គម្ពីរវិមុត្តិមគ្គ: សរុបចតុក្ក: ន័យទី៥

សរុបចតុក្ក: ន័យទី៥ 
           បាដិមោក្ខសំវរសីលគប្បីរក្សាដោយការមានសទ្ធារឹងមាំ។ ឤជីវបារិសុទ្ធសីលគប្បីរក្សាដោយសេចក្ដី ព្យាយាមដ៏ខ្ពស់។ ឥន្ទ្រីយសំវរសីលគប្បីរក្សាដោយសតិដ៏ខ្លាំងក្លា។ បច្ចយសន្និស្សិតសីលគប្បីរក្សាដោយបញ្ញា ដ៏រឹងមាំ។

           ឤជីវបារិសុទ្ធិសីលនៅរួមជាមួយគ្នានឹងបាដិមោក្ខសំវរសីល។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា នៅពេលដែល ចេញចាកពីលោកីយវិស័យ ព្រោះមិនមានការជាប់ជំពាក់ បុគ្គលមានការប្រព្រឹត្ដិស្ងប់និងសំរួមក្នុងកាយកម្ម និង វចីកម្ម។

           សីលទាំង២ប្រភេទនេះស្ថិតនៅក្នុងឥន្ទ្រីយសំវរសីល។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថាបើបុគ្គលបានរក្សាចិត្ដ របស់ខ្លួនដោយល្អហើយ គេរមែងរក្សាកាយកម្មនិងវចីកម្មបាន។

           បច្ច័យសន្និសីទសីលក៏គឺឥន្ទ្រីយសំវរសីល។ ព្រោះហេតុអ្វី? បុគ្គលស្គាល់ខន្ធនិងធម៌ដែលកើតជាមួយ ក៏កើតនិព្វិទានឹងខន្ធនោះ មានសម្មាសតិនិងសម្មាសមាធិ ដូចដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ថា៖ “ភិក្ខុគប្បីយល់ ពីកវឡឹង្ការាហារ និងបញ្ចកាមគុណ”។

           បាដិមោក្ខសំវរសីល និងឤជីវបារិសុទ្ធិសីល ចាត់ចូលជាសីលខន្ធ។ ឥន្ទ្រីយសំវរសីល ចាត់ចូលជា សមាធិខន្ធ ឯបច្ចយសន្និស្សិតសីល ចាត់ចូលជាបញ្ញាខន្ធ។
[i] A. III, 427, Vis. Mag. 15

[ii] Cp. D. III, 125 សន្ដិ ខោ បន មេ ចុន្ទ ឯតរហិ ឧបាសិកា សាវកា គិហី ឱទាត វសនា ព្រហ្មចារិនោ 

[iii] Cp. Vis. Mag. 15 សាមណេរសាមណេរី ទសសីលា,

[iv] សិក្ខមានា សីលា

[v] ធម្មតា សីលា។ D. II, 19:  ធម្មតា ឯសា ភិក្ខវេ យទា ពោធិសត្ដោ មាតុ កុច្ឆឹ ឱកន្ដោ ហោតិ ន ពោធិសត្ដមាតុ បុរិសេសុ មានសំ ឧបជ្ផតិ កាមគុណូបសំហិតំ អនតិក្កមនិយា ច ពោធិសត្ដមាតា ហោតិ កេនចិ បុរិសេន រត្ដចិត្ដេន អយំ ឯត្ថ ធម្មតា។

[vi]មិនមានក្នុងវិសុទ្ធិមគ្គ

[vii] Cp.   (a) M. II. 27: កតមេច ថបតិ កុសលសីលា? កុសលំ កាយកម្មំ កុសលំ វចីកម្មំ ឤជីវបរិសុទ្ធឺ បិ ខោ អហំ ថបតិ សីលស្មឹ វទាមិ ឥមេ ខោ ថបតិ កុសលសីលា

           (b) M. II, 26: កតមេច ថបតិ អកុសលសីលា? អកុសលំ កាយកម្មំ អកុសលំ វចីកម្មំ បាបកោ ឤជីវោ ----ឥមេ វុច្ចតិ ថបតិ អកុសលសីលា

[viii] Cp.  (a) M. II. 27:  យំ ចិត្ដំ វីតរាគំ វីតទោសំ វីតមោហំ ឥតោសមុដ្ឋានា កុសលសីលា

           (b) M. II.26  សចិត្ដំ សរាគំ សទោសំ សមោហំ ឥតោសមុដ្ឋានា អកុសលសីលា

[ix] Cp. M.II, 26: (a) ឥធ ថបតិ ភិក្ខុ កាយទុច្ចរិតំ បហាយ កាយសុចរិតំ ភាវេតិ...មនោទុច្ចរិតំ បហាយ មនោសុចរិតំ ភាវេតិ មិច្ឆាឤជីវំ បហាយ សម្មាឤជីវេន ជីវិកំ កប្បេតិ ឥត្ថេតេ អកុសលសីលា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្ដិ 

                       (b) M. II, 27: ឥធ ថបតិ ភិក្ខុសីលវា ហោតិ នោ ច សីលមយោ តំ ច ចេតោវិមុត្ដឹ បញ្ញាវិមុត្ដឹ យថាភូតំ បជានាតិ យត្ថស្ស តេ   កុសលសីលា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្ដិ ។

[x] Cp.M.II, 27: ឥធ ថបតិ ភិក្ខុ អនុប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ អនុប្បាទាយ ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វិរិយំ ឤរភតិ ចិត្ដំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ ឧបន្នានំ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានាយ -បេ- អនុប្បន្នានំ អកុសលានំ ធម្មានំ ឧប្បាទាយ ឧប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឋិតិយា អសម្មោសាយ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ ភាវនាយ បារិបូរិយា ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វិរិយំ ឤរភតិ ចិត្ដំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ ឯវំ បដិបន្នោ ខោ ថបតិ កុសលានំ សីលានំ និរោធាយ បដិបន្នោហោតិ។

[xi] D.I. 63-70. 10: សេក្ខា អសេក្ខា អកុប្បំ

[xii] កាយិកអនាចារ: Cp vbh 246: ឥធ ឯកច្ចោ វេឡុទានេន វា បត្ដទានេន វា បុប្ជទានេន វា ផលទានេន វា សិនានទានេន វា ទន្ដកដ្ឋទានេន វា ចាដុកម្យតាយ វា មុគ្គសូមិច្ឆា បតាយ វា បារិភដ្ឋតាយ វា ជង្ឃបេសនិកេន វា អញ្ញតរញ្ញតរេន ពុទ្ធបដិកុដ្ឋេន មិច្ឆា ឤជីវេន ជីវិតំ កប្បេតិ: អយំ វុច្ចតិ អនាចារោ។  

Cp. also Th. 937, 938: មត្ដិកំ តេលំ ចុណ្ណញ្ច ឧទកាសនភោជនំ 

គិហីនំ ឧបនាមេន្ដិ ឤកំខន្ដា ពហុត្ដរំ 

ទន្ដបោណំ កបិដ្ឋញ្ច បុព្ជខាទនិយានិ ច

បិណ្ឌបាតេ ច សម្បន្នេ អម្ពេ ឤមលកានិ ច។

[xiii] កាយិក អនាចារ: Cp.Nd1 228-9

[xiv] វាចាសិក អនាចារ: Cp.Nd1 230

[xv] គោចរ: និង អគោចរ:Cp. Vbh.247: ឥធេកច្ចោ វេសិយាគោចរ: វា ហោតិ វិធវាគោចរោ វា ថុល្លកុមារិគោចារោ វា បណ្ឌកគោចរោ វា ភិក្ខុនិគោចរោ វា បានាគារគោចរោ វា សំសត្ថោ វិហរតិ រាជូហិ រាជមហាមត្ដេហិ តិត្ថិយេហិ តិត្ថិយសាវកេហិ អននុលោមិកេន គិហិសំសគ្គេន យានិ វា បន តានិ កុលានិ អស្សទ្ធានិ អប្បសន្នានិ អនោបានភូតានិ អក្កោសកបរិភាសកានិ អនត្ថកាមានិ អហិតកាមានិ អផាសុកាមានិ អយោគក្ខេមកាមានិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ តថារូបានិ កុលានិ សេវតិ ភជតិ បយិរុបាសាតិៈ អយំ វុច្ចតិ អគោចរោ។

[xvi] ទសកថាវត្ថុគុណសមន្នាគតកល្យាណមិត្ដ។ Cp. A. IV, 357: បុន ច បរំ មេឃិយ ភិក្ខុ យាយំ កថា អភិសល្លេខិកា ចេតោវិវរណសប្បាយា សេយ្យាថីទំ អប្បិច្ឆកថា សន្ដុដ្ឋិកថា បវិវេកកថា អសំសគ្គកថា វិរិយារម្ភកថា សីលកថា សមាធិកថា បញ្ញាកថា វិមុត្ដិកថា វិមុត្ដិញាណទស្សនកថា។

[xvii] Cp Vis Mag.19

[xviii] Cp. S. V, 148: កោ ច ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ គោចរោ សកោ បេត្ដិកោ វិសយោ យទិទំ ចត្ដារោ សតិបដ្ឋានា។

[xix] សត្ដបត្ដិកខន្ធ គឺ បរាជិក សង្ឃាទិសេស ថុល្លច្ច័យ បាចិត្ដិយ បាដិទេសនីយ ទុក្កដ និងទុព្ភាសិត។

[xx]  មានន័យម៉្យាងទៀតថា កោសជ្ជៈ

[xxi] មានន័យម៉្យាងទៀតថា វង្កតា

[xxii] for 2-6 Cp Vbh 352-3

[xxiii] Nd1 224: បច្ចយបដិសេវនសង្ខាតំ កុហនាវត្ថុ

[xxiv] Ibid: ឥរិយាបថសង្ខាតំ កុហនាវត្ថុ

[xxv] ទាំងអស់នេះខុសពីសេចក្ដីអធិប្បាយដែលមាននៅក្នុងវិសុទ្ធិមគ្គ(២៥-២៦) នៅលើបញ្ហាដូចគ្នានេះ

[xxvi] Nd1 226: សាមន្ដជប្បនសង្ខាតំ កុហនាវត្ថុ

[xxvii] Cp.D.I, 70

[xxviii] តាមពិតរាប់ទៅឃើញតែ ៨ ទេ

[xxix] Cp. S. III, 143:    ឯវំ ខន្ធេ អវេក្ខេយ្យ ភិក្ខុ ឤរទ្ធវិរិយោ

                       ទិវា វា យទិ វា រត្ដឹ សម្បជានោ បតិស្សតោ

                       ជហេយ្យ សព្វសញ្ញោគំ ករេយ្យ សរណត្ដមោ

                       ចរេយ្យាទិត្ដសីសោ វ បត្ថយំ អច្ចុតំ បទំ។

[xxx] Cp. A. I, 25: ឯតទគ្គំ...........ឥន្ទ្រិយេសុគុត្ដទ្វារានំ យទិទំ នន្ទោ

[xxxi] A. II, 40:  ឥធ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ បដិសង្ខា យោនិសោ ឤហារំ ឤហារេតិ នេវ ទវាយ ន មទាយ ន មណ្ឌនាយ ន វិភូសនាយ យាវទេវ ឥមស្ស កាយស្ស ឋិតិយា យាបនាយ វិហឹសូបរតិយា ព្រហ្មចរិយានុគ្គហាយ ឥតិ បុរាណញ្ច វេទនំ បដិហង្ខាមិ នាវញ្ច វេទនំ ន ឧប្បាទេស្សាមិ យាត្រា ច មេ ភាវិស្សតិ អនវជ្ផតា ច ភាសុវិហារោ ចាតិ។

[xxxii] S. II, 98. Also Th. 445: ឧបជ្ផេ ចេ រសេ តណ្ហា បុត្ដមំសូបមំ សរ។

[xxxiii] M. 1, 10: បដិសង្ខា យោនិសោ ចីវរំ បដិសេវាតិ យាវទេវ សីតស្ស បដិឃាតាយ ឧណ្ហស្ស បដិឃាតាយ (ឌំសមកសវាតាតបសិរឹសប សម្ជស្សានំ បដិឃាតាយ យាវទេវ ហិរិកោបីនបដិច្ឆាទនត្ថំ។

[xxxiv] Ibid.

[xxxv] A. V, 87-8: បរបដិពទ្ធា មេ ជីវិកា តិ បព្វជិតេន អភិណ្ហំ បច្ចវេក្ខិតព្វំ។

[xxxvi] J. V, 253: ក្នុងវិសុទ្ធិមគ្គពុំបាននិយាយថាការបរិភោគទាំង៤នេះ យោងទៅតាមបូរាណាចារ្យ ដូចក្នុងវិមុត្តិមគ្គនេះទេ។
[i]មិនមានក្នុងវិសុទ្ធិមគ្គ

[ii] បាបនិម្មូលនេន អវិតិក្កមោ: រហូតមកដល់ពេលនេះ លោកមិនទាន់បានទទួលសីលក្តី ក៏លោកគិតថាលោកបានទទួលរួចហើយ ក៏ចិត្តរបស់លោក មិនមាន ប្រាថ្នានឹងប្រព្រឹត្ដល្មើសឡើយ។

[iii] សមាទានេន អវិតិក្កមោ

[iv] សមុច្ឆេទនេន អវិតិក្កមោ

[v] Cps. II. 94 ទីឃរត្ដំ ហេតំ ភិក្ខវេ អស្សតវតោ បុថុជ្ផនស្ស អជ្ឈោសិតំ មមាយិតំ បរាមដ្ឋំ ឯតំ មម ឯសោ ហំ អស្មី ឯសោ មេ អត្ដាតិ

[vi] Cp. A.II.56-7 បុន ចបរំ ភិក្ខវេ អរិយសាវកោ អរិយកន្ដេហិ សីលេហិ សមន្នាគតោ ហោតិ អក្ខណ្ឌេហិ អឆិទ្ទេហិ អសពលេហិ អកម្មាសេហិ ភុជិស្សេហិ វិញ្ញុប្បសដ្ឋេហិ អបរាមដ្ឋេហិ សមាធិសំវត្ដនិកេហិ។

[vii] A.I. 147  តីណិមានិ ភិក្ខវេ អធិបតេយ្យានិ កតមា តីណិ ? អត្ដាធិបតេយ្យំ លោកាធិបតេយ្យំ ធម្មាធិបតេយ្យំ

[viii] មិនមានក្នុង វិសុទ្ធិមគ្គទេ

[ix] Cp. Vis. Mag. 14

[x] Cow-asceticism បានដល់ការបដិបត្តិរបស់តាបសនៅឥណ្ឌាខ្លះ ដែលយកតម្រាប់ដូចជាសត្វគោ

[xi] Dog-asceticism បានដល់ការបដិបត្តិរបស់តាបសនៅឥណ្ឌាខ្លះ ដែលយកតម្រាប់ដូចជាសត្វឆ្កែ

[xii] M I , 388-9: សោ គោ វតំ ភាវេត្វា បរិបុញ្ញំ អពោកិណ្ណំ........កាយស្ស ភេទា បរំមរណា គុណំ សហវ្យាតំ ឧបជ្ផតិ ។ សចេខោ បនស្ស ឯវំ ទិដ្ឋី ហោតិ: ឥមិនា ហំ សីលេន វាវតេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា ទេវោ វា ភវិស្សាមិ ទេវញ្ញតរោ វាតិ សាស្ស ហោតិ មិច្ឆាទិដ្ឋី ។ មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស ខោ អហំ សេនិយ ទ្វិន្នំ គតិនំ

អញ្ញតរំ គតឹ វទាមិ និរយំ វា តិរច្ឆានយោនឺ វា។ សំរាប់ការបដិបត្តិដែលយកតម្រាប់ដូចជាសត្វឆ្កែ ក៏មានលទ្ធផលដូចគ្នាដែរ។
[i] D. I, 63: កថញ្ច មហារាជ ភិក្ខុ សីលសម្បន្នោ ហោតិ? ឥធា មហារាជ ភិក្ខុ បាណាតិបាតំ បហាយ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ និហិតទណ្ឌោ និហិតសត្ថោ លអជ្ជី ទយាបណ្ណោ សព្វបាណភូតហិតានុកម្បិ វិហរតិ ។ អទិន្នាទានំ បហាយ........

[ii]  មិនមាននៅក្នុងវិសុ.ទេ

[iii] Cp. Pts. I, 43-44: អត្ថិ សីលំ បរិយន្ដំ អត្ថិសីលំ អបរិយន្ដំ ។ តត្ថា កតមំ តំ សីលំ បរិយន្ដំ? អត្ថិ សីលំ លាភបរិយន្ដំ អត្ថិ សីលំ យសបរិយន្ដំ អត្ថិ សីលំ ញាតិបរិយន្ដំ អត្ថិសីលំ អង្គបរិយន្ដំ អត្ថិ សីលំ ជីវិតបរិយន្ដំ ។ កតមំ តំ សីលំ លាភបរិយន្ដំ? ឥធ ឯកច្ចោ លាភហេតុ លាភបច្ចយា លាភការណា យថាសមាទិណ្ណំ សិក្ខាបទំ វិតិក្កមតិ ឥទំ តំ សីលំ លាភបរិយន្ដំ .........កតមំ តំ សីលំ ន អង្គបរិយន្ដំ? ឥធ ឯកច្ចោ អង្គហេតុ អង្គបច្ចយា អង្គការណា យថាសមាទិណ្ណំ សិក្ខាបទំ វិតិក្កមាយ ចិត្ដំ បិ ន ឧប្បាទេតិ កឹ សោ វិតិក្កមិស្សតិ ឥទំ តំ សីលំ ន អង្គបរិយន្ដំ ។ កតមំ តំ សីលំ ន ជីវិតបរិយន្ដំ ? ឥធ ឯកច្ចោ ជីវិតហេតុ ជីវិតបច្ចយា ជីវិតការណា យថាសមាទិណ្ណំ សិក្ខាបទំ វិតិក្កមាយ ចិត្ដំ បិ ន ឧប្បាទេតិ កឹ សោ វិតិក្កមិស្សាតិ: ឥទំ តំ សីលំ ន ជីវិតបរិយន្ដំ

[iv] មិនមានក្នុងវិសុទ្ធិមគ្គ