muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/2656, Karar No: 2024/1968, Tarih: 15.05.2024

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, Muğla ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunduğu sırada rutin olarak yapılan Covid 19 testi için numune alındıktan sonra 4 gün burnunun kanadığı ve bu teste bağlı olarak sağ gözünde görme kaybı yaşadığı, durumunu kurum idaresine iletmesine rağmen hastaneye sevkinin geç yapıldığı ve tedavisi sağlanmadan Antalya Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna sevk edildiği, ancak bu cezaevinde de  sağlık kuruluşuna sevkinin görme yetisini kaybetmeye yakın bir tarihe kadar yapılmadığı, sağ gözünün görme yetisini kaybetmesinde bahsi geçen iki ceza infaz kurumunun da sorumluluklarının bulunduğu ileri sürülerek 1.000,00 TL maddi ve 2.000.000,00 TL manevi zararın faizi ile birlikte tazmine karar verilmesi istemiyle açılan tam yargı davasında; ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla, uyuşmazlığın, birden çok idare mahkemesinin yetki alanına girdiğinden, görüm ve çözümünde 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca Danıştayın görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine ve dosyanın Danıştaya gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. 
Uyuşmazlık konusu olayda, davacının sağlık hizmetine geç olarak erişiminin sağlandığı konusunda iki cezaevi idaresinin (Muğla ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ve Antalya Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu) hizmet kusuru olduğu ileri sürülmekle birlikte, bahsi geçen idareler açısından hizmet kusuru değerlendirmesinin birbirinden bağımsız olarak ele alınmasının hukuken mümkün olmadığı dikkate alındığında; uyuşmazlığın çözümünün, her iki kurumun eyleminin tamamlanmasından sonra eylemlerin bütüncül olarak incelenmesini ve kurumların eylemlerinin iddia olunan zararlı sonuca etki oranının tespit edilmesini gerektirdiği, bu haliyle davanın birden çok idare mahkemesinin yetki alanına giren işlerden olmadığı, dolayısıyla da Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevi kapsamında bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, ilk derece mahkemesi olarak Danıştayın görevinde olmayan ve İdare Mahkemesinin görevinde olduğu sonucuna varılan davanın; 2577 sayılı Kanun'un 36. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca, idareler açısından yapılacak hizmet kusuru değerlendirmesinin birbirinden bağımsız olarak ele alınmasının mümkün olmadığı, dosyada yapılması muhtemel bilirkişi incelemesinde olaydaki hizmet kusuru iddiası ile davacıda meydana geldiği ileri sürülen kalıcı engel halinin tazminat koşulları yönünden tek dosya üzerinden değerlendirilmesinin uygun olacağı dikkate alındığında, işbu davanın görüm ve çözümü, kusurlu olarak işletildiği ileri sürülen sağlık hizmetlerine erişimin sağlanmaması veya geç sağlanmasına yönelik son eylemin gerçekleştiği Antalya ilinin bulunduğu yerdeki Antalya İdare Mahkemesinin yetkisinde bulunmaktadır.
KARAR SONUCU									:
               Açıklanan nedenlerle;

KARAR SONUCU									:
               Açıklanan nedenlerle;
  	1. 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca DAVANIN GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE,
 	2. Kararın bir örneğinin 7201 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca hükümlü Mehmet İdem'e bilgi amaçlı tebliğini teminen  Antalya Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna gönderilmesine,
3. Dava dosyasının görevli ve yetkili ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın ... İdare Mahkemesine bildirilmesine, 15/05/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2023/846, Karar No: 2024/3001, Tarih: 15.05.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas     No : 2023/846
Karar	No : 2024/3001 
DAVACI	: … 
VEKİLLERİ	: Av. …, Av. …
DAVALILAR	: 1- … (temsilen … Bakanlığı) - ANKARA
VEKİLİ	:  Av. …
		2- … Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü - …
VEKİLİ	:  Av. …
İSTEMİN KONUSU                  : Türkiye Elektrik İletim A.Ş.  Genel Müdürlüğüne ait "154 kV Besni OSB TM İrtibat Hatları Projesi" kapsamında ekli haritalarda gösterilen güzergaha isabet eden taşınmazlarda direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle adı geçen Genel Müdürlük tarafından acele kamulaştırılmasına, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi gereğince verilen 04/06/2022 tarih ve 31856 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 06/06/2022 tarih ve 5675 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının, Adıyaman ili, Besni ilçesi, … Köyü, … parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmektedir.  
DAVACININ İDDİALARI : Uyuşmazlığa konu taşınmazın kamulaştırılmasının 2942 sayılı Kanunun 27. maddesinde sayılan haller kapsamında değerlendirilemeyeceği,  davacı tarafından  güneş paneli tesisi için çok büyük yatırım yapıldığı, somut olayda kamu yararının bulunmadığı,  komşu araziden elektrik direği geçirilmesinin daha maliyetli olduğu gerekçesiyle davacının taşınmazından geçirilmek istenildiği, kamulaştırmada taşınmaza yönelik tespitler yapılarak, kamulaştırma sebepleri de belirtilmek suretiyle başvuruda bulunulması, taşınmaza yönelik inceleme yapılarak koşulların gerçekleşmesi halinde kamulaştırma işlemlerinin yürütülmesi gerektiği, taşınmazın bulunduğu alanda imar planının bulunduğu, dava konusu işlemin usul ve hukuka aykırı olduğu ve iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI :  Davanın süresinde açılmadığı, uyuşmazlığa konu enerji iletim hattının bölgenin enerji ihtiyacını beslemesi bakımından önemli bir noktada olduğu, arz güvenliğinin tesisi için hattın yapımında kamu yararının bulunduğu ve yasal mevzuata uygun olduğu, Ulusal enterkonnekte sistemin kesintiye uğramaması ve sistem güvenliği için iletim hattının tesis edildiği, enerjinin sisteme verilmesinin acil olması ve enerjide dışa bağımlılığı azaltacak üretim kaynağı olması sebebiyle iletim hattı tesissinde acelelik halinin bulunduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, davanın reddinin gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ  … 'IN  DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ  … 'IN  DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
 
DANIŞTAY SAVCISI … 'NUN DÜŞÜNCESİ :Dava, Türkiye Elektrik İletim A.Ş.  Genel Müdürlüğüne ait "154 kV Besni OSB TM İrtibat Hatları Projesi" kapsamında ekli haritalarda gösterilen güzergaha isabet eden taşınmazlarda direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle adı geçen Genel Müdürlük tarafından acele kamulaştırılmasına, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi gereğince verilen 04/06/2022 tarih ve 31856 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 06/06/2022 tarih ve 5675 sayılı Cumhurbaşkanı kararının davacıya ait olan Adıyaman İli, Besni İlçesi, … Köyü, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır. 
	Davalı idarelerin usule yönelik itirazları yerinde görülmemiştir.
	Anayasa'nın 13. ve 35. madde hükümleri uyarınca mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla Anayasa'ya uygun olarak yasayla sınırlandırılması mümkündür. Ancak buna ilişkin düzenlemeler öncelikle kamu yararına dayanmalıdır. Ülkemizin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 Nolu Protokolüyle de mülkiyet hakkı bir insan hakkı olarak kabul edilmiş ve bu hakkın orantılılık ilkesi çerçevesinde kamu yararı gözetilerek sınırlandırılabileceği ifade edilmiştir.  Buna göre, bir taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının kamulaştırma yolu ile kaldırılması (mülkiyetin el değiştirmesi) kamu yararının karşılanması zorunluluğunun özel mülkiyet hakkının korunmasından üstün tutulması şartına bağlıdır. Bu çerçevede, 2942 sayılı Yasanın 27. maddesi incelendiğinde, kamulaştırma işlemlerinde öngörülen yöntemlerin bir kısmının uygulanmayarak taşınmaza acele el konulabilmesi yolu istisnai olarak başvurulabilecek bir yöntem olarak düzenlendiğinden, madde hükmü ile üç durumda acele kamulaştırma yolu ile taşınmaza el konulmasına olanak tanınmıştır. Bu koşullardan ikisi Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt  savunması ihtiyacına veya özel kanunlarda öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olması halleri şeklinde açıkça sayılmak suretiyle üstün kamu yararının ve kamu düzeninin korunmasının gerçekleştirilmesi amacıyla acele kamulaştırma yoluna gidilebileceği belirtilmiştir. Bu kapsamda üçüncü koşul olan aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar verilebilmesi için de kamu yararı ve kamu düzenine ilişkin olma halinin maddede yer alan diğer iki koşula paralel nitelik taşıması gerekmektedir.
	5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun "Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı" başlıklı 13. maddesinde: ''Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla;
a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar,
b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı,
c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri,

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun "Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı" başlıklı 13. maddesinde: ''Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla;
a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar,
b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı,
c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri,
ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri,
d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar,
e) (Ek: 31/1/2007-5578/3 md.) Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar,
f) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları,
g) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları,
İçin bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir... Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir.
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri; toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile valilikler tarafından tarım dışı kullanımlara tahsis edilebilir.
	Tarımsal amaçlı yapılar için, projesine uyulması şartıyla ihtiyaç duyulan miktarda her sınıf ve özellikteki tarım arazisi valilik izni ile kullanılır.
(Ek fıkra: 28/10/2020-7255/21 md.) İmar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerler ile kamu yararı kararı alınarak tarım dışı amaçla kullanım izni verilen yerler, yeniden izin alınmaksızın bu amaç dışında kullanılamaz ve planlanamaz. Ancak yerleşim alanlarının gelişim alanı ihtiyaçlarını karşılamak için izin verilerek planlanmış alanlarda yeniden izin şartı aranmaz...
	Bu madde kapsamında valiliklerce verilen kararlara yapılan itirazlar, Bakanlık tarafından değerlendirilerek karara bağlanır.
	Tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanımına dair uygulamaların usûl ve esasları yönetmelikle düzenlenir.'' hükmü yer almaktadır.
	Olayda, uyuşmazlığa konu taşınmazların tarım arazisi vasfında  olması nedeniyle, tarım dışı amaçla kullanılabilmesi için  5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümleri gereğince tarım dışı amaçla kullanım izni alınması gerekmektedir.

Tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanımına dair uygulamaların usûl ve esasları yönetmelikle düzenlenir.'' hükmü yer almaktadır.
	Olayda, uyuşmazlığa konu taşınmazların tarım arazisi vasfında  olması nedeniyle, tarım dışı amaçla kullanılabilmesi için  5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümleri gereğince tarım dışı amaçla kullanım izni alınması gerekmektedir.
	Dosyanın incelenmesinden;  Danıştay 6. Dairesinin 27/04/2023 tarihli ara kararı ile davaya konu taşınmazlara ilişkin 5403 sayılı Toprak Koruma Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca tarım dışı kullanım  izni alınıp alınmadığı sorulduğu, söz konusu ara kararına verilen cevap ve eki belgeler incelendiğinde; davaya konu taşınmazın 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun anılan maddesi gereğince tarım dışı kullanım izni başvurusunda bulunulduğu ve gelinen son durumda, konunun halen tamamlandırılmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır. 
Bu durumda, enerji nakil hattı güzergahında kalan uyuşmazlığa konu taşınmazın kısmen mülkiyet kısmen  irtifak hakkı kurulmak suretiyle  acele kamulaştırılmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edilmesinden önce tarım dışı amaçla kullanımına yönelik olarak ilgili mevzuat uyarınca  alınması gereken tarım dışı kullanım izninin alınmadığı görüldüğünden, tarım dışı kullanım izni bulunmayan taşınmazlara yönelik  dava konusu acele kamulaştırma kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
          	Açıklanan nedenlerle, 06/06/2022 tarih ve 5675 sayılı Cumhurbaşkanı kararının davacıya ait olan Adıyaman İli, Besni İlçesi, … Köyü, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptaline  karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
 
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 15/05/2024 tarihinde, davacı vekili Av. … 'nın, davalı Cumhurbaşkanlığı'nın temsilen Av. … 'ın ve davalı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. vekili Av. … 'ın geldikleri, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten sonra ve  dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı Yasanın 20/A maddesi uyarınca işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY:
	TEİAŞ Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararıyla; 154 kV Adıyaman Çimento Çıkışı İletim Hattı (Hat-1)  ile 154 kV PS4/B Çıkışı Enerji İletim Hattı (Hat-2) güzergahına isabet eden  taşınmazlardan özel mülkiyete ait olanların kamulaştırılabilmesi amacıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 5. maddesinin (b) bendi uyarınca kamu yararı kararı alınmıştır.
	Anılan kamu yararı kararı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 10/02/2022 tarih ve 104697 sayılı Oluruyla onaylanmıştır.

Anılan kamu yararı kararı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 10/02/2022 tarih ve 104697 sayılı Oluruyla onaylanmıştır.
Dava konusu 06/06/2022 tarih ve 5675 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile,  Türkiye Elektrik İletim A.Ş.  Genel Müdürlüğüne ait "154 kV Besni OSB TM İrtibat Hatları Projesi" kapsamında ekli haritalarda gösterilen güzergaha isabet eden taşınmazlarda direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle adı geçen Genel Müdürlük tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.
Bakılan dava, dava konusu acele kamulaştırma kararının davacıya ait taşınmaz yönünden iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü vekili tarafından verilen 14/05/2024 tarihli dilekçenin incelenmesinden; uyuşmazlığa konu taşınmaz için … tarih ve … sayılı İl Toprak Koruma Kurulu Kararı ile  tarım dışı kullanım izninin verildiği anlaşılmıştır.
 
	İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 35. maddesinde: "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmü yer almaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 Nolu Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde: "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." hükmüne yer verilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3. maddesinde "İdareler, kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler." hükmüne, aynı Kanunun  5. maddesinde, belediye yararına kamulaştırmalarda belediye encümeni tarafından kamu yararı kararı alınacağı düzenlenmiş, 6. maddesinde ise belediye encümeni tarafından alınmış olan kamu yararı kararının il merkezlerinde Valinin onayı ile tamamlanacağı kurala bağlanmıştır. Aynı maddenin 3. fıkrasında, "Onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek yoktur. Bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınır." hükmü yer almaktadır.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesinde; 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın 10. madde esasları dairesinde ve 15. madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına 10. maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabileceği, bu Kanunun 3. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalarda yatırılacak miktar, ödenecek ilk taksit bedeli olduğu düzenlenmiştir.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 19. maddesinde; "Elektrik piyasasında üretim veya dağıtım faaliyetlerinde bulunan önlisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişilerinin, önlisans ve lisansa konu faaliyetleri için gerekli olan kişilerin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlara ilişkin kamulaştırma talepleri Kurum tarafından değerlendirilir ve uygun görülmesi hâlinde Kurul tarafından kamu yararı kararı verilir. Söz konusu karar çerçevesinde gerekli kamulaştırma işlemleri 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda belirtilen esaslar dâhilinde üretim faaliyetlerinde bulunan önlisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişileri için Maliye Bakanlığı, dağıtım faaliyetlerinde bulunan lisans sahipleri için TEDAŞ tarafından yapılır. Bu durumda kamulaştırma bedelleri ile kamulaştırma işlemlerinin gerektirdiği diğer giderler kamulaştırma talebinde bulunan önlisans veya lisans sahibi tüzel kişi tarafından ödenir.
Kamulaştırılan taşınmazın mülkiyeti ve/veya üzerindeki sınırlı ayni haklar, üretim veya dağıtım tesislerinin mülkiyetine sahip olan ilgili kamu kurum veya kuruluşuna, bunların bulunmaması hâlinde ise Hazineye ait olur. Kamulaştırma bedeli önlisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişisi tarafından ödenerek tapuda Hazine adına tescil edilen veya niteliği gereği tapudan terkin edilen taşınmazlar üzerinde Maliye Bakanlığınca kamulaştırma bedelini ödeyen önlisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişileri lehine bedelsiz irtifak hakkı tesis edilir ve/veya kullanma izni verilir. İrtifak hakkının ve/veya kullanma izninin süresi önlisans veya lisansın geçerlilik süresi ile sınırlıdır" hükmü, 20/1 maddesinde ise, "Bakanlık, elektrik enerjisi arz güvenliğinin izlenmesinden ve arz güvenliğine ilişkin tedbirlerin alınmasından sorumludur..." hükmü yer almaktadır.
	5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun "Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı" başlıklı 13. maddesinde: ''Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla;

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun "Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı" başlıklı 13. maddesinde: ''Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla;
a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar,
b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı,
c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri,
ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri,
d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar,
e) (Ek: 31/1/2007-5578/3 md.) Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar,
f) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları,
g) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları,
İçin bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir. (Ek cümle: 31/1/2007-5578/3 md.) Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir.
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri; toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile valilikler tarafından tarım dışı kullanımlara tahsis edilebilir.
	Tarımsal amaçlı yapılar için, projesine uyulması şartıyla ihtiyaç duyulan miktarda her sınıf ve özellikteki tarım arazisi valilik izni ile kullanılır.
	(Ek fıkra: 28/10/2020-7255/21 md.) İmar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerler ile kamu yararı kararı alınarak tarım dışı amaçla kullanım izni verilen yerler, yeniden izin alınmaksızın bu amaç dışında kullanılamaz ve planlanamaz. Ancak yerleşim alanlarının gelişim alanı ihtiyaçlarını karşılamak için izin verilerek planlanmış alanlarda yeniden izin şartı aranmaz.
	Birinci fıkranın (c) ve (ç) bentleri kapsamında izin alan işletmeciler, faaliyetlerini çevre ve tarım arazilerine zarar vermeyecek şekilde yürütmekle ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfına getirmekle yükümlüdürler.
	Bu madde kapsamında valiliklerce verilen kararlara yapılan itirazlar, Bakanlık tarafından değerlendirilerek karara bağlanır.
	Tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanımına dair uygulamaların usûl ve esasları yönetmelikle düzenlenir.'' hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Usul Yönünden:
  Davanın süresinde açılmadığı iddiası bakımından;