user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: لاهور کلا
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%B1%20%DA%A9%D9%84%D8%A7
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د لاهور کلا چې په سیمه يیزه توګه د شاهي کلا په نوم هم پېژندل کیږي، د پاکستان د پنجاب ایالت په لاهور ښار کې موقعیت لري. دا کلا د ښار په شمال لوېدیځ کونج کې موقعیت لري. که څه هم د دې کلا تاریخ پخوانیو وختونو پورې اړه لري، دا د مغل امپراتور اکبر اعظم - له خوا جوړه شوې وه ، په داسې حال کې چې د اکبر څخه وروسته نسلونو بیا رغولو ته دوام ورکړ. له همدې امله، دې کلا ته د مغلو د دود د خورا ښه مثال په توګه کتل کیږي. د کلا دننه ځینې مشهور ځایونه د شیش محل، عالمګیري دروازه ، نولکھا محل او موتي مسجد شامل دي. په کې، یونیسکو دا کلا د شالامار باغ سره یوځای د نړیوال میراث ځای په توګه اعلان کړه. تاریخ د لاهور د کلا د جوړولو په اړه بېلابېل مبهم او دوديز روايتونه شته. هرصورت، د د دیوان عام مخې ته د ریاست له خوا د کیندنې په ترڅ کې، د محمود غزنوي د دورې د سرو زرو سکه وموندل شوه. کوم چې د باغ د خاورې څخه د . مترو په ژوروالي کې وموندل شو. په داسې حال کې چې د پنځو مترو په اوږدوالي د نورې کيندلو له لارې موندل شوي قوي شواهد ښيي چې د ميلادي کال په شاوخوا کې د محمود غزنوي له خوا د لاهور تر فتحې مخکې هم دلته نفوس موجود وو. سربېره پردې، د کلا نښې د شهاب الدین غوري له دورې څخه موندل کیدی شي، کله چې هغه د څخه تر پورې په لاهور برید وکړ. د لاهور د کلا ودانۍ د ذواربعه شاه برج ودانۍ د دېوال انځورګري تور برج د ودانۍ شاه جهاني جوړښت دېوان خاص شاهجهاني موتي جومات د لاهور د کلا دروازې عالمګيري دروازه د عالمګيري دروازه د کلا اصلي دروازه ده. دا دروازه په لاهور کې د بادشاهي جومات لویدیځ ته جوړه شوې وه او د مغل امپراتور اورنګزیب عالمګیر لخوا جوړه شوې وه. د دې دروازې اصلي دروازه ډېره لوړه او پراخه جوړه شوې وه، چې د ځانګړي شاهي پوځ اړوند هاتیانو د تېرېدو لپاره هم کارول کېده. له دې دروازې څخه د ننوتلو سره، ختیځ لوري ته یو مربع تالار جوړ شوی و او پورتنۍ پوړ ته یې زینې جوړې شوې وې. سویل ته د ننوتلو دا دروازه د کلا داخلي برخو ته ځي. ناګ مندر حویلی مايي جندان نور ولولئ: مهاراني جند کور ، مهاراني چاند کور حویلی مايي جندان د سیکه امپراتورۍ وروستی مهاراجا دلیپ سینګ د واکمنۍ پرمهال جوړ شوی و. د وخت په تیریدو سره، دا ماڼۍ نور شتون نلري او اوس د هغې موقعیت نشي ټاکل کیدی. دا دوه پوړیزه ماڼۍ وه چیرې چې مهاراني چند کور ووژل شو. څیړونکي پدې باور دي چې دا هماغه ودانۍ ده چې اوس د سکه امپراتورۍ لرغوني اثار لري او د سکه ګالري په نوم پیژندل کیږي. د لاهور کلا په بېلابېلو وختونو او شرايطو کې دا په یقین سره