muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2022/3898, Karar No: 2024/5482, Tarih: 16.12.2024

6183 sayılı Kanun'un mükerrer 35. maddesinde öngörülen sorumluluk hali kusursuz sorumluluktur. Yani mükerrer 35. madde kapsamında sorumlu tutulacak olan kanunî temsilci kusursuzluğunu ispatlayarak sorumluluktan kurtulamayacaktır. Kamu alacağının doğduğu ya da ödenmesi gerektiği zamanda kanunî temsilci olarak görev yapması, kanunî temsilcinin amme alacağından sorumlu tutulması için yeterlidir. Ancak bu madde kapsamında kanuni temsilcinin sorumluluğuna gidilebilmesi için öncelikle asıl borçluya başvurulacak ve borcun asıl borçludan tahsil edilememiş ya da tahsil edilemeyeceğinin anlaşılmış olması gerekecektir. Bu bakımdan 6183 sayılı Kanun'un mükerrer 35. maddesi, kamu alacağını güvence altına alan, sorumluluğu genişleten bir yapıya sahiptir. (Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, Turgut Candan, 4. Baskı, Sayfa 174 vd.).
	Hukuk düzenince tüzel kişilik vasfı tanınan ticari şirketlerin hukuki iş ve işlemleri, bunlar adına bunların idaresinden sorumlu gerçek kişiler tarafından yapılır. Şirketin kanuni temsilcisi sayılan bu gerçek kişiler; temsil ettikleri tüzel kişiliğin hukukî işlemlerini yürütmek, personelini ve mal varlığını idare etmek, yatırım ve faaliyetlerinin yönünü tayin etmek, iktisadi ve mali durumunun gerektirdiği tedbirleri almak gibi imkan ve kudreti haizdirler. Bununla bağlantılı olarak, şirketin kamusal ödevlerini ifa etmek ve kamuya olan borçlarını kanuni süreleri içinde ödemek de kanuni temsilcinin temel ödevleri arasındadır.
	Kanuni temsilci, kamu alacağının doğmasına yol açan işlem veya fiilin nihai sorumluluğunu taşıyan kişi olup sahip olduğu imkan ve gücü kullanarak, alacağı doğuran işlem veya fiilin ortaya çıkmasını önleyebilecek veya doğan kamu alacağının ödenmesini temin edebilecek en etkin konumdaki kişidir. Bu nedenle, ticari şirketleri yöneten, şirketi temsilen iş ve işlemler yapan kanuni temsilcilerin şirketten tahsil imkanı bulunmayan kamu alacaklarından müteselsil sorumluluk esaslarına göre sorumlu tutulmaları gerekmektedir.
	Uyuşmazlıkta, bayilik lisansı sahibi ... Otomotiv Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye, 14/04/2011, 09/05/2011 ve 05/12/2011 tarihinde gerçekleşen fiilleri nedeniyle sırasıyla … tarih ve … sayılı, … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı Kurul kararlarıyla verilen idari para cezalarının ödenmemesi üzerine  6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tahsili amacıyla şirket adına ödeme emirlerinin düzenlendiği, borcun şirketten tahsil edilemeyeceğinden bahisle, söz konusu borcun 6183 sayılı Kanun'un mükerrer 35. maddesi uyarınca 11/04/2008-01/02/2012 tarihleri arasında şirket müdürü olarak görev yapan davacıdan, kanuni temsilci sıfatıyla tahsiline ilişkin … tarih ve … ana takip dosya numaralı ödeme emrinin düzenlendiği idari anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, kamu alacağının doğmasına sebep olan fiillerin işlendiği 14/04/2011, 09/05/2011 ve 05/12/2011 tarihlerinde şirketin kanuni temsilcisi olan davacının kamu alacağının ödenmesinden sorumlu olduğu sonucuna varılmış olup, İdare Mahkemesinin "davacının 02/02/2012 tarihinde şirketin kanuni temsilciliğinden ayrıldığı, dolayısıyla 12/01/2012 tarihli işlem dışındaki ödeme emri içeriğindeki alacakların doğduğu ve ödenmesi gereken tarihler itibarıyla kanuni temsilci sıfatıyla sorumlu tutulması mümkün olamayacağı, kaldı ki, davacının sorumluluğunun ancak şirketteki sermaye payı oranında olabileceği hususları dikkate alındığında, asıl borçlu olan şirket borçlarının tamamının kanuni temsilci sorumluluğu sıfatıyla davacıdan tahsili için ödeme emri düzenlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
	Öte yandan, tüzel kişiliğe sahip şirketlerin kamu borçlarından dolayı öncelikle şirket adına tarh ve tahakkuk işlemi yapılacağı, borç ödenmediği takdirde şirket adına ödeme emri düzenleneceği ve ödeme emriyle istenen borcun süresinde ödenmemesi üzerine de şirket hakkında mal varlığı araştırması yapılarak, tespit edilen mal varlığına haciz konulup, borcun tahsil edilmeye çalışılacağı, buna rağmen kamu alacağı borçlu şirketten tahsil edilemezse, şirket kanuni temsilcisi  adına ödeme emri düzenleneceği açıktır.
