கேள்வி: சமண அறிவாய்வியல் குறித்து விரிவாக சொல்லுங்கள்.
பதில்: File:Jain Agamas.jpeg அடிப்படை அறிவாய்வியல் சிக்கல்கள் பற்றி ஆராய்ந்ததன் மூலமாக சமணம் மெய்யியலின் பகுதியாகிய அறிவாய்வியலுக்கு தனக்கேயுரித்தான பங்களிப்பை வழங்கியுள்ளது. சமணர்கள், அறிவு என்பது உயிரின் அடிப்படை எனக் கருதுகின்றனர். இவ்வறிவு கர்மத் துணிக்கைகளால் மறைக்கப்பட்டுள்ளது. பல்வேறு வழிமுறைகளினூடாக ஒரு உயிர் அறிவைப் பெறும்போது அது எதையும் புதிதாக உருவாகவில்லை. மாறாக, அது அறிவை மறைக்கும் கர்மத் துணிக்கைகளைக் கிழித்தெறிகிறது. சமணக் கொள்கையின்படி, விழிப்புணர்வு என்பது ''சீவன் (சமணம்)'' (உயிர்) முதன்மைப் பண்பாகும். இவ் விழிப்புணர்வு ''தரிசன'' மாகவும் (அகப்பார்வை) ''ஞான''மாகவும் (அறிவு) தன்னை வெளிப்படுத்துகிறது.
கேள்வி: சமண அறிவாய்வியல் - மேலோட்டம் பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: File:Jnana.jpeg தத்துவார்த்த சூத்திரம் என்ற சமண நூலின் படி, அறிவு (''ஞானம்'') ஐந்து வகைப்படும். அவையாவன:- # புலனறிவு #நூலறிவு #புலன் கடந்த உணர்வு (''அவதி ஞானம்'') #தொலை நுண்ணுணர்வு (மனபர்யாய ஞானம்) #முற்றறிவு (''கேவல ஞானம்'') முதலிரு வகை அறிவுகளும் மறைமுக அறிவாகவும், ஏனைய மூன்றும் நேரடி அறிவாகவும் கருதப்படுகின்றன.
கேள்வி: சமண அறிவாய்வியல் - நூலறிவு குறித்து விரிவாக சொல்லுங்கள்.
பதில்: வாய்வழி மற்றும் எழுத்துவழி வாக்கியங்களைப் புரிந்துகொள்வதன் மூலமாகப் பெறப்படும் அறிவு ''சுருத ஞானம்'' என அழைக்கப்படுகிறது. }}
கேள்வி: சமண அறிவாய்வியல் - தொலை நுண்ணுணர்வு பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: சமணத்தின் படி, உயிரால் ஏனையோரின் எண்ணங்களை நேரடியாக அறிந்து கொள்ள முடியும். இவ்வாறான அறிவு, 'மனபர்யாய ஞானம்' எனும் வகைக்குள் அடங்குகிறது.
கேள்வி: சமண அறிவாய்வியல் - முற்றறிவு பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: கர்மத் துணிக்கைகளைக் கிழித்தெறிவதன் மூலம் உயிர் முழுமை பெற்ற அறிவைப் பெறுகிறது. இவ்வறிவைப் பெறுவதன் மூலம், அறிவும் உயிரும் ஒன்றாகின்றன. இவ்வறிவு கேவல ஞானம் எனப்படும்.
கேள்வி: சமண அறிவாய்வியல் - உயிரின் இயல்பு குறித்து விரிவாக சொல்லுங்கள்.
பதில்: அறிவு என்பது உயிரின் இயல்பு எனச் சமணர்கள் கருதுகின்றனர். சம்பத் ராய் செயின் அவர்களின் கூற்றுப்படி: [https://archive.org/details/Nyaya Alt URL]}}
கேள்வி: சமண அறிவாய்வியல் - அநேகாந்தவாதம் குறித்து விரிவாக சொல்லுங்கள்.
