muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/9080, Karar No: 2024/7013, Tarih: 26.11.2024

Davalı belediye görevlileri tarafından düzenlenen 23/08/2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile; BK + ZKve 1.NK'larında incelemeleri yapılan iskanlı hastane binasının mahallinde yeniden yapılan tetkikinde; tasdikli projesinde çatı arası tesisat katı ve merdiven kule katı olarak gösterilen katların, normal kat ebatlarına getirilerek 13. ve 14. normal katların oluşturulduğu ve üzerine krokide gösterilen ebatlarda çekme kat yapıldığı tespit edilmiştir.
	23/08/2021 tarihli yapı tatil tutanağına dayanılarak dava konusu ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile, taşınmazda ruhsat ve eki mimari projeye aykırı şekilde yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle  3194 sayılı Kanunun  42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 1.275,15 m² aykırılıktan etkilenen alan için yapı grubu olarak 5/B grubu esas alınarak c/5, 10 ve 12. alt bentleri uyarınca arttırım ve tekerrür hükmü uygulanmak suretiyle kiracı olan davacı şirkete toplam 7.514.556,12-TL para cezası verilmiştir.
	Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.  
	Davacı şirket ile taşınmaz sahibi olan müdahil arasında imzalanan 15/04/2016 tarihli kira sözleşmesinin 3.5. maddesinde “3.5. KİRALAYAN, KİRALANAN'ı Ek 2'deki prensiplere ve onaylı projelere göre inşa edecek ve Ek 2'de belirtilen işlerin tamamlanmasıyla, bina inşa etme taahhüdünü yerine getirmiş olacaktır." şartına, 
	3.8. maddesinde "3.8. KİRACI, KİRALANAN'I SÖZLEŞME'ye uygun olarak teslim alması veya KİRALANAN'ın 3.7. maddenin son cümlesi uyarınca teslim edilmiş sayılması tarihinden itibaren en geç 8 (sekiz) ay içerisinde, KİRALANAN'da kalan inşaat ve dekorasyon işlerini anlaşacağı taşeronlar vasıtasıyla tamamlayarak SÖZLEŞME konusu faaliyetine başlayacaktır." şartına,
	3.10. maddesinde "3.10. 3.8. madde uyarınca, KİRALAYAN, bina inşaatını Ek 2'deki seviye ve sınırlarda İnşa edeceğinden Ve bu seviye ve sınırın ötesinde kalan inşaat, tesisat, dekorasyon ve yerleşme gibi diğer tüm İşleri KİRACI bizzat yapacağından; yapı kullanım izin belgesinin alınması için gerekli şartların sağlanması yükümlülüğünün bir kısmı KİRALAYAN'a, bir kısmı ise KİRACI'ya aittir ve yapı kullanım belgesi alınmasına kendi yükümlülüğünü yerine getirmediği için engel olan taraf bunun sonucundan diğer tarafı sorumlu tutamayacaktır.” şartına,
	9.4., 9.5. ve 9.6. maddelerinde "9.3. KİRALAYAN, KİRALANAN'ın inşaatını tasdikli projesine uygun olarak inşa etmediği takdirde bu aykırılığın yazılı olarak kendisine bildirilmesi ile makul sürede gidermeyi, bu aykırılığın giderilememesi halinde KİRACI'nın uğrayacağı her türlü zararı tazmin etmeyi beyan, kabul ve taahhüt eder. İlgili mevzuattan kaynaklanan sebeplerin ortaya çıkması ve KİRACI'nın talep etmesi neticesinde onaylı mimari projedeki toplam inşaat alanının m2'sinin artması halinde, KİRALAYAN'ın fazla m2'yi zemin kat üzerinde kullanma hakkı saklıdır.

9.4. KİRACI, 3.4. ve 3.8. maddeler gereği kendisi tarafından yapılması gereken işleri tasdikli projeye göre ve Sosyal Güvenlik kurumu nezdinde işçi dosyası açtırmak suretiyle yapmayı, buna aykırılık halinde, aykırılığın yazılı olarak kendisine bildirilmesi ile makul sürede gidermeyi, aksi takdirde tüm sorumluluğun kendisine ait olacağını ve KİRALAYAN'ın uğrayacağı her türlü zararı tazmin etmeyi beyan, kabul ve taahhüt eder. 
