muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/2696, Karar No: 2023/2710, Tarih: 22.02.2023

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile işyerinde ... Büyükşehir Belediyesi sınırları dahilinde mülkiyeti Büyükşehir Belediyesine ait motorlu kara taşıtları ile (otobüs) şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinin sürdürüldüğü, bu işte çalışan işçilerin çok büyük bir çoğunluğunun otobüs şoförü olarak görev yaptıkları, az sayıda işçinin ise otobüs temizliği ve yıkanması ile durakların bakım onarımı ve akaryakıt doldurma işlerinde çalıştıkları, işyerinde Belediyeye ait otobüsler ile şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyeti sürdürüldüğü, işyerinde sürdürülen işlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numaralı genel işler işkoluna girdiği, Belediye hizmetleri ile Belediye otobüsü ile yapılan şehir içi ve banliyö yolcu taşımacılığı (belediyenin sağladığı havaalanı otobüsü dâhil) faaliyetlerinin 20 sıra numaralı genel işler işkoluna dâhil olduğu, davalı Bakanlık tarafından verilen işkolu tespit kararı isabetli olup Mahkemenin kabul ve gerekçesinin yerinde olduğunun (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2013/7425 Esas, 2013/24929 Karar sayılı ilâmı) değerlendirildiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; sözkonusu işyerinde raylı sistemle entegre ve sistemin sorunsuz ve daha ekonomik çalışmasına katkı vermek amacıyla gerçekleştirilen bir faaliyetin olduğunu, Mahkeme kararında bu hususun gözetilmediğini, işkolu tespiti kararına konu işyerinin tamamının İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra numaralı taşımacılık işkolunda yer alan asıl işlerin ve yardımcı işlerin yapıldığının sabit olduğunu, bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi kararının dosya içeriğine ve mevzuata aykırı olduğunu ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 4 üncü ve 5 inci maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6356 sayılı Kanun’un "Kuruluş serbestisi" kenar başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

“ (1) ... Sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunur.

...”

2. 6356 sayılı Kanun’un “İşkolları” kenar başlıklı 4 üncü maddesi de şöyledir:

“(1) İşkolları bu Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir.

(2) Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır.

(3) Bir işkoluna giren işler, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.”

3. 6356 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

“(1) İşkolları bu Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir.

(2) Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır.

(3) Bir işkoluna giren işler, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.”

3. 6356 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

“Bir işyerinde yürütülen yardımcı işin alt işveren tarafından üstlenilmesi halinde, bu ... artık asıl işveren yönünden yardımcı ... olarak kabul edilemez. Bu işler alt işveren bakımından asıl ... kabul edilir ve işkolu buna göre belirlenir.”

4. 6356 sayılı Kanun’un “İşkolunun tespiti” kenar başlıklı 5 inci maddesi ise şöyledir:

“(1) Bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti Bakanlıkça yapılır. Bakanlık, tespit ile ilgili kararını Resmî Gazete’de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir. Mahkeme iki ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/29 md.) Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi iki ay içinde kararını verir. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/29 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay, uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar.

(2) Yeni bir toplu ... sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.

(3) İşkolu değişikliği yürürlükteki toplu ... sözleşmesini etkilemez.”

5.19.12.2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) 4 üncü maddesinin birinci fıkrası da şöyledir:

“(1) Bir işyerinin hangi işkoluna girdiği konusunda anlaşmazlık çıkması halinde, ilgililerin başvurusu üzerine, işkolu, o işyerinde yürütülen işin niteliğine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenir. Bakanlık tespit ile ilgili kararını Resmî Gazete’de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanununun 5 inci maddesine göre kararın yayımından itibaren onbeş gün içinde dava açabilir.”

6. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, ...

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/10079, Karar No: 2019/12374, Tarih: 12.11.2019

**14. Ceza Dairesi         2015/10079 E.  ,  2019/12374 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun basit cinsel istismarı

HÜKÜM : Beraat

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle başvurunun muhtevası nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Tüm dosya kapsamı ve gerekçe içeriğine göre mahkemece kabul ve takdir kılınmış beraat hükmü usul ve kanuna uygun bulunduğundan, katılanlar vekilinin yerinde görülmeyen temyiz talebinin reddiyle hükmün ONANMASINA, 12.11.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2471, Karar No: 2018/13715, Tarih: 05.06.2018

**8. Hukuk Dairesi         2018/2471 E.  ,  2018/13715 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Elatmanın Önlenmesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonucunda Mahkemece verilen davanın kabulüne dair kararın davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemiz'in 03.04.2017 gün ve 2014/21093 Esas, 2017/1648 Karar sayılı ilamı ile onanmasına karar verilmişti. Davalı vekili tarafından süresinde kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Dosya muhtevasına, dava evrakı ile tutanaklar münderecatına ve Yargıtay ilâmında açıklanan gerektirici sebeplere göre yerinde olmayan ve HUMK'nun 440. maddesinde yazılı hallerden hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteminin REDDİNE, anılan Kanunun 442. maddesi uyarınca (6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi gereğince 1086 sayılı HUMK'nun 427 ila 454. maddeleri yürürlükte bulunduğundan) takdiren 300,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyenden alınarak Hazine'ye irad kaydına ve 65,40 TL peşin harcın red harcına mahsubu ile kalan 9,40 TL’nin karar düzeltme isteyen davalıdan alınmasına, 05.06.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/12104, Karar No: 2013/16635, Tarih: 25.09.2013

**11. Hukuk Dairesi         2013/12104 E.  ,  2013/16635 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 04/03/2013 tarih ve 2012/939-2012/939 D.İş sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi alacaklı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, müvekkili ile borçlu...Turizm San.ve Tic.Ltd.Şti arasında imzalanan GNGNK sözleşmesi ile şirkete kredi kullandırıldığını, diğer borçlunun da müşterek müteselsil kefil olduğunu, ödemelerin aksatılması, borçluların piyasaya borçlandığının istihbar olunması üzerine müvekkilinin sözleşmeyi fesh ettiğini, borcun ödenmesi hususunda borçlulara ihtarname keşide edilip, tebliğ edilmesine rağmen borcun ödenmediğini ve alacağın muaccel hale geldiğini, işbu sebeplerle 19/09/2012 tarihi itibariyle 23.388,89 TL olan alacağın tahsilini teminen borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, borçlu...Tur. San. ve Tic.Ltd.Şti'ne 09/07/2012 tarih, 05393 yevmiye nolu ihtarname ile 20.110,14 TL, diğer borçluya 31/07/2012 tarih, 06155 yevmiye nolu ihtarname ile 20.813,25 TL ödenmesinin istenildiği ve hesabın bu şekilde kat edildiği anlaşılmış olmakla, en son hesap kat tarihi olan 31/07/2012 tarihi itibariyle banka alacağının 20.813,25 TL olarak kat edilmiş olduğu gerekçesi ile talebin bu miktar üzerinden kısmen kabülüne karar verilmiştir.

İhtiyati haciz kararına itiraz edelen borçlular vekili, müvekkillerin yerleşim yeri/ticaret merkezi adreslerinin Bodrum ilçesi sınırları dahilinde olup,yetkiye itiraz ettiklerini,genel yetki kuralları uyarınca Bodrum Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu,ayrıca daha önce ihtiyati haciz talep eden alacaklı tarafından gönderilen ihtarnamelere, yapılan hesapların hatalı olması, faiz oran ve miktarlarının kanun hükümlerine aykırı şekilde fahiş tespit edilmesi nedeni ile cevabi ihtarnameler ile itiraz edildiğini, bu nedenle ihtiyati haciz kararının dayanağını oluşturan alacağın likit olmadığını ve ihtiyati haciz şartlarının oluşmadığını ileri sürerek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili,kredi sözleşmesinde taraflar arasında yetki sözleşmesi yapıldığını ve Denizli Mahkemelerinin yetkilendirildiğini, karşı tarafın itirazlarının dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu, ihtiyati haciz talebinde yapılacak incelemenin sınırlı bir inceleme olabileceğini savunarak itirazın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili,kredi sözleşmesinde taraflar arasında yetki sözleşmesi yapıldığını ve Denizli Mahkemelerinin yetkilendirildiğini, karşı tarafın itirazlarının dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu, ihtiyati haciz talebinde yapılacak incelemenin sınırlı bir inceleme olabileceğini savunarak itirazın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre,sözleşmenin yapıldığı yerin Bodrum olduğu, her ne kadar sözleşmenin 86.maddesinde Denizli mahkemelerinin yetkili olduğu belirtilmişse de; davacı tarafından sunulan Genel Kredi Sözleşmesinin onaylı örneğinde 86. maddede yetkili mahkemenin belirtilmediği, yetkili yer mahkemesinin sözleşmeyle belirlenmediği, sonradan alacaklı banka tarafından tek taraflı olarak anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğu ve bu durumda HMK'nın yetkiye dair genel hükümleri uyarınca davalı borçlunun ikametgahı olan, aynı zamanda akdin yapıldığı yer olan Bodrum Mahkemelerinin yetkili olacağı gerekçesi ile yetki itirazının kabulüne ve mahkemenin yetkisizliğine, dosyanın yetkili Bodrum Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Karar, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, ihtiyati haciz isteyen alacaklı vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2-İİK'nın 263/III madde ve fıkrasına göre, "Mahkeme gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder. "Bu hüküm uyarınca, yetki itirazının yerinde görülmesi halinde ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilir. Bu nedenle mahkemece, ihtiyati haczin kaldırılması ile yetinilmesi gerekirken hüküm fıkrasının 2'nci bendinde "Kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın yetkili Bodrum Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine” karar verilmesi doğru değil ise de;kanunun yanlış uygulanmasından doğan bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438/7 hükmü uyarınca bu ifadenin kaldırılarak hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, alacaklı vekilinin temyiz itirazının kabulüyle, hüküm fıkrasının 2'nci bendinde "Kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın yetkili Bodrum Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine" ifadesinin kaldırılarak kararın bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 25/09/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3243, Karar No: 2019/6936, Tarih: 02.10.2019

**10. Hukuk Dairesi         2017/3243 E.  ,  2019/6936 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

Mahkemesi : Denizli 4. İş Mahkemesi

Dava hizmet tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince, istinaf isteminin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM:

Davacı vekili dava dilekçesinde ve dava dilekçesini açıklayan beyan dilekçesinde özetle, müvekkilinin davalı işverenin yanında 30/05/2009-15/12/2010 tarihleri arasında çalıştığı halde kuruma herhangi bir bildiriminin yapılmadığını, yine 15/12/2010 tarihinden, 20/05/2013 tarihine kadar tam gün kesintisiz olarak çalıştığı halde aylık 15'şer gün eksik bildirildiğinden bahisle kuruma eksik bildirilen sigortalılık sürelerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP:

Davalı Kurum, davacının davalıya ait işyerinde kayden 15.12.2010 tarihinden itibaren çalışmaya başladığı, 20.05.2013 tarihine kadar kısmi bildirimlerinin bulunduğu, davacının iddiasını ispat etmesinin gerektiği; davalı işveren, davacının 15.12.2010 tarihinden itibaren çalışmaya başladığı, çalışmalarının aslında günde 4 saat üzerinden olduğundan kısmi gösterilebilecekken tam bildirimde bulunduğu, iddialarının yerinde olmadığı savunmalarıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III-MAHKEME KARARI:

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi ile; Davacının 15/12/2010 tarihi ile 20/05/2013 tarihi arasında hizmet akti ile tam gün çalıştığının tespitine ilişkin davasının subut bulmadığı anlaşılmakla reddine,

Davacının 30/05/2009 tarihinden 15/12/2010 tarihleri arasında, hizmet akti ile çalıştığına ilişkin davasının kısmen kabulü ile davacının davalı işyerinde 13/09/2010 tarihinden 15/12/2010 tarihine kadar hizmet akti ile part time olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine,

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Davalıların istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353'üncü maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinin 2'nci alt bendi uyarınca esastan kabulüne; Denizli 4. İş Mahkemesinin 22.11.2016 gün 2013/354 Esas 2016/589 Karar sayılı kararının kaldırılmasına;

2- A- Davanın kısmen kabulüne;

Davacının davalıya ait işyerinde 14.10.2010 - 15.12.2010 tarihleri arasında 30 gün, asgari ücretle, 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında hizmet akdine tabi olarak çalıştığının TESPİTİNE; fazlaya ilişkin istemlerin reddine;

IIV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

2- A- Davanın kısmen kabulüne;

Davacının davalıya ait işyerinde 14.10.2010 - 15.12.2010 tarihleri arasında 30 gün, asgari ücretle, 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında hizmet akdine tabi olarak çalıştığının TESPİTİNE; fazlaya ilişkin istemlerin reddine;

IIV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı Kurum vekili tarafından, davanın ispat edilemediği, davanın kabul edilen kısmının mevzuat hükümlerine aykırı olduğu belirtilerek temyiz başvurusundan bulunulmuştur.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE ESASIN İNCELEMESİ:

Eldeki dosyada, mahkemece dinlenen tanıkların davacının kısmi zamanlı çalıştığına dair beyanda bulundukları, davacının kabul edilen dönemdeki çalışmasının tam zamanlı mı yoksa kısmi zamanlı mı olduğunun açıklığa kavuşturulmadığı, bu konuda mahkemece yapılan araştırmanın yetersiz olduğu anlaşılmakla, bölge adliye mahkemesince davacının davalıya ait işyerinde 14.10.2010 - 15.12.2010 tarihleri arasında 30 gün, asgari ücretle, 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında hizmet akdine tabi olarak çalıştığının tespitine karar verilmiş olması isabetsiz bulunmuştur.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesi ile 5510 sayılı Yasa’nın 86. maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13. maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63. maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır. Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup, çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63. madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir. Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında, davacının davalı işyerinde çalışma olgusunu varlığının kabulü ile birlikte mahkemece re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda öncelikle davacının tam zamanlı mı yoksa kısmi zamanlı mı çalıştığı hususu irdelenmeli; davacının yaptığı iş, davalı işyerinde hangi işleri yaptığı somutlaştırılarak periyodik olarak hangi sıklıkta (saat/gün/ay) yapıldığı ve bunun için ne kadar zaman harcandığı araştırılmalı, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan, işyerinin kapsamı araştırılmalı, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve sigortalıların çalışmalarını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyalarının varlığı araştırılarak celbedilmeli, davacı tarafından yapılan işin tüm talep döneminde hizmet akdine bağlı olup olmadığı belirlenmeli, çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde bu kez günde kaç saat hizmet verildiği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63. madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiği nazara alınarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir. Açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesinin kararının bozulması gerekmektedir.

SONUÇ: Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı 6100 sayılı HMK’nun 373/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02/10/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.