muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/8777, Karar No: 2015/8415, Tarih: 05.10.2015

**14. Hukuk Dairesi         2015/8777 E.  ,  2015/8415 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 11/07/2014

NUMARASI : 2013/223-2014/398

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı mahal mahkemesinden verilen yukarıda gün ve sayısı yazılı hükmün; Dairemizin 17.02.2015 gün ve 2014/13804 Esas, 2015/1624 Karar sayılı ilamı ile onanmasına karar verilmişti. Süresi içinde davalılardan M.. Ç.. vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosya içerisindeki bütün evrak incelenerek gereği düşünüldü:

\_ K A R A R \_

Dava, 28.09.2004 tarihli taşınmaz satış vaadi sözleşmesine ve davalı mirasçılardan Ercan'ın payını 01.03.2013 tarihinde diğer davalı ve yakın akrabası olan M.. Ç..'a muvazaalı olarak devrettiği iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil talebine ilişkindir.

Davalılardan M.. Ç.. vekili, dava konusu taşınmazın tapu kaydında takyidat şerhi bulunmadığını, davalı E.. E..'in çok miktarda borcunun bulunduğunu, taşınmazı üzerindeki hacizlerle yükümlü olarak satın aldığını, borçları ödediğini, davacının 2004 yılındaki satış vaadi sözleşmesine dayanarak 9 yıldır dava açmadığını, E.. E..'in hissesi üzerindeki hacizleri bildiğini ve temizlenmesini beklediğini, davacının kötü niyetli olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalı mirasçılar, davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne, 278 parsel sayılı taşınmazda davalıların murisi Ömer'den, davalılardan D.. K..'ya ve C.. E..'e gelen 396467/3568206 hisseden 216667/3568206 kısmının ve davalılardan M.. Ç..'a davalılardan E.. E..'den satın aldığı dava konusu parseldeki 396467/3568206 hisseden 216667/3568206 kısmının iptal edilerek davacı adına tesciline, alınması gereken 10.176,82 TL harçtan davacının peşin yatırdığı 853,90.-TL ile tamamlama harcı olarak yatırdığı 1.690,50 TL olmak üzere toplam 2.544,40 TL harcın mahsubu ile 7.632,42 TL harcın davalılardan davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Hükmü, davalılardan M.. Ç.. vekili temyiz etmiştir.

Dairemizce, hükmün onanmasına 10.176,82 TL onama harcının temyiz edene yükletilmesine karar verilmiştir.

Davalı M.. Ç.. vekili, karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

1-Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya içeriğine göre davalı M.. Ç.. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan karar düzeltme itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-Ancak, 11.07.2014 tarihli mahkeme ilamında hükmolunan harcın davalıların müşterek payları oranında tahsili gerekirken tüm davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesi doğru değildir. Davalı vekilinin karar düzeltme itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden Dairemizin onama ilamının kaldırılmasına HUMK'nın 438/7 gereğince hüküm sonucunun aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

2-Ancak, 11.07.2014 tarihli mahkeme ilamında hükmolunan harcın davalıların müşterek payları oranında tahsili gerekirken tüm davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesi doğru değildir. Davalı vekilinin karar düzeltme itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden Dairemizin onama ilamının kaldırılmasına HUMK'nın 438/7 gereğince hüküm sonucunun aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalılardan M.. Ç.. vekilinin HUMK'nın 440. maddesinde öngörülen hususlardan hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteminin reddine, (2) numaralı bent uyarınca davalı M.. Ç.. vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 17.02.2015 tarihli, 2014/13804 Esas, 2015/1624 Karar sayılı onama ilamının harç yönünden KALDIRILMASINA, hüküm sonucunun dördüncü bendinin üçüncü satırındaki "davalılardan alınarak" sözcüklerinin çıkartılarak yerine "herbir davalıdan 2.545,00 TL olarak" sözcüklerinin eklenmesine hükmün DÜZELTİLMİŞ ve değiştirilmiş bu şekli ile ONANMASINA, peşin alınan harçların istek halinde yatırana iadesine, 05.10.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/3148, Karar No: 2006/4375, Tarih: 13.04.2006

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2006/3148 E.  ,  2006/4375 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar, arasındaki vakıf şerhinin terkini davasından dolayı mahal mahkemesinden verilen yukarıda gün ve sayısı yazılı hükmün; Dairemizin 28.11.2005 gün ve 2005/9056-10474 sayılı ilamiyle karar verilmişti. Süresi içinde davacı vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosya içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, vakıf şerhinin silinmesi istemine ilişkindir. Dava kabul edilmiş hükmü davalı temyiz etmiştir.

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 2.4.2004 tarih ve 2003/1-2004/1 sayılı kararı uyarınca vakıf şerhinin tapu sicilinden silinmesi ya da tapu siciline yazılmasına ilişkin istemleri içeren davalarda 3402 Sayılı Kadastro Kanununun 12/3 maddesinde öngörülen 10 yılık hak düşürücü sürenin uygulanması gerekir. Ne var ki; Yargıtay İçtihatları Birleştirme kararından sonra 3402 sayılı Kadastro Kanununa 5304 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle bir madde eklenmiş “Tapu kayıtlarında icareteyn veya mukataalı olduğuna dair vakıf şerhi bulunan taşınmazlarda 12. maddenin 3. fıkra hükümleri uygulanmaz” hükmü getirilmiştir. 5304 Sayılı Kanun 3.3.2005 günlü Resmi Gazetede yayınlanmış ve aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.

Eldeki davada tapu kayıtlarına vakıf şerhinin tutanaklarının kesinleşmesinden 10 yıl geçtikten sonra işlendiği hususunda bir çekişme yoktur. Burada sorun, olaya 2.4.2004 tarih ve 1/1 Sayılı İçtihadı Birleştirme kararı veya 5304 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle eklenen hükümden hangisinin uygulanacağıdır. O yüzden, yasaların yürürlüğü ve kazanılmış haklarla ilgili Medeni Hukuk ilkelerinin irdelenmesi gerekmektedir.

9.3.1988 tarih ve 1987/2-860 Esas, 1988/232 Karar sayılı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında vurgulandığı üzere herhangibir yasa veya düzenleyici hüküm o yasanın yürürlüğe girdiği andan itibaren hukuksal sonuç meydana getirir. Değişik bir anlatımla yürürlüğe giren yasa yürürlük tarihinden önceki olaylara uygulanmaz. Genel kural budur. Medeni Hukuk açısından bu duruma “yasaların geriye yürümemesi” (makabline şamil olmaması) ilkesi denir. Ancak, belirtilmelidir ki, yasanın derhal yürürlüğe girme özelliğinden dolayı yeni yasa veya düzenleyici kural devam etmekte olan uyuşmazlıklara, tamamlanmamış hukuki durumlara uygulanacak ve hukuki sonuçlar doğuracaktır. Kuşkusuz, yeni yasada yürürlükle ilgili ayrık ve özel bir hüküm de bulunabilir. Böyle bir durum kanun koyucunun iradesinin yeni çıkan yasanın geçmişteki olaylarla da uygulanması doğrultusunda olduğunu gösterir ve yeni çıkan yasa yürürlüğünden önceki olaylara da uygulanır.

3402 Sayılı Kanuna 5304 sayılı Kanunun 11. maddesi ile yapılan “tapu kayıtlarında icareteyn veya mukataalı olduğuna dair vakıf şerhi bulunan taşınmazlarda 12. maddenin 3. fıkra hükümleri uygulanmaz” değişikliği 3.3.2005 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Görülüyor ki, yasa koyucu yapılan değişikliğin geçmişe uygulanacağına dair bir irade açıklamamış, tamamlanmış hukuki durumları korumuştur. Esasen yasa koyucunun kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte bir yasa veya diğer bir düzenleyici kural koymaması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Bu duruma da Medeni Hukuk uygulamasında “kazanılmış hak” (müktesep hak) denilmektedir.

Yukarıda söylendiği üzere, taşınmazların kadastro tesbitleri kesinleştikten ve on yıl geçtikten sonra tapu kayıtlarına vakıf şerhinin yazıldığı sabittir. Burada, hak düşürücü süre geçirilmiş, davacı kayıt maliki yararına tamamlanmış hukuki durum ortaya çıkmıştır. Ancak kazanılmış hakların korunması açısından 2.4.2004 tarih ve 1/1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının uygulanması zorunlu hale gelmiştir. Nitekim, bu hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 23.3.2005 tarih 2005/14-172-195 sayılı kararının görüşülmesi sırasında da tartışılmış aynı sonuca ulaşılmıştır.

O halde kadastro tesbiti kesinleştikten ve on yıl geçtikten sonra tapu kaydına yazılan vakıf şerhinin terkininde usul ve yasaya aykırı bir yön yoktur. Davacının karar düzeltme açıklanan nedenlerle kabul edilmelidir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davacının karar düzeltme isteminin kabulüne bozmaya ilişkin Dairemizin 28.11.2005 tarih, 9056-10474 sayılı ilamının KALDIRILMASINA, davalı ... İdaresinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının karar düzeltme isteyenden tahsiline, 13.4.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/13552, Karar No: 2013/30224, Tarih: 04.12.2013

**13. Hukuk Dairesi         2013/13552 E.  ,  2013/30224 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı yetkisizlik nedeniyle davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalının arabasını 15000 TL ödeyerek satın aldığını, davalının aralarındaki anlaşma uyarınca aracı 16.000,00 TL karşılığında geri alacağını taahhüt ettiğini, aradan geçen sürede aracın devrini vermediği gibi taahhüt ettiği parayı da ödemediğini, aracın üzerinde birçok hacizler bulunduğunu ileri sürerek araç bedeli için ödediği 15000 TL nin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, ikametgahı ... Mahkemeleri yetkili olduğunu, savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, yetkisizlik nedeniyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

HMK.nun 6. maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı kanunun 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca BK.'nun 73.(6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 89.) maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir. (Bkz. HGK. 5.11.2003, 2003/13-640-627 sayılı kararı). Az yukarıda anılan BK.' nun 73.(6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 89.) maddesi gereğince,davanın konusu para alacağına ilişkin olduğundan alacaklının bulunduğu yer mahkemesi olan ... Asliye Hukuk Mahkemeleri de davaya bakmaya yetkilidir.Mahkemece değinilen bu yönler gözetilerek işin esasına girilip hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde yetkisizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan sebeplerle temyiz edilen hükmün temyiz eden davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan 24.30 TL harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 4.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/66, Karar No: 2013/1417, Tarih: 02.10.2013

**Hukuk Genel Kurulu         2013/13-66 E.  ,  2013/1417 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 11/10/2012

Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen 13.04.2011 gün – 2009/474 E., 2011/176 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 13.02.2012 gün ve 2011/19093 E. - 2012/2805 K. sayılı ilamı ile ;

(...Davacı; 22.05.2009 tarihli kira sözleşmesi ile dava konusu yeri lokanta olarak işletmek üzere kiraladığını, iş yerinin bacanın dış cephenden çatıya çıkarılmasına davalının izin vermemesi sebebiyle açamadığını, havalandırma bacasından çıkarma yetkisinin Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürlüğü tarafından uygun görülmediğini, bunun neticesinde toplam 21.483,20 TL zarar ettiğini, davalıya noterden ihtarname gönderip sözleşmeyi feshettiğini belirterek toplam 21.483,20 TL'nin dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı kira sözleşmesinden doğan ihtilaflarda sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğunu belirterek görev itirazında bulunmuş, taraflara arsındaki sözleşmede bacanın çatı seviyesinden yukarı çıkarılma şartı konulduğunu, çatının montesinden davacını sorumlu olduğunu, davacının talep ettiği zararların hiçbirisinin davalıdan istenemeyeceğini, davalının basiretli bir tacir gibi davranarak mecuru kiralaması gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş,hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacıya kiraya verilen yerde “et ve balık mamülleri hazırlanarak pişirme işi” yapılacağı sözleşmede açıkça yazılmıştır. Böyle bir işyerinde bacalı sistemin bulunmasının zorunlu olduğu aşikardır. BK 249.maddesi hükmü gereğince kiralayan kiralananı kira süresi müddetince kiralanan amaca uygun olarak bulundurmak zorundadır. Davacı bu işle ilgili yükümlülük ve sorumluluğu üzerine almış değildir. Dava konusu uyuşmazlıkta kiraya verilen taşınmazda baca tesisinin neden oluşturulamadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. O halde mahkemece söz konusu işyerinde baca tesisinin mümkün olup olmadığının, bacanın havalandırma boşluğundan geçirilmesinin uygun olup olmadığının, binanın dış cephesinden geçirilmesinde ise kat maliklerinin ve imar mevzuatının engel oluşturup oluşturmadığının, ruhsat verilip verilmeyeceğinin ilgili mercilerden araştırılarak ve mahkemece mahallinde uzman bilirkişiler tarafından keşif icra edilmek suretiyle tesbiti ile hasıl olacak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kira sözleşmesinin feshinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine dair verilen karar, davacı vekilinin temyizi üzerine Özel Daire'ce yukarıda aynen alınan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, taraflar arasında imzalanan kira sözleşmesinin özel şartlar bölümünün 27. maddesi uyarınca baca kurma külfetinin davacı kiracıya ait olduğu, davacının tacir olarak kiralamadan önce baca tesisinin mümkün olup olmadığını araştırması gerektiği, davacının baca kurmak için resmi hiçbir teşebbüste bulunmadığı dolayısıyla davalıdan zararlarının tahsilini isteyemeyeceği gerekçesi ile önceki kararda direnilmiştir.

Direnme hükmünü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Yerel mahkeme ile Özel Daire arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasında imzalanan 22.05.2009 tarihli kira sözleşmesinin haklı nedenlerle feshedilip edilmediği konusunda, mahkemece yapılan inceleme ve araştırmanın hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümlenmesi için kiraya verenin “teslim borcu” üzerinde durulmalıdır.

Kira sözleşmesinde kiralayanın, kiralananı sözleşme uyarınca elverişli şekilde teslim, sözleşme süresince elverişli halde bulundurma, ayıba karşı tekeffül, zapta karşı tekeffül ve kanuni mükellefiyetleri yerine getirme borçları vardır.

Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu(BK) m. 249/l'de "Kiralayan kiralananı akitten maksut olan kullanmağa salih bir halde kiracıya teslim etmek ... ile mükelleftir" hükmü yer almaktaydı.

1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK) m.301/c-1'de ise, "Kiraya veren, kiralananı kararlaştırılan tarihte, sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek(le) ... yükümlüdür" hükmüne yer verilmiştir.

Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu(BK) m. 249/l'de "Kiralayan kiralananı akitten maksut olan kullanmağa salih bir halde kiracıya teslim etmek ... ile mükelleftir" hükmü yer almaktaydı.

1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK) m.301/c-1'de ise, "Kiraya veren, kiralananı kararlaştırılan tarihte, sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek(le) ... yükümlüdür" hükmüne yer verilmiştir.

Kiralayanın bu madde ile düzenlenen teslim borcu, kiralananın sözleşmede kararlaştırılan biçimde kullanılmasına imkan sağlayacak nitelikte teslime ilişkindir. Buna göre, kiralayan, kiralananı kullanıma elverişli şekilde teslim ederken kullanım amacını gözetmeli, diğer bir deyişle kira sözleşmesinde kararlaştırılan ve kiracının beklediği menfaati sağlamasına yardımcı olmalıdır. Örneğin, bir konutun kiralanmasında konutun anahtarlarının teslimi, teslim borcunun kapsamına dahil olmakla beraber tek başına borcu sona erdirmeyebilir. Kiralayanın konuta girişine engel olabilecek tüm halleri ortadan kaldırması, kullanımı zorlaştıran, engelleyen ihlallerden kaçınması teslim borcunun uzantısı olarak karşımıza çıkmaktadır(Tandoğan H: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, C.1, dördüncü bası, İstanbul 2008, s.110; Zevkliler A./Havutçu A.: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, Seçkin Yayınları, Ankara 2007. s.194; Altaş H: Hasılat ve Şirket Kirası, Yetkin Yayınları, Ankara 2009, s.54).

Zira, teslim borcunu yerine getiren kiralayanın bu borcu yerine getirmiş sayılabilmesinin koşulu, sözleşmede kararlaştırılan nitelikteki şeyin teslimidir. Aksi halde, sözleşmede kararlaştırılan nitelikte olmayan şeyin teslimi, BK m. 249 (TBK 301/c-1)'a göre teslim borcunun yerine getirildiği anlamına gelmez.

Kira sözleşmesinde teslim yeri BK. m. 73 (TBK m.89)'a göre, taraftarca belirlenir. Eğer taraflarca teslim yeri kararlaştırılmamışsa, menkullerde sözleşmenin kurulduğu yerde; gayrimenkullerde ise, taşınmazın bulunduğu yerde yerine getirilir. Kira konusu şey, sözleşmede belirtilen zamanda teslim edilmezse; kiralayanla ilgili olarak BK m. 106 vd. (TBK m. 123 vd.) hükümleri uygulanır. Kiralayanın teslim ya da, teslime uygun bulundurma borcu kapsamına, kira konusu şeyle birlikte, onun teferruat ve eklentileriyle ortak yerler de girmektedir.

Kiralananın zamanında teslim edilmesi sözleşmeden sağlanacak kullanma yararının içinde yer almaktadır. Kiralananın sözleşmede kararlaştırılan şekilde teslim edilmediği takdirde kiralayanın ifası, ayıplı ifa olarak nitelendirilir ve onun ayıba karşı tekeffül hükümlerine göre sorumluluğu gündeme gelir.

Kiralayanın kiralananı sözleşmede belirtilen amaca uygun biçimde kiracıya tesliminden sonra borcu sona ermez, söz konusu teslimden sonra, kiralayanın şeyin kullanıma uygun bulunmasından da sorumluluğu vardır.

Nitekim, BK m. 250 (TBK m. 305)'de kiralayanın kiralananı sözleşme süresince kullanıma elverişli şekilde bulundurmak zorunda olduğu düzenlenmiştir.

Kiralayanın kiralananı sözleşmede belirtilen amaca uygun biçimde kiracıya tesliminden sonra borcu sona ermez, söz konusu teslimden sonra, kiralayanın şeyin kullanıma uygun bulunmasından da sorumluluğu vardır.

Nitekim, BK m. 250 (TBK m. 305)'de kiralayanın kiralananı sözleşme süresince kullanıma elverişli şekilde bulundurmak zorunda olduğu düzenlenmiştir.

Buna göre, kira sözleşmesinin sürekli borç ilişkisi doğuran özelliği de dikkate alındığında, kiralayan, kira konusunu uygun kullanımlı biçimde teslim ettikten sonra, zaman içinde oluşacak bu uygun kullanımı engelleyen ve sınırlayan halleri ortadan kaldırmaya mecburdur. Bu sorumluluğun ihlali, ayıba karşı tekeffül hükümlerini doğurur.

Kullanıma uygun halde bulundurma borcu kapsamına kiralananın sadece maddi nitelikteki noksanlıklardan arındırılmış şekli değil, bunun yanında ihlali halinde manevi ayıp sayılacak gürültü yapmama, kötü koku yaymama veya kiracıya hakaret etmeme gibi davranışlar da girer.

Kiralayanın, kiralananı sözleşmede öngörülen biçimde teslim etmemesi ya da teslim gerçekleşse bile kiracının sözleşmede belirtilen kullanımına imkan verecek şekilde bulundurmaması hallerinde kira sözleşmesindeki ayıptan söz edilir. Kira sözleşmesinde ayıba karşı tekeffül yükümlülüğü, asıl edim yükünün kapsamına dahildir. Yani, sözleşmeden beklenen amaca uygun kullanımı engelleyen veya imkansız kılan yada kiralanan şeyin kullanımını güçleştirecek şekilde davranmak ayıba karşı tekeffül sorumluluğunu doğurur.

Kiralayanın ayıba karşı tekeffül sorumluluğunun şartlarının gerçekleşmesi halinde kiracının, ayıbın giderilmesini talep etme, kira parasının indirilmesini isteme, sözleşmeden dönme/fesih hakları yanında tazminat talep etme hakkı da bulunmaktadır(Zevkliler A./Havutçu A.: age., s.198; Altaş H: age., s.60-61).

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Davacı ile davalı arasında 22.05.2009 tarihli kira sözleşmesi bulunmakta olup, kira sözleşmesi ile iş yerinin “et ve balık mamülleri hazırlanarak pişirme işi” yapılmak amacıyla kullanılmasının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Bu amaçla kullanılacak bir işyerinde baca sisteminin bulunması zorunludur. Ancak, taraflar arasındaki kira sözleşmesinin 27. maddesinde "Kiracı mutfağın bacasını TSE standartlarına uygun malzemeler kullanmak şartıyla binanın çatısı üzerine çıkaracaktır. Ayrıca çatı üzerine kadar çıkarılan bacanın ağzına koku patlatma cihazını takacaktır. Bu giderlerde kiracı tarafından karşılanacak olup kiraya verenden talep etmeyecektir." hükmüne yer verilmiş olup anılan madde ile baca kurma yükümlülüğünün davacıya ait olduğu hüküm altına alınmış bulunmaktadır. Kira sözleşmesinin bu maddesi gözetildiğinde Özel Dairenin “davacı bu işle ilgili yükümlülük ve sorumluluğu üzerine almış değildir.” şeklindeki belirlemesi yerinde değildir.

Sözleşme ile baca kurma yükümlülüğünün davacıya ait olduğu kararlaştırılmış ise de tarafların üzerlerine düşen yükümlülükleri tam olarak yerine getirip getirmedikleri hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

O halde mahkemece; söz konusu işyerinde baca tesisinin mümkün olup olmadığı, bacanın havalandırma boşluğundan geçirilmesinin uygun olup olmadığı, binanın dış cephesinden geçirilmesinde kat maliklerinin ve imar mevzuatının engel oluşturup oluşturmadığı, ruhsat verilip verilmeyeceği ile ilgili hususlar yetkili mercilerden araştırılıp, mahallinde uzman bilirkişiler aracılığı ile keşif yapılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile davanın reddine ilişkin kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Direnme kararı, açıklanan bu değişik gerekçeyle bozulmalıdır.

S O N U Ç : Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarda gösterilen değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı 6217 sayılı Kanunun 30. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici Madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine aynı Kanun'un 440. maddesi uyarınca, tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 02.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.