user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: پلاستیک ککړتیا اواغیزې
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A9%20%DA%A9%DA%A9%DA%93%D8%AA%DB%8C%D8%A7%20%D8%A7%D9%88%D8%A7%D8%BA%DB%8C%D8%B2%DB%90
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: راټولوونکی او پورته کوونکی فیض الرحمن احمدي دپلاستيک دتوليد او منځ ته راتګ تاريخچه د پلاستيک په جوړولو کې د طبيعي موادو ژوولو ژاولې او لاکونه څخه تر کېمياوي موادوطبيعي رابر،نايتروسلولوز،ګالايټ پوري اوبلاخره د ترکېبي ماليکولونوباکلايت،ايپوکسي، پوري ټول شا مل دي په لومړيو کې پلاستيک د ژونديو منشا لرونکو موادو څخه جوړيده لکه هګۍ او دويني پروټين کوم چي د عضوي پوليميرونو د جملې څخه دي په ق م په منځني امريکا کې د رابر څخه د بالونو جوړولو ،دتړلووسايل، بيکرونه، اودځينو مجسمو جوړولو لپاره په کار وړل کېده.په اتلسمه پيړۍ کې کله چي صنعت پرمختګ وکړه نو زيات وسايل منځ ته راغلل نو هغه وخت دپلاستيک د صنعت سرعت هم لا پسې زياتوالی ومونده خاصکر کله چي د زيات حرارت په واسطه د طبيعي رابرڅخه د دحرارت په مقابل کې مقاوم وسايل جوړ کړل.خو پلا ستيکې تو کې د لومړي ځل لپاره دکېمياوي موادو څخه په مصنوعي ډول په واسطه د انګلستان په بر منګهم ښار کې په ميلادي کال منځ ته راوړل چي د همدي په واسطه يی د ميلادي کال په نمايشګاه کې د برونزو مدال هم واخيست . البته دا پلاستيک په مصنوعي ډول له سلولوزاو نايتريک اسيد او دي ته ورته محلولونو څخه جوړ شوچي همدا په تاريخ کې دپلاستيک په مصنوعي توګه د منځ ته راتک لومړني يادونه ده ددي څخه يو څه موده وروسته په نولسمه پيړۍ کې د په نوم بلجيمي عالم د باکليت په توليد بريالی شو چي دا پلاستيک يي دفينول او فارم الديهايد مرکباتو څخه دحرارت په واسطه لاس ته راوړه.کله چي دلومړي نړيوالې جګړي څخه وروسته کېماوي صنعت پرمختګ وکړه ورسره د پلاستيکونو مختلف ډولونه رامنځ ته شول همدارنګه پولي وينايل کلورايددلومړي ځل لپاره په ميلادي کال منځ ته راغلي وه مګر ډير وخت وروسته يا په ميلادي کال د تجارتي توليد په واسطه رامنځ ته شو. چې پولي سيتارين په ميلادي کال دله خوا رامنځ ته شو.بل خوا دلومړي ځل لپاره په ميلادي کال د کمپنۍ له خوا فينول پرپل ريزين په لاس راغلل بيا ورپسې په ميلادي کال پولي ايتلين د له خوا منځ ته راغلل.بلاخره په لنډ ډول ويلی شو چې د پلاستيک د توليد د مکمل پيشرفت دوره ددوهم نړيوال جنګ څخه وروسته رامنځ ته شوه چې دا موده د ميلادي کلونو څخه ده چې د مختلفو علماووله خوا مختلف پوليميرونه منځ ته راغلل لکه پولي ايترونه ، پولي پروپايليونونه پولي ايتلينونه او داسې نور.