muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/3069, Karar No: 2021/7005, Tarih: 26.05.2021

1-... Tekstil inş. Turizm Tan. San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın reddine,

2-Diğer davalılar hakkında açılan davanın kısmen kabulüyle;

Kurum zararı olarak 37.001,22 TL'nin davalı ... Tekstil inş. Turizm Tan. San. Tic. Ltd. Şti. dışında diğer davalı taraflardan müştereken ve müteselsilen yasal faizi ile birlikte tahsili ile SGK'ya ödenmesine," şeklinde karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle, Payteks yönünden davanın reddine dair verilen karara yapılan itirazların değerlendirilmediğini,kusur raporunun hatalı olduğunu, Hesap raporunun hatalı olduğunu, ilk PSD tablosundan talep edilen miktarın sigortalıya gelir bağlanması nedeniyle yarıya indirildiğini, vekalet ücreti yönünden kurum aleyhine rakamın payteks yönünden artığını ve kabul edilemez olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 15/03/2009 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu%100 oranında sürekli iş göremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan peşin değerli gelirler nedeniyle uğranılan Kurum zararının 5510 sayılı Kanunun 21/4 maddesi uyarınca rücuan tahsili istemine ilişkin olup, dosyada alınan kusur raporu ile davalı ... Kızmaz'ın %75 oranında, davalı ...'in %20 oranında ve dava dışı Kadir Kaya'nın %5 oranında kusurlu bulunduğu; mahkemece kusur raporu esas alınarak hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

1) Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2) Hak sahibine bağlanan gelir, aynı zamanda sürekli iş göremezlik geliri bağlanması nedeniyle 5510 sayılı Yasa'nın 54. maddesi uyarınca yarıya indirilmiştir.

Sigortalıya bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri, sigortalının yaşı, gelirin kesilme olasılığı ve iskonto oranı gözetilerek belirlenen tutarı ifade etmektedir. 5510 sayılı Yasa'nın 54. maddesi ise, "malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık ve gelirlerden yüksek olanın tümü, eksik olanın da yarısı bağlanır. Bu aylık ve gelirler eşitse, iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından bağlanan gelirin tümü, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından bağlanan aylığın da yarısı verilir." düzenlemesini içermektedir.

Dava konusu edilen gelirlerin, 5510 sayılı Yasa’nın 54. madde uyarınca indirildiğinin anlaşılması halinde; davalının tazminle sorumlu olduğu ilk peşin sermaye değerli gelir miktarı; gelirin başladığı tarih itibariyle 5510 sayılı Yasa’nın 54. madde uyarınca indirilmiş hali üzerinden hesaplanan ilk peşin sermaye değerli gelir miktarına, indirme tarihine kadar yapılan fark fiili ödeme miktarının da eklenmesi suretiyle bulunan tutar ile yarıya indirilmemiş tam gelir üzerinden hesaplanan ilk peşin sermaye değerinin karşılaştırılması sonucu düşük olan esas alınarak belirlenmelidir.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki ilkeler uyarınca, sigortalının gerçek zarar miktarı hesaplanarak, gerçek zarar ile 5510 sayılı Yasa'nın 54. maddesi uyarınca bulunacak ilk peşin sermaye değerli gelir miktarlarının karşılaştırmak suretiyle düşük olan tutarın kusur karşılığına hükmetmek gereği gözetilmeksizin karar verilmesi isabetsizdir.

Bu maddi ve hukuki esaslar göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kabulüne ilişkin kararı bozulmalıdır.

SONUÇ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle HMK’nın 373/2 maddesi gereği BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 26/05/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2187, Karar No: 2016/16013, Tarih: 07.06.2016

**12. Hukuk Dairesi         2016/2187 E.  ,  2016/16013 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz nedenleri yerinde değil ise de;

Alacaklı tarafından genel haciz yoluyla ilamsız icra takibine başlandığı, örnek 7 numaralı ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği, borçlunun itirazı üzerine alacaklının takibin devamı için başvurduğu.... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 20.11.2007 tarih ve 2007/1202 E.-1579 K. sayılı kararı ile dava kısmen kabul edilerek itirazın iptaline, asıl alacağa işletilecek %74,64 nispetindeki faiz ile takibin devamına karar verildiği, borçlunun, alacaklıya 20.953TL ödeme yaptığını ileri sürerek dosya hesabının yasal faiz üzerinden hesaplanıp, fazla ödemelerin iadesi için şikayet yoluyla icra mahkemesine başvurduğu, mahkemece alınan rapor doğrultusunda şikayetin kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, takip dosyasında itirazın iptaline ilişkin ilam bulunduğuna göre, hesaplamanın bu ilama uygun yapılması zorunludur. Yine ilamın hüküm kısmının aynen infazı zorunlu olup, dar yetkili icra mahkemesi yorum yoluyla hüküm kısmını değiştiremez (HGK'nun 08/10/1997 tarih ve 1997/12-517 Esas 1997/776 Karar sayılı kararı).

Diğer taraftan 6098 sayılı BK'nun 100/1. (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 84.) maddesinde; "Borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemiş ise, kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir. Aksine anlaşma yapılamaz" düzenlemesine yer verilmiştir.

Buna göre; borçlu, faiz ve masrafları ödemedikçe kısmi ödemeler ana paradan mahsup edilemez. Anılan maddenin dikkate alınması için takip talebinde ayrıca istenilmesi gerekli olmayıp, istek olmasa da memurlukça re'sen dikkate alınmalıdır (Hukuk Genel Kurulu'nun 09.10.2002 tarih ve 2002/12-709 Esas 2002/781 Karar sayılı kararı). Şu halde, BK'nun 100.maddesi uyarınca, İİK'nun 71. maddesi kapsamında kalan kısmi ödemelerin öncelikle faiz ve masraflardan mahsup edilmesi, geriye kalan paranın ise asıl alacaktan indirilmesi ve her ödeme yapıldıkça bakiye alacağın bu suretle saptanması gerekir.

Bu durumda mahkemece yukarıda anlatılanlar çerçevesinde, BK'nun 100.maddesi ile itirazın iptaline dair....Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 20.11.2007 tarih ve 2007/1202 E.-1579 K. sayılı kararında hükmedilen asıl alacağa işletilecek faiz göz önünde bulundurulmak suretiyle, Yargıtay denetimine elverişli bilirkişi raporu alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, evrak üzerinden eksik inceleme ile takip sonrası için yasal faiz uygulanarak ve yapılan ödemelerin tamamı doğrudan toplam alacak miktarından (asıl alacak ve yasal faiz oranına göre bulunan toplam işlemiş faiz miktarından) düşülerek hazırlanan rapora dayalı hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Alacaklının temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07/06/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/10024, Karar No: 2009/615, Tarih: 26.01.2009

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2008/10024 E.  ,  2009/615 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki ödence davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıların 2000-2004 yıllarında belediyeye ait park ve bahçelerin bakımı ile cadde ve sokakların temizliği işini üstlendiklerini, sözleşme ve ihale şartnamelerine göre davalıların çalıştırdıkları işçilere ait her türlü işçi alacaklarından sorumlu olduklarını, dava dışı işçi İbrahim Halil abacı oğlunun açtığı dava sonunda kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ve benzeri alacak kalemlerinden olmak üzere tazminata hak kazanıldığını ve işçiye 9.477,87 YTL tazminat ödendiğini ileri sürerek, bu meblağın davalılardan faizi ile tahsilini istemiştir.

Davalılar, işçilere ödenecek bu tür tazminatlardan davacının sorumlu olduğunu belirterek davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılarca temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı, belediyeye ait park ve bahçelerin temizlik işinin davalılarca üstlenildiğini, ihale şartnamesine göre, 2008/10024-2009/615

2-Davacı, belediyeye ait park ve bahçelerin temizlik işinin davalılarca üstlenildiğini, ihale şartnamesine göre, 2008/10024-2009/615

çalıştırdıkları işçilerin ... hukukundan doğan her türlü işçilik hakları ile ilgili tazminatlarından sorumlu olduklarını ileri sürerek eldeki davayı açmış olup, dava dışı işçinin ... akdinin haksız feshedildiğini belirterek açtığı dava sonunda hesaplanan tazminatın ... bu eldeki davanın tarafları olan davacı ve davalılardan tahsiline karar verildiğini ve icra takibi sonunda da, davacı ... tarafından ödendiği ihtilafsızdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işçiye ödenen bu tazminattan hangi tarafın veya tarafların ne oranda sorumlu olduklarına ilişkindir. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine, aynı sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkla ilgili verilmiş mahkeme kararları ve genel hukuk prensipleri dikkate alınarak bir sonuca gidilmelidir. Bu cümleden alarak, davacı ile davalılar arasında düzenlenen ve birbirine benzeyen sözleşmelerin "Mali Hükümler" ve "İşçi Ücretleri" başlığını taşıyan hükümlerinde; "Yüklenici sözleşme tarihi öncesi çalışmalarından dolayı mahkeme kararları ve benzeri durumlardan doğacak Belediye ile ilgili işçi alacaklarından sorumlu olmayacaktır." ve yine "Her türlü vergi, harç, resim ve işçilerin SSK primleri, SSK mevzuatından doğan alacakları yükleniciye aittir." şeklinde düzenlemeler yapılmıştır. Sözleşmelerin diğer, yapılacak hizmetler, işçi ve araç sayısı cezai hükümler, personel kılık kıyafet ve mesai saatleri, belediyenin temizlik uygulaması, denetim esasları, fiyat farkları, başlıklı hükümleri incelendiğinde, davacı belediyenin çalıştırılacak işçiler ile ilgili işe başlama, çalışma koşulları, denetleme, mali haklarının ödenmesi ve hatta ... sözleşmelerinin sonlandırılması ile ilgili denetim ve kontrolün tamamen elinde bulundurduğu, davalı yüklenicinin işçilere yapacağı mali hakları asgari ücretli işçi analizi raporuna göre ödemesinin belirlendiği görülmektedir. Yine, aynı sözleşmeden kaynaklanan ve işçilerin ... mahkemesinde açtığı benzeri davalarda, belediye ile yükleniciler arasında sözleşmelerin asıl işveren-alt işveren ilişkisi olmayıp muvazaa olduğu sonucuna varılmış ve benzeri kararlar derecaatten geçerek kesinleşmiştir. Taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinde işçilere işçilik hakları ile ilgili SSK mevzuatından doğan hakları ve fiili çalışmaları ile ilgili ödemelerin nasıl yapılacağı düzenlendiği halde, işçilerin ... akidlerinin haksız feshi halinde doğacak tazminattan hangi taraftan ne oranda sorumlu olduğu bir düzenlemenin bulunmadığı görülmektedir. Dosya kapsamı ve kesinleşen mahkeme kararları ile davalı yüklenicilerin üstlendiği işi sözleşmede belirtilen sürelerde tamamladıkları ancak süre sonunda işçilerin ... akitlerinin davacı Belediyece haksız olarak feshedildiği anlaşılmaktadır. Tüm bu açıklamalardan sonra; tacir olan davalıların çalıştırdıkları işçilerin fiili 2008/10024-2009/615

işçilik dışında sair tazminat haklarından sorumlu olacaklarını bilebilecek durumda oldukları ancak, davacı Belediyenin de asıl işveren durumunu muhafaza etmesi ve işçilerin ... akidlerini haksız fesih etmesi nazara alındığında işçilere ödenen tazminattan tarafların yarı yarıya sorumlu olduğunun kabulü gerekir. O halde mahkemece, bu ilkeler çerçevesinde ... akdi feshedilen işçinin davalılarda çalıştığı dönemde gözetilerek her bir davalının ayrı ayrı sorumluluklarının belirlenmesi gerekirken, aksi düşüncelerle yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu davalıların sair temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün davalılar yararına BOZULMASINA, 128,00 TL peşin alınan temyiz harcının istek halinde ... Marmara Peyzaj Ltd. Şti., ... ve Tam. Sil. San. Ltd. Şti.'lerine iadesine, 26.1.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/13102, Karar No: 2022/21225, Tarih: 20.12.2022

**2. Ceza Dairesi         2022/13102 E.  ,  2022/21225 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Vekil ile takip edilen işlerde tebligatın vekile yapılması gerektiği nazara alınarak, suça sürüklenen çocuk müdafii Av. ...’ya hükmün açıklanmasına ilişkin duruşma gününün bildirilmediği ve yokluğunda verilen kararın anılan müdafiiye tebliğ edilmediği ve suça sürüklenen çocuğun da müdafii istemediğine dair ifade vermediği anlaşıldığından, gerekçeli kararın suça sürüklenen çocuk müdafii Av. ...’ya usulüne uygun olarak tebliği ile, tebligat belgeleri ile birlikte verilmesi halinde temyiz dilekçesi de eklenerek ve temyiz edilmesi halinde ek tebliğname düzenlenmek suretiyle incelenmek üzere iadesinin mahallince sağlanması için dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına GÖNDERİLMESİNE, 20.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5522, Karar No: 2011/6889, Tarih: 12.12.2011

**8. Hukuk Dairesi         2011/5522 E.  ,  2011/6889 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu iptali ve tescil

... ile ...(...) aralarındaki dava hakkında Bala asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 20.04.2006 gün ve 240/69 sayılı hükmün Dairenin 02.04.2007 gün ve 24/2006 sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmişti. Davalı vekili tarafından süresinde kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü.

KARAR

Yerel mahkemenin kabule ilişkin 20.4.2006 tarih ve 2002/240 Esas, 2006/69 Karar sayılı kararının davalı ... (...) vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 2.4.2007 tarih ve 2007/24 Esas, 2007/2006 Karar sayılı ilamıyla hükmün onanmasına karar verilmiştir. Davalı vekili, bu sefer 30.3.2011 tarihli karar düzeltme dilekçesiyle TMK.nun 713/2. maddesinde yer alan maliki 20 yıl önce ölmüş bulunan ibaredeki “ölmüş” tümcesinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiğini gerekçe göstermek suretiyle Dairenin onama ilamının kaldırılmasıyla yerel mahkeme hükmünün bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

Dava, TMK.nun 713/2. fıkrasında; “maliki 20 yıl önce ölmüş…” hukuki sebebine dayalı olarak ve tapu kaydının bu nedenle hukuki değerini yitirdiği gerekçesiyle TMK.nun 713/1 ve 2. fıkraları uyarınca açılan mülkiyetin aktarılmasına ilişkin tapu iptali ve tescil davasıdır.

TMK.nun 713/2. fıkrasında yer alan "ölmüş" ibaresinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi nedeniyle mahkeme kararının irdelenmesi gerekmektedir.

Somut olayda çözümlenmesi gereken öncelikli sorun; eldeki temyiz incelemesinin yapıldığı aşamada yerel mahkemenin kararına dayanak oluşturan hükmün TMK.nun 713/2. fıkrasındaki; “…ölmüş…” sözcüğünün Anayasa Mahkemesince iptaline ilişkin kararı ve bu karar yayımlanana kadar hükmün yürürlüğünün durdurulması kararının eldeki davaya etkisinin ne olacağı hususudur.

Davaya dayanak oluşturan TMK.nun 713/2. fıkrasında yer alan “…ölmüş…” sözcüğünün, “Anayasa Mahkemesinin 17.3.2011 gün ve 2009/58 Esas, 2011/52 Karar sayılı kararıyla iptaline, bu sözcüğün uygulanmasından doğacak sonradan giderilmesi güç veya olanaksız durum ve zararların önlenmesi ve iptal kararının sonuçsuz kalmaması için kararın Resmi Gazetede yayımlanacağı güne kadar yürürlüğünün durdurulmasına 17.3.2011 tarihinde karar verilmiştir.”

Anayasa Mahkemesi Kararlarının Özelliği ve Geriye Yürümezliğinin İrdelenmesi;

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 153/2. fıkrasında; Anayasa Mahkemesinin, bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemeyeceğini vurguladıktan sonra aynı maddenin 5.fıkrasında da “iptal kararlarının geriye yürüyemeyeceği” açıklanmıştır.

Anayasa Mahkemesi Kararlarının Özelliği ve Geriye Yürümezliğinin İrdelenmesi;

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 153/2. fıkrasında; Anayasa Mahkemesinin, bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemeyeceğini vurguladıktan sonra aynı maddenin 5.fıkrasında da “iptal kararlarının geriye yürüyemeyeceği” açıklanmıştır.

Anayasa Mahkemesinin verdiği iptal kararları, İdari Yargıda verilen iptal kararlarından farklı bir özelliğe sahiptir. İdari Yargıda asıl olan iptal kararlarının geriye yürümesi yani iptal edilen idari işlemin doğduğu andan itibaren yok sayılması esas alınmasına karşın, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürümemesi asıldır. Bu bakımdan İdari Yargıdaki iptal kararları beyan edici, açıklayıcı nitelikte olduğu halde Türk Anayasa Yargısındaki iptal kararları genelde kurucu (inşai-yenilik doğurucu) niteliktedir.

Türk Anayasa sisteminde benimsenen iptal kararının geriye yürümezliği kuralının getiriliş amacı, kazanılmış hakları ve hukuksal güvenliği ortadan kaldırıcı ya da toplumun adalet anlayışını zedeleyici sonuçlar doğurmasından kaygı duyulmasını önlemek, Devlete olan güven duygularını sarsmamak, Devlet yaşamında hukuk kargaşasına neden olmamak, hukuk güvenliğini ve istikrarını sağlamak olarak özetlenebilir.

Bu bakımdan iptal kararlarının geriye yürümezliği ilkesi, kabul edilen önemli bir ilkedir. Nitekim Anayasa Mahkemesi; 12.12.1989 gün ve 1989/11 Esas, 1989/48 Karar sayılı kararında, “Türk Anayasa sisteminde Devlete güven ilkesini sarsmamak ve ayrıca Devlet yaşamında bir karmaşaya neden olmamak için iptal kararlarının geriye yürümezliği kuralı kabul edilmiştir. Böylece hukuksal ve nesnel alanda sonuçlarını doğurmuş bulunan durumların iptal kararlarının yürürlüğe gireceği güne kadar ki dönem için geçerli sayılması sağlanmıştır.” denilmek suretiyle konunun önemi vurgulanmıştır.

Esasen bir hukuk kuralının yürürlüğü sırasında, bu kurala uygun biçimde, tüm sonuçları ile kesin olarak edinilmiş hakların (kazanılmış hakların) korunması Hukuk Devletinin bir gereğidir. O nedenle hukuksal ve maddi alanda etkisini göstermiş hukuk kuralları uyarınca tamamlanmış ve sonuçlarını doğurmuş bulunan kazanılmış haklara Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün geriye yürüyemeyeceğinin (ceza mahkûmiyetlerinde durum farklıdır) kabulü kaçınılmazdır.

Bu durumda kazanılmış haklar kavramı Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan unsurlardan biri olarak kabul edilmektedir.

Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar, Anayasanın 2. maddesinde ifadesini bulan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir Hukuk Devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve bu nedenle kabul edilemez.

Bu durumda kazanılmış haklar kavramı Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan unsurlardan biri olarak kabul edilmektedir.

Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar, Anayasanın 2. maddesinde ifadesini bulan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir Hukuk Devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve bu nedenle kabul edilemez.

Anayasa Mahkemesinin 19.12.1989 gün ve 1989/14 Esas, 1989/49 Karar sayılı kararında aynen; “bir hukuk kuralının yürürlüğü sırasında, bu kurala uygun biçimde tüm sonuçları ile kesin olarak edinilmiş hakların korunması Hukuk Devletinin gereği olduğunu” vurgulamaktadır.

Bu karara paralel olarak Danıştay’da; 16.12.1966 tarih ve 1963/386 Esas, 1966/1642 Karar sayılı kararında; “iptal kararları geriye yürümez” kuralının kazanılmış hakları saklı tutmak, hukuk kararlılığı ve dolayısıyla kamu düzenini korumak amacıyla getirildiği görüşü benimsenmiştir.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararları, kural olarak Resmi Gazetede yayımlandıkları tarihten itibaren ve geleceğe dönük olarak hukuki sonuçlar doğurmaktadırlar. Bu nedenledir ki, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından önce iptal edilen yasa kuralına dayanılarak verilen ve kesinleşmiş mahkeme kararının Anayasa Mahkemesi kararından etkilenemeyeceği açıktır. Yani Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının, iptal edilen yasa kuralına dayanılarak daha önce verilip kesinleşmiş olan hükme etkili olması olanaklı değildir.

Saptanan bu olgular karşısında Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının ya da kanunların geriye yürümezliği ilkesinin istisnalarını kamu düzeni, genel ahlak kuralları ile kazanılmış hak ilkesi oluşturmaktadır. Kazanılmış (müktesep) hakkın söz konusu olduğu durumlarda Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının uygulanamayacağı kabul edilmektedir.

Eldeki dosyada söz konusu olan somut olaya gelince: TMK.nun 713/2. fıkrasında açıklanan üç ayrı hukuki sebepten biri olan “…ölmüş…” sözcüğünün Anayasa Mahkemesince iptalinden sonra elde bulunan veya açılacak olan davalara etkisinin ne olacağı üzerinde durulması gerekmektedir. TMK.nun 713/1. fıkrasında; “tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak 20 yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebilir.” denilmiştir.

Aynı maddenin 2. fıkrasında ise; “aynı koşullar altında, maliki tapu kütüğünden anlaşılamayan veya 20 yıl önce ölmüş ya da hakkında gaiplik kararı verilmiş bir kimse adına kayıtlı bulunan taşınmazın tamamının veya bölünmesinde sakınca olmayan bir parçasının zilyedi de, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebilir” amir hükmüne yer verilmiştir.