nassimjp/pashto-wikipedia-sft huggingface dataset:
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د بیان کولو تګلاره ( ژبپوهنه )
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%DA%A9%D9%88%D9%84%D9%88%20%D8%AA%DA%AB%D9%84%D8%A7%D8%B1%D9%87%20%28%20%DA%98%D8%A8%D9%BE%D9%88%D9%87%D9%86%D9%87%20%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: په هنري ژبپوهنه کي د بیان کولو طریقه د خبرو کولو پر وخت د وینا کونکو له لوري د وینا ارګانونو لکه ژبه، شونډې او تالو ترتیب او تعامل ته ویل کیږي د طریقې دغه مفهوم په عمده توګه د بې ږغه تورو په بحث کي کارول کیږي. په ژبپوهنه کي په دې توګه د وینا د غږونو جوړښت بدلیږي رابدلیږي چي د غږونو د پیژندلو لپاره خورا مهم دی. د بې ږغه تورو لپاره د بیان ځای او د غږ یا غږ کولو درجې د خپلواکو پیرامیټونو په توګه له طریقې څخه جلا ګڼل کیږي. په دې ډول د هومورګانیک کنسوننټونه ، چې د بیان کولو ورته ځای لري، ممکن د بیان کولو بېلابیلي طریقې ولري.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د شغنان هوايي ډګر
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D8%B4%D8%BA%D9%86%D8%A7%D9%86%20%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%8A%D9%8A%20%DA%89%DA%AB%D8%B1
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د شغنان هوايي ډګر یو کوشنی هوايي ډګر دۍ چی د افغانستان د بدخشان ولایت په شغنان ولسوالۍ کي موقیعت لري. ډې هوایي ډګر سره د رود پر هاغاړه د تاجکستان د ناګورنو-بدخشان پلازمېنه چي خاروغ نومېزي موقېعت لري.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: بنو خزاعه (قبیله)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%D9%88%20%D8%AE%D8%B2%D8%A7%D8%B9%D9%87%20%28%D9%82%D8%A8%DB%8C%D9%84%D9%87%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: بنو خزاعة په عربی د ازدي ، قاطاني قبيلې نوم دی، چي د عربو دټاټوبي له اصلي قومونو څخه بلل کیږي. دوی د اسلام له پیغمبر حضرت محمد ص څخه مخکي کاله په مکه کې حکومت وکړ، او د قبیلې ډیری غړي یې اوس هم ددې ښار شاوخوا ژوند کوي. د خزاعه یوشمېر غړي په نورو هیوادونو کي لکه عراق ، فلسطین، اردن او منځني ختیځ کي هم دپام وړ شمېر شتون لري. بنو خزاعه قبیلې د قريشو په توګه د مکې مکرمې د ساتونکو په توګه کار کاوه. دوی د لسیزې په وروستیو کي د عثماني امپراتورۍ تر برید پوري د ټیټ میسوپوتامیا اوسني سوېلي عراق د امارت واکمن او پاچاهان وه او د شلمې پیړۍ تر پیل پوري یې د منځني فرات د سلطنت په لاس کي درلود.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: بنو قریظه (قبیله)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%D9%88%20%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B8%D9%87%20%28%D9%82%D8%A8%DB%8C%D9%84%D9%87%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: بنو قريظه په عربی یوه یهودي قبیله وه چې په شمالي عربستان کې د یثرب په نخلستان سیمه کې اوسېدل یاده سیمه اوس د مدینې منورې اړوند ده دوی دحضرت محمد په زمانه او د اسلام په اوایلو کي د بنو قینقاع او بنو نضیر سره یوځای د ښار له دریو لویو یهودي قبیلو څخه ګڼل کېده. د راپورونو له مخې دغه یهودي قبیلې د یهودي رومي جګړو په پایله کې حجاز ته کډوالي سوي دي او هلته یې کرهڼه دود کړې ده چي له همدې امله یې دوی له کلتوري ، اقتصادي او سیاسي پلوه په مناسب موقعیت کي ځای پر ځای کړي دي. خو په پنځمه پېړۍ کې د بنو اوس او بنو خزرج دوې عربي قبیلې چې له یمن څخه راغلي وې په مدینه کي یې واکمني ترلاسه کړه. کله چې دا دوه اوس او خزرج قبیلې له یو بل سره په شخړو کي ښکیلې سوې یهودي قبیلو چې اوس د عربانو ګاونډیان وه د بېلابیلو اړخونو سره اتحاد کاوه او بنوقریظه د اوس قبیلې په څنګ کي ولاړه وه. په کي حضرت محمد د خزرج سره په بریالیتوب تر خبرو اترو وروسته مدینې ته هجرت وکړ او هلته یې ددوی ترمنځ داسلامي قوانیو پربنسټ سوله راوستل. له هجرت وروسته حضرت محمد چي د مکې له قریشو سره په جګړه کي ښکیل سو پایله یې د مسلمانانو او مشرکانو ترمنځ په دښمنۍ واوښتل. حضرت محمد هڅه وکړه چې د مدینې یهودي قبیلو ته قناعت ورکړي چې نوموړی د ټولي نړۍ لپاره پیغمبر دی، مګر یهوادنو قناعت نه کاوه او د دښمنی لاره یې خپله کړه. د یهوادنو له لوري تازه راغلو مسلمانانو ته بدبیني ددې لامل سوه چي څه موده وروسته د بنو قینقا او بنونضیر یهودي قبیلې له مدینې څخه وشړل سوې. د خندق له جګړې وروسته کله چي بنوقریظه هم د نورو یهوادنو په څېر دمسلمانانو سره کړی تړون مات کړ او دښمني یې پیل کړه محمد ته د جبرائیل امین ملایکي له لوري د الله پیغام ورسېد چي پر بنوقریظه هم برید وکړي او دترسره سوي شوم عمل سزا ورکړي. حضرت محمد ددوی کلاوي محاصره کړې او بنوقریظه مجبوره سول چي ځانونه تسلیم کړي. څرنګه چي دوی د مسلمانانو سره ستر خیانت کړی وو او د مشرکو عربانو په مرسته یې غوښتل چي ټول اصحاب اوخپله محمد په یوځل تباه کړي حضرت محمد دخپلو اصحابو سره مشوره وکړه چي باید څه ورسره وسي؟ د بنو اوس قبیلې مسلمانانو په دې ترڅ کي له حضرت محمد ص څخه د نرمۍ غوښتنه وکړه او هغه ته يې وړانديز وکړ چې د دوی له ډلې څخه يو څوک د قاضي په توګه دنده ترسره کړي او حکم دي دهغه دامر مطابق ترسره سي. حضرت محمد ددوی خبره ومنل او سعدبن معاذؓ ته یې دنده وسپارل چي د بنوقریظه په اړه پریکړه وکړي. د سعد بن معاذ په هکله فکر کېدی چي هغه به د یهودو په ترسره سوي غدر باندي سترګي پټي کړي خو هغه اعلان وکړ چې د بنوقریظه ټول نارینه باید ووژل سي او مالونه دي یې پر مسلمانانو وویشل سي، همدارنګه ښځي او ماشومان دي یې مسلمانانو ته د غلامانو په توګه وسپارل سي. په دې توګه د بنوقریظه شتون له عربستان څخه د تل لپاره ختم او پای ته ورسېدی.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: امیر عباس هویدا
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%20%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%20%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: اميرعباس هويدا فبروري اپریل یو ایرانی اقتصاد پوه او سیاست پوه وو چي د جنوري څخه تر اګست پورې یې د ایران د لومړي وزیر په توګه دنده ترسره کړه. نوموړی د ایران په تاریخ کي د ترټولو اوږد مهاله لمړي وزیر په توګه پیژندل کیږي. هویدا د منصور په کابینه کي د لومړي وزیر د مرستیال او د مالیې د وزیر په توګه هم دنده ترسره کړې ده. د ایران له اخوندي انقلاب وروسته نوموړی د نوې جوړي سوي انقلابي محکمې لخوا د بې دیني او په ځمکه کې د فساد د خپرولو په تور محاکمه او اعدام سو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: عدی حسین
