muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/1036, Karar No: 2018/17119, Tarih: 27.12.2018

1-5237 sayılı TCK'nın 61/1. maddesine göre malın değerinin az ya da çok olması, cezanın temel cezanın belirlenmesinde alt sınırdan uzaklaşmak için bir kriter olup, hırsızlık suçuna konu malın değerinin az olmasının TCK'nın 145. maddesinde ayrı olarak düzenlenmesi, kanun koyucunun hırsızlık suçunda malın değerinin az olmasına verdiği önemi göstermektedir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 15.12.2009 gün ve 6/242-291 sayılı içtihadında belirtildiği üzere, "...daha çoğunu alabilme olanağı varken yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak az olan şeyi alma" görüşünün, TCK'nın 145. madde uygulamasında bütünüyle reddedilmesi mümkün değil ise de, maddenin yalnızca bu tanımlamayla sınırlandırılması da olanaklı değildir. 145. maddenin gerek ilk şekli, gerekse değiştirilmiş biçimi; ortak tanımlama ile, hırsızlık suçunun konusunu oluşturan değerin az olmasını temel almaktadır. TCK'nın 145. maddesine göre, faile verilen cezada indirim yapılabilmesi için malın değerinin az olması yeterli olup, hâkim indirim oranını TCK'nın 3. maddesinde öngörüldüğü üzere “İşlenilen fiilin ağırlığıyla orantılı” olacak şekilde saptamalıdır. Değer azlığı nedeniyle ceza vermekten vazgeçme kararı verilecek ise; malın değerinin azlığı yanında “Suçun işleniş şekli ve özellikleri” de dikkate alınmalıdır.

TCK'nın 145. maddesinin uygulanmasında hâkime takdir hakkı tanınmış olup, hâkim takdir hakkını kullanırken keyfiliğe kaçmadan, her somut olaya uygun, yasal ve yeterli gerekçe göstermek suretiyle uygulama yapmalıdır.

Somut olayda ise; sanığın suç tarihinde araçlardan birim fiyatları 25,00 TL- 75,00 TL arasında değişen marka amblemi ve jant kapağı göbeği çalma biçimindeki eylemlerinde sanık hakkında TCK’nın 145. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

2-26.05.2014 tarihinde düzenlenen rapor için Adli Tıp Kurumu'na ödenen toplam giderin zorunlu kamu masrafı niteliğinde bulunması nedeniyle, bu giderin sanığa yargılama gideri olarak yükletilmesine karar verilemeyeceğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafiinin temyiz nedeni bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 27.12.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2016, Karar No: 2015/1980, Tarih: 04.02.2015

**17. Hukuk Dairesi         2015/2016 E.  ,  2015/1980 K.**

**"İçtihat Metni"**

Dairelerin iş bölümüne ilişkin Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu'nun 19.01.2015 tarih ve 8 sayılı kararının 22.01.2015 tarih ve 29244 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmesi nedeniyle Adli Yargı kolu içinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin ihtilafların (merci tayini) incelenmesi görevi Yüksek 20. Hukuk Dairesine verilmiştir.

Bu nedenle dosyanın anılan Daire Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE 04/02/2015 tarihinde karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2015/10710, Karar No: 2018/14839, Tarih: 11.12.2018

**7. Ceza Dairesi         2015/10710 E.  ,  2018/14839 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5607 sayılı Kanuna muhalefet

HÜKÜM : Hükümlülük, müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Soruşturma aşamasında alınan 22.01.2013 tarihli bilirkişi raporunda, suça konu çayların yabancı orijinli olduğunun belirtildiği, soruşturma aşamasında sanık tarafından çaylara ilişkin faturalar sunulduğu, fatura düzenleyicisi ... İç ve Dış Ticaret Toptan Satış isimli iş yerinin yetkilisi ... ’un dinlenildiği, beyanlarında faturaları sanığa sattığı çaylara ilişkin olarak düzenlediğini belirttiği, kovuşturma aşamasında alınan 22.04.2013 tarihli bilirkişi raporunda ise satışların ... İç ve Dış Ticaret Toptan Satış isimli iş yerinin yetkilisi ......’un şirket defterlerinde kayıtlı olduğunun bildirildiği; Ancak, ......’un sunduğu 06.03.2011 tarihli... numaralı olup ...... tarafından düzenlenmiş 520 kilo çaya ve yine ...... tarafından düzenlenmiş 1600 kilo çaya ilişkin 01.03.2012 tarihli 802756 numaralı faturalar yönünden menşei araştırmasının yapılmadığı anlaşıldığından, ......’un sunduğu 06.03.2011 tarihli 475735 numaralı olup ...... tarafından düzenlenmiş 520 kilo çaya ve yine ...... tarafından düzenlenmiş 1600 kilo çaya ilişkin 01.03.2012 tarihli 802756 numaralı faturalarda düzenleyici olarak anılan şirket yetkilisi ......’nın beyanlarının alınması, faturaların firma defterlerinde kayıtlı olup olmadığının tespiti ile ithale kadar inilmek suretiyle zincirleme menşei araştırmasının tamamlanması, ilgili Gümrük İdaresi'nden gümrük giriş beyannameleri tüm ekleriyle birlikte getirtilip, dava konusu tüm belgeler konusunda uzman bilirkişiye tevdi edilerek cins, miktar, menşei ve sair özellikleri itibarıyla ayniyet tespiti yaptırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi,

Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 11/12/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1681, Karar No: 2016/7519, Tarih: 11.10.2016

**15. Ceza Dairesi         2016/1681 E.  ,  2016/7519 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Güveni kötüye kullanma

HÜKÜM : Sanık hakkında TCK'nın 155/2, 62, 52/2-4, 51/1, 53 maddeleri gereğince mahkumiyet

Güveni kötüye kullanma suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Katılan şirket ile sanığın yetkili olduğu şirket arasında 01/08/2008 tarihinde yapılan... Kiralama sözleşmesi ile plastik imal makinesi kiralandığı, bir süre sonra kira bedelini ödememesi üzerine yapılan ihtarnameye rağmen sözleşmeye konu makineleri teslim etmediği şeklinde gerçekleşen eyleminin güveni kötüye kullanma suçunu oluşturduğuna dair mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bozma sonrası yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; sanığın suçu işlemediğine dair temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 11/10/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/20875, Karar No: 2012/22710, Tarih: 02.11.2012

**12. Ceza Dairesi         2011/20875 E.  ,  2012/22710 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : 2863 Sayılı Kanuna Aykırılık

Hüküm : 2863 sayılı Kanunun 65/b, 5237 sayılı TCK'nın 62, 53/1, 51 maddeleri uyarınca mahkumiyet, erteleme.

2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık ile katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın, Gayrı Menkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu'nun 10/03/1979 gün ve A-1605 sayılı kararı ile 2. derece arkeolojik ve kentsel sit alanı olarak tescil edilen kale surları içine izin almaksızın bina inşa ettiği, bu nedenle mahkemece sanığın mahkumiyetine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın, suç işleme kastının bulunmadığına; katılan vekilinin, sanık hakkında tayin edilen cezanın ertelenmemesi gerektiğine ilişkin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1- 5237 sayılı TCK'nın 53/1-c maddesinde belirtilen güvenlik tedbirinin, aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca cezası ertelenen hükümlü hakkında sadece kendi alt soyu üzerindeki yetkileri bakımından uygulanamayacağı gözetilmeksizin, bu hak yoksunluğunun tamamen uygulama dışı bırakılması,

2- Sanık hakkında tayin edilen gün para cezasının miktarı belirlenirken, adli para cezasının taksitlendirilmesine karar verilirken ve denetim süresine hükmedilirken uygulanan kanun maddelerinin gösterilmemesi suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 232/6 maddesine muhalefet edilmesi,

Kanuna aykırı olup, sanık ile katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince isteme aykırı olarak BOZULMASINA, bu hususların yeniden yargılama yapılmaksızın aynı Kanunun 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hüküm fıkrasının (d) bendinin başına “5237 sayılı TCK'nın 52/2 maddesi uyarınca” ibaresinin; (e) bendinin başına “5237 sayılı TCK'nın 52/4 maddesi uyarınca” ibaresinin; (h) bendinin başına “5237 sayılı TCK'nın 51/3 maddesi uyarınca” ibaresinin ve (f) bendinden sonra gelmek üzere hükme “Sanığın cezası ertelendiğinden, 5237 sayılı

TCK'nın 53/3 maddesi uyarınca, aynı Kanunun 53/1-c maddesinde belirtilen kişisel hak yoksunluğunun, sadece kendi alt soyu üzerindeki yetkileri bakımından uygulanmasına yer olmadığına” cümlesinin eklenmesi ile hükümdeki usul ve kanuna uygun bulunan sair hususların aynen bırakılmasına karar verilmek suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 02/11/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/25191, Karar No: 2015/9283, Tarih: 25.05.2015

**13. Ceza Dairesi         2014/25191 E.  ,  2015/9283 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1- Sokakta kilitsiz olarak bırakılan müştekiye ait bisikleti çalan sanığın eyleminin TCK'nın 141/1.maddesinde düzenlenen suçu oluşturduğu gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi,

2-Suç tarihinde 12-15 arası yaş grubunda olan sanık hakkında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 35. maddesine aykırı şekilde sosyal inceleme yaptırılmadan hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafiinin temyiz itirazı bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 25/05/2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/19782, Karar No: 2012/2437, Tarih: 06.02.2012

**3. Hukuk Dairesi         2011/19782 E.  ,  2012/2437 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:SULH HUKUK MAHKEMESİ

Dava dilekçesinde 2.520,00 TL, birleşen davada ise 480,00 TL alacağın faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece asıl ve birleşen davanın ayrı ayrı kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

YA R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.Davacı vekili; müvekkilinin ... Belediyesinden ... köyü... Konutları ... nolu taşınmazı 2007 yılı Ekim ayında anahtar teslimi yapılacak şekilde satın aldığını, müvekkilinin tüm taksitleri ödeyip en son 2007 Nisan ayında kalan bedelinin tamamını kredi kullanarak davalıya peşin ödediğini, davalının 30/10/2007 tarihinde teslim etmesi gereken konutu 12 ay sonra teslim ettiğini, davalının konut sahipleri ile uzlaşıp encümen kararı ile bir kısım konut sahiplerine geç teslimden doğan 1.250,00 TL kira kaybını ödediğini, müvekkilinin konutu geç teslim almasından dolayı toplam 2.520,00 TL kira kaybı bedelinin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı tarafça fazlaya ilişkin talep hakkı saklı tutulduğundan bilirkişi raporunda bildirilen bakiye 480,00 TL için 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/226 Esas 243 Karar sayılı dosyasında ek dava açılmış bu dosya asıl dosya ile birleştirilerek yargılamaya devam olunmuştur. Davalı vekili; görev ve zaman aşımı usulü itirazlarında bulunarak müvekkilinin yükümlülüklerinin büyük bir bölümünü yerine getirdiğini davacının tapusunu aldığını geç teslimin inşaatı yapan firmanın konutları geç teslim etmesinden kaynaklandığını, beyanla davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, davanın ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür (TMK.md.6). Buna göre ispat külfeti öncelikle davacıdadır. Davacı delil olarak tapu kaydı, teslim tutanağı, davalının kredi kullanımına ilişkin duyuru yazısı ve bir başka hak sahibi ile uzlaşmaya dair Belediye encümen üyeleri tarafından imzalanmış uzlaşma tutanağını sunmuştur.

Dosya içeriğinde ve sunulan belgelerin hiç birinde başvurusu üzerine hak sahibi olarak davacıya tahsis edilen, süresinde tapu kaydı verilen konutun davacıya teslim tarihine ilişkin bir taahhüt bulunmadığı gibi, işlemleri yasal düzenlemeye tabi davalı kurumun teslime ilişkin bir kararı ve gecikme halinde hak sahiplerine tazminat ödeneceğine dair yetkili organlarında alınmış bir karar sunulmamıştır.O nedenle sosyal amaçla konut yaptırarak dar gelirlileri konut edindirmek üzere yürütülen proje nedeniyle davalının gecikme tazminatı ile sorumlu tutulması usul ve yasaya uygun bulunmamıştır.Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 06/02/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/10775, Karar No: 2012/1948, Tarih: 15.02.2012

**11. Hukuk Dairesi         2010/10775 E.  ,  2012/1948 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk (Şişli 1. Sulh Hukuk)Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 12. Sulh Hukuk (Şişli 1.Sulh Hukuk) Mahkemesi’nce verilen 02.07.2009 tarih ve 2008/1036 - 2009/853 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davacı şirketin uluslararası nakliyat işleriyle uğraştığını, davalıya ait malların yurt dışında taşıma işini üstlendiğini, müvekkilinin bekleme ve şoför masraflarından kaynaklanan alacağının doğduğunu, tüm başvurularına rağmen alacağın ödenmediğini, bu nedenle alacağın tahsili amacıyla Şişli 6.İcra Müdürlüğünün 2008/6222 esas sayılı dosyası ile takip yapıldığını, davalı borçlunun takibe haksız itirazı ile takibin durduğunu ileri sürerek, davalının itirazının iptaline, alacağın % 40'dan az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davalı şirketin gümrük işlerinin ...tarafından yürütüldüğünü, davacı şirketin gümrükten çekeceği malları direkt olarak şirketle irtibat kurmak suretiyle yüklenme talimatı verdiğini, gümrükten malların çekileceği gün gümrükçünün beyin kanaması geçirmesi nedeniyle hastaneye kaldırıldığını, davacı tarafından aracın Ambarlı gümrüğünde beş gün bekletildiği halde yüklemenin yapılmadığı belirtilerek, beş günlük bekleme nedeniyle 180 Euro'nun ödenmesinin istendiğini, davacı şirkete mal çekilmesi konusunda herhangi bir bilgi ve talimat verilmediğini, tırın gümrükte bekletildiğinin de bildirilmediğini, gönderilen faturanın bu sebeple alınmadığını ve iade edildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davacı ile davalı arasında taşıma işi nedeniyle ticari ilişkinin oluştuğu, davacı tarafından düzenlenen bir adet 2.027,15 TL'lik faturanın davalıya posta ile gönderilmesine karşın alınmadığı, davacı tarafın davalı tarafa oluşan zararı fatura edecekleri konusunda bildirimde bulunduğu, davacının ticari defterlerinde faturanın yer aldığı, defterlerin açılış ve kapanış noter onaylarının yapıldığı dolayısıyla davacı lehine kanıt olduğu, davalının ticari defterlerin kapanış onayının olmadığı, davacı tarafın yaptığı zararı fatura edeceğine ilişkin bildirime davalı tarafın herhangi bir yanıt vermediği, hiçbir belge sunmadığı ve borcu ödediğini belgelemediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalının itirazının iptaline takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 2/2.maddesi gereğince asıl alacağa ticari temerrüt faizi yürütülmesine, alacak likit olmakla % 40 inkar tazminatının davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 93,60 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 15.02.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2610, Karar No: 2016/7962, Tarih: 04.05.2016

**21. Hukuk Dairesi         2016/2610 E.  ,  2016/7962 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 01.04.1981 tarihinde . .. ünvanlı işyerinde 1 gün süreyle çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.04.1981 olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde yazılı olduğu şekilde istemin kabulüne karar verilmiştir.

Öncelikle belirtilmelidir ki, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 7. maddesinde yer alan “Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17/07/1964 tarihli ve 506 sayılı, 02/09/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı, 08/06/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunlar ile 17/07/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20'nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirilir.” hükmü uyarınca, davanın yasal dayanağı mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 3, 79 ve 108. maddeleridir.

506 sayılı Kanun’un 2'nci maddesine göre sigortalılık niteliği, hizmet akdinin kurulması ve 6'ncı madde gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. Aynı Kanun’un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 3/II-B maddesinde; “Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanunun 35'inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü öngörülmüştür.

Atıf yapılan ve dava konusu dönemde yürürlükte bulunan özel kanun olan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun 3. maddesi, çırağı; “çıraklık sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde geliştirilen kişi” olarak tanımlanmıştır.

Anılan Kanun'un “Çıraklık Şartları” başlıklı 10'uncu maddesine göre çırak olabilmek için,

a)14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak. (Bu bentte yer alan "onüç yaşını" ibaresi, 16/8/1997 tarih ve 4306 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle "ondört yaşını" olarak değiştirilmiştir.)

b)En az ilköğretim okulu mezunu olmak.

c)Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak gerekmektedir.

Anılan Kanun'un “Çıraklık Şartları” başlıklı 10'uncu maddesine göre çırak olabilmek için,

a)14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak. (Bu bentte yer alan "onüç yaşını" ibaresi, 16/8/1997 tarih ve 4306 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle "ondört yaşını" olarak değiştirilmiştir.)

b)En az ilköğretim okulu mezunu olmak.

c)Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak gerekmektedir.

Ancak, 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir. Kanun'un 13'ncü maddesi hükmüne göre ise; “Bu Kanunun uygulandığı yer ve meslek dallarında 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun çıraklık sözleşmesine dair hükümleri ile 18 yaşını doldurduktan sonra sözleşmesi devam eden çıraklar hakkında 1475 sayılı İş Kanunu'nun, İşçi Sağlığı ve Güvenliği başlıklı beşinci bölümünde yer alan hükümleri dışındaki hükümler uygulanmaz.”

Bu hükümler çerçevesinde taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile, davacının uyuşmazlığa konu dönemde çırak olup olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılmalıdır.

Gerçekten de çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Ancak çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Sözü edilen öğrencilerin sigortalı sayılmamaları, “tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işleri” nin gördükleri öğrenimin doğal bir gereği olmasından ötürüdür. Bir başka anlatımla, bu işler -SSK anlamında sigortalı işçilerin gördükleri iş görünümünde bulunsalar bile- belirgin olarak öğrenim çevresine girmektedir. Bu bakımdan, bu gibi durumlarda, esasen bir hizmet akdinin varlığından söz edilemeyeceği için sigortalılık niteliği edinme hali de söz konusu değildir (Mustafa Çenberci, Sosyal Sigortalar Kanunu Şerhi; Ankara, 1977 Baskı, s;130).

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı işveren tarafından davacı adına düzenlenen 01.04.1981 tarihli işe giriş bildirgesinin 20.04.1981 tarihinde Kuruma verildiği, bordroların çıraklık dönem bordrosu olduğu, tanıklardan ...’nın davacının çırak olarak geldiğini beyan ettiği, buna göre mahkemece karar altına alınan şekilde çalışmanın kanıtlanamadığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda, 24.07.1967 doğumlu olan davacının mahkemece sigortalı kabul edilen 01.04.1981 tarihinde 14 yaşında olup 18 yaşından küçük olduğu anlaşıldığından, davacının hizmetinin tespitine karar verilen dönemde çırak olarak çalışıp çalışmadığına dair araştırma yapılmadan eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidilmesi doğru olmamıştır.