mzasada/poquad_v2 huggingface dataset:
Tłuszcze

Kwasy tłuszczowe w organizmie zwierząt są magazynowane w tkance tłuszczowej. Tkanka tłuszczowa w organizmie pełni szereg bardzo ważnych funkcji m.in. jest największym magazynem energii jak i największym gruczołem wydzielania wewnętrznego, bierze udział w detoksykacji, aktywnej termogenezie, hormony wydzielane przez tę tkankę mają plejotropowy wpływ na wszystkie komórki ciała, tkanka tłuszczowa w stanie zapalnym ma właściwości modulujące działanie wielu układów m.in. odpornościowego, nerwowego. Stan tkanki tłuszczowej: miejsca występowania podściółki tłuszczowej, jej wielkość, stosunek białej tkanki tłuszczowej tzw. zła tkanka tłuszczowa do brunatnej tzw. dobra tkanka tłuszczowa jest kwestią indywidualną związaną ściśle, ze stylem życia.

Pytanie: Jakie przykładowe układy znajdują się pod wpływem tkanki tłuszczowej w stanie zapalnym?
Odpowiedź: odpornościowy, nerwowy

Pytanie: Jakie właściwości związane z tkanką tłuszczową zależą przede wszystkim od stylu życia?
Odpowiedź: miejsca występowania podściółki tłuszczowej, jej wielkość, stosunek białej tkanki tłuszczowej tzw. zła tkanka tłuszczowa do brunatnej tzw. dobra tkanka tłuszczowa

Pytanie: Czy istnieje gruczoł wydzielania wewnętrznego przewyższający swoim rozmiarem tkankę tłuszczową?
Odpowiedź: nie

Pytanie: Czy tkanka tłuszczowa jest w stanie wydzielać hormony?
Odpowiedź: tak
William Wallace

Jesienią 1299 roku Wallace przebywał na dworze króla Francji Filipa IV Pięknego, a następnie, wyposażony w jego list polecający, udał się do papieża Bonifacego VIII. Być może chodziło o wyjednanie interwencji w sprawie Jana Balliola, nominalnego króla Szkocji. W 1301 (lub w 1303) roku Wallace powrócił do Szkocji. Chciał kontynuować walkę, choć większość szlachty poddała się Edwardowi I. Król Anglii żądał od Wallace'a bezwarunkowej kapitulacji i zdania się na jego łaskę. Dowódcy angielscy i szkoccy otrzymali zadanie pojmania Wallace'a. Umknął z zasadzki pod Earnside we wrześniu 1304 roku. 3 sierpnia 1305 roku Wallace został schwytany w Robroyston w pobliżu Glasgow przez Szkota Johna Menteitha. Opuścili go wszyscy. Przewieziony do Londynu, został oskarżony o zdradę i przestępstwa (morderstwa, podpalenia, niszczenie własności prywatnej, świętokradztwo) i stracony poprzez powieszenie i poćwiartowanie przez Anglików na Towerhill w Londynie. Opiewają go pieśni ludowe.

Pytanie: Jaki przydomek zyskał Filip IV?
Odpowiedź: Piękny

Pytanie: Jakie imię przybrała głowa kościoła za czasów panowania Filipa IV?
Odpowiedź: Bonifacy VIII

Pytanie: Kim był Jan Balliol?
Odpowiedź: nominalnym królem Szkocji

Pytanie: Czego oczekiwał Filip IV od od Wallace'a?
Odpowiedź: bezwarunkowej kapitulacji i zdania się na jego łaskę
William Wallace

