navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
សាវ័កព្រះពុទ្ធ: ភិក្ខុនី

ភិក្ខុនី 

ភិក្ខុនី គឺស្រីដែលបួសជាភិក្ខុ ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងបណ្តាប្រទេសមួយចំនួនសព្វថ្ងៃមិនមានទៀតទេ ។

អគ្គសាវិកា

 ព្រះនាងខេមា ជាកំពូលលើភិក្ខុនីទាំងឡាយផ្នែកខាងមានបញ្ញា ។
 ព្រះនាងឧប្បលវណ្ណា ជាកំពូលលើភិក្ខុនីទាំងឡាយផ្នែកខាងមានឫទ្ធិ ។

ភិក្ខុនីកំពូល

 ព្រះនាងមហាបជាបតិគោតមី
 ព្រះនាងយសោធរា
 ព្រះនាងបដាចារា

សាវិកាដទៃទៀត

 ព្រះនាងសិគាលមាតា
 ព្រះនាងកុណ្ឌលកេសី
 ព្រះនាងកេសាគោតមី
 ភទ្ទាកាបិលានី
 ព្រះនាងធម្មទិន្នា
សាវ័កព្រះពុទ្ធ: អគ្គសាវិកា

អគ្គសាវិកា

 ព្រះនាងខេមា ជាកំពូលលើភិក្ខុនីទាំងឡាយផ្នែកខាងមានបញ្ញា ។
 ព្រះនាងឧប្បលវណ្ណា ជាកំពូលលើភិក្ខុនីទាំងឡាយផ្នែកខាងមានឫទ្ធិ ។
សាវ័កព្រះពុទ្ធ: សាវិកាដទៃទៀត

សាវិកាដទៃទៀត

 ព្រះនាងសិគាលមាតា
 ព្រះនាងកុណ្ឌលកេសី
 ព្រះនាងកេសាគោតមី
 ភទ្ទាកាបិលានី
 ព្រះនាងធម្មទិន្នា
សាវ័កព្រះពុទ្ធ: ឧបាសក

ឧបាសក 

ឧបាសក គឺជាអ្នកដល់ព្រះរតនត្រៃ ជាទីពឹងទីរលឹក គឺគ្រហស្ថដែលចូលកាន់ពុទ្ធសាសនាស៊ប់ ហើយកាន់សីលធម៌ខ្ជាប់ខ្ជួនតាមច្បាប់សម្រាប់ពុទ្ធសាសនិកជនជាគ្រហស្ថ ។

ឧបាសកកំពូល

 អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជាកំពូលផ្នែកខាងឲ្យទាន ។

ឧបាសកដទៃទៀត

 ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ
 ព្រះបាទវេស្សវ័ណ ជាព្រះសោតាបន្ន
 ព្រះបាទបសេនទិកោសល
 ព្រះបាទពិម្ពិសារ
 នន្ទមាណព
 មច្ឆរិយកោសិយសេដ្ឋី គឺសេដ្ឋីដែលមានសេចក្តីកំណាញ់យ៉ាងស្វិតស្វាញ ។
សាវ័កព្រះពុទ្ធ: ឧបាសកដទៃទៀត

ឧបាសកដទៃទៀត

 ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ
 ព្រះបាទវេស្សវ័ណ ជាព្រះសោតាបន្ន
 ព្រះបាទបសេនទិកោសល
 ព្រះបាទពិម្ពិសារ
 នន្ទមាណព
 មច្ឆរិយកោសិយសេដ្ឋី គឺសេដ្ឋីដែលមានសេចក្តីកំណាញ់យ៉ាងស្វិតស្វាញ ។
សាវ័កព្រះពុទ្ធ: ឧបាសិកា

ឧបាសិកា 

ឧបាសិកា គឺស្រី្តដែលដល់នូវព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ ជាទីពឹងទីរលឹក ។

ឧបាសិកាកំពូល

 នន្ទមាតា ជាព្រះអរិយបុគ្គលថ្នាក់អនាគាមី ព្រះនាងទ្រទ្រង់នូវព្រះពុទ្ធវចនៈ ជាពហុស្សូត ។ 
 ខុជ្ជុត្តរា កំពូលផ្នែកខាងព្រះសូត្រ (សម្តែងធម្មបន្ត) ។
 វិសាខា ជាស្រី្តកំពូលផ្នែកខាងឲ្យទាន ។
 ព្រះនាងមល្លិកាទេវី កំពូលផ្នែកខាងឲ្យទានប្រណិត ។
 ឧត្តរា កំពូលផ្នែកខាងមានខន្តីចិត្ត (អត់ធ្មត់) ។
 ព្រះនាងសាមាវតី កំពូលផ្នែកខាងមានមេត្តាចិត្ត

ឧបាសិកាដទៃទៀត

 នាងបុណ្ណាទាសី
 សិរិមា
 មហាសុភទ្ទា
 ចូឡសុភទ្ទា
 សុជាតា (ប្អូនស្រីរបស់មហាឧបាសិកាវិសាខា)
 សុជាតា
 អម្ពបាលី
សាវ័កព្រះពុទ្ធ: ឧបាសិកាកំពូល

ឧបាសិកាកំពូល

 នន្ទមាតា ជាព្រះអរិយបុគ្គលថ្នាក់អនាគាមី ព្រះនាងទ្រទ្រង់នូវព្រះពុទ្ធវចនៈ ជាពហុស្សូត ។ 
 ខុជ្ជុត្តរា កំពូលផ្នែកខាងព្រះសូត្រ (សម្តែងធម្មបន្ត) ។
 វិសាខា ជាស្រី្តកំពូលផ្នែកខាងឲ្យទាន ។
 ព្រះនាងមល្លិកាទេវី កំពូលផ្នែកខាងឲ្យទានប្រណិត ។
 ឧត្តរា កំពូលផ្នែកខាងមានខន្តីចិត្ត (អត់ធ្មត់) ។
 ព្រះនាងសាមាវតី កំពូលផ្នែកខាងមានមេត្តាចិត្ត
សាវ័កព្រះពុទ្ធ: ឧបាសិកាដទៃទៀត

ឧបាសិកាដទៃទៀត

 នាងបុណ្ណាទាសី
 សិរិមា
 មហាសុភទ្ទា
 ចូឡសុភទ្ទា
 សុជាតា (ប្អូនស្រីរបស់មហាឧបាសិកាវិសាខា)
 សុជាតា
 អម្ពបាលី
សាសនសុភាសិត

ឥច្ឆា នរ មរិកស្សតិ ឥច្ឆា លោកស្មិ ទុជ្ជហា ឥច្ឆាពទ្ធា បុថ្វ សត្ថា បាសេន សកុណី យថា។
សាសនសុភាសិត: សុខោបុញ្ញស្ស ឧច្ចយោ

សុខោបុញ្ញស្ស ឧច្ចយោ 

សៀវភៅ "សាសនសុភាសិត ភាគ ១ និង ភាគ ២" ត្រូវបានគណៈកម្មធម្មវិន័យរៀបរៀង ក្រោមព្រះបរមរាជូបត្ថម្ភសម្រាប់សាលាធម្មវិន័យថ្នាក់ត្រី និង ថ្នាក់ទោ ផ្សាយចេញពីពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ក្រោមការជ្រោមជ្រែងនៃក្រសួងធម្មការ នៅព.ស. ២៤៩៥ (គ.ស. ១៩៥៣) ។
សាសនសុភាសិត: អារម្ភកថា

អារម្ភកថា

សាសនសុភាសិតភាគ២នេះមានសេចក្ដីជ្រាលជ្រៅបន្ដិចជាងភាគ១ យើងបានដកស្រង់ពីក្នុងអាគតដ្ឋានផ្សេងៗ ដូចមានចង្អុលឈ្មោះគម្ពីរជាភស្តុតាងស្រាប់ យកមករៀបរៀងឲ្យសមល្មមដល់ឋានៈនៃអ្នករៀនធម្មៈថ្នាក់ទោ។អ្នកសិក្សាធម្មៈ កាលបើបានទន្ទេញគោលធម៌ទាំងនេះចាំស្ទាត់ហើយ ក៏នឹងអាចយល់សេចក្ដីយ៉ាងច្បាស់លាស់បាន ដោយសារបានស្ដាប់ពាក្យពន្យល់របស់ធម្មាចារ្យ ដែលស្រាវជ្រាវយកសេចក្ដីពិស្ដារអំពីគម្ពីរផ្សេងៗមកពន្យល់ឬក៏ដោយសារអ្នករៀនបានមើលសៀវភៅអធិប្បាយសាសនសុភាសិត ដែលមានសេចក្ដីទូលាយល្មមយល់បាន។ កាលបើអ្នកសិក្សាធម្មៈបានរៀលដល់ថ្នាក់ទោ ដោយគ្រប់គ្រាន់ហើយ នឹងបានជាបណ្ឌិតទាំងផ្លូវធម៌នឹងផ្លូវលោក អាចតាំងខ្លួនឲ្យជាបុគ្គលគួរដល់កិច្ចការយ៉ាងកណ្ដាលបាន។ បើមានវិរិយភាពមិនរួញរាទេ គួរសិក្សាធម្មៈថ្នាក់ឯកតទៅទៀត។

សូមឲ្យការសិក្សាធម្មវិន័យលូតលាស់ចំរើតាមលំដាប់តទៅ !

២ មេសា ២៤៩៥ ១៩៥២

គណៈកម្មការធម្មវិន័យ
សាសនសុភាសិត: អត្តវគ្គ

អត្តវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីខ្លួន”

១- អត្តទត្ថំ បរត្ថេន ពហុនាបិ ន ហាបយេ

អត្តទត្ថបកិញ្ញាយ សទត្ថបសុតោ សិយា ។

បុគ្គលមិនគួរធើ្វប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ឲ្យសាបសូន្យដោយច្រើនព្រោះប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ ដឹងច្បាស់ប្រយោជន៍របស់ខ្លួនហើយគប្បីខ្វល់ខ្វាយក្នុងប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ។

(ខុ. ធ.)

២- អត្តានញ្ចេ តថា កយិរា យថញ្ញមនុសាសតិ

សុទន្តោ វត ទមេថ អត្តាហិ កិរ ទុទ្ទមោ។

បើបុគ្គលប្រៀនប្រដៅអ្នកដទៃយ៉ាងណា គប្បីធើ្វខ្លួនយ៉ាងនោះ ទាល់តែទូន្មានខ្លួនល្អសិន សឹមទូន្មានអ្នកដទៃ លោកថាខ្លួនហ្នឹងហើយដែលបុគ្គលទូន្មានបានដោយកម្រ ។

(ខុ. ធ.)

៣- អត្តានញ្ចេ តថា កយិរា យថញ្ញមនុសាសតិ

សុទន្តោ វត ទមេថ អត្តា ហិ កិរ ទុទ្ទមោ ។

បើបុគ្គលប្រៀនប្រដៅអ្នកដទៃយ៉ាងណា គប្បីធើ្វខ្លួនយ៉ាងនោះ ទាល់តែទូន្មានខ្លួនល្អសិន សឹមទូន្មានអ្នកដទៃ លោកថាខ្លួនហ្នឹងហើយដែលបុគ្គលទូន្មានបានដោយកម្រ ។

(ខុ. ធ.)

៤- អត្តានមេវ បឋមំ បដិរូបេ និវេសយេ

អថញ្ញមនុសាសេយ្យ ន កិលិស្សេយ្យបណ្ឌិតោ ។

បណ្ឌិតគួរតាំងខ្លួនក្នុងគុណដ៏សមគួរជាមុនសិន សឹមប្រៀនប្រដៅអ្នកដទៃជាខាងក្រោយ ទើបមិនសៅហ្មង ។

(ខុ. ធ.)
សាសនសុភាសិត: អប្បមាទវគ្គ

អប្បមាទវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីការមិនប្រមាទ”

៤- អប្បមត្តោ បមត្តេសុ សុត្តេសុ ពហុជាគរោ

អពលស្សំវ សីឃស្សោ ហិត្វា យាតិ សុមេធសោ ។

កាលពួកសត្វប្រមាទ អ្នកមានប្រាជ្ញាល្អមិនប្រមាទ កាលពួកសត្វដេកលក់ ក៏ភ្ញាក់រលឹកច្រើន តែងលះ (មនុស្សល្ងង់) ហើយទៅ ដូចសេះលឿន
បោលផ្ដាច់សេះដែលមានកម្លាំងខ្សោយ ។

(ខុ. ធ.)

៥- ឧដ្ឋានវតោសតីមតោ សុធិកម្មស្ស និសម្មការិនោ

សញ្ញតស្ស ធ ធម្មជីវិនោ អប្បមត្តស្សយសោភិវឌ្ឍតិ ។

យសតែងចំរើនដល់អ្នកមានព្យាយាមរវៀសរវៃ១ អ្នកមានស្មារតី១ អ្នកមានការងារស្អាត១ អ្នកមានប្រក្រតីពិចារណារួចទើបធើ្វ១ អ្នកប្រុងប្រយ័ត្ន១អ្នកមានប្រក្រតីរស់នៅដោយធម៌១ អ្នកមិនប្រមាទ១ ។

(ខុ. ធ.)

៦- មា បមាទមនុយុញ្ឆេថ មា កាមរតិសន្តវំ

អប្បមត្តោ ហិ ឈាយន្តោ បប្បោតិ វិបុលំ សុខំ

អ្នកទាំងឡាយចូរកុំប្រកបរឿយៗ នូវសេចក្ដីប្រមាទ ចូរកុំធើ្វនូវសេចក្ដីស្និទ្ធស្នាលដោយតម្រេកក្នុងកាម ព្រោះអ្នកមិនប្រមាទកាលពិនិត្យមើលតែងដល់នូវសុខដ៏ទូលាយ ។

(ខុ. ធ.)
សាសនសុភាសិត: កម្មវគ្គ

កម្មវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយពីកម្ម”

៧- អតិសីតំ អតិឧណ្ហំ អតិសាយមិទំ អាហុ

ឥតិ វិស្សដ្ឋកម្មន្ដេ អត្ថា អច្ចេន្តិ មាណវេ ។

ប្រយោជន៍ទាំងឡាយ តែងកន្លងពួកមាណពដែលលះការងារចោលដោយអាងថា ៖ “នេះត្រជាក់ណាស់ ក្ដៅណាស់ ល្ងាចណាស់ហើយ” ។

ទី. បាដិ.

៨- អថ ចាចានិ កម្មានិ ករំ ពាលោ ន ពុជ្ឈតិ

សេហិ កម្មេហិ ទុម្មេនោ អគ្គិទឌ្ឍោវ តប្បតិ។

ជនពាលឥតប្រាជ្ញា កាលធើ្វនូវអំពើអាក្រក់ក៏មិនដឹងច្បាស់ តែងក្ដៅក្រហាយក្នុងកាលជាខាងក្រោយ ព្រោះអំពើរបស់ខ្លួន ដូចត្រូវភ្លើងឆេះ ។

(ខុ. ធ.)

៩- យាទិសំ វប្បតេ ពីជំ តាទិសំ លកតេ ផលំ

កល្យាណការី កល្បាណំ ចាបការិ ច ចាបកំ។

បុគ្គលសាបព្រោះពូជបែបណា រមែងបានផ្កាផ្លែបែបនោះ អ្នកធើ្វអំពើល្អរមែងបានផលល្អ អ្នកធើ្វអំពើអាក្រក់ រមែងបានផលអាក្រក់ ។

(សំ. ស.)

១០- យោ បុព្វេ កតកល្យាណោ កតត្តោ មនុពុជ្ឈតិ

អត្ថា តស្ស បវឌ្ឍន្តិ យេ ហោន្តិ អភិបត្ថិតា ។

អ្នកណាដែលអ្នកដទៃធើ្វសេចក្ដីល្អ ធើ្វប្រយោជន៍ឲ្យក្នុងកាលមុន តែមិនដឹងច្បាស់ (នូវឧបការៈរបស់គេ) ប្រយោជន៍ណាមួយ ដែលអ្នកនោះចង់បាន ប្រយោជន៍ទាំងនោះ រមែងវិនាស ។

(ខុ. ជា. សត្តក)

១១- យោ បុព្វេ កតកល្យណោ កតត្តោ មនុពុជ្ឈតិ

អត្ថា តស្ស បវឌ្ឍន្តិ យេ ហោន្តិ អភិបត្ថិតា ។

អ្នកណាដែលអ្នកដទៃធើ្វសេចក្ដីល្អ ធើ្វប្រយោជន៍ឲ្យក្នុងកាលមុនរមែងដឹងច្បាស់ (នូវឧបការៈរបស់គេ) បាន ប្រយោជន៍ណាមួយដែលអ្នកនោះចង់បាន ប្រយោជន៍ទាំងនោះ រមែងចំរើន ។

(ខុ. ជា. សត្តក)

១២- យោ បុព្វេ ករណីយានិ បច្ឆា សោ កាតុមិច្ឆតិ

វរុណកជ្ឋំ កញ្ជេវ ស បច្ឆា អនុតប្បតិ ។
សាសនសុភាសិត: អត្តវគ្គ

អត្តវគ្គ

២៤- អត្តានំ ន បរិច្ចជេ

បុរសមិនគប្បីលះបង់នូវខ្លួន

(សំ. ស.)

២៥- អត្តានំ នាតិវត្តេយ្យ

បុគ្គលមិនគួរប្រព្រឹត្តហួសខ្លួន

ខុ. ជា. តឹស.

២៦- អត្តទត្ថំ បរត្ថេន ពហុនាបិ ន ហាបយេ

បុគ្គល កុំគប្បីធ្វើប្រយោជន៍ខ្លួនឲ្យវិនាសព្រោះប្រយោជន៍របស់អ្នកដទៃសូម្បីច្រើន។

(បិ.៥២.ទំ.៥៧)

២៧- អត្តានព្ចោ បិយំ ជញ្ញា ននំ បាបេន សំយុជេ

បើដឹងថាខ្លួនជាទីស្រឡាញ់ មិនគួរប្រកបខ្លួននោះដោយអំពើអាក្រក់ឡើយ

(សំ. ស.)

២៨- យទត្ថគរហី តទកុព្វមានោ

តិះដៀលខ្លួនឯងដោយហេតុណា មិនគួរធើ្វហេតុនោះឡើយ

ខុ. សុ.
សាសនសុភាសិត: អប្បមាទវគ្គ

អប្បមាទវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីសេចក្ដីប្រមាទ”

២៩- អប្បមាទោ អមតំ បទំ

សេចក្ដីមិនប្រមាទ ជាផ្លូវមិនស្លាប់

បិ.៥២.ទំ.២៥, ខុ. ជា. តឹស.

៣០- អប្បមាទញ្ច មេធាវី ធនំ សេដ្ឋំវ រក្ខតិ

អ្នកប្រាជ្ញតែងរក្សាសេចក្ដីមិនប្រមាទ ដូចគេរក្សាទ្រព្យដ៏ប្រសើរបំផុត

ខុ. ធ, ម. ម, សំ. ស, ខុ ថេរ.

៣១- អប្បមាទំ បសំសន្តិ

បណ្ឌិតទាំងឡាយតែងសរសើរសេចក្ដីមិនប្រមាទ

ខុ. ធ, ស. ស, អង្គ. បញ្ចក, ខុ. ឥតិ.

៣២- អប្បមាទេ បមោទន្តិ

បណ្ឌិតទាំងឡាយ តែងរីករាយក្នុងសេចក្ដីមិនប្រមាទ

(ខុ. ធ.)

៣៣- អប្បមត្តា ន មីយន្តិ

អ្នកមិនប្រមាទ ឈ្មោះថាមិនស្លាប់

ខុ. ធ, ខុ. ជា. តឹស.

៣៤- អប្បមត្តោ ហិ ឈាយន្តោ បប្បោតិ វិបុលំ សុខំ

អ្នកមិនប្រមាទចេះសង្កេតពិនិត្យ តែងដល់នូវសុខដ៏ទូលាយ

ខុ. ធ, ម. ម, សំ. ស, ខុ. ថេរ.

៣៥- អប្បមត្តោ ឧភោ អត្ថេ អធិគ្គណ្ហាតិ បណ្ឌិតោ

បណ្ឌិតអ្នកមិនប្រមាទ រមែងបានទទួលប្រយោជន៍ទាំងពីរ

សំ. ស, អង្គ. បញ្ចក., ខុ. ឥតិ.

៣៦- អប្បមាទេន សម្បាទេថ

អ្នកទាំងឡាយ ចូរញ៉ាំងសេចក្ដីមិនប្រមាទឲ្យដល់ព្រម

ទី. មហា., សិ. ស.

៣៧- អប្បមាទរតា ហោថ

អ្នកទាំងឡាយ ចូរជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសេចក្ដីមិនប្រមាទ

(ខុ. ធ.)
សាសនសុភាសិត: កម្មវគ្គ

កម្មវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីកម្ម (អំពើ)”

៣៨- កម្មំ សត្តេ វិភជតិ យទិទំ ហីនប្បណីតតាយ

កម្មតែងចែកសត្វទាំងឡាយ ឲ្យថោកទាបនឹងថ្លៃថ្លា

ម. ឧ.

៣៩- យំ កិញ្ចិ សិថិលំ កម្មំ ន តំ ហោតិ មហប្ផលំ

កម្មណាមួយធូរថយ កម្មនោះមិនមានផលច្រើនឡើយ

(សំ. ស.)

៤០- សានិ កម្មានិ នយន្តិ ទុគ្គតឹ

អកុសលកម្មទាំងឡាយរបស់ខ្លួន តែងនាំទៅកាន់ទុគ្គតិ

(ខុ. ធ.)

៤១- សុករំ សាធុនា សាធុ

កម្មល្អមនុស្សល្អធើ្វបានដោយងាយ

វិ. ចុល, ខុ.ឧ.

៤២- សាធុ បាបេន ទុក្ករំ

កម្មល្អមនុស្សអាក្រក់ធើ្វបានដោយកម្រ

វិ. ចុល., ខុ. ឧ.

៤៣- អកតំ ទុក្កដំ សេយ្យោ

អំពើអាក្រក់ដែលគេមិនធើ្វ ល្អជាង

(ខុ. ធ.), (សំ. ស.)

៤៤- បច្ចា តប្បតិ ទុក្កដំ

កម្មអាក្រក់តែងដុតកំដៅក្នុងកាលជាខាងក្រោយ

(សំ. ស.), (ខុ. ធ.)

៤៥- កតញ្ច សុកតំ សេយ្យោ

អំពើល្អដែលគេធើ្វហើយ ឈ្មោះថាល្អជាង

(ខុ. ធ.), (សំ. ស.)

៤៦- ន តំ កម្មំ កតំ សាធុ យំ កត្វា អនុតប្បតិ

គេធើ្វកម្មណាហើយក្ដៅរោលរាល ខាងក្រោយ

កម្មដែលគេធើ្វហើយនោះមិនល្អទេ

សំ. ស,. (ខុ. ធ.)

៤៧- តញ្ច កម្មំ កតំ សាធុ យំ កត្វា នានុតប្បតិ

គេធើ្វកម្មណាហើយមិនក្ដៅរោលរាលខាងក្រោយ

កម្មដែលគេធើ្វហើយនោះឯងជាកម្មល្អ

សំ. ស,. (ខុ. ធ.)

៤៨- សុករានី អសាធូនិ អត្តនោ អហិតានិ ច

កម្មមិនល្អ នឹងកម្មមិនជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន មនុស្សអាក្រក់ធើ្វបានងាយ

(ខុ. ធ.)

៤៩- យំ វេ ហិតញ្ច សាធុញ្ច តំ វេ បរមទុក្ករំ

កម្មណាជាប្រយោជន៍ផង ល្អផង កម្មនោះឯងគេធើ្វបានដោយលំបាកក្រៃពេក

(ខុ. ធ.)

៥០- ន ហិ តំ សុលភំ ហោតិ សុខំ ទុក្កដការិនា

អ្នកធើ្វអាក្រក់ហើយ មិនងាយនឹងបានសេចក្ដីសុខនោះឡើយ

(សំ. ស.)

៥១- កល្យាណការី កល្យាណំ បាបការី ច បាបកំ

អ្នកធើ្វកម្មល្អ បានល្អ អ្នកធើ្វកម្មអាក្រក់ បានអាក្រក់

(សំ. ស.), ខុ. ជា. ទុក.

៥២- កម្មុនា វត្តតី លោកោ

សត្វលោកតែងប្រព្រឹត្តទៅតាមកម្ម

ម. ម,. ខុ. សុ.

៥៣- បដិកច្ចេវ តំ កយិរា យំ ជញ្ញា ហិតមត្តនោ

ដឹងថាកម្មណាជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន គួរប្រញាប់ប្រញាល់ធើ្វនូវកម្មនោះឲ្យបានមុនគេ

(សំ. ស.)

៥៤- កយិវា ចេ កយិរាថេនំ

បើធើ្វការអ្វីត្រូវធើ្វការនោះ (ឲ្យពិតៗ)

(សំ. ស.), ខុស. ធ.

៥៥- ករេយ្យ វាក្យំ អនុកម្បកានំ

គួរធើ្វតាមពាក្យរបស់អ្នកអនុគ្រោះទាំងឡាយ

ឧ. ជា. ទសរា.

៥៦- កិច្ចានុកុព្វស្ស ករេយ្យ កិច្ចំ

គប្បីធើ្វកិច្ចដល់អ្នកជួយធើ្វកិច្ច

ខុ. ជា. ទសក.

៥៧- នានត្ថកាមស្ស ករេយ្យ អត្ថំ

មិនត្រូវធើ្វប្រយោជន៍ ដល់អ្នកប្រាថ្នាសេចក្ដីវិនាសឡើយ

ខុ. ជា. ទសក.
សាសនសុភាសិត: កិលេសវគ្គ

កិលេសវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីកិលេស (គ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត)”

៥៨- សង្កប្បរាគោ បុរិសស្ស កាមោ

រាគៈដែលកើតឡើងព្រោះតម្រិះ ជាកាមរបស់បុរស

(សំ. ស.), អង្គ. ធក្ក.

៥៩- ន សន្តិ កាមា មនុជេសុ និច្ចា

កាមទាំងឡាយដ៏ទៀងទាត់ ក្នុងពួកមនុស្សមិនមានឡើយ

(សំ. ស.)

៦០- កាមេហិ លោកម្ហិ ន ហត្ថិ តិត្តិ

សេចក្ដីឆ្អែតដោយកាមទាំងឡាយមិនមានក្នុងលោកឡើយ

ម. ម,. ខុ. ថេរ.

៦១- ន កហាបណវស្សេន តិត្តិ កាមេសុ វិជ្ជតិ

សេចក្ដីឆ្អែតក្នុងកាមទាំងឡាយ ដោយភ្លៀងគឺកហាបណៈមិនមានឡើយ

(ខុ. ធ.), ខុ. ជា. គិត.

៦២- នត្ថិ កាមា បរំ ទុក្ខំ

ទុក្ខក្រៅពីកាមមិនមាន

ខុ. ជា. ឯកាទសក.

៦៣- នត្ថិ តណ្ហាសមា នទី

នទីស្មើដោយតណ្ហាមិនមាន

(ខុ. ធ.)

៦៤- ឥច្ចា លោកស្មិ ទុជ្ជហា

ឥច្ចា គេលះបង់បានដោយកម្រក្នុងលោក

(សំ. ស.)

៦៥- ឥច្ឆា ហិ អនន្តគោចរា

មែនពិត ឥច្ឆា មានគោចររកទីបំផុតគ្មាន

ខុ. ជា. ទុក.

៦៦- ឥច្ឆា នរំ បរិកស្សតិ

ឥច្ឆា តែងទាញកន្ត្រាក់នូវនរជន

(សំ. ស.)

៦៧- នត្ថិ រាគសមោ អគ្គិ

ភ្លើងស្មើដោយរាគៈមិនមាន

(ខុ. ធ.)

៦៨- លោកភោ ធម្មានំ បរិបន្ថោ

សេចក្ដីលោភជាអន្តរាយដល់កុសលធម៌ទាំងឡាយ

(សំ. ស.)

៦៩- អតិលោភោ ហិ បាបកោ

សេចក្ដីលោភលន់ជាបាបពិត

វិ. ភិ., ខុ. ជា ឯក.

៧០- នត្ថិ មោហសមំ ជាលំ

បណ្ដាញស្មើដោយមោហៈមិនមាន

(ខុ. ធ.)

៧១- ភិយ្យោ ច កាមេ អភិបត្ថយន្តិ

អ្នកបរិភោគកាម រឹងរឹតតែប្រាថ្នានូវកាមទាំងឡាយ

ម. ម., ខុ. ថេរ.

៧២- ឧនា វ ហុត្វាន ជហន្តិ ទេហំ

អ្នកបរិភោគកាមសុទ្ធតែជាអ្នកខ្វះខាតរៀងរហូតដល់លះបង់រាងកាយទៅ

ម ម ខុ ថេរ.

៧៣- ភោគតណ្ហាយ ទុម្មេធោ ហន្តិ អញ្ញេវ អត្តនំ

ព្រោះចំណង់ក្នុងភោគៈ ទើបមនុស្សល្ងង់ សម្លាប់ខ្លួនឯងដូចសម្លាប់អ្នកដទៃ

(ខុ. ធ.)

៧៤- អវិជ្ជានិវុតា បោសា

សត្វទាំងឡាយសុទ្ធតែត្រូវអវិជ្ជាបិទបាំង

វិ. ចុល., អង្គ. ចតុក្ក.
សាសនសុភាសិត: កោធវគ្គ

កោធវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីសេចក្ដីក្រោធ”

៧៥- ន ហិ សាធុ កោធោ

សេចក្ដីក្រោធមិនល្អសោះឡើយ

ខុ. ជា. ធក្ក.

៧៦- កោធោ សត្ថមលំ លោកេ

សេចក្ដីក្រោធ ទុកដូចជាច្រែះសស្រ្តាក្នុងលោក

(សំ. ស.)

៧៧- អនត្ថជននោ កោធោ

សេចក្ដីក្រោធ បង្កនូវសេចក្ដីវនាស

អង្គ. សត្តក.

៧៨- កោធោ ចិត្តប្បកោបនោ

សេចក្ដីក្រោធ ធើ្វចិត្តឲ្យកំរើក

អង្គ. សត្តក.

៧៩- អន្ធតមំ តទា ហោតិ យំ កោធោ សហតេ នរំ

សេចក្ដីក្រោធគ្របសង្កតនរជនក្នុងកាលណា

ងងឹតខ្លាំងរមែងមានក្នុងកាលនោះ

អង្គ. សត្តក., ខុ. មហា.

៨០- អប្បោ ហុត្វា ពហុ ហោតិ វឌ្ឍតេ សោ អខន្តិជោ

សេចក្ដីក្រោធនោះ កើតព្រោះសេចក្ដីមិនអត់ធន់ តែងចំរើនឡើង

ទោះបីតិចក៏ទៅជាច្រើនបាន

ខុ. ជា. ទសក.

៨១- កោធោ ទុម្មធគោចរោ

សេចក្ដីក្រោធ ជាគោចររបស់មនុស្សល្ងង់

ខុ. ជា. ទសក.

៨២- ទោសោ កោធសមុដ្ឋានោ

ទោសៈមានសេចក្ដីក្រោធជាសមុដ្ឋាន(ទីកើត)

ខុ. ជា. ទសក.

៨៣- នត្ថិ ទោសសមោ គហោ

ការចាប់ស្មើដោយទោសៈមិនមាន

(ខុ. ធ.)

៨៤- នត្ថិ ទោសសមោ កលិ

កំហុសស្មើដោយទោសៈមិនមាន

(ខុ. ធ.)

៨៥- កោធំ ឃត្វា សុខំ សេតិ

សម្លាប់សេចក្ដីក្រោធបាន តែងនៅជាសុខ

(សំ. ស.)

៨៦- កោធំ ឃត្វា ន សោចតិ

សម្លាប់សេចក្ដីក្រោធបាន មិនសោកឡើយ

(សំ. ស.)

៨៧- កោធាភិភូតោ កុសលំ ជហាតិ

បុគ្គលត្រូវសេចក្ដីក្រោធគ្របសង្កត់ តែងលះបង់នូវកុសល

ខុ. ជា. ទសក.

៨៨- កោធនោ ទុព្វណ្ណោ ហោតិ

អ្នកក្រោធជាអ្នកមានសម្បុរអាក្រក់

អង្គ. សត្តក.

៨៩- ទុក្ខំ សយតិ កោធនោ

មនុស្សក្រោធតែងនៅជាទុក្ខ

អង្គ. សត្តក.

៩០- អថោ អត្ថំ គហេត្វាន អនត្ថំ បដិបជ្ជតិ

មនុស្សក្រោធកាន់យកប្រយោជន៍ហើយ ប្រតិបត្តិការមិនជាប្រយោជន៍ទៅវិញ

អង្គ. សត្តក.

៩១- កោធាភិតោ បុរីសោ ធនជានឹ និគច្ឆតិ

បុរសត្រូវសេចក្ដីក្រោធគ្របសង្គត់ តែងដល់នូវសេចក្ដីវិនាសទ្រព្យ

អង្គ. សត្តក.

៩២- កោធសម្មទសម្មត្តោ អាយសក្យំ និគច្ឆតិ

អ្នកស្រវឹងស៊ប់ដោយសេចក្ដីក្រោធ តែងដល់នូវភាពជាអ្នកឥតយសស័ក្តិ

អង្គ. សត្តក.

៩៣- ញាតិមិត្តា សុហជ្ជាច បរិវជ្ជេន្តិ កោធនំ

ញាតិមិត្រនឹងសំឡាញ់ទាំងឡាយ តែងចៀសវាងនូវបុគ្គលហៃក្រោធ

អង្គ. សត្តក.

៩៤- កុទ្ធោ អត្ថំ ន ជានាតិ

អ្នកក្រោធ តែងមិនដឹងនូវអត្ថ

អង្គ. សត្តក.

៩៥- កុទ្ធោ ធម្មំ ន បស្សតិ

អ្នកក្រោធ រមែងមិនឃើញនូវធម៌

អង្គ. សត្តក.

៩៦- យំ កុទ្ធោ ឧបរោធេតិ សុករំ វិយ ទុក្ករំ

បុគ្គលក្រោធបំផ្លាញនូវរបស់ណាដែលគេលំបាកធើ្វ របស់ដែលគេលំបាកធើ្វនោះហាក់ដូចជាងាយធើ្វ

អង្គ. សគ្គក.

៩៧- បច្ឆា សោ វិគតេ កោធេ អគ្គិទឌ្ឍោវ តប្បតិ

ខាងក្រោយ កាលសេចក្ដីក្រោធរលត់បាត់ហើយ អ្នកក្រោធ

នោះតែក្ដៅក្រហាយ ដូចត្រូវភ្លើងឆេះ

អង្គ. សត្តក.

៩៨- កោធេន អភិតូតស្ស ន ទីបំ ហោតិ កិញ្ចិនំ

បុគ្គលត្រូវសេចក្ដីក្រោធគ្របសង្កត់ហើយ ឥតមាន

ទីពឹងតិចតួចឡើយ

អង្គ. សគ្គក.

៩៩- ហន្តិ កុទ្ធោ សមតរំ

អ្នកក្រោធតែងសម្លាប់មាតារបស់ខ្លួនបាន (ហ៊ានសម្លាប់ម្ដាយរបស់ខ្លួនបានឥតញញើត)

អង្គ. សត្តក.

១០០- កោធជាតោ បរាភវោ

អ្នកមានសេចក្ដីក្រោធកើតហើយ ជាអ្នកវិនាស

អង្គ. សត្តក.

១០១- កោធំ ទមេន ឧច្ឆិន្ទេ

បុគ្គលគប្បីកាន់នូវសេចក្ដីក្រោធ ដោយការទូន្មានចិត្ត

អង្គ. សត្តក.

១០២- កោធំ បញ្ញាយ ឧច្ឆិន្ទេ

បុគ្គលគប្បីកាត់នូវសេចក្ដីក្រោធ ដោយបញ្ញា

អង្គ. សត្តក.

១០៣- មា កោធស្ស វសំ គមិ

កុំលុះអំណាចនៃសេចក្ដីក្រោធឡើយ

ខុ. ជា. ទសក
សាសនសុភាសិត: ខន្តិវគ្គ

ខន្តិវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីខន្តី (អំណត់ ឬសេចក្ដីអត់ធន់)”

១០៤- ខន្តិ បរមំ តបោ តីតិក្ខា

ខន្តី គឺអំណត់ ជាតបៈ ដ៏ក្រៃលែង

ទី. មហា., (ខុ. ធ.)

១០៥- ខន្តិ ហិតសុខាវហា

សេចក្ដីអត់ធន់ ជាគុណជាតិនាំមកនូវប្រយោជន៍នឹងសេចក្ដីសុខ

ភា. ភា.

១០៦- ខន្តិ ធីរស្សលង្ការោ

សេចក្ដីអត់ធន់ជាគ្រឿងប្រដាប់របស់អ្នកប្រាជ្ញ

ភា. ភា.

១០៧- ខន្តិ តបោ តបស្សិនោ

សេចក្ដីអត់ធន់ ជាតបៈរបស់អ្នកមានព្យាយាម

ភា. ភា.

១០៨- ខន្តិ ពលំ វ យតីនំ

សេចក្ដីអត់ធន់ ជាកម្លាំងរបស់អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ទាំងឡាយ

ភា. ភា.

១០៩- ខន្តិពលា សមណព្រាហ្មណា

សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយមានសេចក្ដីអត់ធន់ជាកម្លាំង

អង្គ. អដ្ឋក.

១១០- បិយោ ទេវមនុស្សានំ មនាបោ ហោតិ ខន្តិកោ

អ្នកមានសេចក្ដីអត់ធន់ជាទីស្រឡាញ់ពេញចិត្តនៃទេវតានឹងមនុស្សទាំងឡាយ

ភា. ភា.
សាសនសុភាសិត: ចិត្តវគ្គ

ចិត្តវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីចិត្ត”

១១១- ចិត្តេ សង្កិលិដ្ឋេ ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា

កាលបើចិត្តសៅហ្មងហើយទុគ្គតិក៏កើតប្រាកដ (បើទុកជាមិនចង់បាន ក៏គង់តែនឹងបានពុំខាន)

ម. ម.

១១២- ចិត្តេ អសង្កិលិដ្ឋេ សុគតិ បាដិកង្ខា

កាលបើចិត្តមិនសៅហ្មងហើយ សុគតិក៏កើតប្រាកដ (បើទុកជាមិនចង់បានក៏គងនឹងបានពុំខាន)

ម. ម.

១១៣- ចិត្តេន នីយតិ លោកោ

សត្វលោកដែលត្រូវតែចិត្តដឹកនាំទៅ

(សំ. ស.)

១១៤- ចិត្តស្ស ទមថោ សាធុ

ការទូន្មានចិត្ត ជាការប្រពៃ

(ខុ. ធ.)

១១៥- ចិត្តិ ទន្តំ សុខាវហំ

ចិត្តដែលគេទូន្មានបានហើយនាំសុខមកឲ្យ

(ខុ. ធ.)

១១៦- ចិត្តំ គុត្តំ សុខាវហំ

ចិត្តដែលគេគ្រប់គ្រងហើយនាំសុខមកឲ្យ

(ខុ. ធ.)

១១៧- វិហញ្ញតិ ចិត្តវសានុវត្តី

អ្នកប្រព្រឹត្តតាមអំណាចចិត្តរមែងលំបាក

ខុ. ជា. ទុក.

១១៨- ចិត្តំ អត្តនោ ឧជុកមកំសុ

បណ្ឌិតទាំងឡាយ បានធើ្វចិត្តរបស់ខ្លួនឲ្យត្រង់ហើយ

ទី. មហា.

១១៩- សចិត្តបរិយាយកុសលា ភវេយ្យុំ

បុគ្គលទាំងឡាយគប្បីជាអ្នកឈ្លាសក្នុងបរិយាយនៃចិត្តរបស់ខ្លួន

អង្គ. ទសក.

១២០- តេលបត្តំ យថា បរិហរេយ្យ ឯវំ សចិត្តមនុរក្ខេ

បុគ្គលគប្បីរក្សាចិត្តរបស់ខ្លួន ដូចជាគេរក្សាភាជន៍ដែលពេញដោយប្រេង

ខុ. ជា. ឯក.

១២១- សចិត្តមនុរក្ខថ

អ្នកទាំងឡាយចូរតាមរក្សាចិត្តរបស់ខ្លួន

(ខុ. ធ.)

១២២- ចិត្តំ រក្ខេថ មេធាវី

អ្នកមានប្រាជ្ញា គប្បីរក្សានូវចិត្ត

(ខុ. ធ.)

១២៣- យតោ យតោ ច បាបកំ តតោ តោ មនោ និវារយេ

បើបាបកើតអំពីអារម្មណ៍ណាៗ បុគ្គលគប្បីហាមចិត្តចាកអារម្មណ៍នោះៗ

(សំ. ស.)
សាសនសុភាសិត: ជយវគ្គ

ជយវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីជំនះ”

១២៤- ជយំ វេរំ បសវតិ

អ្នកឈ្នះរមែងជួបប្រទះនូវពៀវ

(សំ. ស.), (ខុ. ធ.)

១២៥- សព្វទានំ ធម្មទានំ ជិនាតិ

ធម្មទានរមែងឈ្នះនូវទានទាំងពួង

(ខុ. ធ.)

១២៦- សព្វរសំ ធម្មរសោ ជិនាតិ

រសធម៌រមែងឈ្នះនូវរសទាំងអស់

(ខុ. ធ.)

១២៧- សព្វរតឹ ធម្មរតិ ជិនាតិ

សេចក្ដីត្រេកអរក្នុងធម៌ រមែងឈ្នះអំណរទាំងអស់

(ខុ. ធ.)

១២៨- តណ្ហក្ខយោ សព្វទុក្ខំ ជិនាតិ

ការអស់តណ្ហា រមែងឈ្នះនូវទុក្ខទាំងពួង

(ខុ. ធ.)

១២៩- ន តំ ជិតំ សាធុ ជិតំ យំ ជិតំ អវជិយ្យតិ

ជំនះណាត្រឡប់ចាញ់វិញ ជំនះនោះជាជំនះមិនល្អឡើយ

ខុ. ជា. ឯក.

១៣០- តំ ខោ ជិតំ សាធុ ជិតំ យំ ជិតំ នាវជិយ្យតិ

ជំនះណាមិនត្រឡប់ចាញ់វិញ ជំនះនោះឯងជាជំនះល្អ

ខុ. ជា. ឯក.

១៣១- អក្កោធេន ជិនេ កោធំ

បុគ្គលគប្បីឈ្នះនូវមនុស្សក្រោធ ដោយការមិនក្រោធ

ខុ. ធ,. ខុ. ជា. ទុក.

១៣២- អសាធុំ សាធុនា ជិនេ

បុគ្គលគប្បីឈ្នះមនុស្សមិនល្អ ដោយសេចក្ដីល្អ

ខុ. ធ,. ខុ. ជា. ទុក.

១៣៣- ជិនេ កទរិយំ ទានេន

បុគ្គលគប្បីឈ្នះមនុស្សកំណាញ់ស្វិតស្វាញ ដោយការឲ្យ

ខុ. ធ,. ខុ. ជា. ទុក.
សាសនសុភាសិត: ទានវគ្គ

ទានវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីទាន (អំណោយ)”

១៣៥- ទានញ្ច យុទ្ធញ្ច សមានមាហុ
ប្រែ
លោកពោលថា ទាននឹងចំបាំងស្មើគ្នា

(សំ. ស.), ខុ. ជា. អដ្ឋក.

១៣៦- នត្ថិ ចិត្តេ បសន្នម្ហិ អប្បកា នាម ទក្ខិណា

កាលបើចិត្តជ្រះថ្លាហើយ ទក្ខិណាទានមិនឈ្មោះថាតិចតួចឡើយ

ខុ. វិ.

១៣៧- វិចេយ្យ ទានំ សុគតប្បសត្ថំ

ការពិចារណាហើយឲ្យ ព្រះសុគតទ្រង់សរសើរ

(សំ. ស.), ខុ. ជា. អដ្ឋក., ខុ. បេត.

១៣៨- ពាល ហវេ នប្បសំបន្តិ ទានំ

បុគ្គលពាលទាំងឡាយ មិនសរសើរនូវទានឡើយ

(ខុ. ធ.)

១៣៩- ទទំ មិត្តានិ គន្ថតិ

អ្នកឲ្យ រមែងចងពួកមិត្របាន

(សំ. ស.)

១៤០- ទទំ បិយោ ហោតិ ភជន្តិ នំ ពហូ

អ្នកឲ្យរមែងជាទីស្រឡាញ់ មនុស្សទាំងឡាយច្រើនតែងរាប់រកនូវអ្នកឲ្យនោះ

អង្គ. បញ្ចក.

១៤១- ទទមានោ បិយោ ហោតិ

អ្នកឲ្យ រមែងជាទីស្រឡាញ់ (នៃជនដទៃ)

អង្ក. បញ្ចក.

១៤២- សុខស្ស ទាតា មេធាវី សុខំ សោ អធិគច្ឆតិ

អ្នកមានប្រាជ្ញាជាអ្នកឲ្យនូវសេចក្ដីសុខ (ដល់អ្នកឯទៀតហើយ)លោករមែងបាននូវសេចក្ដីសុខ (នោះមកខ្លួនវិញ)

អង្គ. បញ្ចក.

១៤៣- មនាបទាយី លភតេ មនាបំ

អ្នកឲ្យរបស់គាប់ចិត្ត រមែងបានរបស់គាប់ចិត្តវិញ

អង្គ. បញ្ចក.

១៤៤- សេដ្ឋន្ទទោ សេដ្ឋមុបេតិ ឋានំ

អ្នកឲ្យទីឋានដ៏ប្រសើរ រមែងដល់នូវទីឋានដ៏ប្រសើរ

អង្គ. បញ្ចក.

១៥៥- អគ្គស្ស ទាតា លភតេ បុនគ្គំ

អ្នកឲ្យវត្ថុដ៏លើស រមែងបាននូវវត្ថុដ៏លើសវិញ

អង្គ. បញ្ចក.

១៥៦- ទទតោ បុញ្ញំ បវឌ្ឍតិ

បុណ្យរមែងចំរើនដល់អ្នកឲ្យ

ទី. មហា., ខុ. ឧ.

១៥៧- ទទេយ្យ បុរិសោ ទានំ

បុរសគួរឲ្យនូវទាន

ខុ. ជា. សគ្គក.
សាសនសុភាសិត: ទុក្ខវគ្គ

ទុក្ខវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីទុក្ខ”

១៤៨- នត្ថិ ខន្ធសមា ទុក្ខា

ទុក្ខទាំងឡាយ ស្មើដោយខន្ធមិនមាន

(ខុ. ធ.)

១៤៩- សង្ខារា បរមា ទុក្ខា

សង្ខារទាំងឡាយ ជាទុក្ខក្រៃលែង

(ខុ. ធ.)

១៥០- ទុរាវាសា ឃរា ទុក្ខា

ផ្ទះទាំងឡាយ មានការគ្រប់គ្រងមិនល្អ ជាទុក្ខ

(ខុ. ធ.)

១៥១- ទលិទ្ទិយំ ទុក្ខំ លោកេ

សេចក្ដីទ័លក្រ ជាទុក្ខ ក្នុងលោក

អង្គ. ឆក្ក.

១៥២- ឥណាទានំ ទុក្ខំ លោកេ

ការជំពាក់បំណុលគេជាទុក្ខ ក្នុងលោក

អង្គ. ឆក្ក.

១៥៣- ទុក្ខំ អនាថោ វិហរតិ

មនុស្សឥតទីពឹង តែងនៅជាទុក្ខ

អង្គ. ទសក.

១៥៤- ទុក្ខំ សេតិ បរាជិតោ

អ្នកចាញ់គេ តែងនៅជាទុក្ខ

(សំ. ស.), (ខុ. ធ.)

១៥៥- អកិញ្ចនំ នានុបតន្តិ ទុក្ខា

សេចក្ដីទុក្ខទាំងឡាយ រមែងមិនធ្លាក់តាមនូវបុគ្គលដែលឥតកង្វល់

(ខុ. ធ.)
សាសនសុភាសិត: ធម្មវគ្គ

ធម្មវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីធម៌”

១៥៦- ធម្មោ រហទោ អកទ្ទមោ

ធម៌ដូចអន្លង់ មិនមានភក់

ខុ. ជា. ឆក្ក.

១៥៧- មនោបុព្វង្គមា ធម្មា

ធម៌ទាំងឡាយ មានចិត្តជាប្រធាន

(ខុ. ធ.)

១៥៨- ធម្មោ ហិ ឥសិនំ ធជោ

ធម៌ហ្នឹងឯង ជាទង់ជ័យរបស់ឥសីទាំងឡាយ

សំ. និ,. អង្គ. ចតុក្ក, ខុ. ជា. អសីតិ.

១៥៩- សតំ ធម្មោ ទុរន្វយោ

ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ គេដឹងបានដោយលំបាក

សំ. ស, ខុ. ជ. ទុក., ខុ. ជា. ទសព.

១៦០- សតញ្ច ធម្មោ ន ជរំ ឧបេតិ

ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ មិនចូលទៅកាន់ជរា

(សំ. ស.), (ខុ. ធ.) ខុ. ជា. អសីតិ.

១៦១- សទ្ធម្មោ សព្ភិ រក្ខិតោ

ព្រះសទ្ធម្ម ដែលសប្បុរសទាំងឡាយរក្សាទុក

ទី. មហា.

១៦២- ធម្មោ សុចិណ្ណោ សុខមាវហាតិ

ធម៌ដែលបុគ្គលប្រព្រឹត្តល្អហើយតែងនាំសុខមកឲ្យ

សំ. ស,. ខុ. ស., ខុ. ជា. ទសព., ខុ. ថេរ.

១៦៣- សព្វេសំ សហិតោ ហោតិ សទ្ធម្មេ សុប្បតិដ្ឋិតោ

អ្នកតាំងមាំក្នុងព្រះសទ្ធម្មនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកទំនុកបំរុងដល់ជនទាំងពួង

អង្គ. អដ្ឋក.

១៦៤- ធម្មប្បីតិ សុខំ សេតិ

អ្នកក្រេបធម៌ តែងនៅជាសុខ

(ខុ. ធ.)

១៦៥- ធម្មចារី សុខំ សេតិ

អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ តែងនៅជាសុខ

(ខុ. ធ.), ខុ. ឧ.

១៦៦- ធម្មោ ហវេ រក្ខតិ ធម្មចារឹ

ធម៌ហ្នឹងឯង តែងរក្សាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌

ខុ. ជា. ទសក., ខុ. ថេរ.

១៦៧- ន ទុគ្គតឹ គច្ឆតិ ធម្មចារី

អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ មិនទៅកាន់ទុគ្គតិ

ខុ. ជា. ទសក., ខុ. ថេរ.

១៦៨- ធម្មេ ឋិតំ ន វិជហាតិ កិត្តិ

កេរ្តិ៍ឈ្មោះមិនលះបង់បុគ្គលដែលតាំងនៅក្នុងធម៌ឡើយ

អង្គ. បញ្ចក.

១៧០- សព្វេ ធម្មា នាលំ អភិនិវេសាយ

មិនគួរប្រកាន់ធម៌ទាំងពួងស្អិតពេកឡើយ

ម. ម.

១៧១- យោនិសោ វិចិនេ ធម្មំ

បុគ្គលគប្បីពិចារណាធម៌ ដោយឧបាយ

ម. ឧ,. (សំ. ស.), អង្គ. សត្តក.

១៧២- ធម្មញ្ចរេ សុចរិតំ

បុគ្គលគប្បីប្រព្រឹត្តនូវសុចរិតធម៌

(ខុ. ធ.), ខុ. ឧ.

១៧៣- សទ្ធម្មោ គរុកាតព្វោ

បុគ្គលគួរគោរពព្រះសទ្ធម្ម

អង្គ. ចគុក្ក.

១៧៤- កណ្ហំ ធម្មំ វិប្បហាយ

បណ្ឌិតគួរលះធម៌ខ្មៅចេញ

សំ. មហា., (ខុ. ធ.)

១៧៥- សុក្កំ ភាវេថ បណ្ឌិតោ

បណ្ឌិតគួរចំរើនធម៌ស

សំ. មហា,. (ខុ. ធ.)
សាសនសុភាសិត: បញ្ញាវគ្គ

បញ្ញាវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីបញ្ញា”

២៣០- អយោគា ភូរិសង្ខយោ

ការអស់បញ្ញា ព្រោះមិនមានព្យាយាម

(ខុ. ធ.)

២៣១- ឯកោ វ សេយ្យោ បុរិសោ សបញ្ញោ

យោ ភាសិតស្ស វិជានាតិ អត្ថំ

បុរសណាដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីនៃភាសិត បុរសនោះជាអ្នកមានបញ្ញាសូម្បីម្នាក់ឯងក៏គង់ប្រសើរជាង

ខុ. ជា. ឯក.

២៣២- តថត្តានំ និវេសេយ្យ យថា ភូរិ បវឌ្ឍតិ

បញ្ញាចម្រើនបែបណា គួរតាំងខ្លួនបែបនោះ

(ខុ. ធ.)

២៣៣- នត្ថិ ឈានំ អបញ្ញស្ស

ការពិនិត្យ មិនមានដល់បុគ្គលឥតបញ្ញា

(ខុ. ធ.)

២៣៤- នត្ថិ បញ្ញាសមា អាភា

ពន្លឺស្មើដោយបញ្ញា មិនមាន

(សំ. ស.)

២៣៥- បញ្ញំ នប្បមជ្ជេយ្យ

បុគ្គល មិនគួរប្រមាទនូវបញ្ញាឡើយ

ម. ឌ.

២៣៦- បញ្ញា ចេនំ បសាសតិ

បញ្ញា តែងគ្រប់គ្រងនូវបុរសនោះ

ស. ស.

២៣៧- បញ្ញាជីវីជីវិតមាហ សេដ្ឋំ

អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ លោកហៅជីវិតរបស់អ្នករស់នៅដោយបញ្ញាថាប្រសើរបំផុត

(សំ. ស.), ខុ. សុ.

២៣៨- បញ្ញា នត្ថិ អឈាយតោ

បញ្ញាមិនមានដល់អ្នកដែលមិនពិនិត្យ

(ខុ. ធ.)

២៣៩- នរានំ រតនំ បញ្ញា

បញ្ញា ជារតនៈ របស់នរជនទាំងឡាយ

(សំ. ស.)

២៤០- បញ្ញាយត្ថំ វិបស្សតិ

បុគ្គលឃើញច្បាស់នូវសេចក្ដី (របស់ធម៌) ដោយបញ្ញា

អង្គ. សត្តក.

២៤១- បញ្ញាយ បរិសុជ្ឈតិ

បុគ្គលបរិសុទ្ធ ដោយសារបញ្ញា

ខុ. ស.

២៤២- បញ្ញាយ មគ្គំ អលសោ នវិន្ទតិ

មនុស្សខ្ជិលមិនបាននូវផ្លូវនៃបញ្ញាឡើយ

(ខុ. ធ.)

២៤៣- បញ្ញា លោកស្មិ បជ្ជោតោ

បញ្ញា ជាពន្លឺ ក្នុងលោក

(សំ. ស.)

២៤៤- បញ្ញា វ ធនេន សេយ្យោ

បញ្ញាហ្នឹងឯង ប្រសើរជាងទ្រព្យ

ម. ម., ខុ. ថេរ.

២៤៥- បញ្ញា ហិ សេដ្ឋា កុសលា វទន្តិ

អ្នកឈ្លាសវៃទាំងឡាយ តែងពោលថាបញ្ញាហ្នឹងឯងប្រសើរបំផុត

(ខុ. ជា. សត្តក).

២៤៦- ពហូនំ វត អត្ថាយ សប្បញ្ញោ ឃរមាវសំ

អ្នកមានបញ្ញានៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់មនុស្សច្រើនៗ

អង្គ. អដ្ឋក.

២៤៧- យោគា វេ ជាយតី ភូរិ

ប្រាជ្ញាតែងកើត ព្រោះសេចក្ដីព្យាយាម

(ខុ. ធ.)

២៤៨- សាកច្ឆាយ បញ្ញា វេទិតព្វា

បញ្ញា គេត្រូវដឹងបាន ដោយសាកច្ឆា

ខុ. ឧ.

២៤៩- សុខោ បញ្ញាបដិលាភោ

ការបាននូវបញ្ញា នាំមកនូវសេចក្ដីសុខ

ខុ. ឧ.

២៥០- សុស្សូសំ លភតេ បញ្ញំ

អ្នកស្ដាប់ល្អ រមែងបានបញ្ញា

(សំ. ស.), ខុ. ស.
សាសនសុភាសិត: បមាទវគ្គ

បមាទវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីសេចក្ដីប្រមាទ”

២៥១- តេ ទីឃរត្តំ សោចន្តិ យេ បមជ្ជន្តិ មាណវា

មាណពទាំងឡាយណាប្រមាទ មាណពទាំងឡាយនោះតែងសោយសោកអស់កាលយូរ

ម. ឧ.

២៥២- បមាទមនុយ្ជន្តិ ពាលា ទុម្មេធិនោ ជនា

ជនពាលទាំងឡាយឥតបញ្ញា តែងប្រកបរឿយៗ នូវសេចក្ដីប្រមាទ

ម. ម., (សំ. ស.), (ខុ. ធ.)

២៥៣- បមាទេន ន សំវសេ

បុគ្គលមិនគួរសមគប់ ដោយសេចក្ដីប្រមាទ

(ខុ. ធ.), ខុ. ស., ខុ. មហ.

២៥៤- បមាទោ គរហិតោ សទា

សេចក្ដីប្រមាទ បណ្ឌិតតិះដៀលគ្រប់កាល

(ខុ. ធ.)

២៥៥- បមាទោ មច្ចុនោ បទំ

សេចក្ដីប្រមាទ ជាផ្លូវនៃសេចក្ដីស្លាប់

(ខុ. ធ.), ខុ. ជា. គឹស.

២៥៦- បមាទោ រក្ខតោ មលំ

សេចក្ដីប្រមាទ ជាមន្ទិលរបស់អ្នករក្សា

អង្គ. អដ្ឋក., (ខុ. ធ.)

២៥៧- មា បមាទមនុយុញ្ជេថ

ចូរកុំប្រកបរឿយៗ នូវសេចក្ដីប្រមាទ

ម. ម., (សំ. ស.), (ខុ. ធ.)

២៥៨- យេ បមត្តា យថា មតា

ពួកជនណាប្រមាទ ពួកជននោះទុកដូចជាស្លាប់

(ខុ. ធ.), ខុ., ជា. គឹស.
សាសនសុភាសិត: បាបវគ្គ

បាបវគ្គ

“ពួកធម៌និយាយអំពីបាប”

២៥៩- តបសា បជហន្តិ បាបកម្មំ

សាធុជនទាំងឡាយ តែងលះបង់បាបកម្មដោយតបៈ

ខុ. ជា. អដ្ឋក.

២៦០- ទុក្ខោ បាបស្ស ឧច្ចយោ

ការសន្សំបាប នាំមកនូវសេចក្ដីទុក្ខ

(ខុ. ធ.)

២៦១- ធម្មំ មេ ភណមានស្ស ន បាបមុបលិប្បតិ

បាបមិនដិតដាមដល់អាត្មាអញដែលពោលនូវធម៌

(ខុ. ជា. សត្តក).

២៦២- ន ឃាសហេតូប ករេយ្យ បាបំ

បុគ្គលមិនគួរធើ្វបាបព្រោះហេតុតែការស៊ីឡើយ

ខុ. ជា. នវក.

២៦៣- នត្ថិ អការិយំ បាបំ មុសាវាទិស្ស ជន្តុនោ

មនុស្សអ្នកនិយាយកុហក ឈ្មោះថាមិនធើ្វអំពើអាក្រក់ឥតអង្គឺមានឡើយ

ខុ ធ ខុ ឥតិ

២៦៤- នត្ថិ បាបំ អកុព្វតោ

បាបមិនមានដល់អ្នកមិនធើ្វ

ខុ ធ

២៦៥- បាបំ បាបេន សុករំ

អំពើអាក្រក់ មនុស្សអាក្រក់ធើ្វបានដោយងាយ

វិ ចុល ខុ ខ

២៦៦- បាបានំ អករណំ សុខំ

ការមិនធើ្វបាបទាំងឡាយ នាំមកនូវសេចក្ដីសុខ

ខុ ធ

២៦៧- បាបានិ កម្មានិ ករោន្តិ មោហោ

ពួកមនុស្សតែងធើ្វនូវបាបកម្មទាំងឡាយ ព្រោះសេចក្ដីល្ងង់

ម. ម., ខុ. ជា. បកិណ្ណក.

២៦៨- បាបានិ បរិវជ្ជយេ

បុគ្គលគប្បីវៀរបង់នូវបាបទាំងឡាយ

(ខុ. ធ.)

២៦៩- បាបេន រមតី សុចិ

មនុស្សស្អាត មិនត្រេកអរ ក្នុងសេចក្ដីអាក្រក់

វិ. មហា., ខុ. ឧ.

២៧០- មលា វេ បាបកា ធម្មា អស្មឹ លោកេ បរម្ហិ ច

បាបធម៌ទាំងឡាយជាមន្ទិលពិត ក្នុងលោកនេះនឹងលោកខាងមុខ

អង្ក. អដ្ឋក., (ខុ. ធ.)

២៧១- សកម្មុនា ហញ្ញតិ បាបធម្មោ

មនុស្សមានសន្ដានអាក្រក់ រមែងលំបាក ព្រោះកម្មរបស់ខ្លួន

ម. ម,. ខុ. ថេរ.