ការលេងស្រមោល: ចិន

ចិន 

 ចិនដីគោក 
មានទេវកថានិងរឿងព្រេងជាច្រើនអំពីប្រភពដើមនៃអាយ៉ងស្រមោលនៅក្នុងប្រទេសចិន។ រឿងដ៏ល្បីបំផុតនោះគឺថា អាយ៉ងស្រមោលរបស់ចិនមានដើមកំណើតនៅពេលដែល ស្នំឯក សំណព្វរបស់ អធិរាជ Wu នៃ Han (156 BCE – 87 BCE) បានស្លាប់ ហើយបុរសលេងប៉ាហី Shao-weng បានសន្យាថានឹងលើកព្រលឹងរបស់នាង។ ព្រះចៅអធិរាជអាចមើលឃើញស្រមោលដែលមើលទៅដូចជានាងផ្លាស់ទីនៅពីក្រោយវាំងននដែលគ្រូមន្តអាគមបានដាក់នៅជុំវិញពិល។ ជារឿយៗគេប្រាប់ថា គ្រូមន្តអាគមបានប្រើអាយ៉ងស្រមោល ប៉ុន្តែអត្ថបទដើមនៅក្នុង សៀវភៅហាន មិនផ្តល់ហេតុផលឱ្យជឿលើអាយ៉ងស្រមោលទេ។  ទោះបីជាមានកំណត់ត្រាមុន ៗ ជាច្រើននៃប្រភេទអាយ៉ងនៅក្នុងប្រទេសចិនក៏ដោយ ការលើកឡើងយ៉ាងច្បាស់អំពីការលេងស្រមោលរបស់ចិនមិនបានកើតឡើងរហូតដល់រាជវង្ស សុងខាងជើង (960-1127) ។ សៀវភៅឆ្នាំ 1235 រៀបរាប់ថា ដើមអាយ៉ងត្រូវបានកាត់ចេញពីក្រដាស ប៉ុន្តែក្រោយមកធ្វើពីស្បែកពណ៌ ឬក្រដាសពណ៌។ រឿង​ភាគ​ច្រើន​ផ្អែក​លើ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង​រឿង​ប្រឌិត​ពាក់កណ្តាល​ការពិត ប៉ុន្តែ​រឿង​កំប្លែង​ក៏​ត្រូវ​បាន​សម្ដែង​ផង​ដែរ។ 

ការលេងស្រមោលនៅក្នុងប្រទេសចិនត្រូវបានគេហៅថា piyingxi ។ មានស្ទីលលេងស្រមោលពីរផ្សេងគ្នាគឺ Luanzhou (ភាគខាងជើងប្រទេសចិន) និង Sichuan (ភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន)។ នៅក្នុងខេត្តស៊ីឈួន មានរចនាប័ទ្មពីរគឺ Chuanbei piyingxi (ភាគខាងជើង Sichuan) និង Chengdu piyingxi ។ ទីក្រុង​ដែល​ត្រូវ​បាន​រួម​បញ្ចូល​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​ស៊ីឈួន​គឺ Bazhong, Nanchong, និង Guangyuan ។ 

ល្ខោនស្រមោលបានក្លាយជាការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងនៅដើម រាជវង្សសុង នៅពេលដែលថ្ងៃឈប់សម្រាកត្រូវបានសម្គាល់ដោយការបង្ហាញនៃល្ខោនស្រមោលជាច្រើន។ ក្នុង ​រាជវង្ស​មីង មាន ​ក្រុម​សម្តែ ង​ស្រមោល​ពី​៤០​ទៅ​៥០​នាក់​ក្នុង​ទីក្រុង ​ប៉េកាំង ​តែ​ម្នាក់​ឯង។[ ត្រូវការដកស្រង់ ] អេក្រង់ល្ខោនស្រមោលដំបូងបំផុតត្រូវបានធ្វើពី ក្រដាស mulberry ។ អ្នកនិទានរឿងជាទូទៅបានប្រើសិល្បៈដើម្បីប្រាប់អំពីព្រឹត្តិការណ៍រវាងនគរសង្គ្រាមផ្សេងៗ ឬរឿងរ៉ាវនៃប្រភព ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ Ewart, Franzeska G. [1998] (1998). Let the Shadows speak: developing children's language through shadow puppetry.  សព្វ​ថ្ងៃ អាយ៉ង​ដែល​ធ្វើ​ពី ​ស្បែក ហើយ​រំកិល​លើ​ដំបង​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ដើម្បី​ប្រាប់​អំពី​កំណែ​ដ៏​អស្ចារ្យ​នៃ​រឿងនិទាន និង​ទេវកថា​ប្រពៃណី។ នៅក្នុងខេត្ត Gansu វាត្រូវបានអមដោយតន្ត្រី Daoqing ខណៈដែលនៅ Jilin អមជាមួយតន្ត្រី Huanglong បង្កើតជាមូលដ្ឋាននៃល្ខោនអូប៉េរ៉ាទំនើប។ 
រូបភាពតូច| អាយ៉ងស្រមោលរបស់ចិនគឺជាទម្រង់នៃល្ខោនមួយដែលតួរលេខស្រមោលចម្រុះពណ៌សំដែងការលេងបែបបុរាណប្រឆាំងនឹងអេក្រង់ក្រណាត់ភ្លឺចាំង អមដោយតន្ត្រី។ ពីខេត្ត Kaifeng ។
អាយ៉ង​ស្រមោល​របស់​ចិន​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​ខ្សែ​ភាព​យន្ត Zhang Yimou ឆ្នាំ 1994 ដើម្បី​រស់ ។

 តៃវ៉ាន់ 
ដើមកំណើតនៃអាយ៉ងស្រមោលរបស់ តៃវ៉ាន់ អាចតាមដានបាននៅសាលា ឆាវឆាវ នៃរោងអាយ៉ងស្រមោល។ ជាទូទៅគេស្គាល់ថាជាការបង្ហាញស្បែកសត្វស្វា ឬការបង្ហាញស្បែក ការលេងស្រមោលត្រូវបានគេពេញនិយមនៅក្នុង Tainan, Kaohsiung និង Pingtung នៅដើម រាជវង្ស Qing (1644-1911 នៃគ។ អ្នកអាយ៉ងចាស់ៗប៉ាន់ស្មានថា មានក្រុមអាយ៉ងស្រមោលយ៉ាងតិចចិតសិបនាក់នៅក្នុងតំបន់ Kaohsiung តែម្នាក់ឯងនៅក្នុងឆ្នាំបិទនៃ Qing ។  ជាប្រពៃណី រូបអាយ៉ង ប្រាំបី ទៅ ដប់ពីរអ៊ីញ និងទិដ្ឋភាពឆាក និងប្រដាប់ប្រដា ដូចជា គ្រឿងសង្ហារឹម ទេសភាពធម្មជាតិ វត្តអារាម សាល និងរុក្ខជាតិ សុទ្ធតែត្រូវបានកាត់ចេញពីស្បែក។ ដោយសារស្រមោលអាយ៉ងគឺផ្អែកលើពន្លឺដែលជ្រាបចូលតាមរយៈបន្ទះក្រណាត់ល្អក់នោះ "ស្រមោល" ពិតជារូបភាពដែលទស្សនិកជនមើលឃើញក្នុងទម្រង់ ឬមុខ។ ការលេងស្រមោលរបស់តៃវ៉ាន់ត្រូវបានអមដោយបទភ្លេង Chaochow ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថា "បទភ្លេងរបស់សង្ឃ" ដោយសារភាពស្រដៀងគ្នារបស់ពួកគេជាមួយនឹងតន្ត្រីដែលបូជាចារ្យតាវនិយមប្រើក្នុងពិធីបុណ្យសព។ ល្ខោនខោលដ៏ធំនៃស្គ្រីបប្រហែល 300 នៃសាលាល្ខោនភាគខាងត្បូងដែលប្រើក្នុងរឿងអាយ៉ងស្រមោល ហើយមានអាយុកាលតាំងពីសតវត្សទីដប់បួន និងទីដប់ប្រាំ ត្រូវបានរក្សាទុកនៅក្នុងតៃវ៉ាន់ ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសម្បត្តិវប្បធម៌ដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។

 皮影戏, píyĭngxì គឺជារោងមហោស្រពស្រមោលដែលប្រើអាយ៉ងស្បែក។ តួលេខជាធម្មតាត្រូវបានផ្លាស់ទីនៅពីក្រោយអេក្រង់ស្តើង។ វា​មិន​មែន​ជា​ការ​បង្ហាញ​ស្រមោល​ទាំង​ស្រុង​នោះ​ទេ ព្រោះ​ស្រមោល​គឺ​ជា​ស្រមោល​ជាង។ នេះផ្តល់ឱ្យតួលេខពណ៌មួយចំនួននៅលើអេក្រង់; ពួកគេមិនមែន 100% ខ្មៅនិងស។
 纸影戏, zhĭyĭngxì គឺជារោងមហោស្រពស្រមោលក្រដាស។
 中国影戏, Zhōngguó yĭngxì គឺជារោងមហោស្រពស្រមោលរបស់ចិន។