រាជវង្សស្វេ: មូលដ្ឋាន និងអធិរាជវិន

មូលដ្ឋាន និងអធិរាជវិន 
ក្នុងកំឡុងចុង រាជវង្សខាងជើង និងខាងត្បូង រាជវង្សចូវភាគខាងជើង ដែលគ្រប់គ្រងដោយពួកស៊ានបុី បានធ្វើសញ្ជ័យលើ រាជវង្សឈីភាគខាងជើង នៅឆ្នាំ៥៧៧ ដោយបង្រួបបង្រួមប្រទេសចិនភាគខាងជើង។ មកដល់ពេលនេះ យ៉ាង ជៀន ដែលជាមេទ័ពចូវខាងជើងដែលក្រោយមកនឹងបង្កើតរាជវង្សស្វេ បានក្លាយជារាជានុសិទ្ធិនៃរាជការចូវខាងជើង។ គ្រួសាររបស់ យ៉ាង ជៀន ដែលជាត្រកូល យ៉ាងនៃហុងណុង មានដើមកំណើតជាជនជាតិ ហាន និងបានអះអាងថាមានដើមកំណើតពីឧត្តមសេនីយ៍ រាជវង្សហាន  យ៉ាង ចិន      ប៉ុន្តែបានរៀបការជាមួយពួកស៊ានបុីជាច្រើនជំនាន់។  កូនស្រីរបស់ យ៉ាង ជៀន គឺជាព្រះមហាក្សត្រី ហើយបុត្រចុងរបស់ព្រះនាងគឺ អធិរាជជីង​នៃចូវខាងជើង មិនទាន់ពេញវ័យ។ បន្ទាប់ពីវាយលុកកងទ័ពនៅខេត្តភាគខាងកើត យ៉ាង ជៀន បានដណ្តើមយករាជបល្ល័ង្កពីអ្នកគ្រប់គ្រងចូវខាងជើង ហើយបានក្លាយជា អធិរាជវិននៃស្វេ ។ ខណៈពេលដែលអតីតស្តេចត្រាញ់ស្វេ នៅពេលបម្រើនៅរាជការចូវ នៅពេលដែលតួអក្សរ 隨 មានន័យថា 'ធ្វើតាម' ដែលបង្កប់ន័យភាពស្មោះត្រង់ អធិរាជ វិន បានបង្កើតតួអក្សរពិសេសមួយ 隋 ចូលទៅក្នុងអតីតគោរមងារ ជាឈ្មោះនៃរាជវង្សថ្មីរបស់ទ្រង់។ នៅក្នុងការបោសសម្អាតដ៏បង្ហូរឈាម ស្តេចវិនបានកម្ចាត់ព្រះអង្គម្ចាស់ចូវ ចំនួន៥៩នាក់ ដែលផ្ទុយពីកិត្តិនាមរបស់ទ្រង់ជា "អធិរាជវប្បធម៌" ។  អធិរាជវិន បានលុបចោលគោលនយោបាយប្រឆាំងនឹងជនជាតិហាននៃនគរចូវខាងជើង ហើយបានប្រើនាមត្រកូលហានគឺ យ៉ាង របស់ទ្រង់មកវិញ។ ដោយបានទទួលការគាំទ្រពីពួកអ្នកប្រាជ្ញខុងជឺ ដែលបានកាន់អំណាចនៅក្នុងរាជវង្សជនជាតិហានមុនៗ (ការបោះបង់ចោលនូវបក្ខពួកនិយម និងអំពើពុករលួយនៃ ប្រព័ន្ធប្រាំបួន ) អធិរាជវិន បានផ្តួចផ្តើមកំណែទម្រង់ជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងគោលបំណងពង្រឹងចក្រភពរបស់ទ្រង់សម្រាប់សង្រ្គាមដែលនឹងបង្រួបបង្រួមប្រទេសចិនឡើងវិញ។

នៅក្នុងយុទ្ធនាការរបស់គាត់សម្រាប់ការសញ្ជ័យភាគខាងត្បូង អធិរាជវិន បានប្រមូលផ្តុំសំពៅរាប់ពាន់ ដើម្បីប្រឈមមុខនឹងកងកម្លាំងជើងទឹកនៃ រាជវង្សឈិន នៅលើ ទន្លេយ៉ាងត្សឺ។ សំពៅធំជាងគេក្នុងចំណោមសំពៅទាំងនេះមានកម្ពស់ខ្ពស់ មានប្រាំជាន់ និងសមត្ថភាពសម្រាប់នាផ្ទុកមនុស្សក្រៅពីនាវិកចំនួន ៨០០នាក់។ ពួកគេត្រូវបានបំពាក់ជាមួយនឹងប៊ូម(ផ្នែកមួយនៃក្តោង)ប្រវែង ៥០ ហ្វីតចំនួនប្រាំមួយ ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយ និងបំផ្លាញកប៉ាល់របស់សត្រូវ ឬដើម្បីគៀបវាដើម្បីឱ្យកងទ័ពជើងទឹកស្វេ អាចប្រើបច្ចេកទេសឆ្លងសំពៅបាន។  ក្រៅពីប្រើប្រាស់ជនជាតិ ស៊ានបុី និងក្រុមជនជាតិភាគតិចចិនផ្សេងទៀតសម្រាប់ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងនគរឈិន អធិរាជវិន ក៏បានប្រើប្រាស់ប្រជាជនមកពីភាគអាគ្នេយ៍ នៃស៊ីឈ័ន ដែលជាទឹកដីនគរស្វេ ទើបបានច្បាំងដណ្តើមយកនាពេលថ្មីៗនោះ។ 

Category:Pages using multiple image with auto scaled images

នៅឆ្នាំ៥៨៨ ពួកស្វេបានប្រមូលផ្តុំកងទ័ពចំនួន ៥១៨ ០០០ នៅតាមបណ្តោយច្រាំងខាងជើងនៃទន្លេយ៉ាងត្សឺ ដែលលាតសន្ធឹងពីស៊ីឈ័ន ទៅ សមុទ្រចិនខាងកើត ។ Zizhi Tongjian, vol.  រាជវង្សឈិន មិនអាចទប់ទល់នឹងការវាយលុកបែបនេះបានទេ។ នៅឆ្នាំ៥៨៩ កងទ័ពស្វេបានចូលដល់ ជៀនកាង (បច្ចុប្បន្នណានជីង ) ហើយអធិរាជចុងក្រោយរបស់នគរឈិន បានចុះចាញ់។ ទីក្រុងនេះត្រូវវាយបំផ្លាញខ្ទេចខ្ទីដល់ដី ខណៈដែលកងទ័ពស្វេបាននាំពួកអភិជនឈិន ត្រឡប់ទៅភាគខាងជើងវិញ ដែលជាកន្លែងដែលពួកអភិជនភាគខាងជើងបានចាប់អារម្មណ៍នឹងអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលភាគខាងត្បូងមានដែលផ្តល់នូវវប្បធម៌ និងបញ្ញា។

ទោះបីជាអធិរាជវិន មានភាពល្បីល្បាញដោយសារការធ្វើឲ្យក្ស័យធនឃ្លាំងប្រាក់រាជការជាមួយនឹងសង្គ្រាម និងគម្រោងសាងសង់ក៏ដោយ ទ្រង់បានធ្វើការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនក្នុងកំឡុងរជ្ជកាលដំបូងរបស់ទ្រង់។ ទ្រង់​បាន​បង្កើត​ឃ្លាំង​ជា​ប្រភព​អាហារ និង​ជា​មធ្យោបាយ​មួយ​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​តម្លៃ​ទីផ្សារ​ពី​ការ​យក​ពន្ធ​លើ​ដំណាំ​នានា ដូច​ក្នុង ​រាជវង្ស​ហាន ​មុន​ដែរ។ អតិរេកកសិកម្មដ៏ធំបានគាំទ្រដល់កំណើនប្រជាជនយ៉ាងឆាប់រហ័សដល់កម្រិតកំពូលជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលត្រូវបានជំនួសដោយ ចំនុចកំពូលនៃរាជវង្សថាង ជាងមួយសតវត្សក្រោយមក។

រាជធានី ដាស៊ីង ( ឆាងអាន, ស៊ាន បច្ចុប្បន្ន) ខណៈដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ ក្វានចុង ដែលមានសន្តិសុខផ្នែកយោធា ស្ថិតនៅដាច់ស្រយាលពីមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចទៅភាគខាងកើត និងខាងត្បូងនៃចក្រភព។ អធិរាជវិន បានផ្តួចផ្តើមការកសាង មហាព្រែកជីក ដោយបានបញ្ចប់នូវផ្លូវទីមួយ (និងខ្លីបំផុត) ដែលភ្ជាប់ឆាងអាង ទៅ ទន្លេលឿង (ហ្វាងហឺ) ។ ក្រោយមក អធិរាជយ៉ាង បានពង្រីកទំហំសំណង់មហាព្រែកជីក ឲ្យមានលក្ខណៈយ៉ាងធំសម្បើម។
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ការបែងចែក ចក្រភពស្វេនៅក្នុងរាជ្យអធិរាជយ៉ាង (តំបន់ភាគខាងលិចមិនត្រូវបានបង្ហាញ)
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ការបែងចែករដ្ឋបាល c. ៦១០
នៅខាងក្រៅចក្រភពវិញ ខាហ្កាន់ណេតពួកទួក ដែលកំពុងលេចចេញនៅភាគខាងជើង បានបង្កការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់រាជវង្សដែលទើបបង្កើតថ្មី។ ជាមួយនឹង​ឧបាយកល​ការទូត​របស់​អធិរាជវិន ខាហ្កាន់ណេត​បាន​បំបែក​ជា​ផ្នែក ​ខាង​កើត និង ​ខាង​លិច ។ ក្រោយមក មហាកំផែង ត្រូវបានបង្រួបបង្រួម ដើម្បីការពារទឹកដីភាគខាងជើងបន្ថែមទៀត។ នៅចុងរាជ្យរបស់អធិរាជវិនសង្រ្គាមដំបូងជាមួយហ្គោគូរ្យ៉ូ បានបញ្ចប់ដោយបរាជ័យ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ "រជ្ជកាលនៃកៃហ្វាង" ដ៏ល្បីល្បាញ (ឈ្មោះសម័យរបស់អធិរាជវិន) ត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិវិទូចាត់ទុកថាជាចំណុចកំពូលមួយនៅក្នុងសម័យចក្រពត្តិពីរសហសវត្សរ៍នៃប្រវត្តិសាស្ត្រចិន។

អធិរាជស្វេមានប្រភពមកពីអភិជនយោធាផ្នែកឦសាន ហើយពួកគេបានបញ្ជាក់ថា ដូនតារបស់គេ យ៉ាង នៃហុងណុង 弘農楊氏 ជាត្រកូលហាន។   ពួក​គេ​បាន​សង្កត់​ធ្ងន់​លើ​ពូជ​ពង្ស​ជនជាតិហាន​របស់​ពួក​គេ ហើយ​បាន​អះអាង​ថា​មាន​ដើម​កំណើត​ពី​មន្ត្រី​ហាន យ៉ាង ចិន ។  សៀវភៅថាងថ្មី ​បាន​បង្ហាញ​ពីតំណ​ពូជពង្ស​បុព្វបុរស​តពី ស្តេច​រាជវង្សចូវ តាមរយៈ ​ស្តេចត្រាញ់​ជីន ។ New Book of Tang, :zh:s:新唐書 ពួកលី នៃចាវជុន និងពួកលូ នៃហ្វានយ៉ាង មានកំណើតពីសានទុង ហើយមានទំនាក់ទំនងជាមួយត្រកូលលី ដែលត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង យ៉ាងនៃហុងណុង និងត្រកូលគួនឡុងផ្សេងទៀត។ 
រូបភាពតូច| មជ្ឈូសរបស់ យូ ហុង ដែលជាពាណិជ្ជករជាតិ សុកឌា កប់នៅ តៃយន់ ក្នុងឆ្នាំ៥៩២  សារមន្ទីរសានស៊ី ។ 
ពួកយ៉ាងនៃហុងណុង ជានៃហឺដុង ស៊ាងនៃហឺណី និងវ៉ាងនៃតៃយន់ ពីរាជវង្សថាង សុទ្ធតែត្រូវបានអះអាងថាជាបុព្វបុរសដោយត្រកូលរាជវង្សសុង។  ព័ត៌មានអំពីព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយសំខាន់ៗទាំងនេះនៅក្នុងប្រទេសចិនត្រូវ បានត្រងដោយភាគខាងលិច ហើយបានទៅដល់ ចក្រភព ប៊ីហ្សង់ទីន ដែលជាការបន្តនៃ ចក្រភពរ៉ូម នៅភាគខាងកើត។ ពី ប្រជាជនទួគី នៃអាស៊ីកណ្តាល ពួករ៉ូម៉ាំងខាងកើតទទួលបាន ឈ្មោះថ្មីសម្រាប់ប្រទេសចិន បន្ទាប់ពី ស៊ីណេ និង សេរិកា : ទោហ្កាស់ ( ទួគីចាស់ : ថេបហ្គាច ) ក្នុងកំឡុងសម័យ វុីខាងជើង (៣៨៦-៥៣៥)។ Luttwak, Edward N. (2009).  ប្រវត្តិវិទូប៊ីហ្សង់ទីនសតវត្សទី៧ធីអូភីឡាក់ ស៊ីម៉ូកាតា បានសរសេរ ការពិពណ៌នាយ៉ាងត្រឹមត្រូវជាទូទៅ នៃ ការបង្រួបបង្រួមនៃប្រទេសចិន ដោយអធិរាជវិន នៃរាជវង្សស្វេជាមួយនឹងការសញ្ជ័យលើគូប្រជែងរាជវង្សឈិន នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន។ ស៊ីម៉ាកូតា បាន​ដាក់​ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំង​នេះ​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​រជ្ជកាល​របស់​អ្នក​គ្រប់​គ្រងប៊ីហ្សង់ទីន ម៉ូរីស ។ Yule, Henry (1915).  ស៊ីម៉ាកូតា ក៏បានផ្តល់ព័ត៌មានសំខាន់ៗអំពី ភូមិសាស្ត្រនៃប្រទេសចិន ការបែងចែករបស់វាដោយ ទន្លេយ៉ាងជុី និងរាជធានីខុបដាន់ (ពីភាសាទួគីចាស់ ខុមដាន់ ពោលគឺឆាងអាន) រួមជាមួយនឹង ទំនៀមទម្លាប់ និងវប្បធម៌របស់ខ្លួន ដោយចាត់ទុកប្រជាជនរបស់ចិនថា " ជាមនុស្សគោរពបូជា " ប៉ុន្តែមានភាពឆ្លាតវៃក្នុងការគ្រប់គ្រង។  គាត់​បាន​កត់​សម្គាល់​ថា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា "តៃសុន" ដែល​គាត់​បាន​អះអាង​ថា​មាន​ន័យ​ថា "ព្រះរាជបុត្រ​នៃ​ព្រះ" ប្រហែល​ជាភាសា​ចិនថា ធានជិ ( ព្រះរាជបុត្រ​នៃ​ស្ថានសួគ៌ ) ឬ​សូម្បី​តែ​ឈ្មោះ​របស់​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​សម័យគាត់សរសេរនោះគឺ ​អធិរាជតៃសុង នៃថាង ។ Yule, Henry (1915).