navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ប្រណម

រូបភាពតូច|ទេពប្រណម
ប្រណម ( សំស្រ្កឹត : प्रणाम; IAST : praṇāma,ប្រណាម; មានន័យថា "ការថ្វាយបង្គំ ក្រាបថ្វាយបង្គំ") គឺជាទម្រង់នៃការគោរព ឬការក្រាបបង្គំគាល់ (ឬការក្រាបថ្វាយបង្គំដោយគោរព) នៅចំពោះមុខអ្វីមួយ ឬអ្នកដ៏ទៃ - ជាធម្មតា ចាស់ទុំ ប្តី ឬ គ្រូ - ផងដែរ ដូចដែលនរណាម្នាក់គោរពយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដូចជាអាទិទេពមួយដែលត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុង វប្បធម៌ឥណ្ឌា និង ហិណ្ឌូ, ពុទ្ធសាសនា, ជេន និងប្រពៃណី សិខ ។

កាយវិការ​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា ​កាយវិការ​ដៃ​សុំទោស ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជា​ការ​សុំទោស​ក្នុង​ស្ថានភាព​មួយ​ចំនួន​ផង​ដែរ។
ប្រណម: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ប្រណម មានប្រភពមកពី ប្រ (សំស្ក្រឹត៖ प्र) និង អាណម (សំស្ក្រឹត៖ आनम); ប្រ មានន័យថា "ទៅមុខ ខាងមុខ មុន ច្រើន ឬច្រើន" ចំណែកឯ អាណម មានន័យថា "ពត់ ឬ លាត" ។  ប្រណម រួមបញ្ចូលគ្នាមានន័យថា "ពត់កោងនៅខាងមុខ" ឬ "ពត់ច្រើន" ឬ "ក្រាប" ។ នៅក្នុងពាក្យវប្បធម៍ វាមានន័យថា "ការជំរាបសួរដោយគោរព" ឬ "ការក្រាបថ្វាយបង្គំ" នៅចំពោះមុខអ្នកដទៃ ជាធម្មតាអ្នកចាស់ទុំ ឬគ្រូ ឬនរណាម្នាក់ដែលគោរពយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដូចជាអាទិទេព។
ប្រណម: ប្រភេទ

ប្រភេទ 
រូបភាពតូច| Ashtanga និង Dandavat ប្រណម ។
វាត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងវប្បធម៌ឥណ្ឌា និងប្រពៃណីហិណ្ឌូ។  ប្រណម មានប្រាំមួយប្រភេទ ដូចខាងក្រោមៈ .

 អស្តាង្គ ( សំស្រ្កឹត : अष्टाङ्ग, aṣṭāṅga,ប្រាំបី ) ត្រូវបានគេហៅថា "Ashtanga Dandavat" : បន្ទាប់ពីផ្នែកប្រាំបីនៃរាងកាយប៉ះដីក្នុងពេលដំណាលគ្នា ឧរា (ទ្រូង), សិរ (ក្បាល), ទ្រិស្តិ (ភ្នែក), មាន (យកចិត្តទុកដាក់), វចន (សុន្ទរកថា), បាទ (ជើង), ការ (ដៃ), ជហ្នុ (ជង្គង់) ។

 សស្ថាង្គ ( សំស្រ្កឹត : षष्ठाङ्ग, lit. ប្រាំមួយផ្នែក ), ហៅផងដែរថា "Shashthanga Dandavat" : បន្ទាប់ពីផ្នែកប្រាំមួយនៃរាងកាយប៉ះដីក្នុងពេលដំណាលគ្នា, ម្រាមជើង, ជង្គង់, ដៃ, ចង្កា, ច្រមុះប៉ះប្រាសាទ។

 បញ្ចាង្គ ( សំស្រ្កឹត : पञ्चाङ्ग, pañcāṅga. ប្រាំផ្នែក ) ក៏ហៅថា "Panchanga Dandavat" : បន្ទាប់ពីផ្នែកទាំងប្រាំនៃរាងកាយប៉ះដីក្នុងពេលដំណាលគ្នាជង្គង់, ទ្រូង, ចង្កា, ប្រាសាទនិងថ្ងាស។

 ទន្ឌ្វត ( សំស្រ្កឹត : दण्डवत्, daṇḍvat. stick ) : ធ្វើតាមផ្នែកទាំងបួននៃដងខ្លួនប៉ះដីក្នុងពេលដំណាលគ្នា អោនមុខចុះមកដី ពេលលុតជង្គង់ ជើង ថ្ងាស និងដៃប៉ះដី។

 នមស្ការ ( សំស្ក្រឹត : नमस्कार, . adoration ) បត់ដៃស្ទាបថ្ងាសពេលឈរ ឬអង្គុយ។ នេះ​ជា​ទម្រង់​នៃ​ការ​ស្វាគមន៍ និង​ការ​ស្វាគមន៍​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​សាមញ្ញ​ជាង​មុន​ដែល​បង្ហាញ​រវាង​មនុស្ស។ Chatterjee, Gautam (2001), Sacred Hindu Symbols, Google books, pp. 47–48, ISBN 9788170173977.  សូមមើលផងដែរនូវ សាសនាហិណ្ឌូបាលី ' សំពះ និង ការស្វាគមន៍ថៃ ដោយផ្អែកលើ នមស្ការ ឥណ្ឌា។

 អភិនន្ទន ( សំស្រ្កឹត : अभिनन्दन, abhinandana. congratulations ) – បត់ទៅមុខដោយដៃបត់ប៉ះទ្រូង។
ប្រណម: ជាការសុំទោស

ជាការសុំទោស 
វាជាទំនៀមទម្លាប់សាសនាហិណ្ឌូ ក្នុងការសុំទោសក្នុងទម្រង់នៃកាយវិការដៃស្តាំ នៅពេលដែលជើងរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ប៉ះនឹងសៀវភៅ ឬសម្ភារៈសរសេរណាមួយដោយចៃដន្យ (ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការបង្ហាញពីព្រះឥន្ទ្រនៃចំណេះដឹង សរស្វតិ ), ប្រាក់ (ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជា ជាការបង្ហាញរបស់ទេពធីតានៃទ្រព្យសម្បត្តិ លក្ម្សី ) ឬជើងរបស់អ្នកដទៃ។ ជនល្មើសប៉ះវត្ថុដំបូងដោយប្រើចុងម្រាមដៃ ហើយបន្ទាប់មកថ្ងាស និង/ឬទ្រូង។
ប្រណម: ទម្រង់នៃការស្វាគមន៍ដែលពាក់ព័ន្ធ

ទម្រង់នៃការស្វាគមន៍ដែលពាក់ព័ន្ធ 
ទម្រង់នៃ ប្រាណាម៉ា គឺ Charanasparsha ( សំស្រ្កឹត : चरणस्पर्श,  ប៉ះជើង ) ការអោនបូកជាមួយនឹងការប៉ះជើងដែលជាសញ្ញានៃការគោរព។ វា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​គេ​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល Darshan (ការ​មើល​នៃ ​អាទិទេព ​ដើម្បី​គោរព​បូជា) ។ ប្រភេទ ​ដែល​ទាក់ទង​គ្នា​នេះ​គឺ​ជា​រឿង​ធម្មតា​បំផុត​ក្នុង​វប្បធម៌​ឥណ្ឌា។ ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​គោល​បំណង​បង្ហាញ​ការ​គោរព​ចំពោះ​មនុស្ស​ចាស់​ដូច​ជា​ឪពុក​ម្ដាយ ជីដូន​ជីតា ញាតិ​សន្ដាន​ចាស់​ជរា គុរុ (គ្រូ) សាធុ (ពួក​បរិសុទ្ធ) និង ​សន្យសិល (ព្រះសង្ឃ)។
ប្រណម: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 អញ្ជលីមុទ្រ
 វប្បធម៌នៃប្រទេសឥណ្ឌា
 ប្រពៃណី គុរុ-សិស្យ
 កិត្តិយសឥណ្ឌា
 មុទ្រ
 នមស្តេ
 បូជា (សាសនាហិណ្ឌូ)
 បាទោទក
 សេមពះ
ប្រណាល

រូបភាពតូច| ប្រណាល នៅ ប្រាសាទ Brihadisvara ក្នុង Thanjavur
រូបភាពតូច| ប្រណាលមួយទៀតនៅ ប្រាសាទ Brihadisvara, Thanjavur
នៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទហិណ្ឌូ ប្រណាល ( IAST : praṇāla ) គឺជាច្រកបង្ហូរដែលភ្ជាប់ទៅនឹងជញ្ជាំងនៃ ប្រាសាទ ។ វា​បញ្ចេញ​ទឹក ​ថ្លា ឬ​វត្ថុ​រាវ​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​ចាក់​លើ​រូប​ព្រះ។
ប្រណាល: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ភ័ស្តុតាងដំបូងបំផុតនៃ ប្រណាល អាចចុះកាលបរិច្ឆេទពីសតវត្សទី ១មុនគ.ស. ដល់សតវត្សទី ២ នៃគ.ស. នៅតំបន់បុរាណវិទ្យា Kankali Tila នៅភាគខាងជើងប្រទេសឥណ្ឌា។ ប្រណាល បានបន្តប្រើក្នុងឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ រួមទាំងសម័យ គុប្ត ផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចម្លាក់ប្រណាលដែលឆ្លាក់យ៉ាងល្អិតល្អន់បានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងនៅក្នុងសតវត្សទី 8 នៃគ.ស។ ប្រណាល គឺជារឿងធម្មតានៅក្នុងផ្នែកជាច្រើននៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ពួកគេមិនសូវមានជាទូទៅនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូនៃ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទេ លើកលែងតែនៅជ្វា។ 

ប្រណាល ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ប្រណាលិ, ណាល, ណាលី,  គោមុខ, ឬ និគ៌ម ។  អ្នកបុរាណវិទូជនជាតិបារាំងនៅសតវត្សទី ២០ មួយចំនួនបានប្រើពាក្យ "សោម-សូត្រសោមា-" ដើម្បីពិពណ៌នាប្រណាលanala ប៉ុន្តែអត្ថបទរបស់ឥណ្ឌាបានបែងចែកយ៉ាងច្បាស់រវាងពាក្យទាំងពីរសោម-សូត្រsūtra គឺជាបន្ទាតប្រណាលanala ត្រូវបានដាក់។
ប្រណាល: ការរចនា

ការរចនា 
ប្រណាល ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​បង្ហូរ​ទឹក អភិសេក-តេថ៌មអភិសេក-, ទឹកឃេោ,។ ។ghee, ល​ដែល​បាន​ចាក់​លើ​រូប​ព្រះ​នៃ​ប្រាសាទ​។ 

ប្រភេទប្រណាលទូទៅបំផុតនៅក្នុងប្រាសាទប្រវត្តិសាស្ត្រគឺ មករ-ប្រណាលមករ- ដែលស្រដៀងនឹង gargoyle អឺរ៉ុប។ វាពណ៌នាអំពីសត្វសមុទ្រទេវមករ។  មករ- ប្រណាល ប្រហែលជាបណ្តាលមកពីការផ្សារភ្ជាប់គ្នារបស់សត្វជាមួយនឹងទឹក។  អត្ថបទនៃសតវត្សទី ១១ Samarangana Sutradhara បានផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យធ្វើ ប្រណាលិ (មានន័យថា ប្រណាល) បង្ហូរជុំវិញទីសក្ការៈដោយមានច្រកចេញជារាង គ្រឹះ (ឬ មករ ) ។ Vastushastra របស់ Vishvakarma ដែលជាការបញ្ចប់ចុងសតវត្សរ៍ទី ១១ លើ ស្ថាបត្យកម្ម មារុ-គុជ៌រ ក៏និយាយអំពី ប្រណាល ផងដែរ។  Aparajita-prchchha ដែលចុះកាលបរិច្ឆេទនៅចុងសតវត្សទី ១២ ដល់ដើមសតវត្សទី ១៣ សំដៅទៅលើ មករ-ប្រណាលមករ- ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីលុបទឹកចេញពីប្រាជគតិgati (វេទិកា) ។
ប្រតិកម្មគីមី

ប្រតិកម្មគីមី​ គឺជា ដំណាលនៃបំលាស់ប្តូរអង្គធាតុមួយទៅអង្គធាតុមួយទៀត ដោយឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរ​នូវ​ការ​តម្រៀប​នៃ​អាតូម ​ឬការបន្ថែម​ ឬការដកចេញនូវ​អាតូម​របស់​ម៉ូលេគុលនោះ​។ ដោយសារបច្ចុប្បន្ននេះ​​ការសិក្សាទៅលើ​បរមាណូ​មាន​ការរីកចម្រើនខ្លាំង ​គីមីវិទូចាត់ទុកដំណាលដែលធ្វើឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនូវ​ទម្រង់ណ្វៃយូ (nucleus) ជាប្រតិកម្មបរមាណូ​ ឬ ប្រតិកម្មនុយក្លេអែរ ​។​ ប្រតិកម្មគីមីអាចចែកចេញ​ជាច្រើនប្រភេទ ​តែអ្នកប្រាជ្ញគីមី​ចែក​វាដោយគិតពីធម្មជាតិ​ទាក់ទង​នឹង​កំដៅ​នៃ​ប្រតិកម្ម​ ឬ​លក្ខណៈប្រតិកម្ម ។ បើមើលធម្មជាតិនៃកំដៅរបស់ប្រតិកម្ម យើង​អាចចែក​ប្រតិកម្ម​គីមីជា ៣ ៖ 
 ប្រតិកម្មបញ្ចេញកំដៅ (exothermic reactions), 
 ប្រតិ្តកម្មស្រូបកំដៅ (endothermic reactions) និង 
 ប្រតិ្តកម្មមិនស្រូបឬបញ្ចេញកំដៅ (Athermic reaction) ។
ប្រតិកម្មគីមី: ប្រភេទប្រតិកម្ម

ប្រភេទប្រតិកម្ម 

 ប្រភេទមូលដ្ឋានទាំង៤ 

 Synthesiឮ 

ឪ Decomposition 

 Single replacement 

 Double replacement 

 Oxidation and reduction 

 Complexation 

 Acid-base reactions 

 Precipitation 

 Solid-state reactions 

 Photochemical reactions
ប្រតិទិនជាតិឥណ្ឌា

រូបភាពតូច| ស្តេច មោហារ នៃ គោឃ៌ (ក្រោយមកទៀតរបស់នេប៉ាល់) ស្តេច Prithvi Narayan Shah ចុះ កាលបរិច្ឆេទ មហាសករាជ 1685 (1763 គ.ស.
ប្រតិទិនជាតិរបស់ឥណ្ឌា ហៅថា ប្រតិទិនសាកា ឬ  ប្រតិទិនសក គឺជា ប្រតិទិនព្រះអាទិត្យ ដែលប្រើជាមួយ ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរៀន ដោយ The Gazette of India នៅក្នុងការផ្សាយព័ត៌មានដោយ វិទ្យុ All India និងនៅក្នុងប្រតិទិន និងការទំនាក់ទំនងផ្លូវការដែលចេញដោយ រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ .  សកសម្វត ជាទូទៅគឺ 78 ឆ្នាំនៅពីក្រោយប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរៀនលើកលែងតែខែមករាដល់ខែមីនានៅពេលដែលវានៅពីក្រោយ 79 ឆ្នាំ។

តាមរយៈឥទ្ធិពលប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌា ប្រតិទិន សក ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅ កោះជ្វា និង បាលី ក្នុងចំណោម ជនជាតិហិណ្ឌូឥណ្ឌូនេស៊ី ផងដែរ។ ន្យេបិដែលជា "ថ្ងៃនៃភាពស្ងប់ស្ងាត់" គឺជាការប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំថ្មី សក នៅកោះបាលី។ នេប៉ាល់សំបាត់ របស់ប្រទេសនេប៉ាល់បានវិវត្តន៍ពីប្រតិទិនសក។ ប្រតិទិន សក ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងតំបន់ជាច្រើននៅក្នុង ប្រទេសហ្វីលីពីន សម័យទំនើប ដូចដែលបានសរសេរនៅក្នុង សិលាចារឹកទង់ដែងឡាគុណា ។ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា យូហ្គាបដាក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមួយនឹងខែដែលត្រូវគ្នានៃ សក/ នេប៉ាល់សំបាត់ ផងដែរ។ Yugabda គឺផ្អែកលើ កលិយុគ សន្ខ្យ ដែលត្រូវបានថែរក្សាដោយ ហោរាសាស្រ្ត ឥណ្ឌា។ កលិយុគ បានចាប់ផ្តើមកាលពី 5,125 ឆ្នាំមុន ហើយនៅសល់ 426,875 ឆ្នាំគិតត្រឹម 2024 ស .    កលោយុគនឹងបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ៤២៨ ៨៩៩ នៃគ.ស។
ប្រតិទិនជាតិឥណ្ឌា: រចនាសម្ព័ន្ធប្រតិទិន

រចនាសម្ព័ន្ធប្រតិទិន 
ខែតាមប្រតិទិនធ្វើតាមសញ្ញានៃ រាសីចក្រត្រូពិច ជាជាង រាសីចក្រចំហៀង ដែលជាធម្មតាប្រើជាមួយប្រតិទិន ហិណ្ឌូ និង ពុទ្ធសាសនា ។
#ឈ្មោះ(សំស្ក្រឹត)វេលាStart date (Gregorian)Tropical zodiacTropical zodiac (Sanskrit)1ចេត្រ3021 MarchAriesមេសា2ពិសាខ3120 AprilTaurusឧសភា3ជេស្ឋ3121 MayGeminiមិថុនា4អាសាធ3221 JuneCancerកក្កដា5ស្រាពណ៌3123 JulyLeoសីហា6ភទ្របទ3123 AugustVirgoកញ្ញា7អសុជ3023 SeptemberLibraតុលា8កក្ដិក3023 OctoberScorpioវិច្ឆកា9មគសិរ3022 NovemberSagittariusធ្នូ10បុស្ស29/3022 DecemberCapricornមករា11មាឃ3020/21 JanuaryAquariusកុម្ភ12ផល្គុណ3019/20 FebruaryPiscesមិនា
បុស្ស  គឺជាខែទីដប់នៃប្រតិទិន ហើយចាប់ផ្តើមនៅ ខែធ្នូ ដែលស្រដៀងនឹង Dey ដែលជាខែទីដប់នៃប្រតិទិន អ៊ីរ៉ង់ Solar Hijri . បុស្ស មាន 29 ថ្ងៃ ហើយចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 22 ខែធ្នូ លើកលែងតែ ឆ្នាំបង្គ្រប់ នៅពេលដែលវាមាន 30 ថ្ងៃ។  ខែនៅក្នុងឆមាសទីមួយនៃឆ្នាំទាំងអស់ជាមធ្យមមាន 31 ថ្ងៃ ប៉ុន្តែ អាសាធ មាន 32 ថ្ងៃ ដើម្បីគិតគូរពីចលនាយឺតនៃព្រះអាទិត្យឆ្លងកាត់ សូរ្យគ្រាស នៅពេលនេះ។

ឈ្មោះនៃខែគឺបានមកពី ប្រតិទិនចន្ទគតិហិណ្ឌូ ចាស់ ដូច្នេះការប្រែប្រួលនៃអក្ខរាវិរុទ្ធមាន ហើយមានប្រភពនៃការភាន់ច្រលំថា តើប្រតិទិនមួយណាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ប្រតិទិន។

ឈ្មោះនៃថ្ងៃធ្វើការគឺមកពី ភពបុរាណទាំងប្រាំពីរ (សូមមើល នវគ្រហ ) ។ ថ្ងៃដំបូងនៃសប្តាហ៍គឺ រាវិវារ (ថ្ងៃអាទិត្យ) ។  ប្រតិទិនផ្លូវការដែលត្រូវបានរាប់ដោយរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសឥណ្ឌាមានថ្ងៃអាទិត្យជាថ្ងៃដំបូង និងថ្ងៃសៅរ៍ជាថ្ងៃចុងក្រោយនៃសប្តាហ៍។ 
+ថ្ងៃនៃប្រតិទិន Shaka  លេខថ្ងៃ ឈ្មោះ ភពបុរាណ រូបភាព សមមូលខាងលិច ហ្គ្រេហ្គោរៀន ១វារិវារ រ៉ាវី112x112ភីកសែល ព្រះអាទិត្យ ថ្ងៃអាទិត្យ ២សោមវារ សូម៉ា104x104ភីកសែល ព្រះច័ន្ទ ថ្ងៃច័ន្ទ ៣មង្គលវារ Maṅgala125x125ភីកសែល ភពព្រះអង្គារ ថ្ងៃអង្គារ ៤ពុធវារ ព្រះពុទ្ធ117x117ភីកសែល បារត ថ្ងៃពុធ ៥ប្ឬហស្បតិភារ បṛhaspati142x142ភីកសែល ភពព្រហស្បតិ៍ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ៦សុក្រវារ Śukra150x150ភីកសែល ភពសុក្រ ថ្ងៃសុក្រ ៧សនិវារ Śani105x105ភីកសែល ភពសៅរ៍ ថ្ងៃសៅរ៍
ឆ្នាំត្រូវបានរាប់នៅក្នុង យុគសម័យ សក ដែលចាប់ផ្តើម ឆ្នាំ 0 ក្នុងឆ្នាំ 78 នៃគ.ស . ដើម្បីកំណត់ឆ្នាំបង្គ្រប់ ចូរបន្ថែម 78 ទៅឆ្នាំ សាកាប្រសិនបើលទ្ធផលគឺជាឆ្នាំបង្គ្រប់នៅក្នុងប្រតិទិន ហ្គេហ្គោរៀន នោះឆ្នាំ សាកា គឺជាឆ្នាំបង្គ្រប់ផងដែរ។
ប្រតិទិនហេព្រើរ

ស្តាំ|រូបភាពតូច| ប្រតិទិនជ្វីហ្វដែលបង្ហាញ Adar II ចន្លោះឆ្នាំ ១៩២៧ និង ១៩៤៨
 
ប្រតិទិនហេព្រើរ ( הַלּוּחַ הָעִבְרִי) 

ដូចប្រតិទិនចន្ទគតិដទៃទៀតដែរ ប្រតិទិនហេព្រើរមាន ២៩ ឬ ៣០ ថ្ងៃក្នុង១ខែ ដែលចាប់ផ្តើម និងបញ្ចប់នៅប្រហែលពេលនៃព្រះច័ន្ទថ្មី។ ដោយសារ ខែទាំង ១២ នោះ មានសរុបត្រឹមតែ ៣៥៤ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ខែតាមច័ន្ទគតិបន្ថែម ត្រូវបានបន្ថែមរៀងរាល់ ២ ឬ ៣ ឆ្នាំ ដូច្នេះរយៈពេលមធ្យមនៃឆ្នាំជាមធ្យមគឺប្រហាក់ប្រហែលនឹងរយៈពេលជាក់ស្តែងនៃ ឆ្នាំព្រះអាទិត្យ ។

ដើមឡើយ ការចាប់ផ្តើមនៃខែនីមួយៗត្រូវបានកំណត់ដោយផ្អែកលើការសង្កេតរាងកាយនៃព្រះច័ន្ទថ្មី ខណៈដែលការសម្រេចចិត្តថាតើត្រូវបន្ថែមខែបង្គ្រប់គឺផ្អែកលើការសង្កេតព្រឹត្តិការណ៍ទាក់ទងនឹងកសិកម្មធម្មជាតិនៅក្នុង អ៊ីស្រាអែលបុរាណ ។  នៅចន្លោះឆ្នាំ ៧០ និង ១១៧៨ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់ស្តែងទាំងនេះត្រូវបានជំនួសដោយបណ្តុំនៃច្បាប់គណិតវិទ្យា។ ប្រវែងខែឥឡូវនេះធ្វើតាមកាលវិភាគថេរដែលត្រូវបានកែសម្រួលដោយផ្អែកលើ ចន្លោះពេល molad (ការប៉ាន់ស្មានគណិតវិទ្យានៃពេលវេលាមធ្យមរវាងព្រះច័ន្ទថ្មី) និង ច្បាប់ផ្សេងទៀតមួយចំនួន ខណៈពេលដែលខែបង្គ្រប់ត្រូវបានបន្ថែមក្នុង ៧ រៀងរាល់ ១៩ ឆ្នាំ យោងទៅតាម វដ្ត Metonic .

សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ឆ្នាំ​ភាសា​ហេព្រើរ​ត្រូវ​បាន​រាប់​ជា​ទូទៅ​តាម​ប្រព័ន្ធ​របស់  ( ឡាតាំង : "នៅក្នុងឆ្នាំនៃពិភពលោក") ប្រព័ន្ធនេះព្យាយាមគណនាចំនួនឆ្នាំចាប់តាំងពីការបង្កើតពិភពលោកទៅតាមនិទានកថានៃការបង្កើតលោកុប្បត្តិ និងរឿងព្រះគម្ពីរជាបន្តបន្ទាប់។ ឆ្នាំភាសាហេព្រើរបច្ចុប្បន្ន ៥៧៨៥ បានចាប់ផ្តើមនៅពេលថ្ងៃលិចនៅថ្ងៃទី ២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៤ ហើយនឹងបញ្ចប់នៅពេលថ្ងៃលិចនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៥។
ប្រតិទិនហេព្រើរ: ថ្ងៃ

ថ្ងៃ 
ដោយផ្អែកលើការបកស្រាយបែបរ៉ាប៊ីនបុរាណនៃ  («មានល្ងាច ហើយមានព្រឹក មានថ្ងៃមួយ») ថ្ងៃមួយនៅក្នុងប្រតិទិនភាសាហេព្រើររបស់ភាសាហេព្រើរ ដំណើរការពីថ្ងៃលិច (ការចាប់ផ្តើមនៃ "ពេលល្ងាច") ទៅថ្ងៃលិចបន្ទាប់។  ស្រដៀងគ្នាដែរ ពិធីបុណ្យ Yom Kippur បុណ្យរំលង និង សប្ប័ទ ត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុងព្រះគម្ពីរថា "ពីល្ងាចដល់ល្ងាច"។ ; ; regarding Shabbat () only the beginning time is mentioned. ដូច្នេះថ្ងៃត្រូវបានគណនាតាមមូលដ្ឋាន។

Halachically ពេលវេលាពិតប្រាកដនៅពេលដែលថ្ងៃចាប់ផ្តើមឬចុងបញ្ចប់គឺមិនច្បាស់លាស់: ពេលនេះអាចជាថ្ងៃលិច ( សេគៀស ) ឬពេលយប់ផ្សេងទៀត ( tzait ha'kochavim "នៅពេលដែលផ្កាយលេចឡើង") ។ ពេលវេលារវាងថ្ងៃលិច និងពេលយប់ ( bein hashmashot ) មានស្ថានភាពមិនច្បាស់លាស់។  ដូច្នេះ (ឧទាហរណ៍) ការប្រារព្ធ ពិធី សប្ប័ទ ចាប់ផ្តើមមុនពេលថ្ងៃលិចនៅថ្ងៃសុក្រ ហើយបញ្ចប់បន្ទាប់ពីយប់ថ្ងៃសៅរ៍ ដើម្បីប្រាកដថា សប្ប័ទ មិនត្រូវបានរំលោភបំពាននោះទេ ទោះបីជាការផ្លាស់ប្តូររវាងថ្ងៃកើតឡើងក៏ដោយ។

