muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/556, Karar No: 2024/3550, Tarih: 30.05.2024

Tek bir biyolog ile 500 m çapındaki alanda yapılan flora ve fauna araştırması hem bilimsel olarak yeterli değil hem de alanda saptanan türlerin fotoğrafları Nihai ÇED raporunda paylaşılmamış. “ÇED Başvuru Dosyası hazırlanması aşamasında 2021 Yılının Eylül ayında bir gün olmak suretiyle arazi çalışması yapılmış ve örnek toplanmıştır. Flora çalışması Biyolog ... tarafından yapılmıştır. Flora türlerinin tamamı gözlem sonucu tespit edilmiştir. Flora türleri için anket yapılmamış ve literatürde bölge florası hakkında yapılmış çalışmaya rastlanmamıştır. Literatürden türlerin tespiti amacıyla faydalanılmıştır” denilmektedir. Oysa ... ilinin diğer ilçelerinde flora ve fauna çalışmaları yapılmış olup, (Batı-Erdem, 2018; Başkaya, 2017; Kocaman vd., 2017; Öztürk ve Ocak, 2020); ÇED çalışmalarında bu kaynaklardan yararlanılmamıştır. Ayrıca, birden fazla işletmenin faaliyet göstereceği ... GİOSB'de birden fazla üretim yerinin oluşturacağı kümülatif (birikimli) çevresel etki hiç dikkate alınmamış ve bu konuda Çevre Kanunu'nun 2. Maddesinde sözü edilen “Risk Değerlendirmesine” ilişkin bir çalışma yapılmamıştır. Bölgenin iklim nitelikleri (rüzgar, yağış, kar, nem vb.), yağmur sularının etkisiyle emisyonların bileşiminde bulunan bileşikler topraklarda tuzlanma, ağır metal birikimi, besin maddesi dengesizliği, mikroorganizma etkinliğinin bozulması, sularda ötrofikasyon ve nitrat birikimine neden olabilecektir. Ayrıca işletmelerin faaliyetlerinden oluşacak SO2 ve NOx gazları, yağış ile birleşip tarım ve orman bitkileri ile toprak ve su gibi ekosistemleri ve aynı zamanda insan sağlığını olumsuz etkileyecek asit yağmurlarına yol açabilecektir. Yukarıda değinilen zararlara karşı yeterli çevresel önlemlerin PTD ve Nihai ÇED Raporunda yer almadığı gözlenmiştir. ... GİOSB gerek hazırlık ve inşaat gerekse üretim faaliyetleri aşamasında çevresel sorunlara neden olabilecektir. ... GİOSB  için hazırlanan PTD ve Nihai ÇED Raporunda işletmelerin faaliyetleri sonucu oluşabilecek sorunlar net olarak ortaya konmadığı için alınacak önlemler de mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir ölçüde değildir. Davaya konu alandaki "... ... Organize Sanayi Bölgesi" tesisi için hazırlanmış olan Proje Tanıtım Dosyasının ve Nihai ÇED Raporu incelenmesi sonucu verilen dava konusu "ÇED Olumlu" kararının, mevzuata ve kamu yararına uygun olmadığı kanaatine oybirliğiyle ile varılmıştır." yönünde kanaat belirtildiği görülmektedir.

Dava konusu işlemin dayanağı olan ÇED Raporunun incelenmesinden; OSB'nin işletilmesi aşamasında, doğalgaz kullanılacak tesisler ve kullanılacak doğal gaz miktarına ilişkin hesaplamaların Raporda yapıldığı ve bulunan verinin Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde yer verilen sınır değerlerin altında olduğunun belirtildiği, doğal gazın küçük kazanlarda yakılması neticesinde atmosfere salınan kirleticilere ilişkin emisyon faktörlerine Tablo 32’de yer verildiği, tesislerde kullanılacak doğalgaz miktarının kurulacak tesisin kapasitesine bağlı olarak değişeceği, bir tesiste ortalama 250.000 m³/yıl doğalgaz kullanılacağının öngörüldüğü, buna göre bir tesisten oluşacak emisyon kütlesel debi ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde verilen sınır değerler ile karşılaştırılmasının Tablo 33‘de verildiği, OSB'nin işletişmeye başlaması durumunda kurulacak her bir tesis için işletme döneminde Çevre İzin Lisans Yönetmeliği ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü  Yönetmeliğinde öngörülen ölçüm ve izinleri ayrıca alması gerektiğinden, bilirkişi raporunda yer verilen ... OSB' de bulunması planlanan bazı işletmelerden kaynaklı emisyonun kirlilik yükü hesabında dikkate alınmadığına ilişkin tespitin, dava konusu işlemin iptalini gerektirecek bir eksiklik olarak değerlendirilmemiştir.	 
