கேள்வி: கல்லறை எச் கலாச்சாரம் என்பது என்ன?
பதில்: File:Rigvedic geography.jpg ஆறுகளும்; பெயர்களும்; காந்தார கல்லறை பண்பாடு மற்றும் கல்லறை எச் கலாச்சாரப் பகுதிகளின் பரப்புகள் பழுப்பு நிறத்தில் குறிக்கப்பட்டுள்ளது]] File:Cemetery H Pottery.png கல்லறை எச் கலாச்சாரம் (Cemetery H culture) தற்கால இந்தியா மற்றும் பாகிஸ்தான் நாடுகளின் பஞ்சாப் பகுதி மற்றும் வடமேற்கு எல்லைப்புற மாகாணம் கி மு 1900 முதல் கி மு 1300 வரை செழித்திருந்த வெண்கலக் காலம் சேர்ந்த கலாச்சாரம் ஆகும். M Rafiq Mughal Lahore Museum Bulletin, off Print, vol.III, No.2, Jul-Dec. 1990 [http://www.rafiquemughal.com/MUGHAL_1990_Decline-of-the-Indus_Lahore-Mus-Bulletin.pdf] கல்லறை எச் கலாச்சாரம், சிந்துவெளி நாகரீகம், ஹரப்பா மற்றும் ஆரியக் குடியேற்றங்களுக்கு பிந்தியதாகும்.
கேள்வி: கல்லறை எச் கலாச்சாரம் - பெயர்க் காரணம் பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: அரப்பாவில் எச் என்று குறித்த பகுதியில் கி மு 1900 – 1300க்கு இடைப்பட்ட காலத்திய கல்லறைகளை அகழ்வாராய்ச்சி செய்த போது அறியப்பட்டதால் இதற்கு ''கல்லறை எச் கலாச்சாரம்'' பெயராயிற்று.
கேள்வி: கல்லறை எச் கலாச்சாரம் - கல்லறை எச் கலாச்சாரத்தின் சிறப்பம்சங்கள் பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: எச் கல்லறைகளை அகழ்வாராய்ச்சி செய்த போது கிடைத்த மட்பாண்டங்களில் சூரியன், நட்சத்திரங்கள் மற்றும் கலைமான், மயில் போன்ற விலங்குகள் செந்நிற வர்ணத்தால் தீட்டப்பட்டிருந்தது. மேலும் கல்லறைகளில் கிடைத்த அணிகலன்கள், தானியங்களை ஆய்வு செய்த போது, அப்பகுதியில் வாழ்ந்த மக்களின் கலாச்சாரம் மற்றும் நாகரீகம் அறியப்பட்டது. ''எச் கல்லறை'' கலாச்சாரப் பகுதிகளில் நெல் முக்கிய பயிராகும். களிமண்னால் ஆன செங்கல்கள் பயன்படுத்தப்பட்டது. இறந்தவர்களின் சடலங்கள் மரப்பெட்டிகளில் அடக்கம் செய்யப்பட்டிருந்தது.
கேள்வி: கல்லறை எச் கலாச்சாரம் - இதனையும் காண்க பற்றி விளக்கவும்.
பதில்: * சிந்துவெளி நாகரிகம் * காந்தார கல்லறை பண்பாடு * காவி நிற மட்பாண்டப் பண்பாடு * கருப்பு மற்றும் சிவப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு * வடக்கின் மெருகூட்டப்பட்ட கருப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு * சாம்பல் வண்ண ஓவியம் தீட்டப்பட்ட மட்பாண்டப் பண்பாடு * சிந்துவெளி நாகரிகத்தின் தொல்லியல் களங்கள்