muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/11506, Karar No: 2024/7253, Tarih: 11.12.2024

27.05.2024 tarihli Bilirkişi Raporunda; alanın Ekolojik olarak Değerlendirilmesinde; davaya konu olan bölgenin, Bodrum-Milas Yarımadası'nın güney kesiminde ve Marmaris-Hisarönü kuzeyinde, Gökova körfezini çevreleyen, deniz kıyısından 1035 metre yüksekliğe kadar değişen, hafif engebeli, yer yer dik yarlarla şekillenmiş bir peyzaj oluşturduğu, bölgenin doğusunda Akyaka ve Gökova beldelerinin yerleştiği alüvyal ovanın en belirgin düzlüğü oluşturduğu, kuzeyde Milas-Menteşe platosu yüksek eğimle deniz kıyısına inerken, güneyde küçük akarsuların oluşturduğu düzlüklerin arasının kesikli ancak daha yumuşak bir arazi yapısına sahip olduğu, az sayıdaki karayolunun genellikle doğu-batı doğrultusunda uzandığı, bölgede yüksek yağışlı ve sıcak Akdeniz ikliminin hakim olduğu, Corine 2018 arazi örtüsü sınıflamasına göre bölgenin büyük çoğunluğu “ormanlık” ya da “sklerofil vejetasyon” (makilik) sınıfında olduğu, açıklıkların çoğunun yangın sonrası henüz rejenere olmamış ormanları yansıttığı,  davaya konu coğrafyada tarım alanlarının oldukça kısıtlı olduğu, sulu tarımın sadece Gökova ve Gökçe köyleri ile Çamlı köyü arazilerinde yapıldığı, kuru tarım alanlarının sadece kuzeyde, köylerin çevresindeki dar ve birbirinden kopuk şeritler halinde olduğu, benzer şekilde zeytinlik ve diğer Akdeniz kıyısına uygun ağaç tarımının sadece Kıransahilinde ve Akbük vadisinde yapıldığı, floristik yayınlar, Orman Genel Müdürlüğü açık kaynakları ve bilirkişi heyetince yerinde yapılan gözlemlerin, davaya konu alanın Akdeniz iklimine özgü vejetasyon tiplerinden kızılçam ormanı veya boylu maki örtüsüyle kaplı olduğunu, yer yer tarım arazilerinin ve küçük yerleşimlerin varlığını ortaya koyduğu, davaya konu olan alanlarda ve çevresinde kızılçam (Pinus brutia), kermes meşesi (Ozercus coccifera), akçakesme (Phillyrea latifolia), delice (Olea eurapea), sandal (Arbutus andrachne), sakız (Pistacia lentiscus) türlerinin baskın olduğu, bu türlere yer yer kara servi (Cupressus sempervirens), boz pırnal (Ouercus aucheri), ayıfındığı (Styrax afficinalis), funda (Erica manipuliflera), kertikefen (Genista acanthoclada), laden (Cistus spp

.) gibi türlerin katıldığı, başlıca karasal ekosistem tiplerinin; tüm bölgede yaygın kızılçam orman ekosistemi ve özellikle güney kıyısının doğusunda ve kuzey kıyısının batısında yoğunlaşan sandal ağırlıklı boylu maki ekosistemi olduğu, Akbük koyu güneyindeki yarımadada yer alan Halep çam (Pinus halepensis) meşceresinin de bölgeye özgü nadir bir özellik olduğu, taban suyu yüksek kıyı kesimlerinde ve dere boylarında kalmış saf günlük (sığla, Liguidambar orientalis) meşçereleri bölgenin bir başka karakteristiği olduğu, Akyaka güneydoğusuna bitişik “azmak” sistemi ve güneydeki ovaya taşan kıyısal sulakalanın ise sucul ekosistemler çerçevesinde ele alınabileceği, davaya konu coğrafyada gerek denizel gerek karasal ekosistemlere özgü birçok hayvan türü olduğu, bu türlerin arasında soyu küresel ölçekte tehdit altında bulunan Akdeniz fokunun (Monachus monachus) dikkat çekici olduğu, bölgedeki biyoçeşitlilik zenginliği nedeniyle davaya konu olan bölgenin tamamının Datça ve Bozburun Yarımadaları Önemli Doğa Alanı olarak