கேள்வி: காத்யாயனி பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: ''காத்யாயனி (Katyayani)'' என்பது இந்து மதத்தில் நவராத்திரி நோன்பு கொண்டாட்டங்களில் துர்கா பூஜை வழிபாட்டின் போது ஆறாவது நாளில் வழிபடப்படும் சக்தியின் வடிவமாகும். காத்யாயனியின் வடிவம் நான்கு அல்லது பத்து அல்லது பதினெட்டு கைகளால் சித்தரிக்கப்படலாம். இது அமரகோசம் என்ற சமசுகிருத அகராதியில் தேவி ஆதி பராசக்திக்கு வழங்கப்பட்ட இரண்டாவது பெயர் ஆகும். இந்த அகராதியில் தேவி பார்வதியின் மற்ற பெயர்களாக உமா, காத்யாயனி, கவுரி, காளி, ஹைமாவதி, ஈஸ்வரி போன்ற பெயர்கள் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளன. புராணங்களில் சீதா தேவியார் மற்றும் ருக்மணி ஆகியோரால் தங்களின் கணவரின் நலனுக்காக வேண்டப்பட்ட பெண் தெய்வமாக காத்யாயனி இருக்கிறார். சாக்தம் என்ற வழிபாட்டு முறையில் அவர் கடுமையான வடிவங்களைக் கொண்ட சக்தி, துர்கா ஆகியோருடன் தொடர்புடைய தெய்வமாக கருதப்படுகிறார். இவர் தீயனவற்றை அழிக்க வந்த ஒரு போர்க்குணம் கொண்ட தெய்வங்களான பத்ரகாளி மற்றும் சண்டி''Religious beliefs and practices of North India during the early medieval period'', by Vibhuti Bhushan Mishra. Published by BRILL, 1973. . ''Page 22''. போன்ற தெய்வ வடிவங்களுடன் தொடர்புடைய தெய்வ வடிவமாக பார்க்கப்படுகிறது. பாரம்பரியமாக, பாணினியை என்பாரின் சமசுகிருத இலக்கண நூலை அடிப்படையாகக் கொண்ட பதஞ்சலி முனியின் மகாபாஷ்யா என்ற நூலில், காத்யாயனி காளி மற்றும் துர்கை போன்ற தெய்வங்களைப் போன்று சிவப்பு நிறத்திலான சிலைகளாக உருவகப் படுத்தப்படுவதாக குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. ''Devī-māhātmya: the crystallization of the goddess tradition'', by Thomas B. Coburn. Published by Motilal Banarsidass Publ., 1988. . ''Page 240''. இந்த தேவி முதலில் யசுர் வேதம் தைத்திரிய ஆரண்யகம் பகுதியில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளார். கடவுளின் தன்னிச்சையான கோபத்திலிருந்து உருவாக்கப்பட்ட தெய்வ வடிவமாகவும், சிங்கத்தின் மீதமர்ந்து வந்து மகிசாசூரன் என்ற அரக்கனைக் கொல்லும் நோக்கத்தை உடைய தெய்வமாகவும் கந்த புராணம் கூறுகிறது. இந்த நிகழ்வு இந்தியாவின் பெரும்பாலான பகுதிகளில் வருடாந்திர துர்கா பூஜை பண்டிகையின் போது கொண்டாடப்படுகிறது. [http://www.sacred-texts.com/hin/hmvp/hmvp34.htm#page_306 CHAPTER VII. UMĀ.] ''Hindu Mythology, Vedic and Puranic'', by W.J. Wilkins. 1900. ''page 306'' இந்த தேவியின் மகிமைகள் தேவி பாகவத புராணம் மற்றும் தேவி மகாத்மியம் ஆகியவற்றில் விவரிக்கப்பட்டுள்ளன. மார்க்கண்டேய புராணம் ஒரு பகுதியிலும் இந்த தேவியின் வடிவம் பற்றி மார்க்கண்டேயர் முனிவரால் கூறப்பட்டுள்ளது. இந்து மத மரபில் இத்தேவி வடிவம் யோகம் மற்றும் தாந்த்ரீகம் சார்ந்த நூல்களில் ஆக்கினை சக்கரம் அல்லது மூன்றாவது கண் எனப்படும் மையத்தை ஆசி வழங்கித் தூண்டியெழச் செய்யும் சக்தி வடிவமாகப் போற்றப்படுகிறது.