muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/14224, Karar No: 2012/21271, Tarih: 26.09.2012

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2012/14224 E.  ,  2012/21271 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı, davalı tarafla imzaladığı 6.04.2009 tarihli sözleşme uyarınca genel temizlik, hizmetleri işini üstlendiğini, davalı tarafından her ay hak ediş alacaklarından tıbbi atık ücreti kesintisinin yapıldığını, tıbbi atık masraflarından davalının sorumlu olduğunu ileri sürerek haksız ve hukuka aykırı olarak kesilen 191.120,18 TL hak ediş alacağının faizi ile tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Davacı, davalı ile imzaladığı sözleşme uyarınca genel temizlik işini yürüttüğünü,davalı tarafından her ay hak edişlerinden haksız olarak kesilen tıbbi atık ücreti kesintisinin yasal olmadığını ileri sürerek eldeki davayı açmıştır. Davalı, davacı ile imzalanan ihale teknik şartnamesi ve sözleşme uyarınca tıbbi atık ücretlerinden yüklenici davacının sorumlu olduğunu savunmuş, mahkemece de alınan bilirkişi raporuna itibar edilerek, davanın reddine karar verilmiştir. Davacı, mahkemenin hükmüne esas aldığı bilirkişi raporunun HMK.nun 268 /2 maddesine aykırı olduğunu ileri sürerek itiraz etmiştir. 1.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK nun bilirkişi incelemesine ilişkin 266.maddesinde “Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya 2012/14224-21271

teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendililiğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. HMK nun 268/2 maddesinde ....kamu görevlilerine bağlı bulundukları kurumlarla ilgili dava ve işlerde bilirkişi olarak görev verilemez, hükümleri birlikte değerlendirildiğinde davada taraf Üniversite olduğundan HMK 268 /2 maddesi uyarınca 1.08.2011 tarihli raporu hazırlayan bilirkişi heyeti de Davalı Üniversitede öğretim görevlisi olarak çalıştıklarından rapor düzenlemeleri mümkün degildir ve verilen rapora itibar edilerek hüküm kurulamaz. Bu sebeple konusunda uzman tarafsız bilirkişi heyeti oluşturularak rapor alınması gerekirken usule aykırı şekilde bilirkişi heyeti oluşturularak rapor alınması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

2-Bozma nedenine göre, davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

Sonuç: Birinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz edilen kararın davacı yararına (BOZULMASINA), ikinci bentte açıklanan nedenlerle, davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 26.9.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/9882, Karar No: 2014/14783, Tarih: 07.05.2014

**9. Hukuk Dairesi         2012/9882 E.  ,  2014/14783 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ANKARA 16. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 14/12/2011

NUMARASI : 2010/168-2011/988

DAVA :Davacı ve karşı davalı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti ile genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine; davalı ve karşı davacı, ihbar tazminatı ile uğranılan zarar tazminatı alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, asıl davayı kısmen hüküm altına almış, karşı davayı reddetmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı ve karşı davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A)Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin müdür sıfatıyla çalıştığını, psikolojik baskı kurularak istifaya zorlandığını iddia ederek kıdem, ihbar tazminatı, fazla mesai, genel tatil ve yıllık izin ücreti alacaklarının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacının sadakat borcuna aykırı davranarak İş Kanununun 25/II bendini ihlal ettiğini, işten tek taraflı 01.02.2010 tarihli dilekçe ile istifa ederek ayrıldığını ve ibraname vererek herhangi bir alacağı kalmadığını kabul ve beyan ettiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C)Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile kıdem tazminatı, fazla mesai ve genel tatil ücreti alacaklarının tahsiline, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve karşı davanın reddine karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar davalı-karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı yasal gerektirici nedenlere göre davalı ve karşı davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Dosya incelendiğinde, bir kısım bordrolarda fazla mesai sütunu karşısında saat ve tutarlara yer verildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda dosya içerisinde bulunan imzasız ücret bordrolarının pek çoğunda da fazla mesai hanesinde ödeme yer aldığının görüldüğü, ancak bordrolar imzasız olduğu için dikkate alınmadığının ifade edildiği tespit edilmiştir.

