navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
រស់ សេរីសុទ្ធា: ជីវិតចាប់ផ្ដើម

ជីវិតចាប់ផ្ដើម  
Early Life

រស់ សេរីសុទ្ធា កេីតនៅថ្ងៃទី​០៦ ខែ​ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​ ១៩៤៧
នាងមានកំណើតនៅក្នុងគ្រួសារកសិករក្រីក្រមួយ ក្នុង ខេត្តបាត់ដំបង ។ សុធា មានឪពុកឈ្មោះ រស់ ប៊ុន និង ម្ដាយឈ្មោះ ណាត់ សាមៀន និង មានបងប្អូនចំនួន ៥ នាក់ ប្រុស១នាក់ ស្រី៤នាក់ (បច្ចុប្បន្នស្លាប់ទាំងអស់) បងស្រីទី១ ឈ្មោះ រស់ សាបឿន, បងស្រីទី២ ឈ្មោះ រស់សាបឿត, បងប្រុសទី៣ ឈ្មោះ រស់ សុគន្ធ, ទី៤សុធាផ្ទាល់ ឈ្មោះ រស់ សេរីសុទ្ធា និង ទី៥ប្អូនស្រី ឈ្មោះ រស់ សេរីសោភ័ណ, សុធា នាងបានចូលសិក្សា ថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ​នេត​យ៉ង់ ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ។ ទេពកោសល្យ របស់សុធា បានរកឃើញនៅអាយុ ១៣ ឆ្នាំ ពេលដែលនាងបានច្រៀងចម្រៀង ប្រចាំថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ សិស្សរួមថ្នាក់ និងលោកគ្រូ អ្នកគ្រូ តែងតែសរសើរទឹកដមសម្លេងដ៏ច្បាស់ ស្រទន់ និង ខ្លាំងរបស់ សុធា ដែលប្រៀបបាននិង សម្លេងរណ្ដំរបស់សត្វរៃ ហើយសុធា ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះហៅក្រៅពេលនោះថា (អារៃ) ដោយឪពុករបស់សុធា មើលឃើញពីទេពកោសល្យផ្នែកចម្រៀងដូចនេះ ក៏បាននាំសុធា ដើរច្រៀងតាមពិធីមង្គលការ និង ភោជនីយដ្ឋានផ្សេងៗ ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ។Joshua Chambers-Letson (2013) A Race So Different: Performance and Law in Asian America , Publisher: New York University Press p.279 ISBN: 0814771610, 9780814771617
រស់ សេរីសុទ្ធា: អាជីពតន្ត្រី

អាជីពតន្ត្រី 
Music career

រស់ សេរីសុទ្ធា បានឈានជេីងចូលវិស័យសិល្បះ ដំបូងនាអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៣ ដែលពេលនោះនាងបានឡើងថ្នាក់សិក្សា និងបានចូលរៀននៅវិទ្យាល័យនេតយ៉ង់ និង បានចូលទៅច្រៀង ក្នុងក្រុមចម្រៀងយោធា នូវអាយុ ១៦ ឆ្នាំ និង បានក្លាយជាក្រុមចម្រៀង ប្រចាំខេត្តបាត់ដំបង ហើយ សុធា ជាអ្នកចម្រៀងប្រចាំឱ្យភោជនីដ្ឋានមួយមាន ឈ្មោះថា ភោជនីយដ្ឋានស្ទឹងខៀវផងដែរ ។ ថ្ងៃមួយ លោក អុឹម សុងសុឺម បានចូលមកហូបអាហារនៅទីនេះ ក៏ប្រទះនិងនាង រស់ សេរីសុធា ដែលកំពុងច្រៀងឡើងពិរោះ លោកក៏បានទាក់ទង ឱ្យរូបនាងទៅច្រៀងនៅ
ក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥ អ្នកទាំងពីរបានចេញបទចម្រៀងឆ្លងឆ្លើយ ក្នុងអាល់ប៊ុម ទី១ ដែលមានចំណងជើងថា (ខ្មៅអើយខ្មៅ) ជាប្រភេទតន្ត្រីនៃចង្វាក់ បូលេរ៉ូ (Bolero) ដែលជាចង្វាក់ពេញនិយម ក្នុងពេលនោះ ហើយនោះក៏ជាពេលដែលសុធា បានចាប់ផ្ដើមល្បីឈ្មោះចាប់ពីពេលនោះមក និងបានបន្តចេញបទចម្រៀងច្រើនជាងមួយពាន់បទផងដែរ ។ Journal, Magazine, English (1982) The Wire, Volumes 257-262, Publisher: C. Parker, London, England, Original from the University of California OCLC Number: 11941257 

 បទចម្រៀងពេញនិយម  
Popular songs

ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៥ រស់ សេរីសុទ្ធា បានចាប់ផ្ដើមច្រៀងចម្រៀងដៃគូជាលើកដំបូង ជាមួយលោក អុឹម សុងសុឺម ដែលបានចេញនូវបទចម្រៀងមានចំណងជើងថា  "ខ្មៅអើយខ្មៅ" និងបទ "ចាំមើលតែផ្លូវ" ក្នុងចង្វាក់ភ្លេងបូលេរ៉ូ (Bolero) បទចម្រៀងនេះបានចាប់ផ្ដើមល្បីល្បាញ ក្រោយមកបទចម្រៀងនេះបានជាប់ក្នុងកំពូលតារាង វិទ្យុជាតិកម្ពុជា (Radio National Kampuchea) ហៅកាត់ថា "RNK" បទនេះផងដែរ បានរុញកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់នាងថែមមួយកម្រិតទៀត រហូតដល់នាងអាចចេញនូវ អាល់ប៊ុមទោលផ្ទាល់ខ្លួន (Solo Album) នូវបទចម្រៀងដែលមានចំណងជើងថា "ជំនោរប៉ៃ​លិន" បទចម្រៀងនេះបានធ្វើឱ្យនាងមានប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំង រហូតនាងទទួលបានការសហការណ៍ផ្ទាល់ជាមួយលោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ក្នុងការចេញនូវបទចម្រៀងឆ្លងឆ្លើយជាបន្តបន្ទាប់​ ផងដែរ ។ Journal, Magazine, English (2002) Global Rhythm, Volume 17, Issues 1-6, Publisher: World Marketing Incorporated, Original from the University of California, OCLC Number: 50137257
រស់ សេរីសុទ្ធា: បទចម្រៀងពេញនិយម

បទចម្រៀងពេញនិយម  
Popular songs

ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៥ រស់ សេរីសុទ្ធា បានចាប់ផ្ដើមច្រៀងចម្រៀងដៃគូជាលើកដំបូង ជាមួយលោក អុឹម សុងសុឺម ដែលបានចេញនូវបទចម្រៀងមានចំណងជើងថា  "ខ្មៅអើយខ្មៅ" និងបទ "ចាំមើលតែផ្លូវ" ក្នុងចង្វាក់ភ្លេងបូលេរ៉ូ (Bolero) បទចម្រៀងនេះបានចាប់ផ្ដើមល្បីល្បាញ ក្រោយមកបទចម្រៀងនេះបានជាប់ក្នុងកំពូលតារាង វិទ្យុជាតិកម្ពុជា (Radio National Kampuchea) ហៅកាត់ថា "RNK" បទនេះផងដែរ បានរុញកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់នាងថែមមួយកម្រិតទៀត រហូតដល់នាងអាចចេញនូវ អាល់ប៊ុមទោលផ្ទាល់ខ្លួន (Solo Album) នូវបទចម្រៀងដែលមានចំណងជើងថា "ជំនោរប៉ៃ​លិន" បទចម្រៀងនេះបានធ្វើឱ្យនាងមានប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំង រហូតនាងទទួលបានការសហការណ៍ផ្ទាល់ជាមួយលោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ក្នុងការចេញនូវបទចម្រៀងឆ្លងឆ្លើយជាបន្តបន្ទាប់​ ផងដែរ ។ Journal, Magazine, English (2002) Global Rhythm, Volume 17, Issues 1-6, Publisher: World Marketing Incorporated, Original from the University of California, OCLC Number: 50137257
រស់ សេរីសុទ្ធា: សមិទ្ធិផល

សមិទ្ធិផល  
Achievement

សមិទ្ធិផល របស់អ្នកនាង រស់ សេរីសុទ្ធា ត្រូវបានសាកសួរពីប្រជាពលរដ្ឋ ដែលឆ្លងកាត់នាសម័យកាលនោះ ពានរង្វាន់ និង ការតែងតាំង និងត្រូវបានកែសម្រួលបន្ថែមទៀត ឱ្យមានភាពសុក្រិតនិង ត្រឹមត្រូវ បើការចងក្រងនេះរកឃើញនៅ ប្រភពជាក់លាក់ ឬ ឯកសារយោង ណាមួយច្បាស់លាស់បន្ថែមទៀតនោះ ។

 ឆ្នាំ ការដាក់ចូល ប្រភេទពាន លទ្ធផល ស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយ 1965 ចាំមើលតែផ្លូវ Top 1 National Radio Kampuchea Nominated  Phnom Penh National Radio of Cambodia 1965 ជំនោរប៉ៃ​លិន Apsara Golden Music Awards Won Apsara Golden Film Festival 1966 ចម្រៀងភាពយន្តល្អបំផុត Best Music Films Song Won Kep International Film Festival 1967 តារាដែលសហការណ៍គ្នា បានល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ Best Collaboration of The Year Won Chaktomuk National Film Festival 1968 រាជនីសំឡេងរៃមាសកណ្ដឹង Queen of the Voice Cicada Golden Bell Nominated  Ministry of Propaganda of Cambodia 1969 តារាចម្រៀងស្រីល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ Best Female Song of the Year Won Preah Suramrit National Film Festival
រស់ សេរីសុទ្ធា: អាល់ប៊ុមដៃគូ ([[ស៊ីន ស៊ីសាមុត]])

អាល់ប៊ុមដៃគូ (ស៊ីន ស៊ីសាមុត) 
១- កំណាព្យស្នេហ៍

២- កម្មស្នេហ៍ស្រីអាំ

៣- កុំដាច់មេត្តា

៤- កំណួចវាយោ

៥- ចិត្តឥតល្អៀង

៦- ចង់បានផ្កាអ្វី

៧- ចោរលួចចិត្ត

៨- ច័ន្ទចាក​មេឃ

៩- ច្រូតស្រូវ

១០- ឋានៈ​ផ្សេង​ចិត្ត​ផ្សេង

១១- តូច​ចិត្ត​ណាស់​ ស្តាប់

១២-​ តូច​អើយ​តូច​ស្រី

១៣- ថ្ម​គោល​ស្រមោល​ស្នេហ៍

១៤- ផ្ទះ​អូន​ក្បែរ​ភ្នំ​សំពៅ

១៥- ទាវ​អើយ​ស្រី​ទាវ

១៦- ទូក​បង​អុំ​ស្កាត់

១៧- ទេសភាព​ព្រលឹម

១៨- បោះឈូង

១៩- ភូមរា​អភ័ព្វ

២០- ម៉ា​ពី​ណោក

២១- ម្លប់​ស្នេហ៍​ដើម​ស្រឡៅ

២២- មួយ​កំផ្លៀង​អនុស្សាវរីយ៍

២៣- យប់​យន់​ទន់​ត្រជាក់

២៤- យើង​កុំ​ភ្លេច​គ្នា

២៥- រាំ​ឆា ! ឆា ! ឆា !

២៦- រាំ​កិត​ជិត​កាយ

២៧- លា​ហើយ​ស៊ូម៉ាត្រា

២៨- សន្យា​ឲ្យ​បង​ចាំ

២៩- ស្នេហា​ពិនវង្ស

៣០- ស្រណោះ​អូរ​ជ្រៅ

៣១- ស្រី​តូច​ច្រឡឹង

៣២- ស្រី​ណា​ហ៊ាន​វាយ

៣៣- អានុភាព​នៃ​ពុក​មាត់

៣៤- ឯ​ណា​ព្រហ្មចារី

៣៥- ឧត្តម​ភរិយា​ទាហាន

៣៦- ម្តេច​ហ៊ាន​សួរ​ខ្ញុំ

៣៧- ធ្លាក់ពីនាយដល់អាយ
រស់ សេរីសុទ្ធា: អាល់ប៊ុមដៃគូ ([[ប៉ែន រ៉ន]])

អាល់ប៊ុមដៃគូ (ប៉ែន រ៉ន) 
ខ្វះអីប្រុសស្អាត
ថៅកែត្បូងណាកូន
ទេសចរក្នុងក្តីស្រមៃ 
ទេសភាពឋានកណ្តាល 
មួយថ្ងៃល្អបីដង
រស់ សេរីសុទ្ធា: អាជ្ញាប័ណ្ណតន្ត្រី រស់ សេរីសុទ្ធា

អាជ្ញាប័ណ្ណតន្ត្រី រស់ សេរីសុទ្ធា 
Ros Sereysothea Music licensing

ក្រោយពេលប្រទេសកម្ពុជា បានរួចផុតចេញពីសម័យកាលសង្គ្រាម ប៉ុន្តែការគ្រប់គ្រងនៅច្បាប់កម្មសិទ្ធបញ្ញា នៅមិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ មានការរំលោភលើកម្មសិទ្ធបញ្ញាបទចម្រៀងរបស់ អ្នកនាង រស់ សេរីសុទ្ធា ជាច្រើនករណីផងដែរ ដូចនេះហើយ តម្រូវឱ្យមានការ​ប្រើ​អាជ្ញាប័ណ្ណ​​តន្ត្រី​ដែល​មាន​ការ​រក្សាសិទ្ធិនៃម្ចាស់កម្មសិទ្ធបញ្ញា ។ អាជ្ញាប័ណ្ណតន្ត្រីមានគោលបំណងធានាថាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិបញ្ញាលើការងារតន្ត្រីត្រូវបានផ្តល់សំណងសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាក់លាក់នៃការងាររបស់ពួកគេ ហើយអ្នកទិញមានសិទ្ធិកំណត់ក្នុងការប្រើប្រាស់ការងារដោយគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងដាច់ដោយឡែក ។ ភាពកម្សោយ នៃប្រព័ន្ធដឹកនាំរដ្ឋបច្ចុប្បន្ន ជាការពិតណាស់ រដ្ឋត្រូវតម្រូវឱ្យតារាចម្រៀងទាំងអស់ត្រូវបង់ពន្ធជូនរដ្ឋ ហើយបទចម្រៀងដែលពួកគេបានច្រៀង និងរកកម្រៃបាន ត្រូវគាំពារដោយរដ្ឋ លើអាជ្ញាប័ណ្ណតន្ត្រី នៃច្បាប់កម្មសិទ្ធបញ្ញា ករណីដែលអ្នកចម្រៀងបានស្លាប់ទៅហើយក្ដីហើយបទចម្រៀងពួកគេ នៅតែអាចរកកម្រៃបាន ដូចនេះប្រាក់ចំនូលពីការលក់បទចម្រៀងនេះត្រូវបានទៅលើក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ ចំពោះករណីដែលអ្នកចម្រៀងមិនមានក្រុមគ្រួសារ ទទួលយកមរតកចម្រៀងនេះ ប្រាក់ចំនូលត្រូវបញ្ចូលជាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ នៅពេលដែលតារាចម្រៀងកម្ពុជាទាំងអស់បានបង់ពន្ធជូនរដ្ឋ រដ្ឋត្រូវបង្កើតកម្មវិធីឈ្នះពានតន្ត្រីដើម្បីលើកទឹកចិត្តទៅក្រុមអ្នកចម្រៀងវិញផងដែរ ដើម្បីជួយសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ពួកគេក្នុងវិស័យសិល្បៈតន្ត្រីនៅកម្ពុជា ឧទាហរណ៍៖ គួរបង្កើតឱ្យមានកម្មវីធីឈ្នះពានតន្រ្តីដូចជា Cambodian Music Awards ឬ Cambodia National Music Awards ជាដើម ។
រហាល

រហាលមានន័យថាបឹង លំហទឹក ជាអាំងស្តុកទឹក។ បើតាមសិលាចារឹកស្តុកកក់ធំ K-២៣៥ មានប្រើពាក្យ អញ្ជនទឹក ជាភាសាខ្មែរបុរាណមានន័យថាស្រះទឹកទឹកព័ន្ធជុំវិញបណ្ឌិតសាស្រ្តចារ្យ ឡុង សៀម ឆ្នាំ២០០៣ ទស្សនាវដ្តីវិទ្យាស្ថានភាសាជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា។ លើសពីនេះទៅទៀតអ្នកស្រុករស់នៅទីនោះបានហៅអាងស្តុកទឹកថា បារាយណ៍ជាភាសាខ្មែរបុរាណហើយអ្នកស្រាវជ្រាវបន្ថែមទៀតថាបារាណ៍រហាល។ បើតាមលោក ហ្ស៊ាក់ ឌុយម៉ាសាយ បានបង្ហាញថា បារាយណ៍គឺជាទំនប់ទឹកបុរាណមួយប្រហែលមានកាបរិច្ឆេទនៅសតវត្សទី៩ បារាណ៍នេះត្រូវគេជីកតែបីជ្រុងប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានបន្តទៀតថាទំនប់រហាលត្រូវបានគេកែប្រែងាយស្រួលនិងអាចប្រើប្រាស់បានភ្លាមៗ ក៏ប៉ុន្តែវាក៏ត្រូវបានគេគិតថាគ្មានទឹកគ្រប់គ្រាន់Jacques Dumarcay,2003,Architecture and Its Models in South East Asia,p49.។
រាក្យៈសាទេវី

រាក្យៈសាទេវី (អង់គ្លេស: Reakyaksa Devi) ជាបុត្រីមួយអង្គក្នុងចំណោម បុត្រីទាំង ៧អង្គ របស់អទិទេព មហាព្រហ្ម (Maha Brahma) ដែលជាអវតារ ព្រហ្មលោកកេរស្វរៈ (Brahma Lokesvara) នៃ ពុទ្ធសាសនា មហាយាន (Buddha Mahayana), ព្រះមាតា របស់នាងមាននាមថា ព្រះម៉ែមន្ទ្រា ជាអវតារ នៃ អវលោកកេតិស្វរៈ (Avalokitesvara) អទិទេពស្រីដែលមានដៃ ១០០០ (១ពាន់) ដែលអាចបែងភាគបានចំនួន ១០៨ អវតារ ដោយនាងជាអទិទេព មិនបង្ករកំណើតកូនដោយការរួមសង្វាសនោះទេ ទើបព្រះមហាព្រហ្ម ផ្ដល់នូវដួងគ្រាប់អង្កាំចំនួន ៧គ្រាប់ ដើម្បីឱ្យនាងអាចបង្ករកំណើតដោយឯងៗបាន នាងបានប្រសូត្របុត្រីទាំង ៧អង្គ ក្រោមដើមរាសីសួគ៌ាដ៏ពិសិដ្ឋមួយ ការផ្ដល់កំណើតដល់បុត្រីទាំង៧ បានតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នាជម្ពូទ្វីបយើងនេះ ក្នុងលទ្ធិពុទ្ធសាសនា មហាយាន ។ Min Saes (Braḥ Mahā.) (1942) Brahma Chariyakathā, Bibliothèque Royale, Publisher: Royal Library of Cambodia p.185
រាក្យៈសាទេវី: រាក្យៈសាទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត

រាក្យៈសាទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត 
Reakyaksa Devi of Devata Sangkran

ទំនាក់ទំនង រវាងហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន បានចាក់ឬសគល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយ៉ាងរឹងមាំ ចាប់តាំងពីស.វទី១០ មកម៉្លេះ ដោយជំនឿនៃបរិបទសាសនាទាំងពីរ ត្រូវបានផ្គួបបញ្ចូលគ្នា តាមរយៈរឿងព្រេងទេវៈកថាជាច្រើន ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់អ្នកប្រាជ្ញជនជាតិខ្មែរ ក្នុងការច្នៃ រឿងព្រេងទេវៈកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ ឱ្យទៅជារឿងព្រេងដែលមានចរឹតលក្ខណៈ ខុសប្លែកពីប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីបង្កើតបាននូវរចនាបថដែលជារបស់ខ្លួនតាមរយៈការប្រែសម្រួល (Versions Edition) បើទោះជាប្រទេសកម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពល សាសនា វប្បធម៌ពីប្រទេសឥណ្ឌាយ៉ាងណាក្ដី ក៏ផ្នត់គំនិតនៃបុព្វបុរសខ្មែរ បានធ្វើការប្រែសម្រួលកែច្នៃលម្អនូវសិល្បៈរបស់ខ្លួនឱ្យមានភាពខុសប្លែកដាច់ដោយឡែកពី ប្រទេសឥណ្ឌា ផងដែរ ។ តាមរយៈរឿងទេវៈកថា អំពីចូលឆ្នាំខ្មែរ យើងតែងសង្កេតឃើញថា ដំណើររឿង ធម្មបាលកុមារ ដែលជា អវតារ ព្រះពោធិសត្វ (Bodhisattva) នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន បានភ្នាល់គ្នាអំពីសិរី ទាំងបីប្រការ របស់មនុស្ស ជាមួយនិង មហាព្រហ្ម ដែលជាអទិទេព នៃហិណ្ឌូសាសនា ដែលជាអវតាររបស់ ព្រះព្រហ្ម ដែលភ្នាល់ចាញ់ នូវប្រស្នាទាំងបីប្រការនោះ ហើយព្រះសិរសា របស់ព្រះកុបិលមហាព្រហ្ម ត្រូវបានបុត្រីខ្លួន ទាំង៧អង្គ ផ្លាសវេនគ្នា មកដង្ហែរព្រះសិរសា ដែលជាក្បាលឪពុករបស់ខ្លួនជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលត្រូវជាថ្ងៃសង្កាន្ត នៃពិធីបុណ្យ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ។ អ្នកនិពន្ធកម្ពុជា បានបំប្លែងឱ្យយើងយល់បានថា ព្រះមហាព្រហ្ម ដែលជាហិណ្ឌូសាសនា បានភ្នាល់ចាញ់ ធម្មបាលកុមារ នៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង បានបែងភាគទៅជាព្រះ ឈ្មោះ លោកកេរស្វរៈ នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ដែលមានតឹកតាងជា ប្រាសាទបាយ័ន មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ មិនថា ហិណ្ឌូសាសនា មិនថា ពុទ្ធសាសនា មហាយាន សុទ្ធតែមានជំនឿគោរពទៅលើព្រះ និង ពួកទេវតា ដែលមានចំនួន ៣៣ពួក ដូចនេះហើយ ទើបហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន មានទំនាក់ទំនងនិងគ្នា យូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយពាក្យនៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា ទេវតានៃឆ្នាំថ្មី ដែលត្រូវបានពលរដ្ឋកម្ពុជា រៀបចំគ្រឿងដង្វាយ គោរពបូជាបួងសួងមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ ដោយការយាងមកដល់ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោករបស់ទេវតា នៃហិណ្ឌូសាសនា និង ទេវតា នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ទើបកម្ពុជាហៅថៃ្ងនៃការមកដល់នេះថា មហាសង្ក្រាន្ត (Maha Sangkran) ដែលមាននៃថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលធ្វើការហៅសម្គាល់មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ Astrologer Nhim Pen (1947) Cambodia Calendar, Contributor:	William J. Gedney, Publisher: Association Sutharot, Original from the University of Michigan p.118
រាក្យៈសាទេវី: រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត

រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត 
Physical of Devata Sangkran

ទេវតាសង្ក្រាន្ត ជាតួអង្គរូបធាតុមួយ តំណាងឱ្យ រាង្គកាយជាធម្មជាតិ ដែលផ្សារភ្ជាប់ទៅនិង វិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា គ្រប់តួអង្គអទិទេពទេវៈ របស់កម្ពុជា សុទ្ធតែបង្កើតឡើងតាមច្បាប់ធម្មជាតិ មិនមែនជាការនិពន្ធឱ្យតែបានៗ និងមិនមែនជាការបង្កើតតួអង្គ ដោយមិនមានអត្ថន័យពេញលេញនោះទេ ។ តួអង្គទេវតាសង្ក្រាន្ត គ្រងពណ៌សំលៀកបំពាក់ ទៅតាមចរឹតលក្ខណៈ នៃរូបធាតុ ដែលជារាង្គកាយធម្មជាតិ ដែលកើតមាននៅក្នុងចក្រវាឡ របស់យើងនេះ ដើម្បីផ្សារភ្ជាប់ទៅ និង សង្គមវិទ្យាសាស្ត្រពិត របស់មនុស្សននៅលើផែនដី ។ Nhim Pen (1943) Astrological Collection, Publisher: Original from the University of Michigan p.164 

នាង រាក្យៈសាទេវី គឺជាអទិទេព តំណាងឱ្យ ភពអង្គារ និង តំណាងឱ្យ ថ្ងៃអង្គារ នៃថ្ងៃទាំង៧របស់ផែនដី ។

រាក្យៈសាទេវី  Reakyaksa Devi  អម្ពរពស្ត្រា ៖ គ្រងសម្លៀកបំពាក់ ពណ៌ស្វាយ
 ចនព្រះកាណ៌ ៖ លម្អត្រចៀក ដោយសៀត  "ផ្កាបុទុម" (ផ្កាឈូក)
 អាភរណៈ ៖ គ្រឿងអលង្ការត្បូង ប្រដាប់កាយ ទ្រង់ពាក់ "កែវមូរ៉ា" (ត្បូងសមុទ្រពណ៌លោហិត)
 ភក្សាហារ ៖ សោយលោហិត (ផឹកឈាមស្រស់)
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖ ឆ្វេងកាន់ "សរ" ដងធ្នូ
 សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖  ស្ដាំកាន់ "ត្រីសូល៍" (លំពែងមុខ៣)
 យាន្តជំនិះ ៖ គង់លើ "អស្សតរ" (អានថា: អាស + ដរ) ជាទេពនិករ (សត្វសេះ) ដែលតែងតែយាងចុះមករក្សាដែនជម្ពូទ្វីប នៅពេលសង្ក្រាន្ដត្រូវនិងថ្ងៃអង្គារ ។
 សិទ្ធិការ្យ ៖ នៃកិរិយាចេញច្បាំង ព្រះនគរ និង កើតចម្បាំងរាំងជល់ និង បញ្ចាមិត្ត កើតកលយុគ្គសង្គ្រាម ឬ មានទំនាស់និង ប្រទេសដ៍ទៃ និង សំបូរទៅដោយជំងឺរាតត្បាតជាអនេក ។ Clothing: Purple
 Ear Flower: Lotus flower
 Jewelry: Coral (Sea Gems)
 Eating: Blood
 Weapons in the left hand: Bow and arrow
 Weapons in the Right hand: Trident 
 Vehicles: Horse
 Sangkran god of Tuseday
 God represent of Mars planet
 Powerful journey of combat verbs, Make war and infectious diseases.
រាក្យៈសាទេវី: ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត

ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត 
The color of happiness of Devata Sangkran

ពណ៌មង្គល នៃទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរុងរឿង តាមច្បាប់ធម្មជាតិ ទៅផ្សារភ្ជាប់និង រូបធាតុ របស់ក្រុមតារានិករ នៅក្នុងប្រព័ន្ធចក្រវាឡ ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ ដែលតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នៅលើផែនដី ក៏ដូចជាតំណាង ឱ្យភពទាំង៧នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើងនេះ ដើម្បីអាចផ្សារភ្ជាប់ ទៅនិងក្បួនវិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ដើម្បីអាចធ្វើការបកស្រាយ ចរិតលក្ខណៈ របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ទៅតាមពណ៌ដែលតំណាង ឱ្យថ្ងៃកំំណើត របស់ពួកគេ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនធ្លាប់ជួបទាល់តែសោះ ដែលពណ៌មង្គលរបស់ទេវតា សង្ក្រាន្តត្រូវបាន ក្រុមហោរាសាស្ត្រមួយចំនួននៅកម្ពុជា ផ្លាសប្ដូរជាពណ៌ខ្មៅ ជាពណ៌នៃភាពអពមង្គល និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុរបស់ពួកបិសាច និង ពណ៌ស ជាពណ៌នៃភាពបរិសុទ្ធ និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុនៃការបូជា នៅក្នុងកំណត់ត្រាពណ៌ សិរីមង្គលរបស់កម្ពុជា ពណ៌ដែលត្រូវបានដកចេញពីអត្ថន័យពណ៌មង្កល នៅក្នុងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា នោះគឺពណ៌ខ្មៅ និង ពណ៌ស ។ ទេវតាសង្ក្រាន្តដែលយាងមកជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក ក្នុងវប្បធម៌កម្ពុជា តែងតែនាំមកសិរីរុងរឿង និង ភាពល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រជានុរាស្ត្រឯណាចង់ឃើញទេវតា នាំភាពអពមង្គលចូលមកក្នុងប្រទេសនោះ វាជារឿងដែលមិនអាចទទួលយកបាន ក្នុងការបំភ្លៃពណ៌មង្គលរបស់កម្ពុជា បកស្រាយតាមចិត្តគំនិតរបស់ខ្លួន ហ៊ានអារកាត់វែកញែកបែងចែក ពណ៌មង្គលទេវតាសង្ក្រាន្ត តាមអំពើចិត្ត ។ Mahāmantrī (Ñikar), Ukñā (1958) Damniam damláp niṅ prabaiṇī Khmaer, Publisher: University of California, Berkeley p.70 OCLC Number: 34917238
រាក្យៈសាទេវី: ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧

ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ 
The 7 Devata Sangkran 

ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ សម្ដែងកិរិយា អំពីការចេញហែរ សិរសា កុបិលមហាព្រហ្ម ដោយកំណត់ទៅតាមពេលវេលាច្បាស់លាស់ ជាមួយនិង ឈ្មោះទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង ៧ និង គ្រឿងអាភរណៈ នៃដំណើរមកដល់ដែលបានចងក្រងដោយក្រុម កិច្ចការនៃ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។ ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម, ចាប ពិន (1960) ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស ភាគ១, ភាគ២ និងភាគ៣ , Publisher: កិច្ចការនៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ព.ស.២៥១២, Original From: Center for Khmer Studies Library, Website: khmerstudies.org, DDC: 390.596 IBO (Browse shelf) 

 បេីចេញហែរនៅវេលាព្រឹកព្រលឹម ដល់ថ្ងៃត្រង់ (ទ្រង់ឈរ) មិនកាន់ខ្សែរបង្ហៀរ ៦ : ០០ ព្រឹក > ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់
 បេីចេញហែរវេលាថ្ងៃត្រង់ ទល់នឹងព្រលប់ (ទ្រង់អង្គុយពាក់ឆៀង) ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់ > ៦ : ០០ ល្ងាច
 បើចេញហែរនៅវេលាព្រលប់ ទៅទល់អធ្រាត្រ (ទ្រង់ផ្ទំបេីកព្រះនេត្រ) ៦ : ០០ ល្ងាច > ១២ : ០០ អាធ្រាត
 បេីចេញហែរនៅវេលាអធ្រាត្រ ទៅទល់ភ្លឺ (ទ្រង់ផ្ទំបិទព្រះនេត្រ) ១២ : ០០ រំលងអាធ្រាត > ៦ : ០០ ព្រឹក

 ពណ៌អម្ពរពស្ត្រា ព្រះនាម ចនព្រះកាណ៌ គ្រឿងអភរណៈ ភក្សាហារ  គ្រឿងសាស្ត្រាវុធ យាន្តជំនិះ   ទុង្សាទេវី សៀត ផ្កាទទឹម បទុមរាគ  "ត្បូងទទឹម" (Ruby) សោយផ្លែឧទុម្ពរ 
(ផ្លែល្វា) ឆ្វេង-ខ្យងស័ង្ខ | ស្តាំ-កងចក្រ គ្រុឌ गरुड (គ្រុឌ)  គោរាគៈទេវី សៀត ផ្កាអង្គាបុស្ប កែវមុក្តា 
"គជ់ខ្យង" (Pearl) សោយតេលំ तैल  (ប្រេងល្ង ឬ ប្រេងសណ្ដែក) ឆ្វេង-ឈើច្រត់ | ស្តាំ-ព្រះខ័ន វ្យាឃ្រ व्याघ्र (ខ្លាធំ)  រាក្យៈសាទេវី សៀត ផ្កាឈូក កែវមោរ៉ា 
"ត្បូងសមុទ្រ​" (Coral) សោយលោហិត (ឈាម) ឆ្វេង-ធ្នូ |ស្តាំ- ត្រីសូល៍ អស្សតរ अश्व (សេះ)  មណ្ឌាទេវី សៀត ផ្កាចម្ប៉ា កែវពិទូរ្យ  "ត្បូងភ្នែកឆ្មា"  (Cat'S Eye Gem) សោយទឹកដោះសប្បិ  (ទឹកដោះគោច្អិន) ឆ្វេង-ឈើច្រត់ | ស្តាំ-ម្ជុល គទ្រភៈ गर्दभ (លា)  កិរិណីទេវី សៀត ផ្កាមណ្ឌា (ផ្កាមន្ទារ)  មរកត 
"ត្បូងពណ៌បៃតង"  (Emerald) សោយសណ្ដែក ល្ង ឆ្វេង-កាំភ្លើង វជ្រ | ស្តាំ-កង្វេរដំរី គជសារ​ कुञ्चर (ដំរី)  កិមិរាទេវី សៀត ផ្កាចង្កុលណី  (ផ្ការំចង់) ផុស្សរាគ புஷ்பராகம் 
"ត្បូងពណ៌លឿង" (Topaz) សោយចេកណាំវ៉ា ឆ្វេង-ពិណ | ស្តាំ-ព្រះខ័ន មហឹសា महिष (ក្របី)  មហោទរាទេវី សៀត  ផ្កាត្រកៀត (ផ្កាកំប្លោក) និលរ័តន៍  "ត្បូងពណ៌ខៀវ ឬ ត្បូងកណ្ដៀង" 
(Sapphire) សោយសាច់ទ្រាយ ពពួក ក្ដាន់ ឈ្លូស ឆ្វេង-ត្រីសូល៍ | ស្តាំ-កងចក្រ មយូរ៉ា मयूर (ក្ងោក)
រាក្យៈសាទេវី: ទំនាយទេវតាសង្ក្រាន្ត

ទំនាយទេវតាសង្ក្រាន្ត 

មហាសង្ក្រាន្ត ២០២៦ ទេវតាឆ្នាំថ្មី ព្រះនាម រាក្យៈសាទេវី យាងចុះមកដោយទ្រង់សម្ដែងកិរិយាគ្រោធខឹង គង់រំពៃពាក់ឆៀងលើខ្នង អស្សតរ (សត្វសេះ) ជាយាន្តជំនិះប្រកបដោយការប្រយុទ្ធ ទ្រង់គ្រងនូវគ្រឿងសឹកចម្បាំងអម្ពរពេណ៌ខ្មៅនិល ពណ៌ពោពេញទៅដោយសេចក្ដីទុក្ខព្រួយ ក្នុងព្រះហត្ថឆ្វេងទ្រង់កាន់ដងធ្នូ អវុធវាយប្រហារទីឆ្ងាយ ក្នុងព្រះហត្ថស្ដាំ ទ្រង់ត្រីសូល៍ លំពែងមុខបី អាវុធវាយប្រហារមិនរើសមុខ ដោយមានន័យថា ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោកកើតកល្លយុគ សឹកចម្បាំង ទ្រង់សោយលោហិត មនុស្សជាតិស្លាប់ច្រើនជាអនេក ។ ឆ្នាំនេះភពអង្គារជាអធិបតី ទៅសុំទឹកភ្លៀងពីស្ដេចនាគ បាននាគចំនួន 4 ទឹកមានលំនឹងជាធម្មតា មិនតូចក៏មិនធំ ។ ឆ្នាំនេះព្រះអង្គារ ធ្វើដំណើរដោយជិះកេតុ (ផ្កាយដុះកន្ទុយ) ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោកកើតមានសឹកចម្បាំងវាយប្រហារគ្នា ។ កម្ពុជា មានការគម្រាមហែងពីបច្ចាមិត្ត កម្ពុជាមានវិវាតផ្នែកការទូតជាមួយបច្ចាមិត្ត កម្ពុជាត្រូវត្រៀមស្បៀងបម្រុងសម្រាប់ប្រជាជាតិរបស់ខ្លួន ។ ទំនាយខាងលើ ទស្សន៍ទាយដោយក្រុមបុរាណាចារ្យ ដូចបានជំរាបជូនខាងលើនេះ សម្រាប់បងប្អូនជនរួមជាតិ ។ Borannachar (2026) Prediction The powerful journey of Devata Maha Sangkran, Astrological calculations Based from Khmer Astrology 1943 

 រាក្យៈសាទេវី តម្រូវឱ្យប្ដូរមកពណ៌មង្គល ពណ៌ស្វាយ ជាដាច់ខាត ។

 បានទស្សទាយ នូវម៉ោង ២៣: ១៨ វេលាអាធ្រាតុ ថ្ងៃអង្គារ ទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ។
រាក្យៈសាទេវី: សេចក្ដីបញ្ជាក់ Article

សេចក្ដីបញ្ជាក់ Article 

 អត្ថបទទាំងមូលបានចងក្រងយ៉ាងសម្រិតសម្រាងតាមឯកសារយោងទាំងស្រុង ប៉ុន្តែ អត្ថបទទាំងមូលមានកង្វះខាត នូវរូបភាពគំនូរបុរាណ គាំទ្រសម្រាប់អត្ថបទនេះ ដូចនេះ អត្ថបទនេះត្រូវរងចាំដើម្បីបំពេញរូបភាពអត្ថបទ ។
រាក្ស

រូបភាពតូច|រចនាបថកោះកេរ
រូបភាពតូច|ណាំស្បែកល្ខោនស្រមោលស្បែកធំ
 

រាក្ស ឬ រាក្ស័ស ( សំស្ក្រឹត: राक्षस , រាក្ឞស ; បាលី:   រក្ខស ;  "អ្នកថែរក្សា")  គឺជាពូជនៃសត្វសាហាវជាធម្មតាដែលមានលក្ខណៈពិសេសនៅក្នុង សាសនាហិណ្ឌូ ព្រះពុទ្ធសាសនា សាសនាជេន និង សាសនាឥស្លាម Folk ។ ពួកគេរស់នៅលើផែនដី ប៉ុន្តែមានអំណាចអរូបី ដែលជាធម្មតាពួកគេប្រើសម្រាប់អំពើអាក្រក់ ដូចជាការរំខានដល់ ការបូជាវេទ ឬការស៊ីមនុស្ស។  

ពាក្យ​នេះ​ក៏​ប្រើ​ដើម្បី​ពណ៌នា​អំពី ​អសុរា ជា​វណ្ណៈ​នៃ​ពួក​អ្នក​ស្វែងរក​អំណាច​ដែល​ប្រឆាំង​នឹង​ពួក ​ទេវៈ ​ដ៏​សប្បុរស​។ ពួកគេ​ច្រើនតែ​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​ថា​ជា​អ្នកប្រឆាំង​នៅក្នុង​គម្ពីរ ​ហិណ្ឌូ ក៏ដូចជា​នៅក្នុង ​ព្រះពុទ្ធសាសនា និង ​សាសនា​ជេន ​។ ទម្រង់ស្រីរបស់ រាក្ស គឺ រាក្សសិ ។
រាក្ស: ព្រហ្មញ្ញសាសនា

ព្រហ្មញ្ញសាសនា 

 ការពិពណ៌នា 
រាក្ស ច្រើនតែត្រូវបានពណ៌នាថាជាសត្វដែលផ្លាស់ប្តូររូបរាង កាចសាហាវ រូបរាងដ៏មហិមា ដោយមាន ចង្កូម ពីរលេចចេញពីមាត់ខាងលើ និងមានក្រចកដៃមុតស្រួចដូចក្រញ៉ាំ។ ពួកវាត្រូវបានបង្ហាញថាជាមនុស្សអាក្រក់ សត្វដែលស្រែកថ្ងូរ និងជា សត្វដែលមិនចេះឆ្អែតឆ្អន់ ដែលអាចធុំក្លិនសាច់មនុស្សបាន។ សត្វដ៏កាចសាហាវមួយចំនួនត្រូវបានបង្ហាញដោយភ្នែក និងសក់ក្រហមឆេះ ផឹក ឈាម ដោយដៃរបស់ពួកគេ ឬពីលលាដ៍ក្បាលមនុស្ស (ស្រដៀងទៅនឹងតំណាងនៃ បិសាចជញ្ជក់ឈាម នៅក្នុងទេវកថាលោកខាងលិចក្រោយៗមក)។ ជាទូទៅពួកគេអាចហោះហើរ បាត់ខ្លួន និងមាន ម៉ាយ៉ា (អំណាចវេទមន្តនៃការបំភាន់) ដែលអាចឱ្យពួកគេផ្លាស់ប្តូរទំហំតាមឆន្ទៈ និងសន្មតថាជាទម្រង់នៃសត្វណាមួយ។ សមមូលស្ត្រីនៃ រាក្ស គឺ រាក្សសិ ។ [ ត្រូវការការដកស្រង់បន្ថែម ]

 នៅក្នុងវីរភាពហិណ្ឌូ 
នៅក្នុងពិភពនៃ រាមាយណះ និង មហាភារត រាក្ស គឺជាពូជដែលមានប្រជាជនច្រើន។ មានរាក្សទាំងល្អ និងអាក្រក់ ហើយក្នុងនាមជាអ្នកចម្បាំង ពួកគេបានប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ពទាំងល្អ និងអាក្រក់។ ពួកគេ​ជា​អ្នក​ចម្បាំង​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល វេទមន្ត​ជំនាញ និង​អ្នក​បំភាន់។ ក្នុងនាមជាអ្នកផ្លាស់ប្តូររូបរាង ពួកគេអាចសន្មតនូវទម្រង់រាងកាយផ្សេងៗគ្នា។ ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​បំភាន់​ភ្នែក ពួកគេ​មាន​សមត្ថភាព​បង្កើត​រូបរាង​ដែល​ពិត​ចំពោះ​អ្នក​ដែល​ជឿ​លើ​ពួកគេ ឬ​អ្នក​ដែល​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​បណ្តេញ​ពួកគេ។ រាក្សខ្លះត្រូវបានគេនិយាយថាជាអ្នកស៊ីមនុស្ស ហើយបានបង្ហាញខ្លួនយ៉ាងត្រេកត្រអាលនៅពេលដែលការកាប់សម្លាប់នៅលើសមរភូមិគឺអាក្រក់បំផុត។ ម្តងម្កាល ពួកគេបានបម្រើជាទាហានដែលមានឋានៈ និងឯកសារក្នុងការបម្រើមេទ័ពម្នាក់ ឬផ្សេងទៀត។

ក្រៅ​ពី​ការ​ប្រព្រឹត្ត​របស់​ពួក​គេ​ចំពោះ​ឋានៈ​និង​ឯកសារ​ដែល​មិន​បញ្ចេញ​ឈ្មោះ រាក្ស វីរភាព​ប្រាប់​ពី​រឿង​របស់​សមាជិក​ខ្លះ​នៃ​សត្វ​ទាំង​នេះ​ដែល​មាន​ភាព​ល្បីល្បាញ ជួនកាល​ជា​វីរបុរស ប៉ុន្តែ​ច្រើន​តែ​ជា​មនុស្ស​អាក្រក់។

Thapar ណែនាំថា រាក្ស អាចតំណាងឱ្យការបំផ្លើស និងពណ៌នាអរូបីនៃពួកអ្នករស់នៅក្នុងព្រៃដែលមានបិសាច ដែលនៅក្រៅសង្គមវណ្ណៈ។ 

 នៅ​ក្នុង ​រាមាយណៈរាជា 
នៅក្នុងសៀវភៅ 3-6 នៃ រាមាយណៈ, រាក្ស គឺជាអ្នកប្រឆាំងសំខាន់នៃ narrative ។ តួឯក​រាម​សម្លាប់​រាក្សជា​ច្រើន​ពាសពេញ​វីរភាព រួម​មាន តាដកា, មារីច, និង រាពណ៌ ។ Rodrigues, Hillary (2018). "Asuras, Daityas, Dānavas, Rākṣasas, Piśācas, Bhūtas, Pretas, and so forth". In Knut, A. Jacobsen; Basu, Helene; Malinar, Angelika; Narayanan, Vasudha (eds.). Brill's Encyclopedia of Hinduism Online. Brill. នៅក្នុងវីរភាពនេះ រាក្ស ត្រូវបានបង្ហាញជាអារក្សជាចម្បង ដែលមានចរិតឆេវឆាវ និងផ្លូវភេទ។ ពួកគេអាចសន្មតទម្រង់ណាមួយដែលពួកគេចង់បានដែល ក្រុងរាពណ៌ ប្រើដើម្បីឥទ្ធិពលល្អដើម្បីបោកបញ្ឆោតនិងចាប់ពង្រត់ សីតា ភរិយារបស់ ព្រះរាម ដែលជំរុញការនិទានរឿងដែលនៅសល់។ រាក្សអាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ខាង​ត្បូង​នៃ​វាល​ទំនាប​គង្គា និង​ក្នុង​បន្ទាយ​កោះ ​លង្កា ទាំង​ឆ្ងាយ​ពី​ដែនដី ​កោសល និង​ផ្ទះ​រាម។ ក្នុង​លង្កា រាជធានី​នៃរាពណ៍ ​មាន​រាក្សរស់នៅក្នុង​សង្គម​ដ៏​សមាញ​មួយ​ដែល​ប្រៀបធៀប​នឹង​មនុស្ស​នៃ ​អយុធ្យា ដែល​រាក្សខ្លះ​ដូចជា ​វិបស្សនា ​ជា​សត្វ​មាន​សីល​។
រាក្ស: ការពិពណ៌នា

ការពិពណ៌នា 
រាក្ស ច្រើនតែត្រូវបានពណ៌នាថាជាសត្វដែលផ្លាស់ប្តូររូបរាង កាចសាហាវ រូបរាងដ៏មហិមា ដោយមាន ចង្កូម ពីរលេចចេញពីមាត់ខាងលើ និងមានក្រចកដៃមុតស្រួចដូចក្រញ៉ាំ។ ពួកវាត្រូវបានបង្ហាញថាជាមនុស្សអាក្រក់ សត្វដែលស្រែកថ្ងូរ និងជា សត្វដែលមិនចេះឆ្អែតឆ្អន់ ដែលអាចធុំក្លិនសាច់មនុស្សបាន។ សត្វដ៏កាចសាហាវមួយចំនួនត្រូវបានបង្ហាញដោយភ្នែក និងសក់ក្រហមឆេះ ផឹក ឈាម ដោយដៃរបស់ពួកគេ ឬពីលលាដ៍ក្បាលមនុស្ស (ស្រដៀងទៅនឹងតំណាងនៃ បិសាចជញ្ជក់ឈាម នៅក្នុងទេវកថាលោកខាងលិចក្រោយៗមក)។ ជាទូទៅពួកគេអាចហោះហើរ បាត់ខ្លួន និងមាន ម៉ាយ៉ា (អំណាចវេទមន្តនៃការបំភាន់) ដែលអាចឱ្យពួកគេផ្លាស់ប្តូរទំហំតាមឆន្ទៈ និងសន្មតថាជាទម្រង់នៃសត្វណាមួយ។ សមមូលស្ត្រីនៃ រាក្ស គឺ រាក្សសិ ។ [ ត្រូវការការដកស្រង់បន្ថែម ]
រាក្ស: នៅក្នុងវីរភាពហិណ្ឌូ

នៅក្នុងវីរភាពហិណ្ឌូ 
នៅក្នុងពិភពនៃ រាមាយណះ និង មហាភារត រាក្ស គឺជាពូជដែលមានប្រជាជនច្រើន។ មានរាក្សទាំងល្អ និងអាក្រក់ ហើយក្នុងនាមជាអ្នកចម្បាំង ពួកគេបានប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ពទាំងល្អ និងអាក្រក់។ ពួកគេ​ជា​អ្នក​ចម្បាំង​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល វេទមន្ត​ជំនាញ និង​អ្នក​បំភាន់។ ក្នុងនាមជាអ្នកផ្លាស់ប្តូររូបរាង ពួកគេអាចសន្មតនូវទម្រង់រាងកាយផ្សេងៗគ្នា។ ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​បំភាន់​ភ្នែក ពួកគេ​មាន​សមត្ថភាព​បង្កើត​រូបរាង​ដែល​ពិត​ចំពោះ​អ្នក​ដែល​ជឿ​លើ​ពួកគេ ឬ​អ្នក​ដែល​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​បណ្តេញ​ពួកគេ។ រាក្សខ្លះត្រូវបានគេនិយាយថាជាអ្នកស៊ីមនុស្ស ហើយបានបង្ហាញខ្លួនយ៉ាងត្រេកត្រអាលនៅពេលដែលការកាប់សម្លាប់នៅលើសមរភូមិគឺអាក្រក់បំផុត។ ម្តងម្កាល ពួកគេបានបម្រើជាទាហានដែលមានឋានៈ និងឯកសារក្នុងការបម្រើមេទ័ពម្នាក់ ឬផ្សេងទៀត។

ក្រៅ​ពី​ការ​ប្រព្រឹត្ត​របស់​ពួក​គេ​ចំពោះ​ឋានៈ​និង​ឯកសារ​ដែល​មិន​បញ្ចេញ​ឈ្មោះ រាក្ស វីរភាព​ប្រាប់​ពី​រឿង​របស់​សមាជិក​ខ្លះ​នៃ​សត្វ​ទាំង​នេះ​ដែល​មាន​ភាព​ល្បីល្បាញ ជួនកាល​ជា​វីរបុរស ប៉ុន្តែ​ច្រើន​តែ​ជា​មនុស្ស​អាក្រក់។

Thapar ណែនាំថា រាក្ស អាចតំណាងឱ្យការបំផ្លើស និងពណ៌នាអរូបីនៃពួកអ្នករស់នៅក្នុងព្រៃដែលមានបិសាច ដែលនៅក្រៅសង្គមវណ្ណៈ។ 

 នៅ​ក្នុង ​រាមាយណៈរាជា 
នៅក្នុងសៀវភៅ 3-6 នៃ រាមាយណៈ, រាក្ស គឺជាអ្នកប្រឆាំងសំខាន់នៃ narrative ។ តួឯក​រាម​សម្លាប់​រាក្សជា​ច្រើន​ពាសពេញ​វីរភាព រួម​មាន តាដកា, មារីច, និង រាពណ៌ ។ Rodrigues, Hillary (2018). "Asuras, Daityas, Dānavas, Rākṣasas, Piśācas, Bhūtas, Pretas, and so forth". In Knut, A. Jacobsen; Basu, Helene; Malinar, Angelika; Narayanan, Vasudha (eds.). Brill's Encyclopedia of Hinduism Online. Brill. នៅក្នុងវីរភាពនេះ រាក្ស ត្រូវបានបង្ហាញជាអារក្សជាចម្បង ដែលមានចរិតឆេវឆាវ និងផ្លូវភេទ។ ពួកគេអាចសន្មតទម្រង់ណាមួយដែលពួកគេចង់បានដែល ក្រុងរាពណ៌ ប្រើដើម្បីឥទ្ធិពលល្អដើម្បីបោកបញ្ឆោតនិងចាប់ពង្រត់ សីតា ភរិយារបស់ ព្រះរាម ដែលជំរុញការនិទានរឿងដែលនៅសល់។ រាក្សអាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ខាង​ត្បូង​នៃ​វាល​ទំនាប​គង្គា និង​ក្នុង​បន្ទាយ​កោះ ​លង្កា ទាំង​ឆ្ងាយ​ពី​ដែនដី ​កោសល និង​ផ្ទះ​រាម។ ក្នុង​លង្កា រាជធានី​នៃរាពណ៍ ​មាន​រាក្សរស់នៅក្នុង​សង្គម​ដ៏​សមាញ​មួយ​ដែល​ប្រៀបធៀប​នឹង​មនុស្ស​នៃ ​អយុធ្យា ដែល​រាក្សខ្លះ​ដូចជា ​វិបស្សនា ​ជា​សត្វ​មាន​សីល​។
រាក្ស: នៅ​ក្នុង ''​រាមាយណៈរាជា''

នៅ​ក្នុង ​រាមាយណៈរាជា 
នៅក្នុងសៀវភៅ 3-6 នៃ រាមាយណៈ, រាក្ស គឺជាអ្នកប្រឆាំងសំខាន់នៃ narrative ។ តួឯក​រាម​សម្លាប់​រាក្សជា​ច្រើន​ពាសពេញ​វីរភាព រួម​មាន តាដកា, មារីច, និង រាពណ៌ ។ Rodrigues, Hillary (2018). "Asuras, Daityas, Dānavas, Rākṣasas, Piśācas, Bhūtas, Pretas, and so forth". In Knut, A. Jacobsen; Basu, Helene; Malinar, Angelika; Narayanan, Vasudha (eds.). Brill's Encyclopedia of Hinduism Online. Brill. នៅក្នុងវីរភាពនេះ រាក្ស ត្រូវបានបង្ហាញជាអារក្សជាចម្បង ដែលមានចរិតឆេវឆាវ និងផ្លូវភេទ។ ពួកគេអាចសន្មតទម្រង់ណាមួយដែលពួកគេចង់បានដែល ក្រុងរាពណ៌ ប្រើដើម្បីឥទ្ធិពលល្អដើម្បីបោកបញ្ឆោតនិងចាប់ពង្រត់ សីតា ភរិយារបស់ ព្រះរាម ដែលជំរុញការនិទានរឿងដែលនៅសល់។ រាក្សអាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ខាង​ត្បូង​នៃ​វាល​ទំនាប​គង្គា និង​ក្នុង​បន្ទាយ​កោះ ​លង្កា ទាំង​ឆ្ងាយ​ពី​ដែនដី ​កោសល និង​ផ្ទះ​រាម។ ក្នុង​លង្កា រាជធានី​នៃរាពណ៍ ​មាន​រាក្សរស់នៅក្នុង​សង្គម​ដ៏​សមាញ​មួយ​ដែល​ប្រៀបធៀប​នឹង​មនុស្ស​នៃ ​អយុធ្យា ដែល​រាក្សខ្លះ​ដូចជា ​វិបស្សនា ​ជា​សត្វ​មាន​សីល​។