navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
បុរសឈឺនៃអឺរ៉ុប: ការប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀត

ការប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀត 
អ្នកការទូតស៊ុយអែត និងជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ខាល ប៊ីដ ធ្លាប់បានសំដៅទៅ ប្រទេសស៊ែប៊ី ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ ស្លូបូដាន មីឡូសេវិច ជាបេក្ខជនសម្រាប់ "បុរសឈឺថ្មីនៃអឺរ៉ុប" ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧។ នេះគឺដោយសារតែអស្ថិរភាពនយោបាយនៅ យូហ្គោស្លាវី និងអតីតទឹកដីរបស់ខ្លួនដែលបណ្តាលមកពី សង្គ្រាមយូហ្គោស្លាវី ដែលបានអង្រួនតំបន់បាល់កង់ពីឆ្នាំ១៩៩១ ដល់ឆ្នាំ ២០០១។ 

ក្នុងឆ្នាំ២០០៧ សេដ្ឋវិទូ បានពណ៌នា ព័រទុយហ្គាល់ ថាជា "អ្នកជម្ងឺថ្មីនៃអឺរ៉ុប" ។ "A new sick man of Europe". 

នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៩ ការប្រមាថនេះត្រូវបានផ្តល់ដោយ EurActiv ដល់ ប្រទេសក្រិក ក្នុងទិដ្ឋភាពនៃ កុបកម្មក្រិកឆ្នាំ២០០៨ ការកើនឡើង ភាពអត់ការងារធ្វើ និង អំពើពុករលួយផ្នែកនយោបាយ ។ 

នៅនិទាឃរដូវ ឆ្នាំ២០១១ Eurozine បានស្នើថា សហភាពអឺរ៉ុប គឺជា "បុរសឈឺនៃអឺរ៉ុប" ដោយទទួលបានព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលផ្តោតលើ វិបត្តិអឺរ៉ូ "សហភាពអឺរ៉ុប: បុរសឈឺពិតប្រាកដរបស់អឺរ៉ុប?" 

ក្នុងឆ្នាំ២០១៥ និង ២០១៦ ប្រទេសហ្វាំងឡង់ ត្រូវបានគេហៅថា "បុរសឈឺនៃទ្វីបអឺរ៉ុប" ដោយសារតែវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងការរីកចម្រើនយឺតយ៉ាវ នៅក្នុងពេលវេលាដែលស្ទើរតែគ្រប់ប្រទេសអឺរ៉ុបផ្សេងទៀតបានជាសះស្បើយពី វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធំ ។
បុរសឈឺនៃអឺរ៉ុប: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 សាច់រឿងជុំវិញការដួលរលំចក្រភពអូតូម៉ង់
 PIGS (សេដ្ឋកិច្ច)
 បុរសឈឺនៃអាស៊ី
បុរសវិលមិនជុំជើងក្រាន

{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;"
|-
| colspan="2" style="background:#00EE21; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #00FF00 solid;" |
បុរសវិលមិនជុំជើងក្រាន (បទ ពាក្យ៨)
|-
| valign="top" style="padding:8px 8px 0px 8px; background:#F5FAFF;" | 

បុរសវិលមិនជុំជើងក្រាន (បទ ពាក្យ៨)
(១) កាលនៅពីតូចរៀននៅសាលា គ្រូពន្យល់ថាមានពាក្យមួយឃ្លា

បងប្អូននារីក្មេងចាស់គ្រប់គ្នា មិនដែលឃ្លាតឃ្លាអំពីជើងក្រាន។

(២) ស្ដាប់ហើយរៀនហើយមិនចាប់អារម្មណ៍ ដល់ពេលខ្លួនធំឃ្លាតញាតិសន្ដាន

មកនៅតែឯងចំបែងពេញប្រាណ ឡើងផ្សារលាងចានធ្វើម្ហូបដាំស្ល។

(៣) ពីព្រឹកដល់យប់មិនដែលទំនេរ សូរិយាទន់ទេរដល់ម៉ោងចៀន ខ

ពេលក្រោកពីគេងឆាស្ងោរបន្ត បើខ្ជិលបបរនឹងពងទាចៀន។

(៤) ខ្ជិលកាន់តែខ្លាំងដេកឡើងស្រមុក ថ្ងៃចាំងចំមុខដល់ម៉ោងទៅរៀន

គ្មានពេលដាំបាយអោយក្រពះឃ្លាន ធ្វើមុខអឹមអៀនយកដៃស្ទាបពោះ។

(៥) ឃ្លាតញយៗដងចេះបែកគំនិត តើត្រូវរិះគិតរកអ្នកជំនួស

បានគ្នា២នាក់មកនៅរួមរស់ ប្រហែលតឹងពោះមិនពិបាកអ្វី។

(៦) នេះពិតសមជាមហាគំនិត បានឆីពេញចិត្តមានគ្នាបមបី

កោសខ្យល់បោចសក់ពេលឈឺរីងរៃ មានពៅពិសីនៅកំដបង។
និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង
២៣ កុម្ភៈ ២០១០

Category:កំណាព្យ
បុរសឯកពិភពលោក

បុរសឯកពិភពលោក  () គឺ​ជាកម្មវិធី​ប្រកួត​សម្រស់​បុរសអន្តរជាតិ​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​អង្គការ​បវរកញ្ញា​ពិភពលោក។អ្នក​ចូល​រួម​ក្នុងការប្រកួត​ប្រជែងសកម្មភាព​ផ្សេងៗ​រួម​មាន ​ការ​ជិះ​ស្គី​លើ​ទឹក ការជិះ​កង់​ឡើង​លើភ្នំ និង​ ការរត់ប្រណាំងម៉ារ៉ាតុង។ 

បុរសឯកពិភពលោក បច្ចុប្បន្នគឺ Daniel Mejía មកពី ព័រតូរីកូ ដែលបានគ្រងតំណែងនៅថ្ងៃទី ២៣ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៤ នៅ NovaWorld ទីក្រុង Phan Thiết ខេត្តប៊ិញថ្វឹន ប្រទេសយួន។
បុរសឯកពិភពលោក: ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ

ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ
 ឆ្នាំប្រកួត ប្រទេស ម្ចាស់ម្កុដ ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត ១៩៩៦ Francisco Escobar ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល, តួកគី ៥០ ១៩៩៨ Gustavo Gianetti Grândola, ព័រទុយហ្គាល់ ៤៣ ២០០០  អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ Nicklas Pedersen Perthshire, ស្កុតឡែន ៣២ ២០០៣  Rohit Khandelwal ទីក្រុងឡុងដ៍, ចក្រភពអង់គ្លេស ៣៨ ២០០៧ Juan García Postigo ទីក្រុងសាន់យ៉ា, ខេត្តហៃណាន, ចិន ៥៦ ២០១០  អៀឡង់ Kamal Ibrahim Incheon, កូរ៉េ ៧៤ ២០១២  Francisco Escobar Kent, ចក្រភពអង់គ្លេស ៤៨ ២០១៤ Nicklas Pedersen Torbay, ចក្រភពអង់គ្លេស ៤៦ ២០១៦ Rohit Khandelwal Southport, ចក្រភពអង់គ្លេស ២០១៩ Jack Heslewood ទីក្រុង Quezon, ហ្វីលីពីន ៧២ ២០២៤  ព័រតូរីកូDaniel Mejía ទីក្រុង Phan Thiết, ខេត្តប៊ិញថ្វឹន, យួន ៦០
បុរសឯកពិភពលោក: បេក្ខជនតំណាងប្រទេសកម្ពុជា

បេក្ខជនតំណាងប្រទេសកម្ពុជា 
ឆ្នាំបេក្ខភាពខេត្តតំណែងរង្វាន់ពិសេស ២០២៤ Sokhunrangsey Thul ខេត្តកំពតUnplaced  ២០១៩ Somkhan Ou ខេត្តកំពង់ឆ្នាំងUnplaced
បុរាណវិទ្យា

បុរាណវិទ្យា គឺជាការសិក្សាខាងវិទ្យាសាស្ត្រ អំពីវប្បធម៍របស់មនុស្ស តាមរយៈការងើបឡើងវិញនិងការវិភាគវប្បធម៍សម្ភារៈ។
បុរីព្រះបាទដាវីឌ

thumb|250px|right|ruins of city of david
បុរីព្រះបាទដាវីឌ (City of David - עיר דוד) គឺ តំបន់ បុរាណវត្ថុ នៅក្នុង យេរូសាឡិ ។ វាគឺនៅជាប់នឹងជ្រុងភាគអាគ្នេយ៍នៃជញ្ជាំងនៃការ ទីក្រុងចាស់នៃក្រុងយេរូសាឡឹម នេះ។ តំបន់បណ្តាញនេះត្រូវបានកំណត់គុណលក្ខណៈ រាជវាំង របស់ស្ដេច ដាវីឌ និងរួមបញ្ចូលទាំងផ្លូវក្រោមដីទឹកដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយស្តេច ហេសេគា នេះ។
បុរីព្រះបាទដាវីឌ: តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 

 City of David
 From Shiloah to Silwan project 
 Did I Find King David's Palace?  Biblical Archaeology Review

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ី
បុរីរម្យ

បុរីរម្យ (  , RTGS ៖ Buri Ram ; ខ្មែរខាងជើង :  អានថា: មឹងពែ) ជា​ក្រុង​មួយ ( ​ទេសាបាលមឿង ​) ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ទីរួមខេត្តនៃខេត្ត​បុរី​រម្យ ប្រហែល  ។ ភាគឦសាននៃទីក្រុងបាងកក ។ ទីប្រជុំជននេះកាន់កាប់ តំបល់មឿងនៃស្រុកមឿងបុរីរម្យ ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១២ វាមានប្រជាជនចំនួន ២៧,៨៦២នាក់ ។
បុរីរម្យ: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|230x230ភីកសែល| ការិយាល័យខេត្តបុរីរម្យថ្មី
កាល​ពី​ជិត​មួយ​ពាន់​ឆ្នាំ​មុន បុរីរម្យបច្ចុប្បន្ន​គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃអាណាចក្រ​ខ្មែរ ។ ប្រាសាទ​ពី​សម័យ​នោះ​បញ្ជាក់​ពី​ការ​បំផ្លិចបំផ្លាញ​របស់​វា។ អ្វី​ដែល​សំខាន់​បំផុត​គឺ​នៅ​លើភ្នំភ្លើង ​ដែល​ផុតរលត់ហើយ​ត្រូវ​បាន​ការពារ​ក្នុង ​ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រភ្នំរុង។ តាម​សិលាចារឹក​ដែល​បាន​រក​ឃើញ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​បុរីរម្យ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​អនុត្តរភាព​នៃ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ។ មមុនពេលដំណើរឆ្ពោះបាងកក គេ​ដឹង​តិច​តួច​អំពី បុរីរម្យ។ នៅ​ដើម​សម័យ​បាងកក នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី​១៩ ទី​ក្រុង​នេះ​ពី​ដើម​មាន​ឈ្មោះ​ថា មឹងពែ ត្រូវ​បាន​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ជា បុរីរ៊ាំ ឬ បុរីរម្យ ។ បន្ទាប់ពីកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលនៅចុងសតវត្សទី១៩ បុរីរម្យត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសៀមជាខេត្តមួយ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]
បុរេប្រវត្តិកម្ពុជា

បុរេប្រវត្តិខ្មែរ គឺជាសម័យកាលដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ ដែលពេលនោះ មនុស្សពុំទាន់ចេះបង្កើតតួអក្សរសម្រាប់កត់ត្រាហេតុការណ៍អ្វីឡើយ។ ដើម្បីសិក្សាអំពីបុរេប្រវត្តិខ្មែរ​ យើងក៏ត្រូវសិក្សាអំពីទឹកដីខ្មែរដែរ។ នៅភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍កាលពីមុនធ្លាប់មានពំនើងផ្នត់កាឡេដូយាង រឺ កាឡេដុង (Plissement calédonien) និង ពំនើងផ្នត់អែរស៊ីនញាង (Plissement hercynienne) ដែលធ្វើឲ្យផុសឡើងនៅខ្ពង់រាប និង ជួរភ្នំនានាពាសពេញប្រទេសខ្មែរសព្វថ្ងៃនេះ។ បន្ទាប់មកក៏បានលិចទៅវិញដោយទឹកសមុទ្រនៅស័កទី៣។ នៅស័កទី៤ដីក៏ផុសចាប់ពីភូមិភាគហេមពាន្តរហូតដល់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំងមូល។ ដីខ្មែរក៏ដុះឡើងពី ៧០០ ទៅ ៨៨០ មាត្រ។ ក្នុងស័កទី៤ មានលំនាចនិងជំនោរទឹកសមុទ្រ ដែលជាមូលហេតុធ្វើឲ្យដីលិចហើយផុសឡើងវិញសាជាថ្មីម្ដងទៀត។ នៅចន្លោះពី ៦០០០០០ ដល់ ៥០០០ ឆ្នាំ មុ.គ. ទឹកសមុទ្របាននាចថយទៅពី ១៣០ ដល់ ១៨០ មាត្រ (បើប្រៀបទៅនឹងកំពស់ទឹកសមុទ្រសព្វថ្ងៃនេះ)។ អ្នកភូគព្ភវិទូខ្លះបានយល់ថា កាលណោះគ្មានសមុទ្រខណ្ឌភូមិភាគឥណ្ឌូចិន និង ប្រជុំកោះទ្វីបឥណ្ឌា (Insulinde) ស្ថិតនៅជាប់គ្នារហូតគ្មានសមុទ្រខណ្ឌដូចយើងសព្វថ្ងៃនេះទេ។ នៅប្រមាណ ១៥០០០ ឆ្នាំមុ.គ. ទឹកសមុទ្រជោរបានកំពស់ ១៥ មាត្រ ដែលបណ្ដាលឲ្យទឹកដីកម្ពុជាក្រោម និងវាលទំនាបប្រទេសខ្មែរបានលិចទៅក្នុងទឹកវិញ។ នៅសតវត្សទី៣ មុ.គ. ទឹកសមុទ្របាននាចទៅវិញបន្តិចៗម្ដង។ ឯពេលនោះ ទន្លេមេគង្គបាននាំដីល្បាប់មកចាក់បំពេញបន្តិចៗម្ដង ក្លាយជាដីសណ្ដបន្តដេញតាមទឹកសមុទ្រស្រក។ត្រឹង ងារ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ទំព័រ ២១
គេអាចដឹងព្រឹត្ដិការណ៍ផ្សេងៗក្នុងសម័យបុរេប្រវត្ដិតាមការសិក្សាលើគ្រោងឆ្អឹងមនុស្ស
ប្រដាប់ប្រដា សំភារៈ កំទេចសំណល់គ្រប់បែបយ៉ាង ដែលមនុស្សជំនាន់មុនបានបន្សល់ទុក។
នៅប្រទេសកម្ពុជាយើង មានស្ថានីយ៍បុរេប្រវត្ដិសំខាន់ៗដូចជា៖
-ស្ថានីយ៍បុរេប្រវត្ដិសំរោងសែន និង អន្លង់ផ្តៅ (កំពង់ឆ្នាំង)
-ស្ថានីយ៍បុរេប្រវត្ដិម្លូព្រៃ (ព្រះវិហារ)
-ស្ថានីយ៍បុរេប្រវត្ដិល្អាងស្ពាន (បាត់ដំបង)
នៅក្នុងស្ថានីយ៍បុរេប្រវត្ដិទាំងប៉ុន្មាននេះ គេបានជីកកាយដីរកឃើញប្រដាប់ប្រើប្រាស់របស់មនុស្សជំនាន់មុនដូចជា៖
ពូថៅ ញញួរ ពន្លាកធ្វើពីថ្ម ផ្លែព្រួញ ផ្លែសន្ទូច ច្បូក ផ្លែកណ្ដៀវ ធ្វើពីឆ្អឹងសត្វ ក្អម ឆ្នាំង ចាន ធ្វើពីដីដុត។
ក្រៅពីនេះ គេនៅឃើញមានត្រល់សម្រាប់ត្បាញសំពត់។ ឧបករណ៍ដែលធ្វើពីលង្ហិនពុំសូវសំបូរទេ។
ការរស់នៅរបស់មនុស្សនាសម័យបុរេប្រវត្ដិ ដោយសារឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ ដែលបានរកឃើញនៅតាមស្ថានីយ៍បុរេប្រវត្ដិ គេអាចសន្និដ្ឋានថា នៅលើទឹកដីកម្ពុជាយើង មានមនុស្សរស់នៅជាយូរលង់ណាស់មកហើយ គឺតាំងពីសម័យយុគថ្មរំលីងម៉្លេះ ពោលគឺតាំងពីសម័យដែលមនុស្សពុំទាន់ស្គាល់លោហធាតុ ហើយយកថ្មមករំលីងធ្វើជាឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។
មនុស្សជំនាន់នោះរស់នៅជាក្រុមៗដើម្បីទប់ទល់នឹងសត្វសាហាវ ហើយគេចេះសង់លំនៅដ្ឋានជាខ្ទមខ្ពស់ផុតពីដី។
គេចេះត្បាញសំពត់បិទបាំងរាងកាយ។ គេចេះរកស៊ីដោយ បរបាញ់ និង នេសាទ។ តែការដាំដំណាំ និង ចិញ្ចឹមសត្វគឺតិចតួច
ណាស់។ រីឯប្រពៃណី គេពុំមានសាសនា ឬ ជំនឿអាទិទេពណាមួយទេ។ គេជឿថា ខ្មោចលង ហើយជឿលើអ្នកតា។
កាលណាមានមនុស្សស្លាប់ គេយកសពនោះទៅកប់ដោយដាក់ជាមួយនូវប្រដាប់ប្រដាប្រើប្រាស់ និង គ្រឿងអលង្ការ។ 

​
បុរេប្រវត្តិកម្ពុជា: សំភារៈ

សំភារៈ
ចេះធ្វើស្រែវស្សា
ចេះវិធីបញ្ចូលទឹកក្នុងស្រែ
ចេះប្រើគោក្របី និងធ្វើប្រដាប់សម្រាប់ធ្វើស្រែខ្លះ
ចេះស្លលោហធាតុ
ស្ទាត់ជំនាញខាងនាវាចរណ៍: អរិយធម៌នេះបានផ្សព្វផ្សាយរហូតដល់កោះម៉ាដាហ្កាស្កា ហើយខ្លះទៀតថារហូតដល់ប្រជុំកោះជប៉ុនទៀត ទំនាក់ទំនងសម្អាងលើប្រដាប់ប្រដាបុរេប្រវត្តិ ភាសា និង របាំប្រពៃណី។ មូលហេតុបានផ្សព្វផ្សាយដូច្នេះមកពីមានការយល់ដឹងអំពីភាពឆ្លាស់គ្នា នៃខ្យល់រដូវ។
បុរេប្រវត្តិកម្ពុជា: ជំនឿ

ជំនឿ

ជនជាតិ​ខ្មែរ​នៅ​សម័យ​បុរេប្រវត្តិ អនុវត្ត​ជំនឿ​គោរព​បុព្វបុរស​ដូនតា ហើយ​ធ្វើ​សក្ការៈបូជា​អ្នក​តា​ម្ចាស់​ទឹក​ម្ចាស់​ដី ជា​ទង្វើ​ដែល​អាច​អោយ​យល់​បាន​ថា នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ដែល​ទឹក និង​ដី មិន​អាច​កាត់​ផ្តាច់​ពី​គ្នា​បាន ហើយ​ហាក់​ដូច​ជា​ច្រឡូក​លាយ​ឡំ​ភ្ជាប់​គ្នា​ទៅ​នឹង​មេឃ ក្នុង​គំនិត​ចក្រវាឡ​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ។ មនុស្សជាន់ដើមយល់ថាមនុស្សស្លាប់ទៅមិនសូន្យទេ គឺនឹងទៅចាប់ជាតិថ្មីទៀត។ ពួកខ្មែរលើនៅតំបន់ខ្ពង់រាបក៏មានជំនឿបែបនេះដែរ គេចែកព្រលឹងជាបីគឺព្រលឹងធំចេញពីខ្លួនមនុស្សមុនស្លាប់៦ខែ ព្រលឹងតូចចេញពីខ្លួនមនុស្សពេលស្លាប់ និងព្រលឹងខ្លះទៀតចេញពីខ្លួនមនុស្សពេលស្លាប់ហើយ៦ខែ។ ពេលគេកប់គេតែងដាក់ប្រដាប់ប្រដារបស់មនុស្សស្លាប់ឲ្យទៅ ជាមួយដើម្បីឲ្យប្រើប្រាស់របស់ទាំងនោះតទៅទៀត។ ដូចខ្មែរសម័យឥឡូវដែរ នៅពេលមានមនុស្សស្លាប់គេតែងរៀបបន្លុង ដើម្បីប្រគេនព្រះសង្ឃដើម្បីឧទ្ទិសដល់អ្នកស្លាប់។ បើតាមការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកបុរេប្រវត្តិវិទូ គេថាមនុស្សជាន់នោះចូលចិត្តដាក់បញ្ចុះខ្មោចក្នុងក្រឡ រឺ ក្រោមថ្មដុល (dolmen រឺ menhir) ដោយដាក់ឲ្យសពអង្គុយ។ ទំលាប់នេះឃើញមានមកដល់សព្វថ្ងៃនេះតែកាលណាមានអ្នកស្លាប់ គេតែងយកធាតុនោះដាក់ក្នុងកោដិ ទំនងជាកោដិនេះក្លាយពីក្រឡនោះហើយមើលទៅ បន្ទាប់មកគេយកបញ្ចុះក្នុងចេតិយ។ ជំនឿមនុស្សស្លាប់មិនសូន្យនេះបានដិតដាមមកដល់សង្គមខ្មែរសម័យឥឡូវ ដូចជាការធ្វើបុណ្យឡើងអ្នកដូន អ្នកតានេះ ដោយគេមានជំនឿថាអ្នកដែលស្លាប់អស់ទាំងនោះ នៅចាំថែរក្សាកូនចៅជានិច្ចគេឃើញជំនឿបែបនេះនៅមានក្នុងសង្គមខ្មែរ តាមជនបទស្រុកស្រែចំការនៅឡើយ។ ពួកខ្មែរលើក៏មានជំនឿបែបនេះដែរ តែគេហៅ អ្នកតា ថា ព្រះ វិញ។ ជំនឿនេះក៏ត្រូវគ្នានឹងសាសនាដែលបានមកដល់អំពីការស្លាប់ ហើយកើតឡើងវិញ ប៉ុន្តែជំនឿព្រលឹង និងវិញ្ញាណវាមិនដូចគ្នាបេះបិតទេ តែវាអាចសំរបទៅជាមួយអ្នកស្រុកដើមខ្មែរបាន។ ដូចតួយ៉ាងពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្យគឺជាការសំយោគគ្នារវាងជំនឿខ្មែរដើម និងពុទ្ធសាសនា។ មនុស្សជំនាន់ដើមយល់ថាកន្លែងគោរពបូជាតែងតែនៅទីខ្ពស់ដូចជាភ្នំជាដើម។ ដោយសារតែទស្សនៈបែបនេះហើយទើបឲ្យមានកសាងប្រាសាទភ្នំ ជាតិពន្ធុវិទូ ដូចលោកខ្វារីត-ឆេះ-វ៉ាតេស (Quarit Ches Wates) យល់ថាប្រាសាទភ្នំគឺតំណាងឲ្យភ្នំ ឯលិង្គតំណាងឲ្យអ្នកតានេះឯង។
ជំនឿមួយទៀតរបស់ខ្មែរដើមគឺការគោរពទេព្ដាដី ពីព្រោះដីបានផ្ដល់នូវស្រូវអង្ករជាអាហារសំខាន់។ ដូច្នេះគេឃើញរំលឹកឡើងតាមរយៈពិធីបុណ្យច្រត់ព្រះនង្គ័ល។
បុរេប្រវត្តិកម្ពុជា: ភាសា

ភាសា

ភាសាគេបង្កើតពាក្យដោយប្រើ បទដើម រឺ ផ្នត់ដើម រឺ បុព្វបទ (prefixes), បទជ្រែក រឺ ផ្នត់ជែក រឺ អព្វាបទ (infixes) និង បទចុង រឺ ផ្នត់ចុង រឺ បច្ច័យបទ (suffixes)។ ចំពោះខ្មែរយើងបទដើម និង បទជ្រែកឃើញមានប្រើមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ដែលប្រកបដោយក្បួនច្បាប់ច្បាស់លាស់ណាស់។ ភាសាមនក៏មានលក្ខណៈបែបនេះដូចខ្មែរយើងដែរ៖

ភាសាខ្មែរ
ពន + យល់ > ពន្យល់
បណ + ដើរ > បណ្ដើរ
គិត > គំនិត (គ + ន + ិ + ត)
កាយ > កំណាយ (ក + ណ + ា + យ)

ភាសាមន
គេត (វិល) > បៈគេត (បង្វិល)
គើ (ឆេះ) > ពគើ (បញ្ឆេះ)
ក្លូន (ធ្វើការ) > កម្លូន (កិច្ចការ)
ក្លូត (លួច) > កម្លូត (ចោរ)ត្រឹង ងារ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ទំព័រ២៦-៣១
បុរេប្រវត្តិកម្ពុជា: ជីវភាពមនុស្ស

ជីវភាពមនុស្ស

បើតាមលោកអាយម៉ូនីញ៉េរកឃើញ នៅឆ្នាំ ១៩០១ បានឲ្យដឹងថាមនុស្សនៅសម័យសំរោងសែន គឺជាបុព្វបុរសខ្មែរសព្វថ្ងៃនេះ។ ដោយសិក្សាតាមបំណែកឆ្អឹងទាំងនោះ គេដឹងថាមនុស្សសម័យនោះមាឌមធ្យមតែមាំហើយមានចិញ្ចើមលយទៀតផង។

នៅយុគថ្មរំលីងគេដឹងថាមនុស្សចូលចិត្តរស់នៅក្នុងរូងភ្នំ (ភ្នំក្បាលរមាស-ភ្នំទាកទ្រាំង) រឺ លើខ្ពង់រាប (មនុស្សសម័យមេមត់)។ ក្រោយមកទៀតក៏មករស់នៅខាងជើងបឹងទន្លេសាប (សំរោងសែន-អន្លង់ផ្ដៅ) រឺ ខាងជើងបន្តិចទៀត (ម្លូព្រៃ)។ មនុស្សទាំងនេះសង់ខ្ទមពីឈើផុតដីដើម្បីចៀសសត្វសាហាវ និង ទឹកជំនន់។ ឈើដែលគេសង់ផ្ទះបានមកពីយកពូថៅថ្មធំៗកាប់។ ស្ថានីយ៍ជាច្រើនគេរកឃើញសំណល់ផ្ទះបាយដូចជា ខ្ចៅ ឆ្អឹងសត្វ ឆ្អឹងត្រី អំបែងក្អមឆ្នាំង។ល។ ប្រដាប់ប្រើប្រាស់វិញមាន ក្អម ចាន ឆ្នាំង ពូថៅថ្ម ប្រដាប់សំរាប់ដំស្បែកសត្វ។

មនុស្សចេះធ្វើស្រែចាប់ពីទន្លេសាបរហូតដល់ម្លូព្រៃ ព្រោះគេបានរកឃើញកណ្ដៀវខ្លះធ្វើពីឆ្អឹងសត្វខ្លះពីលង្ហិន។ ពួកគេចិញ្ចឹមសត្វគោនិងជ្រូក។ សាច់សត្វក៏ជាអាហារចាំបាច់ដែរ ព្រោះគេរកឃើញចុងព្រួញ (១ធ្វើពីដែក ច្រើនទៀតធ្វើពីឆ្អឹង) និងការនេសាទត្រី (ផ្លែសន្ទូចធ្វើពីឆ្អឹង និងលង្ហិន)។ 

មនុស្សចេះត្បាញ គេរកឃើញត្រល់តែមិនដឹងពីវត្ថុធាតុដើមយកមកត្បាញទេ បើតាមប៉ាន់ស្មានគេថាជាកប្បាស។

គេមិនដឹងពីជំនឿនៅជំនាន់នោះច្បាស់លាស់ទេ តែបើតាមការរំលាយសព គេស្មានមើលថាប្រហែលគេដាក់សពអង្គុយចោងហោង ហើយគេបំពាក់គ្រឿងអលង្ការឲ្យមាន កងដៃ និង ខ្សែក ជាដើម។ត្រឹង ងារ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ទំព័រ ២៥-២៦
បុរេប្រវត្តិកម្ពុជា: បច្ចេកទេស

បច្ចេកទេស
ដោយសារ​កំណាយ​នៅ​ស្ថានីយ៍​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយចំនួន យើង​អាច​និយាយបានថាបច្ចេកទេស​ស្មិត​ត្រូវបាន​អនុវត្តឡើង​ដោយ​សហគមន៍​មន​-​ខ្មែរ​តាំងតែ​ដើម​សម័យ​លោហធាតុ​ម្ល៉េះ​។ ដោយហេតុថាក្នុងចំណោម​វត្ថុ​បុរាណ​ដែល​គេ​បាន​រកឃើញ គេ​បានឃើញ​មាន​ពុម្ព​សំរាប់ធ្វើ​ផ្លែ​ ដឹង​ មុខព្រួញ​ ចិញ្ចៀន​ ពូថៅដើម្បី​យកទៅ​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​ជីវិត​ប្រចាំថ្ងៃ​។ ហើយ​ការប្រើ​ពុម្ព​នេះត្រូវបាន​បន្ត​រហូតដល់​សម័យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​។​ សម័យ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ គេយក​ដីឥដ្ឋ​ដែល​ធន់​នឹង​ភ្លើងលើកលែងតែ​ចំពោះ​គ្រឿងអលង្ការ​លំអរ​បស់​ព្រះអាទិទេព ឬ​មនុស្ស​ទាំង​ពីរភេទ​ដែល​គេ​ប្រើ​ពុម្ព​ថ្មដូចជា ថ្មថ្លើមអណ្តើក​មក​ធ្វើ​ស្នូល ចាក់​ក្រមួន​ពី​ក្រៅហើយ​ឆ្លាក់​រូប​លើ​ក្រមួន​។ បន្ទាប់មក​ជាង​ស្មិត​ក៏​យក​ដី​មកចាក់​រុំ​ពី​ក្រៅ​ទៀតដើម្បី​ធ្វើជា​ពុម្ព​។ ដំណាក់កាល​ទី​ពីរ គឺ​ក្រោយពី​ពុម្ព​ទាំងពីរគឺ​ពុម្ព​មុខ និង​ក្រោយ​ត្រូវបាន​ផលិត​រួចមកហើយ គេ​យក​លោហធាតុ​ដែល​រលាយ​ដោយ​កំដៅភ្លើង ដែល​គេ​ដាក់​ក្នុង​ក្រឡ​មួយ ដើម្បី​ចាក់បង្ហូរ​ក្នុង​ពុម្ព​នោះ ដែល​គេ​រឹ​ប​ឲ្យ​ជាប់​គ្នា​។ ក្រមួន​ប៉ះ​នឹង​លោហធាតុ​ក៏​រលាយ​អស់​ទៅ ហើយ​លោហធាតុ​ក៏​ហូរ​ទៅ​បំពេញ​ជំនួស​ដោយ​រក្សា​នូវ​រូប​ដែល​គេ​បាន​ឆ្លាក់​ពីលើ​។ ដំណាក់កាល​ទី​៣ គឺ​ក្រោយពី​លោហធាតុ​រលត់​ក្តៅ គេ​ក៏​យក​រូប​ចេញពី​ពុម្ពហើយ​យក​រូប ឬ​វត្ថុ​ដែល​គេ​បាន​ស្មិត​នោះ​ទៅ​លាង​ដុសខាត់​ឲ្យ​ស្អាត ហើយ​យកទៅ​ប្រើប្រាស់​។​ ​ខាងលើនេះគឺជា​បច្ចេកទេស​ស្មិត​ទេវរូប​ រូប ឬ​វត្ថុ​ផ្សេងៗ​ដូចជា សញ្ញា​និមិត្ត​ពិសិដ្ឋ និង កាក់​ជាដើម ដែលមាន​លក្ខណៈ​តូច​។ រីឯ​រូបចំលាក់​ដែលមាន​ខ្នាត​ធំ​វិញ គេ​ត្រូវ​ប្រើពេល​វេលា និង​សំភារៈ​ច្រើនជាង​។ ពោលគឺ គេ​ត្រូវ​ស្មិត​ផ្នែក​នីមួយៗ​នៃ​រូបនោះ ហើយ​ក្រោយពី​ចាក់ពុម្ព​ធ្វើ​អំពី​ថ្ម រួច​គេ​ក៏​យក​បំណែក​ផ្សេងៗ​មក​ផ្គុំ​គ្នា ទើបបាន​រូប​ទាំងមូល​។​ ​នៅលើ​ទីតាំង​នៃ​ទីក្រុង​អង្គរបុរី យើង​បានឃើញ​វត្ថុ​ប្រើប្រាស់​ប្រចាំថ្ងៃ​មួយចំនួន ព្រមទាំង​ទេវរូប​ធ្វើ​អំពី​លោហៈ​ប្រកបដោយ​ក្បាច់រចនា​យ៉ាង​ផ្ចិតផ្ចង់ និង​លំអិត​ឆ្មារ ដែល​សិប្បករ​ខ្មែរ​នា​ជំនាន់​នោះបាន​ផលិត​ដោយបាន​ប្រើប្រាស់​ពុម្ព​ចាក់​។ វត្តមានរ​បស់ពុម្ព​ទាំងនោះ ដែល​នៅ​សេសសល់​ពិតជា​បង្ហាញ​បញ្ជាក់​ឲ្យ​យើង​ដឹង​អំពី​បច្ចេកទេស​ស្មិត​នា​សម័យមុន​អង្គរ​។ តែ​ទោះជា​យ៉ាងនេះ​ក៏ដោយ ក៏មាន​ទេវរូប និង​ពុទ្ធរូប​ដែល​គេ​ផលិត​ដោយ​មិនបាន​ប្រើ​ពុម្ព​ឡើយ ព្រោះ​គេ​បាន​ឆ្លា​ក់ដោយ​ដៃ​ផ្ទាល់​។​ បច្ចេកទេស​ស្មិត​នៅ​អង្គរបុរី​ក៏ដូចជា​នៅ​ដែនដី​សណ្តនៃ​ដង​ទន្លេមេគង្គ  ឬក៏​នៅ​ភូមិភាគ​ខាងត្បូង​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​បច្ចុប្បន្ន ដែល​ឋិត​ក្នុង​សម័យកាល​វប្បធម៌វ្នំ រវាង​ស​.​វ​ទី​៣ និង​ទី​៥​នៃ​គ​.​ស គឺជា​តឹកតាង​បង្ហាញ​នូវ​ភាពរុងរឿង ថ្កើងថ្កាន​នៃ​ខឿនវប្បធម៌​នៃ​ជនជាតិខ្មែរនា​ដើម​សម័យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់។
បុរេប្រវត្តិកម្ពុជា: ឧស្សាហកម្ម

ឧស្សាហកម្ម
​ឧស្សាហកម្ម​ឆ្អឹងប្រកបដោយ​ភាពសំបូរ ដែលយើង​បាន​ឃើញ ដង​កាំបិត គ្រឿងអលង្ការ អ​ង្កាំ ត្រសាល់​ត្រចៀក ចិញ្ចៀន ផ្លែ​សន្ទូច ហើយ​ក្នុងចំណោម​កុលាលភាជន៍​ខ្មែរ​នា​សម័យ​នោះ យើង​បាន​ជួប​វត្ថុ​សិល្បៈ​មួយចំនួន​តូច​ដូចជា​ ក្របី ជ្រូក គោ ជាដើម។ ឥឡូវ​នេះ​ច្បាស់​ហើយ​ថា ដូនតា​ខ្មែរ​នា​សម័យ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចេះ​ផលិត​រូប​សត្វ​រួចទៅហើយ សំរាប់​មូលហេតុ​សាសនា។ ប៉ុន្តែ​នៅ​មាន​វត្ថុ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដូចជា លិង្គ និង​យោនី ជាដើមដែល​គួរឲ្យ​កត់សំគាល់​ផង​ដែរ។​ លក្ខណៈ​ពិសេស​នៃ​ឧស្សាហកម្ម​យុគ​ថ្ម​រំលីង គឺ​ការផលិត​ពូថៅ​ធ្វើ​អំពី​ថ្ម មាន​រាង​ប្លែកៗ​ពីគ្នា ហើយ​ដែល​ត្រូវបាន​គេ​រកឃើញ​នៅ​ស្ថានីយ៍​នានា ជាពិសេស​នៅ​តំបន់​បឹង​ទន្លេសាប ចំពោះ​អាវុធ​យើង​រក​បាន​ដូច​ជា​ពូថៅ​សំប៉ែត​មាន​មុខ​ជា​បួន​ជ្រុង​ទ្រវែង មាន​ពន្លួញ​សម្រាប់​ដាក់​ដង​ជា​ឈើ៘ ចំពោះ​ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ យើង​ឃើញ​មាន​ពុម្ព​ថ្ម​សំរាប់ចាក់​តឹង ឬ​ចង្កៀង និង​កាវ​ត្រចៀក​ជាដើម។ ​ក្រៅពីនេះ​គេ​ក៏​បាន​រកឃើញ​នូវ​សំណល់​ធ្យូង ដែល​ជា​ភស្តុតាង​នៃ​ការធ្វើ​ម្ហូបអាហារ ដើម្បី​ជីវិត​ប្រចាំថ្ងៃ។ វឌ្ឍនភាព​នៃ​ឧស្សាហកម្ម​ភាជន៍ គឺជា​សញ្ញា​នៃ​កំណើន​អ​ត្រា​របស់​ប្រជាជន​ខ្មែរ រស់​នៅក្នុង​ភូមិភាគ​នេះ​យ៉ាង​ប្រាកដ​បន្ទាប់​ពី​ស្តែង​ឲ្យឃើញ នូវ​ភាព​សំខាន់​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ការរស់នៅ។
បុរោហិត

រូបភាពតូច|270x270ភីកសែល| បុរោហិត ចូលរួមក្នុង យជ្ញ
បុរោហិត (   ) នៅក្នុងបរិបទ ហិណ្ឌូ មានន័យថា បព្វជិត ឬ បូជាចារ្យគ្រួសារ នៅក្នុង បព្វជិតវេទ ។  នៅ ​ប្រទេស​ថៃ និង ​កម្ពុជា វា​សំដៅ​ទៅ​លើ​បព្វជិត​រាជវង្ស។
បុរោហិត: និរុត្តិសាស្ត្រ

និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ បុរោហិត មកពីសំស្រ្កឹត បុរាស មានន័យថា "ផ្នែកខាងមុខ" និង ហិត "ដាក់" ។ ពាក្យ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​ពាក្យ ​បព្វជិត ដែល​ក៏​មាន​ន័យ​ថា «សង្ឃ»។ តិថ៌ បុរោហិត មានន័យថា បុរោហិត ដែលអង្គុយនៅមាត់ទន្លេបរិសុទ្ធ ឬក្រោះបរិសុទ្ធ ហើយជាអ្នកដែលបានរក្សាកំណត់ត្រារបស់បុព្វបុរសនៃគ្រួសារហិណ្ឌូរាប់ពាន់ឆ្នាំ។ បុរោហិត អាចសំដៅទៅលើបូជាចារ្យផ្ទះ។
បុរោហិត: ប្រទេសឥណ្ឌា

ប្រទេសឥណ្ឌា 

 ប្រភពដើម 
បុរោហិត គឺជាពាក្យបុរាណសម្រាប់បូជាចារ្យដែលដើរតួរសម្រាប់រាជវង្ស ធ្វើពិធី សាសនា និងផ្តល់ដំបូន្មាន។ ក្នុងន័យនេះ វាមានន័យដូចទៅនឹង រាជគ្រូ ។ Hermann Kulke និង Dietmar Rothermund កត់សម្គាល់ថា "មានភស្តុតាងជាច្រើននៅក្នុងអត្ថបទបុរាណដែលថាមាន ព្រាហ្មណ៍ ល្អពីរប្រភេទនៅសម័យនោះ បូជាចារ្យ ( រាជបុរោហិត ) ឬទីប្រឹក្សា ( រាជគ្រូ ) និងឥសី ( ឫស្សិ ) ដែលរស់នៅក្នុងព្រៃ។ ហើយ​ចែក​រំលែក​ប្រាជ្ញា​របស់​គាត់​ដល់​អ្នក​ដែល​សុំ​ប៉ុណ្ណោះ»។  ពួកគេត្រូវបានរកឃើញជាទូទៅនៅក្នុងរដ្ឋ រាជស្ឋាន, ឧត្តរប្រទេស, ពិហារ, Jharkhand, ឧត្តរខណ្ឌ, មធ្យប្រទេស, West Bengal, គុជរត្ន, Punjab, Haryana និង ហិមចលប្រទេស ។ ការប្រើប្រាស់សម័យទំនើបរបស់ពាក្យនេះនៅក្នុងន័យនេះត្រូវបានពិពណ៌នាដោយ លោក Sumit Sarkar ថាជា "សាសនានិយមដែលដឹងខ្លួន"។ 

ជម្លោះខាងគម្ពីរដ៏ឃោរឃៅរវាង Vasishtha និង Vishvamitra ដែលជាបុព្វបុរសដ៏ល្បីល្បាញបំផុតពីរនៃយុគសម័យ វេទ សម្រាប់តំណែងនៃ បុរោហិត នៅក្នុងតុលាការនៃស្តេច Sudas បង្ហាញពីសារៈសំខាន់ជាច្រើនដែលត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងការិយាល័យនៅសម័យនោះ។ 

 បដិសេធ 
រូបភាពតូច| A tirtha purohita នៅ Ram Chandra Goenka Zenana Bathing Ghat, Kolkata
ការិយាល័យរបស់ បុរោហិត គឺជាកិត្តិយសដ៏អស្ចារ្យមួយនៅក្នុងសម័យ វេទ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ប៉ុន្តែនៅចុងបញ្ចប់នៃសតវត្សទី 19 វាបានក្លាយទៅជាមិនសំខាន់។ 

នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 បុរោហិត ត្រូវបានកាត់បន្ថយទៅជា "កិច្ចការសាសនាជាមូលដ្ឋាន" ។  ទន្ទឹមនឹងការបាត់បង់ កាបូបឯកជន មហារាជ របស់ឥណ្ឌាបានបាត់បង់ឋានៈជាព្រះអង្គម្ចាស់  ហើយតួនាទីរបស់ បុរោហិត ជាបព្វជិតរាជវង្សបានធ្លាក់ចុះកាន់តែច្រើន។
បុរោហិត: ប្រភពដើម

ប្រភពដើម 
បុរោហិត គឺជាពាក្យបុរាណសម្រាប់បូជាចារ្យដែលដើរតួរសម្រាប់រាជវង្ស ធ្វើពិធី សាសនា និងផ្តល់ដំបូន្មាន។ ក្នុងន័យនេះ វាមានន័យដូចទៅនឹង រាជគ្រូ ។ Hermann Kulke និង Dietmar Rothermund កត់សម្គាល់ថា "មានភស្តុតាងជាច្រើននៅក្នុងអត្ថបទបុរាណដែលថាមាន ព្រាហ្មណ៍ ល្អពីរប្រភេទនៅសម័យនោះ បូជាចារ្យ ( រាជបុរោហិត ) ឬទីប្រឹក្សា ( រាជគ្រូ ) និងឥសី ( ឫស្សិ ) ដែលរស់នៅក្នុងព្រៃ។ ហើយ​ចែក​រំលែក​ប្រាជ្ញា​របស់​គាត់​ដល់​អ្នក​ដែល​សុំ​ប៉ុណ្ណោះ»។  ពួកគេត្រូវបានរកឃើញជាទូទៅនៅក្នុងរដ្ឋ រាជស្ឋាន, ឧត្តរប្រទេស, ពិហារ, Jharkhand, ឧត្តរខណ្ឌ, មធ្យប្រទេស, West Bengal, គុជរត្ន, Punjab, Haryana និង ហិមចលប្រទេស ។ ការប្រើប្រាស់សម័យទំនើបរបស់ពាក្យនេះនៅក្នុងន័យនេះត្រូវបានពិពណ៌នាដោយ លោក Sumit Sarkar ថាជា "សាសនានិយមដែលដឹងខ្លួន"។ 

ជម្លោះខាងគម្ពីរដ៏ឃោរឃៅរវាង Vasishtha និង Vishvamitra ដែលជាបុព្វបុរសដ៏ល្បីល្បាញបំផុតពីរនៃយុគសម័យ វេទ សម្រាប់តំណែងនៃ បុរោហិត នៅក្នុងតុលាការនៃស្តេច Sudas បង្ហាញពីសារៈសំខាន់ជាច្រើនដែលត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងការិយាល័យនៅសម័យនោះ។
បុរោហិត: បដិសេធ

បដិសេធ 
រូបភាពតូច| A tirtha purohita នៅ Ram Chandra Goenka Zenana Bathing Ghat, Kolkata
ការិយាល័យរបស់ បុរោហិត គឺជាកិត្តិយសដ៏អស្ចារ្យមួយនៅក្នុងសម័យ វេទ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ប៉ុន្តែនៅចុងបញ្ចប់នៃសតវត្សទី 19 វាបានក្លាយទៅជាមិនសំខាន់។ 

នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 បុរោហិត ត្រូវបានកាត់បន្ថយទៅជា "កិច្ចការសាសនាជាមូលដ្ឋាន" ។  ទន្ទឹមនឹងការបាត់បង់ កាបូបឯកជន មហារាជ របស់ឥណ្ឌាបានបាត់បង់ឋានៈជាព្រះអង្គម្ចាស់  ហើយតួនាទីរបស់ បុរោហិត ជាបព្វជិតរាជវង្សបានធ្លាក់ចុះកាន់តែច្រើន។
បុរោហិត: កម្ពុជា

កម្ពុជា 
រឿងព្រេង​ខ្មែរ​សំដៅ​លើ​ព្រាហ្មណ៍​ជ្វា​ដែល​មក​កាន់​កម្ពុជរដ្ឋ។ ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ហៅថា ហរិន្យទម ត្រូវបានបញ្ជូនមកពីប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីបង្រៀនពិធី Tantric ដល់ សិវកៃវល្យ ដែលគ្រួសាររបស់គាត់បានគោរពដល់មុខតំណែងរបស់ រាជ បុរោហិត អស់រយៈពេលជិត 250 ឆ្នាំ។ 

ទំនាក់ទំនងរវាងត្រកូលព្រាហ្មណ៍មកពីឥណ្ឌា និងរាជវង្សខ្មែរត្រូវបានពង្រឹងដោយចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍៖ ព្រាហ្មណ៍ឥណ្ឌា អគត្ស្យ បានរៀបការជាមួយ យសោមតិ ហើយ ទុវករ បានរៀបការជាមួយ ឥន្ទ្រលក្ម្សី ដែលជាបុត្រីរបស់ស្តេច រាជេន្ទ្រវរ្ម័ន ។ 

ដូច្នេះហើយ សិវសោម ជា បុរោហិត ដែលបានបម្រើការជាបព្វជិតរបស់ស្តេច ឥន្ទ្រវរ្ម័ន និង យសោវរ្ម័នទី១ ក៏ជាចៅប្រុសរបស់ព្រះបាទជយេន្ទ្រាធិបតីវរ្ម័ន និងជាមាតារបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ផងដែរ។  ព្រះសិវៈសោម ជាអ្នកមើលការខុសត្រូវលើការកសាង ភ្នំបាខែង នៅអង្គរ ដែលជាប្រាសាទហិណ្ឌូ ក្នុងទម្រង់ជាប្រាសាទភ្នំ ឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈ។

បុរោហិត សំខាន់មួយទៀតគឺ សវ៌ជ្ញមុនី ជាព្រាហ្មណ៍ដែលបានចាកចេញពីប្រទេសឥណ្ឌា "ដើម្បីទទួលបានការពេញចិត្តពី ព្រះសិវៈ ដោយមកប្រទេសកម្ពុជា",  ហើយបានក្លាយជា បុរោហិត របស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី 8 ដែលព្រះអង្គបានដឹកនាំនៅក្នុង "ប្រតិកម្ម សៃវិត " ចលនា iconoclastic ត្រូវបានដឹកនាំ។ ឆ្ពោះទៅវិមាន ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។ 

ពិធី សាសនាព្រាហ្មណ៍ ត្រូវបានបញ្ចូលឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបន្ទាប់ពីការផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម។ Priests Uphold a Unique—and Royal—Tradition By Samantha Melamed and Kuch Naren, Cambodia Daily, October 31, 2005 Balancing the foreign and the familiar in the articulation of kingship: The royal court Brahmans of Thailand, Nathan McGovern, Journal of Southeast Asian Studies, Volume 48 Issue 2, June 2017, pp. 283-303
បុរោហិត: មីយ៉ាន់ម៉ា

មីយ៉ាន់ម៉ា 
ព្រាហ្មណ៍នៃប្រទេសភូមាបានផ្តល់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងការអានអំពីអនាគតរបស់ស្តេចដែលពួកគេកំពុងបម្រើ។ ពួក​គេ​បាន​បាត់​បង់​តួនាទី​ដោយ​សារ​ការ​លប់​ចោល​របប​រាជា​និយម​ដោយ​ការ​ទម្លាក់​ព្រះ​បាទ ​ធីប៉ាវ ប៉ុន្តែ​នៅ​តែ​បន្ត​ធ្វើ​ការ​ទស្សន៍ទាយ។
បុរោហិត: ប្រទេសថៃ

ប្រទេសថៃ 
រូបភាពតូច| ព្រះ​រាជ​ព្រាហ្មណ៍​ធ្វើ​ពិធី​មួយ​ផ្ទាំង​គំនូរ​ពី ​ប្រាសាទ​ព្រះ​កែវ
ប្រទេស​ថៃ​មាន​សហគមន៍ ​ព្រាហ្មណ៍ ​ជនជាតិ ​ថៃ ​ចំនួន​ពីរ​គឺ​ព្រាហ្មណ៍​ហ្លួង (​ព្រាហ្មណ៍​រាជ​) និង​ព្រាហ្មណ៍ចៅ​បាណន់ (​ព្រាហ្មណ៍​ប្រជាប្រិយ​)។ ព្រាហ្មណ៍​ជនជាតិ​ថៃ​ទាំង​អស់​សុទ្ធ​តែ​កាន់ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា ​តាម​សាសនា​ដែល​នៅ​តែ​គោរព​បូជា​អាទិទេព​ហិណ្ឌូ។ คมกฤช อุ่ยเต็กเค่ง. ภารตะ-สยาม ? ผี พราหมณ์ พุทธ ?. กรุงเทพฯ : มติชน, 2560, หน้า 15 ព្រាហ្មណ៍ហ្លួង (រាជព្រាហ្មណ៍) ភាគច្រើនធ្វើព្រះរាជពិធីថ្វាយ ព្រះមហាក្សត្រថៃ រួមទាំង ការឡើងគ្រងរាជ្យ ។ Thai King Officially Crowned, Cementing Royal Authority, VOA, May 04, 2019 ពួក​វា​ជា​ពូជពង្ស​ត្រកូល​វែង​របស់​ព្រាហ្មណ៍​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​ពី​តាមីល ណាឌូ។ ព្រាហ្មណ៍​ចៅបាណន ឬ​ព្រាហ្មណ៍​ប្រជាប្រិយ ជា​ប្រភេទ​ព្រាហ្មណ៍​ដែល​មិន​មែន​មក​ពី​ត្រកូល​សង្ឃ។ ជាទូទៅព្រាហ្មណ៍ទាំងនេះមានចំណេះដឹងតិចតួចអំពីពិធី និងពិធី។ ទេវស្ថាន គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃសកម្មភាពរបស់ព្រាហ្មណ៍នៅក្នុងប្រទេសថៃ។ នេះគឺជាកន្លែងដែល ពិធីត្រៃយម្បវៃត្រូវបានធ្វើឡើង ដែលជាពិធីតាម Tamil Shaiva ។ វាត្រូវបានសាងសង់ជាង 200 ឆ្នាំមុន។ ក្រៅ​ពី​នេះ​ក៏​មាន​ព្រាហ្មណ៍​ឥណ្ឌា​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ផង​ដែរ​ដែល​ធ្វើ​ចំណាក​ស្រុក​ទៅ​ថៃ​ថ្មីៗ​នេះ។ 

ទោះបីជាគេជឿថាព្រាហ្មណ៍ដែលបម្រើតុលាការ និងស្នាក់នៅក្នុងប្រាសាទទេវស្ថាន មកពី Rameswaram, Tamil Nadu ក៏ដោយ ព្រះអង្គម្ចាស់ប្រវត្តិវិទូ Damrong Rajanubhab បានរៀបរាប់អំពីព្រាហ្មណ៍បីប្រភេទគឺ នគរស៊ីធម្មរាជ ពីផាត ថាលុង និងអ្នកដែលមកពីប្រទេសកម្ពុជា។ สมเด็จกรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์, สาส์นสมเด็จ [Royal letters], vol. 1, 2nd ed. (พระนคร: กรมศิลปากร, 2516[1973]), p. 270, cited in Kanjana, ‘Ways of life, rituals and cultural identity’, p. 65.