សារីបុត្រ: ក្នុងសម្នាក់ព្រះបរមសាស្តា

ក្នុងសម្នាក់ព្រះបរមសាស្តា 

ក្នុង​សម័យ​នោះ ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់​ដឹង​ឡើង​ថ្មីៗ  ។ ទ្រង់​ប្រកាស​ព្រះធម៌​ដ៏​ប្រសើរ​ ហើយ​យាង​ទៅ​កាន់​នគរ​រាជគ្រឹះ ដើម្បី​ប្រតិស្ឋាន​ព្រះសាសនា  ។ ជា​ដំបូង​ ទ្រង់​បាន​ប្រោស​ជដិល ៣ នាក់​បងប្អូន និង បរិវារ ១០០០ នាក់ ហើយ​ទ្រង់​នាំ​ភិក្ខុ​ជដិល​ទាំងអស់​ទៅ​គង់​ក្នុង​សួន​ត្នោត​ជំទង់  ។ ទ្រង់​ទេសនា​ប្រោស​ព្រះបាទ​ពិម្ពិសារ ព្រម​ដោយ​រាជបរិវារ​​ឱ្យ​​តាំង​នៅ​ក្នុង​សោតាបត្តិផល​ និង ត្រៃសរណគមន៍​  ។ ព្រះរាជា​ទ្រង់​ថ្វាយ​វេឡុវ័នឧទ្យាន​ជា​សង្ឃារាម​ដំបូង​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​នេះ   ។ កាល​ព្រះបរមសាស្តា​ទ្រង់​ទទួល​វេឡុវ័នមហាវិហារ​ហើយ ទ្រង់​បាន​ប្រថាប់​គង់​នៅ​រួម​នឹង​ភិក្ខុ​ជដិល​ទាំង​អស់​នោះ  ។ ក្នុង​គ្រា​នោះ​ អស្សជិភិក្ខុ​ជា​ពួកភិក្ខុ​បញ្ចវគ្គីយ៍​នៅ​ក្នុង​គណៈ​របស់​ព្រះអរហន្ត​សាវក ៦០ រូប​ដំបូង បាន​និមន្ត​មក​ដល់​ក្រុង​រាជគ្រឹះ  ។ ព្រឹក​ឡើង​លោក​គ្រង​ចីវ បី​បាត្រ ហើយ​ចូល​ទៅ​បិណ្ឌបាត​ក្នុង​ក្រុង​រាជគ្រឹះ តាំងពីព្រលឹម  ។ 

ព្រឹក​នោះ​ឧបតិស្ស​បរិភោគ​អាហារ​ព្រឹក​ហើយ បាន​ទៅ​កាន់​អារាម​របស់​ពួក​​ ក៏​បាន​ឃើញ​អស្សជិ​មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា ទើប​គិត​ថា ៖ 

- បព្វជិត​ដូច្នេះ​ យើង​​មិន​ធ្លាប់​ឃើញ​ឡើយ  ។ បុគ្គល​ណា​ជា​ព្រះអរហន្ត ឬ​ជា​អ្នក​ដើរ​តាម​ផ្លូវ​របស់​ព្រះអរហន្ត មាន​នៅ​ក្នុង​លោក​នេះ បព្វជិត​នេះ​ប្រាកដ​ជា​មនុស្ស​ម្នាក់​ក្នុង​បណ្តា​បុគ្គល​ទាំង​នោះ  ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា យើង​នឹង​សួរ​បព្វជិត​នេះ​​ឱ្យ​​បាន​ដឹង​ថា លោក​តាំង​ចិត្ត​បួស​ចំពោះ​អ្នក​ណា  ។ អ្នក​ណា​ជា​សាស្តា​របស់​លោក ឬ​ថា​លោក​ពេញចិត្ត​ក្នុង​ធម៌​របស់​អ្នក​ណា  ។  តែ​នឹក​ឃើញ​ថា​ពេល​នេះ​មិន​សមគួរ​សួរ​បញ្ហា​នឹង​បព្វជិត​នេះ ព្រោះ​ភិក្ខុ​នេះ​កំពុង​ត្រាច់​បិណ្ឌបាត្រ​ក្នុង​ចន្លោះ​ស្រុក  ។ តែ​ណ្ហើយ​ចុះ ​យើង​នឹង​ដើរ​ជាប់​តាម​ក្រោយ​បព្វជិត​នេះ​ទៅ​ដើម្បី​នឹង​សួរ​ក្នុង​ឱកាស​សមគួរ  ។ 

