muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2022/1592, Karar No: 2024/7970, Tarih: 23.12.2024

Aynı maddenin 3.fıkrasında, "Çevre Düzeni Planlarının hazırlanması sürecinde planlama alanı sınırları kapsamındaki tüm veriler 1/25.000 ölçekli harita hassasiyetinde hazırlanır." kuralı, 4.fıkrasında, "Plan hazırlık sürecinde ihtiyaç duyulan veri, bilgi ve belgeler; ilgili veriyi hazırlamakla sorumlu kurum ve kuruluşlardan, bilimsel çalışmalardan ve uzmanlarca arazide yapılacak çalışmalardan elde edilir." kuralı, 5.fıkrasında, "Planlama sürecinde coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama yöntemleri kullanılarak güncellenebilir ve sorgulanabilir sayısal veri tabanı oluşturulur." kuralı bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
16.11.2015 tarihli işlemle onaylanan Ordu-Girsun-Trabzob-Rize- Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planına (ÇDP) karşı açılan bu davada, dava konusu planın; ilgili mevzuatta belirlenen kurallara, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olup olmadığının belirlenmesi amacıyla Naip Üye ... tarafından resen seçilen Prof. Dr. ... , Prof. Dr. ...  ve Doç. Dr. ... 'ın katılımıyla  mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş ve tebliğ üzerine itirazlar sunulmuştur.
Bu bağlamda Uyuşmazlığın, dosyadaki bilgi ve belgeler davacının dava dilekçelerindeki iddiaları, davalı idare ve davalı idare yanında müdahillerin savunması, bilirkişi raporu ve bilirkişi raporuna yapılan itirazlar sonucunda, madde madde başlıklar altında incelenmesine geçilmiştir.
1.Nüfus kestirimi konusu
Dava dilekçesinde Yürürlükteki çevre düzeni planının nüfus projeksiyonunun doğru olmadığı, 2000 yılına göre yapılan nüfus projeksiyonlarının gerçek değerleri yansıtmadığı, 2000 yılında 975.000 kişi, 2010 yılı Adrese Dayalı Nufus Kayıt Sistemi (ADNKS) nüfusu 763.714 kişi ve ADNKS verilerine göre yapılan 2026 yılı tahmini nüfusu 734.917 kişi olan Trabzon ilinde dava konusu çevre düzeni planında 2026 yılı nüfus projeksiyonun alt limitinin 1.200.000 kişi olarak belirlenmiş olmasının çeşitli arazi kullanımları için planda öngörülen alanların gereğinden büyük olmasına ve kaynak değerlerin daha fazla kullanılmasına neden olduğu, Trabzon İli için nüfus projeksiyon üst limiti 1.400.000 kişi gösterilerek yanlış bir hesaplama ile yaklaşık 384 hektar büyüklüğünde yeni kentsel yerleşik alan planlamasının, şehircilik ilkelerine uygun olmadığı iddialarıyla iptal edilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Davalı	idarece	ise Dava konusu Çevre Düzeni Planında, nüfus projeksiyonları 2000 yılı resmi nüfus sayımına göre yapıldığı. ancak 2007, 2008 ve 2009 yılı (ADNKS) sonuçları ile bu planın nüfus projeksiyonlarının karşılaştırıldığı ve gerekli kontrollerin yapıldığı, il merkezleri hariç tüm ilçelerde 2000 yılı nüfuslarının 2007 yılı itibariyle düşüş gösterdiğinin veya aynı kaldığının tespit edildiği, dolayısıyla planda plan kararlarıyla da desteklenen 2026 yılı için kabul edilen nüfus büyüklüklerinin en son nüfus sayımı sonuçları ile kontrol edildiğinden ve yeterli büyüklükte nüfus kabulü yapıldığından, nüfus projeksiyonlarının ADNKS sonuçlarına göre revize edilmesine gerek görülmediği, planlama bölgesinin elverişsiz topoğrafik yapısı ve söz konusu plan değişikliğinin onayından önce kentsel yerleşme alanı olarak belirlenen bölgelerin yerleşmeye uygun olmaması nedeniyle Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yeni kentsel gelişme alanları talep edildiği, söz konusu talebin Çevre Düzeni Planı kapsamında incelenerek planın nüfus kabullerini aşmayacak şekilde, bölgede yerleşilebilir alanların kısıtlı olması nedeniyle kentsel yerleşme alanı kararı alındığı, ayrıca anılan planda kentsel yerleşme alanları içerisinde eğitim, sağlık, resmi kurum, küçük sanayi sitesi, konut dışı kentsel çalışma alanı, park, spor alanı ve teknik altyapı kullanımlarımını da barındıran, yalnızca konut alanı olarak değerlendirilmemesi gereken kentsel yerleşik alanları ve kentsel gelişme alanlarının yer aldığı savunulmaktadır.
Bilirkişi Kurulu Değerlendirmesi:
"Verilere göre 2000 yılı ile 2015 yılları arasında il nüfusu toplam yaklaşık 50.000 kişi artmıştır. Bu da yılda yaklaşık 3.300 kişilik bir artışa karşılık gelmektedir. Aynı artış gelecek 11 yılda da sürerse 2026 nüfusu yaklaşık 805.000 kişi olacaktır. TÜİK projeksiyon verilerine göre ise il nüfusu 2023 yılında azalarak 758.130 kişi olacaktır. Nitekim TÜİK nüfus tahminleri il için nüfus artış hızını (% 0) olarak hesaplamaktadır. Dava konusu rapordaki il için üst sınır tahmini ise 1.400.000 kişidir. Diğer bir deyişle, TÜİK in %0 olarak hesapladığı nüfus projeksiyonu dava konusu raporda 2015-2026 yılları arasında %82’lik bir artış öngörmektedir. Bu iki veri arasında kapatılması olanaksız bir uçurum söz konusudur. Dolayısıyla, bu inanılmaz nüfus artışının gerekçesi açıklanmalıdır. Rapor diğer illerdeki nüfus farkını örneğin, Artvin’de turizm, Gümüşhane’de ise organik tarım ve madencilik sektörlerinin geliştirilmesine bağlamakta ise de Trabzon için bu nerede ise toplam nüfusu iki katına çıkaracak hiçbir yatırım kararından söz etmemektedir. Dolayısıyla, Kurulumuz dava konusu planın Trabzon kenti için öngördüğü nüfus projeksiyonunun yeterli bilimsel dayanağı olmadığı görüşündedir. Kuşkusuz nüfus verisindeki bu son derece yüksek projeksiyon verisi temel alınarak başta Ortahisar olmak üzere tüm ilçeler için önerilen yeni kentsel gelişme alanlarının yeniden ele alınmasının kaçınılmaz olduğu da değerlendirilmektedir." yönündedir.

Dairemize yapılan değerlendirmede
Davalı idarece 2026 yılı için kabul edilen nüfus büyüklüklerinin en son nüfus sayımı sonuçları ile kontrol edildiğinden ve yeterli büyüklükte nüfus kabulü yapıldığından, nüfus projeksiyonlarının ADNKS sonuçlarına göre revize edilmesine gerek görülmediği, planlama bölgesinin elverişsiz topoğrafik yapısı ve söz konusu plan değişikliğinin onayından önce kentsel yerleşme alanı olarak belirlenen bölgelerin yerleşmeye uygun olmaması nedeniyle Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yeni kentsel gelişme alanlarının talep edildiği, söz konusu talebin Çevre Düzeni Planı kapsamında incelenerek planın nüfus kabullerini aşmayacak şekilde, bölgede yerleşilebilir alanların kısıtlı olması nedeniyle kentsel yerleşme alanı kararı alındığı, ayrıca planda kentsel yerleşme alanları içerisinde eğitim, sağlık, resmi kurum, küçük sanayi sitesi, konut dışı kentsel çalışma alanı, park, spor alanı ve teknik altyapı kullanımlarımını da barındıran, yalnızca konut alanı olarak değerlendirilmemesi gereken kentsel yerleşik alanları ve kentsel gelişme alanlarının yer aldığı ileri sürülmektedir. 
ÇDP’nin 2016 Revizyonuna ilişkin Plan Açıklama Raporun nüfusla ilgili bölümünde Trabzon’a ilişkin 4.6 sayılı Nüfus başlıklı bölümünde: “Bu planın nüfus projeksiyonları 2000 yılı resmi nüfus sayımına göre yapılmıştır. Ancak 2007, 2008 ve 2009 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçları ile bu planın nüfus projeksiyonları karşılaştırılmış ve gerekli kontroller yapılmıştır. İl merkezleri hariç tüm ilçelerde 2000 yılı nüfuslarının 2007 yılı itibariyle düşüş gösterdiği veya hemen hemen aynı kaldığı tespit edilmiştir. Artvin ilinde ise il merkezi nüfusunun da düştüğü belirlenmiştir. Bu doğrultuda 2000 yılı nüfusu ile kıyaslandığında yükseldiği tespit edilmiş olan il merkezlerinin (Artvin İli de dahil edilmiştir) ADNKS sonuçları da hesaplamaya dahil edilerek il merkezleri özelinde yeniden projeksiyonlar yapılmış olup yapılan projeksiyon sonucunda bu plan ile belirlenen nüfus büyüklüklerinin ADNKS sonuçları göz önünde bulundurularak yapılan projeksiyon sonuçlarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (Tablo 3-10). Dolayısıyla bu planda plan kararlarıyla da desteklenen 2026 yılı için kabul edilen nüfus büyüklükleri en son nüfus sayımı sonuçları ile kontrol edilmiş ve yeterli büyüklükte nüfus kabulü yapıldığından, nüfus projeksiyonlarının ADNKS sonuçlarına göre revize edilmesine gerek görülmemiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
Bütün bu hususların birlikte değerlendirilmesinden bilirkişi raporunda artırılan nüfusun oranının gerçekçi olmadığı belirtilmiş ise de, davalı idarenin yukarıda vurgulanan gerekçeleri, plan notları ile alanın tümünün yapılaşmaya açılmayacağının belirtilmesi, bu bağlamda nüfusun plana yansıyan olumsuz bir yönünün bulunmaması, ayrıca anılan nüfus kestiriminin dava konusu işlemle değil 2011 tarihinde yapılan ilk planla belirlenmiş olması nedeniyle bu hususun dava konusu planı kusurlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2.Plan Hükümleri 6. bölüm 6.1 sayılı maddesinde belirtilen planlama alt bölgelerinin yapılan çevre düzeni planı değişikliği ile çeliştiği  konusu
Dava	dilekçesinde Yürürlükteki Çevre Düzeni Planı hükümlerinin 6.1. maddesinde "Planlama alt bölgelerine ilişkin hazırlanacak planlar, bu bölümde alt bölgeye ilişkin belirlenmiş özel hükümler ile bu planın diğer kararları ve hükümleri doğrultusunda bütüncül 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı veya idari sınırlarının bütününü içerecek 1/5000 ölçekli nazım imar planı şeklinde hazırlanacaktır" denildiğini; alt bölge içinde Trabzon ilinin büyükşehir olması da dikkate alındığında ilgili plan notu gereği ya alt bölgenin Trabzon ili sınırları içine düşen kısmında 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı yapılarak ya da ...-... mahallerinin içinde yer aldığı Ortahisar ilçesi sınırlarının bütününde 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılarak işlem tesis edilmesi gerektiğini, bu yönüyle çevre düzeni planı değişikliğinin yürürlükteki plan hükümleri ile çeliştiğini ileri sürmektedir.
Davalı idarece, Planlama alt bölgeleri kavramının birden fazla yerel idareyi kapsaması sonucunda plan uygulama sürecinde sıkıntı oluşturan bir karar olması nedeniyle kaldırıldığı belirtilmiştir.
Dairemizce yapılan değerlendirmede: İtiraz edilen bu bölümün 2011 onay tarihli ÇDP de yer aldığı ancak 2016 onay tarihli ÇDP'da kaldırıldığı anlaşıldığından  iptal isteminin bu hususa ilişkin kısmının  konusu kalmamıştır.
3.Tarım alanları üzerinde yeni sanayi alanları oluşturulması konusu
Dava	dilekçesinde Davacı değişiklik öncesi planda yer alan bir sanayi alanının (Çimento Fabrikası) ... Mahallesi’nde tarım alanları üzerinde planlanmasına, Kutlugün'de yer alan küçük sanayi alanın aynı şekilde ...-Gölçayır sınırında ağırlıklı olarak tarım alanları üzerinde yeniden düzenlenmesine; sanayi ve kentsel gelişme kararlarının Değirmendere Vadisi içerisinde yer aldığı ve bu vadiyi olumsuz etkileyeceği, korunması gerekli bu bölge için sanayinin uygun bir kullanım türü olmadığı, planın bu bölümünde öngörülen sanayi ve kentsel gelişme kararlarının teknik ve bilimsel bir dayanaktan yoksun olduğu, gerekli araştırma ve inceleme yapılmadan plan kararlarının verildiği iddialarıyla itiraz edilmektedir.

Davalı	idarece	ise  Planlama bölgesinin elverişsiz topoğrafik yapısı nedeniyle plan değişikliği öncesinde kentsel yerleşme alanı olarak belirlenen bazı bölgelerin yerleşmeye uygun olmaması durumunun anlaşıldığı, bu çerçevede  Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yeni kentsel gelişme alanları talep edildiği, söz konusu talep çerçevesinde ÇDP’nin incelenerek nüfus kabullerini aşmayacak şekilde, yeni kentsel gelişme alanları belirlendiği, yapılan plan değişikliği ile mahalleye dönüşen ... ve ... Köylerinin erişilebilirliğin geliştirilmesi, hizmet kalitesinin artırılması ve çarpık kentleşmenin önüne geçilmesi amacıyla Trabzon kentsel yerleşme alanının içerisine dâhil edildiği, ÇDP’nin bölgesel hedefleri arasında; sanayi, turizm, ticaret gibi gelişen sektörleri desteklemek, bu sayede hem kendine yeten hem de bölge ekonomisini güçlendiren, çeşitlendiren bir iktisadi yapı oluşturmak olduğunu, bu hedef doğrultusunda kent içindeki münferit sanayi tesislerinin yerleşme alanları dışına çıkartılmasının ve böylelikle kentsel alanların daha sağlıklı ve yaşanabilir hale getirilmesinin istendiği, küçük sanayi sitesi yer değişikliğinin belirlenen alanın yer altı su seviyesinin yüksek olması, alanın jeolojik açıdan sakıncalı olması ve bölgede verimli tarım topraklarının bulunması hususları göz önünde bulundurularak yapıldığı, ve plan değişikliği ile 84 hektar olan küçük sanayi sitesi alanının 28 hektar olarak düzenlendiği savunulmaktadır.
Bilirkişi Kurulu Değerlendirmesi:

"Trabzon kenti yerleşik alanının güneyinde, doğal niteliği korunmuş, ciddi düzeyde yapılaşmanın olmadığı kırsal bir bölgedir. Bölge içerisinde, özellikle güneye doğru gidildikçe orman alanları gözlenmekte, ayrıca bölge verimli tarım toprakları içermektedir. Tarım toprakları nitelik olarak ise dava konusu plan lejantındaki ifade ile “Bölgeye Özel Ürün Alanları”ndan oluşmaktadır. Özel ürün olarak ise Çay, Fındık ve Üzüm belirtilmektedir. Planın yeni kentsel gelişme alanlarına ilişkin öngörüleri, raporun önceki bölümlerinde etraflıca ele alınmıştır. Dava konusu planın, Trabzon kenti için öngördüğü nüfus tahmininin yeterli bilimsel dayanağı olmadığı, bu çerçevede son derece yüksek projeksiyon verisi temel alınarak oldukça yüksek bir nüfus kabulü yapıldığı dile getirilmiştir. Nüfus kabulündeki gerçeküstü durumun temel sonucu ise başta Ortahisar olmak üzere Trabzon İlinin tüm ilçeleri için ihtiyaç fazlası kentsel gelişme alanları öngörüsü olmuştur. Bu çerçevede Kurulumuz, dava konusu planın nüfus kabulleri ile buna dayalı kentsel gelişme alanı öngörülerinin yeniden ele alınmasının gerekli olduğu kanaatindedir. Bu durumun somut örneklerinden birisini de ... ... arasındaki bölge oluşturmaktadır. İhtiyaç fazlası kentsel gelişme alanı öngörüsünün bu bölgedeki doğal yapıya ve tarım alanlarına zarar vereceği kaçınılmazdır. Bu açıdan bakıldığında, Kurulumuz, yeterli teknik ve bilimsel veriye dayanmayan yeni kentsel gelişme alanı öngörüleri için tarım alanlarının kullanılmasını kamu yararı açısından olumsuz bulmaktadır. üst ölçekli bir plan türü olan çevre düzeni planı, farklı kentsel kullanım türleri ile kentsel-kırsal yapı ve doğal ve kültürel değerler arasında denge sağlayan ve arazi kullanım kararlarının belirlenmesinde alt ölçekli planları yönlendirmesi beklenen bir plan türüdür. Diğer bir deyişle, çevre düzeni planı; bir planlama bölgesindeki doğal ve kültürel değerler ile nitelikli tarım alanlarını koruyacak şekilde arazi kullanım kararlarının birbirleriyle ilişkili olarak belirlendiği ya da belirlenmesine yönelik ilkelerin saptandığı en üst plandır. Sanayi alanlarının yer seçimi de bu kapsamda düşünülmek durumundadır. Sanayi sektörünün ülke ve bölge mekânında nasıl gelişeceği üst ölçekli planlar aracılığıyla belirlenmelidir. Herhangi bir yerleşim yerinde sanayi alanı önerisi yapılırken, başta insan ve çevre sağlığı olmak üzere o yerleşime ilişkin pek çok değişkenin (ulaşım sistemi, istihdamın dağılımı, mevcut ve öneri konut stoku gibi) birlikte düşünülmesi planlama ilkeleri açısından zorunluluktur. Bu bağlamda, bölgesel plan niteliğinde olan çevre düzeni planında; planlama alanı içerisinde sanayi gelişimi için uygun alanlar tanımlanmalı, bu alanların yakın çevresindeki kullanımlar, olası sanayi kullanım kararı dikkate alınarak belirlenmeli ve tüm bu alanlarda çevresel risk ve etkileri en aza indirecek yerleşme ve yapılaşma ilkeleri tespit edilmelidir

. Bu bağlamda, bölgesel plan niteliğinde olan çevre düzeni planında; planlama alanı içerisinde sanayi gelişimi için uygun alanlar tanımlanmalı, bu alanların yakın çevresindeki kullanımlar, olası sanayi kullanım kararı dikkate alınarak belirlenmeli ve tüm bu alanlarda çevresel risk ve etkileri en aza indirecek yerleşme ve yapılaşma ilkeleri tespit edilmelidir. Bu çerçevede, başta Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olmak üzere diğer kurum ve kuruluşlarca yer seçimi süreci yürütlen OSB, KSS gibi sanayi ile ilişkili kullanım alanlarının,ÇDP’lerin sanayi gelişimi için öngördüğü alanlarda seçmesi önerilmelidir. Bu hususlar ışığında Bilirkişi Kurulumuz, dava konusu planın sanayi alanları yer seçimine ilişkin genel yaklaşımının, üst ölçekli plandan beklenecek nitelikte ve yönlendiricilikte olmadığı görüşündedir. " yönündedir.

Dairemize yapılan değerlendirmede
Davalı idarece savunmada vurgulandığı üzere kent içindeki münferit sanayi tesislerinin yerleşme alanları dışına çıkartılmasının ve böylelikle kentsel alanların daha sağlıklı ve yaşanabilir hale getirilmesinin hedeflendiği, küçük sanayi sitesi yer değişikliğinin belirlenen alanın yer altı su seviyesinin yüksek olması, alanın jeolojik açıdan sakıncalı olması ve bölgede verimli tarım topraklarının bulunması hususları göz önünde bulundurularak yapıldığı, plan değişikliği ile önceki planlarda ve fiiliyatta var olan sanayi alanı(çimento fabrikası) ile 84 hektarlık küçük sanayi sitesi alanının 28 hektar olarak azaltılarak şehir dışına taşındığı anlaşılmaktatır. Anılan bu yaklaşımda şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık görülmemiştir.
4.Kent içi karayolu güzergâhının yeniden belirlenmesi konusu
Dava	dilekçesinde Kanuni Bulvarının ...-... mahalleri arasındaki güzergâhın yeniden düzenlemesine ilişkin olarak Danıştay Altıncı Dairesi’nin yürürlükteki çevre düzeni planı ile ilgili ...  Vakfı tarafından açılan E:...  sayılı  davasında; çevre düzeni plan hükümlerinin 5.18 sayılı plan uygulama hükmüne yönelik yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verildiği, yürütmeyi durdurma kararı kapsamında olması nedeniyle Kanuni Bulvarı güzergâhında; ilgili mahkemece 5.18  sayılı plan uygulama hükmüne yönelik esas karar verilinceye kadar herhangi bir plan değişikliği yapılamayacağı; ayrıca yol güzergâhına ve yakın çevresine ait alt ölçekli planların yapılmasının ve onanmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

Davalı	idare	ve	müdahil	Karayolları	Genel	Müdürlüğünce	ise Sözü edilen plan hükmünde yer alan düzenlemenin plan esnekliğini ve dinamizmini sağlaması açısından önemli olmasına karşın fazlasıyla genel bir madde olduğu, plan değişikliği gerektiren hususların mutlaka plana işlenmesinin gerekmesi nedeniyle plan hükümlerinin hangi yatırım kararlarının çevre düzeni planında değişiklik gerektireceği, hangilerinin gerektirmeyeceği konusunda net bir çerçeve çizilecek şekilde yeniden oluşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle mevcut haliyle yürütmenin durdurulması koşulları gerçekleştirilmiştir" şeklindeki yargı kararı gereği, dava konusu plan değişikliğinde, plan değişikliği sınırı kapsamında Karayolları Genel Müdürlüğü'nce revize edilen Kanuni Bulvarı'nın yeni güzergâhının işlendiği, yargı kararına uygun işlem tesis edildiği, yolun kent içindeki ve kent geçişindeki trafiği rahatlatacağı, her yöne maksimum trafik erişebilirliği sağlayacağı, kentin Karadeniz Sahil yoluna alternatif bir koridora kavuşacağı, yolun bağlantıları ile şehrin tamamına yakın imar bölgelerine hitap eden bir yol olduğu, dava konusu kesimlerde herhangi bir proje değişikliği yapılmasının projenin bütünlüğünü bozacağı, Karayolları Standartları ve özellikle trafik güvenliği yönünden mümkün olmadığı, Trabzon ilinin hızlı kentleşmeye bağlı olarak en önemli sorunlarının başında trafiğin geldiği, Kanuni Bulvarı ile kentleşmeye dönük olarak büyük bir adım atılacağı, kamu yararı amacıyla hareket edildiği, farklı alternatifler değerlendirilerek en uygun güzergahın belirlendiği savunulmaktadır.
Bilirkişi Kurulu Değerlendirmesi:

"Dava 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planına karşı açılmıştır. Bu ölçekteki bir planda Karayolu güzergâhlarına ilişkin bir tartışma ve irdelemenin, yere özel koşullar da dikkate alınarak iller ve bölgelerarası ilişkiler, Doğu Karadeniz Bölgesi örneğinde kıyı-kent, kıyı bölgesi-iç bölge ilişkileri (makro düzeyde) düzeyinde yapılması gerekir. Kuşkusuz bu ifade, söz konusu güzergâhlar üzerindeki koşulların, doğal, tarihsel ve kültürel değerlerin göz ardı edileceği anlamına gelmemektedir. Buna karşın, güzergâh üzerindeki doğal, tarihsel ve kültürel değerlerin genellik düzeyinde ve bölge ölçeğinde değerlendirilmesi üst ölçekli planlamanın gereğidir. Somut geçiş güzergâhı üzerindeki verilerin ise Nazım ve Uygulama İmar Planı ölçeğinde ele alınması doğru olandır. Diğer yandan, 1/100.000 ölçekli bir planlamada karayolu güzergâhlarının, iller ve bölgeler arası bağlantılar açısından somut, buna karşın kent içi geçişler açısından şematik olduğu ve olması gerektiği belirtilmelidir. Bir başka deyişle,  1/100.000 ölçekli bir planda kentsel yerleşik alan üzerindeki karayolu güzergâhı gösterimleri şematiktir. Bu ise, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında karayollarının kent içi güzergâhına ilişkin irdelemelerin Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planı ölçeğinde projelendirme ile ilişkili olarak yürütüleceği anlamına gelmektedir. Bilirkişi Kurulumuz, bu açıdan karayolu güzergâhına ilişkin projelerin/plan değişikliklerinin 1/100.000 ölçekli plana aktarılması konusu ile ilgilenmemekte, iller ve bölgeler arası ulaşım sisteminin yaratılmasında, bölgesel ölçekte çevresel değeri dikkate alarak kıyı-kent, kıyı bölgesi-iç bölge ilişkileri açısından söz konusu Karayolu güzergâhını irdeleme gereği duymaktadır.Trabzon kenti, geçmişten bugüne ciddi kıyılaşma sorunları yaşamaktadır. Bu ise Doğu Karadeniz illerinin ortak sorunu olup nüfusun, iktisadi ve toplumsal etkinliklerin ve yapılaşmanın kıyı bölgesinde yoğunlaşması olarak tanımlanabilir. Çok özel topografik koşullara sahip olan bölgede geçmişte sınırlı teknolojik imkânların varlığında otomobilleşme kent içi ve kentlerarası taşıt trafiğinin kıyı bölgesine yığılmasını beraberinde getirmiş, sahil yollarının sürekli kapasitesinin artırılması ile sonuçlanmıştır. Kıyının sunduğu çekim, ulaşım altyapısının kıyıda yoğunlaşması sonucu artan erişebilirlik kıyı bölgesindeki yapılaşmayı tahrik etmiş, bölgesel nüfus hareketlerinin, kırların boşalmasının sonucu olarak da kıyı bölgesindeki yapılaşma genel bir kentsel gelişme bicimine yol açmıştır. Zaman içinde, giderek artan otomobilleşmenin sonucu, seçeneklerin yaratılamamış olması nedeniyle sahil yolu sürekli biçimde genişletilmiştir; kıyı ve deniz ile ilişkisi mekânsal, kültürel ve toplumsal olarak koparılan bir kent karşımıza çıkmıştır. Bu soruna müdahale edilmesi açısından sahil yoluna karşı seçeneklerin yaratılmasının önemi ortadadır