user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ټولنیزه ځنګلداري
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%86%DB%8C%D8%B2%D9%87%20%DA%81%D9%86%DA%AB%D9%84%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%8A
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: لغمان پوهنتون راټولوونکی سید عارف سیدې سید جمالدین افغاني پوهنتون کرنې پوهنځی ځنګلونواو طبيعي منابعوڅانګه پورته کوونکی فیض الرحمن احمدي لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپېريال ساتنې او ځنګلونوڅانګه دځنګل پېژندنه ځينې علماوايې چې ځنګل لاتيني کلمه ده يعنې څخه اخيستل شوې ده ولې ځينې نوربياوايې چې د څخه اخيستل شوې ده چې داهم يوه لاتيني کلمه ده چې دځنګل معنی ورکوي. ځنګل دکورنه بهرفضاياطبيعت په معنی دی. په ساده ژبه ځنګل داسې تعريف کېږي: ځنګل ديوې نباتي ټولنې څخه عبارت دی چې هغه له ونو، ونکيوياوړو ونو اولرګينوځېليو څخه تشکيل شوی وي اويوه مشخصه ساحه اشغالوي. کم ترکمه يوه ساحه چې لس فيصده۱۰٪ د ونو،وړوونو اويالرګينو ځيليوپواسطه پوښل شوې وې هغې ته ځنګل ويل کېږي. دځنګله لپاره طبقه بندي تقريباًدوه جريبه يعنې يواکړ وي. دسيندونو دغاړې ځنګلونه، لختي اوسرکونه، بايد۴۰ متره عرض لرونکې وي ترڅوځنګل حساب کړل شي. په علمي توګه ځنګل په لاندې ډول تعريف کېږي: ځنګل دونو، وړو ونو، لرګينوځيليو او بوټو له يوې ټولنې څخه عبارت دی چې طبعي توګه راټوکېږي اوچاپېريال باندې بيولوژيکي اثرلري. ونه: هغه څوکلن، لرګين اويوه تنه لرونکی نبات دی چې لوړوالی يې له شپږومترو څخه زيات وي لکه دسدر،صبراوياصنوبر ونې. وړې ونې: وړې ونې هغه لرګين، څوکلن نباتات دي چې واحده تنه نه لري بلکه دخاورې دبرخې څخه دڅوتنو اوشاخونو لرونکې وي لکه مورپان. لرګينې ځېلۍ : هغه څوکلن، لرګين نباتات دي کوم چې خپله نشي ودريدلای اودپورته ختلولپاره ته ضرورت لري لکه کوهي انګورياروباه انګور. بوټی: هغه لرګين، څوکلن نبات دی چې لوړوالی يې يومتر پورې رسيږي. دټولنيزې ځنګلدارۍ پېژندنه ټولنيزه ځنګلداري دااصطلاح دادارې، حفاظې اودځنګلونو داحداث څخه عبارت ده، چې په يوه شړه ځمکه کې دمحيطي شرايطوپه مرسته، دځنګلونوواقع کوونه دهمدې ټولنې اوښاري پرمختګ لپاره دټولنيزې ځنګلداري په نوم يادېږي. چې داحداث اساس يې قومي تړونونه او معاهدې تشکيلوي.ياپه بل عبارت ټولنيزه ځنګلداري دکليوالي اوښاري ټولنودګټې په منظور دځنګل دپخوانۍ ساحې څخه د باندې دځنګلونو رامنځ ته کول دي.په ټولنيزه ځنګلدارۍ کې دبومي نوعو اوخارجي انواعو څخه استفاده کېږي. ۱۶-۱شکل دټولنيزې ځنګلدارۍ تاريخچه د اصطلاح دلومړي ځل لپاره په ۱۹۷۶م کال په هندکې دملي زراعت کميسون له لورې استعمال شوه. داهغه وخت و چې دهنددولت دموجوده ځنګلونو دپايښت لپاره دونودکرلو امر وکړ. مقصديې دځنګلونو جوړول اودغير زراعتي ځمکوترکرلاندې راوړل وه. ځنګلي زراعتي ځمکي چې دانسانانوداوسيدوځايونوته نژدې وي اودانسانانو دفعاليتونوپواسطه يې ځنګلات کم شوي وه احداثولوته ضرورت وو. په زراعتي کروندوکې دننه اوګيرچاپيره دونوکرل ضروري وه. داورګاړي پټلۍ، سيندونواونهرونوترغاړودونې کښينول شوې اوهمدارنګه په کليواوبيکاره ځمکوکې ونې کښينول شوې. دټولنيزې يااجتماعي ځنګلدارۍ مقصددعاموخلکو پواسطه دونو دشمېرزياتوالی ترڅودکورونو دابادۍ، دسون لرګي، اودحيواناتوغذايې ضرورت پوره شي. دکليوالي ځنګلاتونظريه چې دکليوالو خلکوضرورت پوره کړي څه نوې خبره نده دسلګونوکلونوراهسې موجوده وه خواوس يونوی کردار ورکړشو. ددې پلان په پېژندلوسره دولت محلي ټولنې دځنګلي منابعومطابق معرفي کړي.اواوس دطبعي منابعوپه اداره کې دکليوالو برخه اخيستل زيات شوي دي. ټولنيزې ځنګلدارۍ دپلان په واسطه دولت محلي برخه اخيستنې کم شوي ځنګلات اودعاموځمکو بياابادول شامل کړي. دټولنيزې ځنګلدارۍ دپلان ضرورت ځکه احساس شوچې هندوستان زياته کليوالي ابادي لري چې تراوسه دسون دلرګيواونورو ژونديوموجوداتودخوراک دپخولواوځان ګرمولولپاره ترې ګټه اخلي. همدارنګه دافغانستان په نورستان اوکنړ ولايتونو کې په ۱۹۹۲-۱۹۹۳م کلونوکې ټولنيزه ځنګلاداري دمديرا اونارويژن موسسو لخوا پيل شوه اودکارساحې يې برګيمټال، کامديش اوواماپه ولسواليوکې دي. دټولنيزې ځنګلدارۍ اهميت دځنګلونو اهميت د دوه لارو له مخې دمطالعې وړ دي. . دځنګلونو توليدي ارزښتونوبيانول:- خلکوته دسون موادبرابرول ترڅو حيواني فضله په خپلوکروندوکې استعمال کړي. دځنګلي سيموڅخه ليرې ميشتوکليوالي خلکو دڅارويولپاره علوفه برابرول. دبيلا بيلو ايکوسيستمونو درامنځ ته کولو لارې دزراعت ساتنه. دکليوالي او ښاري خلکو دفايدې په منظوردځنګلونوايجادول. دلرګيو څخه په صنعتي پروسوکې لکه الکول جوړول اوغوړوپه توليد کې استفاده کېږي. دلرګيو څخه درنګ جوړولوکې کاراخيستل کېږي. دلرګيو څخه دکاغذ په جوړولوکې استفاده کېږي. دزياتوناروغيومخه نيسي لکه فيصده دروماتيزم ناروغۍ څخه مخنيوی کوي. دلرګيو کورونه د- فيصده دانرژۍ مصرف کموي. دسوخت لرګي: زمونږ فيصده خلک کليوالي ژوندلري چې معمولاً دوي لرګيونه دسوخت دموادو په حيث کاراخلي. ټول لرګي دحرارت دتوليد په نسبت ديوشان خصوصياتو لرونکي ندي، چې سفيدارکم حرارت توليدوي معمولاً دلوړو وچو اوغرنيو نباتاتو لرګي زيات حرارت توليدوي اوهغه نباتات چې اوبلنوټيټو ګرموځايونوکې شنه کېږي کم حرارت توليدوي. دحرارت ترڅنګ دوچو سيمولرګي دزيات مقاومت لرونکي دي نسبت اوبلنوټيټو سيمولرګيوته. دمثال په ډول دکابل سفيداردپيښورسفيدارو په نسبت ګران دي ځکه چې دکابل سفيدار واينې يې زرنه خوري اودکلکوالي عوامل يې دادی چې سريع نموکوي نوځکه پوده اونازکه نوي، دپيښور سفيداروريښې سوليدلي وي اودکابل دسفيدارريښې سوليدلي نه وي. دپيښوردسفيدارو زايلم اوفلويم غټ وي نسبت دکابل سفيداروته. ميوې: ځنګلي ونې ميوې توليدوي اودهغې ميوې دانسانانو داستفادې وړګرځي اودغذايې ارزښتونو ترڅنګ اقتصادي ارزښتونه هم لوړيږي لکه جلغوزې، پسته،غوزان چهارمغز، زيتون ، کرکڼې اوبيرې اوداسې نور. عمده ميوې داقتصاد پراختيالپاره جلغوزې او پسته ده. . دځنګلونو محافظوي ارزښتونوبيانول:- دخاورې دفرسايش اوتخريب څخه مخنيوی: معمولاً ددوه وعواملو پواسطه دخاوروتخريب صورت نيسي. باد اوبه دخاورې فرسايش: هغه عمليه ده کوم چې خاورې ديوې ساحې څخه وړي بلې ساحې ته اوپه دواړو ساحوکې داستفادې وړنه وي. باد: کولاې شي چې ديوې ساحې څخه خاورې اوشګې بلې ساحې ته انتقال کړي که چيرته ځنګل موجودوي نودخاورې دانتقال مخنيوی به وشي. نو ځنګلونه دباد دشدت او دخاورې دانتقال مخنيوی کوي. داوبو پواسطه تخريب: که دسيندونوپه غاړو کې ونې وکرل شي نودونې ريښې دخاورې دانتقال مخنيوی کوي، که په غونډۍ ياغرونوکې ونې وکرل شي نو واوره چې هلته وريږي دا ونې دواورې دويلي کيدواندازه راکموي اودوړې ويالې په شکل واوره ويلي کېږي. اوکه ونې نه وي نودسيلاب په شکل اوبه راځي اودتخريب سبب ګرځي. داټول ديوې ټولنې هغه کلتوري اواقتصادي اړتياوي دي چې پرته يې دهغوي دژوند په شرايطوکې ښه والی راتلی نه شي ددې ټولنيزهدف دلاسته راوړلوپه موخه دځنګلدارۍ دتخنيکونوڅخه استفاده دټولنيزې ځنګلدارۍ په نوم پېژندل کېږي. اودايونوې بعددی چې په اوس وخت کې د ځنګلدارۍ په مفکوره کې علاوه شوی. د ټولنيزې ځنګلداري اهداف . ښاري اړتياوې دچارتراش، دسون موادو، حيواني اونباتي تغذيې دمنځه وړل اودتنزيل شويوځنګلونو احداث اودوخت سره سم دپروګرامونو دکچې لوړوالی دی. . دبيروني او نيمه شړو ځمکوکې دځنګل احداث کول. . دملکي سړکونو، کانالونو، سيندونو اوويالو په غاړه دچټکې وده لرونکې انواعوکرنه. . ددولت دمربوطه ادارو، تعليمي اوملکي خلکو په ذريعه په غيرفايده منوځمکوکې دځنګلونو احداثول. . د شنوکمربندونو جوړول دښاراوصنعتي دستګاو لپاره. . د دبادماتوونکې جوړول، دلمروړانګو په تناسب ځمکه په ونوپوښل. . په قطاري شکل دونوکرل، دپټوپه غاړه اويوه يوه ونه دشخصي زراعتي ځمکو په غاړه او همدارنګه بادماتوونکی دباغ لپاره ددوه ياڅوقطارونوپه شکل دونوکرنه. . دګلانواوزينتي بوټوکرل په ځنګلي ساحوکې دښاري اوکليوالي خلکودتفريح لپاره. . دښځواونارينو په ګډون دټولوخلکودمفکوروهڅول دي،ترڅودځنګلونوساتنه،وحشي ژوو ته پام لرنه اودځنګلونواغيزې په محيط باندې څه دي پوهه ورکول. دټولنيزې ځنګلدارۍ قوانين دځنګلونو د۱۹۲۷م کال قانون په ۲۰۰۰م کال کې ترميم شو