muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2019/5404, Karar No: 2024/2454, Tarih: 02.05.2024

02/05/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY:
(X)- Uyuşmazlık; belediye tüzel kişiliğinin, belediye iştiraki olan Anonim Şirket ve Limited Şirketlerin genel kurulunda kim tarafından temsil edileceği ve yine bu şirketlerde yönetim kurulu üyesi veya müdürler kurulu üyesi olan belediye tüzel kişiliğinin şirket yönetim kurulunda kim tarafından temsil edileceğine ilişkindir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 127. maddesi uyarınca, belediyeler, mahalli-müşterek ihtiyaçların karşılanması için, kuruluş esasları kanunla belirlenen ve karar organları, gene Kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir. 5393 sayılı Belediye Kanununun 2. kısmında da, belediyenin organları; Belediye Meclisi, Belediye Encümeni ve Belediye Başkanı olarak düzenlenmiş olup; her bir organın görev ve yetkileri bu Kanunda sayma yoluyla belirtilmiştir. Kamu yönetiminde, yetkilerin Kanundan kaynaklanması ve hangi idare tarafından kullanılacağının Kanunla belirlenmesi gerektiğine ilişkin ilke uyarınca yetki kamu düzeniyle ilgilidir ve yetkisiz makamca tesis edilen işlem iptali matuftur. Bu itibarla görev ve yetkileri 5393 sayılı Yasa ile belirlenen belediye organlarının birbiri yerine işlem tesis etmesi mümkün bulunmamaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanununun 70. maddesi ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 26. maddesinde; belediyelerin, kendi görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta (Türk Ticaret Kanunu) öngörülen usullere göre sermaye şirketi kurabileceği hükme bağlanmış olmasına karşın, hükümde bu şirketlerde belediyenin temsiline ilişkin hususlara yer verilmemiştir. Bu itibarla söz konusu şirketlere ilişkin ilgili mevzuat hükümleri ile belediyenin organlarının bu şirketlere dair yetkilerinin kapsamının belirlenmesi gerekmektedir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Anonim Şirketleri düzenleyen bölümünün, "Kamu tüzel kişilerinin yönetim kurulunda temsili" başlıklı 334. maddesinde; "Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişilerinden birine, esas sözleşmede öngörülecek bir hükümle, pay sahibi olmasalar da, işletme konusu kamu hizmeti olan anonim şirketlerin yönetim kurullarında temsilci bulundurmak hakkı verilebilir.
(2) Birinci fıkrada yazılı şirketlerde pay sahibi olan kamu tüzel kişilerinin yönetim kurulundaki temsilcileri, ancak bunlar tarafından görevden alınabilir.
(3) Kamu tüzel kişilerinin yönetim kurulundaki temsilcileri, genel kurul tarafından seçilen üyelerin hak ve görevlerini haizdir. Kamu tüzel kişileri, şirket yönetim kurulundaki temsilcilerinin bu sıfatla işledikleri fiillerden ve yaptıkları işlemlerden dolayı şirkete ve onun alacaklılarıyla pay sahiplerine karşı sorumludur.

(2) Birinci fıkrada yazılı şirketlerde pay sahibi olan kamu tüzel kişilerinin yönetim kurulundaki temsilcileri, ancak bunlar tarafından görevden alınabilir.
(3) Kamu tüzel kişilerinin yönetim kurulundaki temsilcileri, genel kurul tarafından seçilen üyelerin hak ve görevlerini haizdir. Kamu tüzel kişileri, şirket yönetim kurulundaki temsilcilerinin bu sıfatla işledikleri fiillerden ve yaptıkları işlemlerden dolayı şirkete ve onun alacaklılarıyla pay sahiplerine karşı sorumludur. 
Tüzel kişinin rücû hakkı saklıdır." hükmü; Limited Şirketleri düzenleyen 623. maddesinde; "Şirketin yönetimi ve temsili şirket sözleşmesi ile düzenlenir. Şirketin sözleşmesi ile yönetimi ve temsili, müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa veya tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilir. En azından bir ortağın, şirketi yönetim hakkının ve temsil yetkisinin bulunması gerekir.
 Şirketin müdürlerinden biri bir tüzel kişi olduğu takdirde, bu tüzel kişi bu görevi tüzel kişi adına yerine getirecek bir gerçek kişiyi belirler" hükmü bulunmakta olup; bu hükümler uyarınca belediye tüzel kişisi, Yönetim Kurulundaki gerçek kişi temsilcisini kendisi atayıp, kendisi görevden alacaktır. Yine Türk Ticaret Kanununun "genel kurula katılma" başlıklı 425. maddesi uyarınca, genel kurula pay sahibinin kendisi katılabileceği gibi, pay sahibi olan veya olmayan bir kişiyi de temsilci olarak genel kurula yollayabilecektir.
5393 sayılı Belediye Kanununun "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinde; Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ile yatırım ve çalışma programlarını, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek
b) Bütçe ve kesinhesabı kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile
fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak
c) Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve onaylamak, büyükşehir ve il belediyelerinde il çevre düzeni plânını kabul etmek. (Ek cümle: 1/7/2006-5538/29 md.) Belediye sınırları il sınırı olan Büyükşehir Belediyelerinde il çevre düzeni planı ilgili Büyükşehir Belediyeleri tarafından yapılır veya yaptırılır ve doğrudan Belediye Meclisi tarafından onaylanır.
d) Borçlanmaya karar vermek
e) Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek
f) Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek
g) Şartlı bağışları kabul etmek
h) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşbin YTL'den fazla dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile tasfiyeye, kabul ve feragate karar vermek

f) Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek
g) Şartlı bağışları kabul etmek
h) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşbin YTL'den fazla dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile tasfiyeye, kabul ve feragate karar vermek
i) Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununa tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek
j) Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek
k) Meclis başkanlık divanını ve encümen üyeleri ile ihtisas komisyonları üyelerini seçmek
l) Norm kadro çerçevesinde belediyenin ve bağlı kuruluşlarının kadrolarının ihdas, iptal ve değiştirilmesine karar vermek
m) Belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek
n) Meydan, cadde, sokak, park, tesis ve benzerlerine ad vermek; mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesine karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerini kabul etmek
o) Diğer mahallî idarelerle birlik kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya veya ayrılmaya karar vermek.
p) Yurt içindeki ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının izniyle yurt dışındaki belediyeler ve mahallî idare birlikleriyle karşılıklı iş birliği yapılmasına; kardeş kent ilişkileri kurulmasına; ekonomik ve sosyal ilişkileri geliştirmek amacıyla kültür, sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve projeler gerçekleştirilmesine; bu çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri yapma, yaptırma, kiralama veya tahsis etmeye karar vermek
r) Fahri hemşehrilik payesi ve beratı vermek
s) Belediye başkanıyla encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak
t) Mücavir alanlara belediye hizmetlerinin götürülmesine karar vermek
u) İmar plânlarına uygun şekilde hazırlanmış belediye imar programlarını görüşerek kabul etmek" hükmü yer almakta olup;
 37. maddesinde, "Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Belediye başkanı, ilgili kanunda gösterilen esas ve usûllere göre seçilir" hükmü; "Belediye başkanının görev ve yetkileri" başlıklı 38. Maddesinde; "a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak
b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak
c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek
d) Meclise ve encümene başkanlık etmek

b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak
c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek
d) Meclise ve encümene başkanlık etmek
e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek
f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak
h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek
j) Belediye personelini atamak
k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini denetlemek
l) Şartsız bağışları kabul etmek
m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak
o) Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak
p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak" hükmü; 42. maddesinde ise; "Belediye başkanı, görev ve yetkilerinden bir kısmını uygun gördüğü takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan belediye görevlilerine devredebilir." hükmü bulunmaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 17. maddesinde; "Büyükşehir belediye başkanı, büyükşehir belediye idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Büyükşehir belediye başkanı, ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre büyükşehir belediyesi sınırları içindeki  seçmenler tarafından doğrudan seçilir; 18. maddesinde; Büyükşehir belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye teşkilatının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, beldenin ve belediyenin hak ve menfaatlerini korumak
b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi hazırlamak ve uygulamak, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini belirlemek, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak
c) Büyükşehir belediye meclisi ve encümenine başkanlık etmek, bu organların kararlarını uygulamak
d) Bu Kanunla büyükşehir belediyesine verilen görev ve hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde uygulanabilmesi için gerekli önlemleri almak
e) Büyükşehir belediyesinin ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin etkin ve verimli yönetilmesini sağlamak, büyükşehir belediyesi ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin bütçe tasarılarını, bütçe üzerindeki değişiklik önerilerini ve bütçe kesin hesap cetvellerini hazırlamak
f) Büyükşehir belediyesinin hak ve menfaatlerini izlemek, alacak ve gelirlerinin tahsilini sağlamak

e) Büyükşehir belediyesinin ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin etkin ve verimli yönetilmesini sağlamak, büyükşehir belediyesi ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin bütçe tasarılarını, bütçe üzerindeki değişiklik önerilerini ve bütçe kesin hesap cetvellerini hazırlamak
f) Büyükşehir belediyesinin hak ve menfaatlerini izlemek, alacak ve gelirlerinin tahsilini sağlamak
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla, büyükşehir belediyesi adına sözleşme yapmak, karşılıksız bağışları kabul etmek ve gerekli tasarruflarda bulunmak
h) Mahkemelerde davacı veya davalı sıfatıyla ve resmî mercilerde büyükşehir belediyesini temsil etmek, belediye ve bağlı kuruluş avukatlarına veya özel avukatlara temsil ettirmek
i) Belediye personelini atamak, belediye ve bağlı kuruluşlarını denetlemek
j) Gerektiğinde bizzat nikâh kıymak
k) Diğer kanunların belediye başkanlarına verdiği görev ve yetkilerden büyükşehir belediyesi görevlerine ilişkin olan hizmetleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak
l) (İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 25/1/2007 tarihli ve E.: 2004/79, K.: 2007/6 sayılı Kararı ile.)
m) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilerle ilgili faaliyetlere destek olmak üzere engelli merkezleri oluşturmak" hükmü yer almaktadır.
Öte yandan 5393 sayılı Yasanın "Faaliyet raporu" başlıklı 56. maddesinde, belediye başkanının, belediye, bağlı kuruluş ve işletmeler ile belediye  ortaklıklarına ilişkin bilgi ve değerlendirmesi içeren faaliyet raporunu hazırlayacağı, 26. maddesinde ise başkanca hazırlanan faaliyet raporunun meclis tarafından yetersiz bulunması halinde başkanın başkanlığının düşürülebileceği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre; tüzel kişi pay sahibi, kendisini genel kurulda temsilcisi vasıtasıyla temsil ettirecek; şirketteki (yönetim kurulundaki) temsilcisini de yine kendisi atayıp, kendisi görevden alacaktır. Bu durum temsil yetkisine; pay sahibi belediyeyi kimin temsil ettiğine ilişkindir. Bu itibarla; pay sahibi belediye tüzel kişisi de belediyenin temsilcisi olan başkan tarafından ya da başkanın yetkilendirdiği kişi tarafından şirkette temsil edilecektir. Şirketteki temsilcinin belediye tüzel kişiliği temsilcisinden ayrı bir kişi olduğunu  söylemek, yasayla belediyeye temsilci kılınan kişinin başkan olması karşısında imkansız olup, bunun için yasal bir dayanak bulunması gerekmektedir.

Yukarıda yer verilen belediye mevzuatı uyarınca, belediyelerin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi belediye başkanıdır ve başkan dilerse bu yetkisini üst düzey görevlilere devredebilir. Başkana tanınan açık temsil yetkisinin, belediyenin diğer organları tarafından sınırlanmasına olanak bulunmadığı gibi, bu yetki başka bir belediye organı tarafından da kullanılamaz. Aksi yaklaşımın, yürütme organının yetkisinin gaspı niteliğini taşıyacağı açık olup, Yasadan doğmayan bir yetkinin kullanılması sonucunu doğuracaktır. Meclisin karar organı olarak, temsile yetkili olan kişiyi de belirleme konusunda yetkili olduğu yönündeki kabul Yasayla başkana tanınan temsil yetkisinin yok sayılması sonucunu doğurur ki bu halde başkana ait tüm yetkiler konusunda meclisçe karar alınması gibi Yasaya aykırı bir durum ortaya çıkar.
Bu itibarla; belediyenin organlarının yetkilerini ve sınırlarını açıkça ve sayma yoluyla belirleyen Belediye Yasalarında; meclisin, şirket kurmak yetkisi açıkça hükme bağlanmış olmasına karşın, meclisin yetkileri arasına belediye iştiraki olarak kurulan şirketin yönetim ve genel kurulunda belediye tüzel kişiliğini temsil edecek gerçek kişiyi belirlemek gibi bir yetkiye yer verilmediği; bu hususta kanun koyucunun belediyenin temsilcisi olarak başkana görev ve yetki vermesi sebebiyle esasen meclise bu yetkinin kanun koyucu tarafından bilinçli olarak verilmediğinin anlaşıldığı, böyle bir yetkinin idari tasarruflarla tanınmasının, Yasayla tanınan başkanın temsil yetkisine ters düşeceği görülmekle Genelgenin başkanın yetkilerini yok sayan düzenlemeleri içerdiği anlaşıldığından üst hukuk normu niteliğindeki Belediye Yasalarına aykırı olduğu açıktır.
Öte yandan; belediye başkanına tanınan yetkiler arasında belediye teşkilatı ve bağlı kuruluş yanında işletmeleri de yönetmek ve denetlemek yetkisinin (5216, 18 (e)  ve 5393, 38 (k)) bulunduğu anlaşıldığından, belediye işletmesi olduğu tartışmasız olan şirketleri yönetme ve denetleme yetkisi başkana ait olacaktır. Kaldı ki, bu şirketlere ilişkin faaliyetler konusunda 5393 sayılı Yasanın 56. maddesi uyarınca faaliyet raporu hazırlayıp, meclisin denetimine sunan ve yetersiz bulunması halinde meclisçe 26. madde uyarınca görevine son verilebilen başkanın, söz konusu şirketleri yönetme yetkisi kapsamında Yönetim Kurulundaki temsilcisini de değiştirme hak ve yetkisi bulunmaktadır. Bu yetkinin meclise ait olduğunun kabulü şeklindeki yaklaşımın, meclisin bu şirketleri hem yönetip hem denetleyebileceği gibi Yasanın amaç ve sistematiğine aykırı bir sonuca yol açacağı açıktır.
Belirtilen nedenlerle; belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğu Yasa ile hükme bağlanan, başkana ait temsil yetkisinin meclisin kararı ile kullanabileceği yönündeki davaya konu Genelgenin hukuka aykırı olduğu ve iptali gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.
KARŞI OY :

Belirtilen nedenlerle; belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğu Yasa ile hükme bağlanan, başkana ait temsil yetkisinin meclisin kararı ile kullanabileceği yönündeki davaya konu Genelgenin hukuka aykırı olduğu ve iptali gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.
KARŞI OY :
(XX)- Dosyanın incelenmesinden, ... Ticaret Sicili Memurluğu, ... Ticaret Sicili Müdürlüğü ve ... Ticaret Sicili Müdürlüğünün Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğüne gönderdikleri ve özetle; Belediyelerin iştiraki olduğu şirketlerdeki belediye tüzel kişiliğindeki temsilcilerinin değiştirilmesi yetkisinin belediyelerdeki hangi organ (belediye başkanı, belediye encümeni, belediye meclisi) tarafından yapılabileceği hususunda düşünülen tereddütün giderilmesini istemeleri üzerine Ticaret Bakanlığınca konunun doğrudan cevaplanması yerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığına intikal ettirildiği ve oradan alınan cevaba göre dava konusu Genelgenin hazırlanarak gönderildiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu Genelge ile, yerel yönetimlere ait şirketlerdeki belediye temsilcisinin belediye başkanınca değil, belediye meclisince belirleneceği öngörüldüğüne göre, belediyelerin statüsünün, merkezi yönetimin yerel yönetimler üzerindeki vesayet yetkisinin kapsamının ve  Ticaret Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve yetkilerinin, öncelikle belirlenmesi gerekmektedir.
1-Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 123. maddesi, idarenin kuruluş ve görevleriyle bütün olduğunu belirtirken, aynı zamanda bu bütünlük içindeki yapılanmanın merkezden ve yerinden yönetim esaslarına dayanmasını öngörmektedir. Böylece Anayasa üniter devlet yapısı içinde merkezden ve yerinden yönetim esaslarına dayalı karma bir yapıyı benimsemiştir. Nitekim Anayasa'nın "1. Merkezi idare" başlıklı 126. maddesinde, "Türkiye, merkezi idare kuruluşu bakımından, coğrafya durumuna, ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre, illere; iller de diğer kademeli bölümlere ayırılır.
İllerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır.
Kamu hizmetlerinin görülmesinde verim ve uyum sağlamak amacıyla, birden çok ili içine alan merkezi idare teşkilatı kurulabilir. Bu teşkilatın görev ve yetkileri kanunla düzenlenir." kuralına, "2. Mahalli idareler" başlıklı 127. maddesinde de "Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.
Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir,
....
Merkezi idare, mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahiptir..." düzenlemesine yer verilmiştir.

Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir,
....
Merkezi idare, mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahiptir..." düzenlemesine yer verilmiştir.
Değinilen kurallara bakıldığında, "yerinden yönetim ilkesi"nin Türkiye'de anayasal temele sahip olduğunu ve bu ilkenin Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilatına egemen olan bir anayasal ilke olduğunu kabul etmek gerekmektedir. Bu bağlamda Anayasa "yerinden yönetim ilkesi"ne büyük önem vererek, onu yasa koyucuyu da bağlayan bir ilke durumuna getirmiş bulunmaktadır.
Görüldüğü gibi, Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilatı önce merkezi idare (devlet) ve yerinden yönetim kuruluşları olmak üzere ikiye ayrılır. Merkezi idare de kendi içinde merkez teşkilatı ve taşra teşkilatı olmak üzere ikiye ayrılır. Merkez teşkilatında Cumhurbaşkanlığı ve bakanlıklar, taşra teşkilatında da iller ve ilçeler bulunmaktadır.
Yerinden yönetim kuruluşları ise hizmet ve yer yönünden olmak üzere ikiye ayrılır. Hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşları; Yükseköğretim Kurulu, Üniversiteler, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu v.b. kamu kurumlarından oluşur. Yer yönünden yerinden yönetim kuruluşlarına kısaca yerel yönetimler (mahalli idareler) denir. Bunlar il özel idareleri, belediyeler ve köylerdir. 
Yerel yönetimler, belli bir toprak parçası üzerinde yaşayan insan topluluğunun oluşturduğu, merkezi idare karşısında belli bir özerkliğe sahip, ama onun vesayetine tabi kamu tüzel kişileridir. Bu tanımdan hareket edildiğinde bir kuruluşun "yerel yönetim" olarak nitelendirilebilmesi için onun; insan topluluğuna, toprağa, kamu tüzel kişiliğine, merkezi idare karşısında belli bir özerkliğe sahip olması ve merkezi idarenin vesayet denetimine tabi olması gerekmektedir.
Yerel yönetimlerin, kendi kendilerini örgütlendirme yetkileri bulunmamaktadır. Zira yerel yönetimler, özerk bir kural koyma yetkisine de sahip değildir. Yerel yönetimler ancak kanuna dayanarak ve kanuna aykırı olmamak koşuluyla düzenleyici işlem yapabilirler. Yerel yönetimler için idarenin kanuniliği ilkesi tamamıyla geçerli olan bir ilkedir. Yerel yönetimlerin kuruluş, işleyiş ve yetkilerini belirleme yetkisi, kendilerine değil, merkezi idarenin, yani devletin bir organı olan yasama organına aittir.