navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
អូស្ត្រាលី

ប្រទេសអូស្ត្រាលី (ភាសាអង់គ្លេស៖ Australia) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សហធនរដ្ឋអូស្ត្រាលី (ភាសាអង់គ្លេស៖ Commonwealth of Australia) គឺជាប្រទេសមួយដែលគ្របដណ្តប់លើទ្វីបអូស្ត្រាលីមួយភាគធំ បូករួមជាមួយកោះតាស្មានី និងកោះ​តូចៗជាច្រើនទៀត។ ជាមួយក្រឡាផ្ទៃសរុប ៧,៦១៧,៩៣០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ អូស្ត្រាលីគឺជាប្រទេសធំបំផុតប្រចាំទ្វីបអូសេអានី បើគិតតាមទំហំផ្ទៃដី និងជាប្រទេសធំបំផុតទីប្រាំមួយនៅលើពិភពលោក។ អូស្ត្រាលីគឺជាទ្វីបដែលមានអាយុកាលចំណាស់ជាងគេបូករួមជាមួយនឹងផ្ទៃដីរាបស្មើបំផុត និងស្ងួតបំផុត ដោយមានដីជីជាតិកម្រិតទាបខ្លាំង។ "Well, Australia has by far the world's least fertile soils". វាជាប្រទេសដ៏ធំទូលាយមួយ ហើយទំហំរបស់វាបានផ្តល់នូវទេសភាព និងអាកាសធាតុដ៏សម្បូរបែប ដែលមានវាលខ្សាច់នៅភាគកណ្តាល ព្រៃត្រូពិចនៅភាគខាងជើង-កើត និងតំបន់ជួរភ្នំនៅភាគត្បូង-កើត។ អូស្ត្រាលី​ជា​ប្រទេស​មហាសមុទ្រ និង​ជា​ប្រទេស​ធំ​ជាងគេ​ក្នុង​លោក​លំដាប់​ទី​៦ និង​មាន​ព្រំប្រទល់​ជាប់​នឹង​ប្រទេស​ប៉ា​ពូ​អាស៊ី នូ​វែ​ល​ហ្គី​ណេ​, ឥណ្ឌូ​ណេ​ស៊ី ប្រទេស​ទី​ម័​រ​ខាងកើត​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​។ ជាប់​កោះ​សូ​ឡូ​ម៉ូ​ន និង​ប្រទេស​ដែន​កោះ​វ៉ា​នូ​ទូ នៅ​ភាគ​ឦសាន និង​ជាប់​ប្រទេស​នូ​វែ​សេ​ឡង់​ភាគ​អាគ្នេយ៍ ។

ជនជាតិដើមអូស្ត្រាលីបានមកតាំងទីលំនៅលើមហាទឹកដីនេះចាប់តាំងពី ៦៥,០០០ ឆ្នាំមុនម៉្លេះ ហើយជនជាតិអឺរ៉ុបវិញបានមកតាំងលំនៅនៅដើមសតវត្សទី១៧​។ បន្ទាប់ពីមិនទាក់ទងជាមួយភ្ញៀវអ្នកនេសាទ​ដែលជាអ្នកជិតខាង (ភាគខាងជើង) អ្នករុករកជនជាតិ​ហុល្លង់ក៏បានរកគំហើញនៅឆ្នាំ១៦០៦​ ភាគខាងជើងមួយចំហៀងនៃប្រទេស​អូស្ត្រាលីត្រូវបានដណ្ដើមយកដោយប្រ​ទេស អង់គ្លេស។ ក្នុង​ឆ្នាំ១៧៧០ ហើយជា​ពិសេស ដឹក នាំទំនេញចេញចូលប្រទេស​ក្រោមអាណានិគមភាគច្រើនសស្ថិតនៅតំបន់ញ៉ូវសោតវែល ​ដែលត្រូវបាន​គេរកឃើញនៅ​ថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ១៧៨៨ ដែលជាទីកន្លែងដែលមានចំនួនប្រជាជនកើន​ឡើងជាលំដាប់។ បន្ទាប់ពីបានរកឃើញទ្វីបនេះ រដ្ឋាភិបាលអាណានិគមក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅអំឡុងសតវត្សទី១៩។​ នៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩០១ សហព័ន្ធអាណា​និគមចំនួន ៦ បានបង្កើតចេញជាសហធនរដ្ឋអូស្ត្រាលីចាប់តាំងពី​ពេលនោះ​មក ហើយប្រទេសអូស្រ្តាលីបានថែរក្សា​ប្រព័ន្ធន​យោបាយលទ្ធិ​ប្រជាធិបតយ្យ​សេរី​និយម​យ៉ាង​ល្អខ្ជាប់ខ្លួន។ ចំនួនប្រជាជន ២២ លាននាក់ ប្រមាណជា ៦០% ដែលមានភាគច្រើនមានដើមកំណើតមកពីទ្វីបអឺរ៉ុប។ ទីក្រុងនៃរដ្ឋមួយចំនួនមានដូចជា៖ ស៊ីដនីយ៍ ម៉ែលប៉ន ប៊្រីសបេន ផឹត អេដេលេដ និងទីក្រុងជាតិមួយគឺ កង់បេរ៉ា (រាជធានីរបស់ប្រទេស)។

អូស្ត្រាលីគឺជាប្រទេសដ៏រីកចម្រើន និងអភិវឌ្ឍន៍មួយ ជាមួយវប្បធម៌សង្គមមួយ។ វាមានចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រទេសនានានៅលើសកលលោក ដូចជាការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស ជីវិតរស់នៅ​ ការថែរក្សាសុខភាព ការអប់រំ អាយុកាលមធ្យម សេដ្ឋកិច្ចសេរី ហើយនិងការពារអ្នកសេរីនិយមស៊ីវិលនិងច្បាប់នយោបាយ។ ទីក្រុងនៃប្រទេសអូស្ត្រាលីមានចំណាតថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត​ដោយសារ មានវាបានចូលរួមចំណែកនៃវប្បធម៌ និងគុណភាពរបស់ប្រជាជនផងដែរ។ ប្រទេសអូស្ត្រាលីបានក្លាយជាសមាជិកអង្ការសហប្រជាជាតិ ជី ២០ អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។ល។
អូស្ត្រាលី: ឯកសាយោង

ឯកសាយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អូស្ត្រាលី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជាតិក្រុមម្ភៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសមាគមប្រជាជាតិនៃសហធនរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអូសេអានី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអូស្ត្រាឡាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអន្តរទ្វីប
អូស្វ៉ាល់ដូ (ស៊េរី​ទូរទស្សន៍)

អូស្វ៉ាល់ដូ () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីលបង្កើត​ឡើងដោយ ជូលីយ៉ាណូ អេនរីកូ និងផលិតដោយ ប៊ីរដូ ស្ទូឌីយោ និង Symbiosys Entertainment ។ ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៤ នៅលើ Cartoon Network ។
អូស្វ៉ាល់ដូ (ស៊េរី​ទូរទស្សន៍): តួអង្គ

តួអង្គ 

 អូស្វ៉ាល់ដូ (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ Joel Vieira) គឺជាភេនឃ្វីនពណ៌ស្វាយអាយុ ១២ ឆ្នាំ។
 លីយ៉ា (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ មេលីសា ហ្គាសៀ) គឺជាក្មេងស្រីជាមួយសក់ពណ៌​ទឹកក្រូច។ នាង​គឺជាមិត្តល្អបំផុតរបស់អូស្វ៉ាល់ដូ។
 ថូប៊ីស (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ Vini Wolf) គឺជាក្មេងប្រុសស្បែកខ្មៅនិងមិត្តល្អបំផុតរបស់អូស្វ៉ាល់ដូ។
អូស្វ៉ាល់ដូ (ស៊េរី​ទូរទស្សន៍): តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ

តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 

 គេហទំព័រផ្លូវការនៅលើប៊ីរដូ ស្ទូឌីយោ
 
 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
អូហ្គី និង សត្វកន្លាត

អូហ្គី និង សត្វកន្លាត (    ) គឺជារឿង ភាគទូរទស្សន៍បែបគំនូរជីវចល បែបកំប្លែងរបស់បារាំងដែលផលិតដោយ ពហុព័ត៌មានហ្គូម៉ុន  (ពីររដូវកាលដំបូង) និង គំនូរជីវចល ហ្ស៊ីឡាំ (រដូវកាលទី 3 តទៅ) និងបង្កើតដោយ ហ្សង់អ៊ីវ រ៉ាមប៉ូ ដែលជាសហអ្នកបង្កើត ល្បែងអវកាស ដែលបានស្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលផលិតរដូវកាលដំបូង របស់ អូហ្គី ។ កម្មវិធីនេះប្រើកំប្លែងស្ងាត់៖ តួអង្គមិនចេះនិយាយ ឬប្រើការបញ្ចេញសំឡេង និង កាយវិការ ដែលមិនអាចយល់បាន។ កម្មវិធីនេះបានបញ្ចាំងជាលើកដំបូងនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1998 នៅលើ ប្រទេសបារាំង 3 ហើយក្រោយមកបានពង្រីកជាអន្តរជាតិ។

តួអង្គសំខាន់ៗមានដូចជា អូហ្គី ម៉ាកគី ដេ-ដេ ចូអ៊ី ចាឆ ប៊យ ម៉ូនិកា ...។
អូហ្គុសទុស

thumb|210px|រូបសំណាករបស់ អូហ្គុសទុស

អូហ្គុសទុស (ឡាទីន:Imperator Caesar Divi F. Augustus, ថ្ងៃទី 23 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 63 មុនគ - 19 ខែសីហា 14 គ) ជាស្ថាបនិកនៃ ចក្រភព រ៉ូម និងព្រះចៅអធិរាជដំបូងរបស់ខ្លួនដែលកំពុងកាន់អំណាចពី 27 គរហូតដល់ការស្លាប់របស់គាត់នៅក្នុង 14 គ

លោកបានកើតលោកកៃយុស អូហ្គុសទុស ​​ទៅជាសាខាសេះចាស់និងទ្រព្យសម្បត្តិនៃគ្រួសារ អូហ្គុសទុស ។ បន្ទាប់ពីការធ្វើឃាតរបស់មាតាដ៏អស្ចារ្យ-ពូរបស់លោក ជូលីស៍ សេសារ ក្នុងឆ្នាំ 44 មុនគ, ព្រះចៅអធិរាជនឹងមានឈ្មោះ អូហ្គុសទុស ​​ថាជានិងកូនប្រុសអនុម័តរបស់គាត់អ្នកស្នង។ រួមជាមួយនឹងលោក Mark Antony និងលោក Marcus Lepidus លោកបានបង្កើតឡើងនៅ Triumvirate លើកទីពីរក្នុងការកម្ចាត់ឃាតរបស់ព្រះចៅអធិរាជនេះ។ បន្ទាប់ពីការទទួលជ័យជម្នះរបស់ពួកគេនៅក្រុងភីលីព, Triumvirate បានបែងចែកសាធារណរដ្ឋរ៉ូម៉ាំងក្នុងចំណោមខ្លួនគេនិងបានគ្រប់គ្រងជាការផ្តាច់ការយោធា Triumvirate នេះត្រូវបានរហែកនៅទីបំផុតដាច់ពីគ្នានៅក្រោមមហិច្ឆតាប្រកួតប្រជែងនៃសមាជិករបស់ខ្លួន។ Lepidus ត្រូវបានជំរុញទៅក្នុងការនិរទេសខ្លួននិងដកហូតតំណែងរបស់គាត់ហើយ Antony ធ្វើអត្តឃាតបន្ទាប់ពីមានបរាជ័យរបស់លោកនៅសមរភូមិ ០២ កញ្ញា ៣១ មុន​គ.ស ដោយ អូហ្គុសទុស នៅថ្ងៃទី 31 មុនគ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
អូឡាំព្យាដគណិតវិទ្យាអន្តរជាតិ

អូឡាំព្យាដគណិតវិទ្យាអន្តរជាតិ (  ឬ  ) គឺជាការប្រកួតគណិតវិទ្យាអន្តរជាតិសម្រាប់សិស្សវិទ្យាល័យ។ ការប្រកួតនេះធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅប្រទេសផ្សេងៗគ្នា។
អូឡាំព្យាដគណិតវិទ្យាអន្តរជាតិ: ប្រវត្តិ

ប្រវត្តិ
អូឡាំព្យាដគណិតវិទ្យាអន្តរជាតិលើកទី១ ប្រព្រឹត្តទៅនៅឆ្នាំ ១៩៥៩ នៅប្រទេសរ៉ូម៉ានី ដោយមានការចូលរួមពីប្រទេសចំនួន ៧ មកពីអឺរ៉ុបខាងកើត (ប៊ុលការី, ហុងគ្រី, ប៉ូឡូញ, សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យអាល្លឺម៉ង់, រ៉ូម៉ានី, ឆេកូស្លូវ៉ាគី, សហភាពសូវៀត, និងយូហ្គោស្លាវី)។ ចាប់ពីពេលនោះមក ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រព្រឹត្តឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ លើកលែងតែនៅឆ្នាំ ១៩៨០ ដោយសារបញ្ហាផ្ទៃក្នុងមួយចំនួនNura D. Turner, « A Historical Sketch of Olympiads: U.S.A. and International », The College Mathematics Journal, Vol. 16, No. 5 (Nov., 1985), p. 330-335.។

បច្ចុប្បន្នមានជាង១០០ ប្រទេសមកពីទ្វីបចំនួនប្រាំបានចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍នេះ។ ប្រទេសនីមួយៗអាចបញ្ជូនបេក្ខជនទៅចូលរួមយ៉ាងច្រើនបំផុត៦នាក់។ បេក្ខជនត្រូវមានអាយុក្រោម២០ឆ្នាំ ហើយមិនទាន់បានសិក្សាថ្នាក់ឧត្តមសិក្សានៅឡើយ ប៉ុន្តែគ្មានការកំណត់ចំនួនដងដែលមនុស្សម្នាក់ៗអាចចូលរួមការប្រកួតទេ។ ការប្រកួតនេះជាការប្រកួតបែបឯកត្តលក្ខណៈ តែមានការបែងចែកក្រុម (មិនផ្លូវការ)។
អូឡាំព្យាដគណិតវិទ្យាអន្តរជាតិ: ទម្រង់នៃការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍

ទម្រង់នៃការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ 
ការប្រឡងនេះ រៀបចំឡើងរយៈពេលពីរថ្ងៃ ក្នុងមួយថ្ងៃ ៤.៥ ម៉ោង។ ការប្រឡងថ្ងៃនីមួយៗ បេក្ខជនត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាចំនួនបី ក្នុង ធរណីមាត្រប្លង់ លេខនព្វន្ត វិសមភាព ឬកុំប៊ីណាទ័រជាដើម។ ចម្លើយនៃបញ្ហាទាំងនេះ មិនត្រូវការចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះទេ តែត្រូវការវិភាគឱ្យបានជ្រៅជ្រះ។ ចម្លើយនៃបញ្ហាភាគច្រើនគឺមានភាពខ្លី តែលំបាកខ្លាំង។ បញ្ហានីមួយៗឱ្យពិន្ទុចំនួន ៧។

ប្រទេសនីមួយៗ ក្រៅពីប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ អាចបង្កើតវិញ្ញាសាហើយបញ្ជូនវាទៅឱ្យគណៈកម្មការជ្រើសរើស ដែលរៀបចំដោយប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ។ ប្រធាននៃគណប្រតិភូទាំងអស់នឹងទៅដល់ប្រទេសរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ ពីរ បីថ្ងៃមុនបេក្ខជន ហើយប្រជុំជ្រើសរើសវិញ្ញាសាចំនួន៦។ ដោយសារពួកគេដឹងពីវិញ្ញាសាមុនការប្រឡង ប្រធាននៃគណប្រតិភូ មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យជួបបេក្ខជនឡើយ រហូតដល់ចប់ការប្រឡង។
អូឡេ រ៉ូមើរ

Category:Biography with signature
Category:Articles with hCards
រូបភាពតូច
អូឡេ គ្រីស្ទីនសិន រ៉ូមើរ  ( Danish: [ˈoːlə ˈʁœˀmɐ] ; ថ្ងៃទី 25 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 1644 - ថ្ងៃទី 19 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1710) គឺជា តារាវិទូ ជនជាតិដាណឺម៉ាក ដែលនៅឆ្នាំ 1676 បានធ្វើការវាស់វែងដំបូងនៃ ល្បឿននៃពន្លឺ ។

លោក រ៉ូមើរ ក៏បានបង្កើតទែម៉ូម៉ែត្រទំនើបដែលបង្ហាញពីសីតុណ្ហភាពរវាងចំណុចថេរពីរ ពោលគឺចំណុចដែល ទឹកពុះ និងត្រជាក់រៀងៗខ្លួន។
អៀង ធីរិទ្ធ: អៀង ធីរិទ្ធ

អៀង ធីរិទ្ធ 
អៀង ធីរិទ្ធ​ កើតនៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនាឆ្នាំ១៩៣២ នៅសង្កាត់លេខ៥ ក្រុងភ្នំពេញ។ អៀង ធីរិទ្ធ បានចូលរៀននៅវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្តិនៅទីក្រុងភ្នំពេញ​ 
ហើយបន្ទាប់មកទទួលបានសញ្ញប័ត្រអក្សរសាស្រ្តអង់គ្លេស នៅប្រទេសបារាំង។អៀង ធីរិទ្ធ បានរៀបការជាមួយ អៀង សរី នៅឆ្នាំ១៩៥១ ។ បងស្រីរបស់ ខៀវ ពណ្ណារី បានរៀបការជាមួយ ប៉ុល ពត ។ អៀង ធីរិទ្ធ បានវិលត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩៥៧ ហើយការជាគ្រូបង្រៀងភាសាអង់គ្លេស។ក្នុងរបប់កម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យ អៀង ធីរិទ្ធ គឺជាសមាជិកជាន់ខ្ពស់នៅក្នុងជូររដ្ឌាភិបាល ហើយបានកានមុខតំនែងជារដ្ឌមន្រីសង្គមកិច្ច និងសុខាភិបាល។ អៀង ធីរិទ្ធត្រូវបានបញ្ជូនឲ្យទៅសើបអង្គេតនិងរាយការណ៏
ពីបញ្ហាសុខាភិបាលមួយចំនួននៅក្នុងភូមិភាគពាយ័ព្យ ហើយទំនងជាបានដឹងថា ប្រជាជនកម្ពុជាជាច្រើននាក់កំពុងអត់ឃ្លានក្រោករបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។ អៀង ធិរិទ្ធ
ក៏ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការសម្លាប់សមាជិកមកពីក្រសូងសង្គមកិច្ចនិងសុខាភិបាល នៅឆ្នាំ១៩៩៦ អៀង ធីរិទ្ធនិងអៀង​​ អៀង​ សារីបានចាក់ចេញ
ពីខ្មែរក្រហម។
អៀង ធីរិទ្ធ: បទឧក្រិដ្ឌដែលចោទប្រកាន់

បទឧក្រិដ្ឌដែលចោទប្រកាន់
នៅអង្គជុំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលារការកម្ពុជា អៀង ធីរិទ្ធ ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទឧក្រិដ្ឌអន្តរជាតិ ដែលក្នុងនោះរួមមានអំពើប្រល័យពូជសាសន៏
ឧក្រិដ្ឌកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ មនុស្សឃាត ការដាក់ឃុំឃាំង ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការសម្លាប់បំផុតពូជនិងអំពើអមនុស្សធម៏ដទៃទៀត ព្រមទាំងឧក្រិដ្ឌកម្មសង្រ្គាម។
អៀង ធីរិទ្ធ ក៏ត្រូវបានចោទប្រកាន់ថែមទៀតពីបទមនុស្សឃាតដោយចេតនា​ការធ្វើទារណកម្ម និងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើសានាក្រោមក្រមព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦។
អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាកម្ពុជាបានចាប់ខ្លួន អៀង ធីរិទ្ធនៅឆ្នាំ២០០៧ ហើយដាក់ឃុំខ្លូនបណ្តោះអាសន្នចាប់តាំងពីពេលនេះមក។
អៀង ធីរិទ្ធ: ជីវិតកណ្តាល

ជីវិតកណ្តាល
នាងបានត្រឡប់មកជួបសាច់ញ្ញាតិរបស់នាងនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ហើយធ្វើជាសាស្រ្តាចរ្យភាសាអង់គ្លេសនៅសាលាឯកជននៅក្នុង១៩៦០។នាងបានក្លាយទៅជាសមាជិកទី២
ក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យ។​ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ ធីរិទ្ធ កាន់តំណែងជារដ្ឋមន្រ្តីសង្គមកិច្ចនិងសុខាភិបាល.
អៀង ធីរិទ្ធ: ឆ្នាំចុងក្រោយ

ឆ្នាំចុងក្រោយ
220px|left|​thumb|អៀង ធីរិទ្ធ
អៀង​ ធីរិទ្ធរស់នៅជាមួយប្តីរបស់នាង,អៀង សារី,នៅក្នុងវិឡាដ៏ប្រណិតនៅតាមដងវិថី២១,នៅទិសខាងត្បូងនៃទីក្រុងភ្នំពេញ 
ថ្ងៃទី១៩ខែកុម្ភៈ, ២០០៦បានបោះពុម្ពសៀវភៅសំរាប់ការស្រាវជ្រាវឯកសារ។
នៅឆ្នាំ២០០៦ អៀង ធីរិទ្ធហើយនិងប្តីរបស់នាងបានទុកអោយអ្នកពីខាងក្រៅដើម្បីមកធ្វើជាកាត់ក្តីជួយជាមួយនោះមានការពារពី
ចៅក្រមនៃកម្ពុជា បានធ្វើវឌនភាពជាមួយ តុលារការមានការរៀបចំយោបលនិងការជ្រើសរើស។ នាងត្រូវយកមកឃុំឃាំង,រហូតជាមួយ​ អៀង សា
|ថ្ងៃទី១២=ខែវិច្ឆិកា,២០០៧ |បោះពុម្ពផ្សាយ=រក្សារសំរាប់ការអានដោយសារី នៅថ្ងៃទី១២ខែវិច្ឆិការ,២០០៧, នៅក្នុងផ្ទះនៃទីក្រុងភ្នំពេញ , ក្រោយមកតុលាការនៃកម្ពុជាបានចាប់ចោទពីបញ្ហារបស់នាង។   នាងត្រូវបានគេចាប់ផ្តើឃុំឃាំងពីបញ្ហា  បទឧក្រិដ្ឌប្រឆាំងនិងមនុស្សជាតិ"ផែនការ,ពីរបៀបបញ្ជាការ, ហើយនិងការរៀបចំផ្សព្វផ្សាយពីការកំចាត់អ្នកដែលមានចំណោះវិជ្ជាខ្ពស់ ...ហើយត្រូវសំលាប់អ្នកដែលមិនគោរពច្បាប់ ឬធ្វើឃាត់កម្មបុគ្គលិក ដែលមកពីខាងក្នុង ក្រសួងសង្គមកិច្ច។  នៅថ្ងៃទី១៧ វិច្ឆិការ ,២០១១, អៀងធីរទ្ធត្រូវបានច្បាប់ចាត់ទុកជាការធ្វើខុសច្បាប់មានការកាត់ទោស,ពន្ធនាគារទៅលើការធ្វើខុសច្រើនករណីរ  អាលជ្គីមើ​ឌិសសេស,បានរៀបចំការដោះស្រាយខាងមុខនេះ។ការតាក់ទោសរបស់នាងត្រូវបានអំពាវនាវរឿងរាវដែលនាងបានធ្វើពីមុនមក។  នៅថ្ងៃទី១៣ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ២០១១សាលាឧទ្ធរណ៏​បានកាត់ក្តីខាងក្រោយមានអ្នកគ្រប់គ្រង់ឬការពារ​ អៀង ធីរិទ្ធនិងរៀបចំបែបបទពីសុខភាពសាក់ល្បង់មើលឃើញកាត់ទោសនាងដើម្បីអោយឈរលើរសាលក្តី។ក្នុងខែកញ្ញាឆ្នាំ២០១២ ,និង ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ២០១១អ្នកមើលការខុសត្រូវរបស់នាងមិនត្រូវគ្នានោះទេ បានដាក់បញ្ជុលទៅកន្លែងដើម, ហើយនាងត្រូវបានតាក់ទោសដាក់គុគអស់មួយជីវិត្ត។

Category:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម
អៀង សារី

'អៀង​ សារី'Image:Ieng sary2.jpgប្រវត្តិរូបសង្ខេបឈ្មោះវៀតណាមគឹម ត្រាងឈ្មោះខ្មែរអៀង សារីថ្ងៃកំនើត​ថ្ងៃ​ទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩២៥ ​ថ្ងៃស្លាប់​'ថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៣ ​ទីកន្លែងកំនើត​នៅភូមិងាន ហ៊ ឃុំឡុង ហ៊ ស្រុកឆូ​ ថាញ់ ខេត្តត្រាវិញ វៀតណាមខាងត្បូង​ឪពុកឈ្មោះគឹម រៀង ជាជនជាតិខ្មែរក្រោម ម្តាយឈ្មោះត្រាន ទីឡូ ជាជនជាតិចិន</span> មុខងារ​អតីតឧបនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស​   
លោក អៀង សារី អតីត​ឧបនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស​នៃ ​របប​កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (របបខ្មែរក្រហម) ត្រូវ​បាន​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​ឃុំ​ខ្លួន​ជា​ បណ្តោះ​អាសន្ន​ដើម្បី​រង់ចាំ​ការជម្រះ​ក្តី ពី​បទ​ថា​បាន​ប្រព្រឹត្ត​​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​មនុស្ស​ជាតិ​និង​ ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្គ្រាម​រវាង​ឆ្នាំ​១៩៧៥ ដល់​ឆ្នាំ ១៩៧៩ ។
អៀង សារី: ពាក់កណ្កាលជីវិត

ពាក់កណ្កាលជីវិត
បន្ទាប់ពីការវិលត្រឡប់មកដល់ប្រទេសកម្ពុជាគាត់បានគាត់បាននាំចូលមកគណះកម្មការកណ្ដាលនៃអ្នកធ្វើការនៃកម្ពុជានៅកញ្ញាឆ្នាំ១៩៦០។បន្ទាប់ពីគាត់ធ្លាក់នៅក្នុងសារណះរដ្ឋខ្មែរនៅថ្ងៃ១៧
មេសាឆ្នាំ១៩៧៥ គាត់បានបង្កើតបក្សសម្ព័ន្ធផ្ទាល់ខ្លួនដោយការនិរទេសទៅជួយកសាងប្រទេសកម្ពុជា។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយការវិលត្រឡប់មកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា ពួកគេបានចាប់ខ្លួនមនុស្សជាច្រើនពេលដែលមកដល់ហើយបានបោះទៅក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំងយ៉ាងសាហាវឃោឃៅ។
ជាមួយគ្នានោះដែរប៉ុលពតនិងអៀងសារីត្រូវបានគេកាត់ទោសហើយបានស្លាប់នៅការកាត់ទោសបន្ទាប់ពីរបបខ្មែរក្រហមដួលរលំឆ្នាំ១៩៧៩។
អៀង សារី: ការកាត់ទោស

ការកាត់ទោស 

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ​១៩៧៩ លោក អៀង សារី ត្រូវ​បាន​កាត់ទោស​កំបាំង​មុខ​ប្រហារ​ជីវិត​និង​រឹប​អូស​យក​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ ​ទាំង​អស់​ដោយ​តុលាការ​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ។

លោក អៀង សារី បាន​ទទួល​ការលើក​លែង​ទោស​ពី​អតីត​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ សម្តេចព្រះ  នរោត្តម សីហនុ កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៩៦ បន្ទាប់ពី​បាន​ដឹកនាំ​កងទ័ព​ខ្មែរ​ក្រហម​រាប់​ពាន់​នាក់ ចុះចូល​ជាមួយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ។

តាម​អំណាច​នៃ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា ឬ​ហៅ​ដោយ​ខ្លី​ថា សាលាក្តី​ខ្មែរក្រហម លោក អៀង សារី ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​វីឡា​របស់​លោក​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​១២ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០០៧ ។

លោក អៀង សារី ត្រូវ​បាន​ឃុំឃាំង​ជា​បណ្តោះ​អាសន្ន​ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក ។

ការសម្រេច​ឃុំខ្លួន​បណ្តោះ​អាសន្ន បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក អៀង សារី ប្តឹង​ជំទាស់ ហើយ​តាម​ការគ្រោងទុក​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​នឹង​លើក​យក​បណ្តឹង​ជំទាស់​របស់​ លោក អៀង សារី មក​ធ្វើ​សវនាការ​នៅព្រឹក​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ ទី​៣០ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០០៨ ដើម្បី​សម្រេច​ថា តើ​ត្រូវ​ឃុំ​ខ្លួន​ជា​បន្ត ឬ​ត្រូវ​ដោះលែង​ជា​បណ្ដោះ​អាសន្ន ៕
អៀង សារី: មរណៈភាព

មរណៈភាព
លោក អៀង សារី បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៣ នៅវេលាម៉ោងប្រហែលជា ៨:៤៥ នាទី ដោយរោគាពាធ នាមន្ទីរពេទ្យខ្មែរ-សូវៀត។មុខពេលការប្រឆាំងរឿងក្តីរបស់គាត់
អាចយកសេចក្តីសំរេច។គាត់មានជំងឺបេះដូងអស់រយះពេលជាច្រើនឆ្នាំក៏ដូចជាមានជំងឺផ្សេងៗទៀតផងដែរ។គាត់បានយកភាគហ៊ុនរបស់គាត់ទៅដាក់នៅក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំងពិសេសនៅឯមន្ទីរ
ពេទ្យនៅថ្ងៃទី៤ខែមិនាឆ្នាំ២០១៣ហើយមេធាវីរបស់គាត់បាននិយាយថាក្រពះនិងពោះវៀនរបស់គាត់មានបញ្ហា។ខ្ឡួនប្រាណរបស់គាត់ត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅផ្ទះរបស់លោកនៅខេត្ត
បន្ទាយមានជ័យ។ខ្លួនរបស់គាត់និងយកទៅផ្តេករយះពេល៧ថ្ងៃមុនពេលរំលាយសាកសព។មុនពេលគាត់ស្លាប់ គាត់បាននិយាយថាការកាត់ទោសរបស់គាត់ជាប់ទាក់ទងទៅនិង
ខ្មែរក្រហម។

លោកអ៊ីលីសាបែត ស៊ីម៉ូនែ ហ្វត គឺជាមេធាវីរបស់គាត់បាននិយាយថាសំរាប់ជនរងគ្រោះជានេះគឺជាការស្លាប់ដ៏តូចតាចនៃការកាត់ក្តីហើយរឹតត្បឹតពួកគេស្វែងរក
សច្ចះធម៍និងយុត្តិធម៍។
អៀង សារី: សូមមើលផងដែរ

សូមមើលផងដែរ 

 វិទ្យុអាស៊ីសេរី 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជនអាស៊ី
Category:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម
អៀរឡង់

ប្រទេសអៀរឡង់ (ភាសាអៀរឡង់៖ Éire និងភាសាអង់គ្លេស៖ Ireland) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអៀរឡង់ (អៀរឡង់៖ Poblacht na hÉireann និងអង់គ្លេស៖ Republic of Ireland) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅប៉ែកខាងជើង-លិចនៃទ្វីបអឺរ៉ុប។ ឌូប្លាំងគឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេស។"Population and Migration Estimates, April 2018" , Central Statistics Office, released 28 August 2018 រដ្ឋអធិបតេយ្យនេះមានព្រំដែនគោកជាប់ជាមួយអៀរឡង់ខាងជើងតែមួយគត់ ដែលស្ថិតក្នុងកម្មសិទ្ធិរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ ក្រៅពីនេះ អៀរឡង់ត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ជាមួយនឹងសមុទ្រសែលទិកនៅភាគខាងត្បូង ច្រកសមុទ្រសាំងចចនៅភាគខាងត្បូង-កើត និងសមុទ្រអៀរឡង់នៅប៉ែកខាងកើត។

ប្រទេសអៀរឡង់បានចែករដ្ឋបាលជា ៣១ "ស្រុក"។ អៀរឡង់ជារដ្ឋសេរីត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩២២ ដោយកិច្ចព្រមព្រៀងអង់គ្លេស-អៀរឡង់។
អៀរឡង់: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ពីថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៨០១ ដល់ ថ្ងៃទី ៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩១៩ កោះ អៀរឡង់ ស្ថិតនៅជាផ្នែកមួយនៃ ចក្រភពអង់គ្លេស ។

អៀរឡង់ គឺជាកោះមួយយ៉ាងធំដែលស្ថិតនៅខាងលិចប្រទេស អង់គ្លេស កោះនេះត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយប្រទេស អង់គ្លេស តាំងពីមុន សង្គ្រាមលោកលើកទី១ មកម្ល៉េះ សង្គ្រាមលោកលើកទី១ ត្រូវបានបញ្ចប់ទៅ ប្រជាជន អៀរឡង់ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ដឺ វ៉ាឡឺរ៉ា(Devalera) ដែលជា មេដឹកនាំ គណបក្សជាតិនិយមឈ្មោះ សុីន ហ្វេន (sinn fein) បានងើបឡើង បះបោរប្រឆាំងនិងប្រទេស អង់គ្លេស ដើម្បីផ្តាច់ខ្លួនបង្កើតជារដ្ឋឯករាជ្យមួយ ស្ថិតនៅចំពោះស្ថានការណ៍បែបនេះ រាជរដ្ឋាភិបាល អង់គ្លេស បានចាត់វិធានការ បង្ក្រាប ចលនាបះបោរនេះយ៉ាង សាហាវបំផុតអស់រយៈពេល ៣ឆ្នាំ តែការបង្ក្រាបនោះពុំ បានលទ្ធផលឡើយ គឺ គ្រាន់តែបានធ្វើឲ្យ ស្ថានភាពប៉ះបោរ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងៗ ទីបំផុតរាជរដ្ឋាភិបាល អង់គ្លេស បានសម្រេចយល់ព្រមប្រគល់ ឯករាជ្យ នៅប្រទេស អៀរឡង់ ដោយដកទ័ព និង មន្ត្រីស៊ីវិល ទាំងអស់ វិលត្រឡប់ទៅប្រទេស អង់គ្លេស វិញ ប៉ុន្តែ ទោះបីជាយ៉ាងណា ពេលនេះប្រទេស អង់គ្លេស មិនអនុញ្ញាត ឲ្យ រដ្ឋ អៀ (EIRE) ភ្ជាប់ តំំបន់ អុ៊លស្ទែរ ( Ulster ) បានឡើយ ក្នុង ស្ថានភាពបែបនេះ នៅឆ្នាំ ១៩២១ ប្រទេស អៀរឡង់ និង អង់គ្លេស បានព្រមព្រៀងគ្នា បែងចែកប្រទេស អៀរឡង់ ជាពីរផ្នែកគឺ៖

• តំបន់អុ៊លស្ទែរ ដែលភាគច្រើនកាន់សាសនា គ្រិស្ដនិកាយ ប្រូតេស្តង់ ត្រូវបានទទួល លក្ខន្តិកៈពិសេសមួយគឺ តំណាងរាស្ត្រ តំបន់នេះទៅប្រជុំនៅសភាអង់គ្លេស ទីក្រុងឡុងដ៍ ។

• ផ្នែកសល់ពី ( ULSTER )ប្រជារាស្ត្រតំបន់នេះកាន់ សាសនាគ្រិស្តនិកាយកាតូលិក តំបន់នេះត្រូវបានបង្កើត រដ្ឋឯករាជ្យមួយឈ្មោះ រដ្ឋសេរី នៃ កោះអៀឡង់ តែទោះជាបែបណាក្តី ប្រទេសអង់គ្លេស នៅតែត្រួតត្រា ព្រមទាំងមានតាំងមូលដ្ឋានទ័ពនៅរដ្ឋនេាះទៀតផង និយាយរួម ចលនាជាតិនិយមសុិនផេនមិនត្រឹមតែ ទាមទារឲ្យ អង់គ្លេស ដកទ័ពចេញពី អៀរឡង់ប៉ុណ្ណោះទេ គឺបានទាមទារឲ្យ អង់គ្លេស បញ្ចូលតំបន់អ៊ុលស្ទែរ ទៅក្នុង រដ្ឋអៀឡង់ ទៀតផង ។
អៀរីស

right|thumb|អៀរីសនិងព្រះច័ន្ទរបស់វា។

អៀរីស (និមិត្តសញ្ញា៖ 16px|⯰) គឺជាវត្ថុធំជាងគេទី 10 និងធ្ងន់បំផុតទី 9 ដែលវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ។
អៀវ កើស

thumb|right|200px|អៀវ កើស
អៀវ កើស (កើត​ឆ្នាំ ១៩០៦ - ១៤ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៥០)​ គឺជា​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ភាសា​ខ្មែរ , ជា​កវីនិពន្ធ , អ្នកនិពន្ធ​សារព័ត៌មាន​ខ្មែរ​-​បារាំង និង​អ្នក​រៀបរៀង​សៀវភៅភាសា​ខ្មែរ​, ជា​សហគ្រិន , ជា​ស្ថាបនិក​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ , ជា​សមាជិក​សភា​តំណាងរាស្ត្រ , ជា​ឧ​ប​រដ្ឋមន្ត្រី និង​ជា​ប្រធានរដ្ឋសភា​។​ លោក អៀ​វ កើ​ស កើត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩០៥ នៅ​ឃុំ​សង្កែ ខេត្ត​បាត់ដំបង ជា​បុត្រ​ទោល​របស់លោក អៀ​វ ហេង និង អ្នកស្រី ទឹក ។
អៀវ កើស: ការសិក្សា

ការសិក្សា
លោក​បាន​រៀន​នៅ​វត្ត​កណ្តាល និង​សាលាបឋមសិក្សា​ខេត្ត​បាត់ដំបង នៅ​អនុវិទ្យាល័យ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិក្រុងភ្នំពេញ និង​សាលា​ពាណិជ្ជកម្ម​ក្រុង​ហាណូយ រហូត​ប្រឡង​ជាប់​លេខ​១ នៅ​ឆ្នាំ​១៩២៧។ គ្រឹះស្ថាន ដឺ​នី​ហ្វ្រែរ នៅ​ភ្នំពេញ និង​​ចម្ការកៅស៊ូ​មេមត់ បាន​ទទួល​លោក​ជា​និយោជិក ដល់​ដើមឆ្នាំ​១៩២៨ មុន​នឹង​លោក​ចាប់ផ្តើម​អាជីវកម្មជា​សហគ្រិន​ស្ថាបនា​នៅ​មេមត់ ​ទៅ​ទល់នឹង​ឆ្នាំ​១៩៣២។ នៅ​តុលាការ​កំពង់ចាម ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩២៨ លោក​បាន​ប្តឹង​ឈ្នះក្តី​លើ​ចាងហ្វាង​ចម្ការកៅស៊ូ​ចាឡាង សញ្ជាតិ​​បារាំង​ដែលបាន​ប្រើ​អំណាច​ប្រមាថ​រូបលោក។ ជំនាន់​នោះ ខ្មែរ​ដែល​អាច​ឈ្នះក្តី​លើ​បារាំង ជាពិសេស​បារាំង​ដែល​​មាន​ឋានៈ​ខ្ពង់ខ្ពស់​បែបនេះ​ ពិត​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​មាន​ដោយ​កម្រ​ពេក​ណាស់ ។
អៀវ កើស: ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន

ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន
ឆ្នាំ​១៩២៩ លោក​បាន​រៀបការ​ជាមួយ​អ្នក​គ្រូ​ គិម ស៊ិរី ហៅ ពាញ ។ លោក​មាន​កូនប្រុស​២​នាក់ ។ ទោះបី​លោក​កំពុង​ប្រកប​អាជីវកម្ម និង មានគ្រួសារ​ហើយ​ក្តី ក៏​លោក​នៅតែ​ខំ​ឆ្លៀត​រៀន​រហូត​បាន​ប្រឡង​ជាប់​អាហារូបករណ៍​នា​ឆ្នាំ​១៩៣២ ដើម្បី​បាន​ទៅ​បន្ត​វិជ្ជា​នៅ​វិទ្យាស្ថាន​គីមី​ ឯ​ក្រុង​ប៊រដូ នា​ប្រទេស​បារាំង ។ ប៉ុន្តែ​រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​នៅ​ឥណ្ឌូចិន មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​លោក​ចេញ​ទៅ​សិក្សា​ឡើយ ។​ ​ឆ្នាំ​១៩៤២-១៩៤៦ លោក​បាន​ធ្វើ​ជា​សហគ្រិន​សាធារណការ​នៅ​ខេត្ត​បាត់ដំបង ។ ក្នុងពេលនោះ​លោក​បាន​ចូល​ជា​សមាជិក​សភា​តំណាងរាស្ត្រ​ខ្មែរ រួច​ជា​សមាជិក​រង​នៅ​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ នៃក្រុម​មហា​ប្រឹក្សា​សម្រាប់​ការពារ​ផលប្រយោជន៍ខាង​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូចិន និង បាន​ធ្វើ​ជា​សមាជិក​នៃ​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​នៅ​អម​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ ។ ឆ្នាំ​១៩៤១-៤៥ លោក​បាន​ប្រកប​មុខរបរ​លក់​ថ្នាំពេទ្យ និង​ធ្វើ​ឧស្សាហកម្ម​សាប៊ូ នៅ​បាត់ដំបង ។​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៥ លោក​បាន​មក​ភ្នំពេញ កាន់តំណែង​ជា​ឧ​ប​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច ។ ឆ្នាំ​ក្រោយមក លោក​បាន​ចូលរួម​បង្កើត​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ និង បាន​ធ្វើ​ជា​ប្រធានរដ្ឋសភា​ព្រាង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។ ឆ្នាំ​១៩៤៧ លោក​បាន​ធ្វើ​ប្រធានរដ្ឋសភា​ម្តង​ទៀត ​រហូតដល់​ឆ្នាំ​១៩៤៩។ លោក​បាន​ចូល​ជា​សមាជិក​សមាគម​មិត្ត​សិស្ស​ចាស់ និង​មិត្ត​អនុវិទ្យាល័យ និង វិទ្យាល័យ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ , សមាគម​គិលាន​   សង្គ្រោះ​ចំពោះ​ព្រះសង្ឃ និង គណៈកម្មការ​វប្បធម៌​ ​ដែលមាន​សម្តេច​ព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជា​ប្រធាន​ ព្រមទាំង​បាន​ធ្វើ​ជា​ទីប្រឹក្សា​សមាគម​មិត្ត​សាលា​បាលី ។ លោក​បាន​រៀបចំ​ក្បួនជវលេខ និងអង្គុលីលេខ​ខ្មែរ​។ ជាមួយ​នឹង​គណៈកម្មកា​រ​វប្បធម៌ លោក​បាន​កែសម្រួល​អក្សរ​ខ្មែរ​សម្រាប់​អង្គុលីលេខ​។ លោក​ជា​អ្នកស្រាវជ្រាវ​ភាសា​ខ្មែរ , ជា​កវីនិពន្ធ , អ្នកនិពន្ធ​សារព័ត៌មាន​ខ្មែរ​-​បារាំង និង​អ្នក​រៀបរៀង​សៀវភៅ «ភាសា​ខ្មែរ»​។ ព្រះ​ករុណា​ព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ ​ទ្រង់​សព្វ​ព្រះ​រាជ​ហឫទ័យ​ បាន​ព្រះ​រាជទាន​ គ្រឿង​​ឥស្សរិយយស មេដាយ​​មាស​ព្រះ​ករុណា​ទ្រង់រាជ្យ​​​ និង មេដាយ​វរ​សេនា​អាណាច​ក្រ​កម្ពុជា ។ នៅ​ចុងឆ្នាំ​១៩៤៩ លោក​បាន​ដង្ហែព្រះ​ករុណា​ជា​អម្ចាស់​ជីវិត​លើ​ត្បូង ​​ទៅ​​ប្រទេស​បារាំង ។ លុះ​បាន​ឆ្លៀត​ព្យាបាល​រោគ រួច​ត្រឡប់មក​ប្រទេស​យើង​​វិញ មិន​បាន​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ផង ​ស្រាប់​តែ​គ្រាប់បែកដៃ​១​ បាន​ផ្ទុះ​ឡើង​ប្រហារ​ជីវិត​លោក​ ក្រោយពេល​ដែល​លោក​ទើបនឹង​​បាន​បិទ​សម័យប្រជុំ​គណៈ​កម្មការ​ធិ​ការនាយក នៃគណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ  ​នៅ​ថ្ងៃទី​១៤ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៥០ វេលា​ម៉ោង​៦ ល្ងាច។ ពាក្យ​បណ្តាំ​មុន​ផុត​ដង្ហើម​របស់​លោក​ជាពាក្យ​ជ្រាប​ដោយ​ធម៌​អហិង្សា​។ ​សព​លោក​ បាន​បូជា​នៅ​វត្ត​បទុម​វតី​រាជ​វរាម​។ ធាតុ​លោក​ បាន​បញ្ចុះ​នៅ​វត្ត​កែវព្រះ​ភ្លើង​​ ក្រុង​ភ្នំពេញ៕
អេ ភូថង

អេភូថង spelling per the Los Angeles Times  (    ; ក៏សរសេរថា អេ ភូថង ; កើតឆ្នាំ 1975) khmer.org  គឺជាអ្នកប្រដាល់អាជីព កម្ពុជា ចូលនិវត្តន៍ និងជាអតីតពិធីករទូរទស្សន៍ពិតដែលមានដើមកំណើត ខ្មែរ និង ចិន ។ កើត​នៅ ​ស្រុក​មណ្ឌលសីមា ខេត្ត​កោះកុង ប្រទេស​កម្ពុជា អេ ភូថង បច្ចុប្បន្ន​រស់នៅ ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ។ គាត់​មាន​ឪពុក​ឈ្មោះ  យ៉ែម លីម និង​ម្ដាយ​ឈ្មោះ អាត អ៊ុត។ គាត់ក៏មានបងប្អូនប្រុសស្រីម្នាក់ផងដែរ។

អេ ភូថង បានចាប់ផ្តើមរៀនគុនខ្មែរ ប្រដាល់ក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរតាំងពីអាយុ១២ឆ្នាំជាមួយលោក យុត ភូថងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ដែលពេលនោះកាន់តំណែងជាអភិបាល ខេត្តព្រៃវែង និងបច្ចុប្បន្នជាអភិបាល ខេត្តកោះកុង ។ អេ ភូថង បាន​ប្រកួត​ប្រដាល់​សេរី​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​អាយុ ១៧ ឆ្នាំ។ ដំបូងគាត់ចាប់ផ្តើមប្រយុទ្ធនៅអាយុ ៤៨ ឆ្នាំ។ ថ្នាក់ទម្ងន់គីឡូក្រាម ហើយបន្ទាប់មកបានផ្លាស់ប្តូរទៅ ៦៣ ថ្នាក់ទម្ងន់គីឡូក្រាម។ បន្ទាប់មកគាត់បានឡើងដល់ថ្នាក់ទម្ងន់ ៨២ គីឡូក្រាម។ ធំឡើងគាត់មិនមានលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំទេ ដោយសារតែគាត់ធ្វើការដើម្បីផ្គត់ផ្គង់គ្រួសាររបស់គាត់ ឬបណ្តុះបណ្តាលលើចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់គាត់ក្នុងកីឡាប្រដាល់គុនខ្មែរ។ គេ​ធ្លាប់​ហ្វឹកហាត់​ជាមួយ​ឈិត សារឹម នៅ​ក្លិប​ប្រដាល់​ក្រសួងការពារជាតិ​ដែរ​។ អេ ភូថង បច្ចុប្បន្ន​ជា​ម្ចាស់​ក្លឹប​ហាត់​ប្រាណ និង​ប្រដាល់​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ឈ្មោះ អេ ភូថង ក្លឹប​ទន្លេបាសាក់។ ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ប្រដាល់​របស់​គេ​មាន​ប្អូន​ប្រុស​របស់​គេ​ឈ្មោះ អាត់ ភូថង។

ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ អេ ភូថង បានស្វែងរកឱកាសប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅខាងក្រៅសង្វៀន។ លោកធ្លាប់បានសម្តែងក្នុងរឿងជាភាសាខ្មែរចំនួនពីររឿង និងជាសហពិធីករក្នុងកម្មវិធីពិតដែលមានការវាយតម្លៃខ្ពស់របស់ទូរទស្សន៍ស៊ីធីអិន (CTN) គឺ ជើងឯកគុនខ្មែរ ។ អ្នក​ប្រដាល់​ជើង​ខ្លាំង អៃ កុសល អ្នក​ប្រដាល់​មក​ពី​ក្លិប 7NG អេ​ភូថង​។

គាត់​ក៏​មាន​សមត្ថភាព​និយាយ​ភាសា​ថៃ​ក៏​ដូច​ជា​ខ្មែរ​ដែរ។  គាត់​បាន​ឈាន​ដល់​វគ្គ​ពាក់កណ្តាល​ផ្តាច់ព្រ័ត្រ​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ជើងឯក S1 លើក​ដំបូង​នៅ ​ប្រទេស​ថៃ ដោយ​យក​ឈ្នះ អ៊ីXរ៉ាហ្វីល  Rafi មក​ពី ​ប្រទេស​អេស្ប៉ាញ និង​ចាញ់​ក្នុង​ទឹក​ទី 2 ឡើង​ទៅ​លើ​ម្ចាស់​ជើងឯក​កម្មវិធី Suriya Ploenchit ។ គាត់​បាន​បង្ហាញ​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ក្នុង​ការ​ចង់​ប្រកួត​ជាមួយ John Wayne Parr ។ ថ្មីៗនេះគាត់បានឈ្នះមេដាយសំរឹទ្ធលើកីឡាប្រដាល់បស្ចិមប្រទេសក្នុង ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ឆ្នាំ 2009 នៅប្រទេសឡាវ។
អេ ភូថង: កំណត់ត្រាប្រដាល់

កំណត់ត្រាប្រដាល់ 
+178 ឈ្នះ (? (T) KO's, ? decisions), 9 ចាញ់ , 5 ស្មើDateResultOpponentEventMethodRoundTime2016  Loss Colt ThomasBattle at the Boat boxing, United StatesKO10:162010  Loss Simon MarcusCambodiaDecision52010  Win Jose Pitu SansTV3 Kickboxing, Phnom Penh, CambodiaTKO (Towel Thrown In)12009  Loss Harald OlsenAustraliaDecision53:002008  Win Adam KayoomBayon TV Kickboxing, CambodiaDecision53:002008  Win Tony AngelovCTN Kickboxing: Cambodia Vs. New Zealand, CambodiaTKO (Referee Stoppage)20:352007-04-29  Win YoochyTV5 Kickboxing, Phnom Penh, CambodiaTKO (Injured Arm)32:252007-01-21  Win Jose Pitu SansTV5 Kickboxing, Phnom Penh, CambodiaTKO (Injured Arm)20:382007  Win Shaun LomasCTN Kickboxing Phnom Penh, CambodiaTKO (Injured Arm)41:062007  Win Mike JusticeCTN Kickboxing, CambodiaDecision52006-08-21NC Timor DaalTV5 Kickboxing, CambodiaNo contest (Riot)2003 Win Perikli ManiatisTV5 Kickboxing CambodiaKO (Right Hook)11:302003 Win Brett FranklinTV5 Kickboxing CambodiaKO (Right Roundhouse Kick)22003  Loss Suriya PrasathinphimaiS1 World Championship, ThailandDecision32003  Win Rafi ZouheirS1 World Championship, ThailandDecision32003  Win Faisal ZakariaCambodian International Championship Belt, CambodiaDecision52002  Win Faisal ZakariaCambodian International Championship Belt, CambodiaDecision52002  Win Antea AtomeaTV5 Kickboxing, CambodiaTKO10:582001-06  Win Jean-Charles SkarbowskyPhnom Penh Stadium, Phnom Penh, CambodiaTKO (Ref stop)52001-04  Win Jean-Charles SkarbowskyPhnom Penh Stadium, Phnom Penh, CambodiaTKO (Ref stop/elbow)32001-03-26  Win Jean-Charles SkarbowskyPhnom Penh Stadium, Phnom Penh, CambodiaTKO (Ref stop/downward elbow)10:152001  Loss Faisal ZakariaCambodian Kickboxing Show, CambodiaTKO5