muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/1778, Karar No: 2025/1510, Tarih: 10.03.2025

Öncelikle her ne kadar ilk bilirkişi raporunda, jeoloji mühendisliği alanında, ÇED raporunun uygun olmadığının değerlendirilmesine karşın, ek bilirkişi raporunda herhangi bir gerekçeye yer verilmeden jeoloji mühendisliği yönünden ÇED raporunun uygun olduğu görüşü belirtilmiş ise de, jeoloji mühendisliği alanındaki olumsuz görüş, asıl olarak jeolojik etüt ve jeoteknik çalışmaların ÇED raporundan önce yapılmaması nedeninden kaynaklandığı, ancak bağlantılı bir bilim dalı olan jeofizik mühendisliği yönünden bu hususlarla ilgili bilirkişi raporunda değerlendirme yapıldığı ve ÇED raporunda jeoteknik ve jeofizik etütlerin ÇED süreci sonrasında üretim lisansı verilmesi üzerine yapılacağının, inşaat öncesi detaylı sondajlı ve jeofizik etütler ile jeoteknik raporların hazırlanacağının ve bu raporlara göre hareket edileceğinin, proje kapsamındaki yapılarda Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ve Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacağının taahhüt edildiği, yine deprem anında ve sonrasında alınacak önlemlere raporda yer verildiği, Türkiye Diri Fay Haritasına göre proje alanında diri fay bulunmadığının belirtildiği, bu nedenle ÇED raporunun jeofizik mühendisliği yönünden yeterli olduğunun belirtildiği, söz konusu değerlendirme de dikkate alınarak, jeoloji mühendisliği yönünden ilk raporda olumsuz görüş belirtilen hususlarla ilgili olması gereken çalışmalar yönünden gereken taahhütlerin yer alması, deprem durumuyla ilgili yeterli açıklamalara yer verilmesi nedeniyle jeoloji mühendisliği yönünden ÇED raporunun yeterli olduğu sonucuna varılmış, jeoloji mühendisliği yönünden ilk rapor ile ek raporda yer alan görüş farklılığı nedeniyle yeniden ek bilirkişi raporu alınmasına gerek görülmemiştir.
Diğer yandan bilirkişi raporunda, şehir ve bölge plânlama alanı yönünden dava konusu HES tesisiyle ilgili plân değişikliği teklifinin yapılmasına karşın, bu kullanımın 1/100.000 ölçekli plâna işlenmemesi ve  Paydaş Katılım Plânının (PKP) bulunmaması, ÇED Raporu yönünden eksiklik olarak belirtilmiş ise de, plân değişikliği ÇED sürecinden sonraya ait bir işlem olduğundan ve PKP ise dava konusu ÇED başvurusunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan mülga Yönetmelik'te öngörülmemiş olduğundan, şehir ve bölge plânlama yönünden söz konusu değerlendirmeler hükme esas alınmamıştır.

Bu kapsamda bilirkişi ve ek bilirkişi raporunda, dava konusu projenin tarım arazileri, tarımsal faaliyet ve orman örtüsü, flora ve fauna varlığı ile su canlıları üzerindeki olumsuz etkilerinin önlenmesi ve azaltılması için olması gereken önlemlere ÇED raporunda yeterli düzeyde yer verildiği belirtilmiş olup, raporlara göre ayrıca tünel aynalarında yapılacak patlamalardan kaynaklı titreşim ve ses dalgalarının olumsuz çevresel etkilerinin ve  yeraltı kütlesi ve yeraltı su akış rejimine etkisinin olmadığı, bu kapsamda ÇED raporunda yer alan hesaplama ve değerlendirmelerin doğru bir yaklaşım içerdiği, dolayısıyla madencilik faaliyeti yönünden raporun yeterli ve uygun olduğu; inşaî faaliyetlere başlanılmadan önce jeoteknik raporların ve etütlerin hazırlanacağının taahhüt edilmesi, deprem durumunun göz önüne alınması ve afet ile deprem durumuyla ilgili mevzuata uyulacağının belirtilmesi nedeniyle jeofizik ve jeoloji alanları yönünden de ÇED raporunun asgarî yeterliliği taşıdığı, inşaat süreci ve onarım çalışmaları yönünden öngörülen tedbirlerin ve taahhütlerin de peyzaj mimarlığı alanı için yeterli olduğu, çevresel yönünden alınacak tedbirlerin, balıkların yaşamını devam ettirebilmesi için can suyu ve balık geçitleriyle ilgili olması gereken asgarî koşulların ve miktarların raporda yer aldığı anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, faaliyet alanında yaygın geçim kaynağı olarak yürütülen arıcılık faaliyetleriyle ilgili olarak raporda yeterli açıklamaların yapılmadığı, faaliyetin ve arıların bal üretiminin etkilenmemesi için Mart ve Nisan aylarında inşaî faaliyet yapılmamasına, üreme dönemi olan Mayıs ve Haziran aylarında ise toz ve gürültü faaliyetlerinin azaltılmasına yönelik önlemlere raporda yer verilmediği, yine sahanın eğiminin yüksek olması ve zeminde  kayalık alanlar bulunması, yamacın üst kısmında ise ağaçsız alanların olması nedeniyle çığ tehlikesinin bulunduğu, buna karşın raporda çığ tehlikesi oluşması durumuyla ilgili herhangi bir tedbire yer verilmediği görülmediği, her ne kadar bilirkişilerce bu durum raporu kusurlandırıcı bir eksiklik olarak görülmemiş ise de, ÇED gerçekleştirilecek projenin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesi, olumsuz etkilerinin önlenmesi veya en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin değerlendirilmesi, projelerin izlenmesi ve kontrolünün sağlanması kapsamında yapılması gereken çalışmaları ifade ettiğinden, projenin olumsuz etkilerinin olabileceği arıcılık faaliyetiyle ilgili önlemlerin ve çığ tehlikesine karşı alınması gereken tedbirlerin ÇED raporunda yer alması gerekmektedir.

Yine mevzuata göre, projenin etki alanı, işletme öncesi, işletme dönemi ve sonrasında,  çevresel olarak doğrudan ya da dolaylı olarak, kısa veya uzun dönemde, geçici ya da kalıcı, olumlu ya da olumsuz yönde etkilediği alan olmasına karşın ÇED raporunda etki alanının sadece inşaat alanına göre belirlenmesi; ÇED raporu Özel Formatında Sosyo-Ekonomik Çevrenin Özellikleri başlığı altında değerlendirilmesi gerektiği belirtilen konuyla ilgili olarak ÇED raporunda, sahada yer alan ve etki alanındaki yerleşimlere göre değil, il ve ilçe bazlı değerlendirme yapılması nedeniyle ÇED raporunun söz konusu hususlar yönünden de eksik ve hatalı olduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca tesisin regülatör ve bentleri için boyutlandırma hesaplarında sediment yükünün (akarsuyun taşıdığı rüsubatın) dikkate alınmadığı ve havzadaki akarsu kollarının sediment ölçümlerine de raporda yer verilmediği anlaşılmış olup, sediment eksikliği durumunda havza yapısının ve toprak yapısının bozulacağı dikkate alındığında, söz konusu ölçümlere raporda yer verilmemiş olmasının, projenin havza ve toprak yapısı yönünden meydana getireceği etkiler ve bu yönden alınacak tedbirler açısından eksik olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda; arıcılık faaliyeti ve çığ tehlikesiyle ilgili etkilerin, sediment ölçümleri ve buna bağlı çevresel etkilerin, projenin mevzuata uygun olarak mevcuttaki etki alanının, projenin gerçekleştirileceği alan ile etki alanında kalan kırsal yerleşmeler yönünden sosyo-ekonomik etkilerin ve bu kapsamda alınması gereken önlem ve tedbirlerin, çevresel etki değerlendirme süreci kapsamında ele alınması ve ÇED raporunda ayrıntısıyla değerlendirilmesi gerektiğinden, söz konusu hususlarla ilgili olarak eksik ve hatalı değerlendirme içeren ÇED Raporunun uygun bulunarak, ÇED Olumlu kararı verilmesine dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
 Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
 
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davalı idare tarafından, bilirkişi raporunda inşaat mühendisliği yönünden olumsuz tespitlerde bulunulmuş ise de, projenin inşaat ve işletme aşamasındaki çevresel etkileri ile alınması taahhüt edilen önlemlere ÇED raporunda yer verildiği, can suyu miktarının DSİ verileri dikkate alınarak belirlendiği, mansap su hakları kapsamında tarımsal sulama, değirmen ve su tesisi ile ilgili çalışmaların yapıldığı, dava konusu işlemin hukuka uygun tesis edildiği, eksik ve hatalı inceleme ile verilen Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

2- Davalı yanında müdahil tarafından, teknik bir hususta bilirkişi raporu dikkate alınmaksızın Mahkemece karar verilemeyeceği, bilirkişi raporu eksik veya çelişkili ise yeni bir bilirkişi raporunun alınması gerektiği, gerek arıcılık faaliyetinin gerekse diğer flora-fauna elemanlarının projeden olumsuz etkilenmemesi için gerekli taahhütlere ÇED raporunda yer verildiği ve biyologun ÇED raporunu yeterli bulduğu, çığ tehlikesini tetikleyebilecek tek unsurun bu alanlardan geçecek olan iletim tüneli içerisinde yapılacak patlatmalardan kaynaklı titreşimin olduğu, ancak maden mühendisinin bu yönüyle ÇED raporunu yeterli bulduğu, kaldı ki çığ tehlikesi ve arıcılıkla ilgili eksikliklerin ÇED raporunu kusurlandırmayacağının bilirkişi raporunda belirtildiği, diğer taraftan projenin etki alanının mevzuata uygun belirlendiği, nitekim inşaat dönemindeki etki alanının gürültü, toz emisyonları vs. yönünden mevzuatta yer alan sınır değerlerin sağlandığı mesafeler olduğu, işletme dönemindeki etki alanının ise regülatör ile santral binası arasında kalan yer olduğu, hidrobiyolog ve ziraat mühendisi tarafından bu konuda olumsuz bir değerlendirme yapılmadığı, sediment yükünün dikkate alınmadığı yönündeki iptal gerekçesiyle ilgili olarak taşkın ve rüsubat hesaplarının fizibilite raporu kapsamında yapıldığı, nehir tipi HES projelerinde sedimentin aşağı ulaşabilmesi için regülatör yapısında çakıl geçitlerinin bulunduğu, taşkın döneminde de regülatörün sediment için bir engel oluşturmadığı, sonuç olarak, iptal gerekçelerinin ÇED raporunu kusurlandırmadığının bilirkişi raporunda belirtildiği halde, çözümü özel ve teknik bir konuda  Mahkemece aksi yönde karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. 
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz istemlerinin kabulü ile Mahkeme kararının aşağıda yer verilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve  Üye ...'in aynı Kanun'un "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin (i) bendi uyarınca "temyiz iddialarının açıklığa kavuşturulması amacıyla ek bilirkişi incelemesinin Dairemizce yaptırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği" yolundaki usule ilişkin azlık oyuna karşın, Mahkemece maddi olay açıklığa kavuşturulmadığından, bu aşamada temyiz isteminin esasının görüşülemeyeceği sonucuna varılarak, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY:

İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY: 
Davalı yanında müdahil tarafından, Bingöl İli, Genç İlçesi ve Diyarbakır İli, Lice İlçesi, Dicle Havzası, Sarım Çayı ve Yan Kolları üzerinde 2 adet regülatör, 3 adet bend, 5 adet iletim tüneli, yükleme havuzu, cebri boru, santral binası olmak üzere, "88,886 MWm-86,279 MWe" kurulu gücünde "Birsu HES" projesinin yapılmasının planlanması üzerine, hazırlanan ÇED raporu davalı idareye sunulmuş, ilgili kurumlardan alınan görüşler çerçevesinde projeyle ilgili olarak 03/01/2023 tarihli "ÇED Olumlu" kararı verilmiştir.
Bunun üzerine, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez..." hükmüne yer verilmiştir.

25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan "Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği"nin 4. maddesinde; ''Çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı: Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinde ise; "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını, ÇED Raporunu, Seçme Eleme Kriterleri uygulanacak projeler için ise Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) (Değişik:RG-26/5/2017-30077) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez. (4) Bu Yönetmelik hükümlerine göre karar tesis edilmeden önce, projenin gerçekleştirilmesinin mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, aşamasına bakılmaksızın süreç sonlandırılır." kuralına, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1 listesinde yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi ek-1 listesinde belirtilen eşik değer veya üzerinde olan projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." kuralına yer verilmiştir

." kuralına, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1 listesinde yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi ek-1 listesinde belirtilen eşik değer veya üzerinde olan projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." kuralına yer verilmiştir. Aynı Yönetmeliğin Ek-III bölümünde; Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatının ihtiva etmesi gereken hususlar düzenlenmiş, Bölüm I: Projenin tanımı ve özellikleri; a) Proje konusu yatırımın tanımı, özellikleri, ömrü, hizmet maksatları, önem ve gerekliliği, b) Projenin yer ve teknoloji alternatifleri, proje için seçilen yerin koordinatları Bölüm II: Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Çevresel Özellikleri; Proje alanının ve önerilen proje nedeniyle etkilenmesi muhtemel olan çevrenin; nüfus, fauna, flora, jeolojik ve hidrojeolojik özellikler, doğal afet durumu, toprak, su, hava, atmosferik koşullar, iklimsel faktörler, mülkiyet durumu, kültür varlığı ve sit özellikleri, peyzaj özellikleri, arazi kullanım durumu, hassasiyet derecesi (Ek-5’deki Duyarlı Yöreler Listesi de dikkate alınarak) benzeri özellikleri Bölüm III: Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler, Projenin; a) Çevreyi etkileyebilecek olası sorunların belirlenmesi, kirleticilerin miktarı, alıcı ortamla etkileşimi, kümülatif etkilerin belirlenmesi, b) Sera gazı emisyon miktarının belirlenmesi ve emisyonların azaltılması için alınacak önlemler, c) Projenin çevreye olabilecek olumsuz etkilerinin azaltılması için alınacak önlemler, ç) İzleme Planı (inşaat dönemi), Bölüm IV: Halkın Katılımı; a) Projeden etkilenmesi muhtemel ilgili halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen yöntemler, b) Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar, Notlar ve Kaynaklar; Ekler: Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası hazırlanmasında kullanılan bilgi ve belgeler ile raporda kullanılan tekniklerden rapor metninde sunulamayan belgeler, Proje için seçilen yerin koordinatları, Proje için belirlenen yer ve alternatiflerinin varsa; çevre düzeni, nazım, uygulama imar planı, vaziyet planı veya plan değişikliği teklifleri, Proje ile ilgili olarak daha önceden ilgili kurumlardan alınmış belgeler şeklinde düzenlemeler yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
            Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; çevresel etki değerlendirmesi ile,  gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlendiği, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin irdelendiği, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin  değerlendirildiği, ayrıca projelerin uygulanmasının izlendiği ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaların belirlendiği bir süreç öngörülmüş olup, Yönetmelik kapsamında yer alan bir faaliyet nedeniyle hazırlanacak ÇED raporunda özel format uyarınca, projenin gerçekleştirileceği yer ile alternatif alanlar belirlenerek projenin hizmet amacı, önem ve gerekliliği kapsamında yerin ve etki alanının çevresel özellikleri, çevresel etkiler ve alınacak önlemlerin tartışılması, faaliyet yerinin belirlenmesinde ise, faaliyetin büyüklüğü, amacı, ulaşım, iklim, toprağın ve çevrenin özellikleri, olası etkiler ve etkilerin azami giderilme olanakları gibi unsurların etkili olması, bu bağlamda, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir çevre dengesinin sağlanması yolunda belirtilen nitelikteki bir faaliyete en uygun yerin seçilmesi esastır.
             Çevresel etki değerlendirmesi; gerçekleştirilmesi planlanan projenin, çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlenmesi, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin belirlenerek değerlendirilmesi amacıyla yapıldığından, ÇED sürecinde verilen kararların iptali istemiyle açılacak davalarda, yukarıda belirtilen Yönetmeliğin Ek III. bölümündeki unsurlar yönünden, ÇED kararlarının bir bütün olarak çevresel etkilerinin irdelenmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, Mahkemece yapılan değerlendirmede; bilirkişi ve ek bilirkişi raporundaki tespitler dikkate alınarak, tarım, flora ve fauna, orman, patlatma, jeoloji ve jeofizik, can suyu ve balık geçidi, peyzaj yönünden ÇED Olumlu kararı hukuka uygun bulunmuş iken, arıcılık faaliyeti ve çığ tehlikesiyle ilgili etkilerin, sediment ölçümleri ve buna bağlı çevresel etkilerin, projenin mevzuata uygun olarak mevcuttaki etki alanının, projenin gerçekleştirileceği alan ile etki alanında kalan kırsal yerleşmeler yönünden sosyo-ekonomik etkilerin ve bu kapsamda alınması gereken önlem ve tedbirlerin, çevresel etki değerlendirme süreci kapsamında ele alınması ve ÇED raporunda ayrıntısıyla değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle ÇED Olumlu kararının iptaline karar verilmiş ise de, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda jeoloji mühendisliği yönünden yapılan değerlendirmede; ÇED raporunda, projeye özel herhangi bir jeolojik- jeoteknik çalışmanın yapılmadığı, bu durumun projenin yürütülmesi, tamamlanması ve işletilmesi aşamalarında çeşitli olumsuzluklarla karşılaşılması olasılığını taşıdığını, proje kapsamında gerek yüzeydeki temel kazısı çalışmaları ve gerekse yer altındaki tünel kazısı çalışmalarının bölgenin morfolojik ve jeolojik yapısında kısa ve uzun vadede olumsuzluklara neden olacağı dikkate alınarak projenin tekrar değerlendirilmesi gerektiğinin belirtildiği, davalı yanında müdahil tarafından mühendislik jeolojisine ait ayrıntılı özelliklerin belirlenmesi amacıyla yapılması gereken harita alımı, sondaj, jeofizik gibi çalışmaların tamamının ÇED Olumlu kararı ve üretim lisansı verildikten sonra yapılması gereken iş ve işlemler olduğu yönünde itiraz edilmesi üzerine, alınan ek bilirkişi raporunda; jeoloji mühendisi tarafından herhangi bir açıklamaya yer verilmeksizin ek bilirkişi raporunun sonuç kısmında ÇED raporunun jeoloji mühendisliği bakımından uygun olduğu yönünde görüş belirtildiği, konuya ilişkin Mahkeme kararında ise; jeoloji mühendisliği alanındaki olumsuz görüşün asıl olarak jeolojik etüt ve jeoteknik çalışmaların ÇED raporundan önce yapılmaması nedeninden kaynaklandığı, ancak bağlantılı bir bilim dalı olan jeofizik mühendisliği yönünden bu hususlarla ilgili bilirkişi raporunda değerlendirme yapıldığı ve ÇED raporunda jeoteknik ve jeofizik etütlerin ÇED süreci sonrasında üretim lisansı verilmesi üzerine yapılacağının, inşaat öncesi detaylı sondajlı ve jeofizik etütler ile jeoteknik raporların hazırlanacağının ve bu raporlara göre hareket edileceğinin, proje kapsamındaki yapılarda Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ve Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacağının taahhüt edildiği, yine deprem anında ve sonrasında alınacak önlemlere raporda yer verildiği, Türkiye Diri Fay Haritasına göre proje alanında diri fay bulunmadığı yönündeki tespitler dikkate alınarak, gerek jeoloji mühendisliği gerekse jeofizik mühendisliği bakımından ÇED raporunun yeterli olduğuna karar verildiği görülmüştür

. Ancak ÇED raporu formatına bakıldığında jeolojik ve hidrojeolojik özellikler, doğal afet durumu gibi konu başlıkları yer almakta olup, bilirkişi raporunda bu konu başlıklarıyla bağlantılı olan çalışmalardan hangilerinin ÇED raporunun hazırlanması aşamasında hangilerinin ÇED Olumlu kararı veya üretim lisansı alındıktan sonra yapılabileceği hususu ile ÇED raporunda varsa yer alması gereken çalışmaların yeterli olup olmadığı hususunun ayrıntılı ve somut bir biçimde açıklığa kavuşturulmadığı sonucuna varılmıştır.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda maden mühendisliği yönünden yapılan değerlendirmede; ÇED raporunda belirtildiği şekilde konutlara yakın mesafelerden geçerken anlık kullanılacak maksimum patlayıcı miktarmın (18.75 kg), ÇED raporunda belirtilen 2.66 kg seviyelerine düşürülmesinin (gecikmeli kapsül serisinin artırılması, delik boyunun düşürülmesi vb. yolu ile) titreşim kaynaklı olası etkileri engelleyeceği, ÇED raporunda yapılan hesaplamalar, tünel aynalarında zamanla gerçekleşecek ilerleme, patlatma kaynaklı sesin anlık olması vb. nedeniyle, patlatma kaynaklı ses olaylarının çevresel açıdan problem oluşturmayacağı, tünel aynalarında yapılacak patlatmaların yeraltı kaya kütlesine ve yeraltı su akış rejimine etkisinin olmayacağı gerekçesiyle ÇED raporu maden mühendisliği bakımından yeterli bulunmuş ise de, bilirkişi raporunda patlatmanın diğer etkilerinden olan taş savrulması, hava şoku gibi tüm yönlerden değerlendirme yapılmadığı anlaşılmıştır.