muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/2041, Karar No: 2024/1677, Tarih: 21.03.2024

6502 sayılı Yasa'nın 40/1 inci maddesinde Ön Ödemeli Konut Satışı Sözleşmesi "Ön ödemeli konut satış sözleşmesi, tüketicinin konut amaçlı bir taşınmazın satış bedelini önceden peşin veya taksitle ödemeyi, satıcının da bedelin tamamen veya kısmen ödenmesinden sonra taşınmazı tüketiciye devir veya teslim etmeyi üstlendiği sözleşmedir." şeklinde tanımlanmıştır. 41 inci maddede "Ön ödemeli konut satışının tapu siciline tescil edilmesi, satış vaadi sözleşmesinin ise noterde düzenleme şeklinde yapılması zorunludur. Aksi hâlde satıcı, sonradan sözleşmenin geçersizliğini tüketicinin aleyhine olacak şekilde ileri süremez." denilmiştir. Aynı Yasa'nın 83/1 inci maddesinde "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümler uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Davacı ile davalılar İnanlar İnşaat A.Ş., ... ve ... arasında Beyoğlu 48. Noterliğinde 11.09.2017 tarihli 90215 yevmiye numaralı Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesi düzenlenmiş, sözleşme hem davalı şirket yetkilisi tarafından, hem de davalılar ... ve ... tarafından imzalanmıştır. 6502 sayılı Kanunun'un 40 ncı maddesine göre taraflar arasında akdolunan sözleşme Ön Ödemeli Konut Satış Vaadi Sözleşmesidir ve 6502 sayılı Yasa'nın 41 inci maddesi, Türk Borçlar Kanunu'nun 29 unu maddesi gereğince, şekil şartlarına uygun olarak yapılmış geçerli bir sözleşmedir. Bu nedenle, Türk Borçlar Kanunu'nun 1 inci maddesi gereğince, sözleşmenin tüm tarafları arasında kurulmuş geçerli bir akdin varlığı kabul edilmelidir. Dolayısı ile, istinaf mahkemesinin " (...) Adi yazılı bir şekilde yapılan satış vaadi sözleşmesinin TMK m.706 ve TBK m.12-237 gereğince ve tapu kanununun 26 ncı madddesine göre taşınmaz satışlarının resmi şekilde yapılması zorunluluğundan dolayı geçersiz bir sözleşme olduğu anlaşılmaktadır. Geçersiz sözleşmelerde taraflar, sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda birbirlerine sadece verdiklerini geri isteyebileceklerinden ve ödemelerin yüklenici olan İnanlar İnşaat A.Ş'ye yapıldığı dikkate alınarak davalı arsa sahiplerinden bu anlamda da talepte bulunamayacağı sabittir." şeklindeki gerekçesi dosya içeriğine uygun olmayan yanlış bir gerekçedir.

Yine Bölge Adliye Mahkemesinin kararında, "Davalı yüklenici ve davalı arsa sahiplerinin müşterek müteselsil sorumluluğunu doğuran bir irade birliği, müşterek gaye unsurunu içerir sözleşme ilişkisi bulunmadığı, gelir paylaşımı ve ortak hareket ettikleri konusunda bir tespit de bulunmadığı görüldüğünden davalı arsa sahiplerinin bedel iadesi yönünden sorumluluğuna gidilemez." şeklindeki gerekçe ile, arsa sahibi davalıların bedel iadesi yönünden sorumluluklarının bulunmadığı sonucuna varılmış ise de, Türk Borçlar Kanunu'nun 1. Maddesine göre "Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur. İrade açıklaması, açık veya örtülü olabilir." şeklindeki düzenlemesi karşısında, sözleşmeyi imzalayan tarafın, imzaladığı sözleşmenin diğer tarafları ile "müşterek gaye unsurunun içerir sözleşme ilişkisi..." v.s bir amacının bulunması gerekmez. Bu, sözleşmenin geçerliliği için bir şart değildir. İradeyi sakatlayan her hangi bir unsurun bulunması halinde sözleşme, imzalandığı andan itibaren tüm imzacılar için bağlayıcı ... gelir. Davalı vekilinin cevap dilekçesinde belirttiği gibi; sözleşmede, "...gerçek kişi davalıların, sadece davalı şirket ile aralarında düzenledikleri hisse devir sözleşmesine göre inşaatın tamamlanmasından sonra hisse devrini yapmakla yükümlü olduklarına" dair açık veya bu şekilde yorumlanabilecek örtülü bir ifade de yer almamaktadır. Bu nedenle davalıların, davacıya karşı davalı şirketle birlikte tam bir sorumlulukları bulunduğu kabul edilmelidir.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde arsa payı maliki, akidi olan yükleniciye karşı ileri sürebileceği tüm def'ileri, Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesi ile yükleniciden taşınmaz satın alan üçüncü kişiye karşı da ileri sürebilir. Başka bir ifade ile; yüklenici, arsa sahibine karşı edimlerini sözleşmeye uygun şekilde tam olarak yerine getirmemişse, arsa maliki, yükleniciden bağımsız bölüm satın alan üçüncü kişiye pay devrinden kaçınabilir. Gerek dairemizin, gerekse Yüksek Yargıtay'ın diğer dairelerinin istikrar kazanmış içtihatları bu yöndedir. Ancak somut uyuşmazlıkta arsa malikleri, imzaladıkları sözleşmede, davacıya karşı, yüklenici ile birlikte sorumlu olduklarını kabul etmişlerdir. Bu nedenle, gerek temyize konu istinaf mahkemesinin gerekçeli kararındaki açıklamaların, gerekse davalılar vekilinin cevap dilekçesinde ve aşamalarda emsal olarak sunduğu Yargıtay kararlarının somut uyuşmazlığa uygulanması imkanı bulunmamaktadır. Aksine; yüklenici, arsa sahibine karşı edimini tam olarak yerine getirmemiş olsa dahi, sözleşme gereğince edimini kısmen yerine getirmiş, inşaatı belirli bir seviyeye getirmiş ise, aralarındaki sözleşme fesh olsa bile, yüklenicinden taşınmaz satın alan ve tüm ödemelerini yerine getiren üçüncü kişiye karşı sebepsiz olarak zenginleşmiş olacağından, zenginleştiği miktarda üçüncü kişiye karşı sorumludur. Nitekim, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 21.10.2009 tarih 2009/2376 Esas, 2009/11832 Karar sayılı kararında "(...) Davacılar, davalı yüklenici ile arsa sahipleri arasında yapılan Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yükleniciye düşen daireleri satın aldıklarını ancak dairelerin kendilerine teslim edilmediği gibi arsa sahiplerinden davalı Nurcan coşkun 'un borcu nedeni ile izalei şuyu yolu ile satışına karar verildiğini, açılan tapu iptal ve tescil davasının red edildiğini belirterek eldeki davayı açmışlardır. Yüklenicinin sözleşmeden ... yükümlülüğünü yerine getirmediğiı inşaatın imar mevzuatına aykırı olması ve ruhsatının da bulunmaması nedeni ile açılan tescil davasının da red edildiği ancak arsa sahiplerinden davalı Nurcan 'ın diğer davalı ... sadık Gündoğduna olan borcu için izalei şüyu yolu satışına karar verildiği yapılan satış işlemi sonucu taşınmazın üzerindeki kaçak ve projeye aykırı dairelerle birlikte satıldığı dosya içeriği ile sabittir. Kural olarak her ne kadar davacıların akidi yüklenici şirket ise de dava konusu taşınmaz yüklenicinin yapmış olduğu imalat1arla birlikte arsa sahiplerinin borcu için satıldığı belirgindir. Bu durumda arsa sahipleri yüklenicinin yapmış olduğu imalat nedeni ile arsa bedeli dışında fazladan bir bedel almışlarsa bu kadar miktar kadar sebebsiz zenginleşmişlerdir. Sebebsiz zenginleşilen bu miktar kadar davacılara karşı sorumludurlar

. Kural olarak her ne kadar davacıların akidi yüklenici şirket ise de dava konusu taşınmaz yüklenicinin yapmış olduğu imalat1arla birlikte arsa sahiplerinin borcu için satıldığı belirgindir. Bu durumda arsa sahipleri yüklenicinin yapmış olduğu imalat nedeni ile arsa bedeli dışında fazladan bir bedel almışlarsa bu kadar miktar kadar sebebsiz zenginleşmişlerdir. Sebebsiz zenginleşilen bu miktar kadar davacılara karşı sorumludurlar.Mahkemece arsa sahiplerinin yüklenicinin yaptığı imalatlar nedeni ile ne miktar sebepsiz zenginleştiği belirlenip davacılara karşı bu miktar ile sorumlu olduklarının kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçelerle red kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir. .." şeklindeki gerekçesinde bu husus vurgulanarak içtihat haline getirilmiştir. Arsa sahibi ile Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesi ile yüklenicinden daire satın alan üçüncü kişi arasında bir sözleşme bulunmasa dahi, arsa sahibinin sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde sorumlu olduğu Yüksek Mahkemenin kararı ile kabul edildiği hâlde, üçüncü kişi ile arsa sahibi arasında geçerli bir sözleşmenin varlığı halinde, arsa sahibinin bu sözleşmenin ifa edilmemesi halinde sorumlu olduğu, kuşkuya yer bırakmayacak derecede açıktır.

Bu gerekçe ile; İlk Derece Mahkemesince verilen kabul kararının kaldırılmasına yönelik Bölge Adliye Mahkemesinin kararının bozulması, davanın, diğer davalılar yönünden de kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaati ile, sayın çoğunluğun onama yönündeki görüşüne iştirak etmiyorum.
Yargıtay — Esas No: 2022/644, Karar No: 2022/2238, Tarih: 23.02.2022

**9. Hukuk Dairesi         2022/644 E.  ,  2022/2238 K.**

**"İçtihat Metni"**

BÖLGE ADLİYE

MAHKEMESİ : ... 51. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

İLK DERECE

MAHKEMESİ : ... Anadolu 27. İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen karar, süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmiş ve davalı vekilince duruşma talep edilmiş ise de; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesi gereğince duruşma isteğinin miktardan reddine ve incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten sonra Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalının yurt dışında bulunan şantiyesinde aşçı olarak 01.12.2016-14.02.2018 tarihleri arasında çalıştığını, iş sözleşmesinin davalı işverence haksız ve bildirimsiz şekilde feshedildiğini, en son net 2.200,00 USD ücret aldığını, ücretin bir kısmının elden, kalan kısmının ise banka kanalı ile ödendiğini, haftanın yedi günü 08.00-20.00 saatleri arasında çalıştığını, haftada en az iki gün çalışmasının saat 24.00’e kadar uzadığını, ayda bir gün tatil yaptığını, dini bayramlarda sadece bir gün izin kullandığını, kalan diğer günler ile resmi bayram ve tatil günlerinde çalıştığını, yaptığı fazla çalışma ile hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil çalışmalarının karşılığının ödenmediğini, asgari geçim indiriminin de ödenmediğini, yıllık izinlerini kullanmadığını, iş sözleşmesi feshedilmesine rağmen işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile izin, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının müvekkili şirket nezdinde ... ülkesinde yürütülen demir yolu projesinde 01.12.2016-14.02.2018 tarihleri arasında aşçı olarak aylık 2.200,00 USD ücret karşılığında çalıştığını, el yazısı ile verdiği istifa dilekçesinde sağlık sorunu nedeniyle kendi istek ve rızasıyla işten ayrılmak istediğini belirttiğini, istifa iradesi doğrultusunda davacının işten ayrılış işlemlerinin “03-istifa” kodu ile yapıldığını, istifa eden işçinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamadığını, davacının sağlık sorunlarına dair herhangi bir belge ibraz etmediği gibi revir kayıtlarından da meslek hastalığı niteliğinde bir hastalığının olmadığının anlaşıldığını, davacının ücretinin standartların çok üzerinde olması sebebiyle her türlü çalışmaları kapsayacak şekilde belirlendiğini, bu sebeple ilave bir ücrete hak kazanamayacağını, davacının beyaz yakalı çalışan olduğunu, bordroda fazla çalışma tahakkuku olmasa bile çalışmalarının karşılığında prim ve ücret farkı ödemesi yapıldığını, bankaya yatırılan paranın bordrolara uygun olarak yatırılmış olduğunu, davacının hiçbir itirazda bulunmaksızın bu paraları çektiğini, bir işçinin davacının belirttiği şekilde çalışmasının Yargıtay kararlarına göre hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, ayrıca davacının 02.06.2017-16.06.2017 ve 10.12.2017-24.12.2017 tarihleri arasında toplam otuz gün izin kullandığını ve yurt dışı çalışmalarının asgari geçim indirimi ödemesine tabi olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, toplanan kanıtlara ve aldırılan bilirkişi raporu raporuna dayanılarak, iş sözleşmesinin davacı tarafından haklı sebeple feshedildiği, iş sözleşmesini haklı sebeple fesheden davacının kıdem tazminatına hak kazansa da ihbar tazminatına hak kazanamayacağı, yıllık izin hakkının tamamını kullandığı ve izin alacağının bulunmadığı, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil çalışması yaptığının davacı tarafça ispatlandığı ancak bu çalışmalarının karşılığının ödendiğinin davalı tarafça ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu :

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti

Bölge Adliye Mahkemesince, davacı işçinin sağlık sorunlarını gerekçe göstererek istifa etmek suretiyle iş sözleşmesini sonlandırdığı, dava dilekçesinde sözleşmenin işverence sonlandırıldığını ileri süren davacı tarafın yargılamanın ileri safhasında davalı tarafın açık muvafakati olmaksızın bu iddiasını değiştiremeyeceği ve bu itibarla davacının kıdem tazminatına hak kazanamayacağı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu :

Karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasında iş sözleşmesine uygulanacak hukuk konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Temyiz Başvurusu :

Karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasında iş sözleşmesine uygulanacak hukuk konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Yabancılık unsuru, bir hukukî işlemi veya ilişkiyi ya da olayı birden fazla devletin hukuku ile irtibatlı hâle getiren unsurdur. İşçinin veya işverenin yabancı olması, işverenin işletme merkezinin yabancı bir ülkede bulunması, işçinin kendi işini mutad olarak yabancı bir ülkede yapması veya iş ilişkisinin yabancı bir ülke ile sıkı irtibatlı olduğunun durumun genelinden anlaşılması gibi hâllerde iş sözleşmesinde yabancılık unsurunun bulunduğundan söz edilir.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK)’un 40. maddesine göre, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları belirler. Aynı Kanun’un 44. maddesi ise, bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini tayin eden özel bir yetki kuralı getirmiştir. Buna göre, bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. İşçinin, işverene karşı açtığı davalarda işverenin yerleşim yeri, işçinin yerleşim yeri veya mutad meskeninin bulunduğu Türk mahkemeleri de yetkilidir.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 2. maddesinin birinci fıkrasında hâkimin, Türk kanunlar ihtilâfı kurallarını ve yetkili olan yabancı hukuku re’sen uygulayacağı ve yetkili yabancı hukukun içeriğinin tespitinde taraflardan yardım isteyebileceği belirtilmiştir. Yabancı hukukun içeriğinin tespiti, özel ve teknik bir bilgiyi gerektirdiğinden, hâkim gerekirse bilirkişi incelemesine de gidebilir. Yabancı hukukun olaya ilişkin hükümlerinin tüm araştırmalara rağmen tespit edilememesi hâlinde, Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 2(2)).

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 5. maddesine göre, yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz; gerekli görülen hâllerde, Türk hukuku uygulanır. Kamu düzeni müdahalesi sınırlı ve istisnaî niteliktedir. Türk kamu düzeninin ihlâlini gerektirecek hâller, çoğunlukla emredici bir hükmün açıkça ihlâli halinde düşünülecektir. Fakat her emredici hükmün ihlâli halinde veya her emredici hükmü ihlâl eden bir yabancı kararın Türk kamu düzenine aykırı bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı, E. 2010/1 K. 2012/1 T. 10.02.2012). Örneğin, ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin, fazla mesai, hafta ve genel tatil alacaklarına ilişkin hükümler iç hukukumuz bakımından emredici nitelikte olmakla birlikte, bunlara dair yabancı hukukun farklı düzenlenmeleri, sırf farklılıkları nedeniyle somut uyuşmazlıkta ortaya çıkan durum değerlendirilmeden Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 5 uyarınca kamu düzeni müdahalesine neden olmaz. Keza uygulanması gereken yabancı hukukun işçiye Türk hukukundan daha az koruma getirmesi de tek başına kamu düzeni müdahalesi için yeterli bir sebep değildir. Kanunlar ihtilâfı hukukundaki kamu düzeni anlayışı, iç hukukun kamu düzeni anlayışından farklı ve daha dar kapsamlıdır.

Bir yabancı hukuk kuralı Türk hukukunun temel değerlerine, Türk genel adap ve ahlak anlayışına, Türk kanunlarının dayandığı temel adalet anlayışına ve hukuk siyasetine, Anayasa’da yer alan temel hak ve özgürlüklere milletlerarası alanda geçerli ortak ve kabul görmüş hukuk prensiplerine, ikili anlaşmalara, gelişmiş toplumların ortak benimsedikleri ahlak ve adalet anlayışına, medeniyet seviyesine siyasi ve ekonomik rejimine aykırı olması halinde kamu düzenimize aykırılığı söz konusu olabilir (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı, E. 2010/1 K. 2012/1 T. 10.02.2012). Örneğin yabancı hukukun, küçük çocukların çalışmasına ya da ücret ve diğer haklarda ırka dayalı ayrımcılık yapılmasına izin vermesi kamu düzenimize aykırıdır.

Yabancı hukukun uygulanmasını engelleyen diğer bir durum ise, doğrudan uygulanan kurallardır (müdahaleci normlar). Bu kurallar, taraflardan ziyade, devlet organizasyonunun sosyal, ekonomik ve politik menfaatlerini gerçekleştirmeyi amaçlar. Bu açıdan vatandaş yabancı ayrımı gözetilmeden, yabancılık unsuru taşısın taşımasın, hukuk seçimi yapılsın yapılmasın, uygulama alanına giren her ilgili olay ve hukukî ilişkide mutlaka uygulanması gereken kurallardır (ŞANLI, Cemal/ESEN, Emre/ATAMAN-FİGANMEŞE, İnci, Milletlerarası Özel Hukuk, ... 2019, s. 7; ÇELİKEL, Aysel/ERDEM, B. Bahadır, Milletlerarası Özel Hukuk, ... 2020, s. 155). İş hukukunda işçiyi koruyan her emredici kural, doğrudan uygulanan kural olarak nitelendirilmez; ayrıca devlet organizasyonunun sosyal, ekonomik ve politik menfaatlerini de koruması gerekir. Bununla birlikte, emredici hükümler ile doğrudan uygulanan kuralların ayırt edilmesi her zaman kolay değildir ve tartışmalıdır. Doğrudan uygulanan kurallara, kamu hukuku nitelikli iş güvenliği hükümleri, özel işçi gruplarını koruyucu hükümler ve yasal greve ilişkin hükümler ve asgarî ücrete ilişkin düzenlemeler örnek olarak gösterilebilir (ELÇİN, Doğa, Milletlerarası Unsurlu Bireysel ve Toplu İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk, ... 2012, s. 189-195). Devlet organizasyonun korunması, çoğu olayda ülke ile belirli bir şekilde irtibatlı ya da ülkede gerçekleştirilen iş sözleşmelerinde söz konusu olur. Örneğin, tamamen yurt dışından ifa edilen bir iş ilişkisinde Türk hukukundaki asgarî ücrete ilişkin kuralın uygulama alanına giren bir olay ya da ihtilâf söz konusu olmaz (AYGÜL, Musa, “Yabancı Unsurlu İş Hukuku İhtilâfları ile İlgili Yargıtay Kararlarının Değerlendirilmesi”, (Editörler, TANRIBİLİR, Feriha Bilge/GÜMÜŞLÜ TUNÇAĞI) Gülce, 10. Yılında Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, ... 2017, s. 525-526; VURAL ÇELENK, Belkıs, “Yabancı Unsurlu İş Sözleşmelerinde For Devletinin Doğrudan Uygulanan Kurallarının Tespiti ve Uygulaması”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 2017/1, s. 286).

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 27(1) uyarınca iş sözleşmesinin tarafları, sözleşme ile irtibatlı olsun olmasın diledikleri bir ülkenin hukukunu seçebilirler. Ancak tarafların seçmiş oldukları bu hukuk düzeninin, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî korumanın altında kalması hâlinde mutad işyeri hukuku uygulanır. Bu durumda, seçilen hukuk ile mutad işyeri hukuku arasında bir yararlılık karşılaştırması yapılmalıdır (DOĞAN, Vahit, “5718 Sayılı Kanununa Göre İş Akdine Uygulanacak Hukukun Tespiti”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2007, C. XI, S. 1-2, s. 153; BÜYÜKALP SARIÖZ, A. İpek, “Mutad İşyeri Kavramı ve MÖHUK m.27/f.3’ün Uygulanması Sorunu”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 2018, C. 8, S. 2, s. 211-212; ELÇİN, s. 89-100). Mutad işyeri, işin zaman ve içerik olarak ağırlıklı ifa edildiği işyeridir. Başka bir anlatımla, mutad işyeri, işçinin işini fiilen yaptığı yerdir. İşçinin ücretinin ne şekilde ve hangi para biriminden ödendiği mutad işyerinin belirlenmesi açısından belirleyici değildir. İşçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması, örneğin montaj için yurt dışında görevlendirilmesi durumunda, bu işyeri mutad işyeri sayılmayacaktır. Geçici çalışmanın ne kadar olacağı her olayın özelliğine göre hâkim tarafından belirlenmelidir. İşçi sadece yabancı ülkede çalışmak için işe alınmışsa ya da işveren çalışmak üzere yabancı ülkeye gönderdiği işçisini geri alma niyetinden veya işçi geri dönme niyetinden vazgeçerse, yabancı ülkeye gönderilen işçinin fiilen çalıştığı yer, mutad işyeri hâline gelir (AYGÜL, Musa/ÇOBAN, Nazlı, “Birden Fazla Ülkede İfa Edilen İş Sözleşmelerinde Mutad İşyerinin Tespiti”, Terazi Hukuk Dergisi, 2020, S. 169, s. 1822-1824;ELÇİN, s. 118-137; BÜYÜKALP SARIÖZ, s. 217).

Yabancılık unsuru taşıyan iş sözleşmelerinde taraflar uygulanacak hukuku seçmemişlerse veya yapmış oldukları hukuk seçimi anlaşması herhangi bir sebepten geçerli değilse, işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. İşçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde, bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (MÖHUK m. 27(2)). İşin birden fazla ülkede ifa edilmesinde de, mutad işyerinin tespitine çalışılmalıdır. Bu hâlde mutad işyeri, Avrupa Birliği Adalet Divanı kararlarında ve doktrinde belirtildiği üzere, işçinin işini ifa faaliyetlerini veya ifa faaliyetlerinin çoğunluğunu gerçekleştirdiği yer, işçinin esas olarak işverene karşı yükümlülüklerini yerine getirdiği yer, işçinin işini ifa etmek üzere hangi ülkede daha çok zaman geçirdiği, işin organize edildiği yer, işin esas kısmının ve ağırlıklı bölümünün yapıldığı yer gibi kriterlerden hareket edilebilir (Yargıtay 22. HD, E. 2016/9339 K. 2019/16564, T. 18.09.2019; AYGÜL/ÇOBAN, 1822-1824). Ancak işçinin işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi, işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (MÖHUK m. 27(3)). Esas işyeri ile kastedilen, işverenin işyeri merkezinin bulunduğu ülkedir. Örneğin açık denizlerde görev alan gemi adamları bakımından esas işyerinin bulunduğu ülke hukuku önem taşır. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye mutad işyeri hukuku ve işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukuku yerine bu hukuk uygulanabilir (MÖHUK m. 27(4)). Daha sıkı ilişkili hukukun uygulanmasındaki en önemli unsur, işçinin menfaatidir (ELÇİN, s. 147). Örneğin, işçinin sosyal çevresinin Türkiye’de bulunması, Türkiye’nin sosyal güvence sistemi içinde yer alması, ücretinin Türkiye’de ve Türk Lirası üzerinden ödenmesi, işverenin Türk olması, iş sözleşmesinin Türk hukukuna özgü kurumlar gözetilerek düzenlenmesi, Türk hukukuna tâbi daha önceki bir iş sözleşmesine gönderme yapılması, iş sözleşmesinin Türkçe kaleme alınması gibi unsurların tamamının ya da önemli bir bölümünün varlığı hâlinde, iş sözleşmesinin Türk hukuku ile sıkı ilişki içinde olduğu sonucuna varılabilir (ELÇİN, 152).