អក្ខរក្រមអារ៉ាមិច: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| សិលាចារឹក Kandahar Bilingual Rock Inscription ដែលជាសិលាចារឹកក្រិក និងអារ៉ាមិច ដោយអធិរាជ  អសោក នៅ Kandahar ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន សតវត្សទី 3 មុនគ។
សិលាចារឹកដំបូងបំផុតនៅក្នុង ភាសាអារ៉ាមិច ប្រើ អក្ខរក្រម Phoenician ។ Inland Syria and the East-of-Jordan Region in the First Millennium BCE before the Assyrian Intrusions, Mark W. Chavalas, The Age of Solomon: Scholarship at the Turn of the Millennium, ed.  យូរ ៗ ទៅអក្ខរក្រមនេះបានអភិវឌ្ឍទៅជាអក្ខរក្រមអារ៉ាមិចនៅសតវត្សទី 8 មុនគ។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ដើម្បី​សរសេរ ​ភាសា​អារ៉ាមិក ​ដែល​និយាយ​ដោយ​កុលសម្ព័ន្ធ​អារ៉ាមៀនមុន​គ្រិស្ត​សករាជ​នៅ​ទូទាំង ​អឌ្ឍចន្ទ​មាន​ជីជាតិ ។ វាត្រូវបានទទួលយកដោយប្រជាជនផ្សេងទៀតជាអក្ខរក្រមផ្ទាល់របស់ពួកគេផងដែរ នៅពេលដែលចក្រភព និងមុខវិជ្ជារបស់ពួកគេបានទទួលភាសា Aramaization កំឡុងពេល ការផ្លាស់ប្តូរភាសា សម្រាប់គោលបំណងគ្រប់គ្រង ដែលជាបុព្វហេតុនៃ ភាសាអារ៉ាប់ ជាច្រើនសតវត្សក្រោយមក។

ទាំងនេះរាប់បញ្ចូលទាំង ជនជាតិអាសស៊ើរ និង បាប៊ីឡូន ដែលបានជំនួសជាអចិន្ត្រៃយ៍ភាសា អក្កឌៀន និង អក្សរ cuneiform របស់វាជាមួយនឹងភាសា អារ៉ាមិច និងអក្សររបស់វា និងក្នុងចំណោម ជនជាតិយូដា ប៉ុន្តែមិនមែន ជនជាតិសាម៉ារី ដែលបានយកភាសា អារ៉ាមិច ជាភាសារបស់ពួកគេ ហើយបានចាប់ផ្តើមប្រើអក្ខរក្រម អារ៉ាមិច សូម្បីតែសម្រាប់ការសរសេរ ភាសាហេព្រើរ, ការផ្លាស់ទីលំនៅអតីត អក្ខរក្រម Paleo-Hebrew ។ អក្ខរក្រម​ហេប្រ៊ូ ​សម័យ​ទំនើប​មក​ពី​អក្ខរក្រម​អារ៉ាម ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង ​អក្ខរក្រម​សាម៉ារី ​ទំនើប ដែល​ចេញ​មក​ពី Paleo-Hebrew ។

 អាណាចក្រ Achaemenid (ចក្រភព ពែរ្ស ដំបូង) 
រូបភាពតូច| សិលាចារឹក អារ៉ាមិច នៃ Taxila ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ប្រហែលជាដោយអធិរាជ អសោក ប្រហែល 260 មុនគ.ស.
ប្រហែលឆ្នាំ 500 មុនគ.ស បន្ទាប់ពីការសញ្ជ័យ Achaemenid នៃ Mesopotamia ក្រោម Darius I, Old អារ៉ាមិច ត្រូវបានប្រជាជនពែរ្សទទួលយកថាជា "យានជំនិះសម្រាប់ការទំនាក់ទំនងជាលាយលក្ខណ៍អក្សររវាងតំបន់ផ្សេងៗគ្នានៃចក្រភព ពែរ្ស ដ៏ធំដែលមានប្រជាជន និងភាសាខុសៗគ្នា។ ការប្រើប្រាស់មន្ត្រីតែមួយ។ ភាសាដែលអាហារូបករណ៍សម័យទំនើបត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា Official អារ៉ាមិច, Imperial អារ៉ាមិច ឬ Achaemenid អារ៉ាមិច អាចត្រូវបានគេសន្មត់ថាបានរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងដល់ភាពជោគជ័យដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលនៃ Achaemenid Persians ក្នុងការកាន់កាប់អាណាចក្រឆ្ងាយរបស់ពួកគេជាមួយគ្នា ដរាបណាពួកគេបានធ្វើ។ 

Imperial អារ៉ាមិច មានស្តង់ដារខ្ពស់។ អក្ខរក្រម​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​ផ្អែក​លើ​ឫស​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ច្រើន​ជាង​គ្រាមភាសា​ដែល​បាន​និយាយ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី ​ភាសា​ពែរ្ស​ចាស់ ។ ទម្រង់អក្សរសិល្ប៍អារ៉ាមិចនៃសម័យកាលនេះ ជារឿយៗត្រូវបានបែងចែកទៅជារចនាប័ទ្មសំខាន់ពីរគឺទម្រង់ "lapidary" ជាធម្មតាត្រូវបានចារឹកលើផ្ទៃរឹងដូចជាវិមានថ្ម និងទម្រង់អក្សរទ្រេតដែលទម្រង់ lapidary មានទំនោរទៅជាអភិរក្សនិយម ដោយនៅសល់រូបភាពស្រដៀងនឹង Phoenician និង អារ៉ាមដើម។ ទាំងពីរត្រូវបានប្រើប្រាស់តាមរយៈសម័យ Achaemenid Persian ប៉ុន្តែទម្រង់ពាក្យបណ្តាសាបានទទួលបានជាលំដាប់នៅលើ lapidary ដែលបានបាត់ខ្លួនយ៉ាងទូលំទូលាយនៅសតវត្សទី 3 មុនគ។ 

អស់ជាច្រើនសតវត្សបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃចក្រភព Achaemenid ក្នុងឆ្នាំ 331 មុនគ្រិស្តសករាជ អធិរាជ អារ៉ាមិច ឬអ្វីដែលជិតល្មមនឹងអាចស្គាល់បាន នៅតែមានឥទ្ធិពលលើ ភាសាអ៊ីរ៉ង់ ដើមផ្សេងៗគ្នា។ អក្សរអារ៉ាមបានរស់រានមានជីវិតជាលក្ខណៈសំខាន់នៃ ប្រព័ន្ធសរសេរ Pahlavi របស់អ៊ីរ៉ង់។ 

ឯកសារអារ៉ាមិចចំនួន 30 ពី Bactria ត្រូវបានគេរកឃើញនាពេលថ្មីៗនេះ ដែលជាការវិភាគមួយដែលត្រូវបានបោះពុម្ពក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2006 ។ អត្ថបទដែលត្រូវបានបកប្រែជាស្បែក ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រើប្រាស់ភាសាអារ៉ាមិចក្នុងសតវត្សទី 4 មុនគ.ស នៅក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់ Persian Achaemenid នៃ Bactria និង Sogdiana ។ 

ការប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៃ Achaemenid អារ៉ាមិច នៅមជ្ឈិមបូព៌ាបាននាំឱ្យមានការទទួលយកបន្តិចម្តង ៗ នៃអក្ខរក្រម អារ៉ាមិច សម្រាប់ការសរសេរ ភាសាហេព្រើរ ។ កាលពីមុន ភាសាហេព្រើរត្រូវបានសរសេរដោយប្រើអក្ខរក្រមដែលខិតទៅជិតអក្ខរក្រម Phoenician ដែល ជាអក្ខរក្រម Paleo-Hebrew ។ 

 ស្គ្រីបដែលបានមកពីភាសាអារ៉ាមិច 
ចាប់តាំងពីការវិវត្តនៃអក្ខរក្រម អារ៉ាមិច ចេញពី Phoenician គឺជាដំណើរការបន្តិចម្តងៗ ការបែងចែកអក្ខរក្រមពិភពលោកទៅជាអក្សរដែលកើតចេញពី Phoenician ដោយផ្ទាល់ ហើយអក្សរដែលកើតចេញពី Phoenician តាមរយៈ អារ៉ាមិច គឺមានលក្ខណៈសិប្បនិម្មិត។ ជាទូទៅ អក្ខរក្រមនៃតំបន់មេឌីទែរ៉ាណេ (អាណាតូលីយ៉ា ប្រទេសក្រិច អ៊ីតាលី) ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាភាសាហ្វ៊ីនីសៀន ដែលប្រែប្រួលពីប្រហែលសតវត្សទី 8 មុនគ.ស។ អ្នកដែលនៅបូព៌ា (ឡេវ៉ាន ពែរ្ស អាស៊ីកណ្តាល និងឥណ្ឌា) ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភាសាអារ៉ាមិក ដែលបានកែសម្រួលពីប្រហែលសតវត្សទី 6 មុនគ.[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃចក្រភព Achaemenid ការរួបរួមនៃអក្សរ Imperial Aramaic ត្រូវបានបាត់បង់ ដោយបង្វែរទៅជាអក្សរកាត់មួយចំនួន។

អក្ខរក្រមភាសាហេព្រើរ និងណាបាតាន ដូចដែលពួកគេឈរនៅ សម័យរ៉ូម៉ាំង ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរតិចតួចពីអក្ខរក្រម Imperial Aramaic។ Ibn Khaldun (1332–1406) ចោទប្រកាន់ថាមិនត្រឹមតែការសរសេរ Nabataean ចាស់ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយ "អក្សរស៊ីរី" (ឧទាហរណ៍ អារ៉ាមិច) ប៉ុន្តែក៏មានអក្សរ Chaldean ចាស់ផងដែរ។ 

បំរែ បំរួលជាភាសាហេប្រ៊ូ ដែលបង្កើតតាំងពីដើមសតវត្សមុនគ.ស។ វា​នៅ​តែ​ដាក់​កម្រិត​ចំពោះ​ស្ថានភាព​នៃ​វ៉ារ្យ៉ង់​ដែល​ប្រើ​ជាមួយ​នឹង​ការ​មិន​និយាយ។ ផ្ទុយទៅវិញ បណ្តាសាបានអភិវឌ្ឍចេញពីអក្ខរក្រម Nabataean ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នានេះ មិនយូរប៉ុន្មាន បានក្លាយជាស្តង់ដារសម្រាប់ការសរសេរភាសាអារ៉ាប់ ដោយវិវត្តទៅជា អក្ខរក្រមអារ៉ាប់ ដូចដែលវាបានឈរនៅគ្រានៃ ការរីករាលដាលដំបូងនៃសាសនាអ៊ីស្លាម ។

ការអភិវឌ្ឍន៍នៃអក្សរកាត់នៃភាសាអារ៉ាមិចបាននាំទៅដល់ការបង្កើតអក្ខរក្រម Syriac, Palmyrene និង Mandaic ដែលបង្កើតជាមូលដ្ឋាននៃអក្សរប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអាស៊ីកណ្តាល ដូចជាអក្ខរក្រម Sogdian និង Mongolian ជាដើម។ 

អក្សរ ទូរកិច ចាស់ ជាទូទៅ ត្រូវ បានចាត់ទុកថាមានដើមកំណើត ចុងក្រោយ របស់ George L. Campbell and Christopher Moseley, The Routledge Handbook of Scripts and Alphabets, (Routledge, 2012), 40. ភាសា Turks, A. Samoylovitch, First Encyclopaedia of Islam: 1913–1936, Vol.  Babylonian beginnings: The origin of the cuneiform writing system in comparative perspective, Jerold S. Cooper, The First Writing: Script Invention as History and Process, ed.  Tristan James Mabry, Nationalism, Language, and Muslim Exceptionalism, (University of Pennsylvania Press, 2015), 109. Kara, György (1996).  ( cf ។, សិលាចារឹក Issyk ) ។

អក្សរព្រាហ្មិ ក៏​អាច​ចេញ​មក ឬ​បំផុសគំនិត​ដោយ​ភាសា អារ៉ាមិច។ ត្រកូលព្រាហ្មិ រួមមាន ទេវនាគរី ។