muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/6159, Karar No: 2024/6002, Tarih: 04.06.2024

**7. Ceza Dairesi         2022/6159 E.  ,  2024/6002 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hâkimliği

SAYISI : 2021/2674 D.İş

KABAHAT : 1618 sayılı Kanun'a muhalefet

Kabahatli hakkında, 1618 sayılı Kanun'a muhalefet kabahatinden, 5.116,00 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.

Kabahatli tarafından bu karara karşı başvuruda bulunulduğu, Trabzon 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 06.07.2021 tarihli ve 2021/1069 D.İş sayılı kararı ile başvurunun kabulü ile kabahatliye uygulanan idari para cezasının kaldırılmasına karar verildiği, idarenin bu karara itirazı üzerine de Trabzon 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 13.09.2021 tarihli ve 2021/2674 D.İş sayılı kararıyla itirazın reddine karar verildiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 03.06.2022. tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 23.06.2022 tarihli ve KYB - 2022/85913 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 23.06.2022 tarihli ve KYB - 2022/85913 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“1618 sayılı Kanun’un 30/1. maddesinde yer alan “Bakanlıktan belge almaksızın bu Kanun uyarınca seyahat acentalarının yapabileceği faaliyetlerde bulunanlar hakkında, 29 uncu maddede belirtilen idarî soruşturmadan ayrı olarak, mülki amir tarafından ikibin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur.” şeklindeki düzenleme karşısında,

Somut olayda, Trabzon Havaalanında yapılan denetimler sonucunda muteriz ... hakkında bakanlıktan belge almaksızın veya şube izin belgesi bulunmaksızın seyahat acenteliği faaliyeti yapılması sebebiyle idari yaptırım uygulandığı anlaşılmakla, muterize ait işletme ruhsatı, SGK kayıtları getirtilip Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan muteriz adına düzenlenen izin ve yetki belgesi bulunup bulunmadığı hususu araştırılmadan başvuru hakkında karar verildiği gözetilmeden itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309-310. maddelerinde düzenlenen “Kanun Yararına Bozma” olağanüstü kanun yollarındandır.

Kanun yararına bozma yasa yolu; istinaf ve temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş hüküm ve kararlara karşı gidilmesi sebebiyle dar kapsamlı olup her türlü hukuka aykırılığın öne sürülüp incelenmesine elverişli bir denetim yolu değildir.

Kanun yararına bozma, ülke sathında uygulama birliğini sağlamak ve farklı uygulamalar sebebiyle oluşabilecek kayıpların önlenmesi açısından kabul edilmiş bir olağanüstü kanun yolu olup, ikinci bir temyiz yolu değildir.

Delillerin değerlendirilmesi ve takdire yönelik konularda Kanun Yararına Bozma olağanüstü kanun yoluna başvurulamayacağı gerek Ceza Genel Kurulu gerekse daire kararlarıyla kabul edilmiştir.

Kanun yararına bozma, ülke sathında uygulama birliğini sağlamak ve farklı uygulamalar sebebiyle oluşabilecek kayıpların önlenmesi açısından kabul edilmiş bir olağanüstü kanun yolu olup, ikinci bir temyiz yolu değildir.

Delillerin değerlendirilmesi ve takdire yönelik konularda Kanun Yararına Bozma olağanüstü kanun yoluna başvurulamayacağı gerek Ceza Genel Kurulu gerekse daire kararlarıyla kabul edilmiştir.

Bu itibarla delillerin takdiri ile kabahatin oluşmadığına dair mahkemenin kabul ve takdirine yönelik kanun yararına bozma talebi yerinde görülmemiştir.

III. KARAR

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, kanun yararına bozma istemi doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce yerinde görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesindeki koşulları taşımayan KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNİN oy birliğiyle REDDİNE,

Dava dosyasının, Mahkemesine sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

04.06.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/14621, Karar No: 2024/771, Tarih: 24.01.2024

**10. Ceza Dairesi         2022/14621 E.  ,  2024/771 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2022/1209 E., 2022/1377 K.

SUÇ : Uyuşturucu madde ticareti yapma

HÜKÜMLER : Hükümlerin eleştirilerek ve düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz istemlerinin esastan reddiyle hükümlerin onanması

İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararların; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir oldukları, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hakları ve yetkilerinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerindeki temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

Sanıklar Hasan ve Mehmetarif müdafilerinin duruşmalı inceleme taleplerinin, 5271 sayılı Kanun’un 299 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği takdîren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKİ SÜREÇ

A. Sanık ... hakkında, Bakırköy 17. Ağır Ceza Mahkemesinin, 14.11.2018 tarihli ve 2018/409 Esas, 2018/487 Karar sayılı kararı ile Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 2018/162 Esas sayılı dosyası ile aralarında hukuki ve fiili irtibat bulunması sebebiyle her iki dosyanın birleştirilmesine, yargılamaya Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/162 Esas sayılı dosyası üzerinden devam olunmasına karar verilmiştir.

B. Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 09.02.2022 tarihli ve 2018/162 Esas, 2022/85 Karar sayılı kararı ile sanıkların uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 188 inci maddesinin üçüncü fıkrası, dördüncü fıkrasının (a) bendi, 62 nci maddesi, 52 nci maddesinin ikinci fıkrası ve 53 üncü maddesinin birinci, ikinci fıkrası ile üçüncü fıkrasının ilk cümlesi uyarınca 16 yıl 3 ay hapis ve 32.500,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmalarına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

C. Van Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 04.10.2022 tarihli ve 2022/1209 Esas, 2022/1377 Karar sayılı kararı ile, sanıklar hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan ve re'sen de istinafa tabi olan hükümlerdeki hukuka aykırılık eleştirilerek ve düzeltilerek, hükümlere yönelik sanıkların müdafilerinin ve sanık ...'in istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

Ç. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca hükümlerin onanması yönünde karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık ... ve müdafiinin temyiz sebepleri özetle:

Ç. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca hükümlerin onanması yönünde karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık ... ve müdafiinin temyiz sebepleri özetle:

1. Hükmün gerekçesiz olduğuna, 2. Arama işleminin hukuka aykırı olduğuna, 3. Delillerin hukuka aykırı şekilde toplandığına, 4. Delil değerlendirmesinin hatalı yapıldığına, 5. Sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğine, 6. Eylemin yardım etme niteliğinde olduğuna, 7. Temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmemesi gerektiğine ve buna yönelik ilk derece mahkemesince gerekçe gösterilmediğine ilişkindir.

B. Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri özetle:

1. Yeterli delil bulunmadığına, beraat kararı verilmesi gerektiğine, 2. Tape kayıtlarının sanığa ait olduğuna ilişkin net rapor bulunmadığına, 3. Delil değerlendirmesinin hatalı yapıldığına, 4. Eylemin kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu oluşturacağına ilişkindir.

C. Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri özetle:

1. Delil değerlendirmesinin hatalı yapıldığına, 2. Eylemin teşebbüs aşamasında kaldığına, 3. Sanığın diğer sanıkların baskısıyla kargo paketini almaya gittiğine, 4. Eylemin yardım etme niteliğinde olduğuna, 5. Sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

C. Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri özetle:

1. Delil değerlendirmesinin hatalı yapıldığına, 2. Eylemin teşebbüs aşamasında kaldığına, 3. Sanığın diğer sanıkların baskısıyla kargo paketini almaya gittiğine, 4. Eylemin yardım etme niteliğinde olduğuna, 5. Sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Olay Cumhuriyet savcısı görüşme arama tespit el koyma ve tartı tutanağı ile iletişimin tespiti tutanakları, raporlar, savunmalar ve tüm dosya kapsamına göre; İstanbul iline ... adına 29.04.2017 günü Aras kargo marifetiyle tahta sandığın içerisine gizlenmiş şekilde gönderilen kargoda suç konusu net 2.370 gram eroin ele geçirildiği, kargonun adına gönderildiği sanık ...'ın ise kargoyu almak üzere kargo şubesine geldiği ve burada kolluk kuvvetlerince yakalandığı olayda; sanık ... ve hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan mahkûmiyet hükmü verilen temyiz dışı sanık ... tarafından temin edilen uyuşturucu maddenin Van ilinden İstanbul iline gönderimini organize ettiği, sanık ...'ın uçak biletini sanık ...'ın temin ettiği, sanık ...'ın uçak ile İstanbul iline gittiği durumda bal gönderimini kabul edip içinde uyuşturucu madde bulunan kargoyu kendisinin gönderdiği, sanık ...'in sanık ... ile buluştuğu ve kargodan uyuşturucu maddeyi alması için sanık ...'ın telkinleriyle onun yanından ayrılmadığı, farklı anlamlara gelmeyen açık konuşma içeriklerinin somut olayla da uyumlu olduğu ve sanık ...'ın beyanına göre uyuşturucu maddenin alıcısı olan sanık ...'in konuşma içeriklerini kabul etmemesi nedeniyle alınan ses analizi raporuna göre kuvvetle muhtemel seslerin aynı kişiye ait olduğunun tespit edildiği, sanıklar Hasan ve Yılmaz'ın ikrar içeren savunmada bulundukları değerlendirilerek sanıkların üzerlerine atılı uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçunu işledikleri, 5237 sayılı Kanun'un 188 inci maddesinin beşinci fıkrasının uygulanabilmesi için sanıkların uyuşturucu madde ticareti yaparken aynı seçimlik hareketi üç veya daha fazla kişinin birlikte gerçekleştirmesi gerektiği, sanık ...'ın Van ilinden İstanbul iline

nakledilen uyuşturucu maddeyi temin etme eylemini gerçekleştirdiği sanık ...'in İstanbul iline nakledilen uyuşturucu maddenin İstanbul ilindeki alıcısı olduğu, sanık ...'ın Van ilinden İstanbul iline nakledilen uyuşturucu maddeyi kargoya vermek ve almak suretiyle nakliye eylemini gerçekleştirdiği anlaşıldığından 5237 sayılı Kanun'un 188 inci maddesinin beşinci fıkrasının uygulanma şartlarının bulunmadığı, cezalandırılmalarına karar verilen sanıklar yönünden dosya kapsamında yeterli delillerin bulunması ve sanık ...'ın uyuşturucu maddeyi kendisine verdiğini söylediği Serbest ve Şefik hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle sanıklar hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin şartları oluşmadığı, gerekçesiyle sanıkların mahkûmiyetlerine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgular konusunda, Bölge Adliye Mahkemesince sanıklar hakkındaki hükümlerin "temel cezanın alt sınırdan daha fazla uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiği" hususu ile sanıklar Hasan ve Yılmaz hakkındaki hükümlerin ayrıca "5237 sayılı Kanun'un 188 inci maddesinin beşinci fıkrasının uygulanması gerektiği" hususu yönünden eleştirilip, "takdiri indirime ilişkin kanun maddesinin fıkrasının gösterilmemesi" ve "ödenmeyen para cezasının hapse çevrileceğinin belirtilmemesi" nedenleriyle hukuka aykırılıklar düzeltilerek İlk Derece Mahkemesi hükümlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Sanık müdafiinin kanunî süresi içinde temyiz talebinde bulunduktan sonra, sanığın 09.08.2023 tarihli dilekçesi ile temyiz isteminden vazgeçtiğini bildirdiği ve temyiz davasının istek şartına bağlı olduğu anlaşılmakla, 5271 Kanun'un 266 ncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminden vazgeçme nedeniyle dava dosyasının incelenmeksizin iadesine karar verilmiştir.

B. Sanıklar Hasan, Mehmetarif ve Yılmaz Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

İlk Derece Mahkemesinin ve Bölge Adliye Mahkemesinin, suçun vasfına ve sübutuna, sanıklar arasındaki iştirak iradesine, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmamasına, temel cezaların alt sınır aşılarak belirlenmesine ilişkin takdirlerinde bir isabetsizlik bulunmadığı, 5271 sayılı Kanun'un 129 uncu maddesi uyarınca Cumhuriyet savcısı tarafından postada elkoyma kararı verilerek kargonun usulünce yapılması nedeniyle arama işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, sanık ... tarafından temin edilen uyuşturucu maddenin sanık ... tarafından teslim alınarak kargoya verildiğinde suçun tamamlandığı

anlaşılmakla, sanıkların müdafilerinin ve sanık ...'ın temyiz sebepleri yerinde görülmemiş, hükümde açıklanan gerekçeler, tüm dosya kapsamına göre usul ve yasaya uygun bulunarak, hükümlerde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.

V. KARAR

A. Sanık ... Hakkında Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçe bölümünde (A) başlıklı bentte açıklanan nedenlerle, 5271 Kanun'un 266 ncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminden vazgeçme nedeniyle dava dosyasının, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle İNCELENMEKSİZİN İADESİNE,

B. Sanıklar Hasan, Mehmetarif ve Yılmaz Hakkında Kurulan Hükümler Yönünden

Gerekçe bölümünde (B) başlıklı bentte açıklanan nedenlerle, Van Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 04.10.2022 tarihli ve 2022/1209 Esas, 2022/1377 Karar sayılı kararında sanıkların müdafileri ve sanık ... tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden; 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

Hükmolunan ceza miktarı ile tutuklu kalınan süre dikkate alınarak sanık ... hakkındaki salıverilme talebinin REDDİNE,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Van 3. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Van Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

24.01.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/15755, Karar No: 2023/69, Tarih: 09.01.2023

**4. Hukuk Dairesi         2022/15755 E.  ,  2023/69 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2022/472-2022/473

SAYISI : 2022/İHK-24315

HÜKÜM/KARAR : Başvurunun kısmen kabulü/itirazın reddi

SAYISI : K-2022/24204

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

... kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının sevk ve idaresindeki araç ile davalı nezdinde ... poliçesi olan aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacının yaralanarak malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL sürekli işgöremezlik tazminatı, 300,00 TL geçici işgöremezlik tazminatı, 100,00 TL geçici bakıcı gideri tazminatı ve 100,00 TL tedavi masrafı olmak üzere toplam 1.500,00 TL’nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; talep artırım dilekçesi ile talebini toplam 360.100,00 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun kısmen kabulü ile 359.999,98 TL tazminatın 10.12.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; taraflar arasında uzlaşma olduğunu, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, süre uzatımına muvafakatleri olmadığını, geçici işgöremezlik, bakıcı gideri ve tedavi giderinden sorumlu olmadıklarını, başvurunun usulden reddine karar verilmesi, tazminat hesaplamasının TRH 2010 yaşam tablosu ve % 1,8 teknik faize göre yapılması, kusur raporu alınması, davacının kask kullanıp kullanmadığının tespit edilmesi ve müterafik kusur indirimi yapılması, davacı lehine 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; taraflar arasında uzlaşma olduğunu, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, süre uzatımına muvafakatleri olmadığını, geçici işgöremezlik, bakıcı gideri ve tedavi giderinden sorumlu olmadıklarını, başvurunun usulden reddine karar verilmesi, tazminat hesaplamasının TRH 2010 yaşam tablosu ve % 1,8 teknik faize göre yapılması, kusur raporu alınması, davacının kask kullanıp kullanmadığının tespit edilmesi ve müterafik kusur indirimi yapılması, davacı lehine 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, ... kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe:

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) poliçesi ile teminat altına alınan aracın davacının sevk ve idaresindeki araca çarpması sonucu davacının yaralanması nedeniyle uğradığı sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik, geçici bakıcı gideri tazminatı ve tedavi masrafı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 114/1 inci maddesi, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 48 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tâbi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı MÖHUK madde 48/1'e göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden HMK'nun 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.

MÖHUK madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

MÖHUK madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre Türk hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise, bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup, anılan sözleşmenin 17. maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Davacı Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olup Hakem Heyetince teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 48/2. maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu Mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Bu sebeple İtiraz Hakem Heyetince, öncelikle davacının teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacı tarafa kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru değildir. ... kararının bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davalı vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.

VI. KARAR

1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

2- Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle bozma ilamının kapsam ve şekline göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın, ...'ne iletilmek üzere mahkemeye gönderilmesine,

09.01.2023 tarihinde tarihinde Üye ...'in karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY