muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/131, Karar No: 2025/72, Tarih: 26.02.2025

Öte yandan, ileri teknoloji ürünü bir katkı maddesi olan ulusal marker, ülkemizde tüketilecek akaryakıta rafineri çıkışında veya gümrük girişinde, sanayide yan ürün olarak ve diğer şekillerde üretilen akaryakıta ise ticari faaliyete konu edilmeden önce eklenmekte olup akaryakıtın standartlara uygun, diğer bir ifadeyle kaçak olup olmadığının belirlenmesine imkân sağlamaktadır. Bu haliyle marker içerip içermemesi, söz konusu akaryakıtı belgesiz olarak bulunduranlar yönünden 4760 sayılı Kanun'un hangi maddesinin uygulanacağının tespiti bakımından önem arz etmekte olup Vergi Dava Dairesinin marker ihtiva eden ürünün kullanım zorunluluğu getirilen özel etiketi veya işareti taşıyan diğer mallar gibi özel tüketim vergisinin ödenmiş olduğunun kabulünün gerektiği yolundaki değerlendirmesine katılma imkânı bulunmamaktadır.
Bu bağlamda, fiili veya kaydi envanter sırasında, belgesiz akaryakıt bulundurduğu tespit edilenlerin özel tüketim vergisinden sorumlu oldukları sonucuna ulaşılmaktadır.
Olayda, 4760 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (3) numaralı fıkrası kapsamında davacının sorumluluğuna gidilebileceği açık olup hakkında düzenlenen vergi inceleme raporundaki tespitler dikkate alınarak uyuşmazlığın esası hakkında diğer yönlerden yapılacak inceleme sonucuna göre yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararın dava konusu vergiler ile vergilerin üç katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarına ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir.
Karar sonucu:
Daire bu gerekçelerle, Vergi Dava Dairesinin, Vergi Mahkemesi kararının, dava konusu vergi ziyaı cezalarının tekerrür nedeniyle arttırılan kısmı ile özel usulsüzlük cezası yönünden davanın kabulüne dair hüküm fıkralarına davalı tarafından yöneltilen istinaf isteminin reddine ilişkin hüküm fıkrasını onamış; dava konusu vergiler ile vergilerin üç katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezaları yönünden davanın reddine dair hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf isteminin kabulü suretiyle kararın anılan hüküm fıkrasının ve cezalı tarhiyatın kaldırılmasına dair hüküm fıkrasını ise bozmuştur. 
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı: 
Özel Tüketim Vergisi (I), (II), (III) ve (IV) sayılı liste uygulama Genel Tebliğlerinde 4760 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (3) numaralı fıkrası kapsamında işlem tesis edilebilmesi için, mükellefiyetin veya mükellefiyeti gerektirecek faaliyetin bulunması ve söz konusu malların belgesiz olarak bulundurulduğunun fiili veya kaydi envanter neticesinde tespit edilmesi gerekmekte olup bu yönde herhangi bir tespit bulunmadığı sürece mezkûr düzenleme kapsamında özel tüketim vergisi tarhiyatı yapılmayacağı belirtilmiştir.

Öte yandan, Anayasa'nın 73. maddesinde ifade edilen verginin yasallığı ilkesi, verginin mükellefi, sorumlusu, konusu, vergiyi doğuran olay beyan ve vade gibi asli unsurlarının kanunla belli edilmesini zorunlu kılmaktadır. Kişilerin vergilendirme gibi doğrudan mülkiyet haklarına müdahalesi söz konusu olan kamusal işlemlere karşı hukuki güvenlik ilkesi kapsamında korunması ancak kanunla olanaklıdır. Böylelikle kişiler hangi verginin mükellefi veya sorumlusu olduklarını, hangi koşullarda verginin muhatabı olacaklarını önceden bilebilirler. Hukuk devletinde bu amaçla her bir vergi kendi adıyla anılan ve yukarıda belirtilen temel unsurlarını içeren, öğretide maddi vergi kanunu olarak adlandırılan bir kanunla yürürlüğe konulmaktadır ki mevcut hukuk sistemimizde vergi kanunları bu amaçla kabul ve ihdas edilmiştir.
 Aynı zamanda, maddi vergi kanunları dışında hem vergi idaresinin hem kişilerin vergilendirme usulüne dair hak ve yükümlülüklerinin yer aldığı idari usul kanunu niteliğindeki 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, vergilendirmenin her aşamasında "yasallık ilkesi"ne sıkı sıkıya bağlı olunduğunun, olunması gerektiğinin somutlaşmış halidir. Bu görüş ve amaçtan hareketle 213 sayılı Kanun'un 3. maddesinde vergi kanunlarının "yorum"una ve vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetinin ortaya konulmasında kullanılacak ispat-kanıt vasıtalarına ve ispat yüküne dair genel ilkeye yer verilmiştir. Bu maddede yer alan temel yorum kuralına göre vergi kanunları lafzı ve ruhu ile hüküm ifade eder. Lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunlarının hükümleri, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanunun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı gözönünde tutularak uygulanır. İspat vasıtaları ve yükü konusunda da vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilecektir. Ancak vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesinin ispatlama vasıtası olarak kullanılamayacağı; iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olduğu ilkeye bağlanmıştır. 
Bir maddi vergi kanunu olarak 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nda da verginin konusu, vergiyi doğuran olay ve verginin mükellefi gibi asli unsurlar tanımlanmıştır. Anılan Kanun'un 1. maddesinde (I) sayılı Liste'deki mallar için bu malların ithalatçıları veya rafineriler dahil imal edenler tarafından tesliminin verginin konusunu oluşturduğu; 
"Mükellef ve vergi sorumlusu" başlıklı 4. maddesinde de bu mallara ait özel tüketim vergisinin mükellefinin, (I) sayılı Liste'deki malları imal veya ithal edenler ile bu malların müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler olduğu hükme bağlanmıştır.

"Mükellef ve vergi sorumlusu" başlıklı 4. maddesinde de bu mallara ait özel tüketim vergisinin mükellefinin, (I) sayılı Liste'deki malları imal veya ithal edenler ile bu malların müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler olduğu hükme bağlanmıştır. 
Kanun'da, Danıştay bozma kararında geçen bu madde uyarınca vergi sorumluluğu öngörülerek hakkında tarhiyat yapılabilecek "mükellef" kavramının, özel tüketim vergisi mükellefi olanların yanı sıra işletmesiyle ilgili fiili veya kaydi envanter yapılabilen ticari, sınai, zirai, serbest meslek faaliyeti kapsamında gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerini de kapsadığı yolunda herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Kıyas ve yorum yoluyla vergilendirme yapılamayacağının vergi hukukunun bililen en temel ilkelerinden birisi olması karşısında, açık bir yasa hükmü olmadan bozma kararında varılan sonuca katılmak bu nedenle olanaklı görülmemektedir. 
Diğer taraftan, özel tüketim vergisinin "bir kez" alındığı göz önünde tutan kanun koyucu, verginin (I) sayılı Liste'deki mallar bakımından kayba uğratılmasını engellemek amacıyla Kanun'un 13. maddesinde müteselsil sorumluluk müessesesi getirmiş, özellikle (I) sayılı Liste'de yer alan akaryakıt ve türevlerini kaçak olarak imal ve teslim edenleri verginin sorumlusu kılmıştır. Dolayısıyla, kişiler adına sorumlu sıfatıyla yapılacak tarh işlemlerinin de bu maddedeki koşulların varlığını gerekli kıldığı tartışmasızdır. 
Vergi Dava Dairesi, bu ek gerekçeyle bozulan hüküm fıkrası yönünden ısrar etmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:   4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 4. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca davacının mükellef sıfatına sahip olduğu ve adına cezalı tarhiyat yapılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.  
