muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/3168, Karar No: 2025/7613, Tarih: 07.05.2025

**10. Hukuk Dairesi         2025/3168 E.  ,  2025/7613 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/266 E., 2024/405 K.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıya ölen babasından dolayı bağlanan ölüm aylığının; boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya devam ettiği gerekçesiyle kesildiğini ve ödenen aylıkların da geri istendiğini ancak davacının boşandıktan sonra boşandığı eşiyle hiçbir zaman birlikte yaşamadığını, omurilik felci geçirmesi nedeniyle boşandığı eşinin zaman zaman yardım maksadı ile evine geldiğini, Kurum işleminin yerinde olmadığını ileri sürerek Kurum işleminin iptaline, davacının borçlu olmadığının tespitine, kesilen ölüm aylığının yeniden bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların kesilme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.01.2022 tarihli kararı ile davanın kabulüne, davalı Kurumun 14.06.2019 tarih ve 8656852 sayılı işleminin iptali ile davacının davalı Kuruma borcu olmadığının tespitine, davacının kesilen aylığının yeniden bağlanmasına ve ödenmeyen aylıkların ödeme tarihlerinden itibaren yasal faizi ile birlikte davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin18.01.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 21.02.2023 tarihli kararı ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin18.01.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 21.02.2023 tarihli kararı ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 21.02.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, Kurum denetmeni tarafından denetmen raporu ekinde tutulan tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli olacağı, yine tarafların 25.09.2017 tarihi ve devamı tarihlerindeki adreslerinin aynı adres "... Mah. ...Sk. No: .../.... ..." olduğu da gözetilmek suretiyle, denetmen raporunda ifadesine başvurulan okul müdürü ... ve muhtar ...'ın da ifadesi alınmalı, denetmen raporu ve ekleri değerlendirilmeli, denetmen raporuna esas alınan tutanak mümzilerinin alınan beyanları ile mahkemede dinlenen bu tanıkların beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, ihtilaf konusu dönem içerisinde davacının nüfusta kayıtlı adreslerinde birlikte yaşama olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği ve her bir adreste kimlerin yaşadığı kolluk vasıtasıyla araştırılarak ve muhtar, komşu, kapıcı, yönetici gibi kişiler dinlenerek tespit edilmeli, birlikte yaşama olgusu yukarıda açıklanan düzenlemeler ışığında da araştırılarak elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir, gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davalı Kurumun 14.06.2019 tarih ve 8656852 sayılı işleminin iptali ile davacının davalı Kuruma borcu olmadığının tespitine; davacının kesilen aylığının yeniden bağlanmasına ve ödenmeyen aylıkların ödeme tarihlerinden itibaren yasal faizi ile birlikte davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili:

a.Davacının iddiasını kanıtlayamadığını, davanın reddi gerektiğini,

b.Denetmen raporu ile birlikte yaşamanın tespit edildiğini, eksik araştırma ile hüküm Kurulduğunu beyan etmektedir

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık Kurum işleminin iptali, davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti, ölüm aylığının kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte tahsili ile yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık Kurum işleminin iptali, davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti, ölüm aylığının kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte tahsili ile yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve özellikle ceza dosyası. Bozma sonrası dinlenen tanıklar ile kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

07.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4891, Karar No: 2012/8106, Tarih: 30.05.2012

**(Kapatılan) 6. Hukuk Dairesi         2012/4891 E.  ,  2012/8106 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Sulh Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Ortaklığın giderilmesi

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı ortaklığın giderilmesi davasına dair karar, davalılardan Ö.. T.. tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, borçlu ortağın borcundan dolayı alacaklı tarafından İİK.nun 121.maddesine göre alınan yetki belgesine dayanılarak bir adet taşınmazın ortaklığının giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmiş, hüküm davalılardan Ö.. T.. tarafından temyiz edilmiştir.