ځکه په دي وخت کې د صنعت يو نوي فصل پرانيستل شو او په مختلفو برخو کې مترقي کارونه تر سترګو شول او صنعتي هيوادونو د نوې او عصري ټکنالوژۍ په لرلو سره يي پيشرفته وسايل توليد کړل. اوس مهال دغه تکنالوژۍ د ښيښې ځاي په ځينو مواردو کې ځای خپل کړی دی او دډيری داسې وسايل لاسته راغلي دي چي د اقتصاد له پلوه په هر سټيج کې قرار لرونکې خلک کولي شي چې دغه وسايل راونيسي. پلاستيک څه شی دپلاستيک کليمه د لاتين څخه مشتق شوې چي معني يي ارتجاعيت پذير يا هم په مختلف شکل سره پيدا کېدونکې معني لري يا هم هر قالب کې جوړيدونکې ماده يا قالب پذيرماده ورته ويلي شو. پلاستيک هغه عضوي مواد دي کوم چي په مصنوعي ډول د حرارت په نتيجه کې دانسانانو په واسطه د مختلفو پوليميرونو څخه لاس ته راغلي دی چي همدا پوليميرونه دلوړ ماليکولي وزن لرونکې دي هر پوليمير د مونو ميرونو مجموعه ده چي دا مونوميرونه په خپل ترکېب کې مختلف کېمياوي مواد لري نو ځکه يي د تجزيه کېدو په وړاندي ثبات زيات دي . يا پلاستيک هغه کېمياوي ماد ده چي منشاء يي نفت او نفتي مشتقات دي .يا پلاستيکونه د لومړي ځل لپاره د بشر لخوا جوړ شوي مواد دي .کوم چي د ربړي موادو څخه همدارنګه د کېمياوي عناصرو لکه کاربن، هايدروجن، اکسيجن، نايتروجن، کلورين او سلفر په خپل ترکېب کې لري . دا عناصر د هوا، اوبه، ګاز، تيل، ډبرو سکرو او حتی د ژونديو نباتاتو څخه راځي. همدارنګه بشر سره دا فکر له پخوا څخه موجود وه چې څرنګه مختلف کېمياوي مواد لاس ته راوړي او ور څخه په مختلفو برخو کې د خپلې ښيګڼې په منظور تر استفادې لاندې راولي اوس مهال له پلاستيک څخه په پراخه پيمانه په مختلفو مواردو کې استفاده کېږي چي استفاده کول يي د خپلو ځانګړو خواصو له امله ديادونې وړ دي چي دغه خواص يي د نورو په پرتله سپکوالی ،ارزانوالی د فلزي موادو د پوښلو لپاره غوره مواد دي تر څنګ يي د رنګ اخيستلو قابليت هم لري ،د مختلفو جوي يا اقليمي عواملو مخنيوی کوي لکه په ملچيا د کرنيزو نباتاتو ژغورنه دتودوخې ،امراضو،افاتو، هرزه ګياووڅخه، ګرين هاوس په جوړولو کې هم استعماليږي. علاوه په دي د طبي وسايلو ،ماشينونو،کمپيوترونو ، موبايلونو او داسې نورو صنعتي وسايلو لپاره د يو موثره او ساتونکې کور حيثيت لري چي پورته ذکرشوې ټولې هغه ځانګړنې وي چي د پلاستيک صنعت ته يي وده ورکړې ده .هيره دي نه وي چي پلاستيک د موټر سازي، هوايی الوتکو،بحری بيړی، په ځينو برخوکې په کار وړل کېږی د جوړښت له مخې پلاستيک مختلف ډولونه لري لکه ترمو پلاستيک يي هغه ډول دي چې دتودوخي په مقابل کې کېمياوي تغير نه مني او بيا بيا ځل استعماليدي شي لکه او بل ترموسيت پلاستيک دي چي يوازي په يو ځل شکل اخلي او بيا بيا نه استعماليږي لکه درابر ويلکنايزيشن يا حرارت ورکول.دا چې د پلاستيک استعمال په صنعت ،کرنيزو چارو، او نورو برخو کې د استعمال زيات موارد لري ددي ترڅنګ چاپيريال ته دزيان اړوونکي عامل په توګه پيژندل شوی دي په هغه صورت کې چي دتوليد او استعمال اندازه يي د محافظوي پايدارۍ څخه ووځي او چاپيريال ته په خپل سر علاوه شي.