navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
កិត្តិមុខ: ការវិវត្តន៍ពីកិត្តិមុខទៅជាសត្វគ្រុឌ

ការវិវត្តន៍ពីកិត្តិមុខទៅជាសត្វគ្រុឌ
តាមការស្រាវជ្រាវទាំងឡាយ អាចឲ្យយើងបែងចែកភាវៈទាំងឡាយបានយ៉ាងងាយ

កិត្តិមុខឆ្លាក់នៅចំកណ្តាលខ្លោងទ្វារ ពីសត្វវត្សទី១ ដល់សតវត្សទី៣គឺឃើញលេបកន្ទុយខ្លួនឯង សតវត្សទី៥ ដល់ ៨មានលម្អទៅដោយកម្រងផ្កា សតវត្សទី៩ដល់ទី១៣ កម្រងផ្កានោះប្រែក្លាយទៅជាសត្វនាគ ប្រៀបដូចជាកិត្តិមុខលេបនាគ ឬ យើងច្រឡំថាម្ករលេបនាគ។

thumb|កម្រងផ្កាវិវត្តន៍លេចចេញក្បាលនាគ  

ចំពោះសត្វមករវិញ គឺគេឆ្លាក់នៅចុងសងខាងផ្តែដែលមានរូបរាង ប្រមោយដំរី ជើង២ កន្ទុយត្រីដែលរមូលខ្មាញ់ដូចទឹកដូចគ្នាដែលនៅដើមសតវត្ស កិត្តិមុខ និង សត្វម្ករបានហាមាត់បាញ់កម្រងផ្កាឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក យើងនឹងបកស្រាយអត្ថន័យនេះនៅវគ្គបន្ទាប់។ ហើយសតវត្សក្រោយៗមក កំរងផ្កានោះក៏វិវត្តន៍ទៅជាសត្វនាគ ដែលមានកិត្តិមុខលេបនាគ និង ម្ករលេបនាគ។ ចាប់តាំងពីសតវត្សទី៩ ទី១០ យើងឃើញមានការវិវត្តន៍នៃសិល្បៈដែលកិត្តិមុខ ចាប់ផ្តើមមានស្លាប និង ចំពុះ ហើយក្រោយមកក៏វិវត្តន៍ទៅជាសត្វគ្រុឌទាំងស្រុង ដែលរចនាប័ទ្មក្រោយៗ គឺយើងចាប់ផ្តើមឃើញមានការលាយឡំរវាងកិត្តិមុខ គ្រុឌ លេបនាគ អមដោយព្រះវិស្ណុ ដោយសារតែគ្រុឌជាយានជំនីះរបស់ព្រះវិស្ណុ ហើយដោយសារតែមានការគោរពវិស្ណុនិយម ទើបមានសត្វគ្រុឌលេចចេញនៅចំកណ្តាលផ្តែ ពេលខ្លះយើងក៏ឃើញមានទេវដទៃទៀត ដូចជាព្រះឥន្ទ ព្រះវារុណ (ពិរុណ) និង ព្រះនាងលក្ម្ស៊ីដែលសុទ្ធសឹងជាទេវៈខាងទឹកភ្លៀង។
 
thumb|កម្រងផ្កាចេញក្បាលនាគ  
thumb|គ្រុឌចាប់ផ្តើមមានវត្តមាននៅលើផ្តែ
កិត្តិមុខ: អត្ថបដិរូបទេវកថា អត្ថន័យម្ករលេបនាគ

អត្ថបដិរូបទេវកថា អត្ថន័យម្ករលេបនាគ 
ក្រោយពីបានអានអត្ថបទខាងលើហើយ មិត្តអ្នកអានប្រហែលជាលែងភាន់ច្រឡំភាវៈទាំងឡាយដូចខ្ញុំទៀតហើយ ដោយសារតែការភាន់ច្រឡំហើយគ្មានអ្នកបកស្រាយ ទើបខ្ញុំចេះតែខិតខំស្វែងយល់រហូតបានសរសេរជាអត្ថបទជាភាសាខ្មែរនេះ ទុកថ្ងៃណាមួយ អ្នកដែលមានចម្ងល់ទាំងឡាយអាចបានរៀនសូត្រនឹងស្វែងយល់ដូចខ្ញុំដែរ។

មនុស្សជំនាន់ដើម ប្រើប្រាស់ទេវកថាដើម្បីនិទានរឿងនឹងបកស្រាយពីធម្មជាតិ ដួងព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ សុគ្រាស ខ្យល់ ភ្លៀង ទឹក ភ្លើង រន្ទះ ដី ភ្នំ យើងហៅថាព្រះទាំងអស់ រួមទាំងការកកើតផែនដី ការទ្រទ្រង់ផែនដី និង ការរលាយទៅវិញនៃផែនដី ក៏យើងហៅថាព្រះ។ ហេតុដូចនេះហើយ យើងអាចបកស្រាយសាច់រឿងទេវកថាទាំងនេះ ទៅនឹងបាតុភូតធម្មជាតិដែលកើតមាននៅលើផែនដី ដែលយើងហៅថាតារាសាស្រ្ត ការសិក្សាពីផ្កាយ ពីភព ពីដំណើរគោលចរ ពីជីវិតនៅលើផែនដី ពេលនោះហើយដែលធ្វើឲ្យយើងដឹងច្បាស់ថា អ្វីដែលយើងគិតថាជាអភូតហេតុ ជាទេវកថាដែលយើងមិនអាចប្រើភ្នែកមនុស្សទៅស្វែងយល់ គឺជាបាតុភូតធម្មជាតិដែលទាមទារអោយយើងយកភ្នែកទី៣របស់មនុស្ស គឺបញ្ញា ដើម្បីទៅសិក្សាស្វែងយល់ថា មនុស្សបុរាណ យកទេវកថានិទានពីបាតុភូតធម្មជាតិ មករតំណាងឲ្យទឹក ព្រះវារុណ ពិរុណតំនាងឲ្យភ្លៀង នាគក៏តំណាងអោយទឹក ភ្លៀង សមុទ្រ ជាដើម។

