muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/696, Karar No: 2024/1421, Tarih: 29.02.2024

heyelan riskinden söz edilebileceği, bölgenin doğal afetler yönünden incelenmesi, fay ve fay aktivitesi hakkındaki değerlendirmelerin eksik ve hatalı olduğu, dikkate alınan kriterlerin dayanaklarının belirsizlik içerdiği, sismik tehlikeye yönelik yapılan değerlendirmelerin yeterli olmadığı, ÇED raporunda; yer raporu, güvenlik analiz raporu ve risk analizinin  lisanslandırma süreçlerinde sunulacağı belirtilerek, bu hususlardaki analiz ve değerlendirmelere yer verilmediği, risk potansiyelinin, kaza riskinin nükleer sorumluluk ve güvenlik prensipleri çerçevesinde yeterince incelenmediği ve alınması zorunlu tüm önlemlerin belirtilmediği, ÇED  raporunda; projenin iş sahası çalışmalarının gerek işçi sağlığı ve güvenliği gerekse çevrede yaşayanların sağlık ve güvenliği açısından eksik bırakılan yönleri olduğu, bu konudaki ihtiyaçların karşılanması için alınacak tedbirlerin yeterince açıklanmadığı, ÇED raporunda; santralin işletme aşamasında su sıcaklığının deniz ortamına etkileri açıklanmakla birlikte sucul ekosistem bazında canlılar üzerine etkilerinin sınırlı bir şekilde ele alındığı, raporda, işletme döneminde su sıcaklığı artışının hidrobiyolojik izlemelerle tespit edilen denizel canlılara ekosistem bazında olası etkilerini, biyoçeşitliliğe etkilerini içeren bir değerlendirme bulunmadığı, ÇED raporunda; sıvı radyoaktif atıkların bertarafı konusundaki çevresel etkilerin ele alınmadığı, herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, ÇED raporunda; acil durum eylem planının bulunmadığı, yakıt taşıma kazaları, çevresel etkileri ve alınacak önlemler konusunda raporun eksik kaldığı, sağlık koruma bandına ise hiç yer verilmediği,  projenin olumsuz etkilerinin Bozburun Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sınırına kadar olduğunun belirtildiği ancak bunun bilimsel verilerle bağdaşmadığı, ÇED raporunda yapılan değerlendirmede dahi bu alanda yaşayan türlerin olumsuz etkileneceği ve habitat bölünmesinden doğan bir olumsuzlukla karşılaşılacağınının kabul edildiği, yaban hayatı ile ilgili ÇED raporu bölümünü hazırlayan uzmanların en büyük eksikliğinin bu çalışmanın sadece bir inşaat çalışması olduğu yanılgısına düştüğü, hazırlanan ÇED raporunun yaban hayatı ile ilgili kısımlarında ve yer seçiminde büyük eksikliklerin bulunduğu, ÇED raporunda yer verilen saha içi gözleme dayanan meteorolojik verilerin bir yıllık dönemi içerdiği, ancak bu ölçümlerin daha uzun süreli yapılması gerektiği, meteorolojik verilerin  bölgedeki en yakın istasyon ile olan ilişkilendirilmesinin bütün değişkenler için yapılmadığı, ÇED raporundaki; gürültü hesaplamalarının gerçek durumu yansıtmadığı, inşaat aşamasında hafriyatın taşınması nedeniyle oluşacak toz miktarının hesaba katılmadığı, ayrıca kırma eleme tesisinde birincil kırma yapılacağı varsayımıyla hesaplama yapıldığı, fosil yakıt yakılmasına ait faaliyetlerden, ağır iş makinalarının kullanımına ait emisyonların çevresel hava kalitesi üzerindeki etkilerinin incelenmediği, işletme safhasında çevresel hava kalitesi üzerinde etkisi olabilecek fosil