ជំនួស​ឱ្យ​អនុសញ្ញា ​បន្ទាត់​កាល​បរិច្ឆេទ​អន្តរជាតិ មាន ​មតិ​ខុសៗ​គ្នា​អំពី​ទីកន្លែង​ដែល​ថ្ងៃ​ផ្លាស់​ប្តូរ ។ .  (សូមមើល បន្ទាត់កាលបរិច្ឆេទអន្តរជាតិនៅក្នុងសាសនាយូដា ។ )
ប្រតិទិនហេព្រើរ: ម៉ោង

ម៉ោង 
សាសនាយូដាប្រើប្រព័ន្ធច្រើនសម្រាប់បែងចែកម៉ោង។ នៅក្នុង ប្រព័ន្ធមួយ ថ្ងៃ ២៤ ម៉ោងត្រូវបានបែងចែកទៅជាម៉ោងថេរស្មើនឹង នៃមួយថ្ងៃខណៈពេលដែលម៉ោងនីមួយៗត្រូវបានបែងចែកទៅជា 1080 halakim (ផ្នែក, ឯកវចនៈ: helek ) ។ ផ្នែកមួយគឺ វិនាទី ( នាទី) ។ បុព្វបុរសចុងក្រោយនៃ helek គឺជាសម័យកាលបាប៊ីឡូនដែលហៅថា barleycorn ស្មើនឹង នៃ ដឺក្រេពេលវេលា បាប៊ីឡូន (1° នៃការបង្វិលសេឡេស្ទាល) ។  វិធានការទាំងនេះមិនត្រូវបានប្រើជាទូទៅសម្រាប់គោលបំណងប្រចាំថ្ងៃទេ។ ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ដ៏​ល្បី​របស់​ពួក​គេ​គឺ​សម្រាប់​ការ​គណនា​និង​ការ​ប្រកាស molad នេះ​។
ប្រតិទិនហេព្រើរ: សប្តាហ៍

សប្តាហ៍ 

សប្តាហ៍ភាសាហេព្រើរ ( ,  ) គឺជាវដ្តនៃប្រាំពីរថ្ងៃ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពី រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ នៃ សៀវភៅលោកុប្បត្តិ ដែលពិភពលោកត្រូវបានបង្កើតឡើង។

ឈ្មោះសម្រាប់ថ្ងៃនៃសប្តាហ៍គឺគ្រាន់តែ ជាលេខថ្ងៃ ក្នុងមួយសប្តាហ៍។ សប្តាហ៍ចាប់ផ្តើមដោយថ្ងៃទី ១ ( ថ្ងៃអាទិត្យ ) ហើយបញ្ចប់ដោយ សប្ប័ទ ( ថ្ងៃសៅរ៍ ) ។ (កាន់តែច្បាស់ជាងនេះទៅទៀត ចាប់តាំងពីថ្ងៃចាប់ផ្តើមនៅពេលល្ងាច សប្តាហ៍ចាប់ផ្តើម និងបញ្ចប់នៅល្ងាចថ្ងៃសៅរ៍។ ថ្ងៃទី 1 មានរយៈពេលពីល្ងាចថ្ងៃសៅរ៍ដល់ល្ងាចថ្ងៃអាទិត្យ ខណៈដែល សប្ប័ទ មានរយៈពេលពីល្ងាចថ្ងៃសុក្រដល់ល្ងាចថ្ងៃសៅរ៍។ )

ចាប់តាំងពីការគណនាមួយចំនួនប្រើការបែងចែក នៅសល់នៃ 0 មានន័យថាថ្ងៃសៅរ៍។

នៅក្នុងភាសាហេព្រើរ ឈ្មោះទាំងនេះអាចត្រូវបានអក្សរកាត់ដោយប្រើ តម្លៃជាលេខ នៃអក្សរហេព្រើរ ឧទាហរណ៍  ( ថ្ងៃទី 1 ឬ Yom Rishon (  )):
ឈ្មោះហេព្រើរ អក្សរកាត់ ការបកប្រែ ភាសាអង់គ្លេសសមមូល យ៉ម រីសុន (יום ראשון)  ថ្ងៃដំបូង ថ្ងៃលិច នៅ ថ្ងៃសៅរ៍ ដល់ថ្ងៃលិចនៅ ថ្ងៃអាទិត្យ យ៉ម សេនី (Yum שני)  ថ្ងៃទីពីរ ថ្ងៃលិចនៅ ថ្ងៃអាទិត្យ ដល់ថ្ងៃលិចនៅថ្ងៃច័ន្ទ Yom Shlishi (יום שלישי)  ថ្ងៃទីបី ថ្ងៃលិចនៅ ថ្ងៃច័ន្ទ ដល់ថ្ងៃលិចនៅថ្ងៃអង្គារ យ៉ម រេវី (יום רביעי)  ថ្ងៃទីបួន ថ្ងៃលិចនៅ ថ្ងៃអង្គារ ដល់ថ្ងៃលិចនៅថ្ងៃពុធ យ៉ម ហាមីស៊ី (יום חמישי)  ថ្ងៃទីប្រាំ ថ្ងៃលិចនៅ ថ្ងៃពុធ ដល់ថ្ងៃលិចនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ យ៉ម ស៊ីស៊ី (יום שישי)  ថ្ងៃទីប្រាំមួយ។ ថ្ងៃលិចនៅ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ដល់ថ្ងៃលិចនៅថ្ងៃសុក្រ Yom Shabbat (יום שבת)  ថ្ងៃសប្ប័ទ ថ្ងៃលិចនៅ ថ្ងៃសុក្រ ដល់ថ្ងៃលិចនៅថ្ងៃសៅរ៍

 ថ្ងៃនៃសប្តាហ៍នៃថ្ងៃឈប់សម្រាក 
ថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់ជនជាតិយូដាអាចធ្លាក់តែនៅថ្ងៃធ្វើការដែលបង្ហាញក្នុងតារាងខាងក្រោម៖
 ព្រីម បុណ្យរំលង (ថ្ងៃដំបូង) សាវុធ (ថ្ងៃដំបូង) 17 Tammuz / Tisha B'Av Rosh Hashanah / ស៊ូកេត / Shmini Atzeret (ថ្ងៃដំបូង) យម គីពពួរ ចាន់នូកា (ថ្ងៃដំបូង) ១០ ទេវី ទូ ប៊ីសវ៉ាត ពរីម កាតាន (តែក្នុងឆ្នាំបង្គ្រប់) ធូ សៅរ៍ ព្រះអាទិត្យ ព្រះអាទិត្យ* ច័ន្ទ ថ្ងៃពុធ ព្រះអាទិត្យឬច័ន្ទ ព្រះអាទិត្យឬថ្ងៃអង្គារ សៅរ៍ ឬច័ន្ទ ព្រះអាទិត្យឬថ្ងៃអង្គារ សុក្រ ព្រះអាទិត្យ ច័ន្ទ ព្រះអាទិត្យ ថ្ងៃអង្គារ ធូ ច័ន្ទ ថ្ងៃអង្គារ ច័ន្ទ ថ្ងៃអង្គារ ព្រះអាទិត្យ ថ្ងៃអង្គារ ថ្ងៃពុធ ថ្ងៃអង្គារ ធូ សៅរ៍ ថ្ងៃពុធ ឬ ព្រហស្បតិ៍ ថ្ងៃពុធ ព្រហស្បតិ៍ ឬសុក្រ អង្គារ, ពុធ, ឬ Thu ថ្ងៃពុធ ឬសុក្រ ថ្ងៃអង្គារ ធូ សុក្រ ធូ សៅរ៍ ច័ន្ទ សុក្រ ឬ សៅរ៍ សុក្រ ឬ អាទិត្យ ព្រហស្បតិ៍ ឬ សៅរ៍ សុក្រ ឬ អាទិត្យ * ពន្យារពេលពី Shabbat
ប្រតិទិនហេព្រើរ: ថ្ងៃនៃសប្តាហ៍នៃថ្ងៃឈប់សម្រាក

ថ្ងៃនៃសប្តាហ៍នៃថ្ងៃឈប់សម្រាក 
ថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់ជនជាតិយូដាអាចធ្លាក់តែនៅថ្ងៃធ្វើការដែលបង្ហាញក្នុងតារាងខាងក្រោម៖
 ព្រីម បុណ្យរំលង (ថ្ងៃដំបូង) សាវុធ (ថ្ងៃដំបូង) 17 Tammuz / Tisha B'Av Rosh Hashanah / ស៊ូកេត / Shmini Atzeret (ថ្ងៃដំបូង) យម គីពពួរ ចាន់នូកា (ថ្ងៃដំបូង) ១០ ទេវី ទូ ប៊ីសវ៉ាត ពរីម កាតាន (តែក្នុងឆ្នាំបង្គ្រប់) ធូ សៅរ៍ ព្រះអាទិត្យ ព្រះអាទិត្យ* ច័ន្ទ ថ្ងៃពុធ ព្រះអាទិត្យឬច័ន្ទ ព្រះអាទិត្យឬថ្ងៃអង្គារ សៅរ៍ ឬច័ន្ទ ព្រះអាទិត្យឬថ្ងៃអង្គារ សុក្រ ព្រះអាទិត្យ ច័ន្ទ ព្រះអាទិត្យ ថ្ងៃអង្គារ ធូ ច័ន្ទ ថ្ងៃអង្គារ ច័ន្ទ ថ្ងៃអង្គារ ព្រះអាទិត្យ ថ្ងៃអង្គារ ថ្ងៃពុធ ថ្ងៃអង្គារ ធូ សៅរ៍ ថ្ងៃពុធ ឬ ព្រហស្បតិ៍ ថ្ងៃពុធ ព្រហស្បតិ៍ ឬសុក្រ អង្គារ, ពុធ, ឬ Thu ថ្ងៃពុធ ឬសុក្រ ថ្ងៃអង្គារ ធូ សុក្រ ធូ សៅរ៍ ច័ន្ទ សុក្រ ឬ សៅរ៍ សុក្រ ឬ អាទិត្យ ព្រហស្បតិ៍ ឬ សៅរ៍ សុក្រ ឬ អាទិត្យ * ពន្យារពេលពី Shabbat
ប្រតិទិនហេព្រើរ: ខែ

ខែ 
Month number*Hebrew monthLengthRange of possible Gregorian datesEcclesiastical/biblicalCivilFirst dayLast day17Nisan3012 March to 11 April10 April to 10 May28Iyar2911 April to 11 May9 May to 8 June39Sivan3010 May to 9 June8 June to 8 July410Tammuz299 June to 9 July7 July to 6 August511Av308 July to 7 August6 August to 5 September612Elul297 August to 6 September4 September to 4 October71Tishrei305 September to 5 October4 October to 3 November82Cheshvan (or Marcheshvan)29 (or 30)5 October to 4 November3 November to 2 December93Kislev30 (or 29)4 November to 3 December2 December to 31 December104Tevet293 December to 1 January1 January to 29 January115Shevat301 January to 30 January30 January to 28 February126Adar I (only in leap years)3031 January to 12 February1 March to 12 March126Adar (Adar II in leap years)2911 February to 13 March11 March to 10 AprilTotal354 (or 353 or 355)  30 days more in leap years* – For the distinction between numbering systems, see  below.
ប្រតិទិនហេព្រើរ: ឆ្នាំ

ឆ្នាំ 

 ឆ្នាំថ្មី 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ស្តូហ្វារ ដែលធ្វើពីស្នែងចៀមឈ្មោលត្រូវបានផ្លុំតាមប្រពៃណីដើម្បីគោរពដល់ Rosh Hashanah ដែលជាការចាប់ផ្តើមនៃឆ្នាំស៊ីវិលរបស់ជនជាតិយូដា។
ឆ្នាំតាមប្រតិទិនជាភាសាហេព្រើរចាប់ផ្តើមនៅ Rosh Hashanah ដែលជាថ្ងៃដំបូងនៃ Tishrei ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រតិទិនជ្វីហ្វក៏កំណត់ឆ្នាំថ្មីបន្ថែមជាច្រើនផងដែរ ដែលប្រើសម្រាប់គោលបំណងផ្សេងៗ។ ការប្រើប្រាស់កាលបរិច្ឆេទចាប់ផ្តើមច្រើនសម្រាប់មួយឆ្នាំគឺអាចប្រៀបធៀបទៅនឹងកាលបរិច្ឆេទចាប់ផ្តើមផ្សេងៗគ្នាសម្រាប់ "ឆ្នាំប្រតិទិន" "ឆ្នាំសារពើពន្ធ ឬ ឆ្នាំសារពើពន្ធ " " ឆ្នាំសិក្សា " ជាដើម។ The Mishnah (c. 200 គ.ស.) កំណត់កាលបរិច្ឆេទឆ្នាំថ្មីចំនួនបួន៖ថ្ងៃទី 1 នៃខែណែសានគឺជាឆ្នាំថ្មីសម្រាប់ស្តេចនិងពិធីបុណ្យ។ ថ្ងៃទី 1 នៃអេលលគឺជាឆ្នាំថ្មីសម្រាប់ គោមួយភាគក្នុង ដប់ រ៉ាប៊ី អេលាស៊ើរ និងរ៉ាប៊ីស៊ីម៉ូននិយាយនៅលើទី 1 នៃ Tishrei ។ ថ្ងៃទី 1 នៃ Tishri គឺជាឆ្នាំថ្មីសម្រាប់ឆ្នាំនៃឆ្នាំ Shmita និង Jubilee សម្រាប់ដាំនិងសម្រាប់បន្លែ។ ថ្ងៃទី 1 នៃ Shevat គឺជាឆ្នាំថ្មីសម្រាប់ដើមឈើ - ដូច្នេះសាលា Shammai ប៉ុន្តែសាលា Hillel និយាយថា: នៅថ្ងៃទី 15 ។ កាលបរិច្ឆេទទាំងពីរនេះលេចធ្លោជាពិសេស៖

 ១ ខែ​ណែសាន ជា ​ឆ្នាំ​ថ្មី​របស់​សាសនា ពោល ​គឺ​ថ្ងៃ​ដែល​រាប់​ខែ និង​បុណ្យ។  ដូច្នេះ បុណ្យរំលង (ដែលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 15 ខែណែសាន) ត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុង Torah ថាធ្លាក់ចុះ "នៅក្នុងខែដំបូង", Hebrew-English Bible,  ខណៈពេលដែល Rosh Hashana (ដែលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 1 Tishrei) ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាការធ្លាក់ចុះ "នៅក្នុងខែទីប្រាំពីរ" ។ Hebrew-English Bible, 
 1 Tishrei គឺជា ឆ្នាំថ្មីស៊ីវិល ហើយកាលបរិច្ឆេទដែលលេខឆ្នាំទៅមុខ។ កាលបរិច្ឆេទនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Rosh Hashanah (ភ្លឺ "ក្បាលនៃឆ្នាំ") ។ Tishrei គឺជាថ្ងៃបញ្ចប់នៃឆ្នាំ កសិកម្ម មួយ និងការចាប់ផ្តើមនៃឆ្នាំមួយទៀត  ហើយដូច្នេះ 1 Tishrei ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឆ្នាំថ្មីសម្រាប់បទបញ្ញត្តិដែលទាក់ទងនឹងកសិកម្មភាគច្រើន រួមមាន Shmita, Yovel, Maaser Rishon, Maaser Sheni និង Maaser Ani ។

សម្រាប់កាលបរិច្ឆេទនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ជនជាតិយូដា សូមមើល ថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ និងអ៊ីស្រាអែល ឆ្នាំ 2000-2050 ។

 អាណូ ម៉ាន់ឌី 
លេខឆ្នាំជ្វីហ្វជាទូទៅត្រូវបានផ្តល់ឱ្យដោយ  (មកពី ឡាតាំង "នៅក្នុងឆ្នាំនៃពិភពលោក" ជាញឹកញាប់អក្សរកាត់ AM ឬ AM ) ។ ក្នុង ​សម័យ​ប្រតិទិន ​នេះ លេខ​ឆ្នាំ​ស្មើនឹង​ចំនួន​ឆ្នាំ​ដែល​បាន​កន្លង​ផុត​តាំង​ពី ​ការ​បង្កើត​ពិភពលោក នេះ ​បើ​យោង​តាម​ការ​បក​ស្រាយ​នៃ​គណនី ​ព្រះគម្ពីរ ​នៃ​ការ​បង្កើត និង​ប្រវត្តិ​បន្ទាប់​មក។ ចាប់ពីសតវត្សទី 11 ការណាត់ជួប anno mundi បានក្លាយជាវិធីសាស្រ្តលេចធ្លោនៃការរាប់ឆ្នាំនៅទូទាំងសហគមន៍ជ្វីហ្វពិភពលោកភាគច្រើនដោយជំនួសប្រព័ន្ធមុន ៗ ដូចជា សម័យ Seleucid ។   ដូច  ដែរ។ ( ន. ) ពាក្យ​ឬ​អក្សរ​កាត់​សម្រាប់  (ព្រឹក ឬ ព្រឹក) សម្រាប់យុគសម័យគួរតែ មុន កាលបរិច្ឆេទឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ជាជាងធ្វើតាមវា។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ប្រតិទិនហេព្រើរ: ឆ្នាំថ្មី

ឆ្នាំថ្មី 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ស្តូហ្វារ ដែលធ្វើពីស្នែងចៀមឈ្មោលត្រូវបានផ្លុំតាមប្រពៃណីដើម្បីគោរពដល់ Rosh Hashanah ដែលជាការចាប់ផ្តើមនៃឆ្នាំស៊ីវិលរបស់ជនជាតិយូដា។
ឆ្នាំតាមប្រតិទិនជាភាសាហេព្រើរចាប់ផ្តើមនៅ Rosh Hashanah ដែលជាថ្ងៃដំបូងនៃ Tishrei ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រតិទិនជ្វីហ្វក៏កំណត់ឆ្នាំថ្មីបន្ថែមជាច្រើនផងដែរ ដែលប្រើសម្រាប់គោលបំណងផ្សេងៗ។ ការប្រើប្រាស់កាលបរិច្ឆេទចាប់ផ្តើមច្រើនសម្រាប់មួយឆ្នាំគឺអាចប្រៀបធៀបទៅនឹងកាលបរិច្ឆេទចាប់ផ្តើមផ្សេងៗគ្នាសម្រាប់ "ឆ្នាំប្រតិទិន" "ឆ្នាំសារពើពន្ធ ឬ ឆ្នាំសារពើពន្ធ " " ឆ្នាំសិក្សា " ជាដើម។ The Mishnah (c. 200 គ.ស.) កំណត់កាលបរិច្ឆេទឆ្នាំថ្មីចំនួនបួន៖ថ្ងៃទី 1 នៃខែណែសានគឺជាឆ្នាំថ្មីសម្រាប់ស្តេចនិងពិធីបុណ្យ។ ថ្ងៃទី 1 នៃអេលលគឺជាឆ្នាំថ្មីសម្រាប់ គោមួយភាគក្នុង ដប់ រ៉ាប៊ី អេលាស៊ើរ និងរ៉ាប៊ីស៊ីម៉ូននិយាយនៅលើទី 1 នៃ Tishrei ។ ថ្ងៃទី 1 នៃ Tishri គឺជាឆ្នាំថ្មីសម្រាប់ឆ្នាំនៃឆ្នាំ Shmita និង Jubilee សម្រាប់ដាំនិងសម្រាប់បន្លែ។ ថ្ងៃទី 1 នៃ Shevat គឺជាឆ្នាំថ្មីសម្រាប់ដើមឈើ - ដូច្នេះសាលា Shammai ប៉ុន្តែសាលា Hillel និយាយថា: នៅថ្ងៃទី 15 ។ កាលបរិច្ឆេទទាំងពីរនេះលេចធ្លោជាពិសេស៖

 ១ ខែ​ណែសាន ជា ​ឆ្នាំ​ថ្មី​របស់​សាសនា ពោល ​គឺ​ថ្ងៃ​ដែល​រាប់​ខែ និង​បុណ្យ។  ដូច្នេះ បុណ្យរំលង (ដែលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 15 ខែណែសាន) ត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុង Torah ថាធ្លាក់ចុះ "នៅក្នុងខែដំបូង", Hebrew-English Bible,  ខណៈពេលដែល Rosh Hashana (ដែលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 1 Tishrei) ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាការធ្លាក់ចុះ "នៅក្នុងខែទីប្រាំពីរ" ។ Hebrew-English Bible, 
 1 Tishrei គឺជា ឆ្នាំថ្មីស៊ីវិល ហើយកាលបរិច្ឆេទដែលលេខឆ្នាំទៅមុខ។ កាលបរិច្ឆេទនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Rosh Hashanah (ភ្លឺ "ក្បាលនៃឆ្នាំ") ។ Tishrei គឺជាថ្ងៃបញ្ចប់នៃឆ្នាំ កសិកម្ម មួយ និងការចាប់ផ្តើមនៃឆ្នាំមួយទៀត  ហើយដូច្នេះ 1 Tishrei ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឆ្នាំថ្មីសម្រាប់បទបញ្ញត្តិដែលទាក់ទងនឹងកសិកម្មភាគច្រើន រួមមាន Shmita, Yovel, Maaser Rishon, Maaser Sheni និង Maaser Ani ។

សម្រាប់កាលបរិច្ឆេទនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ជនជាតិយូដា សូមមើល ថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ និងអ៊ីស្រាអែល ឆ្នាំ 2000-2050 ។
ប្រតិទិនហេព្រើរ: អាណូ ម៉ាន់ឌី

អាណូ ម៉ាន់ឌី 
លេខឆ្នាំជ្វីហ្វជាទូទៅត្រូវបានផ្តល់ឱ្យដោយ  (មកពី ឡាតាំង "នៅក្នុងឆ្នាំនៃពិភពលោក" ជាញឹកញាប់អក្សរកាត់ AM ឬ AM ) ។ ក្នុង ​សម័យ​ប្រតិទិន ​នេះ លេខ​ឆ្នាំ​ស្មើនឹង​ចំនួន​ឆ្នាំ​ដែល​បាន​កន្លង​ផុត​តាំង​ពី ​ការ​បង្កើត​ពិភពលោក នេះ ​បើ​យោង​តាម​ការ​បក​ស្រាយ​នៃ​គណនី ​ព្រះគម្ពីរ ​នៃ​ការ​បង្កើត និង​ប្រវត្តិ​បន្ទាប់​មក។ ចាប់ពីសតវត្សទី 11 ការណាត់ជួប anno mundi បានក្លាយជាវិធីសាស្រ្តលេចធ្លោនៃការរាប់ឆ្នាំនៅទូទាំងសហគមន៍ជ្វីហ្វពិភពលោកភាគច្រើនដោយជំនួសប្រព័ន្ធមុន ៗ ដូចជា សម័យ Seleucid ។   ដូច  ដែរ។ ( ន. ) ពាក្យ​ឬ​អក្សរ​កាត់​សម្រាប់  (ព្រឹក ឬ ព្រឹក) សម្រាប់យុគសម័យគួរតែ មុន កាលបរិច្ឆេទឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ជាជាងធ្វើតាមវា។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរៀន

ប្រតិទិនក្រេកូរីគឺជាប្រតិទិនប្រភេទមួយដែលត្រូវបានបង្ហាញដោយសង្ឃរាជ ក្រកូរី ទី ១៣ ហើយដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ច្រើនជាងគេក្នុងពិភពលោក។ ឆ្នាំទី ១ នៃប្រតិទិនក្រកូរីគឺ ឆ្នាំរោង ព.ស. ៥៤៥។

thumb|250px|សង្ឃរាជ ក្រេកូរី ទី ១៣។
ប្រតិបត្តិការបញ្ជី

ប្រតិបត្តិការបញ្ជី គឺជាយុទ្ធនាការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកយុទ្ធសាស្ត្ររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលធ្វើឡើងនៅភាគខាងកើតប្រទេសកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៦៩ ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧០ ដែលជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមវៀតណាម និង សង្រ្គាមស៊ីវិលកម្ពុជា ។ គោលដៅនៃការវាយប្រហារទាំងនេះគឺជាជម្រក និងតំបន់មូលដ្ឋាននៃកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម (PAVN – ជាទូទៅគេហៅថាកំឡុងសង្គ្រាមវៀតណាមថាជាកងទ័ពវៀតណាមខាងជើង [NVA]) និងកងកម្លាំងរបស់វៀតកុង ដែលប្រើប្រាស់ពួកវាសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ឡើងវិញ។ ការបណ្តុះបណ្តាល និងការសម្រាករវាងយុទ្ធនាការឆ្លងព្រំដែនក្នុងសាធារណរដ្ឋវៀតណាម (វៀតណាមខាងត្បូង)។ ឥទ្ធិពលនៃយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកមកលើទ័ពព្រៃ ខ្មែរក្រហម ក.ប.វ.ណ. និងជនស៊ីវិលកម្ពុជានៅតំបន់ដែលទម្លាក់គ្រាប់បែកត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រមានជម្លោះ។

កំណត់ត្រាផ្លូវការរបស់កងទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិក អំពីសកម្មភាពទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់អាមេរិកលើឥណ្ឌូចិន ពីឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៣ ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិក ប្លីល គ្លីនតុន ក្នុងឆ្នាំ២០០០។ របាយ​ការណ៍​នេះ​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​លម្អិត​អំពី​ទំហំ​នៃ​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​របស់​កម្ពុជា​ព្រម​ទាំង ​ប្រទេស​ឡាវ និង ​វៀតណាម ។ យោងតាមទិន្នន័យ កងទ័ពអាកាសបានចាប់ផ្តើមទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅតំបន់ជនបទនៃប្រទេសកម្ពុជាតាមព្រំដែនវៀតណាមខាងត្បូងក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ ក្រោម ការគ្រប់គ្រងរបស់ចនសុន ; នេះគឺបួនឆ្នាំមុនជាងការជឿពីមុន។[ សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ចាំបាច់ ] ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​ក្នុង​ម៉ឺនុយ​គឺ​ជា​ការ​បង្កើន​នូវ​អ្វី​ដែល​ធ្លាប់​ជា​ការ​វាយ​ប្រហារ​តាម​អាកាស​តាម​យុទ្ធសាស្ត្រ។ លោក រីឆាត និចសុន ប្រធានាធិបតីទើបចូលកាន់តំណែងថ្មី បានអនុញ្ញាតជាលើកដំបូងនូវយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែកធុនធ្ងន់ Boeing B-52 Stratofortress រយៈចម្ងាយឆ្ងាយ ដើម្បីទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅកម្ពុជា។ 

កិច្ចព្រមព្រៀងសេរីប្រតិបត្តិការ បានធ្វើតាមម៉ឺនុយប្រតិបត្តិការភ្លាមៗ។ ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងសេរីភាព ការទម្លាក់គ្រាប់បែក B-52 ត្រូវបានពង្រីកទៅតំបន់ ធំជាងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយបន្តរហូតដល់ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៧៣។