ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​: ព

ព

- ពពកជាលំអនភាល័យ បុប្ផាក្នុងព្រៃលំអព្រឹក្សា រលកលំអនៃសាគរា គោរពភស្ដាលំអនៃស្ដ្រី ។

- ពងមានកុំជល់នឹងថ្ម ។

- ពងមាន់ក្នុងជាល ម្ដេចឡើយត្រអាល ទៅពាំក្អែកវិញ ។

- ពងមាន់កុំផ្ញើនឹងក្អែក ។

- ពស់កាចអាចទ្រុស្ដទោះវាខាំ ពេទ្យកែដោយថ្នាំអាចស្ងប់បាន មនុស្សកាចលើសពិសពស់សាមាន្យ កុំមានអ្វីកែបានស្ងប់ស្ងាត់ឡើយ ។

- ពស់មួយក្បាលច្រើនចម្រើនទាស់        ចូលមិនអស់ចេញមិនអាចសម្របគ្នា

ពស់មួយកន្ទុយច្រើនទោះបែករ៉ា             អាចសម្របស្របគ្នាចូលចេញបាន ។

- ពស់វែកដំបូកមួយស្រែ ពស់វែកស្រងែមួយព្យាម ពស់វែករនាមផស់ស្រូស ។

- ពស់ខំលេប កង្កែបខំប្រឹង ឬពស់ប្រឹងកង្កែបប្រឹង ។

- ពាក្យខុសកុំឲ្យស្ដាប់ សេចក្ដីគាប់ឲ្យរិះធ្យាន ឬ(ឲ្យគិតធ្យាន) ។

- ពាក្យក្រកុំអាលប្រាប់ ពាក្យឥតស័ព្យកុំអាលថ្លែង ។

- ពាក្យគ្រូរែងរឹង ស្រារែងស្រវឹង ពុំដែលពិសា ។

- ពាក្យចាស់អង្វរ ថាបើខ្លាចក្រ បាខំធើ្វស្រែ កាប់កាយធរណី ដាំយកផ្កាផ្លែ លក់ដូរ

ជួយប្រែ មាសប្រាក់រត់ហៅ ។

- ឯល្បែងនានា គឺជាពូជធារ នៃទុក្ខសោកសៅ មិនដែលអ្នកលេង ធើ្វជាដង្ខៅ បានឈ្នះច្រើនទៅ ស្លៀកពាងក្រឡ ។ (សុង ស៊ីវ)

- ពាក្យអប្រិយចាញ់អាត្មា ។

- ពាក្យពិតរែងស្លែងពុំពីរោះថា បណ្ដិបមេបារែងថាពុំគាប់ ឬ(បណ្ដាំមេបា) ។

- ពាក្យភូតស្ដាប់គួរឆ្ងល់ មានកង្វល់កុំអាលថ្លែង ពាក្យពិតកុំឲ្យចែង ពាក្យពិតស្លែងពុំគួរលាក់ ។

- ពាក្យច្រើនភូតចាញ់អាត្មា ។

- ពាក្យព្រេងលោកស្រដី ថាកុំបីចិញ្ចឹមខ្លាច ពាក្យព្រេងលោកឧបមា គិតត្រង់ណាធើ្វឲ្យបាន ។

- ពាក្យស្លែងកុំស្អប់ ពាក្យគាប់ឲ្យយក ។

- ពាក្យម្ដាយទំនាយគ្រូ ឬ(គ្រូទាយម្ដាយថា) ។

- ពាក្យសង្ឃពាក្យសត្យ ។

- ពាក្យចាស់ពាក្យពីព្រេង ទោសខ្លួនឯងមើលមិនយល់ ទោសគេតូចសោតសល់ រមិលយល់ប៉ុនទាំងភ្នំ ឬ(ប៉ុននឹងភ្នំ) ។

