muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/2314, Karar No: 2009/5160, Tarih: 08.10.2009

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2009/2314 E.  ,  2009/5160 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Hakimliği

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hüküm davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... İnşaat Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. ile birleşen dava davalısı ... vekilleri ile davalı ... tarafından temyiz edilmiş, davalı ... İnşaat Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili tarafından duruşma istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili avukat ... ile davalılar ... vs. vekili avukat ..., davalılar ... İnş. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... vekili avukat ..., davalı ...vekili avukat .... Davalı asiller gelmediler. Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı arsa sahipleri ile davalı ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan 18.01.1993 ve davacı kooperatif ile davalı ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan 08.12.1993 tarihli kat karşılığı inşaat yapım sözleşmelerinden kaynaklanmıştır. Asıl davada 6966 ada 14 nolu parseldeki 12 adet bağımsız bölümün tapularının iptâli ile kooperatif adına tescili yine 6965 ada 3 parseldeki tapu kaydının iptâli ile davacı adına tescili, birleşen davada ise ilk davada tescili istenen 12 bağımsız bölümün satılması nedeniyle bedellerinin ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den tahsili 6966 ada 14 nolu parseldeki 16 nolu bölümün tapu kaydının iptâli ile davacı kooperatif adına tescili istenmiş, mahkemece birleştirilerek görülen davalarda tapu iptâl ve tescil istemlerinin kısmen kabulü ile 6965 ada 3 parseldeki tapu kaydının iptâli ile davacı kooperatif adına tesciline, sair iptâl istemlerinin reddine, 12 adet dairenin bedeli olarak 120.000,00 TL’nin davalı ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den tahsiline karar verilmiş, verilen karar davalı arsa sahipleri ile davalı ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle 6965 ada 3 parselde kayıtlı taşınmazda dava dışı ...’nun da payı mevcut olup, bu şahıs davada gösterilmemiş ise de tapu kaydının davada yer alan tapu maliklerinin payları yönünden iptâl edildiğinin anlaşılmasına göre davalı ...’in ve davalı ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle 6965 ada 3 parselde kayıtlı taşınmazda dava dışı ...’nun da payı mevcut olup, bu şahıs davada gösterilmemiş ise de tapu kaydının davada yer alan tapu maliklerinin payları yönünden iptâl edildiğinin anlaşılmasına göre davalı ...’in ve davalı ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Bu davadan önce kooperatif tarafından açılan tapu iptâl ve tescil davasına karşı davalı ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından açılan karşı davada yapılan inşaat bedelinden dolayı alacak talep edilmiş ve bu dava reddedilmiş, kooperatifçe açılan davada 4 adet dairenin tapusunun iptâline karar verilmekle beraber kalan 12 adet daire davadan önce üçüncü kişilere satıldığı için kooperatif tarafından ayrıca dava edilebileceğine karar verilmiştir. Eldeki davanın davalısı ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. savunmasında sözkonusu ... 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2000/825 E. sayısındaki davada inşaata yaptıkları imalât alacaklarının kooperatif alacaklarından mahsup edilerek davalarının reddedildiğini, bu defa 12 adet dairenin tüm bedeline hükmedilmesinin mükerrer ödemeye sebep olacağını belirtmiştir. Bu nedenle mahkemece 2000/825 E. Dosyası incelenerek şirket alacağının aynı davada mahsup nedeniyle reddedilmiş olup olmadığı gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılarak saptanmalı, mahsup işleminin yapıldığının anlaşılması halinde mahsup dışında oluşan kooperatif alacağına tekabül eden daire bedelinin davalı şirketten tahsiline karar verilmelidir. Bu husus değerlendirilmeden 12 adet dairenin tüm bedeline hükmedilmesi doğru olmamış, kararın davalı şirket yararına bozulması gerekmiştir.

