muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2023/3870, Karar No: 2024/5301, Tarih: 25.11.2024

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi, davacıların istinaf başvurularının kısmen kabulü, kısmen reddi ile Mahkeme kararının manevi tazminata ilişkin kısmının kaldırılmasına, davacılardan ... için 200.000,00 TL,  anne  ... için 100.000,00 TL, baba  ... için 100.000,00 TL olmak üzere toplam 400.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 15/06/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, eksik ve yetersiz olan bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının hukuka aykırı olduğu, raporu hazırlayan heyette çocuk nöroloji, enfeksiyon hastalıkları ve beyin ve sinir cerrahisi uzmanlarının bulunmadığı,  raporda aşının yan etkilerinin tartışılmadığı, aydınlatılmış onamlarının alınmadığı, aşının alerji yapıp yapmayacağı hususunda hiçbir test yapılmadığı, temyize konu kararın bozulmasına ve davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, Adli Tıp Kurumu raporunda da belirtildiği üzere dava konusu olayda aşı uygulamasının tıp kurallarına uygun olduğu, aşı sürecinde ve küçüğün tedavisinde görev yapan ilgili sağlık personeline atfı kabil kusur bulunmadığı, küçükte meydana gelen rahatsızlık ile aşı uygulaması arasında nedensellik bağı bulunmadığı, dolayısıyla dava konusu hadisede tazmini gerektirir bir husus bulunmadığı ve kararın dayandırıldığı gerekçelerde hukuki isabet olmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminatın kısmen kabulüne ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
TARAFLARIN_SAVUNMALARI :	Davalı idarece, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ	: Bölge İdare  Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
            MADDİ OLAY :

TARAFLARIN_SAVUNMALARI :	Davalı idarece, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ	: Bölge İdare  Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
            MADDİ OLAY : 
Dosyanın incelenmesinden; davacı ...'ın 30/11/2015 tarihinde Van Edremit ... no'lu Aile Sağlık Merkezinde yapılan DBT – İP, DBT 1, Hepatit B İ, Hepatit B 2, BCG aşılarından iki saat sonra havale geçirmesi nedeniyle Van Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesine götürüldüğü, daha sonra Van Özel İstanbul Hastanesine sevk edildiği, Van Özel İstanbul Hastanesinde 01/12/2015-31/12/2015 ve 01/01/2016-14/01/2016 tarihlerinde yoğun bakım ünitesinde izlendiği, takiplerinde metabolik hastalık ön tanısı ile defalarca hastane yatışlarının olduğu,  Çocuk Nöroloji bölümü tarafından spastik kuadiplejik serebral palsi tanısı ile izlendiği,Van Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ... tarih ve ... sayılı Özürlü Sağlık Kurulu Raporunda, "orta bilişsel gerilik, YYÜ görüşüyle bilateral ojDtik^atrofi, 0-3 yaş arası motor gelişim -3 ile -2 persantil arasında" teşhisleriyle toplam %95 oranında engelli olduğunun belirtildiği, davacılar tarafından, meydana gelen zararın aşıdan kaynaklandığı iddiasıyla davalı idareye maddi ve manevi tazminat istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla bilirkişiliğine başvurulan Adli Tıp Kurumu 7. İhtisas Kurulu tarafından düzenlenen ... tarih ve ... karar numaralı raporda, "metabolik hastalıklar; spesifik proteinleri kodlayan genlerin mutasyonu sonucu ortaya çıkan doğumsal hastalıklar olup yaşamın ilk dönemlerinde bulgu vermeyebileceği, ilerleyen dönemlerde karşılaşılan stres, ateş, enfeksiyon gibi nonspesifik durumlarda katabolik sürecin tetiklenmesi ile semptomatik hale gelebileceğinin tıbben bilindiği, küçükte gelişen tabloda metabolik asidoz ve  kranial MR’ında metabolik hastalık ile uyumlu bulgular saptandığı, 30/11/2015 tarihinde Sağlık Bakanlığı Ulusal Aşı Takviminde yer alan aşıların uygulandığı dolayısıyla söz konusu aşı uygulamasının tıp biliminin genel kabul görmüş ilke ve kurallarına uygun olduğu, sağlık hizmetinin yürütülmesinden sorumlu idarede organizasyon hatası tespit edilmediği" yönünde; yine Adli Tıp Kurumu 7. İhtisas Kurulu tarafından düzenlenen ... tarih ve ... karar numaralı ek raporda da "mevcut tıbbi belgelerde küçükte saptanan laboratuar bulgularının metabolik hastalıklar ile uyumlu olmakla birlikte mevcut klinik tablonun etyolojisinin mevcut veriler ile belirlenemediği, metabolik hastalıkların spesifik proteinleri kodlayan genlerin mutasyonu sonucu ortaya çıkan doğumsal hastalıklar olup yaşamın ilk dönemlerinde bulgu vermeyebileceği, ilerleyen dönemlerde  karşılaşılan stres, ateş, enfeksiyon gibi nonspesifik durumlarda katabolik (enerji tüketimi gerektiren) sürecin tetiklenmesi ile semptomatik (belirtili) hale gelebileceği gibi bebeğin büyümesine bağlı olarak vücut enerji metabolizmasındaki değişiklikler sonucu da gelişebileceğinin tıbben bilindiği, küçüğe 30/11/2015 tarihinde Sağlık Bakanlığı Ulusal Aşı Takviminde yer alan aşıların uygulanmasının tıp biliminin genel kabul görmüş ilke ve kurallarına uygun olduğu, aşı sonrası istenmeyen yan etki olarak tanımlandığı, bu durumun yapısal kolaylaştırıcı faktörlere bağlı olarak bazı bebeklerde görülebileceği, sağlık hizmetinin yürütülmesinden sorumlu idarede organizasyon hatası tespit edilmediği" yönünde görüş bildirilmiştir.
İdare Mahkemesince, anılan raporun hükme esas alınması suretiyle, yukarıda aktarılan gerekçeyle maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi ile toplam 90.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiş, taraflarca istinaf yoluna başvurulması üzerine hükmedilen tutarın düşük olduğu sonucuna varılarak toplam 400.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiştir.
	İLGİLİ MEVZUAT:

İdare Mahkemesince, anılan raporun hükme esas alınması suretiyle, yukarıda aktarılan gerekçeyle maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi ile toplam 90.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiş, taraflarca istinaf yoluna başvurulması üzerine hükmedilen tutarın düşük olduğu sonucuna varılarak toplam 400.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiştir.
	İLGİLİ MEVZUAT:	
	Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
	Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır.
	İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
	İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
	İdarelerin kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak organizasyonları yaparak, yeterli araç ve gereçle donatılmış bina, tesis ve araçlarda hizmetin özelliğine uygun olarak seçilen ve yetişmiş personelle hizmeti yürütme yükümlülüğünün bulunduğu tartışmasızdır.
	Zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumunda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı sağlık hizmetinde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için; zararın, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.	
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	A) Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacıların Maddi Tazminat İstemine İlişkin  Kısmının İncelenmesi: 	
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin reddine yönelik davacıların istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin reddine yönelik davacıların istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
	B)  Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacıların Manevi Tazminat İstemine İlişkin  Kısmının İncelenmesi: 	
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, aşı uygulamasından önce davacılara risklerin ve olası komplikasyonların anlatılmadığı ve davacılardan yazılı onam alınmadığı gerekçesiyle davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne karar verilmişse de; yukarıda alıntısı yapılan, dava konusu olay kapsamında düzenlenen Adli Tıp Kurumu raporlarında davacı küçükte meydana gelen engellilik hali ile uygulanan aşı arasında kesin bir illiyet bağının kurulamadığı ve aşının uygulanışında herhangi bir kusur tespitine yer verilmediği dikkate alındığında, idareye atfedilecek bir kusur bulunmadığı sonucuna varılmakta olup, davalı idarenin hizmet kusuru çerçevesinde tazmin yükümlülüğü doğduğundan söz etmek mümkün değildir. 
	Bu nedenle, olayda davalı idarenin hizmet kusuru bulunmamakta olup davacıların manevi tazminat istemi yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekirken, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi, davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen reddi, kısmen kabulü yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz istemlerinin REDDİNE, davalı idarenin temyiz isteminin  KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının maddi tazminata ilişkin kısmının ONANMASINA, manevi tazminata ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/11/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2022/2118, Karar No: 2024/5296, Tarih: 25.11.2024

