mzasada/poquad_v2 huggingface dataset:
Marlene Dietrich

Ostatnim filmem Marleny wyreżyserowanym przez von Sternberga był Diabeł jest kobietą. Aktorka nawiązała później współpracę z innymi reżyserami i zagrała w kilku filmach, które nie dorównały jednak popularnością tym nakręconym z von Sternbergiem, m.in. Ogród Allaha z 1936 roku (był to pierwszy film Marleny nakręcony w kolorze) czy Eskapada (1937). Jednak w roku 1939 aktorka zagrała rolę Frenchy w westernie Destry znowu w siodle (ang. Destry Rides Again), który odniósł spory sukces. Marlenę chwalono za pokazanie się w nietypowej dla siebie, komediowej roli. Z tego filmu pochodzi również przebój „The Boys in the Backroom”. Sukcesem okazał się także kolejny film, Siedmiu grzeszników, choć następny, Płomień Nowego Orleanu nie spotkał się z uznaniem.

Pytanie: Przy współpracy z jakim reżyserem Dietrich odnosiła największe sukcesy zawodowe?
Odpowiedź: von Sternbergiem

Pytanie: W którym roku Dietrich wystąpiła w Eskapadzie?
Odpowiedź: 1937

Pytanie: Jaki tytuł nosił film, który wieńczył współpracę Dietrich z von Sternbergiem?
Odpowiedź: Diabeł jest kobietą

Pytanie: Czy Płomień Nowego Orleanu został dobrze przyjęty przez krytyków?
Odpowiedź: nie
El Greco

Inni badacze raczej sceptycznie podchodzili do możliwości terminowania El Greca u Tycjana; monografista Manuel Bartolomé Cossío twierdził, że „Tycjan zapoznał go z podstawowymi elementami techniki malarskiej, lecz El Greco nie wcielił się w tycjanowskiego ducha”. Duński monografista El Greca, J. F. Willumsen uważał, że malarz przebywał w pracowni Jacopa Bassana, o czym mają świadczyć podobieństwa we wczesnych pracach obu artystów, np. w Pokłonie Trzech Króli z Muzeum Benaki w Atenach. Pierwsze prace El Greca zdradzają również duże pokrewieństwo z twórczością Tintoretta, od którego El Greco zapożyczył pomysł „swobodnego konstruowania postaci, a nawet deformacji ich struktury przez nadmierne wydłużanie, oraz nasycenie obrazu metafizycznym niepokojem”. W takim stylu namalowany został Tryptyk modeński powstały pomiędzy styczniem a sierpniem 1568, sygnowany imieniem „Domenikos” z widocznymi jeszcze zapożyczeniami ze sztuki bizantyjskiej. W Wenecji El Greco prawdopodobnie przybrał przydomek „Grek”.

Pytanie: Kim był Cossío?
Odpowiedź: monografistą

Pytanie: Jakiej narodowości był J. F. Willumsen?
Odpowiedź: duńskiej

Pytanie: W czyjej pracowni przebywał El Greco według Willumsena?
Odpowiedź: Jacopa Bassana

Pytanie: Od kogo El Greco zapożyczył pomysł „swobodnego konstruowania postaci"?
Odpowiedź: Tintoretta
El Greco

Data urodzenia została ustalona na podstawie zeznań samego El Greca, które złożył w październiku i listopadzie 1606, w związku z pozwem z udziałem Bractwa Nuestra Señora de la Caridad w Illescas; El Greco podał wówczas swój wiek: sześćdziesiąt pięć lat. Hiszpański historyk sztuki Fernando Marías w swojej najnowszej monografii poświęconej El Grecowi podaje, że w pierwszej biografii artysty napisanej w 1724 przez Antonia Palomina, podana została błędna data śmierci – 1625 oraz krótka, ale istotna informacja: „zmarł w wieku 77 lat”. Przyjmując prawidłową datę śmierci, El Greco miałby urodzić się w 1537. Marías przyjmuje więc datę urodzin El Greca pomiędzy 1537 a 1541 lub 1542, zaznaczając, iż każda z tych dat może być prawidłowa. Na datę wcześniejszą wskazuje również fakt, że w najwcześniejszym zachowanym dokumencie związanym z El Grekiem, datowanym na 28 września 1563, wspomina się o malarzu jako o „mistrzu sztuki malarskiej”. Biorąc pod uwagę, że minimalnym wiekiem potrzebnym do otwarcia własnego warsztatu było około dwudziestu pięciu lat, wcześniejsza data urodzin El Greca jest wielce prawdopodobna.

