muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/7292, Karar No: 2024/8007, Tarih: 24.12.2024

"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/7292
Karar No : 2024/8007
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Defterdarlığı - ...  
VEKİLİ	: Av....
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av....
İSTEMİN KONUSU  : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... Makina Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait amme borçlarının (4310 ve 4315 vergi kodlu vergi borçları hariç) tahsili amacıyla şirket ortağı sıfatıyla davacının banka hesaplarına uygulanan ... haciz bildiri nolu e-haciz işleminin iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; ... sayılı ödeme emrinin ... takip dosya numaralı borçlar haricinde kalan kısımları, ... sayılı ödeme emrinin ... takip dosya numaralı borçlar haricinde kalan kısımları, ... sayılı ödeme emrinin tamamı ile ... sayılı ödeme emrinin ... takip dosya numaralı borçlar yönünden; bu amme alacaklarına ilişkin olarak asıl amme borçlusu adına düzenlenen ödeme emirlerinin 2012 ila 2014 yıllarının muhtelif tarihlerinde tebliğ edilmesine karşın tahsil zamanaşımının son tarihine kadar tahsil zamanaşımını kesebilecek herhangi bir işlem gerçekleştirilmediğinden, tahsil zamanaşımına uğrayan bu alacaklar için tesis edilen haciz işleminde hukuka uygunluk görülmediği, ... sayılı ödeme emrinin  .../...  takip dosya numaralı borçlara ilişkin kısmı yönünden; bu amme alacaklarına ilişkin olarak asıl amme borçlusu adına düzenlenen ödeme emirlerinin tebliğ edildiğine dair herhangi bir tebliğ alındısı sunulamadığı, bu amme alacaklarının asıl amme borçlusu nezdinde usulüne uygun kesinleştirilmediğinden bu alacaklar için tesis edilen haciz işleminde hukuka uygunluk görülmediği, ... sayılı ödeme emrinin .../... takip dosya numaralı borçlara ilişkin kısımları; ... sayılı ödeme emrinin ... takip dosya numaralı borçlar haricinde kalan kısımları ile ... sayılı ödeme emirleri yönünden ise; bu amme alacaklarına ilişkin olarak asıl amme borçlusu ve davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin  usulüne uygun tebliğ edildiğinden, bu alacakların tahsili amacıyla uygulanan haciz işleminde ise hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın kısmen reddine, kısmen kabulüne, ... sayılı ödeme emrinin .../... takip dosya numaralı borçlar haricinde kalan kısımları, ...-... sayılı ödeme emirleri ile ... sayılı ödeme emrinin .../.../.../.../... takip dosya numaralı borçlar nedeniyle uygulanan haczin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkeme kararının davanın kabulüne ilişkin kısmının hukuka uygun olması karşısında davalının istinaf başvurusunun yerinde görülmediği, davacının istinaf başvurusu yönünden ise; Vergi Mahkemesince davacıya düzenlenen ödeme emirlerinin usulüne uygun tebliğ edildiği belirtilmişse de; davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin 2020 yılında tebliğ yapılmaya çalışıldığı, ancak ilgili tebliğ alındısının boş, şerhsiz ve imzasız olduğu görüldüğünden, bu borçlara ilişkin olarak tesis edilen hacizde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasına, bu kısım yönünden de davanın kabulüne, dava konusu haciz işleminin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Asıl amme borçlusu adına yapılan takibat sonucunda amme borcunun tahsil edilmeyeceğinin tespit edildiği, bunun üzerine ortak sıfatıyla davacı adına takibat başlandığı, hacze dayanak davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin usulüne uygun tebliğ edildiği, bu nedenle dava konusu haciz işleminde yasaya aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY: 
... Makina Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait amme borçlarının (4310 ve 4315 vergi kodlu vergi borçları hariç) tahsili amacıyla şirket ortağı sıfatıyla davacının banka hesaplarına uygulanan ... haciz bildiri nolu e-haciz işleminin iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY: 
... Makina Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait amme borçlarının (4310 ve 4315 vergi kodlu vergi borçları hariç) tahsili amacıyla şirket ortağı sıfatıyla davacının banka hesaplarına uygulanan ... haciz bildiri nolu e-haciz işleminin iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Kanundaki terimler" başlıklı 3. maddesinde, amme borçlusu veya borçlu teriminin, amme alacağını ödemek mecburiyetinde olan hakiki ve hükmi şahısları ve bunların kanuni temsilci veya mirasçılarını ve vergi mükelleflerini, vergi sorumlusunu, kefili ve yabancı şahıs ve kurumlar temsilcilerini ifade edeceği, "Limited şirketlerin amme borçları" başlıklı 35. maddesinde, limited şirket ortaklarının, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olacağı ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulacağı, "Ödeme emri" başlıklı 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı, "Tahsil zamanaşımı" başlıklı 102. maddesinde, amme alacağının, vadesinin rasladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrayacağı, "Zamanaşımının kesilmesi" başlıklı 103. maddesinde, tahsil zamanaşımı kesen hallerden biri olarak haczin tatbikı olarak sayıldığı, kesilmenin rasladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren zamanaşımının yeniden işlemeye başlayacağı, "Tebliğler ve müddetlerin hesaplanması" başlıklı 8. maddesinde, hilafına bir hüküm bulunmadıkça bu kanunda yazılı müddetlerin hesaplanmasında ve tebliğlerin yapılmasında Vergi Usul Kanunu hükümlerinin tatbik olunacağı, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Tebliğ yapılacak kimseler" başlıklı 94. maddesinde, tebliğin mükelleflere, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekillerine veya vergi cezası kesilenlere yapılacağı, "Bilinen adreslere tebliğ" başlıklı 100. maddesinde,  bilinen adrese gönderilen mektupların posta idaresince muhatabına teslim edildiği tarihte tebliğ edilmiş sayılacağı, "Bilinen adresler" başlıklı 101. maddesinde, bu Kanuna göre bilinen adreslerin; mükellef tarafından işe başlamada veya adres değişikliğinde bildirilen işyeri adreslerinin, yoklama fişinde veya ilgilinin imzası bulunmak şartıyla yetkili memurlar tarafından bir tutanakla tespit edilen işyeri adreslerinin, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa göre oluşturulan adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresinin olduğu, işyeri adresi olmayanlara tebliğ, doğrudan adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresinde yapılacağı belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; ... Makina Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait amme borçlarının (4310 ve 4315 vergi kodlu vergi borçları hariç) tahsili amacıyla şirket ortağı sıfatıyla davacının banka hesaplarına uygulanan ... haciz bildiri nolu e-haciz işleminin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, hacze dayanak borçlar için asıl amme borçlusu adına düzenlenen ödeme emirlerinin 2012 ila 2016 yıllarının ve 2019 yılının muhtelif tarihlerinde usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, bunun yanı sıra, davacı adına düzenlenen ... sayılı ödeme emrinin .../.../.../... takip dosya numaralı borçlarının dayanağı olan ve asıl amme borçlusu adına düzenlenen ... sayılı ödeme emrinin...tarihinde şirket çalışanı Serkan Kocaman'a tebliğ edildiği ve buna ilişkin tebliğ alındısının da dava dosyasında mevcut olduğu, asıl amme borçlusunun banka hesaplarına ve maliki olduğu 4 araca muhtelif tarihlerde haciz konulduğu, bu nedenle uygulanan bu hacizler nedeniyle hacze dayanak borçların tahsil zamanaşımına uğramadığı, ancak UYAP'tan temin edilen adres araştırması formundan 27/04/2016-12/10/2024 tarihleri arasında davacının MERNİS (Yurtiçi) adresinin "... Mah. ... Cad. Kapı No:... .../..." olduğu görülmesine karşın hazce dayanak davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin "... Mah. ... Cad. Kapı No:... .../..." adresinde tebliğe çıkarıldığından, davacının mernis adresinden farklı bir adreste yapılan bu tebliğ nedeniyle usulüne uygun olarak davacı nezdinde amme alacağı takibinin yapılmadığı açık olduğundan dava konusu e-haciz işleminde hukuka uyarlık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalının temyiz isteminin reddine,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda yazılı gerekçeyle ONANMASINA,
3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Vergi Mahkemesine gönderilmesine,  24/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2023/4836, Karar No: 2024/6781, Tarih: 24.12.2024

"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2023/4836
Karar	No : 2024/6781                                                                                
DAVACI	: ...	  
VEKİLİ	: Av. ...
DAVALILAR	: 1- ... 
VEKİLİ	: Av. ...
	   2- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ	: Huk. Müş ...
DAVANIN_KONUSU	: Davacı tarafından, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca istisnai olarak kazandığı Türk vatandaşlığının, aynı Kanun'un 40. maddesi uyarınca geri alınmasına ilişkin 02/08/2023 tarih ve 7462 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın kendisine yönelik kısmının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI	: Davacı tarafından, 2020 yılında 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca taşınmaz edinimi yoluyla istisnai olarak vatandaşlık başvurusu yaptığı, bu başvurunun 08/06/2020 tarih ve 2606 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile uygun bulunduğu ve 11/06/2020 tarihi itibarıyla nüfusa tescil edilerek Türk vatandaşlığını kazandığı, ardından eşi ve dört çocuğunun da 2021 yılında Türk vatandaşlığını kazandığı, ailesi ile birlikte Türkiye'de ikamet ettiği ve yaklaşık üç yıldır sahip olduğu Türk vatandaşlığı ile hiçbir adli ya da idari suça karışmadığı, kanunlara uygun şekilde yaşamını sürdürdüğü; ancak hakkında Interpol tarafından çıkartılan kırmızı bülten nedeniyle 07/08/2023 tarihinde Bodrum Narkotik Suçlarla Mücadele Büro Amirliği tarafından yakalandığı ve ... Cumhuriyet Başsavcılığında ifadesi alınıp serbest bırakıldığı, hakkında iade süreci işletilmediği, Türk vatandaşlığının iptal edildiğini gözaltına alındığında öğrendiği ve 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası İşbirliği Kanunu'ndan kaynaklanan usuli güvencelerden mahrum bırakıldığı, dava konusu işlem öncesinde kendisine bir bildirim yapılmadığı ve savunmasının alınmadığı, Muğla Geri Gönderme Merkezinden çeşitli geri gönderme merkezlerine gönderildiği, hakkında Edirne Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünce 09/08/2023 tarihinde sınır dışı kararı alındığı, Interpol tarafından çıkartılan kırmızı bülten sonrasında hakkında 6706 sayılı Kanun'da yer alan iade sürecinin işletilmesi gerekirken bu sürecin işletilmediği, Türk vatandaşlığını kazanma kararının geri alınması suretiyle yasal güvencelerden mahrum bırakılarak hakkında sınır dışı kararı alındığı, sınır dışı kararı alınana kadar gelişen sürecin, Türk vatandaşlığını kazanma kararının geri alınmasının, idari gözetim ve sınır dışı kararının 6706 sayılı Kanun'da yer alan usule alternatif olarak kullanıldığını gösterdiği, 6706 sayılı Kanun'daki prosedürlerin izlenmemesi amacıyla Türk vatandaşlığını kazanma kararının geri alındığı, oysa, 5901 sayılı Kanun'un 40

. maddesi uyarınca Türk vatandaşlığının kazanılması veya kaybına ilişkin kararların, hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer olarak verildiğinin sonradan anlaşıldığı takdirde geri alınabileceği, bu madde uyarınca bir kişinin vatandaşlığının geri alınabilmesi için hukuki şartların vatandaşlığın verildiği anda oluşmaması ve bu durumun sonradan anlaşılması gerektiği, oysa, işleme dayanak gösterilen iddia ve söylentilerin 2022 yılına ait olduğu, yani başka ülkeler tarafından öne sürülen ve idare tarafından işlemin gerekçesi yapılan iddia ve söylentilerin Türk vatandaşlığının kazanılması anında bulunmadığı, davalı idare tarafından dava konusu işlemin yalnızca Belçika adli makamlarının talebine istinaden İnterpol Genel Sekreterliğince yayımlanan kırmızı bültene ve 15/11/2022 tarihinde Emniyet Genel Müdürlüğü yetkilileri ile AFP (Australian Federal Police) irtibat görevlileri arasında yapılan toplantıda Avustralya'yı hedef alan ve uluslararası uyuşturucu suç faaliyetleri yürüten suç organizasyonu içerisinde yer aldığı iddiasına dayandığı; söz konusu hususların doğruluğunun teyidine ilişkin İçişleri Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından herhangi bir çalışma yapılmadığı, kamu düzeni ve güvenliği bakımından nasıl bir tehdit oluşturduğuna dair herhangi bir somut bilgi veya belge olmadığı, davalı idarelerin, hakkındaki iddiaların vatandaşlığın elde edilmesi anında var olduğuna ilişkin bir iddiası bulunmadığına göre, hukuki şartlar oluşmadığının sonradan anlaşılması sebebine dayanılarak işlem tesis edilmesinin 5901 sayılı Kanun'un 40. maddesinin lafzına aykırı olduğu, anılan madde yok sayılarak mutlak takdir yetkisinin savunulmasının Anayasa'nın 66. maddesine aykırı olduğu, dava konusu işlemin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMALARI:
Davalı Cumhurbaşkanlığı tarafından, vatandaşlığın; Devletin egemenlik hakkını kullanarak, şartlarını ve hükümlerini tek taraflı olarak tespit ettiği bir hukuki statüyü şahsında gerçekleştiren kişi ile arasında kurduğu hukuki bağı ifade ettiği, hükümranlık yetkisinin  Devletin, ülke sınırları içerisinde dilediği düzenlemeyi oluşturması, uygulaması ya da kaldırması anlamına gelirken, vatandaşlık hukuku yönünden devletlerin kendi vatandaşlarını belirleme, vatandaşlığın kazanılması ile kaybedilmesi konularında münhasıran ve mahfuz olan yetkisini ifade ettiği, Anayasa'nın 66. maddesinin, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 5., 9., 12. ve 40. maddelerinin Türk vatandaşlığının kazanılmasına veya kaybedilmesine yönelik hükümler içerdiği, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 66. maddesinin de bu hususlara yönelik düzenleme içerdiği, dava konusu olayda, 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca istisnai olarak Türk vatandaşlığı kazanan davacının Türk vatandaşlığının dava konusu işlem ile Kanun'un 40. maddesi uyarınca geri alındığı, anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, Türk vatandaşlığının; ancak kanunda aranan şartların taşınması suretiyle kazanılabilmesi, vatandaşlıkla ilgili düzenlemelerin Devletin egemenlik hakkının sonucu olması, vatandaşlığın belirlenmesinde Devletin mutlak yetkisinin bulunması nedeniyle davacı hakkında yapılan işlemin hukuka uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
 Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, davalı Cumhurbaşkanlığının savunmasında yer alan ifadelere benzer ifadelere yer verilerek ve bunlara ek olarak; Emniyet Genel Müdürlüğü ... Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacının, uyuşturucu suçundan Belçika adli makamlarının talebine istinaden İnterpol Genel Sekreterliğince yayımlanan kırmızı bültenle arandığının bildirilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, tesis edilen işlemin mevzuata uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Dava; 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca davacının istisnai olarak kazandığı Türk vatandaşlığının, aynı Kanun'un 40. maddesi uyarınca geri alınmasına ilişkin 02/08/2023 tarihli, 7462 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına dair iş ve işlemlerin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirleyen 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller" başlıklı 12. maddesinde: "Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler.

Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına dair iş ve işlemlerin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirleyen 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller" başlıklı 12. maddesinde: "Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler.
a) Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler.
b) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu.
c) Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler.
d) Göçmen olarak kabul edilen kişiler.
Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hali bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir." kuralı bulunmaktadır.
Aynı Kanunun "Vatandaşlık kararlarının geri alınması" başlıklı 40. maddesinde de: "Türk vatandaşlığının kazanılması veya kaybına ilişkin kararlar, hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer olarak verildiği sonradan anlaşıldığı takdirde geri alınır." kuralı yer almaktadır.
5901 sayılı Kanunun 46. maddesine dayanılarak çıkarılan 06/04/2010 tarihli, 27544 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 35. maddesinin 2. fıkrasında: "Kanunun 11 inci, 12 nci, 16 ncı ve 17 nci maddelerine göre yabancının Türk vatandaşlığını kazanmasında millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir halinin bulunup bulunmadığının tespiti için Millî İstihbarat Teşkilâtı Müsteşarlığından ve Emniyet Genel Müdürlüğünden arşiv araştırması istenir." kurala bağlanmıştır.
Yönetmeliğin "Araştırma, soruşturma ve geçerlilik süresi" başlıklı 72. maddesinin 5. fıkrasında da: "İlgili kurumlarca yapılan araştırma sonucunda Anayasa ile kurulu devlet düzenini yıkma yolunda faaliyette bulunduğu, bu faaliyetlerde bulunanlarla işbirliği yaptığı veya bunları maddi olarak desteklediği, Türkiye Cumhuriyetinin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğüne karşı yurt içinde veya dışında, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarla ilgili faaliyetlerde bulunduğu, isyan, casusluk ve vatana ihanet suçlarına katıldığı, silah ve uyuşturucu madde kaçakçılığı, insan kaçakçılığı ve insan ticareti yaptığı veya bunlarla ilişki içerisinde bulunduğu tespit edilenler ile taksirli suçlar hariç olmak üzere ertelenmiş, zamanaşımına uğramış, hükmün açıklanması geriye bırakılmış, paraya çevrilmiş veya affa uğramış olsa dahi, altı aydan fazla hapis cezası alanlar Türk vatandaşlığını kazanamaz." kuralına yer verilmiştir.

"Vatandaşlık kararının geri alınması" başlıklı 66. maddesinde: "Türk vatandaşlığının kazanılması veya kaybına ilişkin kararların, hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer ya da sehven verildiği sonradan anlaşıldığı takdirde kararı veren makam tarafından geri alınır. Geri alınan karar, ilk karar tarihinden itibaren hükümsüz hale gelir." kurala bağlanmıştır.
Hukuki şartlar oluşmadan ya da mükerrer olarak verildiği anlaşılan Türk vatandaşlığına alma veya Türk vatandaşlığının kaybına ilişkin kararların, kararı veren makam tarafından geri alınabileceği; Türk vatandaşlığına alınmadan öncesine ilişkin olarak, geri alınmasını gerektirecek mevzuatta gösterilen nedenlerin varlığının yeterli ve ciddi bilgiler ile ortaya konulması ile mümkündür.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde: "(Ek:28/7/2016-6735/27 md.) Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu" olan yabancılara kısa dönem ikamet izni verilebileceği düzenlenmektedir.
5901 sayılı Kanunun 46. maddesine dayanılarak çıkarılan 06/04/2010 tarihli, 27544 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde: "(Değişik:RG-6/1/2022-31711-C.K-5072/1 md.) En az 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarındaki taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı veya kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş, en az 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarı peşin olarak yatırılan ve tapu siciline üç yıl süreyle devir ve terkini yapılmayacağı taahhüdü şerh edilmek şartıyla noterde düzenlenmiş sözleşme ile taşınmazın satışının vaat edildiği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tespit edilen" yabancının, istisnai olarak Türk vatandaşlığını kazanabileceği kurala bağlanmıştır.