natgillin/translations-raw huggingface dataset:
He emphasized that there is limitless potential, limitless possibilities, and limitless opportunities now in India. 
भारतात आता अमर्याद क्षमता, अमर्याद शक्यता आणि अमर्याद संधी असल्यावर त्यांनी भर दिला.
In this context, he mentioned the improvement in ease of doing business. 
यासंदर्भात, त्यांनी व्यवसाय सुलभतेतील सुधारणेचा उल्लेख केला.
He credited officials of the Government – and Team India – for this success. 
या यशाचे श्रेय त्यांनी सरकारी अधिकारी आणि टीम इंडियाला दिले.
The Prime Minister said that top-down solutions do not yield results. 
पंतप्रधान म्हणाले की नोकरशाहीच्या तोडग्यांनी परिणाम साध्य होत नाही.
Therefore, the effort is that people on the field contribute to solutions. 
म्हणूनच, प्रत्यक्ष स्थानिक जनतेला यात सहभागी करून घेण्याचा प्रयत्न आहे.
In this context, he appreciated the clarity of thought, and faith in conviction, in the presentations today. 
यासंदर्भात, त्यांनी आजच्या सादरीकरणातील विचारांची स्पष्टता आणि विश्वासाची प्रशंसा केली.
The Prime Minister said that regional imbalances should not be allowed to increase indefinitely. 
प्रादेशिक असमतोल, अमर्याद वाढू देता कामा नये असे पंतप्रधान म्हणाले.
Therefore, the development of backward districts is imperative. 
म्हणूनच मागास जिल्ह्यांचा विकास महत्वाचा आहे.
He said that success stories are vital to change the negative psyche and mindset in these areas. 
या भागातील नकारात्मक विचार बदलण्यासाठी यशोगाथा महत्वपूर्ण असल्याचे त्यांनी सांगितले.
The first step is to convert this mindset of pessimism into one of optimism, he explained. 
या दृष्टीने निराशावादी दृष्टिकोनाचे आशावादी दृष्टिकोनात परिवर्तन करणे हे पहिले पाऊल असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
The Prime Minister said that public movements for development require a meeting of minds in the core team. 
विकासाच्या लोकचळवळीसाठी मुख्य गटातील लोकांची मने जुळायला हवीत असे पंतप्रधान म्हणाले.
In this context he suggested brainstorming at the district level. 
यादृष्टीने त्यांनी जिल्हा स्तरावरील ‘ब्रेन स्टोर्मिंग’ अर्थात व्यापक चर्चेची सूचना केली.
There need to be systematic arrangements to involve people, he said, giving the example of the Swachh Bharat Abhiyan. 
स्वच्छ भारत अभियानाचे उदाहरण देऊन ते म्हणाले की लोकांना सहभागी करून घेण्यासाठी योजनाबद्ध व्यवस्था गरजेची आहे.
He emphasized the importance of building positive narratives and optimism in the achievement of development targets. 
विकासाची उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी सकारात्मक गोष्टी आणि आशावाद निर्माण करण्याच्या महत्वावर त्यांनी भर दिला.
We need to recognise and channelize the aspirations of the people of the aspirational districts, the Prime Minister said. 
महत्वाकांक्षी जिल्ह्यांच्या जनतेच्या इच्छा-आकांक्षा ओळखून त्यांना योग्य मार्ग दाखवण्याची गरज आहे असे पंतप्रधान म्हणाले.
He said public participation should lead to a matching of the aspirations of people, with schemes of Governments. 
लोकसहभागाद्वारे सरकारी योजना आणि जनतेच्या इच्छा-आकांक्षा यांचा मेळ घातला जावा असे ते म्हणाले.
He said the Collectors of the 115 aspirational districts have the opportunity to earn lasting satisfaction, by delivering on development objectives. 
विकासाची उद्दिष्टे साध्य करून समाधान मिळवण्याची संधी 115 महत्वाकांक्षी जिल्ह्यांच्या जिल्हाधिकाऱ्यांना आहे असे पंतप्रधान म्हणाले.
The Prime Minister Shri Narendra Modi paid homage to 10th Sikh Guru Guru Gobind Singh ji on his 350th Prakash Parv. 