نه شي ویل کیدی چې د لاهور قلعه کله او د چا لخوا تاسیس شوې ځکه چې دا معلومات د تاریخ په پاڼو کې ښخ شوي دي، شاید د تل لپاره، مګر د ِ څانګې لخوا د کیندنو په ترڅ کې موندل شوي نښې څرګندوي چې دا د میلادي کال څخه ډیر وخت مخکې جوړ شوی و. ، چې جزئیات یې په لاندې ډول دي: - د منګولانو لخوا ویجاړ شو. - د سلطان غیاث الدین بلبن لخوا بیا جوړ شو. ۱۳۹۸ هـ ش د امیر تیمور د ځواکونو له خوا ویجاړ شو. ع سلطان مبارک شاه سید په خټو سره بیا ودان کړ. ۱۴۳۲ زیږدیز کال د کابل د شیخ علي له خوا کلا ونیول شوه او د شیخ کھوکھر د واکمنۍ پر مهال یې د کلا هغه زیانونه ترمیم کړل. ۱۵۶۶ د مغل امپراتور اکبر دا په خپلو پخوانیو بنسټونو کې د خښتو په جوړولو سره بیا جوړ کړ او شاید په ورته وخت کې یې د راوی سیند په لور پراخ کړ. تر ً ، راوي د لاهور د کلا د شمالي دېوال په اوږدو کې بهېدل. اکبر هم د دولت کده خاص وعام جوړ کړی و، چې د جهروکه درشن په نوم مشهور دی او د دروازي جومات او داسې نور هم جوړ کړي وو. - جهانګیر دولت کدا جهانګیر اضافه کړه. ۱۶۳۱ شاه جهان شیش محل جوړ کړ. ۱۶۳۳ شاه جهان خوابګاه، حمام، خلوت خانه او موتی مسجد جوړ کړل. ۱۶۴۵ زیږدیز کال شاه جهان دیوان خاص جوړ کړ. په میلادي کال کې اورنګ زیب تر ټولو لویه عالمګیري دروازه جوړه کړه. یا - په دې دوره کې، شمالي دیوال چې د خندق په څنګ کې موقعیت لري، د مرمر هت دیره، حویلی مای جندان، د باړه دری راجا دیان سینګ د رنجیت سنګ لخوا جوړ شوی و، یو سکه واکمن چې له څخه یې حکومت کاوه. تر پورې ۱۸۴۶ د برتانیې اشغال - د کلا سویلي دیوال ړنګ شو ، د یوې قوي کلا په توګه یې خپل حیثیت پای ته ورساوه او د انګلیس لخوا د ِ څانګې ته وسپارل شو. یو روایت وايي چې دا کلا د ملک ایاز لخوا جوړه شوې وه چې د لاهور والي سلطان محمود غزنوي لخوا ټاکل شوی و. د لاهور د کلا ښکلي انځورونه جوړښت د مغلو په امپراتورۍ کې د کابل، ملتان او کشمیر د واکمنانو د یرغل له امله د لاهور جغرافیایي اهمیت ته په د لاهور قلعه د خښتو په کارونې سره یوه قوي کلا جوړه شوې وه. د دې معمارۍ پارسي رنګ لري چې د مختلفو پاچاهانو له فتوحاتو سره ژور شو. کلا په ښکاره توګه په دوو برخو ویشل شوې، اداري برخه چې د ټولو دروازو سره ښه تړلې ده او ټول باغونه او د شاهي لیدونکو لپاره عام دیوان لري. په داسې حال کې چې دویمه برخه د شخصي او پټو استوګنځایونو څخه جوړه ده چې په شمالي لوري کې د انګړونو او دهلیزونو په اوږدو کې خپره شوې، چې د فیل دروازې له لارې ورته رسیدلي. پدې کې شیش محل، پراخه آرامۍ خونې او کوچني باغونه هم شامل دي. بهرنۍ دیوالونه د نیلي پارسي ټایلنګ یوه ښه بیلګه ده. د هغې اصلي دروازه د مریم زمانی جومات مخې ته ده پداسې حال کې چې د عالمګیر لویه دروازه د حضوري باغ په لور پرانیزي، چیرې چې لوی بادشاهي مسجد هم موقعیت لري.