សេះនៅកម្ពុជា: ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
សេះ​ហាក់​មាន​សារៈសំខាន់​តិច​តួច​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កម្ពុជា។ មានឯកសារតិចតួចអំពីដើមកំណើតរបស់វាក្នុងចំណោម ប្រជាជនកម្ពុជា (ដោយសារចំនួន កំណាយបុរាណវត្ថុ មានកំណត់) ដូច្នេះភស្តុតាងដែលគេស្គាល់ចំណាស់ជាងគេគឺអត្ថិភាពនៃតំណាងសេះនៅលើ បូជនីយដ្ឋាន ដែលមានកាលបរិច្ឆេទចាប់ពីសតវត្សទី 7 ។   

នៅតំបន់វាលទំនាប តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្របី និង ដំរី សម្របខ្លួនបានល្អប្រសើរទៅនឹងអាកាសធាតុ ធ្វើកិច្ចការដូចគ្នានឹងសេះ។ ; ដូច្នេះវាហាក់ដូចជាកម្រជាពិសេសនៅតំបន់ វាលស្រែ សើម  ។ .

កំហុស ក្នុងការបកប្រែ ត្រូវបានកត់សម្គាល់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រទេសកម្ពុជា  (ចុង សតវត្សទី16  - ដើម  សតវត្សទី18) រវាងពាក្យ " ដំរី » និងពាក្យថា សេះ » ៖ ស្តេចយួនប្រហែលជាធ្វើឱ្យគេដឹងថា ទ្រង់ត្រូវការទិញដំរីនៅកម្ពុជា មិនមែនសេះ . ទេ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Tomé Pires ពិពណ៌នាអំពីប្រទេសកម្ពុជាថាជាប្រទេសដែលមាន « សេះ និងដំរីជាច្រើន។ » ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើររបស់គាត់ក្នុងកំឡុង ឆ្នាំ ១៥១០  ។ លោកបន្ថែមថា « ចាម«ទាំងអស់មានសេះ »  ។

សេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា ​អំណោយ​ខាង​ការទូត ជា​ពិសេស​សម្រាប់​អគ្គទេសាភិបាល​អេស្បាញ ដែល​ផ្តល់​សត្វ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​សម្បូរ​បែប  ។ « សត្វដ៏អស្ចារ្យ » ដូច្នេះ​ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជូន​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​នៅ​ឆ្នាំ ១៥៩៣ ជា​ថ្នូរ​នឹង​អំណោយ​ដំរី​របស់​ព្រះអង្គ  ។

 ក្នុងសម័យអាណានិគម 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| រូបសំណាក ព្រះបាទ នរោត្តមសីហនុ (1922 - 2012) នៅ រាជធានីភ្នំពេញ ។
ក្នុងសម័យអាណានិគមនៃ ឥណ្ឌូចិនបារាំង ការបង្កាត់ពូជសេះគឺជាកម្មវត្ថុនៃការយកចិត្តទុកដាក់ជានិរន្តរភាព សូម្បីតែជាងការបង្កាត់ពូជដំរី និងគោ  ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃ សតវត្សទី 19  ប្រទេសកម្ពុជាផ្គត់ផ្គង់ កូសាំងស៊ីន និង សាយហ្គន ដោយសត្វពាហនៈ ពីព្រោះសត្វក្នុងស្រុកគឺជាសត្វតែមួយគត់ដែលមានសមត្ថភាពទ្រទ្រង់អាកាសធាតុ . ។ វត្តមាននៃវាលស្មៅ ដង់ស៊ីតេប្រជាជន ទាប និងអាកាសធាតុស្ងួត ធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជាក្លាយជាកន្លែងចិញ្ចឹមដ៏សមរម្យជាងប្រទេសជិតខាង  ។ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៣០ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដីគោកមានសេះពី 750 000 ទៅ ១មីលានសេះ  ហ្វូង​សត្វ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ប៉ាន់​ស្មាន​ថា​មាន​ចំនួន 50 000 ក្បាល​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៣៧  ។ ប្រភព​បញ្ជាក់​ថា ជនជាតិ ​ចាម ​មូស្លីម​បាន​ចិញ្ចឹម​សេះ​ក្នុង​អំឡុង ​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៤០  ។

នៅដើមសតវត្សទី 20  ការបង្កាត់ពូជសេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងវាលទំនាបនៃប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានការលំបាកជាច្រើន  ក៏ដោយ។ តាមពិត សត្វខ្លា ត្រូវបានទាក់ទាញដោយក្លិនរបស់សេះដែលបង្ខំអ្នកបង្កាត់ពូជឱ្យចតសត្វរបស់ពួកគេនៅកន្លែងដែលបិទជិតទាំងស្រុងដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់វា  ។

ការផ្ទុះឡើងវិញនៃ surra បណ្តាលឱ្យមានការខាតបង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរជាទៀងទាត់នៅក្នុងហ្វូងសេះ ដោយសារតែជំងឺនេះជាទូទៅធ្វើឱ្យសេះស្លាប់  ។ ការព្យាបាលសត្វពាហនៈលើកដំបូងប្រឆាំងនឹង surra បានមកដល់ឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំងក្នុងកំឡុងឆ្នាំ 1920 ប៉ុន្តែកម្រមានសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាទាំងមូល  ។ ការដួលរលំយ៉ាងខ្លាំងនៃហ្វូងសេះកម្ពុជារវាងឆ្នាំ 1921 ( 40 000 ) និង 1945 ( 4 000 ) ត្រូវបានគេសន្មតថាជា surra  ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុននៅឥណ្ឌូចិន ក៏បាននាំឱ្យមានការសម្លាប់រង្គាលនៅក្នុងហ្វូងសត្វដែលជាសត្វដែលត្រូវបានទាមទារដោយភាគីជម្លោះទាំងអស់ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងប្រតិបត្តិការយោធាឬការដឹកជញ្ជូន  ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃជម្លោះនៅឆ្នាំ 1945 សត្វដែលមិនត្រូវបានយកទៅឆ្ងាយដោយលក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់មិនល្អ ឬដោយ epizootics ជារឿយៗត្រូវបាន សម្លាប់ ដោយជនស៊ីវិល ឬទាហានយោធា ដើម្បីធ្វើជា ប្រភពអាហារ  ។

 បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1945 
រូបភាពតូច| រទេះ​សេះ​នៅ​តាម​ដង​ផ្លូវ​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​២០០៤។
បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ អាជ្ញាធរអាណានិគម និងបន្ទាប់មក របប អាណានិគម បានបាត់បង់ចំណាប់អារម្មណ៍លើការបង្កាត់ពូជសេះ ដោយទទួលស្គាល់ថាទម្រង់នៃការជ្រើសរើសដ៏ល្អបំផុតគឺត្រូវអនុវត្តក្នុងចំណោមប្រជាជនដើម ហើយបដិសេធមិនវិនិយោគលើអ្វីដែលមើលទៅដូចជាសេដ្ឋកិច្ចពីអតីតកាល។ នៅកណ្តាលនៃ ម៉ូទ័រ កសិកម្ម និងដឹកជញ្ជូន  ។ Paradoxically បើទោះបីជាការប្រកាសនៃចេតនានេះ, ការវិនិយោគទន់ខ្សោយនៃរបបសង្គមនិយមក្នុងទំនើបកម្មកសិកម្មនាំឱ្យមានការបន្តនៃការប្រើប្រាស់នៃ ការអូសទាញសត្វ  ។

នៅឆ្នាំ 1961 ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យ របស់ FAO ចំនួនសេះរបស់ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមាន 3 888 têtes . ។ ការជិះសេះ ត្រូវបានហាមឃាត់ក្នុងកំឡុង ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ដោយ ខ្មែរក្រហម ដែលនាំទៅដល់ការបាត់ខ្លួនយូរនៃការអនុវត្ត និងការបង្រៀន  ។