கேள்வி: கிஷ், சுமேரியா - தொல்லியல் என்பது என்ன?
பதில்: புறாத்து ஆறு கரையிலிருந்து மூன்று கிலோ மீட்டர் தொலைவில் அமைந்த கிஷ் நகரத் தொல்லியல் களம், ஏறத்தாழ ஒரு முட்டை வடிவத்தில் நாற்பது தொல்லியல் மேடுகளைக் கொண்டது. அவைகளில் புகழ்பெற்ற மேடுகள் பின்வருமாறு: * டெல் உகய்மிர் தொல்லியல் களம் - கிஷ் நகரத்தின் மையப் பகுதி என கருதப்படுகிறது. கிஷ் என்பதற்கு சிவப்பு எனப்பொருள். சிவப்பு நிற செங்கற்களாலான சிதிலமடைந்த கட்டிடங்கள் இங்குள்ளது. *இங்கரா தொல்லியல் களம் -:கிஷ் நகரத்தின் கிழக்கே அமைந்தது. இங்கு கிஷ் நகர மக்கள் வழிபட்ட இனான்னாவின் கோயில் உள்ளது.[http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/section1/tr141.htm Inanna's Descent to the Underworld translation at ETCSL] * எல்-பெண்டர் தொல்லியல் களம்: பார்த்தியப் பேரரசு தொல்பொருட்கள் கொண்டுள்ளது. *தொல்லியல் மேடு W - புது அசிரியப் பேரரசு ஆப்பெழுத்தில் எழுத்தப்பட்ட சுட்ட களிமண் பலகைகள் கண்டெடுக்கப்பட்டது. கிஷ் நகரத்தின் உகய்மிர் தொல்லியல் களத்தை 1912 மற்றும் 1914களில் பிரான்சு நாட்டு தொல்லியல் ஆய்வாளர் அகழ்வாய்வு செய்து, பழைய பாபிலோனியப் பேரரசு 1,400 தொல்பொருட்களை கண்டுபிடித்தார். அவைகளின் முக்கியமானவைகள் இஸ்தான்புல் மற்றும் லூவர் அருங்காட்சியகம், பாரிசு நகர அருங்காட்சியகங்களில் உள்ளது.Henri de Genouillac, Premières recherches archéologiques à Kich : mission d'Henri de Genouillac 1911-1912 : rapport sur les travaux et inventaires, fac-similés, dessins, photographies et plans. Tome premier, Paris : Libr. ancienne Edouard Champion, 5, quai Malaquais, 1924Henri de Genouillac, Fouilles françaises d'El-`Akhymer, Champion, 1924-25 பின்னர் 1923 முதல் 1933 முடிய கிஷ் நகர தொல்லியல் களங்களில் கண்டெடுத்த தொல்பொருட்கள் சிகாகோ மற்றும் ஆக்ஸ்போர்டு அருங்காட்சியகங்கள் வைக்கப்பட்டுள்ளது.Stephen Langdon, Excavations at Kish I (1923–1924), 1924 Stephen Langdon and L. C. Watelin, Excavations at Kish III (1925–1927), 1930 Stephen Langdon and L. C. Watelin, Excavations at Kish IV (1925–1930), 1934 Henry Field, The Field Museum-Oxford University expedition to Kish, Mesopotamia, 1923–1929, Chicago, Field Museum of Natural History, 1929 P. R. S. Moorey, Kish excavations, 1923–1933 : with a microfiche catalogue of the objects in Oxford excavated by the Oxford-Field Museum, Chicago, Expedition to Kish in Iraq, Clarendon Press, 1978, S. Langdon and D. B. Harden, Excavations at Kish and Barghuthiat 1933, Iraq, vol. 1, no. 2, pp. 113-136, 1934 S. D. Ross, 'The excavations at Kish. With special reference to the conclusions reached in 1928-29', in ''Journal of The Royal Central Asian Society'', vol. 17, iss. 3, pp. 291 - 300, 1930 1988, 2000 மற்றும் 2001ம் ஆண்டுகளில் இத்தொல்லியல் களத்தை சப்பானியர்கள் அகழ்வாய்வு செய்தனர்.K. Matsumoto, Preliminary Report on the Excavations at Kish/Hursagkalama 1988–1989, al-Ra¯fida¯n 12, pp.261-307, 1991 K. Matsumoto and H. Oguchi, Excavations at Kish, 2000, al-Rafidan, vol. 23, pp. 1-16, 2002K. Matsumoto and H. Oguchi, News from Kish: The 2001 Japanese Work, al-Rafidan, vol. 25, pp. 1-8, 2004