- ពាក្យលើកបញ្ជោរឬបង្គាប់ នាំឲ្យអ្នកស្ដាប់ភ័ន្ដស្មារតី ជោរចើចតាមធម៌ជាលោកិយនេះជនប្រុសស្រីគួរប្រយ័ត្ន ។

- ពាក្យបូរាណខ្មែរ អ្នកប្រាជ្ញាលោកកែ ឲ្យគិតប្រយោល ចោលសាច់យកឆ្អឹង ប្រឹងតែខំថ្កោល ទោសពិតឥតពោល អំពើពុតកាល ។

- ពាក្យចាស់លោកថា រីអ្នកចម្ការ ចិត្តរែងសើរ៉ើ រីគ្រាប់ត្រសក់ កុំយកទៅផ្ញើ តែទាល់ឥតបើ ស្រេចហើយយកដាំ ។

- ពាក្យលេងជន្លមើលប្រាជ្ញ ពាក្យព្រេងមុសាការគេដេញ អួតខ្លួនតោងឃ្លាតពីខ្លៅចេញ ស្រឡាញ់តោងថ្នមលោមមើលចិត្ត ។

- ពាក្យចាស់បុរាណលោកប្រដូច ជាបោះសន្ទួចរំលងភ្នំ គឺគិតការអ្វីចោលអ្នកធំ ទៅខំផ្គាប់ផ្គុនឯអ្នកតូច ។

- ពាក្យសរសើរពាក្យនិន្ទារបស់មនុស្សយើង នោះមិនទើងយកប្រមាណបានតាមមាត់បើជាពាក្យទេវតារក្សារដ្ឋ ទើបទៀងទាត់តាមគំនូសគូសទុកឲ្យ ។

- ពាក្យហួសបង់មាសប្រាក់ ឡើងហួសថ្នាក់ធ្លាក់ចុះទាប ប្រាជ្ញព្រើលហួសសុភាពខ្ពស់ទាបហួសមិនបានការ ។

- ពារស្ដុកពារស្ដោ អ្នកមានប្រាជ្ញាក្រៃណានៅមានបុណ្យភ័ព្វ ។

- ពាលដោយពាលពិត បណ្ឌិតដោយបណ្ឌិត មិនដែលរួមគ្នាដូចសត្វចចក មូលចិត្តគ្នាវា មិនចង់មិត្រគ្នា នឹងសត្វដទៃ ឬ(មិត្រភ្ងា) ។

- ពាលនៅផងបណ្ឌិត អស់ជីវិតល្ងង់អនេក មិនដឹងធម៌អាថ៌ឯក ប្រៀបដូចវែកមិនដឹងរស ។

- ពាលនាំគ្នាគប់ឲ្យខាតបង់ បណ្ឌិតនាំត្រង់ផ្លូវសុចរិត ឲ្យបានប្រយោជន៍ប្រពៃពិត

គួរគប់បណ្ឌិតកុំគប់ពាល ។ (ចាប ពិន)

- ពាលខ្លៅចូលនៅផងបណ្ឌិត ត្រាអស់ជីវិតលង់អនេក មិនដឹងរសធម៌អាថ៌ជាឯកដូចវែងមិនដឹងរសសម្ល ។

- ពាលឃ្លាតជាតិក្លាយជាបណ្ឌិត បីដូចវិចិត្រដោយកែវមុនី លាក់យសសរសើរសុខពេញទី វិធីនេះត្រជាក់ប្រាណ ។

- ពាលស្គាល់ខ្លួនឯងថាពាលពិត បណ្ឌិតពោលថាជាប្រាជ្ញបាន បើពាលអួតគុណដែលមិនមាន កុំស្មានថារួចខ្លួនពីពាល ។

- ពាលឯណាដឹងខ្លួនជាពាលពិត ពាលនោះហៅបណ្ឌិតដោយនុយោគ ពាលឯណាកាន់ខ្លួនថាជាប្រាជ្ញព្រោក ពាលនោះឯងលោកហៅថាពាលោ ។

