muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/2757, Karar No: 2018/9993, Tarih: 15.10.2018

.../....

-4-

hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 875 sayılı kararı ile belirlenen Geçiş Dönemi Tarife Uygulamaları başlıklı II. Bölümün (B) bendinin ve davacı şirketin yaptığı başvurunun reddine ilişkin 23.1.2008 günlü, 2073 sayılı işlemin (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun açıklayıcı Kararına göre ) serbest tüketiciler yönünden 24.05.2012 Tarihinde kesinleşen karar ile iptaline karar verilmiştir.

Danıştay da görülüp sonuçlandırılan davada davacı Bis Enerji firması olup bu davada iki talebi söz konusudur. Bunlar; kWh bazında belirlenen perakende satış hizmeti bedeli uygulamasının sona erdirilmesi ve perakende satış hizmeti bedelinin mevzuata uygun olarak belirlenerek uygulama yapılması istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin 23.1.2008 günlü, 2073 sayılı ..... işleminin iptali olup ....... nın 4628 sayılı kanunun Geçici 9. Maddesi düzenlemesindeki "Düzenlemeye tâbi tarifeler üzerinden elektrik enerjisi satın alan tüketicileri, dağıtım bölgeleri arası maliyet farklılıkları nedeniyle var olan fiyat farklılıklarından kısmen veya tamamen koruyacak şekilde tesis edilmiş geçici bir "Fiyat Eşitleme Mekanizması" uygulanır. Fiyat Eşitleme Mekanizmasına ilişkin usûl ve esaslar ile Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi ve perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketlerinin bu uygulamaya ilişkin görev ve yükümlülükleri, Bakanlık ile Hazine Müsteşarlığının görüşleri alınmak suretiyle Kurul tarafından altmış gün içerisinde çıkarılacak tebliğ ile düzenlenir. Fiyat Eşitleme Mekanizmasının uygulanacağı geçiş dönemi 31 Aralık 2010 tarihinde sona erer. Bu tarihte sona eren ilk uygulama dönemi için, ..... tarafından yapılan tarife tekliflerinde, ulusal tarife uygulamasının gerekleri esas alınır ve teklif edildiği şekliyle Kurulca onaylanır. Bu dönem süresince abone grupları arasında çapraz sübvansiyon uygulanır. Bu kapsamda, ..... tarafından ilk uygulama dönemini kapsayacak şekilde Kuruma yapılan tarife teklifinde abone grupları için uygulanacak çapraz sübvansiyona da yer verilir. Kurul onaylı bu tarifeler ile çapraz sübvansiyon, ancak Bakanlar Kurulu kararı çerçevesinde yapılacak öneri ile değiştirilebilir. Geçiş dönemi süresince tüm hesaplar 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına uygun şekilde ayrıştırılarak tutulur." şeklindeki düzenleme uyarınca ....... tarafından alınan 24.08.2006 tarih ve 875 sayılı olarak " .... tarafından sunulan 2007-2010 yıllarını kapsayan tarife teklifleri için alınan uygulama kararının eki " olan "20 Dağıtım Şirketi için Gelir Gereksinimi Hesaplaması ve tarife metodolojisinin " II. Bölümün (B) bendi olan "B. Perakende Satış Hizmeti tarifesinin hesaplanması değişikliği , Geçiş dönemi süresince perakende hizmetler bedeli iletime doğrudan bağlı aboneler haricindeki tüm abone grupları için aşağıdaki şekilde uygulanacaktır I. bölümde olduğu gibi verimlilik uygulanmamış PSH işletme giderleri direkt olarak PSH Gelir Tavanı olarak belirlenmektedir.

I. bölümde abone başına sabit bir ücret olarak belirlenen PSH tarifesi, geçiş döneminde tüketici tarifelerinin dengelenmesi bakımından kWh bazında belirlenmiştir. ...." şeklindeki düzenleme 06.04.2011 Tarihi itibariyle iptal edilmiştir.

Bu iptale konu edilen EPDK kararı idare hukuku ilkeleri bakımından değerlendirildiğinde Bireysel (kişiye özel uygulama ) bir idari işlem olmayıp 4628 sayılı kanunun Geçici 9. Maddesinde EPDK na verilen "Tebliğ ile düzenleme yapma " yetkisinin kullanılması ile kabul edilen tebliğ olup bu idari işlem "Düzenleyici İdari İşlem " mahiyetindedir. Bu tebliğin 9 nolu eki olarak onaylanan 2007-2010 yıllarını kapsayan tarife tekliflerinin uygulanmasına ilişkin idari işlem ise dava konusu edilmemiş , EPDK tarafından da bu 875 sayılı karar sonrasında Geçici 9. Maddedeki yetki ile Bakanlar Kurulu tarafından uygulamaya konulan Ekonomik Politikalara göre gerekli duyulan tarihlerde tarifelerde "güncelleme yapma " kararları uyarınca her yıl başında veya yıl içerisinde değişik tarihlerde tüketicilere uygulanacak tarifeleri oluşturan kalemlerde Bakanlar

.......

kurulunun kararlarına uygun olarak ....... nın değişik tarihlerdeki "düzenleyici işlem sayılan" kararları ile tarifeler güncellenerek karar eklerindeki tablolar onaylanmış ve Resmi Gazetede yayınlanarak ilan edilmiş ve ilan edilen bu tarifeler tüm Dağıtım (Perakende satış ) Şirketlerince hesaplama ve faturalandırma işlemlerinde (PSH bedeli tahsilinde ) kullanılmıştır.

875 sayılı karar ekinde kabul edilen tarifeler ile daha sonra bu tarifelerde yapılan güncellemeler ile ilan edilen yeni tarifeler Danıştayda görülen bu iptal davasına konu edilmemiş olup, ...... firmasının iptal davasının konusu ...... tarife belirlemesindeki "Metodoloji " olup nitelik itibariyle iptal edilen kısım düzenleyici işlemin bir bölümüdür. Bu niteliğe göre ise iptal kararı konusu sadece bir veya birkaç dağıtım şirketi ile bir kısım tüketicilere ilişkin olmayıp Elektrik Piyasasında faaliyet gösteren Lisanslı tüm dağıtım ve perakende satış firmalarını bağladığı gibi bu firmalardan Elektrik satın alan tüketicilere uygulama alanı bulmakla "düzenleyici idari işlem" niteliği mevcuttur. Bu iptale konu işlemin iptal kararına kadarki yürürlükte kaldığı süre içinde Bakanlar Kurulunun güncelleme yapılmasına dair dayanak kararları ile değişik tarihlerde "tarife güncelleştirme ve onaylamaları " yapılarak gerçekleşen R G de ilan edilen ....... Tebliğleri de ayrı bir dava açılıp iptali sağlanmadığı sürece Elektrik piyasasının "düzenleyici idari işlemleri " olarak Elektrik Piyasasında geçerliliklerini devam ettirmiş sayılır.

Bu nedenle temel işlem mahiyetinde olan "Metedoloji" nin bir kısmının yürürlüğe girdiği tarihten (01.09.2006 ) uzun bir süre sonra iptaline kadarki süre içinde (06.04.2011 )bu temel işlemin esas alınmak suretiyle ilk yürürlük sonrası değişik tarihlerde EPDK tarafından yapılan ve içinde Perakende Satış Hizmet tarifesinin de olduğu Tarife belirleme, güncelleştirme ve onaylama işlemleri idare hukukunun temel ilkelerinden olan " temel işlemin iptali üzerine sonuç işlem resen iptal edilmiş sayılmaz" prensibi uyarınca bu güncelleştirme ve onaylamalar "uygulanması zorunlu tarife niteliğinde olmakla " her biri için İdari yargıda dava konusu edilerek iptalinin sağlanmadığı sürece yürürlükte kalıp uygulanacağı tabiidir.

Bu nedenle ...... nın 875 sayılı kararı ile belirlenen " Geçiş Dönemi Tarife Uygulamaları başlıklı II. Bölümün (B) bendinin iptali " ne karar verilmesi sonraki yıllar için güncelleştirilerek kabul edilen tarifeler bakımından ayrıca iptal davasına konu edilerek iptalinin sağlanmadığı sürece kendiliğinden yani ayrıca bir iptal davasına konu edilip iptal kararı alınmaksızın PSH tarifesinin uygulamasını ve buna bağlı olarak bedellerin alınmasını hukuki dayanaktan yoksun kılmayacağından bu tarifeler için ayrıca iptal davası açılıp açılmadığı ile açılmış ise iptalinin sağlanıp sağlanmadığının ..... araştırılması gerekir.

Diğer yandan ise; 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişede etkili 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanun "17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş olup kayıp/kaçak,dağıtım bedeli, iletim bedeli, .... ve sayaç okuma bedeli gibi bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde ....... Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiş, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;Geçici madde 19 ile "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmü, Geçici madde 20 de ise "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde

.......

.......

hükümleri uygulanır." hükmünü içermekte olup bu yasal değişiklik ile , bu değişikliğin yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan .... kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan tarifelerdeki bedeller ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., geçici 19. ile 20.maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığınında yerel mahkemece tartışılıp değerlendirilmesi ile sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

Somut olayda, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, Danıştay 13. Dairesinin 31.03.2015 tarih ve E:2011/693 K:2015/1264 sayılı iptale ilişkin kararına dayanılarak hesaplama yapıldığı belirtilmiş ise de, söz konusu kararın hangi düzenleyici işleme ilişkin olduğu dosya içeriğinden anlaşılamamıştır.

O halde; mahkemece, davacının talebine konu olan yıllar itibariyle ...... tarafından 875 Sayılı kararın eki olan Tarifelerin müteakip yıllar için yapılan güncellemeler ile yürürlüğe giren ...... tarifelerinin her biri birer düzenleyici idari işlem sayılmakla bunların yürürlüğe girmelerini müteakiben iptal davasına konu edilip edilmediği ile bu davalar sonucunda iptalinin sağlanıp sağlanmadığı ...... dan araştırılmak , iptal edilen tarife olduğunda ise ancak bu iptal edilen tarife bakımından talebin değerlendirilmesi gerekeceği gibi 6719 sayılı kanun ile 6446 Sayılı kanunda yapılan değişikliklerin birlikte değerlendirilmesinin yapılması ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, Danıştayın iptal kararı nedeniyle talep edilen dönemdeki ...... bedelinin iadesine karar verilmesi isabetli bulunmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 15.10.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

......
Yargıtay — Esas No: 2020/4407, Karar No: 2020/20888, Tarih: 22.12.2020

**4. Ceza Dairesi         2020/4407 E.  ,  2020/20888 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Silahla tehdit

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece bozma üzerine verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Olay tarihinde, sanık ile katılanın, aralarındaki önceye dayalı husumet nedeniyle birbirlerini silahla tehdit ettiklerinin kabul edilmesi karşısında, olay esnasında ilk haksız hareketin hangi taraftan kaynaklandığı araştırıldıktan sonra, olayın çıkış sebebi ve gelişimi üzerinde durularak, TCK'nın 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının tartışılmaması,

Kanuna aykırı ve sanık ... müdafiinin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden, tebliğnameye uygun olarak, HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 22/12/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/35021, Karar No: 2015/36273, Tarih: 22.12.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/35021 E.  ,  2015/36273 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ÇERKEZKÖY İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 12/06/2015

NUMARASI : 2014/502-2015/574

Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, hafta tatil ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, hiçbir haklı sebep olmaksızın iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından feshedildiğini ileri sürerek ve fazlaya dair haklarını saklı tutarak, 10 TL kıdem tazminatı, 10 TL ihbar tazminatı, 10 TL yıllık izin ücreti, 10 TL ulusal bayram genel tatil ücreti, 10 TL fazla çalışma ücreti ve 10 TL hafta tatili ücreti işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddi gerektiğini, fazla çalışma, ulusal bayram genel tatil çalışması olması durumunda bordrolara yansıtılarak ödeme yapıldığını, davacının ihtirazi kayıtsız ödemeleri kabul ettiğini ve taleplerin haklılığı kabul edilse bile alacakların zaman aşımına uğradığını ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, "somut olayda dava dilekçesi içeriği incelendiğinde çalışma süresi ve maaş miktarı davacı tarafça bilinmekte ve açıkça belli olup, bilinen çalışma süreleri ve dava dilekçesinde açık ve net bir şekilde belirtilen ücret seviyesi üzerinden, talep edilen işçilik alacaklarının ne şekilde hesaplanacağı gerek 1475 sayılı yasada, gerekse 4857 sayılı yasanın ilgili maddelerinde açık bir şekilde belirtilmiş olup, davacı yanca hesaplanmasının mümkün olduğu; bu haliyle, dava konusu işçilik alacaklarının her biri belirsiz alacak olmadığı halde belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar olmadığından, açılan davanın dava şartı yokluğu sebebi ile usulden reddine" karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 107. maddesinde belirsiz alacak ve tespit davası başlığı altında yeni bir dava türüne yer verilmiştir.

Maddeye göre;

(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.

(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir”.

Belirtmek gerekir ki belirsiz alacak ve tespit davası;

1. Eda (tahsil talebi ile) davası niteliğinde belirsiz alacak davası(Fıkra 1),

2. Tespit niteliğinde belirsiz alacağı tespit davası(Fıkra 3).

3. Kısmi eda ve külli tespit davası(maddenin gerekçesinde) olmak üzere üç türlü açılabilir.

Her üç dava türünde zamanaşımı dava tarihi esas alınarak belirlenir. Kısaca davanın açılması, zaman aşımının alacağın tamamı için kesilmesi sonucunu doğurur. Temerrüt olmadığı sürece, sadece faizin uygulanması farklılık arzedecektir. Kısmi eda külli tespit davasının, belirsiz alacak tahsil davasına göre olumsuz yönü, temerrüt sözkonusu değilse tespit talep edilen kısım için faizin dava tarihinden başlamamasıdır.

Belirsiz alacak ve tespit davası, sadece para alacakları için söz konusu olur. Konusu para olmayan eda davaları için belirsiz alacak ve tespit davası açılamaz.

Davacı belirsiz alacak davasını tahsil (eda niteliğinde) talebi ile açmış ise en azından yargılama başında belirlenebilecek miktar üzerinden dava açmalıdır. Tahsil amaçlı belirsiz alacak davası açılması hâlinde alacaklı, tüm miktarı belirtmese dahi, davanın başında hukukî ilişkiyi somut olarak belirtmek ve tespit edebildiği ölçüde de asgarî miktarı göstermek durumundadır. Bu dava eda davası olmakla birlikte yargılama sırasında belirlenecek kalan miktar için tespit niteliğindedir. Yargılama sırasında davacı belirlenen bakiye miktarı davanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağına tabi olmadan harcını tamamlayarak hüküm altına alınmasını talep edebilecektir. Bu durumda alacağın tamamı hüküm altına alınacağından ilama dayalı icra takibi yapılabilecektir.

Kısmi eda ve külli tespit davası olarak açıldığında, davacının başlangıçta belirleyebildiği miktarı dava dilekçesinde belirtmesine gerek yoktur. Kısmi davada olduğu gibi istediği miktarda açabilir ve alacağın belirleyemediği kalan kısmının tespitini isteyebilir. Bu durumda mahkeme kısmi olarak talep edileni tahsil, kalan kısmı ise tespit hükmü olarak hüküm altına alacaktır. Davacı tahsil amaçlı eda niteliğinde belirsiz alacak davası açıp, belirleyebileceği azami miktarı belirtmeden kısmi olarak talepte bulunduğunda, tahsil amaçlı belirsiz alacak davası olarak devam etmesi için süre verilmeli, süre içinde azami miktarı belirtmediği takdirde, açılan davaya belirsiz alacak davasının bir türü olan kısmi eda külli tespit davası olarak devam edilmelidir. Kısaca belirsiz alacağın kısmi olarak belirsiz alacak davasına konu olması halinde, bu dava kısmi eda külli tespit davası olarak kabul edilmelidir.

Madde içeriğinden, belirsiz alacak veya tespit davası açılması için, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin; davacının kendisinden tam ve kesin olarak beklenememeli (gerçekten belirleyememeli) veya bu (objektif olarak) olanaksız olmalıdır. Talep sonucunun rakam olarak ifadesinin imkansızlığı, davacının tam olarak miktarını bilmediği ve bu bilgisizliğinin davalının sahasında bulunan vakıalardan kaynaklandığı durumlarda söz konusudur.

Bu madde “Hak arama durumunda olan kişi, talepte bulunacağı hukukî ilişkiyi, muhatabını ve bu ilişkiden dolayı talep edeceği miktarı asgarî olarak bilmesine ve tespit edebilmesine rağmen, alacağının tamamını tam olarak tespit edemeyebilir” gerekçesi ile hukuk sistemimizde kabul edilmiş ve silahların eşitliği ilkesine aykırı olduğu da belirtilmiştir.

Açılacak davanın değeri veya miktarı biliniyor yahut belirlenebiliyor ise, belirsiz alacak ve tespit davası açılamaz. Zira madde gereği bu durumda davacının hukuki yararı yoktur.

Maddenin 2. fıkrasında açıkça karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı ve değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabileceği belirtilmiştir. Maddenin bu fıkrası ile ilgili olarak gerekçede şunlara yer verilmiştir. “Baştan miktar veya değeri tam olarak tespit edilemeyen bir alacak için, davacının böyle bir ihmal ya da kusurundan söz edilemez. Bu sebeple, belirsiz alacak veya tespit davası açıldıktan sonra, yargılamanın ilerleyen aşamalarında, karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu delilerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneğin, bilirkişi ya da keşif incelemesi sonrası), baştan belirsiz olan alacak belirli hale gelmişse, başında belirtmiş olduğu talebini artırabilmesi benimsenmiştir.”

Buradan hareketle dava konusu alacağın değeri veya miktarı karşı tarafın (işverenin) vereceği bilgi veya tahkikat aşamasında belirlenecek (bilirkişiden hesap raporu alınması gibi) ise alacağın dava açıldığında davacı tarafından objektif olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği kabul edilmelidir. Bu nedenle maddenin birinci ve ikinci fıkrasının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Kısmi dava türü ise 6100 sayılı HMK.’un 109. maddesinde tanımlanmıştır. Maddenin birinci fıkrasına göre “Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir”. İkinci fıkrasına göre ise “Talep konusunun miktarı, taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli ise kısmi dava açılamaz”. Belirtilen düzenleme karşısında kısmi dava açılabilmesi için;

1) Talep konusunun niteliği itibari ile bölünebilir olması,

2) Talep konusunun miktarının, taraflar arasında tartışmalı veya açıkça belirli olmaması gerekir.

1) Talep konusunun niteliği itibari ile bölünebilir olması,

2) Talep konusunun miktarının, taraflar arasında tartışmalı veya açıkça belirli olmaması gerekir.

Her ne kadar 107. madde de belirtilmemiş ise de belirsiz alacak ve tespit davası açılabilmesi için kısmi dava başlığı altında düzenlenen HMK.’un 109/2 maddesinin göz ardı edilmemesi gerekir. Zira hükme göre “Talep konusunun miktarı, taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli ise kısmi dava açılamaz”. Burada talep konusunun taraflar arasında belirli olması halinde kısmi dava açılamayacağı vurgulanmıştır. Kısaca davacı alacağı belirli değil ise belirsiz alacak ve tespit davası açabileceği gibi fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak kısmi dava da açabilecektir. Alacak miktarı belirli ise kısmi dava veya belirsiz alacak ve tespit davası açılamaz.

Ancak madde de ayrıca talep konusunun miktarının taraflar arasında tartışmasız olması halinde kısmi dava açılamayacağı belirtilmiştir. O halde talep konusunun miktarı taraflar arasında tartışmalı ise davacı kısmi dava açabilir. Davacı, alacak miktarı tartışmalı olduğunda kısmi dava yerine belirsiz alacak davasına da başvurabilir.

Bir alacağın davanın açıldığı anda belirli mi belirsiz mi? tartışmalı mı tartışmasız mı? olduğu konusunda yukarda belirtilen hükümlerden hareketle uygulamada bazı ölçütler getirilmiştir.

Bunların başında gelen en önemli kriter alacağın likit olup olmadığı ölçütüdür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu likit alacak kavramını açıklamıştır. Yargıtay’a göre; “Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ise; ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Bu koşullar yoksa, likit bir alacaktan söz edilemez.

Görüldüğü gibi likit olma ölçütünde Yargıtay;

Alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olmasını ya da

Belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olmasını aramaktadır. Kısaca davacının yalnız başına ne kadar alacaklı olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Bu koşullar yoksa, likit bir alacaktan söz edilemez.