user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: هايدروسفير
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%87%D8%A7%D9%8A%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%8A%D8%B1
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: هايدروسفير چې له لرغوني يوناني يعنې اوبه او يعنې کره څخه اخېستل شوی دی د اوبو ترکيب شوې کتله ده، چې د يوې سيارې، کوچنۍ سيارې يا طبيعي سپوږمکۍ پر سطحه باندې، ترې لاندې يا ورڅخه پورته موندل کېږي. که څه هم د ځمکې هايدروسفير د نږدې ۴ ميليون کالونو لپاره شته، مګر په بڼه يا شکل کې بدلون ته دوام ورکوي. دا د سمندري پوړ يا فرش د خپرېدنې او د لويې وچې د کارونې له امله دی، چې ځمکه او سمندر بيا ترتيبوي. د اټکل له مخې پر ځمکه باندې ۱،۳۸۶ بيليون کيلومتر مکعب ۳۳۳ ميليون ميل مکعب اوبه شته. دا د ځمکې په قشر کې د خاورې د لنده بل، د ځمکې د سر اوبه او پيرمافروسټ هغه ځمکې چې د دوه يا زياتو کالونو لپاره د ځمکې پر سر يا تر سمندر لاندې له صفر سانتي ګريد يا ۳۲ فارنهايت څخه ښکته حرارت درجه کې پاتې کېږي د اوبو ګازي، مايع او کنګل بڼې رانغاړي؛ سمندرونه او سمندرګي، جهيلونه، سيندونه او ويالې، لندې ځمکې، يخچالونه، يخ او واوره او همدا راز په هوا کې بخار، کوچني څاڅکي او بلورونه او د بايوسفير ژوندي نباتات، ژوي او يو حجروي ژوندي موجودات د ځمکې مخ پوښي. مالګينې اوبه د د اوبو د دې اندازې ۹۷،۵ سلنه جوړوي، په داسې حال کې چې تازه اوبه يوازې د پاتې ۲،۵ سلنه ځواب ويونکي دي. له دوه سلنه تازه اوبو ځنې ٪۶۸،۹ يې د يخ او تل پاتې واورې په بڼه دي، چې ارکتيک، انترکتيکا او غرني يخچالونه پوښي، ٪۳۰،۸ يې تر ځمکې لاندې تازه اوبو په بڼه دي او پر ځمکه باندې د تازه اوبو يوازې ٪۰،۳ په اسانۍ سره د لاسرسي وړ جهيلونو، زېرمو او سيندونو سيستمونو کې دي. د ځمکې د هايدروسفير ټوله کتله نږدې ۱۰۱۸ ۱،۴ ټنه ده، چې د ځمکې د ټولې کتلې نږدې ٪۰،۰۲۳ ده. په هر ورکړل شوي وخت کې د دې نږدې ۱۰۱۳ ۲ د ځمکې په اتموسفير کې د اوبو د بخار په بڼه ده، چې د عملي موخو لپاره د اوبو يو متر مکعب يو ټن وزن کېږي. د ځمکې د مخ نږدې ٪۷۱ چې نږدې ۳۶۱ ميليون کېلو متر مربع ۱۳۹،۵ ميل مربع سيمه کېږي، د سمندر په واسطه پوښل شوې ده. د ځمکې د سمندرونو د مالګينتوب منځنۍ کچه يا اوسط مالګينتوب د سمندر اوبو په يو ګرام کې د مالګې نږدې ۳۵ ګرامه ٪۳،۵ دی. تاريخچه د ميريم ويبسټر امريکايي شرکت له نظره د هايدروسفير ويی په ۱۸۸۷ ز کال کې د ايډوارډ سويس له لورې د الماني اصطلاح د ژباړې له مخې انګليسي ته راوړل شو. د اوبو دوران له يوې سيمې يا زېرمې څخه بلې ته د اوبو لېږد ته د اوبو دوران وايي. زېرمې اتموسفيري لنده بل واوره، باران او ورېځې، ويالې، سمندرونه، سيندونه، جهيلونه، تر ځمکې لاندې اوبه، تر ځمکې لاندې تر ځمکې لاندې اوبو سره د خړوب شوې اوبه زبېښونکې مادې جسم، د قطبي يخ سرپوښونه او خړوبه شوې ځمکې دي. د تودوخې او رڼا په بڼه لمريزه انرژي او د ځمکې د جاذبې قوه له ساعتونو څخه تر زرګونو کالونو په اوږدو کې له يوې سيمې څخه بلې ته د لېږد لامل کېږي. زياتره تبخير له سمندرونو څخه تر لاسه کېږي او د باران يا واورې په بڼه بېرته ځمکې ته ورګرځي. پاکول يا لوړتيا له واورې يا يخ څخه تبخير ته وايي. تاو يا خوله کېدنه د خورا کوچنيو سوريو يا د ونو د پاڼو د سوريو له لارې د اوبو ايستنې ته وايي. اصطلاح د اوبه پېژندنې د پوهانو يا هايدرولوجيستانو له لورې د ، او تبخير يا درې واړو بهيرونو ترکيب ته وايي. مارک ډي وېليرز هايدروسفير د يو تړلي اوبه لرونکي نظام په توګه بيان کړی دی. هايدروسفير يو سخت، پېچلی، يو پر بل تکيه، هر اړخيز، ثابت او د ژوند د برابرولو په موخه جوړ شوی سيستم ښکاري. ډي ويليرز ادعا کوي، چې پر ځمکې باندې د اوبو ټولې اندازې له جيولوژيکي وختونو راهيسې نږدې په معلوم ډول هيڅ بدلون نه دی کړی او هغومره اوبه چې موږ هغه وخت درلودې، اوس يې هم لرو. اوبه ککړېدلې او ناوړه او بېځايه کارېدلی شي، مګر نه جوړې شوې دي او نه له منځه تللي او يوازې له يوې سيمې بلې ته ځي. داسې هيڅ ثبوت نشته، چې د اوبو بخار فضا تېرېږي.هر کال پر ځمکه باندې د اوبو بدلون ۵۷۷۰۰۰ کېلومتر مکعب اوبه رانغاړي. دا هغه اوبه دي چې له ۵۰۲۸۰۰ کېلو متر مکعب سمندري سطحې او ۷۴۲۰۰ کېلومتر مکعب ځمکې څخه تبخيرېږي. د اوبو ورته اندازه يعنې ۴۵۸۰۰۰ کېلومتر مکعب پر سمندر باندې او ۱۱۹۰۰۰ کېلومتر مکعب پر ځمکه باندې د اتموسفيري اورښت په بڼه غورځېږي. د ځمکې له سطحې څخه د اورښت او تبخير تر منځ توپير چې په يو کال کې ۴۴۸۰۰ ۷۴۲۰۰ ۱۱۹۰۰۰ کېلو متر مربع دی د ځمکې د سيندونو ټول جريان په يو کال کې ۴۲۷۰۰ کېلو متر مکعب او سمندر ته تر ځمکې لاندې اوبو سيده جريان په يو کال کې ۲۱۰۰ کېلومتر مکعب وړاندې کوي. دا د ژوند اړتياوو او د انساني اقتصادي فعاليتونو د ملاتړ لپاره د تازه اوبو اصلي