3-Davalı arsa sahipleri ... ve arkadaşlarının temyiz isteklerine gelince; arsa sahipleri ile kooperatif arasında doğrudan inşaat yapımı konusunda bir ilişki bulunmadığı ve arsa sahiplerinin muhatabı olan ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nce sözleşmeden doğan hakların davacı kooperatife temlik edildiğine dair dosyaya bir belge sunulmadığından ve şirketçe de kooperatifin açtığı davaya karşı çıkılmış bulunduğundan davalı arsa sahiplerinin masraf ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulmaları ayrıca 16 nolu bağımsız bölümün tapu kaydının iptâl istemi reddedildiği halde davalılar lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi doğru olmamış, kararın davalı arsa sahipleri ile davalı şirket ve Hüseyin lehine bozulması gerekmiştir.

4-Mahkemece hüküm altına alınan alacağa tapu devirlerinin yapıldığı tarihlerden başlamak üzere faiz yürütülmüştür. Faizin hangi tarihlerden başlatıldığı hükümde gösterilmediği gibi dava tarihinden önce davalı şirket bu konuda temerrüde düşürülmediğinden faizin 28.07.2003 dava tarihinden başlatılmamış olması da yerinde görülmemiştir.

Karar belirtilen nedenlerle bozulmalıdır.

4-Mahkemece hüküm altına alınan alacağa tapu devirlerinin yapıldığı tarihlerden başlamak üzere faiz yürütülmüştür. Faizin hangi tarihlerden başlatıldığı hükümde gösterilmediği gibi dava tarihinden önce davalı şirket bu konuda temerrüde düşürülmediğinden faizin 28.07.2003 dava tarihinden başlatılmamış olması da yerinde görülmemiştir.

Karar belirtilen nedenlerle bozulmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda 1. bendde yazılı nedenlerle davalılar ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ...’ın sair temyiz itirazlarının reddine, 2. ve 4. bendde açıklanan sebeplerle hükmün davalı ... İnşaat Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., 3. bent uyarınca tüm davalılar yararına BOZULMASINA, 625,00 TL duruşma vekillik ücretinin davacı kooperatiften alınarak davalı ... dışında kalan davalı arsa sahipleri, yine 625,00 TL’nin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı şirket ile ...’e keza 625,00 TL’nin davacıdan alınarak vekille temsil olunan davalı Adile ...’a verilmesine, fazla alınan temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalılara geri verilmesine, 08.10.2009 gününde oyçoğunluğuyla karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

Birleşen davada arsa sahipleri bedelden sorumlu tutulmadıkları, sadece yüklenici şirketin sorumluluğuna karar verildiğine göre o dava ile ilgili olarak arsa sahiplerinin ücreti vekâlet, yargılama gideri ile harçtan sorumlu tutulmamaları gerektiğine dair çoğunluk görüşüne katılıyoruz. Ancak asıl davada davalı arsa sahipleri ilk duruşmada davacının iddiasını kabul etmedikleri ve HUMK’nın 94/II. maddesindeki koşullar gerçekleşmediğinden asıl davadaki harç, yargılama gideri ve avukatlık ücretinden sorumlu tutulmaları gerektiği görüşünde olduğumuzdan sayın çoğunluğun asıl davada da arsa sahiplerinin sorumlu olmayacağı düşüncesine katılamıyoruz.
Yargıtay — Esas No: 2013/27251, Karar No: 2014/2950, Tarih: 03.02.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/27251 E.  ,  2014/2950 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2013/189564

MAHKEMESİ : Adana 5. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 29/04/2010

NUMARASI : 2008/1006 (E) ve 2010/554 (K)

SUÇ : Görevde yetkiyi kötüye kullanma

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Suçtan zarar gören, davaya katılma ve aleyhe kanıt sunma hakkı olan SSK’ya açılan dava duyurulmadan yokluğunda karar verilerek CMK’nın 234. maddesine aykırı davranılması,

2-Bağ-Kur Kurumu Sigortalısı Ş.. Ç.. ve eşi Ş.. Ç..’in 27.12.2004-06.02.2005 tarihleri arasında hac ziyaretinde olduğu sırada, hekim sanıklardan G.. I..’ın 11.01.2005 tarihinde, E.. A..’ın ise 04.01.2005 tarihinde sigortalı/hak sahibi olmayan kişilere Ş.. Ç.. ve eşi Ş.. Ç..’in sağlık karneleri üzerinden ilaç yazmaktan ibaret eylemleri sonucunda, muayene olan A.. Ç.. ve M.. Ç..’in yazdırılan ilaçları eczaneden alması, ilaçların SSK’ya fatura edilmiş olması karşısında; hekim sanıkların eylemleri ile sigortalı/hak sahibi olmayan kişilere menfaat sağladıkları anlaşılmakla görevde yetkiyi kötüye kullanma suçlarının oluştuğu gözetilmeden, yasal ve yeterli olmayan gerekçelerle beraat kararları verilmesi,

3-Kabule göre de, beraat eden, kendisini vekille temsil ettiren sanık E.. A.. yararına vekalet ücretine hükmolunması gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı ve mağdur SGK vekili ile sanık E.. A.. müdafiinin temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 03/02/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/17989, Karar No: 2014/3418, Tarih: 03.03.2014

**6. Ceza Dairesi         2011/17989 E.  ,  2014/3418 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2010/9-149, 2010/205 sayılı ve 19.10.2010 günlü kararı ışığı altında 5271 sayılı CMK'nın 237/2. maddesi hükmü nazara alınarak Dairemizce yakınan ... vekilinin, 18.11.2008 günlü karar oturumundaki, beyanının katılma istemi mahiyetinde olduğu kabul edilerek, katılma istemi konusunda temyiz inceleme aşamasında bir inceleme ve araştırma yapılmadan karar verilmesi olanaklı görüldüğünden; yakınıcı ... vekilinin doğrudan doğruya suçtan zarar görmesi nedeniyle davaya katılan olarak kabulüne karar verilerek yapılan incelemede;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimin takdirine göre; katılan ... vekilinin temyiz itirazı yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usul ve kanuna uygun bulunan hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA, 03.03.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6282, Karar No: 2011/6066, Tarih: 17.10.2011

**7. Hukuk Dairesi         2011/6282 E.  ,  2011/6066 K.**

**"İçtihat Metni"**

Dava, şirket anasözleşmesi gereğince koymayı tahakkuk ettiği sermaye payı için yapılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davanın açıklanan bu niteliğine göre, verilen hükmün temyiz inceleme görevi 2797 sayılı Yargıtay Yasası ve ilgili Başkanlar Kurulu Kararı uyarınca Yüksek (11). Hukuk Dairesine ait bulunduğundan dosyanın ilgisi yönünden anılan Daire Başkanlığına SUNULMASINA, 17.10.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/11284, Karar No: 2013/15004, Tarih: 07.11.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/11284 E.  ,  2013/15004 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Davacı kurumun 27.05.2013 havale tarihli temyiz dilekçesinin temyiz defterine kayıt edilip edilmediği anlaşılamamıştır. Mahkemece bu konu araştırılarak anılan dilekçenin temyiz defterine kaydı varsa bu kaydı gösterir sayfanın onaylı bir örneğinin dosya içerisine konulmasından,

2-Kamulaştırma (değerlendirme) tarihi olan 28.06.2012 gününden önce; dava konusu taşınmazın kesinleşmiş 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içinde bulunup bulunmadığı, bu tarih itibariyle kesinleşmiş imar planı içinde olmadığının anlaşılması halinde, belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber, belediye ve altyapı hizmetlerinden (yol,su, elektrik, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vd. gibi) yararlanıp yararlanmadığı, özellikle etrafının meskun olup olmadığı, taşınmaz belediye nazım imar planı içinde ise Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 17.04.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca bu plan kapsamına alındığı tarih ve plandaki konumu, hangi amaçla plan kapsamına alındığı, yerleşim merkezlerine mesafesi, altyapı hizmetlerinden yararlanma ve ulaşım olanakları, kullanma biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma olasılıkları vs. hususlarının belediye başkanlığından sorulup, alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından,

3-Bilirkişi kurulunca değerlendirmeye alınan elma ürününün 2012 yılı itibariyle sulu şartlarda dekar başına ortalama verim, kilogram başına toptan satış fiyatı ve dekar başına üretim giderinin (ayrıntılı olarak) asgari ve azami verileri gösterir şekilde gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilerek dosyaya konulmasından,

4-Dava konusu taşınmazın üzerinde yer alan ağaçların rayiç değerlerini gösterir listenin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilerek dosya içerisine konulmasından,

5-Dava konusu taşınmazın ilk tesisten itibaren tüm tedavülleriyle birlikte üzerindeki şerh ve takyidatları da gösterir biçimde takyidatlı tapu kaydının ilgili tapu müdürlüğünden getirtilip dosyaya konulmasından,

Sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 07.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/6312, Karar No: 2013/9854, Tarih: 11.06.2013

**11. Ceza Dairesi         2013/6312 E.  ,  2013/9854 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yokluğunda verilen 22.10.2010 günlü hükmün sanığa 28.12.2010 tarihinde 7201 sayılı Tebligat Kanununun 35. maddesine göre yapılan tebliğ işleminin usulüne uygun olmadığı anlaşılmakla; sanığın temyizinin süresinde olduğunun kabulü ile yapılan incelemede;

UYAP kanalıyla alınan güncellenmiş nüfus kayıt örneğinden sanığın 23.12.2012 tarihinde hükümden sonra vefat ettiği anlaşıldığından, hakkındaki kamu davasının 5237 sayılı TCK.nun 64. maddesi uyarınca düşürülmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 11.06.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.

ÇY
Yargıtay — Esas No: 2015/6434, Karar No: 2016/22388, Tarih: 19.12.2016

**9. Hukuk Dairesi         2015/6434 E.  ,  2016/22388 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile fazla mesai ücreti, genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalıya ait işyerinde 02/07/2003 tarihinde çalışmaya başladığını, bu çalışmasının fesih tarihi olan 28/02/2009 tarihine kadar sürdüğünü, iş akdinin haksız ve geçersiz şekilde davalı işveren tarafından feshedildiğini, davacının işçilik alacaklarının kısmen ödendiğini belirterek, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti alacaklarını talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının işçilik alacaklarının tamamen ödendiğini talep edebileceği bir alacağının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti ve Yargılama Süreci:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işveren tarafından yapılan kısmi ödemenin işçinin hangi alacağına mahsup edileceği noktasında toplanmaktadır.

I. Normatif Dayanak

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işveren tarafından yapılan kısmi ödemenin işçinin hangi alacağına mahsup edileceği noktasında toplanmaktadır.

I. Normatif Dayanak

Uyuşmazlığın normatif dayanağı Borçlar Kanununun 84–86 maddeleridir. Borçlar Kanununun 84 üncü maddesinde “Borçlu faiz veya masrafları tediyede gecikmiş değil ise kısmen icra eylediği tediyeyi resülmale mahsup edebilir. Alacaklı alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya sair teminat almış ise borçlu kısmen icra eylediği tediyeyi temin edilen veya teminatı daha iyi olan kısma mahsup etmek hakkını haiz değildir” kuralına yer verilmiş; 85 inci maddesinde “birden fazla borcu bulunan borçlu, borçları ödemek zamanında bu borçlardan hangisini tediye etmek istediğini alacaklıya beyan etmek hakkını haizdir. Borçlu beyanatta bulunmadığı surette vukubulan tediye kendisi tarafından derhal itiraz edilmiş olmadıkça alacaklının makbuzda irae ettiği borca mahsup edilmiş olur” hükmü öngörülmüş, 86 ncı maddede ise “kanunen muteber bir beyan vaki olmadığı yahut makbuzda bir güna mahsup gösterilmediği takdirde, tediye muaccel olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçlar muaccel ise tediye, borçlu aleyhinde birinci olarak takip edilen borca mahsup edilir. Takibat vaki olmamış ise tediye, vadesi iptida hulül etmiş olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçların vadeleri aynı zamanda hulül etmiş ise mahsup mütenasiben vaki olur. Hiç bir borcun vadesi hulül etmemiş ise alacaklı için en az teminatı haiz olan borca mahsup edilir” kuralı düzenlenmiştir.

II. Genel Hükümler Yönünden Değerlendirme

Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen hükümleri öncelikle muacceliyet ve temerrüt kavramlarının açıklanmasını gerektirmektedir.

Muacceliyet, alacaklının borçludan borçlanılan edimi talep ve dava edebilme yetkisidir. Borç muaccel olmadan borçlu temerrüdü söz konusu olmaz.

Temerrüt, en kısa tanımıyla, alacaklı tarafından talep edilebilir (muaccel) hale gelmiş bir borcun ifasındaki gecikmedir. Kural olarak, bu tür (muaccel) bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile temerrüde düşer (BK. m. 101/1). Başka bir ifadeyle, temerrütten söz edilebilmesi için, öncelikle muaccel bir borcun ve alacaklının o borca yönelik ihtarının bulunması gerekir. Kural böyle olmakla birlikte, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının ihtarının gerekmediği bazı durumlar da vardır: Örneğin, ifa gününün taraflarca birlikte kararlaştırıldığı (BK. m.101/2), borçlunun borcu ifa etmeyeceğini bildirmiş olduğu veya hal ya da durumundan bu sonuca varılabildiği (BK. m.107/1) durumlarda, temerrüdün gerçekleşmesi için alacaklının ihtarına gerek yoktur.

Tek bir borç ilişkisinin söz konusu olduğu durumlarda, borçlu para borcunun faiz ve masraflarını ödemede temerrüde düşmemişse yaptığı kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup etme hakkına sahiptir. Ancak, para borcunun bir kısmı için kefalet, rehin veya benzeri bir teminat verilmişse, yapılan kısmi ödemenin teminatlı olan borca mahsubu istenemez. Bu durumda, kısmi ödemenin teminatsız olan ya da teminatı daha az olan borca mahsubu gerekir. Borçlu, faiz ve masrafları ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına mahsup edilecektir. Hukuk Genel Kurulunun 27.9.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas, 2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları ödemede gecikmemiş olması zorunludur. Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde, ödenen kısmın öncelikle faizden düşülmesi gerekir. İcra takibi, ödemeye ihtirazi kayıt konulması irade açıklamasıdır.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca mahsup edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan etmemiş veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda belirtilen borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla para borcunun bulunduğu bir borç ilişkisinde, borçlunun, yapılan kısmi ödemenin hangi borç için mahsup edildiğini belirtmemesi, alacaklının da ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu makbuzda göstermemesi durumunda, kısmi ödemenin hangi borca mahsup edileceği sorunu Borçlar Kanununun 86 ncı maddesine göre çözümlenmelidir. Bu gibi durumlarda, kısmi ödeme öncelikle muaccel olan borç için yapılmış sayılır. Ödeme zamanında birden fazla borç muaccel hale gelmişse, ödeme ilk takibe konulan borca mahsup edilir. Muaccel olan borçlardan hiçbiri takibe verilmemişse kısmi ödeme ifa zamanı önce gelen borca mahsup edilmiş sayılır. Borçların ifa zamanları (vadeleri) aynı günde gelmişse yapılan kısmi ödeme borçların miktarlarıyla orantılı olarak mahsup edilir. Borçlardan hiçbirinin ifa zamanı gelmemişse, kısmi ödeme alacaklı için güvencesi en az olan borca mahsup edilmiş sayılır.

III. İşçi Alacakları Yönünden Değerlendirme

İş sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili 4857 sayılı İş Kanununda özel bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen genel hükümleri kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin sadece kıdem tazminatı alacağının bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına göre, temerrüde düşmüş olan işverenin yaptığı kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda bulunup bulunmadığına bakılmaksızın öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmelidir.