muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/5127, Karar No: 2023/5841, Tarih: 21.12.2023

İlişkindir.

C. Katılanlar vekillerinin temyiz nedenleri;

Tır sürücüsü sanığın alkollü olduğuna, bilinçli taksir hükümlerinin uygulanması gerektiğine, fren izi olmadan çapıp otomobili 60 metre sürükleyen sanık hakkında olası kast hükümlerinin uygulanması gerektiğine, İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Yerel Mahkemenin Kabulü

1."... Sanıklardan ...'nin idaresindeki otomobil ile, ön koltukta kendisinin yanında annesi maktüle ...'in ve arka koltukta teyzesi olan katılan ...'in yolcu olarak bulunduğu, Adana istikametinden Tarsus istikametine seyir halinde bulunduğu sırada Adana otobanı Batı çıkışı civarında otobanın 4. şeridinde sollama yaptığı esnada arabasının gaz kestiği, arızanın meydana gelmesinden çok kısa bir süre sonra ise arabanın stop ettiği, aracın 3. şeritte bulunduğu sırada durduğu, bunun üzerine sanık ...'nin arabanın dörtlülerini yaktığı, arabayı tekrar çalıştırmak amacıyla sanık ... ile maktüle ...'in arabadan indiği ve katılan ...'in direksiyon başına geçtiği, sanık ... ile maktüle ...'in arabanın arkasında bulunduğu sırada müşteki-sanık ...'nın sevk ve idaresindeki ...plakalı çekiciye bağlı ... plakalı yarı römork tır aracının 3. şeride girerek aynı şeritte bulunan otomobilin arka kısmına ve yol içerisindeki maktüle ...'e çarptığı, çarpma neticesinde söz konusu tırın 165 metre ileride 4. şeritte durduğu, maktüle ...'in öldüğü, katılan ...'in basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek nitelikte yaralandığı, müşteki-sanık ...'nın yaşamsal tehlike oluşturmayacak, basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek, vücuttaki kemik kırıklarının hayat fonksiyonlarına orta (3) derecede etkileyecek nitelikte yaralandığı olayda; Meydana gelen ölümlü ve yaralamalı trafik kazasında tarafların kusurlarının tespiti amacıyla soruşturma aşamasındaki alınan bilirkişi raporu ile Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen bilirkişi raporu arasında büyük farklılıklar bulunduğu ve Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen raporda kusur durumlarına yer verildiği ancak kusur derecelerinin belirtilmemiş olması ve soruşturma aşamasındaki düzenlenen raporun tartışılmadığı görülmüş, bu nedenle 3. bir bilirkişi raporu alınmıştır. İstanbul Teknik Üniversitesi trafik bilirkişileri tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda yukarıda belirtilen eksikliklerin giderildiği anlaşılmakla bu rapor dikkate alınarak hüküm kurulmuştur. Mahkememizce hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre gerek sanık ...'nin asli kusurlu olduğu gerekse müşteki-sanık ...'nın asli kusurlu olduğu gözetildiğinde, sanık ...'nin meydana gelen olayda maktüle ...'nin ölümünden müşteki-sanık ...'nın yaralanmasından, müşteki-sanık ...'nın da maktüle ...'nin ölümünden katılan ...'in yaralanmasından sorumlu olduğu anlaşılarak sanık ... ile müşteki-sanık ...'nın üzerlerine atılı suçtan TCK'nın 85/2 ve 22/4 maddeleri gereğince ayrı ayrı cezalandırılmaları cihetine gidilmiştir...." şeklindedir.

