mzasada/poquad_v2 huggingface dataset:
Jensenobotrya lossowiana

Jensenobotrya lossowiana jest skutecznie chroniona dzięki bardzo odizolowanym miejscom występowania – od wschodu są one jest ograniczone wysokimi wydmami, a na zachodzie przez Ocean Atlantycki. Nie występują tam duże zwierzęta roślinożerne, ale rośliny są bardzo delikatne i łatwo ulegają uszkodzeniu. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych takson został zaliczony do kategorii VU – gatunków narażonych na wyginięcie. Gatunek ten znany jest z 4–5 subpopulacji. Zasięg gatunku jest mniejszy niż 500 km², a powierzchnia stanowisk nie przekracza 2 km². Liczebność populacji szacuje się na mniej niż 1000 okazów, lecz obecnie ma tendencję stabilną. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku jest jego zbieranie na stanowiskach naturalnych. Obszar ten jest bardzo odizolowany, jednak niedawno otworzył się na turystykę. Zwiększone wykorzystanie terenu jest potencjalnym zagrożeniem dla tego gatunku.

Pytanie: W jaki sposób środowiska, w których bytuje ten gatunek rośliny, są odizolowane od reszty świata?
Odpowiedź: od wschodu są one jest ograniczone wysokimi wydmami, a na zachodzie przez Ocean Atlantycki

Pytanie: W jaki sposób rośliny tego gatunku są naturalnie chronione?
Odpowiedź: dzięki bardzo odizolowanym miejscom występowania

Pytanie: Czy w miejscach występowania jensenobotryi lossowiany przebywa wiele dużych roślinożerców?
Odpowiedź: nie

Pytanie: Jakie jest największe zagrożenie dla roślin z gatunku jensenobotrya lossowiana?
Odpowiedź: jego zbieranie na stanowiskach naturalnych
Polska 2050

18 stycznia 2021 ruch zyskał przedstawiciela w Senacie, gdy związał się z nim bezpartyjny Jacek Bury, odchodząc z klubu Koalicji Obywatelskiej. Kolejnego dnia do Polski 2050 przystąpił radny sejmiku województwa podlaskiego Maciej Żywno, który w przeszłości z ramienia Platformy Obywatelskiej zajmował stanowiska wojewody podlaskiego i wicemarszałka województwa podlaskiego. Dzień później, 20 stycznia 2021, do ruchu dołączyła posłanka Joanna Mucha (była minister sportu i turystyki), przechodząc z PO i klubu KO. 15 lutego 2021 do ruchu dołączyła poseł Paulina Hennig-Kloska, opuszczając Nowoczesną (której była rzeczniczką) i klub parlamentarny KO. Dzień później formalnie powołano koło poselskie Polski 2050, którego przewodniczącą została Hanna Gill-Piątek (1 marca przekształcone w koło parlamentarne, w którym formalnie znalazł się senator Jacek Bury). 2 marca do ruchu dołączył drugi z radnych wojewódzkich Paweł Drążczyk, reprezentujący dotychczas KO w sejmiku województwa łódzkiego. 16 marca do koła parlamentarnego Polska 2050 dołączył poseł niezrzeszony Tomasz Zimoch (wybrany z listy Koalicji Obywatelskiej). Partię Polska 2050 Szymona Hołowni zarejestrowano 26 marca 2021. W marcu 2021 do Polski 2050 dołączył burmistrz Ustrzyk Dolnych Bartosz Romowicz (który kilka tygodni wcześniej odszedł z PSL). 20 kwietnia 2021 do ugrupowania przeszedł z KO i Nowoczesnej poseł Mirosław Suchoń, dołączył do niego także burmistrz Wyszkowa Grzegorz Nowosielski. Miesiąc później do Polski 2050 przeszedł z Porozumienia kolejny poseł Wojciech Maksymowicz, były minister zdrowia w rządzie AWS. 29 czerwca ugrupowanie zasiliła radna sejmiku województwa lubelskiego Ewa Jaszczuk (wybrana z listy PSL, od 2019 niezrzeszona). Trzy dni później do Polski 2050 przeszedł z PO i klubu KO poseł Michał Gramatyka. 28 października 2021 do koła parlamentarnego Polski 2050 dołączył poseł Paweł Zalewski, wykluczony kilka miesięcy wcześniej z PO.

Pytanie: Do jakiego ugrupowania politycznego należał Bury przed przejściem do Polski 2050?
Odpowiedź: Koalicji Obywatelskiej

Pytanie: Kiedy do ugrupowania Polska 2050 wstąpiła Hennig-Kloska?
Odpowiedź: 15 lutego 2021

Pytanie: Jak nazywał się były poseł, który wstąpił do Polski 2050 w kwietniu 2021 roku?
Odpowiedź: Mirosław Suchoń
Europejski Złoty But

Oficjalnie plebiscyt nie był prowadzony od 1991 roku z powodu procesu cypryjskiego ZPN, którego zdaniem nagrodę powinien otrzymać zawodnik z tamtejszej ligi, który rzekomo zdobył 40 goli (choć król strzelców ligi cypryjskiej tamtego sezonu skończył z wynikiem 19 zdobytych goli). W wyniku tego L'Équipe zdecydowało się zaprzestać przyznawania tej nagrody i Złoty But powrócił oficjalnie dopiero w 1996 roku. Od sezonu 1996/97 European Sports Magazines (ESM), którego członkiem jest także L'Équipe, zdecydowało się wprowadzić system punktowy. Od tej pory liczba goli mnożona była przez współczynnik, który zależał od wyników drużyny z poszczególnych lig w europejskich pucharach w ciągu ostatnich 5 sezonów.

Pytanie: Dlaczego zaprzestano prowadzenia plebiscytu?
Odpowiedź: z powodu procesu cypryjskiego ZPN

Pytanie: W którym sezonie powrócono do przyznawania Złotego Buta?
Odpowiedź: 1996/97

Pytanie: Jaki system wprowadzono do plebiscytu po przerwie?
Odpowiedź: punktowy

Pytanie: Ile bramek według cypryjskiej reprezentacji zdobył ich zawodnik?
Odpowiedź: 40
Płazińce

Rozpoczyna się otworem gębowym, położonym po brzusznej stronie ciała, dalej przechodzącym w sporą mięsistą gardziel (może być wynicowana na zewnątrz w postaci rurki czy rękawa), za nią znajduje się proste lub rozgałęzione jelito. Zawsze jednak jest ono ślepo zakończone, bez otworu odbytowego i wszelkie ewentualne niestrawione resztki są usuwane przez otwór gębowy. Otwór odbytowy występuje tylko u niektórych wirków i przywr. Tasiemce nie posiadają układu pokarmowego, ponieważ żyjąc w jelicie cienkim są całe zanurzone w strawionym pokarmie i mogą chłonąć całą powierzchnią swego płaskiego ciała.

Pytanie: Gdzie płazińce mają otwór gębowy?
Odpowiedź: po brzusznej stronie ciała

Pytanie: W jaki sposób płazińce usuwają niestrawione resztki?
Odpowiedź: przez otwór gębowy

Pytanie: Czy wszystkie płazińce nie mają otworu odbytowego?
Odpowiedź: nie

Pytanie: Jakie zwierzęta nie posiadają układu pokarmowego?
Odpowiedź: Tasiemce
Netflix

Początkowo prowadziło działalność streamingową jedynie w wybranych regionach świata, stosując blokadę regionalną uniemożliwiającą dostęp z krajów, w których usługa nie była dostępna. W styczniu 2016 podczas targów CES przedsiębiorstwo zapowiedziało zmiany w prowadzonej dotychczas polityce rezygnując z blokady dla 150 państw (m.in. Polski). Poszczególne wersje regionalne różnią się od siebie ofertą, co wynika z ograniczeń licencyjnych, a także umów, które Netflix w przeszłości zawierał ze stacjami telewizyjnymi – przykładowo przez pewien czas, z uwagi na wcześniejszą sprzedaż licencji nc+, w polskim Netflixie brakowało House of Cards. Aktualnie serial ten jest dostępny, a Netflix nie sprzedaje licencji na swoje produkcje polskim stacjom telewizyjnym (wydawane są jednakże płyty DVD z niektórymi pozycjami).

Pytanie: Jaką działalność prowadził Netflix na początku rozwoju?
Odpowiedź: streamingową

Pytanie: Czy Netflix na początku swojej działalności blokował się na części krajów?
Odpowiedź: tak

Pytanie: Dla ilu państwa Netflix stosował blokadę regionalną?
Odpowiedź: 150

Pytanie: Czy Polska również była objęta blokadą regionalną Netflixa?
Odpowiedź: tak
Skarbiec wawelski (obrazy Leona Wyczółkowskiego)

Pierwsza prezentacja Skarbca wawelskiego odbyła się w Salonie Artystycznym „Ars” w Krakowie w październiku 1907 roku. 11 grudnia tego samego roku rozpoczęła się wystawa poświęcona temu cyklowi obrazów w dolnej sali Zachęty w Warszawie. Leon Wyczółkowski chciał po tych wystawach pokazać cały cykl za granicą. Dłuższe podróże dzieł nie były jednak możliwe ze względu na delikatność techniki pastelu. Jedynie Sarkofag św. Stanisława został zaprezentowany w 1908 roku w Wiedniu i była to jak dotychczas jedyna prezentacja dzieła z cyklu poza terenem dzisiejszej Polski. W tym samym roku gotowość do zakupienia cyklu zadeklarował polski kolekcjoner sztuki Dominik Witke-Jeżewski. Chciał on przekazać dzieła Muzeum Narodowemu w Warszawie. Leon Wyczółkowski zaproponował jednak cenę, na którą kolekcjoner nie mógł się zgodzić i do zakupu ostatecznie nie doszło. W 1912 odbyła się kolejna prezentacja całego cyklu w warszawskiej Zachęcie.

Pytanie: Dlaczego obrazy Wyczółkowskiego nie przetrwałyby dalekich podróży?
Odpowiedź: ze względu na delikatność techniki pastelu

Pytanie: Które dzieło można było podziwiać w Wiedniu?
Odpowiedź: Sarkofag św. Stanisława

Pytanie: Kto chciał kupić cykl obrazów Wyczółkowskiego?
Odpowiedź: Dominik Witke-Jeżewski

Pytanie: W jakim mieście po raz pierwszy wystawiono "Skarbiec wawelski"?
Odpowiedź: w Krakowie
Zastava 101

Początki konstrukcji Fiata 128 sięgają wczesnych lat 60 XX wieku, pracowano wówczas nad projektem X1/1. Za prace odpowiedzialny był Dante Giacosa, zakładano by nowy samochód cechował się silnikiem zamontowanym poprzecznie do osi nadwozia i przednim napędem. Produkcję nowego pojazdu planowano uruchomić w jugosłowiańskiej fabryce Črvena Zastava, gdzie wcześniej powstawały licencyjne modele 750 i 1300. Fiatowi 128 przyznano w 1970 tytuł Samochodu Roku. 16 maja 1971 roku ruszyła produkcja Zastavy 128 z 4-drzwiowym nadwoziem typu sedan. Wersję hatchback, nazwaną początkowo Zastava NV (Nacjonalno Vozilo), zaprezentowano 15 października 1971 roku podczas salonu motoryzacyjnego w Belgradzie. W 1973 roczny poziom produkcji nowej Zastavy przekroczył próg 55 000 egzemplarzy, tym samym przekraczając poziom produkcji modelu 750. Fiat 128 oraz Zastava 101 wyróżniały się nowoczesnym jak na owe czasy silnikiem zaprojektowanym przez Aurelio Lamprediego.

Pytanie: Jakie wyróżnienie zdobył model 128 w 1970 roku?
Odpowiedź: Samochodu Roku

Pytanie: Jakie miano miała nosić wersja hatchback Fiata?
Odpowiedź: Zastava NV

Pytanie: Czym odznaczały się modele Fiat 128 i Zastava 101?
Odpowiedź: nowoczesnym jak na owe czasy silnikiem

Pytanie: Kto przygotował design silnika Zastavy 101?
Odpowiedź: Aurelio Lamprediego
Zastava 101

Po 1983 roku rozszerzono gamę dostępnych wersji o samochód z nadwoziem typu pick-up, otrzymał nazwę Poli/Poly. Cechował się on przy ładowności równej 515 kg przestrzenią ładunkową o pojemności 2,3 m³ (z zabudową), prędkość maksymalna dla silnika 1.1 wynosiła 130 km/h, przyspieszenie 0-100 km/h 16,25 s, średnie zużycie paliwa przy 90 km/h zaś 7 l. Wersja pick-up produkowana była przez zakłady Zastava Specjialni Automobili zlokalizowane w Somborze. W późniejszym czasie wprowadzono do produkcji nową jednostkę napędową o pojemności 1302 cm³ i mocy maksymalnej 64 KM (47 kW). W 1985 roku na rynkach eksportowych zmieniono nazwę Zastava 101 na Jugo/Yugo Skala. Od 1988 roku z silnikiem 1300 dostępna była 5-biegowa manualna skrzynia biegów, zastosowano także nowe zderzaki z tworzyw sztucznych oraz układ zapłonowy Bosch. W 1997 roku fabrykę opuściło 2725 egzemplarzy Skali 101 oraz 1757 Skali 128. Wiosną 1999 roku fabryka w Kragujevacu została zbombardowana przez siły NATO. Produkcję modelu 101 wznowiono już pół roku później. W 2001 roku zrezygnowano z nazwy Yugo na rzecz historycznej marki Zastava. Dwa lata później, w 2003, zakończono produkcję 4-drzwiowej Zastavy 128. W maju 2008 roku zaprezentowano ostatnią wersję Skali 55, zastosowano nowy typ foteli przednich oraz zmodernizowano wygląd deski rozdzielczej. Produkcja Zastavy 101 została zakończona dnia 21 listopada 2008 roku. Pod koniec produkcji był to jeden z najtańszych dostępnych w wolnej sprzedaży nowych samochodów osobowych – cena wynosiła nieco ponad 3700 €. Wytwarzanie odmiany Poly z nadwoziem pick-up kontynuowano do grudnia 2010 roku, co ostatecznie zakończyło produkcję samochodów serii 101.

Pytanie: Jakie nadwozie posiadała wersja Poly?
Odpowiedź: pick-up

Pytanie: Jaką największą prędkość mógł rozwinąć silnik Poly?
Odpowiedź: 130 km/h

Pytanie: Gdzie produkowano wersję Poly?
Odpowiedź: Somborze

Pytanie: Jak nazywano Zastavę 101 na rynkach eksportowych od 1985?
Odpowiedź: Jugo/Yugo Skala
Rajmund Kaczyński

Po wybuchu wojny w obawie przed zsyłką na Sybir rodzina Kaczyńskich wyjechała do Warszawy. Tam Rajmund uczył się od 1940 w Zawodowej Szkole Technicznej (Technische Fachschule), którą ukończył w 1943 i rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn im. Wawelberga, potem w Państwowej Wyższej Szkole Technicznej odbywając naukę do 1944. Od 1941 należał do Związku Walki Zbrojnej, następnie w czerwcu 1942 został zaprzysiężony do Armii Krajowej przybierając pseudonim „Irka”. Po ukończeniu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w 1943 otrzymał stopień plutonowego podchorążego.

Pytanie: Czego bał się Rajmund?
Odpowiedź: zsyłki na Sybir

Pytanie: Jaki alias przyjął Rajmund?
Odpowiedź: Irka

Pytanie: Gdzie zamieszkiwał "Irka"?
Odpowiedź: w Warszawie

Pytanie: W którym roku "Irka" rozpoczął studia?
Odpowiedź: w 1943
Operacja Overlord

Celem Bodyguard było danie Niemcom do zrozumienia, że inwazja na kontynent nastąpi w rejonie Calais, gdzie kanał La Manche jest najwęższy – chodziło tutaj o skoncentrowanie w rejonie odległym od miejsca inwazji wojsk niemieckich oraz aby Niemcy nie zdążyli przerzucić swych sił na wybrzeże w pierwszych dniach inwazji, a także aby przekonać Niemców, że lądowanie w Normandii to tylko preludium do dużo większej operacji wojskowej, która miała mieć miejsce później. Aby uznać Bodyguard za sukces, koniecznym było przekonanie Hitlera, że:

Pytanie: W jakim obszarze miała zostać przeprowadzona inwazja?
Odpowiedź: w rejonie Calais

Pytanie: Kogo Bodyguard miał przekonać?
Odpowiedź: Hitlera

Pytanie: Przy jakim kanale miała nastąpić inwazja?
Odpowiedź: La Manche

Pytanie: Kto miał powiadomić Niemców?
Odpowiedź: Bodyguard
Operacja Overlord

W zachodniej części przyczółka w Normandii wojska amerykańskie miały zająć półwysep Cotentin, zwłaszcza Cherbourg, który zapewniłby aliantom dostęp do pełnomorskiego portu. Teren za plażami Utah i Omaha charakteryzował się występowaniem bocage, kolczastych żywopłotów na nasypach o wysokości od 0,91 do 1,2 m z rowem po obu stronach. Wiele obszarów było dodatkowo chronionych przez rowy strzeleckie i stanowiska karabinów maszynowych. Większość dróg była zbyt wąska dla czołgów. Niemcy zalali pola za plażą Utah wodą morską do 3,2 km od wybrzeża. Siły niemieckie na półwyspie obejmowały 91, 243 i 709 Dywizję Piechoty Trzeciego dnia po inwazji dowódcy alianccy zdali sobie sprawę, że Cherbourg nie zostanie szybko zajęty i postanowili odciąć półwysep, aby zapobiec dalszemu wzmocnieniu sił niemieckich przez nachodzące posiłki. Po nieudanych atakach debiutującej na polu walki 90 Dywizji Piechoty, gen. Joseph Lawton Collins, dowódca VII Korpusu, przydzielił do tego zadania doświadczoną 9 Dywizję Piechoty. Amerykanie dotarli do zachodniego wybrzeża Cotentin 17 czerwca, odcinając Cherbourg. 9 Dywizja, do której dołączyły amerykańska 4 Dywizja Piechoty i brytyjska 79 Dywizja Piechoty, przejęła kontrolę nad półwyspem w zaciekłych walkach trwających od 19 czerwca; Cherbourg został zdobyty 26 czerwca. Do tego czasu Niemcy zniszczyli obiekty portowe, które zostały przywrócone do pełnej sprawności dopiero we wrześniu.

Pytanie: Dlaczego Cherbourg stanowił ważny obiekt zainteresowań amerykańskiej armii?
Odpowiedź: zapewniłby aliantom dostęp do pełnomorskiego portu

Pytanie: Czym były obecna na plażach atakowanych przez aliantów bocage?
Odpowiedź: kolczastymi żywopłotami na nasypach o wysokości od 0,91 do 1,2 m z rowem po obu stronach

Pytanie: Co, poza bocage, stanowiło ochronę na atakowanych przez aliantów plażach?
Odpowiedź: rowy strzeleckie i stanowiska karabinów maszynowych

Pytanie: Dlaczego kilka dni po rozpoczęciu inwazji, amerykańscy dowódcy odcięli Cherbourg?
Odpowiedź: aby zapobiec dalszemu wzmocnieniu sił niemieckich przez nachodzące posiłki
Rezerwaty przyrody w Polsce

Na terenie województwa mazowieckiego znajduje się 189 rezerwatów przyrody. Łącznie zajmują powierzchnię przekraczającą 17 990 ha. Największym jest „Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego”, którego powierzchnia przekracza 900 ha, a najmniejszym rezerwat „Sadkowice”, którego powierzchnia wynosi zaledwie 0,9 ha. Pod względem powierzchni i liczby przeważają rezerwaty leśne. Rozmieszczenie rezerwatów na terenie województwa nie jest równomierne – największe zagęszczenie występuje w środkowej części województwa, najmniejsze zaś w jego północnej części. Pod względem własności gruntu przeważa własność Skarbu Państwa (170), w 19 rezerwatach są grunty prywatne, a w 9 grunty będące własnością samorządów.

Pytanie: Ile parków narodowych można odwiedzić w województwie mazowieckim?
Odpowiedź: 189

Pytanie: Jakiego typu rezerwaty zajmują większość terenu województwa mazowieckiego?
Odpowiedź: leśne

Pytanie: Jaką przestrzeń zajmują wszystkie rezerwaty na obszarze Mazowsza?
Odpowiedź: 17 990 ha

Pytanie: Czyją własność stanowi największa część rezerwatów?
Odpowiedź: Skarbu Państwa
Steffen Möller

Uczęszczał do gimnazjum humanistycznego Wilhelm-Dörpfeld-Gymnasium w Wuppertalu, gdzie zdał maturę. W szkole udzielał się w kabarecie. Po ukończeniu gimnazjum i odbyciu służby cywilnej zaczął studiować teologię i filozofię na Wolnym Uniwersytecie Berlińskim. Na kurs języka polskiego pojechał do Krakowa. Po ukończeniu studiów w Berlinie wrócił w 1994 do Polski, gdzie pracował najpierw jako nauczyciel języka niemieckiego w Liceum im. Królowej Jadwigi w Warszawie, a potem jako wykładowca języka niemieckiego na Uniwersytecie Warszawskim (m.in. w Instytucie Lingwistyki Stosowanej).

Pytanie: W jakiej szkole podszedł do egzaminu dojrzałości?
Odpowiedź: W gimnazjum humanistycznym Wilhelm-Dörpfeld-Gymnasium w Wuppertalu

Pytanie: Jakie wydarzenia poprzedzały rozpoczęcie studiów?
Odpowiedź: Ukończenie gimnazjum i odbycie służby cywilnej

Pytanie: W jakiej miejscowości uczył się języka polskiego?
Odpowiedź: W Krakowie

Pytanie: Czy pracował jako nauczyciel?
Odpowiedź: tak
Marek Dutkiewicz

Od 1969 zajmuje się pisaniem tekstów piosenek. Współtworzył kilkaset piosenek, z których wiele stało się przebojami. Współpracował z zespołami i wokalistami, takimi jak m.in. 2 plus 1, Andrzej i Eliza, Felicjan Andrzejczak, Budka Suflera, Halina Frąckowiak, Kombi, Lombard, Urszula czy Zdzisława Sośnicka. Utwory z jego tekstami wykonywali też artyści, tacy jak: Alibabki, Bemibek, Monika Borys, Ewa Farna, Bogdan Gajkowski, Homo Homini, Olga Jackowska, Martyna Jakubowicz, Anna Jantar, Irena Jarocka, Majka Jeżowska, Klincz, Lady Pank, Jacek Lech, Zofia Nowakowska, Pro Contra, Krystyna Prońko, Andrzej Rybiński, Skaldowie, Wojciech Skowroński, Test, Trubadurzy, Varius Manx, Wawele i Marianna Wróblewska oraz zespół Papa Dance, dla którego pisał pod pseudonimem Wojciech Filipowski.

Pytanie: Jaki alias przyjął tekściarz, gdy pisał dla Papa Dance?
Odpowiedź: Wojciech Filipowski

Pytanie: W którym roku tekściarz zaczął zajmować się słowami do utworów?
Odpowiedź: w 1969
Maja Ostaszewska

Laureatka Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza przyznawanej przez redakcję miesięcznika „Teatr” za sezon 2006/2007, za rolę Harper Pitt w przedstawieniu Anioły w Ameryce Tony’ego Kushnera w TR Warszawa (reż. Krzysztof Warlikowski). W 2012 i 2018 otrzymała Telekamerę „Tele Tygodnia” w kategorii Aktorka, natomiast w lutym 2013 otrzymała nominację do nagrody Wiktory 2012 w kategorii Aktor telewizyjny. Za rolę żony Ryszarda Kuklińskiego w filmie Jack Strong otrzymała Orła za pierwszoplanową rolę kobiecą.

Pytanie: Jaką nagrodę przyznawał magazyn "Teatr"?
Odpowiedź: Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza

Pytanie: W czyją rolę wcieliła się Ostaszewska w "Aniołach w Ameryce"?
Odpowiedź: Harper Pitt

Pytanie: Jaką nagrodę otrzymała w 2012 i 2018 roku?
Odpowiedź: Telekamerę „Tele Tygodnia”

Pytanie: Czy Ostaszewska jest laureatką Orła?
Odpowiedź: tak
Mitochondrium

Macierz mitochondrialna, inaczej matriks, to przestrzeń wewnątrz mitochondrium, ograniczona błoną wewnętrzną. Wypełnia ją rodzaj żelu – wodny roztwór białek i metabolitów zużywanych na potrzeby mitochondrium. Macierz zawiera około 2/3 wszystkich białek w mitochondrium. W ich skład wchodzą takie białka jak enzymy β-oksydacji kwasów tłuszczowych, cyklu Krebsa, syntezy steroidów i inne. Enzymem markerowym (markerem) matrix mitochondrialnej jest syntetaza cytrynianowa. Macierz zawiera również materiał genetyczny w postaci kilku kopii mitochondrialnego DNA (mtDNA), rybosomy mitochondrialne i tRNA mitochondrialny.

Pytanie: Jaką inną nazwą określić można matriks?
Odpowiedź: Macierz mitochondrialna

Pytanie: Czym jest matriks?
Odpowiedź: przestrzenią wewnątrz mitochondrium

Pytanie: Z czego składa się środek matriksa?
Odpowiedź: z białek i metabolitów

Pytanie: Jakie rodzaje białek znajdują się w mitochondrium?
Odpowiedź: enzymy β-oksydacji kwasów tłuszczowych, cyklu Krebsa, syntezy steroidów i inne

Pytanie: W jakiej formie występuje nośnik informacji genetycznych w matriksie?
Odpowiedź: kopii mitochondrialnego DNA
Mitochondrium

W jej skład wchodzi ponad 150 polipeptydów, ma także wysoki współczynnik białek do lipidów (ponad 3:1 wagowo, oznacza to, że 1 białko przypada na 15 fosfolipidów). Są to białka łańcucha oddechowego, syntaza ATP wytwarzająca ATP w macierzy mitochondrialnej oraz białka transportujące metabolity do wnętrza macierzy i na zewnątrz. Stanowią one około 20% wszystkich białek mitochondrium. Błona wewnętrzna, w przeciwieństwie do błony zewnętrznej nie zawiera poryn i jest nieprzepuszczalna dla wszystkich cząsteczek. Posiada ona jednakże w swojej strukturze nietypowy fosfolipid, kardiolipinę. Związek ten, odkryty po raz pierwszy w krowim sercu w 1942, jest charakterystyczny dla błon bakterii i mitochondrium. Kardiolipina zawiera w swojej strukturze cztery nasycone kwasy tłuszczowe zamiast dwóch, co może powodować, że nasycona nią błona będzie trudniejsza do spenetrowania. Transport jonów i innych cząsteczek dostających się oraz wychodzących z macierzy mitochondrialnej wymaga specjalnych transporterów błonowych. Białka przenoszone są przez kompleks translokazy błony wewnętrznej mitochondrium lub przez Oxa1. Umożliwia to wytworzenie gradientu protonowego niezbędnego do działania łańcucha oddechowego.

Pytanie: Gdzie produkowane jest ATP?
Odpowiedź: macierzy mitochondrialnej

Pytanie: Czy błona zewnętrzna jest taka sama w budowie jak wewnętrzna?
Odpowiedź: nie

Pytanie: Ile polipeptydów zawiera mitochondrium?
Odpowiedź: 150

Pytanie: Gdzie po raz pierwszy wykryto kardiolipinę?
Odpowiedź: krowim sercu
Niemiecka Republika Demokratyczna

Kolejne protesty wybuchły w czerwcu 1989 roku po masakrze studentów na Placu Niebiańskiego Spokoju. W wielu miastach NRD pisano napisy na murach oraz roznoszono ulotki, a w Berlinie i Lipsku doszło do manifestacji. Pod koniec czerwca Węgry otworzyły granicę z Austrią – w efekcie wielu mieszkańców NRD zaczęło uciekać przez Czechosłowację, Węgry i Austrię do RFN. Liczba osób, która przez Węgry uciekła do RFN wynosi ok. 25 tys. Ucieczkę obywateli nazwano rewolucją trabantów. Z czasem wczasowicze z NRD zaczęli wdzierać się na tereny ambasad RFN w Warszawie, Pradze, Budapeszcie i Sofii, domagając się azylu politycznego. Na początku października SED zgodził się na przetransportowanie uchodźców specjalnymi pociągami przez terytorium NRD. W Dreźnie tysiące osób próbowało dostać się do pociągów, doprowadzając do zamieszek.

Pytanie: Co działo się w efekcie otwarcia granicy austro-węgierskiej?
Odpowiedź: w efekcie wielu mieszkańców NRD zaczęło uciekać przez Czechosłowację, Węgry i Austrię do RFN

Pytanie: Jakie wydarzenie określono "rewolucją trabantów"?
Odpowiedź: Ucieczkę obywateli

Pytanie: Jakie wydarzenie stało się przyczyną wybuchu kolejnych strajków w 1989 roku?
Odpowiedź: Masakra studentów na Placu Niebiańskiego Spokoju

Pytanie: Czy protesty odbyły się w Berlinie?
Odpowiedź: tak