navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អក្សរចាម: ភាពចម្រុះ

ភាពចម្រុះ 
ចាម​ឥឡូវ​នេះ​រស់នៅ​ជា​ពីរ​ក្រុម គឺ​ចាម​ខាងលិច​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ចាម​ខាងកើត (បណ្ឌុរង្គ/ផានរាងចាម) នៃ​ប្រទេស​វៀតណាម​។ សម្រាប់សហសវត្សរ៍ទីមួយនៃគ.ស. ភាសាចាម គឺជាខ្សែសង្វាក់គ្រាមភាសានៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រវៀតណាម។ ការបំបែកខ្សែសង្វាក់នេះទៅជាភាសាផ្សេងគ្នាបានកើតឡើងនៅពេលដែលជនជាតិវៀតណាមបានរុញច្រានភាគខាងត្បូង ដែលបណ្តាលឱ្យចាមភាគច្រើនត្រឡប់ទៅតំបន់ខ្ពង់រាបវិញ ខណៈដែលមួយចំនួនដូចជាផាន់រាំងចាមបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃសង្គមទំនាបដែលគ្រប់គ្រងដោយជនជាតិវៀតណាម។ ការបែងចែកចាមទៅជាខាងលិច និងផាន់រាំងចាមភ្លាមៗបានធ្វើតាមការផ្តួលរំលំនយោបាយចាមចុងក្រោយ។ Thurgood, Graham. From Ancient Cham to Modern Dialects: Two Thousand Years of Language Contact and Change. Honolulu: University of Hawaii Press, 1999. ជន​ជាតិ​ចាម​ខាង​លិច​ភាគ​ច្រើន​ជា ​អ្នក​កាន់​សាសនា​ឥស្លាម ​ហើយ​ដូច្នេះ​ចូល​ចិត្ត ​អារ៉ាប់ Trankell & Ovesen 2004 ចាមខាងកើតភាគច្រើនជា ហិណ្ឌូ ហើយបន្តប្រើអក្សរឥណ្ឌូ។ ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ក្រុមទាំងពីរត្រូវប្រើ អក្សរឡាតាំង ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

អក្សរចាមមានពីរប្រភេទគឺ អាខារ  ថរះ(ចាមខាងកើត) និង អាខារ ស្រាក (ចាមខាងលិច)។ "Proposal for encoding the Cham script in the BMP of the UCS". នេះ Everson, M. & Cunningham, A. (2016). L2/16-198 Proposal to encode Western Cham in the SMP of the UCS. ភាពខុសប្លែកគ្នាគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីត្រូវបានអ៊ិនកូដនៅក្នុងប្លុកដាច់ដោយឡែក ប្លុកចាមខាងកើតរួមបញ្ចូលនៅក្នុងស្តង់ដារយូនីកូដកំណែ 5.1 ចាប់តាំងពីខែមីនា ឆ្នាំ 2008 ប្លុកចាមខាងលិចបានអនុម័ត ប៉ុន្តែនៅតែរង់ចាំការដាក់បញ្ចូលនៅចុងឆ្នាំ Hosken, Martin. (2019). L2/19-217 Proposal to encode Western Cham in the UCS. ស្តង់ដារ ALA-LC romanization នៃពូជទាំងពីរដែលផ្អែកលើ EFEO romanization របស់ចាមគឺអាចរកបាន។ ALA-LC Cham romanization
អក្សរចាម: ការប្រើប្រាស់

ការប្រើប្រាស់ 
អក្សរ​នេះ​មាន​តម្លៃ​ខ្ពស់​ក្នុង​វប្បធម៌​ចាម ប៉ុន្តែ​នេះ​មិន​មាន​ន័យ​ថា​មាន​មនុស្ស​ច្រើន​កំពុង​រៀន​វា​ទេ។ Bruckmayr, Philipp. (2019). The Changing Fates of the Cambodian Islamic Manuscript Tradition. Journal of Islamic Manuscripts, 10(1), 1-23. doi:10.1163/1878464X-01001001 មានការខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការសម្រួលអក្ខរាវិរុទ្ធ និងលើកកម្ពស់ការរៀនស្គ្រីប ប៉ុន្តែទាំងនេះបានទទួលជោគជ័យមានកម្រិត។ Blood (1980a, 1980b, 2008); Brunelle (2008).  តាមទំនៀមទម្លាប់ ក្មេងប្រុសបានរៀនអក្សរនៅអាយុដប់ពីរឆ្នាំ នៅពេលដែលពួកគេចាស់ ហើយរឹងមាំគ្រប់គ្រាន់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ស្ត្រី និងក្មេងស្រីជាធម្មតាមិនបានរៀនអានទេ។ Blood, Doris E. "The Script as a Cohesive Factor in Cham Society". In Notes from Indochina on ethnic minority cultures. Ed. Marilyn Gregerson. 1980 p35-44. អក្សរចាមឥណ្ឌិកប្រពៃណីនៅតែត្រូវបានគេស្គាល់ និងប្រើប្រាស់ដោយចាមខាងកើតរបស់វៀតណាម ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយចាមខាងលិចទៀតទេ។ Akbar Husain, Wim Swann Horizons of Spiritual Psychology 2009 - Page 28 "The traditional Cham script, based on an Indian script, is still known and used by the Eastern Cham in Vietnam, but it has been lost by the Western Cham. The Cham language is also non-tonal. Words may contain one, two, or three syllables."
អក្សរចាម: រចនាសម្ព័ន្ធ

រចនាសម្ព័ន្ធ 
ស្រដៀងទៅនឹង abugidas ផ្សេងទៀត ព្យញ្ជនៈរបស់ចាមមានស្រៈ។ ព្យញ្ជនៈស្រៈអាស្រ័យ ត្រូវបានប្រើដើម្បីកែប្រែស្រៈដែលជាប់។ Cham. In The Unicode Standard, Version 11.0 (p. 661). Mountain View, CA: Unicode Consortium. ដោយសារចាមមិនមាន វិរាម តួអក្សរពិសេសគួរតែត្រូវបានប្រើសម្រាប់ព្យញ្ជនៈសុទ្ធ។ ការអនុវត្តនេះគឺស្រដៀងទៅនឹង ព្យញ្ជនៈ ឈីលូ នៃ អក្សរម៉ាឡាយ៉ាឡា ។
រូបភាពតូច| អក្សរចាមខាងកើត។ ព្យញ្ជនៈ​ច្រមុះ​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ទាំង​មិន​បាន​សម្គាល់ និង​ដោយ​មាន​ព្យញ្ជនៈ kai ។ ព្យញ្ជនៈស្រៈត្រូវបានបង្ហាញនៅជាប់រង្វង់ដែលបង្ហាញពីទីតាំងរបស់វាទាក់ទងទៅនឹងព្យញ្ជនៈណាមួយ។
ព្យញ្ជនៈភាគច្រើនដូចជា  ,  ឬ រួមបញ្ចូល ស្រៈដែលមានដើម  ដែលមិនចាំបាច់សរសេរ។ ច្រមុះឈប់,  , ,  , និង  (អក្សរពីរចុងក្រោយគឺ ny និង ng នៅក្នុងអក្ខរក្រមឡាតាំង) គឺជាករណីលើកលែង ហើយមានស្រៈដែលមានដើម  (បកប្រែជា â ) ។ វចនានុក្រមហៅថា កៃ ដែលមិនកើតឡើងជាមួយព្យញ្ជនៈផ្សេងទៀត ត្រូវបានបន្ថែមនៅខាងក្រោមព្យញ្ជនៈច្រមុះ ដើម្បីសរសេរ  ស្រៈ Blood, Doris E. "The Script as a Cohesive Factor in Cham Society". In Notes from Indochina on ethnic minority cultures. Ed. Marilyn Gregerson. 1980 p35-44.

ពាក្យចាមមានស្រៈ និងព្យញ្ជនៈ-ស្រៈ (V និង CV) ក្រៅពីព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ ដែលអាចជា CVC ផងដែរ។ មានតួអក្សរមួយចំនួនសម្រាប់ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយនៅក្នុងអក្សរចាម។ ព្យញ្ជនៈផ្សេងទៀតគ្រាន់តែពង្រីកកន្ទុយវែងនៅខាងស្តាំ ដើម្បីបង្ហាញពីអវត្តមាននៃស្រៈចុងក្រោយ។ Blood, Doris E. "The Script as a Cohesive Factor in Cham Society". In Notes from Indochina on ethnic minority cultures. Ed. Marilyn Gregerson. 1980 p35-44.

 ព្យញ្ជនៈ 
+Consonant letterskakhagaghangângacachajajhanyânyanjatathadadhanânandapapaphababhamâmambayaralawaṣasaha

 ព្យញ្ជនៈ medial 
+ព្យញ្ជនៈកណ្តាល (សញ្ញាព្យញ្ជនៈ) - អាយ - រ៉ា - ឡា - អ៊ូ វចនានុក្រម ◌ꨳ ◌ꨴ ◌ꨵ ◌ꨶ ឧទាហរណ៍ ꨆꨳ កៀ ꨆꨴ ក្រ ꨆꨵ ខ្លា ꨆꨶ គូ

 ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ 
ចាម​មិន​ប្រើ ​វីរ៉ាម ​ដើម្បី​គាប​ស្រៈ​ទេ។ ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយត្រូវបានចង្អុលបង្ហាញតាមវិធីមួយក្នុងចំណោមបីយ៉ាង៖ អក្សរព្យញ្ជនៈចុងក្រោយច្បាស់លាស់ បន្សំសញ្ញាសម្គាល់ ឬដោយ ꨥ ។
+ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ -k-ng-c -t -np -y -r -lW -ṣ ꩀ ꩂ ꩄ ꩅ ꩆ ꩇ ꩈ ꩉ ꩊ ꨥ ꩋ
+ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ -ង - មហ វចនានុក្រម ◌ꩃ ◌ꩌ ◌ꩍ បង្ហាញជាមួយ ꨌ (ca) ꨌꩃ ꨌꩌ ꨌꩍ

 ស្រៈឯករាជ្យ 
+aiuéaioꨀꨁꨂꨃꨄꨅ

 ស្រៈអាស្រ័យ 
ស្រៈដំបូងផ្សេងទៀតត្រូវបានតំណាងដោយបន្ថែមសញ្ញាសម្គាល់ទៅអក្សរ ꨀ (a) ។  វចនានុក្រម​ដូចគ្នា​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ព្យញ្ជនៈ​ដើម្បី​ផ្លាស់​ប្តូរ​ស្រៈ​ដែល​មាន​កំណើត​របស់​វា​៖
+Dependent Cham vowels-ā-i-ī-ei-u-ū-e-ēdiacriticsshown with  (ka)-é-é-o-ō-ai-ao-â-â-audiacriticsshown with  (ka)
អក្សរចាម: ព្យញ្ជនៈ medial

ព្យញ្ជនៈ medial 
+ព្យញ្ជនៈកណ្តាល (សញ្ញាព្យញ្ជនៈ) - អាយ - រ៉ា - ឡា - អ៊ូ វចនានុក្រម ◌ꨳ ◌ꨴ ◌ꨵ ◌ꨶ ឧទាហរណ៍ ꨆꨳ កៀ ꨆꨴ ក្រ ꨆꨵ ខ្លា ꨆꨶ គូ
អក្សរចាម: ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ

ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ 
ចាម​មិន​ប្រើ ​វីរ៉ាម ​ដើម្បី​គាប​ស្រៈ​ទេ។ ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយត្រូវបានចង្អុលបង្ហាញតាមវិធីមួយក្នុងចំណោមបីយ៉ាង៖ អក្សរព្យញ្ជនៈចុងក្រោយច្បាស់លាស់ បន្សំសញ្ញាសម្គាល់ ឬដោយ ꨥ ។
+ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ -k-ng-c -t -np -y -r -lW -ṣ ꩀ ꩂ ꩄ ꩅ ꩆ ꩇ ꩈ ꩉ ꩊ ꨥ ꩋ
+ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ -ង - មហ វចនានុក្រម ◌ꩃ ◌ꩌ ◌ꩍ បង្ហាញជាមួយ ꨌ (ca) ꨌꩃ ꨌꩌ ꨌꩍ
អក្សរចាម: ស្រៈអាស្រ័យ

ស្រៈអាស្រ័យ 
ស្រៈដំបូងផ្សេងទៀតត្រូវបានតំណាងដោយបន្ថែមសញ្ញាសម្គាល់ទៅអក្សរ ꨀ (a) ។  វចនានុក្រម​ដូចគ្នា​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ព្យញ្ជនៈ​ដើម្បី​ផ្លាស់​ប្តូរ​ស្រៈ​ដែល​មាន​កំណើត​របស់​វា​៖
+Dependent Cham vowels-ā-i-ī-ei-u-ū-e-ēdiacriticsshown with  (ka)-é-é-o-ō-ai-ao-â-â-audiacriticsshown with  (ka)
អក្សរចាម: លេខ

លេខ 
ចាម​មាន​លេខ​តួ​លេខ​ប្លែក​ពី​គេ៖ Everson, Michael (2006-08-06). "Proposal for encoding the Cham script in the BMP of the UCS" (PDF).
លេខអារ៉ាប់ 0 ១ ២ ៣ ៤ ៥ ៦ ៧ ៨ ៩ លេខចាម ꩐ ꩑ ꩒ ꩓ ꩔ ꩕ ꩖ ꩗ ꩘ ꩙ ឈ្មោះ ថាអូ ꨔꨯꨱꩍ សា ꨧ ឌូ ꨕꨶ ក្លូ ꨆꨵꨮꨭ ប៉ាក ꨚꩀ លីម ꨤꨪꨟ ណាម ꨗꩌ តាជូ ꨓꨎꨭꩍ ដាឡាផាន ꨕꨤꨚꩆ សាឡាផាន ꨧꨤꨚꩆ
អក្សរចាម: និមិត្តសញ្ញាផ្សេងទៀត។

និមិត្តសញ្ញាផ្សេងទៀត។ 
រូបភាពតូច|សញ្ញាណឱម
+ វណ្ណយុត្តិ និមិត្តសញ្ញា ឈ្មោះ មុខងារ ꩜ស្ពិរាល សម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃផ្នែកមួយ។ ꩝ ដាន់ដា ការបំបែកអត្ថបទ ꩞ ដាន់ដាទ្វេ ការបំបែកអត្ថបទជាមួយនឹងតម្លៃរីកចម្រើននៃចុងបញ្ចប់ ꩟ បីដងដាដា ការបំបែកអត្ថបទជាមួយនឹងតម្លៃរីកចម្រើននៃចុងបញ្ចប់
អក្សរចាម: យូនីកូដ

យូនីកូដ 
អក្សរចាមត្រូវបានបន្ថែមទៅស្តង់ដារ យូនីកូដ ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០០៨ ជាមួយនឹងការចេញផ្សាយកំណែ ៥.១។ Everson, Michael (2006-08-06). "Proposal for encoding the Cham script in the BMP of the UCS" (PDF).

ប្លុកយូនីកូដសម្រាប់ចាមគឺ U+AA00 – U+AA5F៖
អក្សរចាម: អត្ថបទគំរូ

អត្ថបទគំរូ 
ខាងក្រោមនេះជាអត្ថបទគំរូជាភាសាចាម អក្សររូមី, ចាវី, និងចាម។ អត្ថបទនេះគឺជាការបកប្រែនៃកំណាព្យខ្លីវៀតណាមដ៏ល្បីល្បាញមួយ។
ការបកប្រែភាសាអង់គ្លេស ការបាត់បង់ប្រាក់; សោកសៅពីរបីថ្ងៃ</br> ការបាត់បង់មិត្តភក្តិ; សោកសៅពីរបីខែ</br> ការបាត់បង់មិត្តស្រី; សោកសៅពីរបីឆ្នាំ</br> ការបាត់បង់ម្តាយ; សោកសៅសម្រាប់ជីវិតចានរូមី ឡាហ៊ីក ជីន; drut druy hadôm harei</br> ឡាហ៊ីក សាបាត; duk duy hadôm bilaan</br> ឡាហ៊ីក បង់តូ; padruy padruy hadôm thun</br> Lahik Amêk; su-uk su-uôn ha umôr</br> ចាម ចាវី ស្គ្រីប </br> </br> </br>  អក្សរចាមꨤꨨꨪꩀ ꨎꨳꨯꨮꩆ ꨕꨴꨭꩅ ꨕꨴꨭꩈ ꨨꨕꨯꩌ ꨨꨣꨬ

</br> 

ꨤꨨꨪꩀ ꨎꨳꨯꨮꩆ ꨕꨴꨭꩅ ꨕꨴꨭꩈ ꨨꨕꨯꩌ ꨨꨣꨬ

</br> 

ꨤꨨꨪꩀ ꨎꨳꨯꨮꩆ ꨕꨴꨭꩅ ꨕꨴꨭꩈ ꨨꨕꨯꩌ ꨨꨣꨬ

</br> 

ꨤꨨꨪꩀ ꨎꨳꨯꨮꩆ ꨕꨴꨭꩅ ꨕꨴꨭꩈ ꨨꨕꨯꩌ ꨨꨣꨬ ដើមវៀតណាម ម៉ាតធីន; Buồn vài ngày</br> ម៉ាត បាង; Buồn vài tháng</br> ម៉ាត ហ្គៅ; ប៊ុណ្ណា វីណាម</br> ម៉ុត មẹ; Buồn cả đời
អក្សរចិន

250px|thumb|តួអក្សរចិន

អក្សរចិន（漢字）ដែលត្រូវបានបង្កើតសម្រាប់ការសរសេរភាសាចិន ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងរង្វង់វប្បធម៌តួអក្សរចិន ហើយជាតួអក្សរដែលប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយ និងអភិវឌ្ឍខ្ពស់តែមួយគត់នៅក្នុងពិភពលោក។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូង និងបង្កើតដោយបុព្វបុរសរបស់ប្រជាជនចិននៃអរិយធម៌ទន្លេលឿងនៅក្នុងប្រទេសចិនបុរាណ ហើយពុម្ពអក្សររបស់វាក៏បានទទួលការកែលម្អ និងការវិវត្តរយៈពេលវែងផងដែរ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរចិន
អក្សរតៃណយ

អក្សរ តៃណយ (សរសេរថា Thai Noi ) ឬ អក្សរ ឡាវ ពុហានគឺជា អក្សរព្រាហ្មិ ដែលប្រើជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅ ប្រទេសលាវ និង អ៊ីសាន  តាំងពីប្រហែលឆ្នាំ 1500 នៃគ.ស.។  អក្សរលាវ សហសម័យគឺជាកូនចៅផ្ទាល់ ហើយបានរក្សាទម្រង់អក្សរជាមូលដ្ឋាន។  អក្សរនេះភាគច្រើនបានបោះបង់ចោលការប្រើប្រាស់នៅក្នុងតំបន់អ៊ីសាននៃ ប្រទេសថៃ ដោយសារតែគោលនយោបាយ Thaification របស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ដែលបានកំណត់វប្បធម៌ថៃកណ្តាល ដូចជា អក្សរថៃ ទូទាំងប្រទេស។
អក្សរតៃណយ: ឈ្មោះ

ឈ្មោះ 
អក្សរ​តៃ​ណយ ( Northeastern Thai :   , cf ។    BGN/PCGN Akson Tai Noy) ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា តូឡាវ ( Northeastern Thai:   ។      ) ដែលក្នុងសម័យ ឥសាន និងឡាវ នឹងក្លាយជា តូឡាវ ( Northeastern Thai    និង    រៀងៗខ្លួន។ អក្សរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ជា​ភាសា​ឡាវ​ថា Lao ពុហាន (     ) ដែលមានន័យថា  ឡាវបុរាណ ' ។  នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​លាវ អក្សរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​សំដៅ​ទៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​ថា​ជា​អក្សរ​ Akson Lao Deum (  , cf ។ Northeastern Thai  RTGS Akson Lao Doem,    )។ Ronnakiat, Nantana (1992). "Evidence of the Tai Noi Alphabet Found in Inscriptions" (PDF). The Third International Symposium on Language and Linguistics. Bangkok: Chulalongkorn University. pp. 1326–1334. អក្សរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ផង​ដែរ​ថា Tua Wiang ដែល​មាន​ន័យ​ថា "អក្ខរក្រមវៀង​" ។
អក្សរតៃណយ: ច​រិ​ក​លក្ខណៈ

ច​រិ​ក​លក្ខណៈ 
ព្យញ្ជនៈ តៃណយ ត្រូវបានសរសេរផ្ដេកពីឆ្វេងទៅស្តាំ ចំណែកស្រៈវិញគឺសរសេរពីមុខ លើ ខាងក្រោម និងក្រោយអក្សរ អាស្រ័យលើស្រៈ។ ស្គ្រីបមិនមានអក្សរធំ ឬអក្សរតូចទេ។ មិនមានចន្លោះរវាងពាក្យទេ។ ប្រយោគត្រូវបានបញ្ចប់ដោយដកឃ្លា។

អក្សរ​តៃ​ណយ​មាន​លេខ​រៀង​ខ្លួន​ដែល​ស្រដៀង​នឹង​លេខ​ដែល​មាន​ក្នុង​អក្សរ​ឡាវ។

 ព្យញ្ជនៈ 
អក្សរ តៃណយមានព្យញ្ជនៈដំបូងចំនួន 27 ។

500x500ភីកសែល

 ចង្កោមព្យញ្ជនៈ 
ព្យញ្ជនៈចង្កោម គឺជាព្យញ្ជនៈដំបូងដែលមានព្យញ្ជនៈពីរ បញ្ចូលគ្នាជាអក្សរមួយ។ 

រូបភាពខាងក្រោមបង្ហាញពីឧទាហរណ៍មួយចំនួន៖

500x500ភីកសែល

 ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ 
អក្សរ តៃណយ មានអក្សរជាពិសេសសម្រាប់ព្យញ្ជនៈនៅក្នុងទីតាំងចុងក្រោយនៃពាក្យមួយ។ មានព្យញ្ជនៈចុងក្រោយចំនួន ១១ សរុបសម្រាប់សំឡេង ៨ ផ្សេងៗគ្នា។

500x500ភីកសែល

 ស្រៈ 
អក្សរ តៃណយ មានស្រៈចំនួន 29 ដែលបង្កើតឡើងដោយអក្សរសាស្ត្រជាច្រើន។

500x500ភីកសែល
អក្សរតៃណយ: ចង្កោមព្យញ្ជនៈ

ចង្កោមព្យញ្ជនៈ 
ព្យញ្ជនៈចង្កោម គឺជាព្យញ្ជនៈដំបូងដែលមានព្យញ្ជនៈពីរ បញ្ចូលគ្នាជាអក្សរមួយ។ 

រូបភាពខាងក្រោមបង្ហាញពីឧទាហរណ៍មួយចំនួន៖

500x500ភីកសែល
អក្សរតៃណយ: ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ

ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ 
អក្សរ តៃណយ មានអក្សរជាពិសេសសម្រាប់ព្យញ្ជនៈនៅក្នុងទីតាំងចុងក្រោយនៃពាក្យមួយ។ មានព្យញ្ជនៈចុងក្រោយចំនួន ១១ សរុបសម្រាប់សំឡេង ៨ ផ្សេងៗគ្នា។

500x500ភីកសែល
អក្សរតៃណយ: ស្រៈ

ស្រៈ 
អក្សរ តៃណយ មានស្រៈចំនួន 29 ដែលបង្កើតឡើងដោយអក្សរសាស្ត្រជាច្រើន។

500x500ភីកសែល
អក្សរតៃណយ: យូនីកូដ

យូនីកូដ 
ការព្យាយាមអ៊ិនកូដ តៃណយ ជា យូនីកូដ ត្រូវបានធ្វើឡើង។ Mitchell, Ben (2018). "Towards a Comprehensive Proposal for Thai Noi/lao Buhan Script" (PDF) – via Unicode.org.
អក្សរតៃណយ: ពុម្ពអក្សរ

ពុម្ពអក្សរ 
អ្នកអាចទាញយកពុម្ពអក្សរ តៃណយនៅលើគេហទំព័រ IsanGate ។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរ
អក្សរតៃវៀត

អក្សរ​តៃ​វៀត ( តៃដាំ : ꪎꪳ ꪼꪕ ("អក្សរ​តៃ​"), យួន ​: Chữ Thái Việt,,   , RTGS ៖ akson taidam ) ជា អក្សរព្រាហ្មិ ដែលប្រើដោយ ជនជាតិតៃដាំ និង ប្រជាជនថៃ ផ្សេងៗនៅ វៀតណាម និង ថៃ ។ Bảng chữ cái tiếng Thái (Việt Nam), các quy tắc cơ bản . Lịch sử văn hóa Thái, 26/06/2018. In vietnamese.
អក្សរតៃវៀត: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
បើ​តាម​អ្នក​និពន្ធ​ថៃ ប្រព័ន្ធ​សរសេរ ​ប្រហែល​មក​ពី​ការ​សរសេរ​របស់​ថៃ​ចាស់​នៃ​នគរ ​សុខោទ័យ ។  វា​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​ឡើង​ថា អក្សរ ហ្វាកខាំ ជា​ប្រភព​នៃ​ប្រព័ន្ធ​សរសេរ តៃដន, តៃដាំ និង តៃដែង ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង Jinping ( ចិន ) ភាគខាងជើង​ប្រទេស​ឡាវ និង ​វៀតណាម ។ 

ភាពខុសគ្នានៃ សូរសព្ទ នៃភាសាតៃក្នុងស្រុកផ្សេងៗ ភាពឯកោនៃសហគមន៍ និងការពិតដែលថាភាសាសរសេរត្រូវបានផ្ទេរតាមប្រពៃណីពីឪពុកទៅកូន បាននាំឱ្យមានការប្រែប្រួលក្នុងស្រុកជាច្រើន។ នៅក្នុងការប៉ុនប៉ងដើម្បីបញ្ច្រាសការអភិវឌ្ឍន៍នេះ និងបង្កើតប្រព័ន្ធស្តង់ដារមួយ ប្រជាជនតៃជាច្រើនរបស់ វៀតណាម នៅក្នុងអតីត តំបន់ស្វយ័តភាគពាយ័ព្យ ត្រូវបានខិតជិតជាមួយនឹងសំណើដែលពួកគេគួរតែយល់ព្រមលើស្តង់ដាររួមមួយ។ រួមគ្នាជាមួយអ្នកស្រាវជ្រាវវៀតណាម សំណើដំបូង  ថងញ៉ឹត (ឬអក្ខរក្រមបង្រួបបង្រួម) ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពនៅឆ្នាំ 1961 និងកែសម្រួលនៅឆ្នាំ  កំណែស្គ្រីបដែលបានបង្រួបបង្រួម និងស្ដង់ដារត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងសិក្ខាសាលាដែលឧបត្ថម្ភដោយអង្គការយូណេស្កូក្នុងឆ្នាំ 2006 ដែលមានឈ្មោះថា "chữ Thái Việt Nam" (ឬអក្សរវៀតណាមតៃ)។ កំណែស្តង់ដារនេះត្រូវបានអនុម័តឱ្យដាក់បញ្ចូលក្នុងយូនីកូដ។ 

ចាប់ពីខែឧសភាឆ្នាំ 2008 អក្សរថៃដែលបានកែលម្អត្រូវបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ។
អក្សរតៃវៀត: ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| អត្ថបទជាអក្សរតៃវៀត
ព្យញ្ជនៈមាន ៣១ ព្យញ្ជនៈ និង ១៤ ស្រៈ។  មិនដូចអក្សរ abugidas ឬអក្សរព្រាហ្មណ៍ដទៃទៀតទេ ព្យញ្ជនៈមិនមានស្រៈជាប់ខ្លួនទេ ហើយស្រៈនីមួយៗត្រូវតែបញ្ជាក់ដោយសញ្ញាស្រៈ។ ស្រៈត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសម្គាល់ស្រៈដែលអាចបង្ហាញខាងលើ ខាងក្រោម ឬខាងឆ្វេង និង/ឬខាងស្តាំនៃព្យញ្ជនៈ។  ស្រៈខ្លះមានព្យញ្ជនៈចុងក្រោយដែលមានស្រាប់ ដូចជា  ,  , និង  . 

ស្គ្រីបនេះប្រើ វណ្ណយុត្តិ អក្សរឡាតាំង ហើយក៏មានតួអក្សរពិសេសចំនួនប្រាំ មួយសម្រាប់បង្ហាញមនុស្សម្នាក់ មួយសម្រាប់លេខ "មួយ" មួយសម្រាប់និយាយឡើងវិញនូវពាក្យមុន មួយដើម្បីសម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃអត្ថបទ និងមួយដើម្បីសម្គាល់ចុងបញ្ចប់នៃ អត្ថបទមួយ។ 

ជាប្រពៃណី ស្គ្រីបមិនប្រើគម្លាតរវាងពាក្យដូចដែលពួកគេត្រូវបានសរសេរជាលំហូរបន្តនោះទេ ប៉ុន្តែគម្លាតបានក្លាយជារឿងធម្មតាចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 ។ 

 ព្យញ្ជនៈ 
ព្យញ្ជនៈ​ដំបូង​មាន​ទាំង​ទម្រង់​ខ្ពស់ និង​ទាប ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដើម្បី​បង្ហាញ​សំឡេង។ ព្យញ្ជនៈខ្ពស់ត្រូវបានប្រើសម្រាប់អក្សរចុងក្រោយព្យាង្គ -w, -y, -m, -n និង -ng ។ ព្យញ្ជនៈទាប -k ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ចុងក្រោយ  - និង  -sound ខណៈពេលដែលអក្សរទាប -b និង -d ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ចុងក្រោយ និង  .   តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង  ទាប ខ្ពស់។ ꪀ ꪁក  ꪂ ꪃខ  ꪄ ꪅ khho  ꪆ ꪇគ  ꪈ ꪉង  ꪊ ꪋច  ꪌ ꪍឆ  ꪎ ꪏស  ꪐ ꪑញ  ꪒ ꪓទ  ꪔ ꪕត  ꪖ ꪗថ  តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង  ទាប ខ្ពស់។ ꪘ ꪙន  ꪚ ꪛព  ꪜ ꪝប  ꪞ ꪟផ  ꪠ ꪡ fo  ꪢ ꪣម  ꪤ ꪥយ  ꪦ ꪧរ  ꪨ ꪩល  ꪪ ꪫវ  ꪬ ꪭហ  ꪮ ꪯ o 
រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ព្យញ្ជនៈអក្សរតៃវៀត

 ស្រៈ 
រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ស្រៈអក្សរតៃវៀត
ទីតាំងរបស់តួព្យញ្ជនៈត្រូវបានសម្គាល់ដោយរង្វង់មួយ៖ ◌។ តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង   ◌ꪰ ម៉ៃកាង  ◌ꪱ អេ  ◌ꪲអិ  ◌ꪳអូ  ◌ꪴអុ  ꪵ◌ អ៊ី  ꪶ◌ o  ◌ꪷ ម៉ៃឃិត  * តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង   ◌ꪸអៃ  ꪹ◌uea  ◌ꪺua  ꪻ◌aue  ꪼ◌ay  ◌ꪽan  ◌ꪾam 

ស្រៈបន្ថែមមួយចំនួនត្រូវបានសរសេរដោយការរួមបញ្ចូលគ្នានៃស្រៈពីរ។ បន្សំទាំងបួនខាងក្រោមត្រូវបានប្រើសម្រាប់តៃដាំ៖
តួអក្សរ សំឡេង   ꪹ◌ꪸ  ꪹ◌ꪷ  ꪹ◌ꪱ  ◌ꪚꪾ 
សំឡេង​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ខុស​គ្នា​នៅ​ក្នុង តៃដន បើ​ធៀប​នឹង​ភាសា តៃដាំ Brase, J. (2008). Writing Tai Don: Additional characters needed for the Tai Viet script. https://www.unicode.org/L2/L2008/08217-tai-don.pdf
តួអក្សរតៃដាំ សំឡេង  ◌ꪸ ꪹ◌ꪸ  ◌ꪷ ꪹ◌ꪷ  ◌ꪺ ꪶ◌  ◌ꪮ ◌ꪷ  (នៅក្នុងព្យាង្គបើកចំហ) ꪶ◌ꪉ ◌ꪴꪉ  ꪶ◌ꪣ ◌ꪴꪣ  ◌ꪝꪾ ◌ꪾ 

 សម្លេង 
ជាប្រពៃណី ស្គ្រីបមិនប្រើសញ្ញាសូរសំឡេងទេ ហើយមានតែសំឡេងដែលបង្ហាញដោយផ្នែកដែលមានភាពខុសគ្នានៃព្យញ្ជនៈខ្ពស់/ទាប។ អ្នកអានត្រូវទាយសំឡេង ហើយដូច្នេះអត្ថន័យនៃពាក្យពីបរិបទ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 សញ្ញាសំឡេងពីរត្រូវបានបង្កើតឡើង ហៅថា ម៉ៃងឿង និង ម៉ៃ ចម្រៀង។  សូរសព្ទលេខ ១ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយព្យញ្ជនៈទាបប៉ុណ្ណោះ។ សំឡេងទី ៤ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយព្យញ្ជនៈខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ។ សំឡេងទី 2 ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីមួយ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈទាប។ សំឡេងលេខ ៥ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីមួយ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈខ្ពស់។ សំឡេងទី 3 ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីពីរ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈទាប។ សម្លេងទី 6 ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីពីរ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈខ្ពស់។  
តួអក្សរ ឈ្មោះ សម្លេងទាប កម្រិតសំឡេងទាប សម្លេងខ្ពស់។ កម្រិតសំឡេងខ្ពស់។ ◌ – ១ ˨ ៤ ˥ ◌꪿ ម៉ៃ ឯក ២ ៥ ◌꫁ ម៉ៃថូ ៣ ៦ ˧˩ ◌ꫀ ម៉ៃ មួយ ២ ៥ ◌ꫂម៉ៃសង ៣ ៦
អក្សរតៃវៀត: ព្យញ្ជនៈ

ព្យញ្ជនៈ 
ព្យញ្ជនៈ​ដំបូង​មាន​ទាំង​ទម្រង់​ខ្ពស់ និង​ទាប ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដើម្បី​បង្ហាញ​សំឡេង។ ព្យញ្ជនៈខ្ពស់ត្រូវបានប្រើសម្រាប់អក្សរចុងក្រោយព្យាង្គ -w, -y, -m, -n និង -ng ។ ព្យញ្ជនៈទាប -k ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ចុងក្រោយ  - និង  -sound ខណៈពេលដែលអក្សរទាប -b និង -d ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ចុងក្រោយ និង  .   តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង  ទាប ខ្ពស់។ ꪀ ꪁក  ꪂ ꪃខ  ꪄ ꪅ khho  ꪆ ꪇគ  ꪈ ꪉង  ꪊ ꪋច  ꪌ ꪍឆ  ꪎ ꪏស  ꪐ ꪑញ  ꪒ ꪓទ  ꪔ ꪕត  ꪖ ꪗថ  តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង  ទាប ខ្ពស់។ ꪘ ꪙន  ꪚ ꪛព  ꪜ ꪝប  ꪞ ꪟផ  ꪠ ꪡ fo  ꪢ ꪣម  ꪤ ꪥយ  ꪦ ꪧរ  ꪨ ꪩល  ꪪ ꪫវ  ꪬ ꪭហ  ꪮ ꪯ o 
រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ព្យញ្ជនៈអក្សរតៃវៀត
អក្សរតៃវៀត: ស្រៈ

ស្រៈ 
រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ស្រៈអក្សរតៃវៀត
ទីតាំងរបស់តួព្យញ្ជនៈត្រូវបានសម្គាល់ដោយរង្វង់មួយ៖ ◌។ តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង   ◌ꪰ ម៉ៃកាង  ◌ꪱ អេ  ◌ꪲអិ  ◌ꪳអូ  ◌ꪴអុ  ꪵ◌ អ៊ី  ꪶ◌ o  ◌ꪷ ម៉ៃឃិត  * តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង   ◌ꪸអៃ  ꪹ◌uea  ◌ꪺua  ꪻ◌aue  ꪼ◌ay  ◌ꪽan  ◌ꪾam 

ស្រៈបន្ថែមមួយចំនួនត្រូវបានសរសេរដោយការរួមបញ្ចូលគ្នានៃស្រៈពីរ។ បន្សំទាំងបួនខាងក្រោមត្រូវបានប្រើសម្រាប់តៃដាំ៖
តួអក្សរ សំឡេង   ꪹ◌ꪸ  ꪹ◌ꪷ  ꪹ◌ꪱ  ◌ꪚꪾ 
សំឡេង​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ខុស​គ្នា​នៅ​ក្នុង តៃដន បើ​ធៀប​នឹង​ភាសា តៃដាំ Brase, J. (2008). Writing Tai Don: Additional characters needed for the Tai Viet script. https://www.unicode.org/L2/L2008/08217-tai-don.pdf
តួអក្សរតៃដាំ សំឡេង  ◌ꪸ ꪹ◌ꪸ  ◌ꪷ ꪹ◌ꪷ  ◌ꪺ ꪶ◌  ◌ꪮ ◌ꪷ  (នៅក្នុងព្យាង្គបើកចំហ) ꪶ◌ꪉ ◌ꪴꪉ  ꪶ◌ꪣ ◌ꪴꪣ  ◌ꪝꪾ ◌ꪾ
អក្សរតៃវៀត: សម្លេង

សម្លេង 
ជាប្រពៃណី ស្គ្រីបមិនប្រើសញ្ញាសូរសំឡេងទេ ហើយមានតែសំឡេងដែលបង្ហាញដោយផ្នែកដែលមានភាពខុសគ្នានៃព្យញ្ជនៈខ្ពស់/ទាប។ អ្នកអានត្រូវទាយសំឡេង ហើយដូច្នេះអត្ថន័យនៃពាក្យពីបរិបទ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 សញ្ញាសំឡេងពីរត្រូវបានបង្កើតឡើង ហៅថា ម៉ៃងឿង និង ម៉ៃ ចម្រៀង។  សូរសព្ទលេខ ១ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយព្យញ្ជនៈទាបប៉ុណ្ណោះ។ សំឡេងទី ៤ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយព្យញ្ជនៈខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ។ សំឡេងទី 2 ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីមួយ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈទាប។ សំឡេងលេខ ៥ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីមួយ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈខ្ពស់។ សំឡេងទី 3 ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីពីរ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈទាប។ សម្លេងទី 6 ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីពីរ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈខ្ពស់។  
តួអក្សរ ឈ្មោះ សម្លេងទាប កម្រិតសំឡេងទាប សម្លេងខ្ពស់។ កម្រិតសំឡេងខ្ពស់។ ◌ – ១ ˨ ៤ ˥ ◌꪿ ម៉ៃ ឯក ២ ៥ ◌꫁ ម៉ៃថូ ៣ ៦ ˧˩ ◌ꫀ ម៉ៃ មួយ ២ ៥ ◌ꫂម៉ៃសង ៣ ៦
អក្សរថៃ

អក្សរថៃ ( អានថា: អាកសនថៃ) គឺជា អាប៊ូហ្គីដា (Abugida) ធ្លាប់សរសេរភាសាថៃ ខាងត្បូងរបស់ថៃ និងជាច្រើនទៀតបាននិយាយនៅក្នុងប្រទេសថៃ អក្ខរក្រមថៃខ្លួនវាផ្ទាល់មាន ៤៤ ព្យញ្ជនៈ ( ផាយ៉ាន់ឆាណា) ១៥ ស្រៈ ( ស្រាក់) ដែលរួមបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងហោចណាស់ ២៨ ទំរង់ស្រៈនិង ៤ សម្លេងវណ្ណយុត្ត (, វ៉ានណាយុក ឬ វ៉ានណាយុត) ដើម្បីបង្កើតតួអក្សរភាគច្រើនតំណាងព្យាង្គ
អក្សរថៃ: ព្យញ្ជនៈនៅលីវ

ព្យញ្ជនៈនៅលីវ 
និមិត្តសញ្ញាឈ្មោះRTGSIPAClassភាសាថៃRTGSអត្ថន័យInitialFinalInitialFinalกก ไก่ko kai
ក កៃ (ក, គ)សាច់​មាន់kkកណ្តាលขข ไข่kho khai
ខ ខៃ (ខ, ឃ)ស៊ុតkhkខ្ពស់ฃฃ ขวดkho khuat
ខ ខួតដបkhkខ្ពស់คค ควายkho khwai
ខ (គ) ខ្វាយ (ខ, ឃ)ក្របីkhkទាបฅฅ คนkho khon
ខ (គ) ខុនមនុស្សkhkទាបฆฆ ระฆังkho ra-khang
ខ (ឃ) រ៉ាក់ខាំង (ខ, ឃ)កណ្តឹងkhkទាបงง งูngo ngu
ង ងូ (ង)ពស់ngngទាបจจ จานcho chan
ច ចាន (ច, ជ)ចានchtកណ្តាលฉฉ ฉิ่งcho ching
ឆ ឈិង (ឆ, ឈ)សសៃch –ខ្ពស់ชช ช้างcho chang
ឆ (ជ) ឆាង (ឆ, ឈ)ដំរីchtទាបซซ โซ่so so
ស សូ (ស)សង្វាក់stទាបฌฌ เฌอcho choe
ឈ ឈើ (ឆ, ឈ)ឈើch –ទាបญ หญิงyo yingញ ញីង (ញ, យ)ស្រីynទាបฎฎ ชฎาdo cha-da
ដ ឆាក់ដា (ដ, ឌ)សំលៀកបំពាក់ក្បាលdtកណ្តាលฏฏ ปฏักto pa-tak
ត (ដ) ប៉ះតាក (ត, ទ) លំពែងttកណ្តាលฐ ฐานtho than
ឋ ឋាន (ឋ, ឍ, ថ, ធ)ឈ្នាន់thtខ្ពស់ฑฑ มณโฑtho montho
ថ (ឌ) ម៉ុនថូ

(ដ, ឋ, ឌ, ឍ, ថ, ធ)នាង​មណ្ឌោលគីរីthtទាបฒฒ ผู้เฒ่าtho phu-thao
ឍ ភូថៅ (ឋ, ឍ, ថ, ធ)មនុស្សចាស់thtទាបณณ เณรno nen
ណ នេន (ណ, ន)សាមណេរnnទាបดด เด็กdo dek
ដ (ត) ដេក (ដ, ឌ)កូនdtកណ្តាលตต เต่าto tao
ត តៅ (ត, ទ)អណ្តើកttកណ្តាលถถ ถุงtho thung
ថ ធុង (ថ, ធ)កាបូបthtខ្ពស់ทท ทหารtho thahan
ថ (ទ) ថាក់ហាន (ថ, ធ)ទាហានthtទាបธธ ธงtho thong
ធ ធង (ថ, ធ)ទង់thtទាបนน หนูno nu
ន ហ្នូ (ណ, ន)កណ្តុរnnទាបบบ ใบไม้bo baimai
ប បៃម៉ៃ (ប)ស្លឹកbpកណ្តាលปป ปลาpo pla
ប៉ ប៉្រា (ប៉, ព)ត្រីppកណ្តាលผผ ผึ้งpho phueng
ផ ភឹង (ផ, ភ)ឃ្មុំph –ខ្ពស់ฝฝ ฝาfo fa
ហ្វ ហ្វា (ហ្វ)គំរបf –ខ្ពស់พพ พานpho phan
ផ (ព) ផាន (ផ, ភ)ថាសphpទាបฟฟ ฟันfo fan
ហ្វ ហ្វាន់ (ហ្វ)ធ្មេញfpទាបภภ สำเภาpho sam-phao
ភ សាំផៅ (ផ, ភ)កប៉ាល់ឥតphpទាបมม ม้าmo ma
ម ម៉ា (ម)សេះmmទាបยย ยักษ์yo yak
យ យ៉ាក (ញ, យ)យក្សy or n or ទាបรร เรือro ruea
រ រឿ (រ)ទូកrnទាបลล ลิงlo ling
ល លីង (ល, ឡ)ស្វាlnទាបวว แหวนwo waen
វ​ វ៉ែន (វ)ចិញ្ចៀនwទាបศศ ศาลาso sala
ស (ឝ) សាឡា (ស)ព្រះពន្លាstខ្ពស់ษษ ฤๅษีso rue-si
ស (ឞ) ឬស៊ី (ស)ឥសីstខ្ពស់สส เสือso suea
ស សឿ (ស)ខ្លាstខ្ពស់หห หีบho hip
ហ ហ៊ីប (ហ)ប្រអប់h–ខ្ពស់ฬฬ จุฬาlo chu-la
ឡ ជុឡា (ល, ឡ)ខ្លែងlnទាបออ อ่างo ang
អ អាង (អ)អាង –កណ្តាលฮฮ นกฮูกho nok-huk
ហ ណុកហ៊ូក (ហ)ទីទុយh –ទាប
អក្សរថៃ: ស្រៈ

ស្រៈ 
និមិត្តសញ្ញាឈ្មោះភាសាថៃRTGSអានពាក្យะวิสรรชนีย์Wisanchani
(ពីភាសាសំស្ក្រឹត )វិសាន់ឆះនី (វិសជ៌នី)◌ัไม้หันอากาศMai han a-katម៉ាយហាន់អាកាត (ឈើបត់អាកាស) ◌็ไม้ไต่คู้Mai tai khuម៉ាយតៃឃូ (ឈើឡើងពត់ / អស្តា)  ◌์ทัณฑฆาต ឬ การันต์thanthakhat ឬ karanថាន់តះខាត (ទណ្ឌឃាដ) ឬ ការ៉ាន់ (ការន្ត)าลากข้างLak khangឡាកខាង (អូសចំហៀង)◌ิพินทุอิPhinthu iភិនធុអ៊ិ (ពិន្ទុឥ)◌̍ฝนทองFon thongហ្វុនថង (ភ្លៀងមាស)◌̎ฟันหนูFan nuហ្វាន់ហ្នូ (ធ្មេញកណ្តុរ)◌ํนิคหิตNikkhahitនិកខះហ៊ិត (និគ្គហិត)◌ุตีนเหยียดTin yiatទីនយាត (ជើងលាតសន្ធឹង)◌ูตีนคู้Tin khuទីនឃូ (ជើងកោង)เไม้หน้าMai naម៉ាយណា (ឈើមុខ)โไม้โอMai oម៉ាយអូ (ឈើឱ)ใไม้ม้วนMai muanម៉ាយមួន (ឈើរមៀល)ไไม้มลายMai malaiម៉ាយម៉ះឡាយ (ឈើផ្ទុះ)อตัว อTua oតួអរ (អ)ยตัว ยTua yoតួយ៉រ (យ)วตัว วTua woតួវ៉រ (វ)ฤตัว ฤTua rueតួរឹ (ឫ)ฤๅตัว ฤๅTua rueតួរឺ (ឬ)ฦตัว ฦTua lueតួលឹ (ឭ)ฦๅตัว ฦๅTua lueតួលឺ (ឮ)
ស្រៈខ្លីស្រៈវែងឈ្មោះនិមិត្តសញ្ញាIPARTGSវ៉ារ្យ៉ង់ស្រៈពេញតួស្រៈនិស្ស័យប្រៀបធៀបអក្សរខ្មែរឈ្មោះនិមិត្តសញ្ញាIPARTGSវ៉ារ្យ៉ង់ស្រៈពេញតួស្រៈនិស្ស័យប្រៀបធៀបអក្សរខ្មែរស្រៈសាមញ្ញสระอะSara a◌ะ 
◌ 
◌ั◌auអះ, ័អះ, -ា-់ สระอาSara a◌า 
◌า◌aah, ar, aaអាាអាสระอิSara i◌ิ 
◌ิ◌iឥិអ៊ិสระอีSara i◌ี 
◌ี◌iee, ii, yឦីអ៊ីสระอึSara ue◌ึ 
◌ึ◌ueeu, u, uh -ឹអ៊ឹสระอือSara ue◌ือ 
◌ื◌ueeu, u -ឺអ៊ឺสระอุSara u◌ุ 
◌ุ◌uooឧុអ៊ុสระอูSara u◌ู 
◌ู◌uoo, uuឩូអ៊ូสระเอะSara eเ◌ะ 
เ◌็◌e  -េះអេះสระเอSara eเ◌ 
เ◌◌eay, a, ae, ai, eiឯេអេสระแอะSara aeแ◌ะ 
แ◌็◌aeaeh, a - -អែះสระแอSara aeแ◌ 
แ◌◌aea -ែអែสระโอะSara oโ◌ะ 
◌◌o  - -អុสระโอSara oโ◌ 
โ◌◌oor, oh, ôឱ, ឲោអូสระเอาะSara oเ◌าะ 
◌็อ◌oo, aw -ោះអោះ. អក់สระออSara o◌อ 
◌อ◌
◌◌

◌็oor, awអ -អ, អរสระเออะSara oeเ◌อะoeeu - -អើះ, អឹสระเออSara oeเ◌อ 
เ◌ิ◌ 
เ◌อ◌ oeer, eu, ur -ើអើ, អឺDiphthongsสระเอียะSara iaเ◌ียะiaiah, ear,  - -អៀះ, អ៊ះสระเอียSara iaเ◌ีย 
เ◌ีย◌iaear, ere,  -ៀអៀ, អ៊ាสระเอือะSara ueaเ◌ือะueaeua, ua - -អឿះสระเอือSara ueaเ◌ือ 
เ◌ือ◌ueaeua, ua, ue -ឿអឿสระอัวะSara ua◌ัวะua  - -អួះสระอัวSara ua◌ัว 
◌ว◌uauar -ួួបញ្ចេញសំឡេងស្រៈផ្សំสระอิ + วSara i + wo waen◌ิวioew - -អ៊ិវสระเอะ + วSara e + wo waenเ◌็วeoeu, ew - -អេវสระเอ + วSara e + wo waenเ◌วeoeu, ew -េវអេវสระแอ + วSara ae + wo waenแ◌วaeoaew, eoែវអែវสระเอาSara aoเ◌าaoaw, au, owឪៅអៅสระอา + วSara a + wo waen◌าวaoau -ាវអាវสระเอีย + วSara ia + wo waenเ◌ียวiaoeaw, iew, iow -ៀវអៀវ, អ៊ាវสระอะ + ยSara a + yo yak◌ัยaiay -័យអៃสระอา + ยSara a + yo yak◌ายaiaai, aay, ay -ាយអាយสระไอSara aiใ◌, ไ◌
ไ◌ยឰៃสระเอาะ + ยSara o + yo yak◌็อยoioy - -អយสระออ + ยSara o + yo yak◌อยoioy - -អយสระโอ + ยSara o + yo yakโ◌ยoioy -ោយអូយสระอุ + ยSara u + yo yak◌ุยuiuy -ុយអ៊ុយสระเออ + ยSara oe + yo yakเ◌ยoeioey -ើយអើយ, អឺយสระอัว + ยSara ua + yo yak◌วยuaiuay -ួយអួយสระเอือ + ยSara uea + yo yakเ◌ือยueaiuai -ឿយអឿយស្រៈបន្ថែមสระอำSara amำamum -ាំអាំฤRueฤ 
 rue, ri, roeru, ri -ឫរឹฤๅRueฤๅrueruu -ឬរឺฦLueฦluelu, li -ឭលឹฦๅLueฦๅluelu -ឮលឺ
អក្សរថៃ: វណ្ណយុត្ត

វណ្ណយុត្ត 
និមិត្តសញ្ញាឈ្មោះសមាសភាពព្យាង្គនិងថ្នាក់ព្យញ្ជនៈដំបូងថៃRTGSអានពាក្យស្រៈនិងសំឡេងចុងក្រោយទាបកណ្តាលខ្ពស់(ไม่มี)(none) -ពាក្យរស់កណ្តាលកណ្តាលបន្ថែម(ไม่มี)(none) -ពាក្យស្លាប់ខ្លីខ្ពស់ទាបទាប(ไม่มี)(none) -ពាក្យស្លាប់វែងfallingទាបទាប ่ไม้เอกmai ekម៉ៃអេក (ឈើឯក)ណាមួយfallingទាបទាប ้ไม้โทmai thoម៉ៃថូ (ឈើទោ)ណាមួយខ្ពស់ធ្លាក់ធ្លាក់ ๊ไม้ตรีmai triម៉ៃទ្រី (ឈើត្រី)ណាមួយ -ខ្ពស់ - ๋ไม้จัตวาmai chattawaម៉ៃចាត់តះវ៉ា (ឈើចត្តវា)ណាមួយ -បន្ថែម -
ห (ហ) នាំព្យញ្ជនៈទាបព្យញ្ជនៈខ្ពស់ប្រៀបធៀបអក្សរខ្មែរง (ង, ង៉)หงហ្ងญ (ញ, ញ៉)หญហ្ញน (ន, ណ)หนហ្នม (ម, ម៉)หมហ្មย (យ, យ៉)หยហ្យร (រ, រ៉)หรហ្រล (ល, ឡ)หลហ្លว (វ, វ៉)หวហ្វอ (អ) នាំព្យញ្ជនៈទាបព្យញ្ជនៈខ្ពស់ប្រៀបធៀបអក្សរខ្មែរย (យ, យ៉)อยយ, យ៉
អក្សរថៃ: លេខ

លេខ 
ហិណ្ឌូ - អារ៉ាប់0123456789ថៃ๐๑๒๓๔๕๖๗๘๙ខ្មែរ០១២៣៤៥៦៧៨៩ពាក្យភាសាថៃศูนย์ (ស៊ូន)หนึ่ง (ហ្នឹង)สอง (សង)สาม (សាម)สี่ (ស៊ី)ห้า (ហា)หก (ហុក)เจ็ด (ជេត)แปด (ប៉ែត)เก้า (កាវ)បកប្រែសូន្យមួយពីរបីបួនប្រាំប្រាំមួយប្រាំពីរប្រាំបីប្រាំបួន
អក្សរថៃ: និមិត្តសញ្ញាផ្សេងទៀត

និមិត្តសញ្ញាផ្សេងទៀត 
និមិត្តសញ្ញា (ថៃ)និមិត្តសញ្ញា (ខ្មែរ)ឈ្មោះអត្ថន័យថៃអានពាក្យฯ។ไปยาลน้อยប៉ៃយ៉ានណយ(ខណ្ឌ, ខណ្ឌសញ្ញា) សម្គាល់ឃ្លាផ្លូវការដែលខ្លីដោយអនុសញ្ញា (អក្សរកាត់)ฯลฯ៘ไปยาลใหญ่ប៉ៃយ៉ានយ៉ៃ(បេយ្យាលៈ, លៈ) ហើយដូច្នេះនៅលើ មានអ្វីផ្សេងទៀតក្រៅពីអ្វីដែលបានដកស្រង់ๆៗไม้ยมกម៉ៃយ៉ះមក(លេខ​ទោ) ពាក្យឬឃ្លាមុនត្រូវបានបកស្រាយឡើងវិញ๏៙ฟองมัน, ตาไก่ហ្វងម៉ាន់, តាកៃ(កុក្កុដនេត្រ, ភ្នែក​មាន់) សម្គាល់ពីដំបូងនៃប្រយោគ កថាខណ្ឌឬសសរ (លែងប្រើ) ឥឡូវនេះគ្រាន់តែជាការចាប់ផ្តើមនៃការសសរនៅក្នុងកំណាព្យមួយ ឥឡូវត្រូវបានគេប្រើជាចំណុចគ្រាប់កាំភ្លើង๏"៙៉ฟองมันฟันหนู, ฟันหนูฟองมัน, ฝนทองฟองมันហ្វងម៉ានហ្វាន់ហ្នូ, ហ្វាន់ហ្នូហ្វងម៉ាន់ ហ្វនថងហ្វងម៉ាន់បានសម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃជំពូកមុន (លែងប្រើ)๐"-ฟองดันហ្វងដាន់ฯ។ះอังคั่นเดี่ยว, คั่นเดี่ยว, ขั้นเดี่ยวអាងខាន់ឌៀវ, ខាន់ឌៀវ, ខាន់ឌៀវ(ខណ្ឌ, ខណ្ឌសញ្ញា) ពីមុនត្រូវបានសម្គាល់ចុងបញ្ចប់នៃប្រយោគឬឃ្លាមួយ (ដែលលែងប្រើ)๚៕อังคั่นคู่, คั่นคู่, ขั้นคู่អាងខាន់ឃូ, ខាន់ឃូ, ខាន់ឃូ(ខណ្ឌចប់) សញ្ញាបញ្ចប់នៃឃ្លាមួយ; សម្គាល់ចុងបញ្ចប់នៃជំពូកឬផ្នែកវែងฯะอังคั่นวิสรรชนีย์អាងខាន់វិសាន់ឆះនី(ខណ្ឌវិសជ៌នី) ចុងបញ្ចប់នៃកំណាព្យ๚ะ៕ះ๛៚โคมูตร, สูตรนารายณ์ខូមូត, ស៊ូតណារ៉ាយ(ខណ្ឌបរិយោសាន, គោ​មូត្រ)
សម្គាល់ចុងបញ្ចប់នៃជំពូកឬឯកសារ; សម្គាល់ចុងបញ្ចប់នៃរឿង๚ะ๛៕ះ៚อังคั่นวิสรรชนีย์โคมูตรអាងខាន់វិសាន់ឆះនីយ៍ខូមូត(ខណ្ឌចប់បរិយោសាន, ខណ្ឌចប់គោ​មូត្រ) សម្គាល់ចុងបញ្ចប់នៃការងារដែលបានសរសេរ฿-บาทបាតបាត (រូបិយប័ណ្ណរបស់ប្រទេសថៃ)