muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/1623, Karar No: 2024/4839, Tarih: 18.09.2024

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; proje sahasının bulunduğu bölgenin yeraltısuyu açısından bol su taşıyan bir akifer özelliği taşıdığı, bölge genelinde yeraltı suyu bakımından en fazla su kapsayan birim olduğu, bu birimlerin mostra verdiği topoğrafîk konumu itibarıyla daha çok yüzey sularının yeraltına iletilmesinde ve hareketinde çok önemli bir köprü görevi gördüğü, Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin bol kırıklı çatlaklı ve yer yer karstik boşluklu iyi bir akifer özelliği gösteren Kalecik Mermerleri içerisinde açılmasından dolayı gerek hidrolojik gerekse hidrojeolojik yapı üzerinde patlatmadan kaynaklı olumsuz etkinin söz konusu olacağı tespitine yer verildiği ancak  tesisin bulunduğu bölgede yerleşim yerinin olmaması ve su kaynaklarının bulunmasından dolayı bu hususun ihmal edilebilir düzeyde kalacağı yönünde kanaat bildirildiği, bununla birlikte tarım alanlarının bulunduğu bir ovaya doğru yüksekliği azalan ve dava konusu proje dışında yedi adet daha maden ocağı bulunan bir vadi içerisinde bulunduğu anlaşılan ve yüzey sularının yeraltına iletilmesinde çok önemli bir köprü görevi gördüğü bilirkişi tarafından ifade edilen alandan kaynaklanan yer altı sularının alt kotlardaki köylerin, yoğun tarımsal faaliyet yapıldığı belirtilen 1260 metre mesafedeki tarım alanlarının ve yine yoğun tarımsal faaliyetlerin yapıldığı belirtilen Kahraman Maraş-Malatya yolu civarındaki tarım alanlarının içme-sulama suyu kaynağını oluşturup oluşturmadığı, bir başka ifadeyle proje sahasının bulunduğu bölgenin alt kottaki  yerleşim ve tarım alanlarının içme-sulama suyunun beslenim alanını teşkil edip etmediği, belirtilen alanlarda kaynağını proje sahasının bulunduğu bölgeden alan yeraltı suyu kuyuları, pınarlar vs

. bulunup bulunmadığı,  faaliyetin yürütülmesi sırasında kullanılacak patlayıcı miktarı ve patlatma sayısı bölgedeki diğer maden ocakları ile birlikte değerlendirildiğinde patlatmaların yeraltı suyu akım yönlerinde değişime neden olup olmayacağı, yeraltı suyu seviyesini olumsuz yönde etkileyip etkilemeyeceği hususlarında bir tespit ve değerlendirmeye yer verilmediği, proje sahasının tarımsal faaliyetlerin yoğun olarak yapıldığı en yakım tarım alanına mesafesinin 1260 metre olduğu, kullanılacak yol üzerinde kalker ocağı faaliyeti gerçekleştiren başka tesislerin olmasının, özellikle taşıma aşamasında toz emisyonlarının oluşması açısından dezavantajlı bir durum oluşturduğu, dava konusu ocak alanının çevrede bulunan tarım alanlarından daha yüksek kotta yer alması nedeniyle tozların etkisinin diğer maden ocaklarıyla birlikte kümülatif olarak daha etkili olabileceği, proje kapsamında gerçekleştirilecek patlatma, kırma ve taşıma faaliyetleri neticesinde oluşacak tozların, bu alanın etki alanında yer alan bahçe ve tarla bitkileri üzerinde, ayrıca oluşacak gürültü ve tozun arıcılık faaliyetleri üzerinde olumsuz etkisinin olacağı, dava konusu proje ile bölgede mevcut taş ocaklarında yürütülen faaliyetlerin kümülatif etkilerinin bitkilerin tamamen kaybolmasına veya gelişimlerinin gerilemesine neden olabileceği, yoğun tarımsal faaliyetlerin yapıldığı alanların Kahramanmaraş-Malatya yoluna yakın ve yolun alt ve üst tarafında ki kısımlarda yapıldığı, bu alanların da halihazırda önceden kurulmuş ve faaliyetleri devam eden ocak işletmelerinin etkisi altında olduğunun görüldüğü yolunda tespit ve kanaate yer verilmiş olmasına rağmen herhangi bir somut ve bilimsel gerekçe belirtilmeksizin bilirkişi raporunun sonuç kısmında, sözkonusu etkinin gözardı edilebileceği belirtilerek, dava konusu işlemin yerinde olduğu şeklinde kanaat bildirildiği, söz konusu tespitlere itibar edilmemesinin gerekçesinin de davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ortaya konulmadığı, proje sahası civarında var olduğu bilirkişi tarafından belirtilen endemik türlerin proje kapsamında yürütülecek faaliyetlerden olumsuz etkilenip etkilenmeyeceğinin de tartışılmadığı görülmektedir.

Öte yandan, dava dosyasının Dairemizin E:2024/2673 sayılı temyiz dosyasıyla (... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz incelemesine ilişkindir) birlikte incelenmesinden; Dairemizin E:2024/2673 sayılı temyiz dosyasında; işbu dosyada dava konusu edilen projeye yakın mesafede yer aldığı anlaşılan Malatya İli, Yeşilyurt İlçesi, ... Mahallesi mevkiinde gerçekleştirilmesi planlanan "Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" projesine ilişkin olarak Malatya Valiliği tarafından verilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının dava konusu edildiği, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 22/12/2020 tarih ve E:2020/10895, K:2020/13317 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 22/02/2022 tarih ve E:2022/271, K:2022/1987 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 05/04/2023 tarih ve E:2023/557, K:2023/3493 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak  ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği; Danıştay Altıncı Dairesinin E:2023/557 sayılı dosyasına konu proje ile aynı Dairenin E:2023/512 sayılı dosyasına konusu projenin aynı havza içinde ve yakın mesafede yer aldıkları göz önünde bulundurularak, anılan dosyalara ilişkin olarak Mahkemelerce aynı bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle hazırlanan bilirkişi raporlarında birbirleriyle çelişen tespit ve kanaatlere yer verilmesinin önüne geçileceği ve bu şekilde hazırlanan bilirkişi raporları hükme esas alınmak suretiyle verilecek Mahkeme kararının hem tarafların adalet duygusunu tatmin edeceği hem de tereddüte yer vermeyecek şekilde sonuca ulaşılmasını sağlayacağı gerekçesiyle temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulduğu görülmektedir.

Belirtilen nedenlerle, işbu dosya ile Dairemizin E:2024/2673 sayılı dosyası ve Danıştay Altıncı Dairesinin E:2023/512 sayılı dosyasına konu davada verilecek Mahkeme kararları arasında çelişkiye mahal verilmemesini teminen İdare Mahkemesince; yukarıda belirtilen hususlar ile tarafların iddiaları, projenin yeri, nitelikleri ve proje tanıtım dosyasını hazırlayanların uzmanlık alanları da dikkate alınarak ve Dairemizin E:2024/2673 sayılı dosyası ile Danıştay Altıncı Dairesinin E:2023/512 sayılı dosyaları da göz önünde bulundurularak, dava konusu "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararına konu faaliyetin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olup olmadığının araştırılması amacıyla, aralarında hidrojeoloji mühendisi, ziraat mühendisi, çevre mühendisi, biyolog, maden mühendisi gibi uzmanlar da bulunmak ve gerekirse başka dallardan öğretim görevlilerine de yer verilmek suretiyle, projenin bulunduğu çevrenin özelliğine göre konusunda uzman bilirkişilerden oluşturulacak yeni bilirkişi heyetiyle proje alanında keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması ve bunun sonucunda düzenlenecek raporun incelenmesi suretiyle uyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
           1.	Temyiz isteminin kabulüne,
          2.	Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4.	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 18/09/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
 
