navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
មេត្តា: មេត្តានៅក្នុងគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក

មេត្តានៅក្នុងគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក 
នៅក្នុងគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះត្រៃបិដក គេឃើញមានពាក្យមេត្តានេះជាច្រើនអត្ថបទ ដូចជានៅក្នុងព្រះសូត្រឈ្មោះ កកចូបមសូត្រ និងករណីយមេត្តសូត្រ ជាដើម។ នៅក្នុងបដិសម្ភិទាមគ្គ ក៏មានអធិប្បាយជាច្រើនទាក់ទងនឹងមេត្តា។

គេអាចផ្សាយមេត្តាតាមបែបច្រើនយ៉ាង ដូចមានក្នុងព្រះសូត្រមួយចំនួន ដូចជាករណីយមេត្តសូត្រ ឬក៏លើកយកគាថាណាមួយជាភាសាបាលី ឬសំរាយជាភាសាខ្មែរក៏បាន។

នៅក្នុងករណីយមេត្តសូត្រ មានគាថាជាភាសាបាលីថា

(១)      ករណីយមត្ថកុសលេន, យន្ត សន្តំ បទំ អភិសមេច្ច;

សក្កោ ឧជូ ច សុហុជូ ច, សុវចោ ចស្ស មុទុ អនតិមានី  ។
(២)      សន្តុស្សកោ ច សុភរោ ច, អប្បកិច្ចោ ច សល្លហុកវុត្តិ;
សន្តិន្ទ្រិយោ ច និបកោ ច, អប្បគព្ភោ កុលេសុ អននុគិទ្ធោ ។

(៣)     ន ច ខុទ្ទំ សមាចរេ កិញ្ចិ, យេន វិញ្ញូ បរេ ឧបវទេយ្យុំ;

សុខិនោ វា ខេមិនោ ហោន្តុ, សព្វេ សត្តា ភវន្តុ សុខិតត្តា  ។...

កិច្ចណា (ដែលព្រះអរិយៈ) បានត្រាស់ដឹង​នូវបទ​ដ៏ស្ងប់រម្ងាប់ គឺព្រះនិព្វាន (បានធ្វើ​ហើយ) កិច្ចនោះ កុលបុត្រ​អ្នកឈ្លាស​ក្នុងប្រយោជន៍​គួរធ្វើ (កុលបុត្រ​នោះ) ជាអ្នក​អាចហ៊ាន​ផង ត្រង់ដោយ​កាយ និងវាចារ​ផង ត្រង់ល្អ​ដោយចិត្តផង គេប្រដៅ​ងាយផង មាន​សុភាព​ទន់ភ្លន់ផង មិនមាន​មានះដ៏ក្រៃលែង​ផង សន្តោសផង គេចិញ្ចឹម​ងាយផង​ មានកិច្ច​ធុរៈតិចផង ប្រព្រឹត្ត​ស្រាលព្រម (មាន​បរិក្ខារតិច) ផង មានឥន្ទ្រិយ​ស្រគត់ស្រគំ​ផង មានប្រាជ្ញា​ចាស់ផង មិនឃ្នើស​ឃ្នងផង មិនជាប់​ជំពាក់​ក្នុងត្រកូល​ទាំងឡាយ​ផង វិញ្ញូជន​ទាំងឡាយ គួរតិះដៀល​ជនទាំង​ឡាយដទៃ ដោយ​កម្មណា មិនគួរ​ប្រព្រឹត្ត​ធ្វើ​នូវ​កម្ម​នោះ ដែលជា​កម្មលាមក សូម្បី​តិចតួច (ហើយគួរ​ផ្សាយមេត្តា​ចិត្ត ចំពោះ​ពពួក​សត្វថា) សត្វ​ទាំងឡាយ​ទាំងពួង សូមឲ្យ​មានសេចក្តី​សុខ ឲ្យមាន​សេចក្តីក្សេម ​ឲ្យមាន​ខ្លួនដល់​នូវសេចក្តី​សុខចុះ។ ...

នៅក្នុងបដិសម្ភិទាមគ្គ មានគាថាជាភាសាបាលីថា

សព្វេ សត្តា អវេរិនោ ហោន្តុ, ខេមិនោ ហោន្តុ, សុខិនោ ហោន្តុ...​ សត្វទាំងឡាយទាំងពួង សូមកុំឲ្យមានពៀរ សូមឲ្យមានសេចក្តីក្សេម សូមឲ្យមានសេចក្តីសុខ ... ដូច្នេះជាដើម។

ផ្សាយមេត្តាទៅទិសទាំង១០

សព្វេ បុរត្ថិមាយ ទិសាយ សត្តា អវេរា សុខី ហោន្តុ

សព្វេ បុរត្ថិមាយ អនុទិសាយ សត្តា អវេរា សុខី ហោន្តុ។...

ពួកសត្វទាំងអស់ក្នុងទិសបូព៌ ទិសអាគ្នេយ៍... សូមឲ្យជាសត្វមិនមានពៀរនឹងគ្នា សូមឲ្យមានតែសេចក្តីសុខជានិច្ច។..

ឬក៏ គេអាយផ្សាយមេត្តាដោយគាថាខ្លីៗថា 

ទុក្ខប្បត្តា ច និទ្ទុក្ខា, ភយប្បត្តា ច និព្ភយា, សោកប្បត្តា ច និស្សោកា, ហោន្តុ សព្វេបិ បាណិនោ។ សត្វទាំងឡាយទាំងពួង ដែលដល់ហើយនូវសេចក្តីទុក្ខ សូមឲ្យជាសត្វបាត់សេចក្តីទុក្ខទៅ, ដែលដល់ហើយនូវភ័យ សូមឲ្យជាសត្វបាត់ភ័យទៅ, ដែលដល់ហើយនូវសេចក្តីសោក សូមឲ្យ​ជាសត្វបាត់សេចក្តីសោកទៅហោង។
មេត្តា: គុណប្រយោជន៍នៃមេត្តាធម៌

គុណប្រយោជន៍នៃមេត្តាធម៌ 
គុណប្រយោជន៍ ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា អានិសង្សនៃការចម្រើនមេត្តា មានសំដែងនៅក្នុងគម្ពីរបរិវារៈ កថាខន្ធ ឯកុត្តរិកៈ មានជាអាថ៌ថា

មេត្តាចេតោវិមុត្តិ ដែលបុគ្គលធ្វើឲ្យថ្នឹកហើយ ចំរើនហើយ ធ្វើឲ្យក្រាស់ក្រែលហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានជំនិះហើយ ធ្វើឲ្យជាទីនៅហើយ ឲ្យតាំងនៅញឹកញយហើយ សន្សំទុកមិនឲ្យបាត់ ប្រារព្ធដោយល្អហើយ និងមានអានិសង្ស១១ប្រការជាពិតប្រាកដ គឺ

 បុគ្គលនោះដេកលក់ជាសុខ
 ភ្ញាក់ឡើងជាសុខ
 មិនយល់សុប្តិអាក្រក់
 ជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកមនុស្ស
 ជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកអមនុស្ស
 ពួកទេវតាតែងរក្សា
 ភ្លើងក្តី ថ្នាំពិសក្តី គ្រឿងសស្ត្រាវុធក្តី ក៏មិនប៉ះពាល់ដល់បុគ្គលនោះ
 ចិត្តបុគ្គលនោះ រមែងចូលកាន់សមាធិដោយរួសរាន់
 បុគ្គលនោះ មានពណ៌សម្បុរមុខស្រស់បស់
 បុគ្គលនោះមិនបានវង្វេង ធ្វើមរណកាល
 កាលបើមិនទាន់បានត្រាស់ដឹងនូវគុណធម៌ជាន់ខ្ពស់ទេ ជាអ្នកបានទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក។
មេធង្ករ

ព្រះពុទ្ធមេធង្ករ  គឺជាព្រះពុទ្ធទី 2 ក្នុងចំណោមព្រះពុទ្ធទី 27 ដែលមុន ព្រះពុទ្ធ គោត្ដម ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ   ។ ព្រះអង្គ​ក៏​ជា​ព្រះពុទ្ធ​ទី​ពីរ​នៃ​សារមណ្ឌ កល្ប ។
មេធង្ករ: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
ព្រះអង្គ​ប្រសូត​នៅ​ក្រុង​យឃរ​ចំពោះ​ព្រះបាទ​សុទេវ និង​ព្រះនាង​យសោធរា។ លុះ​ពេញ​វ័យ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ត​ពី​បិតា ហើយ​សោយ​រាជ្យ​លើ​ប្រទេស​អស់​៨.០០០​ឆ្នាំ។ ពេល​ឃើញ ​ទិដ្ឋភាព​ទាំង​បួន គាត់​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រាសាទ។ លុះ​កូន​កើត​មក​ក៏​ចាក​ចេញ​ទៅ​បួស​ក្នុង​ព្រៃ។ ព្រះអង្គ​បាន ​បួស ​បាន​កន្លះ​ខែ (១៥​ថ្ងៃ​) ។ ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ក្រោម​ដើម ចារ ។ 

ការចាប់បដិសន្ធិរបស់ព្រះគោត្តម ព្រះពុទ្ធមានឱកាសបានឃើញព្រះអង្គ។ គាត់​បាន​ក្លាយ​ជា​សាវ័ក​របស់​ព្រះពុទ្ធ ហើយ​បាន​សុំ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា លោក​មិន​បាន​សម្រេច​តាម​បំណង​របស់​លោក​ឡើយ។ ក្រោយ​ពី​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ ​បាន​ទៅ​ជា​ទេវៈ​នៅ ​ឋាន​ប្រាថ្នា

មេធង្ករ ព្រះពុទ្ធទ្រង់គង់នៅបាន 90,000 ឆ្នាំ។ គាត់បានរំដោះសត្វជាច្រើន។ ព្រះអង្គ​បាន​បរិនិព្វាន​ជាមួយ​នឹង​សិស្ស។
មេរា

ទេពអប្សរមេរា (គ.ស ??) តាមរឿងព្រេងព្រេងក្នុងសិលាចារឹកបក្សីចាំក្រុង (ស.វ.ទី១០) ដែលបាននិទានថា ស្ដេចខ្មែរយើងមានដើមកំណើតមកពីឥសី «កម្វុស្វយម្ភុវ» និងនាងទេពអប្សរ «មេរា» ដែលព្រះឦសូរបានប្រទានអោយជាមហេសី។ ទស្សនៈបែបនេះលោកហ្សក-សឺដេស បានត្រដាងក្នុងស្នាដៃលោកឈ្មោះ Histore ancienne des Etats Hindouisésd'Extrême-Orient បោះពុម្ពផ្សាយនៅក្រុងហាណូយកាលពីឆ្នាំ ១៩៤៤ ហើយត្រូវបានព្រះភិក្ខុវិរិយបណ្ឌិតោប៉ាងខាត់ យល់ស្របតាមទាំងស្រុង។ នៅក្នុងទស្សនាវដ្ដីពុទ្ធិកសិក្សាឆ្នាំទី១ លេខ៥ ឆ្នាំ១៩៥៧ ព្រះអង្គបានសរសេរជាអាទិថា «ការសម្ព័ន្ធឫសីកម្វុ និងនាងមេរា នេះជាបុព្វហេតុដែលនាំអោយកើតជាសូរ្យវង្ស រឺអាទិច្ចវង្សឡើងនៅខាងចេនឡា។ បើយើងអានប្រមៀលពាក្យ កម្វុ និង មេរា នេះបន្ដិចម្ដងៗ ក៏នឹងបានទៅជាពាក្យក្មេរ‍ដូច
កម្វុ + មេរា > កម្វុ + មេរ > កមវ + មេរ > ក័ម + មេរ > ក មេរ > ក្មេរ =ខ្មេរ ទៅជា ខ្មែរ (សព្វថ្ងៃ)។
ដំណើរនេះមានន័យសមរម្យទំនងបានទៅជាពាក្យថាខ្មែរណាស់។ អ្នកបាលីបានធ្វើពាក្យថា ខ្មែរ ទៅជាបាលីថា ខេមរ ប្រែថាអ្នកមានសេចក្ដីក្សេមក្សាន្ដ។ ពាក្យ កម្ពុជា កើតចេញមកពីពាក្យឫសី កម្វុ + ស្វយម្ភុវ នេះដែរ ព្រោះកាលដែល ឫសីកម្វុ បាននាងអប្សរ មេរា នោះក៏បានកើតជាវង្សមួយខាងចេនឡាហៅថា សូរ្យវង្ស រឺ អាទិច្ចវង្សគឺ វង្សស្រីកម្វុ។ តាមប្រវត្ដិថា ការសម្ព័ន្ធ កម្វុ-មេរា នេះកើតបានជាបុត្រពីរព្រះអង្គហៅថា កម្វុជ = បុត្រកម្ពុ គឺ ឝ្រុតវម៌្ម និងឝ្រេស្ឋវម៌្ម សោយរាជ្យសន្ដិវង្សងខាងចេនឡាជាប់រៀងដរាបមក។ ដើមឡើយគេមិនសូវឃើញមានប្រើពាក្យ កម្វុជ នេះទេ តែកាលព្រះបាទជយវម៌្មទី៣ (ជ័យវរ្ម័នទី២) បានសោយរាជ្យមានអំណាចខ្លាំងពូកែ បានរួបរួមចេនឡាលើក្រោមអោយជាឯកភាព ហើយទើបឃើញមានសិលាចារឹកប្រើពាក្យ កម្វុជទេឝ រឺ កម្ពុជទេស ប្រទេសនៃបុត្រកម្វុ។
មេរៀនជីវិតសម្រាប់យុវជន

{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;"
|-
| colspan="2" style="background:#00EE21; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #00FF00 solid;" |
មេរៀនជីវិតសម្រាប់យុវជន (បទ ពាក្យ៨)
|-
| valign="top" style="padding:8px 8px 0px 8px; background:#F5FAFF;" | 

មេរៀនជីវិតសម្រាប់យុវជន (បទ ពាក្យ៨)
(១) ១៥មករាថ្លៃថ្លាកន្លង វាគ្មិនរៀមច្បងចែកបទពិសោធន៍

និស្សិតវ័យក្មេងចេញជាចំណោទ ចំលើយទៀតសោតសុទ្ធមានអត្ថន័យ។

(២) ក្នុងនាមយុវជនត្រូវមានជំហរ គោលដៅបវរគិតទុកឃ្មាតខ្មី

កសាងសមត្ថភាពទាំងសីលធម៌ក្ដី កុំស្លុតភិតភ័យមានជំនឿចិត្ត។

(៣) ជំនឿទាំងនោះបានមកពីណា គឺខំសិក្សាដោយខ្លួនឯងពិត

មិនចាំពឹងពាក់លើព្រហ្មលិខិត នោះទើបជីវិតជួបភាពជោគជ័យ។

(៤) និស្សិតភាគច្រើនបានធ្វេសប្រហែស ពុំនឹកឃើញចេះភ្ញាក់ទាន់វិថី

ដំណើរវិវឌ្ឍន៍នាសម័យថ្មី តើត្រៀមធ្វើអ្វីរៀបចំយ៉ាងណា។

(៥) ចំនុចសំខាន់គឺសារព័ត៌មាន យល់ច្បាស់ទើបឈានវិភាគកត់ត្រា

ដាក់គោលបំណងរួចខំសិក្សា ហើយត្រូវឧស្សាហ៍ក្រឡេកបែរក្រោយ។

(៦) គន់មើលសកម្មភាពខ្លួនរាល់ថ្ងៃ ពិនិត្យពិច័យលំដាប់លំដោយ

ថាដូចគោលដៅដែលគ្រោងទុកអោយ ឬមួយឃ្លាតធ្លោយចាកគន្លងឆ្ងាយ។

(៧) ទាំងការសិក្សាទាំងការរាប់អាន សំដៅរុញច្រានពុទ្ធិសុះសាយ

ផ្សារភ្ជាប់សង្គមការងារទាំងឡាយ ទើបខ្លួនសប្បាយនឹងការសិក្សា។

(៨) ពេលដឹងថាខ្លួនខ្វះខាតចន្លោះ តាំងចិត្តមុះមោះបំពេញត្រៀបត្រា

ពេលមានអាជីពបានចេញធ្វើការ ក៏ត្រូវរក្សាពង្រឹងសមត្ថភាព។

(៩) ចំនុចចុងក្រោយការងារសង្គម ប្អូនបងជួបជុំនិយាយរាប់រៀប

ចេះចែករំលែកសាមគ្គីពេញប្រៀប ត្រឡប់ជួយរៀបស្រុកកំណើតខ្លួន។

និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង(កូនអ្នកភូមិជ្រោយថ្ម ស្រុកព្រែកប្រសប់ ខេត្តក្រចេះ)
(ដកស្រង់ពីមតិវាគ្មិន ក្នុងសិក្ខាសាលា មេរៀនជីវិតសម្រាប់យុវជន ដែលរៀបចំឡើងដោយសមាគមន៍និស្សិត សិស្សខេត្តក្រចេះ)១៥ មករា ២០១១

Category:កំណាព្យ
មេរោគកូរ៉ូណា

មេរោគកូរ៉ូណា Coronavirusជាក្រុមមេរោគដែលបង្កជំងឺលើពពួកសត្វល្មូននិងបក្សី។ សម្រាប់មនុស្ស មេរោគកូរ៉ូណាធ្វើអោយមានជំងឺផ្លូវដង្ហើម respiratory tract infections ដែលអាចមិនជាធ្ងន់ធ្ងរដូចជាផ្ដាសាយធម្មតា ហើយក៏អាចធ្ងន់ធ្ងរដូចជា SARS, MERS, និង COVID-19។ រោគសញ្ញានៅលើសត្វអាចខុសគ្នា៖ នៅលើសត្វមាន់អាចមានបញ្ហាជំងឺផ្លូវដង្ហើម ហើយនៅលើសត្វគោនិងជ្រូកអាចធ្វើអោយមានរាគ។ វ៉ាក់សាំងនិងថ្នាំព្យាបាយសម្រាប់បង្ការនិងព្យាបាលជំងឺនេះនៅមិនទាន់បានរកឃើញនៅឡើយទេ។
មេរោគកូរ៉ូណា: ការរកឃើញ

ការរកឃើញ 
មេរោគកូរ៉ូណានៅលើមនុស្សត្រូវបានរកឃើញដំបូងនាចុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០។  កការរកឃើញដំបូងគឺ infectious bronchitis virus នៅលើសត្វមាន់ និង ពីរទៀតនៅលើមនុស្សដែលជាជំងឺផ្ដាសាយធម្មតា common cold (ក្រោយមកអោយឈ្មោះថា human coronavirus 229Eនិង human coronavirus OC43)។ សមាជិករបស់មេរោគនេះនៅពេលក្រោយត្រូវបានសម្គាល់បន្ថែមទៀត រួមមាន  SARS-CoVក្នុងឆ្នាំ២០០៣,  HCoV NL63 ឆ្នាំ២០០៤, HKU1ឆ្នាំ២០០៥,  MERS-CoVឆ្នាំ២០១២, និង SARS-CoV-2 ក្នុងឆ្នាំ២០១៩។ គ្រប់ជំងឺទាំងនេះភាគច្រើនមានបញ្ហាទាក់ទងនឹងផ្លូវដង្ហើម​respiratory tract infections។
មេរោគកូរ៉ូណា: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ឈ្មោះ   "មេរោគកូរ៉ូណា" បានមកពីភាសាឡាតាំង corona មានន័យថា ម្កុដ រឺ  កម្រងផ្កា។
មេរោគអេដស៍: សិក្សាមេរោគ

សិក្សាមេរោគ 
មេរោគអេដស៍គឺជាសមាជិកម្នាក់នៃពួក Lentivirus [7] ជាផ្នែកនៃក្រុមគ្រួសារ Retroviridae នេះ។ [8] Lentiviruses មាន morphology ជាច្រើននិងលក្ខណៈសម្បត្តិជីវសាស្រ្តនៅក្នុងរឿងធម្មតា។ ប្រភេទសត្វជាច្រើនត្រូវបានឆ្លងមេរោគដោយ lentiviruses ដែលមានការទទួលខុសលក្ខណៈសម្រាប់ជំងឺ-រយៈពេលជាយូរមកហើយជាមួយនឹងរយៈពេល incubation មួយរយៈពេលយូរ។ [9] Lentiviruses ត្រូវបានបញ្ជូនជាការតែមួយជាប់វិជ្ជមាន-ន័យ, គ្របដណ្ដប់មេរោគ RNA ។ នៅលើធាតុចូលទៅក្នុងកោសិកាគោលដៅហ្សែ RNA ដែលមានមេរោគត្រូវបានបម្លែង (បញ្ច្រាសប្រតិចារឹក) ចូលទៅក្នុង DNA ជាពីរជាប់គាំងដោយ transcriptase បញ្ច្រាសអ៊ីនកូដមេរោគដែលត្រូវបានដឹកជញ្ជូនរួមជាមួយនឹងហ្សែមេរោគក្នុងបំណែកមេរោគ។ បន្ទាប់មកលទ្ធផល DNA ជាមេរោគត្រូវបាននាំចូលទៅក្នុងស្នូលក្រឡានិងបញ្ចូលទៅក្នុង DNA បានដោយ integrase និងម៉ាស៊ីនសហកត្តា-អ៊ីនកូដមេរោគកោសិកា។ [10] នៅពេលដែលបានរួមបញ្ចូល, វីរុសនេះអាចក្លាយជាមិនទាន់ឃើញច្បាស់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមេរោគនិងកោសិកាម៉ាស៊ីនរបស់ខ្លួនដើម្បីជៀសវាងការរកឃើញ ដោយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។ ជម្រើសមេរោគនេះអាចនឹងត្រូវបានចម្លងផលិតហ្សែ RNA និងប្រូតេអ៊ីនមេរោគថ្មីមួយដែលត្រូវបានខ្ចប់និងការដោះ។
ពីរប្រភេទនៃមេរោគអេដស៍ត្រូវបានគេកំណត់លក្ខណៈ: មេរោគ HIV-1 និងមេរោគអេដស៍-2 ។ មេរោគ HIV-1 គឺជាមេរោគដែលត្រូវបានគេរកឃើញដំបូងនិងបានហៅថាទាំងពីរឡាវនិង HTLV-III ។ វាគឺជាការដ៏ខ្លាំងបន្ថែមទៀត, ការឆ្លងមេរោគបន្ថែមទៀត, [11] និងជាមូលហេតុនៃការភាគច្រើននៃការឆ្លងមេរោគអេដស៍នៅទូទាំងពិភពលោកនេះ។ នេះជាការឆ្លងមេរោគទាបនៃមេរោគអេដស៍-2 បើប្រៀបធៀបទៅនឹងមេរោគអេដស៍-1 បង្កប់ន័យថាតិចនៃអ្នកទាំងនោះបានប៉ះពាល់ទៅនឹងមេរោគអេដស៍-2 នឹងត្រូវបានឆ្លងមេរោគមួយការប៉ះពាល់។ ដោយសារតែសមត្ថភាពទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនសម្រាប់ជនក្រីក្រការចម្លងមេរោគអេដស៍-2 ត្រូវបានកំណត់យ៉ាងច្រើនទៅឱ្យទ្វីបអាហ្រ្វិកខាងលិច។ [12]
 រចនាសម្ព័ន្ធនិងហ្សែ 
រូបភាពតូច|ស្តាំ
មេរោគអេដស៍គឺមានភាពខុសគ្នានៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធពី retroviruses ផ្សេងទៀត។ វាគឺប្រហែលស្វ៊ែរ [13] ដោយមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល 120 Nm ប្រហែល 60 ដងតូចជាងកោសិកាឈាមក្រហមនៅឡើយទេដ៏ធំមួយសម្រាប់មេរោគ។ [14] វាត្រូវបានផ្សំឡើងពីរច្បាប់ចម្លងនៃ RNA តែជាប់ជាវិជ្ជមានដែលសរសេរក្រមសម្រាប់ ហ្សែនប្រាំបួនមេរោគបានរុំព័ទ្ធដោយ capsid សាជីសមាសភាព 2.000 ច្បាប់ចម្លងនៃ p24 ប្រូតេអ៊ីនមេរោគ។ [15] នេះបាន RNA តែជាប់គាំងត្រូវបានចងយ៉ាងតឹងរឹងទៅ nucleocapsid ប្រូតេអ៊ីន P7, អង់ស៊ីមនិងត្រូវការជាចាំបាច់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ virion នេះដូចជា transcriptase បញ្ច្រាស protease ribonuclease, និង integrase ។ ម៉ាទ្រីសសមាសភាពនៃ p17 ប្រូតេអ៊ីនមេរោគមួយជុំវិញ capsid ការធានាបូរណភាពនៃភាគល្អិត virion នេះ។ [15]
មេរោគអេដស៍: រចនាសម្ព័ន្ធនិងហ្សែ

រចនាសម្ព័ន្ធនិងហ្សែ 
រូបភាពតូច|ស្តាំ
មេរោគអេដស៍គឺមានភាពខុសគ្នានៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធពី retroviruses ផ្សេងទៀត។ វាគឺប្រហែលស្វ៊ែរ [13] ដោយមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល 120 Nm ប្រហែល 60 ដងតូចជាងកោសិកាឈាមក្រហមនៅឡើយទេដ៏ធំមួយសម្រាប់មេរោគ។ [14] វាត្រូវបានផ្សំឡើងពីរច្បាប់ចម្លងនៃ RNA តែជាប់ជាវិជ្ជមានដែលសរសេរក្រមសម្រាប់ ហ្សែនប្រាំបួនមេរោគបានរុំព័ទ្ធដោយ capsid សាជីសមាសភាព 2.000 ច្បាប់ចម្លងនៃ p24 ប្រូតេអ៊ីនមេរោគ។ [15] នេះបាន RNA តែជាប់គាំងត្រូវបានចងយ៉ាងតឹងរឹងទៅ nucleocapsid ប្រូតេអ៊ីន P7, អង់ស៊ីមនិងត្រូវការជាចាំបាច់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ virion នេះដូចជា transcriptase បញ្ច្រាស protease ribonuclease, និង integrase ។ ម៉ាទ្រីសសមាសភាពនៃ p17 ប្រូតេអ៊ីនមេរោគមួយជុំវិញ capsid ការធានាបូរណភាពនៃភាគល្អិត virion នេះ។ [15]
មែកធាងគ្រួសាររបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ: [[ចេនឡា]] (៥៥០–៨០២)

ចេនឡា (៥៥០–៨០២) 

								វិរវម្ម៌																																																

								ភវវម្ម៌ទី១

r.550-590?		មហេន្ទ្រវម៌្ម

r.590-611																																							

												ឥសានវម្ម៌

r.611-640																																							

												ជយវម្ម៌ទី១

r.640–681		ជយទេវី

r.681–713
មែកធាងគ្រួសាររបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ: [[អាណាចក្រខ្មែរ]] (៨០២-១៤៣១)

អាណាចក្រខ្មែរ (៨០២-១៤៣១) 

																																	

				ជយវម្ម៌ទី២

c. 770–835

r.802-835		ធរណិន្ទ្រទេវី		ប្រិថិវិន្ទ្រវម្ម៌		មហិបតីវម្ម៌

ស្ដេចចេនឡា

r.790-802																																										

				ជយវម៌្មទី៣

r.835–877						ឥន្ទ្រវម៌្មទី១

r.877/78-889/890		ឥន្ទ្រទេវី																																																

												យសោវម្ម៌ទី១

r.889–910							មហេន្ទ្រទេវី																																																					

ឧទយទិត្យវម្ម៌ទី១

r.1002		ជយវិរវម្ម៌

r.1002-1011		ហស៌វម្ម៌ទី១

?-923

r.910–923		ឥសានវម្ម៌ទី២ 923-928?		ជយទេវី		ជយវម្ម៌ទី៤

r.928-941		រាជេន្ទ្រវម្ម៌ទី២

r.944-968																																

ហិរណ្យវម្ម៌																		ហស៌វម្ម៌ទី២

?-944

r.941-944		ជយវម៌្មទី៥

r.968–1001																																										

□		ធរណិន្ទ្រវម៌្មទី១

r.1107-1113		ជយវម៌្មទី៦

r.1080-1107		□						សុរ្យវម្ម៌ទី១

r.1006-1050																																							

ក្សិទិន្ទ្រតិយ										មហិធរទិត្យ		ហស៌វម្ម៌ទី៣

r.1066-1080		ឧទយទិត្យវម្ម៌ទី៣

r.1050-1066																																	

សុរ្យវម្ម៌ទី២

?-1145/1150

r.1113-1145/1150										ធរណិន្ទ្រវម្ម៌ទី២

r.1150-1160		ចុឌាមណី																																											

								ឥន្ទ្រទេវី		ជយវម្មវម្ម៌ទី៧

1125–1218

r.c. 1181–1218		យសោវម្ម៌

r.1160-1166																																			

												ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី២

c. 1215-1243																																							

												ជយវម្ម៌ទី៨

r.1243-1295																																							

				ឥន្ទ្ររាជវម្ម៌

r.1308-1327		ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី៣

r.1295-1308		ឥន្ទ្រភូមេស្វរ																																			

				ជយវម្ម៌ទី៩

r.1327-1336																																										

				ចន្ទ្រវរទេវី															

				ចន្ទ្រវរទេវី (?)		ត្រសក់ផ្អែម (ស្ដេចក្នុងរឿងនិទាន)

r.1336-1340																																																		

				និព្វានបទ

r.1340-1346		សិទ្ធានរាជា

r.1346-1347																																																				

សូរិយោវង្សទី១

r.1357-1363				លំពង្សរាជា r.1347-1352																																																							

សូរិយោវង្សទី២		បរមរាជាទី១

r.1363-1373		ធម្មសោក

r.1373-1393																																											

ពញាយ៉ាត

1396–1466

r.1432-1463
មែកធាងគ្រួសាររបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ: ប្រទេសកម្ពុជា (១៤៣១-បច្ចុប្បន្ន)

ប្រទេសកម្ពុជា (១៤៣១-បច្ចុប្បន្ន) 

								ពញាយ៉ាត

1396–1466

r.1432-1463																																																							

				នរាយណ៍រាជា

r.1463–1469		រាជារាមាធិបតី

r.1469–1475		ធម្មរាជា

r.1476–1504										ពិជ័យនាគ																																									

				ស្រីសុរិយោទ័យ

r.1472–1475						អង្កចន្ទ

r.1516–1556		ស្រីសុគន្ធរ

r.1504–1512		ស្នំឯក		ស្ដេចកន

r.1512–1521																											

												បរមរាជា

?-1567

r.1556-1567																																																			

								សត្ថា

r.1567-1575		ស្រីសុរិយោពណ៌

r.1602-1618		បរមរាជា

r.1600																																																					

ជ័យជេដ្ឋា

r.1576–1594		ពញាតន់

r.1597-1599		កែវហ្វា

r.1600-1603		ជ័យជេដ្ឋា

1576–1628

r.1618-1627		ឧទ័យ

r.1628–1642																																																										

				ពញាតូ

r.1628–1630		អង្គតន់

r.1630-1640		ពញាចន្ទ

r.1642–1658		អង្គសូ

1628-1672

r.1658–1672		អង្គនន់

1615-1642

r.1640–1642		អង្គឯម

?-1658																																							

								កែវហ្វា

1652-1677

r.1673-1674						ជ័យជេដ្ឋា

1656-1725

r.1675-95/96-

1699/1700-02

/1703-06		ជ័យជេដ្ឋា

1639-1673

r.1672–1673		អង្គនន់

r.1674																													

								ជ័យជេដ្ឋ

1672-1696

r.1695–1696						ធម្មរាជា

1690-1747

r.1702-03/1706

–09/1738-47						អង្គអ៊ឹម

1674-1731

r.1699–1700

/1710–1722																																			

								អង្គទង

r.1692-1757

r.1755–1758		ធម្មរាជា

1706-1748

r.1747		អង្គស្ងួន

1709-1755

r.1749–1755						អង្គជ័យ

1702-1749

r.1722–1729/

1729–1736/1749																												

								អង្គស៊ូរ

1707-1753														អង្គនន

r.1775–1779																											

								អង្គតន់

1739-1777

r.1758–1775																																											

								អង្គអេង

1773–1796

r.1779-1796																																																	

				អង្គចន្ទ

1792–1834

r.1806-1834		អង្គដួង

1796–1860

r.1840–1859																																																	

				អង្គម៉ី

1815-1874

r.1834–1840		នរោត្ដម

1834–1904

r.1860-1904		ស៊ីសុវត្តិ

1840–1927

r.1904-1927																																																																	

				Norodom

Phangangam

1874-1944		Norodom

Sutharot

1872-1945		ស៊ីសុវត្តិមុនីវង្ស

1875–1941

r.1927-1941		Kanviman

Norleak

Tevi

1876–1912							Sisowath Essaravong

1858-1906																																																

								Norodom

Suramarit

1896–1960

r.1955-1960		Sisowath

Kossamak

1904–1975		Sisowath

Monireth

1909–1975		Sisowath

Monipong

1912–1956			Sisowath Rothary

1878-1946																																	

								Norodom

Monineath

1936–		នរោត្តមសីហនុ

1922–2012

r.1941-1955

/1993-2004											Sisowath

Sirik Matak

1914-1975																																		

								នរោត្តមសីហមុនី

1953−

r.2004−		Norodom

Ranariddh

1944—2021												

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
មែនឈេសទ័រ

មែនឆេស្ទ័រ ({{lang-en|Manchester; ) គឺជាទីក្រុងមួយនៅសហរាជាណាចក្រ មានចំនួនប្រជាជន ៥៣០.៣០០ នាក់ (ឆ្នាំ ២០១៥)។ វាស្ថិតនោក្នុង តំបន់ទីក្រុងមានប្រជាជនច្រើនបំផុតទីពីររបស់សហរាជាណាចក្រ ដែលមានចំនួនប្រជាជន ២,៥៥ លាននាក់។ មែនឆេស្ទ័រត្រូវបានអមដោយ  Cheshire Plain ទៅភាគខាងត្បូង, the Pennines ទៅភាគខាងជើងនិងខាងកើត អាជ្ញាធរប្រចាំតំបន់គឺជាក្រុមប្រឹក្សាទីក្រុងមែនឆេស្ទ័រ។

ប្រវត្តិសាស្រ្តមែនឆេស្ទ័រ បានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការតាំងទីលំនៅស៊ីវិលភ្ជាប់ជាមួយ រ៉ូម៉ាំង fort of Mamucium or Mancunium, ដែលបានបង្កើតឡើងនៅប្រហែល AD 79 នៅលើការបោកបញ្ឆោតថ្មភក់មួយនៅជិតចំណុចប្រសព្វនៃទន្លេមេតល៉ោក និងអ័រវ៉ែល។ វាគឹជាផ្នែកមួយនៃលាំងហ្គាស៊ីនៅប្រវត្តិសាស្ត្រ បើទោះបីជាតំបន់នៃ ឈេសស៊ី ភាគខាងត្បូងនៃ ទន្លេមើស៊ី ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២០។ជាលើកដំបូងនេះត្រូវបានរួមបញ្ចូល, Wythenshawe, was added to the city in 1931. នៅទូទាំងមជ្ឈឹមវ័យ មែនឆេស្ទ័រ
មៃ

ព្រះនាងមៃជាព្រះមហេសីនៃព្រះបាទអឡស្សរាជ។ នៅក្នុង​ឆ្នាំជូត ព្រះនាង​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាមវុឌ្ឍិយា។​ ​ក្នុង​ឆ្នាំខាល​ ​ព្រះ​នាង​មៃ​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​ ​ព្រះ​នាម​សិង្ខកុមារ​ (ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​បាន​សរសេរ​ថា​ ​អ្នក​ម្នាង​វិសេសនារី​ ​មហេសី​ព្រះ​អឡស្សរាជ​ ​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​នាម​ស្ដេច​ពាល​ ​ដែល​និយម​ចូល​ចិត្ដ​តែ​លេងល្បែង​ពាលា​ ​បរបាញ់​ចាប់​សត្វ​ ​ហើយ​ខ្ជិលច្រអូស​ ​មិន​ព្រម​រៀនសូត្រ​មុខ​វិជ្ជា​អ្វី​ទាំងអស់។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​បាន​សរសេរ​ថែម​ទៀត​ថា​ ​គឺ​ក្នុង​រាជ​ស្ដេច​អឡស្សរាជ​ដែល​ស្ដេច​លាវ ​ព្រះ​ធម្មាអនុរថ​ ​បាន​មក​ដល់​មហានគរ​ ​ទាមទារ​យក​ព្រះ​ត្រៃបិដក ​និង​ព្រះ​ពុទ្ធរូប​ព្រះ​កែវមរកត)។
មៃត្រេយ

រូបភាពតូច|ព្រះជិនរង្សីរាជិកនរោត្ដម, កសាងនៅឆ្នាំ១៩០៤ក្នុងវត្តព្រះកែវមរកត, ភ្នំពេញ
 

មៃត្រេយ ( សំស្រ្កឹត ) ឬ មេត្តេយ្យ ( បាលី ) ឬ សិអារ្យមេត្រី ឬអរិយមេត្តយ្យ (ខ្មែរ) គឺជា ព្រះពោធិសត្វ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជា ព្រះពុទ្ធ អនាគតនៃពិភពលោកនេះ នៅក្នុងគ្រប់សាលា ពុទ្ធសាសនា ដោយបានទាយទុកថាជា ព្រះពុទ្ធ មៃត្រេយ ឬ ព្រះពុទ្ធ មេត្តេយ្យ ។   នៅក្នុង អក្សរសិល្ប៍ព្រះពុទ្ធសាសនា មួយចំនួន ដូចជា អមិតភសូត្រ និង លោតុសសូត្រ  គាត់ក៏ត្រូវបានគេហៅថា អជិតា (Invincible, Unconquerable) ។ នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ព្រះអម្ចាស់នៃសេចក្តីស្រឡាញ់" ឬ "អ្នកស្រឡាញ់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់" ( Pakpa Jampa ) ។  ឈ្មោះ​របស់​លោក​គឺ​ពាក្យ​សំស្រ្កឹត​ថា មៃត្រី (បាលី​: មេត្តា; មានន័យថា មិត្តភាព សេចក្តី​សប្បុរស) ។ ឈ្មោះ មៃត្រេយ ក៏ទាក់ទងទៅនឹងឈ្មោះ ឥណ្ឌូ - អ៊ីរ៉ង់ មិត្រ ។ 

នៅគ្រប់សាខានៃព្រះពុទ្ធសាសនា មៃត្រេយត្រូវបានចាត់ទុកជាអ្នកស្នងរាជ្យផ្ទាល់របស់ ព្រះពុទ្ធ គោត្ដម ។ ជាព្រះពុទ្ធទីប្រាំ និងចុងក្រោយនៃ កល្ប បច្ចុប្បន្ន (អោន) ការប្រៀនប្រដៅរបស់មៃត្រេយ នឹងផ្តោតលើការស្ថាបនាឡើងវិញនូវ ព្រះធម៌ របស់ព្រះពុទ្ធនៅលើផែនដី។ តាម​គម្ពីរ​ការ​ប្រៀនប្រដៅ​របស់​មៃត្រេយ​នឹង​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​ព្រះ​គោតម (សាក្យមុនី) ។   ការមកដល់របស់ មៃត្រេយ ត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងកើតឡើងក្នុងកំឡុង សម័យនៃការធ្លាក់ចុះ នៅពេលដែលការបង្រៀនរបស់ព្រះពុទ្ធ គោត្ដម ត្រូវបានគេមិនយកចិត្តទុកដាក់ឬត្រូវបានបំភ្លេចចោល។

ថ្វីបើមានឥស្សរជនសាសនា និងអ្នកដឹកនាំខាងវិញ្ញាណជាច្រើន អះអាងថាជាមៃត្រេយ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក៏ដោយ ក៏និកាយពុទ្ធសាសនាចម្រុះបានទទូចថា ទាំងនេះជាការអះអាងមិនពិត ខណៈពេលដែលបានគូសបញ្ជាក់ថា មៃត្រេយមិនទាន់លេចចេញជា ព្រះពុទ្ធ (ចាប់តាំងពីការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធមិនទាន់ត្រូវបានបំភ្លេចចោលនៅឡើយ)។ ពុទ្ធសាសនិកជនបុរាណជឿថា មៃត្រេយ បច្ចុប្បន្នគង់នៅឋានសួគ៌ តុសិត ។  ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី មៃត្រេយមិនអាចចូលបានឡើយ ហើយពុទ្ធសាសនិកជនផ្សេងៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក៏បានអះអាងដែរថា បានទៅសួរសុខទុក្ខដោយមិត្ដភក្ដិ ដើម្បីបាននិមិត្ត និងបានទទួលការបង្រៀនពីព្រះអង្គ។ អាស្រ័យហេតុនេះ ពុទ្ធសាសនិកមហាយាន ចាត់ទុកលោក មៃត្រេយ ជាអ្នកបង្កើតទំនៀមទម្លាប់ យោគចារ តាមរយៈការបើកសម្តែងគម្ពីរផ្សេងៗ ដូចជា មហាយានសូត្រាលម្ការកា និង មធ្យាន្តវិភាគ ។   Ford, James L. (2006). Jokei and Buddhist Devotion in Early Medieval Japan. Oxford University Press, USA. pp. 69-71. 

មៃត្រេយ ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងតួនាទី សហស្សវត្សរ៍ ដោយទស្សនវិជ្ជា និងសាសនាដែលមិនមែនជាព្រះពុទ្ធសាសនាជាច្រើនដូចជា ទ្រឹស្ដី យុគសម័យថ្មី ផ្កាឈូកស ក៏ដូចជាដោយ ចលនាសាសនាថ្មី សម័យទំនើប ដូចជា Yiguandao និង Falun Gong ជាដើម។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
មៃត្រេយ: មហាយានសូត្រ

មហាយានសូត្រ 
មាន គម្ពីរមហាយាន ជាច្រើន ដែលពណ៌នា និងពិភាក្សាអំពីព្រះពោធិសត្វមេត្រេយ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់សំដែងជាតួអង្គទ្រទ្រង់ក្នុងគម្ពីរមហាយានសំខាន់ៗមួយចំនួន ដូចជា Lotus Sutra , Vimalakirti Sutra, the Golden Light, King of Samadhis Sutra, and the Perfect of Wisdom in Eight Thousand Line . 

ក្នុងគម្ពីរ គណ្ឌវ្យុហសូត្រ  ទន្ទឹមនឹងនោះ មៃត្រេយ មានជំពូកទាំងមូលដែលទ្រង់ផ្សាយព្រះធម៌ដល់ធម្មយាត្រា សុធន ក្នុងមួយរយម្ភៃមួយខ។  បន្ទាប់មក សុធន ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលទៅក្នុងវាំងរបស់ មៃត្រេយ (វៃរោចនកុតលម្ករ-គភ៌) ដែលគាត់មានចក្ខុវិស័យដ៏អស្ចារ្យនៃអាជីពពោធិសត្វរបស់ មៃត្រេយ ទាំងមូល។ 

លើសពីនេះ ក៏មានសូត្រមហាយានមួយចំនួនទៀត ដែលផ្តោតជាពិសេសលើមេត្រេយ ការបង្រៀន និងសកម្មភាពនាពេលអនាគត។ ព្រះសូត្រ មៃត្រយ សំខាន់ៗមួយចំនួននៅក្នុង Canon របស់ចិន មានដូចខាងក្រោម៖

 Sutra on Descending Birth of Maitreya (T.453:421a:421a–423c) បកប្រែដោយ Dharmarakṣa (230?–316);
 Sutra on the Descending Birth of Maitreya (T.454:423c–425c) បកប្រែដោយ Kumārajīva (344–413);
 Sutra on Maitreya Becoming Buddha (T.456:428b–434b) បកប្រែដោយ Kumārajīva (344–413);
 ព្រះមហាសុត្តន្តី ហៅថា “ញត្តិដោយ Noble Maitreya” (ārya maitriya paripṛhccha nāma mahāyāna sūtra) ប្រែដោយ Bodhiruci
 Sutra on Descending Birth and Becoming Buddha របស់ Maitreya (T.455:426a–428b) បកប្រែដោយ Yijing (635–713);
 Sutra on the Time of Maitreya's Arrival (T.457:434b–435a) អ្នកបកប្រែមិនស្គាល់
 Sutra ស្តីពីការមើលឃើញនៃការកើតរបស់ Maitreya Bodhisattva in Tuṣita Heaven (T.452:418b–420c) បកប្រែដោយ Juqu Jing-sheng (?–464)

ទន្ទឹមនឹងនោះ ពុទ្ធសាសនាទីបេ មានសូត្រ មៃត្រេយ ដូចខាងក្រោមៈ

 Maitreya-mahāsiṃhanāda ( ការគ្រហឹមរបស់តោដ៏អស្ចារ្យនៃ មៃត្រេយ)
 Maitreyaparipṛcchā ( សំណួររបស់ មៃត្រេយ ផ្នែក Ratnakuta)
 Maitreyaparipṛcchādharmāṣṭa ( សំណួររបស់ មៃត្រេយ អំពីធម៌ប្រាំបី)
 Maitreyaparipṛcchā ( សំណួររបស់ មៃត្រេយ ផ្នែកសូត្រទូទៅ)
 Maitreyaprasthāna ( ការតាំងទីលំនៅរបស់ មៃត្រេយ )
 Maitreya-vyākaraṇa ( ទំនាយរបស់ មៃត្រេយ )
 អាយ៌-មៃត្រិ-ប្រតិជ្ញ-នាម-ធារណិ
មៃត្រេយ: អក្សរសិល្ប៍ផ្សេងទៀត

អក្សរសិល្ប៍ផ្សេងទៀត 
មៃត្រេយ ក៏លេចឡើងនៅក្នុងស្នាដៃអក្សរសាស្ត្រផ្សេងទៀត។ មៃត្រយសមិតិនាដក គឺជាការលេងព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងទូលំទូលាយនៅអាស៊ីកណ្តាលមុនឥស្លាម (គ.ស.ទី៨)។   Maitreyavyakarana (កំណាព្យក្នុងទម្រង់ <i id="mw0w">សតគម</i> ) នៅអាស៊ីកណ្តាល និង Anagatavamsa នៃ ប្រទេសឥណ្ឌាខាងត្បូង ក៏បានលើកឡើងពីគាត់ផងដែរ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
មៃត្រេយ: រូបភាព

រូបភាព 
រូបភាពតូច|ព្រះកេសព្រះមៃត្រេយ, សតវត្សទី៧ ខេត្តតាកែវ, បច្ចុប្បន្ននៅ សារមន្ទីរ Guimet, ប៉ារីស
រូបភាពតូច|បដិមាករមកពីកម្ពុជា ប្រហែលសតវត្សទី7ឬ8 បច្ចុប្បន្ននៅ Cleveland Museum of Art
រូបភាពតូច|បដិមាសតវត្សទី៨, របស់កម្ពុជាឬថៃ, បច្ចុប្បន្ននៅ The Walters Art Museum
រូបភាពតូច|រចនាបទកោះកេរ, បច្ចុប្បន្ននៅសារមន្ទីជាតិកម្ពុជា
រូបភាពតូច|សតវត្សទី7-8, ប្រទេសថៃ
រូបភាពតូច|រចនាបថកំពង់ព្រះ ខេត្ត​បុរីរម្យ, បច្ចុប្បន្ននៅ Kimbell Art Museum 
រូបភាពតូច|រចនាបថព្រៃក្មេង មកពីខេត្តត្រាវិញ, បច្ចុប្បន្ននៅសារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រហូជិកមិញ
រូបភាពតូច|ខេត្តវិញឡុង, បច្ចុប្បន្ននៅសារមន្ទីប្រវត្តិសាស្ត្រហូជិកមិញ