கேள்வி: சுந்தர்லால் பகுகுணா - வாழ்க்கைக் குறிப்பு பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: சுந்தர்லால் பகுகுணா 1927ம் ஆண்டு ஜனவரி மாதம் 9ம் தேதி உத்தரகண்ட் மாநிலம் தெரியில் உள்ள மரடோ என்னும் கிராமத்தில் பிறந்தார். பதிமூன்று வயதிலேயே காந்தியரான ஸ்ரீதேவ் சுமன் என்பவரால் ஈர்க்கப்பட்டு இந்திய விடுதலைப்போரில் பங்கேற்றார். விமலதேவி என்னும் சக காந்தியரைத் திருமணம் செய்து கொண்டார். திருமனத்திற்குப்பின் 1956ம் ஆண்டு அரசியலில் இருந்து விலகினார். வினோபா பாவேவும் ஜெயப்பிரகாஷ் நாராயணனும் கேட்டுக்கொண்டதற்கு இணங்க 1960 முதல் மீண்டும் கிராம நிர்மாண பணிகளில் ஈடுபட்டார். மஹிளா மண்டல் என்னும் பெண்கள் அமைப்பை நிறுவி பெண்களை மதுவிலக்கிற்காகப் போராடச் செய்தார். தீண்டாமைக்கும் ஜாதி வேறுபாடுகளுக்கும் எதிராக மக்களிடையே பிரச்சாரத்தில் ஈடுபட்டார். பீஜ் பச்சோ அந்தோலன் என்னும் விதை பாதுகாப்பு போராட்டம் மூலம் பாரம்பரிய விதை ரகங்களைக் காக்கவும் பசுமைப்புரட்சியில் அளவுக்கதிகமாகப் பயன்படுத்தப்படும் வேதி உரங்களுக்கு எதிராகவும் போராடினார். தெரியில் சில்யாரா ஆசிரமத்தை அமைத்து மனைவியுடன் தங்கினார். சிப்கோ இயக்கம், தெஹ்ரி அணைக்கட்டு எதிர்ப்பு போராட்டம் ஆகியன இவரின் புகழ் பெற்ற போராட்டங்கள் ஆகும். இமயமலை பகுதிகளில் இருபது ஆயிரம் கிலோமீட்டர்களுக்கு மேல் நடந்து மக்களிடையே விழிப்புணர்வை ஏற்படுத்தியுள்ளார்.
கேள்வி: சுந்தர்லால் பகுகுணா - தெஹ்ரி அணைக்கட்டு எதிர்ப்பு போராட்டம் என்பது என்ன?
பதில்: தெஹ்ரி அணைக்கு எதிராக பல ஆண்டுகளாக அகிம்சை வழியில் போராட்டத்தில் ஈடுபட்டார். தெஹ்ரி அணைக்கடுவதற்கு எதிராக 1995ம் ஆண்டு கங்கையின் துணைநதியான பகீரதியின் கரையில் 45 நாட்களுக்கு உண்ணாவிரதம் இருந்தார். இந்த உண்ணாவிரத்தின் வெற்றியாக அப்போதைய பிரதமர் நரசிம்ம ராவ் தெஹ்ரி அணையால் ஏற்படும் சுற்றுச்சூழல் அழிவுகளை ஆராய ஒரு கமிட்டியை அமைத்தார். அந்தக் கமிட்டியின் ஆய்வறிக்கையை வெளியிடவும் தெஹ்ரி அணை கட்டும் திட்டத்தைக் கைவிடவும் 1997ம் ஆண்டு தில்லி காந்தி சமாதியில் 74 நாட்கள் உண்ணாவிரதம் இருந்தார். உச்ச நீதிமன்றத்திலும் அணைக்கு எதிராக வழக்கை நடத்தினார். வழக்கு நடந்து கொண்டிருக்கும்போதே 2001ல் அணையின் கட்டுமானம் தொடர்ந்தது. அப்பொழுது பாதுகாப்பு காரணங்களுக்காக கைது செய்யப்பட்டார். அணைக்கட்டுமானம் முடிவடைந்தபின் 2004ல் சில்யாரா ஆசிரமம் நீரில் மூழ்கியது. அதன்பின் குடும்பத்துடன் உத்தரகாண்ட் மாநிலத்தின் தலைநகரான டேராடூனில் வசித்து வந்தார்.