muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2020/3633, Karar No: 2024/2375, Tarih: 04.06.2024

... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ve ... ada ... parselin Belediyelerince yapımı planlanan Serbest Bölge-Mezitli Raylı Sistem projesi ile çakıştığı, planlarda BHA olarak tanımlı kısımların Mersin ili raylı sistem projesinin "triyaj alanı" olarak kullanılacağı, projenin Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın 02/09/2019 tarihli oluru ile yatırım programına alındığı, projenin ve triyaj alanının nazım imar planında işaretli olduğu, kentsel gelişmeler içerisinde kalmış sanayi ve depolama alanı niteliğindeki mevcut ... Gübre A.Ş. alanını da kapsayacak şekilde Özel Endüstri Bölgesi ilanı kararının çevre ve toplum sağlığını olumsuz etkileyebilecek riskli yatırımların önünü açtığı, dava konusu işlemin 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu ve ilgili Yönetmelik'te aranan şartlara uygunluk yönünden incelenmesi gerektiği, kararın hayata geçmesinin çevresindeki tarım alanları ve yerleşim bölgeleri için yaşamsal tehlike yarattığı, polipropilen üretim tesisine ilişkin yatırım kapsamında kurulacak olan yakma tesisinin havayı kirletme derecesine ilişkin olarak ÇED raporunda net bir öngörü yapılmadığı, tesisin 60 metre doğusunda Karaduvar mahallesinin bulunduğu, yerleşim yerine bu kadar yakın bir kirletici sanayinin halk sağlığını tehdit edeceği, tesisin üreteceği kirli havanın rüzgarların etkisiyle civar yerleşimleri olumsuz etkileyeceği, ÇED raporunda denize deşarj edileceği ifade edilen kullanıma uygun olmayan suların deniz ekosistemini bozacağı ve Karaduvar bölgesinde yaygın olan balıkçılık sektörünü olumsuz etkileyeceği, ÇED raporunda ham su kaynağı olarak Deliçay deresi ve yeraltı sularının gösterildiği, bu durumun yeraltı su kalitesini olumsuz etkileyebileceği, taban suyunun tuzlanmasına yol açması halinde toprağın çoraklaşacağı, tuzlanma nedeniyle ürün ekimi tercihlerinin değişmek zorunda kalacağı, verimlilik ve gelir kaybı oluşacağı, bölgede kuraklık nedeniyle oluşabilecek etkiler nedeniyle tesise yeterli su girdisi sağlanamaması durumunda tesiste atıl kapasite oluşabileceği, tesisin kurulması düşünülen bölge civarında bir çok sanayi tesisinin bulunduğu ve tüm bu tesislerin yaratacağı emisyon ve kirlilik değerlerinin kümülatif olarak değerlendirilmesi gerektiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine riayet edilmediği, uluslararası hukuk ve sözleşmelerin görmezden gelindiği, ekonomik değerlere öncelik verilerek riskli bir projenin önünün açılmasının kamu yararına aykırı olduğu, Karaduvar halkının geçim kaynağı olan 1. derecedeki tarım alanlarının, yeraltı sularının kaybı nedeniyle çoraklaşabileceği ve verimsiz hale gelebileceği gibi dava konusu yere 1.000-1.500 metre mesafedeki zeytinliklere de zarar vereceğinin aşikar olduğu, ÇED olumlu kararında zeytin ağaçlarının mevzuatta aranan 3

. derecedeki tarım alanlarının, yeraltı sularının kaybı nedeniyle çoraklaşabileceği ve verimsiz hale gelebileceği gibi dava konusu yere 1.000-1.500 metre mesafedeki zeytinliklere de zarar vereceğinin aşikar olduğu, ÇED olumlu kararında zeytin ağaçlarının mevzuatta aranan 3.000 metre mesafeden yakın olduğu hususunun özellikle belirtilmediği, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı ile endüstri bölgesi olarak ilan edilen alanın bulunduğu veyahut alanda kurulması planlanan tesisin etki edeceği bölgede yaşadıkları ve bu nedenle davacı sıfatına sahip oldukları ileri sürülmektedir.

Usul yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca, iptal davalarının menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabileceği ve bu nedenle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, öte yandan davanın yasal süresi içinde açılıp açılmadığının resen incelenmesi, açılmamış ise süre aşımı yönünden reddi gerektiği; esas yönünden,  dava dilekçesinde yer alan iddiaların birçoğunun ÇED süreci ve raporuna ilişkin ve idarelerinin yetki ve sorumluluğu dışında olduğu, kurum ve kuruluşlardan alınan olumlu veya olumsuz görüşler ve alan incelemeleri sonucu etüt raporu hazırlandığı, ilan edilen özel endüstri bölgesinde gerçekleştirilecek "Tekfen Polipropilen Üretim Tesisi Yatırımı Projesi" hakkında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı "ÇED olumlu" kararı verildiği, başvurunun ÇED sürecinin tamamlanmasının ardından Cumhurbaşkanlığı'na sunulduğu, ÇED sürecinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bildirilen olumsuz görüşlerin değerlendirilme yetkisinin anılan Bakanlığa ait olduğu, özel endüstri bölgesinin sınırlarının mer'i imar planları ile getirilen kararlar ve ilgili kurum görüşlerinin yanı sıra mülkiyet ve yerleşim dokusu da dikkate alınarak belirlendiği, 16/10/2019 tarihli Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yazısında sanayi ve depolama alanı olarak ayrılan kısımda özel endüstri bölgesi ilanı çalışmalarının yürütülmesinde sakınca olmadığının bildirildiği, dava konusu işlemi takiben yapılan yazışmalar neticesinde söz konusu alanın 29/05/2020 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanan "Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonu Plan Değişikliği" ile endüstri bölgesi lejantı kullanılarak plana işlendiği, plan notlarının da "bu alanlarda 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler geçerlidir" ve "bu alanlarda yer seçecek kullanımlar ve yapılaşma koşulları alt ölçekli planlarda belirlenir" şeklinde düzenlendiği, serbest bölge sınırının ... ada ... ve ... nolu parsellerin bir kısmını kapsadığı, 4737 sayılı Kanun'un 4/Ç maddesi uyarınca sahip olunan, özel endüstri bölgesi 1/5000 ve 1/1000 ölçekli nazım ve uygulama imar planı değişikliği ile revizyonlarının onaylanması, ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi yetkisine dayanılarak anılan planların gönderilmesinin 06/04/2020 tarihli yazıyla istendiği ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığının 12/05/2020 tarihli yazısı ile Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan planın gönderildiği, bu planın halen yürürlükte olduğu ve dava konusu işlemin park ve yeşil alanlara yönelik alınan onayları ortadan kaldıran bir işlem olmadığı, özel endüstri bölgesi olarak 1/5000 ve 1/1000 ölçekli revizyon imar planı çalışmalarının halen devam ettiği, onaylanacak revizyon imar planında da söz konusu alanların mer'i mevzuat gereğince korunacağı, 50 metrelik yolun geçirildiği ... nolu parselin mülkiyetinin ... Tarım  Sanayi ve Ticaret A. Ş.'ye ait olduğu, ..

... nolu parselin mülkiyetinin ... Tarım  Sanayi ve Ticaret A. Ş.'ye ait olduğu, ... nolu parselin ise Maliye Hazinesi ile hisseli olduğu, yolun geçirildiği kısımların kamulaştırılarak kamuya terk edilmediği, yolun geçirildiği kısımlarda yerleşik ve ruhsatlı tesislerin yer aldığı, ... Tarım'ın mülkiyetten kaynaklı hakları sebebiyle yolun hukuken ve fiilen tesis edilemeyeceği, bu nedenle bu kısmın özel endüstri bölgesi sınırlarına dahil edilmesinin limana yönelik çözümlere kısıtlama getirdiği iddiasının yerinde olmadığı, belediye hizmet alanı olan kısım her ne kadar başlangıçta incelenen 154 hektar büyüklüğündeki alan içinde yer almakta idiyse de yapılan etüt çalışmaları sonucunda bu alanın çıkarıldığı ve ilan edilen özel endüstri bölgesi alanı büyüklüğünün 143,05 hektara düşürüldüğü, bu haliyle Serbest Bölge-Mezgitli Raylı Sistem projesi ile çakışmasının söz konusu olmadığı, ... Tarım  Sanayi ve Ticaret A. Ş.'nin 11/09/2019 tarihli yazısı ile Mersin ilinde yer alan halihazırdaki ve ilave yapılacak tesislere ait alanların özel endüstri bölgesi olarak ilan edilmesinin talep edildiği, anılan Şirketin hazırladığı fizibilite raporunun incelendiği ve 4737 sayılı Kanun'un 4/Ç maddesindeki şartları sağladığının tespit edildiği, yer seçimi etüdünün yapıldığı ve sonucunda özet değerlendirme raporunun hazırlandığı, ÇED sürecinin tamamlanmasının ardından... tarihli yazı ile başvurunun Cumhurbaşkanlığı'na sunulduğu, bölgede kurulacak olan tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının mevzuatın verdiği yetkiye istinaden 3572 sayılı Kanun çerçevesinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca verileceği, kurulacak tesisin proje sürecinin devam ettiği ve henüz inşaatının başlamadığı, henüz işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinin söz konusu olmadığı, davacıların dava konusu işlem ile ihlal edildiğini ileri sürdüğü kanun, uluslararası sözleşme ve protokollerin uygulanmasında sorumlu olan kurumları da içeren tüm ilgili kurum ve kuruluşlardan 18/09/2019 tarihli yazı ile görüş istendiği, olumsuz bir değerlendirmenin bulunmadığı, proje hakkında ÇED olumlu kararı alınmış olması nedeniyle projenin yaşam alanlarını olumsuz etkileyeceği yönündeki iddianın gerçeği yansıtmadığı savunulmaktadır.

DAVALILAR YANINDA MÜDAHİLİN 
SAVUNMASI	: 
İşleme konu özel endüstri bölgesi alanında yapılacak olan polipropilen üretim tesisi yatırımına proje bazlı devlet yardımı verilmesine ilişkin 26/11/2018 tarih ve 385 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 27/11/2018 tarih ve 30608 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı, davacının iddialarının büyük kısmının ÇED olumlu kararına ilişkin olduğu, başvurunun Kanun ve Yönetmelikte aranan tüm şartları taşıdığı, bu şartların sağlanıp sağlanmadığına yönelik denetim dışında bir hukuki denetimin yerindelik denetimi yasağına aykırı olacağı, alanın çok büyük bir kısmının maliki olduğu ve alanın bütünlüğünü sağlamak için mevzuatla izin verilmiş olan kamulaştırma uygulaması ile kamu maliyesine yük olmadan alandaki kendi mülkiyeti dışında kalan alanların kullanıma dahil edileceği, serbest bölge genişleme alanı olarak belirlenen bir alanın kullanım amacının değiştirilmesinin mümkün olduğu, nitekim dava konusu işlemle proje alanının özel endüstri bölgesi olarak faaliyet göstermesinde daha üstün kamu yararı bulunduğunun değerlendirildiği, ayrıca anılan alana ilişkin olarak herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmamış olmasının bu alanın serbest bölge genişleme alanı olarak kullanılmasında kamu yararı kalmadığını ortaya koyduğu, dava konusu işlemle ilan edilen alanda kurulacak tesisin çevresel ve ekonomik açıdan olumsuz bir etkiye sebep olmayacağının ÇED raporunda bilimsel kanıtlarıyla açıklandığı,  ÇED raporundaki tüm değerlendirmelerin projeye en yakın konut uzaklığı olan altmış metre mesafedeki Karaduvar Mahallesine bağlı konutlar esas alınarak yapıldığı, projenin bölgedeki insanlara zarar vermeyeceğinin ortaya konulduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen özel endüstri bölgesinde gerçekleştirilecek projeye ilişkin olarak alınan ÇED Olumlu kararının iptaline ilişkin ...İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:...; E:..., K:...; E:..., K:... sayılı kararlarının Danıştay Altıncı Dairesinin 23/09/2021 tarih ve E:2021/5022, K:2021/10064; E:2021/6778, K:2021/10066 ve E:2021/5388, K:2021/10065 sayılı kararlarıyla onanarak kesinleşmiş olması nedeniyle dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI	: ...
DÜŞÜNCESİ	:.Dava, 28/03/2020 tarihli, 31082 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mersin ili, Akdeniz ilçesinde bulunan ve sınırları karara ekli haritada gösterilen alanın 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun 4/Ç maddesi gereğince "... Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Mersin Özel Endüstri Bölgesi" olarak ilan edilmesine ilişkin 27/03/2020 tarihli, 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali istemiyle açılmıştır.

DANIŞTAY SAVCISI	: ...
DÜŞÜNCESİ	:.Dava, 28/03/2020 tarihli, 31082 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mersin ili, Akdeniz ilçesinde bulunan ve sınırları karara ekli haritada gösterilen alanın 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun 4/Ç maddesi gereğince "... Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Mersin Özel Endüstri Bölgesi" olarak ilan edilmesine ilişkin 27/03/2020 tarihli, 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali istemiyle açılmıştır.
4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun "Özel endüstri bölgeleri" başlıklı 4/Ç maddesinin 1. ve 2. fıkralarında: "Üzerinde kurulu sanayi tesisi bulunan, arazi alanı yüz elli bin metrekareden büyük, kurulduğu dönemde geçerli olan imar plânları uyarınca gerekli izinleri alarak faaliyete geçmiş ve yeni yapılacak yatırım yeri için en az elli bin metrekare tevsi imkânı sağlayan alanlar veya üzerinde kurulu sanayi tesisi bulunmayan, iki yüz bin metrekareden büyük alanlar gerçek ya da tüzel kişilerin başvurusu, Cumhurbaşkanınca özel endüstri bölgesi olarak ilan edilir.
Özel endüstri bölgesi ilan edilecek alanlarda; … c) Yeni yatırıma ilişkin “ÇED Olumlu” kararı veya “ÇED Gerekli Değildir” kararının alınmış olması, şartları aranır." kuralına yer verilmiştir.
Endüstri Bölgeleri Yönetmeliği'nin "Yer seçimi ve ilan" başlıklı 33. maddesinin 2. fıkrasında: “ÇED mevzuatı uyarınca “ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararının alınmasının ardından; alanın, Cumhurbaşkanı kararı ile özel endüstri bölgesi olarak ilan edilmesine karar verilir." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Aktarılan düzenlemelere göre, özel endüstri bölgesinin ilan edilebilmesi için alanda gerçekleştirilecek yeni yatırıma ilişkin olarak "ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararının  alınması zorunludur.

Aktarılan düzenlemelere göre, özel endüstri bölgesinin ilan edilebilmesi için alanda gerçekleştirilecek yeni yatırıma ilişkin olarak "ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararının  alınması zorunludur.
Dosyanın incelenmesinden, ... Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin hisselerinin tamamının sahibi olduğu ... Petrokimya A.Ş. tarafından uyuşmazlığa konu alanda gerçekleştirilmesi planlanan “TEKFEN Polipropilen Üretim Tesisi Yatırım Projesi” ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ... tarihli, ... sayılı “ÇED Olumlu” kararının verildiği, yatırımcı başvurusunun Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın ... tarihli, ... sayılı yazısı ile sunulduğu Cumhurbaşkanlığı tarafından, 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun 4/Ç maddesi uyarınca "... Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Mersin Özel Endüstri Bölgesi" olarak Mersin İli, Akdeniz İlçesinde bulunan ve sınırları belirlenen alanın 27/03/2020 tarihli, 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Özel Endüstri Bölgesi ilan edilmesi üzerine görülen davanın açıldığı, söz konusu Yatırım Projesi için verilen "ÇED Olumlu" kararının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde açılan davalarda verilen ... tarihli, E:..., K:...; E:..., K:... ve E:..., K:... sayılı kararlarla, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporda belirtilen yönlerden, ÇED raporunun çevrenin korunmasına yönelik somut çözümler ve gerekçeler üretmekten uzak ve yetersiz şekilde hazırlandığı ve buna dayalı olarak "ÇED Olumlu" kararı verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği, temyiz edilen bu kararların Danıştay Altıncı Dairesinin 23/09/2021 tarihli, E:2021/5022, K:2021/10064; E:2021/6778, K:2021/10066 ve E:2021/5388, K:2021/10065 ve sayılı kararları ile onandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 4737 sayılı Kanunun 4/Ç maddesinin 2. fıkrasının c) bendi uyarınca özel endüstri bölgesi olarak ilan edilme koşulu olan “ÇED Olumlu” kararının yargı yerince iptal edilmekle uyuşmazlık konusu alanın özel endüstri bölgesi ilan edilme niteliğini yitirmesi karşısında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu 27/03/2020 tarihli, 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 04/06/2024 tarihinde, davacıları temsilen gelen olmadığı, davalı idareler Cumhurbaşkanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı vekilleri Av. ...ile davalı idareler yanında müdahil vekili Av. ...'in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Hazır bulunan davalı ve davalı yanında müdahil vekillerine usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra davalı ve davalı yanında müdahil vekillerine son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
... Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin ... tarih ve ... nolu dilekçesi ile fizibilite raporu ve bir takım belgeler de sunulmak suretiyle, mülkiyetine sahip oldukları Mersin tesislerinin yer aldığı arazinin "... Mersin Özel Endüstri Bölgesi" olarak tescil edilmesi için gerekli işlemlerin başlatılması davalı idarelerden Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan talep edilmiştir.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından başvuru evrakının incelenmesi akabinde ... tarih ve ...sayılı yazı ile yer seçimine ilişkin olarak ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri talep edilmiştir.
04-07/11/2019 tarihleri arasında yer seçimi etüdü yapılmıştır.
Özel endüstri bölgesi olarak tescil edilmesi istenilen alanda, hisselerinin tamamı ... Tarım Sanayi ve Ticaret A. Ş.'ne ait olan ... Petrokimya Anonim Şirketi tarafından gerçekleştirilmesi planlanan TEKFEN Polipropilen Üretim Tesisi Yatırım Projesi ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı ÇED Olumlu kararı verilmiştir.
Anılan sürecin tamamlanmasının ardından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile, yer seçimi etüdü neticesinde hazırlanan özet değerlendirme raporu ile talebe konu alanın sınırlarını gösterir haritanın Cumhurbaşkanlığı'na sunulması üzerine tesis edilen ve 28/03/2020 tarih ve 31082 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/03/2020 tarih ve 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Mersin İli, Akdeniz İlçesinde bulunan ve sınırları karara ekli haritada gösterilen alanın 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun 4/Ç maddesi gereğince ... Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Mersin Özel Endüstri Bölgesi olarak ilan edilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
1-.Davalı İdarelerin Ehliyet İtirazının İncelenmesi
Davalı idareler tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca, iptal davalarının menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabileceği ve bu nedenle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
Hukuk devletinin özünü; devletin hukuka bağlılığı, devlet organlarının hukukun içinde kalarak işlem ve eylemler yapabilmesi oluşturmaktadır. Anayasal bir ilke olarak, devletin tüm faaliyetlerinin yargısal denetime açık olması hukuk devletinin vazgeçilmez bir niteliği olup; yargı denetimi, hukuk devleti ilkesinin en önemli unsurlarından biri konumundadır. Bununla birlikte bir idari işlemin yargı denetimine tabi tutulması için yapılacak başvurular belirli usuli koşullara tabiidir. Bu bağlamda bir idari işlemden dolayı iptal davası açılabilmesi için iptali istenilen idari işlem ile davacı arasında bir menfaat ilişkisinin bulunması gerekir. İdari işlem ile davacı arasındaki bağı ve ilgiyi anlatan menfaat ilişkisi kavramından söz edilebilmesi için; gerek doktrin, gerekse içtihatlar, bu ilişkinin meşru, davacıyı etkileyecek bir biçimde kişisel ve güncel olması gerektiğinde birleşmektedir.
Nitekim, Anayasa Mahkemesinin 18/07/2018 tarih ve 2015/3690 başvuru numaralı kararında da; "2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" kavramı; idari makamlar tarafından gerçekleştirilen ancak bireyin menfaatini etkilemeyen, bir başka ifadeyle birey üzerinde herhangi bir hukuksal sonuç doğurmayan işlemlerin uyuşmazlık konusu yapılarak hem yargının hem de idarenin sürekli ve gereksiz bir biçimde meşgul edilip işleyemez hâle gelmesini engellemek, bu suretle gerek yargı hizmetinin gerekse idarenin asli görevi olan kamu hizmetlerinin hızlı, düzenli ve etkin biçimde yürütülmesini sağlamak düşüncesiyle davacı ile arasında menfaat bağı kurulamayan işlemlerden doğan uyuşmazlıkların esasının incelenmemesi maksadıyla idari yargıya ilişkin bir usul kuralı olarak düzenlenmiştir." ifadelerine yer verilerek sözü edilen usul kuralının düzenlenme amacı ortaya konulmuştur. 
Bu bağlamda sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları ise, her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğini ve ilgili mevzuat hükümlerini göz önünde bulundurarak dava konusu işlemin davacının hukuki durumu üzerinde yaratabileceği etki ve sonuçlardan hareketle değerlendirilir.
Çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması, imar uygulamaları gibi konularda; vatandaşların, belde veya semt sakini sıfatıyla dava açılabileceğinin Danıştay içtihatlarıyla kabul edildiği hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Anılan içtihadın temelinde ise; çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması, imar uygulamaları gibi kamu yararını yakından ilgilendiren konularda tesis edilen işlemlerin belde sakinlerinin kişisel menfaatini de ihlal ettiği gerçeği yatmaktadır.