muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/2147, Karar No: 2024/2715, Tarih: 17.09.2024

Dolayısıyla Danıştay tarafından verilmiş olan iptal kararının sadece idare bakımından değil, bütün adli mahkemeler açısından da Anayasanın 138.maddesi bakımından da bağlayıcılığı ve uygulama zorunluluğu bulunmaktadır. Aksinin kabulü Anayasa ile benimsenen ‘’Hukuk Devleti’’ ve ‘’Hukuk Güvenliği‘’ ilkelerine aykırı olacaktır.

5.2. İptal Kararlarının Derdest Dosyalara ve Geçmişe Etkili Olmasına İlişkin Değerlendirmeler

Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararlarının geçmişe yürümeyeceğine ilişkin Anayasanın 153/5.maddesindeki hükme karşılık idari yargıda verilen iptal kararlarının geçmişe yürüyeceğine ilişkin gerek Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu gerekse Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun yerleşik içtihatları bulunmaktadır.

Danıştay Dava Daireleri Umumi Heyetinin 25.01.1938 tarih ve 1937/202 esas, 1938/14 karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ve Danıştay İçtihatı Birleştirme Kurulunun 09.07.1966 tarih ve 1965/21 esas, 1966/7 karar sayılı ilamları ile Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun 30/9/1994 tarih 1993/247 esas, 1994/559 karar sayılı ilamlarında da İdari Dava tarafından verilen iptal kararlarının geçmişe etkili sonuçlar doğuracağı zira iptal kararında idari işlem veya düzenleyici işlemin tesis edildiği tarihten itibaren hukuka aykırı olduğunun tespit edildiği, en başından itibaren hukuka aykırı olarak tesis edilen bir işlemin hukuk düzenince korunmasının mümkün olmadığı dolayısıyla bu durumun düzeltilebilmesi için sakat idari işlemin geriye yürür bicimde ortadan kaldırılarak, hukuka aykırı işlem yapılmasından önceki duruma dönüleceği kabul edilmektedir. İptal kararı ile işlemin yapıldığı ya da düzenleyici kuralın konulduğu tarih itibariyle hukuka aykırılığı tespit edilerek bu işlem yapılmadan önceki durumun geri geleceği ve iptal edilmiş işlemin hiç yapılmamış sayılacağı gerek yukarıda yer verilen Danıştayın herhangi bir sapma göstermeyen içtihatlarında gerekse doktrinde kabul edilmektedir. (İdari Yargıda İptal Kararlarının Sonuçları Dr.Yıldırım Uler, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları no.281 sayfa 16 vd. İdari Yargıda İptal Davalarının Değerlendirilmesi Dr.Atilla Uyanık https:/www.mevzuatdergisi.com, İptal Kararlarının Etki ve Sonuçlarının Zaman Yönünden Yargıç Tarafından Sınırlandırılması DoçentDr. Gürsel Kaplan, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 3(2)2013,31-38

İptal davası sonucu verilen iptal kararı ile düzenleyici işlemin hukuka aykırılığının tespiti ile iptaline karar verilmekle düzenleyici işlem ortadan kalkar ve bu sonuç sadece iptal davası açan kişileri değil herkesi etkiler. İptal kararı sonucunda idari nitelikte bireysel işlem veya düzenleyici işlem ilk tesis edildiği tarihten itibaren ortadan kalkar böylece geriye etkili sonuçlar doğurmak suretiyle idari işlem baştan itibaren yapılmamış sayılır.

İptal davasında çıkan sonuç sadece davanın taraflarını değil, düzenleyici işlem olduğundan davada taraf olmayan üçüncü kişileri de etkileyecek sonuçlar doğurur.

İptal davasında çıkan sonuç sadece davanın taraflarını değil, düzenleyici işlem olduğundan davada taraf olmayan üçüncü kişileri de etkileyecek sonuçlar doğurur.

Dairemizin sayın çoğunluğu iptal kararının derdest dosyalar yönünden herhangi bir sonuç doğurmayacağı görüşündedir. Halbuki henüz kesinleşmemiş olan bir davada Danıştay tarafından verilen iptal kararı, geçmişe yürürlük sorunu bir yana mevcut ve derdest dosyada uygulanacak sonuçlar doğurmaktadır. Yukarıda açıklandığı üzere iptal kararı ile sonradan hukuki bir durum ortaya çıkmamaktadır. Aksine iptal kararı geçmişe yönelik bir değerlendirme yaparak düzenleyici işlemin ilk yapıldığı tarihteki hukuka aykırılığını tespit ederek düzenleyici işlemi iptal etmektedir.

Kaldı ki iptal gerekçeleri yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere Anayasanın ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ‘’Hak Arama Özgürlüğü’’ ‘’Adil Yargılanma Hakkı’’ ‘’Mülkiyet Hakkı’’ gibi en temel ilkelere ve 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununda yer verilen ‘’Eşitlik ilkesi’’ ne aykırılık temeline dayanmaktadır. Dolayısıyla bu sonradan ortaya çıkan hukuki bir sonuç olmayıp en başından itibaren yürürlükte olan ve Danıştay tarafından iptal kararı verilmemiş olsa dahi adli mahkemeler ve Yargıtayca gözetilmesi gereken temel ilkelere dayanmaktadır.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu somut uyuşmazlıktaki çoğunluk görüşünün aksine 19.04.2017 tarih 2017/13-564 esas 20174/833 karar sayılı ilamında özetle direnme kararının bir diğer gerekçesi ise İdari Yargıdaki davada verilecek ret veya kabul kararının çekişmedeki hüküm sonucuna etki etmeyecek yönündeki karardır. Uyuşmazlıkta villa yapımına elverişsiz hale gelidği yönünde ayıp iddiasının dayanağı ihale ile satın alınan taşınmazın 13.09.2006 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile 05.10.2006 tarihinde yürürlüğe giren Adana Seyhan Baraj Gölünün yaban hayatı geliştirme sahası olarak belirlenmiş olmasıdır. Ne var ki idarenin aldığı bu karar ile ilgili olarak iptal istemi ile idari yargı önünde açılan dava derdest olup Danıştay 10. Dairesinin 2011/8243 sayılı dosyasında eldeki davaya konu taşınmazın bulunduğu bölgeyi yaban hayatı koruma alanı çıkaracak iptali kararı verilmesi halinde ayıp iddiasının temeli ortadan kalkacağından Yerel Mahkemenin bu yöne ilişkin direnme kararı isabetli görülmemiştir.’’ gerekçesi ile direnme kararı bozulmuştur.

Anılan bozma kararı ve gerekçeleri bu dosya açısından da emsal nitelikli olup, genel düzenleyici işlem üçüncü kişileri de etkileyecek niteliktedir ve şartnamenin anılan hükümleri delil sözleşmesi niteliğinde görüldüğünden ve münhasır delil sözleşmesinin re’sen gözetileceği Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca ve Daire Kararlarınca da benimsenmiş olduğundan iptal kararının da yukarıda anılan yasa ve Anayasa hükümlerinden de anlaşılacağı üzere bireysel bir karar olarak değerlendirilemeyeceği, kanunun emredici hükümlerine aykırılığı nedeniyle re’sen gözetileceği dikkate alınmamıştır.

Kaldı ki anılan düzenleyici işlemin iptali veya bir başka deyişle hukuka aykırılığının tespiti Danıştay tarafından yapılmıştır. Taraflar arasında bireysel nitelikte bir sözleşme hükmünün hukuka aykırılığının bir başka deyişle kanunun emredici hükümlerine aykırılığının tespitine ilişkin adli mahkemelerce verilerek kesinleşmiş bir karar nasıl ki bağlayıcı nitelikte olacaksa, düzenleyici işlem yönünden verilen bir karar da tüm taraflar açısından hatta taraf olmayan üçüncü kişiler açısından da bağlayıcı olacaktır. Bir sözleşmenin hukuka aykırılığının tespitine adli yargı makamları ya da idari yargı makamları tarafından karar verilmiş olmasının bir önemi bulunmamaktadır. Anayasanın 138 nci maddesi Mahkeme kararlarının bağlayıcılığı yönünden adli yargı mahkemeleri ile idari yargı mahkemeleri arasında bir ayrım yapmamıştır.

İdari yargıda verilen bir kararın öncelikle düzenleyici işlemle ilgili verilen bir kararın sadece idareyi bağlayacağı görüşünün Anayasanının 138/3. madddesi kapsamında savunulması mümkün değildir. Mahkeme kararları niteliğine ve ilgisine göre kamu kurumları, bireyleri bir başka deyişle herkesi bağladığı gibi hukuk güvenliği ilkesi gereğince başka adli ve idari yargı merciilerini de bağlar.

5.3. Danıştay İptal Kararının Usulü Kazanılmış Hakkın İstisnası Sayılmasına İlişkin Gerekçeler

Danıştay iptal kararının dosyanın temyizi aşamasında verilmesi ilk derece yargılaması aşamasında verilmemiş olmasının davanın henüz kesin hükme bağlanmamış olması bir başka deyişle derdest olması karşısında bir önemi bulunmamaktadır. Bu aşamada kazanılmış bir haktan kesinleşmiş bir hukuki sonuçtan söz edilemez.

Anayasanın 153/5. maddesinde açıkça düzenlendiği üzere Anayasa Mahkemesi iptal kararları geçmişe yürümemektedir. Geçmişe yürümeyeceği Anayasada düzenlenen Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının dahi usulü kazanılmış hakkın istisnası olduğu kabul edildiğine göre, bağlayıcılık bakımından yasa gücünde olan Danıştay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde vurgulanan Danıştay iptal kararlarının geçmişe etkili olacağı kabul edildiğine göre bu kararların usuli kazanılmış hakkın istisnası olacağı evleviyetle kabul edilmelidir.

O halde somut uyuşmazlıkta yargılama aşamasında anılan şartname hükmünün varlığı nedeniyle davacının diğer yasal delillerinin incelenmediği kabul edilmiş olsa dahi iptal kararından sonra bu delillerin incelenmesine engel bir hukuki durum bulunmamaktadır. Zira davacının diğer yasal delillerinin incelenmesine engel olan ve delil sözleşmesi niteliğinde sayılan genel düzenleyici işlem herkes bakımından sonuç doğuracak şekilde iptal edilmiş olmaktadır.

O halde somut uyuşmazlıkta yargılama aşamasında anılan şartname hükmünün varlığı nedeniyle davacının diğer yasal delillerinin incelenmediği kabul edilmiş olsa dahi iptal kararından sonra bu delillerin incelenmesine engel bir hukuki durum bulunmamaktadır. Zira davacının diğer yasal delillerinin incelenmesine engel olan ve delil sözleşmesi niteliğinde sayılan genel düzenleyici işlem herkes bakımından sonuç doğuracak şekilde iptal edilmiş olmaktadır.

Diğer yandan HMK’nın 193. Maddesinde düzenlenen delil sözleşmeleri, usul hukuku sözleşmesi kabul edilmektedir. Düzenleyici nitelikte yer alan delil sözleşmesinin iptali ispat hukuku bakımından usule ilişkin bir değişiklik doğurmuştur. Bu durumda kıyasen 448. maddesi gereğince tamamlanmış bir işlem bulunmadığı için bu değişiklik eldeki somut uyuşmazlıkta derhal uygulanmak zorundadır.

6.SONUÇ

Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere hizmet sözleşmelerinde ara hakedişlere itirazı düzenleyen Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 42. maddesi hükmünün, tesis edildiği andan itibaren Anayasa'nın 36. maddesindeki Hak Arama Özgürlüğü ve Adil Yargılanma Hakkına, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin 6. maddesindeki Adil Yargılanma ve Hakkâniyete Uygun Yargılanma İlkesi'nin temel unsuru olan " Silahların Eşitliği " ilkesine aykırı olduğu, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu 53/b 2ve 9. meddeleri, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu 1,2 ve 4. maddeleri, 6798 Sayılı Türk Borçlar Kanunun sözleşme özgürlüğünün sınırlarını düzenleyen 26 ve 27. maddelerine, 6100 Sayılı HMK'nın 193/2. maddesindeki taraflardan birinin ispat hakkını ortadan kaldıracak şekilde delil sözleşmesi yapılamayacağına ilişkin yasa hükümlerine aykırı olduğu gibi anılan şartname hükümlerinin Danıştay İdari Dava Dairesinin bozma kararı doğrultusunda Danıştay 13.Dairesi tarafından iptal edilmiş olması, Danıştay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu ve İdari Dava Dairesi Kararları gereğince düzenleyici işlem hakkında Danıştay tarafından verilen iptal kararının geçmişe etkili olarak sonuç doğuracağı, derdest davada HMK 448. maddeye kıyasen kesinleşmiş bir işlem olmadığından usule ait bu değişikliğin derhal uygulanması gerektiği, somut uyuşmazlıkta dava, derdest ve kesin hükme bağlanmamış olduğundan iptal kararının sonucuna göre hareket edilmesi ve anılan şartname hükmü ortadan kalktığından diğer yasal delillerinin incelenmesi ve mahkemenin diğer gerekçelerinin değerlendirilmesi bakımından davanın reddine ilişkin ilk Derece Mahkemesi kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı usul ve yasaya aykırı olduğundan bozulmasına karar vermek gerekirken aksine düşüncelerle onanmasına ilişkin çoğunluk görüşüne katılmıyorum
Yargıtay — Esas No: 2014/20527, Karar No: 2015/11403, Tarih: 07.10.2015

**16. Hukuk Dairesi         2014/20527 E.  ,  2015/11403 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSPİR KADASTRO MAHKEMESİ

TARİHİ : 13/06/2014

NUMARASI : 2014/6-2014/42

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; davalıların, “139 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 1/8 hissesinin H.. Ç.., 7/8 hissesinin İsmail mirasçıları adına, 158 ada 10 parsel sayılı taşınmazın 1/3 hissesi İsmail Çelik mirasçıları, 1/3 hissesi Hava mirasçıları, 1/3 hissesi H.. Ç.. adına, 103 ada 24 parsel sayılı taşınmazın İsmail mirasçıları adına tescili halinde davayı kabul edeceklerine ilişkin beyanlarının, kayıtsız şartsız olarak davacıların dilekçelerindeki "netice-i talebin" kabulüne ilişkin bir beyan niteliğinde bulunmadığı belirtilerek; tarafların iddia ve savunmaları ile ilgili toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda temyize konu taşınmazlar yönünden davanın kabulüne, çekişmeli 103 ada 24 ve 158 ada 10 parsel sayılı taşınmazların miras payları oranında muris H.. Ç.. mirasçıları M.. O.. ve arkadaşları adına tescile karar verilmiş; hüküm, davalılar F.. Ç.. ve M.. Ç.. tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, mahkemece hükmüne uyulan bozma kararında açıklandığı gibi işlem yapılıp sonucuna göre hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz eden davalılardan alınmasına, 07.10.2015

gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/19729, Karar No: 2012/26399, Tarih: 20.12.2012

**3. Hukuk Dairesi         2012/19729 E.  ,  2012/26399 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Dava dilekçesinde taraflar arasındaki 16.01.1969 tarihli rodevans sözleşmesinin 4 ve 11. maddelerindeki 5 TL'nin 30 TL'ye, 3 TL'nin 18 TL'ye, 6. maddesindeki 35.000 TL'nin 350.000 TL'ye yükselterek bu şekilde uyarlanması istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen reddine dair verilen hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması taraf vekilleri tarafından istenilmekle; taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz eden davacı vek.Av.... geldi. Aleyhine temyiz olunan davalı vekilleri Av.... ve Av.... geldi. Gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için 20.12.2012 gününe bırakılması uygun görüldüğünden, belli günde dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dilekçesinde, müvekkili ile davalı arasında 16.01.1969 tarihli rödavans sözleşmesi akdedildiğini bu sözleşmeye göre ... İli, ... İlçesi ... Bucağı, ..., ... ve ... köyleri dahilindeki maden sahalarının davalıya peşin avans ve rödavans karşılığında devrinin kararlaştırıldığını ve buna dayalı olarak sözleşmenin 4.maddesine göre davalı şirketin bu sahalardan istihsal edeceği ve satacağı demir cevherinin beher kuru metrik tonu için 5,00 (yalnız beş lira) TL, 11.maddesinde de davalı tarafından istihsal edilecek toz cevherler ve demir tenoru %45 (yüzde kırkbeş)'den aşağı parça satıldığı takdirde davalı (şirket) beher kuru metrik ton için 5,00 TL (beş lira) rödavans yerine davacıya 3,00 TL (üç lira) rödavans ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, ayrıca sözleşmenin 6.maddesine göre de yıllık 35.000 TL (yalnız otuzbeşbin) rödavans ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, ancak geçen zaman içerisinde ekonomik koşullardaki değişim nedeniyle edimler arasındaki dengenin bozulduğunu, işlemin temelinden çöktüğünü, sözleşmede belitilen miktarların günün koşullarına göre uyarlanması şartlarının oluştuğunu ileri sürerek sözleşmedeki 4.maddede belirtilen miktarın 5 TL'den 30 TL'ye, 11.maddesinde belirtilen 3 TL'nin 18 TL'ye, 6.maddesinde belirtilen 35.000 TL'nin 350.000 TL'ye uyarlanmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı davanın reddini dilemişitir.Mahkemece; hukukçu ve teknik maden mühendisi bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulü ile sözleşmenin 4.madedesinde belirtilen 5.00 TL (eski TL) rödavansın dava tarihi itibariyle 7.00 TL (yeni Türk Lirası)'ye sözleşmenin 11.maddesinde belirtilen 3.00 TL (eski TL)'nın dava tarihi itibariyle 3.00 TL (yeni Türk Lirası)'ye uyarlanmasına, sözleşmenin 6.maddesindeki uyarlama talebinin ise, bu miktarın ilk yıla mahsus olarak düzenlendiğinden buna ilişkin talebin reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, dava konusu demir madeni cevherinin demirçelik fabrikalarınca ton başının ocak başı satış fiyatına göre belirlenen bu fiyatın (somut olayda % 45 üstü tenörün 70 TL, % 45 altı tenerön 30 TL) genel olarak 1/10'unun rödavans bedeli olduğu belirtilmiştir. Bu rapor, soyut ve genel ifadeli olup, hüküm kurmaya elverişli değildir. Zira demir cevherinin ocak başı ton fiyatı yerel ticaret odalarından sorularak tespit edilmeden, rödavans bedelinin maden mevzuatına göre nasıl belirlendiği, ocak başı ton fiyatının 1/10'unun rödavans bedeli olup olmadığına ilişkin teammül olup olmadığı vs. hususları araştırılıp tespit edilmeden değerlendirme yapılmış böylece eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulmuştur. Bu şekilde hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

O halde mahkemece yapılacak iş, demir cevherinin (madenin) ocak başı ton fiyatının yerel ticaret odalarından sorulmalı, rödovans bedelinin belirlenmesinde (satış fiyatının %10'nun rödovans bedeli olup olmadığı) yerleşmiş uygulama ve teammül bulunup bulunmadığı araştırılıp tespit edilmeli, tüm deliller tam ve sağlıklı olarak toplanmalı, maden mevzuvatında uzman 3 kişilik bilirkişi heyetinden (gerekirse Maden Tetkik Arama Ensitüsü'nden de bu konularda uzman bilirkişiler de seçilerek) tarafların iddia ve savunmalarını karşılayıcı somut rapor alınarak sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davacı taraf için duruşma tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre takdir edilen 900 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yine Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davalı taraf için duruşma tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre takdir edilen 900 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 20.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/8074, Karar No: 2020/1212, Tarih: 05.02.2020

**13. Ceza Dairesi         2019/8074 E.  ,  2020/1212 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

... A.Ş yetkilisi sanık ...'ın, müşteki ...A.Ş'ye olan borcuna karşılık haczedilen iş makinesinin yediemin olarak ...A.Ş çalışanı ...'a yediemin olarak bırakıldığı, ancak ... Madencilik yetkilisi ve çalışanları olan sanıklar tarafından haczin usulüne uygun olmadığı gerekçesi ile bulunduğu yerden alındığının ve sanık ... tarafından söz konu iş makinesinin kendisine ait olmayıp üçüncü kişiden kiralanan iş makinesi olduğunun iddia edilmesi karşısında; Finansal kiralama sözleşmesinin olup olmadığı araştırılarak varsa dosya arasına alınması, yine icra dosyası getirtilerek haciz işlemi sonucu yapılan işlemler ve iş makinesi hususunda istihkak iddiasında bulunulup bulunulmadığı ve haczin usulüne uygun olup olmadığına ilişkin itiraz edilip edilmediği ve bu hususta dava açılıp açılmadığının araştırıldıktan sonra sanıkların hukuki durumlarının değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmeden eksik inceleme ile hüküm kurulmuş olması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafiilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 05.02.2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4203, Karar No: 2013/3983, Tarih: 11.06.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/4203 E.  ,  2013/3983 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sözleşmenin feshi ve kira tazminatı davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, taraflar arasında imzalanan ....06.2008 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca davalı yüklenicinin kararlaştırılan ... aylık sürede inşaata başlamaması ve verilen ek ... aylık sürede de inşaat yapmaması üzerine arsa sahibi davacı tarafından ....04.2009 tarihinde vekaletten azledildiğini ileri sürerek, taraflar arasındaki sözleşmenin feshini, tapuya verilen satış vaadi şerhinin terkinini, sözleşmenin 36. maddesi gereği davacıya isabet etmesi kararlaştırılan bir dükkan için aylığı ....000 USD ile beş adet daire için aylık toplam ....500 USD cezai şart tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiş, ....09.2012 tarihli duruşmada davalı ...'a yönelik davasından feragat ettğini bildirmiştir.

Davalı şirket vekili,davacının sözleşmede kararlaştırılan teslim süresi dolmadan ....04.2009 tarihinde müvekkilini vekaletten azlettiğini, müvekkiline ihtarname gönderilmediğini, tespit tarihinde inşaat iskelesinin kurulduğu ve inşaat malzemeleri mahallinde bulunduğu halde inşaatta hiç bir çalışma olmadığına ilişkin bilirkişi raporunu kabul etmediğini, akdin feshi ile yoksun kalınan kira alacağının aynı anda istenemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Diğer davalıya tebligat yapılamamış, davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, dosya kapsamı ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; yüklenici davalının, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde kararlaştırılan süre ve ek ... aylık sürede inşaatı yaparak davacıya teslim edimini yerine getirmediği, keşif sırasında ise arsa sahibinin yaptığı kaba inşaat ile birlikte toplam imalat oranının %80 olduğu, tespit tarihi itibariyle de inşaatta herhangi bir çalışması olmadığı ve inşaatın kararlaştırılan sürede tamamlamadığı, davalının edimlerini yerine getirmediği gerekçesiyle BK'nın 107 ve 106. maddelerine göre taraflar arasındaki ....06.2008 tarihli sözleşmenin feshine, tapu kaydına konulan şerhin kaldırılmasına, sözleşme yapıldığı tarih itibariyle feshedileceğinden ve sözleşmede aksi kararlaştırılmadığından cezai şart isteminin reddine, davalı ...'a yönelik davanın ise feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı şirket vekili temyiz etmiştir.

...- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.