navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
លី ក្វាន់យូ: ជីវិតនយោបាយពីឆ្នាំ ១៩៥១ដល់១៩៥៩

ជីវិតនយោបាយពីឆ្នាំ ១៩៥១ដល់១៩៥៩ 

 មុនការបង្កើតគណបក្សសកម្មភាពប្រជាជន (People's Action Party ហៅកាត់ថា PAP) 

បទពិសោធន៍នយោបាយដំបូងបំផុតរបស់លោកចាប់ផ្ដើមនៅពេលលោកធ្វើជាភ្នាក់ងារបោះឆ្នោតអោយចៅហ្វាយរបស់លោកគឺលោក ចន ឡេយខក់ (John Laycock) ក្រោមផ្លាកគណបក្សឆ្ពោះទៅមុខ (Progressive Party)(និន្នាការអង់គ្លេស) នៅក្នុងការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិ(Legislative Council Elections)​នៅឆ្នាំ ១៩៥១។ ប៉ុន្តែលោកបានសំលឹងឃើញថាអនាគតរបស់គណបក្សនេះមានភាពស្រពិចស្រពិលដោយគ្មាន​អ្នកគាំទ្រទ្រង់ទ្រាយធំ ជាពិសេស​ពី​សំនាក់វណ្ណៈកម្មករនិយាយភាសាចិន។ ការបំបែកខ្លួនរបស់លោកធ្វើឡើងនៅពេលលោកធ្វើជាទីប្រឹក្សាច្បាប់អោយសហព័ន្ឋនិស្សិតនិង​ពាណិជ្ជកម្ម ដែលការណ៍​នេះបានផ្ដល់ឱកាសដល់លោកក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយវណ្ណៈកម្មករជនជាតិចិន។

 ការបង្កើត PAP 

នៅថ្ងៃទី២១ វិច្ឆិកា ១៩៥៤ លោកជាមួយមិត្តភក្តិវណ្ណៈកណ្ដាលដែលមានការសិក្សាផ្នែកភាសាអង់គ្លេសមួយក្រុម បានរួមគ្នាបង្កើត​គណបក្សសង្គមនិយម​មួយ​ឈ្មោះ គណបក្សសកម្មភាពប្រជាជន (People's Action Party ហៅកាត់ថា PAP) និងមានសំព័ន្ឋភាពជាមួយសហព័ន្ឋពាណិជ្ជកម្មដែលគាំទ្ររបបកុំម្មុយនីស។ ពួកគេមានគោលដៅរួមក្នុងការជំរុញអោយមានរដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់ខ្លួននិងបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងពី​អាណានិគមអង់គ្លេស។ លោកត្រូវបានគេជ្រើសរើសអោយធ្វើជា​អគ្គលេខាធិការសំព័ន្ឋភាព។
លី ក្វាន់យូ: មុនការបង្កើតគណបក្សសកម្មភាពប្រជាជន (People's Action Party ហៅកាត់ថា PAP)

មុនការបង្កើតគណបក្សសកម្មភាពប្រជាជន (People's Action Party ហៅកាត់ថា PAP) 

បទពិសោធន៍នយោបាយដំបូងបំផុតរបស់លោកចាប់ផ្ដើមនៅពេលលោកធ្វើជាភ្នាក់ងារបោះឆ្នោតអោយចៅហ្វាយរបស់លោកគឺលោក ចន ឡេយខក់ (John Laycock) ក្រោមផ្លាកគណបក្សឆ្ពោះទៅមុខ (Progressive Party)(និន្នាការអង់គ្លេស) នៅក្នុងការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិ(Legislative Council Elections)​នៅឆ្នាំ ១៩៥១។ ប៉ុន្តែលោកបានសំលឹងឃើញថាអនាគតរបស់គណបក្សនេះមានភាពស្រពិចស្រពិលដោយគ្មាន​អ្នកគាំទ្រទ្រង់ទ្រាយធំ ជាពិសេស​ពី​សំនាក់វណ្ណៈកម្មករនិយាយភាសាចិន។ ការបំបែកខ្លួនរបស់លោកធ្វើឡើងនៅពេលលោកធ្វើជាទីប្រឹក្សាច្បាប់អោយសហព័ន្ឋនិស្សិតនិង​ពាណិជ្ជកម្ម ដែលការណ៍​នេះបានផ្ដល់ឱកាសដល់លោកក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយវណ្ណៈកម្មករជនជាតិចិន។
លី ក្វាន់យូ: ការបង្កើត PAP

ការបង្កើត PAP 

នៅថ្ងៃទី២១ វិច្ឆិកា ១៩៥៤ លោកជាមួយមិត្តភក្តិវណ្ណៈកណ្ដាលដែលមានការសិក្សាផ្នែកភាសាអង់គ្លេសមួយក្រុម បានរួមគ្នាបង្កើត​គណបក្សសង្គមនិយម​មួយ​ឈ្មោះ គណបក្សសកម្មភាពប្រជាជន (People's Action Party ហៅកាត់ថា PAP) និងមានសំព័ន្ឋភាពជាមួយសហព័ន្ឋពាណិជ្ជកម្មដែលគាំទ្ររបបកុំម្មុយនីស។ ពួកគេមានគោលដៅរួមក្នុងការជំរុញអោយមានរដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់ខ្លួននិងបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងពី​អាណានិគមអង់គ្លេស។ លោកត្រូវបានគេជ្រើសរើសអោយធ្វើជា​អគ្គលេខាធិការសំព័ន្ឋភាព។
លី ក្វាន់យូ: ជីវិតជានាយករដ្ឋមន្ត្រី មុនឯករាជ្យ (១៩៥៩ដល់១៩៦៥)

ជីវិតជានាយករដ្ឋមន្ត្រី មុនឯករាជ្យ (១៩៥៩ដល់១៩៦៥) 

នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ១៩៥៩ PAPដណ្ដើមបាន៤៣កៅអីក្នុងចំនោម៥១កៅអីក្នុងសភា។ សិង្ហបុរីបានទទួលស្វ័យភាពគ្រប់គ្រងលើគ្រប់ផ្នែក លើកលែង​តែវិស័យការពារជាតិនិងទំនាក់ទំនងការបរទេស។។ លោក លី ក្វាន់យូបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១នៃរដ្ឋសិង្ហបុរីនៅថ្ងៃទី៣ មិថុនា ១៩៥៩។ បន្ទាប់ពី​ទទួល​បាន​ស្វ័យភាពពីអង់គ្លេស លោកបានជួបបញ្ហាជាច្រើនដូចជា វិស័យអប់រំ ការផ្ដល់ជំរក និងភាពអត់ការងារធ្វើ។ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងកង្វះទីជំរក លោកបានបង្កើតអោយ​មាន​គណៈកម្មាធិការផ្ដល់ជំរកនិងអភិវឌ្ឍន៍(Housing and Development Board)។ គណៈកម្មាធិការនេះជាភ្នាក់ងារអនុវត្តកម្មវិធីសាងសង់ជំរកសាធារណៈ​ទ្រង់ទ្រាយធំ ដើម្បីកាត់កង្វះខាតផ្ទះសំបែង។

 ការរួមបញ្ចូលក្នុងសហព័ន្ឋម៉ាឡាយ៉ា និងការបំបែកខ្លួនវិញ (១៩៦៣ដល់១៩៦៥) 

បន្ទាប់ពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡាយ៉ា លោក ទុកគូ អាប់ឌុល រ៉ាម៉ាន់ (Tunku Abdul Rahman) ស្នើអោយមានការបង្កើតជាសហព័ន្ឋមួយដែលរួមមាន ម៉ាឡាយ៉ា សិង្ហបុរី សាបា និង សារ៉ាវ៉ាក់ នៅឆ្នាំ ១៩៦១, លោក លី ក្វាន់យូបានចាប់ផ្ដើមយុទ្ឋនាការក្នុងការច្របាច់បញ្ចូលជាមួយម៉ាឡេស៊ីនេះ ដើម្បីបញ្ចប់ជាស្ថាពរ​របប​អាណានិគមអង់គ្លេស។ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាប្រជាជនគាំទ្រលោក លោកបានប្រើលទ្ឋផលនៃការការបោះឆ្នោតក្នុងសមាជឆ្នាំ១៩៦២ ដែលពេលនោះលោកទទួលបាន​សំលេង​គាំទ្រ ៧០%។ តែលោកបានជួបបញ្ហាជាមួយពួកកុំម្មុយនីសដែលជំទាស់យ៉ាងដាច់អហំការចំពោះសំនើនេះ។

សិង្ហបុរីបានចូលជាផ្នែកមួយនៃសហព័ន្ឋម៉ាឡេស៊ីនៅថ្ងៃទី១៩ កញ្ញា ១៩៦៣។ ប៉ុន្តែចាប់ពីពេលនោះមក មានភាពរកាំរកូតជាប់ជានិច្ចស្ដីអំពីតួនាទីជនជាតិចិន​ក្នុងវិស័យនយោបាយ រហូតដល់មានកុបកម្មនិងការប្រយុទ្ឋគ្នានៅឆ្នាំ១៩៦៤ រវាងជនជាតិចិននិងម៉ាឡេ។ កុបកម្មកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ហើយទំនិញចេះតែ​ឡើង​ថ្លៃ។ ដោយមិនអាចដោយស្រាយវិបត្តិដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនេះបាន លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ីគឺលោក ទុកគូ អាប់ឌុល រ៉ាម៉ាន់ បានសំរេចចិត្តដកសិង្ហបុរីពីសហព័ន្ឋ។ លោក លី ក្វាន់យូបានចុះហត្ថលេខាបំបែកខ្លួននៅថ្ងៃទី ៧ សីហា ១៩៦៥ និងបានពិភាក្សាអំពីទំនាក់ទំនងសិង្ហបុរី-ម៉ាឡេស៊ី នៅក្រោយការបំបែកខ្លួន និងធានា​នូវ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្មនិងការពារជាតិ។

ការបរាជ័យនៃការច្របាច់បញ្ចូលគ្នាធ្វើអោយលោក លី ក្វាន់យូមានការខកចិត្តជាខ្លាំង ព្រោះលោកជឿតាំងពីដើមមកថាការបំបែកខ្លួននេះជាបញ្ហា​អាយុជីវិតរបស់​សិង្ហបុរី។ នៅក្នុងសន្និសិទសារពត៌មានមួយដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ លោកបានសំដែងនូវអារម្មណ៍នៃការខកចិត្តយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ក្នុងពេលលោក​ប្រកាសទៅប្រជាជនសិង្ហបុរីអំពីការបំបែកខ្លួននោះ។ ខាងក្រោមនេះជាសំដីរបស់លោកក្នុងសន្និសិទនោះ៖

«សំរាប់ខ្ញុំ នេះជាវេលាដ៏ឈឺចាប់ទាំងផ្លួវកាយនិងផ្លូវចិត្ត។ ក្នុងមួយឆាកជីវិតរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំតែងប៉ងអោយមានការរួបរួមរវាងដែនដីទាំង២...ឥលូវ ខ្ញុំ,លី ក្វាន់យូ នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីនៃសិង្ហបុរី សូមប្រកាសជាផ្លូវការជួសមុខអោយប្រជាជននិងរដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរីថា ចាប់ពីថ្ងៃនេះគឺថ្ងៃទី៩ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៥ទៅ សិង្ហបុរីនឹងក្លាយជា​ប្រជាជាតិឯករាជ្យនិងប្រជាធិបតេយ្យជារៀងរហូត។ ប្រជាជាតិនេះនិងឈរលើគោលការណ៍សេរីភាពនិងយុត្តិធម៌ សំដៅស្វែងរកនូវសុខុមាលភាព​និង​សុភមង្គល​ជូនសង្គមមួយដែលប្រជាជនគ្រប់រូបមានសិទ្ឋិស្មើ​គ្នាយ៉ាងពិតប្រាកដ។»

នៅថ្ងៃដដែល រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីក៏បានអនុម័តសំរេចកាត់ផ្ដាច់សិង្ហបុរីចេញពីម៉ាឡេស៊ី ហើយសាធារណរដ្ឋសិង្ហបុរីក៏បានលេចរូបរាងឡើង។ បញ្ហាកង្វះធនធានធម្មជាតិ​របស់សិង្ហបុរី តំរូវអោយសិង្ហបុរីពឹងផ្អែកលើម៉ាឡេស៊ីស្ទើរទាំងស្រុង ធ្វើអោយសមត្ថភាពការពារជាតិរបស់សិង្ហបុរីមានកំរិត។ នេះជាឧបសគ្គដ៏ចំបងដែល លោក លី ក្វាន់យូ និង រដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរី ត្រូវប្រឈមមុខ។
លី ក្វាន់យូ: ការរួមបញ្ចូលក្នុងសហព័ន្ឋម៉ាឡាយ៉ា និងការបំបែកខ្លួនវិញ (១៩៦៣ដល់១៩៦៥)

ការរួមបញ្ចូលក្នុងសហព័ន្ឋម៉ាឡាយ៉ា និងការបំបែកខ្លួនវិញ (១៩៦៣ដល់១៩៦៥) 

បន្ទាប់ពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡាយ៉ា លោក ទុកគូ អាប់ឌុល រ៉ាម៉ាន់ (Tunku Abdul Rahman) ស្នើអោយមានការបង្កើតជាសហព័ន្ឋមួយដែលរួមមាន ម៉ាឡាយ៉ា សិង្ហបុរី សាបា និង សារ៉ាវ៉ាក់ នៅឆ្នាំ ១៩៦១, លោក លី ក្វាន់យូបានចាប់ផ្ដើមយុទ្ឋនាការក្នុងការច្របាច់បញ្ចូលជាមួយម៉ាឡេស៊ីនេះ ដើម្បីបញ្ចប់ជាស្ថាពរ​របប​អាណានិគមអង់គ្លេស។ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាប្រជាជនគាំទ្រលោក លោកបានប្រើលទ្ឋផលនៃការការបោះឆ្នោតក្នុងសមាជឆ្នាំ១៩៦២ ដែលពេលនោះលោកទទួលបាន​សំលេង​គាំទ្រ ៧០%។ តែលោកបានជួបបញ្ហាជាមួយពួកកុំម្មុយនីសដែលជំទាស់យ៉ាងដាច់អហំការចំពោះសំនើនេះ។

សិង្ហបុរីបានចូលជាផ្នែកមួយនៃសហព័ន្ឋម៉ាឡេស៊ីនៅថ្ងៃទី១៩ កញ្ញា ១៩៦៣។ ប៉ុន្តែចាប់ពីពេលនោះមក មានភាពរកាំរកូតជាប់ជានិច្ចស្ដីអំពីតួនាទីជនជាតិចិន​ក្នុងវិស័យនយោបាយ រហូតដល់មានកុបកម្មនិងការប្រយុទ្ឋគ្នានៅឆ្នាំ១៩៦៤ រវាងជនជាតិចិននិងម៉ាឡេ។ កុបកម្មកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ហើយទំនិញចេះតែ​ឡើង​ថ្លៃ។ ដោយមិនអាចដោយស្រាយវិបត្តិដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនេះបាន លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ីគឺលោក ទុកគូ អាប់ឌុល រ៉ាម៉ាន់ បានសំរេចចិត្តដកសិង្ហបុរីពីសហព័ន្ឋ។ លោក លី ក្វាន់យូបានចុះហត្ថលេខាបំបែកខ្លួននៅថ្ងៃទី ៧ សីហា ១៩៦៥ និងបានពិភាក្សាអំពីទំនាក់ទំនងសិង្ហបុរី-ម៉ាឡេស៊ី នៅក្រោយការបំបែកខ្លួន និងធានា​នូវ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្មនិងការពារជាតិ។

ការបរាជ័យនៃការច្របាច់បញ្ចូលគ្នាធ្វើអោយលោក លី ក្វាន់យូមានការខកចិត្តជាខ្លាំង ព្រោះលោកជឿតាំងពីដើមមកថាការបំបែកខ្លួននេះជាបញ្ហា​អាយុជីវិតរបស់​សិង្ហបុរី។ នៅក្នុងសន្និសិទសារពត៌មានមួយដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ លោកបានសំដែងនូវអារម្មណ៍នៃការខកចិត្តយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ក្នុងពេលលោក​ប្រកាសទៅប្រជាជនសិង្ហបុរីអំពីការបំបែកខ្លួននោះ។ ខាងក្រោមនេះជាសំដីរបស់លោកក្នុងសន្និសិទនោះ៖

«សំរាប់ខ្ញុំ នេះជាវេលាដ៏ឈឺចាប់ទាំងផ្លួវកាយនិងផ្លូវចិត្ត។ ក្នុងមួយឆាកជីវិតរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំតែងប៉ងអោយមានការរួបរួមរវាងដែនដីទាំង២...ឥលូវ ខ្ញុំ,លី ក្វាន់យូ នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីនៃសិង្ហបុរី សូមប្រកាសជាផ្លូវការជួសមុខអោយប្រជាជននិងរដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរីថា ចាប់ពីថ្ងៃនេះគឺថ្ងៃទី៩ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៥ទៅ សិង្ហបុរីនឹងក្លាយជា​ប្រជាជាតិឯករាជ្យនិងប្រជាធិបតេយ្យជារៀងរហូត។ ប្រជាជាតិនេះនិងឈរលើគោលការណ៍សេរីភាពនិងយុត្តិធម៌ សំដៅស្វែងរកនូវសុខុមាលភាព​និង​សុភមង្គល​ជូនសង្គមមួយដែលប្រជាជនគ្រប់រូបមានសិទ្ឋិស្មើ​គ្នាយ៉ាងពិតប្រាកដ។»

នៅថ្ងៃដដែល រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីក៏បានអនុម័តសំរេចកាត់ផ្ដាច់សិង្ហបុរីចេញពីម៉ាឡេស៊ី ហើយសាធារណរដ្ឋសិង្ហបុរីក៏បានលេចរូបរាងឡើង។ បញ្ហាកង្វះធនធានធម្មជាតិ​របស់សិង្ហបុរី តំរូវអោយសិង្ហបុរីពឹងផ្អែកលើម៉ាឡេស៊ីស្ទើរទាំងស្រុង ធ្វើអោយសមត្ថភាពការពារជាតិរបស់សិង្ហបុរីមានកំរិត។ នេះជាឧបសគ្គដ៏ចំបងដែល លោក លី ក្វាន់យូ និង រដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរី ត្រូវប្រឈមមុខ។
លី ក្វាន់យូ: តំនែងជាទេសរដ្ឋមន្ត្រី (Senior Minister) (១៩៩០ដល់២០០៤)

តំនែងជាទេសរដ្ឋមន្ត្រី (Senior Minister) (១៩៩០ដល់២០០៤) 

បន្ទាប់ពីនាំ PAP អោយទទួលជោគជ័យក្នុងការបោះឆ្នោត៧ដងរួចមក លោក លី ក្វាន់យូបានចុះចេញពីតំនែងនៅថ្ងៃទី ២៨ វិច្ឆិកា ១៩៩០ និងប្រគល់តំនែង​នាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្តអោយលោកហ្គោស ចុកតុង។ លោក លី ក្វាន់យូបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលកាន់តំនែងយូរជាងគេនៅលើពិភពលោក។ 
ការផ្ទេរតំនែង​នេះបញ្ជាក់ពីការផ្ទេរអំនាចដល់អ្នកដឹកនាំជំនាន់ក្រោយ ហើយអ្នកដឹកនាំមុនៗក៏ចូលនិវត្តន៍។ លោក លី ក្វាន់យូចុះចេញពីតំនែង​ដោយមានសុខភាព​នៅតែរឹងមាំនិងមានសតិបញ្ញារហ័សរហួន។ លោកបានដកខ្លួនឆ្ងាយពីមេដឹកនាំអាស៊ីដទៃទៀតដូចជា ម៉ៅ សេទុង, ស៊ូហារតូ, ហ្វើឌីណាន់ ម៉ារកូស និង នេ វីន ជាដើម។

ពេលលោក ហ្គោស ចុកតុងក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលក៏ដោយ លោក លី ក្វាន់យូនៅតែមានតំនែងក្នុងគណរដ្ឋមន្ត្រី ក្នុងឋានៈជាទេសរដ្ឋមន្ត្រី មាននាទីជាទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាល។ នៅចំពោះមុខសាធារណជនលោក លី ក្វាន់យូ ហៅលោកហ្គោ ចុងតុង ថាជា «នាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់ខ្ញុំ» ជាការគោរពដល់អាជ្ញាធម៌លោកហ្គោស ចុកតុង។ យោបល់របស់លោក លី ក្វាន់យូ នៅតែមានឥទ្ឋិពលចំពោះសាធារណជននិងគណរដ្ឋមន្ត្រី។ លោកត្រៀមខ្លួនជានិច្ចនៅពេលដែលប្រទេសជាតិត្រូវការលោក ដូចកាលលោកមានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃបុណ្យជាតិ(National Day)ឆ្នាំ ១៩៨៨ថា៖
«ទោះបីជាខ្ញុំធ្លាក់ខ្លួនឈឺ និងរៀបចូលមជ្ឈូសក៏ដោយ ខ្ញុំនឹងងើបឡើងវិញបើខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថាប្រទេសជាតិខ្ញុំជួបបញ្ហា»។

លោកបានចុះចេញពីតំនែងជាអគ្គលេខាធិការរបស់ PAP និងបន្តតំនែងនេះអោយលោក ហ្គោស ចុកតុង នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩២។ លោកបានដកខ្លួនថយ​ឈប់ប្រលូកទំនាក់ទំនងផ្លូវរដ្ឋជាមួយរដ្ឋាភិបាលនានានៅអាស៊ាន ដើម្បីកុំអោយមានការខ្វែងគ្នាជាមួយអ្នកបន្តតំនែងពីលោក គឺលោក ហ្គោស ចុកតុង។
លី ក្វាន់យូ: តំនែងជារដ្ឋមន្ត្រីគំរូ (Minister Mentor) (ពីឆ្នាំ២០០៤ដល់បច្ចុប្បន្ន)

តំនែងជារដ្ឋមន្ត្រីគំរូ (Minister Mentor) (ពីឆ្នាំ២០០៤ដល់បច្ចុប្បន្ន) 

នៅថ្ងៃទី១២ សីហា ២០០៤ លោក ហ្គោស ចុកតុងបានផ្ទេរតំនែងដល់កូនប្រុសច្បងរបស់លោក លី ក្វាន់យូ គឺលោក លី សៀនលូង។ លោក ហ្គោស ចុកតុងបានក្លាយជាទេសរដ្ឋមន្ត្រី ហើយលោកលី ក្វាន់យូបានទទួលតំនែងថ្មីជារដ្ឋមន្ត្រីគំរូដែលមាននាទីផ្ទេរបទពិសោធន៍ដល់អ្នកដឹកនាំវ័យក្មេង។

ទាក់ទិននឹងបញ្ហាច្បាប់ស្ដីអំពីល្បែងស៊ីសង លោក លី ក្វាន់យូពោលថា ខ្លួនលោកផ្ទាល់ជំទាស់ទាំងស្រុងនឹងល្បែងស៊ីសង។ ប៉ុន្តែលោកមិនបានជំទាស់នឹងសំនើ​របស់កូនប្រុសលោកក្នុងការអនុញ្ញាតអោយមានបនល្បែង (Casino) នៅក្នុងប្រទេសទេ ដោយបានពោលថា «ការអោយមានឬគ្មានបនល្បែងជាអ្វីដែល​អ្នកដឹកនាំថ្មីត្រូវសំរេចចិត្ត»។

ថ្មីៗនេះលោកបានបង្ហាញពីការបារម្ភពីការធ្លាក់ចុះសមត្ថភាពប្រើភាសាចិនរបស់ក្មេងសិង្ហបុរីជំនាន់​ក្រោយ។ នៅក្នុងសន្ទរកថាមួយក្នុងសភា លោកបានថ្លែងថា «ជនជាតិសិង្ហបុរីត្រូវតែរៀនប្រើទាំងភាសាអង់គ្លេសនិងភាសាចិនកុកងឺអោយបានច្បាស់លាស់»។ លោកបានបង្កើតអោយមាន​កម្មវិធីទូរទស្សន៍​មួយនៅ​ឆ្នាំ២០០៥ ដើម្បីទាក់ទាញទស្សនិកជនក្មេងៗអោយរៀនភាសាចិនកុកងឺ។

នៅខែមិថុនា២០០៥ លោកបានបោះពុម្ពសៀវភៅមួយក្បាលឈ្មោះ Keeping My Mandarin Alive (រក្សាភាសាចិនកុកងឺរបស់ខ្ញុំអោយមានជីវិតតទៅទៀត) ដែលបរិយាយអំពីការព្យាយាមជាច្រើនទសវត្សរ៍របស់លោកក្នុងការរៀនភាសាចិនកុកងឺអោយបានច្បាស់លាស់។ លោកបានពោលថា «...ដោយសារខ្ញុំមិនបានប្រើវាច្រើន ភាសានេះបានរលុបពីខួរក្បាលខ្ញុំជាបណ្ដើរៗ។ ហេតុនេះខ្ញុំត្រូវតែស្រោចស្រង់វាឡើងវិញ។ នេះជាបញ្ហាដ៏លំបាកព្រោះការរៀនវាពេលដែលអ្នកធំហើយ​ វាខុសពីកាលពីក្មេង។»

នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយទូរទស្សន៍CCTVនៅថ្ងៃទី១២ កក្កដា ២០០៥ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់អំពីការអោយមានអ្នកមានទេពកោសល្យបន្តក្នុងការដឹកនាំប្រទេស ដោយមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងត្រូវចេះរកការងារនិងសកម្មភាពដែលត្រូវនឹងខ្លួនយើងនៅក្នុងពិភពមួយផ្សេងទៀត។ នៅគ្រប់ជ្រុងនៃពិភពលោក មិនខ្វល់ថា​ខ្លួនយើងតូចក៏ដោយ យើងត្រូវតែអាចធ្វើការងារមួយដែលមានប្រយោជន៍ដល់ពិភពលោក។ ដើម្បីសម្រេចការងារនេះបាន យើងត្រូវការជាចំបាច់នូវអ្នកដឹកនាំ​សម្រាប់សម្រេចចិត្តនិងមានទស្សនវិស័យល្អ មានប្រាជ្ញា និងមានការបើកចំហរចំពោះគំនិតថ្មី និងជាបុគ្គលដែលអាចផ្ដល់ឱកាសឱ្យពួកយើងអាចធ្វើវាបាន។ ការងាររបស់ខ្ញុំគឺស្វែងរកអ្នកបន្តតំណែងពីខ្ញុំ។ ហេតុនេះនឹងមានការបន្តអំណាចទៅឱ្យបុគ្គលមានទេព្យកោសល្យ មានការប្ដេជ្ញាចិត្ត ស្មោះត្រង់ និងមានសមត្ថភាព​ធ្វើអ្វីៗមិនមែនបម្រើឱ្យផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន តែឱ្យផលប្រយោជន៍ប្រជាជននិងប្រទេសជាតិ។ បើគេអាចធ្វើការងារនេះបាន គេនឹងអាចបន្តវាទៅ​ជំនាន់​ក្រោយៗ​ទៀត។ ពេលវេលានៃការបែកបាក់គ្នា វាបានបញ្ចប់ទៅហើយ»។
លី ក្វាន់យូ: មរតកនិងការចងចាំ

មរតកនិងការចងចាំ 

ក្នុងរយៈពេល៣ទសវត្សរ៍ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកលី ក្វាន់យូ សិង្ហបុរីបានប្រែក្លាយខ្លួនពីប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍមកជាប្រទេសអភិវឌ្ឍឈានមុខគេមួយនៅអាស៊ី ទោះជាប្រទេសនេះមានប្រជាជនតិច ផ្ទៃដីតូចនិងកង្វះខាតធនធានធម្មជាតិក៏ដោយ។ លោក លី ក្វាន់យូតែងពោលជារឿយៗថា ធនធានធម្មជាតិតែមួយគត់​របស់សិង្ហបុរីគឺប្រជាជនសិង្ហបុរីនិងសីលធម៌ការងាររឹងមាំរបស់វា។ លោកត្រូវបានប្រជាជនសិង្ហបុរីជាពិសេស​មនុស្សជំនាន់មុន ភាគច្រើនគោរព និងចងចាំនូវការ​ដឹកនាំដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់លោកក្នុងសម័យទទួលបានឯករាជ្យនិងពេលផ្ដាច់ខ្លួន​ពីម៉ាឡេស៊ី។ លោកត្រូវបានគេអោយតំលៃជាស្ថបនិកនៃវិបុលភាពសិង្ហបុរីបច្ចុប្បន្ន ទោះជាវាជាស្នាដៃរួមជាមួយឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ្គោស កេងស្វី ដែលទទួលបន្ទុកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ។

លោក លី ក្វាន់យូបានសរសេរសៀវភៅ២ក្បាលអំពីបទពិសោធន៍របស់លោក។ 
 The Singapore Story (ISBN 0-13-020803-5) (រឿងរ៉ាវរបស់សិង្ហបុរី)៖ រៀបរាប់អំពីទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោកអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រសិង្ហបុរីមុនពេលផ្ដាច់ខ្លួនពីម៉ាឡេស៊ី​នៅឆ្នាំ ១៩៦៥
 From Third Word to First: The Singapore Story (ISBN 0-06-019776-5) (ពីប្រទេសតតីយលោកមកជាប្រទេសរីកចំរើន៖ រឿងរ៉ាវរបស់សិង្ហបុរី) ៖ និយាយអំពីការរួមចំនែករបស់លោកក្នុងការប្រែក្លាយប្រទេសសិង្ហបុរីជាប្រទេសអភិវឌ្ឍ។

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរី
លី ខឹឈាន

លោក លី ខឹឈាន ( ចិន ៖李克强; ភីងអ៊ីញ : Lǐ Kèqiáng) លោកបានកើតថ្ងៃទី 1 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1955 - 27 ខែតុលា 2023  គឺជាអ្នកនយោបាយចិន។ លោកបានក្លាយជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃ ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតចិន នៅថ្ងៃទី 15 ខែមីនាឆ្នាំ 2013 ។ដកស្រង់ចេញពីវីគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស
លី គឹមលៀង: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ

លោកជំទាវ លី គឹមលៀង បច្ចុប្បន្នគឺជា​​តំណាងរាស្ត្រ មណ្ឌលបាត់ដំបង មកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅនីតិកាលទី៤ និងទី៥ នៃរដ្ឋសភា ។

ការសិក្សា
លី ចាងស៊ូ

លោក លី ចានស៊ូ ( ចិន :栗战书; ភីញអ៊ីញ : Lì Zhànshū ) លោកបានកើតថ្ងៃទី 30 ខែសីហា ឆ្នាំ 1950  គឺជាអ្នកនយោបាយចិន ហើយបច្ចុប្បន្ន ជាប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសភាប្រជាជនជាតិដែលជា វាគ្មិនចិន ។ គាត់គឺជា សមាជិកលេខ 3 នៃ គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ការិយាល័យនយោបាយនៃបក្សកុម្មុយនិស្ត ចិន ដែលជាស្ថាប័នធ្វើការសម្រេចចិត្តកំពូលរបស់ប្រទេសចិន។ ដកស្រង់ចេញពីវីគីភីឌាអង់គ្លេស
លី ចុងជែ

លី ចុងជែ​ (, Lee Jung-jae, កើត 15 ធ្នូ​ 1972) ជាតារាសម្តែងប្រុសជនជាតិកូរ៉េខាងត្បូង គាត់បើកដំណើរជា Model ម៉ូដ បន្ទាប់មកចាប់ផ្តើមអាជីពសម្តែងនៅទូរទស្សន៍ ជាពិសេសយ៉ាងខ្លាំងគឺស៊េរីប្រភេទជីវិតនៅសាកលវិទ្យាល័យគឺរឿង Feelings (1994) និងល្ខោនល្បីៗ Sandglass (1994) បន្ទាប់​ពី​ការ​សម្ដែង​របស់​លោក​បាន​រីក​ចម្រើន​ក្នុង​រឿង An Affair (1998) អាជីពសម្តែងរបស់គាត់បានចាប់ផ្តើម គាត់បានសម្តែងក្នុងខ្សែភាពយន្តជាច្រើនប្រភេទ ក្នុងចំណោមពួកគេបង្ហាញពីខ្សែភាពយន្តប្រភេទមនោសញ្ចេតនាគឺ​ Il Mare (2000) និង Over the Rainbow (2000) ភាពយន្តប្រភេទកំប្លែងល្បីៗគឺ Oh! Brothers (2003) ខ្សែ​ភាព​យ​ន្ដ​ប្រភេទសកម្មភាពគឺ The Last Witness (2011) និង Typhoon (2005) ខ្សែភាពយន្តប្រភេទប្លន់​គឺ The Thieves (2012) ខ្សែភាពយន្តប្រភេទងងឹត (Flim noir) គឺ New World (2013) និងភាពយន្តអតីតកាលគឺ​ The Face Reader (2013) ក្នុងឆ្នាំ 2021 គាត់បានសម្តែងជាតួឯករបស់ស៊េរីល្ខោនប្រភេទរស់រានមានជីវិតគឺ Squid game ល្បែងមឹកមរណៈ ដោយ Netflix
លី ថៃតុង

លី ថៃតុង ( ជឺ ហាន :李太宗; ២៩ កក្កដា ១០០០ - ៣ វិច្ឆិកា ១០៥៤) ឈ្មោះផ្ទាល់ខ្លួន លី ផាត់ម៉ា ឈ្មោះប្រាសាទ ក្រោយមកសោយរាជ្យ ថៃតុង គឺជា ព្រះមហាក្សត្រ ទីពីរនៃ រាជវង្សលី គ្រប់គ្រងពីឆ្នាំ ១០២៨ ដាយវៀត ។ គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​វៀតណាម​បន្ត​បន្ទាប់​បំផុត​ចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​ទី​ដប់។
លី ថៃតុង: ជីវិតដំបូង

ជីវិតដំបូង 
លី ផាត់ម៉ា កើតនៅឆ្នាំ ១០០០ នៅ ហ័រ លឺ, និញ ប៊ិញ ក្នុងរជ្ជកាលស្តេច ឡេ ហ័ន នៅពេលដែលឪពុករបស់គាត់ លី កុងអ៊ួន ជាមន្ត្រីរាជវាំង។ ម្ដាយ​របស់​គាត់​គឺ ឡេ ធី ភឿត ង៉ាន់ ជា​កូន​ស្រី​របស់ ឡេ ហ័ន។ នៅពេលគាត់មានអាយុ ៩ ឆ្នាំ លី កុងអ៊ួង បានក្លាយជាអ្នកគ្រប់គ្រងថ្មីរបស់ ដាយវៀត ហើយបានផ្លាស់ប្តូររាជធានីពី ហ័រលឺ ទៅ ថាំងឡុង ។ នៅឆ្នាំ 1020 ក្នុងឋានៈជាព្រះអង្គម្ចាស់ ផាត់ម៉ា កំពុងដើរក្បួនទ័ពរបស់គាត់ទៅភាគខាងត្បូងកាត់ ថាញ់ហ័រ គាត់បានជួបនឹងវិញ្ញាណនៃភ្នំ ត្រុងដុង ដែលសន្យាថានឹងជួយយុទ្ធនាការរបស់គាត់។ ផាត់ម៉ា វាយលុកចម្ប៉ាដោយជោគជ័យ សម្លាប់មេទ័ពចាម និងបំផ្លាញកងទ័ពពាក់កណ្តាល។  បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ឪពុកគាត់ ផាត់ម៉ា បានអះអាងថា វិញ្ញាណនៃភ្នំត្រុងដុង ឬភ្នំស្គរសំរឹទ្ធ (ថាំង ណយដុងកូ) ដែលរស់នៅទីសក្ការបូជានៅថាំងឡុងផងដែរ។
លី ធាមតេង: ជីវប្រវត្តិ

ជីវប្រវត្តិ 

លោក លីធាមតេង（李添丁) កូនចៅចិនខ្មែរ កើតនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៣០ នៅសង្កាត់កំពង់ចាម ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។ បិតាលោកមាននាម លី ម៉ុង（李猛） និងមាតាមាននាម សុខ គីម（宋金）។ ភរិយារបស់លោកគឺលោកស្រី លី ធីរៈ ឈ្មោះដើម អ៊ាម គីមហួយ(穗金惠） និងមានបុត្រាបុត្រីចំនួន៥នាក់ (កូនទី១ប្រុសឈ្មោះ លី សុរក្ខា（李？？） ទី២ស្រី លី សុដ្ឋាល័យ（李？？） ទី៣ប្រុស លី សុវិឆ័យ（李？？） ទី៤ស្រី លី សុសៃយាន （李？？）និងកូនស្រីពៅ លី សុមាណវី （李？？）)។ ​នៅ​ឆ្នាំ១៩៥៨ លោកបាន​ទៅ​​​ចូលរួម​សន្និសិទ​អ្នកនិពន្ធ​អាហ្រ្វិក-អាស៊ី​ នៅ​តាស្កេន(Tachkent)ក្នុងសហភាពសូវៀត។
លី ធាមតេង: ប្រវត្តិការងារ

ប្រវត្តិការងារ 

 ជាអ្នកបង្កើតសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ
 សមាជិកក្រុមអភិបាលនៃសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរចំនួន១៥លើក
 ជានាយផ្នែកស្រាវជ្រាវនៅវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត ក្រសួងធម្មការ
​ ជា​សមាជិក​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ
លី ធាមតេង: ស្នាដៃសំខាន់ៗ

ស្នាដៃសំខាន់ៗ 

 រឿង រំដួលភ្នំគូលេន, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៤
 រឿង រស្មីចិត្ត, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥(១៩៥៤)
​​ រឿង ព្រះបរមរាជា, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥
 រឿង សិរីស្វេតច្ឆត្រ, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥, (១៩៥៤)
 រឿង សុបិន្តពេលយប់, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥
 ពង្សាវតារខ្មែរសង្ខេប, សិក្សា​កថា, ១៩៥៩
 អក្សរសាស្រ្តខ្មែរ, សិក្សាកថា, ១៩៦០
 ពង្សាវតារប្រទេសកម្ពុជា, សិក្សាកថា,១៩៦៤
 រឿង ឆ្លងពពកស្អាប់, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៦៦
 រឿង​ នារី និងបុប្ផា, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៦៧
 វិវត្តន៍នៃអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ, សិក្សាកថា, ១៩៧២
 បកប្រែ អត្ថបទ ប្រពៃណីអ្នកស្រុកចេនឡា ពីភាសាចិនរបស់លោកជីវ តាក្វាន់
 សៀវភៅ អ្នកនិពន្ធល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ, សិក្សាកថា, ភ្នំពេញ, ឆ្នាំ១៩៧២
លី យ៉ុង​ផាត់

លោក លី យ៉ុង​ផាត់200px|ឧកញ៉ា សុខ គង់

ឈ្មោះ​ហៅ​ក្រៅ​របស់​សមាជិក​ព្រឹទ្ធ​សភា​របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លី យ៉ុង​ផាត់（李永法） “ស្តេច​កោះកុង（国公藩王）” គឺ​បាន​មក​ពី​ភាព​លេច​ធ្លោ​របស់​លោក​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កំណើត​។ យោង​តាម​ឯក​សារ​នេះ លី យ៉ុងផាត់​​ ចូល​រក​ស៊ី​ខាង ថ្នាំ​ជក់ អគ្គិសនី កាស៊ីណូ និង​កន្លែង​កម្សាន្ត ហើយ​ លី យ៉ុង​ ផាត់ មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​អ្នក​ជំនួញ និង​មន្រ្តី​ជា​ច្រើន​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ដែល​នៅ​ទី​នោះ​គាត់​គឺ​ជា​ប្រជា​ជន​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​ពីរ។ លី យ៉ុង​ផាត់ ក៏​ជា​ទីប្រឹក្សា​របស់​លោក ហ៊ុន_សែន ផង​ដែរ៕
លី លីនជា

លី លីនជា ( ឈ្មោះគួរសម យ៉ាងចុង កើតថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៦៣) , ស្គាល់ច្បាស់ដោយ ឈ្មោះឆាក របស់លោក ជេត លី គឺជាតារាសម្តែងភាពយន្ត ផលិតករភាពយន្តសិល្បករក្បាច់គុន និង ម្ចាស់ជើងឯកវូស៊ូ ដែលចូលនិវត្តន៍។ លោកជាពលរដ្ឋសិង្ហបុរីធម្មជាតិ។  គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាតារាភាពយន្តចិនដ៏ល្បី បំផុតមួយរូប និងជាតារាក្បាច់គុនដ៏ល្បីបំផុតមួយរូបក្នុងជំនាន់របស់គាត់។
លី ស៊ានឡុង

លី ស៊ានឡុង (ភាសាចិន៖ 李显龙, ភិងអ៊ិង៖ Lǐ Xiǎnlóng និងភាសាអង់គ្លេស៖ Lee Hsien Loong, កើតថ្ងៃទី១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៥២) គឺជាអ្នកនយោបាយសិង្ហបុរីម្នាក់ដែលសព្វថ្ងៃកំពុងបម្រើការជាទេសរដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរី និងជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរី។ ក្រៅពីតំណែងទាំងនេះ លោកលីក៏ធ្លាប់បានបម្រើការជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅរវាងឆ្នាំ១៩៩០ និងឆ្នាំ២០០៤ ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុពីឆ្នាំ២០០១ ដល់ឆ្នាំ២០០៧ និងជាអគ្គលេខាធិការនៃគណបក្សសកម្មភាពប្រជាជន (PAP) ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៤ មកផងដែរ។
លី ស៊ាវឡុង

Category:Biography with signature
Category:Articles with hCards
លី ស៊ាវឡុង ឬ ប្រ៊ូសលី (ភាសាអង់គ្លេស: Bruce Lee , ភាសាចិន ; 李小龍  លី ជុនហ្វាន ,ភាសាចិន: ; កើតថ្ងៃទី ២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៤០ ដល់ថ្ងៃទី ២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៧៣) គឺជាសិល្បករក្បាច់គុនហុងកុងនិងអាមេរិក គ្រូបង្ហាត់ក្បាច់គុន តារាសម្តែង អ្នកដឹកនាំរឿង អ្នកផលិតភាពយន្ត និងជាទស្សនវិទូ។  លោកគឺជាស្ថាបនិកនៃ ជេត គូន៍ដូ ដែលជាទស្សនវិជ្ជា សិល្បៈក្បាច់គុនកូនកាត់ដែល គូរចេញពីវិញ្ញាសាប្រយុទ្ធផ្សេងៗគ្នា ដែលជារឿយៗត្រូវបានផ្តល់កិត្តិយសក្នុងការត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ សិល្បៈក្បាច់គុនចម្រុះទំនើប (MMA) ។ លី ស៊ាវឡុង ត្រូវបានចាត់ទុកដោយអ្នករិះគន់ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសិល្បករក្បាច់គុនផ្សេងទៀតថាជា សិល្បករក្បាច់គុន ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតគ្រប់ពេល និងជា រូបតំណាងវប្បធម៌ប៉ុប នៃសតវត្សទី២០ ដែលបានបិទគម្លាតរវាង បូព៌ា និងខាងលិច។ លោកត្រូវបានគេកោតសរសើរចំពោះការផ្សព្វផ្សាយ ភាពយន្តសកម្មភាពហុងកុង និងជួយផ្លាស់ប្តូររបៀបដែល ជនជាតិអាស៊ី ត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងខ្សែភាពយន្តអាមេរិក។
លីគកំពូលកម្ពុជា

Cambodian Premier League250px ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍ខេមបូឌានព្រីមៀរលីគ ឈ្មោះហៅកាត់(CPL)អ្នករៀបចំសាតូសុិ សៃតូ  Satoshi Saitoការរកឃើញ2005 (17 ឆ្នាំ)ប្រទេស20px កម្ពុជាសហព័ន្ធAFCក្រុមប្រកួតចំនួន 8 (2022)កម្រិតពានពានលំដាប់ទី១កម្រិតលីគលីគលំដាប់ទី១ការកាត់ចោល10x10ភីកសែល ធ្លាក់ទៅ លីគលំដាប់ទី២តំណាងពានCambodian Leagueពានក្នុងស្រុកពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន  ពានកំពូល ជើងឯកកម្ពុជា  ពានក្រុម ជើងឯកកម្ពុជាពានអន្តរជាតិAFC Cup  ASEAN Club Championshipជើងឯកបច្ចុប្បន្នព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C.  ជើងឯក ៣ សម័យកំពូលអ្នកស៊ុតបញ្ចូលទីចាន់ វឌ្ឍនាកា (106 គ្រាប់)ទូរទស្សន៍ដៃគូTV5 Cambodia 
AMS Sports  Troryong TV  Kampuchea Thmeyលីគកំពូលកម្ពុជា (2023-2024) 

លីគកំពូលកម្ពុជា (អង់គ្លេស: Cambodian Premier League) គឺជាកម្រិតកំពូលនៃប្រព័ន្ធលីគបាល់ទាត់របស់កម្ពុជា ដែលធ្វើការប្រកួតប្រជែងដោយក្លឹបចំនួន ៨ក្រុម វាដំណើរការលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ជាមួយនិងការកាត់ក្រុមចោលធ្លាក់ទៅ លីគលំដាប់ទី២ ដែលក្លឹបទាំងអស់នឹងត្រូវលេងក្នុងទម្រង់វិលជុំ ៣លើក (ម្ចាស់ផ្ទះ និង ក្រៅដី) ដោយស្មើនិង ១៦៨ប្រកួត ការប្រកួតជាទូទៅគឺពេញនិយមនៅថ្ងៃចុងសប្ដាហ៍ ដែលធ្វើឡើងរៀងរាល់ថ្ងៃសៅរ៍ និង ថ្ងៃអាទិត្យ ។ Post Khmer (2022) ប្រធាន FFC ប្រាប់គ្រប់ក្លឹបឱ្យធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បីអនាគតបាល់ទាត់កម្ពុជា, Website: postkhmer.com, Publication: January 07, 2022 
ការប្រកួតនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជា Metfone Cambodian League ក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ បន្ទាប់ពី សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា (FFC) បានប្រកាសពីចេតនារបស់ខ្លួនក្នុងការលើកកម្ពស់ និងពង្រីកសហគមន៍បាល់ទាត់ក្នុងស្រុកដែលកំពុងរីកចម្រើនដោយមានក្លឹបអជីបចូលរួម ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២២ នេះ លីគកំពូលកម្ពុជា បច្ចុប្បន្នមាន ក្លឹបចំនួន ៨ ចូលរួម ដែលក្នុងនោះក្លឹបនីមួយៗត្រូវប្រកួត ៣ជុំ (ក្នុងផ្ទះ និង ក្រៅដី) ស្មើនិង ២១ ប្រកួតសម្រាប់ក្រុមនីមួយៗ សរុបទាំងអស់មាន ១៦៨ប្រកួត សម្រាប់រដូវកាលនេះ ដែលចាប់ផ្ដើមពី ដើមខែមីនាដល់ខែកញ្ញា ។​ Tmey Tmey News (2022) Cambodian Premier League ជាឈ្មោះផ្លូវការថ្មី នៃលីគកំពូលកម្ពុជា ដោយមាន១៦៨ប្រកួត, Website: thmeythmey.com, Publication: 06, Jan 2022
លីគកំពូលកម្ពុជា: ប្រវត្តិលីគ

ប្រវត្តិលីគ 
Leage History

ការប្រមូលផ្ដុំបាល់ទាត់ដំបូង ដែលបែងចែកជាកម្រិតបាល់ទាត់របស់កម្ពុជា ជាមួយនឹងការបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា (People's Republic of Cambodia) ដែលការប្រកួតបាល់ទាត់ក្នុងស្រុក ត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ ក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ ជើងឯកថ្នាក់ជាតិត្រូវបានរៀបចំឡើង តាមប្រព័ន្ធដំណើរការរបស់សភាពសូវៀត (Soviet Union) ដែលប្រទេសកម្ពុជាពេលនោះ ជាសមាជិកនៃប្លុកសង្គមនិយម (Socialist blog) ជាមួយនឹងក្រុមស្ម័គ្រចិត្តជាផ្លូវការណ៍ដែលមានមូលដ្ឋានជុំវិញក្រសួង និងស្ថាប័នកងទ័ព ទោះបី​ជា​កីឡា​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ជា​ផ្លូវការណ៍​វា​នៅ​តែ​ជា​លីគ​ដែល​មាន​ការ​ប្រកួត​ប្រជែងផងដែរ ហើយវាគឺជាការចាប់ផ្ដើមដំបូងរបស់កម្ពុជា ដែលខកខានក្រោយវិបិត្តសង្គ្រាមនៅកម្ពុជា អំឡុងឆ្នាំ (1975-1979) ដែលប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយពួក ខ្មែរក្រហម ហើយវិស័យកីឡាជាតិទាំងអស់ត្រូវបានបញ្ឈប់ទាំងស្រុង ពានជើងឯកបាល់ទាត់កម្ពុជាពេលនោះត្រូបានគេហៅថា៖ ជើងឯកជាតិនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា (National Champions of the Peoples Republic of Kampuchea) ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៩ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជារដ្ឋកម្ពុជា (State of Cambodia) ដែលជាផ្នែកមួយនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមសន្តិភាពជាមួយពួក ខ្មែរក្រហម និងក្រុមឧទ្ទាមដទៃទៀត រដ្ឋអន្តរកាលគឺមានរយៈពេលរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩៣ នាសម័យកាល អ៊ុនតាក់ (UNTAC) ការបោះឆ្នោតដែលឧបត្ថម្ភនៅក្នុងប្រទេស ពានជើងឯកបាល់ទាត់កម្ពុជាពេលនោះត្រូបានគេហៅថា៖ ជើងឯកជាតិនៃរដ្ឋកម្ពុជា (National Champions of the State of Cambodia) ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ បន្ទាប់​ពី​ការ​ស្ដារ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ឡើង​វិញ និង​ការ​វិល​ទៅ​រក​សេដ្ឋកិច្ច​ទីផ្សារ​ពេញលេញ ក្រុម​ថ្មី​ត្រូវ​ចូល​រួម​ក្នុង​លីគ ហើយ​វា​គឺ​ដើម្បី​សម្រេច​បាន​ឋានៈ​លីគពាក់កណ្តាល​អាជីព ។ គុណភាព និងអ្នកចូលរួមនៅតែមានកម្រិតទាប ក៏ដូចជាការចោទប្រកាន់ផ្សេងៗពីអំពើពុករលួយ ក្នុងរយៈពេល 3 រដូវកាលនេះ មិនមានការប្រកួតបញ្ចប់ទេ ហើយមានក្រុមតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលបានរស់ជីវិតក្នុងយុគសម័យលីគកម្ពុជា អាជីព ដែលមានន័យថា ក្រុមមួយចំនួនត្រូវបានរំសាយចោល ពានជើងឯកបាល់ទាត់កម្ពុជាពេលនោះត្រូវបានគេហៅថា៖ ជើងឯកជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (National Champions of the Kingdom of Cambodia) រហូតដល់ការបិទបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ដោយសារតែការប្រកួតលីគនាពេលនោះ មិនទាន់មានរូបរាង្គពេញលេញជាលីគអជីបនោះទេ ដូចនេះលីគកំពូលកម្ពុជាត្រូវបាន ចាប់ផ្ដើមឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ ដោយមានឈ្មោះថា មិត្តហ្វូនខេមបូឌានលីគ (Metfone Cambodian League) ហៅកាត់ថា (MCL) រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២១ ទើបផ្លាសប្ដូរឈ្មោះចុងក្រោយមក ខេមបូឌានព្រីមៀរលីគ (Cambodian Premier League) ហៅកាត់ថា (CPL) ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ជាមួយនិងការរៀបចំឡើងវិញនូវដំណើរការលីគតាមបែបស្តង់ដារផងដែរ ។Cambodia Sports Review (2022) New Cambodian Premier League set to revolutionise football in the country, Website: cambodiasportsreview.com, Publication: 27 January 2022