គម្ពីរវិមុត្តិមគ្គ: បកប្រែពីភាសាអង់គ្លេសដោយ ធម្មបណ្ឌិតហេង មណីចិន្តា

បកប្រែពីភាសាអង់គ្លេសដោយ ធម្មបណ្ឌិតហេង មណីចិន្តា 

ខ្ញុំ (ហេង មណីចិន្តា) នៅចាំបានថា ​កាលនោះប្រហែលជាឆ្នាំ១៩៨៥ ខ្ញុំបានអានទស្សនាវដ្តីខ្មែរមួយក្បាលដែលខ្ញុំ មិនបានចាំឈ្មោះ តែបោះពុម្ពនៅប្រទេសបារាំង ដោយនៅក្នុងនោះ មានចុះអត្ថបទដែលសរសេរឡើង ដោយព្រះភិក្ខុវិរិយបណ្ឌិតោប៉ាងខាត់។ ​ក្រោយមកទើបខ្ញុំដឹងថាអត្ថបទនោះឈ្មោះ​«ប្រវត្តិពុទ្ធសាសនា នៅប្រទេសខ្មែរ» សរសេរឡើងដើម្បីឆ្លងបុណ្យពាក់កណ្តាលពុទ្ធសាសនា នាឆ្នាំព.ស.២៥០០ ដែល ប្រារព្ធឡើងនៅកម្ពុជា។ អត្ថបទនោះបានទាក់ទាញចិត្តខ្ញុំជាខ្លាំងនៅត្រង់ចំណុចមួយដែលព្រះភិក្ខុវិរិយ បណ្ឌិតោលោកបានស្រាវជ្រាវទៅឃើញថា ក្នុងជំនាន់នគរភ្នំ មានព្រះសង្ឃខ្មែរបាននិមន្តទៅប្រទេស ចិន ហើយបានប្រែគម្ពីរពុទ្ធសាសនាទៅជាភាសាចិនរហូតដល់មានកិត្តិនាមល្បីល្បាញ និងមានការិយា ល័យដែលលោកធ្លាប់គង់ប្រែ សល់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃឈ្មោះថា​ ហ៊្វូណនក្វាង(Founan-kouan) ​ប្រែថា ការិយាល័យប្រទេសនគរភ្នំ។ ខ្ញុំមានចិត្តរំភើបខ្លាំងណាស់ដែលព្រះសង្ឃខ្មែរនាជំនាន់នោះចេះភាសា ពុទ្ធសាសនាច្បាស់លាស់ និងអាចប្រែទៅជាភាសាចិនបានទៀតផង។ ខ្ញុំគ្រាន់តែមានចិត្តឆ្ងល់បន្តិច បន្តួចថា មិនដឹងជាគម្ពីរដែលលោកប្រែនោះមានឈ្មោះអ្វី មាននៅសល់ដែរឬទេ ព្រោះមិនបានជាចាំ ឲ្យអស់សេចក្តីពីក្នុងអត្ថបទរបស់ព្រះភិក្ខុវិរិយបណ្ឌិតោ​ តែក៏ចិញ្ចឹមចិត្តថាចង់ទៅស្គាល់ការិយាល័យ នោះណាស់ ដើម្បីធ្វើសក្ការបូជា។

ប្រហែលជាបីឬបួនឆ្នាំក្រោយមក ខ្ញុំបានអានសៀវភៅភាសាថៃមួយក្បាលនិយាយពីប្រវត្តិពុទ្ធ សាសនានៅអាស៊ីអគ្នេយ៍ តែក៏មិនបានចាំឈ្មោះ គ្រាន់តែចាំថាសៀវភៅនោះមាននិយាយពីប្រវត្តិពុទ្ធ សាសនានៅកម្ពុជាដែរ និងមាននិយាយពីព្រះថេរៈហ៊្វូណនទៅប្រែគម្ពីរនៅប្រទេសចិនដូចគ្នា។ ​តែអ្វី ដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំរំភើបខ្លាំង គឺសៀវភៅថៃនោះបានប្រាប់ថា គម្ពីរដែលព្រះថេរៈទៅពីហ៊្វូណនប្រែនោះ មាន ឈ្មោះថា វិមុត្តិមគ្គ មាននៅសល់ជាច្បាប់ភាសាចិន និងមានប្រែជាច្បាប់ភាសាអង់គ្លេសហើយ មាន ឈ្មោះថា The Path of Freedom។​ ខ្ញុំរីករាយណាស់នឹងពន្លឺថ្មីនេះ ហើយក៏ខិតខំរកច្បាប់ភាសាអង់គ្លេស នោះ តែក៏រកមិនបាន​ ព្រោះកាលនោះកំពុងរស់នៅក្នុងជំរុំជនភៀសខ្លួនសាយធូ នាទល់ដែន ខ្មែរ-ថៃ នៅឡើយ។

លុះប្រហែលជាឆ្នាំ១៩៩៧ ខ្ញុំបានជួបលោកស្រីជាជនជាតិសិរីលង្កាម្នាក់ដែលជាបណ្ឌិតខាង ពុទ្ធសាសនា មកធ្វើការនៅកម្ពុជា ហើយខ្ញុំក៏និទានរឿងវិមុត្តិមគ្គនេះជំរាបលោកស្រីបណ្ឌិត។ លោកស្រី ក៏ញញឹមហើយប្រាប់ខ្ញុំថា លោកស្រីស្គាល់ច្បាស់ណាស់។ ខ្ញុំក៏ឆ្លៀតឱកាសនោះសុំលោកស្រីឲ្យជួយជាវ ឲ្យខ្ញុំផង។ ប្រហែលជាជិតមួយឆ្នាំក្រោយមក លោកស្រីក៏បានផ្តល់នូវសៀវភៅនោះដល់ខ្ញុំ  នៅឯទីក្រុង ភ្នំពេញ ដោយប្រាប់ខ្ញុំថាមិនយកថ្លៃថ្នូរអ្វីទេ។ ខ្ញុំត្រេកអររកអ្វីមកប្រៀបផ្ទឹមពុំបាននឹងការបានទទួលនូវ   សៀវភៅវិមុត្តិមគ្គជាភាសាអង់គ្លេសនេះ ហើយក៏ចាប់ផ្តើមប្រែសៀវភៅនោះមកជាភាសាខ្មែរ ដោយតាំង ចិត្តថានឹងធ្វើឲ្យបានសម្រេច ថ្វីត្បិតតែភាសាអង់គ្លេសរបស់ខ្ញុំមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយនាពេលនោះ ដើម្បីយកបុណ្យកុសលឧទ្ទិសជូនដល់មាតារបស់ខ្ញុំនាម ច័ន្ទ សុខុន ហៅយ៉ុន ដែលបានមរណភាពនៅ ក្នុងរបបខ្មែរក្រហមនាឆ្នាំ១៩៧៦។ ឯសម្រាប់បិតាខ្ញុំនាម ហេង ដានី វិញ ខ្ញុំបានសរសេរសៀវភៅ អំពីពុទ្ធសាសនាមួយក្បាលជូនគាត់ហើយមុនគាត់ទទួលមរណភាពនៅចុងឆ្នាំ១៩៩៤ ដោយរោគាពាធ ដោយសៀវភៅនោះមានឈ្មោះ ថា «មគ្គុទេសក៍ជីវិត»។

ក្នុងរង្វង់ឆ្នាំ២០០២ នៅពេលដែលកំពុងបកប្រែពីភាសាអង់គ្លេសមកនោះ ជាកុសលខ្ញុំក៏រកបាន សៀវភៅវិមុត្តិមគ្គច្បាប់ភាសាថៃ ដែលប្រែពីអង់គ្លេសនិងបោះពុម្ពលើកទី៥ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨។ ខ្ញុំក៏បានយក សៀវភៅនោះមកប្រកបក្នុងការបកប្រែថែមទៀត ដោយបានសុំឲ្យភរិយាខ្ញុំ ចាប ឆវីវណ្ណ និងអ្នកអន្ទិត ឃិន សុឃុន ដែលជាសិស្សខ្ញុំពីដើម ជួយប្រែភាគខ្លះៗពីច្បាប់ភាសាថៃមកជាខ្មែរ សម្រាប់ធ្វើការប្រៀប ធៀប​ ជៀសវាងក្រែងការប្រែរបស់ខ្ញុំឃ្លៀងឃ្លាតពីច្បាប់ភាសាអង់គ្លេសពេក។​ ម្យ៉ាងទៀតក៏ព្រោះថា ស្រុកថៃគេមានអ្នកប្រាជ្ញដែលចេះពុទ្ធសាសនានិងភាសាបាលីច្រើន ដែលនឹងមានប្រយោជន៍សម្រាប់ ពាក្យបាលីដែលត្រូវមាននិងប្រើនៅក្នុងការប្រែរបស់ខ្ញុំ។ ក្រោយមកទៀត ខ្ញុំក៏រកបានសៀវភៅមួយក្បាល ទៀតរបស់លោកសាស្ត្រាចារ្យបណ្ឌិត P.V. Bapat ឈ្មោះ “Vimuttimagga and Visuddhimagga:​ a comparative study” បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ១៩៣៧ តាមរយៈអ៊ិនទ័រណិត ដែលជាសៀវភៅសិក្សាប្រៀបធៀប អំពីភាពដូចគ្នានិងខុសគ្នា រវាងគម្ពីរវិមុត្តិមគ្គនិងវិសុទ្ធិមគ្គ ដោយមានទាំងភាសាបាលីប្រកបខ្លះផង។ សៀវភៅនេះក៏បានជាប្រយោជន៍បន្ថែមទៀតដើម្បីឲ្យច្បាប់ប្រែរបស់ខ្ញុំកាន់តែប្រសើរឡើង។

         គម្ពីរវិមុត្តិមគ្គនេះ ចាប់ផ្តើមប្រែតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៩ ឃើញថាប្រើពេលវេលាដល់ទៅ១១ឆ្នាំ ហើយ បើគិតតាំងពីពេលដែលខ្ញុំជាប់ចិត្តនឹងគម្ពីរនេះវិញ គឺមានរយៈពេលដល់ទៅ២៣ឆ្នាំឯណោះ ទំរាំនឹង បានសម្រេច ព្រោះខ្ញុំមានឱកាសធ្វើការប្រែនេះភាគច្រើនតែនៅវេលាយប់ និងពេលឈប់សម្រាកខ្លះៗ តែប៉ុណ្ណោះ ហើយជួនកាលក៏មានកិច្ចការដទៃចូលមកជាបន្ទាន់មុនខ្លះ មានជម្ងឺផ្ទាល់ខ្លួនចូលមកបៀត បៀនខ្លះ ហើយនិងត្រូវទុកចោលមួយរយៈខ្លះផង ដើម្បីដល់ពេលត្រឡប់ទៅមើលម្តងទៀត នឹងបានរក ឃើញកំហុសខ្លះដែលពីពេលមុនមើលមិនឃើញ ប្រយោជន៍នឹងបានកែឲ្យបានល្អឡើងថែមទៀត។

ការប្រែពីភាសាអង់គ្លេសនេះមានការលំបាកច្រើន ព្រោះត្រូវមើលទាំងន័យអត្ថានុរូប និងគិតពី ន័យអត្ថប្បដិរូប ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់នឹងច្បាប់ភាសាថៃផង ច្បាប់លោក P.V. Bapat ផង Dictionary of Pali-English ផង និងវចនានុក្រមភាសាខ្មែរនោះផង ទើបបានជាយឺតយូរ។ សូមជំរាបថា ច្បាប់ភាសាអង់ គ្លេសដែលប្រែពីចិននោះ ត្រូវប្រើពេលដល់ទៅ២៥ឆ្នាំ(១៩៣៦ ដល់ ១៩៦១) ទំរាំនឹងបានបោះពុម្ពជា លើកទី១ ព្រោះព្រះថេរៈទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រែនោះ លោកត្រូវប្រែពីចិនបូរាណមកជាភាសា សម្រាយអង់គ្លេស រួចហើយលោកត្រូវស្រាវជ្រាវរកពាក្យជាបាលី ពីគម្ពីរផ្សេងៗមកដាក់ជាលេខយោង ផងថែមទៀត ដើម្បីងាយយល់។ ឯការប្រែពីអង់គ្លេសមកខ្មែរវិញ ក៏មានទំនងដូចគ្នាដែរ ព្រោះភាសា អង់គ្លេសដែលលោកប្រែពីចិននេះ បើប្រែមកជាសម្រាយខ្មែរវិញនោះ​ ប្រាកដជាមិនអាចមើលយល់ បានឡើយ​ កុំថាតែអ្នកពុំបានរៀនពុទ្ធសាសនា​ សូម្បីតែរូបខ្ញុំផ្ទាល់ក៏ពិបាកនឹងយល់សេចក្តីដែរ។ ដូច្នេះ ហើយបានជានៅក្នុងច្បាប់ភាសាខ្មែរនេះ មានពាក្យបាលីខ្លះយកចេញពីលេខយោង ខ្លះយកចេញពី ច្បាប់លោក P.V. Bapat ខ្លះយកចេញពីច្បាប់ភាសាថៃ ហើយខ្លះក៏ត្រូវបដិសេធមិនយក ពីព្រោះខុស ពីន័យភាសាអង់គ្លេសពេក។

         នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ ខ្ញុំបានស្គាល់លោក Peter Harris ដែលជាជនជាតិនូវ៉ែលហ្សេឡង់ មកធ្វើការ នៅកម្ពុជា ហើយលោកចេះភាសាចិនបូរាណច្បាស់ណាស់ ព្រមទាំងបានប្រែសៀវភៅកំណត់ហេតុ ជីវតាក្វាន់ពីភាសាចិនសារជាថ្មីទៀតផង ព្រោះលោកថាច្បាប់ប្រែរបស់លោក​ P.Pelliot នៅមានចន្លោះ ខាត។ ខ្ញុំបានសុំឲ្យលោក Peter Harris ជួយរកច្បាប់ជាភាសាចិនឲ្យខ្ញុំផង ព្រោះខ្ញុំគិតថា ខ្ញុំមិនទាន់មាន ឱកាសរកច្បាប់ដើមបាន បើសិនជាបានច្បាប់អេឡិកត្រូនិកសិនក៏ជាការប្រសើរ។ លុះដល់ថ្ងៃទី​ ២០ មិនា ២០០៧ ​លោក Peter Harris ក៏បានផ្ញើសារជាEmail ដោយភ្ជាប់មកជាមួយនូវអាស័យដ្ឋានច្បាប់ ភាសាចិនមកជាមួយផងដើម្បីឱ្យខ្ញុំទាញយកពីអ៊ិនទ័រណិតដែលមានដូចតទៅនេះ៖ http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra15/T32n1648.pdf ។ ខ្ញុំក៏មានចិត្តរឹតតែត្រេកអរ ថែមទៀត ព្រោះមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ជាការអះអាងថានេះគឺជាច្បាប់ដើម។ ខ្ញុំក៏សម្រេចចិត្ត យកច្បាប់ភាសាចិននោះមកដាក់ជាមួយនឹងច្បាប់ដែលខ្ញុំប្រែនេះនៅខាងចុងគម្ពីរ ថ្វីត្បិតតែត្រូវបន្ថែម ទំព័រដល់ទៅ៩៣ទំព័រទៀតក្តី ដែលនឹងធ្វើឲ្យសៀវភៅនេះរឹតតែក្រាស់ពិបាកក្នុងការអាន តែក៏រីករាយ នឹងបានយកស្នាដៃបុព្វបុរសខ្មែរ មកបង្ហាញកូនខ្មែរនាជំនាន់នេះឲ្យបានឃើញថា បុព្វបុរសនិងបុព្វ បព្វជិតរបស់យើងមិនមែនជាប្រជាជនដែលអន់ខ្សោយទេ គឺមានវប្បធម៌ដ៏សម្បូរនិងមានធនធាន មនុស្សខ្លាំងពូកែ រហូតដល់ក្លាយទៅជាថ្នាក់ព្រះរាជគ្រូនៃព្រះចៅអធិរាជចិន និងជាអ្នកស្រោចស្រង់ពុទ្ធ សាសនានិងពិភពលោក ព្រោះថា បើពុំមានព្រះសង្ឃវរ្ម័នថេរៈយើងនេះទេ ពុទ្ធសាសនានិងពិភពលោក ក៏នឹងបាត់បង់ប្រយោជន៍ជាច្រើនដោយការមិនបានអាននូវគម្ពីរនេះ។ 

           នៅក្នុងអត្ថបទរបស់ព្រះវិរិយបណ្ឌិតោមួយកន្លែងទៀតលោកបានសរសេរថា៖ «កាលសម្តេច ព្រះឧបយុវរាជសីហនុវរ្ម័ន ស្តេចយាងទៅប្រទេសចិនក្នុងគ.ស.១៩៥៦ កាលណោះអធិបតីសមាគម ពុទ្ធសាសនាចិនបានយកសេចក្តីប្រែជាស្នាព្រះហស្ថនៃព្រះថេរៈទាំងពីរអង្គនេះ មកថ្វាយសម្តេចទុកជា សក្ខីភាពនៃមិត្តភាពខ្មែរ‑ចិន ដែលមានអាយុ១៥០០ឆ្នាំមកហើយ‍‍››។ ខ្ញុំសោកស្តាយ ដោយពុំមានឱកាស ចូលគាល់សម្តេចព្រះមហាវីរៈក្ស័ត្រ ដើម្បីសុំទូលបញ្ជាក់ពីរឿងនេះ នឹងក្រែងលោព្រះអង្គមាននៅសល់ ច្បាប់ដែលចិនទូលថ្វាយនោះ ក៏នឹងសុំព្រះរាជានុញ្ញាតយកមកកូពីដាក់ក្នុងសៀវភៅនេះទុកជាភស្តុ តាង និងអនុស្សាវរីយ៍ជាបន្តទៀត។

           ដូចបានជំរាបពីខាងដើមមកហើយថា ការប្រែគម្ពីរនេះប្រើពេលវេលាដល់ទៅ១១ឆ្នាំ។ ការប្រឹង ប្រែងនេះ ក៏ព្រោះតែការស្រឡាញ់ពេញចិត្តក្នុងវិមុត្តិធម៌របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលពិតជានាំសត្វលោក ទៅកាន់សភាវៈប្រាសចាកទុក្ខដ៏ពិតប្រាកដផង និងព្រោះខ្ញុំចង់បាននូវបុណ្យកុសលដែលកើតពីបុញ្ញ កម្មនេះឧទ្ទិសជូនចំពោះមាតារបស់ខ្ញុំផង ដែលលោកបានបាត់បង់ជីវិតដោយសេចក្តីលំបាកនៅក្នុង សម័យខ្មែរក្រហម។ តែគម្ពីរនេះ នឹងមិនអាចសម្រេចជោគជ័យបានទេ បើគ្មានការជួយជ្រោមជ្រែងអំពី៖

·        ភរិយាខ្ញុំដែលបានជួយបកប្រែពីភាសាថៃមកជាភាសាខ្មែរ និងនៅទាំងយប់ទាំងថ្ងៃជាកម្លាំងចិត្ត និងកម្លាំងកាយដល់រូបខ្ញុំក្នុងការបំពេញកិច្ចការនេះរហូតចប់ចុងចប់ដើម

·        លោកឃិន សុឃុន ដែលបានជួយប្រែវគ្គខ្លះៗពីភាសាថៃមកខ្មែរ និងជួយវាយជាអក្សរកុំព្យូទ័រ

·        បុគ្គលិករដ្ឋបាលការិយាល័យកណ្តាលនៃអង្គការពុទ្ធសាសនាដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍នៅវត្តអន្លង់វិល ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង ដែលបានជួយរំលែកការងារដទៃទៀត ជួយក្នុងការវាយកុំព្យូទ័រខ្លះៗ ជួយពិនិត្យអក្ខរាវិរុទ្ធ ជួយពិនិត្យសំណៅ ការអានសាកល្បងដើម្បីចង់ដឹងថា តើអ្នកអានធម្មតា អាចយល់បានឬទេ ជាដើម។ល។ ខ្ញុំសូមទោសដោយពុំបានរៀបរាប់ឈ្មោះនិងព្រះនាមព្រះ តេជគុណ លោកស្រី-លោក នាងកញ្ញា នៅក្នុងទីនេះ។

·        លោកស្រីបណ្ឌិត Hema Goonatilake ដែលបានផ្តល់សៀវភៅ The Path of Freedom ច្បាប់ បោះពុម្ពសារឡើងវិញដោយ Buddhist Publication Society នៅសិរីលង្កា នាឆ្នាំ ១៩៩៥ ព្រោះ អាស្រ័យសៀវភៅនេះឯង ដែលការតាំងចិត្តនិងការព្យាមរបស់ខ្ញុំបានសម្រេច

·        លោក Peter Harris ដែលបានខ្នះខ្នែងរកនូវច្បាប់ជាភាសាចិនសម្រាប់បានជាភស្តុតាងពិត ប្រាកដដាក់ក្នុងច្បាប់ភាសាខ្មែរនេះ។

សូមលោកអ្នកដែលបានរួមចំណែកក្នុងការកើតឡើងនៃសៀវភៅនេះ អញ្ជើញអនុមោទនា ទទួលនូវបុណ្យកុសលតាមតែសេចក្តីប្រាថ្នា និងទីបំផុតសូមបានជួបនឹងវិមុត្តិធម៌ ដែលជាធម៌នាំអ្នក បដិបត្តិឱ្យបានរួចផុតទុក្ខ កុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ។ សូមអនុមោទនា!!!