គម្ពីរវិមុត្តិមគ្គ: ៣-សង្ឃានុស្សតិ

៣-សង្ឃានុស្សតិ 
បុ       អ្វីគឺ “សង្ឃានុស្សតិ”? អ្វីគឺការបដិបត្ដិ? អ្វីជាលក្ខណ: ជារស និងជាបទដ្ឋាន? អ្វីជាឤនិសង្ស? អ្វីជាវិធី (បដិបត្ដិ)?

វិ        ការប្រព្រឹត្ដិធម៌ជុំគ្នារបស់ព្រះអរិយ:ទាំងឡាយ គឺជាភិក្ខុសង្ឃ។ នេះហៅថាភិក្ខុសង្ឃ។ យោគីគប្បីរំលឹក ដល់ គុណនៃការរក្សា(ការបដិបត្តិ) របស់ភិក្ខុសង្ឃនោះ។ អនុស្សតិនេះ គឺការដែលមានសតិចូលទៅ តាំងមាំ និងជា សម្មាសតិ។ បណ្ឌិតគប្បីយល់ពីសង្ឃានុស្សតិដោយប្រការដូចពោលមកនេះចុះ។ ការស្ងប់ នៃចិត្តក្នុង (សង្ឃានុស្សតិ)នោះដោយពុំមានអ្វីមករំខានគឺការបដិបត្ដិិ។ ការមានសតិនៅជាប់ជាមួយនឹង គុណរបស់ ព្រះសង្ឃគឺជាលក្ខណ:។ ការគោរពគឺជារស។ ការសរសើរដល់គុណរបស់ព្រះសង្ឃគឺជា បទដ្ឋាន។ ឯ ឤនិសង្សរបស់ សង្ឃានុស្សតិ ដូចគ្នានឹងឤនិសង្សរបស់ពុទ្ធានុស្សតិដែរ។

           “អ្វីជាវិធីបដិបត្តិ”? យោគីដែលទើបចាប់ផ្ដើមថ្មី គប្បីធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីដែលស្ងាត់ និងរក្សាចិត្តរបស់ ខ្លួនមិន ឲ្យរវើរវាយ។ ពេលចិត្តគ្មានអ្វីមករុកកួនហើយ យោគីគប្បីរំលឹកថា៖ ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះដ៏មាន ព្រះភាគលោក ប្រតិបត្តិហើយដោយប្រពៃ ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគលោកប្រតិបត្តិហើយដោយ ត្រង់ ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគលោកប្រតិបត្តិហើយដោយត្រូវ  ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះ ភាគលោកប្រតិបត្តិ ដ៏សមគួរទៅតាមនាទី ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគមាន៤គូនិង៨បុគ្គល លោក ជាអ្នកគួរដល់ ការទទួលចតុប្បច្ច័យ ជាអ្នកគួរដល់ការទទួលនូវបដិសណ្ឋារកិច្ច ជាអ្នកគួរដល់ការធ្វើបុណ្យ ជាអ្នកគួរដល់ការ ក្រាបសំពះ ជាស្រែ បុណ្យរបស់ពិភពលោកដែលពុំមានស្រែបុណ្យឯណាប្រៀបផ្ទឹមបាន[liv] ។

           “ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគលោកប្រតិបត្តិហើយដោយប្រពៃ” មានសេចក្ដីថា៖ ពាក្យថា “បដិបត្ដិ ដោយប្រពៃ”(សុបដិបន្នោ) ព្រោះថាបដិបត្តិតាមពាក្យប្រៀនប្រដៅល្អ។  “បដិបត្តិដោយត្រង់” (ឧជុបដិបន្នោ) ព្រោះថាធ្វើ ប្រយោជន៍ឲ្យដល់ខ្លួនឯងនិងអ្នកដទៃ។ បដិបត្ដិដោយប្រពៃនិងបដិបត្តិដោយត្រង់ ព្រោះថាពុំមាន សត្រូវ។ បដិបត្ដិ ដោយប្រពៃនិងបដិបត្តិដោយត្រង់ ព្រោះថាវៀរចាកការប្រកាន់ជ្រុលទាំងសងខាង និងប្រកាន់យក ផ្លូវជាកណ្តាល។ បដិបត្ដិដោយប្រពៃនិងបដិបត្តិដោយត្រង់ ព្រោះថាប្រាសចាកនូវការបោកប្រាស់។ បដិបត្ដិដោយ ប្រពៃ ព្រោះថាប្រាសចាកអំពើឃោរឃៅ និងអំពើថោកទាប និងប្រាសចាកកាយកម្ម និងវចីកម្មដែលមិនស្អាត។

           “បដិបត្ដិដោយត្រូវ”(ញាយបដិបន្នោ) ពាក្យថាបដិបត្ដិដោយត្រូវ ព្រោះថាបដិបត្តិតាមអរិយមគ្គដែល មាន អង្គ៨។ ម៉្យាងទៀតពាក្យថា“ត្រូវ”នេះ ជាឈ្មោះសំរាប់ហៅព្រះនិព្វាននោះឯង។ បដិបត្ដិដោយត្រូវបដិបត្តិ ដោយ ប្រពៃ ព្រោះជាការបដិបត្តិតាមអរិយមគ្គមានអង្គ៨ ហើយនឹងបានដល់ការរលត់គឺព្រះនិព្វាន។ បដិបត្ដិដោយ ត្រូវ បដិបត្តិ ដោយប្រពៃ ព្រោះថាបានបដិបត្តិតាមអរិយសច្ច:៤ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគបានសំដែងទុកហើយ។

           “បដិបត្តិដ៏សមគួរ”(សាមីចិបដិបន្នោ) ពាក្យថាបដិបត្តិដ៏សមគួរ ព្រោះថាសម្បូរដោយការបដិបត្តិដែលព្រម ព្រៀងគ្នាក្នុងក្រុមភិក្ខុសង្ឃ។ ឈ្មោះថាបដិបត្តិដ៏សមគួរ ព្រោះថាកាលបើសម្លឹងឃើញនូវឤនិសង្សដ៏ច្រើន នៃគុណ និង ការកើនឡើងនៃគុណដែលកើតពីការសាមគ្គី ទើបរក្សានូវការសាមគ្គីនោះទុក។

            “គូនៃបុរស៤គូ និងបុគ្គល៨ជំពូក” មានសេចក្ដីថា៖ គឺសោតាបត្ដិមគ្គនិងសោតាបត្ដិផល ជាគូ១; សកទា គាមិ មគ្គនិងសកទាគាមិផល ជាគូ១; អនាគាមិមគ្គនិងអនាគាមិផល  ជាគូ១; អរហត្តមគ្គ និងអរហត្តផលជាគូ១។ ទាំងអស់នេះហៅថា “គូនៃបុរស៤គូ”។

           “បុគ្គល៨ជំពូក” គឺបុគ្គលអ្នកបានសម្រេចមគ្គ៤និងផល៤។ នេះហៅថា បុគ្គល៨ជំពូក។ ព្រោះថាក្រុម ភិក្ខុសង្ឃ ឤស្រ័យនៅក្នុងមគ្គនិងផលទាំងឡាយនោះ ទើបហៅថា ប្រកបដោយគូនៃបុរស៤គូ។ បុគ្គលទាំងឡាយ ណាដែល ឤស្រ័យនៅក្នុងមគ្គ៤និងផល៤នេះ ហៅថាបុគ្គល៨ជំពូក។

           “សាវ័ក” គឺព្រះសង្ឃសាវ័កអ្នកបានសម្រេចបន្ទាប់ពីបានស្តាប់ធម៌ហើយ។ ព្រោះហេតុនេះទើបលោក ហៅសង្ឃ សាវ័ក។

           “សង្ឃ:” គឺការប្រព្រឹត្ដិធម៌ជុំគ្នារបស់ព្រះអរិយ:។ សង្ឃសាវ័កនោះ ជាអ្នកគួរដល់ការទទួលនូវ បដិសណ្ឋារ កិច្ច ជាអ្នកគួរដល់ការទទួលនូវចតុប្បច្ច័យ ជាអ្នកគួរដល់ការធ្វើបុណ្យ ជាអ្នកគួរដល់ការក្រាបសំពះ និងជាស្រែ បុណ្យរបស់ ពិភពលោកដែលពុំមានស្រែបុណ្យឯណាប្រៀបផ្ទឹមបាន។                                    

           “គួរដល់ការទទួលនូវបដិសណ្ឋារកិច្ច”(ឤហុនេយ្យ) គឺគួរដល់ការទទួលនូវពាក្យអញ្ជើញ។

            “គួរដល់ការទទួលនូវចតុប្បច្ច័យ”(បាហុនេយ្យ) គឺបុគ្គលឤចបានទទួលផលដ៏ធំធេង ដោយអំណាច នៃ ចតុប្បច្ច័យដែលប្រគេនដល់ភិក្ខុសង្ឃនោះ។ ន័យមួយទៀត គឺភិក្ខុសង្ឃនោះគួរដល់នូវការទទួលចតុប្បច្ច័យ។

            “គួរដល់ការធ្វើបុណ្យ”(ទក្ខិណេយ្យោ) គឺបុគ្គលបានទទួលនូវផលដ៏ធំធេង ដោយការប្រគេនវត្ថុ ផ្សេងៗ ដល់ភិក្ខុសង្ឃនោះ។

            “គួរដល់ការក្រាបសំពះ”(អញ្ជលីករណីយោ) គឺសមគួរនឹងបានទទួលការគោរពបូជា ព្រោះហេតុនេះ ទើប លោកហៅថា“អ្នកគួរទទួលបាននូវការក្រាបសំពះ”។

            “ពុំឤចប្រៀបផ្ទឹមបាន”(អនុត្ដរំ) គឺភិក្ខុសង្ឃនោះប្រកបដោយគុណដ៏ច្រើន ព្រោះហេតុនោះទើប លោក ហៅថា “ពុំមានស្រែបុណ្យណាប្រៀបផ្ទឹមបាន”។

           “ជាស្រែបុណ្យរបស់ពិភពលោក”(បុញ្ញក្ខត្ដំ លោកស្ស) គឺក្រុមសាវ័កនោះជាកន្លែងដែលសព្វសត្វ បាន ទទួលនូវបុណ្យ។ ព្រោះហេតុនេះទើបលោកហៅថា “ជាស្រែបុណ្យរបស់ពិភពលោក”។

           ម៉្យាងទៀត យោគីគួររំលឹកដោយវិធីដទៃទៀតដូចជា: ភិក្ខុសង្ឃនេះជាក្រុមដែលបដិបត្តិធម៌ដ៏ឧត្ដុងឧត្ដម និង ល្អបំផុត។ ហៅថាប្រសើរបំផុត ព្រោះប្រកបដោយសីល សមាធិ បញ្ញា វិមុត្តិ និងវិមុត្តិញាណទស្សន:។ យោគីនោះ រំលឹកដល់គុណផ្សេងៗដោយប្រការទីទៃៗ។ ព្រោះឤស្រ័យនូវការរំលឹកគុណទាំងនេះ យោគីនោះក៏ កើតនូវសទ្ធា។ ព្រោះឤស្រ័យដោយការរំលឹកនូវសទ្ធាទាំងនេះ ចិត្តក៏រមែងមិនមានការរុកកួន។ ព្រោះតែចិត្តគ្មាន ការរុកកួន យោគីនោះ ក៏បំផ្លាញបាននូវនីវរណធម៌ ធ្វើឲ្យអង្គឈានកើតឡើង ហើយក៏សម្រេចបាននូវ ឧបចារឈាន។ អ្វីដែលសល់ពីនេះ បានសំដែងទុកដោយពិស្តាររួចហើយក្នុងវគ្គខាងដើម។

ចប់ សង្ឃានុស្សតិ