muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/8499, Karar No: 2024/7532, Tarih: 11.12.2024

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda, kamulaştırma işlemleri açısından olağan ve acele kamulaştırma olmak üzere iki ayrı usul düzenlenmiştir.
Olağan kamulaştırma usulünde; kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar kamulaştırılırken, öncelikle yeterli ödenek ayrıldıktan sonra, aynı Kanunun 5. ve 6. maddelerinde belirlenen mercilerce kamu yararı kararı alınır. Kamulaştırmayı gerçekleştirecek idarece, sırasıyla, aynı Kanunun 7. maddesinde ayrıntısı belirlendiği üzere taşınmaza ilişkin ölçekli plan yapılır, taşınmazın maliki belirlenir, vergi beyan ve değeri tespit edilir ve tapuya kamulaştırma şerhi verilmesinin ardından aynı Kanunun 8. maddesine göre idarenin uzlaşma yoluyla satın alma usulünün denenmesi gerekir. Bu yolla anlaşmaya varılamaması halinde, aynı Kanunun 10. maddesine göre idarenin ilgili belgelerle birlikte taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescilini sağlamak amacıyla dava açması gerekir ve ancak mahkemece tescil kararı verildikten sonra idare, kamulaştırmaya konu taşınmaz üzerinde tasarruf edebilir hale gelir. 	Diğer bir deyişle,	olağan kamulaştırma usulünde, asliye hukuk mahkemesi, idare adına tescil hükmü kurmadığı sürece, idarenin taşınmaza el atma ve taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunma yetkisi bulunmamaktadır.
Acele kamulaştırma usulü ise, 2942 sayılı Kanunun 27. maddesinde belirlenen  “3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacında” veya “aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar alınacak hallerde” veya “özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda” başvurulabilen, olağan kamulaştırma usulünden farklı olarak, idareye kamulaştırma işlemlerine ilişkin prosedürün sonuçlanmasını beklemeden, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere, ilgili idarenin başvurusu üzerine, mahkemece, yedi gün içinde o taşınmaz malın Kanun'da belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecek değerinin, idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılması şartıyla, taşınmaz mala el koyma imkanı tanıyan ayrı bir istisnai usul olarak öngörülmüştür. Diğer bir deyişle, Cumhurbaşkanınca acele kamulaştırma kararı alındıktan sonra makul süre içerisinde taşınmaza el konulması amacıyla Asliye Hukuk Mahkemesince ilgili idarenin başvurusu üzerine verilecek el koyma kararı, el konulan taşınmazdan yararlanma imkanı sağlamakta, tescile ilişkin karar verilmediğinden tapuda mülkiyetin el değiştirmesi sonucunu doğurmamaktadır.

Dolayısıyla, el koyma kararından sonra, idarenin taşınmazın mülkiyetinin devrini sağlayabilmesi için, kamulaştırma sürecinin diğer aşamalarını, yani olağan kamulaştırma prosedürünün gereklerini yerine getirme zorunluluğu bulunmaktadır. Bu kapsamda; idare tarafından, taşınmazın uzlaşma yoluyla satın alınmasının denenmesi, uzlaşma sağlanamazsa, 2942 sayılı Kanunun 10. maddesi uyarınca “kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil” davası açılması gerekmektedir. Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında, Mahkemece taşınmaz malikine gönderilen ve 30 gün içerisinde idari yargıda dava açılabileceği ihtarını içeren meşruhatlı tebligat üzerine, malik tarafından kamulaştırma ve/veya kamu yararı kararının iptali istemiyle görevli ve yetkili İdare Mahkemesinde dava açılabileceği; bu davada, kamulaştırma ve/veya kamu yararı kararının hukuka uygunluk denetiminin yapılacağı ve taşınmaz malikinin iddialarının incelenebileceği açıktır.  
Bu anlamda, acele kamulaştırma ile olağan kamulaştırma usulü arasındaki temel fark, olağan kamulaştırmada, ancak süreç sonunda mahkemece tescil hükmünün kurulmasıyla idarece kullanılabilir hale gelen taşınmazın, acele kamulaştırma usulünde, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere, sürecin en başında idarece kullanılabilir hale gelmesidir. 
Görüldüğü üzere, acele kamulaştırma usulü, idareye taşınmazlara olağan kamulaştırma usulüne göre daha hızlı ve kolay biçimde el konulmasını sağladığından, bireyin mülkiyet hakkının korunması bakımından da temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin anayasal ilkelere uygun işlem tesis edilmesi gerekmektedir. İdarelerin kamusal bir hizmetin görülmesinde gecikme yaşanması halinde daha fazla kayba uğramasının önüne geçilebilmesi amacıyla bu istisnai yola başvurması sonucunda, taşınmaz malikinin mülkiyet hakkından yoksun kalmasına yol açılacağından, hizmetin gerçekleştirilmesinde amaçlanan kamu yararı ile bireyin hakları arasında adil dengenin bozulmamasına özen gösterilmesi gerekmektedir.
	Acele kamulaştırma işleminin mülkiyet hakkından yoksun bırakma sonucunu doğuracak olması nedeniyle kesin, açık, öngörülebilir, belirli koşullar altında usulüne uygun olarak tesis edilmesi gerekmekte olup, olağan kamulaştırma usulünün malike sağladığı tüm güvenceleri ortadan kaldırmadığı da gözden uzak tutulmamalıdır. (AYM; Ali Ekber Akyol ve diğerleri,  16/2/2017 tarihli, başvuru no: 2015/17451 kararı)  
Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanı kararının kamu yararı amacına ve hukuka uygun olup olmadığına yönelik hukuki denetiminin diğer idari işlemler gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden incelenerek yapılması gerektiği de açıktır.

Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanı kararının kamu yararı amacına ve hukuka uygun olup olmadığına yönelik hukuki denetiminin diğer idari işlemler gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden incelenerek yapılması gerektiği de açıktır. 
Bu kapsamda, acele kamulaştırma kararına yönelik yapılacak incelemede, nihai olarak taşınmazın kamuya devrinin gerçekleşmesi planlandığından, öncelikle acele kamulaştırma yoluyla el konulmak istenilen taşınmazın kamusal bir amaca -plan, proje ve bu konuda yetkili makamlarca alınan kamu yararı kararı gibi- özgülendiğinin ortaya konulması gerekmektedir. Burada acele kamulaştırma işleminin kurucu unsuru olan kamu yararının bulunup bulunmadığı hususu ile sınırlı olarak inceleme yapılacak olup, kamu yararının hukuka uygun olup olmadığına ilişkin incelemenin ise, olağan kamulaştırma sürecine ilişkin işlemlere -kamu yararı/kamulaştırma kararı, proje vb.- karşı ilk derece yargı yeri olarak İdare Mahkemesinde açılacak davalarda yapılacağı tabiidir.
Diğer taraftan, acelilik halinin varlığının ortaya konulması, işlemin temel dayanağını teşkil etmektedir. Acelelik halinin varlığından söz edilebilmesi için, idarenin acele kamulaştırmaya konu taşınmaza bir an önce fiilen müdahalede bulunması için olağan usulden ayrılmasının bir zorunluluktan kaynaklandığının, diğer bir ifadeyle gecikmesinde sakınca bulunan bir faaliyetin gerçekleştirilmesinde üstün kamu yararı bulunduğunun ortaya konulması gerekmektedir. 
Acelelik halinin ve olağan kamulaştırma usulünden ayrılmasını gerektiren nedenlerin, kamu yararı ile özel mülkiyet hakkı arasındaki denge gözetilerek gerçekleşip gerçekleşmediğinin her somut olayda, projenin ve hizmetin niteliği, mahalli veya ulusal ihtiyacın ivedilikle karşılanması gerekliliği gibi hususlar da göz önünde bulundurularak yargı yerince değerlendirileceği açıktır.

Acelelik halinin ve olağan kamulaştırma usulünden ayrılmasını gerektiren nedenlerin, kamu yararı ile özel mülkiyet hakkı arasındaki denge gözetilerek gerçekleşip gerçekleşmediğinin her somut olayda, projenin ve hizmetin niteliği, mahalli veya ulusal ihtiyacın ivedilikle karşılanması gerekliliği gibi hususlar da göz önünde bulundurularak yargı yerince değerlendirileceği açıktır. 
Dosyanın ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden, Kahramanmaraş'ta kurulması planlanan Kumarlı HES üretim tesisinin yatırımına başlanabilmesi ve gerekli onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin alınabilmesi amacıyla 04.08.2022 tarihinde ... Temizlik İnşaat Gıda Sosyal Hizmetler Taşımacılık Turizm Madencilik Medya Enerji San. ve Tic. A.Ş. adına önlisans verildiği; Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun ... günlü, ... sayılı kararıyla ön lisans kapsamında üretim tesisi için gerekli olan taşınmazların kamulaştırılmasında  kamu yararı bulunduğuna karar verildiği;  kamulaştırma çalışmalarının acele kamulaştırma yöntemiyle yapılabilmesi için 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı kararı alınmasının talep  edilmesi üzerine, dava konusu Cumhurbaşkanı kararının alındığı; öte yandan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından proje için 13.07.2023 tarihinde ÇED olumlu kararı verildiği ve bu kararın iptali istemiyle açılmış bir davanın bulunmadığı,  ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... günlü, E:... D.İş, K:...  sayılı kararıyla da uyuşmazlığa konu taşınmazın bir kısmına acele el konulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
 06.02.2023 tarihinde gerçekleşen depremin şehir genelinde meydana getirdiği ağır hasar durumu ve şehrin genelinde yeniden yapılanma faaliyetleri için gerekli olan enerji ihtiyacı da göz önünde bulundurulduğunda, Kahramanmaraş'ta kurulması planlanan Kumarlı HES üretim tesisinin gerçekleştirilmesinde  kamu yararı ve acelelik halinin bulunduğu; öte yandan, söz konusu proje güzergahına isabet eden taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin dava konusu işlemin,  2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun yukarıda yer verilen hükümlerine uygun olarak tesis edildiği sonucuna varıldığından, anılan işlemin davacının taşınmazına ilişkin kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,	
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...- TL  vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(g) maddesi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,11/12/2024 tarihinde oybirliğiyle  karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2018/5259, Karar No: 2024/7589, Tarih: 11.12.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas     No : 2018/5259
Karar	No : 2024/7589                                                                                
DAVACI	: ...	  
VEKİLİ	: Av. ...
DAVALI	: ... Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ	: Av. ...
DAVANIN KONUSU 	  :06/06/2018 tarihli, 30443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının 1. cümlesinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinin beş numaralı alt bendinde yer alan "lüks binalar" ve "hastane" sözcüklerinin ve aynı maddenin 2. fıkrasının (a) bendinin, 6. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "...geçici olarak..." ibaresi ile 3. ve 8. fıkralarının, 7. maddesinin 4. fıkrasının, 8. maddesinin 2. fıkrasının, 9. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesinin ve 10. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "...ve yanlış beyanda..." ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğin 8. maddenin 2. fıkrasındaki, yatırılan bedelin geri alınmayacağı ibaresinin idari bir yaptırım olduğu ve tebliğ ile düzenlenmesinin mümkün olmadığı, 4. maddenin 1. fıkrasının 5. bendinde yer alan "...31.12.2017..." tarihinin eşitliğe aykırı olduğu, zira bu tarihten sonra yapımına başlanan, kanun ve tebliğe kadar yapılan yapılar için belge verilmemesinin eşitlik ilkesi ile bağdaşmayacağı, 5. maddenin 1. fıkrasının b bendinin 5 numaralı cümlesindeki "lüks binalardan" ibaresinden kastedilenin ne olduğunun anlaşılamadığı, hastaneler ile lüks binaların bir tutulmasının da sosyal devlet anlayışı ile bağdaşmadığı, 5. maddenin 2. fıkrasının a bendinde belirsizliklerin bulunduğu, yapı ruhsatı bulunduğu halde yapı kullanma izni belgesi bulunmayan yapılardan bahsedilmediği, bedele eşit olarak katılım zorunluluğunun adaletsizlik olduğu, zira her bağımsız bölümün ekonomik değerinin farklı olduğu, 6. maddenin 2. fıkrasında yer alan “geçici olarak” ibaresinin mevzuata aykırı olduğu, verilen yapı kayıt belgesinin sağladığı imkanların daimi olması gerektiği, 6. maddenin 3. fıkrasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, yakın zamanda yapısı yıkılan veya ceza ödeyen vatandaşlar açısından adaletsizlik oluştuğu, yine 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca para cezalarının denetim şirketine veya yapı sahibine uygulandığı halde, Tebliğ ile getirilen düzenlemelerde yapı denetim şirketlerinin durumunun düzenlenmediği, 6. maddenin 8. fıkrasının mevzuata aykırı olduğu, zira yapı kullanma izin belgesi alınmadan işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenemeyeceği, 7. maddesinin 1 numaralı bendinde taksitlendirme imkanı tanınırken 4 numaralı bendinde tanınmamasının eşitliğe aykırı olduğu, 9. maddenin 1. fıkrasının son cümlesinde sorumluluğun maliklere bırakılmasının hukuka aykırı olduğu, zira doğacak zarardan idarelerin sorumlu olması gerektiği, 10. maddenin 2. fıkrasında yer alan “yanlış beyanda” ibaresinin Türk Ceza Kanununa aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI :Davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, Anayasanın 56., 65., 166. maddeleri uyarınca kamu yararı gözetilerek uyuşmazlık konusu tebliğin kabul edildiği, düzenlemenin bir imar affı niteliğinde olmadığı, afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız ve/veya ruhsat eklerine aykırı yapıların tespiti amacıyla kayıt altına alınmasınınn amaçlandığı, yapı kayıt belgesinin yapının yeniden yapılması veya alanda kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olacağı dolayısı ile de bir kazanılmış hak iddia edilemeyeceği, dava konusu edilen ibarelerin dayanak geçici 16. maddeye uygun olduğu, Tebliğin 10. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "...ve yanlış beyanda..." ifadesi ise, 20.09.2018 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan değişiklik ile madde metninden çıkarıldığı, son olarak tebliğ kapsamında yaklaşık 54.000 başvurunun yapıldığı da dikkate alınarak davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ  ...'IN  DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Tebliğ hükümleri ile davacı arasında güncel, kişisel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunduğunun ortaya konulamadığı görüldüğünden davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, 06/06/2018 günlü, 30443 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğ'in 4. maddesinin birinci fıkrasının 1. cümlesinin, 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin beş numaralı alt bendinde yer alan "lüks binalar" ve "hastane" sözcüklerinin ve aynı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinin, 6. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "...geçici olarak..." ibaresi ile üçüncü ve sekizinci fıkralarının, 7. maddesinin  dördüncü fıkrasının, 8. maddesinin ikinci fıkrasının, 9. maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinin ve 10. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "...ve yanlış beyanda..." ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
 	 	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1/a fıkrasında iptal davaları, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
		İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. Aksi halde, kişilerin kendisine etkisi bulunmayan, menfaatlerini ihlal etmeyen idari işlemler hakkında da iptal davası açma hakkı doğar ve bu durum idarenin işleyişini olumsuz etkiler. İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan "dava açma ehliyeti" iptal davasına konu kararın niteliğine göre idari yargı yerince değerlendirilmektedir.

Uyuşmazlıkta davacı tarafından Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar başlıklı Tebliğ'in çeşitli maddelerinin ve bazı ibarelerinin iptali istenilmişse de; dava dilekçesinde tebliğin davacının menfaatini ne şekilde etkilediğinin ortaya konulmadığı gibi tebliğe dayalı olarak tesis edilmiş olan bireysel bir işlem üzerine dava açıldığı yolunda da herhangi bir bilgi bulunmadığından, davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
		Danıştay Altıncı Dairesince davacının dava açma ehliyeti bulunduğuna karar verilmesi durumunda işin esasına gelince;
                										Dava konusu tebliğin dayanağı olan 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi ile afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapıların, ilgililerin başvurusu üzerine kayıt altına alınacağı, başvuruda tahsil edilecek bedellerin dönüşüm projelerinde kullanılacağı, bu kapsamda yapı kayıt belgesi alan yapılara ilişkin alınmış yıkım kararları ile tahsil edilmeyen idari para cezalarının iptal edileceği, yapı kayıt belgesinin, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olduğu, yapının depreme dayanıklılığı hususunun malikin sorumluluğunda olduğu hükme bağlanmış olup, düzenleme ile imar mevzuatına aykırı olarak yapılmış olan yapıların yıkılıp yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar olsa da mevcut haliyle kullanılmasına olanak tanındığı, diğer taraftan yapıların yıkılıp yeniden yapılmasına ilişkin sürenin öngörülmesinin mümkün olmadığı ve yapıların Hazineye veya belediyelere ait taşınmazlar üzerinde yapılması halinde, taşınmazların ilgilisine satılacağı gözönünde bulundurulduğunda, düzenlemelerin imar affı niteliği taşıdığı sonucuna varılmıştır.
	               Anayasa Mahkemesinin 24/09/2020 günlü, E:2019/21, K:2020/51 sayılı kararıyla, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen "... ve 2960 sayılı Kanun..." ibaresine ve bu maddeye bağlı olarak değiştirilen 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesine ait kroki ile sınır koordinat listesinin Anayasa'nın 56. ve 63. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptallerine karar verilmiştir.  
		Maddenin diğer fıkraları yönünden;

Maddenin diğer fıkraları yönünden;
		İmar hukukuna ilişkin temel kuralların yer aldığı 3194 sayılı İmar Kanununda yapı tanımı yapılmış, yapıların imar planı, yönetmelikler, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabileceği, kanun kapsamına giren yapılar için, kanunda belirtilen istisnalar dışında yapı ruhsatı alınmasının zorunlu olduğu, tamamen veya kısmen bir yapının kullanılabilmesi için yapı kullanma izni alınması gerektiği, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapıların mühürlenerek derhal durdurulacağı ve aykırılıkların giderilmemesi halinde de yapının ruhsatının iptal edilerek yıktırılacağı düzenlenmiştir.
	             Anayasanın 43. maddesinde "Kıyılar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla, deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir. Kıyılarla sahil şeritlerinin, kullanılış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkan ve şartları kanunla düzenlenir." hükmü yer almıştır.
	          Kıyıların özel mülkiyet konusu olamayacağı, kıyılar ve sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararının gözetilmesi esasına ilişkin anılan hükme uygun olarak 3621 sayılı Kıyı kanununda kıyılarda yapılaşma yasaklanmış, sahil şeritleri, doldurma ve kurutma yoluyla kazanılan arazilerde yapı ve yapılaşmaya ilişkin sınırlamalar öngörülmüştür.
	Anayasa'nın "Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması" başlıklı 56. maddesinde de herkesin, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu, çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevrenin kirlenmesini önlemenin Devletin ve vatandaşların görevi olduğu belirtilmiştir. Bu madde hükmüne göre çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevrenin kirlenmesini önlemeye yönelik gerekli her türlü tedbiri almak ve bu konuda düzenlemeleri yapmak devletin temel ödevlerindendir. 
	Anayasa'nın bu hükümleri uyarınca idarelerin, kişilerin kıyı ve sahil şeritlerinden yararlanmasında öncelikle kamu yararını gözönünde bulundurması, doğal çevreyi oluşturan bu alanlarda kamu yararı amacıyla faaliyetleri nedeniyle kıyıda yapılması zorunlu olan yapı ve tesislerle sınırlı olarak yapılaşmaya olanak tanıyan düzenlemeler yapması gerekmektedir.
	Anayasa'nın "Tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması" başlıklı 45. maddesinde; Devletin, tarım arazileri ile çayır ve mer'aların amaç dışı kullanılmasını ve tahribini önlemek ödevi olduğu; "Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması" başlıklı 63. maddesinde; "Devlet, tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlar, bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri alır. Bu varlıklar ve değerlerden özel mülkiyet konusu olanlara getirilecek sınırlamalar ve bu nedenle hak sahiplerine yapılacak yardımlar ve tanınacak muafiyetler kanunla düzenlenir. " hükümlerine yer verilmiştir.