दहावे शिख गुरु, गुरु गोविंद सिंह यांच्या 350 व्या प्रकाशपर्वानिमित्त, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आदरांजली अर्पण केली आहे.
PM said, “As we mark the 350th Prakash Parv, I bow to the venerable Sri Guru Gobind Singh Ji. 
350 वे प्रकाशपर्व आपण साजरे करत आहोत.
He was an embodiment of exceptional courage and immense wisdom. 
असामान्य शौर्य आणि अफाट बुद्धीमत्ता यांचे ते मुर्तीमंत प्रतिक होते.
His brave deeds and noble thoughts inspire people across generations. 
त्यांचे शौर्य आणि शिकवण पिढ्यान पिढ्यांसाठी स्फुर्तीदायी राहील, अशा श्री गुरु गोविंद सिंह जी यांच्यासमोर आपण नतमस्तक होत असल्याचे पंतप्रधानांनी म्हटले आहे.
Sri Guru Gobind Singh Ji believed in the power of equality. 
श्री गुरु गोविंद सिंहजी यांचा समानतेच्या शक्तीवर विश्वास होता.
The Prime Minister, Shri Narendra Modi, visited Katra, in Jammu and Kashmir today. 
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आज जम्मू-काश्मिरमधे कटरा भागाचा दौरा केला.
He inaugurated the Shri Mata Vaishno Devi Narayana Super Speciality Hospital, and delivered the Convocation Address at the Shri Mata Vaishno Devi University. 
त्यांनी माता वैष्णोदेवी नारायण सुपर स्पेशालिटी रुग्णालयाचे उद्‌घाटन केले आणि श्री माता वैष्णोदेवी विद्यापीठाच्या दीक्षांत समारंभाला संबोधित केले.
The Prime Minister exhorted the students to always remember that one of the sources of funding for this University, was the donation made by poor pilgrims at the shrine of Mata Vaishno Devi. 
तीर्थ यात्रा करणाऱ्या गरीब भाविकांनी माता वैष्णोदेवीला अर्पण केलेल्या देणग्यांमधून या विद्यापीठाला मदत केली जाते, हे सर्व विद्यार्थ्यांनी कायम लक्षात ठेवावे, असे आवाहन पंतप्रधानांनी केले.
He said that the students should also take a pledge to do something for the poor. 
या गरीबांसाठी शक्य ते प्रयत्न विद्यार्थ्यांनी करावे, असेही पंतप्रधानांनी सांगितले.
He said that the nation is scaling new heights, and with a youthful population, there is a lot that can be achieved. 
देश सध्या यशाची नवी शिखरे गाठत आहे आणि लोकसंख्येपैकी युवा वर्गाच्या योगदानाने अनेक उद्दीष्टे गाठता येतील.
He said the 21st century is the century of knowledge, and whenever there has been an era of knowledge, India has shown the way. 
एकविसावे शतक हे ज्ञानाचे शतक आहे आणि ज्ञानाच्या युगात भारताने नेहमीच मार्गदर्शन करण्याचे कार्य केले आहे, असे ते म्हणाले.
The Prime Minister appreciated the girl students for performing exceedingly well academically. 
शैक्षणिकदृष्ट्या चांगले कार्य करणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे पंतप्रधानांनी कौतुक केले.
He also recalled the feat of Dipa Karmakar, who has become the first Indian woman to qualify for an Olympics gymnastics competition. 
ऑलम्पिक, जिमनॅस्टीक स्पर्धेसाठी पात्र ठरणारी पहिली भारतीय महिला ठरल्याबद्दल दीपा करमरकरच्या कामगिरीचे त्यांनी कौतुक केले.
The Prime Minister later inaugurated the Shri Mata Vaishno Devi Shrine Board Sports Complex, and addressed a public meeting. 
या समारंभानंतर पंतप्रधानांनी श्री माता वैष्णोदेवी श्राईंग बोर्ड क्रीडा परिसराचे उद्‌घाटन केले आणि सार्वजनिक सभेला संबोधित केले.
He appreciated the Chief Minister of Jammu and Kashmir, Ms. Mehbooba Mufti, for her energetic leadership, and for the enthusiasm with which she spoke of the future of the State of Jammu and Kashmir. 
जम्मु आणि काश्मिरच्या मुख्यमंत्री सुश्री मेहबुबा मुफ्ती यांचे जोमदार नेतृत्व आणि उत्साहाचे, त्याचबरोबर जम्मु-काश्मिर राज्याच्या भविष्याच्या अनुषंगाने त्यांनी केलेल्या वक्तव्याचे पंतप्रधानांनी कौतुक केले.
He also recalled the former Chief Minister of the State, Shri Mufti Mohammad Sayeed. 
राज्याचे माजी मुख्यमंत्री श्री मुफ्ती मोहम्मद सईद यांच्या स्मृतींनाही पंतप्रधानांनी उजाळा दिला.
Referring to the Sports Complex, he said that sports is extremely important to build sportsman spirit in society. 
समाजात खिलाडु वृत्ती निर्माण करण्याच्या दृष्टीने खेळ महत्त्वाचे आहेत, असे पंतप्रधान म्हणाले.
The Prime Minister recalled Shri Atal Bihari’s vision for Jammu and Kashmir – Insaniyat, Jamhooriyat, and Kashmiriyat. 
जम्मू-काश्मिरप्रती माजी पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या ‘इन्सानियत, जम्हुरियत आणि कश्मिरीयत’ या दृष्टीकोनाचीही त्यांनी चर्चा केली.
My colleagues in government, 
सरकारमधील माझे सहकारी,
Friends and Distinguished Guests from India and abroad, 
मित्र आणि भारत व परदेशातील विशेष अतिथीगण,
I am happy, to be here today, to address the Sixth Delhi Economics Conclave. 
सहाव्या “दिल्ली इकॉनॉमिक्स कॉनक्लेव्ह”ला संबोधित करण्यासाठी आज येथे उपस्थित राहताना मला आनंद होत आहे.
This is a good platform for bringing together economists, policy-makers, and thought-leaders, from India and abroad. 
भारत तसेच परदेशातील अर्थतज्ञ, धोरणकर्ते, विचारवंत यांना एकत्र आणण्याचे हे एक चांगले व्यासपीठ आहे.
I compliment the Ministry of Finance for organising it. 
या आयोजनाबद्दल मी अर्थ मंत्रालयाचे अभिनंदन करतो.
This JAM vision, will serve as the bedrock of many initiatives to come. 
जेएएम्‌ची ही कल्पना नजीकच्या काळात सरकारच्या अनेक उपक्रमांचा आधार बनेल.
For me, JAM is about Just Achieving Maximum. 
माझ्यासाठी जेएएम्‌ म्हणजे “जस्ट अचिव्हिंग मॅक्सिमम”
– Maximum value for every rupee spent. 
• खर्च करण्यात आलेल्या प्रत्येक रुपयातून अधिकाधिक मूल्य मिळवणे.
– Maximum empowerment for our poor. 
• आपल्या गरीबांचे अधिकाधिक सशक्तीकरण.
– Maximum technology penetration among the masses. 
• सर्वसामान्य जनतेपर्यंत तंत्रज्ञानाचा अधिकाधिक प्रसार.
But let me start by taking a brief look at the Indian economy. 
परंतु सुरुवातीला भारतीय अर्थव्यवस्थेकडे धावती नजर टाकूया.
– GDP growth is up and inflation is down. 
• स्थूल राष्ट्रीय उत्पादनात वाढ झाली आहे आणि महागाई कमी झाली आहे.
– Foreign investment is up and the Current Account Deficit is down. 
• परदेशी गुंतवणूक वाढली आहे आणि चालू खात्यातील तूट कमी झाली आहे.
– Revenues are up and interest rates are down. 
• महसूल वाढला आहे आणि व्याजदर कमी झाले आहेत.
– The fiscal deficit is down and the rupee is stable. 
• वित्तीय तूट कमी झाली आहे आणि रुपया स्थिर आहे.
Obviously, this did not happen by accident. 
हे योगायोगाने घडलेले नाही हे स्पष्ट आहे.
And the world economy is not exactly doing well. 
जागतिक अर्थव्यवस्थेची स्थिती देखील चांगली नाही.
This success, is the result of a series of well thought out policies. 
हे यश आमच्या दूरदर्शी धोरणांचा परिणाम आहे.
Many of the purely macro economic reforms we have undertaken, are probably well known to this audience. 
आम्ही हाती घेतलेल्या बहुतांश आर्थिक सुधारणा तुम्हाला माहिती असतीलच.
We have embarked on a course of fiscal consolidation. 
आर्थिक एकत्रीकरणाच्या दिशेने आम्ही पावले उचलली आहेत.
We have entered for the first time into a monetary framework agreement, with the Reserve Bank to curb inflation. 
महागाईवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी आम्ही प्रथमच भारतीय रिझर्व बँकेबरोबर आर्थिक आराखडा करार केला आहे.
Even while cutting the fiscal deficit we have substantially increased productive public investment. 
वित्तीय तूट कमी करतानाच आम्ही उत्पादक सार्वजनिक गुंतवणूक वाढवली आहे.
This has been made possible in two ways. 
हे दोन पध्दतींनी शक्य झाले.
Firstly, we have imposed, carbon taxes on fossil fuels. 
एक म्हणजे, आम्ही जीवाश्म इंधनांवर कार्बन कर लावला.
We took the bold step of de-controlling diesel prices and thereby eliminated energy subsidies. 
डिझेलच्या किंमतीवरील नियंत्रण हटवण्याचे साहसी पाऊल आम्ही उचलले आणि त्याद्वारे ऊर्जा अनुदान बंद केले.
We have replaced them with taxes. 
त्यांच्या जागी कर आणले.
The coal cess has been increased by four times from Rs 50 per ton to Rs 200 per ton. 
कोळशावरील उपकर चौपट करुन तो 50 रुपये प्रति टन वरुन 200 रुपये प्रति टन इतका केला.
Globally, there is much talk of carbon taxes but much of it is just that – TALK. 
जगभरात कार्बन कराबाबत मोठया मोठया बाता मारल्या जातात, मात्र त्यातून काही निष्पन्न होत नाही, फक्त चर्चा होते.
We have actually acted. 
आम्ही प्रत्यक्ष कृती केली आहे.
Secondly, we have reduced wasteful expenditure through innovative methods like the use of technology. 
दुसरे म्हणजे आम्ही तंत्रज्ञान वापरासारख्या अभिनव पध्दतीद्वारे वायफळ खर्च कमी केला.
Some of the methods, are part of your agenda, such as using Aadhaar to target subsidies to the deserving. 
यातील काही पध्दती तुमच्या कार्यक्रम पत्रिकेत आहेत, जसे मी अनुदान योग्य व्यक्तीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आधारचा वापर.
These are reforms that you are probably aware of. 
काही आणखी सुधारणा आहेत, ज्या तुम्हाला माहित असतील.
But our reforms are far broader, and far deeper, than is generally recognised. 
मात्र साधारणपणे ओळखल्या जाणाऱ्या सुधारणांपेक्षा आमच्या सुधारणा अधिक व्यापक, अधिक सखोल आहेत.
Before I elaborate on this, I would like to raise two issues. 
याबाबत विस्तृतपणे बोलण्यापूर्वी, मला दोन मुद्दे उपस्थित करायचे आहेत.
The first is, REFORM FOR WHAT? 
पहिला मुद्दा आहे, सुधारणा कशासाठी ?
What is the aim of reform? 
सुधारणांचा उद्देश काय ?
Is it just to increase the measured rate of GDP growth? 
केवळ स्थूल राष्ट्रीय उत्पादन वाढवण्यासाठी सुधारणा करायच्या ?
Or is it to bring about a transformation in society? 
किंवा समाजात परिवर्तन घडवून आणण्यासाठी करायच्या ?
My answer is clear. 
माझे उत्तर स्पष्ट आहे.
We must REFORM TO TRANSFORM. 
परिवर्तन घडवून आणण्यासाठी आपल्याला सुधारणा कराव्या लागतील.
The second question is, REFORM FOR WHOM? 
दुसरा मुद्दा आहे, सुधारणा कुणासाठी करायच्या ?
Who is the target audience? 
सुधारणा कोणत्या लोकांसाठी करायच्या ?
Is our aim to impress groups of experts and score points in intellectual discussions? 
तज्ञांच्या गटाला प्रभावित करणे आणि बौध्दिक चर्चेत आघाडी घेणे हा आपला उद्देश असावा का ?
Or to achieve ranks in some international league table? 
कि काही आंतरराष्ट्रीय लीग मानांकनात स्थान मिळवण्यासाठी सुधारणा करायच्या ?
Again, my answer is clear. 
पुन्हा एकदा माझे उत्तर स्पष्ट आहे.
Reform is that which helps all citizens, and especially the poor, achieve a better life. 
सुधारणा म्हणजे ज्यामुळे सर्व नागरिकांना विशेषत: गरीबांना चांगले जीवन जगण्यासाठी मदत होईल.
In short, reform is not an end in itself. 
थोडक्यात सांगायचे तर, सुधारणा म्हणजे काही अंत नाही.
Reform for me, is just a way station on the long journey to the destination. 
माझ्यासाठी, सुधारणा हे निर्धारित स्थळी पोहोचण्याच्या प्रदीर्घ प्रवासातील एक स्थानक आहे.
The destination is transformation of India. 
आणि हे ध्येय आहे भारतात परिवर्तन घडवून आणणे.
Therefore, REFORM TO TRANSFORM. 
म्हणूनच मी म्हटले, परिवर्तनासाठी सुधारणा.
And reforming to transform, is a marathon, not a sprint. 
परिवर्तनासाठी सुधारणा ही मॅरेथॉन आहे, छोटया धावण्याच्या स्पर्धा नाही.
The reforms we have undertaken, are of many types. 
आम्ही हाती घेतलेल्या सुधारणा अनेक प्रकारच्या आहेत.
For simplicity, I will classify them as financial, structural and institutional. 
सुलभीकरणासाठी, मी त्यांचे आर्थिक, संरचनात्मक आणि संस्थात्मक असे वर्गीकरण करतो.
It will not be possible for me to cover all of them here. 
येथे या सर्व सुधारणांबाबत उल्लेख करणे शक्य नाही.
But I will certainly mention some of the most important. 
मात्र यातील काही महत्त्वाच्या सुधारणांचा मी नक्कीच उल्लेख करीन.
Let me start with the financial reforms. 
आर्थिक सुधारणांसह मी सुरुवात करतो.
We talk often about interest rates and credit policy. 
आपण नेहमी व्याजदर आणि पतधोरणाबाबत चर्चा करतो.
Changes in interest rates are debated for months. 
व्याजदरातील बदलांबाबत माहिनो न महिने चर्चा चालते.
Tons of newsprint and hours of television are spent on it. 
कित्येक टन छापील बातम्या आणि दूरचित्रवाणीचे अनेक तास यावर खर्च केले जातात.
Interest rates are no doubt very important. 
व्याजदर महत्त्वाचे आहेत याबद्दल संदेह नाही.
But are they important to a person locked out of the banking system? 
मात्र बँकिंग प्रणाली बाहेरील लोकांसाठी व्याजदर महत्त्वाचे आहेत का ?
To a person who has no prospect of ever lending or borrowing from a bank? 
ज्या व्यक्तीला कोणत्याही बँकेकडून उधार किंवा कर्ज मिळण्याची शक्यता नाही अशांसाठी व्याजदर महत्त्वाचे आहेत का ?
And if large sections of a country are in this position then how important are interest rates? 
आणि देशातील बहुसंख्य अशा स्थितीत असतील, तर व्याजदराचे महत्त्व काय ?
It is for this reason that development experts have been advocating financial inclusion. 
याच कारणासाठी विकासाशी संबंधित तज्ञ आर्थिक समावेशकतेचे समर्थन करत आहेत.
What we have done in the last 17 months is to bring one hundred and ninety million people into the banking system. 
गेल्या 17 महिन्यात आम्ही काम केले ते म्हणजे 19 कोटी लोकांना बँकिंग प्रणालीच्या प्रवाहात आणले.
This is more than the population of most of the countries in the world. 
ही संख्या जगभरातील बहुतांश देशांच्या लोकसंख्येपेक्षा अधिक आहे.
