muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/2257, Karar No: 2024/5778, Tarih: 16.10.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2024/2257
Karar	No : 2024/5778     
TEMYİZ EDENLER 	: 1- (DAVALI) 
		... Bakanlığı (E-Tebligat)
VEKİLİ	: Av. ...
	  2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) 
		... Anonim Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR)	:   1- ...   2- ...   3- ... ...   97- ...
VEKİLLERİ	: Av. ...
		98- ... Belediye Başkanlığı (E-Tebligat)
VEKİLİ                                          : Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  Aydın İli, Germencik İlçesi, ... Mahallesi ile İzmir İli, Tire İlçesi, Küçükkale Mahallesi mevkiinde gerçekleştirilmesi planlanan ... Rüzgar Enerji Santrali (RES) (11Türbin-63,8 MWm/33MWe) projesine ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen ... tarih ve ...  sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  Aydın İli, Germencik İlçesi, ... Mahallesi ile İzmir İli, Tire İlçesi, Küçükkale Mahallesi mevkiinde gerçekleştirilmesi planlanan ... Rüzgar Enerji Santrali (RES) (11Türbin-63,8 MWm/33MWe) projesine ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen ... tarih ve ...  sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda;  Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; ÇED raporunda dava konusu işleme esas projenin jeolojik ve hidrojeolojik açıdan saha gerçeklerine uygun olarak tanıtılmış olduğu, etkinlik alanı çevresinde sığ derinlikli doygun yeraltı suyu ile korunması gereken yüzey ve yeraltı su havzası bulunmadığı, alan ve yakın çevresinde yüzey suyu ve yeraltı suyuna ilişkin olarak  alınması gereken önlemlerin ve taahhütlerin belirtilerek ilgili kurumlardan olumlu görüşler alınmış olduğu, önlemlerin alınması ve belirtilen taahhütlere uyulması durumunda söz konusu etkinliğin çevreye jeolojik ve hidrojeolojik açıdan olumsuz etkisinin olmayacağı, yapılmış olan modelleme sonuçlarının Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği açısından uygunsuzluk içermediği, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinde yer alan sınır değerlerini sağladığı ve uygunsuzluk içermediği, sera gazı emisyonlarının azaltılması politikaları doğrultusunda enerji üretilmesinin kamu yararına uygun olduğu, projenin uygulanmasında mevcut ormanlık alanlarda bir miktar zarar oluşacaksa da orman yol şebeke ağına entegre edilecek yolların ormanların korunmasına, işletilmesine ve sürdürülebilir ormancılık çalışmalarına katkıda bulunması gibi nedenlerle kamu yararına uygun olduğu, ancak, planlanan türbin yerlerinden birisinin (T10) dikili tarım arazileri üzerinde yer aldığı ve türbinler arasındaki ulaşım yollarının (yaklaşık 9783 m²) incir ve zeytin bahçeleri içerisinden geçecek şekilde planlanmış olduğu, tesisin güney sınırında çok geniş dikili tarım arazilerinin bulunduğu ve bu ağaçlardan verim alınabilmesi için ihtiyaç duyulan başta arı olmak üzere böcek popülasyonuna yüksek hızla dönen kanatların önemli ölçüde zarar vereceği, ÇED raporunda proje alanındaki omurgasız hayvanların belirlenmediği ve faaliyetten kaynaklanan habitat kayıplarının ve habitat parçalanmasının nasıl telafi edileceğinin belirtilmediği, proje sahasını ana karayoluna bağlayacak yol ile ilgili bilgilere (yolun genişliği, uzunluğu vb.) ÇED raporunda yer verilmediği ve burada oluşacak habitat kaybı/tahribatı hakkında değerlendirme yapılmamış olduğu, bu nedenlerle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI	: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin dayanağı olan tüm iş ve işlemlerin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilir yeterlilikte olmadığı, bilirkişi raporuna karşı yapılan itirazlarının Mahkemece dikkate alınmadığı, türbin yapılması planlanan alanların orman arazisi olduğu, Aydın ve İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüklerinden olumlu görüş alındığı, proje sahasına ilişkin floristik değerlendirmenin ... Rüzgar Enerji Santrali (RES) Ekolojik Değerlendirme Raporunda yapılmş olduğu, alana ilişkin Fauna Araştırma Raporu ile Flora Araştırma Raporunun ÇED raporu ekinde sunulduğu, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü yazısına istinaden proje alanı ve yakın çevresinin flora ve fauna elemanlarını araştırmak üzere proje alanında uzman biyologlar ve biyologlar tarafından saha çalışmaları gerçekleştirildiği, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunda Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün de yer aldığı ve proje hakkında olumlu görüş bildirdiği, projenin bal arıları ve bölge arıcılığı üzerine etkilerinin ÇED raporu ekinde sunulan Bal Arıları ve Arıcılık Üzerine Olası Etkileri Değerlendirme Raporunda değerlendirildiği, proje sahasında önemli bir arıcılık faaliyetinin bulunmadığı, sahanın gezginci arılar için konaklama yeri olarak da kullanılmadığı, proje sahasının rüzgarlı bir alan olduğu, rüzgarlı arıların ve diğer tozlayıcı böceklerin yaşam alanı olmadığı,  yapılan ulusal ve uluslararası literatür taramasında RES'lerin tozlayıcı böcekler ve bal arılarının yaşamları üzerine etkileri konusunda herhangi bir bilimsel araştırmaya, bilgi ve yayına rastlanmadığı, Enerji Nakil Hattının dava konusu ÇED raporunun konusu olmadığı ayrıca yürütülecek bir ÇED sürecinde karar verilecek bir çalışma olduğu ileri sürülmektedir.

Davalı yanında müdahil tarafından, Tire Belediye Başkanlığının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilir yeterlilikte olmadığı, kendileri tarafından verilen savunmaya bilirkişi raporunda yer verilmemesinin adil yargılanma hakkına aykırı olduğu, proje kapsamında 11 adet türbin, şalt sahası, kablo kanalı ve bağlantı yollarının yer alacağı, kablo kanalları, bağlantı yollarının sağ ve sol sahillerinde yer alacağından ayrıca kablo kanalı için kullanılması gereken bir alan bulunmayacağı, projenin inşaat aşamasında, temel bileşen olan ve her biri 7.000 m2 platform alanına sahip 11 adet türbin için toplam 77.000 m2 , 7.500 m2 şalt sahası ve idari bina ile 6 metre genişliğinde 16.250 metre yol kullanımının söz konusu olacağı, bu alanda zeytinlik saha vasfında alanların yer almadığı,  rüzgar enerji santrallerinin zeytin alanlarına yönelik etkisinin olup olmadığına dair tespit edilmiş veri olup olmadığı konusunda Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü İzmir Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü’nün görüşünün alındığı,  görüş kapsamında olumsuz bir durumun tespit edilmediği,  bilirkişinin tespitinin aksine, proje sahası kapsamında 5403 sayılı Toprak Koruma Ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında bir alan bulunmadığı, T10 türbin noktasının orman vasıflı bir alan içinde yer aldığı, anılan türbinin kurulacağı alanın niğra orman açıklığı olduğu ve ormanın alt kısımlarında karağan çalılıklarının bulunduğu, bilirkişi raporunda T10 numaralı türbinin prinus nigra orman açıklığı içinde kaldığının ve orman parselinde yer aldığının ifade edildiği, ancak ziraat mühendisi bilirkişi tarafından T10 numaralı türbinin tarım alanı içinde kaldığının belirtildiği, bu durumun çelişki oluşturduğu, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce proje alanında resmi dikili tarım faaliyetinin bulunmadığının bildirildiği, projeye konu türbinlere ulaşımın bir bölümünün, projeye yakın konumda bulunan diğer RES projesi için kullanılan yollarla sağlanacağı, bu noktadan sonra iyileştirmesi mümkün olan mevcut yollarda rehabilitasyon yapılacağı, yol olmayan bölümlerde ise yeni yol yapımının söz konusu olacacağı, proje kapsamında 16.250 metre yol açılmasının planlandığı, açılması planlanan yolların kaldırım payı, şev payları vb

. hariç ortalama 6 metre genişlikte olacağı, kablo kanalları bağlantı yollarına paralel olarak yapılacağı dolayısı ile yol güzergâhı dışında kablo kanalı yapımı olmayacağı, proje kapsamında yapılacak yollardan bölge halkının da yararlanacağı, ayrıca, Orman Genel Müdürlüğünün olası orman yangınlara karşı mücadelesine katkı sağlayacağı, bilirkişi raporunda T10 türbin noktası ve santrale ilişkin ulaşım yolları yönünden yapılan tespitlerin kabul edilmesinin mümkün olmadığı, yapılan ulusal ve uluslararası literatür taramasında RES’lerin tozlayıcı böcekler ve bal arılarının yaşamları üzerinde menfi etkileri konusunda herhangi bir bilimsel araştırmaya, bilgi ve yayına rastlanmadığı,  ziraat mühendisi ve biyolog bilirkişilerin arı ve arıcılık konusunda herhangi bir deneyiminin ve/veya bilimsel bir çalışmasının mevcut olmadığı,  anılan bilirkişiler tarafından proje sahasında mevcut olmayan bir arı popülasyonu ve arıcılık faaliyeti üzerine yapılmış olan değerlendirmelerin hükme esas alınamayacağı, bilirkişi raporunda rüzgar türbinlerinin çarpma etkisi nedeniyle böceklerin öldüğü tespiti ile birlikte verilen görsellerin türbin kanat temizliği faaliyeti yürüten bir ticari firmanın internet sitesinden alınmış olduğu, bu görseller üzerinden görüş bildirilmesinin kabul edilemeyeceği, heyetinden biyolog olarak yer alan bilirkişinin ornitoloji bilimi ve flora ile ilgili çalışmasının bulunmadığı, anılan bilirkişi tarafından uzmanlık alanını aşar mahiyette tespit ve değerlendirmelere yer verildiği, proje alanı ekosisteminin korunması amacıyla alınacak önlemlere ÇED rapru içinde detaylıca yer verildiği, ÇED raporu ekinde yer alan Ekolojik Değerlendirme Raporunda flora, fauna ve onitoloji açısından detaylı değerlendirmelerin mevcut olduğu, Aydın ve İzmir Orman Bölge Müdürlükleri tarafından projenin orman ve ormancılık faaliyetlerine olumsuz etkisinin olmayacağına kanaat getirildiği, bilirkişi tarafından proje sahasına ilişkin olarak  fauna yönünden bir inceleme yapılması gerekirken proje sahasına ilişkin değil genel olarak RES lere ilişkin değerlendirme yapılmış olduğu, proje kapsamında kuşlar, yarasalar, memeliler ve flora olmak üzere farklı alanlarda, ÇED Raporunun sunulduğu güne kadar dönemsel olarak arazi çalışması yapılarak izleme ve değerlendirme çalışmaları gerçekleştirildiği, RES sahasının kuş göçü konusunda düşük riskli bir konumda yer aldığı, ÇED raporu kapsamında Yarasa Bilimsel Araştırma Raporunun sunulduğu, proje alanının türbinlerin kanatlar ile beraber 150-200 metre yükseklik oluşturması ve habitat yapısı, 11 türbinden ibaret olması ve türbinler arası mesafenin yeterli olması nedeniyle süzülerek geçen göç türleri üzerinde menfi etkisinin olmayacağı,	proje sahasında yapılan gözlemler sonucunda sahanın önemli bır göç rotası olmadığının ortaya konulduğu ve bölgedeki genel uçuş yoğunluğunun düşük olduğunun gözlendiği, dolayısıyla türbinlerden kaynaklı bir bariyer etkisi beklenmediğinin ÇED raporunda belirtildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Uyuşmazlığın çözümü amacıyla, dava dilekçesindeki iddialar ve proje alanının özellikleri dikkate alınmak suretiyle oluşturulacak yeni bir bilirkişi heyetiyle mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması ve bunun sonucunda düzenlenecek raporun incelenmesi suretiyle uyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY : 
Aydın İli, Germencik İlçesi, ... Mahallesi ile İzmir İli, Tire İlçesi, Küçükkale Mahallesi mevkiinde gerçekleştirilmesi planlanan ... Rüzgar Enerji Santrali (RES) (11Türbin-63,8 MWm/33MWe) projesine ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen ... tarih ve ...  sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.
  	İLGİLİ MEVZUAT:
	2872 sayılı Çevre Kanununun 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez..." hükmüne yer verilmiştir.

29/07/2022 tarih ve  31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği'nin, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (e) bendinde; "Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED): Gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları", (ı) bendinde; "Çevresel etki değerlendirmesi inceleme alanı: Yapılması planlanan projenin ana ve yardımcı ünitelerinin de içerisinde bulunduğu koordinatlarla sınırlandırılan alanı", (i) bendinde; "Çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı: Çevresel etki değerlendirmesi raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararını", (r) bendinde; " Etki: Gerçekleştirilmesi planlanan bir projenin; hazırlık, inşaat ve işletme sırasında ya da işletme sonrasında, çevre unsurlarında doğrudan ya da dolaylı olarak, kısa veya uzun dönemde, geçici ya da kalıcı, olumlu ya da olumsuz yönde ortaya çıkması olası değişiklikleri,", (t) bendinde;" Halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı: ÇED sürecinin başlangıcından sonuna kadar, halkı proje hakkında bilgilendirmek, projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere paydaş katılım planında detayları belirlenen her türlü etkinliği, (broşür, tanıtıcı film, resmi duyuru, toplantı, bilgilendirme ofisi ve benzeri)",

olarak tanımlanmış, "Çevresel etki değerlendirmesi başvuru dosyası, çevresel etki değerlendirmesi raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlama yükümlülüğü" başlıklı 6. maddesinde " (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını ve ÇED Raporunu, Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeleri için de Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/ kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez." hükmüne, "Çevresel etki değerlendirmesi uygulanacak projeler" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1’deki listede yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen veya kanunen muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya alan genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesinin Ek-1’deki listede yer aldığı projelere, ÇED raporu hazırlanması zorunludur." hükmüne, "Çevresel etki değerlendirmesi olumlu veya çevresel etki değerlendirmesi olumsuz kararı" başlıklı 14. maddesinde; "(1) Komisyon tarafından incelenerek son şekli verilen ÇED raporu, halkın görüş ve önerilerini almak üzere, Bakanlık ve/veya il müdürlüğü tarafından askıda ilan ve internet aracılığı ile 10 takvim günü görüşe açılır. Bakanlıkça proje ile ilgili karar alma sürecinde bu görüşler de değerlendirilir. Bakanlık halktan gelen görüşler doğrultusunda, rapor içeriğinde gerekli eksikliklerin tamamlanmasını, ek çalışmalar yapılmasını ya da Komisyonun yeniden toplanmasını isteyebilir. Nihai ÇED raporu ve eklerinin proje sahibinin taahhüdü altında olduğunu belirten taahhüt yazısı ve taahhüdü imzalayan yetkilinin noter onaylı imza sirküleri ile ticari sicil gazetesi 5 iş günü içerisinde Bakanlığa sunulur. Kamu kurum/kuruluşlarından noter onaylı imza sirküleri ile ticari sicil gazetesi istenmez. (2) Birinci fıkrada belirtilen belgeler, süresi içerisinde gerekçesi belirtilmeden sunulmaz ise projenin ÇED süreci sonlandırılır. (3) Bakanlık, Komisyon çalışmalarını ve halkın görüşlerini dikkate alarak proje için "ÇED Olumlu" ya da "ÇED Olumsuz" kararı verir

. Kamu kurum/kuruluşlarından noter onaylı imza sirküleri ile ticari sicil gazetesi istenmez. (2) Birinci fıkrada belirtilen belgeler, süresi içerisinde gerekçesi belirtilmeden sunulmaz ise projenin ÇED süreci sonlandırılır. (3) Bakanlık, Komisyon çalışmalarını ve halkın görüşlerini dikkate alarak proje için "ÇED Olumlu" ya da "ÇED Olumsuz" kararı verir. Verilen karar görüşü alınan komisyon üyesi kurum/kuruluşlara, proje sahibine ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara bildirilir. (4) Proje için verilen "ÇED Olumlu" ya da "ÇED Olumsuz" kararı, karar tarihinden itibaren Bakanlık ve il müdürlüğü internet sitesinde süresiz, askıda 30 takvim günü ilan edilerek halka duyurulur. (5) "ÇED Olumlu" kararı verilen proje için 5 yıl içinde mücbir sebep bulunmaksızın yatırıma başlanmaması durumunda "ÇED Olumlu" kararı geçersiz sayılır. (6) Yatırıma başlanılmamış olan projeler için verilen ÇED Olumlu kararları, proje sahibinin talebi ve talebin Bakanlık tarafından uygun görülmesi halinde geçersiz sayılır. Bu şekilde geçersiz sayılan kararlar Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasında ilan edilir" düzenlemelerine yere verilmiştir.

Ayrıca aynı yönetmeliğin, "Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesi" başlıklı ek-1 listesinin 41. maddesinde, rüzgar enerji santrallerine  yer verildiği görülmektedir.  
 
Çevresel etki değerlendirmesi; gerçekleştirilmesi planlanan projenin, çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlenmesi, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin belirlenerek değerlendirilmesi amacıyla yapıldığından, ÇED sürecinde verilen kararların iptali istemiyle açılacak davalarda, yukarıda belirtilen Yönetmeliğin Ek III. maddesindeki unsurlar yönünden, ÇED kararlarının bir bütün olarak çevresel etkilerinin irdelenmesi gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Dosyanın incelenmesinden; İdare Mahkemesince, Jeoloji (Hidrojeoloji) Mühendisi, Orman Mühendisi, Çevre Mühendisi, Ziraat Mühendisi ve Biyologdan oluşan bilirkişi heyetiyle mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen 22/02/2024 havale tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu  ''Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu'' kararının, Ziraat Mühendisi ve Biyolog bilirkişiler tarafından "uygun olmadığı", diğer bilirkişiler tarafından ise "uygun olduğu" yolunda görüş bildirildiği, Mahkemece anılan bilirkişi raporu dosyada yer alan bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmek suretiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
A) BİLİRKİŞİ RAPORUNUN İNCELENMESİ

Jeoloji (Hidrojeoloji) Mühendisi tarafından; ÇED raporunda yer verilen jeolojik ve hidrojeolojik değerlendirmelerin saha gerçekleriyle uyumlu olduğu ve keşif günü proje sahasında yapılan gözlemlerle de örtüştüğü, faaliyet alanı çevresinde sığ derinlikli doygun yeraltı suyu ile korunması gereken yüzey ve yeraltı su havzası bulunmadığı, faaliyet alanı  ve yakın çevresinde yüzey suyu ve yeraltı suyunun durumunun açıklanarak alınması gereken önlemlerin belirtilerek ilgili kurumlardan olumlu görüş alınmış olduğu, belirtilen önlemlerin alınması ve verilen taahhütlere uyulması durumunda söz konusu faaliyetin çevreye jeolojik ve hidrojeolojik açıdan olumsuz etkisinin olmayacağı tespitlerine yer verilerek dava konusu işlemin Jeoloji (Hidrojeoloji) Mühendisliği disiplini yönünden uygun olduğu yolunda kanaat bildirildiği, Orman Mühendisi tarafından; T1 numaralı türbinin Mehmetler Mahallesi, ... ada, ... numaralı orman parseli, T2-T7-T9-T10-T11 numaralı türbinlerin ve şalt sahasının Dağyeni Mahallesi, .... ada, ... numaralı  orman parseli, T3  numaralı türbinin Üzümler Mahallesi, ... ada, ... numaralı orman parseli, T4 numaralı türbinin Küçükkale Mahallesi, ... ada, ... numaralı orman parseli, T5 ve T8  numaralı türbinlerin Büyükkale Mahallesi, ... ada, ... numaralı orman parseli, T6  numaralı türbinin Akyurt Mahallesi, ... ada, ... numaralı orman parseli içerisinde, orman sayılan yerler içerisinde oldukları, proje kapsamında yapılacak 11 adet türbinin ve şalt merkezinin tamamen orman sayılan yerlerde olacağı, orman sayılan alanlar içerisindeki bu yerlerin hiçbirinin 1. bonitet orman alanlarından olmadığı, bir kısmının ağaçsız, bozuk, taşlık, makilik ve tam kapalı olmayan ormanlık alanlar olduğu, ancak proje kapsamında geçirilecek olan yolların çok büyük bir kısmının orman sayılan yerlerden geçtiği ve bu orman sayılan yerlerin birçoğunun prodüktif ormanlardan oluştuğu,  orman alanlarının en çok anılan yolların geçirilmesinden olumsuz olarak etkileneceği, bu yolların geçirilmesiyle orman bütünlüğünün bozulacağı ve ormandaki floranın ve faunanın az yada çok zarar göreceği, türbinlerin ve şalt sahasının kurulacağı orman alanlarının görece olarak daha az zarar göreceği, yapılacak yolların ormana olumsuz etkileri yanında olumlu etkisinin de olacağı,  ormanlarda yapılması gerekli silvikültürel iş ve işlemlerin (gençlik bakımı, kültür bakımı, aralama v.b