2-Kaza tespit tutanağında; olay tarihinde sanık ...'nin idaresindeki 2012 model Nissan marka otomobil ile saat 22: 50 sıralarında, aydınlatma bulunmayan, hız limitinin 120 km/s olduğu 4 şeritli yolun sol şeridinde seyir halinde iken, aracın arıza yaparak gaz kestiğini anlaması üzerine, sağ şeride geçmek istediği sırada, aracın üçüncü şeritte tamamen durduğu, aracın şoför koltuğuna teyzesi Elife'nin oturarak aracı çalıştırdığı, gitmeyen aracı sanık ve annesinin araçtan inerek, itmek suretiyle yolun sağında bulunan arıza şeridine sürüklemek istedikleri, yardım için bir aracın durduğu ve bu sırada ölen annesinin telefonda konuştuğu sırada; aynı istikamette seyir halinde bulunan ve tır sürücüsü katılan sanığın beyanına göre önündeki aracı sollamaya çıktığı sırada, tırın otomobile ve yaya olarak taşıt yolunda bulunan ölen ...'e çarptığı, çarptıktan 165 metre ileride sol şeritte durduğu olayda; otomobil sürücüsü sanığın, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 135 inci maddesinde "Karayolunda Bozulup Kalan Araçlar" ın alması gereken önlemleri almadığı gerekçesi ile kusurlu; tır sürücüsü sanığın ise Karayolları Trafik Kanunu'nun 52/1-B maddesindeki aracın hızını, yük ve teknik özelliğine. Görüş ve yol, hava şartlarına uydurmadığından ve aracın cinsine göre uygun şeritte gitmemesi nedeni ile kusurlu olduğu şeklinde görüş verilmiştir.

3.Soruşturma aşamasında alınan, bilirkişi trafik polisi tarafından düzenlenen raporda özetle " sanık ...'nin meydana gelen olayda, duran aracın 150 metre kadar gerisine reflektör koyması gerektiği, sürücünün eniştesi ve tamirciyi telefonla aradığı ve dörtlülerini yaktığı, ilk reflektörü 30 metre ileriye, ikinci reflektörü ise 50 metre kadar ileriye koyduğunu beyan ettiği, KTT da reflektörden bahsedilmediği ve CD görüntülerinden aracın dörtlülerinin yandığı ancak reflektörün görülmediği anlaşılmakla, sanık ...'nin asli kusurlu olduğu,müşteki-sanık ...'nın ise şeridinde gitmemesi ve hızı nedeni ile tali kusurlu olduğu, maktule ... ile katılan ...'in kusurlarının olmadığı ..." şeklindedir.

4. Adli Tıp Kurumu İstanbul Trafik İhtisas Dairesi tarafından düzenlenen raporda " müşteki-sanık sürücü ...'nın kusurlu olduğu, sanık sürücü ...'nin ise kusursuz olduğu, müteveffa yaya Mine Demirci'nin kusurlu olduğu.." şeklindedir

5.İstanbul Teknik Üniversitesi'nden trafik uzmanları Prof. Dr. ..., Prof. Dr. .. ve Doç. Dr. .. tarafından düzenlenen bilirkişi heyet raporunda ise " ...müşteki-sanık sürücü ...'nın olay anında 1. 35 promil alkollü olması ve arıza yapan aracı görmesine rağmen, sağ şeride girmeyip, sol şeritte seyrine devam etmesi nedeni ile asli kusurlu olduğu, sanık ...'nin ise ... arızalandığında, derhal ve güvenli bir şekilde sağ şeride-emniyet şeridine girmesi gerekir iken, itmek suretiyle emniyet şeridine girme teşebbüsünde bulunduğu, yeterli tedbiri almadığı anlaşılmakla; asli kusurlu olduğu ve maktüle ... Demirci'nin kusurlu olduğu...." şeklindedir.

