கேள்வி: யி மக்கள் - வரலாறு குறித்து விரிவாக சொல்லுங்கள்.
பதில்: யி புராணத்தின் படி, அனைத்து உயிர்களும் தண்ணீரில் தோன்றின மற்றும் பனி உருகுவதன் மூலம் நீர் உருவாக்கப்பட்டது. நீர் கீழே சொட்டும்போது, நி என்ற உயிரினத்தை உருவாக்கியது மற்றும் நி மற்ற அனைத்து உயிர்களையும் பெற்றெடுத்தது. நி என்பது யி மக்களின் மற்றொரு பெயராக அறியப்படுகிறது. யி கலாச்சாரத்தில் கருப்பு ஒரு மரியாதைக்குரிய நிறம் என்பதால் இது சில நேரங்களில் கருப்பு என்று மொழிபெயர்க்கப்படுகிறது. இவர்களின் பொதுவான மூதாதையருக்கு அபு என்று பெயரிடப்பட்டதாக யி பாரம்பரியம் கூறுகிறது. அபுவுக்கு மூன்று மனைவிகள் இருந்தனர், ஒவ்வொருவருக்கும் இரண்டு மகன்கள் இருந்தனர். ஆறு மகன்கள் இடம்பெயர்ந்து, நான்கு திசைகளிலும் பரவி, வு, ஜா, நுவோ, ஹெங், பு மற்றும் மோ குலங்களை உருவாக்கினர். தம்பிகள் தங்கள் பெரிய சகோதரர்களால் அடிமைகளாக நடத்தப்படும் ஒரு பரம்பரை முறையை யி மக்கள் நடைமுறைப்படுத்தினார், இதன் விளைவாக தம்பிகள் தொடர்ந்து தங்கள் சொந்த களங்களை உருவாக்க தங்கள் கிராமங்களை விட்டு வெளியேறும் ஒரு கலாச்சாரம் ஏற்பட்டது. ஹெங் குலம் இரண்டு கிளைகளாகப் பிரிந்தது. வுமெங் என்று அழைக்கப்படும் ஒரு கிளை, வுமெங் மலைத்தொடரின் மேற்குச் சரிவில் குடியேறியது, நவீன காலத்தின் ஜாடோங், யுன்னான் வரை தங்கள் கட்டுப்பாட்டை விரிவுபடுத்தியது. செலே என்று அழைக்கப்படும் மற்ற கிளை, வுமெங் மலைத்தொடரின் கிழக்குச் சரிவில் நகர்ந்து சிசுய் ஆற்றின் வடக்கே குடியேறியது. தாங் அரசமரபு (618-907) காலத்தில், செலே இன்று சிச்சுவானில் உள்ள சூயோங் கவுண்டி முதல் குய்சோவில் உள்ள பிஜி நகரம் வரையிலான பகுதியை ஆக்கிரமித்தார். பு குலம் நான்கு கிளைகளாகப் பிரிந்தது. போலே கிளை அன்ஷுனில் குடியேறியது, வுசா கிளை வெய்னிங்கில் குடியேறியது, அசோச்சி கிளை ஜானியில் குடியேறியது, குகுகே கிளை வடகிழக்கு யுனானில் குடியேறியது. மோ குலம் (முஜிஜியின் வழிவந்தது) மூன்று கிளைகளாக பிரிக்கப்பட்டது. வூலோவின் தலைமையில் ஒரு கிளை, தென்மேற்கு கூய்ஜூ இல் குடியேறியது. ஹுயிஸுக்கு தெற்கே உள்ள மான் மலைக்கு அருகில் குடியேற வுகே இரண்டாவது கிளையான ஆயுக்சியை வழிநடத்தினார். வுவானா மூன்றாவது கிளையை ஹெஜாங்கில் குடியேற வழிநடத்தினார். கி.பி 3 ஆம் நூற்றாண்டில், வுவானாவின் கிளை, துவோமங்பு மற்றும் லுயோடியன் தலைமையில் ஜென்சியாங்கில் உள்ள மங்பு கிளையாகப் பிரிந்தது. லுயோடியன் ஷுயிக்ஸி பிராந்தியத்தின் பெரும்பகுதியை உள்ளடக்கியது. அதன் ஆட்சியாளர், மோவெங் தலைநகரை முகேபைஜாகே (நவீன டஃபாங் ) க்கு மாற்றினார், அங்கு அவர் தனது சாம்ராஜ்யத்தை முயேஜ் இராச்சியம் என்று மறுபெயரிட்டார்.