muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/6288, Karar No: 2012/9555, Tarih: 19.12.2012

**7. Hukuk Dairesi         2012/6288 E.  ,  2012/9555 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacılar ... ve arkadaşları tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Asıl dava, mirasçılık belgesinin iptali istemine, birleşen dava ise mirasçılık belgesinin verilmesi istemine ilişkindir.

Asıl dava hasımlı, birleşen dava ise hasımsız açılmış olup konuları da farklılık arz etmektedir. Mahkemece bu husus gözetilerek davaların tefrikine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de; birleşen dosyanın davacısı Yasemin Balık'ın adının karar başlığında gösterilmemiş olması dahi isabetsiz, davacılar ... ve arkadaşlarının temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenlerine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde davacılara iadesine, 19.12.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/5486, Karar No: 2025/355, Tarih: 14.01.2025

**1. Ceza Dairesi         2023/5486 E.  ,  2025/355 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2022/3155 E., 2023/415 K.

İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291/1. maddesi gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Kırıkhan Ağır Ceza Mahkemesinin, 22.06.2022 tarihli ve 2021/419 Esas, 2022/265 Karar sayılı kararı ile;

a) Sanık ... hakkında maktul ...'a yönelik kasten yaralama neticesinde ölüme neden olma suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 149/2. maddesi delaletiyle 87/4. ikinci cümle, 53/1-2-3 ve 58/6-7. maddeleri uyarınca 14 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ve cezanın ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine,

b)Sanık ... hakkında maktul ...'a yönelik nitelikli yağma suçundan, 5237 sayılı Kanun'un 149/1-a-d-e-h, 53/1-2-3 ve 58/6-7. maddeleri uyarınca 14 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ve cezanın ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine,

c)Sanık ... hakkında maktul ...'a yönelik kasten yaralama neticesinde ölüme neden olma ve nitelikli yağma suçlarından cezalandırılması talebiyle açılan kamu davasında 5271 sayılı Kanun'un 223/2-e maddesi uyarınca ayrı ayrı beraatine, karar verilmiştir.

2. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesinin, 19.04.2023 tarihli ve 2022/3155 Esas, 2023/415 Karar sayılı kararı ile sanıklar hakkında İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik katılan ..., sanık ... ve müdafii, sanık ... müdafii ve Cumhuriyet savcısının istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280/1-a maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz istemi, her iki sanığın da suç delillerini ortadan kaldırmak ve işlenmesini kolaylaştırmak için kendisini savunamayacak kişiyi öldürme suçundan cezalandırılmaları, ayrıca sanık ...'nın nitelikli yağma suçunun sabit olduğu ve sanık ... hakkında nitelikli yağma suçundan kurulan hükümde 5237 sayılı Kanun'un 149/1-c maddesinin de uygulanması gerektiği'ne, ilişkindir.

2.Sanık ... müdafiinin temyiz istemi, sanığın atılı suçları işlemediğine ve beraat kararı verilmesi gerektiğine, takdiri indirim maddesinin uygulanmasına, ilişkindir.

III. GEREKÇE

2.Sanık ... müdafiinin temyiz istemi, sanığın atılı suçları işlemediğine ve beraat kararı verilmesi gerektiğine, takdiri indirim maddesinin uygulanmasına, ilişkindir.

III. GEREKÇE

1.Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan ve dosya kapsamına göre yeterli olduğu anlaşılan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükümlere esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, dosya tekemmül ettirilerek karar verildiğinden eksik incelemenin mevcut olmadığı, kasten yaralama sonucu ölüme neden olma ve nitelikli yağma eylemlerinin sanık ... tarafından fail sıfatıyla gerçekleştirildiğinin saptandığı, suç vasıflarının doğru belirlendiği ve hükme esas alınan adli raporların yeterli olduğu anlaşıldığından, sanık ... hakkındaki hükümlerdeki bozma nedenleri dışında hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Sanıklar ... ile ...'nın evli oldukları, tanık Muhammed'in ...'nın önceki evliliğinden oğlu olduğu, 06.05.2020 tarihinde sanık ...'in yanında tanık Muhammed ile birlikte 83 yaşındaki maktul ...'in ikametine gittikleri, sanık ...'in kendini Hüseyin adıyla tanıttığı, mahallede bulunan yaşlı ve dul bir kadına ev baktığını söyleyerek maktulün oturduğu evin alt katının kiralık olup olmadığını sorması üzerine maktulün evinin yanında bulunan diğer evin kiralanması hususunda anlaştıkları, ardından sanık ... ile ...'in belirttikleri kadını getirmek amacıyla ayrıldıkları, aynı gün iftardan sonra sanıklar ... ile ...'nın birlikte maktulün ikametine geldikleri, bir süre sonra sanık ...'in ikametten ayrıldığı, maktul ile sanık ...'nın bir saat kadar yalnız kaldıkları, bu aşamada sanık ...'nın maktule cinsel ilişkiye girme teklifini, maktulün reddettiği, bir süre sonra sanık ...'in ikamete döndüğü ve sanıkların evden ayrıldıkları, aynı gecenin devamında ancak 07.05.2020 tarihinde sahur saatlerinde sanık ...'in maktulün evine geri gelerek "senin ananı avradını sinkaf ederim, sen bu kadına ne yaptın" diyerek elinde bulunan bıçağı boğazına dayadığı, ardından "çıkar paraları" dediği maktulün ise "ceketin cebinde 400 TL var" şeklinde karşılık verdiği, sanık ...'in maktulün ellerini ve ayaklarını bağlayarak beden yoluyla darp ettiği, ardından paraların yerini tekrar sorduğu maktulün parasının bu kadar olduğunu ve bir adet tuşlu telefonu bulunduğunu söylemesi üzerine sanık ...'in elleriyle vurmak suretiyle maktulü tekrar darp ettiği ve sonrasında maktulü elleri ve ayakları bağlı, yaralı şekilde yere yatırarak ikametten ayrıldığı, maktulün bağırma sesini duyan komşularının gelerek hastaneye sevkini sağladıkları ancak maktulün tedavi gördüğü hastanede 23.05.2020 tarihinde otopsi raporuna göre "künt kafa ve genel beden travmasına bağlı beyin doku hasarı, beyin kanaması ve gelişen komplikasyonlar" sonucu öldüğü olayda;

3.Olay tarihinde sanıklar ... ile ...'nın maktulün ikametinden evlerine birlikte döndüklerinin sanıkların savunmaları ile tanık Muhammed'in beyanına göre sabit olduğu, yine tanık Muhammed'in anlatımlarına göre sanıkların para ve telefon ile eve geldikleri, elbisesi ve ayakkabılarının kanlı olduğu belirtilen sanık ...'in paranın bir kısmını ve cep telefonunu sanık ...'ya verdiği, yapılan aramada maktule ait telefonun sanıkların evinde ele geçtiği, dosya kapsamında her iki sanığın da olay öncesinde benzer şekilde kurgulanmış mizansenle işledikleri başka bir suçun da bulunduğunun anlaşıldığı nazara alındığında olayın başından sonuna kadar suçları fail sıfatıyla işleyen sanık ...'in yanında bulunduğu ve bu haliyle eylemlerine yardım eden sıfatı ile katıldığı anlaşılan sanık ...'nın nitelikli yağma ve kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçlarından 5237 sayılı Kanun'un 39. maddesi delaletiyle 149/1-a-d-e-h ve 87/4.2 cümle maddeleri uyarınca cezalandırılmasına karar verilmesi gerekirken atılı suçlardan beraatine karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

IV. KARAR

A.Sanık ... Hakkında Nitelikli Yağma ve Kasten Yaralama Sonucu Ölüme Neden Olma Suçlarından Verilen Hükümlere Yönelik Temyiz İstemleri Yönünden

Gerekçe bölümünün (1) numaralı paragrafında açıklanan nedenlerle Adana Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesinin, 19.04.2023 tarihli ve 2022/3155 Esas, 2023/415 Karar sayılı kararında Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısı ve sanık ... müdafiince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289/1. maddesi ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302/1. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