Davalı vekili sunduğu rapora itiraz dilekçesinde diğer itirazlar yanında, söz konusu bordro karşılıklarının bankaya yatırıldığını beyanla banka kayıtlarının incelettirilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Mahkemece fazla mesai tahakkuku bulunan ücret bordroları davacıya sorularak, gerekirse banka hesap ekstreleri getirtilip karşılaştırılarak tahakkuk bulunan ayların fazla mesai hesabında dışlanıp dışlanmayacağı değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması hatalıdır.

F)Sonuç:

Hükmün yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 07.05.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/12443, Karar No: 2012/13872, Tarih: 29.11.2012

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2012/12443 E.  ,  2012/13872 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 15.06.2010 gününde verilen dilekçe ile elatmanın önlenmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 25.04.2012 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı şirket vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, sağlığa zarar verdiği iddiası ile davalı ... şirketine ait baz istasyonunun kaldırılması isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bu tür davaların Türk Medeni Kanununun 737. maddesi gereğince komşuluk hukuku hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğinden adli yargıda görülmesi gerekir.

Baz istasyonları, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun 37. maddesi gereğince BTK tarafından bu konuyu düzenleyen Yönetmelikteki yer, ölçü ve limit değerlere göre verilen güvenlik sertifikası gereğince kurulan, günümüzde haberleşme ve iletişimin sağlanmasında önemli bir yeri olan, genel olarak alıcı/verici antenleri sayesinde elektromanyetik dalgaları (sinyalleri) alma ve gönderme işlemi yapan sistemlerdir. Konuşmanın az olduğu kırsal alanlarda 35 km’lik, konuşma trafiğinin daha yoğun olduğu şehir merkezlerinde ise 1-2 km’lik bir mesafe içinde hizmet verebilen, çıkış güçleri oldukça düşük olan cihazlardan oluşmaktadır.

Ulaşılan son teknolojik gelişmelere göre, telefonla haberleşme ve iletişimin sağlıklı ve verimli olarak gerçekleştirilebilmesi için baz istasyonlarının bal peteği benzeri hücresel bir yapıda ve her bir peteğin içinde de en az bir baz istasyonu bulunacak şekilde kurulması zorunludur. Her bir istasyon kapasitesi itibariyle belirli sayıda abonenin haberleşmesini sağlayabileceğinden nüfusun yoğun olduğu yerleşim merkezlerinde daha çok sayıda baz istasyonu kurulması gerekmektedir. Şehirlerin dışına çıkartılmaları halinde hücresel yapı bozulacağından haberleşme ve iletişimin sağlanabilmesi için gerek baz istasyonlarından abonelere gerekse abonelerden baz istasyonlarına karşılıklı olarak gereğinden çok yüksek elektromanyetik dalgalar gönderilmek zorunda kalınacak, toplum sağlığı olumsuz yönde etkilenecektir.

Diğer taraftan, 05.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve bu kanun gereğince çıkartılan yönetmelik uyarınca baz istasyonlarının sağlığa zarar vermeyecek şekilde; nerede, nasıl, hangi ölçü ve limitler dahilinde kurulacağını belirleme ve kurallarını koyma işlemleri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığının (BTK) görev ve yetkisindedir.

Diğer taraftan, 05.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve bu kanun gereğince çıkartılan yönetmelik uyarınca baz istasyonlarının sağlığa zarar vermeyecek şekilde; nerede, nasıl, hangi ölçü ve limitler dahilinde kurulacağını belirleme ve kurallarını koyma işlemleri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığının (BTK) görev ve yetkisindedir.

İnsan sağlığına etkileri konusunda başta Dünya Sağlık Örgütü olmak üzere, Uluslararası İyonlaştırmayan Radyasyondan Koruma Komisyonu (ICNIRP), Elektrik Elektronik Mühendisleri Enstitüsü (IEEE) gibi bir çok uluslararası kuruluşun yapmış oldukları çalışmaların neticesinde bir takım sınır değerler belirlenmiştir.

