លីលាវតី: មេរៀនពីក្មេងតូច

មេរៀនពីក្មេងតូច

ស្អែក​ឡើង ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ក៏​ចាប់ផ្តើម​ធ្វើ​ការងារ​តាម​នយោបាយ​ដែល​គិត​ឃើញ​បាន នៅ​ខាង​មុខ​គេហដ្ឋាន​របស់​មេភូមិ មាន​ទីធ្លា​ល្វឹងល្វើយ​ទាំង​មាន​ដើម​ឈើ​ដុះ​ច្រូងច្រាង​ចោល​ម្លប់​ត្រឈឹង​ត្រឈៃ ។ ក្មេងក្មាង​អ្នកស្រុក​ចូលចិត្ត​ទៅ​ប្រឡែង​គ្នា​លេង​លើ​ទីធ្លា​នេះ​ណាស់ ។ រីឯ​លោក​ប្រធាន​ភូមិ​វិញ​ក៏​ចូល​ចិត្ត​ទៅ​អង្គុយ​ត្រង់​ទ្វារ​គេហដ្ឋាន​សម្លឹង​មើល​ក្មេងៗ​ប្រឡែង​គ្នា​ដែរ ។

រសៀល​ថ្ងៃ​នោះ មាន​ក្មេងប្រុស​​ម្នាក់​ទៅ​លេង​មុន​គេ ។ ក្មេង​នោះ​ជញ្ជូន​យក​ដុំ​ឥដ្ឋ​ទៅ​កស្ថាបនា​ជា​រូប​ចេតីយ៍​ខ្ពស់​ឡើង​ត្រឹម​ដើម​ទ្រូង​របស់​ខ្លួន ហើយ​ក៏​យក​ដុំ​ឥដ្ឋ​ពិសេស ១ ដុំ​ដាក់​ថ្កល់​លើ​កំពូល​ចេតីយ៍​នោះ ។ រួច​ហើយ ក្មេង​នោះ​​ក៏​អង្គុយចុះ សម្លឹង​មើល​ស្នាដៃ​​របស់​ខ្លួន​ដោយពេញចិត្ត ។ មួយស្របក់តមក ក្មេង​ទើបយកដៃទាញដុំឥដ្ឋដែល​នៅខាងក្រោមចេញ ២ ឬ ៣ ដុំ ភ្លាមនោះឯង ។ ដុំឥដ្ឋដែលនៅខាងលើរួមទាំងដុំឥដ្ឋដែលនៅលើកំពូលផង ក៏បាក់ធ្លាក់ចុះមក ។ រួចហើយក្មេងតូចនោះក៏ស្ថាបនាចេតីយ៍ឡើងជាថ្មីទៀត រួចហើយក៏បំផ្លាញចោលទៀត ដោយទាញយកដុំឥដ្ឋដែលនៅខាងក្រោមចេញ ។ កុមារតូចបំផ្លាញបែបនោះម្តងហើយម្តងទៀតដោយមិន ចេះនឿយហត់  មេភូមិ​អង្គុយ​សម្លឹង​មើល​ការលេង​របស់​កុមារ​នោះ​ដោយ​ចំណាប់​អារម្មណ៍ ។ នៅខណៈ ដែលកុមារនោះកំពុងលេងយ៉ាងភ្លើតភ្លើននោះឯង ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ដើរហួសទៅហើយឈាងចូលទៅ​សម្រាកក្រោមម្លប់ឈើក្បែរកុមារនោះ ដោយ​ធ្វើពើ​ជាមិន​ឃើញ​មេភូមិ​ដែល​កំពុងតែ​អង្គុយត្រង់ទ្វារ​គេហដ្ឋាន ។ ខ្ញុំព្រះករុណារងចាំចង្វាក់ទាល់តែកុមារនោះកចេតីយ៍ដោយផែនឥដ្ឋរួចរាល់​ហើយទើប​សួរថា ៖

"អានាង ! ឯងកំពុងតែលេងអី?"

