muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2006/34, Karar No: 2006/42, Tarih: 14.03.2006

Duruşmada ise, suçlamaları red ederek, söz konusu yeri tapuya dayalı olarak aldığını, bu yerin ormanla bir ilgisi olmadığını söylemiştir.

17.06.2002 tarihinde mahallinde üç kişilik bilirkişi heyetinin katılımıyla icra edilen keşif sonucu düzenlenen 26.08.2002 tarihli raporda özetle;

Suça konu yerin, Eyüp İlçesi P…

…. köyü 4 pafta, 302 parsel içinde kaldığı, sanığa ait evin 72 m2, bahçenin ise 158 m2 olmak üzere toplam 230 m2'lik alanı kapladığı,

R…

….. Yılmaz'ın, tapu kayıtlarına göre tarla vasfındaki taşınmaza 270/63600 oranında hissedar olduğu,

Taşınmazın bulunduğu yerde 3116 sayılı Yasaya göre 1939 yılında yapılan Orman tahdidinin 1945 yılında kesinleştiği, suça konu yerin kesinleşen tahdide göre orman sınırları içinde kaldığı,

1951 yılında Maki Tefrik Komisyonunca dava konusu parsellerin bulunduğu alanın maki alanı olarak tefrik edildiği,

302 sayılı parselin de içinde bulunduğu yerlerin 1955 yılında 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Yasası hükümlerine göre, ihtiyaç sahiplerine borçlandırma yapılarak 25 yıl satılmamak koşuluyla Toprak Tevzii Komisyonlarınca dağıtıldığı,

1969 yılında P…

….. Köyünde Tapulama çalışmaları yapıldığı, 302 parsel sayılı taşınmazın Toprak Tevzii komisyonunun belirlediği şekilde tescil edilerek tapularının hak sahiplerine verildiği,

1987 yılında 3302 sayılı yasa ile değişik 6831 sayılı Yasa uygulanmak üzere yörede çalışan 40 nolu orman kadastro komisyonunca, sözkonusu parselin de içinde bulunduğu alanlarda, 1945 yılında kesinleşen orman sınırları araziye aplike edilerek, 302 parselin kuzey bölümünün ilk tahditte olduğu gibi orman sınırları içinde bırakıldığı, güney kısmı oluşturan 36.000 m2.lik kısmı ise 2/B sahası olarak ayırdığı, suça konu yerin 2/B sahasında bulunmadığı,

Sonuç olarak, 302 sayılı parselin 1939 ve 1987 yıllarında yapılan orman tahdit çalışmalarına göre orman sınırları içinde kaldığı, 1987 yılında parselin güney bölümünün 2/B sahası olarak ayrıldığı, 1951 yılında yapılan Maki Tefrik Komisyonunca dava konusu parsellerin bulunduğu alanın maki alanı olarak tefrik edildiği ve 4753 sayılı yasaya göre dağıtılan yerlerden bulunduğu, Maki Tefrik Komisyonunca yapılan işlemlerin geçerli olduğu ve bu şekilde oluşan tapuya değer verilmesi gerektiği, sanığın taşınmaza 270/63600 oranında hissedar olduğu belirtilmiştir.

Ayrıntıları 22.03.1996 gün ve 5-1 sayılı İBK.'da açıklandığı üzere; "... Maki Komisyonlarınca, orman sayılmadığı belirlenerek, hazine adına özel mülk olarak tescil edilen taşınmazlar, 2510 sayılı İskan Kanunu, 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı Kanunu, 5658 sayılı Orman Kanununa ek kanun gibi, özel kanunlar uyarınca, hazine tarafından tahsis, temlik, dağıtım ve satış suretiyle kişiler adına tapuya bağlamış ve tapu kayıtları oluşturulmuştur. Hazine tarafından dağıtılan, satışa konu olan temlik ve tahsis edilen bu taşınmazların, ormanla hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. Bu nedenlerle, özel kanunlar uyarınca oluşturulan tapu kayıtları yasal prosedüre uygun ve geçerli kayıtlar olup, orman sınırlandırması kapsamında iken, maki komisyonları tarafından makilik alan olarak belirlenerek, özel kanunlar uyarınca oluşturulan tapulara değer verilmesi gerekmektedir.

Yargıtay İBK. Kararları benzer hukuki konularda, Yargıtay Genel Kurullarını, Dairelerini ve mahkemeleri bağlar. Maki Tefrik Komisyonlarınca orman tahdit sınırları içinde kalan taşınmazların makiye tefrik edilmek suretiyle, özel yasalar uyarınca tapuya bağlanması orman tahdit sınırları dışına çıkarılma niteliğinde bulunduğundan, orman dışına çıkarılan bir taşınmazın tekrar orman dışına çıkarılması mümkün olmayacağından bu yerin 6831 sayılı Yasanın 2/B maddesi kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesi mümkün olmadığı gibi, anılan İBK. Kararı uyarınca orman dışına çıkarma işleminin kesinleşmesinden sonra, bu yerlerde yapılan ikinci bir orman sınırlandırması da yok hükmündedir.

Bu nedenle, Maki Tefrik Komisyonunca, 1951 yılında dava konusu parsellerin bulunduğu alanın maki alanı olarak tefrik işlemini nazara almayan, 40 nolu Orman Kadastro Komisyonunca, 1945 yılında kesinleşen orman sınırları araziye aplike edilerek, 302 parselin kuzey bölümünün ilk tahditte olduğu gibi orman sınırları içinde bırakılması, güney kısmı oluşturan 36.000 m2.lik kısmının ise 2/B sahası olarak ayrılması işlemi, orman dışına çıkarılan bir taşınmazın tekrar orman dışına çıkarılması veya 2/B kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesi mümkün olmayacağından eski tahdit tutanaklarının yerine tatbikinden ibarettir.

Özel Dairece; 1987 yılında 3302 sayılı Yasa ile değişik 6831 sayılı Yasanın 2/B maddesini uygulayan 40 nolu Orman Kadastro Komisyonunca yapılan tespit, geçerli bir orman sınırlandırılması kabul edilerek, suça konu ev ve bahçenin kesinleşmiş orman tahdit sınırları içerisinde kaldığı dolayısıyla taşınmazların müsaderesine karar verilmesinin isabetli olduğu, ancak suça konu yerin önceki tapu malikinden satın alınması nedeniyle işgal ve faydalanma kastının bulunmadığı gerekçeleriyle, Yerel Mahkeme hükmü onanmış ise de, suça konu ev ve bahçenin bulunduğu alan hukuken geçerli tapu kapsamında bulunduğundan zoralım kararı verilmesi isabetsizdir.

Bu itibarla Yargıtay C.Başsavcılığı itirazı yerinde olup kabulüyle, Özel Daire onama kararının kaldırılmasına ve Yerel Mahkeme kararının bozulmasına, 1412 sayılı CYUY.nın 322. maddesinin verdiği yetki uyarınca hükümdeki "taşınmaz üzerindeki yapıların 6831 s.Y.nın 93/4. maddesi uyarınca müsaderesine" ilişkin bölümünün hükümden çıkarılması suretiyle hükmün onanmasına karar verilmelidir.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle,

1- Yargıtay C.Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 09.05.2005 gün ve 8450-4126 sayılı ONAMA kararının KALDIRILMASINA,

3- Eyüp 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 01.04.2003 gün ve 522-361 sayılı kararının BOZULMASINA,

4- 1412 sayılı CYUY.nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, "taşınmaz üzerindeki yapıların 6831 s.Y.nın 93/4. maddesi uyarınca müsaderesine" ilişkin bölümün HÜKÜM FIKRASINDAN ÇIKARILMASI suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

5- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına tevdiine, 14.03.2006 günü yapılan müzakerede oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/126, Karar No: 2012/16904, Tarih: 09.10.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/126 E.  ,  2012/16904 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 01/11/2008 tarihinden itibaren ödenmeyen emekli aylıklarının faiziyle tahsiline, prim borçlarının iptal edilerek ödediği primlerin iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Davacı, 5510 sayılı Yasanın 28. Maddesi gereğince maluliyeti nedeni ile 31.10.2008 tarihli talebine göre yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti ile fazladan ödediği 920,00 TL primin iadesini istemiştir.

