muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/10165, Karar No: 2023/1853, Tarih: 10.04.2023

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Sanık Müdafiinin Temyiz Sebepleri,

Öldürme ve yaralama kastı bulunmadığından suçun taksirle işlendiğine, eksik incelemeye, meşru savunma koşullarının oluştuğuna,

2. Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının Temyiz Sebepleri,

Sanığın eyleminin kasten yaralama suçunu oluşturduğundan suç vasfının hatalı belirlendiğine

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

1. Olay tarihinde sanık ... ile temyiz dışı katılan ... arasında omuz atma meselesi nedeniyle münakaşa yaşandığı, aynı gün akşam saat 21.00 sularında katılanlar ..., ..., tanık ...'in kıraathanede oyun oynadıkları sırada sanığın aynı yere gelmesi üzerine önceki tartışmayı konuşmak maksatlı dışarı çıktıkları, kıraathane önünde katılan ... ile sanık ... arasındaki münakaşanın kavgaya dönüştüğü, sanığın arbede esnasında yanında bulunan bıçak ile katılanı göğüs bölgesinden yaraladığı, sanık her ne kadar temyiz dışı katılan ... tarafından kahvehaneden temin edilen balta ile kovalanmış ise de; olay yerine iki kere geri dönerek ilk gelişinde ...'i alın bölgesinden yaraladığı, ikinci gelişinde ise olay yerinde bulunan vatandaşların hastaneye yetiştirmeye çalıştıkları katılan ...'e saldırarak kolluk ekiplerinin müdahale etmesi neticesinde olayın son bulduğu anlaşılmıştır.

2. Katılan ve tanıkların aşamalarda istikrarlı beyanları, sanık savunmaları, 12.01.2018 tarihli olay ve muhafaza altına alma tutanağı, ... Adli Tıp Şube Müdürlüğünün 17.04.2018 tarihli raporu, sanığın güncel adli sicil ve nüfus kayıtları dava dosyasında bulunmaktadır.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Suç vasfının tayini ve kastın bölünmezliğinin tartışılması açısından duruşma açılmasına karar verildiği, suç vasfı yönünden İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, isabetsizlik

görülmemekle birlikte suçun işleniş şekli ve özelliği, sanığın kastının yoğunluğu, doğan tehlikenin katılan bakımından ağırlığı dikkate alınarak 5237 sayılı Kanun'un 35 inci maddesi gereğince sanık hakkında takdiren ve teşdiden 11 yıl hapis cezası ile mahkumiyetine, kabul edilen oluşa göre ilk haksız hareketin kimden kaynaklandığı tespit edilemediğinden sanık lehine asgari düzeyde haksız tahrik indirimi uygulanmasına, sanığın durulmadaki hali lehine takdiri indirim nedeni kabul edilerek 5237 sayılı Kanun'un 62 nci maddesi uyarınca 1/6 oranında indirim uygulanarak neticeten 6 yıl 10 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

A. Teşebbüse Yönelik

IV. GEREKÇE

A. Teşebbüse Yönelik

Sanığın yaşadığı münakaşa esnasında üzerinde bulunan bıçak ile adli rapor bulgularına göre; katılanı, ''toraksa nafiz olacak, basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek ve hayati tehlike geçirecek'' şekilde yaralandığı, olayda 13 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası öngören 5237 sayılı Kanun'un 35 inci maddesi ile yapılan uygulama sırasında meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı birlikte değerlendirilerek olaya uygun makul bir ceza verilmesi gerekirken yazılı şekilde 11 yıl hapis cezası belirlenerek eksik ceza tayini aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

B. Sanık Müdafiinin Suç Vasfına, Eksik İncelemeye, Meşru Savunma Koşullarının Oluştuğuna Yönelen Temyiz Sebepleri Yönünden:

