navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
កុម៉ែរាជ (រឿងនិទាន): អតីតជាតិ

អតីតជាតិ
ព្រះពុទ្ធទំនាយ ក្នុងកាលសម័យ ដែលព្រះសមណគោត្ដម ព្រះពុទ្ធបរមគ្រូ ព្រះជន្មបានប្រហែល ៨០វស្សា បានយាងត្រេចរង្គត់ ទៅគ្រប់ទិសទីកន្លែង ដើម្បីប្រោសអស់សព្វសត្វលោក។ ព្រះអង្គនិមន្ដកាត់តាមឆ្នេរមហាសាគរ មកដល់កោះមួយ ដែលមានដើមធ្លក ដុះបែកមែកសាខា ត្រសុំត្រសាយ។ នៅក្រោមដើមធ្លកនោះ មានរូងមួយយ៉ាងជ្រៅ ដែលជាផ្លូវចេញចូល របស់ស្ដេចភុជង្គនាគ មកក្រសាលលេងកំសាន្តទឹកដីកន្លែងនោះ ដែលមានស្ថានភាព រាបស្មើគួរជាទីមនោរម្យ។ នៅលើដើមធ្លកនោះ មានសត្វត្រកួតមួយរស់នៅ ដោយសុខសាន្ដ។ នៅពេលព្រះអាទិត្យ ចូលអស្ដង្គត ហើយព្រះចន្ទ បានចាប់រះឡើងបន្ដវេន ព្រះពុទ្ធអង្គនិងព្រះអនន្ទ ក៏នាំគ្នានិមន្ដ ចូលសម្រាក ក្រោមដើមធ្លក។ រុក្ខទេវតាដែលថែរក្សាដើមធ្លក បានរៀបចំទីកន្លែងសម្រាប់ទទួលព្រះអង្គ និង ទេវតាទាំងឡាយ ដែលនឹងត្រូវចូលមក គាល់ថ្វាយបង្គំព្រះពុទ្ធ។ ស្ដេចភុជង្គនាគ ដែលបានយាង ចេញមកក្រសាល នៅទីទួលដើមធ្លក នោះដែរ កាលបើបានឃើញព្រះពុទ្ធកាលណា ក៏តំណែងខ្លួនជាមនុស្ស នាំក្រុមបរិវារ មកក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះជិនស្រី សុំព្រះអង្គ សំដែងធម្មទេសនា ប្រោសអស់នាគទាំងពួង។ ជាមួយគ្នានោះដែរ ព្រះឥន្រ្ទកោសីយ ទេវបុត្រទេវតា ទេពអប្សរ និង ទេពនិករគ្រប់ទិសទី ក៏បាននាំគ្នាមូលមីកុះករ ចុះមកថ្វាយបង្គំគាល់ ព្រះពុទ្ធជាអម្ចាស់ដែរ។ ព្រឹកព្រហាមស្រាងៗ កាលណា, ព្រះពុទ្ធអង្គ ចាប់ផ្ដើមស្មឹងស្មាធ ប្រមើលមើលនិស្ស័យ អស់គ្រប់សព្វសត្វជិតឆ្ងាយ ដែលព្រះអង្គ ត្រូវនិមន្ដ យាងទៅប្រោស។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់សោយចង្ហាន់។ ដោយទ្រាំមិនបាននឹង ក្លិនអាហារទិព្វ ដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់មិនបាន សត្វត្រកួត ដែលរស់នៅលើដើមធ្លក ក៏ចេញខ្លួន មកថ្វាយបង្គំ ព្រះពុទ្ធបរមគ្រូ។ ព្រះអង្គបានពូតបាយ បោះអោយទៅសត្វត្រកួតនោះ ទុកធ្វើជាអាហារ។ ត្រកួតឆីបាយឆ្ញាញ់ លិតមាត់លិតក លៀនអណ្ដាត 
ចេញមកក្រៅ បង្ហាញនូវការពេញចិត្ត នឹងរសជាតិអាហារ។ លុះទតឃើញត្រកួត មានអណ្តាតព្រែកចេញជាពីរ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ឈ្ងោកព្រះភ័ក្រ្ដ សំលឹងទៅព្រះធរណី ដោយក្ដីញញឹម។ ឃើញដូច្នោះ ព្រះអនន្ទឆ្ងល់ណាស់ ក៏ថ្វាយបង្គំទូលសួរ សុំអោយព្រះអង្គពន្យល់អំពីហេតុផល។ ព្រះអង្គក៏មានពុទ្ធដិកា ទស្សន៍ទាយថា តទៅអនាគត កោះគោកធ្លកនេះនឹងកកើត ក្លាយទៅជានគរមួយខ្លាំងក្លា មានទឹកដីធំទូលាយ ប្រជាជនរស់នៅ ដោយសុខសប្បាយ ក្សេមក្សាន្ដ ថ្កុំថ្កើងរុងរឿង។ សត្វត្រកួតដែលមានចិត្ដបរិសុទ្ធ លុះទៅដោយធម្មទេសនា របស់ព្រះពុទ្ធ ក្រោយពីបានចាកលោកនេះទៅ ក៏នឹងបានកើតជាព្រះរាជបុត្រ ស្ដេចនគរឥន្ទព័ទ្ធ ដែលសោយរាជសម្បត្ដិ នៅនគរគោកធ្លក។ ពេលនោះ ស្ដេចភុជង្គនាគ នឹងចេញមករៀបចំទឹកដី ថ្វាយព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គនឹងដាក់ឈ្មោះ នគរគោកធ្លកជា "កម្ពុជាធិបតី" ដែលនគរដទៃទៀត ដាក់ឈ្មោះហៅថា "ស្រុកខ្មែរ"។ ឯព្រះឥន្រ្ទាធិរាជវិញ ក៏នឹងបញ្ជាអោយ ព្រះវិស្សកម្មទេវបុត្រ ចុះមកកសាងប្រាង្គប្រាសាទ ធំៗល្អល្អះ ជាច្រើនទៀតដែរ។ តែប្រជាជននៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា គ្មានចិត្ដស្មោះត្រង់ ប្រកាន់គោរពពាក្យសម្ដីរបស់ខ្លួនទេ។ សំដីនិយាយចេញមក ច្រើនមានន័យផ្សេងអំពី ចិត្ដគំនិតរបស់ខ្លួន ដែលគិតយល់នោះឡើយ ព្រោះមានអណ្តាតព្រែកបែកជាពីរ ដូចសត្វត្រកួតដែលជាជីតារបស់ខ្លួន។ ប្រមើមើលចប់ហើយកាលណា ព្រះពុទ្ធអង្គ ក៏យាងនិមន្ដបន្ដដំណើរ ទៅប្រោសសត្វលោកដទៃៗ បន្តទៅទៀត។
កុម៉ែរាជ (រឿងនិទាន): ការរៀបចំក្បួនច្បាប់

ការរៀបចំក្បួនច្បាប់
បណ្ដាជនជាច្រើន មានអ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិតតូចធំ បានមករស់នៅតាំងលំនៅស្ថានកុះករនៅនគរគោកធ្លក។ ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជា​អោយ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​កែ​ប្រែ​អក្សរ​ ភាសា​សំស្រ្កឹត មក​ជា​អក្សរ​ភាសា​ខ្មែរ​សម្រាប់ប្រើប្រាស់។ ការរៀបចំកសាងស្រុកភូមិនគរ ក្នុងវិស័យ​កសិកម្ម និង​សេដ្ឋកិច្ច ក៏​ត្រូវ​បាន​ចាត់​យ៉ាង​សកម្ម​ដែរ​។ នៅ​ផ្នែក​ជំនឿ​សាសនា គេក៏បានឃើញមានវត្ដមានសាមណេរ វត្ដអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា​ជា​ច្រើន នៅ​លើ​ទឹក​ដី​នគរ​គោគ​ធ្លក​។
កុម៉ែរាជ (រឿងនិទាន): ព្រះរាជវង្ស

ព្រះរាជវង្ស
ព្រះថោង និងនាងនាគ បានមានព្រះរាបុត្រាបុត្រីជាច្រើនដែលព្រះអង្គចែកភារកិច្ចតែងតាំងអោយមានឋានន្ដរសក្ដិ និង​ប្រគល់​បេសក​កម្ម​រៀង​ខ្លួន អោយ​ទៅ​ត្រួត​ត្រា​ស្រុក​នគរ​ប្រទេសផ្សេងៗ

ព្រះវិរោរាជ, បុត្រច្បង ទទួលមុខងារ ជាមហាឧបរាជ
ព្រះហរិរាជ, ជាកែវហ៊្វា ទទួលមុខងារ ជារាជានុសិទ្ធិ
ព្រះបរមិន្ទរាជ ត្រូវទៅគ្រប់គ្រងស្រុកមង្គលបុរី
ព្រះឧទ័យរាជា, ស្រុកធនបុរី
ព្រះនរិន្ទរាជា, ស្រុកសាវាងបុរី
ព្រះវិជៀនរាជ, ស្រុកគំដែងបុរី
ព្រះសាហរាជ, ស្រុកបុរីរម្យ
ព្រះភិរុណរាជ, ស្រុកបស្ចឹមបុរី
ព្រះពិជិតរាជ, ស្រុកពិជិតបុរី
ព្រះសុវណ្ណរាជ, ស្រុកសុវណ្ណលោក
ព្រះពិពិតរាជ ស្រុកពិស្ណុលោក។

ព្រះថោង ឬ សម្ដេចព្រះកុម៉ែរាជ សោយរាជសម្បត្ដិនៅនគរគោកធ្លក បាន៧៧ឆ្នាំ។ ព្រះអង្គបានចូលទិវង្គត នៅឆ្នាំ​រកា ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ១២២ ព្រះ​វស្សា​។
កុម៉ែរាជ (រឿងនិទាន): ជនជាតិជិតខាង

ជនជាតិជិតខាង
មួយផ្នែកទៀត នាគ្រាកាលនោះគេសម្គាល់ឃើញមានជនជាតិបរទេសជាច្រើន បានចូលមករស់នៅរកស៊ីធ្វើជំនួញ​ប្រកប​មុខ​របរ​ក្នុង​ស្រុក​ខ្មែរ មាន​ដូច​ជា​សៀម លាវ យួន ជា​ដើម​។ សៀម​ចុះមកនៅបឹងណោងស្នោ ប្រកបមុខរបររកស៊ីចាប់​ត្រី​កន្ធរ​យក​មក​ប្រឡាក់​ហាល​។ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ជន​ជាតិ​សៀម​ទាំង​នោះ តែងតែដឹកនាំយកត្រីកន្ធរហាល និង ទឹកថ្លាល្អបរិសុទ្ធនៅក្នុងខេត្ដពេជ្រ​បុរី មក​ថ្វាយ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ​សម្ដេច​ព្រះ​កុម៉ែ​រាជ​ជា​សួយ​សារ​អាករ​។ ចំណែកជនជាតិយួនវិញ ប្រកបបររកស៊ីលក់ក្រណាត់សូត្រ ហើយ​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ក៏​តែង​តែ​នាំ​យក​សំពត់​សូត្រ សំពត់​ព្រែ មក​ថ្វាយ​ព្រះរាជាជាសួយសារអាករដែរ។
កុម្មោបមសូត្រ

