muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2021/5665, Karar No: 2024/6762, Tarih: 23.12.2024

Temyize konu kararın kabul edilen tazminat miktarlarına yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
Usûl hukukunun temel ilkelerinden olan taleple bağlılık ilkesine göre, Mahkeme tarafından davacının talepleri aşılarak karar verilmesi mümkün olmamakta, davacının istemleri ile bağlı olunup, istemleri genişletecek şekilde karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında da, "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmü ile taleple bağlılık ilkesi açıklanmıştır.  
Bakılan uyuşmazlıkta; davacıların, dava dilekçesinde maddi ve manevi tazminat istemlerine faiz işletilmesi talebinin bulunmadığı anlaşılmakta olup, Bölge İdare Mahkemesince kabul edilen tazminat miktarlarına faiz işletilmesi taleple bağlılık ilkesine dolayısıyla usul kurallarına aykırılık oluşturmaktadır.
Öte yandan, dava dilekçesinde talep edilmediği halde miktar artırımı dilekçesinde yapılan yasal faiz talebinin, "taleple bağlılık" kuralının istisnası olan miktar artırımı kapsamında olduğunu kabul etmeye hukuken olanak bulunmamaktadır. Zira, 2577 sayılı Kanun'un 16/4. maddesiyle getirilen "artırım" hakkı dava dilekçesinde gösterilen "miktar" ile sınırlı olup dava dilekçesinde yer verilmeyen yeni bir talepte bulunulmasına imkan veren bir mahiyet taşımamaktadır. Bu nedenle, miktar artırım dilekçesinde talep edilen "yasal faiz" "davanın genişletilmesi" kapsamında olduğundan ve davacı dava dilekçesinde faiz talebinde bulunmadığından kabul edilen maddi ve manevi tazminat miktarlarına yasal faiz işletilemeyeceği açıktır.
 Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi kararında kabul edilen tazminat tutarlarına yasal faiz işletilmesi yönünden hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin  KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE
2.  ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı  temyize konu kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısımları ile İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmına davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı ile kabul edilen tazminat miktarlarına yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısımlar hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2022/1592, Karar No: 2024/7970, Tarih: 23.12.2024

"İçtihat Metni"
 
          T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas  No : 2022/1592
Karar No : 2024/7970
DAVACI	                                        : ... Odası (... Şubesi)
VEKİLİ	 : Av. ...		
 
DAVALI	 :... Bakanlığı
VEKİLİ	 : Hukuk Müşaviri ...	
 
DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER: 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ                                           : Av. ...
                                              2- ... Genel Müdürlüğü/...
VEKİLİ                                           : Av. ...	 
DAVANIN KONUSU : Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarihli, ... sayılı oluru ile onaylanan Ordu-Giresun-Trabzon-Rize-Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliğinin  iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, Trabzon İli için nüfus projeksiyon üst limitinin 1.400.000 kişi olması gerekçe gösterilerek, zaten yanlış bir hesaplama ile kurgulanan nüfus büyüklüğü için 384 ha büyüklüğünde yeni bir kentsel yerleşik alan planlaması yapıldığı, tarım alanları üzerinde plan değişikliği ile kentsel yerleşik alan öngörülmesi nedeni ile ekolojik değerlerin ve tarım alanlarının yok olacağı, uzmanlarca hazırlanan bir rapor oluşturulmadan tarım dışı kullanım ve kamu yararı kararı alındığı, yapılan çevre düzeni plan değişikliğinin yürürlükteki plan hükümleriyle çeliştiği iddia edilmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASININ ÖZETİ: Nüfus projeksiyonunun genel nüfus sayımı sonuçları esas alınarak tahmin edilmesinin Danıştay Altıncı Dairesince yürütmenin durdurulması sebebi olarak görülmediği, planlama bölgesinin topoğrafyasının elverişsizliği ve öncesinde kentsel yerleşme alanı olarak belirlenen bölgelerin yerleşmeye uygun olmaması nedeniyle Trabzon Belediye Başkanlığı tarafından yeni kentsel yerleşme alanları talep edildiği, öncesinde küçük sanayi sitesi olarak belirlenen alanın yer altı su seviyesinin yüksek olması, alanı jeolojik açıdan sakıncalı olması ve bölgede verimli tarım topraklarının bulunması nedeniyle plan değişikliği ile 84 ha olarak belirlenen küçük sanayi sitesi alanı 28 ha  olarak belirlendiği, Trabzon İlinin Büyükşehir olması nedeniyle mahalleye dönüşen ... ve ... Köylerinin erişebilirliğinin geliştirilmesi, hizmet kalitesinin artırılması ve çarpık kentleşmenin önüne geçilmesi amacıyla Trabzon Kentsel Yerleşme alanının içine dahil edildiği, revize edilen Kanuni Bulvarının güzergahının yargı kararları gereği plana işlendiği,  davanın  reddi gerekeceği savunulmaktadır.
MÜDAHİL ... GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN İDDİALARININ ÖZETİ: Trabzon ilinin hızlı kentleşmeye bağlı olarak en önemli sorunlarının başında trafiğin geldiği, Kanuni Bulvarı ile kentleşmeye dönük olarak büyük bir adım atılacağı, kamu yararı amacıyla hareket edildiği, farklı alternatifler değerlendirilerek en uygun güzergahın belirlendiği iddia edilmektedir.
MÜDAHİL	...	BÜYÜKŞEHİR	BELEDİYE	BAŞKANLIĞININ	İDDİALARININ	ÖZETİ: Davanın reddedilerek lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

MÜDAHİL	...	BÜYÜKŞEHİR	BELEDİYE	BAŞKANLIĞININ	İDDİALARININ	ÖZETİ: Davanın reddedilerek lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği iddia edilmektedir.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	...'IN	DÜŞÜNCESİ	:	Plan Hükümlerinden planlama alt bölgelerine ilişkin olan  6. bölüm 6.1 sayılı maddesi yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Kanuni Bulvarının güzergahında yapılan değişiklik, tarım alanları üzerinde yeni sanayi alanları oluşturulması ve nüfus kestirimi yönünden davanın reddine karar verilmesi düşünülmektedir.

DANIŞTAY	SAVCISI	...'IN	DÜŞÜNCESİ	: Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 16/11/2015 tarihli oluru ile onaylanan Ordu-Giresun-Trabzon-Rize- Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay 6. Dairesinin 29/06/2021 tarih ve E:2016/1357, K:2021/9003 sayılı kararıyla; dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin ...-... arasındaki kentsel gelişme öngörüsüne ilişkin kısmında hukuka uyarlık, davanın geri  kalan kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı, gerekçesiyle, dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin ...-... arasındaki tarımsal alanlar üzerinde kentsel gelişme öngörülmesine ilişkin kısmının iptaline, diğer kısımlar yönünden davanın reddine karar verildiği anılan kararın taraflarca temyizi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 23/12/2021  tarih ve E.2021/2815, K:2021/3289 sayılı kararı ile  Daire kararının, dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin ...-... arasındaki tarımsal alanlar üzerinde kentsel gelişme öngörülmesine ilişkin kısmının iptaline ilişkin kısmında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı; Daire kararının davanın reddine yönelik bölümünün incelenmesinden ise; anılan kararda Dairece "...davanın geri  kalan kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı..." ifadesine yer verilerek, dava kapsamında, ...-... arasındaki tarımsal alanlar üzerinde kentsel gelişme öngörülmesi dışındaki konularda ileri sürülen hususların tümü yönünden, kümülatif bir değerlendirme yapılarak karar verildiği ve ayrıca davanın geri kalan kısmının hangi konulara ilişkin olduğunun da gösterilmediği, bu durumun,  Mahkemelerin, "kararlarını hangi temele dayandırdıklarını yeterince açık olarak belirtme" anayasal yükümlülüğü ile bağdaşmadığı, bu sebeple, davanın bu kısmı  hakkında, davacının taleplerine yönelik olarak ilgili mevzuatın yorumu, iptali istenen değişikliklerin hukuka uygunluk denetimi yapılmaksızın, genel ve kümülatif bir değerlendirme ile davanın reddi yolunda verilen kararda, bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı; bu itibarla, Dairece, davanın ...-... arasındaki tarımsal alanlar üzerinde kentsel gelişme öngörülmesi dışındaki kısımları yönünden,  çevre düzeni planının G-43 numaralı plan paftasında, dava konusu değişiklik tarihinden sonra yapılan değişiklik ve revizyonlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle, yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle  Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 29/06/2021 tarih ve E:2016/1357, K:2021/9003 sayılı kararının dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin ...-... arasındaki tarımsal alanlar üzerinde kentsel gelişme öngörülmesine ilişkin kısmının iptaline yönelik bölümünün  belirtilen gerekçeyle onanmasına, davacının temyiz isteminin kabulüyle davanın diğer kısımları yönünden davanın reddine yönelik bölümünün  bozulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49/6 maddesi uyarınca Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesi neticesinde Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarınca verilen kararlara karşı Danıştay Dava Dairelerine ısrar olanağı tanınmamıştır.
Bu itibarla Danıştay Altıncı Dairesince bozma kararına uyulması zorunlu olduğundan Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak anılan kararda belirtilen gerekçeler doğrultusunda davanın reddine ilişkin kısımlar açısından işin esasının incelenmesine geçilmiştir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, çevre düzeni planı; varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak şehircilik, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan plan olarak tanımlanmıştır.
 		Aynı Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasında, "Çevre düzeni planı; coğrafi, sosyal, ekonomik, idari, mekânsal ve fonksiyonel nitelikleri açısından benzerlik gösteren bölge, havza veya en az bir il düzeyinde yapılır." kuralına yer verilmiş olup, 20. maddesinin 1. fıkrasında, çevre düzeni planı revizyonunun, nüfusun yerleşim ihtiyaçlarının karşılanamaması, planın temel strateji ve politikalarını değiştirecek bölgesel ölçekli yatırımların ortaya çıkması, yeni verilere bağlı olarak, sonradan ortaya çıkabilecek ve bölgesel etkiye yol açabilecek arazi kullanım taleplerinin oluşması, yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerde değişiklik olması durumunda yapılacağı düzenlenmiştir.
 Yönetmeliğin 20. maddesinin 2. fıkrasında ise,  çevre düzeni planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğü bozmayacak nitelikte, plan değişikliği yapılabileceği, çevre düzeni planı değişikliklerinde; kamu yatırımlarına, çevrenin korunmasına, çevre kirliliğinin önlenmesine, planın uygulanmasında karşılaşılan güçlükler ve maddi hataların giderilmesine, değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesine dair yeterli, geçerli ve gerekçeleri açık olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporu içeren teklif ve taleplerin; idarece planın temel hedef, ilke, strateji ve politikaları kapsamında teknik ve yasal çerçevede değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılacağı öngörülmüştür.
Dava konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı oluru ile onaylanan Ordu-Giresun-Trabzon-Rize-Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliği ile çevre düzeni planının G-43 numaralı plan paftasında;

Dava konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı oluru ile onaylanan Ordu-Giresun-Trabzon-Rize-Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliği ile çevre düzeni planının G-43 numaralı plan paftasında;
- ...-... Mahalleleri arasında kalan ve tarım arazisi kullanımındaki 384,01 hektarlık alanın kentsel yerleşme alanı olarak gösterilmesi,
- Çevre düzeni planı üzerinde yapılan değişikliklere ilişkin lejand paftasına "plan değişikliği onama sınırı" gösteriminin eklenmesi, 
- Mevcutta Trabzon şehir merkezinde yer alan sanayi alanının (çimento fabrikası) ... Mahallesinde belirlenen sanayi alanına taşınması,
- Kanuni Bulvarı güzergahının plan paftasına işlenmesi,
- "6.6.3 Patlayıcı Madde Depoları" plan hükmünün yeniden düzenlenmesi,
yönünde değişiklikler yapılmış, davacı tarafından; nüfus kestirimi, 6.1. sayılı plan hükmü, tarımsal alanlar üzerinde kentsel gelişme alanları öngörüsü, tarımsal alanlar üzerindeki sanayi alanları öngörüsü ve Kanuni Bulvarı güzergahının çevre düzeni planına işlenmesi yönlerinden anılan planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
	Danıştay Altıncı Dairesi'nce yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda özetle;  plan hükümleri 6.1 maddesinin dava konusu planda yer almadığı; plan öngörülerine altlık ve dayanak oluşturması gereken  araştırma ve değerlendirmeler yapılmadan, doğal niteliği bakımından önemli bir bölgede sanayi yer seçimi yapılmasının planlama ilkelerine aykırı olduğu; kent içi karayolu güzergahının olumsuzlanmadığı ifade edilmiş, diğer taraftan, tarım alanlarında kentsel gelişme öngörüsüne itiraz yönünden, dava konusu planın Trabzon kenti için öngördüğü nüfus projeksiyonunun yeterli bilimsel dayanağının olmadığı, son derece yüksek projeksiyon verisi temel alınarak başta Ortahisar olmak üzere tüm ilçeler için önerilen yeni kentsel gelişme alanlarının yeniden ele alınmasının kaçınılmaz olduğu, bu açıdan değerlendirildiğinde, yeni kentsel gelişme alanları için tarım alanlarının kullanılmasının kamu yararı açısından olumsuz değerlendirildiği, söz konusu abartılı nüfus kestirimlerine bağlı olarak dava konusu Çevre Düzeni Planı Revizyonunda Gölçayır-... Bölgesinde sona eren kentsel yerleşim alanının Düzalan’ı da kapsayacak şekilde ... Çağlayan yönüne doğru yayılarak kentsel alan sürekliliği yaratıldığı, abartılı nüfus kestirimlerinin sonucu olarak gereksinmelerin çok üzerinde kentsel alan yaratıldığı, gereksiz bir kentsel saçılmanın önünün açıldığı ve bunun da büyük ölçülerde tarımsal toprak kaybına yol açtığı tespit ve değerlendirmelerine  yer verilmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgeler, bilirkişi raporu ile plan notları ve açıklamalarının birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Plan Değişikliği'nin 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ana ilkeleriyle bağdaşmadığı, mevzuat gereği çevre düzeni planlarında olması gereken çevresel duyarlılık ve koruma, sürdürülebilirlik, koruma - kullanma dengesinin sağlanması gibi yaklaşımları barındırmadığı anlaşıldığından anılan değişiklikte mevzuata, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uyarlık  bulunmamıştır.
	Açıklanan nedenlerle, dava konusu 16/11/2015 onay tarihli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliğinin   daha önce iptal edilen ve İdari Dava Daireleri Kurulu kararıyla onanarak kesinleşen ...- ... arasındaki tarımsal alanlar üzerinde kentsel gelişme öngörülmesine ilişkin kısmı dışında kalan dava konusu edilen bölümlerinin iptaline karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
                                                    TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay  Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra Dairemizin 29/06/2021 tarih ve E:2016/1357, K:2021/9003  sayılı kararının  dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin ...-... arasındaki tarımsal alanlar üzerinde kentsel gelişme öngörülmesine ilişkin kısmının iptaline yönelik bölümünün gerekçeli ONANMASINA,  davanın reddine yönelik bölümünün BOZULMASINA dair Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23.12.2021 tarih ve E:2021/2815, K:2021/3289 sayılı kararının bozmaya ilişkin  kısmı uyarınca anılan kısma yönelik olarak dosyadaki bilgi ve belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
           MADDİ OLAY:
 Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ...tarihli, ... sayılı oluru ile onaylanan Ordu-Giresun-Trabzon-Rize-Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliğine (ÇDP) ilişkin olarak davacı oda tarafından ... tarihli, ... sayılı evrak ile Trabzon Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne dilekçe verildiği, anılan kurum tarafından davacı odaya verilen ... tarihli, ... sayılı cevabi yazıda anılan değişiklik ile Trabzon İli, ... ve ... Mahalleri arasında kalan bir kısım tarım alanının kentsel yerleşik alana açıldığı ikrar edilerek, anılan değişikliğine dair plan askı tutanakları, plan değişikliği gerekçe raporu ve ilgili plan pafta görsellerinin de  (önceki hali ve sonraki hali şeklinde) anılan yazıya eklenerek davacı odaya iletilmesi üzerine 16.02.2016 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
 İLGİLİ MEVZUAT:

İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Ülke fizikî mekânında, sürdürülebilir kalkınma ilkesi doğrultusunda, koruma-kullanma dengesi gözetilerek kentsel ve kırsal nüfusun barınma, çalışma, dinlenme, ulaşım gibi ihtiyaçların karşılanması sonucu oluşabilecek çevre kirliliğini önlemek amacıyla nazım ve uygulama imar plânlarına esas teşkil etmek üzere bölge ve havza bazında 1/50.000-1/100.000 ölçekli Çevre düzeni plânları Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve onaylanır. Bölge ve havza bazında çevre düzeni plânlarının yapılmasına ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan (mülga) 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, yerleşme, yapılaşma ve arazi kullanımına yön veren, her tür ve ölçekte fiziki planlara ve uygulamalara esas teşkil eden üst ölçekli mekânsal strateji planlarını ve çevre düzeni planlarını ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak hazırlamak, hazırlatmak, onaylamak ve uygulamanın bu stratejilere göre yürütülmesini sağlamak; (c) bendinde ise, havza ve bölge bazındaki çevre düzeni planları da dâhil her tür ve ölçekteki çevre düzeni planlarının ve imar planlarının yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek, havza veya bölge bazında çevre düzeni planlarını yapmak, yaptırmak, onaylamak ve bu planların uygulanmasını ve denetlenmesini sağlamak, Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı... ifade eder." tanımı yer almaktadır.

Yönetmeliğin "Planlama alanı" başlıklı 18.maddesinde, "Çevre düzeni planı; coğrafi, sosyal, ekonomik, idari, mekânsal ve fonksiyonel nitelikleri açısından benzerlik gösteren bölge, havza veya en az bir il düzeyinde yapılır." kuralına, "Plan ilke ve esasları" başlıklı 19. maddesinin 1.fıkrasında ise, "Çevre düzeni planları hazırlanırken; a) Varsa mekânsal strateji planlarına uygunluğun sağlanması, b) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerin dikkate alınması, c) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının mekânsal kararları etkileyecek nitelikteki bölge planı, strateji planı ve belgesi, sektörel yatırım kararlarının dikkate alınarak değerlendirilmesi, ç) Sürdürülebilir kalkınma amacına uygun olarak ekolojik ve ekonomik kararların bir arada değerlendirilmesi, d) Tarihi, kültürel yapı ile orman alanları, tarım arazileri, su kaynakları ve kıyı gibi doğal yapı ve peyzajın korunması ve geliştirilmesi, e) Doğal yapının, ekolojik dengenin ve ekosistemin sürekliliğinin korunması amacıyla arazi kullanım bütünlüğünün sağlanması, f) Ulaşım ağının arazi kullanım kararlarıyla birlikte ele alınması suretiyle imar planlarında güzergahı netleştirilecek yolların güzergah ve yönünün genel olarak belirlenmesi, g) Çevre sorunlarına neden olan kaynaklara yönelik önleyici strateji ve politikaların belirlenerek arazi kullanım kararlarının oluşturulması, ğ) İmar planlarına esas olacak şematik ve grafik dil kullanılarak arazi kullanım kararları ile koruma ve gelişmenin sağlanması, h) Afet tehlikelerine ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütler dikkate alınarak afet risklerini azaltıcı önerilerin dikkate alınması esastır." kuralına yer verilmiştir.
Anılan 19.maddenin 2.fıkrasında, "Çevre düzeni planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konular ile diğer konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve araştırmalar yapılır: a) Sınırlar. b) İdari ve bölgesel yapı. c) Fiziksel ve doğal yapı. ç) Sit ve diğer koruma alanları, hassas alanlar, doğal karakteri korunacak alanlar. d) Ekonomik yapı. e) Sektörel gelişmeler ve istihdam. f) Demografik ve toplumsal yapı. g) Kentsel ve kırsal yerleşme alanları ve arazi kullanımı. ğ) Altyapı sistemleri. h) Yeşil ve açık alan kullanımları. ı) Ulaşım sistemleri. i) Afete maruz ve riskli alanlar. j) Askeri alanlar, askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri. k) Planlama alanına yönelik bölgesel ölçekli kamu projeleri ve yatırım kararları. l) Her tür ve ölçekteki plan, program ve stratejiler. m) Göller, barajlar, akarsular, taşkın alanları, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları ve benzeri hidrolojik, hidrojeolojik alanlar. n) Çevre sorunları ve etkilenen alanlar." düzenlemesine yer verilmiştir.