muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2020/2892, Karar No: 2024/1048, Tarih: 05.03.2024

Anılan Kanun'un "Disiplin ceza puanına bağlı olarak ayırma cezası verilmesi" başlıklı 21. maddesinde ise, "(1) Aşağıda belirtilen durumlar disiplinsizliği alışkanlık hâline getirme olarak kabul edilir ve sözleşmeli subay ve astsubaylar hariç subaylar, astsubaylar ve uzman jandarmalar hakkında ayırma cezası verilir. a) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde on sekiz disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam on iki defa veya daha fazla disiplin cezası almak. b) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son beş yıl içinde otuz beş disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam yirmi beş defa veya daha fazla disiplin cezası almak. (2) Birinci fıkra kapsamında ceza puanlarının hesaplanması ekli (2) sayılı çizelgeye göre yapılır." hükmüne yer verilmiştir. 
	Aynı Kanun'un eki (2) sayılı Cetvel'de uyarma cezası karşılığı "1"; kınama cezası karşılığı "1,5"; Hizmete kısmi süreli devam cezası karşılığı "2"; aylıktan kesme cezası karşılığı "3"; hizmet yerini terk etmeme cezası (disiplin amiri tarafından verilen) karşılığı "3,5"; hizmet yerini terk etmeme cezası (disiplin kurulu tarafından verilen) karşılığı "4,5"; oda hapsi cezası (disiplin amiri tarafından verilen) karşılığı "4"; oda hapsi cezası (disiplin kurulu tarafından verilen) karşılığı "4,5" ceza puanı olarak belirlenmiştir.     
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	"Disiplinsizliği alışkanlık haline getirmek" eylemi 6413 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde "Disiplini bozucu tavır ve davranışlarda bulunmayı alışkanlık haline getirmek veya aldığı disiplin cezalarına rağmen ıslah olmamaktadır." şeklinde tanımlanarak, silahlı kuvvetlerden ayırma cezası gerektiren eylemler arasında sayılmıştır. 
	Kanun'daki tanımın soyut ve subjektif niteliğinden dolayı aynı Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrasında, "disiplinsizliği alışkanlık haline getirmek" eyleminin varlığı, "a) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde on sekiz disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam on iki defa veya daha fazla disiplin cezası almak, b) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son beş yıl içinde otuz beş disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam yirmi beş veya daha fazla disiplin cezası almak." şeklinde objektif şart ve kriterlere bağlanmış; ikinci fıkrasında ise, hangi disiplin cezasının kaç ceza puanına tekabül ettiğine ilişkin Ek (2) sayılı Cetvel düzenlenmiştir.  Dolayısıyla bir silahlı kuvvetler mensubunun "disiplinsizliği alışkanlık haline getirmek" fiilini işlediğinden bahsedebilmek için, aldığı disiplin cezalarının, Kanun'un eki olan (2) sayılı Cetvel'e göre hesaplanması sonucu 21. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerindeki disiplin ceza puanına ulaşması gerekmektedir.

Dava konusu işlemin, disiplinsizliği alışkanlık haline getirdiğinden bahisle 2001-2015 yılları arasında davacı hakkında tesis edilen disiplin cezaları ile hakkındaki bazı iddialar nedeniyle yürütülen ceza soruşturma ve kovuşturmaları sonunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı, beraat ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları esas alınarak tesis edildiği anlaşılmakta olup, davacının disiplin cezalarının, Ek (2) sayılı Cetvel'e göre disiplinsizliği alışkanlık haline getirmek eylemi oluşturacak ceza puanına ulaşıp ulaşmadığı hususunda bir belirleme yapılmaksızın, eksik inceleme ve araştırma sonucu, salt disiplin ceza sayısının fazlalığı esas alınarak verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuku isabet bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 05/03/2024 tarihinde, oyçokluğuyla karar verildi.
 
(X) KARŞI OY:
Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... temyize konu kararı usul ve yasaya uygun olduğundan, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği görüşüyle, karara katılmıyoruz.
Danıştay — Esas No: 2021/4215, Karar No: 2024/1119, Tarih: 05.03.2024

"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2021/4215
Karar No:2024/1119
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Kurumu 	  
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVACI)	:  ... Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
	Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin 2018 yılına ilişkin yıllık 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışı yükümlülüğünü yerine getirmediğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca 01/06/2020 tarihinden itibaren gerekçeli olmak üzere dağıtıcı lisansının iptaline ilişkin... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
	İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dağıtıcı lisansı sahibi olan davacı şirket tarafından, 2018 yılında 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışı yapmayarak 5015 sayılı Kanun'un 9/2 maddesi ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 7/7-c maddesi ve 17. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı davranıldığı, 5015 sayılı Kanun'un 9. maddesinin ikinci fıkrasında yer verilen düzenleme ile, dağıtıcıların lisans alabilmek için  lisans başvurularında asgarî yıllık 60.000 ton beyaz ürün (benzin, motorin) dağıtım kapasitesine sahip olma bir ön koşul olarak aranmış olmakla birlikte;  satış için Kanun'da herhangi bir asgari miktar koşulunun getirilmediği; 5015 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 7. maddesinin yedinci fıkrasının (c) bendi ve 17. maddesinin ikinci fıkrasında, dağıtıcı lisansları için yıllık satış hedefinin en az 60.000 ton olması şeklinde bir şarta yer verilmesi ve bu satış yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde dağıtıcılar hakkında 5015 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri gereğince idari yaptırımın uygulanacağı şeklinde düzenlemenin Anayasa'nın 124. maddesi hükmü ile normlar hiyerarşisi ilkesi açısından değerlendirildiğinde dayanağı Kanunu aşar nitelikte olduğu,
Bu durumda, dağıtıcı lisans sahibi olan davacı şirketin, 5015 sayılı Kanun'da, dağıtım kapasitesi yönünden "ön koşul" olma haricinde, 60.000 ton satış yapma yükümlülüğü bulunmamasına karşın Kanun hükmünü aşar tarzda düzenlenen yönetmelik hükmüne dayanılarak, 2018 yılında piyasaya 60.000 ton beyaz ürün ''benzin ve motorin" satışı yapmadığı tespit edildiğinden bahisle  dağıtıcı lisansının iptal edilmesine yönelik işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 
	Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
	Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nce; davacının 2018 yılında 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışı yapmadığı fiilinin sabit olduğu, dava konusu işleme dayanak alınan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemiyle açılan davada Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce 02/07/2020 tarih ve E:2018/3669 K:2020/1709 sayılı kararla, dava konusu Yönetmelik kuralı hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verildiği, anılan kararda da belirtildiği üzere, Yönetmeliğin 17. maddesinin önceki hâline ilişkin olarak açılan iptal davalarında verilen yargı kararları dikkate alınarak, söz konusu yeni Yönetmelik düzenlemesinde, belirtilen yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde lisansın doğrudan iptal edileceğine ilişkin bir ibareye yer verilmemiş olup, onun yerine yükümlülüğü yerine getirmeyenler hakkında "Kanunun ilgili maddeleri gereği idarî yaptırım uygulanır." denilmek suretiyle, bu konudaki yetki, Kurumca yapılacak soruşturma neticesine göre Kurul'un takdirine bırakıldığı,
Yönetmeliğin 17. maddesinin ikinci fıkrasının gönderme yapmak suretiyle uygulanacağı belirtilen 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin incelenmesinden de görüleceği üzere, maddede; idari yaptırımların; tedbirler, lisans iptalleri ve idari para cezalarından oluştuğu belirtilmiş ve açıkça belirtilen bazı fiill ve durumlara uygulanacak yaptırım halleri ve usulü açıkça düzenlenmiş olmasına karşın, asgari yıllık 60.000 ton beyaz ürün satış yükümlülüğünün ihlali yönünden, hangi yaptırımın uygulanacağına ilişkin açık bir düzenleme yer almamıştır. Ayrıca, maddede belirtilen yaptırımlar arasında en ağır olanının da "lisans iptali" yaptırımı olduğu tartışmasız olduğu,

