muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2021/4085, Karar No: 2024/3506, Tarih: 16.09.2024

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ	: ...
 DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:	
MADDİ OLAY :
Samsun ili, 15. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığında sivil memur (elektrik teknisyeni) olarak görev yapan davacının, 20/07/2018 tarihinde görev yerindeki elektrik kablolarını çalmaya çalışırken suç üstü yakalanarak hakkında adli işlem başlatılmış, aynı olayla ilgi yapılan disiplin soruşturması sonucunda "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılması teklif edilmiştir.
... tarih ve ... sayılı "disiplin soruşturması ve savunma isteği" konulu yazısıyla, davacıya, isnat edilen fiil ve haller ile teklif edilen disiplin cezasına ilişkin bilgi verilmek suretiyle yedi (7) gün savunma süresi verilmiş ve savunma yapmadığı takdirde  savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı bildirilmiş, davacı tarafından 29/11/2018 tarihli savunma dilekçesi yazılı olarak verilmiştir.
 Milli Savunma Bakanlığının ...tarih ve Huk. Hiz:...sayılı, "Yüksek Disiplin Kurulu Toplantısı" başlıklı yazısıyla da, 15'inci Piyade Eğitim Tugay Komutanlığından "... ilgili personele, Yüksek Disiplin Kurulu Toplantısının gün ve saatinin, kurulun huzurunda bizzat veya vekil vasıtasıyla sözlü savunma yapabileceğinin, kurul huzurunda bizzat savunma yapma mecburiyeti olmadığından savunmasını yazılı olarak gönderebileceğinin tebliğ edilmesinin, tebellüğ belgesinde iş bu yazının ve tebliğ edilmesi istenilen hususlarının açıkça belirtilmesinin" istenilmesi üzerine, söz konusu hususlar 04/02/2019 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir.
Davacının katıldığı ve kurul huzurunda savunmasını yaptığı belirtilen Milli Savunma Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve...sayılı kararıyla davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklifinin kabulüne karar verilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:

Davacının katıldığı ve kurul huzurunda savunmasını yaptığı belirtilen Milli Savunma Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve...sayılı kararıyla davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklifinin kabulüne karar verilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Kanun'un 129. maddesinde; ''Yüksek disiplin kurulları kendilerine intikal  eden dosyaların incelenmesinde, gerekli gördükleri takdirde, ilgilinin özlük dosyasını ve her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidirler. Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir." ve 130. maddesinde ise; "Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır." hükümleri öngörülmüştür. 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Uyuşmazlık konusu olayda, davacıya isnat edilen fiil ve haller ile hakkında teklif edilen disiplin cezasına ilişkin sevk maddesi hükmünün belirtildiği ... tarih ve... sayılı "disiplin soruşturması ve savunma isteği" konulu yazının, aynı gün düzenlenen telefon görüşme tutanağına istinaden davacının bilgisine sunulduğu ve 29/11/2018 tarihinde davacı tarafından yazılı savunmasının verildiği, savunma içeriğinden, kendisine isnat edilen fiiller ve getirilen disiplin cezası teklifi hakkında bilgisi olduğunun anlaşıldığı; diğer taraftan,  Milli Savunma Bakanlığının... tarih ve Huk. Hiz:... sayılı, "Yüksek Disiplin Kurulu Toplantısı" başlıklı yazısıyla da, 657 sayılı Kanun'un 129. maddesi uyarınca Yüksek Disiplin Kurulu toplantısına ve davacının haklarına ilişkin bilgilendirme yapıldığı ve Yüksek Disiplin Kurulunun 20/02/2019 tarihli toplantısında davacı tarafından kurul huzurunda savunmasını yaptığı hususuna ...sayılı kararda yer verildiği anlaşıldığından, Devlet memurluğundan çıkarma cezası teklif edilen davacı hakkında Yüksek Disiplin Kurulunca 657 sayılı Kanun'un 129. maddesine göre son savunması alınarak tesis edildiği görülen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır. 
Bu durumda, davacıya, 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin ikinci fıkrası gereği sözlü savunma hakkı tanındığı, temyize konu karar gerekçesinde yer verilen usuli eksikliğin dava konusu işlemde bulunmadığı görüldüğünden, Bölge İdare Mahkemesi tarafından davaya konu uyuşmazlığın esası incelenmek  suretiyle  bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, davacıya, 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin ikinci fıkrası gereği sözlü savunma hakkı tanındığı, temyize konu karar gerekçesinde yer verilen usuli eksikliğin dava konusu işlemde bulunmadığı görüldüğünden, Bölge İdare Mahkemesi tarafından davaya konu uyuşmazlığın esası incelenmek  suretiyle  bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU	:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idare temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak,  16/09/2024 tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2022/5367, Karar No: 2024/2929, Tarih: 16.09.2024

"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2022/5367
Karar   No : 2024/2929                                                                                
DAVACI	: ... Belediye Başkanlığı
DAVALILAR	: 1- ...
	2- ... Bakanlığı
	   VEKİLLERİ	:  Huk. Müş. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL	: ... Petrol Ürünleri Terminal Hizmetleri A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
DAVANIN_KONUSU	: Davacı tarafından, 07/07/2022 tarih ve 31889 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Hatay ili, Erzin ilçesinde bulunan ve sınırları Karara ekli haritada gösterilen alanın, 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun 4/Ç maddesi uyarınca ... Petrol Ürünleri Terminal Hizmetleri Anonim Şirketi Hatay Özel Endüstri Bölgesi olarak ilan edilmesine ilişkin 06/07/2022 tarih ve 5772 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI	: Davacı tarafından, ... Petrol Ürünleri Terminal Hizmetleri Anonim Şirketi'nin “Propandan Polipropilen Üretme Tesisi, Su Alma Yapısı ve Derin Deniz Deşarjı” projesi için aldığı ÇED Olumlu kararının iptali için dava açıldığı, bu davanın sonucunun beklenmediği, projeye konu tesisin, çevresindeki tarım alanları, doğal alanlar ve yerleşim bölgeleri için yaşamsal tehlikeye neden olduğu, bölgenin tatlı su kaynaklarından ve denizden su çekerek faaliyet göstereceği, havaya zehirli gazlar salınması nedeniyle hava kirliliğine yol açacağı, atık su ve plastikle de çevreye zarar verileceği, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun'a aykırı olduğu, zeytinlik sahalarına 3 km mesafede tesis işletilemeyeceği, aynı bölgede bitişik parsel için ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı kararıyla zeytinlik alanlara 3 km mesafeden yakın olduğundan tesis kurulamayacağına karar verildiği, dava konusu alanın Bakanlar Kurulunca ilan edilen büyük ova koruma alanına bitişik olduğu, tesisin öngörülen koruma amaçlarını etkisiz kılacağı, uluslararası sözleşmelerle belirlenen yükümlülüklere aykırı davranıldığı, bölgenin sulak alan niteliğinde olduğu, bölgenin 2-3 km mesafe yakınında bulunan Burnaz kaynak grubuna etkisinin dikkate alınmadığı, Kanunun aradığı taşınmaz şartlarını taşımadığı ve kamu yararı bulunmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN_SAVUNMALARI	: Davalılar tarafından, usul yönünden, davacı belediyenin ehliyetli olmadığı, bu nedenle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, ayrıca davanın yasal süresi içinde açılıp açılmadığının resen incelenmesi, açılmadığının anlaşılması halinde davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerektiği; esas yönünden, ilgili şirketin Kanunun aradığı şartları sağladığı, gerekli izinleri aldığı, yatırım taahhüdünde bulunduğu, belirlenen alanın %53,3’ünün mülkiyetine sahip olduğu, ÇED olumlu belgesini sunduğu, alana yönelik yer seçimi etüdü yapıldığı, ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin alındığı, kamu yararının dikkate alındığı, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün uygun görüş verdiği ileri sürülerek işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DAVALILAR_YANINDA_MÜDAHİL 	: Davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen özel endüstri bölgesinde gerçekleştirilecek projeye ilişkin olarak alınan ÇED Olumlu kararının iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin 12/06/2024 tarih ve E:2023/13785, K:2024/3951 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiş olması nedeniyle dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Dava, 07/07/2022 tarihli, 31889 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hatay İli, Erzin İlçesinde bulunan ve sınırları karara ekli haritada gösterilen alanın 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun 4/Ç maddesi uyarınca "Byport Petrol Ürünleri Terminal Hizmetleri Anonim Şirketi Hatay Özel Endüstri Bölgesi" olarak ilan edilmesine ilişkin 06/07/2022 tarihli, 5772 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle açılmıştır.
