muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/2530, Karar No: 2015/822, Tarih: 18.02.2015

gerekçesiyle;

“17.7.1964 günlü, 506 sayılı “Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 26. maddesinin 3395 sayılı Yasa ile değiştirilen birinci fıkrasının “...sigortalı veya haksahibi kimselerin işverenden isteyebilecekleri miktarlarla sınırlı olmak üzere...” bölümünün, Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline”

karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesinin bu iptal kararı ile, 26. maddenin birinci fıkrasında yer alan ve gelir artışlarından doğan Kurum zararının işverenden tahsiline olanak tanıyan “...sigortalı veya haksahibi kimselerin işverenden isteyebilecekleri miktarlarla sınırlı olmak üzere...” bölümü, Anayasa’nın “sosyal devlet” ve “hukuk devleti” ilkelerine aykırı bulunmuş ve sonuçta kesin bir ifade ile gelir artışının işverenden istenemeyeceği karara bağlanmıştır.

Anayasa’nın 153. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesinin iptal kararları Resmi Gazetede yayınlandıktan sonra yürürlüğe girmektedir.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları, idari makamlar, gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı açıktır. Diğer taraftan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 76. maddesinde “Hakim re’sen Türk Kanunları mücibince hüküm verir” yönündeki yasal ilke gözetildiğinde, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararlarının bu gibi kesin hüküm halini almamış (derdest) davalar yönünden uygulanmasının zorunluluğu ortadadır (Hukuk Genel Kurulunun 21.01.2004 gün ve 2004/10-44 Esas, 19 Karar; 07.04.2004 gün ve 2004/10-214 Esas, 198 Karar; 29.09.2004 gün ve 2004/10-448 Esas, 461 Karar sayılı kararları).

Nitekim, usuli kazanılmış hak gereğince uygulanması gereken bir Kanun hükmü sonradan (görülmekte olan davada karar kesinleşmeden önce) Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilirse artık usuli kazanılmış hakka göre değil, usuli kazanılmış hakkın istisnası olarak Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonraki yeni duruma göre karar verilmesi gerekecektir (B. Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 2001, Altıncı Baskı, Cilt V, s.4784).

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ile ortaya çıkan bu maddi ve hukuki olgular karşısında, Kurum’un rücu hakkı; bu Kanun gereğince (sigortalıya veya) haksahiplerine yapılan veya ileride yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin toplamı ile gelir bağlanırsa bu gelirin ilk peşin sermaye değerli tutarıyla sınırlı bulunmaktadır.

Bir diğer ifadeyle; Kurum tarafından (506 sayılı Kanunun Ek 44. maddesi de gözetilerek) belirlenen sigortalı geliri ile bu Kanunun 20 ve 23. maddeleri uyarınca (sigortalıya veya) haksahiplerine bağlanan (sürekli iş göremezlik ve ölüm) gelirin (her ay ödeme tarihlerinde bir önceki aya göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksi artış oranı kadar artırılarak belirleneceğine ilişkin Ek 38. madde hükmü dikkate alınmaksızın) 22. maddede belirtilen tarife uyarınca hesaplanacak (ilk) peşin sermaye değerinin, tazmin sorumlularının kusuruna isabet eden tutarı oranında rücu alacağına hükmedilmesi gerekmektedir.

İş kazaları ile meslek hastalıkları, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından gelir ve aylık alanlara ödenmekte olan sosyal yardım zammının 22. maddede belirtilen tarife uyarınca hesaplanacak peşin sermaye değerinin, 506 sayılı Kanun’un 26. maddesi hükümlerine göre tespit edilecek (ilk) peşin sermaye değerine katılması gerektiği de dikkate alınmalıdır (Ek Madde 24/d).

Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 12.12.2007 gün ve 2007/10-3973 E. 2007/975K.; 16.04.2008 gün ve 2008/10-334 E. 2008/327 K.; 07.05.2008 gün ve 2008/10-363 E. 2008/366 K.; 28.05.2008 gün ve 2008/10-402 E. 2008/411 K.; 21.01.2009 gün ve 2009/10-789 E. 2009/11 K. ile 01.07.2009 gün ve 2009/10-270 E 2009/313 K. sayılı kararlarında da yukarıda açıklanan ilke benimsenmiştir.