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%AF%DB%8C%20%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: عدي صدام حسين جون - جولای یو عراقی سیاستوال او د عراق د پخواني مشر صدام حسین مشر زوی وو . نوموړي د سپورت د رییس، نظامي افسر او سوداګر په توګه ډیری دندې ترسره کړي، او د عراق د المپیک کمیټې ، د عراق فوټبال ټولنې ، او فدایین صدام ډلي مشر وو. عدی حسین په بغداد کي وزېږېد. او د عراق د ولسمشر صدام حسین او د هغه د لومړۍ میرمنې او د تره لور ساجده طلحه مشر زوی وو. عدی د څو کلونو لپاره د خپل پلار د احتمالي ځایناستي په توګه لیدل کیده مګر د یو شمېر منفي کړنو له امله یې خپل کوچني ورور قیس ته د وارث په توګه اعتبار او ځای له لاسه ورکړ. په کال کي د متحده ایالاتو په مشرۍ په عراق باندې د برید وروسته هغه د قدس او د هغه د وراره مصطفی سره یوځای په موصل ولایت کي د اوږدې مودې جګړې وروسته د امریکایی کاري ځواک لخوا ووژل سو. د راپورونو له مخي عدی په عراق کي په غلطه توګه د بې رحمه او د پیژندل شویو مخالفینو او نږدې ملګرو لپاره ډارونکی شخصیت وو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: قیس بن الملوح (مجنون)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%82%DB%8C%D8%B3%20%D8%A8%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%88%D8%AD%20%28%D9%85%D8%AC%D9%86%D9%88%D9%86%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: قیس بن الملوح ، مشهوره په مجنون ۲۴ هـ ق ۶۴۵ م - ۶۸ هـ ق ۶۸۸ ، د اوسني عربستان د نجد سیمي یو غزل ويوونکی عرب شاعر و . نوموړی د هجرت په لومړۍ پېړۍ کې د اموي واکمنی پرمهال د مروان بن الحکم او عبد الملک بن مروان د خلافت په زمانه کې د عربو په صحرا کې ژوند کاوه. قیس لکه د یوشمېر خلکو د خبرو پر بنسټ لیونی نه و، بلکې مجنون ځکه ورته ویل کېده، چې له لیلا عامري سره یې ډېره مینه درلوده او دغه مینه یې تر ځوانۍ پورې ورسره کوله، خو کورنۍ یې له هغې سره له واده کولو انکار وکړ او ددې غم له کبله نوموړی شاعر شو، چې وروسته یې د مینې شعرونه ویل او خوند یې ترې اخیست. قیس به د خپلې ورېښمینې مینې سندرې په نجد او کله کله د حجاز په دښتو کې ویلې. قیس په ۶۸۸ زېږدیز کال کې وفات او مړی یې چېرته لېرې د تېږو په منځ کي پیدا شو چي په غالب ګومان د لیلا له غمه مړ شوی و. نسب قيس بن الملوّح بن مزاحم بن عدس بن ربيعة بن جعدة بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة بن معاوية بن بكر بن هوازن بن منصور بن عكرمة بن خصفة بن قيس عيلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان، العامري الهوازني. په ادبياتو کې د قيس يادونه د ليلی مجنون د مينې کيسه نه يوازې په عربي ادب کې ځای لري، بلکې د اردو، فارسي، تورکي او پښتو ژبې ادب کې هم ډېر محبوبه او منل شوې کيسه ده چې شاعران يې په خپلو شعرونو کې د خپلې مينې د پيمانه کولو په پار کاروي. لومړنی پښتو فلم لیلا او مجنون نومیده چې په هماغه کال کې جوړ شو او بیا په ۱۹۴۲ زېږدیزکال کې په پېښور، کوېټې او کلکتې کې دسینماګانو پر پردو وښودل شو.ددغه فلم لارښودډایرکټر حمزه بابا واو دفلم کمپوزر عبد الکریم و.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: لیلا عامری
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7%20%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: لیلا عامری په عربی لیلة الامریه په هجري قمري کال کي په نجد کې زیږیدلې د هوازین له قبیلې څخه یوه عربي شاعره او د قیس بن الملوح مجنون د تره لور وه چي له هغې سره یې مینه درلوده. لیلا د خلیفه عثمان بن عفانؓ په دوره کي زیږیدلې او د اموی دولت د منځ ته راتګ شاهده وه. هغه په میلادي کال کي د کلونو په عمر په داسي حال کي مړه سول چي د خپل مین مجنون وصال یې هیڅکله نصیب نه سو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ادم خان او درخانۍ
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%AF%D9%85%20%D8%AE%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%88%20%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8D
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: ادم خان او درخاني د پښتنو یو کلاسیک ناول دی چې د یوسف خان او شیربانو سره په نوم د پښتو رومیو او جولیټ په نوم هم یادیږي. دغه ناول پخپل ځان کي د پښتنو کلیوال کلتور، پښتونولي او ادبي برخي لري چي عمومي کیسه یې پر مینه راڅرخي. د تاریخ پوهانو له نظره آدم خان د بزدره بالا د خیبر پښتونخوا د ملاکنډ د کلي او درخانۍ د بازاره پایان څخه وه. ددوی کیسه په پښتو ادب کي ډېره کلاسيکه او په زړه پوري ګڼل کېږي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ریاح
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%AD
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: ریا د عربو یوه قبيله ده چي د بنو هلال قبیلې تر ټولو قوي فرعي قبيلو څخه ګڼل کیږي، بنوهلال د عربو قومونو يو اتحاد دی چې په مه پېړۍ کي یې له نجد څخه مغرب ته هجرت وکړ. په یاده پېړۍ کي مغرب ته د عربو د هجرت په وخت کي د دوی مشر د میرداس د کورنۍ منیس بن یحیی وو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: استاد احمد لاهوري
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%20%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%8A
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: استاد احمد لاهوري - چي د احمد معمر لاهوري په نوم هم پیژندل کیږي د شاه جهان د واکمنۍ پرمهال د مغلو لوی معمار او انجنیر وو، او له آره یې د افغانستان په بدخشان ولایت پوري اړه درلوده. نوموړي په اګره کي د تاج محل او په ډیلي کې د سره کلا په ګډون د څو مغولو یادګارونو د جوړولو مسؤل پاته سوی دی، او دا دواړه د نړیوال کلتوري میراث ځایونه پیژندل کیږي. لاهوري په ډهلي کي د جامع جومات یو ډیزاین هم ترسره کړ. احمد لاهوري د مغولي معمارانو په ډله کې ترټولو لوی انجینر ګڼل کیږي، چي د معمارانو او ملکي انجینرانو له یوې نامتو کورنۍ څخه راغلی وو. هغه یو ډېر تکړه انجینر وو او د خپلې معمارۍ له امله یې د شاه جهان له خوا د نادر العصر لقب ترلاسه کړ. د لاهوري معمارۍ د هند-اسلامي او پارسي معمارۍ د ډیزاینونو ترکیب دی او په دې توګه د هند - پارسي کلتور لویه بېلګه بلل کیږي. د لاهوري مشهوره ډیزاین د تاج محل معماري په ټوله نړۍ کي په پراخه کچه ستایل کیږي، او د نړۍ د عجایبو په لست کي لوی مقام لري.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: قراقرم – لوېدیځ تبت پلوته الپین سټیپ
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%B1%D9%85%20%E2%80%93%20%D9%84%D9%88%DB%90%D8%AF%DB%8C%DA%81%20%D8%AA%D8%A8%D8%AA%20%D9%BE%D9%84%D9%88%D8%AA%D9%87%20%D8%A7%D9%84%D9%BE%DB%8C%D9%86%20%D8%B3%D9%BC%DB%8C%D9%BE
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د قراقرم-لویدیځ تبت پلوټو الپین سټیپ د شنو ځمکو او بوټو یوه ځنګلي سیمه ده چي د پاکستان ، چین ، افغانستان او هند په برخو کي ګډه پرته ده.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: سفید خرس غر
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF%20%D8%AE%D8%B1%D8%B3%20%D8%BA%D8%B1
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: کوه سفيد خرس د افغانستان په بدخشان ولایت کي د درواز ولسوالۍ یو غر دی. ددې غره لوړه څوکه له ځمکي څخه لوړوالی لري.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: مخفي بدخشاني
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AE%D9%81%D9%8A%20%D8%A8%D8%AF%D8%AE%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%8A
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: سيده مخفي-بدخشي ۱۸۷۶-۱۹۶۳ یاهم مخفي بدخشاني د افغانستان یوه پارسی ژبې مشهوره شاعره وه. د هغې لومړۍ خپرونه په کال کي د یوې میاشتنۍ مجلې لخوا خپره سول. په ۱۹۹۰ لسیزه کي د بدخشي لومړۍ شعري ټولګه د افغانستان په فیض اباد کي خپره سوه. د هغې څو اثار په انګلیسي هم ژباړل سوي دي. سیده په خپلو غزلونو باندي په سیمه او شاوخوا کي مشهوره وه.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: بایرام خان