yapılmadığı, ÇED raporundaki; gürültü hesaplamalarının gerçek durumu yansıtmadığı, inşaat aşamasında hafriyatın taşınması nedeniyle oluşacak toz miktarının hesaba katılmadığı, ayrıca kırma eleme tesisinde birincil kırma yapılacağı varsayımıyla hesaplama yapıldığı, fosil yakıt yakılmasına ait faaliyetlerden, ağır iş makinalarının kullanımına ait emisyonların çevresel hava kalitesi üzerindeki etkilerinin incelenmediği, işletme safhasında çevresel hava kalitesi üzerinde etkisi olabilecek fosil yakıt yakılmasına ait faaliyetlerden sadece ısı kazanlarına ait emisyonlar dikkate alınarak modelleme yapıldığı ve olası çevresel etkilerin ihmal edilebilir düzeylerde bulunulduğu, ancak Jeneratörler gibi önemli emisyon kaynaklarının ve ağır taşıtların emisyonlarının da kümülatif olarak çevresel hava kalitesi üzerindeki etkilerinin Erfelek Barajından suyun proje alanına nasıl getirileceği ve bu esnada ortaya çıkacak çevresel etki değerlendirmesinin raporda yer almadığı, proje faaliyetleri nedeniyle su kaynaklarının zarar görmesi halinde işletmenin su gereksiniminin karşılanmasının güç  göründüğü, yolundaki tespit ve değerlendirmelerin ilgili mevzuat ve davalı idare ile müdahiller tarafından yapılan itirazlar doğrultusunda incelenmesi neticesinde hukuken hükme esas alınabilecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmış ve  dava konusu işlem tesis edilmeden önce usulüne ve mevzuata uygun olarak gerekli işlemlerin yapıldığı, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından görüşlerinin alındığı, gereken bilimsel raporların hazırlandığı, ÇED raporunun kapsam yönünden asgari gereklilikleri taşıdığı, proje konusu yatırımın tanımının, özelliklerinin, ömrü ve hizmet maksatlarının, önem ve gerekliliğinin, projenin yer ve teknoloji alternatifleri ile proje için seçilen yerin koordinatlarının ÇED raporunda ayrıntılı olarak ele alındığı, diğer taraftan, ÇED raporunda projenin çevresel etkilerinin yeterince irdelendiği ve  mevzuata uygun olarak alınacak önlemlere yer verildiği, bazı hususlardaki eksiklerin ise lisanslandırma ve işletme sürecinde giderilmesi gerektiğinden, ÇED raporunda bulunmamasının dava konusu ÇED Olumlu kararını hukuka aykırı hale getirmeyeceği  değerlendirilerek, dava konusu işlemin hukuka, mevzuata ve kamu yararına uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir

Uyuşmazlıkta; davacı tarafından, dava konusu işlemin dayanağı ÇED raporunda, teknoloji, finansman, maliyet, ekonomik etki değerlendirilmesi, işletme, enerji satışı, iletim hatları gibi bir çok konuda Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Japonya Hükümeti arasında imzalanan uluslararası anlaşma hükümlerinin esas alındığı, ancak, Japonya Hükümetinin anlaşmadan çekildiği, ÇED raporuna göre uluslararası anlaşma hükümlerine uygun olarak kullanılacağı belirtilen, ... ve ... firmalarının ortak yapımı olan ve bu şirketler adına tescilli olan ATMEA1 basınçlı su reaktörünün başka firmalar tarafından kullanılmasına olanak bulunmadığından projenin bu koşullarla gerçekleştirilemeyeceği, dolayısıyla, santralin teknolojisi ve bu kapsamdaki çevresel etkiler, güvenlik ve önlemlere ilişkin unsurların da geçerliliğinin bulunmadığı ileri sürülmesine rağmen İdare Mahkemesince, bu hususta herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı görülmüştür.
	Dava konusu işlemin dayanağı ÇED raporu incelendiğinde; proje sahasında ATMEA1 reaktör tipinde dört üniteden oluşan NGS'nin inşa edilerek işletileceği, projenin çevresel etkilerinin değerlendirilmesinde bu reaktör teknolojisinin kullanıldığı, nitekim, ÇED raporunda; Sinop NGS'nin işletme aşaması sırasında çevreye salınacak gaz ve sıvı formda   yıllık radyoaktif salım miktarı ile radyoaktif atık miktarları güvenlik sistemleri, kazaların önlenmesi ve hafifletilmesine yönelik tasarım özellikleri gibi birçok konuda bu reaktör teknolojisine yönelik parametrelerin  esas alındığı anlaşılmıştır.
03/05/2013 tarihinde imzalanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Japonya Hükümeti Arasında Türkiye Cumhuriyeti'nde Nükleer Güç Santrallerinin ve Nükleer Güç Sanayisinin Geliştirilmesi Alanında İşbirliğine İlişkin Anlaşma ile Ev Sahibi Hükümet Anlaşmasının Esas Unsurları hükümlerinde; Sinop İlinde ya da şartların gerektirmesi durumunda başka bir yerde, proje katılımcıları olan Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü, ...  Ltd. ve ... şirketi tarafından Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre kurulacak proje şirketinin, saha faaliyetlerinden başlayarak söküm sürecinin sonuna kadar NGS projesini uygulayacağının, proje sahasında ATMEA1 reaktör tipinde dört adet üniteden oluşacak NGS inşa edileceğinin, ATMEA1 reaktörünün ... Ltd. ile ... NP arasında ortak girişim olan ATMEA SAS tarafından geliştirildiğinin belirtildiği görülmüştür.

Bu durumda; ÇED raporunda projenin teknolojisinden kaynaklanan çevresel etkilerinin ATMEA1 tipi reaktöre göre belirlendiği, başka bir teknoloji kullanılması durumunda, ÇED raporunun geçerliliğini kaybedeceği anlaşıldığından, İdare Mahkemesince, öncelikle yukarıda yer verilen ve ÇED raporunda atıfta bulunulan Uluslararası Anlaşmanın halen yürürlükte olup olmadığının tespit edilmesi, anlaşmanın  hükümsüz kaldığının ve proje şirketinin değişmesinin söz konusu olduğunun anlaşılması durumunda, ATMEA1 basınçlı su reaktörünün herhangi bir başka proje şirketi tarafından kullanılınıp kullanılamayacağının, diğer bir ifadeyle, bu reaktörün uluslararası anlaşmadan bağımsız olarak alanda inşa edilebilme olanağının bulunup bulunmadığının öncelikle incelenip gerekirse bilirkişilerden ek rapor  alınarak açıklığa kavuşturulması suretiyle işin esasına girilmeden bir karar verilmesi gerekmektedir. 
İdare Mahkemesince, yukarıda belirtilen eksiklik giderilerek halen ÇED raporunun geçerli olduğu sonucuna varılması durumunda işin esası yönünden temyize konu karar değerlendirildiğinde;	çevresel etki değerlendirmesi ile gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkileri ile olumsuz yöndeki etkilerinin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin belirlendiği, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin değerlendirildiği, ayrıca projelerin uygulanmasının izlendiği ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaların irdelendiği bir süreç öngörüldüğüden, ÇED sürecinde verilen kararların iptali istemiyle açılacak davalarda, yukarıda belirtilen Yönetmeliğin Ek III. maddesindeki unsurlar yönünden, ÇED kararlarının bir bütün olarak incelenmesi esastır.
	6100 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca, çözümü hukuk dışında teknik bilgiyi gerektiren hallerde Mahkemelerce bilirkişiye başvurulabileceği, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek yeterlikte olmadığının anlaşılması veya taraflarca yapılan itirazları karşılamaması halinde bilirkişilerden ek rapor istenilebileceği veya yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılabileceği açık olup, mahkemenin birden çok bilirkişi görevlendirmesi halinde, bilirkişilerin konuyu birlikte müzakere ederek değerlendirmeleri ve görüşlerine başvurulan konuda ortak bir sonuç bildirmeleri gerekmektedir.

