nassimjp/pashto-wikipedia-sft huggingface dataset:
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ياکوتي ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%8A%D8%A7%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%8A%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: روسیه. یاکوتي ژبه یا سخا په یاکوتي کې: ، تلفظ: د تورکي ژبې د کورنۍ یوه ژبه ده چې د روسیې د فدراسیون په سایبریا سیمه کې د یاقوتستانياکوتيا يا سخا جمهوريت کې د ویونکو سره مشهوره ده. دا ژبه خورا له خطر سره مخ ده. په یاکوتي ژبه کې د پور کلمې په یاکوتي ژبه کې تر ۲۵۰۰ زیات منګولیايي کلمې او لږ شمېر فارسي او پښتو کلمې موندل شوي دي. د پارسي ژبې ځینې پورونه په سایبریا کې موندل شوي، د بېلګې په توګه، د فارسي ژبې خدا او چای د جنوبي سایبریا په تورکي ژبو لکه یاکوتي ژبه کې موندل کیږي چې البته د خدا کلمه بيا له پښتو ژبې د خاوند او خدای له نومونو څخه فارسي ژبې ته لېږدېدلې او اره ريښه يې پښتو ده. . ډلبندي ياکوتي د تورکي ژبو د کورنۍ د شمالي څانګو څخه یوه ژبه ده. په دې کورنۍ کې د شور ، تووان او دولګان ژبې هم شته. وينګ سورونه سرچینې انګلیسي ویکیپیډیا. ژبې تورکي ژبې ترکي ژبې ياکوتي ياکوتيست ياقوتست سخا جمهوريت روسيه روسي فدراسو
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: شوري ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%8A%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: شوري ژبه د تورکيې اصلي ژبه ده ، چې د سايبريا په جنوب لوېديځ کې د کيمروو په ولايت کې د ماونټ شور په نوم سيمه کې د خلکو له خوا ويل کيږي. که څه هم په دې سیمه کې د ټولو قومونو نفوس له څخه زیات دی. اوس مهال ټول شوراګانې په شور ژبه خبرې نه کوي، ځکه چې دغه ژبه له ۱۹۳۰ څخه تر ۱۹۹۰ کلونو راهيسې د زوال په حال کې ده. په دې دوره کې يوازې په شور ژبه خبرې کېدلې، په دې ژبه څه نه ليکل کېدل او نه هم دا ژبه په ښوونځيو کې ښوول کېده. په هرصورت، د شوروي اتحاد له ړنګېدو سره د شور ژبه بیا راژوندي شوه. اوس، دا ژبه په نووکوزنیتسک کې تدریس کیږي. د خپلو ګاونډيو ژبو په څېر، شور ژبه د منګولیا او روسي ژبو څخه ډېری کلمې پور اخیستې دي. د دې ژبې دوه مهمې ژبې مراسو او کنډوما دي، دا قاموسونه په دره کې د سیندونو په نوم نومول شوي چېرې چې دا خبرې کیږي. د شور ژبه هره ژبه څو فرعي ژبي لري. د میرسو ژبي د شور ژبې د ادبي بڼه استازیتوب کوي، په ۱۹۳۰ او ۱۹۸۰ کلونو کې، کله چې د دې ژبې په لیکل شوي تاریخ کې له پنځوسو کلونو ناکامۍ وروسته د شور ژبې لیکل شوې بڼه راژوندۍ شوه. په هرصورت، د کنډوما ژبه هم منل شوې ده. سور ژبه لومړی په سیریلیک الفبا کې لیکل شوې وه چې د پیړۍ په مینځ کې د روسیې د ارتودوکس کلیسا د مشنریانو لخوا رامینځته شوې. د ډیرو بدلونونو وروسته، د سور ژبې عصري بڼه د سیریلیک الفبا په بله بدله شوې بڼه لیکل شوې. په ۲۰۰۵ کال کې د شور ژبې د مخ پر ځوړ حالت د روښانه کولو په موخه، ګینادي کوستیکاکو د ژبې د شعرونو یو کتاب خپور کړ چې نوم یې زه د شور ژبې وروستی شعر یم. مورفولوژي او نحو ضمیرونه شور ژبه اووه شخصي ضمیرونه لري: ليکدود تاریخ د شلمې پېړۍ نه مخکې د شور ژبه نا ليکل شوې وه. په کې، ارتودوکس مشنریانو د سیریلیک الفبا جوړولو لپاره خپله لومړۍ هڅه وکړه. د مشنریانو د ټولو هڅو سره سره، د شوراګانو په منځ کې د سواد کچه خورا ورو ورو لوړه شوه، د شلمې پیړۍ په پیل کې د شوراګانو یوازې ٪ سواد درلود. د ساحل لیکل شوې ژبه په کې خپل طلایی دوره درلوده. په کې، د سیریلیک پر بنسټ د مالګې الفبا د جوړولو لپاره دویمه هڅه وشوه. په - کې، سیسپیاکوف د لاتیني الفبا پر بنسټ یو پرائمر لیکلی او خپور کړی. که څه هم دا زده کړه پیچلې کړې؛ د پایلې په توګه، په کې، ورته لیکوال جورج بوبسکین سره یوځای د سیریلیک الفبا پر بنسټ یو نوی پرائمر جوړ کړ، چې څو نسخې یې په راتلونکو کلونو کې خپرې شوې. مذهبي الفبا لومړی کتاب چې په شور ژبه لیکل شوی په ۱۸۸۵ کال کې خپور شو. په دې کتاب کې بدل شوي روسي الفبا کارول شوي د ، ، ، او په شمول د ځینې اضافي تورو ، او سره. په کې، یو رسمي الفبا تصویب شو، کوم چې د روسیې الفبا د او په ګډون د ځینې اضافي تورو ، ، ، او سره و. لاتیني الفبا په کې، د ساحل ژبې لپاره یو لاتیني الفبا جوړ شو: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، د . د لیک ترتیب وروسته د شوروي اتحاد له خوا د نورو ژبو الفبا سره تطبیق شو، د خط د په ځای بدل شو، او د لیک کم شو. عصري الفبا په کې، سیریلیک الفبا د لاتیني الفبا ځای په ځای کړ. دا الفبا د څو اضافي تورو سره روسي توري کاروي ، ، او . په کې د اصالحاتو وروسته، دا اوسنۍ بڼه ته ورسیده: ، ، ، ، ، ، . د شور ژبې د الفبا پرتله کول سرچینې ژبې التايي ژبې تورکي ژبې تورکي سايبېريايي ژبې
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: تووايي ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%A7%D9%8A%D9%8A%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: تووايي ژبه یوه له تورکي ژبو څخه ده چې په روسیه ، چین او منګولیا کې شاوخوا دوه سوه اویا زره ویونکي لري. دې ژبې ډیری کلمې د منګولیا او په دې وروستیو کې له روسیې څخه اخیستې دي. په منګولیا او چین کې تووي ژبې په بشپړه توګه توپیر لري. دا ژبه ډېره زیان منونکې ده او د مړينې له خطر سره مخامخ ده. سرچینې ژبې تورکي ژبې ساي منګوليا چي مغولستان روسيه
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: دولګان
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%88%D9%84%DA%AB%D8%A7%D9%86
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: دولګان د ایران د خوزستان ولایت د مسجد سلیمان ولسوالۍ د اندیکا د څانګې یو کلی دی. نفوس دا کلی د ابزدان په ولسوالۍ کې موقعیت لري او د ایران د احصایې مرکز په کې د سرشمېرنې له مخې، نفوس یې تنه کورنۍ وو. سرچینې نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵. درگاه ملی آمار ایران. بایگانیشده از اصلی در ۱ ژانویه ۲۰۱۳. دریافتشده در ۱ ژانویه ۲۰۱۳..-- .-:.-- :.-- .-::::.-- .-- :..-.--..--: . -:-:.-- .-- .-- .-- :..---.----..--: . -:-:.-- .-- :..---.----..--: . -:-:.-- .-- .-- .-- .-- .-- .-- .-- -: . -:-:.-- .-.-- .-:.-- .- .-- .- -: :.-- .--:-:.-- .---:.-- .-.-- .-.-- .--:.-- .--.-- .----:..-- .--.-- .----:.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: اوداچنايا کنده
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7%20%DA%A9%D9%86%D8%AF%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د اوداچنایا کنده د الماسو کان دی چې د روسیې په یاکوتیا جمهوریت کې موقعیت لري. د دې کندې ژوروالی شاوخوا متره دی او دا دریم لوی خلاص کندې کان دی. دا کان په ۱۹۵۵ کال کې کشف شو او د دې کان خاوندانو پلان درلود چې په ۲۰۱۰ کال کې د دغه کان د استخراج مخه ونیسي. د الماس دغه کان د الروزا په شرکت پورې اړه لري. سرچینې د ويکيپېډيا ونډې اخیستونکي، پایپ، ويکيپېډيا، وړيا انسايکلوپيډيا، د جولای ، ته رسېدلی. ياکوتيا جمهوريت روسيه شوروي اتحاد ياکوتي ژبه ياکوتيا الماس
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: الروسا