B.Sanık ... Hakkında Nitelikli Yağma ve Kasten Yaralama Sonucu Ölüme Neden Olma Suçlarından Verilen Hükümlere Yönelik Temyiz İstemleri Yönünden

Gerekçe bölümünün (3) numaralı paragrafında açıklanan nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz istemi yerinde görüldüğünden Adana Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesinin, 19.04.2023 tarihli ve 2022/3155 Esas, 2023/415 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/2-a maddesi uyarınca Kırıkhan Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Adana Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.01.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/48, Karar No: 2020/571, Tarih: 24.01.2020

**13. Hukuk Dairesi         2020/48 E.  ,  2020/571 K.**

**"İçtihat Metni"**

... vekili avukat ... ile ... vekili avukat ... aralarındaki dava hakkında ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 18/01/2016 tarih ve 2016/53 sayılı hükmün davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşuldu.

KARAR

Davalı vekili, bilirkişi raporuna itiraz süresinin uzatılmasına yönelik talebin reddine dair verilen mahkemenin 01.11.2019 tarihli ara kararına karşı kanun yoluna başvurmuştur.

1086 sayılı HUMK.’nun 427/1. maddesi gereğince kural olarak ilk derece mahkemelerince verilen nihai kararlara karşı temyiz yoluna başvurulabilir. Ara kararlara karşı ise tek başına kanun yoluna başvurulması mümkün olmayıp, ancak esas hakkında hükümle birlikte kanun yoluna başvurulabilir. Açıklanan nedenle, mahkemece verilen 01.11.2019 tarihli ara karar, temyizi kabil nihai bir kararolmadığından, bu ara karara yönelik davalı vekili tarafından verilen temyiz başvuru dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle davalının temyiz başvuru dilekçesinin REDDİNE, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/III-1 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 24/01/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/7481, Karar No: 2013/5626, Tarih: 23.05.2013

**5. Ceza Dairesi         2012/7481 E.  ,  2013/5626 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Görevi kötüye kullanma

HÜKÜM : Beraet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Suç tarihinde sanık ...'ın ... Şefi, diğer sanıkların ise ... Memuru oldukları, sanıkların verilen arama kararına istinaden köylülerin evinde buldukları yakacak nitelikteki orman emvalini fiilen muhtara teslim etmedikleri gibi depoya da nakletmeyerek ürünlerin köylüler tarafından yakılmasına neden oldukları, Cumhuriyet Savcısı tarafından müzekkere yazılmasına rağmen emvallerin bu tarihten yaklaşık 40 gün sonra muhtara teslim edildiği ve bu süre içerisinde emvallerin tekrar azalmasına yol açtıkları, ayrıca suç tutanaklarında sanıklar tarafından emvallerin ... 154 no’lu bölmeden geriye dönük 1 ay- 36 aylık bir zaman dilimi içerisinde kesildiğinin bildirilmesine göre bu zaman zarfında bölgede yapılan orman kesimiyle ilgili kontrollerin gereğince yapılmayarak kamunun zararına neden oldukları böylece zincirleme biçimde ihmal suretiyle görevi kötüye kullanma suçunu işledikleri anlaşılmakla; dosya kapsamı ve oluşa uygun düşmeyen gerekçelerle sanıklar hakkında beraet kararları verilmesi,

Kanuna aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi de gözetilerek CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 23/05/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/557, Karar No: 2012/8, Tarih: -

**Hukuk Genel Kurulu         2011/6-557 E.  ,  2012/8 K.**

* ÖNALIM HAKKINA KONU PAYIN İPTALİ

* ELBİRLİĞİ MÜLKİYETİ

* MÜŞTEREK MÜLKİYET

* (MURİSİN 17 ŞUBAT 1926'DAN ÖNCE ÖLMESİ NEDENİYLE) TEREKENİN PAYLI MÜLKİYET HÜKÜMLERİNE TABİ OLMASI

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki “önalım” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 19.02.2008 gün ve 2000/1527 E., 2008/35 K. sayılı kararın incelenmesi bir kısım davacılar vekili ve davalı Hüseyin vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 02.03.2009 gün ve 2009/1204-1492 sayılı ilamı ile;

(…Uyuşmazlık, önalım hakkına konu payın iptali ile davacılar adına tesciline ilişkindir. Mahkeme, davanın kısmen kabulüne karar vermiş, hüküm, davacılar vekili ve davalı Hüseyin vekili tarafından temyiz olunmuştur.

Davacı vekili, müvekkilinin 304 No'lu parsel paydaşlarından Molla mirasçısı olduğunu, paydaşlardan Nasuh mirasçıları Hüsnü, Gülsüm, Gülüzar, Ramazan, Sebahat, Emine, Nasuh ve Esma'nın 22.6.2000 tarihinde 1/4 payı 20.000.000.000.TL bedelle davalılardan Hüseyin 'e sattığını, önalım hakkı nedeniyle davalı adına kayıtlı payın iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini istemiştir. Dava konusu payın ilişkin bulunduğu parselde 23.10.2000 tarihinde imar uygulaması yapılmış, 1564 ada 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 No'lu parseller, 1563 ada 1, 2, 6, 7 No'lu parseller, 1567 ada 2, 3 No'lu parseller, 1482 ada 4 No'lu parsel, 1565 ada 1 No'lu parsel, 1571 ada 1 No'lu parsel ve 1570 ada 13 No'lu parseller oluşmuş, davalı Hüseyin Sıtkı Şanlı 1564 ada 1, 2,3,4,5,6,7,8,9, 10,11, 12, 13,14, 15, 16 No'lu parsellerdeki payını 29.1.2001 tarihinde davalı Özdal Ltd Şti'ne satmış, 1563 ada 1, 6, 7 No'lu parsellerdeki payını 10.4.2001 tarihinde davalı Ali’ye satmıştır. Davacı vekili, 17.4.2007 tarihli dilekçe ile, davalı Hüseyin’in payını sattığı parseller yönünden payları yeni satın alan Özdal Ltd Şti'nin ve Ali ‘nin davaya dahil edilmesini istemiştir. Davalı Hüseyin vekili, davanın süresinde açılmadığını ve davacının müstakil pay sahibi olmadığını davanın davacının miras bırakanı Molla mirasçılarının tamamı tarafından açılması gerektiğini ve davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. Davalı Ali ve Özdal Ltd Şti vekili, dava konusu payın ilişkin bulunduğu taşınmazda imar uygulaması sonucu yeni parseller oluştuğunu, müvekkillerinin tapuya güvenerek yeni oluşan parsellerde davalı Hüseyin’e  ait payı satın aldıklarını bu parsellerde davacı ve miras bırakanın payı kalmadığını ve davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.

Önalım hakkının kullanılmasında davacının dayandığı pay elbirliği mülkiyetine konu ise tüm ortakların birlikte dava açması veya birinin açtığı davaya diğerlerinin muvafakat etmesi gerekir. Çünkü bu gibi hallerde 11.10.1982 gün 3/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca davanın tereke adına açıldığının kabulü gerekir.Muvafakat duruşmaya gelip bu konuda beyanda bulunmakla veya imzası noterce onaylı muvafakat belgesi ibraz edilmesi suretiyle yahut davacı adına davayı takip eden avukata vekalet verilmesi ile sağlanabilir. Bu yolda ortakların tümünün muvafakati sağlanamazsa Türk Medeni Kanununun 640.maddesi hükmü uyarınca miras bırakanın terekesine görevli mahkemede temsilci atanması için davacıya süre verilir.Temsilci davacı dışında biri olursa davacının sıfatı biter davayı temsilci takip eder. Dava hakkına ilişkin olan bu hususun hakim tarafından kendiliğinden öncelikle nazara alınması gerekir.

Olayımızda; davaya konu, önalım hakkına ilişkin payın bulunduğu 304 No'lu parsele ait tapu kaydının incelenmesinde, davacının müstakil pay sahibi olmadığı, miras bırakan Molla adına kayıtlı elbirliği mülkiyetine konu payın bulunduğu, miras bırakan Molla 'nın davacıdan başka Fatma, Dürdane, Halil, Zeki, Yaşar," Duriye, Hasan Ali, Zeynel, Ayşe Dudu, Recep, Arife, Ferhat, Ahmet 1956 doğumlu, Metin , Çetin, Ahmet 1964 doğ, Nadir l'in de bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, mahkemece yukarıdaki esaslar göz önünde bulundurularak, davacıya, elbirliği mülkiyetine konu payın diğer paydaşlarının davaya muvafakatlerinin sağlanması, muvafakatleri sağlanamaz ise, terekeye temsilci atanması için önel verilmesi bundan sonra davaya devam olunması gerekirken, bu eksiklik giderilmeden davanın esasının incelenip, karar verilmesi doğru değildir…)

gerekçesiyle bozularak, bozma nedenine göre sair temyiz itirazları incelenmeksizin, dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, önalım hakkına konu payın iptali ile davacılar adına tesciline ilişkindir.

Mahkemece, davacıların miras bırakanı Musa’nın Medeni Kanun’un yürürlüğünden önce ölmesi nedeniyle terekesinin paylı mülkiyet hükümlerine tabi olduğu, bu kişinin mirasçılarının davacı olarak davada yer aldıkları, bu nedenle taşınmazın diğer paydaşlarının muvafakatlerinin alınmasına gerek bulunmadığı gibi terekeye temsilci atanmasına gerek olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bir kısım davacılar vekili ile davalı Hüseyin vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece, yukarıda başlık bölümünde metni aynen yazılı gerekçe ile karar bozulmuş; mahkemece, önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararını davacılar vekili ve davalı vekili temyiz etmiştir.

Bir kısım davacılar vekili ile davalı Hüseyin vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece, yukarıda başlık bölümünde metni aynen yazılı gerekçe ile karar bozulmuş; mahkemece, önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararını davacılar vekili ve davalı vekili temyiz etmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Davacıların murisleri Molla’nın payına dayanarak “Önalım” davası açmış olmalarına, murisin nüfus tahririnden (1321 tarihinden) önce ölmüş olmasına ve davacılar dışında da davaya katılmayan başka mirasçılarının bulunmasına göre, davacıların dayandığı payın elbirliği mülkiyetine mi, yoksa paylı mülkiyete mi konu olduğu; burada varılacak sonuca göre de, somut olayda 11.10.1982 gün ve 3/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu(TMK) ’nun 640.maddesinin uygulanıp uygulanamayacağı noktalarında toplanmaktadır.

Öncelikle uyuşmazlığa ilişkin kavram ve kurumların irdelenmesinde yarar vardır:

Bu bağlamda, önalım hakkının hukuki niteliğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Bilindiği üzere paylı mülkiyette paydaşlar arasında ortak idare ve kullanma durumu söz konusu olduğundan paydaşların birbirlerini bilmeleri ve tanımaları önem taşımaktadır. Bu ihtiyacın gereği olarak paydaşlar arasına yabancı bir kişinin girişini engellemek, taşınmazın daha küçük parçalara ayrılmasını önleyebilmek, hisselerin mümkün olduğu kadar hissedar elinde toplanmasını temin etmek amacıyla paylı taşınmazlarda hissedarın temlik hakkı sınırlandırılarak kanuni önalım hakkı tanınmıştır.

Önalım hakkı taşınmaz mal mülkiyetinin kanundan doğan takyitlerinden olup 26.12.1951 gün ve 1/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında yenilik doğuran bir hak olduğu belirtilmiştir.

Öte yandan 20.06.1951 gün 5/13 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında ise ön alım hakkının hukuki niteliği “Şufa hakkı, mefşu hissenin üçüncü şahsa satılması ve satışa ıttıladan itibaren bir ay içinde kullanılmış olması gibi muayyen şartlar altında kullanılacak yenilik doğurucu bir haktır ki, şefinin bu hakkı kullandığı yolundaki tek taraflı irade beyanının müşteriye vasıl olmasıyla yeni bir hukuki vaziyet meydana getirilmesine yarar. Bu hakkın kullanılmasıyla şefi yeni bir akit yapmaya hacet kalmaksızın müşteriye halef olur” şeklinde açıklanmaktadır.

Önalım hakkı, kanun veya sözleşmeden doğan ve hak sahibinin tek taraflı bir irade beyanıyla, hükümlerini meydana getiren, sübjektif-ayni mahiyette öyle bir inşai haktır ki, borçlu, hakkın konusu olan şeyi, tamamen kendi rızasıyla, paydaşlardan başka diğer şahıslara bir bedel neticesinde sattığı takdirde, önalıcı-önalım hakkı sahibine kararlaştırılan bedeli ödeyerek önalım konusu pay mülkiyetinin öncelikle kendisine geçirilmesini veya şerh verilmemiş sözleşmesel önalımda vaki zararın tazminini belirli süre içinde talep etme hakkı verir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu(TMK)’nun 732.maddesinde de:

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu(TMK)’nun 732.maddesinde de:

“Paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması halinde, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilirler.”

Hükmü yer almaktadır.

Anılan düzenlemede önalım hakkının açık bir tarifi yapılmamakla birlikte temel prensibin mülkiyet serbestisi ve tasarruf yetkisi olduğu gözetilerek paydaşın temlik hakkı sınırlandırılırken bu sınırlandırma sınırlı tutularak sadece satım akitleri için önalım hakkı öngörülmüştür.

Bu husus, 20.06.1951 gün ve 5/13 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da benimsenmiş; kararın gerekçesinde, taşınmaz mülkiyetinin takyitlerinden olan kanuni önalım hakkının taşınmazda hisse sahibi bulunan şahsa, diğer bir kimsenin payının üçüncü kişiye satılması halinde o hisse müşteriye neye mal olmuş ise o miktar ile ve belli bir süre içinde satın almak yetkisini veren ayni bir hak olduğu ifade edilmiştir.

Açıkça görüldüğü üzere kanuni önalım hakkından söz edebilmek için paylı mülkiyet hükümlerine tabi bir taşınmazdaki payın üçüncü şahsa satılması gerekmektedir; önalım hakkının konusu pay satışıdır.

Hemen burada elbirliği mülkiyeti üzerinde durulmalıdır:

Medeni Kanunumuzda yer alan “el birliği halinde mülkiyet” bir sistemdir. Yasa koyucu tarafından bu sistem kaldırılmadığı sürece buna uyulması zorunludur.

Elbirliği halinde mülkiyetin gereği olarak miras yoluyla gelen terekeye dahil bir taşınmazdaki paya dayanarak önalım davası açılması halinde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu(TMK)’nun 732, 733, 734. (743 sayılı Türk Kanunu Medenisi (TKM)’nin 659.) maddelerine dayanılarak o payın ortaklarından biri ya da birkaçı tarafından dava açılamaz. Davanın birlikte ya da terekeye atanacak bir temsilci tarafından açılması gerekir. Bu kural TMK(743 sayılı Türk Kanunu Medenisi 630/2.)’nun 640/2. maddesinden kaynaklanmaktadır. Madde hiçbir yoruma yer bırakmayacak biçimde açık olup ortakların oybirliği ile karar verebileceklerini öngörmektedir.

Ancak bu katı görüş yargısal kararlarla kısmen yumuşatılmış ve dava açma ve davayı sürdürme olarak iki aşamada değerlendirilmiştir.

Şöyle ki: Elbirliği halinde mülkiyete konu bir taşınmazda pay satın alan üçüncü kişiye karşı bir ortak tek başına tüm terekeyi temsilen dava açabilir. Yalnız açtığı bu davayı sürdürebilmesi ya diğer ortakların muvafakatini alması ya da terekeye bir mümessil tayin ettirmesi ile mümkün olacaktır ve bu biçimdeki uygulama (elbirliği halinde mülkiyet) sistemi sınırlarını aşmamaktadır.