muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/17622, Karar No: 2015/27298, Tarih: 05.10.2015

**9. Hukuk Dairesi         2014/17622 E.  ,  2015/27298 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile izin ücreti, ücret, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalıya ait işyerinde yurtiçi tır şoförü olarak çalışırken iş sözleşmesinin işverence haksız şekilde fesh edildiğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma, bir kısım aylık ücret, yıllık izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının tahsilini, istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının devamsızlık yaptığını, ardından iş aktinin sona erdiğini, tazminat ve alacak istemlerinin haksız olduğunu, zamanaşımı süresinin de dikkate alınması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, iş sözleşmesinin işverence eylemli olarak feshedildiği, yapılan feshin haklı nedene dayandığı hususunun işverence kanıtlanmamış olması nedeniyle davacı işçinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı, bakiye izin hakkının bulunmadığı belirlendiğinden yıllık ücretli izin alacağı talebinin yerinde olmadığı, bakiye ücret alacağı olduğu ayrıca yurtiçi tır şoförü olarak haftalık 45 saati aşan mesai yaptığı, hafta tatili ile genel tatil günlerinde de çalıştığı ancak karşılıklarının ödenmediği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı taraf temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacı davalı işçisi olarak çalışırken günde 12-13 saat boyunca çalışma yaptığını ancak karşılığının ödenmediği ileri sürüp alacak talep etmiş, davalı ise iddianın doğru olmadığını savunmuştur.

Mahkemece hükme esas alının bilirkişi raporunda tanık beyanlarına göre davacının günde 3 saatten haftada 18 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmiştir.

2- Davacı davalı işçisi olarak çalışırken günde 12-13 saat boyunca çalışma yaptığını ancak karşılığının ödenmediği ileri sürüp alacak talep etmiş, davalı ise iddianın doğru olmadığını savunmuştur.

Mahkemece hükme esas alının bilirkişi raporunda tanık beyanlarına göre davacının günde 3 saatten haftada 18 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmiştir.

Dairemizde aynı gün incelenen aynı Mahkemenin 2013/152 E. 2014/5 K. sayılı dava dosyasında davalı işverene karşı benzer talepli açılan davada davacı ile aynı koşullarda çalıştığı anlaşılan işçinin haftada 18 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmiştir. Ancak hesaplamada işyerinde prim uygulama olması nedeni ile %50 zamlı kısım dikkate alınmış olup karar dairemizce onanmıştır. Eldeki uyuşmazlıkta da, davacının prim usuli ile çalıştığı için fazla çalışma ücretinin sadece zamlı kısmının (% 50) hesaplanması gerekirken hesaplamada prim ödemesinin dikkate alınmaması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 05/10/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/743, Karar No: 2019/236, Tarih: 10.01.2019

**11. Hukuk Dairesi         2017/743 E.  ,  2019/236 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 13/07/2016 tarih ve 2015/439-2016/623 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olduğu anlaşılmakla, duruşma için belirlenen 08.01.2019 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı, davalı bankanın kurucu intifa senedi sahibi olduğunu, bankanın kuruluş anasözleşmesinin 58 maddesinde kar dağıtım usulünün düzenlendiğini, bu maddeye göre hesap dönemi sonunda elde edilen net kardan yasa gereği indirimler yapıldıktan sonra kalanın %5’inin kurucu intifa senedi sahibine verileceği hükmünün yer aldığını, anasözleşmenin resmi mercilerle tescil edildiğini, sözleşmenin tarafı olan banka hissedarlarının sözleşmenin diğer tarafı olan kurucular aleyhine tek taraflı olarak sözleşmede değişiklik yapamayacaklarını, değişiklik yaptıkları takdirde TCK’nun 204. maddesine göre belgede sahtecilik suçunun oluşacağını, 2014 yılında elde edilen net kar 369.274.756,14-TL olup, bu tutarın %5 i olan 120.114 TL’nin kendisine kar payı olarak verilmesi gerekirken, 200.000-TL ile sınırlanmasına karar verilerek kendisine 16,02-TL kar payı ödenmesinin kararlaştırıldığını, bu değişikliğin geçersiz olduğunu ileri sürerek, 26.03.2015 tarihli genel kurulda alınan kararların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili davanın reddini istemiştir.

Davalı vekili davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalı şirketin kuruluş anasözleşmesinin 58 maddesinde kurucu hisselere %5 kar payı ödeneceğinin düzenlendiği, sermaye artırımına katılmayan kurucu hissedarlara ödenecek %5 kar payının ödenmiş sermayenin 200.000,00-TL’si ile sınırlandırılması konusunda 27/05/1992 tarihli olağan genel kurul toplantısında karar alındığı, 27/05/1992 tarihinde yapılan ve o tarihte yürürlükte bulunan TTK’nun 388 maddesine uygun anasözleşme değişikliğine karşı davacı tarafça 2007 yılından sonra iptal istemi ile birden çok dava açıldığı, 2007 yılına kadar anasözleşme değişikliğine ilişkin bir davanın söz konusu olmadığı, davacının yapılan sermaye artırımlarına katılmadığı, sermaye artırımına katılmayan kurucu hisselere ödenen kar payı tutarının belirtilen miktarla sınırlandırılmasında butlanı gerektirecek bir aykırılık bulunmadığı, 20 yılı aşkın bir süre önce yapılan anasözleşme değişikliğinin anasözleşmenin ilk haline aykırı olduğu yönündeki iddianın geçen süre dikkate alınarak hakkın kötüye kullanılması ve iyi niyet kurallarına aykırı bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, takdir olunan 2.037,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 13,00 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 10/01/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3566, Karar No: 2012/26954, Tarih: 12.12.2012

**12. Ceza Dairesi         2012/3566 E.  ,  2012/26954 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : 5237 sayılı TCK'nın 85/2, 62/1, 50/1-a-4, 52/2-4, 53/6, 63.

maddeleri uyarınca mahkumiyet.

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında 2 yıl 1 ay hapis cezasının paraya çevrilmesi esnasında senenin 365 gün yerine 360 gün kabulü ile sonuç cezanın 15.200 TL yerine 15.000 TL olarak hesaplanması ve müştekiler ... ile ...'nun katılma talebi hususunda karar verilmemesi aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin ölüm olayı ile sanığın eylemi arasında fiili irtibat bulunmadığına ve teşdiden ceza verildiğine ilişkin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 12.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/574, Karar No: 2015/1506, Tarih: 04.02.2015

**17. Hukuk Dairesi         2015/574 E.  ,  2015/1506 K.**

**"İçtihat Metni"**

Dairelerin iş bölümüne ilişkin Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu'nun 19.01.2015 tarih ve 8 sayılı kararının 22.01.2015 tarih ve 29244 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmesi nedeniyle Adli Yargı kolu içinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin ihtilafların (merci tayini) incelenmesi görevi Yüksek 20. Hukuk Dairesine verilmiştir.

Bu nedenle dosyanın anılan Daire Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE 04/02/2015 tarihinde karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2011/4428, Karar No: 2011/5497, Tarih: 25.04.2011

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2011/4428 E.  ,  2011/5497 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 01.01.2006 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 27.01.2009 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, Türk Medeni Kanununun 747.maddesine dayalı geçit irtifakı kurulması istemine ilişkindir.

Davalılar, davacının maliki olduğu 40 sayılı parselin genel yola cepheli olduğunu, açılan davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, bilirkişi raporu ve krokisinde yeşil renkle ve (B) alternatifi olarak gösterilen 37, 38 ve 39 sayılı parseller üzerinden davacının 40 sayılı parseli yararına geçit kurulmuştur.

Hükmü, davalılar temyiz etmiş, karar Dairemizin 14.11.2005 tarihli ilamıyla ve ilamda yazılan nedenlerle bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyulmuş, davacının 40 sayılı parseli genel yola cepheli olduğundan bahisle dava reddedilmiştir.

Hükmü, davacı temyiz etmiştir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Somut olaya gelince;

Dairemizin bozmasından sonra mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen 17.03.2008 tarihli bilirkişi raporunda, paftasında “sığır yolu” olarak işaretlenen yol kesiminin dar olduğu, yolun köy içine kadar araç çıkışına elvermediği, mevcut haliyle genişletme ve ıslah çalışmaları yapılmasına muhtaç olduğu, bazı kesimlerde de istinat duvarı yapılması gerektiği belirtilmiştir. Şu haliyle 40 sayılı parselin güneydoğusunda yer alan sığır yolu araçla geliş-geçiş için kullanmaya müsait değildir. Başka bir ifadeyle, davacının 40 sayılı parselinin nispi geçit ihtiyacı fennen saptanmıştır. Bu nedenle, geçit ihtiyacının başka güzergahlar bulunarak karşılanması gerekir.