Yine Bilirkişi Raporunda yer alan, projenin yaklaşık 1 km ötesinde ve genişleme alanına neredeyse bitişik olan meşe ve ardıç kaplı ormanlık alana sera gazı emisyonu ve toz emisyonunun olası etkilerine hiç değinilmediği yönündeki tespitin de ÇED raporunda yer alan, arazinin hazırlanması, inşaat dönemi ile ilgili emisyon ölçüm kütlesel debilerine ilişkin hesaplamaların varlığı, Modelleme çalışmaları için gerekli olan meteorolojik verilerle çalışılarak AERMOD modeli ile yapılan modelleme çalışmasında projeden kaynaklı toz yayıcı işlemler ve karayolu otoyol ve ısınma ile ilgili kümülatif değerlendirmelerin yapıldığı görüldüğünden bir eksiklik olarak değerlendirilmemektedir.
Yine ÇED Raporunda, işletme aşamasında ... Organize Sanayi Bölgesi bünyesinde faaliyet gösterecek tesislerin işletme aşamasında, makinelerden kaynaklanan gürültü oluşumu olacağı ancak proje kapsamında kurulacak tüm tesislerin kapalı olarak inşa edileceğinden oluşacak gürültünün çevresel etkisinin olmasının beklenmediğinin ve projenin işletmeye geçtiği dönemde su ihtiyacının yeraltı suyundan sağlanması halinde DSİ 3. Bölge Müdürlüğünden izin alınacağının belirtildiği, projenin flora ve fauna üzerinedeki etkisine yönelik olarak arazi çalışmasının yapıldığı,  projenin inceleme Değerlendirme Komisyonu üyelerinden olan Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nden projenin yapılmasında sakınca olmadığına dair görüş alındığı görülmektedir.

ÇED Raporunda, sera gazı emisyonların belirlenmesi ve iklim değişikliğine etkileri başlığı altında, 17.05.2014 Tarih ve 29003 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmeliğin” 2. maddesinde “Bu Yönetmelik EK-1’deki listede yer alan faaliyetlerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması iş ve işlemleri ile doğrulayıcı kuruluşların ve işletmelerin mükellefiyetlerinin belirlenmesine dair usul ve esasları kapsar.” düzenlemesine yer verilerek ... Organize Sanayi Bölgesi bünyesinde kurulacak tesislerde EK 1 Listesinde belirtilen faaliyetlerin yer almadığı, bu nedenle, projeden kaynaklı sera gazı emisyonlarının belirlenmediğinin belirtildiği görülmektedir. 
Yine, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği’nde yer alan hava kalitesi sınır değerlerine ÇED Raporunda yer verilerek Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde yer alan çöken toz emisyonları için 2017-2024 sonrası için geçerli olan kısa vadeli sınır değerinin 390 mg/m2/gün olduğu, uzun vadeli sınır değerinin 210 mg/m2/gün olduğu, Tablo 55’den yer verilen tüm senaryolarda kısa vadeli sınır değerinin ve uzun vadeli sınır değerinin yönetmelik sınır değerleri sağladığı, yine tüm senaryolarda 24 saatlik partiküler madde (PM) yönetmelik sınır değerinin aşılmadığı görülmektedir.  
