muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/2766, Karar No: 2024/7086, Tarih: 05.12.2024

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: 1- Davalı idare tarafından, proje alanı kırsalda yer aldığı için hava kalitesine olumsuz etki edebilecek kirlilik kaynağının, ...-... karayolunda seyreden motorlu taşıtların egzoz emisyonu ile ısınma amaçlı kullanılan kömür olduğu, hava kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla proje alanında farklı noktalarda ölçüm yapıldığı ve sonuçlarına ÇED raporunda yer verildiği, ayrıca iş makinelerinden kaynaklı emisyonun az miktarda ve proje ömrü ile sınırlı olacağı, proje kapsamında inşaat malzemesi ve ekipman taşıyan araçlar, tüketim malzemesi taşıyan araçlar, personeli sahaya taşıyan araçlar, bakım ve onarım araçları nedeniyle mevcut trafik yükünde proje ömrüyle bağlantılı geçici bir artış olacağı, maden sahası içerisindeki ulaşımda ise tesis için yolların kullanılacak olması nedeniyle ek trafik yükü oluşmayacağı, ... projesinin olumlu sonuçlanması nedeniyle cevherin nakliyesi sırasında kamyonların ek trafik yükü oluşturmasının da proje ömrüyle sınırlı olacağı ve ek trafik yükünün olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi amacıyla çeşitli tedbirlerin alınmasının öngörüldüğü, mevzuata uygun şekilde etki alanı belirlendiği ve bu etki alanında yer alan diğer kirletici kaynaklarla kümülatif etki değerlendirmesinin yapıldığı ve sınır değerlerin sağlandığının görüldüğü, ... projesinin olumsuz sonuçlanması durumunda ise MADT-3'ün 2. ve 3. kademelerinin inşa edilmemesinin öngörüldüğü, ÇED raporunda her bir bileşen için detaylı olarak açıklamalarda bulunulduğu ve projenin önemli kümülatif etkilerinin olmayacağı, flora ve funaya yönelik arazi tespit çalışmalarının yapıldığı, flora ve faunanın korunmasıyla ilgili gerekli tedbirlere yer verildiği, meteorolojiyle ilgili bölümün Meteoroloji Genel Müdürlüğünce verilen formata göre bu kurumun verilerinin kullanılması suretiyle hazırlandığı, sahaya özel depremsellik raporunda yapılan çalışmaların işletme yakınlarında haritalanan fayların aktif olmadığını ortaya koyduğu, bu nedenle proje alanında faylanmaya bağlı yüzey deformasyonunun beklenilmediği, ayrıca MADT-3 yapısının işlevini deprem sonrasında da sürdürebilmesi amacıyla iki aşamalı  bir deprem tasarım kriterinin önerildiği, ilk kritere göre hasarın meydana gelmemesinin esas olduğu, ikinci kritere göre onarılabilir hasarın meydana gelmesinin mümkün olduğu, proje alanının hidrojeolojik özelliklerini değerlendirmek ve mevcut durumu ortaya koymak amacıyla "Hidrojeolojik Karakterizasyon Raporunun" hazırlandığı, MADT-3 ve yakınındaki yüzey suyu kaynakları arasındaki potansiyel sızıntı dağılım yollarının,  hidrojeolojik model kullanılarak değerlendirildiği, yapılan çalışmalara göre MADT-3 alanından proje etki alanı içerisindeki hidrojeolojik alıcı ortamlara ve özellikle ... Mahallesi su kaynağı olan KYSP-1 ile Karakaya Mahallesi su kaynağı olan Bakırlık Kuyusuna herhangi bir etkinin tespit edilmediği, ..

... Mahallesi su kaynağı olan KYSP-1 ile Karakaya Mahallesi su kaynağı olan Bakırlık Kuyusuna herhangi bir etkinin tespit edilmediği, ... Mahallesinin başlıca su kaynağı konumunda bulunan Subaşı kaynağının, hidrolojik ve hidrojeolojik sistemlerdeki konumu, proje alanındaki tesislerden olabilecek sızıntılardan etkilenmeyeceği, dava konusu proje için gerekli hammadde ve yardımcı maddeler ile birlikte bu maddelerin nereden temin edileceğine dair bilgilerin ÇED raporunda yer aldığı, bilirkişi raporunda belirtilen ... projesinin 490 km mesafede olduğu dikkate alındığında, projenin entegre değerlendirilmesi gerektiği hususunda gerçekçi bir yaklaşım sergilenmediği, nitekim söz konusu projenin olumsuz sonuçlanması durumunda atık depolama tesisinin 2. ve 3. kademelerinin inşa edilmeyeceği, yapılan çalışmalarla patlatmadan kaynaklı olumsuz bir etkinin beklenilmediği, ÇED raporunu hazırlayan çalışma grubunda yer alan personellerin Bakanlıkça ÇED Yeterlilik Belgesi verilen firmaların personeli olup, ayrıca çalışma grubuna özel format belirme aşamasında Bakanlıkça dahil edilmesi istenilen personele ait bilgilerin Bakanlığın e-ÇED sisteminde yayımlanması istenilmeyen bilgiler kısmında yer aldığı, kurum görüşleri çerçevesinde tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

2- Davalı yanında müdahil tarafından, dava konusu projenin entegre proje olarak değerlendirilemeyeceği, nitekim entegre proje değerlendirmesinin farklı faaliyetlerin birbirine doğrudan bağlı olduğu, biri olmadan diğer faaliyetin gerçekleştirilemeyeceği durumlar için söz konusu olacağı, entegre olarak düşünülen ... İlinde yapılması planlanan ... projesinde açık ocak işletmeciliği ile cevher üretilmesinin ve dava konusu proje kapsamında ise işlenilmesinin planlandığı, ancak söz konusu cevherin bir kısmının da ... Altın Madenine taşınarak işlenilmesinin planlandığı, dolayısıyla dava konusu proje olmasa dahi, cevherin işlenmesinin veya satışının mümkün olduğu, dolayısıyla her iki projenin birbirinden bağımsız olarak faaliyet gösterebilecek durumda olduğu, kaldı ki bilirkişi raporunda ... projesinin incelemesinin yapılmadığı, halbuki dava konusu proje kapsamında atık depolama tesisinin 3 kademeli olarak yapılmasının ve ... projesinin ÇED sürecinin olumsuz sonuçlanması durumunda 2. ve 3. kademelerinin yapılmayacak olmasının göz ardı edildiği, entegre proje olarak değerlendirilemeyeceği için tek ÇED başvuru dosyasının da hazırlanmasının gerekli olmadığı, bununla birlikte projelerin nakliyeye bağlı emisyon, maden atıklarının yönetimi gibi hususlarda kümülatif etkilerinin her iki projenin ÇED raporunda ele alındığı, diğer taraftan bilirkişi raporunda eksik olarak ileri sürülen hususların ÇED raporunda yer aldığı veya ÇED raporunun konusunu oluşturmadığı, ... İlinden dava konusu proje alanına taşınacak cevherin karbon ayak izinin hesaplanmadığı yönündeki tespit bakımından ... projesine ait ÇED raporunda sera gazı emisyonlarının belirlenmesi ve iklim değişikliğine etkileri bölümü ile ÇED raporunun Ek-23'te sera gazı emisyonu raporu ve yönetim planına yer verildiği, proje alanının tektoniği ve depremselliği konusunda eksiklik olduğu ileri sürülen hususların, sahaya özel deprem tehlikesi analiz raporunda incelendiği, MADT-3 tabanında oluşabilecek sızıntıyla ilgili modelleme çalışmasına bakıldığında, maden mühendisinin eleştirisinin bilimsel çalışmanın yok sayıldığı anlamına geldiği, dolayısıyla modelleme çalışmasının teknik ve bilime uygun olduğu, ÇED raporunda bölgeye taşınması planlanan cevherin jeokimyasal verilerinin ve etkisinin eksik olduğu hususuyla ilgili olarak, ..

... proje kapsamında çıkarılacak ve proje alanına nakledilecek cevherin jeokimyasal analizlerine nihai hale gelmemiş ÇED raporunda yer verilmesi nedeniyle dava konusu ÇED raporunda ayrıca yer verilmediği, bilirkişi raporunun aksine personelin görev dağılımının belli olmamasının toz emisyonu ve gürültü hesabını etkilemeyeceği, iş makinelerinin model ve markalarına ÇED raporunda yer verilmemiş olsa dahi, motor güçlerinin yakıt tüketiminden kaynaklanan emisyon hesaplarına yer verildiği, iş makinelerinin bakımı sırasında ortaya çıkacak olan atık yağların da lisanslı firmalara verilmek suretiyle bertaraf edilmesi söz konusu olduğundan iş makinelerinin model ve markalarının belirtilmemesinin eksiklik olarak nitelendirilemeyeceği, geçici atık depolama ile ilgili ÇED raporunda gerekli taahhütlere yer verildiği, ulaşım planlaması ile patlatma tasarımı yönünden de ÇED raporunun yeterli olduğu, bilirkişi raporunda yer alan proje alanının çevresindeki faaliyetlerle ilgili kümülatif etki hesabının eksik olduğu yönündeki tespitin hatalı olduğu, nitekim, proje alanın etrafında fiili durumda kümülatif etki oluşturabilecek herhangi bir tesisin bulunmadığı, faaliyet sonucu ortaya çıkan atık malzemenin çevresel etkilerine ve buna karşı alınması gereken tedbirlere ÇED raporunun ilgili konu başlıkları altına yer verildiği, hidrolik iletkenlik değerlerinin gerçekleşmesi muhtemel kirletici taşınımının çok yavaş olacağını gösterdiği, ayrıca MADT-3 etrafında alınan tedbirlerin proje sahasında yüzey akışını kontrol etmek için etkili olduğu, proje alanında tarım alanları olmadığından ÇED raporunu hazırlayanlar arasında ziraat mühendisinin olmasının gerekli olmadığı gibi, taahhütlerin yerine getirilmesiyle tarım ve hayvancılık üzerinde olumsuz etkinin olmayacağı, sulama suyu hattından proses suyunun çekilmesinden olumsuz etkilendiği ileri sürülen üreticilerin kim olduğunun bilirkişilerce somut olarak ortaya konulmadığı, madencilik faaliyetiyle birlikte orman varlığında azalma söz konusu olsa da, rehabilite çalışmalarıyla ekolojik dengeye zarar verilmesinin sürekli olmayacağı, flora ve fauna üzerindeki muhtemel etkiler ile konuya ilişkin taahhütlerin yeterli olduğu, meteoroloji konusunda yapılan çalışmaların Meteoroloji Genel Müdürlüğünce verilmiş olan formata göre yapıldığı ve çalışmalarda Meteoroloji Genel Müdürlüğünün verilerinin esas alındığı, dolayısıyla bu çalışmaların bilimsel ve teknik açıdan uygun olduğu, arkeolojik sit alanlarının proje alanına 1500 m mesafede olması nedeniyle projeden olumsuz etkilenmesinin söz konusu olmayacağı belirtilerek, hukuka uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: 1- Davacı tarafından, ... İlinde yapılması planlanan ... projesi ile dava konusu proje kapsamında üretimin devamlılığı için birlikte faaliyet gösterilmesi gerektiği, dolayısıyla mevzuat gereği söz konusu projelerin entegre değerlendirilmesi suretiyle tek ÇED raporunun hazırlanmasının gerekli olduğu, kaldı ki ... projesinin de ÇED sürecinin durdurulduğu, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
 2- Davacı yanında müdahil tarafından, davacının temyize cevap dilekçesinde ileri sürdüğü hususlara ek olarak davalı idarenin temyiz dilekçesinin ÇED raporundan alıntılama yapılmak suretiyle hazırlandığı, dolayısıyla bilirkişiler tarafından eksik olduğu ileri sürülen hususlarla ilgili hukuka aykırılık itirazlarının ortaya konulmadığı, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ	: ... İli, ... ve ... Köyleri mevkiinde yapılması planlanan ... projesi ile dava konusu projenin ÇED raporları incelendiğinde faaliyetlerin yapılmasının zorunlu olarak birbirine bağlı olmadığı, diğer bir ifadeyle projelerin birinin yapılmaması durumunda diğerinin farklı bir senaryo ile devam edebileceği anlaşıldığından, söz konusu projelerin entegre proje olarak değerlendirilmesinin hukuken mümkün olmadığı, dolayısıyla uyuşmazlığın diğer yönleri bakımından yargılama yapılmak suretiyle karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmakla birlikte, Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun çoğunlukla soyut ve genel nitelikte değerlendirmeler içerdiği, özellikle jeoloji/hidrojeleoji, meteoroloji bakımından uyuşmazlığın şüpheden uzak bir şekilde açıklığa kavuşturulmadığı anlaşılmış olup, yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle işin esası hakkında yeniden bir karar verilmek üzere Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY:

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY:
... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi mevkiinde (S:... ve S: ... işletme ruhsat numaralı ... Altın ve Gümüş Madeni Ruhsat alanı) Damdamca sahası ile Topkaya sahasını kapsayan “Altın Madeni” projesi için 02/11/2009 tarih ve 1794 sayılı "ÇED Olumlu" kararı;  Damdamca sahası, Topkaya sahası, Mermerlik Sahası ile Kızılağıl sahasını kapsayan “... Altın-Gümüş Madeni İşletmesi Kapasite Artımı” projesi için 15/11/2012 tarih ve 2756 sayılı "ÇED Olumlu" kararı;  Damdamca sahası, Topkaya sahası, Mermerlik Sahası ile Kızılağıl sahasını kapsayan “... Altın ve Gümüş Madeni 2. Kapasite Artışı” projesi için 03/11/2016 tarih ve 4346 sayılı "ÇED Olumlu" kararı; S:... işletme nolu sahada “... Altın ve Gümüş Madeni İkinci Maden Atık Depolama Tesisi” projesi için ...... tarih ve 5883 sayılı "ÇED Olumlu" kararı verilmiştir. 
Daha sonra davalı yanında müdahil tarafından, söz konusu ruhsat sahasından   172.356 ton cevher çıkartılması ile ... İli, ... ve ... Köyleri mevkiinde yer alan ...’ya ait S:... İşletme Ruhsat No’lu ve ÇED süreci devam eden “Altın-Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi” sahasından 2.700.000 ton cevherin çıkartılarak ... İşletmesine nakledilmesinin, söz konusu cevherin ... işletmesindeki mevcut cevher zenginleştirme tesisinde işlenmesinin ve  cevherin işlenmesinden doğacak atıklardan dolayı yeni bir maden atık depolama tesisi yapılmasının planlanması üzerine, hazırlanan ÇED raporu idareye sunulmuş, davalı idare tarafından ilgili kurumlardan alınan görüşler çerçevesinde  "... Altın ve Gümüş Madeni Üçüncü Kapasite Artışı ile İlave Maden Atık Depolama Tesisi (MADT-3)" projesi ile ilgili olarak (dava konusu) ... tarih ve ... sayılı "ÇED Olumlu" kararı verilmiştir. 
 Bunun üzerine, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
 İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez..." hükmüne yer verilmiştir.

25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlemin dayanağı olan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 4. maddesinde; ''Çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı: Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinde ise; "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını, ÇED Raporunu, Seçme Eleme Kriterleri uygulanacak projeler için ise Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) (Değişik:RG-26/5/2017-30077) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez. (4) Bu Yönetmelik hükümlerine göre karar tesis edilmeden önce, projenin gerçekleştirilmesinin mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, aşamasına bakılmaksızın süreç sonlandırılır." kuralına, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1 listesinde yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi ek-1 listesinde belirtilen eşik değer veya üzerinde olan projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." kuralına, "Entegre projeler" başlıklı 25. maddesinde ise; "Bu Yönetmeliğe tabi birden fazla projeyi kapsayan entegre bir projenin planlanması halinde, Bakanlıkça entegre proje için tek Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası/Proje Tanıtım Dosyası hazırlanması istenir." kuralına yer verilmiştir.

Aynı Yönetmeliğin Ek-III bölümünde; Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatının ihtiva etmesi gereken hususlar düzenlenmiş, Bölüm I: Projenin tanımı ve özellikleri; a) Proje konusu yatırımın tanımı, özellikleri, ömrü, hizmet maksatları, önem ve gerekliliği, b) Projenin yer ve teknoloji alternatifleri, proje için seçilen yerin koordinatları Bölüm II: Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Çevresel Özellikleri; Proje alanının ve önerilen proje nedeniyle etkilenmesi muhtemel olan çevrenin; nüfus, fauna, flora, jeolojik ve hidrojeolojik özellikler, doğal afet durumu, toprak, su, hava, atmosferik koşullar, iklimsel faktörler, mülkiyet durumu, kültür varlığı ve sit özellikleri, peyzaj özellikleri, arazi kullanım durumu, hassasiyet derecesi (Ek-5’deki Duyarlı Yöreler Listesi de dikkate alınarak) benzeri özellikleri Bölüm III: Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler, Projenin; a) Çevreyi etkileyebilecek olası sorunların belirlenmesi, kirleticilerin miktarı, alıcı ortamla etkileşimi, kümülatif etkilerin belirlenmesi, b) Sera gazı emisyon miktarının belirlenmesi ve emisyonların azaltılması için alınacak önlemler, c) Projenin çevreye olabilecek olumsuz etkilerinin azaltılması için alınacak önlemler, ç) İzleme Planı (inşaat dönemi), Bölüm IV: Halkın Katılımı; a) Projeden etkilenmesi muhtemel ilgili halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen yöntemler, b) Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar, Notlar ve Kaynaklar; Ekler: Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası hazırlanmasında kullanılan bilgi ve belgeler ile raporda kullanılan tekniklerden rapor metninde sunulamayan belgeler, Proje için seçilen yerin koordinatları, Proje için belirlenen yer ve alternatiflerinin varsa; çevre düzeni, nazım, uygulama imar planı, vaziyet planı veya plan değişikliği teklifleri, Proje ile ilgili olarak daha önceden ilgili kurumlardan alınmış belgeler şeklinde düzenlemeler yer almıştır.  
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
 Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; çevresel etki değerlendirmesi ile,  gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlendiği, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin irdelendiği, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin  değerlendirildiği, ayrıca projelerin uygulanmasının izlendiği ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaların belirlendiği bir süreç öngörülmüş olup, Yönetmelik kapsamında yer alan bir faaliyet nedeniyle hazırlanacak ÇED raporunda özel format uyarınca, projenin gerçekleştirileceği yer ile alternatif alanlar belirlenerek projenin hizmet amacı, önem ve gerekliliği kapsamında yerin ve etki alanının çevresel özellikleri, çevresel etkiler ve alınacak önlemlerin tartışılması, faaliyet yerinin belirlenmesinde ise, faaliyetin büyüklüğü, amacı, ulaşım, iklim, toprağın ve çevrenin özellikleri, olası etkiler ve etkilerin azami giderilme olanakları gibi unsurların etkili olması, bu bağlamda, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir çevre dengesinin sağlanması yolunda belirtilen nitelikteki bir faaliyete en uygun yerin seçilmesi esastır.
Çevresel etki değerlendirmesi; gerçekleştirilmesi planlanan projenin, çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlenmesi, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin belirlenerek değerlendirilmesi amacıyla yapıldığından, ÇED sürecinde verilen kararların iptali istemiyle açılacak davalarda, yukarıda belirtilen Yönetmeliğin Ek III. bölümündeki unsurlar yönünden, ÇED kararlarının bir bütün olarak çevresel etkilerinin irdelenmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 282. maddesi uyarınca, hakimin bilirkişi raporu doğrultusunda karar verme zorunluluğu bulunmadığından, sunulan bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek yeterlikte olmaması veya taraflarca yapılan itirazları karşılamaması halinde bilirkişilerden ek rapor istenilebileceği veya yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılabileceği gibi, verilen bilirkişi raporu teknik açıdan yeterli görülmesi halinde, gerekçelerini ortaya koymak suretiyle bilirkişi raporunun aksine karar verilebileceği de açıktır.

Öte yandan, dava konusu işlemin dayanağı olan ÇED Yönetmeliğinde, ÇED Yönetmeliğine tabi birden fazla projeyi kapsayan entegre projenin yapılmasının planlanması halinde entegre projenin ÇED Yönetmeliğinin Ek-1 veya Ek-2 listesine tabi olması durumuna göre tek ÇED başvuru dosyasının veya PTD'nin hazırlanmasının isteneceği açıkça düzenlenmiş ise de, "entegre proje"nin tanımına yer verilmemiştir. Bununla birlikte, gerek uygulamada, gerekse yargı kararlarında proje sahibi tarafından eş zamanlı olarak yapılması planlanan birden fazla projenin bulunması durumunda, söz konusu projelerin konu veya işlev bakımından birbirine hizmet eden yönlerinin bulunması durumunda entegre proje olarak değerlendirildiği anlaşılmıştır. Nitekim 29/07/2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde de; ÇED Yönetmeliğine tabi olan, faaliyet konuları veya işlevleri açısından birbirine bağlı ve tamamlayıcı nitelikteki birden fazla faaliyeti kapsayan projeler, entegre proje olarak tanımlanmak suretiyle benzer yönde bir değerlendirmenin yapıldığı görülmüştür.