អាំម៉ូន: គណនីព្រះគម្ពីរ

គណនីព្រះគម្ពីរ 
រូបភាពតូច| ដាវីឌ​ដាក់​ទោស​ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន ដោយ Gustave Dore
ការ​លើក​ឡើង​ដំបូង​អំពី​ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន​នៅ​ក្នុង ​គម្ពីរ​ហេព្រើរ គឺ​នៅ​ក្នុង​លោកុប្បត្តិ ១៩:៣៧-៣៨។ មាន​ចែង​នៅ​ទី​នោះ​ថា ពួក​គេ​មាន​ដើម​កំណើត​ពី ​បេន-អាំមី ជា​កូន​ប្រុស​របស់ ​ឡុត ​ជា​មួយ​នឹង​កូន​ស្រី​ពៅ​របស់​គាត់ ដែល​បាន​គ្រោង​នឹង​ប្អូន​ស្រី​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​ឡុត​ស្រវឹង ហើយ​ក្នុង​ស្ថានភាព​ស្រពិចស្រពិល​បាន​រួម​ភេទ​ជា​មួយ​គាត់​ដើម្បី​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ។   បេន-អាំមី មានន័យថា " កូនប្រុសរបស់ប្រជាជនរបស់ខ្ញុំ " ។ បន្ទាប់​ពី​ការ​បំផ្លាញ ​ក្រុង​សូដុំម និង​ក្រុង​កូម៉ូរ៉ា ផែនការ​របស់​កូន​ស្រី​របស់​ឡុត​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ពួក​គេ​មាន​គភ៌ និង​សម្រាល​បាន​អាំម៉ូន និង​បង​ប្រុស​របស់​គាត់​ឈ្មោះ ​ម៉ូអាប់ ។

ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន​បាន​តាំង​ទី​លំនៅ​នៅ​ខាង​កើត​ទន្លេ​យ័រដាន់ ដោយ​វាយ​លុក​យក​ទឹក​ដី ​រេផែម ភាគ​ខាង​កើត​នៃ​ទន្លេ​យ័រដាន់ ចន្លោះ​ទន្លេ ​យ៉ាបបូក និង ​អើណូន ហើយ​វាយ​យក​ពួក​គេ​ទៅ​រស់​នៅ។ ទឹក​ដី​របស់​ពួក​គេ​ពី​ដើម​មាន​ទាំង​អស់​ចាប់​តាំង​ពី​ទន្លេ​យ័រដាន់​រហូត​ដល់​ទីរហោស្ថាន និង​ចាប់​ពី​ទន្លេ​យ៉ាបបូក​ខាង​ត្បូង​រហូត​ដល់​ទន្លេ​អើណូន។ វាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទឹកដីនៃយក្ស។ ហើយ​យក្ស​នោះ​ពី​មុន​មក​រស់​នៅ​ក្នុង​នោះ ដែល​ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន​ហៅ​ថា ហ្សាមហ្ស៊ូមីម។ 

មិនយូរប៉ុន្មានមុនពេល និក្ខមនំ របស់អ៊ីស្រាអែល ជនជាតិ អាម៉ូរី នៅភាគខាងលិចនៃទន្លេយ័រដាន់ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ស្តេច ស៊ីហុន បានចូលលុកលុយ និងកាន់កាប់ ផ្នែកធំនៃទឹកដីម៉ូអាប់ និងអាំម៉ូន ។ ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន​ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញ​ពី​ស្រុក​បរិបូរណ៍​ក្បែរ​ទន្លេ​យ័រដាន់ ហើយ​បាន​ដក​ថយ​ទៅ​ភ្នំ និង​ជ្រលង​ភ្នំ​នៅ​ខាង​កើត។  ការ​ឈ្លាន​ពាន​របស់​ជន​ជាតិ​អាម៉ូរី​បាន​បង្កើត​ក្រូចឆ្មារ ហើយ​បំបែក​នគរ​ពីរ​របស់​អាំម៉ូន និង​ម៉ូអាប់។ 