(X) KARŞI OY :
Dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafından proje konusu faaliyetten kaynaklanacağı ileri sürülen  olumsuz çevresel etkilerin dava konusu ÇED Olumlu   kararının dayanağı olan ÇED Raporunda yer verilen önlem ve tedbirlere uyulması halinde meydana  gelmeyeceğinin bilirkişi raporunda bilimsel ve somut verilerle ortaya konulmuş olması, bu kapsamda faaliyetin yerüstü ve yeraltı su kaynaklarına ve tarımsal faaliyetlere olumsuz bir etkisinin olmayacağının anlaşılması nedeniyle temyize konu Mahkeme kararının onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.
Danıştay — Esas No: 2024/1831, Karar No: 2024/4814, Tarih: 18.09.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2024/1831
Karar	No : 2024/4814     
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ...Bakanlığı
VEKİLİ	: ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA)	: ... Yenilenebilir Enerji Anonim Şirketi
VEKİLİ	: Av. ... 
KARŞI TARAF (DAVACILAR)	: 
1-...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
6- ...
7- ...
8- ...
9- ...
10- ... 
VEKİLLERİ	: Av.... 
MÜDAHİL (DAVACILAR
YANINDA)	:... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ... 
İSTEMİN KONUSU	:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Sivas İli, Koyulhisar, ... , ..., ..., ...  Mahalleleri ve ... Köyü mevkiinde ...  Yenilenebilir Enerji A.Ş. tarafından yapılması planlanan HES Yardımcı Kaynak Güneş Enerjisi İlavesi Projesi'ne ilişkin...  tarih ve ... sayılı "ÇED Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.

YANINDA)	:... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ... 
İSTEMİN KONUSU	:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Sivas İli, Koyulhisar, ... , ..., ..., ...  Mahalleleri ve ... Köyü mevkiinde ...  Yenilenebilir Enerji A.Ş. tarafından yapılması planlanan HES Yardımcı Kaynak Güneş Enerjisi İlavesi Projesi'ne ilişkin...  tarih ve ... sayılı "ÇED Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; çevresel etki değerlendirmesi ile gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlendiği, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin irdelendiği, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirildiği, ayrıca projelerin uygulanmasının izlendiği ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaların belirlendiği bir süreç öngörülmüş olup, Yönetmelik kapsamında yer alan  bir faaliyet nedeniyle hazırlanacak ÇED raporunda özel format uyarınca, projenin gerçekleştirileceği yer ile alternatif alanlar belirlenerek projenin hizmet amacı, önem ve gerekliliği kapsamında yerin ve etki alanının çevresel özellikleri, çevresel etkiler ve alınacak önlemlerin tartışılması, faaliyet yerinin belirlenmesinde ise, faaliyetin büyüklüğü, amacı, ulaşım, iklim, toprağın ve çevrenin özellikleri, olası etkiler ve etkilerin azami giderilme olanakları gibi unsurların etkili olması, bu bağlamda, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir çevre dengesinin sağlanması yolunda belirtilen nitelikteki bir faaliyete en uygun yerin seçilmesinin esas olduğu; bu çerçevede dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporlarındaki tespit ve değerlendirmelerden; dava konusu işlemde belirtilen Sivas İli, ... ,..., ..., ..., ... Mahalleleri ve ...  köyü mevkiinde ...  Yenilenebilir Enerji A.Ş. tarafından yapılması planlanan HES Yardımcı Kaynak Güneş Enerjisi İlavesi Projesi'ne ilişkin yürütülen çevresel etki değerlendirmesi süresince projenin yapılacağı yerin seçimi yapılırken tarımsal alanların gerçek durumlarına ilişkin bir değerlendirme yapılmadığı, projenin yapılacağı yerin tarımsal alan olduğu, bölge halkının geçimini sağladığı yerlerden olduğu, tarımsal alanın ortadan kalkması durumunda ne olacağına ilişkin sosyo-ekonomik değerlendirme ve risk analizi yapılmadığı, tarımsal getiri ve enerji getirisi ile ilgili karşılaştırmalı bir faydalılık değerlendirmesi yapılmadığı, dolayısıyla davaya konusu işlemde gerçekleşecek projenin yer seçimi ile ilgili olarak tarımsal alanların durumuna uygun bir yer seçimi yapılmadığı, çevresel etki değerlendirmesinin bu yönüyle eksik olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Bilirkişi raporunda yalnızca tarımsal faaliyetler bakımından bir takım aleyhe değerlendirmelerde bulunulduğu, yer seçiminde ünitelerin GES projesine izin verilmeyen tarım arazilerine gelmemesine özen gösterildiği, gerekli izinlerin alınacağı, 5403 sayılı Toprak Koruma  ve Arazi Kullanımı Kanunu, 4342 sayılı Mera Kanunu hükümlerine uyulacağı, gerekli görülmesi halinde Toprak Koruma Projesi ve Orman Geri Dönüşüm Projesi yapılacağı, ÇED Raporunun mevzuata uygun olarak hazırlandığı, bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının isabetli olmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Kararın kamu yararı bakımından isabetli olduğu, arazilerin 4. sınıf tarım arazisi niteliğinde olduğu, keşif neticesinde arazilerde fiilen tarım yapıldığının netleştiği, 4. sınıf tarım arazilerinde GES projesi yapılamayacağı, santralin telafisi mümkün olmayacak zararlar vereceği, tarımsal bütünlüğü bozacağı, yansıyan ışık ve ısı sebebiyle çevredeki yerleşim yerlerinde ve ormanlık alanlarda yangın riskini artıracağı belirtilerek, davalının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ	:   ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY	:
Sivas İli, ...,..., ... , ..., ... Mahalleleri ve ...  Köyü mevkiinde ... Yenilenebilir Enerji A.Ş. tarafından yapılması planlanan HES Yardımcı Kaynak Güneş Enerjisi İlavesi Projesi'ne ilişkin... tarih ve ... sayılı "ÇED Olumlu" kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 
2872 sayılı Çevre Kanununun 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez..." hükmüne yer verilmiştir.

25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 4. maddesinde; ''Çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı: Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinde ise; "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını, ÇED Raporunu, Seçme Eleme Kriterleri uygulanacak projeler için ise Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) (Değişik:RG-26/5/2017-30077) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez. (4) Bu Yönetmelik hükümlerine göre karar tesis edilmeden önce, projenin gerçekleştirilmesinin mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, aşamasına bakılmaksızın süreç sonlandırılır." kuralına, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1 listesinde yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi ek-1 listesinde belirtilen eşik değer veya üzerinde olan projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." kuralına yer verilmiştir

." kuralına, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1 listesinde yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi ek-1 listesinde belirtilen eşik değer veya üzerinde olan projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." kuralına yer verilmiştir. Aynı Yönetmeliğin Ek-III bölümünde; Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatının ihtiva etmesi gereken hususlar düzenlenmiş, Bölüm I: Projenin tanımı ve özellikleri; a) Proje konusu yatırımın tanımı, özellikleri, ömrü, hizmet maksatları, önem ve gerekliliği, b) Projenin yer ve teknoloji alternatifleri, proje için seçilen yerin koordinatları Bölüm II: Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Çevresel Özellikleri; Proje alanının ve önerilen proje nedeniyle etkilenmesi muhtemel olan çevrenin; nüfus, fauna, flora, jeolojik ve hidrojeolojik özellikler, doğal afet durumu, toprak, su, hava, atmosferik koşullar, iklimsel faktörler, mülkiyet durumu, kültür varlığı ve sit özellikleri, peyzaj özellikleri, arazi kullanım durumu, hassasiyet derecesi (Ek-5’deki Duyarlı Yöreler Listesi de dikkate alınarak) benzeri özellikleri Bölüm III: Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler, Projenin; a) Çevreyi etkileyebilecek olası sorunların belirlenmesi, kirleticilerin miktarı, alıcı ortamla etkileşimi, kümülatif etkilerin belirlenmesi, b) Sera gazı emisyon miktarının belirlenmesi ve emisyonların azaltılması için alınacak önlemler, c) Projenin çevreye olabilecek olumsuz etkilerinin azaltılması için alınacak önlemler, ç) İzleme Planı (inşaat dönemi), Bölüm IV: Halkın Katılımı; a) Projeden etkilenmesi muhtemel ilgili halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen yöntemler, b) Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar, Notlar ve Kaynaklar; Ekler: Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası hazırlanmasında kullanılan bilgi ve belgeler ile raporda kullanılan tekniklerden rapor metninde sunulamayan belgeler, Proje için seçilen yerin koordinatları, Proje için belirlenen yer ve alternatiflerinin varsa; çevre düzeni, nazım, uygulama imar planı, vaziyet planı veya plan değişikliği teklifleri, Proje ile ilgili olarak daha önceden ilgili kurumlardan alınmış belgeler şeklinde düzenlemeler yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca; çevresel etki değerlendirmesi ile,  gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlendiği, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin irdelendiği, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin  değerlendirildiği, ayrıca projelerin uygulanmasının izlendiği ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaların belirlendiği bir süreç öngörülmüş olup, Yönetmelik kapsamında yer alan  bir faaliyet nedeniyle hazırlanacak ÇED raporunda özel format uyarınca, projenin gerçekleştirileceği yer ile alternatif alanlar belirlenerek projenin hizmet amacı, önem ve gerekliliği kapsamında yerin ve etki alanının çevresel özellikleri, çevresel etkiler ve alınacak önlemlerin tartışılması, faaliyet yerinin belirlenmesinde ise, faaliyetin büyüklüğü, amacı, ulaşım, iklim, toprağın ve çevrenin özellikleri, olası etkiler ve etkilerin azami giderilme olanakları gibi unsurların etkili olması, bu bağlamda, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir çevre dengesinin sağlanması yolunda belirtilen nitelikteki bir faaliyete en uygun yerin seçilmesi esastır.

Uyuşmazlığın çözümü için İdare Mahkemesince yaptırılan keşif sonrasında hazırlatılan bilirkişi heyeti raporlarındaki tespitler dikkate alınmış olup, Harita Mühendisi, Çevre Mühendisi, Jeoloji Mühendisi, Ziraat Mühendisi, Biyolog, Orman Mühendisi ve Elektrik Mühendisinden oluşan bilirkişi heyetine mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması sonrasında hazırlanan 08.12.2023 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; Çevre Mühendisliği ile ilgili değerlendirmede; ... Sivas İli, Koyulhisar İlçesi, ..., ... , ... , ... Mahalleleri ve ... Köyü Mevkii ...  Yenilenebilir A.Ş. tarafından yaklaşık 7,6945 MWm/MWe kapasiteli Güneş Enerji Santrali için hazırlanan ÇED raporunun, ÇED Yönetmeliğinin EK-3 “Çevresel Etki Değerlendirmesi raporu hazırlanmasında esas alınacak kriterlere” uygun şekilde hazırlandığı ve ilgili mevzuat çerçevesinde herhangi bir uygunsuzluk göstermediği anlaşıldığı, Su Kirliliği Açısından Değerlendirmede; ÇED kapsamında bahsedilen önlemler ve uygulanacak atıksu arıtma teknolojisi seçimi yönüyle söz konusu güneş enerji santralinin atıksu kirliliği açısından herhangi bir risk oluşturma potansiyeli düşük olarak görüldüğü, Katı Atıklar Açısından Değerlendirmede; Nihai ÇED raporu kapsamında verilen önlemler çerçevesinde katı atık oluşumunun risk teşkil edebilecek düzeyde olmadığı, alınan önlemler dahilinde olası çevresel kirliliğin engellenmesi açısından yeterli görüldüğü, Gürültü Kirliliği Açısından Değerlendirmede; Proje sahasının hemen önünden geçen bir uluslararası karayolu bulunduğu ve karayolu ulaşımından kaynaklı gürültü etkisi de göz önünde bulundurularak projenin kümülatif gürültü  etkilerinin önemsiz olduğu düşünüldüğü, Hava Kirliliği Açısından Değerlendirmede; tozumaya karşı alınan önlemler açısından değerlendirme yapıldığında hava kirliliği riskine karşı ÇED raporunda belirtilen önlemlerin yeterli ve makul olduğu, Radyoaktif Kirlenme Açısından Değerlendirmede; Proje içeriği ve uygulanacak faaliyetin kapsamı göz önüne alındığında radyoaktif kirlenmeye neden olabilecek herhangi bir unsur bulunmadığı, sonuç ve kanaat olarak ÇED raporu incelendiğinde; oluşacak olumsuz etkilerin alınacak önlemlerin ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olduğu, çevresel etki ve mevzuat yönüyle de uygun olduğu, ÇED raporunun projenin çevreye vereceği olumsuz etkilerin ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olmasını sağlayacak biçimde hazırlandığı, güneş enerjisi santrali faaliyetinin çevresel etki ve mevzuat yönüyle uygun olduğunun anlaşıldığı, söz konusu faaliyete ilişkin  hazırlık, inşaat ve işletme çalışmaları esnasında ... Yenilenebilir Enerji A.Ş