கேள்வி: புகாரா முற்றுகை - முற்றுகைக்குப் பின் பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: நகரத்திற்குள் நுழைந்த செங்கிஸ் கான் வெள்ளிக்கிழமை மசூதியில் உரையாற்றியதாகப் பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளது. இந்த உரையானது மங்கோலிய அழிவிற்கான இறையியல் விளக்கமாகப் பிற்காலத்தில் புகழ்பெற்றது.}}நகர்க்காப்பரணில் இருந்து கொடுக்கப்பட்ட சிறு எதிர்ப்பானது எஞ்சிய புகாராவுக்கும் தீங்காக அமைந்தது. வீடுகள் மற்றும் கட்டடங்களில் ஒளிந்துள்ளவர்களை வெளியேற்றுவதற்காக மங்கோலியர்கள் கட்டடங்களுக்குத் தீவைத்தனர். எனினும் நகரத்தின் பெரும்பாலான கட்டமைப்புகள் மரத்தால் செய்யப்பட்டவையாக இருந்ததால் சீக்கிரமே கட்டுப்படுத்த முடியாத தீயானது பெரும்பாலான நகரத்தைத் தரைமட்டமாக்கியது. புகாரவில் இருந்த புகழ்பெற்ற நூலகம் உள்ளிட்ட கட்டடங்கள் கரித் துண்டுகளாயின. தீயால் அழிக்கப்படாமல் எஞ்சியிருந்த கற்களாலான கட்டடங்களை மங்கோலியர்கள் தரைமட்டமாக்கினர். இதில் முதன் முதலில் இருந்த போ-இ கல்யாண் மசூதியும் ஒன்றாகும். எனினும் மசூதிக்குள் இருந்த கல்யாண் தூபியானது அழிக்கப்படாமல் விடப்பட்டது. மற்றும் மகோகி அத்தாரி மசூதி. }} நகர்க் காப்பரணுக்குள் இருந்த அனைவரும் கொல்லப்பட்ட போதும், மெர்வ் மற்றும் ஊர்கெஞ்ச் ஆகிய நகரங்களில் நடந்ததை போல் மக்கள் அனைவரும் மொத்தமாகக் கொல்லப்படவில்லை. மாறாக, மக்கள் நகரத்திலிருந்து வெளியேற்றப்பட்டுப் பிரிக்கப்பட்டனர். திறமை வாய்ந்த கைவினைஞர்கள் மங்கோலிய இராணுவத்துடன் இணைத்துக் கொள்ளப்பட்டனர். எஞ்சிய போர் புரியும் வயதுடைய ஆண்கள் மங்கோலியப் படைகளில் கட்டாயப்படுத்திச் சேர்க்கப்பட்டனர். இவ்வாறு கட்டாயப்படுத்திச் சேர்க்கப்பட்டவர்கள் சமர்கந்து முற்றுகை (1220) மற்றும் குர்கஞ்ச் முற்றுகை முற்றுகைகளின்போது மனிதக் கேடயங்களாகப் பயன்படுத்தப்பட்டனர். சீக்கிரமே இந்த இரண்டு முற்றுகைகளும் 1220 மற்றும் 1221இல் புகாரா முற்றுகைக்குப் பிறகு நடந்தன. பின் வந்த நாட்களில் காசுப்பியன் கடல் இருந்த ஒரு தீவில் ஷா முகம்மது வறிய நிலையில் இறந்தார். அதே நேரத்தில் மங்கோலியர்கள் படிப்படியாக ஷாவின் பேரரசில் இருந்த ஒவ்வொரு பெரிய நகரத்தையும் முற்றுகையிட்டுக் கைப்பற்றினர். குவாரசமியாவின் பர்வான் யுத்தம் மங்கோலியர்களுக்கு எதிராக ஷாவின் மகன் சலாலத்தீன் காட்டினார். ஆனால் இறுதியாகச் சிந்து ஆற்று யுத்தம் அவரது படை நொறுக்கப்பட்டது.
கேள்வி: புகாரா முற்றுகை - மரபு பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: இந்த முற்றுகையானது குறுகிய காலத்திற்கு நகரத்திற்கு அதிகப்படியான அழிவை ஏற்படுத்திய போதும், அது இந்நகரத்தின் முடிவாக அமையவில்லை. உண்மையில் இரண்டு தசாப்தங்களுக்குள்ளாகவே இந்நகரமானது மீண்டும் ஆசிய வணிகத்தில் ஒரு முக்கிய மையமாகச் சேவையாற்றியது. ''தருயாச்சி'' என்ற ஒரு புதிய பதவி இங்கு உருவாக்கப்பட்டது. அவருக்குக் கீழ் ஆட்சிக் கட்டமைப்பிற்கான ஆக்கக்கூறுகள் குறிப்பிடத்தக்க அளவுக்கு சீக்கிரமே உருவாக்கப்பட்டன. இங்கு உருவாக்கப்பட்ட பெரும்பாலான பேரமைப்புகள் காரா கிதை அரசின் அமைப்புகளை அகத்தூண்டுதலாகக் கொண்டு உருவாக்கப்பட்டிருந்தன. ஒரு வரலாற்றாளர் காரா கிதை அரசை 'மூல மங்கோலியப் பேரரசு' என்று அழைத்துள்ளார். 1221ஆம் ஆண்டு இப்பகுதிக்கு வந்த தாவோயியம் குழுவின் பதிவுகளின்படி, சமர்கந்து மற்றும் ஊகத்தின்படி புகாராவும், சீன மற்றும் கிதான் கைவினைஞர் குடிமக்களைக் கொண்டு மீண்டும் மக்கள் நிரப்பல் செய்யப்பட்டது. இப்பகுதியானது இன்னும் நிலையற்ற தன்மையுடனேயே இருந்தது. ஒரு குவாரசமியக் கொள்ளைக்கூட்டத் தலைவன் ஒரு புகாரா தருகாச்சியை இந்நேரத்தில் அரசியல் கொலை செய்தான். ஒகோடியின் ஆட்சியின்போது கருவூலத்திற்கு வருமானம் தந்த முக்கியமான ஆதாரங்களில் முதன்மையானதாகக் குவாரசமியாவின் முந்தைய நகரங்கள் திகழ்ந்தன. இந்நகரங்கள் பின்னாளில் சகதாயி கானரசு முக்கியமான நகரங்களாகத் திகழ்ந்தன; சமர்கந்துடன் சேர்ந்து புகாரவும் எதிர்காலத்தில் பெரிய படையெடுப்பாளரான தைமூர் தாயக நகரங்களாயின. இந்நகரமானது இதன் மதரீதியான முக்கியத்துவத்தையும் மீண்டும் பெற்றது. நடு ஆசியாவில் சூபித்துவம் மிக முக்கியமான மையமாக புகாரா உருவானது; சைபல்தீன் அல் பகார்சியின் கல்லறையைச் சுற்றி இருந்த திருவிடமானது இப்பகுதியிலேயே மிகுந்த செல்வச் செழிப்பு மிக்க அறக்கொடைப் பொருட்களைக் கொண்ட இடமாகத் திகழ்ந்தது.