பதில்: அநேகாந்தவாதம் என்பது முன்னோக்குக் கொள்கைகள் மற்றும் நோக்குநிலைகளின் பன்முகத்தன்மை ஆகியவற்றைக் குறித்து நிற்கிறது. இதன் மூலம், உண்மையும் நனவு நிலையும் வெவ்வேறு நோக்குநிலைகளிலிருந்து வெவ்வேறு விதமாக அணுகப்படும் எனவும், ஒரு தனித்த நோக்கிநிலை முழு உண்மையைப் பிரதிபலிப்பதில்லை எனவும் குறிப்பிடுகிறது. சமணர்கள் முழு உண்மை பற்றிய வெளிப்படுத்தலுக்கான அனைத்து முயற்சிகளையும், ''அத்கசநியாயம்'' ஊடாக மறுதலிக்கின்றனர். இது "குருடர் தடவிய யானை" எனும் உவமையினூடாக விளக்கப்படலாம். பொருட்கள் தமது பண்புகளிலும் இருப்பு நிலைகளிலும் முடிவிலி விதங்களில் காணப்படுவதை உணர்ந்துகொண்டதனூடாக, முடிவுறு மனிதப் புலன்சார் அவதானிப்புகள் மூலம் அனைத்துப் பாங்குகள் மற்றும் வெளிப்பாடுகள் அடங்கலாக முழுமையாகப் புரிந்துகொள்ளப்பட முடியாது என இக்கொள்கையை முறைப்படி விளக்கலாம். சமணர்களின் படி, ''கேவல ஞானம்'' (முற்றறிவு பெற்றவை) மாத்திரமே பொருட்களின் அனைத்துப் பாங்குகள் மற்றும் வெளிப்பாடுகளையும் புரிந்து கொள்ளமுடியும். ஏனையோர் பகுதியளவிலான அறிவையே பெற்றுக்கொள்ளமுடியும். இதன் விளைவாக, எந்தவொரு குறிப்பிட்ட மனித அவதானிப்பும் முழு உண்மையைப் பிரதிபலிப்பதாகக் கொள்ளமுடியாது. பல்வேறு நோக்குநிலைகள் பற்றிய கொள்கை (சமக்கிருதம்: நயவாதம்), பொருட்களை (நய) அவதானிக்கும் வழிமுறைகள் முடிவிலியானது எனக் கூறுகிறது.https://www.britannica.com/topic/syadvada நூல்களில் இக்கொள்கை, சியாத்வாதம் (சியாத் = 'இருக்கலாம்') எனப்படும் நிபந்தனைக் கூற்றுக்களைப் பயன்படுத்தி வெளிப்படுத்தப்பட்டுள்ளது. பயன்படுத்தப்பட்ட ஏழு நிபந்தனைக்கூற்றுக்களும் கீழே வரிசைப்படுத்தப்பட்டுள்ளன. # சியாத்-அசுதி: சிலவழிகளில், இது அதுவே; # சியாத்-நாசுதி: சிலவழிகளில், இது அதுவல்ல; # சியாத்-அசுதி-நாசுதி: சிலவழிகளில், இது அதுவும், அதுவல்லதுமாகும்; # சியாத்-அசுதி-அவக்தவ்யா: சிலவழிகளில், இது அதுவும், விவரிக்கப்படமுடியாததுமாகும்; # சியாத்-நாசுதி-அவக்தவ்யா: சிலவழிகளில், இது அதுவல்லாததும், விவரிக்கப்படமுடியாததுமாகும்; # சியாத்-அசுதி-நாசுதி-அவக்தவ்யா: சிலவழிகளில், இது அதுவும், அதுவல்லதும் விவரிக்கப்படமுடியாததுமாகும்; # சியாத்-அவக்தவ்யா: சில வழிகளில், இது விவரிக்கப்படமுடியாதது.Graham Priest, 'Jaina Log: A contemporary Perspective', History and Philosophy of Logic 29 (3): 263-278 (2008).