Powstanie ogarnęło zachodnią i południową Szkocję; na północy prowadził je Andrew de Moray. W środku lata 1297 roku ruszył na północny zachód, do Argyll, rozpoczynając jawną wojnę przeciwko panowaniu Anglików. W pobliżu jeziora Dochard zastąpił mu drogę oddział MacFadyena, irlandzkiego najemnika w służbie angielskiej. W zaciętej bitwie Wallace pokonał MacFadyena i chociaż ten uciekł z zaledwie piętnastoma ludźmi, kazał go ścigać aż do zupełnego wytępienia niedobitków. Po bitwie z MacFadyenem poprowadził swoich ludzi przez centralne wyżyny (Highlands) do Perth. Obległ miasto i zdobył je po krótkim oblężeniu, używając po raz pierwszy prymitywnych machin oblężniczych. Potem zajął Cupar i dotarł do Aberdeen. Po drodze zaatakował i zdobył zamek Dunnotar, w którym kazał wyciąć całą angielską załogę. Na całej trasie marszu ludzie Wallace'a, chcąc przerazić przeciwnika, zabijali każdego Anglika, który stanął im na drodze. Karali także, a czasami nawet brutalnie mordowali tych Szkotów, którzy próbowali zachować lojalność wobec Edwarda I i jego urzędników. Wiadomości o zbliżaniu się Wallace'a i wybuch powstania w Aberdeenshire sprawiły, że angielski dowódca Aberdeen, sir Henry Latham, przeszedł na stronę Szkotów i wydał zamek w ręce powstańców. Przerażony wieściami o okrucieństwie wojsk Wallace'a próbował ewakuować garnizon drogą morską. Wallace zaskoczył jego flotę unieruchomioną odpływem, wybił Anglików i spalił ich statki razem ze wszystkimi zapasami.

Pytanie: Kto dowodził powstaniu na północy Szkocji?
Odpowiedź: Andrew de Moray

Pytanie: Co polecił swoim podwładnym Wallece, kiedy MacFadyen i jego nieliczni ocalali żołnierze uciekli z pola bitwy?
Odpowiedź: kazał go ścigać aż do zupełnego wytępienia niedobitków

Pytanie: Jak jego podwładni wzbudzali strach w swoich wrogach?
Odpowiedź: zabijali każdego Anglika, który stanął im na drodze

Pytanie: Co spowodowało, że Henry Latham zdecydował się stanąć po stronie Szkotów?
Odpowiedź: Wiadomości o zbliżaniu się Wallace'a i wybuch powstania w Aberdeenshire
Hiob (patriarcha Moskwy)

Patriarcha był obecny przy śmierci Fiodora I, który powierzył mu "pieczę o swojej duszy". Przed samą śmiercią cara Fiodora I Hiob bezskutecznie prosił go o wskazanie następcy; władca odmówił i twierdził, że o sukcesji tronu zdecyduje wola Boża. Już po zgonie cara Hiob rozesłał do wszystkich administratur Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego polecenie złożenia przysięgi na wierność carowej-wdowie Irinie, siostrze Borysa Godunowa. Rota przysięgi zawierała również zobowiązanie do lojalności wobec Cerkwi i jej patriarchy oraz wielkorządcy Borysa Godunowa i jego dzieci. Zdaniem Skrynnikowa treść przysięgi zainspirował Borys Godunow. Patriarcha nakazał również odprawianie nabożeństw (tzw. mnogoletij) w intencji Iriny, chociaż tradycja zezwalała jedynie na poświęcanie ich metropolitom moskiewskim lub władcom państwa. Jego decyzje w tym zakresie były krytykowane przez współczesnych mu kronikarzy oraz część duchowieństwa. Po tygodniu sprawowania władzy Irina wstąpiła do Monasteru Nowodziewiczego, przyjmując imię mnisze Aleksandra. Danuta Czerska, pisząc o wydarzeniach, jakie miały miejsce po śmierci cara, twierdzi, że Hiob prosił Irinę o przyjęcie tronu po nim, zaś po jej odmowie apelował, by przyjęła tytuł monarchini, oddając zarząd państwem w ręce Borysa Godunowa. Gdy i wówczas kobieta oznajmiła, iż pragnie wstąpić do monasteru, Hiob objął tytularnie tymczasowe kierownictwo nad krajem. Patriarcha zaangażował się wówczas w walkę o władzę między bojarami, jaka nastąpiła po abdykacji Iriny, usiłując doprowadzić do wyboru Borysa Godunowa. Wielokrotnie przemawiał również publicznie, zwracając się do tłumu mieszkańców Moskwy, urzędników i duchownych, chwaląc "mądrość i dostojeństwo" Godunowa i przekonując, iż żaden z wcześniejszych władców Rusi nie dorównywał mu pod względem dzielności, pobożności i rozumu. Jego słaby charakter i nadal niewielki autorytet (który spadł jeszcze z powodu ciągłego ingerowania Hioba w kwestie polityczne) sprawiły jednak, że jego zabiegi nie mogły rozstrzygać o sukcesji.

Pytanie: O co prosił Hiob Fiodora I przed jego odejściem?
Odpowiedź: o wskazanie następcy

Pytanie: Czy Fiodor I wyznaczył swojego następcę?
Odpowiedź: nie

Pytanie: Czyją siostrą była Irina?
Odpowiedź: Borysa Godunowa

Pytanie: Kto okresowo przejął władzę nad krajem po odejściu Iriny?
Odpowiedź: Hiob
Antoni Szczęsny Godlewski

Pogrzeb odbył się 9 sierpnia, został pochowany w posesji przy ul. Brackiej 5. Jego pogrzeb został uwieczniony w „Biuletynie Informacyjnym” z 13 sierpnia, znalazł się również na anonimowym zdjęciu, które zamieszczono w publikacji powojennej.
Po śmierci uznany w prasie powstańczej za bohatera, który był: „chlubą odcinka i pogromcą Niemców” („Wiadomości z Miasta i Wiadomości Radiowe” z 10 sierpnia 1944 wydanie popołudniowe nr 15), poświęcono mu także artykuły w czasopismach, np., „Antek Rozpylacz” w „Biuletynie Informacyjnym” z 13 sierpnia 1944 nr 50.

Pytanie: Jakim pseudonimem określono Antoniego Szczęsnego Godlewskiego w jednym z artykułów?
Odpowiedź: Antek Rozpylacz

Pytanie: W jakim czasopiśmie pojawiła się relacja z pogrzebu Antoniego Szczęsnego Godlewskiego?
Odpowiedź: w „Biuletynie Informacyjnym”

Pytanie: Gdzie został pochowany Antoni Szczęsny Godlewski?
Odpowiedź: w posesji przy ul. Brackiej 5

Pytanie: Czy Antoni Szczęsny Godlewski został nazwany bohaterem?
Odpowiedź: tak
Viktor Orbán

Polityka prowadzona przez Viktora Orbána po powrocie w 2010 do władzy określana jest przez jego krytyków jako prowadząca do erozji demokracji na Węgrzech i zwracająca ten kraj w kierunku państwa autorytarnego. Zdaniem krytyków rządy węgierskiego premiera doprowadziły do rozkładu demokratycznych struktur Węgier, w tym znaczącego ograniczenia niezależności i niezawisłości władzy sądowniczej. Rząd oskarżany jest również o podejmowanie działań ograniczających wolność prasy, takich jak przejęcie kontroli nad mediami państwowymi i niemalże wszystkimi mediami prywatnymi (według badania z 2017 90% wszystkich węgierskich mediów kontrolowanych jest przez rząd lub węgierskich właścicieli będących sojusznikami Viktora Orbána).

Pytanie: Czy prasa węgierska jest w pewnym sensie cenzurowana przez Orbana?
Odpowiedź: tak

Pytanie: Jakie są konsekwencje polityki Orbana dla ustroju węgierskiego?
Odpowiedź: Polityka prowadzona przez Viktora Orbána po powrocie w 2010 do władzy określana jest przez jego krytyków jako prowadząca do erozji demokracji na Węgrzech i zwracająca ten kraj w kierunku państwa autorytarnego

Pytanie: Jak opozycja wypowiada się na temat polityki Orbana?
Odpowiedź: Zdaniem krytyków rządy węgierskiego premiera doprowadziły do rozkładu demokratycznych struktur Węgier

Pytanie: Czy rządy Orbana odbijają się na działaniu sądów na Węgrzech?
Odpowiedź: tak
Bali (wyspa)

Góry stanowią źródło słodkiej wody. Tu biorą swój początek rzeki i jeziora, którym wyspa zawdzięcza swą urodzajność. Trzy potężne wulkany: Agung, Batur, Batukaru wyznaczają duchowe, kulturowe i geograficzne oblicze wyspy. Gunung Agung 3142 m n.p.m. uważany jest przez miejscową ludność za siedzibę Bogów. Według wierzeń Balijczyków to właśnie bogowie mogą wywołać wybuch wulkanu, aby ukarać mieszkańców za brak należytego szacunku lub za inne przewinienia. Z drugiej zaś strony Balijczycy wierzą, że urodzajne i żyzne gleby, które powstają w wyniku tych kataklizmów, dając obfite plony, są również i darem bogów.