Mahkemece, davacının 31.10.2008 tarihli talebi sonrasında alınan ekli raporlar gereğince, % 76 oranında tüm vücut fonksiyon kaybına uğradığının tespiti sonrasında yaşlılık aylığının 01.11.2008 tarihinden itibaren bağlanmasına dair verdiği hüküm doğru ise de ; davacının ilk tahsis talebinden sonra ödediği primlerin iadesine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Davacıya, Eylül-2009 tarihinde ikinci talebi üzerine 01.10.2009 tarihinden başlatılan ve halen de ödenmeye devam edilen yaşlılık aylığı prim hesabına davacının 01.10.2008 ile 31.09.2009 tarihleri arasındaki süreye esas ödediği 920,00 TL priminin de katıldığı ve primle birlikte yaşlılık aylığı bağlandığı açıktır. Bu durumda ise, davacının yaşlılık aylığında değerlendirilen primin iadesinin yerinde olmadığı, Kurum aktüerya-maaş bağlama hesap işlemlerinde değerlendirilen ödemenin, davacının aleyhine sonuçlar doğuracak şekilde iadesine karar verilmesinin Sosyal Güvenlik ilkelerine aykırı olduğu ortadadır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmektedir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 09.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3998, Karar No: 2011/5554, Tarih: 12.05.2011

**4. Hukuk Dairesi         2011/3998 E.  ,  2011/5554 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki maddi tazminat ve baz istasyonunun kaldırılması davasından dolayı yerel mahkemece verilen gün ve sayısı yukarıda yazılı kararın; Dairemizin 21/12/2010 gün ve 2010/12632-2010/13306 sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmiştir. Süresi içinde davalı vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla HUMK’nun 440-442. maddeleri uyarınca tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, sağlığa zarar verdiği iddiası ile davalı şirkete ait baz istasyonunun kaldırılması talebine ilişkindir. Mahkemece dava kabul edilmiş; karar, Dairemizce onanmış; davalı karar düzeltme istemiştir.

Baz istasyonları temel olarak, alıcı/verici antenler sayesinde elektromanyetik dalgayı (sinyali) alma ve gönderme işlemi yapan cihazlardır. Baz istasyonları; konuşma trafiğinin az olduğu kırsal alanlarda 35 km’lik bir mesafe içinde hizmet verebilen (macro), konuşma trafiğinin daha yoğun olduğu şehir içlerinde 1-2 km’lik bir mesafe içinde hizmet verebilen (mikro) ve bina içleri ve alış veriş merkezleri gibi yerlere kurulan çıkış güçleri oldukça düşük olan (piko) çeşitlerinden oluşur.

Cep telefonlarının sağlıklı çalışabilmesi için; baz istasyonlarının bal peteği benzeri şeklinde bir yapıda ve her bir peteğin içinde de en az bir baz istasyonunun kurulu bulunması gereklidir. Her baz istasyonu belirli sayıda abone konuşturabilir. Bu nedenle insanların yoğun yaşadığı yerlerde konuşma trafiğinin bir kesintiye uğramaksızın karşılanabilmesi için daha çok sayıda baz istasyonunun kurulması gerekmektedir.

Baz istasyonunun şehir dışına çıkartılması halinde, hücresel yapı oluşturulamaması nedeni ile, sinyallerin abonenin cep telefonuna ulaşabilmesi için çok yüksek elektromanyetik dalgalar oluşturması gerekecektir. Aynı zamanda kullanıcı cep telefonu da baz istasyonuna sinyali yeteri seviyede ulaştırabilmek için daha fazla güç kullanacağından daha fazla insanın daha fazla elektromanyetik alana maruz kalması kaçınılmaz olacaktır.

Baz istasyonlarının insan sağlığına etkileri konusunda başta Dünya Sağlık Örgütü olmak üzere, Uluslararası İyonlaştırmayan Radyasyondan Koruma Komisyonu (ICNIRP), Elektrik Elektronik Mühendisleri Enstitüsü(IEEE),… vb bir çok ulusal ve uluslararası kuruluş çalışmalar yapmakta ve bu çalışmaların neticesinde bir takım sınır değerler belirlenmiş bulunmaktadır.

Mevzuat gereğince baz istasyonlarının sağlığa ve çevreye zarar vermeyecek şekilde; nerede, nasıl, hangi ölçü ve limitler dâhilinde kurulacağını belirlemek ve kurallarını koymak işlemleri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığının (BTK) görev ve yetkisindedir.

Baz istasyonları, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun 37 nci maddesine dayanılarak BTK tarafından bu konuyu düzenleyen Yönetmelik’teki yer, ölçü ve limit değerlere göre verilen güvenlik sertifikası gereğince kurulmaktadır.

Baz istasyonları, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun 37 nci maddesine dayanılarak BTK tarafından bu konuyu düzenleyen Yönetmelik’teki yer, ölçü ve limit değerlere göre verilen güvenlik sertifikası gereğince kurulmaktadır.

BTK tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikte, Türkiye’de geçerli olacak sınır değerleri; İngiltere, Amerika, Kanada, ICNIRP ve Avrupa Birliğinin kabul ettiği değerin yaklaşık ¼’ü olarak belirlenmiştir.

Sağlığa zarar veriyor iddiası haricinde baz istasyonlarının sertifikada belirtilen limit değerlere ve güvenlik mesafesine uygun olarak kurulmadığı, başlangıçta uygun kurulsa dahi sonradan sertifikadaki limit değer ve güvenlik mesafelerine aykırı davranıldığı gerekçesi ile kaldırılmasına ilişkin talep ve itirazların mevzuat gereğince BTK’ya yapılması gerekmektedir. Bu kurumun uygulama ve verdiği kararın uygun bulunmaması halinde idari yargıda dava açılması gerekir. Keza davacı, baz istasyonunun limit değerlere ve güvenlik mesafelerine uygun olmasına rağmen zararlı olduğunu iddia ediyorsa, idari yargıda idareye karşı yönetmeliğin iptali davası açması gerekir.

Sağlığa zarar veriyor iddiası ile baz istasyonunun kaldırılması, MK’nun 737. Maddesinde düzenlenen komşuluk hukukuna göre adli yargıda açılacak dava ile istenebilir. Bu davada davacının baz istasyonunun sağlığına zarar verdiğini ve baz istasyonunun yönetmelikte belirtilen limit değerlere uygun bulunmadığını ispatlaması gerekir. Kanıtlanmayan mücerret (soyut) “uzun vadede zarar verir, baz istasyonu yakın mesafede, görünce moralim bozuluyor,..vs gibi” nedenlerle dava açılması ve kabulü hukuka ve yasalara uygun değildir.

Bu şekilde adli yargıda açılan davalarda mahkemece, tarafların delil ve belgeleri toplandıktan sonra dava konusu baz istasyonunun yönetmelikte belirtilen limit değerlere ve güvenlik mesafesine uygun olup olmadığı, davacının sağlığına zarar verip vermediği konusunda uzman bilirkişiler marifetiyle keşif yapılarak, alınacak bilirkişi raporu ve tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi gerekir.

Dosya kapsamı ve yukarıda belirtilen ilke ve bilgiler gözönüne alındığında davaya konu baz istasyonunun limit değerlere ve güvenlik mesafesine uygun olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca baz istasyonunun soyut değerlendirmeler dışında davacının sağlığına zarar verdiği teknik, ilmi ve inandırıcı delillerle kanıtlanamamıştır. Şu durumda davanın reddine karar verilmesi gerekir.

Bu yön gözetilmeden davanın kabul edilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekirken onanmış olduğu anlaşıldığından, davalı ... Hiz. A.Ş'nin karar düzeltme istemi kabul edilmeli, Dairemizin onama kararı kaldırılmalı ve karar yukarıda açıklanan nedenle bozulmalıdır.

Bu yön gözetilmeden davanın kabul edilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekirken onanmış olduğu anlaşıldığından, davalı ... Hiz. A.Ş'nin karar düzeltme istemi kabul edilmeli, Dairemizin onama kararı kaldırılmalı ve karar yukarıda açıklanan nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ: Karar düzeltme isteğinin kabulüne, Dairemizin 06/12/2010 gün ve 2010/12632-2010/13306 esas ve karar sayılı onama ilamının kaldırılmasına ve kararın yukarıda yazılı olan nedenlerle BOZULMASINA ve önceki onama kararımızla temyiz eden davalı yararına takdir olunan 750,00 TL duruşma avukatlık ücretinin davacılara yükletilmesine ve onama harcı ile peşin alınan tashihi karar harcının istek halinde geri verilmesine 12/05/2011 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

Temyiz ilamında bildirilen gerektirici nedenler karşısında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun değişik 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birine uygun olmayan karar düzeltme isteğinin reddi gerektiği düşüncesinde olduğumuzdan sayın çoğunluğun kararına katılmıyoruz. 12/05/2011
Yargıtay — Esas No: 2012/6279, Karar No: 2014/11626, Tarih: 07.04.2014

**9. Hukuk Dairesi         2012/6279 E.  ,  2014/11626 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL ANADOLU 2. İŞ MAHKEMESİ (KARTAL 2.İŞ)

TARİHİ : 22/12/2011

NUMARASI : 2010/206-2011/812

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, ücret alacağı, yıllık izin ücreti ile haftasonu tatili ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin işverence haksız feshedildiğini ileri sürerek kıdem, ihbar ve kötüniyet tazminatları ile ücret, yıllık ücretli izin, fazla çalışma ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacıya tazminat ve ücretlerinin ödendiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalının iş sözleşmesini fesihte haksız olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işveren tarafından yapılan kısmi ödemenin işçinin hangi alacağına mahsup edileceği noktasında toplanmaktadır.

I. Normatif Dayanak

Uyuşmazlığın normatif dayanağı Borçlar Kanununun 84–86 maddeleridir. Borçlar Kanununun 84 üncü maddesinde “Borçlu faiz veya masrafları tediyede gecikmiş değil ise kısmen icra eylediği tediyeyi resülmale mahsup edebilir. Alacaklı alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya sair teminat almış ise borçlu kısmen icra eylediği tediyeyi temin edilen veya teminatı daha iyi olan kısma mahsup etmek hakkını haiz değildir” kuralına yer verilmiş; 85 inci maddesinde “birden fazla borcu bulunan borçlu, borçları ödemek zamanında bu borçlardan hangisini tediye etmek istediğini alacaklıya beyan etmek hakkını haizdir. Borçlu beyanatta bulunmadığı surette vukubulan tediye kendisi tarafından derhal itiraz edilmiş olmadıkça alacaklının makbuzda iade ettiği borca mahsup edilmiş olur” hükmü öngörülmüş, 86 ncı maddede ise “kanunen muteber bir beyan vaki olmadığı yahut makbuzda bir güna mahsup gösterilmediği takdirde, tediye muaccel olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçlar muaccel ise tediye, borçlu aleyhinde birinci olarak takip edilen borca mahsup edilir. Takibat vaki olmamış ise tediye, vadesi iptida hulül etmiş olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçların vadeleri aynı zamanda hulül etmiş ise mahsup mütenasiben vaki olur. Hiç bir borcun vadesi hulül etmemiş ise alacaklı için en az teminatı haiz olan borca mahsup edilir” kuralı düzenlenmiştir.

II. Genel Hükümler Yönünden Değerlendirme

Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen hükümleri öncelikle muacceliyet ve temerrüt kavramlarının açıklanmasını gerektirmektedir.

Muacceliyet, alacaklının borçludan borçlanılan edimi talep ve dava edebilme yetkisidir. Borç muaccel olmadan borçlu temerrüdü söz konusu olmaz.

Temerrüt, en kısa tanımıyla, alacaklı tarafından talep edilebilir (muaccel) hale gelmiş bir borcun ifasındaki gecikmedir. Kural olarak, bu tür (muaccel) bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile temerrüde düşer (BK. m. 101/1). Başka bir ifadeyle, temerrütten söz edilebilmesi için, öncelikle muaccel bir borcun ve alacaklının o borca yönelik ihtarının bulunması gerekir. Kural böyle olmakla birlikte, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının ihtarının gerekmediği bazı durumlar da vardır: Örneğin, ifa gününün taraflarca birlikte kararlaştırıldığı (BK. m.101/2), borçlunun borcu ifa etmeyeceğini bildirmiş olduğu veya hal ya da durumundan bu sonuca varılabildiği (BK. m.107/1) durumlarda, temerrüdün gerçekleşmesi için alacaklının ihtarına gerek yoktur.

Tek bir borç ilişkisinin söz konusu olduğu durumlarda, borçlu para borcunun faiz ve masraflarını ödemede temerrüde düşmemişse yaptığı kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup etme hakkına sahiptir. Ancak, para borcunun bir kısmı için kefalet, rehin veya benzeri bir teminat verilmişse, yapılan kısmi ödemenin teminatlı olan borca mahsubu istenemez. Bu durumda, kısmi ödemenin teminatsız olan ya da teminatı daha az olan borca mahsubu gerekir. Borçlu, faiz ve masrafları ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına mahsup edilecektir. Hukuk Genel Kurulunun 27.9.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas, 2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları ödemede gecikmemiş olması zorunludur. Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde, ödenen kısmın öncelikle faizden düşülmesi gerekir. İcra takibi, ödemeye ihtirazi kayıt konulması irade açıklamasıdır.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca mahsup edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan etmemiş veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda belirtilen borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca mahsup edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan etmemiş veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda belirtilen borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla para borcunun bulunduğu bir borç ilişkisinde, borçlunun, yapılan kısmi ödemenin hangi borç için mahsup edildiğini belirtmemesi, alacaklının da ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu makbuzda göstermemesi durumunda, kısmi ödemenin hangi borca mahsup edileceği sorunu Borçlar Kanununun 86 ncı maddesine göre çözümlenmelidir. Bu gibi durumlarda, kısmi ödeme öncelikle muaccel olan borç için yapılmış sayılır. Ödeme zamanında birden fazla borç muaccel hale gelmişse, ödeme ilk takibe konulan borca mahsup edilir. Muaccel olan borçlardan hiçbiri takibe verilmemişse kısmi ödeme ifa zamanı önce gelen borca mahsup edilmiş sayılır. Borçların ifa zamanları (vadeleri) aynı günde gelmişse yapılan kısmi ödeme borçların miktarlarıyla orantılı olarak mahsup edilir. Borçlardan hiçbirinin ifa zamanı gelmemişse, kısmi ödeme alacaklı için güvencesi en az olan borca mahsup edilmiş sayılır.

III. İşçi Alacakları Yönünden Değerlendirme

İş sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili 4857 sayılı İş Kanununda özel bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen genel hükümleri kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin sadece kıdem tazminatı alacağının bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına göre, temerrüde düşmüş olan işverenin yaptığı kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda bulunup bulunmadığına bakılmaksızın öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmelidir.

Borcun taksitle ödenmesi konusunda yapılan anlaşma aksi öngörülmemişse, kural olarak, işçinin faiz talebinden vazgeçtiğini kapsar. Ancak, bu sonuç işverenin taksit anlaşmasına uygun hareket etmesine bağlıdır. İşverenin taksitlerden birini zamanında ödememesi halinde, işçinin faizle ilgili feragati geçersiz hale gelir ve sadece ödenmeyen taksit için değil, tüm alacak için faiz talep hakkı doğacaktır. Bu durumda ödenmiş olan önceki taksitlerin öncelikle faiz ve masraflara mahsubu gerekecektir. Kuşkusuz taksit sözleşmesinin işçinin serbest iradesi ile meydana gelmesi gerekir.

İşçinin birden fazla alacağının söz konusu olması halinde, yapılan kısmi ödemenin hangi alacağa ilişkin olduğu işveren tarafından ödeme sırasında belirtilmemiş ve işçi tarafından da bu husus makbuzda gösterilmemiş ise, mahsup işlemi Borçlar Kanununun 86 ncı maddesine göre yapılacaktır. İş Kanununda işçinin sözleşme ve kanundan doğan alacaklarının muacceliyet ve vade zamanları konusunda değişik hükümler öngörülmüştür.