"កណាកំពុងតែលេងកចាយដី" កុមារតូចឆ្លើយតបទាំងដាក់ផែនឥដ្ឋពិសេសថ្កល់លើកំពូលចេតីយ៍យ៉ាងប្រុង​ប្រយ័ត្ន ។

"ហេតុអីបានជាឯងដាក់ផែនឥដ្ឋហ្នឹងលើកំពូលចាយដីទៅវិញ?" ខ្ញុំព្រះករុណាសួរត ។

"កណាសន្មតថាជាស្តេចគង់លើបល្ល័ង្ក ទើបត្រូវដាក់ថ្កល់លើកំពូលចាយដីលើផែនឥដ្ឋដទៃទៀត" ។

"ឯងលេងបានល្អណាស់ អានាង ! បើផែនឥដ្ឋដែលនៅលើកំពូលជាសេ្តច ផែនឥដ្ឋទាំងឡាយដែល ទប់ទ្រនៅខាងក្រោម ប្រៀបដូចជាពួកខ្ញុំរាជការសេនាមន្ត្រី និង ប្រជានុរាស្ត្រ" ខ្ញុំព្រះករុណានិយាយបែប​គាំទ្រ ។

"កណា ! ត្រូវហើយ"កុមារតូចនិយាយយ៉ាងគួរឲ្យអាណិតហើយអង្គុយចុះសម្លឹងមើលស្នាដៃរបស់ខ្លួន លុះសម្លឹងមើលអស់មួយស្របក់ហើយ កុមារតូចក៏ទាញផែនឥដ្ឋខាងក្រោមចេញ ធ្វើឲ្យផែនឥដ្ឋទាំង ឡាយដែលនៅខាងលើភ្លាត់បាក់គ្រាំចុះមកភ្លាម ។

"យី ! អានាង ! ថីបានជាចាយដីរបស់ឯងបាក់ធ្លាក់ចុះមកអីចឹង សេ្តចដែលស្ថិតនៅលើកំពូលមិនបាក់ ធ្លាក់ចុះមកដែរទេឬ?"ខ្ញុំព្រះករុណាសួរដោយសម្លេងឮជាងធម្មតាបន្តិច

"ក៏ត្រូវបាក់ធ្លាក់ចុះមកដែរ"កុមារតូចឆ្លើយទាំងសើចកក្អឹក "ព្រោះតែកណាដកផែនឥដ្ឋដែលទល់ទ្រ នៅខាងក្រោមចេញ ផែនឥដ្ឋដែលនៅខាងលើទើបបាក់ធ្លាក់ចុះមកទាំងអស់"

"អានាងអើយ ! ការលេងរបស់ឯងពេញជាមានគតិធម៌ល្អមែន អាត្មាបានចំណេះថ្មីពីការលេងរបស់ ឯង ហើយ គឺថា ផែន​ឥដ្ឋ​ដែល​ឯង​សន្មត​ឲ្យ​ជា​ស្តេច​នោះ​នឹង​ស្ថិត​នៅ​លើ​កំពូល​ចេតិយ​បាន​ក៏​ព្រោះ​អាស្រ័យ​ផែនឥដ្ឋដែលនៅខាងក្រោមជាគ្រឿងទប់ទល់កល់ទ្រ ។ បើពេលណាដែលឥដ្ឋនៅខាងក្រោមមិនទល់ទ្រ ទេ ផែនឥដ្ឋដែលនៅខាងលើក៏បាក់ធ្លាក់ចុះមកនៅពេលនោះ ព្រោះហេតុតែផែនឥដ្ឋគ្រប់ៗផែនទើប ត្រូវអាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមក ទើបករូបករាងជាចាយដីបាន បើផែនឥដ្ឋខ្ពស់បំផុតយល់ឃើញថា ខ្លួនល្អលើសលន់ជាងផែនឥដ្ឋដទៃទៀត ជាស្តេចរបស់ផែនឥដ្ឋដទៃទៀតមិនបាច់អាស្រ័យអ្នកណា ចាត់ទុក ថាជាមិច្ឆាទិដ្ឋិក៍សុទ្ធសាធ អានាងអើយ ! ការលេងរបស់ឯងជាគតិដាស់តឿនចិត្តអាត្មាបានយ៉ាងល្អ ណាស់" 