Dava konusu olayda, her ne kadar idareye verilen yönetmelikle düzenleme yapma yetkisi davalı idarece kullanılarak yapılan yönetmelik düzenlemesinin Danıştay tarafından kanuna aykırılık taşımaması ve birel işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin yargı organlarınca yapılabilecek olması gerekçesiyle hukuka uygun bulunmuş ise de; Yönetmelik düzenlemesiyle gönderme yapılan yasa hükmünde öngörülen yaptırımların  birden  fazla  olduğu  dikkate alındığında, davalı idareye tanınan takdir yetkisinin kullanımında, hangi durumlarda yasadaki hangi yaptırımın uygulanacağı konusunda, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin gereği olan öngörülebilirliğin sağlaması ve yukarıda örneklerine yer verilen eşitliğe aykırı ve keyfi uygulamaların önlenebilmesi bakımından, takdir yetkisinin kullanımında uygulanacak kriterlerin alt düzenleme veya  Kurul kararlarıyla  önceden belirlenerek  ilan edilmesi gerektiği, davalı idarece en ağır olan lisans iptali şeklinde tesis edilmiş olan dava konusu işlemin, hukuken kabul edilebilir gerekçelerinin mevcut olmadığı/açıklanamadığı, bu durumda,  ilgililerince önceden bilinmeyen ve net olmayan kriterlerle, hangi yıla ilişkin, ne miktarda satışın baz alınacağı hususu belirsiz bırakılarak, "60.000 ton satış yükümlülüğünün yerine getirilmemesi fiilini" gerçekleştiren şirketlerden  bir kısmının soruşturması sonlandırılırken, yasadaki en ağır yaptırım uygulanarak davacı şirketin lisansının iptaline karar verilmesinde, eşitlik, hukuki belirlilik ve hukuki güvenlik ilkelerine uygunluk bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI          : Davalı idare tarafından,  harçtan muaf olunduğundan yargılama giderleri içerisinde aleyhlerine harca hükmedilemeyeceği, 31/12/2015 tarihi ve öncesinde lisans alan dağıtıcı lisansı sahiplerine ait EBİS bildirim sisteminde yer alan 2018 yılı satış verisi ile 1240 sayılı Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Kurul Kararı kapsamında alınan otomasyon verilerinin (Otomasyon) birlikte incelendiği, yıllık 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışı yapamayan dağıtıcı İlisansı sahiplerinden yazılı açıklama talep edildiği, bu kapsamda  dağıtıcı lisansı sahibi şirketin EBİS bildirim sistemi aracılığıyla yapmış olduğu bildirime göre piyasaya 2018 yılında 10.570 ton beyaz ürün, otomasyon sistemine göre 10.297 ton beyaz ürün teslim ettiği, bu kapsamda ilgili lisans sahibinin gerek EBİS verilerine gerek otomasyon verilerine göre 2018 yılında 60.000 ton beyaz ürünü (benzin ve motorin) piyasaya teslim yükümlülüğünü yerine getirmediği, işlemin dayanağı Yönetmelik maddesine karşı açılan davaların reddedildiği, işlemin mevzuata uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI       : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
	MADDİ OLAY : 
	Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin 2018 yılı içerisinde 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışı yapmadığının tespit edilmesi üzerine davacı şirket hakkında soruşturma açılmış, soruşturma neticesinde hazırlanan soruşturma raporu davacı şirkete gönderilerek davacı şirketin yazılı savunması istenilmiş; davacı şirket tarafından sunulan savunmadaki gerekçelerin haklı bulunmaması üzerine davacı şirketin 60.000 ton beyaz ürün satışı gerçekleştirmemesinin 5015 sayılı Kanun'un 9. maddesinin ikinci fıkrası ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 7. maddesinin yedinci fıkrasının (c) bendine ve 17. maddesinin ikinci fıkrasına aykırılık teşkil ettiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrası uyarınca davacı şirketin ... sayılı dağıtıcı lisansının iptaline yönelik ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmıştır.
	Anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
 
	İLGİLİ MEVZUAT: 
	5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının, yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin olunan petrolün doğrudan veya işlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi için yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesini sağlamak olduğu belirtilmiştir.

Anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
 
	İLGİLİ MEVZUAT: 
	5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının, yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin olunan petrolün doğrudan veya işlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi için yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesini sağlamak olduğu belirtilmiştir.
	"Lisansların tâbi olacağı usul ve esaslar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "Petrol ile ilgili;
	a) Rafinaj, işleme, madeni yağ üretimi, depolama, iletim, serbest kullanıcı ve ihrakiye faaliyetlerinin yapılması ve bu amaçla tesis kurulması ve/veya işletilmesi,
	b) Akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetlerinin yapılması,
	İçin lisans alınması zorunludur. Kurum, geliştireceği ilke ve ölçütler doğrultusunda, iletim ve işleme faaliyetlerinde lisans alma zorunluluğuna muafiyet getirebilir. Lisans vermede taahhüt üzerinden işlem yapılamaz."; dava konusu Kurul kararına ilişkin fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan üçüncü fıkrasında, "Bu Kanun'a göre; lisansların verilmesi, güncelleştirilmesi, geçici olarak durdurulması veya iptaline ilişkin işlemler Kurum'ca yapılır. Lisansların verilmesinde pazara giriş açısından teknoloji, kalite, güvenlik, hizmet ve teşebbüsün sürdürülebilirliği dikkate alınır, bayi sayısı, depolama kapasitesi (işletme stok kapasitesi hariç) konularında sayısal büyüklüklerle sınırlama yapılmaz."; dokuzuncu fıkrasında, "Kurum, bu Kanun'da tanınan yetkiler dâhilinde;
	a) Lisans gerektiren faaliyet ve/veya işlemlerin kapsamları,
	b) Lisans ile kazanılan hak ve üstlenilen yükümlülükler,
	c) Lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması,
	d) Faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi,
	Konularında düzenlemeler yapmaya yetkilidir." kurallarına yer verilmiştir.
	7. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Dağıtıcılar, yıllık pazarlama projeksiyonları yapmak ve detayları ile her yıl Kurum'a Şubat ayı içinde vermekle yükümlüdür. Yıl içinde, üçer aylık dönemlerde projeksiyonlarının gerçekleşme değerlemesini yaparak Kurum'a; Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim aylarında verir ve projeksiyonlarında oluşan yüzde ondan fazla artış ve eksilişleri açıklarlar."; 9. maddesinin ikinci fıkrasında, dağıtıcıların, lisans başvurularında asgarî yıllık 60.000 ton beyaz ürün (benzin, motorin) dağıtım projeksiyonu ile bayi bilgilerini Kurum'a vermek zorunda oldukları kuralları yer almıştır.

5015 sayılı Kanun'un dava konusu Kurul kararına ilişkin fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 20. maddesinin birinci fıkrasında, "Lisans sahibi kişiler hakkında, bu Kanun'a, bu Kanun'a göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere, Kurum'un yazılı talimatlarına veya lisanslarına kayıtlı hususların herhangi birine riayet edilmediği takdirde, Kurum tarafından ön araştırma veya soruşturma başlatılır. Ayrıca, ilgiliye onbeş gün içerisinde aykırılıkların giderilmesi, aksi hâlde bahse konu piyasa faaliyetlerinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya doğrudan doğruya iptal yaptırımının uygulanacağı ihbar edilir. Bu ihbara rağmen onbeş günlük sürenin bitiminde aykırılıklar giderilmezse, Kurum piyasa faaliyetini otuz günden az yüzseksen günden çok olmamak üzere geçici olarak durdurur. Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötüniyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz. Lisans iptalleri Kurum'ca yapılacak soruşturma neticesine göre karara bağlanır." kuralı yer almıştır.
	Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Lisans Başvurusu" başlıklı 7. maddesinin yedinci fıkrasının (c) bendinde, dağıtıcı lisans başvurusunda maddede belirtilenlere ek olarak, dağıtıcı lisansları için pazarlama projeksiyonunda beyaz ürün (benzin ve motorin) niteliğindeki akaryakıtın yıllık satış hedefinin en az 60.000 ton olmasının aranacağı kuralına yer verilmiştir.
	Anılan Yönetmeliği'nin dava konusu 17. maddesinin ikinci fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahipleri asgarî yıllık 60.000 ton beyaz ürün (benzin, motorin) dağıtımı yapabilecek kapasite, donanım ve ekonomik güce sahip olmak zorundadır. Hukuken geçerli bir nedene dayanmaksızın, pazarlama projeksiyonunda beyan edilen asgarî yıllık 60.000 ton beyaz ürün (benzin, motorin) satışını gerçekleştiremediği tespit edilen dağıtıcılar hakkında Kanun'un ilgili maddeleri gereği idarî yaptırım uygulanır. Dağıtıcı lisansı sahiplerinin asgarî yıllık 60.000 ton beyaz ürün (benzin, motorin) satış yükümlülüğünün izlenmesinde, lisansının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dağıtıcı lisansı sahiplerine bir yıl süreyle geçiş dönemi tanınır. Söz konusu yükümlülüğün ifasına ilişkin esas dönemler, geçiş döneminin sona erdiği tarihi izleyen takvim yılları dikkate alınarak belirlenir. Asgarî yıllık 60.000 ton beyaz ürün (benzin, motorin) satış yükümlülüğünün değerlendirilmesinde, dağıtıcıların kendi aralarında yaptıkları akaryakıt ticaretine ve ilgili ve diğer mevzuat kapsamında yapılan akaryakıt ihracatına ilişkin miktarlar dikkate alınmaz." kuralı yer almıştır.
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7138 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 6. maddesi ile 5015 sayılı Kanun'un 3. maddesine eklenen onüçüncü fıkrada, "Kurum, lisans sahipleri için bayilik teşkilatı oluşturma ve asgarî satış miktarı sağlama şartları da dâhil olmak üzere teknoloji, kalite, güvenlik, hizmet ve teşebbüsün sürdürülebilirliğine ilişkin olarak teknik, ekonomik kriterler ve özel şartlar belirleyebilir. Belirlenen kriter ve şartları sağlayamayanların lisansı sona erdirilir. Bu fıkrada yer alan hususlara ilişkin düzenlemeler Kurum'ca çıkarılan yönetmelikle yapılır." kuralı yer almıştır.
	Anılan Kanun değişikliği gerekçesinde ise, "Yapılan düzenleme ile 5015 sayılı Kanunla hâlihazırda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na verilmiş olan lisans sahiplerinin faaliyetlerine ilişkin özel şart, teknik ve ekonomik kriter, bayilik teşkilatı, depolama kapasitesi gibi hususları belirleme yetkisine yönelik uygulamaların netleştirilmesi amaçlanmaktadır. Böylece bayilik teşkilatı oluşturma, asgarî satış miktarı ve benzeri hususlara ilişkin yükümlülüklerin serbest piyasa ekonomisi temelinde mâkûl seviyelerde tutularak, kademeli bir şekilde belirlenebilmesi mümkün olabilecektir. İlave olarak, piyasada katma değer üreten ve yatırım yapan lisans sahiplerine, yükümlülüklerini yerine getirmeleri hususunda esnek yapıların oluşturulabilmesi olanaklı hâle gelecektir. Bu hükümlerle 5015 sayılı Kanun'un amaç maddesinde belirtilen güvenli ve istikrarlı piyasa yapısı güçlendirilirken rekabet ortamının korunması hedeflenmektedir." açıklamalarına yer verilmiştir.

Söz konusu Kanun değişikliği sonrasında, 08/06/2021 tarih ve 31505 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 4. maddesiyle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek, "Dağıtıcı lisansı sahiplerinin, lisans alınmasını takip eden ikinci takvim yılında asgarî 20.000 ton, üçüncü takvim yılında asgarî 30.000 ton, dördüncü takvim yılında asgarî 40.000 ton, beşinci takvim yılından itibaren ise yıllık asgarî 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışını gerçekleştirmesi zorunludur. Asgarî satış yükümlüğünü yerine getirmeyen dağıtıcı lisansı sahibinin lisansı sona erdirilir. Asgarî satış yükümlüğünün %10 veya daha az sapma ile yerine getirilememesi durumunda ise lisans sona erdirilmeksizin izlemeye alınır ve bir sonraki takvim yılındaki asgarî satış yükümlülüğünün yerine getirilmemesi durumunda ilgilinin lisansı sona erdirilir, yerine getirilmesi durumunda ise izleme kaldırılır. Asgarî satış yükümlülüğünün değerlendirilmesinde, dağıtıcıların kendi aralarında yaptıkları akaryakıt ticaretine ve ilgili ve diğer mevzuat kapsamında yapılan akaryakıt ihracatına ilişkin miktarlar dikkate alınmaz." kuralına yer verilmiş, ayrıca, anılan Yönetmelik değişikliği kapsamında, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'ne, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte dağıtıcı lisansı bulunan kişiler bu Yönetmeliğin 17. maddesinin ikinci fıkrasının uygulanması açısından bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla yeni lisans almış olarak değerlendirilir.” şeklinde Geçici 28. madde eklenmiştir.	
	İdarî yaptırımlar, idarenin bir yargı kararına gerek olmadan kanunların verdiği yetkiye dayanarak idare hukuku ve bazı ceza hukuku ilkelerini dikkate almak suretiyle idarî işlemlerle uyguladığı yaptırımlardır. Bu itibarla idarî yaptırımlar cezaî nitelikleri olan idarî işlemlerdir. Bu anlamda idarî yaptırımların iki belirgin özelliğinden biri idarî işlem olmaları, diğeri ise cezalandırıcı nitelik barındırmalarıdır.
İdarî yaptırımların cezaî nitelikleri ve bu anlamda ceza hukukunu ilgilendiren yönleri mevcut olduğundan, bunların idare tarafından uygulanması ve yargısal denetimi açısından klasik idarî işlemlerden ayrıldığı da açıktır. Bu çerçevede, suç ve cezaların kanunîliği, lehe olan kanunun uygulanması gibi ilkelerin idarî yaptırımlar alanında da uygulanması gerekir.