கேள்வி: மத்தியப் பிரதேச வரலாறு பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: இந்தியாவின் மாநிலமான மத்தியப் பிரதேசம் வரலாறு மூன்று கால கட்டங்களைக் உள்ளடக்கியது.
கேள்வி: மத்தியப் பிரதேச வரலாறு - பண்டைய வரலாறு பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: Image:Stupa 1, Sanchi 02.jpg கி மு 3ஆம் நூற்றாண்டில் நிறுவிய சாஞ்சி தூபி]] கி மு 6ஆம் நூற்றாண்டில் பண்டைய உஜ்ஜைன் பெரு நகரம், மால்வா (மத்தியப் பிரதேசம்) எனப்படும் அவந்தி நாடு தலைநகராக விளங்கியது. அவந்தி நாட்டின் வடக்கில் புந்தேல்கண்ட் பகுதியில் சேதி நாடு இருந்தது. பரத கண்டம் வடக்குப் பகுதிகள் முழுவதையும் மகத நாடு கீழ் சந்திரகுப்த மௌரியர் கொண்டு வரும் போது, மத்தியப் பிரதேசமும் மௌரியர் ஆட்சியின் கீழ் சென்றது. அசோகர் மனைவி தற்கால போபால் நகரத்தின் வடக்குப் பகுதியை விதிஷா மாவட்டம் பகுதியைச் சேர்ந்தவர். கி மு 3ஆம் நூற்றாண்டில் மௌரியப் பேரரசு வீழ்ச்சிக்கு பின் பரத கண்டம் மேற்கிலிருந்து படையெடுத்து வந்த சகர்கள், குசான் பேரரசு, உள்ளூர் ஆட்சியாளர்களும் மத்திய இந்தியப் பகுதியான மத்தியப் பிரதேசத்தை கைப்பற்றி ஆள போட்டியிட்டனர். கி மு முதல் நூற்றாண்டு முதல், கங்கைச் சமவெளிக்கு, அரபுக்கடலின் துறைமுகங்களுக்கும் நடுவில், சிப்ரா ஆறு அமைந்த உஜ்ஜைன் நகரம் புகழ் பெற்ற வணிக மையமாகவும், ஆன்மீக மையமாகவும் விளங்கியது. உஜ்ஜைன் நகரம் இந்து, பௌத்தம் மற்றும் சமணம் சமயங்களின் ஆன்மீக மையமாக விளங்கியது. கி பி 1 முதல் 3ஆம் நூற்றாண்டு வரை, வடக்கு தக்கான பீடபூமி சாதவாகனர் மற்றும் சகர்கள் குல மேற்கு சத்ரபதிகள் மத்தியப் பிரதேசத்தை கைப்பற்றி ஆளும் போரில் ஈடுபட்டனர். கி பி இரண்டம் நூற்றாண்டில் தென்னிந்தியா சாதவாகனர் குல மன்னர் கௌதமிபுத்ர சதகர்ணி என்பவர், மத்தியப் பிரதேசத்தின் மால்வா மற்றும் தற்கால குசராத்து பகுதிகளை ஆண்டு கொண்டிருந்த சகர்கள் வெற்றி கொண்டார்.Ramesh Chandra Majumdar. ''Ancient India'', p. 134 கி பி 4 மற்றும் 5ஆம் நூற்றாண்டுகளில் குப்தப் பேரரசு காலத்தில் மத்தியப் பிரதேசம் குப்தர்கள் ஆட்சியின் கீழ் சென்றது. கி பி 5ஆம் நூற்றாண்டு முடிய தக்கானத்தின் வடக்கில், குப்தப் பேரரசின் அருகில் அமைந்த வாகாடகப் பேரரசு வங்காள விரிகுடா முதல் அரபுக் கடல் வரை பரந்திருந்தது. மத்தியப் பிரதேசமும் வாகாடகப் பேரரசின் ஆட்சியின் கீழ் இருந்தது.
கேள்வி: மத்தியப் பிரதேச வரலாறு - நவீன காலம் பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: அக்பர் (1556 – 1605) ஆட்சிக் காலத்தில் மத்தியப் பிரதேசத்தின் ஏறக்குறைய அனைத்துப் பகுதிகளும் முகலாயப் பேரரசு வீழ்ந்தது. முகலாயர் மேலாண்மையை ஏற்றுக் கொண்ட கோண்ட்வானா மற்றும் மகாகோசலம் பகுதிகள் தொடர்ந்து, கோண்டு மன்னர்களின் தன்னாட்சியுடன் விளங்கியது. 1707இல் அவுரங்கசீப்பின் மறைவுக்குப் பின்னர் வீழ்ச்சியடைந்து கொண்டிருந்த முகலாயப் பேரரசை, மராத்தியப் பேரரசு, ராஜ்புத் கடுமையாக தாக்கி நலிவுறச் செய்தனர். கி பி 1720 – 1760 இடைப்பட்ட காலத்தில், மராத்தியர்கள், மத்தியப் பிரதேசத்தின் பெரும் பகுதிகளை பேஷ்வா எனப்படும் மராத்தியப் படைத் தலைவர்கள் கைப்பற்றி பிரித்துக் கொண்டு ஆண்டனர். குவாலியர் பகுதிகளை சிந்தியாக்களும், மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம் மற்றும் இந்தூர் பகுதிகளை ஓல்கர் வம்சம்களும், நாக்பூர் தலைமையிடமாகக் கொண்ட போன்சலே கோண்டுவானா மற்றும் ''மகாகோசலம்'' மற்றும் தற்கால மகாராட்டிராவின் விதர்பா பகுதிகளையும் ஆண்டனர். மராத்தியப் படைத்தலைவர் ஒருவர் ஜான்சி நகரத்தை நிறுவினார். போபால் பகுதி தொடர்ந்து ஒரு ஆப்கானித்தான் இசுலாமிய நவாப், ''தோஸ்து முகமது கான்'' என்பவரால் ஆளப்பட்டது. 1761இல் நடந்த மூன்றாம் பானிபட் போர் பின்னர், மராத்தியப் பேரரசின் விரிவாக்கம் நின்று விட்டது. 1775 முதல் 1818 முடிய நடந்த ஆங்கிலேய-மராட்டியப் போர்கள் முடிவில் பிரித்தானிய இந்தியா பேரரசின் கீழ் மத்தியப் பிரதேசத்தின் போபால், குவாலியர், ரேவா மாவட்டம், இந்தூர் போன்ற 12 மன்னர் அரசு (பிரித்தானிய இந்தியா) உள்ளூர் இந்திய மன்னர்கள் ஆண்டனர். மத்தியப் பிரதேசத்தின் மகாகோசாலப் பகுதிகள் பிரித்தானிய இந்தியா அரசின் நேரடி ஆட்சியின் வந்தது. 1853இல் மத்தியப் பிரதேசத்தின் தென்கிழக்குப் பகுதி, மற்றும் மகாரஷ்டிராவின் கிழக்குப் பகுதிகள், மற்றும் சத்தீஸ்கர் பெரும் பகுதிகளை கொண்டிருந்த நாக்பூர் மன்னர் அரசு (பிரித்தானிய இந்தியா) ஆங்கிலேயர்கள் தங்களின் நேரடி ஆட்சியில் கொண்டு வந்தனர். பின்னர் 1861இல் மத்தியப் பிரதேசத்தின் வடமேற்கு பகுதிகளின் மன்னர் அரசு (பிரித்தானிய இந்தியா) ஒன்றினைத்து ''மத்திய இந்திய முகமை'' எனும் அமைப்பை ஏற்படுத்தினர். [https://en.wikipedia.org/wiki/Central_India_Agency Central India Agency]