navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ស្វីស

ប្រទេសស្វីស ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សហព័ន្ធស្វីស គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅចំចំណុចប្រសព្វនៃតំបន់អឺរ៉ុបកណ្ដាល លិច និងត្បូង។ ប្រទេស​នេះ​ជា​សាធារណរដ្ឋ​សហព័ន្ធ​ដែល​មាន​តំបន់​ចំនួន ២៦ ដោយ​មាន​អាជ្ញាធរ​សហព័ន្ធ​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅទីក្រុងប៊ែន។ ប្រទេសស្វីសមានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសអ៊ីតាលីនៅភាគខាងត្បូង បារាំងនៅទិសខាងលិច អាល្លឺម៉ង់នៅទិសខាងជើង និងអូទ្រីសរួមជាមួយលិកតិនស្តាញនៅទិសខាងកើត។ តាមតំបន់ភូមិសាស្ត្រ វាត្រូវបានបែងចែកចេញជា៖ តំបន់ខ្ពង់រាប ភ្នំអាល់ និងភ្នំជូរ៉ា ដែលលាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដីសរុប ៤១,២៨៥ គម២ និងមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ៣៩,៩៩៧ គម២។  ស្វីសមានចំនួនប្រជាជនប្រមាណ ៨.៥ លាននាក់ និងមានទីក្រុង និងមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចធំៗជាច្រើនដូចជា ហ្ស៊ូរិច ហ្សឺណែវ និងបាសែល។ល។
ស្វេតទ្វិប

សេ្វតទ្វិប(បាលី ឬសំស្រ្តឹត)មានន័យថាទ្វិបពណ៌ស បានកសាងឡើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទី៩ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២(ឆ្នាំ៨០២-៨៥០នៃគ.ស) បន្តរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣(ឆ្នាំ៨៥០-៨៧៧នៃគ.ស) បញ្ជប់ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២(ឆ្នាំ៩៤៤-៩៦៨នៃគ.ស)សព្វថ្ងៃហៅថាប្រាសាទគោកពោធិ ស្ថិតក្នុងភូមិគោកពោធិ ឃុំដូនកែវ ស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាបសៀវភៅ ដែនដីអាថ៌កំបាំង អច្ឆរិយៈ ប្រាសាទកោះកែរ ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី៤ សិក្សាស្រាវជ្រាវ និងរៀបរៀងដោយ លោក សុឹម សុភក្រ្តា ជាមគ្គិទេ្ទសទេសចរណ៍តំបន់សៀមរាបអង្គរ ឆ្នាំ២០១៧ ទំព័រទី១១។
ស្វែងរក

ការស្វែងរកគឺ ជាទិសដៅមួយ សំរាប់អ្នកប្រើប្រាស់ អាចធ្វើការស្វែងរកនូវអ្វីដែលគេចង់រក។
គេហទំព័រសំរាប់ស្វែងរក គឺបង្កើតឡើងដើម្បីស្វែងរកព៌តមាននៅលើពិភពលោក​ និងនៅក្នុងឃ្លាំងស្ដុកព៌តមានរបស់ ប្រភព។​លទ្ធផលនៃការស្វែងរកគឺជាការបង្ហាញលទ្ធផលនៅក្នុងតារាងSERPS​ រឺការបង្ហាញនូវទំព៌រ។​ព៌តមានអាចមានទំនាក់ទំនងជាមួយនិងទំព៌រ រូបភាព និងឯកសារផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។ ការស្វែងរកខ្លះអាជាគំនិត រឺដោយផ្ទាល់។ ការស្វែងរកដោយផ្ទាល់គឺជាការស្វែងរក ដោយ មនុស្ស ហើយក៏មានពេលវេលាពិតប្រាកដ​ផងដែរដើម្បី អោយការស្វែងរកបានលទ្ធផល។
ស្វែងរក: ប្រវត្តនៃការស្វែងរក

ប្រវត្តនៃការស្វែងរក
នៅអំឡុងពេលដែលមានការរីកចំរើនខាងផ្នែកគេហទំព៌រ លោក ធីម បឹនឺស លីបានបង្កើតតារាងនៃប្រភពនិងទំនាក់ទំនងទៅនិង អ៊ីនថឺនេត ដោយCERN។ ប្រវត្តដំបូងគឺនៅឆ្នាំ១៩៩២ គឹទាមទាអោយមានប្រពន្ធទំានាក់ទំនង​កុំព្យូទ័រ ហើយបន្ទាប់មកទៀត ប្រភពបានបង្ហោះនៅលើអ៊ីនថឺនេត ប៉ុន្តែមិនអាចរក្សាទុកនូវទិន្នន័យបាន។នៅNCSA​គឺជាប្រភពថ្មីដែលត្រូវបានស្ដុកទុកបន្តិចបន្ទួច នូវអ្វីដែលថ្មី។
ឧបករណ៍ ដំបូងដែលគេប្រើសំរាប់ស្វែងរកនូវលើអ៊ីនថឺនេតនោះគឺ Archie ដែលមានឈ្មោះពេញនោះគឺគ្មានអក្សរី( v​ ) ដែលបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩០​ដោយ អាលេន អ៊ីមថេក(Alan Emtage) ប៊ីលហេលេន(Bill Heelan) និង ចេ ភីថឺ ដិថច(J. Peter Deutsch) ដែលជាអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តខាងកុំព្យូទ័រ នៅសកលវិទ្យាល័យMcGill ក្នុងរដ្ឋ មុនទ្រិល(Montreal)។ កម្ម​វិធី បានដាក់ចូល ទៅក្នុងឃ្លាំង សំរាប់ផ្សព្វផ្សាយ ដែលអាចអោយ ការស្វែងរកអាច ធ្វើទៅបាន។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ Archie មិនអាចបង្ហាញ នូវមាតិកា នៃទំព៌រនេះឡើយរហូតដល់ ទិន្នន័យត្រូវបាន កំនត់ ទើបអាចស្វែងរកបាន។
ហង់ជួន​ ណារ៉ុន

ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ ហង់ជួន ណារ៉ុន (កើតថ្ងៃទី២ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៦២) គឺជាបណ្ឌិត សេដ្ឋវិទូ និងអ្នកនយោបាយខ្មែរមួយរូប ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាតាំងពីឆ្នាំ២០១៣ មក។ ក្នុងនាមជា​សមាជិកនៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក​ក៏ធ្លាប់បម្រើការជា​រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ពី​ឆ្នាំ២០០៤ ដល់​ឆ្នាំ២០១៣ ផងដែរ។

