muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/2740, Karar No: 2024/2516, Tarih: 13.05.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 YEDİNCİ DAİRE 
Esas     No : 2023/2740
Karar	No : 2024/2516                    
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	:	... Vergi Dairesi Başkanlığı
	  (... Vergi Dairesi Müdürlüğü) - (E-Tebligat)
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
 
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı tarafından ithalatı yapılan araçların paravan firmalara satılarak bunların üzerinden özel tüketim vergisi matrahlarının aşındırıldığından bahisle takdir komisyonu kararlarına dayanılarak 2011 yılının Ekim dönemi için re'sen tarh edilen özel tüketim vergileri ile tek kat tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarının iptali istemiyle dava açılmıştır.             
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bozma kararı üzerine, ara kararına cevaben gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, takdir komisyonu kararının idareye tevdii tarihinden itibaren 10 gün içinde ihbarnamelerin davacıya tebliğ edilmesi nedeniyle zamanaşımının bulunmadığı anlaşılan olayda, Sankar Otomotiv ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından ithalatçı olan davacıdan bayilik sözleşmesine istinaden özel tüketim vergisi ödenmeden alınan araçların kendi adına tesciliyle vergiyi doğuran olay meydana geldiğinden, diğer bir ifadeyle, ithalatçı olan davacı tarafından getirilen araçların bayilere satışı, özel tüketim vergisi açısından ilk iktisap sayılmadığı için vergiyi doğuran olayın meydana gelmediği, dolayısıyla 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 3. fıkrası kapsamında verginin ödendiğine dair belgeleri aramakla sorumlu olduğundan söz etmek hukuken mümkün olmadığından, davacı adına yapılan cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından ithalatı yapılan araçların paravan firmalara satılarak bunların üzerinden özel tüketim vergisi matrahlarının aşındırıldığı tespit edildiğinden adına yapılan cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Olayda, ... Otomotiv ve Dış Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen .. tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporunda yer alan tespitlerin değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 3. fıkrası kapsamında incelenerek maddi ve hukuki durumun yanlış nitelendirilmesi suretiyle verilen temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın UYAP kayıtlarıyla birlikte incelenmesinden; Dairemizin E:2019/1523 sayılı dosyasında bulunan Sankar Otomotiv ve Dış Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporunda, aralarında davacının da yer aldığı bazı firmalarca ithal edilen araçların, paravan olarak kullanılan adı geçen şirkete satılarak özel tüketim vergisi matrahlarının aşındırıldığı ve ziyaa uğratılan vergilerin söz konusu muvazaalı satışlar nedeniyle ithalatçılardan mükellef sıfatıyla aranması gerektiği tespitlerine yer verilerek, takdir komisyonu kararlarına istinaden davacı adına cezalı tarhiyat yapıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, Vergi Dava Dairesince, sözü edilen vergi tekniği raporunda yer alan tespitlerin değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 3. fıkrası kapsamında incelenerek maddi ve hukuki durumun yanlış nitelendirilmesi suretiyle verilen temyize konu kararda isabet görülmemiştir. 
 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle; 
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 13/05/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2023/3003, Karar No: 2024/2517, Tarih: 13.05.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 YEDİNCİ DAİRE 
Esas     No : 2023/3003
Karar	No : 2024/2517                   
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	:	... Vergi Dairesi Başkanlığı
	  (... Vergi Dairesi Müdürlüğü) -(E-Tebligat)
VEKİLİ	: Av. ..
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
 
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı tarafından ithalatı yapılan araçların paravan firmalara satılarak bunların üzerinden özel tüketim vergisi matrahlarının aşındırıldığından bahisle takdir komisyonu kararlarına dayanılarak 2011 yılının Eylül dönemi için re'sen tarh edilen özel tüketim vergileri ile tek kat tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarının iptali istemiyle dava açılmıştır.           
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bozma kararı üzerine, ara kararına cevaben gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, takdir komisyonu kararının idareye tevdii tarihinden itibaren 10 gün içinde ihbarnamelerin davacıya tebliğ edilmesi nedeniyle zamanaşımının bulunmadığı anlaşılan olayda, Sankar Otomotiv ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından ithalatçı olan davacıdan bayilik sözleşmesine istinaden özel tüketim vergisi ödenmeden alınan araçların kendi adına tesciliyle vergiyi doğuran olay meydana geldiğinden, diğer bir ifadeyle, ithalatçı olan davacı tarafından getirilen araçların bayilere satışı, özel tüketim vergisi açısından ilk iktisap sayılmadığı için vergiyi doğuran olayın meydana gelmediği, dolayısıyla 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 3. fıkrası kapsamında verginin ödendiğine dair belgeleri aramakla sorumlu olduğundan söz etmek hukuken mümkün olmadığından, davacı adına yapılan cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından ithalatı yapılan araçların paravan firmalara satılarak bunların üzerinden özel tüketim vergisi matrahlarının aşındırıldığı tespit edildiğinden adına yapılan cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'NIN DÜŞÜNCESİ : Olayda, ... Otomotiv ve Dış Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ..tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporunda yer alan tespitlerin değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 3. fıkrası kapsamında incelenerek maddi ve hukuki durumun yanlış nitelendirilmesi suretiyle verilen temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın UYAP kayıtlarıyla birlikte incelenmesinden; Dairemizin E:2019/1523 sayılı dosyasında bulunan ... Otomotiv ve Dış Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporunda, aralarında davacının da yer aldığı bazı firmalarca ithal edilen araçların, paravan olarak kullanılan adı geçen şirkete satılarak özel tüketim vergisi matrahlarının aşındırıldığı ve ziyaa uğratılan vergilerin söz konusu muvazaalı satışlar nedeniyle ithalatçılardan mükellef sıfatıyla aranması gerektiği tespitlerine yer verilerek, takdir komisyonu kararlarına istinaden davacı adına cezalı tarhiyat yapıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, Vergi Dava Dairesince, sözü edilen vergi tekniği raporunda yer alan tespitlerin değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 3. fıkrası kapsamında incelenerek maddi ve hukuki durumun yanlış nitelendirilmesi suretiyle verilen temyize konu kararda isabet görülmemiştir.
 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle; 
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 13/05/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2020/5904, Karar No: 2024/2887, Tarih: 13.05.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas     No : 2020/5904
Karar	No : 2024/2887                                                                                
DAVACI                                :...  Odası	  
VEKİLİ                                  : Av. ... 
 
DAVALI                                : ... Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ                                  : Av....  - Av.... 
DAVANIN KONUSU            : 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin,
 4. maddesinin, 1. fıkrasının (p) bendindeki " ... bunun dışında kamusal ihtiyaçlara göre ortaya çıkacak imar planı kararıyla belirlenen diğer umumi ve kamu hizmet alanları..." ibaresinin, 
5. maddesinin 1. fıkrasındaki "...bu Yönetmelikteki öncelik sırasına göre..." ibaresinin,
5. maddesinin 7. fıkrasının, 
6. maddesinin 4. fıkrasındaki "...Bu süre idarenin onayıyla 5 'er yıllık periyotlar halinde uzatılabilir..." ibaresinin,
 7. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendindeki "Düzenleme alanının büyük bir kısmı yapılaşmış olsa dahi..." ibaresinin,
11. maddesinin 2. ve 3. fıkralarında yer alan "...kişi ya da..." ibarelerinin,
12. maddesinin 1. fıkrasının,
14. maddesinin 1. fıkrasındaki "...bölgenin ihtiyacı olan..." ibaresinin, 
