கேள்வி: கடசான் மக்கள் - வரலாறு என்பது என்ன?
பதில்: File:Visitors of the House of Skulls.jpg 1950-ஆம் ஆண்டுகளுக்கு முன்பு இருந்தே கடசான் எனும் சொல் பயன்பாட்டில் இருப்பதாகச் சான்றுகள் உள்ளன. 'கடசான்' (''Kadazan'') என்ற சொல்லுக்கு 'நாட்டின் மக்கள்' என்று பொருள். நிலத்தின் உண்மையான மக்களை விவரிக்க இந்தச் சொல் பயன்படுத்தப்பட்டு உள்ளது. கடசான் மக்களின் வரலாற்றில் அவர்கள் நூறு ஆண்டுகளுக்கும் மேலாக, புரூணை சுல்தானகம் (''Brunei Sultanate'') ஆளப்பட்டு உள்ளனர். கடசான் (Kadazan) அல்லது கடயன் (''Kadayan'') என்பவர்கள் 'ஓராங் டூசுன்' (''Orang Dusun'') என்று புரூணை சுல்தானகத்தால் அதிகாரப்பூர்வமாகக் குறிப்பிடப் பட்டனர். 'பழத்தோட்டத்தின் மக்கள்' என்று பொருள்.
கேள்வி: கடசான் மக்கள் - மனித மரபியல் ஆய்வு பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: File:Bobohizans.jpeg 2018-ஆம் ஆண்டு மலேசியா சபா பல்கலைக்கழகம் சேர்ந்த மனித மரபியல் ஆய்வுக் குழுவால் மரபணு வகை தரவு ஆய்வு செய்யப்பட்டது. அந்த ஆய்வில் இருந்து, வடக்கு போர்னியோவில் உள்ள டூசுன் மக்கள்; சோன்சோகன் (''Sonsogon''), ருங்குஸ் (''Rungus''), லிங்கபாவ் (''Lingkabau''), மூருட் (''Murut'') இனக்குழுவினர்; தைவான் பூர்வீகவாசிகளான அமி மற்றும் அடயல் (''Taiwan Natives of Ami and Atayal'') குழுவினருடன் நெருங்கிய தொடர்பு உடையவர்கள் என்று கண்டு அறியப்பட்டது. அத்துடன் போர்னியோ டூசுன் மக்கள்; ஆஸ்ட்ரோ-மெலனேசியர் (''Austro-Melanesian'') அல்லாத பிலிப்பீன்சு நாட்டின் விசயன் மக்கள் (''Visayan''), தகலாகு மக்கள் (''Tagalog''), இலோகானோ மக்கள் (''Ilocan''), மினனுபு (''Minanubu'') பிலிப்பினோ மக்கள் தொடர்பு உடையவர்கள் என்றும் கண்டு அறியப்பட்டு உள்ளது.
கேள்வி: கடசான் மக்கள் - பண்பாடு பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: கடசான் கலாசாரம் நெல் விவசாயத்தைப் பெரிதும் சார்ந்து உள்ளது. பல்வேறு சுவையான உணவுகளுக்கும் கடசான் கலாசாரம் பெயர் பெற்றது. கடசான் வீடுகளில் மது பானங்கள் நொதித்தல் செயல்முறைகள் மூலம் தயாரிக்கப் படுகின்றன. தூமிசு (''To'omis'') மற்றும் லினுதாவு (''Linutau'') ஆகிய மதுபானங்கள்; கடசான் மக்கள் வசிக்கும் பகுதிகளில் பரிமாறப்படும் முக்கிய அரிசி மதுபான வகையாகும். கடசான் சமூகக் கூட்டங்கள் மற்றும் கடசான் விழாக்களில் இந்த மதுபானம் முக்கியமான பானமாகக் கருதப் படுகிறது.
கேள்வி: கடசான் மக்கள் - அறுவடை திருவிழா குறித்து விரிவாக சொல்லுங்கள்.
பதில்: File:Penampang Sabah Dignitaries-at- Kaamatan-Celebrations-2014-03.jpg கடசான்களின் மிக முக்கியமான திருவிழா காமத்தான் (''Kaamatan'') அல்லது அறுவடை திருவிழா ஆகும். ஒவ்வோர் ஆண்டும் அறுவடைக்குப் பிறகு நெல் தெய்வங்களைச் சிறப்பு செய்வதற்காக அறுவடை திருவிழாவைக் கொண்டாடுகிறார்கள். மே மாதத்தில் நடைபெறுகிறது. அத்துடன் மே மாதத்தின் கடைசி இரண்டு நாட்கள் சபா முழுவதும் பொது விடுமுறை நாட்களாகும். அறுவடை திருவிழா கொண்டாட்டத்தின் போது, அறுவடை திருவிழா அழகு ராணி (''Unduk Ngadau'') போட்டியும் நடைபெறும். ஓர் இளம் பெண், அறுவடை திருவிழா அழகு ராணியாக முடிசூட்டுவது வழக்கமான நிகழ்வு ஆகும். சபா மாநிலத்தின் சில மாவட்டங்களில் இருந்து கடசான், டூசுன், மூருட் அல்லது ருங்குசு வம்சாவளியைச் சேர்ந்த இளம் பெண்கள் இந்தப் பட்டத்திற்காகப் போட்டியிடுவதும் வழக்கம்.