muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/5362, Karar No: 2018/9227, Tarih: 11.09.2018

**2. Ceza Dairesi         2016/5362 E.  ,  2018/9227 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

A-Suça sürüklenen çocuk hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükme yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Doğrudan hükmolunan adli para cezasının miktar ve türüne göre; 14.04.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 31.03.2011 tarih ve 6217 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a eklenen geçici 2. maddesi gereğince doğrudan hükmolunan 3000 TL dahil adli para cezasına mahkumiyet hükmünün temyizi mümkün olmadığından suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz isteminin CMUK'nın 317. maddesi gereğince istem gibi REDDİNE,

B-Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükme yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-Suça sürüklenen çocuğun, mağdurun aracından 70-80 TL civarında parayı aldığı olayda; suça konu paranın değerinin azlığı ile suçun işlenme şekli itibariyle suça sürüklenen çocuk hakkında 5237 sayılı TCK’nın 145. maddesinin uygulanma koşullarının tartışılması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi,

2-Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesindeki düzenlemeye aykırı olarak 5271 sayılı Yasa'nın suça sürüklenen çocuklara savunmasını yapmak üzere görevlendirilen zorunlu müdafiiye ödenen müdafiilik ücretinin, yargılama gideri olarak suça sürüklenen çocuktan alınmasına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 11/09/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2005/13637, Karar No: 2006/5710, Tarih: 19.09.2006

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2005/13637 E.  ,  2006/5710 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen 20.9.2005 gün ve saatte temyiz eden ... mirasçıları vekili Avukat ... ile aleyhine temyiz istenilen Hazine vekili Avukat ... geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlandı. Tarafların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyiz incelemesi sırasında dosya içinde temyiz eden tarafların dayandıkları tapu kayıtları ile komşu parsellere ait kadastro tutanak suretleri ve dayanağı kayıtların yer almadığı görülmüştür. Bu nedenle;

1- Davacı ...'in dayandığı Ekim 1950 tarih 5 ve 6 sıra numaralı tapu kayıtlarının tüm tesis ve tedavülleri ile birlikte ,

2- Davacı ... ve arkadaşlarının dayanağı olan Eylül 1341 tarih 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 ve 16 sıra numaralı tapu kayıtlarının bütün tesis ve tedavülleri ile birlikte,

3- Nizalı taşınmaza komşu olan bütün parsellerin kadastro tutanak suretleri ile dayanağı olan tapu ve vergi kayıtlarının bütün tesis ve tedavülleri ile birlikte,

Bulundukları yerlerden celbedilerek dosya içine konulması, bundan sonra inceleme yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 19.9.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/2215, Karar No: 2014/7642, Tarih: 28.11.2014

**23. Hukuk Dairesi         2014/2215 E.  ,  2014/7642 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Hatay 3. Asliye Hukuk Mahkemesi(Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

TARİHİ : 31/10/2013

NUMARASI : 2013/23-2013/485

Davacı tarafından açılan iflasın ertelenmesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde müdahiller Kuveyt Türk Katılım Bankası AŞ. vekili, G... Olgun Fruchtgrosshandel GmbH. vekili, D... Treyler San. Tic. Nakl. AŞ. vekili ile Ö. Petrol San. Tic. AŞ. vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkilinin hazır beton ve inşaat malzemeleri üretim ve satışı ile iştigal ettiğini, Suriye'de meydana gelen karışıklıkların yansımaları nedeniyle oluşan daralmada borca batık hale geldiğini; satışların arttırılması, borç yapılandırma, tasarruf tedbirleri ve araç satışı ile bu durumdan kurtulabileceklerini ileri sürerek, iflasın bir yıl süreyle ertelenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece iddia, müdahil beyanları, kayyım ve bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamına göre; davacı şirketin borca batık durumda olduğu ve sunulan iyileştirme projesi kapsamında bu durumdan kurtulabileceği gerekçesiyle, davacı şirketin iflasının bir yıl süreyle ertelenmesine karar verilmiştir.

Kararı, müdahiller Kuveyt Türk Katılım Bankası AŞ. vekili, G... Olgun Fruchtgrosshandel GmbH. vekili, D... Treyler San. Tic. Nakl. AŞ. vekili ile Ö... Petrol San. Tic. AŞ. vekili temyiz etmiştir.

