muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/3158, Karar No: 2024/6016, Tarih: 26.12.2024

İhale konusu işle ilgili olup yüklenici tarafından temin edilmemesi durumunda ihaleyi yapan idare tarafından temin edilmesi zorunlu olan bir ihtiyacın, 2024/7 sayılı Genelge kapsamında olduğunun kabul edilmesi halinde, idarenin bu ihtiyaçla ilgili olarak ayrı bir ihale yapması zorunlu olacak ve neticede bu durum kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacına aykırılık teşkil edecektir.
	4734 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen yapım işi ihalelerine ilişkin hususlardan birisi de idarenin yapım işine ilişkin kontrol teşkilatının şantiyeye ulaşımı, şantiyede barınmaları, kontrol süresince kullanacakları ekipman ve malzemelerin temini ile yüklenici tarafından kontrol teşkilatının işlerliği için personel görevlendirilmesidir. İhale konusu yapım işinin iş planına uygun olarak bir an önce tamamlanarak kamunun hizmetine sunulması ve tamamlanan iş miktarı uyarınca düzenlenecek hak edişlerin yükleniciye usulünce ödenmesi için ihale konusu yapım işi sahibi idarenin kontrol teşkilatının şantiyede bulunması ve bu teşkilata personel ve malzeme sağlanması ihale konusu yapım işinin niteliğine göre kaçınılmaz olabilmektedir. Zira yapım işlerinden bazıları idarenin halihazırda bulunduğu yer dışında bazen kilometrelerce ötede, şehir merkezinden uzakta ve barınma imkanı dahi bulunmayan yerlerde olabilmektedir. Nitekim, bu hususun yapım işiyle ilgisi nedeniyle Yapım İşleri Genel Şartnamesinde idarenin kontrol teşkilatına yönelik çeşitli düzenlemelere de yer verilmiştir. 
	İhale komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı incelendiğinde, ihale, sözleşme tasarısının 33.8. maddesinin 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine aykırı olduğundan bahisle iptal edilmişse de anılan maddede yer alan bina, personel, malzeme, ulaşım gibi gider kalemlerinin kontrol teşkilatına yönelik olduğu, dolayısıyla ihale konusu yapım işiyle ilgili olduğu ve yüklenici tarafından yapılacak binaların idareye, kontrol teşkilatına sunulan tüm ekipman ve malzemenin ise işin sonunda yükleniciye ait olacağının da düzenlendiği anlaşılmaktadır. 
	Öte yandan, idare tarafından sözleşme tasarısının anılan maddesinin 2024/7 sayılı Genelgenin "Haberleşme Giderleri" ile "Personel Giderleri"ne ilişkin kısmına aykırı olduğu gerekçesine de dayanılmışsa da anılan kısımların ihalelere yönelik olmadığı dolayısıyla bu hükümlerin de ihalenin iptaline gerekçe oluşturamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
	Bu itibarla, uyuşmazlık konusu sözleşme tasarısının 33.8. maddesinin 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine aykırı olmadığı anlaşıldığından, aksi gerekçeyle ihalenin iptaline yönelik 12/07/2024 tarihli ihale komisyonu kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararına karşı açılan davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
	Açıklanan nedenlerle;
	1. Davacıların temyiz isteminin kabulüne;

Bu itibarla, uyuşmazlık konusu sözleşme tasarısının 33.8. maddesinin 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine aykırı olmadığı anlaşıldığından, aksi gerekçeyle ihalenin iptaline yönelik 12/07/2024 tarihli ihale komisyonu kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararına karşı açılan davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
	Açıklanan nedenlerle;
	1. Davacıların temyiz isteminin kabulüne;
	2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca  ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
	3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
	4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,
	5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece ve temyiz aşamasında kullanılmayan toplam ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacılara iadesine, 
	6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
	7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 26/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2024/2987, Karar No: 2024/6017, Tarih: 26.12.2024

"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2024/2987
Karar No:2024/6017
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... Turizm İnşaat Temizlik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Kurumu  
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
	Dava konusu istem: ... Kaynak Suları Sanayi Turizm ve Ticaret Anonim Şirketince 29/03/2024 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Personel Taşıma" ihalesine ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusu sonucunda davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik düzeltici işlem belirlenmesine dair 12/06/2024 tarih ve 2024/UH.II-756 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
	İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik birinci kısmının incelenmesinden; (itirazen şikayet başvurusunun birinci iddiasıdır.)
	Davacı tarafından açıklama kapsamında, ihale konusu işte kullanılacak araçların maliyetini tevsik etmek amacıyla dava dışı RTUR Taşımacılık Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (RTUR) tarafından düzenlenen 02/04/2024 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, teklifin araçların saatlik satış tutarları üzerinden oluşturulduğu, birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilecek birimin “kilometre” olarak belirlendiği ve servis türleri ve güzergahlarına göre araçların kat edeceği kilometrelerin ayrı ayrı belirtildiği, davacı tarafından ise araç maliyeti hesabının saatlik maliyet üzerinden yapıldığı, dokümanda yer alan birim ile isteklinin açıklamasındaki birimin birbiri ile örtüşmediği;
	Öte yandan, Teknik Şartname eki Personel Taşıma ve Arızi Durum Araçları Çalışma Çizelgesinde tüm güzergahlar ve ihale konusu işin süresi esas alınarak hesaplanan toplam çalışma gününün 2714 olarak belirlendiği, güzergahlarda her gün kullanılacak araçların toplam sayısının da 42 olduğu, ihale konusu işte sabah ve akşam yapılacak seferler dahil olmak üzere toplam 227.976 adet seferin yapılması gerekeceği, davacının sunmuş olduğu fiyat teklifinde ise toplam araç sayısının 54 olarak sefer sayısının 614 olarak teklife konu edildiği, bu verilerle hesaplanan 54 araçla yapılacak toplam sefer sayısının ise 33.156 olacağı ve bu sayının da Teknik Şartname eki Personel Taşıma ve Arızi Durum Araçları Çalışma Çizelgesinde yer verilen toplam sefer sayısını karşılamadığı, davacının aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle hukuka uygun olmadığı;
	Dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik ikinci kısmının incelenmesinden; (itirazen şikayet başvurusunun dördüncü iddiasıdır.)

Dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik ikinci kısmının incelenmesinden; (itirazen şikayet başvurusunun dördüncü iddiasıdır.)
	Davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifin akaryakıt, bakım onarım, sigorta, araç takip sistemi, yıkama, MTV ve lastik maliyeti dahil alınmadığı, ihale dokümanında araçların ortalama çalışma süresine ilişkin bir belirlemenin bulunmadığı ancak isteklinin araç kiralama maliyetini hesaplarken servis başına üç saatlik varsayıma dayalı bir hesaplamadan hareket ettiği anlaşıldığından, davacının aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle hukuka uygun olmadığı;
	Dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik üçüncü kısmının incelenmesinden; (itirazen şikayet başvurusunun beşinci iddiasıdır.)
	Davacı tarafından yapılan açıklama kapsamında araçların bakım ve onarım maliyetlerine ilişkin olarak, ... Oto Özel Servis (...) tarafından düzenlenen 02/04/2024 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, sunulan teklifte ayrı ayrı bileşenler olmak üzere bakım ve onarım işçiliği, motor yağı, yağ filtresi, hava filtresi, mazot filtresi ve polen filtresine yer verildiği, davacının açıklaması kapsamında sunulan ve dava dışı ... Yedek Parça Turizm Otomotiv Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 02/04/2024 tarihli fiyat teklifinde ise yine ayrı ayrı bileşenler olarak ön-arka fren balatası, disk, fren hidrolik yağı,  direksiyon hidrolik yağı ve şanzıman yağı bileşenlerine yer verildiği ve her iki teklifteki malzemeler için beyan edilen araç marka model ile yıl bilgilerinin araç kiralamaya ilişkin fiyat teklifine konu edilen araçlar ile örtüştüğü, araçların bakım aralıklarına ilişkin olarak dava dışı ... Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından düzenlenen ve araç kiralama fiyat teklifine konu edilen 2022 Model ... aracın bakım aralığının 40.000 kilometre olduğunu gösteren 02/04/2024 tarihli belgenin sunulduğu ancak sunulan belgeden dava dışı ... Otomotiv'in anılan araç için yetkili servis hizmet sunma dolayısıyla bakım aralığının kaç km olduğunu tevsik eden belge verme yetkisinin bulunup bulunmadığının anlaşılamadığı;
	Öte yandan, araç yedek parçalarından “disk” için 73 adet üzerinden teklif alınmasına rağmen bunların takım olarak veya ön ve arka olmak üzere set olarak sağlanıp sağlanmayacağının da anlaşılamadığı, örneğin “balata” için alınan fiyat teklifinde ön ve arka balataların takım olarak sağlanacağının ve teklif edilen fiyatın takım fiyatı olduğunun belirtildiği dolayısıyla araç yedek parçalarından “disk” için yapılan açıklamanın da belirsiz olduğu anlaşıldığından, davacının aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle hukuka uygun olmadığı;
	Dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik dördüncü kısmının incelenmesinden; (itirazen şikayet başvurusunun sekizinci iddiasıdır.)

Dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik dördüncü kısmının incelenmesinden; (itirazen şikayet başvurusunun sekizinci iddiasıdır.)
	Davacı tarafından, araç takip sistemi maliyetini tevsik etmek amacıyla dava dışı Vefa ... Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 02/04/2024 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifinin 12 aylık K12 araç takip sistemi kiralanmasına ilişkin olduğu, fiyat teklifinde araç takip cihazı ile aylık hat-lisans bedeline ilişkin bir ayrıştırma yapılmadığı, her iki unsurun araç takip sisteminin bileşeni olmakla birlikte ayrı birer maliyet kalemi olduğu ve bu maliyet kalemlerine ilişkin fiyatlandırmanın da ayrı ayrı yapılması gerektiği anlaşıldığından, davacının aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle hukuka uygun olmadığı;
	Dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik beşinci kısmının incelenmesinden; (itirazen şikayet başvurusunun on ikinci iddiasıdır.)
	Davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında servis araçlarında görev alacak sürücü maliyetini tevsik etmek amacıyla sunulan belgeler incelendiğinde, “Memur servisi” başlığı altında 10 sürücünün 250 sefer, “Ring & Asya & Avrupa” başlığı altında da 32 sürücünün 308 sefer çalışacağı belirtilerek hesaplamaların yapıldığı ve bu hesaplamalarda esas alınan toplam sefer sayısının 12.356 olduğu, isteklinin açıklamasına esas toplam sefer sayısının Teknik Şartname eki Personel Taşıma ve Arızi Durum Araçları Çalışma Çizelgesinde tüm güzergahlar ve ihale konusu işin süresi esas alınarak hesaplanan toplam sefer sayısı olan 227.976’nın altında olduğu dolayısıyla sürücü maliyetinin eksik çalışma süreleri üzerinden hesaplandığı anlaşıldığından, davacının aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle hukuka uygun olmadığı;
	Dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik altıncı kısmının incelenmesinden; (itirazen şikayet başvurusunun on üçüncü iddiasıdır.)
	Davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerden, idarenin önemli teklif bileşeni olarak belirlediği sürücü maliyeti giderleri arasında, Teknik Şartnamenin 3.B.3 maddesi uyarınca çalıştırılması gereken yedek şoföre ilişkin bir maliyet hesaplaması yapıldığı, ancak 30 adet yedek sürücünün 4 sefer çalışacağı belirtilerek maliyetlerin oluşturulduğu, bu hesaplamalarda esas alınan toplam sefer sayısının 120 olduğu, bu sayının Teknik Şartname eki Personel Taşıma ve Arızi Durum Araçları Çalışma Çizelgesinde tüm güzergahlar ve ihale konusu işin süresi esas alınarak hesaplanan toplam sefer sayısı olan 227.976’nın altında olduğu dolayısıyla yedek sürücü maliyetinin eksik çalışma süreleri üzerinden hesaplandığı anlaşıldığından, davacının aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle hukuka uygun olmadığı;

Bu itibarla, davacı şirket tarafından, dava konusu ihale kapsamında sunulmuş olan teklifin, mevzuatın aradığı koşulları taşımadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata aykırılıklar bulunduğu anlaşıldığından, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI	:  Davacı tarafından, servis aracı kiralama hizmeti veren hiçbir şirketin kilometre temelinde teklif vermediği, fatura bilgileri tablosunda kilometre üzerinden bilgi girilemediği, sadece araç kiralama bedeli ile şoför maliyetleri yönünden saat birimiyle açıklamada bulunduğu, diğer maliyetler yönünden kilometre bazında açıklamada bulunduğu, mevzuatta birim fiyat teklif cetvelinde yazan birim üzerinden açıklama yapılacağına yönelik bir düzenleme bulunmadığı, amortisman üzerinden açıklama yapılması halinde kilometre olarak nasıl açıklama yapılacağının belli olmadığı, üç saatin nasıl tespit edildiğinin açıklandığı, birçok emsal Kurul kararının da kendisini desteklediği, toplam sefer sayısı bakımından yapılan hesaplamanın hatalı olduğu, bakım onarım için belge alınan şirketin yetkili servis olduğunun internet araştırmasıyla anlaşılabildiği, bir tekere ait diskin teklif edilmesinin abesle iştigal olacağı, tereddüt halinde şirketten sorulabileceği, fiyat teklifinin ihale teknik şartnamesi kabul edilerek verildiği, disk konusunda idarenin ayrıntılı açıklama istemediği, araç takip sisteminin bütünü için teklif verildiği, araç takip sistemine yönelik teklif veren şirketin ihale teknik şartnamesini kabul ederek teklif sunduğu, açıklama istem yazısında hat-lisans maliyetinin ayrıca istenilmediği, Kurul kararının kamu zararına yol açtığı, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik Kurul kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI        	: Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararı ile temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ   : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	ESAS YÖNÜNDEN:
	MADDİ OLAY : 
	... Kaynak Suları Sanayi Turizm ve Ticaret Anonim Şirketince ... tarihinde açık ihale usulüyle ... ihale kayıt numaralı "Personel Taşıma" ihalesi gerçekleştirilmiş, anılan ihalede sınır değerinin altında teklif sunun davacının da aralarında bulunduğu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmiş, aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen davacı şirket ekonomik açından en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE:
	ESAS YÖNÜNDEN:
	MADDİ OLAY : 
	... Kaynak Suları Sanayi Turizm ve Ticaret Anonim Şirketince ... tarihinde açık ihale usulüyle ... ihale kayıt numaralı "Personel Taşıma" ihalesi gerçekleştirilmiş, anılan ihalede sınır değerinin altında teklif sunun davacının da aralarında bulunduğu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmiş, aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen davacı şirket ekonomik açından en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.
	Dava dışı istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan ekonomik açından en avantajlı birinci teklif sahibi ile davacının yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikayet başvurusunun reddi üzerine, anılan istekli tarafından davalı idareye yapılan itirazen şikâyet başvurusu sonucunda dava dışı ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi ile davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik düzeltici işlem belirlenmesine 12/06/2024 tarih ve 2024/UH.II-756 sayılı Kurul kararıyla karar verilmiştir.
	Bunun üzerine, anılan Kurul kararının davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik kısımlarına karşı bakılan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
	İhale komisyonu;
	a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
	b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
	c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
	gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
	Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır." kuralı yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79. maddesinde, " (...)79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.
	(...)
	79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.
	Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
	Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. (...)
	79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez. (...)" kuralına yer verilmiştir.
	Teklifi sınır değerin altında bulunan isteklilerden 29/03/2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen "Açıklamaya Konu Edilecek Önemli Teklif Bileşenleri" konulu yazıda;