muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/6562, Karar No: 2024/8580, Tarih: 16.09.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/6562 E.  ,  2024/8580 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/415 E., 2023/616 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Batman 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2014/421 E., 2022/514 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; yaşlılık aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline,kesilen aylıkların faizi ile ödenmesine ve davacının 01.03.2011-31.12.2012 tarihleri arasındaki hizmetinin geçerli olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; 30.10.2013 tarihli denetim raporuna istinaden davacının 01.03.2011-31.12.2012 tarihleri arasındaki hizmet sürelerinin, fiili çalışmaya dayanmadığının tespit edilmesi üzerine iptal edildiğini, söz konusu hizmetlerinin iptaliyle beraber davacının aylık koşullarını yitirmesi nedeniyle yaşlılık aylığının da kesildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya mündecatında yer alan bilgi ve belgeler, Mahkeme huzurunda dinlenen davacının çalışma şartları hakkında bilgi sahibi olan bordo tanıkları, tanık beyanları, sigorta denetmeni raporu, hüküm tesis etmeye ve denetime elverişli bilirkişi raporunun bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde; davacının, dava konusu 01.03.2011 - 31.12.2012 tarihleri arasında Mehmet Metin Akyol unvanlı işverene ait işyerinde sigortalı işçi olarak çalışmadığının anlaşıldığı, işten ayrılış bildirgesinin “Meslek Adı Kodu” hanesinde; “Büro İşçisi" ibaresinin mevcut olması, ancak davacının işverene ait işyerinin bürosunda çalıştığına ilişkin olarak herhangi bir verinin bulunmaması, davacının temizlik elemanı olarak çalıştığını ifade etmesi, sigorta denetmeninin bankalarla yaptığı yazışmaların neticesinde, işverenin bankalardan ihalesini aldığı temizlik işlerinde çalıştırdığı işçilerin tek tek tespit edilmesi, bunların içinde davacının adının yer almaması ile fiili ve gerçek bir hizmete sahip olan bordro tanıklarının hiçbirinin davacıyı tanımaması hususları bir bütün olarak nazara alındığında, iş sözleşmesinin esaslı unsurlarından olan ücret ve bağımlılık unsurunun gerçekleşmediği kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının çalışmalarının iptalinin hukuka uygun olmadığını, bildirimlerin fiili çalışmaya dayalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kurum denetmeni tarafından düzenlenen 30.10.2013 tarihli inceleme raporlarında bildirimi yapılan sigortalıların dava dışı işyerinde çalışmadıkları, sigortalı olmak amacıyla elden para verdiklerine dair beyanları ve Mahkemece dinlenen tanıkların davacıyı tanımadıkları yönündeki beyanları karşısında, dava dışı iş yerinden davacı adına sahte bildirim yapıldığının açık olduğu, davacının sigortalı hizmet bildirimlerinin iptali yönündeki Kurum işleminin yerinde olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, davacının ifadesi alınmadan denetim raporunun düzenlendiğini, komşu işyerinde çalışan ... tarafından çalışmasının fiili olduğunun ifade edildiğini, çalışması SGK tarafından fiili kabul edilen ...’ın davacının çalıştığını açıkça doğruladığını, işveren nezdinde 150 kişinin çalıştığını ve işverenin Batman'daki 15 bankanın temizlik ihalesini aldığını, ev, büro, inşaat temizliği gibi işler yaptığını, davacının çalışmasının fiili olduğunu beyan ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 01.03.2011-31.12.2012 tarihleri arasındaki hizmetinin fiili olmadığı gerekçesi ile iptali ve buna bağlı olarak yaşlılık aylığının bağlandığı tarihten itibaren kesilmesine dair Kurum işlemlerinin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/144, Karar No: 2018/3644, Tarih: 19.04.2018

**10. Ceza Dairesi         2018/144 E.  ,  2018/3644 K.**

**"İçtihat Metni"**

Adalet Bakanlığı'nın, 19/01/2018 tarihli yazısı ile kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan sanık ... hakkındaki kamu davasının düşürülmesine dair ... Anadolu 24. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 16/12/2016 tarihli ve 1999/1269 esas, 2000/1427 sayılı ek kararının kanun yararına bozulmasının istenmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca 31/01/2018 tarihli yazı ekinde dosyanın Dairemize gönderildiği anlaşıldı.

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

A) Konuyla ...:

1- Sanığın 20/09/1999 tarihinde işlediği iddia edilen kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı yapılan yargılama sonucunda, Üsküdar 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 06/12/2000 tarihli ve 1999/1269 esas, 2000/1427 sayılı kararı ile 765 sayılı TCK'nın 404/2, 59/2 ve 81/1. maddeleri gereğince 11 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararın yasa yolu incelemesinden geçmeksizin kesinleştiği,

2- 01/06/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı TCK hükümlerine göre yapılan uyarlama sonucunda, Üsküdar 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 10/06/2005 tarihli ve 1999/1269 esas, 2000/1427 sayılı ek kararı ile TCK'nın 191/1 ve 62. maddeleri uyarınca 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına, hapis cezasının tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmaması hâlinde infaz edilmesine karar verildiği, kararın yasa yolu incelemesinden geçmeksizin kesinleştiği,

3- Hükümlünün, 23/11/2016 tarihli dilekçesi ile adli sicil kaydının silinmesini talep etmesi üzerine, mahkemece yapılan değerlendirme sonucunda, “tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı yönünden herhangi bir işlem yapılmadığı, ancak denetimli serbestlik kararı ile öngörülen sürenin tamamlandığı” gerekçesiyle, ... Anadolu 24. Asliye Ceza Mahkemesinin 16/12/2016 tarihli ve 1999/1269 esas, 2000/1427 sayılı ek kararı ile TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrası ve CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca «kamu davasının düşmesine» karar verildiği ve kararın yasa yolu incelemesinden geçmeksizin kesinleştiği,

Anlaşılmıştır.

B) Kanun Yararına Bozma Talebi:

Anlaşılmıştır.

B) Kanun Yararına Bozma Talebi:

Kanun yararına bozma talebi ve ihbar yazısında, "1- Sanık hakkında verilen 16/12/2016 tarihli düşme kararından önce, 19/12/2006 tarihli ve 26381 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 5560 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 7. maddesiyle ve daha sonra 28/06/2014 tarihli ve 29044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 68. maddesi ile 5237 sayılı Kanun'un 191. maddesinde değişiklik yapıldığı ve anılan maddenin uygulanmasıyla alâkalı olarak 6545 sayılı Kanun'un 85. maddesi ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük Ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a geçici 7. maddesi eklendiği cihetle, sanığın hukuki durumunun yeniden belirlenmesi gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesinde;

2- Sanık hakkında 765 sayılı Kanun’un 404/2, 59/2 ve 81/1. maddeleri gereğince 11 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve daha sonra 6545 ve 5560 sayılı Kanunlarla değişmeden önceki haliyle 5237 sayılı Kanun'un 191/1 ve 62/1. maddeleri gereğince 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine tâbi tutulmasına karar verildiği dikkate alındığında, her ne kadar sanık hakkında tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair kararın infaz edilmemiş olması sebebiyle hükümlünün tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine uymadığından söz edilemeyeceğinin kabul edilmesi gerektiği düşünülebilir ise de, sanık hakkında 10 ay hapis cezasına hükmolunması sebebiyle artık düşme kararı verilemeyeceği, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191/7. maddesi uyarınca, hükümlünün tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davrandığının kabul edilmesi hâlinde mahkûm olduğu cezanın infaz edilmiş sayılmasına karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, hükümlünün tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı yönünden herhangi bir işlem yapılmadığından bahisle kamu davasının düşürülmesine karar verilmesinde, isabet görülmemiştir." denilerek, ... Anadolu 24. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 16/12/2016 tarihli ve 1999/1269 esas, 2000/1427 sayılı ek kararının bozulması istenmiştir.

C) Konunun Değerlendirilmesi:

C) Konunun Değerlendirilmesi:

Tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair 10/06/2005 tarihli uyarlama kararının verildiği tarihte yürürlükte olan TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında yer alan “Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı hükmolunan ceza, ancak tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmaması hâlinde infaz edilir.” şeklindeki hüküm gereğince, tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranan hükümlünün, mahkûm olduğu cezanın infaz edilmiş sayılması yerine davanın düşmesine karar verilmesi yasaya aykırı ise de, mahkumiyet hükmünden sonra 28/06/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrası ve 5320 sayılı Kanun'a eklenen ek 7. maddenin 2. fıkrası hükümlü lehine hükümler içermekte olup, mahkemece 16/12/2016 tarihli karar ile yapılan değerlendirme esnasında öncelikle hükümlü lehine uyarlama yapılması gerekmekte olup, hükümlünün kanun yararına bozma talebine konu olan suçu, aynı nitelikte başka bir suç nedeniyle daha önce verilmiş bir tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işleyip işlemediği belirlendikten sonra;

a) Hükümlü bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ise, 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca “davanın düşmesine”

b) Hükümlü bu suçu daha önce işlediği suçtan dolayı verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş değilse, bu suç nedeniyle daha önce tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanmamış olan hükümlü hakkında, karardan önce 28/06/2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesi ve aynı Kanun'un 85. maddesi ile 5320 sayılı Kanun'a eklenen geçici 7. maddenin 2. fıkrası uyarınca, 191. madde hükümleri çerçevesinde "hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına",

Karar verilmesi gerektiğinden, kanun yararına bozma talebi yerindedir.

D) Karar :

Karar verilmesi gerektiğinden, kanun yararına bozma talebi yerindedir.

D) Karar :

Açıklanan nedenlerle, kanun yararına bozma talebi yerinde görüldüğünden; kamu davasının düşmesine ilişkin ... Anadolu 24. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 16/12/2016 tarihli ve 1999/1269 esas, 2000/1427 sayılı ek kararının 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesinin 3. fıkrası gereğince kanun yararına BOZULMASINA, aynı Kanun'un 309. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için, dosyanın Adalet Bakanlığı'na iletilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine, 19.04.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/7730, Karar No: 2023/8786, Tarih: 27.09.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/7730 E.  ,  2023/8786 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2016/425 E., 2021/61 K.

KARAR : Kabul

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak verilen karar davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ölü eşi ......,'nün, davalı ...'ye ait, Merk Mah.Nergiz sok. no.7 Açık.......... girişi Dalaman adresinde bulunan ".......," adlı işyerinde 10.01.2007 tarihinden 31.12.2010 tarihine kadar aralıksız ve kesintisiz çalışmalarının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 27.03.2014 tarihli ve 2012/929 Esas, 2014/75 Karar sayılı kararıyla; "Davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 12.01.2015 tarihli ve 2014/24660 E. 2015/128 K. sayılı ilamı ile "İnceleme konusu davada; Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir. Bu bakımdan; tarafların gösterdiği tanıklarla yetinilmeyip, re'sen araştırma yapılarak tanık tespitine gidilmeli, tespit edilen tanıklar dinlenmeli, dosyada dinlenen tanıkların anlatımlarından müteveffanın pazar kurulduğu gün davalı olan ağabeyinin işyerine geldiği anlaşıldığından, işyerine yardım etmek için mi yoksa çalışmak için mi geldiği araştırılmalı, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan başka işverenler ve çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu, çalışmanın varlığı ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalı, toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir. " hususlarına işaret edilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kabulü ile...T.C. Nolu davacı ... ...nün, vefat eden eşi...T.C. Nolu ..........nün ... tarihleri arasında toplam 1432 gün, ... işyeri sicil nolu, davalı ...T.C. Nolu ...'ye ait işyerinde asgari ücret ile sigortalı olarak çalıştığının tespitine,

" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu olayda, davacının, eşinin çalışmalarını şüpheye yer vermeyecek şekilde ispatlayamadığını beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

Somut olayda, davacı murisinin, davalıya ait .....'da bulunan balık satışı yapılan iş yerinde, ... tarihleri arasında, çalışmalarının tespitini talep ettiği eldeki davada, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmişse de, bozma öncesi ve sonrası dinlenen tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, davacı murisinin davalıya ait, .....'da balık satışı yapıldığını iddia ettiği iş yerinde yardım amaçlı bulunup bulunmadığı açık ve net bir şekilde belirlenmeli, yaptığı iddia edilen işin nitelik ve süresi tam olarak ortaya konulmalı, gerçek bir çalışma olup olmadığı konusunda, kayden komşu iş yeri sahip ve çalışanı oldukları tespit edilen tanıkların tekrardan beyanları alınmalı, elde edilecek tüm deliller bir arada değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Diğer yandan, davacı murisinin talebinin davalıya ait Dalaman'da bulunan adresteki çalışmalarının tespitine yönelik olmasına göre davacının davalıya ait ... Göcek'te bulunan iş yeri tescil kaydı üzerinden çalışmalarının tespitine karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

27.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/9475, Karar No: 2019/6869, Tarih: 21.10.2019

**14. Hukuk Dairesi         2016/9475 E.  ,  2019/6869 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 27.08.2015 gününde verilen dilekçe ile yasal önalım hakkından kaynaklı tapu iptali ve tescil talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 15.03.2016 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı şirket temsilcisi tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, önalım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu 2744 ada 5 parsel sayılı taşınmazdaki 265/928 hissenin davalı tarafından satın alındığını, müvekkiline herhangi bir resmi bildirimin yapılmadığını ve müvekkilinin yasal önalım hakkını kullanmak istediğini belirterek taşınmazdaki davalı adına kayıtlı tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tescilini talep etmiştir.

Davalı şirket temsilcisi, davacının satıştan haberdar olduğunu ve dava zamanaşımının da geçtiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulü ile “Tarafların hissedar oldukları dava konusu Nevşehir ili, Merkez ilçesi, Yeni II. Mıntıka 2744 Ada, 5 Parsel sayılı taşınmazın davalı adına kayıtlı 265/928 payının tapusunun iptali ile davacı adına tapuya tesciline” karar verilmiştir.

Hükmü, davalı şirket temsilcisi temyiz etmiştir.

Önalım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını kısmen veya tamamen üçüncü bir kişiye satması halinde diğer paydaşlara bu satılan payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve satışın yapılmasıyla kullanılabilir hale gelir.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun 733. maddesi gereğince yapılan satışın alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesi zorunludur.

Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirdiği tarihin üzerinden üç ay ve herhalde satışın üzerinden iki yıl geçmekle düşer.

Bu süre hak düşürücü süre olup mahkemece kendiliğinden göz önünde bulundurulması gerekir.

TMK’nın 733/3. maddesi gereğince üç aylık hak düşürücü sürenin başlaması için öğrenme yeterli olmayıp yapılan satışın, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesi gerekir. Noter aracılılığıyla bildirimde bulunulmamışsa iki yıllık hak düşürücü süre içerisinde önalım hakkına dayanılarak tapu iptali ve tescil istenebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.09.2005 tarihli, 2005/6-358 Esas, 470 sayılı Kararı da bu doğrultudadır.