muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/2052, Karar No: 2024/2794, Tarih: 11.11.2024

Dava dosyasında yer alan davacı hakkındaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesine gelince;
- Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı olarak davacı ile aynı yerde görev yapan ve ifadesine başvurulan Y.C.'ye ait, HSK müfettişlerince düzenlenen 29/03/2018 tarihli tanık ifade tutanağında; "... 2. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı iken Müge Gün DAĞDEMİR üye olarak Mahkemede çalışıyordu. İş durumu olarak gözlemim dürüst ve çalışkan bir hâkimdi. Kendisinden ve çalışmasından memnundum. 2014 yılında HSYK seçimlerinde Hâkim M.P. beni Hâkim Müge hakkında uyardı. Espirili bir dille abla olduğunu söyledi. Ben hâkim Müge’nin FETÖ yanlısı meslektaşlar ile birlikte hareket ettiğine ilişkin bir görgüm ve duyumum olmadığı için kendisi ile konuştum. Bir büyüğü olarak uyarılarda bulundum. Bu seçimin galibinin zaten belli olduğunu bir yanlış yapmaması gerektiğini, devletin çete ilan ettiği oluşumu bitireceğini söyledim. Hâkim Müge’nin bağımsız tabir edilen FETÖ adaylarını dolaştırdığı söylenmişti. Bu konuyu kendisine sordum. İstanbul ilinden gelen Komisyon Başkanı Y.S.'nin yanında staj yaptığını, aralarında bir dostluk olduğunu, kendisini ziyarete geldiğini, kendisini ağırladıktan sonra bazı meslektaşları ziyaret etmek istediğini söylediğinde kıramadığı için eşlik ettiğini ifade etti. Ben tekrar uyardım. Yanlış yapmamasını, Adliye içerisinde yanlış bir görüntü vermemesini söyledim. Buna karşılık 'Başkanım, bundan 3-4 yıl evvel beni görseydiniz FETÖ düşmanı derdiniz, ancak ben şuanda haksızlıklara dayanamıyorum' şeklinde bir cevap verince uzatmamak için 'Sizin yaşınız kadar tecrübemiz var, sakın yanlış yapma' şeklinde konuştum. Daha sonra 15 Temmuz 2016 darbe girişiminden sonra Hâkim Müge Doğubeyazıt Hakimi iken tutuklanmış ve cezaevine konulmuş, sürekli benzim aldığım istasyon sahibi Hakim Müge’nin hemşehrisi olup Mersin ilinin Mut ilçesindendi. Kendisine Müge’nin durumunu anlattığımda hayret etti ve 'Bunların ailesini, babasını çok iyi tanırım. FETÖ ile ilgileri yoktur. Sosyal demokrat bir ailedir. Çok şaşırdım.' dedi. Hâkim Müge tutuklandıktan sonra Sapanca ilçesinde Vakıfbank müdürü olarak görev yapan eşi yanıma geldi. Ağlayarak 'kesinlikle FETÖ ile ilgimiz yok, ne Bankasya ne dershane, ne gazete, ancak eşim ihraç edildiği için beni de banka müdürlüğünden aldılar, 3 aylık çocuğumuz ile zor durumdayız' dedi. Yaklaşık 1 sene evvel Hâkim Müge ile tesadüfen karşılaştığımızda Kocaeli ilinde oturduklarını, kendisinin Kocaeli Üniversitesinde doktora çalışmasının sürdüğünü ve sınavı kazandığını söyledi. Kendisinin durumunun Üniversite tarafından bilindiğini ancak doktora çalışmasına müdahale edilmediğini bildirdi..." şeklinde beyanlarda bulunulmuştur.

-Davacının, Doğubeyazıt Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 10/07/2016 tarihli şüpheli ifade tutanağında; "... Y.S. isimli aday Kocaeli adliyesine gelmişti, ben stajımı kartal adliyesi şimdiki Anadolu adliyesinde yaptım, kendisi de bu adliyede komisyon başkanlığı yapmış ve stajerlerle yakından ilgilenmiştir. Y.S. de adliyeye geldiğinde kendisiyle karşılaşıp ayak üstü sohbetten sonra kendisinin Kocaeli adliyesindeki meslektaş arkadaşlarına ulaşamadığını söyleyerek benden yardım istedi, bende tamamen insani duygularla kendisine birkaç hakim savcı odası gösterdim, bu odalarda bende bulundum, mahkememdeki Y. Başkan, E. Hanımın odalarına gittim, bunun dışında herhangi bir kişiye eşlik etmedim, bu seçim sürecinde Y.S. adliyeden gittikten sonraki gün Hakim arkadaşlarla konuşurken Hakime hanımlardan birisi Y.S. ve A.N.G.'nin paralel olduğunu söyledi, o anda yaşadığım şoku size anlatamam ben seçim süresince odama gelen her HSYK adayıyla siyasi görüşünü bilmeksizin ve ilgilenmeksizin misafir perverlik gösterdim. Y.S.'ye de aynı misafir perverliği gösterdim, kendisiyle ilgi bu bilgi olsaydı kesinlikle öyle davranmazdım, mesleki tecrübesizliğimin kurbanı oldum, ben seçim süresi ve hayatım boyunca siyasi tartışmaları kabul etmeyen güncel hayattan uzak twitter ve facebook kullanmayan apolitik bir insanım, bende Y.S.'nin numarası dahi bulunmamaktadır, daha sonra kendisi ile telefon veya yüz yüze hiçbir görüşmemiz olmamıştır. ..." şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.  
- Ayrıca davalı idarece dava dosyasına sunulan, 25/08/20217 tarihli HTS İnceleme raporunda; davacının, aralarında Y.S'nin de bulunduğu FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile irtibatlı veya iltisaklı olan ve bu konuda soruşturması bulunan çok sayıda kişi ile iletişim trafiğinin bulunduğu tespit edilmiştir.
Temyize konu Daire kararında, Dairece dosyadaki mevcut deliller davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakı için yeterli görülmemiş ise de, yukarıda yer verilen kendi ifadesi ve hakkındaki tanık ifadesi ile diğer hususların bir bütün olarak değerlendirilmesinden, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibatlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
3) Dava Konusu Kararların Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamında Değerlendirilmesi
Dava konusu kararlarla ortaya çıkan özel hayata saygı hakkına yönelik müdahalenin ihlal oluşturup oluşturmadığı hususunun, AİHS ve Anayasa bağlamında, kanunilik, meşru amaç ve demokratik bir toplumda gerekli olma ile ölçülülük ilkeleri doğrultusunda irdelenmesi gerekmektedir.

3) Dava Konusu Kararların Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamında Değerlendirilmesi
Dava konusu kararlarla ortaya çıkan özel hayata saygı hakkına yönelik müdahalenin ihlal oluşturup oluşturmadığı hususunun, AİHS ve Anayasa bağlamında, kanunilik, meşru amaç ve demokratik bir toplumda gerekli olma ile ölçülülük ilkeleri doğrultusunda irdelenmesi gerekmektedir.
Dava konusu kararlar, davalı idare tarafından, 667 sayılı KHK’nın 3. maddesi uyarınca tesis edilmiştir. Anılan KHK, 6749 sayılı Kanun'la TBMM tarafından değiştirilerek kabul edilmiş ve 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sonuç olarak davacı hakkında dava konusu kararların tesis edildiği tarih itibarıyla bu kararlara dayanak KHK'nın yürürlükte olduğu ve öngörülen anayasal usul dâhilinde daha sonra kanunlaştığı görülmektedir. Bu nedenle özel hayata saygı hakkına müdahale niteliği taşıyan dava konusu kararlar, öngörülebilir ve belirli bir kanun hükmü uyarınca tesis edilmiş olup müdahale kanunilik şartını taşımaktadır.
Dava konusu kararlar, FETÖ ile üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibatı bulunan ilgililer hakkında ülkenin içinde bulunduğu tehdit ve kamu düzeninin bozulması ihtimali doğduğundan ivedi şekilde karar alma zorunluluğu nedeniyle ve millî güvenliğin, kamu düzeninin ve başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla tesis edilmiştir. Bu nedenle FETÖ ile iltisak ve irtibatı olan ve dava konusu kararların tesis edildiği tarih itibarıyla kamu gücünün güçlü bir tezahürü niteliğinde yargı yetkisi kullanan davacının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmesi suretiyle özel hayata saygı hakkına yapılan müdahale meşru bir amaca dayanmaktadır.
Dava konusu kararlar ile davacının özel hayata saygı hakkına yapılan müdahale, zorlayıcı bir toplumsal gereksinim olarak ortaya çıkmıştır. Nitekim 15 Temmuz 2016 gecesi yaşanan darbe teşebbüsü nedeniyle "ulusun varlığını tehdit eden genel bir tehlike"nin bulunduğu açıktır (Alparslan Altan/Türkiye, B. No: 12778/17, 16/04/2019, §§ 71-75). Bu tehlike, ulusun ve Devlet teşkilatının varlığı için tehdit teşkil eden, kamu düzenini etkileyen, olağandışı bir kriz niteliğindedir. Bununla birlikte darbe teşebbüsünün faili olan FETÖ'nün, yukarıda belirtildiği üzere atipik ve kendine özgü niteliği göz önüne alındığında, bu tehlikeye karşı alınan ve davacının yargı yetkisini kullanmasına son veren dava konusu tedbirin de yaşanan özellikli durumun ortaya çıkardığı zorunluluktan ve bu durumun faili olan örgütün Devleti ele geçirmeyi amaç edinen niteliğinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle anılan olağanüstü koşullar altında ve olağan demokratik düzene geri dönebilmek amacıyla söz konusu terör örgütü ile iltisak ve irtibatı bulunan davacının yargı yetkisini kullanmasına son veren tedbirin demokratik bir toplumda gereklilik arz ettiği açıktır.

Bu itibarla, demokratik kurumlara ve demokratik toplum düzeninin bizatihi kendisine karşı yapılan darbe teşebbüsü sonrasında, bahse konu teşebbüsün faili olan FETÖ ile iltisak ve irtibatı olduğu gerekçesiyle hakkında tesis edilen dava konusu kararlar ile yargı mensubu olarak görev yapması nedeniyle üstün kamu gücü ayrıcalığına sahip olan davacının, meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmesi suretiyle özel hayatına saygı hakkına yapılan müdahalenin, AİHS ve Anayasa anlamında durumun gerektirdiği ölçüde bir tedbir olduğu anlaşılmıştır.
4) Sonuç olarak
	Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile yukarıda yer verilen açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının, FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu ve bu nedenle demokratik anayasal düzene sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği anlaşıldığından dava konusu kararlarda hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... tarih ve ...sayılı kararı ile bu karara karşı yapılan yeniden inceleme talebinin reddine ilişkin aynı Kurulun  ... tarih ve ... sayılı kararının davacıya ilişkin kısmının iptali yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.  Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu kararların davacıya ilişkin kısmının iptaline ilişkin Danıştay Beşinci Dairesinin temyize konu 16/02/2022 tarih ve E:2018/2898, K:2022/523 sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
  4. Kesin olarak,  11/11/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY 
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Beşinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
Danıştay — Esas No: 2023/3232, Karar No: 2024/2745, Tarih: 11.11.2024

"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas     No : 2023/3232
Karar	No : 2024/2745                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)	: 1- ... Bakanlığı 
                                                        (... Havalimanı Gümrük Müdürlüğü) 
                                                        VEKİLİ	: Av. ...	
		 2- ... Genel Müdürlüğü
		         VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	 : ... Bilişim İnşaat AŞ
VEKİLİ	 : Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:...  sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
 
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem: İstanbul Havalimanı Gümrük Müdürlüğünce tescilli Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık 2019 dönemlerine ait olan toplam 51 adet muhtelif tarih ve sayılı gümrük beyannamesi kapsamında ödenen toplam 1.090.482,00 TL TRT bandol ücretinin yersiz ödendiğinden bahisle iadesi istemiyle yapılan 02/04/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile fazladan ödenen 1.090.482,00 TL bandrol ücretinin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak, referans fiyat doğrultusunda ihtirazi kayıtla beyan edilen kıymete istinaden TRT bandrol ücreti tahakkuku yapılmış ise de, kıymet tespit yöntemleri sırasıyla uygulanmadan referans fiyatlar esas alınarak kıymet tespiti yapılmaması gerektiği, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre, eşyanın gümrük kıymetinin öncelikle, eşyanın satış bedeli olduğu, satış bedelinin tespit edilememesi halinde, sırasıyla Kanunda sayılan diğer yöntemlere geçileceğinin açık olduğu, davacı itirazı üzerine uyuşmazlık konusu eşyalara ait faturalarda yazılı kıymetlerin gerçeği yansıtmadığı yolunda gerek ihraç ülkesinin yetkili makamları nezdinde gerekse eşyayı ihraç eden firma nezdinde bir tespit yapılmadığı, bu haliyle satış bedeli yönteminin terk edilme nedenlerinin somut olarak ortaya konulmadığının görüldüğü, bu durumda, satış bedeli yönteminin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının açıkça ortaya konulamaması, davalı idarenin söz konusu beyannamelere konu satış bedellerinin yani fatura kıymetlerinin doğruluğunun tespiti amacıyla her türlü bilgi ve belgeyi inceleme hak ve yetkisine sahip olmasına rağmen, bu yönde gerek ihraç ülkesinin yetkili makamları nezdinde, gerekse eşyayı ihraç eden firma nezdinde herhangi bir tespit yapılmaması sebebiyle, referans kıymetin tamamlanması amacıyla yurt dışı gider olarak beyan edilerek gerçekleştirilen tahakkuk üzerine fazladan ödenen TRT Bandrol ücretinin iadesi istemiyle yapılan itirazın reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, Anayasa'nın 125/son maddesi uyarınca hukuka aykırı bulunan tahakkuk işlemi neticesinde davacıdan fazladan tahsil edilmiş bulunan tutarın da davacıya ödenmesinin Anayasal ve yasal bir zorunluluk olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, söz konusu 1.090.482,00-TL TRT bandrol ücretinin taleple bağlılık ilkesi gereğince dava tarihi olan 29/05/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
	Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti	:  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...  tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurularına konu  ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti	:  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...  tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurularına konu  ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
	Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 15/03/2023 tarih ve E:2022/3098, K:2023/1316 sayılı kararıyla;  Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık 2019 dönemlerinde ithal edilen cep telefonlarına ilişkin düzenlenen 51 adet muhtelif tarih ve sayılı gümrük beyannamesine konu eşyaların satış faturasındaki bedel ile referans alınan bedel arasındaki matrah farkı üzerinden 1.090.482,00 TL TRT bandrol ücreti tahakkuk ettirilmesi üzerine ihtirazi kayıtla toplam 1.090.482,00 TL'nin ödendiği, en son ödemenin 11/12/2019 tarihinde yapıldığı görülmekte olup davacı şirket tarafından ödenen tutarın iadesi istemiyle her bir ödeme tarihinden veya en son ödemenin yapıldığı 11/12/2019 tarihinden itibaren altmış gün içinde, idareye başvuru yapılması ya da dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 02/04/2020 tarihinde yapılan başvurunun 27/04/2020 tarihinde tebliğ edilen işlemle reddi üzerine 29/05/2020 tarihinde açılan davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...  tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. 
	Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; bakılan davada, Danıştay Onuncu Dairesince her ne kadar 1.090.482,00-TL'nin iadesi istemiyle 02/04/2020 tarihinde yapılan başvurunun 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre yapılmış bir başvuru olduğunun kabulü gerektiği, söz konusu başvurunun dava açma süresini yeniden canlandırmayacağı belirtilmiş ise de; davacının 2019 yılı sonunda Gümrük Müdürlüğüne vergilerle birlikte TRT bandrol ücretini de ihtirazi kayıtla ödediği, yaptığı ödemenin yersiz olduğunu belirterek iadesi istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca 02/04/2020 tarihinde idareye başvuru yapmasına herhangi hukuki bir engel bulunmadığından, anılan başvurunun reddi üzerine, açılan davanın dava açma süresi (altmış gün) içinde olduğu sonucuna varıldığı,

Nitekim benzer bir uyuşmazlıkta fazla ödenen bandrol ücretinin iade edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesi üzerine mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılan başvuruya ilişkin Anayasa Mahkemesinin 2017/28013 numaralı B.A.Ş. başvurusu ile ilgili olarak 01/10/2020 tarih ve 31261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 22/07/2020 tarihli kararında; "...Sonuç olarak; Mahkemenin dava açma süresini belirlerken tahakkuk tarihinden itibaren 2577 sayılı Kanunun 11. maddesinin uygulanması ile başvurucunun hatasının farkında olmadığını iddia ettiği bir döneme hasretmesine ilişkin yorumunun başvurucunun dava açmasını imkânsız kılarak başvurucu üzerinde ağır bir yüke sebep olduğu, katlanmak zorunda kalınan külfetin hedeflenen meşru amaçlarla orantılı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesiyle  başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verildiği,
Bu itibarla, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararın, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairelerince de uygun görüldüğü, istinaf istemlerine ilişkin dilekçelerde ileri sürülen iddiaların, sözü geçen kararın kaldırılmasını sağlayacak durumda bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, davanın süresinde açılmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     :  Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Üye ...'ın "Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık 2019 dönemlerinde ithal edilen cep telefonlarına ilişkin düzenlenen 51 adet muhtelif tarih ve sayılı gümrük beyannamesine konu eşya üzerinden tespit edilen bandrol ücretine karşı açılacak davada, her bir beyanname dönemine ilişkin incelemenin ayrı ayrı yapılması gerektiği, bu nedenle farklı dönemlere ait beyannamelere karşı aynı dilekçeyle dava açılamayacağı anlaşıldığından dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırı olduğu" yönündeki usule ilişkin ayrışık oyuna karşın, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun olduğuna karar verilerek işin esası incelendi: 
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
	Davacı Şirket tarafından; Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık 2019 dönemlerinde ithal edilen cep telefonlarına ilişkin düzenlenen 51 adet muhtelif tarih ve sayılı gümrük beyannamesine konu söz konusu eşyaların kıymetinin "satış bedeli yönteminde" belirlenemeyeceği ve bir sonraki yöntem olan "aynı eşyanın satış bedeli yöntemine" geçilmesine karar verilmesi üzerine gümrük idaresince aynı eşya için diğer distribütör firmanın ülkeye giriş tutarları baz alınarak emsal bedel, referans bedel olarak alınmış ve satış faturasındaki bedel ile referans alınan bedel arasındaki matrah farkı üzerinden 1.090.482,00-TL TRT bandrol ücreti tahakkuk ettirilmesi üzerine ihtirazi kayıtla toplam 1.090.482,00 -TL ödenmiştir. 
	Bu kapsamdaki  en son ödeme 11/12/2019 tarihinde yapılmış, 31/03/2020 tarihli dilekçe ile yersiz ödendiğinden bahisle toplam 1.090.482,00-TL bandrol ücretinin iadesi istemiyle davalı idareye 02/04/2020 tarihinde başvuruda bulunulmuştur.
	Söz konusu başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlem ile reddedilmesi üzerine 29/05/2020 tarihinde temyizen bakılan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi  mahkemelerinde otuz  gündür."; 10. maddesinin 1. fıkrasında, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler."; 11. maddesinin 1. fıkrasında, "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur."; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 2. fıkrasında, "Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır."; 3. fıkrasında, "İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiş olup, aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçesinin süre aşımı yönünden inceleneceği; son fıkrasında, ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, davanın süresinde açılmadığının belirlenmesi durumunda davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Israra konu olan husus, TRT bandrol ücreti tahakkuk ettirilmesi üzerine ihtirazi kayıtla bandrol bedelini ödeyen davacının, ödeme tarihinden sonra süresi içerisinde dava açmamasına rağmen dava açma süresi geçtikten sonra yaptığı iade başvurusunun dava açma süresini canlandırıp canlandırmayacağına ilişkindir.