muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/5625, Karar No: 2017/3599, Tarih: 11.09.2017

**10. Ceza Dairesi         2013/5625 E.  ,  2017/3599 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : . Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

Hüküm : Mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Mevcut belge ve deliller, hükümden sonra 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5.fıkrası ve aynı Kanun'un 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanun'un geçici 7. maddesinin, olaya tatbik kabiliyeti bulunup bulunmadığının tesbiti açısından yeterli görülmediğinden, öncelikle, sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı, bu suç tarihinden önce açılmış başka bir dava olup olmadığı araştırılıp, varsa; sanığın bu suçu diğer davaya konu olan suç nedeniyle verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işleyip işlemediği belirlendikten sonra;

a) Sanık bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ise, 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca “davanın düşmesine” karar verilmesinde,

b) Sanık hakkında, bu suç tarihinden önce, aynı suçtan açılmış başka dava yoksa veya sanık bu suçu daha önce işlediği suçtan dolayı verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş değilse, bu suç nedeniyle tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbiri uygulandıktan sonra, yükümlülüklerini ihlal eden sanık hakkında, 6545 sayılı Kanun'un 85. maddesi ile 5320 sayılı Kanun'a eklenen geçici 7. maddenin

3. fıkrası uyarınca, yargılamaya devam olunarak, suç tarihi itibarıyla, TCK'nın 191. maddesi çerçevesinde bir karar verilmesinde,

Zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 11.09.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/608, Karar No: 2006/1741, Tarih: 10.03.2006

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2006/608 E.  ,  2006/1741 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 111 ada 68 ve 76 parsel sayılı 27424.09 ve 1428.66 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar zilyetlikle iktisap koşullarının oluşmamış olması nedeniyle Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı, yasal süresi içinde ölünceye kadar bakma sözleşmesine ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ve çekişmeli 111 ada 68 parselin Hazine, 111 ada 76 parselin davacı adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı ve davalı Hazineyi temsilen Mal Müdürü tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve mahkemece 111 ada 68 sayılı parselin taraflar yönünden kesin hüküm niteliği taşıyan ilam kapsamında kaldığı kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş bulunmasına göre davacının yerinde bulunmayan tüm temyiz itirazlarının reddi ile 111 ada 68 sayılı parsele ilişkin hükmün ONANMASINA,

2- Hazinenin davaya konu 76 sayılı parsele ilişkin temyizine gelince; mahkemece 76 sayılı parselin tarım arazisi niteliğinde bulunduğu, kamu yararına tahsis edilen Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya yasalar gereğince Devlete intikal eden yerlerle ilgisinin bulunmadığı ve zilyetlikle mülk edinme şartlarının davacı taraf yararına gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de; değerlendirme dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Çekişmeli taşınmaz kadastro tespiti sırasında Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden iken 5 yıl önce davacı tarafından sürülüp ekilmeye başlandığı belirtilmek suretiyle Hazine adına tespit edilmiştir. Keşif sırasında bilgisine başvurulan Ziraat Mühendisi ...., 9.5.2005 havale tarihli raporunda "davaya konu 76 sayılı parselin kendisini çevreleyen meyilli, taşlı, boşluk ile bütünlük arzeden bir yer olmakla beraber yerleşim alanı ile sınır teşkil eden dar bir alan olması nedeni ile hiçbir şekilde hayvanların otlayabileceği mer'a alanı olarak nitelendirilemeyeceğini, meyil sebebi ile makinalı tarım yapılması güç olduğunu, eğim ve toprak yapısı bakımından ıslah edilerek tarım arazisi olarak kullanılabilecek bir alan niteliği taşıdığını" bildirmiş, yerel bilirkişi ve tanıklarda taşınmazın aslında Hazine adına tescil edilen 68 parsele bir bütün iken aradan geçen kanalla ayrıldığını söylemişlerdir. Tespit tutanağı, zilyetlikle ilgili bilirkişi ve tanık sözleri, bu taşınmazla bir bütün olduğu ifade edilen ve tasarrufa daha elverişli olan 68 sayılı parsel üzerinde mülk edinme şartlarının gerçekleşmediğinin kesin hükümle belirlenmesi, Devletin hüküm ve tasarrufu

altındaki arazi bölümünün ortasında yer alması ve Ziraat Mühendisinin ancak ıslah halinde tarım yapılabileceği yolundaki raporu nazara alındığında taşınmaz üzerinde davacı yararına zilyetlikle mülk edinme şartlarının gerçekleşmediğinin kabulü zorunludur. Kadastro tutanağı resmi belge niteliğinde olup aksinin mutlaka ispat edilmesi gerekir. Mevcut delillerle tutanağın aksinin isbat edildiğini kabul etmek mümkün değildir. Hal böyle olunca; davacının davasının reddine, taşınmazın tespitte olduğu gibi davalı Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekir. Mahkemece değerlendirmede hataya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, Hazinenin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 10.3.2006 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5006, Karar No: 2017/2520, Tarih: 04.10.2017

**23. Hukuk Dairesi         2016/5006 E.  ,  2017/2520 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen elatmanın önlenmesi davası sonucunda verilen hükmün onanmasına ilişkin Dairemizin 26.01.2016 tarih, 2014/5470 Esas ve 2016/381 Karar sayılı ilamının karar düzeltme yoluyla incelenmesi davalı vekilince istenilmekle, dosya incelendi, gereği görüşüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkili arsa sahipleri ile davalı yüklenici arasında ayrı ayrı 22.05.2008 ve 07.11.2008 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri imzalandığını, inşaatın sözleşme tarihlerinden itibaren 16 ay içerisinde iskân ruhsatı alınmış haliyle teslim edilmesi gerekirken, teslim süresi geçmesine rağmen inşaatın sözleşmeye uygun inşa edilip, müvekkillerine isabet eden dairelerin teslim edilmediğini, inşaatın projesine aykırı olup, bu haliyle iskân ruhsatı alınamayacağını ve projesine uygun hale getirilemeyecek durumda olduğunu ileri sürerek, anılan sözleşmelerin geriye etkili olarak feshi ile tapuya konulan sözleşme şerhlerinin kaldırılmasına, davalı yüklenicinin sözleşmeye konu arsa ve inşaata müdahalesinin men'ine, yıkım masrafları davalıya ait olmak üzere inşaatın kal'ine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili ... için 6.000,00 TL, müvekkili ... için ise, 4.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre; davacılar vekilinin talebi de gözönünde bulundurularak, kâl ve kâl masrafları ile maddi tazminat talepleri yönünden davanın tefrikine, taraflar arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri gereğince inşa edilen yapının onaylı projesine aykırı olduğu, iskân ruhsatı alınmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle, diğer talepler yönünden davanın kabulü ile, taraflar arasındaki anılan sözleşmelerin feshi ile tapudaki sözleşme şerhlerinin kaldırılmasına, sözleşme konusu arsa ve inşaata davalının müdahalesinin men'ine dair verilen karar, davalı vekilinin temyizi üzerine Dairemiz'in 26.01.2016 tarih, 2014/5470 Esas ve 2016/381 Karar sayılı ilamı ile onanmıştır.

Bu kez, davalı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip ... ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, HUMK'nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteminin reddi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin karar düzeltme isteminin REDDİNE, 4,60 TL harç ve takdiren 275,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyenden alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine, 04.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1983, Karar No: 2017/7943, Tarih: 12.09.2017

**2. Ceza Dairesi         2015/1983 E.  ,  2017/7943 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanığın, şikayetçinin sokak üzerine açığa kilitlemeden bıraktığı motosikletini çalması biçimindeki eyleminin, TCK’nın 142/1-e maddesinde düzenlenen hırsızlık suçunu oluşturduğu gözetilmeden suç vasfının değerlendirilmesinde yanılgıya düşülerek aynı Kanun'un 141/1 maddesi gereğince yazılı şekilde hüküm kurulması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamış, şikayetçi ...'in adının gerekçeli karar başlığında yazılmaması mahallinde ilavesi mümkün yazım hatası olarak kabul edilmiş, TCK'nın 53/1.maddesine göre, anılan madde ve fıkrada belirtilen hakları kullanmaktan yoksun bırakılmanın sanığın kasten işlenmiş bir suçtan dolayı verilen hapis cezasına mahkumiyetinin kanuni sonucu olması karşısında, kararda gösterilmeyen hak yoksunluklarının uygulanmasının infaz aşamasında değerlendirilmesi mümkün görülmüştür.

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA, 12.09.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/17235, Karar No: 2015/34684, Tarih: 03.12.2015

**3. Ceza Dairesi         2015/17235 E.  ,  2015/34684 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2013/187498

MAHKEMESİ : Alaşehir(Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 26/02/2013

NUMARASI : 2012/36 (E) ve 2013/151 (K)

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

1) Sanık M.. Ç.. hakkında tehdit suçundan kurulan beraat hükmünün temyizen incelenmesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA,

2) Sanık G.. Ç.. hakkında kasten yaralama suçundan kurulan hükmün temyizen incelenmesinde;

Yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;

Katılanın beyanına, tanık H.. Ç..'nın beyanında ve dosya içeriğine göre, sanık Gürcü'nün katılana vurmak için elini kaldırdığı ancak katılanın elini tutması üzerine vuramadığı anlaşılmakla kasten yaralamaya teşebbüste bulunduğu sabit olduğu halde, sanığın atılı suçtan mahkumiyeti yerine beraatine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1 maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca isteme uygun olarak BOZULMASINA, 03/12/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/28904, Karar No: 2019/11621, Tarih: 21.05.2019

**9. Hukuk Dairesi         2016/28904 E.  ,  2019/11621 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davalı avukatınca istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 21/05/2019 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalı adına Avukat ... geldi. Karşı taraf adına kimse gelmedi. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; müvekkilinin, davalıya ait işyerinde 2001 yılında garson olarak çalışmaya başladığını, 2006 yılından sonra ise börek ustası olarak çalışmaya devam ettiğini, sigortasının 30.09.2013 yılında sona erdirildiğini, 10.10.2013 tarihine kadar fiilen çalıştığını, iş akdinin haklı bir neden olmaksızın feshedildiğini ve işçilik alacaklarının da ödenmediğini ileri sürerek; kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla mesai, genel tatil ve yıllık izin ücretlerinin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Vekilinin Cevabının Özeti:

Davalı vekili; zamanaşımı itirazında bulunarak, dava dilekçesinin HMK'nun aradığı şartları taşımadığını, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını ayrıca görev itirazında bulunduklarını savunarak; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar süresinde davalı vekilince temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

1-Anayasa’nın 138 ve 141. maddeleri uyarınca Hakimler, Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler ve bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır. Bu gerekçede hukuki esaslara ve kurallara dayanmalı, nedenleri açıklanmalıdır.

Diğer taraftan 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK.’un 27. Maddesinde hukuki dinlenilme hakkı kurala bağlanmıştır. Hukukî dinlenilme hakkı, Anayasanın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Mahkemeler, kararlarını somut ve açık bir şekilde gerekçelendirmek zorundadırlar. Eksik, şeklî ve görünüşte gerekçe yazılması adil yargılanma hakkının (hukukî dinlenilme hakkının), ihlâlidir.

HMK.’un 297. maddesinde de, verilecek hükümde tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin yer alması gerektiği açıkça vurgulanmıştır. Kararın gerekçesinde maddi olay saptanmalı, hukuki niteliği ve uygulanacak hukuki kurallar belirlenmeli, bu konuda gerekli inceleme ve delillerden sözedilmeli, hukuk kuralları somut olaya uygulanmalı ve sonunda hüküm kurulmalıdır. Maddi olgularla hüküm fıkrası arasındaki hukuki bağlantı da ancak bu şekilde kurulabilecek, ayrıca yasal unsurları taşıyan bu gerekçe sayesinde, kararların doğruluğunun denetlenebilmesi mümkün olacaktır.

Somut uyuşmazlıkta; mahkemece, "Dava dilekçesi ve ekleri, tarafların iddia ve savunmaları, davacıya ait SGK ve işyeri kayıtları, işe giriş bildirgesi, hizmet cetveli, dönem bordroları, yapılan yargılama sırasında dinlenen tanık beyanları, ibraz edilen belgeler, cevabi yazılar ve tüm dosya kapsamına göre; davacının iş akdi haksız yere 30/09/2013 tarihinde feshedildiği, kendisine söylenmeyip davacının 10/10/2013 tarihinde banka kredisi kullanmak için SGK'dan hizmet dökümünü aldığında, 30/09/2013 tarihinde işten çıkarıldığını, sözleşmenin haksız şekilde feshedildiğini öğrendiği, kıdem tazminatını, ihbar tazminatını, fazla mesai ücretlerini, bayram ve tatil günlerini, son 10 günlük ücret alacağını ve yıllık ücretli izin alacağını alamadığı anlaşıldığından, aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur." şeklindeki gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Ancak, yukarıda görüldüğü üzere; mahkemece, maddi olaylar saptanmamış, hukuki nitelikleri ve uygulanacak hukuki kurallar belirlenmemiş, bu konulardaki deliller tartışılmamış ve talep edilen işçilik alacaklarının neden hüküm altına alındığına dair hiçbir gerekçe oluşturulmaksızın karar verilmiştir.

Eksik, şeklî ve görünüşte gerekçe yazılması adil yargılanma hakkının ihlâli olup, kararın salt bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2- Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ilişkinin İş Kanunu kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu bağlamda iş mahkemesinin görevi noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve işçilerine, çalışma konularına bakılmaksızın bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.

İş Mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde iş davalarına bakmak üzere bir asliye hukuk mahkemesi görevlendirilir. İş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesine açılan dava "iş mahkemesi sıfatıyla" açılmamış ise, mahkeme görevsizlik kararı veremez. Bu durumda asliye hukuk mahkemesi tarafından, verilecek bir ara kararı ile davaya "iş mahkemesi sıfatıyla " bakmaya devam olunur.

İş Mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde iş davalarına bakmak üzere bir asliye hukuk mahkemesi görevlendirilir. İş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesine açılan dava "iş mahkemesi sıfatıyla" açılmamış ise, mahkeme görevsizlik kararı veremez. Bu durumda asliye hukuk mahkemesi tarafından, verilecek bir ara kararı ile davaya "iş mahkemesi sıfatıyla " bakmaya devam olunur.

Davanın, İş Kanunu kapsamı dışında kalması halinde, Mahkemenin görevsizliğine ve dosyanın görevli hukuk mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir. Davanın esastan reddi usule aykırıdır.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1 inci maddesi uyarınca, İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında, iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözüm yeri iş mahkemeleridir.

4857 sayılı Yasanın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca, 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu'nun 2 nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde bu kanun hükümleri uygulanmaz.

507 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde “İster gezici olsun ister bir dükkân veya bir sokağın belli yerinde sabit bulunsunlar, ticarî sermayesi ile birlikte vücut çalışmalarına dayanan ve geliri o yer ve gelenek ve teamülüne nazaran tacir niteliğini kazanmasını icap ettirmeyecek miktarda sınırlı olan ve bu bakımdan ticaret sicili ve dolayısıyla ticaret ve sanayi odasına kayıtları gerekmeyen, ayni niteliğe (sermaye unsuru olsun olmasın) sahip olmakla beraber, ayrıca çalıştığı sanat, meslek ve hizmet kolunda bilgi, görgü ve ihtisasını değerlendiren hizmet, meslek ve küçük sanat sahipleriyle bunların yanında çalışanlar ve geçimini sınırlı olarak kamyonculuk, otomobilcilik ve şoförlükle temin eden kimselerin 1 inci maddede belirtilen amaçlarla kuracakları dernekler bu kanun hükümlerine tabidir” denilmektedir.

507 sayılı Kanun, 21.06.2005 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 76 ncı maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ve maddenin ikinci cümlesi ile diğer yasaların 507 sayılı Yasaya yaptıkları atıfların 5362 sayılı Yasaya yapılmış sayılacağı açıklanmıştır. Bu durumda 4857 sayılı Yasanın 4 üncü maddesinde 507 sayılı Yasaya yapılan atıf, 5362 sayılı Yasaya yapılmış sayılmalıdır. Bahsi geçen yeni yasal düzenlemede esnaf ve sanatkâr tanımı değiştirilmiştir. Yeni yasanın 3 üncü maddesine göre esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dâhil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak belirtilmiştir. 507 sayılı Yasada yazılı olan “geçimini sınırlı olarak kamyonculuk, otomobilcilik ve şoförlükle temin eden kimselerin” sözcüklerine yeni yasada yer verilmemiştir. Yeni yasanın değinilen hükmü karşısında, 21.06.2005 tarihinden sonraki dönem açısından İş Kanunu'nun kapsamı belirlenirken, “geçimini münhasıran bu işten sağlama” ölçütü dikkate alınmamalıdır.

5362 sayılı Yasadaki düzenleme ile esnaf ve tacir ayrımında başka ölçütlere yer verilmiş olup, kamyonculuk, otomobilcilik ve şoförlük yapanların da ekonomik sermayesi, kazancının tacir sanayici niteliğini aşmaması ve vergilendirme gibi ölçütler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekecektir. 507 sayılı Yasa döneminde esnaf sayılan kamyoncu, taksici, dolmuşçu gibi kişilerin de bu yeni ölçütler çerçevesinde esnaf sayılmama ihtimali ortaya çıkmaktadır. Ekonomik faaliyetini daha çok bedeni çalışmasına dayandıran düşük gelirli taksi ve minibüs işletmesi sahiplerinin esnaf olarak değerlendirilmesinin daha doğru olacağını belirtmek gerekir. Dairemizin 2008 yılında vermiş olduğu kararlar bu doğrultudadır (Yargıtay 9.HD. 28.4.2008 gün 2008/ 3568 E, 2008/ 10904 K.).

5362 sayılı Yasanın 3 üncü maddesinde belirtilen esnaf ve sanatkâr faaliyeti kapsamında kalan işyerinde üç kişinin çalışması halinde, 4857 sayılı Yasanın 4 üncü maddesinin (ı) bendi uyarınca, bu işyeri İş Kanununun kapsamının dışında kalmaktadır. Maddede üç işçi yerine “üç kişi” den söz edilmiştir. Bu ifade, işyerinde bedeni gücünü ortaya koyan meslek ve sanat erbabını da kapsamaktadır. İşinde bedeni gücü ile çalışmakta olan esnaf dahil olmak üzere toplam çalışan sayısının üçü aşması durumunda işyeri 4857 sayılı Yasaya tabi olacaktır.

Somut uyuşmazlıkta; davalı vekilince, müvekkiline ait işyerinin esnaf işyeri olduğu savunularak görev itirazında bulunulmuştur. Dosya kapsamından davacının, davalıya ait börek salonunda çalıştığı anlaşılmaktadır.

Somut uyuşmazlıkta; davalı vekilince, müvekkiline ait işyerinin esnaf işyeri olduğu savunularak görev itirazında bulunulmuştur. Dosya kapsamından davacının, davalıya ait börek salonunda çalıştığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılacak iş; davalı işveren nezdinde çalışan işçi sayısı, işverenin işyerinde kendi bedeni gücü ile bizzat çalışıp çalışmadığı ve esnaf statüsünde olup olmadığı, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve ilkeler doğrultusunda araştırılarak, kamu düzenini ilgilendiren ve re’sen inceleme kapsamında kalan görev hususu halledilmek suretiyle sonuca gidilmesidir.

Mahkemece görev hususu belirlenmeden karar verilmesi de hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, bozma sebeplerine göre esasa ilişkin temyiz sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, davalı yararına takdir edilen 2.037.00 TL. duruşma avukatlık parasının karşı tarafa yükletilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 21/05/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.