muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/774, Karar No: 2024/1820, Tarih: 26.04.2024

... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin... tarih ve  E:... sayılı dosyasında verilen kararla, 5015 sayılı Kanunu’nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde yer alan  “... ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur...” bölümünün Anayasa’nın 2., 13., 35., 48. ve 49. maddelerine aykırılığı gerekçesiyle itiraz yolu ile iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurulduğu; Anayasa Mahkemesi'nin 28/09/2023 tarih ve E:2023/35, K:2023/163 sayılı kararıyla özetle, dava konusu mühürleme işlemine dayanak alınan 5015 sayılı Kanun'un  20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde düzenlenen geçici olarak faaliyet durdurma tedbirini öngören kuralın belirli ve öngörülebilir olduğunun, meşru bir amaca dayandığının, meşru amaca ulaşma bakımından elverişli olduğunun  ve  anılan  tedbirin  kanun  koyucunun  takdir  yetkisinde kaldığının ve gerekli olduğunun tespit edildiği, tedbirin orantılılığı yönünden yapılan incelemede ise; kuralın yalnızca "hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya beraat kararı verilenler" yönünden idareye tedbiri yeniden gözden geçirip tedbirin kaldırılması ya da daha hafif bir tedbir uygulamasına yönelik imkan vermemesinin ilgililere aşırı bir külfet yükleyeceği gerekçesiyle “...ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur...” bölümünün Anayasaya aykırı bulunarak iptaline; iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildiği, anılan iptal kararının 14/11/2023 tarih ve 32369 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinin 27/12/2023 tarihinde kabul edilen ve 28/12/2023 tarih ve 32413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7491 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 48. maddesiyle yeniden düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları geriye yürümemekle birlikte somut norm denetiminde iptal kararının, itiraz başvurusuna konu yargılamada karar kesinleşmeden önce verilmesi hâlinde uygulanacağı hususu yerleşik içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. 
Bu  hukuksal  durumun doğal sonucu olarak, bir kanun ya da kanun hükmünde kararnamenin uygulanması nedeniyle dava açmak durumunda kalan ve Anayasa'nın 152. maddesi  uyarınca  itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasını isteme hakkına sahip olan kişilerin de hak ve menfaatlerini ihlâl eden yasa kuralının  itiraz  yoluyla  daha  önce  yapılan  başvuru  sonucunda Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmiş olması hâlinde, henüz kararı kesinleşmeyen uyuşmazlıklarda iptal hükmünün hukuki sonuçlarından yararlanmaları gerekmektedir.

Anayasa'nın 153. maddesinde, Anayasa Mahkemesi'nce verilen iptal kararlarının geriye yürümeyeceği kuralı, iptal edilen hükümlere göre kazanılmış olan hakların korunmasına yönelik olup, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği hâlde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmeleri Anayasa'nın üstünlüğü ve Hukuk Devleti ilkesine aykırı olduğu gibi, temyiz incelemesinin Anayasa'ya aykırılığı belirlenerek iptal edilen kurallara göre yapılmasına da imkân bulunmamaktadır.
Dava konusu mühürleme işleminin iptali için açılan işbu davada İdare Mahkemesi'nce davanın reddine karar verildiği, Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusu sonucunda ise; "Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonra 31/01/2024 tarihinde iptal kararındaki gerekçeler dikkate alınmak suretiyle anlaşmazlık konusu işleme dayanak alınan Kanun maddesinde yapılan yeni düzenlemenin dava konusu uyuşmazlığın niteliği itibarıyla davacı lehine yeni bir hukukî durum oluşturmadığı" gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmektedir.
Dava konusu işlemin dayanağı olan yasal düzenlemenin Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilerek kararın 14/11/2023 tarih ve 32369 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış olması karşısında, hukuka aykırılığı Anayasa Mahkemesi kararı ile tespit edilmiş bulunan Kanun maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli biçimde reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, Anayasa Mahkemesi'nce verilen iptal kararı sonrasında Kanun koyucu tarafından getirilen yeni düzenlemede 5015 sayılı Kanun’da tedbir işleminin değişen şartlara göre soruşturma ve kovuşturma aşamasında gözden geçirilmesine imkan tanınmasına yönelik olarak davalı Kuruma, geçici  durdurma (mühürleme) işleminin kaldırılıp kaldırılmayacağının bu fıkrada yer verilen suçlarla sınırlı olmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığı veya mahkemelerden temin edilecek bilgilere göre altı ayda bir değerlendirilmesine yönelik yükümlülük getirildiği, Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilen yasal düzenlemeden farklı olarak  mahkûmiyet dışında bir hüküm veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde kesinleşme beklenilmeksizin Kuruma yargı merciince bildirilmesiyle veya sair suretlerle Kurumca ıttıla edilmesi durumunda geçici durdurma işleminin Kurum tarafından kaldırılacağına dair değişiklik yapıldığı, yapılan bu değişiklik uyarınca davalı Kurum tarafından yeniden bir işlem tesis edilebileceği de tabiidir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.
Danıştay — Esas No: 2020/2042, Karar No: 2024/1554, Tarih: 25.04.2024

"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2020/2042
Karar	No : 2024/1554                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ...
	                                2- ...
		        3- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Bakanlığı 
VEKİLİ : Av. ...
MÜDAHİLLER (DAVALI YANINDA) : 1- ...
	                                             2- ...
		                     3- ...
		                     4- ... Anonim Türk Sigorta Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
		                     5- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Darıca Farabi Devlet Hastanesine balon yutması şikayetiyle getirilen yakınları ...'nın hatalı tıbbi uygulamalar nedeniyle hayatını kaybettiği iddiasıyla, davalı idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığını ileri sürdükleri zararlarına karşılık ... için 1.000,00 TL maddi ve 70.000,00 TL manevi, ... için 1.000,00 TL maddi ve 70.000,00 TL manevi, ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
              İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.
              Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, Bölge İdare Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğunun açıkça belirtildiği ve bu rapora itibar edilmesi gerektiği, illiyet bağının yargı mercilerince belirlenebileceği, bilirkişilerce illiyet bağı hususunda değerlendirme yapılamayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMALARI : Davalı idare ve müdahiller ..., ..., ..., ... tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş; müdahil ... Anonim Türk Sigorta Şirketi tarafından savunma verilmemiştir. 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:	
	MADDİ OLAY : 
	Dosyanın incelenmesinden;

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:	
	MADDİ OLAY : 
	Dosyanın incelenmesinden;
	Davacıların yakını ...'nın, evinde oyun oynarken balon yutarak fenalaşması üzerine evlerine yakın mesafede bulunan bir özel tıp merkezine götürüldüğü, burada yapılan ilk müdahale ile hayata dönmesi sağlanarak Darıca Farabi Devlet Hastanesine sevk edildiği, bilinci kapalı olarak getirildiği acil serviste spontan solunum yapabildiği tespit edilip gerekli tetkikleri yaptırıldıktan sonra konsültasyon ile çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına muayene ettirildiği, çocuk cerrahi uzmanına da telefonla danışılarak hakkında bilgi ve talimat alındığı, sonrasında solunum için gerekli olan ventilatör cihazlı çocuk yoğun bakım ünitesi olmadığından bir özel hastaneye sevk edildiği, burada yapılan tetkikler neticesinde akciğerinde yabancı bir cisme bağlı olduğu düşünülen dansite artışı ve havalanma azlığı olduğunun görüldüğü ve bu cismin alınacağı cihazın bulunmaması nedeniyle tekrardan bu imkana ve doktorlara sahip olan Darıca Farabi Devlet Hastanesine sevk edildiği, sağ ana bronşunda bulunan balon ameliyatla çıkartılmasına rağmen kalp atımı ve dolaşımı geri dönmemesi nedeniyle hayatını kaybettiği,
	Davacılar tarafından, yakınları ...'nın ölümünün hizmet kusurundan kaynaklandığı ileri sürülerek, davalı idareye zararlarının tazmini için yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı,

Davacılar tarafından, yakınları ...'nın ölümünün hizmet kusurundan kaynaklandığı ileri sürülerek, davalı idareye zararlarının tazmini için yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı, 
	Olayda idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla Mahkemece bilirkişiliğine başvurulan Adli Tıp Kurumu Başkanlığı 1. İhtisas Kurulu tarafından düzenlenen ... tarih ve ... karar numaralı raporda, "Çocuğun ölümünün yabancı cisim aspirasyonuna bağlı mekanik asfiksi ve gelişen komplikasyonları sonucunda meydana gelmiş olduğu, balon yutma öyküsüyle solunum ve dolaşımı olmadığı bir halde ... Tıp Merkezine getirilen çocuğa yeniden canlandırma işlemi uygulandığı,monitörize edildiği, yanıt alınması üzerine ileri merkeze sevk edildiği, entübe olarak getirildiği Darıca Farabi Devlet Hastanesi Acil Servisinde mavi kod verilerek gerekli acil müdahalenin sürdürüldüğü, gerekli tetkiklerinin yapıldığı, Çocuk Sağlığı Uzmanı, Anesteziyoloji Uzmanı ve Çocuk Cerrahi Uzmanı tarafından gerekli konsültasyonlarının yapıldığı, solunumu için gerekli ventilatör cihazlı çocuk yoğun bakım ünitesi bulunmaması nedeniyle ambulans ile Özel Yüzyıl Hastanesine sevk edildiği, Özel Yüzyıl Hastanesinde yoğun bakım ünitesine yatırılan çocuğun yapılan muayene, tetkik ve konsültasyonlarının ardından yabancı cisim ön tanısı ile bronkoskopi işlemine alındığı, yapılan bronkoskopide yabancı cisim tespit edilmesi üzerine rijit bronkoskopi ile müdahale edilmek üzere Darıca Farabi Devlet Hastanesine ambulans ile anesteziyoloji uzmanı eşliğinde ve yeniden canlandırma işlemi uygulanarak sevk edildiği, ex duhul olarak getirildiği, Darıca Farabi Devlet Hastanesinde pnömomediastineum ön tanısı ile acil olarak ameliyata alındığı, akciğerlerine tüp takıldığı, yabancı cismin çıkartıldığı, yapılan müdahalelere rağmen solunum ve dolaşımın geri dönmediği dikkate alındığında; yapılan işlemlerin tıp kurallarına uygun olduğu cihetle ölümde, çocuğun tedavisine katılan ... Tıp Merkezi, Darıca Farabi Devlet Hastanesi ve Özel Yüzyıl Hastanesinde görevli doktor ve yardımcı sağlık personeline kusur atfedilemeyeceği, olayda Darıca Farabi Devlet Hastanesi idaresine kusur atfedilemeyeceği" yönünde görüş bildirildiği,
	İdare Mahkemesince; bakılan dava konusu olayda, kişinin tedavisine katılan sağlık görevlilerinin uygulamalarının tıp bilimince genel kabul görmüş ilke ve kurallara uygun olduğu, dolayısıyla ilgili sağlık çalışanlarına atfı-kabil kusur bulunmadığı sonucuna varıldığı, kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanmasını gerektiren bir durumun da tespit edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği,

İdare Mahkemesince; bakılan dava konusu olayda, kişinin tedavisine katılan sağlık görevlilerinin uygulamalarının tıp bilimince genel kabul görmüş ilke ve kurallara uygun olduğu, dolayısıyla ilgili sağlık çalışanlarına atfı-kabil kusur bulunmadığı sonucuna varıldığı, kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanmasını gerektiren bir durumun da tespit edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği,
	Olayda idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla Bölge İdare Mahkemesince bilirkişiliğine başvurulan İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen 05/11/2019 kayıt tarihli bilirkişi raporunda, "Darıca Farabi Devlet Hastanesinde hastayı ilk karşılayan acil tıp uzmanı Dr. Mehmet Karakum ve çocuk uzmanı Dr. ... tarafından gerçekleştirilen ilk müdahale ve konsültasyonlarının tıp kurallarına uygun olduğu ve uygun tıbbi tedavi işlemlerinin uygulandığı, Darıca Farabi Devlet Hastanesine ilk müracaatta, yutulan balonun çıkarılmasına yönelik herhangi bir tıbbi müdahalenin olmadığı, Darıca Farabi Devlet Hastanesinin imkanları göz önünde bulundurulduğunda, solunum sıkıntısı ve yabancı cisim yutma öyküsü olan hastaya müdahale etmek için gerekli olan bronkoskopi cihazı ve işlemi yapabilecek uzman hekimin bulunduğu, yoğun bakım servisinin olduğu ancak, yoğun bakım servisinde yer olmadığı gerekçesiyle hastanın sevk edildiği, ilk andan itibaren hastanın tedavisine katılan ... Tıp Merkezi, Darıca Farabi Devlet Hastanesi ve Özel Yüzyıl Hastanesinde görevli doktor ve yardımcı sağlık personelinin tıbbi uygulamalarının kabul görmüş tıbbi teşhis ve tedavi kriterlerine uygun olduğu, ancak, Çocuk Cerrahisi Uzmanı Uzm. Dr. ...'nun yabancı cisim aspirasyonuna yaklaşımı açısından; bronkoskopi işleminin Darıca Farabi Devlet Hastanesine ilk başvuruda yapılmamasının gecikmeye neden olan bir eksiklik olduğu, bu eksikliğin yaşanmasında, sağlık kurumunun işleyişinden kaynaklanan yoğunluk gibi sorunların yanı sıra iletişim kazası ve balonun çıkarıldığı şeklinde şüpheli anamnez bilgisinin de etkili olduğu, 09/02/2013 doğumlu ...'nın 21/10/2014 tarihinde balon yutması nedeniyle acilen getirildiği Darıca Farabi Devlet Hastanesinde “yabancı cisim aspirasyonuna bağlı oksijensiz kalmanın komplikasyonları sonucu” öldüğü, hastaneler arasında gerçekleşen sevk işlemleri nedeniyle bronkoskopik müdahalenin gecikmesinin, hastanın ölümünde rol oynayabileceği, ancak ilk bulunduğundan itibaren hastanın genel durum bozukluğu göz önünde bulundurulduğunda; bronkoskopi işleminde gecikme olmasa dahi hastanın yaşamasının tıbben kesin olmadığı, dolayısı ile sözü edilen eksiklik ile küçüğün ölümü arasında kesin illiyet bağı kurulamayacağı" yönünde görüş bildirildiği,

Öte yandan, uyuşmazlığa konu olayla ilgili olarak Gebze Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında alınan Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Üçüncü Üst Kurulunun ... tarih ve ... karar numaralı raporunda, "Çocuğun ölümünün yabancı cisim aspirasyonuna bağlı mekanik asfiksi ve gelişen komplikasyonları sonucu meydana gelmiş olduğu, balon yutma öyküsüyle solunum ve dolaşımı olmadığı bir halde ... Tıp Merkezi’ne getirilen çocuğa yeniden canlandırma işlemi uygulandığı, monitörize edildiği, yanıt alınması üzerine ileri merkeze sevk edildiği, entübe olarak getirildiği Darıca Farabi Devlet Hastanesi Acil Servisi'nde mavi kod verilerek gerekli acil müdahalenin sürdürüldüğü, gerekli tetkiklerinin yapıldığı, Çocuk Sağlığı uzmanı, Anesteziyoloji uzmanı ve Çocuk Cerrahi uzmanı tarafından gerekli konsültasyonlarının yapıldığı, solunumu için gerekli ventilatör cihazlı çocuk yoğun bakım ünitesi bulunmaması nedeniyle ambulans ile Özel Yüzyıl Hastanesi'ne sevk edildiği, Özel Yüzyıl Hastanesi'nde yoğun bakım ünitesine yatırılan çocuğun yapılan muayene, tetkik ve konsültasyonlarının ardından yabancı cisim ön tanısı ile bronkoskopi işlemine alındığı, yapılan bronkoskopide yabancı cisim tespit edilmesi üzerine rijit bronkoskopi ile müdahale edilmek üzere Darıca Farabi Devlet Hastanesi’ne ambulans ile anesteziyoloji uzmanı eşliğinde ve yeniden canlandırma işlemi uygulanarak sevk edildiği, eks duhul olarak getirildiği Darıca Farabi Devlet Hastanesi’nde pnömomediastineum ön tanısı ile acil olarak ameliyata alındığı, akciğerlerine tüp takıldığı, yabancı cismin çıkartıldığı, yapılan müdahalelere rağmen solunum ve dolaşımın geri dönmediği dikkate alındığında; yapılan işlemlerin tıp kurallarına uygun olduğu cihetle ölümde, çocuğun tedavisine katılan ... Tıp Merkezi, Darıca Farabi Devlet Hastanesi ve Özel Yüzyıl Hastanesi'nde görevli doktor ve yardımcı sağlık personelinin uygulamalarında herhangi bir tıbbi hata olmadığı, olayda ... Tıp Merkezi, Özel Yüzyıl Hastanesi ve Darıca Farabi Devlet Hastanesi İdarelerine atfedilebilecek tıbbi hata bulunmadığı" yönünde görüş bildirildiği,
	Bölge İdare Mahkemesince; Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Dekanlığı Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığınca düzenlenen bilirkişi raporu, diğer yandan Gebze Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturmada Adli Tıp Kurumunca düzenlenen rapor ve Gebze Cumhuriyet Başsavcılığınca da bu rapor doğrultusunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına yönelik karar birlikte değerlendirildiğinde, davacıların yakının vefatında tedavisine katılan sağlık görevlilerinin uygulamalarının tıp bilimince genel kabul görmüş ilke ve kurallara uygun olduğu, dolayısıyla ilgili sağlık çalışanlarına atfı-kabil kusur bulunmadığı sonucuna varıldığından, davanın reddine ilişkin mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmüştür.
	İLGİLİ MEVZUAT:

İLGİLİ MEVZUAT:
	Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
	Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır.
	İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
	İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
	İdarelerin kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak organizasyonları yaparak, yeterli araç ve gereçle donatılmış bina, tesis ve araçlarda hizmetin özelliğine uygun olarak seçilen ve yetişmiş personelle hizmeti yürütme yükümlülüğünün bulunduğu tartışmasızdır.
	Zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumunda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı sağlık hizmetinde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için; zararın, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.

Zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumunda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı sağlık hizmetinde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için; zararın, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.
	Öte yandan, manevi zararın varlığı, sadece şeref, haysiyet ve onur kırıcı işlem ve eylemlere maruz kalmış ya da kişilerin vücut bütünlüğünün ihlal edilmiş olmasına, ölüm nedeniyle ağır bir elem, üzüntü duyulması şartına bağlı olmayıp; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetini gereği gibi eksiksiz olarak sunamaması nedeniyle ilgililerin yeterli hizmet alamamalarından dolayı üzüntü ve sıkıntı duymaları da manevi zararın varlığı ve manevi tazminatın hükmedilmesi için yeterli bulunmaktadır. Manevi tazminat, mal varlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, manevi tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli ve idari faaliyetin niteliği gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
	Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı(lar) yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı(lar) yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 	
	Kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının tıbbi ihmal nedeniyle ihlal edildiği iddiasıyla açılan tam yargı davalarında, hizmet kusurunun tespitine yönelik olarak ilk derece mahkemelerince yaptırılan bilirkişi incelemesinde, bilirkişinin somut tıbbi verileri kullanarak, sahip olduğu tıbbi bilgilerden hareketle her türlü şüpheden uzak, nesnel bir sonuca varması ve buna göre de somut gerekçelerle kanaat bildirmesi gerekmekte olup; bilirkişiye başvurulmasındaki amacın, hukuka uygun karar verebilmek için gerekli verilere ulaşmak olduğu göz önünde tutulduğunda, bilirkişilerin uyuşmazlık konusunda özel ve teknik bilgiye sahip olan kişiler arasından seçilmesi gerektiği kuşkusuzdur. Buna ek olarak, bilirkişi veya bilirkişilerce düzenlenen raporda, sorulara verilen cevapların şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, rapor içeriğinin ise hükme esas alınabilecek nitelikte olması gerekmektedir.