	Yapılan incelemede, davalı idare tarafından ödeme emri içeriği alacakların bahse konu şirketten tahsil olanağı kalmadığına yönelik şirket mal varlığı sorgulamasına dair dava dosyasına gönderilen evrakların 19/11/2020 tarihli olduğu, şirketin amme alacağını karşılamaya yetecek malvarlığı bulunmadığı hususunda yeterli inceleme ve araştırma yapılmadığı, dolayısıyla şirket hakkında yürütülen takip muamelelerinin usulüne uygun olarak tamamlandığının ortaya konulamadığı anlaşıldığından davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin bu yönden hukuka aykırı oldukları sonucuna varılmıştır.
	Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
	Açıklanan nedenlerle;
	1. Davalının temyiz isteminin reddine,
	2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … İdari Dava Dairesinin  … tarih ve E:… K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA, 
	3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
	4. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
	4. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
	6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 16/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY:
6183 sayılı Kanun'un mükerrer 35. maddesinde, "Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanunî temsilcilerin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilir." 	kuralına yer verilmiştir. Bu maddeye göre kanuni temsilcinin sorumluluğuna gidilebilmesi için iki şartın gerçekleşmesi gerekecektir. Bunlar; kamu alacağının asıl borçlunun mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilememesi veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması halleridir. Dolayısıyla kanuni temsilciler için kusursuz sorumluluk hali kabul edilmiştir. Yani madde metnine göre amme alacağından sorumlu tutulabilmek için alacağın tahsil edilebilir olduğu anda kanuni temsilcilik görevinde bulunmak sorumluluk açısından yeterli olacaktır. Kanuni temsilcinin sorumlu tutulabilmesi için görev yaptığı dönemde doğmuş veya ödenmesi gereken bir borç bulunmalıdır. İdari para  cezalarında ise borç idari para cezasının tebliği ile doğmaktadır. İdari para cezasına konu fiilin işlendiği tarihte bir borç bulunmamaktadır. Kamu alacağının doğuşuna kusuru ile yol açan kanuni temsilcinin sorumlu tutulmasını gerektiren bir hukuki neden de söz konusu olmadığından fiil tarihindeki kanuni temsilcinin sorumluluğunun kabulünün hukuki bir dayanağı bulunmamaktadır.

Anayasa Mahkemesi'nin 19/03/2015 tarih ve E:2014/144, K:2015/29 sayılı kararıyla 6183 sayılı Kanun'un 5. fıkrası, "Ancak amme alacağının doğduğu veya ödenmesi gerektiği zamanlarda kanuni temsilcilerin farklı kişiler olabileceği gerçeği göz önüne alındığında, kural ile getirilen düzenleme vergi ve diğer mâlî ödev ve sorumluluklarını zamanında ve eksiksiz olarak yerine getiren kanunî temsilcilerin, sonradan kendilerinin görevde olmadığı ve müdahale şanslarının bulunmadığı bir dönemde gerçekleşen bir eylemden müteselsilen sorumlu tutulmaları sonucunu doğurmaktadır. Adalet ve hakkaniyet ilkeleri karşısında, bireyin bu şekilde belirsiz ve güvencesiz bir biçimde kendi kusurundan kaynaklanmayan bir nedenle, başkalarının eylem veya ihmali sonucu oluşacak sorumluluğa ortak olması adalet ve hakkaniyetle bağdaşmaz. Dolayısıyla, itiraz konusu kural hukuk devleti ilkesine aykırıdır." gerekçesiyle iptal edilmiştir. Söz konusu iptal gerekçesine göre de fiil tarihi itibarıyla kanuni temsilciden amme alacağının tahsil edilmesini beklemek imkansızlaşmaktadır. Çünkü fiil tarihi itibarıyla henüz ödenecek bir borçtan söz edilemeyeceğinden kanuni temsilcinin amme alacağını ödeme noktasında müdahale şansı bulunmamaktadır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu ödeme emrinin dayanağı idari para cezalarına ilişkin … tarih ve … sayılı, … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararları sırasıyla 14/04/2011, 09/05/2011 ve 05/12/2011 tarihli fiiller sebebiyle tesis edilmiştir.
	... Otomotiv Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ilanlarına bakıldığında, 16/04/2008 tarih ve 7043 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde, davacının "müdürlüğe seçildiği" ve "münferit imzasıyla beş yıllığına yetkili kılınmasına oy birliği ile karar verildiği" hususunun 11/04/2008 tarihinde ticaret siciline tescil edildiği; 10/02/2012 tarih ve 8003 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde, "münferit imzası ile şirket müdürlüğüne S.Ö.'nün yetkili kılınmalarına oybirliği ile karar verildiği" hususunun 01/02/2012 tarihinde tescil edildiği ilan edilmiştir.
	Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, Kurul kararlarından … tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile … tarih ve … sayılı Kurul kararının, davacının kanuni temsilciliğinin sona erdiği 01/02/2012 tarihinden sonra tesis edildikleri açık olmakla birlikte, … tarih ve … sayılı Kurul kararının amme borçlusu şirkete tebliğ tarihinin 20/02/2012 olduğu görüldüğünden, 01/02/2012 tarihi itibarıyla kanuni temsilci olmadığı anlaşılan davacının, kanuni temsilciliği sona erdikten sonra şirkete tebliğ edilen idari para cezalarından doğan kamu alacağının ödenmesinden 6183 sayılı Kanun'un mükerrer 35. maddesi uyarınca kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluğunun bulunmadığı sonucuna varıldığından Dairemizin çoğunluk kararının aksi yöndeki bu kısmına katılmıyorum.
Danıştay — Esas No: 2024/3048, Karar No: 2024/5475, Tarih: 16.12.2024

"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2024/3048
Karar No:2024/5475
TEMYİZ EDEN (DAVALI)		: ... Kurumu 
VEKİLİ		: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Enerji ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU		: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
	Dava konusu istem: Karayolları ... Bölge Müdürlüğünce 26/03/2024 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Aşkale-Aziziye-Nenehatun Köprülü Kavşağı Arası (Erzurum Şehir Geçişi Kesimi Dahil) Bsk Onarım İşi" ihalesine yönelik olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin 25/04/2024 tarih ve 2024/UY.I-600 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
	İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; 09/06/2024 tarihli ara kararıyla Karayolları Genel Müdürlüğü ve Karayolları ... Bölge Müdürüğünden, dava konusu ihalenin iptaline ilişkin herhangi bir karar alınıp alınmadığı hususu sorularak ihale iptal edilmiş ise buna ilişkin kararın ve konuya ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, Karayolları 12. Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı cevap yazısında, söz konusu ihalenin 17/05/2024 tarih ve 32549 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Tasarruf Tedbirleri ile İlgili 2024/7 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi" uyarınca 04/06/2024 tarihinde iptal edildiğinin belirtildiği, bu durumda,  iptal edilen ihaleye yönelik olarak yapılan itirazen şikayet başvurusuna ilişkin işbu davanın konusunun kalmadığı ve işin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır.
	Öte yandan, davanın açılmasına yol açtığından dolayı, yargılama giderlerinin davalı idare üzerinde bırakılması gerektiği belirtilmiştir.
	Belirtilen	gerekçelerle, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, yargılama gideri ile karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 10.500,00-TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ	EDENİN	İDDİALARI: Davalı idare tarafından, uyuşmazlığa konu ihalenin  04/06/2024 tarihinde iptal edilmesi nedeniyle davanın konusuz kaldığı, davanın açılmasına  sebebiyet verilmediği, aleyhlerine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı	ileri sürülmektedir.
 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ      : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının düzelterek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	İLGİLİ MEVZUAT:

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ      : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının düzelterek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	İLGİLİ MEVZUAT: 
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 24. maddesinin (f) bendinde, kararlarda yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği; 31. maddesinde, yargılama giderleri hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmış; anılan madde ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin (ğ) bendinde, "vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücreti" yargılama giderleri arasında sayılmış; 326. maddesinin birinci fıkrasında, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; 331. maddesinin birinci fıkrasında ise, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği; 332. maddesinde ise, yargılama giderlerine mahkemece re'sen hükmedileceği belirtilmiştir.
	2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar. b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar." kuralı yer almıştır.	
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Yargılama giderleri genel olarak, yargılama faaliyetinin başlaması, devamı ve sonuçlanması için ödenmesi lazım gelen harç, masraf ve ücretlerin tamamını ifade etmektedir.  Kural olarak yargılama giderlerinin, yargılama sonunda aleyhine hüküm kurulan taraftan alınmasına karar verilir. Yargılama giderlerine tarafların talepte bulunmalarına gerek olmaksızın mahkemece re'sen hükmedilir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Yargılama giderleri genel olarak, yargılama faaliyetinin başlaması, devamı ve sonuçlanması için ödenmesi lazım gelen harç, masraf ve ücretlerin tamamını ifade etmektedir.  Kural olarak yargılama giderlerinin, yargılama sonunda aleyhine hüküm kurulan taraftan alınmasına karar verilir. Yargılama giderlerine tarafların talepte bulunmalarına gerek olmaksızın mahkemece re'sen hükmedilir.
	Vekalet ücreti, vekille takip edilecek davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücreti ve avukatlık sözleşmesinden kaynaklanan vekalet ücreti olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İdari Yargılama Usulü Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yargılama giderlerine ilişkin kuralları incelendiğinde, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücretinin yargılama gideri olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, yargılama giderleri arasında sayılan vekalet ücretinin hangi tarafa yükletildiğinin kararda gösterilmesi gerekmektedir. Takdir olunacak vekalet ücreti tutarı ise, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenmektedir.
	Görüldüğü üzere yargılama giderleri; harçlar, yargılama sırasında yapılan masraflar  ve vekalet ücretinden oluşmaktadır.
	Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 294. maddesinde yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai kararın "hüküm" olduğu, 297. maddesinde ise yargılama giderlerinin hükmün kapsamı içerisinde yer aldığı ifade edilmiştir. Bu sebeple, yargılama sonunda verilen nihai kararda (hüküm) yargılama giderlerinin hangi tarafa yükletildiğinin belirtilmesi gerekmektedir.
	Davanın konusuz kalması, işin esası incelenerek yargılama sonunda verilecek hüküm ve davaya son veren taraf işlemleri dışında yargılamayı sona erdiren durumlardan biridir. Davanın açılmasından sonra, davanın konusunun veya davacının dava açmaktaki hukuki yararının ortadan kalkması durumunda dava konusuz kalır. Dava konusuz kaldığında esas hakkında yargılama yapılmasına ve hüküm kurulmasına gerek kalmaz. Öte yandan, davanın konusuz kalması halinde nasıl bir karar verileceğine ilişkin usul kanunlarımızda herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak, davanın konusuz kalması durumunda davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmadığından, mahkemece konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmelidir.

Her ne kadar davanın konusuz kalması durumunda esas hakkında yargılamaya devam edilerek karar verilmesine gerek kalmamakta ise de, yargılama giderleri hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir. Zira, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri" başlıklı 331. maddesinin birinci fıkrasında, "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." kuralı yer almaktadır. Davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun nihai olarak ortaya konulabilmesi ise, yargılama giderleri bakımından yargılamaya devam edilmesini gerekli kılmaktadır. Bu itibarla, davanın konusuz kalması durumunda mahkemece yargılama giderleri bakımından yargılamaya devam edilerek, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilmesi ve bu tespite göre yargılama giderlerine hükmedilmesi gerekmektedir.
