muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2024/2014, Karar No: 2024/3952, Tarih: 12.06.2024

." düzenlemesine, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1 listesinde yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen veya kanunen muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesinin Ek-1'deki listede yer aldığı projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." düzenlemesine yer verilmiştir. Aynı Yönetmeliğin Ek-3 bölümünde; Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatının ihtiva etmesi gereken hususlar düzenlenmiş, Bölüm I: Projenin tanımı ve özellikleri; a) Proje konusu yatırımın tanımı, özellikleri, ömrü, hizmet maksatları, önem ve gerekliliği, b) Projenin yer ve teknoloji alternatifleri, proje için seçilen yerin koordinatları, Bölüm II: Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Çevresel Özellikleri; Proje alanının ve önerilen proje nedeniyle etkilenmesi muhtemel olan çevrenin; nüfus, fauna, flora, jeolojik ve hidrojeolojik özellikler, doğal afet durumu, toprak, su, hava, atmosferik koşullar, iklimsel faktörler, mülkiyet durumu, kültür varlığı ve sit özellikleri, peyzaj özellikleri, arazi kullanım durumu, hassasiyet derecesi, tarihi çevreler ve sit bölgelerini etkileyecek su tabanı değişiklikleri (Ek-5’deki Duyarlı Yöreler Listesi de dikkate alınarak) benzeri özellikleri, Bölüm III: Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler, Projenin; a) Çevreyi etkileyebilecek olası sorunların belirlenmesi, kirleticilerin miktarı, alıcı ortamla etkileşimi, kümülatif etkilerin belirlenmesi, b) Projenin iklim üzerindeki etkisi (sera gazı emisyonlarının niteliği ve büyüklüğü) ve projenin iklim değişikliğinden nasıl etkileneceği, iklim değişikliğine bağlı projeyle ilgili afet ve kaza riski, projenin çevreye olabilecek olumsuz etkilerinin azaltılması için alınacak önlemler, Bölüm VI: Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılımı ile Paydaş Katılım  Planı; a) Projeden etkilenmesi muhtemel ilgili halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen yöntemler, b) Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar, c) Paydaş katılım planı, Bölüm VII: Notlar, Kaynaklar ve Ekler; Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası hazırlanmasında kullanılan bilgi ve belgeler ile raporda kullanılan tekniklerden rapor metninde sunulamayan belgeler, proje için seçilen yerin koordinatları, proje için belirlenen yer ve alternatiflerinin varsa; çevre düzeni, nazım, uygulama imar planı, vaziyet planı veya plan değişikliği teklifleri... şeklinde düzenlemeler yer almıştır.

4342 sayılı Mera Kanununun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; daha önce çeşitli kanunlarla tahsis edilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olan mera, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların tespiti, tahdidi ile köy veya belediye tüzel kişilikleri adına tahsislerinin yapılmasını, belirlenecek kurallara uygun bir şekilde kullandırılmasını, bakım ve ıslahının yapılarak verimliliklerinin artırılmasını ve sürdürülmesini, kullanımlarının sürekli olarak denetlenmesini, korunmasını ve gerektiğinde kullanım amacının değiştirilmesini sağlamaktır" düzenlemesine yer verilmiş, "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; mera; hayvanların otlatılması ve otundan yararlanılması için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yer olarak tanımlanmış, "Mera, Yaylak ve Kışlakların Hukuki Durumu" başlıklı 4. maddesinde, meranın  kullanma hakkının köy veya belediyeye ait olduğu, devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu, özel mülkiyete geçirilemeyeceği, amacının dışında kullanılamayacağı, zamanaşımının uygulanamayacağı, sınırlarının daraltılamayacağı düzenlenmiş, "Tahsis Amacının Değiştirilmesi" başlıklı 14. maddesinde; tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak ve kışlaktan bu Kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılamayacağı, ancak, bu Kanuna veya daha önceki kanunlara göre mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilmiş olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden; madde metninde yer verilen ve ihtiyaç duyulan yerlerin, ilgili müdürlüğün talebi, komisyonun ve defterdarlığın uygun görüşü üzerine, valilikçe tahsis amacının değiştirilebileceği ve söz konusu yerlerin tescillerinin Hazine adına, vakıf meralarının tescilleri ise vakıf adına yaptırılacağı düzenlemesine yer verilmiştir. 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun "Arazi ihtiyacına İlişkin Uygulamalar" başlıklı 8. maddesinde de yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretimi yapılmak amacıyla kullanılacak olan taşınmazların 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında bulunan mera, yaylak, kışlak ile kamuya ait otlak ve çayır olması halinde, Mera Kanunu hükümleri uyarınca bu taşınmazların tahsis amaçlarının değiştirileceğine ilişkin düzenleme yer almaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıf yaptığı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu yerine çıkarılan ve 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Bilirkişi Raporuna İtiraz" başlıklı 281. maddesinde; (1) Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler. (2) Mahkeme, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden, yeni sorular düzenlemek suretiyle ek rapor alabileceği gibi, tayin edeceği duruşmada, sözlü olarak açıklamalarda bulunmasını da kendiliğinden isteyebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Çevresel etki değerlendirmesi ile gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlendiği, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin irdelendiği, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirildiği, ayrıca projelerin uygulanmasının izlendiği ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaların belirlendiği bir süreç öngörülmüş olup,  projenin gerçekleştirileceği yer ile alternatif alanlar belirlenerek projenin hizmet amacı, önem ve gerekliliği kapsamında; yerin ve etki alanının çevresel özellikleri, çevresel etkiler ve alınacak önlemlerin tartışılması, faaliyet yerinin belirlenmesinde ise, faaliyetin büyüklüğü, amacı, ulaşım, iklim, toprağın ve çevrenin özellikleri, olası etkiler ve etkilerin azami giderilme olanakları gibi unsurların etkili olması, bu bağlamda, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir çevre dengesinin sağlanması hedeflenmekte, ÇED sürecinde verilen kararların iptali istemiyle açılacak davalarda, ÇED kararlarının bir bütün olarak çevresel etkilerinin irdelenmesi gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; Şanlıurfa ili, Viranşehir ilçesini de kapsayan alanda toplam 700 MWe gücündeki bağlantı kapasitesinin tahsisi için 12 (oniki) adet güneş enerjisi santralinin kurulması amacıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 29/04/2022 tarih ve 31824 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Güneş Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanı ile "YEKA GES-4 ERZİN-VİRANŞEHİR" yarışmalarının yapıldığı, söz konusu yarışmadan her biri 65 MWp/65MWm/50MWe kurulu gücünde, 90 ha'lık alanda yapımı planlanan "VİRANŞEHİR-5, VİRANŞEHİR-7 ve VİRANŞEHİR-8" kısımlarının, ... Enerji Yatırımları Anonim Şirketi uhdesinde kalarak YEKA (Yenilenebilir Enerji Kaynağı) Kullanım Hakkı Sözleşmelerinin imzalandığı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından söz konusu projeler için önlisanların verildiği, söz konusu alanlarda gerekli yatırım sürecinin başlatılabilmesi amacıyla ÇED başvuru dosyasının hazırlanarak davalı idareye sunulduğu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü tarafından 25/01/2023 tarih ve 6996 sayılı kararıyla dava konusu "G4-VİRANŞEHİR-7-GES (65 MWm/65 MWp/50 MWe-90 ha alanda)" projesi için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının verildiği, yine 25/01/2023 tarih ve 6997 sayılı kararla "G4-VİRANŞEHİR-8 (65 MWp/ 65MWm/ 50MWe-90ha) GES" projesi için, 25/01/2023 tarih ve 6998 sayılı kararla da "G4-VİRANŞEHİR-5-GES (65 MWm/65 MWp/50 MWe - 90 ha alanda)" projesi için  "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararlarının verildiği, bu projelerin birbirlerine yakın yada bitişik mesafede olmaları nedeniyle dava konusu projenin etki alanı olarak belirlendiği, bunun dışında görülmekte olan davada, davalı idare yanında diğer müdahil Eksim Enerji A.Ş tarafından yapılması planlanan G4-VİRANŞEHİR-2 GÜNEŞ ENERJİ SANTRALİ (62,5 MWm/50 MWe,ALAN: 90 Hektar) projesi için, G4-VİRANŞEHİR-6 GÜNEŞ ENERJİ SANTRALİ (62,5 MWm/50 MWe,ALAN: 90 Hektar) projesi için ve G4-VİRANŞEHİR-10 GÜNEŞ ENERJİ SANTRALİ (KURULU GÜÇ: 62,5 MWm/50 MWe, ALAN: 100 HEKTAR) ÇED Olumlu Kararlarının verildiği, yine ayrıca Şanlıurfa Viranşehir YEKA projesiyle kurulması planlanan 12 adet güneş enerji santralinden; G4 VİRANŞEHİR 1 - GES (64,99MWm/50 MWe) (89,49 Ha ), G4-VİRANŞEHİR-3-GES (65 MWm/65 MWp/50 MWe-90 ha alanda), G4-VİRANŞEHİR-4-GES (90 ha-65 MWm / 50 MWe) ve G4-VİRANŞEHİR-9-GES ( 90 ha-65 MWm/50 MWe) projeleri için de ÇED Olumlu Kararlarının verilerek, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının e-ÇED duyurular ekranında ilan edildiği görülmektedir.

Temyize konu Mahkeme Kararına dayanak alınan ve Karar metninde de yer verilen  Bilirkişi Raporunda; projenin bulunduğu alanın, Adıyaman-Şanlıurfa-Diyarbakır Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında, Arazi Kullanımları olarak “Çayır-Mera” sınırları içerisinde yer aldığı, tapu olarak da “Mera” vasfında bulunduğu, en yakın mera alanının proje alanı çevresinde yer aldığı, en yakın tarım alanının 330 m kuzeybatıda ve 700 m doğuda yer aldığı, 4342 sayılı Mera Kanunu çerçevesinde alanının bulunması durumunda, 14. madde çerçevesinde gerekli izinlerin alınacağının taahhüt edildiğinin belirtildiği, Raporda; "Çevresel Açıdan Tespitler" başlığı altında, Nihai ÇED Raporunda yer verilen, projenin iş akım prosedüründe yer alan; saha hazırlık işlemleri, konstrüksiyon montajı, panel montajı, elektrik bağlantılarının yapılması, sisteme bağlantı ve işletmeye geçiş aşamalarının emisyon, gürültü ve tozuma yönünden etkilerinin irdelendiği "Toprak/Tarımsal Gözlem ve İncelemeler" başlığı altında, Nihai ÇED Raporunda yer alan bir takım hususların aktarımı yapılarak, çevrede bulunan derelerin fiziksel ve kimyasal zarar görmesinin çok zayıf bir ihtimal olduğunun düşünüldüğü, GES ile çevreye herhangi bir kirletici atık bırakılmayacağından, derelerin zarar görmeyeceği kanaatine varıldığı, 3573 sayılı Kanunun 20

. maddesine göre, projenin zeytincilik faaliyetlerine zarar vermeyeceği değerlendirmesinin yapıldığı, "Alanın Flora ve Vejetasyon Açısından Değerlendirmesi" ve "Alanın Fauna Açısından Değerlendirilmesi" başlığında; floristik türler ve fauna türleri bakımından yeterli değerlendirme yapıldığı, belirlenen önlemlerin harfiyen uygulanması halinde alanın floristik açıdan minimum yönde etkileneceği sonucuna varıldığının belirtildiği, "Alanın Elektrik Açısından Değerlendirilmesi" başlığında Güneş Enerji Santrallerinin ana ekipmanlarından, kurulacak yerin özelliklerinden, Güneş Tarlası Kurulumu için izlenmesi gereken adımlardan ve genel olarak GES'lerin etkilerinden bahsedilmiş, mevcut durumda yapılması düşünülen GES proje sahası civarında ve yakınında yapı ve yerleşim yerlerinin bulunmaması nedeniyle bu etkinin minimum olacağının değerlendirildiği, ancak kurulması planlanan Güneş Enerji Santrali projesinin büyüklüğü dikkate alındığında, varolan yüksek düzeyde arazi kullanım etkisinin, proje arazisinin mera vasfından kaynaklı olarak, mera alanının kaybının çevredeki kırsal yerleşmelerde devam eden hayvancılık faaliyetlerinin otlama alanına olacak etkilerinin, yaratacağı habitat kaybının etkilerinin, santralin çalışma şeklinden (parlama, yansıma, kamaşma, elektronik atıklar, panellerin içerdiği kimyasal ürünler vs)  kaynaklı olarak, var olan su kaynaklarına, yerel ekosisteme olabilecek etkilerinin, biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkisinin, projenin planlanan süresi de dikkate alınmak suretiyle bilimsel olarak irdelenmediği, projenin; bitki ve hayvanların yaşam alanları üzerindeki uzun vadeli etkilerinden, alanın faaliyet dönemi sonunda rehabilite edilmesine ilişkin işlemlerin, Güneş Enerji Santralinin işletme aşamasında çevreyi etkileyebilecek olası sorunlardan ve bu sorunlara ilişkin Nihai ÇED Raporunda yer alan önlemlerin konu edilmediği görülmektedir.

Zira 90 hektar alanda, 162.500 adet (400 Watt) panel kurularak işletilmesi planlanan dava konusu G4-VİRANŞEHİR-7-GES (65 MWm/65 MWp/50 MWe) projesine ilişkin Nihai ÇED Raporu; sadece projenin kendi büyüklüğü ve bu büyüklüğün çevresel etkileri bakımından dahi daha detaylı bir biçimde incelenmesi gerekmekte, bunun yanında projeden kaynaklı çevresel risk ve etkilerin; mevcut, planlanan veya proje ile doğrudan ilgisi olabilecek diğer faaliyetlerle birlikte belirlenmesi gerektiğinden, Viranşehir'de yapılması planlanan birbirine bitişik ve yakın konumda, projenin etki alanında olan diğer "YEKA GES-4 ERZİN-VİRANŞEHİR" projesine ait Güneş Enerji Santrallerinin işletme aşamasındaki kümülatif etkilerinin de değerlendirilmesinin gerektiği, bilirkişi raporunun bu haliyle hükme esas alınabilecek nitelik ve yeterlilikte olmadığı sonucuna varılmıştır.
	Bu itibarla; uyuşmazlığın tereddüte mahal vermeyecek şekilde çözümlenebilmesi amacıyla, yukarıda belirtilen eksiklerin giderilerek, tarafların tüm iddia ve savunmaları, proje alanı ve projenin büyüklüğü dikkate alınarak,  projenin  tüm çevresel etkilerinin ve bu etkilerin en aza indirilmesi için alınması gereken önlemlerin Nihai ÇED Raporunda yeterli şekilde değerlendirilip değerlendirilmediğinin, bu doğrultuda verilen taahhütlerin ve alınan önlemlerin teknik ve bilimsel açıdan yeterli olup olmadığının tespit edilmesi amacıyla üniversitelerin ilgili bölümlerinden seçilecek yeni bir bilirkişi heyetiyle mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması ve bunun sonucunda düzenlenecek raporun incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. 
	Bu nedenle, karara dayanak alınabilecek nitelikte bulunmayan bilirkişi raporu esas alınarak verilen davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
            Açıklanan nedenlerle;
           1. Temyiz isteminin kabulüne,
           2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
           3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
           4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 12/06/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu mahkeme kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyoruz.
Danıştay — Esas No: 2024/204, Karar No: 2024/3953, Tarih: 12.06.2024

"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2024/204
Karar	No : 2024/3953     
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Valiliği 
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... İnşaat Taahhüt Madencilik ve Turizm Ticaret Limited Şirketi 
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Trabzon İli, Düzköy İlçesi, ... Mahallesi ve Akçaabat İlçesi, ... Mahallesi  sınırları içerisinde bulunan "3135899 Nolu II-(A) Grubu Patlatmalı Taş (Kalker) Ocağında" yapılması planlanan "Kapasite Artışı Projesi" ile ilgili hazırlanan proje tanıtım dosyasının (PTD) Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından uygun görülmemesi üzerine, çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) sürecinin sonlandırılarak, PTD'nin iade edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Trabzon Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
                İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığın çözümü amacıyla çevre mühendisi, jeoloji mühendisi, orman mühendisi, maden mühendisi ve harita mühendisinden oluşan bilirkişi heyetiyle yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler mevzuat hükümleri ışığında değerlendirildiğinde; belediyelerin madencilik faaliyetlerini kısıtlama yetkisinin bulunmadığı, herhangi bir alanda madencilik faaliyeti yürütülmesinin çevreye, tarıma, su havzalarına, kültür ve tabiat varlıklarına vb. zarar vereceğinin tespit edilmesi halinde kazanılmış haklar gözetilmek kaydıyla bu alanların yeni ruhsat ve temdit taleplerine kapatılması mümkün ise de, bu tespitlerin alanında uzman kişiler tarafından somut ve nesnel gerekçelerle ve mahallinde yapılan çalışmalara dayalı olarak yapılması gerektiği, Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığınca söz konusu proje alanın imar planlarında orman alanında kaldığı ve bu nedenle madencilik faaliyeti yapılamayacağı yönündeki olumsuz görüşünün PTD'nin iadesini gerektirmeyeceği, bunun yanında dava konusu projeye ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi esnasında PTD'deki önlemler alındığı takdirde, projenin yapılacağı alandaki su kaynaklarına, çevreye, ormanlara ve jeolojik yapıya olumsuz bir etkisinin olmayacağı anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu proje kapsamında yürütülen faaliyetlerin genişletilmesi için Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği kapsamında hazırlanan PTD'nin  iade edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
 Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI     : Davalı idare tarafından, bilirkişi raporunda patlatmasız taş ocağı faaliyeti için hazırlanan 2017 tarihli jeolojik ve jeoteknik raporun dikkate alındığı, ayrıca en yüksek tedbirlerin alınması şartıyla sorun olmayacağı ifade edilen faaliyet alanının, dereye sınır yol üzerinde ve yüksek eğimli bir yapıya sahip olduğu, Trabzon İçmesuyu ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Etüt ve Plan Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin ekinde yer alan komisyon raporundaki tespitler dikkate alındığında, kapasite artışına ilişkin projenin su kaynaklarını olumsuz etkileyeceği, 2560 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (c) bendi gereği, büyükşehir belediyesinin su havzasını korumakla yükümlü olduğu, dolayısıyla ÇED sürecinin sonlandırılarak, PTD'nin iade edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, ÇED başvurusu yapılmadan önce alınan ve dosyaya sunulan uzman raporları ile sahanın hidrojeolojik yönden değerlendirildiği, hidrojeolojik açıdan alıcı ortamlarda olumsuz etki yaratmayacak patlatma tasarımı ve ocak işletme planının hazırlandığı, davalı idarece olumsuz görüşle ilgili somut ve bilimsel tespitler ortaya konulamadığı, nitekim bilirkişi ve ek bilirkişi raporu ile de tedbirlere uyulması şartıyla faaliyetin gerçekleştirilmesinde sakınca bulunmadığının tespit edildiği, dolayısıyla dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının aşağıda yer verilen gerekçe ile bozularak; davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY:
Davacı tarafından ilk olarak; Trabzon İli, Düzköy İlçesi ... Mahallesi ve Akçaabat İlçesi, ... Mahallesi, ER:... ruhsat nolu sahanın 7.5 hektarlık kısmında yapılması planlanan yıllık üretim miktarı 150 000 ton/yıl ve patlatmasız olarak planlanan taş ocağı projesi ile ilgili ... tarih ve ... sayılı “ÇED Gerekli Değildir" kararı verilmiştir.
İlerleyen süreçte ise; mevcut ÇED alanında alan ve yıllık üretim miktarında artış yapılması planlanmış; mevcut 7.5 hektar ÇED alanı, 5.5 hektar daha genişletilerek 13 hektara ulaşılmasının ve patlatmasız olarak yıllık üretim miktarının 400 000 ton/yıl’a çıkarılmasının planlanması üzerine, bu proje ile ilgili olarak 12/02/2018 tarih ve 201822 sayılı “ÇED Gerekli Değildir" kararı verilmiştir.

İlerleyen süreçte ise; mevcut ÇED alanında alan ve yıllık üretim miktarında artış yapılması planlanmış; mevcut 7.5 hektar ÇED alanı, 5.5 hektar daha genişletilerek 13 hektara ulaşılmasının ve patlatmasız olarak yıllık üretim miktarının 400 000 ton/yıl’a çıkarılmasının planlanması üzerine, bu proje ile ilgili olarak 12/02/2018 tarih ve 201822 sayılı “ÇED Gerekli Değildir" kararı verilmiştir.
Son olarak, yaklaşık 13 hektar patlatmasız mevcut ÇED alanı içerisinde poligon-1 olarak belirtilen 8.06 hektarlık kısmı ile poligon-2 olarak belirtilen 3.39 hektarlık alan ilavesi ile toplam 11,45 hektarlık ÇED alanında çalışılmayacak, patlatmasız (Kırıcılı) ve patlatmalı olarak çalışılacak alanlardan oluşan yıllık üretim miktarında artışın planlanmadığı bir projenin planlanması üzerine, hazırlanan PTD davalı idareye sunulmuştur.
 Davalı idare tarafından, projeyle ilgili alınan kurum görüşlerinden Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı görüşü ile; söz konusu proje alanının Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/50000 ölçekli İl Çevre Düzeni Planında "Doğal Karakteri Korunacak Alan" sınırı içerisinde kaldığı, alt ölçekli planlar kapsamında projenin konumuna bakıldığında ise projenin 2 farklı planlama bölgesine girdiği, ... tarih ve ... sayılı karar ile onaylanan 2. planlama bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında "Doğal Karakteri Korunacak Alan" sınırı içinde; 13/12/2022 tarih ve 860 karar ile revize edilen 1. planlama bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında ise "Orman Alanı" fonksiyonunda kaldığı, 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Plan hükümlerinin 7.8.2. Orman Alanları ve 7.8.5. Doğal Karakteri Korunacak Alanlar başlığı altındaki hükümler dikkate alındığında söz konusu projenin uygun olmadığı, diğer taraftan, mevcut taş ocağı işletimi sırasında akan malzemelerin Akçaabat içme ve kullanma suyu ana kaynağı olan ... Deresinin beslenme havzasına ve ... Deresine malzeme dolduğu, yağmurlu havalarda dere suyunun bulanarak içme suyu kalitesini düşürdüğü, arıtma tesisinde sorun yaşandığı, kapasite artışı ile mevcut içme suyu kaynaklarının zarar göreceği, içme suyu kalitesinin düşmesine ve Akçaabat içme suyu arıtma tesisinin çalışma performansını olumsuz yönde etkileyeceği, gerekçesiyle uygun görülmediğinin belirtilmesi üzerine,  davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı Trabzon Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işlemi ile; ÇED sürecinin sonlandırılarak, PTD'nin iade edilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine, ÇED sürecinin sonlandırılarak, PTD'nin iade edilmesine ilişkin işlemin  iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.	
İLGİLİ MEVZUAT :