muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/648, Karar No: 2024/2506, Tarih: 17.04.2024

29/07/2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 4. maddesinde; ''Çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı: Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinde ise; "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını ve ÇED Raporunu, Seçme Eleme Kriterleri uygulanacak projeler için ise Proje Tanıtım Dosyasını Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez." kuralına, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1 listesinde yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen veya kanunen muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesinin Ek-1'deki listede yer aldığı projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." kuralına yer verilmiştir

." kuralına, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1 listesinde yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen veya kanunen muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesinin Ek-1'deki listede yer aldığı projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." kuralına yer verilmiştir. Aynı Yönetmeliğin Ek-3 bölümünde; Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatının ihtiva etmesi gereken hususlar düzenlenmiş, Bölüm I: Projenin tanımı ve özellikleri; a) Proje konusu yatırımın tanımı, özellikleri, ömrü, hizmet maksatları, önem ve gerekliliği, b) Projenin yer ve teknoloji alternatifleri, proje için seçilen yerin koordinatları, Bölüm II: Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Çevresel Özellikleri; Proje alanının ve önerilen proje nedeniyle etkilenmesi muhtemel olan çevrenin; nüfus, fauna, flora, jeolojik ve hidrojeolojik özellikler, doğal afet durumu, toprak, su, hava, atmosferik koşullar, iklimsel faktörler, mülkiyet durumu, kültür varlığı ve sit özellikleri, peyzaj özellikleri, arazi kullanım durumu, hassasiyet derecesi, tarihi çevreler ve sit bölgelerini etkileyecek su tabanı değişiklikleri (Ek-5’deki Duyarlı Yöreler Listesi de dikkate alınarak) benzeri özellikleri, Bölüm III: Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler, Projenin; a) Çevreyi etkileyebilecek olası sorunların belirlenmesi, kirleticilerin miktarı, alıcı ortamla etkileşimi, kümülatif etkilerin belirlenmesi, b) Projenin iklim üzerindeki etkisi (sera gazı emisyonlarının niteliği ve büyüklüğü) ve projenin iklim değişikliğinden nasıl etkileneceği, iklim değişikliğine bağlı projeyle ilgili afet ve kaza riski, projenin çevreye olabilecek olumsuz etkilerinin azaltılması için alınacak önlemler, Bölüm VI: Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılımı ile Paydaş Katılım  Planı; a) Projeden etkilenmesi muhtemel ilgili halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen yöntemler, b) Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar, c) Paydaş katılım planı, Bölüm VII: Notlar, Kaynaklar ve Ekler; Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası hazırlanmasında kullanılan bilgi ve belgeler ile raporda kullanılan tekniklerden rapor metninde sunulamayan belgeler, proje için seçilen yerin koordinatları, proje için belirlenen yer ve alternatiflerinin varsa; çevre düzeni, nazım, uygulama imar planı, vaziyet planı veya plan değişikliği teklifleri... şeklinde düzenlemeler yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır, hükmü yer almaktadır.  
	6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişi Raporuna İtiraz" başlıklı 281. maddesinde; tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri, Mahkemenin, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden, yeni sorular düzenlemek suretiyle ek rapor alabileceği gibi, tayin edeceği duruşmada, sözlü olarak açıklamalarda bulunmasını da kendiliğinden isteyebileceği,  Mahkemenin, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla, tekrar inceleme de yaptırabileceği, hüküm altına alınmıştır. 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Çevresel etki değerlendirmesi; gerçekleştirilmesi planlanan projenin, çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlenmesi, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin belirlenerek değerlendirilmesi amacıyla yapıldığından, ÇED sürecinde verilen kararların iptali istemiyle açılacak davalarda, yukarıda belirtilen Yönetmeliğin Ek 3 maddesindeki unsurlar yönünden, ÇED kararlarının bir bütün olarak çevresel etkilerinin irdelenmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte, ÇED süreci sonunda verilecek kararların yargısal denetimi yapılırken, seçilecek bilirkişiler arasında bir çevre mühendisinin bulunması, diğer bilirkişilerin ise projenin ve bulunduğu çevrenin özelliklerine göre, proje tanıtım dosyasını veya nihai ÇED raporunu hazırlayan kişilerin uzmanlık alanları da dikkate alınmak suretiyle seçilmesi gerekmektedir. Nihai ÇED Raporunda veya proje tanıtım dosyasında onlarca uzmanın imzası bulunabildiğinden, birebir aynı sayıda ve aynı uzmanlık alanında olmasa dahi, yargılama usulü kurallarının elverdiği ölçüde, usul ekonomisi de gözetilerek bir denge kurulması, seçilecek bilirkişilerin projenin bulunduğu alana ve projeye yapılan itirazlara göre değerlendirilmesi zorunlu olan ana konu başlıkları bakımından yeterli uzmanlığa sahip olması, tarafları tatmin edici ve adil bir yargılama yapılması açısından gerekliliktir.

Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesi tarafından, ÇED raporunda yapılması planlanan projenin çevreye olası etkilerinin irdelendiği ve yürürlükteki mevzuata göre bir eksiklik olmadığı, ÇED raporunun yeterli ve uygun olduğu, yapılan incelemelerin, hesaplamaların ve değerlendirmelerin yeterli düzeyde veri, bilgi ve belgeye dayandırıldığı, projenin alanda yapılacak diğer projelerle birlikte aktif olması halinde çevreye olabilecek kümülatif etkilerinin kapsamlı bir şekilde incelendiği ve çevreye olabilecek olumsuz etkilerin minimize edilmesi için gerekli önlemlerin ÇED raporunda yer aldığı belirtilerek, davanın reddine karar verilmiş ise de; bilirkişi raporunun, somut ve ayrıntılı bilimsel veri içermediği, yalnızca ÇED raporunun incelenmesi ve rapordaki taahhüt ve beyanların yeterli olduğu yolunda yüzeysel değerlendirme yapıldığı, projenin gerçekleştirilmesi halinde çevreye olabilecek etkilerinin somut olarak ortaya konulmadığı, projenin olumlu ve olumsuz etkileri konusundaki temel hususların incelenmediği, bu haliyle ÇED raporunun yeterli olup olmadığını değerlendirmeye esas alınabilecek niteliğe ve içeriğe sahip olmadığı sonucuna varılmıştır.
	Bu durumda, uyuşmazlığın tereddüte mahal vermeyecek şekilde çözümlenebilmesi amacıyla, temyiz dilekçesindeki iddialar da dikkate alınarak, dava konusu projenin gerçekleştirilmesinin, kamu yararı ve çevre dengesi gözetilerek, başta kıyıya olmak üzere çevresel açıdan oluşturabileceği muhtemel zararlar ile bu zararların alınacak önlemlerle giderilebilmesinin mümkün olup olmadığının, yeni bir bilirkişi heyetiyle, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle hazırlanacak rapor ile dosyadaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, karara esas alınabilecek nitelikte ve yeterlilikte olmayan bilirkişi  raporuna dayanılarak verilen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
           1.	Temyiz isteminin kabulüne,
          2.	Temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E: …, K: … sayılı kararının BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4.	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 17/04/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
 
(X) KARŞI OY :
	Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla, Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.
Danıştay — Esas No: 2024/1237, Karar No: 2024/2547, Tarih: 17.04.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2024/1237
Karar	No : 2024/2547     
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	:  …	  
VEKİLİ	: Av. … 
KARŞI TARAF (DAVALI)	: … Bakanlığı 
VEKİLİ	:  …,Hukuk Müşaviri
İSTEMİN KONUSU	: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Uşak İli, Sivaslı İlçesi, … Mahallesi, … sicil numaralı (ER: … ) sayılı II- B (Mermer) grubu işletme ruhsatlı sahada yapılması planlanan "Mermer Ocağı" ile ilgili olarak Sivaslı Belediye Başkanlığı ile DSİ 2. Bölge Müdürlüğü görüşüne istinaden "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinin sonlandırılarak, proje tanıtım dosyasının iade edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Uşak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; Mahkemece yapılan 12/01/2024 tarihli ara karar uyarınca dava konusu işlemin davacıya ne zaman tebliğ edildiği ve ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin kararın davacıya tebliğ edilip edilmediğinin sorulduğu, davalı idarece verilen cevap eklerinin incelenmesinden, dava konusu Uşak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin davacıya posta yoluyla 09/11/2023 tarihinde tebliğ edildiği, ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin kararın davalı Kurumun internet sayfasında 16/11/2023 tarihinde ilan edildiği anlaşılmıştır. 
Bu durumda, 16/11/2023 tarihinden itibaren 30 günlük dava açma süresinin son günü olan 16/12/2023 tarihinin cumartesi gününe denk gelmesi nedeniyle en geç 18/12/2023 tarihinde dava açılması gerekirken, bakılan davanın 07/01/2024 tarihinde açılması nedeniyle, süresinde açılmayan  davanın esasını inceleme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 
Belirtilen gerekçelerle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  : Davacı tarafından, dava konusu işlemin posta yoluyla 27/12/2023 tarihinde tebliğ edildiği, bu tarihten itibaren işlemden haberdar olunduğu, dolayısıyla posta evrakı üzerinde tebliğ tarihinin gösterilmemesi nedeniyle davalı idare tarafından tebliğ tarihinin de ispatlanamadığı, öğrenme üzerine açılan davanın süresinde olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin posta yoluyla davacıya gönderildiği, 16/11/2023 tarihinde ilan edildiği ve işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla KEP marifeti ile davacı adına danışmanlık firmasına tebliğ edildiği, uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tabi olması nedeniyle tebliğden itibaren 30 gün içerisinde dava açılması gerektiği, bu nedenle, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ	: …
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının aşağıda yer verilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TETKİK HÂKİMİ	: …
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının aşağıda yer verilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
           MADDİ OLAY:
      Davacı tarafından; Uşak İli, Sivaslı İlçesi, … Mahallesi, … sicil numaralı (ER: … ) II- B (Mermer) grubu işletme ruhsatlı sahada yapılması planlanan "Mermer Ocağı" projesi ile ilgili olarak proje tanıtım dosyası hazırlanarak davalı idareye sunulmuş, ilgili kurumlardan alınan görüşler neticesinde, Sivaslı Belediye Başkanlığı ile DSİ 2. Bölge Müdürlüğü tarafından olumsuz görüş verilmesi üzerine, davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemi ile ÇED süreci sonlandırılarak, proje tanıtım dosyası iade edilmiştir.
Bunun üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
           İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesinin ikinci fıkrasında; "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." düzenlemesi öngörülmüş, bu ek fıkranın gerekçesinde ise; "Bireylerin yargı ya da idarî makamlar önünde sonuna kadar haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkan sağlanması amaçlanmaktadır. Son derece dağınık mevzuat karşısında kanun yolu, mercii ve sürelerin belirtilmesi hak arama, hak ve hürriyetlerin korunması açısından zorunluluk haline gelmiştir." açıklaması yapılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde; "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, ...Tarihi izleyen günden başlar. ..." hükmüne, "İvedi yargılama usûlü" başlıklı 20/A maddesinde; " 1. İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır: ... e) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca, idari yaptırım kararları hariç çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlar. ... 2. İvedi yargılama usulünde: a) Dava açma süresi otuz gündür. b) Bu Kanunun 11 inci maddesi hükümleri uygulanmaz. ..."  hükmüne yer verilmiştir.
           HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; idari işlemlerin nitelikleri gereği genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, hak arama hürriyetinin gereği olarak Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe, özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmamakta olup, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen, bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği açıktır.
Nitekim Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararıyla; idarî işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde özel ve genel dava açma süresinin işletilmesi veya işletilmemesi konusunda Danıştay dava daireleri ile kurullarının kararları arasında var olan içtihat aykırılığının, içtihatların birleştirilmesi yoluyla bağlayıcı bir çözüme kavuşturulması ve içtihadın, “özel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde, dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda, vergi mahkemelerinde 30, Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması  gerektiği; aynı şekilde genel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde dava açma süresi gösterilmemiş olsa da, 30 ve 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması  gerektiği” yönünde birleştirilmesine karar verilmiştir. 
Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince; dava konusu işlemin davacıya posta yoluyla 09/11/2023 tarihinde tebliğ edildiği belirtilmiş ise de, 09/11/2023 tarihinin adi posta gönderi listesinin tarihi olduğu, davacı tarafından sunulan posta evrakı üzerinde de tebliğ tarihi ile ilgili bir bilginin yer almadığı, dava dilekçesinde ise KEP (kayıtlı elektronik posta) tebliğ tarihi olarak 07/11/2023 tarihinin gösterildiği anlaşılmış olup, bireysel işlem niteliğinde olan dava konusu işleme karşı dava açma süresinin davacıya tebliğden itibaren başlaması gerektiğinin kabulü gerekmektedir.
Bununla birlikte, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi kapsamında olduğu anlaşılan dava konusu işleme karşı tebliği izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde dava açılması gerekli ise de, dava konusu işlemde Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca özel dava açma süresinin gösterilmediği dikkate alındığında, yukarıda belirtilen Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararı gereği genel dava açma süresinin uygulanması gerekmekte olup, dava konusu işlemin davacıya tebliğ edildiği tarih tam olarak ortaya konulamasa da, davanın, en erken dava konusu işlemin KEP tebliğ tarihi (aynı zamanda işlem tarihi) olan 07/11/2023 tarihinden itibaren dahi 60 günlük genel dava açma süresi içinde 07/01/2024 tarihinde açıldığı anlaşıldığından, işbu davanın esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
           1.	Temyiz isteminin kabulüne,
          2.	Temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4.	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 17/04/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2024/474, Karar No: 2024/2511, Tarih: 17.04.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2024/474
Karar	No : 2024/2511
TEMYİZ EDENLER 	: 1- (DAVALI) … Bakanlığı 
VEKİLİ	: Hukuk Müşaviri …
		2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) … Anonim Şirketi
VEKİLİ	: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI)	: … Derneği	  
VEKİLİ	: Av. … 
İSTEMİN KONUSU	: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Kocaeli ili, Körfez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılması planlanan "Siyah Ürün Dönüşüm Tesisi (Resid Ugrading) ve Depolama Tankları Kapasite Artışı Projesi" ile ilgili olarak 25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 14. maddesi uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki  Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce verilen … tarihli, … sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 08/02/2023 tarih ve E:2022/8333, K:2023/1366 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak yeniden yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden;  davalı yanında müdahil şirket tarafından yapılması planlanan "Siyah Ürün Dönüşüm Tesisi (Resid Ugrading) ve Depolama Tankları Kapasite Artışı Projesi" hakkında hazırlatılan nihai ÇED raporunda, hava kirliliğine ilişkin olarak TVOC (total volatile organic compunds - toplam uçucu organik bileşikler) bazında yapılan incelemede, mevcut ve planlanan tesislerden ortaya çıkan emisyonlarla ilgili yapılmış değerlendirmelerde eksiklik bulunduğu, işletme koşullarında ortaya çıkması muhtemel kayıp - kaçak TVOC emisyonlarının modelleme hesaplamalarında dikkate alınmamış olduğundan, bulunacak sonuçların yasal sınırlar içerisinde kalıp kalmadığı hakkında yapılmış değerlendirmelerin de eksik kalmış olacağı, yeni planlanan tesiste günde kullanılacağı belirtilen 1000 m³ debide endüstriyel suyun, tesiste mevcut atık su geri kazanım ünitesinden geleceği, bu ünitede kullanıldığı belirtilen malzemelerin (kum filtre, aktif karbon, membranlar) kullanım ömürleri tamamlandıktan sonra ne şekilde uzaklaştırıldıkları veya geri kazanıldıkları (rejenere edilip edilmedikleri gibi) hakkında bir bilginin verilmediği, aynı ünite içinde kullanıldığı belirtilen ters ozmoz sisteminden ortaya çıkacak tuzlu sular hakkında, nasıl bir işlem yapıldığına dair bir bilginin bulunmadığı, mevcut ve planlanan tesisten gelecek atık suların arıtımı sonucunda oluşacak arıtma çamurunun olup olmadığı, varsa ne miktarda, nereye ve nasıl uzaklaştırıldıkları konusunda bir bilginin bulunmadığı görüldüğünden; davaya konu "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararında hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı  sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.        
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI	: 1- Davalı tarafından; hükme esas alınan bilirkişi raporunda çevre mühendisliği dışında Bakanlık lehine değerlendirmelerde bulunulduğu ve nihai ÇED raporunun çevre mühendisliği dışındaki bilim dalları açısından uygun olduğu yolunda görüş bildirildiği; projeden kaynaklanan hava emisyonlarının nihai ÇED raporunda detaylı olarak incelendiği, hava emisyon değerlerinin hava kalitesi katkı değerlerine etkisinin önemsiz seviyede olduğu, planlanan kapasite artışının TÜPRAŞ Entegre Tesisleri'nin mevcut kirlilik yükünü önemli bir seviyede artırmayacağı, planlanan projeden kaynaklanacak ek emisyonların yanı sıra, mevcut TÜPRAŞ Entegre Tesisleri'nin kümülatif etkisinin de değerlendirilmek istenildiği, her bir kirletici parametresi için ayrı ayrı modelleme sonuçlarının nihai ÇED raporu içerisinde verildiği, hava dağılım modellemesi çalışmalarında TÜPRAŞ İzmit Rafinerisi'nin mevcut ölçümlerinin kullanıldığı, ilgili mevzuata aykırı bir durumun olmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.