muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2022/8783, Karar No: 2024/2379, Tarih: 04.06.2024

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
 30/04/2020 tarih ve 31114 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5201 Sayılı Kanun Gereğince Kontrole Tâbi Tutulacak Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Bunlara Ait Yedek Parçalar, Askerî Patlayıcı Maddeler, Bunlara Ait Teknolojilere İlişkin Liste (2020 Yılı Kontrole Tabi Malzeme Listesi) isimli Tebliğ'in 1. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinin 1 numaralı alt bendinde, ana parçaların yarı mamul malzemelerinin (kullanımı için ilave işlem gerektiren, mevcut haliyle ana ürün üzerinde hiçbir şekilde kullanılması mümkün olmayan/fonksiyon göstermeyen) Kontrole Tabi Liste kapsamında olmadığı belirtilmiş iken; 03/12/2022 tarih ve 32032 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "5201 sayılı Kanun Gereğince Kontrole Tabi Tutulacak Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Bunlara Ait Yedek Parçalar, Askeri Patlayıcı Maddeler, Bunlara Ait Teknolojilere İlişkin Liste (2023 Yılı Kontrole Tabi Malzeme Listesi)" başlıklı Tebliğ'in 1. maddesinin birinci fıkrasının "Askerî patlayıcılar ve piroteknik malzeme:" başlıklı (c) bendinin (1) numaralı alt bendiyle, "Bu listenin birinci maddesinin (a) bendinde yer alan silah ve sistemlerde kullanılan her türlü mühimmat ve bunlara ait ana parçalar (kovan, çekirdek, kapsül, gövde, sevk çemberli gövde vb.) ile sevk maddesi (Kara barut hariç olmak üzere Topçu Mühimmat Sevk Barutları, Hafif Silah Mühimmatı Sevk Barutları, Özel Amaçlı Sevk Barutları) ve patlayıcılar" şeklinde düzenleme sevk edilerek davacı şirket tarafından  üretilip ihraç edilen kovan ve çekirdeğin davalı Bakanlıktan üretim izin alınmaksızın üretilemeyecek malzemeler kapsamına dahil edilmesi üzerine, anılan düzenlemenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
5201 sayılı Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Kanun'un;
"Amaç" başlıklı 1. maddesinde,
 "Bu Kanunun amacı, harp araç ve gereçleri ile silâh, mühimmat ve patlayıcı madde üreten sanayi kuruluşlarının kurulması, işletilmesi ve yükümlülükleri ile denetimine ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir." hükmüne; 
"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, 
"Bu Kanun, her türlü harp araç ve gereçleri ile silâh, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalarla patlayıcı maddeleri üretmek üzere kurulan veya işletilen kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilere ait kuruluşları kapsar." hükmüne; 
"İzin" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında, 
"Harp araç ve gereçleri ile silâh, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalar ve patlayıcı maddeleri üretecek kuruluşların kurulmasının ve işletilmesi, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Millî Savunma Bakanlığının iznine bağlıdır." hükmüne;
 "Tespit ve ilan" başlıklı 4. maddesinde,

"İzin" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında, 
"Harp araç ve gereçleri ile silâh, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalar ve patlayıcı maddeleri üretecek kuruluşların kurulmasının ve işletilmesi, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Millî Savunma Bakanlığının iznine bağlıdır." hükmüne;
 "Tespit ve ilan" başlıklı 4. maddesinde, 
"Denetime tabi harp araç ve gereçleri ile silâh, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalar ve patlayıcı maddelere ilişkin liste, her yıl ocak ayında veya gerektiğinde yılı içerisinde, Dışişleri Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı ile ihtiyaç duyulan kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alındıktan sonra, Millî Savunma Bakanlığı tarafından tespit ve ilan olunur. Ancak, herhangi bir nedenle tespit ve ilan yapılmamış ise, en son yayımlanan liste esas alınır." hükmüne;
"İhraç ve yurt dışına çıkarma" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında,
"Yıllık listelerde belirlenen her türlü harp araç ve gereçleri ile silâh, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalarla patlayıcı maddelerin ihracı veya yurt dışına çıkarılmasına, Genelkurmay Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığının görüşleri de alındıktan sonra Millî Savunma Bakanlığınca izin verilebilir." hükmüne;
Aynı maddenin 3. fıkrasında, 
"Yıllık listelerde yer verilmemekle birlikte, canlıların toplu imhasına yönelik tasarlanan nükleer, biyolojik ve kimyasal silâhlardan oluşan kitle imha silâhlarının ve bunları fırlatma vasıtalarının geliştirilmesinde kullanılabileceğinden şüphe duyulabilecek malzeme ve teknolojinin ihracatı da aşağıda belirtilen durumlarda Millî Savunma Bakanlığının iznine tâbi tutulur:
a) Söz konusu malzeme ve teknolojinin, kitle imha silâhları ve bunları fırlatma vasıtalarını geliştirdiği ve bunların bir son kullanıcıya ihracının söz konusu olmasına ilişkin şüphenin iletilmesi veya şüphe duyulması halinde.
b) İhracatçı firma tarafından, ihracata konu olan malzemenin tamamı veya parçasının kitle imha silâhları ve bunları fırlatma vasıtalarının geliştirilmesinde kullanılabileceğinden kuşku duyulduğu yönünde beyanda bulunulması.
c) Ulusal ve uluslararası güvenliğin tehlikeye düşebileceği ve insan haklarının ihlâline yol açabilecek durumlar." hükmüne; 
"Yönetmelik" başlıklı 9. maddesinde de, "Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir" hükümlerine yer verilmiştir.
5201 sayılı Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Kanun'un 9. maddesine dayanılarak 06/05/2007 tarihli ve 26514 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Yönetmeliğin;
"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında,

5201 sayılı Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Kanun'un 9. maddesine dayanılarak 06/05/2007 tarihli ve 26514 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Yönetmeliğin;
"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, 
"ç) Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi Ek Listesi: Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası ihracat kontrol rejimlerinden biri olan, Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi çerçevesinde yayımlanan teçhizat, yazılım ve teknoloji listesini,
 g) Kontrole Tabi Liste: Millî Savunma Bakanlığınca ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alındıktan sonra tespit edilen ve her yıl Ocak ayında veya gerektiğinde yıl içerisinde Resmî Gazete'de ilân olunan Kontrole Tabi Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Bunlara Ait Yedek Parçalar, Patlayıcı Maddeler ve Bunlara Ait Teknolojilere İlişkin Listeyi,
ğ) Kuruluş: Kanun kapsamında faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları ile 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren gerçek kişileri ve özel hukuk tüzel kişilerini,
j) Mühimmat: Ateşli silahlarda kullanılan fişek kovanı, falya, barut tozu, kurşun veya mermiler dâhil, cephanenin kendisi veya bunu meydana getiren unsurları, 
ş) Üretim izni: Kuruluşlara, Kanun kapsamında üretim yapabilmeleri için, denetim heyeti vasıtasıyla yapılacak denetim sonucunda, Millî Savunma Bakanının onayı ile verilen izni,
u) Wassenaar Düzenlemesi Mühimmat Listesi: Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası ihracat kontrol rejimlerinden biri olan Wassenaar Düzenlemesi çerçevesinde yayımlanan Mühimmat Listesini"  ifade edeceği; 
"Tespit ve ilan" başlıklı 5. maddesinde, "Kontrole Tabi Liste, Kanunun 4 üncü maddesi gereği her yıl Ocak ayında veya gerektiğinde yıl içerisinde, Dışişleri Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı ile ihtiyaç duyulan kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alındıktan sonra, Millî Savunma Bakanlığı tarafından tespit edilerek, Resmî Gazetede ilân olunur. Ancak, herhangi bir nedenle tespit ve ilân yapılmamış ise, en son yayımlanan liste esas alınır." hükmüne;
"Üretim izni" başlıklı 10. maddesinde, (1) Tesiste, Kontrole Tabi Liste kapsamında üretim yapılabilmesi için Üretim İzin Belgesi alınması zorunludur.
   (2) Üretim İzin Belgesi, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının görüşü üzerine Makam tarafından, uygun görülmesi hâlinde verilir.
             (3) Kontrole Tabi Liste kapsamındaki malzemelerin üretimi ile ilgili olmayıp üretimi destekleyici nitelikteki hizmet üretimi kapsamına giren, malzeme taşıma, sigorta gibi üretime yardımcı faaliyetler için Üretim İzin Belgesi alınmasına gerek yoktur..." hükümlerine yer verilmiştir.

(2) Üretim İzin Belgesi, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının görüşü üzerine Makam tarafından, uygun görülmesi hâlinde verilir.
             (3) Kontrole Tabi Liste kapsamındaki malzemelerin üretimi ile ilgili olmayıp üretimi destekleyici nitelikteki hizmet üretimi kapsamına giren, malzeme taşıma, sigorta gibi üretime yardımcı faaliyetler için Üretim İzin Belgesi alınmasına gerek yoktur..." hükümlerine yer verilmiştir.
03/12/2022 tarihli ve 32032 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "5201 sayılı Kanun Gereğince Kontrole Tabi Tutulacak Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Bunlara Ait Yedek Parçalar, Askeri Patlayıcı Maddeler, Bunlara Ait Teknolojilere İlişkin Liste (2023 Yılı Kontrole Tabi Malzeme Listesi)" başlıklı Tebliğ'in 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Aşağıda belirtilen "Kontrole Tabi Liste" kapsamında yer alan kalemlerin üretilmesi, ihracat ve ithalâtına ilişkin izin işlemleri ile Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi Ek Listesi (www.mtcr.info/english/annex.html) ve Wassenaar Düzenlemesi Mühimmat Listesi (www.wassenaar.org/controllist/index.html) ile Kontrole Tabi Listede yer alan kalemlerin ihracat ve ithalâtına ilişkin izin işlemleri, Millî Savunma Bakanlığı sorumluluğunda ve bilgisi dâhilinde yapılacaktır.
...
c) Askerî patlayıcılar ve piroteknik malzeme:
1) Bu listenin birinci maddesinin (a) bendinde yer alan silah ve sistemlerde kullanılan her türlü mühimmat ve bunlara ait ana parçalar (kovan, çekirdek, kapsül, gövde, sevk çemberli gövde vb.) ile sevk maddesi (Kara barut hariç olmak üzere Topçu Mühimmat Sevk Barutları, Hafif Silah Mühimmatı Sevk Barutları, Özel Amaçlı Sevk Barutları) ve patlayıcılar.
...." hükmü düzenlenmiştir.
	Dava Konusu Tebliğin 1. Maddesinin 1. Fıkrasının (c) Bendinin (1) Numaralı Alt Bendinin İncelenmesi:
Dava konusu Tebliğin dayanağı olan 5201 sayılı Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Kanun,  03/01/1940 tarihli ve 3763 sayılı mülga Türkiye'de Harp Silâh ve Mühimmatı Yapan Hususi Sanayi Müesseselerinin Kontrolü Hakkında Kanun ile aynı amaç doğrultusunda ve fakat kapsamının genişletilmesi suretiyle hazırlanmış ve Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilerek yürürlüğe konulmuştur.

Dava konusu Tebliğin dayanağı olan 5201 sayılı Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Kanun,  03/01/1940 tarihli ve 3763 sayılı mülga Türkiye'de Harp Silâh ve Mühimmatı Yapan Hususi Sanayi Müesseselerinin Kontrolü Hakkında Kanun ile aynı amaç doğrultusunda ve fakat kapsamının genişletilmesi suretiyle hazırlanmış ve Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilerek yürürlüğe konulmuştur.
Buna göre 5201 sayılı Kanun; mülga 3763 sayılı Kanun'un yürürlüğe konulduğu tarihlerde Milletler Cemiyeti Genel Kurulunca, cemiyet üyesi bulunan devletlerin, kendi hudutları dahilinde harp silah ve mühimmatı imali ve bu maddeler üzerindeki ticaretin kontrolünün kararlaştırıldığı da dikkate alınarak, ülkemizin savunma ve dış güvenliği ile doğrudan ilgili bulunan harp sanayinin kontrolü için silah ve mühimmat imal eden fabrikaların imalât ve kabiliyetleri hakkında daha esaslı ve gerçekçi bilgiler toplanması, kontrolün aynı zamanda iç güvenlik için de gerekli olduğu düşüncesiyle imalâtın herhangi bir suretle ülke menfaati aleyhine kişi veya gizli teşekküller eline geçmesine mani olunması amaçlarıyla; genel olarak, Türkiye dahilinde her türlü harp araç ve gereçleri ile silâh, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalarla patlayıcı maddeleri üretmek üzere kurulan veya işletilen kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilere ait kuruluşları, bunların kuruluş izinleri ile üretim izinlerini, iç ve dış pazara satış iznini, Kanun kapsamında izne tabi tutulacak malzemeleri ve bu hususların -dahili bir tedbir olmak üzere- denetim ile kontrolünü düzenlemektedir.
Anılan amaçları temin etmek üzere, 5201 sayılı Kanunla emredici hükme bağlanan hususlardan biri de harp araç ve gereçleri ile silâh, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalar ve patlayıcı maddelerin öncelikle tespiti, ardından üretim ve iç/dış pazara satış aşamalarında izne bağlanması, böylelikle gerek üretimin gerekse üreticilerin kontrol ve denetime tabi tutulmasıdır.
Bu kapsamda, harp araç ve gereçleri ile silâh, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalar ve patlayıcı maddeler ve bunlara ait teknolojilerin tespiti amacıyla yayımlanan dava konusu 2023 Yılı Kontrole Tabi Malzeme Listesi ile etki düzeyi yüksek olan, sivil amaçlı kullanım için uygun olmayan malzeme sayılmış; böylelikle listede yer alan malzemeleri üretecek kuruluşlar (kuruluş izni), malzemelerin üretimi (üretim izni),  iç/dış pazara sunumu (satış/ihraç izni) Milli Savunma Bakanlığınca verilecek izinlere tabi tutulmuştur.
5201 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca, kontrole tabi malzeme listesinin, her yıl ocak ayında veya gerektiğinde yılı içerisinde, Dışişleri Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı ile ihtiyaç duyulan kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alındıktan sonra, Millî Savunma Bakanlığı tarafından tespit ve ilan olunması zorunludur.

5201 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca, kontrole tabi malzeme listesinin, her yıl ocak ayında veya gerektiğinde yılı içerisinde, Dışişleri Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı ile ihtiyaç duyulan kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alındıktan sonra, Millî Savunma Bakanlığı tarafından tespit ve ilan olunması zorunludur.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; dava konusu 2023 yılı Kontrole Tabi Malzeme Listesinin hazırlık aşamasında Dışişleri Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ile konuyla ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarından görüş sorulduğu, dava konusu alt bende yönelik herhangi bir farklı görüşün iletilmediği, gelen görüşlerin değerlendirilmesi sonucu hazırlanan nihai listenin Milli Savunma Bakanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulduğu, dolayısıyla dava konusu düzenlemede yetki ve şekil unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu düzenlemenin diğer unsurlar yönünden incelenmesine gelince;
5201 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile davalı Bakanlığı, denetime tabi harp araç ve gereçleri ile silâh, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalar ve patlayıcı maddeleri liste halinde tespit etme yetkisi verilmiş; Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde, mühimmat, "ateşli silahlarda kullanılan fişek kovanı, falya, barut tozu, kurşun veya mermiler dâhil, cephanenin kendisi veya bunu meydana getiren unsurlar" olarak tanımlanmış; 10. maddesinin 3. fıkrasında da, Kontrole Tabi Liste kapsamındaki malzemelerin üretimi ile ilgili olmayıp üretimi destekleyici nitelikteki hizmet üretimi kapsamına giren, malzeme taşıma, sigorta gibi üretime yardımcı faaliyetler için Üretim İzin Belgesi alınmasına gerek olmadığı kurala bağlanmıştır. 
Dolayısıyla, düzenlemenin dayanaklarından olan ve yasal yetkiye istinaden yürürlüğe konulan Yönetmelik uyarınca mühimmat kapsamında kabul edilen fişek kovanı (kovan) ve merminin (çekirdek) davalı Bakanlığın Kontrole Tabi Malzeme Listesi tespit yetkisi sınırları dahilinde bulunduğu, ayrıca üretim izninden yalnızca 
hizmet üretimi kapsamına giren yardımcı faaliyetler istisna tutulduğundan fişek kovanı (kovan) ve merminin (çekirdek) istisna kapsamına girmediği sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla, düzenlemenin dayanaklarından olan ve yasal yetkiye istinaden yürürlüğe konulan Yönetmelik uyarınca mühimmat kapsamında kabul edilen fişek kovanı (kovan) ve merminin (çekirdek) davalı Bakanlığın Kontrole Tabi Malzeme Listesi tespit yetkisi sınırları dahilinde bulunduğu, ayrıca üretim izninden yalnızca 
hizmet üretimi kapsamına giren yardımcı faaliyetler istisna tutulduğundan fişek kovanı (kovan) ve merminin (çekirdek) istisna kapsamına girmediği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, silah ve bunlarla ilgili teknolojilerin kontrolsüz bir şekilde yayılmasını önlemek maksadıyla; ülkelerin, sattıkları (ihraç ettikleri) silah ve teknolojilerinin nelerden ibaret olduğu konusunda birbirlerini haberdar etmek üzere “Silah İhracat Kontrol Rejimleri” kurulmuştur. Söz konusu Rejimlerde amaç, silah ve bunlarla ilgili teknolojileri tarif etmek, teknolojik limitleri belirlemek, silah ticareti yapanları mevzuat çerçevesinde kontrol ve denetim altında tutmak ve pazar ortamına sunulan ürünlerin güvenirliği olmayan ülkelere satışını engellemek ve hangi ülkenin nereye ne sattığına ve hangi ülkeye satılmasına izin vermediğine ilişkin bilgileri Rejime üye ülkelerle paylaşmaktır.
Bu kapsamda, Türkiye’nin üye olduğu 3 adet “Silâh İhracat Kontrol Rejimi” bulunmakta olup, bunlar Wassenaar Düzenlemesi Mühimmat Listesi (WD), Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi (FTKR) ve Silah Ticaret Antlaşması (ATT)'dır. Uluslararası yükümlülüklerimizin yer aldığı anılan Rejimlere, 5201 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliğinde de açıkça yer verilmiş olup, Rejimlere ait listelerde bulunan malzemenin ithalatı ve ihracatına yönelik işlemlerde, Yönetmeliğin 19. maddesinin 5. fıkrası ve 21. maddesinin 7. fıkrası uyarınca Milli Savunma Bakanlığından (Savunma Sanayi Milli Güvenlik Makamından) izin alınması zorunlu bulunmaktadır. 
Bölgesel ve uluslararası güvenliğin, istikrarın korunması amacıyla konvansiyonel silahların ve çift kullanımlı malzeme ve teknolojinin ihracat kontrol rejimine ait kuralları, yükümlülükleri belirlemek üzere kurulan ve 1996 yılında Türkiye'nin kurucu üyesi olduğu Wassenaar Düzenlemesi Mühimmat Listesi’nin ML 3. maddesinde, “Kapsül hazneleri, mermi ceketleri, fişek mayonları, döner şeritler ve mühimmat metal parçaları gibi metal ve plastik üretimler”in da yer aldığı, dolayısıyla anılan mühimmat parçalarının da izne tabi tutulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davalı Bakanlık tarafından, 5201 sayılı Kanunla verilen yasal yetkiye istinaden, Türkiye'nin taraf olduğu ve uluslararası yükümlülüklerinin yer aldığı Wassenaar Düzenlemesi Mühimmat Listesindeki kurallar gözetilerek ve Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak düzenlenen, ilgili tüm kuruluşların görüşü alınmak ve değerlendirilmek suretiyle yürürlüğe konulan dava konusu 2020 Yılı Kontrole Tabi Listenin 1. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin 1 numaralı alt bendinin dava konusu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, uluslararası mevzuat ile ulusal mevzuatın uyumlaştırıldığı, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanıldığı sonucuna varılmaktadır.
Sonuç itibarıyla, hukuka uygun bulunan 2023 Yılı Kontrole Tabi Listenin 1. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin 1 numaralı alt bendinde yer alan "kovan, çekirdek," ibarelerine karşı açılan davanın reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 04/06/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2024/9960, Karar No: 2024/9171, Tarih: 04.06.2024

"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas  No : 2024/9960
Karar No : 2024/9171
  	        YETKİLİ  YARGI  YERİNİN  BELİRLENMESİ  KARARI
Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak görev yapmakta iken 686 sayılı Kanun Hükmünde Kararname(KHK) ile kamu görevinden çıkarılan ve Ankara 21. İdare Mahkemesinin  kararıyla göreve iade edilen davacı ... vekili Av. ... tarafından, müvekkilinin, kamu görevinden çıkarılması nedeniyle uğramış olduğu zararlarına karşılık şimdilik 250.000,00-TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Milli Eğitim Bakanlığı'na karşı açılan davada verilen Adıyaman 2. ve Ankara 24. İdare Mahkemelerinin davanın yetki yönünden reddine dair kararları sonucunda, anılan iki Mahkeme arasında çıkan yetki uyuşmazlığı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun  43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü: 
 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Tam Yargı Davalarında Yetki" başlıklı 36. maddesinin (a) bendinde tam yargı davalarında yetkili mahkemenin zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili idari mahkemesi olduğuna ilişkin genel yetki kuralı yer almaktadır. 01/02/2018 tarih ve 7075 sayılı OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 1. maddesinde ise, başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan KHK ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulduğu, anılan Kanun'un "Yargı denetimi" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasında da, Komisyon kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenecek Ankara idare mahkemelerinde ilgilinin en son görev yaptığı kurum veya kuruluş aleyhine iptal davası açılabileceği hükme bağlanmıştır.
Söz konusu uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 36/a maddesinde yer alan tam yargı davalarındaki genel yetki kuralı uyarınca zararı doğuran idari uyuşmazlığın tespitinin yapılması, daha sonra da 2577 sayılı Kanun ve özel kanunlardaki hükümlere göre bu idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili idare mahkemesinin belirlenmesi gerekmektedir.
Mevcut uyuşmazlık yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca incelendiğinde; ilgililerin, haklarında başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan doğruya KHK'ların ekinde isimlerine yer verilerek tesis edilen kamu görevinden çıkarılmalarına karşı yaptıkları başvurular ile ilgili olarak OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunca verilen kararlara karşı açılan davalar Ankara özel yetkili idare mahkemelerince çözümlendiğinden, KHK'lar uyarınca kamu görevinden çıkarılmalarından sonra bu davalarda verilen kararlar üzerine göreve iade edilenlerin maddi ve manevi zararlarının tazmini istemiyle açılan davaların da zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili olan Ankara özel yetkili İdare Mahkemelerince karara bağlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda; OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair işlemin Ankara 21. İdare Mahkemesinin 29/03/2023 tarih ve E:2022/9, K:2023/372 sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine göreve iade edilen davacı tarafından kamu görevinden çıkarılmasından kaynaklı manevi zararlarının tazmini istemiyle açılan işbu tam yargı davasının görüm ve çözümünde yukarıda anılan özel yasa  uyarınca  belirlenmiş olan Ankara İdare Mahkemeleri yetkili bulunmaktadır. 
Açıklanan nedenlerle, dava dosyasının, davanın görüm ve çözümünde yetkili olduğu belirlenen özel yetkili Ankara İdare Mahkemelerine tevzii yapılmak üzere Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Adıyaman 2. ve Ankara 24. İdare Mahkemeleri ile taraflara bildirilmesine, 04/06/2024 tarihinde oybirliğiyle  karar verildi.