İleri sürülen iddia ve savunmaların toplanan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği, sanığın hukuki durumunun şüpheye yer vermeyecek şekilde hüküm kurmaya ve denetime elverişli adli tıp kurumu raporları ile şekilde belirlendiği, eksik inceleme ve araştırmanın bulunmadığı, hukuka uygunluk nedenlerinden biri olarak 5237 sayılı Kanun'un 25 inci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen meşru savunmanın yargısal kararlarda ve öğretide; bir kimsenin, gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakkı hedef alan, gerçekleşen ya da gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı, saldırı ile eş zamanlı olarak hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde, kendisinden veya başkasından uzaklaştırmak mecburiyetiyle saldırıda bulunan kişiye karşı işlediği ve hukuk düzenince meşru kabul edilen fiiler olarak kabul edilmesi karşısında; sanığın silahsız katılana göğüs bölgesinden saldırarak yaralayıp ani gelişen olayın ardından öldürme kastı devam ettiğinden tekrar olay yerine gelerek yeniden saldırdığının kolluk tutanakları ve tanık beyanlarından anlaşılması nedeniyle anılan temyiz sebeplerinin incelenmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

C. Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının Suç Vasfına Yönelen Temyiz Sebepleri Yönünden:

Suçta kullanılan araç, hedef alınan vücut bölgesi, katılanda meydana gelen yaralamanın ağırlığı, sanığın, eylemini gerçekleştirdikten sonra balta ile kovalanmasına karşın olay yerine iki kez geri dönerek katılana tekrar saldırıp bu suretle açıkça öldürme kastının yoğunluğunu ortaya koyduğu eylem sırasında ve sonrasındaki davranışları, kolluk görevlilerinin olay yerine gelmesi ile sanığın kontrol altına alındığı

gözetilirse engel halin varlığı birlikte değerlendirildiğinde; suç vasfının kasten öldürmeye teşebbüs olarak kabulünde isabetsizlik bulunmadığından anılan temyiz sebebinin incelenmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

gözetilirse engel halin varlığı birlikte değerlendirildiğinde; suç vasfının kasten öldürmeye teşebbüs olarak kabulünde isabetsizlik bulunmadığından anılan temyiz sebebinin incelenmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 27.09.2021 tarihli ve 2019/3123 Esas, 2021/1984 Karar sayılı kararında Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısı ve sanık müdafiince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... 12. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

10.04.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/766, Karar No: 2021/65, Tarih: 18.01.2021

**15. Hukuk Dairesi         2020/766 E.  ,  2021/65 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacılar ... mirasçıları 1-... 2-... 3-... 4-... ile davalılar ...mirasçıları 1-... 2-... 3-... 4-... 5-... 6-...

arasındaki davadan dolayı ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 21.01.2016 gün ve 2014/46 E.-2016/38 K. sayılı hükmü bozan 23. Hukuk Dairesi'nin 17.09.2019 gün ve 2016/4404 E.-2019/3651 K. sayılı ilamı aleyhinde davalılar vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, eser sözleşmesinin bir türü olan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince tapu iptâli ve tescil istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, davacıların murisi yüklenici ... ile davalıların murisi ...arasında 26.10.1989 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, yüklenicinin sözleşme uyarınca üzerine düşen edimini yerine getirip inşaatı uzun zaman önce davalılara teslim etmesine ve yine sözleşmeye göre kendisine düşen bağımsız bölümü fiilen teslim alıp yıllardır kullanıyor olmasına rağmen davalıların tapu devrini yapmadıklarını ileri sürerek, (G) blok 2. katta bulunan bağımsız bölümün tapu kaydının iptali ile davacılar adına tapuya tescilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekilleri davanın zamanaşımına uğradığını, davacı tarafından yapılan yapıların projeye aykırı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının yüklenici olduğu taşınmaz üzerinde inşa edilen binaların kütlelerinin ve binaların konumlarının projeye aykırı olduğu, taşınmazın mevcut hali ile ruhsatlandırılmasının mümkün olmadığı, ancak üzerindeki binaların külliyen yıkımı ve yeniden imali ile ruhsat almanın mümkün olduğu, bu durumun tarafların ekonomik çıkarlarının korunması açısından faydalı olmadığı, yapılan imalâtın ekonomik değerinin bulunmadığı, imalâtın ayıplı oluşu ve hatta arsa sahiplerinin imalâtların taşırıldığı araziyi maliye hazinesinden almak zorunda kalmaları da değerlendirildiğinde davacının ağır kusuru bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine dair verilen karar davacılar vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 23. Hukuk Dairesince 17.09.2019 gün 2016/4404 Esas 2019/3651 Karar sayılı ilamı ile 3194 sayılı Kanun'a eklenen geçici 16. madde gereğince davaya konu taşınmazdaki yapının, kanunda belirtilen süre içinde başvurulup gerekli işlemler tamamlanarak yapı kayıt belgesi alınmak suretiyle yapının yasal hale getirilip getirilmediği saptanmak üzere uyuşmazlığın mahkemece yeniden değerlendirilmesi gerektiği gerekçesi ile yerel mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiş, davalılar vekillerince karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.

Karar düzeltme talebinin kural olarak temyiz incelemesini yapan Yargıtay Hukuk Dairesince incelenmesi gerekmekte ise de; Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 09.02.2018 gün 2018/1 sayılı işbölümü kararı ile arsa payı karşılığı inşaat yapım

Karar düzeltme talebinin kural olarak temyiz incelemesini yapan Yargıtay Hukuk Dairesince incelenmesi gerekmekte ise de; Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 09.02.2018 gün 2018/1 sayılı işbölümü kararı ile arsa payı karşılığı inşaat yapım

sözleşmesinden kaynaklanan ve 01.07.2016 tarihinden sonra temyiz ya da karar düzeltme talepli olarak Yargıtay'a gelen dosyalardaki temyiz ya da karar düzeltme taleplerini incelemek görevi Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'ne verildiğinden karar düzeltme talebi Dairemizce incelenmiştir.

Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle 7143 sayılı Kanun ile 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen geçici 16. madde uyarınca yapı kayıt belgesi alınması durumunda, mevcut sözleşmeye etkileri ve bu belgenin sağladığı statünün değerlendirilmesi gerekmektedir.

İkili sözleşmelere etkilerini değerlendirmeden önce, mülkiyet hakkı üzerinde durmak konunun anlaşılması açısından faydalı olacaktır. Prof. Dr. ..., mülkiyet hakkını; “sahibine eşya üzerinde doğrudan doğruya kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkilerinin tamamını veren ve herkese karşı dermeyan edilebilen, tam, mutlak, münhasır bir ayni haktır” diye tanımlamıştır (...; Mülkiyet Hukuku, Yetkin Yayınları, ... 2016, s. 21). Türk Medeni Kanunu’nun 683. maddesi gereğince, bir şeye malik olan kimse, hukuk düzenini sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufda bulunma yetkisine sahiptir. Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkının, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceği belirtilerek güvence altına alınmıştır. Anayasa'nın 90. maddesi gereğince, uluslararası sözleşmelerle koruma da kabul edilmiş ve ... İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 1 numaralı Ek Protokolün 1. maddesinde, mülkiyet hakkının korunması hüküm altına alınmış ve müdahalenin sınırları çizilmiştir.

Bu kapsamda imar hukukuna da kısaca değinmekte yarar bulunmaktadır. Klasik kamu hukuku ... hukuk ayrımı son yıllarda önemini yitirmiş, bu ikisine de dahil edilebilecek hukuk dalları ortaya çıkmıştır. İmar hukuku da bu hukuk dallarından biridir. Esas itibariyle imar hukuku, kentleşme, yapılaşma, planlama konularında düzenleme içermekte ve kamu yararı ile bireylerin yararı konusunda, karşılıklı çıkar ve sınırlamaya dayanan, bir denge sağlamaktadır (..., .../..., ...; İmar Hukukuna Giriş, ... ..., ..., 2014, s. 19). İmar hukukunun kamusal yönü, kişiyle idare arası ilişkileri düzenlerken, ... hukuk yönü de kişiler arası ilişkileri düzenlemekte olup karma bir hukuk dalı olarak ikisini de kapsadığını kabul etmek mümkündür. İmar hukukunun kamusal yönü itibariyle, mülkiyet hakkının korunmasına ilişkin sınırlara uymak ve kamu yararına olmak koşuluyla, devletin yasalar çıkarmak ve düzenleyici işlem yapmak suretiyle bu alana müdahalesi sözkonusudur. Yoğun göç ve hızlı kentleşme de bu durumu zorunlu hale getirmektedir.

7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun ile 3194 sayılı İmar Kanunu'na geçici 16. madde eklenmiş ve maddenin ilk fıkrası, afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31.10.2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31.12.2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde yapı kayıt belgesi verilebilir hükmünü içermektedir. 3194 sayılı Kanunu'nun 5. maddesinde, yapı;” karada ve suda, sürekli ya da geçici, resmi ve ..., yerüstü veya yeraltı, inşaatı ile bunların eklerine, değişikliklerine, onarımlarına, sabit ve hareketli tesislerine verilen ad”

olarak tanımlanmış, yapı kayıt belgesi ifadesi ise hukukumuza ilk olarak İmar Kanunu’na eklenen geçici 16. madde düzenlemesi ile girmiştir. 1948 yılından bu yana kaçak yapı olarak tabir edilen imara aykırı yapılaşma hususunda birçok kanun çıkmış ve çıkan bu kanunlarda, imar alanında ve imar kanununda birtakım değişiklik ve düzenleme içererek, bu yapıların kullanımına ilişkin yasal bir statü getirdiğinden, imar affı olarak anılmıştır.

Genel olarak imar affı; yürürlükte bulunan imar hukukuna ilişkin yasalara uyulmayarak yapılan yapıların mevcut durum ve konumlarıyla mevcut imar mevzuatına uyulması beklenmeksizin, koşullara uygun olanların mevcut haliyle korunması ve bu şekilde bir statü sağlanmasıdır (..., ... ..., Yapı Kayıt belgesi, ... ... Üniversitesi Hukuk ... ..., cilt 5, ... 2, 2018, s.15-92). 3194 sayılı Kanun'a eklenen geçici 16. maddenin de, daha önce çıkarılan imar affı niteliğindeki yasalar gibi kaçak binalara hukuki bir koruma sağlayıp sağlamadığı, yasada yer almamakla birlikte literatürde kabul gördüğü gibi “bir imar affı” olarak kabulünün mümkün olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir. Daha önce çıkarılan ve imar affı olarak tabir edilen yasal değişikliklerle getirilen statünün bir mülkiyet belgesi olarak kabulü mümkün değildir. Daha önce gecekondu affı olarak da değerlendirilen yerlere ilişkin verilen tapu tahsis belgesi bir mülkiyet belgesi olarak değil, ilgili taşınmaz üzerindeki fiili kullanmayı koruyan bir zilliyetlik belgesi olarak kabul görmüştür (Hukuk Genel Kurulu’nun 04.12.1996 tarih ve 1996/14-763-863 sayılı kararlarında belirtildiği üzere).

3194 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 16. maddenin gerekçesi de “afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız, ruhsat ve eklerine aykırı veya imar mevzuatına aykırı yapıların kayıt altına alınması ile dönüşüm projelerine finans sağlanarak, dönüşümün daha hızlı ve etkin yapılması amacıyla 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapıların, yapı sahiplerinin müracatları üzerine ve beyanına göre hazırlanacak yapı kayıt sistemine işlenmesi, bu yapılara su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilmesi için yargı ve belediyelerdeki iş yükünün azaltılabilmesi için alınmış yıkım kararlarından ve tahsil edilmeyen para cezalarından vazgeçilmesi, maliklerin yarısının muvafakatının bulunması halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilmesi” olarak belirtilmiştir. Madde, bir bütün olarak gerekçesi ile birlikte değerlendirildiğinde, imara aykırı yapılarla ilgili bu belgenin başvuru sonucu verilmesiyle, yukarıda mülkiyet hakkının kişiye sağladığı haklardan niteliği ile ilgili kullanma hakkı konusunda, yapının kullanılması ile ilgili maliklere bir yetki verildiği, yapının kullanımı ve zilyetliği hususunda idari bir statü sağlandığı anlaşılmaktadır. Yapı kayıt belgesi verilmekle sağlanan bu statü, imar mevzuatına aykırı olması nedeniyle korunmayan ve aslında yıkılması gereken bir yapının kullanılması konusunda, yapı malikine idare tarafından bir koruma sağlamaktadır. İmara aykırı yapıyı imara uygun yasal bir statü getirmemekle birlikte, yapı sahibine binanın kullanımı konusunda olanak sağlamaktadır. Zira geçici 16. maddenin 3. fıkrasında da, yapı kayıt belgesinin yapının kullanım amacına yönelik olduğu açıkça belirtilmiştir. Bu hususlar dikkate alındığında, düzenlemenin, mülkiyet hakkına sınırlama getirmekten öte, imara aykırı olup yıkılması gereken yapıların kullanılmasına müsade ederek, genişlettiğini söylemek ileri bir yorum olmayacaktır. Bir anlamda idare, imara aykırı yapının kayıt altına alınması şartıyla, mer'i mevzuata göre yıkılması, kullanımını sağlayan aboneliklerin tesis edilmemesi, kaçak yapının yıkılması hususlarında kendisini sınırlamakta ve yapı malikine bu kurallara uyulmaksızın

yapının kullanılmasına olanak sağlamaktadır.

Yine geçici 16. maddenin 10. fıkrasında yapı kayıt belgesinin, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olduğu, yapı kayıt belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanacağı açıkça belirtilmiştir. Bu hüküm özellikle yapı kayıt belgesinin, yapının kullanılmasına ilişkin geçici bir statü sağladığı, yapının bu statü ile imara aykırı olmasına karşın idare tarafından kullanılmasına izin verildiği, ancak yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümlerinin uygulanmasını öngörmekle imar affı olarak değerlendirilemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır.

3194 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 16. maddeyle getirilen yapı kayıt belgesi uygulamasının etkilerini, ikili sözleşmelere, özellikle arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerine konu olmuş taşınmazlar yönünden ayrıca değerlendirmek gerekmektedir. Yukarıda belirtilen düzenlemelerle, sözleşmelere müdahale edilmek suretiyle, koruma altına alınan mülkiyet hakkına bir müdahalesi bulunmakta mıdır, diğer bir değişle bir sınırlama sözkonusu mudur? Bu hususun da birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Bir kişi kendisine ait bir taşınmaza imara aykırı bina yaptığında bu madde gereğince başvuru halinde yapı kayıt belgesi almakta ve bu belge yukarıda ayrıntılı olarak anlatıldığı üzere kendisine binanın kullanımı hususunda bir statü sağlamaktadır. Ancak bu şahıs taşınmazına bina yapılması veya başka bir şekilde 3. bir kişiyle karşılıklı bir sözleşme ilişkisine girdiğinde, yapı kayıt belgesi almasının ne şekilde bir statü sağladığı, sözleşme hürriyetine etkisi, tarafların sözleşme ile kararlaştırdıkları karşılıklı edimlerinin ifasına etkisi daha karmaşık bir sorun olarak önümüzde durmaktadır.

TBK’nın 26. maddesine göre, taraflar bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içeresinde özgürce belirleyebilirler. Yine aynı Kanun'un 27. maddesi gereğince kanunun emredici hükümlerine, ahlâka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür. Hukukumuzda sözleşme hürriyeti benimsenmiş olup, yukarıda belirtilen TBK’nın 27. maddesindeki sınırlamalar dışında, taraflar sözleşmenin içeriğini istedikleri gibi belirleme hakkına sahiptirler. Taraflar imzalamış oldukları sözleşme ile özellikle karşılıklı edimleri içeren sözleşmelerde karşılıklı olarak edimlerin ifasını birbirlerinden beklemektedirler. Bu ifa yükümlülüğünün yerine getirilmesine 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesi gereğince yapı kayıt belgesi alınması bir etki doğuracakmıdır? Örneğin, taraflar aralarında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi aktetmiş olsunlar. Bu sözleşme gereğince, yüklenici iskân belgesi alınacak şekilde inşaatı yapıp sözleşme ile kararlaştırılan oranda, arsa sahibine teslim borcu bulunmasına karşın, inşaatı imara aykırı olarak yapıp, sonrasında da geçici 16. maddesi gereğince yapı kayıt belgesi alındığını, artık yapı kayıt belgesi ile inşaatın kullanılabileceğini ileri sürerek imara uygun olarak inşaatı teslim etme borcundan kurtulabilecek midir?

Öncelikle, ülkemizde bu konuda yapılan ikili sözleşmelerin en yaygın olanı, arsa payı karşılığı inşaat yapımı sözleşmesine değinmekte yarar bulunmaktadır. Arsa sahibi tarafından, arsanın yükleniciye devri, yüklenici tarafından ise inşaatın yapılması ve karalaştırılan oranda bağımsız bölümlerin paylaşımı sözkonusu edilmektedir. Eser sözleşmesinin bir türü olan arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesi, Türk Borçlar Kanunu’nda bir sözleşme türü olarak ayrıca düzenlenmemiştir. Bu sebeple yasal bir tanımı bulunmamaktadır. İçerdiği edimlere baktığımızda, bir edimin taahhüt edilmesi yönüyle eser

sözleşmesinin, tapu devrini içermesi yönüyle de taşınmaz satım sözleşmesinin unsurlarını taşıdığını söylemek mümkündür. Taşıdığı unsurlara da bakarak arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesini; yüklenicinin, arsa üzerine bina inşaa etmek ve inşaa ettiği binanın belirli bağımsız bölümlerini arsa sahibine teslim etmek karşılığında, arsa sahibinin de, arsanın belirli paylarını yükleniciye devretmeyi taahhüt ettiği, karşılıklı edimleri içeren, karma nitelikli bir akit olarak tanımlamak mümkündür (..., ...; Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi, Der Yayınları, ..., 2007, s. 1). Taraflar, sözleşme hürriyeti gereğince, sözleşmenin şeklini ve içeriğini istedikleri şekilde belirleyebileceklerdir. Ancak sözleşme, tapu devrini de içerdiğinden TMK’nın 706. TBK’nın 237. Tapu Kanunu'nun 26. ve Noterlik Kanunu’nun 60 ve 89. maddeleri gereğince, noterlikte düzenleme şeklinde yapılması geçerlilik koşuludur. Eser sözleşmesinin bir türü olarak, eser sözleşmesinin unsurlarını taşımakla birlikte, taşınmaz satımını da içerdiğinden karma nitelikli bir akit olarak nitelemek mümkündür. Arsa sahibinin, arsayı devretme, yüklenicinin ise eseri meydana getirme ve kararlaştırılan oranda bağımsız bölümü devretme edimi bulunmaktadır. Bu hususlar dikkate alındığında, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin hukuki niteliğinin; ani edimli, karşılıklı, karma nitelikte bir sözleşme olarak kabul edebiliriz. Arsa sahibinin arsa paylarının satışını ve yüklenicinin de inşaat yapmayı taahhüt etmesi, arsanın tamamen yükleniciye devri, belirli arsa paylarının yükleniciye devri ve arsa paylarının inşaattaki aşamaya göre yükleniciye (veya göstereceği kişilere) devri şeklinde olmak üzere dört farklı uygulaması yaygın olarak kullanılmakta olup, herbirinde karşılıklı edimlerin ifası farklılık arzetmektedir (...; Arsa Payı Karşılığı Kat Yapım Sözleşmesi, ... Üniversitesi Hukuk ... ..., ... ..., Cilt 1, yıl 2015, s. 214-215). Karşılıklı taahhütlerin ağır basması halinde klasik eser sözleşmesinin, taşınmaz devrinin ağırlık kazanmasında ise taşınmaz satış sözleşmesinin öne çıktığını görmek mümkündür.