ្នកជៃនោះមាននូវរូបល្អពន់ប្រមាណ។ ទ្រង់ពេញព្រះស្នេហាណាស់ទ្រង់ត្រាស់ឱ្យមន្ត្រីទៅសុំពីព្រះដុង្គអ្នកជៃ ប៉ុន្តែព្រះ និងអ្នកទាំងពីរនេះ មិនព្រមថ្វាយទទេថាឱ្យទ្រង់លើកជាថ្នល់ ហើយឱ្យអ្នកផ្លូវប្រុសមួយស្រីមួយដើរកាន់បណ្ណាការភ័ស្តុភារពីបន្ទាយលង្វែកទៅដល់ភូមិគាត់ទើបព្រមថ្វាយ។ 

សម្ដេចព្រះបរមិន្ទបរមរាជា ទ្រង់ពិរោធណាស់គិតនឹងលើកសេនាយោធាទៅចាប់ តែខ្លាចទ្រង់ជ្រាបដល់សម្ដេចព្រះវររាជបិតាគិតថានឹងឱ្យលើកផ្លូវទៅជាថ្នល់ទៅក៏មិនគួរ ព្រោះហេតុតែស្រីមួយទៅឱ្យនឿយដល់អាណាប្រជានុរាស្ត្រគិតថានឹងឱ្យចាស់ទុំទៅនិយាយចែចង់អ្នកទេពនោះ ចាស់ទុំចូលភូមិព្រះដុង្គអ្នកជៃពុំបាន ព្រះដុង អ្នកជៃគាត់ចាំយាមមាំមួនណាស់។ ទ្រង់ព្រះស្នេហាក្រៃពេករហូតដល់ជាដួលដំជាព្រះរោគខានចូលគាល់ព្រះវរបិតាច្រើនថ្ងៃ។ សម្ដេចព្រះបរមរាជា ជាសម្ដេចព្រះវរបិតាយល់បាត់ព្រះរាជបុត្រដូច្នេះ ទ្រង់ត្រាស់សួរមន្ត្រី ខ្ញុំរាជការគ្រប់គ្នា មន្ត្រីខ្ញុំរាជការ ក៏យកសេចក្ដីក្រាបបង្គំទូលគ្រប់ប្រការ។ ខណៈនោះ ព្រះបរមបពិត្រទ្រង់ជ្រាប ទ្រង់ព្រួយព្រះរាជហឫទ័យនឹងព្រះរាជបុត្រណាស់ អញគិតតែនឹងឱ្យសោយរាជ្យស្នងអញ ព្រោះមានតំរិះប្រាជ្ញាចិត្តក៏សុចរិតល្អ ពុំគួរព្រះដុង អ្នកជៃរឹងទទឹងឡើយ។ ដូច្នេះ គួរឱ្យសេនាទាហានទៅចាប់យកខ្លួនមកធ្វើទោសតាមបទព្រះអយ្យការ។

