muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2007/815, Karar No: 2007/2838, Tarih: 07.03.2007

Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yörede 6 numaralı orman kadastro komisyonunca, merkez ilçe sınırları içinde bulunan ormanların kadastrosu ve 2. madde uygulamalarına, 28.05.1981 tarihinde işe başlanarak; sonuçları 08.03.1982 tarihinde; itirazlı yerlerde ise itiraz sonuçları 11.11.1985 tarihinde ilan edilmekle kesinleşmiştir. Daha sonra, 3302 Sayılı Yasaya göre yapılıp, 30.10.1991 tarihinde ilan edilmek suretiyle kesinleşen 6831 sayılı yasanın 2/B madde uygulaması bulunmaktadır.

Gerçek kişinin dayandığı tapu kaydının ilk oluşumunun haziran 302 D.134 nolu kayıt olup,cinsinin Evkaftan ... ... vakfından orman ve edinme nedeninin “Mir ... Esbak ... ... Hazretlerinin ...”, hudutlarının “Tarafları... sınırı ve ... yeri ve eski ...”, malikinin ... ..., miktarının 300 dönüm yüzölçümünde olduğu, ferağ nedeniyle T. Sani 309 D.131 nolu kayıtta aynı miktar ve hudut ile ... ... ... bini ...’a geçtiği ,daha sonra malikinin mirasçısız ölmesi üzerine, vakfa ait olduğundan bil- müzayede ihale kılındığı, defter-i hakani emanet-i celilesinden şerefvarid olan 21-eylül-332 ve 6-eylül 332 tarih ve 68 ve 83 numaralı tahrirat-ı aliyyelerinden anlaşılmakla, meclis-i idare-i livanın 6-T.Sani 34 tarihli kararı mucibince senet ita kılındığı edinme sebebiyle, yani, orman yönetiminin taraf olmadığı ve orman yönetimini bağlamayan işlem ile T.Sani 334 tarih 99 nolu kayıtta, hududu “şarken ve garben ve şimalen sahibi senet ... ve tarlaları cenuben eski ... ... çiftliği arazisi olarak değiştirilip, miktarı 1048 dönüm 44 arşına yükseltilerek, orman vasfında, ... Bey kerimesi ve ... ...Bey’in zevcesi Münire(Neyire) Hanıma geçtiği, malikinin 18/11/1931 tarihinde ölmesi üzerine, çocuklarından ...mirası reddettiğinden, aynı hudut ve orman vasfı ile ancak, 96 hektar 3194 metre yüzölçümünde, T.Evvel 935 tarih 105 nolu kayıtta kızı Refia ve oğlu ...’a, geçtiği,daha sonra maliklerinin başvurusu üzerine iki eşit kısma ayrılarak orman vasfı ile, 48 hektar 1597 metre yüzölçümündeki bölümünün 28/7/1944 tarih, 244 numaralı kayıtta ... ... ..., yine 48 hektar 1597 metre yüzölçümündeki bölümünün ise, 28/07/1944 tarih

196 nolu kayıt ile ... adına kaydedildiği,196 nolu kaydın sahibi ...nin satışı nedeniyle aynı cins hudut ve miktar ile 11/6/1945 tarih 36 numarada tamamı 240 hisse itibarıyla ...ve arkadaşlarına geçtiği anlaşılmaktadır.

196 nolu kayıt ile ... adına kaydedildiği,196 nolu kaydın sahibi ...nin satışı nedeniyle aynı cins hudut ve miktar ile 11/6/1945 tarih 36 numarada tamamı 240 hisse itibarıyla ...ve arkadaşlarına geçtiği anlaşılmaktadır.

4785 Sayılı Yasanın yürürlüğe girmesi sonucunda tüm ormanlar devletleştirildiğinden, yasa gereği 28/7/1944 tarih 183cilt 244 nolu orman tapusu, 48 hektar 1597 metre miktar orman vasfında istimlak edilerek 11/10/1946 tarih 80 nolu kayıt ile Hazineye geçmiş, ancak daha sonra 5658 Sayılı Yasanın yürürlüğe girmesi ile ,iadeye tabi ormanlardan olduğu gerekçesiyle, resmi senetle, 17/03/1952 tarih 87 numaralı kayıtta, orman vasfında, aynı miktar ve hudut ile ... ... adına iade edilmiştir. 28/07/1944 tarih 196 nolu kayıt ile ... adına kaydedilen ve ...nin satışı nedeniyle aynı cins hudut ve miktar ile 11/6/1945 tarih 36 numarada tamamı 240 hisse itibarıyla ...ve arkadaşlarına geçen orman tapusu hakkında ise 4785 Sayılı Yasanın yürürlüğe girmesi nedeniyle devletleştirme ve keza daha sonra 5658 Sayılı Yasanın yürürlüğe girmesi ile ,iade işleminin yapıldığı yolunda herhangi bir kayıt bulunmamaktadır.

Durhasan Köyünde 1955 yılında yapılan tapulama çalışması sırasında, 17/03/1952 tarih 77 nolu orman tapusu dayanak alınarak, maliki ... ... adına, 11/6/1945 tarih 36 nolu tapu dayanak alınarak ...ve arkadaşları adlarına tapulama parselleri oluşturulmuş, bir kısım parseller daha sonraki tarihlerde yapılan intikaller ile el değiştirmiştir.

Yörede 6 numaralı orman kadastro komisyonunca, ilk kez merkez ilçe sınırları içinde bulunan ormanların kadastrosu ve 2. madde uygulamalarına ,28.05.1981 tarihinde başlanarak 5658 sayılı yasa uyarınca iade edilen 17/03/1952 tarih 87 numaralı kayıtta, orman vasfında,aynı miktar ve hudut ile ... ... ... adına tapulu taşınmazın bulunduğu alan, Batı ... ... Özel ormanı adı verilerek tapu maliki adına sınırlandırılmış,doğuda bulunan orman vasfındaki taşınmazlar ise 291-292-293-294-295-296-297-298-299-291 nolu orman sınır noktalarını birleştiren hatlar ile Doğu ... ... VIII Nolu Devlet Ormanı olarak sınırlandırılmış ve akbinde içinde çekişmeli taşınmazların bulunduğu alanın nitelik yitirdiği saptandığından, 1744 sayılı yasanın 2. maddesi uyarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılmış, sonuçları 08.03.1982 tarihinde; itirazlı yerlerde ise, itiraz sonuçları 11.11.1985 tarihinde ilan edilmekle kesinleşmiştir.

Tüm bu açıklamalara göre, gerçek kişilerin dayandığı tapu kaydının ilk oluşumunda 300 dönüm yüzölçümünde olmasına karşın, bu tapu kaydının gittisi olan, Mart 1952 tarih 77 nolu, 48 hektar 1597 m2 yüzölçümünde, ... ... adına kayıtlı taşınmazın, önce 4785 sayılı yasaya göre istimlak edilip, daha sonra 5658 Sayılı Yasaya göre iade edilen, orman kadastrosu sırasında ise, Batı ... ... Özel Ormanı olarak sınırlandırılan alanın, kök tapu miktarı olan 300 dönümün çok üzerinde olduğu, tapunun ilk tesisinden sonra yapılan intikaller sırasında sınırdaki Devlet ormanları da tapu kaydı kapsamına alınarak yüzölçümünün artırılması işleminin Orman Yönetimini bağlamayacağı, bu nedenle davacı gerçek kişilerin maliki oldukları kadastro parsellerinin dayanağı Haziran 1945 tarih 36 nolu tapu kaydının 4785 Sayılı Yasa gereği devletleştiği ve 5658 Sayılı Yasada yazılı koşullar oluşmadığından iadeye tabi olmaması nedeniyle orman kadastrosu sırasında önce Doğu ... ... VIII Nolu Devlet Ormanı olarak sınırlandırılıp 2. madde uygulaması ile Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı ve işlemin 08.03.1982, itirazlı yerlerin 11.11.1985 tarihinde ilan edilerek orman kadastro işlemi ile orman rejimi dışına çıkartma işlemlerinin kesinleştiği, orman kadastro işlemlerinin kesinleştiği tarihe göre hak düşürücü sürenin çoktan geçtiği, davacı gerçek kişilerin orman kadastrosunu iptal ettirecek hiçbir yasal dayanaklarının bulunmadığı, yerel mahkemece

bu ilkeler gözönünde bulundurularak Hazinenin davasının kabulüne dair verilen karar usul ve yasaya uygundur.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine 07/03/2007 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/513, Karar No: 2015/2867, Tarih: 20.02.2015

**10. Hukuk Dairesi         2015/513 E.  ,  2015/2867 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, 2926 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanununun 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, uyulan bozma ilamı uyarınca davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Mahkemece, yazılı şekilde karar verildikten sonra davacının, davadan feragat ettiğini belirten dilekçeyle 30.01.2015 günü mahkemeye başvurduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı olan 2926 sayılı Kanunun “sigortalılığın başlangıcı ve zorunlu oluşu” başlığını taşıyan 5. maddesinin birinci fıkrasında, “2. madde kapsamına girenler, on sekiz yaşını doldurdukları tarihi takip eden yıl başından itibaren sigortalı sayılırlar. Ancak, 7. maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülükleri kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden ay başından itibaren başlar.”, ikinci fıkrasında, “Bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez ve kaçınılamaz.” hükmü öngörülmüş olup; sigortalı olmak, kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı, vazgeçilemez ve kaçınılamaz hak ve yükümlülük doğuran bir hukuksal statü meydana getirmektedir. Kişilerin ve sosyal güvenlik kuruluşlarının bu statünün oluşumundaki rolü, yenilik doğurucu ve iradi bir durum değil, kanun gereği kendiliğinden oluşan statüyü belirlemekten ibarettir. Dolayısıyla, sosyal güvenlik hakkından HMK. 307. (HUMK. 91.) maddesi kapsamında feragat olanaksızdır ve açılan sigortalılığın ve sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davadan da vazgeçilemez. Davacı ancak, HMK. 123. maddesinde düzenlenen hakkını kullanabilir ve ileride yeniden dava açabilme hakkını saklı tutarak, davalının rızası ile davanın takibinden vazgeçebilir veya HMK. 150. maddesi hükmü gereğince davayı takip etmeyerek yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılması ve giderek davanın açılmamış sayılması sonucunu elde edebilir.

Bu nedenle; inceleme konusu davada, davacı vekili davadan feragat ettiğini bildirdiğine göre, Mahkemece, HMK. 123. veya duruma göre HMK. 150 maddelerinde öngörülen prosedür işletilmeli, sonuca göre dava konusu istem hakkında karar verilmelidir.

Yukarıda açıklanan ve hükümden sonra ortaya çıkan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda, Mahkemece verilen kararın, usul ve yasaya aykırı olduğu belirgin olup, bozulması gerekmektedir.

O hâlde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, bozma içeriğine göre sair hususların incelenmesine yer olmadığına, 20.02.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1397, Karar No: 2021/292, Tarih: 18.03.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1397 E.  ,  2021/292 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “maddi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İscehisar Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın kabulüne ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; mülkiyeti Maliye Hazinesine ait olan 5-6 pafta, 19132 parsel numaralı, 1.962.400m² yüzölçümlü mermer ocağı ve hâli arazi vasfındaki taşınmazın 935m²’lik alanından davalılar tarafından 2001 yılı içerisinde kaçak olarak mermer çıkarıldığını, çıkartılan mermerlere takdir edilen 22.000TL Hazine alacağının davalılardan hükmen ve müteselsilen tahsili gerektiğini, davalıların yapılan tebligatlara rağmen herhangi bir ödeme yapmadıklarını ileri sürerek 22.000TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş; 26.09.2013 tarihli duruşmada davasını 159.430,11TL olarak ıslah ettiğini bildirmiştir.

Davalı Cevabı:

5.1. Davalı ... cevap dilekçesi sunmamış, yargılama sırasında; dava konusu yerde 2000 yılından daha önce kendisinin ve ...’ün ortağı bulunduğu Karahisar Mermer A.Ş isimli şirketin mermer çıkarmış olduğunu, bir süre sonra aynı yeri kendisinin rödavansla kiralayarak buradan mermer çıkarmaya başladığını, babası olan diğer davalı ...’ün hiç mermer çıkarmadığını, kendisiyle, ortağı bulunduğu Karahisar Mermer’in de sadece kendi rödavans sahası içinden mermer çıkardıklarını, kesinlikle hazinenin arazisine müdahale etmediklerini beyan etmiştir.

5.2. Davalı ... cevap dilekçesi sunmamış, duruşmadaki beyanında; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı:

5.2. Davalı ... cevap dilekçesi sunmamış, duruşmadaki beyanında; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı:

6. İscehisar Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.11.2013 tarihli ve 2006/161 E., 2013/523 K. sayılı kararı ile; davacı Hazineye ait araziden davalılar tarafından kaçak olarak çıkartılan mermer nedeniyle davacı tarafın uğramış olduğu zararın tespiti için bilirkişiden alınan 19.08.2013 tarihli rapor ile mahkemece dava konusu yerde yapılan keşif sonucunda hazırlanan bilirkişi raporlarına göre davalıların bu haksız eylemi sonucunda davacı tarafın zarara uğradığı, her ne kadar davacı tarafın uğramış olduğu zararın miktarı, dava dilekçesinde belirtilen miktarı aşmış ve davacı vekili talebini 159.430,11TL olarak ıslah etmiş ise de; dava dilekçesinde fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmadığı, davanın mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (HUMK) yürürlükte olduğu dönemde açıldığı, bu şekilde fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmadan açılan davalarda sonradan yapılan ıslahın ve hatta ayrı bağımsız bir davanın açılması mümkün olmadığından yok hükmünde olan ıslah beyanının nazara alınmayacağı gerekçesiyle davanın kabulü ile 22.000TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. İscehisar Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 15.12.2014 tarihli ve 2014/2324 E., 2014/17159 K. sayılı kararı ile;

“…6100 sayılı HMK'nın 109. maddesinde talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir. Talep konusunun miktarı, taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli ise kısmi dava açılamaz. Dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmez. 6100 sayılı HMK'nın zaman bakımından uygulanma başlığını taşıyan 448. maddesinde "Bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanır." denilmek suretiyle usul hükümlerinin zaman bakımından uygulanmasında derhal uygulanırlık ilkesi benimsenmiştir.

Davaya konu olayda; dava, mülga 1086 sayılı HUMK döneminde açılmış olup davacı ıslahla dava konusunu artırmıştır. Islah, iddia ve savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağının istisnalarından olup, taraflardan birinin yapmış olduğu bir usul işlemini tamamen veya kısmen düzeltmesi olarak tanımlanmaktadır. Islah ile taraflar dava sebebini, dava konusunu veya talep sonucunu değiştirebilirler. Usulüne uygun olarak açılmış bir davanın bulunması şartı ile davanın tamamen veya kısmen ıslahı mümkündür. Davacının ıslah dilekçesinde ileri sürdüğü istem, yeni bir dava niteliğinde olmayıp dava dilekçesindeki istek sonucunun artırılması biçimindedir. Islah, 01/10/2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 176. ve devamı maddelerinde düzenleme altına alınmıştır. Anılan Kanun'un 177/1. maddesinde ıslahın, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabileceği açıkça düzenlenmiştir. Kısmi dava açan davacı dava sırasında alacağın geri kalan kısmını talep etmek isterse, bunu ancak ıslah yoluyla yapabilir.

Şu halde; belirtilen yasa hükümleri gereği davanın ıslah edilen kısmı yönünden de esastan değerlendirme yapılarak bir karar verilmesi gerekirken bu kısım için dava dilekçesinde fazlaya dair hakların saklı bırakılmadığı, dolayısı ile ıslah beyanının yok hükmünde olduğu gerekçesiyle red kararı verilmesi usul ve yasaya uygun olmadığından,…” gerekçesiyle karar oy çokluğuyla bozulmuştur.

Direnme Kararı:

9. İscehisar Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.04.2015 tarihli ve 2015/29 E., 2015/96 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçelerle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu döneminde “fazlaya ilişkin haklar” saklı tutulmaksızın açılan eldeki davada, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) yürürlüğe girmesinden sonra talep sonucunun arttırılmasına yönelik ıslahın HMK’nın 109. ve 448. maddeleri gereğince mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konu ile ilgili kavramların ve yasal mevzuatın irdelenmesinde yarar bulunmaktadır.

13. Usul hukuku alanında geçerli temel ilke, yargılamaya ilişkin kanun hükümlerinin derhal yürürlüğe girmesidir. Bu ilkenin benimsenmesinin nedeni ise, bu kanun hükümlerinin kamu düzeni ile yakından ilgili olduğu, daima eskisinden daha iyi ve amaca en uygun olduğu fikri ile kanun koyucunun, fertlere ait olan hakların yeni usul hükümleri ile daha önce yürürlükte olan kanundan daha iyi ve daha adil bir şekilde korunacağına ilişkin inancıdır.

14. Usul kurallarının zaman bakımından uygulanmasında derhal uygulanırlık kuralı ile birlikte dikkate alınması gereken bir husus da, yeni usul kuralı yürürlüğe girdiğinde, ilgili “usul işleminin tamamlanıp tamamlanmadığı”dır.

14. Usul kurallarının zaman bakımından uygulanmasında derhal uygulanırlık kuralı ile birlikte dikkate alınması gereken bir husus da, yeni usul kuralı yürürlüğe girdiğinde, ilgili “usul işleminin tamamlanıp tamamlanmadığı”dır.

15. Hemen belirtilmelidir ki, dava; dava dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlayan ve bir kararla (veya hükümle) sonuçlanıncaya kadar devam eden çeşitli usul işlemlerinden ve aşamalarından oluşmaktadır. Yargılama sırasındaki her usul işlemi, ayrı ayrı ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulmalıdır.

16. Bir usul işlemi yargılama sırasında yapılmaya başlanıp tamamlandıktan sonra, yeni bir usul kuralı yürürlüğe girerse, söz konusu işlem geçerliliğini korur. Başka bir deyişle, tamamlanmış usul işlemleri, yeni yürürlüğe giren usul hükmünden (veya kanunundan) etkilenmez. Buna karşın, bir usul işlemine başlanmamış veya başlanmış olup da henüz tamamlanmamış ise, yeni usul hükmü (veya kanunu) hemen yürürlüğe gireceğinden etkilenir. Çünkü, usule ilişkin kanunlar -tersine bir kural benimsenmediği takdirde- genel olarak hemen etkili olup, uygulanırlar (Üstündağ, S.: Medeni Yargılama Hukuku, Cilt:I, İstanbul 1997, s. 73 ilâ 78).

17. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK’nın “Zaman Bakımından Uygulanma” başlığını taşıyan 448/1. maddesi de yapılan açıklama ve ilkelere uygun olarak;

“(1) Bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanır” hükmünü içermektedir.

18. Bu madde hükmüne göre, kanunda aksine bir düzenleme getirilmediği takdirde, yeni usul hükümlerinin tamamlanmış usul işlemlerine bir etkisi olmayacak, önceki kanuna göre yapılmış ve tamamlanmış olan işlemler geçerliğini koruyacaktır. Buna karşın, tamamlanmamış usul işlemleri yeni kanun hükümlerine göre yapılacaktır. Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.11.2015 tarihli ve 2014/11-21 E., 2015/2657 K. sayılı kararında da vurgulanmıştır.

19. Bilindiği üzere, davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan HUMK’nın 83 vd. maddelerinde düzenlenmiş olan ıslah; taraflardan birinin usule dair bir işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesine olanak tanıyan bir yöntem olup, iddia ile savunmanın genişletilmesi yasağının da bir istisnasıdır.

20. HUMK'nın 87. maddesinin “Müddei ıslah suretiyle müddeabbihi tezyit edemez.” şeklindeki son cümlesi, Anayasa Mahkemesi'nin 04.11.2000 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 20.07.1999 tarihli ve 1/33 sayılı kararıyla iptal edilmiş, böylece davada istem sonucunun kısmî ıslah yoluyla artırılması usulen olanaklı hâle gelmiştir.

21. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonraki yasal durum itibariyle; kısmi davada fazlaya dair haklarını saklı tutmuş olan davacının, dilerse ek dava açmak yerine, saklı tuttuğu alacak bölümü için o (kısmi) dava içerisinde ıslah yoluyla talepte bulunabilmesi mümkündür.

21. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonraki yasal durum itibariyle; kısmi davada fazlaya dair haklarını saklı tutmuş olan davacının, dilerse ek dava açmak yerine, saklı tuttuğu alacak bölümü için o (kısmi) dava içerisinde ıslah yoluyla talepte bulunabilmesi mümkündür.

22. Kısmi davada saklı tutulan alacak bölümü için, gerek kısmi dava karara bağlanmadan önce, gerekse daha sonra, ayrı bir dava açılması da usulen olanaklıdır. Uygulamada bu ayrı davaya ek dava denilmektedir. Kısmi davadan sonra açılan ek davada fazlaya dair hakların saklı tutulmuş olması ve davacının hukuki yararının bulunması koşullarının birlikte varlığı hâlinde birden fazla ek dava açılması da kural olarak mümkündür.

23. Bu hâliyle kısmî ıslah; ek dava yoluyla elde edilebilecek haklara, mevcut dava içerisinde, daha basit, daha az masrafla ve daha kısa süre içerisinde kavuşma olanağı tanıyan ve bu yönüyle adeta ek dava açma yoluna alternatif oluşturan bir yapıdadır. Dolayısıyla kısmi davanın davacısı, ek dava açmak veya kısmî ıslah yoluna gitmek konusunda seçimlik hakka sahiptir.

24. Kısmî  ıslah  yoluyla müddeabbihin artırılabilmesi olanağı, bir anlamda, artırıma konu kısmın ek dava yoluyla istenilmesinin alternatifi niteliğinde bulunduğundan; kısmi davadaki ıslah ile bu yola gidilmeyip ek dava açılması hâlleri, davacıya aynı hak ve olanakları tanıyan seçimlik yollar olduğundan, usul hukuku açısından sonuçlarının da aynı olması gerekir ve beklenir.

25. Bir davanın kısmi dava mı, yoksa tam dava mı olduğu, özellikle dava dilekçesinin istem sonucu bölümünde, “fazlaya dair hakların saklı tutulup tutulmadığı” ile ilgilidir. Davacı bu ya da benzeri ifadeleri kullanmışsa “kısmi dava” açtığı sonucuna varılır. Davacının bu yolda bir beyanda bulunmaksızın açtığı dava ise bir “tam dava”dır. Fazlaya dair hakların saklı tutulmaması hâlinde, geriye kalan  haktan  zımnen feragat edilmiş sayılır.

26. Islah yoluyla dava konusunun artırılması hususunda, Anayasa Mahkemesinin 20.07.1999 tarihli ve 1/33 sayılı kararından sonra ortaya çıkan durumun tartışılmasına gelince: