user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ختيځ بلاک
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%AA%D9%8A%DA%81%20%D8%A8%D9%84%D8%A7%DA%A9
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: ختيځ بلاک د کمونيست بلاک، سوسياليست بلاک او شوروي بلاک په توګه هم پېژندل کېږي، د شوروي اتحاد تر اغېز لاندې د مرکزي او ختيځې اروپا، ختيځې اسيا، سويل ختيځې اسيا، افريقا او لاتيني امريکا يوه ډله وه، چې د سړې جګړې پر مهال ۱۹۴۵-۱۹۹۱زکال يې شتون درلود. دې دولتونو د پانګوال لويديځ بلاک په خلاف د مارک او لينن پلوۍ نظريه وڅارله. ختيځ بلاک ته زياتره وختونه دويمه نړۍ هم ويل کېدله، حال دا چې د لومړۍ نړۍ اصطلاح لويديځ بلاک ته او درېيمه نړۍ هغو ناپيلو هېوادونو ته ويل کېدله، ې په اصل کې افريقا، اسيا او لاتيني امريکا کې وو، مګر په ځانګړي ډول له ۱۹۴۸ز کال څخه د مخکې شوروي پخواني سوسياليست فدرالي جممهوريت يوګوسلاويا هم په کې شامل وه، چې په اروپا کې پرته وه. لويديځه اروپا کې د ختيځ بلاک اصطلاح په عمومي ډول د شوروي د سوسياليست جمهوريتونو اتحاد ويل کېده او په کوميکون ختيځ المان، پولينډ، چکسلواکيا، هنګري، رومانيا، د بلغاريا ولسي جمهوريت او البانيا کې چوپړي يا خادم دولتونه او ګوډاګي دولتونه ويل کېدل. په اسيا لويه وچه کې ختيځ بلاک د منګلويا ولسي جمهوريت، د ويتنام سوسياليست جمهوريت، د لاو ولسي جمهوريت، د کمپوشيا ولسي جمهوريت، د کوريا د خلق ديموکراتيک جمهوريت او د چين ولسي جمهوريت رانغاړل. له شوروي اتحاد سره يو ځای شوي امريکايي هېوادونه له ۱۹۶۱ز کال راهيسې کيوبا او د ټاکلو يا محدودو دورو لپاره نيکاراګوا او ګرينادا وو. ترمينولوژي د ختيځ بلاک اصطلاح زياتره وخت د دويمې نړۍ له اصطلاح سره په متبادل ډول کارول کېده. د اصطلاح دا پراخه کارونې د ماوي پلوي چين او کمبوديا تر څنګ د ختيځ ترکمنستان د دويم جمهوريت ۱۹۴۴-۱۹۴۹ز، د اذربايجان ولسي جمهوريت ۱۹۴۵-۱۹۴۶زکال او د ماهاباد جمهوريت ۱۹۴۶ز کال په څېر د شوروي تر لاس لاندې لنډ مهالي هېوادونه او همدا راز د مارکس او لينن پلوي هغه دولتونه چې د سړې جګړې له پای ته رسېدلو څخه وړاندې د دويمې او درېيمې نړۍ تر منځ پراته وو؛ دا هېوادونه له ۱۹۶۷ز کال څخه د يمن د خلق ديموکراتيک جمهوريت، له ۱۹۶۹زکال څخه د کانګو ولسي جمهوريت، د بينين ولسي جمهوريت، له ۱۹۷۵ز کال څخه د انګولا او موزمبيق ولسي جمهوريتونه، له ۱۹۷۹ څخه تر ۱۹۸۳ز کال پورې د ګرينادا د خلق اوښتونيز يا انقلابي حکومت، له ۱۹۷۴ ز کال څخه د ايتوپيا د خلق ديموکراتيک جمهوريت او له ۱۹۶۹ز کال څخه په ۱۹۷۷ز کال کې تر اوګادين جګړې پورې د سوماليا ديموکراتيک جمهوريت دي. زياتره دولتونه د لويديځ بلاک له لورې هغه وخت ختيځ بلاک کې اوسېدلو باندې تورن وو، چې دوی په اصل کې د ناپيلي خوځښت برخه وو. د ختيځ بلاک تر ټولو ټاکلې او لنډه پېژنده يوازې د واسا د تړون دولتونه او د منګوليا ولسي جمهوريت ځکه رانغاړي، چې پخواني تر لاس لاندې يا چوپړي دولتونو باندې زياتره شوروي اتحاد واکمن و. د کيوبا د بشپړ شوروي واک د مقاومت کولو تمايل د يادونې وړ پوره يا کافي و، چې دا هېواد ځيني وختونه د تر لاس لاندې دولت په توګه په بشپړ ډول له بلاک څخه ويستل کېده او دا ځکه چې کيوبا کله ناکله د درېيمې نړۍ په نورو هېوادونو که ان هغه وخت هم لاسوهنه کوله، چې شوروي اتحاد يې مخالفت وکړ. له ۱۹۹۱ز کال څخه وروسته د ختيځ بلاک اصطلاح کارونه ښايي هغو دولتونو ته د ويلو په پرتله خورا محدوده وي، چې د وارسا تړون ۱۹۵۵ ۱۹۹۱ز کال او منګوليا ۱۹۲۴-۱۹۹۲ز کال يې جوړول، چې له دې وروسته کمونيستي دولتونه نه دي. دوی ته ځيني وختونه په يو څه عمومي ډول تر کمونيزم لاندې د ختيځې اروپا هېوادونه ويل کېږي، چې منګوليا په کې ځای نه لري، مګر يوګوسلاويا او البانيا يې برخه دي، چې دواړه يې په ۱۹۶۰ز لسيزه کې له شوروي اتحاد څخه بېل شوي وو. د ختيځ بلاک اصطلاح له عمومي کارونې څخه وړاندې په ۱۹۲۰ز لسيزه کې د ختيځې او مرکزي اروپا هېوادونو ناتړلي اتحاد ته ويل کېدله. که څه هم يوګوسلاويا يو سوسياليست هېواد و، مګر د کوميکون يا وارسا تړون غړی نه و. دې هېواد په ۱۹۴۸ ز کال کې د شوروي اتحاد له سوسياليست جمهوريتونو څخه په بېلېدلو سره په ختيځ پورې هم تړاو نه درلود او په لويديځ پورې يې هم د خپل سوسياليست نظام او د ناپييلي خوځښت د بنسټګر غړي په توګه د خپل دريځ له امله تړاو نه درلود. که څه هم ځينې