muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2021/2926, Karar No: 2024/476, Tarih: 05.03.2024

"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2021/2926
Karar	No : 2024/476                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR)	: 1- ... 	
		 2- ... 	
		 3- ... 	    
VEKİLİ	: Av.... 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ...  Valiliği / ... 
VEKİLİ	: Av. ... 
DİĞER DAVALI                                   : ...  Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ	:  Av. ... 
İSTEMLERİN_KONUSU	: ...  Bölge İdare Mahkemesi ...  İdari Dava Dairesinin...  tarih ve E:... , K:...  sayılı kararının davacılar tarafından davanın süre aşımı nedeniyle reddine yönelik kısmının davalı Ankara Valiliği tarafından ise idareleri lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine yönelik kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları...'ın 13/03/2016 tarihinde Ankara   ...  mevkiinde meydana gelen bombalı saldırıda yaşamını yitirmesi nedeniyle uğranılan zararın genel hükümler kapsamında karşılanması gerektiği ileri sürülerek müteveffanın babası ... ve annesi ... için ayrı ayrı 10.000,00 TL maddi ve 1.000.000,00 TL manevi; kardeşi... için 10.000,00 TL maddi ve 500.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 30.000,00 TL maddi ve 2.500.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...  tarih ve E:... , K:...  sayılı kararıyla davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...  Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...  tarih ve E:... , K:...  sayılı kararıyla davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...  Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI	: Davacılar tarafından, müşteki sıfatıyla ceza davasına müdahil olunduğu, ceza yargılamasının temyiz aşamasında devam ettiği, Danıştay içtihatlarında sürelerin başlangıcında eylemin idariliğinin öğrenildiği tarihin esas alınması gerektiğinin belirtildiği, eylemin idariliğinin söz konusu patlamanın terör saldırısı olup olmadığının ve eğer terör saldırısı ise idarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının tespiti ile ortaya konulacağı, olayın bir terör saldırısı olduğunun ceza yargılaması sonucu verilecek mahkumiyet hükmü ile ortaya çıkacağı, aksi yorumun hak arama hürriyetinin ihlaline neden olacağı, 1 yıllık sürenin bu sebeple henüz işlemeye başlamadığı, yargılaması devam eden eylemde devletin sorumluluğu bulunup bulunmadığının da söylenemeyeceği, 5 yıllık süre dolmadan gerekli idari başvuruların yapıldığı, derin üzüntü ve elem içerisinde olan aileden olayın failleri dahi tespit edilmeden, Devletin sorumluluğu bulunup bulunmadığı anlaşılmadan, 1 yıl içinde idareye başvurmalarının beklenilmesinin hakkaniyetsiz olacağı, kaldı ki halen psikolojik tedavi gördükleri iddialarıyla; davalı Ankara Valiliği tarafından ise idareleri lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği, istinafa cevap dilekçesinin sunulduğu ve halen hukuki yardımın sürdüğü iddialarıyla davacılar tarafından temyize konu kararın davanın süre aşımı nedeniyle reddine yönelik kısmının, davalı Ankara Valiliği tarafından ise idareleri lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine yönelik kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI	: Davalı idareler tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ... 
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz istemlerinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	MADDİ OLAY : 
	Dava, davacılar tarafından, yakınları...'ın 13/03/2016 tarihinde Ankara ...  mevkiinde meydana gelen bombalı saldırıda yaşamını yitirmesi nedeniyle uğranılan zararın genel hükümler kapsamında karşılanması gerektiği ileri sürülerek müteveffanın babası ... ve annesi ... için ayrı ayrı 10.000,00 TL maddi ve 1.000.000,00 TL manevi; kardeşi... için 10.000,00 TL maddi ve 500.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 30.000,00 TL maddi ve 2.500.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Yargılama sürecinde, İdare Mahkemesince davalı idarelerden savunma alınmaksızın davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş, akabinde davacılar tarafından 11/12/2020 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile istinaf başvurusunda bulunulması üzerine anılan dilekçe 23/12/2020 tarihinde davalı Ankara Valiliğine tebliğ edilmiş, davalı Ankara Valiliğini temsilen Avukat ...  tarafından 15/01/2021 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile davacıların istinaf başvurusuna karşı cevap verilmiş, temyize konu karar ile davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ancak davalı Ankara Valiliği lehine vekalet ücretine hükmedilmemiştir.
