muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/3198, Karar No: 2017/9731, Tarih: 21.11.2017

Dava, orman kadastrosuna itiraz istemine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye ve uzman bilirkişi kurulu raporuna göre çekişmeli taşınmazın 1948 yılında kesinleşen orman kadastro sınırları içinde olduğu, 2013 yılında yapılan orman kadastrosu ve aplikasyon çalışmasında da durumun değişmediği, taşınmaz ile ilgili yeni bir orman sınırı içine alma işleminin bulunmadığı, 02.09.1986 tarihinde yürürlüğe giren 6831 sayılı Kanunun 2/B madde uygulaması hakkındaki Yönetmeliğin 44. ve 25523 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 15.07.2004 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmeliğin 43 ve devamı maddelerine göre, aplikasyon işleminin de davacılara yeni dava hakkı vermeyeceği, ilk orman kadastrosuna itiraz için hakdüşürücü sürenin çoktan geçtiği gözönünde bulundurularak davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak kadastro mahkemesince 3402 sayılı Kadastro Kanununun 31/son maddesi gereğince vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre vekalet ücreti hesaplanmış olması doğru değil ise bu yanılgının giderilmesi hükmün bozulmasını ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir. Bu sebeple hükmün 4. paragrafının hükümden çıkarılarak, bunun yerine “3402 sayılı Kadastro Kanununun 31/son maddesi gereğince takdir edilen 500 TL. maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara müştereken verilmesine" sözleri yazılmak suretiyle düzeltilmesine ve hükmün 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla HUMK’nın 438/7. maddesine göre bu düzeltilmiş şekliyle ONANMASINA, temyiz harcının iadesine 21/11/2017 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/17338, Karar No: 2015/20852, Tarih: 10.11.2015

**2. Hukuk Dairesi         2015/17338 E.  ,  2015/20852 K.**

**"İçtihat Metni"**

....

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı erkek tarafından temyiz edilerek; temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmekle; duruşma için belirlenen 10.11.2015 günü temyiz eden ... ile vekili Av. ... geldiler. Karşı taraf davalı ... gelmedi. Gelenin konuşması dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Velayeti annede bulunan ortak çocuk ....2002 doğumlu olup yaşı nedeniyle idrak çağındadır. Müşterek çocuk uzmanla yaptığı görüşmede ve duruşmada alınan ifadesinde; babasının emekli olması nedeniyle kendisine daha çok vakit ayırabileceğine inandığı için velayetinin babaya verilmesini istemiştir. Velayetin düzenlenmesinde aslolan çocuğun üstün yararıdır. Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi, yüksek yararına ters düşmedikçe idrak çağındaki çocuğun ifade ettiği görüşe gereken önemin verileceğini öngörmektedir (Söz.md.6/b). Davacı babanın, intihar teşebbüsünde bulunduğu da kesin olarak kanıtlanamamıştır. Bu sebeple davacı baba hakkında rapor aldırılmasında da hukuki yarar bulunmamaktadır. Davalı annenin de, yoğun çalışması nedeniyle çocuğu ile yeterince ilgilenemediği anlaşılmaktadır. Babanın velayet sorumluluğunu yerine getiremeyeceği yönünde ciddi sebep ve deliller bulunmadığına göre çocuğun ifade ettiği görüşe önem verilerek, velayetin değiştirilerek babaya verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, duruşma için takdir olunan 1100.00 TL. vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 10.11.2015 (Salı)

....
Yargıtay — Esas No: 2021/3642, Karar No: 2022/7435, Tarih: 26.10.2022

**11. Hukuk Dairesi         2021/3642 E.  ,  2022/7435 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

Taraflar arasında görülen davada Denizli Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 11.10.2019 tarih ve 2019/709 E. - 2019/1051 K. sayılı kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf istemlerinin esastan reddine dair Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nce verilen 03.02.2021 tarih ve 2020/291 E. - 2021/147 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalı tarafa havlu boy dikim makinesi sattığını, makinenin 09.04.2016 tarih ve 045831 nolu sevk irsaliyesi ile teslim edildiğini, makine ile ilgili davalı tarafa 09.04.2016 tarih ve 009085 nolu fatura kesildiğini ve taraflarca faturanın ticari defterlerine işlendiğini, taraflar arasında 25.05.2016 tarihli hesap mutabakatı yapıldığını, ödeme yapılmayınca takip başlatıldığını ancak davalının itiraz ettiğini, haksız itirazının iptali ile alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte tahsiline, davalı tarafın %20 inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, taraflar arasında yapılan sözlü alım satım sözleşmesine göre boy dikim makinesi ve etiket otomatı satmayı taahhüt ettiğini, bu iki makine için davacıya 286.200,00 TL ödemeyi taahhüt ettiğini, 09.04.2016 tarihinde iki makineden boy dikim makinesinin teslim edildiğini, etiket otomatının ise tesliminin daha sonra yapılacağının taahhüt edildiğini, bu hususun taraflar arasında düzenlenen 09.04.2016 tarihli tutanak ile sabit olduğunu, davacı firmanın etiket otomatını teslim etmemesine rağmen boy dikim makinesi faturası içine bu otomatın bedelini de dahil ederek 09.04.2016 tarih ve 9085 nolu 286.200,00 TL bedeli faturayı keşide ederek müvekkili firmaya teslim ettiğini, 26.05.2016 tarihli sözleşme ile makinenin fiyat açılımının boy dikim makinesi 189.000,00 TL, teslim edilmeyen etiket otomotanın ise 97.200,00 TL olduğu şeklinde etiket otomatı bedelinin fatura edilmesine rağmen teslim edilmediği konusunda mutabakata varıldığını, buna rağmen davacı firmanın etiket otomatını teslim etmediğini, makinenin teslim edilmemesi nedeniyle davacı firmaya 97.200,00 TL borçlu olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davacının ticari defterlerine göre davalının davacıdan icra takip tarihi olan 22.11.2016 tarihi itibariyle 97.200,00 TL alacaklı olduğu, davalının ticari defterlerine göre davalının davacıdan icra takip tarihi olan 22.11.2016 tarihi itibariyle 159.093,34 TL alacaklı olduğu, 09/04/2016 tarihli etiket otomatının daha sonra teslim edileceğine dair bilgi içeren tutanaktaki imzası olan ...'in, tutanak tarihinde davalı şirketin Ticaret Sicil Gazetelerinin incelenmesi sonucu şirketi temsilen imza yetkisinin bulunmadığı, ...'in şirketteki en yüksek ücreti alıyor olması en üst düzey yetkili çalışanı olmasına göre ticari temsilci kabul edildiği, ticari temsilci tayini için bir şekil şartı olmadığı, belgeler altındaki imzanın davacı şirket yetkilisine ait olup olmadığına ilişkin ihtarlı isticvap davetiyesinin 23/05/2017 tarihinde davacı şirket temsilcisine tebliğ edildiği, şirket temsilcisinin mazeret bildirmeksizin 15/06/2017 tarihli celseye katılmadığı gerekçesiyle düzenlenmiş belgedeki imzasının şirketi bağlayacağı kabul edilerek davanın reddine karar verilmiş, kararı taraf vekilleri istinaf etmiştir.

İstinaf mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 21,40 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 26/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/29379, Karar No: 2014/20630, Tarih: 22.10.2014

**12. Ceza Dairesi         2013/29379 E.  ,  2014/20630 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2011/51261

Mahkemesi :Arhavi Sulh Ceza Mahkemesi

Tarihi :05.07.2010

Numarası :2009/153 - 2010/131

Suç :Taksirle yaralama

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkûmiyetine ilişkin hüküm, mahalli ve üst Cumhuriyet savcıları tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, mahalli ve üst Cumhuriyet savcılarının sair nedenlere ilişkin temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1- Olay günü gündüz saat 12:00 sıralarında açık havada, meskun mahalde, bölünmemiş, 2 yönlü, yüzeyi kuru, asfalt kaplama, eğimsiz, korkuluksuz sert virajlı, sollama yasağı anlamına gelen devamlı şerit çizgisinin bulunduğu yolda idaresindeki kamyonetle seyir halinde bulunan sanığın, önünde aynı istikamete doğru idaresindeki otomobille seyreden tanık A.. K...'a ait aracı solladığı esnada direksiyon hakimiyetini kaybederek şerit ihlali yapması ve bu esnada karşı yönden idaresindeki otomobille seyreden katılanın aracına tam kusurlu olarak çarpması şeklinde gelişen, mağdurun basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralanmasıyla sonuçlanan olayda; sollama yasağı bulunan noktada hatalı sollama yaparak olaya neden olan sanığın suçu bilinçli taksirle işlediğinin anlaşılması karşısında tayin olunan cezanın 5237 sayılı TCK'nın 22/3. maddesi uyarınca artırılması gerektiğinin gözetilmemesi,

2- Tam kusurlu olarak meydana getirdiği kaza sonucu bir kişinin yaralanmasına neden olan sanık hakkında, TCK'nın 3/1. maddesinde düzenlenen orantılılık ilkesi gözetilerek adalet ve hakkaniyet kuralları uyarınca asgari hadden uzaklaşmak suretiyle ceza tayini gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulmak suretiyle eksik cezaya hükmedilmesi,

3- Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 07/07/2009 tarih 2009/9-62-191 sayılı kararında da vurgulandığı üzere, taksirli suçlar açısından temel cezanın belirlenmesinde TCK'nın 61/1. maddesinin (g) bendinde yer alan "failin güttüğü amaç ve saik" gerekçesine dayanılamayacağının gözetilmemesi,

4- Hapis cezası ertelenen sanık hakkında, denetim süresi içinde sanığın kasıtlı bir suç işlemesi halinde cezanın kısmen veya tamamen infazına karar verilirken uygulama maddesinin gösterilmemesi suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 232/6. maddesine aykırı davranılması,

5- Taksirli suçlarda uygulama olanağı bulunmadığı gözetilmeden, sanık hakkında TCK'nın 53/1. maddesi gereğince hak yoksunluğuna hükmedilmesi,

6- Sanığın sürücü belgesinin suç tarihinde geçerli olup olmadığı araştırılarak, onaylı örneği dosyaya getirtilmeden yazılı şekilde geri alınmasına karar verilmesi,

Kabule göre de;

5- Taksirli suçlarda uygulama olanağı bulunmadığı gözetilmeden, sanık hakkında TCK'nın 53/1. maddesi gereğince hak yoksunluğuna hükmedilmesi,

6- Sanığın sürücü belgesinin suç tarihinde geçerli olup olmadığı araştırılarak, onaylı örneği dosyaya getirtilmeden yazılı şekilde geri alınmasına karar verilmesi,

Kabule göre de;

7- Sanık hakkında hükmolunan 3 ay hapis cezasında TCK'nın 62/1. maddesi uyarınca 1/6 oranında indirim yapılırken netice cezanın 2 ay 15 gün hapis cezası yerine, 2 ay hapis ve 15 gün adli para cezası olarak belirlenmesi,

Kanuna aykırı olup, mahalli ve üst Cumhuriyet savcılarının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 22.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/408, Karar No: 2019/1115, Tarih: 24.10.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2016/408 E.  ,  2019/1115 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi Sıfatıyla)

Taraflar arasındaki “hizmet tespiti” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi sıfatıyla) davanın kabulüne dair verilen 25.09.2014 tarihli ve 2013/373 E., 2014/449 K. sayılı karar davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 30.01.2015 tarihli ve 2014/24860 E., 2015/1675 K. sayılı kararı ile:

"…Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79. ve 5510 sayılı Kanunun 86. maddeleri uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Davacı, davalı işverene ait apartman nezdinde 01.01.2002-01.01.2012 tarihleri arasında kapıcılık yapmak suretiyle sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiş; Mahkemece, davanın kabulüne karar verilerek istem hüküm altına alınmıştır.

Davacı, davalı işverene ait apartman nezdinde 01.01.2002-01.01.2012 tarihleri arasında kapıcılık yapmak suretiyle sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiş; Mahkemece, davanın kabulüne karar verilerek istem hüküm altına alınmıştır.

Mahkemece re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda, tarafların gösterdiği tanıklar ile yetinilmeyerek, civar apartmanlarda uzun yıllar oturan komşu ya da yakın yerlerde kayıtlara geçmiş çalışanlar (diğer apartmanların kapıcıları, komşu market ve bakkal işleten ve çalışanları) ile davacının bu çalışmalarını bilebilecek durumda olan mahalle muhtarı veya azaları tespit edilip tanık sıfatıyla beyanlarına başvurulmalı, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan, işyerinin kapsamı, apartmanda kaç daire olduğu, apartmanda merkezi ısıtma sistemin bulunup bulunmadığı araştırılmalı, apartmanın kaloriferli mi yoksa sobalı olduğu araştırılmalı, davacının kapıcılık faaliyeti kapsamında hangi işleri yaptığı, çöp toplama, temizlik ve servise çıkıp çıkmadığı, yapılan işin hizmet akdi olup olmadığı, kapıcı dairesinin elektrik, su aboneliklerinin olup olmadığı varsa kimin adına olduğu araştırılmalı, özellikle, varsa, mahalle marketi dinlenmek suretiyle araştırılmalı, çalışmanın niteliği ve süresi açıkça belirlenmelidir. Çalışmanın varlığı, süresi ve sürekliliği ile çalışmanın varlığı halinde kısmi, ya da, tam gün olup olmadığı da belirlenip, tartışılarak, çalışmasının kısmi süreli çalışma olduğunun anlaşılması halinde; gerektiğinde uzman bilirkişi görüşü de alınmak suretiyle, hükme konu dönem içinde bir günde kaç saat çalışmış olabileceği, giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli ve yedibuçuk saat çalışma bir günlük çalışma hesabı ile kaç iş gününe karşılık olduğu hususu saptanarak, sigortalılık süresinin tespitine karar verilmelidir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 29.04.2011 gün, 21-130-256 sayılı kararı).

Mahkemenin, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda yargılama yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…"

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…"

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Davacı vekili; müvekkilinin davalı ... nezdinde 01.01.2002 tarihinden 2012 yılı Ocak ayı başlarına kadar kaloriferci olarak çalıştığını ancak bu çalışmalarının Kuruma bildirilmediğini ileri sürerek müvekkilinin 01.01.2002 tarihinden 01.01.2012 tarihine kadar sürekli olarak çalışması sebebiyle ilgili dönem itibariyle sigortalı hizmetlerinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Başkanlığı vekili davaya cevaplarını bildirmemiştir.

Davalı işveren vekili; davacının apartman görevlisi olarak müvekkili nezdinde herhangi bir çalışmasının bulunmadığını, apartmanda 2007 yılında kat mülkiyetine geçildiğini, bu tarihten önce apartmanın kalorifer sisteminin bulunmadığını, davacının başka bir apartman sakininin günlük bakım ve temizlik işleriyle ilgilendiğini nitekim davacının 2002 yılından itibaren apartman görevlisi ya da kaloriferci olarak apartmanda çalışmasının bulunmadığının ... denetmenlerince düzenlenen raporla da sabit olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; davacının davalı apartmanda 01.01.2002-01.01.2012 tarihleri arasında kapıcı ve kaloriferci olarak çalıştığının yapılan incelemeler, dosyadaki tüm belgeler ve tanık beyanlarından anlaşıldığı gerekçesiyle davacının ilgili tarihler arasında sigortaya tabi işçi olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Davalılar vekillerinin temyizi üzerine karar Özel Dairece yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Mahkemece; davacının gösterdiği tanıkların aynı işi yapan kapıcı-kaloriferci olmaları, davalı tanıklarının apartman sakini olmaları sebebiyle resen daha başka tanık dinlenmesine gerek görülmediği, resen tanık araştırılması yönündeki bozmanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 241. maddesi ile çeliştiği nitekim buna göre taraflar ne kadar tanık bildirirse bildirsin bu araştırmanın her zaman gündeme geleceğini oysa ki kanun koyucunun amacının bu olmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiş, karar davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; hizmet tespitine ilişkin eldeki davada resen tanık dinlenmesinin mümkün olup olmadığı, çalışmanın varlığı, süresi ve sürekliliği ile çalışmanın varlığı hâlinde kısmi ya da tam gün olup olmadığı noktalarında mahkemece kurulan hükmün eksik incelemeye dayalı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; hizmet tespitine ilişkin eldeki davada resen tanık dinlenmesinin mümkün olup olmadığı, çalışmanın varlığı, süresi ve sürekliliği ile çalışmanın varlığı hâlinde kısmi ya da tam gün olup olmadığı noktalarında mahkemece kurulan hükmün eksik incelemeye dayalı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Hizmet tespiti davası 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesinde ve 01.10.2008 tarihinden sonraki dönemler yönünden ise 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde düzenlenmektedir. Bu tür davalar olumlu tespit davalarıdır. Sosyal Güvenlik Hukukunun hem kamu hukuku, hem de özel hukuk alanında kalan özellikleri dikkate alındığında, özellikle hizmet tespiti davalarında kendiliğinden araştırma ilkesinin ağır bastığı görülür. Gerçekten hizmet tespiti davaları, taraflarca hazırlama ilkesi kapsamı dışında olup, kendiliğinden araştırma ilkesi söz konusudur.

Sigortalılık başlangıç tarihi ve hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin icabettiği Yargıtay’ın yerleşmiş içtihadı gereği olduğundan, kamu düzenini ilgilendiren hizmet tespiti davalarında, hâkimin özel bir duyarlılık göstererek delilleri kendiliğinden toplaması ve sonucuna göre karar vermesi gerekir. Kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı bu davalarda ispat yükü, bir tarafa yüklenemez.

Öte yandan, hizmet tespiti davalarının amacı, hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunması olduğundan, tespiti istenen dönemde kişinin sigortalı niteliği taşıyıp taşımadığı ile yapılan işin anılan Kanun kapsamına girip girmediği araştırılmalıdır. Çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu ancak, bu koşullar varsa inceleme konusu yapılabilecektir.

Somut olay bakımından davacının çalışmalarının kısmi ya da tam süreli olup olmadığının da tespiti gerekeceğinden, kısmi süreli ve tam süreli iş sözleşmesinin açıklanmasında yarar bulunmaktadır.

Tam süreli iş sözleşmesi, iş yerindeki haftalık ve günlük çalışma sürelerine uygun olarak tam çalışma esasına dayalı iş sözleşmesi iken; kısmi süreli iş sözleşmesi, haftanın tamamında değil, belirli günlerinde tam gün veya haftanın her günü belirli bir süre veya haftada bir ya da birkaç gün içinde belirli bir süre çalışmanın kararlaştırıldığı sözleşmelerdir (Kaplan-Senyen: Bireysel İş Hukuku, 2015, Ankara, s. 64-65). 4857 sayılı İş Kanunu'nun kısmi süreli ve tam süreli iş sözleşmesi başlığını taşıyan 13. maddesi “işçinin normal haftalık çalışma süresinin tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda” yapılan sözleşmenin kısmi süreli olduğu öngörülmüştür. Çalışma süresi aynı Kanun'un 63. maddesinde haftada en çok 45 saat olarak açıklanmıştır.