ឧបតិស្ស ឃើញ​ព្រះអស្សជិ​និមន្ត​បិណ្ឌបាត្រ​ក្នុង​ក្រុង​រាជគ្រឹះ កាល​បាន​ចង្ហាន់​ហើយ​​ក៏​ត្រឡប់​ចេញ​ទៅ​ដើម្បី​រក​កន្លែង​ឆាន់  ។ ​លុះ​ជ្រាប​ថា​លោក​ប្រាថ្នា​នឹង​គង់​ឆាន់ ក៏​ក្រាល​អាសនៈ​របស់​ខ្លួន​ប្រគេន​  ។ ក្នុង​វេលា​ព្រះថេរៈ​ឆាន់​ហើយ​ ក៏​ប្រគេន​ទឹក​ក្នុង​ល័ក្កចាន់​របស់​ខ្លួន​ទៀត  ។ កាល​ធ្វើ​អាចរិយវត្ត​ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​ប្រាស្រ័យ​ដោយ​ពាក្យពេចន៍​យ៉ាង​ពីរោះ​នឹង​ព្រះអស្សជិ​ បាន​សួរ​ថា​លោក​ម្ចាស់​ឥន្ទ្រីយ៍​របស់​លោក​ផូរផង់​ក្រៃលែង​ ពណ៌សម្បុរ​ក៏​បរិសុទ្ធ  ។ លោក​តាំង​ចិត្ត​បួស​ចំពោះ​អ្នក​ណា​​? អ្នក​ណា​​ជា​សាស្តា​របស់​លោក​? លោក​ពេញចិត្ត​ក្នុង​ធម៌​របស់​អ្នក​ណា? ព្រះអស្សជិ​ឆ្លើយ​ថា​មាន​ព្រះមហាសមណៈ ជា​បុត្ត​សក្យរាជ​ចេញ​ចាក​សក្យត្រកូល​បួស​ហើយ​ យើង​តាំង​ចិត្ត​បួស​ចំពោះ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​នោះ  ។ ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​នោះ​ជា​សាស្តា​របស់​យើង​ៗ​ពេញចិត្ត​ក្នុង​ធម៌​របស់​ព្រះមានព្រះភាគនោះ​ ។ 

ឧបតិស្ស​សួរ​ដោយ​ការ​ចាប់អារម្មណ៍​យ៉ាង​ខ្លាំង​ថា ៖ "​ព្រះសាស្តា​របស់​លោក​មាន​ប្រក្រតី​ប្រៀន​ប្រដៅ​យ៉ាង​ណា?​" 

អស្សជិភិក្ខុ​ពិចារណា​មើល​ថា ៖ "​ជា​ប្រក្រតី​ ពួក​​រមែង​ជា​បដិបក្ស​ចំពោះ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​  ។​ យើង​នឹង​សម្តែង​ជម្រៅ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ដល់​​នេះ  ។ គិត​ដូច្នេះ​ហើយ អស្សជិ​ក៏​ប្រកាស​ខ្លួន​ថា ៖ "​យើង​ជា​អ្នក​បួស​ថ្មី ទើប​មក​កាន់​ធម្មវិន័យ​នេះ​ថ្មី​ យើង​មិន​អាច​សម្តែង​ធម៌​​ឱ្យ​​ពិស្តារ​បាន​ទេ  ។ តែ​យើង​នឹង​សម្តែង​ចំពោះ​តែ​ខ្លឹមសារ​ប៉ុណ្ណោះ  ។ 

ឧបតិស្សៈ​គិត​ថា ៖ "​យើង​ឈ្មោះ​ថា​ឧបតិស្ស ជា​អ្នក​អាច​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​តិច ឬ​ច្រើន​បាន​ដោយ​ន័យ​ទាំង​រយ ទាំង​ពាន់​  ។ គិត​ដូច្នេះ​ហើយ​ពោល​ថា ៖ "​លោក​ម្ចាស់ សម្តែង​ច្រើន​តិច​ក៏​ដោយ​ចុះ សូម​សម្តែង​ចំពោះ​តែ​ខ្លឹមសារ​ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​ប៉ុណ្ណោះ​  ។  ខ្ញុំ​ត្រូវការ​ខ្លឹមសារ​ជា​សំខាន់  ។ ការ​សម្តែង​ព្យញ្ជនៈ​ច្រីន ឬ​ពាក្យ​និយាយ​ច្រើន​មានប្រយោជន៍​អ្វី​ទៅ  ។ 

