muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/4623, Karar No: 2011/8696, Tarih: 29.12.2011

**22. Hukuk Dairesi         2011/4623 E.  ,  2011/8696 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ            : Karaman İş Mahkemesi

TARİHİ : 05/05/2010

Davacı vekili; davacının 4857 sayılı yasaya tabi işçi olarak davalı .... yanında 01/08/2006 tarihinde çalışmaya başladığını, 17/12/2009 tarihinde iş akdinin feshedildiğinin bildirildiğini, davacının temizlik işçisi olarak asıl işveren davalı ...'a ait işyerinde çalıştığını, davalı ....'ın işyerinin temizlik işlerini dönem dönem farklı firmalara vermişse de alt işverenler değişmesine rağmen işyerinde çalışan işçilerde değişiklik olmadığını, davacının asıl işveren ...'a ait işyerindeki çalışmasını kesintisiz olarak devam ettirdiğini, İş Kanunun 2/son maddesine göre asıl işveren altişveren ilişkisinin muvazaalı veya kanuni sınırlamalara aykırı olduğu durumlarda altişverenin işçilerinin başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılarak işlem gördüğünü, bu nedenle davalı ....'a asıl işveren sıfatı ile husumet yöneltildiğini, ....ile diğer davalı şirket arasında devir işleminden bahsedildiği için diğer davalı şirkete husumet yöneltildiğini belirterek feshin geçersizliğine,  işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili; davacının kendilerinin işçisi olmadığını, şirketin temizlik işini ihale bittikten sonra bu işi kimin yaptığı ile ilgilenmediğini, davacı ile hukuki ve fiili hiçbir bağlantılarının bulunmadığını, müvekkili şirketin asli işinin bölünerek külliyen devrinin de söz konusu olmadığını, bu tür davalarda aranan muvazaa ilişkisinin yani ihale alıcısı firmalarla hukuki ve fiili irtibatın varlığının ispatının mümkün olmadığını, zira bu firmaların ihale şartnamesine göre ihale sonucu iş verdiğini, diğer davalı .... şirketinin dava ile ilgisinin olmadığını, bu şirketin .....'ın hisselerini elinde bulundurma imkanına sahip tüzel bir kişilik olduğunu, açılan davada gerçek hasmın ... Şti. olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, davalı .....şirketinin muvazaalı işlem yaptığı, tek işverenin bu şirket olduğu ileri sürülmüş ise de, temizlik işinin davalı şirketin yan hizmetlerinden olması ve ihale yolu ile alt işverene verilecek nitelikte bulunması, davacının  daha önceden ...'da bir çalışmasının bulunmaması nedeniyle haklarına zarar verilmesi amacıyla alt  işveren şirket nezdinde gösterildiğinin iddia edilmemesi ve alt işveren ilişkisi kurulduğunda davalı şirketin kendi personeli ile davacı işçi arasında eşitsizlik doğduğunu gösterecek herhangi bir delilin bulunmaması, yardımcı iş niteliğindeki temizlik işinin davalı şirketin denetim ve gözetimi altında altında süreklilik arzetmesi dikkate alındığında muvazaalı işlemden bahsetmenin mümkün olmayacağını, taşeronların değişmesine rağmen davacının çalışmaya devam etmesinin muvaazanın varlığı için tek başına yeterli olmayacağını, bu nedenle davalı .... şirketinin asıl işveren olup temizlik işlerini ihale ile alt işverenlere bıraktığı, davacının en son ..... Şti. de çalıştığı, bu nedenle işe iadesi davasında husumetin ancak bu şirkete yöneltilebileceği, yapılan ihalelerin muvaazalı olduğuna dair delil olmadığı, davacının ihale süresinden sonra yaklaşık 20 gün daha davalı şirkette çalışmaya devam etmesinin tek başına işlemin muvazaalı olduğunu göstermeyeceği, davalı ....'ın asıl işveren, dava dışı ......Şti. de son alt işveren olması nedeniyle altişverene karşı işe iade davası açılmadan davalı ...'a karşı işe iade davası açılamayacağı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesine göre asıl işin bir bölümünün alt işveren verilmesinde “işletmenin ve işin gereği”  ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada olması gerekir. Alt işverene verilmesi mümkün olmayan bir işin bırakılması ya da muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 6.fıkrasında açık biçimde öngörülmüştür.