"ការលេងរបស់ឯងធ្វើឲ្យអាត្មាយល់ដឹងស្ថានភាពរបស់សង្គមមនុស្សបានយ៉ាងល្អប្រសើរក្រៃលែង អាត្មាទើប តែដឹងឥឡូវនេះឯងថាអ្នកខ្លះកាលមានអំណាច មានទ្រព្យសម្បត្តិ មាន​យស​ស័ក្តិ​ខ្ពស់ជាងអ្នកដទៃច្រើនតែ យល់ខុសថាខ្លួនល្អវិសេសបំផុតហើយ មិនបាច់អាស្រ័យអ្នកណារស់នៅទេ ខ្លួនចង់គិតធ្វើអ្វីក៏ធ្វើបានដោយ ឥតគិតគូរដល់ដើមទ្រូងអ្នកដទៃឡើយ ទោះ​អ្នកដទៃ​លំបាកលំបិនយ៉ាងណាក៏ដោយចុះ សូមឲ្យតែខ្លួន ស្រណុកសុខសប្បាយជាការគ្រប់គ្រាន់ នេះឯងជារំយល់ខុសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ពីព្រោះនៅខណៈដែលគេ ប្រកាស​ថា​មិន​បាន​អាស្រ័យ​អ្នក​ណារស់នៅហ្នឹងឯង គេកំពុងតែអាស្រ័យអ្នកដទៃទៅហើយ គួរនាដូចជាឥដ្ឋ ដែលនៅលើកំពូលចេតីយ៍បានព្រោះអាស្រ័យឥដ្ឋជាច្រើនដុំនៅទល់ទប់ខាងក្រោមដូច្នោះ" ។

កុមារតូចអង្គុយស្តាប់ខ្ញុំព្រះករុណាថ្លាថ្លែងនៅក្បែរពំនូកឥដ្ឋយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ប៉ុន្តែគោលបំណងរបស់ខ្ញុំ ព្រះករុណាមិនបានសំដៅទៅលើកុមារតូចនោះទេ ប៉ុន្តែ​សំដៅ​ទៅ​រក​មេភូមិ​ដែល​អង្គុយ​នៅឯទ្វារគេហដ្ឋាននោះឯង ។

"អានាងអើយ ! អ្នកស្តុកស្តម្ភដោយទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនតែឆ្មើងកន្ត្រើង លេងខ្លួនថាខ្លួនមានធូរធារហើយ មិនបាច់ងរអង្វរអ្នកណាទេ មិនបាច់ពឹងពាក់អាស្រ័យអ្នកណាទេ ផ្ទុយទៅវិញ ខ្លួនកំពុងតែពឹងពាក់អាស្រ័យ អ្នកដទៃនៅគ្រប់ច្រកល្ហក ពឹងពាក់យ៉ាងម៉េច? ពឹងពាក់យ៉ាងនេះ គឺ អ្នកមានទ្រព្យទាំងនោះ បើយើងនាំ គេឲ្យជិះសំពៅ នាវា​ព្រម​ទាំង​មាស​ប្រាក់​ទាំង​អស់​ដែល​គេមានហើយយកគេទៅបំបរបង់ចោលនៅ កណ្តាលមហាសមុទ្រតែម្នាក់ឯងរហូតដល់ស្លាប់ តើគេសុខចិត្តទេ? ច្បាស់ជាមិនសុខចិត្តទេ ព្រោះបើទៅ​រស់​នៅ​នា​កណ្តាល​សមុទ្រ​តែ​ម្នាក់​ឯង មាសប្រាក់ជាចំនួនកោដិក៏ក្លាយជារបស់ឥតប្រយោជន៍ ។ ទោះគ្រវែងចោលទៅក្នុងទឹកសមុទ្រ ត្រីក៏មិនអើពើដែរ ។ ទោះគ្រវែងឡើងទៅលើអាកាស បក្សីក៏មិនក្រឡេកមើលដែរ ។កាល​បើគ្មានអ្នកណាធានារ៉ាប់រងតម្លៃប្រាក់ហើយ ប្រាក់នោះក៏នឹងក្លាយជាកម្ទេចលោហៈដែលឥតតម្លៃ ។ ប្រាក់មានតម្លៃទៅបាន មនុស្ស​ស្តុកស្តម្ភ​ទៅ​បាន​ព្រោះ​តែ​អ្នក​ផង​ទាំង​ពួង​សុខចិត្ត​ធានារ៉ាប់រង​តម្លៃរបស់​ប្រាក់ ព្រោះហេតុនោះ មនុស្សយើងមានធូរធារម្នាក់ឯងមិនបានទេ ត្រូវអាស្រ័យការធានារ៉ាប់រងពីអ្នកដទៃ ទើប​បាន​ឈ្មោះ​ថា​ពឹងពាក់​អាស្រ័យ​អ្នក​ដទៃ​រស់​នៅ​ដោយ​ផ្ទាល់" ។

"ម្នាលកុមារតូច ! អ្នកណាបានលាភសក្ការៈ បានយសស័ក្តិហើយ ឈ្លក់វង្វេង យល់ថា ខ្លួនល្អវិសេសជាង អ្នកដទៃ ហើយបៀតបៀនអ្នកតូចជាងខ្លួនឯង អ្នក​នោះ​ស្មើ​នឹង​កំពុង​គាស់​ទម្លាយ​គ្រឹះស្ថាន​ដែល​ជាគ្រឿង ទល់ទ្ររបស់ខ្លួនឯង មិនយូរមិនឆាប់ខ្លួនឯងនឹងរលំរលាយទៅប្រៀបដូចជាកុមារតូចឯងហូតយកផែនឥដ្ឋ ដែល​នៅ​ខាងក្រោម​ចេញ​ហើយ​ផែន​ឥដ្ឋ​ដែល​នៅ​ខាងលើ​ក៏បាក់ធ្លាក់ចុះមកដូច្នោះ ។ អ្នកណាបានលាភ សក្ការៈ បានយសស័ក្តិហើយ មិនឈ្លក់វង្វេង យកលាភសក្ការៈនោះមកជួយជ្រោមជ្រែងអ្នកតូចជាងខ្លួន អ្នក​នោះ​ស្មើ​នឹង​ស្ថាបនា​គ្រឹះស្ថាន​របស់ខ្លួនឯងឲ្យរឹងប៉ឹងឡើង មនុស្សទាំងពួងនឹងតម្កុំតម្កើងគេឲ្យស្ថិតនៅ ក្នុងតំណែងខ្ពង់ខ្ពស់នោះតរៀងទៅ" ។

ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! កាលដែលខ្ញុំព្រះករុណាសន្ទនាជាមួយនឹងកុមារតូចមកបានប៉ុណ្ណេះ ប្រធានភូមិ បានក្រោកចេញពីអាសនៈហើយដើរតម្រង់ចូលមករកខ្ញុំព្រះករុណាភ្លាម គាត់អង្គុយទៀបបាទមូលរបស់ ខ្ញុំព្រះករុណា ហើយក៏អង្គុយឱនមុខចុះយំអណ្តើតអណ្តកតែម្នាក់ឯង ។

"កើតរឿងអីឬ ? ឧបាសក ! "ខ្ញុំព្រះករុណាសួរដោយស្លន់ចិត្តព្រោះមិនដឹងដំណើរដើមទង មេភូមិមិនបាន ហើបមាត់ឆ្លើយតបចំពោះខ្ញុំព្រះករុណាទេ នៅតែយំស្រក់ទឹកភ្នែករហេមរហាម ហាក់បីដូចជាកំពុងកើតទុក្ខ ប៉ផ្អុកប៉ផ្អែបយ៉ាងធំមហិមា ។