Pytanie: Skąd na wyspie pojawia się pitna woda?
Odpowiedź: z gór

Pytanie: Jak nazywają się wulkany zlokalizowane na wyspie Bali?
Odpowiedź: Agung, Batur, Batukaru

Pytanie: Czy Gunung Agung jest miejscem kultu dla lokalnej ludności?
Odpowiedź: tak

Pytanie: Dlaczego, według lokalnej ludności Bali, wulkany wybuchają?
Odpowiedź: aby ukarać mieszkańców za brak należytego szacunku lub za inne przewinienia
Bali (wyspa)

Od najdawniejszych czasów Bali pozostawało pod dominacją polityczną i kulturalną sąsiedniej Jawy. Wchodziło w skład kolejnych królestw, których ośrodkiem była Jawa. Od 1343 roku w granicach najpotężniejszego z nich, królestwa Majapahit. W XVI wieku Bali zyskało niezależność polityczną, a po podboju Jawy przez muzułmanów (koniec XVI w.) stało się centrum bogatej, pozostającej pod wpływem sztuki południowoindyjskiej, oryginalnej indonezyjskiej kultury, cechującej się m.in. bogatą ornamentyką, z motywami figuralnymi, roślinnymi, fantastycznymi, występującymi w malarstwie na tkaninach, rzeźbie w kamieniu i drewnie, w batiku, w świątyniach, rozwiniętym złotnictwem i płatnerstwem oraz tzw. teatrem cieni (wayang).

Pytanie: Kto przejął władzę nad Bali w 1343?
Odpowiedź: królestwo Majapahit

Pytanie: Pod czyimi wpływami pozostawało Bali gdy powstało?
Odpowiedź: Jawy

Pytanie: Kiedy muzułmanie podbili Jawę?
Odpowiedź: koniec XVI w.

Pytanie: Kiedy Bali zdobyło niepodległość polityczną?
Odpowiedź: XVI wieku
Ziemie Rzeczypospolitej pod zaborami

Przed okresem industrializacji, korzystne warunki naturalne panujące na tych ziemiach powodowały poważne przeludnienie wsi. Pierwsze próby władz zmierzające do reform i unieważnienia wszystkich umów dziedziców z poddanymi, w których ustalone były obowiązki odrabiania pańszczyzny spełzły na niczym (zob. Kazimierz Milbacher). W konsekwencji zastąpienie tradycyjnego prawa polskiego prawem austriackim znoszącym przeżytki ustroju feudalnego zakończyły się wybuchem rzezi galicyjskiej.
Przez pierwszych osiemdziesiąt lat był to cywilizacyjnie najbardziej zapóźniony zabór. Nie doświadczył ani skutków doby stanisławowskiej, ani reform austriackiego oświeconego absolutyzmu. Władze w Wiedniu przez długi czas prowadziły w stosunku do tego regionu politykę w pewnym sensie kolonialną: poziom podatków był bardzo wysoki, a mieszkańcy Galicji nieproporcjonalnie często wcielani byli do wojska. Prowincja ta z punktu widzenia rządu cesarskiego nie prezentowała również sobą szczególnej wartości: poważnie rozważano możliwość ewentualnego przehandlowania tych ziem na rzecz terytoriów bałkańskich czy niemieckich.
Od połowy XIX wieku, pomimo swobody prowadzenia działalności gospodarczej oraz relatywnie gęstej (w porównaniu do ziem zaboru rosyjskiego) sieci kolejowej, Galicja była najsłabiej rozwiniętym i najbiedniejszym krajem koronnym Austrii, co powodowało liczną emigrację, m.in. do Ameryki Północnej. Historyk Norman Davies określa sytuację w Galicji jako bardziej beznadziejną niż w Irlandii w początkowym okresie wielkiej klęski głodu. Wydana w 1888 roku we Lwowie publikacja Stanisława Szczepanowskiego pt. Nędza Galicji w cyfrach daje przejmujący obraz rzeczywistości prowincji, w której 50% dzieci umierało przed ukończeniem 5 roku życia. W 1900 1 lekarz przypadał na 9 tysięcy mieszkańców, a w 100-tysięcznym powiecie Borszczów nie istniał ani jeden szpital. 33% miejscowości pozbawionych było szkoły, a 1 nauczyciel przypadał na 91 uczniów. Wadliwa była struktura użytkowania ziemi: ponad 40% areału znajdowało się w rękach 2,4 tys. wielkich posiadaczy, podczas gdy 80% chłopów posiadała gospodarstwa mniejsze od 4 ha. W Galicji występowała szachownica gruntów rolnych, długich i wąskich działek na równinach oraz krótkich i wąskich na terenach górzystych. Przysłowiowa galicyjska bieda stała się przyczyną, dla której nazwę prowincji przekręcano na Golicja i Głodomeria.

Pytanie: Co było powodem dużej liczby osób zamieszkujących wsie?
Odpowiedź: korzystne warunki naturalne

Pytanie: Co było powodem rzezi galicyjskiej?
Odpowiedź: zastąpienie tradycyjnego prawa polskiego prawem austriackim

Pytanie: Jaką politykę stosowały władzę austriackie w stosunku do tego obszaru? 
Odpowiedź: kolonialną

Pytanie: Czy obszar pod zaborem austriackim był wartościowy pod względem ekonomicznym?
Odpowiedź: nie
Ziemie Rzeczypospolitej pod zaborami

Rządzona przez dynastię Habsburgów Austria była politycznie najsłabsza – i od 1867, po klęsce w wojnie z Prusami zarazem najbardziej liberalna – z trzech państw zaborczych. Z włączonych do Austrii ziem polskich zostało utworzone Królestwo Galicji i Lodomerii. Nazwa ta miała wywodzić się od średniowiecznych księstw ruskich, Halicza i Włodzimierza. Galicja była prowincją odległą od Wiednia, najmniej nowoczesną i najbiedniejszą. W przeciwieństwie do zaboru rosyjskiego, w Galicji nie rozwinął się nigdy wielki przemysł, nie powstała klasa robotników ani miejska klasa średnia. Poza kopalnią soli w Wieliczce i polami naftowymi w Borysławiu Galicja nie przynosiła wielkiego dochodu. Klasę wpływową stanowiło kilka bogatych polskich rodzin arystokratycznych, średnia szlachta utrzymywała się z nierentownych folwarków i była w większości zadłużona, natomiast wieś była poważnie przeludniona i bytowała na granicy nędzy. Jakość i długość życia na wsi były najniższe ze wszystkich zaborów, często jedynym wyjściem dla galicyjskich chłopów był wyjazd z kraju – tylko w ostatnich 25 latach XIX wieku Galicję opuściły 2 miliony osób.

Pytanie: Pod jaką nazwą funkcjonowały dawne ziemie polskie pod zaborem austriackim?
Odpowiedź: Królestwo Galicji i Lodomerii

Pytanie: Jak na tle innych prowincji austriackich wypadała Galicja?
Odpowiedź: była prowincją odległą od Wiednia, najmniej nowoczesną i najbiedniejszą

Pytanie: Co odróżniało od siebie terytoria, które znalazły się pod zaborem austriackim od tych, które trafiły pod zabór rosyjski?
Odpowiedź: w Galicji nie rozwinął się nigdy wielki przemysł, nie powstała klasa robotników ani miejska klasa średnia

Pytanie: Czy w porównaniu do innych zaborów chłopom na terenie zaboru austriackiego żyło się wyjątkowo dobrze?
Odpowiedź: nie
Jerzy Brzęczek

17 listopada 2014 objął funkcję trenera Lechii Gdańsk, a 1 września 2015 został zwolniony. Następnie od końca września 2015 był szkoleniowcem GKS Katowice. 20 maja 2017, po przegranym meczu z MKS Kluczbork i utracie szans awansu do ekstraklasy, podał się do dymisji. 11 lipca 2017 został trenerem Wisły Płock. 12 lipca 2018 ogłoszono go selekcjonerem reprezentacji Polski. Oficjalna prezentacja trenera odbyła się 23 lipca 2018, a 1 sierpnia 2018 faktycznie objął on tę funkcję. W jego selekcjonerskim debiucie, 7 września 2018 „biało-czerwoni” zremisowali 1:1 w Bolonii z Włochami w inauguracyjnym spotkaniu pierwszej edycji Ligi Narodów UEFA. 18 stycznia 2021 został zwolniony ze stanowiska selekcjonera. Ponad rok później, a dokładniej 14 lutego 2022 objął stanowisko trenera Wisły Kraków.

Pytanie: Czy Brzęczek był związany z zespołem z Gdańska?
Odpowiedź: tak

Pytanie: Od kiedy Brzęczek zaczął zajmować się reprezentacją Polski?
Odpowiedź: 12 lipca 2018

Pytanie: Kiedy Brzęczek został trenerem reprezentacji Polski?
Odpowiedź: 1 sierpnia 2018

Pytanie: Czy Polska wygrała w pierwszym meczu, do którego trenował reprezentację Brzęczek?
Odpowiedź: nie
Anders Breivik

W dniu 15 marca 2019 roku doszło do zamachów na meczety w Christchurch w Nowej Zelandii. W zamachach zginęło łącznie 51 osób, a 49 zostało rannych. Sprawcą był 28-letni skrajnie prawicowy ekstremista Brenton Tarrant, który wzorował się na działaniach Breivika. Przed atakiem napisał manifest zatytułowany Wielka wymiana: Maszerujemy naprzód w kierunku nowego społeczeństwa, w którym wytłumaczył motywy swojej zbrodni, mianowicie chciał „zmusić” osoby innej rasy oraz wyznawców islamu do opuszczenia państw cywilizacji zachodniej. W manifeście tym wspomniał także Breivika, stwierdzając że zaczerpnął od niego inspirację.

Pytanie: Ile osób poniosło śmierć w wyniku zamachów w Christchurch?
Odpowiedź: 51

Pytanie: W jakim kraju znajduje się miasteczko Christchurch?
Odpowiedź: w Nowej Zelandii

Pytanie: Jakie poglądy wyznawał sprawca ataku?
Odpowiedź: skrajnie prawicowe

Pytanie: Czy znane są motywacje Tarranta?
Odpowiedź: tak
Anders Breivik

W marcu 2016 Breivik wytoczył proces przeciwko Norwegii, gdyż warunki w jakich jest przetrzymywany w więzieniu, uznał za „nieludzkie”. Sąd częściowo przyznał mu rację, jednak norweski minister sprawiedliwości zapowiedział odwołanie od wyroku. 1 marca 2017 sąd apelacyjny w mieście Skien zmienił wyrok sądu niższej instancji i uznał, że warunki więzienne, w jakich przebywa Breivik, nie są nieludzkim i poniżającym traktowaniem. Sąd apelacyjny stwierdził, że „rygorystyczne środki są konieczne ze względów bezpieczeństwa” i uznał za właściwe odizolowanie skazanego od innych więźniów.

Pytanie: Z jakiego powodu zwrócił się do sądu w 2016 roku?
Odpowiedź: gdyż warunki w jakich jest przetrzymywany w więzieniu, uznał za „nieludzkie”

Pytanie: Jak na jego skargę zareagował sąd pierwszej instancji?
Odpowiedź: Sąd częściowo przyznał mu rację

Pytanie: Czy początkowy wyrok sądu został zaakceptowany przez władze Norwegii?
Odpowiedź: nie

Pytanie: Czy sąd wyższej instancji podtrzymał początkowy wyrok?
Odpowiedź: nie

Pytanie: Dlaczego według sądu wyższej instancji restrykcyjne środki są w tym przypadku zasadne?
Odpowiedź: ze względów bezpieczeństwa
Rafał Cieszyński

W 1997 zadebiutował na ekranie rolą Marcina w telenoweli TVP1 Klan, w której grał do 2000. W kolejnych latach grał w wielu innych serialach, m.in. Maksymiliana Friege’a w serialu Fala zbrodni (2006–2007), diabła w sitcomie Świat według Kiepskich (2004), przyjaciela Pawła w serialu Pierwsza miłość (2004–2005, 2014–2015), Sławomira „Zidane” Halca, członka gangu w serialu Macieja Dejczera Oficer (2005), homoseksualnego Szymona Pawłowskiego w serialu Pensjonat pod Różą (2005), starszego sierżanta Przemysława Gibalskiego w serialu TVP1 Ojciec Mateusz (od 2008).

Pytanie: W jakim serialu wystąpił po raz pierwszy Cieszyński?
Odpowiedź: Klan

Pytanie: Jaka stacja emitowała "Klan"?
Odpowiedź: TVP1

Pytanie: W kogo wcielił się Cieszyński w "Klanie"?
Odpowiedź: Marcina

Pytanie: Do którego roku Cieszyński grał w Klanie?
Odpowiedź: 2000
Zbrodnia w Markowej (1944)

W 2011 roku Mateusz Szpytma, historyk IPN i badacz historii rodziny Ulmów, wyraził na łamach „Więzi” przypuszczenie, że zbrodnia, o której wspominał Erlich, mogła mieć miejsce w sąsiedniej Sieteszy – najprawdopodobniej na dwa lata przed śmiercią Ulmów. W opublikowanym trzy lata później artykule wskazywał z kolei, że żadna inna relacja czy dokument archiwalny nie potwierdzają, aby na polach w okolicach Markowej znaleziono zwłoki zamordowanych Żydów. Jednocześnie wyraził przypuszczenie, że Erlihowi mogła zlać się w jedną całość pamięć o egzekucji Ulmów oraz o obławach na ukrywających się Żydów, które w 1942 roku przeprowadzono w Markowej oraz w Sieteszy z udziałem miejscowych Polaków. O prawdziwości relacji Erlicha przekonani są natomiast Jan Grabowski i Dariusz Libionka.

Pytanie: W jakim czasopiśmie opublikował swój artykuł Szpytma?
Odpowiedź: w "Więzach"

Pytanie: W którym roku Szpytma opublikował artykuł w "Więzach"?
Odpowiedź: 2011

Pytanie: W jakiej instytucji naukowej działał Szpytma?
Odpowiedź: IPN

Pytanie: Jacy badacze wierzą Erlichowi?
Odpowiedź: Jan Grabowski i Dariusz Libionka

Pytanie: Czy Szpytma potwierdził Zbrodnie w Markowej jakimś dokumentem?
Odpowiedź: nie
Zbrodnia w Markowej (1944)

W meldunku komendanta miejscowego obwodu Ludowej Straży Bezpieczeństwa odnotowano, że masakra rodziny Ulmów „na ludności polskiej zrobiła bardzo przykre wrażenie”. Jehuda Erlich, który w czasie okupacji ukrywał się w okolicach Markowej, sporządził relację, w której znalazła się informacja, że zbrodnia do tego stopnia wstrząsnęła miejscową ludnością, iż w okolicach Markowej znaleziono później ciała 24 Żydów, których w obawie przed denuncjacją zamordowali ich polscy opiekunowie. Jego relacja cytowana jest m.in. w informacji na temat rodziny Ulmów, którą zamieszczono na stronie internetowej Instytutu Jad Waszem.

Pytanie: Jakie wydarzenia były następstwem silnych emocji wywołanych w okolicznych mieszkańcach skalą tej zbrodni, zdaniem Jehudy Erlicha?
Odpowiedź: w okolicach Markowej znaleziono później ciała 24 Żydów, których w obawie przed denuncjacją zamordowali ich polscy opiekunowie

Pytanie: W jakim przykładowym miejscu można przeczytać fragmenty relacji Jehudy Erlicha opisującej zbrodnię w Markowej?
Odpowiedź: na stronie internetowej Instytutu Jad Waszem

Pytanie: Jak do zbrodni w Markowej odniósł się komendant w swoim raporcie?
Odpowiedź: „na ludności polskiej zrobiła bardzo przykre wrażenie”

Pytanie: Czy miejscowe służby odniosły się jakkolwiek do wydarzeń, które miały miejsce w Markowej?
Odpowiedź: tak

Pytanie: Jakie było powiązanie Jehudy Erlicha z tą zbrodnią?
Odpowiedź: w czasie okupacji ukrywał się w okolicach Markowej
Stanisław Terlecki

W 1981, niechciany w Polsce, wyjechał do USA, gdzie występował w zespołach Golden Bay Earthquakes oraz New York Cosmos. Już po trzydziestce wrócił do kraju i ŁKS-u. W 1988 został zawodnikiem stołecznej Legii Warszawa, z którą zdobył dwa krajowe puchary. W 1990 ponownie wrócił do ŁKS, tym razem na 4 mecze. W następnym sezonie widniał w kadrze Polonii Warszawa, by zakończyć karierę w 1993. Następnie występował (amatorsko) w drużynie „ADA bis KP Bielany Warszawa”, która w sezonie 2005/2006 grała w warszawskiej klasie A.

Pytanie: W jakich drużynach grał Terlecki w USA?
Odpowiedź: Golden Bay Earthquakes oraz New York Cosmos

Pytanie: Jakie wyróżnienia zdobył Terlecki z Legią Warszawa?
Odpowiedź: wa krajowe puchary

Pytanie: Czy Terlecki w latach 80. był szanowanym zawodnikiem w Polsce?
Odpowiedź: nie

Pytanie: W jakiej klasie występowała „ADA bis KP Bielany Warszawa”?
Odpowiedź: A

Pytanie: Czy Terlecki był związany z ŁKS-em?
Odpowiedź: tak