ចាប់តាំងពីចូលកាន់តំណែងមក លោកបានអនុវត្តកំណែទម្រង់អប់រំសំខាន់ៗក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលរួមមានការលុបបំបាត់អំពើពុករលួយគ្រប់រូបភាពនៅក្នុងកម្មវិធីប្រឡងនានា ពិសេសគឺការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ។
ហង់ជួន​ ណារ៉ុន: ប្រវត្តិសិក្សា

ប្រវត្តិសិក្សា 

 ២០១៨: បណ្ឌិតទស្សនវិជ្ជាផ្នែករដ្ឋបាលអប់រំសាកលវិទ្យាល័យជូឡាឡុងកន
 ២០១២: សញ្ញាប័ត្រ,Rhodes Academy of Oceans Law and Policy 
 ២០១០-១២: អនុបណ្ឌិតច្បាប់￼￼ កម្មវិធីសញ្ញាប័ត្ររួមនៃ ￼Royal University of Law and Economics￼￼ និង ￼￼Lumière University Lyon 2￼￼
 2010-1២០១០-១២: អនុបណ្ឌិតច្បាប់ កម្មវិធីសញ្ញាប័ត្ររួមនៃ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច និង សាកលវិទ្យាល័យ Lumière Lyon 2
 ២០០៦-០៨: Associate, Chartered Insurance Institute ; សហការី វិទ្យាស្ថានធានារ៉ាប់រងម៉ាឡេស៊ី; ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រផ្នែកធានារ៉ាប់រង វិទ្យាស្ថានធានារ៉ាប់រង Chartered
 ១៩៨៨-៩១៖ បណ្ឌិតទស្សនវិជ្ជាក្នុងសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ វិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិរដ្ឋម៉ូស្គូ (MGIMO)
 ឆ្នាំ ១៩៨២–៨៥៖ ជានិស្សិតនៅសាលាទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិ សាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋគៀវ
 ១៩៨១–៨២៖ វគ្គសិក្សាត្រៀម វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា។
 ឆ្នាំ ១៩៨០–៨១: បាក់ឌុបទី២, វិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ
ហង់ជួន​ ណារ៉ុន: ការិយាល័យនយោបាយ

ការិយាល័យនយោបាយ 

 ឆ្នាំ ២០១៨៖ សមាជិករដ្ឋសភាមណ្ឌលកំពង់ចាម
 ឆ្នាំ ២០១៣-បច្ចុប្បន្ន៖ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាកម្ពុជា។
 ២០០៤-២០១៣៖ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា។
 ២០០៤-២០១០៖ អគ្គលេខាធិការនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា។
ហង់រី ការចេរ ប្រេស្សុង

ហង់រី ការចេរ ប្រេស្សុង​ (Henri Cartier-Bresson)(២២ សីហា ឆ្នាំ១៩០៨- ៣ សីហា ២០០៤) ដែលជាអ្នកថតរូបជនជាតិបារាំងម្នាក់ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុកជាបិតា​នៃ​ការ​ថតរូប​សម្រាប់​កាសែត បែប​ទំនើប។ គាត់គឺជាអ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ហ្វ៊ីល ៣៥ មម ដំបូង​បំផុត និង  ជា​បិតា​នៃ​ការ​ថត​រូប​យក​សកម្មភាព​ពិត​ៗ។ គាត់​បាន​ជួយ​ដល់​ការ​បង្កើត​ស្ទីល​ថត​រូប​យកសកម្មភាព​ពិត​ៗ​នៃ​​ជីវភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​មនុស្ស​  ដែល​ស្ទីល​ទាំង​នោះ​មាន​ឥទ្ធិពល​ដល់​អ្នក​ថត​រូប​ផ្សេង​ទៀត​ជា​ច្រើន​ជំនាន់។​
ហង់រី បាម៉ងជេរ

រូបភាពតូច|រូបគំនូររបស់លោក ហង់រី បាម៉ងជេរ​​​ ប្រហែលឆ្នាំ១៩៣០នៅអង្គរ។
លោក  ហង់រី បាម៉ងជេរ  (ថ្ងៃទី៣ មករា ១៨៧០ - ថ្ងៃទី២២ កុម្ភៈ ១៩៤៩) ជាអ្នកស្រាវជ្រាវសិល្បៈ និងអ្នកបុរាណវិទ្យាមានជាតិបារាំង ដែលមានការជំនាញក្នុងវិស័យបុរាណវិទ្យានៃឥណ្ឌូចិន។ គាត់ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាអ្នកជំនាញអឺរ៉ុបដំបូងគេក្នុងវិស័យនេះ ដោយបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកសាងឯកសារ ការអធិការកិច្ច និងការរក្សាទុកនូវប្រាសាទខ្មែរ ចាម និងឡាវ។
ហង់រី បាម៉ងជេរ: '''ជីវិតកាលវិភាគ និងការសិក្សា'''

ជីវិតកាលវិភាគ និងការសិក្សា 

 កុមារភាព និងការអប់រំ 
លោក  ហង់រី បាម៉ងជេរ   កើតនៅថ្ងៃទី៣ ខែមករាឆ្នាំ១៨៧០ នៅទីក្រុងប៉ារីស។ គាត់បានសិក្សានៅឯសាលាបណ្ឌិតសិល្ប៍វិចិត្រ ដោយបានបញ្ចប់ការសិក្សាក្នុងទ្រង់ទ្រាយស្ថាបត្យកម្មនៅឆ្នាំ១៩០៥។ អាជីពដំបូងរបស់គាត់បានចាប់ផ្ដើមនៅទុយនីស៊ីដោយធ្វើការលើការស្តារវិញនៃប្រាសាទសាតានដែលរកបានការលើកឡើងជាបន្ទាន់នៅសមាគមអ្នកសិល្បៈបារាំង។

 អាជីពនៅឥណ្ឌូចិន 
នៅឆ្នាំ១៩០០ លោក  ហង់រី បាម៉ងជេរ បានចូលរួមជាមួយគម្រោងបុរាណវិទ្យា សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស នៅឥណ្ឌូចិន។ ការងាររបស់គាត់រួមមាន:

 ប្រាសាទចាម: គាត់បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងការការពារតំបន់ទាំងនេះដូចជា Mỹ Sơn, Đồng Dương, និង Chánh Lộ ដែលបាននាំមកនូវការបោះពុម្ពផ្សាយ "Inventaire descriptif des monuments cams de l'Annam" (១៩០៩-១៩១៨)។
 ប្រាសាទខ្មែរ: ការស្រាវជ្រាវរបស់គាត់នៅអង្គរវាលរួមមានការវាយតម្លៃលម្អិត និងកិច្ចការអភិរក្ស ជាពិសេសនៅវត្តអង្គរវត្ត និងប្រាសាទបាយ័ន។ ការងាររបស់គាត់នៅកម្ពុជាបាននាំមកនូវការបោះពុម្ពផ្សាយជាច្រើនអំពីសិល្បៈខ្មែរ ដូចជា "L'Art khmer primitif" (១៩២៧) និង "L'Art khmer classique" (១៩៣៩)។

 មរណៈភាព 
លោក ហង់រី បាម៉ងជេរ  បានទទួលមរណៈនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ កម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៩ បន្ទាប់ពីបានរក្សាទុកនូវស្នាដៃមួយដ៏មានតម្លៃក្នុងវិស័យបុរាណវិទ្យានៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
ហង់រី បាម៉ងជេរ: កុមារភាព និងការអប់រំ

កុមារភាព និងការអប់រំ 
លោក  ហង់រី បាម៉ងជេរ   កើតនៅថ្ងៃទី៣ ខែមករាឆ្នាំ១៨៧០ នៅទីក្រុងប៉ារីស។ គាត់បានសិក្សានៅឯសាលាបណ្ឌិតសិល្ប៍វិចិត្រ ដោយបានបញ្ចប់ការសិក្សាក្នុងទ្រង់ទ្រាយស្ថាបត្យកម្មនៅឆ្នាំ១៩០៥។ អាជីពដំបូងរបស់គាត់បានចាប់ផ្ដើមនៅទុយនីស៊ីដោយធ្វើការលើការស្តារវិញនៃប្រាសាទសាតានដែលរកបានការលើកឡើងជាបន្ទាន់នៅសមាគមអ្នកសិល្បៈបារាំង។
ហង់រី បាម៉ងជេរ: '''អាជីពនៅឥណ្ឌូចិន'''

អាជីពនៅឥណ្ឌូចិន 
នៅឆ្នាំ១៩០០ លោក  ហង់រី បាម៉ងជេរ បានចូលរួមជាមួយគម្រោងបុរាណវិទ្យា សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស នៅឥណ្ឌូចិន។ ការងាររបស់គាត់រួមមាន:

 ប្រាសាទចាម: គាត់បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងការការពារតំបន់ទាំងនេះដូចជា Mỹ Sơn, Đồng Dương, និង Chánh Lộ ដែលបាននាំមកនូវការបោះពុម្ពផ្សាយ "Inventaire descriptif des monuments cams de l'Annam" (១៩០៩-១៩១៨)។
 ប្រាសាទខ្មែរ: ការស្រាវជ្រាវរបស់គាត់នៅអង្គរវាលរួមមានការវាយតម្លៃលម្អិត និងកិច្ចការអភិរក្ស ជាពិសេសនៅវត្តអង្គរវត្ត និងប្រាសាទបាយ័ន។ ការងាររបស់គាត់នៅកម្ពុជាបាននាំមកនូវការបោះពុម្ពផ្សាយជាច្រើនអំពីសិល្បៈខ្មែរ ដូចជា "L'Art khmer primitif" (១៩២៧) និង "L'Art khmer classique" (១៩៣៩)។
ហង់រី បាម៉ងជេរ: មរណៈភាព

មរណៈភាព 
លោក ហង់រី បាម៉ងជេរ  បានទទួលមរណៈនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ កម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៩ បន្ទាប់ពីបានរក្សាទុកនូវស្នាដៃមួយដ៏មានតម្លៃក្នុងវិស័យបុរាណវិទ្យានៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
ហង់រី បាម៉ងជេរ: '''ការដឹកនាំ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ'''

ការដឹកនាំ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ 
លោក ហង់រី បាម៉ងជេរត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានការិយាល័យបុរាណវិទ្យារបស់  សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស នៅឆ្នាំ១៩០៤ លោក ហង់រី បាម៉ងជេរ បានបម្រើការនេះអស់រយៈពេល២៨ឆ្នាំ។ គាត់បានរៀបការជាមួយនឹង Jeanne Leuba អ្នកសរសេរនិងអ្នកកាសែត ដែលជាញឹកញាប់ចូលរួមជាមួយគាត់ក្នុងដំណើរស្រាវជ្រាវ។ ទោះបីជាក្រោយពីការចូលនិវត្តន៍ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣២ លោក ហង់រី បាម៉ងជេរក៏បានបន្តរួមចំណែកក្នុងការសិក្សាបុរាណវិទ្យារហូតដល់ទីបញ្ចប់ជីវិត។
ហង់រី បាម៉ងជេរ: '''ការបោះពុម្ពផ្សាយ និងការរួមចំណែក'''

ការបោះពុម្ពផ្សាយ និងការរួមចំណែក 
ស្នូលនៃការសរសេររបស់លោក ហង់រី បាម៉ងជេរ បានជួយយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការយល់ និងការរក្សាទុកនូវបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង
ហង់រី មូហូ

thumb|right|175px|គំនូររូបលោក ហង់រី មូហូ គូរដោយ H. Rousseau
ហង់រី មូហូ (Henri Mouhot) (កើតថ្ងៃទី១៥ ឧសភា ១៨២៦- មរណៈភាពថ្ងៃ១០ វិច្ឆិកា ១៨៦១) គឺជាជនជាតិបារាំង និងជាអ្នកស្រាវជាវរុករកនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៩។ គាត់កើតនៅ ម៉ុងបេលីយ៉ា (Montbéliard), ឌូ (Doubs) ប្រទេសបារាំង ក្បែរព្រំដែនប្រទេសស្វីស។ គាត់បានចំនាយវ័យកុមាររបស់គាត់នៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី និងមួយផ្នែកនៅអាស៊ី។ គាត់បានទទួលមរណៈភាពនៅក្បែរ Naphan, ប្រទេសឡាវ។ គាត់ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាជនដ៏ល្បី ដែលបានរកឃើញប្រាសាទអង្គរវត្តរបស់ខ្មែរនៅ ឆ្នាំ ១៨៦០។
ហង់រី មូហូ: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
ក្នុងនាមជាសាស្ត្រាចារ្យវ័យក្មេងផ្នែកទស្សនវិជ្ជា លោក មូហូបានចំនាយពេលវេលាយ៉ាងតិច១០ឆ្នាំ ក្នុងការបំរើការងារជាគ្រូបង្រៀនភាសាក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី។ គាត់បានធ្វើដំនើរទូទាំងអ៊ឺរ៉ុបជាមួយបងប្រុសរបស់លោកឈ្មោះឆាលស៍ ដើម្បីសិក្សាពីបច្ចេកទេសថតរូបដែលបានបង្កើតដោយលោកល្វីដាហ្គែរ។ នៅឆ្នាំ ១៨៥៦ គាត់បានចាប់ផ្ដើមសិក្សាអំពីវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិ។ នៅឆ្នាំដដែលគាត់បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយកូនស្រីរបស់អ្នករុករកផ្សងព្រេងសញ្ជាតិ​ស្កុតលែនម្នាក់ឈ្មោះម៉ាំងហ្គោផាក(Mungo Park)។ បន្ទាប់ពីបានអានសៀវភៅមួយក្បាលដែលមានចំនងជើងថា "The Kingdom and People of Siam" (រាជាណាចក្រនិងប្រជារាស្ត្រសៀម) សរសេរឡើងដោយលោក ចេម បូរីង ក្នុងឆ្នាំ១៨៥៧, លោកមូហូវានសំរេចចិត្តធ្វើដំនើរទៅកាន់ឥណ្ឌូចិន ក្នុងបេសកកម្មដឹកនាំការរុករកជាផ្នែកជីវចំរុះដើម្បីប្រមែប្រមូលវត្ថុគំរូជីវសាស្ត្រថ្មីៗ។ សំនើដំបូងៗរបស់លោកត្រូវបានបដិសេធដោយក្រុមហ៊ុនបារាំងនានានិងរដ្ឋាភិបាលរបស់ ណាប៉ូលេអុងទី៣ ។ ទីបញ្ចប់លោកត្រូវបានទទួលការគាំទ្រពី The Royal Geographical Society និង the Zoological Society of London ហើយលោកក៏បានចេញកប៉ាល់ទៅបាងកក កាត់តាមសិង្ហបុរី។
ហង់រី មូហូ: មូហូនិងអង្គរ

មូហូនិងអង្គរ 
មូហូជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេច្រលំនិយាយថាបានរកឃើញអង្គរ។ តាមពិតអង្គរមិនដែលបានបាត់ទៅណាទេ។ វត្តមាននិងទីតាំងរបស់ក្រុងអង្គរទាំងមូលត្រូវបានប្រជាជនខ្មែរស្គាល់ជានិច្ច និងត្រូវបានពួកបស្ចឹមប្រទេសជាច្រើននាក់មកទស្សនាតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៦មកម៉្លោះ។ មូហូខ្លួនឯងបានពោលក្នុងសៀវភៅរបស់លោកថាមានបេសកជនបារាំងម្នាក់នៅបាត់ដំបង​ឈ្មោះឆាលអេមីលប៊ុយយឺវ៉ូ និងអ្នករុករកបស្ចឹមប្រទេសប៉ុន្មាននាក់ផ្សេងទៀតបានទៅដល់អង្គរវត្ត ៥ឆ្នាំមុនខ្លួនលោកទៅដល់។ លោកឆាលអេមីលប៊ុយយឺវ៉ូ បានបោះពុម្ពសៀវភៅមួយនៅឆ្នាំ១៩៧៥ដែលមានចំនងជើងថា "Travel in Indochina 1848-1856, The Annam and Cambodia" (ការធ្វើដំនើរនៅឥណ្ឌូចិន ១៨៤៨-១៨៥៦, អណ្ណាមនិងកម្ពុជា)។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មូហូបានរួមចំនែកក្នុងការអោយបស្ចឹមប្រទេសស្គាល់ពីអង្គរ។ ប្រហែលជាមកពីអ្នកមកដល់មុនលោកមិនបានសរសេរអោយបានក្បោះក្បាយដូចលោក។ លោកបានបន្ថែមគំនូរប្លង់លំអិតដ៏គួរអោយចាប់អារម្មណ៍ទៅក្នុងសៀវភៅលោក។ នៅក្នុងសៀវភៅ "Travels in Siam, Cambodia and Laos" (ការធ្វើដំនើរនៅសៀម កម្ពុជា និង ឡាវ) លោកមូហូបានប្រៀបធៀបអង្គរវត្តទៅពីរ៉ាមីដ ព្រោះពួកបស្ចឹមប្រទេសពេលនោះស្គាល់ពីរ៉ាមីដយ៉ាងច្បាស់ ថាជាឬសគល់នៃអារ្យ
ធម៌មជ្ឍឹមបូព៌ា។ ជាក់ស្ដែង លោកបានពិពណ៌នាព្រះកេសពុទ្ឋបដិមាករនៅក្លោងទ្វារអង្គរធំ ថាជា រូបចំលាក់ព្រះកេសដ៏ធំទាំង៤ក្នុងរចនាបថអេហ្ស៊ីប។ គាត់បានសរសេរពីអង្គរថា៖
‌​«មានប្រាសាទមួយក្នុងចំនោមប្រាសាទទាំងនេះដែលអាចទទូលទីកន្លែងកិត្តិយស​ដូចសំនង់នានាដ៏ស្រស់ត្រកាលរបស់យើងដែរ។ វាមហិមាជាងអ្វីដែលក្រិចនិងក្រុងរ៉ូមបានបន្សល់ទុកអោយយើង។ វាបង្ហាញក្នុងរូបភាពផ្ទុយស្រលះពីភាពទុនខ្សោយអារ្យធម៌បច្ចុប្បន្នដែលកំពុងញាំញី​ប្រទេសមួយនេះ»​​[Henri Mouhot]

លោកមូហូក៏បានសរសេរបន្ថែមផងដែរថា៖

«នៅអង្គរ មាន...ប្រាសាទមហិមាជាច្រើន...ដែលគ្រាន់តែបានឃើញភ្លាម អ្នកនឹងមិនស្ញើចសរសើរពីក្នុងចិត្តមិនបាន។ តើអ្វីទៅដែលបានបង្កើតនូវជាតិសាសន៍ដ៏ខ្លាំងពូកែ មានអារ្យធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់ និងវាងវៃ ដែលជាអ្នកស្ថាបនាប្រសាទដ៏មហិមាបែបនេះ?

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង
ហង់រី ម៉ាហ្សាល់

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Marchal.jpg/220px-Marchal.jpg|រូបភាពតូច| អ្នក​អភិរក្សអង្គរ លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់
អ្នក​អភិរក្សអង្គរ លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ (១៨៧៦ – ១៩៧០) ឬលោកតា "ស" គឺជាអ្នកស្រាវជ្រាវបារាំងដែលចំណាយពេលសឹងមួយជីវិតដើម្បីស្រោចស្រង់អង្គរ។ គាត់ជាអ្នកជួសជុលប្រាសាទបន្ទាយស្រី។
ហង់រី ម៉ាហ្សាល់: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 
លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ កើតនៅ ទីក្រុងប៉ារីស នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែមិថុនាឆ្នាំ១៨៧៦។ បន្ទាប់ពីគា់តបានទទួល បរិញ្ញាបត្រ នៅឆ្នាំ១៨៩៥ គាត់ត្រូវបានគេអនុញ្ញាតឱ្យចូលរៀននៅ សាលាវិចិត្រសិល្បៈ ផ្នែក ស្ថាបត្យកម្ម។

លោក​ក្លាយទៅ​ជា​អធិការ​សំណង់​ស៊ីវិល​នៃ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩០៥។ នៅឆ្នាំ១៩១០ គាត់បានទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណ ជាភាសាខ្មែរ ហើយត្រូវបានតែងតាំងជាជំនួយការអ្នកថែរក្សានៃសារមន្ទីរ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស​នៅ ទីក្រុងភ្នំពេញ ។ នៅឆ្នាំ១៩១២ គាត់បានទៅ ទីក្រុងព្រៃនគរ ដោយឡើងជាអធិការនៃអគារស៊ីវិលនៃ កូសាំងស៊ីន ទាំងមូល។

បន្ទាប់ពីពួកចោរបានសម្លាប់ លោក ហ្ស​ង់ កូ​ម៉ៃ ដោយធ្វើឃាតកសម្លាប់ខណៈពេលគាត់យកប្រាក់ឈ្នួលដល់កម្មករ នៅឆ្នាំ១៩១៦ លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅ អង្គរ ដើម្បីគ្រប់គ្រង ក្រសួង អភិរក្សអង្គរ។ គាត់​បាន​បន្ត​ការងារ​សម្អាត ​ប្រាសាទអង្គរវត្ត និង​ការ​ជីកកកាយ​វិមាន​សំខាន់ៗ​នៅ​កណ្តាល ​អង្គរធំដូចជា៖Marchal, 1918, BEFEO 18/8 បាពួន, បាយ័ន, ប្រាសាទភិមានអាកាស, ព្រះពិទូ, ព្រះបរមរាជវាំង ជាដើម។

បន្ទាប់មក លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់​ ក៏ចាប់ផ្តើមជីកកកាយ និងសម្អាតបូជនីយដ្ឋានផ្សេងទៀតនៅខាងក្រៅអង្គរធំ៖ ប្រាសាទតាព្រហ្ម (ឆ្នាំ ១៩២០) ប្រាសាទព្រះខ័ន ប្រាសាទនាគព័ន្ធ ប្រាសាទភ្នំបាខែង (១៩២២-២៩) ប្រាសាទក្រវ៉ាន់ (ជាមួយ លោកហេនរី ផាមេនយេយេ និង លោកវិកទ័រ ហ្គូលូបវ ) និង ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ។

នៅឆ្នាំ១៩៣០ គាត់បានទៅ កោះជ្វា ដើម្បីរៀនពីគោលការណ៍នៃ អាណាស្ទីលឡូស ពីជាតិហូឡង់បូព៌ា ដោយដឹងពីដែនកំណត់នៃវិធីសាស្ត្របង្រួបបង្រួមដែលធ្លាប់ប្រើពីមុននៅក្នុងអង្គរ។  ពេល​ត្រឡប់​មក​វិញ លោក​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​អនុវត្ត​វិធី​សា ​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​អង្គរ​លើ​ប្រាសាទ ​បន្ទាយ​ស្រី ។ ការស្តារឡើងវិញត្រូវបានអបអរសាទរជាឯកច្ឆ័ន្ទថាជាជោគជ័យ។

ដោយសារលោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ ស្រឡាញ់អង្គរ និងអរិយធម៌ខ្មែរ គា់តបានសម្រេចចិត្តចូលនិវត្តន៍នៅ ខេត្តសៀមរាបនៅឆ្នាំ១៩៥៧។ គាត់បានស្លាប់នៅទីនោះនៅថ្ងៃទី ១០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧០ ទាំងមានអាយុ ៩៣ ឆ្នាំផង។
ហង់រី ម៉ាហ្សាល់: ស្នាដៃ

ស្នាដៃ 

 

 

 1924–26 – "Les portes monumentales du groupe d'Angkor", AAK 2/1, p. ១–២៦, ប., ភី.
 1924–26 – "Notes sur le Palais Royal d' Angkor Thom ", AAK 2/3, p. ៣០៣–៣២៨។
 1925 – "Pavillons d'entrée du Palais Royal d'Angkor Thom" នៅ Études asiatiques (2), Paris, EFEO/G. van Oest (PEFEO 20), ទំ។ ៥៧–៧៨ ប. ៣២-៤១។

 1937 - "Kutîçvara » និង « Notes sur les Terrasses des Éléphants, du Roi lépreux et le Palais Royal d'Angkor Thom", BEFEO 37/2, p. ៣៣៣–៣៦០។
 1939 – La collection khmère, (Musée Louis Finot ), Hanoi, EFEO, 170 p., 13 pl.
 1948 – L'architecture comparée dans l'Inde et dans l'Extrême-Orient, Paris, G. van Oest, 262 p.

 1951 – Le décor et la sculpture khmers, Paris, G. van Oest, 135 p.
 1957 – Le Temple de Vat Phou, province de Champassak , Saigon, edited by departement des Cultes du Gouvernement Royal du Laos, 37 ទំ.
ហង់រី ម៉ាហ្សាល់: គន្ថនិទ្ទេស

គន្ថនិទ្ទេស 

ជីវប្រវត្តិផ្លូវការរបស់លោក ហង់រី ម៉ាចល់ នៅលើគេហទំព័ររបស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង
ហង្ស (បក្សី)

រូបភាពតូច| Hamsa ត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ថា​សំដៅ​ទៅ​លើ goose ក្បាល​របារ ​ដែល​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា (ឆ្វេង) ឬ​ប្រភេទ​នៃ swan ។ 
ហង្ស ( សំស្ក្រឹត : हंस Hansa ឬ ហម្ស ) គឺជា បក្សីដែលធ្វើចំណាកស្រុក ក្នុងទឹក សំដៅលើសំស្រ្កឹតបុរាណ ដែលអ្នកប្រាជ្ញផ្សេងៗបានបកស្រាយថា ផ្អែកលើសត្វ ក្ងាន  ឬសូម្បីតែ កុកពណ៌ផ្កាឈូក ។   រូបភាពរបស់វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងវប្បធម៌ ឥណ្ឌា និង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជានិមិត្តសញ្ញាខាងវិញ្ញាណ និងជាធាតុតុបតែង។ វាត្រូវបានគេប្រើផងដែរក្នុងន័យប្រៀបធៀបជាមួយបក្សីដែលសន្មតថាមានសមត្ថភាពទេវកថាដើម្បីទាញយកទឹកដោះគោពីល្បាយនៃទឹកដោះគោនិងទឹកឬល្អពីអាក្រក់។ នៅក្នុង រូបចម្លាក់ហិណ្ឌូ ហង្ស គឺជា វាហនៈ (ឬ យានជំនិះ ) របស់ ព្រហ្ម គាយត្រី  សារ៉ាស្វតិនិង វិស្វក្រម ។
ហង្ស (បក្សី): ការកំណត់អត្តសញ្ញាណ

ការកំណត់អត្តសញ្ញាណ 
សាស្ត្រាចារ្យភាសាអាស៊ី Monier Williams បកប្រែពាក្យពីសំស្រ្កឹតថា "a goose, gander, swan, flamingo (ឬបក្សីក្នុងទឹកផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាបក្សីឆ្លងកាត់ [បក្សីចំណាកស្រុក] ... )" ។  ពាក្យ​នេះ​ក៏​ប្រើ​សម្រាប់​បក្សី​ទេវកថា ឬ​កំណាព្យ​ដែល​មាន​ចំណេះ។ នៅក្នុង Rig Veda វាគឺជាបក្សីដែលអាចបំបែក សោម ចេញពីទឹកនៅពេលដែលលាយបញ្ចូលគ្នា។ នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ឥណ្ឌាក្រោយៗមក បក្សីបំបែកទឹកដោះគោចេញពីទឹកនៅពេលលាយបញ្ចូលគ្នា។  នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ទស្សនវិជ្ជាឥណ្ឌា ហង្ស តំណាងឱ្យព្រលឹង ឬវិញ្ញាណបុគ្គល (កំណត់ដោយពន្លឺថ្ងៃសុទ្ធ-ពណ៌ស ដូចពណ៌សត្វក្ងាន) ឬ "ព្រលឹងសកល ឬវិញ្ញាណកំពូល" ។ 

ពាក្យ ហង្ស ត្រូវបាន បកប្រែ ជាភាសាឡាតាំង "(h)anser", ក្រិក "χήν", អាល្លឺម៉ង់ "Gans", ហូឡង់ "gans", ភាសាអង់គ្លេស "goose", ភាសាអេស្ប៉ាញ "ganso" និងរុស្ស៊ី "гусь" ។
រូបភាពតូច|កាក់រូបប្រាសាទនៅរជ្ជកាលព្រះអង្គដួង⅛ 
រូបភាពតូច|កាក់តម្លៃ១០សេន ឆ្នាំ១៩៥៣
រូបភាពតូច|ហង្សនៅក្រោមចម្លាក់ទេវតានៅប្រាសាទបន្ទាយស្រី
រូបភាពតូច|ប្រាសាទ Ku Pon Rakkang, ប្រាសាទខ្មែរនៅរ៉យអេត
រូបភាពតូច|ព្រះសន្កគង់ហង្ស
ហង្សមាស HDTV

ហង្សមាស HDTV (    ) គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍នៅកម្ពុជា។ ទូរទស្សន៍ហង្សមាស HDTV គឺជាផ្នែកមួយរបស់ផលិតកម្មរស្មីហង្សមាសវីដេអូគ្រុប ដែលជាក្រុមហ៊ុនប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកម្សាន្តនៅកម្ពុជា។ ខ្លួនអះអាងថាជាម្ចាស់ភាគហ៊ុនធំ (ប្រហែល ៧០%) នៃឧស្សាហកម្មកម្សាន្តរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ជាមួយនឹងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេញលេញរាប់បញ្ចូលទាំងការផលិតវីដេអូ និងវីដេអូតន្ត្រី ស្ថានីយ៍វិទ្យុ ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ដែលគ្របដណ្តប់ព័ត៌មាន កីឡា និងការកម្សាន្ត។

ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍នេះបានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយក្នុងឆ្នាំ២០១២ ហើយបានក្លាយជាប៉ុស្តិ៍ទីមួយក្នុងប្រទេសដែលចាក់ផ្សាយក្នុងកម្រិតច្បាស់ខ្ពស់។ ទូរទស្សន៍ហង្សមាស HDTV អបអរសាទរក្រុមដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈដែលបំពាក់ដោយឧបករណ៍កាន់តែប្រសើរ ការយល់ដឹង ចំណេះដឹង និងការយល់ដឹងពីតម្រូវការរបស់អតិថិជន។ ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍នេះក៏មានអាជ្ញាប័ណ្ណផ្តាច់មុខក្នុងការផលិតកម្មវិធីដូចជា The Voice Cambodia, Cambodian Idol, X Factor Cambodia, Cambodia's Got Talent, The Voice Kids Cambodia, Cambodian Idol Junior, Killer Karaoke Cambodia, The Mask Singer Cambodia, I am Singer Cambodia... ក៏ដូចជាការផលិតរឿងភាគខ្មែរដែលមានការវាយតម្លៃខ្ពស់ និងគុណភាព ពត៌មានក្នុងស្រុកឈានមុខ និងការប្រគុំតន្ត្រីទេសចរណ៍ធំៗសម្រាប់ម៉ាកល្បីៗជាច្រើនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ហង្សមាស HDTV: ការសរសេរកម្មវិធី

ការសរសេរកម្មវិធី 
ព័ត៌មាន

ហង្សមាសព័ត៌មានពេលព្រឹក

 ( Khme ហង្សមាសព័ត៌មានពេលព្រឹក )

ផ្សាយផ្ទាល់រៀងរាល់ថ្ងៃ ច័ន្ទ ដល់ សុក្រ វេលាម៉ោង ៦ៈ០០-១០ៈ០០ ជាមួយអ្នកផ្សាយព័ត៌មានដ៏ល្បី និងល្បីល្បាញ លោក មាស រិទ្ធី

 ហង្សមាស Flash News

ផ្សាយផ្ទាល់រៀងរាល់ថ្ងៃចន្ទ ដល់សុក្រ វេលាម៉ោង 12:00-12:05 |15:00-15:05|18:00-18:05 |20:00-20:05 | 22:00-22:05

ការបង្ហាញការពិត/ហ្គេមអន្តរជាតិ

 The Voice Cambodia - វគ្គ២ ចប់
 X Factor Cambodia - បានបញ្ចប់ 1 រដូវកាល
 The Voice Kids Cambodia - វគ្គ២ ចប់ហើយ។
 Cambodian Idol - វគ្គ៤ ចប់
 Cambodia's Got Talent - បានបញ្ចប់វគ្គ២
 I am a Singer Cambodia - បានបញ្ចប់វគ្គ១
 Killer Karaoke Cambodia - ចប់ ៦វគ្គ
 ការទម្លាក់ប្រាក់ 200 លាន - បានបញ្ចប់ 2 រដូវកាល
 I Can See Your Voice Cambodia - វគ្គ២ចប់
 The Mask Singer Cambodia - បានបញ្ចប់វគ្គ១
 Don't Lose the Money Cambodia - បញ្ចប់វគ្គ១

កម្មវិធីនាពេលខាងមុខ

ការប្រគុំតន្ត្រី

ទូរទស្សន៍រឿងភាគខ្មែរ
ហត្ថាកសិករ លីមីតធីត

ហត្ថាកសិករ លីមីតធីតជាគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ផ្ដល់សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុដូចជា ខ្ចីប្រាក់ សន្សំប្រាក់ ផ្ទេរប្រាក់ និងសេវាអេធីអិម។ ដំបូង​នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ជាគម្រោង​មួយ​សម្រាប់សុវត្ថិភាព​ចំនីអាហារ​បង្កើតដោយ​អង្គការ​កាណាដា OCSD/OXFAM–Quebec ផ្ដល់​ប្រាក់​កំចី សម្រាប់​ប្រជាជន​នៅ​ជនបទ នៃ​ឃុំ​ចំនួន៤​នៃខេត្តពោធិសាត់។ នៅឆ្នាំ១៩៩៦ គម្រោង​សុវត្ថិភាព​ចំនីអាហារ​ត្រូវបានចុះ​បញ្ជី​ក្នុង​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​ជា​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ហៅថា ហត្ថាកសិករ។ ហត្ថាកសិករ​មានន័យថា​ជា​ដៃ​កសិករ ឬដៃ​សម្រាប់​ជួយ​កសិករ។ ការិយាល័យ​ធំ​នៃ​អង្គការ​នេះ​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ខេត្តពោធិសាត់។ 

Category:គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ
ហត្ថាកសិករ លីមីតធីត: បញ្ហា, ភាពចម្រូងចម្រាស

បញ្ហា, ភាពចម្រូងចម្រាស 

បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ជាង​ ២​លាន​នាក់​បាន​ខ្ចី​ប្រាក់​ពីគ្រឹះស្ថាន​មីក្រូ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​។ ដោយ​យោង​តាម​របាយ​ការណ៍​រួម​របស់​​អង្គការ​ លីកាដូ និង​សមាគម​ធាង​ត្នោត  បាន​រក​ឃើញ​ថា ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ​ កម្រិត​នៃ​បំណុល​របស់​ប្រជាពល​រដ្ឋ​​បាន​កើន​ឡើង​កាន់​តែខ្លាំង​ឡើងៗ​ ដែលនេះបណ្តាល​ឱ្យ​​អាចកើតមាន​ការ​រំលោភ​បំពាន​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជាច្រើន​ រួម​មាន​​ការ​បង្ខំ​ឱ្យ​លក់​ដី ​ការ​កេង​ប្រវ័ញ្ច​កំលាំង​ពលកម្ម​កុមារ ការ​ធ្វើចំណាក​ស្រុក​ដោយ​សារ​​បំណុល និង​ការ​បញ្ចាំ​ខ្លួន​ដើម្បី​ដោះ​បំណុល។http://www.licadho-cambodia.org/video.php?perm=84&khmer

នាំខ្លួនអតីត ប្រធាន ផ្នែក ត្រួតពិនិត្យ និង ប្រតិបត្តិការ នៃ ធនាគារ ហត្ថា  ម្នាក់ មកកា.ត់ទោ.ស  ពាក់ព័ន្ធអំពើល្មើសលួ.ចចូលក្នុង ប្រព័ន្ធទិន្នន័យអាក់ខោនធនាគារ របស់អតិថិជន លួ.ចដកប្រាក់អស់ជាង៦០ម៉ឺនដុល្លារយកទៅលេងល្បែ.ងចាញ់អស់
ហរ ហរ មហាទេវ

រូបភាពតូច| គំនូររបស់ព្រះសិវៈ និងក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ សារមន្ទីររដ្ឋាភិបាល និងវិចិត្រសាលសិល្បៈ Chandigarh ។
ហរ ហរ មហាទេវ ( Sanskrit ) ជា​ពាក្យ ​សំស្ក្រឹត ​ក្នុង​ការ​សរសើរ​ដល់ ​ព្រះ ​សិវៈ ​ហិណ្ឌូ ។   ការ​អំពាវនាវ​នេះ​មាន​ការ​លើក​ឡើង​ពីរ​របស់​ព្រះ​សិវៈ ហរ និង ​មហា​ទេវ ។ ជាទូទៅវាត្រូវបានសូត្រដោយអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងឱកាសល្អ ដូចជាការអធិស្ឋាន និងការចូលព្រះវិហារព្រះសិវៈ។ 

ការអំពាវនាវនេះត្រូវបានស្រែកដោយម្ចាស់ក្សត្រីរឿងព្រេងនិទាន Padmini និងស្ត្រីរាប់ម៉ឺននាក់នៅពេលពួកគេធ្វើលំហាត់ jauhar ដើម្បីជួយសង្រ្គោះកិត្តិយសរបស់ពួកគេពី Alauddin Khalji ។
ហរ ហរ មហាទេវ: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 ហរេ ក្រិស្ណា
 ហរិ ឱម
 ជយ ស្រីរាម
 ជយ ស្រី ក្រិស្ណា
 ឱម នម សិវ
ហរិភុញ្ជ័យ

ហរិភុញ្ជ័យ    ( ភាគកណ្តាល និង ខាងជើង ថៃ :  RTGS ៖ Hariphunchai ដែលសរសេរថា Haribhuñjaya ) គឺជារាជាណាចក្រ មន នៅ ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ដែលមានតាំងពីសតវត្សទី 7 ឬទី 8 ដល់សតវត្សទី 13 នៃគ ។ រាជធានី​របស់​វា​គឺ​នៅ ​ឡាំភុន ដែល​នៅ​ពេល​នោះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា ហរិភុញ្ជ័យ។  នៅ​ឆ្នាំ​១២៩២ ទីក្រុង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ឡោមព័ទ្ធ និង​ចាប់​បាន​ដោយ ម៉ាងរ៉ៃ នៃ​នគរ ​តៃ ឡានណា ។
ហរិភុញ្ជ័យ: ការបង្កើត

ការបង្កើត 
យោងទៅតាមកាលប្បវត្តិ ចាមទេវីវង្ស និង " ជិនកាលម៉ាលី" ទីក្រុងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយឥស្សរិយយសម្នាក់ឈ្មោះ សុទេព ក្នុងឆ្នាំ 629 នៃគ.ស ហើយអ្នកគ្រប់គ្រង មន នៃ ព្រះរាជាណាចក្រល្វោ(សម័យបច្ចុប្បន្ន លពបុរី ) បានបញ្ជូនបុត្រីរបស់ព្រះអង្គ ចាមទេវី ឱ្យធ្វើជាមហេសីដំបូងរបស់ខ្លួន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កាលបរិច្ឆេទនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាលឿនពេក ហើយការចាប់ផ្តើមពិតប្រាកដត្រូវបានដាក់នៅប្រហែលឆ្នាំ 750 នៃគ.ស។[ សេចក្តីត្រូវការ ] នៅសម័យនោះ ភាគច្រើននៃអ្វីដែលឥឡូវនេះគឺប្រទេសថៃភាគកណ្តាលគឺស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋទីក្រុងមនផ្សេងៗ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជាអាណាចក្រ ទ្វរវតី ។ ព្រះនាង ចាមទេវី ប្រសូតបានកូនភ្លោះ ព្រះនាងមានវ័យចំណាស់ឡើងសោយរាជ្យបន្តនៅឡានភុន ហើយព្រះនាងពៅក្លាយជាអ្នកគ្រប់គ្រង ក្រុងឡាំប៉ាង ជិតខាង។
ហរិភុញ្ជ័យ: ការរីកដុះដាលនិងការដួលរលំ

ការរីកដុះដាលនិងការដួលរលំ 
រូបភាពតូច| រូបសំណាក ហរីភុញ្ជ័យ របស់ ព្រះពុទ្ធ សាក្យមុនី ពីសតវត្សទី 12-13 នៃគ។
រាជាណាចក្រក្រោមព្រះបាទអទិត្យរាជ មានជម្លោះជាមួយខ្មែរនៅសតវត្សទី១២។ សិលាចារឹក ឡឿភុន ពីឆ្នាំ 1213, 1218, និង 1219 និយាយអំពីព្រះបាទ សប្បធិទ្ធិ ផ្តល់បូជនីយដ្ឋានព្រះពុទ្ធសាសនា។  

កាលប្បវត្តិ​បាន​និយាយ​ថា ខ្មែរ ​បាន​ឡោម​ព័ទ្ធ​ក្រុង​ហរិភុញ្ជ័យច្រើន​ដង​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១១។ វាមិនច្បាស់ទេថាតើកាលប្បវត្តិរៀបរាប់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ពិត ឬរឿងព្រេងនិទានទេ ប៉ុន្តែនគរ មនទ្វារវតី ផ្សេងទៀតបានធ្លាក់មកក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរនៅពេលនេះ។ ដើមសតវត្សទី 13 គឺជាពេលវេលាមាសសម្រាប់ ហរិភុញ្ជ័យ ព្រោះកាលប្បវត្តិនិយាយតែអំពីសកម្មភាពសាសនា ឬការសាងសង់អាគារ មិនមែនអំពីសង្គ្រាមទេ។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ហរិភុញ្ជ័យ ត្រូវ​បាន​ឡោមព័ទ្ធ​នៅ​ឆ្នាំ ១២៩២ ដោយ​ស្តេច តៃយួនម៉ាងរ៉ៃ ដែល​បាន​បញ្ចូល​វា​ទៅ​ក្នុង​នគរ ឡានណា ("ស្រែ​មួយ​លាន​")។ ផែនការដែលបង្កើតឡើងដោយ ម៉ាងរ៉ៃ ដើម្បីយកឈ្នះលើ ហរិភុញ្ជ័យ បានចាប់ផ្តើមដោយការបញ្ជូន អាយហ្វា (   ) ក្នុងបេសកកម្មចារកម្ម ដើម្បីបង្កើតភាពចលាចលនៅហិភុញ្ជ័យ។ អាយហ្វា បានគ្រប់គ្រងដើម្បីផ្សព្វផ្សាយការមិនសប្បាយចិត្តក្នុងចំណោមប្រជាជនដែលបានធ្វើឱ្យ Haripuñjaya ចុះខ្សោយ និងធ្វើឱ្យវាអាចទៅរួចសម្រាប់ Mangrai ដើម្បីកាន់កាប់នគរ។     ប្រាយ៉ាយីបា ដែលជាស្តេចចុងក្រោយនៃហរិភុញ្ជ័យត្រូវបានបង្ខំឱ្យភៀសខ្លួនទៅភាគខាងត្បូងទៅកាន់ ទីក្រុងឡាំប៉ាង ។
ហរិភុញ្ជ័យ: បញ្ជីនៃអ្នកគ្រប់គ្រង

បញ្ជីនៃអ្នកគ្រប់គ្រង 
ព្រះ​នាម​របស់​រាជាណាចក្រ​ហរិភុញ្ជ័យ តាម​តាំណាន ហរិភុញ្ជ័យ ( ប្រវត្តិ​រាជាណាចក្រ​ហរិភុញ្ជ័យ )៖

 Camadevi (662-669)
 ហាណាយ៉ូស (៦៦៩-៧៤៩)
 កុមាញ្ជរាជ(749-789)
 រុទន្ទ្រ(789-816)
 សូណាម៉ាន់ជូសាកា (៨១៦-៨៤៦)
 សាមសារ៉ា (846-856)
 បទមរាជ(856-886)
 កុលទេវា(886-894)
 នោករាជ
 ទសរាជ
 គុត្ត
 សេរា
 យុវរាជ
 ព្រហ្មតារាយោ
 មុក្សា
 ត្រផាកា
 Uchitajakraphad, ស្តេចនៃ Lavo
 កម្បោល
 Jakaphadiraj ស្តេចនៃ Atikuyaburi
 វសុទេវ
 យេយ្យល
 មហារាជ ស្តេចឡាំប៉ាង
 សិលា
 Kanjana
 ឈីលង្កា
 Pĥunthula
 ឌីតា
 ជេដ្ឋាធិរាជ
 ជយករាជ
 ផតិជ្ជរាជ
 ធម្មិករាជ
 Ratharaj
 សុភសិទ្ធ
 ជេដ្ឋារាជ
 ជេយករាជ
 Datvanyaraj
 គង្គា
 សិរិប៊ុន
 Uthen
 Phanton
 Atana
 Havam
 Trangal (1195-1196)
 យ៉តតា (1196-1270)
 យីប (១២៧០-១២៩២)