muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2020/1249, Karar No: 2024/4029, Tarih: 16.10.2024

Dava konusu Kurul kararı, 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 6102 sayılı Kanunun 88. maddesi uyarınca davalı idareye tanınan yetki kapsamında çıkarılmış olup, bağımsız denetçiler tarafından uygulanması zorunlu olan Türkiye Finansal Raporlama Standartlarına eklenmemiş, ihtiyari ve Türkiye Finansal Raporlama Standartlarından bağımsız bir uygulama getirilmiştir. Böylece, davalı idare tarafından sağlanan uygulama birliği de bozulmamıştır.
	Davacı tarafından, dava konusu Kurul kararıyla yürürlüğe koyulan standartların Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'nın 2. maddesinde güvence altına alınan laiklik ilkesine aykırı olduğu iddia edilmiştir. 
	Anayasa Mahkemesinin bir kararında, "13. Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 13., 14., 68., 81., 103., 136. ve 174. maddelerinde yer alan laiklik ilkesi ise devletin dinî inançlar karşısındaki konumunu belirleyen siyasal bir ilke olarak düzenlenmiştir. Laiklik, dini sadece bireyin iç dünyasına hapsetmemekte; onu bireysel ve kolektif kimliğin önemli bir unsuru olarak görmekte, toplumsal görünürlüğüne imkân tanımaktadır. Laik bir siyasal sistemde, dinî konulardaki bireysel tercihler ve bunların şekillendirdiği yaşam tarzları devletin müdahalesi dışında ancak koruması altındadır. Bu anlamda laiklik ilkesi, din ve vicdan özgürlüğünün güvencesidir. Öte yandan devlet, bireylerin din ve vicdan özgürlüklerini diğer bireylerin müdahalelerine karşı da korumak zorundadır. Demokratik ve laik devletin temel amaçlarından biri, toplumsal çeşitliliği koruyarak bireylerin ve toplulukların sahip oldukları inançlarıyla barış içinde bir arada yaşayabilecekleri bir hukuksal ve siyasal düzeni tesis etmektir.
	14. Farklı dinî inançlara sahip olanlar ile herhangi bir dinî inanca sahip olmayanlar laik devletin koruması altındadır. Nitekim Anayasa’nın 2. maddesinin gerekçesinde yapılan tanıma göre 'Hiçbir zaman dinsizlik anlamına gelmeyen laiklik, her ferdin istediği inanca, mezhebe sahip olabilmesi, ibadetini yapabilmesi ve dini inançlarından dolayı diğer vatandaşlardan farklı bir muameleye tabi kılınmaması anlamına gelir.' Devlet, din ve vicdan özgürlüğünün gerçekleşebileceği ortamı hazırlamak için gerekli önlemleri almak zorundadır.

15. Bu anlamda laiklik, devlete negatif ve pozitif yükümlülükler yüklemektedir. Negatif yükümlülük, bireylerin din özgürlüğüne zorunlu nedenler olmadıkça müdahale edilmemesini gerektirmektedir. Pozitif yükümlülük ise devletin din özgürlüğünün önündeki engelleri kaldırması, kişilerin inandıkları gibi yaşayabileceği uygun bir ortamı ve bunun için gerekli imkânları sağlaması ödevini beraberinde getirmektedir. Laikliğin devlete yüklediği pozitif yükümlülüğün kaynağı, Anayasa’nın 24. maddesinin yanı sıra 5. maddesidir. Anayasa’nın 5. maddesine göre devletin temel amaç ve görevlerinden biri kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır." ifadeleriyle laiklik ilkesinin Devlete pozitif ve negatif yükümlülükler yüklediği, pozitif yükümlülük kapsamında Devletin, bireylerin maddi ve manevi varlığını geliştirmesi için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. 
	Dava konusu Kurul kararlarıyla yayımlanan raporlama standartları ile 5411 sayılı Kanun uyarınca faaliyette bulunan katılım bankalarının zorunlu olanların yanında ihtiyari olarak kuruluş amaçları kapsamında faizsiz finans kuruluşlarına yatırım yapmak isteyen bireylere, bu kuruluşların faizsiz bankacılık esaslarına uygun olarak faaliyet gösterdiklerine ilişkin güvence sağlamaya yönelik bağımsız denetim raporu alabilmelerine de imkan sağlanmıştır.
	Bu itibarla, laiklik ilkesi ile din ve vicdan hürriyetinin pozitif yükümlülüğü kapsamında, bireylerin inançlarına uygun yatırım yapabilmesinin sağlandığı anlaşıldığından, davacının itirazlarının yerinde olmadığı ve 12/12/2019 tarih ve 75935942-050.01.04-[01/309] sayılı Kurul kararının davaya konu kısımlarının hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. 
KARAR SONUCU:
	Açıklanan nedenlerle;
	1.  DAVANIN REDDİNE,
	2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
	3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
	4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
	5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/10/2024 tarihinde oyçokluğuyla  karar verildi. 
(X) KARŞI OY :

3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
	4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
	5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/10/2024 tarihinde oyçokluğuyla  karar verildi. 
(X) KARŞI OY :
İslami finans kuruluşlar için yapılması uygun görülen, şer'i hükümler, muhasebe, denetim, etik değerler ve kurumsal yönetim alanında İslami kurallara uygun standartlar yayınlamak için Bahreyn merkezli, kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan İslami Finans Kurumları Muhasebe ve Denetim Örgütü (AAOIFI), 26 Şubat 1990’da Cezayir’de İslam Kalkınma Bankası, Dallah Al Baraka, Faysal Group (Dar Al Maal Al Islami), Al Rajhi Bankacılık ve Yatırım Şirketi, 3Kuveyt Finans Evi ve Albukhary Vakfı (İslami finans kuruluşları) tarafından imzalanan “Dernek Anlaşması” uyarınca kurulmuş, daha sonra 27 Mart 1991’de, Merkez bankaları ve İslami finans kuruluşları ile finans sektöründe ve bankacılıkta faaliyet gösteren 45’ten fazla ülkeden yetkili makamlar, standartlardan ve yayınlardan türetilen yönergeleri kabul etmiştir. 
Türkiye, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu olarak 19/06/2016 tarihinde İslami Finans Kurumları Muhasebe ve Denetim Örgütünün Düzenleyici Üyeleri arasında yer almış, Albaraka Türk Katılım Bankası, Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş. ve Ziraat Katılım Bankası A.Ş.’de Ortak Üyeler arasına katılmıştır.  
İslami Finans Kurumları Muhasebe ve Denetim Örgütü (AAOIFI)’nün kuruluşu ve yapısının incelenmesinden, Anayasa'nın 90/son maddesinde düzenlenen milletlerarası antlaşma niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla milletlerarası anlaşma kurallarına göre bir niteleme yapılması mümkün değildir. Ancak AAOIFI’nın yaptığı düzenlemelerin Türk iç hukuku bakımından değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

İslami Finans Kurumları Muhasebe ve Denetim Örgütü (AAOIFI)’nün kuruluşu ve yapısının incelenmesinden, Anayasa'nın 90/son maddesinde düzenlenen milletlerarası antlaşma niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla milletlerarası anlaşma kurallarına göre bir niteleme yapılması mümkün değildir. Ancak AAOIFI’nın yaptığı düzenlemelerin Türk iç hukuku bakımından değerlendirilmesi önem taşımaktadır. 
660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin amacı 1. maddesinde, “…uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarını oluşturmak ve yayımlamak, bağımsız denetimde uygulama birliğini, gerekli güveni ve kaliteyi sağlamak, denetim standartlarını belirlemek, bağımsız denetçi ve bağımsız denetim kuruluşlarını yetkilendirmek ve bunların faaliyetlerini denetlemek ve bağımsız denetim alanında kamu gözetimi yapmak yetkisini haiz Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun kuruluş, teşkilat, görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemek” olarak belirtilmiş; Kurulun görev ve yetkileri başlıklı 9/(1-a) maddesinde, “…uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarını oluşturmak ve yayımlamak”, 9/(1-c) maddesinde de, “Finansal tabloların; işletmelerin finansal durumunu, performansını ve nakit akışlarını Türkiye Muhasebe Standartları doğrultusunda gerçeğe uygun olarak sunumunu, kullanıcıların ihtiyaçlarına uygunluğunu, güvenilirliğini, şeffaflığını, karşılaştırılabilirliğini ve anlaşılabilirliğini sağlamak amacıyla, kamu yararını da gözetmek suretiyle, bilgi sistemleri denetimi dahil, uluslararası standartlarla uyumlu ulusal denetim standartlarını oluşturmak ve yayımlamak.” olduğu kurala bağlanmıştır.

