muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2020/3608, Karar No: 2024/4407, Tarih: 31.10.2024

İlgili polis makamları da bu bilgileri alır almaz bağlı bulunduğu il emniyet müdürlüğü kanalıyla en seri haberleşme aracıyla yazılı olarak hudut kapısı bulunan emniyet müdürlüklerine, şahsın nüfusa kayıtlı olduğu il emniyet müdürlüğüne ve Emniyet Genel Müdürlüğüne bildirilir.
Bunların yurt dışına çıkışları engellenir ve kendilerine pasaport veya vesika verilmez, verilmişse geri alınır. 
Birinci fıkrada yazılı makamlar tarafından pasaport veya vesika verilmez, verilmişse geri alınır.
Birinci fıkrada yazılı makamlar tarafından pasaport verilmesi veya yurt dışına çıkması yasaklananlara, yurt dışında kalmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu tespit edilenlerin süreleri dolan pasaportları yenilenmez, kendilerine Türkiye'ye dönmeleri için seyahat vesikası verilir.
Pasaport veya pasaport yerine geçen vesikaları kaybedenlerden, bunu haklı bir sebebe dayandıramayanlara bulundukları ülkelerden sınır dışı edilmiş olanlara, bu ülkelerden çıkarılış sebepleri gözönünde tutularak pasaport veya vesika verilmeyebilir" düzenlemesi,
 Aynı  Kanun'un Ek 7'inci maddesinde de; "Millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisaki ya da bunlarla irtibatı nedeniyle;	
A)20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlar uyarınca kamu görevinden çıkarılmaları veya rütbelerinin alınması nedeniyle pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan,
B)18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 5'inci maddesi 27/6/1989 tarihli ve 375 Sayılı Kanun Hükmündc Kararnamenin geçici 35'inci maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler İle haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan,
C)Mahkemelerce yurt dışına çıkmaları yasaklananlar hariç olmak üzere bu Kanunun 22'nci maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler İle haklarında pasaport verilmemesine yönelik İdari işlem tesis edilmiş olanlardan, haklarında aynı nedenlerden dolayı; devam etmekte olan herhangi bir idari veya adli soruşturma veya kovuşturma bulunmayanlara, kovuşturmaya yer olmadığına, beraatine, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine karar verilenlere, mahkûmiyet kararı bulunanlardan cezası tümüyle infaz edilenlere veya ertelenenlere, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilenlere, başvurmaları hâlinde kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna göre İçişleri Bakanlığınca pasaport verilebilir" düzenlemesi yer almıştır.

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun 16'ncı maddesinde; "Açıklanması halinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet  sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler bilgi edinme hakkı kapsamın dışındadır", 19. maddesinde; Kurum ve Kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idari soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde;  
a)Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b)Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d)Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır", "Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler" başlıklı 20. maddesinde ise; Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
 4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 06.01.1982 tarihli  ve 2577  sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Davalı İdare, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün dava konusu edilen 12/04/2018 günlü ve E:46009 sayılı Genelgesinde özet olarak; pasaport başvurularında;  "Sistemde başvuru sahibine ait pasaport almaya engel bir durum tespit edilmiştir. Başbakanlık Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kurulunun 2016/1 sayılı İlke Kararı gereğince bu durum hakkında bilgi verilmemektedir" uyarısıyla karşılaşılması ve vatandaş tarafından, hakkında yürütülen bir soruşturma bulunmadığının beyan edilmesi durumunda, vatandaştan alınan yazılı beyan üzerine, MERNİS uygulamasında yapılan idari karar sorgulaması neticesinde açıklama alanında, terör ile irtibatlandırılabilecek ifadeler dışında kalan ifadelerin tespit edilmesi durumunda, bu kayıtların kaldırılmasında sakınca olup olmadığı hususunun İl Emniyet Müdürlüğüne sorulacağı, sakınca bulunmadığının bildirilmesi durumunda kaydın silineceği, terör ile irtibatlandırabilecek ifadelerin tespit edilmesi durumunda işlem tesis edilmeyeceği ve Başbakanlık Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun 2016/1 sayılı ilke kararı gereğince vatandaşlara herhangi bir bilgi verilmeyeceği hususlarına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; Davacının 2014 yılından bu yana Bursa Barosuna bağlı serbest avukat olarak görev yaptığı, 2016 yılında hakkında başlatılan soruşturma nedeniyle, ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... günlü ve ... sorgu numaralı kararı ile adli kontrol kapsamında CMK 109/3-a maddesi uyarınca "yurtdışına çıkamamak" şeklinde yükümlüğe tabi tutulduğu, ancak yargılama sırasında, ... Ağır Ceza Mahkemesinin 05/03/2019 tarihli duruşmasında davacı hakkında yurtdışı çıkış yasağı şeklindeki adli kontrol tedbirinin kaldırıldığı, bilahare davacının yurtdışına çıkmak amacıyla, pasaport almak üzere Nilüfer İlçesi Nüfus Müdürlüğüne başvurduğu, başvurusunun, hakkında yurtdışına çıkış yasağına dair tahdit bulunduğu gerekçesiyle reddi üzerine, davacının 22/08/2019 tarihli dilekçe ile hakkındaki tahdit kararının kaldırılması talebiyle Bursa Vatandaşlık Nüfus Müdürlüğüne başvurduğu, davacının bu başvurusunun da; "...hakkınızda konulan idari karar kaydının kaldırılıp kaldırılmaması konusunda ilgili kurumlarla yapılan yazışma sonucu, kaydın kaldırılmasında sakınca olduğunun anlaşıldığı, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı Genelgesi doğrultusunda yapılan işlemin içeriği ile ilgili bilgi verilemeyeceği" gerekçesi ile reddi üzerine, davacı tarafından, başvurusunun reddine ilişkin ... günlü ve ...  sayılı işlem ile, işlemde bahsi geçen İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün 12/04/2018 tarihli ve 46009 sayılı Genelgesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
1)- Uyuşmazlığın İçişleri Bakanlığının 12/04/2018 tarihli ve E:46009 sayılı ve "Emniyet Genel Müdürlüğü İdari Karar Güncelleme" konulu Genelgesi yönünden incelenmesi;
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun 14'üncü maddesinin 1. fıkrasında; Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'nun oluşturulduğu kurala bağlanmış, anılan kural uyarınca, Başbakanlık Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunca, Olağanüstü  Hal KHK'ları kapsamındaki tedbir ve işlemlerle ilgili bilgi edinme başvuruları hakkında 04/08/2016 tarih ve 2016/1 sayılı İlke Kararı hazırlanmıştır.
Anılan İlke Kararının 2'nci maddesinde, Terör Örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğunda karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut irtibatı olduğu değerlendirilen ve bu nedenlerle haklarında adli veya idari soruşturma başlatılan kişiler ile ilgili işlemler ile bu kapsamda yürütülen adli ve idari soruşturmalara ilişkin bilgi ve belgelerin 4982 sayılı Kanun uyarınca talep edilmesi durumunda başvuruların, 4982 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddeleri uyarınca, bilgi edinme hakkı kapsamı dışında değerlendirilerek, bu doğrultuda uygulama yapılması gerektiğine karar verilmiştir.

Dava konusu, 12/04/2018 tarihli ve 46009 sayılı Genelge'de; İlgililerin başvurusu sonucu, haklarında terör ile irtibatlandırılabilecek ifadelerin tespit edilmesi durumunda işlem tesis edilmeyeceği ve "Başbakanlık Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kurulunun 2016/1 sayılı ilke kararı gereğince vatandaşlara herhangi bir bilgi verilmeyeceği" ifade edilmiş olup, dava konusu Genelgede vatandaşlara bilgi verilmemesinin dayanağı olarak Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kurulunun 2016/1 sayılı ilke kararı gösterilmiştir. Anılan ilke kararında ise, yürütülen adli ve idari soruşturmalara ilişkin bilgi ve belge talep edilmesine yönelik başvuruların 4982 sayılı Kanun'un 19. ve 20.maddeleri kapsamında değerlendirileceği belirtilmiştir.
Davacı tarafından, dava konusu Genelgenin; davalı idareye yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemin dayanağını oluşturduğundan bahisle dava konusu edildiği görülmektedir.
 
Dava konusu edilen 12/04/2018 tarihli ve 46009 sayılı Genelgede, pasaport başvurularında, pasaport almaya engel bir durumun tespit edilmesi, ancak vatandaş tarafından hakkında yürütülen bir soruşturma bulunmadığının beyan edilmesi durumunda izlenecek usul ve yönteme yer verilmiş olup, davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemde, söz konusu genelge doğrultusunda işlem yapıldığı (ilgili kurumlar ile yazışmalar yapıldığı) ve buna göre de hakkında alınan "idari kaydın" kaldırılmasında sakınca bulunduğunun bildirildiği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, dava konusu Genelgede, ilgililerin pasaport başvurularında yaşadıkları mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla, idarenin izlemesi gereken usül ve yöntemin gösterildiği anlaşıldığından ve Genelgede yer alan, "Terör ile irtibatlandırılabilecek ifadelerin tespit edilmesi durumunda işlem tesis edilmeyeceği ve vatandaşlara herhangi bir bilgi verilmeyeceğine" dair ibarenin dayanağı da, Başbakanlık Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kurulunun 2016/1 sayılı İlke Kararı ve 4982 sayılı Kanun hükümleri olduğundan, anılan Genelgede dayanağı mevzuata aykırılık görülmemiştir.
 
2)-Dava konusu ... günlü ve ... sayılı işlemin incelenmesi:
Davacının, 22/08/2019 tarihinde Bursa İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne başvurarak pasaport talebinde bulunduğu, ancak pasaport almaya engel bir durum olduğunun tespiti üzerine, aynı gün aynı idareye başvurarak mağduriyetinin giderilmesi talebinde bulunduğu, davacının anılan talebinin, davalı idarenin ... tarih ve E:... sayılı işlemiyle; "Konuyla ilgili olarak ilgili kurumlar ile yapılan yazışma neticesinde, hakkınızda konulan idari karar kaydının kaldırılmasında sakınca olduğu, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün 12/04/2018 tarih ve 46009 sayılı Genelgesi doğrultusunda yapılan işlemin içeriği hakkında, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun 16,19. ve 20. maddelerine istinaden ayrıntılı bilgi verilemeyeceği" gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta davacı tarafından; hakkındaki yurt dışına çıkış yasağı şeklindeki adli kontrol tedbirinin ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin  E:... sayılı dosyasının, 05/03/2019 tarihli duruşmasında kaldırıldığı iddia edilmiş  ve  buna ilişkin duruşma tutanağı dosyaya sunulmuş ise de,  davacının pasaport başvurusunda bulunması üzerine, davalı idarece 12/04/2018 tarihli ve 46009 sayılı Genelgede belirtilen şekilde yapılan araştırma sonucunda, davacının ... Ağır Ceza Mahkemesindeki yargılamasının devam ettiği ve aynı Mahkemenin 16/07/2019 tarihli 7. celsesinde adli kontrol tedbirlerinin devamına karar verildiği, nitekim, ... Sulh Ceza Hakimliği tarafından ... sorgu numarası ile tekrar yurt dışına çıkış yasağı (adli kontrol kararı) konulduğu, dolayısıyla, davacının pasaport başvurusu yaptığı 22/08/2019 tarihinde, hakkında  yurt dışına çıkış yasağı bulunduğu anlaşıldığından, davacının pasaport başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Bununla birlikte, davacının, 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun Ek 7. maddesinde belirtilen koşulların oluşması halinde, tekrar pasaport başvurusunda bulunabileceği açıktır.
 
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. 
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 31/10/2024 tarihinde, davacı asilin veya davacıyı temsilen vekilinin gelmediği, davalı İçişleri Bakanlığını temsilen Av. ...'ın geldiği, davalı Bursa Valiliği'ni temsilen gelen olmadığı, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Hazır bulunan İçişleri Bakanlığı vekiline usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra İçişleri Bakanlığı vekiline son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava dosyasının incelenmesinden; 2014 yılından itibaren Bursa Barosuna bağlı olarak serbest avukatlık yapan davacı hakkında 2016 yılında "Terör Örgütü Propagandası Yapmak, Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak" suçundan başlatılan soruşturmada, ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve ... sorgu numaralı kararı ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 109. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca adli kontrol kapsamında "yurtdışına çıkamamak" şeklinde yükümlülüğe tabi tutulmasına karar verildiği, bu kararın davalı Bursa Valiliğine bildirilmesi üzerine davacı hakkında 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesi uyarınca idari şerh (yurt dışına çıkış yasağı) kaydı yapıldığı, bilahare  ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarihli duruşmasında adli kontrol kapsamında verilen yurtdışı çıkış yasağı tedbirinin kaldırıldığı görülmüştür.

Bunun üzerine davacı, yurtdışına çıkmak amacıyla adına pasaport verilmesi istemiyle 22/08/2019 tarihinde Nilüfer İlçe Nüfus Müdürlüğüne başvuruda bulunmuş, davacının bu başvurusunun, hakkında yurtdışına çıkış yasağına dair tahdit bulunduğu gerekçesiyle şifahen reddi üzerine, davacı tarafından 22/08/2019 tarihli dilekçe ile hakkındaki tahdit kararının kaldırılması talebiyle Bursa Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne başvurulmuş, davacının bu başvurusu da, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün 12/04/2018 tarih ve 46009 sayılı Genelgesine atıfta bulunulmak suretiyle "...hakkınızda konulan idari karar (şerh) kaydının kaldırılıp kaldırılmaması hususunda ilgili kurumlarla yapılan yazışma neticesi hakkınızda konulan idari karar (şerh) kaydının kaldırılmasında sakınca olduğu anlaşılmıştır." gerekçesiyle ve yapılan işlemin içeriği ile ilgili bilgi verilemeyeceği belirtilerek reddedilmiştir.
Yapılan bu bildirim üzerine davacı tarafından, hakkında konulan yurt dışına çıkış yasağı şerhinin kaldırılması talebiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin Bursa Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 12/04/2018 tarih ve 46009 sayılı Genelgesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE	:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın;
"Temel Haklar ve Ödevler" Başlıklı İkinci Kısmının "Genel Hükümler" başlıklı Birinci Bölümünde yer alan "IV. Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması" başlıklı 15. maddesinde,
"Savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir.
" hükmüne;
 "Kişinin Hakları ve Ödevleri
" başlıklı İkinci Bölümünde yer alan "V. Yerleşme ve seyahat hürriyeti" başlıklı 23. maddesinde,
"Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.
Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;
Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek;
Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.
Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, vatandaşlık ödevi ya da ceza soruşturması veya kovuşturması sebebiyle sınırlanabilir.
Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz." hükmü yer almakta iken; maddenin 5. fıkrası, 07/05/2010 tarihli ve 5982 sayılı Kanunla, "Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.
" şeklinde değiştirilmiş;
"III. Olağanüstü hal yönetimi" başlıklı, 21/01/2017 tarih ve 6771 sayılı Kanunla değişik 119. maddesinde,

Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz." hükmü yer almakta iken; maddenin 5. fıkrası, 07/05/2010 tarihli ve 5982 sayılı Kanunla, "Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.
" şeklinde değiştirilmiş;
"III. Olağanüstü hal yönetimi" başlıklı, 21/01/2017 tarih ve 6771 sayılı Kanunla değişik 119. maddesinde,
"Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.
Olağanüstü hal ilanı kararı, verildiği gün Resmî Gazetede yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.
Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ise derhal toplantıya çağırılır; Meclis gerekli gördüğü takdirde olağanüstü halin süresini kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.
Cumhurbaşkanının talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir. Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz.
Olağanüstü hallerde vatandaşlar için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri ile 15 inci maddedeki ilkeler doğrultusunda temel hak ve hürriyetlerin nasıl sınırlanacağı veya geçici olarak durdurulacağı, hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin nasıl yürütüleceği kanunla düzenlenir.
Olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda, 104 üncü maddenin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen sınırlamalara tabi olmaksızın Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Kanun hükmündeki bu kararnameler Resmî Gazetede yayımlanır, aynı gün Meclis onayına sunulur.
Savaş ve mücbir sebeplerle Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanamaması hâli hariç olmak üzere; olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır. Aksi halde olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden yürürlükten kalkar." hükmü yer almıştır.
24/07/1950 tarihli ve 7564 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun, önce 15/08/2016 tarihli ve 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, sonrasında 10/11/2016 tarihli ve 6758 sayılı Kanunla değişik "Pasaport veya vesika verilmesi yasak olan haller:" başlıklı 22. maddesinde,

24/07/1950 tarihli ve 7564 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun, önce 15/08/2016 tarihli ve 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, sonrasında 10/11/2016 tarihli ve 6758 sayılı Kanunla değişik "Pasaport veya vesika verilmesi yasak olan haller:" başlıklı 22. maddesinde,
"Yurt dışına çıkmaları; mahkemelerce yasaklananlara, memleketten ayrılmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere ve terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen yurtdışındaki her türlü eğitim, öğretim ve sağlık kuruluşları ile vakıf, dernek veya şirketlerin kurucu ve yöneticisi olduğu veya bu yerlerde çalıştığı İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere pasaport veya seyahat vesikası verilmez. Ancak, yabancı memleketlere gitmeleri mahkemelerce yasaklananlar dışında kalanlara, zaruri hallerde Cumhurbaşkanının onayı ile pasaport veya pasaport yerine geçen seyahat vesikası verilebilir.
Bu durumda olanların açık kimlikleri (adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, ana ve baba adı ile nüfusa kayıtlı olduğu yer) ve tahdit sebebi, ilgili daireler tarafından mahallin polis makamlarına bildirilir.
İlgili polis makamları da bu bilgileri alır almaz bağlı bulunduğu il emniyet müdürlüğü kanalıyla en seri haberleşme aracıyla yazılı olarak hudut kapısı bulunan emniyet müdürlüklerine, şahsın nüfusa kayıtlı olduğu il emniyet müdürlüğüne ve Emniyet Genel Müdürlüğüne bildirir.
Bunların yurt dışına çıkışları engellenir ve kendilerine pasaport veya vesika verilmez, verilmişse geri alınır.
Birinci fıkrada yazılı makamlar tarafından pasaport verilmesi veya yurt dışına çıkması yasaklananlarla, yurt dışında kalmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu tespit edilenlerin süreleri dolan pasaportları yenilenmez, kendilerine Türkiye'ye dönmeleri için seyahat vesikası verilir.
Pasaport veya pasaport yerine geçen vesikaları kaybedenlerden, bunu haklı bir sebebe dayandıramayanlarla bulundukları ülkelerden sınır dışı edilmiş olanlara, bu ülkelerden çıkarılış sebepleri gözönünde tutularak pasaport veya vesika verilmeyebilir." hükmüne;
Aynı Kanun'un, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihten sonra yürürlüğe giren, bilahare Anayasa Mahkemesi’nin 03/06/2021 tarihli ve E.2019/114, K.2021/36 sayılı kararıyla 14/07/2022 tarihi itibarıyla (Anayasanın 13. ve 23. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle) iptal edilen Ek 7. maddesinde, "Millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisaki ya da bunlarla irtibatı nedeniyle;	
A) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlar uyarınca kamu görevinden çıkarılmaları veya rütbelerinin alınması nedeniyle pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan,