muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/8470, Karar No: 2017/10226, Tarih: 07.11.2017

Dava, İİK.277 ve devamı maddelerine dayanılarak açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

... ve İflas Kanununun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri ... yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir ( İİK.md.283/1 ). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nisbi nitelikte yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

İİK.nun 282. maddesi gereğince iptal davaları borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Ayrıca, kötü niyetli üçüncü şahıslar hakkında da iptal davası açılabilir.

İİK’nın 283/II maddesine göre de iptal davası, üçüncü şahsın elinden çıkarmış olduğu mallar yerine geçen değere taalluk ediyorsa, bu değerler nispetinde üçüncü şahıs nakden tazmine (davacının alacağından fazla olmamak üzere) mahkûm edilmesi gerekir. Bu ihtimalde 3. kişinin sorumlu olduğu miktar, elden çıkarılan malın o tarihteki gerçek değeridir. Bir başka anlatımla dava ve tasarrufa konu malı elinde bulunduran şahsın kötü niyetli olduğunun kanıtlanamaması halinde dava tümden reddedilmeyip borçlu ile tasarrufta bulunan şahıs tasarrufa konu malı elinden çıkardıkları tarihteki gerçek değeri oranında ve alacak miktarı ile sınırlı olarak tazminata mahkum edilmeleri gerekir.

Somut olayda, aciz halinde olduğu belgelenen borçlu tarafından borcun doğumundan sonra dava konusu 852 ada 1 ve 2 parseller 25.03.2010 tarihinde 8 nolu bağımsız bölüm 26.03.2010 tarihinde kayınpederi ...'a devredildiğinden , İİK'nun 278/3-1 maddesine göre damat ve kayınpeder arasındaki bu tasarruf bağış niteliğinde olup iptali gerektiğinden davalı ... yönünden davanın kabulünde bir isabetsizlik bulunmaktadır.

Somut olayda, aciz halinde olduğu belgelenen borçlu tarafından borcun doğumundan sonra dava konusu 852 ada 1 ve 2 parseller 25.03.2010 tarihinde 8 nolu bağımsız bölüm 26.03.2010 tarihinde kayınpederi ...'a devredildiğinden , İİK'nun 278/3-1 maddesine göre damat ve kayınpeder arasındaki bu tasarruf bağış niteliğinde olup iptali gerektiğinden davalı ... yönünden davanın kabulünde bir isabetsizlik bulunmaktadır.

Davalı ... dava konusu 852 ada 1 ve 2 parselleri , davalı ... ise 8 nolu bağımsız bölümü ...'dan satın alan dördüncü kişi konumundadırlar. Anılan şahsılar yönünden tasarrufun iptal edilebilmesi için kötüniyetli olduklarının davacı alacaklı tarafından somut bilgi ve belgelerle ispat edilmesi gerekmektedir. Dava dosyasındaki belgelere göre bu şahsıların borçlu ile bir akrabalıkları tesbit edilmediği gibi belgelerdeki adreslerden komşu oldukları yönünde bir delilde bulunmamaktadır. Gerekçede davacının komşu oldukları yönündeki iddiasının red edilmediği olgusuna dayanılmış ise de, iddia davalılar tarafından red edildiği gibi komşu oldukları yönünde somut bir delil de sunulmamıştır. Dördüncü kişiler yönünden bedel farkının iptali için tek başına yeterli olmadığı gibi tapu kaydında geçen bedel ödenmenin ispatı olduğu için başka bir ödeme olduğunun belgelenmesine gerek yoktur. Davalı ...'in salt çok az kar ile satış yapması kötüniyetin göstergesi olamayacağından, davalı ... ve ... hakkındaki davanın reddi ile davalı ...'un taşınmazı elinden çıkardığı tarihteki değeri ile bedelden sorumlu olduğuna karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davalılar ... ve ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalılar ... ve ...'e geri verilmesine, 07/11/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/9952, Karar No: 2010/3760, Tarih: 24.03.2010

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2009/9952 E.  ,  2010/3760 K.**

**"İçtihat Metni"**

... vekili avukat ... ile 1-... vekili avukat ... 2-... aralarındaki dava hakkında ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 9.7.2009 gün ve 221-269 sayılı hükmün davacı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde taraflardan gelen olmadığından incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verdikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşuldu.

K A R A R

1-Temyiz incelemesi yapılması için gerekli görülen, Enez Sulh Ceza Mahkemesi'nin 2005/64-422 esas ve karar sayılı dava dosyasının kesinleşmesinin beklenerek kesinleştikten sonra dosyaya eklenmesi, bundan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Dairemize gönderilmesi,

2-Temyiz dilekçesinin, davalı ...'ye tebliğine ilişkin dosyada bir bilgi ve bilge yoktur. Tebliğ belgesinin eklenmesi, yok ise kayıtlara dayanılarak tebliğ gününün açıklanması tebliğ tarihi saptanamıyorsa gerekli tebligat yapıldıktan ve cevap süresi geçtikten sonra iade edilmek üzere dosyanın mahalline geri çevrilmesine,

SONUÇ: Yukarıda açılanan nedenlerle dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 24.3.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8174, Karar No: 2012/15980, Tarih: 27.12.2012

**9. Ceza Dairesi         2012/8174 E.  ,  2012/15980 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : 2565 sayılı Kanuna aykırılık

Hüküm : 2565 sayılı Kanunun 26, TCK'nın 53, 58/6. maddeleri uyarınca mahkumiyet

Temyiz edenler : Cumhuriyet savcısı, sanık müdafii

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un geçici 1. maddesinde "Diğer kanunların, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun Birinci Kitabında yer alan düzenlemelere aykırı hükümleri, ilgili kanunlarda gerekli değişiklikler yapılıncaya ve en geç 31 Aralık 2008 tarihine kadar uygulanır" hükmü mevcut olup, 2565 sayılı Kanunun anılan hükümlerinde, 5237 sayılı Kanunun genel hükümlerine uyum amacıyla bir değişiklik yapılmadığından, Türk Ceza Kanunu'nun 5. maddesinin, 2565 sayılı Kanun yönünden 01.01.2009 tarihinde yürürlüğe girdiğinin kabulü gerektiği,

Sanığa atılı eylemin, ceza içeren özel bir hukuk düzenlemesi olup; Türk Ceza Kanunu'nun 5. maddesinde sözü edilen özel ceza kanunları ya da ceza içeren kanunlar kapsamında bulunduğu, o halde özel yasada suç olarak düzenlenen eylemin, Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesi hükmü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, anılan maddede "Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Kanunda yazılı cezalardan ve güvenlik tedbirlerinden başka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamaz. İdarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza konulamaz." hükmünün yer aldığı,

Bu duruma göre, 2565 sayılı Kanun'un 11. maddesi hükmüyle getirilen ve idarenin düzenleyici işlemleriyle konulan yasaklamaların, yasakların uygulama alanı ve bu alanların sınırlarının belirlenmesine dair bu düzenlemelerin Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesinde öngörülen kanunilik ilkesine uygun bulunmadığı, bu durum karşısında, 5252 sayılı Kanunun geçici 1. maddesi ile Türk Ceza Kanununun 2 ve 5. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde: 2565 sayılı Kanunun 11. ve 26. maddelerinde suçu tanımlayan hükümlerin tümüyle zımni olarak ilga edildiği ve eylemin TCK’nın 332/1. maddesinde yazılı suçu oluşturabileceği anlaşıldığından;

Sanığa atılı 5237 sayılı TCK'nın 332. maddesinde düzenlenen askeri yasak bölgelere girme suçu için maddede öngörülen cezanın üst sınırı da nazara alındığında davaya bakmanın ve delillerin takdir ve değerlendirilmesinin 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 11. maddesi uyarınca Asliye Ceza Mahkemesinin görevine girdiği gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi yerine, yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, Cumhuriyet savcısı ve sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, diğer yönleri incelenmeksizin hükümlerin öncelikle bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 27.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/15320, Karar No: 2024/305, Tarih: 15.01.2024

**1. Ceza Dairesi         2022/15320 E.  ,  2024/305 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

HÜKÜM : İstinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddi

TEMYİZ EDENLER : Sanık müdafii, katılanlar vekili

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz başvurularının esastan reddi ile hükmün onanması

İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

I. HUKUKÎ SÜREÇ

A. ... 9. Ağır Ceza Mahkemesinin, 26.09.2022 tarihli ve 2022/190 Esas, 2022/346 Karar sayılı Kararı

Sanık hakkında kasten öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 81 nci maddesinin birinci fıkrası, 53 üncü maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları ve 63 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca müebbet hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ve mahsuba karar verilmiştir.

B. ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 27.10.2022 tarihli ve 2022/2338 Esas, 2022/2403 Karar sayılı Kararı

İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanık müdafii ve katılanlar vekilinin istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280 ... maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ''adli emanetteki eşya ile ilgili kısmının'' düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık müdafiilerinin temyiz sebepleri, eylemin neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu niteliğinde olduğuna, sanık lehine haksız tahrik ve takdiri indirim hükümlerinin uygulanması gerektiğine,

B. Katılanlar vekillerinin temyiz sebepleri, suçun tasarlanarak işlendiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık müdafiilerinin temyiz sebepleri, eylemin neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu niteliğinde olduğuna, sanık lehine haksız tahrik ve takdiri indirim hükümlerinin uygulanması gerektiğine,

B. Katılanlar vekillerinin temyiz sebepleri, suçun tasarlanarak işlendiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

1. Sanığın pazarlarda balıkçılık yaptığı, maktulün de suç tarihi itibariyle bir kaç aydır yevmiyesi karşılığı sanığın yanında çalıştığı, hem sanığın, hem de ölenin uyuşturucu madde kullandıkları, suç tarihinde pazarda birlikte çalıştıkları, ... bitimi balık tezgahını topladıkları, birlikte Nalçacı semtinde bulunan pazara geldikleri, ertesi gün kurulacak pazar için burada tezgah kurdukları, yanlarında bulunan diğer çalışanlar Samed ve Kemal isimli kişilerin ayrıldıkları, ölen ve sanığın, sanığın kullandığı araca binip devam ettikleri, sanığın yanında maktul olduğu halde olay yerinde bulunan parka geldiği, burada aralarında çıkan tartışma üzerine, sanığın maktulü bıçakladığı, maktulün kalbe nafiz kesici delici alet yaralanması nedeniyle hayatını kaybettiği anlaşılmıştır.

2. Sanık haksız saldırı karşısında kendisini savunduğunu ifade etmiş, tanıkların ve temyiz dışı tarafların beyanları, olay yeri inceleme ve görgü tespit tutanakları, kolluk görevlilerince tanzim olunan tutanaklar, kamera görüntülerinin içerir CD ve inceleme tutanağı, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 19.01.2022 tarihli otopsi raporu dava dosyasına eklenmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

İleri sürülen iddia ve savunmaların toplanan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, hükmün bu veriler ışığında gerekçelendirilmiş olduğu, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, sanığın öldürmeye elverişli bıçakla maktulün göğüs bölgesini hedef aldığı, maktulün kalbe nafiz kesi sebebiyle olay yerinde hayatını kaybettiği olayda, yaralama kastından bahsedilemeyeceği ve bu itibarla 5237 sayılı Kanun'un 87 nci maddesinin dördüncü fıkrasının uygulanma koşullarının bulunmadığı nazara alındığında eyleme uyan suç vasfı ve yaptırımın doğru bir biçimde belirlendiği, sanığın aşamalarda kendisini suçtan kurtarmaya yönelik olarak geliştirdiği çelişkili savunmalarının, kamera görüntüleri ve tanıkların beyanlarıyla desteklenmediği, maktulden kaynaklanıp sanığa yönelen haksız söz ve davranış bulunmadığından, haksız tahrik hükümlerinin uygulanma koşullarının mevcut olmadığı, sanığın öldürme kararını ne zaman aldığının ve belli bir hazırlıkla eylemlerini gerçekleştirdiğinin kesin olarak saptanamadığı, bu itibarla tasarlamanın delilinin bulunmadığı takdiri indirimin Mahkemenin takdir yetkisi kapsamında, yasal, yerinde ve yeterli gerekçelerle uygulanmamasına karar verildiği anlaşılmakla, sanık müdafii ve katılanlar vekilinin temyiz sebeplerinin incelenmesinde, hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 27.10.2022 tarihli ve 2022/2338 Esas, 2022/2403 Karar sayılı kararında sanık müdafii ve katılanlar vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... 9. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

15.01.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/20945, Karar No: 2015/6864, Tarih: 13.04.2015

**7. Hukuk Dairesi         2014/20945 E.  ,  2015/6864 K.**

**"İçtihat Metni"**

İş Mahkemesi

Dava Türü : Alacak

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, davacının 2006 tarihinde davalı Üniversite’de Tıp Fakültesi Hastanesinde faaliyet gösteren taşeron firmalar vasıtası ile hastanenin asıl işlerinde muvazaalı olarak çalıştırıldığını, Bölge Çalışma Müdürlüğü’nün davalı işyerinde asıl işveren alt işveren sözleşmesinin muvazaalı olduğu tespitinde bulunduğunu, davalı üniversite tarafından Bursa 4.İş Mahkemesinin 2009/258 E.sayılı doyası ile bu tespite karşı itiraz dava açıldığını, itirazın mahkemece reddedildiğini, muvazaa kararının kesinleştiğini, kesinleşme ile birlikte davacının baştan itibaren davalı üniversite işçisi olduğunu ve 6772 sayılı Yasa gereği ilave tediyeye hak kazandığını, iddia ederek ilave tediye alacağının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, Bölge Çalışma Müdürlüğünce; "asıl işverenlikçe yapılan temizlik işleri sözleşmesine, malzemeli temizliğe ek olarak; hasta ve hastaya ait materyallerin taşınması, hastaların ve hasta yakınlarının yönlendirilmesi ve hasta evraklarının kayıt altına alınması hizmetleri, çamaşırhanedeki çamaşır yıkama, sıkma, kurutma, ütüleme vb. hizmetlerin de yapılacağı şeklinde kapsamının genişletildiği," hususunu tespit edip bu kısmın muvazaalı olduğu kabul edilmişse de, yargılama aşamasında celp ve ibraz edilen davacının davalı bünyesinde yaptığı göreve ilişkin davalı rektörlük yazısı ve tüm dosya kapsamından; davacının, davalı ...ne bağlı tıp fakültesi hastanesine temizlik elemanı olarak alındığı ve halen de aynı görevinde çalışmasına devam ettiği ve yine temizlik elamanı görevi haricinde, davalı üniversiteye bağlı tıp fakültesi hastanesinin asıl işi olan hasta bakıcılık, eczacılık ve hemşirelik gibi işler kapsamında yada üniversitenin asıl işi olan eğitime ilişkin işlerde çalıştırılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Yasanın 2 nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11 inci maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla İş Kanununun 2 nci maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka İş Kanununun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

5538 Sayılı Yasa ile İş Kanununun 2 nci maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olan ortaklıklara dair ayrık durumlar düzenlenmiştir. Ancak, maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Yasal olarak verilmesi mümkün olmayan bir işin alt işverene bırakılması veya muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde, işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında açık biçimde ifade edilmiştir. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunamaz. Muvazaaya dayanan bir ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi olmakla kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, İş Kanununun 5 inci maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, Anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur.

İş Kanununun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 15.5.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5763 sayılı Yasanın 1 inci maddesiyle değiştirilmiş ve alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.

Muvazaanın tespiti halinde bu yönde hazırlanan müfettiş raporu ilgililere bildirilir ve ilgililer 30 gün içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilirler. İş Müfettişliği tarafından hazırlanan muvazaalı alt işverenlik ilişkisinin tespit edildiği rapora ilgililerin süresi içinde itiraz etmemesi ya da mahkemece muvazaalı işlemin varlığına dair karar verilmesi ve verilen kararın kesinleşmesi halinde, alt işverenliğe dair tescil işlemi iptal edilir. Bu halde alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.

Asıl işveren alt işveren ilişkisi ve muvazaa konuları, 5763 sayılı Yasayla iş kanununda yapılan değişiklikler ve buna bağlı olarak çıkarılan Alt İşveren Yönetmeliğinin ardından farklı bir anlam kazanmıştır. Yönetmelikte “yazılı alt işverenlik sözleşmesi”nden söz edilmiş ve çeşitli tanımlara yer verilmiştir.

Alt İşveren Yönetmeliğinde;

1) İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini,

2) Daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini,

3) Asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesini,

4) Kamusal yükümlülüklerden kaçınmak veya işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut çalışma mevzuatından kaynaklanan haklarını kısıtlamak ya da ortadan kaldırmak gibi tarafların gerçek iradelerini gizlemeye yönelik işlemleri, ihtiva eden sözleşmeler muvazaalı olarak açıklanmıştır.

Somut olayda davacının yardımcı iş niteliğinde bulunan temizlik işinde çalıştığı konusunda uyuşmazlık söz konusu değildir. Yardımcı işin alt işverene verilmesi işleminde muvazaa kural olarak bulunmamaktadır. Ancak davacının alt işveren Aldemirler Şirketi işçisi iken 31/12/2009 sonrası 01/01/2010 tarihinde doğrudan davalı rektörlük işçisi olarak 1187674 sicil numarası ile çalıştırıldığı, 01/01/2011 tarihinde yeniden alt işveren On Şirketi işçisi olarak çalışmaya devam ettiği anlaşılmaktadır. Asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesi nedeniyle davacının muvazaalı çalıştırıldığı açıktır.

Davacının muvazaalı olarak çalıştırıldığı sabit olmasına rağmen muvazaa bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi hatalı olup bozma nedenidir.