"មានរឿងមិនគប្បីអ្វីកើតឡើងឬ សូមប្រាប់អាត្មាឲ្យឆាប់មក ឧបាសក ! អាត្មាត្រេកអរនឹងជូយអនុគ្រោះ ញោមដោយអស់សមត្ថភាព"ខ្ញុំព្រះករុណាអន្ទោកអន្ទោល 
ប្រធាន​ភូមិ​ងើយមុខដ៏ដាបរហាមដោយទឹកភ្នែកឡើង សម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាយ៉ាងទទូចអង្វរហើយ និយាយទាំងសស្លើតសស្លក់ថា 

"បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ! សម្តីរបស់ព្រះគុណម្ចាស់ដែលសម្តែងដល់ក្មេងតូចអម្បាញ់មិញនេះ ធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាស្មារលាទោសមកបាន ព្រមជាមួយគ្នានោះ ទោមនស្សចិត្ត​ដ៏​ធំមហិមា​ក៏កើតឡើង ខ្ញុំព្រះករុណាទើបមិនអាចទប់ទឹកភ្នែកបាន ព្រោះខ្ញុំកណាជាអ្នកឈ្លក់វង្វេងក្នុងលាភសក្ការៈ យសស័ក្តិ ទាល់តែយល់ថាខ្លួនល្អវិសេសបំផុតហើយ មិន​បាច់​ពឹងពាក់​អាស្រ័យ​អ្នកណាទេ ខ្ញុំព្រះករុណាបាន ប្រើប្រាស់ទ្រព្យសម្បត្តិ និង យសស័ក្តិរបស់ខ្លួនបៀតបៀនអ្នកស្រុកភូមិយ៉ាងឃ្នើសឃ្នង ប៉ុន្តែខ្ញុំកណាមិន ដែលគិតថាជាទារុណកម្មធ្វើបាបអ្វីទេ ត្រឡប់​ជារីករាយត្រេកអរទៅទៀតដែលបានឃើញហាយនភាព របស់អ្នកស្រុកភូមិ ហើយមើលឃើញសម្បត្តិសម្បុកហូរហៀរចូលមកឯកឯង ខ្ញុំកណាចិញ្ចឹមជីវិតលើ ទឹកភ្នែក​របស់​អ្នកដទៃ​យ៉ាង​ជាក់ស្តែង លុះបានស្តាប់ព្រះតេជព្រះគុណសម្តែងហេតុផលជាមួយនឹង ក្មេងតូចចប់ហើយ ជម្លក់វិលវក់ក្នុងចិត្តរបស់ខ្ញុំកណាក៏ខ្ចាត់បាត់អស់រលីង ខ្ញុំកណាភ្ញាក់រលឹកនឹកឃើញ ទោស​កំហុស​ខ្លួនឯងបានភ្លាមថា ខ្លួនបានធ្វើអំពើអាក្រក់ថោកទាបអ្វីខ្លះ ព្រះគុណម្ចាស់បានជួយស្រោច ស្រង់​ខ្ញុំ​កណា​ចេញ​ពី​អន្លង់​នៃ​បាបកម្ម​យ៉ាង​ពិតប្រាកដ" ។ ប្រធានភូមិយំសោកសង្រេងទៅមួយសន្ទុះទៀត ទើបស្រដីឡើងថា ៖

"បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ! ឥឡូវនេះ ខ្ញុំកណាភ្ញាក់រលឹកដឹងខ្លួនហាក់បីដូចជាទើបនឹងងើបពីសុបិន អាក្រក់ នៅពេលដែលរលឹកនឹកឃើញដល់អំពើអាក្រក់ក្នុងអតីតកាល ខ្ញុំកណា​នឹក​សង្វេគស្លុតចិត្ត ពន់ប្រមាណ ខ្ញុំកណាសូមប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះព្រះតេជព្រះគុណថា ចាប់តាំងពីពេលនេះតទៅ ខ្ញុំកណានឹង មិនធ្វើបែបនោះទៀតទេ ខ្ញុំកណា​នឹង​លុបលើក​បំណុល​ទាំងអស់​ដែល​អ្នកស្រុកចំពាក់ចំពោះខ្ញុំកណា ឲ្យហើយស្រេចនឹងគ្នាទៅ ខ្ញុំកណានឹងបែងចែកដីស្រែឲ្យជាបច្ចេកសម្បត្តិរបស់ពួកគាត់គ្រប់ៗគ្រួសារ ខ្ញុំកណា​នឹង​ជួយ​ប្រដុងប្រជា​យឹតយោង​ពួក​គាត់​ដោយ​សម្មាព្រឹត្តិតរៀងទៅ"  ។

"ម្នាលឧបាសក ! អាត្មាមិននឹកស្មានថា សម្តីដែលអាត្មានិយាយលេងៗជាមួយនឹងកូនក្មេង អាចកែប្រែចិត្ត របស់ញោមបានដល់ម្លឹងសោះ ។ អាត្មានិយាយទៅតាមគោលធម៌ទេ គ្មាន​ចេតនា​ទូន្មានអ្នកឡើយ ទាំងមើល មិនឃើញញោមផង ។ ប៉ុន្តែអាត្មាក៏សប្បាយចិត្តដែលសម្តីរបស់អាត្មាធ្វើឲ្យញោមភ្ញាក់រលឹកខ្លួន កែប្រែជា​មនុស្សល្អបាន កុំយំសោកបោកប្រាណឡើយ ។ ឧបាសកអើយ ! អតីតកាលកន្លងហួសទៅហើយ ក៏សូមឲ្យ កន្លងហួសទៅចុះ នៅមិនទាន់ហួសពេលទេដែលញោមសាងអំពើល្អកាយកប់លុបលាងអំពើអាក្រក់ដែល បាន​ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​គ្រា​មុន ។ ព្រះបរមសាស្តា​​បានត្រាស់​ទុកថា ៖

មនុស្ស​ពួកខ្លះមកក៏ងងឹតទៅក៏ងងឹត គឺ ធ្វើអំពើអាក្រក់មកពីមុនហើយ ក៏ធ្វើអំពើអាក្រក់តទៅទៀត មនុស្សពួកនេះងងឹតទាំងមកងងឹតទាំងទៅ ។

មនុស្សពួកខ្លះមកក៏ភ្លឺទៅក៏ភ្លឺ គឺ ធ្វើអំពើល្អរៀងរហូតទាំងមកទាំងទៅ មនុស្សពួកនេះល្អបំផុត ។

មនុស្សពួកខ្លះមកងងឹតប៉ុន្តែទៅភ្លឺ គឺ ធ្វើអំពើអាក្រក់មកពីមុន ក្រោយមក ក៏កែប្រែខ្លួនខ្វល់ខ្វាយធ្វើអំពើ ល្អតទៅ មនុស្សពួកនេះមកងងឹតប៉ុន្តែទៅភ្លឺ ចាត់ទុកថាគ្រាន់បើ ម្នាលឧបាសក ! ញោមចាត់ទុកជាមនុស្ស ប្រភេទនេះឯង ។

ឬ មនុស្សពួកខ្លះមកភ្លឺប៉ុន្តែទៅងងឹត គឺ កើតមកក្នុងត្រកូលស្តុកស្តម្ភមានសម្បុកសម្បត្តិច្រើនលើសលន់ ប៉ុន្តែមិនយកទ្រព្យសម្បត្តិនោះទៅធ្វើអំពើល្អទេ ផ្ទុយទៅវិញ ចូលចិត្តបៀតបៀនអ្នកដទៃ ចាយវាយខ្ជះខ្ជាយឥតប្រយោជន៍ មិនយកទ្រព្យទាំងនោះទៅជួយសង្គ្រោះអ្នកទីទ័ល ចូលចិត្តសាងអំពើអាក្រក់ច្រើន​ជាង ។ មនុស្ស​ពួក​នេះ​ឈ្មោះ​ថា​មក​ភ្លឺ​ប៉ុន្តែ​ទៅ​ងងឹត ចាត់ទុកថាគំរក់បំផុត ។ ក្នុងអតីតកាលកន្លងមក ញោមបានដើរលើផ្លូវងងឹតងងល់ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះញោមបានដើរមកដល់ផ្លូវភ្លឺស្វាង ហើយ ចូរខ្នះខ្នែងធ្វើអំពើល្អតទៅ" ។ 

