muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2020/5904, Karar No: 2024/2887, Tarih: 13.05.2024

Uyuşmazlıkta, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde geçen "kişi"nin arazi ve arsa düzenlemesini yapacak olan kişi olmadığı, düzenleme sınırında yer alan maliklerin taşınmazlarının tapu ve kadastro verilerini temin edilebilecek olan kişi olduğu, atıf yapılan Tapu ve Kadastro Verilerinin Paylaşılması Hakkında Yönetmelikte de bu verilerin paylaşılması için bir şart öngörülmediği, yalnızca verilerin özel hayata ilişkin olması sebebiyle bazı sınırlamalar getirildiği, hukuka uygun olarak yetkilendirilmesi halinde anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde verilerin paylaşılması için harita mühendisi olunması şartının aranmadığı, Yönetmeliğin 22. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde ise bundan farklı olarak taşınmaz maliklerinin ilgili idareye onay için sunacakları arsa ve arazi düzenlemesi işlemlerinin hazırlık aşamasından söz edildiği ve uygulamayı harita mühendisinin yapacağının belirtildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Yönetmeliğin "Tapu kayıtlarının ve parsel sınırlarının elde edilmesi" başlığı altında düzenlenen 11. maddesinin 2. ve 3. fıkralarında geçen "kişi ya da" ibarelerinin açık ve anlaşılır olduğu ve anılan ibarelerin kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Nitekim, bu hüküm mühendisin görevini engellemediğinden harita mühendislerince de bu görevin ifa edilebileceği tabidir.
 
7.  Yönetmeliğin 12. Maddesinin 1.Fıkrasının İncelenmesi:
7.1.Yönetmelik Maddesi:
Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 12.maddesinin 1.fıkrasında, "Mücavir alan içinde belediye encümeni kararı, dışında ise il idare kurulu kararı veya parselasyon planlarını yapan/yaptıran idarenin yazısı ile uygulamaya alınan taşınmaz malların ada ve parsel numaraları ilgili tapu müdürlüğüne gönderilerek, tapu kayıtlarına “3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesine istinaden imar uygulamasına alınmıştır” belirtmesinin konulması istenir." hükmü yer almaktadır.
7.2. Davacının İddiaları:
Mücavir alan içinde denilerek sadece il ve ilçe belediyelerinin mücavir alanlarında yapılan uygulamaya ilişkin taşınmaz malların tapu kayıtlarında yapılacak belirtmeye ilişkin hususlara yer verildiği, ancak büyükşehirler, il ve ilçe sınırları içinde yapılacak uygulamalara ilişkin hususlara yer verilmediği, "belediye ve mücavir alanı" şeklinde düzenlenmediğinden eksik düzenleme sebebiyle dava konusu Yönetmelik hükmünün iptali gerektiği iddia edilmektedir.
7.3. Davalı İdarenin Savunması:
Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin sorumluluk alanları 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile belirlendiğinden söz konusu düzenlemede bu konuda ayrıca bir düzenleme yapılmadığı, mücavir alan sınırı ise belediye sınırlarının dışında, imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyetine verilmiş olan alan olup söz konusu hükümde sehven mücavir alan içinde yazıldığı, anılan fıkranın «belediye ve mücavir alan içinde» olarak düzeltilmesine yönelik çalışmaların yapıldığı savunulmaktadır.

7.4. Dairemizin Değerlendirmesi: Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin "Tapu kayıtlarına belirtme yapılması" başlıklı uyuşmazlığa konu 12.maddesinin 1.fıkrasında, "Mücavir alan içinde belediye encümeni kararı, dışında ise il idare kurulu kararı veya parselasyon planlarını yapan/yaptıran idarenin yazısı ile uygulamaya alınan taşınmaz malların ada ve parsel numaraları ilgili tapu müdürlüğüne gönderilerek, tapu kayıtlarına “3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesine istinaden imar uygulamasına alınmıştır” belirtmesinin konulması istenir." hükmü yer almakta iken 21/10/2020 tarihli, 31281 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1.maddesi ile Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “Mücavir alan” ibaresi “Belediye ve mücavir alan” olarak değiştirilmiştir.
Bu durumda, anılan Yönetmelik hükmü yönünden uyuşmazlık konusunun ortadan kalktığı sonucuna ulaşılmıştır.
8. Yönetmeliğin 14. Maddesinin 1.Fıkrasındaki "bölgenin ihtiyacı olan" İbaresinin  İncelenmesi:
8.1.Yönetmelik Maddesi:
Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 14.maddesinin 1.fıkrasında, "Düzenlemeye tabi tutulan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan umumi ve kamu hizmet alanları için, İmar Kanununun 18 inci maddesine göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırk beşini (%45) geçemez." kuralı yer almaktadır.
8.2. Davacının İddiaları:
Bölgenin ihtiyacı ibaresinin açık olmadığı, bölge tanımı yapılmadığından kavramın nasıl ve kimlerce belirleneceği konusunda belirsizlik yaratıldığı, bu ibarenin iptal edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.
8.3. Davalı İdarenin Savunması:
Her uygulama sahası fiziki ve coğrafi olarak farklı bölgeleri kapsadığından bölgenin ihtiyacı olan ibaresindeki bölge tanımının fiziksel olarak yapılmasının mümkün olmadığı, düzenleme ortaklık payından oluşturulan alanların tüm kamusal alanları ifade ettiği ve bölge ifadesinin düzenleme sahası ve çevresindeki alanları kapsadığı, 3194 sayılı Kanunun 18.maddesinde de aynı ifadenin yer aldığı, dava konusu Yönetmelik maddesi ile kamusal alanların kamuya kazandırılması için alınan düzenleme ortaklık payının amacının ifade edildiği, bu sebeple belirsizlik bulunmadığı savunulmuştur.
8.4. Dairemizin Değerlendirmesi:

8.4. Dairemizin Değerlendirmesi:
3194 sayılı Kanunun 18.maddesinin 7181 sayılı Kanunun 9. maddesiyle değişen halinde, "Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme alanındaki nüfusun kentsel faaliyetlerini sürdürebilmeleri için gerekli olan umumi hizmet alanlarının tesis edilmesi ve düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları  karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırk beşini geçemez. Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanları, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve durakları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, resmî kurum alanı, mezarlık alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanları gibi umumi hizmet alanlarından oluşur ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz." hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı Kanun ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ve Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelikte bölge tanımı yapılmamış olmakla birlikte uyuşmazlığa konu 18. maddeye göre bölge parselasyon işleminin yapıldığı alanı ve çevresini kapsamaktadır. Bölgenin ihtiyacı ise parselasyon işlemiyle değil imar planıyla belirlenir. Anılan hususa bu kararın 1. başlığı  (Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 4. Maddesinin 1.Fıkrasının (p) Bendindeki "...bunun dışında kamusal ihtiyaçlara göre ortaya çıkacak imar planı kararıyla belirlenen diğer umumi ve kamu hizmet alanları..." İbaresinin İncelenmesi) altında "umumi ve kamu hizmet alanlarının belirlenmesi" açıklanması sırasında değinilmiştir.	Bu nedenle "bölge" ve "bölgenin ihtiyacı olan" ibareleriyle planlama alanından ve planlama alanında yaşayacak olanların kamusal ihtiyaçlarından söz edildiği açıktır.
 Kanun'da umumi hizmet alanlarının düzenlemeye giren taşınmazın %45'ini geçmemesi koşuluyla düzenleme ortaklık payından karşılanacağı hükme bağlandığından anılan Kanun hükmüne uygun olarak uyuşmazlığa konu Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelikte de "bölgenin ihtiyacı olan" ibaresi aynen kullanılmış ve bölgede belirlenmiş olan umumi ve kamu hizmet alanları için düzenleme ortaklık payı alınabileceği öngörülmüştür.

Kanun'da umumi hizmet alanlarının düzenlemeye giren taşınmazın %45'ini geçmemesi koşuluyla düzenleme ortaklık payından karşılanacağı hükme bağlandığından anılan Kanun hükmüne uygun olarak uyuşmazlığa konu Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelikte de "bölgenin ihtiyacı olan" ibaresi aynen kullanılmış ve bölgede belirlenmiş olan umumi ve kamu hizmet alanları için düzenleme ortaklık payı alınabileceği öngörülmüştür.
Kanun'da ve Yönetmelikte belirtilen %45 oranı ise üst sınır olup parselasyonun yapılacağı alana ilişkin düzenleme sınırına göre bu oran değişecek olmakla birlikte bunun bölgenin ihtiyacı olan ibaresiyle ilgili olmadığı, imar planıyla ve düzenleme sınırının mevzuata uygun geçirilip geçirilmemesiyle ilgili olduğu yine yukarıda belirtilen kararın 1.başlığı altında açıklanmıştır.
Bu durumda imar planıyla bölgenin ihtiyacı olan kamu alanları belirlendikten sonra parselasyon işlemiyle, düzenleme alanı sınırı içinde kalan bu  kamu  alanları için düzenleme ortaklık payı alınabileceğinden, dava konusu "bölgenin ihtiyacı olan" ibaresinin belirsizlik taşımadığı, Yönetmelik maddesinin Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
9. Yönetmeliğin 14.Maddesinin 4.Fıkrasının İncelenmesi:
9.1.Yönetmelik Maddesi:
Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 14.maddesinin 4.fıkrasında, "İmar planı bulunan ve arazi ve arsa düzenlemesi yapılacak alanlarda; kadastro yollarının imar adasına denk gelen kısımları, alan kazanmak amacıyla, parselasyon planı yapılmadan önce 22/12/1934 tarihli ve 2644 sayılı Tapu Kanununun 21 inci maddesi uyarınca ihdas edilemez ya da parselasyon planı ile belediye/köy tüzel kişiliği/Hazine adına ihdas edilerek parselasyon planına alınamaz. Düzenleme sahası içerisindeki kapanan imar ve kadastro yolları varsa, parselasyon planı sırasında toplam düzenleme ortaklık payından düşülerek düzenleme ortaklık payı oranı hesaplanır. " kuralı yer almaktadır.
9.2. Davacının İddiaları:

9.2. Davacının İddiaları:
Bu fıkradaki düzenleme ile Tapu Kanununun 21.maddesinin uygulamasının kaldırıldığı, yönetmelik ile bir kanun hükmünü yürürlükten kaldıracak nitelikte düzenleme yapılamayacağı, 3194 sayılı Kanunun 11.maddesiyle kadastral yollara ilişkin düzenleme yapıldığı, kadastral yolların imar planında düzenleme ortaklık payı olarak kesilen genel hizmet alanlarına rastlayabileceği gibi konut, turizm, ticaret, sanayi ve benzeri imarlı alanlara da rastlayabileceği, bu durumda bu kısımların «ihdas haritaları» düzenlenerek tapuya kaydedilmesi gerektiği, ihdasların, imar mevzuatı, tapu ve kadastro mevzuatı açısından iki durumda yapılabileceği; bunlardan ilkinin kadastro sırasında sınırlandırılması ve ölçüsü yapılmış, kadastro paftaları üzerine çizilmiş yol, ark, kuru dere ve benzeri yerlerin uygulama imar planı imar adaları içinde kalan kesimlerinin, 2644 sayılı Tapu Kanununun 21.maddesine göre tapuya tescili gereken yerler olduğu, çünkü Medeni Kanun ile tapu ve kadastro mevzuatı gereği tapuya kayıtlı olmayan bir yer üzerinde imar parseli oluşturulamayacağı, ikincisinin, kadastro parsellerinden talep üzerine veya imar uygulaması ile terk edilmiş yerlerde imar planı değişikliği ile yeniden yapılan imar uygulamalarında yapı yapılacak imar adaları kapsamına giren yol, yeşil alan, otopark ve benzeri yerlerin ihdası olduğu, ancak bu ihdasların tapuya tescil edilemeyeceği, kamuya terk edilmiş olsa da altlığında önceki kadastro parsellerinin olduğu, bu sebeple de düzenleme ortaklık payına ayrılması gereken miktardan düşülmesinin gerekeceği, bugüne kadar yaşanan esas sorunun, «kapanan kadastral yolların» sınırlarının harita ile belirlenmeden idari yoldan yüzölçümü miktarı gösterilerek denetimsiz bir alanın belediye mülkiyetinde işlem gördüğü yönündeki çelişki ve tartışmadan kaynaklandığı, dolayısıyla yol ve yol fazlalarının kapanması halinde hangi yasaya göre uygulama yapılacaksa işlemlerin ona göre gerçekleştirilmesi gerektiği, ayrıca tapuda kayıtlı olmayan bir yer üzerinde imar parseli oluşturulamayacağı iddia edilmiştir. 
9.3. Davalı İdarenin Savunması:

9.3. Davalı İdarenin Savunması:
Kadastro çalışmaları sırasında tescil edilen taşınmazların yanında, bir kısım taşınmazların tescil edilmediği, sadece tespit ile yetinildiği, Kadastro Kanununun "Kamu Malları" başlıklı 16.maddesinin (a) bendinde bu taşınmazlar arasında "yunak ile kapanmış olan yollar", "meydanlar", "pazar yerleri", "parklar ve bahçeler", "boşluklar ve benzeri hizmet malları"nın da sayıldığı, yolların, Kadastro Kanununun 16. maddesi gereği özel mülkiyete konu olmayacak yerlerden olduğu, kadastro çalışmaları neticesinde tescile tabi tutulmadığı, sadece kadastro haritasında gösterilmek suretiyle kamunun ortak kullanım alanı olarak kullanıldığı, Danıştay kararları genel olarak incelendiğinde, uygulama sahasındaki kapanan kadastral yolların öncelikle düzenleme ortaklık payından oluşturulan yerler için kullanılacağı, kalan miktar olursa bu miktarın ihdas edilebileceğinin anlaşıldığı, yani kapanan yollar kullanılmak suretiyle düzenleme ortaklık payı oranı sıfıra düşürüldüğü halde halen kalan bir miktar varsa bu miktarın, Tapu Kanununun 21.maddesi gereği ihdas edilmesinin mümkün olabileceği, kadastro ve imar yollarının zaten kamunun kullanımındaki yollar olduğu, yani bir nevi plan öncesi umumi hizmet alanı olduğu değerlendirildiğinden bu alanların ihdasa konu edilmeden öncelikle imar planıyla belirlenen umumi hizmet alanlarından düşülmesi ve sonrasında düzenleme ortaklık payının hesaplanmasının öngörüldüğü, yani uygulama öncesi kamunun yararlandığı umumi hizmet alanı olan yolların uygulamada da umumi hizmet alanına konu edildiği, ancak kapanan kadastro yollarının toplamı imar planında ayrılan umumi ve kamu hizmet alanlarından fazlaysa, artan miktarın Tapu Kanununun 21.maddesine göre köy tüzel kişiliği, belediye veya Hazine adına tescil edilmesi gerektiği, bu nedenle dava konusu Yönetmelik hükmünün hukuka uygun olduğu ve kamuya açık kadastral yolların düzenleme ortaklık payından düşürülmesinin vatandaş lehine olduğu savunulmaktadır.
9.4. Dairemizin Değerlendirmesi:
3194 sayılı İmar Kanununun 11. maddesinin 4. fıkrasında, hazırlanan imar planı sınırları içindeki kadastral yollar ile meydanların, imar planının onayı ile bu vasıflarını kendiliğinden kaybederek, onaylanmış imar planı kararı ile getirilen kullanma amacına konu ve tabi olacağı, aynı Kanun'un 18.maddesinin 3.fıkrasının son cümlesinde ise kapanan imar ve kadastro yollarının öncelikle düzenleme ortaklık payına ayrılan toplam alandan düşülmesinin esas olduğu, hükme bağlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanununun 11. maddesinin 4. fıkrasında, hazırlanan imar planı sınırları içindeki kadastral yollar ile meydanların, imar planının onayı ile bu vasıflarını kendiliğinden kaybederek, onaylanmış imar planı kararı ile getirilen kullanma amacına konu ve tabi olacağı, aynı Kanun'un 18.maddesinin 3.fıkrasının son cümlesinde ise kapanan imar ve kadastro yollarının öncelikle düzenleme ortaklık payına ayrılan toplam alandan düşülmesinin esas olduğu, hükme bağlanmıştır.
İmar planı ile kapanan yolların bu vasfını kaybederek anılan imar planı ile getirilen yeni kullanım amacına konu olacağı açık olmakla birlikte bu yolların ihdas yoluyla ilgili idare adına 2644 sayılı Tapu Kanununun 21.maddesi uyarınca tescilinden sonra düzenleme sahasında ne şekilde kullanılacağı 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinde getirilen hükümle belirlenmiş olup düzenleme sahasında, kadastral malik sıfatı taşımadan düzenlemeyi yapan ilgili idarenin  parselasyon işlemi sonrasında imar parselinde malik olmasına anılan madde imkan vermemektedir.
Yönetmelik maddesinin de 04/07/2019 tarihli 7181 sayılı Kanunun 9.maddesiyle İmar Kanununun 18.maddesinin 3.fıkrasına eklenen anılan hükümle aynı nitelikte olduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan uyuşmazlıkta, dava konusu Yönetmelik maddesinde yer verilen ve kapanan yol parçalarının davalı belediye adına tescil edilmesine dayanak oluşturan 2644 sayılı Tapu Kanununun 21. maddesinin ele alınması gerekmektedir.
Bu maddenin iptali istemiyle itiraz yoluyla yapılan başvuru, Anayasa Mahkemesi'nin 12/01/2012 tarih ve E:2011/23, K:2012/3 sayılı kararıyla, "2644 sayılı Tapu Kanununun 21. maddesi köy ve belediye sınırları içinde kapanmış yollarla yol fazlalarının köy veya belediye namına tescil olunmasını öngörmektedir. Bu hüküm gereğince plan değişikliği ya da benzeri nedenlerle bir yolun kapanması ya da bazı bölümlerinin yol olmaktan çıkarılması durumunda bu şekilde açığa çıkan taşınmazların belediye ya da köy sınırları içinde bulunması halinde bu tüzelkişilikler adına tescil edilmesi gerekmektedir.
Anayasa’nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesi, keyfi yönetimin karşıtı olarak devletin hukuka bağlılığını ifade eder. Buna göre devlet yetkisi kullanan tüm organların eylem ve işlemlerinin hukuka uygun olması, işlemlerin hukuka uygunluğunun yargısal yollarla denetlenebilmesi ve devletin tüm faaliyetlerinde bireylerin temel hak ve özgürlüklerine saygı göstermesi gerekir.
Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkı birey özgürlüğü ile doğrudan ilgili olup, bireye emeğinin karşılığına sahip olma ve geleceğe yönelik planlar yapma olanağı tanıyan temel bir haktır. Devlet mülkiyet hakkına ancak kamu yararı amacıyla ve kanuna uygun olarak müdahale edebilir.

Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkı birey özgürlüğü ile doğrudan ilgili olup, bireye emeğinin karşılığına sahip olma ve geleceğe yönelik planlar yapma olanağı tanıyan temel bir haktır. Devlet mülkiyet hakkına ancak kamu yararı amacıyla ve kanuna uygun olarak müdahale edebilir. 
Hukukumuzda, yollar kamu yararına tahsis edilmiş orta malı niteliğinde olup kamu mallarının tâbi olduğu hukuki rejime bağlıdırlar. Yollar zamanaşımı yoluyla kazanılamazlar, haczedilemezler ve yolların tapu siciline kaydı gerekmez. Sadece ölçümü yapılarak haritalarında gösterilmekle yetinilir.
Yollar zaman içinde gelişen ihtiyaçlara bağlı olarak imar planlarında değişiklik yapılması suretiyle kapatılabileceği gibi bazı yol parçalarının açığa çıkması da ihtimal dâhilindedir. Kapanan ya da açığa çıkan yol veya yol parçaları kamu malı niteliğini kaybederek idarenin özel malı haline geleceğinden kamu mallarına ilişkin koruma ortadan kalkar. Bu nedenle itiraz konusu kural böylece açığa çıkan taşınmazların tapu sicilinin sağladığı güvenceden yararlanabilmesi için tapu siciline tescilini öngörmektedir. İdare yeni bir kararla bu taşınmazları kamu yararına tahsis ederek kamu malına da dönüştürebilir. Aynı şekilde İmar Kanunu'nun 18. maddesi gereği parsellerin yeniden düzenlenmesinde eski yol parçalarını özel kişilerin arsaları ile birleştirebilir. Eğer yeniden kamu yararına tahsis edilmezse, idare özel hukuk rejimi çerçevesinde bu mallara tasarruf eder, gerekirse satabilir.
Kamu mallarının ve idarenin özel mallarının tabi olduğu hukuki rejim mevzuatımızda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. İdarenin keyfi uygulamalara sapması halinde buna karşı adli ve idari yargıda dava açma yolları açıktır. Bu nedenle itiraz konusu kuralın keyfiliğe yol açacak bir düzenleme olduğu söylenemez." gerekçesiyle reddedilmiştir.
 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinde düzenlenmiş olan parselasyon işlemiyle amaçlanan; imar planı, plan notları ve yönetmeliğe  göre imar adasının tüm biçim ve boyutu, yapı düzeni, inşaat yaklaşma sınırı ve bahçe mesafeleri, yapı yüksekliği ve derinliği, yerleşme yoğunluğu, taban alanı ve kat alanı katsayısı, arazinin kullanma şekli, mülk  sınırları, mevcut yapıların durumu göz önüne alınmak suretiyle üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturulmasını ve yol, yeşil alan gibi kamu alanlarının (düzenleme ortaklık payı olarak) imar parsellerinde oluşan değer artışı karşılığında düzenlemeye giren parsel maliklerinden bedelsiz alınarak kamunun eline geçmesini sağlamaktır.

Uygulama imar planı kapsamında düzenleme sahasında tespit edilen bölge içerisindeki umumi hizmetlere ayrılan alanların toplam yüzölçümü, düzenleme ortaklık payı miktarını oluşturmakta olup; bu saha içindeki düzenleme ortaklık payı miktarının kadastro veya imar parsellerinin toplam yüzölçümü miktarına oranlanması ile düzenleme ortaklık payı oranı hesaplanmakta, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinden eşit oranda alınmaktadır.
Düzenleme sahasında kadastral aşamada maliki olmadığı, kapanan yollardan  ihdas suretiyle adına tescili yapılan taşınmazlar bakımından ilgili idarenin, kadastral taşınmaz malikleri gibi nitelendirilmesi söz konusu değildir. Başka bir ifadeyle belediyenin kadastral maliki olmadığı, Tapu Kanununun 21. maddesi uyarınca yoldan ihdas ederek maliki olduğu taşınmazlar 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinin uygulanması sırasında kamu alanına terk edilmelidir. 
 Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşik kararlarında da; parselasyon işlemi yapılırken düzenleme alanında kapanan kadastral yolların bulunması durumunda düzenleme ortaklık payının, kamu alanlarına ayrılan yerlerden bu kapanan kadastral yolların düşülmesinden sonra hesaplanması ve düzenlemeye giren parsel maliklerinden bu miktarın alınması suretiyle şahıs arazilerinden daha fazla oranda düzenleme ortaklık payı kesilmesinin engellenmesi amaçlanmaktadır.
Nitekim 3194 sayılı Kanunun 18.maddesinin 3.fıkrasına eklenen hükümden önce Anayasa Mahkemesi yukarıda belirtilen kararında, kapanan ya da açığa çıkan yol veya yol parçalarının kamu malı niteliğini kaybederek idarenin özel malı haline geleceği ve kamu mallarına ilişkin korumanın ortadan kalkacağı, bu nedenle 21.maddede açığa çıkan bu taşınmazların tapu sicilinin sağladığı güvenceden yararlanabilmesi için tapu siciline tescilinin öngörüldüğü, idarenin, İmar Kanununun 18.maddesi gereği parsellerin yeniden düzenlenmesinde, eski yol parçalarını özel kişilerin arsaları ile birleştirebileceği, eğer yeniden kamu yararına tahsis edilmezse, idarenin özel hukuk rejimi çerçevesinde bu mallara tasarruf edebileceği, gerekirse satabileceği, Anayasa'nın 125. maddesine göre, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun olduğu, idarenin keyfi uygulamalara sapması halinde buna karşı adli ve idari yargıda dava açılabileceği, sonuç olarak Tapu Kanununun 21.maddenin Anayasa'ya aykırı olmadığı, ancak  idarenin yeni bir kararla bu taşınmazları kamu yararına tahsis ederek kamu malına da dönüştürebileceği  vurgulanmıştır.
 Dolayısıyla, Tapu Kanununun 21. maddesine göre belediye adına tescil edilen kadastral yolun özel hukuk rejimine tabi olabilmesi için anılan kadastral yolun bulunduğu alanda yapılacak parselasyona ilişkin düzenleme sınırı içinde umumi hizmetlere ayrılan alanın bulunmaması gerekmektedir.