muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/2103, Karar No: 2019/12420, Tarih: 15.10.2019

**17. Ceza Dairesi         2019/2103 E.  ,  2019/12420 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece sanık hakkında hırsızlık suçundan verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz nedenleri de yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-5237 sayılı TCK'nun 61/1. maddesine göre malın değerinin az ya da çok olması, temel cezanın belirlenmesinde alt sınırdan uzaklaşmak için bir kriter olup, hırsızlık suçuna konu malın değerinin az olmasının TCK'nun 145. maddesinde ayrı olarak düzenlenmesi, kanun koyucunun hırsızlık suçunda malın değerinin az olmasına verdiği önemi göstermektedir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 15.12.2009 gün ve 6/242-291 sayılı içtihadında belirtildiği üzere, "...daha çoğunu alabilme olanağı varken yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak az olan şeyi alma" görüşünün, TCK'nun 145. madde uygulamasında bütünüyle reddedilmesi mümkün değil ise de, maddenin yalnızca bu tanımlamayla sınırlandırılması da olanaklı değildir. 145. maddenin gerek ilk şekli, gerekse değiştirilmiş biçimi; ortak tanımlama ile, hırsızlık suçunun konusunu oluşturan değerin az olmasını temel almaktadır. TCK'nun 145. maddesine göre, faile verilen cezada indirim yapılabilmesi için malın değerinin az olması yeterli olup, hakim indirim oranını TCK'nun 3. maddesinde öngörüldüğü üzere “İşlenilen fiilin ağırlığıyla orantılı” olacak şekilde saptamalıdır. Değer azlığı nedeniyle ceza vermekten vazgeçme kararı verilecek ise; malın değerinin azlığı yanında “Suçun işleniş şekli ve özellikleri” de dikkate alınmalıdır.

TCK'nun 145. maddesinin uygulanmasında hakime takdir hakkı tanınmış olup, hâkim takdir hakkını kullanırken keyfiliğe kaçmadan, her somut olaya uygun, yasal ve yeterli gerekçe göstermek suretiyle uygulama yapmalıdır.

Somut olayda ise; marketten çalınan kalemlerin değerinin 50,00 TL olduğunun belirlenmesi karşısında, hırsızlık konusunu oluşturan malın değerinin az olması sebebiyle TCK'nun 145. maddesi gereğince verilen cezadan belirlenecek oranda indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,

TCK'nun 145. maddesinin uygulanmasında hakime takdir hakkı tanınmış olup, hâkim takdir hakkını kullanırken keyfiliğe kaçmadan, her somut olaya uygun, yasal ve yeterli gerekçe göstermek suretiyle uygulama yapmalıdır.

Somut olayda ise; marketten çalınan kalemlerin değerinin 50,00 TL olduğunun belirlenmesi karşısında, hırsızlık konusunu oluşturan malın değerinin az olması sebebiyle TCK'nun 145. maddesi gereğince verilen cezadan belirlenecek oranda indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,

2-5271 sayılı CMK'nun 231. maddesinin 11. fıkrasında, “Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranılması halinde, mahkemenin hükmü açıklayacağı, ancak mahkemenin, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek; cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabileceği” hükmü ışığında somut olay değerlendirildiğinde; sanığın denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi nedeniyle hükmün açıklandığı, sanık hakkında hırsızlık suçu nedeniyle kurulan hüküm açısından, hükmün değiştirilmeden aynen açıklanması gerektiği gözetilmeden, hırsızlık suçundan hükmün açıklanmasına karar verilen hükümde ilk hükümde TCK’nun 62. maddesi hükmünün uygulanmamasına rağmen sanık hakkında yeni suç işlemesi nedeniyle hüküm açıklanırken TCK'nun 62. maddesi gereği cezadan indirim yapılması,

3-T.C. Anayasa Mahkemesinin, TCK'nun 53. maddesine ilişkin olan, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının, 24.11.2015 tarihli ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olması nedeniyle iptal kararı doğrultusunda TCK'nun 53. maddesindeki hak yoksunluklarının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...’in temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, aleyhe temyiz bulunmadığından yeniden hüküm kurulurken 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nun 326/son maddesi uyarınca sanığın kazanılmış hakkının gözetilmesine, 15/10/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/20429, Karar No: 2012/28807, Tarih: 27.12.2012

**12. Ceza Dairesi         2012/20429 E.  ,  2012/28807 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : 5237 sayılı TCK'nın 89/4, 53/6. maddeleri uyarınca; mahkûmiyet

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkûmiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1) Gerekçeli karar başlığında, müşteki-sanık olan ve davaya katılmasına karar verilmeyen ...'in katılan-sanık olarak gösterilmesi,

2) Olay tarihinde sanık ...'in sevk ve idaresindeki otomobiliyle Bursa'dan ... istikametine il yolunu takiben seyri sırasında, sola virajlı ve iniş eğimli yola dar açıyla girip karşı yol bölümüne geçerek, karşıdan normal şeridinde gelmekte olan sürücü ...'in kullandığı otomobilin ön kısmına çarparak, ...'in basit tıbbi müdahale ile iyileşebilecek, aracında yolcu koltuğunda oturan oğlu ...'in ise, hayati tehlike geçirip, yüzünde sabit eser kalacak ve bir gözünü tamamen kaybedecek şekilde yaralanmasına neden olduğu olayda; ...'in kollukta alınan 02.11.2005 tarihli ilk ifadesinde sanıktan şikayetçi olmadığına ilişkin beyanından dönmesi mümkün olmadığından, katılan ...'in yaralanmasının vasfına göre, sanığın eylemine uyan 5237 sayılı TCK'nın 89/1, 3-b. maddesi gereğince sorumlu tutulması gerektiğinin gözetilmemesi,

3) Temel ceza tayin edilirken suçun işleniş şekli, meydana gelen zararın ağırlığı ile Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 07.07.2009 tarih, 2009/9-62-191 sayılı kararında da açıklandığı üzere özellikle "temel cezanın ağırlıklı olarak failin taksire dayalı kusurunun yoğunluğu” nazara alınarak, adalet ve hakkaniyet kurallarına uygun bir ceza belirlenmesi zorunlu olup, bir kişinin nitelikli biçimde yaralandığı trafik kazasının meydana gelmesinde asli ve tam derecede kusurlu bulunan sanık hakkında temel cezanın asgari hadden uzaklaşılarak belirlenmesi yerinde olmakla birlikte, kanun maddesinde öngörülen en üst hadden ceza tayin edilmek suretiyle 5237 sayılı TCK'nın 3/1. maddesinde öngörülen orantılılık ilkesine aykırı şekilde hüküm tesisi,

4) Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 07/07/2009 tarih 2009/9-62-191 sayılı kararında da açıklandığı üzere, taksirli suçlar açısından TCK'nın 61/1. maddesinin (g) bendinde yer alan "failin güttüğü amaç ve saik" kıstası uygulanamayacağı dikkate alınmadan, temel cezanın belirlenmesinde gerekçe olarak gösterilmesi,

Kanuna aykırı olup, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebeplerden dolayı, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince isteme uygun olarak BOZULMASINA, 27.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3267, Karar No: 2021/11810, Tarih: 28.06.2021

**19. Ceza Dairesi         2021/3267 E.  ,  2021/11810 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : 5846 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

5846 sayılı Kanun'un, 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun ile değişik soruşturma ve kovuşturma usulünü düzenleyen 75. maddesindeki; "...71 ve 72. maddelerde sayılan suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması şikayete bağlıdır. Yapılan şikayetin geçerli kabul edilebilmesi için hak sahiplerinin veya üyesi oldukları meslek birliklerinin haklarını kanıtlayan belge ve sair delilleri Cumhuriyet Başsavcılığına vermeleri gerekir. Bu belge ve sair delillerin şikayet süresi içinde Cumhuriyet Başsavcılığına verilmemesi halinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir...” şeklindeki düzenlemeye göre, temyiz eden meslek birliklerinin şikayet ve katılma dilekçelerine ekledikleri belge ve delillerin incelenmesi sonucunda;

Şikayetçi MESAM Meslek Birliğinin yabancı meslek birliği GEMA ile "karşılıklı temsil sözleşmesi" imzaladığı, ancak suça konu yabancı eserlerin hak sahibi olan gerçek veya tüzel kişilerin şikayet ve temsil haklarını, adı geçen yabancı meslek birliğine devrettiğine dair hukuken geçerli ve yeterli belgeleri kanuni süresi içinde dosyaya sunamadığı anlaşıldığından, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’nin 317. maddesi uyarınca, tebliğnameye uygun olarak, şikayet eden Meslek Birliklerinin TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, 28.06.2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/11609, Karar No: 2018/5842, Tarih: 05.06.2018

**17. Hukuk Dairesi         2015/11609 E.  ,  2018/5842 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda, kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalılar ... ve ... Sigorta A.Ş. vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, 27/09/2008 tarihinde ...'ın yönetimindeki tır ile kavşakta kırmızı ışıkta durduğu sırada, müvekkilinin de içinde bulunduğu, davalı ...'a ait olup ...'in sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın tırın arka kısmına çarpması şeklinde meydana gelen trafik kazası sonucunda müvekkilinin yaralandığını, trafik kazası tespit tutanağında ve ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2008/2896 soruşturma nolu dosyasında yapılan keşif ve bilirkişi incelemesinde kaza sonrasında ölen sürücü ...'in asli kusurlu bulunduğunu, müvekkilinin bu kaza neticesinde sakat kaldığını, ... Devlet Hastanesi Özürlü Sağlık Kurulunun 14/01/2011 tarihli raporu ile sol bacakta 2 cm'lik kısalma ve kas güçsüzlüğü oluştuğunun tespit edildiğini belirterek çalışılamayan günler, iş gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması nedeni ile 10.000,00 TL maddi tazminatın davalı ... ve ... mirasçılarından olay tarihinden itibaren yasal faizi ile davalı ... Şirketinden dava dilekçesinin tebliği tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline, 7.500,00 TL manevi tazminatın sigorta şirketi dışındaki davalılardan olay tarihi itibarı ile yasal faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında maddi tazminat talebini 36.29,98 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı ... şirketi ve ... vekilleri, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, maddi tazminat davası açısından; davalılar ... ve ...ye açılan maddi tazminat istemli davanın kabulü ile 36.829,98 TL'nin, davalı ... açısından olay tarihi olan 27/09/2008 tarihinden itibaren, diğer davalı ...açısından ise dava dilekçesinin tebliğ tarihi olan 08/06/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile olmak üzere bu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, manevi tazminat davası açısından; 7.500,00 TL manevi tazminatın davalı ...'tan 27/09/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline, davalı ... mirasçıları aleyhine açılan manevi ve maddi tazminat istemli dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiş; hüküm, davalılar ... ve ... Sigorta A.Ş. vekillerince temyiz edilmiştir.

Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre davalılar ... ve ... Sigorta A.Ş. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 1.522,46 TL kalan onama harcının temyiz eden davalılar ... ve ...den alınmasına 5.6.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10122, Karar No: 2017/7176, Tarih: 07.12.2017

**1. Hukuk Dairesi         2016/10122 E.  ,  2017/7176 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ...ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVALILAR : ... V.D.

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davalı ...'a karşı açılan davanın reddine, davalı ...'ye karşı açılan davanın kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı ... vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'in raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, yolsuz tescil hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde tazminat isteğine ilişkin olup yargılama sırasında talep tazminata hasredilmiştir.

Davanın kısmen kabulüne ve 83.743,50 TL'nin yasal faizili ile birlikte davalılardan tahsiline ilişkin olarak verilen karar Dairece; “.... çekişmeli taşınmazın ihale tarihinde boş arsa niteliğinde olduğundan tazminatın davacının arsa payı dikkate alınarak belirlenmesi gerekirken kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre davalı ...'e bırakılan 2, 5 ve 8 nolu bağımsız bölümler üzerinden davacının arsa payı oranında tazminat hesabı yapılarak buna hükmedilmesi ....” gerektiğine değinilerek bozulmuş, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda Davalı ... bakımından davanın reddine, davalı ... yönünden ise davanın kısmen kabulü ile 83.743,50 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte davalı Hazineden tahsiline karar verilmiş ve anılan hüküm davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Hemen belirtmek gerekir ki; bozma kararına uyulması halinde bozma gereklerinin aynen yerine getirilmesi zorunludur. Bu durum usuli kazanılmış hakkın bir sonucu olup re'sen gözetilmesi gerektiğinde kuşku yoktur.

Ne var ki; mahkemece bozma kararına uyulduğu halde, bozma ilamının gereğinin yerine getirildiğini söyleyebilme olanağı yoktur.

Şöyle ki; bozma ilamında dava konusu 30047 ada 8 parsel sayılı taşınmazın ihale tarihinde boş arsa niteliğinde olduğundan tazminatın davacının arsa payı dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğine değinilmiş, ancak mahkemece bozmaya uyulmasına karşın bozma öncesi kararda olduğu gibi kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre çekişme konusu taşınmazda davalı ...'e bırakılan 2, 5 ve 8 nolu bağımsız bölümler üzerinden davacının arsa payına isabet eden bedele karar verilmiştir.

Hâl böyle olunca, mahkemece önceki bozma kararında değinilen husus çerçevesinde karar verilmesi gerekirken, bozma gereği yerine getirilmeksizin yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmuş olması doğru değildir.

Davalı ... vekilinin temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile, hükmün açıklanan nedenden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 07.12.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/267, Karar No: 2008/253, Tarih: 19.03.2008

**Hukuk Genel Kurulu         2008/19-267 E.  ,  2008/253 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİH :09.03.2007

Taraflar arasındaki davadan dolayı, bozma üzerine direnme yoluyla; Mersin Asliye 1.Ticaret Mahkemesinden verilen 09.03.2007 gün ve 2007/2-90 sayılı kararın bozulmasını kapsayan ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’ndan çıkan 12.12.2007 gün, 2007/19-918 Esas, 2007/ 960 Karar sayılı ilamın, karar düzeltilmesi yoluyla incelenmesi davacı vekili tarafından verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla; Hukuk Genel Kurulu’nca dilekçe, düzeltilmesi istenen ilam ve dosyadaki ilgili bütün kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı/borçlu kooperatif, özel şahıslardan elden borçlanmaya olanak sağlayan herhangi bir genel kurul veya yönetim kurulu kararı olmadığı ve kooperatif ana sözleşmesinde de hüküm bulunmadığı halde kooperatif eski yönetiminin davaya konu iki adet bonoyu tanzimle davalıya verdiklerini; kooperatif eski yöneticileri hakkında bu tür usulsüz işlemler nedeniyle ceza davası açıldığını; herhangi bir yetkiye dayanmaksızın düzenlenen bu kambiyo senetlerinden dolayı kooperatifin sorumlu olamayacağını; bu borcun kooperatif defterlerine de kaydedilmediğini; davalıdan herhangi bir mal veya hizmet de alınmadığını, ifadeyle, icra takibine konu iki adet bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespitini, istemiştir.

Davalı/alacaklı vekili, kooperatifin inşaat yapımı sırasında nakit sıkıntısına düşmesi üzerine müvekkilinden borç para istenip, verilen para borcu karşılığında da davaya konu senetlerin düzenlendiğini, ifadeyle davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, benimsenen bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne, icra takip dosyasında takip konusu yapılan bonoların ve iş bu takibin iptaline, takip kötüniyetli olduğundan takip değeri 34.250.000.000.-TL.nin %40’ı tazminatın davalıdan tahsili ile kooperatife ödenmesine karar verilmiş; hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Mahkemece, benimsenen bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne, icra takip dosyasında takip konusu yapılan bonoların ve iş bu takibin iptaline, takip kötüniyetli olduğundan takip değeri 34.250.000.000.-TL.nin %40’ı tazminatın davalıdan tahsili ile kooperatife ödenmesine karar verilmiş; hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Özel Dairece; “Dava konusu bonoların ihdas nedeni hanesinde “nakden” ibaresi bulunmaktadır. Davalı, bononun borç para karşılığında düzenlendiğini savunmuş, davacı ise, karşılıksız olduğunu iddia etmiştir. Bonoların kooperatifi temsile yetkili çift imzayı ihtiva ettiği ihtilafsızdır. Bu durumda, bononun bedelsiz olduğunu iddia eden davacı, bu yöndeki iddiasını HUMK.nun 290 ncı maddesi uyarınca yazılı delille kanıtlamakla yükümlüdür. Yazılı delil sunulamaması halinde ise, dava dilekçesinde “her türlü delil” denilerek yemin deliline de dayanılmış olduğundan, davacının davalıya yemin teklif etme hakkı hatırlatılarak, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.” Gerekçesiyle kararı bozmuş; davacı taraf yemin teklif etmeyeceklerini bildirmiş ise de mahkemece bu hususa dayanılmadan işin esası açısından önceki karardaki gerekçeler ve ayrıca davacının davasını yazılı delillerle ispat ettiğine ilişkin açıklamalarla önceki kararda direnilmiştir.

Davalı/alacaklı vekilinin direnme kararını temyizi üzerine Hukuk Genel Kurulunca karar oyçokluğu ile daire kararında yer alan gerekçelerle bozulmuş; davacı vekili tarafından karar düzeltme isteminde bulunulmuştur.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Türk Ticaret Kanunu’nun 137, 321. ve 336. maddelerine göre temsile salahiyetli olanların şirketin maksat ve mevzuuna dahil olan her nevi işleri ve hukuki muameleleri şirket adına yapmak ve şirket unvanını kullanmak hakkına haiz oldukları ve özellikle yönetim kurulunun ancak şirket gayesine uygun şekilde davranmak zorunda olduğu da gözetilerek, yapılan borçlanmanın şirket gayesi dışında bir işlem olup olmadığı ve kooperatif eski yöneticilerinin şahsi sorumluluğunu gerektirip gerektirmediği; buna bağlı olarak ta; davacı borçlu kooperatifin haklarında zimmet ve çok sayıda usulsüz senet düzenlemekten ceza davası bulunan eski yöneticileri tarafından düzenlenen bonolar nedeniyle borçlu olmadığını yazılı delille ispat edip edemediği ve buna göre de yemin deliline gidilip gidilemeyeceği, noktalarında toplanmaktadır.

Öncelikle belirtilmelidir ki, davacı kooperatifin anasözleşmesi “tip anasözleşme” olup; “Amaç ve faaliyetler” kenar başlıklı 6/5 maddesinde kooperatifin ancak finans kuruluşlarından kredi alabileceği öngörülmüştür. Davalı kooperatifin muhtelif genel kurul toplantılarında da aynı yönde kararlar alınmış; ne anasözleşmede ne de sonradan alınan kararlarda özel kişilerden elden borçlanmaya olanak sağlayan bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Öncelikle belirtilmelidir ki, davacı kooperatifin anasözleşmesi “tip anasözleşme” olup; “Amaç ve faaliyetler” kenar başlıklı 6/5 maddesinde kooperatifin ancak finans kuruluşlarından kredi alabileceği öngörülmüştür. Davalı kooperatifin muhtelif genel kurul toplantılarında da aynı yönde kararlar alınmış; ne anasözleşmede ne de sonradan alınan kararlarda özel kişilerden elden borçlanmaya olanak sağlayan bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Diğer taraftan, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 98 nci maddesi göndermesiyle kooperatifler hakkında da uygulanması gereken 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Hükmi Şahısların Ehliyeti” başlıklı 137 nci maddesinde; “Ticaret şirketleri hükmi şahsiyeti haiz olup şirket mukavelesinde yazılı işletme mevzuunun çevresi içinde kalmak şartiyle bütün hakları iktisap ve borçları iltizam edebilirler. Bu husustaki kanuni istisnalar mahfuzdur.” Hükmü yer almakta olup; bu hükümle ticaret ortaklıklarının medeni haklardan yararlanma ehliyeti düzenlenmiştir.

6762 sayılı Ticaret Kanunu’nda yer alan bu düzenleme ile ticaret ortaklıklarının yararlanma hakkı kanuni istisnalar saklı kalmak kaydıyla şirket mukavelesinde yazılı işletme mevzuunun çerçevesi ile sınırlandırılmış; ultravires olarak adlandırılan bu teoriye göre ortaklığın iştigal konusu dışında kalan işlerin ortaklığı bağlamayacağı, ilkesi benimsenmiştir.

Hukuk Genel Kurulu’nun 09.12.1998 tarih, 1998/11-863 E. 1998/895 K.sayılı kararında vurgulandığı üzere, kooperatifin böyle bir işlemle bağlı sayılabilmesi, ancak bu işleme açıkça icazet vermesi ile mümkün olacaktır.

Yukarıda da ifade edildiği üzere, davacı kooperatif anasözleşmesinin “Amaç ve faaliyetler” başlıklı 6/5 maddesinde kooperatifin ancak finans kuruluşlarından borç alabileceği öngörülmüştür. 1163 sayılı Yasa’nın 3 ncü maddesi uyarınca bu anasözleşme tescil ve ilan edilmekle üçüncü kişilerin kooperatifin amacını ve konusunu bildiklerine ilişkin bir karine oluşur ve aksi üçüncü kişilerce iddia ve ispat edilmedikçe bu karine etkisini sürdürür (Bkz. G.Eriş, Uygulamalı Kooperatifler Hukuku, 2.Baskı, Sh.1128).

1163 sayılı Yasa’nın 59/1 nci maddesi hükmü karşısında da temsile yetkili kişiler ancak kooperatif namına onun amacının gerektirdiği bütün hukuki işlemleri yapabileceklerinden kooperatifçe açıkça icazet verildiği anlamına gelecek bir işlem bulunmadığı durumda, kooperatif yöneticilerinin imzaladığı bonolar kooperatif yönünden bağlayıcı olmayacaktır.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay irdelendiğinde;

Dava konusu bonoların ihdas nedeni hanesinde “nakden” ibaresi bulunmakta ve davalı/alacaklı bononun elden verilen para borcu karşılığında düzenlendiğini, savunmakta; davacı/borçlu kooperatif ise, açılan ceza davasını da dayanak göstererek bononun usulsüz ve karşılıksız olduğunu ileri sürmektedir.