Olayda; İdare Mahkemesince, uyuşmazlığın çözümünün özel ve teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle, üniversitelerin ilgili bölümlerinden birçok farklı uzmanlık alanından seçilen bilirkişilere keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, ancak, projenin etki alanı, kümülatif etki değerlendirmesi, deprem, depremsellik, tsunami, jeolojik ve aktif faylara yönelik araştırmalar, yapıların tasarımı gibi yukarıda belirtilen konularda bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin, ÇED raporunun, davalı idare ile müdahiller tarafından yapılan itirazların ilgili mevzuatla birlikte incelenerek bilirkişi raporunun bu kısımlarının hükme esas alınabilecek yeterlikte olmadığı sonucuna varılarak karar verilmiş  ise de; belirtilen bu hususların hakimin hukuki bilgisi ile çözümü mümkün olmayan, özel ve teknik bilgi gerektirdiği dikkate alındığında, tarafların bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının karşılanmasına  ve  Mahkeme tarafından bilirkişi raporunda yetersiz veya çelişkili görülen inceleme, tespit ve değerlendirmelerin giderilmesine yönelik olarak ek bilirkişi raporu alınması ya da yeniden oluşturulacak bir heyetle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle alınacak rapora göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. 
Ayrıca; bilirkişilerce ÇED raporunda eksik, yetersiz veya çelişkili  hususlar tespit edilmekle yetinilerek nihai bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmakta olup;  bu hususların ÇED raporunun tamamını kusurlandırıp kusurlandırmayacağı yönünde ortak bir görüş belirtilmesi gerekmektedir. 
Bu durumda; yukarıda yer verilen hususlar açıklığa kavuşturulmaksızın, eksik inceleme sonucu verilen davanın reddi yolundaki  temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan … TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 29/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2024/697, Karar No: 2024/1422, Tarih: 29.02.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2024/697
Karar	No : 2024/1422     
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Vakfı	  
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Bakanlığı 
VEKİLİ: Av. … 
MÜDAHİLLER
(DAVALI YANINDA): 
1- … Bakanlığı
VEKİLİ: Av. … 
 
 2- … Başkanlığı
VEKİLİ: Av. … 
 
3- … Anonim Şirketi (Eski Ünvan-Devralan Şirket: … A.Ş. ; Devreden Şirket: … … Merkezi … Şubesi) 
VEKİLİ: Av. …
 
4- … Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …
 
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Sinop İli, Merkez İlçesi, … Köyü, … Mevkiinde yapılması planlanan "Sinop Nükleer Güç Santrali (NGS) (4X1.140 MWE)" projesi ile ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce verilen … tarih ve … sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 08/12/2022 tarih ve E:2022/5214, K:2022/10971 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyulmayarak, Mahkemenin ilk kararında ısrar edilmesi yolunda  İdare Mahkemesince verilen kararda; 07/06/2021 tarihinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve dava dosyasına  07/12/2021 tarihinde sunulan  bilirkişi raporunda özetle; "Geçtiğimiz yıllarda, özellikle yüksek fosil yakıt fiyatları, enerji güvenliği ve iklim değişikliği ile ilgili endişelerin yanı sıra, sera gazı emisyonlarının azaltılmasının ivediliğinin nükleer enerjiyi diğer seçeneklere göre çok daha avantajlı konuma getirdiği ve dünya genelinde en önemli araştırma-geliştirme konularının başı pozisyonuna getirdiği, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) verilerine göre, Mayıs 2019 itibariyle, 31 ülkede toplam 399354 MW (yaklaşık 400 gigawatt (GW)) kurulu gücünde 452 nükleer santralin işletmede olduğu, 19 ülkede 55,4 GW kurulu güce sahip olacak 54 adet nükleer santralin de inşa halinde olduğu, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) verilerine göre dünyada nükleer enerjiden elektrik üretiminin 2018'de gerçekleşen 2710TWh değerinin %73'ünün OECD (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü-Organisation for Economic Co-operation and Development) ülkeleri tarafından, geri kalan kısmının ise Çin ve OECD üyesi olmayan ülkeler tarafından üretilip kullanıldığı, elektrik enerjisinde nükleer payın 2040 yıIında 3974 TWWh değerine düşeceği  fakat Avrupa birliği üyesi 16 ülkede üretilen 815,2 TWh elektriğin 27'sinin  nükleer güç santrallerinden sağlandığı  ve 2018 yılı itibariyle bu ülkelerde 130 NGS'nin çalışır halde bulunduğu, nükleer enerjinin, toplam üretimin %18'ini oluşturduğu gelişmiş ekonomilerde çok daha büyük bir rol oynadığı, 2018'de Fransa, Slovak Cumhuriyeti ve Macaristan'daki gücün yarısından fazlasını sağladığı, Avrupa Birliği, elektriğinin %25'inin nükleer reaktörlerden sağlandığı,  Kore ve ABD'nin de benzer şekilde, elektriğinin yaklaşık beşte biri için NGS'ler işletildiği, Türkiye'nin güneş, rüzgâr, hidroelektrik ve bunlar gibi yenilenebilir enerji alternatif kaynaklarının tamamını bir anda değerlendirse bile yine de dış kaynaklı doğal gaz kömürü ve nükleer birincil enerjiye dayalı elektrik açığının çok fazla olduğu, projenin, enerji üretiminde Türkiye’nin %55 oranındaki dışa bağımlılığını azaltmak amacıyla yapıldığı,  ilk NGS santrali olan Akkuyu NGS'nin inşaatının başlatıldığı, iki NGS'nin (Akkuyu ve Sinop) tüm üniteleri işletmeye alındıktan sonra, yılda yaklaşık 80 milyar kWh elektrik üreteceğinin (toplam enerji ihtiyacının yaklaşık % 10'u) öngörüldüğü, NGS santrali görevi yapabilecek Sinop NGS'nin özellikle doğal gaz ve kömüre dayalı enerji üretim sistemlerine göre aktif ve pasif güvenlik sistemleri ile donatılması, çevresel radyoaktif salınımı son derece düşük ve devamlı izleme sistemleriyle izlenen ara verilmeksizin en az bir yıl süreyle yakıt

başlatıldığı, iki NGS'nin (Akkuyu ve Sinop) tüm üniteleri işletmeye alındıktan sonra, yılda yaklaşık 80 milyar kWh elektrik üreteceğinin (toplam enerji ihtiyacının yaklaşık % 10'u) öngörüldüğü, NGS santrali görevi yapabilecek Sinop NGS'nin özellikle doğal gaz ve kömüre dayalı enerji üretim sistemlerine göre aktif ve pasif güvenlik sistemleri ile donatılması, çevresel radyoaktif salınımı son derece düşük ve devamlı izleme sistemleriyle izlenen ara verilmeksizin en az bir yıl süreyle yakıt değiştirmeksizin çalışabilen elde edilebilirliği ve santral veriminin çağdaşlarına göre nispeten yüksek olmasının önemli bir avantaj olduğu, ayrıca NOx, Nitrat, NO2,SO2, duman, toz-partikül madde, CO2 salınımı sıfır kabul edilen “temiz enerji” kaynağı olarak nitelenebileceği, Sinop NGS projesinin Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin bir projesi olduğu,  kurulacak olan Proje Şirketi tarafından inşa edileceği ve işletileceği, Sinop NGS'nin, Türkiye'nin Karadeniz kıyısı üzerinde, Sinop ili sınırlarında, Abalı Köyü'nün İnceburun mevkiinde kurulacağının belirtildiği, Uluslararası anlaşmanın hükümlerine uygun olarak, tipik bir basınçlı su reaktörü olan ATMEA1, proje alanında kurulması planlanan basınçlı su reaktörü teknolojisini temsil etmesi nedeniyle projenin çevresel etkisinin değerlendirilmesinde kullanıldığı, bu kapsamda Sinop NGS'nin her biri net 1

.140 MWe kurulu güce sahip toplam dört adet basınçlı su reaktörü nükleer güç ünitesinden müteşekkil olduğu, toplam kurulu gücünün 4.560 MWe olacağının belirtildiği, basınçlı su reaktör teknolojisinin, kaynar su reaktör teknolojisine göre çevresel etkilerinin daha az olması nedeniyle tercih edildiği, ATMEA1 reaktörünün Japon ... (…, …) ve Fransız ... (…, …) firmalarının ortak yapımı 3. Nesil Basınçlı Su Reaktörü olduğu (PWR) ve ... ve ... firmalarının 120'den fazla nükleer reaktör inşaat tecrübesine sahip olduğu, ayrıca halen ABD, İngiltere ve Japonya'da olmak üzere farklı ülkelerde nükleer reaktörlerin inşaatının sürdüğü, bir kaza durumunda reaktör kalbinin erimesi, delinmesi vb. zarar görmesi ve radyoaktif salınım olma olasılığının 2. nesil reaktörlerden 10 kat daha düşük olduğunun gösterildiği, doğa olaylarından dolayı zarar görme ve uçak çarpma ihtimalleri en şiddetli dereceden tehlike durumlarına karşı tasarlandığı ve daha ileri durumlar için revize edilebilir bir teknolojiye sahip olduğu, daha az atık çıkarmak üzere ve maksimum termal verimin alınmasına yönelik tasarlandığı,  bu yönde 2

. zarar görmesi ve radyoaktif salınım olma olasılığının 2. nesil reaktörlerden 10 kat daha düşük olduğunun gösterildiği, doğa olaylarından dolayı zarar görme ve uçak çarpma ihtimalleri en şiddetli dereceden tehlike durumlarına karşı tasarlandığı ve daha ileri durumlar için revize edilebilir bir teknolojiye sahip olduğu, daha az atık çıkarmak üzere ve maksimum termal verimin alınmasına yönelik tasarlandığı,  bu yönde 2. nesil reaktörlere göre %10-15 etkin olduğunun gösterildiği, yedek güvenlik sistemleri hattı sayesinde çalışır durumdayken bakım ve tamirinin yapılabildiği, dijital gözlem, kontrol ve otomasyon sistemlerinin mevcut olduğu, 12-24 ay arasında esnek çalışabilen bir yakıt çevrimi süresi olan bu reaktör tipinin ekonomik avantaj sağladığı, Sinop NGS Nihai ÇED raporunda, Sinop NGS'nin, Türkiye'nin enerji ihtiyacının karşılanması, diğer alternatif enerji kaynakları ile karşılaştırılması, seçilen teknolojinin uygunluğu ve yeterliliği, alternatif teknolojiler arasındaki yeri, alternatifleri değerlendirmedeki yeterlilik, nükleer kazalar, nükleer santrallerin uluslararası denetim usul ve esasları hakkında genel uygulama çerçevesinde projenin uluslararası kriterlere uygunluğu bakımından, ÇED raporunda uygun şekilde ele alındığının görüldüğü,  Sinop NGS için önerilen ATMEA1 reaktör tipi NGS konusunda oldukça tecrübeli bir ekip tarafından inşa edileceği, teknolojik ve güvenlik olarak günümüzde nükleer santrallerde kullanılan standartlarda uygun sistemlere sahip olduğunun proje raporunda uygun bir şekilde görüldüğü, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IlAEA) tarafından önerilen güvenlik ve işletme standartlarına uygun özellikleri bünyesinde taşıdığının görüldüğü, proje uygulaması sırasında alınacak tüm tedbirlerin, güvenlik ve denetimlerin, Sinop NGS'nin güvenli işletilmesi için uluslararası nükleer güvenlik ve güvence denetimi ve nükleer emniyet usul ve uygulamalarındaki kriterlere uygun olduğu, bu raporda belirtilmeyen diğer ayrıntılı teknik hususların işletme lisansının hazırlanması sırasında verileceğinin değerlendirildiği, proje alanı merkezli 30 km yarıçaplı alanda, iki kentsel yerleşim alanı bulunduğu, ilkinin proje alanının doğusundaki alana 14,0 km uzaklıkta bulunan Sinop il merkezi, diğerinin ise proje alanının güneybatısındaki alana 21,9 km mesafedeki Erfelek ilçe merkezi olduğu, Sinop il merkezi ve Erfelek ilçe merkezi dışında, proje alanı merkezli 30 km yarıçaplı alanda 84 kırsal yerleşimin (köy) bulunduğu, proje alanı içerisinde yerleşim alanı ya da ev bulunmadığı, proje alanına en yakın yerleşim yerinin  yaklaşık 800 m mesafede bulunan Abalı Köyü'nün Kurtkuyusu Mahallesi olduğu, Sinop NGS Projesi inşaat aşaması etki alanının, deniz tarafında inşaat alanı, kara tarafında ise proje için tahsis edilmiş olan ve inşaat aşamasında tel çit ile çevrilerek, güvenliği sağlanacak olan 1

.005,8 ha’lık alan ile sınırlı olacağının öngörüldüğü, projenin işletme aşamasındaki etki alanının  deniz tarafında, inşaat aşamasında kurulacak olan dalgakıranların ve rıhtımın, işletme süresi boyunca kullanılacağı ve bu alana girişlerin sınırlı olacağı,  dolayısı ile etki alanının, kıyı yapılarının kapladıkları alan ile sınırlı olacağı, kara tarafında ise, her ne kadar santral yaklaşık 102,5 ha alana yerleşecek olsa da, inşaat aşamasında tel çit ile çevrilmiş olan 1.005,8 ha alanın güvenlik sebebiyle muhafaza edileceği ve kontrolsüz girişlere izin verilmeyeceği, dolayısı ile arazi kullanımına bağlı etki alanının, 1.005,8 ha’lık alan ile sınırlı olacağının ifade edildiği, ancak, Nihai ÇED raporunun bu bakımdan eksik kaldığı, bu denli önemli ve büyük bir projenin etki alanının 1.005,8 ha alan ile sınırlanmasının doğru olmadığının değerlendirildiği, nihai ÇED raporunun birçok yerinde, proje sahasının etrafındaki yerleşim alanlarının 30 km yarı çaplı bir alanı doğrudan etkilediği, tatlı suyun Erfelek Barajından alınacağı vb. bilgi ve parametrelere yer verildiği, çevresel etki alanının 1005,8 ha lık proje sahası ile sınırlanmış olmasının ve ÇED raporundaki ölçümlerin bu alanla sınırlı kalmasının son derece önemli bir eksiklik olduğu, ÇED raporunda, dikkate alınan çevre 100 ha proje tesis oturum alanının ve 1005,8 ha alanın proje çevresi olarak öngörüldüğü, oysa, projenin etkileyeceği çevre bununla sınırlı olmadığı, izleme programı ile çevrenin sürekli izlenmesinin nükleer tesisler için bir zorunluluk olduğu, proje kapsamında radyolojik ve radyolojik olmayan iki adet izleme programı oluşturulduğu, ancak, izlemenin yapılacağı parametrelerde, orman örtüsü, flora, fauna, toz, hava kirliliği, emisyon vb. gibi çevre parametrelerine yer verilmediğinin görüldüğü