muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2020/1557, Karar No: 2024/5757, Tarih: 03.12.2024

"Tek işletmeci" başlıklı 5. maddesinde, 
"(1) Gümrüksüz satış mağazası açılmak istenilen her bir hudut kapısı ve yerde mağaza işletmeciliği tek bir işletmeci tarafından yapılır. Her bir hudut kapısı ve yerde bulunan mağaza için açma izni başvuruları ayrı ayrı yapılarak sonuçlandırılır.
(2) Çıkışa yönelik mağazalarla sınırlı olarak, bu yerdeki tek işletmeci ile işletme sözleşmesi bulunan ve 6 ncı maddede belirtilen şartları taşıyan firmalara alkollü içki, tütün ve tütün mamulleri dışında eşya satışı yapmak üzere mağaza açma izni verilebilir.
...
(4) Kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasında sayılan yerlerde bulunan ve mülkiyetleri veya tasarrufları altında bulundurdukları taşınmazları, Bakanlıktan görüş alınması suretiyle gümrüksüz satış mağazası işletmek üzere tek bir işletmeci tarafından işletilmek şartı ile ilgili ihale mevzuatı çerçevesinde kiraya verebilir. Özel hukuk tüzel kişileri, kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler tarafından kendilerine kiralanan bu yerlerdeki taşınmazları, gümrüksüz satış mağazası işletmek üzere özel hukuk sözleşmeleri çerçevesinde üçüncü kişilere kiralayabilir." hükmü;
"Ön izin başvurusu, başvuruda aranan belgeler ve başvurunun değerlendirilmesi" başlıklı 7. maddesinde, 
"(1) 4 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen yerlerde mağaza veya depo açılması talebinde bulunan ilgililerce, mağaza veya depo olarak açılmak istenilen yeri gösteren resmî plan veya kroki, söz konusu yerin mülkiyetinin veya üzerindeki sınırlı aynî hakkın başvuru sahibine ait olduğunu belgeleyen tapu sicil örneği veya kira sözleşmesi ve işletici firma tarafından doldurulan ve gümrük müdürlüğünce de kontrol edilerek onaylanan Ek-1’de yer alan başvuru formu ile birlikte gümrük müdürlüğüne ön izin başvurusunda bulunulur. Gümrük müdürlüğünce gerekli değerlendirmeler yapılarak belgeler bölge müdürlüğüne iletilir. Başvuru, bölge müdürlüğü görüşü ile birlikte Genel Müdürlüğe intikal ettirilir. Genel Müdürlükçe, mağaza veya depo açılmak istenilen yerin, bina veya eklentisinin fiziki durumu, hudut kapısında gerekli yolcu sayısının sağlanıp sağlanmadığı, söz konusu hudut kapısında gümrüksüz satış mağazasına ihtiyaç olup olmadığı ve gümrük gözetimi ile denetiminin sağlanması yönlerinden yapılacak değerlendirme sonucunda mağaza veya depo açılmasına ön izin verilip verilmediği ilgilisine yazılı olarak bildirilir. Ön izin başvurusunun uygun bulunması, mağaza veya depoya açılış izni verileceği anlamına gelmez.
...

...
(6) Gümrük müdürlüğünce başvuru belgeleri asıl ve suretleri de karşılaştırılarak incelenir, eksiklikleri varsa tamamlattırılır ve birer örnekleri müdürlükçe onaylanarak dosyasında saklanır. Ayrıca gümrük mevzuatından kaynaklanan kesinleşmiş gümrük vergi ve ceza borcu bulunup bulunmadığı Bakanlık sistemleri üzerinden tespit edilerek, gümrük müdürlüğünce oluşturulacak heyet tarafından hazırlanan görgü raporu ile birlikte bütün belgeler, konuya ilişkin görüşünü de belirterek bağlı bulunduğu bölge müdürlüğüne gönderilir. Bölge müdürlüğü gerekli incelemeyi yapar, görüşünü de belirtmek suretiyle belgeleri değerlendirilmek üzere Genel Müdürlüğe intikal ettirir. Başvurular Genel Müdürlükçe sonuçlandırılır.
(7) Başvurusu uygun bulunarak açma ve işletme izni verilen mağaza ve depolar için Ek-2’de yer alan ve gümrük müdürlüğünce hazırlanacak yazıya istinaden 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca tahsili gereken harcın peşin olarak tahsilini müteakip gümrük müdürlüğünce Ek-3’te yer alan açma ve işletme izin belgesi düzenlenir.
...
(9) Gümrüksüz satış mağazası ve deposu açma ve işletme izinleri, açma ve işletme izin belgesinin düzenlendiği tarihten itibaren beş yıl geçerli olacak şekilde verilir. Süre sonunda faaliyetine devam etmek isteyen mağaza işleticileri açma ve işletme iznine ilişkin yürürlükte olan mevzuata uygun şartların sağlandığını gösteren belgeleri bağlı oldukları gümrük müdürlüğüne ibraz ederek açma ve işletme izninin geçerlilik süresinin uzatılmasını talep ederler. Söz konusu talep, iznin sona erdiği tarihten en erken dört ay, en geç bir ay önce yapılır. Bir aydan sonra yapılan başvurularda gecikme süresi kadar mağaza ve/veya depoya eşya girişi durdurulur. Talep gümrük ve bölge müdürlüğünün görüşü ile birlikte Bakanlığa aktarılarak nihai değerlendirme Bakanlıkça yapılır. Talebin uygun bulunması halinde izin belgesinin geçerlilik süresi beş yıl uzatılır. Süre sonunda yürürlükte olan mevzuata uygun şartları yerine getirmeyen mağaza ve depoların açma ve işletme izinleri iptal edilir." hükmü; 
"Yetki" başlıklı 35. maddesinde, 
"(1) Bakanlık;
a) Mağazaların açılış, işleyiş, eşya satış ve gümrük vergilerinin tahsil esaslarını belirlemeye,
b) Mağazadan satılabilecek eşyayı, miktarını, kıymetini ve eşya alabilecek kişileri belirlemeye,
c) Alınacak teminat tutarlarını değiştirmeye,
ç) Özel veya zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırmaya ve gerekli tedbirleri almaya, yetkilidir." hükmü yer almış; 
Davanın açılmasından sonra 14/02/2018 ve 20/04/2023 tarihli Resmi Gazete nüshalarında yayımlanan Yönetmeliklerle dava konusu Yönetmelik'te değişiklikler yapılmış olup, mevcut haliyle Yönetmeliğin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi,

b) Mağazadan satılabilecek eşyayı, miktarını, kıymetini ve eşya alabilecek kişileri belirlemeye,
c) Alınacak teminat tutarlarını değiştirmeye,
ç) Özel veya zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırmaya ve gerekli tedbirleri almaya, yetkilidir." hükmü yer almış; 
Davanın açılmasından sonra 14/02/2018 ve 20/04/2023 tarihli Resmi Gazete nüshalarında yayımlanan Yönetmeliklerle dava konusu Yönetmelik'te değişiklikler yapılmış olup, mevcut haliyle Yönetmeliğin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi, 
"(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye’ye gelen veya Türkiye’den giden yolcular ile transit yolculara, diplomatik muafiyetten yararlananlara, yabancı basın yayın organlarının yabancı uyruklu mensuplarına, Türk boğazlarından transit geçen gemilere ve Ticaret Bakanlığınca belirlenecek diğer kişilere satış yapmak üzere gümrüksüz satış mağazaları ve bunların depolarının açılışına, işleyişine ve buralardan eşya satışına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.";
"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (d) bendi,
"Gemilere satış mağazası: Türk boğazlarından transit geçen gemiler ile yurtdışına sefer yapmak üzere mağazanın bulunduğu limandan hareket eden Türk veya yabancı bayraklı gemilere kumanya olarak satış yapmak üzere açılan ve özel antrepo sayılan yerleri,";
"Mağaza ve depo açılabilecek yerler" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrası, 
"Açılması talep edilen mağaza veya depolar kara, hava, deniz ve demiryolu gümrük kapıları itibarıyla Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkış ve Türkiye Gümrük Bölgesine giriş yerleri içinde yer alır. Hava ve deniz gümrük kapılarında, liman sahası içerisinde olmak şartıyla, depolar ve uçakta satış mağazalarının yolcu giriş ve çıkışı yapılan yerler dışında açılmasına izin verilebilir. Giriş ve çıkış mağazaları ayrı ayrı açılır ve işletilir; ancak giriş ve çıkışın fiziki olarak ayrılmasının mümkün olmadığına gümrük idaresince kanaat getirilen yerlerde, mağazaların giriş-çıkışa hizmet verecek şekilde tek bir mağaza olarak açılmasına Genel Müdürlükçe izin verilebilir."; aynı maddenin 4. fıkrası, "İstanbul Boğazı’nda bir adet, Çanakkale Boğazı’nda bir adet olmak üzere toplam iki adet gemilere satış mağazası açılmasına izin verilebilir. Gemilere satış mağazaları açılmasında birinci fıkrada belirtilen şartlar aranmaz." halini almış;
"Ön izin başvurusu, başvuruda aranan belgeler ve başvurunun değerlendirilmesi" başlıklı 7. maddesinin 9. fıkrası ise ilga edilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

"Ön izin başvurusu, başvuruda aranan belgeler ve başvurunun değerlendirilmesi" başlıklı 7. maddesinin 9. fıkrası ise ilga edilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleriyle, davalı Bakanlığın, gümrük antrepoları ile gümrük kapılarında eşya satışı yapmak üzere özel antrepo statüsünde mağaza ve bunların depolarının açılmasına ve işletilmesine izin vermeye yetkili kılındığı; anılan mağaza ve bunların depolarının kuruluş, işleyiş, faaliyet, belge ve kayıt düzenine, bu mağazalarda satışı yapılabilecek eşyanın cins ve miktarına, eşya satın alabilecek kişilere ve eşya alma sürelerine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere 'yönetmelikle' düzenleme yapma hususunda da görevli ve yetkili bulunduğu açıkça hükme bağlanmıştır. Anılan yetkinin, aynı zamanda, gümrüksüz satış mağazası açabilecek kişileri ve açılabilecek yerleri nicel ve nitel olarak sınırlama yetkisini içerdiği hususunda da şüphe bulunmamaktadır. Bu itibarla, Yönetmeliğin dava konusu hükümlerinde yetki ve şekil yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu düzenlemelerin, diğer unsurlar (sebep, konu ve maksat) yönünden hukuka uygun olup olmadığının ise, maddeler bazında incelenerek ortaya konulması gerekmektedir.
1-Dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 4. fıkrasının incelenmesi;
Dava konusu düzenleme uyarınca İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı'ndan transit geçen gemiler ile yurt dışına sefer yapmak üzere mağazanın bulunduğu limandan hareket eden gemilere kumanya, yani yiyecek, içecek, tütün mamulleri ile alkollü içki satışı yapılması amacıyla İstanbul Boğazı'nda bir adet, Çanakkale Boğazı'nda bir adet olmak üzere toplamda iki adet gemilere satış mağazası açılabileceği, bu mağazaların açılabilmesinin ise izin verilmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından, dava konusu düzenlemede İstanbul ve Çanakkale Boğazları'nda birer adet gemilere satış mağazası açılmasına izin verilmesinin tekelleşmeye yol açacağı, ayrıca izin verilme koşullarının belirli olmadığı, bu durumun hukuki belirsizlik yarattığı iddialarında bulunulmuştur.
Her ne kadar dava konusu düzenleme, 20/04/2023 tarih ve 32169 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişikliğe uğramış ise de; davacının hukuka aykırılık iddiasını dayandırdığı "mağaza sayısının bir adet ile sınırlandırılması" kuralının yeni düzenlemede de aynen korunduğu, dolayısıyla fıkrada yapılan değişikliğin uyuşmazlığın esasını etkilemediği anlaşıldığından, davanın bu kısmının konusuz kaldığından bahsedilemeyeceği sonucuna varılarak iptal isteminin esasının incelenmesi uygun görülmüştür.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı’ndan transit geçen gemiler ile yurtdışına sefer yapmak üzere mağazanın bulunduğu limandan hareket eden yerli ve yabancı gemilere kumanya olarak satış yapmak üzere açılan ve özel antrepo sayılan yerlerin, gümrüksüz satış mağazasının bir türü olan "gemilere satış mağazası" olarak tanımlandığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı’ndan transit geçen gemiler ile yurtdışına sefer yapmak üzere mağazanın bulunduğu limandan hareket eden yerli ve yabancı gemilere kumanya olarak satış yapmak üzere açılan ve özel antrepo sayılan yerlerin, gümrüksüz satış mağazasının bir türü olan "gemilere satış mağazası" olarak tanımlandığı görülmüştür.
Asya kıtası ile Avrupa kıtasını birbirine bağlayan İstanbul ve Çanakkale Boğazları, bahse konu stratejik ve jeopolitik konuma da bağlı olarak birçok açıdan diğer gümrük kapılarından farklı statüde bulunmaktadır. Statüsü uluslararası sözleşmeler ile belirlenen anılan Türk Boğazları, Asya kıtasının Avrupa'ya açılan kapısı olarak nitelendirilmektedir.
Bunun yanında, gümrüksüz satış mağazaları da gümrük kapılarından ülkeye girenler ile ülkeden çıkanlara, gümrük vergisi muafiyeti gibi bir takım imtiyazlarla satış yapması öngörülen mağazalardır. Dolayısıyla, Devletin asli gelir kaynağı olan vergilere ilişkin işlemlerin mevzuata uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin takibinin (vergilerin tahsil edilmesinin veya vergi muafiyeti uygulanmasının) sağlanması ve kaçakçılığın önlenmesi için, aynen antrepolarda olduğu gibi, söz konusu mağazalara giriş-çıkış yapan ürünlerin kontrolü ile mağazanın ve işleticisinin genel denetiminin kolaylıkla yapılabilmesi gerekir.
Bu nedenle, davalı idarenin sahip olduğu denetim yetkisinin etkili bir şekilde kullanılarak hizmetin düzenli ve gereği gibi işlemesinin sağlanması amacıyla, gemilere satış mağazasının bulunduğu gümrük kapısının İstanbul ve Çanakkale Boğazı gibi stratejik öneme sahip ve uluslararası/transit trafiğin yoğun olduğu bir yerde bulunduğu da gözetilerek getirilen dava konusu düzenlemenin, Türk Boğazlarında açılacak gemilere satış mağazalarının İstanbul Boğazı'nda bir adet ve Çanakkale Boğazı'nda bir adet olmak üzere toplam iki adet ile sınırlanmasına yönelik kısmında kamu yararı ve hizmetin gereklerine aykırılık bulunmamaktadır. 
Dava konusu fıkrada yer alan "gemilere satış mağazası açılmasına izin verilebilir." ibaresine gelince;
 Dava konusu düzenlemede, Türk Boğazlarında iki adet mağazanın açılabilmesi için, davalı idarece açma ve işletme izni verilmesi gerektiği belirtilmekle yetinilmiş, bu iznin hangi koşullarla verileceğine ilişkin detaylı düzenlemeler, Yönetmeliğin 6. ve 7. maddelerinde yer almıştır.
Bu maddeler incelendiğinde ise, izin verilme koşulları olarak, mağazaların fiziki şartları ile bu mağazaları açacak işletmecilere yönelik bir takım şartlar getirildiği; ancak bu şartları sağlayan ve başvuran birden fazla işletmeci bulunması halinde bunlardan hangisine ve hangi seçim kriterleriyle, hangi usul (ihale, yarışma vb.) izlenmek suretiyle mağaza açma izni verileceğine yönelik bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür.

Bu maddeler incelendiğinde ise, izin verilme koşulları olarak, mağazaların fiziki şartları ile bu mağazaları açacak işletmecilere yönelik bir takım şartlar getirildiği; ancak bu şartları sağlayan ve başvuran birden fazla işletmeci bulunması halinde bunlardan hangisine ve hangi seçim kriterleriyle, hangi usul (ihale, yarışma vb.) izlenmek suretiyle mağaza açma izni verileceğine yönelik bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devleti ilkesi, yürütme organının faaliyetlerinin yönetilenlerce belli ölçüde öngörülebilir olmasını, herkesin, bağlı olacağı hukuk kurallarını önceden bilmesini, ekonomik ve sosyal yaşamlarındaki tutum ve davranışlarını buna göre düzene sokabilmesini gerektirir. Zira hukuk devletinin gereği olan belirlilik ve hukukî güvenlik ilkesi, idarenin keyfi hareket etmesini engeller. Bunu gerçekleştirmenin başlıca yolu ise kural konulmasını gerektiren durumlarda bunların genel, soyut, anlaşılabilir ve sınırlarının belirli olmasını sağlamaktır.
Kanun koyucu, düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulamasını yürütmeye, başka bir ifadeyle idareye bırakır. İdarenin kanunla belirlenen takdir yetkisi doğrultusunda ve kanunlara aykırı olmamak suretiyle  yapacağı düzenlemelerin kapsam ve sınırlarını açık bir şekilde ortaya koymak suretiyle kanunun uygulanmasını sağlaması gerekmektedir. Aksi takdirde, yönetmelik çıkarılması ile  gözetilen amacın yerine getirildiğinden söz etmek mümkün olmayacağı gibi hukukî güvenlik ve düzenli idare ilkelerinin ihlâli söz konusu olabilecektir.
Uyuşmazlık bu açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; bir takım imtiyazlı satışlar yapmak üzere sınırlı sayıda açılmasına izin verilen gemilere satış mağazasının işletilmesi hak ve yetkisinin, hangi seçim kriterleri, yöntemleri, birden fazla başvuru mevcutsa yarışma koşulları vb. uygulanmak suretiyle özel hukuk tüzel kişilerine tanınacağına dair kuralların, başvuru öncesinde objektif, somut, erişilebilir, tereddüde yol açmayacak ve idareye sınırları belirsiz bir takdir yetkisi bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerektiği açıktır. 
Oysa dava konusu Yönetmelikte, gemilere satış mağazası açılmasına ilişkin izin başvurularının değerlendirilmesine, başka bir ifadeyle, gemilere satış mağazasının işletmecisinin belirlenmesine yönelik getirilen düzenlemelerin, uzun yıllar için izin verilecek işletmecinin seçiminde somut ve objektif kriterleri yeterince belirlemediği, şartları sağlayarak başvuran işletmeciler arasında bir yarışma yöntemi öngörülmediği, izin verilecek işletmecinin seçimi hususunun tamamen idarenin takdir yetkisine bırakılmış olduğu, başvurular üzerine yapılacak değerlendirmenin kriterlerinin de somut bir şekilde tespit edilmediği görülmektedir.

Bununla birlikte, dava konusu Yönetmelik ile Dairemizin 31/10/2024 tarihli ara kararına davalı idarece verilen cevap dilekçesinin birlikte incelenmesinden; gemilere satış mağazalarının, yalnızca Türk (İstanbul ve Çanakkale) boğazları ile diğer limanlarda açılabileceği, söz konusu mağazaların açılması için gerekli belgeler arasında "mağaza olarak açılıp işletilecek yerin mülkiyetinin veya üzerindeki sınırlı aynî hakkın başvuru sahibine ait olduğunu belgeleyen tapu sicil örneği, kira sözleşmesi veya alt işletme sözleşmesi"nin sayıldığı, dolayısıyla işletmecinin, gemilere satış mağazası açma ve işletme izni almak üzere davalı Bakanlığa başvurmadan önce mağaza olarak işletilecek yer üzerinde kullanım ve/veya tasarruf yetkisinin bulunuğunu ortaya koyması gerektiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, Kanun'un amacının, kamu kurum ve kuruluşlarınca (kamu iktisadi teşebbüsleri dahil) ifa edilen, ileri teknoloji veya yüksek maddi kaynak gerektiren bazı yatırım ve hizmetlerin, yap-işlet-devret modeli çerçevesinde yaptırılmasını sağlamak olduğu; 2. maddesinde, Kanun'un, yük ve/veya yolcu ve yat limanları ile kompleksleri ve benzeri yatırım ve hizmetlerin yaptırılması, işletilmesi ve devredilmesi konularında, yap-işlet-devret modeli çerçevesinde sermaye şirketlerinin veya yabancı şirketlerin görevlendirilmesine ilişkin usul ve esasları kapsadığı kurallarına yer verilmiş; 3. maddesinde, yap-işlet-devret modeli, "ileri teknoloji veya yüksek maddi kaynak ihtiyacı duyulan projelerin gerçekleştirilmesinde kullanılmak üzere geliştirilen özel bir finansman modeli olup, yatırım bedelinin (elde edilecek kar dahil) sermaye şirketine veya yabancı şirkete, şirketin işletme süresi içerisinde ürettiği mal veya hizmetin idare veya hizmetten yararlananlarca satın alınması suretiyle ödenmesi" olarak tanımlanmış; 4. maddesinde,  bu Kanun'da öngörülen yatırım ve hizmetleri yap-işlet-devret modeline göre yaptırmak isteyen hizmetin asli sahibi olan idarenin, sermaye şirketi veya yabancı şirket ile sözleşme yapmaya Yüksek Planlama Kurulu tarafından yetkilendirilebileceği;
 5. maddesinde de, Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen idare ile sermaye şirketi veya yabancı şirket arasında yapılacak sözleşmenin, özel hukuk hükümlerine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.

5. maddesinde de, Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen idare ile sermaye şirketi veya yabancı şirket arasında yapılacak sözleşmenin, özel hukuk hükümlerine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
Buna göre, gemilere satış mağazası açıp işletmek isteyen özel hukuk tüzel kişilerinin (limited veya anonim şirketlerin), davalı Bakanlığa "açma ve işletme izin belgesi" almak için başvurmadan önce mağaza açacakları limanların ilgili kısımları üzerinde, ya 3996 sayılı Kanun uyarınca yap-işlet-devret modeli kapsamında yatırımcı ve işletmeci şirket sıfatıyla veya buraların mülkiyetine veya tasarruf hakkına sahip ilgili kuruluşlar (Millî Emlak Genel Müdürlüğü, Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. Genel Müdürlüğü, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü, belediyeler vb.) ile kira sözleşmesi veya alt işletme sözleşmesi imzalamak suretiyle kiracı-alt kiracı-alt işletmeci sıfatıyla hak sahibi bulunması gerekmektedir. 
Bu itibarla, dava konusu Yönetmelik uyarınca aynı limanda gemilere satış mağazası açıp işletmek üzere birden çok özel hukuk tüzel kişisinin davalı Bakanlığa başvurması ve bu başvurular arasında bir yarışma usulü ile sıralama öngörülmesi uygulamada kural olarak mümkün olmamaktadır. Zira mağaza yeri üzerinde hak sahibi olacak kişi, yani Yönetmeliğin 5. maddesine göre tek işletmeci, ya 'yap-işlet-devret sözleşmesi' ya da limanda mülkiyet veya tasarruf hakkına sahip kamu kurum ve kuruluşlarıyla yapılan 'kira/alt işletme sözleşmesi' aşamasında, yani her iki halde de davalı Bakanlığın taraf olmadığı ve müdahalesinin de söz konusu olamayacağı ihale sürecini takip eden özel hukuk sözleşmelerinin imzalanması aşamasında tespit edilmektedir. Esasen, Yönetmeliğin 5. maddesinin dava konusu 4. fıkrasında da bu nedenle tek işletmecinin ihale mevzuatı çerçevesinde belirlenmesi görev ve yetkisi, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile belediyelere bırakılmıştır.

Dolayısıyla, gemilere satış mağazası açılacak Türk boğazları ile limanların ilgili kısmı üzerinde, yukarıda detaylıca açıklanan şekilde hak sahibi (işletici/ alt işletici/ kiracı/ alt kiracı) olmayan özel hukuk tüzel kişilerinin, -mağaza yerlerinin bulunmaması nedeniyle- mağaza açma ve işletme izni için davalı Bakanlığa başvuru koşullarını taşımadıkları açık olduğundan, dava konusu ibarede bu kişiler yönünden eksik düzenleme bulunmadığı; bir diğer ifadeyle mağaza yeri üzerinde tasarruf/işletme yetkisine sahip tek kurum/kişinin bulunması ve bu kurum/kişinin de mağazasını kullanacak kişiyi bizzat ihale suretiyle belirlemesi nedeniyle belirlenen bu tek işletici dışındakilerin mağaza açmalarına fiilen ve hukuken imkan bulunmadığından, aynı mağazayı açmak üzere birden fazla isteklinin başvurmasından söz edilemeyeceği, dolayısıyla isteklilerin seçim kriterlerine ve seçim usulüne yönelik bir düzenlemeye yer verilmemesinin, gemilere satış mağazası açılacak Türk boğazları ile limanların ilgili kısmı üzerinde hak sahibi olmayan özel hukuk tüzel kişileri yönünden eksik düzenleme olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Ancak somut uyuşmazlıktaki gibi, liman işletmecisi sıfatıyla Çanakkale Boğazında gemilere satış mağazası olarak işletilebilecek yer üzerinde hak sahibi bulunan davacının, mağaza açmaya ilişkin diğer şartları da sağlaması koşuluyla, kendisiyle aynı/yakın zamanlarda ilk defa gemilere satış mağazası açmak üzere başvuran başka bir alt kiracı/işletmeci bulunması halinde, bu istekli ile davacının başvurularının hangi somut ve objektif seçim kriterlerine göre, hangi usul (ihale, yarışma vb.) izlenmek suretiyle inceleneceği gibi tümüyle davalı Bakanlığın görev ve yetkisi dahilindeki konularda herhangi bir düzenleme içermeyen dava konusu ibarenin, gemilere satış mağazası olarak işletilebilecek yer üzerinde hak sahibi bulunanlar yönünden eksik düzenleme içerdiği ve bu haliyle düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu Yönetmeliğin  4. maddesinin 4. fıkrasında yer alan (ve 2023 tarihli Yönetmelik değişikliğinde de aynen korunduğu görülen) "gemilere satış mağazası açılmasına izin verilebilir." ibaresinin hukuki belirlilik ilkesini ihlal etmek suretiyle eksik düzenleme içermesi nedeniyle hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
2-Dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 1., 2. ve 4. fıkralarının incelenmesi;