Pytanie: Z jakiego powodu musiał on złożyć zeznania jesienią 1606 roku?
Odpowiedź: w związku z pozwem z udziałem Bractwa Nuestra Señora de la Caridad w Illescas

Pytanie: W jaki sposób określono datę jego narodzin?
Odpowiedź: na podstawie zeznań samego El Greca

Pytanie: Kto był autorem pierwszej książki poświęconej życiu El Greca?
Odpowiedź: Antonio Palomino

Pytanie: W którym roku urodził się El Greco, zdaniem Fernanda Maríasa?
Odpowiedź: pomiędzy 1537 a 1541 lub 1542
Zderzenie samolotów nad Brocklesby

Ansony znajdowały się na wysokości 300 metrów nad miejscowością Brocklesby, w pobliżu Albury, gdzie miały wykonać zwrot. Fuller stracił z oczu samolot Hewsona znajdujący się pod nim i oba Ansony zderzyły się wśród „skrzypliwego jęku metalu i rozdzierania płótna”. Pozostały złączone ze sobą: Anson Fullera wbił się w grzbiet samolotu Hewsona. Oba silniki górnego samolotu wyłączyły się w momencie zderzenia, ale te z dolnego nadal działały na pełnej mocy i złączone samoloty rozpoczęły wolny lot po okręgu. Fuller odkrył, że może kontrolować „połączone w zwariowany sposób” samoloty używając swoich lotek oraz klap i rozpoczął poszukiwanie miejsca do lądowania. Obaj nawigatorzy, Sinclair i Fraser, wyskoczyli na spadochronach, wkrótce zrobił to samo pilot dolnego Ansona, który odniósł rany pleców, gdy śmigło górnego samolotu przecięło kadłub jego maszyny.

Pytanie: Na jakiej wysokości były samoloty podczas zderzenia?
Odpowiedź: 300 metrów

Pytanie: Nad jakim miasteczkiem doszło do wypadku?
Odpowiedź: Brocklesby

Pytanie: W jaki sposób doszło do wypadku samolotów?
Odpowiedź: Anson Fullera wbił się w grzbiet samolotu Hewsona

Pytanie: Jakich obrażeń doznał pilot Ansona?
Odpowiedź: odniósł rany pleców
RAID

RAID 4 jest bardzo zbliżony do RAID 3 z tą różnicą, że dane są dzielone na bloki o wielkości np. 16, 32, 64 lub 128 kB. Takie bloki zapisywane są na dyskach podobnie do rozwiązania RAID 0. Dla każdego rzędu zapisywanych danych blok parzystości zapisywany jest na dedykowanym dysku parzystości. W odróżnieniu od RAID 2 i RAID 3, gdzie każdy transfer wymagał wykonania operacji wejścia/wyjścia na wszystkich dyskach jednocześnie, w RAID 4 pojedyncza operacja dotyczy tylko nielicznych dysków, co w rezultacie pozwala na wykonywanie operacji równolegle prowadząc do zwiększenia wydajności – szczególnie przy przesyłaniu małych bloków.

Pytanie: Co różni RAID 4 od RAID 3?
Odpowiedź: dane są dzielone na bloki

Pytanie: Czy RAID 0 miał podobne rozwiązanie co jego następcy? 
Odpowiedź: tak

Pytanie: Czy RAID 4 ma zwiększoną wydajność?
Odpowiedź: tak

Pytanie: Jaką operację musiał wykonać transfer w RAID 3?
Odpowiedź: wejścia/wyjścia
Choroba Crohna