Now these millions are part of our banking system, and words like ‘interest rate’ have a meaning for them. 
आता हे कोटयावधी लोक आपल्या बँकिंग व्यवस्थेचा एक भाग आहेत आणि व्याजदरासारख्या शब्दांना त्यांच्या दृष्टीने अर्थ आहे.
Not only have these people been brought into the system but they have shown that there is great strength at the bottom of the pyramid. 
या लोकांना केवळ बँकिंग व्यवस्थेत आणले नाही, तर त्यांनी दाखवून दिले आहे की पिरॅमिडच्या तळाशी खूप मोठी ताकद असते.
And yet this quiet revolution has hardly been noticed. 
आणि अजूनही या मौन क्रांतीकडे फारसे कुणाचे लक्ष गेलेले नाही.
The Jan Dhan Yojana has also transformed the ability of the poor to make and to receive electronic payments. 
जनधन योजनेत इलेक्ट्रॉनिक पध्दतीने पैसे भरणे आणि मिळवणे याबाबतीत गरीबांना सशक्त केले आहे.
Every Jan Dhan account holder is eligible for a debit card. 
प्रत्येक जनधन खातेधारक डेबिट कार्डासाठी पात्र आहे.
India’s banks are also being encouraged to operate ‘mobile ATMs’. 
भारतीय बँकांना “मोबाईल एटीएम्‌”च्या परिचालनासाठी प्रोत्साहन दिले जात आहे.
A mobile ATM is one where cash can be drawn and simple banking tasks done through a hand held device. 
मोबाईल एटीएम्‌ म्हणजे हातातील उपकरणाच्या माध्यमातून रोख रक्कम काढता येऊ शकते आणि सामान्य बँकिंग कामे करता येऊ शकतात.
Thanks to Jan Dhan Yojana and the RuPay debit card, we have also introduced healthy competition in the debit-credit card space. 
एवढेच नाही, जनधन योजना आणि रुपे डेबिट कार्डद्वारे आम्ही डेबिट आणि क्रेडिट कार्डांदरम्यान निकोप स्पर्धा सुरु केली आहे.
This has traditionally been dominated by a few international players. 
यात पारंपरिक काही आंतरराष्ट्रीय संस्थाचे वर्चस्व राहिले आहे.
Even one year ago, there were hardly any indigenous card brands in the market. 
आता गेल्यावर्षीपर्यंत बाजारात एखादाच स्वदेशी कार्ड ब्रॅन्ड होता.
Today, 36 % of debit cards in India are Ru-Pay cards. 
आज भारतात, 36 टक्के डेबिट कार्डे ही रुपे कार्ड आहेत.
Financial inclusion is not just about opening bank accounts or enabling electronic payments. 
आर्थिक समावेशकता केवळ बँक खाती उघडण्यापुरती किंवा इलेक्ट्रॉनिक पध्दतीने पैसे भरण्यात सक्षम करण्यापुरती मर्यादित नाही.
I firmly believe, that India has tremendous entrepreneurial energy. 
मला पूर्ण विश्वास आहे की, भारतात जबरदस्त उद्यमशीलता आहे.
This needs to be harnessed so that we become a nation of job-creators, rather than job seekers. 
ती वृध्दिंगत करण्याची गरज आहे, जेणेकरुन भारत रोजगार मिळवणाऱ्यांपेक्षा रोजगार निर्मिती करणारा देश बनेल.
When we took office, we found that 58 million non-corporate enterprises provided one 128 million jobs. 
जेव्हा आम्ही कार्यभार स्वीकारला, तेव्हा आम्हाला आढळून आले कि 58 दशलक्ष गैर-कार्पोरेट उद्योग 128 दशलक्ष रोजगार पुरवत होते.
60% of them were in rural areas. 
यापैकी 60 टक्के ग्रामीण भागात होते.
Over 40% were owned by people from the Backward Classes and 15% by Scheduled Castes and Tribes. 
40 टक्क्यांहून अधिक उद्योगांवर मागासवर्गीयांची तर 15 टक्के उद्योगांवर अनुसूचित जाती आणि जमातीतील लोकांची मालकी होती.
But bank credit accounted for a tiny share of their financing. 