1- İflasın ertelenmesini isteyen kooperatif ve sermaye şirketlerinin borca batık durumda bulunması (bir diğer ifade ile varlıklarının rayiç değerlerinin borçlarını karşılayamaması), fevkalade mühletten yararlanmamış olması ve sunacakları iyileştirme projesi kapsamında mali durumlarının ıslahının imkân dâhilinde görülmesi gerekir (İİK.m.179). Gerek borca batıklığın ve gerek iyileştirme projesinin ciddi ve inandırıcı olup olmadığının tespiti özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden bu değerlendirmelerin yapılması için bilirkişi görüşüne başvurulmalıdır (HMK.m.266). Hâkim de bu raporla o konudaki özel ve teknik bilgi ihtiyacını giderebilmeli ve raporun hukuka uygunluğunu denetlemelidir. Projenin ciddi ve inandırıcılığı öncelikle ve özellikle sermaye ve/veya kârlılığın ne şekilde arttırılacağı ve borca batıklıktan kurtulmanın ne şekilde sağlanacağı somut, belgelere dayalı ve gerçekçi bilgi ve öngörülerden yola çıkılarak tespit edilmeli, diğer proje unsurları için de bilimsel veriler değerlendirilmelidir.

Somut olayda rayiç değerlere göre borca batıklığın tespiti yapılmış ise de özellikle sermaye artışı olmaksızın, ortağın yaptığı ödemelerin borçtan düşülmesi doğru görülmemiştir. Zira ortağın borcu ne sıfatla ödediği ve ödeme tutarı kadar alacaklının yerine geçerek şirketten talep edip etmeyeceği, bir diğer ifade ile bu tutar için halefiyetten doğan haklarını kullanıp kullanmayacağı hususunda hiç bir açıklık bulunmamaktadır. Eğer ödeme yapan ortağın, şirkete ait bu borcu tamamen ortadan kaldırması söz konusu değilse, bu ödemelerin borca batıklık hesaplamasında şirket lehine değerlendirilmesi muhasebe ilkeleri çerçevesinde mümkün değildir. Kaldı ki şirketin ortaklara olan 635.737,80 TL’lik borcunun dahi sermayeye eklenmemiş olması karşısında, ödeme yapan ortağın bu tutarlar için talepte bulunmayacağının kabulü mümkün görünmemektedir.

İflasın ertelenmesi için şirketin öncelikle yeni kaynak sağlaması beklenir. Bu sermaye ve/veya kârlılığın arttırılması suretiyle mümkün olabilir; sadece ihtiyati tedbirlerle erteleme cihetine gidilmesine yasal olanak bulunmamaktadır. Oysa davacı şirketin sermaye artışına ilişkin hiç bir girişimi dosyaya yansımamıştır. Hatay’ın büyükşehir belediyesi statüsüne girmesinin satışlarda artışa yol açacağı belirtilmişse de dönem net zararının 3.798.825,-TL olduğunun anlaşılması karşısında, bu proje unsurunun da somut ve uygulanabilir olmadığı ortaya çıkmıştır.

Kayyım raporları sadece dönem mizanlarının sunulmasından ibaret olup, şirketin erteleme sürecindeki durumunu dosyaya yansıtmaktan uzaktır.

Bu durumda mahkemece davacı şirketin borca batıklık durumunun tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirlenmesi ve projenin ciddi ve inandırıcı olup olmadığı ve süreç içindeki uygulamaların projede gösterilen iyileştirme unsurlarına uygun bulunup bulunmadığı hususunda somut verilere dayalı, teknik, denetime elverişli ve detaylı bir inceleme için, dosyanın oluşturulacak uzman bir heyete tevdii ile dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılması ve varılacak uygun sonuca göre bir karar verilmek gerekirken, eksik inceleme ve hatalı değerlendirmelerle yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

2- Öte yandan iflasın ertelenmesi kararı ile verilecek ihtiyati tedbirler İcra ve İflâs Kanunu'nun 179/b maddesinde gösterilmiştir. Hükme göre maddi hukuka ilişkin tedbir verilmesi mümkün olmayıp, tedbirlerin ancak bir kısım takip işlemlerine yönelik olacağı kabul edilmiştir. Bu ilkeye aykırı olarak takas, mahsup ve rehin uygulamları ile blokaj işlemlerinin engellenmesi ve tasarrufun iptali davalarında verilen ilamların infazının durdurulması yönündeki tedbirler hatalı olmuş ve bozmayı gerektirmiştir.

3-Ayrıca süre sonunda dosyanın hakimce, borca batıklığın yeniden tesbiti ve varılacak sonuca uygun bir karar verilmek üzere ele alınacağı düşünüldüğünde, kullanılacak avansların iadesine ilişkin olarak hüküm fıkrasının 8 ve 10. bentleri de hatalıdır.

3-Ayrıca süre sonunda dosyanın hakimce, borca batıklığın yeniden tesbiti ve varılacak sonuca uygun bir karar verilmek üzere ele alınacağı düşünüldüğünde, kullanılacak avansların iadesine ilişkin olarak hüküm fıkrasının 8 ve 10. bentleri de hatalıdır.

SONUÇ: Yukarıda 1, 2 ve 3 numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harçların istek halinde temyiz edenlere iadesine, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 28.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/10153, Karar No: 2021/14004, Tarih: 29.11.2021

**5. Hukuk Dairesi         2021/10153 E.  ,  2021/14004 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Kayyım tayini istemine ilişkin olarak açılan davada Kahramanmaraş 2. Sulh Hukuk ve Mudanya Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kayyım tayini istemine ilişkindir.

Kahramanmaraş 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nce, somut olayda yapılan kolluk araştırması neticesinde kayyım tayini istenilenlerin yerleşim yeri adresinin ''... Mahallesi ... Sokak No:5 İç Kapı No:7 .../...'' olduğunun bildirildiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Mudanya Sulh Hukuk Mahkemesince, Mudanya İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan kolluk araştırması sonucunda, küçüklerin Mudanya/Bursa adresindeki dairenin kapalı olduğu, evde kimsenin olmadığı, binanın genellikle yazlıkçı olarak kullanıldığı ve fazla oturan sakinin olmadığı, küçüklere kayyımlık yapacak kimsenin bulunamadığı bildirilmekle küçüğün sürekli kalma niyetiyle oturma adresinin mahkeme yetki sınırlarında bulunmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Türk Medenî Kanunu'nun 426. maddesinde "Vesayet makamı, aşağıda yazılı olan veya kanunda gösterilen diğer hallerde ilgilisinin isteği üzerine veya re'sen temsil kayyımı atar. Bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaati çatışıyorsa..." hükmü; 431. maddesinde ise "Vasinin atanması usûlüne ilişkin kurallar, kayyım ve yasal danışmanın atanmasında da uygulanır." hükmü getirilmiştir. Diğer yandan, aynı Kanunun 411. maddesine göre de, "Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir."

Dosya kapsamında her ne kadar Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan kolluk araştırması sonucunda kayyım tayini istenilen küçüklerin "... Mahallesi ... Sokak No:5 İç Kapı No:7 .../..." adresinde yaşadıkları bildirilmiş ise de Mudanya İlçe Emniyet Müdürlüğü'nce yapılan kolluk araştırmasında "binanın genellikle yazlıkçı olarak kullanıldığı ve fazla oturan sakinin olmadığı" anlaşıldığından uyuşmazlığın Kahramanmaraş 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri ile 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince gereğince Kahramanmaraş 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 29/11/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/4702, Karar No: 2019/5259, Tarih: 22.04.2019

**13. Hukuk Dairesi         2018/4702 E.  ,  2019/5259 K.**

**"İçtihat Metni"**

.......

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı, dar gelirli ailelere konut edindirmesi kapsamında davalı belediye ile aralarında sözleşme düzenlendiğini, arsa tahsisi yapıldığını, satış bedelinin taksitler halinde ödendiğini, tahsis kararının iptal edildiğini, imar planı değişikliği ile ifanın imkansız hale geldiğini ileri sürerek; arsanın rayiç değerinin tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

İlk Derece Mahkemesince, 20.8.2016 tarihinde kabul edilen 6745 sayılı Kanun'un 12.maddesi ile 775 sayılı Gecekondu Kanunu'na eklenen geçici 10.maddeden sözedilip, bu madde kapsamında değerlendirme yapılmak suretiyle davanın reddine karar verilmiş, davacının istinaf talebi, Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesince, karar gerekçesi yerinde görülerek esastan reddedilmiş; davacı bu sefer temyiz talebinde bulunmuştur.

Hükme esas alınan, 20.08.2016 tarihli 6745 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle 775 sayılı Gecekondu Kanunu'na eklenen geçici 10.madde, 05.04.2019 gün ve 30736 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 20.12.2018 gün, 2016/181E. ve 2018/111 K. sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Yargılama sırasında yürülüğe girip, yine yargılama sırasında iptal edilen kanun hükmüne dayanılarak karar verilmiş olması, hak, adalet ve nesafet kurallarına uygun düşmeyecektir. Hal böyle olunca, Mahkemece, tarafların iddia ve savunmaları, özellikle de, davadan önce bir ödeme olgusu olup olmadığı, var ise, bunun borcu sona erdirip erdirmediği hususu üzerinde durulup, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 14.01.2015 tarih 2014/3-8 E., 2015/10 K. sayılı kararı da gözetilerek, gerekirse konusunun uzmanı bilirkişiden rapor da alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ BOZULMASINA, HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 22/04/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

..........
Yargıtay — Esas No: 2019/12587, Karar No: 2020/1217, Tarih: 30.01.2020

**15. Ceza Dairesi         2019/12587 E.  ,  2020/1217 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Dolandırıcılık

HÜKÜMLER : Sanık ... hakkında; TCK'nın 157/1, 52 ve 53 maddeleri gereğince mahkumiyet,

Sanık ... hakkında; TCK'nın 157/1, 52 ve 51. maddeleri gereğince erteli mahkumiyet

TEMYİZ EDENLER : Sanıklar ... ve ...

Dolandırıcılık suçundan sanıkların mahkumiyetine ilişkin hükümler, sanıklar ... ve ... tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanıklara yüklenen dolandırıcılık suçu nedeniyle, hükümden sonra 02/12/2016 tarih ve 29906 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. ve 254. madde fıkraları gereğince uzlaştırma işlemleri için gereği yapılarak sonucuna göre sanıkların hukuki durumunun takdir ve tayini zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ... ve ...’in temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA, 30.01.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/5612, Karar No: 2019/539, Tarih: 24.01.2019

**3. Hukuk Dairesi         2017/5612 E.  ,  2019/539 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki tazminat - elatmanın önlenmesi - ecrimisil davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın yetki yönünden reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı / karşı davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, davaya konu havuz ve SPA işletmesini davalıdan aldıklarını, ancak projeye aykırı yapılar nedeniyle ruhsat alamadıklarını, tesisi işletemediklerini ileri sürerek, şimdilik 12.500 TL zararın tahsilini istemiştir.

Davalı cevap ve karşı davada; HMK' nın 17. maddesi uyarınca Bakırköy Mahkemelerinin yetkili olduğunu, taşınmazın ise ...' de olduğunu, seçimlik yetki olarak dosyanın ... Sulh hukuk Mahkemesi' ne gönderilmesi gerektiğini, sözleşmeyi feshettiklerini, davacının artık işgalci olduğunu savunarak, karşı davada; el atmanın önlenmesi ve ecrimisil istemiştir.

Mahkemece; HMK' nın 17. maddesi uyarınca ... Sulh Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetki yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm süresi içinde davalı/karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde, yetkili mahkemenin ... ve ... Mahkemeleri olduğunu belirterek yetki itirazında bulunmuş, seçimlik hakkı olarak dosyanın ... Sulh Hukuk Mahkemesi' ne gönderilmesini istemiştir.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun uyuşmazlıkla ilgili “Sözleşmeden doğan davalarda yetki “ başlıklı 10. maddesi "Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir" hükmünü ,“yetki sözleşmesi” başlıklı 17. maddesi "Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya

doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.” hükmünü, aynı Kanun’un 448.maddesi gereğince kanun hükümlerinin tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanacağı hükmünü ihtiva etmektedir.

doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.” hükmünü, aynı Kanun’un 448.maddesi gereğince kanun hükümlerinin tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanacağı hükmünü ihtiva etmektedir.

HMK m. 17’nin ikinci cümlesine göre, “taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır”. Bu hükme göre, yetki sözleşmesi (veya yetki şartı) yapan taraflar, aksine bir düzenleme yapmamışlarsa, dava sadece yetki sözleşmesinde kararlaştırılmış olan mahkemede açılabilir. Diğer bir deyişle, aksi belirtilmediği sürece, HMK, yetki sözleşmesinde gösterilen mahkemenin münhasır yetkili mahkeme olacağını kabul etmiştir. Bu şekilde yapılmış olan, yetki sözleşmesinin münhasır yetkili olacağı madde gerekçesinde de açıkça belirtilmiştir. Görüldüğü üzere, taraflar, salt bir münhasır yetki sözleşmesiyle, kanunun öngörmüş olduğu genel ve özel yetkili mahkemelerin yetkisini kaldırmış olmaktadırlar. Taraflar, bu sonucun ortaya çıkmasını istemiyorsa, yani genel ve özel yetkili mahkemelerin yetkisinin devam etmesini istiyorlarsa yetki sözleşmesinde bunu ayrıca belirtmek zorundadırlar. Buna göre, münhasır yetki sözleşmesinden kasıt, tarafların yetki sözleşmesi ile kararlaştırılan mahkemeden başka bir mahkemede dava açılamaması üzerinde anlaşmalarıdır.

T.T.K.'nun 14.maddesine göre “bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Yasa'nın 17.maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanun'unun 3’üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir. Ayrıca TTK’nun 1463.maddesinde de, önce 17.maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17.maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.

Bu durumda mahkemece, yukarıda açıklanan hususlar göz önünde bulundurularak davalı/karşı davacının tacir olup olmadığı hususu araştırılıp, davalının da tacir olması durumunda HMK' nın 17. maddesi uyarınca sözleşme ile kararlaştırılan yetki anlaşmasının kesin yetki olduğu, mahkemenin yetkili olduğu, tarafların tacir olmaması durumunda ise yetki sözleşmesinin geçerli olmayacağı ve genel yetki kuralına göre yetkili mahkemenin belirleneceği, taşınmazın Büyükçekmece adli yargı sınırları içerisinde olması nedeniyle sözleşmenin ifa yerinin ... olduğu dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken, bu husus üzerinde durulmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedene hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 24.01.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.