muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2021/4240, Karar No: 2024/3452, Tarih: 19.09.2024

06/07/2007 tarih ve 26574 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki 27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı Kurul Kararı'nın "İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı 5. maddesinde, "(2) Bayilik lisansı sahibi,
	a) Akaryakıt istasyonlarında kurulu olan istasyon otomasyon sisteminin güvenliğinden sorumludur.
	b) İstasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahalede bulunamaz.
	c) İstasyon otomasyon sistemi çevrim içi olmayan yerlerde (tank, geçici tank, pompa vs.) akaryakıt hareketine konu eylem (satış, dolum vs.) gerçekleştiremez." kuralları yer almıştır.
	1240 sayılı Kurul kararının eki niteliğindeki tablonun "Koşulların Hesaplanması" başlıklı kısmında "A-1a, A-1b, A-2, A-3a, A-3b oluşturulurken belirsizlik oranı hesaplamalarında aşağıdaki koşullardan en az biri dikkate alınır. 
	(...)
	Koşul 3: Koşul 3(%)= S2/DİPS*100, S2=KPS-DİPS 
	DİPS (Dönem İçi Pompa Satış): Dönem içerisinde pompadan yapılan satış miktarını,
	KPS (Kaydi Pompa Satışı): Dönem içerisinde gerçekleşmesi beklenen pompa satış miktarını,
	S2(Sapma 2): Kaydi pompa satış miktarı ile dönem içerisinde fiilen pompadan yapılan satış miktarı arasındaki farkı ifade eder. 
	Hesaplamalarda belirsizlik oranını;
	(...)
	İii) Koşul 3 için en fazla +/- %3,00 ve Dönem İçi Pompa Satış ≠ 0 olarak dikkate alınır." hesaplamalarına yer verilmiştir.
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, akaryakıt faaliyetinde bulunulabilmesi için lisans alınmasının zorunlu oluğu, lisansa ilişkin iş ve işlemlerin davalı idarece yapılacağı, lisans kapsamında olsun veya olmasın piyasa ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi, gözetimi, denetimi ve benzeri konulara ait usul ve esasların davalı idarece çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği, dağıtıcı lisans sahiplerinin davalı idarece belirlenen usul ve esaslara göre bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlü olduğu, nitekim, davalı idareye verilen yetki çerçevesinde 1240 sayılı Kurul kararının alındığı, anılan Kurul kararı uyarınca bayinin istasyonda kurulu otomasyon güvenliğinden sorumlu olduğu, istasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahalede bulunamayacağı, otomasyon sisteminin çevrim içi olmayan yerlerde akaryakıt hareketine konu eylem (satış, dolum vs) gerçekleştirilemeyeceği, otomasyon sistemi verileri oluşturulurken belirsizliğin +-%3 oranına kadar olabileceği, bahse konu Kurul kararına uygun hareket etmeyenlere Kanun'un 19. maddesinin 7. fıkrası uyarınca idari para cezası verileceği anlaşılmaktadır.