	9.5. KİRALAYAN, SÖZLEŞME süresince KİRALANAN'da KİRACI tarafından bina statiğine zarar vermeyecek şekilde, imar mevzuatına ve SÖZLEŞME'ye uygun olarak yapılacak tadilata şimdiden muvafakat eder. Bu tadilatlara ilişkin masraflar KİRACI'ya aittir. KİRALAYAN, bu konuda gerekebilecek muvafakat ve/veya vekâletnameleri KİRACI tarafından isimleri bildirilecek kişilere vermek zorundadırlar." şartına yer verilmiştir.
	Davacı şirket ile taşınmaz sahibi olan müdahil arasında imzalanan 05/06/2020 tarihli teslim tutanağı ve ek protokolün 1.4. ve 1.5. maddelerinde "Kiracı,
	1.4-KİRALANAN'ı, bilgisine sunulan ve Ataşehir Belediyesi tarafından da onaylanan Sırasıyla 10.02.2017 tarihli C:02 S:15 numaralı yapı ruhsatı, 29.03.2019 tarihli C:03 8:21 numaralı tadilli yapı ruhsatı ve son olarak 01.08.2019 tarihli C:078:23 numaralı tadilli yapı ruhsatı ile bu yapı ruhsatlarının ekleri olan mimari, statik, elektrik, mekanik projelerine uygun olarak inşa ettiğini, söz konusu onaylı yapı ruhsatı ve projelere kendisinin de muvafakati olduğunu,
	 1.5- Yukarıdaki maddede belirtildiği üzere KİRALANAN'I onaylı yapı ruhsatı ve onaylı projelerine uygun inşa ettiğinden, gerek işbu teslim tutanağı ve ek protokolün imzalanmasından öncesine gerekse sonrasına ilişkin olarak herhangi bir imara aykırılığın söz konusu olması halinde, buna ilişkin sorumluluğun kendisine ait olduğunu, bu sebeple KİRALAYAN'ın zarara uğraması ya da herhangi bir idari/cezai yaptırım ile karşılaşması halinde KİRALAYAN'ın zararını hiçbir ihtara lüzum olmaksızın tazmin edeceğini," şartına,

5. maddesinde "5- 15.04.2016 tarihli sözleşmenin 3.4. maddesi ile KİRACI'ya inşaatın her safhasında inşaat sürecini takip etme hak ve yükümlülüğü tanınmış olup; bu kapsamda KİRACI, KİRALAYAN tarafından yürütülen inşaat faaliyetini başından sonuna kadar denetlemiştir. Dolayısıyla KİRACI, KİRALANAN 'a ilişkin olarak, açık ayıp veya eksik iş söz konusu olmadığı gibi gizli ayıbın da söz konusu olamayacağını kabul ve beyan eder. Tüm bu açıklamalar ışığında KİRACI, KİRALAYAN'ı gerek 15.04.2016 tarihli sözleşme ve ekleri ile 12.09.2019 tarihli protokolün “eser meydana getirme” taahhüdü yönünden, gerekse KİRALANAN'ı hukuka ve tarafların anlaşmasına uygun teslim borcu yönünden 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 132. maddesi kapsamında gayrikabili rücu ibra ettiğini, anılan hususlarda KİRALAYAN'dan herhangi bir hak ve alacağının, sözleşmeye aykırılık iddiasının olmadığını, buna ilişkin tüm haklarından 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307. Maddesi kapsamında feragat ettiğini kabul ve beyan eder." şartına,
 	7. ve 8. maddelerinde "KİRALANAN, KİRALAYAN tarafından kendi üzerine düşen inşa faaliyeti onaylı ruhsat ve projelere uygun olarak tamamlanarak, yapı kullanım izin belgesi alınmasına herhangi bir engel bulunmayan şekilde KİRACI'ya teslim edilmiştir. İşbu teslim tutanağı ve ek protokol ile Taraflar, KİRALANAN'a ilişkin yapı kullanım izin belgesi başvurusu yapılarak, söz konusu iznin alınmasına ilişkin her türlü iş/işlemin yerine getirilmesi ve iznin alınması sorumluluğunun tamamen KİRACI'ya ait olduğu hususunda mutabık kalmışlardır. KİRALAYAN yapı kullanım izin belgesinin alınmasına ilişkin resmi mercilerdeki imza sorumluluğunu yerine getirecektir.
	8- KİRACI, işbu protokol'ün Ek-2'sinde yer alan tadilat projesi kapsamında onaylı yapı ruhsatında ve eki projelerinde değişiklik yapmak istemektedir. KİRALAYAN, Ek-2'de yer alan yapı ruhsatı ve eki projelere ilişkin tadilat projesine muvafakat ettiğini, bu tadilat projesinde belediye tarafından talep edilecek değişikliklerin yapılmasına da muvafakat ettiğini kabul ve beyan eder. KİRACI, mevcut onaylı yapı ruhsatı ve onaylı projelerde bunun dışında bir değişiklik yapmak isterse, bu hususta KİRALAYAN'a bilgi vermekle ve KİRALAYAN'ın onayını almakla yükümlüdür.” şartına yer verilmiştir.
	Kiracı tarafından, delil tespiti talebinde bulunulması üzerine ... Sulh Hukuk Mahkemesinin E:... D. İş sayılı dosyasında 25/06/2020 tarihinde mahallinde yaptırılan keşif üzerine düzenlenen bilirkişi raporunun  25. sayfasında "Mekanik makine ve tesisat sistemi için mevcut durum tespitinde 13. Kat ve -6. Katlar ve ara katlarda kolon şaftları görülerek değerlendirme yapılmıştır.” ve 26. sayfasında yer alan “Mevcut durumda 13. Kat çatısının bulunmadığı görülmüştür.
 	.... çatı ve ana şaft kapanmadığı için 13. Kattan su gelmektedir.” tespitine yer verilmiştir.

.... çatı ve ana şaft kapanmadığı için 13. Kattan su gelmektedir.” tespitine yer verilmiştir.
	Taşınmaz sahibi olan müdahil tarafından kiralanının tahliyesi talebiyle ... Sulh Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açılan davada, mahallinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun 46. sayfasında “Dava konusu taşınmaza ilişkin Mayıs 2020, Haziran 2020 ve Nisan 2021 tarihli uydu fotoğraflarının incelenmesinden;
	-Mayıs 2020 tarihi itibari ile yapının Onaylı Mimari Projesi'ne uygun olacak şekilde tamamlanmış olduğu,
	-Haziran 2020 tarihi itibari ile yapının... tarihli ve ...numaralı Yapı Tatil Tutanağı'nda belirtildiği şekilde merdiven kulesinin üzerine kadar yükseltilmiş olduğu,

- Nisan 2021 tarihi itibari ile yapının merdiven kulesinin yükseltilmiş olduğu ve keşif günü gözlemlenen haline getirildiği değerlendirilmiştir.” ve  49. sayfasında “… Dolayısıyla tacir olan taraflarca imzalanmış 05.06.2020 tarihli Teslim Tutanağı ve Ek Protokolden, davalı kiracı şirkete teslim edildiğinde kiralanan taşınmazda herhangi bir projeye aykırılık bulunmadığı, tamamen projesine uygun olarak inşa edilip teslim edildiği anlaşılmaktadır. Zaten davalıya teslimden hemen önceki Mayıs 2020 tarihi itibari ile uydu fotoğraflarının incelenmesinden de yapının Onaylı Mimari Projesi'ne uygun olacak şekilde tamamlanmış olduğu tarafımızca tespit edilmiştir. Dolayısıyla mevcut aykırılıkların bizzat davacı tarafından yapıldığına yönelik davalı savunması kanaatimizce yerinde değildir. Hatta davalı 18.07.2022 tarihli cevap dilekçesinde, mevcut aykırılıkları kendisinin yaptığını açıkça kabul etmiş ve ancak davacının muvafakatıyla yaptığını iddia etmişken, sonradan sunduğu beyan dilekçesiyle bu defa mecurda mevcut olan aykırılıkların davacı tarafından yapıldığını ileri sürmüştür. Halbuki davalı kiracı şirket tarafından, Ataşehir Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'ne yazılan 20.04.2021 tarihli talep yazısında, projeye aykırılıklar yüzünden düzenlenen yapı tatil tutanağı ve buna bağlı olarak 25.03.2021 tarihinde düzenlenen Encümen Kararı ile davacı adına 6.077.470,56 TL tutarında kesilen para cezası ve söz konusu yapı tatil tutanağı ile tespit edilen imara aykırılıkların sorumluluğunun kendisine ait olduğunu açıkça Belediye'ye de bildirilmiştir. Belediye Encümen kararıyla da, “...mevzuata aykırı inşaatı yapan kişi tespit edilerek (taşınmaz maliki, kiracı, intifa hakkı sahibi vs.) ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıyı yapan kişi adına 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42.maddesine göre Encümen Kararının düzenlenebileceği...” gerekçesiyle para cezasının muhatabının davalı kiracı olarak değiştirilmesine karar verilmiştir.”  ve 50. sayfasında “Taraflar arasındaki 05.06.2020 tarihli protokolün imzalanmasından sonrasına ait 19.10.2020 tarihli onaylı tadilat projesinin de bulunduğu; protokolde bahsedilen davacının muvafakati olan projenin Belediye tarafından onaylanmış 19.10.2020 tarihli proje olabileceği, ancak davalının bu projeye de aykırı imalatlar yapmış olduğu tespit edilmiştir. Zira 19.10.2020 tarih C:10 S:07 sayı ile tadilat yapı ruhsatı verilmiş onaylı mimarı projesi incelendiğinde, binada 12 normal kat, 12'nci normal katın üzerinde kırma çatı bulunduğu, çatı arasını gösterir mimari planda +49.78 kotunda asansör holü ve teknik alanların bulunduğu, asansör makine dairesini gösterir mimari planda +53.46 kotunda asansör makine dairesi bulunduğu görülmesine rağmen, tasdikli projesinde çatı arası tesisat katı ve merdiven kule katı olarak gösterilen katların normal kat ebadına getirildiği ve 13 ve 14 Normal katların oluşturulduğu ve üzerine çekme kat yapıldığı görülmektedir. Dolayısıyla davacı kiraya verenin ek protokol 8

.78 kotunda asansör holü ve teknik alanların bulunduğu, asansör makine dairesini gösterir mimari planda +53.46 kotunda asansör makine dairesi bulunduğu görülmesine rağmen, tasdikli projesinde çatı arası tesisat katı ve merdiven kule katı olarak gösterilen katların normal kat ebadına getirildiği ve 13 ve 14 Normal katların oluşturulduğu ve üzerine çekme kat yapıldığı görülmektedir. Dolayısıyla davacı kiraya verenin ek protokol 8.maddesiyle, imara, ruhsata, projeye tamamen aykırı bu değişikliklere muvafakat ettiğinin kabulü kanaatimizce mümkün değildir.” değerlendirmesine yer verilmiştir.

İş bu dosyada, mahallinde yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen 04/02/2023 tarihli bilirkişi raporunun 7. sayfasında “Dava konusu taşınmaza ilişkin açık kaynaklı uydu fotoğrafı yayın servisi uygulaması (Google Earth) üzerinde yapılan incelemelerde taşınmazın Mayıs 2020 tarihinde merdiven kulesi 13'üncü katının (tesisat katı) üzerine çıkacak şekilde (projesine uygun olacak şekilde) tamamlanmış durumda olduğu, Haziran 2020 tarihinde ön tarafta çatının merdiven kulesinin üzerine çıkacak şekilde yükseltildiği (tutanakta belirtilen hale getirildiği), Nisan 2021 tarihinde ise merdiven kulesinin de yükseltilmiş çatının seviyesine çıkarılarak keşif esnasında görülen duruma getirildiği görülmektedir (Şekil Ya, 9b, 9c). Bu haliyle Dava konusu aykırılıkların Mayıs 2020 tarihi ile Nisan 2021 tarihi arasında bir tarihte vapılarak tamamlandığı tespit edilmiştir.” ve 11. sayfasında “uydu fotoğraflarının incelenmesi sonucunda bu Davanın konusu edilen aykırılıkların Haziran 2020 tarihinde var olduğu tespit edilmiş ve 27.11.2020 tarihinde de binaya yapı kullanma izin belgesi düzenlenmiştir.” ve 12. sayfasında “ve 26/38 numaralı yapı tatil tutanağı düzenlenerek (uydu fotoğraflarının incelenmesi sonucunda yapı tatil tutanağına konu aykırılıkların Haziran 2020 tarihinde tamamlanmış olduğu tespit edilmiş ve söz konusu bu aykırılıkların 27.11.2020 tarihli yapı kullanma izin belgesinin alınmasından önce yapılmış aykırılıklar olduğu tespit edilmiştir) encümen kararı alınmış ve buna göre Davalı idare tarafından İmar Kanunu'nun 42'nci maddesinin 6'ncı fıkrası uyarınca (a) ve (c) bentleri uyarınca verilen para cezası kadar para cezası eklenmiş olmasına ilişkin hukuki değerlendirme ve takdirin Mahkemeye ait olduğu, bunun yanında uydu fotoğraflarının incelenmesi sonucunda yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği 27.11.2020 tarihinden önce olacak şekilde Haziran 2020 tarihinde Dava konusu yapının çatısının keşif esnasında görülen seviyeye yükseltilmiş durumda olmasına ilişkin hukuki değerlendirme ve takdirin Mahkemede olduğu” değerlendirmesine yer verilmiştir.
	Diğer taraftan dosya içeriğinde uyuşmazlığa konu taşınmaza ilişkin 29/03/2019 tarihli, 01/08/2019 tarihli ve 19/10/2020 tarihli tadilat projelerinin bulunduğunun belirtildiği görülmektedir.
	İLGİLİ MEVZUAT:

Diğer taraftan dosya içeriğinde uyuşmazlığa konu taşınmaza ilişkin 29/03/2019 tarihli, 01/08/2019 tarihli ve 19/10/2020 tarihli tadilat projelerinin bulunduğunun belirtildiği görülmektedir.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde ise; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen  gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği düzenlenmiş, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, söz konusu maddenin 6. fıkrasında ise; yukarıdaki fıkralarda belirtilen fiil ve hallerin, yapının inşa edilmesi süreci içinde tekrarı halinde, idari para cezasının bir kat arttırılmak suretiyle uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	"Anayasa'daki hakların etkili bir biçimde korunması için davaya bakan mahkemelerin Anayasa'nın 36. maddesine göre "tarafların dayanaklarını, iddialarını ve delillerini etkili bir biçimde inceleme görevi" vardır ( AYM, Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, § 30). AİHM içtihatlarına göre bir mahkemenin davaya yaklaşımının başvurucuların iddialarına yanıt vermekten ve başvurucuların temel şikâyetlerini incelemekten kaçmaya neden olması hâlinde Sözleşme'nin 6. maddesi davanın düzgün bir biçimde incelenmesi hakkı bakımından ihlal edilmiş olur (Kuznetsov/Rusya, B. No: 184/02, 11/4/2007, §§ 84, 85)."  (AYM, Erkan Akış ve diğerleri, B. No: 2013/6133, 13/4/2016, § 50)

"Ayrıca bir davaya ilişkin olarak iddia ve savunmanın dayanağını teşkil eden taraflarca usulüne uygun ileri sürülmüş maddi vakıaların ve bu vakıalara ilişkin delillerin doğru olup olmadığının usulünce araştırılarak tespit edilmesi mahkemelerin görevidir. Özellikle yapılan bir yargılamada çözümü hukuk dışında özel, teknik bir bilgi ve inceleme gerektiren hususların yeterince açıklığa kavuşturulması gerekir (Hasan Rahmi Özgenç, B. No: 2013/2418, 16/12/2015, § 54). Nitekim AİHM de uyuşmazlığın çözümünde önemli bir etkisi olabilecek bir delilin toplanmamasının bir bütün olarak yargılamanın adil olmaması sonucuna yol açacağını belirtmektedir (Elsholz/Almanya, B. No: 25735/94, 13/7/2000,§§ 66, 67)." (AYM, Erkan Akış ve diğerleri, B. No: 2013/6133, 13/4/2016, § 58) 
	"Mahkemelerin anılan yükümlülüğü, yargılamada ileri sürülen her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayrıntılı yanıt vermesi gerektiği şeklinde anlaşılamaz. Ancak mahkemeler, kendilerine sunulan tüm iddialara yanıt vermek zorunda değilse de (Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, § 56) mahkemelerin davanın esas sorunlarını inceledikleri gerekçeli karardan anlaşılmalıdır. Bir kararda tam olarak hangi unsurların bulunması gerektiği davanın niteliğine ve şartlarına bağlıdır. Muhakeme sırasında açık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmaların davanın sonucuna etkili, başka bir deyişle davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte olması hâlinde davayla doğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yanıt verilmesi gerekir (Sencer Başat ve diğerleri, § 35). Aksi bir tutumla mahkemenin davanın sonucuna etkili olduğunu kabul ettiği bir husus hakkında ilgili ve yeterli bir yanıt vermemesi veya yanıt vermeyi gerektiren usul veya esasa dair iddiaları cevapsız bırakması hak ihlaline neden olabilecektir." (AYM, Rafet Batman, B. No: 2020/16624, 2/5/2024, § 17) 
	"Diğer taraftan bu ihlal kararının davanın sonucuyla ilgili herhangi bir değerlendirme içermediği vurgulanmalıdır. Zira gerekçeli karar hakkı, taraflara yargılama sırasında ileri sürdükleri iddialarının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmediğini bilmelerine imkân sağlayan bir hak olup yargılama sonucuna yönelik bir teminat sağlamaz. Bu itibarla Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirttiği ihlal gerekçelerini gözeterek ve söz konusu iddiayla ilgili olarak yeniden bir değerlendirme yaparak gereken kararı vermek yine yargılama mercilerinin takdirindedir." (AYM, Rafet Batman, B. No: 2020/16624, 2/5/2024, § 21)

"Anılan kurallar uyarınca ilke olarak mahkeme kararlarının gerekçeli olması, adil yargılanma hakkının bir gereğidir. Derece mahkemeleri dava konusu maddi olay ve olguların kanıtlanmasını, delillerin değerlendirilmesini, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanmasını, uyuşmazlıkla ilgili vardığı sonucu, sonuca varmada kullandığı takdir yetkisinin sebeplerini makul bir şekilde gerekçelendirmek zorundadır. Bu gerekçelerin oluşturulmasında açık bir keyfîlik olmaması ve makul bir gerekçe gösterilmesi hâlinde adil yargılanma hakkının ihlalinden söz edilemez (İbrahim Ataş, B. No:2013/1235, 13/6/2013, § 23)." "(AYM, (Fatma Nakçi, B. No: 2021/33217, 20/12/2023, § 35) 
	"Derece mahkemelerince gerçekleştirilen araştırma ve incelemeler neticesinde tespit edilen hususların hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerini temin edecek ve keyfî uygulamaların önüne geçecek şekilde somut olayın özelliği dikkate alınarak gerekçeli kararda ortaya konulması gerekmektedir. Bu kapsamda sadece şeklî anlamda bir gerekçenin varlığı yeterli değildir, aynı zamanda gerekçenin makul olması şartı aranmaktadır. Makul gerekçeden anlaşılması gereken mahkemelerin dava konusu maddi olay ve olguların kanıtlanmasını, delillerin değerlendirilmesini, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanmasını, uyuşmazlıkla ilgili vardığı sonucu, sonuca varmasında kullandığı takdir yetkisinin sebeplerini ortaya koymasıdır" (AYM, (Fatma Nakçi, B. No: 2021/33217, 20/12/2023, § 39) 
	"Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, Anayasa'nın 141. maddesi de dikkate alındığında kişilerin adil bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve denetlemeyi amaçlamaktadır. Gerekçeli karar hakkı, yargılamada ileri sürülen tüm iddialara ayrıntılı şekilde yanıt verilmesi gerektiği şeklinde anlaşılamaz. Bu nedenle, gerekçe gösterme zorunluluğunun kapsamı kararın niteliğine göre değişebilir. Tarafların uyuşmazlığın sonucuna etkili nitelikteki iddia ve itirazlarının mahkemesince ilgili ve yeterli bir gerekçe ile karşılanması gerekir. Diğer taraftan kanun yolu incelemesi yapan merciin, yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması ve bunu aynı gerekçeyi kullanarak veya aynı atıfla kararına yansıtması, kararın gerekçelendirilmiş olması bakımından yeterlidir. Bununla birlikte ilk derece mahkemesince karşılanmayan iddia ve itirazların bu defa kanun yolu merciince de değerlendirilmemesi gerekçeli karar hakkının ihlaline yol açar." (AYM, Hakim İpkıran ve diğerleri, B. No: 2021/36291, 18/9/2024, § 26) 
	Yargı merciilerince, tarafların yargılama esnasında ileri sürdükleri uyuşmazlığın esasına ilişkin maddi olaylar incelenerek, yargılama esnasında somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmaların davanın sonucuna etkili olması, başka bir deyişle davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte bulunması hâlinde, davayla doğrudan ilgili olan bu hususların araştırılarak maddi olayın açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.