បដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៨៤៨: ប្រភពដើម

ប្រភពដើម 
រូបភាពតូច| ផែនទីនៃទ្វីបអឺរ៉ុបក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៨-១៨៤៩ ដែលពណ៌នាអំពីកន្លែងបដិវត្តន៍សំខាន់ៗ ចលនាទ័ពប្រឆាំងបដិវត្តសំខាន់ៗ និងរដ្ឋដែលមានការដាក់រាជ្យ
បដិវត្តន៍កើតឡើងពីបុព្វហេតុជាច្រើន ដែលវាពិបាកក្នុងការចាត់ទុកវាថាជាលទ្ធផលនៃចលនារួមគ្នា ឬសំណុំនៃបាតុភូតសង្គម។ ការផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនបានកើតឡើងនៅក្នុងសង្គមអ៊ឺរ៉ុបពេញមួយពាក់កណ្តាលដំបូងនៃសតវត្សទី ១៩ ។ ទាំងអ្នកកំណែទម្រង់ សេរី និង អ្នកនយោបាយជ្រុលនិយម កំពុងរៀបចំរដ្ឋាភិបាលជាតិឡើងវិញ។

ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​បច្ចេកវិទ្យា​កំពុង​ធ្វើ​បដិវត្ត​ជីវិត​របស់​វណ្ណៈ​កម្មករ។ សារព័ត៌មានដ៏ពេញនិយមមួយបានពង្រីកការយល់ដឹងអំពីនយោបាយ ហើយតម្លៃ និងគំនិតថ្មីៗដូចជា សេរីនិយម ជាតិនិយម និង សង្គមនិយម បានចាប់ផ្តើមលេចឡើង។ ប្រវត្តិវិទូខ្លះសង្កត់ធ្ងន់លើការបរាជ័យដំណាំធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេសនៅឆ្នាំ ១៨៤៦ ដែលបានបង្កការលំបាកក្នុងចំណោមកសិករ និងប្រជាជនក្រីក្រនៅទីក្រុង។

ក្រុម អភិជន ភាគច្រើនមិនពេញចិត្តនឹង របបរាជានិយមផ្តាច់ការ ឬស្ទើរតែផ្តាច់ការ។ នៅឆ្នាំ ១៨៤៦ មាន ការបះបោរ របស់ពួកអភិជន ប៉ូឡូញ នៅអូទ្រីស ហ្គាលីសៀ ដែលត្រូវបានបរាជ័យនៅពេលដែលពួកកសិករ បានក្រោកឡើងប្រឆាំងនឹងពួកអភិជន ។ Robert Bideleux and Ian Jeffries, A History of Eastern Europe: Crisis and Change, Routledge, 1998.  លើសពីនេះទៀត ការបះបោរ ដោយកងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យប្រឆាំងនឹង ព្រូស ដែលបានគ្រោងទុក ប៉ុន្តែមិនបានអនុវត្តជាក់ស្តែង បានកើតឡើងនៅក្នុង តំបន់ប៉ូឡូញធំ ។

ដូច្នេះ វណ្ណៈកណ្តាល និងកម្មករបានចែករំលែកនូវបំណងប្រាថ្នាសម្រាប់កំណែទម្រង់ ហើយបានយល់ព្រមលើគោលបំណងជាក់លាក់ជាច្រើន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការចូលរួមរបស់ពួកគេនៅក្នុងបដិវត្តន៍មានភាពខុសគ្នា។ ខណៈពេលដែល កម្លាំងរុញច្រាន ភាគច្រើនបានមកពីវណ្ណៈកណ្តាល ឆ្អឹងខ្នងនៃចលនាបានមកពីវណ្ណៈទាប។ ការបះបោរបានផ្ទុះឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុងទីក្រុង។

 ពលករទីក្រុង 
រូបភាពតូច| ការសម្លាប់ជនជាតិកាលីស៊ី (ប៉ូឡូញ៖ Rzeź galicyjska ) ដោយ Jan Lewicki (1795–1871) ដែលពណ៌នាអំពីការសម្លាប់រង្គាលរបស់ពួកអភិជនប៉ូឡូញដោយកសិករប៉ូឡូញនៅ ហ្គាលីសៀ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៦ ។
ចំនួន​ប្រជាជន​នៅ​តាម​តំបន់​ជន​បទ​របស់​បារាំង​បាន ​កើន​ឡើង​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​កសិករ​ជា​ច្រើន​ស្វែង​រក​ការ​រស់​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង។ មនុស្សជាច្រើននៅក្នុង វណ្ណៈកណ្តាល មានភាពភ័យខ្លាច និងរក្សាគម្លាតពី អ្នកក្រដែលមកធ្វើការ ។ កម្មករដែលគ្មានជំនាញជាច្រើនបាននឿយហត់ពី ១២ ទៅ ១៥ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃនៅពេលដែលពួកគេមានការងារ ដោយរស់នៅក្នុងតំបន់អនាធិបតេយ្យដែលពោរពេញដោយជំងឺ។ សិប្បករប្រពៃណីហាក់មានសម្ពាធនៃ ឧស្សាហូបនីយកម្ម ដោយបានបាត់បង់ សមាគម របស់ពួកគេ។ 

សេរីភាវូបនីយកម្មនៃច្បាប់ពាណិជ្ជកម្ម និងការរីកលូតលាស់នៃរោងចក្របានបង្កើនគម្លាតររវាងមេឈ្មួញ និងឈ្មួញតូចតាច និងកូនជាង ដែលចំនួនរបស់ពួកគេបានកើនឡើងមិនសមាមាត្រដោយ ៩៣% ពីឆ្នាំ ១៨១៥ ដល់ឆ្នាំ ១៨៤៨ នៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ ភាពចលាចលវណ្ណៈសង្គម ដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅ ទីក្រុង លីយ៉ុង ក្នុងឆ្នាំ ១៨៣១ និង ១៨៣៤ និង ទីក្រុង ប្រាក ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៤ ។ លោក ចូណាថាន់ ស្ពែរប៊ើ បានផ្តល់យោបល់ថា ក្នុងរយៈពេលក្រោយឆ្នាំ ១៨២៥ កម្មករទីក្រុងក្រីក្រ (ជាពិសេសពលករ កម្មកររោងចក្រ និងសិប្បករ) បានឃើញអំណាចទិញរបស់ពួកគេធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងដោយ ការបរិភោគសាច់ក្នុងទីក្រុងនៅបែលហ្ស៊ិក បារាំង និងអាល្លឺម៉ង់នៅទ្រឹង ឬធ្លាក់ចុះក្រោយឆ្នាំ ១៨៣០ ទោះបីជាចំនួនប្រជាជនកើនឡើងក៏ដោយ។ . Siemann, Wolfram, The German Revolution of 1848–1849 (London, 1998), p. 27; Lèvêque, Pierre in Dowe, p. 93; Pech, Stanley Z. The Czech Revolution of 1848 (London, 1969), p. 14 ការភ័យស្លន់ស្លោខាងសេដ្ឋកិច្ចនៅឆ្នាំ ១៨៤៧ បានបង្កើនភាពអត់ការងារធ្វើក្នុងទីក្រុងដោយ កម្មកររោងចក្រនៅវីយែន១ម៉ឺននាក់បានបាត់បង់ការងារ ហើយក្រុមហ៊ុននៅហាំប៊ួក ចំនួន ១២៨ បានក្ស័យធនក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៨៤៧ Siemann (1998); Pech, p. 14 លើកលែងតែប្រទេសហូឡង់ មានការជាប់ទាក់ទងគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្នុងចំណោមប្រទេសដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុតដោយបម្លាស់ប្តូរឧស្សាហកម្មឆ្នាំ ១៨៤៧ និងប្រទេសដែលបានទទួលបដិវត្តន៍នៅឆ្នាំ ១៨៤៨ Berger, Helge, and Mark Spoerer. 

ស្ថានភាពនៅក្នុងបណ្តារដ្ឋអាល្លឺម៉ង់គឺស្រដៀងគ្នា។ ផ្នែកខ្លះនៃ ព្រូស ត្រូវបានចាប់ផ្តើមធ្វើឧស្សាហូបនីយកម្ម។ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរឆ្នាំ ១៨៤០ ផលិតកម្មមេកានិចនៅក្នុងឧស្សាហកម្មវាយនភ័ណ្ឌបាននាំមកនូវសម្លៀកបំពាក់ដែលមានតំលៃថោកដែលកាត់បន្ថយផលិតផលធ្វើដោយដៃរបស់ជាងកាត់ដេរអាល្លឺម៉ង់។ Merriman, 1996, p. 724 កំណែទម្រង់បានកែលម្អលក្ខណៈដែលមិនពេញនិយមបំផុតនៃ សក្តិភូមិ នៅជនបទ ប៉ុន្តែកម្មករឧស្សាហកម្មនៅតែមិនពេញចិត្តនឹងកំណែទម្រង់ទាំងនេះ ហើយបានជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរកាន់តែច្រើន។

កម្មករនៅទីក្រុងគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីចំណាយពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេលើម្ហូបអាហារ ដែលភាគច្រើនមាននំប៉័ង និងដំឡូង។ ជាលទ្ធផលនៃការបរាជ័យនៃការប្រមូលផល តម្លៃម្ហូបអាហារ បានកើនឡើង ហើយតម្រូវការសម្រាប់ ទំនិញផលិត មានការថយចុះ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការកើនឡើងនៃភាពអត់ការងារធ្វើ។ ក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៃភាពអត់ការងារធ្វើ សិក្ខាសាលាត្រូវបានរៀបចំឡើងសម្រាប់បុរសដែលចាប់អារម្មណ៍លើការងារសំណង់។ មន្ត្រីក៏បានបង្កើតសិក្ខាសាលាសម្រាប់ស្ត្រីនៅពេលដែលពួកគេមានអារម្មណ៍ថាពួកគេត្រូវបានដកចេញ។ សិប្បករ និងកម្មករដែលអត់ការងារធ្វើបានបំផ្លាញម៉ាស៊ីនឧស្សាហកម្ម នៅពេលដែលពួកគេគំរាមផ្តល់អំណាចបន្ថែមដល់និយោជក។  

 តំបន់ជនបទ 
កំណើនប្រជាជននៅតាមជនបទបាននាំឱ្យមានការខ្វះខាតស្បៀងអាហារ សម្ពាធ ដីធ្លី និងការធ្វើចំណាកស្រុកទាំងក្នុង និងពីអឺរ៉ុប ជាពិសេសទៅកាន់ទ្វីបអាមេរិក។ ការមិនសប្បាយចិត្តរបស់កសិករនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៨៤០ បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ ការកាន់កាប់របស់កសិករលើដីសហគមន៍ដែលបាត់បង់បានកើនឡើងនៅក្នុងតំបន់ជាច្រើន; អ្នកដែលត្រូវបានផ្តន្ទាទោសពីបទលួចឈើនៅក្នុងតំបន់រ៉ែន បានកើនឡើងពី ១០០​ ០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ១៨២៩-៣០ដល់ ១៨៥ ០០០នាក់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៦-៤៧ ។ Sperber, Jonathan.  ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៥ និង ១៨៤៦ ជម្ងឺដំឡូងបារាំង មួយបានបង្កឱ្យ មានវិបត្តិជីវភាពនៅអឺរ៉ុបខាងជើង ហើយបានលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការវាយឆ្មក់ស្តុកដំឡូងនៅ ស៊ីឡេសៀ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៧ ។ ផលប៉ះពាល់នៃគ្រោះទុរភិក្សត្រូវបានបង្ហាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបំផុតនៅក្នុង មហាទុរ្ភិក្សអៀរឡង់ Helen Litton, The Irish Famine: An Illustrated History, Wolfhound Press, 1995,  ប៉ុន្តែក៏បណ្តាលឱ្យមានស្ថានភាពដូចទុរ្ភិក្សនៅ តំបន់ខ្ពង់រាបស្កុតឡេន និងទូទាំង ទ្វីបអឺរ៉ុប ។ ការប្រមូលផលនៃរ៉ៃ នៅតំបន់រុាំង គឺ ស្មើ២០% នៃកម្រិតមុនខណៈពេលដែលការប្រមូលផលដំឡូងនៅឆេកត្រូវបានកាត់បន្ថយពាក់កណ្តាល។ Sperber, Jonathan, Rhineland Radicals: The Democratic Movement and the Revolution of 1848 (Princeton, 1991), p. 140; Pech, Stanley Z. The Czech Revolution of 1848 (London, 1969), p. 45 ការប្រមូលផលដែលបានកាត់បន្ថយទាំងនេះត្រូវបានអមដោយការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃតម្លៃ (តម្លៃនៃស្រូវសាលីកើនឡើងទ្វេដងនៅក្នុងប្រទេសបារាំង និង ហាប់ស្បួកអ៊ីតាលី)។ មានកុប្បកម្មម្ហូបអាហារបារាំងចំនួន ៤០០ដងក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៨៤៦ ដល់ ១៨៤៧ ខណៈដែលការតវ៉ាសេដ្ឋកិច្ចសង្គមរបស់អាល្លឺម៉ង់បានកើនឡើងពី ២៨ ដងក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៨៣០ ដល់ឆ្នាំ ១៨៣៩ ដល់ ១០៣ ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៨៤០ ដល់ ១៨៤៧។ Siemann, Wolfram, The German Revolution of 1848–1849 (London, 1998), p. 39 ការសោកស្ដាយរបស់កសិកររយៈពេលវែងគឺការបាត់បង់ដីសហគមន៍ ការរឹតបន្តឹងព្រៃឈើ (ដូចជាក្រមព្រៃឈើបារាំងឆ្នាំ ១៨២៧) និងរចនាសម្ព័ន្ធសក្តិភូមិដែលនៅសេសសល់ ជាពិសេសមនុស្សយន្ត (កាតព្វកិច្ចការងារ) ដែលមាននៅក្នុងចំណោមពួកអ្នកងារ និងកសិករដែលគេជិះជាន់នៅតំបន់គ្រប់គ្រងដោយរាជវង្សហាប់ស្បួក។Rath, Reuben J. The Viennese Revolution of 1848 (New York, 1969), p. 12 Sperber, Jonathan. 

ទ្រព្យសម្បត្តិ អភិជន (និងអំណាចដែលត្រូវគ្នា) គឺមានភាពដូចគ្នាជាមួយនឹងកម្មសិទ្ធិលើដីស្រែចំការ និងការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពលើ កសិករ ។ ការសោកសង្រេងរបស់កសិករបានផ្ទុះឡើងក្នុងកំឡុងបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៤៨ ប៉ុន្តែជារឿយៗត្រូវបានផ្តាច់ចេញពីចលនាបដិវត្តន៍ទីក្រុង វោហាសាស្ត្រជាតិនិយមដ៏ពេញនិយមរបស់ សាន់ឌ័រ ពែតូហ្វី បដិវត្តនៅទីក្រុង ប៊ុយដាពែស មិនបានបកប្រែទៅជាជោគជ័យណាមួយជាមួយកសិករម៉ាកយ៉ា ខណៈពេលដែល ជនប្រជាធិបតេយ្យអូទ្រីស លោក ហាន គូឌ្លីច បានខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីធ្វើឱ្យកសិករអូទ្រីស "បានបាត់ខ្លួននៅក្នុងសមុទ្រដ៏អស្ចារ្យនៃភាពព្រងើយកន្តើយនិងក្លិនស្អុយ" ។ Sperber, Jonathan. 

 តួនាទីនៃគំនិត 
រូបភាពតូច|230x230ភីកសែល| ការបះបោរខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៨៤៨ នៅ ទីក្រុងប្រាក បានចាក់បញ្ចូលធាតុនយោបាយដ៏រឹងមាំមួយចូលទៅក្នុង ការរស់ឡើងវិញនៃប្រជាជាតិឆេក ។
ទោះបីជាមានការខិតខំប្រឹងប្រែងដោយបង្ខំ និងជាញឹកញាប់ដោយហឹង្សានៃអំណាចដែលបានបង្កើតឡើង និងប្រតិកម្មដើម្បីរារាំងពួកគេក៏ដោយ គំនិតដែលរំខានបានទទួលប្រជាប្រិយភាពដូចជា ប្រជាធិបតេយ្យ សេរីនិយម ជ្រុលនិយម ជាតិនិយម និង សង្គមនិយម ។ Charles Breunig, The Age of Revolution and Reaction, 1789–1850 (1977) ពួកគេទាមទារឲ្យមាន រដ្ឋធម្មនុញ្ញ សិទ្ធិបោះឆ្នោត សេរីភាពសារព័ត៌មាន សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងសិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យផ្សេងទៀត ការបង្កើតកងជីវពលស៊ីវិល ការរំដោះរាស្រ្តកសិករ សេរីភាវូបនីយកម្មសេដ្ឋកិច្ច ការលុបបំបាត់របាំងពន្ធគយ និងការលុបបំបាត់រចនាសម្ព័ន្ធអំណាចរាជាធិបតេយ្យ ដើម្បីគាំទ្រដល់ការបង្កើត រដ្ឋសាធារណរដ្ឋ ឬយ៉ាងហោចណាស់ការរឹតត្បិតអំណាចរបស់ពួកស្តេចក្នុងទម្រង់នៃរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

នៅក្នុងភាសានៃទសវត្សឆ្នាំ ១៨៤០ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ មានន័យថាការជំនួស អ្នកបោះឆ្នោតដែលជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ ដោយ អ្នកបោះឆ្នោតដែលជាបុរសគ្រប់រូប ។ សេរីនិយម ជាមូលដ្ឋានមានន័យថា ការយល់ព្រមពីប្រជាពលរដ្ឋ ការកំណត់អំណាចសាសនា និង រដ្ឋ ការបង្កើត រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋ សេរីភាពសារព័ត៌មាន និងបុគ្គលនិយម។ ទសវត្សឆ្នាំ ១៨៤០ បានឃើញការលេចឡើងនៃការបោះពុម្ពសេរីរ៉ាឌីកាល់ដូចជា Rheinische Zeitung (១៨៤២); Le National និង La Reforme (១៨៤៣) នៅប្រទេសបារាំង; Grenzboten របស់ Ignaz Kuranda (១៨៤១) នៅប្រទេសអូទ្រីស; Pesti Hírlap របស់ Lajos Kossuth (១៨៤១) នៅក្នុងប្រទេសហុងគ្រី ក៏ដូចជាការកើនឡើងនៃប្រជាប្រិយភាពរបស់ Morgenbladet ចាស់នៅក្នុងប្រទេសន័រវេស និង Aftonbladet នៅក្នុងប្រទេសស៊ុយអែត។ Sperber (1994) pp. 99, 113; Ginsborg, p. 44;

'ជាតិនិយម' ជឿលើការបង្រួបបង្រួមមនុស្សដែលត្រូវបានចងភ្ជាប់ដោយ ភាសា វប្បធម៌ សាសនា ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងជាការពិតណាស់ ភូមិសាស្ត្រ នៅក្នុងនោះក៏មានចលនា បង្រួបបង្រួមជាតិឡើងវិញ ផងដែរ។ ជាតិនិយមបានបង្កើតការអំពាវនាវយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងអំឡុងពេលមុនឆ្នាំ ១៨៤៨ ដូចដែលបានឃើញនៅក្នុង ១៨៣៦ របស់ František Palacký 's ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រជាជាតិឆេក ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើដំណើរជាតិនៃជម្លោះជាមួយជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ ឬ Liederkranz ស្នេហាជាតិដ៏ពេញនិយម (រង្វង់ចម្រៀង) ដែល ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅទូទាំងប្រទេសអាឡឺម៉ង់៖ បទចម្រៀងស្នេហាជាតិ និងបះបោរអំពី Schleswig បានគ្របដណ្តប់ពិធីបុណ្យចម្រៀងជាតិ Würzburg ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៥ Stanley Z. Pech, The Czech Revolution of 1848 (1969), p. 25, Wolfram Siemann, The German Revolution of 1848–1849 (London, 1998), p. 47

'សង្គមនិយម' នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨៤០ គឺជាពាក្យដែលមិនមាននិយមន័យឯកច្ឆន្ទ ដែលមានន័យខុសគ្នាចំពោះមនុស្សផ្សេងគ្នា ប៉ុន្តែជាធម្មតាត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងបរិបទនៃអំណាចកាន់តែច្រើនសម្រាប់កម្មករនៅក្នុងប្រព័ន្ធមួយដោយផ្អែកលើកម្មសិទ្ធិរបស់កម្មករនៃ មធ្យោបាយផលិតកម្ម ។

គោលគំនិតទាំងនេះរួមគ្នា - លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីនិយម ជាតិនិយម និងសង្គមនិយម ក្នុងន័យដែលបានពិពណ៌នាខាងលើ - ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងពាក្យនយោបាយ រ៉ាឌីកាល់និយម ។