6. Sanık ... savunmasında; ''Üzerime atılı bulunan suçu kabul etmiyorum, suça konu olayda benim bir kusurum yoktur, ölen ... benim annem olur, şikayetçi ... teyzemdir, olay tarihinde Adana istikametinden Tarsus istikametine doğru giderken önümde bulunan aracı sollamak için en soldaki şeride çıktım, bu sırada aracımın arıza yaptığını anladım ... stop etti, dörtlülerimi yaktım, ... durmadan yolu da kontrol ederek üçüncü şeride geçtim, ... burada tamamen durdu, bunun üzerine ben araçtan indim, yol yardımı aradım, şoför koltuğuna şikayetçi olan teyzem ... geçti, amacımız aracı çalıştırmaktı, bu sırada bende yol güvenliği için 20 metre kadar geriye doğru bir reflektör koydum ve yine 30-40 metre kadar geriye doğru bir tane daha koydum ve arabaya doğru geldim bu sırada annem cep telefonuyla babamla konuşuyordu, annem aracı itmeyi teklif etti, bende aracın itilme ihtimalinin olmadığını yolun müsait olmadığını söyledim, aracın yakınında duruyordum, bu sırada sanık ...'nın kullandığı tırın geldiğini gördüm, hızlı bir şekilde geliyordu ve bizim üzerimize doğru geliyordu bir anlık refleksle sağ şeride kendimi attım, annem ise sol şeride doğru kaçmaya çalıştı, ben tırın bizim araca çarptığını gördüm ancak anneme çarpma anını göremedim, tır bizim arabaya çarpınca bizim aracı yolun sağ tarafına doğru sürüklendi yaklaşık olarak 40-50 metre aracım sürüklendi, tır 100 metre kadar ileride sol şeritte durdu, sonra baktığımda teyzem aracın içerisinde yaralanmıştı, ama durumu iyiydi, annemi göremedim, bu sırada tır şoförü araçtan indi, annemi görüp görmediğini sordum, cevap vermedi, sonra tırın arka tarafında annemi yerde yatar şekilde gördüm, olay gece saat 22.30 sıralarında olmuştu, hava yağışlı değildi, benim olayda kusurum yoktur, sanık ...'dan şikayetçiyim'' şeklinde beyanda bulunmuştur.

7. Çukurova Dr. Aşkım Tüfekçi Devlet Hastanesinin 25/07/2014 tarih, saat 23:57 de müşteki-sanık ... kanında yapılan incelemede 1.2 mg/dl Etanol bulunduğu ve yaralının vücuttaki kemik kırıklarının hayat fonksiyonlarına orta (3) derecede etkileyecek nitelikte yaralandığı şeklinde genel adli muayene raporu düzenlenmiştir.

7. Çukurova Dr. Aşkım Tüfekçi Devlet Hastanesinin 25/07/2014 tarih, saat 23:57 de müşteki-sanık ... kanında yapılan incelemede 1.2 mg/dl Etanol bulunduğu ve yaralının vücuttaki kemik kırıklarının hayat fonksiyonlarına orta (3) derecede etkileyecek nitelikte yaralandığı şeklinde genel adli muayene raporu düzenlenmiştir.

Müşteki sanık ... beyanında ''Ben daha önce hazırlıkta ifade vermiştim. O ifadelerimi aynen tekrar ederim. Olay günü sağ şeriten Mersin'e doğru gidiyordum. Beni bir araba solladı. Ben o arabaya yetişmek üzereyken kendisini sollamaya çalıştım. Başka bir araba beni solladı. Daha sonra beni sollayan araba yolda arıza yapan araca bakarak yavaşladı. Ben çarpışmamak için orta şerite girmeye çalıştım. Orta şeritte kendileri arabayı iterek gidiyorlardı. İttiklerini görünce onlara vurmamak için ben en son şerite girdim ve en son şerite girdiğimde merhum telefonla konuşarak sola doğru geçiyordu yaya şekilde. Beni farketti. Koşarak geriye bozulan arabalarının yanına doğru gitmeye çalıştı. Ben ne kadar direksiyonu çarpmamak için kırdıysam ona ve arabasına çarptım. Ben suçsuzum, onların yüzünden kaza yaptım. Benim belim kırıldı ama onlar şikayetlerinden vazgeçerse ben de şikayetimden vazgeçerim. Ben iş yapamaz hale geldim. Hakkımda şikayetten vazgeçme olursa şikayetten vazgeçmeyi kabul ediyorum, Suçsuzum, Beraatimi talep ediyorum, hakkımda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesini kabul ediyorum, şeklinde beyanda bulunmuştur.

8.Katılan ... beyanında: ''Ben yeğenim İlke'nin kullandığı araçta arka koltukta oturuyordum, en sol şeritte giderken aracın teklediğini fark ettik, bunun üzerine İlke aracı sağ şeride doğru sürdü üçüncü şeride geldiğimizde ... durdu, İlke araçtan indi, kız kardeşim Mine'de araçtan indi, bende aracı çalıştırmak için şoför koltuğuna geçtim, bu sırada sağ şeritte bir ... yardım amacı ile durdu, ... sürücüsü çekme halatı ile aracı çekmeyi teklif etti daha sonrasını hatırlamıyorum, gözümü hastanede açtım'' şeklinde beyanda bulunmuştur.

9. Ölenin yakınları ve basit şekilde yaralanan ... katılan sanık ...'dan şikayetçi olup, katılan sıfatı ile davaya katılmışlardır.

IV. GEREKÇE

A. Sanık ... müdafiinin ve katılan sanık ... müdafiinin temyizi yönünden;

9. Ölenin yakınları ve basit şekilde yaralanan ... katılan sanık ...'dan şikayetçi olup, katılan sıfatı ile davaya katılmışlardır.

IV. GEREKÇE

A. Sanık ... müdafiinin ve katılan sanık ... müdafiinin temyizi yönünden;

Sanık ...'nin idaresindeki otomobil ile yanında annesi ölen ... ve teyzesi ... de olduğu halde, Nissan marka 2012 model otomobil ile saat 22:50 sıralarında, aydınlatma bulunmayan, hız limitinin 120 km/s olduğu 4 şeritli yolun sol şeridinde seyir halinde iken; aracın arıza yaparak gaz kestiğini anlaması üzerine, üçüncü şeride geçtiği ve bu şeritte aracın tamamen durması üzerine dörtlülerini yakarak araçtan indiği, telefon ile yardım istediği, annesinin de araçtan indiği ve teyzesinin aracın şoför koltuğuna geçerek aracın kontağını çevirdiği ve aracın çalışmadığı, emniyet şeridine aracı çekmek istedikleri, yardım için bir aracın durduğu ve bu sırada sanık ...'nin annesinin telefonda konuştuğu sırada; aynı istikamette seyir halinde bulunan ve tır sürücüsü katılan sanığın beyanına göre önündeki aracı sollamaya çıktığı sırada, tırın otomobile ve yaya olarak taşıt yolunda bulunan ölen ...'e çarptığı, çarptıktan 165 metre ileride sol şeritte durduğu, bir kişinin öldüğü, teyze ...'in basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralandığı, tır sürücüsü katılan sanık ...'nın kemik kırığı oluşacak şekilde yaralandığı olayda; hükme esas alınan İstanbul Teknik Üniversitesi trafik kürsüsü bilirkişi heyet raporunun, olaya ve tüm dosya kapsamına uygun olduğu görülmekle, Mahkemenin kabul ve takdirinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

B.Katılanlar vekilllerinin temyizi yönünden;

Katılan sanık ...'nın hastanede yapılan ölçümde 1,2 mg/dl alkollü olduğu tespit edilmiş olup; tespit edilen bu miktarın promil karşılığının hesaplanmasında, esasen 50 mg / dl = 0.50 promil değerine eşit olmakla; 1,2 mg/dl =0,012 promil olur ki, Adli Tıp Kurumu 5. İhtisas Kurulu raporlarında istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere ve Dairemizin yerleşik içtihatları göz önünde bulundurularak sanığın kaza esnasında 1.00 promilin çok altında alkollü olduğu anlaşıldığından, Mahkemenin bilinçli taksir hükümlerini uygulamamasında hukuka aykırılık görülmemiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Adana 9. Ağır Ceza Mahkemesinin, 15.01.2016 tarihli ve 2014/288 E., 2016/21 Karar sayılı kararında sanık müdafii, müşteki sanık müdafii, katılanlar vekilleri tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanık müdafii, müşteki sanık müdafii ve katılanlar vekillerinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

21.12.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/272, Karar No: 2019/1396, Tarih: 19.12.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2019/272 E.  ,  2019/1396 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “tenfiz” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın reddine dair verilen 23.02.2016 tarihli ve 2014/452 E., 2016/103 K. sayılı karar, davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 04.10.2016 tarihli ve 2016/6810 E., 2016/7725 K. sayılı kararı ile;

“…Davacı vekili, Almanya Köln Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen 16.02.2006 tarih 22 O 485/05 numaralı kararın kesinleştiğini ileri sürerek, bu kararın tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre, tenfizi istenen yabancı mahkeme ilamının dava tarihinden sonra 30/04/2012 tarihinde kesinleştiği, dava şartının yerine getirilmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkindir.

Yabancı mahkeme kararı, davalı vekiline dava açılmadan önce 27.04.2006 tarihinde, 1965 tarihli Lahey sözleşmesine uygun tebliğ edilmiş, karara kesinleşme şerhi verilmeden tenfiz davası açılmıştır.

Yerel mahkemece Dairenin bozma ilamına uyulmasından sonra, davacı vekilince 30.04.2012 kesinleşme şerhinin verildiği tarihi içeren karar örneği dosyaya sunulmuştur.

Uyulan bozma ilamı uyarınca usuli eksikliğin yargılama sırasında giderilmiş olmasına, 2675 sayılı Yasa'da düzenlenen ve tenfize engel bir hâlin de mevcut bulunmamasına göre davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

2-Kabule göre de, 492 sayılı Harçlar Yasası'nın 1. sayılı Tarifesi'nin karar ve ilam harcı başlıklı III/2 maddesinde davanın reddi hâlinde maktu harç alınacağının öngörülmesine rağmen yazılı şekilde nisbi harca hükmedilmesi de isabetli bulunmamıştır…”

gerekçesi ile bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkindir.

gerekçesi ile bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkindir.

Davacı vekili; davalının istenildiği zaman kâr payı ile birlikte iade edileceğinden bahisle Almanya’da ikamet eden müvekkilinden para tahsil ettiğini, ancak müvekkili tarafından talep edilmesine rağmen paranın iade edilmediğini, bunun üzerine müvekkili tarafından Almanya Köln Bölge Mahkemesinde davalı aleyhine alacak davası açıldığını, dava sonucunda Almanya Köln Bölge Mahkemesinin 22. Hukuk Dairesinin 16.02.2006 tarihli ve 22 O 485/05 sayılı kararı ile 20.707,32 Euro ana paranın faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verildiğini, anılan yabancı mahkeme kararının temyiz edilmeden kesinleştiğini ileri sürerek söz konusu yabancı mahkeme kararının tanınmasına ve tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; tenfize konu kararı veren yabancı mahkemenin usulüne aykırı bir şekilde müvekkilinin gıyabında karar verdiğini, yabancı mahkeme kararında kanun yollarının açıklamadığını, dava dilekçesinin tebliğinde avukat tutma zorunluluğuna ilişkin kural uygulayarak savunma haklarının kısıtlandığını, yabancı mahkeme ilamının Lahey Sözleşmesine göre tebliğ edilmediğinden kesinleşmediğini, ayrıca yabancı mahkeme kararının hukukumuzdaki kamu düzeni kurallarına aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Yerel Mahkemece; Özel Daire bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının dava tarihinden sonra 30.04.2012 tarihinde kesinleştiği, dava şartının yerine getirilmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel mahkemece, önceki gerekçelerle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararı, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; dava dilekçesinde tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının kesinleşme şerhinin ibraz edilmemesi, ancak yargılama aşamasında kesinleşme şerhinin sunulması karşısında bu durumun tamamlanabilir dava şartı olarak kabul edilip edilemeyeceği ve buradan varılacak sonuca göre yabancı mahkeme kararının tenfiz şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle tenfizle ilgili kısa bir açıklama yapılmasında yarar bulunmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle tenfizle ilgili kısa bir açıklama yapılmasında yarar bulunmaktadır.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (MÖHUK) 50/1. maddesinde yabancı mahkeme kararlarının tenfizinin mümkün olabilmesi için gerekli olan ön şartlar; “yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilâmların Türkiye'de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır” şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre yabancı mahkeme kararlarının tenfizinin mümkün olabilmesi için tenfizi talep edilen kararın yabancı bir mahkemeden verilmiş karar olması, kararın hukuk davalarına ilişkin olması ve yabancı mahkeme kararının verildiği ülke kanunlarına göre kesinleşmiş olması gerekmektedir.

Yabancı mahkeme kararının tenfiz edilmesinde hukuki yararı bulunan herkes tenfiz isteminde bulunabilir. Tenfiz istemi görevli ve yetkili mahkemeye verilecek bir dilekçe ile olur (MÖHUK, m. 52). Bu dilekçeye; yabancı mahkeme ilâmının ve bu ilâmın kesinleştiğine ilişkin belgenin, o ülke makamlarınca usulen onanmış aslının veya onaylı sureti ile bu belgelerin onanmış tercümelerinin eklenmesi zorunludur (MÖHUK, m. 53).

Yabancı mahkeme kararlarının tenfiz edilebilmesi için MÖHUK’nın 50. maddesinde aranan ön şartların yanında ayrıca MÖHUK’nın 54. maddesinde, tenfiz kararı verilebilmesi için gerekli olan asli şartlar düzenlenmiş olup, anılan madde aynen;

“Yetkili mahkeme tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dâhilinde verir:

a) Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması.

b) İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması.

c) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.

ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması.” hükmünü haizdir.

c) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.

ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması.” hükmünü haizdir.

Buna göre yabancı mahkeme kararının tenfiz edilebilmesi için birinci şart “karşılıklılık” ilkesidir. Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tenfiz edilebilmesi için kararın verildiği devletle Türkiye arasında ya ilamların tenfizine dair bir anlaşma (akdi karşılıklılık) veya o devlette Türk mahkeme kararlarının tenfizine imkân veren kanun hükmünün (hukuki karşılıklılık) ya da fiili uygulamanın (fiili karşılıklılık) bulunması gerekir. Yabancı mahkeme kararının verildiği devletin federal yapıda olması hâlinde MÖHUK’nın 54/a maddesi anlamında karşılıklılığın federal devlet ile değil, kararı veren mahkemenin bulunduğu federe devlet ile Türkiye arasında aranması gerekir.

MÖHUK’nın 54/b maddesi gereğince yabancı mahkeme kararlarının tenfizi için aranan şartlardan ikincisi, kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilamın dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmamasıdır. MÖHUK’nın 54/b maddesinde yer alan “ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde” ibaresi yabancı mahkemenin yetkisinin, milletlerarası usul hukukunun genel kabul gören yetki kurallarının dışında, kabul edilmesi mümkün olmayan bir şekilde oluşmuş olmasını ifade etmektedir. Bu durumda yabancı mahkemenin yetkisi “aşkın yetki” olarak karşımıza çıkmaktadır. Tenfiz mahkemesi yabancı mahkemenin yetkisinin Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girip girmediğini resen incelerken, yabancı mahkemenin yetkisinin aşkın yetki hâli olup olmadığının incelenmesi ise davalının bu konuda itiraz etmiş olmasına bağlıdır.

Tenfiz kararının verilebilmesi için aranan üçüncü şart ise MÖHUK’nın 54/c maddesi gereğince, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmamasıdır. Kamu düzeni doktrinde genel olarak; “bir toplumun, belirli bir zaman dilimi içerisinde, siyasi, sosyal, ekonomik, ahlaki ve hukuki açılardan temel yapısını belirleyen ve temel çıkarlarını koruyan kurum ve kurallar bütünüdür.” şeklinde tanımlanmaktadır (Tanrıver, Süha: Yabancı Hakem Kararlarının Türkiye’de Tenfizinde Kamu Düzeninin Rolü, Prof. Dr. Ali Bozer’e Armağan, Ankara 1988, s. 152).

Devletlerin vazgeçemeyeceği temel ilkeler, kamu düzenini ilgilendiren kurallar olup, genel olarak, kamu menfaat ve düzenini koruma amacını güden emredici kanun hükümlerine aykırılık, ahlaka ve temel hak ve özgürlüklere aykırılık, kamu düzeninin müdahalesini gerektiren hususlardır.