கேள்வி: மெஸ் ஐநாக் - செப்புச் சுரங்கங்கள் என்பது என்ன?
பதில்: நவம்பர், 2007ல் இப்பகுதியின் செப்புச் சுரங்கங்களை, சீனா நாட்டிற்கு 30 ஆண்டு குத்தகைக்கு விட்டதில், 3 பில்லியன் அமெரிக்க டாலர்களை ஆப்கானிய அரசு ஈட்டியது.Bailey, Martin (April 2010) [http://www.theartnewspaper.com/articles/Race+to+save+Buddhist+relics+in+former+Bin+Laden+camp/23443 Race to save Buddhist relics in former Bin Laden camp] theartnewspaper.com
கேள்வி: மெஸ் ஐநாக் - பௌத்த தொல்லியல் களங்கள் என்பது என்ன?
பதில்: File:Mes Aynak stupa.jpg]] File:Mes Aynak archeologists camp.jpgயின் அடியில் தொல்லியல் ஆய்வாளர்களின் முகாம்]] பட்டுப் பாதையில் அமைந்த மெஸ் ஐநாக் பகுதி, பண்டைய பௌத்த சமயத்தின் முக்கியத்துவம் வாய்ந்த பாரம்பரிய தொல்லியல் களம் என தொல்லியல் ஆய்வாளர் பிலிப்ஸ் மார்க்கியுஸ் கருதுகிறார். (15 November 2010) [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1329650/Company-digging-Afghanistan-unearths-2-600-year-old-Buddhist-monastery.html Copper load of this! Company digging mine in Afghanistan unearths 2,600-year-old Buddhist monastery] Dailymail.co.uk மெஸ் ஐநாக் பள்ளத்தாக்கில் உள்ள 19 தொல்லியல் களங்களை அகழாய்வு செய்த போது இரண்டு சிறிய கோட்டைகளும், ஒரு அரண்மனையும், நான்கு விகாரைகளும், பல தூபிகளும் மற்றும் ஒரு சொராட்டிரிய நெறி தீக்கோயிலும், செப்பு உலோகத்தில் செய்த கலைப்பொருட்கள், செப்பு நாணயங்கள், செப்புப் பட்டறைகள் மற்றும் செப்புச் சுரங்கத் தொழிலாளர்களின் குடியிருப்புகள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.
கேள்வி: மெஸ் ஐநாக் - தொல்பொருட்கள் மீட்பு என்பது என்ன?
பதில்: 2010 மற்றும் 2011 ஆண்டுகளில் மெஸ் ஐநாக் பகுதியில் பரப்பளவில் அகழாய்வு செய்த போது கிடைத்த 400க்கும் மேற்பட்ட பௌத்த தொல்பொருட்களில் பல ஆப்கானிஸ்தான் தேசிய அருங்காட்சியகத்தில் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளது. மெஸ் ஐநாக் பகுதியில் பௌத்தம் இரண்டாயிரம் ஆண்டுகளுக்கு முன்னர் பரவியிருந்தமைக்கு, அப்பகுதியில் கிடைத்த செப்புப் பொருட்கள் சான்று பகர்கிறது. 2010ல் இப்பகுதியில் 2010ல் கௌதம புத்தர் கருங்கல் சிலை கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.Jarus, Owen (6 June 2012) [http://www.livescience.com/20799-ancient-statue-reveals-prince-buddha.html Ancient Statue Reveals Prince Who Would Become Buddha] livescience.com இப்பகுதியில் செப்பு சுரங்கத் தொழிலை மேம்படுத்தவும், தாலிபான் தீவிரவாதிகளிடமிருந்து தொல்லியலாளர்களை காக்கவும், மெஸ் ஐநாக் பௌத்த தொல்லியல் களத்தை, சனவரி 2013-இல் மூட ஆப்கானிய அரசு திட்டமிட்டது.[http://www.archinternational.org/mes_aynak.html Experts Show How to Preserve Ancient Mes Aynak Ruins While Safely Mining Copper Near Kabul, Afghanistan] ARCH International, archinternational.org
கேள்வி: மெஸ் ஐநாக் - ஆவணப் படம் பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: இத்தொல்லியல் களத்தின் முக்கியத்துவத்தை கருதி, பெரண்ட் இ. ஹப்மேன் எனும் இயக்குநர், (Brent E. Huffman) மெஸ் ஐநாக்கை பாதுகாப்போம் எனும் தலைப்பில் ஒரு ஆவணப் படம் வெளியிடப்பட்டுள்ளது..
கேள்வி: மெஸ் ஐநாக் - இதனையும் காண்க பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: * ஆப்கானிஸ்தானில் பௌத்தம் * பீமரன் தூபி * பீமரன் பேழை * பாமியன் புத்தர் சிலைகள் * காந்தாரத்தின் இருக்கும் புத்தர் * ஹட்டா * பௌத்த தொல்லியற்களங்கள்