اوس مهال په نړيواله سطحه د يادې ستونزي د حل لپاره ځيني کړنلاري غوره شوي تر څو پلاستيک توليد کم شي او اوبديل يي پيداشي. دپلاستيک ډولونه او د استعمال شکلونه په عمومي ډول سره که ووايو نو پلاستيک د بشر په ژوندانه کې په پراخه کچه استعمال لري چي دا استعمال دساده پلاستيکې کڅوړو د جوړونې څخه نيولې لويو لويو ساختمانونو کې او بلاخره د حمل او نقل وسايلو کې په څرګند ډول سره ليدل کېږي بالعموم اوس دپلاستيک ځينې ډولونه اودهغوي داستعمال شکلونو څخه يادونه کوو. . دپورتني پلاستيک دول دي او دګازي مشروباتو بوتلونو،دکوچو يا نور غذايي محصولاتو د دبسته بندي ډبو، ځينو کڅوړو او نورو اشکالو سره داستعمال لاندې راځي. . - مقاوم پلاستيکونه دي چي د صابون دانيو ،مايعاتو جکونه ، مختلفو مقاصدو لپاره پلاستيکی کريټونو په جوړولو کې استعمال لري. . دپايپونو ، برقی لينونو پوښلو کې ، کړکېو صنعت،او دکورونو په مزين کوونکو اونوروساختماني وسايلو کې په کار وړل کېږي. . - ملچ ،ګرين هاوس ،بامونو پلاستيکونه ،ځيني پلاستيکې لوښي ،ماشومانو دلوبو سامانونه هم ورڅخه جوړيږي. . بوتلونوسرونه، موټربمپري ،فشاري سيستم لرونکې پايپونه اوچوکۍ ورڅخه جوړيږي. . يو بار مصرف پيالې، بوتلونه ، د بسته بندۍ پومونه ،د کېسټونو نرم پوښونه. . دا ډولو پلاستيکونه د پورته ذکر شويو دولونو دوه يا زياتو ډولونو له يو ځاي کيدو څخه په لاس راځي.په لاندي ډولونو سره يي ښايو. . تار جوړونې او ځيني ټوکرونو په جوړونه په کار راځي. . غاښونو برشونه،ماهي نيونۍ جالونه ،د اسلحوپوښونه جوړولو کې په کار وړل کېږي. . کمپيوتر ځينې برخې .عينکې،مقاومي محافظوي کړکۍ،ترافيکې اشاري جوړول. . دا مقاوم پلاستيک دي چي الکترونيکې وسايلو، کمپيوتر منيټورکېبورډ ،پرنټر، موبايل کورونو، او د زهکشی پايپونو په جوړولو کې په کار راځي. . عموما سيټ پوښونو، دسيتونو منځ پومونو کې استعماليږي. د پلاستيک ګټې او تاوانونه ګټې . دځمکې په ملچ کولو سره لکه دنورو موادو په شان دهرزه بوټو حشراتو کنترول کې مرسته کوي . . شنې خوني په جوړولو کې هم استعماليږي. . د نباتاتو لپاره د حرارت درجي په پورته وړلو کې کې مرسته کوی. . پلاستيکې ټانکونه داوبو د ذخيره کولو لپاره استعماليږي او د يو ساتونکې اوبو رسونې سيستم لپاره ګته لري. . پيالې بوتلونه ،چوکۍ ، ميزونه اوداسی نورو سپکو وسايلو په استعمال سره يي د فلزاتو ځاي نيولي دي . پلاستيک سپک ،مقاوم،او مداوم خاصيت لري . . په اسانۍ سره په مختلفو اشکالو بدليږي او د جذب او ټکان په مقابل کې ډير وړدي . . اوبه نه پريږدي چې له دي نه تيرې شي يعنې هايدروفوبيک خاصيت لري. . ارزانه قيمت د رانيولو لپاره لري د غذايي موادو په بسته بندۍ کې رول لري. . همدارنګه ځينې ډولونه يي کولي شو چي بيا بيا ځلې استعمال کړولکه بوتلونه چي په اشپز خانه کې پکي مساله جات اچول کيږي يا کڅوړي چي په کثافت دانۍ تري جوړولی شو. . دبيا ځلي دوران ورکولو سره په نورو محصولاتو هم بدليږي لکه په فايبرونو ،کورونو ،کثافت دانيو او داسې نورو بدليږي. . دپلاستيک تاوانونه . دپلاستيک د ترکېبي موادو منابع غير قابل تجديد وي . . په اسانۍ سره نه تجزيه کېږي. . د ايکوسيستم په تخريب کې برخه اخلي. . دانسانانو په صحت باندې نه جبرانيدونکې اغيزې لري. . دبحري او سطحي اوبو په ايکوسيستم باندي اغيزي کوي او غذايي ځنځير دتخريب سبب ګرځي. . څومره يی چي د توليد اندازه زياته ده و د بيا ځلي نوي کولو اندازه يي ډيره کمه ده ځکه ټول ډولونه د پلاستيک د بيا ځلې استعمال وړتيا نه لري . . که يي حيوانات وخوري هضمولی يي نه شي نو مختلف تاثيرات پرې واردوي . . ددي پاکول له چاپيريال څخه ډير وخت او مصرف ته اړتيا لري ځکه استعمال يي زيات دي. . په اسانۍ سره اور اخلي مختلف زهري ګازات تري فضا ته علاوه او د ځمکې کري په ګرميدو باندي منتج کېږي. . دالاستيکې خواصو د لرلو له کبله شکېږي هم نه. . کولي شي چي په فزيکې شکل سره هم حيوانات دمرګ تر قشلي ورسوي . . دکم کثافت دلرلو له کبله يي دباد معمولي سرعت هم له يو ځاي څخه بل ځاي ته انتقالوي. . کله چي پلاستيک ۶۵ له درجي څخه لوړي تودوخې سره مخ کيږی نو زهري مواد خوشي کوي لکه . د پلاستيک ککړتيا په چاپيريال کې دپلاستيک خځلو او يا هم په عادي شکل سره د پلاستيک د زهري خواص کوم چې په وحشي ژوو پناه ګاه ،يا د وحشي حيات ځای، يا نورو اهلي حيواناتو ،مرغانو ،ماهيانو او بلاخره په انسانانواو دانسانانو په هستوګنځايونو باندې نا وړه اغيزې وکړي پلاستيک ککړتيا بلل کېږي يا په عبارت دپلاستيک په واسطه د ژوند په چاپيريال کې نا مطلوب شرايط چي وکولای شي چي په انسانانو او حيواناتو باندي ناوړه اغيزې وکړي پلاستيک ککړتيا بللی شو . په اوسني پرمختللي وخت کې همدا پلاستيکې پاتې شوني دي چې د لويو ککړونکو په توګه خپل فعاليت تر سره کوي همدارنګه نوموړې بقاياوې د تجزيه کېدو په اساس په کوچنيو، منځنيو ، او په لويو ويشل ډولونو ويشل کېږي. پلاستيکونه چي دانسانانو لخوا په زياته اندازه استعماليږي نو چاپيريال ته يي د ضرر اندازه په دي لحاظ سره ډيره ده چي پلاستيک ډير وخت ته اړتيا لري چې تجزيه او يا هم له منځه لاړ شي د پلاستيک ککړتيا چې په انسانانو باندې اغيزې لري نوځمکه، سيندونو او سمندرونو باندې هم اغيزي لري.ژوندی موجودات، په خاصه توګه سمندري حيوانات، کېدای شي د پلاستيک خوړلو له لارې اغيزمن شي دا ځکه چي د دوي معدي نه توانيږي چي نوموړی پلاستيک دي هضم کړي نو څرنګه چي دغه پلاستيکونه چي ضايع شوي دي او په خپل ترکېب کې کېمياوي مواد لري. نوموړي مواد دژونديو موجوداتو په بيولوژيکې فعاليتونو کې خنډونه رامنځته کوي.هيره دې نه وي چې انسانان هم د پلاستيک په واسطه اغيزمن کېږي لکه د تايرايډ هارمون اغيزمنوي او يا يي له منځه وړي همدارنګه تنفسي سيستم او تر څنګ يي په لويه سطحه د هاضمي د سيستم په تخريب او فعاليت کمونه کې د يو لوي مرستيال په توګه کار تر سره کوي په نړۍ واله کچه يواځې په انګلستان کې، هر کال ميلونه ټنه پلاستيک مصرف کېږي، چې له مخې يي يوازې ٪ بيرته په ګټور حالت بدليږی او پاتې . ميليون ټنه ضايع پاتې شوي پلاستيک ځمکې ته د خځلو په شکل علاوه کېږي . سمندرونو ته هم علاوه کيږي چي دا د سمندري ژوو په ژوند باندې هم ناوړه اغيزه کوي .او س مهال په نړېواله کچه په ځينو سيمو کې دپلاستيک کمښت هڅې پېل شوي چې دپلاستيک مصرف او ککړتيا کچه راټيټ کړي او دپلاستيک څخه بيا ځل ګټې اخيستنې ته وده ورکړي خو دغه عمل تر سره کول به هغه وخت په ځاي او دقيق تر سره شي کله چي په نړيواله سطحه هيوادونه او بالخصوص پرمختللي يا صنعتي هيوادونه پترو پلاستيک په ځاي دبايوپلاستيک تکنالوژۍ ته پر مختګ ورکړي. د پلاستيکې خځلويا ضايعاتو ډولونه دپلاستيک ککړوونکې خځلې درې لوي ډولونه شتون لري چي دپلاستيک د ککړوونکوپه طبقه بندۍ کې مرسته کوي. چې درې عمده ډولونه دي: . لوي خځلې څخه لوي وي . منځنۍ اندازه خځلې - . . کوچني خځلې - يا تر نانو متر هم رسيږي ديادو شويو دري ډولونو څخه کوچنۍ او لويي پلاستيکې زبالي په شمالي نيمه کره کې د ښاري سيمو او د اوبوپه شاوخوا برخوکې په لوړه کچه قرار لري البته دا پلاستيکونه د سمندر په ساحلونو کې هم په زياته اندازه موندل کېږي. دريواړه ډولونه ميګا،ميزو او ميکرو پلاستيکونه په مختلفو مواردو کې لکه د اجناسو بسته بندی، ، او نورو کورني توکو کې په کار وړل کېږي همدارنګه کوم ماهي نيونکې چي په سواحلو کې د ماهيانو نيونې لپاره په کاروړل کېږي ممکن د همدي ککړتيايعني پلاستيک ککړتيا له امله هغوي ماهي نيونه په درست شکل تر سره نه کړي ځکه د ماهيانو پر ځاي به په جالونو کې پلاستيکې خځلې هم موجوددې وې. له بل پلوه پلاستيک په لومړني او دوهمي ډولونو سره هم طبقه بندي کولی شو . لومړنۍ پلاستيکونه دا هغه پلاستيکونه دي چي کله راټول شي نو په اصلي بڼه وي يعني تخريب شوي نه وي . لکه د بوتل سرونه ، دسګرټ پلاستيکې ډبلي ، او کوچني کلکې موشکڼې يا داني..... . . . دوهمي پلاستيکونه دا نسبتا د تخريب په حال کي وي يا په لنډ ډول داسې وايو چي د لومړنيو پلاستيک تخريب شوی شکل دي. دافغانستان په ځينو ولايتونوکې دنورو جامدو کثافاتو تر څنګ پلاستيکي کثافت په کابل ولایت کی دولس فیصده د ورځې اوهمدارنګه ددي په اندازه يا ددي څخه کم په ننګرهار او لغمان ولايتونو کې هم توليديږي مګر دقيقه اندازه يي اوس مهال نه ده ښودل شوي. خو خوشبختانه د ځينو څيړنو په اساس ددغه پلاستيکې خځلوحطر زمونږ په هيواد کې په اوس وخت کې د زغملو وړ دي خو که په راتلونکې کې ډېريدونکی دی که يي مخنيوي ونه شي بلاخره به دنورو هيوادونو په شان افغانستان هم دد ي ناورين له خوا په شديد ډول سره وځپل شي.البته زمونږ په هيواد کې ددغه ستونزې د حل لپاره وخت په وخت لازم اقدامات شوي دي لکه دوزيرانو شورا پريکړه کړې وه چې په دوکانونو کې به دپلاستيکي کڅوړو د استعمال مخه ونيسي۱۳۸۹مرغومي ۲۰. دوزيرانو شورا پريکړه کړي چي د سوداکرۍ او صنايعو وزارت دي په هيواد کې د پلاستيکي کڅوړو د توليد او ماليي وزارت دې د ګمرماتو له لارې هيواد ته د پلاستيک کڅوړو راوړل منعه کړي۱۳۹۰ حمل ۸ د عامې روغتيا وزارت هم د دپلاستيکي کڅوړو د منع کولو لپاره يو کمپاين په لاره واچاوه تر څو دغه ستونزه هواره کړي ۲۰۱۳ اپريل ۳ . همدارنګه د د افغانستان د ژوندچاپيريال ساتنې قانون ځيني مادې د جامدو کثافاتو د توليد او تنظيم په اړه لري چې په لاندې ډول تري يادونه کوو. ۴ فصل ،۳۰ ماده ،۱ فقره: هيڅ شخص نه شي کولی چې زبالې داسي راټولي ، انتقال ، بسته بندي يا زيرمه کړي چي د ژوند په چاپيريال باندې ناوړه سترې اغيزې ولري . ۴ فصل ،۳۰ ماده ،۲ فقره:هغه شخص چي زبالې توليد، انتقال ،ترانزيت يا وساتي،يا ورسره کار ولري مکلف دي چې د ژوند په چاپيريال باندي دهغې ناوړه سترو اغيزومخنيوي لپاره لازم تدابير ونيسي. ۴ فصل ،۳۰ ماده ،۳ فقره:د هغه ودانۍ مالک يا استوګن چې هلته مضرې زبالې توليديږي مکلف دی چې هغه له نورو زبالو جلا کړي او د محيط ززيست د ملي ادارې د قوانينو او مقرراتو او جواز کې درج شويو شرايطو مطابق هغه په جلا ظرف يا ځاي کي واچوي. ۴ فصل ،۳۰ ماده ۴ فقره:هيڅ شخص نه شي کولي چي زبالي په داسې ځای کې واچوي چې د محيط د ککړيدو باعث شي. د زبالو دتنظيم جواز ليکونه. ۳۱ ماده ۱ فقره هيڅ شخص نه شي کولی چې د زبالو د راټولولو،دايمي زيرمه کولو،يا سوځولو په غرض ځاي جوړ کړي يا يي په واک کې واخلي خو د چاپيريال ساتنې ادارې جوازليک په لرلو سره کولی شي. دزيان رسوونکو زبالو د تنظيم جواز نامه ۴ فصل ،۳۲ ماده ۱ فقره:د ځمکې مالک يا هغي ځاي اوسيدونکي چې زبالي هلته دفع يا کارول کيږي مکلف دي چي دجواز تر لاسه کولو لپاره په غرض بايد په غوښتنليک کې د زبالو کيمياوي ترکيب حجم خواص هغه فعاليت چي زبالي تري رامنځ ته کيږي د زبالو د تنظيم... پاليسي وړاندې کول او بلاخره په محيط باندې د ناوړه تاثيراتو د مخنيوي په غرض احتياطي تدابير ونيول شي. هغه ۲۰ هيوادونه چې دپلاستيک ضايعاتو د نه مديريت په اساس درجه بندي شوي د پلاستيک د نه مديريت سلنه پلاستيک ضايعات هيواد درجه چين . اندونيزيا . فلپين . ويتنام . سريلانکا . تايلنډ . مصر . ماليزيا . نايجيريا . بنګله ديش . جنوبي افريقا . هندوستان . الجزاير . ترکيه . پاکستان . برازيل . برما . موراکو . جنوبي کوريا . امريکا . چې نوموړي سروي په ميلادی کال کې شوي ده دپلاستيک تجزيه پلاستيک تقريباد لسو فيصدو په شاوخوا کې په خپله يو ککړوونکی دی . د پلاستيک تجزيه د هغوي په کيمياوي ترکيب پورې اړه لري مختلف ډولونه يي دمقاومت اوپوليميريزم پر بنسټ شتون لري. چې د پوليميرونو له منځه تلل په چاپيريال او سمندرونو کې اوږد وخت ته ضرورت لري ځکه کو چني ماليکولونه يي په کلک ډول يو د بل دپاسه نښتي وي. چي دا فکټورونه په ځينو چاپيريالونو کې دپلاستيکې خځلو په دوامداره پاتي کېدو کې مرسته کوي وروستي مطالعې داسې ښايي چي د پلاستيک تجزيه او له منځه تګ په سمندرونو کې ډير سريع دي نسبت دې ته چې پلاستيک دلمر وړانګو ياهم دباران په مقابل کې قرار ونيسي او يا دنورو چاپيريالي حالاتو په مقابل کې واقع شي نو دا خپله داسې ښايي چې کله پلاستيک په وړو ټوټو په بحرونو کې تجزيه کېږي په سمندرونوکې د زهري موادو لکه بسفينول او نورو موادو زياتوي او دا مواد د سمندرونو په تل کې پاتې کېږي چي سمندري ژوو ته زيان رسوي .د سمندرساتنې ادارې دمختلف ډوله پلاستيکونو د تجزيه کېدو لپاره داسې وړانديز کړی چې دنرمو پياليو پلاستيک به کاله او آن زيات تر سل کلونه وخت ونيسي ، دمشروباتو بوتلونه به کاله وخت ونيسي ، د کار وړ ډايپرونه يا يو بار مصرف پلاستيکې توکې لکه دماشومانو پمپرونه به کاله وخت ونيسي، او د ماهي نيونې جال به کاله وخت ونيسي تر څو تجزيه او له منځه لاړ شي .همدارنګه ځينې نور داسې پلاستيکونه هم شته چي ممکن تر کلونو پورې په محيط کې پاتي شي. دپلاستيک ککړتيا تاثيرات په چاپيريال باندې دپلاستيکې کثافاتو يا خځلو خپريدل د ځينو ځانګړيو فکتورونوله امله لکه باد او سمندر ي جريانات، ساحلي سيمو کې د امواجو له امله په په زياته اندازه لومړيتوب لري. همدارنګه ددي تر څنګ ښاري سيمې نورې تجارتي لارې او تر څنګ د انسانانو دنفوس زياتوالی ، د هغوي بی پروايي دا ټول هغه څه دي چي دپلاستيک ککړتيا کي ځانګړی رول لري . چي په بيرته يي تاثيرات په همدي انسانانو او دهغوي د ژوند په چاپيريال دي همدارنګه پلاستيک هغه ماده ده چې د خپل ځانګړي کېمياوي خواصو دلرلو له کبله کولی شي چې په محيط کې تر لسګونواو سلګونو کلونو پاتي شي چې همدا پاتي کېدل يي په حياتي چاپيريال کې ډول ډول ستونزې راولاړوي چي ددغو ستونزو جبران به تر ډيره ستونزمن وي اوس ترې په لاندې ډول يادونه کوو. دپلاستيک ککړتيا اغيزی په خاوره او په نباتاتو باندې هغه پلاستيکونه چی په خپل ترکېب کی کلورين ولر ی کولی شئ چی ځمکې ته دزهري موادو په علاوه کولو سربيره د خاورې په ژونديو مايکرو ارګانيزمونو هم خطرناکه اغيزی ولری همدارنګه تر څنګ يي د ځمکې لاندي اوبو په ککړتيا او زهری کېدو کی هم په پراخه پيمانه رول لری داسی چی کله ځمکې ته دپلاستيک پاتی شونی علاوه شی. نو د مختلفو مايکرووارګانيزمونو په واسطه تجزيه کېږی چی دتجزې په صورت کی هغوی لوی ماليکولونه په کوچنيو ماليکولونو بدليږي چې د هغوی پوليميري کړيو څخه کېمياوی مواد ځمکی ته علاوه کېږی او په ځمکه کی د سرايت او خپرېدو له امله نوموړي کېمياوی عناصر د خاوري د عناصرو سره تعامل کوی او په نتيجه کی يي د زهری کېدو اندازه لوړيږي چی دا بيا په تدريجی دول سره دځمکې داخل ته او بلاخره د ځمکی لاندی اوبو دککړتيا باعث ګرځي همدارنګه هغه ځايونه چی ښاری يا ورته نوری صنعتی زبالی پکې راجمع کېږی په هغه کی مختلفی باکترياوی لکه او. د انزايم په واسطه همدا پلاستيکې خځلی ټوټه کوی چی دتجزيي په صورت کی دميتان غاز خارجيږی چی دمهمو شين کوريزه غازونو له جملی څخه دی چی دځمکې د کري په گرميدو کی ځانګړی رول لری خو ځينې هغه ځايونه چی مختلفی زبالي په کی دپلاستيک په شمول پکی راټول يا ډيری کېږی داسی جوړی وی چی که هر څومره