Dosyadaki bilgi ve belgeler incelendiğinde, davacıya ait istasyonda gerçekleştirilen denetime ait tutanakta, "istasyonun stokları tespit edilmiş otomasyon sisteminin çalışır ve tank kapasiteleriyle uyumlu olduğu, tanklarda iskandil metre marifetiyle yapılan fiziki ölçümlerde 1 nolu tankın numune alımı için numune borusunun olmadığı ürün doldurma borusunun 'Z' borularla kıvrımlı olarak uzatılarak başka bir yere alındığı tespit edilmiş ve bu nedenle numune alınamamış, bu sebeple yükseklik ölçümü yapılamamıştır. 2 nolu tankın yüksekliğinin otomasyon sistemindeki yüksekliğiyle örtüştüğü, tabancalardan yapılan satışın otomasyon sistemine yansıdığı görülmüştür. Otomasyona göre; 01/01/2018-03/09/2018 dönemi incelenmiş olup tank dolum raporları toplamı 468.073 litre, pompa satış raporları toplamı 586.293 litre olduğu tespit edilmiş, karşılaştırma yapılmak üzere aynı dönemi kapsayan mali hafıza raporu incelendiğinde ise, toplam satışın 1.141.232 litre olduğu tespit edilmiş, akaryakıt istasyonu yetkililerinden anılan dönemi kapsayan ürün alış ve satış faturaları talep edilmiş ve denetim esnasında tarafımıza ibraz edilememiştir. İstasyonda iki adet adanın bulunduğu, bu adaların her ikisinin de çalışır durumda olan akaryakıt adasının pompalarından numune alınmış, yazar kasadan ise 01/01/2018 tarihinden günümüze mali hafıza raporu alınmıştır. Pompa ve tanklardan usulüne uygun alınan numunelerin ... ulusal marker cihazı ile yapılan ulusal marker testi geçerli sonuç vermiştir." ifadelerine, ... Vergi Denetim Koordinasyon Müdürlüğü ekiplerince 02/12/2019 tarihinde yapılan denetim tutanağında ise, otomasyon sistemi üzerindeki yakıt ile fiziki ölçüm sonucunun aynı olduğu, yapılan satışların otomasyona yansıdığı, 01/01/2018-03/09/2018 tarihleri arasında ödeme kaydedici cihazlar üzerinde yapılan incelemede 1.064.462,14 litre motorin, 79.573,51 litre kurşunsuz benzin satışının yapıldığı hususlarına yer verilmiştir.  
	Anılan tespitler üzerine hazırlanan ve dava konusu işleme dayanak olan soruşturma raporunda özetle, 01/01/2018 -03/09/2018 tarihleri arasında tank dolum raporlarına göre toplam dolumun 468.073 litre, pompa satış miktarının 586.293 litre, aynı dönemi kapsayan mali hafıza raporunda ise, 1.141.232 litre satış oluğunun tespit edildiği, bayiye ait Z raporları ve faturalar incelendiğinde, 62 adet fatura ile toplam 383.637 litre motorin aldığı, ancak 1.064.462 litre satışın olduğu, ayrıca otomasyon sistemine göre bayinin herhangi bir dış satışının olmadığının anlaşıldığı, dolayısıyla bayinin Z raporlarında yer alan satış miktarlarının dolum faturalarda yazan miktardan fazla olması nedeniyle hem dağıtıcı dışında akaryakıt ikmali yaptığı hem de otomasyona yansımayan akaryakıt satışı gerçekleştirdiği değerlendirilerek bu çerçevede yazılı savunma da alınmak suretiyle idari para cezası verilmiştir.

Dosyada bulunan... tarih ve ... fiş numaralı Z raporunun manuel satış verilerinde, 2 adet toplam 680.406,19 litre motorin satışının gerçekleştirildiği, bu satış nedeniyle toplam tutarın 251,37-TL olarak gözüktüğü, bu tutar üzerinden hesaplanan KDV'nin ise 38,35-TL olduğu, aynı raporda "İletişim Hata Dükümü" başlığının altında 2 adet iletişim hatasının tespit edildiği görülmektedir. 
	Dairemizin 25/06/2024 tarihli ara kararıyla davalı idareden, 01/01/2018 - 03/09/2018 tarihleri aralığını kapsayan, davacı şirkete ait istasyonda kurulu otomasyon sistemine ilişkin bilgilerin (dökümün), uyumsuzluk olan günler işaretlenmiş şekilde, onaylı ve okunaklı bir örneğinin gönderilmesinin istenildiği, davalı idarece ara kararına cevaben gönderilen yazılar ile düzeltilmiş otomasyon sistemi tablosu (A-1b) incelendiğinde, bahse konu dönem aralığında kurşunsuz benzin 95 oktan için veri tablosunda toplam olarak tanka dolum: 80.291,45 litre, pompa satış: 79.608,87 litre olduğu, motorin için anılan veri tablosunda toplam olarak 387.829,62 litre tanka dolum, 384.437,69 litre motorin pompa satışı, 03/09/2018 tarihi itibarıyla 3.356 litre dönem sonu stok bulunduğu anlaşılmaktadır.
	Bu durumda, (A-1b) otomasyon sistemi tablosunda belirtilen benzin ve motorin toplam dolum miktarlarının, benzin satış miktarlarının ve 62 adet faturanın incelenmesi neticesinde motorin satışı toplamından hata olduğu 07/08/2018 tarihli Z raporundan anlaşılan 680.406,19 litre motorin satışı çıkarıldıktan sonra hesaplanan miktarların tutanaklarda belirtilen miktarlarla uyumlu olması, otomasyon sisteminin çalışması ve yapılan satışların sisteme yansıması, otomasyon sistemine ait (A-1b) tablosunda 01/01/2018-03/09/2018 tarihleri arasında toplam Tanka Dolum: 387.829,62 litre, toplam Pompa Satış: 384.437,69 litre, 03/09/2018 tarihi itibarıyla Dönem Sonu Stok: 3.356 litre olmasına rağmen aradaki farkın nereden kaynaklandığının tespit edilmemesi, davalı idarece motorin bakımından arada fark olduğu belirtilerek yapılan "387.829,62 litre dolum, 384.437,69 litre satış verisi bulunduğu, veriler arasında 1240 sayılı Kurul kararı ile belirlenen %3 tutarında belirsizlik oranının çok üzerinde uyumsuzluk olduğu" tespitin koşul 3 formülüne göre nasıl hesaplandığının somut olarak ortaya konulamaması, bahse konu fiilin işlendiğine yönelik başkaca bir tespitin de bulunmaması karşısında, %3 oranından fazla belirsizliğe ilişkin hesaplamanın nasıl yapıldığının ve (A-1b) otomasyon veri tablosunda motorin bakımından meydana gelen farkın nereden kaynaklandığının tespit edilerek karar verilmesi gerekirken, anılan tespitler yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	Bu itibarla, davanın reddine yönelik İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU                  :
	Açıklanan nedenlerle;
	1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;

Bu itibarla, davanın reddine yönelik İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU                  :
	Açıklanan nedenlerle;
	1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
	2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 19/09/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2024/4262, Karar No: 2024/3647, Tarih: 19.09.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas     No : 2024/4262
Karar	No : 2024/3647                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Valiliği
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ                 :
Dava konusu istem: Konya ili, Numune Hastanesinde taşeron firma işçisi olarak çalışmakta iken 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 23. madde uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacının, Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün yazısına istinaden yaşlılık aylığına hak kazandığından bahisle, 27/01/2023 tarihinde emekliye sevk edilmek üzere SGK ayrılış bildirgesinin re'sen yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile işe iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin olan ve taraflar arasındaki işçi - işveren ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin (iş mahkemeleri) görevli bulunduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI          : Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında da yer aldığı üzere, dava konusu hakkında idari yargının görevli olduğu, 03/03/2023 tarih ve 32121 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7438 sayılı Kanun hükümleri ile sürekli işçi statüsüne geçirilenlerin; emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmaları halinde, görev yaptıkları kamu kurum ve kuruluşları veya şirketlerce iş sözleşmelerinin feshini zorunlu tutan düzenlemenin yürürlükten kaldırıldığı, bu konuda açılan davalarda işe iade kararlarının verildiği, zorunlu emekliliğe sevkine ilişkin işlemin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak işçi statüsünde çalışan davacının yaşlılık aylığına hak kazanması sebebiyle iş akdinin sonlandırılmasının, işverenin takdir yetkisine dayandığı, işverenin; emekliliğini hak etmiş bir işçi ile çalışmama hakkına sahip olduğu, işverenin yönetimsel hakkının sınırları ve hukuka uygunluğunun denetiminin idari yargının görev alanında bulunmadığı, dava konusu işlemin idarenin tek taraflı kamu gücü ile tesis edilmediği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ  : ...
 DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
MADDİ OLAY : 
Davacı; 10/10/1997 tarihinden itibaren Konya Numune Hastanesinde taşeron şirketlerde çalışmış, 02/04/2018 tarihinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 23. madde kapsamında sürekli işçi kadrosuna (veri giriş personeli) geçirilmiş, 27/01/2023 tarihinde ise yaş ve çalışma yılı şartlarını tamamladığından, yaşlılık aylığı almayı hak ettiğinden dolayı emekliye sevk edilmiştir. 
	Konya Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemiyle de; yaşlılık aylığını almaya hak kazandığından 27/01/2023 tarihinde emekliye sevk edilmek üzere SGK ayrılış bildirgesinin re'sen yapıldığı belirtilerek, emeklilik işlemlerinin takibi istenilmiştir. 
	Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; idari dava türleri olarak; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptali için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların sayıldığı ve idari yargının, idari eylem ve işlemlerin hukuki denetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştır.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesinde; bu Kanun'un amacının; iş mahkemelerinin kuruluş, görev, yetki ve yargılama usullerini düzenlemek olduğu; 5. maddesinin birinci fıkrasında ise; İş mahkemelerinin; a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanun'un geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere bakmakla görevli oldukları belirtilmiştir.
	Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükteki halinde 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 23. maddesinin beşinci fıkrasında; "Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fıkrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder." hükmüne yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davalarının, idari dava türlerinden biri olduğu, idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.	
	İdare, İdare Hukuku alanında, kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlerle, hukuk alanında yeni durum oluşturmasıyla işleme idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler, özel yasal düzenlemeler dışında idari  yargı  denetimine  tabi  bulunmaktadır.
	Konya Numune Hastanesinde taşeron firma işçisi olarak çalışmakta iken 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 23. madde uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacı hakkında, Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün yazısına istinaden, yaşlılık aylığına hak kazandığından 27/01/2023 tarihinde emekliye sevk edilmek üzere SGK ayrılış bildirgesinin re'sen yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesisinde kamu gücünün kullanıldığı tartışmasızdır.

Davacı hakkında Valilikçe tesis edilen dava konusu işlemin de, doğrudan özel hukuk hükümleri uyarınca eşit taraflarca düzenlenmiş ya da İş Kanunu uyarınca tesis edilmiş bir işlem olmadığı, işlemin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca ve idarenin tek taraflı irade beyanıyla kamu gücüne dayanarak tesis edildiği anlaşılmaktadır. 
	Tüm bu hususlar göz önünde bulundurulduğunda; davacı hakkında yaşlılık aylığına hak kazandığından 27/01/2023 tarihinde emekliye sevk edilmek üzere SGK ayrılış bildirgesinin re'sen yapılmasına ilişkin dava konusu işlem, idarenin kamu gücüne dayalı tek yanlı tasarrufu ile tesis edilen idari nitelikte bir işlem olduğundan, bu nitelikteki  işlemlerin usule ve hukuka uygun olup olmadıklarının incelenmesi hususunun idari yargının görev alanına girdiği açık olup, İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekirken, davanın görev yönünden reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle görev yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu            ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine, 
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 19/09/2024 tarihinde, oyçokluğuyla karar verildi. 
(X) KARŞI OY :
Davanın görev yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı usul ve hukuka uygun olduğundan, onanması gerektiği görüşüyle, karara katılmıyoruz.
Danıştay — Esas No: 2024/1014, Karar No: 2024/1722, Tarih: 19.09.2024

"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas     No : 2024/1014
Karar	No : 2024/1722                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1-...
		2-... Kurumu	  
		VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR YANINDA
MÜDAHİLLER: 1-... Teknoloji Savunma Enerji ve Maden Sanayi ve Ticaret AŞ
		2-... İş Makinaları Maden Enerji Sanayi ve Ticaret AŞ
		3-... İnşaat Nakliyat Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1-...
		2-...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesinin 27/02/2024 tarih ve E:2022/4670, K:2024/1251 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
 
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem: Şırnak ili sınırları içerisindeki IR:... (S:...) ruhsat numaralı sahada asfaltit üretim faaliyetlerinin devamı amacıyla ekli listede belirtilen taşınmazların Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 25/02/2022 tarih ve 31761 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/02/2022 tarih ve 5243 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın, Şırnak ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... ada... parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 27/02/2024 tarih ve E:2022/4670, K:2024/1251 sayılı kararıyla; 
Davada süre aşımı bulunduğu yönündeki davalı idarelerin itirazları yerinde görülmemiş,
 Anayasa'nın 35. maddesi; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Ek 1 Nolu Protokolü'nün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 3., 5., 6., 27. maddeleri ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 46. maddesine yer verilerek,
Acele kamulaştırma kararına yönelik yapılacak incelemede, nihai olarak taşınmazın kamuya devrinin gerçekleşmesi planlandığından, öncelikle acele kamulaştırma yoluyla el konulmak istenilen taşınmazın kamusal bir amaca -plan, proje ve bu konuda yetkili makamlarca alınan kamu yararı kararı gibi- özgülendiğinin ortaya konulması gerektiği,  burada acele kamulaştırma işleminin kurucu unsuru olan kamu yararının bulunup bulunmadığı hususu ile sınırlı olarak inceleme yapılacak olup, kamu yararının hukuka uygun olup olmadığına ilişkin incelemenin ise, olağan kamulaştırma sürecine ilişkin işlemlere -kamu yararı/kamulaştırma kararı, proje vb.- karşı ilk derece yargı yeri olarak İdare Mahkemesinde açılacak davalarda yapılacağının tabii olduğu, 
Diğer taraftan, acelelik halinin varlığının ortaya konulmasının, işlemin temel dayanağını teşkil ettiği, acelelik halinin varlığından söz edilebilmesi için, idarenin acele kamulaştırmaya konu taşınmaza bir an önce fiilen müdahalede bulunması için olağan usulden ayrılmasının bir zorunluluktan kaynaklandığının, diğer bir ifadeyle gecikmesinde sakınca bulunan bir faaliyetin gerçekleştirilmesinde üstün kamu yararı bulunduğunun ortaya konulması gerektiği,