muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/14040, Karar No: 2024/3567, Tarih: 30.05.2024

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:	
Uyuşmazlığın çözümü için İdare Mahkemesince Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. ..., İnşaat Mühendisi Prof. Dr. ..., İmar Uzmanı Prof. Dr. ..., Çevre Mühendisi Prof. Dr. ..., Ziraat Mühendisi Prof. Dr. ..., Deniz Ulaştırma Mühendisi Prof. Dr. ..., Su Ürünleri Mühendisi Doç Dr. ..., Şehir Plancısı Doç. Dr. ... ve Kılavuz Kaptan ...'den  oluşan bilirkişi heyetine mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup; hazırlanan bilirkişi raporunda dava konusu "ÇED Olumlu kararı"nın, çevre mühendisliği disiplini haricindeki bilim dalları bakımından uygun olduğu, bilirkişi raporunun çevre mühendisliği disiplini açısından değerlendirmeler içeren kısmında yer alan tespitler uyarınca, dava konusu "ÇED Olumlu kararı"nın dayanağı nihai ÇED raporunda eksiklikler ve tutarsızlıklar bulunduğu ve teknik olarak uygun olmadığı yolunda görüş bildirildiği görülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; İdare Mahkemesi kararında iptal gerekçesi olarak, "bölgenin ekolojik durumu hakkında resmi raporlarla ÇED raporunda verilen bilgilerin tutarlı olmadığı" hususuna yer verilmiş ise de; davalı yanında müdahil tarafından sunulan ve ... Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. ... tarafından hazırlanan bilimsel mütalaada, tutarsızlık olarak belirtilen durumun aslında "ekolojik kalite endeksi" ve "deniz suyu kalite kriterleri"nin birbirinden farklı olmasından kaynaklandığı, bu bağlamda resmi kurum yazılarında deniz suyu örneklerine ilişkin verilerde "kötü ve/ya zayıf" olarak belirtilen, ancak ÇED raporundaki analiz sonuçlarında ise "iyi ve üzeri ekolojik potansiyel"de olduğu, bu bağlamda ÇED raporundaki bilgilerin tutarlı olmadığı yolunda yapılan değerlendirmenin, esas itibarıyla deniz suyu örneklerine ilişkin verilere ilişkin baz alınan kriterdeki farklılıktan ileri geldiği dikkate alındığında,  yukarıda yer verilen bilirkişi görüşünün bu haliyle nihai ÇED raporunu kusurlandırmayacağı sonucuna varılmıştır.
İdare Mahkemesi kararında diğer bir iptal gerekçesi olarak, çevre mühendisinin değerlendirmeleri esas alınarak, "dip taramada kullanılacak araçlara ait emisyon hesaplamalarının verilmemiş  olması" hususuna yer verilmiş ise de;  davalı yanında müdahil tarafından sunulan ve ... Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. ... tarafından hazırlanan bilimsel mütalaada, ÇED raporuna göre, 176.000 m3 dip tarama çamurunun taşınacağı, bu bağlamda deniz araçlarının ortalama kapasitesinin 400 m3 olduğu kabul edilecek olursa, yaklaşık 440 sefer yapılarak söz konusu malzemenin taşınabileceği, ... Körfezi'ndeki yıllık büyük gemi trafiğinin 12.000 - 15.000 arasında olduğu dikkate alındığında, proje kapsamında ilave 440 gemi seferinin hava kirliliğine katkısının son derece sınırlı ve düşük olmasının bekleneceği hususunun belirtildiği; bu kapsamda dip taramada kullanılacak araçlara ait emisyon hesaplarının verilmemiş olmasının da, nihai ÇED raporunu kusurlandırmadığı sonucuna varılmıştır.

İdare Mahkemesi kararında diğer bir iptal gerekçesi olarak, çevre mühendisinin değerlendirmeleri esas alınarak, "projede birçok konuda atıf yapılmış olmasına rağmen Deniz ve Kıyı Yönetimi Daire Başkanlığı yazısının raporda yer almadığı" gerekçesine yer verilmiş ise de; temyiz dilekçesinde de belirtildiği üzere, ÇED raporu EK-5'te yer alan kurum görüşleri arasında, (ÇED raporunun 1124. sayfasında) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Deniz ve Kıyı Yönetimi Daire Başkanlığının 01/02/2022 tarihli yazısının da yer aldığı, dolayısıyla Deniz ve Kıyı Yönetimi Daire Başkanlığı yazısının raporda yer almadığına yönelik değerlendirmenin yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.
 Bu itibarla; davalı yanında müdahil şirket tarafından yapılması planlanan "... Liman Tevsii ve Dip Tarama Kapasite Artışı Projesi" ile ilgili olarak muhtemel çevresel etkilere ve olumsuz etkilerin giderilmesi için alınacak önlemlere yer verildiği görülmekte olup, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından; dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne,
 2.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,  2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2(i) maddesi uyarınca DAVANIN REDDİNE,
3.Aşağıda ayrıntısı gösterilen ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4.Davalı idarece temyiz aşamasında yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen ...TL yargılama gideri ile hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Davalı yanında müdahil tarafından yapılan ... TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı yanında müdahile verilmesine,
6. Hazine'den karşılanan toplam ... TL'lik keşif harcı, araç ücreti ile bilirkişi ücretinin davacıdan tahsili için ilgili Kuruma yazı yazılmasına ve kararın bir örneğinin ilgili Kuruma tebliğine,
7. Artan posta avansının ise istemi halinde davacıya ve davalı yanında müdahile verilmesine,
8.  Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
9.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 30/05/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :

6. Hazine'den karşılanan toplam ... TL'lik keşif harcı, araç ücreti ile bilirkişi ücretinin davacıdan tahsili için ilgili Kuruma yazı yazılmasına ve kararın bir örneğinin ilgili Kuruma tebliğine,
7. Artan posta avansının ise istemi halinde davacıya ve davalı yanında müdahile verilmesine,
8.  Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
9.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 30/05/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
2872 sayılı Çevre Kanununun 2. maddesinde; çevresel etki değerlendirmesi, gerçekleştirilmesi plânlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmalar olarak tanımlanmış; 10. maddesinde, "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin  usûl ve esaslar  Bakanlıkça çıkarılacak  yönetmeliklerle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

25/11/2014 günlü, 29186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 4. maddesinde; Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı: Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hakkında Kapsam Belirleme ve İnceleme Değerlendirme Komisyonunca yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun saptanması üzerine gerçekleşmesinde sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı olarak tanımlanmış, 6. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını, ÇED Raporunu, Seçme Eleme Kriterleri uygulanacak projeler için ise Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. (4) Bu Yönetmelik hükümlerine göre karar tesis edilmeden önce, projenin gerçekleştirilmesinin mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, aşamasına bakılmaksızın süreç sonlandırılır." hükmüne, 7. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin; a) EK-I listesinde yer alan projelere b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen  projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi Ek-1 listesinde belirtilen eşik değer veya üzerinde olan projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren haller" başlıklı 266. maddesi, "(1) Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir.  Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez." hükmünü; "Bilirkişi sayısının belirlenmesi" başlıklı 267. maddesi, "(1) Mahkeme, bilirkişi olarak, yalnızca bir kişiyi görevlendirebilir. Ancak, gerekçesi açıkça gösterilmek suretiyle, tek sayıda, birden fazla kişiden oluşacak bir kurulun bilirkişi olarak görevlendirilmesi de mümkündür." hükmünü; aynı Kanunun "Bilirkişi açıklamalarının tespiti ve rapor" başlıklı 279. maddesinin 2. fıkrası ise, "(2) Raporda, tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, gözlem ve inceleme konusu yapılan maddi vakıalar, gerekçe ve varılan sonuçlarla, bilirkişiler arasında görüş ayrılığı varsa, bunun sebebi, düzenlenme tarihi ve bilirkişi ya da bilirkişilerin imzalarının bulunması gerekir. Azınlıkta kalan bilirkişi, oy ve görüşünü ayrı bir rapor hâlinde de mahkemeye sunabilir..." hükmünü  içermekte olup;  "Bilirkişi raporunun verilmesi" başlıklı 280. maddesinde ise, bilirkişinin, raporunu, varsa kendisine incelenmek üzere teslim edilen şeylerle birlikte bir dizi pusulasına bağlı olarak mahkemeye vereceği, raporun verildiği tarihin rapora yazılacağı ve duruşma gününden önce birer örneğinin taraflara tebliğ edileceği; "Bilirkişi raporuna itiraz" başlıklı 281. maddesinin 1. fıkrasında ise, tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri  düzenlenmiştir.

ÇED süreci sonunda verilecek kararların yargısal denetimi yapılırken, seçilecek bilirkişiler arasında bir çevre mühendisinin bulunması, diğer bilirkişilerin ise projenin bulunduğu çevrenin özelliklerine göre ve proje tanıtım dosyası ve ÇED raporunu hazırlayan kişilerin uzmanlık alanları da dikkate alınmak suretiyle belirlenmesi önemli bir gereklilik olmakla birlikte; böyle bir heyet tarafından hazırlanacak bilirkişi raporunun, dava konusu proje kapsamında öngörülen faaliyetin çevresel etkilerinin ve bu etkilerin minimize edilmesi için Proje Tanıtım Dosyası ya da ÇED Raporu içinde yer verilen önlemlerin yeterli olup olmadığının tespit edilerek değerlendirilmesi açısından, tarafları tatmin edici düzeyde hazırlanmasının da önemli bir gereklilik olduğu açıktır. Belirtilen hususların sağlanması, adil bir yargılama yapılması açısından önem arz etmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, bilirkişi raporunda eksiklik veya belirsizlik arz eden hususların varlığı durumunda, Mahkemece bu hususların, bilirkişiye tamamlattırılması ya da belirsiz olan hususların açıklattırılması veya yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılabileceği sonucuna varılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü için İdare Mahkemesince Jeoloji Mühendisi Prof. Dr...., İnşaat Mühendisi Prof. Dr. ..., İmar Uzmanı Prof. Dr...., Çevre Mühendisi Prof. Dr. ..., Ziraat Mühendisi Prof. Dr...., Deniz Ulaştırma Mühendisi Prof. Dr. ..., Su Ürünleri Mühendisi Doç Dr. ..., Şehir Plancısı Doç. Dr.... ve Kılavuz Kaptan...'den  oluşan bilirkişi heyetine mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup; hazırlanan bilirkişi raporunda dava konusu "ÇED Olumlu kararı"nın, çevre mühendisliği disiplini haricindeki bilim dalları bakımından uygun olduğu, bilirkişi raporunun çevre mühendisliği disiplini açısından değerlendirmeler içeren kısmında yer alan tespitler uyarınca, dava konusu "ÇED Olumlu kararı"nın dayanağı nihai ÇED raporunda eksiklikler ve tutarsızlıklar bulunduğu ve teknik olarak uygun olmadığı yolunda görüş bildirildiği görülmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, hükme esas alınan bilirkişi raporunun çevre mühendisliği disiplini açısından değerlendirmeler içeren kısmında,  davalı yanında müdahil şirket tarafından yapılması planlanan "... Liman Tevsii ve Dip Tarama Kapasite Artışı Projesi" hakkında hazırlatılan ÇED raporunda yer alan bilgiler ile resmi raporlar kapsamında verilen bilgilerin tutarlı olmadığına ve "dip taramada kullanılacak araçlara ait emisyon hesaplamalarının verilmediği"ne yönelik değerlendirmelerde bulunulduğu ve belirtilen görüş dikkate alınarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmekte ise de; davalı yanında müdahil şirket tarafından sunulan ve ... Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr.... tarafından hazırlanan bilimsel mütalaada belirtilen konularda yapılan değerlendirmelerin açıklığa kavuşturulması gerektiği,  bu bağlamda, söz konusu itirazların değerlendirilmesi ve ÇED raporunda yukarıda belirtilen hususlarda yer alan bilgi, önlem ve taahhütlerin bilimsel ve teknik yönden yeterliliği konusunda bilirkişi heyeti tarafından tekrar bir değerlendirme yapılması gerektiği, başka bir ifadeyle bilirkişi raporunun  bu haliyle hükme esas alınabilecek nitelik ve yeterlilikte olmadığından, uyuşmazlığın tereddüte mahal vermeyecek şekilde çözümlenebilmesi ve yukarıda yer verilen hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla ek bilirkişi raporu alınması ve buna göre uyuşmazlığın esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla; yukarıda  belirtilen hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla  düzenlenecek ek rapor dikkate alınarak işin esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararının, yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak üzere bozulması gerektiği görüşüyle; İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddi yolunda verilen Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyoruz.
Danıştay — Esas No: 2024/270, Karar No: 2024/3548, Tarih: 30.05.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas  No : 2024/270
Karar  No : 2024/3548     
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... Odaları Birliği Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Valiliği 
VEKİLİ	: Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA): ... Yapı ve Turizm Anonim Şirketi 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... mevkii,  ... ada, ... parsel, ... ada, ..., ...... ... parsel sayılı taşınmazlarda gerçekleştirilmesi planlanan "Turizm Konaklama Tesisi ve Toplu Konut Proje Revizyonu İle Yat Yanaşma Yeri ve Mahmuz" projesine ilişkin olarak ... Valiliği tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporu ile dosyada yer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu  ... tarih ve ... sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:  Davacı tarafından, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun kendi içinde çelişkiler barındırdığı, aynı projeye ilişkin olarak daha önce açılan davalarda Mahkemelerce yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemeleri neticesinde hazırlanan beş ayrı bilirkişi raporu ile çeliştiği, proje tanıtım dosyasından alıntılarla oluşturulduğu ve hatalı inceleme ve değerlendirmelere dayandığı, gerçekleştirilmek istenilen projenin adında yer alan tesislere ilişkin bir kısım bilgiler verilmekle birlikte proje tanıtım dosyasında bütünlüklü bir değerlendirmenin yapılmamış olduğu, oysa proje adında da belirtildiği üzere turizm tesisleri, toplu konut yapıları, bu tesis ve yapılara ulaşım için kanallar, konaklayanların yatları için yanaşma/bağlama yeri, kanalların ve yat yerinde birikimin önlenmesi için mahmuz yapıları, proje adında belirtilmeyen söz konusu "yapıların" taşkın riskinden korunması iddiasıyla ve esasında kanallarla ulaşımın sağlanabilmesi ve yat yanaşma yerinin yapılabilmesi için dere ıslah ve yol geçiş menfez çalışmaları ve bu faaliyetlerin gerçekleştirilebilmesi için deniz dibi tarama ve tarama malzemesinin döküm çalışmalarının bir bütün olduğu, bu bütünlüğün ÇED sürecinin başladığı 2018 yılından itibaren belli olduğu ancak entegre nitelikteki projenin parçalara ayrılarak ÇED dosyaları hazırlandığı ve ayrı ayrı ÇED süreçleri işletildiği, bu durumun projenin gerçek anlamda etkilerinin tespit edilerek bütünlüklü biçimde değerlendirilmesinin önüne geçtiği, Mahkemece bu durumun değerlendirilmediği, bilirkişi raporuna yapılan itirazlarının ve projenin diğer unsurlarına ilişkin olarak sunulan bilirkişi raporlarının Mahkemece dikkate alınmadığı, Mahkemece yeni bir bilirkişi incelemesi yapılmaksızın hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararından önce tesis edilen iki ÇED Gerekli Değildir kararının iptali istemiyle açılan davalarda Mahkemelerce yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemeleri neticesinde hazırlanan beş adet bilirkişi raporunda dava konusu proje kapsamında "yapılan" turizm tesisi ve bağlantılı proje unsurlarının alanda yarattığı tahribatın ortaya konulduğu, aykırılıkların giderilebilecek biçimde yeniden projelendirilmesinin olanaklı olmadığının açıkça belirtildiği, dolayısıyla işbu davaya konu proje tanıtım dosyasında, önceki proje tanıtım dosyalarında tespit edilen eksikliklerin giderilmiş olduğundan söz edilmesinin mümkün olmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, önceki ÇED gerekli Değildir Kararlarının iptali istemiyle açılan davalarda hazırlanan bilirkişi raporlarında tespit edilen buluntuların, azmak yapısının bölgenin kültürel niteliğine ve kent savunmasının ayrılmaz bir parçası olması niteliğine yapılan vurgunun göz ardı edildiği,  1

. derece arkeolojik sit alanının dere ile proje alanından ayrıldığı dolayısıyla SİT alanı niteliğinde olmadığının ifade edildiği, bilirkişi raporunda kat irtifakının 01/04/2019 tarihinde tesis edildiği dolayısıyla belirtilen tarihteki Yönetmeliğe uygun olduğu ifade edilmiş ise de tapu kayıtları incelenediğinde kat mülkiyetine 14/10/2020 tarihinde geçildiğinin ve belirtilen tarihteki Yönetmeliğe uygun olmadığı, bilirkişi raporu kapsamında bilirkişilerce uzmanlık alanları dışında değerlendirmelerde bulunulduğu ve  bu durumun bilirkişi raporu içinde çelişki oluşmasına neden olduğu, proje kapsamında gerçekleştirilen yapılaşmaların proje alanının doğal florasını yok ettiği, bilirkişi raporunda; başlığında dahi mahmuz projesi olduğu ifade edilen projeye ilişkin kıyıda yapılaşma öngörülmediğinden bahisle kıyı florasına ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadığının belirtilmiş olmasının dahi bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olarak hazırlandığını gösterdiği ileri sürülmektedir.

2- Davalı yanında müdahil tarafından, Dava konusu proje alanının doğal sit alanı ya da tarım alanı niteliğinde olmadığı, proje alanının üzerinde en az 25-30 yıldır beton temelli turizm tesisleri bulunan imarlı bir alan olduğu, dava konusu işlemin ilişkin olduğu projenin mevcut turizm tesislerinin revizesinden ibaret olduğu, dava konusu projeye ilk verilen 07/06/2018 tarihli ÇED Gerekli Değildir kararının ...  İdare Mahkemesince iptaline karar verilmesi üzerine söz konusu Mahkeme kararında belirtilen iptal gerekçeleri dikkate alınmak suretiyle 310 oda kapasiteli turizm tesisi ile 175 konut kapasiteli toplu konut projesine ilişkin proje tanıtım dosyasının hazırlanarak idareye sunulması üzerine 24/01/2020 tarihli ÇED Gerekli Değildir kararının verildiği ancak davalı idarece 04/10/2022 tarihli yazıyla proje kapsamındaki yat yanaşma alanının ÇED Yönetmeliğinin Ek 2 listesinin 28