muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/16007, Karar No: 2015/4152, Tarih: 10.09.2015

Bu itibarla, işlendiği iddia edilen 5809 sayılı Kanuna aykırılık suçundan doğrudan zarar gören Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı'nın bu suçla ilgili kamu davasına katılmaya ve hükmü temyiz etmeye hak ve yetkisi bulunduğundan, hükmün esasının incelenmesine geçilmelidir.”

Ceza Genel Kurulu’nun yukarıda söz ettiğimiz içtihadında dayandığı gerekçelere aynen katıldığımız gözetildiğinde; tiçtihada konu oluşturan kamu görevi ile kıyaslanamayacak derecede hayati önem taşıyan ve Anayasamız ile güvence altına alınmış temel bir hak olan sağlık hakkının hayata geçirilmesi bağlamında Sağlık Bakanlığı’nın sağlık hakkının korunmasına, bu hizmetlerin gerçekleştirilmesi ile denetlenmesine ilişkin hak ve yetkileri, görevleri dikkate alındığında somut uyuşmazlıkta 1219 sayılı Kanuna aykırılık suçlarından açılan kamu davasına katılma ile hükmü temyiz etmeye hak ve yetkisi olduğuna kuşku bulunmamaktadır.

Açıklanan gerekçelerle, somut uyuşmazlıkta suçtan zarar görmüş olan ve davaya katılma hakkı bulunan T.C.Sağlık Bakanlığı’nın davaya katılma hakkı kabul edilmeksizin muhakemeye devamla uyuşmazlığın çözümlenerek hüküm kurulmasının Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve AİHS ile güvence altına alınmış olan adil yargılanma ilkesi ile hak arama özgürlüğüne aykırı olduğu kanaatiyle Sayın Çoğunluğun temyiz isteminin reddi yönündeki düşüncesine katılamıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2021/14377, Karar No: 2021/21918, Tarih: 20.12.2021

**2. Ceza Dairesi         2021/14377 E.  ,  2021/21918 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Suça sürüklenen çocuk için 5271 sayılı CMK'nın 150/2. maddesi uyarınca zorunlu olarak görevlendirilen müdafii 03/05/2016 tarihli kısa kararın açıklandığı duruşmada hazır bulundurulmadan duruşmaya devam edilip hüküm kurularak 5271 sayılı CMK'nın 188/1. maddesine aykırı davranılması suretiyle savunma hakkının kısıtlanması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ...'ın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden diğer yönleri incelenmeyen hükmün istem gibi BOZULMASINA, 20/12/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10828, Karar No: 2018/1515, Tarih: 22.02.2018

**3. Hukuk Dairesi         2016/10828 E.  ,  2018/1515 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, mahkemenin yetkisizliğine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacılar; murisleri ...’un 27/0/2015 tarihinde vefat ettiğini, murislerinin davalılarla müşterek iki banka hesabının bulunduğunu, vefatının ardından 30/06/2015 tarihinde hesaplardaki tüm bakiyenin murisin payı da dahil olmak üzere davalı ... tarafından diğer davalı ...’in hesabına aktarıldığını, davalıların murisin öldüğünü bilerek bu eylemi gerçekleştirdiğini belirterek; fazlaya ilişkin hakların saklı kalması kaydıyla 10.000,00 TL’nin 30/06/2015 tarihinden itibaren yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...; ikametgahının .../... olduğunu, davanın ... Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini savunarak yetki itirazında bulunmuştur.

Davalı ...’da; ikametgahının Karşıyaka/... olduğunu, davanın Karşıyaka Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini savunarak yetki itirazında bulunmuştur.

Mahkemece; HMK’nın 6. maddesine göre davanın açıldığı tarihte davalı ...’in yerleşim yeri mahkemesi ... Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiş, hüküm süresi içerisinde davacılar tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, murise ait müşterek hesaptaki paranın diğer ortaklar tarafından çekilmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. ...nun 6. maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı kanunun 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir.

Ayrıca BK.'nun 73.(6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 89.) maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir. (Bkz. HGK. 5.11.2003, 2003/13-640-627 sayılı kararı) Yukarıda anılan BK.' nun 73.(6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 89.) maddesi gereğince, para alacağının tahsili amacıyla açılan eldeki davada, ... Mahkemeleri de yetkilidir.

O halde; mahkemece dava konusu olayda, davacıların murislerine ait müşterek banka hesaplarındaki para alacağı iddiası ile kendi ikametgahlarında dava açtıklarına göre işin esasına girilmesi gerekirken yazılı şekilde yetkisizlik kararı verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

O halde; mahkemece dava konusu olayda, davacıların murislerine ait müşterek banka hesaplarındaki para alacağı iddiası ile kendi ikametgahlarında dava açtıklarına göre işin esasına girilmesi gerekirken yazılı şekilde yetkisizlik kararı verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün davacılar yararına HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 22.02.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/11574, Karar No: 2008/1447, Tarih: 07.02.2008

**1. Hukuk Dairesi         2007/11574 E.  ,  2008/1447 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : NEVŞEHİR 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 28/06/2007

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, torununun gelini olan davalıya 330 parsel sayılı taşınmazını devrettiğini, bu arada yaşlılığından tecrübesizliğinden ve iyiniyetinden istifade edilerek dava konusu 1899 parsel sayılı taşınmazının gerçek değerinin onda biri fiyatına davalıya satıldığını ileri sürerek, tapu iptal ve tescil isteğinde bulunmuştur.Davalı, taşınmazı tapuda resmi olarak yapılan satış akti ile aldığını belirterek, davanın reddini savunmuştur.Mahkemece, hile nedeniyle davanın kabulü ile tapunun iptal ve tesciline karar verilmiştir.Karar, davalı vekili tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi  raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, duruşma isteğinin değerden ve tebliğ giderleri yatırılmadığından reddiyle gereği görüşülüp düşünüldü.

-KARAR-

Dava, tapu iptali ve tescili isteğine ilişkindir.Mahkemece, davanın kabulüne karar  verilmiştir.Dosya içeriği ve toplanan delillerden; kayden davacıya ait 330 parsel sayılı kargir ev ve arsa niteliğindeki taşınmazla 1899 sayılı taşınmazın 10.9.2003 tarihli akitle davalıya temlik edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı, dava dilekçesinde iddiasını aynen; " Ben yaşlı, kulağı ağır duyan 70 yaşını aşmış durumdayım. Tapuda yapılan bu satış işlemlerini iyice kavrayamadım. Ben, o tarihte gayrimenkulün gerçek değerini bilmediğim gibi yaşımın gereği de tecrübesizdim. Davalı, benim saflığımdan ve tecrübesizliğimden ve iyiniyetimden yararlanarak bu işlemleri yaptırmış, taşınmazın satış bedelini de ödememiştir" şeklinde açıklamıştır.

Oysa, mahkemece, hukuki niteleme hile olduğu kabul edilerek, kanıtlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar  verilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, HUMK'nun 74, 76. maddeleri uyarınca olayları bildirmek taraflara, hukuksal nitelemeyi yapmak ve ona uygulanacak yasal düzenlemeyi tayin ve tespit etmek hakime aittir. O halde, yukarıda değinildiği üzere dava dilekçesinin içeriği ve iddianın ileri sürülüş biçimi itibariyle, olayda hile değil, gabin hukuksal nedenine dayanıldığı kabul edilmelidir.

Bilindiği üzere;  sözleşmenin gabin nedeniyle illetli olduğunun kabulü için edim ve karşı edim arasındaki nisbetsizliğin, taraflardan birinin, diğerinin şahsında mevcut özel bir durumu bilerek,istismar etmesi, sömürmesi sonucu oluşması gerekir. Dar ve zor durumda kalmaları nedeniyle, sözleşme yapmağa, mallarını çok düşük bedel ile devretmeye sürüklenmiş kişileri korumak zayıfı güçlüye ezdirmemek için hukukumuzda da düzenlemeler yapılmış Borçlar Kanunun 21. maddesi ile aynen"bir akitte ivazlar arasında açık bir nisbetsizlik bulunduğu takdirde eğer gabin mutazarrırın muzayaka halinde bulunmasından veya hiffetinden yahut tecrübesizliğinden istifade suretiyle vukua getirilmiş ise mutazarrır bir sene zarfında akti feshettiğini beyan ederek verdiği şeyi geri alabilir" hükmü getirilmiştir.

O halde, gabin den söz edilebilmesi, objektif unsur olan edimler arasındaki aşırı nisbetsizlik yanında bir tarafın darda kalma, tecrübesizlik, düşüncesizlik(hafiflik ) hallerinin bulunması, diğer yanın ise yararlanmak, sömürmek  kastını taşıması biçiminde iki subjektif unsurun dahi gerçekleşmesine bağlıdır. Gabinin varlığı zarar görene (sömürülene),sözleşme tarihinden itibaren bir yıllık hak düşürücü  süre içerisinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirerek iptal davası açıp iddiasını her türlü delille kanıtlama ve verdiğini geri isteme hakkı verir. Hemen belirtmek gerekirki gabin davasında öncelikle edimler arasındaki, aşırı oransızlık üzerinde durulmalı, objektif  unsur isbatlandığı takdirde  mutazarrırın kişiligi, yaşı, sağlık durumu, toplumdaki yeri, ekonomik gücü pisikolojik yapısı gibi maddi, manevi yönler yani subjektif unsur derinliğine araştırılıp incelenmelidir.

Somut olaya gelince; taşınmazların temliki 10.9.2003 tarihinde yapılmış olup, eldeki dava 22.3.2005 tarihinde açılmıştır. Hukuku yapısı yukarıda açıklanan ve Borçlar Kanununun 21.maddesinde gabin hukuksal nedeni yönünden öngörülen  -1-  yılık sürenin hak düşürücü süre olduğu ve davanın  her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilmesi gerekeceği tartışmasızdır. Öte yandan, sürenin başlangının da akit tarihi olduğu kuşkusuzdur.Öyleyse, davanın süresinde açıldığı söylenemez.

Hal böyle olunca; hak düşürücü süre yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken hukuki nitelemede yanılgıya düşülerek yazılı olduğu üzere davanın kabul edilmiş olması doğru değildir. Davalının, temyiz itirazı yerindedir. Kabulüyle, hükmün  HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine,  7.2.2008 tarihinde oyçokluğu ile  karar verildi.

-KARŞI OY YAZISI-

Dava ve temyiz konusu  1899 parsel sayılı 44900 m2 yüzölçümündeki taşınmaz ile 376 m2 kargir ev cinsindeki taşınmazını, davacı aynı akitle ( 10.9.2003 tarihli) erkek torununun eşi 1977 doğumlu İlknur'a satmıştır. Davacı, özellikle 1899 sayılı parselin  hile ile davalıya intikalinin sağlandığını ileri sürerek, bu parselle ilgili tapunun iptali ve adına tescilini istemektedir.

-KARŞI OY YAZISI-

Dava ve temyiz konusu  1899 parsel sayılı 44900 m2 yüzölçümündeki taşınmaz ile 376 m2 kargir ev cinsindeki taşınmazını, davacı aynı akitle ( 10.9.2003 tarihli) erkek torununun eşi 1977 doğumlu İlknur'a satmıştır. Davacı, özellikle 1899 sayılı parselin  hile ile davalıya intikalinin sağlandığını ileri sürerek, bu parselle ilgili tapunun iptali ve adına tescilini istemektedir.

Özellikle, taşınmazın resmi akit tarihinde gösterilen değeri ( bir milyar) ile gerçek değeri (senelik kira geliri beş milyar, toplam değeri yüzyirmimilyar T.L.) oranında açık ve aşırı oransızlık bulunduğu, bütün geçimini bu tarladan elde eden ve başkada önemli bir geliri bulunmayan davacının bu taşınmazını satması için haklı ve inandırıcı bir sebep bulunmadığı gibi, ev kadını olan davalının da bu değerde ve büyüklükteki taşınmazı alacak bir gelire sahip olmadığı, adli tıp raporuna göre ehliyetli olduğu belirlenen davacının yaşı ve tahsil durumu nedeniyle kandırılmaya müsait olduğu, davalının akraba olması sebebiyle kendisine güven duyduğunu, aynı akitle başka bir taşınmazı da davalıya vermiş, bu nedenle iradesinin bölünemeyeceği gibi bir düşünce ortaya çıksa bile yukarıda da açıklandığı gibi davacının tapuda yapılan intikal işlemini idrak edecek bir yapıya sahip olmadığı, davalının ıttıla ( durumu öğrendiği) tarihten itibarende bir yıllık süre içinde davasını açtığı, dinlenentanık anlatımlarına göre de, davacının bu taşınmazın kirası ile geçindiğini, satışın hiçkimse tarafından duyulmadığı anlaşılmaktadır. Böylece, davacının hile yoluyla dava konusu taşınmazını davalıya temlik ettiği sonucuna varılmaktadır.

Yukarıda açıklanan ve mahkemece gösterilen gerekçelere göre hükmün onanması gerektiği görüşünde olduğumdan çoğunluk görüşüne iştirak edilmemiştir.
Yargıtay — Esas No: 2012/6379, Karar No: 2012/14815, Tarih: 13.09.2012

**11. Ceza Dairesi         2012/6379 E.  ,  2012/14815 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : İİK.un 345/a maddesine muhalefet etmek

HÜKÜM : Beraat

1-Sanığın, 5271 sayılı CMK.nun 147/1. maddesi gereğince yasal hakları hatırlatılmadan sorguya çekilmesi suretiyle savunma hakkının kısıtlanması,

2-Sanığa isnat edilen suçun oluşup oluşmadığının anlaşılabilmesi için İİK’nun 179 ve TTK’nun 324. maddesinde öngörülen koşullarda şirketin aktif ve pasif durumunun belirlenerek sonucuna göre şirketin iflasının istenmesi şartlarının bulunup bulunmadığı saptanması gerektiği cihetle; öncelikle borçlu şirkete ait ticari defterler, bilançolar ve banka hesapları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak, şikayet tarihi itibariyle şirketin iflasının istenmesinin gerekip gerekmediği saptanıp sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdiri gerekirken, şikayet tarihi itibariyle icra takip dosyası borcu dahil edilmeden, ödenmiş sermaye ve duran varlıkların nerede olduğunu belirlemeyen yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak sanığın beraatine karar verilmesi,

3-Sermaye şirketlerinde idare ve temsil ile görevlendirilmiş kimselerin şirketin iflasını istememesi suçu icra takip dosya sayısı birden fazla olsa dahi, aynı işyeri ile ilgili olarak ancak bir kere işlenebileceği cihetle; sanık hakkında aynı mahkemenin 2009/283 ve 2009/288 esas sayılı dosyaları ile açılmış davalar bulunduğunun anlaşılması karşısında, iş bu dava dosyaları birleştirilerek, fiilin tek suç mu yoksa zincirleme olarak işlenen suç mu olduğu karar yerinde tartışılıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Yasaya aykırı, şikayetçi vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK. nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 13/09/2012 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/21557, Karar No: 2015/31294, Tarih: 26.11.2015

**11. Ceza Dairesi         2013/21557 E.  ,  2015/31294 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2012/198521

MAHKEMESİ : İstanbul 9. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 11/04/2012

NUMARASI : 2011/465 (E) ve 2012/559 (K)

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

Sanığın UYAP kanalıyla Mernis üzerinden temin edilen nüfus kayıt örneğine göre, hükümden sonra 26.12.2014 tarihinde öldüğü anlaşıldığından, 5237 sayılı TCK'nun 64/1. maddesi uyarınca kamu davasının düşürülmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 26.11.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3843, Karar No: 2021/19344, Tarih: 22.11.2021

**2. Ceza Dairesi         2021/3843 E.  ,  2021/19344 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Suça sürüklenen çocuklar arasında menfaat çatışması bulunduğunun anlaşılması karşısında; her üç suça sürüklenen çocuğa ayrı müdafii atanarak hukuki durumlarının değerlendirilmesi gerekirken aynı müdafii tarafından temsil edilmeleri suretiyle, 5271 sayılı CMK'nın 152. ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 38. maddelerine aykırı davranılması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 22.11.2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/15849, Karar No: 2015/4153, Tarih: 10.09.2015

**19. Ceza Dairesi         2015/15849 E.  ,  2015/4153 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 7 - 2013/378183

MAHKEMESİ : Antalya 10. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 10/09/2013

NUMARASI : 2013/305 (E) ve 2013/486 (K)

SUÇ : 1219 Sayılı Kanuna Aykırılık

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Açılan kamu davasının niteliğine göre, suçtan doğrudan zarar görmeyen Kepez İlçe S.. M..'nün davaya katılma ve hükmü temyize yetkisi bulunmadığından, müşteki vekilinin temyiz inceleme isteğinin 5320 sayılı Kanunun'nın 8/1. ımaddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nın 317. maddesi uyarınca REDDİNE, 10.09.2015 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Uyuşmazlığın esasını çözmeden önce 1219 sayılı Kanuna aykırı olarak yetkisiz olarak diş hekimliği yapma suçunda davaya katılma hakkı bulunanların evveliyetle tespiti ile davaya katılmalarının sağlanması gereklidir. Bu bağlamda anılan suçta CMK’nın 260/1. maddesi gereğince davaya katılma ve hükmü temyiz etme hakkı bulunan kurum ve kuruluşların tespiti bakımından Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 2, 14, 56, 90/son maddeleri ve CMK’nın 234, 237 ve 260/1. maddeleri ile Biyoloji ve Tıbbın Uygulanması Bakımından İnsan Hakları ve İnsan Haysiyetinin Korunması Sözleşmesi’nin 4, 23 ve 25. maddelerindeki ilkesel düzenlemeler çerçevesinde bir karar verilmesi gerektiği kanaatindeyiz. 1219 sayılı Kanun’un

41. maddesinde tanımlanan suçla korunan hukuki değerin (sağlık hakkı) kime ait olduğunu dolayısıyla anılan suçtan doğrudan zarar görenin kim ya da kimler olduğunu irdelediğimizde;

Evrensel İnsan Hakları Bildirisi’nin 25. maddesi ve BM Genel Kurulunca kabul edilerek 03 Ocak 1976 tarihinde yürürlüğe giren, ülkemizin ise 2000 yılında imzaladığı “Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi”nin 12. maddesinde sağlık hakkı bir “temel hak” olarak kabul edilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin insan haklarına dayanan (AY. m. 14) bir “sosyal hukuk devleti” (AY. md. 2) olduğunu belirten anayasa koyucu, “sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlıklı Anayasa’nın 56. maddesiyle, eşitsizlikleri ortadan kaldırma, giderme amacına yönelik olarak ortaya çıkan sosyal hak kavramı karşısında, yaşama hakkı ileri bir boyut kazanmış ve sağlık hakkı da bir “sosyal hak” olarak güvence altına alınmıştır (Bülent TANÖR: Anayasa Hukukunda Sosyal Haklar, May Yayınları, İstanbul 1978, s. 94. İbrahim ŞAHBAZ: “Bir Sosyal Hak Olarak Sağlık Hakkı”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 86, Ankara Ocak-Şubat 2010, s. 405-423.).

“Biyoloji ve Tıbbın Uygulanması Bakımından İnsan Hakları ve İnsan Haysiyetinin Korunması Sözleşmesi” ya da diğer adıyla “İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi” Avrupa Konseyi’nce 04 Nisan 1997 tarihinde imzalanmış, bu Sözleşme, Türkiye Cumhuriyeti tarafından 4 Nisan 1997 tarihinde imzalanmış; TBMM tarafından da 3.12.2003 tarihinde onaylanmış ve buna dair Kanun, “Biyoloji ve Tıbbın Uygulanması Bakımından İnsan Hakları ve İnsan Haysiyetinin Korunması Sözleşmesi: İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun” adıyla ve 5013 Kanun numarası ile 9 Aralık 2003 tarihli ve 25311 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiş ve dolayısıyla Anayasamızın 90/son maddesine göre bir iç hukuk metni haline gelmiştir.

Temel bir hak olarak kabul edilen sağlık hakkının hayata geçirilmesi bağlamında Anayasa’nın 56/4. maddesinde; “Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir” kuralı mevcuttur. Gerçekten de sağlık hakkının nitelikli bir şekilde gerçekleşmesi, sosyal hukuk devleti açısından bakıldığında, devlet için hem bir “amaç” hem de bir “görev” niteliği taşımaktadır. İşte bu düşünceden hareket eden yasa koyucu sağlık hakkının gerçekleşmesi önündeki engelleri kaldırmak istemiş ve 1219 sayılı Yasaya aykırılık oluşturan fiilleri de “suç” olarak tanımlayarak cezai yaptırıma bağlamıştır. 1219 sayılı yasanın 41. maddesindeki suçun hukuki konusu; bireylerin nitelikli ve devlet tarafından yetkili kılınmış sağlık mensupları tarafından tıbbi teşhis ve tedavilerinin sağlanmasıdır. Dolayısıyla belirtilen suçtan “doğrudan zarar gören”in sağlık hakkını gerçekleştirme yükümlüsü olan sosyal hukuk devleti olduğuna kuşku bulunmamaktadır.

Yine Anayasamızın 126/1-2. maddesinde ise; " Türkiye, merkezi idare kuruluşu bakımından, coğrafya durumuna, ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre, illere; iller de diğer kademeli bölümlere ayırılır. İllerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır" kuralı bulunmakta olup, bu anlamda Sağlık Müdürlükleri bulunduğu ilde Sağlık Bakanlığı'nın temsilcisidir.

İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi’nin 4. maddesi, “Araştırma dahil, sağlık alanında her müdahalenin, ilgili meslekî yükümlülükler ve standartlara uygun olarak yapılması gerektiği”, 23. maddesi, “Taraflar, bu Sözleşmede belirtilen hakların ve ilkelerin hukuka aykırı şekilde ihlalinin önlenmesi veya durdurulması için en kısa sürede uygun yargı koruması sağlayacaklardır” ilkesini; 25. maddesi ise, “Taraflar, bu Sözleşmede yer alan hükümlerin ihlal edilmesi halinde gerekli yaptırımların uygulanmasını sağlayacaklardır” ilkesini getirmiştir.