user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د لومړۍ نړيوالې جګړې اقتصادي تاریخ
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8D%20%D9%86%DA%93%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%90%20%D8%AC%DA%AB%DA%93%DB%90%20%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%8A%20%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د لومړۍ نړيوالې جګړې په اقتصادي تاريخ، د لومړۍ نړيوالې جګړې - پر مهال کارول شويو لارو چارو تر څنګ له جګړې څخه وروسته اړوندو موضوعاتو، لکه د جګړې پورونو او تاوانونو جبرانغرامت ته پوښښ ورکوي. همدا راز د کار، صنعت، او کرنې خوځښت ته هم پوښښ ورکوي، چې د اقتصادي ناکامۍ لامل وګرځېدل. په دې کې اقتصادي جګړه هم تر بحث لاندې نيول شوې ده لکه د المان محاصره لارې بندول، ځانګړي ډول اقتصادي برخه کې، او يو شمېر نور موضوعات چې له اقتصاد سره نږدې اړيکې لري، لکه د ترانسپورت پوځي موضوعات. د پراخه ليدلوري لپاره د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال کورنۍ محاذ ته مراجعه وکړئ. په ز کال کې ټولو قدرتونو د لنډې جګړې تمه درلوده؛ هيڅ يو يې د خوراکي توکو د زېرمو او خامو توکو په څېر، د اوږدې جګړې لپاره اقتصادي چمتوالي نه و نيولي. څومره چې جګړه اوږدېده، هومره متحدو قدرتونو زياته ګټه ترلاسه کړه، لامل يې پراخه، ژورو، ډېرو هر اړخيزو اقتصادونو او نړيوالو توکو ته د هغوی ښه لاسرسی و. لکه چې سټيفن براډبيري او مارک هيريسن دې پايلې ته رسېدلي دي، چې د ز کال په وروستيو کې يو ځلې جمود منځ ته راغی: د خطر منلو، تېروتنو د بيې جذب کولو، زیانونو د ځای ډکولو، او ډېرې مقداري پياوړتيا راټولولو په برخه کې د متحدو قدرتونو ډېرې وړتيا، بالاخره توازن د المان پر ضد وګرځاوه. متحدو قدرتونو ډېره زياته احتمالي شتمني درلوده، چې پر جګړه يې لګولای شوه. يو اټکل د د امريکايي ډالرو په کارولو سره دا دی چې متحدو قدرتونو په جګړه ميليارده ډالره مصرف کړي دي، او مرکزي قدرتونو يوازې ميليارده ډالره مصرف کړي و، خو المان د راينلينډ په سيمه کې تر ټولو زياته صنعتي ډله راټوله کړې وه. د متحدو قدرتونو په منځ کې، برتانيې او د هغې سترواکۍ اوه ويشت ميليارده امریکايي ډالر امریکا د جګړې له پيل وروسته شامله شوه لګولي و، په داسې حال کې چې مرکزي قدرتونو کې المان پنځه څلوېښت ميليارده ډالر لګولي و. ټولې جګړې د يو شريک هدف لپاره د ټولو هېوادونو د سرچينو د يوځای کولو غوښتنه کوله. بايد بشري ځواک لومړيو لیکو ته لېږدول شوی وای له متحده ايالاتو او برتانيې پرته ټولو قدرتونو سره شته لويې رزول شوې زېرمې يوازې د دې لباره جوړې کړې وې. له ليکو شاته کاري ځواک بايد د کمو اړينو فعاليتونو څخه لېرې کړای شوی وای، چې د ټولې جګړې په اوږدو کې ښه هوسا وو. په ځانګړي ډول، د مرميو، ټوپکونو، جنګي بېړيو، جنګي لباسونو، الوتکو، او د زړو او نويو سلګونه نورو وسلو د چمتو کولو لپاره د وسلو د پراخه صنعتونو جوړول اړين و. کرنې بايد ولسي وګړو او پوځيانو په کومو کې چې یو شمېر يې کروندګر وو چې بايد ښځو، ماشومانو او عمر خوړلو د هغوی ځای نيولی وای، چې اوس يې د څارويو له مرستې پرته کار کاوه او اسونو ته د وسايلو د لېږدولو لپاره خواړه چمتو کړای وای. ترانسپورت یوه عمومي ننګونه وه، په ځانګړي ډول کله چې برتانيې او المان هر يو د دوښمن پر لور تلونکو سوداګريزو سمندري بېړيو د مخنيوي هڅه وکړه. مالي تمويل يوه ځانګړې ننګونه وه. المان مرکزي قدرتونو ته مالي تمويل چمتو کاوه. برتانيې تر ز کال پورې متحدينو ته مالي تمويل برابر کړ، کله چې له هغوی سره پيسې ختمې شوې، او له متحده ايالاتو څځه پور اخيستلو ته اړ شول. متحده ايالاتو په ز کال کې د پورونو په ورکولو سره د متحدو قدرتونو سمبالښت په لاس کې واخيست، چې له جګړې وروسته يې د دې پورونو په تاديه کولو ټينګارکاوه. بريمنو متحدينو په ز کال کې المان ته د ماتې ورکولو لپاره د غرامت تاديه