Mahkemece yapılması gereken iş, davacıya 42 sayılı parsel maliki aleyhine dava açmak üzere mehil vermek, açılırsa eldeki dava dosyası ile birleştirmek, yerinde yeniden keşif yapılarak 42 sayılı parsel dahil davacının 40 sayılı parseli için değişik geçit güzergahları araştırmak, istemi yapılacak bu inceleme ve araştırma sonucuna uygun karar bağlamak olmalıdır.

Eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

Mahkemece yapılması gereken iş, davacıya 42 sayılı parsel maliki aleyhine dava açmak üzere mehil vermek, açılırsa eldeki dava dosyası ile birleştirmek, yerinde yeniden keşif yapılarak 42 sayılı parsel dahil davacının 40 sayılı parseli için değişik geçit güzergahları araştırmak, istemi yapılacak bu inceleme ve araştırma sonucuna uygun karar bağlamak olmalıdır.

Eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde iadesine, 25.04.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/2147, Karar No: 2024/2715, Tarih: 17.09.2024

**6. Hukuk Dairesi         2023/2147 E.  ,  2024/2715 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/1647 E., 2023/692 K.

DAVA TARİHİ : 13.01.2017

HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2017/33 E., 2018/955 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 17.09.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

1-İlk derece mahkemesince, taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi kapsamında düzenlenen hakedişlere davacı hizmet verenin sözleşme eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 42. maddesinde gösterilen şekilde yapmış olduğu herhangi bir itirazı bulunmadığından davacının hakedişleri olduğu gibi kabul etmiş sayılması gerektiği sonuç ve kaanatine varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

2-İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi tarafından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

3-Bu karara karşı süresinde davacı vekilince süresinde duruşmalı olarak temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Kamu düzenine aykırılık hallerinin resen gözetildiği, istinaf nedenleriyle sınırlı ve usulüne uygun olarak istinaf inceleme ve denetiminin yapıldığı; dosya içeriği, kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı, yine; sözleşmede yer alan ancak hakedişlere yansımamış alacaklar bakımından da sözleşme eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 42. maddesinde gösterilen şekilde ihtirazi kayıt konulması gerektiği ancak davacının hakedişlere yansıyan usulüne uygun herhangi bir ihtirazi kaydının bulunmadığının anlaşılmasına göre davacı vekilinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi kararına ilişkin davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan kararın ONANMASINA, 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davalıya verilmesine, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 17.09.2024 gününde kesin olarak oy çokluğuyla karar verildi.

(Muhalif)

MUHALEFET ŞERHİ

1)Dava Konusu Uyuşmazlığın Özeti:

(Muhalif)

MUHALEFET ŞERHİ

1)Dava Konusu Uyuşmazlığın Özeti:

Dava konusu uyuşmazlık taraflar arasındaki hizmet sözleşmesi gereğince ödenmeyen hak ediş bedellerinden kaynaklı alacağın tahsili istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince davacının Hizmet İşleri Genel Şartnamesenin 42. maddesi gereğince hakediş raporlarına usulüne uygun olarak itiraz edilmediği gerekçesiyle davanın reddine ilişkin karara karşı istinaf başvurusunu aynı gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesince esastan red edilmiştir.

Dairemiz sayın çoğunluğu hakediş raporlarına usulüne uygun itiraz etmeyen davacının başkaca delillerle alacağını ispatlamak suretiyle eksik hakediş bedellerinin tahsilini isteyemeceği görüşündedir.

2.Dairemizin Sayın Çoğunluğu İle Oluşan Görüş Farklılığı ve Gerekçelerim

Temyiz yoluyla daire önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda taraflar arasında imzalanan sözleşmenin, delil sözleşmesi niteliğinde olup olmadığı, mahkemece resen dikkate alınmasının gerekip gerekmediği, davacının düzenlenen hakedişleri ihtirazi kayıt koymadan imzalaması karşısında eksik ödenen bedelleri davalıdan talep edip edemeyeceği, uyuşmazlığın temelini oluşturan ve görüş farklılığına neden olan Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 42.maddesinin Danıştay 13.Dairesi tarafından 06.06.2023 tarih 2003/404 Esas, 2021/2898 Karar sayılı ilamla iptaline karar verilmiş olmasının somut uyuşmazlık bakımından herhangi bir etkisi olup olmayacağı konusunda toplanmaktadır.

2.1.Hak edişlere İtiraz Usulüne İlişkin Genel Şartname Hükümlerinin Delil Sözleşmesi Sayılmasına İlişkin Gerekçelerim:

Uyuşmazlığa konu Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 42. maddesi "yüklenicinin geçici hak edişlere itirazı olduğu takdirde karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri idareye vereceği ve bir örneğini hak edişe ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hak ediş raporunu idareye verilen dilekçedeki ihtirazi kayıtla cümlesini yazarak hak ediş raporuna eklemek suretiyle hak edişe itiraz edebileceği, aksi takdirde hak edişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı" hükmünü içermektedir.

Bilindiği üzere delil sözleşmesi; belli bir vakıanın belli bir delille veya diğer deliller yanında kararlaştırılan türdeki deliller ile de ispat edilebileceği konusunda taraflar arasında, davadan önce veya yargılama sırasında yapılan usuli bir sözleşmedir. (Pekcanıtez Usul, Medeni Usul Hukuku, Cilt 2, Sayfa 1741 vd). Delil sözleşmesinin yazılı olması ve geçerlilik koşulları bakımından genel işlem koşullarıyla yasa hükümlerine aykırı olmaması gerekmektedir.

Gerek doktrinde (Ejder Yılmaz, HUMK Şerhi Sayfa 1064 vd.) gerekse Yargıtay kararlarında (15. Hukuk Dairesi 18.03.1993, 1310 E./1346 K. ) Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 39 ve 40. maddeleri ile bu maddeler ile aynı mahiyette olan Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 42. maddesi "delil sözleşmesi" olarak kabul edilmektedir.

Gerek doktrinde (Ejder Yılmaz, HUMK Şerhi Sayfa 1064 vd.) gerekse Yargıtay kararlarında (15. Hukuk Dairesi 18.03.1993, 1310 E./1346 K. ) Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 39 ve 40. maddeleri ile bu maddeler ile aynı mahiyette olan Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 42. maddesi "delil sözleşmesi" olarak kabul edilmektedir.

Delil Sözleşmeleri 6100 Sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunun 193.maddesinde ‘’(I) Taraflar yazılı olarak veya mahkeme önünde tutanağa geçirilecek imzalı beyanlarıyla kanunda belirli delillerle ispatı öngörülen vakıaların başka delil veya delillerle ispatını kararlaştırabilecekleri gibi; belirli delillerle ispatı öngörülmeyen vakıaların da sadece belirli delil veya delillerle ispatını kabul edebilirler.

(II) Taraflardan birinin ispat hakkının kullanımını imkânsız kılan veya fevkalade güçleştiren delil sözleşmeleri geçersizdir.’’

Bu yasal düzenlemelerden hareketle delil sözleşmeleri niteliğine göre ‘’daraltıcı delil sözleşmeleri’’, ‘’genişletici delil sözleşmeleri’’ ve ‘’yasaklayıcı delil sözleşmeleri’’ olmak üzere üçlü ayrıma tabii tutulmaktadır.

Bir davanın tarafları dava açılmadan önce veya dava açıldıktan sonra bir hususun yalnız belli bir delil ile ispat edileceği hakkında bir sözleşme yaparlarsa, buna münhasır delil sözleşmesi bir başka deyişle daraltıcı delil sözleşmesi denilmektedir. Buna göre taraflar delil sözleşmesi ile delillerini hasretmiş sayılacaklarından başka delil gösteremezler. (Kuru, B: Hukuk Muhakemeleri Usulü, 2001, c.3, s 2881 vd.)

Genişletici delil sözleşmelerinde ise taraflar tam aksine delillerini hasretmezler bir hususun başka delillerle de ispat edilebileceğini kararlaştırırlar. Örneğin senetle ispat zorunluluğu olan bir davada tanık, dinlenebileceğini kararlaştırmış olabilirler.

Ancak HMK’nun 193/2. maddesinde taraflardan birinin ispat hakkının kullanımını imkansız kılan veya fevkalade güçleştiren delil sözleşmelerinin bir başka deyişle “yasaklayıcı delil sözleşmelerinin” yapılamayacağı kanunda açıkça düzenlenmiştir.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu somut uyuşmazlıkdaki çoğunluk görüşün aksine benzer uyuşmazlıklarda yasaklayıcı delil sözleşmelerinin taraflardan birinin ispat hakkını ve anayasa ile güvence altına alan” hak arama özgürlüğünü” ve “adil yargılama hakkının” unsurlarından biri olan” silahların eşitliği” ilkesini ihlal ettiği gerekçesiyle bu tür delil sözleşmelerinin geçersiz olduğuna karar vermiştir.( Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 29.04.2021 tarih 2017/(13-3-691) E., 2021/534) Karar sayılı ilamı ve 21.06.2022 tarih 2020/(15)6-610 Esas 2022/976 Karar sayılı ilamları )