កុម្មោបមសូត្រ ទី៣

[៣១៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកថា មានអណ្តើកសង្កល់មួយ ខ្វល់ខ្វាយរកចំណី តាមឆ្នេរស្ទឹង ក្នុងសាយណ្ហសម័យ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯសត្វចចក ក៏ខ្វល់ខ្វាយរកចំណី តាមឆ្នេរស្ទឹង ក្នុងសាយណ្ហសម័យដែរ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អណ្តើកសង្កល់ បានឃើញចចក ខ្វល់ខ្វាយរកចំណី អំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ពន្លឹបនូវអវយវៈទាំងឡាយ មានក្បាល ជាគម្រប់ ៥ ចូលក្នុងស្នូករបស់ខ្លួន មានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយតិច ស្ងៀមសម្ងំនៅ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯចចកបានឃើញអណ្តើកសង្កល់ ខ្វល់ខ្វាយរកចំណី អំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ចូលទៅរកអណ្តើកសង្កល់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរនៅក្នុងទីចំពោះមុខអណ្តើកសង្កល់ ។ ចចកនោះ គិតថា កាលណាអណ្តើកសង្កល់នេះ លៀនអវយវៈទាំងឡាយ មានក្បាល ជាគម្រប់ ៥ អវយវៈណា ៗ ចេញមកក៏ដោយ អញនឹងខាំទាញអវយវៈនោះ មកស៊ីក្នុងទីនេះឯង ក្នុងកាលណោះ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអណ្តើកសង្កល់ លៀនអវយវៈទាំងឡាយ មានក្បាលជាគម្រប់ ៥ អវយវៈណាៗ ចេញមក ។ គ្រានោះ ចចកមិនបាននូវឱកាស ក៏លាកចិត្ត គេចចេញអំពីអណ្តើកសង្កល់ទៅ ។ 

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មារមានចិត្តបាប ដែលអ្នកទាំងឡាយ បណ្តោយឲ្យងើបឡើងបានរឿយៗហើយ រមែងគិតថា ធ្វើម្តេច អញនឹងបានចន្លោះ អំពីភ្នែករបស់ភិក្ខុទាំងឡាយនេះក្តី ។បេ។ គប្បីបានចន្លោះ អំពីអណ្តាតក្តី ។បេ។ គប្បីបានចន្លោះ អំពីចិត្តក្តី ក៏យ៉ាងនោះឯង ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយព្រោះហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ ត្រូវមានទ្វាររក្សា ក្នុងឥន្រ្ទិយទាំងឡាយ ឃើញរូបដោយចក្ខុ កុំប្រកាន់យកនិមិត្ត កុំប្រកាន់យកអនុព្យព្ជានៈ អភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ជាអកុសលធម៌ ដ៏លាមក គប្បីគ្របសង្កត់ នូវបុគ្គល ដែលមិនសង្រួមចក្ខុន្រ្ទិយនោះ ព្រោះហេតុមិនសង្រួមចក្ខុន្រ្ទិយណា អ្នកទាំងឡាយ ចូរប្រតិបត្តិ ដើម្បីសង្រួមចក្ខុន្រ្ទិយនោះ រក្សាចក្ខុន្រ្ទិយនោះ ដល់នូវការសង្រួមក្នុងចក្ខុន្រ្ទិយ ។ ឮសម្លេងដោយត្រចៀក ។ ធុំក្លិនដោយច្រមុះ ។ ជញ្ជាបរសដោយអណ្តាត ។ ពាល់ត្រូវផោដ្ឋព្វៈ ដោយកាយ ។ ដឹងច្បាស់ នូវធម៌ដោយចិត្ត កុំប្រកាន់យកនិមិត្ត កុំប្រកាន់យកអនុព្យព្ជានៈ អភិជ្ឈា និងទោសមនស្ស ជាអកុសលធម៌ដ៏លាមក គប្បីគ្របសង្កត់ នូវបុគ្គល ដែលមិនសង្រួមមនិន្រ្ទិយនោះ ព្រោះហេតុមិនសង្រួមមនិន្រ្ទិយណា អ្នកទាំងឡាយ ចូរប្រតិបត្តិ ដើម្បីសង្រួមមនិន្រ្ទិយនោះ រក្សាមនិន្រ្ទិយនោះ ដល់នូវការសង្រួម ក្នុងមនិន្រ្ទិយនោះ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអ្នកទាំងឡាយ មានទ្វាររក្សាហើយ ក្នុងឥន្រ្ទិយទាំងឡាយ សម្រេចសម្រាន្តនៅ ។ កាលនោះ មារមានចិត្តបាប កាលបើមិនបានឱកាសនឹងលាកចិត្ត គេចចេញអំពីអ្នកទាំងឡាយទៅ ។ ដូចជាចចក លាកចិត្ត គេចចេញ អំពីអណ្តើក ដូច្នោះដែរ ។

[៣១៩] ភិក្ខុមិនអាស្រ័យនូវមនោវិតក្កៈ មិនបៀតបៀនបុគ្គលដទៃ បរិនិព្វានហើយ មិនតិះដៀលបុគ្គលណាមួយឡើយ ដូចជាអណ្តើកសង្កល់ លឹបនូវអវយវៈទាំងឡាយ ចូលក្នុងស្នូករបស់ខ្លួន ។

ចប់ សូត្រ ទី៣ ។
កុយ ធួន

Category:Articles with hCards

កុយ ធួន (កើតនៅឆ្នាំ១៩៣៣–១៩៧៧) ជា​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ បញ្ញវន្ត និង​ជា​សមាជិក​គណៈកម្មាធិការ​កណ្តាល​នៃរបបខ្មែរក្រហម ។    អតីតគ្រូបង្រៀនវិទ្យាល័យមួយរូប គាត់បានចូលរួមចលនាបដិវត្តន៍ក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ហើយបានឡើងឋានៈជារដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងជាមេដឹកនាំភូមិភាគខាងជើង មុនពេលត្រូវបានចាប់ខ្លួនរួមជាមួយសហការី និងសហការីទាំងអស់របស់លោកនៅឆ្នាំ១៩៧៧ បញ្ជូនទៅ-ជំរុំប្រមូលផ្តុំ ស.២១ ។  លោកត្រូវបានតាប៉ុកជំនួសតំណែងជាមេដឹកនាំ​ភូមិភាគ​ខាងជើង ហើយ​ត្រូវ​ប្រហារជីវិត​នៅ​ឆ្នាំ​ដដែល​ដែល​លោកត្រូវបានចាប់ខ្លួន។

យោងតាមជនភៀសខ្លួនដែលត្រូវបានសម្ភាសដោយ លោក ហ្វ្រង់ស្វ័រ ផនឆួដ ប្រជាជនថ្មីត្រូវបានព្យាបាលយ៉ាងសមរម្យមុនពេលការបោសសម្អាត។  ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ យោងទៅតាមជនភៀសខ្លួនម្នាក់ទៀតដែលត្រូវបានសម្ភាសដោយ លោកម៉ៃឃើស វីកឃឺរី ស្ថានភាពជាទូទៅកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនបន្ទាប់ពីនោះ។ ការប្រហារជីវិតបានកើនឡើងយ៉ាងទូលំទូលាយ ដែលពីមុនត្រូវបានកម្រិតជាទូទៅចំពោះអតីតទាហាននៃរបបសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ដើម្បីកំណត់គោលដៅមនុស្សថ្មី កសិករក្នុងស្រុក និងកម្មាភិបាលបក្ស។
កុរុង

កុរុង រឺ ក្រុង (កុរ៉ុង រឺ ក្រុង) ជាគោរម្យងារដែលគេប្រើពីសម័យ ភ្វូណាន រហូត ដល់បច្ចុប្បន្នសម្រាប់ហៅ ស្ដេច ក្នុងល្ខោន រឺ ក្នុងអក្សរសាស្ត្រខ្មែរនាសម័យមុនបារាំងចូលមក។
កុលប្រភាវតី

ព្រះនាងកុលប្រភាវតី (គ.ស ?-?) តាមសិលាចារឹកអ្នកតាដំបងដែក នៃខេត្តតាកែវ បញ្ជាក់ថា ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម គឺព្រះនាងកុលប្រភាវតី។ សិលាចារឹកនេះបានបញ្ជាក់ទៀតថា មុនព្រះនាងសោយទិវង្គត ព្រះនាងបាន ចាត់ចែងឲ្យសាងសង់ ទេវាល័យ សម្រាប់តម្កល់ព្រះវិស្ណុមួយព្រះអង្គ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ ព្រមទាំង លំនៅស្ថានសម្រាប់ពួកព្រហ្មបុរោហិត និងបានជីកស្រះទុកជាប្រយោជន៍ចំពោះអ្នកស្រុកផង។

សិលាចារឹកនៅប្រាសាទប្រាំល្វែង ដែលបានចារឡើងដោយព្រះរាជកុមារ គុណវម៌្ម នៅដើម សតវត្សរ៍ទី៦ នៃគ.ស បានរៀបរាប់អំពីប្រវត្តិរបស់ទ្រង់ផ្ទាល់។ ព្រះរាជកុមារ ឬ ផ្វានថាងចឹង បើ សរសេរជាភាសាចិន ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះនាង កុលប្រភាវតី និង កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម ដែលបាន សោយទិវង្គត នៅឆ្នាំ៥១៤ នៃគ.ស។ ព្រះអង្គជារាជបុត្រនៃព្រះមហាក្សត្រដែលជា ព្រះចន្ទនៃរាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ ព្រះអង្គបានត្រួតត្រា កាន់កាប់តំបន់មួយដែលបិតារបស់ទ្រង់បានកសាងនៅលើទីទឹកភក់ ដែលនៅស្រុកទឹកខ្មៅ ខេត្តព្រែកប្ញស្សី កម្ពុជាក្រោមសព្វថ្ងៃ។ ព្រមពេលជាមួយគ្នាដែរ លទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា មានការរីកចម្រើនដែរ។ នេះបើយើងសំអាងលើទិដ្ឋភាពរួមនៃសង្គមខ្មែរនាសម័យនគរវ្នំ ដែលជំនឿលើព្រហ្មញ្ញសាសនាបានគ្របដណ្តប់ស្ទើរតែគ្រប់ច្រកល្ហក ពោលគឺមានអាទិភាពចម្បង។ សិលាចារឹកនៅវាលភក់ កម្ពុជាក្រោម បានបញ្ជាក់ថា មុននឹងសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ៥១៤ នៃគ.ស ព្រះមហារាជិនីនៃព្រះបាទជយវម៌្មដែលមានព្រះនាមថា កុលប្រភាវតី បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យរាជឌ្ឍកី ស្ថាបនាអាស្រមដើម្បីបូជាព្រះសិវ។ រីឯព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ដែលមានព្រះនាមថា ព្រះគុណវម៌្មដែលជានាយកលើអារាមមួយនៅក្នុងព្រះវិហារនេះ មានការគោរពបូជាស្នាមព្រះបាទព្រះវិស្ណុ ឈ្មោះចក្រវីរថស្វាមិគគួរឲ្យមោទនៈ។
កុសិនារា

right|thumb|200px|ព្រះវិហារនិងស្តូបបរិនិព្វានរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធ

កុសិនារា (Hindi: कुशीनगर), Kusinagar or Kusinara គឺជាឈ្មោះទីក្រុងមួយនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ 
ក្នុងសម័យពុទ្ធកាលទីក្រុងនេះគ្រប់គ្រងដោយពួកមល្លក្សត្រ។ ទីក្រុងនេះ​គឺ​ជា​សំវេជ្ជនីយដ្ឋានធំទី៤ដែលព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់​បរិនិព្វាន​នៅលើគ្រែ​ក្រោមចន្លោះ​​ដើម​សាលព្រឹក្ស​ទាំងគូ។​
កុសិនារា: ប្រជាជន