मात्र त्यांच्या वित्तपोषणात बँक कर्जाचा वाटा अगदीच नगण्य होता.
Most of them never get any bank credit. 
यापैकी बहुतांश उद्योगांना कधीही कोणत्याही बँकेकडून कर्ज मिळाले नव्हते.
Already under the Pradhan Mantri Mudra Yojana banks have provided More than six million loans to small businesses for a total value of nearly Rs 38,000 crores or six billion dollars. 
प्रधानमंत्री मुद्रा योजनेअंतर्गत, बँकांनी लहान उद्योगांना 60 लाखांहून अधिक कर्ज दिली आहेत, ज्यांचे एकूण मूल्य सुमारे 38 हजार कोटी रुपये किंवा 6 अब्ज डॉलर्स इतके आहे.
If one conservatively estimates that each loan creates 2 jobs we have laid the foundation for 12 million new jobs. 
जर असे मानले कि प्रत्येक कर्जातून दोन रोजगारांची निर्मिती होते, तर त्या हिशोबाने आम्ही 1 कोटी 20 लाख नवीन रोजगारांची पायाभरणी केली आहे.
Even Rs Two Hundred Thousand crores invested in the corporate sector would not produce this many jobs. 
कॉर्पोरेट क्षेत्रात 200 हजार कोटी रुपये गुंतवणल्यानंतरही इतके रोजगार निर्माण होणार नाहीत.
We have now launched a programme where each branch of each bank that is a total of 125,000 bank branches will assist one Dalit or a Scheduled Tribe person and one woman in starting a business. 
आम्ही आता एक कार्यक्रम सुरु केला आहे, ज्या अंतर्गत, प्रत्येक बँकेची प्रत्येक शाखा म्हणजेच एकूण 1,25,000 बँक शाखा, एका दलित किंवा अनुसूचित जातीतील व्यक्तीला आणि एका महिलेला व्यवसाय सुरु करण्यात मदत करतील.
We are also creating an environment that fosters innovation and start-ups through the Atal Innovation Mission and the Self Employment and Talent Utilisation programme. 
आम्ही असे एक वातावरण निर्माण करत आहोत, ज्यामुळे अटल अभिनवता मोहीम आणि स्वयंरोजगार आणि प्रतिभेचा वापर कार्यक्रमाच्या माध्यमातून अभिनवता आणि स्टार्ट-अप्सला प्रोत्साहन मिळेल.
Another financial reform is the provision of a safety net through new social security schemes. 
अन्य दुसऱ्या आर्थिक सुधारणेअंतर्गत, नवीन सामाजिक सुरक्षा योजनांच्या माध्यमातून सुरक्षेचे जाळे पुरवण्याची तरतूद आहे.
We have introduced three non-subsidised but low cost schemes covering accident insurance life insurance and pensions. 
आम्ही विनाअनुदानित मात्र स्वस्त अशा तीन योजना सुरु केल्या आहेत, ज्यात अपघात विमा, जीवन विमा आणि निवृत्ती वेतन यांचा समावेश आहे.
Because of their massive coverage the premia are low. 
त्यांच्‍या व्यापक व्याप्तीमुळे, प्रिमियम कमी ठेवण्यात आला आहे.
There are now over 120 million subscribers. 
या योजनांच्या एकूण ग्राहकांची संख्या 12 कोटींहून अधिक झाली आहे.
For many of these reforms to be successful we need a strong banking system. 
यापैकी बहुतांश सुधारणा यशस्वी होण्यासाठी आपल्याला एका मजबूत बँकिंग व्यवस्थेची आवश्यकता आहे.
We inherited a system where cronyism and corruption were believed to be rampant in banking decisions and in appointments to public sector banks. 
आपल्याला वारसा परंपरेने एक अशी व्यवस्था मिळाली होती, ज्यात आपल्या ओळखीतल्या लोकांची वर्णी आणि भ्रष्टाचार यांचा बँकिंग निर्णयांमध्ये आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांमध्ये होणाऱ्या नियुक्त्यांमध्ये ऊत आला होता.
After the first ever retreat of a Prime Minister with bankers, known as the Gyan Sangam, we have moved decisively to change this. 