tescil edildiği, yine bölgenin hemen hemen tamamının 1988 yılından bu yana Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsü altında korunduğu, sit alanı içinde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yönetilen koruma statülü bir alan olmamakla birlikte sit alanının hemen güneyinde 1 Milli Park, 2 Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bilirkişi tespitlerinin ETBAR bulgu ve sonuçları ile karşılaştırılmasından; dava konusu işlemin dayanağı olan Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu (ETBAR) incelendiğinde, raporda, yapılan ekoloji ve fauna hakkında bazı tespitlerin eksik ve hatalı oldukları, ETBAR kapsamında modifiye alanların (yani zeytinlikler, bahçeler, tarlalar) doğallığını tümüyle kaybetmiş olarak, hatta tamamının geriye dönüşümü olanaksız olarak kabul edildiği, halbuki bölgede yaygın permakültür tarımının yarı-doğal özellikler taşıdığı, ormana bitişik yerlerde bütünlüğün fazla etkilenmediği, zeytinlik ve badem bahçelerinde birçok kuş, memeli ve herpetofauna türünün yaşamlarını sürdürdüğünün araştırmalarla sabit bir gerçek olduğu, bu gibi habitatların yenilenme yeteneği ve dağal kaynak oluşturma özelliğinin hatalı olarak yok sayıldığı, bu yaklaşımla bütün kuzey kıyısının "Nitelikli Doğal Koruma Alanı” sayılmasının yanlış olduğu, Bilirkişi raporunda yer alan haritalarda görüleceği üzere, bu şekilde ayrılmış bazı kesimlerin ekosistem özellikleri ve barındırdıkları biyoçeşitlilik unsurları açısından “Kesin Korunacak Hassas Alan” niteliği taşıdıkları kanaatinde oldukları, tipiklik ve eşsizlik kriteri açısından, alanda yer alan Halep Çamı (Pinus halepensis) meşcerelerinin varlığına ETBAR çerçevesinde değinilmemiş olmasının bir eksiklik olduğu, bu meşcerelerin ülkemizde çok nadir olup genellikle Milli Park (örn. Yumurtalık) veya Tabiatı Koruma Alanı (örn

. Yumurtalık) veya Tabiatı Koruma Alanı (örn. Sırtlandağı) statüsü ile koruma altında olduğu, Günlük (sığla) meşcerelerinin de yarı-endemik, nadir ve yoğun tehdit altındaki bir ekosisteme ait olmaları nedeniyle özel olarak değerlendirilmesinin gerektiği, güney kıyısının doğu kesimlerinde Türkiye'nin en iyi gelişim gösteren karışık boylu maki vejetasyonun da yeterince vurgulanmadığı, bir diğer önemli eksikliğin, endemik türlerimizden Marmaris Semenderi'nin (Lyciasalamandra flavimembris) bölgede varlığından bahsedilmemiş olması olduğu, bu türün dünya popülasyonunun hemen hemen tamamının Marmaris ve Milas ilçelerinde yaşadığı, TUCN'e göre Tehlikede (Endangered) kategorisinde olan bu türün doğal sit sınırları içinde bulunduğu bilgisinin ETBAR'da yer almadığı, sürüngen türlerimizden bölgeden kayıtları bilinen Benekli Kaplumbağa (Emys orbicularis), Bukalemun (Chamaleo chamalean), Çukurbaşlı Yılan (Malpolon insignitus), Hatay Kertenkelesi (Phoenicolacerta İaevis), Kafkas Yılanı (Zamenis hohenackeri), Mahmızlu Yılan (Eryx jaculus), Oluklu Kertenkele (Pseudopus apodus), Sikkeli Yılan (Hemorrkhois nummifer), Şeritli Engereğin de (Montivipera xanthina) ETBAR'da almadığı, kuş türleri açısından da ETBAR'da eksikler olduğu, bölgedeki ekosistemlerin en tipik ve en yaygın türlerinin raporda bulunmadığı, coğrafyamıza yarı-endemik olan veya dünya popülasyonunun önemli bir kısmı ülkemizde bulunan Anadolu Sıvacısı (Sitta krueperi), Karaboğazlı Ötleğen (Curruca ruppelli), Kızıl Kirazkuşu (Emberiza caesia) gibi türlere hiç değinilmediğinden, ornitolojik açıdan Raporun eksik olduğu, Raporda Tablo 12'deki türlerin, bölgede üreme mi, yoksa kışlama için mi bulunduğu ayrımı yapılmadan verildiği, bölgede üredikleri bilinen Tavşancıl (Hieraaetus fasciatus), Ada Doğanı (Falco eleonorae), Küçük Kerkenez (F

. naumanni) ve Ada Martısı (Larusaudonwini) gibi nadir kuş türlerinin listede yer almadığı, puanlamada kullanılan “ulusal” kırmızı listenin (Kiziroğlu 2019) geçerliliği kalmamış bir metodoloji kullanılarak ve yanlış bilgilere dayalı bir ürün olduğu, Alaca Ağaçkakan (Dendrocopos syriacus), Katmışbülbülü (Cettia cetti), Kaya Sıvacısı (Sitta nexmayer), Florya (Chloris ehloris) gibi yaygın ve sayıca bol birçok türe anlaşılmaz bir şekilde yüksek tehdit sınıfları verilmesinin yanlış olduğu, bu gibi hatalardan bir yere hangi sit kategorisinin uygun olduğunu belirleyen yöntemin etkilendiği, memeli türlerinin diğer canlı gruplarına göre daha doğru ve eksiksiz değerlendirildiği, Doğal sit statülerine sahip alanların sınırlarında yapılan değişikliklerin değerlendirilmesi bakımından; mevzuatta kesin korunacak hassas alan ve nitelikli doğal koruma alanı statüleri arasında tarım, turizm ve “zaruri” altyapı gibi faaliyet farklarının belirgin olduğu,  turizm baskısının yüksek olduğu bu bölgede de bu potansiyelin doğa aleyhine bir kullanıma yol açabileceği, dolayısıyla davaya konu olan statü değişikliğinin, genel olarak korunması hedeflenen biyoçeşitlilik unsurlarına ve doğal peyzaja zarar vereceğinin öngörülebileceği, Raporda bölgenin ekolojik bütünlüğü, ekosistemin hassasiyeti ve nadir/tehlikede biyoçeşitlilik unsurları dikkate alınarak statü değişikliğinin olumsuz etkilerinin parça parça ele alındığı; 1. Akyaka İskele mahallesinden başlayarak batıya doğnu ilk SKKA'ya kadar uzanan 8 km'lik kıyı şeridi için; Bölgede gidiş geliş iki şeritlik bir asfalt yol dışında tek altyapı tesisinin yat çekek yeri olduğu,  aralıklarla günübirlik kullanıma açık 5-6 plaj ve kamp yerinin mevcut olduğu, şahıs malı birkaç zeytinliğin mevcut olduğu, denetimsiz gelişmenin kötü bir örneğinin bu alanda görülebildiği, kesin korunacak hassas alan sınırının yolun kuzeyine çekildiği, ancak günübirlik kullanım alanları arasında kalan birçok kesimde ormanın denize kadar indiği, Kıyı Kanuna aykırı yapılaşma riskinin yanısıra peyzaj bütünlüğünü bozan uygulamalardan kaçınmak adına raporda gösterilen kesimlerde kesin korunacak hassas alan sınırının (KKHA) güneye eski sit sınırına indirilmesinin uygun olacağı, Kıransahili'nden batıya doğru Ören'e kadar uzanan 18 km'lik kıyı şeridi için; Tamamı nitelikli doğal koruma alanına (NDKA) dönüştürülmüş bu kesimde devlet ormanı olarak tescil edilmiş geniş doğal alanlar, denize dik inen yarlar ve nadir Halep çamı ekosistemi bulunduğu, koruma dışında kullanımı mümkün olmayan ve herhangi şahıs malı ya da altyapı bulundurmayan kesimlerin KKHA statüsünde kalması gerektiği, 3

