navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
របាំថៃ

របាំថៃ ឬ របាំបុរាណថៃ (ថៃ៖ របាំបុរាណថៃ) គឺជាសិល្បៈសម្តែងរួមផ្សំជាមួយនឹងតន្ត្រីថៃ។ របាំ​ថៃ​មាន​ឈ្មោះ​ខុស​គ្នា និង​ទម្រង់​ការ​សម្ដែង។ នេះគឺដោយសារតែទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់វា។ អាកាសធាតុក្នុងតំបន់នីមួយៗ ជំនឿ សាសនា ភាសា និងរបៀបរស់នៅក្នុងតំបន់នីមួយៗ របាំ​ប្រពៃណី​ថៃ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ក្បាច់​រាំ​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា រាំ​ច្រៀង។មកពីភាសាតាមីល ឬអក្សរតាមីល គឺជារបាំដ៏ស្រស់បំព្រង ជាមួយនឹងរបាំ ភ្លេង និងការសម្ដែង។ទន្ទឹមនឹងភាពស្រដៀងគ្នារវាងកាយវិការនៃរបាំថៃ ក៏មានការវិវត្តន៍ទៅតាមសម័យកាលនីមួយៗ។ Marrungruang នៅអយុធ្យា និងថុនបុរី។​ និង​រតនៈកូស៊ីន ដែលខុសពីណៃខ្មែរ និងខ្មែរនឹងជាការសម្តែងស្រដៀងនឹងបុរសព្រៃម្នាក់ ដែលខុសពីប្រាសាទអង្គរវត្តលើជញ្ជាំង។វប្បធម៌ថៃត្រូវបានអភិវឌ្ឍរហូតមានលក្ខណៈប្លែក ដូចជា ខុន របាំថៃ រាំវង់ ចម្រៀង ឧបករណ៍ភ្លេងជាច្រើនប្រភេទ រួមមាន ឥណ្ឌា ចិន ភូមា។ , មន​, ខ្មែរ​ដែល​មាន​សម្រស់​ស្រស់​បំព្រង ធ្វើ​ឱ្យ​ណា​រុំ​ធុំ​ក្លិន​នាំ​គ្រូ​ថៃ​មក​បង្រៀន​វិញ ។ កម្ពុជា​មាន​ភស្តុតាង​បញ្ជាក់​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ហើយ​បាន​ខ្ចី​អ្នក​របាំ​ថៃ​ពី​អង្គរវត្ត​ទៅ​សម្តែង​នៅ​ប្រទេស​បារាំង។ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់មិនពិត ព្រោះតែខុនថៃ ច្បាប់ដើម របស់​ខ្មែរ​ខុន​ដោយ​ការ​សម្តែង​ខ្មែរ​ខុន​ជាមួយ​នឹង​ថៃ​ដើម្បី​ជួយ​បន្ត​អក្សរ​ និងពេញលេញ សម្លៀក​បំពាក់​របស់​ខ្មែរ​ដែល​ឆ្លាក់​នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទ​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​នឹង​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា។ គ្មានសម្លៀកបំពាក់ រាមា​មិន​ពាក់​ម៉ាស់​ស្ទីល​ថៃ​ខុស​ពី​រូប​ក្នុង​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត រាំ​ថៃ​ឬ​រាំ​ថៃ​ប្លែក​ម្ល៉េះ ខ្មែរ​មក​រៀន​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។ ដែល​ប្រជាជន​ថៃ​មិន​ធ្លាប់​សិក្សា​នៅ​កម្ពុជា។ ប្រទេសថៃនាំចេញអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួន ជាពិសេសកម្ពុជា ដែលយកផលិតផលថៃ ១០០% ហើយនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសឡាវ និងភូមា ក្នុងសម័យសហព័ន្ឋទី២។
របាំបុកល័ខ: សេចក្តីផ្តើម

សេចក្តីផ្តើម 
អាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា ដែលមានតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយដែលប្រជាជន តែងតែធ្វើ តគ្នាមកនោះ មានពិធីជាច្រើនដែលសុទ្ធតែមានអត្ថន័យដោយឡែកៗពីគ្នា។ក្នុងនោះដែលយើងសង្កេតឃើញពិធីមួយដែលគេមិនសូវនិយមធ្វើហើយស្ទើតែគ្មាននៅតាមទីជនបទ គឺពិធីធ្វើធ្មេញបំពេញល័ក្ត ឬ អ្នកខ្លះហៅថា ពិធីបុកល័ក្ដ ពិធីលេងសេះហើយអ្នកខ្លះពិធីផ្សេងៗ គ្នាទៅតាមតំបន់ នីមួយៗនៃប្រទេស។

បើទោះបីជាគេហៅពិធីនេះបែបណាក្ដី ក៏នៅតែប្រារព្ធធ្វើវាដូចៗគ្នា ដោយគេធ្វើដើម្បីឱ្យកូន ស្រីរបស់គេយល់ថា បានចេះអំពីបញ្ហាជីវិតខ្លួន ដើម្បីស្វែងរកសុខសម្រាប់ខ្លួន ដើម្បីធ្វើឱ្យខ្លួនបានជានារីគ្រប់លក្ខណ៍សម្រាប់ស្រ្ដីខ្មែរ។

ពីសម័យបុរាណ ពិធីធ្វើធ្មេញបំពេញលក្ខណ៍នេះ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរគេនិយមចូលចិត្តធ្វើណាស់ ពីព្រោះគេយល់ថា បន្ទាប់ពីធ្វើរួច កូនស្រីរបស់គេនឹងមានឋានៈជានារីគ្រប់លក្ខណ៍មានចរិយាល្អ ស្គាល់ខុស ស្គាល់ត្រូវ។     ឯមនុស្សផងទាំងពួង តែងទទួលស្គាល់ថា ចាប់ពីពេលរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ បានធ្វើធ្មេញបំពេញលក្ខណ៍ កូនស្រីរបស់គេនឹងបានជានារីគ្រប់លក្ខណ៍មានសម្បត្តិល្អណាស់។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ គេក៏និយមធ្វើឱ្យកូនប្រុសផងដែរ ព្រោះគេយល់ថា បន្ទាប់ពីធ្វើឱ្យកូនប្រុសរបស់គេរួច គេនឹងមានឋានៈជាបុរសគ្រប់លក្ខណ៍ ចេះយល់ និងស្គាល់អ្វីៗគ្រប់ជំពូក។ មនុស្សផងទាំងពួងតែងគោរព និងកោតសរសើរថា បុរសនេះមានចរិយាល្អ មានប្រាជ្ញាឆ្លាតវាងវៃ មានសប្បុរសធម៌ច្រើន។ ប៉ុន្ដែបើគេធ្វើឱ្យកូនប្រុសគេធ្វើនៅរោងផ្កាស្លា ឯកូនស្រីត្រូវធ្វើនៅលើផ្ទះ។ តែក្រោយមកឃើញមានយកកូនប្រុសទៅធ្វើធ្មេញ នៅផ្ទះកូនស្រីដែរ តែរៀបចំធ្វើឱ្យកូនស្រីមុន ទើបធ្វើឱ្យកូនប្រុសជាក្រោយ។

សម័យក្រោយមក នៅកន្លែងខ្លះ គេមិននិយមធ្វើធ្មេញឱ្យកូនប្រុសទេ ពីព្រោះគេយល់ថា បើនារីគ្រប់លក្ខណ៍ ឯបុរសនៅជាមួយនារីនោះ ក៏មានភាពគ្រប់លក្ខណ៍ដូចនារីដែរ។ ដូច្នេះពីបុរាណនៅក្នុងសង្គមខ្មែរទាំងមូល គេបានឱ្យតម្លៃទៅលើនារីទាំងស្រុង។

ពិធីនេះប្រារព្ធឡើងដើម្បីយកល័ក្តមកធ្វើធ្មេញបំពេញលក្ខណ៍ឱ្យកូនស្រី។ គេឱ្យកុមារីព្រហ្មចារីយ៍បួននាក់មកបកក្រមល័ក្ខចេញពីមែកឈើ រួចប្រគល់ជួនទៅលោកអាចារ្យ។ លោកអាចារ្យទទួលយកល័ក្តក្រមនោះទៅដាក់ក្នុងត្បាល់ដោយធ្វើកិច្ចសូត្រធម៌ប្រសិទ្ធពរជ័យ។ បន្ទាប់មកអ្នកភ្លេងជាអ្នកដើរតួបុកល័ក្ត ប្រកបដោយកាយវិការក្បាច់រាំតាមចង្វាក់ភ្លេង។
របាំបុកល័ខ: របាំប្រពៃណី

របាំប្រពៃណី 
ពាក្យប្រពៃណី ឬប្រវេណី ឬបវេណីមានន័យថា ទំនៀមពូជពង្ស តំណវង្សត្រកូល ដូចជាការខិតខំថែរក្សាបវេណីនៃត្រកូលរបស់ខ្លួន ឬការនិយមធ្វើបុណ្យទានតាមប្រពៃណីជាដើម។ របាំប្រពៃណីខ្មែរ កកើតយូរលុងណាស់មកហើយ ភាគច្រើនរបាំនេះ ទាក់ទងទៅនឹងជំនឿអារុក្ខអ្នកតា ដែលជាជំនឿរបស់ខ្មែរដើម ក៏ប៉ុន្តែក្នុងនោះរបាំខ្លះ ក៏ទាក់ទងទៅនឹងព្រះពុទ្ធសាសនាផងដែរ ដូចជារបាំក្ងោកប៉ៃលិន ឬ របាំត្រុដិជាដើម។ ម្យ៉ាងទៀតដោយសង្កេតឃើញថាមានរបាំ និងពិធីប្រពៃណីខ្លះមានលក្ខណៈដូចគ្នាទាំងនៅក្នុងកម្ពុជា និងនៅប្រទេសដទៃទៀត ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ជាមួយគ្នាដូចជារបាំគោះត្រឡោក របាំគោះអង្រែ ល្បែងប្រពៃណី ចាប់កូនខ្លែង លាក់កន្សែងជាដើមនោះ ទើបអស់លោកអ្នកប្រាជ្ញ អ្នកស្រាវជ្រាវទាំងឡាយយល់ថា របាំប្រពៃណី ឬពិធីប្រពៃណីទាំងនេះជាមរតកវប្បធម៌រួមគ្នា របស់ជនជាតិទាំងឡាយដែលស្ថិតក្នុងអម្បូរអូស្រ្ដូអាស៊ី(វប្បធម៌អាស៊ីភាគខាងត្បូង) ដែលបានយោនយកកំណើតច្រើនពាន់ឆ្នាំមកហើយនៅអាស៊ីភាគខាងត្បូង ពិសេសនៅតាមជួរភ្នំនានា ឬតាមកោះនានា ដែលស្ថិតក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះតែម្តង។

ឯរបាំប្រពៃណី គឺសម្គាល់របាំទាំងឡាយ ដែលស្ថិតជាប់នឹងពិធីប្រពៃណី ឬពិធីតំណត្រកូលដ៏យូរលង់មកហើយរបស់ជនជាតិខ្មែរ ឬ ក៏ដូចជាជននជាតិដទៃទៀត ដែលរស់នៅលើទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រ កម្ពុជា ក្នុងតំបន់ខុសៗគ្នា និងមានការនិយមដូចគ្នាក្តី ឬការនិយមខុសគ្នាក្តី នៅតំបន់ភ្នំ ខ្ពង់រាប តំបន់វាលទំនាប ទន្លេមេគង្គ និងតំបន់មាត់សមុទ្រ ដូចជារបាំកាប់ ក្របីផឹកស្រា របស់បងប្អូនជនជាតិខ្មែរព្នង ខ្មែរគ្រឹង ខ្មែរទំពូន ដែលជឿលើជំនឿអារក្សអ្នកតា របាំបុកល័ក្ត បង្ហាញពីទំនៀមទំលាប់ក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាដើម។
របាំបុកល័ខ: ខ. គ្រឿងរណ្តាប់ ដែលត្រូវប្រើប្រាស់ នៅក្នុងពិធីបុកល័ក្ដ មានដូចជា ៖

ខ. គ្រឿងរណ្តាប់ ដែលត្រូវប្រើប្រាស់ នៅក្នុងពិធីបុកល័ក្ដ មានដូចជា ៖ 
·       ឆាក ឬរោងសម្រាប់កម្មវិធីពេលបុកល័ក្ដ

·       ផ្លែឈើចម្រុះ សម្រាប់ចងលើឆាក

·       កន្រ្តៃ-ជើងពាន ឬកន្រ្តក

·       ដើមចេកព្រហ្មចារី

·       ល័ក្ដជុំកន្លង់-ជ័រចុង

·       សាជូ

·       ក្រមាថ្មី

·       កូនចាន-ស្លាបព្រា

·       បាយដំណើប-ទឹកតែ-ទឹកដូង

·       ត្បាល់បុកល័ក្ដ-អង្រែ

·       ផ្លែឈើ

·       ស្រា-មាន់ស្ងោរ

·       រណ្ដាប់ព្រះពិស្នុការ

·       អាំងប៉ាវ-កន្ទេល

·       និងធាងចេកសម្រាប់ធ្វើសេះ។
របាំបុកល័ខ: គ. សមាសភាពអ្នកចូលរួម នៅក្នុងពិធីបុកល័ក្ដ រួមមាន ៖

គ. សមាសភាពអ្នកចូលរួម នៅក្នុងពិធីបុកល័ក្ដ រួមមាន ៖ 
·       លោកអាចារ្យ១នាក់

·       ក្រុមភ្លេងការបុរាណ១វង់

·       ក្រុមសំដែងពី ៥ ទៅ៧នាក់ (តំណាងឱ្យគ្រួសារ អ្នកសុខ គ្រួសារអ្នកចម្រើន ចេញទៅរកលក្ខ័)

·       បុរសព្រហ្មចារា សិរីទាំង ៤ប្រការ ៤នាក់ (អ្នកមាន អ្នកបាន អ្នកជ័យ អ្នកសួស្ដី)

·       នារីព្រហ្មចារី សិរីទាំង៤ប្រការ ៤នាក់(នាងកែវ នាងកង នាងមាស នាងប្រាក់)

 ឧបករណ៍របាំបុកល័ក្ត 
ឧបករណ៍មានត្បាល់បុកធំល្មម និងអង្រែវែង ដែលធ្វើពីឈើ។

 សំលៀកបំពាក់របាំបុកល័ក្ត 
ផ្នែកនារី៖    ពាក់អាវចាប់រាងដៃខ្លី ស្លៀកសំពត់ចងក្បិនពីលើ រួចក្រវ៉ាត់ដោយខ្សែរក្រវ៉ាត់ដែក និងមានក្រម៉ាបង់កមួយ។

ផ្នែកបុរស៖  ពាក់អាវសន្ទះដៃខ្លី ស្លៀកសំពត់ចងក្បិនពីលើអាវ រួចក្រវ៉ាត់ក្រណាត់ពណ៌លឿង ពីលើចង្កេះសំពត់ដោយទុកជាយទម្លាក់ខាងឆ្វេង និងមានក្រម៉ាបង់កមួយ។

 ពីធីដែលប្រារព្ធ និង អត្ថន័យនៃរបាំបុកល័ក្ត 
របាំបុកល័ក្តគេប្រារព្ធនៅក្នុងឱកាសកូនស្រីចេញពីម្លប់ និងពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍។ អាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា ដែលមានតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយដែលប្រជាជន តែងតែធ្វើតគ្នាមកនោះមានពិធីជាច្រើនដែលសុទ្ធមានអត្ថន័យដោយឡែកៗពីគ្នា។ក្នុងនោះដែលយើង សង្កេតឃើញពិធីមួយដែលគេមិនសូវនិយមធ្វើហើយស្ទើតែគ្មាននៅតាមទីជនបទ គឺពិធីធ្វើធ្មេញបំពេញល័ក្ត ឬ អ្នកខ្លះហៅថា ពិធីបុកល័ក្ដ ពិធីលេងសេះហើយអ្នកខ្លះពិធីផ្សេងៗ គ្នាទៅតាមតំបន់ នីមួយៗនៃប្រទេស។

បើទោះបីជាគេហៅពិធីនេះបែបណាក្ដី ក៏នៅតែប្រារព្ធធ្វើវាដូចៗគ្នា ដោយគេធ្វើដើម្បីឱ្យកូនស្រីរបស់គេយល់ថា បានចេះអំពីបញ្ហាជីវិតខ្លួន ដើម្បីស្វែងរកសុខសម្រាប់ខ្លួន ដើម្បីធ្វើឱ្យខ្លួនបានជានារីគ្រប់លក្ខណ៍សម្រាប់ស្រ្ដីខ្មែរ។

ពីសម័យបុរាណ ពិធីធ្វើធ្មេញបំពេញលក្ខណ៍នេះ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ គេនិយមចូលចិត្តធ្វើណាស់ ពីព្រោះគេយល់ថា បន្ទាប់ពីធ្វើរួច កូនស្រីរបស់គេនឹងមានឋានៈជានារីគ្រប់លក្ខណ៍មានចរិយាល្អ ស្គាល់ខុស ស្គាល់ត្រូវ។ ឯមនុស្សផងទាំងពួង តែងទទួលស្គាល់ថា ចាប់ពីពេលអាពាហ៍ពិពាហ៍ បានធ្វើធ្មេញបំពេញលក្ខណ៍ កូនស្រីរបស់គេនឹងបានជានារីគ្រប់លក្ខណ៍មានសម្បត្តិល្អណាស់។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ គេក៏និយមធ្វើឱ្យកូនប្រុសផងដែរ ព្រោះគេយល់ថា បន្ទាប់ពីធ្វើឱ្យកូនប្រុសរបស់គេរួច គេនិងមានឋានៈជាបុរសគ្រប់លក្ខណ៍ ចេះយល់ និងស្គាល់អ្វីៗគ្រប់ជំពូក។ មនុស្សផងទាំងពួងតែងគោរព និងកោតសរសើរថា បុរសនេះមានចរិយាល្អ មានប្រាជ្ញាឆ្លាតវាងវៃ មានសប្បុរសធម៌ច្រើន។ ប៉ុន្ដែបើគេធ្វើឱ្យកូនប្រុសគេធ្វើនៅរោងផ្កាស្លា ឯកូនស្រីត្រូវធ្វើនៅលើផ្ទះ។ តែក្រោយមកឃើញមានយកកូនប្រុសទៅធ្វើធ្មេញ នៅផ្ទះកូនស្រីដែរ តែរៀបចំធ្វើឱ្យកូនស្រីមុន ទើបធ្វើឱ្យកូនប្រុសជាក្រោយ។

សម័យក្រោយមក នៅកន្លែងខ្លះ គេមិននិយមធ្វើធ្មេញឱ្យកូនប្រុសទេ ពីព្រោះគេយល់ថា បើនារីគ្រប់ល័ក្ខ ឯបុរសនៅជាមួយនារីនោះ ក៏មានភាពគ្រប់លក្ខណ៍ដូចនារីដែរ ។ ដូច្នេះ ពីបុរាណនៅក្នុងសង្គមខ្មែរទាំងមូល គេបានឱ្យតម្លៃទៅលើនារីទាំងស្រុង ។

 វគ្គ តួអង្គ និងបទចម្រៀង 
របាំបុកល័ក្តចែកចេញជា២វគ្គ ដោយអមជាមួយក្រុមភ្លេងបុរាណមួយវង់៖

វគ្គទី១ គឺជិះទូកទៅរកល័ក្ត លេងភ្លេងបទអុំទូក ហើយ

វគ្គទី២ គឺបង្ហាញពីចលនាក្បាច់បុកល័ក្ត តាមការច្នៃប្រឌិតឱ្យមានសោភ័ណដើម្បីបំពេញលក្ខណ៍ស្រី។ ជាទូទៅយើងឃើញការសម្ដែងគឺមានត្បាល់ចំនួនបី ត្បាល់ពីរខាងមុខមានមនុស្សរាំ៦នាក់ ឯត្បាល់ក្រោយមានមនុស្សរាំ៤នាក់​សរុប១០នាក់។

មុខវិជ្ជាកិច្ចការស្រាវជ្រាវ៖ វប្បធម៌ទូទៅ 

១. លោក ថុល ប្រុស      ៥. លោក ហ៊ន ម៉េងសាង

២. លោក សុន រដ្ឋា         ៦. លោក យ៉ាន ទិត្យ

៣. លោក ប៉ាវ ភ័នស៊ី      ៧. លោក ឡុង ចំរើន

៤. កញ្ញា ផុន ផាន់នី       ៨. លោក ធន វឌ្ឍនៈ

ក្រុមគរុនិស្សិតជំនាន់ទី២៥ គ្រូណែនាំ៖ តែ ស្រីសោភ័ណ
របាំបុកល័ខ: សំលៀកបំពាក់របាំបុកល័ក្ត

សំលៀកបំពាក់របាំបុកល័ក្ត 
ផ្នែកនារី៖    ពាក់អាវចាប់រាងដៃខ្លី ស្លៀកសំពត់ចងក្បិនពីលើ រួចក្រវ៉ាត់ដោយខ្សែរក្រវ៉ាត់ដែក និងមានក្រម៉ាបង់កមួយ។

ផ្នែកបុរស៖  ពាក់អាវសន្ទះដៃខ្លី ស្លៀកសំពត់ចងក្បិនពីលើអាវ រួចក្រវ៉ាត់ក្រណាត់ពណ៌លឿង ពីលើចង្កេះសំពត់ដោយទុកជាយទម្លាក់ខាងឆ្វេង និងមានក្រម៉ាបង់កមួយ។
របាំបុកល័ខ: ពីធីដែលប្រារព្ធ និង អត្ថន័យនៃរបាំបុកល័ក្ត

ពីធីដែលប្រារព្ធ និង អត្ថន័យនៃរបាំបុកល័ក្ត 
របាំបុកល័ក្តគេប្រារព្ធនៅក្នុងឱកាសកូនស្រីចេញពីម្លប់ និងពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍។ អាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា ដែលមានតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយដែលប្រជាជន តែងតែធ្វើតគ្នាមកនោះមានពិធីជាច្រើនដែលសុទ្ធមានអត្ថន័យដោយឡែកៗពីគ្នា។ក្នុងនោះដែលយើង សង្កេតឃើញពិធីមួយដែលគេមិនសូវនិយមធ្វើហើយស្ទើតែគ្មាននៅតាមទីជនបទ គឺពិធីធ្វើធ្មេញបំពេញល័ក្ត ឬ អ្នកខ្លះហៅថា ពិធីបុកល័ក្ដ ពិធីលេងសេះហើយអ្នកខ្លះពិធីផ្សេងៗ គ្នាទៅតាមតំបន់ នីមួយៗនៃប្រទេស។

បើទោះបីជាគេហៅពិធីនេះបែបណាក្ដី ក៏នៅតែប្រារព្ធធ្វើវាដូចៗគ្នា ដោយគេធ្វើដើម្បីឱ្យកូនស្រីរបស់គេយល់ថា បានចេះអំពីបញ្ហាជីវិតខ្លួន ដើម្បីស្វែងរកសុខសម្រាប់ខ្លួន ដើម្បីធ្វើឱ្យខ្លួនបានជានារីគ្រប់លក្ខណ៍សម្រាប់ស្រ្ដីខ្មែរ។

ពីសម័យបុរាណ ពិធីធ្វើធ្មេញបំពេញលក្ខណ៍នេះ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ គេនិយមចូលចិត្តធ្វើណាស់ ពីព្រោះគេយល់ថា បន្ទាប់ពីធ្វើរួច កូនស្រីរបស់គេនឹងមានឋានៈជានារីគ្រប់លក្ខណ៍មានចរិយាល្អ ស្គាល់ខុស ស្គាល់ត្រូវ។ ឯមនុស្សផងទាំងពួង តែងទទួលស្គាល់ថា ចាប់ពីពេលអាពាហ៍ពិពាហ៍ បានធ្វើធ្មេញបំពេញលក្ខណ៍ កូនស្រីរបស់គេនឹងបានជានារីគ្រប់លក្ខណ៍មានសម្បត្តិល្អណាស់។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ គេក៏និយមធ្វើឱ្យកូនប្រុសផងដែរ ព្រោះគេយល់ថា បន្ទាប់ពីធ្វើឱ្យកូនប្រុសរបស់គេរួច គេនិងមានឋានៈជាបុរសគ្រប់លក្ខណ៍ ចេះយល់ និងស្គាល់អ្វីៗគ្រប់ជំពូក។ មនុស្សផងទាំងពួងតែងគោរព និងកោតសរសើរថា បុរសនេះមានចរិយាល្អ មានប្រាជ្ញាឆ្លាតវាងវៃ មានសប្បុរសធម៌ច្រើន។ ប៉ុន្ដែបើគេធ្វើឱ្យកូនប្រុសគេធ្វើនៅរោងផ្កាស្លា ឯកូនស្រីត្រូវធ្វើនៅលើផ្ទះ។ តែក្រោយមកឃើញមានយកកូនប្រុសទៅធ្វើធ្មេញ នៅផ្ទះកូនស្រីដែរ តែរៀបចំធ្វើឱ្យកូនស្រីមុន ទើបធ្វើឱ្យកូនប្រុសជាក្រោយ។

សម័យក្រោយមក នៅកន្លែងខ្លះ គេមិននិយមធ្វើធ្មេញឱ្យកូនប្រុសទេ ពីព្រោះគេយល់ថា បើនារីគ្រប់ល័ក្ខ ឯបុរសនៅជាមួយនារីនោះ ក៏មានភាពគ្រប់លក្ខណ៍ដូចនារីដែរ ។ ដូច្នេះ ពីបុរាណនៅក្នុងសង្គមខ្មែរទាំងមូល គេបានឱ្យតម្លៃទៅលើនារីទាំងស្រុង ។
របាំបុកល័ខ: វគ្គ តួអង្គ និងបទចម្រៀង

វគ្គ តួអង្គ និងបទចម្រៀង 
របាំបុកល័ក្តចែកចេញជា២វគ្គ ដោយអមជាមួយក្រុមភ្លេងបុរាណមួយវង់៖

វគ្គទី១ គឺជិះទូកទៅរកល័ក្ត លេងភ្លេងបទអុំទូក ហើយ

វគ្គទី២ គឺបង្ហាញពីចលនាក្បាច់បុកល័ក្ត តាមការច្នៃប្រឌិតឱ្យមានសោភ័ណដើម្បីបំពេញលក្ខណ៍ស្រី។ ជាទូទៅយើងឃើញការសម្ដែងគឺមានត្បាល់ចំនួនបី ត្បាល់ពីរខាងមុខមានមនុស្សរាំ៦នាក់ ឯត្បាល់ក្រោយមានមនុស្សរាំ៤នាក់​សរុប១០នាក់។

មុខវិជ្ជាកិច្ចការស្រាវជ្រាវ៖ វប្បធម៌ទូទៅ 

១. លោក ថុល ប្រុស      ៥. លោក ហ៊ន ម៉េងសាង

២. លោក សុន រដ្ឋា         ៦. លោក យ៉ាន ទិត្យ

៣. លោក ប៉ាវ ភ័នស៊ី      ៧. លោក ឡុង ចំរើន

៤. កញ្ញា ផុន ផាន់នី       ៨. លោក ធន វឌ្ឍនៈ

ក្រុមគរុនិស្សិតជំនាន់ទី២៥ គ្រូណែនាំ៖ តែ ស្រីសោភ័ណ
របាំបេះក្រវាញ

'អត្ថបទជាអក្សរទ្រេត'អត្ថបទជាអក្សរទ្រេត''''របាំបេះក្រវាញ ជារបាំអ្នកស្រុក ដែលមានប្រភពដើមមកពីប្រជាជនរស់នៅតាមតំបន់ភ្នំ ក្នុងស្រុកក្រវាញ ខេត្តពោធិ៍សាត់។ របាំគឺរៀបរាប់ពីពិធីក្បួនបុរាណ ដែលអ្នកស្រុកតែងតែប្រារព្ឋ មុននឹងពួកគេចេញ ដំណើរទៅកាន់ភ្នំក្រវាញ ដើម្បីរកខ្លឹមឈើល្អៗ។

ការរៀនវិជ្ជារបាំនេះ ត្រូវបានពិនិត្យឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៨៤ សម្តែងដោយអ្នករាំមកពីក្រសួងវប្បធម៌ និង វិចិត្រសិល្បៈ មកពី ទីក្រុងភ្នំពេញ។
របាំប្រពៃណី: របាំប្រពៃណី

របាំប្រពៃណី
របាំត្រុដិ
របាំត្រុដិនាងម៉េវ
របាំក្ងោកប៉ៃលិន
របាំបក់ស្រូវ
របាំក្ងោកពោធិសាត់
របាំបេះក្រវាញ
របាំសែនភ្លយ
របាំស្នែងទន្សោង
របាំព័ទ្ធរង្គ
របាំភ្លយសួយ
របាំកន្ដែរ៉ែ
របាំច្រម
របាំវាយក្រាប់
របាំអន្ទង់ហែន
របាំគោះត្រឡោក និង របាំកណ្ដូបសេះ
របាំគោះអង្រែ
របាំតូណៃទីន
របាំវាយគួយ
របាំចាក់គ្រើល
របាំត្បាល់កាប់ ឬ របាំត្បាល់ក្ដឿង
របាំអារក្ខចាម
របាំស្នា
របាំនេសាទ
របាំកង្កែប
របាំអាពាហ៍ពិពាហ៍បក្សី
របាំស្ករត្នោត
របាំក្អម
របាំបរគោ
របាំច្រូតស្រូវ
របាំបុកល័ខ
របាំកន្សែងស្នេហ៍
របាំចាក់អង្ក្រង
របាំឆៃយ៉ាំ
របាំដាល់អំបុក
របាំស្គរ
របាំគងសួយ
របាំដួសទឹកប៊ូស្រា
របាំស្គល
របាំក្រមា
របាំទន្សោងគោព្រៃ
របាំព្រះរាជទ្រព្យ

Category:របាំប្រពៃណី
របាំព្រះរាជទ្រព្យ

របាំព្រះរាជទ្រព្យ250pxThe Royal Ballet of Cambodia at curtain call. This was a performance of a dance drama titled 'Apsara Mera' in Paris, France 2010.ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍របាំព្រះរាជទ្រព្យស្ថិតក្នុងល្ខោនហ្លួងកម្រិតនៃល្ខោនថ្នាក់ខ្ពស់ឈ្មោះសម្គាល់របាំក្បាច់បុរាណខ្មែរស្នាព្រះហស្ថម្ចាស់ក្សត្រីយានី
សុីសុវត្ថិ កុសមៈឆ្នាំប្រកាស UNESCOជាប់ជាសម្បត្តិ បេតិភណ្ឌ ពិភពលោក
ថ្ងៃ ០៧ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៣ជាប់ជាមរតកវប្បធម៌អរូបីយ តំណាងឱ្យមនុស្សជាតិIntangible Cultural Heritage of Humanity.Link
100pxRoyal Ballet of Cambodia-Inscribed in 2008 (3.COM)

របាំ​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ​ (អង់គ្លេស: Royal Ballet of Cambodia) គឺជារបាំក្បាច់បុរាណរបស់កម្ពុជា ដែលមានដើមកំណើតនៃការ សម្តែងក្នុងអំឡុងស.វទី៣ នៃគ.សករាជ ដែលប្រហែលជាកើតមានវត្តមានដំណាលគ្នានៃក្រុម ភ្លេងពិណពាទ្យ ក្នុងសម័យកាល អាណាចក្រនគរភ្នំ ។ Krum Juṃnuṃ Daṃniam Damlâp Khmaer (1964) Rapāṃ prajāpriy khmaer, Publisher: Buddhasāsana Paṇḍity, Original from the University of Michigan p.155 
ឈ្មោះរបាំព្រះរាជទ្រព្យ ដែលមានន័យថា របាំដែលជាទ្រព្យប្រទានរបស់ព្រះរាជា (Dance of Royal Wealth) ដែលរាជវង្សខ្មែរ បង្កើតជាទ្រព្យដវិសេស ដើម្បីបង្ហាញពីភាពថ្លៃថ្នូរខ្ពង់ខ្ពស់របស់អ្នករបាំខ្មែរ ដែលជាស្នាព្រះហស្ថ ព្រះមហាក្សត្រីយានី "ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ នារីរ័ត្នសេរីវឌ្ឍនា"
ដែលច្នៃចេញពី របាំក្បាច់បុរាណខ្មែរ ក្នុងរជ្ជកាលស្ដេច នរោត្តម របាំព្រះរាជទ្រព្យ ដែលជារបាំ ប្រចាំ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលមានភាពល្បីល្បាញខាង ប្រណិតភាពនៃសំលៀកបំពាក់ នៃការតុបតែងកាយ បំពាក់គ្រឿង មាសប្រាក់ អមទៅដោយក្បាច់រាំ ដែលមានភាពទន់ភ្លន់ ស្រស់ស្អាតគួរជាទីគយគន់ ដែលមើលទៅហាក់ដូចជារបាំរបស់ពពួកទេវៈ ឬ ទេវតា (Devata) ដែលឈានទៅរកលំដាប់ខ្ពស់របស់របាំ ដែលយើងអាចសន្មត់បានថាជា "ស្ដេចរបាំ" ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ ដោយអន្តរជាតិ ក្នុងការចុះបញ្ជីស្នាដៃរបស់កម្ពុជា ទៅក្នុងបញ្ជីរបេតិភណ្ឌពិភពលោក នៃមរតក វប្បធម៌អរូបីយតំណាងឲ្យមនុស្សជាតិ របស់អង្គការ (UNESCO) នាថ្ងៃទី ៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៣ ។ 	Valdimar Tr Hafstein (2004) The Making of Intangible Cultural Heritage: Tradition and Authenticity, Community and Humanity, Publisher: University of California, Berkeley, Original from the University of California. p.520
របាំព្រះរាជទ្រព្យ: ចម្លាក់អទិទេពរាំ

ចម្លាក់អទិទេពរាំ 
Dance Goddess Sculpture
left||thumb|Dance Goddess Sculpture of Cambodia 10th century gilt bronze, Honolulu Academy of Arts

យោងតាមរូបចម្លាក់អទិទេពរាំ ក្នុងរាជព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី១ គ.សករាជ (១០០២ - ១០៥០) បានឆ្លាក់អំពី ព្រះឥសូរ (ភាសាឥណ្ឌា៖ ព្រះសិវៈ) ទ្រង់សម្ដែងកិរិយារាំ ប្រដាប់ដោយអវុធ ត្រូវបានគេឱ្យឈ្មោះថា "នាដកេស្វរៈ" (Natakesvara) ចំណែកឯប្រជាជនឥណ្ឌា បានហៅទ្រង់ថា "ស្ដេចរបាំ" (នាដតៈរាជ), (អង់គ្លេស: Nataraja), (សំស្ក្រឹត: नटराज) ភស្តុតាងទាំងអស់នេះបានសបញ្ជាក់ថា របាំក្បាច់បុរាណខ្មែរ ឬ របាំព្រះរាជ្យទ្រព្យ របស់កម្ពុជា គឺជាប្រភេទរបាំបែបសក្ការៈ ដូចនេះមិនគួរយកទៅសម្ដែងក្នុងពិធីមិនត្រឹមត្រូវឡើយ និងរឹតតែ
មិនគួរយកទៅសម្ដែងនៅទីកន្លែងមិនសមរម្យនោះទេ ។ Bijan Raj Chatterjee (1970)   Studies in Asian History and Culture: Presented to Dr. B. R. Chatterji on His Eightieth Birthday, Publisher: Meenakshi Prakashan, Original from the University of Michigan p.215
របាំព្រះរាជទ្រព្យ: អត្ថន័យកាយវិការ នៃរបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរ

អត្ថន័យកាយវិការ នៃរបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរ 

របាំក្បាច់បុរាណខ្មែរ មានក្បាច់មូលដ្ឋានចំនួន ៤៥០០ ក្បាច់ ក្នុងនោះគ្រឹះនៃកាយវិការ គឺបង្កើតចេញពីធម្មជាតិ ដែលបានដកស្រង់ចេញពីច្បាប់ធម្មជាតិ នោះគឺ "វដ្តនៃជីវិត" គឺ​ជា​ដំណាក់កាល​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​ដែល​ភាវៈរស់​ឆ្លងកាត់​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ជីវិត​របស់​វា មិនថា មនុស្ស រុក្ខជាតិ និងសត្វទាំងអស់ ត្រូវឆ្លងកាត់វដ្តជីវិត ដែលកើតឡើងម្ដងហើយម្ដងទៀត ។ William H. Durham (1998) Annual Review of Anthropology, Publisher: Annual Reviews, Incorporated p.577 ISBN: 0824319273  កាយវិការ នៃការរាំរបស់អ្នករបាំកម្ពុជា មិនត្រឹមតែផ្សារភ្ជាប់និងច្បាប់ធម្មជាតិនោះទេ ចិត្តវិញាណ របស់អ្នករាំក៏បានឧទ្ទិសចំពោះព្រះ (Gods) ឬ ទេវៈ (Deva) ផងដែរ ដែលការរាំរបស់ពួកគេ ជារូបភាពតំណាងនៃការបង្ហាញគោលការណ៍នៃថាមពលអស់កល្បជានិច្ច ការបង្កើត, ការវិវត្តន៍, ការអភិរក្ស,
ការគាំទ្រ, ការបំភ័ន, ការដោះលែង និង សិទ្ធិ ដែលជានិមិត្តសញ្ញានៃ របាំលោហធាតុរបស់ ព្រះសិវៈ តំណាងឱ្យអន្តរកម្មនៃលំហូរថាមពលរបាំទេវភាព ។ Denise Heywood (2008) Cambodian Dance: Celebration of the Gods, Publisher: River, Original from	the University of Michigan p.144 ISBN: 9749863402
របាំព្រះរាជទ្រព្យ: របាំទេវភាព ទាំង៧របស់ព្រះឥសូរ

របាំទេវភាព ទាំង៧របស់ព្រះឥសូរ 

1- ព្រះឥសូររាំក្នុងទម្រង់បង្កើតលោក ដោយគេឱ្យឈ្មោះថា៖ ស្រីសៈតិ (Shrishti) ដែលព្រះឥសូរបានបែងភាគជា អវតារ ទេវី ហើយរាំអបអរពេលដែរ ព្រះព្រហ្ម បានបង្កើតលោក (Dance of Creation World) ។

2- ព្រះឥសូររាំក្នុងទម្រង់វិវត្តន៍លោក ដោយគេឱ្យឈ្មោះថា៖ សិវៈទណ្តវា (អានថា៖ តន់-តៈ-វា) (Shiva Tandava) ដែលព្រះឥសូរបានរាំដោយអំណាចថាមពល ធ្វើឱ្យមេឃាប្រែប្រួល នៅពេលដែល យក្ស ក្រុងរាពណ៍ (Ravana) បានច្រៀងលើកតម្កើងថ្វាយចំពោះ ព្រះសិវៈ (Dance of Evolution World) ។

3- ព្រះឥសូររាំក្នុងទម្រង់អភិរក្សលោក ដោយគេឱ្យឈ្មោះថា៖ អណន្តាទណ្តវា (អានថា៖ អៈ-ណន់-តា, តន់-តៈ-វា) (Ananda Tandava) ដែលព្រះឥសូរបានរាំ ប្រកបដោយសុភមង្គល នៃកិច្ចការពារ ក្នុងចម្បាំងមហាភារតៈ របស់ពួកទេវៈ (Dance of Conservation World) ។

4- ព្រះឥសូររាំក្នុងទម្រង់គាំទ្រលោក ដោយគេឱ្យឈ្មោះថា៖ គោរីទណ្តវា (Gauri Tandava) ដែលព្រះឥសូរ បានរាំជាមួយ ព្រះមហេសី របស់ខ្លួនគឺព្រះម៉ែ "ភារៈវត្តី" (Parvati) ឬ ព្រះម៉ែឧម៉ា ដើម្បីគាំទ្រលោក នូវសេចក្ដីស្នេហារបស់ទ្រង់ (Dance of Support World) ។

5- ព្រះឥសូររាំក្នុងទម្រង់បំភ័នលោក ដោយគេឱ្យឈ្មោះថា៖ កល្លិកាទណ្តវា (Kalika Tandava) ដែលព្រះឥសូរ បានរាំដើម្បីបំផ្លាញអំពើអាក្រក់ និងអំពើទុច្ចរិត ដោយព្រះឥសូរបានបែងភាគជា អវតារ "កលភ័ក្រវា" (Kala Bhairava) (Dance of illusion World) ។

6- ព្រះឥសូររាំក្នុងទម្រង់ដោះលែងលោក ដោយគេឱ្យឈ្មោះថា៖ សន្ធយ៉ាទណ្តវា (Sandhya Tandava) ដែលព្រះឥសូរ បានរាំដើម្បីកាន់ទុក្ខ មរណភាពមហេសីរបស់ទ្រង់គឺព្រះម៉ែ "សាទី" (Sati) ដើម្បីដោះលែងវិញាណរបស់មហេសីទ្រង់ឱ្យមានសេរីភាព (Dance of Freedom World) ។

7- ព្រះឥសូររាំក្នុងទម្រង់ផ្ដល់សិទ្ធិលោក ដោយគេឱ្យឈ្មោះថា៖ សាមហារៈទណ្តវា (Samhara Tandava) ដែលព្រះឥសូរ បានរាំពេល ដែលមហេសីរបស់ទ្រង់គឺ ព្រះម៉ែសាទី (Sati) បានដុតខ្លួនឯង ហើយព្រះឥសូរ ទ្រង់ព្រះពិរោធ រាំយ៉ាងស្វាហាប់ ធ្វើឱ្យអំណាចភ្លើងឆេះឡើង ដោយខ្លាចការបំផ្លិចបំផ្លាញ នៃពិភពទាំងបី ទេវៈជាច្រើន ​បាន​អង្វរ​ព្រះអង្គ ទើប​ទ្រង់​វិល​មក​រក​ភាព​ប្រក្រតី​វិញ ដែលបានផ្ដល់សិទ្ធិរស់រានឱ្យអ្នកដ៏ទៃ (Dance of Rights World) ។
របាំព្រះរាជទ្រព្យ: ដំណើរអ្នករបាំបុរាណខ្មែរទៅកាន់ប្រទេសបារាំង

ដំណើរអ្នករបាំបុរាណខ្មែរទៅកាន់ប្រទេសបារាំង 

thumb| គំនូររបាំបុរាណកម្ពុជា ដោយ Auguste Rodin ឆ្នាំ 1906 រូបថត © សារមន្ទីរអ៊ីស្រាអែល ក្រុងយេរូសាឡឹម ឆ្នាំ​ 2010

ដំណើរទស្សនៈកិច្ចផ្លូវការណ៍របស់ ព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា គឺព្រះបាទសម្ដេច ព្រះសុីសុវត្ថិ ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦ ដែលបាននាំយកអ្នករបាំបុរាណកម្ពុជា ៤២នាក់ ទៅជាមួយផងដែរ ដើម្បីសម្ដែងជូនក្រុមទេសាភិបាលបារាំង ស្របពេលដែរវិចិត្រករបារាំងម្នាក់គឺលោក "អ៊កហ្គីសតេ
រូដាំង" (Auguste Rodin) បានជួបក្រុមអ្នករបាំកម្ពុជា នាទីក្រុងប៉ារីស (Paris) ដោយភាពចង់ដឹងនៃកាយវិការបាំ របស់ក្រុមរបាំកម្ពុជា លោកបានបន្តជិះរថភ្លើងទៅតាមដល់ទីក្រុងម៉ាកសី (Marseille) ដើម្បីសុំក្រុមរបាំកម្ពុជាបង្ហាញកាយវិការាំ ដើម្បីឱ្យលោកបានគូរផ្ដិតយកនូវទស្សនីយភាព កាយវិការរបាំនេះ រហូតដល់ក្រុមរបាំកម្ពុជាបានចាកចេញត្រឡប់ទៅកាន់មាតុប្រទេស នាទីក្រុងភ្នំពេញវិញ ។ ក្រោយមកលោក (Rodin) បានគូរគំនូរពណ៌ទឹកអំពីកាយវិការ អ្នករបាំបុរាណកម្ពុជាយ៉ាងតិចណាស់ ដែលមានចំនួន ១៥០ ផ្ទាំង ដោយគំនូររបស់លោក បានបន្សល់ទុកជាស្នាដៃនៃគំនូរបែបបុរាណ ដែលមានអាយុកាល ជាង ១០០ ឆ្នាំ ដែលមួយផ្ទាំងអាចមានតម្លៃជាង ១សែនដុល្លារ អាមេរិក ហើយគំនូររបស់លោក ត្រូវបានអ្នកជំនាញដាក់ដេញថ្លៃ ដើម្បីយកទៅតាំងពិពណ៌ ក្នុងសារៈមន្ទីរនាប្រទេសមួយចំនួនផងដែរ ។ Auguste Rodin, Ernst-Gerhard Guse (1985) Auguste Rodin, Drawings and Watercolors, Contributor: Westfälisches Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte Münster, Publisher: Rizzoli, Original from the University of Michigan p.357 ISBN: 0847806251   Auguste Rodin, Jacques Vilain (2006) Rodin and the Cambodian Dancers: His Final Passion, Publisher: Editions du Musée Rodin p.179 ISBN: 2901428959
របាំព្រះរាជទ្រព្យ: គ្រឿងសក្ការៈ និង តង្វាយ

គ្រឿងសក្ការៈ និង តង្វាយ 

រណ្ដាប់បាយសី
 មានបាយសី ២១ថ្នាក់, ១២ថ្នាក់, ៩ថ្នាក់, ៧ថ្នាក់, ៥ថ្នាក់, និង ៣ថ្នាក់ ប៉ាក់ឆា មួយគូ រៀបតាមលទ្ធភាព និងធនធានដែលមាន ។
 នៅពីលើកំពូលបាយសី មានដោតពងមាន់ឆ្អិនជំនួន១គ្រាប់ និង ទានពណ៌លឿងមួយដើម ទៅតាមគ្រប់កំពូលបាយសី ដែលមានន័យបញ្ចាក់ថា កំណើតដែលកកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ប្រៀបប្រដូចនិងសិស្សរបាំ ដែលកើតមានមួយជំនាន់ហើយ មួយជំនាន់ទៀតបន្តគ្នាឥតដាច់ ។ ពេលធ្វើពិធីសំពះគ្រូចប់ តំណាំងគ្រូ និងដកយកពងមាន់ឆ្អិននោះ ឱ្យទៅសិស្សទទួលទាន ដោយគេមានជំនឿថា សិស្សរបាំ និង មានបញ្ញាឈ្លាសវៃរៀនពូកែផងដែរ ។
របាំព្រះរាជទ្រព្យ: ការថ្វាយគ្រឿងតង្វាយ

ការថ្វាយគ្រឿងតង្វាយ 
 ស្លាធម៌ ១គូ, ជើងពានមានដាក់ ស្លា៥ ម្លូ៥ បារី៥
 ទឹកឃ្មុំ ដាក់ពែង ១គូ
 ផ្កាលាជ ដាក់ចាន ១គូ
 ដូងខ្ចីឡៅ ១គូ
 សំពត់អាវ អ្នករបាំ ឆ្វេងស្ដាំ
 ទឹកអប់ ប្រេងម្សៅ គ្រឿងតែងកាយអ្នករបាំ ឆ្វេងស្ដាំ
 ផ្លែឈើ ៧មុខ ដាក់កូនថាស ១គូ
 បង្អែមនិងចង្អាប ដាក់កូនថាស ១គូ
 ក្បាលជ្រូក ១គូ, មាន់១គូ, ទា១គូ, ត្រីរ៉ស់១គូ ដាក់តាមលទ្ធភាពដែលមាន ។
(ហាមដាច់ខាតការដាក់កញ្ចក់)
របាំព្រះរាជទ្រព្យ: ការរៀបចំកិច្ចពិធី

ការរៀបចំកិច្ចពិធី 
ការរៀបឋានៈតួអង្គ (មុខខ្មុក)
 ខ្មុកព្រះមុនីឥសី (ថ្នាក់គ្រូធំ) គឺសម្ដេចព្រះឥសីអគ្គីនេត្រ "ភ្នែកបី" ឬ រាល់ខ្មុកដែលជាឥសី ថ្នាក់គ្រូ ត្រូវដាក់ចំកណ្ដាល ។
 មកុដតួនាយរោង, មកុដតួនាង ត្រូវដាក់នៅខាងស្ដាំ ព្រះមុនីឥសី ។
 ខ្មុកតួអង្គអាសុរា ត្រូវដាក់នៅខាងឆ្វេង ព្រះមុនីឥសី ។
 មេទ័ពស្វា ហនុមាន និង ពលស្វា ត្រូវដាក់ខាងស្ដាំ ផ្នែកខាងក្រោយ ហាមដាច់ខាត ខ្មុកយក្ស និង ស្វាដាក់ជិតគ្នា ។
 អាចារ្យជាអធិបតីក្នុងពិធីសំពះគ្រូ មាននាមជា "គ្រូហ្ម" ជាអ្នកបើកកិច្ចពិធីដោយហៅ ទេពរបាំមករាំថ្វាយ អាសនៈ ។
 ទេពរបាំ ដែលរាំថ្វាយ អាសនៈ គឺជានាដរបាំ ដែលស្លៀកពាក់ពណ៌ស មករាំជាតំណាងឱ្យទេពរបាំ ។
របាំព្រះរាជទ្រព្យ: បទភ្លេងសម្រាប់ថ្វាយគ្រូ

បទភ្លេងសម្រាប់ថ្វាយគ្រូ 
thumb|វង់ភ្លេងសម្រាប់របាំព្រះរាជទ្រព្យកម្ពុជា (១៩០៧) ដោយកាតប្រៃសណីយ៍ Pierre Dieulefils ។
 បទភ្លេងពិណពាទ្យដែលប្រគំសម្រាប់ថ្វាយគ្រូ មាន ៣៤បទ បទនីមួយៗប្រគំតាមកាលៈទេសៈ តាមដំណើរតួអង្គ តាមដំណើរថ្វាយ (យាងមក, យាងសោយ, យាងចាក) ។ មុនពេលថ្វាយបទនីមួយៗ តំណាងទេពរបាំ តែងប្រកាសបទ និង សូមអញ្ជើញតាមដំណាក់កាល ទើបហៅបទភ្លេងមកប្រគំថ្វាយម្ដងមួយៗ ។
 ១.សាធុការ, ២.ប្រក់ព្រំ អញ្ជើញជាអធិបតី, ៣.ស្លឹកឈើលាស់ ៤.ពញ្ញាដើរ ឬ ស្ដេចយាង, ៥.ហក់ ឬ ឡូត, ៦.ដំណើរសត្វត្លុំ, ៧.ដំបងកល្ប, ៨.ក្អែកខ្មៅ ឬ គូរភ្ជាប់ពាក្យ, ៩.មហារិទ្ធី, ១០.រោទ៍កម្រងមាលា ៣ជាន់, ១១.ដំណើរឆ្លងសមុទ្រ, ១២.ឈានដើរ, ១៣.សន្ធឹកក្នុង, ១៤.ដំណើរសេះ, ១៥.បងអ្នករ៉ាប់រង, ១៦.ជ្វាឆ្លងប្រទេស, ១៧.ដំណើរជើត, ១៨.ជើតឈឹង ដំណើរជោគជ័យ, ១៩.បឋមវ័យ, ២០.រុករក, ២១.ជើតចាប់ ឬ ស្វាប្រចាប់, ២២.មហាជោគជ័យ, ២៣.ពរសព្ទសាធុការ, ២៤.សំពៅថយ, ២៥.លោហ៍អណ្ដែតទឹក, ២៦.ដាំដើមឈើ, ២៧.ប្រោះប្រេងម៉្សៅ, ២៨.ព្រាហ្មណ៍រើសចិញ្ចៀន, ២៩.ស្រង់ព្រះគង្គា, ៣០.សែនព្រេន, ៣១.ជ្វាបាចលាជ, ៣២.ជ័យយន្តោ ឬ នាងនាគ, ៣៣.ជើតចូលគ្រូ, ៣៤.ជើតសុង គ្រារាំ ។
របាំព្រះរាជទ្រព្យ: ការសម្ដែងរបាំមិត្តភាព

ការសម្ដែងរបាំមិត្តភាព 
ការសម្តែងរបាំមិត្តភាព
thumb|សម្ដេចរាជបុត្រី ព្រះរៀម នរោត្តម បុប្ផាទេវី រាំរបាំព្រះរាជទ្រព្យកម្ពុជា ក្នុង HRH (1959)។ បណ្ណសារជាតិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក៏មានឈុតខ្លីមួយដែរ ហើយរៀបរាប់ថាវាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានសហរដ្ឋអាមេរិក។

ហេតុអ្វីរបាំក្បាច់បុរាណរបស់កម្ពុជា ដាក់ឈ្មោះថា កំពុងកែប្រែ​ របាំព្រះរាជទ្រព្យ ដែលមានន័យថា រាជរបាំបាឡេរបស់កម្ពុជា នោះដោយសារតែ
ដំណើរទស្សនៈកិច្ចផ្លូវការណ៍របស់ ព្រះមហាក្សត្រីយានី ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ ទៅកាន់ សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការនាំយក របាំក្បាច់បុរាណខ្មែរ ចូលរួមក្នុងការសម្ដែងវប្បធម៌ប្រជាជាតិនៃរបាំ ទំនាក់ទំនង មិត្តភាពខ្មែរ-អាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ 1959 ដោយគេបានប្រើឈ្មោះ របាំបាឡេរបស់កម្ពុជាមកជាតំណាង "The Ballet of Khmer-American Friendship" ដោយបែបនេះហើយទើបមានការហៅឈ្មោះបែបនេះមកដល់សព្វថ្ងៃ ។  Paul Cravath (2007) 	Earth in Flower: The Divine Mystery of the Cambodian Dance Drama, Publisher: DatAsia, Original from the University of Michigan p.514 ISBN: 1934431281  ១ឆ្នាំក្រោយមក ក្នុងឆ្នាំ 1960 របាំក្បាច់បុរាណខ្មែរ ក៏បន្តទៅសម្ដែងនា ប្រទេសចិន ចូលរួមវប្បធម៌ទំនាក់ទំនង មិត្តភាពខ្មែរ-ចិន ដោយប្រើឈ្មោះដដែលថា "The Ballet of Khmer-Chinese Friendship" ដូចនេះហើយទើបគេងាយស្រួលក្នុងការសម្គាល់របាំរបស់កម្ពុជា ។ Toni Shapiro (1994) Dance and the Spirit of Cambodia, Publisher: Cornell University, and the University of Michigan p.470 ISBN: 978-0804845168  នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ទស្សវតន៍ទី៦០ ដដែល ភាពល្បីល្បាញនៃរបាំព្រះរាជទរព្យ កាន់តែរីកសុះសាយទៅកាន់ ពិភពលោក ក៏ដូចជាតំបន់ក្នុងសហគមន៍ទ្វីបអុឺរ៉ុប ឬ សហភាពអឺរ៉ុប តាមរយៈទ្រង់ នរោត្តម បុប្ផាទេវី ដែលត្រូវជាចៅរបស់ ព្រះមហាក្សត្រិយានី ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ និង ត្រូវជាព្រះរាជបុត្រី របស់ព្រះករុណា ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ នរោត្ដម សីហនុ និងត្រូវជាព្រះរៀម របស់ព្រះបាទ នរោត្តម សីហមុនី ក្នុងការចូលខ្លួនសម្ដែងជានាដការបាំ ក្នុងទម្រង់របាំក្បាច់បុរាណខ្មែរផងដែរ ។
របាំព្រះរាជទ្រព្យ កាលដើមឡើយមិនមានមនុស្សប្រុសនោះទេ ព្រោះភាពល្វត់ល្វន់ទន់ភ្លន់នៃរបាំ មនុស្សប្រុសមិនអាចរាំដល់គម្រិតរបស់មុស្សស្រីនោះទេ ដែលបុរសរាំមានលក្ខណៈរឹងៗ រហូតមកដល់ជំនាន់ព្រះមហាក្សត្រីយានី កុសមៈ បានប្រែសម្រួលបន្ថែមនូវតួអង្គបុរសមួយចំនួន ដើម្បីបង្កើនអត្ថរស់  ដូចជាបញ្ចូលតួនាយរោង តួយក្ស តួស្វា និង តួព្រះមុនីឥសី...។ Toni Samantha Phim, Ashley Thompson (1999) Dance in Cambodia, Publisher: Oxford University Press, Original from the University of Michigan p.91 ISBN: 9835600597