ហេតុដូចនេះហើយ អត្ថបដិរូប ឬ ន័យចំកិត្តិមុខគឺជាចក្រវាឡិ លំហអាកាស កំរងផ្កាដែលចេញពីកិត្តិមុខនិងសត្វមករគឺតំណាងឲ្យពពក ដែលក្រោយមកប្រែក្លាយជាខ្លួនរបស់សត្វនាគ ចំនែកសត្វនាគនោះគឺតំណាងអោយទឹក ឬ ក្នុងន័យនេះគឺទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ពីលើមេឃមកភពផែនដីនេះ ហើយនេះជាអត្ថន័យបែបតារាសាស្រ្ត បែបធម្មជាតិនៃនិមិត្តរូប ម្ករលេបនាគ ឬ ម្ករខ្ជាក់នាគ ក៏ដូចជាកិត្តិមុខខ្ជាក់នាគនេះឯង។
thumb|ជណ្តើរនាគ  
នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាគឺចូលចិត្តយករាហូចាប់ចន្ទមកដាក់នៅកណ្តាលខ្លោងទ្វារចូលនៃវត្តអារ៉ាមដើម្បីការពារ ហើយយករូបមករលេបនាគជាជណ្តើរឡើងទៅវត្ត ដែលយើងតែងតែនិយាយថា ជណ្តើរភ្ជាប់ឋានមនុស្សទៅឋានសួគ៌។
thumb|រាហូចាប់ចន្ទនៅតាមវត្ត 

សង្ឃឹមថាអត្ថបទមួយនេះអាចស្រាយចម្ងល់មិត្តអ្នកអានបានប្រសើរឡើង សូមអរព្រះគុណ និង សូមអរគុណ។

រៀបរៀងដោយ សុខគឹមហេង
នគរខ្មែរ (ក្មេរ)​
០៥ តុលា ២០១៩​
sok.kimheng@gmail.com
កិន្ដាវង្ស

ព្រះអង្គម្ចាស់កិន្ដាវង្ស ឬ ចិន្តាវង្ស (    1900 – 30 មីនា 1951)  ជាព្រះអង្គម្ចាស់ឡាវ និងជាប្អូនប្រុសបង្កើតរបស់ ភេតសារ៉ាត់ រតនាវង្សា ។ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ព្រះអង្គត្រូវបានស្តេច ស្រីសា្វងវង្ស បញ្ជូនជាសម្ងាត់ឱ្យធ្វើជាតំណាង ប្រទេសឡាវ ទៅកាន់ កងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត បន្ទាប់ពីជប៉ុនចូលកាន់កាប់ប្រទេសឡាវ និងរាជធានីនៅ ហ្លួងព្រះបាង នៅថ្ងៃទី 7 ខែមេសា ឆ្នាំ 1945។ U.S. Library of Congress Country Case Study, Laos, Events in 1945 ក្រោយ​មក​លោក​បាន​ក្លាយ​ជា ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទី​២​របស់​ឡាវ ​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៤៦ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៤៧។
កិន្នរ

កិន្នរ និង​កិន្នរី គឺ​ជា​សត្វ​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ហិមពាន្ត ដែល​មាន​រាង​កាយ​ផ្នែក​ខាង​លើ​ជា​មនុស្ស ខាង​ក្រោម​ជា​សត្វ​។ មាន​ស្លាប អាច​ហោះ​ហើរ​បាន​។ នៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​ បាន​ផ្ដល់​និយម​ន័យ​ថា ​«​ឈ្មោះ​បក្សី​មួយ​ប្រភេទ ថា​មាន​រូប​ដូច​មនុស្ស មាន​ស្លាប​ហើរ​បាន​ មាន​និយាយ​តែ​ក្នុង​រឿង​បុរាណ​។»
កណ្តាល|រូបភាពតូច|រូបសំណាកកិន្នរីក្នុងឥរិយាបថសំពះនៅវត្តបទុមវតី ​រាជធានីភ្នំពេញ ។
កិន្នរ: និយមន័យ

និយមន័យ 
ពាក្យ «​កិន្នរ​» នេះ​សំដៅ​លើ​ពពួក​សត្វ​កិន្នរ​ទាំង​ឡាយ មាន​ទាំង​ញី មាន​ទាំង​ឈ្មោល និង​សំដៅ​កិន្នរ​ឈ្មោល​ផង​ដែរ ចំណែក​ឯ​​ពាក្យ «​កិន្នរី​» សំដៅ​លើ​កិន្នរ​ដែល​ជា​ភេទ​ញី​ តែ​មួយ​មុខ​ប៉ុណ្ណោះ​។
កិន្នរ: និទាន​ជាតក

និទាន​ជាតក 
តាម​តំណាល​និទាន​​ថា កិន្នរ និង​កិន្នរី នេះ​អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ហិមពាន្ត ជើង​ភ្នំ​​កៃលាស ហើយ​ដែល​ជា​សត្វ​មួយ​ប្រភេទ​មាន​ប្រាកដ​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ​បុរាណ​ខ្មែរ ក៏​ដូច​ជា​​នៅ​ក្នុង​អក្សរ​សិល្ប៍​​ខ្មែរ ក៏​មាន​និយាយ​ដល់​ប្រភេទ​សត្វ​នេះដែរ​ ដូច​ជា​​រឿង​ព្រះសុធន​ នាង​កែវ​​មនោរាហ៍​ ជា​ដើម​។ល។

នៅ​ក្នុង​ជាតក​វិញ នៅ​មាន​និយាយ​អំពី​រឿង​កិន្នរ​នេះ​ដែរ​។រឿង​កិន្នរ, ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​សៀវ​ភៅ​ប្រជុំ​និទាន​ជាតក, ៥០០០ឆ្នាំ,  ២៣ កក្តដា ឆ្នាំ២០២១
កិន្នរ: ឈុត​របាំ

ឈុត​របាំ 

ឈុត​កិន្នរ ជា​សម្លៀកបំពាក់​របាំ​បុរាណ​ខ្មែរ ក្នុង​សម័យ​រជ្ជកាល​ព្រះរាជា​ស៊ីសុវត្ថិ​ច្នៃ​ឡើង​ពី​គ្រឿង​សម្ភារ​ឧបភោគ ។
ដែល​ត្រូវ​បាន​ចំណាយ​ពេល​ឌីហ្សាញ ។ហុង រស្មី, ឈុត​កិន្នរ​របស់​យុវជន​ខ្មែរ​ នៅ​នូវែលសេឡង់​ រង់​ចាំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​គាំទ្, ភ្នំពេញ ប៉ុស្តឺម, ថ្ងៃទី ២២ ខែមិថុនាឆ្នាំ ២០១៨
កិន្នរ: តន្ត្រី

តន្ត្រី 
នៅ​ក្នុង​ជីវភាព​រស់​នៅ​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ គេ​តែង​ប្រដូច នារី​ក្រមុំ​ស្អាត ទៅ​នឹង​កិន្នរី ផង​ដែរ​៕ ឧទាហរណ៍ បទ កិន្នរ ភ្លេងការប្រពៃណី ភ្លេងខ្មែរ ឬថ្មីៗនេះបទចម្រៀង «​កិន្នរ​» ជាមួយតារាចំរៀង នៅឆ្នាំ ២០២១ ផលិត​ដោយ ក្លាបយ៉ាហ៊ែន ផង ។
កិមិរាទេវី

កិមិរាទេវី 
 កិមិរាទេវី ជាបុត្រីទី៦ របស់កុបិលមហាព្រហ្ម  Kimira Devi one of seven duagter of Brahma Lokeshvaraព្រះនាមកិមិរាទេវីព្រះបិតា មហាព្រហ្ម ព្រះមាតា ព្រះម៉ែមន្ទ្រាព្រះស្វាមី ព្រះវាយោ ឋានលំនៅ ចតុមហារាជការ  (Chaturmahārājikā)អម្ពរពស្ត្រា ពណ៌ខៀវចនព្រះកាណ៌លម្អ ផ្កាចង្កុលណី  (ផ្ការំចង់)អាភរណៈកែវផុស្សរាគ  (ត្បូងពណ៌លឿង)ភក្សាហារសោយចេកណាំវ៉ា សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ព្រះហត្ថឆ្វេង  (ពិណ)
 ព្រះហត្ថស្ដាំ  (ព្រះខ័ន)យាន្តជំនិះសត្វក្របី   ទេវតាសង្ក្រាន្តថ្ងៃសុក្រទេពនិករ តំណាង មណ្ឌល ភពសុក្រកិរិយាចេញច្បាំងផ្ទៃមេឃពោពេញ ដោយខ្យល់ច្រើន បណ្ដាលឱ្យមាននូវព្យុះសង្ឃរាធំៗ  

កិមិរាទេវី (អង់គ្លេស: Kimira Devi) ជាបុត្រីមួយអង្គក្នុងចំណោម បុត្រីទាំង ៧អង្គ របស់អទិទេព មហាព្រហ្ម (Maha Brahma) ដែលជាអវតារ ព្រហ្មលោកកេរស្វរៈ (Brahma Lokesvara) នៃ ពុទ្ធសាសនា មហាយាន (Buddha Mahayana), ព្រះមាតា របស់នាងមាននាមថា ព្រះម៉ែមន្ទ្រា ជាអវតារ នៃ អវលោកកេតិស្វរៈ (Avalokitesvara) អទិទេពស្រីដែលមានដៃ ១០០០ (១ពាន់) ដែលអាចបែងភាគបានចំនួន ១០៨ អវតារ ដោយនាងជាអទិទេព មិនបង្ករកំណើតកូនដោយការរួមសង្វាសនោះទេ ទើបព្រះមហាព្រហ្ម ផ្ដល់នូវដួងគ្រាប់អង្កាំចំនួន ៧គ្រាប់ ដើម្បីឱ្យនាងអាចបង្ករកំណើតដោយឯងៗបាន នាងបានប្រសូត្របុត្រីទាំង ៧អង្គ ក្រោមដើមរាសីសួគ៌ាដ៏ពិសិដ្ឋមួយ ការផ្ដល់កំណើតដល់បុត្រីទាំង៧ បានតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នាជម្ពូទ្វីបយើងនេះ ក្នុងលទ្ធិពុទ្ធសាសនា មហាយាន ។ Min Saes (Braḥ Mahā.) (1942) Brahma Chariyakathā, Bibliothèque Royale, Publisher: Royal Library of Cambodia p.185
កិមិរាទេវី: កិមិរាទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត

កិមិរាទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត 
Kimira Devi of Devata Sangkran

ទំនាក់ទំនង រវាងហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន បានចាក់ឬសគល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយ៉ាងរឹងមាំ ចាប់តាំងពីស.វទី១០ មកម៉្លេះ ដោយជំនឿនៃបរិបទសាសនាទាំងពីរ ត្រូវបានផ្គួបបញ្ចូលគ្នា តាមរយៈរឿងព្រេងទេវៈកថាជាច្រើន ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់អ្នកប្រាជ្ញជនជាតិខ្មែរ ក្នុងការច្នៃ រឿងព្រេងទេវៈកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ ឱ្យទៅជារឿងព្រេងដែលមានចរឹតលក្ខណៈ ខុសប្លែកពីប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីបង្កើតបាននូវរចនាបថដែលជារបស់ខ្លួនតាមរយៈការប្រែសម្រួល (Versions Edition) បើទោះជាប្រទេសកម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពល សាសនា វប្បធម៌ពីប្រទេសឥណ្ឌាយ៉ាងណាក្ដី ក៏ផ្នត់គំនិតនៃបុព្វបុរសខ្មែរ បានធ្វើការប្រែសម្រួលកែច្នៃលម្អនូវសិល្បៈរបស់ខ្លួនឱ្យមានភាពខុសប្លែកដាច់ដោយឡែកពី ប្រទេសឥណ្ឌា ផងដែរ ។ តាមរយៈរឿងទេវៈកថា អំពីចូលឆ្នាំខ្មែរ យើងតែងសង្កេតឃើញថា ដំណើររឿង ធម្មបាលកុមារ ដែលជា អវតារ ព្រះពោធិសត្វ (Bodhisattva) នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន បានភ្នាល់គ្នាអំពីសិរី ទាំងបីប្រការ របស់មនុស្ស ជាមួយនិង មហាព្រហ្ម ដែលជាអទិទេព នៃហិណ្ឌូសាសនា ដែលជាអវតាររបស់ ព្រះព្រហ្ម ដែលភ្នាល់ចាញ់ នូវប្រស្នាទាំងបីប្រការនោះ ហើយព្រះសិរសា របស់ព្រះកុបិលមហាព្រហ្ម ត្រូវបានបុត្រីខ្លួន ទាំង៧អង្គ ផ្លាសវេនគ្នា មកដង្ហែរព្រះសិរសា ដែលជាក្បាលឪពុករបស់ខ្លួនជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលត្រូវជាថ្ងៃសង្កាន្ត នៃពិធីបុណ្យ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ។ អ្នកនិពន្ធកម្ពុជា បានបំប្លែងឱ្យយើងយល់បានថា ព្រះមហាព្រហ្ម ដែលជាហិណ្ឌូសាសនា បានភ្នាល់ចាញ់ ធម្មបាលកុមារ នៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង បានបែងភាគទៅជាព្រះ ឈ្មោះ លោកកេរស្វរៈ នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ដែលមានតឹកតាងជា ប្រាសាទបាយ័ន មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ មិនថា ហិណ្ឌូសាសនា មិនថា ពុទ្ធសាសនា មហាយាន សុទ្ធតែមានជំនឿគោរពទៅលើព្រះ និង ពួកទេវតា ដែលមានចំនួន ៣៣ពួក ដូចនេះហើយ ទើបហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន មានទំនាក់ទំនងនិងគ្នា យូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយពាក្យនៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា ទេវតានៃឆ្នាំថ្មី ដែលត្រូវបានពលរដ្ឋកម្ពុជា រៀបចំគ្រឿងដង្វាយ គោរពបូជាបួងសួងមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ ដោយការយាងមកដល់ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោករបស់ទេវតា នៃហិណ្ឌូសាសនា និង ទេវតា នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ទើបកម្ពុជាហៅថៃ្ងនៃការមកដល់នេះថា មហាសង្ក្រាន្ត (Maha Sangkran) ដែលមាននៃថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលធ្វើការហៅសម្គាល់មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ Astrologer Nhim Pen (1947) Cambodia Calendar, Contributor:	William J. Gedney, Publisher: Association Sutharot, Original from the University of Michigan p.118
កិមិរាទេវី: រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត

រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត 
Physical of Devata Sangkran

ទេវតាសង្ក្រាន្ត ជាតួអង្គរូបធាតុមួយ តំណាងឱ្យ រាង្គកាយជាធម្មជាតិ ដែលផ្សារភ្ជាប់ទៅនិង វិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា គ្រប់តួអង្គអទិទេពទេវៈ របស់កម្ពុជា សុទ្ធតែបង្កើតឡើងតាមច្បាប់ធម្មជាតិ មិនមែនជាការនិពន្ធឱ្យតែបានៗ និងមិនមែនជាការបង្កើតតួអង្គ ដោយមិនមានអត្ថន័យពេញលេញនោះទេ ។ តួអង្គទេវតាសង្ក្រាន្ត គ្រងពណ៌សំលៀកបំពាក់ ទៅតាមចរឹតលក្ខណៈ នៃរូបធាតុ ដែលជារាង្គកាយធម្មជាតិ ដែលកើតមាននៅក្នុងចក្រវាឡ របស់យើងនេះ ដើម្បីផ្សារភ្ជាប់ទៅ និង សង្គមវិទ្យាសាស្ត្រពិត របស់មនុស្សននៅលើផែនដី ។ Nhim Pen (1943) Astrological Collection, Publisher: Original from the University of Michigan p.164 

នាង កិមិរាទេវី គឺជាអទិទេព តំណាងឱ្យ ភពសុក្រ និង តំណាងឱ្យ ថ្ងៃសុក្រ នៃថ្ងៃទាំង៧របស់ផែនដី ។

កិមិរាទេវី  Kimira Devi  អម្ពរពស្ត្រា ៖ គ្រងសម្លៀកបំពាក់ ពណ៌ខៀវ
 ចនព្រះកាណ៌ ៖ លម្អត្រចៀក ដោយសៀត "ផ្កាចង្កុលណី" (ផ្ការំចង់)
 អាភរណៈ ៖ គ្រឿងអលង្ការត្បូង ប្រដាប់កាយ ទ្រង់ពាក់ "កែវផុស្សរាគ" (ត្បូងពណ៌លឿង) 
 ភក្សាហារ ៖ ទ្រង់សោយ ចេកណាំវ៉ា
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖ ឆ្វេងកាន់ "ឃោសា" ឧបករណ៍តន្ត្រី (ពិណ)
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖ ស្ដាំកាន់ "ព្រះខ័ន" (ដាវរាជ្យ)
 យាន្តជំនិះ ៖ គង់លើ "មហឹសា" ជាទេពនិករ (សត្វក្របី) ដែលតែងតែយាងចុះមករក្សាដែនជម្ពូទ្វីប នៅពេលសង្ក្រាន្ដត្រូវនិងថ្ងៃសុក្រ ។
 សិទ្ធិការ្យ ៖ នៃកិរិយាចេញច្បាំង ដំណាំផល្លានុផល ស្រូវអង្ករ ប្រកបដោយភាពបរិបូរណ៌ ប៉ុន្តែផ្ទៃមេឃពោពេញ ដោយខ្យល់ច្រើន បណ្ដាលឱ្យមាននូវព្យុះសង្ឃរាធំៗ  ។ Clothing: Blue
 Ear Flower: Water lily flower
 Jewelry: Topaz (Yellow Gem)
 Eating: Green Banana
 Weapons in the left hand: Harp 
 Weapons in the Right hand: Royal Sword
 Vehicles: Buffalo
 Sangkran god of Friday
 God represent of Venus planet
 Powerful journey of combat verbs, The sky is full of wind, causing major storms.
កិមិរាទេវី: ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត

ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត 
The color of happiness of Devata Sangkran

ពណ៌មង្គល នៃទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរុងរឿង តាមច្បាប់ធម្មជាតិ ទៅផ្សារភ្ជាប់និង រូបធាតុ របស់ក្រុមតារានិករ នៅក្នុងប្រព័ន្ធចក្រវាឡ ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ ដែលតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នៅលើផែនដី ក៏ដូចជាតំណាង ឱ្យភពទាំង៧នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើងនេះ ដើម្បីអាចផ្សារភ្ជាប់ ទៅនិងក្បួនវិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ដើម្បីអាចធ្វើការបកស្រាយ ចរិតលក្ខណៈ របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ទៅតាមពណ៌ដែលតំណាង ឱ្យថ្ងៃកំំណើត របស់ពួកគេ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនធ្លាប់ជួបទាល់តែសោះ ដែលពណ៌មង្គលរបស់ទេវតា សង្ក្រាន្តត្រូវបាន ក្រុមហោរាសាស្ត្រមួយចំនួននៅកម្ពុជា ផ្លាសប្ដូរជាពណ៌ខ្មៅ ជាពណ៌នៃភាពអពមង្គល និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុរបស់ពួកបិសាច និង ពណ៌ស ជាពណ៌នៃភាពបរិសុទ្ធ និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុនៃការបូជា នៅក្នុងកំណត់ត្រាពណ៌ សិរីមង្គលរបស់កម្ពុជា ពណ៌ដែលត្រូវបានដកចេញពីអត្ថន័យពណ៌មង្កល នៅក្នុងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា នោះគឺពណ៌ខ្មៅ និង ពណ៌ស ។ ទេវតាសង្ក្រាន្តដែលយាងមកជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក ក្នុងវប្បធម៌កម្ពុជា តែងតែនាំមកសិរីរុងរឿង និង ភាពល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រជានុរាស្ត្រឯណាចង់ឃើញទេវតា នាំភាពអពមង្គលចូលមកក្នុងប្រទេសនោះ វាជារឿងដែលមិនអាចទទួលយកបាន ក្នុងការបំភ្លៃពណ៌មង្គលរបស់កម្ពុជា បកស្រាយតាមចិត្តគំនិតរបស់ខ្លួន ហ៊ានអារកាត់វែកញែកបែងចែក ពណ៌មង្គលទេវតាសង្ក្រាន្ត តាមអំពើចិត្ត ។ Mahāmantrī (Ñikar), Ukñā (1958) Damniam damláp niṅ prabaiṇī Khmaer, Publisher: University of California, Berkeley p.70 OCLC Number: 34917238
កិមិរាទេវី: ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧

ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ 
The 7 Devata Sangkran 

ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ សម្ដែងកិរិយា អំពីការចេញហែរ សិរសា កុបិលមហាព្រហ្ម ដោយកំណត់ទៅតាមពេលវេលាច្បាស់លាស់ ជាមួយនិង ឈ្មោះទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង ៧ និង គ្រឿងអាភរណៈ នៃដំណើរមកដល់ដែលបានចងក្រងដោយក្រុម កិច្ចការនៃ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។ ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម, ចាប ពិន (1960) ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស ភាគ១, ភាគ២ និងភាគ៣ , Publisher: កិច្ចការនៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ព.ស.២៥១២, Original From: Center for Khmer Studies Library, Website: khmerstudies.org, DDC: 390.596 IBO (Browse shelf) 

 បេីចេញហែរនៅវេលាព្រឹកព្រលឹម ដល់ថ្ងៃត្រង់ (ទ្រង់ឈរ) មិនកាន់ខ្សែរបង្ហៀរ ៦ : ០០ ព្រឹក > ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់
 បេីចេញហែរវេលាថ្ងៃត្រង់ ទល់នឹងព្រលប់ (ទ្រង់អង្គុយពាក់ឆៀង) ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់ > ៦ : ០០ ល្ងាច
 បើចេញហែរនៅវេលាព្រលប់ ទៅទល់អធ្រាត្រ (ទ្រង់ផ្ទំបេីកព្រះនេត្រ) ៦ : ០០ ល្ងាច > ១២ : ០០ អាធ្រាត
 បេីចេញហែរនៅវេលាអធ្រាត្រ ទៅទល់ភ្លឺ (ទ្រង់ផ្ទំបិទព្រះនេត្រ) ១២ : ០០ រំលងអាធ្រាត > ៦ : ០០ ព្រឹក

 ពណ៌អម្ពរពស្ត្រា ព្រះនាម ចនព្រះកាណ៌ គ្រឿងអភរណៈ ភក្សាហារ  គ្រឿងសាស្ត្រាវុធ យាន្តជំនិះ   ទុង្សាទេវី សៀត ផ្កាទទឹម បទុមរាគ  "ត្បូងទទឹម" (Ruby) សោយផ្លែឧទុម្ពរ 
(ផ្លែល្វា) ឆ្វេង-ខ្យងស័ង្ខ | ស្តាំ-កងចក្រ គ្រុឌ गरुड (គ្រុឌ)  គោរាគៈទេវី សៀត ផ្កាអង្គាបុស្ប កែវមុក្តា 
"គជ់ខ្យង" (Pearl) សោយតេលំ तैल  (ប្រេងល្ង ឬ ប្រេងសណ្ដែក) ឆ្វេង-ឈើច្រត់ | ស្តាំ-ព្រះខ័ន វ្យាឃ្រ व्याघ्र (ខ្លាធំ)  រាក្យៈសាទេវី សៀត ផ្កាឈូក កែវមោរ៉ា 
"ត្បូងសមុទ្រ​" (Coral) សោយលោហិត (ឈាម) ឆ្វេង-ធ្នូ |ស្តាំ- ត្រីសូល៍ អស្សតរ अश्व (សេះ)  មណ្ឌាទេវី សៀត ផ្កាចម្ប៉ា កែវពិទូរ្យ  "ត្បូងភ្នែកឆ្មា"  (Cat'S Eye Gem) សោយទឹកដោះសប្បិ  (ទឹកដោះគោច្អិន) ឆ្វេង-ឈើច្រត់ | ស្តាំ-ម្ជុល គទ្រភៈ गर्दभ (លា)  កិរិណីទេវី សៀត ផ្កាមណ្ឌា (ផ្កាមន្ទារ)  មរកត 
"ត្បូងពណ៌បៃតង"  (Emerald) សោយសណ្ដែក ល្ង ឆ្វេង-កាំភ្លើង វជ្រ | ស្តាំ-កង្វេរដំរី គជសារ​ कुञ्चर (ដំរី)  កិមិរាទេវី សៀត ផ្កាចង្កុលណី  (ផ្ការំចង់) ផុស្សរាគ புஷ்பராகம் 
"ត្បូងពណ៌លឿង" (Topaz) សោយចេកណាំវ៉ា ឆ្វេង-ពិណ | ស្តាំ-ព្រះខ័ន មហឹសា महिष (ក្របី)  មហោទរាទេវី សៀត  ផ្កាត្រកៀត (ផ្កាកំប្លោក) និលរ័តន៍  "ត្បូងពណ៌ខៀវ ឬ ត្បូងកណ្ដៀង" 
(Sapphire) សោយសាច់ទ្រាយ ពពួក ក្ដាន់ ឈ្លូស ឆ្វេង-ត្រីសូល៍ | ស្តាំ-កងចក្រ មយូរ៉ា मयूर (ក្ងោក)
កិមិរាទេវី: ទំនាយទេវតាសង្ក្រាន្ត

ទំនាយទេវតាសង្ក្រាន្ត 

មហាសង្ក្រាន្ត ២០២៣ ទេវតាឆ្នាំថ្មី ព្រះនាម កិមិរាទេវី យាងចុះមកដោយកិរិយា ចេញច្បាំង ពណ៌ដែលឆុងគឺ ពណ៌សេត "ពណ៌ស" ព្រះហត្ថឆ្វេងទ្រង់កាន់ពិណ តំណាងឱ្យអាកាសធាតុ មានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ រដូវមិនស្មើគ្នា និង មានការបំភ័យដោយសម្លេង ឬ មានការបំភ័យដោយរលកសញ្ញា , ព្រះហត្ថស្ដាំទ្រង់ព្រះខ័នរាជ តំណាងឱ្យកលយុគ មានចម្បាំងនាជម្ពូទ្វីប, យាន្តជំនិះ ក្របីទឹក តំណាងឱ្យធាតុទឹក មានទឹកជំនន់ធំ លេចវាលស្រែចម្ការ, ព្រះសូរិយា នាំដួងព្រះអាទិត្យមកផ្លាសប្ដូរ សករាជថ្មី ដោយជិះ វាយោ តំណាងឱ្យធាតុខ្យល់ មានព្យុះកំណាចធំៗ ច្រើន ។
ទំនាយខាងលើ ទស្សន៍ទាយដោយក្រុមបុរាណាចារ្យ  
ដូចបានជំរាបជូនខាងលើនេះ សូមបងប្អូនជនរួមជាតិប្រុងប្រយ័ត្នអំពីប្រការទាំងអស់នេះ ។ Borannachar (2023) Prediction The powerful journey of Devata Maha Sangkran, Astrological calculations Based from Khmer Astrology 1943
កិមិរាទេវី: ពន្យល់ពាក្យ

ពន្យល់ពាក្យ 

ពាក្យ "ហត្ថ" (ហ័ត ) ន. (បា. ;​ សំ. ហស្ត ) ដៃ ;​ ប្រមោយ​ដំរី ;​ ផ្នួង​សក់ ។ ឈ្មោះ​នក្សត្រ ឬ​ផ្កាយ​ឫក​ពួក​ទី ១៣ មាន​ ៥ ដួង​ សណ្ឋាន​ស្រដៀង​នឹង​ដៃ ។ ព្រះហត្ថ ប្រើជាមួយ ឈ្មោះ​នក្សត្រ នៃពួកទេវតា ឬ ពួកអទិទេព ។

ពាក្យ "ហស្ត" ហស្ត (ហ៊ាស់ ) ន. (សំ. ;​ បា. ហត្ថ ) ដៃ ។ ខ្មែរ​ប្រើ​ជា រ. ស. : ព្រះ​ហស្ត ។ ព្រះ​ហស្តលេខា (––ហ៊ាស់-ស្តៈ–– ) អក្សរ​ដែល​ក្សត្រិយ៍​ទ្រង់​សរសេរ​ឬ​ព្រះ​នាម​ដែល​ទ្រង់​ចុះ​ស៊ីញេ ។ ព្រះហស្ត ប្រើជារាជសព្ទ ។

ទៅជាពួកក្មេងៗទើបតែញាស់ ចូលមកវាយប្រហារ អត្ថបទចងក្រងនេះហើយ ផុសលើបណ្ដាញសង្គមទាំងប្រើពាក្យ ព្រះហស្ត ជាមួយពួកទេវតា ទាំងខុស វេយ្យាករណ៍ ខ្មែរហើយ នៅផុសអំនួតអួតចំណេះដឹងរបស់ខ្លួនមកស៊កសៀតទៅទៀត ។

គួរបញ្ចាក់ផងថា ពាក្យ "ហស្ថ" ដែលបណ្ឌិតជាន់ថ្មី ដែលជាក្រុមពួកជោគជ័យ យកមកប្រើមិនមាននៅក្នុងវចនានុក្រមជាតិនោះទេ ។

គួរបញ្ចាក់ផងថា ពាក្យ "បុស្សរាគ័ម" ដែលបណ្ឌិតជាន់ថ្មី ដែលជាក្រុមពួកជោគជ័យ យកមកប្រើ ជាគ្រឿងអភរណៈ ទេវតាសង្ក្រាន្ត នាង កិមិរាទេវី មិនមាននៅក្នុងវចនានុក្រមជាតិនោះទេ ។

ពិណ ចាបុី និង តាឃេ មានរូបរាងមិនដូចគ្នានោះទេ សូមលោកបណ្ឌិតជាន់ថ្មីកុំព្យាយាមឱ្យអ្នកដទៃ មកវង្វេងតាមខ្លួន ។

ពិណបុរាណចិន ចែកចេញជា ២ប្រភេទ 
ទី១ ហៅ ហ្គូឈឹង (Guzheng) មានទម្រង់ដូចគ្នានិង តាឃេ ។

និង ទី២ ហៅ កងហូ (Konghou) មានទម្រង់ដូចគ្នានិង ពិណខ្មែរ 

ចំណែកឯចាបុី ឥណ្ឌា ហៅវុីណា (Lute) ជាភាសាអង់គ្លេស វាមិនដូចគ្នាទៅនិង លោកបណ្ឌិតជាន់ថ្មី យល់ឃើញនោះទេ ពីព្រោះវាមានណោតភ្លេងខុសគ្នា ។
កិមិរាទេវី: ប្រការ

ប្រការ  
 ក្រុមបុរាណាចារ្យ សម្រេចដកចេញ នូវរូបគំនូរ ទេវតាសង្ក្រាន្តនាង កិមិរាទេវី ដែលគូរដោយ វិចិត្រករ ថៃ សាន ដោយសារតែទង្វើរអសីលធម៌ របស់បុគ្គលនេះ ។សូមក្រសួងពាក់ព័ន្ធពិចារណា ក្នុងការដកចេញនូវស្នាដៃ របស់បុគ្គលនេះគ្រប់រូបភាព ដែលមានបង្ហាញនូវតាមទីសាធារណៈក្នុងរដូវកាលបុណ្យទាន ហើយរឹតតែមិនគួរមាននូវស្នាដៃណាមួយរបស់បុគ្គលនេះ ក្នុងការដាក់បង្ហាញបន្តទៀតផងដែរ ។ សូមធ្វើការបិទ ឬ ដកចេញនូវរូបភាពគំនូរដែលគូរនៅលើគ្របមុខសៀវភៅទាំងអស់ដែលជាស្នាដៃរបស់បុគ្គលនេះ ព្រោះប៉ះទៅដល់ក្រមសីលធម៌សង្គមជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងន់ ។
កិមិរ៉ាទេវី: កិមិរាទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត

កិមិរាទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត 
Kimira Devi of Devata Sangkran

ទំនាក់ទំនង រវាងហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន បានចាក់ឬសគល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយ៉ាងរឹងមាំ ចាប់តាំងពីស.វទី១០ មកម៉្លេះ ដោយជំនឿនៃបរិបទសាសនាទាំងពីរ ត្រូវបានផ្គួបបញ្ចូលគ្នា តាមរយៈរឿងព្រេងទេវៈកថាជាច្រើន ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់អ្នកប្រាជ្ញជនជាតិខ្មែរ ក្នុងការច្នៃ រឿងព្រេងទេវៈកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ ឱ្យទៅជារឿងព្រេងដែលមានចរឹតលក្ខណៈ ខុសប្លែកពីប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីបង្កើតបាននូវរចនាបថដែលជារបស់ខ្លួនតាមរយៈការប្រែសម្រួល (Versions Edition) បើទោះជាប្រទេសកម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពល សាសនា វប្បធម៌ពីប្រទេសឥណ្ឌាយ៉ាងណាក្ដី ក៏ផ្នត់គំនិតនៃបុព្វបុរសខ្មែរ បានធ្វើការប្រែសម្រួលកែច្នៃលម្អនូវសិល្បៈរបស់ខ្លួនឱ្យមានភាពខុសប្លែកដាច់ដោយឡែកពី ប្រទេសឥណ្ឌា ផងដែរ ។ តាមរយៈរឿងទេវៈកថា អំពីចូលឆ្នាំខ្មែរ យើងតែងសង្កេតឃើញថា ដំណើររឿង ធម្មបាលកុមារ ដែលជា អវតារ ព្រះពោធិសត្វ (Bodhisattva) នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន បានភ្នាល់គ្នាអំពីសិរី ទាំងបីប្រការ របស់មនុស្ស ជាមួយនិង មហាព្រហ្ម ដែលជាអទិទេព នៃហិណ្ឌូសាសនា ដែលជាអវតាររបស់ ព្រះព្រហ្ម ដែលភ្នាល់ចាញ់ នូវប្រស្នាទាំងបីប្រការនោះ ហើយព្រះសិរសា របស់ព្រះកុបិលមហាព្រហ្ម ត្រូវបានបុត្រីខ្លួន ទាំង៧អង្គ ផ្លាសវេនគ្នា មកដង្ហែរព្រះសិរសា ដែលជាក្បាលឪពុករបស់ខ្លួនជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលត្រូវជាថ្ងៃសង្កាន្ត នៃពិធីបុណ្យ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ។ អ្នកនិពន្ធកម្ពុជា បានបំប្លែងឱ្យយើងយល់បានថា ព្រះមហាព្រហ្ម ដែលជាហិណ្ឌូសាសនា បានភ្នាល់ចាញ់ ធម្មបាលកុមារ នៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង បានបែងភាគទៅជាព្រះ ឈ្មោះ លោកកេរស្វរៈ នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ដែលមានតឹកតាងជា ប្រាសាទបាយ័ន មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ មិនថា ហិណ្ឌូសាសនា មិនថា ពុទ្ធសាសនា មហាយាន សុទ្ធតែមានជំនឿគោរពទៅលើព្រះ និង ពួកទេវតា ដែលមានចំនួន ៣៣ពួក ដូចនេះហើយ ទើបហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន មានទំនាក់ទំនងនិងគ្នា យូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយពាក្យនៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា ទេវតានៃឆ្នាំថ្មី ដែលត្រូវបានពលរដ្ឋកម្ពុជា រៀបចំគ្រឿងដង្វាយ គោរពបូជាបួងសួងមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ ដោយការយាងមកដល់ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោករបស់ទេវតា នៃហិណ្ឌូសាសនា និង ទេវតា នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ទើបកម្ពុជាហៅថៃ្ងនៃការមកដល់នេះថា មហាសង្ក្រាន្ត (Maha Sangkran) ដែលមាននៃថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលធ្វើការហៅសម្គាល់មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ Astrologer Nhim Pen (1947) Cambodia Calendar, Contributor:	William J. Gedney, Publisher: Association Sutharot, Original from the University of Michigan p.118
កិមិរ៉ាទេវី: រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត

រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត 
Physical of Devata Sangkran

ទេវតាសង្ក្រាន្ត ជាតួអង្គរូបធាតុមួយ តំណាងឱ្យ រាង្គកាយជាធម្មជាតិ ដែលផ្សារភ្ជាប់ទៅនិង វិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា គ្រប់តួអង្គអទិទេពទេវៈ របស់កម្ពុជា សុទ្ធតែបង្កើតឡើងតាមច្បាប់ធម្មជាតិ មិនមែនជាការនិពន្ធឱ្យតែបានៗ និងមិនមែនជាការបង្កើតតួអង្គ ដោយមិនមានអត្ថន័យពេញលេញនោះទេ ។ តួអង្គទេវតាសង្ក្រាន្ត គ្រងពណ៌សំលៀកបំពាក់ ទៅតាមចរឹតលក្ខណៈ នៃរូបធាតុ ដែលជារាង្គកាយធម្មជាតិ ដែលកើតមាននៅក្នុងចក្រវាឡ របស់យើងនេះ ដើម្បីផ្សារភ្ជាប់ទៅ និង សង្គមវិទ្យាសាស្ត្រពិត របស់មនុស្សននៅលើផែនដី ។ Nhim Pen (1943) Astrological Collection, Publisher: Original from the University of Michigan p.164 

នាង កិមិរាទេវី គឺជាអទិទេព តំណាងឱ្យ ភពសុក្រ និង តំណាងឱ្យ ថ្ងៃសុក្រ នៃថ្ងៃទាំង៧របស់ផែនដី ។

កិមិរាទេវី  Kimira Devi  អម្ពរពស្ត្រា ៖ គ្រងសម្លៀកបំពាក់ ពណ៌ខៀវ
 ចនព្រះកាណ៌ ៖ លម្អត្រចៀក ដោយសៀត "ផ្កាចង្កុលណី" (ផ្ការំចង់)
 អាភរណៈ ៖ គ្រឿងអលង្ការត្បូង ប្រដាប់កាយ ទ្រង់ពាក់ "កែវផុស្សរាគ" (ត្បូងពណ៌លឿង) 
 ភក្សាហារ ៖ ទ្រង់សោយ ចេកណាំវ៉ា
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖ ឆ្វេងកាន់ "ឃោសា" ឧបករណ៍តន្ត្រី (ពិណ)
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖ ស្ដាំកាន់ "ព្រះខ័ន" (ដាវរាជ្យ)
 យាន្តជំនិះ ៖ គង់លើ "មហឹសា" ជាទេពនិករ (សត្វក្របី) ដែលតែងតែយាងចុះមករក្សាដែនជម្ពូទ្វីប នៅពេលសង្ក្រាន្ដត្រូវនិងថ្ងៃសុក្រ ។
 សិទ្ធិការ្យ ៖ នៃកិរិយាចេញច្បាំង ដំណាំផល្លានុផល ស្រូវអង្ករ ប្រកបដោយភាពបរិបូរណ៌ ប៉ុន្តែផ្ទៃមេឃពោពេញ ដោយខ្យល់ច្រើន បណ្ដាលឱ្យមាននូវព្យុះសង្ឃរាធំៗ  ។ Clothing: Blue
 Ear Flower: Water lily flower
 Jewelry: Topaz (Yellow Gem)
 Eating: Green Banana
 Weapons in the left hand: Harp 
 Weapons in the Right hand: Royal Sword
 Vehicles: Buffalo
 Sangkran god of Friday
 God represent of Venus planet
 Powerful journey of combat verbs, The sky is full of wind, causing major storms.
កិមិរ៉ាទេវី: ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត

ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត 
The color of happiness of Devata Sangkran

