user: ماخذ او سرچینه:
عنوان: د بشريت ضد جرمونه
پته: https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%20%D8%A8%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D8%AA%20%D8%B6%D8%AF%20%D8%AC%D8%B1%D9%85%D9%88%D9%86%D9%87
لاندې متن په غور سره ولولئ او په خپلو هغو کې خوندي کړئ:

assistant: د بشريت ضد جرمونه، هغه ځانګړي کارونه دي چې په هدفمنده توګه تر سره شوي او د يوې پراخې منظمې تګلارې برخه وي، د ملکيانو پر ضد وي، د جګړې يا سولې پر مهال تر سره شوي وي. له جنګي جنايتونو څخه جلا دي، ځکه چې دا جرمونه، د سرتېرو له خوا په انفرادي ډول نه وي تر سره شوي، بلکې د يوه دولت يا يوه سازمان د تګلارې پر مخ وړلو په لار کې تر سره شوي کارونه دي. د بشر ضد جنايت لومړۍ محاکمه د نورنبرګ په محکمه کې تر سره شوه. په لومړي سر کې د حقوقي کارونې لپاره په نظر کې نيول شوې وه، په عمومي توګه په نړيوال قانون کې، وروسته له هغه چې د بشري حقوقو نړيواله اعلاميه ۱۹۴۸ز کې هالوکاسټ د بشري حقوقو لپاره د معيار په توګه بیان شو. هغه ډلې يا دولتونه چې په ياده اعلاميه کې بيان شوي، د بشر حقوقو اصول ماتوي يا يې پر ضد هڅونه کوي، همدا چاره بشر ضد اړوند جنايتونه دي ، چې د سياسي زيان پېژندنې څرګندونه کوي. له يوې مودې راهيسې بشري ضد جنايتونه، د نورو نړيوالو محکمو له خوا هم تر څار لاندې نيول شوي دي. د بېلګې په ډول: د پخوانۍ يوګوسلاويا لپاره نړيواله جنايي محکمه، د راونډا لپاره نړيواله جنايي محکمه ا. همدا راز د هېوادونو په دننه کې تر تعقيب لاندې نيول شوي دي. په لومړيو کې د بشريت ضد جناياتو قانون، د دوديز نړيوال قانون د بشپړولو له لارې وده کړې. د بشر ضد جنايات،، په کوم نړيوال کنوانسيون کې تدوين شوي نه دي، بيا هم د بشريت ضد جناياتو د نوښت په مشرۍ، په نړيواله کچه هڅې روانې دي چې داسې يو تړون رامنځته شي. د بشريت ضد جنايات، د جنګي جناياتو په څېر نه دي، بشر ضد جنايتونه هم د جګړې او هم د سولې پر مهال رامنځته کېدای شي. بشر ضد جنايتونه، جلا جلا يا تيت و پرک پېښې نه دي، بلکې يا د حکومت د تګلارې برخه ده که څه هم مرتکبين به يې خپل ځانونه د دې تګلارې له لارې نه ښيي يا د پراخ وحشت یوه برخه ده، چې د يوه حکومت يا د يو بالفعل واک له خوا تاييد يا تپل شوي وي. جنګي جرايم، قتلونه، ټولوژنه، نا انساني کول، نسل وژنه، قومونه له منځه وړل، تبعيد، غیر اخلاقي انساني ازمېښتونه، د موقتو اعدامونو په ګډون صحرايي سزاوې، د ډله یيزې وژنې وسلې کارول، دولتي تروريزم يا د دولت له خوا د تروريزم ملاتړ، د وژنو ډلګۍ، تښتول يا په زور پناه کول، له ماشومانو څخه د سرتېرو کاراخستل، غیرعادلانه بندي کول، مریی کول، شکنجه کول، جنسي تېری، سياسي ځپل، توکميز توپيري چلند، مذهبي ځورول او نور له انساني حقوقو څخه سرغړونې کېدای شي، د بشر ضد جناياتو درجې ته ورسېږي، خو په داسې حال کې، که چېرې دا کارونه د پراخ او منظم عمل برخه وي. د اصطلاح اصليت د بشريت ضد جنايت اصطلاح، په اصل کې ناڅرګنده ده، ځکه چې د انسانيت ټکی ناڅرګند دی، چې شونې ده مطلب يې انسان وي يعنې ټول انسان په ټوليز ډول يا يې معنا انساني ارزښت وي. د دې اصطلاح تاريخ ښيي چې، مطلب يې په پورته دوه يادو شوو معناوو کې وروستۍ معنا ده. د مريانو د سوداګرۍ لغوه کول په ۱۸۱۴ ز کال کې يو شمېر دوه اړخېز تړونونه شته وو، کومو چې د ويانا کانګريس د وروستي قانون ۱۸۱۵ز د څو اړخيزې معاهدې وړاندوينه کوله، په يادو تړونونو کې له هغو ټکو څخه ګټه اخستل کېده، چې په اخلاقي ژبه يې د مريانو سوداګري غندله. د بېلګې په ډول: د ۱۸۱۴ز د پاريس تړون، کوم چې د انګلستان او فرانسې تر منځ شوی و، په دې تړون کې د د طبيعي عدالت اصول ټکي کارول شوي وو. همدا راز، د انګلستان او متحده ايالاتو د بشپړواکو استازو تر منځ په ۱۸۱۴ ز کې د ګينټ په تړون کې راغلي دي چې، د مريانو سوداګري د بشريت او عدالت اصول مات کړي دي. د ۱۸۱۵ ز کال د فبرورۍ په اتمه نېټه د مريانو د سوداګرۍ د لغوه کولو په اړه د ځواکونو څو اړخيزه اعلاميه له کومې څخه چې په همدې کال د ويانا د کانګريس د وروستي قانون پنځلسمه برخه هم جوړه شوې ده په لومړۍ جمله کې يې د بشريت او نړيوالو اخلاقو مفهوم ځای پر ځای شوی، تر څو هغې سوداګرۍ ته د پای ټکی کېږدي، د کومې سوداګرۍ دوام چې کرکه زېږوونکی وي. د ۱۸۵۶ ز کال د متحده ايالاتو د ولسمشريزو ټولټاکنو لپاره د جمهوريت غوښتونکي ګوند په مرامنامه کې راغلي دي: دا ټول کارونه، د اوسنۍ ملي ادارې په پوهه، تصويب اوتیاري سره تر سره شوي او د اساسي قانون، اتحاديې او بشريت پر ضد د دې ستر جنايت له امله دولت، ولسمشر، سلاکاران، استازي، ملاتړي، بښنه غوښتونکي او اسانچاري، له دې حقيقت څخه مخکې یا وروسته، د هېواد او نړيوالو په وړاندې تورن محکمې ته حاضروم او دا چې ، موږ دا موخه ټاکلې ده، تر څو د هغو بدو ظلمونو رښتیني مرتکبين او د هغوی مرستندويان په غوڅه توګه په سزا ورسوو. لومړی ځل کارول په ۱۸۶۰ ز کال کې د متحده ايالاتو د و لسمشرۍ ټاکنو پر مهال جمهوريت غوښتونکو د خپل مرام په نولسمه ماده کې دا اصطلاح ياده کړې ده:۹. دا چې موږ د قضائيه قوې د بې لارۍ په مرسته، د افريقايي مريانو سوداګرۍ وروستۍ پرانيسته، د خپل توغ لاندې پرانيزو، دا چاره موږ بشريت ضد جنايت او د خپل هېواد او خپل عصر لپاره سوځوونکی شرم بولو او موږ له کانګريس څخه غواړو چې، د دې ناوړه قاچاق د بشپړ او وروستي ځپلو لپاره بېړنۍ او اغېزناکې کړنې تر سره کړي. د بشريت ضد جنايات اصطلاح، يوه امریکايي روحاني، سياسي کس او تاريخ پوه جورج واشنګټن وليمز هم په هغه ليک کې کارولې وه، چې د متحده ايالاتو د بهرنيو چارو وزير ته يې استولی و، په کوم ليک کې چې نوموړي په ۱۸۹۰ زکال کې د بيلجيم د ليوپولډ دويم له خوا د کانګو په خپلواک هېواد کې کړي ظلمونه تشرېح کړي وو. دا په انګليسي ژبه کې د دې اصطلاح په موډرنې معنا لومړۍ تر ټولو پخوانۍ کارونه وه، خو لومړۍ نه. د متحده ايالاتو ولسمشر هاريسن په ۱۸۸۹ ز کال کې، په خپله لومړۍ کلنۍ وينا کې، په افريقا کې د مريانو د سوداګري بشر ضد جنايت وباله. له دې وړاندې په ۱۸۸۳ ز کال کې جورج واشنګټن وليامیز، په متحده ايالاتو کې د مرييتوب په اړه په خپلو غبرګونونو کې همدا اصطلاح کارولې وه. د تړون په قانون کې، دا صطلاح د ۱۸۹۹ ز کال د هاګ دويم کنوانسيون په سريزه کې ياد شوی او د ۱۹۰۷ ز کال د هاګ د څلورم کنوانسيون په سريزه کې تشرېح شوې ده، همدا راز د دې کنوانسينونو په اصولو کې هم شته دي چې، د نړيوالو قوانينو د نوو اصولو د جوړولو اړوند دي. د دواړو کنوانسينونو سريزې، د بشريت قانون د بشري ارزښتونو د جوړې شوې څرګندې اصطلاح په توګه يادوي. دا اصطلاح د مارټين فقرې د برخې په توګه پېژندل شوې ده. د ۱۹۱۵ ز کال د مۍ مياشتې په څلور وېشتمه نېټه، متحدو ځواکونو، انګلستان، فرانسې او روسيې يوه شريکه اعلاميه خپره کړه، چې په څرګند ډول او په لومړي ځل يې په يوه بل حکومت، د بشريت ضد جناياتو تور پورې کړ. د دې ګډې اعلاميې په يوه برخه کې راغلي دي:د بشريت او تمدن پر ضد د عثماني سترواکۍ دې نوو جناياتو ته په کتنې سره، متحد دولتونه په عام ډول د عثماني سترواکۍ عالي محکمې ته اعلانوي چې، دوی به په شخصي ډول د عثماني حکومت ټول غړي د دې جناياتو مسئول وګڼي. همدا راز د دوی هغه استازي چې په دې وژنو کې شامل دي.د جګړې په پای کې، يو نړيوال بشري کمسيون د يوې داسې محکمې د جوړولو وړانديز وکړ، کومه محکمه چې د بشريت قانون څخه سرغړونو سره سروکار ولري. په هر حال، د متحده ايالاتو استازو، د بشريت قانون ته پر مراجعې کولو نيوکه وکړه، ځکه چې هغه مهال دا قانون په ناکره او نيمګړي ډول رامنځته شوی و، دا نظريه نه وه تعقيب شوې.