14. maddesinin 2. fıkrasındaki "Düzenleme ortaklık paylarının aşağıdaki öncelik sırasına göre alınması esastır", "b) kamuya ait kreş alanları", "e) Kent meydanı, kent parkı, spor alanı", "g) teknik altyapı alanı, kamuya ait trafo alanı","ı) Diğer umumi ve kamu hizmeti alanları." ibarelerinin,
14. maddesinin 4. fıkrasının,
 14. maddesinin 8. fıkrasındaki "...bağışlanması ya da...", "...bağışlanan ya da...", "...ya da bağışlanan...", "...bağış ve..." ibarelerinin,
14. maddesinin 9. fıkrasının,
 15. maddesinin 4. fıkrasındaki "...parsellerin imar planında kamu ve umumi hizmet alanlarına denk gelen kısımları, denk gelen alanları oranında kamulaştırmaya konu kamu ve umumi hizmet alanına tahsis edilir..." ibaresinin,
17. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin,
22. maddesinin,
26. maddesinin,
37.maddesinin 4.fıkrasının iptali ile
  3194 sayılı Kanunun 8. maddesine eklenen "Kesinleşen imar planları veya parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabilir." hükmü ile 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "...gibi umumi hizmet alanları..." ibaresinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvuru yapılması istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :	Dava konusu Yönetmelik hükümlerinde, aşağıda ayrıntısı yazılı nedenlerle hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülerek anılan hükümlerin iptaline karar verilmesi, 3194 sayılı İmar Kanununun Anayasa'ya aykırı olan hükümlerinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :	Dava konusu Yönetmelik hükümlerinde, aşağıda ayrıntısı yazılı nedenlerle hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülerek anılan hükümlerin iptaline karar verilmesi, 3194 sayılı İmar Kanununun Anayasa'ya aykırı olan hükümlerinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI  : Davanın süresinde açılmadığı, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, dava konusu Yönetmelik hükümlerinde aşağıda ayrıntısına yer verilen nedenlerle hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.       
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ  ... 'IN  DÜŞÜNCESİ    : 
Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesinin, 1. fıkrasının (p) bendindeki " ... bunun dışında kamusal ihtiyaçlara göre ortaya çıkacak imar planı kararıyla belirlenen diğer umumi ve kamu hizmet alanları..." ibaresi yönünden, 
Yönetmelik'in dava konusu 4.maddesinin 1.fıkrasının (p) bendindeki "...imar planı kararıyla belirlenen diğer umumi ve kamu hizmet alanları..." ibaresi ve 14.maddesinin 2.fıkrasının "ı" bendindeki "...Diğer umumi ve kamu hizmet alanları..." ibaresinin dayanağı, İmar Yasası'nın 18.maddesinin 3.fıkrasındaki "gibi umumi hizmet alanları" ibaresi olduğundan öncelikle anılan Yasa'daki ibarenin Anayasa'ya aykırılığının irdelenmesi gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Yasası'nın 18.maddesinin 3.fıkrasında yer alan «gibi umumi hizmet alanları» ibaresinin Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması gereği yönünden; 
*Bu bağlamda Yönetmelik'in 14.maddesinin 2.fıkrasının "ı" bendindeki "...Diğer umumi ve kamu hizmet alanları..." ibaresinin dayanağı 3194 sayılı İmar Yasası'nın 18.maddesinin 3.fıkrasındaki «gibi umumi hizmet alanları» ibaresinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması istemi yönünden yapılacak değerlendirme bu başlık altında ele alınacaktır.
T.C. Anayasının "Mülkiyet hakkı" kenar başlıklı 35. maddesinde; "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmüne yer verilmiştir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (AİHS) ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinde;
"Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.
Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." kuralına yer verilmiştir.

Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." kuralına yer verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'ne göre; Anayasa'nın 35.maddesinde bir temel hak olarak güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkı kişiye başkasının hakkına zarar vermemek ve yasaların koyduğu sınırlamalara uymak koşuluyla, sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma, ürünlerinden yararlanma ve tasarruf etme (başkasına devretme, biçimini değiştirme, harcama ve tüketme hatta yok etme) olanağı veren bir haktır. 
Mülkiyet hakkı kişinin şahsında mündemiç olmayıp Anayasa'nın 35.maddesi kapsamında hukuki korumadan istifade edilebilmesi açısından, öncelikle mülkiyet hakkının var olması aranır. Anayasa'nın 35.maddesi ile 1 No'lu Protokol'ün 1.maddesi (P1-1) mülk edinme talebini değil, kişinin var olan mülkiyet hakkını güvence altına almaktadır. Bu durum hakkın kazanılmış olması veya mevcut olması şeklinde de ifade edilebilir. ( Anayasa Mahkemesi, Zekiye Şanlı Başvurusu, No. 2012/931, 26/6/2014, para. 33; Korkut Bahadır Başvurusu, No. 2014/4025, 11/12/2014, para. 27)
'Mülkiyet hakkının normatif bünyesinde üç kural ihtiva ettiği kabul edilmektedir. Bu kuralların hangisinin somut olaya tatbik edileceğinin belirlenmesi, Devletin yükümlülükleri ve sınırlandırma rejimi bakımından önemli rol oynamaktadır. Zira mülkiyet hakkının üç kuralı, aynı zamanda müdahale türünün tespit edilmesini sağlamaktadır. Mülkiyet hakkına müdahalenin türü bir kez saptandıktan sonra, bu müdahalenin sınırlama rejimine uygunluğu incelenmektedir. 
Bu inceleme ise, ana hatlarıyla, üç aşamadan müteşekkildir: a) Birinci aşama, söz konusu müdahalenin kanunla/hukukla öngörülüp öngörülmediği; b) İkinci aşama, yapılan müdahalenin sınırlama ölçütlerine ya da bir başka deyişle meşru amaçlara uygun olup olmadığı veya hakkın özüne dokunup dokunmadığıdır. Sınırlamanın ölçülülüğü aşamasında kamunun yararı/ihtiyaçları ile malikin/bireyin hakkı/çıkarı arasında "adil bir denge" kurulup kurulmadığı araştırılır. ' (Gemalmaz, Mülkiyet Hakkı, sf: 99 vd.)
'Bir müdahale hukukilik/kanunilik ve meşru amaç testlerini geçtiğinde, sınırlama rejiminin son evresine geçilir ve söz konusu müdahalenin ölçülü olup olmadığı incelenir. Bu aynı zamanda sınırlamanın nereye kadar yapılabileceğini ifade eden "sınırlamanın sınırı" incelemesidir. AİHS ve Anayasada yer alan temel hakların sınırlandırılmasının sınırı "ölçülülük" ilkesidir.

'Bir müdahale hukukilik/kanunilik ve meşru amaç testlerini geçtiğinde, sınırlama rejiminin son evresine geçilir ve söz konusu müdahalenin ölçülü olup olmadığı incelenir. Bu aynı zamanda sınırlamanın nereye kadar yapılabileceğini ifade eden "sınırlamanın sınırı" incelemesidir. AİHS ve Anayasada yer alan temel hakların sınırlandırılmasının sınırı "ölçülülük" ilkesidir. 
Mülkiyet hakkı özelinde AİHM içtihadına baktığımızda 1982'de Sporrong ve Lönnroth davasıyla adil dengenin kurulması gerekliliğinin sınırlamanın sınırı olarak kabul edildiğini görüyoruz. Uzun süreli kamulaştırma şerhleri ile imar yasaklarına ilişkin bu davada  Mahkeme P1-1/1 c. 1'deki kuralın amaçları bakımından toplumun genel yararının gerekleri ile bireylerin temel haklarının korunması arasında adil bir denge kurulup kurulmadığına karar vermesi gerektiğini belirlemiştir. AİHM'e göre, bu denge arayışı Sözleşmenin bütününde mündemiç olup ayrıca P1-1'in yapısında yansımaktadır. Taraf Devletlerin şehir planlaması politikalarını uygulamak için geniş bir takdir marjından yararlanmaları gereği doğal ise de , Mahkeme Taraf Devletlerin bu takdir marjını denetleme yetkisine sahip olup gerekli dengenin başvurucuların P1-1/1 c. 1'deki mülkiyetlerinden müdahalesiz barışçıl şekilde yararlanma haklarına uygun olarak kurulup kurulmadığına karar vermelidir.
Ulusal yetkili makamlara tanınan takdir yetkisinin ölçülülük ilkesine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı AİHM tarafından denetlenir. "Ölçülülük ilkesi" bağlamında, mülkiyetten yoksun bırakılma sonucunu doğuran müdahale için, başvurulan "araç" ile güdülen "meşru amaç" arasında "makul" ve "dengeli" bir orantılı ilişkinin olup olmadığı sorgulanır. Dolayısıyla AİHM hakların sınırlandırılmasında ölçünün kaçırılıp kaçırılmadığını tartarken bir çeşit dengeleme muhakemesi yürütmektedir. Terazinin bir kefesinde sınırlamayı gerektiren kamusal yarar/çıkar ve bu çıkarın gerçekleştirilmesi için tercih edilen sınırlama aracı/önlemi koyulurken, terazinin diğer kefesine ise hakkı sınırlanan başvurucunun çıkarı koyulur.' '(Gemalmaz, Mülkiyet Hakkı, sf: 139-140 )

3194 sayılı İmar Yasası'nın 18.maddesinin 1.fıkrasında parselasyon işlemi, imar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazilerin malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirilerek bunların yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayrılması, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtılması olarak ifade edilmiş, 2.fıkrasında da, belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tâbi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar sahanın, düzenleme alanındaki nüfusun kentsel faaliyetlerini sürdürebilmeleri için gerekli olan umumi hizmet alanlarının tesis edilmesi ve düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebileceği, ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık paylarının, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırk beşini geçemeyeceği, hükme bağlanmıştır.
Yasa'nın 18.maddesinin 3.fıkrasında da düzenleme ortaklık payı (DOP) alınabilecek umumi hizmet alanları sayılmıştır. Bu umumi hizmet alanları içinde yol, meydan, park gibi açık alanlar yanında sağlık tesis alanı, eğitim tesis alanı, resmi kurum alanı gibi üzerine yapı/tesis yapılabilecek alanlar da yer almıştır. Sayma usûlü ile belirtilen umumi hizmet alanları dışında fıkranın devamında "gibi umumi hizmet alanlarından" oluşur ibaresi kullanılarak idarenin onaylayacağı imar planı kapsamında ve idarenin takdiri sonucu olarak sayılanlardan farklı umumi hizmet alanlarının belirlenebileceği hükme bağlanmıştır.
Düzenleme ortaklık payı ifadesi ilk defa 11/07/1992 tarihli 1605 sayılı Yasayla değişik 6785 sayılı Yasanın 42.maddesinde kullanılmıştır. Maddede, düzenleme ortaklık payının düzenlemeye tabi tutulan yerlerin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi ve yeşil alan gibi umumi hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamayacağı hükme bağlanmıştır. 3194 sayılı İmar Yasası'nda açık alanlar dışında üzerinde yapılaşılacak olan okul, karakol, dini tesis gibi alanlar da düzenleme ortaklık payı içine alınmış, 7181 sayılı Yasa değişikliği ile ise yürürlükten kaldırılan İmar Kanununun 18 İnci Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlenmesi İle İlgili Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 12.maddesinde yer alan kamu tesis alanları da Yasa'da sayma suretiyle belirtilerek DOP kapsamına dahil edilmiştir.
Düzenleme ortaklık payı baştan bu yana mülkiyet konusu taşınmazın yüzölçümünde azalma meydana getirmekte, mülkün azalan kısmı için bir bedel ödenmemekte, Kanun maddesinde mülkiyet konusu taşınmazdan kesilen ve kamunun eline geçen kısmın bedelinin, parselasyon işlemi sonucunda taşınmazın kalan kısmının değerinin artmış olmasıyla ödendiği belirtilmektedir.