កាល​ឧបតិស្ស​ពោល​យ៉ាង​នេះ ទើប​ព្រះអស្សជិ​ពោល​គាថា​មួយ​ថា ៖ 

"យេ ធម្មា ហេតុប្បភវា តេសំ ហេតុំ តថាគតោ (អាហ) តេសញ្ច យោ និរោធោ ឯវំ វាទី មហាសមណោតិ " ។ 

(ប្រែ) "ធម៌​ទាំង​ឡាយ​ណា​ គឺ​ ខន្ធ ៥ តែង​កើត​អំពី​ហេតុ ព្រះ​តថាគតពោល​​នូវ​ហេតុ​នៃ​ធម៌​ទាំងឡាយ​នោះ ម្យ៉ាង​ទៀត សេចក្ដី​​រលត់ ​និង​ឧបាយ​ជា​គ្រឿង​រលត់​​​នូវ​ធម៌​ទាំងឡាយ​ណា ​ព្រះ​តថាគត​ពោល​នូវ​សេចក្ដី​រលត់​ និង​ឧបាយ​ជា​គ្រឿង​រលត់​នៃ​ធម៌​ទាំង​ឡាយ​នោះ​ ព្រះ​មហា​សមណៈ​មាន​​​ប្រក្រតីពោល​​ពាក្យ​យ៉ាង​នេះ"  ។

ឧបតិស្សៈ បានស្តាប់ធម្មកថានេះត្រឹមតែ ២ បាទដំបូងប៉ុណ្ណោះ ក៏តាំងនៅក្នុងសោតាបត្តិផល ដែលបរិបូណ៌ដោយពាន់ន័យ លុះចប់ទេសនាលោកក៏បានជាសោតាបន្ន គឺជាព្រះអរិយបុគ្ពលថ្នាក់ដំបូងក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ក្នុងដីកាថា លុះឧបតិស្សៈ បានសម្រេចជាព្រះសោតាបន្នហើយ ក៏កំណត់ដឹងបានថា គុណវិសេសថ្នាក់ខ្ពស់ជាងនេះនឹងនៅមានតទៅទៀត ក្នុងធម្មវិន័យនេះពិត ទើបក្រាបទូលព្រះថេរៈថា សូមលោកកុំសម្តែងធម៌​ឱ្យ​ក្រៃលែងជាងនេះទៅឡើយ ចូរផ្អាកត្រឹមប៉ុណ្ណេះសិនចុះ ហើយសួរថា ព្រះសាស្តារបស់យើងទ្រង់គង់នៅទីណា? 

ព្រះថេរៈ ឆ្លើយថា ព្រះសាស្តាគង់នៅក្នុងវេឡុវ័នមហាវិហារ ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ បើដូច្នោះលោកនិមន្តទៅមុនចុះ ខ្ញុំមានសម្លាញ់ម្នាក់ដោយយើងទាំងពីរ បានធ្វើកតិកានឹងគ្នាថា អ្នកណាបានសម្រេចអមតធម៌មុន អ្នកនោះត្រូវប្រាប់​ឱ្យ​ម្នាក់ទៀតដឹងផង ។ ខ្ញុំនឹងទៅដោះការប្តេជ្ញានោះសិន ទើបនាំសម្លាញ់ទៅកាន់សម្នាក់ព្រះសាស្តា តាមក្រោយ ។ ឧបតិស្សៈពោលហើយ ក្រាបចុះទាបបាទាទាំងពីររបស់អស្សជិ ដោយបញ្ចង្គប្រតិស្ឋាន និងធ្វើប្រទក្សិណ ៣ ជុំ ហើយក៏បញ្ជូនព្រះថេរៈទៅ ឯខ្លួនឯងឆ្ពោះមុខទៅកាន់សម្នាក់របស់កោលិតៈ ។ រីឯកោលិតឃើញឧបតិស្សមកពីចម្ងាយ សង្កេតដឹងថា ថ្ងៃនេះទឹកមុខសម្លាញ់របស់យើងមិនដូចថ្ងៃមុនៗ គេពិតជានបានសម្រេចអមតធម៌ហើយមើលទៅ ។ លុះឧបតិស្សៈចូលមកជិតសួរថា សម្លាញ់បានសម្រេចអមតធម៌ហើយឬ? ឧបតិស្សៈឆ្លើយថា មែនហើយសម្លាញ់យើងបានសម្រេចអមតធម៌ហើយ និងបានរៀបរាប់រឿង​ដែលបានជួបព្រះអស្សជិ​ ឱ្យ​កោលិតស្តាប់រហូតដល់ចប់គាថានោះម្តងទៀត ។

កោលិតស្តាប់ចប់ ក៏បានតាំងនៅក្នុងសោតាបត្តិផលដូចឧបតិស្សដែរ ហើយសួរឧបតិស្សៈថា ខណៈនេះព្រះសាស្តារបស់ពួកយើងនៅទីណា ឧបតិស្សៈប្រាប់ថា អស្សជិជាអាចារ្យរបស់យើងប្រាប់ថា នៅវត្តវេឡុវ័ន ។ បើដូច្នោះ យើងនាំគ្នាទៅគាល់ព្រះសាស្តាទៅសម្លាញ់ កោលិតៈបបួលដូច្នេះភ្លាម ឯឧបតិស្សៈនិយាយថា សម្លាញ់អើយ យើងទាំងពីរបានសម្រេចអមតធម៌ហើយ យើងគួរប្រាប់ដល់អាចារ្យសញ្ជ័យសិន ដើម្បី​ឱ្យ​អាចារ្យសញ្ជ័យបានត្រាស់ដឹងផង តែបើមិនបានត្រាស់ដឹង កាលអាចារ្យសញ្ជ័យជឿពួកយើង គង់នឹងទៅគាល់ព្រះសាស្តា បានស្តាប់ធម្មទេសនារបស់ព្រះពុទ្ធ ហើយនឹងបានសម្រេចមគ្គផលដែរ ។

លំដាប់នោះអ្នកទាំងពីរនាំគ្នាទៅកាន់សម្នាក់អាចារ្យសញ្ជ័យ លុះអាចារ្យសញ្ជ័យឃើញ បានសួរឡើងជាមុនថា 

អាចារ្យៈ ៖ តើពួកអ្នកបានជួបអ្នកសម្តែងអមតធម៌ហើយឬ?

សិស្ស ៖ អ្នកទាំងពីរឆ្លើយថា បានជួបហើយលោកអាចារ្យ និងបានប្រាប់នូវការកើតឡើងនៃព្រះរតនត្រ័យថា ព្រះពុទ្ធកើតឡើងហើយក្នុងលោក ព្រះធម៌កើតឡើងហើយក្នុងលោក ព្រះសង្ឃកើតឡើងហើយក្នុងលោក អញ្ជើញមកចុះលោកអាចារ្យ ពួកយើងនាំគ្នាទៅគាល់ព្រះសាស្តាជាមួយគ្នា ។ 

អាចារ្យៈ ៖ ពួកអ្នកកុំទៅអំពីទីនេះឡើយ ពួកអ្នកចូរនៅក្នុងទីនេះដើម្បីរក្សាសម្នាក់បដិបត្តិយើងតទៅទៀត យើងមិនអាចទៅណាបានទេ ។ 

សិស្ស ៖ ហេតុអ្វីទើបលោកអាចារ្យមិនទៅគាល់ព្រះសាស្តា? 

អាចារ្យៈ ៖ ព្រោះយើងជាអាចារ្យរបស់មហាជនទៅហើយ ភាពជាសិស្សរបស់ព្រះសាស្តានោះ រមែងដូចជាក្រពើធំក្នុងអាងទឹកតូច យើងមិនអាចជាសិស្សរបស់អ្នកដទៃបានទេ ។

សិស្ស ៖ អ្នកទាំងពីរអង្វរករថា សូមលោកអាចារ្យកុំគិតដូច្នោះឡើយ ពួកយើងនាំគ្នាទៅគាល់ព្រះសាស្តាល្អជាង ។

អាចារ្យ ៖ ណ្ហើយចុះអ្នក ដោយហេតុផលណាក៏ដោយ យើងមិនអាចទៅបានទេ ។ 

សិស្ស ៖ លោកអាចារ្យ ចាប់តាំងពីព្រះពុទ្ធឧប្បត្តិឡើងក្នុងលោកហើយ មហាជននាំគ្នាកាន់ គ្រឿងសក្ការៈ មានផ្កាជាដើម ទៅបូជា សូម្បីពួកខ្ញុំក៏នឹងនាំគ្នាទៅទីនោះដែរ តើលោកអាចារ្យគិតយ៉ាងណា? 

អាចារ្យ ៖ ក្នុងលោកនេះមានមនុស្សល្ងង់ច្រើន ឬមានមនុស្សឆ្លាតច្រើន? 

សិស្ស ៖ មនុស្សល្ងង់មានច្រើន ចំណែកមនុស្សឆ្លាតមានតិចណាស់លោកអាចារ្យ ។

អាចារ្យ ៖ បើដូច្នោះពួកមនុស្សឆ្លាតៗ ចូរទៅរកព្រះសមណគោតមចុះ ចំណែកពួកមនុស្សល្ងង់ នឹងមករកយើង តែយើង មិនអាចទៅបានទេ ។ អាចារ្យសញ្ជ័យពោលដោយសេចក្តីតូចចិត្ត ព្រោះពិចារណាឃើញថា ទាំងពីរនឹងមិននៅក្នុងសម្នាក់នេះតទៅទៀតតាមពាក្យរបស់ខ្លួន ទើបអនុញ្ញាតថា ពួកអ្នកចូរនាំគ្នាទៅចុះ ។ កាលឧបតិស្សៈ និងកោលិតៈមិនអាចពន្យល់អាចារ្យសញ្ជ័យយល់ដោយហេតុផលផ្សេងៗតាមដែលណែនាំរបស់ខ្លួនបាន ទើបនាំគ្នាលាអាចារ្យហើយពោលថា លោកអាចារ្យនឹងដឹងហេតុផលដោយខ្លួនឯង ។ មុនចេញចាកសម្នាក់បាននាំគ្នាទៅលា ៥០០ នាក់ ដែលជាបរិវាររបស់ខ្លួន ដោយប្រាប់​ឱ្យ​ដឹងថានឹងទៅប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងសម្នាក់ព្រះមានព្រះភាគ ឯបរិវារ ២៥០ នាក់ ជាប់តាមទៅ រីឯ ២៥០ នាក់ទៀតបានលាភេទទៅជាគ្រហស្ថ ។

ឯសញ្ជ័យ មើលឃើញអារាមស្ងាត់សូន្យ មានការឈឺចិត្តរហូតដល់ក្អួតឈាម ។ ឧបតិស្សៈ និងកោលិតព្រមទាំងបរិវារ ២៥០ នាក់ នាំគ្នាទៅកាន់វត្តវេឡុវ័ន ។ ក្នុងពេលនោះព្រះសាស្តាកំពុងគង់សម្តែងធម៌ក្នុងជំនុំបរិស័ទ ៤ ទ្រង់ជ្រាបហេតុការណ៍ ដែលកើតឡើងទាំងអស់ដោយព្រះញាណ ទើបត្រាស់ប្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយថា នោះហ្ន៎ សម្លាញ់ទាំងពីរគឺ ឧបតិស្សៈ និងកោលិតៈ កំពុងមករកតថាគត នុ៎ះឯង ជាគូសាវកដ៏ប្រសើររបស់តថាគត នឹងជាអគ្គសាវកដ៏កំពូលរបស់តថាគត ។

 សុំបព្វជ្ជា 

ទាំងពីរនាំបរិវារទាំងអស់ចូលថ្វាយបង្គំគាល់ហើយ អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរមួយ លុះអង្គុយចុះហើយ ក៏ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូម​ឱ្យ​ខ្ញុំព្រះអង្គទាំងឡាយបានបព្វជ្ជាឧបសម្បទាក្នុងសម្នាក់ព្រះមានព្រះភាគផងចុះ ។ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា អ្នកចូរមកជាភិក្ខុចុះ ធម៌ដែលតថាគតបានសម្តែងល្អហើយ អ្នកទាំងឡាយចូរប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតទុក្ខដោយប្រពៃចុះ  ។ ការបួសដូច្នេះហៅថា ឯហិភិក្ខុឧបសម្បទា ដោយមានព្រះមានព្រះភាគជាឧបជ្ឈាយ៍ ប្រទានការបួសដោយព្រះអង្គឯង ។ កាលព្រះមានព្រះភាគត្រាស់អនុញ្ញាត ដល់ទាំងនោះ​ឱ្យ​ជាភិក្ខុហើយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះមានបាត្រ និងចីវរសំរេចហើយដោយឫទ្ធិមកពាក់រាងកាយ មើលទៅដូចព្រះថេរៈមានវស្សា ៦០ ដូច្នោះ ។ 

លំដាប់តមក ទើបព្រះមានព្រះភាគប្រោសប្រទានព្រះធម៌ទេសនា ឱ្យ​ត្រូវនឹងអធ្យាស្រ័យនៃបរិវាររបស់ភិក្ខុទាំងពីរនោះ ភិក្ខុទាំងអស់បានសម្រេចធម៌ជាន់ខ្ពស់ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ជាព្រះអរហន្តទាំងអស់ វៀរតែឧបតិស្សៈ និងកោលិតៈចេញ ដែលមិនទាន់បានសម្រេចជាព្រះអរហន្ត ។ ព្រះឧបតិស្សៈ និង កោលិតៈ កាលបួសហើយឈ្មោះឧបតិស្សៈ​បាន​​ប្តូរជាព្រះសារីបុត្ត រីឯ​កោលិតៈ​បាន​ដូរជាមហាមោគ្គល្លាន ហើយឈ្មោះដើមរបស់លោកទាំងពីរក៏រលុបបាត់ទៅ ដោយមិនមាននរណាហៅទៀតឡើយ ។ រាប់ពីថ្ងៃបួសហើយ  ៧ ថ្ងៃ ព្រះមហាមោគ្គល្លានបានសម្រេចអរហត្តផល ចំណែកព្រះសារីបុត្តបួសហើយកន្លង ១៥ថ្ងៃ ទើបបានសម្រេចព្រះអរហត្តផល នៅនាល្អាងសុករខាតា ភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ។

 សម្រេចព្រះអរហត្តផល 

ក្នុងទីឃនខសូត្រ គម្ពីរមជ្ឈិមនិកាយ មជ្ឈិមបណ្ណាសកសម្តែងថា កាលព្រះសារីបុត្តបួសហើយបាន ១៥ថ្ងៃ ក្នុងថ្ងៃមួយព្រះបរមសាស្តាគង់នៅ ល្អាងសុករខាតាភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ មានម្នាក់ឈ្មោះ ទីឃនខអគ្គិវេស្សនគោត្ត ជាក្មួយរបស់ព្រះសារីបុត្ត ចូលទៅគាល់ព្រះសាស្តា ពោលវាចារាក់ទាក់នឹងព្រះមានព្រះភាគ ហើយឈរនៅក្នុងទីដ៏សមគួរមួយ ទើបក្រាបទូលនូវការយល់ឃើញរបស់ខ្លួនថា បពិត្រព្រះគោតម ខ្ញុំមានការយល់ថា វត្ថុទាំងពួងមិនគួរដល់ខ្ញុំៗមិនពេញចិត្តទាំងអស់ ។ ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា ម្នាល អគ្គិវេស្សនៈ បើដូច្នោះ ការយល់យ៉ាងនោះ ក៏មិនគួរដល់អ្នកដែរ អ្នកមិនគួរគាប់ចិត្តនឹងការយល់ដូច្នោះទេ ។ លុះត្រាស់ដូច្នេះហើយ ទើបទ្រង់សម្តែងទិដ្ឋិរបស់សមណព្រាហ្មណ៍ ៣ ពួកថា ម្នាលអគ្គិវេស្សនៈ  សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយមានទិដ្ឋិថា វត្ថុទាំងពួងគួរដល់យើងៗគាប់ចិត្តគ្រប់យ៉ាង  ។ ពួកមួយទៀតមានទិដ្ឋិថា វត្ថុទាំងពួងមិនគួរដល់យើងៗមិនគាប់ចិត្តគ្រប់យ៉ាង និងមួយពួកទៀតយល់ថា វត្ថុខ្លះគួរដល់យើងៗ គាប់ចិត្តវត្ថុខ្លះមិនគួរដល់យើងៗមិនគាប់ចិត្ត ទាំងទ្រង់បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញទោស ឧបាយជាគ្រឿងលះបង់ទិដ្ឋិនោះៗ និងឧបាយជាគ្រឿងមិនប្រកាន់មាំតទៅ ហើយព្រះសាស្តាទ្រង់សម្តែងព្រះធម្មទេសនា ឈ្មោះ វេទនាបរិគ្គហសូត្រ ដោយត្រាស់ថា ម្នាលអគ្គិវេស្សនៈ វេទនាមាន ៣ ប្រការ គឺ សុខវេទនា, ទុក្ខវេទនា និង អទុក្ខមសុខវេទនា​ ។ កាលណាបុគ្គលបានទទួលសុខវេទនា មានការសោយអារម្មណ៍ជាសុខ ក្នុងកាលនោះមិនមានទទួលវេទនា ២ ដទៃទៀត ។ 

ក្នុងកាលណាបុគ្គលបានទទួលទុក្ខវេទនា គឺមានការសោយអារម្មណ៍ជាទុក្ខ ឬអទុក្ខមសុខវេទនា គឺមានការសោយអារម្មណ៍មិនសុខមិនទុក្ខ ក្នុងកាលនោះ ក៏មិនបានទទួលវេទនា ២ដទៃទៀត ។ វេទនាទាំង៣ប្រការនេះ សុទ្ធតែមិនទៀង កើតពីបច្ច័យ ត្រូវបច្ច័យតាក់តែង មានការអស់ទៅសូន្យទៅ វិនាសទៅ រលត់ទៅជាធម្មតា ។ ម្នាលអគ្គិវេស្សនៈ កាលព្រះអរិយសាវគ្គបានស្តាប់ដូច្នេះហើយ រមែងនឿយណាយក្នុងវេទនាទាំង ៣ នេះ ។ កាលបើនឿយណាយហើយ ក៏ប្រាសចាកតម្រេក កាលបើប្រាសចាកតម្រេក ក៏រួចផុត កាលបើរួចផុត ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តផុតចាកកិលេសហើយ ដឹងថាជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈចប់ហើយ កិច្ចណាគួរធ្វើ​ក៏បានធ្វើចប់ហើយ មិនមានកិច្ចដទៃដែលគួរធ្វើទៀតឡើយ ។ អ្នកដែលមានចិត្តផុតចាកកិលេសហើយយ៉ាងនេះ រមែងមិននិយាយផ្សំអែបនឹងអ្នកណា មិននិយាយទទឹងទាស់នឹងអ្នកណា វាចាណាដែលគេនិយាយ គេប្រើដើម្បី​ឱ្យ​ស្តាប់គ្នាបានក្នុងលោក ក៏ពោលតាមពាក្យនោះ ។

កាលទីឃនខ បញ្ជូនចិត្តទៅតាមក្រសែព្រះធម៌ ក៏បានសម្រេចជា ព្រះសោតាបន្ន ផ្តាច់ទិដ្ឋានុស័យដាច់ស្រឡះ អស់សេចក្តីសង្ស័យក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយថ្វាយខ្លួនជាឧបាសក ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះពុទ្ធអង្គ ។ ក្នុងគ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តអង្គុយបក់ផ្លិតថ្វាយ នៅខាងក្រោយព្រះបរមសាស្តា បានស្តាប់ព្រះធម្មទេសនា ដែលសម្តែង​ឱ្យ​ទីឃនខអគ្គិវេស្សនៈនោះ ក៏ពិចារណាតាមខ្សែព្រះធម៌ទៅ ចិត្តបានរួចផុតចាកអាសវៈ មិនមានឧបាទាន ដល់ទីបំផុតនៃសាវកបារមីញាណ ដូចបុគ្គលបរិភោគអាហារ ដែលគេដួសសម្រាប់អ្នកដទៃដូច្នោះ ។ ក្នុងអដ្ឋកថា ធម្មបទ យមកវគ្គមានសម្តែងថា តើព្រះសារីបុត្តជាអ្នកមានបញ្ញាច្រើនពិតមែនឬ ហេតុអ្វីទើបដល់សាវកបារមីញាណយឺតយូរជាងព្រះមហាមោគ្គល្លាន? 

មានចម្លើយថា ព្រោះជាអ្នកច្រើនដោយបរិកម្ម (ការពិចារណា) ប្រៀបបាននឹងមនុស្សទុគ៌ត ត្រូវការទៅណាអាចទៅបានភ្លាម ចំណែកព្រះរាជា ត្រូវការយាងទៅណា លុះតែមានក្បួនហែហម គឺមានការរៀបចំយូរ ត្រូវត្រៀមរាជពាហនៈដំរី និងចតុរង្គសេនាជាដើម យ៉ាង​ណាមិញ សេចក្តីនេះក៏ដូច្នោះដែរ ។

 តំណែងជាអគ្គសាវកស្តាំ 

ថ្ងៃសំរេចគុណវិសេស របស់ព្រះធម្មសេនាបតីសារីបុត្ត ត្រូវនឹងថ្ងៃពេញបូរមីខែមាឃ ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ធ្វើ ចតុរង្គសន្និបាតក្នុងវត្តវេឡុវ័នក្រុងរាជគ្រឹះ ហើយប្រទានតំណែង អគ្គសាវកស្តាំ​ឱ្យ​ព្រះសារីបុត្ត និងអគ្គសាវកឆ្វេង​ឱ្យ​ដល់ព្រះមោគ្គល្លាន  ។

ការដែលព្រះបរមសាស្តាប្រទានតំណែងអគ្គសាវក ដល់ព្រះថេរៈទាំងពីរនោះ មានភិក្ខុជាច្រើនចោទព្រះអង្គថា ទ្រង់ប្រទានតំណែងដោយយល់មុខ ព្រោះថាតាមដែលគួរ ទ្រង់គួរប្រទានតំណែងអគ្គសាវកដល់បញ្ចវគ្គីយ៏ ដែលបួសមុន បើមិនមែនបញ្ចវគ្គីយ៏ ក៏គួរប្រទានដល់ភិក្ខុ ៥៥រូប មានព្រះយសជាប្រធាន ឬក៏ដល់ពួកភទ្ទវគ្គិយភិក្ខុ៣០ ឬក៏ដល់ភិក្ខុ៣នាក់បងប្អូន មានឧរុវេលកស្សបៈជាដើម តែព្រះសាស្តាទ្រង់រំលងភិក្ខុទាំងនោះចោលអស់ បែរជាប្រទាន ដំណែងអគ្គសាវកដល់ភិក្ខុដែលបួសក្រោយភិក្ខុទាំងនោះវិញ ដោយយល់ដល់មុខ ។ ព្រះសាស្តាត្រាស់សួរថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកសន្ទនារឿងអ្វី? កាលពួកភិក្ខុក្រាបទូល​ឱ្យ​ទ្រង់ជ្រាបហើយ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនបាន​ឱ្យ​តំណែងដល់ពួកភិក្ខុ ព្រោះយល់មុខឡើយ តថាគត​ឱ្យ​តាមបំណងដែល ភិក្ខុនោះបានប្រាថ្នាមកផ្សេងៗគ្នា ដូចជា អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញៈធ្វើទានដោយសន្ទូងដ៏ប្រណីត៩លើក ក្នុងអតីតជាតិ ក៏មិនបានប្រាថ្នាជាអគ្គសាវកទេ តែបានប្រាថ្នា ដើម្បី​ឱ្យ​បានសម្រេចជាព្រះអរិយៈមុនបុគ្គលទាំងពួង និងជាកំពូលខាងរត្តញ្ញូ បួសមុនគេ ព្រះយសព្រមដោយសម្លាញ់ ៥៥នាក់ទៀត ធ្វើបុណ្យជាច្រើនក្នុងសម្នាក់ ព្រះសុមេធ ហើយប្រាថ្នាត្រឹមតែ​ឱ្យ​ជាព្រះអរហន្តប៉ុណ្ណោះ មិនបាន ប្រាថ្នាតំណែងណាមួយឡើយ ព្រោះធ្លាប់បាននាំគ្នាដុតសព្វ បានអសុភនិមិត្តជា បច្ច័យរឿយៗ នាំ​ឱ្យ​នឿយណាយក្នុងកាមនៅជាតិនេះ ។ 

ពួកភទ្ទវគ្គិយភិក្ខុ ៣០ រូប ពីអតីតធ្លាប់រក្សាសីល៥ និងធ្វើកុសលដទៃទៀត ហើយតាំងប្រាថ្នា​ឱ្យ​ជាព្រះអរហន្តក្នុងសម្នាក់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ មិន បានប្រាថ្នាតំណែងឯតទគ្គៈណាមួយឡើយ ។ ចំណែកឧរុវេលកស្សបៈ ក្នុងកាលរបស់ព្រះបទុមុត្តរ បានថ្វាយមហាទាន ហើយប្រាថ្នា ឱ្យ​ជាកំពូលអ្នកមានបរិវារច្រើន តែមិនបានប្រាថ្នាតំណែងអគ្គសាវកដូចសារីបុត្ត និងមោគ្គល្លានទេ ។