muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/1453, Karar No: 2024/6046, Tarih: 31.10.2024

Uyuşmazlıkta; temyize konu İdare Mahkemesi kararında hükme esas alınan bilirkişi raporunda açıklanan ek tedbirlerin de alınması kaydıyla dava konusu işlem kapsamında yapılması planlanan tesisin ülke ekonomisine sağlayacağı katkı ile ekolojik yapıya verebileceği zarar arasında kamu yararı açısından adil bir denge bulunduğu yolunda görüş bildirildiği görülmekte ise de; "patlatmada kullanılacak materyal miktarının proje tanıtım dosyasında belirtilen ve dava dosyası içeriğinde de bulunan sınır değerlerin en alt limitinin kullanılması hususunun ek tedbir olarak konulması gerektiği" ve "projede belirtilen tedbirlere ek olarak sulu tarıma konu alanlar için su kullanım ve koruma tedbirlerinin alınmasının faydalı olacağı" şeklinde belirtilen ek tedbirlere, proje sahibince uyulmasına ilişkin hukuken bir zorunluluk bulunmadığı değerlendirilmektedir. Buna karşın; söz konusu tedbirler her ne kadar proje tanıtım dosyası ve eklerinde yer almamakta ise de,  ...Bölge Müdürlüğünün... tarih ve E... sayılı yazısı ile izin verilen tünel kazı çapına sadık kalınması, mümkün olan tüm noktalarda kazı şeklinde tünel inşasının yapılması gerektiğinin belirtilmesi ve mevcut projenin halihazırda büyük çoğunluğunun bitmiş olması, ayrıca DSİ .... Bölge Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı yazısı ile "Mansap Su Hakları Raporu"nun onaylanmış olması hususları birlikte dikkate alındığında, belirtilen hususların bu haliyle de proje tanıtım dosyasını kusurlandırıcı bir yönünün olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda;  temyize konu İdare Mahkemesi kararında bilirkişi raporunda açıklanan ek tedbirlerin de alınmasının hukuken bir zorunluluk arz etmediği, bununla birlikte, gelinen aşamada, dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, ilgili idarelerin denetiminden geçerek onaylanan "Mansap Su Hakları Raporu", "Jeoteknik Etüt Raporu", vb. raporlar ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda yer verilen "uyuşmazlık konusu tesisin ülke ekonomisine sağlayacağı katkı ile ekolojik yapıya verilecek zarar arasında kamu yararı açısından adil bir denge bulunduğu, projenin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmalarla alınacak önlemlerin ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğu, söz konusu tesisin ülke ekonomisine sağlayacağı katkı ile ekolojik yapıya verebileceği zarar arasında kamu yararı açısından adil bir denge bulunduğu kanaatine varıldığı ve bilimsel ve teknik açıdan uygun olduğu" yolundaki nihai görüş dikkate alındığında; dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 31/10/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY : 
	2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 10. maddesinde, "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez..." hükmüne yer verilmiştir.

25/11/2014 günlü, 29186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 4. maddesinde; ''Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı: Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun saptanması üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı" olarak, "Çevresel Etki Gerekli Değildir Kararı: Seçme Eleme Kriterlerine Tabi Projelerin çevresel etkilerinin incelenerek, çevresel etkilerinin daha detaylı incelenmesi amacıyla Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hazırlanmasının gerektiğini belirten Bakanlık kararı" olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmelik'in 6. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi  projeler için ÇED Başvuru Dosyasını, ÇED Raporunu, Seçme Eleme Kriterleri uygulanacak projeler için ise Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum ve kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdiklere taahhütlere uymakla  yükümlüdürler... (3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelere hiçbir  teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez...' kuralına yer verilmiş olup; 7. maddesinde, Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeler sayılmış, buna göre anılan Yönetmeliğin EK-1 listesinde yer alan projeler ile Seçme Eleme Kriterlerine tabi olup "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir" kararı verilen projeler için Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hazırlanmasının zorunlu olduğu; 15. maddesinde ise, Bu Yönetmeliğin EK-2 listesinde yer alan projeler ile kapsam dışı değerlendirilen projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi EK-2 listesinde belirtilen projelerin seçme, eleme kriterlerine tabi olduğu kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren haller" başlıklı 266. maddesi, "(1) Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir.  Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez." hükmünü; "Bilirkişi sayısının belirlenmesi" başlıklı 267. maddesi, "(1) Mahkeme, bilirkişi olarak, yalnızca bir kişiyi görevlendirebilir. Ancak, gerekçesi açıkça gösterilmek suretiyle, tek sayıda, birden fazla kişiden oluşacak bir kurulun bilirkişi olarak görevlendirilmesi de mümkündür." hükmünü; aynı Kanunun "Bilirkişi açıklamalarının tespiti ve rapor" başlıklı 279. maddesinin 2. fıkrası ise, "(2) Raporda, tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, gözlem ve inceleme konusu yapılan maddi vakıalar, gerekçe ve varılan sonuçlarla, bilirkişiler arasında görüş ayrılığı varsa, bunun sebebi, düzenlenme tarihi ve bilirkişi ya da bilirkişilerin imzalarının bulunması gerekir. Azınlıkta kalan bilirkişi, oy ve görüşünü ayrı bir rapor hâlinde de mahkemeye sunabilir..." hükmünü  içermekte olup;  "Bilirkişi raporunun verilmesi" başlıklı 280. maddesinde ise, bilirkişinin, raporunu, varsa kendisine incelenmek üzere teslim edilen şeylerle birlikte bir dizi pusulasına bağlı olarak mahkemeye vereceği, raporun verildiği tarihin rapora yazılacağı ve duruşma gününden önce birer örneğinin taraflara tebliğ edileceği; "Bilirkişi raporuna itiraz" başlıklı 281. maddesinin 1. fıkrasında ise, tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri  düzenlenmiştir.

ÇED süreci sonunda verilecek kararların yargısal denetimi yapılırken, seçilecek bilirkişiler arasında bir çevre mühendisinin bulunması, diğer bilirkişilerin ise projenin bulunduğu çevrenin özelliklerine göre ve proje tanıtım dosyası ve ÇED raporunu hazırlayan kişilerin uzmanlık alanları da dikkate alınmak suretiyle belirlenmesi önemli bir gereklilik olmakla birlikte; böyle bir heyet tarafından hazırlanacak bilirkişi raporunun, dava konusu proje kapsamında öngörülen faaliyetin çevresel etkilerinin ve bu etkilerin minimize edilmesi için Proje Tanıtım Dosyası ya da ÇED Raporu içinde yer verilen önlemlerin yeterli olup olmadığının tespit edilerek değerlendirilmesi açısından, tarafları tatmin edici düzeyde hazırlanmasının da önemli bir gereklilik olduğu açıktır. Belirtilen hususların sağlanması, adil bir yargılama yapılması açısından önem arz etmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, bilirkişi raporunda eksiklik veya belirsizlik arz eden hususların varlığı durumunda, Mahkemece bu hususların, bilirkişiye tamamlattırılması ya da belirsiz olan hususların açıklattırılması veya yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılabileceği sonucuna varılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü için İdare Mahkemesince Çevre Mühendisi, Ziraat Mühendisi, Jeoloji Mühendisi, İnşaat Mühendisi, Orman Mühendisi, Biyolog ve Harita Mühendisi'nden oluşan bilirkişi heyeti ile mahallinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen  ve temyize konu İdare Mahkemesi kararında hükme esas alınan bilirkişi raporunda açıklanan ek tedbirlerin de alınması kaydıyla dava konusu işlem kapsamında yapılması planlanan tesisin ülke ekonomisine sağlayacağı katkı ile ekolojik yapıya verebileceği zarar arasında kamu yararı açısından adil bir denge bulunduğu yolunda görüş bildirildiği görülmekte ise de; "patlatmada kullanılacak materyal miktarının proje tanıtım dosyasında belirtilen ve dava dosyası içerinde de bulunan sınır değerlerin en alt limitinin kullanılması hususunun ek tedbir olarak konulması gerektiği" ve "projede belirtilen tedbirlere ek olarak sulu tarıma konu alanlar için su kullanım ve koruma tedbirlerinin alınmasının faydalı olacağı" şeklinde belirtilen ek tedbirlere, proje sahibince uyulma zorunluluğunun bulunmadığı gibi, söz konusu tedbirlerin dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla davalı idarenin denetiminden de geçmediği hususu da göz önüne alındığında, belirtilen tedbirler olmadan proje tanıtım dosyasının düzenlediği tarih itibariyle değerlendirmeye tabi tutulması bir başka ifade ile, proje tanıtım dosyasının teknik ve bilimsel açıdan yeterliliğinin mevcut haliyle değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan; proje çalışması esnasında arazide yapılacak olan kazı ve hafriyat nakil işlemleri ve çalışanların oluşturacağı katı ve sıvı atıkların kontrolü için ne tür önlemlerin alınacağı hususunun,  proje tanıtım dosyasında yeterince açıklanmadığı, tünel kazısından çıkan hafriyatın tünel çıkışında geçici de olsa biriktirilmesinin uygun olmadığı, böyle bir işlem sonucunda hafriyatın Karadere akarsuyuna akacağı ve deredeki canlı yaşamını olumsuz etkileyeceği ve akarsuyun kullanımını kısıtlayacağı, bu kapsamda oluşan ve oluşabilecek handikapların ortadan kaldırılabilmesi için tedbirlerin açıkça ortaya konması ve denetleme esaslarına uygun olarak belirtilmesi gerektiğine yönelik bilirkişi raporunda yer verilen görüşe karşın, belirtilen hususların proje tanıtım dosyasını kusurlandırıp kusurlandırmadığına dair detaylı ve gerekçeli bir değerlendirmeye yer verilmediği; dolayısıyla bilirkişi raporunun bu yönüyle de hükme esas alınabilecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda; bilirkişi raporu bu haliyle hükme esas alınabilecek nitelik ve yeterlilikte olmadığından, uyuşmazlığın tereddüte mahal vermeyecek şekilde çözümlenebilmesi ve yukarıda yer verilen hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla ek bilirkişi raporu alınması veya  yeni bir bilirkişi heyetiyle yerinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak, bunun sonucunda hazırlanacak bilirkişi raporuna  göre uyuşmazlığın esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup; eksik incelemeye dayalı olarak davanın reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle, anılan kararın Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanmasına dair çoğunluk kararına katılmıyorum.
Danıştay — Esas No: 2024/3348, Karar No: 2024/6016, Tarih: 31.10.2024

"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas	No : 2024/3348
Karar    No : 2024/6016
DAVACILAR 		       :
1- ...
 2- ...
 ...
 18- ...
19-... 
VEKİLLERİ	: Av. ...
DAVALILAR	: 1- ...
	  2-... Bakanlığı 
VEKİLLERİ	: Hukuk Müşaviri - ...
DAVANIN KONUSU	: 12/02/2020 tarihli ve 31037 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan; ''Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi'' kapsamındaki bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına dair 24/01/2020 tarihli, 2054 sayılı Cumhurbaşkanı kararının, ekli listede belirtilen taşınmazlara ilişkin hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin 11/02/2020 tarihli, 2102 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile aynı tarihte yayımlanan  11/02/2020 tarihli, 2103 sayılı İzmir Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin Cumhurbaşkanı kararının iptali istenilmektedir.

DAVACILARIN İDDİALARI	: Projenin çevre üzerinde ne gibi etkiler oluşturacağının, ÇED süreçleriyle değerlendirilmediği, yörenin nüfusunun birden artmasının çevreye, doğaya, su kaynaklarına etkisinin ne olacağının muamma olduğu, projenin yöredeki meralar üzerindeki etkilerinin değerlendirilmediği, projenin gerçekleşmesi ile Urla Zeytineli yöresinde hayvancılık yapılamayacağı, gıda ile istihdam açısından sorun yaşanacağı, Ege ekosistemlerinin ağır zarar göreceği, Ege kıyı şeridinin, özel doğal plaj özelliği ile korunması gerekirken, projenin yöreyi bertarafı için heba edileceği, kümülatif etki değerlendirmesi yapılmamasının hukuki bir eksiklik olduğu, projenin kısıtlı su kaynaklarına yapacağı etki ile ekolojik dengenin olumsuz etkileneceği, proje ile bölgede artacak karayolu, hava trafiği, konut yetersizliği ve nüfus yoğunluğu, hava kirliliği, gürültü kirliliği, doğal yaşamın olumsuz etkilenmesinin kaçınılmaz olacağı, asit yağmurları ile bu davanın ne kadar haklı olduğunun ortaya çıktığı, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şubesinin bölgedeki tarım alanları ve tarımsal faaliyetler üzerine görüşlerinde; bölgede dikili, mutlak ve marjinal tarım arazileri bulunduğu, ilan edilen bölgede ağırlıklı olarak kavun, marul, domates, enginar, patlıcan, lahana, buğday ve arpa tarımı yapıldığı, dikili tarım arazisi olarak tanımlanan alanların büyük çoğunluğunun 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun hükümleri ile korunan zeytinlik alanlardan oluşmakta olduğu, sakız ağacının da bölgenin önemli doğal ürünlerinden olduğu, bölgede organik ve iyi tarım uygulamaları yapıldığı, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve 3574 sayılı kanunlar uyarınca tarım yapılan alanların amaç dışı kullanımının yasalara aykırılık teşkil ettiği, yapılacak olan turizm tesislerinin yörede devam etmekte olan tarımsal potansiyeli etkileyeceği ve yıllar içerisinde bu alanları baskılayacağı, golf tesislerinin her gün sulanması gerektiği, bölgede su kıtlığı bulunduğu, yeraltı sularının yüksek miktarda tüketiminin  bölgenin deniz seviyesindeki kalkerik yapısından dolayı tuzlanmayı kaçınılmaz kılacağı hususlarına yer verildiği, halk sağlığı uzmanlarının projenin bölgedeki ekolojik dengenin olumsuz etkileneceği tespitinde bulundukları, flora ve fauna üzerine yapılan çalışmalarda; bölgede 70 familyadan 255 cinse ait 384 bitki türü bulunduğu, endemik ve nadir bitki türleri olduğu, bölgenin memeli hayvanlara, nadir deniz kuşlarına ev sahipliği yaptığı, nesli tehlike altında koruna türlerden olan Caretta caretta deniz kaplumbağaları ile Akdeniz Foklarının da Çeşme ve Urla kıyılarında görüldüğü tespitlerinin yapıldığı, Alaçatı Sörf Merkezinin tehlike altında olduğu, susuzluk tehlikesi olduğu, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 8/a-3 ile 8/j maddelerinin Anayasaya aykırı olduğu belirtilerek, davaya konu kararların iptali istenilmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMALARI : Bir bölgenin Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak ilanının, sadece bu alanın statüsünü değiştirmeye yönelik bir işlem olduğu, bir planlama kararı ya da plan onama işlemi olmadığı, dava konusu işlemlerin ilgili mevzuata uygun yapıldığı, Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi içeriğinde ne tür kullanımlara izin verileceği ve bunların hangi ölçekte gerçekleştirileceği gibi hususların sınır ilanından sonra, ilgili mevzuat çerçevesinde hazırlanarak onaylanacak planlar ile belirleneceği, anılan planlama çalışmalarına altlık teşkil etmek üzere, alanın fiziksel ve ekolojik yapısı, korunması gereken alanlar, endemik türler başta olmak üzere flora-fauna dokusu, su kaynakları ve alternatif su temin yöntemleri, çevresel etki değerlendirmesi ve ulaşım gibi konularda detaylı bilimsel araştırma ve etüt çalışmalarına başlanıldığı, davacıların davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, davanın süreaşımı yönünden reddi gerektiği, dava konusu işlemin bir planlama kararı ya da plan onama işlemi olmayıp, alanın 2634 sayılı Kanun uyarınca Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak ilan edilmesi belirli bir alanın statüsünü değiştiren ve bu bağlamda olası bir planlama ve yatırım sürecine idari yetkiler ile izlenmesi gereken prosedürü etkileyen idari bir işlem olduğu, bu alanlarda yürütülen planlama çalışmalarında ilgili koruma mevzuatı hükümleri uyarınca ilgili kurumlardan görüş alınarak işlem yapıldığı, ülkemiz turizminin dünya pazarında hak ettiği yere gelmesi ve hak ettiği payı alması amacıyla yoğun bir çalışma süreci başlatıldığı, bölgede yürütülen plan ve proje çalışmalarının, ilgili mevzuata uygun olarak ve katılımcı planlama anlayışı doğrultusunda sürdürüldüğü, öncelikli olarak proje alanında; 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliği, 1/25

.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı, Stratejik Çevresel Değerlendirme Raporu, Mikrobölgeleme Etüt Raporu, 	Ekolojik Araştırma ve Değerlendirme Raporu, Ulaşım Etüt Raporları, Ters Ozmoz Yöntemiyle Deniz Suyundan İçme-Kullanma Suyu Temini Fizibilite Raporu ve Ekolojik Yaşam Planı ile ekinde yer alacak genel tasarım yaklaşım raporu, kavramsal şemalar, genel kullanım alanları kurgusu, yerleşme yoğunluğu etüdü, mekansal kurgu ve örnek mimari tasarımların elde edilmesi amacıyla çalışmalar başlatıldığı, Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi bütününde sürdürülen her ölçekte plan ve proje çalışmaları ile bölgedeki korunan alanların yanı sıra, yöre mimarisi ile uyumlu, düşük yoğunluklu, yatay mimari özellikleri taşıyan turizm kullanımları ile birlikte termal kür merkezi, konaklamalı fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi, sağlık kompleksi, kongre ve fuar merkezi, sahne ve görsel sanatlarının sergilendiği kültür merkezleri, fuar ve spor alanları, ayrıca agro ve ekstrem turizm faaliyetleri, lüks alışveriş caddeleri, alışveriş, spor ve eğlence merkezi, golf alanları, su ve doğa sporları alanları, eko turizm alanları gibi alternatif turizm türlerinin geliştirilerek turizmin tüm yıla yayılmasının sağlanmasının hedeflendiği, proje kapsamında, davacılar tarafından iddia edildiği gibi havalimanı, toplu konutlar, dev oteller gibi kullanımlar ile basında yer alan Arap yatırımcılar tarafından kanal çalışması gibi hususlar yer almadığı, korunan alanlar, orman alanları, tarım alanları ve mera alanlarına ilişkin olarak yürütülen planlama çalışmalarında ilgili koruma mevzuatı hükümleri uyarınca ilgili kurumların değerlendirme ve görüşleri alınarak, detaylı bilimsel araştırma ve etüt raporları doğrultusunda işlem yapıldığı, Stratejik Çevresel Değerlendirme Raporunun bir bölgenin Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak ilanı öncesinde değil, üst ölçekli plan çalışmaları esnasında yapılması gerektiği, su kaynakları ve turizm yatırımlarına ilişkin olarak, Ters Ozmoz Yöntemiyle Deniz Suyundan İçme-Kullanma Suyu Temini Fizibilite Raporu hazırlattırılması yönünde işlemler başlatıldığı, bölgede yer alması düşünülen golf sahalarının ihtiyaç duyacağı suyun, mevcut yerleşimler ve turizm tesislerinin atık sularından elde edilmesinin planlandığı, kıyı şeridine ilişkin olarak, kıyı kesiminin genel kullanıma açık olmasının temel ilke olarak belirlendiği, planlama çalışmalarının bu çerçevede yürütüldüğü, 2102 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı yönünden davanın konusuz kaldığı, davaya konu işlemlerin Anayasaya ve ilgili mevzuata uygun gerçekleştirildiği belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ	:...
DÜŞÜNCESİ	:Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak, bozulan kısım yönünden, dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : 	Dava, 12/02/2020 tarih ve 31037 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, ''Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi'' kapsamındaki bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına dair 24/01/2020 tarih ve 2054 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, ekli listede belirtilen taşınmazlara ilişkin hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin 11/02/2020 tarih ve 2102 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile aynı tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İzmir Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin 11/02/2020 tarih ve 2103 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali  istemiyle açılmıştır.
	Davacıların Anayasaya aykırılık iddiası ciddi bulunmamıştır.
	Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.