muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/495, Karar No: 2024/2622, Tarih: 13.05.2024

"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
  Esas	No : 2023/495
  Karar  No : 2024/2622  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Malmüdürlüğü-...	 
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Turizm Tekstil Gıda Hizmet İnşaat Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, 2016 hesap döneminde bir kısım alış faturası ile düzenlediği bir kısım faturanın sahte olduğu, bu kapsamda ilgili döneme ilişkin haksız iade edilen geçici verginin geri alınması gerektiği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen 2016 yılına ilişkin kurumlar vergisinin ve kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava dosyasının incelenmesinden kısmen sahte fatura düzenlendiği ve kısmen sahte fatura kullandığı somut bir biçimde tespit edilmiş olan davacı hakkında re'sen tarh yoluna başvurulması yerinde olmasına karşın, davacı hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda, davacının 2016 yılında kullanmış olduğu sahte faturalar  ile düzenlemiş olduğu sahte faturaların mükellefin hesaplarından çıkarılması yerine müfettiş tarafından ortalama brüt kârlılık oranı üzerinden yapılan hesaplama neticesinde bulunan 589.469,62TL matrah farkının dikkate alınması gerektiği belirtilmiş ise de; davacının 2016 yılınada kullanmış olduğu sahte faturaların maliyetlerinden çıkarılması, düzenlemiş olduğu sahte faturaların ise beyanlarında yer alan satışlardan çıkarılmasıyla birlikte bulunacak karlılık yöntemleri kullanılmak suretiyle kurumlar vergisine esas matrahın ortaya konulması, eksik incelemeye dayalı olarak yapılan cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığı, dava konusu cezalı tarhiyatın müfettiş tarafından yapılan matrah belirleme yöntemi sonucunda davacıya fazladan iade edilen geçici verginin geri alınmasından kaynaklanan kısmında  da usulüne uygun şekilde belirlenmediği ortaya konulan kurumlar vergisi matrahı sebebiyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu cezalı tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Vergi tekniği raporu ve vergi inceleme raporundaki tespitlere dayanan dava konusu cezalı tarhiyatında hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmiştir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:  Savunma verilmemiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Vergi tekniği raporu ve vergi inceleme raporundaki tespitlere dayanan dava konusu cezalı tarhiyatında hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmiştir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:  Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
	TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:Davacı adına, 2016 hesap döneminde bir kısım alış faturası ile düzenlediği bir kısım faturanın sahte olduğu, bu kapsamda ilgili döneme ilişkin haksız iade edilen geçici verginin geri alınması gerektiği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen 2016 yılına ilişkin kurumlar vergisinin ve kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (B) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, aynı Kanun'un 30. maddesinde, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporunda belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden yapılan tarhiyatın re'sen vergi tarhı olarak tanımlandığı ve defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikaların, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısıyla ihticaca salih bulunmamasının re'sen tarh nedeni olduğu, 134. maddesinde de, vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunun araştırılması, tespiti ve sağlanması olduğu ifade edilmiştir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 6. maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, safi kurum kazancının tespitinde ise Gelir Vergisi Kanunu'nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiş, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 2. maddesinde de gerçek gelirin vergilendirileceği ilkesi benimsenmiştir.
          HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Yukarıda anılan Kanun maddelerinin değerlendirilmesinden, Türk vergi sisteminde genel kanaate ve varsayıma dayalı olarak vergilendirme yapılması mümkün bulunmamaktadır. Gerçek gelirin vergilendirilmesi amaçlanarak bu amaca yönelik incelemeler yapılıp, Vergi Usul Kanunu'nda usul ve esasları belirtilen tarh şekilleri uygulanarak gerçek veya gerçeğe en yakın biçimde vergiyi doğuran olayın ortaya çıkarılabilmesi için somut kanıtların ortaya konulması zorunludur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Yukarıda anılan Kanun maddelerinin değerlendirilmesinden, Türk vergi sisteminde genel kanaate ve varsayıma dayalı olarak vergilendirme yapılması mümkün bulunmamaktadır. Gerçek gelirin vergilendirilmesi amaçlanarak bu amaca yönelik incelemeler yapılıp, Vergi Usul Kanunu'nda usul ve esasları belirtilen tarh şekilleri uygulanarak gerçek veya gerçeğe en yakın biçimde vergiyi doğuran olayın ortaya çıkarılabilmesi için somut kanıtların ortaya konulması zorunludur.
          					Dosyanın incelenmesinden, davacı hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda; 2016 ila 2020 hesap dönemlerinde mükellef kurum tarafından beyan edilen ortalama brüt karlılık oranlarının ortalamasının %45,78 olduğunun belirtildiği, 2016 yılı için düzenlediği ve kullandığı sahte fatura tutarlarının beyanlardan çıkarılması yerine, müfettişlikçe hesaplanan ortalama brüt kârlılık oranı kullanılarak brüt satış kârı tutarının hesaplandığı, dava konusu kurumlar vergisi matrah farkına bu suretle ulaşıldığı; Mahkeme tarafından da  davacının 2016 yılına ilişkin olarak kullanmış olduğu sahte faturaların maliyetlerinden çıkarılması, sahte olarak düzenlemiş olduğu faturaların ise beyanlarında yer alan satışlardan  çıkarılmasıyla birlikte bulunacak kârlılık yöntemleri kullanılmak suretiyle kurumlar vergisine esas matrahın ortaya konulması gerekirken  usulüne uygun şekilde belirlenmeyen kurumlar vergisi matrahının esas alındığı dava konusu cezalı tarhiyatlarda hukuka uygunluk bulunmadığına karar verildiği ve anılan karara yönelik istinaf başvurusununda Bölge İdare Mahkemesince reddedildiği görülmüştür. Bu durumda, gerçek gelir vergilendirmesi ilkesi kapsamında davacının maliyetlerinin araştırılarak faaliyeti çerçevesinde kullandığı ve düzenlediği fatura içeriklerinin de gerçeğe uygun olup olmadığının ortaya konulması, sektör araştırması ile emsal kurum araştırması da yapılarak gerçek maliyetlerin ve vergiye tabi kazancın belirlenmesi gerekirken, sadece geçmiş dönem ortalama brüt kârlılığa dayanılarak ulaşılan matrah üzerinden eksik inceleme ve varsayımdan hareketle yapılan tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığından, davalının temyiz isteminin bu gerekçeyle reddine karar verilmiştir. 
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulüne ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
  3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 13/05/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2020/5082, Karar No: 2024/2891, Tarih: 13.05.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas     No : 2020/5082
Karar	No : 2024/2891                                                                                
DAVACILAR	 : 1- ...	    	2- ...	  
	3- ...	     	4- ...
VEKİLİ	: Av. ...
 
DAVALI	: ... Bakanlığı/ANKARA
VEKİLİ	: Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU            : 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Arsa ve Arazi Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin, 'Düzenleme sahalarının tespiti esasları' başlıklı 9. maddesinin, 2. fıkrasının iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.  
DAVACILARIN İDDİALARI :	Dava konusu Yönetmelik hükümlerinin aşağıda ayrıntısı yazılı iddialarla hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi  gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davanın süresinde açılmadığı, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, dava konusu Yönetmelik hükümlerinin aşağıda ayrıntısı verilen savunmalarla hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'I DÜŞÜNCESİ : Dava konusu yönetmeliğin 9.maddesinin 2.fıkrasında yer alan "10/7/2019 tarihinden önce yapılmış imar planlarında 10/7/2019 tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde;" ibaresi yönünden; parselasyon işleminin yapılmasıyla taşınmazı umumi ve kamu hizmet alanlarında kalan taşınmaz maliklerine yapılaşabilecekleri imar parselinin tahsis edilmesi kuraldır. 3194 sayılı Kanun hükümlerine göre  imar planlarının yapılmasından sonra ilk olarak ilgili belediye encümeni kararıyla veya valilikçe parselasyon işlemi yapılması ve yapılaşmanın sağlanacağı imar parselleri oluşturulması gerekirken dava konusu düzenleme ile imar planı 10/07/2019 tarihinden önce kabul edilen tüm planlı alanlar için herhangi bir ayrım gözetilmeksizin beş yıl daha süre tanınması sureti ile mülkiyet hakkı üzerindeki kısıtlılıkların uzatılması öngörülmektedir.
 Dava konusu taşınmazın amacına uygun şekilde kullanılmasını ve imar mevzuatına uygun olarak yapılaşmasını süresi belli olmayacak şekilde engelleyen davalı idarelerin neden olduğu bu belirsizlik, kişisel yarar ile kamu yararı arasındaki dengeyi bozarak, mülkiyet hakkını kullanılamaz hale getirmekte, davacıyı mülkiyet hakkını kullanmaktan yoksun bırakarak yasada öngörülen sınırlamayı aşmakta ve hakkın özüne dokunan bir nitelik taşımaktadır. 
Bu itibarla, Kanun hükmünü aşacak şekilde mülkiyet hakkının korunması ile kamu yararı arasında olması gereken adil dengeyi davacı aleyhine bozan ve mülkiyet hakkını belirsiz süre kısıtlayarak müdahale edilmesine sebep ek bir süre öngören dava konusu yönetmeliğin 9.maddesinin 2.fıkrasında yer alan "10/7/2019 tarihinden önce yapılmış imar planlarında 10/7/2019 tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde;" ibaresinde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşılmakta olup iptaline karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Dava konusu yönetmeliğin 9.maddesinin 2.fıkrasında yer alan "10/7/2019 tarihinden önce yapılmış imar planlarında 10/7/2019 tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde;" ibaresi dışındaki kısımlar yönünden; dava dilekçesinde yönetmeliğin anılan kısmının hukuka aykırılığı sonucunu doğuran hangi nedenlerle iptalinin gerektiğine ilişkin davacı tarafından herhangi bir açıklama yapılmadığı ve tamamen soyut bir şekilde yönetmeliğin ilgili fıkrasının tamamının iptalinin istenildiği anlaşılmakta olup dayanağı yasa hükmüne uygun bir düzenleme içeren anılan kısım yönünden dava konusu yönetmelik fıkrasında hukuka aykırılık bulunmadığı ve bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Arsa ve Arazi Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin, 'Düzenleme sahalarının tespiti esasları' başlıklı 9. maddesinin, 2. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
            Davalı idarece ileri sürülen usule ilişkin itirazlar yerinde görülmemiştir.
   Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde; Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkartabileceği hüküm altına alınmıştır.
            Dosyanın incelenmesinden, Aydın İli, Çine İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 15.03.1985 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile ortaokul alanı olarak belirlendiği, ... tarihli, ... sayılı parselasyon işlemi ile eski ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın okul yeri olarak oluşturulan alan ayrılarak ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın davacıların murisi adına tescil edildiği,10.10.1990 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama revizyon imar planında taşınmaz bakımından değişiklik olmadığı ve 23.08.2000 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama revizyon imar planı ile taşınmaz ile güneyindeki bitişik parselin ilköğretim alanı olarak 07.08.2012 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planında eğitim alanı olarak tahsis edildiği, davacı tarafından taşınmazının üstündeki kısıtlılığın kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun parselasyon işlemi yapılması gerektiği, parselasyon işlemi yapılmadan kısıtlılığın kaldırılamayacağından bahisle reddedilmesi üzerine davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasanın 35. maddesinde: "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmü yer almaktadır.

Anayasanın 35. maddesinde: "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmü yer almaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 Nolu Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde: "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." hükmüne yer verilmiştir.

Anayasa Mahkemesinin 28.03.2018 tarihli, E:2016/196, K:2018/34 sayılı kararıyla, 2942 sayılı Kanunun Geçici 11. maddesinin, imar uygulamalarının geniş alanları kapsaması nedeniyle ve bütçeye yeterli ödeneğin konulması amacıyla kanun koyucunun kamulaştırma sürecinin beş yıllık süre içinde tamamlanmasını öngördüğü, mülkiyetin kamu yararı amacıyla kontrolüne ilişkin söz konusu müdahaleler bakımından kanun koyucunun takdir yetkisinin bulunduğu, bu takdir yetkisi çerçevesinde söz konusu kamu yararı amacının gerçekleştirilmesi yönünden belirtilen fiili ve hukuki engeller sebebiyle malikin makul ve belirli bir süre boyunca bu kısıtlamalara katlanabileceği, ancak bu sürenin uzaması hâlinde söz konusu kısıtlamaların, taşınmaz malikine yüklenen külfeti ağırlaştıracağı gibi kısıtlılık süresinin uzamasına bağlı olarak malikin zararını karşılayabilecek herhangi bir giderim imkânının getirilmemesinin de malike aşırı bir külfet yüklenmesine sebep olacağı, itiraz konusu kuralda, mülkiyet hakkından dilediği gibi tasarruf edebilmesi ve yararlanabilmesi, kısıtlanan malikin kamulaştırma bedeline kavuşabilmesi veya söz konusu kısıtlılık hâlinin kaldırılarak mülkiyet hakkından yararlanabilmesi için geçmesi gereken beş yıllık sürenin yeniden başlamasının söz konusu olduğu, kanun koyucunun bu süre nedeniyle malikin uğradığı zararları telafi etmeye veya gidermeye yönelik herhangi bir düzenleme getirmediği, üstelik bu kısıtlılık nedeniyle açılacak davalarda taşınmazı kullanamamaktan doğan zararların tazminine yönelik bir düzenlemenin mevcut olmadığı gibi bu kuralın, yürürlük tarihinden önceki kısıtlılık sürelerinin de dikkate alınmamasına yol açtığı ve malike aşırı bir külfet yüklediği, kamu yararı ile malikin mülkiyet hakkı arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi malik aleyhine bozduğu, dolayısıyla itiraz konusu kuralın Anayasanın 13. ve 35. maddelerine aykırı olduğu, birinci fıkrasının iptal edilmesi nedeniyle itiraz konusu ikinci fıkranın uygulanma olanağının kalmadığı gerekçesine yer verilerek iptal edilmiş; 20/12/2018 tarihli, E:2016/181, K:2018/111 sayılı kararıyla da Kamulaştırma Kanununun Ek 1. maddesinin birinci fikrasının ilk cümlesi dışındaki kısımların da, söz konusu düzenlemeler gereği süresinde kamulaştırma yapılmaması hâlinde taşınmaz malikleri ilgili idare aleyhine dava açma hakkını elde etmekle birlikte, Kanun’un geçici 6. maddesindeki malik aleyhine olan hükümlerin sürekli nitelikte uygulanmasının bu davalarda kamulaştırma için Anayasa’nın 46

. maddesinin birinci fikrasının ilk cümlesi dışındaki kısımların da, söz konusu düzenlemeler gereği süresinde kamulaştırma yapılmaması hâlinde taşınmaz malikleri ilgili idare aleyhine dava açma hakkını elde etmekle birlikte, Kanun’un geçici 6. maddesindeki malik aleyhine olan hükümlerin sürekli nitelikte uygulanmasının bu davalarda kamulaştırma için Anayasa’nın 46. maddesinde öngörülen güvenceleri etkisiz bırakacağı, maddenin bu bölümünün Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sürekli uygulanmasının, idarelerin özel mülkiyete kamulaştırmasız el atma yoluyla müdahalesinin de sürekli hâle gelmesine sebep olabilecek nitelikte olduğu, idarelerin kural ile kamulaştırma yapmak yerine kamulaştırma için Anayasada belirtilen ilkelere aykırı olarak taşınmazları elde edebilme imkânına sahip olabileceği, böyle bir durumda devletin hukuka bağlılığı ilkesinin zedeleneceği gibi bireyler açısından hukuki güvenlik ve öngörülebilirliğin de ortadan kalkacağı, bir hukuk devletinde kanunların hukuka aykırı uygulamaları teşvik etmesinin kabul edilemeyeceği gerekçesine yer verilerek iptal edilmiştir.

Anılan mevzuat hükümleri  ve yargı kararları uyarınca; özel mülkiyet hakkının korunması gereken temel insan hakları arasında öngörüldüğü, Anayasa ve uluslararası sözleşmelerde mülkiyet hakkını korumaya yönelik düzenlemelere yer verildiği, bu düzenlemelerde mülkiyet hakkına müdahelelerin olabileceğinin öngörüldüğü, ancak bu müdahelelerde kamu yararı gerekçesi, kanuni düzenleme gereği ve ölçülülük ya da orantılılık gibi ulusulararası hukukun genel ilkelerinin varlığının dikkate alınması gerektiği, aksi durumda müdahelenin mülikyeti hakkı  ihlaline neden olacağı kabul edilmiştir. Nitekim Anayasa Mahkemesi kararları ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi  İçtihatlarıyla bu hususların açık bir şekilde  ortaya konulduğu görülmektedir.
	3194 sayılı İmar Kanununun 10. maddesinde: "Belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar. Beş yıllık imar programlarının görüşülmesi sırasında ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcileri görüşleri esas alınmak üzere Meclis toplantısına katılır. Bu programlar, belediye meclisinde kabul edildikten sonra kesinleşir. Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bildirilir. Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları, bu program süresi içinde kamulaştırırlar. Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulur.
İmar programlarında, umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları gereğince kısıtlama konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumi hizmetlerle ilgili projeler gerçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğer kanunlarla verilen haklar devam eder." hükmü yer almaktadır. 
3194 sayılı İmar Kanununun 7181 sayılı Kanunla değiştirilen "İmar planlarında umumi hizmetlere ve kamu hizmetlerine ayrılan yerler" başlıklı 13. maddesinde; "Özel hukuk kişilerinin mülkiyetinde olup uygulama imar planında düzenleme ortaklık payına konu kullanımlarda yer alan taşınmazlar;
a) Bu kullanımlardan umumi hizmetlere ayrılan alanlar öncelikle 18 inci maddeye göre arazi ve arsa düzenlemesi yapılarak,
b) 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında sırasıyla, ilgisine göre Hazine veya ilgili idarelerin mülkiyetindeki taşınmazlar ile trampa yapılmak veya satın alınmak suretiyle, 
ilgili kamu kurum ve kuruluşunca kamulaştırılarak kamu mülkiyetine geçirilir.
Düzenleme ortaklık payına konu kullanımlardan yol, meydan, ibadet yerleri, park ve çocuk bahçeleri hariç olmak üzere yapı yapılabilecek diğer alanlarda; alanların kamuya geçişi sağlanıncaya kadar maliklerinin talebi hâlinde ilgili kamu kuruluşunun uygun görüşü alınarak plandaki kullanım amacına uygun özel tesis yapılabilir.