4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun "Özel endüstri bölgeleri" başlıklı 4/Ç maddesinin 1. ve 2. fıkralarında: "Üzerinde kurulu sanayi tesisi bulunan, arazi alanı yüz elli bin metrekareden büyük, kurulduğu dönemde geçerli olan imar plânları uyarınca gerekli izinleri alarak faaliyete geçmiş ve yeni yapılacak yatırım yeri için en az elli bin metrekare tevsi imkânı sağlayan alanlar veya üzerinde kurulu sanayi tesisi bulunmayan, iki yüz bin metrekareden büyük alanlar gerçek ya da tüzel kişilerin başvurusu, Cumhurbaşkanınca özel endüstri bölgesi olarak ilan edilir.
Özel endüstri bölgesi ilan edilecek alanlarda; … c) Yeni yatırıma ilişkin “ÇED Olumlu” kararı veya “ÇED Gerekli Değildir” kararının alınmış olması, şartları aranır." kuralına yer verilmiştir.
Endüstri Bölgeleri Yönetmeliği'nin "Yer seçimi ve ilan" başlıklı 33. maddesinin 2. fıkrasında: “ÇED mevzuatı uyarınca “ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararının alınmasının ardından; alanın, Cumhurbaşkanı kararı ile özel endüstri bölgesi olarak ilan edilmesine karar verilir." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Endüstri Bölgeleri Yönetmeliği'nin "Yer seçimi ve ilan" başlıklı 33. maddesinin 2. fıkrasında: “ÇED mevzuatı uyarınca “ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararının alınmasının ardından; alanın, Cumhurbaşkanı kararı ile özel endüstri bölgesi olarak ilan edilmesine karar verilir." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Aktarılan düzenlemelere göre, özel endüstri bölgesinin ilan edilebilmesi için alanda gerçekleştirilecek yeni yatırıma ilişkin olarak "ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararının  alınması zorunludur.

Aktarılan düzenlemelere göre, özel endüstri bölgesinin ilan edilebilmesi için alanda gerçekleştirilecek yeni yatırıma ilişkin olarak "ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararının  alınması zorunludur.
Dosyanın incelenmesinden, ...Petrol Ürünleri Terminal Hizmetleri Anonim Şirketi tarafından uyuşmazlığa konu alanda gerçekleştirilmesi planlanan “Propandan Polipropilen Üretme Tesisi, Su Alma Yapısı ve Derin Deniz Deşarj" projesi hakkında Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 14. maddesine göre Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı'nın ... tarihli, ... sayılı işlemiyle "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının verildiği, yatırımcı tarafından özel endüstri bölgesi kurulmasına yönelik başvuru için fizibilite raporu ve eklerinin sunulduğu, başvuru şartlarını taşıdığının görülmesi üzerine Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yer seçimine ilişkin kurum ve kuruluşların görüşlerinin alınarak mahallinde yapılan çalışmalar üzerine Yer Seçimi Etüt Raporu'nun davalı idarenin bünyesinde tekniker ve maden mühendisi unvanına sahip uzman kişiler tarafından düzenlendiği, anılan Bakanlığın 20/06/2022 tarihli, 3748445 sayılı yazısı ile sunulduğu Cumhurbaşkanlığı tarafından, 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun 4/Ç maddesi uyarınca "Byport Petrol Ürünleri Terminal Hizmetleri Anonim Şirketi Hatay Özel Endüstri Bölgesi" olarak Hatay İli, Erzin İlçesi, Aşağıburnaz Mahallesi, Gaziçiftliği Mevkiinde yaklaşık 45 hektar büyüklüğündeki alanın 06/07/2022 tarihli, 5772 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilmesi üzerine görülen davanın açıldığı, söz konusu proje için düzenlenen "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde açılan davada verilen ... tarihli, E:.., K:... sayılı kararla, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporda belirtilen yönlerden, ÇED Olumlu Raporunun; Karasal Hayvanlar, Yaban Hayatı, Deniz Kaplumbağaları Uzmanlığı açısından ve Deniz Ekosistemi ve Su Ürünleri Uzmanlığı açısından mevzuata ve çevrenin korunması kriterlerine uygun olmadığı, "ÇED Olumlu" kararı verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptal edildiği, temyiz edilen bu kararın Danıştay Dördüncü Dairesinin 2023/13785 esasına kayden inceleme aşamasında olduğu, dava konusu işlemden sonra Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından -Bakanlığın resmi internet sitesi incelendiğinde- 4737 sayılı Kanun'un 4/A maddesi uyarınca 25/07/2023 tarihinde uyuşmazlık konusu alana yönelik olarak 1/5000 ve 1/1000 ölçekli revizyon nazım ve uygulama imar planlarının onaylanarak 1 hafta süreyle askıya çıkarıldığı, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında kısmen sanayi ve depolama kısmen de mera alanında kaldığı, bu planda değişiklik yapıldığı yolunda bilgi olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, 4737 sayılı Kanunun 4/Ç maddesinin 2. fıkrasının c) bendi uyarınca özel endüstri bölgesi olarak ilan edilme koşulu olan “ÇED Olumlu” kararının yargı yerince iptal edilmekle uyuşmazlık konusu alanın özel endüstri bölgesi ilan edilme niteliğini yitirmesi karşısında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Diğer taraftan, Endüstri Bölgeleri Yönetmeliği'nin "Yer seçimi ve ilan" başlıklı 33. maddesinin 1. fıkrasında yer alan Bakanlıkça uygun bulunan başvurular için; bu Yönetmeliğin 5, 6 ve 7. maddelerinde açıklandığı şekilde yer seçimi etüdü yapılır ve özet değerlendirme raporu hazırlanır kuralının gönderme yaptığı Yönetmeliğin "Eşik analizi haritası ve yer seçimi etüt raporunun hazırlanması" başlıklı 7. maddesi, Yönetmeliğin 5. maddesine dayanılarak ihtiyacı karşılayabilecek büyüklükte tespit edilen alanlar için bu Yönetmeliğin 6. maddesi çerçevesinde temin edilen bilgiler işlenerek uygun ölçekte eşik analizi haritası ve bahse konu alanlara ilişkin aşağıdaki başlıkları içerecek şekilde yer seçimi etüt raporu hazırlanmasını öngörmektedir. Bunlar; a) Mevkii, b) Şehir merkezine göre konumu, c) Çevresinde bulunan diğer yerleşim merkezlerine (köy, kasaba) göre konumu, ç) Büyüklüğü, d) Mülkiyet ve kadastro durumu ve tahmini arazi maliyeti, e) Karayolu, demiryolu, havayolu, denizyolu ulaşım altyapısına göre durumu, f) İhtiyaç duyulabilecek tahmini içme ve kullanma suyu ile elektrik gücü, doğal gaz temin kaynakları, g) Tahmini atıksu ve katı atık miktarının bertarafına ilişkin alıcı ortam varlığı, ğ) Tarım arazilerinin sınıfları, mevcut arazi kullanım durumu, çevresindeki alanların mevcut ve planlama durumu, h) İdari, imar ve mücavir alan sınırlarına göre konumu, ı) Varsa çevre düzeni planına göre kullanım fonksiyonu, i) Eğimi ve yönü ve varsa heyelan envanter haritasındaki konumu ve diğer kütle hareketleri ve sıvılaşma açısından durumu, j) Diri fay haritası açısından aktif faylarla ilişkisi, meydana gelen tarihsel depremler ve diğer depremsellik verileri, k) Hakim rüzgar yönü itibarıyla yakınındaki yerleşim merkezlerine etkisi, l) Genişleme olanağının bulunup bulunmadığı, çevresinde konut ve yan sanayi, diğer ihtiyaç duyulabilecek destek ve hizmet birimlerinin yerleşimine uygun alan bulunup bulunmadığı, m) Özel çevre koruma bölgeleri, sit alanları, milli parklar, tabiat parkları, tabiatı koruma alanları ve tabiat anıtları, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, sulak alanlar, doğal anıtlar gibi koruma alanları ile uluslararası sözleşmeler gereği korunması gereken alanlara göre konumu, n) Drenaj durumu, o) Taşkın yönetim planları ve yaşanmış seller açısından taşkına maruz kalma durumu, ö) Yeraltı ve yüzeysel içme ve kullanma suyu kaynaklarına ve havzaları ile sulak alanlara göre konumu, p) Maden ve jeotermal ruhsat sahaları ile mevcut veya planlanan işletme durumundan oluşmaktadır.

Yönetmeliğe göre, eşik analizi haritası ve yer seçimi etüt raporunun konumlar ve durumlar gibi fiziken etüt edilecek konuların yanı sıra etkileri belirlenecek hususları da içermesi gerektiği, amacın yer seçimine ilişkin fizibilite raporunun, kurum ve kuruluşların görüşleri eşliğinde yerinde de incelenerek düzenlenmesini öngördüğü, Bakanlık tarafından yaptırılan bu incelemenin karar verilmesine esas oluşturması karşısında; özel endüstri bölgesinde yapılacak yatırıma ait yerin önemi, özelliği ve stratejik konumu, yatırımın niteliği, ülkemiz açısından taşıdığı önem ve büyüklüğü göz önünde tutulduğunda, söz konusu hususlarda uzmanlığı bulunan kişiler tarafından hazırlanması gerekliliğine ilişkin duraksama bulunmamaktadır. Uyuşmazlık kapsamında, tekniker ve maden mühendisliği uzmanlığı olan iki kişi tarafından yapılan inceleme ve çalışmalar üzerine düzenlenen işlem dosyasında örneği bulunan Yer Seçimi Etüt Raporu'nun, işlem tesisine esas oluşturacak teknik yönlerin tümünü içermesi açısından yeterli olduğunun kabulüne imkan bulunmadığından dava konusu işlem bu yönüyle de hukuka uyarlık taşımamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu 06/07/2022 tarihli, 5772 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği anlaşılmakla davacının ikinci yürütmenin durdurulması talebi incelenmeksizin işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
... Petrol Ürünleri Terminal Hizmetleri A.Ş., 18/10/2021 tarihli dilekçesi ile fizibilite raporu ve bir takım belgeleri de sunmak suretiyle Hatay ili, Erzin ilçesinde yer alan alanın "... Petrol Ürünleri Terminal Hizmetleri Anonim Şirketi Hatay Özel Endüstri Bölgesi" olarak tescil edilmesi için gerekli işlemlerin başlatılmasını davalı idarelerden Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan talep etmiştir.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından başvuru evrakının incelenmesi akabinde ... tarih ve ... sayılı yazı ile yer seçimine ilişkin olarak ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri talep edilmiş, gelen kurum görüşleri ve yapılan yer seçimi çalışması sonrasında yaklaşık 45 hektar büyüklüğündeki alan özel endüstri bölgesi olarak değerlendirmeye alınmıştır.
Özel endüstri bölgesi olarak tescil edilmesi istenilen alanda, davacı tarafından gerçekleştirilmesi planlanan "Propandan Polipropilen Üretme Tesisi, Su Alma Yapısı ve Derin Deniz Deşarjı" projesine ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu kararı verilmiştir.

Özel endüstri bölgesi olarak tescil edilmesi istenilen alanda, davacı tarafından gerçekleştirilmesi planlanan "Propandan Polipropilen Üretme Tesisi, Su Alma Yapısı ve Derin Deniz Deşarjı" projesine ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu kararı verilmiştir.
Anılan sürecin tamamlanmasının ardından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın  ... tarih ve ...sayılı yazısı ile, yer seçimi etüdü neticesinde hazırlanan özet değerlendirme raporu ile talebe konu alanın sınırlarını gösterir haritanın Cumhurbaşkanlığı'na sunulması üzerine tesis edilen ve 07/07/2022 tarih ve 31889 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 06/07/2022 tarih ve 5772 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Hatay ili, Erzin ilçesinde bulunan ve sınırları Karara ekli haritada gösterilen alanın 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun 4/Ç maddesi gereğince ... Petrol Ürünleri Terminal Hizmetleri Anonim Şirketi Hatay Özel Endüstri Bölgesi olarak ilan edilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
1-.Davalı İdarelerin Ehliyet İtirazının İncelenmesi
Davalı idareler tarafından, davacı Belediyenin dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali istemiyle dava açma ehliyetinin bulunmadığı, davanın bu nedenle ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
İdarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte, her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için "menfaat ihlali"ni, subjektif ehliyet koşulu olarak getirmiştir.
İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulunun, doğrudan doğruya hukuk devletinin yapılandırılması ve sürdürülmesine ilişkin bir sorun olması dolayısıyla, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir. Nitekim; çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması, imar uygulamaları gibi kamu yararını yakından ilgilendiren konularda subjektif ehliyet koşulunun, bu durum dikkate alınarak yorumlanması gerektiğine ilişkin Danıştay kararları yerleşik içtihat niteliği kazanmıştır.