muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/61, Karar No: 2010/117, Tarih: 25.05.2010

Takdir yetkisi; kamu görevlisine davranış serbestisi veya keyfi davranma gücünü vermemektedir. Yetkinin, mutlaka kamu hizmeti ve yararına kullanılması şarttır. Takdir yetkisindeki yanılgıyı görev gereğine aykırı davranış olarak değerlendirmemek gerekir. Bu nedenle fiil açıkca görev gereğine aykırı davranış olmalıdır. Diğer yandan kasıtlı davranışların yanılgı savunmasıyla örtülmeye çalışılmasına da izin verilmemelidir. Somut olayın özelliğine, işin vasfına ve failin davranışlarına göre kastın tayin edilmesi gereklidir. Görev gereğine aykırı davranıştan söz edebilmek için failin çalıştığı görev alanıyla alâkalı olarak kendisine yükletilen davranış normlarına aykırı davranışın bulunması aranmalıdır. Suça bağlı olarak sağlanan kazanç veya kamu zararının az ya da çok olması suçun oluşmasına engel teşkil etmez ama cezanın tayin edilmesinde önem kazanır.

Yüksek Yargıtay Ceza Genel Kurulu'muz bir kısım kararlarında; mağduriyet kavramının sadece ekonomik bakımdan uğranılan zararla sınırlı olmayıp, bireysel hakların ihlali sonucunu doğuran her türlü davranışı ifade ettiğini belirtmektedir. Mağduriyetin azlığı veya çokluğunun suçun oluşmasında önemi bulunmamaktadır.

Keyfilik; Kanun, Tüzük gibi mevzuata yahut teamül ile konulmuş olan kurallara objektif aykırılıktır. Takdir yetkisinin amaca aykırı ve kamu yararı ilkesi gözetilmeden uygulanması halinde de keyfi davranılmış olur. Görevin gereklerine aykırı davranan kişinin haksız kazanç sağlaması da diğer önemli noktadır. Haksız kazanç; kişilere hukuka aykırı olarak ve hak etmediği şekilde menfaat sağlanmasıdır. Kazanç terimi ayrıca hem maddi ve ekonomik çıkarı hem de manevi yararı içine alacak biçimde anlaşılmalıdır. Failin saiki veya maksadı farklı olsa dahi, görevinin gereklerine aykırı davranışının maddede belirtilen neticelerden birine yol açacağını bilerek hareket etmiş olursa, suçun manevi unsuru diğer bir deyişle genel kastı gerçekleşmiş olacaktır.

Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun 27.06.2006 gün ve 315 sayılı kararı ile benimsenen Bangolar Yargı Etiği İlkelerine göre; Hâkim, doğruluk ve tutarlılıktan ayrılmamalıdır. Mesleki davranış şekli itibariyle, makul olarak düşünme yeteneği olan bir kişide herhangi bir serzenişe yol açmayacak hâl ve tavır içinde olmalıdır. Yakışıksız ve yakışık olmayan görüntüler içerisinde bulunmaktan kaçınmalıdır. Özellikle "Yargının Onuruyla" uyumlu bir tarzda davranmalıdır. Kısaca özetlemek gerekirse Hâkim ve Cumhuriyet Savcıları; Anayasa ve Yasalarla kendilerine verilen görev ve yetkilerini yazılı olan veya olmayan ancak evrensel anlamda Hâkim ve Cumhuriyet Savcılarını bağladığından kuşku duyulmayan etik kurallara tabi olarak yerine getirmelidirler. Aksine davranışın, ortaya çıkacak sonuçlar ve toplumdaki Adalet duygusunda açacağı yara itibariyle Hâkimlik mesleğinden kaynaklanan yetki ve görevin ihmal edilmesi ya da kötüye kullanılması anlamına geleceği açıktır ki, bundan da Yargı Erkinin nüfus ve itibarının zarar göreceği kaçınılmazdır.

Somut olayımızda; sanık 30.04.2006 tarihinde birinci sınıfa ayrılmış deneyimli bir Hâkimdir. 13.06.2008 tarihinde gidilmesine karar verilmesine rağmen keşif tarihini taraf ve taraf vekillerine haber vermeden bir hafta önceye çekerek keşfi icra etmiş, yine kendi mahkemesi olan Kahramanmaraş 3. Sulh Ceza Mahkemesine ait iki dosyada keşif kararı vermeden keşifleri yapmış, diğer iki dosyada ise; Kahramanmaraş 1. Sulh Ceza Mahkemesinin müstemir yetkili hâkimi görevinin başında olmasına rağmen "ileride kabul edilmesi halinde" düşüncesiyle ve dosyalar keşif mahalline bile götürülmeden keşifleri icra ederek sarf kararlarının yazılmasını ve ödemelerin yapılmasını sağlayarak haksız kazanca sahip olmuştur. 'Ne olacak, zaten 1. Sulh Ceza Mahkemesi Hâkiminden kaçırılan dosyalardan alınan keşif ücretleri geri ödenmiş mesele kalmamış' şeklinde düşünülebilinir ama sanık bunu bile kendi isteğiyle yapmamış, şikayet edileceğini anladığında Maliyeye geri dönüş yaparak görevli olmadığı dosyaların keşif paralarını ödemiş, bu şekilde muhtemel bir soruşturmadan ve sorumluluktan kaçmak istemiştir. Kendi mahkemesine ait dosyalarla ilgili almış olduğu keşif paralarını ise geri vermemiştir. Birinci sınıfa ayrılmış bir Hâkimin davranış şekli bu mudur? Böyle mi olmalıdır? Daha da önemlisi böyle mi devam etmelidir?

Biraz önce ayrıntılarına yer verildiği gibi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 257. maddesinin 1. fıkrasında aranan tüm şartların gerçekleştiği ve etik kuralların yerle bir olduğu apaçık ortadadır.

Yüksek Ceza Genel Kurulumuzun vereceği bu çok önemli karar; mesleğin ilk yıllarında bulunan Hâkim ve Cumhuriyet Savcılarımıza olduğu kadar stajlarını tamamlamaya çalışan Hâkim ve Savcı Adaylarına da emsal teşkil edecek bir karar olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sanığa yüklenen "görevde yetkiyi kötüye kullanmak" suçunun unsurlarının oluştuğu düşüncesiyle Yüksek Ceza Genel Kurul çoğunluğunun suçun unsurlarının oluşmadığı görüşüne katılmıyorum" görüşüyle;

Çoğunluk görüşüne katılmayan diğer Kurul Üyeleri de bu görüşe katılarak karşı oy kullanmışlardır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 10.12.2009 gün ve 34-42 sayılı beraat hükmünün ONANMASINA,

2- Dosyanın Yargıtay 4. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 11.05.2010 günü yapılan birinci müzakerede yasal oyçoğunluğu sağlanamadığından, 25.05.2010 günü yapılan ikinci müzakerede tebliğnamedeki düşünceye aykırı olarak oyçokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16589, Karar No: 2018/11806, Tarih: 05.12.2018

**17. Hukuk Dairesi         2015/16589 E.  ,  2018/11806 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonucunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, Almanya'da yaşayan müvekkilinin 2008 yılında ailesiyle birlikte Türkiye'ye özel aracı ile tatile geldiğini, 26/07/2008 günü davacının yönetimindeki ... plakalı aracıyla eşi, kızı, oğulları olduğu halde seyrederken dava dışı sürücü ... 'ın yönetiminde bulunan ve ... 'nın işleteni olduğu ... plakalı aracın ters yöne girmesi sonucu gerçekleşen kazada, alkollü olduğu ve %100 kusurla kazaya neden olduğu tespit edilen sürücünün olayda öldüğünü, kaza sonucu davacının aracının kullanılamaz hale geldiğini ve ... Taşıt sundurmasına çekildiğini, kazadan sonra müvekkilinin ve ailesinin tedavi için Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesine kaldırıldığını, davacı ...'in sağ ayak baldır bölgesindeki açık kırık nedeniyle iki kere ameliyat edildiğini, tedavi gördüğünü, sonra Almanya'daki bir hastaneye sevk edildiğini, davacının yaptığı masrafların bir kısmını kendisinin ödediğini ve olay nedeniyle %50 oranında engelli haline geldiğini ve mesleğini ifa edemediğini, Almanya'daki sistem gereğince sakatlanmalarda işveren işçiye 6 hafta boyunca tam maaşını ödemekte ve sonrasında sağlık sigortası devreye girerek en fazla 15 ay boyunca maaşının %70'ini ödediğini, bu kazadan sonra davacı ...'in 12.12.2009 tarihine kadarki gelir kaybı toplamının 2.203,06 Euro olduğunu, 26.1.2010 tarihinden itibaren ise 15 aylık sürenin dolması nedeniyle artık sağlık sigortası desteği

alamayacağını "sosyal desteğe muhtaç" statüsüne girdiğini, bu statüde yapılacak sosyal yardımın şuanda yapılan ödemeden de aşağı olduğunu, ayrıca çalışamaması sebebiyle her yıl işçilere işverence ödenen Noel parasını da alamadığını, ek olarak hükümet tarafından öngörülen meslek değişim programına katılarak kendisine hareket kabiliyetine uygun yeni bir iş aramak zorunda olduğunu, bu meslek değişim programına katılma ücretinin de yapılacak tazminat hesabında dikkate alınmasını, olaydan sonra davalı şirkete başvurulduğunu, 24/03/2009 tarihinde kazaya neden olan aracın ... nolu poliçesine dayalı olarak ... nolu hasar dosyasının açıldığını, davalı şirketin 9.000,00 TL olarak tespit ettiği araç hasarının yurtdışına havale imkanı bulunmadığı gerekçesiyle davacının ... şubesinde bir hesap açması sonucu 03/07/2009 tarihinde havale ettiğini, bu hesabın açılması için gerekli masrafların da tazminat hesabında dikkate alınması gerektiğini, maluliyet için sigorta eksperlerince 40.000,00 TL zarar hesaplandığını, davacının 3.11.2008 tarihinden beri %50 engelli olduğuna dair 9.12.2008 tarihinde Almanya tarafından engelli karnesi verildiğini, davalı şirketin davacının zararlarından sorumlu olduğunu belirterek maddi zararlarının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte 9.000,00 TL araç hasarına ilişkin temerrüt faizinin ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 100.000,00 TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle davalı şirketten tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili, 11/06/2015 tarihli ıslah dilekçesi ile dava dilekçesinde talep edilen 100.000,00 TL maddi tazminat miktarını bilirkişi raporu doğrultusunda 125.000,00 TL olarak ıslah ettiklerini, mahkemeye sunulan dilekçeler, deliller ve alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiş ve bu talebine ilişkin ıslah harcını 12.6.2015 tarihinde yatırmıştır.

Davalı şirket vekili, sigortalı araç sürücüsü kusursuz ise davalı şirketin sorumluluğuna gidilmeyeceğini, tutanaktaki kusur oranlarını kabul etmediklerini, kusur yönünden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, sigortalı araç sürücüsünün kaza anında alkollü olduğuna dair bir bilgi veya alkol durumunu gösteren bir belge olmadığını, bu nedenle alkol iddiasının sübuta ermediğini, davacıya Alman SGK tarafından yapılmış bir ödeme varsa bunun peşin sermaye değerinin bulunarak hesaplanacak tazminattan düşülmesinin gerektiğini, Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası

Genel Şartları gereğince dolaylı zararlardan sorumlu olmadıklarını, KTK gereğince davalı şirketin gerçek zararlardan sorumlu olduğunu, tedavi giderlerinin uğranılan zararın giderimi için zorunlu ve makul giderler olması gerektiğini, temerrüdün söz konusu olmadığını, ancak poliçe limiti ile sınırlı olduğunu belirtmiş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Genel Şartları gereğince dolaylı zararlardan sorumlu olmadıklarını, KTK gereğince davalı şirketin gerçek zararlardan sorumlu olduğunu, tedavi giderlerinin uğranılan zararın giderimi için zorunlu ve makul giderler olması gerektiğini, temerrüdün söz konusu olmadığını, ancak poliçe limiti ile sınırlı olduğunu belirtmiş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın kabulü ile 125.000,00 TL tazminatın 14/08/2009 gününden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, dair karar verilmiş, hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

