கேள்வி: ஹம்சநாதம் குறித்து விரிவாக சொல்லுங்கள்.
பதில்: ஹம்சநாதம் இராகம் கருநாடக இசையில் பயன்படும் இராகம் ஒன்றாகும். இது 59வது மேளகர்த்தா இராகங்கள், "திசி" என்று அழைக்கப்படும் 10வது சக்கரத்தின் 5வது இராகமுமாகிய தர்மவதியின் ஜன்னிய இராகம் ஆகும்.
கேள்வி: ஹம்சநாதம் - இலக்கணம் பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: File:ஹம்சநாதம்.svg இந்த இராகத்தில் தற்போது பாடப்படும் வகையில், ஷட்ஜம் (ஸ), சதுஸ்ருதி ரிஷபம்(ரி2), பிரதி மத்திமம் (ம2), பஞ்சமம், காகலி நிசாதம் (நி3) ஆகிய சுரங்கள் வருகின்றன. இதன் ஆரோகண அவரோகணங்கள் பின்வருமாறு: {|class="wikitable" |bgcolor=efefef|ஆரோகணம்: || ஸ ரி2 ம2 ப நி3 ஸ் |- |bgcolor=efefef|அவரோகணம்: || ஸ் நி3 ப ம2 ரி2 ஸ |} *இந்த இராகத்தில் எல்லாச் சுரங்களும் முழுமையாக அமையாததால் இது ஒரு வர்ஜ இராகம் ஆகும். *இதன் ஆரோகணத்தில் 5 சுரங்களும் அவரோகணத்தில் 5 சுரங்களும் உள்ளன. இதனால் இது ஔடவ-ஔடவ இராகம் எனப்படுகின்றது.
கேள்வி: ஹம்சநாதம் - இவற்றையும் பார்க்கவும் பற்றி நீங்கள் என்ன அறிந்துள்ளீர்கள்?
பதில்: * ஜன்னிய இராகங்களின் பட்டியல் - அகரவரிசைப் பகுப்பு
கேள்வி: ஹம்சநாதம் - உசாத்துணைகள் குறித்து விரிவாக சொல்லுங்கள்.
பதில்: * Dr. S. Bhagyalekshmy, ''Ragas in Carnatic Music'', CBH Publications, Trivandrum, Published 1990 * B. Subba Rao, ''Raganidhi'', The Music Academy, Madras, Published 1965, 4th reprint 1996 * டி. எஸ். பார்த்தஸாரதி, "ஸ்ரீ தியாகராஜஸ்வாமி கீர்த்தனைகள்", The Karnatic music book centre, Madras, ஏழாம் பதிப்பு - 1996 பகுப்பு:தர்மவதியின் ஜன்னிய இராகங்கள்