கேள்வி: கடசான்-டூசுன் மக்கள் - பொது பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: சபாவின் மேற்கு கடற்கரையில் உள்ள பெனாம்பாங் மாவட்டம் (''Penampang District'') சுற்றியுள்ள இடங்கள்; மற்றும் உட்புறத்தில் பல்வேறு இடங்களில் கடசான்-டூசுன்கள் மிகுதியாகக் காணப் படுகின்றனர். அண்மைய காலங்களில் சபா மாநிலத்தில் ஏற்பட்டு வரும் அரசியல் தாக்கங்கள் (''Political Initiatives'') பண்பாட்டுக் கலவைகள்; மொழி ஒருங்கிணைப்புகள் போன்றவற்றினால் டூசுன் - கடசான் ஆகிய இரண்டு குழுக்களும் இடையே நெருக்கமான பிணைப்புக்கள் ஏற்ப்பட்டு வருகின்றன. அதன் பிரதிபலிப்பாக கடசான் டூசுன் மக்கள் (Kadazan-Dusun) எனும் ஒரு புதிய இனச் சொல்லும் உருவாக்கப்பட்டு உள்ளது.
கேள்வி: கடசான்-டூசுன் மக்கள் - கடசான் வரலாறு பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: File:Kota Kinabalu, E. Malaysia, demonstration of traditional rice wine making, 2013.jpg File:Penampang Sabah Kaamatan-Drinking-of-Tapai-01.jpgவின் போது தப்பாய் எனும் அரிசி சாராயம் குடிக்கப்படுகிறது]] 1950-ஆம் ஆண்டுகளுக்கு முன்பு இருந்தே கடசான் எனும் சொல் பயன்பாட்டில் இருப்பதாகச் சான்றுகள் உள்ளன. 'கடசான்' (''Kadazan'') என்ற சொல்லுக்கு 'நாட்டின் மக்கள்' என்று பொருள். நிலத்தின் உண்மையான மக்களை விவரிக்க இந்தச் சொல் பயன்படுத்தப்பட்டு உள்ளது. கடசான் மக்களின் வரலாற்றில் அவர்கள் நூறு ஆண்டுகளுக்கும் மேலாக, புரூணை சுல்தானகம் (''Brunei Sultanate'') ஆளப்பட்டு உள்ளனர். கடசான் (''Kadazan'') அல்லது கடயான் (''Kadayan'') என்பவர்கள் 'ஓராங் டூசுன்' (''Orang Dusun'') என்று புரூணை சுல்தானகம் அதிகாரப்பூர்வமாகக் குறிப்பிடப் பட்டனர். 'பழத்தோட்டத்தின் மக்கள்' என்று பொருள்படும்.
கேள்வி: கடசான்-டூசுன் மக்கள் - பிரித்தானிய வடக்கு போர்னியோ நிறுவனம் பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: 1881-ஆம் ஆண்டு பிரித்தானிய வடக்கு போர்னியோ நிறுவனம் (''North Borneo Company'') மேற்கொள்ளப்பட்ட முதல் மக்கள்தொகை கணக்கெடுப்பின் மூலம் கடசான் மக்களைப் பற்றிய சில உண்மைகள் தெரிய வந்தன. சபா பாப்பார் (''Papar'') பகுதியில் வசித்த பூர்வீக மக்கள் தங்களை கடசான்கள் என்று அழைக்கப் படுவதற்கு விரும்புவதாக 1927-இல் ஓவன் ரட்டர் (''Owen Rutter'') எனும் பிரித்தானியர் எழுதி உள்ளார். மக்கள்தொகை கணக்கெடுப்பின் மூலம், அனைத்து கடசான்களும் டூசுன்கள் என வகைப்படுத்தப் பட்டனர்.
கேள்வி: கடசான்-டூசுன் மக்கள் - ஓராங் டூசுன் மக்கள் என்பது என்ன?
பதில்: 1980-ஆம் ஆண்டுகளில் கடசான் என்பவர்கள் உண்மையிலேயே கடசான் மக்களா அல்லது டூசுன் மக்களா எனும் பிரச்சினை தலைதூக்கியது. இந்தப் பிரச்சினைக்குத் தீர்வு காணும் பொருட்டு, 1985-ஆம் ஆண்டில், கடசான்-டூசுன் (''Kadazandusun'') எனும் பெயர்ச் சொல் அமல் படுத்தப்பட்டது. அந்தச் சொல் 'ஓராங் டூசுன்' மக்களுக்கும் கடசான் மக்களுக்கும் பொருத்தமாக அமையும் அதிகாரச் சொல்லாக அமைந்தது. தற்சமயம் சிங்கப்பூர் மற்றும் மலேசியா ஆகிய இரண்டு நாடுகளும் கடசான்-டூசுன் எனும் இனக்குழுவினரின் பெயரை அதிகாரப்பூர்வமாக ஏற்றுக் கொள்கின்றன.
கேள்வி: கடசான்-டூசுன் மக்கள் - மனித மரபியல் ஆய்வு குறித்து விரிவாக சொல்லுங்கள்.
பதில்: File:Penampang Sabah Kaamatan-Celebrations-2014-01.jpg 2018-ஆம் ஆண்டு மலேசியா சபா பல்கலைக்கழகத்தை சேர்ந்த மனித மரபியல் ஆய்வுக் குழுவால் மரபணு வகை தரவு ஆய்வு செய்யப்பட்டது. அந்த ஆய்வில் இருந்து, வடக்கு போர்னியோவில் உள்ள டூசுன் மக்கள்; சோன்சோகன் (''Sonsogon''), ருங்குஸ் மக்கள் (''Rungus''), லிங்கபாவ் (''Lingkabau''), மூருட் (''Murut'') இனக்குழுவினர்; தைவான் பூர்வீகவாசிகளான அமி மற்றும் அடயல் (''Taiwan Natives of Ami and Atayal'') குழுவினருடன் நெருங்கிய தொடர்பு உடையவர்கள் என்று கண்டு அறியப்பட்டது. அத்துடன் போர்னியோ டூசுன் மக்கள்; ஆஸ்ட்ரோ-மெலனேசியர் (''Austro-Melanesian'') அல்லாத பிலிப்பீன்சு நாட்டின் விசயன் மக்கள் (''Visayan''), தகலாகு மக்கள் (''Tagalog''), இலோகானோ மக்கள் (''Ilocan''), மினனுபு (''Minanubu'') பிலிப்பினோ மக்கள் தொடர்பு உடையவர்கள் என்றும் கண்டு அறியப்பட்டு உள்ளது.
கேள்வி: கடசான்-டூசுன் மக்கள் - அறுவடை திருவிழா பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: File:Penampang Sabah Dignitaries-at- Kaamatan-Celebrations-2014-03.jpg கடசான்களின் மிக முக்கியமான திருவிழா காமத்தான் (''Kaamatan'') அல்லது அறுவடை திருவிழா ஆகும். ஒவ்வோர் ஆண்டும் அறுவடைக்குப் பிறகு நெல் தெய்வங்களைச் சிறப்பு செய்வதற்காக அறுவடை திருவிழாவைக் கொண்டாடுகிறார்கள். மே மாதத்தில் நடைபெறுகிறது. அத்துடன் மே மாதத்தின் கடைசி இரண்டு நாட்கள் சபா முழுவதும் பொது விடுமுறை நாட்களாகும். அறுவடை திருவிழா கொண்டாட்டத்தின் போது, அறுவடை திருவிழா அழகு ராணி (''Unduk Ngadau'') போட்டியும் நடைபெறும். ஓர் இளம் பெண், அறுவடை திருவிழா அழகு ராணியாக முடிசூட்டுவது வழக்கமான நிகழ்வு ஆகும். சபா மாநிலத்தின் சில மாவட்டங்களில் இருந்து கடசான், டூசுன், மூருட் அல்லது ருங்குசு வம்சாவளியைச் சேர்ந்த இளம் பெண்கள் இந்தப் பட்டத்திற்காகப் போட்டியிடுவதும் வழக்கம்.
கேள்வி: கடசான்-டூசுன் மக்கள் - மூருட் பழங்குடி மக்கள் வரலாறு பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: போர்னியோவின் வடக்கு உள்நாட்டுப் பகுதிகளில் வசிக்கும் 29 துணை இனக் குழுக்களில் (''Sub-ethnic Groups'') மூருட் மக்களும் ஒரு குழுவினர் ஆகும். மூருட் மக்கள் பேசும் மூருட் பேச்சு மொழிகள் (''Murutic Languages'') என்பது ஆசுத்திரோனீசிய மொழிகள் (''Austronesian Languages'') வகைப்படுத்தப் பட்டுள்ளன. மூருட் என்பதன் நேரடி மொழிபெயர்ப்பு ’மலை மக்கள்’ என்பதாகும்.
கேள்வி: கடசான்-டூசுன் மக்கள் - மூருட் மக்கள் தொகையியல் பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: மூருட் சமூகங்களில் பெரும் பகுதியினர் சபா, கிழக்கு மலேசியாவின் தென்மேற்கு உள்பகுதியில் உள்ளனர். குறிப்பாக சபுலுட் ஆறு (''Sapulut'') மற்றும் படாஸ் ஆறு (''Padas'') ஆகியவற்றின் கரையோர மாவட்டங்களான கெனிங்காவ் மாவட்டம் (''Keningau District''), தெனோம் மாவட்டம் (''Tenom District''), நாபாவான் மாவட்டம் (''Nabawan District'') மற்றும் பியூபோர்ட் மாவட்டம் (''Beaufort District'') ஆகிய மாவட்டங்களில் உள்ளனர். சரவாக் எல்லைப் பகுதிகளில், குறிப்பாக லாவாஸ் மாவட்டம் (''Lawas District'') மற்றும் லிம்பாங் பிரிவு (''Limbang Division'') பகுதிகளைச் சுற்றிலும் வாழும் மூருட் மக்கள்; தாகல் மக்கள் (''Tagal People'') என்றும் அழைக்கப் படுகின்றனர். புருணையில் உள்ள மூருட் மக்கள் தெம்புராங் மாவட்டத்தில் (''Temburong District'') அதிகமாகக் காணப் படுகின்றனர். அவர்கள் அங்கு லுன் பாவாங் (''Lun Bawang'') என்று அழைக்கப் படுகிறார்கள். அண்மைய ஆண்டுகளில் இவர்களின் மக்கள் தொகை குறைந்து வருகிறது.