ឧបាសកជាប្រធានភូមិឱនចុះក្រាបថ្វាយបង្គំខ្ញុំព្រះករុណាដោយសទ្ធាជ្រះថ្លាម្តងទៀត ខ្ញុំព្រះករុណាបាន ទេសនា​ប្រៀនប្រដៅ​គាត់​ឲ្យ​ព្រឺសចិត្ត​ក្នុង​សម្មាបដិបត្តិ​ហើយ​បញ្ចប់​ដោយ​ពុទ្ធភាសិតថា ៖

ឧត្តមត្តនិវាតេន   សូរំ ភេទេន និជ្ជយេ 
នីចំ អប្បកទានេន វិធមេន សមំ ជយេ ។

ឈ្នះអ្នកថ្កើងដោយត្រុនបន្ទន់ប្រាណ ឈ្នះអ្នកក្លាហានដោយការទម្លាយ 
ឈ្នះអ្នកក្រក្សត់ដោយឲ្យសម្លបាយ ឈ្នះអ្នកស្មើកាយដោយការព្យាយាម ។

បន្ទាប់មក ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចម្រើនពរលាគាត់ត្រឡប់ទៅខ្ទមសម្នាក់វិញ បុរស​ម្ចាស់​ខ្ទម​សួរ​ដេញដោល ខ្ញុំព្រះករុណាថាទៅធ្វើការងារបានលទ្ធផលដូចម្តេចខ្លះ ? 

"រងចាំមើលចុះថាលទ្ធផលនឹងដូចម្តេច ប៉ុន្តែអាត្មាបានបំពេញតួនាទីយ៉ាងល្អបំផុតហើយ"​ ។

លុះដល់ព្រឹកឡើងនាថ្ងៃនោះឯង មេភូមិក៏កោះហៅកូនភូមិទាំងអស់មកប្រជុំត្រង់ទីធ្លាមុខគេហដ្ឋានរបស់​គាត់ ។ នៅពេលដែលអ្នកភូមិអង្គុយជួបជុំព្រមគ្នាហើយ លោក​ប្រធាន​ភូមិ​ក៏​ក្រោក​ឡើង ទឹក​មុខ​របស់​គាត់​ឡើងជួរព្រហួញជាងមុន ធ្វើឲ្យអ្នកភូមិស្ទើរតែទាំងអស់គ្នារសាប់រសល់មិនស្រួលចិត្ត ពីព្រោះយ៉ាងណា​ក៏ដោយនៅថ្ងៃនេះ លោក​ប្រធាន​ភូមិ​កំណាច​ប្រហែល​ជា​រក​ផ្លូវ​កេងប្រវ័ញ្ច​ពួក​យើង​ទៀត​មិនខាន ។ ប៉ុន្តែអ្នកទាំងអស់គ្នាក៏ចម្លែកចិត្តសឹងតែស្តាប់មិនជឿត្រចៀកខ្លួនឯង ព្រោះលោកប្រធានភូមិបានប្រកាស ឡើងថា ៖

