navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
មុំ: ខ្នាត

ខ្នាត 

គេប្រើប្រាស់ខ្នាត៣សំរាប់មុំ៖
 ដឺក្រេ(0)។ មួយជុំមាន ៣៦០ដឺក្រេ។
 រ៉ាដ្យង់(rad)។ មួយជុំមាន  រ៉ាដ្យង់។
 ហ្គ្រាដ(grad)។ មូយជុំមាន ៤០០ហ្គ្រាដ។ ខ្នាតនេះមិនសូវត្រូវបានគេប្រើទេ។
មុំ: '''មុំសូន្យ មានរង្វាស់''' ០°

មុំសូន្យ មានរង្វាស់ ០° 
 មុំស្រួច មានរង្វាស់ធំជាង 0° និងតូចជាង ៩០°
 មុំកែង មានរង្វាស់ ៩០°
 មុំទាល មានរង្វាស់ធំជាង ៩០°​ និងតូចជាង ១៨០°
 មុំរាប មានរង្វាស់ ១៨០°
មុំពេញមានរង្វាស់ ៣៦០°​ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណមាត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុំ
មុំកែង

មុំកែងគឺជាមុំដែលមានរង្វាស់៩០ដឺក្រេ ។
thumb|134px|

Category:គណិតវិទ្យា
Category:ត្រីកោណមាត្រ

Category:មុំ

ca:Angle#Angles notables
មុំក្នុង

350px|thumb|
ក្នុងធរណីមាត្រ មុំក្នុង​គឺជាមុំ​ដែលបង្កើតដោយផ្នែកខាងចុងរួមគ្នានៃជ្រុងពីរនៃពហុកោណផ្នែកខាងក្នុង។ ពហុកោណធម្មតាត្រូវតែមានយ៉ាងហោចណាស់មុំក្នុងមួយត្រង់កំពូលរបស់វា។

ប្រសិនបើមុំក្នុងនៃពហុកោណមួយមានរង្វាស់យ៉ាងហោចណាស់ ១៨០ដឺក្រេ នោះគេថាបហុកោណនោះជាពហុកោណប៉ោង។

ផ្ទុយមកវិញ មុំក្រៅជាមុំដែលបង្កើតដោយជ្រុងមួយនៃពហុកោណ និង បន្ទាត់ផ្នែកខាងក្រៅនៃជ្រុងជាប់។

Category:ធរណីមាត្រ
Category:មុំ
មុំប្រ៊ូការ

ស្តាំ|thumb|300px|
តាង  ជាចំនុចប្រ៊ូការទី១នៃត្រីកោណ ABC ដែលមុំ  ស្មើនឹង  និង  ជាចំនុចប្រ៊ូការទី២ ដែលមុំ  ស្មើនឹង
 ។ នោះមុំ  ហើយមុំនេះហៅថាមុំប្រ៊ូការ (Brocard Angle) ។

មុំប្រ៊ូការនៃត្រីកោណ ABC អោយដោយរូបមន្ត

 

ដែល  ជាក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណ ABC ។ A; B; C ជាមុំ និង a; b; c ជារង្វាស់ជ្រុងរៀងគ្នានៃត្រីកោណ ABC ។

Category:ធរណីមាត្រ
Category:ត្រីកោណ
Category:ត្រីកោណមាត្រ
មូន ជែអ៊ីន

មូន ជែអ៊ីន (; កើត 24 មករា 1953) ជាអ្នកនយោបាយជនជាតិកូរ៉េខាងត្បូងនិងមេធាវី ដែលជាប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងទី 12 និងបច្ចុប្បន្នចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2017​​ លោកធ្លាប់ធ្វើជាលេខាធិការជាន់ខ្ពស់ទទួលបន្ទុកកិច្ចការរដ្ឋប្បវេណី ក៏ដូចជាប្រធានបុគ្គលិករហូតដល់ណូ មូហ្យុន​ សមាជិករដ្ឋសភានីតិកាលទី 19 និងមេដឹកនាំគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យកូរ៉េ
មូរ សុខហួរ

មូរ សុខហួរ (កើតថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៤) គឺជាអ្នកនយោបាយ និងសកម្មជនសិទ្ធិកម្ពុជា ។ លោកស្រី​ជាសមាជិកសភាខេត្តបាត់ដំបង ពីឆ្នាំ២០១៣ ដល់​ឆ្នាំ​២០១៧ ជា​អាសនៈ​ដែល​លោកស្រី​ធ្លាប់​កាន់​ពីឆ្នាំ១៩៩៨ ដល់ឆ្នាំ២០០៣ ។ លោកស្រីធ្លាប់ជាសមាជិក និងជាអនុប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ រហូតដល់មានការរំលាយ និងធ្លាប់ជាសមាជិក គណបក្សសម-រង្ស៊ី មុនការច្របាច់បញ្ចូលគ្នាជាមួយគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស ។ ក្នុង​នាម​ជា​សមាជិកគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច លោកស្រី​ក៏​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការនារី និង​អតីតយុទ្ធជន ​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​របស់លោកហ៊ុន សែន ពី​ឆ្នាំ១៩៩៨ ដល់ឆ្នាំ២០០៤។ បច្ចុប្បន្នលោកស្រីគឺជាឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់របស់គណបក្សប្រឆាំងចំនួន១១៨ ដែលកំពុងបម្រើការហាមឃាត់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំពីនយោបាយ បន្ទាប់ពីសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការកាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧។
មូរ សុខហួរ: ជីវិតដំបូង

ជីវិតដំបូង 
លោកកើតនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ដោយមានឪពុកជា ជនជាតិចិនកាត់ខ្មែរ (ឈ្មោះចិន៖ 莫子凯) និងម្តាយជាជនជាតិចិនកាត់ខ្មែរ (ឈ្មោះចិន៖ 沈珊) ហើយបានទទួលការអប់រំដំបូងនៅសាលាបារាំងលីស៊ី។ នៅឆ្នាំ១៩៧២ ឪពុកម្តាយរបស់លោកស្រី បានបញ្ជូននាងទៅទីក្រុងប៉ារីស ដើម្បីសិក្សាបន្ថែម។ Doyle, Kelvin, Mu Sochua: Protesting with poise , The Advisor Cambodia, 7 August 2014 មួយឆ្នាំក្រោយមក នាងបានផ្លាស់ទីលំនៅទៅសាន់ហ្វ្រែនស៊ីស្កូ ដើម្បីចូលរួមជាមួយបងប្រុសរបស់នាងនៅទីនោះ។ នៅពេលដែលខ្មែរក្រហម ចូលកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ ឪពុកម្តាយរបស់នាងបានបាត់ខ្លួន។ លោកស្រីនឹង​នៅ​និរទេស​ខ្លួន​ក្នុង​រយៈពេល​១៨​ឆ្នាំ​ខាង​មុខ។ កាលនៅសហរដ្ឋអាមេរិក នាងទទួលបានបរិញ្ញាបត្រផ្នែកចិត្តវិទ្យាពីសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋសាន់ហ្វ្រែនស៊ីស្កូ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ និង អនុបណ្ឌិតផ្នែកការងារសង្គម ពី សាកលវិទ្យាល័យកាលីហ្វ័រញ៉ា,ប៊ឺកល្លី ក្នុងឆ្នាំ១៩៨១ មុនពេលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ដើម្បីជួយកសាងសង្គមដែលបែកបាក់ដោយសង្គ្រាម។  ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ និង១៩៨១ លោកស្រីក៏ជាប្រធានសហគមន៍ខ្មែរ នៅសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូផងដែរ។  លោកស្រីបានចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ ក្នុងនាមជាសកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រី ដោយលើកយកពេលដែលជំទាវទីមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ហ៊ីលឡារី គ្លីនតុន ជាអ្នកបំផុសគំនិតរបស់លោកស្រី។
មូរ សុខហួរ: ត្រឡប់ពីការនិរទេស

ត្រឡប់ពីការនិរទេស 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| លោកស្រីជាមួយ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរទេស​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ហ៊ីលឡាវី គ្លីនតុន នៅ​ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ថ្ងៃទី១១ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ២០០៩។
សុខហួរ បានត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ ១៩៨៩ បន្ទាប់ពីនិរទេសខ្លួនអស់ ១៨ ឆ្នាំ ហើយបានធ្វើការជាអ្នកតស៊ូមតិដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស ធ្វើការដើម្បីបញ្ឈប់ការជួញដូរមនុស្ស អំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ និងការកេងប្រវ័ញ្ចកម្មករ។ សុខហួរ បាន​បង្កើត​អង្គការ​ដំបូង​គេ​សម្រាប់​ស្ត្រី​ឈ្មោះ ខេមរា (  ) ហើយ​បាន​ចូល​រួម​ជាមួយ​គណបក្ស​នយោបាយ ​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដោយ​ឈ្នះ​អាសនៈ​រដ្ឋសភា​តំណាង​ឲ្យ​ខេត្ត​បាត់ដំបង​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៨។ បន្តិចក្រោយមក នាងត្រូវបានស្នើសុំឱ្យចូលកាន់តំណែងជាក្រសួងកិច្ចការនារី និងអតីតយុទ្ធជន ដែលជាស្ត្រីម្នាក់ក្នុងចំណោមស្ត្រីពីរនាក់នៅក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។

នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៤ នាងបានលាឈប់ពីតួនាទីជារដ្ឋមន្ត្រី ដោយលើកឡើងពីអំពើពុករលួយថាជាឧបសគ្គចម្បងសម្រាប់ការងាររបស់នាង។ ស្ទើរតែភ្លាមៗនោះ នាងបានផ្ទេរភក្តីភាពទៅគណបក្ស សម រង្ស៊ី ដែលនាងជាអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការដឹកនាំ។
មូរ សុខហួរ: ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៩ សកម្មភាពបរិហារកេរ្តិ៍

ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៩ សកម្មភាពបរិហារកេរ្តិ៍ 
រូបភាពតូច| អ្នកស្រី មូរ សុខហួរ ក្រោយ​ការ​ប្រកាស​សាលក្រម​របស់​អ្នកស្រី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៤ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០០៩។
ក្នុង​សន្និសីទ​កាសែត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០០៩ លោកស្រី មូរ សុខហួរ បាន​ប្រកាស​ថា នឹង​ដាក់​ពាក្យ​បណ្តឹង​បរិហារកេរ្តិ៍លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា ទៅ​តុលាការ​ក្រុង​ភ្នំពេញ។  «ខ្ញុំ​គ្មាន​អ្វី​ប្រឆាំង​សម្តេច​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទេ។ ក្នុងនាមជាសមាជិកសភា ខ្ញុំគោរពគាត់។ ប៉ុន្តែ​សម្តី​សម្តេច​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​និយាយ​ជា​សាធារណៈ​ប៉ះពាល់​ដល់​កិត្តិយស និង​សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ​របស់ខ្ញុំ​ក្នុង​នាម​ជា​ស្ត្រី​ខ្មែរ​។ ជាមួយ​នឹង​បណ្តឹង​នេះ ខ្ញុំ​ចង់​បាន​តែ​យុត្តិធម៌ និង​កិត្តិយស​ក្នុង​នាម​ជា​ស្ត្រី​ខ្មែរ​ម្នាក់»។ អ្នកស្រី​បាន​បន្ថែម​ថា អ្នកស្រី​បាន​ទាមទារ​សំណង​តែ ៥០០ រៀល (០,១២ ដុល្លារ) ជា​ថូខឹន និង​សុំ​ទោស​ជា​សាធារណៈ​ចំពោះ​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល។  

ក្រោក្រោយការប្រកាសរបស់លោកស្រី សុខ ហួរ លោក គី តិច ទីប្រឹក្សា​ច្បាប់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹង​ថា​នឹង​ប្តឹង​ប្រឆាំង​បទ​បរិហារកេរ្តិ៍​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹង​ថា​នឹង​ស្នើ​ទៅ​ប្រធាន​សភា​ដើម្បី​បោះឆ្នោត​ដក​អភ័យឯកសិទ្ធិ​សភា​របស់​សុខ ហួរ។ ជាមួយនឹងសំឡេងត្រឹមតែ២៥ ភាគរយប៉ុណ្ណោះ គណបក្សសមរង្ស៊ីនឹងគ្មានអំណាចក្នុងការទប់ស្កាត់សកម្មភាពបន្ថែមទៀតប្រឆាំងនឹងលោកស្រី រួមទាំងការជាប់ពន្ធនាគារផងដែរ។ សំបុត្ររបស់លោកស្រី អំពាវនាវឱ្យមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីសហគមន៍អន្តរជាតិ - "As I walk to improving" - ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅជុំវិញពិភពលោក។ 

ក្នុងឱកាសពីរលើកមុន នៅពេលដែលអភ័យឯកសិទ្ធិសភារបស់ប្រធានគណបក្ស សម រង្ស៊ី ត្រូវបានដកចេញ លោកបានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេសកម្ពុជាក្រោមការគំរាមកំហែងនៃបទឧក្រិដ្ឋ ហើយបានទៅនិរទេសនៅប្រទេសបារាំង។
មូរ សុខហួរ: ២០១៧ គំរាមបញ្ចប់ «ការបះបោរ» មូរ សុខហួរ គេចខ្លួន

២០១៧ គំរាមបញ្ចប់ «ការបះបោរ» មូរ សុខហួរ គេចខ្លួន 
ចាប់តាំងពីការចាប់ខ្លួនលោក កឹម សុខា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានព្រមានថា «មិនទាន់រួចរាល់ទេ»  និងព្រមានថាការបង្រ្កាប «បះបោរ» នឹងមិនបញ្ឈប់ជាមួយ កឹម សុខា ឡើយ។ កាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧ អ្នកស្រី មូរ សុខហួរ បានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេស បន្ទាប់ពីមានព័ត៌មានថាអ្នកស្រីនឹងត្រូវចាប់ខ្លួន។ 

លោកស្រី ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​អន្តោប្រវេសន៍​ម៉ាឡេស៊ី​ចាប់​ខ្លួន​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៧ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៩ មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​មុន​ពេល​គ្រោង​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ។
មូរ សុខហួរ: ជីវិត​ឯកជន

ជីវិត​ឯកជន 
លោកស្រីបានរៀបការនៅឆ្នាំ១៩៨៤ ជាមួយជនជាតិអាមេរិក ស្កត លីភឺ និងជាម្តាយដែលមានកូនស្រីបីនាក់ រួមទាំងសកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រី Devi Leiper O'Malley ផងដែរ។ ស្វាមីអ្នកស្រីបានស្លាប់នៅឆ្នាំ២០១៦។ លោកស្រីរស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកអស់រយៈពេល ១៨ឆ្នាំហើយបានចូលរៀននៅសកលវិទ្យាល័យនៅទីនោះ។ នាងក៏បានបាត់បង់សមត្ថភាពនិយាយភាសាខ្មែរជាផ្លូវការផងដែរ ដោយបានចាកចេញពីប្រទេសកំណើតរបស់នាងអស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍។  លោកស្រីមានសញ្ជាតិអាមេរិកពីរ ។
មូរតិ

​​មូរតិ(ទេវរូប)250pxសាសនា ព្រហ្មញ្ញ សាសនាហិណ្ឌូសាសនា និកាយត័នត្រៈ សក្តិនិកាយ ប្រភេទទេវរូបភាសាអង់គ្លេស  Murti

មូរតិ ()  គឺ ទេវរូបរបស់ទេវតានៅ​ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា.៚Murtipujakas, Overview of World Religions, University of Cumbria (2009)
មូរតិ: គម្ពីរ​ត្រៃវេទ

គម្ពីរ​ត្រៃវេទ  
ពួក​អ្នក​កាន់​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញ​ រមែង​គោរព​បូជា​ទេវតា​ដូច​ពោល​ហើយ​ នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ប្រតិបត្តិ​តាម​ពាក្យ​ប្រដៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ត្រៃវេទ (ដែល​យើង​ហៅ​ត្រៃ​ភេទ ) នឹង​វេទាង្គ​ដ៏​ជា​គម្ពីរ​ដើម​របស់​គេ​បែប​យ៉ាង​គម្ពីរ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​របស់​ពួក​យើង​ សឹង​សំដែង​អំពី​កិច្ច​សម្រាប់​បួង​សួង​ទេវតា​ នឹង​ពិធីការ​បូជា​យញ្ញ​ព្រម​ទាំង​មន្ត​សម្រាប់​សែន​ ឯ​គម្ពីរ​ត្រៃ​វេទ​នោះ​មាន​៣​គម្ពីរ​គឺ ៖​
១- គម្ពីរ​ សាមវេទ​ សំដែង​អំពី​ពិធី​អារក្ខា​ពលីកម្ម​ គឺ​បួង​សួង​សូម​ឲ្យ​ព្រះ​ឥន្រ្ទ​ និង​ព្រះ​ពរុណ​ជួយ​អភិបាល​មនុស្ស​លោក​ ឲ្យ​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ចុះ​មក​ស្រោច​ស្រង់​លោក​ត្រូវ​តាម​រដូវ​កាល​ ឲ្យ​ធញ្ញជាតិ​នឹង​បណ្ដា​ដំណាំ​ទាំង​ពួង​ដុះ​លូត​លាស់​ល្អ​បរិបូណ៌​ ឲ្យ​មនុស្ស​នឹង​សត្វ​បាន​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​មាន​កូន​ចៅ​ចំរើន​ពូជ​ពង្ស​ នឹង​សូម​ឲ្យ​ប្រាស​ចាក​ឧបទ្រព​អន្តរាយ​ ដោយ​ប្រការ​ទាំង​ពួង ។
២- គម្ពីរ​ អស្វវេទ​ ឬ​ហៅ​មួយ​យ៉ាង​ទៀត​ថា​ ឥរុវេទ​ សំដែង​អំពី​ពិធី​តុស្តី (ឬ​ស្លុតី ) សូម​ឲ្យ​ព្រះ​វិស្សុកម្ម​នឹង​ព្រះ​មារុត​ ព្រះ​ព្រហ្ម​ប្រសិទ្ធី​ប្រទាន​ពរ​ ឲ្យ​សម្រេច​កិច្ច​ក្នុង​ការ​ហត្ថកម្ម​ពានិជ​កម្ម​ នឹង​សូម​ឲ្យ​សម្រេច​ផល​ប្រយោជន៍​ បាន​លុះ​លាភ​សក្ការ​ផ្សេង​ៗ​តាម​ដែល​ត្រូវ​ការ ។
៣- គម្ពីរ​ យជុរវេទ​ គឺ​យុជយុទ្ធ​ សំដែង​អំពី​ធ្វើ​ពិធី​យុទ្ធ​ពលីកម្ម​ដល់​ព្រះ​ឥសូរ​ ព្រះ​នារាយណ៍​ព្រះ​អាទិត្យ​ ព្រះ​អគ្រនី​សូម​ឲ្យ​មាន​ឫទ្ធី​តេជៈ​ជោគ​ជ័យ​​ ឈ្នះ​អស់​សឹក​សត្រូវ​ទាំង​សម្ទាយ​ នឹង​សូម​ឲ្យ​កំចាត់​ឧបទ្រព​អន្តរាយ​ទាំង​ពួង ។ ក្នុង​ព្រះ​វេទ​៣​ប្រការ​នេះ​ ព្រះ​វេទ​មួយ​ៗ​ លោក​ចំណែក​ចេញ​ជា​២​ផ្នែក​ គឺ​ហៅ​ថា​វេទ​ ឬ​ព្រហ្ម​១​ផ្នែក​ មន្ត​១​ផ្នែក ។ ផ្នែក​វេទ​ បាន​នឹង​ពិធី​កម្ម​របៀប​ការ​ ដែល​នឹង​ចាត់​គ្រឿង​សក្ការ​ថ្វាយ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់, ផ្នែក​មន្ត​ បាន​នឹង​របៀប​ពាក្យ​សារ​ស្លោក​ សម្រាប់​សូត្រ​ស្លុតី​អង្វរ​ នឹង​សរសើរ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ដើម្បី​នឹង​ឲ្យ​ទ្រង់​មេត្តា​ប្រោស​ប្រសិទ្ធី​ប្រទាន​ពរ​ ឲ្យ​តាម​ដែល​ត្រូវ​ការ ។ គម្ពីរ​របស់​ព្រាហ្មណ៍​មិន​មែន​មាន​តែ​៣​ប៉ុណ្ណេះ​ នៅ​មាន​គម្ពីរ​ឯ​ទៀត​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​បាន​រចនា​តាក់​តែង​ បំបែក​អំពី​គម្ពីរ​ដើម​ទាំង​៣​ត​ទៅ​ទៀត​ នឹង​តែង​ឡើង​ក្នុង​ជំនាន់​ក្រោយ​ជា​ច្រើន​បែប​ អដ្ឋកថា​នឹង​ដីកា​របស់​ព្រះ​ត្រៃ​បិដក​ដូច្នោះ ។ ព្រាហ្មណ​ឬ​ជាតិ​ឯ​ទៀត​ អ្នក​ដែល​កំពុង​រៀន​ព្រះ​វេទ​ទាំង​៣​នេះ​ហៅ​ថា << ព្រហ្ម​ចារី >> អ្នក​បំពេញ​ព្រហ្ម​គឺ​ព្រះ​វេទ ។ អ្នក​រៀន​ចេះ​ចប់​ហើយ​ហៅ​ថា << វេទ​គូ >> អ្នក​ដល់​នូវ​ទី​បំផុត​នៃ​ព្រះ​វេទ, ឬ​ហៅ​ថា << បារគូ >> អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ព្រះ​វេទ​ គឺ​ស្រេច​កិច្ច​ដែល​ជា​ហេតុ​តោង​នៅ​ក្នុង​សំណាក់​គ្រូ​ហើយ​ ដូច្នេះ​បុគ្គល​ដែល​ហៅ​ថា << ព្រាហ្មណ >> គប្បី​ចូល​ចិត្ត​ថា​ មាន​ជា​២​យ៉ាង​​គឺ​ព្រាហ្មណ​ដោយ​ជាតិ​១​យ៉ាង​ ព្រាហ្មណ​ដោយ​លុះ​គុណ​ធម៌​ គឺ​ត្រៃវេទ​១​យ៉ាង ។ ព្រាហ្មណ​ពួក​ក្រោយ​នេះ​ចាត់​ជា​ព្រាហ្មណ​ជាន់​ខ្ពស់​បំផុត​ អ្នក​ដទៃ​មាន​ក្សត្រយ៍​ជា​ដើម​ត្រូវ​គោរព​ ដូច​យ៉ាង​យើង​គោរព​ព្រះ​សង្ឃ​សមណ ។
មូរតិ: ខ​ បដិបត្តិ​ក្នុង​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញ​

ខ​ បដិបត្តិ​ក្នុង​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញ​
ពួក​អ្នក​កាន់​លទ្ធិ​នេះ​ មាន​សេចក្ដី​ឃើញ​ថា​ លោក​ធាតុ​នឹង​វត្ថុ​ធាតុ​ទាំង​ពួង​បណ្ដា​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ពិភព​នេះ​ ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ទ្រង់​សាង​​ ទ្រង់​បង្កើត​ឡើង​ទាំង​អស់​ បណ្ដា​ធាតុ​ទាំង​ពួង​មាន​ទឹក​ដី​ភ្លើង​ខ្យល់​អាកាស​ជា​ដើម​ សុទ្ធ​តែ​មាន​ទេព​ប្រចាំ​នៅ​ទាំង​អស់​ ដូច្នេះ​កាល​គេ​ត្រូវ​ការ​អ្វី​ ក៏​ក្រាប​សំពះ​បួង​សួង​បន់​ស្រន់​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ នឹង​ទេវតា​នោះ​ៗ​ សុំ​ឲ្យ​ប្រសិទ្ធី​ប្រទាន​ពរ​ឲ្យ​ខ្លួន​ ដោយ​មក​សំគាល់​ឃើញ​ថា​អ្នក​នឹង​បាន​សុខ​ ព្រោះ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ប្រទាន​ឲ្យ​ នឹង​បាន​ទុក្ខ​ ព្រោះ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ដាក់​ទំនាយ​ គឺ​ទាយ​ឲ្យ​វិនាស​ហិន​ហោច​ទៅ​ អ្វី​ៗ​ទាំង​អស់​ ស្រេច​នឹង​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ប្រទាន​ឲ្យ​ ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​មាន​អំណាច​អាច​នឹង​បណ្ដាល​របស់​ទាំង​ពួង​ ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​ព្រះ​ហឫទ័យ​បំណង​បាន​គ្រប់​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ កាល​ណា​បើ​អ្នក​ណា​មួយ​ប្រាថ្នា​អ្វី​ គប្បី​បំពេញ​កិច្ច​ក្នុង​លទ្ធិ​នោះ​តាម​ដែល​គេ​កំណត់​ទុក​ដោយ​សារុប​មាន​៣​យ៉ាង​គឺ :

ធ្វើ​ទុក្ករ​កិច្ច​ទរ​មាន​រាង​កាយ​ ហៅ​ថា​បំពេញ​តបៈ​១​ តាំង​ពិធី​បួង​សួង​បូជា​ហៅ​ថា​ បូជា​អគ្រនី​ឬ​បូជា​យញ្ញ​១​ ធ្វើ​ពិធី​ជំរះ​លាង​បាប​ក្នុង​គង្គា​ ហៅ​ថា​សិវ​រាត្រី​១ ។
មូរតិ: ពិធី​បំពេញ​តបៈ

ពិធី​បំពេញ​តបៈ

ឯ​ពិធី​បំពេញ​នោះ​គឺ​ ប្រព្រឹត្ត​ទរ​មាន​រាង​កាយ​យ៉ាង​តឹង​រឹង​ ឲ្យ​បាន​នូវ​សេចក្ដី​លំបាក​ទៀប​ស្លាប់​ខ្លះ​ ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ស្លាប់​ខ្លះ​ដូច​យ៉ាង​ប្រព្រឹត្ត​ដើរ​នឹង​ឈរ​ជា​វត្ត​ មិន​ដេក​ មិន​អង្គុយ, រដូវ​ក្ដៅ​ត្រូវ​អាំង​ភ្លើង​៥​គម្នរ​ គឺ​ដុត​ភ្លើង​ឡើង​ជុំ​វិញ​ខ្លួន​៤​គម្នរ​ លើ​ក្បាល​១​ គម្នរ​ទៀត​ គឺ​កំដៅ​ព្រះ​អាទិត្យ, រដូវ​ភ្លៀង​ត្រូវ​ឈរ​ហាល​ភ្លៀង, រដូវ​ល្ងា​ត្រូវ​ប្រើ​សំពត់​ទទឹក, នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ស៊ី​តែ​ផ្លែ​ឈើ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ តាង​បាយ​តាង​នំ​ ដោយ​ចូល​ចិត្ត​ថា​ តេជៈ​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​តបៈ​ដូច្នោះ​ បណ្ដាល​ឲ្យ​ក្ដៅ​ដល់​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ៗ​ទត​មក​ឃើញ​អំណាច​កំលាំង​ព្យាយាម​ នឹង​សេចក្ដី​ភក្ដី​ដ៏​មុត​មាំ​មិន​រញ់​រា​ដូច្នោះ​ហើយ​ រមែង​ទ្រង់​មេត្តា​ប្រោស​ប្រទាន​ពរ​ឲ្យ​តាម​ប្រាថ្នា, នឹង​ចូល​ចិត្ត​ថា​ជា​បុណ្យ​កុសល​យ៉ាង​ក្រៃពែក, ប្រសិន​ជា​ស្លាប់​ទៅ​ក្នុង​វេលា​នោះ​ រមែង​បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង​ថាន​សួគ៌​ មិន​តោង​ចុតិ​ប្រែ​ប្រួល​ទៅ​កើត​ជា​អ្វី​ទៀត ។ អ្នក​ណា​ប្រព្រឹត្ត​មិន​គប្បី​នឹង​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ៗ​ រមែង​ដាក់​បណ្ដាស្សា​ឲ្យ​វិនាស​ទៅ​ ឬ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ឲ្យ​ទទួល​ទោស​មាន​កំណត់​ បើ​ជា​ទោស​ធ្ងន់​ត្រូវ​ទៅ​សោយ​ទុក្ខ​ឯ​នរក​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ផង ។
មូរតិ: ផល​នៃ​ការ​បដិបត្តិ​ក្នុង​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញ​

ផល​នៃ​ការ​បដិបត្តិ​ក្នុង​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញ​

ពួក​អ្នក​កាន់​សាសនា​ព្រាហ្មណ​គោរព​រាប់​អាន​ព្រះ​ព្រហ្ម​ ព្រះ​សិវ​​ ព្រះ​នារាយណ៍​ជា​សរណ​ទីពឹង​ នឹង​ប្រព្រឹត្ត​តាម​ពាក្យ​ប្រដៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ត្រៃវេទ ។ បើ​នឹង​ចំណែក​ផល​ប្រយោជន៍​ដែល​ប្រតិបត្តិ​ក្នុង​លទ្ធិ​នេះ​គួរ​ញែក​ជា​២​ប្រភេទ​ គឺ​១​ផល​ក្នុង​លោក​នេះ​ ២​ផល​ក្នុង​លោក​ឯ​មុខ ។ ប្រភេទ​ទី​១​ដោយ​ច្រើន​បាន​នឹង​ពួក​ឃរាវាស​ អ្នក​ប្រាថ្នា​គុណ​វិសេស​ឯ​ណា​នីមួយ​ ក៏​ប្រព្រឹត្ត​វត្ត​បំពេញ​តបៈ​កម្ម​ថ្វាយ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ រមែង​បាន​ទទួល​ផល​ទៅ​ជា​អ្នក​វិសេស​មាន​ឫទ្ធា​នុ​ភាព​ផ្សេង​ៗ​ក្នុង​ផ្លូវ​សឹក​សង្រ្គាម​ជា​ដើម ។ ប្រភេទ​ទី​២​បាន​ពួក​អ្នក​ឃើញ​ទុក្ខ​ក្នុង​ឃរាវាស​វិស័យ​ ចេញ​បួស​ជា​តាបស​ឫសី​អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ដែន​ដង​ព្រៃ​ បរិភោគ​មូល​ផលា​ផល​ជា​អាហារ​ ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​ផ្លូវ​បព្វជិត​ បង្អោន​ជីវិត​ថ្វាយ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ដើម្បី​បាន​លុះ​ភូមិ​ជាន់​ខ្ពស់​ក្នុង​លទ្ធិ​នោះ​ គឺ​១​រាជ​ឫសី​ ២​មុនី​ ៣​មហាឫសី​ ៤​ព្រហ្មឫសី​ ព្រហ្ម​ឫសី​ជា​កំពូល​នៃ​ភូមិ​ធម៌​ក្នុង​លទ្ធិ​នេះ​ អ្នក​ដែល​នឹង​បាន​លុះ​ភូមិ​នេះ​បាន​តោង​សង្កត់​ចិត្ត​ឲ្យ​ស្ងប់​ចាក​សេចក្ដី​ស្អប់​ សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​ជា​ដើម​ឲ្យ​មែន​ៗ​ កាល​បាន​សំរេច​ភូមិ​ឫសី​អំបាល​នេះ​ហើយ​ វេលា​ស្លាប់​ទៅ​មាន​អំណាច​ទៅ​កើត​ក្នុង​ព្រហ្ម​លោក​ប៉ុណ្ណោះ​ ជា​យ៉ាង​ខ្ពស់​បំផុត(មិន​ដល់​ព្រះ​និព្វាន ) តែ​មើល​ទៅ​ប្រហែល​ជា​គេ​សំគាល់​ថា​ ទី​នោះ​ជា​និព្វាន​របស់​គេ​ហើយ​ នេះ​រាប់​ថា​ជា​កំពូល​នៃ​ផល​ទាំង​ពួង ។
មូរ៉ាសាគី ស៊ីគីប៊ូ

right|thumb
មូរ៉ាសាគី ស៊ីគីប៊ូ (紫式部, Murasaki Shikibu; ប្រហែល ៩៧៣-១០១៤) គឺជាអ្នកនិពន្ធកំណាព្យជនជាតិជប៉ុន នៅឯតុលាការអធិរាជកំឡុងសម័យហីអាំង ។ នាងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកបង្កើតការងារ រឿងនិទានហ្គិនជី ដែលបានសរសេរជាភាសាជប៉ុនរវាងប្រហែលឆ្នាំ ១០០០ ដល់ ១០១២ ។
មូរ៉ាសាគី ស៊ីគីប៊ូ: ការងារសំខាន់

ការងារសំខាន់ 
 រឿងនិទានហ្គិនជី ( Genji Monogatari - The tale of Genji )
 កំណត់ហេតុរបស់មូរ៉ាសាគី ស៊ីគីប៊ូ ( Murasaki Shikibu Nikki - Murasaki Shikibu diary )
 ម៉ូរ៉ាសាគី ស៊ីគីប៊ូ ស៊ូ - ប្រមូលកំណាព្យរបស់ម៉ូរ៉ាសាគី ស៊ីគីប៊ូ ( Murasaki Shikibu Shuu)
មូរ៉ាសាគី ស៊ីគីប៊ូ: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 

 Rozan-ji Temple, Kyoto

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធកំណាព្យជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅសម័យហីអាំង
មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម

រូបភាពតូច|មូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹក
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| អនុរក្សខាងក្រោយ តុម ខានី និងមន្ត្រីកងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា នៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ក្នុងអំឡុងការ៉ាត់ ឆ្នាំ២០១២
មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម គឺជាកន្លែងប្រតិបត្តិការដោយកងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា នៅឆ្នេរសមុទ្រឈូងសមុទ្រថៃ ក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ ប្រទេសកម្ពុជា។ មូលដ្ឋានដែលមានទំហំប្រហែល ១៩០ ហិចតា  ស្ថិតនៅលើឧបទ្វីបមួយនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃទីរួមខេត្តព្រះសីហនុគឺក្រុងព្រះសីហនុ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១០ មូលដ្ឋាននេះបានក្លាយជាកន្លែងនៃការហ្វឹកហ្វឺន និងសមយុទ្ធកងទ័ពជើងទឹករួមគ្នាប្រចាំឆ្នាំ កម្ពុជា -សហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមកម្មវិធីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើការត្រៀមខ្លួន និងការបណ្តុះបណ្តាល (CARAT)។ "US, Cambodian Navies Kick off CARAT 2012" . Story Number: NNS121023-01Release Date: 10/23/2012 8:31:00 AM. Accessed 24 Nov 2013
មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ជាមួយនឹងការផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើការប្រយុទ្ធគ្នានៅលើដីក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា កងទ័ពជើងទឹករបស់រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានគេមិនយកចិត្តទុកដាក់។ នៅពេលរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ដោយ លន់ នល់ ឱ្យគ្រប់គ្រងរដ្ឋាភិបាលក្នុងឆ្នាំ១៩៧០ មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាមស្ថិតក្នុងស្ថានភាពស្រុតចុះ ដោយមានផែមួយស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដ៏អាក្រក់ គ្មានប្រព័ន្ធគាំទ្រភស្តុភារមានប្រសិទ្ធភាព និងសមត្ថភាពជួសជុលផ្ទៃក្នុងតិចតួចបំផុត។ Cambodia Navy - History at GlobalSecurity.org, Accessed 24 Nov 2013 នៅឆ្នាំ១៩៧៤ រដ្ឋាភិបាលរបស់ លន់ នល់ រួមជាមួយកងទ័ពជើងទឹកជាតិខ្មែរ (MNK) និងកងទ័ពជើងទឹក អង់គ្លេសបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវមូលដ្ឋានដោយការអនុវត្តសកម្មភាពមួយចំនួន៖ ការទិញរ៉ាដាដែលទើបសាងសង់ថ្មីចំនួន ២០ បំពាក់ PCFs (ទូករហ័ស); ការ​ដាក់ស្ថានីយទូកល្បាតទន្លេ ចំនួន ៤ គ្រឿង​នៅ​តំបន់​កំពង់ផែ​កំពង់សោម ( ក្រុង​ព្រះសីហនុ )។ ការត្រួតពិនិត្យឡើងវិញនៃយានធុនធ្ងន់ទាំងអស់នៅក្នុងសារពើភ័ណ្ឌ; លទ្ធកម្មនៃមូលដ្ឋានផែស្ងួត អណ្តែតទឹកដែលបានជួសជុលថ្មី; ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងយ៉ាងសំខាន់នៃសម្ភារៈបរិក្ខារជួសជុលរាម។ ការដំឡើងប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ដ៏មានប្រសិទ្ធិភាព; និងការបញ្ចប់បរិក្ខារផែទំនើប និងស្មុគ្រស្មាញសម្រាប់មូលដ្ឋាន។  មូលដ្ឋានដែលបានជួសជុល និងជួសជុលថ្មីនេះ បានអនុញ្ញាតឱ្យកងទ័ពជើងទឹកជាតិខ្មែរ ទទួលបានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការល្បាត និងឃ្លាំមើលឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា ដែលពីមុនត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់កងទ័ពជើងទឹកវៀតណាមខាងត្បូង (VNN) ដោយសាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលកំពុងរត់គេចខ្លួន។ ផែនការបន្ថែមទៀតសម្រាប់រោងចក្រផលិតអគ្គិសនី និងលទ្ធកម្មយានយាមល្បាតប្រដាប់អាវុធដែលមានទំហំធំ និងប្រសើរជាងមុន មិនត្រូវបានបញ្ចប់មុនពេលរបបសាធារណរដ្ឋធ្លាក់ដល់ខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៧៥ ។

ចាប់តាំងពីការទម្លាក់របបខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ ១៩៧៩ និងការបង្កើតរបបរាជានិយមអាស្រ័យធម្មនុញ្ញបច្ចុប្បន្ន រដ្ឋាភិបាលសហការជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្តបានធ្វើឱ្យមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកមានលក្ខណៈទំនើបទាន់សម័យ ដែលបច្ចុប្បន្នបញ្ជាដោយឧត្តមនាវីទោ អ៊ុក សីហា អគ្គមេបញ្ជាការរងកងទ័ពជើងទឹកនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម: មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកចិន

មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកចិន 
កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩ កាសែត The Wall Street Journal បានបង្ហាញថា មន្ត្រីអាមេរិកបានឃើញកិច្ចព្រមព្រៀងសម្ងាត់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យ កងទ័ពជើងទឹកកងទ័ពជើងទឹករំដោះប្រជាជនរបស់ចិន ចូលប្រើប្រាស់ផ្តាច់មុខប្រហែលមួយភាគបីនៃមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម សម្រាប់រយៈពេលរហូតដល់ ៣០ ឆ្នាំ។  វា​នឹង​ផ្តល់​ឱ្យ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​នូវ​ផ្នែក​ខាងត្បូង​ថ្មី​នៅលើសមុទ្រចិនខាងត្បូង ហើយ​មានតែ​មូលដ្ឋាន​ទ័ពជើងទឹក​ក្រៅប្រទេស​ទីពីរ​របស់ខ្លួន​បន្ទាប់ពី ​មូលដ្ឋាន​នៅចាប៊ូទី ។ ការ​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​នៃ​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​បរទេស​បែប​នេះ នឹង​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា ព្រម​ទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ​១៩៩១ ដែល​បាន​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​កម្ពុជា។  Cambodia, China ink secret naval port deal: report, Asia Times, by David Hutt, 22 July 2019  អត្ថិភាពនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានបដិសេធដោយអាជ្ញាធរកម្ពុជាដែលហៅវាថា "ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ" ។  ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ២០២១ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិកម្ពុជាបានទទួលស្គាល់ថា ចិនកំពុងជួយសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅរាម ហើយបានបន្តរក្សាថាមិនមានខ្សែភ្ជាប់ទេ។ 

វត្តមានរបស់ចិននៅលើមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ត្រូវបានថ្កោលទោសដោយសម រង្ស៊ី អតីតមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងកម្ពុជា និងជាមេដឹកនាំចុងក្រោយនៃគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មុនពេលដែលតុលាការកំពូលកម្ពុជារំលាយ។  នៅក្នុងអត្ថបទមួយសម្រាប់ ក្រសួងការបរទេស សម រង្ស៊ី បានពណ៌នាវត្តមានរបស់ចិនថាជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ ហើយបានកំណត់ថាវាជាផ្នែកមួយនៃផែនការដ៏ទូលំទូលាយរបស់រដ្ឋាភិបាលចិនក្នុងការធ្វើយោធាលើឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា រួមជាមួយនឹងគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រកបដោយមហិច្ឆិតានៅក្នុងខេត្តកោះកុងជិតខាង។ 

កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០ ឧត្តមនាវីឯក វ៉ាន់ ប៊ុនលាង បាននិយាយថា ការងារបូមខ្សាច់កំពុងត្រូវបានអនុវត្តនៅជុំវិញមូលដ្ឋាន ដើម្បីផ្ទុកនាវាធំៗ នៅក្នុងគម្រោងដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាលចិន។ ការពង្រីកនេះកំពុងធ្វើឡើងដោយសាជីវកម្ម China Metallurgical Group Corporation។  នៅខែមករាឆ្នាំ២០២២ គំនិតផ្តួចផ្តើមតម្លាភាពដែនសមុទ្រអាស៊ី (AMTI) បានរាយការណ៍អំពីវត្តមានរបស់នាវាបូមទឹករបស់ចិននៅជិតមូលដ្ឋាន។ 

អគារមួយក្នុងចំណោមអគារពីរដែលផ្តល់មូលនិធិដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅលើមូលដ្ឋានត្រូវបានកម្ទេចនៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០  គំនិតផ្តួចផ្តើមតម្លាភាពដែនសមុទ្រអាស៊ី ក៏បានរាយការណ៍ពីសកម្មភាពសាងសង់ដែលគាំទ្រដោយប្រទេសចិននៅលើមូលដ្ឋាន។
មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 កងទ័ពជើងទឹកជាតិខ្មែរ
 ឧប្បត្តិហេតុម៉ាយ៉ាហ្គេស
 ឧទ្យានជាតិរាម
មូលដ្ឋានូបនីយកម្មភាសា

ឡូកាលីសាស្យុងភាសា () ឬ មូលភសសារខ្ដ្ឋាមែរនូបនីយកម្មភាសា ឬ ឋានបរិច្ឆេទ ឬឲ្យងាយស្រូលយល់ អាចហៅថា ការបកប្រែសម្រួលជាភាសាតំបន់ ឬភាសាមូលដ្ឋាន។ ពាក្យបច្ចេកទេសនេះ មកពីភាសាឡាតាំង “Locus” (ទីកន្លែង) និងមកពីភាសាអងគ្លេស “Locate” (ទីកន្លែងដែលមានអ្វីម្យ៉ាងកើតឡើង រឺបង្កើតឡើង) គឺជាដំណាក់កាលសំខាន់ទីពីរ នៅក្នុងដំណើរការបកប្រែនិងធ្វើអោយមានលក្ខណៈសំរបទៅតាមវប្បធម៌ (របស់ប្រទេសមួយ តំបន់មួយ រឺក្រុមមនុស្សណាមួយ) ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងភាពខុសៗគ្នា របស់ទីផ្សារ។ ដំណើរការនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាការធ្វើអន្តរជាតូបនីយកម្ម និងការតំរូវផលិតផលមួយ អោយស្របទៅតាម ឋានបរិច្ឆេទ (Internationalisation and Localisation) ។ ឡូកាលីសាស្យុងភាសា មិនមែនសំដៅត្រឹមកិច្ចការបកប្រែភាសាមួយមុខនោះទេ ដោយហេតុថាវាមានទាក់ទងស៊ីជំរៅទៅនឹងការ សិក្សាលំអិតពីវប្បធម៌ដែលជាមុខព្រួញ ដើម្បីធ្វើការតំរូវផលិតផលមួយអោយឆ្លើយតបសមស្របទៅតាម តំរូវការក្នុងស្រុក នានា។ ជួនកាលគេប្រើពាក្យសង្ខេប L1ON ដើម្បីសំដៅទៅលើ ឋានបរិច្ឆេទភាសា (បន្ទាប់ពីអក្សរ អិល មានអក្សរចំនួនដប់តួ ទៀត និងបញ្ចប់ដោយអក្សរ អិន) ។

បើនិយាយពីដំណើរការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង ជាទូទៅគឺគេសំដៅទៅលើការធ្វើអោយមានលក្ខណៈសមស្របតំរូវតាមវប្បធម៌ មួយ និងការបកប្រែកម្មវិធីពត៌មានវីទ្យា វីដេអូហ្គេម និងទំព័រវិបសាយនានា និងការបកប្រែអត្ថបទសំណេរមួយភាគតូច (ដែលអាចទាក់ទងទៅនឹងដំណើរការសំរបទៅតាមវប្បធម៌ផងដែរ) ។ ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង អាចធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ ឬប្រទេសណាមួយដែលមានប្រជាជននិយាយភាសាច្រើនខុសគ្នា ឬក៏ភាសាតែមួយដូចគ្នា៖ ឧទាហរណ៍ គ្រាមភាសានានានៅប្រទេសអេស្បាញ ដែលប្រើឃ្លាវាក្យស័ព្ទខុសគ្នា និងត្រូវបានគេនិយាយនៅប្រទេសអេស្បាញ ច្រើនជាងនៅប្រទេសអាមេរិកឡាទីន។ នៅក្នុងប្រទេសដែលប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការវិញក៏ដូចគ្នាដែរ ការជ្រើសរើសឃ្លាប្រយោគ និងការប្រើពាក្យនានា ប្រែប្រួលពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយទៀត (ឧទាហរណ៍ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងនៅប្រទេសហ្វីលីពីន ជាដើម) ។
មូលដ្ឋានូបនីយកម្មភាសា: ការបកប្រែ ផ្ទុយទៅនឹង ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង

ការបកប្រែ ផ្ទុយទៅនឹង ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង 

ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាញឹកញាប់ថាជា “បច្ចេកវិទ្យាជាន់ខ្ពស់ នៃការបកប្រែ “ ប៉ុន្តែការហៅដូច នេះ មិនបង្ហាញអោយឃើញពីសារៈសំខាន់ ភាពស៊ាំញ៉ាំ និងចំនុចផ្សេងៗទៀតដែលមានរួមផ្សំនៅក្នុងការធ្វើឡូកាលីសា ស្យុងនោះឡើយ។ ទោះបីជាជូនកាល គេមានការលំបាកក្នុងការកំណត់ព្រំដែនរវាងការបកប្រែ និងការធ្វើឡ្វីកូលាសីា ស្យុងក៏ដោយ ជាទូទៅការធ្វើឡ្វីកូលាសីស៊្យាងសំដៅទៅលើ សមាសភាគរួមផ្សំមិនមែនតាមលំនាំអត្ថបទ របស់ផលិតផល និងសេវាកម្ម ដែលមានន័យច្បាស់លាស់ (non-textual components)។ លើសពីការបកប្រែ ( និងវេយ្យាករណ៍ និងអករ្ខាវិរុទ្ធដែលប្រែប្រួលពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀតដែលប្រើភាសានិយាយដូចគ្នា) ដំណើរ ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង អាចរាប់បញ្ចូលទាំងការកែតំរូវលេខនាការ ការប្រកាន់យកនូវរូបិយបណ្ណ័ប្រចាំស្រុក ការប្រើ ប្រាស់ទំរង់ថ្ងៃខែឆ្នាំ ព្រមទាំងអាស័យដ្ឋាន និងលេខទូរស័ព្ទ ស្របទៅតាមទីកន្លែងនិមួយ និងការជ្រើសរើសព៌ណ និង ចំនុចលំអិតផ្សេងៗទៀត រូបបញ្ចូលទាំងការគិតគូរឡើងវិញទៅលើទំរង់រូបរាងរបស់ផលិតផល ដើម្បីតំរូវអោយស្រប ទៅនឹង លក្ខណៈខុសៗគ្នារបស់តំបន់និមួយៗ។ ការធ្វើការកែប្រែតំរូវផលិតផលទាំងនេះ គឺមានគោលបំណង ទទួលស្គាល់នូវ អារម្មណ៍ទទួលយកបានរបស់អតិថិជននៅក្នុងស្រុក ដើម្បីជាងវាងជំលេវាះវិទាទំនៀមទំលាប់វប្បធម៌ និងដើម្បីកាន់កាប់ទីផ្សារ ក្នុងស្រុក ដោយឆ្លើយតបអោយបានទាំងស្រុងទៅនឹងចំណង់ចំណូលចិត្ត និងតំរូវការប្រចាំតំបន់ណាមួយនោះ។ ឧទារហណ៍ ការធ្វើ ឡូកាលីសាស្យុង របស់ក្រុមហ៊ុនមួយដែលចង់ផ្តល់នូវវិបសាយដែលមានលក្ខណៈពិសេសស្របតាមបែបបទរបស់ប្រទេសមួយ ប៉ុន្តែដែលជារបស់ក្រុមហ៊ុនតែមួយ រឺការបោះពុម្ពសៀវភៅដែលមានលក្ខណៈខុសគ្នា ស្របទៅតាមតំបន់ រឺទីកន្លែងនៃការបោះពុម្ព ផ្សាយ។
មូលដ្ឋានូបនីយកម្មភាសា: សកលភាវូបនិយកម្ម ផ្ទុយទៅនឹងការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង

សកលភាវូបនិយកម្ម ផ្ទុយទៅនឹងការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង 

ផ្ទុយទៅនឹងដំណើការនៃធ្វើឡូកាលីសាស្យុង ដែលជាការកែតំរូវផលិតផលអោយសមស្របទៅនឹងទីផ្សាក្នុងស្រុកណាមួយនោះ សកលភាវូបនិយកម្មវិញ សំដៅលើការឆ្នៃបង្កើតផលិតផល ដើម្បីកាត់បន្ថយការងារបន្ថែមនៅពេលធ្វើឡូកាលីសាស្យុងម្តងៗ។
ឧទារហណ៍ថា មនុស្សម្នាក់កំពុងបំរើការអោយក្រុមហ៊ុនមួយ ដែលរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដំណើរការផ្តាច់មុខនៅសហរដ្ឋអាមេ រិក។ ប៉ុន្តែ ក្រុមហ៊ុននេះចាប់ផ្តើមពង្រីកសាខារបស់ខ្លួនទៅប្រទេសចិន ហើយត្រូវការវិបសាយមួយជាភាសាចិន។ ក្រុមហ៊ុននេះ ផ្តល់នូវផលិតផល និងសេវាកម្មដូចគ្នា នៅក្នុងប្រទេសទាំងពីរ លើកលែងតែចំនុចតូចតាចមួយចំនួនដែលខុសគ្នា។ ប៉ុន្តែ ប្រហែល ជាមានសមាសធាតុមួយចំនួនដែលមាននៅក្នុងវិបសាយដែលបង្កើតឡើងដំបូងសំរាប់អតិថិជននៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានធ្វើអោយប៉ះពាល់ រឺធ្វើអោយអតិថិជននៅប្រទេសចិនមានការអាក់អន់ចិត្ត (ដូចជាការប្រើទង់ជ័យ ពណ៌ រូបភាពជាតិនិយម ចំរៀងនានា ៘ )។ ដូចនេះហើយ ក្រុមហ៊ុនអាចនឹងបាត់បង់ទីផ្សារសំខាន់របស់ខ្លួន ដោយសារ តែចំនុចតូចតាចដែលមាននៅលើវិបសាយរបស់ខ្លូន។ 
ទៅថ្លៃមុខ ក្រុមហ៊ុននេះអាចនឹងត្រូវធ្វើការកែតំរូវផលិតផលរបស់ខ្លូនអោយសមស្របទៅនឹងអតិថិជនថ្មីនានា។ វិដេអូហ្គេម អាចជាឧទារហណ៍គំរូផងដែរ។ ឱ្យ៣ឧឱ្យ៤ឧ
ឥឡូវនេះ ឧប្បមាថាក្រុមហ៊ុននេះមានសាខាធំៗជាច្រើននៅក្នុងប្រមាណ១២ប្រទេស ហើយត្រូវការកែលំអរវិបសាយ របស់ខ្លូនអោយស្របទៅតាមប្រទេសទាំង១២។ មុននឹងសំរេច ថាត្រូវធ្វើឡូកាលីសាស្យុងរបស់វិបសាយខ្លូនយ៉ាងណា និងកែឆ្នៃផលិតផលដើម្បីអោយស្របទៅតាមប្រទេសនិមួយៗនោះ អ្នកឯកទេសនៅក្នុងវិស័យនេះអាចនឹងផ្តល់យោបល់ អោយក្រុមហ៊ុនធ្វើការបង្កេតីយុទ្ធសាស្ត្រមេមួយជាមុនសិន ៈ ដើម្បីប្រមើលមើលជារួមពីការរៀបចំគ្រប់គ្រង់របស់ក្រុមហ៊ុន ដែលអនុញ្ញាតអោយជំនួញដំណើរការបាន។ ក្រុមហ៊ុនគួរតែបង្កើតនូវក្របខ័ណ្ឌការងារមួយដើម្បីកំណត់បញ្ជា និងទ្រទ្រង់នូវយុទ្ធសាស្ត្រមេនេះ។ យុទ្ធសាស្ត្រមេ និងសកលភាវូបនិយមកម្មនៃក្របខ័ណ្ឌការងារ អាចផ្តល់ជាមគ្គុទេសរួមមួយធ្វើអោយចំណេញដល់កំលាំងក្នុងការ ធ្វើឡូការលីសាស្យុងនៅក្នុងប្រទេសទាំង១២ខុសៗគ្នា។ 

Category:Internationalization and localization
មូលនិធិកុមារដុនបូស្កូ

មូលនិធិ​កុមារ​ដុន​បូស្កូ​ គឺជា​សកម្មភាព ​ដ៏សំខាន់មួយ នៃ​ក្រុម​គ្រួសារ ​ដុន​បូស្កូ​នៅក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា​ ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​​ ដំណើរ​ការ ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​ ១៩៩២​ ក្នុង​គោល​បំណងជួយ​ដល់​ កុមារ​ក្រីក្រ និង​ កុមារកំព្រា នៅកម្ពុជា។ ​មូនិធិ​កុមារ​ ដុនបូស្កូ បាន​ជួយ​ដល់​ កុមារ​ទាំង​នោះ​ បាន​ចូល​រៀនដូច​កុមារ​ដ៏ទៃ​ ដោយ​ពឺង​ផ្អែក​លើ​ជំនួយ ពី​សមាគម​ន៍​ ដុនបូស្កូ និង​ ពី សប្បុរស​ជននា​នា។ គម្រោង​នេះ មាន​ទី​ស្នាក់​ការ​ធំ នៅ​រាជធានីភ្នំពេញ​ និង​ការិយាល័យ​នៅ​ ខេត្ត ប៉យប៉ែត​ ខេត្តបាត់ដំបង និង​ ខេត្តព្រះស៊ីហនុ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ មូនិធិកុមារ​ដុនបូស្កូ ជាង​ ៥០០០០​នាក់​​ នៅទូទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា។​