. Akyaka beldesinden güneye Gökçe köye doğru uzanan sahil bandı ve hemen doğusundaki sulak alan için; her ne kadar azmak ve sazlık alan nadir bir doğal ekosistem oluştursa da, arazinin çoğunun şahıs malı olması, sahilde uzun yıllardır deniz sporlarına yönelik turizm aktivitesi yürütülmesi nedeniyle bu alanın NDKA'ya dönüştürülmesinin uygun olduğu, sulak alanın en azından Mahalli Önemi Haiz Sulak Alan olarak tescil edilmesi ve sahildeki aşırı yapılaşmanın denetim altına alınması gibi diğer yasal koruma önlemleri ile bu statüde korunmasının olanak dahilinde olduğu, 4. Gökova Körfezi'nin güneyinde Gökçe köyden Ayın Koyu'na kadar olan 21 km'lik kesim için; birkaç küçük yerleşim yeri dışında tamamının orman arazisi olduğu, Türkiye'nin belki en iyi gelişmiş boylu makiliklerini ve yöreye özgü nadir canlı türlerini barındıran, insan etkisi minimal, bakir kıyılara ve adacıklara sahip bu kesimin NDKA statüsüne dönüştürülmesinin bilimsel bir gerekçesinin görülmediği, bu geniş alanın en azından kıyıdan içeri doğru 6-7 km'lik kesiminin KKHA statüsüne geri kavuşturulması gerektiği ancak Çamlı köyü kuzeyinde tarım alanı ve sığlıkların, arkeolojik sit statüsündeki Sedir Adası'nın ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Konukevi çevresi ve Okluk Koyu'nun statüsünün NDKA olarak kalmasında sakınca olmadığı, önerilen statülere bilirkişi raporunda yer verildiği, davaya konu işlemlerin diğer alanlar için belirlediği sit statülerinde ekoloji ve fauna açısından herhangi bir hata veya değişiklik gereği görülmediği, ETBAR kapsamında sınırlar belirlenirken karayolunun veya geçmişte mevzuata uygun yapıların varlığının, o alanın “modifiye alan” olarak nitelenmesine yol açtığının anlaşıldığı, ancak bu tip insan yapısı unsurların, her zaman veya başlı başına KKHA statüsünün kaybına yol açmayacağı, bölgedeki karayolunun gidiş geliş olmak üzere sadece iki şeritten oluştuğu, yoğun trafik hareketleri görülmediği, çevresinin ormanla çevrili olması nedeniyle peyzaj veya ekolojik bütünlüğü bozan bir nitelik göstermediği, benzer biçimde aşırı büyük yer tutmayan tapulu zeytinliklerin de (zeytinin atası delice yerel bir maki unsuru olduğu için) orman ve maki ekosistemini olumsuz etkilemeyeceği, gerek önceki yıllarda 1

. Derece Doğal Sit olarak tescil edilmiş kesimlerde, gerek davaya konu işlem sonucu en üst koruma statüsüne sahip kesimlerde bu tip insan eliyle oluşturulmuş unsurların olduğu, dolayısıyla ETBAR kapsamında NDKA olarak belirlenen birçok kesimin KKHA statüsü almasında sakınca olmadığı, KKHA ve NDKA ortak sınırlarının geçtiği birçok kesimde bitki örtüsü, eğim, arazi kullanımı, vb açılardan herhangi bir fark görülmediği, bu saptamaların, sınırın, yer yer rastlantısal biçimde geçirildiği izlenimi yarattığı, ayrıca %70'leri bulan eğime sahip, hiçbir insan faaliyeti mümkün olmayacak, yabanıl kıyı yarlarının NDKA olarak önerilmesi ve tescillenmesinin bilimsel açıdan anlaşılamadığı, davaya konu coğrafyanın %80'den fazlasının orman alanı olduğu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca ilk onaması 2011 yılında yapılmış olan 1/100.000 ölçekli Aydın Muğla Çevre Düzeni Planında da orman alanı olarak plana işlendiği ve korunarak sürdürülmesinin güvence altına alındığı, değişiklik ile mevcut orman, maki ve sulak alanlar için doğal yapının bütünlüğünün ve sürekliliğinin dikkate alınmadığı, ETBAR'da yer alan birçok canlı grubu için eksik ve yer yer hatalı olduğu, sınır ve statü tespitinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği değerlendirmesi yapılmıştır.

Alanın Floristik olarak değerlendirilmesinde; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının, biyolojik, ekolojik ve arkeolojik varlıkların koruması amaçlı yaptırılan raporlamalarda çevreyi ilgilendiren bütün ilgili kurumlara yer vermesi gerektiği, alanın neredeyse %80'ninin orman ve maki alanı olmasına rağmen, ETBAR'da Orman Mühendisinin bulunmamasının eksiklik olduğu, ülkemizde endemik olmamakla beraber dar yayılışlı sadece Yumurtalık ve Karataş (Adana) sahillerinde yetişen Halep çamının (Pinus halepensis) dava konusu olan alanda üç farklı bölgede orman oluşturduğu, hatta bu alanlardaki orman varlığının Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü tarafından tohum üretim sahası olarak kullanıldığı, alan içerisinde kızılçamların arasında seyrek olarak yer alan ülkemizde endemik olmamakla beraber dar yayılışlı fıstık çamına (Pinus pinea) ve güneybatı anadolu sahillerine yakın alanlarda bölgesel anlamda endemik su basar ormanlar oluşturan sığla ağacı (Liguidambar orientalis) türüne yer verilmediği, bu türün Akyaka Azmak alanının batısında orman oluşturduğu, ETBAR'ın alana farklı vejetasyon dönemlerinde birer defa gidilse de, alanın florası ve faunasını tam olarak yansıttığının söylenemeyeceği, zira bölgenin değişik alanlarında yaptırılan kariyer çalışmalarında, alanların daha dar olmasına karşılık özellikle flora elemanlarını daha fazla olduğunun görülebileceği,  bu nedenle bu tip çalışmalarda, araştırma süresinin en azından 6 vejetasyon dönemini içerecek şekilde ihalelere çıkılması gerektiği, sadece Muğla ili, Milas ve Marmaris ilçelerinde dağılış gösteren dar endemik Fritillaria milasense ve Firitillaria muglae türlerinin raporda yer almadığı, sadece bu iki taksonun dahi bu alanların kesin korunacak hassas alan olarak tescillenmesi için yeterli olduğu, hem ülkemizde hem de dünyada en fazla türle temsil edilen geven (Astragalus) türlerinden bir tanesine dahi yer verilmediği, bunun gibi eksikliklerin çalışmanın hızlı, sınırlı ve gerekli araştırıcıların dahil edilmeden yapıldığını gösterdiği, davaya konu olan Gökova ve çevresinin, vejetasyon açısından “klimaks” doygunluğa ulaşmış maki vejetasyonundan oluştuğu, alanın hâkim bitkilerinin Pinus brutia, Owercus coccifera-Olea europaea, Inula heterolepis olduğu, su çıkış ve toplanma havzalarında (Azmak) Phragmites australis-Juncus heldrichianus, tatlısu-deniz birleşim bölgelerinde Halocneumum sirabilaceum-Halimione portulaccides olduğu, floristik açıdan alanda, Sideritis albiflora, Hypericum  avicularifollum subsp avucularifollumun var olduğu, albiflorum, Campanıla hegielia, Verbascum propontideum, Pklomis Iycia, Ouercus aucheri gibi endemik bitkilerin yanı sıra, ülkemizde çok dar bir alanda (Adana/ Yumurtalık-Karataş) bilinen Pinus halepensis, Cyclamen hederifolium, Narcisus serotinus gibi dar dağılışlı bitkiler bulunduğu, yine ülkemizde dar dağılışı olan ve orman oluşturan (subasar/longoz) Ligwidambar orientalis relikt endemik türünün bulunduğu, literatür bilgileri dahi olsa listeye

subsp avucularifollumun var olduğu, albiflorum, Campanıla hegielia, Verbascum propontideum, Pklomis Iycia, Ouercus aucheri gibi endemik bitkilerin yanı sıra, ülkemizde çok dar bir alanda (Adana/ Yumurtalık-Karataş) bilinen Pinus halepensis, Cyclamen hederifolium, Narcisus serotinus gibi dar dağılışlı bitkiler bulunduğu, yine ülkemizde dar dağılışı olan ve orman oluşturan (subasar/longoz) Ligwidambar orientalis relikt endemik türünün bulunduğu, literatür bilgileri dahi olsa listeye Fritillaria milasense ve Firitillaria muglae türlerinin de ilave edilmesi gerektiği, 2016 yılında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce hazırlatılan raporda, 171 bitki türü tespit edildiği ve bunlardan 8'inin endemik, 2'sinin endemik olmayan ama nadir yayılışlı bitki türülerinin varlığını ortaya koyduğu, keşif esnasında 26-27 Şubat 2024 tarihinde yapılan arazi değerlendirilmesinde; kızılçam ormanları içerisinde endemik olmadığı halde çok dar dağılışa sahip Pinus halepensis ve Pinus pinea, endemik ve yine dar dağılışlı Lişuidambar