navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អភិធម្មត្ថសង្គហ: លោកុត្តរចិត្ត៨ ឬ៤០ដួង

លោកុត្តរចិត្ត៨ ឬ៤០ដួង

លោកុត្តរចិត្ត៨គឺ មគ្គ៤ ផល៤ រួមគ្នាត្រូវជា៨។

លោកុត្តរចិត្ត៨គឺ៖

សោតាបត្តិមគ្គចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយមគ្គ គឺកិរិយាស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដល់ហើយក្នុងដើមនៃធម៌ដូចជាខ្សែឈ្មោះថាសោតៈ។

សកទាគាមិមគ្គចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយមគ្គ គឺកិរិយាស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដែលមកកាន់មនុស្សលោកនេះអស់វារៈម្តង ដោយអំនាចនៃបដិសន្ធិ។

អនាគាមិមគ្គចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយមគ្គ គឺកិរិយាស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដែលមិនមកកាន់កាមធាតុឰដ៏ខាងក្រោម ដោយអំនាចនៃបដិសន្ធិឡើយ។ 

អរហត្តមគ្គចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយមគ្គ គឺកិរិយាស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលមានកិរិយាធ្វើបាបកម្មក្នុងទីស្ងាត់មិនមាន។

សោតាបត្តិផលចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយផល គឺសេចក្តីសម្រេចនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដល់ហើយនៃដើមធម៌ដូចជាខ្សែឈ្មោះសោតៈ។

សកទាគាមិផលចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយផល គឺសេចក្តីសម្រេចនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដែលមកកាន់មនុស្សលោកនេះអស់វារៈម្តង ដោយអំនាចនែបដិសន្ធិ។

អនាគាមិផលចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយផល គឺសេចក្តីសម្រេចនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដែលមិនមកកាន់កាមធាតុឰដ៏ខាងក្រោម ដោយអំនាចនឌបដិសន្ធិឡើយ។

អរហត្តផលចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយផល គឺសេចក្តីសម្រេចនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលមានកិរិយាធ្វើនូវបាបកម្មក្នុងទីស្ងាត់មិនមាន។

លោកុត្តរចិត្ត៤០

លោកុត្តរចិត្ត៨នេះ សម្តែងដោយសង្ខេប បើសម្តែងដោយពិស្តារវិញមានដល់៤០ គឺចែកចេញទៅដោយបញ្ចកន័យ គឺសោតាបត្តិមគ្គចិត្ត៥ សោតាបត្តិផលចិត្ត៥

សកទាគាមិមគ្គចិត្ត៥ សកទាគាមិផលចិត្ត៥ អនាគាមិមគ្គចិត្ត៥ អនាគាមិផលចិត្ត៥ អរហត្តមគ្គចិត្ត៥ អរហត្តផលចិត្ត៥ រួមគ្នាទាំងអស់ត្រូវជាលោកុត្តរចិត្ត៤០គត់។

លោកុត្តរចិត្តនោះ មានតែកុសល និងវិបាក ឯកិរិយាចិត្តមិនមាន មគ្គចិត្តជាកុសល ផលចិត្តជាវិបាក។

ចប់ លោកុត្តរចិត្ត៨ ឬ៤០

រូបាវចរចិត្ត និងលោកុត្តរចិត្ត លោកចែកទៅដោយឈាន៥ ជាបញ្ចកន័យដូចគ្នា ប្លែកតែអរូបាវចរចិត្តទាំង៤នោះលោករាប់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ចមជ្ឈានព្រោះអង្គ

មាន២ គឺចិត្តេកគ្គតា១ ឧបេក្ខា១ ដូចគ្នានឹងបញ្ចមជ្ឈាន។

រូបាវចរឈានទាំង៤​ គឺបឋមជ្ឈានចិត្ត១ ទុតិយជ្ឈានចិត្ត១ តតិយជ្ឈានចិត្ត១ ចតុត្ថជ្ឈានចិត្ត១។ ៤ឈាននេះក្នុងឈានមួយៗ រាប់ចិត្តបាន១១ៗ​ គ្រប់ឈានទាំង

៤ ឯបញ្ចមជ្ឈានចិត្ត រាប់ចិត្តបាន២៣។

ឈានចិត្ត១១នោះ គឺរូបាវចរ៣ ដែលជាកុសល១ វិបាក១ កិរិយា១ លោកុត្តរ៨ ដែលជាមគ្គចិត្ត៤ ផលចិត្ត៤ រួមជា១១ បញ្ចមជ្ឈានចិត្ត២៣ គឺរូបាវចរបញ្ចមជ្ឈាន

៣ អរូបាវចរបញ្ចមជ្ឈាន១២ លោកុត្តរបញ្ចមជ្ឈាន៨ ជា២៣។

រួមចិត្តសង្ខេបបញ្ចូលគ្នាទាំង៤ ភូមិគឺ អកុសលចិត្ត១២ ដែលជាលោភមូល៨ ទោសមូល២ មោហមូល២ ជា១២ កុសល២១ គឺ មហាកុសល៨ រូបាវចរកុសល៥

អរូបាវចរកុសល៤ លោកុត្តរកុសល៤ ជា២១ វិបាកចិត្ត៣៦ គឺអហេតុកវិបាក១៥ មហាវិបាក៨ មហគ្គតវិបាក៩ លោកុត្តរវិបាក៤ ជា៣៦ កិរិយាចិត្ត២០ គឺអហេតុកកិរិយា៣

មហាកិរិយា៨ មហគ្គតកិរិយា៩ ជា២០។

ចាត់ចិត្តតាមភូមិ៤ គឺកាមាវចរភូមិ៥៤ រូបាវចរភូមិ១៥ អរូបាវចរភូមិ១២ លោកុត្តរភូមិ៨ បួករូមជាចិត្ត៨៩ ដោយសង្ខេប។

ចិត្តពិស្តារ១២១ គឺកុសលចិត្ត៣៧ ដែលជាមហាកុសល៨ មហគ្គតកុសល៩ លោកុត្តរកុសល២០ ជា៣៧ វិបាកចិត្ត៥២ គឺ កាមាវចរវិបាក២៣ មហគ្គតវិបាក៩

លោកុត្តរវិបាក២០ ជា៥២ យកអកុសលចិត្ត១២ និងកិរិយាចិត្ត២០ បូកបញ្ចូលផងគ្នាត្រូវជាចិត្ត១២១។

ចិត្តសង្ខេប៨៩ នោះរាប់ថា១ យកចេតសិក៥២ និងនិប្ផន្នរូប១៨ និងទុក្ខ៤ គឺជាតិ ជរា ព្យាធិ មរណៈ បូកជា៧៥ ចាត់ជានាមធម៌ខាងក្នុង៧៥ រូបធម៌ខាងក្រៅ

៧៥ រួមជា១៥០ យកកិលេស១០ មកគុណជា១៥០០ហោង។

ឥតិ អភិធម្មត្ថសង្គហេ

ចិត្តសង្គហវិភាគោ នាម បឋមោ បរិច្ឆេទោ។

បរិច្ឆេទជាបឋម ឈ្មោះចិត្តសង្គហវិភាគ ក្នុងអភិធម្មត្ថសង្គហ

ចប់តែប៉ុណ្ណេះ

បរិច្ឆេទទី២
អភិធម្មត្ថសង្គហ: លោកុត្តរចិត្ត៨គឺ៖

លោកុត្តរចិត្ត៨គឺ៖

សោតាបត្តិមគ្គចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយមគ្គ គឺកិរិយាស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដល់ហើយក្នុងដើមនៃធម៌ដូចជាខ្សែឈ្មោះថាសោតៈ។

សកទាគាមិមគ្គចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយមគ្គ គឺកិរិយាស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដែលមកកាន់មនុស្សលោកនេះអស់វារៈម្តង ដោយអំនាចនៃបដិសន្ធិ។

អនាគាមិមគ្គចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយមគ្គ គឺកិរិយាស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដែលមិនមកកាន់កាមធាតុឰដ៏ខាងក្រោម ដោយអំនាចនៃបដិសន្ធិឡើយ។ 

អរហត្តមគ្គចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយមគ្គ គឺកិរិយាស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលមានកិរិយាធ្វើបាបកម្មក្នុងទីស្ងាត់មិនមាន។

សោតាបត្តិផលចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយផល គឺសេចក្តីសម្រេចនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដល់ហើយនៃដើមធម៌ដូចជាខ្សែឈ្មោះសោតៈ។

សកទាគាមិផលចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយផល គឺសេចក្តីសម្រេចនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដែលមកកាន់មនុស្សលោកនេះអស់វារៈម្តង ដោយអំនាចនែបដិសន្ធិ។

អនាគាមិផលចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយផល គឺសេចក្តីសម្រេចនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលដែលមិនមកកាន់កាមធាតុឰដ៏ខាងក្រោម ដោយអំនាចនឌបដិសន្ធិឡើយ។

អរហត្តផលចិត្ត ចិត្តដ៏សម្បយុត្តដោយផល គឺសេចក្តីសម្រេចនូវព្រះនិព្វាននៃបុគ្គលមានកិរិយាធ្វើនូវបាបកម្មក្នុងទីស្ងាត់មិនមាន។
អភិធម្មត្ថសង្គហ: លោកុត្តរចិត្ត៤០

លោកុត្តរចិត្ត៤០

លោកុត្តរចិត្ត៨នេះ សម្តែងដោយសង្ខេប បើសម្តែងដោយពិស្តារវិញមានដល់៤០ គឺចែកចេញទៅដោយបញ្ចកន័យ គឺសោតាបត្តិមគ្គចិត្ត៥ សោតាបត្តិផលចិត្ត៥

សកទាគាមិមគ្គចិត្ត៥ សកទាគាមិផលចិត្ត៥ អនាគាមិមគ្គចិត្ត៥ អនាគាមិផលចិត្ត៥ អរហត្តមគ្គចិត្ត៥ អរហត្តផលចិត្ត៥ រួមគ្នាទាំងអស់ត្រូវជាលោកុត្តរចិត្ត៤០គត់។

លោកុត្តរចិត្តនោះ មានតែកុសល និងវិបាក ឯកិរិយាចិត្តមិនមាន មគ្គចិត្តជាកុសល ផលចិត្តជាវិបាក។

ចប់ លោកុត្តរចិត្ត៨ ឬ៤០

រូបាវចរចិត្ត និងលោកុត្តរចិត្ត លោកចែកទៅដោយឈាន៥ ជាបញ្ចកន័យដូចគ្នា ប្លែកតែអរូបាវចរចិត្តទាំង៤នោះលោករាប់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ចមជ្ឈានព្រោះអង្គ

មាន២ គឺចិត្តេកគ្គតា១ ឧបេក្ខា១ ដូចគ្នានឹងបញ្ចមជ្ឈាន។

រូបាវចរឈានទាំង៤​ គឺបឋមជ្ឈានចិត្ត១ ទុតិយជ្ឈានចិត្ត១ តតិយជ្ឈានចិត្ត១ ចតុត្ថជ្ឈានចិត្ត១។ ៤ឈាននេះក្នុងឈានមួយៗ រាប់ចិត្តបាន១១ៗ​ គ្រប់ឈានទាំង

៤ ឯបញ្ចមជ្ឈានចិត្ត រាប់ចិត្តបាន២៣។

ឈានចិត្ត១១នោះ គឺរូបាវចរ៣ ដែលជាកុសល១ វិបាក១ កិរិយា១ លោកុត្តរ៨ ដែលជាមគ្គចិត្ត៤ ផលចិត្ត៤ រួមជា១១ បញ្ចមជ្ឈានចិត្ត២៣ គឺរូបាវចរបញ្ចមជ្ឈាន

៣ អរូបាវចរបញ្ចមជ្ឈាន១២ លោកុត្តរបញ្ចមជ្ឈាន៨ ជា២៣។

រួមចិត្តសង្ខេបបញ្ចូលគ្នាទាំង៤ ភូមិគឺ អកុសលចិត្ត១២ ដែលជាលោភមូល៨ ទោសមូល២ មោហមូល២ ជា១២ កុសល២១ គឺ មហាកុសល៨ រូបាវចរកុសល៥

អរូបាវចរកុសល៤ លោកុត្តរកុសល៤ ជា២១ វិបាកចិត្ត៣៦ គឺអហេតុកវិបាក១៥ មហាវិបាក៨ មហគ្គតវិបាក៩ លោកុត្តរវិបាក៤ ជា៣៦ កិរិយាចិត្ត២០ គឺអហេតុកកិរិយា៣

មហាកិរិយា៨ មហគ្គតកិរិយា៩ ជា២០។

ចាត់ចិត្តតាមភូមិ៤ គឺកាមាវចរភូមិ៥៤ រូបាវចរភូមិ១៥ អរូបាវចរភូមិ១២ លោកុត្តរភូមិ៨ បួករូមជាចិត្ត៨៩ ដោយសង្ខេប។

ចិត្តពិស្តារ១២១ គឺកុសលចិត្ត៣៧ ដែលជាមហាកុសល៨ មហគ្គតកុសល៩ លោកុត្តរកុសល២០ ជា៣៧ វិបាកចិត្ត៥២ គឺ កាមាវចរវិបាក២៣ មហគ្គតវិបាក៩

លោកុត្តរវិបាក២០ ជា៥២ យកអកុសលចិត្ត១២ និងកិរិយាចិត្ត២០ បូកបញ្ចូលផងគ្នាត្រូវជាចិត្ត១២១។

ចិត្តសង្ខេប៨៩ នោះរាប់ថា១ យកចេតសិក៥២ និងនិប្ផន្នរូប១៨ និងទុក្ខ៤ គឺជាតិ ជរា ព្យាធិ មរណៈ បូកជា៧៥ ចាត់ជានាមធម៌ខាងក្នុង៧៥ រូបធម៌ខាងក្រៅ

៧៥ រួមជា១៥០ យកកិលេស១០ មកគុណជា១៥០០ហោង។

ឥតិ អភិធម្មត្ថសង្គហេ

ចិត្តសង្គហវិភាគោ នាម បឋមោ បរិច្ឆេទោ។

បរិច្ឆេទជាបឋម ឈ្មោះចិត្តសង្គហវិភាគ ក្នុងអភិធម្មត្ថសង្គហ

ចប់តែប៉ុណ្ណេះ

បរិច្ឆេទទី២
អភិធម្មត្ថសង្គហ: អញ្ញសមានាចេតសិក១៣

អញ្ញសមានាចេតសិក១៣

អញ្ញសមានាចេតសិក១៣នោះគឺ សព្វចិត្តសាធារណចេតសិក៧ បកិណ្ណកចេតសិក៦ ជា១៣។

សព្វចិត្តសាធារណចេតសិក៧

ផស្សោ សភាពជាអ្នកធ្វើអារម្មណ៍ទាំង៦ ឲ្យពាល់ត្រូវទ្វារទាំង៦។

វេទនា ធម្មជាតិដឹងនូវអារម្មណ៍ ឬសោយនូវអារម្មណ៍។

សញ្ញា ធម្មជាតិចាំនូវអារម្មណ៍ ឬកត់នូវអារម្មណ៍។

ចេតនា ធម្មជាតិគិតដឹកនាំចិត្ត ឬធម្មជាតិសន្សំនូវបុណ្យ និងបាប។

ឯកគ្គតា ធម្មជាតិផ្គងចិត្តឲ្យមានអារម្មណ៍តែមួយ។

ជីវិតិន្រ្ទិយ៍ ឥន្រ្ទិយ៍គឺជីវិតជាអ្នកញ៉ាំងសហជាតធម៌ឲ្យរស់នៅ។

មនសិការោ សេចក្តីធ្វើទុកក្នុងចិត្ត។

បកិណ្ណកចេតសិក៦

វិតក្កោ សភាពធ្វើឲ្យចិត្តឡើងកាន់អារម្មណ៍ ឬឲ្យត្រិះរិះអារម្មណ៍។

វិចារោ សភាពពិចារណានូវអារម្មណ៏ ឬញ៉ាំងចិត្តឲ្យត្រាច់នៅក្នុងអារម្មណ៍។

អធិមោក្ខោ សភាពធ្វើឲ្យចិត្តតាំងចុះណែនក្នុងអារម្មណ៍។

វិរិយំ ធម្មជាតិឧបត្ថម្ភគាំទ្រចិត្តមិនឲ្យរួញរា។

បីតិ ធម្មជាតិធ្វើកាយ និងចិត្តឲ្យឆ្អែត។

ឆន្ទោ សភាពធ្វើឲ្យចិត្តប្រាថ្នានូវអារម្មណ៍។

ចប់ អញ្ញសមានាចេតសិក១៣
អភិធម្មត្ថសង្គហ: សព្វចិត្តសាធារណចេតសិក៧

សព្វចិត្តសាធារណចេតសិក៧

ផស្សោ សភាពជាអ្នកធ្វើអារម្មណ៍ទាំង៦ ឲ្យពាល់ត្រូវទ្វារទាំង៦។

វេទនា ធម្មជាតិដឹងនូវអារម្មណ៍ ឬសោយនូវអារម្មណ៍។

សញ្ញា ធម្មជាតិចាំនូវអារម្មណ៍ ឬកត់នូវអារម្មណ៍។

ចេតនា ធម្មជាតិគិតដឹកនាំចិត្ត ឬធម្មជាតិសន្សំនូវបុណ្យ និងបាប។

ឯកគ្គតា ធម្មជាតិផ្គងចិត្តឲ្យមានអារម្មណ៍តែមួយ។

ជីវិតិន្រ្ទិយ៍ ឥន្រ្ទិយ៍គឺជីវិតជាអ្នកញ៉ាំងសហជាតធម៌ឲ្យរស់នៅ។

មនសិការោ សេចក្តីធ្វើទុកក្នុងចិត្ត។
អភិធម្មត្ថសង្គហ: បកិណ្ណកចេតសិក៦

បកិណ្ណកចេតសិក៦

វិតក្កោ សភាពធ្វើឲ្យចិត្តឡើងកាន់អារម្មណ៍ ឬឲ្យត្រិះរិះអារម្មណ៍។

វិចារោ សភាពពិចារណានូវអារម្មណ៏ ឬញ៉ាំងចិត្តឲ្យត្រាច់នៅក្នុងអារម្មណ៍។

អធិមោក្ខោ សភាពធ្វើឲ្យចិត្តតាំងចុះណែនក្នុងអារម្មណ៍។

វិរិយំ ធម្មជាតិឧបត្ថម្ភគាំទ្រចិត្តមិនឲ្យរួញរា។

បីតិ ធម្មជាតិធ្វើកាយ និងចិត្តឲ្យឆ្អែត។

ឆន្ទោ សភាពធ្វើឲ្យចិត្តប្រាថ្នានូវអារម្មណ៍។

ចប់ អញ្ញសមានាចេតសិក១៣
អភិធម្មត្ថសង្គហ: អកុសលចេតសិក១៤

អកុសលចេតសិក១៤

មោហោ សភាពធ្វើចិត្តឲ្យវង្វេងក្នុងអារម្មណ៍។

អហិរិកំ ធម្មជាតិមិនខ្ពើមអំពើទុច្ចរិត។

អនោត្តប្បំ ធម្មជាតិមិនស្លុតខ្លាចអំពើទុច្ចរិត។

ឧទ្ធច្ចំ ធម្មជាតិធ្វើចិត្តឲ្យញាប់ញ័រ ឬឲ្យរាយមាយ។

លោភោ សភាពធ្វើចិត្តឲ្យជាប់ជំពាក់នៅក្នុងអារម្មណ៍។

ទិដ្ឋិ ធម្មជាតិធ្វើចិត្តឲ្យឃើញខុស ឬឲ្យយល់ខុស។

មានោ សភាពលើកខ្លួនឲ្យខ្ពស់ ឬឲ្យប្រសើរជាងគេ។

ទោសោ សភាពទ្រុស្តក្នុងអារម្មណ៍ ឬប្រទុស្ត។

ឥស្សា ធម្មជាតិច្រណែននូវសម្បត្តិនៃអ្នកដ៏ទៃ។

មច្ឆរិយំ ធម្មជាតិលាក់លៀមនូវសម្បត្តិ (សេចក្តីកំណាញ់)។

កុក្កុច្ចំ ធម្មជាតិធ្វើចិត្តឲ្យស្លុងទៅដោយការដែលខ្លួនប្រព្រឹត្តខុស ប្រព្រឹត្តកន្លងហើយ។

ថីនំ ធម្មជាតិធ្វើចិត្តឲ្យរួញរាមិនឲ្យខ្វល់ខ្វាយ។

មិទ្ធំ ធម្មជាតិធ្វើចិត្តឲ្យងងុយ ឲ្យងោក ឲ្យលក់។

វិចិកិច្ឆា ធម្មជាតិធ្វើចិត្តឲ្យសង្ស័យ ឬស្ទាក់ស្ទើរ។

ចប់ អកុសលចេតសិក១៤
អភិធម្មត្ថសង្គហ: សោភណសាធារណៈ១៩

សោភណសាធារណៈ១៩

សទ្ធា ធម្មជាតិជឿកម្ម និងផលនៃកម្ម

សតិ ធម្មជាតិធ្វើចិត្តឲ្យរឫក

ហិរិ ធម្មជាតិខ្មាស ឬខ្ពើមអំពើទុច្ចរិត

ឱត្តប្បៈ ធម្មជាតិស្លុតខ្លាចអំពើទុច្ចរិត

អលោភោ សភាពមិនធ្វើចិត្តឲ្យជាប់ជំពាក់នៅក្នុងអារម្មណ៍

អទោសោ សភាពមិនប្រទុស្ត

តត្រមជ្ឈត្តតា ធម្មជាតិព្រងើយកន្តើយក្នុងសត្វ និងសង្ខារ

កាយបស្សទ្ធិ សេចក្តីរំងាប់កាយ

ចិត្តបស្សទ្ធិ សេចក្តីរំងាប់ចិត្ត

កាយលហុតា ភាវៈនៃកាយដ៏ស្រាល

ចិត្តលហុតា ភាវៈនៃចិត្តដ៏ស្រាល

កាយមុទុតា ភាវៈនៃកាយដ៏ទន់

ចិត្តមុទុតា ភាវៈនៃចិត្តដ៏ទន់

កាយកម្មញ្ញតា ភាវៈនៃកាយដ៏គួរដល់ការងារ

ចិត្តកម្មញ្ញតា ភាវៈនៃចិត្តដ៏គួរដល់ការងារ

កាយបាគុញ្ញតា ភាវៈនៃកាយដ៏ស្ទាត់ជំនាញ

ចិត្តបាគុញ្ញតា ភាវៈនៃចិត្តដ៏ស្ទាត់ជំនាញ

កាយុជុកតា ភាវៈនៃកាយដ៏ត្រង់

ចិត្តុជុកតា ភាវៈនៃចិត្តដ៏ត្រង់។
អភិធម្មត្ថសង្គហ: វិរតិចេតសិក៣

វិរតិចេតសិក៣

សម្មាវាចា ចេតនាជាហេតុពោលល្អវៀរចាកវចីទុច្ចរិត

សម្មាកម្មន្តោ ការងារល្អវៀរចាកកាយទុច្ចរិត

សម្មាអាជីវោ ចិញ្ចឹមជីវិតល្អវៀរចាកជំនួញ៥ប្រការ។
អភិធម្មត្ថសង្គហ: អប្បមញ្ញា២

អប្បមញ្ញា២

ករុណា សេចក្តីអាណិតប្រុងនឹងដោះទុក្ខសត្វឲ្យរួចចាកទុក្ខ

មុទិតា សេចក្តីបន្ទន់ចិត្តទៅក្នុងសម្បត្តិនៃបុគ្គលដទៃ។
អភិធម្មបិដក: អត្ថន័យ​

អត្ថន័យ​

អភិធម្មបិដក ​ប្រមូល​ចងក្រង​​ពុទ្ធ​វចនៈ​​ក្រុម​​អភិធម្ម ពោល​គឺ​ មូលដ្ឋាន​គ្រិះ​​នៃ​ធម៌ និង ​សេចក្តី​អធិប្បាយ​​ដែល​ជា​មូលវិជ្ជា ដែល​មិន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បុគ្គល ឬ ហេតុការណ៍​ផ្សេង​ៗ​ឡើយ។ គម្ពីរ​អភិធម្ម​ ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ចេញ​ជា ៧ គម្ពីរ។ វិធី​ចងចាំ​សៀវភៅ​ទាំង​នោះ​ គឺ​​ទន្ទេញ​អក្សរ​កាត់​តំណាង​​ឈ្មោះ​គម្ពីរ ពោល​គឺ សំ វិ ធា បុ ក យ ប។ 

 សង្គណី ឬ ធម្មសង្គណី (Dhammasangani, Enumeration of Factors)៖​ ប្រមូល​ខ​នៃ​ធម៌​ជា​ក្រុមៗ​ រួច​ហើយ​ធ្វើ​ការ​អធិប្បាយ​ខ​នីមួយៗ។
 វិភង្គ (Vibhanga, Analysis)៖ ជ្រើស​យក​កងធម៌​សំខាន់ៗ​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​រឿង រួច​ហើយ​បែងចែក​ចេញ​ជា​សេចក្តី​អធិប្បាយ​ចង្អុល​បង្ហាញ​យ៉ាង​លម្អិត។
 ធាតុកថា (Dhatukatha, Discussion of Elements)៖ សង្គ្រោះ​ខនៃ​ធម៌​ផ្សេងៗ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ខន្ធ អាយតនៈ និង ធាតុ។
 បុគ្គលបញ្ញត្តិ (Puggalapannatti, Descriptions of Individuals)៖ បញ្ញត្តិ​អត្ថន័យ​របស់​បុគ្គល​ប្រភេទ​ផ្សេងៗ តាម​គុណធម៌​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​បុគ្គល​ម្នាក់ៗ។
 កថាវត្ថុ (Kathavatthu, Points of Controversy) ៖ ថ្លែង​ និង វិនិច្ឆ័យ​ទស្សនៈ​របស់​និកាយ​ផ្សេងៗ នៅ​សម័យ​សង្គាយនា​លើក​ទី៣។
 យមក (Yamaka, The Pairs)៖ លើក​យក​មេកង​ធម៌​មក​វិនិច្ឆ័យ​ដោយ​វិធី​ចោទ​ឆ្លើយ ដោយ​ការ​តាំង​សំណួរ​ជា​គូ​ៗ។
 បដ្ឋាន ឬ មហាបករណ (Patthana, Foundational Conditions, Relations)៖ អធិប្បាយ​បច្ច័យ​២៤ សំដែង​អំពី​សម្ព័ន្ធ​​​នៃ​ធម៌​ទាំង​ឡាយ​ដោយ​ពិស្តារ។
អភិធម្មបិដក: បដ្ឋាន

បដ្ឋាន

 ភាគ៩៤
 ភាគ៩៥
 ភាគ៩៦
 ភាគ៩៧
 ភាគ៩៨
 ភាគ៩៩
 ភាគ១០០
 ភាគ១០១
 ភាគ១០២
 ភាគ១០៣
 ភាគ១០៤
 ភាគ១០៥
 ភាគ១០៦
 ភាគ១០៧
 ភាគ១០៨
 ភាគ១០៩
 ភាគ១១០
អភិបាលកិច្ចល្អ

អភិបាលកិច្ច​ល្អ គឺ​ជា​ពាក្យ​បច្ចេកទេស​មួយ​ក្នុង​ សំនេររបស់​ការអភិវឌ្ឍន៏​ជា​អន្ដរជាតិ​ដើម្បី​របៀប​អង្គការ​រដ្ឋ​ក្នុង​ការ​ប្រតិបត្ដិ​ការងារ​សាធារណ​និងការគ្រប់គ្រង​ធនធាន​សាធារណ។ អភិបាលកិច្ច គឺ​ជា​ "វិធី​នៃ​ការ​សំរេច​ចិត្តនិង​វិធី​ដែល​ការ​សំរេច​ចិត្ត​ត្រូវ​បានអនុវត្ត​ រឺក៍​មិន​ត្រូវ​បាន​".What is Good Governance . UNESCAP, 2009. Accessed July 10, 2009. ពាក្យ​ អភិបាលកិច្ច​ អាច​ប្រើ​ប្រាស់​ដើម្បី​ សហការ​លើ​ ផ្មែក​អន្ដរជាតិ ក្នុង​ប្រទេស​ និង​តាមតំបន់​ក្នុង​ការអនុវត្ត​អភិបាល​កិច្ច រឺក៍​ដើម្បី​ការទំនាក់ទំនង​រវាង​ផ្នែក​ផ្សេងៗ​នៅ​ក្នុង​សង្គម។
អភិបាលកិច្ចល្អ: បុគ្គលិកលក្ខណៈ​នៃ​អភិបាល​កិច្ចល្អ​

បុគ្គលិកលក្ខណៈ​នៃ​អភិបាល​កិច្ចល្អ​
អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ បាន​សង្កត់​ធ្ងង់​លើ​ការ​អភិវឌ្ឍន៍របស់​មនុស្ស​និង​ការ​កំ​នែ​ទំរង់​អង្គការ​នយោបាយ​។ យោង​ទៅ​តាម​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ អភិបាលកិច្ច​ល្អ​មាន​ ៨បុគ្គលិកលក្ខណៈ ដូច​ជា 
និន្នាការ​ទៅ​រក​មតិ​ទូ​ទៅ​
ការចូលរួម​ពី​ប្រជា​ជន
គោរព​តាម​​ នីតិរដ្ឋ
ប្រសិទ្ធភាព​ និងប្រសិទ្ធផល
ទំនួលខុស​ត្រូវ
តម្លាភាព
ការឆ្លើយ​តប​​
សមធម៌​ និងជាបរិយាប័ន្ន
អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ

អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ គឺជាប្រមុខថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋានសម្រាប់រាជធានីភ្នំពេញ។
អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ: បញ្ជីរាយនាម អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ

បញ្ជីរាយនាម អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ
អភិបាលក្រុងភ្នំពេញ ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧០៖
 ឯកឧត្តម ញឹក ជូឡុង
 ឯកឧត្តម មៀច គន្ធ
 ឯកឧត្តម ទេព ផន
 ឯកឧត្តម អ៊ុន ត្រមុច
 ឯកឧត្តម អ៊ី ទុយ

អភិបាលក្រុងភ្នំពេញ ពីឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥៖ 
 ឯកឧត្តម អ៊ុង ហៀម
 ឯកឧត្តម ឆាយ គឹមហុង
 ឯកឧត្តម ហ៊ូ ហង់ស៊ីន

ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៥ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ សាលាក្រុងភ្នំពេញត្រូវឋិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់របប កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។​ នៅកំឡុងពេលនោះពុំមានការ កត់ត្រាឈ្មោះអភិបាល ឬអ្នកគ្រប់គ្រងទេ គឺយើងគ្រាន់តែបានដឹងថា សាលាក្រុងឋិតក្រោមការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ពីគណៈ កម្មការមជ្ឈឹមបក្ស។

+ No. អភិបាល រូបថត កាន់ដំណែង ចេញពីដំណែង គណបក្ស ១   ខាង សារិន 100px ១៩៧៩ ១៩៨០  ២   ចាន់ វ៉ែន 100px ១៩៨០ ១៩៨២  ៣   កែវ ចាន់ដា 100px ១៩៨២ ១៩៨៥  ៤   ថោង ខុន 100px ១៩៨៥ ១៩៩០ ប្រជាជនកម្ពុជា ៥   ហ៊ុក ឡង់ឌី 100px ១៩៩០ ១៩៩២ ប្រជាជនកម្ពុជា ៦   ស៊ីម កា 100px ១៩៩២ ១៩៩៣ ប្រជាជនកម្ពុជា ៧   ឈឹម សៀកលេង 100px ១៩៩៣ ១៩៩៨ ប្រជាជនកម្ពុជា ៨   ជា សុផារ៉ា 100px ១៩៩៩ ២០០៣ ប្រជាជនកម្ពុជា ៩   កែប ជុតិមា 100px ២០០៣ មេសា​ ២០១៣ ប្រជាជនកម្ពុជា  ១០   ប៉ា សុជាតិវង្ស 100px ឧសភា ២០១៣មិថុនា២០១៧ ប្រជាជនកម្ពុជា១១ឃួង ស្រេងមិថុនា២០១៧បច្ចុប្បន្នប្រជាជនកម្ពុជា
អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
អតីតអភិបាលរាជធានី នៅលើគេហទំព័រសាលារាជធានីភ្នំពេញ 

 
ភ្នំពេញ
អភិរក្សនិយម

ក្រៅពីទ្រឹស្តីសេរីនិយម មនោគមវិជ្ជា ដែលគេអនុវត្តន៍ច្រើនដែរ នៅសតវត្សរ៍ទី១៩គឺ ទ្រឹស្តីអភិរក្សនិយម ដែលឈើលើគោលការណ៍ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍សង្គម និងស្ថានភាពបុគ្គល។ ច្បាប់ ដែលបានអនុម័តនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩ សឹងតែទាំងអស់បានចេញពីគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ពួកអភិរក្សនិយម។ ពួកអភិរក្សនិយមមានប្រភពមកពីភាសាឡាតាំង CONSERVATION មានន័យថា ថែរក្សាទុក។ ទ្រឹស្តីអភិរក្សនិយមបានកើតឡើងតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៨ ដែលមានគោលការណ៍រក្សារបៀបរៀបរយចាស់ និងតម្លៃជាប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់។ ពួកអភិរក្សនិយមបានប្រឹងប្រែងធ្វើសកម្មភាពក្នុងសង្គមកាន់តែខ្លាំងឡើង ដើម្បីឱ្យមានជំហររឹងមាំប្រឈមនឹងការឃោសនារបស់ពួកសេរីនិយម និងការទប់ទល់នឹងទស្សនៈបដិវត្តន៍និយម។ គោលការណ៍សំខាន់របស់ពួកអភិរក្សនិយមគឺសៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ទំព័រទី១១៤-១១៥៖
 ថែរក្សាតម្លៃប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់មានដូចជា សាសនា របបរាជានិយម វប្បធម៌ជាតិ គ្រួសារ និងរបៀបរៀបរយ។
 ពួកអភិរក្សនិយមខុសពីពួកសេរីនិយម ដោយទទួលស្គាល់តួនាទី និងអំណាចដល់ខ្លាំងក្លារបស់រដ្ឋ ដើម្បីឱ្យបុគ្គលត្រូវអាស្រ័យទៅនឹងការដឹកនាំរបស់រដ្ឋ។ រដ្ឋមានសិទ្ធិដើរតួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួលបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច នៅក្នុងខណៈពេលណា ដែលចាំបាច់ទាក់ទងទៅនឹងការថែរក្សាតម្លៃជាប្រពៃណី ទមនៀមទម្លាប់ ប៉ុន្តែមិនឱ្យរំលោភលើលកម្មសិទ្ឋិឯកជនជាដាច់ខាត។
 ពួកអភិរក្សនិយមមិនជឿលើគោលការណ៍សមភាព រវាងមនុស្សទាំងអស់នៅក្នុងសង្គមទេ។ ហេតុនេះហើយបានជាគេការពារដល់ការបែកចែកប្រទាប់វណ្ណៈទៅតាមឋានានានុក្រម និងវណ្ណៈខុសគ្នានៅក្នុងសង្គម។ ពួកអភិរក្សនិយមនិយាយថា មនុស្សទាំងអស់មានសិទ្ធិស្មើគ្នា ប៉ុន្តែទ្រព្យសម្បត្តិមិនមែនស្មើគ្នានោះទេ។
 បើនិយាយពីសេរីភាពបុគ្គល ពួកអភិរក្សនិយមបានចង្អុលបង្ហាញថា សេរីភាពរបស់មនុស្សសំដែងទៅបានក្នុងលទ្ធភាពគោរពដល់ប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់។
អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ

អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ (ថៃ: อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ) (កើត ០៣ សីហា ឆ្នាំ​១៩៦៤), ជា​អ្នក​នយោបាយ​ថៃ និង​ជា​ប្រធាន​គណៈបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ ចាប់​តាំង​ពី​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៥។ 

លោក​អភិសិទ្ធិ ជា​តំណាង​រាស្ត្រ​ប្រចាំ​ក្រុង​ទេព​មហានគរ ជា​ច្រើន​អណត្តិ និង​ធ្លាប់​កាន់​តំណែង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ទីស្ដីការ​គណៈ​រដ្ឋមន្ត្រី។
អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ: ប្រវត្តិ​

ប្រវត្តិ​ 
លោក​អភិសិទ្ធិ កើត​នៅ​ Newcastle-upon-Tyne ចក្រភព​អង់គ្លេស ជា​បុត្រា​តែ​ម្នាក់​គត់​ក្នុង​ចំណោម​បុត្រ​៣​នាក់​របស់​លោក អ័ថសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ អតីត​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​សុខាភិបាល និង​អ្នក​ស្រី សុទ្ធសៃ វេជ្ជាជីវៈ។

 ការ​សិក្សា 
នៅ​ពេល​ដែល​អាយុ​មិន​ទាន់​បាន​មួយ​ឆ្នាំ​នៅ​ឡើយ ទារក អភិសិទ្ធិ ត្រូវ​បាន​ក្រុម​គ្រួសារ​យក​មក​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​វិញ ហើយ​កុមារ​អភិសិទ្ធិ​បាន​ចូល​រៀន​មត្តេយ្យ​សិក្សា​នៅ​សាលា​មត្តេយ្យ​យុគលធរ និង​បឋម​សិក្សា​នៅ​សាលា​រៀន​សាធិត​ចុឡាលុងករណ៍​មហាវិទ្យាល័យ រហូត​បញ្ចប់​ថ្នាក់​បឋម​សិក្សា រួច​ក៏​បាន​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​អង់គ្លេស​វិញ ដើម្បី​ចូល​រៀន​នៅ​ឯ​សាលា​ Scaitclife និង Eton College ដែល​ជា​សាលា​រៀន​ឯកជន ថ្នាក់​ត្រៀម​ឧត្ដម​សិក្សា​ដែល​ល្បី​ឈ្មោះ​នៅ​ទីក្រុង​ឡុង។ និង​បាន​ចូល​រៀន​មហាវិទ្យាល័យ ផ្នែក​ទស្សនវិជ្ជា, នយោបាយ និង​សេដ្ឋកិច្ច នៅ​ឯ​សាកល​វិទ្យាល័យ​អកហ្វរដ (Oxford)។

ក្រោយ​ពី​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ លោក អភិសិទ្ធិ បាន​ចូល​បម្រើ​រាជការ ដោយ​ធ្វើ​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​នៅ​ឯ​សាលា​រៀន​រ៉យ​ព្រះ​ចុលចមក្លៅ។

លោក អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ បាន​រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ជា​មួយ ពិម្ពពេញ វេជ្ជាជីវៈ ដែល​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រចាំ​មុខ​វិជ្ជា​គណិត​វិទ្យា ដេប៉ាតឺម៉ង់​វិទ្យាសាស្ត្រ សាកលវិទ្យាល័យ​ចុឡាលុងករណ៍ មាន​បុត្រ​ធិតា​ចំនួន​២ គឺ កញ្ញា ប្រាង វេជ្ជាជីវៈ (ម៉ាក់ប្រាង) និង​កុមារា ប័ណ្ណសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ (បាន់)។

 ប្រវត្តិ​ការងារ 

 គ.ស.​១៩៨៨ - ១៩៨៩ គ្រូ​បង្រៀន​ប្រចាំ​សាលា​រៀន​រ៉យ​ព្រះ​ចុលចមក្លៅ ខេត្ត​នគរ​នាយក
 គ.ស.​១៩៩០ សាស្ត្រាចារ្យ​ពិសេស​សាកលវិទ្យាល័យ​អកហ្វដ ប្រទេស​អង់គ្លេស
 គ.ស.​១៩៩១ - ១៩៩២ សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រចាំ ដេប៉ាតឺម៉ង់​សេដ្ឋសាស្ត្រ សាកលវិទ្យាល័យ​ធម្មសាស្ត្រ ក្រុង​បាងកក
អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ: ការ​សិក្សា

ការ​សិក្សា 
នៅ​ពេល​ដែល​អាយុ​មិន​ទាន់​បាន​មួយ​ឆ្នាំ​នៅ​ឡើយ ទារក អភិសិទ្ធិ ត្រូវ​បាន​ក្រុម​គ្រួសារ​យក​មក​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​វិញ ហើយ​កុមារ​អភិសិទ្ធិ​បាន​ចូល​រៀន​មត្តេយ្យ​សិក្សា​នៅ​សាលា​មត្តេយ្យ​យុគលធរ និង​បឋម​សិក្សា​នៅ​សាលា​រៀន​សាធិត​ចុឡាលុងករណ៍​មហាវិទ្យាល័យ រហូត​បញ្ចប់​ថ្នាក់​បឋម​សិក្សា រួច​ក៏​បាន​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​អង់គ្លេស​វិញ ដើម្បី​ចូល​រៀន​នៅ​ឯ​សាលា​ Scaitclife និង Eton College ដែល​ជា​សាលា​រៀន​ឯកជន ថ្នាក់​ត្រៀម​ឧត្ដម​សិក្សា​ដែល​ល្បី​ឈ្មោះ​នៅ​ទីក្រុង​ឡុង។ និង​បាន​ចូល​រៀន​មហាវិទ្យាល័យ ផ្នែក​ទស្សនវិជ្ជា, នយោបាយ និង​សេដ្ឋកិច្ច នៅ​ឯ​សាកល​វិទ្យាល័យ​អកហ្វរដ (Oxford)។

ក្រោយ​ពី​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ លោក អភិសិទ្ធិ បាន​ចូល​បម្រើ​រាជការ ដោយ​ធ្វើ​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​នៅ​ឯ​សាលា​រៀន​រ៉យ​ព្រះ​ចុលចមក្លៅ។

លោក អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ បាន​រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ជា​មួយ ពិម្ពពេញ វេជ្ជាជីវៈ ដែល​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រចាំ​មុខ​វិជ្ជា​គណិត​វិទ្យា ដេប៉ាតឺម៉ង់​វិទ្យាសាស្ត្រ សាកលវិទ្យាល័យ​ចុឡាលុងករណ៍ មាន​បុត្រ​ធិតា​ចំនួន​២ គឺ កញ្ញា ប្រាង វេជ្ជាជីវៈ (ម៉ាក់ប្រាង) និង​កុមារា ប័ណ្ណសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ (បាន់)។
អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ: ប្រវត្តិ​ការងារ

ប្រវត្តិ​ការងារ 

 គ.ស.​១៩៨៨ - ១៩៨៩ គ្រូ​បង្រៀន​ប្រចាំ​សាលា​រៀន​រ៉យ​ព្រះ​ចុលចមក្លៅ ខេត្ត​នគរ​នាយក
 គ.ស.​១៩៩០ សាស្ត្រាចារ្យ​ពិសេស​សាកលវិទ្យាល័យ​អកហ្វដ ប្រទេស​អង់គ្លេស
 គ.ស.​១៩៩១ - ១៩៩២ សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រចាំ ដេប៉ាតឺម៉ង់​សេដ្ឋសាស្ត្រ សាកលវិទ្យាល័យ​ធម្មសាស្ត្រ ក្រុង​បាងកក
អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ: គ្រឿង​ឥស្សរិយយស

គ្រឿង​ឥស្សរិយយស 
 គ.ស.​១៩៩២ 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសមង្កុដថៃ ថ្នាក់តរិតាភរណ៍​មង្កុដ​ថៃ
 គ.ស.​១៩៩៣ 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសដំរីស ថ្នាក់ទ្វីតិយាភរណ៍​ដំរី​ស
 គ.ស.​១៩៩៥ 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសមង្កុដថៃ ថ្នាក់ប្រថមាភរណ៍មង្កុដ​ថៃ
 គ.ស.​១៩៩៧ 80px  គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសដំរីស ថ្នាក់ប្រថមាភរណ៍​ដំរី​ស
 គ.ស.​១៩៩៨ 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសមង្កុដថៃ ថ្នាក់មហាវជិរមង្កុដ
 គ.ស.​១៩៩៩ 80px គ្រឿងរាជឥស្សរិយយសដំរីស ថ្នាក់មហាបរមាភរណ៍​ដំរី​ស
អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ: ព័ត៌មាន​ទាក់ទង

ព័ត៌មាន​ទាក់ទង 
 គណៈបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ
 វារៈ​ប្រជាជន

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
អមរិន្ទស្នេហាកែវ

ព្រះអមរិន្ទស្នេហាកែវ (កាន់.ប្រ.ពាក់កណ្ដាលទី២សតវត្សទី១៦) ជាមន្ត្រីទីព្រះនៃព្រះបាទបរមិន្ទរាជាលោកជាអ្នកមានឈ្មោះក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ទុំទាវដែរ។
អមឡាក

អមឡាក  គឺជាថាសថ្មដែលបែងចែកជាផ្នែក ឬមានស្នាមរន្ធ ជាធម្មតាមានរនាំងនៅលើគែម ដែលស្ថិតនៅលើកំពូលនៃ ប្រាសាទហិណ្ឌូ សិខរ ឬប៉មធំ។ តាម​ការ​បកស្រាយ​មួយ អមឡាក​តំណាង​ឲ្យ​ផ្កាឈូក ហើយ​ដូច្នេះ​អាសនៈ​តំណាង​ឲ្យ​អាទិទេព​ខាងក្រោម។ ការបកស្រាយមួយទៀតគឺថា វាតំណាងឱ្យព្រះអាទិត្យ ហើយដូច្នេះគឺជាច្រកទៅកាន់ពិភពស្ថានសួគ៌។ ; Kramrisch, 348-356

ឈ្មោះ និង​តាម​ប្រភព​ខ្លះ​នៃ​រូបរាង អមឡាក​បាន​មក​ពី​ផ្លែ <i id="mwGQ">កន្ទួតព្រៃ</i> (ឬ Mirobalanus embilica )  ដើម​ល្វា ​ឥណ្ឌា ឬ​ដើម​ល្វា myrobolan។ នេះត្រូវបានគេហៅថា āmalaki(អាមលកិ) ជា ភាសាសំស្ក្រឹត ហើយផ្លែឈើមានរូបរាងជាផ្នែកៗបន្តិច ទោះបីជាវាមិនសូវជាសម្គាល់រាងស្ថាបត្យកម្មក៏ដោយ។ 

អាម៉ាឡាកាខ្លួនឯងត្រូវបានបំពាក់ដោយ កលសាម ឬចុង  ដែលបដាប្រាសាទត្រូវបានព្យួរជាញឹកញាប់។
អមឡាក: និមិត្តសញ្ញា

និមិត្តសញ្ញា 
ដូចផ្នែកផ្សេងទៀតនៃ ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទហិណ្ឌូ ដែរ វាមានតួដ៏ធំនៃការបកស្រាយជានិមិត្តរូប និងអាថ៌កំបាំងជុំវិញអមឡាក។ វាត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាចិញ្ចៀនមួយក្តាប់ និងឱបក្រសោបតាមសសរស្តម្ភដែលផុសចេញពី រូបសាសនា សំខាន់នៃអាទិទេពខាងក្រោមវានៅក្នុងទីសក្ការៈ ហើយឡើងដល់ឋានសួគ៌តាមរយៈកំពូលប្រាសាទ។
អមិតាភ

រូបភាពតូច|អមិតាភ លើសិរព្រះអវលោកេស្វរ 

អមិតាភ  ( Amitābha ) គឺជា ព្រះពុទ្ធ ដ៏សំខាន់នៃ ព្រះពុទ្ធសាសនាដែនដីបរិសុទ្ធ ។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា អមិតាយុ ដែលត្រូវបានគេយល់ថាជារាងកាយរីករាយរបស់គាត់ ( សំភោគកាយ ) ។  នៅក្នុង ពុទ្ធសាសនា វជ្រ​យាន អមិតាភ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាសម្រាប់អាយុវែងរបស់គាត់, ការយល់ឃើញ, ការយល់ឃើញសុទ្ធ, និងការបន្សុតនៃ ការប្រមូលផ្តុំ ជាមួយនឹងការដឹងជ្រៅនៃភាពទទេនៃបាតុភូតទាំងអស់។ អមិតាភ ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង Diamond Realm ( វជ្រធាតុ ) ចំណែកឯ អមិតាភ ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង Womb Realm ( គភ៌កោសធាតុ ) ។
អមិតាភ: រូបតំណាង

រូបតំណាង 
នៅពេលដែលនៅក្នុងទីតាំងឈរចុះ អមិតាភ ត្រូវបានបង្ហាញជាញឹកញាប់ដោយដៃឆ្វេងទទេនិងពង្រីកចុះក្រោមដោយមេដៃនិង forefinger ប៉ះ, ដោយដៃស្តាំបែរមុខទៅខាងក្រៅផងដែរដោយប៉ះមេដៃនិង forefinger ។ អត្ថន័យនៃ មុទ្រ នេះគឺថា ប្រាជ្ញា (តំណាងដោយដៃលើក) គឺអាចចូលបានដល់សត្វដែលទាបបំផុត ខណៈពេលដែលដៃលាតបង្ហាញថា សេចក្តីមេត្តារបស់អមិតាភគឺសំដៅទៅលើសត្វដែលទាបបំផុត ដែលមិនអាចសង្គ្រោះខ្លួនឯងបាន។

នៅពេលដែលមិនត្រូវបានពណ៌នាតែម្នាក់ឯង អមិតាភ ត្រូវបានបង្ហាញជាញឹកញាប់ជាមួយព្រះពោធិសត្វពីររូបដែលជាធម្មតា អវលោកេស្វរ នៅខាងស្តាំនិង មហាស្ថាមប្រាស្ត នៅខាងឆ្វេង។ រូបចម្លាក់នេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា អមិតាភ ត្រិដ ហើយជាពិសេសគឺជារឿងធម្មតានៅក្នុង សិល្បៈ ចិន ជប៉ុន និងកូរ៉េ។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
អម្ពរ ទេវី

អម្ពរ ទេវី (; កើតនៅក្នុងឆ្នាំ 1970) ជាតារាសម្តែងរបស់ខ្មែរយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០។ ក្នុងរយៈពេលនៃអាជីពរបស់នាង នាងបានសម្តែងក្នុងខ្សែភាពយន្តជាច្រើន ចាប់តាំងពីក្នុងខ្សែភាពយន្តមួួយដែលមានចំណងជើងថា musical skits. អាជីព​របស់​នាង​បាន​ចាប់​ផ្តើ​ម​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៨៨  ជាមួយ​នឹង​តារា​ស​ម្តែ​ង​គូ​របស់​នាង​លោក​សម វិជ្ជា ។ បន្ទាប់ពីសម វិជ្ជាស្លាប់បាត់នៅក្នុងឆ្នាំនោះ អម្ពរ ទេវី ភាគច្រើនត្រូវបានគេផ្គូរជាមួយនិងតារាសម្តែងដ៏ល្បីឈ្មោះគឺលោក Tep Rindaro។
អម្ពរ ទេវី: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ
អម្ពរ ទេវី  កើតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧០។ នាងជាកូនពៅនៅក្នុងក្រុមគ្រួសារដែលមានបងប្អូន ៥នាក់។ ខ្សែភាព​យន្ត​ជា​លើក​ដំបូង​របស់​នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៨៨ សហ​ស​ម្តែ​ង​ដោយ​លោក​សម វិជ្ជាំ អតីតសហតារា​របស់​នាង​។ នាង​បាន​បញ្ចប់​ថ្នាក់​ទី ១២ នៅ​វិទ្យាល័យ​បាក់​ទូក​វិចិត្រ​សិល្បៈ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៨៩។ បន្ទាប់​មក​នាង​បាន​រៀបការ​ជាមួយ​ពេជ្រ ភិរុណ ដែល​ក៏​ជា​តារា​ស​ម្តែ​ង​ពី​ជំនាន់​របស់​នាង​នៅ​ក្នុង​ខែ​តុលា​ឆ្នាំ ១៩៩២ ។
អម្ពរ ទេវី: វត្តមាន​នៅ​ផ្នែក

វត្តមាន​នៅ​ផ្នែក
 Year  Movie  Role  Other notes 1988  "Snae Hike Jrek Vinean"    starring Sam Vityea and young Ampor Tevy, 18 at the time. 1989  មេអំបៅក្លែងក្លាយ    1990  Ahtgombang Kech Soniya   Co-starring Tep Rindaro ទឹកភ្នែកហែកទ្រុង    បម្រាមក្រមុំ    សមហើយលោកប្តី   1991  Bong'aem Chivit    Srotop Pka Prul    Bongáem Jivit    ជំរកស្នេហ៍    1992  ចាំបងកំលោះសិន    ក្តាមស្រែ    ពេជ្រមិនទាន់ឆ្នៃ   Kat Besdong Deumbey Bong  Pisey  Kromum Leak Kluon   Co-starring Som Dara together with Ampor Tevy for the first time Somdei Jong Krouy   Angkorwat Film 47 directed by Mao Ayuth Jam Bong Komlos Sen   1993  Chnam Oun 16    Kakey    Pov Malis Lea    ក្រមុំបេះដួងដែក    Preah Vesandor    Sronos Klen Srae Maóm    Rehu Jap Jan    Jan Greufa    Moranak Meada   Tam Tonn Jonn Kaeng   Ondat Dos Chaúng   Propun Kmouch Nei Snaeha Knhom   Sak Meul Sen   Kach Nas Kul Nas   Sman Ta Kron   1994  Jeung Mek Dach Sroyal    ចង់ស្រួល   2001  កូនស្តេចពស់
អម្ពិល

អម្ពិល គឺជារុក្ខជាតិមានផ្លែនឹងស្លឹកមានរសជាតិជូរ ខ្លះមានរសជាតិផ្អែមទុកសម្រាប់យកមកទទួលទានទុកធ្វើជាបង្អែម។ អម្ពិលជាឈើមួយពួក មានដើមធំសាច់ស្វិត ស្លឹកល្អិតៗមានរសជូរហើយផ្លែវែងៗ អម្ពិលខ្លះមានរសជូរ សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងម្ជូរ ខ្លះមានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗសម្រាប់ប្រើជាបង្អែមក៏បាន ស្លឹកខ្ចីនិងផ្កាប្រើជាបន្លែស្លបាន ។ អម្ពិលមានឈ្មោះ ៣ ប្រភេទគឺ អម្ពិលក្ដារ ផ្លែធំៗសំប៉ែតៗមានរសជូរច្រើន អម្ពិលក្ដាម ឬ អម្ពិលអាចម៍ឆ្មា ផ្លែតូចៗមូលៗច្រើនតែមានរសជូរអែមល្មមឆ្ងាញ់ អម្ពិលផ្អែម ច្រើនតែមានផ្លែតូចៗ មានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចបន្តួច។ អម្ពិលទាំង ៣ ប្រភេទនេះមានដើមនិងស្លឹកតែបែបមួយ ផ្សេងគ្នាតែសណ្ឋានផ្លែនិងរសជាតិផ្លែ ជាឈើងាយកើត, រស់នៅបានយូរអង្វែងឆ្នាំ ជាឈើមានប្រយោជន៍ដ៏សំខាន់មួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ អម្ពិល គឺជាដើមឈើដែលបង្កើតផលផ្លែដែលអាចបរិភោគបាន ដែលមានដើមកំណើតនៅទ្វីបអាហ្រ្វិកត្រូពិច និងមានតាមលក្ខណៈធម្មជាតិនៅអាស៊ី។ ដើមអម្ពិល ជាដើមដុះលូតលាស់មធ្យមមានអាយុវែងមានកំពស់ដល់ទៅ ២៥ ម៉ែត្រ ដើមឈើដុះលូតលាស់បានល្អនៅក្នុងពន្លឺព្រះអាទិត្យពេញ។ 
រូបភាពតូច|ការបង្ហាញពីរូបរាងនៃផ្លែអំពិល
អម្ពិលទុំមានលក្ខណៈសម្បត្តិច្រើននៃការបន្សាបជាតិពុល ជួយបិទរន្ធញើស កាត់បន្ថយស្នាមនិងស្នាមជាំដែលទាក់ទងនឹងអាយុ និងរក្សាស្បែករបស់អ្នកឱ្យស្អាត។ អម្ពិលផ្ទុកទៅដោយសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម ដែលការពារស្បែករបស់អ្នក ពីរ៉ាឌីកាល់សេរីដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ និងមានលក្ខណៈសម្បត្តិព្យាបាលរបួស។
អម្រាវតី

អម្រាវតី (សំស្រ្កឹត៖ अमरावती Amaravati) គឺជារដ្ឋចម្ប៉ាដែលមាននៅកំឡុងឆ្នាំ ៦៥៧ - ១៤១ ៦៥៧ - ១៤១ ដែលត្រូវនឹងតំបន់ពី ខាងជើង ខេត្តក្វាងង៉ាយ (Quảng Ngãi) ដល់ ដាណាង (Đà Nẵng) សព្វថ្ងៃនេះ។