BTK tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikte, Türkiye’de geçerli olacak sınır değerleri; İngiltere, Amerika, Kanada, ICNIRP ve Avrupa Birliğinin kabul ettiği değerin yaklaşık 1/4'ü olarak kabul edilmiştir.

Sağlığa zarar verdiği iddiası dışında baz istasyonlarının sertifikada belirtilen limit değerlere ve güvenlik mesafesine uygun olarak kurulmadığı, başlangıçta uygun kurulsa dahi sonradan sertifikadaki limit değer ve güvenlik mesafelerine aykırı davranıldığı gerekçesi ile kaldırılmasına ilişkin talep ve itirazların ilgili mevzuat gereğince BTK’ya yapılması gerekmektedir. Bu kurumun uygulamalarına ve kararlarına karşı da idari yargıda dava açılmalıdır. Keza davacı, baz istasyonunun limit değerlere ve güvenlik mesafelerine uygun olmasına rağmen zararlı olduğunu iddia ediyorsa, idari yargıda idareye karşı yönetmeliğin iptali davası açması gerekir.

Adli yargıda görülecek davalarda ise davanın kabul edilebilmesi için öncelikle baz istasyonunun yönetmelikte belirtilen limit değerlere uygun bulunmadığı ve sağlığa zarar verdiğine ilişkin iddiaların kanıtlanması gerekir.

Somut olay da; Mahkemece yapılan keşif sonucu dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporu ile davaya konu baz istasyonunun limit değerlere ve güvenlik mesafelerine uygun olarak kurulduğu ve işletilmekte olduğu bildirilmiştir. Ancak bu değerlendirme keşfin yapıldığı tarihte yürürlükte olan 2009 tarihli yönetmeliğe göre yapılmıştır. Karar tarihine göre yürürlükte olan 21/04/2011 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Elektronik Haberleşme Cihazlarından Kaynaklanan Elektromanyetik Alan Şiddetinin Uluslararası Standartlara Göre Maruziyet Limit Değerlerinin Belirlenmesi, Kontrolü ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğine göre değerlendirme yapılmak üzere bilirkişilerden ek rapor alınarak ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş ve kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde iadesine, 29.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/17332, Karar No: 2013/23469, Tarih: 24.06.2013

**12. Hukuk Dairesi         2013/17332 E.  ,  2013/23469 K.**

**"İçtihat Metni"**

ESAS NO : 2013/17332

KARAR NO : 2013/23469

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davalı E.Ç. tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için  Tetkik Hakimi  tarafından  düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

İhale konusu olan taşınmazın hissedarlarından olan şikayetçiler M.Çve D .Ç'in .......Satış Memurluğu'nun 2012/23 sayılı satış dosyasından yapılan ihalenin feshi istemi ile sulh hukuk mahkemesi'ne şikayet yoluyla  başvurdukları, mahkemece, .... ilçesi .... mevkii 10784 parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak ihalenin feshine karar verildiği anlaşılmaktadır.

İhalenin feshini isteyen şikayetçi M.Ç 17.09.2012 havale tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiği ve mahkemece M.Ç'in şikayetine ilişkin olarak yerinde bir gerekçe ile feragat nedeniyle M.Ç'in isteminin reddine karar verildiği görülmektedir.

İhalenin feshini isteyen şikayetçi D. Ç. adına çıkartılan satış ilanı tebligatının,  ............adresinde, muhatabın tebligat anında evde olmaması nedeniyle muhatapla birlikte aynı konutta ve sürekli oturduğunu beyan eden görünüşe göre 18 yaşını bitirmiş S. Ç'e tebliğ edildiği, temyiz konusu kararın gerekçesinde de belirtildiği üzere S. Ç.'in şikayetçi D. Ç in gelini olduğu ve şikayetçi ile aynı çatı altında birlikte yaşadıkları, dolayısıyla 7201 Sayılı Tebligat Kanunu'nun 16. maddesine göre adı geçen şikayetçiye yapılan satış ilanı tebligatının usulüne uygun olduğu anlaşılmaktadır. Bu husus mahkemece, kararın gerekçe bölümünde de vurgulandığı ve ihalenin feshi sebebi sayılmadığı halde  istemin reddi yerine kabulü ile ihalenin feshine karar verilmesi isabetsizdir.