Bu itibarla; dava konusu uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince, bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin dikkate alınması suretiyle dava konusu "ÇED Olumlu" kararının iptaline karar verilmiş ise de, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; bilirkişilerin tespitlerinin aksine, projenin, çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin ÇED Raporunda yer verilen  önlemlerle birlikte kabul edilebilir düzeylerde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla,  dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı idare ile davalı idare yanında müdahilin  temyiz istemlerinin kabulüne,
2.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2(i) maddesi uyarınca DAVANIN REDDİNE,
3. Davacı tarafından yapılan ...-TL
 yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
4. Davalı idare tarafından yapılan ...-TL yargılama giderinin ve  hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine; davalı idare yanında müdahil tarafından yapılan ....-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idare yanında müdahile verilmesine,
5. Kullanılmayan gider avanslarının, istemleri halinde ilgililerine iadesine,
8. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,

5. Kullanılmayan gider avanslarının, istemleri halinde ilgililerine iadesine,
8. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 30/05/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
 
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu mahkeme kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyoruz.
Danıştay — Esas No: 2024/656, Karar No: 2024/3554, Tarih: 30.05.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas   No : 2024/656
Karar No : 2024/3554     
TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) ... Bakanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
2- MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) ... Anonim Şirketi
VEKİLLERİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ...
2- ... 3- ... 4- ...
VEKİLLERİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: ...İli ... İlçesi, ..., ..., ..., ... ve ... Mahalleleri sınırları içerisinde ... Enerji Üretim A.Ş. tarafından yapılması planlanan "... Rüzgar Enerji Santrali (RES) (... 82,5 MWm/45MWe) Projesi" ile ilgili olarak Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen ... tarihli, ... sayılı ''ÇED Olumlu'' kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; ...İli ... İlçesi, ..., ..., ..., ... ve ... Mahalleleri sınırları içerisinde ... Enerji Üretim A.Ş. tarafından yapılması planlanan "... Rüzgar Enerji Santrali (RES) (... 82,5 MWm/45MWe) Projesi"nin türbin ünitelerinin ayak izi dikkate alındığında; 5 adet türbin (T2, T4, T5, T9, T10) ve şalt merkezi ... 10 adet türbin (T1, T3, T6, T7, T8, T11, T12, T13, T14, T15) ise ... İl sınırları içerisinde yer aldığı, ...İlinde yer alan türbinlerin tamamı ve şalt merkezi ... İlçesi sınırları içinde kaldığı, ... İlinde yer alan türbinlerden 7 adedinin ... 3 adedinin ise ... İlçesinde konumlandırıldığı, bilirkişi raporunda Çevre Mühendisliği, Arkeoloji ve Enerji Mühendisliği açısından projenin  uygun olduğunun belirtildiği, Tarımsal Yapı ve Arazi Kullanımı ile Çevre Etkileşimi açısından; ÇED raporunda arazi kullanımı açısından uyumsuzluklar olduğu, tarım arazilerinin küçük ve parçalı şekillerde orman arazisi çevresinde oldukları, bu tarım arazilerinde RES türbinlerinin yapılmasının tarım arazilerinin azalmasına neden olacağı, türbin alanlarına erişim için kullanılacak yolların tarım arazileri içinden geçtiği, türbin inşaatı ve  türbin kanat ve gövde parçalarının taşınımı sırasında kanat uzunlukları ve türbin gövde büyüklükleri nedeni ile yol genişletilmesi yapılması gerektiğinden tarım arazilerinde alan kaybına sebebiyet vereceğinin belirlendiği, Orman Mühendisliği açısından; kesilen ağaçların orman ekosistemine olası etkilerinin göz ardı edilmesi, bitkisel toprak sıyrılması ve depolanması usulünde rüzgar ve su erozyonu riski riski için tedbir alınmadığı, genleştirme alanalarının zarar görmesinin ormanların sürekliliği ve devamlılığı açısından risk teşkil ettiğinin belirlendiği, Fauna yapısı açısından; ÇED raporunda omurgasız faunasının belirlenmediği, ağaç kesimi ve yol yapımı faaliyetleri sonucu oluşacak habitat kaybı, habitat parçalanması ve bariyer etkisinin hayvanları nasıl etkileyeceğinin kümülatif olarak değerlendirilmediği, ekolojik koşulların ve faunistik yapının benzer olmasından dolayı meydana gelecek bozulmaların zamanla diğer doğal alanlardaki ekosistemleri de olumsuz etkileyeceği, yol ve inşaat çalışması sırasında yol açma, ağaç kesme, bitkisel toprağın sıyrılmasının türbin kurulum alanlarındaki toprağın düzleştirilmesi faaliyetlerinin habitat kaybına, habitatların parçalanmasına ve türlerine zarar vereceği,  habitat kaybı ve parçalanmasının hayvanların yuvalama, beslenme ve üreme alanlarının gerçekleştiği habitat alanlarının azalmasına ve kaybolmasına neden olacağı, söz konus alanın önemli doğa alanı olması ve proje sahasının kuş göç yollarının yakınında/üzerinde bulunduğu, doğal dengenin ve biyoçeşitliliğin korunmasına olumsuz etkileri olacağının belirlendiği, Bitki Bilimi (Botanik) Disiplini açısından; ÇED raporunun, ..

... ve çevresinde yürütülecek faaliyete ilişkin bitkisel listenin son derece düşük takson içerdiği ve proje alanını temsil etmediği, florostik çalışmalara yeteri kadar yer verilmediği, orman ekosistemi içinde bulunan alanlarla ilgili koruma önlemlerinin detaylı bir şekilde ortaya konulmadığı, endemik ve nadir türlerden bir kaçı ile ilgili koruma tedbirinin bilimsel metoda dayanmadığı, endemik bitki taksonlarının taşınacağı botanik bahçelerinin söz konusu   endemik ve nadir taksonların korunması ile ilgili çalışmaları bulunup bulunmadığı ve ne ölçüde başarılı olduğunun belirtilmediği, nihai ÇED raporunun hem bitkisel verilerin ortaya konulması hem de taksonların korunması ile ilgili ileri sürülen yöntemler bakımından eksik olduğunun belirlendiği görüldüğünden, ...İli ... İlçesi, ..., ..., ..., ... ve ... Mahallesi sınırları içerisinde ... Enerji Üretim A.Ş. tarafından yapılması planlanan "... Rüzgar Enerji Santrali (RES) (... 82,5 MWm/45MWe) Projesi" ile ilgili olarak Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı verilmesine ilişkin ... tarihli işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: 
1-Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, tüm iş ve işlemlerin mevzuata uygun olarak tamamlandığı, tarım alanları ile ilgili bilgilerin yetersiz olduğu iddiasının gerçeğe aykırı olduğu, projenin gerçekleştirilmesinin her aşamasında ilgili Orman Müdürlüğü izni alınacağı taahhüdü bulunduğu ve mümkün olduğu kadar orman yapısına zarar verilmeyeceği, bitkisel toprağın zayi edilmemesi için bitkisel toprak sahalarının oluşturulacağının raporda yer aldığı, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından herhangi bir olumsuz görüş verilmediği, projede açılacak olan orman içi yollardan ormanın zarar göreceği belirtildiği ancak açılacak yollardan orman içi kullanımın getireceği olumlu yönlerin dikkate alınmadığı, proje alanında uzman biyologlar tarafından saha çalışmaları gerçekleştirildiği, ÇED Raporu ve ekinde yer alan raporlarda muhtemel olumsuz etkilerin bertaraf edilmesi ve en aza indirilmesi noktasında alınması gerektiği belirtilen önlemlerin alınmakta olduğu, dava konusu işlemin hukuka ve hizmetin gerekleri ile kamu yararına uygun olduğu, maddi ve hukuki bakımdan dayanağı bulunmayan eleştirilerde bulunan ve eksik ve hatalı incelemeye bağlı olarak tanzim olunan bilirkişi raporunun esas alındığı kararın kaldırılması gerektiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

2-Davalı idare yanında müdahil tarafından; Mahkeme tarafından yokluklarında keşif icra edilmesinin hukuken kabul edilemez olduğu, dosyaya sunulan uzman görüşlerinin dikkate alınmadığı, teknik açıdan hatalı ve sübjektif yorumlar ihtiva eden tek bir bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne karar verilmesinin hukuka uygun olmadığı, projenin tarımsal yapı ve arazi kullanımı ile çevre etkileşimi açısından tesis edilen gerekçelere teknik ve hukuki açıdan itibar edilmesinin mümkün olmadığı, türbin noktalarının marjinal tarım arazisi vasfında olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, Proje nedeniyle yöre halkının küçük de olsa kendi imkanları ile oluşturdukları tarım alanlarının ortadan kalkacağı dile getirilerek Projeye ilişkin ÇED Olumlu kararının uygun bulunmadığı sübjektif ve bilimsel bir veriye dayanmayan şekilde mütalaa edildiği, söz konusu alanların ne kadar büyüklükte olduğu, ne suretle bu alanların tarım vasfının Proje nedeniyle ortadan kalkacağı yönünde somut ve teknik açıdan irdelenebilir ve denetime elverişli bir hususa yer verilmediği, ÇED Raporu'nun bir bütün olarak irdelenmesinde tarla ve orman vasıflı alanların eksiksiz bir biçimde irdelendiğinin görüldüğü, türbin noktaları yönünden çelişki ihtiva eden bir husus bulunmadığı, proje sahası çevresinde tarım üzerinden geçimini sağlayan yerel halkın Proje alanındaki vadi tabanında yer alan düzlük arazilerde gerçekleştirdikleri tarım faaliyetlerinden geçimlerini sağladıkları, proje sahasında yer alan arazilerin marjinal vasıflı olduğu göz önüne alındığında ve marjinal arazilerden elde edilebilecek ürün miktarı düşünüldüğünde bu alanların üretim ve yerel halkın geçim sürekliliğini etkileyebilecek düzeyde potansiyel taşımadığı, Proje bazında hangi türbinin hangi tarım alanını olumsuz etkileyeceği, etkileneceği belirtilen tarım alanlarının ne kadar olduğu, RES kapsamındaki türbin alanının Proje alanının ne kadarını kapladığı, diğer alanlarda tarım yapılmasının mümkün olup olmadığı, hususları teknik olarak izah edilmeden, sübjektif çıkarımlarla Proje'nin tarım alanlarını olumsuz etkileyeceğine ilişkin çıkarımlara itibar edilmesinin mümkün olmadığı, bilirkişi raporunda Proje'nin bölgedeki tüm tarım alanlarını bertaraf edeceği varsayımıyla konunun ele alındığı, bu yaklaşımın maddi vaka ile örtüşmediği, Proje kapsamında 62 adet tarım vasıflı parsel kullanılacağı, söz konusu 62 adet parselin toplam yüz ölçümünün 1.678.324 m2 olduğu, RES Projesi çerçevesinde kullanılacak alanların ise 95.122 m2'ye tekabül ettiği, tarım vasıflı alanların yalnızca %5.7'sinin kullanılacağı, Proje'ye konu türbinlere ulaşımın bir bölümünün, Proje'ye yakın konumda bulunan diğer RES Projesi için kullanılan yollarla sağlanacağı, iyileştirilmesi mümkün olan yollarda rehabilitasyon yapılacağı, yol olmayan bölümlerde ise yeni yol yapımı söz konusu olacağı, proje kapsamında 17

.678.324 m2 olduğu, RES Projesi çerçevesinde kullanılacak alanların ise 95.122 m2'ye tekabül ettiği, tarım vasıflı alanların yalnızca %5.7'sinin kullanılacağı, Proje'ye konu türbinlere ulaşımın bir bölümünün, Proje'ye yakın konumda bulunan diğer RES Projesi için kullanılan yollarla sağlanacağı, iyileştirilmesi mümkün olan yollarda rehabilitasyon yapılacağı, yol olmayan bölümlerde ise yeni yol yapımı söz konusu olacağı, proje kapsamında 17.727m yol açılması planlandığı, mümkün oldukça mevcut yolların kullanılacağı, verilen taahhütlerin bilimsel ve teknik açıdan irdelenmesi gerektiği, Orman Mühendisliği açısından Proje'nin hukuka uygun olmadığına dair gerekçelerin hukuken dinlenmez olduğu, seçilen alanda minimum habitat kaybı olacağı ve ağaç kesimi olmayacak şekilde planlama yapıldığı, orman sahaları ile ilgili yetkili idarelerden olumlu görüş alındığı, bu alanlarda gerekli izinlerin alınacağı ve alınacak tüm tedbirlerin net bir şekilde taahhüt altına alındığı, Proje sahasında yer alan orman ekosisteminin korunması adına taahhüt altına alınan önlemlere ÇED Raporunda detaylı olarak yer verildiği, bitkisel toprağın sıyrılması ve depolanması ile ilgili hususlara ÇED Raporunun 173. ,195. ve 196. sayfalarında yer verildiği, ÇED Raporunun 89 vd. ile 194. sayfalarında Proje'nin erozyon etkilerinin ve alınacak önlemlerin detaylı olarak irdelendiği, fauna yapısı açısından yapılan değerlendirmelerin kabul edilemez olduğu, ÇED Raporunda ''omurgasız'' hayvanların ayrı bir başlık altında irdelenmemiş olmasının ÇED Olumlu Kararı'nı sakatlamadığı, ayrıca Ekosistem Değerlendirme Raporu'nun 50

. ,195. ve 196. sayfalarında yer verildiği, ÇED Raporunun 89 vd. ile 194. sayfalarında Proje'nin erozyon etkilerinin ve alınacak önlemlerin detaylı olarak irdelendiği, fauna yapısı açısından yapılan değerlendirmelerin kabul edilemez olduğu, ÇED Raporunda ''omurgasız'' hayvanların ayrı bir başlık altında irdelenmemiş olmasının ÇED Olumlu Kararı'nı sakatlamadığı, ayrıca Ekosistem Değerlendirme Raporu'nun 50. vd sayfalarında omurgasız hayvanlara dair incelemelere yer verildiği, Proje sahasında endemik türde bir omurgasız canlının bulunmadığının tespit edildiği, ÇED Raporunda flora ve fauna yönünden detaylı açıklamalara yer verildiği, ÇED Raporu ekindeki Ornitolojik İzleme Raporu'na göre, Proje sahasının önemli bir göç rotası üzerinde olmadığı, hiçbir tür için birey sayısı açısından kritik habitat eşiğini sağlamadığı, göç rotası olmadığı için, türbinlerden kaynaklı bir bariyer etkisi beklenmediği, fauna açısından habitat kaybının önlenmesine dair alınacak tedbirlere ÇED Raporunda yer verildiği, işlemin bitki bilimi açısından yetersiz olduğu gerekçesine hukuken iştirak edilemeyeceği, ÇED Raporunun EK-24'ünde floristik çalışmalara detaylıca yer verildiği, verilen taahhütler kapsamında dava konusu ÇED Olumlu kararının verildiği, ilgili bilirkişinin ÇED Raporu'nun EK-24'ünde yer alan bilimsel rapordaki hususları tam anlamıyla dikkate almadan kanaat bildirdiğinin açık olduğu, Ekosistem Değerlendirme Raporunda flora ile ilgili detaylı açıklamalara yer verildiği, Proje'nin hayata geçirilmesinde kamu yararının yanı sıra Türkiye'nin milli menfaatinin bulunduğunun açık olduğu, ÇED Olumlu Kararının iptalinin usul ve yasaya aykırı olduğu, verilen taahhütlerin bir bütün olarak değerlendirilmediği, sunulan uzman görüşlerinin değerlendirilmediği, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki kanaatlerin teknik açıdan kabul edilemez olduğu, sübjektif kanaatler bulunduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki tespitlerin son derece yerinde olduğu, temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY:
...İli ... İlçesi, ..., ..., ..., ... ve ... Mahalleleri sınırları içerisinde ... Enerji Üretim A.Ş. tarafından yapılması planlanan "... Rüzgar Enerji Santrali (RES) (... 82,5 MWm/45MWe) Projesi" ile ilgili olarak Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen ... tarihli, ... sayılı ''ÇED Olumlu'' kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 
2872 sayılı Çevre Kanununun 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez..." hükmüne yer verilmiştir.