கேள்வி: குலாம் யஸ்தானி - நிசாமின் ஆதிக்கத்தின் தொல்லியல் துறையின் இயக்குநர் என்பது என்ன?
பதில்: ஜான் மார்ஷல் (தொல்பொருள் ஆய்வாளர்) பரிந்துரையின் பேரில், இவர் 1914 இல் ஐதராபாத் நிசாமின் ஆதிக்கத்தின் தொல்லியல் துறையை ஒழுங்கமைக்க ஐதராபாத்து (இந்தியா) அனுப்பப்பட்டார். அங்கு இவர் துறையின் முதல் இயக்குநரானார். மேலும், 1943 இல் ஓய்வு பெறும் வரை 30 ஆண்டுகள் அங்கு பணியாற்றினார். அப்போது, தொல்லியல் துறையின் ஆண்டு அறிக்கையைத் திருத்தி வெளிய்ட்டார்.Sohoni, Pushkar, and Amol Kulkarni, ‘Index to the Annual Reports of the Archaeological Department of His Exalted Highness The Nizam's Dominions’ in ''Journal of Deccan Studies'', vol. 6 no. 1 (Jan–Jun 2009). முனைவர் யஸ்தானி 1915 இல் முதன்முறையாக பீதருக்கு சென்றார். அங்குள்ள நினைவுச்சின்னங்களை முழுமையாகப் பழுதுபார்ப்பதற்கும் பாதுகாப்பதற்கும் ஒரு விரிவான திட்டத்தை வரைந்தார். மேலும் இந்தப் பணியை ஐதராபாத் இராச்சியம் அரசு ஐதராபாத் நிசாம் ஓசுமான் அலி கான் கீழ் மேற்கொண்டது. 1917 இல் ''பீதரின் பழங்காலங்கள்'' என்ற தலைப்பில் ஒரு வழிகாட்டி புத்தகத்தை இவர் அறிமுகப்படுத்தினார். பின்னர், இவர் ஐதராபாத் நிசாம் அரசாங்கத்தால் வெளியிடப்பட்ட ''பீதர்: அதன் வரலாறு மற்றும் நினைவுச்சின்னங்கள்'' என்ற புத்தகத்தையும் வெளியிட்டார். இது 1947 இல் ஆக்சுபோர்டு பல்கலைக்கழக அச்சகத்தில் அச்சிடப்பட்டார் பழங்கால நாகரிகத்தின் நினைவுச்சின்னங்களைப் பாதுகாப்பது மற்றும் ஆய்வு செய்தல் மற்றும் அகழ்வாராய்ச்சி செய்தல், குறிப்பாக எல்லோரா, அஜந்தா மற்றும் பீதர் போன்றவற்றில் இவர் ஆற்றிய பணிகள் இந்தியாவில் மட்டுமின்றி ஐரோப்பாவிலும் அமெரிக்காவிலும் பெரும் வரவேற்பைப் பெற்றன. முனைவர் யஸ்தானி பல புத்தகங்களை எழுதினார். .அகழ்வாராய்ச்சி மற்றும் பாதுகாப்பிற்கு முன்னும் பின்னும் அஜந்தா மற்றும் எல்லோராவின் படைப்புகள் பற்றி இவர் எட்டு தொகுதிகளை எழுதினார். யஸ்தானி அரச கழக ஆசியச் சமூகத்தின் சகாவாகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார், பண்டார்கர் ஓரியண்டல் ஆய்வு நிறுவனம் உறுப்பினராகவும், மும்பை இசுலாமிய ஆராய்ச்சிச் சங்கத்தின் கெளரவ உறுப்பினராகவும் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். உசுமானியா பல்கலைக்கழகம் தொடங்கப்பட்ட காலத்திலிருந்தே அதில் ஈடுபட்டார்.''ibid.'', Sherwani, ''Dr. Ghulam Yazdani'', p. 8. 1936 ஆம் ஆண்டில், இவருக்கு "பிரித்தானிய பேரரசின் சிறப்புமிக்க ஆணையின் அதிகாரி" ( OBE ) என்ற பட்டம் வழங்கப்பட்டது. பல பல்கலைக்கழகங்களில் இருந்து பல கௌரவ டாக்டர் பட்டங்களையும் பெற்றார். ஹாரூன் கான் ஷெர்வானி போன்ற தக்காணத்தில் பணியாற்றிய அடுத்த தலைமுறை அறிஞர்களுக்கு முனைவர் யஸ்தானி ஒரு வழிகாட்டியாகவும் இருந்தார். மேலும், ஷெர்வானி புருஷோத்தம் மகாதேவ் ஜோஷியுடன் (இயக்குநர், பாம்பே ஆர்கைவ்ஸ்) இணைந்து ''இடைக்கால தக்காணத்தின் வரலாறு'' என்ற இரண்டு தொகுதிப் பணிகளுக்காக மிகவும் பிரபலமானவர்.