muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2022/2442, Karar No: 2024/4676, Tarih: 15.11.2024

Mezkur Yönetmelik'e 01/04/2020 tarih ve 31086 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen "Eşyanın menşeini tevsik eden belgelerin sonradan ibrazına ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 16. maddenin 1. fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce yapılan ithalatlarda menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi olan eşya için beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre ve varsa ek süre içinde usulüne uygun olarak düzenlenmiş menşe şahadetnamesinin ibraz edildiği durumlar ile ilgili olarak 38. maddenin 2. ve 3. fıkrası hükümlerine göre işlem yapılacağı düzenlenmiştir. Maddenin 2. fıkrasında ise, Avrupa Birliği ülkelerinden A.TR dolaşım belgesi eşliğinde gelen ve bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce beyannamesi tescil edilmiş olan, beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden uygunluk belgesi bulunmadığı halde menşe esaslı ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin ödenmediği, eksik ödendiği veya beyan edilmediği tespit edilen eşyanın Avrupa Birliği menşeli olduğunu tevsik eden menşe şahadetnamesinin veya Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli olduğunu tevsik eden tedarikçi beyanının bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı aylık süre içerisinde gümrük idaresine ibrazının mümkün olduğu belirtilmiştir. Anılan maddeye 20/10/2020 tarih ve 31280 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme ile eklenen ve 13/02/2021 tarih ve 31394 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme ile değiştirilen 3. fıkrasında, bu fıkrayı değiştiren Yönetmelik'in yayımı tarihinden önce beyannamesi tescil edilmiş olan ve beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı bulunmadığı halde menşe esaslı ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin ödenmediği, eksik ödendiği veya beyan edilmediği tespit edilen eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesinin veya tedarikçi beyanının 31/12/2021 (05/11/2021 tarih ve 31650 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile "30/06/2021" ibaresi "31/12/2021" şeklinde değiştirilmiştir) tarihine kadar gümrük idaresine ibraz edilebileceği düzenlenmiştir.

Anılan maddeye 05/11/2021 tarih ve 31650 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme ile eklenen 4. fıkrada ise, 21/06/2018 ilâ 23/05/2019 tarihleri (bu tarihler dahil) arasında beyannamesi tescil edilmiş olan ve beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden menşe ispat belgesi bulunmadığı halde 11/06/2018 tarihli ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar kapsamında ek mali yükümlülüğün ödenmediği, eksik ödendiği veya teminata bağlanmadığı tespit edilen eşyanın beyanname eki belgelerinde menşe ülkesinin yazılı olması veya 31/05/2022 tarihine kadar eşyanın ihracatçısı tarafından düzenlenmiş “Aşağıda imzası bulunan ben, ….. tarihli ….. sayılı faturada belirtilen ….. tanımlı eşyanın ….. menşeli olduğunu ve üreticisinin ….. ülkede yerleşik ….. firması olduğunu beyan ederim. İstenildiğinde, ilgili kamu otoritesine bu beyanı destekleyecek tüm kanıtları sağlamayı taahhüt ederim. / I, the undersigned, declare that the goods named as ….. listed in this invoice ….. (date and number) originate in ….. and produced by ….. (name of the firm) in ….. (name of country). I undertake to make available to the related public authorities any further supporting documents they require.” ifadesini içeren belgenin ibraz edilmesi hallerinde ayrıca bir menşe tevsikinin aranmayacağı kuralına yer verilmiştir.
Öte yandan Gümrükler Genel Müdürlüğünce Bölge Müdürlüklerine gönderilen Gümrük Yönetmeliğinin geçici 16. maddesinin 3. ve 4. fıkralarının uygulanmasına dair ... tarih ve ... sayılı dağıtımlı yazısında ise; 
"...Gümrük Yönetmeliğinin Geçici 16/3. maddesi “Bu fıkrayı değiştiren Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce beyannamesi tescil edilmiş olan ve beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı bulunmadığı halde menşe esaslı ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin ödenmediği, eksik ödendiği veya beyan edilmediği tespit edilen eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesinin veya tedarikçi beyanının 31/12/2021 tarihine kadar gümrük idaresine ibrazı mümkündür.” hükmüne amir olduğundan dolayı 05/11/2021 tarihinden önce beyannamesi tescil edilmiş olan eşyalar için işlemlerin ilgi (c) de kayıtlı yazımız çerçevesinde 31/12/2021 tarihine kadar tamamlanması gerekmektedir."
Diğer taraftan 21/06/2018 ila 23/05/2019 tarihleri (bu tarihler dahil) arasında tescil edilmiş olan beyannameler için Gümrük Yönetmeliğinin Geçici 16/4 üncü maddesi kapsamında değerlendirilmek üzere mezkur maddede bahsi geçen bilgi ve belgeler ile birlikte gümrük idaresine yazılı olarak başvuruda bulunulması halinde;
1. Ek tahakkuk ve ceza kararı henüz düzenlenmemişse, EMY için ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlenmemesi,    
2. Ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlenmiş ve;
a) henüz tebliğ edilmemişse,
b) tebliğ edilmiş ancak itiraz süresi henüz dolmamışsa,

1. Ek tahakkuk ve ceza kararı henüz düzenlenmemişse, EMY için ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlenmemesi,    
2. Ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlenmiş ve;
a) henüz tebliğ edilmemişse,
b) tebliğ edilmiş ancak itiraz süresi henüz dolmamışsa,
c) uzlaşma başvurusu yapılmışsa,
d) idari itiraz yoluna başvurulmuş ancak henüz bir cevap verilmemişse,
e) idari itiraz yoluna başvurulmuş, itiraz reddedilmiş ancak dava açma süresi henüz dolmamışsa,
f) idari itiraz yolu kullanılmış ve süresi içinde dava açılmış olmakla birlikte davası derdest ise, 
kesinleşmemiş söz konusu alacaklar için ek tahakkuk ve ceza kararının iptal edilmesi şeklinde işlem yapılacak olup yukarıda belirtilmiş olan durumlar haricinde kesinleşmiş olan kararlara ilişkin olarak Gümrük Yönetmeliğinin Geçici 16/4 üncü maddesi kapsamındaki yükümlü başvuruları kabul edilmeyecektir." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin, ilave gümrük vergisinin veya mali yükümlülüklerin uygulanmaması için eşyanın söz konusu uygulamalara tabi ülke menşeli olmadığının menşe şahadetnamesi veya eşyanın menşeini tevsik eden diğer belgelerle yükümlü tarafından ispatı gerekmektedir. 
Kural olarak menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine veya mali yükümlülüklere tabi olan eşya için bu önlem ve yükümlülüklerin uygulanmaması için menşe şahadetnamelerinin eşyanın serbest dolaşıma girişinde ibrazı gerekmektedir. Bununla birlikte, önlem veya mali yükümlülüklerin sonradan iade edilmek üzere teminata bağlanması veya ödenmesi şartıyla eşyanın serbest dolaşıma girişinde ibraz edilemeyen menşe şahadetnamelerinin sonradan ibrazı mümkün kılınmıştır. Gümrük Yönetmeliği'nin 38. maddesinin 2. ve 3. numaralı fıkralarına göre menşe şahadetnamelerinin yükümlü tarafından sonradan ibraz edileceğinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinde belirtilmesi, ibraz edilen belgenin gümrük idaresince kabul edilmemesi veya menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin teminata bağlanması veya beyan edilerek ödenmesi hallerinde beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde menşe şahadetnamelerinin ibraz edilmesi suretiyle teminat iade edilecek veya tahsil edilen tutar geri verilecektir.

Gümrükler Genel Müdürlüğünün davaya konu ... tarih ve... sayılı dağıtımlı yazısının, Gümrük Yönetmeliği'nin geçici 16. maddesinin 4. fıkrasının uygulanmasına dair kısmında, anılan madde kapsamında değerlendirilmek üzere gümrük idaresine maddede geçen bilgi ve belgeler ile başvurulması halinde, idarelerce yapılacak işlemler belirlenmiş; bu çerçevede, henüz ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlenmemişse bu kararların düzenlenmemesi, düzenlenmiş ancak kesinleşmemişse bunların iptal edilmesi, kesinleşmiş kararlara yönelik Yönetmelik'in 16. maddesinin 4. fıkrası kapsamındaki başvuruların kabul edilmemesi talimatı verilmiştir. 
Normlar hiyerarşisine göre, yukarıdan aşağıya doğru "Anayasa", "Kanun", "Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi", "Yönetmelik" ve "diğer alt düzenleyici işlemler" şeklinde sıralanan normlardan, alt kademede yer alanın, üst kademedeki norma aykırı olması veya onun kapsamını aşan düzenlemeler içermesi mümkün değildir. Bu sıralamanın doğal bir sonucu olarak, normlar hiyerarşisinde üst kademede yer alan yasal kurallara aykırı düzenleyici tasarrufların idare tarafından yürürlüğe konulmasının açıklanan ilkeye aykırılık oluşturacağı tartışmasızdır.
Uyuşmazlıkta, ... sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca ABD menşeli bazı eşyalar için ek mali yükümlülük getirildiği, davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin muhtelif kalemlerinde Çin menşeli olarak beyan edilen bu eşyaların serbest dolaşıma girişinde ek mali yükümlülüğün uygulanmaması için ABD menşeli olmadığının (Çin menşeli olduğunun) menşe şahadetnamesiyle ispat yükümlülüğünün davacıda bulunduğu açıktır. Bu kapsamda ibraz edilmiş bir menşe şahadetnamesinin bulunmadığı davalı idarece sonradan tespit edilmiştir. Ek mali yükümlülüğün uygulanmaması için menşe şahadetnamesi ibrazının gerekmesine rağmen, davacı tarafından bu belge beyannamenin tescili aşamasında ibraz edilmemiş ve tabi olunan ek mali yükümlülük de ödenmemiştir. Hal böyleyken, Gümrük Yönetmeliği'nin Geçici 16. maddesinin 4. fıkrası ile beyanname eki belgelerde menşe ülkesinin yazılı olması veya ihracatçı tarafından verilen beyanın ibrazı halinde başkaca bir menşe tevsikinin aranmayacağına dair yükümlülere yönelik bir imkan getirilmiştir. Bu imkanın kullanılmasında da sadece belli tarihler arasında tescil edilme ve belli bir tarihe kadar ibraz edilme koşulu dışında başka bir sınırlama öngörülmemiştir.
Davaya konu Gümrükler Genel Müdürlüğünün dağıtımlı yazısı ile, geçici 16. maddenin (4) numaralı fıkrasında yer almamasına rağmen, ek mali yükümlülük nedeniyle alınan ek tahakkuk ve para cezası kararlarının kesinleşip kesinleşmediği şeklinde bir ayrıma gidilerek, kesinleşen kararlar bakımından anılan maddeden yararlanma imkanı ortadan kaldırılmıştır.

Davaya konu Gümrükler Genel Müdürlüğünün dağıtımlı yazısı ile, geçici 16. maddenin (4) numaralı fıkrasında yer almamasına rağmen, ek mali yükümlülük nedeniyle alınan ek tahakkuk ve para cezası kararlarının kesinleşip kesinleşmediği şeklinde bir ayrıma gidilerek, kesinleşen kararlar bakımından anılan maddeden yararlanma imkanı ortadan kaldırılmıştır.  
Bu durum, "verginin yasallığı" ilkesi ile bağdaşmamaktadır. Düzenleme, ek tahakkuk ve para cezası kararları kesinleşen ve kesinleşmeyen yükümlüler arasında Yönetmelik'te öngörülmediği halde farklı uygulamaya ve Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi kapsamında yapılacak iade başvurularının değerlendirilmeden reddedilmesine yol açacak niteliktedir. Menşe belgesinin sonradan ibrazına ilişkin geçiş hükmü ile yükümlüye belirlenen bir zaman aralığında ve belirli şartlar altında bir imkan tanıyan Yönetmelik hükmünün tasarruflu yazı ile sınırlandırılmasının da normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil ettiği açıktır.      
Öte yandan, kesinleşen ek tahakkuk ve para cezası kararlarına ilişkin olarak Gümrük Yönetmeliği'nin geçici 16. maddesinin 4. fıkrası kapsamında yapılan yükümlü başvurularının kabul edilmemesi halinde ... sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca ek mali yükümlülüğe tabi olan eşyanın serbest dolaşıma girişinde ABD menşeli olmadığını tevsik eden menşe şahadetnamesi ibraz edilmediğinden ve olayda davacı tarafından menşe şahadetnamesinin sonradan ibraz edileceğinin bildirilmesi veya ek mali yükümlülüğün teminata bağlanması veya ödenmesi suretiyle menşe şahadetnamelerinin sonradan ibrazının söz konusu olmaması nedeniyle Yönetmelik'in 38. maddesinin 2. ve 3. fıkraları da uygulanamayacağından, ek tahakkuk ve para cezası kararlarının kesinleşmiş olması Yönetmelik hükümleri kapsamında engel teşkil etmese de, dava konusu dağıtımlı yazıya istinaden Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca yapılan geri verme ve kaldırma başvurularının gümrük idarelerince değerlendirilmesi noktasında yükümlü aleyhine bir durum oluşturacaktır. Nitekim dava konusu olayda da söz konusu dağıtımlı yazı dayanak alınmak suretiyle davacının anılan madde kapsamındaki başvurusu içerik itibarıyla değerlendirilmeden reddedilmiş bulunmaktadır.
Davacı tarafından, Gümrük Yönetmeliği'nin geçici 16. maddesinin 4. fıkrası kapsamında bir takım belgeler ibraz edilerek ek tahakkuk ve para cezası kararlarının kaldırılması istemiyle yapılan başvuru, Gümrükler Genel Müdürlüğünün dağıtımlı yazısına istinaden kararların kesinleştiğinden bahisle reddedilmiş ise de, hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılan davaya konu düzenleyici işlemin, bireysel işleme dayanak alınmasında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Davacı tarafından, Gümrük Yönetmeliği'nin geçici 16. maddesinin 4. fıkrası kapsamında bir takım belgeler ibraz edilerek ek tahakkuk ve para cezası kararlarının kaldırılması istemiyle yapılan başvuru, Gümrükler Genel Müdürlüğünün dağıtımlı yazısına istinaden kararların kesinleştiğinden bahisle reddedilmiş ise de, hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılan davaya konu düzenleyici işlemin, bireysel işleme dayanak alınmasında hukuka uygunluk görülmemiştir.      
Bu durumda, iptali istenen düzenleme ile üst hukuk normu olan kanun ve yönetmeliğe aykırı olarak hakkın kullanımının sınırlandırıldığı sonucuna varıldığından, Gümrükler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı dağıtımlı yazısının "...yukarıda belirtilmiş olan durumlar haricinde kesinleşmiş olan kararlara ilişkin olarak Gümrük Yönetmeliğinin Geçici 16. maddesinin 4. fıkrası kapsamındaki yükümlü başvuruları kabul edilmeyecektir." şeklindeki kısmı ile ek tahakkuk ve para cezası kararlarının 211. madde uyarınca kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı Bölge Müdürlüklerine gönderilen dağıtımlı yazısının dava konusu edilen bölümü ile ek tahakkuk ve para cezası kararlarının kaldırılması istemli 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi kapsamında yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir. 
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: 
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
...tarih ve... sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 21/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe konulan Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar'da, ek tabloda yer alan ve ABD menşeli olan eşyaların ithalatında belirtilen oranlarda ek mali yükümlülük tahsil edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin muhtelif kalemlerinde ...tarife pozisyonunda ve Çin Halk Cumhuriyeti menşeli olarak beyan edilen eşyanın menşeini tevsik eden belgenin ibraz edilmediğinden bahisle, sözü edilen Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca ek mali yükümlülük ve buna isabet eden katma değer vergisi ek olarak tahakkuk ettirilmiş ve para cezası karara bağlanmıştır. Davacı tarafından bu kararlara karşı itiraz yoluna başvurulmadığı gibi dava da açılmamış, daha sonra Gümrük Yönetmeliğinin Geçici 16. maddesine 05/11/2021 tarihinde eklenen 4. fıkrada sayılan nedenler ileri sürülerek 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 210 ve 211. maddeleri uyarınca ek tahakkuk ve para cezası kararlarının kaldırılması istemiyle başvuru yapılmıştır.

Davalı idarece, Gümrükler Genel Müdürlüğünün Gümrük Yönetmeliğinin Geçici 16. maddesinin 3. ve 4. fıkralarının uygulanmasına dair ... tarih ve ... sayılı Bölge Müdürlüklerine gönderilen dağıtımlı yazısına istinaden, ek tahakkuk ve ceza kararlarının kesinleşmiş olduğundan bahisle kaldırma başvurusunun reddine karar verilmiş, bu karara yapılan itirazın zımnen reddi üzerine, sözü edilen dağıtımlı yazının ilgili kısmının ve itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
 
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 21. maddesinde, menşe şahadetnamesi aranacak haller ile menşe şahadetnamelerinin şekli ve içereceği bilgilere ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
Aynı Kanun'un 210. maddesinde, bu Kanun'da geçen, "geri verme" deyiminin, ödenmiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen geri ödenmesi; "kaldırma" deyiminin, henüz ödenmemiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen alınmamasına karar verilmesi anlamına geldiği, gümrük vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin hükümlerin bu Kanun kapsamında tatbik edilen para cezaları için de uygulanacağı; 211. maddesinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemesi gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı hükmüne yer verilmiştir.

Gümrük Yönetmeliğinin "Menşe Şahadetnamesi Aranılacak Haller" başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrasında, 205. maddenin 4. fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin, ilave gümrük vergisinin veya mali yükümlülüklerin uygulanmaması için eşyanın söz konusu uygulamalara tabi ülke menşeli olmadığını veya başka bir ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılmaması gerektiğini tevsik etmek üzere menşe ülkenin veya ihracatçı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş olan menşe şahadetnamesinin ibraz edileceği; 2. fıkrasında, menşe şahadetnamesinin sonradan ibraz edileceğinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinde belirtilmesi veya ibraz edilen menşe şahadetnamesinin şekil veya muhteva itibarıyla yanlış veya eksik bilgi taşıması nedeniyle gümrük idaresince kabul edilmemesi halinde; menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin nakit teminata bağlanması suretiyle usulüne uygun bir menşe şahadetnamesi ibrazı için beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre verileceği, mücbir sebep halleri saklı kalmak ve bitiminden önce başvurmak kaydıyla bu sürenin gümrük idare amirince en fazla otuz gün uzatılabileceği, süresi içinde usulüne uygun olarak düzenlenmiş menşe şahadetnamesinin ibrazı halinde alınan teminatın iade edileceği, menşe şahadetnamesinin kabul edilmemesi halinde ise alınan teminatın irat kaydedileceği; 3. fıkrasında, 2. fıkrada belirtilen haller dışında, menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin beyan edilerek ödenmesi halinde, beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere menşe şahadetnamesi ile gümrük idaresine başvurulması halinde, tahsil edilen tutarın geri verileceği, mücbir sebep halleri saklı kalmak ve bitiminden önce başvurmak kaydıyla bu sürenin gümrük idare amirince en fazla otuz gün uzatılabileceği düzenlenmiştir.

Mezkur Yönetmeliğe 01/04/2020 tarih ve 31086 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen "Eşyanın Menşeini Tevsik Eden Belgelerin Sonradan İbrazına İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 16. maddenin 1. fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce yapılan ithalatlarda menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi olan eşya için beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre ve varsa ek süre içinde usulüne uygun olarak düzenlenmiş menşe şahadetnamesinin ibraz edildiği durumlar ile ilgili olarak 38. maddenin 2. ve 3. fıkrası hükümlerine göre işlem yapılacağı; 2. fıkrasında, Avrupa Birliği ülkelerinden A.TR dolaşım belgesi eşliğinde gelen ve bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce beyannamesi tescil edilmiş olan, beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden uygun belgesi bulunmadığı halde menşe esaslı ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin ödenmediği, eksik ödendiği veya beyan edilmediği tespit edilen eşyanın, Avrupa Birliği menşeli olduğunu tevsik eden menşe şahadetnamesinin veya Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli olduğunu tevsik eden tedarikçi beyanının, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı aylık süre içerisinde gümrük idaresine ibrazının mümkün olduğu; 3. fıkrasında, bu fıkrayı değiştiren Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce beyannamesi tescil edilmiş olan ve beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı bulunmadığı halde menşe esaslı ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin ödenmediği, eksik ödendiği veya beyan edilmediği tespit edilen eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesinin veya tedarikçi beyanının 31/12/2021 (05/11/2021 tarih ve 31650 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile "30/06/2021" ibaresi "31/12/2021" şeklinde değiştirilmiş) tarihine kadar gümrük idaresine ibrazının mümkün olduğu; 05/11/2021 tarihli Yönetmelik ile eklenen 4. fıkrasında, 21/06/2018 ilâ 23/05/2019 tarihleri (bu tarihler dahil) arasında beyannamesi tescil edilmiş olan ve beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden menşe ispat belgesi bulunmadığı halde 11/06/2018 tarihli ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar kapsamında ek mali yükümlülüğün ödenmediği, eksik ödendiği veya teminata bağlanmadığı tespit edilen eşyanın beyanname eki belgelerinde menşe ülkesinin yazılı olması veya 31/05/2022 tarihine kadar eşyanın ihracatçısı tarafından düzenlenmiş “Aşağıda imzası bulunan ben, ….. tarihli ….

.. tarihli ….. sayılı faturada belirtilen ….. tanımlı eşyanın ….. menşeli olduğunu ve üreticisinin ….. ülkede yerleşik ….. firması olduğunu beyan ederim. İstenildiğinde, ilgili kamu otoritesine bu beyanı destekleyecek tüm kanıtları sağlamayı taahhüt ederim. / I, the undersigned, declare that the goods named as ….. listed in this invoice ….. (date and number) originate in ….. and produced by ….. (name of the firm) in ….. (name of country). I undertake to make available to the related public authorities any further supporting documents they require.” ifadesini içeren belgenin ibraz edilmesi hallerinde ayrıca bir menşe tevsikinin aranmayacağı kuralına yer verilmiştir.