"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2022/2118
Karar	No : 2024/5296                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)                   : ... Dış Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi
VEKİLİ	: Av.  ...
İSTEMİN_KONUSU	:	... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  Davacı tarafından, işe giriş ve işten çıkış bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgelerinin Kuruma verilmediğinden bahisle  5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi uyarınca  741.466,75 TL  idari para cezası uygulanmasına dair  İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarih ve ... sayılı  işlemine yapılan itirazın reddine ilişkin  ... tarih ve ... sayılı komisyon  kararının iptali  istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararıyla; ... tarih ve ... sayılı araştırma raporu uyarınca ... Pas. Sac Nakliyat İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Danışmanlık ve Personel Hizmetleri Ltd. Şti., ... Personel Yönetim ve Danışmanlık Hizm. Tic. Ltd. Şti., ... Reklam Matbaa San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Metal Hırdavat İnş. San ve Tic. Ltd. Şti., ... Ahşap Dekorasyon İnş. Metal Nakl. San ve Tic. Ltd. Şti., ... Film Yapım Fotoğrafçılık Ltd. Şti. ünvanlı iş yerlerinde bildirilen hizmetlerin tümünün iptal edilerek davacının işyeri dosyasına aktarıldığı, bu nedenle de 206 kişinin  işe giriş, işten ayrılış ve  aylık prim hizmet belgelerinin verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği görülmüşse de;  davacı tarafından  14/03/2019 tarihli itiraz dilekçesinde hiçbir zaman için çalışması bulunmayan 106 kişi için de ceza uygulandığı belirtilmesine karşın, davalı idare tarafından bu konuda başkaca  bir inceleme ve araştırma yapılmadan dava konusu işlemin tesis edildiği, davalı idare tarafından,  çalışmadığı bildirilen kişilerin davacı şirkette çalıştırıldığının şüpheden uzak, somut bir şekilde, özellikle  davacı  şirketin temsilcileri ve davacı tarafından dinlenilmediği iddia edilen çalışanların ifadeleri de alınmak ve gerekirse çevre araştırması yapmak suretiyle tespit edilmesi gerekirken gerekli araştırma, inceleme  ve somut tespit yapılmadığı,  bu nedenle de işe giriş, işten ayrılış ve  aylık prim hizmet belgesinin verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca  741.466,75 TL   idari para cezası verilmesine dair işleme  yapılan itirazın reddine ilişkin komisyon kararında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI	: Davalı idare tarafından, davacı şirket yetkilisinin beyanı ile bildirilmeyen sigortalı çalışmaların kabul edildiği, davacının sonradan düzenlenmesi mümkün olmayan belgelere dayanmadığı, davacıya ait iş yerinde bildirimsiz çalışmanın açık ve net olduğu, bu nedenle aksi ispatlanmayan denetim raporlarına göre tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.   
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI	: Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	MADDİ OLAY :

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI	: Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	MADDİ OLAY : 
	... Pas. Sac Nakliyat İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinin sahte iş yeri olup olmadığının araştırılmasının talep edilmesi üzerine Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından söz konusu iş yerinden sigortalı ve işveren olarak bildirilen kişilerin alınan ifadeleri, kurum kayıtlarının incelenmesi ve diğer kurumlardan elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi sonucu düzenlenen ... tarih ve ... sayılı İnceleme Raporunda; "... sicil numaralı ... Pas. Sac Nakliyat İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinin sahte iş yeri olduğu, bu iş yerinden yapılan tüm sigortalı bildirimlerin iptal edilerek ... sicil numaralı  ... Dış Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. ünvanlı iş yerine aktarılması ve aynı zamanda, ... Pas. Sac Nakliyat İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı iş yeri sigortalılarının; ... Danışmanlık ve Personel Hizmetleri Ltd. Şti., ... Personel Yönetim ve Danışmanlık Hizm. Tic. Ltd. Şti., ... Reklam Matbaa San. ve Tic. Ltd. Şti., Bsk Metal Hırdavat İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Ahşap Dekorasyon İnşaat Metal Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Metal Hırdavat İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... Film Yapım Fotoğrafçılık Limited Şirketi ünvanlı iş yeri  dosyalarından bildirilen hizmetlerinin iptal edilerek ... Dış Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. ünvanlı iş yeri dosyasına aktarılması gerektiği" tespit edilmiş, İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü  Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarih ve ... sayılı  işlemiyle; iş yerinde çalıştığı tespit edilen sigortalıların sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal süre içinde verilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Kanun'un 8. maddesi ve 102. maddesinin 1. fıkrasının a-2 bendi gereği her bir sigortalı için asgari ücretin 2 katı tutarında,  aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süre içinde Kuruma verilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi ve 102. maddesinin 1. fıkrasının c/4 bendi gereği her bir fiil için asgari ücretin iki katı tutarında,  sigortalılar ile ilgili olarak 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin j bendi uyarınca işten ayrılış bildirgesinin kuruma yasal süre içerisinde verilmemesi nedeniyle  aylık asgari ücretin onda biri tutarında olmak üzere, toplam  741.466,75 TL idari para cezası tahakkuk ettirilmiş, idari para cezasının 28/02/2019 tarihinde tebliği üzerine, davacı tarafından 14/03/2019 tarihli dilekçeyle yapılan itirazın ... tarih ve ... sayılı Komisyon kararı ile reddedilmesi üzerine anılan komisyon kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sigortalı bildirimi ve tescili" başlıklı 8. maddesinde, "İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sigortalı bildirimi ve tescili" başlıklı 8. maddesinde, "İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmüne; "Sigortalılığın sona ermesi" başlıklı 9. maddesinde, "Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık a) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, hizmet akdinin sona erdiği tarihten,... itibaren sona erer... Birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından,... en geç on güne içinde Kuruma bildirilir." hükmüne; "Prim belgeleri ve iş yeri kayıtları" başlıklı 86. maddesinde, "Bu Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir... Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz... Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır." hükmüne; "Kurumca verilecek idari para cezaları" başlıklı 102. maddesinin 1