ក្នុងខណៈនោះ សេនាបតី មន្ត្រីតូចធំ ខ្ញុំព្រះរាជា ក្រាបបង្គំទូលថា: ព្រះដុង អ្នកជៃនេះមានគុណបំណាច់នឹងផែនដីច្រើនណាស់។ កាលព្រះអង្គជាអម្ចាស់ផែនដីស្ដេចព្រះដំណើរទៅស្រុកសៀមនោះ ព្រះដុង អ្នកជៃនោះសទ្ធាចំណាយឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិ ស្រូវ អង្កររបស់ខ្លួនចិញ្ចឹមអាណាប្រជានុរាស្ត្រទុកចាំល្អងធូលីព្រះបាទច្រើនណាស់។ ដល់ទ្រង់ត្រឡប់មកពីស្រុកសៀមហើយធ្វើសង្គ្រាមនឹងព្រះស្ដេចកន និងពញាអុងរាជាទៀត ក៏នាយឃ្លាំងទៅខ្ចីស្បៀងអាហារព្រះដុងអ្នកជៃច្រើនម៉ឺនថាំងណាស់ពុំទាន់បានសងគាត់ផង។ ព្រះអង្គពុំទាន់លើកគុណបំណាច់ឱ្យគាត់សោះ ហើយស្រាប់តែយកទោសនេះពុំគប្បីទេ មួយទៀតខាងយើងវិញ បន្ទាយសីមាបីបួនជាន់កសាងបាន ចុះគ្រាន់តែថ្នល់ពីរប៉ុណ្ណោះ ម្ដេចក៏ធ្វើមិនកើត គួរតែសាងទុកឱ្យមានជាព្រះកេរ្តិ៍ឱ្យចំពោះព្រះដុងអ្នកជៃដែលមានគុណបំណាច់នោះកុំបីខាន។ ព្រះបាទព្រះបរមបពិត្រ ទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់មន្ត្រីក្រាបបង្គំទូលដូច្នេះ ទ្រង់ត្រូវព្រះរាជហឫទ័យណាស់ ទ្រង់ត្រាស់ឱ្យមន្ត្រីកេណ្ឌរាស្ត្រមកលើកជាថ្នល់ ប្រុសមួយ ស្រីមួយហើយឱ្យឧកញ៉ាមហាមន្ត្រីមហាទេពនាំបណ្ណាការភ័ស្តុភារ អ្នកផ្លូវប្រុសដើរថ្នល់មួយឱ្យជំទាវមហាមន្ត្រីមហាទេពនាំបណ្ណាការជាអ្នកផ្លូវស្រី ដើរថ្នល់មួយទៅដណ្ដឹងអ្នកទេពបុត្រីព្រះដុងអ្នកជៃថ្វាយព្រះទេពី សម្ដេចព្រះមហាឧបរាជ ហើយតាំងព្រះដុងជាសម្ដេចចៅហ្វាទឡ្ហៈ តាំងអ្នកជៃជាជំទាវទេវីសោភី លក្ខណា។ សម្ដេចព្រះមហាឧបរាជទ្រង់ព្រះស្នេហានឹងអ្នកព្រះម្នាងទេពបុប្ផានោះណាស់ ទ្រង់តាំងព្រះនាងជាសម្ដេចព្រះទេពធីតាមហាទេវីសោភីក្សត្រី។ (ដែលថាឧដុង្គកើតពីឈ្មោះគាត់ដូចជាមិនសមទេព្រោះពាក្យត្រឹមត្រូវគឺក្រុងឧត្តុង្គមានជ័យ វាដូចជាឈ្មោះកន្លែងមួយចំនួនដូចយ៉ាង បន្ទាយមានជ័យ នៅពោធិ៍សាត់ ស្ទឹងមានជ័យ)
ជំទាវវារ

ជំទាវវារ រឺ វល្លិ លោកជំទាវគឺជាភរិយាចៅពញាយមរាជដែលជាចតុស្ដម្ភនៃព្រះរាជា។
កាលណោះ ឆ្នាំរោង អដ្ឋស័ក ព.ស. ២០៤០-គ.ស. ១៤៩៦ ព្រះបាទស្រីធម្មរាជាទី១សោយរាជ្យបាន ១៩ឆ្នាំ ព្រះមែយ្យ (ពាក្យសៀម ពាក្យសំរាប់ហៅព្រះអគ្គមហេសី ឬ ស្នំឯក) ទេពបុប្ផាជាព្រះស្នំឯកសម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គនៅវេលាចន្ទ្រគ្រាស ដូច្នេះ ក្រុមបារគូ បុរោហិត ហោរាចារ្យ ថ្វាយព្រះនាមដល់ព្រះរាជបុត្រនោះថា ពញាចន្ទរាជា។ ព្រះចន្ទរាជា ស្ដេចបានជំទាវវារ (ប្រហែលជាជំទាវនោះវល្លិឬ?) ជាភរិយាចៅពញាយមរាជ ពិភ័ក្ដិរក្សាព្រះអង្គទំនុកបំរុងជាសុខរៀងមក។
ជំទាវសួស

ជំទាវសួស (សម័យចតុមុខ-លង្វែក) លោកស្រីជាភរិយារបស់សម្ដេចចៅពញាហែង មានកូនឈ្មោះ ជាលន់ និង ជាលែង ដែលកូនស្រីជាលែងជាម្នាងរបស់ព្រះស្ដេចកន ព្រះមហាក្សត្រនគរទិសខាងកើត ក្នុងគ្រាសម័យចតុមុខ-លង្វែក។
ជំនាញអាវុធគាម

ព្រះជំនាញអាវុធគាម (ព្រះ ជាសក្ដិ, ជំនាញអាវុធ ជាងារ, គាម ជាឈ្មោះ) លោកត្រូវបានតែងតាំងជាត្រីទូតរបស់ព្រះស្ដេចកនទៅចរចាផ្អាកសង្គ្រាមនឹងព្រះចន្ទរាជា។
ជំនាញ​៧​យ៉ាង: សង្ខេប​អត្ថន័យ​របស់​ជំនាញ​នីមួយៗ

សង្ខេប​អត្ថន័យ​របស់​ជំនាញ​នីមួយៗ

១) ការគិត​ពិចារណា​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់ និង វិធី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា (Critical Thinking & Problem Solving) ៖ នៅ​ពេល​អ្នក​មិន​​ទាញ​មនុស្ស​គ្រប់គ្នា​ឲ្យ​ចូលរួម​យ៉ាង​សកម្ម​ក្នុង​ផលិតផល​ឬ​ដំណើរការ​ផលិត ។ ហើយ​នៅ​ពេល​​សិស្ស​និស្សិត​​​មិន​​ចូលរួម​យ៉ាង​សកម្ម​នៅ​ក្នុង​ស្វ័យសិក្សា​និង​ការស្វែងយល់ ។

២) សហប្រតិបត្តិការ (Collaboration) ៖ តើ​​សិស្ស​និស្សិត​​​ធ្វើការ​ជាក្រុម​​រួម​គ្នា​ឆ្លង​ថ្នាក់​រៀន សាលារៀន តំបន់​គ្រប់គ្រង​សាលារៀន និង ហួស​ពី​នោះ​ឬ​ទេ ? តើ​យើង​បាន​ទៅ​ជួប​ពួក​គេ​ដើម្បី​នាំ​ពួក​គេ​ឲ្យ​ចូលរួម​ឬ​ទេ ?

៣) ដឹកនាំ​ដោយ​ប្រើ​ឥទ្ធិពល (Lead by Influence) ៖ តើ​យើង​ ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ កំពុង​តែ​ដឹកនាំ​​ដោយ​សួរ​​សិស្ស​និស្សិត​នូវ​សំណួរ​ផ្សេងៗ​ឬ​ដោយ​ផ្តល់​ចម្លើយ​ផ្សេង​ទៅ​ដល់​ពួក​គេ​វិញ ។ 

៤) ភាព​រហ័ស​រហួស និង លទ្ធភាព​បត់បែន​បាន (Agility and Adaptability) ៖ តើ​​សិស្ស​និស្សិត​​​មាន​បទពិសោធន៍​ច្រើន​គ្រប់គ្រាន់​​ដែល​អាច​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ជំនាញ​នេះ​ឬ​ទេ ? តើ​កុមារកុមារី​មាន​ឱកាស​ច្រើន​ដែល​ផ្អែក​លើ​ចម្ងល់​ចង់​ដឹង​របស់​ពួក​គេ​ដើម្បី​អាច​តេស្ត​សាកល្បង​មើល​សម្មតិកម្ម​ (ការ​ស្មាន) ទាំង​ឡាយ​ដែល​ពួក​គេ​បាន​បង្កើត​ឡើង​​នោះ​ពិត​ឬ​មិន​ពិត​ដែរ​ឬ​ទេ ?

៥) គំនិត​ផ្តួចផ្តើម និង​ សហគ្រិននិយម (Initiative and Entrepreneurialism) ៖ តើ​​សិស្ស​និស្សិត​​​មាន​កំណត់​គោលដៅ​របស់​ពួក​គេ​ឬ​ទេ ? ហើយ​ប្រសិន​បើ​គេ​មាន​កំណត់​គោលដៅ​មែន តើ​ជា​គោលដៅ​ដែល​​ដែល​អាច​ពង្រីក​បាន​ដែរ​ឬ​ទេ ? វា​ជា​ការ​ងាយស្រួល​នឹង​សម្រេច​គោលដៅ​ ប៉ុន្តែ​យើង​ត្រូវ​ការ​ចង់​ឲ្យ​សិស្ស​និស្សិត​របស់​យើង​ពង្រីក​កម្រិត​ព្រំដែន​របស់​ពួក​គេ​ ព្រម​ទាំង​ចេះ​តាម​ដាន​មើល​ការរីក​ចម្រើន​របស់​ពួក​គេ​ដោយ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​គោល​ដៅ​នោះ ។ និយាយ​យ៉ាង​ខ្លី​ សិស្សនិស្សិត​គួរ​រៀន​ជំនាញ​ធ្វើ​ជា​សហគ្រិន (ប្រធានក្រុមហ៊ុន) មិនគួរ​រៀន​ត្រឹម​ជំនាញ​ធ្វើ​ជា​បុគ្គលិក​ឬ​កម្មករ​បម្រើការងារ​ឲ្យ​និយោជក​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ។

៦) ទំនាក់ទំនង​ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធភាព (Effective Communication) ៖ នាយក​ប្រតិបត្តិ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​មួយ​ចំនួន​បាន​រាយការណ៍​ថា​និស្សិត​មួយ​ចំនួន​គ្មាន​លទ្ធភាព​នឹង​ពិចារណា​ប្រកប​ដោយ​ហេតុផល​ត្រឹមត្រូវ មិន​ចេះ​ពន្យល់​គំនិត​របស់​គេ​ដើម្បី​ទាក់ទាញ​អ្នក​ស្តាប់​ឲ្យ​ជឿ​តាម និង​ មិន​ចេះ​សរសេរ​បញ្ចេញ​គំនិត​របស់​គេ​ដើម្បី​ពន្យល់​មនុស្ស​ដទៃ​ទៀត​សោះ ។ ជំនាញ​នេះ​ត្រូវ​ការ​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្តោត​ចំណាប់​អារម្មណ៍​​យ៉ាង​ខ្លាំង, ត្រូវ​ការ​ឲ្យ​មាន​ការតាម​ពិនិត្យ​មើល និង វាយ​តម្លៃ​យ៉ាង​យកចិត្ត​ទុកដាក់ ។ 

៧) ចេះ​ទាញ​យក​ និង វិភាគ​ព័ត៌មាន (Accessing and Analyzing Information) ៖ សព្វថ្ងៃ​មាន​ទិន្នន័យ​គ្រប់យ៉ាង​ដែល​យើង​អាច​ទាញយក​បាន​ពី​បណ្តាញ​អ៊ីនធ័រណិត ។ ចំណុច​គន្លឹះ​គឺ​នៅ​ត្រង់​សិស្ស​និស្សិត​ចេះ​វាយ​តម្លៃ​ថា តើ​ទិន្នន័យ​ណា​​​ជា​ទិន្នន័យ​សំខាន់​ ? តើ​​ទិន្នន័យ​ណា​ជា​ទិន្នន័យ​​​ឥតបាន​ការ ? តើ​សិស្ស​និស្សិត​ចេះ​សំយោគ​លទ្ធផល​នៃ​ការស្រាវជ្រាវ​និង​ចាត់​អាទិភាព​នេះ​របក​គំហើញ​របស់​ពួក​ឬ​ទេ ?
ជំនួយសតិ ភាគទី ២២

សិក្សាព្រះសូត្រ ភាគទី ១២

ដោយខ្ញុំព្រះករុណា ខ្ញុំបាទ ប៊ុត សាវង្ស

ព្រះសុត្តន្តបិដកខ្មែរលេខ ២៥

មជ្ឈិមនិកាយ មជ្ឈិមបណ្ណាសក

ព្រាហ្មណវគ្គ​ មាន ១០ ព្រះសូត្រគឺ

១- ព្រហ្មាយុសូត្រ

២- សេលសូត្រ

៣- អស្សលាយនសូត្រ

៤- ឃោដមុខសូត្រ

៥- ចង្កីសូត្រ

៦- ឯសុការីសូត្រ

៧- ធនញ្ជានិសូត្រ

៨- វាសេដ្ឋសូត្រ

៩- សុភសូត្រ

១០- សគារវសូត្រ
ជំនួយ៖បង្កើតតារាង: ពាក្យសម្ព័ន្ធ

ពាក្យសម្ព័ន្ធ
មូលដ្ឋាន
តារាងទាំងឡាយត្រូវបានចាប់ផ្តើមដោយ {| ហើយបញ្ចប់ដោយ |}។ ឃ្លាអក្សរត្រូវស្ថិតនៅចន្លោះ |}។

ឧទាហរ
 {|
| ជួរដេក១ឈរ១ || ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២

បើប្រើ {| border="1" ជំនួស {| នៅដើមតារាង, ពេលនោះតារាងនឹងមានវ័ណ្ឌព័ទ្ធជុំវិញក្រឡាទាំងអស់

ឧទាហរ៖
 {| border="1"
| ជួរដេក១ឈរ១ || ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២

ក្នុងជួរដេក១, បើប្រើ ! ជំនួសអោយ | និង !! ជំនួសអោយ || នឹងទទួលបានអក្សរដិត។ អាចប្រើប្រាស់វិធីនេះអោយបណ្តាចំណងជើង។
ឧទាហរ
 {| border="1"
! ជួរដេក១ឈរ១ !! ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២

ក្នុងជួរដេក១, បើប្រើ |+ ជំនួសអោយ | នឹងក្លាយជាចំណងធំរបស់តារាង។
ឧទាហរ៖

 {| border="1"
|+ តារាង|-
! ជួរដេក១ឈរ១ !! ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
+ តារាង ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២

រចនាតារាង
ខាងក្រោមនេះជាតារាងគំរូ Pretty table របស់វិគិផេឌា។ 

ឧទាហរ៖
 {| class="prettytable"
! ជួរដេក១ឈរ១ !! ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២

ក្រឡាមានច្រើនជួរដេក/ជួរឈរ
បើចង់បានក្រឡាមួយរួមមានច្រើនជួរឈរ គួរប្រើ  colspan="n" | នៅពីមុខអត្ថន័យនៃក្រឡា, ព្រមទាំង n ដែលជាលេខជួរឈររបស់ក្រឡា
ឧទាហរ
{| class="prettytable"
| colspan="2" | ក្រឡានេះមាន២ជួរឈរ 
|-
| ក្រឡាធម្មតា || ក្រឡាធម្មតា
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ក្រឡានេះមាន២ជួរឈរ  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា
បើចង់បានក្រឡាមួយរួមមានច្រើនជួរដេក គួរប្រើ  rowspan="n" | នៅពីមុខអត្ថន័យនៃក្រឡា, ព្រមទាំង n ដែលជាលេខជួរឈររបស់ក្រឡា
ឧទាហរ៖
 {| class="prettytable"
| rowspan="2" | ក្រឡានេះមាន២ជួរដេក || ក្រឡាធម្មតា 
|-
| ក្រឡាធម្មតា
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ក្រឡានេះមាន២ជួរដេក  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា

បើចង់បានក្រឡាមួយរួមមានច្រើនជួរដេក និង ជួរឈរ គួរប្រើ  colspan="n" rowspan="m" | នៅពីមុខអត្ថន័យនៃក្រឡា, ព្រមទាំង n ដែលជាលេខជួរឈររបស់ក្រឡាmដែលជាលេខជួរដេករបស់ក្រឡា
ឧទាហរ៖
{| class="prettytable"
| ក្រឡាធម្មតា || rowspan="2" colspan="2"| ក្រឡានេះមាន២ជួរដេក ២ជួរឈរ || ក្រឡាធម្មតា 
|-
| ក្រឡាធម្មតា || ក្រឡាធម្មតា 
|-
| ក្រឡាធម្មតា || ក្រឡាធម្មតា || ក្រឡាធម្មតា || ក្រឡាធម្មតា
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡានេះមាន២ជួរដេក ២ជួរឈរ  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា

រុញទៅស្តាំ
<nowiki>
{| class="prettytable" align="right"
! ជួរដេក១ឈរ១ !! ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}
</nowiki>

ចេញលទ្ធផលជា៖

 ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២
ជំនួយ៖បង្កើតតារាង: មូលដ្ឋាន

មូលដ្ឋាន
តារាងទាំងឡាយត្រូវបានចាប់ផ្តើមដោយ {| ហើយបញ្ចប់ដោយ |}។ ឃ្លាអក្សរត្រូវស្ថិតនៅចន្លោះ |}។

ឧទាហរ
 {|
| ជួរដេក១ឈរ១ || ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២

បើប្រើ {| border="1" ជំនួស {| នៅដើមតារាង, ពេលនោះតារាងនឹងមានវ័ណ្ឌព័ទ្ធជុំវិញក្រឡាទាំងអស់

ឧទាហរ៖
 {| border="1"
| ជួរដេក១ឈរ១ || ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២

ក្នុងជួរដេក១, បើប្រើ ! ជំនួសអោយ | និង !! ជំនួសអោយ || នឹងទទួលបានអក្សរដិត។ អាចប្រើប្រាស់វិធីនេះអោយបណ្តាចំណងជើង។
ឧទាហរ
 {| border="1"
! ជួរដេក១ឈរ១ !! ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២

ក្នុងជួរដេក១, បើប្រើ |+ ជំនួសអោយ | នឹងក្លាយជាចំណងធំរបស់តារាង។
ឧទាហរ៖

 {| border="1"
|+ តារាង|-
! ជួរដេក១ឈរ១ !! ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
+ តារាង ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២
ជំនួយ៖បង្កើតតារាង: រចនាតារាង

រចនាតារាង
ខាងក្រោមនេះជាតារាងគំរូ Pretty table របស់វិគិផេឌា។ 

ឧទាហរ៖
 {| class="prettytable"
! ជួរដេក១ឈរ១ !! ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២
ជំនួយ៖បង្កើតតារាង: ក្រឡាមានច្រើនជួរដេក/ជួរឈរ

ក្រឡាមានច្រើនជួរដេក/ជួរឈរ
បើចង់បានក្រឡាមួយរួមមានច្រើនជួរឈរ គួរប្រើ  colspan="n" | នៅពីមុខអត្ថន័យនៃក្រឡា, ព្រមទាំង n ដែលជាលេខជួរឈររបស់ក្រឡា
ឧទាហរ
{| class="prettytable"
| colspan="2" | ក្រឡានេះមាន២ជួរឈរ 
|-
| ក្រឡាធម្មតា || ក្រឡាធម្មតា
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ក្រឡានេះមាន២ជួរឈរ  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា
បើចង់បានក្រឡាមួយរួមមានច្រើនជួរដេក គួរប្រើ  rowspan="n" | នៅពីមុខអត្ថន័យនៃក្រឡា, ព្រមទាំង n ដែលជាលេខជួរឈររបស់ក្រឡា
ឧទាហរ៖
 {| class="prettytable"
| rowspan="2" | ក្រឡានេះមាន២ជួរដេក || ក្រឡាធម្មតា 
|-
| ក្រឡាធម្មតា
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ក្រឡានេះមាន២ជួរដេក  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា

បើចង់បានក្រឡាមួយរួមមានច្រើនជួរដេក និង ជួរឈរ គួរប្រើ  colspan="n" rowspan="m" | នៅពីមុខអត្ថន័យនៃក្រឡា, ព្រមទាំង n ដែលជាលេខជួរឈររបស់ក្រឡាmដែលជាលេខជួរដេករបស់ក្រឡា
ឧទាហរ៖
{| class="prettytable"
| ក្រឡាធម្មតា || rowspan="2" colspan="2"| ក្រឡានេះមាន២ជួរដេក ២ជួរឈរ || ក្រឡាធម្មតា 
|-
| ក្រឡាធម្មតា || ក្រឡាធម្មតា 
|-
| ក្រឡាធម្មតា || ក្រឡាធម្មតា || ក្រឡាធម្មតា || ក្រឡាធម្មតា
|}

នឹងចេញលទ្ធផលជា៖
 ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡានេះមាន២ជួរដេក ២ជួរឈរ  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា  ក្រឡាធម្មតា
ជំនួយ៖បង្កើតតារាង: រុញទៅស្តាំ

រុញទៅស្តាំ
<nowiki>
{| class="prettytable" align="right"
! ជួរដេក១ឈរ១ !! ជួរដេក១ឈរ២
|-
| ជួរដេក២ឈរ១ || ជួរដេក២ឈរ២
|}
</nowiki>

ចេញលទ្ធផលជា៖

 ជួរដេក១ឈរ១  ជួរដេក១ឈរ២ ជួរដេក២ឈរ១  ជួរដេក២ឈរ២