Tebligat Kanununun 20-21 ve Tüzüğün 28.maddesi gereğince muhatap veya muhatap adına tebliğ yapılabilecek olanlardan hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz iseler tebliğ memurunun adreste bulunmama sebebini bilmesi muhtemel komşu, yönetici, kapıcı, muhtar, ihtiyar heyeti, zabıta amir ve memurlarından tahkik ederek beyanlarını tebliğ tutanağına yazıp imzalatması, imzadan çekinmeleri halinde de bu durumu yazıp imzalaması gerekir.

Olayımıza gelince; davalılar T.. Ç.., B.. Ç.., H.. Ç.., ..., H.. Ç.., ..., N.. Ç.., S.. Ç.., B.. Ç.., H.. Ç.. adına çıkarılan dava dilekçesi tebliğine ilişkin tebliğ evraklarının hepsinin aynı adrese gönderildiği ve tevziat saatlerinde muhatapların adreste bulanamaması, tarlada olduklarının öğrenilmesi nedeniyle Tebligat Kanununun 21 ve Tüzüğün 28.maddesi gereğince tebligat parçalarının köy muhtarına bırakıldığı, muhatapların kapısına 2 nolu ihbar kağıdının yapıştırıldığı,ancak bilgi alınan ve haber verilen en yakın komşu isminin tebliğ belgelerine yazılmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle adı geçen davalıların davadan haberdar olamadıkları ve taraf teşkilinin sağlanamadığı anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK.nun 27.(HUMK.nun 73.) maddesi hükmüne göre mahkeme tarafları dinlemeden, onları iddia ve savunmalarını bildirmeleri için uygun şekilde davet etmeden hükmünü veremez. Mahkemece gerekli uyarıyı taşıyan çağrı kâğıdının usulüne uygun şekilde davalılara tebliğ edilmesinden ve yasaya uygun taraf teşkilinin gerçekleşmesinden sonra işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken taraf teşkili sağlanmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ.Yukarıda açıklanan nedenle hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair yönlerin şimdilik incelenmesine yer olmadığına, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 30.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2006/13930, Karar No: 2006/14349, Tarih: 04.12.2006

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2006/13930 E.  ,  2006/14349 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 29.5.2003 gününde verilen dilekçe ile noter ölünceye kadar bakma sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair verilen 25.9.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, 34 parsel sayı taşınmazın 20.11.1990 günlü ölünceye kadar bakım sözleşmesi uyarınca tescil istemine ilişkindir

Mahkemece, sözleşme gününden dava gününe kadar 10 yılı ... süre geçtiği zamanaşımı süresinin bu şekilde gerçekleştiği ve ayrıca çekişme konusu taşınmaz 16.08.2000 tarihinde davalılar adına tapuda intikal gördüğünden hukuken de teslim olanağı bulunmadığı nedeniyle dava reddedilmiş,

Hükmü davacı temyiz etmiştir.

Gerçekten ölünceye kadar bakım sözleşmesi gereğince, bakım borcuna karşılık bir taşınmaz mülkiyetinin devredileceği biçimine uygun sözleşme ile kararlaştırılmış ise bakım alacaklısının ölümünden sonra onun mirasçıları bakım borçlusuna mülkiyeti geçirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde mülkiyet nakli mahkemeden istenebilir.

Ölünceye kadar bakım sözleşmelerinde Yasa ... bir zamanaşımı süresi öngörmemiştir. Burada uygulanacak zamanaşımı Borçlar Kanununun 125.maddesi hükmünce 10 yıllık zamanaşımıdır. Kuşkusuz bu süre sözleşmenin yapıldığı tarihten değil alacağın muaccel olduğu, yani bakım alacaklısının öldüğü tarihten başlar. Ölünceye kadar bakım sözleşmesinin konusu olan eşya taşınmaz mal ise ve sözleşmenin yapılması ile bakım borçlusuna teslim edilerek onun fiili kullanımına terk edilmiş ise dava 10 yıllık zamanaşımı süresi

geçtikten sonra da açılabilir. Böylesine durumlarda zamanaşımı savunmasında bulunmak Türk Medeni Kanunun 2.maddesinde yer ... dürüst davranma kuralı ile bağdaşmayacağından bu savunmaya değer verilemez.

Somut olaya gelince,

geçtikten sonra da açılabilir. Böylesine durumlarda zamanaşımı savunmasında bulunmak Türk Medeni Kanunun 2.maddesinde yer ... dürüst davranma kuralı ile bağdaşmayacağından bu savunmaya değer verilemez.

Somut olaya gelince,

Dava konusu 33 parsel sayılı taşınmaz tapuda mesken cinsi ile kayıtlı ise de yapılan keşifte düzenlenen krokiye göre 34 parselin sözleşmeye göre davacıya bırakılan kargir ev olduğu, 33 parselin B harfli bölümünün ise 34 parselin bahçesi olarak davacı tarafından kullanıldığı saptanmıştır. Açıkçası tapu kaydında 33 parsel adı altında davalılar adına intikalen tescil edilen yer halen davacının fiili hakimiyetinde ve zilyetliğinde olan bir bölümdür. Böyle olunca zamanaşımı savunmasında bulunmak dürüst davranma kuralı ile bağdamayacağından davalıların zamanaşımı savunmasına değer tanıma olanağı yoktur. Olayda, 33 parselin bakım alacaklısının mirasçıları adına tapuda intikal ettirilmiş olması da sonuca etkili değildir. Mahkemece tüm bu hususlar üzerinde durularak çekişmenin esası hakkında bir karar verilmesi yerine davanın zamanaşımı gerçekleştiğinden bahisle reddi doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 4.12.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/12318, Karar No: 2023/12814, Tarih: 13.12.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/12318 E.  ,  2023/12814 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/337 E., 2023/87 K.

KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında Mahkemede görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararının davalı Site yönetimi vekili ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı sitede 21.07.2002-18.09.2012 tarihleri arasında kapıcı olarak asgari ücretle çalıştığını, müvekkilinin çalıştığı sitede 4 ayrı blok ve her blokta 6 adet daire olmak üzere toplam 24 daireden ibaret olduğunu, kapıcılık yaptığı dönem içerisinde site yönetimi tarafından site içerisinde müvekkiline kapıcı dairesi verildiğini, müvekkilinin SGK girişinin yapılmadığını ve primlerinin ödenmediğini öğrendiğini belirterek müvekkilinin 21.07.2002-18.09.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde işçi olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

1.Davalı Site Yönetimi vekili cevap dilekçesinde; davacının dava dilekçesinde belirttiği iddiaların tamamen asılsız olduğunu, davacının hiçbir zaman müvekkili sitede çalışmadığını, müvekkili sitenin kuruluş tarihinin karar defterine göre 05.05.2003 günü olduğunu, müvekkili sitenin 13.07.2010 tarihine kadar apartman temizlik ve bahçe temizliğini herhangi bir bedel almadan kendi isteği ve arzusu ile ...'nin yaptığını, sitenin ekonomik olarak kapıcı çalıştırmasına imkan olmadığını, şu anda aylık 20.-TL aidat toplandığını, davacının ve eşinin 2004 yılının sonlarına doğru apartman sakinleri ile görüşerek ev kiralarını ödeyemediklerini, barınacak yere ihtiyaçları olduğunu söylediklerini, site sakinlerinin site toplantı odasını düzenleyip davacı ve eşine tahsis ettiğini, kapıcılık hizmeti verilmediğini, muhtarlık kaydına göre davacının taşınma tarihinin 07.10.2004 olduğunu, müvekkili sitenin 06.11.2010 tarihinde aldığı karar ile bu tarihten geçerli olmak üzere apartman temizliği için davacının eşi ... ile anlaşıldığını, ...'ın SGK'lı olarak başka işyerinde çalışmasından ötürü sadece haftada bir hafta sonlarında apartmanların temizliği yapılmak üzere ve 15-20 günde bir bahçede bulunan 3-5 ağacı sulamak üzere davacının eşi ile anlaşıldığını, müvekkili sitenin kombili bir site olduğunu, davacının belediye ve kaymakamlıktan aldığı yardımların kesilmemesi için başka bir işyerinde sigortasız olarak çalıştığını, davacının sitede on yıl boyunca sigortasız çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 21.04.2016 tarihli ve 2016/146 E. 2016/212 K. sayılı ilamı ile davanın kabulüne, davacının 21.07.2002-18.09.2012 tarihleri arasında tam gün olarak ve asgari ücretle ... Sitesi'nde (4 ayrı bloğun hepsini kapsamak üzere) çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davalı Kurum vekili ile davalı site yönetimi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 21.04.2016 tarihli ve 2016/146 E. 2016/212 K. sayılı ilamı ile davanın kabulüne, davacının 21.07.2002-18.09.2012 tarihleri arasında tam gün olarak ve asgari ücretle ... Sitesi'nde (4 ayrı bloğun hepsini kapsamak üzere) çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davalı Kurum vekili ile davalı site yönetimi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairemizin 29.05.2017 tarihli 2016/12062 E.2017/4572 K. sayılı ilamıyla, "... davalı sitede davacı ve eşinin oturduğu anlaşılmakta ise de, kapıcılık görevini asıl olarak kimin yaptığı netlik kazanmamıştır. Bu durumda, davacının kapıcılık görevini asli olarak mı yoksa eşine yardım şeklinde mi yaptığı, asli olarak davacı tarafından yapılıyorsa çalışma şekli, süresi, günlük kaç saate haftada ve ayda kaç güne tekabül ettiği, sitenin büyüklüğü, sitedeki hangi blok yada bloklara hizmet verdiği, ne gibi işlere baktığı, sitenin kalorifer tesisatının çalıştırılmasından davacının sorumlu olup olmadığı, bu konuda ateşçi belgesinin olup olmadığı, hizmet karşılığı ödemelerin kime yapıldığı hususlarının apartman sakinleri ve komşu apartman çalışanları da dinlenilmek suretiyle etraflıca araştırılarak toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Tüm dosya kapsamı incelenip değerlendirildiğinde; sözleşmeden veya durumun gereğinden aksi anlaşılmadıkça işçinin yüklendiği işi bizzat yükümlü olduğu ancak kapıcılık sözleşmesinin niteliği gereğince aile dayanışması kapsamında kapıcılık hizmetlerinin eş ve çocukların katkısıyla yapılmasında kanuna aykırı bir yön bulunmadığı, adres kayıt sisteminin 2007 yılında oluşturulması nedeniyle nüfus idaresi tarafından 2007 yılı ve sonrasına ait bilgilerin dosyamıza gönderildiği, davacının eşi ...'ın 16.03.2007'den sonra ... Apartmanında adresinin bulunduğu, yukarıda zikredilen telefon faturası ve işletme defterine ilişkin bilgiler ile Mahkememizce beyanları alınan kamu tanıkları ..., ..., ..., ...; davalı tanığı ...; davacı tanıkları ..., ... ve ...'ün anlatımları dikkate alındığında davacının, 24 daireli 1. ... Sitesi'nin çöplerinin toplanması, temizlik/bakımının yapılması işlerini yürüttüğü, sitenin bağımsız bölüm sayısının az ve eklentiler ile ortak alanlarında yoğun bir iş hacmini gerektirmeyecek durumda olduğu görülmekle davacının davalı sitedeki çalışmasının günlük 2,5 saatini alacağı bu sürenin ayda 10 güne tekabül edeceği bu itibarla davacının 21.07.2002-18.09.2012 tarihleri arasında davalı 1. ... Sitesi'ne ait işyerinde, ayda 10 gün üzerinden asgari prime esas kazançla hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı..." gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının, davalı 1. ... Sitesi'ne ait işyerinde, 21.07.2002-18.09.2012 tarihleri arasında ayda 10 gün üzerinden asgari prime esas kazançla hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı Site Yönetimi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri davanın reddinin gerektiğini belirterek temyiz etmiştir.

C.Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2.506 sayılı Kanun'un 3 üncü, 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası ve 108 inci, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 86/9 uncu madde hükümleridir.

Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Kanun'un 79 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan Sosyal Güvenlik Hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.