"បងប្អូនទាំងឡាយ ! ខ្ញុំបាទសូមប្រកាសឲ្យបងប្អូនទាំងអស់ដឹងថា បងប្អូនណាដែលកំដឹងបំណុលខ្ញុំបាទ ជាចំនួនប៉ុន្មានៗក៏ដោយ ខ្ញុំបាទមិនគិតយកពីបងប្អូនវិញទេ ។  សូម​ឲ្យ​បងប្អូន​រួច​ផុត​ចាកបំណុលឥណទាន​នេះចុះ ។ ចូរមានឥស្សរភាពចំពោះខ្លួនគ្រប់ៗគ្នា ។ មួយវិញសោត ដីស្រែទាំងអម្បាលម៉ានរបស់ខ្ញុំបាទ ដែលបងប្អូនធ្វើប្រវាស់នោះ អ្នកណា​ធ្វើ​ស្រែ​របស់​ខ្ញុំបាទ​ជា​ចំនួន​ប៉ុន្មាន សូមឲ្យចូលគ្រប់គ្រងកាន់កាប់​យកជាកម្មសិទ្ធិក្នុងដីស្រែចំនួនប៉ុណ្ណោះចុះ ។ ចាប់តាំងពីពេលនេះជាដើមទៅ ក្នុងអតីតកាល ខ្ញុំបាទបាន បង្ក​កម្មពៀរ​វេរា​ជាមួយ​នឹង​បងប្អូន​ច្រើន​ណាស់ ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំបាទភ្ញាក់រលឹកដឹងខ្លួនបានហើយចំពោះទោស​កំហុសទាំងនោះ ។ ខ្ញុំបាទនឹកសោកស្តាយជាទីបំផុត សូមបងប្អូនមេត្តាអភ័យទោសដល់ខ្ញុំបាទផង ។  ខ្ញុំបាទ​សូមធានារ៉ាប់រង​នៅចំពោះ​មុខ​ព្រះសុរិយទេព​ថា​ចាប់តាំងពីពេលនេះជាដើមទៅ ខ្ញុំបាទនឹងមិនធ្វើបែប​នោះទៀតជាដាច់ខាត ប្តេជ្ញា​នឹង​រក្សា​ការពារ​បងប្អូន​ដោយ​សុចរិត​យុត្តិធម៌​ជា​រៀង​រហូត​ទៅ" ។

នៅពេលដែលលោកប្រធានភូមិប្រកាសចប់ហើយ សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់គ្របដណ្តប់ទូទៅ ពីព្រោះគ្មានអ្នក​ណានឹកស្មានថានឹងបានស្តាប់សម្តីបែបនោះពីប្រធានភូមិកំណាចនោះទេ ទើប​នាំគ្នា​ភាន់ភាំង​ស្រឡាំង​កាំង​រហូតដល់ប្រធានភូមិក្រោកឈរឡើងពោលសម្តែងសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃចិត្តរបស់ខ្លួនម្តងទៀត ។ អ្នកស្រុក​ទាំងអស់​ទើប​បាក់ចិត្តជឿ រំពេច​នោះ​ឯង​អ្នកស្រុក​ម្នាក់ៗ​មាន​ទឹកភ្នែក​ហូរ​រហាម​ដោយបីតិសោមនស្ស ។ ពួកគេស្ទុះចូលទៅចាប់លើកមេភូមិលីលើស្មា​ហើយនាំហែហមទៅតាមផ្លូវក្នុងភូមិ ។

លុះ​ដល់អធ្រាត បុរស​ម្ចាស់ខ្ទមត្រឡប់មកពីទីប្រជុំវិញ ។ គាត់ស្ទុះហេចូលមកក្រាបបង្គំត្រង់ជើងរបស់​ខ្ញុំព្រះករុណាជាសារវ័ន្ត ។

នា​ថ្ងៃ​ព្រឹកឡើង មេភូមិព្រមទាំងកូនភូមិទាំងអស់បាននាំគ្នាអារាធនាខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យគង់នៅប្រចាំក្នុងភូមិ​នោះ ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះករុណាមិនបានទទួលនិមន្តទេ ព្រោះតួនាទីរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា គឺ ការ​ត្រាច់រង្គត់ទៅលុះត្រា​តែអស់ខ្យល់ដកដង្ហើម ។ ព្រោះហេតុនោះ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបចម្រើនពរលាអ្នកស្រុកទាំងអស់ធ្វើដំណើរ​ដើរផ្លូវទៅទិសខាងកើតឆ្ពោះទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ ។