muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Danıştay — Esas No: 2022/3465, Karar No: 2024/4829, Tarih: 25.11.2024

21/05/2014 tarih ve 29006 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, yönetmeliğin amacının; yetkilendirilmiş yükümlü statüsü için gereken koşulları, başvuruda aranacak belgeleri, sertifikanın verilmesi, süresi, yenilenmesi, değiştirilmesi, askıya alınması, geri alınması ve iptali ile bu sertifika kapsamında faydalanılacak izinli gönderici, onaylanmış ihracatçı, eksik beyan, kısmi teminat, götürü teminat uygulamaları ve emniyet ve güvenlik yönlü kolaylaştırmalar ile bu uygulama ve kolaylaştırmalardan faydalanma yetkilerinin askıya alınması, geri alınması ve iptali ile gümrük mevzuatından kaynaklanan diğer basitleştirilmiş uygulamalara ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu; "Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü ve kapsamı" başlıklı 4. maddesinin 7. fıkrasında, yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahiplerinin basitleştirilmiş uygulamalardan olan eksik beyan usulü ve kısmı teminat uygulamasından, ayrıca bir talebe gerek kalmaksızın, faydalanmalarına izin verildiği, "Eksik beyan usulüne konu olabilecek belgeler" başlıklı 19. maddesinde, sertifika sahibi kişilerce, Gümrük Yönetmeliğinin 143, 154 ve 163. maddelerinde belirtilen koşullar saklı kalmak kaydıyla, fatura, A.TR Dolaşım Belgesi, menşe ispat belgeleri, teslim şekli gereği ibrazı gereken navlun makbuzu ve sigorta poliçesi ile işlenmiş tarım ürünlerinin serbest dolaşıma sokulması halinde ibrazı gereken işlenmiş tarım ürünleri analiz sonuç raporu olarak sayılan belgelerin bir ya da daha fazlası beyannamenin tescilinden sonra temin edilmek üzere beyanda bulunulabileceği; "Eksik beyanı tamamlama süresi ve ek süre verilmesi" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında, Gümrük Yönetmeliğinin 114 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü saklı kalmak üzere, 19. maddede sayılan belgelerden bir veya daha fazlası sonradan temin edilmek üzere beyanda bulunulması durumunda bu belgelerin, eksik belgeyle beyan edilmek istenen eşyaya ilişkin gümrük beyannamesinin tescil tarihinden itibaren bir ay içinde gümrük beyannamesinin tescil edildiği gümrük müdürlüğüne ibraz edilmeleri gerektiği; "Eksik belgelerin tamamlanması" başlıklı 24.maddesinin 1. fıkrasında, eksik belge veya belgelerin, ek süreler dâhil süresi içinde, Ek-9’da yer alan eksik belge tamamlama formu ile birlikte beyannamenin tescil edildiği gümrük müdürlüğüne sunulacağı; 3. fıkrasında ise, eksik belgelerin süresi içinde ibraz edilmediğinin anlaşılması durumunda sertifika sahibinin yazılı olarak uyarılacağı ve hakkında Kanun'un 241. maddesinin birinci fıkrası tatbik edilerek 26. madde uyarınca işlem yapılmak üzere, sertifikanın düzenlendiği bölge müdürlüğüne bildirimde bulunulacağı; 4. fıkrasında, eksik belgelerin tamamlanmasından sonra beyana göre işlem yapılan eşyaya ilişkin ithalat vergilerinin eksik tahakkuk ettirildiğinin anlaşılması halinde, bunlar için ek tahakkuk yapılacağı, ayrıca şartlar gerektiriyorsa 4458 sayılı Kanun'un 234

. maddesinin birinci fıkrası tatbik edilerek 26. madde uyarınca işlem yapılmak üzere, sertifikanın düzenlendiği bölge müdürlüğüne bildirimde bulunulacağı; 4. fıkrasında, eksik belgelerin tamamlanmasından sonra beyana göre işlem yapılan eşyaya ilişkin ithalat vergilerinin eksik tahakkuk ettirildiğinin anlaşılması halinde, bunlar için ek tahakkuk yapılacağı, ayrıca şartlar gerektiriyorsa 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesi uyarınca ceza tatbik edileceği; "Eksik beyanda bulunma yetkisinin askıya alınması" başlıklı 26. maddenin 1. fıkrasında da, Ek-9’da yer alan eksik belge tamamlama formunu ya da 24. maddenin beşinci fıkrasının uygulanmadığı durumlarda bu form ile birlikte eksik belge veya belgeleri ek süreler dâhil süresi içinde ibraz etmeyen sertifika sahibi kişilerin eksik beyanda bulunma yetkilerinin, ibraz edilmeyen eksik belge veya belgeler tamamlanıncaya kadar askıya alınacağı hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca, gerçek ve tüzel kişilerin belirlenmiş koşulları sağlamaları halinde, adlarına ''onaylanmış kişi statü belgesi'' veya ''yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası'' düzenlenerek, alınan bu statü belgeleri kapsamında basitleştirilmiş uygulamalardan yararlanacağı, bu uygulamalardan biri olan eksik beyan usulünde, statü belgesi/sertifika sahibi kişilerce, Yönetmelik ve Genel Tebliğ'de sayılan belgelerin bir ya da daha fazlasının beyannameye eklenmeksizin beyanda bulunulabileceği ve bu şekilde beyanda bulunulması durumda eksik belgelerin, ek süreler dâhil süresi içinde, eksik belge tamamlama formu ile birlikte beyannamenin tescil edildiği gümrük müdürlüğüne ibraz edilmesinin gerektiği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği ve Onaylanmış Kişi Statüsüne İlişkin Gümrük Genel Tebliği'nde düzenlenen eksik belgeyle beyan uygulamasında karşılaşılan durumlar itibarıyla, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin tatbiki noktasında uygulamada birliği sağlamak üzere, dava konusu Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 13/08/2021 tarih ve E:66119786 sayılı "Eksik Belgeyle Beyan Uygulamasında Gümrük Kanunu'nun 234. maddesi Uyarınca Tesis Edilecek İşlemler" konulu Genelgesi yayınlanmıştır.
Söz konusu Genelge'de, eksik beyana konu beyannamenin, tamamlayıcı beyanla bir bütün haline geleceği belirtildikten sonra, eksik belgeye konu bir beyanın tamamlanmış olabileceği üç farklı duruma ve idarenin izleyeceği usule yer verilmiştir. Birinci durumda, eksik belge tamamlama formunun süresi içerisinde verilmesi hali; ikinci durumda, eksik belge tamamlama formunun süresi içerisinde tamamlanamayacağının beyan edilmesi hali ve davaya konu edilen üçüncü durumda ise, eksik belgelerin ve eksik belgeleri tamamlama formunun süresi içerisinde sunulmaması hali düzenlenmiştir. 
Genelge'nin iptali istenilen 3. maddesinde, eksik belgelerin ve eksik belgeleri tamamlama formunun süresi içerisinde sunulmaması halinde, yükümlünün ilk beyanını olduğu şekliyle koruduğu ve yükümlünün ilgili belgelere sahip olmadığının kabul edileceği belirtilmiş, bu sürenin dışında verilen eksik belge tamamlama formunun veya ibraz edilen belgelerin kabul edilmesinin mümkün bulunmadığı, belgelerin olmadığı duruma göre hesaplanacak ek vergi tutarı tahakkuk ettirilerek gecikme faizinin tatbik edileceği, ayrıca Gümrük Kanunu’nun 234. maddesi uyarınca işlem yapılacağı belirtilmiştir.

Davacı tarafından; Genelge'nin iptali istenilen kısmının, Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği'nin 24. maddesinin 3. fıkrasına aykırı olduğu, zira söz konusu maddede, eksik belgelerin süresi içinde ibraz edilmemesi halinde yükümlüye uyarma, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 241. maddesi kapsamında idari para cezasının tatbiki ile Yönetmeliğin 26. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere bölge müdürlüğüne bildirimde bulunulacağının düzenlendiği, dolayısıyla eksik belgenin süresinde ibraz edilmediği durumlarda hem ek tahakkuk yapılması hem de Gümrük Kanunu'nun 234. maddesine göre para cezası verilmesi yönündeki düzenlemenin, üst normlara aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmekteyse de; davaya konu düzenleme, eksik belgelerin süresinde sunulmaması halinde ek tahakkuk ve para cezası uygulanması hükmünü içermekte olup, Yönetmeliğin 24. maddesinde yer alan, eksik belgelerin süresi içinde ibraz edilmemesi halinde sertifika sahibinin yazılı olarak uyarılması, hakkında 241. madde tatbik edilerek Yönetmeliğin 26. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere, sertifikanın düzenlendiği bölge müdürlüğüne bildirimde bulunulması ve bu halde de sertifika sahibi kişilerin eksik beyanda bulunma yetkilerinin eksik belgeler tamamlanıncaya kadar askıya alınmasına ilişkin hükümlerin, yalnızca "yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası" sahibi olmaya yönelik yaptırımları içerdiğinin anlaşılması karşısında, belgelerin süresi içerisinde sunulması amacı doğrultusunda getirilen düzenlemenin, dayanağı üst hukuk normlarına herhangi bir aykırılık taşımadığı sonucuna varıldığından, uyuşmazlık konusu Genelge'nin dava konusu edilen kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 
	Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği oyuyla, Dairemiz kararına katılmıyoruz.
Danıştay — Esas No: 2024/2073, Karar No: 2024/5743, Tarih: 25.11.2024

"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ  DAİRE 
Esas No : 2024/2073
Karar No : 2024/5743
DAVACI  	: ...
DAVALI	:... Bakanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
DAVANIN KONUSU: Davacı, Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği'nin 31/A maddesinde değişiklik yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açmıştır. 
DAVACININ İDDİALARI	: Davacı,  kendisinin  emekli  Jandarma   Astsubay olduğunu, Pilot Yüzbaşı olarak görev yapan oğlunun şehit olduğunu, diğer oğlunun ise Kara Kuvvetleri Komutanlığında Piyade Yüzbaşı olarak görev yaptığını, oğlu ile şu an aynı ilde yaşadığını ancak garnizon hizmet süresini tamamlamasını müteakip oğlunun doğu görevlerine atanacağını, 
Jandarma Genel Komutanlığı Subay, Astsubay ve Uzman Jandarma Atama Yönetmeliğinde kardeşi şehit olan personele iki defaya mahsus olmak üzere istediği hizmet bölgesine atanma hakkı tanındığını; Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde de kardeşi şehit olan personelin ikinci bölge hizmetinden muaf tutulduğunu; değiştirilmesi için talepte bulunduğu Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği'nde ise, kardeşi şehit olan personelin atamasının bir defaya mahsus olmak üzere istediği garnizona yapılacağının düzenlendiğini,
Eşitlik ilkesi gereği aynı statüde görev yapan kurumlardaki personelin özlük haklarının da benzer olması gerektiğini, Subay Astsubay Atama Yönetmeliği'nde jandarma ve emniyet personeline uygulanan şekilde değişiklik yapılması gerektiğini ileri sürmektedir. 
DAVALININ SAVUNMASI	: Davalı tarafından; davanın öncelikle ehliyet ve süre yönünden reddi gerektiği; Şehit yakınlarının atama işlemlerinin, kamu kurum ve kuruluşlarının mevzuatlarında farklı usul ve esaslara tabi kılındığı, eşitlik ilkesinin ihlalinin söz konusu olmadığı, davacının mevzuat değişikliği yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığı, ayrıca davacının iddialarının yerindelik denetimi yapılması sonucunu doğuracağı, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. 
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, 2577 sayılı İdari yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakimi ...'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra  gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY: 
Davacı, 18/12/2005 günlü, 26027 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği'nin "Eşi, çocuğu, annesi, babası veya kardeşi şehit olan personelin atamaları" başlıklı 31/A maddesinin, Jandarma Genel Komutanlığı Subay, Astsubay ve Uzman Jandarma Atama Yönetmeliği'nin 51. maddesi ile Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 23. maddesine uyumlu olacak şekilde değiştirilmesi istemiyle Milli Savunma Bakanlığına yaptığı 22/01/2024 günlü başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle incelenmekte olan davayı açmıştır. 
İNCELEME VE GEREKÇE	: 
İLGİLİ MEVZUAT  :

İNCELEME VE GEREKÇE	: 
İLGİLİ MEVZUAT  : 
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1/a bendinde, idari dava türleri arasında sayılan iptal davası; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan dava olarak tanımlanmıştır. 
Anılan Kanun'un "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3/c bendinde; dava dilekçesinin, ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş, "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1/b bendinde de; 14. maddenin 3/c bendine aykırılığın mevcut olması durumunda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdari işleme karşı açılan iptal davasındaki ehliyet kavramı, bir yandan "davada taraf olma ve dava açabilme ehliyeti"ni, diğer yandan da "subjektif ehliyet" denilen menfaat ihlalini içermektedir. Menfaat ihlali, dava açmada genel kural olan hak ihlalinin istisnasıdır. Menfaat ihlalinin yeterli görülmesi, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinde ifadesini bulan, "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." hükmünün geniş bir uygulama alanı bulmasını sağlamaktadır. 
İptal davaları, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için menfaat ihlalini, subjektif ehliyet koşulu olarak aramaktadır.
İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulunun, doğrudan doğruya hukuk devletinin  yapılandırılması ve sürdürülmesine ilişkin bir sorun olması dolayısıyla, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir. Dolayısıyla, iptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin; ancak bu idari işlemle meşru, kişisel, güncel ve doğrudan bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.
Dava konusu Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde "Bu Yönetmelik; Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu subay ve astsubayları kapsar." hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu düzenleme ile ilgili olarak, hakları veya menfaatleri  ihlal edilmiş kişiler  tarafından dava açılabileceğinde kuşku bulunmamaktadır. Bu çerçevede, davalı İdare bünyesinde çalışan personel olmadığından dolayı davacının anılan Yönetmelik kapsamında atanacak ve yer değiştirecek durumda olmadığı da açıktır.

Dava konusu Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde "Bu Yönetmelik; Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu subay ve astsubayları kapsar." hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu düzenleme ile ilgili olarak, hakları veya menfaatleri  ihlal edilmiş kişiler  tarafından dava açılabileceğinde kuşku bulunmamaktadır. Bu çerçevede, davalı İdare bünyesinde çalışan personel olmadığından dolayı davacının anılan Yönetmelik kapsamında atanacak ve yer değiştirecek durumda olmadığı da açıktır.
Bu itibarla; davacının, davaya konu ettiği düzenleme ile belirlenen durumun tarafı ya da yararlananı olmadığından, olayda güncel, kişisel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı, bu hâliyle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.	
 
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN  REDDİNE,
2. Aşağıda dökümü yapılan ... yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna  temyiz yolu açık olmak üzere, 25/11/2024  tarihinde oybirliğiyle  karar verildi.
Danıştay — Esas No: 2021/625, Karar No: 2024/5283, Tarih: 25.11.2024

"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2021/625
Karar	No : 2024/5283                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Genel Müdürlüğü / ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN_KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  Davacı tarafından, 9 yaşındaki oğlu ...'in 26/09/2015 tarihinde Osmaniye ili, Cevdetiye Beldesine düğüne gittikleri sırada bu beldede bulunan davalı idareye ait sulama kanalına düşerek hayatını kaybettiğinden bahisle olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğu, kanal çevresinde gerekli güvenlik önlemlerinin alınmadığı ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararlara karşılık şimdilik 1.000,00 TL maddi, 500.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin  ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararıyla;  davacının oğlu ...'in, Cevdetiye Beldesindeki sulama kanalına düşmesi nedeniyle hayatını kaybetmesine neden olan olayın 26/09/2015 tarihinde meydana geldiği, dolayısıyla dava konusu tazminat talebinin dayanağı olan zarar ve olayın meydana geliş şekli yönünden, tereddüte mahal bırakmayacak açıklıkta haberdar olunduğu; dolayısıyla "zarar" ve "eylemin idariliği"nin 26/09/2015 tarihinde öğrenildiği, 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinde öngörülen zorunlu idari başvurunun, "eylem, zarar ve eylemin idariliğinin" öğrenildiği 26/09/2015 tarihten itibaren 1 (bir) yıl içerisinde ve en geç 26/09/2016 tarihinde yapılması gerekirken, bu sürenin geçirilmesinden çok sonra, 04/12/2017 tarihli dilekçeyle yapılan başvuru üzerine açılan davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI	: Davacı tarafından, bir ve beş yıllık sürelerin eylemin idariliğinin ortaya çıktığı tarihten itibaren hesaplanması gerektiği, idarenin tam kusurlu olduğu, olaya ilişkin yapılan ceza yargılamasındaki tek tanık olan müteveffanın kardeşinin beyanında yumuşak toprağa basması sonucu toprağın kaydığını ve abisinin suya düştüğünü ifade ettiği, yargılama sonucu üçüncü kişinin beraat ettiği, idarenin kusurunun ceza yargılaması ile ortaya çıktığı, herhangi bir araştırma yapılmadan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.   
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI	: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI	: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	MADDİ OLAY : 
	 Davacı tarafından, 9 yaşındaki oğlu ...'in 26/09/2015 tarihinde Osmaniye ili, Cevdetiye Beldesine düğüne gittikleri sırada bu beldede bulunan davalı idareye ait sulama kanalına düşerek hayatını kaybettiğinden bahisle olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğu, kanal çevresinde gerekli güvenlik önlemlerinin alınmadığı ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararlara karşılık şimdilik 1.000,00 TL maddi, 500.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
	İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları ödemekle yükümlü olup; idari eylem ve işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ön karar başvurusunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan haliyle "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında, "İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir." kuralına yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Yukarıda aktarılan maddeler uyarınca idari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle tam yargı davası açılabilmesi için; maddi olayın, zarara sebep olan eylemin idariliğinin ve yol açtığı zararın kesin olarak ortaya konulması zorunludur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Yukarıda aktarılan maddeler uyarınca idari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle tam yargı davası açılabilmesi için; maddi olayın, zarara sebep olan eylemin idariliğinin ve yol açtığı zararın kesin olarak ortaya konulması zorunludur. 
İdari eylem, idarenin işlevi sırasında bir hareketi, bir davranışı, bir tutumu veya hareketsizliği; idari karar ve işlemle ilgisi olmayan, başka bir deyişle öncesinde, temelinde bir idari karar veya işlem olmayan salt maddi tasarrufları ifade etmektedir. Dolayısıyla zarara sebep olan eylemin idariliği ve yol açtığı zarar bazen eylemin yapılmasıyla veya olayın gerçekleşmesiyle birlikte ortaya çıkarken, bazen de çok sonra, değişik araştırma, inceleme ve ceza yargılaması sonucu da ortaya çıkabilmektedir.
Esasen, idari eylemin tamamlandığı ve zararın tam olarak ortaya çıktığı tarih dikkate alınmadan 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinde öngörülen bir ve beş yıllık sürenin hesaplanması, bazı hallerde dava açma hakkının kullanılamaması sonucunu doğuracaktır. Zararın ortaya çıkmasıyla kullanılması mümkün olan dava açma hakkını ortadan kaldırır biçimde süre hesabı yapılmasının ise hak arama özgürlüğüyle bağdaşmayacağı açıktır.							Uyuşmazlıkta;	dava konusu olaya ilişkin olarak suça süreklenen çocuk olan 3. kişi hakkında taksirle ölüme neden olma suçundan açılan ceza davası sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, müteveffanın parmaklık gerisinde spor ayakkabılarını çıkardığı, parmaklık arkasına tek başına geçtiği, olay yerinde kayma izi bulunduğu, müteveffanın itme sonucu değil ayağının kayması sonucu düşerek boğulması şeklinde olayın gerçekleştiği, suça sürüklenen çocuğun üzerine atılı suçu işlediğinin sabit olmadığı  gerekçesiyle beraatine karar verilmiş olup söz konusu karar istinaf ve Yargıtay incelemelerinden geçerek kesinleşmiştir.							Bakılan davada her ne kadar mahkemece; olayın meydana geldiği 26/09/2015 tarihinde "zarar" ve "eylemin idariliği"nin öğrenildiğinden bahisle bu tarihten itibaren 1 (bir) yıl içerisinde ve en geç 26/09/2016 tarihinde yapılması gereken başvurunun çok sonra yapıldığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş ise de, dava konusu olaya ilişkin olarak yürütülen ve davacının katılan sıfatıyla yer aldığı ceza yargılamasına ait ... Ağır Ceza Mahkemesinin  E:... sayılı dava dosyası incelenerek, 26/09/2015 tarihinde gerçekleşen olayda zarara sebep olan eylemin idariliğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu durumda; bakılmakta olan davada anılan ceza yargılaması dikkate alınarak davanın süresinde olup olmadığı yönünden bir inceleme yapılması gerekirken eksik inceleme ve araştırma neticesinde davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,