muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2022/941, Karar No: 2024/163, Tarih: 06.03.2024

"İçtihat Metni"
       T.C.
	D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas	No : 2022/941
Karar	No : 2024/163
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: … Vergi Dairesi Başkanlığı - … - (E-Tebligat)
VEKİLİ	: Av. ..
KARŞI TARAF (DAVACI)	: …
İSTEMİN	KONUSU	:	… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	: 
Dava konusu istem: Davacı adına, ... İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmayan faturaları kayıtlarına dahil ettiğinden bahisle alınan takdir komisyonu kararlarına istinaden kanuni temsilci sıfatıyla re'sen tarh edilen 2011 yılının tüm dönemlerine ilişkin geçici vergiler ile vergilerin üç katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.
Takdir komisyonunca soyut ve genel ifadelere yer verilerek takdir edilen matrah üzerinden tarh edilen dava konusu vergi ziyaı cezalı vergilerde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulü yolunda verilen mahkeme kararına yöneltilen istinaf istemi, vergi dava dairesi tarafından, dava konusu vergi ve cezaların matrahı yönünden bağlı olduğu kurumlar vergisinin mahkeme kararıyla kaldırıldığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Değinilen kararın Danıştay Dördüncü Dairesinin 18/02/2019 tarih ve E:2018/481, K:2019/1216 sayılı kararıyla dava konusu vergi ve cezaların matrahı yönünden bağlı olduğu kurumlar vergisini kaldıran mahkeme kararına yöneltilen istinaf isteminin reddine dair kararın bozulduğu dikkate alınarak yeniden karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesinin bozma kararına uyarak verdiği .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararı:
Olayda, dava konusu vergilerin matrahı yönünden bağlı olduğu 2011 yılı için kanuni temsilci adına re'sen tarh edilen kurumlar vergisine karşı açılan davada ... Vergi Mahkemesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararla davanın kabulüne karar verilmiştir. Değinilen karara yöneltilen istinaf istemi … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla reddedilmiştir. İstinaf isteminin reddine ilişkin karar Danıştay Dördüncü Dairesinin 18/02/2019 tarih ve E:2018/483, K:2019/1218 sayılı kararı ile bozulmuştur. Bozma kararına uyularak … Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararı ile istinaf başvurusu reddedilmiştir.
Bu durumda matrahı yönünden bağlı olduğu kurumlar vergisinin kaldırılmış olması nedeniyle dava konusu geçici vergi ve vergi ziyaı cezalarında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle istinaf istemini reddetmiştir.
Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 14/06/2021 tarih ve E:2019/7761, K:2021/3128 sayılı kararı:

Bu durumda matrahı yönünden bağlı olduğu kurumlar vergisinin kaldırılmış olması nedeniyle dava konusu geçici vergi ve vergi ziyaı cezalarında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle istinaf istemini reddetmiştir.
Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 14/06/2021 tarih ve E:2019/7761, K:2021/3128 sayılı kararı:
Davacının kanuni temsilcisi olduğu ... İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ...tarih ve ... sayılı Vergi Tekniği Raporu'nda aşağıdaki tespit ve değerlendirmere yer verilmiştir:
i. Şirket 24/02/2012 tarihinde tasfiyeye girmiş, 11/04/2014 tarihinde şirketin tasfiyesi tamamlanarak faaliyeti sonlandırılmıştır.
ii. Şirket beyannameleri verilmiştir. Şirketin 2011 yılı katma değer vergisi matrahları toplamı 42.710.818,44 TL'dir. 2011 yılı Bs bildirimleri ile 42.437.808,00 TL tutarında mal satıldığı bildirilmiş ve fatura bastırılmıştır. Ancak tahakkuk eden vergiler ödenmemiştir. 
iii. Şirket 01/06/2010 tarihinde kurulmuştur. 31/08/2010 ve 09/02/2010 tarihlerinde hisse devirleri gerçekleşmiştir.
iv. İş yeri adresinde yapılan 14/06/2010 tarihli yoklamada iş yerinin 80 metrekare olduğu, demir çelik toptan ticareti yaptığı, işçisinin ve emtiasının olmadığı tespit edilmiştir.
20/09/2010 ve 28/03/2011 tarihli yoklamalarda depo, şube ve işçisinin olmadığı tespit edilmiştir.
v. 25/06/2010 tarihinde mükellefe ait ... numaralı banka hesabı tespit edilmiş fakat hesapta hiçbir hareketin bulunmadığı belirtilmiştir.
vi. Şirketin 2011 yılı kurumlar vergisi beyannamesine ekli bilançosunda 28.751,60 TL stok gözüktüğü aynı yıl emtia alış tutarının 23.058.693,00 TL olduğu tespit edilmiştir.
vii. Şirketin alışlarının iki katı satış yaptığını bildirmesine rağmen ilgili dönem beyannameleri ve tahakkuk eden vergilerin bu durum ile uyumsuz olduğu tespit edilmiş; şirketin alışlarının tamamına yakını ile düzenlediği faturaların sahte olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen tespitlerin bir bütün halinde değerlendirilmesinden 2010 ilâ 2012 yılları arasında toplam 53.718.478,00 TL mal satışında bulunduğunu beyan eden firmanın çalışanı ve banka hesabında hareket olmaması, mal aldığını beyan ettiği mükellefler hakkında sahte belge düzenleme nedeniyle olumsuz tespitlerin bulunması, yüksek tutarlı matrah beyan etmesine rağmen bununla uyumlu iş hacmine sahip olmaması dikkate alındığında gerçek bir faaaliyetinin bulunmadığı ve sahte fatura ticareti yapmak suretiyle komisyon geliri elde ettiği sonucuna ulaşıldığından, istinaf başvurusunun reddine ilişkin Vergi Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu nedenle yeniden verilecek kararda, komisyon gelirine yönelik yapılacak değerlendirmede yaklaşık yüzde iki buçuk oranında komisyon geliri elde edilebildiği gözetilerek geçici vergi aslı ve vergi ziyaı cezası yönünden ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.

Bu nedenle yeniden verilecek kararda, komisyon gelirine yönelik yapılacak değerlendirmede yaklaşık yüzde iki buçuk oranında komisyon geliri elde edilebildiği gözetilerek geçici vergi aslı ve vergi ziyaı cezası yönünden ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı ısrar kararı:
 Dava konusu vergi ziyaı cezalı tarhiyatların dayanağı dava dışı kanuni temsilci adına tarh edilen kurumlar vergisine açılan davada verilen karara davalı idarece yapılan istinaf başvurusu … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla reddedilmiştir. Değinilen kararın, Danıştay Dördüncü Dairesinin 14/06/2021 tarih ve E:2019/8739, K:2021/3139 sayılı kararı ile "...davacının 02/12/2020 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır. Bu durumda, 2577 sayılı Kanunun 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca işlem yapılması gerektiği..." gerekçesiyle bozulması üzerine, bozma kararına uyularak … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca dava aşamasında ölen davacı yönünden davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına ve davalı bakımından temyiz başvurusu şartları oluşuncaya kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve dosya Mahkemesine gönderilmiştir.
Vergi Dava Dairesi, ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeye ek olarak bu gerekçeyle ısrar etmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu geçici vergilerin matrahı yönünden bağlı olduğu kurumlar vergisi tarhiyatının kaldırılması istemiyle açılan davanın kabulüne ilişkin mahkeme kararına yöneltilen temyiz istemi üzerine anılan kararın bozulduğu, bozulan kararın hükme esas alınmasının hukuka aykırı olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME : 
Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek durumda görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1-	… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı ıısrar  kararına yönelik temyiz isteminin REDDİNE,
2- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın Vergi Mahkemesine gönderilmesine,
06/03/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2023/1764, Karar No: 2024/484, Tarih: 06.03.2024

"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas     No : 2023/1764
Karar	No : 2024/484   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı
VEKİLİ	: Huk. Müş. ... 
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Döviz ve Kıymetli Maden Ticareti Yetkili Müessese AŞ 
VEKİLİ	: Av. ... 
İSTEMİN KONUSU	: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 26/12/2022 tarih ve E:2019/3052, K:2022/4969  sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem: Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası'nda işlem yapmak üzere davacı şirkete verilmiş olan faaliyet izninin iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kuruluşlarının Faaliyet Esasları ile Kıymetli Madenler Aracı Kurumlarının Kuruluşu Hakkında Yönetmeliğin (Yönetmelik) 21. maddesinin birinci fıkrasının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 26/12/2022 tarih ve E:2019/3052, K:2022/4969 sayılı kararıyla; 
Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" başlıklı 13. maddesi,  "Mülkiyet hakkı" başlıklı 35. maddesinin ilk iki fıkrası, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) ek 1 No.lu Protokol'ün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 1. maddesi, 3. maddesinin birinci ve beşinci fıkrası, 1567 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunca alınan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'ın 1. maddesi,  "Yetki" başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrası, "Denetim" başlıklı 21. maddesinin dördüncü fıkrası ve Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karara dayanılarak hazırlanan Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kuruluşlarının Faaliyet Esasları ile Kıymetli Madenler Aracı Kurumlarının Kuruluşu Hakkında Yönetmeliğin "Kıymetli madenler aracı kuruluşlarının faaliyetinin durdurulması ve faaliyet izninin iptali" başlıklı 21. maddesinin birinci fıkrasına yer verilerek;
	a) Mülkiyet hakkı bağlamında faaliyet izni verilmesi ve iptali 
	Anayasa'nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkelerinin geçerli olduğu hukuk sistemlerinde, tüm hâkimlerin ve mahkemelerin en üst yazılı hukuk kuralı olan Anayasa'ya uygun hareket etmesi ve önlerine gelen uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde uygulayacağı yazılı hukuk kurallarına, Anayasaya uygun bir yorum getirmesi yükümlülüğü bulunduğu, bu yorum tekniğinin, “Anayasa'ya uygun yorum” olarak adlandırıldığı, öte yandan, Anayasa'nın 138. maddesine göre hâkimlerin, kararlarını “Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatine göre” verirdikleri, bu itibarla, hangi derecede olursa olsun tüm mahkeme ve hâkimler tarafından uyuşmazlıkların çözümünde ve karara bağlanmasında Anayasa'da düzenlenen kuralların ve öngörülen ilke ve güvencelerin esas alınması ve bakılan davada doğrudan uygulanması gerektiği,

Mahkemelerin hukuk kurallarını yorumlama yetkisinin, bunların Anayasa hükümleri ışığında yorumlanması yükümlülüğünü de beraberinde getirdiği, buna göre mahkemelerin, önlerindeki uyuşmazlığa uygulayacakları mevzuat hükümlerini anayasal ilke ve güvenceleri gözeterek yorumlama mecburiyeti altında oldukları, bir mevzuat hükmünün birden farklı biçimde yorumlanmasının mümkün olduğu hâllerde Anayasa'ya aykırı olan yorumun benimsenmesinden kaçınılmasının Anayasa'nın üstünlüğü ilkesinin bir gereği olduğu, diğer bir ifadeyle Anayasa'ya uygun yorum ilkesi hâkimin hukuk kurallarını yorumlama serbestisinin sınırını oluşturduğu, dolayısıyla hâkimin bir hukuk kuralının anlam ve kapsamını tespit ederken Anayasa'yı ve anayasal ilkeleri hesaba katmamasının Anayasa'nın normlar hiyerarşisinin tepesinde yer almasını anlamsız hâle getireceği, bu bağlamda Anayasa'nın kâğıt üzerinde kalan bir metin değil yaşayan, hukuk sistemini yönlendiren, her türlü kamusal tasarrufta gözetilmesi gereken hukukî bir belge olduğu (AYM kararı, Mehmet Fatih Bulucu [GK], B. No: 2019/26274, 27/10/2022, § 76),
	Anayasa ve Sözleşmede güvence altına alınan mülkiyet hakkının, özel hukukta veya idarî yargıda kabul edilen mülkiyet hakkı kavramlarından farklı bir anlam ve kapsama sahip olduğu gibi yasal düzenlemeler ile yargı içtihatlarından bağımsız olarak özerk bir yorum ile ele alınması gerektiği  (AYM kararları; Samandağ Vakıflı Köyü Ermeni Ortodoks Kilisesi Vakfı [GK], B. No: 2018/9214, 27/10/2022, § 76; Sanasaryan Vakfı, B. No: 2019/6264, 03/11/2022, § 65; Hüseyin Remzi Polge, B. No: 2013/2166, 25/06/2015, § 31), Anayasa'nın 35. maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakkının, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını kapsadığı (AYM kararı, E:2015/39, K:2015/62, 01/07/2015, § 20),
		Bir işin yürütülmesi için verilen çalışma ruhsatları, Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanında yer alan mülkiyet hakkının konusunu oluşturduğu (AYM kararları; Ak Demirtaş Madencilik Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2014/1989, 15/06/2016, § 35; Ahmet Bal, B. No: 2015/19400, 11/06/2018, § 25; Çağdaş Petrol Ürünleri Pazarlama Otomotiv Tic. ve Tur. Ltd. Şti., B. No: 2015/12306, 28/11/2018, § 30),
	Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadına göre de verilen ruhsat ve izinlerin sona erdirilmesi, ilgili şirketin veya iş yerlerinin ticarî itibarına ve değerine olumsuz etkide bulunmakta olduğundan mülkiyet hakkına müdahale niteliği taşıdığı, AİHM'in, ruhsat veya izinlerin sona erdirilmesini, Sözleşme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin birinci paragrafının ikinci cümlesi anlamında mülkiyetten yoksun bırakma kapsamında değil, anılan maddenin ikinci paragrafı anlamında mülkiyetin kontrolü kapsamında bir müdahale olarak incelediği,

AİHM kararlarında, alkollü içki servisi ruhsatının iptalinin 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında mülkün kullanımının kontrolüne ilişkin bir önlem teşkil ettiği (Tre Traktörer Aktiebolag/İsveç, B. No: 10873/84, 07/07/1989, § 55); bir işletmeyi yürütmek için geçerli izinlerin kaldırılmasının 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında değerlendirilebilecek bir önlem oluşturduğu (Rosenzweig And Bonded Warehouses Ltd./Polonya, B. No: 51728/99, 28/07/2005, § 49); bankacılık lisansının iptal edilmesi kararının ülkedeki bankacılık sektörünü kontrol etmek için bir önlem niteliğinde olduğu ve lisans iptaline ilişkin başvuruda 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin ikinci fıkrasının uygulanması gerektiği (Capital Bank AD/Bulgaristan, B. No: 49429/99, 24/11/2005, §§ 130, 131) değerlendirmelerine yer verildiği, AİHM'in aynı şekilde, başvurucu şirketin gümrüksüz satış mağazası ve barını çalıştırma lisansının iptal edilmesinin şikâyet konusu edildiği başvuruyu, 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen mülkün kontrolü kapsamında incelediği (Bimer S.A./Moldova, B. No: 15084/03, 10/07/2007, §§ 49, 50, 51); başvurucu şirketin internet ve sabit telefon hizmetleri sağlama lisansının 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi bağlamında mülkiyetten yoksunluk olarak değil, maddenin ikinci fıkrası bağlamında incelenecek mülkiyetin kontrolüne ilişkin bir önlem olarak görülmesi gerektiğini ifade ettiği (Megadat.com SRL/Moldova, B. No: 21151/04, 08/04/2008, §§ 62, 63, 64 ve 65),
	Dövize ve kıymetli madenlere ilişkin işlemler yapmaya ruhsat veren faaliyet izin belgesinin, mevzuatta öngörülen şartların sağlanması ile gerekli yükümlülüklerin ve idarî usûllerin yerine getirilmesi neticesinde idarece düzenlenerek ilgililere verildiği, faaliyet izni sahibi olan kişilerin, kendilerine verilen bu izin kapsamında faaliyet izin belgesinin düzenlendiği tarihten iptal edildiği tarihe kadar, belirli bir süre ticarî faaliyette bulunduğu, idare tarafından verilen bir ruhsata dayalı olarak ticarî faaliyet yürütülmesine imkân sağlayan ve dövize ve kıymetli madenlere ilişkin işlemlere aracılık etme yetkisi içeren faaliyet izninin, bu izne sahip olan davacı yönünden ekonomik bir değer ifade ettiği ve dolayısıyla mülkiyet hakkı kapsamında mülk teşkil ettiği, bu itibarla, davacı şirketin mülkiyetinde bulunan faaliyet izin belgesinin iptal edilmesinin, Anayasa’nın 35. maddesi anlamında mülkiyet hakkına müdahale oluşturduğu (Benzer yöndeki hukukî değerlendirmeler için bkz. AYM kararları; [iş yeri açma ve çalışma ruhsatları yönünden] Çağdaş Petrol Ürünleri Pazarlama Otomotiv Tic. ve Tur. Ltd. Şti., B. No: 2015/12306, 28/11/2018, § 41; [Spor Toto bayiliği ruhsatı yönünden] Hidayet Metin, B. No: 2014/7329, 06/04/2017, § 40; [maden işletme ruhsatı ve izni yönünden] Ak Demirtaş Madencilik Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2014/1989, 15/06/2016, § 36),

Anayasa’nın 35. maddesi ile mülkiyet hakkına temas eden diğer kurallar birlikte değerlendirildiğinde, Anayasa'nın mülkiyet hakkına müdahaleyle ilgili üç kural ihtiva ettiğinin görüldüğü, Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin mülkiyet hakkına sahip olduğu belirtilmek suretiyle mülkten barışçıl yararlanma hakkına yer verildiği; ikinci fıkrasında da mülkten barışçıl yararlanma hakkına müdahalenin çerçevesi belirlendiği, maddenin ikinci fıkrasında, genel olarak mülkiyet hakkının hangi koşullarda sınırlanabileceği belirlenerek aynı zamanda mülkten yoksun bırakmanın şartlarının genel çerçevesinin de çizildiği, maddenin son fıkrasında ise, mülkiyet hakkının kullanımının toplum yararına aykırı olamayacağı kurala bağlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullanımını kontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sağlandığı, Anayasa'nın diğer bazı maddelerinde de devlet tarafından mülkiyetin kontrolüne imkân tanıyan özel hükümlere yer verildiği, ayrıca mülkten yoksun bırakma ve mülkiyetin düzenlenmesinin mülkiyet hakkına müdahalenin özel biçimleri olduğu (AYM kararları; Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 02/02/2017, §§ 55-58; Çukurova ithâlat ve İhracat Türk A.Ş. [GK], B. No: 2019/4408, 18/05/2022, § 50),
	Aynı şekilde, AİHM tarafından da Sözleşme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinde düzenlendiği hâliyle mülkiyet hakkının üç ayrı kuralı ihtiva ettiği, AİHM'e göre, birinci fıkranın birinci cümlesinde yer alan genel nitelikteki birinci kuralın, mülkiyetin barışçıl kullanılması ilkesini bildirdiği, aynı fıkranın ikinci cümlesinde bulunan ikinci kuralın, mülkiyetten yoksun bırakılmayı ve bunun tâbi tutulduğu belirli koşulları kapsadığı, ikinci fıkrada yer verilen üçünü kuralın ise, devletlerin, diğerleri arasında, genel yarar uyarınca, bu amaç için gerekli gördükleri yasaları icra ederek mülkiyetin kullanılmasının kontrol etmeye yetkisi olduğunu tanımak şeklinde olduğu (Sporrong ve Lönnroth/İsveç, B. No: 7151/75 ve 7152/75, 23/09/1982, § 61),

Bir ekonomik faaliyetin ruhsata bağlanmasının, ilgili ekonomik alanın devlet tarafından düzenlemesi ve kontrol edilmesi amacına yönelik olduğu, dövize ve kıymetli madenlere ilişkin işlemlere aracılık etme faaliyetinde bulunabilmenin belirli şartlara bağlanması ve kambiyo mevzuatına aykırı davrandığı veya yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilen şirketlerin faaliyet izninin iptal edilmesinin, Türk parasının değerinin korunması bakımından iktisadî yönden büyük önem taşıyan bu sektörü ve hizmetleri kontrol etmeyi ve düzenlemeyi amaçlayan tedbirler mahiyetinde olduğu, başka bir anlatımla, 1567 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan ikincil mevzuat kapsamında faaliyet izni verilmesi veya iptalinin, kamu makamlarının kontrol ve düzenleme yetkisi kapsamında olduğu, bu sebeple 1567 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan düzenleyici işlemler uyarınca ilgililerin (davacının) faaliyet izninin iptal edilmesinin, mülkiyetin kullanımını düzenleme ve kontrole ilişkin üçüncü kural çerçevesinde incelenmesi gerektiği (Benzer yöndeki hukukî değerlendirmeler için bkz. AYM kararları; [iş yeri açma ve çalışma ruhsatları yönünden] Çağdaş Petrol Ürünleri Pazarlama Otomotiv Tic. ve Tur. Ltd. Şti., B. No: 2015/12306, 28/11/2018, § 44; [Spor Toto bayiliği ruhsatı yönünden] Hidayet Metin, B. No: 2014/7329, 06/04/2017, § 41; [su ürünleri tesisi işletme hakkı yönünden] Kocaman Balıkçılık İhr. İth. Tic. Ltd. Şti. ve Öz Callut Tar. Pet. Su Ür. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13827, 23/03/2017, § 50; [eczane ruhsatı yönünden] Ahmet Bal, B. No: 2015/19400, 11/06/2018, § 39),
	Anayasa ve Sözleşme’de yer alan üçüncü kural (mülkiyetin kullanımının kontrolü), devlete mülkiyetin kullanımı veya mülkiyetten yararlanma hakkını kontrol etme ve bu konuda düzenleme yetkisi verdiği, düzenleme ve kontrol yetkisinin kullanımı, kamu makamlarına mülkiyetten yoksun bırakmaya göre daha geniş takdir yetkisi verdiği, ölçülülük ilkesi gereği mülkiyetten yoksun bırakmada aranan tazminat ödeme yükümlülüğünün, davanın koşullarına bağlı olarak düzenleme yetkisinin kullanıldığı durumlarda gerekmeyebildiği, ancak üçüncü kuralın uygulandığı  düzenleme veya kontrol yetkisinin kullanımında da kural olarak kanunilik, meşru amaç ve ölçülülük ilkelerinin gereklerinin karşılanmasının arandığı, bu itibarla, mülkiyet hakkının düzenlenmesi veya kontrolü yetkisi de ancak kamu yararı amacıyla ve kanunla kullanılması gerektiği (AYM kararları; Orhan Yüksel [GK], B. No: 2013/604, 10/12/2015, §§ 57, 58; Torsan Orman San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13677, 20/09/2017, § 57),
	b) Mülkiyet hakkının sınırlandırılması bakımından geçerli olan güvenceler