muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/373, Karar No: 2019/524, Tarih: 07.05.2019

Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 91. maddesinin beşinci fıkrasına göre ise geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilecektir.

Diğer taraftan ... 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesinde düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre 5684 sayılı Kanun’un 13. maddesi, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 10.07.2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ile ihdas edilen zorunlu sorumluluk sigortaları ile bu Kanunla mülga 21.12.1959 tarihli ve 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu çerçevesinde ihdas edilmiş olan zorunlu sigortalara ilişkin olarak yasa ile belirlenen koşulların oluşması hâlinde ortaya çıkan zararların bu sigortalarla saptanan geçerli teminat miktarlarına kadar karşılanması amacıyla Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde ... oluşturulmuştur.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesinin son fıkrasında ayrıca Hesabın kuruluşuna, işleyişine, fon varlıklarının nemalandırılmasına, Hesaptan yapılacak ödemelere, gerek ilgililere gerekse Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna yapılacak rücûlara, oluşturulacak bilgi merkezine ve Komisyona yapılacak katkı payı ve diğer harcamalara ilişkin esasların yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir. Bu amaçla 26.07.2007 tarihli 26594 sayılı ... Yönetmeliği çıkartılmıştır.

Zorunlu sorumluluk sigortalarının kapsamındaki olaylarda zarar gören üçüncü kişilerin hangi durumlarda ...’na başvurabilecekleri ve Hesab’ın hangi zararlardan sorumlu olacağı 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14/2. maddesi ile ... Yönetmeliği’nin 9. maddesinde düzenlenmiş bulunmaktadır.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14/2. maddesinde;

Hesaba;

a) Sigortalının tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar için,

b) Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için,

c) Sigorta şirketinin malî bünye zaafiyeti nedeniyle sürekli olarak bütün branşlarda ruhsatlarının iptal edilmesi ya da iflası halinde ödemekle yükümlü olduğu maddî ve bedensel zararlar için,

ç) Çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazada, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca işletenin sorumlu tutulmadığı hallerde, kişiye gelen bedensel zararlar için,

d) Yeşil Kart Sigortası uygulamaları için faaliyet gösteren Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunca yapılacak ödemeler için,

başvurulabilir. Bakanlar Kurulu, gerekli görülen hallerde, eşyaya gelecek zararların kısmen veya tamamen Hesaptan karşılanmasına karar vermeye yetkilidir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yine ... Yönetmeliği’nin 9/1. maddesinde;

“(1) Hesaba zorunlu sigortalara ilişkin olarak;

a) Sigortalının veya sigortayı yaptırmakla sorumlu olanın tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar için,

b) Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için,

Yine ... Yönetmeliği’nin 9/1. maddesinde;

“(1) Hesaba zorunlu sigortalara ilişkin olarak;

a) Sigortalının veya sigortayı yaptırmakla sorumlu olanın tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar için,

b) Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için,

c) Zorunlu sigorta teminat limitleri ile sigorta poliçesinde belirtilen teminat arasındaki fark kadar ödenecek bedensel tazminat tutarları için,

ç) Sigorta şirketinin malî bünye zaafiyeti nedeniyle sürekli olarak bütün branşlarda ruhsatlarının iptal edilmesi ya da iflası halinde ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar için,

d) Çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazada,13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca işletenin sorumlu tutulmadığı hallerde, kişiye gelen bedensel zararlar için

başvurulabilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14/2-b ve ... Yönetmeliği’nin 9/1. maddelerinde ...’nın sadece sorumlu olduğu zarar ve masraflar saptanmış olup, ...’nın sorumlu olmayacağı zarar ve giderler konusunda ayrıca hüküm bulunmamaktadır. Yukarıda değinilen Kanun ve Yönetmelik ile ...’na başvurulması mümkün olan bedensel ve açıkça hükme bağlanmak koşuluyla Hesabın sorumluluk kapsamındaki maddi zararlar dışında kalan zararlar bakımından Hesab’a başvurulması mümkün olmayacaktır. Diğer bir deyişle, ...’nın sorumluluğu bu maddeler de sayılan durumlar ile sınırlı bir biçimde düzenlenmiş bulunmaktadır (Ulaş, I.; Uygulamalı Zarar Sigortaları Hukuku, 8. Bası, Ankara 2012, s.1132).

Görüldüğü üzere gerek Sigortacılık Kanunu’nun 14/2. gerekse Yönetmeliğin 9. maddesinin (b) bendinde KZMSS yaptırmaksızın sigorta ettirenin eylemi sonucu kişiye verdiği bedensel zararlar ve bunlara ilişkin tedavi giderlerinin Hesab’ın sorumluluk kapsamı içinde bulunduğu hükme bağlanmıştır. Daha önce de belirtildiği gibi Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/5. maddesi hükmü uyarınca Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (KZMSS) bulunmayan araçlar trafikten men edilirler. Böyle bir durumda olan aracın trafikten men edilmesi müeyyidesinin devlet tarafından uygulanmaması sonucu oluşan trafik kazalarından doğan sorumluluğun Hesap sorumluluğu altında alınması gerekmiştir (Ulaş, s.1126).

Eldeki davada, 17.05.2008 günü saat 09.30 sıralarında, davalı ...’nın sevk ve idaresindeki tescilsiz motosiklet ışıklı kavşağa geldiğinde kendisine kırmızı ışık yanmasına rağmen durmayarak Ahmet Ali Işık’ın kullandığı 42 BR 109 plakalı otomobil ile çarpışması sonucu kaza meydana gelmiş, ...’nın kullandığı motosiklette yolcu olarak bulunan sigortalı Yasin Baldan yaralanmıştır. Meydana gelen kaza nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sigortalı Yasin Baldan’a 15.07.2008 tarihinde 864,44TL, 28.11.2008 tarihinde 536,55TL ve 20.01.2009 tarihinde 894TL geçici iş göremezlik ödemesi, 17.05.2008-19.11.2008 arası toplam 11.172,50TL tedavi gideri yapılmıştır.

Yukarıdaki bilgiler ışığında uyuşmazlık konusu husus değerlendirildiğinde; ...’nın kullandığı motosikletin tescilsiz olduğu, aynı zamanda kazanın meydana geldiği 17.05.2008 tarihinde geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmadığı sabittir. Sigortacılık Kanunu’nun da ve ... Yönetmeliği’nde sorumlu olunan zarar ve masraflar saptanmış olup, tescilsiz araçlar yönünden ...’nın sorumlu olmayacağına yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu durumda ...’nın kullandığı motosikletin gerek Sigortacılık Kanunu’nun 14/2., gerekse ... Yönetmeliği’nin 9. maddesinin (b) bendin uyarınca Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası’nın bulunmaması, ...’nın geçici iş göremezlik ödeneğinden sorumluluğu için yeterli olup aracın tescilsiz olması ...’nın sorumluluğunu ortadan kaldırmayacaktır.

Hâl böyle olunca yukarıda açıklanan sebeplerle, I. numaralı uyuşmazlık yönünden Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uymak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Uyuşmazlığın II numaralı bendinde belirtilen 6111 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 25.02.2011 tarihinden önce meydana gelen trafik kazası nedeni ile sigortalıya yapılan tedavi giderlerinden dolayı Güvence Hesabının, Sosyal Güvenlik Kurumu’na karşı sorumluluktan kurtulabilmesi için 6111 sayılı Kanun’un 59. ve Geçici 1. maddelerinde belirtilen tutarları Sosyal Güvenlik Kurumuna aktarmasının zorunlu olup olmadığı noktası yönünden yapılan incelemede;

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, zorunlu mali sorumluluk sigortasına (ZMSS) ilişkin mevzuatın değerlendirilmesi gerekmektedir.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası kavramı, 18.10.1984 tarihinde yürürlüğe giren 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda yer almakta olup; anılan Kanunun 91. ila 111. ve 93. madde hükümleri uyarınca, Hazine Müsteşarlığınca çıkarılan "Karayolları Trafik Kanunu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında" konu ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, zorunlu mali sorumluluk sigortasına (ZMSS) ilişkin mevzuatın değerlendirilmesi gerekmektedir.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası kavramı, 18.10.1984 tarihinde yürürlüğe giren 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda yer almakta olup; anılan Kanunun 91. ila 111. ve 93. madde hükümleri uyarınca, Hazine Müsteşarlığınca çıkarılan "Karayolları Trafik Kanunu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında" konu ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Buna göre; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması hâlinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu, belli limitler dâhilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortası türüne zorunlu mali sorumluluk sigortası adı verilmektedir.

Zorunlu mali sorumluluk sigortasında, rizikonun gerçekleşmesi hâlinde sigortacının ödeyeceği tazminat, 2918 sayılı Kanun’un 91. maddesinin yollamasıyla aynı Kanun’un 85. maddesine göre belirlenir. Sigortacı; sigorta ettiren işleten tarafından, motorlu aracın işletilmesi sırasında ortaya çıkan maddi zararlar ile kişinin yaralanması veya ölmesi gibi bedeni zararlardan sorumludur. Kişinin bedenine gelen zararlarda tedavi giderlerinin ödenmesine ilişkin koşullar 98. maddede, diğer tazminat ve giderlerin ödenmesi esasları ise 99. maddede açıklanmıştır.

Trafik kazası nedeniyle sağlık hizmet sunucularınca verilen tedavi hizmet bedellerinin tamamının, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanması esasının getirilmesi amacıyla, 25.02.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6111 sayılı Kanun’un 59. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesi değiştirilmiş ve anılan değişiklik ile; “Trafik kazaları sebebiyle üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır.

Trafik kazalarına sağlık teminatı sağlayan zorunlu sigortalarda, sigorta şirketlerince yazılan primlerin ve Güvence Hesabınca tahsil edilen katkı paylarının % 15'ini aşmamak üzere, münhasıran bu teminatın karşılığı olarak Hazine Müsteşarlığınca sigortacılık ilkeleri çerçevesinde maktu veya nispi olarak belirlenen tutarın tamamı sigorta şirketleri ve 03.06.2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 14'üncü maddesinde düzenlenen durumlar için ... tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna aktarılır. Söz konusu tutar, ilgili sigorta şirketleri için sigortacılık ilkelerine göre ayrı ayrı belirlenebilir. Aktarım ile sigorta şirketlerinin ve Güvence Hesabının bu teminat kapsamındaki yükümlülükleri sona erer. Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu söz konusu tutarı % 50'sine kadar artırmaya veya azaltmaya yetkilidir.

Bu madde çerçevesinde sigorta şirketleri ve ... tarafından ödenecek meblağın süresinde ödenmemesi halinde 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin ikinci fıkrası uygulanır…” düzenlemesi getirilmiştir.

6111 sayılı Kanun’un, 25.02.2011 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 1. maddesi ile de "Bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce meydana gelen trafik kazaları nedeniyle sunulan sağlık hizmet bedelleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Söz konusu sağlık hizmet bedelleri için bu Kanunun 59'uncu maddesine göre belirlenen tutarın % 20’sinden fazla olmamak üzere belirlenecek tutarın üç yıl süreyle ayrıca aktarılmasıyla anılan dönem için ilgili sigorta şirketleri ve Güvence Hesabının yükümlülükleri sona erer. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumunun görüşü alınarak Hazine Müsteşarlığınca belirlenir.

Bu Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren altı ay içinde Sağlık Bakanlığı Trafik Hizmetleri Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün trafik kazalarından kaynaklanan tedavi giderlerinin tahsili için kurduğu sistem mevcut haliyle Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilir. Trafik Hizmetleri Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün tasfiyesine ilişkin iş ve işlemler aynı tarih itibarıyla Sağlık Bakanlığınca gerçekleştirilir....” düzenlemesi öngörülmüştür.

(Mülga) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 39. maddesinde, kasti veya suç sayılır hareketi ile sigortalının, eşinin veya çocuğunun hastalanmasına sebep olan kimseye, bu Kanun gereğince hastalık sigortasından yapılan her türlü giderlerin tazmin ettirileceği; 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 76. maddesi ile de Genel Sağlık Sigortalısına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere kastı veya suç sayılır bir hareketi veya ilgili kanunlarla verilmiş bir görevi yapmaması ya da ihmali nedeniyle, Kurumun sağlık hizmeti sağlamasına veya bu kişilerin tedavi süresinin uzamasına sebep olduğu mahkeme kararıyla tespit edilen üçüncü kişilere, Kurumun yaptığı sağlık hizmeti giderlerinin tazmin ettirileceği belirtilmiş, ayrıca aynı Kanun’un 89. maddesinde süresinde ödenmeyen kurum alacaklarının tahsili düzenlenmiştir.

Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından hazırlanarak, 27 Ağustos 2011 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanan, Trafik Kazaları Nedeniyle İlgililere Sunulan Sağlık Hizmet Bedellerinin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5. maddesinin 2. fıkrası ile Yönetmelik uyarınca tespit edilen Kurum alacağının süresinde ödenmemesi hâlinde, 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 89. maddesinin ikinci fıkrasının uygulanacağı, Kanunun yayımı tarihinden önceki trafik kazaları ile ilgili Geçici 1. maddesinde ise Kanun’un yayımı tarihinden önce meydana gelen trafik kazalarından kaynaklanan ve anılan tarih itibariyle ödenmemiş tüm tedavi gideri bedellerinin, Kanunun Geçici 1. maddesi kapsamında Kurumca ödeneceği, bu tarihten önce meydana gelen trafik kazaları nedeniyle ilgili sigorta şirketlerinden ve Güvence Hesabından tahsil edilen tutarlar bakımından ilgili sigorta şirketlerine ve Güvence Hesabına herhangi bir iade yapılmayacağı, bu tutarlar Kuruma bu Yönetmelik uyarınca aktarılan tutarlardan mahsup edilemeyeceği, Kanunun yayımı tarihinden yönetmeliğin yayımı tarihine kadarki döneme ilişkin aktarımları düzenleyen Geçici 2. maddesinin 2. fıkrası ile ilgili sigorta şirketleri Kanun’un yayımlandığı tarihten önce meydana gelen trafik kazaları bakımından, Kanun’un yayımlandığı tarihten bu Yönetmeliğin yayımı tarihine kadarki dönemde düzenlenen Zorunlu Taşımacılık Sigortası ve Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası poliçelerinden tahakkuk eden sigorta primlerinin bu Yönetmelik ekinde yer alan hesaplama yöntemine göre belirlenen kısmını, Müsteşarlıkça belirlenen vadelerde Kuruma aktaracakları kabul edilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, 6111 sayılı Kanun'un 59. maddesi ile 2918 sayılı Kanun’un 98. maddesinde yapılan değişiklik ve 6111 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi birlikte gözetildiğinde; Kanun’un yürürlük tarihinden önce meydana gelen trafik kazalarında, 2918 sayılı Kanun’un 98. maddenin 2. fıkrası düzenlemesinden, primlerin aktarılmamış olması hâlinde, sigorta şirketleri ve ...’nın sorumluluğunun devam edeceği anlamının çıkarılabileceği görülmekte ise de, bu hükmün aynı maddenin 3. fıkrası ile birlikte değerlendirildiğinde; maddenin, sigorta şirketleri ve ...’na eski hükümlere göre, rücu hakkı verdiği şeklinde değil, süresinde aktarılmayan primleri tahsil için takip yapabilme yetkisini verdiği, dolayısıyla, sigorta şirketlerinin ve Güvence Hesabının, yapacağı aktarım ile prim aktarma borçlarının sona ereceği şeklinde anlaşılması gerekir. Buna karşılık aktarımın yapılmaması hâlinde Kurumun sigorta şirketine, Güvence Hesabına, işletene ve şoföre rücu hakkının devam edeceği şeklindeki düşünce, Kanun’un amacına uygun düşmeyecektir. Özellikle Kanunda aktarım için üç yıllık bir sürenin öngörülmüş olması nedeniyle, aktarımın yapıldığı tarihe kadar sorumluluğun devam edeceğinin kabulü, 6111 sayılı Kanun’un Geçici 1. maddesinde düzenlenen geçmiş dönemlerin prim ve katkı paylarının aktarımı hükmü fiilen uygulanamaz hâle gelecektir. Bunun sonucunda da Kurum, geçmiş dönem için hem primleri ve katkı paylarını tahsil ederken, aynı zamanda zararını rücuan tahsil edebileceği için sebepsiz zenginleşebilecektir.

Sonuç olarak; Kurumun, süresinde aktarılmayan prim ve katkı payları için sigorta şirketlerine karşı 5510 sayılı Kanun'un 89. maddesine göre takip yaparak tahsil yetkisi bulunduğu gözetildiğinde, trafik kazası nedeniyle sigortalıya yapılan tedavi giderleri için 6111 sayılı Kanun'un 59. maddesi ile 2918 sayılı Kanun'un 98. maddesinde yapılan değişikliğin yürürlük tarihi olan 25.02.2011 tarihinden itibaren, sigorta şirketlerine ve Güvence Hesabına, karşı Kurumun rücu hakkının sona erdiğinin kabulü gerekir. Bu nedenle 6111 sayılı Kanun'un 59. ve Geçici 1. maddelerinde belirtilen tutarların sigorta şirketleri tarafından aktarılıp aktarılmadığının araştırılması gerektiğine işaret eden Özel Daire bozma kararına karşı direnilmesi yerindedir.

Açıklanan nedenlerle uyuşmazlığın II numaralı bendi yönünden yerel mahkemenin vermiş olduğu direnme kararı usul ve yasaya uygun olup onanması gerekir.

Uyuşmazlığın III numaralı bendinde belirtilen mali mesuliyet sigortası yaptırmayan davalı ...’nın meydana gelen kazada yaralanan sigortalıya yapılan tedavi giderlerinden sorumlu tutulup tutulamayacağı noktası yönünden yapılan değerlendirmede;

Hemen belirtilmelidir ki Güvence hesabının rücu hakkı ... Yönetmeliği’nin 16. maddesinde düzenlenmiştir. İlgili madde de;

“(1) Hesaptan yapılan ödemeler nedeniyle;

a) Zorunlu sigorta yaptırmayan veya geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu sigortaları yaptırmayan kişilere,

Hemen belirtilmelidir ki Güvence hesabının rücu hakkı ... Yönetmeliği’nin 16. maddesinde düzenlenmiştir. İlgili madde de;

“(1) Hesaptan yapılan ödemeler nedeniyle;

a) Zorunlu sigorta yaptırmayan veya geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu sigortaları yaptırmayan kişilere,

b) Sorumlunun sonradan belli olması halinde bu kişilere veya yükümlü sigorta şirketine,

c) Zarardan sorumlu kişilere veya yükümlü sigorta şirketine,

ç) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendine göre yapılan ödemeler çerçevesinde yükümlü sigorta şirketine,

d) 9 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre yapılan ödemeler nedeniyle Büroya, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde rücû edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

... Yönetmeliği’nin 16. maddesi uyarınca ...'nın sorumluluğunda bulunan sağlık harcamaları Kurumca karşılanacak ancak KZMSS sözleşmesi olmayan zarar sahiplerine rücu edecektir. Yani ilgililer, zararın ... sorumluluğunda kaldığı savunmasını ileri süremeyeceklerdir (Özdemir, H.;Trafik Kazaları Nedeniyle Oluşan Sağlık Hizmet Bedellerinden Sosyal Güvenlik Kurumunun Sorumluluğunun Kapsamı, Sicil İş Hukuku Dergisi, 2013, Sayı: 30, s.142).

Bu durumda Trafik kazaları nedeniyle Kurumun sağlık gideri harcamasına neden olan işveren ve üçüncü kişilerin kusurları varsa ve KZMSS sözleşmeleri yoksa 6111 sayılı Kanun’un 59. ve Geçici 1. maddelerinin kapsamında olmayıp kusur oranlarına göre Kurumun yaptığı sağlık giderlerinden sorumludurlar.

Hâl böyle olunca yukarıda açıklanan sebeplerle, III. numaralı uyuşmazlık yönünden Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uymak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ:

1- Uyuşmazlığın I. beninde belirtilen hususlar yönünden davacı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA oy birliği ile,

2- Uyuşmazlığın II. beninde belirtilen hususlar yönünden davacı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile direnme kararının ONANMASINA oy birliği ile,

3- Uyuşmazlığın III. beninde belirtilen hususlar yönünden davacı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 07.05.2019 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/6831, Karar No: 2016/3252, Tarih: 21.04.2016

**6. Hukuk Dairesi         2015/6831 E.  ,  2016/3252 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı kiralananı göstermeye izin davasına dair karar, davacı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, TBK'un 319/2 maddesi uyarınca kiralananı göstermeye izin istemine ilişkindir. Mahkemece, kira sözleşmesinde karalaştırılan yetki şartı uyarınca İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş, karar, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı dava dilekçesinde; Davalı ile 01.07.2006 başlangıç 31.12.2006 bitiş tarihli konut olarak kullanılmak üzere kira sözleşmesi imzalandığını, davacı kurum organı olan ... Yönetim Kurulu kararı ile mecurun satışına karar verildiğini, 14.11.2014 tarihli yazı ile davalıya bildirimde bulunulduğunu ancak davalı-kiracının kiralananı yeni alıcıların gezip görmesine izin vermediğini belirterek TBK'un 319/2 maddesi uyarınca kiralananı göstermeye izin verilmesini istemiştir. Davalı cevap dilekçesinde, yetki ilk itirazında bulunarak davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, kira sözleşmesinin 11. maddesindeki yetki şartı uyarınca İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6.maddesinde; “ Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.” 10.maddesinde; “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.” 17.maddesinde; “Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.”

Kamu düzenine ilişkin olan kesin yetki 6100 Sayılı Yasanın 12. maddesinde; “Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. İrtifak haklarına ilişkin davalar, üzerinde irtifak hakkı kurulan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır.” biçiminde düzenlenmiştir.

Somut olay da; taraflar arasında düzenlenen, karşılıklı şahsi borç ilişkisi doğuran ancak taraflar arasında ileri sürülebilen kira sözleşmesine dayanılmakta olup, gayr-ı menkulün aynına ilişkin kesin yetki söz konusu değildir. Diğer taraftan taraflar tacir olmadığından HMK.'un 17.maddesi gereği yetki sözleşmesi yapamazlar. Dolayısıyla sözleşmenin 11.madde hükmü geçersizdir.

./..