	Uygulamada mahkemelerce davanın konusuz kalması durumuna ilişkin olarak davanın açıldığı tarihteki haklılık durumu değerlendirmesi yapılırken, davalı idarenin "davanın açılmasına sebebiyet verip vermediği" noktasında bir değerlendirme yapılmaktadır. Oysa, söz konusu kavramın ne mevzuatımızda ne de öğretide yeri bulunmaktadır. Esasen, davalı idareler tesis ettiği işlemler veya yaptığı düzenlemelerle idari yargıda görülen davaların tamamının açılmasına sebebiyet vermektedirler. Bu düşünceden hareketle konusu kalmayan davaların tamamında, davanın açılmasına sebep olunduğundan bahisle davalı idareler aleyhine yargılama giderine hükmedilmesi hukuka aykırı sonuçların doğmasına yol açar. Bu itibarla, konusu kalmayan davalarda, davanın esası bakımından yargılama sona ermekte ise de, yargılama giderleri açısından yargılamaya devam edilerek tarafların davanın açıldığı tarihteki haklılık durumlarının tespit edilmesi gerekmektedir.

Bu noktada, hüküm aşamasında ortaya çıkan "haklılık durumu" ile davanın açıldığı tarihteki "haklılık durumu" kavramları arasındaki farka değinmek gerekmektedir. Bir davada, hüküm verilebilir aşamaya gelininceye kadar çeşitli yargısal faaliyetlerde bulunularak tarafların haklılık durumu araştırılmakta, yargılama sonunda verilen hükümle birlikte tarafların haklılık durumu nihai olarak ortaya çıkmaktadır. Esasen, bakılmakta olan bir davada tarafların haklılık durumunun nihai olarak tespit edilebilmesi için öncelikle dosyanın tekemmül etmesi, gerektiğinde de keşif, bilirkişi, ara karar veya duruşma gibi çeşitli yargısal faaliyetlerde bulunulması gerekmektedir. Davanın konusuz kalması durumunda yargılama giderleri bakımından davaya devam edilerek, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilmesi gerekmekte ise de, bu aşamada yapılacak haklılık durumu tespitinin, davanın esası hakkında hüküm verecek düzeyde bir araştırma yapmayı zorunlu kılmayan, davanın konusuz kaldığı andaki mevcut duruma göre yapılan bir haklılık değerlendirmesini ifade ettiğinin kabulü gerekir. Aksi halde, konusu kalmadığından bahisle davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan davalarda, sadece yargılama giderlerinin hangi tarafa yükletilmesi gerektiğine karar verilebilmesi amacıyla, adeta davanın esası hakkında bir karar veriyormuşçasına yargılama faaliyetinde bulunulması zorunluluğu doğar ki, bu durum ne usul ekonomisi ne de yargılama faaliyetinin amacıyla bağdaşmaz.
	Öte yandan, tarafların haklılık durumunun nihai olarak tespiti esasen yargılama sonunda verilen hüküm ile birlikte mümkün olduğundan, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespiti çoğu zaman pek mümkün olamamaktadır. Her ne kadar, davanın konusuz kalması durumunda ideal olan yargılama giderleri bakımından yargılamaya devam edilerek davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilmesi ise de, haklılık durumu tespitinin nihai olarak ortaya konulabilmesi için uzun bir yargılama faaliyetine ihtiyaç duyulduğundan, davanın konusuz kaldığı andaki mevcut duruma göre davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilememesi halinde, herhangi bir haklılık değerlendirmesi yapılamadığından bahisle yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına ve vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesi seçeneği usul ekonomisi ve yargılama faaliyetinin amacına daha uygun düşmektedir. Zira, dosya tekemmül etmeden veya yeterli araştırma yapılmadan bir haklılık değerlendirmesi yapılması ve buna bağlı olarak hükmedilecek yargılama giderleri, taraflar açısından hukuka aykırı sonuçların doğmasına sebep olabilecektir.