muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/1172, Karar No: 2017/3093, Tarih: 06.11.2017

**23. Hukuk Dairesi         2017/1172 E.  ,  2017/3093 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak, meni müdahale, tapu iptali ve tescil davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl davanın kısmen, birleşen 2012/523 E. sayılı davanın kabulüne, birleşen 2007/641-2790 E. sayılı davaların reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı-karşı davalı vekilince duruşmalı, davalı-karşı davacı vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı-karşı davalı vekili avukat ... ile davalı-karşı davacı vekili avukat ...'ün gelmiş olmalarıyla, duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Asıl davada arsa sahibi davacı vekili, taraflar arasında 25.12.2002 tarihinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, davalı yüklenicinin sözleşme gereği edimini tümü ile yerine getirmediğini, binanın projeye aykırı inşa edildiğini, süresinde bitirilmediğini, eksik teslim edilmesi sebebiyle müvekkilinin zarara uğradığını ileri sürerek, projeye aykırı duvarın yıkılması ile şimdilik 10.000,00 TL eksik iş bedeli ve kira tazmınatı alacağının tahsilini talep ve dava etmiş, 50.000,00 TL eksik iş bedeli ve 57.000,00 TL kira tazminatı alacağı olmak üzere toplam 107.000,00 TL'nin ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili yönünde asıl davasını ıslah etmiş, birleşen 2012/523 E. sayılı davada ise; 33.945,00 TL eksik iş bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen 2007/641 E. ve 2007/2790 E. sayılı davalarda davacı yüklenici vekili, müvekkilinin sözleşme edimlerini yerine getirdiğini, 25 ve 26 no'lu bağımsız bölümlerin sözleşmeye göre müvekkiline bırakılması gerektiğini ancak davalı arsa sahibinin devre yanaşmadığını, müvekkilinin kira kaybından dolayı zararının doğduğunu ileri sürerek, 25 ve 26 no'lu bağımsız bölümlerin arsa sahibi adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tescillerine ve bu 2 taşınmaz yönünden şimdilik 2.000,00 TL kira alacağının yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; sözleşme gereği yüklenicinin edimini kısma yerine getirdiği, 83.945,00 TL'lik tutar yönünden eksik ediminin söz konusu olduğu, cezai şart isteminin seçimlik olduğu, davacı arsa sahibi ...'ın sözleşmenin ifasından vazgeçmediği dolayısıyla cezai şart talep edemeyeceği, söz konusu duvarın sözleşmeye uygun olması sebebiyle arsa sahibinin kal isteminin yerinde olmadığı, yüklenicinin henüz iskân ruhsatı almayarak eser yönünden edimini tümüyle yerine

getirmediğinden, arsa sahibinin edimini yerine getirmesini isteyemeyeceği, tapu iptali ve tescil ile kira alacağı istemlerinin bu nedenle yerinde olmadığı gerekçesiyle, asıl davanın kısmen, birleşen 2012/523 E. sayılı davanın kabulüne ve birleşen 2007/641-2790 E. sayılı davaların ise reddine karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, asıl ve birleşen 2012/523 Esas sayılı davalarda davalı-birleşen 2007/2790 Esas sayılı davada davacı yüklenici vekilinin tüm, asıl davada davacı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Asıl davada davacı ... vekilinin kira tazminatına yönelik temyiz itirazı yönünden;

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenicinin edimini süresinde yerine getirmemesi halinde arsa sahibinin gecikmeden doğan tazminat talep hakkı kanundan doğan bir haktır. (TBK madde 125/1) Kaldıki taraflar arasında imzalanan 25.12.2002 tarihli sözleşmenin 24. maddesinde kira tazminatına ilişkin hükme de yer verilmiştir.

Bu itibarla, kira tazminatının ifaya ekli ceza mahiyetinde olduğu ve sözleşmede de açıkça düzenlendiği gözetilerek, sözleşmede belirlenen teslim tarihinden itibaren davacı yararına kira tazminatına hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile bu talebin reddi doğru olmamıştır.

3-Birleşen 2007/641 Esas sayılı davada davacı yüklenici vekilinin temyiz itirazlarına gelince;

Birleşen dava, sözleşmeden kaynaklı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Mahkemece, birleşen davada, davacı yüklenicinin henüz iskân ruhsatı almayarak eser yönünden edimini tümüyle yerine getirmediğinden, arsa sahibinin edimini yerine getirmesini isteyemeyeceği gerekçesiyle, yüklenicinin tapu iptali tescil isteminin reddine karar verilmiştir.

Ne var ki, asıl ve birleşen 2012/523 Esas sayılı davalarda belirlenecek kira tazminatı ve eksik iş bedeli ile yüklenicinin sözleşme ile üstlendiği iskân almaya hazır hale getirilmesi için yapılması gereken genel masrafların dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan BK'nın 81. maddesindeki birlikte ifa kuralı uyarınca depo edilmesi için yükleniciye süre verilmesi, depo etmesi halinde, yüklenicinin edimini ifa etmiş sayılacağı ve tapu iptali tescil isteyebileceği gözetilerek, depo edilen tüm bedelin karar kesinleştiğinde arsa sahiplerine ödenmesi koşulu ile dava konusu 25 ve 26 no'lu bağımsız bölümler yönünden tapu iptali ve tescile karar verilmesi, depo etmemesi halinde şimdiki gibi yüklenici tarafından sözleşmeye uygun iskânı almaya hazır şekilde bina teslim edilmediğinden edimini ifa etmeyen yüklenicinin arsa sahibinden karşı edim olan tapu iptali ve tescil isteyemeyeceği kabul edilerek reddine karar verilmesi gerekirken, mahkemece, yukarıda açıklandığı şekilde birlikte ifa koşulunun düşünülmemesi hatalı olmuştur.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen 2012/523 Esas sayılı davalarda davalı-birleşen 2007/2790 Esas sayılı davada davacı yüklenici vekilinin tüm, asıl davada davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, asıl davada davacı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, birleşen 2007/641 Esas sayılı davada davacı yüklenici vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına BOZULMASINA, asıl davada davacı-birleşen davada davalıdan peşin alınan harç ile asıl davada davalı-birleşen davada davacı tarafından fazla yatırılan peşin harcın istek halinde iadesine, 1.480,00 TL duruşma vekalet ücretinin taraflardan alınarak birbirlerine verilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 06.11.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/571, Karar No: 2024/4766, Tarih: 30.04.2024

**10. Hukuk Dairesi         2023/571 E.  ,  2024/4766 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/377 E., 2022/732 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 4. İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/81 E., 2021/84 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... Temizlik Hiz. Nak. Tur. İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti. ve ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... Temizlik Hiz. Nak. Tur. İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti. ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede;

Davalılardan ... Atık Yönetimi Anonim Şirketinin ticaret sicil kayıtlarının incelenmesi neticesinde şirketin tasfiyesine karar verildiği, 24.02.2021 tarihinde tescil edildiği, tasfiye memuru olarak ...'ın atandığı anlaşılmış olup, Bölge Adliye Mahkemesince karar ilamının dosyada iş bu davalı adına vekaletnamesi bulunmayan diğer davalı şirket vekili Av. ...'a tebliğ olunduğu anlaşılmakla karar ilamı tebliği usulsüz olmuştur.

Şu halde eldeki davada istinaf karar ilamının (Tasfiye Halinde) Ukraıne Waste...Şirketine atandığı bildirilen tasfiye memuruna tebliğ edilmesi gerektiği açıktır.

Ayrıca dosya kapsamından davaya konu olayla SGK tarafından açılan rücuen tazminat dava dosyasının İzmir 12. İş Mahkemesi'nin 2020/170 Esas sayılı dava dosyası ile karara bağlandığı ancak verilen hükmün dairemizin 2022/1294 Esas , 2022/4627 Karar sayılı bozma ilamı ile bozulmasına karar verilerek ilk derece mahkemesine dosyanın gönderildiği bozma kararı sonrasında dosyada yapılan işlemlere ilişkin dosya örneğinin dosyaya getirtilmediği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; davaya konu olayla ilgili SGK tarafından açılan rücuen tazminat dava dosyasının aslının, mümkün olmaması halinde ise mahallince aslı gibidir onayı içeren örneğinin temin edilerek dosyaya eklenmesi ile yukarıda bahsi geçen tebligata ilişkin eksikliğin ikmali sonrasında temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Dairemize gönderilmesi gerekmektedir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

30.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/12992, Karar No: 2015/9529, Tarih: 16.10.2015

**20. Hukuk Dairesi         2015/12992 E.  ,  2015/9529 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Milas 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla)

TARİHİ : 11/03/2015

NUMARASI : 2015/169-2015/185

Taraflar arasındaki tespit davasında Yatağan Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla) ile Milas 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi sıfatıyla) ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, davacının davalı şirket emrine çalışan işçi olduğunun tespiti ile kanundan ve işyerinde uygulanmakta olan TİS'den doğan fark ücret ve diğer alacakların tahsili istemine ilişkindir.

Yatağan Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla), davalının süresi içerisinde yetki itirazında bulunduğu ikametgahı mahkemesi olan Milas Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik yönünde hüküm kurmuştur.

Milas 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla) ise, işin görüldüğü yerin "Yeniköy Termik Santralı Yatağan İşletmesi" olduğu ve seçimlik yetki uyarınca yetkisizlik kararı verilemeyeceği gerekçesiyle yetkisizlik yönünde hüküm kurmuştur.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu 5. maddesinde iş uyuşmazlıklarında yer itibari ile yetkili iş mahkemelerini belirlemiştir. Buna göre, “iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medenî Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme muteber sayılmaz.”

İş mahkemelerinde yetki kuralı, Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanununun yetki kurallarına uygun olup buna ek olarak işin yapıldığı yer, yani işyeri mahkemelerini de yetkili kılmaktadır.

İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan davalı tarafça süresinde yapılmasa da hâkim tarafından kendiliğinden bu husus gözönünde bulundurulmalıdır. Bir başka anlatımla hâkim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de re'sen yetkisizlik kararı verebilir.

Somut uyuşmazlıkta, davacının çalıştığı işyeri Yatağan ilçesinde bulunmaktadır ve davacı taraf seçimlik hakkını işin yapıldığı yer olan Yatağan Mahkemesi olarak kullanmıştır. Dolayısıyla davanın ilk açıldığı yer mahkemesi olan Yatağan mahkemesi davaya bakmakla yetkilidir. Yasal düzenlemeler çerçevesinde; uyuşmazlığın Yatağan Asliye Hukuk Mahkemesinde (İş Mahkemesi sıfatıyla) görülüp çözümlenmesi gerekir.

SONUÇ:Yukarıda belirtilen nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince; Yatağan Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi sıfatıyla) YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 16/10/2015 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9290, Karar No: 2017/7778, Tarih: 02.05.2017

**9. Hukuk Dairesi         2015/9290 E.  ,  2017/7778 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, ihbar tazminatı ile ücret, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, bayram tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili,müvekkilinin iş akdine haksız ve bildirimsiz olarak son verildiğini,bu nedene istanaden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ihbar tazminatı, ücret alacağı, fazla çalışma ücreti ,hafta tatili ücreti, bayram tatili ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı şirket; davaya cevap vermemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti ve Yargılama Süreci

Mahkemece;toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, ihbar tazminatının kısmen kabulü ile ücret alacağı,fazla mesai alacağı, hafta tatili alacağı,ulusal bayram ve genel tatil ücret alacağının reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz

Davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe

1-Dosyadaki bilgi ve belgelere, delillerin taktirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işveren tarafından yapılan kısmi ödemenin işçinin hangi alacağına mahsup edileceği noktasında toplanmaktadır.

I. Normatif Dayanak

Uyuşmazlığın normatif dayanağı Borçlar Kanununun 84–86 maddeleridir. Borçlar Kanununun 84 üncü maddesinde “Borçlu faiz veya masrafları tediyede gecikmiş değil ise kısmen icra eylediği tediyeyi resülmale mahsup edebilir. Alacaklı alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya sair teminat almış ise borçlu kısmen icra eylediği tediyeyi temin edilen veya teminatı daha iyi olan kısma mahsup etmek hakkını haiz değildir” kuralına yer verilmiş; 85 inci maddesinde “birden fazla borcu bulunan borçlu, borçları ödemek zamanında bu borçlardan hangisini tediye etmek istediğini alacaklıya beyan etmek hakkını haizdir. Borçlu beyanatta bulunmadığı surette vukubulan tediye kendisi tarafından derhal itiraz edilmiş olmadıkça alacaklının makbuzda irae ettiği borca mahsup edilmiş olur” hükmü öngörülmüş, 86 ncı maddede ise “kanunen muteber bir beyan vaki olmadığı yahut makbuzda bir güna mahsup gösterilmediği takdirde, tediye muaccel olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçlar muaccel ise tediye, borçlu aleyhinde birinci olarak takip edilen borca mahsup edilir. Takibat vaki olmamış ise tediye, vadesi iptida hulül etmiş olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçların vadeleri aynı zamanda hulül etmiş ise mahsup mütenasiben vaki olur. Hiç bir borcun vadesi hulül etmemiş ise alacaklı için en az teminatı haiz olan borca mahsup edilir” kuralı düzenlenmiştir.

II. Genel Hükümler Yönünden Değerlendirme

Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen hükümleri öncelikle muacceliyet ve temerrüt kavramlarının açıklanmasını gerektirmektedir.

Muacceliyet, alacaklının borçludan borçlanılan edimi talep ve dava edebilme yetkisidir. Borç muaccel olmadan borçlu temerrüdü söz konusu olmaz.

Temerrüt, en kısa tanımıyla, alacaklı tarafından talep edilebilir (muaccel) hale gelmiş bir borcun ifasındaki gecikmedir. Kural olarak, bu tür (muaccel) bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile temerrüde düşer (BK. m. 101/1). Başka bir ifadeyle, temerrütten söz edilebilmesi için, öncelikle muaccel bir borcun ve alacaklının o borca yönelik ihtarının bulunması gerekir. Kural böyle olmakla birlikte, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının ihtarının gerekmediği bazı durumlar da vardır: Örneğin, ifa gününün taraflarca birlikte kararlaştırıldığı (BK. m.101/2), borçlunun borcu ifa etmeyeceğini bildirmiş olduğu veya hal ya da durumundan bu sonuca varılabildiği (BK. m.107/1) durumlarda, temerrüdün gerçekleşmesi için alacaklının ihtarına gerek yoktur.

Tek bir borç ilişkisinin söz konusu olduğu durumlarda, borçlu para borcunun faiz ve masraflarını ödemede temerrüde düşmemişse yaptığı kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup etme hakkına sahiptir. Ancak, para borcunun bir kısmı için kefalet, rehin veya benzeri bir teminat verilmişse, yapılan kısmi ödemenin teminatlı olan borca mahsubu istenemez. Bu durumda, kısmi ödemenin teminatsız olan ya da teminatı daha az olan borca mahsubu gerekir. Borçlu, faiz ve masrafları ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına mahsup edilecektir. Hukuk Genel Kurulunun 27.9.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas, 2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları ödemede gecikmemiş olması zorunludur. Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde, ödenen kısmın öncelikle faizden düşülmesi gerekir. İcra takibi, ödemeye ihtirazi kayıt konulması irade açıklamasıdır.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca mahsup edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan etmemiş veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda belirtilen borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca mahsup edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan etmemiş veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda belirtilen borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla para borcunun bulunduğu bir borç ilişkisinde, borçlunun, yapılan kısmi ödemenin hangi borç için mahsup edildiğini belirtmemesi, alacaklının da ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu makbuzda göstermemesi durumunda, kısmi ödemenin hangi borca mahsup edileceği sorunu Borçlar Kanununun 86 ncı maddesine göre çözümlenmelidir. Bu gibi durumlarda, kısmi ödeme öncelikle muaccel olan borç için yapılmış sayılır. Ödeme zamanında birden fazla borç muaccel hale gelmişse, ödeme ilk takibe konulan borca mahsup edilir. Muaccel olan borçlardan hiçbiri takibe verilmemişse kısmi ödeme ifa zamanı önce gelen borca mahsup edilmiş sayılır. Borçların ifa zamanları (vadeleri) aynı günde gelmişse yapılan kısmi ödeme borçların miktarlarıyla orantılı olarak mahsup edilir. Borçlardan hiçbirinin ifa zamanı gelmemişse, kısmi ödeme alacaklı için güvencesi en az olan borca mahsup edilmiş sayılır.

III. İşçi Alacakları Yönünden Değerlendirme

İş sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili 4857 sayılı İş Kanununda özel bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen genel hükümleri kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin sadece kıdem tazminatı alacağının bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına göre, temerrüde düşmüş olan işverenin yaptığı kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda bulunup bulunmadığına bakılmaksızın öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmelidir.

Borcun taksitle ödenmesi konusunda yapılan anlaşma aksi öngörülmemişse, kural olarak, işçinin faiz talebinden vazgeçtiğini kapsar. Ancak, bu sonuç işverenin taksit anlaşmasına uygun hareket etmesine bağlıdır. İşverenin taksitlerden birini zamanında ödememesi halinde, işçinin faizle ilgili feragati geçersiz hale gelir ve sadece ödenmeyen taksit için değil, tüm alacak için faiz talep hakkı doğacaktır. Bu durumda ödenmiş olan önceki taksitlerin öncelikle faiz ve masraflara mahsubu gerekecektir. Kuşkusuz taksit sözleşmesinin işçinin serbest iradesi ile meydana gelmesi gerekir.

İşçinin birden fazla alacağının söz konusu olması halinde, yapılan kısmi ödemenin hangi alacağa ilişkin olduğu işveren tarafından ödeme sırasında belirtilmemiş ve işçi tarafından da bu husus makbuzda gösterilmemiş ise, mahsup işlemi Borçlar Kanununun 86 ncı maddesine göre yapılacaktır. İş Kanununda işçinin sözleşme ve kanundan doğan alacaklarının muacceliyet ve vade zamanları konusunda değişik hükümler öngörülmüştür.

İşçinin birden fazla alacağının söz konusu olması halinde, yapılan kısmi ödemenin hangi alacağa ilişkin olduğu işveren tarafından ödeme sırasında belirtilmemiş ve işçi tarafından da bu husus makbuzda gösterilmemiş ise, mahsup işlemi Borçlar Kanununun 86 ncı maddesine göre yapılacaktır. İş Kanununda işçinin sözleşme ve kanundan doğan alacaklarının muacceliyet ve vade zamanları konusunda değişik hükümler öngörülmüştür.

4857 sayılı İş Kanununa göre ücret en geç ayda bir ödenir (m.32/5). İş hukuku mevzuatımızda Basın İş Kanununun 14 üncü maddesi hariç, ücretin peşin ödeneceğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle ücret, çalışılan ayı takip eden aybaşında muaccel hale gelmektedir. Fazla mesai, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin muacceliyet tarihleri normal aylık ücret gibidir. İşçinin ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti sözleşmenin feshi ile muaccel hale gelir.

1475 sayılı İş Kanununun 14 ve 4857 sayılı İş Kanunun 120 nci maddesi uyarınca, işveren kıdem tazminatı borcu bakımından iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte temerrüde düşer. Yukarıda belirtilen diğer tazminat ve alacaklar bakımından ise, tarafların sözleşme ile kararlaştırdıkları ödeme zamanı ya da işçi tarafından gönderilecek ihtarnamede belirtilen ödeme günü itibariyle işverenin temerrüdü gerçekleşir.

Buna göre örneğin, 5.000 TL ihbar tazminatı, 7.500 TL kıdem tazminatı, 2.500 TL ücret, 2.000 TL fazla mesai ve 500 TL yıllık izin ücreti alacağı olmak üzere takibe konu yapılmamış toplam 17.500 TL alacağı olan bir işçiye işveren tarafından yapılacak 15.000 TL lik bir kısmi ödeme, öncelikle muaccel olan normal aylık ücret ve fazla mesai alacağına ilişkin borçlarına mahsup edilmelidir. Kalan miktar ihbar ve kıdem tazminatı ile izin ücreti borcuna mahsup edilecektir. Anılan borçların muacceliyet tarihleri aynı olduğundan, temerrüt tarihi önce gerçekleşmiş olan borca yani kıdem tazminatına mahsup edilecektir. Kalan 3.000 TL lik ödemenin, ihbar ve izin ücreti borcuna mahsubu anılan borçların muacceliyet ve temerrüt tarihlerinin aynı olması nedeni ile miktarları ile orantılı olarak yapılacaktır. Kalan toplam borç 5.500 TL olup, ihbar tazminatının bu miktara oranı 5.000/5.500 = 10/11, izin ücretinin oranı 500/5.500 = 1/11 olmakla, 3.000 X 10/11 = 2.727 TL ihbar tazminatına, 3.000 X 1/11 = 273 TL izin alacağına mahsup edilecektir. Böylece işverenin 2.273 TL ihbar tazminatı, 227 TL izin ücreti olmak üzere toplam 2.500 TL borcu kalmış olacaktır. Somut uyuşmazlıkda dava açıldıktan sonra davalı tarafça yapılan 1.460,55 TL’lik ödemenin mahsubu hatalıdır.

3-Taraflar arasında vekalet ücretinin miktarı konusunda da uyuşmazlık bulunmaktadır.

Dava devam ederken davalı tarafça yapılan ödeme kapsamında bir miktar alacak konusuz kalmıştır, iş davalı tarafın dava açılmasına sebebiyet vermesi nedeniyle dava devam ederken ödenen miktarlarda davacı yararına vekalet ücreti ve yargılama gideride değerlendirilmelidir.

F) Sonuç: