muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2019/8405, Karar No: 2024/4933, Tarih: 01.10.2024

c)(Ek:RG-14/1/2023-32073) (a) ve (b) bentlerine göre Bakanlığa sunulacak kararlarda, düzenlenecek D4 yetki belgesi için kulandırılacak taşıma hatları ve taşıma güzergahları ile taşıt belgesine kaydedilecek taşıtların sayısı ve koltuk kapasitelerinin belirtilmesi, şarttır." hükmüne yer veilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. Maddesinin (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış; anılan Yasanın 9. maddesinde, “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.

15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde, “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle… d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkilidir hükümlerine  yer verilmiştir.
6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. Maddesinde "Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır." hükmü yer almaktadır.
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
          	Davanın, yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve dosya içeriğiyle birlikte değerlendirilmesinden; uyuşmazlığın çözümü için il içi taşımacılık kapsamında D4 yetki belgesinin yenilenmesi hususunda anılan yetkinin ilgili Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından mı yoksa Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı bünyesinde yer alan Bölge Müdürlükleri tarafından mı kullanılacağının tespit edilmesi gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
          	Davanın, yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve dosya içeriğiyle birlikte değerlendirilmesinden; uyuşmazlığın çözümü için il içi taşımacılık kapsamında D4 yetki belgesinin yenilenmesi hususunda anılan yetkinin ilgili Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından mı yoksa Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı bünyesinde yer alan Bölge Müdürlükleri tarafından mı kullanılacağının tespit edilmesi gerekmektedir.
	Dairemizin 28/03/2024 tarihli Ara Kararı ile davalı idareden, il içi taşımacılığına ilişkin olarak bakanlıkça düzenlenmiş olan D4 yetki belgelerinin ilgili Büyükşehir belediyelerine devrinin yapıldığı, bu nedenle D4 yetki belgelerinin yenilenmesi hususunda davalı idarenin herhangi bir görev ve yetkisinin bulunmadığı iddiasına ilişkin olarak, devredildiği iddia olunan yetki belgelerinin devrine ve bahse konu devrin dayanağı olan yasal düzenlemelere ilişkin tüm bilgi, belgelerin istenilmesine karar verilmiş, davalı idarece verilen cevapta, Belediye sınırları içerisindeki taşımaların 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu ile düzenlendiği, 6360 sayılı Kanunla büyükşehir belediye sınırlarının il mülki sınırları olarak tanımlanmış olması nedeniyle il içinde yapılan yolcu taşımalarının şehir içi yolcu taşımaları kapsamına girdiği bu nedenle yapılacak yolcu taşımalarının düzenlenmesi ilgili büyükşehir belediyesinin yetkisinde olduğu, söz konusu Kanun hükümlerine göre Büyükşehir Belediyelerinin sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapmak üzere Bakanlıkça düzenlenmiş olan D4 yetki belgelerinin ilgili Büyükşehirlere devrinin yapıldığı, Bu kapsamda...adına Alifuatpaşa- Adapazarı arası taşımacılık yapmak üzere düzenlenmiş olan ... numaralı D4 yetki belgesinin Genel Müdürlüğün ...tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı yazılarına istinaden 19.12.2016 tarihi itibariyle Sakarya Büyükşehir Belediyesinin yetkisine geçmiş olduğu ve bu hususun Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile firmaya bildirildiği,  söz konusu D4 yetki belgesinin yenilenmesi ile ilgili Bakanlık Bölge (Bolu) Müdürlüğünün herhangi bir görevinin ve yetkisinin bulunmadığı ifadelerine yer verilmiştir.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 11/06/2009 tarihli ve 27255 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin ilgili hükümleri incelendiğinde, D4 yetki belgesi ile 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası ve taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ticari yolcu taşımacılığı yapılabileceği, bahse konu taşımacılığın yapılabilmesi için gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini Bakanlıktan almaları gerektiği, aynı belgenin süresinin bitiminde yenilenmesi hususunda yine Bakanlığa başvurulması gerektiği bu hususta il içi veya 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası yolcu taşımacılığı anlamında başvuru merci olarak herhangi bir uygulama farklılığı bulunmadığı açıktır. Keza dava konusu işlem tarihinden sonra 08/01/2018 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde benzer ifadelere yer verilerek D4 yetki belgesine ilişkin hem başvuru hem de yenilemeye ilişkin yetkili makamın ilgili Bakanlık olduğu hüküm altına alınmıştır.
	Öte yandan 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un yürürlüğe girdiği 30/03/2014 tarihinden sonra büyükşehir belediyesi sınırları il mülki sınırları olarak belirlenmiş böylece tüm büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesi ile toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek ve bu minvalde tanımlanabilecek tüm görev ve yetkilerin, büyükşehir belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezine geçtiği anlaşılmaktadır. Ancak bahse konu yasal düzenlemelerde D4 yetki belgelerine yönelik yenileme taleplerinin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından incelenmesi gerektiğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.
	Bu durumda; D4 yetki belgelerine yönelik olarak yenileme başvurularının değerlendirilmesi ile gerekli işlemlerin yapılmasına ilişkin yetkinin yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına ait olduğu, halde, davacıya ait D4 Yetki belgesinin ... plakalı araç üzerinden yenilenmesi talebinin, il içi hattı olduğundan dolayı dosyanın Sakarya Büyükşehir Belediyesi UKOME'ye gönderilmesine, bu nedenle yenileme işlemi yapılmayıp evrakların iade edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak 01/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2024/1680, Karar No: 2024/4626, Tarih: 01.10.2024

"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2024/1680
   Karar	No : 2024/4626
 
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... İnş. ve Turz. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Başkanlığı-...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU           : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:Davacı tarafından, Karayolları... Bölge  Müdürlüğünce ihale edilen ... ihale kayıt numaralı ''(Van-Gürpınar) Ayr-Güzelsu Devlet Yolu (Km:20+000-56+750) Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı (BSK) İşleri Yol Yapım İşi”ne ilişkin ihale kararı ve sözleşme nedeniyle ödenen damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan  düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddi işleminin iptali ile ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal  faizi ile iadesi istemine ilişkindir. 
                   İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacı tarafından ihalenin uluslararası ihale niteliğinde olduğu ve bu ihale nedeniyle düzenlenen kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu iddia edilmekteyse de, damga vergisi istisnasının uygulanabilmesi için ihalenin uluslararası ihale niteliğinde olmasının tek başına yeterli olmadığı, ihale konusu işe ilişkin düzenlenen kağıtların damga vergisi istisna tutulabilmesi için işin Kalkınma Bakanlığınca yayımlanan cari yıl yatırım programında yer alan yatırımlardan, Millî Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının bu programda yer almayan kamu yatırımları arasında yer alması ve Vergi Resim Harç İstisna Belgesine bağlanması şartlarının arandığı ve istisna tutarının da bu belgede yer alan tutarla sınırlı olacağı açık olup, Mahkemelerinin E:...1 sayılı dosyasında yapılan 29/09/2022 tarihli ara kararına davacı tarafından verilen cevap ve ekleri incelendiğinde, söz konusu ihalenin uluslararası ihale niteliğinde olduğu, ancak vergi resim harç istisnası belgesinin bulunmadığı, dolayısıyla istisnaya ilişkin olarak 488 sayılı Yasada aranan tüm koşulların gerçekleşmediği görüldüğünden, vergi resim harç İstisnası belgesine bağlanmayan faaliyete ilişkin düzenlenen kağıtlar nedeniyle ödenen damga vergisinin  iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:dava konusu işlemin,  488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesinin  24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararının Resmi Gazetede yayımlandığı 28/04/2021 tarihinden önce doğan ve ödenen sözleşme damga vergisi ile ihale kararı damga vergisine ilişkin olduğu, bu durumda, davacı iddialarının ve bu iddialar çerçevesinde ortaya çıkan uyuşmazlığın herhangi bir kuşku ya da hukuki tartışmaya meydan bırakmayacak şekilde nitelendirilebilecek açık bir vergi hatası kapsamında olmadığı, uyuşmazlığın hukuki bir ihtilaf niteliğinde olduğu, diğer bir ifadeyle, ihtilafın çözümü maddi olayların ve mevzuatın değerlendirilmesi ve yorumunu gerektirmesi nedeniyle, uyuşmazlığın, düzeltme ve şikayet kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle  istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:İhale konusu işin, Kalkınma Bakanlığı cari yıl yatırım programında yer aldığı, işin ihalesinin yerli ve yabancı isteklilere açık yapıldığı, vergi resim harç istisna belgesi düzenlenmesine engel olan kuraldaki ibarenin Anayasa Mahkemesince iptaline karar verildiği, Anayasa Mahkemesi iptali kararı sonucunda oluşan yeni hukuki durumun gözetilmediği, ihale konusu işin döviz kazandırıcı faaliyetler kapsamında olması nedeniyle işe ilişkin düzenlenen kağıtların damga vergisinden istisna olduğu, iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Olayda, Kalkınma Bakanlığı cari yıl yatırım programında yer alan ve şartnamesinde ihalesine katılımın yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu belirtilen davacıya ihale edilen işin 6728 sayılı Kanunun 27. maddesi ile değişik 488 sayılı Kanununun Ek-2. maddesinde sayılı damga vergisinden istisna edilen döviz kazandırıcı faaliyetler arasında bulunduğu görülmektedir. Öte yandan, ihale konusu işin vergi resim harç istisna belgesine bağlanmasına engel olan 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresinin iptali istemiyle yapılan başvuru üzerine verilen Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararında, mülkiyet hakkına müdahale içeren normun, hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik unsurlarını ihtiva etmediği tespitinde bulunularak, anılan  maddede geçen ... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresinin iptaline karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi iptal kararı ile normun bünyesinde mülkiyet hakkına müdahalede bulundurması gereken unsurları barındırmadığı, diğer bir ifadeyle mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanunilik koşulunu sağlamadığı ortaya çıkmış olup Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı karşısında, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının yürürlüğe girmesi ile öznel işlemlerin dayanağı normun Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe gireceği güne kadar ki dönem için geçerliliği iptal karının yürürlüğe girmesiyle sona ereceğinin, Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa aykırılığı saptanan norma dayanarak tesis edilen islemlerin geçerliliğini ileriye yönelik ilelebet  sürdürebilmelernin olanaksız hale geleceğinin kabulü gerekmektedir. Zira iptal kararının yürürlüğe girmesiyle normu ileriye yürütmenin, bu norma dayanan öznel işlemlere ileriye dönük geçerlilik tanımaya hukuki imkan bulunmamaktadır. Aksinin kabulü dayanak normu yürürlükten kalkmış  öznel işlemlerle kişilere Anayasa ile teminat altına alınan hak ve ödevlerin ötesinde ileriye yönelik ilelebet hak bahşedilmesi, ödev yüklenmesi anlamına gelecektir ki bu durum Anayasada düzenlenen Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesine ve mülkiyet hakkı bağlamında eşitlik ilkesine aykırı düşecektir.Bu itibarla, öznel işlemlerin dayanağı normun iptaline dair Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmesiyle birlikte hukuki denetiminin oluşan yeni hukuki duruma göre yapılması gerektiği açıktır

.Bu itibarla, öznel işlemlerin dayanağı normun iptaline dair Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmesiyle birlikte hukuki denetiminin oluşan yeni hukuki duruma göre yapılması gerektiği açıktır. Bu durumda, Kalkınma Bakanlığı cari yıl yatırım programında yer alan ve şartnamesinde ihalesine katılımın yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu belirtilen ve döviz kazandırıcı faaliyet olarak yasada kabul edilmiş işe ilişkin işlemler nedeniyle düzenlenen kağıtlara damga vergisi istisnası uygulanması gerektiğinden, mevzuda hata edilerek tahsil edilen damga vergisinin iadesi talebiyle düzeltme zamanaşımı süresi içinde yapılan başvurunun reddedilmesinin, verginin kanuniliği ilkesine aykırı  olduğu, dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, davayı reddeden Vergi mahkemesi kararına  karşı yapılan istinaf başvurunun yukarıda yazılı gerekçeyle reddine hükmeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:  
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:Davacı tarafından, Karayolları... Bölge  Müdürlüğünce ihale edilen ... ihale kayıt numaralı ''(Van-Gürpınar) Ayr-Güzelsu Devlet Yolu (Km:20+000-56+750) Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı (BSK) İşleri Yol Yapım İşi”ne ilişkin  ihale kararı ve sözleşme nedeniyle ödenen damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan  düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddi işleminin iptali ile ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal  faizi ile iadesi istenilmektedir. 
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa’nın 35. maddesinde, "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmü yer almaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 Numaralı Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde, "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." hükmüne yer verilmiştir.
Anayasa ve uluslararası sözleşmelerde mülkiyet hakkını korumaya yönelik düzenlemelere yer verilmiş ve mülkiyet hakkı korunması gereken temel insan hakları arasında sayılmıştır. Mülkiyet hakkına müdahalelerin de olabileceği hükme bağlanarak bu müdahalelerde kamu yararı, kanuni düzenleme ve ölçülülük ya da orantılılık gibi uluslararası hukukun genel ilkelerinin varlığının dikkate alınması gerektiği, aksi durumda müdahalenin mülkiyet hakkının ihlaline neden olacağı kabul edilmiştir. Bu husus Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarıyla da ortaya konulmuştur.

Anayasa'nın 153. maddesinde ise Anayasa Mahkemesi kararlarının kesin olduğu, iptal kararlarının gerekçesi yazılmadan açıklanamayacağı, Anayasa Mahkemesinin, bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemeyeceği, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümlerinin, iptal kararlarının Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkacağı, gereken hallerde, Anayasa Mahkemesinin, iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabileceği, bu tarihin, kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemeyeceği, iptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisinin, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun teklifini, öncelikle görüşüp karara bağlayacağı, iptal kararlarının geriye yürümeyeceği, Anayasa Mahkemesi kararlarının Resmî Gazete'de hemen yayımlanacağı ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlayacağı düzenlenmiştir.