ترڅو ټولنيزه ځنګلداري وهڅول شي په هيوادکې،داقانون جوړشوې او اوس دعدليې وزارت، اوپارلماني چارو وزارت تصويب ته اړتيا لري، داقانون به دټولنيزې ځنګلدارۍ ملاتړ اودځنګلونو څخه ساتنه يقيني کوي. دنيالګيودکرلوبوديجه:- ټولنيزې کرنې دحکومت دبوديجې اوهم دقرض په پيسوترسره کېږي،ځکه چې داقسم ځنګلونه جوړول يواځې ددولت په پيسو ممکن ندي ددې فنډلس فيصده۱۰٪ له ځنګل څخه دپخواترلاسه شوې ګټې څخه ورکول کېږي چې په حکومت اومرسته کوونکوباندې دفنډ بوج کم کړي.اوس ۵۰٪ ددې ټول لګښت دوزارت ماليې لخواورکول کېږي خوکه وزارت ونشي کړای چې دا ۵۰٪ بوديجه برابره کړي نوبرخه اخيستونکي په رضاکارانه ډول سره کارترسره کوي چې خلاډکه کړي اوپه همدې ډول دټولنيزو ځنګلونو ساتنه ممکنه ګرځي. دټولنيزو ځنګلونو لپاره ځمکې ته دلاس رسي لپاره بايد لاندې کړنې ترسره شي. شمېره موجوده ځمکې ساحه په ميليون هکټار سره غيرصنف بندي شوې ايالتي لوڅې ځمکې . خس لرونکې ځکمې . غيرصنف بندي شوې دولتي ځنګلي ځمکې . حاشيوي لوڅې ځمکې . داخلي حاشيوي ځمکې . غيرصنف بندي شوې ځای دفصل ځمکې . غيرصنف بندي شوې خصوصي ځنګلي ځمکې . کرل کيدونکې ځمکېشخصي کرل کيدونکې ځمکې . دټولې زراعتي ځمکې فيصده يې له سيلاب څخه بچ اودکرنې وړده. دټولنيزوځنګلونولپاره دلاس لاندې ځمکه . نوددې مقصد لپاره . ميليونه هکټاره ځمګه موجودده چې دټول هيواد فيصده کېږي. نودبنګله ديش مساحت اوموقيعت ته په کتلوسره ويلی شوچې دادټولنيزوځنګلونو دجوړولولپاره يوښه ځای دی. دتوليدوړاندوينه:- که چيرته ټوله . ميليونه هکټاره ساحه داجتماعي ځنګلونو په کرلوباندې ونيول شي نوداټوله ځمکه به دځنګلونولپاره موجوده وي چې په لسوکالوکې به توليد ورکوي توليدبه يې په داسې ډول وي: . ميليون مترمکعب د ابادۍ او سوځيدولرګي هرکال او له دې سره سره به خواړه، عايد اوداستخدام زمينه هم برابره کړي. دټولنيزې ځنګلداري اړتياوې دټولنيزې ځنګلداري طرحې اړتيادلومړي ځل لپاره په هندکې رامنځ ته شوه.کله چې دلوړنفوس د سون دلرګيواړتياد هغه څه چې دژونديو موجوداتو څخه منځ ته راځيڅخه منځ ته راغلي اودتودوخې په منظورورڅخه استفاده وشي. دسون دلرګيودغه غوښتنه ښکته نه کړای شوه، مګرهغه سيمې چې دمنځه ځي ددويم ځل لپاره دنفوسوپه مرسته پکې زياتولی راشي، نوددې کار اجرأ لپاره دولت پينځه کلنې ملکي پروژې اداره کړي. نودهمدې لپاره يې کليوالوته دکليورهبران ورکړي، چې پخپله پرخلکودځنګلونواداره وکړي او توليدات قوي اوجاري کړي. دعاموخلکوګډون په ټولنيزه ځنګلداري کې دټولنيزې ځنګلدارۍ په اهدافوکې دعاموخلکوګډون په کرنه کې شامل دي. پس په همدې موخه دچارتراشو،دسون لرګيو، دحيواني تغذيې اودنورواړتياودپوره کولولپاره کرل کېږي. لدې کبله په رسمي اوعنعنوي ډول دځنګلونوساحې کمېږي. دکليوالي ځنګلونودامفکوره داطرافي خلکواړتيا په نظرکې نيولوسره څه نوې نه ده. دډيروپېړيوراهسې په ټولوهيوادونوکې شتون لري. خواوس مهال نوې تګلاره ورکړی شوې ده. ددغې طرحې دتعرف سره دولت په رسمي ډول پېژندنه کړې، عاموټولنوته ددې لپاره چې د ځنګلي منابعودقوانينومرعات وکړي. نه له همدې کبله اطرافي ګډون دخلکوطبعي منابعوپه اداره کې شوې دی. دټولنيزې ځنګلداري طرحې په نظرکې نيولوسره دولت دعاموټولنوګډون رامنځ ته کړی دی، ترڅودځنګل احداث عملي شي. نو په همدې اساس په ټولوځمکوکې دتخريب شوو ځنګلونوبيارامنځ ته کول دي. دټولنيزې ځنګلداري ډولونه ټولنيزه ځنګلداري په عمومي ډول په څلورډولونه لري لکه د۱-۴ شمېرې پوري خوپه ځينوکتابونوکې زيات ډولونه ذکرکړي دي لکه په لاندې ډول ټول ډولونه. ـ فارم ځنګلداري ـ اجتماعي ځنګلداري ـ دتوسعوي ځنګلداري ـ کرنيزه ځنګلداري ـ تفريحي ځنګلداري ـ ښاري ځنګلداري ـ کليوالي ځنګلداري ـ دسون دلرګيوځنګلداري ـ دتخريب شووځنګلونواحياء ـ فارم ځنګلداري :- دادځنګلدارۍ هغه عمليه ده چې په کې ونې دکروندوپه پلوياسرحدونودقطارپه شکل روزل کېږي ددې ترڅنګ په شخصي زراعتي ځمکوکې دونوکرنه اوهمدارازدباد ماتونکوقطارونو په شکل د ونودکرنې سره سروکارلري. ياپه بل عبارت دفارم ځنګلداري دهغوځنګلونوڅخه عبارت ده کوم چې په کروندوکې او يادکروندوپه شااوخواسيموکې دبزګرانودسون موادواوعلوفې داړتيادپوره کولواوپه کرنه باندې دګټورواغېزودرلودلوپه منظوردځانګړوتيت شوونوعواوياهم دونودټولګي په توګه روزل کېږي. قطارونه کې ونې يوله بل سره په مناسبه فاصله لري اوترمنځ يې بوټې کرل کېږي. په حاضرحال کې تقريباًپه ټولوهيوادونوکې، چيرته چې ټولنيزه ځنګلدارۍ پروګرامونه دتجارت اوغيرتجارت په منظوردکرنيزې ځنګلداري جريان لري، په يوډول يابل ډول سره تشويق اوتقويه شوې ده. په انفرادي ډول دهقانان دخپلوداخلي اړتياو په نظرکې نيولوسره پخپلوځمکوکې ونې کري. دهمدې کبله په ډيروسيموکې درواج په ډول دونوکرنه موجوده ده. غيرې تجارتي ځنګلداري دزراعت اصلي ضربه ده په زياتو ټولنيزوځنګلداريوکې، نن ورځ په هيوادکې دا هميشه اړينه نه ده چې دهقانان يواځې دسون دلرګيو په منظورونې وکري. بلکه کله کله دوې دونودکرلوسره علاقه لري، بغېردکوم اقتصادي خوځښت څخه شايدددوې دونوکرلوڅخه سيوری منظوروي. دزراعتي فصلونولکه بادماتوونکې، دخاورې ساتنې اود شړې ساحې د اشغالولولپاره وي.دکرنيزې ځنګلدارۍ لپاره زراعتي ځنګلداري يو بل نوم دی،کوم چې د ټولنيزې ځنګلداري يوه برخه ده. ۱۶-۲شکل دفارم ځنګلدارۍ ـ اجتماعي ځنګلداري :- دې ته کليوالي ځنګلداري هم وايې، يو بل ډول دټولنيزې ځنګلداري په پروګرام کې شامل دي کوم چې ونې په اجتماعي ډول کرل کېږي، نه په شخصي ځمکه کې دځنګل رامنځ ته کول کوم چې د پورې اړه لري. مګرداټولې کرنيزې پروسې ددې لپاره دي ترڅو په ټولو ټولنوکې هدف يې دونواحداث کول دي، نه په کوم انفرادي ډول ترسره شي. دولت دبوټودورکولو، دکيمياوي سرودورکولوضمه واري لري. مګرټولنې بيادونودساتلودنده په غاړه لري.ځينې ټولنې بيادونواداره باندې زيات تاکيدکوي اوخپله اصلي دنده ګڼي، ددې لپاره چې دکليواړتياپوره کوي اوځينې د ځان په نفع چارتراش خرڅوي. په يواځې ډول دلږ وخت لپاره عامې ځمکې دهرچا ځمکه وي، ډيره اسانه ده چې يې دمنځه يوسي. لکه په تيرو شلو۲۰کلونوکې د لاچيکرنه په لوړه پيمانه او چټکه وده دخارجي انواعوددې لامل ګرځيدلی، چې په هندکې رامنځ ته شوې اود ځنګلونو په احداث کې پوره رول لري. کوم چې په حقيقي ډول داطرافي ټولنې لپاره ښه چارتراش عرضه کوي. ۱۶-۳شکل داجتماعي ځنګلدارۍ ـ توسعوي ځنګلداري :- توسعوي ځنګلداري هغه عمليه کوم چې په داسې سيموکې کومې چې دنورو نباتاتو اوونوڅخه خالي اودپخوانيوځنګلي ساحوڅخه ليرې سيموکې واقع وي دځنګل رامنځ ته کول دي. ديته ښاري ځنګلداري هم وايې، دا ځنګل دسړکونو، کانالونو، داورګاړي دکرښوپه اوږدودونوکرل اوپه شړواو فضوله ځايونوکې دونوکرل دتوسعوي ځنګلدارۍ څخه عبارت دی. همدارنګه د توسعوي ځنګلدارۍ لاندې په ډيروکليو، عاموځمکو، دولتي شړواوګوښه ځمکوکې دلرګيودمنځ ته راتګ سبب شوی دی.ددولتي تنزيل شووځنګلونو لپاره دبيارغونې نقشې برابرول، ددې لپاره چې دهيوادداخلي لرګيواړتياوې پوره کړای شي. يعنې دتوسعوي ځنګلدارۍ څخه هدف زياته ساحه د ونودکښت لاندې راوستل دي داپه خپل وارلاندې برخې لري. ۱۶-۴شکل دتوسعوي ځنګلدارۍ دتوسعوي ځنګلدارۍ ډولونه مخلوطه ځنګلداري :- مخلوطه ځنګلداري دځنګلدارۍ هغه عمليه ده چې په کې علوفوي واښه او ورسره رنګړۍ ونې، ميوه دارې ونې اودسون دلرګيولپاره ونې په مناسبوپراخه ځمکوکې روزل کېږي. ۱۶-۵شکل دمخلوطې ځنګلدارۍ ساتندويه کمر بندونه :- ساتندويه کمربنددونويابوټوديوکمربندڅخه عبارت دی کوم چې دباد، لمر، واورې ښويدنې او نوروڅخه دخوندي کونې په موخه روزل کېږي. داعموماًدبادماتوونکوڅخه پراخه وي او له يوې کروندې څخه پراخه اوځينې وختونه به پلان شوي ډول يوه لويه ساحه پوښي. ۱۶-۶شکل دساتندويه کمربندونه داوږدوليکوپه شکل کرنه دعامه سرکونو، کانالونواو ريلوی کرښودڅنګونوپه ځمکوکې داوږدوليکوپه شکل دچټکې نمو لرونکوانواعودکرنې څخه عبارت ده. ۱۶-۷شکل داوږدوليکوپه شکل کرنه ـ کرنيزه ځنګلداري :- سلويکلچري عملې کوم چې دزراعتي بوټوسره يوځای لکه دليګومي نباتاتواو همدارنګه د باغونو اواهلي حيواناتولپاره څړځای رامنځ ته کول په همدغه يو چنډه ځمکه کې د څخه عبارت دی. ياپه بل عبارت دونوکرل دزراعتي ځمکوګيرچايېره اودشخصي ځمکوپه څنډوکې دزراعتي کرنې سره په يوځای کې د په نوم ياديږي. ياهم په ايکولوژيکي توګه اداره شوي طبعي