கேள்வி: சம்பா இராச்சியம் - சொற்பிறப்பு பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: சாம்பா என்ற பெயர் சம்பகா என்ற சமசுகிருதம் சொல்லில் இருந்து பெறப்பட்டதாகும். சம்பகா என்பது செண்பக மலரைக் குறிக்கிறது சென்பகம் அதன் மணம் வீசும் மலர்களால் அறியப்படும் ஒரு பூக்கும் தாவர இனமாகும்.
கேள்வி: சம்பா இராச்சியம் - மூலங்கள் பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: சம்பாவின் வரலாற்றுவரைவியல் மூன்று வகையான சான்றுகளைக் கொண்டுள்ளது.Vickery, "Champa Revised", p.4 ff. * செங்கல் கட்டமைப்புகள் மற்றும் இடிபாடுகள், கல் சிற்பங்கள் உள்ளிட்ட எச்சங்கள்; * சிற்பத்தூண் மற்றும் பிற கல் மேற்பரப்புகளில் சாமிக்கு மொழிகள் மற்றும் சமசுகிருதம் உள்ள கல்வெட்டுகள்; * சீன மற்றும் வியட்நாமிய வரலாறுகள், அரசாங்க அறிக்கைகள் மற்றும் ஜியா டான் வழங்கிய பிற நூல்கள். Higham, C., 2014, Early Mainland Southeast Asia, Bangkok: River Books Co., Ltd., படிமம்:Shiva_Kosa_from_Champa.jpg இந்த சாம் தலை 800 இல் எலக்ட்ரம் எனப்படும் உலோகக் கலவையால் ஆனது. இது ஒரு இலிங்கம் என்ப்படும் இலிங்கத்தை அலங்கரித்ததாக, அல்லது ஒரு இலிங்கம் பொருத்தப்பட்டதாக இருக்கலாம். உலோக மடிப்புகள், உயரமான சிக்னான் சிகை அலங்காரம் மற்றும் அவரது நெற்றியின் நடுவில் மூன்றாவது கண் ஆகியவை மூலம் சிவனை ஒருவர் அடையாளம் காணலாம். ]] படிமம்:Mão_vàng_Chăm_Pa.jpg சம்பாவின் வரலாற்றுவரைவியல் நவீன புலமைப்பரிசில் இரண்டு போட்டியிடும் கோட்பாடுகளால் வழிநடத்தப்பட்டுள்ளது. வரலாற்று ரீதியாக சம்பா நவீன வியட்நாமின் கடற்கரையில் தெற்கிலிருந்து வடக்கே பரவிய பல பிராந்தியங்களாக அல்லது இளவரசரின் ஆட்சிப்பகுதியாகப் பிரிக்கப்பட்டு அவை அனைத்தும் ஒரு பொதுவான மொழி, கலாச்சாரம் மற்றும் பாரம்பரியத்தால் ஒன்றுபட்டது என்று அறிஞர்கள் ஏற்றுக்கொள்கிறார்கள். ஆனால், ஒவ்வொரு வரலாற்று காலத்திலும் ஒவ்வொரு பிராந்தியத்திற்குமான வரலாற்று பதிவுகள் சமமாக இல்லை என்பது அனைவராலும் ஒப்புக் கொள்ளப்படுகிறது. உதாரணமாக, கி.பி 10 ஆம் நூற்றாண்டில், 'இந்திரபுரா' செல்வாக்குடையதாக இருந்துள்ளது. கி.பி 12 ஆம் நூற்றாண்டில் 'விஜயா' செல்வாக்குள்ள பகுதியாக இருந்துள்ளது. கி.பி. 15 ஆம் நூற்றாண்டிலோ 'பாண்டுரங்கா' செல்வாக்குடையதாய் இருந்திருக்கிறாது. சில அறிஞர்கள் இந்த மாற்றங்களை, அன்றைய சம்பாவின் தலைநகரம் இந்தக் காலக்கட்டங்களில் ஓரிடத்திலிருந்து மற்றோர் இடத்திற்கு மாற்றப்பட்டதை இந்த வரலாற்றுப் பதிவு பிரதிபலிப்பதாக எடுத்துக் கொள்கின்றனர். இவர்களின் கூற்ற்றுப்படி 10 ஆம் நூற்றாண்டில் இந்திரபுரா செல்வாக்கு மிக்கதாகத் திகழ்ந்திருந்தது. ஏனென்றால், அந்த நேரத்தில் இந்திரபுரா சம்பாவின் தலைநகராக இருந்தது என்ற கருத்தினை முன்வைக்கின்றனர். மற்ற அறிஞர்கள் இந்த கருத்தை மறுத்துள்ளனர், சம்பா ஒருபோதும் ஓர் ஐக்கிய நாடு அல்ல,ஒரு குறிப்பிட்ட காலப்பகுதியில் ஒரு குறிப்பிட்ட பிராந்தியத்திற்கு செல்வாக்குடையதாக வரலாற்று பதிவு இருப்பது, குறிப்பாக அந்த காலகட்டத்தில் ஒரு ஐக்கிய சம்பாவின் தலைநகராக இப்பகுதி செயல்பட்டது என்று கூறுவதற்கு எந்த அடிப்படையும் இல்லை என்று இவர்கள் வாதிடுகின்றனர்.Maspero, ''Le royaume de Champa'', represented the thesis that Champa was politically unified. Vickery, "Champa Revised", challenges that thesis. படிமம்:Bia_ký_chữ_Phạn-Chăm_cổ_ở_PoKlaungGarai.JPG பல நூற்றாண்டுகளாக, கம்போடியா, சீனா, சாவகம் (தீவு) மற்றும் இந்தியா வெளிவந்த சக்திகளால் சாம் கலாச்சாரம் மற்றும் சமூகம் செல்வாக்கு செலுத்தியது. இப்பகுதியில் ஒரு முன்னோடி மாநிலமான லாம் Ấp கி.பி 192 இல் பிரிந்த சீன காலனியாக அதன் இருப்பைத் தொடங்கியது. மத்திய வியட்நாமில் சீன ஆட்சிக்கு எதிராக ஒரு அதிகாரி வெற்றிகரமாக கிளர்ந்தெழுந்தார், மேலும் கி.பி 192 இல் லோம் ஆப் நிறுவப்பட்டது. கி.பி 4 ஆம் நூற்றாண்டில், கம்போடியாவில் அண்டை நாடான ஃபுனான் இராச்சியத்துடனான போர்களும், ஃபனானிய பிரதேசத்தை கையகப்படுத்துவதும் இந்திய கலாச்சாரத்தை சாம் சமுதாயத்தில் ஊடுருவ வழிவகுத்தது. சமசுகிருதம் ஒரு அறிவார்ந்த மொழியாக ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்டது, இந்து சமயம், குறிப்பாக சைவ சமயம், அரசு மதமாக மாறியது. கி.பி 10 ஆம் நூற்றாண்டு முதல், இப்பகுதியில் அரபு கடல் வர்த்தகம் அதிகரித்தது. அதன் காரணமாக இஸ்லாமிய கலாச்சார மற்றும் மதத் தாக்கங்களை அது கொண்டு வந்தது. பாரசீக வளைகுடா தென் சீனா வரை நீடித்த நறுமணப் பயிர்கள் வர்த்தகத்தில் சம்பா ஒரு முக்கிய இணைப்பாக பணியாற்றியது. பின்னர் இந்தோசீனா இந்தோசீனா பகுதியில் உள்ள அரபு கடல் வழித்தடங்களில்.கற்றாழை வழங்குநராக சம்பா திகழ்ந்தது. சம்பாவிற்கும் கம்போடியாவிற்கும் இடையில் அடிக்கடி போர்கள் இருந்தபோதிலும், இரு நாடுகளும் வர்த்தகத்தில் ஈடுபட்டன. இதனால் கலாச்சார தாக்கங்கள் இரு திசைகளிலும் நகர்ந்தன. இரு நாடுகளின் அரச குடும்பங்களும் அடிக்கடி திருமண உறவுகளைச் செய்துகொண்டன. சம்பா சிறீவிஜயம் சக்திவாய்ந்த கடல் சாம்ராஜ்யத்துடனும் பின்னர் மலாய் தீவுக்கூட்டம் மயாபாகித்து பேரரசு நெருக்கமான வர்த்தக மற்றும் கலாச்சார உறவுகளைக் கொண்டிருந்தது.