តេមិយជាតក

រឿងតេមិយជាតក មានន័យសេចក្ដីសង្ខេបថា: ក្នុងកាលកន្លងទៅហើយ មានក្សត្រមួយអង្គព្រះនាមកាសិករាជ និងអគ្គមហេសីព្រះនាមចន្ទា សោយរាជ្យនៅនគរពារាណសី។អស់រយៈពេលកន្លងផុតទៅព្រះអង្គពុំមានបុត្រមួយឡើយធ្វើឲ្យអ្នកនគរមានការភ័យខ្លាចបាត់បង់រាជវង្សទើបព្រះអង្គបានឲ្យស្នំ១ម៉ឺន៦ពាន់ និងមហេសីបួងសួងសុំបុត្រ ។ ដោយអំណាច បារមីនៃការបួងសួង ហើយព្រះបាទមទ្ទរាជ ជាព្រះបិតានាងចន្ទា ជាអ្នកកាន់នូវឧបោសថទើបព្រះអង្គទទួល បាន បុត្រាមួយអង្គព្រះនាមតេមិយ។ កាលព្រះពោធិសត្វចម្រើនវ័យបាន ១ខែ ពួកស្នំបានយកព្រះអង្គទៅគាល់   ព្រះរាជានៅទីន័ង្គ វិនិច្ឆ័យទោសចោរ៤នាក់ ។ ចោរមា្នក់តូ្រវវាយដោយផ្ដៅខ្វាប់ ចោរម្នាក់ដាក់ច្រវាក់ក្នុងពន្ធធនាគារចោរម្នាក់ ត្រូវសម្លាប់ដោយលំពែង ហើយម្នាក់ទៀតដោតឆ្កាងនឹងអណ្តោត ។ ក្រោយព្រះសណ្នាប់ព្រះរាជកុមារមាន ការ ភ័យក្លាចទើបព្រះបិតាយកព្រះអង្គទៅផ្ដេកក្នុងមហាមន្ទីរក្រោមស្វេតច្ឆត្រ  នៅពេលឃើញស្វេតច្ឆត្រព្រះ ពោធិសត្វ  មានការភ័យក្លាចដោយស្សរញ្ញាណ ដោយសារការសោយរាជ្យ និងអំពើដែលជានរកបានធ្វើឲ្យព្រះអង្គធ្លាក់ក្នុងឋាននរកអស់រយៈពេល៨ម៉ឺនឆ្នាំ ។ ក្នុងកាលនោះមានទេវតារក្សាស្វេតច្ឆត្រ ដែលជាអតីតមាតា  បានបញ្ចេញនូវកលកិច្ចប្រាប់ព្រះពោធិសត្វ ដោយឲ្យព្រះអង្គមិនខ្វិន ត្រូវធ្វើខ្វិន  មិនថ្លង់ ត្រូវធ្វើថ្លង់ មិនគត្រូវធ្វើគ ទោះអ្នកទាំងពួងថា  ព្រះអង្គល្ងង់ក៏ដោយចុះនោះព្រះអង្គនឹងបានសេចក្ដីចម្រើនដល់អ្នកដោយ វិធីយ៉ាងនេះ។ ព្រះរាជាទ្រង់ជ្រាបថាបុត្រមិនមានចលនាទើបហៅព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយមកប្រជុំប៉ុន្តែព្រាហ្មណ៍ ទាំង នោះយល់ថា  ជើងមិនខ្វិន  ចង្ការមនុស្សគក៏មិនមែន ត្រចៀកមនុស្ស ថ្លង់ក៏មិន មែន ឃើញដូចនេះទើប ព្រះអង្គពិសោធន៍ដោយវិធី១៦ប្រការគឺ:

១.ការពិសោធដោយ ចំណីអាហារ 

២.ការពិសោធដោយ ផលានុផល 

៣.ការពិសោធដោយ គ្រឿងកីឡា 

៥.ការពិសោធដោយ ភ្លើងឆេះផ្ទះ 

៦.ការពិសោធដោយ ដំរីចុះប្រេង 

៧.ការពិសោធដោយ ពស់ 

៨.ការពិសោធដោយ មហោស្រព 

៩.ការពិសោធដោយ គ្រឿងអាវុធប៉ារ៉ាម៉ាណូ 

១០.ការពិសោធដោយ សូរស័ព្ទត្រៃស័ង្ខ

១១.ការពិសោធដោយ សូរស័ព្ទស្គរ 

១២.ការពិសោធដោយ ពន្លឺភ្លើងប្រទីប 

១៣.ការពិសោធដោយ រុយ

១៤.ការពិសោធដោយ គ្រឿងសម្អុយ 

១៥.ការពិសោធដោយ ដុតភ្លើងឆ្អើរ 

១៦.ការពិសោធដោយមាតុគ្រាម 
រូបភាពតូច|តេមិយកំពុងលើករទេះនៅមុខនាយសារថី ជារូបភាពនៅវត្តមួយនៃខេត្តក្រចេះ
គំនិត ហើយព្រះមហាក្សត្របានប្រជុំព្រាហ្មណ៍៍ទាំងអស់មកបន្ទោស   ដោយប្រការផ្សេងៗ ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះមានការអាក់អន់ចិត្ត  ទើបទាយថាព្រះរាជ កុមារ ជា ”កុមារកាឡណ្ណី” ។ ការបើទុកក្នុងព្រះនគរ  នឹងនាំឲ្យមានក្ដីវិនាសអន្តរាយត្រូវតែយកទៅកប់ចោល ក្នុងព្រៃដើម្បីសម្លាប់ចោល។    ប៉ុន្តែព្រះនាងចន្ទាអង្វរឲ្យព្រះស្វាមីឲ្យព្រះរាជបុត្រឡើងសោយរាជ្យ បានត្រឹមតែ ៧ ថ្ងៃក៏បានទើបព្រះរាជាអនុញ្ញាតឲ្យឡើងសោយរាជ្យ ។ លំដាប់ក្រោយមកព្រះបាទកាសិករាជ  បានឲ្យសារថី  ទឹមរទេះអព្វមង្គលដឹកនាំព្រះរាជាទៅទិសខាងលិច ។ ប៉ុន្តែដោយអំណាចបារមីរបស់ព្រះពោធិសត្វទេវតាបាន ប្រែក្លាយជារទេះទឹមដោយមង្គល ហើយធ្វើដំណើរទៅទិសខាងកើត។ នៅពេលនាយសារថីកំពុងជីករណ្តៅ នោះព្រះពោធិសត្វបានក្រោកច្របាច់ព្រះហត្ថាឆ្វេងស្ដាំ    និងព្រះបាទា ហើយស្រដីទៅនាយសារថីថា ព្រះអង្គ មិនមែនខ្វិន មិនគ មិនថ្លង់ឡើយ នាយសារថីមានការត្រេកអរ  ហើយឲ្យព្រះរាជាទៅនគរវិញតែត្រូវព្រះ ពោធិ សត្វបដិសេធ ដោយសុខចិត្តនៅក្នុងព្រៃសន្សំកុសលផលបុណ្យ ជាអ្នកមានព្រហ្មចរិយាធម៌ និងចាកផុត ចេញពីភាពភិតភ័យដោយអំពើនរកនិងរាជ្យសម្បត្តិ។ ដោយស្តាប់បន្ទូលយ៉ាងក្បោះក្បាយនាយសារថីបានសុំបួសក្នុងព្រះរាជដំណាក់ ព្រះអង្គតែព្រះអង្គមានបន្ទូលថា  នាយសារថីចូរអ្នកប្រគល់រថ ហើយធ្វើឲ្យខ្លួនអស់ បំណុលសិនទើបបានសម្រេចបាននូវបព្វជា្ជព្រោះបព្វជា្ជ រមែងសម្រេចដល់បុគ្គលមិនមានបំណុល  ជាកម្ម ដែលពួកឥសីសរសើរ។ កាលនោះនាយសារថីបាននាំដំណឹងទៅដល់ព្រះរាជា និងព្រះមហេសីទើបព្រះអង្គទ្រង់យាង មកទតព្រះរាជបុត្រដោយផ្ទាល់។ លុះមកដល់ព្រៃព្រះពោធិសត្វ ធ្វើបដិសណ្ឋារកិច្ចចំពោះមាតាបិតា ហើយឲ្យ ព្រះមាតាបិតាគង់លើស្លឹកឈើដោយសោយព្រះឧណ្ណោទក  ដែលដោយស្ងោរស្លឹកឈើមិនមានរសជាតិប្រៃ ។ តែព្រះរាជាមានបន្ទូលថា “ ខ្ញុំមិនបរិភោគទេខ្ញុំបរិភោគតែបាយស្រូវសាលីដោយសាច់ដ៏ល្អនោះសេចក្ដីអស្ចារ្យ នឹងកើតមានដល់ខ្ញុំ ចូរកូនសោយរាជ្យចុះ ។ “ ប៉ុន្តែព្រះពោធិ សត្វមានបន្ទូលថា « អាត្មាភាព  នឹងប្រព្រឹត្ត ព្រហ្ម ចរិយាធម៌ពុំត្រូវការរាជសម្បត្តិទេ  ព្រោះក្មេងៗ ក៏គង់តែស្លាប់យប់ថ្ងៃកន្លងផុតទៅ  ទឹកដែលហូរហើយមិនវិល ត្រលប់ ហើយអាយុជីវិតមនុស្សក៏យ៉ាងនេះដែរ។ ជាងនេះភរិយាក៏គង់តែ ស្លាប់ផ្លែឈើទាំងឡាយក៏គង់តែជ្រុះ    ជនខ្លះដែលឃើញតែពេលព្រឹកមិនឃើញពេលល្ងាចឯខ្លះទៀតឃើញតែពេលល្ងាចមិនឃើញពេលព្រឹកសេចក្ដីព្យាយាម  ក្នុងកុសល គេគួរធ្វើក្នុងថ្ងៃនេះឯងបុគ្គលណា ដឹងថា”សេចក្ដីស្លាប់នឹងមានក្នុ្ងងថ្ងៃស្អែក”។» “អាត្មា ភាពផុតស្រលះហើយអំពីចំណង់ គឺការប្រាថ្នាទ្រព្យមិនត្រូវការរាជ្យសម្បត្តិទេ សុខចិត្តនៅក្នុងព្រៃបួសធ្វើអំពើ ជាកុសល ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយាធម៌ ។ ”កាលនោះព្រះបាទកាសិករាជ    និងព្រះនាងចន្ទាព្រមទាំងស្នំ១ម៉ឺន៦ពាន់ហើយព្រមទាំងបរិវារសព្វព្រះហឫទ័យ នឹងទ្រង់សាងផ្នួសទើបទ្រង់ឲ្យចំហរទា្វរឃ្លាំងទាំងអស់    និងទ្វារផ្សារហើយទៅកសាងបុណ្យ កុសល  នៅពេញអាស្រមមានចម្ងាយ៣យោជន៍បានសម្រេចនូវសមាបត្តិ៨    និងអភិញ្ញាណ៥ទាំងអស់គ្នា។  ហើយបានសម្រេចនូវសមាបត្តិដូចគ្នាលុះស្លាប់ទៅបានកើតជាទេវតានៅធក្កមាវចរសួគ៌   ហើយអ្នកទាំងឡាយ ដែលបានបួសរៀនគឺជាពុទ្ធបរិស័ទនៃព្រះពោធិសត្វ។