கேள்வி: பசுபதி முத்திரை பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: File:Shiva Pashupati.jpg பசுபதி முத்திரை (Pashupati Seal) மொகெஞ்சதாரோ தொல்லியல் களத்தில் கண்டெடுக்கப்பட்ட சிந்து வெளி நாகரீகம் காலத்தியதாகும். பசுபதி முத்திரையானது சோப்புக்கல்லில் வடிக்கப்பட்டது. காண்டாமிருகம், யானை, காளை, மான், புலி போன்ற விலங்குகளால் சூழப்பட்டும், பத்மாசனத்தில் யோகா நிலையில் அமர்ந்திருப்பவர் தலையில் காளையின் கொம்புகள் மற்றும் திரிசூலம் பொறித்த முத்திரையை பசுபதி சிற்பம் என்பர். Werness, Hope B., ''Continuum Encyclopedia of Animal Symbolism in World Art'', p. 270, 2006, A&C Black, , 9780826419132, [https://books.google.com/books?id=iBSDddO-9PoC&pg=PA270 google books]
கேள்வி: பசுபதி முத்திரை - கண்டெடுப்பு மற்றும் விளக்கம் பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: File:Mohenjo-daro.jpg தொல்லியல் களம்]] மொகெஞ்சதாரோ தொல்லியல் களத்தின் தெற்குப் பகுதியின் தொகுதி எண் 1ல், 1928 - 1929ல் அகழ்வாய்வு செய்த போது கண்டெடுத்த 420 தொல்பொருட்களில், கிமு 2350 - 2000க்கும் இடைப்பட்ட காலத்திய பசுபதி முத்திரையும் ஒன்றாகும். File:Yogi. Mold of Seal, Indus valley civilization.jpg, விலங்குகள் சூழ அமர்ந்த நிலையில் ஒரு யோகின் உருவம் பொறித்த முத்திரை]] 3.5 செமீ உயரம், 3.56 செமீ அகலம் மற்றும் .076 செமீ நீள, அகலம், தடிமனுடன் கூடிய சோப்புக்கல் சிந்துவெளி வரிவடிவம், காண்டாமிருகம், யானை,காளை, மான், புலி முதலிய விலங்குகள் சூழ, கால்களை மடித்து அமர்ந்த நிலையில், தலையில் திரிசூலம் போன்ற காளையின் கொம்புகளுடன் கூடிய ஒரு யோகின் உருவம் பொறித்த முத்திரை கண்டெடுக்கப்பட்டது. ஆதி சிவனுடன் அடையாளப்படுத்தல்
கேள்வி: பசுபதி முத்திரை - ஜான் மார்ஷலின் பகுப்பாய்வு பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வகம் தலைமை இயக்குனராக் இருந்த, தொல்லியல் ஆய்வாளர் ஜான் மார்ஷல் (தொல்பொருள் ஆய்வாளர்), சிந்து வெளி நாகரீகம் இருந்த பகுதிகளை அகழாய்வு செய்தவர். அகழாய்வில் கிடைத்த பசுபதி முத்திரையை மனித குல படைப்பாற்றலின் சின்னமாக குறிக்கப்படும் இலிங்கம் கருதினார். இவர் பசுபதி முத்திரையை பகுப்பாய்வு செய்து, அதில் உள்ள யோக நிலையில் அமர்ந்த உருவம் வேதகாலம் முந்தைய பண்டைய இந்திய மக்கள் வணங்கிப் போற்றிய, தற்கால சிவன் முந்தையத் தோற்றமான உருத்திரன் என்று பகுப்பாய்வு செய்துள்ளார். }} பின்னர், 1931 ஆம் ஆண்டில் ஜான் மார்சல், பசுபதி முத்திரை சீவராசிகளின் படைப்பிற்கு மூலகாரணமாக உருவகப்படுத்தும் இலிங்கம் தொடர்புடையது என்பதை தெளிவுபடுத்தினார்.
கேள்வி: பசுபதி முத்திரை - மறுப்புகள் மற்றும் மாற்று விளக்கங்கள் பற்றி தகவல் சொல்.
பதில்: பசுபதி முத்திரை குறித்து பல்வேறு கலந்துரையாடல்கள் நடைபெற்றது.Bryant, Edwin, p.163 அறிஞர்களிடையே, ஜான் மார்ஷலின் பசுபதி முத்திரை குறித்த பகுப்பாய்விற்கு ஆதரவுகளும், விமர்சனங்களும், எதிர்ப்புகளும் எழுந்தது. See e. g. James G. Lochtefeld, ''The Illustrated Encyclopedia of Hinduism'', vol. 2: N–Z. The Rosen Publishing Group, New York 2002, p. 633, who doubts the connection of the seal to Shiva, given the supposedly late age of the god. டோரிஸ் மெத் சிறீனிவாசன் என்பவர்[https://en.wikipedia.org/wiki/Doris_Meth_Srinivasan Doris Meth Srinivasan], ஜெர்மானிய இந்தியவியல் அறிஞர் ஜான் மார்ஷலின் பசுபதி முத்திரைக் குறித்த கூற்றை ஆதாரங்களுடன் மறுத்துள்ளார்.மேலும் ஹெர்பர்ட் சுல்லிவான் மற்றும் ஆல்ப் ஹில்டெபிடெல் ஆகியோர் ஜான் மார்ஷலில் கூற்றை ஆதாரங்களுடன் மறுத்துள்ளனர். இருப்பினும், காளையை வாகனமாகக் கொண்ட ஆதிசிவனைக் குறிக்கும் முத்திரையே பசுபதி முத்திரை என முடிந்த முடிபாக அறிஞர்கள் ஏற்றுள்ளனர்.Chitgopekar, Nilima. ''Book of Durga.'' Penguin Books India, [2009] p. 42. இந்த பசுபதி முத்திரையை வேதகாலம் தேவதைகளும், முனிவர்களுமான உருத்திரன், அக்கினி, மகிசாசூரன், கலைக்கோட்டு முனிவர் மற்றும் யோகிகளுடன் தொடர்புறுத்தி நோக்கப்படுகிறது. மேலும் ஆரியர் அல்லாத தெய்வங்களுடனும் தொடர்புறுத்தப்படுகிறது.