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: الروسا په روسي ژبه: کې د روسیې د الماسو کان کیندنې شرکت دی ، چې د فبروري په ، کې تاسیس شوی او اوس مهال په نړۍ کې د الماسو ترټولو لوی تولیدونکي په توګه پېژندل کیږي. د الروسا شرکت د الماسو د اکتشاف، استخراج، تولید او خرڅلاو په برخه کې فعالیت کوي. د دې شرکت د عملیاتو اصلي برخه د یاکوتيا جمهوریت په یاکوتسک سیمه کې موقعیت لري. د الروسا مرکزي دفتر په میرني، یاکوتیا ، او همدارنګه په مسکو کې موقعیت لري. د دې شرکت د ونډو یوه برخه د مسکو سټاک ایکسچینج کې پلورل کیږي. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۱ مارس ۲۰۱۳. بهرنۍ لینک رسمي ویب پاڼه
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: قاشقايي ديلي ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%A7%D9%8A%D9%8A%20%D8%AF%D9%8A%D9%84%D9%8A%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: قشقايي ژبه د تورکي ژبې د کورنۍ د جنوبي اوغز څانګې څخه يوه ژبه ده چې قشقيان پرې خبرې کوي. کوولسکي دغه ژبه خراساني تورکي او آذربایجاني تورکي ته تر ټولو نږدې ژبه ګڼلې ده. دا موضوع د انی ماري وانګابین او ګیرارډ ډویرفر له خوا په بېلابېلو لارو بیان شوې، مګر څوک و ه. مینګس دا ژبه د عثماني تورکي ژبې سره ډېره ورته ګڼي. په قشقايي کې د او د پی توري توري دي. شتون لري. د فارسۍ ژبې اغېز د قشقايي په لغتونو کې څرګند دی، په هغو متنونو کې چې دفرز آباد او د هغه د ملګرو له خوا راټول شوي دي، ډیری عربي اغیزې لیدل کیدی شي. دولتي او نظامي کلمې لکه قنسل ، پیکان او شاه په دې ژبه کې د فارسي په پرتله زیاتې راغلې دي. دیني لغت اکثره عربي ریښې لري، خو له فارسي څخه دې ژبې ته داخل شوی او د فارسي ځانګړنې یې ساتلي دي. طبي لغتونه هم د فارسي تر اغیز لاندې دي، لکه ناروغ ، درد او درمل . د ويناوالو شمېر په کې، د قشقايي ژبې د ویونکو شمیر شاوخوا اټکل کړی. په کې، د کانګرس کتابتون شاوخوا نیم ملیون د قشقايي ویناوالو اټکل وکړ. د ایران د احصایې ادارې په ۲۰۰۷ کال کې د کوچیانو د نفوسو په وروستۍ سرشمیرنه کې، د کوچیرو د قشقیس نفوس په فارس، بوشهر، اصفهان، چهارمحل او باختری ولایتونو کې ۱۱۲ زره ۴۳۰ تنه اټکل شوی و. د يوې څيړنې له مخې په فيروز آباد کې د قشقې خلک د هر عمر خلک خپله مورنۍ ژبه په دوستانه او په کورنۍ کې کاروي، خو په شيراز کې تر شل کلنۍ کم عمره ترکي ژبي کورنۍ د خپلې مورنۍ ژبې کارولو ته ډېره لېوالتيا نه لري. په شیراز کې، په مختلفو سیمو کې، حاکمه ژبه فارسي ده، او په غیر رسمي حالاتو کې، مورنۍ ژبه کارول کیږي، په داسې حال کې چې په فیروز آباد کې، ترکي په ورته شرایطو کې غوره کیږي. په شيراز کې ترکي ژبه د فارسي تر اغېز لاندې ده او قشقايي ژبه ورو ورو د ځوانانو په منځ کې له لاسه ورکوي. د ویناوالو سيمه ۲- د چهارمحل او باختري ولايت د ښارونو په شمول: شهرکيان ، تګانک ، بن ، برده ، سمن ، هوره ، يان چشمه ، سيفيدشت ، فريدنبه ، بيلداجي ، سودجان ، جنقان او نقنح . ۳- د اصفهان په ولایت کې د زرینشهر ، چادګان ، سیمیرام ، دران ، دهغان ، فتح آباد او شهرزاده ښارونه شامل دي. ۴- د خوزستان ولایت د هفتل ښار په شمول ۵- د کوهګیلویه او بویر احمد ولایتونه د ګچسران ښار په شمول ۶- د دشتستان په شمول د بوشهر ولایت د قشقايي څو متلونه ؤزؤنگه بیر ایگنه وور، اؤزگهیه بیر جوالدوز. ائوینگی تمیس ساخلا قوناق گلر، اؤزؤنگؤ تمیس ساخلا اؤلؤم گلر ایتین یولداش لومړی؛ چوماغی یلدن یاری قیمه. آیش وختینده چلاقام؛ ییَنده قلچماق بیچک اوز ساپین کسمیز. تات گچیسینینگ گارخیمچلیگ ارگنیر. تری استی نی ګوره یمس. توتنگ شورفه قرده تنفه. خروسونگ قیراغینه اینا نوم، تلکینینگ اندینا. خوشاشت ادم، قاضي قاپسینا ګیدمس. اړوندې پوښتنې قشقايي قوم تورکي ژبې په ایران کې عامې ژبې د قشقايي قبیلې پايليکونه سرچینې او توضیحات آی سودا، د قاشقايي د ترکي شعرونو ټولګه، د محسن راجایپناه قرخیلو، رهګوشه خپرندویه کور، شیراز: ۲۰۰۱. فرهنګ معین ، امیر کبیر خپرندویه ټولنه، ۱۳۷۵ ل حسینآبادی، سیاوش. د قاشقايي ترکي ژبي تدریجي زوال ډیلیکولوژي او : حسینآبادی، سیاوش. حسینآبادی، سیاوش. د نامعلوم پیرامیټر څخه ماه پریښودل مرسته ژبې د ايران ژبې
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: اوغوز ژبې
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%88%D8%BA%D9%88%D8%B2%20%DA%98%D8%A8%DB%90
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د اوغوز ژبې د تورکي ژبې د کورنۍ یوه له فرعي څانګو څخه ده. په نړۍ کې له ملیون څخه ډیر خلک په اوغز ژبه خبرې کوي. د دې ژبې د ویلو لړۍ له بالکان څخه تر منځنۍ اسیا پورې ده. د اوغز کلمه د غاز ترکانو ته اشاره کوي. د ژبپوهنې ځانګړتیاوې د اوغز ژبې ګډې ځانګړنې لري، چې ژبپوهان د همدې ځانګړنو پر بنسټ دغه ژبې په همدې کټګورۍ کې اچوي. د دغو ځانګړنو څخه ځینې یې د نورو ترکي ژبو سره شریک دي، مګر ځینې یې د اوغز ژبو لپاره ځانګړي دي. محمود کاشغري ، د یوولسمې پېړۍ د تورکي ژبپوهنې، په خپلو اثارو کې ویلي دي چې د اوغوز ژبه د ټولو تورکي ژبو تر ټولو ساده ژبه ده. ډلبندي د اوغز ژبې د جغرافيې او ګډو ځانګړتياوو له مخې په دريو برخو وېشل شوي دي. بولډې ژبې اوس هم ویل کیږي. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۳ مرداد ۱۳۸۹. ژبې
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ګاګاوزي ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%DA%AB%D8%A7%DA%AB%D8%A7%D9%88%D8%B2%D9%8A%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: ګاګوز ژبه د یو لړ ترکي ژبو نوم دی چې د گاګوز د خلکو یا په رسمي ډول په ګاګوزیا ، مولداويا کې خبرې کوي. دا ژبه له دوو ژبو څخه جوړه ده، ګګوزي بلغاریاني او ګګوزي بهري. روملي ترکي ژبه د ګګوز ژبې څخه جلا ژبه ده. الفبا په اصل کې، د ګاګوز الفبا د یوناني الفبا سره ورته وه، کوم چې د په پیل کې سیریلیک الفبا ته بدل شو. د ګاګوز الفبا هغه الفبا ده چې لاتیني بنسټ لري او په حقیقت کې د ترکي الفبا ده چې د توري اضافه کولو سره چې د اذربایجان په الفبا کې د په څیر ورته غږ لري او دی. سیریلیک الفبا سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۴ مرداد ۱۳۸۹. ژبې
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: روملي ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%88%D9%85%D9%84%D9%8A%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: روملي ژبه په انګريزي : يوه تورکي ژبه ده چې د بالکان تورکي په نوم هم پېژندل کیږي د استانبولي تورکي ژبې یو ډول دی چې زیاتره په اروپا کې د یونان ، ترکیې او د مقدونیې په جمهوریت کې د کمانوو او بیتولا په ښارونو کې ویل کیږي. دا ژبه د استانبول ترکي او گاګوز څخه توپیر لري که څه هم دوی د ورته اوغز ژبې ډلې پورې اړه لري. په کې، توکمپوهانو د دې ژبې د ویونکو شمیر اټکل کړ. سرچینې ژبې تورکي ژبې ترکيه استانبول استانبولي