 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	1136 sayılı Avukatlık Kanunu`nun 164. maddesinde, avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade ettiği; 168. maddesinin son fıkrasında, avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarifenin esas alınacağı; 171. maddesinin 1. fıkrasında, avukatın üzerine aldığı işi sonuna kadar takip edeceği hükümlerine yer verilmiştir.
	Temyiz istemine konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 2021 Yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi`nin 2. maddesinin 1. fıkrasında, bu Tarifede yazılı avukatlık ücretinin, kesin hüküm elde edilinceye kadar olan dava, iş ve işlemlerin ücretinin karşılığı olduğu; 3. maddesinin 1. fıkrasında, yargı yerlerince avukata ait olmak üzere karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücretinin, Tarifede yazılı miktardan az ve üç katından çok olamayacağı, bu ücretin belirlenmesinde, avukatın emeği, çabası, işin önemi, niteliği ve davanın süresinin göz önünde tutulacağı; 5. maddesinin 1. fıkrasında, hangi aşamada olursa olsun, dava ve icra takibini kabul eden avukatın, Tarife hükümleri ile belirlenen ücretin tamamına hak kazanacağı; 21. maddesinde, avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Tarifenin esas alınacağı kuralları yer almıştır.
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yargılama giderleri konusunda yollama yaptığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu`nun 323. maddesinde, avukatlık ücretinin yargılama giderlerine dahil olduğu; 326. maddesinde ise, avukatlık ücretinin de aralarında bulunduğu yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir. 
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
A) Temyize Konu Kararın Davanın Süre Aşımı Nedeniyle Reddine Yönelik Kısımının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
A) Temyize Konu Kararın Davanın Süre Aşımı Nedeniyle Reddine Yönelik Kısımının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B)	Temyize Konu Kararın Davalı Ankara Valiliği Lehine Vekalet Ücretine Hükmedilmemesine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre, dava sonunda hüküm verilene kadar hangi aşamada olursa olsun davayı takip edip hukuki yardımda bulunan avukatın, asgari ücret tarifesinde yazılı miktardan az ve üç katından çok olmamak üzere, bu hukuki yardımda bulunurken sarf ettiği emeği ve çabası da göz önünde bulundurularak belirlenecek avukatlık ücretine hak kazandığı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; temyiz eden davalı Ankara Valiliği vekili tarafından davacı tarafın istinaf dilekçesine karşı cevap dilekçesi sunulduğu ancak temyize konu kararda davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmediği görülmektedir.
  Uyuşmazlıkta, yukarıda da açıklandığı üzere davalı Ankara Valiliği'nin, vekili aracılığıyla istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesini süresinde dava dosyasına sunduğu anlaşıldığından, idare vekili bakımından 1136 sayılı Kanun'un 164. maddesinde yer verilen ''hukuki yardım'' koşulunun gerçekleştiği, bu nedenle de süre aşımı nedeniyle davanın reddine yönelik karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi ile sonuçlanan davada davalı Ankara Valiliği lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı Ankara Valiliği lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinden temyize konu kararda bu yönüyle hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin REDDİNE, davalı Ankara Valiliğinin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Temyize konu ...  Bölge İdare Mahkemesi ...  İdari Dava Dairesinin ...  tarih ve E:... , K:...  sayılı kararının davanın süre aşımı nedeniyle reddine yönelik kısmının ONANMASINA, davalı Ankara Valiliği lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ...  Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 05/03/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2024/213, Karar No: 2024/494, Tarih: 05.03.2024

"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE     
Esas     No : 2024/213
Karar	No : 2024/494
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
TEMYİZ EDEN MÜDAHİL                  
(DAVALI YANINDA)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	:...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN_KONUSU	: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
İSTEMİN_KONUSU	:	Davacı tarafından, 03/09/2008 tarihinde Adana Devlet Hastanesi'nde ''sol karında fıtık'' teşhisiyle ameliyata alınmış olmasına rağmen, "sağ karında fıtık" olduğuna ilişkin bilgi verilmeden sağ karındaki fıtığa yönelik bir ameliyat yapıldığı ve ilgili doktor tarafından yanlış tıbbi uygulamada bulunulduğundan idarenin hizmeti kusurlu işlettiği iddiasıyla zararlarına karşılık olmak üzere 30.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan dava sonucunda; ... İdare Mahkemesince, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik kararın Danıştay Onuncu Dairesinin 17/11/2020 tarih ve E:2019/6521, K:2020/5003 sayılı kararı ile kabule ilişkin kısmının bozulması üzerine, bozmaya uyularak, davanın kabulü yolunda verilen 06/09/2023 tarih ve E:2022/607, K:2023/698 sayılı kararın davalı idare ve müdahil tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI	:	Davalı idare tarafından, somut olayda tazmin şartlarının oluşmadığı, hükmedilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğu ve hükmedilen manevi tazminat miktarına faiz işletilemeyeceği; müdahil tarafından, somut olayda tazmin şartlarının oluşmadığı, davacının herhangi bir zararının bulunmadığı, Adli Tıp Kurumu raporunun çelişkili olduğu, bilgilendirmenin eksik yapılmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI	: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:	
	MADDİ OLAY : 
	Fıtık teşhisi ile Adana Devlet Hastanesine yatışı yapılan davacı, 03/09/2008 tarihinde ameliyat olmuş ve teşhisin ''sol karında fıtık'' olarak konulmasına rağmen ameliyatın sağ karında gerçekleştiğinin öğrenilmesi üzerine yanlış ameliyat yapıldığı iddiasıyla adli yargı yerinde açılan manevi tazminat davasının husumet yokluğu nedeniyle usulden reddedilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE	:	
	MADDİ OLAY : 
	Fıtık teşhisi ile Adana Devlet Hastanesine yatışı yapılan davacı, 03/09/2008 tarihinde ameliyat olmuş ve teşhisin ''sol karında fıtık'' olarak konulmasına rağmen ameliyatın sağ karında gerçekleştiğinin öğrenilmesi üzerine yanlış ameliyat yapıldığı iddiasıyla adli yargı yerinde açılan manevi tazminat davasının husumet yokluğu nedeniyle usulden reddedilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır. 
	... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dava dosyasında yer alan ve davaya konu olaya ilişkin olarak hazırlanan Adli Tıp Kurumu Başkanlığı 2. İhtisas Kurulunun ... tarih ve ... karar numaralı bilirkişi raporunda, ''01/09/2008 tarihinde altı aydır olan sol kasık ağrısı ve şişlik yakınması nedeniyle semt polikliniğine başvurduğu, sol inguinal herni tanısıyla yatış önerildiği, ancak aynı tarihli hasta yatış evrakı ve anestezi konsültasyon kağıdında sağ inguinal herni ifadesi kullanıldığı, 03/09/2008 tarihinde ameliyat öncesinde hasta ıkındırılarak muayene edildiği, iki taraflı kasık fıtığı tespit edildiği, öncelikli olarak daha kötü görünen sağ kasık fıtığının opere edildiğinin anlaşıldığı, çok büyük herniler dışında aynı anda iki taraflı inguinal herni operasyonunun yapılabileceğinin tıbben bilindiği, sadece sağ inguinal herni ameliyatı yapılacağı konusunda hekim tarafından operasyon öncesinde hastanın bilgilendirilmesi gerektiği, hastanın tek taraflı büyük fıtığının olduğunu gösteren tıbbi belgeler ve bulguların olmadığı, iki taraflı inguinal herni tespit edildiği halde hastanın bilgilendirilmediği anlaşıldığından tek taraflı inguinal herni operasyonunun yapılmasının tıbbi eksiklik olduğu'' görüşlerine yer verilmiştir. 
	Davaya konu olaya ilişkin olarak Op. Dr. ... tarafından hazırlanan ön inceleme raporunda ise, ''Dr. ... hastaları bilgilendirmemekte, yetersiz bilgilendirme formu kullanmakta, bu iş için ekstra gayret göstermemektedir.'' ifadelerine yer verilmiştir.
	İdare Mahkemesince; Adli Tıp Kurumunca hazırlanan bilirkişi raporu ile ön inceleme raporunun birlikte değerlendirilmesinden davacıda hem sağ karın hem sol karın fıtığı olduğu, teşhisin sol karında fıtık olarak konulmasına rağmen davacıya herhangi bir bilgi verilmeden sağ karında fıtık operasyonu gerçekleştirildiği, bu durumda ise sağlık hizmetini yürüten kamu personelinin (ameliyatı gerçekleştiren doktorun) bu hizmeti yürütürken hizmetin gereği olan gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin anlaşıldığı ve idarenin kamu hizmetini yürütürken kusurlu olduğu sonucuna varıldığı, idarenin kusurlu hizmetinden dolayı davacının talep ettiği 30.000,00 TL manevi tazminatın takdiren 20.000,00 TL'sinin  adli yargı yerindeki dava açma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Dairemizce; hükme esas alınan bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmeden ve taraflara rapora itiraz hakkı tanınmadan, adil yargılanma hakkının bir unsuru olan hukuki dinlenilme hakkının ve dolayısıyla savunma hakkının kısıtlanması suretiyle, ayrıca, davanın ihbarı için geçerli koşulların oluştuğu anlaşılmakla, dava konusu olayda idare ile arasında rücu ilişkisi doğabilecek olan kişi veya kişilerin tespit edilmesi suretiyle davanın res'en ilgili veya ilgililere ihbar edilmesi gerekirken, belirtilen hususlar gözetilmeksizin davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının kabule ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.
	İdare Mahkemesince Dairemizin bozma kararına uyularak, dava ihbar edilmek ve hükme esas alınan bilirkişi raporu tebliğ edilmek suretiyle, davanın kabulüne ve 30.000,00 TL'lik manevi tazminatın adli yargıda dava açılma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
	Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır.
	İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
	İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
	İdarelerin kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak organizasyonları yaparak, yeterli araç ve gereçle donatılmış bina, tesis ve araçlarda hizmetin özelliğine uygun olarak seçilen ve yetişmiş personelle hizmeti yürütme yükümlülüğünün bulunduğu tartışmasızdır.
	Zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumunda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı sağlık hizmetinde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için; zararın, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.

Zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumunda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı sağlık hizmetinde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için; zararın, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.
	Öte yandan, manevi zararın varlığı, sadece şeref, haysiyet ve onur kırıcı işlem ve eylemlere maruz kalmış ya da kişilerin vücut bütünlüğünün ihlal edilmiş olmasına, ölüm nedeniyle ağır bir elem, üzüntü duyulması şartına bağlı olmayıp; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetini gereği gibi eksiksiz olarak sunamaması nedeniyle ilgililerin yeterli hizmet alamamalarından dolayı üzüntü ve sıkıntı duymaları da manevi zararın varlığı ve manevi tazminatın hükmedilmesi için yeterli bulunmaktadır. Manevi tazminat, mal varlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, manevi tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli ve idari faaliyetin niteliği gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
	Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı(lar) yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı(lar) yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Hukuk sistemimizde "Taleple Bağlılık İlkesi" geçerlidir. Nitekim, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesine göre; "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir."
	Taleple bağlılık ilkesinin en önemli sonuçlarından biri de "Aleyhe Bozma Yasağı"dır.  Aleyhe bozma yasağı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun, "Sanık lehine başvurma hâlinde verilecek hüküm" başlığını taşıyan 283. maddesinde "İstinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz." denilmek suretiyle açıkça düzenlenmiş bulunmaktadır.
	Medeni yargılama hukukuna ilişkin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve idari yargılama hukukuna ilişkin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, 5271 sayılı Kanunda olduğu gibi açık bir düzenleme olmamakla birlikte, "Aleyhe Bozma Yasağı" gerek hukuk yargılamasında, gerekse idari yargı alanında uygulanan temel prensiplerden biridir.