4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesine göre asıl işin bir bölümünün alt işveren verilmesinde “işletmenin ve işin gereği”  ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada olması gerekir. Alt işverene verilmesi mümkün olmayan bir işin bırakılması ya da muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 6.fıkrasında açık biçimde öngörülmüştür.

Alt işveren işçisi tarafından, feshin geçersizliğine karar verilmesi istemiyle yalnızca alt işveren hakkında veya geçersizlik yahut muvazaa iddiasıyla sadece asıl işveren aleyhine açılan davalarda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayandığının belirlenmesine bağlı olarak, davalı olarak gösterilen kişinin işçinin gerçek işvereni olmadığının belirlenmesi halinde taraf sıfatı sorunu ortaya çıkmaktadır. Davanın taraf sıfatı yokluğu nedeni ile reddedilmesi halinde, gerçek işverene karşı açılacak davada işçi, çoğunlukla, işe iade davaları için öngörülen bir aylık dava açma süresini kaçırma tehlikesi ile karşılaşmaktadır. Böyle bir sonuç işçiyi mağdur edeceği gibi, bir aylık süre geçmemişse yeni bir dava açılmasını gerektirmesi nedeni ile usul ekonomisine de uygun düşmez. Gerek daha önce işe iade davalarına bakan Yargıtay 9.Hukuk Dairesince ve gerek Dairemiz tarafından davacının temsilcide yanıldığı veya taraf sıfatında maddi hataya düştüğü kabul edilmek suretiyle taraf değişikliği konusunda mülga 1086 sayılı HUMK’nın katı kuralları aşılarak sorun çözülmeye çalışılmıştır.

Ne var ki, işe iade davası asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açıldığında asıl işveren hakkında taraf sıfatı yokluğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmezken, sadece asıl işveren hakkında dava açılmışsa taraf sıfatının bulunmadığı ve taraf sıfatında yanılgı olduğunun kabulüne karar verilmesi sözü edilen çözümün çelişkisi olarak dikkat çekmiştir.

Öte yandan, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Kanunun 124.maddesinde kabul edilebilir yanılgıya dayanan iradi taraf değişikliği taleplerinin mahkemece kabul edilmesi yönünde düzenleme yapılmıştır. Ancak sözü edilen düzenlemede taraf değişikliğinin talep şartına bağlanması karşısında, hâkim tarafından bu hususta taraflara hatırlatmada bulunulması mümkün değildir. Bu nedenle talep olmadığı halde, taraf sıfatında maddi hataya düşüldüğünden söz edilmek suretiyle mahkeme kararının bozulmasına yönelik uygulamaya devam edilmesinin, kanunun belirtilen açık düzenlemesi karşısında, mümkün olmadığı görülmektedir.

Hal böyle olunca, Dairemizde yukarıda belirtilen içtihadın yeniden gözden geçirilerek değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur.

Hal böyle olunca, Dairemizde yukarıda belirtilen içtihadın yeniden gözden geçirilerek değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur.

Mahkemece verilecek hükmün etkisi bakımından mecburi dava arkadaşlığı, maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ve şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı olarak ikiye ayrılmaktadır. Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi zorunlu hallerde söz konusu olur(6100 sayılı HMK.m.59). Şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ise, kanunun özel hükümleri ve davanın niteliğinden kaynaklanan, birden fazla kişiye karşı dava açılmasının ve yürütülmesinin zorunlu olduğu hallerde oluşan dava arkadaşlığına denir(PEKCANITEZ Hakan/ATALAY Oğuz/ÖZEKES Muhammet, Medeni Usul Hukuku, 12. Bası, Ankara 2011, s.223). Şekli dava arkadaşlığı, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar arasındaki ilişkinin doğru karara bağlanmasını sağlamak için kabul edilmiştir. Bu durumda, dava konusu hukuki ilişki hakkında bütün dava arkadaşlarına yönelik tek ve aynı doğrultuda bir karar verme zorunluluğu yoktur. Ayrıca dava arkadaşlarının yaptıkları usulî işlemler birbirinden bağımsızdır.

4857 sayılı İş Kanununun 2.maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarına göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olup olmadığı veya muvazaaya dayanıp dayanmadığına yönelik re’sen yapılması gereken yargısal denetim, ilişkinin taraflarının, yani asıl işveren ve alt işverenin davada yer almalarını ve kendi hukuklarını koruyacak açıklama ve ispat haklarını zorunlu kılmaktadır. Aksince bir düşünce Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6.maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkına ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 27.maddesinde öngörülen hukuki dinlenilme hakkına aykırılık teşkil eder. Buna göre, işe iade davalarına özgü olarak, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin söz konusu olduğu davalarda, davalı taraf yönünden bir çeşit şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu kabul edilmelidir.

Görüldüğü üzere, bu çözüm tarzı hem işçi hem de işveren yönünde hukuka uygun maddî ve usûlî bakımdan her iki tarafın haklarını korumasını sağlayan bir çözümdür.

Böyle olunca, işe iade davasının yalnızca asıl işveren veya alt işveren aleyhine açılması durumunda, mahkemece, dava hemen reddedilmemeli, davalı olarak gösterilmeyen asıl işveren veya alt işverene davanın teşmili için davacı tarafa süre verilmeli, verilen süre içinde, diğer dava arkadaşına teşmil edilirse davaya devam edilmeli, aksi halde dava sıfat yokluğundan reddedilmelidir.

Böyle olunca, işe iade davasının yalnızca asıl işveren veya alt işveren aleyhine açılması durumunda, mahkemece, dava hemen reddedilmemeli, davalı olarak gösterilmeyen asıl işveren veya alt işverene davanın teşmili için davacı tarafa süre verilmeli, verilen süre içinde, diğer dava arkadaşına teşmil edilirse davaya devam edilmeli, aksi halde dava sıfat yokluğundan reddedilmelidir.

Taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esasına yönelik olarak yapılacak inceleme sonucunda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayanması nedeni ile feshin geçersizliğine yönelik karar gerçek işveren hakkında kurulmalı, geçersiz veya muvazaaya dayalı ilişkinin diğer tarafı hakkında sıfat yokluğu davanın reddine karar verilmelidir. Ancak, HMK’nın 327.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca taraf sıfatı olmadığı halde, davacıyı, davalı sıfatı kendisine aitmiş gibi yanıltarak kendisine karşı dava açılmasına sebebiyet verdiği için, davanın sıfat yokluğu nedeni ile hakkındaki davanın reddine karar verilen taraf lehine vekâlet ücreti takdir edilmemelidir.

Taraflar arasında temel uyuşmazlık davalı şirket ile davanın ihbar edildiği ... Şti. arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı, iş sözleşmesinin feshinde geçerli neden bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Davacı davalı işverenin  gerçek işvereni olduğunu, davalı şirket ile  .....Şti. arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, feshin gerçek işveren olarak davalı şirket tarafından  yapıldığını iddia etmiştir.

Mahkemece taşeronlar değişmesine rağmen davacının çalışmaya devam etmesinin muvaazanın varlığı için tek başına yeterli olmadığı ve .... Şti. de son alt işveren olması nedeniyle alt işverene karşı işe iade davası açılmadan davalı ....'a karşı işe iade davası açılamayacağı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Mahkemece öncelikle davalı alt işverenle asıl işveren davalı arasında bağıtlanmış olan hizmet alım sözleşmeleri ile son ihale belgeleri dikkate alınarak davalı ...A.Ş ile ....Şti. arasında 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 maddesine  uygun bir  asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunup bulunmadığı irdelenmeli, davacının çalıştığı son alt işveren ile ihaleyi alan sonraki alt işveren arasında işyeri devrinin bulunup bulunmadığı yönü üzerinde durulmalı, bunun için davacının son alt işveren nezdinde çalışan işçilerin sonraki alt işveren yanında çalışmalarına devam edip etmediği, ihaleyi alan şirkette önceki alt işverenin işçilerinin çoğu çalıştırılmakta ise bu durum işyeri devri olgusunun kabulünü gerektirdiği dikkate alınmalı, ayrıca davacıya davasını gerçek işvereni olan ...... Şti.'ne yöneltmesi için süre verilmesi gerekirken eksik  inceleme ile yazılı şekilde  karar verilmesi  hatalı olup  bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 29.12.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16158, Karar No: 2016/16232, Tarih: 28.12.2016

**19. Hukuk Dairesi         2016/16158 E.  ,  2016/16232 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki ihtiyati hacze itirazın incelenmesi hakkında kararda yazılı nedenlerden dolayı itirazın reddine yönelik olarak verilen kararın süresi içinde muteriz vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu.

- K A R A R -

Muteriz vekili, müvekkilinin yurtdışında ikamet ettiğini, Türkiye’de ikametgahı bulunmamakla beraber kalmakta olduğu adresin .... ilçesi olması nedeniyle mahkemenin yetkisiz olduğunu, kaldı ki ihtiyati haciz isteyenin alacaklı sıfatı bulunmadığından bahisle ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İhtiyati haciz isteyen vekili, süresinde yapılmayan itirazın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, yapılan duruşmalı inceleme neticesinde, ihtiyati haciz kararından haberdar olmadığını söyleyen muterizin en geç haciz uygulaması esnasında karardan haberdar olduğu ve bu nedenle itirazın süresinde yapılmadığı gerekçeleriyle, itirazın reddine karar verilmiş, hüküm muteriz vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, muteriz vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, 28/12/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/12359, Karar No: 2023/4131, Tarih: 08.06.2023

**12. Hukuk Dairesi         2022/12359 E.  ,  2023/4131 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacılar tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı tarafından başlatılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takipte, borçluların icra mahkemesine başvurusunda şikayet ve itirazlarını ileri sürerek takibin iptali isteminde bulunduğu, ilk derece mahkemesince borçlular ... ve ...’ın itirazlarının kabulü ile bu borçlular yönünden takibin iptaline, borçlu ...’ın itirazlarının reddine karar verildiği, taraflarca istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kısmen kabulü ile, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, borçlu ... yönünden ödeme emri tebliğ işleminin iptaline, diğer borçluların ödeme emri tebliğ işlemine yönelik şikayetin reddine, borçlu ... yönünden ödeme emrinin iptaline, diğer itirazları hakkında karar verilmesine yer olmadığına, muteriz borçlular ... mirasçılarının ve ...'ın borca itirazlarının reddine, bu borçlular aleyhine tazminata hükmedildiği görülmektedir.

İİK'nın 50. maddesi göndermesi ile icra takipleri hakkında da uygulanması gereken, HMK'nın 20. maddesi gereğince; görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi halinde, taraflardan birinin, bu karar süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Aynı kural, takip hukukunda da geçerli olup görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemece bu konuda resen karar verilir. (7251 sayılı yasanın 1. maddesi ile yapılan değişiklik ile)

Yukarıda açıklanan ilkelere göre, HMK’nın 20. maddesi gereğince, yetkisizlik kararı kesinleşmeden takip dosyası, yetkisizliğine karar verilen icra müdürlüğünce mahkeme kararında yetkili yer olarak gösterilen icra dairesine gönderilemez.

Somut olayda, alacaklı tarafından borçlular hakkında İstanbul 30. İcra Müdürlüğünün 2019/46947 E. sayılı dosyası ile takip başlatıldığı, borçluların yetkiye itirazları üzerine İstanbul 13. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 27.01.2020 tarihli, 2020/2 E. - 78 K. ve 2020/3 E. – 79 K. sayılı kararları ile yetki itirazının kabulü ile karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın ... İcra Müdürlüğüne gönderilmesine karar verildiği, alacaklının 06.02.2020 tarihinde

Somut olayda, alacaklı tarafından borçlular hakkında İstanbul 30. İcra Müdürlüğünün 2019/46947 E. sayılı dosyası ile takip başlatıldığı, borçluların yetkiye itirazları üzerine İstanbul 13. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 27.01.2020 tarihli, 2020/2 E. - 78 K. ve 2020/3 E. – 79 K. sayılı kararları ile yetki itirazının kabulü ile karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın ... İcra Müdürlüğüne gönderilmesine karar verildiği, alacaklının 06.02.2020 tarihinde

dosyanın yetkili icra müdürlüğüne gönderilmesi talebi üzerine aynı tarihte dosyanın yetkili ... icra müdürlüğüne gönderilmesine karar verildiği, ... 1. İcra Müdürlüğü'nün 2020/1387 E. sayılı dosyasından 14.02.2020 tarihinde düzenlenen ödeme emrinin, 19.02.2020 tarihinde muteriz borçlulara tebliğ edildiği görülmektedir. Dairemizce yapılan Uyap sorgusunda, ilgili mahkemenin yetkisizlik kararlarının taraflarca istinaf edilmemesi üzerine 17.02.2020 tarihinde kesinleştiği anlaşılmış olup, yetkisizlik kararının kesinleşmesinden önce alacaklının dosyanın yetkili yere gönderilmesi talebinde bulunması geçerli olmakla birlikte yetkisizlik kararı kesinleşmeden icra dosyası yetkili yere gönderilemez. Gönderilmesi halinde ödeme emrinin iptali gerekir.

O halde, bölge adliye mahkemesince, yetki itirazına ilişkin kararlar kesinleşmeden dosyanın yetkili yere gönderilmesine karar verildiği açık olduğundan muteriz borçlular hakkındaki ödeme emrinin iptaline karar verilmesi gerekirken, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yazılı şeklinde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ: Borçluların temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin 13.10.2022 tarih ve 2021/2903 E. - 2022/2262 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/2. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/6504, Karar No: 2014/7236, Tarih: 06.05.2014

**17. Hukuk Dairesi         2014/6504 E.  ,  2014/7236 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Kısıtlı adayı hakkında vesayet hukukuna ilişkin olarak açılan davada... Sulh Hukuk Mahkemesi ve... 2. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R -

Dava, anne ve babası vefat eden küçüğe vasi atanması istemine ilişkindir.

Türk Medeni Kanununun 411. maddesine göre “vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairesine aittir. “Aynı Yasanın 19. maddesinde de; “Bir kimsenin ikametgahı, yerleşmek niyetiyle oturduğu yerdir...” hükümlerine yer verilmiştir Dosya kapsamından, yapılan kolluk araştırmasına göre kısıtlı adayının adresinin ... Mahallesi... Sokak No:... olduğunun anlaşılmasına göre, uyuşmazlığın,... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 Sayılı HMK.’nın 21. ve 22. maddeleri gereğince ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 06.05.2014 de oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/26206, Karar No: 2014/25888, Tarih: 09.09.2014

**13. Hukuk Dairesi         2014/26206 E.  ,  2014/25888 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki kredi masraf iadesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, sözleşme imzalayarak davalı bankadan konut kredisi aldığını, bankaca yersiz olarak 3.465.00 TL kesinti yapıldığını, ilgili sözleşme hükümlerinin haksız şart niteliğinde olduğunu ve kesintilerin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek 3.465.00 TL'nin tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, HMK'nu gereğince duruşma açılmadan, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-A.İ.H.S'nin 6. maddesinde adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36. maddesinde hak arama hürriyeti ve HMK'nun 27'inci maddesinde hukuki dinlenilme hakkı ayrıntılı olarak düzenlenmiş olup hukuki dinlenilme hakkının usul hukukundaki bir diğer yansıması ise HMK madde 297/1-c bendinde yer almıştır. Hukuki dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. Adil yargılanma ve hukuki dinlenilme hakkı gereğince kişi habersiz olarak yargılanamaz ve hakkında karar verilemez. Taraflar, mahkeme önünde iddia ve savunmalarını ileri sürme ve yargılama ile ilgili açıklamada bulunma ile ispat hakkına sahiptirler. Bu nedenlerle hukukumuzda kural olarak davalının savunma hakkını kullanmasına olanak sağlanması için duruşma açılması gerekir. A.İ.H. Mahkemesi, herkesin medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili olarak bir mahkeme tarafından davasının görülmesini isteme hakkının olduğu ve medeni hak ve yükümlülüklerin belirlenmesi için ilk derece ve temyiz mahkemelerine erişim ile beraber mahkemeye gitme hakkının da eşit derece korunduğunu belirtmiştir. Ayrıca, mahkeme erişim ve yargıya gitme hakkına getirilen sınırlamaların hakkın esasına zarar vermemesi gerektiğini belirtmiş, haklı bir amaç gütmeyen ve başvurulan yollar ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir orantılılık ilişkisi bulunmayan bir sınırlamanın AİHS'nin 6'ıncı maddesine aykırı olduğunu tespit etmiştir. Yine de bu hak mutlak olmayıp bazı sınırlamalar getirilmesi mümkündür. HMK'nın 320/1.maddesinde mahkemenin mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği düzenlenmiş olup bunun ancak ön inceleme aşamasında ve "mümkün olan hallerde" olduğu belirterek sınırlama alanı dar bir çerçeve içine alınmıştır.

Yukarıda açıklanan düzenlemeler ve içtihatlar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; duruşma açılmadan karar verilmesi adil yargılanma ve hukuki dinlenilme hakkının ihlali niteliğinde olup yukarıda açıklanan tüm düzenlemelere ve içtihatlara aykırıdır. Hal böyle olunca; mahkemece, duruşma açılıp tarafların iddia ve savunmada bulunmalarına imkan sağlandıktan sonra tarafların tüm deliller toplanarak hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken, duruşma yapılmadan ve dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda hüküm tesis edilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

SONUÇ:Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenle kararın davalı yararına BOZULMASINA, 2.bentte açıklanan nedenle davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan 261,89 TL harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/III-2 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 09.09.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.