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%20%D8%AE%D8%A7%D9%86
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: محمد بایرام خان جنوري جنوري چي عموما د بایرم خان یا بیرام خان په نوم پیژندل کیږي له آره د افغانستان د بدخشان ولایت او یو مهم نظامي قوماندان وو ، چي وروسته د مغول اردو لوی قوماندان، پیاوړی سیاستوال او د مغل امپراتورانو ، همایون او اکبر په دربار کې ریجنټ سو. بایرام د جلال الدین اکبر سرپرست، مشاور، ښوونکی او تر ټولو باوري ملګری ګڼل کېدی. اکبر نوموړي ته د خان خانان لقب ورکړ، چې معنی یې د پاچاهانو پاچا ده. بیرم په لمړیو کي د بیرام بیګ په نوم یادیده، مګر وروسته د خان په نوم مشهوره سو. بیرم خان یو جنګیالی جنرال و چي په هند کي یې د مغولو واکمنۍ ساتلو لپاره کلک هوډ درلود.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: کلا کوف
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D9%84%D8%A7%20%DA%A9%D9%88%D9%81
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: کلا کوف یا قلعه کوف کوف اب د افغانستان په شمال ختیځ کي د بدخشان ولایت یو کلی او د ولسوالۍ پلازمېنه ده.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: بنو هاشم (قبیله)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%D9%88%20%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%20%28%D9%82%D8%A8%DB%8C%D9%84%D9%87%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: بنو هاشم په عربی د قریشو په قوم کي یوه عربي قبیله ده چي حضرت محمد له همدغه قبیلې سره اړه لري او د محمد د نیکه هاشم بن عبد مناف په نوم نومول سوې ده. د دې قبیلې غړي او په ځانګړې توګه د دوی اولادونه، د هاشمیانو په نوم هم پیژندل کیږي او ډیری وختونه همدغه لقب ځانونو ته غوره کوي. په بنوهاشم قبیله کي هغه کسان چي د هغه د فاطمې رض له لاري حضرت محمد ته منسوب دي د سید دودیز لقب ځانونو ته کاروي. د اتمې پیړۍ څخه هاشمي نسل د شرافت نښه وګڼل سوه او هغه بنسټ یې جوړ کړ چې ډیری سلطنتونو د دوی واکمنۍ ته مشروعیت ورکړ. د هاشمي نسل په ځینو مشهورو اسلامي سلطنتونو کښي د بغداد او قاهرې عباسیان په بغداد کي - او په قاهره کې - کي د واک کارولو پرته خلافت، الاویت د مراکش واکمنان، -اوسنۍ، او هاشمیان د اردن واکمنان، -اوسنۍ شامل دي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: بلوچي ادب
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D9%8A%20%D8%A7%D8%AF%D8%A8
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: بلوچی ادب هغه ادبيات دي چي دبلوچانو په ملي ژبه بلوچي ليکل سوي دي. د بلوڅانو اصلي ادبيات په شعر کې موندل کیږي، چي په اصل او شکل کي سوچه بڼه لري. شاعري د بلوچانو لخوا د ادبياتو تر ټولو لوړه بڼه ګڼل کیږي. د بلوچي ادبیاتو د سترو شخصیتونو له جملې څخه نطاق مکراني ، مست توکلي ، مولاګام ، زیب مګسي ، عبدالله روانبود، سید ظهور شاه هاشمي ، صبا دشتياري ، میرګل خان ناصر ، منیر احمد بادینی او غلام محمد لعلزاد بلوچ مشهوره څېرې ګڼلای سو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: زیب مګسي
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%DB%8C%D8%A8%20%D9%85%DA%AB%D8%B3%D9%8A
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: میرګل محمد خان تمندار زیب مګسي یو له سترو فارسي ژبو بلوڅانو څخه دی چې په ۱۸۸۳ میلادي کال کي پیدا سوی دی. نوموړی د بریتانوي هند د بلوچستان ایالت په جهل مګسي سیمه کي زیږیدلی او په ۱۹۵۳ میلادي کال کي وفات سو. مګسي په فارسي، اردو او سندي ژبو شعرونه لیکلي خو زیاتره شعرونه یې په فارسي ژبه دي.په پاکستان او تاجکستان کي د دغه شاعر احترام دومره ډېر دی چې د ډاکټر معصوم کاسي په وینا دیوان زیب د تاجک په مکتبونو کي د حافظ د دیوان او د نورو فارسي شاعرانو د دیوانونو ترڅنګ تدریس کیږي او د زیب د ستون په نوم یو زیارت هم هلته شتون لري. مګسي یو له شتمنو، با نفوذه کسانو او مشهوره جنرالانو څخه وو. خپله مګسي د هغه د قبیلې نوم دی چې د پاکستان د بلوچستان اړوند ده او د دې قبیلې یوه څانګه تمندار نومیږي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ابوطالب بن عبدالمطلب
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%20%D8%A8%D9%86%20%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: ابو طالب بن عبدالمطلب دحضرت محمد اکا او د بنو هاشم کورنۍ مشر وو چي د مکې د قریشي په قبیلې پوري یې اړه درلوده. نوموړی د عبدالله چي د اسلام د پېغمبر محمد پلار کېدی ورور او د علي پلار وو. ابوطالب ته د خپل پلار عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف له مړینې وروسته د قبیلې د مشر په توګه دا مقام او د سقایه او رفاده کارونه په میراث پاته سول. ابوطالب په مکه کې ښه درناوی درلود. د مسلمانو سني علماوو د عمومي اجماع له مخې ابو طالب هېڅکله اسلام نه دی منلی.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: عبدالله بن عبدالمطلب
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%A8%D9%86%20%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: عبدالله بن عبدالمطلب د اسلام د ستر پیغمبر محمد پلار وو. نوموړی د مخزوم د قبیلې د عبدالمطلب بن هاشم او فاطمه بنت عمرو زوی وو. عبدالله له آمنه بنت وهب سره واده وکړ. محمد د دوی یوازینی اولاد وو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: هاشم بن عتبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%20%D8%A8%D9%86%20%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: هاشم بن عتبه بن ابي وقاص د اسلام په لمړیو کي یو فوځي، صحابي، مسلمان قوماندان وو. نوموړی د خپل پلار له طرفه د سعد بن ابی وقاص وراره او د محمد صلی الله علیه وسلم ملګری وو. هاشم د رده په جنګونو کي پراخه برخه واخیسته ترڅو د محمد صلی الله علیه وسلم له رحلت وروسته سرکښه او مرتد عرب قومونه بیرته اسلام ته راوګرځوي. نوموړی د یرموک په جګړه کي هم د خالد بن ولید تر قوماندې لاندي د بازنطینیانو سره خونړۍ جګړه وکړه. همدرانګه یې د القدسیه په جګړه کي چي د مدین د مسلمانانو د فتحې لامل وګرځېدل، مهم رول ولوباوه. هاشم په اخر کي د صفین په جګړه کي د علي په څنګ کې مړ سو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: هاشم بن عبد مناف
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%20%D8%A8%D9%86%20%D8%B9%D8%A8%D8%AF%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: هاشم بن عبد مناف د اسلام د پیغمبر محمد صلی الله علیه وسلم نیکه او په مکه کي د قریشو د واکمنۍ بنو هاشم قبیلې مشر وو. دنوموړی اصلي نوم عمرو وو او د خپل پلار له مړینې مخکي یې د ځان لپاره د هاشم نوم غوره کړ. د یو سخاوتمند سړي په توګه هاشم په شرابو کي د ټوټې سوي ډوډۍ چمتو کولو عمل پیل کړ چي وروسته په مکه کي رواج وګرځېدی. د هاشم د نوم په اړه په بل روایت کې راغلي چې نوم یې له عربي ریښې هاشم څخه اخیستل سوی دی او له لوږې ژغورل سوي معنا ورکوي ، ځکه هغه د موسمي قحطۍ په وخت کي د مکې د خلکو د خوړو بندوبست وکړ او په دې توګه د هغه سړی چې لوږه یې خوړله په نوم وپېژندل سو. .
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: كتاب الآثار
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: كتاب الاثار د احادیثو یو له پخوانیو کتابونو څخه ګڼل کیږي چي د امام محمد الشیباني ۱۳۲ هـ ق ۱۸۹ هـ ق له خوا لیکل سوی دی. شیباني دحنفي مذهب دستر امام ابو حنیفه شاګرد دی. دا کتاب د ځینو روایاتو مطابق د امام ابو حنیفه هم اړوند بلل سوی دی.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: بېلابېل کاینات
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%DB%90%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%90%D9%84%20%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%A7%D8%AA
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: ملټيورس د ساینس له نظره د ټولو کائناتو یو فرضي سیټ دی.د څو کائناتو دننه بېلابېل کائناتونه د متوازي کائناتو، فلیټ کائنات، نور کائنات، متبادل کائنات، متعدد کائنات، پلان کائنات، د پلار او ماشوم کائنات، ډیری کائناتونه یا ډیری نړۍ په نوم یادیږي. یو عام انګیرنه دا ده چې ملټيورس د جلا جلا کائناتو پیچ ورک کوټ دی چي ټول د فزیک د قوانینو سره تړلي دي. د څو کائناتو یا یو څو اړخیزه مفکوره د تاریخ په اوږدو کي د یوناني فلسفې ترڅنګ په بېلابیلو وختونو کي یاده سوې ده. یادي نظریه د ودي په کولو سره په مختلفو برخو کي د کاسمولوژي، فزیک، او فلسفې په شمول تر څیړني او بحث لاندي نیول سوې ده. ځینې فزیک پوهان استدلال کوي چې ملټيورس د ساینسي فرضیې پر ځای یو فلسفي مفکوره ده. په وروستیو کلونو کي د فزیک په ټولنه کي د څو اړخیزو تیوریو پلویان او مخالفین دواړه شتون لري. که څه هم ځینو ساینس پوهانو د نورو کائناتو لپاره د شواهدو په لټه کې ډاټا تحلیل کړې خو هیڅ احصایوي مهم شواهد تر اوسه ندي موندل سوي. دملټیورس منتقدین استدلال کوي چي د څو اړخیز مفهوم د ازمایښت وړتیا او د دروغو وړتیا نلري، هغه څه چي د ساینسي تحقیقاتو لپاره اړین بلل کیږي، او دا نا حل سوي میتودولوژیکي مسلې هم راپورته کوي. میکس ټیګمارک او براین ګرین د څو اړخیزو او کائناتو لپاره بېلابېل طبقه بندي سکیمونه وړاندیز کړي دي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ترنک سیند
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D9%86%DA%A9%20%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د ترنک سیند د افغانستان په غزني ، زابل او کندهار ولایتونو کي موقعیت لري. د افغانستان دویم ستر ښار کندهار د ترنک سره نیغ په نیغه په یوه څنډه کي پروت دی. ترنک لمړی له هزاره جات سیمي څخه پیلیږي، وروسته د کیلومتره په اوږدو دسوېل لویدیځ په لور د ارغنداب او ارغستان ډورۍ سیمي په بر کي نیسي او همداسي د لښکرګاه ښار ته څېرمه د هلمند په سیند ورګډیږي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: شاه توت بند
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%20%D8%AA%D9%88%D8%AA%20%D8%A8%D9%86%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د شاه توت بند د افغانستان په ختیځ کي د کابل ولایت په چهار آسیاب ولسوالۍ کي موقیعیت لري. د دغه بند د جوړېدو موخه د کابل ښار لپاره د څښاک، اوبولګولو او چاپېریال اوبه برابرول دي. د دغې پروژې لګښت څه باندي ۲۳۶ میلیونه ډالره اټکل سوی وو. د پروژې د امکاناتو د مطالعې لپاره . میلیونه ډالر لګښت راغلی، چي په کې بشپړه سوه. دا بند به د هندي انجنیرانو په مټ جوړ سي. د افغانستان د انرژۍ او اوبو وزارت د ایران له پویاب شرکت سره یو تړون لاسلیک کړ چي له مخي به یې ایراني شرکت د شاه توت بند د ډیزاین چاري بشپړوي. د شاه توت بند به د کابل په چهار آسیاب او ګاونډیو ولسوالیو کي د ۴۰۰۰ هکتاره ځمکي د خړوبولو ترڅنګ د ۲ میلیونو څخه زیاتو خلکو ته د څښاک پاکي اوبه برابري کړي. دغه بند به د ده سبز ولسوالۍ ته هم د څښاک پاکې اوبه ورسوي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د قرغې بند
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D9%82%D8%B1%D8%BA%DB%90%20%D8%A8%D9%86%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: قرغه بند قرغه د افغانستان د پلازمیني کابل په قرغه سیمه کي یو بند او حوض دی. یاد بند د اوبو د ذخیرې او د شاوخوا پرتې سیمي د تفریح لپاره جوړ سوی دی لکه کښتۍ چلونه، سرفینګ، ګلف لوبه، او داسې نور، او یو هوټل هم پکښي شتون لري. په حوض کې د کب نیولو اسانتیا هم شتون لري چي د یو شمېر اشخاصو له لوري ترسره کیږي. همدارنګه د اوبو لګولو او بریښنا پراختیا هم د یادو زیرمو سویو اوبو څخه پلان سوې ده.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د لینن مقبره
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D9%84%DB%8C%D9%86%D9%86%20%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د لینن مقبره له څخه تر پورې د لینن او ستالین مقبره چي د لینن مقبرې په نوم هم یادیږ ي د مسکو په ریډ چوک کي یوه مقبره ده. دروسانو له انده دا ځای د شوروي مشر ولادیمیر لینین د استراحت ځای په توګه کار کوي، د هغه ساتل سوی جسد په کي د هغه له مړینې لږ وروسته د جګړې په وخت کي د استثنا سره سره د خلکو نندارې ته وړاندي سو. د مقبرې دباندي بهرنۍ ټریبیون د شوروي مشرانو لخوا د نظامي پریډونو د لیدو لپاره کارول کیدی. دمقبرې دا جوړښت چي د الیکسي شوچیوف لخوا ډیزاین شوی، د پخوانیو مقبرو څخه ځینې عناصر لکه د سټیپ پیرامید ، د لوی سایرس مقبره او تر یوې اندازې د لیکنو معبد څخه اخیستنه کړې ده.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: تخت رستم (سمنګان)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%AE%D8%AA%20%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%85%20%28%D8%B3%D9%85%D9%86%DA%AB%D8%A7%D9%86%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د رستم تخت تخت رستم د افغانستان یو له خورا په زړه پورې تاریخي اثارو څخه بلل کیږي. د تخت رستم لرغونی ځای د هندوکش په شمال کي د سمنګان ولایت مرکز ایبک ښار ته څېرمه موقعیت لري.دا ستر ډبرين تخت شاوخوا ۳۵۰۰ کاله لرغونی او د زردشتي دورې څخه پاتي یو له مهمو ودانیو څخه ګڼل سوی دی. د رستم توپ تشلي رستم احاطه شاوخوا متره ده څېرمه یې ډیری غارونه او خوني شتون لري. بودایانو دا اطاقونه د معبدونو یا عبادتځایونو په توګه کارولې. هغوئ خپل بُتونه په دې ځائ کښې ساتل او د هغوئ عبادت به یې کاوه. یاد تخت د هغه وخت د قیمتي شیانو او زیورونو ذخیره کولو او پټولو لپاره سوريان هم لري.په افغانستان کې همدرانګه بېلابېل لرغوني ځایونه سته چې له ډبرو څخه غارونه جوړ پکښي سوي او بودایانو به پکښي ژوند کاوه. سټوپا د بودا ترټولو پخوانۍ ودانۍ ده او په لومړي سر کي یاده ودانۍ یوازې د گنبدي په شکل جوړه سوې غونډۍ وه چي د خټو یا د ټیټو اوبو ځایونو کي د تیږو د ټوټو څخه جوړه سوې وه او د بودا آثار یې پوښل. سټوپا سنسکرت ژبه : م. سټوپا ستون یو ډول د غونډۍ په څیر ودانۍ یا نیم کره جوړښت دی چي د مراقبت لپاره د ځای په توګه کارول کیږي.تخت رستم چي د یوې غونډۍ په سر کي موقعیت لري، په افغانستان کي د بودايي معمارۍ د لومړي تکامل استازیتوب کوي.ددې ترڅنګ ځیني نور غارونه جلال اباد او غزني ته نږدې هم کشف سوي دي.د مجسمو او مجسمه جوړوني هنر هم په یاده دوره کي ډیر مشهور او وده یې وکړه. د دې هنر نښي اوس هم په دېوالونو کي په ښکاره ډول لیدل کیږي. تخت رستم او د هغه غارونه چې د بودايي دورې سره تړاو لري نن ورځ نږدې ٪ ویجاړ سوي دي. پخپله تخت رستم هم ترمیم اړتیا لري. د بلخ او بامیان تمدن او د دهک ښار ، د ازدار دره ، د غلغلې ښار ، د فولادو دره ، چهل دختران ، یخ غار ، په بامیان کې د بودا مجسمې د بودا لویي مجسمې، غارونه، بابا غر ، شاهرشاهي ، بالاحصار او څلویښت برجونه د افغانستان د لرغونو اثارو بېلګي دي. په پام کي وه چي په بامیانو کې د بند امیر په ملي پارک کې د بودا د مجسمو مخې ته یو کلتوري کمپلکس جوړ شي د افغانستان له جغرافیې څخه په زرګونو لرغوني اثار په ځانګړې توګه د لوی خراسان تمدن د کورنیو جګړو پر مهال لوټ او په بهرنیو موزیمونو کي اوس وخت پراته دي. د لوی خراسان افغانستان له سیمي څخه د بودا د ډبرو او برونزو مجسمې او د بودا نښو څخه لکه د بینو مراسم، همدارنګه خوشبو یا مقدس لوګی او د مات شوي صلیب او بخت نښه چي د ځمکې له پخوانیو مذهبونو څخه دي په دغو لوټل سوو شیانو کي شتون لري.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ظاهر بایبارس
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%20%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B3
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: المالك الظاهر ركن الدين بيبرس البندقداري - جولای چي په عام ډول د بیبرس یا بیبار په نوم او د ابو الفتوح په لقب هم پېژندل کیږي ، د مصر او سوریې څلورم مملوک سلطان وو او د ترکي کیپچک نسب سره یې اړه درلوده. نوموړي په مملوک سلطنت کي د قطوز ځای ناستی وو. بیبرس د مصري ځواکونو له هغه قوماندانانو څخه وو چي د فرانسې د پاچا لوئس یې په اوومه صلیبي جګړه کي مات کړ. نوموړي په کال کي د عین جالوت په جګړه کي د مصري پوځ رهبري هم وکړه، چي د منگول پوځ لومړنۍ تاریخي ماته بلل کیږي او په تاریخ کي یو مهم ټکی ګڼل سوی دی. د بایبارس واکمني په ختیځ مدیترانې سمندر کي د مملوک د واکمنۍ د پیل نښه وه او د دوی د نظامي سیسټم پایښت یې پوره ټینګ کړ. بیبرس دخپلي واکمنۍ پر وخت په لیونټ کي د صلیبیانو شتون پای ته رسولو لپاره لاره هواره کړه او د مصر او سوریې اتحاد یې د سیمې د مخکښ مسلمان دولت په توګه پیاوړې کړ. همدرانګه یې د صلیبیانو او منګولیانو د ګواښونو مخه ونیوله، او دومره توان یې ترلاسه کړ چي د صلیبیانو او منګولیانو له خوا د ګواښونو مخه په مکمله توګه ډپ کړي. د سلطان په توګه، بایبرس هم د ډیپلوماسۍ او هم نظامي اقدام په ترکیب کي پوره بلد وو او د مصر مملوکان یې دومره ځواک ته ورسول چې خپله امپراتوري نوره هم پراخه کړي. کورنۍ سلطان بیبرس د طرابلس د ننني لبنان له یوې میرمني سره واده وکړ چې د عایشه البوشنتیا په نوم یادېدل اړ د یوې مشهوري عربي کورنۍ سره یې اړه درلوده. عایشه هغه جنګیالي وه چې له خپل ورور حسن سره یې په ګډه د صلیبیانو له ظلمونو سره په شام کي مقابله وکړه. یادي مېرمني د سلطان بیبرس سره هغه مهال ولیدل کله چۍ هغه د محاصرې پرمهال په طرابلس کي پړاو وکړ.همدغه ددوی د میني پیل وو او واده یې هم وکړ. د عایشه په اړه دقیق معلومات نور نسته چي ایا له بیبرس سره مصر ته راستنه سوه او که په طرابلس کي شهیده سوه. د هغې مقبره په طرابلس کي یو مهم مذهبي او تاریخي ځای وو چي په شلمه پیړۍ کي د فرانسوي استعمارګرو لخوا ویجاړ سو. د بیبر له میرمنو څخه یوه بله د امیر سیف الدین نوګي تاتاري لور وه. بله ښځه یې د امیر سیف الدین غرای تاتاري لور وه. څلورمه ښځه یې د امیر سیف الدین تمجی لور وه. پنځمه ښځه یې بیا التتمش خاتون وه، چي د خوارزمیانو د پخواني امیر برکا خان لور کېدل. شپږمه ښځه یې د منګولیا امیر کرمون اغا لور وه. د هغې درې زامن سید بارکه ، سولمش او خضیر نومېدل.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: لاکهیډ مارټین اف 35 دویمه لایټنینګ (الوتکه)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D8%A7%DA%A9%D9%87%DB%8C%DA%89%20%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%BC%DB%8C%D9%86%20%D8%A7%D9%81%2035%20%D8%AF%D9%88%DB%8C%D9%85%D9%87%20%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%BC%D9%86%DB%8C%D9%86%DA%AB%20%28%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AA%DA%A9%D9%87%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: - الوتکه د یوه سیټ، یوه انجن او د ټولو موسمونو سټیلټ ملټي رول جنګي الوتکو یوه امریکایی کورنۍ ده چې موخه یې د هوایی برترۍ او برید ماموریت دواړه ترسره کول دي. یاده الوتکه د بریښنایی جنګیالیو، استخباراتو، څارنې، او د څارنې وړتیا هم ترسره کوي. د لاکهیډ مارټین په نوم شخص د اصلي شریکانو نارتروپ ګروممن او سیسټمونو سره په ګډه د- اصلي قراردادي بلل کیږي. د اف الوتکه د لاک هیډ مارټین ایکس- څخه منځ ته راځي او په کي یې بوینګ - الوتکه هم شاته پرېښودل. د دې الوتکي پراختیا په اصل کي د متحده ایالاتو ترڅنګ د شمالي اتلانتیک تړون سازمان ناټو او د متحده ایالاتو نږدې متحدینو لکه برطانیې، استرالیا، کاناډا، ایټالیا، ناروې، ډنمارک، هالنډ، او په ګډون هیوادونو څخه تمویل کیږي. - په لومړي ځل په کې الوتنه وکړه او د په جولای کې د متحده ایالاتو د سمندري ځواکونو - سره خدمت ته دننه سول، ورپسې د متحده ایالاتو هوايي ځواک - د اګست په کې او د متحده ایالاتو سمندري ځواکونو - په فبروري کي الوتنه وکړه. دا الوتکه د لومړي ځل لپاره په ۲۰۱۸ کال کې د اسراییلو د هوايي ځواک لخوا په جګړه کې وکارول شوه. متحده ایالات پلان لري چې تر پورې عدده - الوتکي واخلي، کوم چې د څو لسیزو لپاره به د متحده ایالاتو د هوايي ځواک سمندري قول اردو د تکتیکي الوتکو لویه برخه په ځان کي راونغاړي. په پلان کې ده چې دغه الوتکي به د ناټو او د امریکا متحدو ایالتونو د هوايي ځواک د بنسټ ډبره کښیږدي او تر ۲۰۷۰ کال پورې به فعالیت وکړي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: سوخوی
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D9%88%D8%AE%D9%88%DB%8C
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د شرکتپه شوروي اتحاد کي په کې د پاول سوخو نومي شخص له لوري د سوخوی ډیزاین بیورو - ، ډیزاین دفتر مخکینۍ په نوم رامنځ ته سو. د کال د فبرورۍ په میاشت کې، د روسیې حکومت سوخوی د ، ، ، او سره په یوځای کولو د یونایټیډ ایرکرافټ کارپوریشن په نوم دغه شرکت جوړ او ګټي اخیستني ته وسپاره.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: لرغوني سورپوستان
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D8%B1%D8%BA%D9%88%D9%86%D9%8A%20%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: پیلیو-انډین یا لرغوني سورپوستان لومړني خلک وو چي د پلیسټوسین دورې د وروستیو یخونو په جریان کي امریکا ته داخل او هلته یې استوګنه پیل کړه. د - اصطلاح په ځانګړې توګه په لویدیځه نیمه کره کې د لیتیک دورې لپاره کارول کیږي او د پیلیولیتیک اصطلاح څخه توپیر لري. دودیز تاریخونه په ډاګه کوي چي د لویو څارویو ښکارکوونکي د ځمکي پل بیرینګیا له لاري د شمالي آسیا څخه د بیرینګ تنګي په مرسته امریکا ته تیریدل. دا پل د څخه تر مخکي تر ميلاد کلونو په هاخوا - شتون درلود. د ښکار راټولونکو کوچنیو جلا جلا ډلو شمالي امریکا یعني الاسکا ته د لویو بوټو د رمو سره یوځای مهاجرت وکړ. له يخي څخه کنګل دهلیزونه د آرام سمندر په ساحل او د شمالي امریکا په دره کي له څخه نیولې بیا تر مخکي تر میلاد پوري رامینځته سوي دي. یادي پیښي حیواناتو ته اجازه ورکړه ترڅو انسانان تعقیب او د لویدیځ په داخل کي سویلي سیمو ته مهاجرت وکړي. دهغه زمانې انسانانو د ساحل په اوږدو کې پیاده یا په کښتۍ کي تګ راتګ کاوه. د امریکا د خلکو تاریخونه او لاري موضوع له همدغه ځایه روښانه سوې ده. داسي احتمال سته چي د بیرنګ بحر څخه د امریکا لویي وچي ته د لرغونو اوسیدونکو درې څپې تللي وي. پر همدې اساس د ډبرې وسیلې ، په ځانګړې توګه د پروژیک نقطې او سکریپرونه ، په امریکا کي د لومړنیو بشري فعالیتونو اولني شواهد ګڼل کیږي. لرغونپوهان او انتروپولوژیان د کلتوري دورې د طبقه بندي کولو لپاره ژوندي جوړ سوي او لیتیک فلاک شوي وسایل کاروي. ساينسي شواهد د وينې د ډولونو د ويش او د جنيتي جوړښت له مخي چي د ماليکولر معلوماتو لکه لخوا ښودل سوي له مخې اصلي امريکايان د ختيځ سايبريا له وګړو سره نښلوي . له څخه تر مخکي تر میلاد پوري - پورې ددغه سیمي اقلیم په ثبوت ورسېدی او د نفوسو د زیاتوالي او د لیتیک ټیکنالوژۍ پرمختګ لامل سو، چي په پایله کي یې د ژوند طرزالعمل پراختیا وموندل.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: بنو حنیفه (قبیله)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%D9%88%20%D8%AD%D9%86%DB%8C%D9%81%D9%87%20%28%D9%82%D8%A8%DB%8C%D9%84%D9%87%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: بنو حنيفه یوه لرغونې عرب قبیله ده چي د اوسني سعودي عربستان په مرکزي سیمه ال یماما کي اوسیږي. دا قبيله د شمالي عربي قبيلو په لويې ربيعې څانګې پورې اړه لري، چې عبدالقيس ، تغلب ، النمير بن قيس او انزاء څانګي هم ورپوري اړه لري. بنو حنیفه د کلاسیک عرب جینالوژیستانو لخوا د بني بکر د عیسویانو په توګه شمیرل کیږي او دوی د اسلام څخه مخکي د یوې خپلواکي سیمي مشري کوله. بنو حنیفه د سعودي عربستان د واکمني کورنۍ آل سعود سره هم تړاو لري.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: بنو سلیم (قبیله)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%D9%88%20%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%20%28%D9%82%D8%A8%DB%8C%D9%84%D9%87%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: بنو سليم د عدناني قيس عربو یوه قبيله ده چي په حجاز کي اوسېدل او اوس هم هلته مېشته ده. ددې قبیلي زياتره برخو يې ليبيا او تونس ته هجرت کړی او ځينې يې د بني حارث بن بطه بن سليم له څانګې څخه اوس هم په خپلو اصلي کورونو کې پاته سوي دي. د مکې او مدینې تر منځ په حجاز کي او په ځانګړې توګه د الکامل په ولایت، وادي ستاره ، وادي صیح، وادي قدید، حرت بني سلیم او له مکې څخه مدینې ته د پیغمبر د هجرت په لاره کي دوی میشت دي او د خپلو نیکونو له لاري د رسول الله صلی الله علیه وسلم ماماګان کیږي. بنو سليم د مکې د فتحې په ورځ له رسول الله صلى الله عليه و اله و صحبه و سلم سره يوځاى سول او د هغوى بيرغ ته د نورو قومونو د بيرغونو په پرتله لومړيتوب ورکړل سو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: عبدالملک بن مروان
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9%20%D8%A8%D9%86%20%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: عبدالمالک بن مروان بن الحکم جولایاګست یا جونجولای اکتوبر د اموي واکمنۍ پنځم اموی خلیفه وو چي د اپریل څخه نیولې بیا د اکتوبر کال یعني د هغه تر مړیني پوري یې پر اسلامي نړۍ حکومت وکړ. نوموړی د مسلمانانو د لومړي نسل غړی بلل کېدی چي په مدینه منوره کي یې لومړنی ژوند په نیکو کارونو تېر سوی وو. عبدالملک د خلیفه معاویهؓ د اموي خلافت او د خپل پلار خلیفه مروان اول دواکمنۍ بنسټ ایښودونکی وو. د عبد المالک د منځته راتګ په وخت کي اموي واکمني د ځینو اختلافاتو په پایله کي نسکورېدو ته نژدې وه خو د نوموړي د پلار د واکمنۍ پر مهال په سوريه او مصر کې بيا پر پښو ودرېدل. په ۶۸۶ کال کي پر عراق د ناکام برید وروسته عبدالمالک د سوریې پر امنیت باندي تمرکز وکړ ترڅو د مکې میشته خلیفه عبدالله بن الزبیرؓ څخه د خلافت د لویي برخي د بیا نیولو لپاره لمړی ځان قوي کړي. عبدالملک په همدې اړ و دوړ کي د الاشدق په نامه یو شخص کودتا هم چي دده د سقوط لپاره یې ترسره کول شنډه کړه اوځان یې د عبدالله بن زبیرؓ مقابلې ته ځواکمن کړ. ورپسې یې په عراق کي زبیري واکمني سقوط او خپل جنرال الحجاج بن یوسف یې مکې ته ولېږه څو چي په پایله کي یې هلته د ۶۹۲ کال په وروستیو کې ابن الزبیر هم شهید کړ او په دې توګه یې تر خپلي تر واکمنۍ لاندي بیا خلافت سره یو موټی کړ. تر ابن الزبیر وروسته د بازانټیم سره جګړه پیل سوه او اموی لښکري اناتولیا او ارمنستان ته ورسېدلې، همدرانګه د کارتاج ویجاړول او د کیروان بیرته نیول او په کي د لویدیز شمالي افریقا او د ایبیریا ټاپووزمې د وروستیو فتوحاتو لپاره هڅي د عبدالملک کارنامې وې چي ترسره یې کړې. له بلي خوا په ختیځ کي د عبدالمالک وایسرای، الحجاج، په عراق او خراسان کي په ټینګه سره د خليفه واک ټینګ کړ او د خوارجانو او د عربو قبیلوي اشرافو لخوا یې په کال کۍ د مخالفت مخه ونیوله. د عبدالمالک وروستي کلونه په کور دننه سوله ایز او د واک او سوکالۍ مثبته نښه وه. د عبدالمالک د اصلاحاتو تر ټولو مهم څیزونه د بازنطیني او ساسانیانو د سکې پر ځای د واحد اسلامي اسعارو معرفي کول او په سوریه او عراق کي په ترتیب سره د یوناني او فارسي پر ځای د عربي ژبې رامنځته کول وو. د نوموړي بل نوښت په بیت المقدس کي د ډبرې د گنبد بنسټ ایښودل وه چي د لرغونپوهنې له پلوه تر ټولو لومړنی تصدیق سوی مذهبي یادګار بلل کیږي چي د یو مسلمان واکمن لخوا جوړ سوی دی او د اسلامي اثارو ستره نښه ګڼل سوې ده. د عبدالملک لخوا تاسیس شوي بنسټونه د هغه زوی او ځای ناستی الولید له لوري په لویه کچه ساتل کېدل او پرمختیا ورکول کېده، ترڅو د اموی خلافت د ځمکنۍ او اقتصادي زینت ښکارندوی وکړي. د عبدالمالک مرکزي حکومت د منځنیو پیړیو وروسته د اسلامي دولتونو یوه لویه نمونه وګڼل سوه.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: عدنان خیر الله
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%86%20%D8%AE%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: عدنان خيرالله جنوري. - می یو عراقي پوځي افسر او د صدام حسین اخښۍ د ساجدې طلحه ورور او د خیرالله طلحه زوی او د تره زوی وو. نوموړي څو لقبونه درلودل او د عراق د انقلابي قوماندې شورا غړی هم وو. عدنان د کال څخه بیا تر خپلي مړیني پوري د عراق د دفاع وزیر په توګه دنده ترسره کړه، او په عراق کي د صدام حسین د بریالیتوب څخه څو ورځي وروسته پر وظیفه وټاکل شو. هغه په کي د چورلکي په یوه حادثه کي مړ سو. د عدنان د مړیني مرموزه حالت، د صدام سره د هغه شخړي او د احتمالي کودتا یو شمېر اوازې د دې لامل سوې چي یو شمېر خلکو ګومان کاوه چي نوموړی د صدام په امر وژل سوی دی.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ناظم کزار
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%A7%D8%B8%D9%85%20%DA%A9%D8%B2%D8%A7%D8%B1
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: ناظم کزار د صدام حسین په واکمني کي د عراق د امنیت د عمومي ریاست لومړی مشر وو. مخینه کزار په لسیزه کي په عرب سوسیالیست بعث ګوند - د عراق اړوند کي د زده کونکي په توګه شامل سو او یو له لومړیو شیعه ګانو څخه وو چي په رژیم کي یې د واک مقام ترلاسه کړ. نوموړی په ۱۹۶۴۵ کال کي د عبدالسلام عارف لخوا لنډ مهاله زنداني سو. تر زندان وروسته په کي د عمومي امنیت ریاست مشر وټاکل شو. کزار په شخصي توګه د اسلامي عالم او د حکومت مخالف عبدالعزیز البدري په وهلو او تعذیب باندي مشهوره وو. د کودتا هڅه د کال په جولای کي کزار په عراق کي د سنیانو د واکمنۍ پر ضد او د ولسمشر احمد حسن البکر پر وړاندې د ناکامي کودتا مشري وکړه. نوموړي د کورنیو چارو وزیر سعدون غیدان او د دفاع وزیر حامد شهاب یرغمل کړل. کزار په دي توګه د بکر د وژلو چي په الوتکه کي د راتګ په حال کي وو اراده درلوده خو الوتنه ناوخته سول او د وژني هڅه هم ورسره شنډه سوه. کزار تردې وروسته شهاب په ډزو وواژه خو غیدان یوازي ټپي سو. او تر پیښي وروسته کزار هغه وخت ونیول سو کله چي یې ایران ته د تېښتي هڅه کوله. اعدام تر نیولو وروسته کزار د جولای په اوومه د عزت ابراهیم الدوري په مشرۍ د عراق د انقلابي قوماندې شورا لخوا د کودتا په تور محاکمه او په هم هغه میاشت کي اعدام سو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: عباس محمود العقاد
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF%20%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: عباس محمود العقاد جون ۱۸۸۹ ۱۲ مارچ ۱۹۶۴ یو مصری ژورنالیست، شاعر او ادبي نقاد وو، او په قاهره کي یې د عربي ژبي د اکاډمۍ غړیتوب هم درلود. عقاد په دقیقه توګه، لکه څه ډول چي د هغه لیکنې د شعر، تنقید، اسلامولوژي، تاریخ، فلسفې، سیاست، ژوندلیک، ساینس او عربي ادبیاتو په ګډون پراخه ساحه پوښي، هغه یو پولیمات ګڼل کیږي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ټي آر اي اس 4 بي ( ستوری )
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%BC%D9%8A%20%D8%A2%D8%B1%20%D8%A7%D9%8A%20%D8%A7%D8%B3%204%20%D8%A8%D9%8A%20%28%20%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: - یوه بهرنۍ سیاره ستوری ده چي یو له ترټولو لوی موندل سويو سیارو څخه ګڼل کیږي. یاده سیاره په کال کي کشف سوه او په کال کي يې د ټرانس اتلانتیک سروې لخوا، د لیږد میتود په کارولو سره د شتون اعلان وسو. دا سیاره له موږ څخه تقریبا ، نوري کاله لیري د ستوري په مدار کي د - ستوري په هرکولس برج کي واقع ده.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: بندر عباس
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1%20%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: بندر عباس د عباس بندر د ایران د هرمزګان ولایت د بندر عباس ولسوالۍ مرکزي ښار دی چي ددې ولایت او ولسوالۍ د پلازمیني په توګه پېژندل کیږي. بندر عباس د فارس په خلیج کي د ایران په سویلي ساحل کي یو بندر دی. دا ښار د هرمز تنګي تنګي کي ستراتیژیک موقعیت لري چي د ایران د سمندري ځواکونو د اصلي اډې موقعیت ګڼل کیږي. د په ملي سرشمیرنه کي د دې ځای نفوس په کورنیو کې کسان وو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د زرغونې انا مقبره
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D8%B2%D8%B1%D8%BA%D9%88%D9%86%DB%90%20%D8%A7%D9%86%D8%A7%20%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د زرغونې انا زیارت د کندهار د مهمو زیارتونو څخه دی چي د کندهار د ارغنداب ولسوالۍ په کوهک کلي کي موقيعت لري. دا زیارت د افغانستان په کورنيو جګړو کي ډېر د کاره لوېدلۍ وو، او تر اوږدې جګړې وروسته د طالبانو په اوسني حکومت کي د خلګو ورپام سو. د ۲۰۲۱ کال څخه کرار کرار حکومت پر دې پروژه کار پیل کړ او د ۲۰۲۴م کال د مارچ پر ۱۹مه دې مقبرې ترميماتي چاري پای ته ورسېدې.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: لویه پکتیا
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87%20%D9%BE%DA%A9%D8%AA%DB%8C%D8%A7
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: لویه پکتیا د افغانستان یوه تاریخي او کلتوري سیمه ده چي د افغانستان د ختیځو عصري ولایتونو خوست ، پکتیا او پکتیکا او همدارنګه د لوګر ځیني برخي په ځان کي رانغاړي، او د خیبر پښتونخوا له کرم او وزیرستان سره اړیکي لري. لویه پکتیا په عمومي ډول د ګډ کلتور او تاریخ پر بنسټ تعریف سوې ده چي په سیمه کي په میشتو سیمه ایزو قومونو پوري تړاو لري. د جامو ځانګړي ډیزاینونه، د جامو اثار، د پګړۍ سټایلونه، د پګړۍ رنګونه، د پښتو ژبې قاموسونه او یو شمېر داسي نور څیزونه د لویي پکتیا د اوسیدونکو له ځانګړو قومونو سره تړاو لري او په دې توګه ځان د سیمه ایز کلتور سره یوځای کوي. د بېلګې په توګه د لوى کندهار يو پښتون قوم ښايي د لويي پکتيا يو پښتون د هغه د پګړۍ يا لنګي د انداز او رنګ له مخې ژر وپيژني. عیني په همدې ډول د لویې پکتیا یو پښتون کیدای شي د لوی کندهار یو څوک د هغه د ډول ډول او رنګه کمیس د ځانګړي ډیزاین او ځانګړي ګنډل سوي نمونو سره وپیژني. په همدې ډول ډیری داسي فرعي او پیچلي کلتوري شاخصونه شتون لري چې په هیڅ پیژندل سوي او لیکل شوي تاریخ کښي ندي ثبت سوي مګر یوازي د افغانستان او پاکستان د مختلفو پښتنو سیمو د قومونو لخوا پیژندل سوي او استعمال سوي دي. اصلي استوګنځی د لویي پکتیا تر ټولو ستر ښار خوست دی. په داسي حال کي چي د لویې پکتیا په نورو ښارونو کي لکه ګردیز د پکتیا ولایت مرکز، زرمت د پکتیا ولایت لویه سیمه، ارګون د پکتیکا تر ټولو لوی ښار او ښرنه د پکتیکا مرکز هم شامل دي. د لویې پکتیا نور مهم ښارونه د سرده بند غزنی، چرخ لوګر، تری منګل کرم، انګور اډه یو څه برخه په جنوبی وزیرستان کي ، یعقوبی ، تڼی ، ددوال ، اریوب ، خندخیل ، تسمکی ، زرغون شر ، وازکوه او زیروک یادیږي. قومي جوړښت په لویه پکتیا کي اکثره نفوس د لوی کارلاني او غلجي د مختلفو قومونو پښتانه دي. همدارنګه د پام وړ لوی نفوس لرونکي قبیلې ځدراڼ ، ځاځي ، منګل ، احمدزي، توتاخېل، تڼي، صبري، سلیمانخېل ، خروټي ، وزیر او ګربز دي. کوچیان په عام ډول دلته په بېلابیلو ځایونو کي خپل کلتوري ژوند سرته رسوي. نوموتي څېرې نورمحمد تره کي ډاکټر محمد نجیب الله شاهنواز تڼي اسدالله سروري سید محمد ګلابزوی محمد اسلم وطنجار
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: صحیح ابن حبان (کتاب)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%A7%D8%A8%D9%86%20%D8%AD%D8%A8%D8%A7%D9%86%20%28%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: صحيح ابن حبان د سني افغان عالم ابن حبان د احاديثو یوه مجموعه ده. د دې کتاب لیکوال د اوسني افغانستان په سوېل کي د خراسان له بُست څخه چي اوس وخت د هلمند ولایت اړوند سیمه ده او هغه وخت ددې سیمي پلازمینه وه اړه لري. ابن حبان د شافعي مسلک یو نامتو متخصص او تکړه لیکوال وو چي په ۹۶۵ میلادي کال کي وفات سو.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: نورالمشایخ عالي لېسه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%AE%20%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%8A%20%D9%84%DB%90%D8%B3%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د نور المشایخ عالی لیسه د وردګو ولایت د سیدآباد ولسوالۍ د مهرو په کلی کې موقعت لری.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: خاشرود سیند
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AF%20%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: خاش سیند یا خاشرود سیند د افغانستان په سوېل لویدیځ کي یو ستر سیند دی. خاشرود د غور ولایت له سویلي برخي سیاه کوه تور غر له سویلي څنډو څخه راپیل او د نیمروز ولایت د دلارام ، خاش او زرنج ښارونو ته د سویل لویدیځ په لور تیریږي. د سیلابونو پر وخت یاد سیند د هامون جهيل ته ځان رسوي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: پیچ سیند
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%8C%DA%86%20%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د پېچ سيند د افغانستان په ختیځ کي موقعیت لري.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: پیس سیند
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%B3%20%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د پیس سیند په کاناډا هیواد کي یو سیند دی چي د شمالي بریټیش کولمبیا د راکي غرونو څخه سرچینه اخلي او د شمالي البرټا له لاري شمال ختیځ ته بهیږي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: کالمار ټولنه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B1%20%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%86%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د کلمار اتحادیه ډنمارکي، نارویژي او سویډني: ، لاتین: د شخصي اتحادیو د لړۍ لپاره یوه تاریخي اصطلاح ده چې په متقابل ډول د ډنمارک ، سویډن بیا فنلنډ هم پکې شامل شو او ناروې درې هېوادونو تر يوځای کېدلو وروسته يوه پاچاهي رامنځته کړه چې وروسته پکې آیسلینډ، ګرینلینډ، فارو ټاپوګان هم ورشامل شول.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: آریا (نوم)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%20%28%D9%86%D9%88%D9%85%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: آریا ، یا اریا د آریو یا آریو په توګه یو هندو اریایي نوم دی. د سنسکرت ژبي دغه کلمه یو تخلص او مذکر یا ښځینه نوم دی چي د عزتمند یا عظیم په معنا دی. په هند او افغانستان کي دا یو مشهوره مذکر نوم او تخلص بلل کیږي. په تاریخي توګه یاد نوم د هند هیواد په کمبوډیا کي نجونو ته هم کارول کیږي. همدارنګه د اندونیزیا په جاوا ، بالي او نورو ځایونو کي آریا په عمومي توګه د مذکر نوم په ډول کارول کیږي. اریا له کلونو راهیسي د هندوانو او مسلمانانو ترمنځ یو عام نوم دی.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: کامکاتا-واري (ژبه)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%AA%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%8A%20%28%DA%98%D8%A8%D9%87%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: کامکاتا-واری په افغانستان کي د نورستان ولایت اړوند یوه ژبه ده. په یاده ژبه کي د کاتا-واری ، کامویري او ممویري اصلي ژبي لهجې ګډون لري. کاتا واري او کام ویري کله ناکله په غلطه توګه د دوو جلا ژبو په توګه پېژندل سوي دي خو د ژبپوه ریچارډ سټرینډ په اند دوی دواړي یوه ژبه جوړوي. کامکاتا-واري ژبه د - نفوس چي د کاتا ، کوم ، مومو، کشتو او ځینو کوچنیو تور پوستو قومونو چي د افغانستان او پاکستان په ځینو برخو کي اوسیږي ګډه ژبه ده. د پاکستان د کامکاتا-واری ژبي له یوبل سره توپیر لری. ددې ژبي لپاره ترټولو کارول سوي بدیل نومونه کاټي یا بشګالي دي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: واسي-وري (ژبه)
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%B3%D9%8A-%D9%88%D8%B1%D9%8A%20%28%DA%98%D8%A8%D9%87%29
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: واسی-واری واسي-ویري د واسی خلکو ژبه ده چی د افغانستان د نورستان ولایت د مرکز پارون دره په څو کلیو کی ویل کیږی. یاده ژبه د پرسون یا پاروني په نوم هم پېژندل کیږي. واسی واری د هندو-اروپایی ژبی په کورنۍ پوری اړه لري او د هند-ایرانی ژبی په نورستانی ګروپ کي راځي. واسی واری د نورو نورستانی ژبو څخه بیخي بېله ده. په ۱۸۹۶ کال کي د افغان واکمن عبدالرحمن خان له خوا د نورستان له فتحي او د اسلام له نافذېدو را وروسته اوسني پرسوني خلک ډېری مسلمانان دي. دوی تر مسلمان کېدلو وروسته ډیر متقیان خلک وګرځېدل ځکه چې ځوان نسل يې د هند په لویه وچه کي اسلامي زده کړي ترلاسه او بیرته د اسلام د تبلیغ لپاره راغلل، خو ددې سره سره دوی بیاهم د اسلام څخه مخکي زمانې ځیني نښي او کلتورونه له ځان سره لري. د پرسونيانو د سواد کچه ټیټه ده: په دوی کي له٪ څخه کم خلک واسی واری د لومړۍ ژبې په توګه کاروي، او د ٪ څخه تر ٪ پوري خلک یې د دویمې ژبې په توګه کاروي. نوم د واسی واری ژبې نوم د هغې د پای برخي څخه اخیستل سوی دی. دغه ژبه د افغانستان له دوو ملي ژبو پښتو او دري څخه منځ ته راځي. قومي جوړښت واسی واری د واسی پرسونی خلکو لخوا ویل کیږی چی د پارون په دره کی چی د واسی ګل په نامه مېشت او د افغانستان په شمال ختیځ کی د نورستان ولایت د پیچ سیند په سر کي استوګن دي. د دې ژبي اصلي نومونه په ټوپو ژبو کي واسی-واری او په سیک ژبی کې واسی ګڼل سوي دي، مګر دا د پرسونی، پرسون، واسی-واری، پارونی، پارون، ویرون، ویرو او ویرونی په نومونو هم یادیږی. د واسي ګل نفوس د - تر منځ اټکل سوی دی، او په دره او نورو سیمو کي نږدې اصلي ویونکي لري، چې دا حالت ددې ژبي لپاره ګواښونکی ګڼل کیږي. فونولوژي غږونه واسی واری اته غږ لرونکي واول توري لري لکه: او بې نښه شوي سر، ، چي د لوړ مرکزي سر په توګه تلفظ کیږي، . وییونه لغاتونه ضمیرونه شمېرې لهجې واسی واری په دریو ژبو ویشل سوې ده چی په شپږو کلیو کی ویل کیږی. لمړی ژبه ټوپو-واری، په شمالي کلي، ټوپو کي ویل کیږي. مرکزي ژبه، ---، په منځنیو څلورو کلیو کې ویل کیږي، ، ، او . ټیټه ژبه، -، په یوسوت، ترټولو ټیټ کلي کې ویل کیږي. د دې مقالې لپاره به ډیری حواله شوي فورمې چي ترڅو په بل ډول مشخصي سوي نه وي د ژبي پر بنسټ وي.