ប្រជាជន 
នៅកំឡុងឆ្នាំ ២០០១  ទីក្រុងកុសិនារា មានចំនួនប្រជាជន ១៧,៩៨២។ បុរស មានចំនួនប្រមាណជា ៥២% នៃចំនួនប្រជាជនទាំងអស់ និង ស្រី ៤៨%។ ប្រជាជនជាង​៦២%នៅក្នុងទី​ក្រុង​កុសិនារា​មាន​កំរិតវប្បធម៌ជាមធ្យម​, ៥៩.៥%​ មានកំរិតវប្បធម៌ខ្ពស់ (ក្នុងចំណោមនោះ ប្រុស​មាន​ចំនួន​៧០%​នៃ​ចំនួន​បុរស​ទាំង​អស់ និង​ស្រី្ត​មាន​ប្រមាណ​ ៥៤%នៃចំនួនស្រ្តីនៅក្នុងក្រុងនេះ)។ ក្មេងដែលមាន​អាយុ​ក្រោម​៦​ឆ្នាំមាន​១៥%។
កុសិនារា: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ដើមឡើយ​ទីក្រុង​នេះ​​មាន​ឈ្មោះ​ថា​កុសាវតី(តាម​សៀវភៅ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​)។ ព្រះរាជា​គ្រប់​គ្រង​ដែន​នេះ​មាន​ព្រះ​នាម​ មហាសុទស្សនៈ ជាក្សត្របាន​មុទ្ធាភិសេក (ឥស្សរៈលើ​ផែនដី)។  កុសាវតី​រាជធានី មានបណ្តោយ​ពី​បុរត្ថិទិស ទៅ​បច្ចិមទិស​១២​យោជន៍ ទទឹងពី​ឧត្តរទិស ទៅទក្ខិណទិស​៧យោជន៍ ជានគរស្តុកស្តម្ភ ធំទូលាយ​មានជនច្រើន ជាស្រុកមានភិក្ខាហារបរិបូរណ៌។ ក្រោយមក​ក្នុង​សម័យ​ពុទ្ធ​កាល ក្រុង​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​កុសិនារា ដែល​ជា​សំវេជ្ជនីយដ្ឋាន​ទី​៤ ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​ទ្រង់​រំលត់​ខន្ធ​បរិនិព្វាន នៅ​ក្បែរ​ស្ទឹង​ហិរញ្ញវតី។
កុសិនារា: កុសិនារាក្នុងសម័យពុទ្ធកាល

កុសិនារាក្នុងសម័យពុទ្ធកាល 

នៅក្នុងសម័យពុទ្ធកាល កុសិនារា គឺ​ជា​ទីក្រុង​មួយ​ដែល​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​ពួក​មល្លក្សត្រ។ ទីក្រុងនេះ​មាន​ចម្ងាយ​២៥យោជន៍ពី​ក្រុង​រាជគ្រឹះ និង ២៤យោជន៍ពី​ក្រុងកបិលវត្ថុ។  

Category:ពុទ្ធស្ថាន
Category:ព្រះពុទ្ធសាសនា
កុំប្រាប់ប្រពន្ធ (ភាពយន្តឆ្នាំ ១៩៣៧)

Don't Tell the Wife គឺជា ខ្សែភាពយន្តបែបកំប្លែង របស់អាមេរិកក្នុងឆ្នាំ 1937 ដែលដឹកនាំដោយ Christy Cabanne ដោយប្រើការបញ្ចាំងភាពយន្តដោយ Nat Perrin សម្របពីរឿង Once Over Lightly និពន្ធដោយ George Holland ។ ខ្សែភាពយន្តនេះសម្តែងដោយ Guy Kibbee, Una Merkel, និង Lynne Overman, ជាមួយ Lucille Ball, William Demarest, និងម្ចាស់ពានរង្វាន់ Academy Award Hattie McDaniel ក្នុងតួនាទីគាំទ្រ។ ផលិតដោយ RKO Radio Pictures វាបានចាក់បញ្ចាំងជាលើកដំបូងនៅទីក្រុងញូវយ៉កនៅថ្ងៃទី 18 ខែកុម្ភៈឆ្នាំ 1937 ហើយត្រូវបានចេញផ្សាយទូទាំងប្រទេសនៅថ្ងៃទី 5 ខែមីនា។
កុំប្រាប់ប្រពន្ធ (ភាពយន្តឆ្នាំ ១៩៣៧): ខាស

ខាស 

 Guy Kibbee ជា Malcom J. 'Dinky' Winthrop
 Una Merkel ជា Nancy Dorsey
 Lynne Overman ជា Steven 'Steve' Dorsey
 Thurston Hall ជា Major Manning
 Guinn 'Big Boy' Williams ជា Lazarus Hubert Gregory 'Cupid' Dougal (ដូច Guinn Williams)
 Frank M. Thomas ជា Insp ។ ម៉ាឡូរី
 William Demarest ជា Larry 'Horace' Tucker
 Lucille Ball ជា Ann 'Annie' Howell
 Harry Tyler ជា Mike Callahan
 George Irving ជា Warden
 Bradley Page ជាអ្នកលក់ Hagar
 Si Jenks ជា Sam Taylor (ដូច Cy Jenks)
កុំប្រាប់ប្រពន្ធ (ភាពយន្តឆ្នាំ ១៩៣៧): តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 Don't Tell the Wife at IMDb 
 Don't Tell the Wife at AllMovie
 Don't Tell the Wife at the TCM Movie Database
 Don't Tell the Wife at the American Film Institute Catalog
កុំផ្លិចឆ្លាស់

right|thumb|ធរណីមាត្រនៃ  និងកុំផ្លិចឆ្លាស់របស់វា ក្នុងប្លង់កុំផ្លិច
ក្នុងគណិតវិទ្យា​ ចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់នៃចំនួនកុំផ្លិចត្រូវបានផ្តល់ឲ្យដោយការប្តូរសញ្ញានៃផ្នែកនិម្មិត។
កុំផ្លិចឆ្លាស់: និយមន័យ

និយមន័យ 
ចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់នៃចំនួនកុំផ្លិច, ដែលa និងb ជាចំនួនពិត គេបាន  ។ ហើយ  អានថា  បារ។

ម៉ូឌុលនៃចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់រក្សាតម្លៃស្មើនឹងចំនួនកុំផ្លិចរបស់វា មិនផ្លាស់ប្តូរទេ () ។

ដូច្នេះកុំផ្លិចឆ្លាស់នៃចំនួនកុំផ្លិច 

 

(ដែល និង ជាចំនួនពិត)គឺ

ជាទូទៅ ចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់ត្រូវបានគេតាងដោយ  ​ឬ  ។

ឧទាហរណ៍
 
 
 

ជាទូទៅគេគិតពីចំនួនកុំផ្លិចជាចំណុចនៅក្នុងប្លង់កុំផ្លិចជាមួយប្រព័ន្ធកូអរដោនេដេកាត។ អ័ក្សអាប់ស៊ីសតំណាងឲ្យផ្នែកពិត និងអ័ក្សអរដោនេ ផ្នែកនិម្មិតដែលរួមមានឯកតានិម្មិត ។ 

ក្នុងទម្រង់ប៉ូលែរចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់នៃ  គឺ ។ រូបមន្តនេះត្រូវបានផ្ទៀតផ្ទាត់ដោយរូបមន្តអឺលែរ។ ចំនែកឯក្នុងទម្រង់ត្រីកោណមាត្រវិញ បើ  នោះផ្នែកពិតនៃ គឺ  ។ 
ជាទូទៅបើ  គេបាន៖
កុំផ្លិចឆ្លាស់: លក្ខណៈនៃចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់

លក្ខណៈនៃចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់ 
គេមានគ្រប់ចំនួនកុំផ្លិច និង

 ក) 
 ខ) 
 គ) 
 ឃ)  បើ  មិនសូន្យ
 ង)  ប្រសិនបើជាចំនួនពិតសុទ្ធ
 ច)  គ្រប់ចំនួនគត់រឺឡាទីប   
 ឆ) 
 ជ) 
 ឈ)  បើ  មិនសូន្យ
 ញ) 
 ដ) 
 ឋ) 
 ឌ) 
 ឍ) 
 ណ) 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចំនួនកុំផ្លិច

ru:Комплексное число#Сопряжённые числа
កុំព្យូទ័រ

គណនូបករណ៍ (អសអ: ['keək-neək-nuː-pak'kɑ]) ឬ កុំព្យូទ័រ (អសអ: ['kom-pjuː-təːɨ]) គឺជាឧបករណ៍ ដែលអាចបំពេញតាមតម្រូវការប្រើប្រាស់គ្រប់យ៉ាងមួយប្រភេទ ដែលអាចសរសេរកម្មវិធីដើម្បីដឹកនាំនូវសំណុំប្រតិបត្តិកម្មខាងនព្វន្ត ឬ តក្កៈដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ គណនូបករណ៍អាចដោះស្រាយបញ្ហាជាច្រើន ដោយហេតុថា លំដាប់លំដោយនៃប្រត្តិបត្ដិការ អាចត្រូវបានគេកែប្រែដោយងាយស្រួល។ វាជាម៉ាស៊ីនម៉្យាងដែលអាចផ្លា​ស់ប្ដូរព័ត៌មានយ៉ាងល្អ និងជាក់លាក់ជា​ទីបំផុតដោយយោងទៅតាមរូបមន្ដ និងច្បាប់ត្រឹមត្រូវ។ កុំព្យូទ័របាន
ស្ថិត​នៅ​ជា​មួយ​មនុស្សតាំង​ពី​យូរ​យារ​ណាស់មកហើយ។ កុំព្យូទ័រកាលពីមុនមានទំហំធំ និង​មានការប្រើប្រាស់បានតិចតួច ក៏ប៉ុន្ដែកុំព្យូទ័រនាពេលបច្ចុប្បន្ន
នេះវិញ ​មានការកែប្រែជាច្រើនយ៉ាង និងកាន់តែមានភាពងាយស្រួលជាងមុន។ គេបានកែប្រែទំហំ រូបរាង និងគុណប្រយោជន៏ ដែលធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់
កាន់តែមានភាពងាយស្រួលជាងមុន ព្រមទាំងចូលរួមបម្រើពិភពលោកកាន់តែបានច្រើន។ រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ កុំព្យូទ័របានក្លាយទៅជាឧបករណ៌​ដ៏អស្ចារ្យ ​និងមានតម្លៃសម្រាប់មនុស្សទូទៅ។​ កុំព្យូទ័រអាចធ្វើអ្វីៗគ្រប់យ៉ាង ដែលនរណាម្នាក់ចង់
អោយ​​វា​ធ្វើ​ ​កុំព្យូទ័រ​អាចដោះស្រាយគណិតវិទ្យា ពីព្រោះអ្នកសរសេរកម្មវិធី បានប្រាប់កុំព្យូទ័រពីរបៀបដោះស្រាយ គណិតវិទ្យា ដោយហេតុនេះហើយ
កុំព្យូទ័រមានភាពរហ័ស លឿន ទំនើប អាចដោះស្រាយបញ្ហាគណិតរាប់លានក្នុងមួយវិនាទីបាន។ កុំព្យូទ័រអាចគ្រប់គ្រងរោងចក្រជាច្រើន ដែលពី
មុនមកធ្លាប់តែប្រើមនុស្សដើម្បីគ្រប់គ្រង តែពេលនេះគេបានប្រើកុំព្យូទ័រដើម្បីគ្រប់គ្រង វាមានភាពងាយស្រូល និងប្រសើរជាងមុនឆ្ងាយណាស់។

ជាធម្មតា គណនូបករណ៍មួយ យ៉ាងហោចណាស់ក៏មានវត្ថុធាតុដំណើរការមួយដែរ ជាពិសេស Central Processing Unit (CPU) និងទម្រង់ខ្លះទៀតនៃអង្គចងចាំ(Memory)។ វត្ថុធាតុដំណើរការនេះធ្វើប្រតិបត្តិកម្មនព្វន្តនិងតក្កៈ ហើយការដាក់តម្រៀបជាបន្តបន្ទាប់គ្នា និង អង្គត្រួតពិនិត្យអាចកែប្រែលំដាប់នៃប្រតិបត្តិកម្មអាស្រ័យលើព័ត៌មានដែលបានផ្ទុក។ គ្រឿងឧបករណ៍បរិមណ្ឌល អនុញ្ញាតឱ្យព័ត៌មានទាញយកបានពីប្រភពខាងក្រៅ និងជាលទ្ធផលនៃប្រតិបត្តិកម្មថតទុកព័ត៌មាន និង ទាញយកមកប្រើវិញ។

ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ គណនូបករណ៍អនុរូបដែលជាគ្រឿងយន្តត្រូវប្រើដើម្បកិច្ចអនុវត្តខាងយោធាឯកទេសកម្ម។ កំឡុងពេលនោះ គណនូបករណ៍ខ្ទង់លេខបែបអស្យាណូលើកដំបូងត្រូវបានអភិវឌ្ឍឡើង។ ដើមឡើយគណនូបករណ៍ទាំងនោះមានទំហំធំប៉ុនបន្ទប់ធំមួយ ប្រើអស់ថាមពលច្រើនស្មើនឹងគណនូបករណ៍ផ្ទាល់ខ្លួន (គ.ផ.) ទំនើបច្រើនរាប់រយដង។In 1946, ENIAC required an estimated 174 kW. By comparison, a modern laptop computer may use around 30 W; nearly six thousand times less.
 
គណនូបករណ៍ទំនើបពឹងផ្អែកទៅលើបរិថបសមាហរ័ណរាប់លានដល់រាប់រយកោដដង ដែលមានសមត្ថភាពច្រើនជាងគ្រឿងយន្តកាលពីមុនៗ ហើយនិងបំពេញមុខងារនៅត្រង់កន្លែងទំនេរជាផ្នែកតូចៗ។  Early computers such as Colossus and ENIAC were able to process between 5 and 100 operations per second. A modern “commodity” microprocessor (as of 2007) can process billions of operations per second, and many of these operations are more complicated and useful than early computer operations. គណនូបករណ៍ធម្មតាតូចល្មមត្រូវទៅនឹងគ្រឿងឧបករណ៍ចល័ត និងគណនូបករណ៍ចល័តអាចបញ្ចូលថាមពលបានដោយថ្មតូចៗ។ គណនូបករណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងទម្រង់ផ្សេងៗគឺជានិមិត្តសញ្ញានៃយុគព័ត៌មាន ហើយក៏ជាអ្វីដែលធ្វើឱ្យមនុស្សភាគច្រើនគិតដល់ “គណនូបករណ៍។” យ៉ាងណាក៏ដោយ គណនូបករណ៍បានបង្កប់ខ្លួនដែលគេឃើញមាននៅក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍ជាច្រើនចាប់ពីម៉ាញ៉េ MP3រហូតដល់យន្តហោះប្រឆាំងយន្តហោះ និងចាប់ពី ប្រដាប់ក្មេងលេងរហូតដល់រូបយន្តឧស្សាហកម្មដែលឃើញមានភាគច្រើនបំផុត។

right|thumb|150px|គណនូបករណ៍លើតុ
កុំព្យូទ័រ: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ
ការប្រើប្រាស់ពាក្យនេះដំបូង “computer” ឬ កុំព្យូទ័រ ត្រូវបានគេកត់ត្រាទុកនៅឆ្នាំ ១៦១៣ ក្នុងសៀវភៅ “The yong mans gleanings” ដោយអ្នកនិពន្ធជាតិអង់គ្លេស រីឆាដ-ប្រេថវ៉េត I haue read the truest computer of Times, and the best Arithmetician that euer breathed, and he reduceth thy dayes into a short number។ វាសំដៅទៅលើបុគ្គលម្នាក់ធ្វើការគិតលេខ ឬ គណនា និង ពាក្យនេះបានបន្តមកជាមួយអត្ថន័យដដែលរហូតដល់ពាក់កណ្ដាលនៃសតវត្សទី២០។ ចាប់ពីចុងសតវត្សទី១៩មក ពាក្យនេះបានចាប់ផ្ដើមទទួលបានអត្ថន័យដែលគេដឹងលឺបន្ថែមទៀត នោះគឺគ្រឿងយន្តដែលធ្វើការគណនាបានច្រើន។

កុំព្យូទ័រ ដំនើរការវិញតាមរយៈគណៈកម្មការជាតិភាសាខ្មែរ សំដៅលើ ម៉ាស៊ីនអេឡិចត្រូនិកមួយបែបដែលអាចបញ្ចូល រក្សាទុក គណនា វិភាគ ធ្វើសេចក្ដីសម្រេច និង ទាញយកទិន្នន័យ។

ពាក្យខ្មែរបកប្រែ ត្រូវនឹងពាក្យ គណនូបករណ៍ មកពីពាក្យ គណនា+ឧបករណ៍>គណនូបករណ៍។ មានន័យថា ឧបករណ៍ ឬ គ្រឿងយន្ត ដែលអាចគណនាបាន។ ពាក្យមួយទៀត អង្គុលីទស្សន៍ មិនដឹងមានប្រវត្តិមកពីណាទេ?? កាលពីមុនមានសៀវភៅ "ទុក្ខខ្មែរក្រោម" ដោយលោក ថាច់-សិរៈ បានប្រើការបកប្រែពាក្យ កុំព្យូទ័រ មកខ្មែរ ថា គណិតូបករណ៍ បើវិភាគលើពាក្យនេះ គណិត+ឧបករណ៍ មានន័យថាជាឧបករណ៍ទាក់ទងនឹងគណិត ខាងលេខ តែពាក្យនេះវាសាកសមត្រូវនឹងដែលវាវិវត្តពីក្បាចដែលភាសាអង់គ្លេសថា calculator។
កុំព្យូទ័រ: ឧបករណ៍គណនាសម្រេចបំណងទូទៅលើកដំបូង

ឧបករណ៍គណនាសម្រេចបំណងទូទៅលើកដំបូង
thumb|ភាគកម្មមួយនៃវិស្វៈអសទិសភាព​របស់លោកប៊ែប៊ិជ។
លោកឆាលស៍-ប៊ែប៊ិច ជាវិស្វករគ្រឿងយន្ត និង ពហុវិញ្ញូជាតិអង់គ្លេសម្នាក់ បានបង្កើតទស្សនៈទាននៃគណនូបករណ៍អាចសរសេរកម្មវិធីបាន។ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា"បិតានៃគណនូបករណ៍  លោកបានធ្វើសមានញាណូបនីយកម្មនិងបានបង្កើតគណនូបករណ៍យន្តក្នុងដើមសតវត្សទី១៩។ បន្ទាប់ពីការធ្វើបន្តលើវិស្វៈសទិសភាពបដិវត្តន៍របស់លោក ដែលបានរចនាឡើងដើម្បីជួយក្នុងការគណនានាវាចរណ៍ ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៣ លោកបានសម្រេចបាននូវការរចនាទូទៅជាច្រើនបន្ថែមទៀត នោះគឺ វិស្វៈវិភាគ ដែលអាចទៅរួច។ The ឆ្នូលនៃកម្មវិធី និងត្រូវបានផ្ដល់ទៅយន្តឆ្លងកាត់បណ្ឌinput of programs and data was to be provided to the machine via punched cards, a method being used at the time to direct mechanical looms such as the Jacquard loom. For output, the machine would have a printer, a curve plotter and a bell. The machine would also be able to punch numbers onto cards to be read in later. The Engine incorporated an arithmetic logic unit, control flow in the form of conditional branching and loops, and integrated memory, making it the first  design for a general-purpose computer that could be described in modern terms as Turing-complete.

The machine was about a century ahead of its time. All the parts for his machine had to be made by hand -  this was a major problem for a device with thousands of parts. Eventually, the project was dissolved with the decision of the British Government to cease funding. Babbage's failure to complete the analytical engine can be chiefly attributed to difficulties not only of politics and financing, but also to his desire to develop an increasingly sophisticated computer and to move ahead faster than anyone else could follow. Nevertheless his son, Henry Babbage, completed a simplified version of the analytical engine's computing unit (the mill) in 1888. He gave a successful demonstration of its use in computing tables in 1906.
កុំព្យូទ័រ: គណនូបករណ៍អនុរូបដើមដំបូង

គណនូបករណ៍អនុរូបដើមដំបូង
thumb|left|200px|Sir William Thomson's third tide-predicting machine design, 1879–81
During the first half of the 20th century, many scientific computing needs were met by increasingly sophisticated analog computers, which used a direct mechanical or electrical model of the problem as a basis for computation. However, these were not programmable and generally lacked the versatility and accuracy of modern digital computers.

The first modern analog computer was a tide-predicting machine, invented by Sir William Thomson in 1872. The differential analyser, a mechanical analog computer designed to solve differential equations by integration using wheel-and-disc mechanisms, was conceptualized in 1876 by James Thomson, the brother of the more famous Lord Kelvin.Ray Girvan, "The revealed grace of the mechanism: computing after Babbage" , Scientific Computing World, May/June 2003

The art of mechanical analog computing reached its zenith with the differential analyzer, built by H. L. Hazen and Vannevar Bush at MIT starting in 1927. This built on the mechanical integrators of James Thomson and the torque amplifiers invented by H. W. Nieman. A dozen of these devices were built before their obsolescence became obvious.
កុំព្យូទ័រ: The first electromechanical computers

The first electromechanical computers
thumb|left|200px|Replica of Zuse's Z3, the first fully automatic, digital (electromechanical) computer.
Early digital computers were electromechanical; electric switches drove mechanical relays to perform the calculation. These devices had a low operating speed and were eventually superseded by much faster all-electric computers, originally using vacuum tubes. The Z2, created by German engineer Konrad Zuse in 1939, was one of the earliest examples of an electromechanical relay computer.

In 1941, Zuse followed his earlier machine up with the Z3, the world's first working electromechanical programmable, fully automatic digital computer.  The Z3 was built with 2000 relays, implementing a 22 bit word length that operated at a clock frequency of about 5–10 Hz. Program code and data were stored on punched film. It was quite similar to modern machines in some respects, pioneering numerous advances such as floating point numbers. Replacement of the hard-to-implement decimal system (used in Charles Babbage's earlier design) by the simpler binary system meant that Zuse's machines were easier to build and potentially more reliable, given the technologies available at that time. The Z3 was probably a complete Turing machine.
កុំព្យូទ័រ: Stored program computers eliminate the need for re-wiring

Stored program computers eliminate the need for re-wiring
right|thumb|250px|alt=Three tall racks containing electronic circuit boards|A section of the Manchester Small-Scale Experimental Machine, the first stored-program computer.
Early computing machines had fixed programs. Changing its function required the re-wiring and re-structuring of the machine.  With the proposal of the stored-program computer this changed. A stored-program computer includes by design an instruction set and can store in memory a set of instructions (a program) that details the computation. The theoretical basis for the stored-program computer was laid by Alan Turing in his 1936 paper. In 1945 Turing joined the National Physical Laboratory and began work on developing an electronic stored-program digital computer. His 1945 report ‘Proposed Electronic Calculator’ was the first specification for such a device. John von Neumann at the University of Pennsylvania, also circulated his First Draft of a Report on the EDVAC in 1945.

220px|small|left|thumb|Ferranti Mark 1, c. 1951.
The Manchester Small-Scale Experimental Machine, nicknamed Baby, was the world's first stored-program computer. It was built at the Victoria University of Manchester by Frederic C. Williams, Tom Kilburn and Geoff Tootill, and ran its first program on 21 June 1948. It was designed as a testbed for the Williams tube the first random-access digital storage device. Although the computer was considered "small and primitive" by the standards of its time, it was the first working machine to contain all of the elements essential to a modern electronic computer. As soon as the SSEM had demonstrated the feasibility of its design, a project was initiated at the university to develop it into a more usable computer, the Manchester Mark 1.

The Mark 1 in turn quickly became the prototype for the Ferranti Mark 1, the world's first commercially available general-purpose computer. Built by Ferranti, it was delivered to the University of Manchester in February 1951. At least seven of these later machines were delivered between 1953 and 1957, one of them to Shell labs in Amsterdam. In October 1947, the directors of British catering company J. Lyons & Company decided to take an active role in promoting the commercial development of computers. The LEO I computer became operational in April 1951  and ran the world's first regular routine office computer job.