کول غوښتل، کومو چې کولای شول د دوی يو شمېر لګښتونه پوره کړي. تر ټولو زيات، اړينه وه چې دا تحرک په داسې ډول پر مخ یوړل شی، چې د خلکو لنډ مهالی باور پر ځای وساتل شي، د سياسي ادارې اوږدمهالي ځواک پر ځای پاتې شی، او د ولس اوږدمهالې اقتصادي روغتيا خوندي شي. اروپا د درې متحدو قوتونو برتانيې، ايټاليې او متده ايالاتو لپاره ناخالص کورنی توليد زيات شو، خو په فرانسه او روسيه، بې پرې نيدرلینډ، او درې مهمو مرکزي قدرتونو کې کمښت راغی. د اتريش، روسيې، فرانسې او عثماني سترواکۍ په کې کمښت له څخه تر ٪ پورې ورسېد. د بېلګې په ډول په اتريش کې، ډيری خنزيران ذبح کړای شول، له همدې امله د جګړې په پای سره هلته غوښه نه وه. لوېديځ محاذ په چټکۍ سره ثبات پيدا کړ، او نږدې له څو سوه ګزو څخه ډېر حرکت پکې نه و. له دواړو اړخونو څخه ډېر لګښت د توپخانې په مرميو وشو، چې په جګړه کې تر ټولو ستره وسله وه. له دې امله چې دا محاذ ډېر باثباته و، دواړو خواوو د اور ګاډي پراخه شبکه جوړه کړه، چې لومړيو ليکو ته يې په يوه يا دوه ميلونو کې مهمات رسولای شول، وروستيو لېږدونو لپاره په اسونو له کش کېدونکو بګيو کار اخيستل کېدو. په ورډن کې د لسو مياشتو جګړې پر مهال، فرانسويانو او المانيانو په ټوليز ډول شا اوخوا لس ميليونه مرمۍ ويشتې وې، چې وزن يې . ميلیونه ټنه فولادو ته رسېدو. متحدين د - د المانيانو یو ډول جنګي اوبتلونه وو په مرسته د المانيانو ځوابي محاصره د قافلې د سيستم او پراخه کچه امريکايي بېړۍ جوړولو سره له ماتې سره مخ شوه. برتانيې د خپلو ډېرو متحدينو جنګي لګښتونه تاديه کړل، تر دې چې پيسې ورسره ختمې شوې، بيا يې مسئوليت متحده ايالاتو واخيست، چې دا متحدينو او تر څنګ يې برتانيه هم تمويلوله. انګلستان اقتصاد د له پلوه له څځه تر ز کال پورې په خدمت کې د ډېرو افرادو د نه شتون سره سره شا اوخوا ٪ وده وکړه؛ د دې په پرتله د المان اقتصاد ٪ کم شو. د جګړې پر مهال، په پراخه کچه د جګړه ييزو وسايلو د بيا وېش سره د ملکيانو استهلاک کم شو. په کې د دولت برخه په ز کال کې ٪ څخه لوړه او په ز کال کې ٪ ته ورسېده چې په ز کال کې له ٪ سره پرتله شي. په -ز کلونو کې د دې وېرې سره سره چې د جګړه ييزو وسايلو په تولید کې کمښت منځ ته راغلی و، په اوږد مهال کې توليد له مناسب څخه هم زيات و. د توپخانې کلنی توليد په ز کال کې له ټوپکونو څخه لوړ او په ز کال کې ته ورسېد. جنګي الوتکې په ز کال کې له څخه زیاتې په ز کال کې ته ورسېدې، په داسې حال کې چې د اتومات ټوپکونو توليد له څخه زیات تر ته ورسېد. د جګړه ييز وسايلو په چمتوالي کې د ابتدايي ناکاميو له امله په جنګي توليد کې د برتانيې د حکومت بشپړه مداخله منځ ته راغله. دې کنترول د برتانيې په صنعت کې تر ز کال پورې شا اوخوا څلور ميليونه ټوپکونو، اتومات ټوپکونو، الوتکو، ټانکونو، ټوپخانې دستګاوو او له ميلیونه څخه زياتو توپ مرميو په چمتو کولو کې مرسته وکړه. په ز کال کې، د انګلستان او فرانسې مالي کميسیون د خصوصي امریکايي بانکونو څخه د ميلیونه ډالرو پور اخيستلو پر سر توافق وکړ. تر ز کال پورې، برتانيې د دې سترواکۍ ډېر جګړه ييز لګښتونه، د ټولې ايټاليې او د فرانسې او روسيې د دوه برخو جګړه ييزو لګښتونو سربېره، کوچني هيوادونو ته هم مالي تمويل برابراوه. له دې وروسته د سرو زرو زېرمې، له هېواده بهر پانګونه، او خصوصي پانګه پای ته ورسېده، او برتانيه اړ شوه چې په -ز کلونو کې د متحده ايالاتو له خزانې څخه څلور ميليارده ډالره پور واخلي. د امریکا خامو توکو او خوړو لېږدولو له برتانيې سره مرسته وکړه چې د خپل توليد وړتيا پر ځای وساتي، او خپل ځان او خپل پوځ ته خواړه چمتو کړي. دا مالي تمويل په عموم کې بریالی و، ځکه چې د ښار پياوړی مالي حالت د انفلاسیون قیمتي يا دپيسو پړسوب زيانونو اغېزې کمې کړې، چې دا وضعيت په المان کې د ډېر خرابه وضعيت په عکس و. په ټوليز ډول له څخه تر ز کال پورې، د مصرف کونکو په استهلاک کې ٪ کمښت منځ ته راغی.