orientalis türlerinin (su basar ormanları) de bulunduğunun gözlemlendiği ancak bu üç taksondan da ETBAR'da bahsedilmediği, davaya konu olan bölgelerde Pinxs brutia ağırlıklı ormanların yanı sıra doygunluğa ulaşmış makiliklerin bulunduğu,  dar bir alanda Pinus halepensis ormanlarının meşcere alanları olarak değerlendirildiği, bu alanların deniz seviyesinden başlayarak 250 m'ye kadar yükseldiği, deniz seviyesine yakın alanlarda kızılçam ormanları içerisinde az da olsa fıstık çamları bulunduğu, bu alanların yer yer yerleşime açıldığı, taksonun korunması açısından mevcut durum tespit edilerek yeni yapılaşmaların önlenmesinin gerektiği, tatlı su çıkışlarında ve azmak deresi boyunca Piragmites australis ve Juncus heldreickianus türlerinin topluluklar oluşturduğu, deniz ile tatlı su karışımlarının bulunduğu alanlarda tuzlu suya dayanıklı Halfocneumum ve Halimione cinslerine ait taksonların topluluklar oluşturduğu, sörf alanı olarak kullanılan bölgenin benzer özellikleri taşımakla birlikte habitat parçalanmasına neden olarak görüldüğü, bu alandaki insan etkilerinin hem karasal hem de denizel alanların yakında etkin bir şekilde bozulacağını gösterdiği, bu alanın, ilgili Bakanlık ve Müdürlüklerce kullanımına izin verilmiş olmasının anlaşılamadığı, buraların aynı zamanda fauna elemanlarının da yaşam ve üreme alanı olduğu, alanda ilgili kurumca 2016 yılında yaptırılan alan değerlendirilmesi raporu sonucu sınırları belirlenen, “Kesin Korunacak Hassas Alan" ve Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” olarak belirlenmesinin floristik ve ekolojik bulguları desteklediğinden uygun olduğu, sonradan sınırları daraltılan alanlara bakıldığında, “Nitelikli Doğal Koruma Alanı” olarak belirtilen bütün alanların (1, 3, 4, 5, 6, 7) daha önceden de belirtildiği gibi “Kesin Korunacak Hassas Alan” olarak korunmasının, floristik ve ekolojik açıdan zorunlu olduğu, belirtilen alanlarda parçalı olarak farklı statülerde koruma

“Kesin Korunacak Hassas Alan" ve Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” olarak belirlenmesinin floristik ve ekolojik bulguları desteklediğinden uygun olduğu, sonradan sınırları daraltılan alanlara bakıldığında, “Nitelikli Doğal Koruma Alanı” olarak belirtilen bütün alanların (1, 3, 4, 5, 6, 7) daha önceden de belirtildiği gibi “Kesin Korunacak Hassas Alan” olarak korunmasının, floristik ve ekolojik açıdan zorunlu olduğu, belirtilen alanlarda parçalı olarak farklı statülerde koruma alanlarının oluşturulmasının, alandaki habitat ilişkilerini yok edeceği, alanın değerlendirilmesi yapılırken, sadece bitkisel örtüye bakılmasının yeterli olmadığı, alanın; diğer su, kara hayvanları (ormurgalı-omurgasız) ve deniz canlılarından oluşan bir bütün olduğunun unutulmaması gerektiği değerlendirilmesi yapılmıştır

Alanın Zirai açıdan değerlendirilmesi bakımından; Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, hazırlanan Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporunu hazırlayan ekipte, çalışılan alandaki tarımsal yapı ve üretimle ilgili değerlendirmeler yapacak herhangi bir uzman bulunmadığından yörede yapılan tarımsal faaliyetler hakkında nitelik ve nicelik yönünden değerlendirme yapılmadığı, bölgede yapılan incelemede hem hayvansal üretim hem de bitkisel üretim bağlamında, alanda pek çok üretici bulunduğunun görüldüğü, genelde küçük ölçekli olarak faaliyet gösterdiğinin düşünüldüğü, Gökova Doğal Sit Alanı içinde, küçük ve büyükbaş hayvan yetiştiriciliği, tarla tarımı, örtü altı ve açık alanda sebzecilik, meyvecilik tarımının yanı sıra zeytin üretiminin de yapıldığı,  tarımsal üretime ait bu faaliyetlerin (otlatma, toprak işlemeli tarım, meyvecilik, zeytin üretimi), yaklaşık olarak alanın %20,7'sine karşılık gelen 7,313 ha'lık bir sahada sürdürüldüğü, ancak dosya kapsamında, bu üretimlerle (işletme büyüklükleri, gübre-pestisit-sulama gibi) girdi kullanımları, mekanizasyon durumu vb ilgili herhangi bir bilgi bulunmadığından, dava konusu alanla ilgili alınan kararların etkilerinin ne yönde olabileceği konusunun değerlendirilemediği belirtilmiştir.

Alanın Hidrobiyolojik olarak değerlendirilmesinde; ETBAR'da, doğal sit alanında hidrobiyolojik araştırma sonucunda Doğal Sit Alanında toplam 82 denizel balık türünün belirlendiği, alanda tespit edilen 82 tür balık içerisinde 8 türün “kritik türler“ olarak değerlendirildiği, kritik derecede nesli tehlikede (CR) türler: çalışma alanında “CR” kategorisinde 1 adet türe, Sguatina sguatina (Keler)'ya rastlandığı, nesli tehlike altında (EN) olan türler kategorisinde 1 adet türe, Epinephelus marginatus (Orfoz)'a rastlanıldığı, nesli duyarlı (VU) olan türler olarak çalışma alanında “VU” kategorisinde 4 türe rastlandığı, (Carcharhinus plumbeus (Kum köpek balığı); Mustelus mustelus (Adi köpek balığı) Gymnura altavela (Kazıkuyruk) ve Labrus viridis (Lapin) tespit edildiği, ulusal ölçekte tehlike kategorisinde yer alan türlerden; kritik derecede nesli tehlike altında (R) olan türler; Mustelus mustelus (Adi köpek balığı) Gymnura altavela (Kazıkuyruk), nesli tehlike altında (EN) olan türler olarak çalışma alanında Carcharhinus plumbeus (Kum köpek balığı); Epinephelus marginatus (Orfoz) ve Mustelus mustelus (Adi köpek balığı) olarak 3 tür tespit edildiği;  nesli duyarlı (VU) olan türler olarak çalışma alanında Dentex dentex (Sinarit); Labrus viridis (Lapin); Sefaena umbra (Eşkina) olarak 3 adet türe rastlandığı; çalışma alanında içsu balıkları üzerine yapıları çalışmada Gökava Doğal Sit Alanında toplam 7 içsu balık türünün belirlendiği, tespit edilen bu balıklardan 3'ünün“Kritik tür” olduğu, Küresel Ölçekte Tehlike Kategorilerinde yer alan türler IUCN (Kırmızı Liste kriterlerine göre doğal sit alanında CR,EN, VU kategorilerinde yer alan “Nesli tehlike altında“ şeklinde değerlendirildiği, kritik derecede nesli tehlike altında (CR) olan bir türün Anguilla anguilla (Avrupa Yılan Balığı) tespit edildiği, nesli tehlike altında (EN) olan türe rastlanmadığı, nesli duyarlı (VU) olan tür olarak Cyprinus carpia (Sazan) tespit edildiği, sonuç olarak çalışma alanında sekizi deniz balığı ve üçü tatlısu balığı olmak üzere toplam 11 balık türünün “Kritik” türler olarak tespit edildiği, ayrıca Gökova Doğal Sit Alanında geniş yayılımlı endemik tür Syualius fellowesii (Tatlısu kefali) dışında endemik talısu balık türüne rastlanılmadığı, ETBAR'da Gökova Doğal Sit Alanının, Sulak Alan olarak sahiller, kumluklar, kumsallar olarak 54 ha (alanın %0,2'si) ve Nehir Ağızları ve Deltalar 90 ha (Alanın %0,3)'nü oluşturduğunun belirtildiği, keşif sırasında, alanda yapılan incelemede sulak alan olarak ..