muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2006/2912, Karar No: 2006/6158, Tarih: 06.07.2006

8. Ceza Dairesi 2006/2912 E., 2006/6158 K.

**8. Ceza Dairesi 2006/2912 E., 2006/6158 K.**

**- ALEYHE BOZMA YASAĞI

- LEHE KANUN UYGULAMASI

- TEMEL CEZANIN BELİRLENMESİ**- 5237 S. TÜRK CEZA KANUNU [ Madde 7 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 307 ]

**"İçtihat Metni"**

Hürriyeti tahdit suçundan sanık Kerem'in bozma üzerine yapılan yargılaması sonunda; hükümlülüğüne ve zoralıma dair (Kayseri İkinci Ağır Ceza Mahkemesi)'nden verilen 18.10.2005 gün ve 257 esas, 315 karar sayılı hükmün süresi içinde Yargıtay'ca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan, dava evrakı C.Başsavcılığı'ndan tebliğname ile 07.04.2006 günü Daireye gönderilmekle incelendi.

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Bozmaya uyularak; yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, bu hususlara yönelik temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak,

1- Sanık temyizi üzerine bozulan hükümde, temel cezanın alt sınırdan tayini takdir edildiği halde, lehe bulunan yeni yasanın uygulanmasında aleyhe olarak alt sınırın üzerinde belirlenmesi suretiyle fazla ceza tayini,

2- Uygulamaya göre de; 5237 sayılı Yasa'nın 109/1. madde ve fıkrası uyarınca tayin olunan cezanın aynı Yasa'nın 109/3-a madde ve bendiyle arttırılması sırasında hesap hatası yapılarak cezanın 6 yıl yerine 4 yıl olarak noksan belirlenmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, CMUK'nın 326. maddesi uyarınca kazanılmış hak saklı kalmak kaydıyla hükmün bu sebeplerden dolayı (BOZULMASINA), 06.07.2006 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Silahla kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan sanık Kerem'in Kayseri İkinci Ağır Ceza Mahkemesi'nde yapılan yargılaması sonunda, eylemi usulen sabit görülerek, 765 sayılı TCK'nın 179/2. maddesi uyarınca, alt sınırdan olmak üzere üç sene ağır hapis cezasıyla mahkumiyetine karar verilir.

Sanık kararı temyiz eder. Bu arada 5237 sayılı yeni TCK yürürlüğe girmiştir. Dava evrakını inceleyen Dairemiz, 5237 sayılı Kanun'un 7. ve 5252 sayılı Kanun'un 9. maddeleri uyarınca, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri de nazara alınmak suretiyle sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğu gerekçesiyle mahkeme kararını bozar.

Yeniden duruşma açan Kayseri İkinci Ağır Ceza Mahkemesi bozma kararına uyduktan sonra, 5237 sayılı Yeni TCK'nın fiile uygun düşen 109/1. maddesinde cezanın aşağı haddi üç seneden iki seneye indirilmiş olmasına karşın, suçun işleniş şekli ve özelliği gerekçesine dayanarak bu kez aşağı hadden uzaklaşır ve sanığı yine üç sene hapis cezasıyla cezalandırır.

Yeniden duruşma açan Kayseri İkinci Ağır Ceza Mahkemesi bozma kararına uyduktan sonra, 5237 sayılı Yeni TCK'nın fiile uygun düşen 109/1. maddesinde cezanın aşağı haddi üç seneden iki seneye indirilmiş olmasına karşın, suçun işleniş şekli ve özelliği gerekçesine dayanarak bu kez aşağı hadden uzaklaşır ve sanığı yine üç sene hapis cezasıyla cezalandırır.

Açıkça telaffuz edilmemekle birlikte, Dairemiz çoğunluğu ilk hükümde cezanın alt sınırdan tayini edilmiş olmasını adeta kazanılmış bir hak gibi algılayarak, sonraki kararda alt sınırın aşılmasını kazanılmış hakkın ihlali mahiyetinde görmüş ve mahkemenin bu kararını da bozmuştur.

Biz bu düşüncede isabet göremiyoruz. İlk hükümde cezanın alt sınırdan tayin edilmesi sanık için kazanılmış hak oluşturmaz. Kazanılmış hak yalnızca "ceza miktarı" bakımından söz konusu olabilir. Nitekim 1412 sayılı CMUK'nın 326 ve 5271 sayılı CMK'nın 307. maddelerinde "hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine C.Savcısı veya 291 (262). maddelerde gösterilen kimseler tarafından temyiz edilmiş ise, yeniden verilen hüküm, evvelki hüküm ile tayin edilmiş olan cezadan daha ağır olamaz" denilmek suretiyle, kazanılmış hakkın sadece ceza miktarı yönünden söz konusu olabileceği açıkça vurgulanmaktadır.

Öte yandan, gerek suç tarihinde yürürlükte bulunan 765 sayılı TCK'nın 29. maddesi ve gerekse sonradan yürürlüğe giren 5237 sayılı yeni TCK'nın 61. maddesine göre, hakim suçun işleniş biçimini, suçun işlenmesinde kullanılan araçları, suçun işlendiği zaman ve yeri, suç konusunun önem ve değerini, failin güttüğü amaç ve saiki, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığını ve nihayet sanığın suç kastındaki yoğunluğu dikkate alarak, alt ve üst sınırlar arasında ceza takdir ve tayin yetkisine sahip bulunmaktadır.

Kayseri İkinci Ağır Ceza Mahkemesi, suçun işlendiği tarihte yürürlükte bulunan 765 sayılı Yasa'nın 179/2. maddesinde öngörülen cezanın aşağı haddi olan üç yıl hapis cezasını yeterli ağırlıkta gördüğünden, başka bir deyişle, suç ile ceza arasındaki adil dengeye uygun düştüğü kanaatiyle ilk kararında alt sınırdan uzaklaşmaya lüzum görmemiş, ancak sonradan yürürlüğe giren 5237 sayılı yeni TCK'nın 109/1. maddesinde öngörülen iki sene hapis cezasını ise suçun ağırlığıyla orantılı bulmayarak ve fiilin işleniş biçimi gibi yasal bir gerekçeye dayanmak suretiyle, sonraki kararında alt sınırın üzerinde ceza takdir eylemiş ve bunu yaparken ilk hükümdeki ceza miktarını aşmadığı için de kazanılmış hakkı ihlal eylememiştir.

Yargıcın görevi, sanığın en lehine olan olasılığı arayıp bulmaktan ziyade suçun ağırlığıyla cezanın ağırlığı arasında makul bir denge kurarak adil bir karar vermektir. Kayseri İkinci Ağır Ceza Mahkemesi de bunu yapmaya çalışmıştır. Yeni Yasa ile cezanın alt sınırı indirilmekle beraber üst sınırın değiştirilmediğini, bu sınırlar içinde yasal bir gerekçeye dayanmak kaydıyla serbestçe ceza tayin hakkına dokunulmadığını gözeterek ve suçun işleniş biçimi gibi kanuna uygun düşen bir gerekçeyle aşağı haddin üstünde ceza takdir etmiş ve bunu yaparken ilk hükümdeki miktarı aşmadığı için kazanılmış hakkı ihlal etmemiştir.

Mahkemenin bu uygulaması benzer bir olay nedeniyle ittihaz olunan 08.02.1950 tarih, esas 1947/21, karar 1950/1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına da uygun düşmektedir. Milli Korunma Kanunu'nun yürürlükte bulunduğu dönemde Ankara Milli Korunma Mahkemesi anılan Kanun'un 59/1. fıkrasına istinaden sanığa aşağı hadden olmak üzere üç sene hapis cezasına hükmetmiş, sanığın vaki temyizi üzerine Yargıtay Üçüncü Ceza Dairesince eylemin 59. maddenin 1. fıkrasına değil, daha hafif cezayı muhtevi 2. fıkrasına uygun düştüğü gerekçesiyle kararın bozulması üzerine, bozmaya uyan mahkeme bu defa 2. fıkraya göre ve fakat yukarı hadden ceza tertip etmiş ve karar İçtihadı Birleştirme Kurulu önüne gelmiştir.

Yüksek Kurul yukarıda tarih ve numarası zikredilen kararında "...mahkeme, bir kanun maddesinin ağır ve hafif ceza hükümlerini ihtiva eden fıkralardan herhangi birini tatbik ederken suçun ika ettiği zararı ve vehamet derecesini nazara almakla mükellef bulunmaktadır. Suçun işlenmesinde hasıl olan zararı ağır görmüş olan bir yargıcın tatbik ettiği fıkradaki cezanın aşağı haddinden fazla ceza vermeyişi, esasen o fıkradaki cezanın ağır olmasını göz önünde bulundurmuş olmasından ileri geldiğini kabul etmek lazımdır. Kararı bozulan ve buna uymak mecburiyetinde kalan mahkeme, daha hafif cezayı ihtiva eden fıkrayı tatbik ederken, o fıkrada yazılı cezanın aşağı haddine hükmetmek mecburiyetinde değildir... evvelce verilmiş cezadan ağır olmamak şartıyla azami hadden ceza vermesi müktesep hakkın ihlali mahiyetinde sayılmaz..." diyerek düşüncemizin doğruluğunu desteklemektedir.

İçtihadı Birleştirme Kararının konusunun aynı Yasa'nın farklı ceza miktarı içeren iki ayrı fıkrasıyla ilgili uygulama olması sorunun özünü değiştirmez. Çünkü her iki olayda da uyuşmazlık aynı kalmakta ve ilk kararda daha ağır cezayı muhtevi madde uygulanırken alt sınırdan ceza verilmesi halinde, sonradan vaki değişiklik üzerine ceza miktarının indirilmesi halinde alt sınırın aşılıp aşılamayacağı noktasında toplanmaktadır. Bu nedenle mezkur İçtihadı Birleştirme Kararı dava konusu bu olay için de geçerlidir.

Açıklanan nedenlerle çoğunluğun bu konudaki bozma düşüncesine katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2014/17163, Karar No: 2015/1991, Tarih: 16.02.2015

**11. Hukuk Dairesi         2014/17163 E.  ,  2015/1991 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 16/07/2014 tarih ve 2013/164-2014/195 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekilleri tarafından ayrı ayrı istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalı şirketin 2010/54095 sayılı ve “....” ibareli marka başvurusuna, müvekkilinin 2000/21305 sayılı “...” ibareli markasını mesnet göstererek yaptığı itirazın, ....'nın 2013-M-2735 sayılı kararıyla reddedildiğini, davalı şirketin marka başvurusunda kötü niyetli olduğunu, tescil talebinde bulunduğu ... ... ibaresinin müvekkili adına tescilli ... ibareli markayla ayırt edilmeyecek derecede benzer olduğunu, bu benzerliğin iltibasa neden olduğunu, ... ibaresinin herhangi bir emtianın veya emtia cinsi, vasfı veya çeşidinin çağrıştırmadığını, bu ibarenin gıda sektörüyle ilişkiside kurulamayacağından ayırt ediciliğinin düşük olmadığını ileri sürerek, ... kararının iptaline ve markanın hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı şirket vekili; başvuru markası ile davacının markası arasında iltibas yaratacak nitelikte bir benzerlik olmadığını, “...” ibaresinin “...” markasının önüne geçmesinin mümkün olmadığını, markada asıl unsurun ... kelimesi olduğunu, davacının markasını bugüne kadar kullanmadığını savunarak,davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, dava konusu ... kararının hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davalının başvuru markasının tamamının davacı markasında aynen ve asıl unsur olarak yer aldığı, işaretin ayırt edicilik gücünün zayıf olmasının, tescilli olan ve halen hükmünü sürdüren bir markayı aynen içermesini haklı kılmayacağı, markalar arasında görsel, kavramsal ve sesçil olarak yüksek düzeyli bir benzerlik bulunduğu, tescil kapsamlarının tamamen aynı olması nedeniyle, markalar arasında 556 sayılı KHK’nın 8/1 (b) m. anlamında karıştırma ihtimalinin bulunduğu ve kanunun yorumlanması yetkisinin hâkime ait olduğu, aksi yönde görüş içeren bilirkişi raporunun bağlayıcılığının bulunmadığı gerekçesiyle, yeniden rapor alınmaksızın davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekilleri ayrı ayrı temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar vekillerinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

Kararı, davalı vekilleri ayrı ayrı temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar vekillerinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalılar vekillerinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 2,50 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalılardan ayrı ayrı alınmasına, 16/02/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/17109, Karar No: 2023/19878, Tarih: 19.12.2023

**9. Hukuk Dairesi         2023/17109 E.  ,  2023/19878 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1799 E., 2023/896 K.

DAVA TARİHİ : 18.05.2018

KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 33. İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/200 E., 2021/37 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davalı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 19.12.2023 Salı günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davalı vekili Avukat .... ile davacı vekili Avukat ... geldiler.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalılar nezdinde yurt dışı inşaat şantiyelerinde çalıştığını, taraflar arasındaki iş sözleşmesinin davalı tarafından haksız ve bildirimsiz olarak feshedildiğini, davacının fazla çalışma yaptığını, hafta tatili izinlerini kullanmadığını, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını ve hak ettiği hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmediğini, yıllık izinlerini kullanmadığını ve iş sözleşmesinin feshi tarihinde hak ederek kullanmadığı izin sürelerine ait ücretin de ödenmediğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil, yıllık izin ve asgari geçim indirimi alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının çalıştığı alt işveren şirketlerin davaya dâhil edilmesi gerektiğini, davacının davalı Şirketten talep edilebilir alacağı bulunmadığını, çalışılan ülke şartları ve mevzuat hükümleri dikkate alındığında davacının hukuka ve yasaya aykırı olarak ileri sürdüğü iddialarla çalışmış olmasının mümkün olmadığını, davacının fazla çalışma yaptığını kanıtlaması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davalı asıl işverene işyerinde alt işveren işçisi olarak çalıştığı, tanık beyanı ve banka hesap ekstresi dikkate alınarak davacının ücret bakımından iddiasını ispatladığı, davacının iş sözleşmesinin haklı neden olmaksızın feshedildiği, davalı tarafça davacının yıllık izinlerini kullandığının davacının imzasının bulunduğu yazılı belge ile ispatlanamadığı, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil alacaklarının ispatlandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; davacının müvekkili Şirket çalışanı olmadığını, davacının davalı Şirketten hiçbir hak ve alacağı bulunmadığını, davacının yurt dışında çalışmış olması nedeniyle hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin çalışılan ülke mevzuatının uygulanması gerektiğini, hesaplamada gerçek dışı tanık beyanlarının dikkate alınmaması gerektiğini, davacının aldığını iddia ettiği aylık ücretin de dosya kapsamında hiçbir ispatı bulunmadığını, dosyanın seri olarak açıldığını, bu nedenle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) 22 nci maddesi gereğince %50 oranında vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, vakıa mahkemesi hâkiminin objektif, mantıksal ve hayatın olağan akışına uygun dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına, hükme dayanak alınan bilirkişi raporuna göre, İlk Derece Mahkemesinin davalı vekilinin tüm istinaf sebeplerini karşılar mahiyetteki karar ve gerekçesinin dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun olduğu, vekâlet ücretinin seri dosya olması nedeniyle takdiri yönünden yapılan incelemede AAÜT 22 nci maddesinin amir hüküm olmadığı, takdire dayalı olduğu, İlk Derece Mahkemesi kanaatinin yargılama süreci nedeniyle indirim yapılması gerekmediği yönünde olduğu gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; iş sözleşmesine uygulanacak hukuk, davacının kıdem ve ihbar tazminatı alacağına hak kazanıp kazanmadığı, ücretin miktarı ile fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ispatı ve hesaplanması ile davacı lehine hükmedilen vekâlet ücreti noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

2. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 27 nci maddesi şöyledir:

" (1) İş sözleşmeleri, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla, tarafların seçtikleri hukuka tâbidir.

(2) Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde iş sözleşmesine, işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. İşçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde, bu işyeri mutad işyeri sayılmaz.

(3) İşçinin işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi, işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir.

(4) Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir."

3. 5718 sayılı Kanun'un 2, 5, 8, 40 ve 44 üncü maddeleri.

4. Dairemizin 24.05.2023 tarihli ve 2023/1122 Esas, 2023/7668 Karar; 28.02.2023 tarihli ve 2022/18744 Esas, 2023/3076 Karar; 20.06.2022 tarihli ve 2022/7280 Esas, 2022/8049 Karar sayılı ilâmları.

5. Karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT' nin 22 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Yabancılık unsuru, bir hukuki işlemi veya ilişkiyi ya da olayı birden fazla devletin hukuku ile irtibatlı hâle getiren unsurdur. İşçinin veya işverenin yabancı olması, işverenin işletme merkezinin yabancı bir ülkede bulunması, işçinin kendi işini mutad olarak yabancı bir ülkede yapması veya iş ilişkisinin yabancı bir ülke ile sıkı irtibatlı olduğunun durumun genelinden anlaşılması gibi hâllerde iş sözleşmesinde yabancılık unsurunun bulunduğundan söz edilir.

3. Değerlendirme

1. Yabancılık unsuru, bir hukuki işlemi veya ilişkiyi ya da olayı birden fazla devletin hukuku ile irtibatlı hâle getiren unsurdur. İşçinin veya işverenin yabancı olması, işverenin işletme merkezinin yabancı bir ülkede bulunması, işçinin kendi işini mutad olarak yabancı bir ülkede yapması veya iş ilişkisinin yabancı bir ülke ile sıkı irtibatlı olduğunun durumun genelinden anlaşılması gibi hâllerde iş sözleşmesinde yabancılık unsurunun bulunduğundan söz edilir.

2. 5718 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesine göre, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibarıyla yetki kuralları belirler. Aynı Kanun’un 44 üncü maddesi ise bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini tayin eden özel bir yetki kuralı getirmiştir. Buna göre, bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. İşçinin, işverene karşı açtığı davalarda işverenin yerleşim yeri, işçinin yerleşim yeri veya mutad meskeninin bulunduğu Türk mahkemeleri de yetkilidir.

3. 5718 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin birinci fıkrasında hâkimin, Türk kanunlar ihtilafı kurallarını ve yetkili olan yabancı hukuku resen uygulayacağı ve yetkili yabancı hukukun içeriğinin tespitinde taraflardan yardım isteyebileceği belirtilmiştir. Yabancı hukukun içeriğinin tespiti, özel ve teknik bir bilgiyi gerektirdiğinden, hâkim gerekirse bilirkişi incelemesine de gidebilir. Yabancı hukukun olaya ilişkin hükümlerinin tüm araştırmalara rağmen tespit edilememesi hâlinde Türk hukuku uygulanır.

4. 5718 sayılı Kanun'un 5 inci maddesine göre yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz; gerekli görülen hâllerde Türk hukuku uygulanır. Kamu düzeni müdahalesi sınırlı ve istisnai niteliktedir. Türk kamu düzeninin ihlalini gerektirecek hâller, çoğunlukla emredici bir hükmün açıkça ihlali hâlinde düşünülecektir. Fakat her emredici hükmün ihlali hâlinde veya her emredici hükmü ihlal eden bir yabancı kararın Türk kamu düzenine aykırı bulunduğunu söylemek olanaklı değildir (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 10.02.2012 tarihli ve 2010/1 Esas, 2012/1 Karar sayılı kararı). Örneğin; ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin, fazla çalışma, hafta ve genel tatil alacaklarına ilişkin hükümler iç hukukumuz bakımından emredici nitelikte olmakla birlikte, bunlara dair yabancı hukukun farklı düzenlenmeleri, sırf farklılıkları nedeniyle somut uyuşmazlıkta ortaya çıkan durum değerlendirilmeden 5718 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi uyarınca kamu düzeni müdahalesine neden olmaz. Keza uygulanması gereken yabancı hukukun işçiye Türk hukukundan daha az koruma getirmesi de tek başına kamu düzeni müdahalesi için yeterli bir sebep değildir. Kanunlar ihtilafı hukukundaki kamu düzeni anlayışı, iç hukukun kamu düzeni anlayışından farklı ve daha dar kapsamlıdır.

5. Bir yabancı hukuk kuralı Türk hukukunun temel değerlerine, Türk genel adap ve ahlâk anlayışına, Türk kanunlarının dayandığı temel adalet anlayışına ve hukuk siyasetine, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda yer alan temel hak ve özgürlüklere, milletlerarası alanda geçerli ortak ve kabul görmüş hukuk prensiplerine, ikili anlaşmalara, gelişmiş toplumların ortak benimsedikleri ahlâk ve adalet anlayışına, medeniyet seviyesine siyasi ve ekonomik rejimine aykırı olması hâlinde Kamu düzenimize aykırılığı söz konusu olabilir (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı, 10.02.2012 tarihli ve 2010/1 Esas, 2012/1 Karar). Örneğin yabancı hukukun, küçük çocukların çalışmasına ya da ücret ve diğer haklarda ırka dayalı ayrımcılık yapılmasına izin vermesi kamu düzenimize aykırıdır.