ميتان غاز دپلاستيکی يا نورو زبالو د تجزی څخه ازاد شی په عصری ډول ذخيره او وروسته د انرژي په منظور استفاده کېږی خو ټول د زبالو جمع کېدونکې ډيريداسی پرمختللی سيستم نه لری چی زبالی يي تجزيه شي نو بلاخره دخاورې د مايکرو ارګانيزمونو په غذايي ځنځير کی د زهری موادو په شکل عمل کوي او د مضره مايکرو ارګانيزمونو ترڅنګ مفيده مايکروارګانيزمونه هم له منځه او د خاوری د تغذيي او حاصلخيزي اندازه تغير کوی چې په پاي کې دنباتي حاصلاتو په کموالی منتج کېږی د بلي خوا که دا پلاستيکې خځلي وسوځول شي نو د سوځيدو په صورت کې مختلف او مضره غازات لکه ،ميتان ،کاربن مونو اکسايد او ديته ورته نور فضا ته علاوه کيږي چي دا هم په خپل وار سره په نباتاتو باندي اغيزي لري.همدارنګه که له بل اړخه وګورو نو وايو چی پلاستيک د خپل لوړ ماليکولي وزن او اوږد پوليميري ځنځير له امله کولی شي په محيط کی تر اوږدو کلنو پوری پاتی شی نو که دغه پلاستيک د مختلفو عواملو په واسطه د خاوری داخلی برخی ته علاوه شی کولای شی دخاورې په فزيکې او کېميايي خواصو کی تغير راولی کېدای شی همدا پلاستيک دريښو څخه تاو شی چی د ځوانو ريښو د له منځه تلو سبب ګرځي بل خوا پلاستيک خو خپله هايدروفوبيک خاصيت لری او له ځانه داوبو يا نورو رقيقو مايعاتو د تيرولو لاره نه لری نو دخاورې د سوريو د بنديدو سبب ګرځی چی داوبو او غذايي موادو انتقال دنباتاتو ريښو څخه نورو برخو ته ناممکن ګرځی چی ورسره نبات کمزوری کېږی او بلاخره له منځه ځی نو بايد هغه پلاستيکونه چي د شنو خونو يا ملچ لپاره په کرونده کې تقسيم شوي وي راټول شی .همدارنګه يوازی نه دا چی نبات ته به د فزيکې لاری مضر تمام شی بلکی دتجزې له لاری کولی شی چی کېمياوی اغيزی هم وکړی داسی چی مختلف کېمياوی مواد يي دتجزې په نتيجه کی دخاوري د منرالونو سره تعامل کوی او کله چی د نباتاتو په واسطه واخيستل شی نو د نبات په مختلفو برخو زيان اوړونکې اغيزی کوی چې د قلت او کثرت علايم يي په پاڼو ساقو او نورو برخو کې په ښکاره ډول ليدلي شو همداراز دا پلاستيکونه که د ځمکې يوه برخه وپوښي نو اوبه په هغه ساحه کي ځمکي ته نفوذ نه موي او رن اف وي چي خاوري ورسره وچيږي. بل خوا که کوم پلاستيکی فلم يا نري پلاستيکې کڅوړې د نباتاتو بالخصوص د کوچنيو نباتاتو پاڼي وپوښي نو دنبات په غذا جوړولو کی به کموالی راشي او پاڼی ته به ازاد اکسيجن هم ور ونه رسيږی نو بلاخره به نبات مړاوي او له منځه به لاړ شی بل طرف ته که وګورو نو مختلف حشرات يا نور د خاوري ژوندي موجودات داسی وی چی په پلاستيکی کڅوړو کی ننوزي او بيا بند پاتی شی يا هم هغوی يي وخوري او هضم يي نه شی اويا هم دهغوی دستونی څخه تاو شی او بند پاتي شی چی ددی ټولو فزيکې خساراتو له امله ژوندي موجود مری چی په نتيجه کی ددوی کوچنی جسدونه په مرور د زمان سره تجزيه او بلاخره يي همدا بقاياوی د چاپيريال د ککړتيا باعث کېږی. دپلاستيک په واسطه د اوبو ککړتيا څرنګه چې په ځمکه کې داوبو