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyizen incelenen ısrar kararının, Danıştay Yedinci Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT :

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyizen incelenen ısrar kararının, Danıştay Yedinci Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT :
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 4. maddesinin (3) numaralı fıkrasında, fiili veya kaydi envanter sırasında bu Kanun'a ekli listelerdeki malların belgesiz olarak bulundurulduğunun tespiti halinde, belgesiz mal bulunduran mükelleflere, bu malların alış belgelerinin ibrazı için tespit tarihinden itibaren on günlük bir süre verileceği, bu süre içinde alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde, belgesi ibraz edilemeyen malın tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan özel tüketim vergisinin, alışını belgeleyemeyen mükellef adına re'sen tarh edileceği, tarh edilecek özel tüketim vergisinin, asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanacak vergiden az olamayacağı, bu tarhiyata vergi ziyaı cezasının uygulanacağı, ancak, belgesiz mal bulunduran mükelleflere bu malları satanlara, bu satışları ile ilgili vergi inceleme raporuna dayanılarak özel tüketim vergisi tarhiyatı yapıldığı takdirde, ayrıca alıcıdan özel tüketim vergisi ve buna ilişkin cezanın aranmayacağı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME : 
4760 sayılı Kanun’un “Mükellef ve vergi sorumlusu” başlıklı 4. maddesinin (3) numaralı fıkrasında, fiilî veya kaydî envanter sırasında bu Kanun’a ekli listelerdeki malların belgesiz olarak bulundurulduğunun tespit edilmesinin; aynı Kanun’un “Müteselsil sorumluluk ve ceza uygulaması” başlıklı 13. maddesinin (4) numaralı fıkrasında, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 18. maddesinin verdiği yetki uyarınca kullanılma zorunluluğu getirilen ulusal markeri bulunmayan ya da standartlara uygun olmayan özel tüketim vergisine tabi malların bulundurulduğunun tespit edilmesinin, 13. maddesinin (5) numaralı fıkrasında ise 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 257. maddesinin verdiği yetki uyarınca kullanılma zorunluluğu getirilen özel etiketi veya işareti olmayan özel tüketim vergisine tabi malların bulundurulduğunun tespit edilmesinin vergisel sonuçlarına yer verilmiştir. 
Kanun’un 13. maddesinin (4) numaralı fıkrasında ulusal markeri bulunmayan ya da standartlara uygun olmayan özel tüketim vergisine tabi malların bulundurulduğunun tespit edilmesi halinde tarhiyat yapılabilmesi için mükellefiyet koşulu aranmamış; özel tüketim vergisine tabi malların ulusal markerinin bulunmaması ya da standartlara uygun olmaması yeterli görülmüştür. Ancak Kanun’un 4. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca tarhiyat yapılabilmesi, belgesiz mal bulunduranın mükellef olması koşuluna bağlanmıştır.

Bu iki kuralın birlikte değerlendirilmesinden standartlara uygun olarak ulusal markere sahip akaryakıtın belgesiz olarak bulundurulduğunun tespit edilmesi halinde Kanun’un 13. maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca tarhiyat yapılmasına hukuken olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, bu tespitle ilgili olarak Kanun’un 4. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarıca tarhiyat yapılıp yapılamayacağı ve yapılabileceği sonucuna ulaşıldığı takdirde kuralda bulunan mükellefiyet şartının anlamlandırılması bu uyuşmazlığın konusunu oluşturmaktadır.
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun "Mükellef ve vergi sorumlusu" başlıklı 4. maddesinin (1) numaralı fıkrasında "özel tüketim vergisi mükellefi"; (2) numaralı fıkrasında "vergi sorumlusu" düzenlenmiştir.
 04/06/2008 tarih ve 5766 sayılı Kanun'un 19. maddesi ile 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 4. maddesine eklenen (3) numaralı fıkra, bu başlıklandırma ve sistematikten bağımsız olarak belgesiz mal dolaşımını önlemek ve verginin tahsilini güvence altına almak amacıyla getirilmiş bir düzenlemedir.
Anılan fıkranın  birinci paragrafında, fiili veya kaydi envanter sırasında bu Kanun'a ekli listelerdeki malların belgesiz olarak bulundurulduğunun tespiti halinde, belgesiz mal bulunduran mükelleflere, bu malların alış belgelerinin ibrazı için tespit tarihinden itibaren on günlük bir süre verileceği, bu süre içinde alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde, belgesi ibraz edilemeyen malın tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan özel tüketim vergisinin, alışını belgeleyemeyen mükellef adına re'sen tarh edileceği, tarh edilecek özel tüketim vergisinin, asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanacak vergiden az olamayacağı, bu tarhiyata vergi ziyaı cezasının uygulanacağı belirtilmiştir. Aynı fıkranın ikinci paragrafında, belgesiz mal bulunduran mükelleflere bu malları satanlara, bu satışları ile ilgili vergi inceleme raporuna dayanılarak özel tüketim vergisi tarhiyatı yapıldığı takdirde, ayrıca alıcıdan özel tüketim vergisi ve buna ilişkin cezanın aranmayacağı düzenlenmiştir.
Özel tüketim vergisi, kapsamına giren mallara bir kez uygulanan tek aşamalı bir vergi olup ilk aşamada alındığı ve bundan sonra malların nihai tüketiciye ulaşmasına kadar olan diğer aşamaların  özel tüketim vergisine tabi tutulmadığı göz önüne alındığında, bu tek aşamalı vergide (I) sayılı listedeki mallar için özel tüketim vergisi mükellefinin sadece lisans verilmiş ithalatçılar veya rafineriler dahil imal edenler olduğu açıktır.

Özel tüketim vergisi, kapsamına giren mallara bir kez uygulanan tek aşamalı bir vergi olup ilk aşamada alındığı ve bundan sonra malların nihai tüketiciye ulaşmasına kadar olan diğer aşamaların  özel tüketim vergisine tabi tutulmadığı göz önüne alındığında, bu tek aşamalı vergide (I) sayılı listedeki mallar için özel tüketim vergisi mükellefinin sadece lisans verilmiş ithalatçılar veya rafineriler dahil imal edenler olduğu açıktır.
Ancak, Kanun’un 4. maddesinin (3) numaralı fıkrasının ikinci paragrafında belgesiz mal bulunduran alıcı konumundaki mükelleflere mal satanlara vergi inceleme raporuna dayanılarak özel tüketim vergisi tarhiyatı yapılması halinde, ayrıca alıcı konumundaki mükellefler adına tarhiyat yapılamayacağı ve ceza kesilemeyeceğinin düzenlendiği dikkate alındığında, bu Kanun’a ekli (I) sayılı listedeki malları belgesiz olarak bulundurduğu için adına cezalı özel tüketim vergisi salınacak olanların, sadece bu mallar yönünden Kanun’un 4. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca özel tüketim vergisi mükellefi olan lisans verilmiş ithalatçı ya da rafineriler dahil imal edenlerle sınırlı olmadığı anlaşılmaktadır. 
Aksi yorum, kuralın ikinci paragrafının uygulanmasını sadece belgesiz mal bulundurma fiilinde hem alıcının hem satıcının “lisans verilmiş ithalatçı ya da rafineriler dahil imal edenler” olması haliyle sınırlar. Kuralın bu şekilde yorumlanması ise vergi alacağının tahsilini güvence altına alan kuralın ihdas edilme amacına aykırılık oluşturur. Oysa, özel tüketim vergisi mükellefi olanlar haricinde işletmesiyle ilgili fiili ya da kaydi envanter yapılabilen ticari, sınai, zirai, serbest meslek faaliyeti kapsamında gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin standartlara uygun ulusal markeri bulunan (I) sayılı listedeki malları belgesiz bir şekilde bulundurduğunun tespit edilmesi halinde de özel tüketim vergisinin tahsilinin güvence altına alınması gerekmektedir.
Dolayısıyla, fiili veya kaydi envanter sırasında, belgesiz akaryakıt bulundurduğu tespit edilen dağıtıcı, akaryakıt bayii ya da diğer gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri adına verilecek süre içinde alış belgelerini ibraz etmemeleri halinde özel tüketim vergisi tarhiyatı yapılabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu kapsamda, Danıştay Yedinci Dairesinin yukarıda yer verilen kararının dayandığı aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar kararının bozulması gerekmektedir. 
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1-Davalının temyiz isteminin KABULÜNE,
2-... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3-Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına, 
26/02/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2024/393, Karar No: 2025/70, Tarih: 26.02.2025

"İçtihat Metni"
                       T.C.
	D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas   No : 2024/393
Karar No : 2025/70
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Defterdarlığı - ...(... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU:... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına, kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca edinilen bağımsız bölümlerin satışından ticari kazanç elde ettiği ve bu kazancını beyan dışı bıraktığından bahisle sevk edildiği takdir komisyonunca takdir edilen matrahlar üzerinden re'sen tarh edilen 2010 yılına ilişkin gelir vergisi, aynı yılın Ocak-Mart, Nisan-Haziran, Temmuz-Eylül dönemlerine ilişkin geçici vergiler ile vergilerin bir katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.
...Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
Ticari bir organizasyon ve devamlılık olmaksızın sahip olunan arsa için düzenlenen kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca inşa edilen bağımsız bölümlerin satılmasından kazanç elde edilmesi ticari nitelik arz etmeyeceğinden, tarh edilen vergilerde ve kesilen cezalarda hukuka uygunluk görülmemiştir.
Vergi mahkemesi bu gerekçeyle dava konusu vergi ve cezaları kaldırmıştır.
Davalının istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:...sayılı kararı:
Vergi Dava Dairesi, Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istemi reddetmiştir.
Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 03/03/2021 tarih ve E:2018/3649, K:2021/1411 sayılı kararı:
Uyuşmazlıkta, kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca edinilen on üç adet gayrimenkulün 2009 yılından itibaren farklı tarihlerde farklı kişilere satılması, satışların devamlılığını gösterdiğinden ticari nitelik arz etmektedir. Dolayısıyla söz konusu taşınmazların satışından elde edilen gelirin ticari kazanç olarak vergilendirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu durumda, vergi dava dairesince vergilendirmeye esas alınan matrahın hukuka uygun olup olmadığı hususunda değerlendirme yapılmak suretiyle yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, yeniden verilecek kararda geçici vergiler yönünden ayrıca değerlendirme yapılacağı tabiidir.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
Bozma kararına uyduğunu belirten ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:

Bu durumda, vergi dava dairesince vergilendirmeye esas alınan matrahın hukuka uygun olup olmadığı hususunda değerlendirme yapılmak suretiyle yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, yeniden verilecek kararda geçici vergiler yönünden ayrıca değerlendirme yapılacağı tabiidir.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
Bozma kararına uyduğunu belirten ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 2. maddesi ile gerçek gelirin vergilendirilmesi ilkesinin benimsenmesinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 134. maddesinde vergi incelemesiyle, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunun araştırılması, saptanması ve sağlanmasının amaçlandığının kurala bağlanmasının karşısında, matrahın re'sen takdir yoluyla belirlenmesi gereken hallerde dahi gerçek gelire en yakın geliri araştırmaya ve tespite yönelmenin zorunlu olduğu açıktır.
Buna göre, gelir vergisi matrahının gerçek ya da gerçeğe en yakın biçimde tespit edilebilmesi için gelirin hesaplanabilmesi açısından gerekli olan unsurların (alım, satım, diğer maliyet ve gider kalemi) tutarlarının mümkün olduğu ölçüde doğru tespiti zorunludur.
Uyuşmazlıkta, 2010 yılında satılan sekiz dairenin maliyet bedelinin müteahhit firma nezdinde yapılan karşıt inceleme neticesinde saptandığı belirtilmiştir. Ancak, müteahhit firma tarafından altı daire için maliyet faturası düzenlenmiştir. Maliyet faturası düzenlenmeyen iki daire için de diğer daireler için düzenlenen fatura tutarı maliyet bedeli olarak kabul edilmiştir. Dolayısıyla, söz konusu iki dairenin maliyet bedeli kesin olarak belirlenmemiştir. Aksine diğer daireler için düzenlenen faturalardaki tutarlar bu iki daireye de teşmil edilmiştir.
	Öte yandan, davacının alım ve satım faaliyetini yürütürken katlandığı giderler (tapu masrafları vs.) ve diğer maliyet unsurları ile ilgili olarak da herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmamıştır.
Bu durumda, satılan her bir dairenin maliyet bedeli 40.000,00 TL kabul edilmek suretiyle sekiz daire için belirlenen 320.000,00 TL maliyet bedelinin, alıcıların ifadelerine göre belirlenen satış bedelinden düşülmesi suretiyle takdir edilen matrah esas alınarak tarh edilen vergilerde ve kesilen cezalarda hukuka uygunluk görülmemiştir.
Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle istinaf istemini reddetmiştir.
Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2022/1641, K:2023/2982 sayılı kararı:
Bilindiği üzere, ticari kazanç, arsanın kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile müteahhide teslimi ile değil müteahhit tarafından bağımsız bölümlerin, yani konut veya iş yerlerinin tesliminden sonra her bir bağımsız bölümün satışıyla ortaya çıkan bir sonuçtur.

Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle istinaf istemini reddetmiştir.
Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2022/1641, K:2023/2982 sayılı kararı:
Bilindiği üzere, ticari kazanç, arsanın kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile müteahhide teslimi ile değil müteahhit tarafından bağımsız bölümlerin, yani konut veya iş yerlerinin tesliminden sonra her bir bağımsız bölümün satışıyla ortaya çıkan bir sonuçtur.
Vergi Usul Kanunu'nun 258. ila 268. maddelerinde değerleme esasları düzenlenmiştir. Kanun'un 269. maddesinde de iktisadi işletmelere dahil gayrimenkuller ile kanuna göre gayrimenkul gibi değerlemesi yapılacak iktisadi kıymetlerin "maliyet bedeli" ölçüsü ile değerleneceği belirtilmiştir.
 Maliyet bedeliyle değerleme yapılacak olan gayrimenkul ya da gayrimenkul sayılan şeylerin bir iktisadi işletmeye dahil olması doğası gereğidir.Esasen gayrimenkullerin maliyet şekli satın alınan bedeli ifade edecektir. İnşa ve imal etmek halinde ise bunların inşa ve imal giderleri satın alınan bedeli oluşturacaktır.
Kat karşılığı inşaat yapıldığı durumlarda, inşaatın maliyet bedeli inşaatı yapan müteahhidin kendisine kalan dairelerle arsa sahibine verdiği dairelerin inşa edilmesi esnasında yaptığı harcamaların toplamından müteşekkil olacak, müteahhit açısından ise arsa sahibine verilen daireler için yapılan harcama arsa maliyet bedelini oluşturacaktır.
Dolayısıyla, nasıl ki inşaatı yapan kişinin kendisine kalan dairelerin maliyet bedeli toplam inşaat giderleri ise arsa sahibine kalan dairelerin maliyeti de müteahhidin arsa sahibine teslim ettiği daireler için yaptığı harcamalar olacaktır.
Arsa sahibine teslim olunan bağımsız bölümler için müteahhidin harcadığı toplam tutarın, dairelerin toplam metrekaresine bölünmesiyle metrekare birim fiyatının hesaplanması en tabii bir yoldur.
Arsa sahibinin müteahhide devrettiği arsa payının bedeli, müteahhidin sözleşmeye göre arsa sahibine devredeceği bağımsız bölümlerin inşası için yapmış olduğu harcamaların toplamından oluşacaktır.
Her inşaat metrekaresi için hesaplanan maliyet, bağımsız bölümler satıldıkça  metrekarelerine göre karşılaştırılarak kâr ve zarar hesaplanacaktır. Arsanın müteahhitçe arsa sahibine verilen konut ve/veya iş yerlerinin inşa-imal bedelini, dolayısıyla arsanın müteahhidi için olan maliyet bedelini değil değerleme zamanındaki maliyetini esas alarak kayıtlarına alan arsa sahibinin, kayıtlarındaki arsa maliyet bedelinin müteahhitten kendine teslim olunan konutların metrakaresine bölünmesi suretiyle metrekare birim maliyet fiyatının hesaplanıp satılan her dairenin yukarıdaki şekilde hesaplanan maliyetinin üzerindeki satış tutarlarının kazanç sayılması ve vergilendirilmesi gerekmektedir.