muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2021/6725, Karar No: 2024/2583, Tarih: 21.05.2024

Bunun üzerine, dava konusu işlemin iptali ile davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı ücret alacaklarının, ilişiğinin fiilen kesildiği 01/01/2020 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte tüm özlük, mali ve sosyal haklarının ödenmesine ve işlem neticesinde uğradığı acı,elem ve ızdırap sebebiyle 10.000-TL tutarındaki manevi zararın ödenmesine karar verilmesi  istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin 3. fıkrasında; "Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, planlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plancısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir..." hükmüne yer verilmiş; 5. fıkrasında; 3. ve 4. fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personel hakkında, bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda, vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) bendine göre istihdam edilenler hakkındaki hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) bendinde ise; "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir" şeklinde tanımlanmıştır.	
06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kabul edilen ve 28/06/1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde; bu Esasların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı, "Sözleşmenin feshi" başlıklı Ek 6. maddesinin (d) bendinde ise; "Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması" halinde, personelin sözleşmesinin tek taraflı feshedileceği düzenlenmiştir. 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca, sözleşmeli personel çalıştırma, personelin sözleşmesini yenilememe konusunda belediyelerin takdir yetkisinin bulunduğu, idarenin bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı, diğer bir ifadeyle idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği açık olmakla birlikte, idarelerin bu takdir yetkisinin de mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu ve takdire dayanan işlemlerin sebep ve maksat yönünden yargı denetimine tabi bulunduğu hususları idare hukukunun bilinen ilkelerindedir. 
	Uyuşmazlıkta; davacının, Antalya Büyükşehir Belediyesinde 2019 yılı sonuna kadar sözleşmeli görev yaptığı, 2019 yılı sonunda hizmetine ihtiyaç kalmadığından bahisle sözleşmesinin yenilenmediği anlaşılmakta olup, dosyadaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Şehir Tiyatrosu Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile seçici jüri tarafından oyuncu seçmeleri yapılarak 10 erkek, 10 kadın olmak üzere 20 oyuncu personelin 
                               Kaynakları A.Ş. vasıtasıyla işe başlatıldığı, davalı Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla sözleşmesi yenilenmeyen kadroların iptal edildiği, diğer yandan, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, sözleşmeli personel istihdamının belirli bir süre ile sınırlandırıldığı ve bu süre sonunda idarenin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, sözleşmeli personel çalıştırma, personelin sözleşmesini yenilememe konusunda takdir yetkisinin bulunduğu ve bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı da göz önüne alındığında, hizmetine ihtiyaç kalmadığı anlaşılan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
	Bu itibarla, davalı idarece, dava konusu işlemin iptali ile davacının parasal hak isteminin kabulüne, işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal haklarının, dava tarihi olan 11/02/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, parasal hak isteminin kabulüne, işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal haklarının hesaplanarak dava tarihi olan 11/02/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.  Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 21/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2022/3763, Karar No: 2024/2294, Tarih: 21.05.2024

"İçtihat Metni"
            T.C.
   D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas   No : 2022/3763
Karar  No : 2024/2294 
DAVACI	: ... Odası
VEKİLİ	: Av. ...
 
DAVALILAR	: 1- ... Bakanlığı (E-Teblgat)
VEKİLLERİ	: Hukuk Müşaviri ..., Hukuk Müşaviri ...
	  2-... Bakanlığı (E-Teblgat)
VEKİLİ	: Av....
	  3-... A.Ş. (...) Genel Müdürlüğü
	  (E-Teblgat)	  
VEKİLLERİ	: Av. Ertuğ ÖZDEMİR, Av. Aysun KAYMAZ
DAVANIN KONUSU	 :... A.Ş. Genel Müdürlüğü Yatırımlar İzleme Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olduğu ileri sürülen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI   : Dava konusu karar ve talimatların orman ve mera alanlarında bulunan yapılar için alınan yapı kayıt belgelerine istinaden elektrik ve doğalgaz bağlatma taleplerinin kabulüne ilişkin olduğu, bu doğrultuda ülke genelinde uygulamaya geçildiği, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 21/01/2019 tarih ve 3807618 sayılı yazısı ile Mera Kanunu kapsamında kalan alanlarda yapı kayıt belgesi düzenlenmemesi gerektiği, bu alanlarda yapılan yapıların işgal ve tecavüz olarak değerlendirilerek ilgili mevzuatınca suça konu olacağının bildirildiği, Mera Kanunu uyarınca mera tahsis değişikliği yapılmadan mera alanının kullanımının mümkün olmadığı, bu nedenle davalı Bakanlıkların karar ve talimatlarının hukuka aykırı olduğu, "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğin  6. ve 7. maddelerinin iptali ile söz konusu Tebliğin dayanağı olan 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen Geçici 16. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğundan bahisle iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması istemli açılan davada, Danıştay Savcısının taleplerin kabulü yolundaki görüşüne rağmen davanın Danıştay Altıncı Dairesi'nin 03/12/2020 tarih ve E:2019/17473, K:2020/12030 sayılı kararıyla reddedildiği, davalı Bakanlıkların hiç vakit kaybetmeden işe koyulduğu, ancak gerek Danıştay kararı gerekse de Tarım ve Orman Bakanlığı görüşü dikkate alındığında 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesinin mera ve ormanlara uygulanmasının mümkün olmadığı, bu nedenle dava konusu işlemlerin iptali gerektiği, zira bu talimatların uygulanması ile özel kanunların hiçe sayıldığı ve kaçak yapı sahiplerine imar affı getirilerek kazanılmış hak oluşturulduğu; ehliyet yönünden, kendilerinin alanına ilişkin tek meslek odası olduğu, üyelerinin tüm toplumsal, ekonomik ve mesleki sorunları ile doğrudan ilgilenmekle ve ülkemizin tarımsal kaynaklarının, topraklarının korunması için gereken her türlü girişimde bulunmakla yükümlü olduğu, sair mevzuatta bu hususlarda ziraat mühendislerine yetki ve görev verildiği, toprakların kaybına neden olacak her türlü düzenlemenin karşısında olunduğu ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, usul yönünden, davacının meşru, kişisel ve güncel bir menfaati olmadığı tespit edilirse davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği; esas yönünden, 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesinin, afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması, böylece bu yapıların yıktırılıp yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar malikler ile idareler arasında imar mevzuatından kaynaklanan problemlerin ortadan kaldırılması, bir nevi imar barışının sağlanması amacıyla yürürlüğe konulduğu, maddenin dokuzuncu ve onbirinci fıkralarında yapı kayıt belgesi alınamayacak “alanlar" ile “yapılar"ın belirtildiği, bunların dışındaki 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış olan bütün ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların yapı maliklerinin talebine istinaden mezkûr madde hükümlerinden faydalanabileceği, sosyal donatı için herhângi bir idareye tahsis edilmiş taşınmazlar hariç olmak üzere Hazine ve belediye mülkiyetindeki taşınmazlarda, tescil harici alanlarda ve kıyı, orman, tarım arazisi, yaylak, kışlak, mera gibi özel kanuna tâbi alanlarda 31/12/2017 tarihinden önce imar mevzuatına aykırı olarak yapılmış olan yapılar için yapı kayıt belgesi alınarak maddeden faydalanılabileceği, yapı kayıt belgesi alınan yapılarla ilgili olarak sadece 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği, bunun dışında herhangi başka bir Kanun uyarınca “yıkım kararı" veya ”para cezası" verilmesi yönünde işlem yapılabileceği ve belgenin bu yıkım veya para cezası kararlarının iptalini sağlamayacağı, özel kanunlar (Kıyı, Orman, Mera, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, Doğal Sit, Arkeolojik Sit, Kentsel Sit, Askeri Güvenlik Alanı ile ilgili kanunlar vs.) kapsamında kalan yapılar için yapı kayıt belgesi alınabileceği, ancak bu yapılar hakkında özel kanunlar veya herhangi bir mahkemece verilmiş yıkım kararı veya para cezası var ise belgenin bu kararların uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği, kıyıların, tarım, mera, yaylak ve ormanların yapılaşmaya açılması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, yapı kayıt belgesi alınan yapılara su, elektrik ve doğalgaz hizmetlerinin bağlanması hakkı tanınmış olduğundan, özel kanunlara tâbi taşınmazlar dahil belge alınabilecek alanlarda bulunan yapılar/bağımsız bölümler/aykırılıklar için usulüne uygun olarak belge alınmış ise bu yapılar hakkında tâbi oldukları özel kanunlar uyarınca yıkım kararı alınıp yapı yıktırılmadığı sürece ve bu yapıların bulunduğu alanların tâbi olduğu ilgili mevzuatı kapsamında veya teknik olarak herhangi bir engel bulunmadığı sürece, bu yapılara elektrik, su ve doğalgaz bağlanması gerektiği, söz konusu hizmetin bağlanması kapsamında özellikle güvenlik bakımından özel şartlar aranıyor ise, ilgili idarelerce yapı sahiplerinden bu şartların yerine gelirilmesinin istenilmesinin mümkün olduğu savunulmaktadır.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, usul yönünden, davacının meşru, kişisel ve güncel bir menfaati olmadığı tespit edilirse davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği; esas yönünden,	3194 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 16. madde ve Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın 6. maddesi uyarınca, mera, orman gibi özel kanunlar kapsamındaki alanlarda yapılmış olan ve yapı kayıt belgesi almış yapılar için, elektrik ve doğal gaz bağlantı/abonelik değerlendirilmesine ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın dava konusu yazısı doğrultusunda, dava konusu edilen işlemlerin, Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasları yürütmekle sorumlu mezkûr Bakanlığın taleplerinin ilgililere tebliği niteliğinde olduğu, 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi kapsamında düzenlenen yapı kayıt belgesinin, Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin "Bağlantı başvurusu" başlıklı 10. maddesindeki bağlantı başvurusunda istenen belgeler arasında yer alan tapu kaydı ve yapı kullanım izni belgeleri yerine kabul edilerek yapılan bağlantı başvurularının sonuçlandırılması gerektiği, ancak yapı kayıt belgesinin geçerliliğini kaybetmesi durumunda bağlantı hakkı kazanan kullanıcının enerjisinin kesilebileceği, söz konusu bağlantı hakkının kazanılmış hak olarak kabul edilemeyeceği savunulmaktadır. 
	... Genel Müdürlüğü tarafından, usul yönünden, davacının meşru, kişisel ve güncel bir menfaati olmadığı tespit edilirse davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde öngörülen dava açma sürelerinin sona ermesinden sonra açılan işbu davada süre aşımı olduğu; esas yönünden, dava konusu işlemin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın dava konusu yazısı nedeniyle düzenlenen ve kendilerine gönderilen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın dava konusu yazısına istinaden tesis edildiği, 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesinde yapı kayıt belgesi alınamayacak alanlar ve yapılar sayılmasına rağmen bunlar arasında "orman, yayla ve mera" alanlarının sayılmadığı, Kanun maddesi uyarınca yapı kayıt belgesi alabilecek orman, yayla ve mera alanlarındaki yapılara yine Kanun maddesi uyarınca talep hâlinde su, elektrik ve doğalgaz bağlanmasında ve dolayısıyla bu hususa ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, normlar hiyerarşisi gözetildiğinde kanuni düzenlemelerin kurum görüşleri karşısında esas olduğu, kurum görüşlerinin kanuni düzenlemelere aykırı olamayacağı, aykırı olması hâlinde ise kanun hükümlerinin uygulanacağı, dolayısıyla Tarım ve Orman Bakanlığı yazısının dikkate alınamayacağı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...UN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...UN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava;... A.Ş. Genel Müdürlüğü Yatırımlar İzleme Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olduğu ileri sürülen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır. 
	Davalı idarelerin usul itirazları yerinde görülmemiştir. 
	Dava konusu edilen düzenlemeler; İmar Kanununda ve Yapı Kayıt Belgesi Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’da, yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek alanlar arasında sayılmayan orman ve mera alanlarında bulunan yapılar için alınan yapı kayıt belgelerine  istinaden su, elektrik ve doğalgaz bağlatma talepleri ve bu konudaki şikayetler dikkate alınarak, sözkonusu bu yapılar için su, elektrik ve doğalgaz bağlatma imkanı getirmektedir. 
	Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda Devletin  , toprağın verimli olarak işletilmesini korumak ve geliştirmek, erozyonla kaybedilmesini önlemek ve topraksız olan veya yeter toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri alacağı, orman, mera ve doğal kaynakları korumakla yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır. 
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17. maddesinde, "Devlet ormanları içinde bu ormanların korunması, istihsal ve imarı ile alakalı olarak yapılacak her nevi bina ve tesisler müstesna olmak üzere; otlatma planı yapılan alanlarda yıllık otlatma süresi dâhilinde hayvanların planlı otlatılmasını sağlayan, gecelemesini emniyet altına alan ve dağılmalarını engelleyen geçici çevirmeler şeklinde düzenlemeler dışında, her çeşit bina, ağıl ve hayvanların barınmasına mahsus yerler yapılması, tarla açılması, işlenmesi, ekilmesi ve orman içinde yerleşilmesi yasaktır. ... Devlet ormanlarının herhangi bir suretle yanmasından veya açıklıklarından faydalanılarak işgal, açma veya herhangi şekilde olursa olsun kesme, sökme, budama veya boğma yollarıyla elde edilecek yerlerle buralarda yapılacak her türlü yapı ve tesisler, şahıslar adına tapuya tescil olunamaz. Buralara doğrudan doğruya orman idaresince el konulur. Yanan orman alanlarındaki her türlü emval Orman Genel Müdürlüğünce değerlendirilir. Savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su, atık su, petrol, doğalgaz, hava ayrıştırma, altyapı, katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesislerinin; baraj, gölet, sokak hayvanları bakımevi ve mezarlıkların; Devlete  ait sağlık, eğitim, adli hizmet ve spor tesisleri ile ceza infaz kurumlarının ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması hâlinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. ..." kuralları bulunmaktadır.

4342 sayılı Mera Kanunu'nun "Mera, Yaylak ve Kışlakların Hukuki Durumu" başlıklı 4. maddesinde, "... Mera, yaylak ve kışlaklar; özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zaman aşımı uygulanamaz, sınırları daraltılamaz. ..."; "Tahsis Amacının Değiştirilmesi" başlıklı 14. maddesinde, "Tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak ve kışlaktan bu Kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılamaz. Ancak, bu Kanuna veya daha önceki kanunlara göre mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilmiş olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden; ... Yerlerin, ilgili müdürlüğün talebi, komisyonun ve defterdarlığın uygun görüşü üzerine, valilikçe tahsis amacı değiştirilebilir ve söz konusu yerlerin tescilleri Hazine adına, vakıf meralarının tescilleri ise vakıf adına yaptırılır. Bu madde kapsamında başvuruda bulunan kamu kurumları ile işletmeciler, faaliyetlerini çevreye ve kalan mera alanlarına zarar vermeyecek şekilde yürütmek ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfına getirmekle yükümlüdürler. ..." kuralları yer almaktadır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 4. maddesinde, "2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır. ..."; Geçici 16. maddesinde, "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi hâlinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir. ... Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep hâlinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir. Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 24/09/2020 tarihli ve E.:2019/21; K.:2020/51 sayılı Kararı ile) (…) uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. ... Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz. Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır. Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrıca 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir." kurallarına yer verilmiştir.

06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğin "Hazineye ve belediyeye ait taşınmazlar üzerindeki yapılar" başlıklı 7. maddesinde, "Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması hâlinde, bu taşınmazlardan özel kanunları kapsamında kalan ve bu özel kanunlara göre değerlendirilmesi gerekenler dışında kalanlar Bakanlığa tahsis edilir. ..."; "Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Yapı Kayıt Belgesi; a) 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde, 3194 sayılı Kanunun Geçici 16'ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanda, b) İstanbul tarihi yarımada içinde 3194 sayılı Kanunun Geçici 16'ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda, c) 19/05/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda, ç) Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde, d) Kesinleşmiş planlar neticesinde sosyal donatı alanı olarak belirlenmiş ve Maliye Bakanlığınca aynı amaçla değerlendirilmek üzere ilgili kurumlara tahsis edilmiş Hazineye ait taşınmazlar üzerinde, bulunan yapılar hakkında Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemez. (2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206'ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur." kuralları bulunmaktadır.