02/11/2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin Genel Gerekçesinde; “Türkiye'de denetim alanında yetkili bulunan çeşitli kurumların kendi görev alanları ile ilgili olarak farklı düzenlemeler yaptığı ve bunun sonucunda dağınık bir yapının oluştuğu gözlenmektedir. Benzer tespitler, 2005 yılında Türkiye'deki muhasebe ve denetim alanındaki uygulamalar hakkında Dünya Bankası tarafından hazırlanan Standartlara ve Kanunlara Uyum Raporunda (ROSC) da açıkça dile getirilmektedir. Bağımsız denetim alanındaki bu dağınık yapı, çeşitli Kurumların mevzuatında yer alan farklı hükümler nedeniyle işletmeler nezdinde yapılan denetimlerde farklı usul ve tekniklerin uygulanması ve bir işletme adına aynı dönemde birden fazla denetim raporu düzenlenmesi sonucunu doğurmaktadır. Ayrıca bağımsız denetim alanında kamu gözetim fonksiyonunu icra edecek bir yetkili otoritenin olmaması bu alandaki uygulamaların sıhhatini de etkilemekte ve kamuoyuna bu konuda yeterince güvence vermemektedir. Bu nedenle, ülkemizde bağımsız denetim konusunda bütüncül bir hukuki yapının oluşturulabilmesi için bu konuda nihai yetki ve sorumluluğa sahip bir kuruma ihtiyaç bulunmaktadır. Bu ihtiyaca 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda yer verilmiş ve denetim standartlarının, Türkiye Denetim Standartları Kurulu kuruluncaya kadar, kamu tüzel kişiliğini haiz ve Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) ile ilişkili bir Kurul tarafından belirlenmesi ve bağımsız denetim uygulamalarına yönelik olarak bir kamu gözetim sisteminin kurulması öngörülmüştür. Ayrıca, muhasebe ve bağımsız denetim alanında atılacak adımlar Şirketler Hukuku Faslı müzakerelerinin açılması için önem arz etmektedir. Nitekim bu kapsamda oluşturulan ve Avrupa Birliği yetkililerine iletilen strateji belgesi ve müzakere pozisyon belgesinde bağımsız denetim ve kamu gözetimi alanında tek ve yetkili olarak faaliyette bulunacak Türkiye Denetim Standartları ve Kamu Gözetimi Kurumunun 2008 yılı sonuna kadar kurulmasına yönelik taahhütte bulunulmuştur…
…Avrupa Birliğinde yasal mali denetim uygulamasına 1984 tarihli 84/253/ECC sayılı 8 numaralı Direktif yön vermekteyken, muhasebe ve denetim alanında yaşanan uluslararası skandallar, Avrupa Birliğini, bu alanda daha kapsamlı bir düzenleme yapma yoluna sevk etmiştir. Bu amaçla, Revize 8 numaralı Direktif olarak bilinen 2006/43/EC sayılı Direktif kabul edilerek, 29/6/2006 tarihi itibariyle yürürlüğe konulmuş ve üye ülkelere gerekli düzenlemeleri yapabilmeleri için iki yıllık bir geçiş süresi tanınmıştır. Üye ülkelerde yasal denetim (statutory audit) konusundaki düzenlemelerin büyük ölçüde harmonizasyonunun sağlanmasını amaçlayan Direktif başlıca aşağıda yer alan hususları içermektedir:

…Üye ülkelerdeki yetkili otoriteler, Avrupa Birliğinde geçerli menkul kıymetleri ilgilendiren denetim raporlarını düzenleyen üçüncü ülke denetçi ve denetim firmalarını sicile kaydedecekler ve bunlar üye ülkenin gözetim, kamu güvencesi, soruşturma ve yaptırım uygulamalarına tabi olacaklardır. Üçüncü ülke denetim firmalarının tescil ve gözetim konusunda eş sistemlere tabi olması halinde bu uygulamalardan muafiyet sağlanacaktır. Ülkemizde ise bağımsız denetim alanında aşağıda ayrıntılarıyla açıklandığı üzere dağınık bir yapı söz konusudur. Kamu gözetimi fonksiyonunu icra edecek yetkili bir otorite ise bulunmamaktadır.” açıklamasına yer verilmiş;
660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1. maddesinin gerekçesinde ise, “Türkiye'de belirli alanları düzenlemek ve denetlemekle görevlendirilen kurum ve kurullara kendi alanlarında yapılacak finansal tablo denetimini de düzenleme yetkisi verilmiştir. İlgili kurum ve kurullara verilen bu yetki neticesinde ülkemizde bağımsız denetim alanında parçalı bir yapı oluşmuştur. Bu parçalı yapının sonucu olarak denetim standartlarının belirlenmesi ve denetim kuruluşlarının yetkilendirilmesi gibi alanlarda ilgili kurum ve kurullar arasında farklı uygulamalar gündeme gelmektedir. Diğer taraftan, Dünyada muhasebe ve denetim alanında yaşanan skandallar ülkeleri finansal denetim alanında daha sıkı tedbirler almaya sevk etmektedir. Avrupa Birliğinin 2006/43/EC sayılı Direktifi bu yönelimin somut bir örneğidir. Direktifin en belirgin özelliği, üye ülkelerin denetim alanında kalite güvence ve kamu gözetim sistemi oluşturmalarını öngörmesidir.” şeklinde açıklama yapılmıştır. 
14/02/2011 tarih ve 27846 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun Türkiye Muhasebe Standartları Kurulunun yetkisi başlıklı 88/(2). maddesinde, “Bu düzenlemeler, uygulamada birliği sağlamak ve finansal tablolara milletlerarası pazarlarda geçerlilik kazandırmak amacıyla, Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına tam uyumlu olacak şekilde, yalnız Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu tarafından belirlenir ve yayımlanır” hükmüne; 88/(3). maddesinde de, “Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, değişik işletme büyüklükleri, sektörler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için özel ve istisnai standartlar koymaya ve farklı düzenlemeler yapmaya yetkilidir. Bu standart ve düzenlemeler, Türkiye Muhasebe Standartlarının cüz’ü addolunur.” hükmüne yer verilmiştir.

Her ne kadar, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 88/(3) maddesinde yer alan, "Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, değişik işletme büyüklükleri, sektörler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için özel ve istisnai standartlar koymaya ve farklı düzenlemeler yapmaya yetkilidir. Bu standart ve düzenlemeler, Türkiye Muhasebe Standartlarının cüz’ü addolunur.” hükmünün, “istisnai standartlar koymaya ve farklı düzenlemeler yapmaya yetki” verildiği  şeklinde değerlendirilebileceği ileri sürülebilirse de kuralın gerekçesine bakıldığında, “bir taraftan Türkiye Muhasebe Standartlarının IFRS'den ayrılabileceği alanları belirlemekte, diğer taraftan da bu istisnaî standartları uygulayanların bunları dipnotlarında belirtmelerini vurgulayarak açıklığın yerine getirilmesi gereğini belirtmektedir. Ancak, hükmün tanıdığı istisnai düzenleme bazı şartlara, dolayısıyla sınırlamalara bağlıdır. Çünkü Türkiye Muhasebe Standartlarının IFRS’den ayrı bir düzenleme yapabilmesi için doğrudan doğruya ve açık bir şekilde olanak tanınmış olması gerekir. Yani IFRS duraksama yaratmayacak bir şekilde ulusal düzenlemeyi geçerli saymalıdır.” açıklaması yer almıştır. 
Kamu Gözetimi Kurumu, International Accounting Standarts Board (IASB) tarafından oluşturulan International Financial Reporting Standarts (IFRS) esas alınarak Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) yayınlayarak uygulama birliğini sağlamıştır. Bu defa dava konusu 12/12/2019 tarihli kararla İslami Finans Kuruluşlarının Muhasebe ve Denetim Örgütü'nün Faizsiz Finans Kuruluşlarının Finansal Raporlama Standartlarının Türkçe'ye çevrilerek yayımlanmak suretiyle uygulamaya konulması standart birliğinin bozulmasına neden olmuştur. 
Bu durumda, Avrupa Birliğinin 2006/43/EC sayılı Direktifinin gerekleri doğrultusunda yasal düzenleme yapıldığına yönelik Kanun'un madde ve genel gerekçesinde yer alan açıklamalar dikkate alındığında, “uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarını oluşturmak ve yayımlamak” görev ve yetkisi bulunan Kamu Gözetimi Kurumu’nun “bağımsız denetimde uygulama birliğini” sağlama amacı esas olduğundan, 660 sayılı KHK hükmü uyarınca AAOIFI’nın yaptığı düzenlemelerin iç hukukumuza aktarılarak uygulama birliğinin bozulması ve standart uyumsuzluğuna yol açılacak olması nedeniyle hukuka açıkça aykırılık taşımaktadır. 
Açıklanan nedenlerle dava konusu kararın iptal edilmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.
 
(XX) KARŞI OY :
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın; 
"Başlangıç ve kenar başlıklar" başlıklı 176. maddesinde, Anayasa'nın dayandığı temel görüş ve ilkeleri belirtmesi nedeniyle Anayasa metnine dahil olduğu ifade edilen "Başlangıç" kısmında;
"Türk Vatanı ve Milletinin ebedi varlığını ve Yüce Türk Devletinin bölünmez bütünlüğünü belirleyen bu Anayasa, Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz kahraman Atatürk’ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve onun inkılap ve ilkeleri doğrultusunda;
...

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın; 
"Başlangıç ve kenar başlıklar" başlıklı 176. maddesinde, Anayasa'nın dayandığı temel görüş ve ilkeleri belirtmesi nedeniyle Anayasa metnine dahil olduğu ifade edilen "Başlangıç" kısmında;
"Türk Vatanı ve Milletinin ebedi varlığını ve Yüce Türk Devletinin bölünmez bütünlüğünü belirleyen bu Anayasa, Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz kahraman Atatürk’ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve onun inkılap ve ilkeleri doğrultusunda;
...
Millet iradesinin mutlak üstünlüğü, egemenliğin kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ve bunu millet adına kullanmaya yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı;
....
Hiçbir faaliyetin Türk milli menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihi ve manevi değerlerinin, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılapları ve medeniyetçiliğinin karşısında korunma göremeyeceği ve laiklik ilkesinin gereği olarak kutsal din duygularının, Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı;
	...
FİKİR, İNANÇ VE KARARIYLA anlaşılmak, sözüne ve ruhuna bu yönde saygı ve mutlak sadakatle yorumlanıp uygulanmak üzere.
TÜRK MİLLETİ TARAFINDAN, demokrasiye aşık Türk evlatlarının vatan ve millet sevgisine emanet ve tevdi olunur." denilmektedir.
Yine Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın; 
"Cumhuriyetin nitelikleri" başlıklı 2. maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir." kuralına, 
"Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" başlıklı 13. maddesinde, "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz." kuralına,
"Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılmaması" başlıklı 14. maddesinde, "Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbiri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz.
Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere, Anayasayla tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz.
Bu hükümlere aykırı faaliyette bulunanlar hakkında uygulanacak müeyyideler, kanunla düzenlenir." kuralına,

Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere, Anayasayla tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz.
Bu hükümlere aykırı faaliyette bulunanlar hakkında uygulanacak müeyyideler, kanunla düzenlenir." kuralına,
"Din ve vicdan hürriyeti" başlıklı 24. maddesinin son fıkrasında, "Kimse, Devletin sosyal, ekonomik, siyasi veya hukuki temel düzenini kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma veya siyasi veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla her ne suretle olursa olsun dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz." kuralına yer verilmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde "Cumhuriyetin nitelikleri" arasında sayılan "lâiklik ilkesi", devletin bütün din ve inançlara saygılı ve eşit uzaklıkta olmasını gerektirir. Bunun sonucu olarak lâik bir devlette kurallar dini gerekler gözetilerek ya da herhangi bir dine ayrıcalık veya üstünlük tanıyacak biçimde düzenlenemez. Bu bağlamda, devletin dini olmayacağı gibi dini referanslara dayanılarak oluşturulan kuralları da olmaz.
Anayasa'nın Başlangıç'ında, "Lâiklik ilkesinin gereği kutsal din duygularının, Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı"; 14. maddesinde, "Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbirinin dil, ırk, din ve mezhep ayrımı yaratmak amacıyla  kullanılamayacağı"; 24. maddesinin son fıkrasında ise, "Kimse, devletin sosyal, ekonomik, siyasi veya hukuki temel düzenini kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma veya siyasi veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla her ne suretle olursa olsun dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz" denilerek bir bakıma lâiklik ilkesi açıklanarak bu ilkenin din ve Devlet  işlerinin birbirinden ayrı tutulması biçimindeki klâsik tanımı vurgulamıştır.
Anayasa'nın bu kurallarında belirtilen lâiklik, inanç özgürlüğüne saygıdan kaynaklanan ve dini bu özgürlüğü enginliğine bırakan bir kavram olduğundan, din  düşmanlığı, dinsizlik ya da din karşıtlığı olarak algılanamaz. Devletin farklı inançlardaki kişilere aynı yakınlıkta ya da uzaklıkta olması, bunlar arasında hiçbir ayırım yapmaması lâiklik ilkesinin gereğidir.
Dosyanın incelenmesinden; 14/12/2019 tarih ve 30978 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 12/12/2019 tarih ve 75935942-050.01.04 - [01/309], [01/310], [01/311], [01/312], [01/313], [01/314] ve [01/315] sayılı kararlarıyla, uluslararası standartlarla uyum sağlamak üzere, İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Kuruluşu tarafından yayımlanan faizsiz finans kuruluşlarının bağımsız denetimine ilişkin altı ayrı denetim standardı ile "Faizsiz Finans Kuruluşlarının Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallar"ın yayımlanmasına karar verilmiştir.