navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
វត្តដងស័ក (ខេត្តកញ្ជនៈបុរី)

វត្តដងស័ក (วัดดงสัก) ជា ​អារាមហ្លួង ​ក្រោម​បញ្ជា​របស់​ព្រះ​សង្ឃ ​មហានិកាយ ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុង ​ឃុំ​ពងទឹក ស្រុក​ថាម៉ាកា ខេត្ត​កញ្ជនបុរី

វត្តនេះ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២  ដើមឡើយជាវត្តអារាម។ ក្រោយ​មក អ្នក​ភូមិ​ឃើញ​ថា​គ្មាន​ប្រាសាទ​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្រាប់​ប្រតិបត្តិ​សាសនា និង​ពិធី​សាសនា​ឡើយ។ និងជាកន្លែងសម្រាប់ការសិក្សារបស់កុមារ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​រួម​គ្នា​បរិច្ចាគ​ដី​សង់​ព្រះវិហារ និង​សង់​ទី​ជម្រក។ ដោយការនិមន្តព្រះសង្ឃមកពីស្រុកបាងផៃ ខេត្ត រាជបុរី បានក្លាយជាសង្ឃទីមួយ គាត់បាននាំយកព្រះពុទ្ធរូបធ្វើពីស៊ីម៉ងត៍ទំហំ ១៤ អ៊ីង ក្នុងឥរិយាបថមារវិជ័យ មកជាមួយ ប៉ុន្តែការចល័តនេះបណ្តាលឱ្យមានស្នាមប្រេះជុំវិញរូបព្រះពុទ្ធ។ នៅពេលដែលស៊ីម៉ងត៍ត្រូវបានយកចេញ ឃើញ​ថា​វត្ថុ​ធាតុ​ព្រះពុទ្ធ​ពិត​គឺ​ព្រះ​បាបាតលោហៈ។ នៅ​ក្រោម​បាត​មាន​កំណាត់​ដែក​មួយ​ចេញ​មក​ដូច​ព្រះ​យ៉តថុង។ នៅ​កណ្តាល​បាតដៃ​ឆ្វេង​របស់​ព្រះអង្គ មាន​ត្រា​ព្រះ​ធម្មចក្រ​មួយ​ដ៏​លេចធ្លោ ។ 

នៅខាងក្នុងវត្តក៏ជាទីតាំងរបស់សារមន្ទីរវត្តដងស័កផងដែរ។ វា​ជា​កន្លែង​ស្តុក​វត្ថុ​បុរាណ​មួយ​ចំនួន​ដែល​រក​ឃើញ​ពី​តំបន់​បុរាណវិទ្យា ពងទឹក។ ជាមួយនឹងការសន្មត់ថា ធ្លាប់​ជា​ទីក្រុង​បុរាណ​មួយ​ដែល​មាន​ភាព​រីក​ចម្រើន​ខ្លាំង​ក្នុង ​សម័យ​ទ្វាវតី ប្រហែល​ក្នុង​សតវត្ស​ទី ៥-៦ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​មាន​វត្ថុ​បុរាណ​ជា​ច្រើន​ក្នុង​សម័យ​ទ្វារវតី ដូច​ជា​គោម​សំរិទ្ធ។ រូបព្រះពុទ្ធដីឥដ្ឋ ព្រះវិស្ណុឆ្លាក់ពីថ្មរចនាបថព្រៃក្មេង និងព្រះពុទ្ធបដិមា ។
វត្តដំណាក់​

វត្តដំណាក់​ គឺ​ជាវត្តអារាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនាតាមបែបថេរវាទមួយនៅខាងកើតដងស្ទឹងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។
វត្តដំណាក់​: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
វត្ត​នេះ​ពីមុន​គឺ​ជា​ទីតាំង​ព្រះរាជ​ដំណាក់​របស់​ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ ក្នុង​កំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។ លុះក្រោយ​មក ព្រះរាជដំណាក់​របស់​ព្រះមហាក្សត្រត្រូវ​បាន​ប្ដូរ​ទីតាំង​ទៅ​នៅ​ជិត​អាស្រមព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមវិញ។ ក្រោយ​ពី​ព្រះរាជដំណាក់​ត្រូវបាន​ផ្លាស់​ប្ដូរទីតាំង ទីធ្លា​បរិវេណ​រាជដំណាក់ចាស់ត្រូវ​បាន​ប្រែក្លាយ​ជា​វត្ត​អារាម​ព្រះពុទ្ធសាសនាម្ដង។

ជាអកុសល នៅ​ក្នុង​របបខ្មែរក្រហម វត្តដំណាក់​ត្រូវ​បាន​កងទ័ពខ្មែរក្រហមប្រើប្រាស់​ជា​មូលដ្ឋា​នយោធារបស់​ពួកគេ។
វត្តដំណាក់​: ការ​សិក្សា

ការ​សិក្សា 
បច្ចុប្បន្នវត្តនេះ មិន​ត្រឹម​តែ​ជា​ទីអារាម​របស់​ព្រះពុទ្ធសាសនាសម្រាប់​ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌ និង​សម្រាប់​ឲ្យ​ពុទ្ធបរិស័ទ​ធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេ តែវត្តនេះ​ក៏​ជាថ្នាលបណ្តុះចំណេះវិជា្ជដល់​ព្រះសង្ឃផងដែរ ដោយសារ​នៅ​ក្នុង​វត្តមាន​ពុទ្ធិកបឋមសិក្សា​សម្រាប់​ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ ភាសាបាលី សំស្ក្រឹត និង​ព្រះធម៌វិន័យនានា។ លើសពី​នេះ នៅ​ក្នុង​បរិវេណវត្ត​ក៏​មាន​សាលាបឋមសិក្សា​សម្រាប់​ឲ្យ​កុមារសិក្សារៀនសូត្រទៀតផង។ បន្ថែមពីលើនេះ ជារៀងរាល់​ថ្ងៃ តែងតែ​មានជនានុជន​ជាច្រើន​បាន​ទៅអានសៀវភៅ ឬធ្វើកិច្ចការសាលា​នៅ​ទីនោះ។
វត្តដំណាក់​: បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា

បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា 
ដោយឡែក នៅ​ក្នុង​វត្ត​ក៏​មាន​បណ្ណាល័យ​មួយហៅថា " មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា " ដែល​បាន​បើក​សម្រាប់​ឲ្យ​សាធារណជន​ចូល​ធ្វើការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​​ឯកសារ និង​អានសៀវភៅ​នានា​យ៉ាងសម្បូរបែប។ នៅ​តាម​ដងផ្លូវ​ក្នុង​វត្ត​ មាន​រៀបចំនូវពាក្យស្លោក និង​សុភាសិតជាច្រើន​សម្រាប់​ដាស់តឿន​ដល់​សាធារណជនទាំងឡាយ។
វត្តដំណាក់​: ទេសចរ

ទេសចរ 
វត្តនេះ​ក៏​បាន​នឹងកំពុង​ទាក់​ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ឲ្យ​មក​ទស្សនា​នៅ​វត្តនេះផង​ដែរ ដោយសារ​តែ​ការរៀបចំប្រកបដោយ​សោភ័ណភាព​នៃវត្តនេះ និងអាយុ​កាល​ដ៏ចំណាស់ដែល​មានពាក់ព័ន្ធនឹង​ប្រវត្តិសាស្ត្រផងនោះ។ ព្រះវិហារ​នៃ​វត្តនេះ មាន​ចំណាស់​ប្រហែល ១០០ ឆ្នាំមកហើយ។
វត្តដំណាក់​: ម្ហូបអាហារ

ម្ហូបអាហារ 
សាច់​គោ​អាំង​ដែល​ល្បី​នៅ​ម្ដុំ​វត្ត​ដំណាក់​នេះ​បាន​បើក​​លក់​​ជាង​ ២ ​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយ គឺ​តាំងពី​អំឡុង​ឆ្នាំ​ ១៩៩០ ​មក​ម្ល៉េះ។ ខុស​ប្លែក​ពី​សាច់គោ​អាំង​នៅ​ភ្នំពេញ​ដែល​មាន​​ចង្កាក់​ស្ដួច​វែង សាច់​គោ​អាំង​​ដែល​ល្បី​នៅ​ម្ដុំ​វត្តដំណាក់​​មាន​ចង្កាក់​ឫស្សី​សំប៉ែត​ខ្លី។ សាច់គោ​ដោត​លាយ​ខ្លាញ់​នៅ​ខាង​ចុង​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រែ​ចុះ​ឡើង​ដោយ​លាប​ទឹក​គ្រឿង​ពណ៌​ក្រហម​​បន្ថែម​រសជាតិ។
វត្តដំរីស

វត្តដំរីស គឺជាអារាមមួយដែលមានវ័យចំណាស់ក្នុងចំណោមសំណង់បុរាណជាច្រើន ដែលមានអាយុកាលរាប់រយឆ្នាំនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។ វត្តដំរីស ស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីភូមិកម្មករ សង្កាត់ស្វាយប៉ោ ទល់មុខនឹងបញ្ជាការដ្ឋានកងរាជអាវុធខេត្ត និងឆៀងខាងត្បូងសាលាក្រុងបាត់ដំបង(អតីតៈផ្ទះរបស់លោកម្ចាស់) ប្រហែល ១គីឡូម៉ែត្រ)។ វត្តនេះ មានឈ្មោះយ៉ាងពិរោះមួយទៀតហៅថា វត្តស្វេតឆត្រ័កុញ្ជរជ័យ។ ពាក្យ «ស្វេត» មានន័យថា ពណ៌ «ស», ដល់ពាក្យ «ស្វេតឆត្រ័» ប្រហែលមានន័យថា «ឆត្រ័ ស»។ រីឯពាក្យថា «កុញ្ជរ» មានន័យថា «សត្វដំរី»។ ដល់ប្រែអោយពិរោះទៅគឺ ស្វេតឆត្រ័កុញ្ជរជ័យ អាចមានន័យថា «ដំរី-សជ័យ»។ បើតាមឯកសាររបស់លោក តូច ឈួង វិញបានអះអាងថា ព្រះវិហារវត្តដំរី ស បច្ចុប្បន្ននេះ ត្រូវបានកសាងឡើងដោយលោកស្រី អ៊ឹង ដែលជាលោកជំទាវធំរបស់លោក កថាថន ឈុំ។ បើតាមលោតាអាចារ្យដែលរស់នៅក្នុងវត្តតាំងពីសង្គមរាស្រ្តនិយមមក បានតំណាលថា លោកម្ចាស់កថាថនជាអ្នកចូលចិត្តបាញ់សត្វ និង មានប្រពន្ធច្រើន។ ក្នុងចំណោមប្រពន្ធទាំងអស់ គាត់ស្រឡាញ់ចូលចិត្តប្រពន្ធចុងទី២ មានឈ្មោះអ្នកស្រីអ៊ឹង។ ដោយកើតទុក្ខនឹងប្តីមានប្រពន្ធច្រើន អ្នកស្រីអ៊ឹងមានជម្ងឺយ៉ាងធ្ងន់។ លោកម្ចាស់កថាថន បានខិតខំរកគ្រូពេទ្យបុរាណនិងសម័យព្យាបាលយ៉ាងណាក៍ពុំជាឡើយ។ ក្រោយមកអ្នកស្រីបានទៅបែបន់ព្រះអង្គខ្មៅនៅវត្តកណ្តឹងដោយនិយាយថា បើអ្នកស្រីជាពីជម្ងឺនឹងកសាងព្រះវិហារមួយខ្នងនៅវត្តដំរីសថ្វាយ។ បន្ទាប់មកអ្នកស្រីក៍ធូរស្បើយអំពីជម្ងឺនោះមែន ហើយអ្នកស្រីក៍បានឲ្យគេចាប់ផ្តើមសាងសង់ព្រះវិហារវត្តដំរីសនេះឡើងនៅឆ្នាំ១៩០៤។ តែជាអកុសល្យអ្នកស្រីត្រូវស្លាប់បាត់បង់ជីវិតក្រោយពេលកសាងព្រះវិហារនេះរួច ហើយក៍ឲ្យគេយកមកធ្វើបុណ្យបូជានៅមុខវត្តដំរីសនេះផងដែរ។ចំពោះក្រុមជាងស្ថាបនាព្រះវិហារវត្តដំរីស ឬវត្តស្វេតឆត្រ័កុញ្ជរជ័យ ដែលយើងកំពុងឃើញមកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះ បើតាមឯកសាររបស់លោក តូច ឈួង បានអះអាងថា ជាងអ្នកទទួលការងាររៀបឥដ្ឋគឺ កុងតូ នៅភូមិដូនទាវ និងជាង ស្នា នៅមុខវត្តកំផែង។ឯជាងខាងឆ្លាក់រូបស៊ីម៉ង់ត៍ ជារូបគ្រុឌ តោ ស្វា មនុស្ស យក្ស គឺជាង ញឹក នៅព្រែកតាតន់ និងជាង សឿន នៅភូមិចំការសំរោង។ ចំណែកជាងចម្លាក់ឈើវិញ គឺជាង អុន នៅក្បែរវត្តក្តាំងងារ ដែលថ្វីដៃឆ្លាក់របស់គាត់ បានស៊ីដាច់ជាងឆ្លាក់ឈើដទៃៗទៀតក្នុងសម័យនោះ។ អ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងបំផុសនោះ គឺចម្លាក់ផុស (ចម្លាក់លោត) ដ៏រស់រវើកនៅតាមជើងជញ្ជាំង និងបង្អួចបញ្ឆោតរបស់ព្រះវិហារ គំនូរដ៏វិចិត្រនៅខាងលើជញ្ជាំងខាងក្រៅមួយជុំព្រះវិហារ ដែលយកពណ៌ធម្មជាតិពីរុក្ខជាតិមកគូរ ចម្លាក់សូន្យរូបសត្វសីហៈ ដែលឈរយាមតាមរបងព័ទ្ធជុំវិញព្រះវិហារ! សត្វគ្រុឌ ដែលលើកដៃទាំងពីរទ្រចុងដំបូលព្រះវិហារ និងជាពិសេស គឺចម្លាក់ឈើ នៅលើហោជាងដំបូលព្រះវិហារ តែម្ដង។
វត្តត្រឡែងកែង

''' ត្រូវបានពួកសៀមឈ្លានពានវាយបែកនៅឆ្នាំ១៥៩៣។បច្ចុប្បន្ន នៅសល់តែព្រះបាទាចំនួន ៨ នៃព្រះបដិមាដើមតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែព្រះត្រឡែងកែងថ្មី ត្រូវបានស្ថាបនាឡើងវិញ ដែលមានទំហំតូចជាងមុន។ក្រៅពីនេះ នៅឃើញមានសល់ស្លាកស្នាមសំណល់បាក់បែកនៃគ្រឹះព្រះវិហារ និងប្រាសាទមួយចំនួននៅក្នុងទីធ្លាវត្ត ដូចជាព្រះវិហារ ២, វិហារមួយនៅទិសខាងកើត សង់លើគ្រឹះថ្មបាយក្រៀម និងឃើញមានសន្លឹកសីមាផងដែរ។ ឯវិហារមួយទៀត ធំ សង់ជារាងកាកបាទ នៅលើទីទួលមួយ ដែលមានគ្រឹះជាថ្មបាយក្រៀម។ នៅមុខព្រះវិហារធំនេះ មានព្រះពុទ្ធបដិមាធំមួយអង្គ ធ្វើពីថ្មភក់ ហើយនៅជុំវិញនោះ គេឃើញមានបំណែកកំពូលប្រាសាទរាងជាផ្កាឈូកចំនួន ២ និងបំណែកថ្មដែលមានក្បូរក្បាច់ផងដែរ ដែលត្រូវបានកសាងឡើងតាំងពីមុនការសាងសង់វត្តត្រឡែងកែងនៅ ស.វ. ទី ១៦មន្តអាគមខ្មែរ៕
វត្តត្រៃមិត្រវិទ្យារាមវរវិហារ

វត្ត​ត្រៃ​មិ​ត្រ​វិទ្យារាម ស្ថិត​នៅ​លើ​​ផ្លូវត្រីមិត្រ ខ្វែងត្លាត់នយ ខេតសាមព័ន្ធវង្ស ។ វត្តត្រៃមិត្រវិទ្យារាមគឺជាវត្តអារាមបុរាណមួយស្ថិតនៅក្នុងជ្រលងភ្នំនៃវត្តជា​ផ្ទះ​ឈើ។ ឈ្មោះដើមគឺ "វត្តសាមចិន" ត្រូវបានគេយល់ថាជនជាតិចិនចំនួន ៣ នាក់បានរួមគ្នាសាងសង់វត្តនេះជាវត្តអារាមសម្រាប់ធ្វើបុណ្យ។

នៅឆ្នាំ១៩៣៤ ព្រះមហាកិមសុវណ្ណចាត់ ជាព្រះចៅអធិការ បានផ្តួចផ្តើមការកែលម្អព្រះវិហារ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩៣៧ បានទទួលការយល់ព្រមពីសមាគមព្រះសង្ឃ ដើម្បីកែលម្អស្ថានភាពប្រាសាទ។ នៅឆ្នាំ១៩៣៩ ឈ្មួញប្រជាជន គ្រូ និងសិស្ស ពួកគេបានរួមគ្នាជួសជុល និងប្តូរឈ្មោះទៅជា "វត្តត្រៃមិត្រវិទ្យារាម" ដែលមានន័យថា មិត្ត៣នាក់ រួមគ្នាកសាងវត្តនេះ។ លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត វត្តអារាមជាទីតាំងរបស់សាលាបឋមសិក្សាពុទ្ធសាសនា និង សាលាត្រៃមិត្រវិទ្យាល័យ រដ្ឋាភិបាលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់វត្ត។ 
រូបភាពតូច|វត្តត្រៃមិត្រវិទ្យារាម

ចៅអធិការបច្ចុប្បន្នសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ(ស្និទ ចានបញ្ញោ)
វត្តថងធួ

វត្ត​ថងធួ(วัดทองทั่ว) ជា ​វត្ត ​ចំណាស់​មួយ​ក្នុង​សង្កាត់​ផ្លានរាយណ៍ ឃុំ ខ្លងនរាយណ៍ ស្រុក មឿង ខេត្តចន្ទបុរី វត្តនេះមានចំងាយប្រហែល ៤-៥ គីឡូម៉ែត្រពីខេត្តទៅទិសខាងកើត ហើយជា រមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រ ចុះបញ្ជីរបស់ នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈ លេខចុះបញ្ជី ០០០៧០៧២។ វត្តថងធួ មានទីតាំងនៅក្បែរនោះ។ ទីក្រុងបុរាណផេនិត ដែលទាក់ទងនឹងអរិយធម៌ខ្មែរបុរាណ ដោយមានភស្តុតាងពីវត្ថុបុរាណដែលបានរកឃើញ ហើយមាន វត្តផេនិត ដែលជាប្រាសាទចំណាស់មួយចំងាយប្រហែល ៤០០ ម៉ែត្រពីខាងត្បូងវត្តថងធួ។
វត្តថងធួ: កត់ត្រា

កត់ត្រា 
វត្តថងធួ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ព.ស. 2310 បានទទួលព្រះរាជ វិសុងខាមសីម៉ា ដើម្បីបញ្ជាក់ថា វត្តថងធួជាវត្តដ៏ល្អឥតខ្ចោះ យោងតាមច្បាប់គ្រប់គ្រងសង្ឃ រ. S.121 ដោយ នាយកដ្ឋានសាសនា
វត្តថាន់

វត្តនួនមណីយរាម ហៅ វត្តថាន់ ជាវត្តមួយស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ វត្តនេះស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយមហាវិថីព្រះនរោត្តម ស្ថិតនៅម្ដុំស្តុបចំការមន ។
វត្តថាន់: តំនភា្ជប់

តំនភា្ជប់ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
វត្តទឹកអប់

វត្តទឹកអប់ (វៀតណាម៖ Chùa Hương, Chữ Hán៖ 香寺)គឺ​ជា​ ប្រាសាទ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា និង​ទីសក្ការៈ​ដ៏​ធំ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ថ្មកំបោរ ហឿង ធីច(Hương Tích) ភ្នំ។វាជាកន្លែងនៃពិធីបុណ្យសាសនា ដែលទាក់ទាញអ្នកធ្វើធម្មយាត្រាជាច្រើនមកពីទូទាំង ប្រទេសវៀតណាម។ចំណុចកណ្តាលនៃប្រាសាទហឿង (Hương) ស្ថិតនៅក្នុងឃុំ ហឿង សុន (Hương Sơn )ស្រុក  Mỹ Đức អតីតខេត្ត ហា ថាយ (Hà Tây) (បច្ចុប្បន្នជាទីក្រុងហាណូយ)។ ចំណុចកណ្តាលនៃអគារនេះគឺប្រាសាទទឹកអប់ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា Chua Trong (ប្រាសាទខាងក្នុង) ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងរូងភ្នំ Hương Tích។
វត្តទ័ពចំបក់មាស

វត្តទ័ពចំបក់មាស ស្ថិតនៅនឹងភូមិមួយ ឈ្មោះភូមិទាន សង្កាត់ព្រះពុទ្ធ ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្ដកណ្ដាល ចម្ងាយពីតាខ្មៅប្រមាណជា ១៣ សហាតិមាត្រ ជិតទៅដល់កំពង់កន្ទួតនោះ មានវត្ដមួយឈ្មោះ វត្ដទ័ពចំបក់មាស។ ​* វត្ដនេះនៅខាងកើតថ្នល់ប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រ។ វត្ដនេះមានវិហារពីរ គឺវិហារមួយសង់តាមសម័យថ្មីនៅពីខាងជើង វិហារមួយចាស់ទ្រុឌទ្រោម សម័យបុរាណនៅពីខាងត្បូង។ វិហារខាងជើង មានកុដិ សាលាព្រះសង្ឃតាមរបៀបធម្មតា ឯវិហារខាងត្បូងសង់នៅលើទួល នៅតែឯកឯងកណ្ដោចកន្ដែងកណ្ដាលជំរំត្នោត និងព្រៃទន្ទ្រានខេត្ដ។ វិហារទាំងពីរនេះនៅឆ្ងាយពីគ្នាប្រមាណជា ៥០០ ម៉ែត្រ ហើយផ្លូវដែលទៅកាន់វិហារចាស់នោះ គឺជាផ្លូវរទេះ និងភ្លឺស្រែដ៏មានកន្ទ្រប់ព្រៃម្ដុំៗតាមនោះផង។
អាស្រ័យដោយមានឈ្មោះប្លែក និងមានវិហារបុរាណផងដូច្នោះ វត្ដនេះប្រាកដជាមានប្រវត្ដិទាក់ទងនឹងពង្សាវតា ត្រង់រជ្ជកាលណាមួយពុំលែងឡើយ។
វត្តធម្មិករាជ

វត្តធម្មិករាជ ជា​ប្រាសាទ​ដែល​ខូច​ខាត​ទុក​ជា​កន្លែង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​លើ​កោះ​ក្រុង​ក្បែរ​ផ្លូវ​អ៊ូថុង ខាង​ក្រៅ​ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អយុធ្យា ក្នុង ​ខេត្ត​ព្រះ​នគរ​ស៊ី​អយុធ្យា ប្រទេស​ថៃ។ ប្រាសាទ​នេះ​បាន​ទទួល​ការ​ជួសជុល​ជា​ច្រើន​ដង។ ទោះបីជាសំណង់ជាច្រើននៅតែស្ថិតក្នុងការបំផ្លិចបំផ្លាញក៏ដោយ ក៏អគារថ្មីៗត្រូវបានបន្ថែមផងដែរ ព្រោះឥឡូវនេះវាជាប្រាសាទសកម្ម។

លក្ខណៈសំខាន់ៗរួមមាន ចេតិយសិង្ហឡុំ  ចេតិយ​រាង​កណ្ដឹង ​ដ៏​ធំ​មួយ​ដែល​មាន​គោល​ប្រាំបី​ជ្រុង​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ ​រូប​សត្វ​តោ ​លម្អិត​ធ្វើ​ពី​ឥដ្ឋ និង​បាយអ​ជាមួយ​នឹង​ការ​តុបតែង​រូបចម្លាក់។ ចេតិយ​នេះ​ក៏​រួម​បញ្ចូល ​រូប​នាគ ​ពហុ​ក្បាល​ផង​ដែរ ហើយ​សំណល់​នៃ​បូជនីយដ្ឋាន​តូច​ៗ និង​តួ​ចេតិយ​ត្រូវ​បាន​រាយប៉ាយ​នៅ​ជុំវិញ​នោះ។
វត្តធម្មិករាជ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
វត្តធម្មករាជ ទំនង​ជា​មាន​ការ​បង្កើត ​អាណាចក្រ​អយុធ្យា ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៣៥១ ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ទៅ​នឹង​ការ​ទីក្រុងបស់​ខ្មែរ​ចំណាស់​មួយ​ឈ្មោះ អយុទយ ។ ភ័ស្តុតាងបុរាណវិទ្យាបង្ហាញថា ទីក្រុង ទ្វាវតី មុនសតវត្សរ៍ទី 12 មាននៅជិតទីតាំងនោះ ដោយមានសិង្ហថ្មបែបខ្មែរនៅជុំវិញចេតិយ និងក្បាលព្រះពុទ្ធសំរិទ្ធក្នុង រចនាបថអ៊ូថុង ។ កាលប្បវត្តិ​ថៃ​ខាង​ជើង​ក៏​បាន​លើក​ឡើង​ផង​ដែរ​ថា ព្រះ​រាជា​ធម្មិកការ​រាជ ជា​បុត្រ​របស់​ស្តេច សៃ ណាំភុង បាន​សាង​ព្រះ​វិហារ​ដោយ​ដាក់​ឈ្មោះ​វា​។

ប្រាសាទ​នេះ​មាន​រូប​ព្រះពុទ្ធ​សក្ការៈ​មួយ​អង្គ​នៅ​ក្នុង​បដិមា​មារ ដែល​គេ​ជឿ​ថា​មាន​អាយុកាល​តាំង​ពី​ដើម​ ​រតនៈកូស៊ីន ។ ប្រាសាទនេះគួរឱ្យកត់សម្គាល់សម្រាប់សិល្បៈមុនអយុធ្យា ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទិសដៅដែលត្រូវបានណែនាំសម្រាប់អ្នកចូលចិត្តសិល្បៈ។ ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អាច​ចូល​ទៅ​កាន់ វត្តធម្មិករាជតាម​រយៈ​ផ្លូវ​ដូច​គ្នា​ទៅ​នឹង ព្រះមង្គលបពិត្រ និង វត្តព្រះស្រីសាន់ផេត
វត្តនិវេសធម្មប្រវត្តិ

វត្តនិវេសធម្មប្រវត្តិរាជវរវិហារ (    ) គឺជាវត្តអារាមពុទ្ធសាសនានៃធម្មយុត្កតិធម៍ ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងទឹកដីនៃរាជវាំងបាងបឥន្ទ ក្នុងខេត្តព្រះនរគស្រីអយុធ្យា របស់ប្រទេសថៃ។ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៧៨ វាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងចំណោមវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាថៃដែលស្ថាបត្យកម្មរបស់វាធ្វើត្រាប់តាមព្រះវិហារអឺរ៉ុបដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុងរចនាប័ទ្មហ្គោធិករស់ឡើងវិញ ។
វត្តនិវេសធម្មប្រវត្តិ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ការសាងសង់វត្តនិវេតធម្មាប្រាវ៉ាត ត្រូវបានតែងតាំងដោយ ស្តេចចុល្លាង្ករណ៍ (រាមាទី៥) ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៦ ដើម្បីបម្រើជាប្រាសាទសម្រាប់ព្រះរាជវាំង បាំងប៉ាឥន្ទ ដែលបានពង្រីកថ្មី។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានរចនាដោយ ចូជីម ហ្គ្រាសស៊ី ដែលជាស្ថាបត្យករជនជាតិអ៊ីតាលីដំបូងគេដែលធ្វើការនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលរបស់ស្តេច។ អគារសាធារណៈជាច្រើនត្រូវបានសាងសង់តាមរចនាបថលោកខាងលិចក្នុងរជ្ជកាលរបស់ចុល្លាង្ករណ៍ ដែលជានិន្នាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនើបភាវូបនីយកម្មរបស់សៀម (ដូចដែលប្រទេសថៃត្រូវបានគេស្គាល់) នៅពេលនោះ។ វត្តនិវេសធម្មប្រវត្តិ ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​ក្នុងរចនាប័ទ្មហ្គោធិករស់ឡើងវិញ ដោយ​មាន​បង្អួច​កញ្ចក់​ប្រឡាក់ និង​អាសនៈ​ហ្គោធិក។ រូបរាងរបស់វាប្រហាក់ប្រហែលនឹងព្រះវិហារគ្រិស្តសាសនា ដែលមានរូបព្រះពុទ្ធសំខាន់របស់វត្តជំនួសឈើឆ្កាង។ ការសាងសង់ត្រូវបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១៨៧៨។
វត្តនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម

15.        វត្តព្រហ្មារាម  ហៅ  ពព្រេង ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិពព្រេង ឃុំស្ពឺ ស្រុកចំការលើ ខេត្តកំពង់ចាម
វត្តនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម: '''បញ្ជីវត្ត កំពង់ចាម'''

បញ្ជីវត្ត កំពង់ចាម 
យោង​តាម​របាយការណ៍​របស់​ក្រសួង​ធម្មការ និង​កិច្ចការ​សាសនា បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា​សព្វថ្ងៃ​នេះ មាន​វត្តអារាម​ប្រមាណ​ជា​ជិត ៥ ០០០ វត្ត នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស។ ដូច្នេះ​វត្តទាំង​អស់​នឹង​ត្រូវ​ទូងស្គរព្រម​ៗ​គ្នា វេលាម៉ោង ៩ ព្រឹក ថ្ងៃ​ទី ១៥ ខែ​កក្កដា ២០១៨។

1.          ចំនួនវត្ត ទាំងពីរគណៈ ៣៧២ វត្ត

2.         ចំនួនព្រះសង្ឍទាំង ពីរគណៈ ៥,១៦៣ អង្គ

3.         ចំនួនវត្តគណៈមហានិកាយ  ៣៦០ វត្ត ចំនួនព្រះសង្ឃ  ៤,៧០៤ អង្គ

4.         ចំនួនវត្តគណៈធ្មមយុត្តិកនិកាយ  ១២ វត្ត ចំនួនព្រះសង្ឃ ៤៥៩ អង្គ

5.         អាស្រមចំនួន ០០

០៣ ខេត្តកំពង់ចាម
វត្តនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម: ០៣០៨ | ស្រុកកោះសូទិន

០៣០៨ | ស្រុកកោះសូទិន 
1.           វត្តពោធិវង្ស  ហៅ  កំពង់រាប

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិកំពង់រាប ឃុំកំពង់រាប ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

2.           វត្តសុវណ្ណមុនី​  ហៅ  កោះចិន

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិកោះចិន ឃុំកំពង់រាប ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

3.          វត្តពោធិរង្សី  ហៅ  កំពង់ស្តី

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិកំពង់ស្តី ឃុំកំពង់រាប ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

4.           វត្តសិរីមង្គល  ហៅ  ក្បាលកោះ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិក្បាលកោះ ឃុំកោះសូទិន ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

5.          វត្តវិសុទ្ធិវង្សា  ហៅ  កណ្តាលកោះ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិកណ្តាលកោះ ឃុំកោះសូទិន ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

6.           វត្តពោធិរិទ្ធី  ហៅ  ត្នោត

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិកោះសូទិន ឃុំកោះសូទិន ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

7.           វត្តទីប្រជុំ  ហៅ  គ្រូអ៊ុក

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិកោះសូទិន ឃុំកោះសូទិន ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

8.           វត្តសុទ្ធាវុត្យារាម  ហៅ  ចុងកោះ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិចុងកោះ ឃុំកោះសូទិន ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

9.           វត្តរតនអម្ពវ័ន  ហៅ  ដំណាក់ស្វាយ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិដំណាក់ស្វាយ ឃុំល្វេ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

10.        វត្តទន្សាយកោង  ហៅ  ទំពូង

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិទំពូង ឃុំល្វេ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

11.        វត្តឧបោសថវ័ន  ហៅ  បទស្រីទាន់ទឹង

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិល្វេ ឃុំល្វេ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

12.        វត្តរតនរង្សី  ហៅ  ល្វេ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិល្វេ ឃុំល្វេ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

13.        វត្តវិបស្សនារាម  ហៅ  ព្រែកចង្រ្កានជើង

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិល្វេ ឃុំល្វេ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

14.        វត្តជោតនារាម  ហៅ  ដំណាក់ព្រីង

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិដំណាក់ព្រីង ឃុំមហាលាភ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

15.        វត្តមហាលាភ    

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិមហាលាភ ឃុំមហាលាភ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

16.        វត្តរតនបុប្ផារាម  ហៅ  មហាខ្ញូង

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិមហាខ្ញូង ឃុំមហាខ្ញូង ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

17.        វត្តមង្គលមហាសៀក  ហៅ  មហាសៀក

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិមហាខ្ញូង ឃុំមហាខ្ញូង ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

18.        វត្តរតនៈដីដុះ  ហៅ  អង្គរជ័យ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិអង្គរជ័យ ឃុំមហាខ្ញូង ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

19.        វត្តនិគ្រោធរាម  ហៅ  ជីហែ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិជីហែ ឃុំពាមប្រធ្នោះ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

20.       វត្តពោធិវង្ស  ហៅ  ជំនីក

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិជំនីក ឃុំពាមប្រធ្នោះ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

21.        វត្តនទីជត្យារាម  ហៅ  ពាមប្រធ្នោះ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិពាមប្រធ្នោះ ឃុំពាមប្រធ្នោះ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

22.       វត្តសិរីសោភារាម  ហៅ  ភូមិវាល

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិភូមិវាល ឃុំពាមប្រធ្នោះ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

23.       វត្តសុគន្ធារាម  ហៅ  ពង្រ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិពង្រ ឃុំពង្រ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

24.       វត្តបទុមសាគរ  ហៅ  តានង់ក្រៅ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិព្រែកតានង់ ឃុំព្រែកតានង់ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

25.       វត្តឯកព្រែកតានង់  ហៅ  តានង់ក្នុង

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិតានង់ក្នុង ឃុំព្រែកតានង់ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

26.        វត្តមង្គលរង្សី  ហៅ  កំពង់ចំបក់

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិកំពង់ចំបក់ ឃុំព្រែកតានង់ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម

27.       វត្តសំរោងព្រះជីវ  ហៅ  ពន្លិចស្វាយ

ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិពន្លិចស្វាយ ឃុំព្រែកតានង់ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម
វត្តបទុមវតី

វត្តបទុមវតីរាជវរារាម ឬ វត្តបទុមវតី (និយមហៅថា វត្តបទុម ) គឺជាវត្តអារាមខ្មែរបែបព្រះពុទ្ធសាសនាស្ថិតនៅរាជធានីភ្នំពេញ ដែលត្រូវបានកសាងឡើងដោយព្រះបាទពញ្ញាយ៉ាត (១៤០៥ - ១៤៦៧) នៅសតវត្សទី១៥ មានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងព្រះបរមរាជវាំង។ វត្តនេះជាវត្តដ៏ចំណាស់មួយក្នុងចំណោមវត្តចាស់ៗចំនួន៥ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញដែលមានដើមកំនើតតាំងសម័យបុរាណ។ វាក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាវត្តបទមផ្កាឈូកផងដែរ ពីព្រោះកាលពីដើម កន្លែងនេះជាកោះតូចមួយព័ទ្ធជុំវិញដោយបឹងផ្កាឈូក។ ឈ្មោះនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះត្រូវហៅតាំងពីឆ្នាំ១៨៦៥មកម្ល៉េះ។ ចំពោះសំនង់នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ត្រូវបានកសាងឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៩៣៧គេហទំព័រក្រសួងទេសចរណ៍អំពីវត្តបុទម (ភាសាអង់គ្លេស)។ នៅក្នុងបរិវេនវត្តមានចេតីយ៍ជាច្រើន ដែលក្នុងក៏មានព្រះអធិធាតុព្រះមហាក្សត្រផងដែរ។ 

រូបចំលាក់បដិមាករដ៏ធំពណ៌លឿង និងពណ៌បែតងនៅខ្លោងទ្វារវត្តនេះ តំណាងអោយនាគរាជ  ដែលជាសត្វពស់ក្នុងរឿងព្រេងបុរាណរស់នៅក្រោមដី(subterranean kingdom) និងមានយុទ្ធសិល្ប៍អាចប្រែក្រលាជាមនុស្សលោកបាន។ 

ព្រះចៅអធិការបច្ចុប្បន្នគឺ ព្រះមហាសុមេធាធិបតី នន្ទ ង៉ែត។

វត្តបុទមមានទីតាំងស្ថិតនៅទិសពាយព្យត្រង់ផ្លូវប្រសព្វនៃវិថីសុធារស និងមហាវិថីព្រះសីហនុ។
វត្តបទុមវតី: ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច|សាលាធម្មសភាវត្តបទុមវតី

ក្នុងចំណោម​ វត្ត ៤៦៧៦វត្ត(២០១៤)​ និងទួល អាស្រម ទីបូជនីយដ្ឋានយ៉ាងច្រើនដែលជាទីគោរពសក្ការ: នៃប្រជាជនកម្ពុជា ក្នុងនោះ វត្តបទុមវតីរាជវរារាមក៏ជាវត្តអារាមដ៏ពិសិដ្ឋមួយក្នុងព្រះរាជណាចក្រកម្ពុជា ដែលមានប្រវត្តិជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងការកកើតឡើងនៃរាជធានីភ្នំពេញ។ វត្តនេះមាន បណ្តោយ ពីខាងលិចទៅខាងកើត ២៦០ម៉ែត្រ និងទទឹង ពីខាងជើងទៅខាងត្បូង ២០២ម៉ែត្រ ស្ថិតនៅ សង្កាត់ចតុមុខ ខ័ណ្ឌដូនពេញ រាជធានីភ្នំពេញ។
វត្តបទុមវតី: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
វត្តបវរនិវេសវិហារ

វត្តបវរនិវេសវិហាររាជ​វរ​វិហារ (    ;  ) គឺជាវត្តអារាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងស្រុកព្រះនរគ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ។ ជាទី​អាស្រ័យ​របស់ន្យាណាសាមវរសុវឌ្ឍនា ; ព្រះអយ្យកោកំពូលនៃប្រទេសថៃ គឺជាកន្លែងសម្រាកចុងក្រោយរបស់អតីតព្រះមហាក្សត្រពីរអង្គនៃរាជវង្សចក្រី ; ព្រះបាទវជិរាវុធ (រាមាទី៦) និង ព្រះបាទភូមិពលអតុល្យតេជ (រាមាទី៩)។ វត្តនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨២៤  ដោយ មហាសត្តិ បុលសេព ជា​ឧបរាជ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទចេស្តាបតិន្ទ្រ(រាមាទី៣) (រជ្ជកាលឆ្នាំ១៨២៤-១៨៥១) ។ 

វត្តនេះគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃលំដាប់ ធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទថៃ វាគឺជាទីសក្ការៈបូជារបស់ព្រះពុទ្ធជិនសីហ៍ (ពុទ្ធជិនសីហ៍) ដែលជារូបសំណាករបស់ព្រះពុទ្ធ ដែលមានអាយុកាលប្រហែលឆ្នាំ១៣៥៧ ។ បវរនិវេតជាវត្តដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់រាជវង្សចក្រី ​ដែល​កំពុង​កាន់​អំណាច។ Liedtke 2011, p. 57 វាជាកន្លែងដែលព្រះអង្គម្ចាស់ និងស្តេចជាច្រើនអង្គបានសិក្សា និងបម្រើព្រះចៅអធិការរបស់ពួកគេ រួមទាំងព្រះមហាក្សត្រភូមិពលអតុល្យតេជMacdonald 2009, p. 108 និងព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គគឺស្តេចវជិរាលង្ករណ៍(រាមាទី១០)បច្ចុប្បន្ន។
វត្តបាកាន

វត្តបាកាន (  ) គឺជាវត្តអារាមព្រះពុទ្ធមួយនៅ ឃុំត្រពាំងជង ស្រុកបាកាន ខេត្តពោធិ៍សាត់ ក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ។ វា​ជា​វត្ត​សកម្ម​ចំណាស់​បំផុត​មួយ​ក្នុង​ប្រទេស ដែល​គេ​គិត​ថា​មាន​អាយុ​យ៉ាង​តិច ៨០០ ឆ្នាំ​មក​ហើយ វត្តបាកាន បានកសាងឡើងក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៤ (ប្រហែលជាក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៣៩៥) ក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៩។ វត្តបាកាន មានចម្ងាយប្រមាណជា ១៧គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្ត ដែលស្ថិតក្នុងភូមិបាកាន ឃុំត្រពាំងជង ស្រុកបាកាន ខេត្តពោធិ៍សាត់ ក្នុងនោះព្រះចៅអធិការវត្តបច្ចុប្បន្ន មានព្រះនាម ឡាយ កន។ ទីតាំងត្រង់ម្តុំនេះ ពីអតីតកាល គឺជាតំបន់ជនជាតិជងរស់នៅ ទើបបានជាមានជាប់ឈ្មោះថាត្រពាំងជង រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ History of Bakan Pagoda, Kambuja Soriya Magazine, Volume 2, 2003, Buddhist Institute, Phnom Penh
វត្តបឹងរ៉ាយចាស់ (កំពង់ពោធិព្រឹក្ស)

វត្តបឹងរ៉ាយចាស់ (កំពង់ពោធិព្រឹក្ស) ជា​(Chùa Vàm Ray) វត្ត​មួយ​ស្ថិត​ក្នុង​ស្រុក ​ត្រា​គុ ខេត្ត ​ត្រាវិញ ហើយ​ជា​វត្ត​ខ្មែរ​ធំ​ជាង​គេ ​នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម ។
វត្តបឹងរ៉ាយចាស់ (កំពង់ពោធិព្រឹក្ស): ភូមិសាស្ត្រ

ភូមិសាស្ត្រ 
វត្តបឹងរ៉ាយចាស់ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិ Vam Ray ឃុំ Ham Tan (អតីតឃុំ Ham Giang) ស្រុក ត្រាគុ ដែលមានអាយុកាលជាង ៦០០ ឆ្នាំ  ។ ដើម្បីថែរក្សាវត្ថុបុរាណដែលនៅសេសសល់ លោក ត្រាំ ប៊ី បានឧបត្ថម្ភការស្តារ និងជួសជុលឡើងវិញ ក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ដោយចំណាយថវិកាសរុបជាង ១ លានដុល្លារ  ។
វត្តបឹងរ៉ាយចាស់ (កំពង់ពោធិព្រឹក្ស): ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
វត្តបឹងរ៉ាយចាស់ (វត្ត កំពង់ពោធិ៍ព្រឹក្ស បឹងរ៉ាយចាស់) បានចាប់ផ្តើមជួសជុល និងជួសជុលពី ថ្ងៃទី ៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៤ ដល់ ថ្ងៃទី ៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០៨ នៅពេលសាងសង់រួចរាល់  ហើយត្រូវបានសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១០ 

វត្តនេះមានរចនាបទស្ថាបត្យកម្មអង្គរ  ដែលជាស្ថាបត្យកម្ម ខ្មែរ ធម្មតា   ។ សាល​ធំ​នៃ​វត្ត​វាម​រៃ​មាន​ខ្លោង​ទ្វារ​៤ ខ្លោង​ទ្វារ​ធំ​បែរ​មុខ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត​ដូច​វត្ត​ខ្មែរ​ខាង​ត្បូង  ។ មើល​ពី​ខាង​ក្រៅ វត្ត​មាន​រាង​ជា​វាំង​មាស​ដែល​មាន​លំនាំ និង​ក្បាច់​ឆ្លាក់​យ៉ាង​ល្អិតល្អន់។ វត្ត​នេះ​មាន​រូប​សំណាក​ព្រះ​សក្យមុនី ប្រវែង ៥៤ ម៉ែត្រ ចូល​បរិនិព្វាន។
វត្តបួនព្រះភក្ត្រ

Chùa Bốn Mặt ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា ព្រះបួនព្រះភ័ក្ត្រ   វត្តបារាយណ៍ វត្តព្រះបួនមុខ  វត្តបួន-ព្រះ-ភក្ត្រ ឬ វត្តព្រះអង្គព្រះបួនព្រះភក្ត្រ ជា ភាសាខ្មែរ ។ ប្រាសាទបុរាណក្នុងប្រព័ន្ធវត្ត ខ្មែរ ក្នុងខេត្ត សុកត្រាំង ។ សាងសង់នៅដើម សតវត្ស 16  ហើយមានអាយុកាលជិត 500 ឆ្នាំហើយ  វត្តនេះនៅតែរក្សាដដែល ខ្លោងទ្វារ Tam Quan ព្រះវិហារ សាលា ចេតិយ  កុដិព្រះសង្ឃ ជាមួយនឹងរចនាប័ទ្មស្ថាបត្យកម្មអង្គរ-ខ្មែរមានលក្ខណៈធម្មតា នៅតំបន់ភាគនិរតីនៃប្រទេសវៀតណាម។  

កន្លែងនេះគឺជាគោលដៅវប្បធម៌របស់ សុកត្រាង ជាមួយនឹងការរចនាធម្មតា និងសកម្មភាពសាសនា វប្បធម៌ ការបង្រៀន និងការកម្សាន្តប្រចាំខែសម្រាប់កុមារក្នុងតំបន់។ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ទីធ្លា​ប្រាសាទ​ក៏​រៀប​ចំ​ពិធី​បុណ្យ​ប្រពៃណី​ជា​ច្រើន​របស់ ​ជន​រួម​ជាតិ​ខ្មែរ ​នៅ ​ខេត្ត​សុកត្រាំង ។
វត្តបួនព្រះភក្ត្រ: ប្រភព

ប្រភព 
រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ នៅ​មាន​ភាព​ចម្រូងចម្រាស​ច្រើន​អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ការ​បង្កើត​ប្រាសាទ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ កំណែមួយក្នុងចំណោមកំណែដែលបានអនុម័តជាទូទៅគឺនៅ សតវត្ស ១៦  ខណៈពេលដែលកំពុងឈូសឆាយដីទុកសម្រាប់ដាំដុះ និងអភិវឌ្ឍន៍ កសិកម្ម អ្នកស្រុកបានប្រទះឃើញព្រះពុទ្ធបដិមាថ្មមួយអង្គដោយចៃដន្យ មានមុខបួនបែរមុខទៅទិសទាំងបួន ដែលទិសនីមួយៗមានព្រះពុទ្ធរូបប្រាំផ្សេងទៀត។ ប្រជាជនជឿថានេះជាប្រផ្នូលល្អ ដូច្នេះនៅ ឆ្នាំ ១៥៣៧ ប្រជាជននៅតំបន់នោះបានរួមគ្នាសាងសង់វត្តមួយដើម្បីគោរពបូជាព្រះពុទ្ធរូបមុខបួននេះ។ ដំបូង វត្តមានស្ថាបត្យកម្មធ្វើពីឫស្សី និងស្លឹក។ បន្ទាប់មកវាត្រូវបានជួសជុលបន្តិចម្តងៗ និងសាងសង់យ៉ាងរឹងមាំ រហូតដល់វាក្លាយជាដូចសព្វថ្ងៃនេះ។
វត្តបួនព្រះភក្ត្រ: ស្ថាបត្យកម្ម

ស្ថាបត្យកម្ម 

 បរិវេណវត្ត និងព្រះវិហារ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ព្រះវិហារនៃវត្តមុខបួន និងប្រាង្គព្រះពុទ្ធមុខបួន។
វត្តបួនមុខ ត្រូវបានសាងសង់លើផ្ទៃដីទំហំ 6.5 ហិកតា ស្ថិតនៅក្នុងភូមិ Phuoc Thuan ឃុំ Phu Tan ស្រុក Chau Thanh ខេត្ត សុត្រាង ។  ស្ថិតនៅប្រហែល 6 គីឡូម៉ែត្រពីកណ្តាល ទីក្រុង សុកត្រាង គីឡូម៉ែត្រ​ទៅ​ទិស​ពាយ័ព្យ (​ស្រុក ​កែសាច )។ 

Tam Quan Gate គឺជាគម្រោងទីមួយនៃវត្តបួនមុខ ដែលរចនាដោយប្រាង្គមូលប្រាំជាន់ចំនួនបី។ ប្រាង្គ​មាន​រូប​ចម្លាក់​សំខាន់ៗ​ក្នុង​សាសនា​ខ្មែរ​រួម​មាន ព្រះ​រាហ៊ូ ព្រះ​ពស់ ព្រះ​នាគ និង ​​ គរុឌ ។ នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​ប្រាសាទ​មាន​រូប ​​នាគ ​ក្បាល​ប្រាំបួន​មួយ​គូ ប្រវែង​ជាង​២០​ម៉ែត្រ។ យោងទៅតាមរឿងព្រេងរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា នាគរាជបានជ្រក ព្រះពុទ្ធសក្យមុនី ពីភ្លៀង ហើយក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរត្រូវបានគេមើលឃើញថាជានិមិត្តរូបនៃសុខុមាលភាព ភាពរុងរឿង បណ្តេញវិញ្ញាណអាក្រក់ និងដឹកនាំផ្លូវទៅកាន់ ឋានសួគ៌ ។  ច្រករបៀង ដំបូលវត្ត និងផ្លូវដើរក្នុងវត្ត សុទ្ធតែមានរូបពស់នាគរាជ ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងវប្បធម៌ខ្មែរ និងព្រះពុទ្ធសាសនា។ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| រូបសំណាកព្រះវិស្ណុ ក្នុងវត្តបួនមុខ។
ព្រះវិហារនៃ​វត្ត​បួន​មុខ​ក្នុង​ខេត្ត​សុកត្រាំង​មាន​ផ្ទៃ​ដី ​២២៥​ម២ ដែល​សាងសង់​ពី​វត្ថុធាតុ​បុរាណ​ខ្មែរ​គ្រប​ចំបើង ខ្សាច់ ដីឥដ្ឋ រួច​លាប​ពណ៌​មាស​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​សំឡេង​ពិសេស​ពេល​បិត​ជញ្ជាំង។ ដំបូលនៃព្រះវិហារត្រូវបានរចនាឡើងជាបីជាន់ នៅចំកណ្តាលមានប្រាង្គវែង មានរូបព្រះមុខបួនរបស់មហាព្រហ្ម ដែលជាព្រះអ្នកបង្កើត ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ Chùa Bốn Mặt, điểm đến tâm linh độc đáo ở Sóc Trăng , Hiệp hội Du Lịch TP.  ព្រះវិហារត្រូវបានបើកដោយមានបន្ទប់ពីរជាបួនជ្រុង បែរមុខទៅទិសខាងកើត ខាងលិច ខាងត្បូង និងខាងជើង  នេះជាប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដែលមើលពីទិសទាំងបួននៃសកលលោក តាម លទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ 

គែម និង​ជ្រុង​ដំបូល​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​ដោយ​រូប ​នាគ​ខ្មែរ  ​ជា​ទេពអប្សរ​មាន​រាង​ដូច​បក្សី ឃីន័រ។ រូបសំណាករបស់ព្រះ គរុឌ ដែលមានត្បូងទទឹមនៅក្នុងមាត់របស់គាត់ឈរនៅក្រោមប្រសព្វនៃដំបូលនិងសសរដែលជានិមិត្តរូបនៃកម្លាំងដែលគាំទ្រដល់ព្រះវិហារ។ នៅខាងក្នុង រូបសំណាកព្រះពុទ្ធមុខបួន ធ្វើពីថ្ម ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងរឿងព្រេងនៃការបង្កើតវត្ត មានអាយុកាល 500 ឆ្នាំមកហើយ ហើយត្រូវបានគេគោរពបូជានៅខាងមុខបែរមុខទៅទិសខាងលិច។ Nguyễn Duy Đăng (2004).  នៅ​ខាង​ក្រោយ​បន្ទប់​ខាង​មុខ​គឺ​ជា​កន្លែង​គោរព​បូជា​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា​ចំនួន ៤០ អង្គ​ទៀត។   នៅឆ្នាំ ២០២០ រូបសំណាកថ្មបុរាណដែលគេជឿថាជា ព្រះវិស្ណុ  ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងទីធ្លា ក្បែរវត្តមុខទាំងបួន  បន្ទាប់មករូបបដិមានេះក៏ត្រូវបានមនុស្សនាំយកទៅបូជាក្នុងព្រះវិហារ។  

 ការងារបន្ទាប់បន្សំ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ទិដ្ឋភាព​នៃ​ច្រក ជិត​វត្ត​បួន​មុខ។
វត្តមុខបួន Soc Trang ត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញ ហើយសំណង់ជាច្រើនទៀតត្រូវបានសាងសង់ជាបន្តបន្ទាប់។ អ្វីដែលគួរអោយកត់សំគាល់បំផុតនោះគឺ ស្រះទឹក មច្ឆលិញ ដែលមានប៉មខ្ពស់ 20 ម៉ែត្រ នៅខាងក្នុងមានរូបសំណាកព្រះសក្យមុនី គង់លើពស់នាគ ហើយលាតត្រដាងដើម្បីការពារព្រះពុទ្ធ។ នៅ​ជុំវិញ​ស្រះ​មាន​រូបចម្លាក់​ព្រះពុទ្ធ​មុខ​បួន និង​សត្វ​រាសី​ខ្មែរ​ចំនួន​ដប់ពីរ​ក្បាល​៖ ១០​ក្បាល​ជា​ពូជ​យួន និង​ពីរ​ទៀត​ជា​ឆ្មា ក្របី​ជំនួស​ដោយ​ទន្សាយ និង​គោ​ខ្មែរ​។ ទាំង​នេះ​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​ដ៏​សំខាន់​នៃ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​ខ្មែរ ។  ជុំវិញ​វត្ត​មាន​ប្រព័ន្ធ​ជំនួយ​ពេញលេញ​សម្រាប់​ការ​ប្រតិបត្តិ​៖ ផ្ទះ​សំណាក់ កន្លែង​បូជាសព ចេតិយ ចេតិយ​ព្រះសង្ឃ ផ្ទះ​សក្ការៈ...