கேள்வி: கீசரகுட்டா இராமலிங்கேசுவரா கோவில்: தொலுசுவந்துருவின் பாறைக் கல்வெட்டு - தொன்மக்கதை பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: பிராமணனான இராவணனைக் கொன்ற பாவத்தைப் போக்க இராமர் இத்தலத்தில் சிவலிங்கத்தை நிறுவியதாக இக்கோவில் தொடர்புடைய தொன்மங்கள் குறிப்பிடுகின்றன. சிவலிங்கத்தை நிறுவுவதற்காக மலைகள் மற்றும் பசுமையான சூழல் கொண்ட இந்த அழகான பள்ளத்தாக்கை இராமர் தேர்ந்தெடுத்தார். வாரணாசியில் இருந்து ஒரு சிவலிங்கத்தை கொண்டு வருமாறு அனுமனுக்கு உத்தரவிட்டார். அனுமன் சிவலிங்கத்துடன் வருவதற்குத் தாமதமாகியது. மங்கலகரமான நேரம் நெருங்கியதால், சிவபெருமான் இராமர் முன் தோன்றி, அங்கு நிறுவுவதற்கு ஒரு சிவலிங்கத்தைப் பரிசளித்தார். இதனால் இக்கோவிலில் உள்ள இலிங்கம் சுயம்பு இலிங்கம் ஆகும். இராமர் இலிங்கத்தை நிறுவியதால் இந்த இலிங்கம் இராமலிங்கேஸ்வரர் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. அனுமான் வாரணாசியிலிருந்து 101 லிங்கங்களைத் தேர்ந்தெடுத்துத் கொண்டு திரும்பினார், மேலும் தனது லிங்கம் நிறுவப்படாததால் வருத்தமடைந்தார். அதனால் கொண்டு வந்த இலிங்கங்களை அந்தப் பகுதி முழுவதும் வீசினார். இன்றும் பல இலிங்கங்கள் கோவிலுக்கு வெளியே பல இடங்களில் சிதறிக் கிடப்பதைக் காணலாம். பெயர்க்காரணம் இராமர், இலிங்கத்தை வழிபடுவதில் அனுமனுக்கு முன்னுரிமை அளித்து, அனுமனை மகிழ்வித்தார். கேசரியின் மகனான அனுமன் பெயரில் இக்குன்று கேசரிகிரி என்று அழைக்கப்படவேண்டும் என்று இராமர் விரும்பினார். கேசரிகுட்டா என்று பெயரிடப்பட்ட இக்குன்று நாளடைவில் கீசரகுட்டாவாக மாறிப்போனது.