muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/2475, Karar No: 2024/3433, Tarih: 19.09.2024

"Yasaklar" başlıklı 14. maddesinde, "(1) İzinsiz olarak turizm amaçlı sportif faaliyette bulunulması, işletme belgesi veya izin belgesinde belirlenen türün ve ilan edilen parkur dışında sportif faaliyet yapılması, faaliyetin yeterlilik belgesi kapsamında olmayan malzeme-araç ve personel ile gerçekleştirilmesi yasaktır. (2) İzinsiz olarak turizm amaçlı sportif faaliyette bulunanlar, bulundukları yerlerin en büyük mülki amirleri tarafından derhal faaliyetten men edilir ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 33'üncü maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca para cezası verilir. (...)"; "İzin ve yeterlilik belgesinin iptali" başlıklı 15. maddesinde, "(1) 14. maddede belirtilen hususlardan herhangi birine aykırı faaliyette bulunan işletmelerin deniz turizmi araçları işletmesi belgesi veya izin belgesi valilik tarafından, yeterlilik belgesi ilgili Kurul tarafından iptal edilir." kurallarına yer verilmiştir. 
10/06/2023 tarih ve 32217 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Deniz Turizmi Yönetmeliği Uygulama Tebliği'nin "Deniz turizmi araçları turizm işletmesi belgesi başvuruları" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Özel deniz turizmi araçları hariç deniz turizmi araçlarının turizm işletmesi belgesi taleplerinde, aşağıda belirtilen belgelerle birlikte yazılı olarak Valiliklere (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri) başvurulur: a) Başvuru dilekçesi. Turizm işletmesi belgesi talebinde bulunan gerçek kişi veya temsile yetkili kılınan kişi tarafından isim, tarih ve adres belirtilerek, tüzel kişi ise tüzel kişiliği temsile yetkili kişi veya kişiler tarafından isim, adres, tarih ve tüzel kişilik unvanı belirtilerek imzalanır., b) Sigorta poliçesi. Deniz turizmi araçlarının 18/10/2014 tarih ve 29149 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimat Tebliği uyarınca mürettebatına ve üçüncü kişilere verebileceği zararları kapsayan sigorta yaptırmaları zorunludur., c) Kayıt ve tescil belgesi. Deniz turizmi aracına ilişkin, ilgili Liman Başkanlığından alınacak Gemi Tasdiknamesi veya Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesi istenir., ç) Kira sözleşmesi. Kiralık deniz turizmi araçları için araç sahibi ve şirket yetkilisi arasında bir yıldan az olmamak kaydı ile yapılan kira sözleşmesi istenir., d) İlgili Liman Başkanlığınca verilen denize elverişlilik belgesi, iç sularda faaliyet gösteren araçlar için elverişlilik belgesi veya muayene belgesi., e) Yeterlilik belgesi. Su altı ve su üstü faaliyetinde bulunacak işletmelerin ilgili mevzuat gereği yeterli olduğunu belirten mahalli Sportif Turizm Kurulu tarafından düzenlenecek belge istenir." düzenlemesi yer almıştır.
Dava konusu ihaleye ait Şartname'nin 8. maddesinde, "(...) İhaleye katılacak gerçek veya tüzel kişilerde aşağıdaki şartlar aranır. 
(...)

Dava konusu ihaleye ait Şartname'nin 8. maddesinde, "(...) İhaleye katılacak gerçek veya tüzel kişilerde aşağıdaki şartlar aranır. 
(...)
8.27. Tüzel kişilerin; işletme işine dair deneyimini kanıtlaması için, 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen faaliyette bulunduğunu/işletmecilik yaptığını gösterir onaylı Deniz Turizmi Araçları Turizm İşletmesi Belgesi, (Tüzel kişinin otel işletmecisi olması durumunda, Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliğinin 5. maddesi uyarınca otel işletmecisi öncelikli olduğundan, 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen işletmecilik yapmış olması şartı aranmaz. Ayrıca Belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu belediye şirketlerinin, bağlı bulunduğu ilçe belediyesi sınırları içerisinde ki su üstü sporu parkur noktalarının ihalelerine katılması durumunda da belediye şirketlerinin 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen işletmecilik yapmış olması şartı aranmaz. Bu durumlarda gerekli araçların, ekipmanların bulunduğunu gösterir Deniz Turizmi Araçları Turizm İşletmesi Belgesi ihaleye katılım aşamasında aranmayacak olup, sözleşme imzalama aşamasında aranacaktır. İhale uhdesinde kalan otel işletmecisi veya belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu belediye şirketleri, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden yeni alacağı bir yıllık Deniz Turizmi Araçları Turizm İşletmesi Belgesini sözleşme aşamasında ...Büyükşehir Belediyesine sunacaktır.)";
 8.28. "Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği'nin 12. maddesinin (g) bendi uyarınca tesis önünde gerçekleştirilecek sportif faaliyet işletmecisinin tesis işletmecisi ile farklı olması durumunda tesis işletmecisi ile seyahat acentası veya deniz turizmi aracı işletmecisi arasında yapılacak akid belgesinin sunulması gerektiğinden, önünde faaliyet gösterilecek tesis işletmecisinden alınan yazılı muvafakat belgesi, (Sözleşme aşamasında tesis işletmecisi ile yapılan akid belgesi sunulacaktır.) kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Temyize konu Mahkeme kararının, Şartnamenin 8.28. maddesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Temyize konu Mahkeme kararının, Şartnamenin 8.27. maddesine ilişkin kısmı incelendiğinde ise;

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Temyize konu Mahkeme kararının, Şartnamenin 8.28. maddesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Temyize konu Mahkeme kararının, Şartnamenin 8.27. maddesine ilişkin kısmı incelendiğinde ise;
Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, gerçek ve tüzel kişiler tarafından denizde gerçekleştirilecek turizm amaçlı su altı ve su üstü sportif faaliyetler için "Deniz Turizmi Aracı İşletmesi Belgesi" alınmasının zorunlu olduğu, işletmelerin, her turizm amaçlı sportif faaliyet türü için ayrı ayrı olmak üzere valilikten izin alacağı, bu iznin bir yıldan az olmamak üzere talep doğrultusunda, faaliyet türü, parkur alanının genel ve özel şartları da göz önünde bulundurularak en fazla beş yıla kadar verilebileceği, denizde gerçekleştirilecek turizm amaçlı su üstü ve su altı sportif faaliyetler için valilikten alınan Deniz Turizmi Aracı İşletmesi Belgesinin izin belgesi yerine geçeceği, izinsiz olarak turizm amaçlı sportif faaliyette bulunanların, bulundukları yerlerin en büyük mülki amirleri tarafından derhal faaliyetten men edileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, ...Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile ... tarihinde "...ili, ... ilçesi, ...Otel Ortasında bulunan 6 m² yüzölçümlü su üstü sporları parkur noktasının 3 yıl süreyle kiraya verilmesine" ilişkin ihalenin yapıldığı, anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmüştür.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 37. maddesinin (C) bendinin (3) numaralı alt bendine dayanılarak hazırlanan Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği uyarınca, gerçek ve tüzel kişiler tarafından denizde gerçekleştirilecek turizm amaçlı su üstü sportif faaliyetler için, uyuşmazlık konusu ihaleye ait Şartname'nin 8.27. maddesinde belirtilen, "Deniz Turizmi Araçları Turizm İşletmesi Belgesi"nin alınmasının zorunlu olduğu, anılan belgeye sahip olmayan isteklilerin ihale konusu alanda faaliyette bulunmalarının mümkün olmadığı, diğer taraftan, işletme işine dair deneyimin tevsikinin de anılan belgeyle yapılacağı, dolayısıyla Şartname'de işin niteliği ile doğrudan ilgili olan belgenin ihaleye katılacak tüzel kişilerden istenildiği, bununla birlikte, anılan Şartname'de yer alan "5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen faaliyette bulunma" şartının, ihale konusu işin gerektirdiği teknik yeterlik ve deneyimin sağlanması amacıyla getirildiği anlaşılmakta ise de, söz konusu faaliyetin, daha önce beş yıl gibi uzun bir süre su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen faaliyette bulunma şartına bağlanmasının, işin niteliği ve hizmetin gereklerine kıyasla makul ve ölçülü olmadığı, bu yönüyle rekabet ilkesini engelleyecek nitelikte olduğu;

Öte yandan, Şartnamenin 8.27. maddesinin devamında, "Tüzel kişinin otel işletmecisi olması durumunda, Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca otel işletmecisi öncelikli olduğundan, 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen işletmecilik yapmış olması şartı aranmaz. Ayrıca Belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu belediye şirketlerinin, bağlı bulunduğu ilçe belediyesi sınırları içerisinde ki su üstü sporu parkur noktalarının ihalelerine katılması durumunda da belediye şirketlerinin 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen işletmecilik yapmış olması şartı aranmaz. (...)" düzenlemesinin yer aldığı, söz konusu faaliyetin tesis sahibince yürütülmesi durumunda işin teknik niteliğinde bir farklılık olmayacağı dikkate alındığında, Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği'nin 5. maddesinde yer alan "... Tesisin önünde denizde yapılacak sportif faaliyetlerde öncelik tesise aittir." şeklindeki kuralın, Şartnamede ihaleye katılacak isteklilerde iş deneyimine ilişkin olarak aranılan yeterlik kriterlerinin tesis sahibinde aranılmayacağı şeklinde yorumlanamayacağı, bahse konu Yönetmelik düzenlemesinde Belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu belediye şirketlerinin denizde yapılacak sportif faaliyetlerde öncelik hakkının bulunduğuna dair bir hususun yer almadığı anlaşıldığından, anılan Şartname düzenlemesinde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:... K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,
5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalı idareye iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 19/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2024/1652, Karar No: 2024/1741, Tarih: 19.09.2024

"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas     No : 2024/1652
Karar	No : 2024/1741                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)	: 1-…	 
		2-… Kurumu	  
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR YANINDA
MÜDAHİLLER	: 1-… Enerji ve Maden Sanayi ve Ticaret AŞ
		2-… Maden Enerji Sanayi ve Ticaret AŞ
		3-… Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ
VEKİLİ	: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI)	: …
VEKİLLERİ	: Av. …
		Av. …
İSTEMİN KONUSU	: Danıştay Altıncı Dairesinin 27/02/2024 tarih ve E:2022/4660, K:2024/1249 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
 
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem: Şırnak ili sınırları içerisindeki IR:... (S:...) ruhsat numaralı sahada asfaltit üretim faaliyetlerinin devamı amacıyla ekli listede belirtilen taşınmazların Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 25/02/2022 tarih ve 31761 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/02/2022 tarih ve 5243 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın, Şırnak ili, Merkez ilçesi, ... Köyü, ... ada ... parsel  sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 27/02/2024 tarih ve E:2022/4660, K:2024/1249 sayılı kararıyla;
Davada süre aşımı bulunduğu yönündeki davalı idarelerin itirazları yerinde görülmemiş,
 Anayasa'nın 35. maddesi; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Ek 1 Nolu Protokolü'nün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 3., 5., 6., 27. maddeleri ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 46. maddesine yer verilerek,
Acele kamulaştırma kararına yönelik yapılacak incelemede, nihai olarak taşınmazın kamuya devrinin gerçekleşmesi planlandığından, öncelikle acele kamulaştırma yoluyla el konulmak istenilen taşınmazın kamusal bir amaca -plan, proje ve bu konuda yetkili makamlarca alınan kamu yararı kararı gibi- özgülendiğinin ortaya konulması gerektiği,  burada acele kamulaştırma işleminin kurucu unsuru olan kamu yararının bulunup bulunmadığı hususu ile sınırlı olarak inceleme yapılacak olup, kamu yararının hukuka uygun olup olmadığına ilişkin incelemenin ise, olağan kamulaştırma sürecine ilişkin işlemlere -kamu yararı/kamulaştırma kararı, proje vb.- karşı ilk derece yargı yeri olarak İdare Mahkemesinde açılacak davalarda yapılacağının tabii olduğu, 
Diğer taraftan, acelelik halinin varlığının ortaya konulmasının, işlemin temel dayanağını teşkil ettiği, acelelik halinin varlığından söz edilebilmesi için, idarenin acele kamulaştırmaya konu taşınmaza bir an önce fiilen müdahalede bulunması için olağan usulden ayrılmasının bir zorunluluktan kaynaklandığının, diğer bir ifadeyle gecikmesinde sakınca bulunan bir faaliyetin gerçekleştirilmesinde üstün kamu yararı bulunduğunun ortaya konulması gerektiği,

Diğer taraftan, acelelik halinin varlığının ortaya konulmasının, işlemin temel dayanağını teşkil ettiği, acelelik halinin varlığından söz edilebilmesi için, idarenin acele kamulaştırmaya konu taşınmaza bir an önce fiilen müdahalede bulunması için olağan usulden ayrılmasının bir zorunluluktan kaynaklandığının, diğer bir ifadeyle gecikmesinde sakınca bulunan bir faaliyetin gerçekleştirilmesinde üstün kamu yararı bulunduğunun ortaya konulması gerektiği,  
Acelelik halinin ve olağan kamulaştırma usulünden ayrılmasını gerektiren nedenlerin, kamu yararı ile özel mülkiyet hakkı arasındaki denge gözetilerek gerçekleşip gerçekleşmediğinin her somut olayda, projenin ve hizmetin niteliği, mahalli veya ulusal ihtiyacın ivedilikle karşılanması gerekliliği gibi hususlar da göz önünde bulundurularak yargı yerince değerlendirileceğinin açık olduğu, 
2942 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca; kamu idareleri tarafından  kamulaştırma yapılabilmesi için kamu yararının bulunması gerektiği, kural olarak kamu yararı kararının alınması ve bu kararın anılan maddede sayılan merciiler tarafından bir idari işlem ile onaylanması gerektiği, anılan Kanun hükmü doğrultusunda Cumhurbaşkanı veya Bakanlıklar tarafından verilen kamu yararı kararları dışındaki kamu yararı kararlarının ilgili idarenin onayı ile tamamlanacağının açık olduğu, kamu yararı kararları, anılan maddede sayılan merciiler tarafından onaylanmadıkça hukuken geçerli bir kamu yararı kararının varlığından söz edilemeyeceği, 
Uyuşmazlıkta; Dairelerince verilen ara kararına cevaben gönderilen yazı ve eklerinin incelenmesinden, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulunca alınan ... tarih ve ... sayılı kamu yararı kararının Bakan tarafından idari işlem ile onaylandığına dair herhangi belgenin dosyaya sunulmadığı, dolayısıyla kamu yararı kararının 2942 sayılı Kanun'un 6. maddesine uygun olarak tamamlanmadığı, bu itibarla, dava konusu acele kamulaştırma işleminin dayanağının bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, 
Öte yandan; işletme ruhsatı bulunan sahada faaliyetin devamı için anılan taşınmazlara ihtiyaç bulunduğu, taşınmaz maliklerinin kamulaştırma talebini kabul etmedikleri, olağan kamulaştırma sürecinin uzun sürdüğü, istihdamın ve ülke ekonomisine katkının arttırılması gerekçesiyle acele kamulaştırma kararının alındığı, işletmenin faaliyetinin devamlılığının öncelikle ekonomik yarar yönünden irdelendiği, acele kamulaştırma yoluna gidilmezse kamunun uğraması muhtemel zararlarının neler olduğunun açıkça ortaya konmadığı, başka bir anlatımla dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nda, acele kamulaştırma yapılmasını gerektiren nedenlerin ve "acelelik hali"nin somut olarak ortaya konulamadığı, dolayısıyla uyuşmazlık konusu olayda, acele kamulaştırma yapılmasını gerektirecek acelelik halinin de mevcut olmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle,

dava konusu işlemin uyuşmazlığa konu taşınmaza ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir. 
 
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından,  tüm şartlar yerine getirilerek usulüne uygun bir kamu yararı kararı ile acelelik kararı alındığı, 2942 sayılı Kanun'un  6/1-g maddesinde kamu yararı kararının onaylanmasının açık bir işlemle yapılacağına dair bir şart bulunmadığı, bunun sarih bir işlemle yapılabileceği gibi zımni bir işlemle de yapılabileceği;   olağan kamulaştırma yoluyla uzun bir zamana yayılacak dava sürecinin işletmenin faaliyetlerini tamamen sekteye uğratarak ciddi zararlara sebep olacağı, zaten hali hazırda boş olan ve kullanılamayan arazilerin maden işletmesi olarak da uzun süre atıl kalacağı, yapılan faaliyetlerle yaratılan istihdamın sürdürülememesi sebebiyle bölge ekonomisinin de ciddi zarara uğrayacağı, bütün bu hususlar dikkate alındığında acelelik halinin de bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemlerin reddi gerektiği savunulmaktadır. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerin yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden Dairesi Başkanlığınca; Şırnak ili, Merkez ilçesinde bulunan İR:...(S:...) ruhsat numaralı saha için Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü adına 13/09/1988 tarihli ve 25 yıllık süreli işletme ruhsatı düzenlenmiştir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce; Şırnak ili, Merkez ilçesinde bulunan S:... ruhsat numaralı saha için Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü  adına 13/09/2013-13/09/2033 tarihleri arasındaki dönem için geçerli olmak üzere IV. grup işletme ruhsatı düzenlenmiştir.
Anılan sahadaki madencilik faaliyetlerinin yürütülmesi için Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü ile ... AŞ/... Makinaları AŞ/... İnşaat AŞ adi ortaklığı  arasında 14/04/2017 tarihli rödövans sözleşmesi imzalanmıştır.

Anılan sahadaki madencilik faaliyetlerinin yürütülmesi için Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü ile ... AŞ/... Makinaları AŞ/... İnşaat AŞ adi ortaklığı  arasında 14/04/2017 tarihli rödövans sözleşmesi imzalanmıştır.
Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile, Şırnak ili, Merkez ilçesi dahilindeki S:... ruhsat numaralı sahada ... AŞ (Pilot)/... Makinaları AŞ/... İnşaat AŞ Kömür İşletmesi Adi Ortaklığı Ticaret İşletmesi ile Kurum arasında yapılan rödovans sözleşmesi kapsamında, tüm kamulaştırma bedelleri ve masraflarının şirket tarafından karşılanması kaydıyla, madencilik faaliyetlerinin devam edebilmesi için Şırnak ili, Merkez ilçesi, ... Köyünde bulunan şahıslara ait toplam 1.168.174,20m² alanlı 656 adet şahıs parselinin üzerindeki ekili, dikili, yapı unsurları ile birlikte kamulaştırılmasını teminen 2942 sayılı  Kanun'un 5. maddesinin (b) fıkrası gereğince kamu yararı kararı alınmasına ve 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırma kararının alınmasına karar verilmiştir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca, Cumhurbaşkanlığına hitaben yazılan ... tarih ve ... sayılı yazı ile Şırnak ili, Merkez ilçesi dahilindeki S:... ruhsat numaralı sahada madencilik faaliyetlerinin devam edebilmesi için 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırma kararı alınması talep edilmiştir.
Dava konusu 24/02/2022 tarih ve 5243 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Şırnak ili sınırları içerisindeki IR:... (S:...) ruhsat numaralı sahada asfaltit üretim faaliyetlerinin devamı amacıyla ekli listede belirtilen taşınmazların Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine dava konusu acele kamulaştırma kararının davacıya ait taşınmaz yönünden iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. 
İLGİLİ MEVZUAT :
	Anayasa'nın 35. maddesinde; "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmü yer almaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 Nolu Protokolü'nün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde; "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." hükmüne yer verilmiştir.

2942 sayılı Kanun'un 3. maddesinde; "İdareler, kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler." hükmüne yer verilmiş, aynı Kanun'un 5. maddesinde, kamu kurumları yararına kamulaştırmalarda yönetim kurulu  tarafından kamu yararı kararı alınacağı düzenlenmiş, 6. maddesinde de, kamu kurumları yönetim kurulu tarafından alınan kamu yararı kararlarının, denetimine bağlı oldukları bakanın onayı ile tamamlanacağı düzenlenmiştir.
Aynı Kanun'un 27. maddesinde ise; 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın 10. madde esasları dairesinde ve 15. madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına 10. maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabileceği, bu Kanunun 3. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalarda yatırılacak miktar, ödenecek ilk taksit bedeli olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: