muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/2408, Karar No: 2024/6251, Tarih: 11.11.2024

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
1-Davalı İdare tarafından; PTD sayfa 1'de 3. paragrafın son cümlesinde ocakta patlatma yapılmayacağının belirtildiği, sayfa 42'de saha içerisinde patlatma yapılmayacağının taahhüt edildiği, davaya konu projede patlatmasız faaliyet gösterileceği, su kaynaklarına ilişkin taahhütlere PTD'de muhtelif sayfalarda yer verildiği, PTD sayfa 32 ve devamında toz emisyonuna ilişkin hesaplamalar yapılıp taahhütler verildiği, proje alanı için Mera Kanunu gereğince gerekli izinlerin alınacağının taahhüt edildiği, tarım alanlarına zarar verilmesi durumunda zararın faaliyet sahibi tarafından karşılanacağının taahhüt edildiği, mera ve tarım arazileri için gerekli izinler alınmadıkça proje sahibinin projeye başlayamayacağı, yapılacak denetimlerde ilgili mevzuata ya da taahhütlere aykırı bir durum tespit edildiğinde idari yaptırım yolunun açık olduğu, PTD'de herhangi bir eksiklik bulunmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
2-Davalı yanında Müdahil tarafından; ihbar olunan sıfatıyla, tahkikat sonuçlanıncaya kadar, farklı zamanlarda duruşma talebi, bilirkişi raporuna itiraz, yürütmenin durdurulması kararına itiraz gibi birçok iddia-savunma ve taleplerinin dava dosyasına sunulduğu, davaya katılma talepleri olduğunu ifade etmek için daha nasıl bir işlem yapmaları gerektiğinin taraflarınca anlaşılamadığı, davaya katılma talebinin ''davaya katılma talebimiz bulunmaktadır'' şeklinde ibare dışında da ifade edilebileceği, üretimin patlatma yöntemi kullanılarak mı-kullanılmadan mı gerçekleştiği tespit edilmeden düzenlenen bilirkişi raporunun hukuka aykırı olduğu, patlatma yapmadan faaliyet gerçekleştirileceği, bilirkişilerin raporlarını patlatma yapılacak gibi düzenledikleri, patlatma yapılması ile yapılmaması arasında çok büyük bir etki farkı bulunduğu, bilirkişi raporunda tespit edilen eksikliklerin, işlemi kusurlandırıcı nitelikte olup olmayacağına ilişkin raporun sonuç ortak bir tespit olmadığı, uzmanlık alanlarına göre ayrı ayrı düzenlenmeyen bilirkişi raporunun hukuka aykırı olduğu, ÇED kapsamından patlatma yönteminin çıkarıldığı, patlatma yöntemi kullanılmadan üretim yapılacağının taahhüt edildiği, patlatma yöntemi kullanılacağı varsayılarak düzenlenen bilirkişi raporunun hukuka aykırı olduğu, patlatma yöntemi kullanılmadan üretim yapılmasının, bilirkişi raporunda yer alan hem zirai, hem de hidrojeolojik anlamda yer alan olumsuz tespitleri değiştireceği, bilirkişi raporunda yer alan bazı fotoğrafların başka ruhsat alanına ilişkin olduğu belirtilerek, davalı taraf yanında müdahil olduklarının tespitine, 30.04.2024 tarihli ara karara karşı temyiz taleplerinin kabulüne, 17.04.2024 tarihli temyiz dilekçelerinin işleme alınmasına, esasa ilişkin temyiz taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ	:...

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ	:...
DÜŞÜNCESİ	: Davalı yanında müdahilin... tarih ve E:... sayılı temyiz isteminin ehliyet nedeniyle reddi kararı yönünden temyiz isteminin kabulü ile söz konusu kararın kaldırılması, temyize konu diğer karar yönünden ise temyiz istemlerinin reddi ile Mahkeme kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili düzenlemeleri uyarınca, ... Madencilik İnşaat Taahhüt Otomotiv Nakliye İmalat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin davalı yanında müdahale istemi kabul edilerek, ayrıca Üye ...'in 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin (i) bendi uyarınca Dairemizce keşif ve bilirkişi incelemesinin yaptırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yolundaki usule ilişkin azlık oyuna karşın, Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesinin yeterli olmaması nedeniyle maddi olay açıklığa kavuşturulmadığından bu aşamada temyiz isteminin esasının görüşülemeyeceği sonucuna varılarak, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
Temyiz isteminin...tarihli ve E:... sayılı temyiz isteminin ehliyet nedeniyle reddi kararı yönünden değerlendirilmesi;

İNCELEME VE GEREKÇE	:
Temyiz isteminin...tarihli ve E:... sayılı temyiz isteminin ehliyet nedeniyle reddi kararı yönünden değerlendirilmesi;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 27. maddesinde; "1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. 2) Bu hak; a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, b) Açıklama ve ispat hakkını, c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içerir." hükmüne, 66. maddesinde; "Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer’î müdahil olarak davada yer alabilir." hükmüne, 67. maddesinde; "(1) Müdahale talebinde bulunan üçüncü kişi, yanında katılmak istediği tarafı, müdahale sebebini ve bunun dayanaklarını belirten bir dilekçeyle mahkemeye başvurur. (2) Müdahale dilekçesi, davanın taraflarına tebliğ edilir. Mahkeme, gerekirse taraflarla birlikte üçüncü kişiyi de dinlemek üzere davet eder, gelmeseler dahi müdahale talebi hakkında karar verir." hükmüne, 68. maddesinde; "(1) Müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahil, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir. Müdahil,  yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabilir. (2) Mahkeme, katıldığı noktadan itibaren, taraflara bildirilen işlemleri müdahile de tebliğ eder." hükmüne, 69. maddesinde; "(1) Müdahilin de yer aldığı asıl davada hüküm, taraflar hakkında verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda belirtlen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; davaya müdahaleyi, görülmekte olan davada, hakkı davanın sonucuna bağlı olan kişinin kendi hukuki yararını korumak için, davanın tarafı olmadan, davayı kazanmasında yararı bulunan tarafın yanında ve ona yardımcı olarak davaya müdahalesine imkan veren bir hukuki kurum olarak tanımlamak mümkündür. 
İdarenin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluk denetiminin yapıldığı idari yargıda görülmekte olan davalar yönünden de uyuşmazlık konusu üzerinde hak iddia eden ya da davanın taraflarından birinin davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan üçüncü kişilerin davaya sadece şeklen değil etkili bir şekilde katılımının sağlanması, adil yargılanma hakkının güvencelerinin sağlanabilmesi için önemli bir müessesedir.

İdarenin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluk denetiminin yapıldığı idari yargıda görülmekte olan davalar yönünden de uyuşmazlık konusu üzerinde hak iddia eden ya da davanın taraflarından birinin davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan üçüncü kişilerin davaya sadece şeklen değil etkili bir şekilde katılımının sağlanması, adil yargılanma hakkının güvencelerinin sağlanabilmesi için önemli bir müessesedir.
Uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince 12/05/2023 tarihli ara kararı ile davanın ... Mad. İnş. Taah. Oto. Nak. İml. Tic. ve San. Ltd. Şti.'ye ihbarına karar verildiği, dava dilekçesi ve ara kararının şirketin UETS adresine 22/05/2023 tarihinde tebliğ edildiği, ... Mad. İnş. Taah. Oto. Nak. İml. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili tarafından dosyaya sunulan 15.02.2024 tarihli dilekçe ile dosyaya vekaletname sunularak,  vekil kayıtlarının yapılmasının talep edildiği, 22.03.2024 tarihinde bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi sundukları, 17.04.2024 tarihinde temyiz isteminde bulundukları, Mahkemenin 30.04.2024 tarih ve E:2023/355 sayılı kararı ile Mahkemenin 12/05/2023 tarihli ara kararı ile davanın ... Mad. İnş. Taah. Oto. Nak. İml. Tic. ve San. Ltd. Şti.'ne ihbarına karar verildiği, dava dilekçesi ve ara kararının şirketin UETS adresine 22/05/2023 tarihinde tebliğ edildiği, ... Mad. İnş. Taah. Oto. Nak. İml. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından davaya müdahale talebinde bulunulmadığı, başvuru harcının ve ara kararda belirtilen giderin dosyaya yatırılmadığı gerekçeleriyle, ... Mad. İnş. Taah. Oto. Nak. İml. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından 17/04/2024 tarihli dilekçe ile yapılan temyiz başvurusunun ehliyet yönünden reddine karar verildiği, ... Mad. İnş. Taah. Oto. Nak. İml. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili tarafından söz konusu 30.04.2024 tarihli ve 03.04.2024 tarihli kararların bozulması istemli olarak 27/05/2024 tarihli temyiz dilekçesinin verildiği ve bahsi geçen dilekçede aynı zamanda açıkça müdahale talebinde de bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; yukarıda belirtilen açıklamalar çerçevesinde, davaya konu proje sahibi olan ... Mad. İnş. Taah. Oto. Nak. İml. Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin davaya müdahil olarak katılmakta hukuki menfaatinin açık olduğu görülmekle, ilgili şirketin davanın ihbarı üzerine dosyaya sunulan dilekçeleri ve dilekçeler içeriğindeki talepleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, ihbar olunan şirketin davaya müdahil olarak katılma iradesini ortaya koyduğu sonucuna ulaşıldığından, temyiz isteminin ehliyet nedeniyle reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediğinden, 30/04/2024 tarihli ve E:2023/355 sayılı temyiz isteminin ehliyet nedeniyle reddi kararı kaldırılarak işin esasına geçildi.
Temyiz isteminin 03/04/2024 tarihli ve  E:2023/355, K:2024/380 sayılı dava konusu işlemin iptali kararı yönünden değerlendirilmesi;
MADDİ OLAY:

Temyiz isteminin 03/04/2024 tarihli ve  E:2023/355, K:2024/380 sayılı dava konusu işlemin iptali kararı yönünden değerlendirilmesi;
MADDİ OLAY:
Sivas ili, Suşehri ilçesi, ... ve ... köyleri mevkiinde işletilmesi planlanan ER:3409438 numaralı ''Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi'' projesi ile ilgili olarak Sivas Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen 15.03.2023 tarih ve E.202311 sayılı ''Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir'' kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanununun 2. maddesinde; "Çevresel Etki Değerlendirmesi: Gerçekleştirilmesi plânlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları; Proje Tanıtım Dosyası: Gerçekleşmesi plânlanan projenin yerini, özelliklerini, olası olumsuz etkilerini ve öngörülen önlemleri içeren, projeyi genel boyutları ile tanıtan bilgi ve belgeleri içeren dosyayı ifade eder.'' hükmüne, 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez.  Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir" hükmüne yer verilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez..." hükmüne yer verilmiştir.

29/07/2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 4. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelikte geçen; ... ğ) Çevresel etki değerlendirmesi gerekli değildir kararı: Ek-2’deki listede yer alan çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projelerin, çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucunda ilgili mer’i mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olduğunun belirlenmesi üzerine, projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararını, ... i) Çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı: Çevresel etki değerlendirmesi raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararını, k) Çevresel etki değerlendirmesi raporu: Ek-1’deki listede yer alan veya Bakanlıkça "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir" kararı verilen bir proje için belirlenen özel formata göre hazırlanacak raporu, l) Çevresel etki değerlendirmesi raporu özel formatı: Çevresel etki değerlendirmesi raporunun hazırlanmasında esas alınmak üzere; Komisyon tarafından projenin önemli çevresel boyutları ile halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısındaki görüş ve öneriler göz önüne alınmak suretiyle Ek-3’teki çevresel etki değerlendirmesi genel formatında belirtilen ana başlıklar altında ele alınması gereken konuları tanımlayan formatı, ... ğğ) Proje tanıtım dosyası: Çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projeler için Ek-4’te yer alan genel format esas alınarak hazırlanan dosyayı, ... ifade eder." olarak tanımlanmış, 6. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını ve ÇED Raporunu, Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeleri için de Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez

. (3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez." kuralına, 5. maddesinde; "... (2) Bu Yönetmelik hükümlerine göre karar (ÇED Olumlu/ÇED Gerekli Değildir) tesis edilmeden önce; a) Projenin gerçekleştirilmesinin ilgili mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, ÇED süreci aşamasına bakılmaksızın sonlandırılır. ÇED sürecinin sonlandırıldığı Bakanlık ve il müdürlüğü internet sayfasından ilan edilir. ..." kuralına, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1’deki listede yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen veya kanunen muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya alan genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesinin Ek-1’deki listede yer aldığı projelere, ÇED raporu hazırlanması zorunludur." kuralına, 15. maddesinde; (1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-2’deki listede yer alan projeler, b) Kapsam dışı değerlendirilen veya kanunen muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi Ek-2’deki listede belirtilen projeler, için proje tanıtım dosyası hazırlanması zorunludur." kuralına yer verilmiştir.

Aynı Yönetmeliğin seçme-eleme kriterleri uygulanacak projeler listesi olan EK-2 listesinin "Madencilik projeleri" başlıklı 45. Maddesinin (a) bendinde; ''Madenlerin çıkarılması (Ek-1 listesinde yer almayanlar), (e) bendinde; "Kırma, eleme, yıkama, kurutma ve cevher hazırlama işlemlerinden en az birini yapan tesisler," olarak düzenlenmiştir.
Mülga 25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği"nin Ek-1 listesinin 27. maddesinin (ç) bendinde; "400.000 ton/yıl ve üzeri kırma, eleme, yıkama ve cevher hazırlama işlemlerinden en az birini yapan tesisler." kuralına, Ek-2 listesinin 49. maddesinin (a) bendinde;  ''Madenlerin çıkarılması (Ek-1 listesinde yer almayanlar), (d) bendinde; "Kırma, eleme, yıkama ve cevher hazırlama işlemlerinden en az birini yapan tesisler, (Ek-1 listesinde yer almayanlar)" olarak düzenlenmiştir.
Çevresel etki değerlendirmesi; gerçekleştirilmesi planlanan projenin, çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlenmesi, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin belirlenerek değerlendirilmesi amacıyla yapıldığından, ÇED sürecinde verilen kararların iptali istemiyle açılacak davalarda, yukarıda belirtilen Yönetmeliğin Ek III. maddesindeki unsurlar yönünden, ÇED kararlarının bir bütün olarak çevresel etkilerinin irdelenmesi gerekmektedir.
Öte yandan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıf yaptığı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu yerine çıkarılan ve 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Bilirkişi Raporuna İtiraz" başlıklı 281. maddesinde; (1) Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler. (2) Mahkeme, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden, yeni sorular düzenlemek suretiyle ek rapor alabileceği gibi, tayin edeceği duruşmada, sözlü olarak açıklamalarda bulunmasını da kendiliğinden isteyebilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
ÇED süreci sonunda verilecek kararların yargısal denetimi yapılırken, seçilecek bilirkişiler arasında bir çevre mühendisinin bulunması, diğer bilirkişilerin ise projenin bulunduğu çevrenin özelliklerine göre ve proje tanıtım dosyası ve ÇED raporunu hazırlayan kişilerin uzmanlık alanları da dikkate alınmak suretiyle belirlenmesi önemli bir gereklilik olmakla birlikte; böyle bir heyet tarafından hazırlanacak bilirkişi raporunun, dava konusu proje kapsamında öngörülen faaliyetin çevresel etkilerinin ve bu etkilerin minimize edilmesi için Proje Tanıtım Dosyası ya da ÇED Raporu içinde yer verilen önlemlerin yeterli olup olmadığının tespit edilerek değerlendirilmesi açısından, tarafları tatmin edici düzeyde hazırlanmasının da önemli bir gereklilik olduğu açıktır. Belirtilen hususların sağlanması, adil bir yargılama yapılması açısından önem arz etmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, bilirkişi raporunda eksiklik veya belirsizlik arz eden hususların varlığı durumunda, Mahkemece bu hususların, bilirkişiye tamamlattırılması ya da belirsiz olan hususların açıklattırılması veya yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılabileceği sonucuna varılmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için İdare Mahkemesince, Harita Mühendisi, Ziraat Mühendisi, Jeoloji Mühendisi, Çevre Mühendisi ve Maden Mühendisinden oluşan bilirkişi heyetine mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması sonrasında hazırlanan söz konusu bilirkişi raporunda özetle; ÇED alanının çevresinde bulunan Tablo 1’de gösterilen en yakın 12 adet su kaynağının bulunduğu, proje alanında gözlenen Yeniköy formasyonuna ait kireçtaşlarının gri, mavimsi, bej, siyahımsı renklerde, genelde mikritik, yer yer kristalize, inceden orta kalınlığa kadar değişen tabakalı bölgedeki tektonik deformasyondan oldukça etkilenmiş kıvrımlı ve kırıklı bir yapı sunmasından dolayı iyi bir karstik akifer niteliği taşıdığı, formasyonu oluşturan birimlerin hidrojeolojik özellikleri gözönünde bulundurulduğunda kumtaşı ve çakıltaşı birimleri akifer özeliği gösterirken killi seviyelerinin geçirimsiz olduğu, formasyonun kendi içerisinde yarı geçirimli bir özellik gösterdiği, Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin yapılacağı alanda Yeniköy formasyonuna ait kireçtaşları gözlendiği, bu birim köşeli bol kırıklı çatlaklı ve karstik boşluklu bir yapı sunduğundan yeraltısuyu açısından bol su taşıyan bir akifer özelliği taşıdığı, bölge genelinde yeraltı suyu bakımından en fazla, su kapsayan birim olduğu, birimin bol kırıklı çatlaklı olması nedeniyle bölge için çok önemli bir beslenme alanı konumunda olduğu, bu birimlerin mostra verdiği topoğrafîk konumu itibariyle daha çok yüzey sularının yeraltına iletilmesinde ve hareketinde çok önemli bir köprü görevi gördüğü, bu birim içerisinde yer alan kırık çatlaklardan süzülen sular kiltaşı, kalın çakıltaşı-kumtaşı ardalanmasından oluşan Kadıköy Formasyonunun killi seviyelerinden su kaynağı şeklinde yüzeye çıktığı, belirtilen nedenler gözönüne alındığında planlanan Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin bol kırıklı çatlaklı ve yer yer karstik boşluklu iyi bir akifer özelliği gösteren Yeniköy formasyonuna ait kireçtaşları içerisinde açılmasından dolayı gerek hidrolojik gerekse hidrojeolojik yapı üzerindeki etkisinin maksimum seviyede olacağı, çünkü kireçtaşlarının geniş alanda yayıldığı ve bölge için önemli bir beslenme alanı niteliğinde olduğu, inceleme alanında üretim amaçlı yapılacak patlatmalar neticesinde kırıklı çatlaklı yapıya sahip kireçtaşları içerinde yeni ve zamanla daha geniş kırık ve çatlakların oluşacağı, oluşacak yeni ve geniş çatlaklar ve kırıklar nedeniyle yeraltısuyu akışı akım yönlerinde değişimlerin meydana geleceği, bu değişimlere bağlı olarak proje alanının kuzeyinde yeralan Kadıköy formasyonu içerisindeki mevcut su kaynakları ve bölge halkı tarafından açılan su sondaj kuyularının olumsuz etkileneceği, proje alanı ve yakın civarında yapılan araştırmalarda 12 adet su kaynağı tespit edildiği, su kaynaklarının debileri ve proje alanına olan mesafelerinin ölçüldüğü, bu su kaynaklarından 8 nolu su kaynağı proje alanının güney batısından boru ile getirilerek köye içmesuyu sağlayan su deposu içerisine boşaldığı, proje alanının