muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/2509, Karar No: 2024/3652, Tarih: 01.10.2024

"Yasaklar" başlıklı 14. maddesinde, "(1) İzinsiz olarak turizm amaçlı sportif faaliyette bulunulması, işletme belgesi veya izin belgesinde belirlenen türün ve ilan edilen parkur dışında sportif faaliyet yapılması, faaliyetin yeterlilik belgesi kapsamında olmayan malzeme-araç ve personel ile gerçekleştirilmesi yasaktır. (2) İzinsiz olarak turizm amaçlı sportif faaliyette bulunanlar, bulundukları yerlerin en büyük mülki amirleri tarafından derhal faaliyetten men edilir ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 33'üncü maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca para cezası verilir. (...)"; "İzin ve yeterlilik belgesinin iptali" başlıklı 15. maddesinde, "(1) 14. maddede belirtilen hususlardan herhangi birine aykırı faaliyette bulunan işletmelerin deniz turizmi araçları işletmesi belgesi veya izin belgesi valilik tarafından, yeterlilik belgesi ilgili Kurul tarafından iptal edilir." kurallarına yer verilmiştir. 
	10/06/2023 tarih ve 32217 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren	Deniz Turizmi Yönetmeliği Uygulama Tebliği'nin "Deniz turizmi araçları turizm işletmesi belgesi başvuruları" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Özel deniz turizmi araçları hariç deniz turizmi araçlarının turizm işletmesi belgesi taleplerinde, aşağıda belirtilen belgelerle birlikte yazılı olarak Valiliklere (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri) başvurulur: a) Başvuru dilekçesi. Turizm işletmesi belgesi talebinde bulunan gerçek kişi veya temsile yetkili kılınan kişi tarafından isim, tarih ve adres belirtilerek, tüzel kişi ise tüzel kişiliği temsile yetkili kişi veya kişiler tarafından isim, adres, tarih ve tüzel kişilik unvanı belirtilerek imzalanır., b) Sigorta poliçesi. Deniz turizmi araçlarının 18/10/2014 tarih ve 29149 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimat Tebliği uyarınca mürettebatına ve üçüncü kişilere verebileceği zararları kapsayan sigorta yaptırmaları zorunludur., c) Kayıt ve tescil belgesi. Deniz turizmi aracına ilişkin, ilgili Liman Başkanlığından alınacak Gemi Tasdiknamesi veya Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesi istenir., ç) Kira sözleşmesi. Kiralık deniz turizmi araçları için araç sahibi ve şirket yetkilisi arasında bir yıldan az olmamak kaydı ile yapılan kira sözleşmesi istenir., d) İlgili Liman Başkanlığınca verilen denize elverişlilik belgesi, iç sularda faaliyet gösteren araçlar için elverişlilik belgesi veya muayene belgesi., e) Yeterlilik belgesi. Su altı ve su üstü faaliyetinde bulunacak işletmelerin ilgili mevzuat gereği yeterli olduğunu belirten mahalli Sportif Turizm Kurulu tarafından düzenlenecek belge istenir." düzenlemesi yer almıştır.
	Dava konusu ihaleye ait Şartname'nin 8. maddesinde, "(...) İhaleye katılacak gerçek veya tüzel kişilerde aşağıdaki şartlar aranır. 
	(...)

Dava konusu ihaleye ait Şartname'nin 8. maddesinde, "(...) İhaleye katılacak gerçek veya tüzel kişilerde aşağıdaki şartlar aranır. 
	(...)
	8.27. Tüzel kişilerin; işletme işine dair deneyimini kanıtlaması için, 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen faaliyette bulunduğunu/işletmecilik yaptığını gösterir onaylı Deniz Turizmi Araçları Turizm İşletmesi Belgesi, (Tüzel kişinin otel işletmecisi olması durumunda, Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliğinin 5. maddesi uyarınca otel işletmecisi öncelikli olduğundan, 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen işletmecilik yapmış olması şartı aranmaz. Ayrıca Belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu belediye şirketlerinin, bağlı bulunduğu ilçe belediyesi sınırları içerisinde ki su üstü sporu parkur noktalarının ihalelerine katılması durumunda da belediye şirketlerinin 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen işletmecilik yapmış olması şartı aranmaz. Bu durumlarda gerekli araçların, ekipmanların bulunduğunu gösterir Deniz Turizmi Araçları Turizm İşletmesi Belgesi ihaleye katılım aşamasında aranmayacak olup, sözleşme imzalama aşamasında aranacaktır. İhale uhdesinde kalan otel işletmecisi veya belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu belediye şirketleri, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden yeni alacağı bir yıllık Deniz Turizmi Araçları Turizm İşletmesi Belgesini sözleşme aşamasında Antalya Büyükşehir Belediyesine sunacaktır.)";
	 8.28. "Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği'nin 12. maddesinin (g) bendi uyarınca tesis önünde gerçekleştirilecek sportif faaliyet işletmecisinin tesis işletmecisi ile farklı olması durumunda tesis işletmecisi ile seyahat acentası veya deniz turizmi aracı işletmecisi arasında yapılacak akid belgesinin sunulması gerektiğinden, önünde faaliyet gösterilecek tesis işletmecisinden alınan yazılı muvafakat belgesi, (Sözleşme aşamasında tesis işletmecisi ile yapılan akid belgesi sunulacaktır.) kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Temyize konu Mahkeme kararının, Şartnamenin 8.28. maddesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Temyize konu Mahkeme kararının, Şartnamenin 8.27. maddesine ilişkin kısmı incelendiğinde ise;

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Temyize konu Mahkeme kararının, Şartnamenin 8.28. maddesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Temyize konu Mahkeme kararının, Şartnamenin 8.27. maddesine ilişkin kısmı incelendiğinde ise;
Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, gerçek ve tüzel kişiler tarafından denizde gerçekleştirilecek turizm amaçlı su altı ve su üstü sportif faaliyetler için "Deniz Turizmi Aracı İşletmesi Belgesi" alınmasının zorunlu olduğu, işletmelerin, her turizm amaçlı sportif faaliyet türü için ayrı ayrı olmak üzere valilikten izin alacağı, bu iznin bir yıldan az olmamak üzere talep doğrultusunda, faaliyet türü, parkur alanının genel ve özel şartları da göz önünde bulundurularak en fazla beş yıla kadar verilebileceği, denizde gerçekleştirilecek turizm amaçlı su üstü ve su altı sportif faaliyetler için valilikten alınan Deniz Turizmi Aracı İşletmesi Belgesinin izin belgesi yerine geçeceği, izinsiz olarak turizm amaçlı sportif faaliyette bulunanların, bulundukları yerlerin en büyük mülki amirleri tarafından derhal faaliyetten men edileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile ...tarihinde "... ili, ... ilçesi, ... Plaj batısında bulunan 6 m² yüzölçümlü su üstü sporları parkur noktasının 3 yıl süreyle kiraya verilmesine" ilişkin ihalenin yapıldığı, anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmüştür.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 37. maddesinin (C) bendinin (3) numaralı alt bendine dayanılarak hazırlanan Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği uyarınca, gerçek ve tüzel kişiler tarafından denizde gerçekleştirilecek turizm amaçlı su üstü sportif faaliyetler için, uyuşmazlık konusu ihaleye ait Şartname'nin 8.27. maddesinde belirtilen, "Deniz Turizmi Araçları Turizm İşletmesi Belgesi"nin alınmasının zorunlu olduğu, anılan belgeye sahip olmayan isteklilerin ihale konusu alanda faaliyette bulunmalarının mümkün olmadığı, diğer taraftan, işletme işine dair deneyimin tevsikinin de anılan belgeyle yapılacağı, dolayısıyla Şartname'de işin niteliği ile doğrudan ilgili olan belgenin ihaleye katılacak tüzel kişilerden istenildiği, bununla birlikte, anılan Şartname'de yer alan "5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen faaliyette bulunma" şartının, ihale konusu işin gerektirdiği teknik yeterlik ve deneyimin sağlanması amacıyla getirildiği anlaşılmakta ise de, söz konusu faaliyetin, daha önce beş yıl gibi uzun bir süre su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen faaliyette bulunma şartına bağlanmasının, işin niteliği ve hizmetin gereklerine kıyasla makul ve ölçülü olmadığı, bu yönüyle rekabet ilkesini engelleyecek nitelikte olduğu;

Öte yandan, Şartnamenin 8.27. maddesinin devamında, "Tüzel kişinin otel işletmecisi olması durumunda, Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca otel işletmecisi öncelikli olduğundan, 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen işletmecilik yapmış olması şartı aranmaz. Ayrıca Belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu belediye şirketlerinin, bağlı bulunduğu ilçe belediyesi sınırları içerisinde ki su üstü sporu parkur noktalarının ihalelerine katılması durumunda da belediye şirketlerinin 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen işletmecilik yapmış olması şartı aranmaz. (...)" düzenlemesinin yer aldığı, söz konusu faaliyetin tesis sahibince yürütülmesi durumunda işin teknik niteliğinde bir farklılık olmayacağı dikkate alındığında, Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği'nin 5. maddesinde yer alan "... Tesisin önünde denizde yapılacak sportif faaliyetlerde öncelik tesise aittir." şeklindeki kuralın, Şartnamede ihaleye katılacak isteklilerde iş deneyimine ilişkin olarak aranılan yeterlik kriterlerinin tesis sahibinde aranılmayacağı şeklinde yorumlanamayacağı, bahse konu Yönetmelik düzenlemesinde Belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu belediye şirketlerinin denizde yapılacak sportif faaliyetlerde öncelik hakkının bulunduğuna dair bir hususun yer almadığı anlaşıldığından, anılan Şartname düzenlemesinde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5.Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalı idareye iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 01/10/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2023/8803, Karar No: 2024/4631, Tarih: 01.10.2024

"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2023/8803
   Karar	No : 2024/4631
 
TEMYİZ EDEN(DAVACILAR)	:1- ... İnş. Nak. Mad. ve Pet. Ürn. Turz. San. Tic. İth. İhr. A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
		2- ... Petrol Maden Taah. İnş. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF(DAVALI)              :... İdaresi Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU           : ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:Davacılar tarafından, Karayolları 7. Bölge Müdürlüğünce ihale edilen... ihale kayıt nolu “71(Osmancık), 73(Çorum), 75(Samsun), 78(Sinop) ve 79(Boyabat) Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarımı ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi”ne ilişkin sözleşme nedeniyle ödenen 1.006.259,53.TL tutanındaki damga vergisi ve 47.589,90.-TL tutarında ödenen noter harcının iadesi talebiyle yapılan  düzeltme-şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin  iptali ile toplamda ödenen 1.053.849,43.-TL'nin ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak  tecil faizi ile iadesi istemine ilişkindir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...  Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;  ihale konusu işin, cari yıl yatırım programında olduğu, ihalesinin yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olarak yapıldığı ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresinin Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edildiği dikkate alındığında döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında damga vergisinden istisna sayılabilmesi için yasanın aradığı tüm koşulları sağladığı görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, sözleşme nedeniyle ödenen 1.006.259,53.TL tutanındaki damga vergisi ve noter harcının dava konusu edilen 47.589,90.-TL'lik kısmının ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faizi ile birlikte iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlem ile iadesi istenen sözleşme damga vergisi ile noter harcının davacı tarafından kazanılan ihalenin döviz kazandırıcı nitelikte olup olmadığına bağlı olduğu, söz konusu ihalenin döviz kazandırıcı nitelikte olup olmadığının tespitinin ise, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "uluslararası ihale" tanımının yorumlanmasına bağlı olup, söz konusu 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresinin, davacının  ihale karar pulu ile sözleşme damga vergisinin ödenmesinden sonra iptal edildiği, diğer bir anlatımla, iptal edilen kanun hükmünün ihale karar pulu ile damga vergisi ödemesinin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunduğu ve  vergilendirme işleminin de yürürlükte olan mevzuata uygun olarak yapıldığı, dolayısıyla kanun hükmünün yürürlükte olduğu dönemde gerçekleştirilen vergilendirme işleminin dayanağı kanun hükmünün sonradan Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi durumunda kanun hükmüne istinaden yapılmış tahsilatların iade edilip edilmeyeceği hususunun hukuki bir ihtilaf içerdiği, dolayısıyla uyuşmazlığın açık bir vergi  hatası kapsamında olmadığı anlaşıldığından, dava konusu düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:İhale konusu işin, Kalkınma Bakanlığı cari yıl yatırım programında yer aldığı, işin ihalesinin yerli ve yabancı isteklilere açık yapıldığı, vergi resim harç istisna belgesi düzenlenmesine engel olan kuraldaki ibarenin Anayasa Mahkemesince iptaline karar verildiği, Ticaret Bakanlığınca ihale konusu işe ilişkin vergi resim harç istisna belgesi düzenlendiği, işin döviz kazandırıcı faaliyetler kapsamında olması nedeniyle işe ilişkin düzenlenen kağıtların damga vergisinden ve noter harcından istisna olduğu, Danıştay Dokuzuncu Dairesi içtihadının olaya emsal nitelikte olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Olayda, Kalkınma Bakanlığı cari yıl yatırım programında yer alan ve şartnamesinde ihalesine katılımın yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu belirtilen davacıya ihale edilen işin 6728 sayılı Kanunun 27. maddesi ile değişik 488 sayılı Kanununun Ek-2. maddesinde sayılı damga vergisinden istisna edilen döviz kazandırıcı faaliyetler arasında bulunduğu görülmektedir. Öte yandan, ihale konusu işin vergi resim harç istisna belgesine bağlanmasına engel olan 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresinin iptali istemiyle yapılan başvuru üzerine verilen Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararında, mülkiyet hakkına müdahale içeren normun, hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik unsurlarını ihtiva etmediği tespitinde bulunularak, anılan  maddede geçen ... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresinin iptaline karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi iptal kararı ile normun bünyesinde mülkiyet hakkına müdahalede bulundurması gereken unsurları barındırmadığı, diğer bir ifadeyle mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanunilik koşulunu sağlamadığı ortaya çıkmış olup Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı karşısında, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının yürürlüğe girmesi ile öznel işlemlerin dayanağı normun Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe gireceği güne kadar ki dönem için geçerliliği iptal karının yürürlüğe girmesiyle sona ereceğinin, Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa aykırılığı saptanan norma dayanarak tesis edilen islemlerin geçerliliğini ileriye yönelik ilelebet  sürdürebilmelernin olanaksız hale geleceğinin kabulü gerekmektedir. Zira iptal kararının yürürlüğe girmesiyle normu ileriye yurutmenin, bu norma dayanan öznel işlemlere ileriye dönük geçerlilik tanımaya hukuki imkan bulunmamaktadır. Aksinin kabulü dayanak normu yürürlükten kalkmış  öznel işlemlerle kişilere Anayasa ile teminat altına alınan hak ve ödevlerin ötesinde ileriye yönelik ilelebet hak bahşedilmesi, ödev yüklenmesi anlamına gelecektir ki bu durum Anayasada düzenlenen Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesine ve mülkiyet hakkı bağlamında eşitlik ilkesine aykırı düşecektir.Bu itibarla, öznel işlemlerin dayanağı normun iptaline dair Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmesiyle birlikte hukuki denetiminin oluşan yeni hukuki duruma göre yapılması gerektiği açıktır

.Bu itibarla, öznel işlemlerin dayanağı normun iptaline dair Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmesiyle birlikte hukuki denetiminin oluşan yeni hukuki duruma göre yapılması gerektiği açıktır. Bu durumda, Kalkınma Bakanlığı cari yıl yatırım programında yer alan ve şartnamesinde ihalesine katılımın yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu belirtilen ve döviz kazandırıcı faaliyet olarak yasada kabul edilmiş işe ilişkin işlemler nedeniyle düzenlenen kağıtlara damga vergisi ve harç  istisnası uygulanması gerektiğinden, mevzuda hata edilerek tahsil edilen damga vergisi ve noter harcının  iadesi talebiyle düzeltme zamanaşımı süresi içinde yapılan başvurunun reddedilmesinin, verginin kanuniliği ilkesine aykırı  olduğu, dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, davayı kabul eden Vergi mahkemesi kararına  karşı yapılan istinaf başvurunun kabul edip davanın reddine hükmeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Dava dosyasının tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin esasına geçildi.    
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:Davacılar tarafından, Karayolları 7. Bölge Müdürlüğünce ihale edilen ... ihale kayıt nolu “71(Osmancık), 73(Çorum), 75(Samsun), 78(Sinop) ve 79(Boyabat) Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarımı ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi”ne ilişkin sözleşme nedeniyle ödenen 1.006.259,53.TL tutanındaki damga vergisi ve 47.589,90.-TL tutarında ödenen noter harcının iadesi talebiyle yapılan  düzeltme-şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin  iptali ile toplamda ödenen 1.053.849,43.-TL'nin ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak  tecil faizi ile iadesi istenilmektedir. 
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa’nın 35. maddesinde, "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmü yer almaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 Numaralı Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde, "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." hükmüne yer verilmiştir.
Anayasa ve uluslararası sözleşmelerde mülkiyet hakkını korumaya yönelik düzenlemelere yer verilmiş ve mülkiyet hakkı korunması gereken temel insan hakları arasında sayılmıştır. Mülkiyet hakkına müdahalelerin de olabileceği hükme bağlanarak bu müdahalelerde kamu yararı, kanuni düzenleme ve ölçülülük ya da orantılılık gibi uluslararası hukukun genel ilkelerinin varlığının dikkate alınması gerektiği, aksi durumda müdahalenin mülkiyet hakkının ihlaline neden olacağı kabul edilmiştir. Bu husus Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarıyla da ortaya konulmuştur.

Anayasa'nın 153. maddesinde ise Anayasa Mahkemesi kararlarının kesin olduğu, iptal kararlarının gerekçesi yazılmadan açıklanamayacağı, Anayasa Mahkemesinin, bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemeyeceği, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümlerinin, iptal kararlarının Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkacağı, gereken hallerde, Anayasa Mahkemesinin, iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabileceği, bu tarihin, kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemeyeceği, iptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisinin, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun teklifini, öncelikle görüşüp karara bağlayacağı, iptal kararlarının geriye yürümeyeceği, Anayasa Mahkemesi kararlarının Resmî Gazete'de hemen yayımlanacağı ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlayacağı düzenlenmiştir.