Somut olayda, davacı vekili dava dilekçesinde 9.000,00 TL araç hasarına ilişkin temerrüt faizi ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla geçici ve sürekli işgöremezlik nedeniyle 100.000,00 TL maddi tazminat talebinde bulunmuşsa da geçici ve sürekli işgöremezliğe ilişkin taleplerini miktar olarak açıklamadığı ve bu hususta toplam 100.000,00 TL tazminat talebinde bulunduğu dikkat alınarak mahkemece öncelikle davacı tarafa maddi tazminat talebini kuruşlandırarak açıklaması için uygun bir süre verilmesi gerekir.

İstanbul Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulunun 08.01.2014 tarihli raporunda davacının trafik kazası nedeniyle iyileşme süresinin kaza tarihinden itibaren 9 aya kadar uzayabileceği, bu süre zarfında mesleğini icra edemeyeceği belirtilmiştir.

Davacı tedavi süresinde mesleğini icra edemediğini ve kazanç kaybına uğradığını, ancak Alman mevzuatına göre sakatlanması nedeniyle işvereni tarafından kendisine 6 hafta boyunca tam maaşının ödendiği, bu tarihten itibaren 78 hafta boyunca 10.01.2010 tarihine kadar kaza öncesi maaşının %70'inin sağlık sigortası kapsamında ödendiğini, bu nedenle 09.09.2008 tarihinden de 10.01.2010 tarihine kadar %30'lük kazanç kaybının söz konusu olduğunu belirtmiş, ayrıca çalışamaması nedeniyle her yıl işverence işçilere ödenen Noel parası kapsamında 2009 yılındaki 2.266,58 Euro olan Noel parasından kaza nedeniyle 755.53 Euro kazanç elde edebildiğini ve Noel parasından kaza nedeniyle 1.511,05 Euro kazanç kaybına uğradığını iddia etmiştir.

Davacının geçici işgöremezlik nedeniyle talep edebileceği zarar, çalışmakta olduğu işini yapamaması nedeniyle uğradığı

kazanç kayıpları olup, işvereni tarafından bu sürede maaşı yatırılmış ise, maaşı dışında kalan fazla çalışma ücreti, ikramiye, noel parası vs. gibi yan ödemeler üzerinden tazminat belirlemesinin yapılması gerekir.

Davacının geçici işgöremezlik nedeniyle talep edebileceği zarar, çalışmakta olduğu işini yapamaması nedeniyle uğradığı

kazanç kayıpları olup, işvereni tarafından bu sürede maaşı yatırılmış ise, maaşı dışında kalan fazla çalışma ücreti, ikramiye, noel parası vs. gibi yan ödemeler üzerinden tazminat belirlemesinin yapılması gerekir.

Bu durumda mahkemece, davacının kaza tarihinde çalıştığı işyerinden, kaza sonrasında davacının çalışamadığı (geçici işgöremezliğe maruz kaldığı) dönemde maaş ödemesi yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa miktarı ve davacının işgöremez halde bulunduğu dönemde elde edemediği fazla çalışma, ikramiye, noel parası vs. gibi yan ödemelerin miktarı konuları detaylı biçimde sorulmalı, Almanya ilgili kuruluşundan maaş bordrosu, hizmet döküm cetveli ve sosyal güvenlik kayıtları getirtilmeli, davacıya rücuya tabi bir ödeme yapılıp yapılmadığı sorulmalı; bu hususların tespitinden sonra anılan ilkelere göre geçici işgöremezlik zarar hesabı yapılması için bilirkişiden ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme ile yalnızca sürekli işgöremezlik talebi hakkında karar verilmesi, diğer talepleri hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmemesi doğru görülmemiştir.

2-)Bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 05/12/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/3432, Karar No: 2025/3047, Tarih: 16.06.2025

**1. Hukuk Dairesi         2024/3432 E.  ,  2025/3047 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; dava konusu taşınmazın 2/3 payının davacıya miras yolu ile intikal ettiğini, davacının uzun yıllardır yurt dışında yaşadığını, davalının kendisini arayarak taşınmazı satın almak istediğini söylediğini, davacının tecrübesizliği, bilgisizliği, düşüncesizliğinden piyasa araştırması yapmadığını ve teklifi kabul ederek satış işlemi için Türkiye'ye geldiğini ancak taşınmazın gerçek değeri hakkında bilgi sahibi olmadığını, taşınmazın gerçek değerinin çok yüksek olduğunu ancak davacının aceleye getirilerek davalının verdiği 60.000,00 TL satış bedelini kabul ettiğini, devrin gabin nedeniyle geçersiz olduğunu, olmadığı takdirde hile hukuki sebebine dayandıklarını ileri sürerek dava konusu 980 ada 3 parsel sayılı taşınmazdaki 2/3 payın davalı adına kayıtlı olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı; davacı tarafın herhangi bir baskı altında kalmadan taşınmazı kendisine devrettiğini, taşınmazın geçrek değeri hakkında davacıya bilgi verme zorunluluğu bulunmadığını, araştırma yapmadan taşınmazı temlik etmesinin davacının kusuru olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil ... vekili; taşınmazın paydaşı olduğunu ve Beyşehir Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/27 Esas sayılı dosyasında ön alım hakkına dayalı olarak tapu iptali ve tescil davası açtığını, eldeki davanın ön alım davasından sonra açıldığını belirterek davalı yanında davaya katılma talebinde bulunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin tarih ve sayısı yukarıda belirtilen kararı ile; edimler arasında fahiş fark olduğu sabitse de bu durumun tek başına gabin olgusunu ispata yeterli olmadığı, bunun yanında müzayaka hali, tecrübesizlik gibi subjektif şartların gerçekleştiğinin de ispatının gerektiği, davacının Türkiye'de bir dönem internet üzerinden ticaret ile uğraştığı, akli melekeleri normal bir kişinin piyasa araştırmasının nasıl yapılacağını bilmediği yönündeki iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, dinlenen tanıkların da davacı hakkında böyle bir durumdan bahsetmediği, davacının Türkiye'de tanıdığı kimsenin olmadığı iddiasının tanık beyanlarına göre gerçeği yansıtmadığı, davacının dava konusu taşınmaz yanında farklı birkaç taşınmazını da davalıya sattığı, bu taşınmazlara ilişkin gabin ya da hileye dayalı bir iddiasının bulunmadığı, iddianın kanıtlanamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin tarih ve sayısı yukarıda belirtilen kararı ile; kararın usul ve yasaya uygun olduğu, sözleşmenin gabin (aşırı yararlanma) nedeniyle illetli olduğunun kabulü için edim ve karşı edim arasındaki oransızlığın, taraflardan birinin diğerinin şahsında mevcut özel bir durumu bilerek istismar etmesi, sömürmesi sonucu oluşması gerektiği, davacının bu şekilde özel bir durumunun olmadığı, gabinin koşullarının oluşmadığı, davacının iradi olarak çekişmeli taşınmazı davalıya devrettiği, davalının ise bu iradenin oluşumu sırasında davacıyı yanıltmadığı, dosya kapsamında aksine bir delilin de bulunmadığı gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçelerinde özetle; taraflarınca iddia ve ispat olunan bir çok hususun gerekçede değerlendirilmediğini, davalı tarafın cevap dilekçesindeki beyanları ve davacının yurt dışından gelir gelmez aynı gün taşınmazı devretmesi hususunun dikkate alınmadığını ve gerekçede değinilmediğini, bu iki hususun dahi tek başına gabin, hile, tecrübesizlik, düşüncesizlik, müzayaka halini ispat ettiğini, olayda objektif ve subjektif şartların gerçekleştiğini, davacının gabin halinde olmadığı kanaatine varılması durumunda dava dilekçesindeki talepleri gibi hile nedeni ile davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, 5952 ve 6075 sayılı taşınmazların tapu kayıtlarına delil olarak dayanılmadığını, taraflarca getirilmeyen delillerin gerekçeye esas alındığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, gabin ve hile hukuki nedenlerine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacının dava konusu 980 ada 3 parseldeki 2/3 payını 07.01.2022 tarihinde 46.000,00 TL bedelle davalıya satış suretiyle devrettiği, davalının satış bedeli yanında davacının Türkiye’ye gidiş geliş masrafı olarak satış bedeli ile birlikte 14.000,00 TL’de masraf ödediğini ifade ettiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, sözleşmenin aşırı yararlanma (Gabin) nedeniyle illetli olduğunun kabulü için edim ve karşı edim arasındaki oransızlığın, taraflardan birinin diğerinin şahsında mevcut özel bir durumu bilerek istismar etmesi, sömürmesi sonucu oluşması gerekir. Dar ve zor durumda kalmaları nedeniyle sözleşme yapmaya, mallarını çok düşük bedel ile devretmeye sürüklenmiş kişileri korumak, zayıfı güçlüye ezdirmemek için hukukumuzda da düzenlemeler yapılmıştır. TBK’nın 28. maddesi uyarınca aşırı yararlanmadan (gabinden) söz edilebilmesi, objektif unsur olan edimler arasındaki aşırı oransızlık yanında, bir tarafın darda kalma, tecrübesizlik, düşüncesizlik (hafiflik) hallerinin bulunması, diğer yanın ise yararlanmak, sömürmek kastını taşıması biçiminde iki sübjektif unsurun dahi gerçekleşmesine bağlıdır.

Somut olaya gelince; davalının cevap dilekçesinde davacının araştırma yapmadan taşınmazdaki payını temlik ettiğini, kendisinin de taşınmazın fiyatı çok uygun olduğu için ticaret yapmak amacıyla taşınmazı satın aldığını, taşınmazın gerçek değerini ise davalıya bildirme yükümlülüğü bulunmadığını, araştırma yapmamasının davacının kusuru olduğunu ve devir için toplamda 60.000,00 TL ödediğini belirttiği, dava konusu taşınmazdaki payın temlik tarihindeki keşfen saptanan değerinin ise 854.264,00 TL olduğunun tespit edildiği anlaşılmakta olup davacıya ödenen toplam bedel ile taşınmazın gerçek değeri gözetildiğinde gabin hukuki nedeninin de objektif unsur olan edimler arasındaki aşırı oransızlık unsurunun somut olayda gerçekleştiği açıktır. Esasen bu husus Mahkemenin de kabulünde olup subjektif unsur yönünden ise davacının Almanya’da yaşadığı, dosyaya sunulan kayıtlardan dava konusu taşınmazı temlik etmek için Türkiye’ye gelip aynı gün satış bedelinin davacıya ödendiği, tanık beyanlarına göre anne ve babasının öldüğü, yalnız yaşadığı, babası ölmeden önce yılda bir iki defa Türkiye’ye gelip gittiği ve Türkçe’yi çok iyi konuşamadığı, tanık ...’in ise davacıyı içine kapanık, sosyal ve ticari hayattaki becerisi çok zayıf biri olarak tanımladığı hususları yukarıdaki ilkeler ile birlikte değerlendirildiğinde edimler arasındaki aşırı oransızlığın keşfen saptandığı; bunun yanında, davacının düşüncesizlik halinin tanık beyanları ile açıklığa kavuştuğu, davalının da davacının bu durumundan faydalandığı dikkate alınarak “gabin”in tüm unsurlarının olayda gerçekleştiği sonucuna varılmaktadır.

Hal böyle olunca, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulması isabetsizdir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1. Davacı vekilinin temyiz itirazının kabulüyle temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.