Bu kapsamda, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 26. maddesini de yürürlükten kaldıran 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21. maddesindeki, "İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir." düzenlemesi üzerinde durma gereği de bulunmaktadır.

Kanunların geriye yürümesi veya yürümemesi konusunda mevzuatımızda genel bir hüküm yoktur. Ancak, toplum barışının temel dayanağı olan hukuka ve özellikle kanunlara karşı güveni sağlamak ve hatta, kanun koyucunun keyfî hareketlerine engel olmak için, öğretide kanunların geriye yürümemesi esası kabul edilmiştir. Buna göre, gerek özel hukuk ve gerekse kamu hukuku alanında, kural olarak her Kanun, ancak yürürlüğe girdiği tarihten sonraki zamanda meydana gelen olaylara ve ilişkilere uygulanır; o tarihten önceki zamana rastlayan olaylara ve ilişkilere uygulanmaz. Hukuk güvenliği bunu gerektirir.

Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralının istisnalarından birini, beklenen (ileride kazanılacağı umulan) haklar oluşturmaktadır. Kamu düzeni ve genel ahlaka ilişkin kurallar yönünden de kanunların geriye yürümesi söz konusudur. Yargılama hukukunu düzenleyen kanunlar da, ilke olarak geçmişe etkilidir (Prof. Dr. Necip Bilge, Hukuk Başlangıcı, 14. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2000, sh: 193-194; Prof. Dr. A. Şeref Gözübüyük, Hukuka Giriş ve Hukukun Temel Kavramları, 18.Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2003, sh: 73)." (HGK 13.10.2004 t., 2004/10-528 E., 2004/533 K.)

5510 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle yeniden getirilen "sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı" tazmin hükmünün, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğü öncesinde gerçekleşen iş kazalarından kaynaklanan rücuan tazminat davalarında uygulanmasına olanak veren bir düzenleme bulunmadığı gibi; rücuan tazmine ilişkin düzenlemenin, kanunun yürürlüğü öncesinde olup bitmiş olay ve ilişkilere uygulanmasını gerektirir yukarıda sıralanan istisnai durumlar kapsamında değerlendirilemeyeceği yönü de bozma üzerine yürütülecek yargılama sürecinde göz önünde bulundurulmalıdır.

Dosya kapsamında bulunan 21.03.2000 onay tarihli peşin sermaye değer tablosunun incelenmesinde; bağlanan gelirin ilk peşin değer tutarının yanında ek peşin değerlerinin de belirtildiği, mahkemece, bildirilen peşin ve ek peşin değer tutarlarının tamamı esas alınmak suretiyle davalıların toplam %80 kusuru karşılığı miktarın hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır.

O halde mahkemece, iş kazası sonucu sigortalıya bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerinin tazminine olanak bulunan kısmının tespiti ile sonucuna göre karar verilmesinde yasal zorunluluk bulunduğundan, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyularak yukarıda açıklanan maddi ve yasal olgular dikkate alınarak yapılacak inceleme ve araştırma ile hüküm kurulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

SONUÇ: Davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6217 sayılı Kanun'un 30. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici Madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatıranlara geri verilmesine, 18.02.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/27, Karar No: 2019/8933, Tarih: 03.10.2019

**17. Hukuk Dairesi         2017/27 E.  ,  2019/8933 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... Nakliye Kargo Tur. Pet. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Davacılar vekili; 16/07/2012 tarihinde davalı ...’ın sevk ve idaresindeki araç, aynı yönde seyir halinde olan ... kullandığı araca arkadan çarpması sonucu davalının sebep olduğu kaza nedeniyle ... ve ...’nın çocukları ... ve ... ’nın vefat ettiğini, çocuklarından davacı ...'nın da kısmi felç geçirdiğini, kaza tarihinde düzenlenen kaza raporunda davalı ...'ın %100 kusurlu bulunduğunu, bu sebeple ... ve ... için davalı ... Şirketinden kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle 20.000,00 TL maddi tazminat, davalı ... ve ... Şirketi aleyhine kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte 20.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, davacı ...’nın kendi yaralanması için

5.000,00 TL maddi tazminatın tüm davalılardan, davacı ... kendisinin yaralanması için 20.000,00 TL manevi tazminat, ... ve ... ’nın vefatı nedeniyle; davacı anne ... için 50.000,00 TL manevi tazminat, davacı baba ... için 50.000,00 TL manevi tazminat, davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminat, davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminat, davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminat ve davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan ... ve ... Nakliyat Kargo Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'den alınmasını talep ve dava etmiştir.

Davalılar davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.

Mahkemece, maddi tazminata ilişkin taleplerin kabulüne, manevi tazminata ilişkin taleplerin ise davacı ...'nn yararlanması nedeniyle, talep ettiği manevi tazminatın kısmen kabulü ile, 15.000 TL manevi tazminata davacı ...'nın her iki çocuğunun ölümü nedeniyle talep ettiği manevi tazminatın kısmen kabulü ile 15.000 TL manevi tazminata, davacı ... her iki çocuğunun ölümü nedeniyle talep ettiği manevi tazminatın kısmen kabulü ile 15.000,00 TL manevi tazminata, davacılar ..., ..., ..., ... ve ...'nın her iki kardeşlerinin ölümü nedeniyle manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile, her biri için 10.000'er TL manevi tazminatın davalılar ... Nakliyat ve ...’dan kaza tarihi olan 16/07/2012 tarihinden itibaren işlenecek yasal faiziyle alınmasına, davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı ... Nakliyat Kargo Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından müvekkili lehine hükmedilen vekalet ücreti yönünden süresi içerisinde temyiz edilmiştir.

Mahkemece, manevi tazminata ilişkin davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiş olup; davanın reddedilen kısmı için davalı temyiz eden ... Şirketi lehine her bir davacı için reddedilen kısım üzerinden ve kabul edilen kısıma yönelik hükmedilen vekalet ücretini de geçemeyeceği göz önüne alınarak vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değil bozma nedeni ise de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmeyeceğinden hükmün, 6100 sayılı HMK'nin geçici 3/2

maddesi delaletiyle 1086 sayılı HUMK'nin 438/7. maddesi gereğince düzelterek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ... Şirketi vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hüküm fıkrasında VIII no’lu bentte yer alan “3.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan” ibaresinin çıkarılarak yerine “1.800,00'er TL vekalet ücretinin her bir davacıdan alınarak” ibaresinin yazılmasına, hükmün bu haliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı ... Nakliyat Kargo Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti.'ne geri verilmesine 03/10/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/4518, Karar No: 2022/5327, Tarih: 05.09.2022

**12. Ceza Dairesi         2020/4518 E.  ,  2022/5327 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Olay günü saat 05.35 sıralarında sanığın sevk ve idaresindeki kamyon ile meskun mahal dışında, bölünmüş, iki şeritli yolda seyrederken orta ayırıcı arasından sola dönmek istediği esnada aynı yöne doğru arkasından seyreden ... yönetimindeki kamyonetin, sanığın aracına sağ arkadan çarptığı, kaza nedeniyle ...’ın öldüğü, kazanın meydana gelmesinde sanığın tali, ölenin asli kusurlu olduğunun tespit edildiği olayda;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin hükmün açıklanmasının geri bırakılma koşulları oluştuğuna, lehe hükümlerin uygulanması gerektiğine ve sair nedenlere ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 05.09.2022 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/23453, Karar No: 2014/19344, Tarih: 19.11.2014

**7. Ceza Dairesi         2013/23453 E.  ,  2014/19344 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 4733-5607 sayılı Yasalara aykırılık

HÜKÜM : Hükümlülük ve müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Tekerrüre esas adli sicil kaydı olan sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nun 58.maddesinin uygulanmaması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Suçtan doğrudan doğruya zarar görmeyen ve katılma hakkı bulunmayan ... İdaresi'nin davaya katılan olarak kabul edilip lehine vekalet ücretine hükmolunması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden ve bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasa'nın 8/1.maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 322.maddesi gereğince, ... İdaresi lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin fıkranın çıkartılması ve diğer kısımlarının aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 19.11.2014 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/11966, Karar No: 2016/12406, Tarih: 20.12.2016

**20. Hukuk Dairesi         2016/11966 E.  ,  2016/12406 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada ... 6. Asliye Ticaret ve ... 5. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, ticari şirketlerdeki hisse devri sırasında yapılan stopaj kesintisinin tahsili istemine ilişkindir.

... 6. Asliye Ticaret Mahkemesince; ... Şirketler Grubunda yer alan hisse devrine konu tüm şirketlerin merkezlerinin bulunduğu yer ... Asliye Ticaret Mahkemesinin davaya bakmakla kesin yetkili olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

... 5. Asliye Ticaret Mahkemesince ise; davada hisse devrine konu şirketin davalı olmadığını, davanın alacak davası olup, yetkili mahkemenin belirlenmesinde genel yetki kuralının geçerli olup, davaya bakmakla genel yetkili mahkemenin ... Mahkemeleri olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 6. maddesinde genel yetki kuralı düzenlenmiştir. Buna göre, genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.

Aynı Kanunun "Yetki itirazının ileri sürülmesi" başlıklı 19/2. maddesinde; "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." hükmünü içermektedir. Yine, 116/1-a maddesinde "Kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı"nı "ilk itiraz" olarak düzenlemektedir. 117/1. madde ise; "ilk itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; aksi hâlde dinlenemez." hükmünü içermektedir.

Somut olayda, davacı vekili, müvekkilinin ... şirketler grubunda yer alan bazı şirketlerdeki hisselerini 2011 yılında davalılara devrettiğini, hisse bedeli toplamının 5.946.219.-TL olarak belirlendiği halde davalılarca hisse devir bedelinin stopaja tabi olduğu belirtilerek 891.932.-TL'sinin kesilerek müvekkiline ödeme yapıldığını, böyle bir kesinti yapılmasının kanunen mümkün olmadığını ileri sürerek, stopaj adı altında yapılan bu kesinti bedelinin davalılardan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya kapsamından davanın hisse devrine konu şirketler aleyhine değil, gerçek kişi olan davalılara karşı davalıların bir kısmının yerleşim yerinde açıldığı anlaşılmıştır. Davalılarca da yetki itirazında bulunulmadığı, ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin kesin yetki hali bulunmayan somut olayda re'sen yetkisizlik kararı veremeyeceği, bu nedenle uyuşmazlığa bakma yetkisinin ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinde olduğu anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamından davanın hisse devrine konu şirketler aleyhine değil, gerçek kişi olan davalılara karşı davalıların bir kısmının yerleşim yerinde açıldığı anlaşılmıştır. Davalılarca da yetki itirazında bulunulmadığı, ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin kesin yetki hali bulunmayan somut olayda re'sen yetkisizlik kararı veremeyeceği, bu nedenle uyuşmazlığa bakma yetkisinin ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinde olduğu anlaşılmaktadır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22. maddeleri gereğince; ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 20/12/2016 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/15439, Karar No: 2014/16452, Tarih: 30.12.2014

**16. Hukuk Dairesi         2014/15439 E.  ,  2014/16452 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : KADASTRO

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

...-Tarafların kök murisi ... ...’nın verasete esas olacak şekilde nüfus aile kayıt tablosunun,

...- ... ... ...’nın yasal mirasçıları adına tespit gören taşınmazların tutanak örnekleri ile varsa kadastro tespitlerinin dayanağını oluşturan kayıtların ve kadastro tespitleri kesinleşmişse kadastro sonucunda oluşmuş sicil kayıt örneklerinin,

...- Çekişmeli taşınmaza komşu 124 ada ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve 28 ile 125 ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazların tutanak örnekleri ile varsa dayanak belgelerinin ve kadastro sonucu oluşan tapu kayıt örneklerinin, getirtilerek dosya içine konulması, bundan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 30.....2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/3691, Karar No: 2006/6939, Tarih: 16.06.2006

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2006/3691 E.  ,  2006/6939 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı Hazine vekili tarafından, davalı aleyhine 08.07.2004 gününde verilen dilekçe ile mera iddiasıyla tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 25.03.2005 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, mera iddiasıyla Hazine tarafından açılan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davalı davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece çekişme konusu taşınmazın imar planı kapsamına alınan mera olduğu davalıya 4342 sayılı Kanununun değişik 3. maddesi uyarınca taşınmazın emlak ve rayiç bedeli toplamının yarısını Hazineye ödenmek üzere önel verilmesine rağmen ödeme yapmadığı gerekçeleriyle dava kabul edilmiş ve dava konusu taşınmazın kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiş, hükmü davalı gerçek kişi temyiz etmiştir.

Dosya kapsamında toplanan delillere göre, 1965 yılında yapılan tapulama tespiti sırasında 50 parsel sayılı taşınmazın ...Köyü Tüzel Kişiliği adına harman yeri olarak sınırlandırıldığı, köyün Belediye olmasından sonra Belediye adına tescil edildiği, 22.6.1973 tarihinde de üç ayrı parsele ifraz edildiği ve bunlardan bir kısım parsellerin imar planında sosyal alanlara ayrıldığı, harman yerinden ifraz edilen 1714 parsel ile ihdasen tesis edilen 1723 parselin tevhit edilerek 1724 parsel numarasını aldığı daha sonra bu parselin 55 ayrı parsele bölündüğü, 1978 yılındaki emcümen kararıyla bu parsellerin üçüncü kişilere satıldığı anlaşılmaktadır.

Görüldüğü gibi dava konusu taşınmazın öncesi köy halkının yararlandığı kamu malı özelliği taşıyan genel harman yeridir.

Davacı Hazine dava konusu taşınmazın mera olduğunu iddia etmiş ise de, bu iddia kanıtlanamamıştır. Burada öncelikle harman yeri niteliği üzerinde durulması gerekecektir. Gerçekten, harman yerleri köy halkının tümünün yararlandığı harman yapılmak üzere ya yetkili mercii tarafından tahsis edilen ya da, ... kullanma biçimi harman yeri olan köy orta malı taşınmazlardandır. Bu gibi yerlerin yararlanma hakkı ilgili köy ve belde halkına ait ise de, kuru mülkiyeti Devlete aittir. Yine hemen belirtilmelidir ki, harman yerlerinin özellikleri mera, yaylak ve kışlakların özelliklerinden farklı değildir.

Her ne kadar 4342 sayılı Mera Kanununun değişik geçici 3. maddesinde Belediye ve mücavir alan sınırları içersinde kalan ve 1.1.2003 tarihinden önce kesinleşen imar planları içersindeki yerleşim yeri olarak işgal edilen ve mera olarak kullanımına artık olanak bulunmayan taşınmazların tahsis amacının değiştirilmesi suretiyle Hazine adına tesciline olanak sağlanmışsa da bu hüküm ancak öncesi mera olan ve yasada öngörülen unsurları taşıyan taşınmazlar bakımından uygulanabilir. Anılan hükmün genişletilmiş yorumla mera dışındaki yaylak, kışlak ve somut olayda olduğu gibi harman yerlerine taşınma imkânı yoktur. O yüzden mahkemenin 4342 sayılı Kanununun geçici 3. maddesindeki taşınmaz bedelinin ilgililerince Hazineye ödenmesine dair işlem yaparak bunun sonucu bedelin ödenmediğinden bahsedilip davanın bu nedenle reddi doğru olmamıştır.

Burada üzerinde durulması gereken diğer bir sorunda 4342 sayılı Mera Kanununun 14. maddesi son fıkrasının olaya uygulanıp uygulanamayacağıdır. Anılan maddenin başlığı «tahsis amacının değiştirilmesi» şeklindedir. Yasanın daha önceki hükümlerine bakılırsa bu maddenin mera komisyonlarının çalışmaları sırasında ve ancak mera komisyonlarınca yapılan idari iş ve işlemlerde uygulanabileceği açıkça görülür. Başka bir deyişle yargı önüne getirilen bu gibi uyuşmazlıklarda harman yeri vasfının yargı yerinde değiştirilebileceği düşünülemez. Ne var ki; somut olayda, öncesi harman yeri olan 1714 parsel sayılı taşınmaz 1723 parselle tevhid edilerek imar planı kapsamına alınmış, arsa vasfına dönüştürülerek gerçek kişilere Belediye Encümeni kararıyla satılmıştır. Az yukarıda sözü edildiği üzere somut olaya 4342 sayılı Kanunun değişik geçici 3. maddesinin ve yine aynı yasanın 14 maddesinin uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla 1714 parselin harman yeri vasfının değiştirilerek arsa vasfıyla gerçek kişilere yapılan satış işlemi ve gerçek kişiler adına tescil yasadaki deyimiyle «yolsuz tescil» niteliğindedir. Bu gibi durumlarda hukuken yokluk ifade eden tapu üzerinden iktisapta bulunan kişiler Türk Medeni Kanunun 1023 maddesinden yararlanamaz. Ancak;