ពណ៌មង្គល នៃទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរុងរឿង តាមច្បាប់ធម្មជាតិ ទៅផ្សារភ្ជាប់និង រូបធាតុ របស់ក្រុមតារានិករ នៅក្នុងប្រព័ន្ធចក្រវាឡ ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ ដែលតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នៅលើផែនដី ក៏ដូចជាតំណាង ឱ្យភពទាំង៧នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើងនេះ ដើម្បីអាចផ្សារភ្ជាប់ ទៅនិងក្បួនវិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ដើម្បីអាចធ្វើការបកស្រាយ ចរិតលក្ខណៈ របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ទៅតាមពណ៌ដែលតំណាង ឱ្យថ្ងៃកំំណើត របស់ពួកគេ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនធ្លាប់ជួបទាល់តែសោះ ដែលពណ៌មង្គលរបស់ទេវតា សង្ក្រាន្តត្រូវបាន ក្រុមហោរាសាស្ត្រមួយចំនួននៅកម្ពុជា ផ្លាសប្ដូរជាពណ៌ខ្មៅ ជាពណ៌នៃភាពអពមង្គល និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុរបស់ពួកបិសាច និង ពណ៌ស ជាពណ៌នៃភាពបរិសុទ្ធ និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុនៃការបូជា នៅក្នុងកំណត់ត្រាពណ៌ សិរីមង្គលរបស់កម្ពុជា ពណ៌ដែលត្រូវបានដកចេញពីអត្ថន័យពណ៌មង្កល នៅក្នុងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា នោះគឺពណ៌ខ្មៅ និង ពណ៌ស ។ ទេវតាសង្ក្រាន្តដែលយាងមកជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក ក្នុងវប្បធម៌កម្ពុជា តែងតែនាំមកសិរីរុងរឿង និង ភាពល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រជានុរាស្ត្រឯណាចង់ឃើញទេវតា នាំភាពអពមង្គលចូលមកក្នុងប្រទេសនោះ វាជារឿងដែលមិនអាចទទួលយកបាន ក្នុងការបំភ្លៃពណ៌មង្គលរបស់កម្ពុជា បកស្រាយតាមចិត្តគំនិតរបស់ខ្លួន ហ៊ានអារកាត់វែកញែកបែងចែក ពណ៌មង្គលទេវតាសង្ក្រាន្ត តាមអំពើចិត្ត ។ Mahāmantrī (Ñikar), Ukñā (1958) Damniam damláp niṅ prabaiṇī Khmaer, Publisher: University of California, Berkeley p.70 OCLC Number: 34917238
កិមិរ៉ាទេវី: ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧

ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ 
The 7 Devata Sangkran 

ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ សម្ដែងកិរិយា អំពីការចេញហែរ សិរសា កុបិលមហាព្រហ្ម ដោយកំណត់ទៅតាមពេលវេលាច្បាស់លាស់ ជាមួយនិង ឈ្មោះទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង ៧ និង គ្រឿងអាភរណៈ នៃដំណើរមកដល់ដែលបានចងក្រងដោយក្រុម កិច្ចការនៃ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។ ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម, ចាប ពិន (1960) ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស ភាគ១, ភាគ២ និងភាគ៣ , Publisher: កិច្ចការនៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ព.ស.២៥១២, Original From: Center for Khmer Studies Library, Website: khmerstudies.org, DDC: 390.596 IBO (Browse shelf) 

 បេីចេញហែរនៅវេលាព្រឹកព្រលឹម ដល់ថ្ងៃត្រង់ (ទ្រង់ឈរ) មិនកាន់ខ្សែរបង្ហៀរ ៦ : ០០ ព្រឹក > ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់
 បេីចេញហែរវេលាថ្ងៃត្រង់ ទល់នឹងព្រលប់ (ទ្រង់អង្គុយពាក់ឆៀង) ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់ > ៦ : ០០ ល្ងាច
 បើចេញហែរនៅវេលាព្រលប់ ទៅទល់អធ្រាត្រ (ទ្រង់ផ្ទំបេីកព្រះនេត្រ) ៦ : ០០ ល្ងាច > ១២ : ០០ អាធ្រាត
 បេីចេញហែរនៅវេលាអធ្រាត្រ ទៅទល់ភ្លឺ (ទ្រង់ផ្ទំបិទព្រះនេត្រ) ១២ : ០០ រំលងអាធ្រាត > ៦ : ០០ ព្រឹក

 ពណ៌អម្ពរពស្ត្រា ព្រះនាម ចនព្រះកាណ៌ គ្រឿងអភរណៈ ភក្សាហារ  គ្រឿងសាស្ត្រាវុធ យាន្តជំនិះ   ទុង្សាទេវី សៀត ផ្កាទទឹម បទុមរាគ  "ត្បូងទទឹម" (Ruby) សោយផ្លែឧទុម្ពរ 
(ផ្លែល្វា) ឆ្វេង-ខ្យងស័ង្ខ | ស្តាំ-កងចក្រ គ្រុឌ गरुड (គ្រុឌ)  គោរាគៈទេវី សៀត ផ្កាអង្គាបុស្ប កែវមុក្តា 
"គជ់ខ្យង" (Pearl) សោយតេលំ तैल  (ប្រេងល្ង ឬ ប្រេងសណ្ដែក) ឆ្វេង-ឈើច្រត់ | ស្តាំ-ព្រះខ័ន វ្យាឃ្រ व्याघ्र (ខ្លាធំ)  រាក្យៈសាទេវី សៀត ផ្កាឈូក កែវមោរ៉ា 
"ត្បូងសមុទ្រ​" (Coral) សោយលោហិត (ឈាម) ឆ្វេង-ធ្នូ |ស្តាំ- ត្រីសូល៍ អស្សតរ अश्व (សេះ)  មណ្ឌាទេវី សៀត ផ្កាចម្ប៉ា កែវពិទូរ្យ  "ត្បូងភ្នែកឆ្មា"  (Cat'S Eye Gem) សោយទឹកដោះសប្បិ  (ទឹកដោះគោច្អិន) ឆ្វេង-ឈើច្រត់ | ស្តាំ-ម្ជុល គទ្រភៈ गर्दभ (លា)  កិរិណីទេវី សៀត ផ្កាមណ្ឌា (ផ្កាមន្ទារ)  មរកត 
"ត្បូងពណ៌បៃតង"  (Emerald) សោយសណ្ដែក ល្ង ឆ្វេង-កាំភ្លើង វជ្រ | ស្តាំ-កង្វេរដំរី គជសារ​ कुञ्चर (ដំរី)  កិមិរ៉ាទេវី សៀត ផ្កាចង្កុលណី  (ផ្ការំចង់) ផុស្សរាគ புஷ்பராகம் 
"ត្បូងពណ៌លឿង" (Topaz) សោយចេកណាំវ៉ា ឆ្វេង-ពិណ | ស្តាំ-ព្រះខ័ន មហឹសា महिष (ក្របី)  មហោទរាទេវី សៀត  ផ្កាត្រកៀត (ផ្កាកំប្លោក) និលរ័តន៍  "ត្បូងពណ៌ខៀវ ឬ ត្បូងកណ្ដៀង" 
(Sapphire) សោយសាច់ទ្រាយ ពពួក ក្ដាន់ ឈ្លូស ឆ្វេង-ត្រីសូល៍ | ស្តាំ-កងចក្រ មយូរ៉ា मयूर (ក្ងោក)