- ពាលឯណាឥតបញ្ញាក្លាហានខ្លាំង បានទ្រព្យដោយកម្លាំងក្លាហានគេ ពាលជននោះលុះទម្លាយកាយក៏រេ ទៅកើតក្នុងនិរយេនរកជ្រៅ ។

- ពិបាកឲ្យគន់គិត រកគំនិតគិតឲ្យដល់ ។

- ពិសាក្រៃណានឹងឃ្លាន អាក្រក់ប៉ុន្មានក្រៃណានឹងចិត្ត ឬថា(អាក្រក់ក្រៃណានឹងស្រឡាញ់ ឆ្ងាញ់ក្រៃណានឹងឃ្លាន) ។

- ពុតគ្រូកុំត្រាប់ ច្បាប់គ្រូឲ្យយក ។

- ពុទ្ធរូបល្អក៏ដោយសារស្នាដៃជាង រចនារាងព្រាងពុម្ពសិតឥតមានឆ្គង

ការងារល្អឬអាក្រក់តាមគន្លង ហេតុដើមទងពីអ្នកធើ្វអំពើនោះ ។

- ពូកែឯង ឲ្យក្រែងពូកែគេ ។

- ពូជសិស្សគ្រូបី ពូជស្រ្ដីប្ដីលែង ពូជគោជ្រលែង ពូជឆ្កែបង់ម្ចាស់ ។

- ពូជខ្លាចមិនដែលចាកចោលព្រៃ មច្ឆាជលស័យមិនចោលទឹក ពូជចោរមិនចោលចោរកម្មិក ជនពាលប្រមឹកមិនចោលខូច ។

- ពូជទានៅតែទា ពូជមាន់នៅតែមាន់ ។

- ពូជហង្សមិនចោលស្រះឈូក មិនចោលប្រមាថជ្រូកសូករះ ពូជទាមិនចោលការថោកជាក់ ពូជលាមកៈមិនចោលទុច្ចរិត ។

- ពូជទាមិនដែលឡើងទ្រនំ ពូជសត្វព្រៃភ្នំនៅស្រុក ពូជបណ្ឌិតមិនខ្វល់ក្នុងផ្លូវទុក្ខពូជសត្វកុកមិនដែលបោះបង់បឹង។

- ពូជសត្វពានដែលជាប់តើ សើរើមិនរួចស្ដួចជើងដៃ ជាប់ត្រឹងស្លឹងភ្នែកស្រែករាល់ថ្ងៃចិត្តចង្រៃជាប់កាមក៏ដូចគ្នា ។

- ពួកមនុស្សមុយៗបែបមឹសៗ អង្គុយភ្លឹសៗទន់ពភ្លៀច សម្ដីល្អូកល្អើនល្អល្អៀចៗ តែងមានចិត្តកៀចកលឧបាយ ។

- ពួកជនណារៀនចិត្តសើៗ ដល់ដប់មិនស្មើប្រសប់មួយ អ្នកចេះគួររកប្រសប់ជួយលើកស្ទួយចំណេះឲ្យគ្រាន់បើ ឬ(ចេះសើៗ) ។

- ពួកកូនគ្មានវិជ្ជានិងច្បាប់ កូននោះដូចស្លាប់ឥតប្រយោជន៍ ដូចភ្នែកដែលខ្វាក់គួរអសោច៍ នាំឲ្យហិនហោចឈឺតែម្យ៉ាង ។

- ពួកអ្នកដែលនៅមិនទាន់មាន តែនឹកស្រេកឃ្លានចង់បានច្រើន ពួកអ្នកដែលមាន

សុខលើសកើន រឹតចង់បានច្រើនណាស់ទៅទៀត។

- ពួកមនុស្សអ្នកតូចល្ងង់ខ្លៅ តែងទៅក្អេងក្អាងគិតវាទអាទិ៍ ចង់បានយសស័ក្ដិធំហួសមាឌ និងខាតកម្លាំងនាំរំខាន ។

- ពួកចេកអំពៅ កុំយកទៅផ្ញើ លើសត្វដំរី អស់ស្រូវពូជផង កុំផ្ញើកុដុម្ដិក៏ កំព្រយឆ្កែញីកុំយកព្រ័ក្រផ្ញើ ។

- ពួកអ្នកជាងស្មិត កុំយកសំរិទ្ធ ទៅផ្ញើបញ្ចាំ ប្រមឹកស្រាសោត កុំយកស្រាផ្ដាំ អ្នកលោភស៊ីថ្នាំ កុំយកថ្នាំផ្ញើ។

- ពួកជឿខ្មាសបាបខ្លាចបាបស្ដាប់ច្រើន សង្វាតចម្រើនសតិបញ្ញា ប្រកបដោយធម៌ប្រាំពីរប្រការ នេះលោកហៅថាបណ្ឌិតពិតមែន ។

- ពួកខ្ជិលមិនរៀន គំនិតអៀនប្រៀន មិនខំសង្វាត ដួចសត្វពារនរ មិនស្គាល់មណីជាតិ ខិលខូចដល់ខ្នាត បោះលេងជាល្បែង ។

- ពួកចាស់ឯងធ្លោយគំនិត ប្រព្រឹត្តការល្បែងទាស់ចំណាប់ ជាមួយក្មេងៗរមែងអាប់យកស័ក្ដិខ្ពស់ផ្កាប់ក្រឡាប់ថោក ។

- ពួនតែមុខដូចពង្រូល ឬ(លាក់តែមុខដូចពង្រូល) ។

- ពួនតែមុខ គូថនៅកណ្ដាលវាល ។

-  ពេជ្រកើតពីថ្ម តែងទំពាស៊ីនូវថ្មវិញ ។

- ពេទ្យគោលូន មេមត់ស្លាប់កូន សុភាចាញ់ក្ដី ក្រពើលង់ទឹក ម្រឹគជាប់ព្រៃ…។

- ពេលទ្រព្យបុណ្យស័ក្តិនឹងស្រី ប្រែខុសប្រក្រតីដូចសុរិយា មិនដែលនៅទៀងទិសបូព៌ា នេះជាធម្មតាតាក់តែងឡើង ។

- ពេលណាដែលធើ្វការប៉ុនភ្នំ ត្រូវគិតខិតខំដោយមធ្យ័ត កុំគិតឯស្គរកំបែកមាត់ បំភ្លាត់ចោលការមានប្រយោជន៍ ។

- ពោលច្រើនស្រេចស្រី ខុសច្រើនស្រដី អ្នកខំធើ្វការ គិតច្រើនៗពាស ប្រាជ្ញចាញ់ពាលា កូនច្រើនមេបា ប្រាជ្ញាសោភ័ណ ។

- ពោលក៏ល្អធើ្វក៏ល្អគិតក៏ត្រូវ សំដៅផ្លូវសន្ដិសុខសង្ខារ ឯវិថីកាឡីមិច្ឆាចារ សាងតែការបុណ្យទានគ្មានខ្មោះខ្មូរ ។

- ពោះជាទេវទត្ត មាត់ជាទេវតា ឬ(ចិត្តជាទេវទត្ត…) ។

- ពោះគោពោះក្របី ។

- ព្នៅនៅថ្នក់ តម្ដក់នៅដៃ ។

- ព្យាយាមដុតបាបនឹងប្រព្រឹត្តល្អ នឹងបានឃើញធម៌អរិយសច្ចា ធើ្វព្រះនិព្វានច្បាស់ក្នុងអាត្មា ទាំងបួននេះជាមង្គលឧត្តម ។ (មង្គលសូត្រ)

- ព្រលិតខ្មៅក្រហមគ្រោតក្រៅ បកសម្បកទៅប្រែជាស ផ្លែត្នោតស្រអាប់សាច់ក្នុងល្អមានទឹកក្នុងក៏ជាតិផ្អែមរស ឬ(ទឹកក្នុងក៏) ។

- ព្រឹក្សាឥតបុប្ផាមិនសោភ័ណ នគរខេត្តខណ្ឌឥតនាទី គ្រឹហាឥតក្មេងមិនសោភី វារីឥតមច្ចាមិនសោភា ។

- ព្រៃឈើជាម្លប់ត្រសុំសាខា ម្ដេចឡើយប្រែជាក្ដៅជ្រកពុំបាន ។

- ព្រៃគ្មានសត្វជិត ប្រទេសឥតបណ្ឌិត ទ្វីបឥតសាសនា គ្រឹហាឥតបុត្រ ស្រុកគ្មានជាតិជា មេឃឥតចន្រ្ទា សូន្យចក្រវាឡ ។

- ព្រះពុទ្ធសាសន៍ជាប្រទីបធំ ភ្លឺសាយត្រសុំក្នុងភារា ធើ្វសត្វឲ្យខ្ចាត់ពីអវិជ្ជា លោកអ្នករាល់គ្នាគប្បីកាន់ ។

- ព្រះកាយកេណ្ឌកម្មកាច មិនកោតខ្លាចអ្នកមានក្រ បើសីលបរិសុទ្ធល្អទើបអង្វរព្រះកាលបាន ។

- ព្រះចន្ទជាគ្រឿងស្អាង ផ្កាយជិតខាងនិងផ្កាឆ្ងាយ ប្ដីជាគ្រឿងស្អាងកាយ ស្ដ្រីទាំងឡាយជាតិលោកិយ ។

- ព្រះចន្ទជាទីលម្អពួកផ្កាយ ស្វាមីឆើតឆាយនៃពួកនារី ស្ដេចជាលម្អរបស់ប្រឹថពី វិជ្ជាជាទីលម្អសព្វមនុស្ស ។

- ព្រះធម៌ថ្លៃថ្លាគ្មានស្អប់សត្វ អ្នកគំនិតកាត់មិនដឹងគួរ លោកតែងដឹកដៃអ្នកទៅសួគ៌ពុំគិតចិត្តជូគួរខ្លាចស្លាប់ ។

- ព្រះធម៌ដែលជនបានរៀនយក ប្រៀបដូចពពកខ្ពស់ពេកពន់ ជនណាបានរៀនច្រើនលើសលន់ លោកប្រៀបជាជនកប់ពពក ។

- ព្រះធម៌ស្ថិតនៅមនោស្អាត ព្យាយាមសង្វាតនៅបណ្ឌិត ការជួយធុរៈជាក់ជាមិត្រ ការវិបរិតស្ថិតក្នុងសង្ខារ ។

- ព្រះសង្ឃពឹងវិន័យ សត្វភពត្រៃពឹងធរណី សេនាពឹងឫទ្ធី ឯអ្នកជីពិតពឹងវត្ត ។

- ព្រះមិនសមព្រហ្មមិនជួយ ។

- ព្រះស្ថិតនៅឯគេហដ្ឋាន គួរថ្វាយទានមុនព្រះនៅវត្ត ។ (ជុំ មួង)

ជីវិតរាល់រូប តិចតូចណាស់ ប៉ុន្តែយើង ត្រូវប្រឹងរៀន ប្រឹងរក

ប្រឹងគិត ប្រឹងប្រព្រឹត្ត ហាក់ដូចជាយើងនឹងមានជីវិតរស់នៅរាប់

ពាន់ឆ្នាំ ។

ស្រង់ចាកសុភាសិត សម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី សង្ឃនាយក

គណៈមហានិកាយ (ជោតញ្ញាណោ ជ.ណ)