muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/5669, Karar No: 2019/17209, Tarih: 02.10.2019

**9. Hukuk Dairesi         2019/5669 E.  ,  2019/17209 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Davacı vekili tarafından verilen 28.05.2019 havale tarihli dilekçede Dairemizin 14/06/2017 tarihli ve 2017/5414 E., ve 2017/10501 K. sayılı onama kararının maddi hataya dayalı olarak verildiği ileri sürülerek kararın ortadan kaldırılması ve hükmün bozulmasına karar verilmesi talep olunmuştur.

Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Mahkeme kararının gerekçe hüküm çelişkisi içerdiği gözden kaçırılarak karar verildiği anlaşılmakla yukarıda tarih ve numarası belirtilen ONAMA KARARININ ORTADAN KALDIRILMASINA ve hükmün aşağıdaki şekilde bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 2005 yılı Mayıs ayından itibaren davalı Şirkette tır şoförü olarak çalışmaya başladığını, hastalığı nedeniyle 05/06/2013 tarihinde hastaneye yattığını, bu arada ameliyatı yapıldığını ve 17/06/2013 tarihinde 30 gün rapor vererek taburcu edildiğini, raporlu olduğu halde Şirketçe çalıştırıldığını, 28/07/2013 tarihinde Gaziantep'ten almış olduğu yükü Mersin otoban çıkışında bulunan ... Atölyesine akşam saatlerinde getirdiğinde M. B. isimli şirket yöneticisi tarafından kendisine limana gitmesi söylendiğini, kendisi yeni yoldan geldiğini, 7-8 gündür yollarda olduğunu, istirahatlı olduğu halde çalıştığı için ameliyat yerinde iltihap oluştuğunu, o sırada iş yerinde 4-5 şoför daha bulunduğundan kendisinin mazur görülmesini söylediğinde ise M. B. herkesin içinde kendisine hitaben "sen zaten ite dönmüşsün, her topla s.... Git" diyerek hakaret ve sövmede bulunduğunu, davacının asgari ücret +700 EURO sefer primine göre çalıştığını, haftalık izinlerini de kullanmadığını, davacının Avrupa ülkelerinde iki üç gün içinde yükü teslim etmek zorunda olması nedeni ile 13 saat araç kullandığını, fazla mesai ödenmediğini, son üç sefer primi alacağı olan 2,100 EURO sefer prim alacağı ödenmediğini, son beş yıllık asgari ücret alacaklarının da ödenmediğini iddia ederek, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti genel tatil ücreti, hafta tatil ücreti, sefer primi, asgari ücret alacaklarının tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, müvekkili Şirketin davacıya borcu olmadığını, bu nedenle davayı kabul etmediklerini, davacının asgari ücretle çalıştığını, kendisine seferlerine masrafları için harcırah verildiğini, 700 EURO sefer primi hayali olup hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, hiçbir ücret alacağının bulunmadığını, davacının göstermiş olduğu tanıklar ile müvekkili şirket arasında davaların devam etmekte olduğunu, bu nedenle tanıklıklarını kabul etmediklerini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkeme, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanarak davacının, 01/06/2005-13/08/2013 tarihleri arasında davalı işyerinde tır şoförü olarak çalıştığı, ancak 28/07/2013 tarihine kadar davalı işyerinde çalıştığının bildirildiği, iş sözleşmesinin şirket yetkilisi tarafından kendisine hakaret ederek sonlandırıldığının tanıklarca ifade edildiği, bu durumda davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar vekilleri temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının tüm davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 298/2. fıkrasında gerekçeli kararın, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamayacağı kural altına alınmıştır.

Mahkemenin karar gerekçesinde hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının “32,696,81 TL asgari ücret alacağına hak kazandığını belirlemiştir.” açıklanmasına ve davacı tarafça da bu miktarın talep edilmesine rağmen, bu alacağın 696,84 TL. olarak hüküm altına alınması, gerekçe ile hüküm arasında çelişki oluşturmuştur. Ücret alacağı açısından gerekçe hüküm çelişkisi içeren kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine 02.10.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/23415, Karar No: 2016/665, Tarih: 21.01.2016

**15. Ceza Dairesi         2013/23415 E.  ,  2016/665 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 15 - 2012/78197

İNCELENEN KARARIN;

MAHKEMESİ : Ankara 23. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 07/12/2011

NUMARASI : 2010/592, 2011/1057

SANIKLAR : B.. Ç.., N.. Ç..

SUÇ : Dolandırıcılık

Dolandırıcılık suçundan, sanıkların mahkûmiyetine ilişkin hükümler, sanıklar tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Katılan F.. Ç..'in, 23.03.2010 tarihli, Posta gazetesinde bulunan, 1987 model, Doğan aracın 2.200 TL'ye satılık olduğu yönündeki ilamı görmesi üzerine ilanda bulunan cep telefonunu arayarak sanıklardan Nurettin ile, aracı görmek amacıyla, eniştesi olan tanık Ersoy Seven ile birlikte sanık Nurettin tarafından verilen adrese giderek sanıklar ile buluştuğu suça konu aracı beğenmesi nedeniyle, sanık Nurettin'e, 300 TL kapora verip, sanıklarla ertesi gün noter satışından sonra paranın geri kalanının verilmesi hususunda anlaştıkları, ertesi gün sanıklarla tek başına buluşan katılanın, 1.500 TL'yi sanıklara verdiği, daha sonra sanık N.. Ç..'ın, aracın ruhsatı ile ilgili sıkıntılar olduğunu söyleyerek ruhsatını sonra vereceğini söyleyip, aracı katılan Fatih'e teslim ettiği, birkaç gün sonra sanık N.. Ç..'ın yeniden katılanı arayarak, aracın sızdırmazlık raporu olmadığı, bu nedenle mühendisin gelip rapor için arabayı alacağını söyleyerek arabayı istediği, bu nedenle katılanın, suça konu aracı, sızdırmazlık raporu düzenlenmesi için sanıklara teslim ettiği, ayrıca istenmesi üzerine 300 TL daha verdiği, ertesi gün sanıkların tekrar katılanı arayarak aracın işinin bitmediğini, araç sahibinin arabayı sattıklarına dair belge göstermeleri gerektiğini belirterek katılandan 2.100 TL'lik senet aldıkları sonrasında ortadan kayboldukları anlaşıldığından, eylemlerinin dolandırıcılık suçunu oluşturduğuna dair mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tekerrüre esas mahkumiyeti bulunan sanıklar hakkında 5237 sayılı TCK'nun 58. maddesinin uygulanmaması aleyhe temyiz bulunmadığından; kasten işlemiş oldukları suçtan dolayı hapis cezasına mahkumiyetlerinin kanuni sonucu olarak, haklarında 5237 sayılı TCK'nun 53. maddesinde belirtilen hak yoksunluklarının uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi infaz sırasında dikkate alınabileceğinden bozma sebebi yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanıkların, herhangi bir gerekçeye dayanmayan temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 21.01.2016 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1995, Karar No: 2018/5765, Tarih: 04.06.2018

**12. Hukuk Dairesi         2017/1995 E.  ,  2018/5765 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Alacaklı tarafından genel haciz yolu ile ilamsız icra takibine başlandığı, örnek 7 numaralı ödeme emrinin tebliği üzerine, borçlunun yasal sürede icra dairesine verdiği dilekçe ile icra müdürlüğünün yetkisine ve ana para borcuna kısmen itiraz ettiği, alacaklının, borçlunun itirazı ile duran takibin devamını sağlamak amacıyla itirazın kaldırılması ile birlikte tazminat istemiyle icra mahkemesine başvurduğu,mahkemece, itiraz edilen borç miktarının belirtilmediği ve akdi ilişkiye itiraz edilmediği gerekçesiyle istemin kabulü ile icra takibine itirazın kaldırılmasına, borçlu aleyhine tazminata hükmedildiği görülmektedir.

İİK'nun 62/4. maddesinde; "Borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermesi lazımdır. Aksi takdirde itiraz edilmemiş sayılır" hükmü yer almakta olup, bu hükme göre, borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun, hangi kısma itiraz ettiğini ve miktarını açıkça belirtmesi gerekmektedir.

Somut olayda,borçlunun, icra dosyasına sunduğu “ana para borcuna karşı kısmi itirazımız” başlıklı itiraz dilekçesinin 2.numaralı bendinde yer alan; “ ...müvekkil şirketin, takip alacaklısına takip dayanağı olan fatura bedeli kadar borcu yoktur. Takip alacaklısı faturada yazılı bedel kadar iş ve hizmet yapmamıştır. Fatura bedelinin büyük bir kısmı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin....tünel açma işi ile ilgilidir. Takip dayanağı fatura bedelinin İnovasyon ....Şirketi ile ilgili kısmının .... borçlu şirket adına tanzim edilen faturaya eklenmiştir....takibin durdurulmasını...”şeklindeki beyan, borca kısmi itiraz niteliğinde olup, İİK'nun 62/4. maddesi gereğince itiraz edilen kısmın miktarı açıkça gösterilmediğinden, borca yönelik bu kısmi itirazın geçersiz olduğu mahkemenin de kabulündedir. Bu durumda, ana para borcuna kısmi itiraz geçerli bir itiraz olarak kabul edilemeyeceğinden, bir başka anlatımla borçlu itiraz etmemiş sayılacağından icra inkar tazminatına da hükmedilmesi mümkün değildir.

