கேள்வி: ஊக்சுமால் - பெயர் பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: இதன் தற்போதைய பெயர் மும்முறை கட்டப்பட்டது என்னும் பொருள் தரும் "ஒக்ஸ்மால்" என்னும் சொல்லில் இருந்து பெறப்பட்டதாகக் கருதப்படுகிறது. இது இவ்விடத்தின் பழமையையும், எத்தனை முறை இது மீளக் கட்டப்பட்டது என்பதையும் குறிப்பதாக இருக்கக்கூடும். இக்கருத்தோடு முரண்படுபவர்களும் உள்ளனர். "வர இருப்பது, எதிர் காலம்" என்னும் பொருளுடைய "உச்மால்" என்னும் சொல்லில் இருந்து நகரத்தின் பெயர் பெறப்பட்டிருக்கலாம் என்ற கருத்தும் முன்வைக்கப்பட்டுள்ளது. இது ஒரு கண்ணுக்குத் தெரியாத நகரம் என்றும், குள்ள அரசனின் மந்திர வித்தையால் ஒரே இரவில் கட்டப்பட்டது என்றும் ஐதீகங்கள் உள்ளன. இதை அடிப்படையாகக் கொண்ட "ஊக்சுமாலின் குள்ள மந்திரவாதி" என்னும் மாயர்களின் கதை ஊக்சுமாலைப் பின்னணியாகக் கொண்டு எழுந்தது.
கேள்வி: ஊக்சுமால் - களம் பற்றிய விளக்கம் பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: மீளமைப்பு வேலைகள் இடம்பெறுவதற்கு முன்பே, பல மாயன் நகரங்களுடன் ஒப்பிடும்போது, ஊக்சுமால் நல்ல நிலையில் இருந்தது. கட்டிடத்தை உறுதியாக வைத்திருப்பதற்குச் சாந்தில் தங்கியிராமல், நடுவில் காங்கிறீட்டையும், வெளிப்புறம் நன்கு வெட்டப்பட்ட கற்களையும் பயன்படுத்தி மீளமைப்பு வேலைகள் செய்யப்பட்டன. இங்குள்ள கட்டிடக்கலையை நேர்த்தியிலும், அழகிலும் பலன்கேயின் கட்டிடக்கலையுடன் மட்டுமே ஒப்பிடலாம். மாயாக் கட்டிடக்கலையின் பூக் பாணியே இங்கு முதன்மை பெற்று விளங்குகிறது. இது சிறப்பாகப் பாதுகாக்கப்பட்ட நிலையில் இருப்பதால், வருபவர் ஒருவர் பழைய காலத்தில் ஒரு முழுமையான சடங்கு மையம் எவ்வாறு இருந்திருக்கும் என அறிந்துகொள்வதற்கு உதவக்கூடிய மிகக் குறைவான நகரங்களுள் இதுவும் ஒன்று. கட்டிடங்களை மீளமைப்பதற்காக உக்சுமால் சுற்றுலாத் தலத்தில் பல வேலைகள் செய்யப்பட்டிருந்தாலும், தொல்லியல் அகழ்வாய்விலும், ஆய்விலும் முறையான வேலைகள் குறைவாகவே மேற்கொள்ளப்பட்டு உள்ளன.