muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/3204, Karar No: 2022/4342, Tarih: 12.04.2022

Hukuk devletinin asli unsurları arasında yer alan hukuki belirlilik veya güvenlik ilkesi, hukuki durumlarda belirli bir istikrarı temin etmekte ve kamunun mahkemelere güvenine katkıda bulunmaktadır. Birbiriyle uyuşmayan mahkeme kararlarının sürüp gitmesi, yargı sistemine güveni azaltarak, yargısal bir belirsizliğe yol açabilir (AİHM, Nejdet Şahin ve Perihan Şahin/Türkiye, B. No: 13279/05, 20.10.2011, § 57).

Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Belirlilik ilkesi ise, yalnızca yasal belirliliği değil, daha geniş anlamda hukuki belirliliği ifade etmektedir. Yasal düzenlemeye dayanarak erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir gibi niteliksel gereklilikleri karşılaması koşuluyla, mahkeme içtihatları ve yürütmenin düzenleyici işlemleri ile de hukuki belirlilik sağlanabilir. Hukuki belirlilik ilkesinde asıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacak sonuçların o hukuk düzeninde öngörülebilir olmasıdır (Anayasa Mahkemesi, 23.12.2015 tarihli ve 2015/15 -Esas, 2015/118 Karar sayılı kararı).

Farklı kararların aynı mahkemeden çıkmış olması tek başına, adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelmez Değişik yönlerde kararlar verilmesi ihtimali, Yargıtay ve Danıştay gibi çeşitli yüksek mahkemelerden oluşan yargı sistemimizin kaçınılmaz bir özelliği olarak kabul edilmelidir. Diğer yandan, bireylerin makul güvenlerinin korunması ve hukuki güvenlik ilkesi, içtihadın değişmezliği şeklinde bir hak bahşetmez. Mahkeme içtihatlarındaki değişme yargı organlarının takdir yetkisi kapsamında kalmakta olup, böyle bir değişiklik özü itibarıyla, önceki çözümün tatminkâr bulunmaması anlamına gelir. Ancak, aynı hususta daha önce çıkan kararlardan farklı bir hüküm kurulması halinde, mahkemelerce, bu farklılaşmaya ilişkin makul bir açıklama getirilmesi gerekmektedir. Yüksek mahkemelerin oynaması gereken rol tam da yargı kararlarında doğabilecek içtihat farklılıklarına bir çözüm getirmektir. Bununla birlikte, yeni kabul edilmiş bir yasanın yorumlanmasında olduğu gibi, bazı hallerde içtihadın müstekar hale gelmesinin belirli bir zamana ihtiyaç duyacağı açıktır (AYM, Türkan Bal, B.No: 2013/6932, 06.01.2015).

İçtihat değişikliğinin sürpriz karar yasağı çerçevesinde de değerlendirilmesi gerekir. Sürpriz karar, ilgilinin yargılamanın o ana kadarki seyrine göre, haklı olarak beklemediği, umulmadık bir kararla karşılaşmasıdır. Sürpriz karar yasağı ise, yargılamanın adil ve hakkaniyete uygun şekilde yürütülmesi durumunda tarafların öngöremedikleri bir kararla karşılaşmamalarını ifade eder. Sürpriz karar yasağı, hukukun gelişimine ve yeni şartlara uyarlanmasına engel olacak mutlak bir yasak olarak anlaşılmamalıdır. Şüphesiz mahkemeler yeni içtihatlar geliştirebilirler, önceki içtihatlardan farklı bir karar verilebilir, hatta yeni ve özelikle somut olayda ortaya çıkan hukuki durum bunu gerekli kılabilir. Ayrıca belirtmek gerekir ki, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 33. maddesi gereğince hâkimin hukuku kendiliğinden uygulaması söz konusu olduğunda sürpriz karar yasağının ihlalinden söz edilemez. Bununla birlikte mevcut içtihatlar dışında yeni bir görüş benimsenecekse, öncelikle tarafların bu konuda bilgilendirmesi gerekir ( Muhammet Özekes, Medeni Usul Hukukunda Hukuki Dinlenilme Hakkı, ..., 2003, s. 185 vd.).

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 07.07.2020 tarih ve 173 sayılı kararı ile aynı uyuşmazlıkların temyiz incelemesini yapmakla görevli 22. Hukuk Dairesinin kapatılması ve tüm işlerinin Dairemize devredilmesi üzerine, belirsiz alacak davası ile ilgili yeniden yapılan değerlendirmeler sonucunda yukarıda belirtilen ilkeler kabul edilmiştir. Dairemizin daha önce belirsiz alacak davasına ilişkin uygulaması benimsenen yeni ilkelerden farklılık arz etmekteydi. Örneğin, hukuki yararın tamamlanabilir dava şartı olduğu; hukuki yarara ilişkin dava şartının eksik olması halinde davanın hemen reddedilmemesi; davacıya süre verilerek dava şartının tamamlattırılması gerektiği yönünde uygulama yapılmaktaydı. Dairemizin belirsiz alacak davası ile ilgili yukarıda belirtilen yeni ilkelerinin hemen uygulamaya konulması, dairenin önceki görüşüne güvenerek dava açanlar yönünden hukuki güvenlik, hukuki belirlilik, hukuki öngörülebilirlik ve sürpriz karar yasağı ilkelerinin ihlaline yol açacaktır. Bu sebeple, benimsenen yeni görüşün Yargıtay Kararları Dergisi ya da başkaca yollarla duyurulmasından itibaren makul bir süre sonra uygulamaya konulması, dairenin görüşüne güvenilerek açılan davalarda ise, önceki uygulamaya devam edilmesi uygun görülmüştür.

Somut uyuşmazlıkta, toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacakların belirsiz alacak davasına konu edilmesi mümkün değildir. Ancak yukarıda açıklandığı gibi Dairemiz tarafından daha önce verilen kararlarda dava şartı yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmediğinden Dairenin önceki görüşüne güvenilerek belirsiz alacak davası şeklinde açılan bu davada belirtilen husus bozma nedeni yapılmamıştır.

Somut uyuşmazlıkta, toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacakların belirsiz alacak davasına konu edilmesi mümkün değildir. Ancak yukarıda açıklandığı gibi Dairemiz tarafından daha önce verilen kararlarda dava şartı yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmediğinden Dairenin önceki görüşüne güvenilerek belirsiz alacak davası şeklinde açılan bu davada belirtilen husus bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine ve özellikle belirsiz alacak davasında 30.10.2019 tarihli talep artırım dilekçesi ile kesin talep sonucunun belirlendiği, davacının talep edebileceği alacak miktarının talep artırım dilekçesinde belirlediği miktar ile sınırlı olduğu dikkate alındığında, mahkemece daha yüksek hesaplama içeren bilirkişi raporuna itibar edilerek hüküm kurulması hatalı ise de kararın sonucu itibariyle yerinde olduğu, davalının istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından, yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile sonuç itibariyle usul ve kanuna uygun olan kararın bu ilave değişik gerekçe ile ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 12.04.2022 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/35345, Karar No: 2016/18490, Tarih: 25.10.2016

**9. Hukuk Dairesi         2015/35345 E.  ,  2016/18490 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine, işe iadesine ve sendikal tazminata hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin .... Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde sağlık personeli olarak çalıştığını, işyerindeki diğer sağlık personeli ile birlikte davalı işyerinde örgütlenme faaliyeti içerisinde bulunan .... Sağlık İşçileri Sendikasına üye olduğunu, 13 Ekimde....isimli işçinin iş akdinin fesh edildiğini, bu feshe rağmen sendikal faaliyete devam ettiğini, sendikaya üye işçiler tarafından yapılan seçim neticesinde işyeri temsilcilerinin seçildiğini, bu durumun işyerine faksla bildirildiğini, bu bildirim üzerine baskıların arttığını, Aralık başı rektörlük ile yapılan görüşmede işyerinin örgütlenmenin devam ettiği işçilere yapılan baskılara son verilmesinin istendiğini, işçilerin sendika ile birlikte hareket ettiğini gören işverenlik 6 Aralık da gece vardiyasında çıkan işçileri çağırarak hasta bakım temizlik yemekhane ve destek elemanı olan 94 işçinin iş akdinin fesh edildiğini söylediğini, işçilerin bir kısım tazminatlarının banka hesaplarına yatırıldığını, müvekkillerinin iş akitlerinin geçerli bir neden olmaksızın sendikal nedenle fesih edildiğini, fesih sebebinin açık ve kesin bir şekilde belirtilmediğini, fesih sebebi geçersiz olduğundan ve müvekkilinin işten çıkartılmasındaki asıl amacın işveren tarafından da diğer işçiler önünde ifade edildiği gibi sendikal faaliyetlerde bulunması olduğundan feshin geçersiz olduğunu, davalı tarafça müvekkilinin iş akdine son verilmesinin tek sebebinin müvekkilinin sendikaya üye olması işyerindeki sendikal faaliyette bulunması olduğunu iddia ederek feshin sendikal nedenle yapıldığının tespiti ile müvekkilinin işe iadesine ve davalı aleyhine sendikal tazminata hükmedilmesi taleplerinde bulunmuştur.

B) Davalı Cevabının Özeti:

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının dava dilekçesindeki iddialarının gerçek dışı olup, iş akdinin sendikal faaliyet nedeniyle değil müvekkili üniversite hastane yönetiminin 01.12.2014 tarihli kararının rektörlük makamınca 02.12.2014 tarih ve 770 sayılı yazısı ile uygun bulunması üzerine fesih edildiğini, söz konusu yazı ile hizmet kalitesini arttırabilmek iş gücünü daha verimli kullanabilmek ve asıl işlerine daha fazla odaklanabilmek gibi sebeplerle üniversite tarafından Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin temizlik hizmetlerinin bu konuda uzman bir alt işverene yaptırılmasına karar verildiğini hastanenin temizlik kadrosunda çalışan 100 personelin başka bir bölümde istihdam edilmelerinin mümkün olmadığından bu çalışanların kıdem ve ihbar tazminatları ve varsa diğer alacakları ödenmek suretiyle iş akitlerinin sonlandırıldığını müvekkili üniversitenin yönetim yetkisi çerçevesinde alınan bu karar gereğince davacının görev yapmış olduğu departmanın tamamıyla kapatıldığını, üniversitemiz tarafından alınan bu kararın sendikal faaliyet yürütülmesi ile her hangi bir ilgisinin bulunmadığını, zira hastanede yetkili bir sendika bulunmadığı gibi hastanede sendikal faaliyet yürütüldüğüne dair herhangi bir sendika tarafından resmi bir bilgilendirme de bulunmadığını, davacının üyesi olduğu sendika tarafından son derece gizli bir şekilde yürütülen sendikal faaliyetlerden müvekkili üniversitenin haberinin olmasının mümkün olmadığını, müvekkil üniversitenin ne personelinin sendika üye olduğundan ne de üye olanların üyelikten istifasından haberinin olmadığını, davacının çalışmış olduğu departmanın kapatılmasının İş Kanuna uygun olarak işverenin yönetim yetkisi çerçevesinde hukuka uygun olarak alınmış bir karar olduğunu, yapılan feshin geçerli bir fesih olduğunu, davacının sendikal nedenle çıkartıldığı iddialarını kanıtlar nitelikte hiçbir somut delil sunmamış olup tüm iddialarının ispata muhtaç olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, feshin sendikal nedene dayandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davalı Üniversitenin 2547 sayılı yasanın 56/b maddesi delaletiyle Harçlar Kanunu’nun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf olduğu gözetilmeden davalı Üniversite aleyhine harca hükmedilmesi hatalı olup, bozma sebebi ise de, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hükmün HMK.'nun geçici 3/2 maddesinin yollaması ile HUMK.'nun 438/7. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

F) Sonuç:

Hüküm fıkrasının 4. ve 6. bentlerinin çıkartılarak yerlerine;

“4- Davalı üniversite harçtan muaf olduğundan karar ilam harcına hükmedilmesine yer olmadığına,

F) Sonuç:

Hüküm fıkrasının 4. ve 6. bentlerinin çıkartılarak yerlerine;

“4- Davalı üniversite harçtan muaf olduğundan karar ilam harcına hükmedilmesine yer olmadığına,

Davacının yatırdığı başvuru harcı ile peşin harcın karar kesinleştiğinde ve isteği halinde davacıya iadesine,

6- Davacının yaptığı harçlar hariç 74,50 TL. yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ” bentlerinin yazılmasına, hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 25/10/2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/25454, Karar No: 2015/2148, Tarih: 05.02.2015

**17. Hukuk Dairesi         2014/25454 E.  ,  2015/2148 K.**

**"İçtihat Metni"**

Dairelerin iş bölümüne ilişkin Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu'nun 19.01.2015 tarih ve 8 sayılı kararının 22.01.2015 tarih ve 29244 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmesi nedeniyle Adli Yargı kolu içinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin ihtilafların (merci tayini) incelenmesi görevi Yüksek 20. Hukuk Dairesine verilmiştir.

Bu nedenle dosyanın anılan Daire Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE 05/02/2015 tarihinde karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2013/12692, Karar No: 2013/13300, Tarih: 24.10.2013

**14. Hukuk Dairesi         2013/12692 E.  ,  2013/13300 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

İhtiyati tedbir talep eden ... vekili tarafından, aleyhine ihtiyati tedbir talep edilen karşı taraf aleyhine 21.06.2013 gününde verilen dilekçe ile tespit ve tedbir istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; istemin kabulüne dair verilen 02.07.2013 günlü ihtiyati tedbir kararının Yargıtayca incelenmesi karşı taraf ... tarafından istenilmekle dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

\_K A R A R\_

İstem, davacının bahçesinin sulanamaması nedeniyle oluşan zararın tespiti ve tedbiren sulama suyu mecra hakkı tesisi isteğine ilişkindir.

Mahkemece, mahallinde yapılan tespit sonucu alınan ziraat ve fen bilirkişi raporları gözetilerek ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, bilirkişi raporuna ekli krokide belirtilen 426 ada 4 parsel sayılı taşınmazda bulunan vanalı su deposundan başlamak üzere krokide belirtildiği şekliyle 184 ada 26 parsel sayılı taşınmazdan tespit ve tedbir isteyenin taşınmazına mecra hakkı tesisine karar verilmiştir.

Kararı, aleyhine tedbir istenen ... temyiz etmiştir.

Bilindiği gibi, uyuşmazlıkların çözümü için dava yolu tercih edildiğinde bu davanın belli bir süreci alacağı da bilinmektedir. İşte bu süreçte dava konusu hakkın elde edilmesini ortadan kaldıracak bir takım riskler söz konusu olabilir. Bu bağlamda da yargılama hukukunda kesin hukuki himaye sonucunun ortaya çıkmasına kadar yargılama öncesinde veya sonrasında meydana gelebilecek tehlikelerden ve sakıncalardan davalı veya davacıyı hatta üçüncü kişiyi korumak için yargı organlarınca verilen geniş veya dar kapsamlı geçici hukuki himaye tedbirleri öngörülmüştür. (EjderYılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, Ankara 2001, C.I, s. 32.).

6100 sayılı HMK'nın 389. ve devamı maddelerinde düzenlenen ihtiyati tedbir kurumu da geçici hukuki himaye tedbirlerinden birisi hatta en sık başvurulanıdır.

HMK'nın 389. maddesi uyarınca; mevcut durumun değişmesi halinde, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması, hakkın elde edilmesinin tamamen imkansız hale gelmesi ya da gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğması tehlikesi varsa ihtiyati tedbir sebebi var kabul edilecektir.

İhtiyati tedbir kararı ancak mahkeme tarafından verilebilir. Bu kararlara karşı mahkemeye itiraz üzerine de mahkeme talebi reddebileceği gibi tedbiri kaldırabilir ya da değiştirebilir (HMK 394/2-3). Mahkemenin itiraz üzerine verdiği karar için ise kanun yoluna başvurulabilir (HMK 394/5). Diğer bir anlatımla Yargıtay'ın ihtiyati tedbir kararına itirazı inceleme olanağı yoktur, yetkisi itiraz üzerine verilen kararı denetlemekle sınırlıdır.

İhtiyati tedbir kararı ancak mahkeme tarafından verilebilir. Bu kararlara karşı mahkemeye itiraz üzerine de mahkeme talebi reddebileceği gibi tedbiri kaldırabilir ya da değiştirebilir (HMK 394/2-3). Mahkemenin itiraz üzerine verdiği karar için ise kanun yoluna başvurulabilir (HMK 394/5). Diğer bir anlatımla Yargıtay'ın ihtiyati tedbir kararına itirazı inceleme olanağı yoktur, yetkisi itiraz üzerine verilen kararı denetlemekle sınırlıdır.

Somut olayda; tedbiren sulama suyu mecra hakkı tesisine karar verilmesi istemi üzerine mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilmiş, ... tarafından temyiz dilekçesi ile ihtiyati tedbir kararının kaldırılması istenmiştir. Bu dilekçe ihtiyati tedbir kararına itiraz niteliğinde olup itirazı inceleme yetki ve görevi mahkemesine aittir. Açıklanan nedenlerle temyiz niteliğinde olmayan ihtiyati tedbir kararına itiraz talebinin incelenmesi için dilekçe ve eklerinin mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle mahkemece incelenmesi gerektiğinden ihtiyati tedbir kararına itiraz DİLEKÇESİNİN REDDİNE, dilekçe ve eklerinin mahkemesine iadesine, 24.10.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9436, Karar No: 2015/7713, Tarih: 30.04.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/9436 E.  ,  2015/7713 K.**

**"İçtihat Metni"**

Asliye Hukuk Mahkemesi

(İş Mahkemesi Sıfatıyla)

Dava Türü : Alacak

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, TİS'den kaynaklı alacaklarının davalı işverence davacıya ödenmediğini ileri sürerek söz konusu alacakların hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının davalı işverenden herhangi bir alacağı bulunmadığını, ayrıca belirsiz alacak davası açılamayacağını davanın hukuki menfaat yokluğundan reddi gerekeceğini savunmuştur.

Mahkemece dava konusu edilen alacakların belirsiz alacak davasına konu edilemeyecekleri gerekçesiyle davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 107. maddesinde belirsiz alacak ve tespit davası başlığı altında yeni bir dava türüne yer verilmiştir.

Maddeye göre;

(1)Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.

(2)Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3)Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir”.

Belirtmek gerekir ki belirsiz alacak ve tespit davası;

1. Eda (tahsil talebi ile) davası niteliğinde belirsiz alacak davası(Fıkra 1),

2.Tespit niteliğinde belirsiz alacağı tespit davası(Fıkra 3).

3.Kısmi eda ve külli tespit davası(maddenin gerekçesinde) olmak üzere üç türlü açılabilir.

Davacı tahsil amaçlı belirsiz alacak davası açtığında, davanın başında belirleyebildiği miktarı belirterek dava açmak zorundadır. Bu dava eda davası olmakla birlikte yargılama sırasında belirlenecek kalan miktar için tespit niteliğindedir. Yargılama sırasında davacı belirlenen bakiye miktarı davanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağına tabi olmadan harcını tamamlayarak hüküm altına alınmasını talep edebilecektir. Bu durumda alacağın tamamı hüküm altına alınacağından ilama dayalı icra takibi yapılabilecektir.

Kısmi eda ve külli tespit davası olarak açıldığında, davacının başlangıçta belirleyebildiği miktarı dava dilekçesinde belirtmesine gerek yoktur. Kısmi davada olduğu gibi istediği miktarda açabilir ve alacağın belirleyemediği kalan kısmının tespitini isteyebilir. Bu durumda mahkeme kısmi olarak talep edileni tahsil, kalan kısmı ise tespit hükmü olarak hüküm altına alacaktır.

Kısmi eda ve külli tespit davası olarak açıldığında, davacının başlangıçta belirleyebildiği miktarı dava dilekçesinde belirtmesine gerek yoktur. Kısmi davada olduğu gibi istediği miktarda açabilir ve alacağın belirleyemediği kalan kısmının tespitini isteyebilir. Bu durumda mahkeme kısmi olarak talep edileni tahsil, kalan kısmı ise tespit hükmü olarak hüküm altına alacaktır.

Madde içeriğinden, belirsiz alacak veya tespit davası açılması için, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin; davacının kendisinden beklenememeli (gerçekten belirleyememeli) veya bu (objektif olarak) olanaksız olmalıdır.

Açılacak davanın değeri veya miktarı biliniyor yahut belirlenebiliyor ise, belirsiz alacak ve tespit davası açılamaz. Zira madde gereği bu durumda davacının hukuki yararı yoktur.

Maddenin 2. fıkrasında açıkça karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı ve değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabileceği belirtilmiştir.

6100 sayılı HMK.’nun 107/2. maddesi ile ilgili olarak gerekçede şunlara yer verilmiştir. “Baştan miktar veya değeri tam olarak tespit edilemeyen bir alacak için, davacının böyle bir ihmal ya da kusurundan söz edilemez. Bu sebeple, belirsiz alacak veya tespit davası açıldıktan sonra, yargılamanın ilerleyen aşamalarında, karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu delilerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneğin, bilirkişi ya da keşif incelemesi sonrası), baştan belirsiz olan alacak belirli hale gelmişse, başında belirtmiş olduğu talebini artırabilmesi benimsenmiştir.”

Buradan hareketle dava konusu alacağın değeri veya miktarı karşı tarafın (işverenin) vereceği bilgi veya tahkikat aşamasında belirlenecek (bilirkişiden hesap raporu alınması gibi) ise alacağın dava açıldığında davacı tarafından objektif olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği kabul edilmelidir. Bu nedenle maddenin birinci ve ikinci fıkrasının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Her ne kadar 107. madde de belirtilmemiş ise de belirsiz alacak ve tespit davası açılabilmesi için kısmi dava başlığı altında düzenlenen HMK.’nun 109/2. maddesinin göz ardı edilmemesi gerekir. Zira hükme göre “Talep konusunun miktarı, taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli ise kısmi dava açılamaz”. Burada talep konusunun taraflar arasında belirli olması halinde kısmi dava açılamayacağı vurgulanmıştır. Kısaca davacı alacağı belirli değil ise belirsiz alacak ve tespit davası açabileceği gibi fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak kısmi dava da açabilecektir. Alacak miktarı belirli ise kısmi dava veya belirsiz alacak ve tespit davası açılamaz.