muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/1519, Karar No: 2024/1248, Tarih: 30.05.2024

Taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunması dava açma ehliyeti için gerekli sayılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, Antalya'da yaşayan davacı tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yapılan 28/12/2021 tarihli başvuruda;  yaşadığı bölgede her geçen sene yüksek sıcaklıklar, şiddetli fırtına, aşırı yağışlar, seller ve orman yangınlarının yaşandığı, bunun gibi iklim sorunları nedeniyle kendisiyle benzer şartlar altındaki pek çok çocuğun ve gencin yaşamının ve geleceğinin ciddi tehdit altında olduğu belirtilerek iklim krizi seferberliği ilan edilmesi ve bu kapsamda Orman Kanununun 17 nci Maddesinin Üçüncü Fıkrasının Uygulanması Hakkında Yönetmelik ile Orman Kanununun 18 inci Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik'in ve anlan Yönetmelik'ler uyarınca tesis edilen tüm işlemlerin iptal edilmesinin istenildiği, söz konusu başvurunun reddedilmesi üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, iklim krizi seferberliği ilan edilmesi istemiyle davalı idareye yaptığı başvurusu reddedilen davacının, başvurusu hakkında tesis edilen bu işleme karşı açtığı davada, somut, güncel ve meşru bir menfaat bağının bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Dava konusu diğer işlemlere gelince;
Uyuşmazlıkta; dava konusu Yönetmeliklerin, 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17.maddesinin 3.fıkrası ile 18.maddesine göre verilecek izinlere ve bu izinlerden tahsil edilecek bedellere ait iş ve işlemleri düzenlemek amacıyla çıkarıldığı, bu Yönetmelikler uyarınca ilgililere ormanlık alanlarda 6831 sayılı Kanun’un 17.maddesinin 3.fıkrası ile 18. maddesinde sayılan tesislerin yapılması hususunda izinlerin verildiği, davacı tarafından ise iklim krizi seferberliği ilan edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemle birlikte anılan Yönetmelikler ve bu Yönetmelikler uyarınca tesis edilen tüm işlemlerin, her bir Yönetmelik maddesi yönünden somut hukuka aykırılık nedeni ortaya konulmaksızın ve iptali istenilen işlemlerin neler olduğu belirtilmeksizin, anılan yönetmeliklerin tamamının ve bu kapsamda ormanlarda verilen tüm izinlerin iklim krizine sebep olduğu ve olacağı şeklinde genel bir iddia ile dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Kurulumuzca; hakkında tesis edilen başvurusunun reddine yönelik bireysel işleme karşı davacının dava açmaya ehliyetli bulunduğu sonucuna varılmış olmakla birlikte, bu aşamada davacının iptalini istediği Yönetmelikler ve bu kapsamda tesis edilen tüm işlemler hakkında bir değerlendirmede bulunulmamış olup, bu kısım hakkında öncelikle ilk inceleme hususları yönünden Dairece bir değerlendirme yapılması gerektiği, bu hususlarda bir sorun görülmezse işin esasına geçileceği tabiidir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.  Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle ehliyet yönünden reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 18/11/2022 tarih ve E:2022/6731, K:2022/6707 sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Danıştay Sekizinci Dairesine  gönderilmesine,
4. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
5. Kesin olarak, 30/05/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
 
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
Danıştay — Esas No: 2023/616, Karar No: 2024/2835, Tarih: 30.05.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 YEDİNCİ DAİRE 
Esas     No : 2023/616
Karar	No : 2024/2835       
 
TEMYİZ EDENLER	: 1- (DAVACI)...  Gümrükleme İthalat İhracat Sanayi ve                               Ticaret Limited Şirketi
		     VEKİLİ	  : Av. ... 
	 2- (DAVALI)  ...  Bakanlığı adına ...  Müdürlüğü   
VEKİLİ   	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ...  Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "kabuklu ceviz" ticari isimli eşyanın kıymetinin, gözetim kıymetine yüksetilmesi suretiyle yurt dışı gider olarak beyan edilerek ödenen gümrük ve katma değer vergilerinin, eşyanın fatura kıymetinden fazlasına ilişkin kısmının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi isteminin reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin ile fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi istemiyle dava açılmıştır.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Kısmen bozma kararına uymak suretiyle, faiz isteminin yasal faiz tutarını aşan kısmına hasren yapılan inceleme sonucunda; iade istemine konu serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 07/11/2019 tarihinden önce tescil edildiği ve tecil faiziyle iadeye ilişkin mevzuat değişikliğinin bu tarihten itibaren yürürlüğe girdiği anlaşıldığından, fazladan ödenen vergilerin 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da öngörülen yasal faiz oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesinin icap ettiği gerekçesiyle faiz isteminin yasal faizi aşan kısmı yönünden davanın reddine; 492 sayılı Harçlar Kanunu 3 sayılı tarifesi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan nispi harç ile istinaf ve temyiz aşamalarında idareden alınmayan harcın davacıdan tahsiline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI     : Davacı tarafından, fuzulen tahsil edilen vergilerin tecil faiziyle birlikte iade edilmesi ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılması  gerektiği; davalı idarece, davanın reddine karar verilmesine rağmen taraflarına vekalet ücreti verilmemesi ve aleyhlerine yargılama giderlerine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. 
TARAFLARIN SAVUNMALARI   : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

TARAFLARIN SAVUNMALARI   : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır.
Bu durumda, kararlarının Danıştay tarafından bozulması halinde, bölge idare mahkemelerince bozmaya ilişkin kararlar üzerine yeniden verilen kararlara karşı yapılan temyiz başvuruları, bozma kararındaki esaslara uyulup uyulmadığı yönünden incelenebilecektir.
Temyiz istemine konu yapılan kararın Dairemizin 17/05/2022 tarih ve E:2021/88, K:2022/2204 sayılı kararındaki esaslar doğrultusunda verildiği anlaşıldığından, temyiz konusu karar usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafından dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyiz istemlerinin, kararın, yargılama giderlerine ve vekalet ücretine ilişkin bölümüne gelince; 
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesi ile değişik 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, her ne kadar temyize konu kararla, ...  tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesine ilişkin fazladan ödenen vergilerin yasal faiz oranını aşan kısmı bakımından davanın reddine hükmedilmiş ise de, dava dilekçesinde davacının faiz isteminin yasal faize ilişkin olduğu, yargılama sonucunda da fazladan ödenen vergilerin yasal faiziyle iadesine karar verildiği hususu gözetildiğinde, istinaf ve temyiz aşamasında yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılması hukuka uygun düşmemiş olup, davalı idareye yüklenmesi icap etmektedir.
Bu husus, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç bulunmayan düzeltilmesi mümkün eksiklik olarak görüldüğünden, kararın yargılama giderleri yönünden düzeltilerek onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, temyize konu kararın vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrası da usul ve hukuka uygun olup, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan hüküm fıkrasının da bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır. 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle; 
1. Temyiz istemlerinin reddine,

Öte yandan, temyize konu kararın vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrası da usul ve hukuka uygun olup, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan hüküm fıkrasının da bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır. 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle; 
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararından, "6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesine göre aşağıda dökümü gösterilen 242,80 TL yargılama giderinin 48,60 TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına" ibaresinin "aşağıda dökümü gösterilen 242,80 TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına" olarak, "492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 3 sayılı Tarifesi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan nispi harç ile istinaf ve temyiz aşamalarında idareden alınmayan harcın davacıdan tahsiline"  dair ibarelerinin ise karardan çıkarılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 30/05/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2023/2177, Karar No: 2024/2870, Tarih: 30.05.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 YEDİNCİ DAİRE 
Esas     No : 2023/2177
Karar	No : 2024/2870    
 
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...  
VEKİLİ	: Av. ... 
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Bakanlığı adına ... Müdürlüğü 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ...  Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı adına 2020 yılında tescilli 9 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, satış faturasında yer alan kıymeti yerine, referans kıymete göre belirlenen kıymetten beyan edilip, tahakkuk ettirilerek ödenen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergilerinin, eşyaya ait faturalarda gösterilen kıymete göre fazlasına isabet eden kısmının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca  iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazla ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacı tarafından, uyuşmazlık konusu beyannamelerde yurt dışı gider beyanında bulunulduğu, ancak beyannamelerin tescili tarihinde eşyanın herhangi bir gözetim veya kayıt belgesi gerektiren bir düzenlemeye tabi olmadığı, yurtdışı gider olarak beyan edilen tutarların gözetim veya
 başkaca herhangi bir gidere ilişkin olduğuna dair beyannamelerde herhangi bir açıklamaya yer verilmediği, Gümrük Yönetmeliğinin 113. maddesi gereğince beyanların yükümlüsü açısından bağlayıcı
 olduğu, davacı tarafından gözetim belgesi alınması zorunluluğu nedeniyle gözetim kıymetinin esas alınmak suretiyle beyan etmek zorunda kalındığı iddialarıyla davanın açıldığı, ancak söz konusu eşyanın hangi düzenleme kapsamında gözetime veya referans kıymete tabi olduğu belirtilmediği gibi bu hususu tevsik edecek bilgi ve belgenin de ibraz edilmediği, 
bu durumda davacı adına tescilli uyuşmazlık konusu beyannameler muhteviyatı eşyaya ilişkin herhangi bir gözetim veya referans kıymet uygulamasının bulunmadığı, yurt dışı gider beyanlarının davacının kendi serbest iradesine dayandığı ve bu beyanın taahhüt niteliğinde olduğu ve beyan sahibini bağlayacağı dikkate alındığında, herhangi bir gözetim veya referans kıymet uygulamasına tabi olmayan eşyanın kıymetinin yurt dışı gider bölümünde yükseltmek suretiyle fazladan vergi ödendiğinden bahisle iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı  gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI    :  Beyannameler muhteviyatı eşyalar için davacı tarafından, referans kıymeti esas alınarak beyanda bulunulduğu, gümrük kıymetine esas bedelin satış bedeli olduğu, gümrük idarelerince satış bedelinin gerçekliği hususunda şüphe bulunması halinde yine aynı hükümlere göre kıymet belirleme yöntemine geçilebileceği, bir ithal eşyası için yalnızca gözetim veya referans kıymet gibi uygulamalar tek başına satış bedeli yönteminin terk edilmesi için yeterli bir sebep olmadığından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.  
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE   :
           MADDİ OLAY:
          Davacı adına 2020 yılında tescilli 9 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, satış faturasında yer alan kıymeti yerine, referans kıymete göre belirlenen kıymetten beyan edilip, tahakkuk ettirilerek ödenen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergilerinin, eşyaya ait faturalarda gösterilen kıymete göre fazlasına isabet eden kısmının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca  iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazla ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.  
            İLGİLİ MEVZUAT:

İLGİLİ MEVZUAT:
	4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu  maddenin  2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş; 26. maddesinde ise, 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.	 
            4458 sayılı Kanun'un 61. maddesinin 2. fıkrasında, aksine hüküm bulunmadıkça, eşyanın beyan edildiği gümrük rejimine ilişkin tüm hükümlerin uygulanmasında esas alınacak tarihin, beyannamenin tescil edildiği tarih olduğu, 3. fıkrasında, beyannamenin, ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlayacağı ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulacağı; 211. maddesinin 1. fıkrasında,  kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı, ancak, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş olması halinde bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği hükümleri yer almaktadır.

Öte yandan; yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 gün ve E:1965/13; K:1966/6 sayılı kararında, aykırı içtihatlar, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda birleştirilmiştir. Bu bakımdan; 4458 sayılı Kanunun benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da, iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin, açıkça; yani, herhangi bir inceleme, araştırma ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulu aranmalıdır.      
 
            HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Ticaret Bakanlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Bu suretle, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğler ile gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşya için ''birim kıymet'' belirlenerek, eşyanın bu kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde, ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirilmiştir.
İthal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerekmektedir. Öte yandan; davalı İdarece belirlenen gözetim kıymeti, eşyanın 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmiş gerçek kıymeti olmadığından, gümrük kıymetinin tespitinde esas alınamayacağı, Dairemizin öteden beri istikrarlı biçimde uygulanagelen içtihadıdır.
Uygulamada, gümrük müdürlüklerince, anılan Tebliğlerle, önceden belirli eşyalara özgü ve nesnel olarak belirlenen gözetim kıymeti dışında da, çeşitli veriler (GÜVAS, Bakanlık Karar Destek Sistemi/Kıymet Veri Bankası, distribütör fiyatları, vb..) esas alınarak ek tahakkuk ve ceza işlemleri tesis edilirken; yine mükelleflerce, yapılan ithalatlarda, sonradan ek tahakkuk ve ceza işlemine maruz kalmamak amacıyla, bahsi geçen veriler esas alınarak eşyaya ilişkin fatura kıymeti üzerinde bir kıymetle ihtirazi kayıtla beyanda bulunularak tahakkukun ihtirazi kayda konu kısmına karşı veya 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iade başvurusuna konu edilmek suretiyle tesis edilen işlemlere karşı davalar açılmaktadır.

Olayda, davacının geri verme başvurularına konu ettiği beyannameler muhteviyatı eşyalar için gözetim kıymet uygulaması bulunmadığı halde, yurt dışı gider olarak ek kıymet beyanında bulunulduğunun belirtildiği, ithalata konu eşyanın kıymetinin, zorlayıcı yasal bir düzenleme söz konusu olmaksızın tamamen yükümlünün kendi iradesiyle beyan edildiği anlaşıldığından, yukarıda değinilen Danıştay İçtihadı Birleştirme kararı uyarınca 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine istinaden kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş, tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilmiş vergilerin iade istemine konu olabilmesi için aranan yanlışlıkla alındığı veya fuzulen tahsil olunduğu anlaşılan bir verginin söz konusu olmadığı anlaşıldığından, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iade istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, temyize konu vergi dava dairesi kararında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.	
KARAR SONUCU :
            Açıklanan nedenlerle; 
1. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, 
2.  ... TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 30/05/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
 
                                                          (X) KARŞI OY :
Olayda, iade istemine konu vergilerin davacının beyanına göre tahsil edildiği tartışmasız olmakla birlikte, beyannamede eşyaya ilişkin fatura kıymeti ile yurt dışı gider adı altında beyan olunan kıymet farkının bulunduğu, vergi tahakkuk ve tahsilinde fatura bedelinin gerçeği yansıtmadığı yönünde herhangi bir veri, emsal referans veya tespitin bulunmadığı, dolayısıyla beyan ile fatura kıymeti arasındaki yüksek farkın serbest iradeyle beyan edildiğinin kabulünün hayatın olağan akışı ve ticari hayatın gerçekleriyle bağdaşmayacağı, bu bakımdan; davacıdan tahsil edilen vergilerin, eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının iade edilmemesi hukuki duruma aykırılık oluşturacağından, temyiz isteminin kabulü ve kararın bozulması gerektiği oyu ile,  Dairemiz kararına katılmıyorum.