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: پچنګي ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DA%86%D9%86%DA%AB%D9%8A%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: پیچنګي ژبه یوه ورکه شوې تورکي ژبه ده چې په ختیځه اروپا کې د پیچنګ وګړو له خوا ویل کېده. دا ژبه د اوغوزي ژبو سره ډېره ورته ده، مګر ضعیف اسنادو او د یوې ډلې نشتوالی چې په دې ژبه خبرې وکړي، د دې سبب ګرځېدلي چې ژبپوهان په ورته کټګورۍ دا ژبه نشي ځای په ځای کولای ، البته، ډېری ماهرین دا ژبه د اوغوز ژبو په ډله شمېري. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۴ مرداد ۱۳۸۹. ژبې
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: پېچنګي ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%90%DA%86%D9%86%DA%AB%D9%8A%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: پیچنګي ژبه یوه ورکه شوې تورکي ژبه ده چې په ختیځه اروپا کې د پیچنګ وګړو له خوا ویل کېده. دا ژبه د اوغوزي ژبو سره ډېره ورته ده، مګر ضعیف اسنادو او د یوې ډلې نشتوالی چې په دې ژبه خبرې وکړي، د دې سبب ګرځېدلي چې ژبپوهان په ورته کټګورۍ دا ژبه نشي ځای په ځای کولای ، البته، ډېری ماهرین دا ژبه د اوغوز ژبو په ډله شمېري. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۴ مرداد ۱۳۸۹. ژبې
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: افشاري ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%8A%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: افشاري ژبه د آذربایجاني تورکي ژبې یوه څانګه ده چې په ایران اذربایجان جمهوریت ترکیه سوریه او د افغانستان په ځینو برخو کې عام ده . چې تر ډېره د اذربایجان تورکي ژبي په نامه یادېږي چې د نورو ژبو په څېر د نورو تورکي ژبو په منځ کې موندل کېږي. سرچینې اړوندې پوښتنې افشاریان ايل افشار د افشارو ترکان د ايران ژبې د افغانستان ژبې ژبې تورکي ژبې
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د ليکلو ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D9%84%D9%8A%DA%A9%D9%84%D9%88%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د ليکلو ژبه د لیکل شويو سمبولونو یا مانا لرونکو تورو منظم سیسټم دی چې د ژبې په ساتلو، منعکس کولو او لېږدولو کې مرسته کوي. په ژبپوهنه کې، حروف د لیکلو ژبې ترټولو کوچني سمبولونه دي، کوم چې د لیکونو په څېر، د سیمانټیک توپیر لامل کیږي، لکه م، :، او ؟ هر یو کولی شي ماناوې بدلې کړي. الفبا، عددونه، د نښو نښانو، او عربي نښانو سجوندي نښان ټول د حروفونو فرعي ټولګې دي. د لیکلو ژبې لویه برخه کرښه حروف او اشارې دي او پاتې برخه یې د شمېرو او نښو څخه جوړه شوې ده. تاریخ د لیکل شوې ژبې تاریخ معمولا د لیکلو تاریخ په څېر ورته تاریخ دی. ځکه چې د لیکلو په سیسټم کې، کرښه لومړی ښکاره شوه، بیا د نښو په اضافه کولو سره بشپړه شوه. سرچینې ژبې ژبه
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: خط
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%B7
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: خط په پښتو ژبه کې په لاندې ماناګانو راتللای شي: خط هندسه د کرښې په مانا. خط ليکدودد ليک په مانا يا د متن لیکلو لپاره سکریپټ یا د لیکلو په مانا خط بصري هنر دوهم بصري عنصر دي، چې په وسيله يې مونږ هغه شيان وينو چې موجود نه دي، خو ليکل شوي دي. خط خطاطی د خوشنويسۍ يا خطاطۍ په مانا خط په معمارۍ کې اصطلاح ګانې خط ترانسپورت د موټر چلولو د لوري په مانا دی چې په کوم لوري بايد موټر وچلول شي. شېر او خط د پچې اچولو په مانا .
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: معياري تيبېتي ژبه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%8A%D8%A7%D8%B1%D9%8A%20%D8%AA%D9%8A%D8%A8%DB%90%D8%AA%D9%8A%20%DA%98%D8%A8%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: معیاري تبتي تبتی: یا ځینې وختونه په ساده ډول تبتی ژبه ، د تبتی ژبو معیاري ډول او د تبت د خپلواکې سیمې رسمي ژبه ده. دا نوعه د لاسا ښار د ژبو پر بنسټ والړ ده او کله ناکله ورته تبتی هم ویل کیږي. نور تبتی ژبی د چین په سیچوان ، چنګهای او یون نان والیتونو کې ډېری نفوس یې تبتیان دی او د نیپال ، هند او پاکستان په ځینو برخو کې په جمو او کشمیر او بلتستان کې کارول کیږی. تبتي د موسیقۍ ژبه ده . دا په دې مانا ده چې هر حرف د تلفظ د طریقې په بدلولو سره بېلابېلې ماناوې لري د مثال په توګه، که دا لاندې تلفظ کیږي، پراخ شوی یا پورته شوی او په پایله کې د کلمو او جملو مانا بدلیږي. د تبتي بودايیزم په خپرېدو سره، تبتي ژبه لوېدیځې نړۍ ته خپره شوې او په ډېری بودایي خپرونو او دوعایي مواردو کې موندل کېدی شی. ځینې لوېدیځ زده کونکي د تبتی متنونو ژباړلو لپاره دا ژبه زده کوي. پخپله له لاسا بهر، دا ژبه د نږدې تبتی تبتیانو لخوا ویل کیږي چې د اوسني تبت څخه هند او نورو هېوادونو ته تللي دي. فونولوژي لاندې د لاسا تبتی ژبی د فونولوژیکی سیسټم لنډیز دی، چې د تبتی ژبې ترټولو اغیزمن ډول دی. غږونه په معیاري ژبه کې اته واولونه موندل کیږي: وينګ سندرې د لاسا ژبي معمولا دوه ټونونه لري: لوړ او ټیټ. په مونوسیلیبیک کلمو کې، هر فونیم په دوه جلا کرښو کې واقع کیدی شي. په پولی سلیبیک کلمو کې، د لومړي نحو پرته، انټونیشن مهم نه دی. ليکدود تبتي په برهمي ليکدود کې د تاریخي پلوه محافظه کار رسم الخط سره لیکل شوی چې د لرغوني تبتی فونولوژي منعکس کوي او د تبتی ژبني یووالي کې مرسته کوي. دا کرښه د نیاچیني - تبتی او زاړه چینایي بیارغونې لپاره هم ګټوره ده. د تبتی الفبا له چپ څخه ښي خوا ته لیکل کیږي. لیکونه یې دا دي: ویلی ټرانسلیټریشن د تبتی لاتین لیکلو ترټولو عام سیسټم دی چې د لویدیځ څیړونکو لخوا په لاتیني الفبا کې د تبتی لیکلو لپاره کارول کیږي. تبتی پینیین رسمی لاتیني لیکلو سیسټم دی چې د چین حکومت لخوا کارول کیږي. اوسنی حالت د تبت په ډیری برخو کې، لومړنۍ زده کړې په عمده توګه یا په بشپړه توګه په تبتی کې ترسره کیږي، او دوه ژبي زده کړې په ندرت سره د زده کونکو منځني ښوونځي ته د رسیدو دمخه پیښیږي. په هرصورت، چینایي د تبتی په ډیری ثانوي ښوونځیو کې د لارښوونې یوازینۍ ژبه ده. د پوهنتون د زده کړې لپاره، دا ممکنه ده چې د تبت په یو شمیر لږکیو کالجونو کې د انسانیت زده کړه وکړي. د سواد زده کړه او د نوم لیکنې کچه لا هم د چین د حکومت تر ټولو مهمه اندیښنه ده. په تبت کې د لویانو ډیری نفوس بې سواده دی او د اجباري تعلیمي پالیسیو سره سره په کلیوالو سیمو کې ډیری والدین نشي کولی خپل ماشومان ښوونځي ته واستوي. شمېرې د تبتی شمیرې د عربي شمیرو څخه توپیر لري او د هندي شمیرو سره ډیر ورته دي. اړوندې پوښتنې تبتی ژبې چینایي ژبې د بوتان ژبې سرچینې بهرنۍ لینک د تبتی لپاره آنلاین کیبورډ ژبې
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: خطوط براهمی
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%B7%D9%88%D8%B7%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: براهمي ليکدود د رسم الخطونو یوه ټولګه ده چې په هند او ګاونډیو هېوادونو کې د ژبو لیکلو لپاره کارول کیږي. او دوی یوه کورنۍ جوړوي. دوی په ټوله برصغير ، سوېل ختیځه آسیا او د ختیځې آسیا په ځينو برخو کې کارول کیږي، او حتی په جاپان کې دوی د سيددهام په بڼه کارول کیږي. شاه ليد د براهمي ليکدود نوم د برهما او برهمن څخه اخیستل شوی چې مانا یې دا ده چې دا ليکدود د هندوانو د خدای برهما له خوا رامینځته شوی. لومړنی براهمي ليکدود د آرامي ليکدود څخه اخیستل شوی او له هغه ځایه د فينيقي ليکدود څخه اخیستل شوی. دا ليکدود د دېوناګري ليکدود دی چې د هندي لیکلو لپاره کارول کیږي. د براهمي ليکدود لومړني شواهد په پاکستان کې د سېند د سیند په تمدن کې وموندل شول. ځانګړتياوې براهمي ليکدود د ابوګيدا ليکدود يو ډول دی. ځینې ځانګړتیاوې، چې په ډېری تورو کې شتون لري، مګر په ټولو کې نه، په لاندې ډول دي: هر توری دوه بڼې لري، یوه خپلواکه بڼه، کله چې دا د کنسوننټ برخه نه وي، او یو انحصاري بڼه، کله چې دا د کنسوننټ سره وصل وي. د حروفونو په ډول پورې اړه لري، انحصاري فورمې کیدای شي د کنسوننټ په ښي، ښي، پورتنۍ، ښکته، یا چپ او ښي خوا کې کیښودل شي یا یوه جمله مات شي. کنسوننټونه په لیکچرونو کې یوځای کیدی شي دوه توري چې یو بل سره ودریږي او خراب شوي وي په دیوانګري کې تر پورې. د برهمي خط ر د نورو حروفو په منځ کې هر ځای یو ځانګړی حالت لري - یو ځانګړی لیکچر . د حروفو د پوزې د تلفظ لپاره یا د وهلو سره جلا حروف شتون لري. د الفبا ترتیب دا دی: واولونه ، نرم تالوی کنسوننټونه، د تالوی کنسوننټونه، شاته کنسوننټونه، د غاښونو کنزونټونه، دولبی کنسوننټونه ، د ناک کنزونونه، صفیری او نور . د دې ویشل شوي ګروپونو څخه هر یو څلور خنډ لرونکي کنسوننټونه لري د ټولو څلورو ممکنه تنفس او غږ حالتونو سره او یو صامت تودماغي دی . پرتلنه وينګ سورونه شمېرې د براهمي ليکدودونو نوملړ شمالي براهمي ليکدود ګرمهکي ليکدود شاردا ليکدود سیددهام ليکدود دېوناګري ليکدود ګوجراتي ليکدود تهانا ليکدود اسامي بنګالي کیتي تبتي نیپالي جنوبي براهمي جاویاني الفبا سينهالا ليکدود مليالم ليکدود تامیل خمیر تايي تېلوګو سرچینې ژبې ليکدود رسم الخ خطي معادلی ليک سامي ژبې بنګالي ژبه سېنهالي ژ سنهال دېوناګري هندي ژبه
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: براهمي ليکدود
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%D9%8A%20%D9%84%D9%8A%DA%A9%D8%AF%D9%88%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: -- -::: -:-:-:-: : - -: : - براهمي ليکدود د رسم الخطونو یوه ټولګه ده چې په هند او ګاونډیو هېوادونو کې د ژبو لیکلو لپاره کارول کیږي. او دوی یوه کورنۍ جوړوي. دوی په ټوله برصغير ، سوېل ختیځه آسیا او د ختیځې آسیا په ځينو برخو کې کارول کیږي، او حتی په جاپان کې دوی د سيددهام په بڼه کارول کیږي. شاه ليد د براهمي ليکدود نوم د برهما او برهمن څخه اخیستل شوی چې مانا یې دا ده چې دا ليکدود د هندوانو د خدای برهما له خوا رامینځته شوی. لومړنی براهمي ليکدود د آرامي ليکدود څخه اخیستل شوی او له هغه ځایه د فينيقي ليکدود څخه اخیستل شوی. دا ليکدود د دېوناګري ليکدود دی چې د هندي لیکلو لپاره کارول کیږي. د براهمي ليکدود لومړني شواهد په پاکستان کې د سېند د سیند په تمدن کې وموندل شول. ځانګړتياوې براهمي ليکدود د ابوګيدا ليکدود يو ډول دی. ځینې ځانګړتیاوې، چې په ډېری تورو کې شتون لري، مګر په ټولو کې نه، په لاندې ډول دي: هر توری دوه بڼې لري، یوه خپلواکه بڼه، کله چې دا د کنسوننټ برخه نه وي، او یو انحصاري بڼه، کله چې دا د کنسوننټ سره وصل وي. د حروفونو په ډول پورې اړه لري، انحصاري فورمې کیدای شي د کنسوننټ په ښي، ښي، پورتنۍ، ښکته، یا چپ او ښي خوا کې کیښودل شي یا یوه جمله مات شي. کنسوننټونه په لیکچرونو کې یوځای کیدی شي دوه توري چې یو بل سره ودریږي او خراب شوي وي په دیوانګري کې تر پورې. د برهمي خط ر د نورو حروفو په منځ کې هر ځای یو ځانګړی حالت لري - یو ځانګړی لیکچر . د حروفو د پوزې د تلفظ لپاره یا د وهلو سره جلا حروف شتون لري. د الفبا ترتیب دا دی: واولونه ، نرم تالوی کنسوننټونه، د تالوی کنسوننټونه، شاته کنسوننټونه، د غاښونو کنزونټونه، دولبی کنسوننټونه ، د ناک کنزونونه، صفیری او نور . د دې ویشل شوي ګروپونو څخه هر یو څلور خنډ لرونکي کنسوننټونه لري د ټولو څلورو ممکنه تنفس او غږ حالتونو سره او یو صامت تودماغي دی . پرتلنه وينګ سورونه شمېرې د براهمي ليکدودونو نوملړ شمالي براهمي ليکدود ګورمکي ليکدود شاردا ليکدود سیددهام ليکدود دېوناګري ليکدود ګوجراتي ليکدود تهانا ليکدود اسامي بنګالي کیتي تبتي نیپالي جنوبي براهمي جاویاني الفبا سينهالا ليکدود مليالم ليکدود تامیل خمیر تايي تېلوګو سرچینې ژبې ليکدود رسم الخ خطي معادلی ليک سامي ژبې بنګالي ژبه سېنهالي ژ سنهال دېوناګري هندي ژبه
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: فنيقي ليکدود
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D9%86%D9%8A%D9%82%D9%8A%20%D9%84%D9%8A%DA%A9%D8%AF%D9%88%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: فنيقي ليکدود د مصري هیروګلیفیک سکریپټ څخه ډېر درست دی. فينيکيان د څوارلسمې مخزېږديزې پېړۍ په کلکه باور لري چې لومړني کسان دي چې د اصلي الفبا د جوړولو ویاړ لري؛ یو اختراع چې په ليکدود کې یې لوی بدلون رامنځته کړ، یوناني او لاتیني الفبا دواړه له فنيقي الفبا څخه اخیستل شوي، او دا چې د نورو اروپايي هېوادونو الفبا له همدغو دوو الفبا څخه اخیستل شوي، نو ویلای شو چې د کرښو اصل اروپایی هېوادونو فينيکيان دی. همدارنګه، د آرامي خلکو له خوا، د فينيقي الفبا په مصر کې هند او عربي خلکو او میسوپوتامیا ته پراخه شوه، او د هغې اصول وروسته د یونانیانو له خوا د نښو په ایجاد سره بشپړ شول ترڅو د تورو د ښودلو لپاره ترې په سمه توګه کار واخيستل شي. کله چې د فينيقي ليکدود رامنځته شو، د چینایي رسم الخط پرته یې نور رسم الخط د لیکلو له ډګر څخه بهر کړل؛ ځکه چې د دې فونټ سره لیکل خورا اسانه وو، دا په پراخه کچه کارول کیده. د خطاطۍ له پرمختګ سره سم يوه بله هڅه هم وشوه او هغه د ځای او د ليکلو د موادو پراختيا وه، مخکې له دې چې د کاغذ ، ډبرو او فلزاتو څخه کار اخيستل کېده، د ډبرو او فلزاتو تر څنګ د ونو او حيواناتو پوستکي هم جوړېدل. خو د دغو دواړو پوستکو لوړه بیه د دې لامل شوه چې د دوی په مصرف کې اقتصادي وده وکړي او د اقتصادي کولو یوه لاره د متن کمپرسول و، بله یې د مخففاتو کارول او بله یې د پوستکي ټوټې کول او بیا کارول و. د دې فينيقي ليکدود ترټولو زاړه مثالونه د لبنان په بولوس ښار کې موندل شوي چې نن ورځ جبیل نومیږي. یونانیانو د فینیشین الفبا غوره کړه او په هغې کې یې بدلونونه راوستل چې په پایله کې یوناني الفبا کاله قبل مسیح ته ورسید. داسې انګیرل کیږي چې یاد شوي الفبا د شمالي سامیټیک خلکو له سکریپټ څخه سرچینه اخیستې. فينيقي ليکدود جدودل سرچینې دهخوده قاموس د کرښې داخلول، د کرښې نیټه مشارکتکنندگان ویکیپدیا. د فینیشین الفبا ګرځنده لټون مړ لینک
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: هجانګار ليکدود
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%87%D8%AC%D8%A7%D9%86%DA%AB%D8%A7%D8%B1%20%D9%84%D9%8A%DA%A9%D8%AF%D9%88%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د هجانګار ليکدود د ليکبڼو یوه ټولګه ده چیرې چې هره نښه د یو توري استازیتوب کوي، کوم چې ډېری وختونه یو لنډ توری وي، د بېلګې په توګه د کنسوننټ او ویول ترکیب. البته، ځینې وختونه نښه یوازې د سور استازیتوب کوي. دا فونټ د هغو ژبو لپاره مناسب دی چې نسبتا ساده سلیبیک جوړښت لري، لکه جاپاني. سرچینې ليکدودونه
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ابوګيدا ليکدود
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%A8%D9%88%DA%AB%D9%8A%D8%AF%D8%A7%20%D9%84%D9%8A%DA%A9%D8%AF%D9%88%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: -- -::: -:-:-:-: : - -: : - ابوګیدا انګليسي: د ګعز: يو الفا سېلابيک يا نيمه سېلابيک ليکدود دی چې په کې د کنسوننټ-ویل ترتیب د واحد په توګه لیکل کیږي: هر واحد د کنسوننټ خط پراساس دی او د حرف نښه ثانوي رول لوبوي. دا د لیکلو سیسټم د بشپړ الفبا سره توپیر لري په کوم کې چې کنسوننټونه او واولونه مساوي حیثیت لري یا هغه الفبا چې په هغه کې د حرف نښه نیمګړتیا یا اختیاري یا غیر حاضر وي. په غیر متخصص او مشهور متنونو کې، د لیکلو ټول درې ډوله سیسټمونه کېدای شي د الفبا په نوم یاد شي، دا اصطلاح د سلیبیک لیکلو سیسټمونو سره هم توپیر لري، چیرته چې سمبولونه په جلا جلا کنسوننټونو او سرونو ویشل کیدی نشي. ابو ګیدا په سویلي او سویل ختیځ آسیا کې د براهمي رسم الخط پراخه کورنۍ او د سیمیټیک غازي الفبا او د کاناډا د اوسیدونکو د سلیبیک لیکلو سیسټم شامل دي. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۷ دسامبر ۲۰۱۶.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ختيځه اسيا
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%AA%D9%8A%DA%81%D9%87%20%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D8%A7
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: ختیځه اسیا یا شرقي اسیا د آسیا یوه سیمه ده چې د جغرافیې یا کلتور پر بنسټ تعریف شوې. له جغرافيايي پلوه ، په دې سيمه کې د چين ، مغولستان ، کوريا جمهوريت شمالي او جنوبي ، تايوان ، جاپان او د هانکانګ او مکاو خپلواکه سيمې شاملې دي، چې مليونه مربع کيلومتره يا د ځمکې . سلنه مساحت لري . د آسیا لويه وچه چې د مساحت په پرتله نږدې ٪ لوی دی دا د اروپا ټوله براعظم دی. د نړۍ په دې سیمه کې له ۱.۵ ملیارد څخه زیات خلک ژوند کوي، چې د اسیا د نفوس ۳۸٪ او د نړۍ د نفوسو له پنځمې برخې څخه ۲۲٪ او یا هم له سلو څخه زیات جوړوي. د نفوسو کثافت په هر مربع کیلو متر کې د خلکو په پرتله د نړۍ په اوسط ډول په هر مربع کیلو متر کې د خلکو درې ځله په پرتله، دا سیمه د نړۍ یو له ډیرو نفوس لرونکو سیمو څخه شمیرل کیږي. په عین وخت کې، منګولیا د نفوس ترټولو ټیټ کثافت لري. البته، د دې نفوس ډیره برخه په ساحلي سیمو کې متمرکزه ده، مګر منګولیا او لویدیځې سیمې د نفوس ډیر کم کثافت لري، له همدې امله منګولیا په نړۍ کې ترټولو کم کثافت خپلواک هېواد ګڼل کیږي. له تاريخي نظره، د ختيځې اسيا زياتې ټولنې د چين د کلتور د دايرې يوه برخه ده او د ختيځې اسيا لغتونه او رسم الخط د پخوانۍ چينايي ژبې او چينايي رسم الخط سره زيات تړاو لري. په لویو مذهبونو کې بودیزم ، کنفیوشیزم یا نو کنفیوشیزم، تاوزم ، چینایي توکمیز مذهبونه، په جاپان کې شینټو ، او د کوریا شمنیزم شامل دي. د ژبې، سیاسي فلسفې او مذهب دا ترکیب د هنر ، معمارۍ ، مراسمو او نورو سره د ختیځ آسیا د جغرافیایي جوړښت سره ډیر مشترک دی. ختیځه آسیا د دودیز نوم د ختیځ ختیځ لپاره یوه عصري اصطلاح ده، چې پخپله د اروپا او آسیا په تړاو د سیمې جغرافیایي موقعیت اندازه کوي. تاریخ د چين واکمنو سلطنتونو د اوږدې مودې لپاره د سيمې پر کلتوري، سوداګريزو او پوځي چارو تسلط درلود، په دې ډول چې تر لاسه شوي شواهد ښيي چې د جاپان او کوريا واکمنانو هم دوی ته درناوی کړی دی. د چين او سيمه ييزو قدرتونو او ګاونډيانو ترمنځ د کلتوري تبادلې نښې هم شته. وروسته له دې چې له لويديځې نړۍ سره اړيکې ټينګې شوې، د چينايانو ځواک په کمېدو پيل شو. په همدې وخت کې جاپان چې د چينايانو تر تسلط لاندې راغلی و، د يو خپلواک هېواد په توګه خپل دريځ ټينګ کړ. د دویمې نړیوالې جګړې په جریان کې، کوریا، تایوان، د ختیځ چین ډیری برخه، هانګ کانګ او ویتنام د جاپان تر کنټرول لاندې راغلل. په دې جګړه کې د جاپان په ماتې سره کوریا خپلواکه شوه او په چین کې د کمونیستانو له خوا د جمهوري غوښتونکو له ماتې وروسته، تایوان د چین جمهوریت جوړ شو. انځورتون سرچینې انګلیسي ویکیپیډیا ختيځه اسيا اسيا
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: سوېل ختيځه اسيا
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D9%88%DB%90%D9%84%20%D8%AE%D8%AA%D9%8A%DA%81%D9%87%20%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D8%A7
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: سوېل ختیځه آسیا یا ځینې وختونه سویل ختیځې آسیا انګليسي: د اسيا اووه اصلي هېوادونه او درې ټاپوګان شامل دي. سویل ختیځه آسیا ۴۵۰۰۰۰۰ کيلومتره مربع مساحت لري.. دا سیمه اکثره غرنۍ ځمکې او استوایی ځنګلونه لري ، د مندابي ساحل سره. سوېل ختیځې آسیا سيمې سویل ختیځه آسیا له دریو عمده برخو څخه جوړه ده: ځمکه، سمندر او غرونه. د سویل ختیځ آسیا سمندري سیمه یا د سویل ختیځ آسیا ټاپوګان د سویل ختیځې آسیا سیمې انسولر او سمندري برخې دي. د ځمکې ساحه د سویل ختیځ آسیا انډوچینا په توګه پیژندل کیږي. د اندوچینا د ځمکې له ساحې څخه د سویل ختیځ آسیا سمندري کمپلیکس اصلي ډیموګرافیک توپیر دا دی چې د سمندري برخې نفوس په عمده توګه د آسټرونیسیا ډلو پورې اړه لري. د دې سیمې هېوادونه اندونيزيا کامبوج فیلیپین ماليزيا لاوس سنګاپور تایلنډ ویتنام برونئی تیمور شرقی میانمار انحصاري سیمې کرېسمېس ټاپو کوکوس ټاپو آندامان او نیکوبار ټاپو هاینان آسيا
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د هند نيمه لويه وچه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D9%87%D9%86%D8%AF%20%D9%86%D9%8A%D9%85%D9%87%20%D9%84%D9%88%D9%8A%D9%87%20%D9%88%DA%86%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د هند نيمه لويه وچه د جنوبي اسیا د ټاپووزمې برخه ده. په دې وچه کې د هند ، پاکستان ، بنګله دېش ، نیپال ، بوتان ، مالدیف ، سریلانکا او ځینې وختونه میانمار برما هېوادونه هم شامل دي. د ځمکپوهنې له نظره دا يو نيمه لويه وچه ده ځکه چې دا د اسيا له براعظم څخه په داسې ډول پرته ده چې له هغې څخه جدا شکل او بڼه اختياروي او داسې ښکاري چې بېله لويه وچه وي، نو ځکه ورته د هند نيمه لويه وچه وايي. کله کله د هند نيمه لويه وچه د کلمې پر ځای د جنوبي اسیا کلمه کارول کیږي او دا دواړه کلمې یو شان مانا لري. که څه هم دویمه دوره سیاسي تور لري او د ویتنام ، بوتان ، بنګله دېش ، پاکستان او افغانستان هېوادونه پکې شامل دي. نوم د اکسفورډ انګلیسي قاموس له مخې، برصغیر د یوې وچې یوه برخه ده چې له سیاسي، جغرافیوي او کلتوري پلوه توپیر لري. د هند برصغیر اصطلاح په ځانګړې توګه په برتانوي امپراتورۍ کې مشهوره وه. اړوندې پوښتنې لوی ټرانک سړک سرچینې لويې وچې د آسیا جغرافیا ځمکپوهنه د هند نيمه لويه وچه برصغير
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: هويي وګړي
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%87%D9%88%D9%8A%D9%8A%20%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: هوي قوم هوي، خوي يا خويي ژو په چين کې د يو لوی قوم نوم دی. هويي قوم د چين په شمال کې ژوند کوي او زياتره يې مسلمانان دي. دغه قوم په حقيقت کې د چين د اصلي قبيلې هان قوم يوه برخه ده چې له هغوی سره يې توپير دا دی چې دوی مسلمانان دي او په ۲۰۱۸ کال کې يې شمېر ۱۵ ميليونه اټکل شوي دي. هويي قوم د لرغونی چين په بډايه کولتور کې مهم رول لوبولی او اوس هم په چين کې زيات هنرونه له همدې خلکو څخه پيدا شوی دی. تصوف د دې خلکو په منځ کې خورا مشهور دی او د ایراني کلتور اغیز د دې خلکو په ادبیاتو ، ډرامو ، غالۍ اوبدلو او معمارۍ کې هم لیدل کیدی شي. په حقیقت کې اسلام د ایراني مسلمانو سوداګرو له لارې د دغو خلکو په منځ کې خپور شو. تاریخ هويي قوم په چين کې تر ټولو لوی مسلمان توکم دی او اويغوران په چين کې دوهم لوی مسلمان توکم دی. هوي یا هوی د ایرانيی نژاد مسلمان قوم دی چې څه د پاسه پنځه سوه کاله مخکې د اسلام د تبلیغ لپاره چین ته تللی و، د هان هان قوم سره یې واده وکړ او هلته پاتې شول. په عین وخت کې، د چین خلک، د خوزو خلک شخصي حفظ الصحې او د خوړو ډول ته ډېر اهمیت ورکوي چې دوی یې خوري او د اسلام تعلیماتو ته غاړه ایږدي. دغه وګړي زياتره د چين په لويديځ او شمال لويديځ کې ژوند کوي. مشهور شخصیتونه ژینګ هی، د مینګ امپراتورۍ په جریان کې د چین مشهور سالار و چې د حاجي محمود شمس الدوله په نوم پېژندل شوی و. ژونګ ژین، د هاربین ښار پخوانی ښاروال. لي جي، د چين د فو جيان ولايت څخه يو ساينس پوه او رياضي پوه. مي هوان د چين د معاصر يو مشهور ليکوال او شاعر دی. های روی د مینګ امپراتورۍ پر مهال د چین مشهور سیاستوال و. های ليانګ يو، د چين اوسنی اجرائيه رئيس مرستيال دی. جانګ لینپینګ ، چینایي فوټبالر . اړوندې پوښتنې اسلام په چین کې دونګان خلک اویغوریان سرچینې . ، په چین کې توکمیز هویت: د مسلمان اقلیت ملیت جوړول په کلتوري انتروپولوژي کې د قضیې مطالعات، ، --- هويي چينايان په ايران
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: فلز
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D9%84%D8%B2
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: فلز چې د یوناني ، څخه اخیستل شوی، او د کان، د فلزاتو کان، فلز په معنی دی هغه ماده ده چې کله تازه چمتو شي، پالش شي یا مات شوي، یوه روښانه بڼه څرګندوي، او په نسبتاً غوره توګه بریښنا او حرارت لېږدوي یا هدایت کوي. فلزات په عموم ډول کشېدونکي وي د وایرونو یا لینونو په بڼه بدلېدای شي او د تورق کېدونکي دي د یعنې د څټک خوړلو وړتیا لري او په نریو ورقو بدلېدای شي. دا خاصیتونه د فلز د اتومونو یا مالیکولونو تر منځ د فلزي اړیکو له امله دي. فلز کېدای شي کیمیاوي عناصر وي لکه اوسپنه؛ یا یو الیاژ لکه د زنګ ضد فولاد؛ یا یو مالیکولي مرکب وي لکه پولیمیري سلفر نایتراید. په فزیک کې، فلز په عموماً هرې هغه مادې ته ویل کېږي چې د مطلق صفر درجې په حرارت کې د بریښنا د لېږد هدایت وړتیا ولري. زیاتره عناصر او مرکبات چې په نورمال حالت کې فلزات نه طبقه بندي کېږي، تر لوړ فشار لاندې فلزي خاصیت اخلي. د بېلګې په توګه، غیر فلزي آیوډین په تدریجي ډول له ۴۰ څخه تر ۱۷۰ زره ځله د اتموسفیر تر فشار لاندې فلز کېږي. په ورته ډول، ځینې مواد چې فلزات ګڼل کېږي کېدای شي غیر فلز شي. د بیلګې په توګه، سوډیم تر دوه میلیون ځله اتموسفیري فشار لاندې غیر فلزي کېږي په کیمیا کې، دوه عناصر چې کېدای شي په فزیک کې د ماتېدونکو فلزاتو وړتیا ولري - یعنې ارسنیک او انټيموني - معمولا د دوی د خپلو کیمیاوي خواصو له امله چې د ارسنیک لپاره غیر فلزي دي، او د انټيموني لپاره د فلز او غیر فلز ترمنځ دي شبه فلز ګڼل کېږي. په دوراني جدول کې د ۱۸۸ عناصرو له ډلې شاوخوا ۹۵ فلزات یا دې ته ورته دي. دا تعدا کره نه دی ځکه چې د فلزاتو، غیر فلزاتو او شبه فلزاتو تر منځ پولې د موجوده کټګوریو په اړه د جامع منل شوو تعریفونو د نشتوالي له امله یو څه توپیر لري. په ستورپوهنه کې د فلز اصطلاح په پراخه کچه سترو کې ټولو هغو کیمیاوي عناصرو ته اشاره کوي چې د هیلیم څخه ډېر دروند وي، نه یوازې دا چې دودیز فلزات وي. په دې مفهوم کې هغه لومړي څلور فلزات چې د نیوکلیو سینتیزیس هستوي تشکیلاتو له لارې د ستورو په هسته کې راټولېږي، کاربن، نایتروجن، اکسیجن او نیون دي، چې دا ټول په کیمیا کې په کلکه غیر فلزات ګڼل کېږي. یو ستوری د خپل ژوند په اوږدو کې، ذوب په واسطه سپک اتومونه، لکه هایدروجن او هیلیم، د درنو اتومونو په بڼه ترکیب کوي. په دې معنی کې، د فضایي شي فلزي خاصیت د هغې د مادې هغه تناسب دی چې د درنو کیمیاوي عناصرو څخه جوړ شوی دی. د کیمیاوي عناصرو په توګه، فلزات د ځمکې د قشر ۲۵ سلنه برخه جوړوي او د عصري ژوند په زیاتره برخو کې موجود دي. د ځینو فلزاتو ځواک او انعطاف د دې لامل شوی چې په مکرر ډول وکارول شي، د بېلګې په توګه، د لوړ پوړ ودانیو او پلونو په ودانولو کې، همدارنګه زیاتره وسایط، د کور ډېری اسباب، وسایل، پایپونه او د اورګاډي په پټلۍ کې کارول کېږي. قیمتي یا نجیبه فلزات له تاریخي اړخه د سکې په ضرب کې کارول کېدل، خو په عصري زمانه کې، د سکې د ضرب فلزات لږ تر لږه ۲۳ کیمیاوي عناصرو ته غځول شوي دي. داسې انګېرل کېږي چې د تصفیه شوو فلزاتو تاریخ نږدې ۱۱۰۰۰ کلونو وړاندې د مسو په کارولو سره پیل شوی. همدارنګه، د سره زرو، سپین زرو، اوسپنې د فضایي اوسپنې په بڼه، سرپو او زيړو برنج کارول د برونزو د لومړي پېژندل شوي ظهور څخه وړاندې په ۵مه زریزه مخکې له میلاد پیل شوي وي. ورپسې پرمختګونو کې د فولادو د لومړنیو ډولونو تولید، په ۱۹۰۹ کال د سودیم کشف - یعنې لومړی سپک فلز -؛ د فولادو د عصري الیاژ را منځ ته کېدل؛ او د دویمې نړیوالې جګړې له پای ورسته، د ډېرو پېچلو الیاژونو پراختیا ګډون لري.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: مایکرو فلویید پوهه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D9%88%20%D9%81%D9%84%D9%88%DB%8C%DB%8C%D8%AF%20%D9%BE%D9%88%D9%87%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: مایکرو فلویید پوهه د مایعاتو دندې، دقیق کنټرول، او کارونې ته اشاره کوي چې له هندسي اړخه په کوچنۍ کچه معمولا نیم ملی متر محدوده وي، چې په کې د سطحې قواوې د حجم د سنجش په قواوو غلبه کوي. دا یوه کثیر الرشتوي ساحه ده چې انجنیري، فزیک، کیمیا، حیاتي کیمیا، نانو ټکنالوژي، او حیاتي ټیکنالوژي په کې ګډون لري. دا پوهه د هغو سیسټمونو په ډیزاین کې عملي کارونه لري چې په ټيټه کچه فلویید پروسس کوي ترڅو متعدد، اتومات کېدنه، او د لوړې کچې د لېږد نمایش یا مشاهده را منځ ته کړي. مایکروفلویید پوهه د ۱۹۸۰ کلونو په پیل کې راڅرګنده شو او د انک جیټ پرنترونو په چاپ څوکو، چېپونو، په-چپ-لابراتوار ټیکنالوژۍ ، مایکرو خوځوونکې قوه، او مایکرو حرارتي ټیکنالوژیو کې کارول کېږي. معمولاً، مایکرو د لاندې ځانکړتیاوو په معنی دی: لږ حجم لږ سایز د لږ انرژي مصرف د مایکرو ډومېن اغېزې معمولاً، مایکرو فلوییدي سیسټمونه فلویید لېږدوي، مخلوط کوي، جلا کوي، یا بل ډول پروسس کوي. ډول ډول کارونې د وېښته رګ په کچه قواوو په کارولو سره، یعنې د وښته رګ د جریان په بڼه د تنظیم د اجزاوو په څېر، چې د فلویید په غیر فعال کنټرول باندې تکیه کوي، د جریان مقاومت کونکو او جریان سرعت کونکو ته ورته دی. په ځینو کارونو کې، د بهرنه متحرکه وسیله د معلوماتو د لارښوونې د لېږد لپاره هم کارول کېږي. بېلګې یې چرخشي محورونه دي چې په غیر فعال چېپونو کې د فلویید د لېږد لپاره د مرکز څخه د تېښتې قوه کاروي. فعاله مایکرو فلویید پوهه د فعالو مائیکرو اجزاوو لکه مایکرو پمپونو یا مایکرو والانو پر مټ د فعالو فلویید تعریف شوې کارونې ته اشاره کوي. مایکرو پمپونه په دوامداره توګه فلویید رسوي یا د ډوز لپاره کارول کېږي. مایکرو والاونه د پمپ شوو مایع جریان یا حرکت حالت تنظیموي. زیاتره، هغه بهیر چې معمولا په لابراتوار کې ترسره کېږي، په یو واحد چپ کې، چې موثریت او خوځښت زیاتوي، کوچني کېږي او د نمونې او یا کیمیاوي عامل حجم کموي. په مایکرو کچه د فولویید دندې په مایکرو کچه د فلویید دنده کېدای شي د ماکرو فلوییدي دندې څخه د سطحې فشار، د انرژي انتشار په شان فکتورونو کې توپیر ولري او د فلوییدي مقاومت په سیسټم باندې برلاسی کېږي. مایکرو فلوییدې پوهه د دې دندو د بدلون څرنګوالی مطالعه کوي او یا دا چې دا دندې څنګه حل لاره وړاندې کوي، یا د نویو کارولو لپاره ترې ګټه اخیستل کېدای شي. په کوچنیو کچو کې چې د چینل اندازه شاوخوا له ۱۰۰ نانومیتو څخه تر ۵۰۰ مایکرو میترو وي ځینې جالبې او ځینې وختونه غیر درک کېدونکې ځانګړتیاوې څرګندېږي. په ځانګړې توګه، د رینولډ عدد چې د فلویید د حرکي قوې اغیز د غلظت له اغیز سره پرتله کوي کېدای شي ډېر ټیټ شي. کله چې جریان کرارېږې، نه دا چې څپاند او ناکرار شي، یوه مهمه پایله دا ده چې ګډ-جریانه فلویید په دودیز مفهوم کې نه ګډېږي، د دوی ترمنځ مالیکولي لېږد باید زیاتره د انتشار له لارې وي. د کیمیاوي او فزیکي خاصیتونو لوړه ځانګړتیا غلظت، ، تودوخه، غوڅوونګې قوه، او داسې نور هم کېدای شي د غبرګون د ډېرو یوشکل شرایطو او په څو-پراړه تعاملاتو کې د لوړې درجې د حاصلاتو لامل شي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: رافیل اوروزکو
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D9%84%20%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DA%A9%D9%88
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: رافیل اوروزکو مارچ ۱۹۵۴- د جون، ۱۹۹۲ په انگرېزي: يو نامتو د کولمبيا سندرغاړى او و. سندرغاړی او د بانډ بنسټ ایښودونکی ، او په کولمبیا کې یو له غوره سندرغاړو څخه دی. اخځونه
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: امین الله نوري په انګریزي Aminullah Noori
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%8A%20%D9%BE%D9%87%20%D8%A7%D9%86%DA%AB%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%8A%20Aminullah%20Noori
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: امین الله نوري د محمدزمان زوی د غزني ولایت قره باغ ولسوالي په بهادرګې کلي کې سترګې وغړولې. زده کړي: ښاغلی امین الله نوري په یوه دینداره او متدینه کورنۍ کې پیدا شوی په وړکتوب کې له خپلی کورنۍ جلا شوی او پالنه یې نیکه مرحوم استاد عبدالله ګل ریان کړي ده، نوموړي په دارالهجرت کې خپلی زده کړې د پاکستان کویټې ښار په امام ابوحنیفه رح عالي لیسه کې مکملې کړي دي. او له همدي لیسې یې شهادت نامه ترلاسه کړي ده. بیا د کانکور ازموینې له ورکولو وروسته د کمپیوټر ساینس پوهنځی ته په ښو نمرو بریالی شو. دا چې پوهنځی یې خوښه نه وه په غزني ولایت کې یې خصوصي پوهنتون کې د طب معالجوي رشته شروع کړه.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: ډبرينې وسيلې
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%DA%89%D8%A8%D8%B1%D9%8A%D9%86%DB%90%20%D9%88%D8%B3%D9%8A%D9%84%DB%90
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د ډبرو وسيلې ، په عمومي مانا کې، هر هغه وسیله ده چې په بشپړه یا جزوي توګه د تیږو څخه جوړه شوې وي. که څه هم د تیږو په وسیلو پورې تړلې ټولنې او کلتورونه نن ورځ هم شتون لري، د ډبرې ډېری وسیلې د تاریخ څخه مخکې کلتورونو ته اشاره کوي، په ځانګړې توګه د تیږو په دوره کې، چې اوس ورک شوي دي. د مخکیني تاریخي ټولنو په مطالعې کې، لرغونپوهان د تیږو وسیلو مطالعې ته د لیتیک تحلیل په توګه اشاره کوي. لرغونپوهنه د ډبرو د وسیلو د جوړولو او کارولو کلتوري دودونو مفکورې د پوهیدو په لور د څیړنې او څیړنې ارزښتناکه ساحه وه. ډبره د تاریخ په اوږدو کې د مختلفو وسیلو په پراخه لړۍ کې کارول شوې، پشمول د پروجکټیل سرونه ، د ډبرې بایونټونه، او د تیږو د ډبرو ډبرې . د ډبرې وسیلې کیدای شي د ځمکې ډبرې، ډبرې چپس ، یا کوبلسټون فلیکس څخه جوړ شي، او هغه څوک چې د کوبلسټون د تیږو تیغونو په کارولو سره وسیله رامینځته کوي د ډبرې ډبرې په نوم پیژندل کیږي. اړوندې پوښتنې د ډبرو زمانه د ډبرو زمانې وګړي ډبرين توکي سرچینې د انساني ژوند تکامل نوې تکنالوژي او لرغونې زمانه د ډبرې زمانه لرغوني وسايل ډبرين وسايل ډبرين توکي
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د کروشيا اقتصاد
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%DA%A9%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%8A%D8%A7%20%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د کروشيا اقتصاد د لوړ عايد خدمت پر بنسټ مخ پر وده اقتصاد دی، چې درېیم سکتور يې د ټول کورني ناخالص توليد ٪۶۰ جوړوي. کروشيا په ۲۰۰۰ ز کال کې د سوداګرۍ له نړيوال سازمان سره يو ځای شوه، په ۲۰۰۹ ز کال ناټو سره يو ځای شوه او د ۲۰۱۳ زکال د جولای په ۱ نېټه د اروپايي ټولنې غړې شوه. د دې هېواد اقتصاد د مالي کړکېچ له امله خورا زيانمن شو، چې د اقتصادي سمونونو له بطي بهير سره يو ځای په کورني ناخالص توليد کې د ۱۲،۵ سلنه پرله پسې کمښت او شپږ کالونو اقتصادي کسر لامل شول. کروشيا د ۲۰۱۴ز کال په وروستۍ څلورمه ربعه کې په رسمي ډول له اقتصادي شاتګ څخه راپورته شوه او له يادې مودې راهيسې يې د کورني ناخالص عايد پرله پسې وده درلوده. د هېواد اقتصاد په ۲۰۱۹ز کال کې له کړکېچ څخه مخکې کچو ته ورسېد او وده په ۲۰۲۱ز کال کې هغه مهال تر ټولو لوړه شوه، چې کروشيا له ۱۹۹۱ ز کال راهيسې د کورني ناخالص توليد تر ټولو ستره وده ثبت کړه. که څه هم کروشيا د پياوړي خصوصي مصرف، د ګرځندويۍ صنعت له تمې څخه پورته فعاليت او د سوداګريزو توکو د لېږد يا صادراتو د ودې پر مټ يو ځل بيا اقتصادي وده وکړه، چې د ۲۰۲۱ زکال په لومړيو نهو مياشتو کې ۱۳،۳ بيليون يورو وګڼل شوه، چې ۲۴،۶ سلنه کلنی زياتوالی و. دې حالت ۲۰۲۱ز کال د کروشيا د لېږد يا صادراتو د ښه نوم يا ثبت کال جوړ کړ، ځکه چې له ۲۰۱۹ ز کال څخه يې حساب ۲ بېليون يورو زيات و. ګرځندويي د کروشيايي اقتصاد يو له اصلي ارکانو څخه ده، چې د هېواد د کورني ناخالص توليد ۱۹،۶ سلنه رانغاړي. کروشيا د کرک نومي ټاپو وزمه کې د خپل مايع طبيعي ګاز د بيا ګازي کولو پر ګاز د بدلولو د هډې او شنې انرژۍ په برخو کې د پانګونو په مرسته د انرژي ځواک د جوړولو په موخه کار کوي؛ په ځانګړي ډول بادي، لمريزې او د ځمکې حرارتي انرژي د ۲۰۱۹ ز کال په وروستيو کې سيګلينا سيمه کې د ۱۷ مېګا واټه يو ويليکا په يو ساعت کې د ځمکې حرارتي برېښنا توليدونکی ماشين پرانېسته، چې د دويال تکنالوژۍ په لرلو سره د اروپا لويې وچې په کچه د برېښنا تر ټولو ستر توليدونکې ماشين دی او د ۲۰۲۱ زکال په اوړي کې يې په ورته دويم ماشين باندې هم کار پيل کړ. د هېواد حکومت اراده لري، چې ۲۰۲۶ز کال کې لږ تر لږه ۸۰۰ مېګا واټ او په ۲۰۳۰ز کال کې ۲۵۰۰ مېګاواټه د نوې کېدلو وړ انرژيکي
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د سپانیا سیاست
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د سپانیا سیاست، د ۱۹۷۸ز کال د اساسي قانون لهلارې رامنځته شوي کاري چوکاټ لهلارې تنظیمېږي. سپانیا د یوه ټولنیز او دېموکراتیک خپلواک هېواد په توګه تاسیس شوی دی، چې په هغه کې ملي حاکمیت خلکو ته ورکړل شوی او د دولت واک له هغو څخه سرچینه اخلي. د سپانیا د حکومت بڼه پارلماني سلطنت دی، یعنې یو ټولنیز نیابتي دېموکراتیک مشروطه سلطنت چې په هغه کې پاچا د دولت مشر دی، په داسې حال کې چې صدراعظم چې رسمي لقب یې د حکومت ولسمشر دی د د حکومت مشر ګڼل کېږي. اجرائیه قوه د حکومت لهلارې پلي کېږي او د صدراعظم، د صدراعظم مرستیالانو او نورو وزیرانو لهخوا، چې په ټولیزه توګه کابینه یا د وزیرانو شورا رامنځته کوي، تنظیمېږي. مقننه قوه سترې محکمې په واک کې ده او هغه داسې دوهجرګهییز پارلمان دی چې له ولسي جرګې او مشرانو جرګې د استازو کانګرس او سناتورانو جرګې څخه جوړ شوی دی. قضاییه قوه له اجرائیې او مقننې قواوو څخه مستقله ده او د پاچا لهلورې د قضاتو او مُفتیانو لهلورې پلي کېږي. د سپانیا ستره محکمه، د هېواد په کچه تر ټولو لوړ عدلي او قضایي اورګان دی، په ټولې سپانیا کې د صلاحیت خاوند دی او له اساسي قانون پرته، چې د اساسي قانون محکمې په نامه د یوې جلا محکمې صلاحیت دی، په ټولو چارو کې تر ټولو لوړ صلاحیت لري. د سپانیا سیاسي نظام د څوګونو ګوندونو نظام دی، خو له ۱۹۹۰ز لسیزې راهیسې، په سیاست کې دوه ګوندونه مخکښ دي: د سپانیایي سوسیالیست کارګرانو ګوند او د خلکو ګوند . سیمهییز ګوندونه، په تېره بیا د باسک ولسپال ګوند -، د باسک خپلواکې سیمې پورې تړاو لري، او همپالنې او یووالي او د کاتالونیا جمهوریتپال چپاړخی ګوند هم د سپانیا په سیاست کې ستر نقش لوبولی دی. د ولسي جرګې غړي د نسبي استازیتوب لهلارې ټاکل کېږي او دولت له هغه ګوند یا ټلوالې لهخوا رامنځته کېږي چې د ولسي جرګې د اعتماد رایه ولري، او ډېري وخت هغه ګوند بریالی دی چې په کانګرس کې تر ټولو زیاتشمېر څوکی ولري. دېموکراسۍ ته د سپانیا له اوړېدلو راهیسې، کله چې ګوندونه مطلقې اکثریت رایې ونهشي ګټلای، ډېري کسان د اقلیت دولتونو رامنځته کولو ته زړه ښه کوي. سره لهدې، دغه لېوالتیا په ۲۰۲۰ز کال کې د پدرو سانچز دوهیم حکومت په رامنځته کېدلو سره لهمنځه لاړه؛ دغه حکومت د سپانیا سوسیالیست کارګرانو ګوند او د یونیداس پودېموس د غړو لهخوا رامنځته شو، چې په هغه کې د دواړو ګوندونو لهخوا وړاندیز شویو خپلواکو وګړو هم رول درلود. دا لومړنی عمومي ائتلافي حکومت ؤ چې د سپانیا دوهیم جمهوریت وروسته تاسیس شو. سیمهییز حکومت د خپلواکمنو دولت تر نامه لاندې نظام لهلارې کار کوي؛ دا یو خورا غیرمتمرکز اداري نظام دی، چې په سیسټماتیکه توګه له ۱۹۹۸ز راهیسې، د سیمې په واکمنۍ کې، له آلمان وروسته د نړۍ په کچه په دوهیم کتار کې راځي. دغه نظام په لومړیو کې د نامتقارن فدرالیزم په توګه د هغو سیمو لپاره، چې ورته د تاریخي ملیتونو نوم ورکول کېږي، په عمل کې داسې یوې تګلارې ته تکامل وموند چې ټولو سیمو ته د واک ورکولو زمینه برابروي او په پراخه توګه ورته د ټولو لپاره قهوه عبارت کارول کېږي. په اساسي قانون کې د ځانواکمنۍ ورکړل شوي حق په کارولو سره، ولسونو او سیمو ۱۷ خپلواکمنې ټولنې او ۲ خپلواکمن ښارونه تاسیس کړي دي. د هرې خپلواکمنې ټولنې او خپلواکمن ښار د حکومت بڼه د پارلماني نظام پر بنسټ ولاړه ده، چې په هغو کې اجرائیه قوه د یوه ولسمشر او د هغو وزیرانو شورا په واک کې ده چې د یوهجرګهییزې مقننه غونډې لهخوا ټاکل شوي او نوموړې غونډې ته ځوابویونکي دي.
user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د ټایلند سیاست
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D9%BC%D8%A7%DB%8C%D9%84%D9%86%D8%AF%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د ۲۰۱۴ کال د مې تر ۲۲مې پورې د ټایلند سیاست د مشروطه سلطنت په چوکاټ کې تنظیمېده، چې په هغه صدراعظم د حکومت او یو میراثي پاچا د دولت مشر دی. قضاییه قوه له اجرائیې او مقننې قواوو څخه خپلواکه ده. د ۲۰۱۴ز کال د مې میاشت له کودتا وروسته، د ۲۰۰۷ز کال اساسي قانون ملغا شو، د سولې او نظم ملي شورا تر نامه لاندې یوه سازمان واک په لاس کې ونیوه. د دغه سازمان مشر د ملي شورا غونډه لغوه کړه او د مقننه قوې مسوولیت یې واخېست. د پوځي حکومت پر بنسټ، چې د پاچاهۍ په ګوټ ګوټ کې واک لري، پوځي محکمو ته دنده وسپارل شوه ترڅو د ځینو هغو برخو مسوولیتونه په غاړه واخلي چې د ملکي غیرپوځي محکمو تر اثر لاندې دي. سره لهدې، قضایي نظام، د اساسي قانون محکمې په شمول، ان له اساسي قانون پرته پرځای پاتې شو. د سولې او نظم ملي شورا، د ۲۰۱۹ز کال د جولای پر ۱۶مه د نوې کابینې د تحلیف له مراسمو وروسته، په رسمي ډول منحل شوه. د ټایلند سلطنتي نظامونه او د سیام وروستۍ پاچاهي د پاچاهانو تر مطلقې ولکې لاندې وو. په ۱۹۳۲ز کې، له دېموکراتیک انقلاب وروسته، د لوېدیځ له عقایدو اغېزمنو بیوروکراتانو او دودیزپال پوځ په مشرۍ، په هېواد کې په رسمي ډول مشروطه شاهي واکمنه شوه چې په هغو کې صدراعظم د حکومت مشر ګڼل کېږي. لومړنی اساسي قانون ترتیب او صادر شو. سیاست د پخوانیو او نویو اشرافیانو، بیوروکراتانو او جنرالانو د مبارزې او سیالې په ډګر واوښت. وخت ناوخته کودتا کېدله، چې تر ډېره د هېواد واکمني د بل پوځي حکومت لاس ته لوېده. ټایلند تر اوسمهاله منشورونه او اساسي قوانین تجربه کړي دي، چې د خورا لوړې سیاسي بېثباتۍ نښه ده. د کودتاوو له بریالي کېدو وروسته، پوځي رژیمونو شته اساسي قانون به ملغا او په ځای به یې موقتي منشورونه اعلانول. د سیاستوالو، بیوروکراتانو، بارسوخه چارواکو د شرکتونو مشرانو او د پوځ افسرانو ترمنځ مذاکراتو، د موقت سیاسي ثبات په بیاراګرځولو کې د محرکه قوې رول لوبولی دی. حکومت ټایلند د مشروطه شاهي نظام لرونکو هېوادونو په کتار کې راځي؛ د اساسي قانون لهمخې، پاچا له لږ مستقیم واک څخه برخمن دی او د ۲۰۱۷ز کال د اساسي قانون له مخې ملي شورا، د وزیرانو شورا او محکمو په همغږۍ سره واکمني کوي. پاچا، د دولت مشر په توګه، د ملي یووالي او هویت نښه ده. صدراعظم د حکومت مشر دی او د ملي شورا دواړو غونډو لهخوا ټاکل کېږي. د اساسي قانون ۱۵۱مې مادې لهمخې، د ولسي جرګې غړي، چې لږ تر لږه د ټولو غړو یو پر پنځمه برخه جوړه کړي، حق لري ترڅو په ګډه یو وزیر یا د وزیرانو شورا ته د نهاعتماد رایه ورکړي. د ټایلند ملي شورا، د دولت دوهجرګهییز مقننه قوې د څانګې په توګه، له ولسي جرګې او مشرانو جرګې څخه رامنځته شوې ده. ولسي جرګه د ملي شورا ټیټپوړې جرګه ده او ۵۰۰ استازي لري چې د هرو څلورو کلونو لپاره ټاکل کېږي؛ ۳۵۰ غړي له یوې انتخابي حوزې او ۱۵۰ غړي د ګوندونو له منځه ټاکل کېږي. د مشرانو جرګې د غړو شمېر ۲۵۰ ته رسېږي، چې د پنځه کلنې دورې لپاره ټاکل کېږي. د ۲۰۱۷ز کال د اساسي قانون ۱۰۷مې مادې لهمخې، د مشرانو جرګې استازي له مسلکي او ټولنیزو ډلو له منځه ټاکل کېږي، چې د ټولنې په بېلابېلو قشرونو کې پوهه، تخصص او تجربه ولري.