user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د کویټ تاریخ
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%DA%A9%D9%88%DB%8C%D9%BC%20%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: کویت په لویدیځې اسیا کې یو خپلواک دولت دی چې د فارس خلیج په سر کې موقعیت لري. د کویټ جغرافیایي سیمه له لرغونو زمانو راهیسې په ځانګړې توګه په بین النهرین کې د خپل ستراتیژیک موقعیت له امله د انسانانو تر ولکې لاندې ده. په اتلسمې او نولسمو پیړیو کې، کویټ یو پرمختللی سمندري بندر ښار و او د شمالي خلیج په سیمه کې ترټولو مهم سوداګریز بندر و. په عصري دورې کې، کویټ د خلیج د جګړې ۱۹۹۰-۱۹۹۱ له امله پیژندل شوی و. لرغونوالی بین النهرین د فارس خلیج په حوزې کې له یخونو وروسته سیلابونو، د دجلې فرات سیند کثافاتو د پام وړ ډیلټا رامنځته کړه چې د اوسني کویټ ډیری ځمکې او اوسني سواحل یې رامنځته کړل. د تاریخ له مخې شمالي کویټ د لرغوني بین النهرین یوه برخه وه. په سویلي کویټ کې د انسانانو د استوګنې یو له لومړنیو شواهدو څخه چې تاریخ یې ۸۰۰۰ کاله مخکې له میلاد پورې رسېږي هغه ځای ده چېرته چې په برګان کې د میسولیتیک توکي وموندل شول. د کویټ د ډبرو د نوې دورې اوسیدونکي د نړۍ له لومړنیو سمندري سوداګرو څخه وو. د عبید د دورې ۶۵۰۰ مخکې له میلاد په بهیر کې، کویټ د بین النهرین او د ختیځ عربستان خلکو ترمنځ د اړیکو مرکزي ځای و. لرغونی فارس د هخامنشي دورې شاوخوا له۵۵۰ نه تر ۳۳۰ پورې په جریان کې، د کویټ خلیج بیا آباد شو. فیلاکا د هخامنشي سترواکۍ تر کنټرول لاندې و. آرامي کتیبې شتون لري چې د هخامشيانو د شتون شاهدي ورکوي. په ۱۲۷ مخکې له میلاد کې، کویټ د اشکاني سترواکۍ برخه وه او د چاراسین سلطنت په اوسني کویټ کې د تیریډون په شاوخوا کې تاسیس شو. د چاراسین سکې په اکاز، ام نمل او فیلاکا کې کشف شوې. په کویټ کې د اشکانیانو په دورې کې د چاراسین سوداګریز سټیشن شتون درلود. د کویت تر ټولو لومړنی ذکر چې ثبت شوی په ۱۵۰ وروسته له میلاد کال کې د یوناني عالم بطلیموس د جغرافیه په نوم جغرافیایي مقالې کې شوی دی. بطلیموس د کویټ خلیج د په لاتیني نسخو کې په نوم یاد کړی. د اسلامي دورې له پیل نه تر وروستیو پورې په ۶۳۶ میلادي کال کې د راشدین د بریا په پایله کې، کویټ خلیج د اسلامي دورې په لومړیو کې د کاظما ښار د کاظمه یا کاظمه په نوم هم پیژندل شوی ټاټوبی و. د منځنۍ دورې عربي سرچینې د اسلامي دورې په لومړیو کې د کویت خلیج ته ډیری حوالې لري. دغه ښار له عراق څخه حجاز ته د حاجیانو لپاره د سوداګریز بندر او استراحت ځای په توګه کار کاوه. دا ښار په عراق کې د الحیره د سلطنت له خوا کنټرول کېده. د اسلامي دورې په لومړیو کې، د کویټ خلیج د ښېرازې سیمې په توګه پیژندل کیده. د کاظما ښار په کویت کې د هغو کاروانونو لپاره تمځای و چې له فارس او بین النهرین څخه د عربستان ټاپووزمې په لور روان وو. شاعر الفرزدق د کویټ په کاظمه ښار کې زیږیدلی دی، الفرزدق د عربو له سترو کلاسیک شاعرانو څخه شمېرل کیږي. د کویت نجد جګړه ۱۹۱۹-۲۱ د کویت-نجد جګړه د لومړۍ نړیوالې جګړې په پایله کې پیل شوه، کله چې عثماني سترواکۍ ماتې او انګرېزانو د انګلیس-عثماني تړون لغوه کړ. د واک خلا، د عثمانیانو له سقوط سره رامنځته شوه، چې د کویټ او نجد اخوان ترمنځ یې شخړه کړندۍ کړه. دا جګړه د ۱۹۱۹-۲۰ کلونو په اوږدو کې د ځای ځای سرحدي نښتو پایله وه. عصري دوره خپلواکي او د دولت جوړېدل ۱۹۴۶-۸۹ د ۱۹۴۶ او ۱۹۸۲ کلونو ترمنځ، کویټ د سوکالۍ یوه دوره تجربه کړه چې د تیلو او د هغې د لیبرال فضا له خوا پرمخ وړل کیږي. دا دوره د زرینې دورې په نوم یادیږي. په ۱۹۵۰ کې، د عامه کار یو لوی پروګرام کویټانو ته اجازه ورکړه چې د ژوند د عصري معیار څخه خوند واخلي. په ۱۹۵۲ کې، هیواد په فارس خلیج کې د تیلو ترټولو لوی صادروونکی شو. دې پراخې ودې ډیری بهرني کارګران جذب کړل، په ځانګړې توګه د فلسطین، مصر او هند څخه. د ۱۹۶۱ کال د جون په میاشت کې کویټ د بریټانیې د ساتنې په ختمیدو سره خپلواک شو او شیخ عبدالله السلیم الصباح یې امیر شو. د نوي جوړ شوي اساسي قانون له مخې، کویټ په ۱۹۶۳ کال کې خپلې لومړنۍ پارلماني ټاکنې تر سره کړې. کویت په فارس خلیج کې لومړنی عربي دولت و چې اساسي قانون او پارلمان یې جوړ کړ. د خلیج جګړه ۱۹۹۰-۹۱ د ۱۹۹۰ په دوبي کې، وروسته له دې چې عراق ته شکایت وکړ چې کویټ په رومیلا سیمې کې د کیندلو په واسطه د پولې سره نږدې له یوې سیمې څخه تیل غلا کوي تاوتریخوالی نور هم زیات شو. د ۱۹۹۰ کال د جولای په لومړیو کې، عراق د کویټ د چلند په اړه چې د دوی سهمیې ته درناوی نه کوي شکایت وکړ، او په ښکاره ډول یې د نظامي اقدام ګواښ وکړ. په ۲۳ مه نېټه، راپور ورکړ چې عراق د عراق او کویټ پولې ته ۳۰۰۰۰ پوځیان استولي او په فارس خلیج کې د متحده ایالاتو سمندري بیړۍ د تیارسۍ په حال کې دي. صدام په دې باور و چې د عراق پر ضد توطیه په لاره ده کویت له ایران سره خبرې پیل کړې او د عراق سیال سوریې، مصر ته د سفر زمینه برابره کړې وه. د دفاع د وزیر له کتنې وروسته معلومه شوه چې سوریې په راتلونکو ورځو کې په رښتیا هم پر عراق د برید پلان درلود. صدام سمدلاسه په سوریه کې د مرکزي استخباراتو د یوځای کولو لپاره له بودیجې څخه کار واخیست او په پای کې یې د راتلونکي پېښېدونکي هوایی برید مخه ونیوله. سرچینې