Osoby z grupy wysokiego ryzyka zachorowania na raka jelita grubego, to te które mają genetyczne lub dziedziczne predyspozycje do jego powstania, oraz pacjenci z zapalną chorobą jelit.
Pacjenci z chorobą Leśniowskiego-Crohna mają 5,6 raza zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego w stosunku do populacji ogólnej
(w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego ryzyko jest większe). W porównaniu do populacji ogólnej rak jelita grubego w chorobie Leśniowskiego-Crohna występuje w młodszym wieku. Częściej lokalizuje się w prawej części okrężnicy i częściej jest wieloogniskowy. Szczególnie narażone na możliwość powstania raka są miejsca zwężeń i przetok.
Choroba Leśniowskiego-Crohna wymaga poświęcenia uwagi ryzyku raka, aczkolwiek nie został wypracowany program najbardziej efektywnej kontroli. Zaleca się program umiarkowanego nadzoru nad chorymi, taki jaki stosuje się dla wrzodziejącego zapalenia jelita grubego ograniczonego do lewej strony okrężnicy, z kontrolą endoskopową co 1–2 lata po 15 latach trwania choroby.

Pytanie: Na jaką chorobę mają większe szanse zachorować osoby cierpiące na chorobę Leśniowskiego-Crohna?
Odpowiedź: raka jelita grubego

Pytanie: Jakie osoby mają zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego?
Odpowiedź: które mają genetyczne lub dziedziczne predyspozycje do jego powstania, oraz pacjenci z zapalną chorobą jelit

Pytanie: W jakich miejscach w organizmie człowieka jest większe prawdopodobieństwo na pojawienie się raka?
Odpowiedź: zwężeń i przetok

Pytanie: Czy w przypadku choroby Leśniowskiego-Crohna zaleca się najbardziej efektywną kontrolę?
Odpowiedź: nie
Murad III

Rządy Murada III na polu polityki zewnętrznej to przede wszystkim wojny z Persją i Austrią Habsburgów. W okresie jego panowania nastąpiło zbliżenie polityczne z państwem marokańskim, wsparł pretensje do tronu Abu Marwana Abd al-Malika I, w 1578 jego wojska w bitwie pod Wadi Sebil pokonały Portugalczyków popierających obalonego Abdullaha al-Galib Billaha i przejściowo opanowały Fez. W 1578 podjął nieudaną próbę podporządkowania sobie wybrzeża etiopskiego. Wykorzystując konflikty wewnętrzne w państwie perskim po śmierci szacha Tahmaspa I, zaatakował to państwo, wszczynając długoletnią wojnę (1577–1590). Ostatecznie na mocy tzw. umowy Ferhard Paszy (1590) do państwa osmańskiego wcielono Azerbejdżan, Gruzję i terytoria kaukaskie do Morza Kaspijskiego. U schyłku jego panowania wznowiono wojnę na Bałkanach (w Bośni).

Pytanie: Czy w trakcie rządów Murada III doszło do polepszenia relacji z krajem marokańskim?
Odpowiedź: tak

Pytanie: W jakim starciu armia Murada III odniosła zwycięstwo nad armią portugalską?
Odpowiedź: w bitwie pod Wadi Sebil

Pytanie: Co skłoniło Murada III do najazdu na Persję?
Odpowiedź: konflikty wewnętrzne w państwie perskim po śmierci szacha Tahmaspa I

Pytanie: Jakie terytoria przyłączono do państwa osmańskiego dzięki umowie Ferhard Paszy?
Odpowiedź: Azerbejdżan, Gruzję i terytoria kaukaskie do Morza Kaspijskiego
Cmentarz żydowski w Lutowiskach

Powstanie cmentarza jest ściśle związane z prężnym rozwojem tutejszej społeczności żydowskiej. Pierwsze wzmianki o pojawiających się w Lutowiskach Żydach dotyczą połowy XVIII stulecia. W 1870 stanowili oni już około 70% mieszkańców (1309 na 1849). Ludność żydowska podlegała wówczas, to jest w początkach swej obecności w Lutowiskach, leskiemu kahałowi. Istnienie samodzielnej gminy żydowskiej w Lutowiskach jest potwierdzone dopiero w odniesieniu do XIX wieku. Nie wiadomo gdzie grzebali swoich zmarłych lutowiscy Żydzi przed powstaniem kirkutu – czy na cmentarzu w Ustrzykach Dolnych, czy też w odległym Lesku. Być może, dla uniknięcia niewygód i kosztów, kirkut w Lutowiskach powstał w okresie, gdy nie funkcjonowała tu jeszcze samodzielna gmina żydowska.

Pytanie: Kiedy prawdopodobnie pojawili się na tych terenach Żydzi?
Odpowiedź: w połowie XVIII stulecia

Pytanie: Ilu Żydów mieszkało w Lutowiskach w 1870 roku?
Odpowiedź: 1309

Pytanie: Ile procent osób w Lutowiskach to byli Żydzi?
Odpowiedź: 70

Pytanie: Komu podlegała ludność żydowska?
Odpowiedź: leskiemu kahałowi

Pytanie: Ile osób mieszkało w Lutowiskach w XIX wieku?
Odpowiedź: 1849
Guy Armoured Car

Za najlepszy z testowanych uznano samochód Guy, który oferował dobre charakterystyki w terenie i oparty był na sprawdzonych już podzespołach, dzielonych z ciągnikiem artyleryjskim Guy Quad Ant. Odmiennie niż w ciągniku, w samochodzie Guy przeniesiono silnik na tył. Prototypy Morris i Austro-Daimler z niezależnym zawieszeniem kół, były wprawdzie bardziej perspektywiczne, lecz ich dopracowanie wymagało czasu, podczas gdy sytuacja polityczna w Europie stawała się coraz bardziej napięta (ponadto Anschluss stawiał pod znakiem zapytania możliwość dostaw z tego kraju). W rezultacie w styczniu 1939 zamówiono 101 samochodów pancernych Guy. Początkowo (do 1941 roku) pojazdy tej klasy były oficjalnie klasyfikowane w Wielkiej Brytanii jako „lekkie czołgi kołowe” – ang. Tank, Light (Wheeled), a zwycięski samochód został oznaczony jako Tank, Light (Wheeled), Mark I (model pierwszy, w skrócie Mk I). Później ich oznaczenie zmieniono na Armoured Car, Guy (samochód pancerny Guy).

Pytanie: Na jakich podzespołach stworzono GUY?
Odpowiedź: sprawdzonych

Pytanie: Czy ciągnik artyleryjski Guy Quad Ant miał takie same podzespoły jak Guy?
Odpowiedź: dzielonych z ciągnikiem artyleryjskim Guy Quad Ant

Pytanie: Czym różnił się Guy od ciągnika artyleryjskiego Guy Quad Ant?
Odpowiedź: miał przeniesiony silnik na tył

Pytanie: Jak nazywano w Wielkiej Brytanii Guye?
Odpowiedź: „lekkie czołgi kołowe”
Guy Armoured Car

Prototypy miały pancerne nadwozie nitowane, o skomplikowanym kształcie, zaprojektowane przez królewski arsenał w Woolwich. Firma Guy Motors zasugerowała jednak zastosowanie w konstrukcji spawania, nie używanego wcześniej na większą skalę w konstrukcji brytyjskich pojazdów, co zostało zaakceptowane przez zamawiającego. W celu usprawnienia pracy w fabryce Guy w Wolverhampton opracowano i zainstalowano specjalną obrotową ramę do wygodnego i szybszego spawania kadłubów (po wojnie fabryka otrzymała za to nagrodę od Królewskiej Komisji Nagród dla Wynalazców). Po wybuchu II wojny światowej okazało się jednak, że firma Guy Motors miała niewystarczające moce produkcyjne jak na zwiększone potrzeby związane z wojną, więc zaproponowano wytwarzanie analogicznego samochodu pancernego koncernowi motoryzacyjnemu Rootes Group. Nowy samochód pancerny Humber Armoured Car był wzorowany na samochodzie pancernym Guy, a pancerne nadwozia i wieże dla niego nadal wykonywała firma Guy, dysponująca odpowiednim stanowiskiem. Pierwszy model samochodu Humber AC Mk I miał nadwozie i wieżę analogiczne do samochodu Guy AC Mk IA, a wizualną różnicę stanowiła przede wszystkim pozioma górna krawędź tylnych błotników, zamiast pochyłej.

Pytanie: Co miało polepszyć wydajność pracy w zakładzie w Wolverhampton?
Odpowiedź: specjalna obrotowa rama do wygodnego i szybszego spawania kadłubów

Pytanie: Dlaczego produkowanie zbliżonego pojazdu zaproponowano innemu koncernowi?
Odpowiedź: po wybuchu II wojny światowej okazało się, że firma Guy Motors miała niewystarczające moce produkcyjne jak na zwiększone potrzeby związane z wojną

Pytanie: Jaką innowację zastosowano w konstrukcji tego samochodu dzięki przedsiębiorstwu Guy Motors?
Odpowiedź: spawanie

Pytanie: Czy firma Guy Motors została zupełnie wykluczona z procesu produkcyjnego po wybuchu II wojny światowej?
Odpowiedź: nie
Netta (piosenkarka)

Najwięcej występów publicznych Netta odbyła tuż po wygranej 63. Konkursu Piosenki Eurowizji. Koncertowała wtedy po całej Europie, w tym w Wiedniu, Zurychu, Berlinie, Paryżu, Kolonii, czy w Londynie. W 2018 występowała także w Polsce, m.in. w festiwalu Magiczne Zakończenie Wakacji w Kielcach czy na festiwalu Przebój lata RMF FM i Polsatu. W 2019 zagrała koncert w Kijowie. W 2020 planowała występować na sześciu koncertach w Polsce (Poznań, Warszawa, Gdańsk), lecz koncerty zostały odwołane z powodu rozprzestrzeniania się koronawirusa SARS-CoV-2 na świecie. Planowane są jeszcze dwa występy Netty na terenie Meksyku.

Pytanie: Którą edycję Eurowizji wygrała Netta?
Odpowiedź: 63

Pytanie: Czy ze swoim występem pojawiła się już na Wyspach Brytyjskich
Odpowiedź: tak

Pytanie: Co powstrzymało ją przed dalszym koncertowaniem?
Odpowiedź: pandemia SARS-CoV-2

Pytanie: W której z Ameryk będzie można posłuchać jej na żywo w niedalekiej przyszłości?
Odpowiedź: w Północnej
Mihrimah

Była nie tylko księżniczką, ale sprawowała też funkcję Valide Sultan (stanowisko to zwykle pełniła żyjąca matka panującego sułtana) swojego brata Selima II, panującego w latach 1566 - 1574. W osmańskiej Turcji valide sultan tradycyjnie miała dostęp do dużych środków i często finansowała wielkie projekty architektoniczne. Najbardziej znane fundacje Mihrimah to dwa stambulskie kompleksy meczetowe noszące jej imię, oba zaprojektowane przez głównego architekta jej ojca, Sinana. Meczet Mihrimah Sultan przy bramie Edirne, znajdującej się na zachodnim odcinku murów starego miasta, był jednym z najbardziej pomysłowych projektów Sinana. Używając nowych systemów nośnych i bocznych pomieszczeń, powiększył powierzchnie przeznaczone na okna. Drugim jest meczet Mihrimah Sultan w dzielnicy Üsküdar, znany też jako meczet İskele, będący jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów tej dzielnicy.

Pytanie: Jaka krewna sułtana najczęściej przyjmowała rolę Valide Sultan?
Odpowiedź: matka panującego sułtana

Pytanie: Beneficjentką jakich budowli budowli została Mihrimah?
Odpowiedź: dwóch stambulskich kompleksów meczetowych

Pytanie: Czy Valide Sultan przysługiwało prawo do dysponowania budżetem?
Odpowiedź: tak

Pytanie: Jakie rozwiązania wykorzystał Sinana przy projektowaniu meczetu?
Odpowiedź: Używając nowych systemów nośnych i bocznych pomieszczeń, powiększył powierzchnie przeznaczone na okna
Villarreal CF

Lata 60. Villarreal zaczął grą w 1 lidze regionalnej. Przez pierwsze dwa lata, zespół był daleko od promowanej awansem pierwszej pozycji. Lecz przyszedł sezon 66/67, w którym to Villarreal zajął 3 miejsce i awansował wyżej. Od tego czasu Villarreal dobrze radził sobie w 3 lidze, a w 1970 roku udało się zdobyć mistrzostwo, co dało awans do 2 ligi.
Lata 70. nie były dla Villarreal dobrą dekadą. W sezonie 70/71 piłkarze Villarrealu zajęli 17 miejsce i powrócili do 3 ligi. W sezonie 75/76 spadli do ligi regionalnej, lecz na szczęście szybko zdołali awansować.
W latach 80. Hiszpania była organizatorem piłkarskich Mistrzostw Świata. W tym czasie Villarreal próbował ustabilizować się w lidze. Początkowo grał w 3 lidze, jednak w sezonie 86/87 sięgnął po awans do wyższej ligi. Dwa lata później powrócił do 3 ligi.

Pytanie: W którym sezonie Villarreal awansował?
Odpowiedź: 66/67

Pytanie: W jakiej lidze znalazł się zespół w 1970 roku?
Odpowiedź: 2

Pytanie: Jaki kraj organizował MŚ w latach 80.?
Odpowiedź: Hiszpania

Pytanie: Kiedy odbyły się MŚ w Hiszpanii?
Odpowiedź: W latach 80
Salamandra czarna

Podgatunek S. atra aurorae jest krytycznie zagrożony wyginięciem. Zagrażające mu czynniki podzielić można na dwie grupy. W jednej wymienia się odłów, prowadzony w celu nie tylko handlu i trzymania płazów jako zwierzęta domowe, ale również do celów naukowych. Do drugiej zalicza się destrukcja środowiska naturalnego. Chodzi tutaj o nadmierne zużycie, a więc zmniejszanie się zasobów wodnych strumieni oraz zniszczenie gleby. W przeciwieństwie do zagrożonej wyginięciem S. atra aurorae włoskim populacjom podgatunku S. atra atra nic nie zagraża.

Pytanie: Czy S. atra atra należy do istot krytycznie zagrożonych wyginięciem?
Odpowiedź: nie

Pytanie: Ile grup przyczyn, które wpływają na zagrożenie podgatunku, można wyróżnić?
Odpowiedź: dwie

Pytanie: Jaki podgatunek występuje we Włoszech?
Odpowiedź: S. atra atra
Salamandra czarna

Sądzi się, że pierwotnie salamandry cechowały się zabarwieniem czarnym w żółte plamy. U dojrzałych płazów kolor taki wynika z obecności naskórkowych ksantoforów czy skórnych irydoforów. Czerń tworzą natomiast naskórkowe i skórne melanofory. Chromatofory takie występują u blisko spokrewnionych z czarną gatunków salamandry. U salamandry czarnej irydofory i ksantofory nie rozwijają się. W efekcie płaz wykazuje jednolicie czarne ubarwienie. Zmiana zajść musiała jeszcze przed wyodrębnieniem się plamkowanego żółto podgatunku S. a. aurorae, jednakże przed rozdzieleniem się linii S. a. atra i S. a. padubiensis. Z biegiem czasu ilość barwy żółtej malała, co doprowadziło do powstania jednolicie czarnych płazów. U podgatunku z Pasubio większość osobników wytwarza kompleksy irydoforów i ksantoforów, jednak niektóre są ich pozbawione. S. a. atra w ogóle rzeczonego kompleksu nie wytwarza, a zauważalne u niektórych osobników ciemnobrązowe plamkowanie stanowi raczej efekt miejscowego braku melanosomów, niż obecności jakichkolwiek innych ciałek barwnikowych. Zmiana zabarwienia przebiegała stopniowo, poprzez zmniejszanie się natężenia żółtego plamkowania, nie mając charakteru gwałtownego. Pozostaje jednak kwestią nierozwiązaną, czy zmiana ta stanowi efekt doboru naturalnego w kierunku melanizmu, czy też przypadkowego dryfu genetycznego podczas plejstoceńskich zmian klimatu. Uważa się, że czarny kolor S. atra nie wiąże się z podobną barwą ciała Salamandra lanzai. Najbliższą krewną salamandry czarnej jest bowiem Salamandra corsica, a nie S. lanzai, której podobne barwa, wielkość i sposób rozrodu stanowią raczej wynik konwergencji.

Pytanie: Czy salamandry czarne posiadają żółte kropki?
Odpowiedź: nie

Pytanie: Od czego jest uzależnione wystąpienie żółtych plam na ciele salamandry?
Odpowiedź: wynika z obecności naskórkowych ksantoforów czy skórnych irydoforów

Pytanie: Dlaczego salamandra czarna nie ma żółtych plam?
Odpowiedź: U salamandry czarnej irydofory i ksantofory nie rozwijają się. W efekcie płaz wykazuje jednolicie czarne ubarwienie

Pytanie: Czy salamandra czarna gwałtownie straciła żółte plamy?
Odpowiedź: nie
Wybory w Polsce

W czasach I Rzeczypospolitej najdonioślejsze znaczenie miał wybór monarchy, dokonywany w wyniku wolnej elekcji, zorganizowanej po raz pierwszy w 1573. Pierwszym królem wybranym w drodze wolnej elekcji był Henryk Walezy, ostatnim – wybranym w 1764 – Stanisław August Poniatowski. Instytucja elekcji viritim przetrwała aż do upadku państwa po III rozbiorze w 1795, będąc – obok liberum veto – w znacznej mierze przyczyną zagłady Rzeczypospolitej. Konstytucja 3 Maja przewidywała ustanowienie dziedzicznej monarchii, tron oddając dynastii Wettynów.

Pytanie: Jakie wybory były najważniejsze w I RP?
Odpowiedź: monarchy

Pytanie: W jaki sposób wybierano króla RP?
Odpowiedź: w wyniku wolnej elekcji

Pytanie: Jaka dynastia zdobyła prawo do tronu na mocy Konstytucji 3 Maja?
Odpowiedź: Wettynów

Pytanie: Czy liberum veto uważa się za jedną z przyczyn upadku RP?
Odpowiedź: tak
Niedokrwistość

Aplazja szpiku wynika ze zwiększenia użycia i obecności środków chemicznych (także niektórych leków) oraz toksycznych w życiu człowieka, czy też po ekspozycji na promieniowanie jonizujące (anemia popromienna). Charakteryzuje się występowaniem we krwi erytrocytów o prawidłowej budowie i zawartości hemoglobiny, lecz stopniowo w coraz mniejszej liczbie.
Niedokrwistość aplastyczna spowodowana jest najczęściej naświetlaniem szpiku kostnego promieniami X lub Gamma, oraz toksycznym uszkodzeniem szpiku przez jady bakteryjne i substancje chemiczne.

Pytanie: Czym charakteryzuje się aplazja szpiku?
Odpowiedź: występowaniem we krwi erytrocytów o prawidłowej budowie i zawartości hemoglobiny, lecz stopniowo w coraz mniejszej liczbie

Pytanie: Jakie typy promieniowania wykorzystuje się przy leczeniu niedokrwistości aplastycznej?
Odpowiedź: X lub Gamma

Pytanie: Jakie czynniki powodują uszkodzenie szpiku kostnego?
Odpowiedź: jady bakteryjne i substancje chemiczne

Pytanie: Czy stosowanie niektórych medykamentów może przyczynić się do wystąpienia aplazji szpiku?
Odpowiedź: tak
Niedokrwistość

U dorosłych niedokrwistości z niedoboru żelaza mogą być skutkiem przewlekłego krwawienia, stymulującego szpik do zwiększenia tempa erytropoezy, doprowadzając do wyczerpania ustrojowych zapasów żelaza. U kobiet jedną z najczęstszych przyczyn są obfite krwawienia miesięczne. U kobiet po menopauzie i u mężczyzn w piątej dekadzie życia i starszych częstą przyczyną przewlekłego krwawienia mogą być zmiany dysplastyczne w obrębie układu pokarmowego (polipy jelita grubego, nowotwór jelita grubego). Innym częstym miejscem krwawienia są owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. Również w tym przypadku należy wykluczyć obecność zmiany o charakterze nowotworowym.

Pytanie: Z czego między innymi mogą wynikać niedokrwistości z niedoboru żelaza u osób dorosłych?
Odpowiedź: przewlekłego krwawienia, u kobiet jedną z najczęstszych przyczyn są obfite krwawienia miesięczne

Pytanie: Dlaczego przewlekłe krwawienia mogą prowadzić do problemów z niedokrwistością?
Odpowiedź: stymulują szpik do zwiększenia tempa erytropoezy, doprowadzając do wyczerpania ustrojowych zapasów żelaza

Pytanie: Jakiego typu zmiany dysplastyczne mogą powodować przewlekłe krwawienia?
Odpowiedź: polipy jelita grubego, nowotwór jelita grubego