ពេញមួយព្រះគម្ពីរ ជនជាតិអាំម៉ូន និងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាអ្នកប្រឆាំងគ្នាទៅវិញទៅមក។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​និក្ខមនំ ជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​ត្រូវ​បាន​ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន​ហាម​មិន​ឲ្យ​ឆ្លង​កាត់​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន។ ការ​ធ្វើ​បាប​នេះ​គឺ​ជា​ហេតុផល​មួយ​ដែល​បាន​ផ្ដល់​ឱ្យ​សម្រាប់​មូលហេតុ​ដែល តូរ៉ា ហាម​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ​មិន​ឱ្យ​រៀបការ​ជាមួយ​បុរស​ជនជាតិ​អាំម៉ូន។ 

នៅ​សម័យ ​ចៅក្រម ពួក​អាំម៉ូន​បាន​ចងសម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយ ​អេកឡូន ​នៃ​ជន​ជាតិ​ម៉ូអាប់​ក្នុង​ការ​វាយ​ប្រហារ​អ៊ីស្រាអែល។ ជនជាតិអាំម៉ូនបានរក្សាការទាមទាររបស់ពួកគេចំពោះផ្នែកមួយនៃ Transjordan បន្ទាប់ពីវាត្រូវបានកាន់កាប់ដោយពួកអ៊ីស្រាអែលដែលបានទទួលវាពី ស៊ីហុន ។ ក្នុង​សម័យ ​យេបថា ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន​បាន​កាន់កាប់​ទឹកដី​ភាគ​ខាង​កើត​នៃ​ទន្លេ​យ័រដាន់ ហើយ​ចាប់​ផ្ដើម​ចូល​លុកលុយ​ទឹកដី​អ៊ីស្រាអែល​នៅ​ខាង​លិច​ទន្លេ។ យែបថា​បាន​ក្លាយ​ជា​មេ​ដឹក​នាំ​ក្នុង​ការ​ទប់ទល់​នឹង​ការ​ញុះញង់​ទាំង​នេះ។

ការបៀតបៀនឥតឈប់ឈរនៃសហគមន៍អ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងកើតនៃទន្លេយ័រដាន់ដោយជនជាតិអាំម៉ូនគឺជាកម្លាំងរុញច្រាននៅពីក្រោយការបង្រួបបង្រួមនៃកុលសម្ព័ន្ធនៅក្រោម ព្រះបាទសូល ។ ស្ដេច ​ណាហាស​នៃ​អាំម៉ូន ( c. ១០១០ – ៩៩០ មុនគ.ស) ឡោមព័ទ្ធ យ៉ាបេស-គីលាត Nahash លេចឡើងភ្លាមៗជាអ្នកវាយប្រហារ Jabesh-Gilead ដែលស្ថិតនៅខាងក្រៅទឹកដីដែលគាត់បានទាមទារ។ ដោយបានបង្ខំអ្នកកាន់កាប់ឱ្យមាន ការឡោមព័ទ្ធ ប្រជាជនបានស្វែងរកលក្ខខណ្ឌសម្រាប់ ការចុះចាញ់ ហើយត្រូវបានប្រាប់ដោយ Nahash ថាពួកគេមានជម្រើសនៃការស្លាប់ (ដោយដាវ) ឬដោយភ្នែកស្តាំរបស់ពួកគេចេញក្រៅ។ ប្រជាជនបានទទួលព្រះគុណរយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃពីណាហាស ក្នុងអំឡុងពេលនោះពួកគេនឹងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យស្វែងរកជំនួយពី ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល បន្ទាប់មកពួកគេនឹងត្រូវចុះចាញ់នឹងលក្ខខណ្ឌនៃការចុះចាញ់។ ពួកអ្នកកាន់កាប់បានស្វែងរកជំនួយពីប្រជាជនអ៊ីស្រាអែល ដោយបញ្ជូនអ្នកនាំសារពាសពេញទឹកដី ហើយ សូល ជាអ្នកគង្វាលហ្វូងសត្វនៅពេលនេះ បានឆ្លើយតបដោយការលើកទ័ពដែលបានកម្ចាត់ណាហាស និងក្រុមរបស់គាត់យ៉ាងដាច់អហង្ការនៅ បេសេក ។

ពាក្យដ៏ឃោរឃៅចម្លែកដែលបានផ្តល់ឱ្យដោយ Nahash សម្រាប់ការចុះចាញ់ត្រូវបានពន្យល់ដោយ Josephus ថាជា ការអនុវត្តធម្មតា របស់ Nahash ។ ការពន្យល់ពេញលេញជាងនេះបានកើតឡើងជាមួយនឹងការរកឃើញនៃ រមូរសមុទ្រមរណៈ ៖ ទោះបីជាមិនមាននៅក្នុងអត្ថបទ Septuagint ឬ masoretic ក៏ដោយ អត្ថបទណែនាំមួយមុនការនិទានរឿងនេះត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងច្បាប់ចម្លងនៃសៀវភៅសាំយូអែលក្នុងចំណោមរមូរដែលរកឃើញនៅក្នុង គុហាទី ៤ : 

នេះ​នៅ​ទី​បំផុត​នាំ​ឲ្យ​មាន​សម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយ​សូល។ ក្រោម​ការ​បញ្ជា​របស់​ទ្រង់ ជន​ជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​បាន​បន្ធូរបន្ថយ​ការ​ឡោមព័ទ្ធ ហើយ​បាន​កម្ចាត់​ស្ដេច​អាំម៉ូន ដែល​ជា​លទ្ធផល​នៅ​ទី​បំផុត​ក្នុង​ការ​បង្កើត ​នគរ​អ៊ីស្រាអែល ។

ក្នុង​រជ្ជកាល ​ស្តេច​ដាវីឌ ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន​បាន​បន្ទាប​បន្ថោក​អ្នក​នាំ​សារ​របស់​ដាវីឌ ហើយ​បាន​ជួល​កង​ទ័ព​អារ៉ាម​ឲ្យ​វាយ​ប្រហារ​អ៊ីស្រាអែល។ នៅទីបំផុត នេះបានបញ្ចប់នៅក្នុងសង្រ្គាម និងការឡោមព័ទ្ធរយៈពេលមួយឆ្នាំនៃ រ៉ាបា ដែលជារដ្ឋធានីនៃអាំម៉ូន។ សង្គ្រាម​បាន​បញ្ចប់​ដោយ​ក្រុង​ទាំង​អស់​របស់​ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន​ត្រូវ​បាន​វាយ​ដណ្តើម​យក និង​ប្លន់ ហើយ​ប្រជាជន​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់ ឬ​បង្ខំ​ឲ្យ​ធ្វើ​ការ​តាម​បញ្ជា​របស់​ដាវីឌ។  

យោង​តាម​ស្តេច​ទី​១ ១៤:២១​-​៣១ និង​របាក្សត្រ​ទី​២ ១២:១៣ ណាអាម៉ា ​ជា​សាសន៍​អាំម៉ូន។ នាង​ជា​មហេសី​តែ​មួយ​គត់​របស់​ស្តេច ​សាឡូម៉ូន ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​ឡើង​តាម​ឈ្មោះ​ក្នុង​ Tanakh ថា​បាន​បង្កើត​កូន។ នាង​ជា​ម្ដាយ​របស់ ​រេហូបោម ជា​អ្នក​ស្នង​រាជ្យ​របស់​សាឡូម៉ូន។ 

នៅពេលដែលពួកអារ៉ាមនៃទីក្រុងដាម៉ាសបានដកហូតព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែលពីកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេនៅភាគខាងកើតនៃទន្លេយ័រដាន់នោះជនជាតិអាំម៉ូនបានក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ បេនហាដាដ ហើយមានសមាជិក ១០០០ នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេបានធ្វើជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ស៊ីរីនៅក្នុង សមរភូមិ ដ៏ធំនៃជនជាតិអារ៉ាម។ ជនជាតិអាសស៊ើរនៅ Qarqar ក្នុងឆ្នាំ ៨៥៤ មុនគ.ស ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ Shalmaneser III ។

ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន ជន​ជាតិ​ម៉ូអាប់ និង ​មេនីម ​បាន​បង្កើត​ក្រុម​ចម្រុះ​ប្រឆាំង​នឹង ​ព្រះបាទ​យ៉ូសាផាត ​ជា​ជន​ជាតិ​យូដា។ ក្រោយ​មក​ក្រុម​ចម្រុះ​ត្រូវ​បាន​ច្រាន​ចោល​ដោយ​កង​ទ័ព​វាយ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។  ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចុះ​ចាញ់ ហើយ​បាន​ថ្វាយ​កិត្តិយស​ដល់​យ៉ូថាម។ 

បន្ទាប់ពីបានចុះចូលដល់ Tiglath-Pileser III ជាទូទៅពួកគេគឺជាដៃទន្លេនៃ ចក្រភព Neo-Assyrian ប៉ុន្តែបានចូលរួមក្នុងការបះបោរទូទៅដែលបានកើតឡើងនៅក្រោម Sennacherib ; ប៉ុន្តែ​គេ​បាន​ដាក់​ចូល ហើយ​បាន​ក្លាយ​ជា​ដៃ​ទន្លេ​ក្នុង​រជ្ជកាល ​អេសារ-ហាដូន ។ អរិភាព​របស់​ពួក​គេ​ចំពោះ​យូដា​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​ការ​ចូល​រួម​ជាមួយ​ពួក​ខាល់ដេ​ដើម្បី​បំផ្លាញ​វា។  អំពើឃោរឃៅរបស់ពួកគេត្រូវបានបរិហារដោយព្យាការីអេម៉ុស  និងការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់ពួកគេ (ជាមួយនឹងការត្រឡប់មកវិញរបស់ពួកគេនាពេលអនាគត) ដោយ យេរេមា ;  អេសេគាល ;  និង សេផានា ។  ការ​ធ្វើ​ឃាត​របស់​ពួក​គេ​លើ ​កេដាលី ;  ​ជា​ទង្វើ​ដ៏​អាក្រក់។ ពួក​គេ​ប្រហែល​ជា​បាន​ដណ្ដើម​យក​ទឹកដី​ចាស់​របស់​ខ្លួន​មក​វិញ​នៅ​ពេល​ដែល Tiglath-pileser បាន​ចាប់​ជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​នៅ​ភាគ​ខាង​កើត​ទន្លេ​យ័រដាន់​ទៅ​ជា​ឈ្លើយ។ ; 

ថូប៊ីយ៉ា ជា​ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន​បាន​រួបរួម​ជា​មួយ ​សានបាឡាត ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​នេហេមា  ហើយ​ការ​ប្រឆាំង​របស់​ពួក​គេ​ចំពោះ​ជន​ជាតិ​យូដា​មិន​ឈប់​ឈរ​ជាមួយ​នឹង​ការ​បង្កើត​ក្រោយ​មក​នៅ​ស្រុក​យូដា​ទេ។

ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន​បាន​បង្ហាញ​បញ្ហា​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​ពួក ​ផារិស៊ី ដោយសារ​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ជា​ច្រើន​រវាង​បុរស​អ៊ីស្រាអែល និង​ស្ត្រី​ជនជាតិ​អាំម៉ូន (និង​ជនជាតិ​ម៉ូអាប់) បាន​កើត​ឡើង​នៅ​សម័យ ​នេហេមា ។  បុរស​ទាំង​នោះ​បាន​រៀប​ការ​ជា​មួយ​ស្ត្រី​នៃ​ប្រជាជាតិ​នានា​ដោយ​គ្មាន​ការ​ប្រែចិត្ត​ជឿ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​កូន​ៗ​មិន​មែន​ជា​សាសន៍​យូដា។ ពួក​គេ​ក៏​បាន​ចូល​រួម​នឹង​ជន​ជាតិ​ស៊ីរី​ក្នុង​សង្គ្រាម​របស់​ពួក​គេ​ជាមួយ​នឹង​ពួក Maccabees ហើយ​ត្រូវ​ចាញ់​ដោយ​យូដាស។  «កូន​ចៅ​អាំម៉ូន» នឹង​ចុះ​ចូល​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នៃ ​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​ព្រះមេស្ស៊ី តាម​ព្យាការី​អេសាយ (អេសាយ ១១:១៤)។ សៀវភៅ​សេផានា ​បាន​ចែង​ថា​៖ ​«​ម៉ូអាប់​នឹង​បាន​ដូច​ជា​ក្រុង​សូដុំម ហើយ​កូន​ចៅ​អាំម៉ូន​ដូច​ក្រុង​កូម៉ូរ៉ា—ដី​ដែល​ពេញ​ដោយ​ស្មៅ និង​ពេញ​ដោយ​អណ្តូង​អំបិល ហើយ​ជា​ទី​ស្ងាត់​ជ្រងំ​ជា​រៀង​រហូត»។ (សេផានា ២:៩)។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations