muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/4929, Karar No: 2024/2946, Tarih: 16.09.2024

İdari işlemlerin bir sebebe ve gerekçeye dayalı olması hukukun genel ilkelerinden olduğundan, bu ilke genel anlamda düzenleyici veya bireysel işlemi yapan idareyi, uyguladığı ve düzenleme yaptığı alanda doğru ve anlamlı olgular ortaya koymaya ve denetim yapmaya zorlar. İşlemlerde gösterilen sebep ve gerekçe, işlemin yasaya uygunluğunu ve dayanağını değerlendirme, itiraz edip etmeme konularında ilgililere yardımcı olmakla birlikte, idarenin saydamlığı, savunma hakları, idareye güven ilkeleri ve hukuk devleti anlayışının oluşumu noktalarında da büyük öneme sahiptir.
Yukarıda yer verilen serbest bölgeler mevzuatına ilişkin hükümler bu çerçevede incelendiğinde; ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, doğrudan yabancı yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak, işletmeleri ihracata yönlendirmek ve uluslararası ticareti geliştirmek amacıyla kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin, “Faaliyet Ruhsatı” almak için “Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu” ile başvuruda bulunmaları gerektiği, Bölge Müdürlüğü'nün İşletici veya B.K.İ.’nin görüşünü aldıktan sonra, “Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu”nu kendi görüşüyle birlikte Genel Müdürlüğe intikal ettireceği, Genel Müdürlükçe müracaatın değerlendirilmesi sonucunda “Faaliyet Ruhsatı” verilmesi uygun görülenlere, bu durumun yazılı olarak bildirileceği, müracaatın değerlendirilmesi sonucunda “Faaliyet Ruhsatı” verilmesi uygun bulunmayanlara da bu durumun yazılı olarak bildirileceği ve yatırılan müracaat ücretinin iade edileceği açıktır.
Uyuşmazlıkta, "Birincil Formda Polimerlerin İmalatı" alanında faaliyet göstermek isteyen davacı şirket tarafından, 13/01/2022 tarihinde "Üretim" konulu faaliyet ruhsatı müracaat formu ve 17/01/2022 tarihinde ise "Alım-Satım" konulu faaliyet ruhsatı müracaat formunun davalı Bakanlığa sunulduğu, anılan müracaat formlarında yıllık üretim miktarının 57.000 ton olarak taahhüt edildiği, bunun üzerine davacı şirket adına, beyan edilen hususlara riayet edilmesi şartıyla 45 yıl süreli "Üretim" konulu faaliyet ruhsatı ve 30 yıl süreli  "Alım-Satım" konulu faaliyet ruhsatının düzenlendiği, daha sonra Bakanlık tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, davacı şirket tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına sunulan ÇED belgelerinde yıllık 600.000 ton üretim yapılacağının belirtildiğinin tespiti üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, üretim konulu faaliyet ruhsatı ve  alım-satım konulu faaliyet ruhsatı başvuruları aşamalarında davacı şirket tarafından, yıllık üretim miktarının 57.000 ton olarak taahhüt edilmesine rağmen, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına sunulan ÇED belgelerinde yıllık 600.000 ton üretim yapılacağı taahhüdünde bulunulduğunun tespiti karşısında, faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan ve taahhüt edilen hususlara uyulmaması veya beyan edilen hususların gerçek dışı olduğunun sonradan yapılan inceleme ve denetlemeler sonucu tespit edilmesi nedeniyle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış ise de; öncelikle, davacı şirket tarafından henüz tesislerin inşa edilip faaliyete başlanılmadığı görüldüğünden, bu aşamada Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği'nin "Faaliyetin Geçici Olarak Durdurulması ve Faaliyet Ruhsatının İptali" başlıklı 14. maddesinde yer alan faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan ve taahhüt edilen hususlara uyulmaması veya beyan edilen hususların gerçek dışı olduğunun sonradan yapılan inceleme ve denetlemeler sonucu tespit edilmesi düzenlemesinin uygulanmasının mümkün olmadığı, zira dava konusu işlemin de faaliyet ruhsatlarının iptal edilmesi değil uygunluk yazısının iptal edilmesi ve davacı adına faaliyet ruhsatı düzenlenmesi talebinin uygun görülmemesi olduğu, davalı idare tarafından işlemin gerekçesi olarak davacının faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan ettiği hususlar ile firmaya ait ÇED Raporunda beyan edilen hususlar arasında çelişkiler tespit edilmesinin ileri sürüldüğü görülmektedir.

Bu durumda, Çevresel Etki Değerlendirme Raporu'nun amacının, gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları belirlemek olduğu, davacıya ait proje tanıtım dosyasında yer alan planlanan proje kapsamında tesiste yıllık 600.000 ton EPS üretileceğine yönelik ifadelerin üretim kapasitesine yönelik genel değerlendirmeleri ifade ettiği, bu miktardaki bir üretimin çevresel etkileri bakımından olumsuz bir durum oluşturmadığının raporlanmış olması karşısında daha az miktarda (57.000 ton) bir üretimin çevresel etkileri bakımından daha olumlu bir sonuç doğuracağı, bunun aleyhe bir durum değil bilakis daha az üretim taahhüdünde bulunulmuş olması açısından lehe değerlendirilmesi gerektiği, bu miktarın serbest bölge faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan edilen üretim miktarının üzerinde olmasının beyan edilen hususların gerçek dışı olduğu şeklinde yorumlanamayacağı, bunun davacı şirkete ait üretim taahhüdü niteliği taşımadığı, davacı için serbest bölge faaliyet ruhsatı müracaat formunda yer alan üretime ilişkin beyan ve taahhüdün bağlayıcı nitelikte olduğu ve serbest bölge faaliyet ruhsatı müracaat formunda 57.000 ton üretim miktarı beyan ve taahhüt edilmesinin dava konusu işleme dayanak teşkil etmeyeceği sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki .... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile davanın reddine ilişkin temyize konu .... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği ile serbest bölgelerin kurulması, yönetilmesi ve işletilmesine ilişkin hususların ve serbest bölgelerdeki kullanıcıların faaliyetlerinin geçici olarak durdurulması ve faaliyet ruhsatlarının iptaline ilişkin esasların düzenlendiği, faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan ve taahhüt edilen hususlarda meydana gelen değişikliklerin bildirilmemesi ile beyan ve taahhüt edilen hususlara uyulmaması veya beyan edilen hususların gerçek dışı olduğunun sonradan yapılan inceleme ve denetimler sonucu tespit edilmesi durumunda kullanıcıların faaliyetlerinin geçici olarak durdurulması ve faaliyet ruhsatlarının iptaline ilişkin işlem tesis edilmesinin her zaman mümkün olduğu da tabiidir.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/09/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2024/1104, Karar No: 2024/2968, Tarih: 16.09.2024

"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2024/1104
Karar	No : 2024/2968                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... Anonim Şirketi	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Kurumu Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN_KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  Davacı şirket tarafından, veri sorumluları siciline kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğinin tespit edildiğinden bahisle 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 18. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi uyarınca toplam 1.000.000,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemle davacı şirkete 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 18. maddesine istinaden verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davada, 6698 sayılı Kanun'da açıkça idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme olarak İdare Mahkemesinin gösterilmemesi, dolayısıyla 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin 8. fıkrası kapsamında idari para cezasının verildiği işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren bir idari yaptırım kararı da bulunmaması nedeniyle bakılan uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin adli yargı olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davacı şirketin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI	: Davacı tarafından,  Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI	: Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davacı şirketin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin işin esasına geçildi, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	5326 sayılı Kabahatler Kanunu'un "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde " Bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanır." hükmü yer almaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE	:
 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	5326 sayılı Kabahatler Kanunu'un "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde " Bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanır." hükmü yer almaktadır.
	6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun "Kabahatler" başlıklı 18. maddesinin 12/03/2024 tarih ve 32487 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 35. maddesiyle eklenen ve aynı Kanun'un 40. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca 01/06/2024 tarihinde yürürlüğe giren 3. fıkrasında "Kurulca verilen idari para cezalarına karşı, idare mahkemelerinde dava açılabilir." düzenlemesi getirilmiştir. 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, Mahkemelerce yasama organı tarafından aksi hüküm altına alınmadığı takdirde derdest  dosyalarda uygulanacağı, davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği açıktır.
	Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
	Bu durumda, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 18. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde tesis edilen idari para cezası işlemlerine karşı başvurulacak kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemekte iken, 01/06/2024 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik ile idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabileceği düzenlemesi madde metnine eklenmiş olup, bu kapsamda 6698 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşı açılan davalarda görevin idari yargıda olduğu görüldüğünden, 6698 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davada, verilen davanın görev yönünden reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
 
	KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın görev yönünden reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,

KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın görev yönünden reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/09/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2020/790, Karar No: 2024/2966, Tarih: 16.09.2024

"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2020/790
Karar	No : 2024/2966                                                                                
DAVACILAR	: 1. ... Hizmetleri Ltd. Şti.
	  2. ...11 INC
VEKİLİ	: Av. ...
DAVALILAR	: 1. ... Bakanlığı / ANKARA
	  2. ... Gümrük Müdürlüğü / ...
VEKİLİ	: Av. ...
DAVANIN_KONUSU	:	... tarih ve ... sayılı TR Transit Refakat Beyannamesinin 3. kaleminde yer alan şapka cinsi eşyanın içerisinde 10 kap (6.000 adet) davacı ... tarafından üretilen 5.11 markalı ürünler olduğunun tespit edilmesi üzerine, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 57. maddesi uyarınca, bu ürünlerin haksız ve izinsiz kullanılmasına engel olunması için Cilvegözü Gümrük Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı kararı ile gümrük işlemlerinin 3 iş günü süreyle durdurulması neticesinde, davacılar tarafından 10 gün ek süre verilmesi talebiyle yapılan ... tarihli başvurunun reddine ilişkin Cilvegözü Gümrük Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı Talimatının iptali istenilmektedir.

DAVACILARIN İDDİALARI :	Davacılar tarafından, Gümrük Müdürlüklerinin taklit olduğundan şüphelendiği bozulacak ürünler için 3, diğer ürünler için ise 10 gün re'sen geçici el koyma kararı verebildiği, davalı Cilvegözü Gümrük Müdürlüğünce 27/12/2019 tarihli karar ile ürünlerinin taklidi olduğu düşünülen eşyanın gümrük işlemlerinin 3 iş günü süreyle durdurulduğunun 30/12/2019 tarihinde kendilerine bildirildiği, bahse konu ürünler 6.000 parça şapka, yani çabuk bozulmayan ürün olduğu için 3 iş gün süreyle değil 10 iş günü süreyle durdurma kararı verilmesi gerektiği, davalı Gümrük Müdürlüğünce kendilerinden, 3 iş günlük el koyma süresinin uzatılması için bu süre içinde ihtiyati tedbir kararı alınmasının ve geçerli bir Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları (FSMH) Programı başvurusu yapılmasının istendiği, vakit kaybetmeksizin ihtiyati tedbir talepli dava açılmış olsa da 3 iş gününde ihtiyati tedbir kararının ibrazının mümkün olmadığı, FSMH Programına kayıt olmak için yabancı şahıslara ait vekaletnamelerin ilgili ülkelerdeki  noterlikçe onaylı olması, ayrıca ülkemizdeki noterliklerce de onaylanması gerektiği, aksi halde kayıt talebinin kabul edilmediği, ...'nin Amerika Birleşik Devletleri menşeli olduğu, taklit eşyanın gümrük işlemlerinin durdurulmasına ilişkin kararın tebliğ edildiği tarihten bir gün sonrasının 1 Ocak olduğu ve hem ilgili ülkede hem de ülkemizde resmi tatil günü olduğu, ayrıca ülkeler arasında saat farkı bulunduğu, tüm bu haklı sebeplerden dolayı 10 günlük ek süre verilmesinin talep edildiği, ancak taleplerinin Gümrükler Genel Müdürlüğünün 18/12/2015 tarihli Talimatı uyarınca kabul edilmediği, anılan Talimatın 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 57. maddesinin 3. fıkrasına aykırı olarak 10 günlük süre uzatım hallerini sadece FSMH Programına geçerli bir başvuru yapılmasıyla sınırlandırdığı, bu Talimatın taklit ürünün ilgili gümrük rejimine göre beyanname sahibinin isteğine göre serbest bırakılması amacına hizmet ettiği, fikri ve sınai mülkiyet haklarını korumaya elverişli olmayıp bu hakları ihlal ettiği ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMASI	: Davalı idareler tarafından, usul yönünden;  Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı Talimatının, üst mevzuatın uygulanmasında yapılan hataları dikkate alarak mevzuatın doğru bir şekilde uygulanması amacına yönelik açıklamalarda bulunduğu, bu açıklamalarla üst normun yanlış yorumlanmasının önüne geçilmek istendiği, yapılan açıklamaların da üst normun tekrarı niteliğinde oluğu ve konusu kapsamına giren işlemleri gerçekleştirecek personele ışık tuttuğu, üst hukuk normuna yeni bir kural getirmediği, bu açıdan dava konusu Talimatın icrai bir işlem olmadığı, bu nedenle davanın öncelikle usulden reddi gerektiği; esas yönünden, dava konusu Talimatın Kanun hükmünün tekrarından ibaret olduğu, söz konusu eşyanın çabuk bozulabilir bir eşya olmaması nedeniyle 3 iş günü değil 10 iş günü süre verilmesi gerektiği yönündeki iddianın yerinde olmadığı, Gümrük Kanunu'nun 57. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin emredici hükmü uyarınca eşyanın gümrük işlemlerinin gümrük idaresince 3 iş günü durdurulabileceği, buradaki sürenin net bir süre olduğu ve eşyanın niteliğine göre değişmediği, haklı bir mazeretin bulunması halinde hak sahibinin talebi üzerine gümrük idaresince 10 iş gününe kadar ek süre verilebileceği hükmünün uygulanabilmesi için aynı maddenin 3. fıkrası gereği öncelikle gümrük idaresine 3 iş günü içinde geçerli bir başvuru yapılması gerektiği, gümrük idaresine 3 iş günü içinde geçerli bir başvuru yapılması halinde sonrasında dava açılmasının zaten gümrük işlemlerinin durması için yeterli olduğu, dolayısıyla 3 iş günü içinde ihtiyati tedbir kararı almanın mümkün olmadığı iddiasının da yerinde olmadığı, davacıların ek süre talebinin reddine ilişkin birel işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır. 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Dava; ... gün ve ... sayılı TR Transit Refakat Beyannamesi muhteviyatı eşyanın ... şirketine ait markalı ürünlerin taklidi olduğundan bahisle, Ticaret Bakanlığı Doğu Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Cilvegözü Gümrük Müdürlüğünün ... gün ve ... sayılı kararıyla gümrük işlemlerinin üç iş günü durdurulmasına karar verilmesi üzerine, davacı Şirket tarafından, 2/01/2020 tarihinde on iş günü ek süre verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Ticaret Bakanlığı Doğu Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Cilvegözü Gümrük Müdürlüğünün ... gün ve ... sayılı işlemi ile söz konusu işleme dayanak gösterilen Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün "Gümrük Kanunu 57. Madde" konulu ... tarih ve ... sayılı Talimatının iptali  istemiyle açılmıştır.

İdari Yargı, Hukuk Devletinde, hukuka bağlılığı esas olan kamu idaresinin eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğunun, bağımsız yargı yerlerince, yargılama yöntemleri kullanılarak denetlenmesinin sağlanması için var olan yargı düzenidir. Bu yüzden; idari yargı denetiminin işleyebilmesi, idarenin Kamu Hukuku alanında faaliyette bulunmasına; idari nitelikte eylem veya işlem yapmasına bağlıdır. Böyle bir faaliyet olmadan, söz konusu denetimin işletilmesine olanak yoktur. Bu bağlamda, kişilerin hukuk aleminde herhangi bir etki doğurmayan, belirli bir hukuki durumu ya da olguyu belirtmekle yetinen "icrailik" niteliğinden yoksun işlemlerin, idari bir davaya konu edilmesi mümkün bulunmamaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14'üncü maddesinin 3'üncü fıkrasının "d" bendinde yer alan, dava dilekçelerinin, ortada idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli işlemin olup olmadığı yönünden inceleneceğine; aynı Kanunun 15'inci maddesinin 1'inci fıkrasının "b" bendinde de, böyle bir işlemin bulunmaması halinde, davanın sonraki yargılama işlemlerine girişilmeksizin reddedileceğine ilişkin kurallar bu ilkeye dayalıdır.

4458 sayılı Gümrük Kanununun 57'nci maddesinin b bendinde, "Gümrük idaresine henüz bir talepte bulunulmadığı durumda ve söz konusu eşyanın fikri ve sınaî mülkiyet haklarını ihlal ettiğine dair açık deliller olması halinde, hak sahibinin geçerli bir başvuruda bulunabilmesini teminen, gümrük idareleri tarafından eşya üç işgünü süresince re’sen alıkonulabilir veya eşyanın gümrük işlemleri durdurulabilir." hükmüne; 7.10.2009 gün ve 27369 (Mükerrer) sayılı resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük yönetmeliğinin "Eşyanın gümrük işlemlerinin durdurulması veya alıkonulması kararından sonra yapılacak işlemler" başlıklı 107'ci maddesinin 1'inci fıkrasında, "104 üncü maddeye istinaden hak sahibinin başvurusu üzerine gümrük idaresince, eşyanın gümrük işlemlerinin durdurulması veya alıkonulmasına ilişkin alınan kararın hak sahibine belgegeçer ile veya ilgili idarenin elektronik posta adresinden yapılacak bildirimden itibaren veya 102'nci maddeye istinaden res’en gümrük işlemleri durdurulan veya alıkonulan eşyaya ilişkin olarak da hak sahibinin başvuru tarihinden itibaren on iş günü içinde, hak sahibinin; yetkili mahkemede dava açması ve ihtiyati tedbir kararı alması veya yetkili mahkeme dışında bir mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alması ve ihtiyati tedbir kararının alındığı tarihten itibaren on gün içinde yetkili mahkemede dava açması ve bu durumu gösterir bir belgenin gümrük idaresine ibrazı gerekir. Haklı bir mazeretin bulunması halinde gümrük idaresi bu süreyi en fazla on iş gününe kadar uzatabilir." hükmüne yer verilmiş olup; görüldüğü üzere, gümrük idarelerince yapılan res'en durdurmalar sonrasında, hak sahibine 3 iş günü içerisinde geçerli bir mazeretle başvuruda bulunmasını sağlamak üzere, on iş gününe kadar süre tanındığında kuşku bulunmamaktadır. Dolayısıyla, davacı Şirket tarafından iptali istenilen Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün "Gümrük Kanunu 57. Madde" konulu 18/12/2015 tarih ve 12545694 sayılı Talimatı, Gümrük Kanununun 57'nci maddesi kapsamında yapılan durdurmalara ilişkin olarak uygulamada ortaya çıkan karışıklığın ve sıkıntıların önlenmesi, uygulama birliğinin sağlanması, Gümrük ve Ticaret Müdürlüklerinin bilgilendirilmesi amacıyla yayımlanmıştır. Bu haliyle dava konusu edilen işlem, yukarıda anılan 14'üncü maddenin 3'üncü fıkrasının (d) bendinde belirtilen, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem niteliğinde olmadığından, söz konusu işlem yönünden açılan davanın incelenmeksizin reddi gerekmektedir.
Bireysel işlemin iptali istemine gelince;