SONUÇ  : Davalı E. Ç in temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK. 366 ve HUMK.’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24.06.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/13141, Karar No: 2015/570, Tarih: 26.01.2015

**7. Hukuk Dairesi         2014/13141 E.  ,  2015/570 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Adana 3. İş Mahkemesi

Tarihi : 17/04/2014

Numarası : 2011/815-2014/319

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı, davalı ... Uluslararası Nakliyat Şirketler Topluluğunda 2003 yılında uluslararası tır şoförü olarak işe başladığını, 15/08/2011 tarihinde davalı şirketin Adana şubesi yetkililerince işine son verildiğini, tazminatsız bir şekilde evrakları imzalamasının istendiğini, aksi takdirde teminat senetlerinin icraya konulacağı tehdidinde bulunduklarını, evrakları imzalamadığını, haksız bir şekilde işten çıkartıldığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin, fazla çalışma, ulusal bayram genel tatil, hafta tatili, ücret ve teminat alacaklarının tahsilini istemiştir.

Davalılar, her iki davalı şirketin ortaklık yapılarının farklı olduğunu, davacının her iki şirkette farklı dönemlerde çalıştığını, davacının davalı şirketlerde üç dönem çalışması olduğunu, ilk iki dönem çalışmasının istifa ve devamsızlık nedenleriyle feshedildiğini, son 5 ay yurtiçinde çalışan davacının 22-23-24-08/2011 tarihlerinde izinsiz ve mazeretsiz işe devam etmediğini, 25/08/2012 tarihli ihtarname ile iş akdinin devamsızlık sebebiyle feshedildiğini bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının 1. ve 2. çalışma döneminin istifa ile sona erdiği, son çalışma döneminin işçi tarafından işçilik haklarının ödenmemesi nedeni ile haklı olarak feshedildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacının son 5 ay dışında yurt dışında tır şoförü olarak çalıştığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının yurt dışında çalıştığı dönemde fazla mesai yaptığı ve hafta tatillerinde çalıştığı kabul edilerek hesaplama yapılmıştır. Davacının yurt dışında çalıştığı dönemde İtalya’nın Trieste şehrinden Avrupa ülkelerine yük taşıdığı anlaşılmaktadır. Davacının yük taşıdığı Avrupa ülkelerinde pazar günü çalışma yasağı olduğu gibi araç kullanma sınırı bulunduğu, bunun aksinin de davacı tarafça yazılı delille ispat edilemediği, davacı tarafça dosyaya sunulan sınırlı sayıdaki ve değişik tarihlere ilişkin takometre kayıtlarının fazla mesai hesaplamaya uygun olmadığı ve bu kayıtlar dikkate alınarak genelleme yapılamayacağı anlaşılmakla davacının fazla mesai ve hafta tatili alacağı taleplerinin reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine, 26/01/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/17190, Karar No: 2014/20541, Tarih: 19.06.2014

**9. Hukuk Dairesi         2012/17190 E.  ,  2014/20541 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BAKIRKÖY 2. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 02/02/2012

NUMARASI : 2005/3128-2012/47

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi .. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; Müvekkilinin davalı işyerinde 01/10/1994 tarihinde başlangıçta depocu daha sonra güvenlik elemanı olarak iş akdinin tazminatsız ve bildirimsiz olarak feshedildiği 23/09/2005 tarihine kadar çalıştığını, davacıya tam olarak ne yazıldığını bilmediği bir takım kağıtların imzalatıldığını ancak, kıdem ve ihbar tazminatının ödenmediğini iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; davacının davalı iş yerinde başka hiç kimsenin bulunmadığı zamanlarda şirkete ait telefonla özel cinsel hatlarla konuştuğu tespit edildiği, iş akdinin haklı nedenle tazminatsız ve bildirimsiz olarak feshedildiğini, ancak uzun süre sakat işçi statüsünde çalışması dikkate alınarak kendisine kıdem ve ihbar tazminatı ödendiğini davacı hakkında konuştuğu telefon bedelinin tahsili için 1.611.44 TL icra takibi yapıldığını, davacının itiraz etmesi üzerine itirazın iptali davası açtıklarını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işveren tarafından yapılan kısmi ödemenin işçinin hangi alacağına mahsup edileceği noktasında toplanmaktadır.

I. Normatif Dayanak

Uyuşmazlığın normatif dayanağı Borçlar Kanununun 84–86 maddeleridir. Borçlar Kanununun 84 üncü maddesinde “Borçlu faiz veya masrafları tediyede gecikmiş değil ise kısmen icra eylediği tediyeyi resülmale mahsup edebilir. Alacaklı alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya sair teminat almış ise borçlu kısmen icra eylediği tediyeyi temin edilen veya teminatı daha iyi olan kısma mahsup etmek hakkını haiz değildir” kuralına yer verilmiş; 85 inci maddesinde “birden fazla borcu bulunan borçlu, borçları ödemek zamanında bu borçlardan hangisini tediye etmek istediğini alacaklıya beyan etmek hakkını haizdir. Borçlu

beyanatta bulunmadığı surette vukubulan tediye kendisi tarafından derhal itiraz edilmiş olmadıkça alacaklının makbuzda irae ettiği borca mahsup edilmiş olur” hükmü öngörülmüş, 86 ncı maddede ise “kanunen muteber bir beyan vaki olmadığı yahut makbuzda bir güna mahsup gösterilmediği takdirde, tediye muaccel olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçlar muaccel ise tediye, borçlu aleyhinde birinci olarak takip edilen borca mahsup edilir. Takibat vaki olmamış ise tediye, vadesi iptida hulül etmiş olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçların vadeleri aynı zamanda hulül etmiş ise mahsup mütenasiben vaki olur. Hiç bir borcun vadesi hulül etmemiş ise alacaklı için en az teminatı haiz olan borca mahsup edilir” kuralı düzenlenmiştir.

II. Genel Hükümler Yönünden Değerlendirme

Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen hükümleri öncelikle muacceliyet ve temerrüt kavramlarının açıklanmasını gerektirmektedir.

Muacceliyet, alacaklının borçludan borçlanılan edimi talep ve dava edebilme yetkisidir. Borç muaccel olmadan borçlu temerrüdü söz konusu olmaz.

Temerrüt, en kısa tanımıyla, alacaklı tarafından talep edilebilir (muaccel) hale gelmiş bir borcun ifasındaki gecikmedir. Kural olarak, bu tür (muaccel) bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile temerrüde düşer (BK. m. 101/1). Başka bir ifadeyle, temerrütten söz edilebilmesi için, öncelikle muaccel bir borcun ve alacaklının o borca yönelik ihtarının bulunması gerekir. Kural böyle olmakla birlikte, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının ihtarının gerekmediği bazı durumlar da vardır: Örneğin, ifa gününün taraflarca birlikte kararlaştırıldığı (BK. m.101/2), borçlunun borcu ifa etmeyeceğini bildirmiş olduğu veya hal ya da durumundan bu sonuca varılabildiği (BK. m.107/1) durumlarda, temerrüdün gerçekleşmesi için alacaklının ihtarına gerek yoktur.

Tek bir borç ilişkisinin söz konusu olduğu durumlarda, borçlu para borcunun faiz ve masraflarını ödemede temerrüde düşmemişse yaptığı kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup etme hakkına sahiptir. Ancak, para borcunun bir kısmı için kefalet, rehin veya benzeri bir teminat verilmişse, yapılan kısmi ödemenin teminatlı olan borca mahsubu istenemez. Bu durumda, kısmi ödemenin teminatsız olan ya da teminatı daha az olan borca mahsubu gerekir. Borçlu, faiz ve masrafları ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına mahsup edilecektir. Hukuk Genel Kurulunun 27.9.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas, 2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları ödemede gecikmemiş olması zorunludur. Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde, ödenen kısmın öncelikle faizden düşülmesi gerekir. İcra takibi, ödemeye ihtirazi kayıt konulması irade açıklamasıdır.