muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/2004, Karar No: 2025/477, Tarih: 03.03.2025

Buna göre, uyuşmazlığın çözümü için, bağımsız spor federasyonlarının hukuki statüsü irdelenerek kamu kurumu olup olmadıkları ve federasyon başkanlarının niteliğinin ortaya konulması gerekmektedir. 
3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un  dava konusu Yönetmelik tarihinde yürürlükte bulunan haliyle "Bağımsız spor federasyonları" başlıklı ek 9. maddesinde yer alan, bağımsız spor federasyonlarının, Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanın teklifi ve Başbakanın kararı ile kurulup bu kararın Resmi Gazete'de yayımlanması ile tüzel kişilik kazanacağı, bu Kanun'da belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen federasyonların tüzel kişiliklerinin aynı usulle iptal edileceği ve mal varlıklarının Genel Müdürlüğe devredileceği, ayrıca bağımsız federasyonların bütçesine Spor Genel Müdürlüğünce yardım yapılacağı, kaynak tahsis edileceği, Bakanlıkça yapılan yardımların amaca uygunluğu ve denetiminin Bakanlıkça yapılacağı, bağımsız federasyonların tüm gelirlerinin her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğu, federasyon mallarının Devlet malı hükmünde olup haczedilemeyeceği, federasyon faaliyetlerinde görevli bulunanların, görevleriyle ilgili olarak işlemiş oldukları suçlar bakımından kamu görevlisi sayılacağı, Genel Müdürlüğün, genel kurul toplantılarında gözlemci bulunduracağı, gözlemcinin, genel kurul çalışmalarının bu Kanun ile ana statüye uygun olarak yapılıp yapılmadığını denetleyeceğine ilişkin kuralların birlikte değerlendirilmesinden; bağımsız spor federasyonlarının, genel idare içinde yer alan Spor Genel Müdürlüğüne verilen bazı görevlerin daha verimli şekilde yürütülmesi amacıyla, özel hukuk hükümlerine tabi olmak ve fakat kamu hukuku alanında faaliyet göstermek üzere, hizmet yönünden yerinden yönetim ilkesine göre kurulan, hizmetle sınırlı olmak üzere kamusal yetki kullanan ve idarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca merkezi idarenin vesayet denetimine tabi birer kamu kurumu (hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşu) oldukları sonucuna ulaşılmaktadır. 
Nitekim, ek 9. maddenin ilk halinin birinci, beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci fıkralarının iptali istemiyle yapılan başvuru sonucu Anayasa Mahkemesinin 02/07/2009 tarih ve E:2006/118, K:2009/107 sayılı kararıyla da, maddede özerk federasyonlar diye anılan spor federasyonlarının hizmet yerinden yönetim ilkesine göre kuruldukları belirtilmiştir.
 Dolayısıyla, "kamu kurumu" niteliğinde olan bağımsız spor federasyonlarının başkanlarının da, 2839 sayılı Kanun'un 18. maddesinde belirtilen "yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri" kapsamında yer almaları gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Dolayısıyla, "kamu kurumu" niteliğinde olan bağımsız spor federasyonlarının başkanlarının da, 2839 sayılı Kanun'un 18. maddesinde belirtilen "yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri" kapsamında yer almaları gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Nitekim, Yüksek Seçim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararında, federasyon başkanları ile yönetim ve denetim kurullarında görevli olanların, 2839 sayılı Kanun'un 18. maddesinde belirtilen "yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri" arasında sayılmalarının gerekmesi nedeniyle, milletvekili adayı olabilmek için görevden çekilmeleri gerektiğine karar verilmiştir. 
Bu durumda, seçimlerde aday olmak amacıyla istifa eden federasyon başkanlarının, adaylığı veya seçimi kaybetmeleri halinde, Yüksek Seçim Kurulunca seçim sonuçlarının ilanını takip eden bir ay içinde müracaat etmeleri kaydıyla eski görevlerine dönebilmeleri gerekmekte olup, aksi yöndeki dava konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından, davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
Danıştay — Esas No: 2023/6874, Karar No: 2025/984, Tarih: 28.02.2025

"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
ÜÇÜNCÜ DAİRE  
Esas  No : 2023/6874
Karar No : 2025/984
TEMYİZ EDENLER           : 1- (DAVALI) ... Vergi Dairesi Müdürlüğü/...
                                             VEKİLİ: Av. ...
                                             2- (DAVACI) ... Kimya Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi
                                             VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN	KONUSU: Danıştay Dördüncü Dairesinin bozma kararına uyulmak suretiyle verilen  ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, yurt dışındaki müşteriler için yapılan aracılık faaliyeti nedeniyle elde edilen ithalat komisyonunun hizmet ihracatı istisnası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ihtirazi kaydıyla verilen 2018 yılının Şubat dönemi katma değer vergisi beyannamesine istinaden yapılan tahakkukun ihtirazi kayda konu kısmının iptali ve ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Yükümlü şirketin ihtirazi kayda konu ettiği faaliyetlerinin, Türkiye'ye mal satmak isteyen yurt dışı firmalara müşteri bulmak suretiyle aracılık yaparak yurt dışı ve yurt içi firmalar arasında bağlantı sağlamak şeklinde olması nedeniyle, söz konusu hizmetin yurt dışındaki müşterilerin Türkiye'deki müşterileri için yapılan aracılık mahiyetindeki bir hizmet olduğu dolayısıyla bu hizmetlerden yurt içinde faydalanıldığının kabulü gerektiği ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 12. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde öngörülen koşulun dava konusu olayda gerçekleşmediği sonucuna varıldığından, davalı idarece ihtirazi kaydın dikkate alınmaması suretiyle yapılan tahakkuk işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusu kabul edilerek Vergi Mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra dava reddedilmiştir. 
TEMYİZ	EDENLERİN	İDDİALARI: 
	Davalı idare tarafından, lehlerine duruşmalı işler için belirlenen vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülerek kararın vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.
	Davacı tarafından, komisyona konu hizmetlerin yurt dışındaki şirketlere verildiği ve söz konusu hizmetlerden yurt dışında faydalanıldığından katma değer vergisi istisnası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK	HÂKİMİ	...'IN	DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
	MADDİ OLAY :

TARAFLARIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK	HÂKİMİ	...'IN	DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
	MADDİ OLAY : 
	 Davacı tarafından, yurt dışındaki müşteriler için yapılan aracılık faaliyeti nedeniyle elde edilen ithalat komisyonunun hizmet ihracatı istisnası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ihtirazi kaydıyla verilen 2018 yılının Şubat dönemi katma değer vergisi beyannamesine istinaden yapılan tahakkukun ihtirazi kayda konu kısmının iptali ve ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
	... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından ihtirazi kayıtla verilen 2018 yılının Şubat dönemi katma değer vergisi beyannamesine istinaden yapılan tahakkukun ihtirazi kayda konu kısmı iptal edilerek ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesine hükmedilmiş, davacı lehine duruşmalı işler için belirlenen 1.570,00-TL vekalet ücretine hükmedilmiştir.
	Danıştay Dördüncü Dairesinin bozma kararına uyulmak suretiyle verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarenin istinaf istemi kabul edilerek Mahkeme kararı kaldırıldıktan sonra davanın reddine karar verilmiş, davalı idare lehine 5.500,00-TL vekalet ücretine hükmedilmiştir.
 
İLGİLİ MEVZUAT:
	 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 24. maddesinin (f) bendinde, kararlarda yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği; 31. maddesinde, yargılama giderleri hususunda Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmış olup anılan madde ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin (ğ) bendinde, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış; 326. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; 332. maddesinde de yargılama giderlerine mahkemece re'sen hükmedileceği belirtilmiştir.
	2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde temyiz incelemesi sonunda Danıştayın kararı hukuka uygun bulursa onayacağı, (b) bendinde ise kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı kurala bağlanmıştır.	
	Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı tarafından 03/09/2022 tarih ve 31942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde İdare ve Vergi Mahkemelerinde takip edilen davalar için dava duruşmasız ise 5.500,00 TL, duruşmalı ise 11.000,00 TL vekalet ücreti belirlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı tarafından 03/09/2022 tarih ve 31942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde İdare ve Vergi Mahkemelerinde takip edilen davalar için dava duruşmasız ise 5.500,00 TL, duruşmalı ise 11.000,00 TL vekalet ücreti belirlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi kararlarının Danıştay tarafından bozulması halinde, istinaf merciince bozmaya ilişkin kararlar üzerine yeniden verilen kararlara karşı yapılan temyiz başvurularının, bozma kararındaki esaslara uyulup uyulmadığı yönünden incelenebileceği,  temyiz istemine konu edilen kararın Danıştay Dördüncü Dairesinin 28/03/2022 tarih ve E:2019/9871, K:2022/1914 sayılı kararındaki esaslar doğrultusunda verildiği anlaşıldığından  temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebepler sözü edilen kararın  bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrasına gelince;
Vergi mahkemesince duruşma yapılarak davacı vekili lehine 1.570,00 TL vekalet ücretine hükmedildiği ve Vergi Dava Dairesince vergi mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verildiği halde davalı idare lehine duruşmasız davalara ilişkin 5.500,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi usul hükümlerine uygun düşmemiştir.
Ancak bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının hüküm fıkrasında yer alan "... Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine ..." ibaresinin "... Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 11.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine ..." olarak değiştirilmek suretiyle Vergi Dava Dairesi kararının, vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrası yönünden düzeltilerek onanması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.  Temyiz istemlerinin reddine,
2. Temyize konu Vergi  Dava Dairesi kararının, tahakkuka ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA, 
3. Kararın; vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrasının yukarıda belirtildiği şekilde  DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
4.	Davacıdan 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (3) sayılı Tarife uyarınca ...-TL maktu  harç alınmasına,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ilgili Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 28/02/2025 tarihinde  oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2023/10307, Karar No: 2025/974, Tarih: 28.02.2025

"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
ÜÇÜNCÜ DAİRE  
Esas  No : 2023/10307
Karar No : 2025/974
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Vergi Dairesi Müdürlüğü/...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN	KONUSU	: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih  ve E:..., K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurusuna ilişkin  ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.  
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:  Davacı adına, yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosuna göre 2017 yılının Haziran ila Aralık dönemleri için re'sen salınan katma değer vergisinin kaldırılması istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacının, hesap ve işlemlerinin incelenmesine esas olmak üzere, 2017 takvim yılı defter ve belgelerini yasal süresi içinde ibraz etmesinin istenildiği, ilgili yıla ait defter ve belgelerinin 20/03/2019 tarihinde iş yerinde çıkan yangın neticesinde zayi olduğuna ilişkin ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve  E:..., K:... sayılı kararı ile zayi belgesinin alındığı, dolayısıyla söz konusu defter ve belgelerin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. maddesinde sayılan mücbir sebep kapsamında ibraz edilemediği anlaşıldığından tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu vergi kaldırılmıştır.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ	EDENİN	İDDİALARI		: Hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI	TARAFIN	SAVUNMASI		:  Dava konusu döneme ait defter ve belgelerin yangında zayi olduğuna ilişkin mahkeme kararı bulunduğu, eksik incelemeye dayalı rapor done alınarak yapılan tarhiyatın hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY	TETKİK	HÂKİMİ	...'NIN	DÜŞÜNCESİ	: Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/12/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararıyla, davacılar tarafından mücbir sebebin varlığı nedeniyle defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesinin re'sen tarh nedeni olduğu ancak, mükelleflerden ibraz ödevini yerine getirmelerinin beklenemeyeceği ve indirim konusu yapılan vergilerin, alış belgelerinde ayrıca gösterilmiş olmasını ispatlama yükümlüğünün de bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, aykırı içtihatların bu doğrultuda birleştirilmesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, davacının 2017 yılına ilişkin defter ve belgelerinin mücbir sebep nedeniyle incelemeye ibraz edilemediğinin davalı idarece kabul edildiği açıktır.

Uyuşmazlıkta, davacının 2017 yılına ilişkin defter ve belgelerinin mücbir sebep nedeniyle incelemeye ibraz edilemediğinin davalı idarece kabul edildiği açıktır.
	Bu durumda, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun anılan kararı dikkate alındığında dava konusu tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
             MADDİ OLAY : 
Davacı şirketin 2017 yılı hesap ve işlemlerinin gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmayan belge kullanımı yönünden incelenmesi maksadıyla defter ve belgelerinin incelemeye ibrazının istenmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı yazının, 27/06/2022 tarihinde şirkete tebliğ edildiği, bunun üzerine yasal defter ve belgelerin 20/03/2019 tarihinde işyerinde çıkan yangında zayi olduğuna ilişkin ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve  E:..., K:... sayılı kararının inceleme elemanına ibraz edildiği, inceleme elemanınca, defter ve belgelerin mücbir sebep nedeniyle incelemeye ibraz edilemediği kabul edilerek vergi ziyaı cezası kesilmemesi, ancak, 213 sayılı Kanun'un 30. maddesinin ikinci fıkrasının (3) numaralı bendi uyarınca anılan yıla ilişkin katma değer vergisi beyanlarının düzeltilmesi neticesinde tespit edilen katma değer vergilerinin re'sen tarh edilmesi gerektiğinden bahisle tanzim edilen vergi inceleme raporuna istinaden dava konusu tarhiyatın yapıldığı anlaşılmaktadır.
 
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinde re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması olarak tanımlanmıştır. Maddenin ikinci fıkrasının (3) numaralı bendinde, bu Kanun'a göre tutulması mecburi olan defterlerin hepsi veya bir kısmının tutulmaması veya tasdik ettirilmemiş olması veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara herhangi bir sebeple ibraz edilmemesi re'sen tarh nedeni olarak sayılmıştır. 
	Kanun'un 3. maddesinin (B) işaretli fıkrasında vergilendirmede, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, gerçek mahiyetin, yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan tanık ifadesinin ispatlama vasıtası olarak kullanılamayacağı; iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia edene ait olduğu belirtilmiştir.

213 sayılı Kanun'un 256. maddesinde defter ve belgelerin vergi idaresinin yetkili makam ve memurlarına ibraz ve inceleme için arz edilmesinin zorunlu olduğu kurala bağlanmıştır.
	Kanun'un 13. maddesinin (2) numaralı fıkrasında da vergi ödevinin yerine getirilmesine engel olacak yangın, yer sarsıntısı ve su basması gibi afetler mücbir sebep hali olarak sayılmıştır.	
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Katma değer vergisi indiriminden yararlanabilmek için, 3065 sayılı Kanun'un 34. maddesinde, yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait katma değer vergisinin, alış faturası veya benzeri vesikalar ve gümrük makbuzu üzerinde ayrıca gösterilme ve bu vesikaların defterlere kaydedilme şartı aranmıştır.
               Beyan esasına dayalı olan Türk vergi sisteminde, idarece aksi ortaya konulmadığı müddetçe, mükellefler beyanlarının doğruluğu karinesinden yararlanırlar. Bu ilkeden hareketle, beyanları üzerinden yasal haklardan yararlanan mükelleflerin defter ve belgeleri, zamanaşımı süresi içerisinde vergi idaresinin incelemeye yetkili elemanları tarafından her zaman incelenebilir. Böyle bir inceleme için defter ve belgelerin, mükelleften istenildiğinde incelemeye yetkili olanlara ibrazı zorunludur. Defter ve belgelerin haklı bir sebep olmaksızın incelemeye ibraz etmeyen mükellefler, beyanlarının doğruluğu karinesinden yararlanamazlar.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinin ikinci fıkrasının üçüncü bendinde, bu Kanun'a göre tutulması mecburi olan defterlerin hepsi veya bir kısmının tutulmamış veya tasdik edilmemiş olması veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara, herhangi bir sebeple ibraz edilmemesi hali re'sen tarh sebepleri arasında sayılmıştır.
Öte yandan,  213 sayılı Vergi Usul Kanun'un 13. maddesinde sayılan mücbir sebep hallerinden herhangi birisinin bulunması, vergi ödevinin yerine getirilmesini engelleyecek sebep olarak kabul edildiğinden mücbir sebep halinin varlığının ispatlandığı bir durumda   vergi ödevinin  yerine getirilmediğinden bahsedilemeyecektir. 
	Vergi Usul Kanunu'nun 13. maddesinde mücbir sebep halinin mutlak surette zayi belgesi ile ispatlanması gerektiği yönünde bir hüküm bulunmadığı gibi bu konuda Ticaret Kanunu hükümlerine atıf da yapılmamıştır. Bu nedenle, yargı yerlerince, dava dosyasına sunulan zayi belgesi ve/veya diğer deliller göz önüne alınarak defter ve belgelerin mücbir sebep nedeniyle vergi idaresine ibraz edilip edilemediğinin her uyuşmazlıkta ayrı ayrı değerlendirilerek karar verilmesi gerekmektedir. Mükellefler, defter ve belgelerin zayi olduğu hususunu Ticaret Mahkemesinden alacakları zayi belgesi ile ispat edebilecekleri gibi diğer resmi makamlardan alacakları hukuken geçerli başka belgelerle de ispat edebileceklerdir. Diğer bir ifadeyle zayi belgesinin varlığı tek başına defter ve belgelerin zayi olduğu sonucu doğurmayacağı gibi yokluğu da defter ve belgelerin zayi olmadığı sonucuna götürmeyecektir.

Zira, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda zayi belgesi verilmesi istemlerinin çekişmesiz yargı işi olduğu ve verilen kararların kural olarak maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyeceği açıkça belirtilmiştir.
 Davacının 2017 yılına ilişkin yasal defter ve belgelerini işyerinde çıkan yangında zayi olduğundan bahisle inceleme elemanına ibraz etmediği, söz konusu yasal defter ve belgelerin 08/06/2016 tarihinde işyerinde çıkan yangın sonucu zarar gördüğü belirtilerek yapılan başvuru üzerine ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve  E:..., K:... sayılı kararıyla defter ve belgelerin zayi olduğunun tespitine karar verildiği, ancak defter ve belgelerinin zayi olduğu hususuna ilişkin maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyen Asliye Ticaret Mahkemesi kararı dışında söz konusu iddianın gerçekliğini ortaya koyabilecek başka bir delilin sunulmadığı dikkate alındığında, somut olay anlamında davacının defter ve belgelerinin yangında zarar gördüğüne ilişkin iddiaya itibar edilemeyeceğinden dolayısıyla mücbir sebebin varlığının kabulüne imkan bulunmadığından Vergi Mahkemesince dava konusu tarhiyatın yazılı gerekçeyle kaldırılmasına ilişkin karara yöneltilen istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararın bozulması gerekmiştir.
KARAR SONUCU :
            Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
 2.Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının BOZULMASINA, 28/02/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Davacı şirketin 2017 yılı hesap ve işlemlerinin gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmayan belge kullanımı yönünden incelenmesi maksadıyla defter ve belgelerinin incelemeye ibrazının istenmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı yazının, 27/06/2022 tarihinde şirkete tebliğ edilmesi üzerine yasal defter ve belgelerin 20/03/2019 tarihinde işyerinde çıkan yangında zayi olduğuna ilişkin ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve  E:..., K:... sayılı kararının inceleme elemanına ibraz edildiği, inceleme elemanınca, defter ve belgelerin mücbir sebep nedeniyle incelemeye ibraz edilemediği kabul edilerek vergi ziyaı cezası kesilmemesi ancak 213 sayılı Kanun'un 30. maddesinin ikinci fıkrasının (3) numaralı bendi uyarınca anılan yıla ilişkin katma değer vergisi beyanlarının düzeltilmesi neticesinde tespit edilen katma değer vergilerinin re'sen tarh edilmesi gerektiğinden bahisle rapor tanzim edildiği, anılan rapora istinaden dava konusu tarhiyatın yapıldığı anlaşılmaktadır.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/12/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararıyla, davacılar tarafından mücbir sebebin varlığı nedeniyle defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesinin re'sen tarh nedeni olduğu ancak mükelleflerden ibraz ödevini yerine getirmelerinin beklenemeyeceği ve indirim konusu yapılan vergilerin, alış belgelerinde ayrıca gösterilmiş olmasını ispatlama yükümlüğünün de bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından aykırı içtihatların bu doğrultuda birleştirilmesine karar verilmiştir.