navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ជនជាតិគ្រឹង

ជនជាតិគ្រឹង ជនជាតិគ្រឹង (ខ្មែរ៖ គ្រឹង; គ្រឹង) គឺជាក្រុមជនជាតិដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ភាគច្រើននៅក្នុងខេត្តរតនគិរី និងមានចំនួនតិចតួចនៅក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្តមណ្ឌលគិរី។ ប្រជាជន​គ្រឹង​នៅ​កម្ពុជា​មាន​ចំនួន ២២ ៣៨៥ នាក់​គិត​ត្រឹម​ឆ្នាំ ២០១៣។
ជនជាតិគ្រឹង: ឯកសារ

ឯកសារ 

  ថ្មីៗ ឆ្នាំ២០១៩ "ជីវភាព​ប្រចាំថ្ងៃ​របស់​«​ជនជាតិ​គ្រឹ​ង​»​នៅ​រតនគិរី ក្នុងសម័យ​ទំនើប" រតនគិរី ថ្ងៃទី ១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៩ តំណបានទាញយកនៅថ្ងៃទី ២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤ ពី https://thmeythmey.com/?page=detail&id=79197

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិដើមកម្ពុជា
ជនជាតិឃ្មុ

ជនជាតិឃ្មុ (, , , , ) ជាក្រុមជនជាតិរបស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ភាគច្រើន (88%) រស់នៅក្នុងភាគខាងជើងប្រទេសឡាវ ជាកន្លែងដែលពួកគេបង្កើតជាក្រុមជនជាតិភាគតិចធំជាងគេ រួមមាន 11% ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនសរុប 

ជនជាតិឃ្មុក៏អាចត្រូវបានរកឃើញនៅភាគនិរតីនៃប្រទេសចិនផងដែរ (នៅស៊ីសួងប៉ានណា នៅខេត្តយូនណាន) ហើយក្នុងប៉ុន្មានសតវត្សថ្មីៗនេះបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់តំបន់របស់ប្រទេសភូមា ថៃ និងប្រទេសវៀតណាម (ដែលពួកគេជាក្រុមជនជាតិដែលទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ) នៅសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត​ចិន​ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេមិនត្រូវបានផ្តល់ការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការថាជាក្រុមជាតិដាច់ដោយឡែកនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាក្រុមរងរបស់ជនជាតិពូឡុង
ជនជាតិចាម្ប៍

ចាម្ប៍ ឬ​ ចាម គឺជាជនជាតិភាគតិចដែលកំពុងរស់នៅប្រទេសកម្ពុជា វៀតណាម និង ថៃ។ ពួកគេនិយាយភាសាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គេគឺ ភាសាចាម្ប៍។ ពួកគេជាកូនចៅជំនាន់ក្រោយនៃ ព្រះរាជាណាចក្រ។ ជនជាតិចាមមានច្រើនជាងគេនៅកម្ពុជា ដែលគេប្រមាណថាប្រហែលជា​មានដល់ទៅកន្លះលាន ទៅមួយលាននាក់។ នៅវៀតណាមមានជនជាតិចាមប្រមាណ មួយសែននាក់ និងប្រហែលបួនពាន់នាក់នៅប្រទេសថៃ។ ជនជាតិចាមបង្កើតជាសហគមន៍ឥស្លាម (មូស្លីម) នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានិងវៀតណាម។ ជនជាតិ​ចាម ទទួលយក​សាសនា​ឥស្លាម​តាមរយៈ​ជនជាតិ​ជ្វា អំឡុង​សតវត្ស​ទី​១៦ ឫ​ទី​១៧។ ជនជាតិ​ជ្វា​ប្តូរ​ពី​សាសនា​ព្រហ្ម​ម​ញ្ញ ទៅ​សាសនា​ឥស្លាម​អំឡុង​សតវត្ស​ទី​១២ ឫ​ទី​១៣ តាមរយៈ​ជនជាតិ​អារ៉ាប់​។

ជនជាតិចាមស្ថិតក្នុងអំបូរអូស្រ្តូនេស៊ាន។ ភាសាចាមស្ថិតក្នុងក្រុមភាសាម៉ាឡាយូប៉ូលីនេស៊ី ក្នុងអំបូរភាសាអូស្ត្រូនេស៊ី។ បើតាមការសិក្សាបានអោយដឹងថាមានប្រជាជនខ្មែរអ៊ីស្លាមដែររស់នៅប្រទេសកម្ពុជាប្រមាណពី១៥០.០០០នាក់ ទៅ ២០០.០០០ នាក់នៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៧៥។ ដោយសារសង្រ្គាមនៅអំឡុងពេលឆ្នាំ១៩៧០ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ របស់ពួកខ្មែរក្រហមបានធ្វើចំនួនចំនួនប្រជាជនមានការថយចុះរួមទាំងជនជាតិខ្មែរអ៊ីស្លាមផងដែរ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយនៅឆ្នាំ១៩៨០ ប្រជាជនខ្មែរទំាងអស់បានវិលត្រឡប់មកផ្ទះវវិញរួមបញ្ចូលទាំងជនជាតិខ្មែរអ៊ីស្លាមផងដែរ អង្គការ  Pew Research Center បានប៉ាន់ប្រមាណថាមាន១.៦ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនកម្ពុជាទាំងអស់មានជនជាតិខ្មែរអ៊ីស្លាមទាំងអស់២៣៦.០០០។ ជនជាតិអ៊ីស្លាមមានកាន់សាសនាធំគឺ ស៊ូនី (Sunni) ហើយនិងសាហ្វីល  (Shafil)។
ជនជាតិចាម្ប៍: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ 

ប្រទេសចម្ប៉ាដែលគេស្គាល់ថាជារដ្ឋត្រឹមត្រូវគឺកើតឡើងនៅទសវត្សរ៍ទី២នៃគ.ស និងរីកចំរើនដល់កំពូលនៅសតវត្សរ៍ទី៩ ដែលនៅពេលនោះ ចម្ប៉ាគ្រប់គ្រងដែនដីពីតំបន់វ៉េ (ភាគកណ្តាលខ្ពង់រាបអណ្ណាម) ដល់តំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង្គ នៅកូសាំងស៊ីន។ វិបុលភាពរបស់ចម្ប៉ាបានមកពី ពាណិជ្ជកម្មឈើក្រអូប និងទាសករ តាមសមុទ្រ និងប្រហែលជាការប្លន់តាមសមុទ្រផងដែរ។

នៅសតវត្សរ៍ទី១២ ចាមចាប់ធ្វើសង្គ្រាមជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយអាណាចក្រខ្មែរដែលនៅខាងលិចខ្លួន។ នៅឆ្នាំ១១៧៧ កងទ័ពចាមនិងសំព័ន្ឋមិត្តបានវាយលុកពីបឹងទន្លេសាបហើយកាន់កាប់ទីក្រុងអង្គរ។ នៅឆ្នាំ១១៨១ ពួកគេត្រូវបានវាយអោយដកថយវិញដោយព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។

សាសនាដំបូងរបស់ចំប៉ាគឺសាសនាហិណ្ឌូដែលទទួលឥទ្ឋិពលពីឥណ្ឌា។ តែក្រោយមកដោយសារ ពាណិជ្ជករអារ៉ាប់តែងតែមកឈប់សំចតតាមឆ្នេរសមុទ្រចំប៉ាមុននឹងទៅប្រទេសចិន ជាហេតុធ្វើអោយឥទ្ឋិពលសាសនាឥស្លាមសាយភាយចូលទៅក្នុងស្រទាប់ប្រជាជនចំប៉ា។ គេមិនដឹង​ច្បាស់ទេពីការបរិច្ឆេទនៃការមកដល់នៃសាសនាឥស្លាម។

នៅរវាងឆ្នាំ៨០០ពេលដែលអាណាចក្រខ្មែរឆាប់ផ្ដើមរីកចំរើន និង ពេលដែលវៀតណាមចាប់ពង្វាត ទឹកដីមកទិសខាងត្បូង រាជាណាចក្រចំប៉ាចាប់ផ្តើមចុះទន់ខ្សោយ។ នៅឆ្នាំ ១៤៧១ ចំប៉ាបានចាញ់សង្គ្រាមនឹងវៀតណាមយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលនៅពេលនោះមនុស្សជាង ១សែន២ម៉ឺននាក់​ត្រូវបានវៀតណាមសំលាប់ ហើយរាជាណាចក្រនេះបានរួមតូចមកត្រឹមកញ្ចិបដីនៅក្បែរញ៉ាត្រាង សព្វថ្ងៃ។ នៅរវាងឆ្នាំ ១៦០៧ ដល់ ១៦៧៦ ស្តេចចាមបានប្តូរមកកាន់សាសនាឥស្លាម ដែលនៅពេលនោះប្រជាជនភាគច្រើនលើសលប់បានប្តូរមកកាន់សាសនាឥស្លាមរួចទៅហើយ។ ក្រោយការលុកលុយនៅឆ្នាំ ១៧២០ ស្តេចវៀតណាម មិញ ម៉ាង បានវាយបានប្រទេសចំប៉ាទាំងស្រុង។ នៅពេលនោះស្តេចចំប៉ាចុងក្រោយឈ្មោះ ភូ ចៀន បានសំរេចចិត្តប្រមូលប្រជាជនមួយចំនួននិរទេសទៅភាគខាងត្បូងកម្ពុជា ហើយអ្នកខ្លះទៀតបាននិរទេសទៅ ត្រេងហ្គានូ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ មានប្រជាជនចាមមួយចំនួនតូច​បានគេចទៅកោះហៃណានប្រទេសចិន ដែលសព្វថ្ងៃពួកគេត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា អ៊ុតស៊ុល។ កន្លែងដែលស្តេចចាមនិងមនុស្សរបស់ខ្លួនបាននិរទេសទៅគឺនៅត្រង់ខេត្តកំពង់ចាម ដែលនៅទីនោះ ពួកគេបានពង្រាយគ្នាជាសហគមន៍រស់នៅតាមដងទន្លេមេគង្គ។ នៅមានអ្នកខ្លះនៅក្រាញននៀល​រស់នៅភាគកណ្តាលវៀតណាមរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ដូចជានៅខេត្តញ៉ាត្រាង ខេត្តផាន់រ៉ាង ខេត្តផាន់រី ខេត្តផាន់ថៀត ជាដើម។

ជនជាតិចាមវៀតណាមភាគច្រើនរស់នៅតាមខេត្តជាប់សមុទ្រនិងតំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង្គ។ ពួកគេមានសហគមន៍សាសនា២ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ មួយឈ្មោះថា ចាមបានី (មានពី ៨០% ទៅ ៨៥%)ដែលកាន់សាសនាឥស្លាម និង បាឡាមន (មានពី ១៥% ទៅ ២០%)ដែលកាន់សាសនាហិណ្ឌូ​។ ទោះជាពួកគេមានភាសានិងប្រវត្តិសាស្ត្ររួមគ្នាក៏ដោយ ក៏ពួកគេមិនអាចរៀបការនឹងគ្នាដែរ។ មានជនជាតិចាមមួយចំនួនតូចប្តូរមកកាន់ពុទ្ឋសាសនាមហាយានដែរដោយសារពួកនេះត្រូវបាន​ផ្តាច់ចេញពីសហគមន៍ឥស្លាមដទៃទៀត។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វៀតណាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ថៃចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចំប៉ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិភាគតិច
ជនជាតិចារាយ(ខ្មែរលើ)

ប្រទេសកម្ពុជាយើងគឺជាប្រទេសមួយដែលមានប្រជាជនរស់នៅចំរុះលាយឡំគ្នាដោយឡែក ជនជាតិចារាយ (ហៅ​ថា ជន​ជាតិ​ជ្រាយ​ក៏​បានវចនានុក្រម​ខ្មែរ របស់​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ គ.ស. ១៩៦៧  ព​​.ស. ២៥១២  បោះ​ពុម្ព​គ្រា​ទី ៥,  ទំព័រ ២៧៨ ៖ ជ្រាយ ២ ន. កុលសម្ព័ន្ធ​ខ្មែរ​លើ​មួយ​ពួក  ក្នុង​ពួក​ស្ទៀង, រដែ, សំរែ, ជង, ... ច្រើន​អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​រតនគិរី  ។)  គឺជាក្រុមមនុស្សមួយក្រុម ដែលមានដើមកំណើតនិង រស់នៅលើទឹកដីខ្មែរនិងរស់នៅលើទីតាំងដែលមានដីភ្នំខ្ពស់ៗ ។ ភាសាចារាយ​ឬ​ជ្រាយ  គឺជាភាសាមានដើមកំណើតពី(ម៉ាឡាយូ ប៉ូលីនេស៊្យាន)ដែលជាមែកធាងនៃក្រុមភាសា(អូស្ត្រូនេស៊្យាន)។ ភាសាចារាយមានទំនាក់ទំនងទៅនឹងភាសាចាម(ម៉ាឡាយូ ប៉ូលីនេស៊្យាន)នៃឥណ្ដូនេស៊ី,ម៉ាឡេស្យា,ម៉ាដាហ្គាស្កា,ហ្វីលីពីន ហើយមានផ្សេងៗទៀតអ្នកដែលរស់នៅលើកោះជាច្រើនមានដូចជាៈ ហាវ៉ៃ, ញ៉ូហ្សឺឡែន, រ៉ាប៉ានុយ, សាម៉ូ, ហ្គាម, ហ្វីជី-ល-។
មានមនុស្សប្រមាណជា៣៣២,៥៥៧ បាននិយាយថា ពួកគេគឺជាក្រុមដែលរស់នៅលើទីទួលខ្ពស់ៗ ដូចជា ឌីហ្គា ឬ ម៉ូថាញ់ណាត។ជនជាតិចារាយរស់នៅតំបន់ដំបូង នៅក្នុងខេត្ត(ចា ឡៃ និង កូនតុម ) ជាមួយ និងខេត្ត ដាកឡាក់និងខេត្តមួយចំនួនទៀត ប្រហែលជាជាងមួយពាន់ នៅក្នុងខេត្តរតនៈគីរី ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។
ជនជាតិចារាយ(ខ្មែរលើ): វប្បធម៌​

វប្បធម៌​ 
ប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់ក្នុងការរស់នៅរបស់ជនជាតិចារាយគឺរស់នៅក្នុងភូមិតូចៗជាច្រើន ដែលមានចំនួនប្រជាជនពី៥០-៥០០នាក់ ។ អ្នកភូមិទាំងឡាយមិនបានអនុញ្ញាតិអោយមានទំនាក់ទំនងសាសនាខាងក្រៅឡើយ,ការកាន់កាប់កន្លែងរស់នៅរួមគ្នា ឬទីតំបន់ដែលខ្ពស់បានធ្វើការរៀបចំ ចាត់ចែងទៅតាមចំណុចកណ្ដាលភូមិស្រុក ។ ជាទូទៅគេតែងតែធ្វើអណ្ដូង, សំណាញ់បាល់ទះ, ឬម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ ផ្ទះនៅចំណុចកណ្ដាលភូមិស្រុកដើម្បីអោយមានភាពងាយស្រួល្នុងការប្រើប្រាស់ ។
មានផ្ទះដែលមានលកកខណៈជាប្រពៃណីភាគច្រើន ត្រូវបានកសាងឡើងអំពីដើមឬស្សីទាំងស្រុង, ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយការសាងសង់ផ្ទះ ធ្វើពីឈើគឺជាប្រជាប្រិយភាពបំផុត ហើយវាអាចមានមាន ប្រសិទ្ធភាពជាប់បានយូរអង្វែង ចំពោះពួកគេដែរ ។
ជនជាតិចារាយមានពូជពង្សខ្សែស្រឡាយ វប្បធម៌មានលំនៅនិងសាច់ញាតិខាងម្ដាយដែលមានត្រកូលទៅតាមម្ដាយធំជាងឪពុក ។
ភាគច្រើនជនជាតិចារាយគឺមានជំនឿក្នុងការគោរពបូជាយ៉ាងមុតមាំទៅ លើទេវតា​អារក្សអ្នកតា ដែលពួកគេយល់ថាអ្វីទាំងអស់នោះគឺជាអ្នកបង្កើតពួកគេមកនៅ លើផែនដីនេះ ។
ការធ្វើនិងគោរពពិធីបូជាយញ្ញ ដោយមានដង្វាយជាច្រើនដូចជាៈ សត្វជ្រូក សត្វគោ និងសត្វក្របីដែលធ្វើការកំណត់យកពេលវេលាមួយច្បាស់លាស់ដើម្បីធ្វើការឧទ្ទិសដល់ព្រលឹងខ្មោចអារក្សអ្នកតា ទាំងនោះអោយបានស្ងប់ចិត្ត ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ, នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧០, អ្នកយផ្សព្វផ្សាយសាសនាគ្រឹះសាសនាជនជាតិអាមេរិចកាំង និងអ្នកដែលកាន់គ្រឹះសាសនាបានធ្វើការចងសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពជាមួយនឹងជនជាតិចារាយ ។​ ដូចគ្នានេះជាលិតផល, ចំនួននៃជនជាតិចារាយកាន់សាសនាគ្រឹះនៅក្នុងប្រទេស វៀតណាមនិង នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាឥឡូវនេះមានចំនួនកើនឡើងដល់១០០,០០០នាក់ ។
នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥០និង១៩៦០, ឃើញមានចលនាបះបោរលុបបំបាត់យ៉ាងមានប្រជាប្រិយបំផុតរវាងជនជាតិចារាយនិងសាច់ញាតិ ម៉ូនថែនញឹះរបស់ពួកគេ(ការលុបបំបាត់អត្ថន័យនៃពាក្យ រ៉ាត់ "ភ្នំនៃកូនប្រុស") ។ 
គោលដៅនៃការលុបបំបាត់ បានធ្វើការបង្កើតអោយមានឥស្សរភាព នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាក្រម នៃមនុស្សដែលរស់នៅក្នុងស្រុកទាំងមូល អ្នកដែលរស់នៅទីតំបន់ដែលមានដីខ្ពស់គឺរស់នៅមានភាពជាប់លាប់ណាស់ ។ ដូចនេះលិតផលនៃចលនានោះ, រាជរដ្ឋាភិបាលប្រទេសវៀតណាម កាន់តែមានមន្ទិលសង្ស័យចំពោះជនជាតិចារាយ ។ 
មនុស្សជាច្រើនត្រូវរំលោភបំពាននៅចំណែកមួយនៃរាជរដ្ឋាភិបាលក្លាយទៅជាភាពញឹ្នកញាប់នៅក្នុងចំណោមម៉ូនថាណាតទាំងអស់ ។ 
ជនជាតិចារាយនិយម លេងសម្ដែងនូវចង្វាក់ភ្លេងជាមួយនឹង ឧបករណ៏ដូរតន្ត្រីរបស់ពួកគេ ដែលមានឧបករណ៏វង់ភ្លេងដូចជា កង ឃ្មោះ រនៀត ឃឹម ជាដើម ហើយមានការប្រើប្រាស់រួមផ្សំជាមួយនឹងឧបករណ៏ ភ្លេងប្រពៃណីផ្សេងៗ ជាច្រើនទៀត ។
ដូក រម៉ាស់(Dock Rmah) ជាក់ស្ដែងក្នុងការរស់នៅ អ្នកលេងភ្លេងជនជាតិចារាយស្ថិតនៅសហរដ្ឋអាមេរិច អ្នកស្រុកនេះបានទទួលរង្វាន់កេរ្តិ៏មរតកសិល្បៈពី រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាខាងជើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ។
ដូចនេះឥលូវនេះ វៀតណាមបានអនុញ្ញាតិ្តជាផ្លូវការអោយ អ្នកសាសនានិយមចំនួនប្រាំមួយនាក់គត់,ជនជាតិចារាយទាំងអស់មានការលំបាកខ្លាំងណាស់នៅពេលនោះ ។  កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក្នុងចំណោមជនជាតិកាណាដា មានអ្នកព្រមទទួល ជនភៀសខ្លួននៅក្នុង បរិវេណនៃសាសនាធ្វើអោយមានការធ្វើទុកបុកម្នេញដល់ពួកគេ ។
ជនជាតិចារាយ(ខ្មែរលើ): ប្រពៃណីនៃការធ្វើពិធីបញ្ចុះសពរបស់ជនជាតិចារាយ

ប្រពៃណីនៃការធ្វើពិធីបញ្ចុះសពរបស់ជនជាតិចារាយ  
ប្រពៃណីនៃការធ្វើពិធីបញ្ចុះសពរបស់ជនជាតិចារាយផ្នូរ គឺមានខ្ទម តូចមួយ នៅក្នុង កន្លែងដែលមានម្ចាស់ដែលទទួលមរណភាពហើយ និងមានតង្វាយខ្លះៗផងដែរ ។ នៅជុំវិញផ្នូរគឺមានកន្លែងជាច្រើនដែលធ្វើពីឈើមានបង្គោលសសរ ចិត្តសំបកចោះឆ្កឹះ ឆ្លាក់ធ្វើជាតំណាង របស់អ្នកដែលនៅមើលថែរក្សា ។ ការធ្វើពិធីបញ្ចុះសពគឺមានតំលៃថ្លៃខ្លាំងហួសហេតុ​ហើយជារឿយៗ តម្រូវអោយមាន ពិធីបូជាយញ្ញទឹករបស់ សត្វក្របីនិងសត្វគោ ។ ប្រសិនបើគ្រួសារណាដែលទទួលមរណៈភាពហើយ មិនអាចធ្វើពិធីបុណ្យនោះបានទេ, វាប្រហែលជាមានរយៈពេលចាប់ពីបីឆ្នាំឡើងទៅ ។ បន្ទាប់ពីចំនួននៃឆ្នាំនោះមក, ផ្នូរនោះត្រូវបានទុកចោលអោយនៅរ៉ាត់រ៉ាយគ្មានអ្នកនៅថែរក្សាឡើយ ។ នេះជាទីបញ្ចប់នៃពិធីបុណ្យបញ្ចុះសពគឺការបោះបង់ចោលជាចំណុចនៃសញ្ញាសម្គាល់ ដែលសេចក្ដីស្លាប់ក្លាយទៅជាទីអវសាន្ត  ហើយព្រលឹងមរណៈភាពនោះគឹមានសេរីភាព ដូចនេះការដោះលែង​អ្នកមេម៉ាយ មានការសំគាល់ក្នុងការកើតឡើងម្ដងទៀត ។
ជនជាតិចារាយ(ខ្មែរលើ): សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ  
ចារ៉ាយ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុលសម្ព័ន្ធ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុលសម្ព័ន្ធកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុលសម្ព័ន្ធវៀតណាម
ជនជាតិចារ៉ាយ

ជនជាតិចារ៉ាយ (មកពីពាក្យថា ច្រាយ, ហ្គាយ, ឬ ចារ៉ាយ  ពាក្យ​ខ្មែរ​បុរាណ​  ហៅ  ជនជាតិ​ជ្រាយ  (សូម​អាន​ វចនានុក្រម​ខ្មែរ​របស់​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ  បោះ​ពុម្ព​លើក​ទី ៥  ទំព័រ​ទី ២៧៨  ជា​ឈ្មោះ​ហៅ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ឫស​ដើម​នៃ​ពាក្យ​នេះ  ជា​ជាង​ពាក្យ​ ចារ៉ាយ) ដែលមានទីតាំងដំបូងរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចយារ៉ាយគឺនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមគឺ នៅតំបន់ភ្នំ.  ភាសារចារ៉ាយមានសមាជិកមកពី ម៉ាលីយូ-ពូលីនេស៊ិន ទាក់ទងសាខានៃភាសានេះ អុសស្រ្តាលី  ជាក្រុមគ្រូសារ.   ភាសា ចារ៉ាយគឺមានការទាកទងគ្នាជាមួយ ភាសា​ចាម នៅកណ្តាលនៃប្រទេស វៀតណាម ហើយនិងភាសា ជនជាតិម៉ាលេយូ-ប៉ូលេនេស៊ិនឬក៏ភាសា ឥណ្ឌូនេស៊ី, ម៉ាលេស៊ី, ម៉ាដាហ្គាស្កា, ភីលីពិន ហើយនិងកោះដទៃទៀតនៅក្នុងប៉ាស៊ីហ្វិច (ហាវៃ, ញូសាលែន, រ៉ាប៉ានូ, សៅម៉ៅវ, ហ្គាម, ហ្វីជី, និងផ្សេងទៀត.). ប្រជាជនចារ៉ាយទាំងប្រមាណជា  ៣៣៥,៥៥៧.ក្រុមជនជាតិភាគតិចចារ៉ាយដែលច្រើនជាងគេគឺនៅតំបន់ភ្នំនៃ ឌីហ្គា ម៉ុនតានាដ.

300px|thumb|ផ្នូខ្មោចជនជាតិដើមភាគតិចចារ៉ាយនៅខេត្ត កណ្ទូម.

ជនជាតិដើមភាគតិចចារ៉ាដំបូងគឺរស់នៅក្នុង ហ្គាលៃ និង កណ្ទូម ហើយនិងខេត្តដទៃទៀតគឺ ខេត្ត ដាលាក ហើយមានពីរបីពាន់ក្រុមទៀតដែលរស់នៅក្នុងខេត្ត រតនគិរី,នៃ ប្រទេសកម្ពុជា. ហើយមានការបែកគ្នាក្នុងពេល វៀតណាមសង្គ្រាម,ជនជាតិចារ៉ាយមួយចំនួន (ព្រោះថាក្រុមដ៏ទៃទៀតគឺនៅម៉ូនតាណាដ ) អ្នដែលទាក់ទង់ជាមួយនិង សហរដ្ឋអាមេរិកហើយអ្នកមូយចំនួនមានគ្រួសារនៅដែលកំពុងរស់នៅ សហរដ្ឋអមេរិក,ដោយឡែកនៅក្នុងរដ្ឋ នៃភាគខាងជើង ខារីរូណា។
ជនជាតិចារ៉ាយ: វប្បធម៌

វប្បធម៌
ប្រពៃណីឬទំនៀមទំលាប់,ជនជតិភាគតិចចារ៉ាយ គឺរស់នៅជាក្រុមភូមិតូចៗដែលមានសមាជិកឬប្រជាជនចំនួនចាប់ពី ៥០-៥០០នាក់. ភូមិធ្វើជាជ្រុងហើយនៅខាងក្រៅភូមិមានព្រៃព័ទ្ធជុំវិញ,ជាមួយគ្នានោះដែរព្រៃគឺជកន្លែងដែលសំរាប់ការរុសរកវល្លិដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតឬ ក៏មានការធ្វើផ្ទះរួមគា្ន ជាជួរវេង នៅជុំវិញភូមិ.នៅក្នុងភូមិតែងតែមានផ្ទះមួយដ៏ស្រស់ស្អាតនៅចំកណ្តាលភូមិ,សំរាប់ដំណាងភូមិនីមួយៗ,វាប្រៀបដូជាបាលទះឬម៉ុងត្បាលបុកស្រូវមានតាមផ្ទះនីមួយៗ។ផ្ទះនីមួយៗមានការបង្កើតឬសាសងពីឈើឬក៏រួមជាមួយដើមឬស្សីផងដែរ,សូមបីតែនៅក្នុងថ្មីៗនេះមានការកែប្រែមួយកំរិតដូចជាផ្ទះឈើចំនែកត្បូលប្រកពី សង្ស័សីដោយសារមានការយល់ដឹង
ពីមួយចំនួនទៅមួយចំនួននិងមានការអភិវឌ្ឃន៏មួយករិត។ជនជតិភាគតិចចារ៉ាយមានខ្សែ ខ្សែស្រឡាយ វប្បធម៏;ចំនែកកូនៗដែលកើតក្រោយត្រូវយកត្រគោលតាមម្តាយទាំងអស់ជាងឪពុក។
ភាគច្រើនជនជាតិចារ៉ាយជឿជាក់ទៅលើ;អារក្សអ្នកតានៅតាមព្រៃភ្នំយកសត្វពាហនៈសំរាប់សែនព្រែនឬធ្វើពិធីផ្សេងៗចំពោះសត្វដែលយកមសំលាប់មានដូចជា គោ​ ក្របី ជ្រូក មាន់ដើម្បីការបូងសួងដល់វិញ្ញាណអារក្សអ្នកតាតាមតំបន់ព្រៃភ្នំ . ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៧០, យ៉ាងណាក៏ដោយ, អាមេរិកបានផ្សព្វផ្សាយសាសនាពី គ្រិះសាសនានិងសាសនទូតបានទាក់ទងគ្នា  យក សាសនាគ្រិះមកដល់ចារ៉ាយ។ ដូចនេះដែរលទ្ធផល,ជនជាតិភាគតិចចារ៉ាយកានសាសនាគ្រិះមានការកើតឡើងខ្ពស់នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមហើយនិង នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដូចនេះនៅពេលបច្ចុប្បន្នមានចំនួនដល់ទៅ ១០០,០០០។ មានជនជាតិភាគតិចចារ៉ាយតិចតូចបំផុតដែលមានការផ្លាស់ប្តូរមក ធ្វើនគរូបនីយកម្មតាមតំបន់ដែលមានការផ្លាស់ប្តូរមកកាន់ ពុទ្ធសាសនានៃប្រទេសវៀតណាម។
នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ និងឆ្នាំ ១៩៦០ ឃើញឌីហ្គាចារ៉ាយមានចលនាកើតឡើងយ៉ាងពេញនិយមសំរាប់ការរាប់អានគ្នាដូចជាបងប្អូន(ឌីហ្គាគឺពីពាក្យថា  រ៉ាត ហើយមានន័យថា "កូនប្រុសព្រៃភ្នំ")
ជនជាតិចារ៉ាយ: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ
ជនជាតិចារាយ(ខ្មែរលើ) 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិដើមកម្ពុជា
ជនជាតិចិន

ប្រជាជនចិន ឬ ជនជាតិចិន សាមញ្ញ គឺជាប្រជាជន ឬក្រុមជនជាតិដែលត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ ប្រទេសចិន ជាធម្មតាតាមរយៈជនជាតិភាគតិច សញ្ជាតិ សញ្ជាតិ ឬទំនាក់ទំនងផ្សេងទៀត។ 

ជនជាតិ​ចិន ឬ​ហាន ​គឺជា​ក្រុម ​ជនជាតិភាគតិច ​ធំជាងគេ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ចិន ដែល​មាន​ប្រមាណ​ជា 92% នៃ ​ប្រជាជន​ចិន​ដីគោក ​។ CIA Factbook: "Han Chinese 91.6%" out of a reported population of 1,379 billion (July 2017 est.) ពួកគេរួមមានប្រហែល 95%, 92% និង 89% នៃប្រជាជនតៃវ៉ាន់,   ហុងកុង,  និង ម៉ាកាវ រៀងគ្នា។    ពួកគេក៏ជា ក្រុមជនជាតិភាគតិចដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោក ដែលរួមមានប្រហែល 18% នៃ ចំនួនប្រជាជនពិភពលោក ។  

នៅខាងក្រៅប្រទេសចិន ពាក្យ "ចិនហាន" និង "ចិន" ច្រើនតែត្រូវបានផ្សំឡើង ចាប់តាំងពីអ្នកដែលបានកំណត់អត្តសញ្ញាណ ឬចុះឈ្មោះជាជនជាតិហាន គឺជាក្រុមជនជាតិភាគតិចនៅក្នុងប្រទេសចិន។   មានជនជាតិភាគតិចចំនួន 55 ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ នៅក្នុងប្រទេសចិន ដែលអាចកំណត់ថាជា "ជនជាតិចិន" ផងដែរ។

ប្រជាជនមកពីកោះតៃវ៉ាន់ ដែលជាផ្លូវការថាជាសាធារណៈរដ្ឋចិន (ROC) ក៏អាចត្រូវបានគេហៅថា "ជនជាតិចិន" នៅក្នុងបរិបទផ្សេងៗ បើទោះបីជាពួកគេជាធម្មតាត្រូវបានគេហៅថា " តៃវ៉ាន់ " ក៏ដោយ។ ទឹកដី​តៃវ៉ាន់​មាន ​ជម្លោះ ហើយ ROC មាន ​កម្រិត​ការ​ទទួល​ស្គាល់​អធិបតេយ្យភាព​របស់​ខ្លួន ។

វាក៏មានជនភៀសខ្លួន ចិនយ៉ាងទូលំទូលាយដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ជនជាតិចិនក្រៅប្រទេស ។
ជនជាតិជប៉ុន

ជាក្រុមជនជាតិដែលមានដើមកំណើតនៅប្រជុំកោះជប៉ុន និងជាប្រទេសទំនើបរបស់ប្រទេសជប៉ុន"人類学上は，旧石器時代あるいは縄文時代以来，現在の北海道〜沖縄諸島（南西諸島）に住んだ集団を祖先にもつ人々。" ()"日本民族という意味で、文化を基準に人間を分類したときのグループである。また、文化のなかで言語はとくに重要なので、日本民族は日本語を母語としてもちいる人々とほぼ考えてよい。" ()​ ដែលជាកន្លែងដែលពួកគេបង្កើតបាន ៩៨.១% របស់ចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេស​ នៅទូទាំងពិភពលោក ប្រជាជនប្រមាណ ១២៩ លាននាក់មានដើមកំណើតជប៉ុន ក្នុង​នោះ​ប្រហែល ១២៥ លាន​នាក់​ជា​ប្រជាជន​ជប៉ុន ជនជាតិជប៉ុនដែលមានដើមកំណើតនៅក្រៅប្រទេសជប៉ុនត្រូវបានគេហៅថា​ នីកកេជីន (日系人, nikkeijin) ជនភៀសខ្លួនជប៉ុន ពាក្យ​ ជនជាតិ ​ជប៉ុន​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សំដៅ​លើ​ប្រជាជន​ជប៉ុន​ដីគោក ជាពិសេសជនជាតិយ៉ាម៉ាតុ ជនជាតិជប៉ុនគឺជាជនជាតិមួយក្នុងចំនោមក្រុមជនជាតិភាគតិចដ៏ធំបំផុតក្នុងពិភពលោក។
ជនជាតិតូរ៉ាចា

ជនជាតិតូរ៉ាចា ឬ ពួកតូរ៉ាចា គឺជាក្រុមជនជាតិដើមភាគតិចនៅតំបន់ភ្នំមួយរបស់ខេត្តស៊ូឡាវេស៊ីខាងត្បូង ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ចំនួនប្រជាជនរបស់ពួកគេគឺប្រហែល 1,100,000 នាក់ ក្នុងចំណោមពួកគេ 450,000 រស់នៅក្នុងអាណានិគមរបស់តាណាតូរ៉ាចា ("ទឹកដីតូរ៉ាចា") ប្រជាជនភាគច្រើនជាគ្រិស្តសាសនា និងអ្នកផ្សេងទៀតគឺជាមូស្លីម ឬមានជំនឿខ្មោចក្នុងស្រុកដែលគេស្គាល់ថាជាអាលុក (aluk ("វិធី")) រដ្ឋាភិបាល​ឥណ្ឌូណេស៊ី​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ជំនឿ​បិសាច​នេះ​ថា​ជា អាលុក​ តូ​ ដូឡូ (Aluk To Dolo ("វិធីរបស់បុព្វបុរស"))

ពាក្យ តូរ៉ាចា (Toraja) មកពីពាក្យភាសាប៊ូហ្គីសទៅពាក្យ រីអាចា (Riaja) មានន័យថា "ជនជាតិនៃតំបន់ខ្ពង់រាប" រដ្ឋាភិបាលអាណានិគមហូឡង់បានដាក់ឈ្មោះជនជាតិថាតូរ៉ាចាក្នុងឆ្នាំ 1909 ជនជាតិតូរ៉ាចាមានភាពល្បីល្បាញសម្រាប់ពិធីបុណ្យសពដ៏ឧឡារិករបស់ជនជាតិ កន្លែងបញ្ចុះសពឆ្លាក់ចូលទៅក្នុងច្រាំងថ្មចោទ ផ្ទះបុរាណដែលមានដំបូលធំគេ​ស្គាល់​ថា​ជា តុងកូណាន់ និងចម្លាក់ឈើចម្រុះពណ៌ ពិធីបុណ្យសពជនជាតិតូរ៉ាចាគឺជាព្រឹត្តិការណ៍សង្គមដ៏សំខាន់ ជាធម្មតាមានមនុស្សរាប់រយនាក់ចូលរួម ហើយមានរយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ

មុនសតវត្សទី 20 ជនជាតិតូរ៉ាចារស់នៅក្នុងភូមិស្វយ័ត​ ជាកន្លែងដែលពួកគេបានអនុវត្តលទ្ធិបិសាច ហើយត្រូវបានពិភពលោកខាងក្រៅមិនធ្លាប់មាន នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1900 អ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាជនជាតិហូឡង់ដំបូងបានធ្វើការដើម្បីបំលែងតំបន់ខ្ពង់រាបតូរ៉ាចាទៅជាគ្រិស្តសាសនា នៅពេលដែលតំបន់តាណាតូរ៉ាចាត្រូវបានបើកបន្ថែមទៀតទៅកាន់ពិភពខាងក្រៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ក្លាយជានិមិត្តរូបនៃទេសចរណ៍នៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ត្រូវ​បាន​គេ​កេងប្រវ័ញ្ច​ដោយ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ទេសចរណ៍ និង​សិក្សា​ដោយ​អ្នក​នរវិទ្យា ត្រឹមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 នៅពេលទេសចរណ៍ឈានដល់កម្រិតកំពូល សង្គមរបស់ជនជាតិតូរ៉ាចាបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំង ពីគំរូកសិកម្ម ដែលក្នុងនោះជីវិតសង្គម និងទំនៀមទម្លាប់គឺជាការរីកចម្រើននៃ អាលុក​ តូ​ ដូឡូ ដល់សង្គមគ្រិស្តសាសនា សព្វថ្ងៃនេះ វិស័យទេសចរណ៍ និងការផ្ទេរប្រាក់ពីជនចំណាកស្រុកតូរ៉ាចាបានធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់ខ្ពង់រាបតូរ៉ាចា​ ផ្តល់ឱ្យជនជាតិតូរ៉ាចានូវឋានៈល្បីល្បាញនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងបង្កើនមោទនភាពក្រុមជនជាតិភាគតិចតូរ៉ាចា
ជនជាតិតៃ

IRTai peoples

ជនជាតិតៃ សំដៅលើចំនួនប្រជាជននៃកូនចៅរបស់អ្នកនិយាយ ភាសាតៃ ធម្មតា រួមទាំងប្រជាជនតូចៗដែលលែងនិយាយភាសាតៃទៀតហើយ។ សរុប​មាន​ជនជាតិ​តៃ​សរុប​ប្រមាណ ៩៣​លាន​នាក់​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក ដោយ ​ក្រុម​ជនជាតិ ​ធំ​ជាងគេ​គឺ ដាយ ថៃ អ៊ី​សាន តៃ​យ៉ៃ ឡាវ អា​ហូម និង ​ជនជាតិ​ថៃ​ខាងជើង ​។

ជនជាតិតៃត្រូវបានខ្ចាត់ខ្ចាយឆ្លងកាត់ភាគច្រើននៃ ប្រទេសចិនខាងត្បូង និង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ដោយមានមួយចំនួន ( ឧ អាហូម, ខាំធី, តៃភេក ) រស់នៅតំបន់ ភាគឦសាននៃប្រទេសឥណ្ឌា ។ ជនជាតិតៃមានទាំងវប្បធម៌ និងហ្សែនស្រដៀងគ្នាខ្លាំងណាស់ ដូច្នេះហើយត្រូវបានសម្គាល់ជាចម្បងតាមរយៈភាសារបស់ពួកគេ។
ជនជាតិតៃលឺ

IRTai Lue people
FTai Lue people
ជនជាតិតៃលឺ (ភាសាតៃលឺ៖ ᦺᦑᦟᦹᧉ,  , Dǎi lè,    , Lư ̄,   ) គឺជាក្រុមជនជាតិ ចិន ឡាវ ថៃ ភូមា និង វៀតណាម ។ ពួកគេនិយាយ ភាសាតៃភាគនិរតី ។
ជនជាតិថៃ

ជនជាតិថៃ (ភាសាថៃ៖ ชาวไทย), ជនជាតិថៃកណ្តាល/ជនជាតិថៃភាគខាងត្បូង (ភាសាថៃ៖ คนภาคกลาง, คนใต้}}, ប្រែ: ជនជាតិកណ្ដាល, ជនជាតិខាងត្បូង, ជនជាតិថៃដើមកំណើតចិន) ឬ ជនជាតិសៀម/ស្យាម​ (ភាសាថៃ៖ ชาวสยาม, ប្រើក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងក្នុងស្រុក) ក្នុងន័យចង្អៀត គឺជា​ក្រុម​ជនជាតិ​តៃ​ដែលរស់នៅ​ភាគ​កណ្តាល និង​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេស​ថៃ (សៀមក្រោម)។Cheesman, P. (1988). Lao textiles: ancient symbols-living art. Bangkok, Thailand: White Lotus Co., Thailand.Fox, M. (1997). A history of Laos. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press.Fox, M. (2008). Historical Dictionary of Laos (3rd ed.). Lanham: Scarecrow Press.Goodden, C. (1999). Around Lan-na: a guide to Thailand's northern border region from Chiang Mai to Nan. Halesworth, Suffolk: Jungle Books. ពួកគេជាផ្នែកមួយនៃក្រុមភាសានិងជាតិពន្ធុតៃធំជាងគេដែលមានដើមកំណើតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ក៏ដូចជានៅចិនភាគខាងត្បូង និងភាគឦសាននៃប្រទេសឥណ្ឌា​ ជនជាតិថៃនិយាយភាសាថៃកណ្តាល​ ដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាផ្នែកមួយក្នុងគ្រួសារភាសាក្រៈដៃ ជនជាតិថៃភាគច្រើនជាអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ។ 

វប្បធម៌ថៃត្រូវបានទទួលឥទ្ធិពលពីបណ្តាលប្រទេសជិតខាងជាច្រើន រួមទាំងប្រទេសចិន ឥណ្ឌា និងជាពិសេសកម្ពុជា ហើយសង្គមថៃត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារការបញ្ចូលគ្នារវាងប្រពៃណី និងទំនៀមទម្លាប់។ សាសនាដែលលេចធ្លោនៅក្នុងប្រទេសថៃគឺ ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ដែលបានផ្លាស់ប្តូរទិដ្ឋភាពជាច្រើននៃជីវិតសង្គមជាតិរបស់ថៃ រួមទាំងសិល្បៈ ស្ថាបត្យកម្ម អក្សរសិល្ប៍ និងទំនៀមទម្លាប់។ ជាលទ្ធផលនៃគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ និងឆ្នាំ១៩៤០ បានបង្រួមជនជាតិទាំងឡាយដែលវត្តមាននៅលើទឹកដីថៃឱ្យចេះនិយាយភាសាថៃនិងប្រកាន់វប្បធម៌ថៃ។ ពាក្យថា ជនជាតិថៃ គឺសម្ដៅទៅដល់ប្រជាជនទូទៅដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសថៃ។ ក្នុងនោះក៏រួមមានទាំងក្រុមផ្សេងៗរបស់ក្រុមជាតិពន្ធុ-ភាសាតៃ ដូចជាជនជាតិយួន និងជនជាតិឥសាន ក៏ដូចជាមានក្រុមមិនមែនជនជាតិតៃដែលធំជាងគេគឺជនជាតិចិន។
ជនជាតិថៃ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រដំបូងបំផុតរបស់ជនជាតិសៀមមានអាយុកាលតាំងពីសតវត្សទី៦នៃគ.ស ។នៅសតវត្សទី៧ និងទី៨ ជនជាតិសៀមបានបង្កើតរដ្ឋមួយឈ្មោះថាណាមជីវ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលស្ថិតក្នុងខេត្តយូណាន ប្រទេសចិនបច្ចុប្បន្ន ។ ពួកគេចុះមកទីតាំងភាគកណ្តាលទន្លេមេណាម(ទន្លេចៅព្រះយា) ចន្លោះរដ្ឋទ្វារវតីនិងហិរបុញ្ជ័យ។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី១២ ពួកសៀមបានរំកិលខ្លួនពីតំបន់យូណានចុះមកទិសខាងត្បូងបន្តិចម្តងៗ ការធ្វើអន្តោប្រវេសន៍នៃជនជាតិសៀមបណ្ដាលមកពីចម្បាំងរវាងពួកម៉ុងកូលនិងចិនភាគខាងជើង ពួកសៀមបានចេញពីប្រទេសដើរមកតាំងទីលំនៅក្នុងអាណាចក្រខ្មែរត្រង់សុខោទ័យ ហើយធ្វើការបះបោរប្រឆាំងនិងខ្មែរ នាសតវត្សទី១៣ ជនជាតិសៀមបានចាប់ផ្តើមលេចចេញជាវប្បធម៌ និង​នយោបាយ​ដាច់​ដោយ​ឡែកពីខ្មែរ។  ពួកគេបានបង្កើតអាណាចក្រសុខោទ័យ ដែលល្បីល្បាញខាងសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មពិសេស ក៏ដូចជាការសង្កត់ធ្ងន់លើការអប់រំ និងអក្សរសាស្រ្តផងដែរ។  រាជាណាចក្រសុខោទ័យត្រូវបានស្នងបន្តដោយនគរអយុធ្យា ដែលបានក្លាយជានគរដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។  រាជាណាចក្រអយុធ្យាត្រូវបានគេស្គាល់ខាងពាណិជ្ជកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម ហើយវាបានបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយនគរ និងអាណាចក្រជាច្រើនទៀតនៅក្នុងតំបន់។ សតវត្ស​ទី​១៨ អាណាចក្រ​អយុធ្យា​ត្រូវ​បាន​វាយ​លុក​ដោយពួកភូមា។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ប្រជាជនសៀមអាចប្រមូលផ្តុំ និងបង្កើតនគរធនបុរីឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះបាទតាកស៊ីន។  ព្រះបាទតាកស៊ីនត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយព្រះបាទរាមាទី១ ដែលបង្កើតរាជវង្សចក្រី ដែលនៅតែគ្រប់គ្រងប្រទេសថៃរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ កំឡុងសតវត្សទី១៩ និងដើមសតវត្សទី២០ ប្រទេសថៃបានធ្វើទំនើបកម្ម និងភាវូបនីយកម្មយ៉ាងសំខាន់ក្រោមការដឹកនាំរបស់ស្តេចរាមាទី៥។ សម័យនោះឃើញមានការដាក់បញ្ចូលនូវស្ថាប័នវប្បធម៌ និងនយោបាយលោកខាងលិចជាច្រើន ក៏ដូចជាការបង្កើតរបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ប្រទេសថៃបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ហើយត្រូវបានកាន់កាប់ដោយជនជាតិជប៉ុនពីឆ្នាំ១៩៤១ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៥។ បន្ទាប់ពីសង្រ្គាម ប្រទេសថៃបានលេចចេញជាតួអង្គសំខាន់នៅក្នុងតំបន់ ហើយបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើតសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
ជនជាតិថៃ: ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាសាស្រ្ត

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាសាស្រ្ត 
ភូមិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសថៃមានភាពចម្រុះ ដោយតំបន់ភ្នំនៅភាគខាងជើង និងភាគឦសាន វាលទំនាបកណ្តាលដែលជាជម្រកនៃទន្លេសំខាន់ៗរបស់ប្រទេស និងកោះត្រូពិច និងឆ្នេរនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងត្បូង។  កំពូលភ្នំខ្ពស់បំផុតរបស់ប្រទេសគឺ ដូយ អ៊ិនថាណន ដែលមានកម្ពស់២៥៦៥ ម៉ែត្រ ។ មានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសភូមា នៅខាងជើងនិងខាងលិច ប្រទេសឡាវ នៅភាគឦសាន ប្រទេសកម្ពុជា នៅភាគអាគ្នេយ៍ និងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី នៅភាគខាងត្បូង។  ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីសរុបប្រហែល ៥១៣ ០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ។ ប្រទេស​ថៃ​មាន​ប្រជាជន​ប្រមាណ​៦៩​លាន​នាក់ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រទេស​នេះ​ជាប់​ចំណាត់ថ្នាក់​ទី​២០​ក្នុង​ពិភពលោក។  ប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិភាគតិចថៃ ដែលមានចំនួនប្រជាជនតិចនៃជនជាតិចិន ម៉ាឡេ ខ្មែរ និងក្រុមជនជាតិដទៃទៀត។  ភាសាផ្លូវការគឺភាសាថៃ ហើយប្រជាជនភាគច្រើនកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ។ ប្រទេស​នេះ​មាន​ប្រជាជន​វ័យ​ក្មេង​ដែល​មាន​អាយុ​ជា​មធ្យម ៣៨,៦ ឆ្នាំ។ ប្រទេសថៃ ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ដោយធនាគារពិភពលោក។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វិសមភាពប្រាក់ចំណូលនៅតែជាបញ្ហាសំខាន់ ដោយមនុស្សជាច្រើននៅតែរស់នៅក្នុងភាពក្រីក្រ ជាពិសេសនៅតំបន់ជនបទ។
ជនជាតិថៃ-ម៉ាឡេ

ជនជាតិថៃ-ម៉ាឡេ (    ,    , Jawi : ملايو تاي, Pattani Malay : Oré Nayu, Jawi ឬ Bangso Yawi ) ដែលមានពាក្យទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការរួមមាន 'ជនជាតិថៃបន្តពូជម៉ាឡេយូ' និង 'ម៉ាឡេ'   គឺជាពាក្យដែលប្រើសំដៅដល់ ជនជាតិម៉ាឡេ។ នៃ ប្រទេសថៃ ដែលជាក្រុមជនជាតិភាគតិចធំជាងគេទីប្រាំមួយ នៅក្នុងប្រទេសថៃ ។ ប្រទេសថៃគឺជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនជនជាតិភាគតិចម៉ាឡេច្រើនជាងគេលំដាប់ទី 3 បន្ទាប់ពី ម៉ាឡេស៊ី និង ឥណ្ឌូណេស៊ី ហើយជនជាតិម៉ាឡេភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងខេត្តភាគខាងត្បូងដូចជា ណារ៉ាធីវ៉ាត់ ប៉ាតានី យ៉ាឡា សុងក្លា និង សាទន ។ ភូកេត   និង រានុង,  ផ្ទះសម្រាប់ប្រជាជនម៉ូស្លីមដែលមានទំហំប៉ុននោះ ក៏មានមនុស្សជាច្រើនដែលមានដើមកំណើតម៉ាឡេ។   សហគមន៍ទំហំធំក៏មាននៅក្នុងរដ្ឋធានី បាងកក របស់ប្រទេសថៃផងដែរ ដោយបានមកពីជនចំណាកស្រុក ឬអ្នកនិរទេសដែលត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅពីភាគខាងត្បូងចាប់ពីសតវត្សទី 13 មក។
ជនជាតិថៃ-ម៉ាឡេ: ភាពខុសគ្នានៃវប្បធម៌

ភាពខុសគ្នានៃវប្បធម៌ 
ទំនោរបំបែកខ្លួនក្នុងចំណោមជនជាតិភាគតិចម៉ាឡេក្នុងខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ ប៉ាតានី យ៉ាឡា និងសុងក្លា ដែលជាមូលហេតុនៃ ការបះបោររបស់ថៃភាគនៅខាងត្បូង គឺដោយសារតែផ្នែកមួយនៃភាពខុសគ្នានៃវប្បធម៌ពី ប្រជាជនថៃ ក៏ដូចជាបទពិសោធន៍អតីតកាលនៃការប៉ុនប៉ងដោយបង្ខំដើម្បីបញ្ចូលពួកគេទៅក្នុងវប្បធម៌ចម្បងរបស់ថៃបន្ទាប់ពី ការបញ្ចូល អាណាចក្រស៊ុលតង់ប៉ាតានី ដោយ រាជាណាចក្រសៀម រតនៈកោសិ្រន្ទ៍  ។  នៅឆ្នាំ 1816 សៀម បានបែងចែកដៃទន្លេស៊ុលតង់មូស្លីមប៉ាតានីទៅជាខេត្តចំនួនប្រាំពីរដែលជាផ្នែកមួយនៃគោលនយោបាយ "ការបែងចែកនិងការគ្រប់គ្រង" ។ ទោះបីជាមានការបះបោរជាបន្តបន្ទាប់ម្តងម្កាលក៏ដោយ គោលនយោបាយនេះជាទូទៅទទួលបានជោគជ័យក្នុងការធានាសន្តិភាពរហូតដល់ដើមសតវត្សទី 20 ។ នៅឆ្នាំ 1901 សៀមបានរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធខេត្តទាំងប្រាំពីរទៅជាអង្គភាពរដ្ឋបាលតែមួយ 'ខែថន ប៉ាថានី' នៅក្រោមក្រសួងមហាផ្ទៃថ្មី ដែលបានបង្រួបបង្រួមខេត្តទាំងប្រាំពីរទៅជាបួនគឺ ប៉ាតានី បាងណារ៉ា សៃបូរីនិង យ៉ាឡា ។ កេដាក បន្ទាប់មកត្រូវបានប្រគល់ទៅឱ្យអង់គ្លេសក្រោម សន្ធិសញ្ញាអង់គ្លេស-សៀម ឆ្នាំ 1909 ដែលក្នុងនោះស្រុករួមបញ្ចូលគ្នាកាន់តែច្រើនដែលពីមុនជាកម្មសិទ្ធិរបស់ កេដាក បានក្លាយជា ខេត្ត សាថុន ។  ប្រជាជនម៉ាឡេម៉ូស្លីមនៅ សាថុន មិនសូវមានទំនោរទៅរកការបំបែកខ្លួនទេ។ នេះភាគច្រើនជាលទ្ធផលនៃភាពស្និទ្ធស្នាលជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ ស្តេចម៉ាឡេនៃសេតុល ចំពោះសៀម បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការបែកបាក់ដោយហិង្សានៃស្តេចស៊ុលតង់ប៉ាតានី។ ទំនោរគាំទ្រថៃក៏អាចត្រូវបានគេសង្កេតឃើញនៅក្នុងសហគមន៍ម៉ាឡេនៅភូកេត រ៉ាណុង និងបាងកក។
ជនជាតិទំពួន

ជនជាតិទំពួន ជាជនជាតិភាគតិចមួយក្រុមដែលកំពុងរស់នៅតំបន់ភ្នំភាគខាងត្បូងនិងខាងលិចខេត្តរតនគិរី ប៉ែកឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា។ ពួកគេមានគ្នាប្រមាណ ២៥ ០០០នាក់។ ពួកគេមានភាសាផ្ទាល់ខ្លួនដែលជាភាសាស្ថិតក្នុងអំបូរភាសាមន-ខ្មែរ។ ភាសាពួកគេកាលពីដើម​មិនមានអក្សរសំរាប់​សរសេរតំនាងសំលេងទេ។ តែចាប់ពីជាង១០ឆ្នាំមុនគេសង្កេតឃើញមានការបង្កើតអក្សរដោយយកលំនាំតាមអក្ខរក្រមភាសាខ្មែរ។