សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី១: សន្និសីទក្រុងហ្សឺណេវ និងការបែកចែកប្រទេសវៀតណាម

សន្និសីទក្រុងហ្សឺណេវ និងការបែកចែកប្រទេសវៀតណាម

thumb|190px|ទិដ្ឋភាពនៅឯសន្និសីទក្រុងហ្សឺណេវ

សន្និសីទក្រុងហ្សឺណេវនៃថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៤ បានទទួលស្គាល់ខ្សែស្របទី១៧ ថាជា"ខ្សែកំណត់ព្រំដែនយោធាបណ្តោះអាសន្ន"ដោយបានបែកចែកប្រទេសវៀតណាមជាពីរ (ជាបណ្តោះអាសន្ន)៖ ភាគខាងជើង (លើខ្សែស្របទី១៧) គឺរដ្ឋកុម្មុយនិស្តវៀតណាមខាងជើង និងភាគខាងត្បូង (ក្រោមខ្សែស្របទី១៧) គឺវៀតណាមខាងត្បូងដែលគាំទ្រដោយលោកខាងលិច។

thumb|right|190px|និស្សិតកំពុងធ្វើបាតុកម្មនៅទីក្រុងសៃហ្គនក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៦៤ នៅក្នុងពិធីគំរបខួបលើកទី១០ នៃសន្និសីទក្រុងហ្សឺណេវ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៤។

ការចរចារវាងបារាំងនិងវៀតមិញបានចាប់ធ្វើឡើងនៅឯទីក្រុងហ្សឺណេវក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៩៥៤, ដែលពេលនោះ កងកម្លាំងសហភាពបារាំងនិងវៀតមិញបានកំពុងប្រយុទ្ធគ្នានៅក្នុងសមរភូមិឌៀនបៀនភូ។ នៅឯប្រទេសបារាំង លោកព្យែរ មិនដេសហ្រ្វង់ស៍ ដែលត្រូវជាអ្នកប្រឆាំងនឹងសង្គ្រាមនេះក៏បានឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥៤។ លោកបានសន្យាថានឹងខិតខំធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីបញ្ឈប់សង្គ្រាមនេះឱ្យបាន ហើយត្រឹមតែរយៈពេលបួនខែប៉ុណ្ណោះ បទឈប់បាញ់ក៏ត្រូវបានចុះ៖

 "ថ្ងៃនេះ វាអាចជាថ្ងៃដែលយើងរាល់គ្នាមកជួបជុំនៅទីនេះដើម្បីសន្តិភាព វាគឺជាសេចក្តីប្រាថ្នារបស់ប្រទេសយើង (បារាំង) ជាយូរណាស់មកហើយ...ប្រហែលជាពីរបីឆ្នាំមកហើយ ការចរចាសម្របសម្រួលរកសន្តិភាពជាមួយនឹងគូប្រជែងហាក់ដូចជាជម្រើសចុងក្រោយរបស់ខ្ញុំ សន្តិភាពនេះនឹងអាចជួយដល់ហិរញ្ញវត្ថុជាតិយើង និងសេដ្ឋកិច្ចជារួម។ សង្គ្រាមមួយនេះគឺជាបន្ទុកដែលប្រទេសយើងមិនអាចទ្រាំទ្របាន ហើយថ្ងៃនេះគឺជាការគំរាមកំហែងថ្មីមួយទៀតសម្រាប់ភាគីទាំងអស់៖ ប្រសិនបើជម្លោះនៅឥណ្ឌូចិនមិនត្រូវបានដោះស្រាយ — បានយ៉ាងឆាប់រហ័ស — ទេនោះ វានឹងអាចវិវត្តទៅជាសង្គ្រាមបង្ហូរឈាមគ្នាដ៏ឃោរឃៅ សង្គ្រាមអន្តរជាតិ ហើយអ្វីដែលអាក្រក់បំផុតនោះគឺការប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកបរិមាណូ។ ខ្ញុំចង់បានសន្តិភាព សន្តិភាពដែលអាចជួយដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសយើង។ សម្បីឥឡូវ ស្ថានភាពនៅឥណ្ឌូចិនត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋ ទាហាន និងអ្នកមួយចំនួននៅទីនេះ លះបង់និងលែងគាំទ្រទៅហើយ។ បារាំងនឹងមិនចាំបាច់ទទួលយកហើយនិង"មិនទទួលយក"ដំណោះស្រាយដែលមិនត្រូវនឹងផលប្រយោជន៍សំខាន់របស់ខ្លួននោះទេ។ ប្រទេសបារាំងនូវតែមានវត្តមានពីចម្ងាយ។ ទាំងសម្ព័ន្ធមិត្តនិងគូប្រជែងរបស់យើងគឺមិនត្រូវរក្សាការសង្ស័យអ្វីមកលើអត្ថន័យនៃការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់យើងឡើយ។ ការចរចាមួយត្រូវបានធ្វើឡើងនៅឯក្រុងហ្សឺណេវ...ខ្ញុំបានសិក្សាពីរបាយការណ៍នេះយូរមកហើយ...និងបានពិគ្រោះយោបល់ជាមួយនឹងអ្នកជំនាញខាងយោធានិងអ្នកការទូតរួចមកហើយ។ ការជឿជាក់របស់ខ្ញុំថាដំណោះស្រាយទំនាស់សន្តិភាពដែលអាចទៅរួចត្រូវបានបញ្ជាក់ហើយ។ ពីថ្ងៃនេះតទៅ បទឈប់បាញ់នឹងត្រូវមានការសម្របសម្រួលយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ រដ្ឋាភិបាលថ្មីដែលខ្ញុំត្រៀមនឹងបង្កើតនេះ នឹងដោះស្រាយដោយខ្លួនឯង — ជាមួយនឹងគូប្រជែង — ដោយចំណាយពេល ៤ សប្តាហ៍ដើម្បីរងចាំការឆ្លើយតបពីពួកវា។ ថ្ងៃនេះគឺជាថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ហើយខ្ញុំនឹងបង្ហាញខ្លួនខ្ញុំនៅចំពោះមុខអ្នកមុនថ្ងៃទី២០ ខែកក្តដា...ប្រសិនបើគ្មានដំណោះស្រាយណាដែលគួរឱ្យពេញចិត្តនៅថ្ងៃនុះនោះទេ អ្នកនឹងរួចផុតពីកិច្ចសន្យាដែលអាចនឹងចងភ្ជាប់យើងឱ្យរួមគ្នាហើយរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្ញុំនឹងផ្តល់នូវវិស្ថាបនកម្មពីតំណែងទៅកាន់ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋ។"June 17, 1954 discourse of Mendès-France  on the website of the French National Assembly 

កិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងហ្សឺណេវបានសន្យាថានឹងធ្វើការបោះឆ្នោតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦ ដើម្បីកំណត់រដ្ឋាភិបាលជាតិតែមួយសម្រាប់ប្រទេសវៀតណាម។ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកនិងរដ្ឋវៀតណាមទាំងពីរគឺមិនបានចុះហត្ថលេខាលើអ្វីនោះទេនៅក្នុងសន្និសីទក្រុងហ្សឺណេវនោះ។

ទាក់ទងទៅនឹងសំណួរនៃការបង្រួបបង្រួមជាតិឡើងវិញ គណៈប្រតិភូវៀតណាមប្រឆាំងកុម្មុយនិស្តបានជំទាស់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបែងចែកប្រទេសវៀតណាម ប៉ុន្តែការជំទាស់របស់ខ្លួនត្រូវបានបដិសេដក្រោយពីពួកបារាំងបានយល់ព្រមទទួលយកសំណើររបស់ប្រតិភូវៀតមិញម្នាក់ឈ្មោះប៉ាម វ៉ាន់ដុង។The Pentagon Papers (1971), Beacon Press, vol. 3, p. 134. ក្នុងសំណើរនោះគេបាននិយាយថា ការបង្រួបបង្រួមប្រទេសវៀតណាមនឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅក្រោមការបោះឆ្នោតជាតិដោយមានការឃ្លាំមើលពី"គណៈកម្មការមូលដ្ឋាន"។The Pentagon Papers (1971), Beacon Press, vol. 3, p. 119. សហរដ្ឋអាមេរិកបានជំទាស់ទៅនឹងសំណើរវៀតមិញដោយលើកឡើងនូវមតិមួយដែលគេច្រើនស្គាល់ថា"ផែនការអាមេរិក" ដោយមតិនេះត្រូវបានគាំទ្រដោយវៀតណាមខាងត្បូង និងសហរាជាណាចក្រ។The Pentagon Papers (1971), Beacon Press, vol. 3, p. 140. ក្នុងមតិ (សំណើរ) របស់អាមេរិកបាននិយាយថា ការបោះឆ្នោតបង្រួបបង្រួមជាតិវៀតណាមនឹងត្រូវធ្វើឡើងដោយមានការឃ្លាំមើលពីអង្គការសហប្រជាជាតិ ប៉ុន្តែសំណើររបស់អាមេរិកនេះត្រូវបានបដិសេដដោយសហភាពសូវៀត។ ពេលកំពុងស្នាក់នៅប្រទេសបារាំង អតីតអធិរាជបាវ ដាយបានតែងតាំងលោកង៉ូ ឌិនយៀមធ្វើជានាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃវៀតណាមខាងត្បូង។ ដោយមានការគាំទ្រពីអាមេរិក យៀមបានធ្វើប្រជាមតិមួយដើម្បីដកបាវ ដាយចេញពីអំណាចហើយបានប្រកាសខ្លួនលោកជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម។

នៅពេលការបោះឆ្នោតមិនបានសម្រេចកើតឡើង កម្មាភិបាលវៀតមិញនៅវៀតណាមខាងត្បូងបាននាំគ្នាងើបឡើងធ្វើសកម្មភាពប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល។ វៀតណាមខាងជើងបានចូលលុកលុយផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសឡាវដើម្បីបង្កើតជាផ្លូវចូលទៅផ្គត់ផ្គង់កងទ័ពនិងកម្មាភិបាលខ្លួននៅឯវៀតណាមខាងត្បូង ពេលនោះត្រូវបានគេស្គាល់ថារណសិរ្សរំដោះជាតិ។ សង្គ្រាមនេះក៏បានវិវត្តទៅជាសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី២ ដែលភាគច្រើនត្រូវបានគេស្គាល់ថាសង្គ្រាមវៀតណាម ហើយសម្រាប់ជនជាតិវៀតណាមវិញ គេច្រើននិយមហៅថាសង្គ្រាមអាមេរិក។