navinnseab/khmer-wikipedia-article huggingface dataset:
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ: សម័យលង្វែក

សម័យលង្វែក 
ការដណ្តើមយករាជធានីថ្មីរបស់ថៃនៅលង្វែក​ក្នុង​ឆ្នាំ១៥៩៤ បាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នៃ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​របស់​ប្រទេស និង​កម្ពុជា។ ការ​ក្លាយ​ជា​កូនអុក​ក្នុង​ការ​តស៊ូ​ដណ្តើម​អំណាច​រវាង​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ដ៏​មាន​អំណាច​ពីរ​របស់​ខ្លួន គឺ​សៀម និង​យួន។ ការតាំងទីលំនៅរបស់វៀតណាមនៅតំបន់ដីសណ្ដមេគង្គបាននាំទៅដល់ការបញ្ចូលតំបន់នោះនៅចុងសតវត្សទី១៧ ។ អ្នកត្រួសត្រាយវៀតណាមប្រើយុទ្ធសាស្ត្រដោះស្រាយ និងទាមទារ។ ការឈ្លានពានរបស់បរទេសបែបនេះបានបន្តរហូតដល់ពាក់កណ្តាលទីមួយនៃសតវត្សទី១៩ ។ ការលុកលុយដោយជោគជ័យដោយវៀតណាមបានកំណត់បន្ថែមទៀតនូវអាណាព្យាបាលរបស់ថៃនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានបង្កើតនគរក្រោមអធិបតេយ្យភាពវៀតណាមទាំងស្រុង។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ: អាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជា

អាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជា 
ដើម្បីការពារប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ គឺ សៀម និងយួន ពីការលេបត្របាក់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រះបាទ នរោត្តម បាននាំពួកបារាំងឱ្យធ្វើអាណាព្យាបាលប្រទេសកម្ពុជានៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៦៣។ កម្ពុជា​នៅ​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​បារាំង​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៥៣។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ: សង្គ្រាមត្រជាក់

សង្គ្រាមត្រជាក់ 
ក្នុង​អំឡុង​ទស្សវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៧០ ខ្មែរក្រហមបានគ្រប់គ្រងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងនាមជា​កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ​ដែល​អនុវត្តរបបប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា ។ ការណ៍​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជនភៀសខ្លួន​កម្ពុជា​ជាច្រើន​ភៀសខ្លួន​ទៅ​ព្រំដែន​ថៃ ដើម្បី​គេច​ពី​របបប៉ុលពត ។

នៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ វៀតណាម បានលុកលុយកម្ពុជា និងដកខ្មែរក្រហមចេញពីអំណាច ដោយជំនួសមកវិញនូវសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ដែលគាំទ្រដោយសូវៀត ដែលបានកើនឡើងដល់ សង្រ្គាម១១ឆ្នាំ ។ ប្រទេសថៃបានបដិសេធមិនទទួលស្គាល់ ស.ប.ក. និងបន្តគាំទ្ររបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលត្រូវបានទម្លាក់ចោល ទោះបីជាខ្មែរក្រហម និងបក្សមិនមែនកុម្មុយនិស្តទាំងពីរបានប្រមូលផ្តុំរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានិរទេស ដែលគាំទ្រដោយ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន កូរ៉េខាងជើង អាស៊ាន និង មហាអំណាចលោកខាងលិច ផ្សេងទៀត។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នោះ ទាហាន​វៀតណាមបានវាយប្រហារជំរំជនភៀសខ្លួន ​នៅ​ជិត​ព្រំដែន​កម្ពុជា-ថៃ ក្នុង​រដូវ​ប្រាំង​ប្រចាំ​ឆ្នាំ។

នៅពេលដែល របបកុម្មុយនិស្តនៅអឺរ៉ុបខាងកើតដួលរលំ វៀតណាមបានដកទ័ពចេញពីកម្ពុជានៅចុងឆ្នាំ១៩៨៩ ដែលឈានទៅដល់ កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ដែលបានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការស្តារឡើងវិញនូវរបបរាជានិយមក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ: កុបកម្មឆ្នាំ២០០៣

កុបកម្មឆ្នាំ២០០៣ 
នៅខែមករា ឆ្នាំ២០០៣ កុប្បកម្មបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ បន្ទាប់ពីកាសែតកម្ពុជាមួយបានរាយការណ៍មិនត្រឹមត្រូវថា តារាស្រីថៃម្នាក់បានរៀបរាប់ថាប្រាសាទអង្គរវត្ត ជារបស់ប្រទេសថៃយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមករា ស្ថានទូតថៃត្រូវបានដុតបំផ្លាញ ហើយជនអន្តោប្រវេសន៍ថៃរាប់រយនាក់បានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេសដើម្បីគេចពីអំពើហិង្សា។  ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ភ្នំពេញ​ដុត​រូប​ព្រះបាទ ​ភូមិពលអតុល្យតេជ និង​ជនជាតិ​ថៃ​នៅ​បាងកក តវ៉ា​មុខ​ស្ថានទូត​ខ្មែរ​ដុត​ទង់ជាតិ​កម្ពុជា។ នេះ​ជា​ទី​បំផុត​នាំ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​កាត់​ចំណង​ការទូត​ជាមួយ​កម្ពុជា។  លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន ហាម​មិន​ឲ្យ​ចាក់​បញ្ចាំង​រឿង និង​ភាពយន្ត​ថៃ​តាម​ស្ថានីយ​ទូរទស្សន៍។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ: សូម​មើល​ផង​ដែរ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ
 ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ
 ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់កម្ពុជា
 ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់ប្រទេសថៃ
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ម៉ាឡេស៊ី

ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ម៉ាឡេស៊ី (  ;  ; ចាវី : هوبوڠن كمبوج–مليسيا) គឺជាទំនាក់ទំនងបរទេស រវាង កម្ពុជា និង ម៉ាឡេស៊ី ។ ប្រទេសទាំងពីរជាសមាជិកអាស៊ាន ។ ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ស្ថានទូត​នៅ ​ទីក្រុង​គូឡាឡាំពួ  និង​ម៉ាឡេស៊ី​មាន​ស្ថានទូត​នៅ ​ភ្នំពេញ ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ម៉ាឡេស៊ី: ការប្រៀបធៀបប្រទេស

ការប្រៀបធៀបប្រទេស 
និមិត្តសញ្ញាជាតិ168x168ភីកសែល175x175ភីកសែលទង់ជាតិប្រជាជន១៥,៩៥៧,២២៣ នាក់៣១,៣៦០,០០០នាក់ផ្ទៃដីដង់ស៊ីតេប្រជាជនតំបន់ពេលវេលា១១រាជធានីភ្នំពេញគូឡាឡាំពួរទីក្រុងធំបំផុតភ្នំពេញ – ១,៥០១,៧២៥នាក់គូឡាឡាំពួរ – ១,៧៦៨,០០០នាក់រាជរដ្ឋាភិបាលលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញការបោះឆ្នោតសភាសហព័ន្ធ រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញបង្កើតឡើងថ្ងៃទី ៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៥៣ (ឯករាជ្យភាពពីអាណានិគមនិយមបារាំងចេញពីកម្ពុជា)
ថ្ងៃទី ២៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៨៩ (ការដកកងទ័ពវៀតណាមចេញពីកម្ពុជា)ថ្ងៃទី ៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៥៧ (ឯករាជ្យភាពពីចក្រភពអង់គ្លេសបានប្រកាសសម្រាប់សហព័ន្ធម៉ាឡាយ៉ា)
ថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៦៣ (សេចក្តីប្រកាសប្រទេសម៉ាឡេស៊ី)Predecessor StatesFrench Colonial Period (1863–1953) Protectorate of Cambodia (1863–1941; 1945–1953)
Japanese Occupation Period (1941–1945) Kingdom of Cambodia (1941–1945)
Post–Colonial Period (1953–1982) Kingdom of Cambodia (1953–1970) (1970–1975) Democratic Kampuchea (1975–1982)
Vietnamese Occupation Period (1979–1992) (1979–1989) Coalition Government of Democratic Kampuchea (1982–1990)
 State of Cambodia (1989–1992) National Government of Cambodia (1990–1993)
Independent Period (1993–present) Transitional Authority in Cambodia (1992–1993)
 (1993–present)Portuguese Colonial Period (1511–1641) Portuguese Malacca (1511–1641)
Dutch Colonial Period (1641–1825) Dutch Malacca (1641–1795; 1818–1825)
British Colonial Period (1771–1946) Straits Settlements (1826–1946) (1895–1946) Unfederated Malay States (1909–1946) (1841–1946) Crown Colony of Labuan (1848–1946) (1881–1946)
Japanese Occupation Period (1942–1945) Occupied Malaya (1942–1945) Occupied British Borneo (1942–1945) Si Rat Malai (1943–1945)
Interim Military Period (1945–1946) Military Administration of Malaya (1945–1946) Military Administration of Borneo (1945–1946)
Self–Government Period (1946–1963) (1946–1948) (1948–1963) Crown Colony of North Borneo (1946–1963) Crown Colony of Sarawak (1946–1963)
Federation Period (1963–present) (1963–present)First LeaderQueen Soma (historical)Norodom (de jure)Abdul Rahman of Negeri Sembilan (Monarch)Tunku Abdul Rahman (Prime Minister)Head of State Monarch: Norodom Sihamoni Monarch: Ibrahim IskandarHead of GovernmentPrime Minister: Hun ManetPrime Minister: Anwar IbrahimDeputy Head of GovernmentDeputy Prime Minister: Ke Kim YanNoneLegislatureParliament (Bicameral)Parliament (Bicameral)Upper HouseSenatePresident: Say ChhumSenatePresident: Wan Junaidi Tuanku JaafarLower HouseNational AssemblyPresident: Khuon SudaryHouse of RepresentativesSpeaker: Johari AbdulJudiciaryFederal CourtChief Justice: Tengku Maimun Tuan MatNational languageKhmerMalaysianGDP (nominal)$20.953 billion ($1,308 per capita)$800.169 billion ($25,833 per capita)
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ម៉ាឡេស៊ី: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំទីក្រុងគូឡាឡាំពួ
ទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា និងម៉ាឡេស៊ី ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៥៧។ ពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥ ស្ថានទូតម៉ាឡេស៊ីនៅទីក្រុងប៉េកាំង ត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅកម្ពុជា។ ស្ថានទូត​ម៉ាឡេស៊ី​នៅ​ភ្នំពេញ​ត្រូវ​បាន​បិទ​បន្ទាប់ពី​របបខ្មែរ​ក្រហម ​ចូល​ដល់​រាជធានី​ហើយ​ឡើង​កាន់​អំណាច​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៥។ វាត្រូវបានបើកឡើងវិញនៅថ្ងៃទី២៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩១ បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ថ្ងៃទី ២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៩១ និងការបង្កើតអាជ្ញាធរអន្តរកាលអង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា ។  

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ទំនាក់ទំនងបានរីកចម្រើនបន្ទាប់ពីប្រទេសទាំងពីរសម្រេចចិត្តស្វែងរកសក្តានុពលផ្សេងទៀតនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច។  ទំនាក់ទំនងនេះក៏ត្រូវបានគាំទ្រដោយ ព្រះមហាក្សត្រម៉ាឡេស៊ី ព្រះអង្គម្ចាស់ Syed Sirajuddin ibni Tuanku Syed Putra Jamalullail និង ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ សីហនុ ។ 

នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៩៤  នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោកមហាធារ ម៉ូហាម៉េដ បានមកដល់រាជធានីកម្ពុជា ដើម្បីបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការរយៈពេលបីថ្ងៃ ហើយបានអញ្ជើញកម្ពុជាឱ្យពិចារណាចូលជាសមាជិកអាស៊ាន ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ម៉ាឡេស៊ី: ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច

ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច 
ប្រជាជនកម្ពុជាសរុបចំនួន ៦៤,៥៣៤នាក់បានទៅលេងប្រទេសម៉ាឡេស៊ីក្នុង  ខណៈពេលដែលភ្ញៀវម៉ាឡេស៊ីមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាមានចំនួន ៥៤,០០០នាក់ ។  ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងប្រទេសទាំងពីរមានតម្លៃជាង ៣១៩,៥ លានដុល្លារអាមេរិក ហើយក្នុងឆ្នាំ ២០១០ ម៉ាឡេស៊ីត្រូវបានចាត់ទុកថាជាវិនិយោគិនដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងប្រទេសដែលមានការវិនិយោគសរុបចំនួន ២,១៩ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ខណៈការវិនិយោគរបស់ម៉ាឡេស៊ីនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំមុនមានចំនួនសរុប ១១៨ លានដុល្លារ។   ក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរមានចំនួន ៣៨៥.៨លានដុល្លារ ដោយប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានកត់ត្រាចំនួន $២៣៤.៥លានដុល្លារក្នុងការនាំចេញ និង ១៥១.៣លានដុល្លារក្នុងការនាំចូលជាមួយកម្ពុជា។ ក្នុងឆ្នាំដដែលនោះ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានក្លាយជាអ្នកវិនិយោគធំជាងគេទីប្រាំនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានក្រុមហ៊ុនម៉ាឡេស៊ីជាង ១៥០ ដែលកំពុងប្រតិបត្តិការ ឬមានចំណាប់អារម្មណ៍អាជីវកម្ម។ ដើម្បីបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មជាបន្តបន្ទាប់រវាងក្រុមហ៊ុនក្នុងប្រទេសទាំងពីរ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា ត្រូវបានចុះហត្ថលេខា។  ក៏មានក្រុមប្រឹក្សាធុរកិច្ចកម្ពុជាម៉ាឡេស៊ីផងដែរ។  កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៩  ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចរបស នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោកមហាធារ ម៉ូហាម៉េដ ប្រទេសទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងចំនួនពីរស្តីពី ទេសចរណ៍ និង ការជៀសវាងពន្ធទ្វេដង ដើម្បីជំរុញពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យទេសចរណ៍។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ម៉ាឡេស៊ី: ពលករ​ខ្មែរ​ធ្វើ​ការ​តាម​ផ្ទះ​នៅ​ម៉ាឡេស៊ី

ពលករ​ខ្មែរ​ធ្វើ​ការ​តាម​ផ្ទះ​នៅ​ម៉ាឡេស៊ី 
ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រភពនៃ ពលករធ្វើការតាមផ្ទះ មួយផ្សេងទៀតសម្រាប់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី បន្ទាប់ពីប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី  សម្រេចចិត្តបញ្ឈប់ការបញ្ជូនអ្នកបម្រើរបស់ពួកគេនៅឆ្នាំ២០១៦ ដោយសារតែមានរបាយការណ៍ជាញឹកញាប់នៃ  ប្រជាជនកម្ពុជាមិនត្រូវបានលើកលែងពីការប្រព្រឹត្តស្រដៀងគ្នានេះទេ ហើយអ្នកបំរើរបស់ពួកគេជាច្រើននាក់ក៏ត្រូវបាននិយោជក ឬមន្ត្រីអន្តោប្រវេសន៍ម៉ាឡេស៊ី ប្រព្រឹត្តយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ ដែលមានឯកសាររបស់ពួកគេអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ បន្ទាប់ពីត្រូវបានបោកប្រាស់ដោយភ្នាក់ងារជ្រើសរើសពលករនៅក្នុងប្រទេស។    របាយការណ៍ឆ្នាំ២០១៦  បានបញ្ជាក់ថា អ្នកបម្រើខ្មែរម្នាក់ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួននៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលអន្តោប្រវេសន៍ម៉ាឡេស៊ីមួយ បានឃើញស្ត្រីចំនួន៣ នាក់ដែលមានសញ្ជាតិខ្មែរ និងវៀតណាមបានស្លាប់នៅទីនោះ បន្ទាប់ពីត្រូវបានគេធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយមានជនជាតិផ្សេងទៀតដូចជាអ្នកទោសថៃ ឥណ្ឌូនេស៊ី និងឡាវ ត្រូវបានធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។  កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១២ ស្ត្រី​បម្រើ​ការ​ខ្មែរ​ម្នាក់​បាន​ស្លាប់​បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​ថៅកែបង្អត់​អាហារ​ស្លាប់ ។  ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១១ កម្ពុជាបានហាមប្រាមពលករតាមផ្ទះរបស់ខ្លួនមិនអោយធ្វើដំណើរទៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។  បញ្ហា​នេះ​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​តវ៉ា និង​ការ​រិះគន់​ពី​ក្រុម​សិទ្ធិមនុស្ស​ផ្សេងៗ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បញ្ឈប់​ការ​បញ្ជូន​ពលករ​តាម​ផ្ទះ​រហូត​ដល់​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​យ៉ាង​តឹងរ៉ឹង​លើ​សិទ្ធិ  សង្ឃឹម​ថា​នឹង​រក​ប្រាក់​បាន​ច្រើន​ជាង​គេ​នៅ​ស្រុក​កំណើត។  បន្ទាប់ពីការចរចាររវាងរដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរ កម្ពុជាបានលុបចោលបម្រាមមិនឲ្យពលករទៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដោយម៉ាឡេស៊ីក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យពលករខ្មែរណាដែលធ្វើការដោយខុសច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ីផងដែរ។   ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៧ ពលករ​ខ្មែរ​៥​នាក់​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ត្រឡប់​ពី​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី​វិញ​ដោយ​សារ​ធ្វើ​ការ​ខុស​ច្បាប់។  ឆ្លើយតបទៅនឹងករណីរំលោភបំពានស្ត្រីបម្រើជាញឹកញាប់នៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ក្រសួងធនធានមនុស្សម៉ាឡេស៊ី បានចេញផ្សាយ "គោលការណ៍ណែនាំ និងគន្លឹះសម្រាប់និយោជកនៃជំនួយការក្នុងស្រុក" ដើម្បីលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនង និងការយល់ដឹងកាន់តែស្និទ្ធស្នាលរវាងនិយោជក និងអ្នកបំរើរបស់ពួកគេ ខណៈពេលដែលកាត់បន្ថយឧប្បត្តិហេតុមិនល្អ។  នៅថ្ងៃទី ២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៧ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈនៃកិច្ចព្រមព្រៀងតែងតាំងសមាគមម៉ាឡេស៊ីនៃទីភ្នាក់ងារអ្នកបម្រើបរទេស (PAPA) ជាតំណាងរបស់ខ្លួន ដើម្បីត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាព និងសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលត្រឡប់ទៅធ្វើការជាពលករតាមផ្ទះនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។  កម្មករនិមួយៗនឹងត្រូវបានផ្តល់ជូនស្មាតហ្វូន ជាមួយនឹងកម្មវិធីសុវត្ថិភាពដោយទីភ្នាក់ងារការងារឯកជនម៉ាឡេស៊ី ហើយគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការជួលអ្នកបម្រើក៏នឹងត្រូវបានផ្តល់ជូនផងដែរ ដើម្បីធានាថាសុខុមាលភាព និងសុវត្ថិភាពរបស់ពួកគេត្រូវបានធានាពេញមួយពេល។ ខណៈពេលដែលសម្រាប់និយោជក រយៈពេលសម្រាប់កម្មកររបស់ពួកគេធ្វើការត្រូវបានកំណត់យ៉ាងហោចណាស់ពីរឆ្នាំ ហើយប្រសិនបើមានបញ្ហាណាមួយបានកើតឡើង និយោជកអាចទាក់ទងភ្នាក់ងារការងារដែលផ្តល់អ្នកបម្រើ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ម៉ាឡេស៊ី: ការឃាត់ខ្លួនជនជាតិម៉ាឡេស៊ីនៅកម្ពុជា

ការឃាត់ខ្លួនជនជាតិម៉ាឡេស៊ីនៅកម្ពុជា 
ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី ១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៨ មក ជនជាតិម៉ាឡេស៊ីប្រហែល ៤៧ នាក់ត្រូវបានអាជ្ញាធរកម្ពុជាឃាត់ខ្លួនបន្ទាប់ពីពួកគេត្រូវបានគេសង្ស័យថាមានជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងសកម្មភាពល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់ នៅក្នុងប្រទេសដែលព័ត៌មាននេះទើបតែទៅដល់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីហើយត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយក្រសួងការបរទេសម៉ាឡេស៊ី នៅថ្ងៃទី ៧ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០១៩ ។  បើតាមអ្នកជាប់ឃុំម្នាក់ ពួកគេត្រូវបានសន្យាថានឹងធ្វើការនៅប្រទេសកម្ពុជាដោយជនជាតិចិន ចំនួន ១៥០០ ដុល្លារក្នុងមួយខែ ប៉ុន្តែត្រូវបានចាត់ទុកដូចជា ទាសករជាប់ឃុំ នៅ ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បន្ទាប់ពីពួកគេត្រូវបានគេចាប់នៅ ខេត្តសៀមរាប បន្ទាប់ពីពួកគេមកដល់ប្រទេសកម្ពុជាចន្លោះពីថ្ងៃទី ១៨ ដល់ ១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៨។  ក្រោយ​ការ​ចាប់ខ្លួន​រួម​ជាមួយ​ជន​រង​គ្រោះ​ផ្សេង​ទៀត លោក​បាន​និយាយ​ថា លោក​មិន​ច្បាស់​ថា តើ​ជនជាតិ​ចិន​ដែល​បោក​ពួក​គេ​នោះ​ត្រូវ​ឃាត់ខ្លួន​ដែរ​ឬ​អត់​ទេ ព្រោះ​មិន​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​ឃុំឃាំង​ទេ ។  ជាមួយនឹងការចរចារវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងម៉ាឡេស៊ី នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា ហ៊ុន សែន និងឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន ទីបំផុតបានយល់ព្រមដោះលែងពួកគេនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៩ បន្ទាប់ពីរកឃើញជនរងគ្រោះភាគច្រើនត្រូវបាន ក្រុមភ្នាក់ងារការងារបោកបញ្ឆោត។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-រុស្ស៊ី

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ជាមួយ​ប្រធានាធិបតី​រុស្ស៊ី វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៩ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ២០១៦។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-រុស្ស៊ី (  ) គឺជាទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី របស់ កម្ពុជា និង រុស្ស៊ី ។ ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរមានភាពរឹងមាំតាំងពីសម័យសូវៀត។ រុស្ស៊ី​មានស្ថានទូតនៅ ​ភ្នំពេញ ។ កម្ពុជាមានស្ថានទូតនៅ ទីក្រុងមូស្គូ ។ ប្រទេសទាំងពីរគឺជាសមាជិកពេញសិទ្ធិនៃ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-រុស្ស៊ី: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទំនាក់ទំនងការទូតត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៣  ឧសភា ឆ្នា១៩៥៦ំ មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅឆ្នា១៩៦២ សហភាពសូវៀត បានសាងសង់ និងផ្តល់មូលនិធិដល វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា ។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៦៥ ព្រះសីហនុ​បាន​ងាក​ទៅ​សហភាព​សូវៀត ដើម្បី​ជំនួយ​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច និង​យោធា​ក្នុង​អំឡុង ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​កម្ពុជា ។ Isaacs, Hardy and Brown, p. 83. បន្ទាប់មកសហភាពសូវៀតបានគាំទ្រគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ ដែលជាអ្នកបង្កើត ចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ ។ នៅឆ្នាំ១៩៥៧ ប្រទេសកម្ពុជា និងសហភាពសូវៀតបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវប្បធម៌ និងវិទ្យាសាស្ត្រ។ សហភាពសូវៀតបានថ្កោលទោស រដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៧០ របស់ លន់ នល់ ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-រុស្ស៊ី: ទំនាក់ទំនងជាមួយខ្មែរក្រហម

ទំនាក់ទំនងជាមួយខ្មែរក្រហម 
ខ្មែរក្រហម បានចាត់ថ្នាក់សហភាពសូវៀតជាប្រទេសមិនរាក់ទាក់ ហើយនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧៣ ក្រសួងការបរទេសសូវៀត បានដកបុគ្គលិកការទូតទាំងអស់ចេញពីរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ។ មកដល់ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ នៅសល់តែអ្នកបច្ចេកទេសពីរបីនាក់ប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលបានត្រួតពិនិត្យស្ថានភាពអគារ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ស្ថានទូត។

ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃទីក្រុងភ្នំពេញ ទីក្រុងមូស្គូបានងាកទៅរកការដឹកនាំថ្មីនៃ របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ជាមួយនឹងសំណើដើម្បីស្តារទំនាក់ទំនងការទូតពេញលេញរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ខ្មែរក្រហម ​បាន​បដិសេធ ហើយ​បាន​ដាក់​ទីស្នាក់ការ​អង្គ​ការ ​អង្គការ ​ក្នុង​អគារ​អតីត​ស្ថានទូត​សូវៀត។

ជាមួយគ្នានេះ រហូតដល់ចុងឆ្នាំ១៩៧៥ អ្នកការទូតកម្ពុជាមកពី រាជរដ្ខាភិបាលរួបរួមជាតិ នៅតែស្នាក់នៅក្នុងស្ថានទូតកម្ពុជានៅទីក្រុងមូស្គូ។ អ្នកការទូតនៃខ្មែរក្រហមបានដឹកនាំជីវិតដ៏ឯកា ហើយបានចូលរួមជាចម្បងក្នុងការចែកចាយអក្សរសិល្ប៍ឃោសនា។ នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៧ អ្នកការទូតនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានចាកចេញពីទីក្រុងមូស្គូ ដោយមិនមានការពន្យល់ ដោយបន្សល់ទុកអគារស្ថានទូតកម្ពុជា ដោយគ្មានអ្នកមើលថែ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-រុស្ស៊ី: ទំនាក់ទំនងជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាទំនាក់ទំនងជាមួយ

ទំនាក់ទំនងជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាទំនាក់ទំនងជាមួយ 
នៅដើមឆ្នាំ ១៩៧៩ ទំនាក់ទំនងការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរត្រូវបានបង្កើតឡើងឡើងវិញ។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៨០ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩០ សហភាពសូវៀតបានផ្តល់ជំនួយផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងយោធាយ៉ាងច្រើន ព្រមទាំងជំនួយបច្ចេកទេសដល់កម្ពុជា។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-រុស្ស៊ី: ទំនាក់ទំនងក្រោយឆ្នាំ ១៩៩១ និងបច្ចុប្បន្ន

ទំនាក់ទំនងក្រោយឆ្នាំ ១៩៩១ និងបច្ចុប្បន្ន 
ក្រោយ​ការ​ដួល​រលំ​នៃ​សហភាព​សូវៀត ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​បាន​តានតឹង​ទាំង​ស្រុង​ក្រោមការ​ដឹកនាំ​របស់​លោក បូរីស-យេលត្ស៊ីន ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលដែល លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន ឡើងកាន់អំណាច ពួកគេត្រូវបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង ខណៈដែលប្រទេសទាំងពីរបានក្លាយជាសមាជិកនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ដែលបានជួយប្រទេសទាំងពីរធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវពាណិជ្ជកម្មរបស់ពួកគេ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-រុស្ស៊ី: ទំនាក់ទំនងចាប់តាំងពីការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែន

ទំនាក់ទំនងចាប់តាំងពីការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែន 
ទំនាក់ទំនង​រវាង​អ្នក​ទាំង​ពីរ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ជូរ​ចត់​ម្តង​ទៀត​ក្នុង​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០២២ បន្ទាប់​ពី ​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ថ្កោល​ទោស​រុស្ស៊ី​ដែល ​បាន​ឈ្លានពាន​ប្រទេស​ជិត​ខាងអ៊ុយក្រែន និង​ប្រទេស​នេះ​បាន​បោះឆ្នោត​គាំទ្រ​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ។  ប្រទេសកម្ពុជាក៏ធ្លាប់ត្រូវបានវៀតណាមកាន់កាប់ដូចគ្នាដែរ ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់សហភាពសូវៀតពីឆ្នាំ ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៨៩ ។ 

មានការចោទប្រកាន់ថា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាចង់រក្សាអព្យាក្រឹតយ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងអព្យាក្រឹតចំពោះការបោះឆ្នោតរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ស្រដៀងនឹង វៀតណាម និង ឡាវ ក្នុងប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពីរុស្ស៊ីបានឈ្លានពានអ៊ុយក្រែនកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ ប៉ុន្តែលោក ហ៊ុន សែន បានអន្តរាគមន៍ និងបញ្ជាឱ្យទូតរបស់លោកនៅអង្គការសហប្រជាជាតិសហការ - ឧបត្ថម្ភដំណោះស្រាយថ្កោលទោសទីក្រុងម៉ូស្គូ។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-រុស្ស៊ី: ដំណើរទស្សនកិច្ចកម្រិតខ្ពស់

ដំណើរទស្សនកិច្ចកម្រិតខ្ពស់ 
រុស្សីមកកម្ពុជា

 នាយករដ្ឋមន្រ្តី ឌីមីទ្រី មេតវេដេវ (ខែវិច្ឆិកា ២០១៥)

កម្ពុជាទៅរុស្ស៊ី

 ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ (មីនា ១៩៧០)  
 ប្រធាន ហេង សំរិន (កុម្ភៈ ១៩៨០) 
 លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន (ឧសភា ២០១៦)
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម

ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា–វៀតណាម ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងទម្រង់នៃទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី រវាង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និង សាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ។ ប្រទេសទាំងនេះបានចែករំលែកព្រំដែនដីសម្រាប់រយៈពេល១០០០ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ និងចែករំលែកតំណភ្ជាប់ប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីៗបន្ថែមទៀតតាមរយៈការជាផ្នែកមួយនៃអាណានិគមបារាំង ។ ប្រទេសទាំងពីរជាសមាជិកនៃសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន)។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម: ការប្រៀបធៀបប្រទេស

ការប្រៀបធៀបប្រទេស 
ឈ្មោះទូទៅកម្ពុជាវៀតណាមឈ្មោះផ្លូវការព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមនិមិត្តសញ្ញាជាតិ155x155ភីកសែល155x155ភីកសែលទង់ជាតិប្រទេស១៦,៧១៨,៩៧១៩៦,២០៨,៩៨៤ផ្ទៃដង់ស៊ីតេប្រជាជនរាជធានី និង រដ្ឋធានីរាជធានីភ្នំពេញរដ្ឋធានីហាណូយទីក្រុងធំបំផុតភ្នំពេញហូជីមីញ(ព្រៃនគរ)រដ្ឋាភិបាលរបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញឯកបក្ស ￼￼ម៉ាក្សនិយម-លេនីននិយម￼￼សង្គមនិយមបក្សតែមួយ￼￼សាធារណរដ្ឋប្រមុខរដ្ឋនរោត្តម សីហមុនីង្វៀន ស៊ួនហ្វុកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែនផាំ មិញជិញភាសាផ្លូវការភាសាខ្មែរភាសាវៀតណាម GDP (nominal)២៧លានដុល្លារ៣៤០.៦០២លានដុល្លារ GDP (nominal) per capita១,៦១៤ដុល្លារ៣,៤៩៨GDP (PPP)៧៧លានដុល្លារUS$1.047 trillionGDP (PPP) per capitaUS$4,645US$10,755
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម: ប្រវត្តិសាស្ត្រដើម

ប្រវត្តិសាស្ត្រដើម 
រូបភាពតូច| លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងសមភាគីវៀតណាម លោកង្វៀន តាន់ដុង ក្នុងពិធីមួយនៅទីក្រុងបាវិត កាលពីឆ្នាំ២០០៧។
ទាំងជនជាតិយួន និងជនជាតិខ្មែរ មានដើមកំណើតមកពីប្រជាជននិយាយភាសាអូទ្រីសបុរាណ ដែលបានតាំងលំនៅទូទាំងតំបន់ភាគខាងកើត និងភាគអាគ្នេយ៍នៃឥណ្ឌូចិន ។ សង្គមវៀតណាម ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេក្រហម ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិន ត្រូវបានស៊ីនិកយ៉ាងខ្លាំង ខណៈដែលសង្គមខ្មែរ ដែលស្ថិតនៅកណ្តាលទន្លេមេគង្គក្រោម ត្រូវបានជនជាតិឥណ្ឌា ។ ក្នុងអំឡុងពេលដំបូងនេះ នយោបាយផ្សេងៗនៃសង្គមទាំងពីរមិនមានព្រំដែនរួមទេ។ 

សិលាចារឹកខ្មែរចុះថ្ងៃទី៩៨៧ កត់ត្រាការមកដល់របស់ឈ្មួញវៀតណាម ឆ្លងកាត់ទន្លេអណ្ណាម កណ្ដៀងរ៉ា។  ការពង្រីកទឹកដីជាយថាហេតុបាននាំឱ្យមានឥទ្ធិពល នៃអាណាចក្រដាយវៀត ដែលកំពុងរីកចម្រើន និងអាណាចក្រខ្មែរដ៏ធំដែលបានបង្កើតឡើងយ៉ាងល្អត្រួតលើគ្នានៅសតវត្សទី១១ ដែលនាំឱ្យមានការកកិតនិងជម្លោះជាច្រើនសតវត្ស។ កាលប្បវត្តិប្រវិត្តសាស្ត្រយួនចែងថា ដំបូង អាណាចក្រខ្មែរបានបញ្ជូន"សួយសារអាករ" (ស្ថានទូត)ទៅដាយវៀត - តាមពិតប្រហែលជា ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មដោយសន្តិវិធីបន្ថែមទៀត - នៅឆ្នាំ ១០១២ និង ១០១៤  ១០៨៨និង ១០៩៥   ចាប់ពីឆ្នាំំំ១១២៨  ដល់ឆ្នាំ១១៥០ ដាយវៀតបានវាយលុកដោយជោគជ័យនូវការឈ្លានពានជាច្រើនពីជនជាតិកម្ពុជា។ Higham, C., 2001, The Civilization of Angkor, London: Weidenfeld & Nicolson, 

ការពង្រីកទឹកដីវៀតណាមភាគខាងត្បូងភាគច្រើន ចាប់ផ្តើមដោយពួកលី ហើយពង្រីកដោយស្តេចត្រឹង ចាប់ពីសតវត្សទី១៤ តទៅមកដោយចំណាប់ខ្មាំងនៃអាណាចក្រចាម្ប៉ាដែលបានក្លាយជានយោបាយបង្រួមកាន់តែខ្លាំង។ នៅសតវត្សទី១៧ រដ្ឋាភិបាលមេទ័ពវៀតណាម ស្តេចរាជវង្សង្វៀនបានលើកទឹកចិត្តអ្នកតាំងទីលំនៅឱ្យរុញចូលទៅក្នុងទឹកដីខ្មែរ ទីបំផុតដណ្តើមយកដីសណ្ដមេគង្គចេញពីទឹកដីកម្ពុជា។  សព្វថ្ងៃនេះ ប្រទេសកម្ពុជាមានព្រំដែនប្រវែង១ ១៣៧គីឡូម៉ែត្រជាមួយប្រទេសវៀតណាមនៅភាគខាងកើត និងភាគអាគ្នេយ៍។ 

បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមកម្ពុជា-ហូឡង់ ស្តេចខ្មែរព្រះពុទ្ធសាសនាមួយអង្គដែលបានប្តូរសាសនាឥស្លាមត្រូវបានបណ្តេញចេញ និងចាប់ខ្លួនដោយស្តេចរាជវង្ស ង្វៀនវៀតណាម បន្ទាប់ពីបងប្អូនរបស់អ៊ីប្រាហ៊ីម(ពញាចន្ទ) ដែលនៅតែជាពុទ្ធសាសនិក បានស្នើសុំឱ្យយួនជួយស្ដារព្រះពុទ្ធសាសនាឡើងវិញដល់កម្ពុជាដោយដកព្រះអង្គចេញពីបល្ល័ង្ក។ 

The 16th and 17th centuries marked the height of the Kinh people's (ethnic Vietnamese) penetration into the southern Mekong Delta, displacing the Khmers. Military campaigns by Nguyen Phuoc Yen opened up more Khmer land for Vietnamese settlement which was followed by Nguyen Phuoc Lam's consolidation of Vietnamese control over the Prey Nokor (later Saigon) region in 1674. Both Mesa (modern Mỹ Tho) and Longhor (modern Vĩnh Long) fell to the Vietnamese by 1732. Nguyen Thien Chinh's and Nguyen Cu Trinh's armies in the 1750s took control of Mekong estuaries, cutting off Cambodia's riverine access to the sea. The Vietnamese presence was bolstered following the Qing conquest of the Ming (1618-1683) when groups of Ming loyalist refugees came to the region seeking the protection of the Nguyễn lords. Those led by Mạc Cửu (1655-1735) helped settle Hà Tiên while others flocked to Bien Hoa and My Tho, pushing out the Khmers. By 1775, the Cambodian court had ceded the areas of Praah-Trapeng (Trà Vinh), Srok Trang (Sóc Trăng), and Meat Chruk (An Giang) to the Vietnamese without bloodshed.
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម: ការលុកលុយរបស់យួនមកកម្ពុជា ១៨១១-១៨៤៥

ការលុកលុយរបស់យួនមកកម្ពុជា ១៨១១-១៨៤៥ 
ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃរាជវង្សង្វៀន នៅដើមសតវត្សទី១៩ វៀតណាមភាគខាងត្បូងបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងដ៏តឹងរ៉ឹងរបស់តុលាការ។ ព្រះចៅអធិរាជវៀតណាម មិញម៉ាង (១៨២០-១៨៤១) បានប្រកាន់យកទស្សនៈបែបបិណ្ឌបាតដែលថាខ្មែរដើរថយក្រោយ ហើយបានបញ្ជាឱ្យឧត្តមសេនីយ ទ្រឿងមិញ យ៉ាង ឱ្យ "ស៊ីវីល័យ" ជនជាតិខ្មែរ "ព្រៃផ្សៃ" ។ កម្ពុជា​ខ្លួន​ឯង​ត្រូវ​បាន​យួន​ចូល​មក​ក្រោម​ការ​ត្រួតត្រា​ជាមួយ​នឹង​ការ​កាន់កាប់​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ។ លោកទ្រឿង បាន​រាយការណ៍​ថា​៖ «​យើង​បាន​សម្រេច​ថា​មន្ត្រី​កម្ពុជា​ដឹង​តែ​ពី​របៀប​សូកប៉ាន់​ហើយ​ត្រូវ​សូក។ ការិយាល័យត្រូវបានលក់។ គ្មាននរណាម្នាក់អនុវត្តការបញ្ជាទិញ; មនុស្សគ្រប់គ្នាធ្វើការសម្រាប់គណនីផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់"  គោលនយោបាយវប្បធម៍វៀតណាមនីយកម្ម ("Nhat Thi Dong Nhan") ត្រូវបានដាក់ដោយបង្ខំឱ្យខ្មែរទទួលយកសំលៀកបំពាក់ នាមត្រកូល និង ភាសា របស់វៀតណាម។  ការតាំងទីលំនៅរបស់វៀតណាមដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋនៅ ភ្នំពេញ ("Tran Tay") បានពន្លឿនហើយកងកម្លាំងកាន់កាប់របស់វៀតណាមបានជំរុញទឹកចិត្តមេដឹកនាំខ្មែរដើមដូចជាអង្គម៉ី ឱ្យទៅវៀតណាមក្នុងដី ដើម្បីកាត់បន្ថយការតស៊ូរបស់ខ្មែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបះបោររបស់ខ្មែរនៅភាគខាងត្បូងវៀតណាមពីឆ្នាំ 1840 ដល់ 1845 បានធ្វើឱ្យគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងផ្ទាល់នេះមានការរអាក់រអួល និងមានតម្លៃថ្លៃសម្រាប់តុលាការវៀតណាម ដែលបានជ្រើសរើសរក្សាប្រទេសកម្ពុជាជារដ្ឋដៃទន្លេ បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គត់របស់ មិញ ម៉ាង។ 

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមសៀម-យួន លើកទីមួយក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ1830 ហើយបន្ទាប់មកមួយទស្សវត្សរ៍ក្រោយមក ប្រទេសកម្ពុជាបានក្លាយទៅជារដ្ឋអាណា ធិបតេយ្យនៅក្រោមប្រទេសវៀតណាម និងសៀម ដោយប្រទេសនេះបានក្លាយទៅជាប្រទេសវប្បធម៍ និងរដ្ឋបាល។ នៅឆ្នាំ1863 ព្រះបាទ នរោត្តមនៃកម្ពុជា ដែលបានលើកពីប្រទេសថៃ (សោយរាជ្យ 1860-1904) បានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាជាមួយចក្រភពបារាំង ដោយផ្តល់សិទ្ធិរុករករ៉ែចុងក្រោយប្រសិនបើប្រទេសនេះនឹងធានាប្រទេសប្រឆាំងនឹងការវាយប្រហាររបស់ថៃនិងវៀតណាម។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងសម័យអាណានិគម បារាំងឥណ្ឌូចិន ដែលក្រោយមកនឹងរួមបញ្ចូលវៀតណាម អាជ្ញាធរបារាំងបាននាំចូលពលករវៀតណាមមកកម្ពុជា ជាកន្លែងដែល ជនជាតិភាគតិចដែលកំពុងកើនឡើង ចូលមកគ្រប់គ្រងអាជីវកម្ម និងធនធានទឹកនៅក្នុងប្រទេស។ ក្នុង សង្រ្គាមឥណ្ឌូចិនលើកទី១ ដើម្បីឯករាជ្យ ប្រជាជនកម្ពុជាមួយចំនួន រួមទាំងព្រះបាទ នរោត្តមសីហនុ បានប្រយុទ្ធនឹង កងកម្លាំងវៀតមិញ ពីព្រោះពួកគេខ្លាចអាណានិគមត្រួតត្រារបស់វៀតណាម។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម: សង្រ្គាមកម្ពុជា-វៀតណាម

សង្រ្គាមកម្ពុជា-វៀតណាម 
មាន​សង្គ្រាម​ជាច្រើន​រវាង​កម្ពុជា​និង​វៀតណាម។ នៅឆ្នាំ១៩៧៩ ជាលទ្ធផលនៃ សង្រ្គាមកម្ពុជា-វៀតណាម វៀតណាមបានផ្តួលរំលំខ្មែរក្រហម និងកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជា។ ទាហាន និង​អ្នក​កាសែត​វៀតណាម​ដែល​កាន់កាប់​បាន​រក​ឃើញ​ភស្តុតាង​នៃ​ការ​រំលោភ​បំពាន​របស់​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ដូច​ជា​កន្លែង​ដាក់​គុក ​ទួលស្លែង ហើយ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ជា​សាធារណៈ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ។ ដំបូងឡើយ សហរដ្ឋអាមេរិកបានសង្ស័យជនជាតិវៀតណាមថាបានក្លែងបន្លំភស្តុតាងនេះ ហើយបានព្រមានពួកគេកុំឱ្យបន្តការហែក្បួនរបស់កងទ័ពខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសថៃ ដើម្បីតាមរកការតស៊ូរបស់ខ្មែរក្រហម ដែលជនជាតិវៀតណាមមិនបានធ្វើ។ 

ទិដ្ឋភាព​នៃ​សង្គ្រាម​កម្ពុជា​-​វៀតណាម​នៅ​កម្ពុជា​សព្វ​ថ្ងៃ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក។ អ្នកខ្លះជឿថា អន្តរាគមន៍របស់វៀតណាមបានជួយកម្ពុជាឱ្យរួចផុតពីរបបប្រល័យពូជសាសន៍របស់ខ្មែរក្រហម ខណៈពេលដែលអ្នកផ្សេងទៀតចាត់ទុកវាថាជាការឈ្លានពាន និងការកាន់កាប់ដែលបម្រើផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់វៀតណាមនៅកម្ពុជា។
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម: ព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗ

ព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗ 
នៅឆ្នាំ ២០០៥ វៀតណាម និងកម្ពុជាបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាបន្ថែមមួយចំពោះសន្ធិសញ្ញាកំណត់ព្រំដែនជាតិឆ្នាំ ១៩៨៥ ដែលកម្ពុជាចាត់ទុកថាមិនអាចទទួលយកបាន។ ជាលទ្ធផល វៀតណាមបានធ្វើការទាមទារជាច្រើនដងមកលើទឹកដីកម្ពុជា ដោយផ្អែកលើសន្ធិសញ្ញាដែលបានលើកឡើងពីការទន្ទ្រានកាន់កាប់របស់វៀតណាម។ នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់រដ្ឋមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលនៃអតីតអាណានិគមឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង កម្ពុជានឹងត្រូវប្រគល់ភូមិចំនួនពីររបស់ខ្លួនទៅឱ្យប្រទេសវៀតណាមជាថ្នូរនឹងការរក្សាភូមិចំនួនពីរភូមិ ធ្លកត្រាច និង ភូមិអន្លង់ជ្រៃ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាទឹកដីកម្ពុជាតាមសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៩៨៥។ . គេ​មិន​ដឹង​ថា តើ​ភូមិ​ពីរ​ណា​ដែល​កម្ពុជា​ត្រូវ​បោះបង់។ ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទនេះ ក្នុងឆ្នាំ២០១១ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានប្រកាសថា នឹងពន្លឿនដំណើរការបោះបង្គោលព្រំដែនជាមួយវៀតណាម។  កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១២ វៀតណាម និងកម្ពុជា បានប្រារព្ធពិធីបោះបង្គោលព្រំដែនចុងក្រោយ លើបង្គោលព្រំដែនរួមគ្នា លេខ៣១៤។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ង្វៀន តានដុង នៃប្រទេសវៀតណាម និង លោក ហ៊ុន សែន នៃកម្ពុជាផ្ទាល់បានចូលរួមក្នុងពិធីនេះ ដើម្បីបង្ហាញនូវសញ្ញាសម្គាល់ថ្មី និងបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងមិត្តភាពនៃប្រទេសទាំងពីរ។