पंतप्रधानांच्या बँकर्सबरोबर झालेल्‍या पहिल्या बैठकीनंतर जी ज्ञानसंगम म्हणून ओळखली जाते, आम्ही अशा प्रकारची प्रवृत्ती बदलण्यासाठी ठोस पावले उचलली आहेत.
Major steps have been taken to improve efficiency, including clear performance measures and accountability mechanisms. 
कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी आम्ही अनेक उपाययोजना केल्या, यात कामगिरीसंबंधित स्पष्ट पध्दती आणि उत्तरदायित्वाशी संबंधित यंत्रणेचा समावेश आहे.
We have made a commitment to ensuring adequate capital. 
पुरेसे भांडवल सुनिश्चित करण्यासाठी आम्ही वचनबध्द आहोत.
But more than that there have been very powerful non-financial steps. 
मात्र गैर-वित्तीय उपाययोजना यापेक्षा अधिक परिणामकारक ठरल्या आहेत.
Interference in banking decisions has ended. 
बँकिंग निर्णयांमधील हस्तक्षेप संपला आहे.
A new process for appointments is being put in place under the Bank Boards Bureau. 
बँक बोर्ड ब्युरो अंतर्गत नियुक्त्यांसाठी एक नवीन प्रक्रिया सुरु करण्यात येत आहे.
Credible and capable bankers have been appointed to head banks. 
विश्वासार्ह आणि सक्षम बँकर्सची बँकांच्या प्रमुखपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे.
For the first time since banks were nationalised 46 years ago private sector professionals have been appointed in key positions. 
46 वर्षांपूर्वी झालेल्या बँकांच्या राष्ट्रीयीकरणानंतर, प्रथमच खासगी क्षेत्रातील व्यावसायिकांची प्रमुख पदांवर नियुक्ती करण्यात आली आहे.
This is a major reform. 
ही प्रमुख सुधारणा आहे.
There is a whole eco-system focused on alleviating poverty. 
दारिद्रय निर्मूलनावर संपूर्ण अर्थव्यवस्थेचा भर आहे.
Perhaps this can be called the ‘poverty alleviation industry’. 
याला दारिद्रय निर्मूलन उद्योग म्हणता येऊ शकेल.
Obviously the intentions are good. 
हेतू नक्कीच चांगला आहे.
Well designed schemes and subsidies do have an important place. 
उत्तम प्रकारे आखण्यात आलेल्या योजना आणि अनुदान यांना महत्त्वाचे स्थान आहे.
But empowering the poor is far more effective than empowering the poverty alleviation industry. 
परंतु दारिद्रय निर्मूलन उद्योग सक्षम करण्यापेक्षा गरीबांचे सक्षमीकरण अधिक परिणामकारक आहे.
Our financial reforms empower the poor to fight poverty themselves. 
आपल्या आर्थिक सुधारणा गरीबांना गरीबीविरुध्द लढण्याची ताकद देतात.
I can take the analogy of a house. 
मी एका घराचे उदाहरण घेतो.
The foundation and basic structure occupies some of the costs. 
एकूण खर्चाचा काही हिस्सा घराचा पाया आणि मूळ ढाच्यावर खर्च होतो.
Then come the fixtures, fittings and furniture. 
त्यानंतर फिटिंग आणि फर्निचरचा क्रमांक येतो.
If the foundation and structure are weak any investment in nice fittings or attractive floor tiles or beautiful curtains is unlikely to last long. 
जर पाया आणि ढाचा कमकुवत असेल, तर फिटिंग्स, आकर्षक फरशा किंवा सुंदर पडदयांमध्ये केलेली गुंतवणूक दीर्घकाळ चालणार नाही.
So also, empowering the poor through financial inclusion and social security will provide a more stable and lasting solution. 
म्हणनूच, आर्थिक समावेशकता आणि सामाजिक सुरक्षेच्या माध्यमातून गरीबांना सशक्त करणे हा अधिक स्थिर करणे हा अधिक स्थि आणि दीर्घकालीन तोडगा आहे.
Let me now turn to structural reforms in various sectors. 
आता मी विविध क्षेत्रातल्या रचनात्मक सुधारणांकडे वळतो.