Öte yandan; İİK'nun 68/son maddesinin ilk cümlesinde; "İtirazın kaldırılması talebinin esasa ilişkin nedenlerle kabulü halinde borçlu, talebin aynı nedenlerle reddi halinde ise alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine %20' den az olmamak üzere tazminata mahkum edilir" hükmüne yer verilmiştir.

Borçlunun, icra müdürlüğünün yetkisine itirazı, esasa ilişkin itiraz niteliğinde olmadığından, alacaklının yetki itirazının kaldırılması talebinin kabulü halinde borçlu tazminatla sorumlu tutulamaz.

Öte yandan; İİK'nun 68/son maddesinin ilk cümlesinde; "İtirazın kaldırılması talebinin esasa ilişkin nedenlerle kabulü halinde borçlu, talebin aynı nedenlerle reddi halinde ise alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine %20' den az olmamak üzere tazminata mahkum edilir" hükmüne yer verilmiştir.

Borçlunun, icra müdürlüğünün yetkisine itirazı, esasa ilişkin itiraz niteliğinde olmadığından, alacaklının yetki itirazının kaldırılması talebinin kabulü halinde borçlu tazminatla sorumlu tutulamaz.

O halde, mahkemece, İİK'nun 62/4. maddesi ve İİK'nun 68. maddesinin son fıkrası uyarınca borçlu aleyhine tazminata hükmedilmesi isabetsiz olup, kararın belirtilen nedenlerle bozulması gerekir ise de, anılan yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını zorunlu kılmadığından hükmün düzeltilerek onanması gerekmiştir.

SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Nevşehir İcra Hukuk Mahkemesi'nin 08/10/2015 tarih ve 2014/309 E. - 2015/98 K. sayılı kararının hüküm bölümünün tazminata ilişkin (2) no’lu bendinin karar metninden tamamen çıkarılmasına, kararın düzeltilmiş bu şekliyle İİK'nun 366. ve HUMK’nun 438. maddeleri uyarınca (ONANMASINA), mahkeme kararı düzeltilerek onandığından harç alınmasına yer olmadığına, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04/06/2018 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

(M)

Üye Dr. ...'in Karşı Oy Yazısı :

Genel haciz yolu ile ilamsız icra takibinde borçlu ödeme emrinin tebliği üzerine süresinde icra dairesine itiraz etmiş ve bu itirazı kısmi ise, İİK'nun 62/4. maddesine göre itiraz ettiği kısmı açıkça göstermesi gereklidir. Aksi halde itiraz edilmemiş sayılır.

Somut olayda da borçlu kısmi itirazında, itiraz ettiği kısmı göstermemiştir. Alacaklının icra mahkemesinden itirazın kaldırılması ve tazminat (kötüniyet) talebinde bulunduğu görülmektedir. İcra mahkemesince geçerli bir itiraz olmadığından, bu nedenle itirazın kaldırılmasında hukuki yarar bulunmadığı için istemin reddine karar verilmesi ve şartları oluşmadığı için alacaklı lehine tazminata hükmetmemesi gerekirken, itirazın kaldırılmasına ve borçlu aleyhine tazminata hükmettiği görülmektedir. Kararın bu nedenle bozulması gerekirken, temyiz konusu kararın tazminatla ilgili kısmının çıkarılarak kararın düzeltilmiş hali ile onanması yönündeki Dairemiz sayın çoğunluğunun görüşüne katılamıyorum. 04/06/2018
Yargıtay — Esas No: 2021/10316, Karar No: 2022/3102, Tarih: 07.03.2022

**10. Hukuk Dairesi         2021/10316 E.  ,  2022/3102 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

İlk DereceMahkemesi : Afşin İş Mahkemesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalılar tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı Kurum, 10.02.2011 tarihli iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan peşin değerli gelir nedeniyle oluşan kurum zararının rücuan tahsilini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı ...Teknik Elk. Mad. Tur. San. Tic. A.Ş. vekili; haksız ve yasal dayanaktan yoksun olan davanın reddini, davalı ...Ş. vekili; diğer davalı şirketle hizmet alım ihalesi yapıldığı, EÜAŞ açısından davanın taraf ve husumet yokluğu nedeniyle reddini, davanın esasına girilmesi halinde davanın reddini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Davalı ...Ş. asıl işveren, ... Teknik Elk. Mad. Tur. San. Tic. A.Ş. alt işveren ve her iki şirket de iş kazasının meydana gelmesinde %50’şer kusurlu kabul edilerek;

“Davanın kabulü ile

161.957,62 TL ilk peşin sermaye değer tutarının tahsis ve onay tarihi olan 30/09/2011'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine” karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

“Davalı vekillerinin istinaf başvurularının, HMK'nin 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine” karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı ...Ş. vekili; meydana gelen kazanın doğal afet olduğu, EÜAŞ’ın kazanın bir kusurunun bulunmadığı, diğer davalı ile aralarında asıl-alt işverenlik ilişkisi bulunnmayıp anahtar teslimi niteliğinde bir iş olduğu, szöleşmelere göre de meydana gelen kazalardan diğer davalının sorumlu olduğu, kurumun ancak kusurları oranında rücu edebileceği, ölenin kusurunun değerlendirilmediği, EÜAŞ’ın devlet teşekkülü olup davacı kuruma zaten iş kazaları ve meslek hastalıkları primi ödediği, davalı ... Teknik Elk. Mad. Tur. San. Tic. A.Ş. vekili özetle; idarenin yükümlülükleri de kendilerine yüklenerek kusur atfedildiği, kusurun EÜAŞ’a ait olduğu, zira EÜAŞ tarafından herhangi bir tehlikeli durum tespitinin yapılmadığı, taahhütlerini fazlasıyla yerine getirdikleri, belirlenenden fazla drenaj yapıldığı ve sair gerekçelerle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

1- Dava, 10.02.2011 tarihli iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan peşin sermaye değerli gelirin rücuan tahsili istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı 5510 sayılı yasanın 21. maddesidir.

5510 sayılı Kanun'un 21. maddesinin 1. fıkrasında, iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir davranışı sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamının, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirileceği belirtilmiştir.

Rücu davaları, kusur sorumluluğuna dayanmakta olup, iş kazasında kusuru olanlar davacı Kurumun rücu alacağından kusurları karşılığında sorumludur. Kusurun belirlenmesinde ise; zararlandırıcı sigorta olayının ne şekilde oluştuğunun, dosya içeriğindeki tüm deliller taktir olunarak belirlenmesi ve kabul edilen maddi olgular doğrultusunda, konusunda uzman sayılacak kişilerden oluşturulacak bilirkişi heyetinden, aynı olay nedeni ile daha önce açılmış ve kesinleşmiş tazminat ve ceza davaları varsa, bu davalardaki kusur raporları ile çelişki oluşturmayacak şekilde kusur oran ve aidiyeti konusunda rapor alınması gereklidir. Kusur durumu saptanırken, iş güvenliği mevzuatına göre hangi önlemlerin alınması gerektiğinin, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığını ve alınmış önlemlere sigortalı işçinin uyup uymadığının, 5510 sayılı Kanunun 21. maddesi, 4857 sayılı Kanunun 77. maddesi, İşçi sağlığı ve iş Güvenliği Tüzüğü hükümleri çerçevesinde değerlendirilerek belirlenmesi gerekir.

Öte yandan, 5510 sayılı Kanunun 12. maddesi hükmüne göre aracı, bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişidir.

Asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığı için öncelikle, işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına devredilen iş dolayısıyla sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.

İşin belirli bir bölümünde değil de, tamamının bir bütün halinde, ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş, ya da işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş, ya da işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Asıl işveren ile alt işveren arasında yapılan sözleşme ile iş kazası veya meslek hastalığına bağlı sorumluluğun alt işverene ait olduğunun kararlaştırılması ya da anahtar teslim iş olduğu ibaresinin konulmuş olması; bu sözleşmenin tarafı olmayan Kurumu bağlamaz.

İşin bütünü başka bir işverene bırakıldığında, madde anlamında bir alt işverenlik, dolayısıyla dayanışmalı sorumluluk söz konusu olmayacaktır. Benzer şekilde, işveren kendisi sigortalı çalıştırmaksızın işi bölerek, ihale suretiyle farklı kişilere vermişse, iş sahibi (ihale makamı), asıl işveren olmayacağından, alt-asıl işveren ilişkisi de bulunmayacaktır. Burada önemli olan yön “devir” olgusudur. Devirden amaçlanan, yapılmakta olan işin, bölüm ve eklentilerinden tamamen bağımsız bir sonuç elde etmeye yönelik, işi alana bağımsız bir işveren kimliği kazandıracak bir işin devridir. Diğer iş yerlerinde sigortalı çalıştırması nedeniyle “işveren” sıfatına sahip olan kişi, devredilen iş dolayısıyla işverenlik sıfatına sahip olmadığı için asıl işveren olarak sorumlu tutulamayacaktır. Aynı şekilde, işi alan kişinin de işverenlik sıfatını, alınan işte ve o iş nedeniyle sigortalı çalıştırması sonucunda kazanmış olması aranacaktır. Alınan işte sigortalı çalıştırmayıp, tek başına işi yürüten kişi alt işveren olarak nitelendirilemeyecektir. Bu kimsenin diğer bir takım iş yerlerinde çalıştırdığı sigortalılar nedeniyle kazandığı işverenlik sıfatının sonuca etkisi ise bulunmamaktadır.

Alınan iş, işverenin asıl işinin bölüm ve eklentilerindeki işin bir kesimi veya yardımcı işler kapsamında bulunmalıdır. Diğer bir anlatımla, bir işverene ait iş yerindeki üretim sürecine, başka bir işverenin dahil olması durumunda “aracıdan” söz edilebilecektir. Asıl işverenden alınan iş, onun sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir nitelik taşımaktaysa, işi alan kimse alt işveren değil, bağımsız işveren sayılacaktır. Bu noktada belirleyici yön; yapılan işin, diğerinin yardımcı parçası olup olmadığıdır. İş yerindeki üretimle ilgili olmayan ve asıl işin tamamlayıcı niteliğinde bulunmayan bir işin üstlenilmesi durumunda aracıdan söz etme olanağı kalmayacak ve ortada iki bağımsız işveren bulunacaktır.

İşin bütünü başka bir işverene bırakıldığında, iş anahtar teslimi verildiğinde veya işveren kendi iştigal konusu olmayan bir işi kendisi sigortalı çalıştırmaksızın bölerek ihale suretiyle farklı kişilere vermişse, iş sahibi (ihale makamı) Yasanın tanımladığı anlamda asıl işveren olmayacağından, bir alt-üst işveren ilişkisi bulunmayacaktır.

İşin bütünü başka bir işverene bırakıldığında, iş anahtar teslimi verildiğinde veya işveren kendi iştigal konusu olmayan bir işi kendisi sigortalı çalıştırmaksızın bölerek ihale suretiyle farklı kişilere vermişse, iş sahibi (ihale makamı) Yasanın tanımladığı anlamda asıl işveren olmayacağından, bir alt-üst işveren ilişkisi bulunmayacaktır.

Eldeki davada; alınan kusur raporlarına istinaden EÜAŞ’ın asıl işveren,... Teknik A.Ş.’nin alt işveren olduğu ve her iki işverenin de olayda %50 kusuru olduğu, kaçınılmazlık faktörünün etkili olmadığı, şahsi kusur verilen gerçek kişilerin kusurları da işveren şirketin kusuru içinde değerlendirilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

Ancak, hem ceza davası hem de eldeki davada birden fazla bilirkişi görüşlerine başvurulmuş raporlar alınmışsa da; Kurumun rücu alacağı davalarında işverenlerin sorumlulukları belirlenirken yukarıdaki mevzuat hükümlerine uygun olarak irdeleme ve değerlendirme yapılması gerekir.

Mahkemece, tüm ihale, sözleşme ve ekleri evraklar getirtilerek davalılar arasındaki asıl-alt işveren ilişkisi, ilgili mevzuat hükümleri gözönünde bulundurularak yöntemince irdelenmeli oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

2- Kabule göre de; 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesinin 1. fıkrasında, iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir davranışı sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamının, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirileceği belirtilmiştir.

Anlaşılacağı üzere rücu alacağından sorumluluk belirlenirken, gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek (maddi) zarar karşılaştırması yapılıp düşük (az) olan tutarın kusur karşılığının hükme esas alınması gerekmektedir. Mahkemece verilen kararda ise yasa hükmüne aykırı olarak, hesaplanan gerçek zararın ilk peşin sermaye değerli gelirden düşük olmasına rağmen, peşin sermaye değerli gelir üzerinden hüküm tesisi isabetsizdir.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf istemlerinin esastan reddine dair kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.

SONUÇ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 07.03.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.