muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2008/4727, Karar No: 2008/5825, Tarih: 05.05.2008

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2008/4727 E.  ,  2008/5825 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... birleşen davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 15.05.2006 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 28.12.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar ... ve ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı ... mahkemenin 2006/106 Esasında kayıtlı davada; yüklenicinin temliki nedeniyle 385 ada 16 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binanın 6 numaralı bağımsız bölümünün tapu iptali ve tescilini istemiş, birleştirilen 2007/28 Esas sayılı dava dosyasında yüklenici Kınacıoğlu Ltd. Şti. aleyhine aynı nedenlere dayalı olarak istemini tekrar etmiştir.

Birleştirilen 2007/30 ve 2006/111 Esas sayılı davalarda, davacı ... aynı davalılar aleyhine açtığı aynı nedenlere dayalı davalarında binanın 7 numaralı bağımsız bölümünün adına tescilini talep etmiştir.

Davalı arsa sahipleri ... ve ..., 23.03.1994 tarihli arsa payı devri karşılığı inşaat yapım sözleşmesinde yüklenicinin kendilerine özgülenen ve binanın zemin katında bulunacak kapalı bir otopark işini taahhüt ettiğini, bu edimini yerine getirmediğini, açılan davanın reddini savunmuştur.

Davalı yüklenici, yetkili mercii olan Belediyenin otopark yapımı için ruhsat vermediğini, bundan dolayı arsa sahiplerine farklı yerlerden otopark yeri teklif ettiğini, ancak bu isteğinin de kabul edilmediğini, davanın reddini bildirmiştir.

Mahkemece, asıl ve birleşen davalar kabul edilmiştir.

Hükmü, arsa sahibi olan davalılar ... ve ... temyiz etmiştir. devri karşılığı inşaat yapım sözleşmesidir. Genel olarak eser sözleşmelerinde sözleşmenin yüklenicisi olan taraf belli bir sonucu meydana çıkararak onu iş sahibine teslim etmeyi taahhüt eder ve kural olarak da aslolan sözleşmenin kararlaştırıldığı şekilde eksiksiz ifasıdır. Aksi halde, sözleşmeden beklenen yararlar dengesi bir taraf aleyhine bozulur. Böyle bir durumda da bir taraf edimini yerine getirmiş kabul edilemez. Bir sözleşmede edimin yerine getirildiğinden söz edebilmek için borçlanılan eda ile (eseri meydana getirme borcu) fiilen yerine getirilinenin sadece söze bakılarak değil amaç itibariyle birbirine uyması gerekir. Sözleşmede beklenilen gayeye ulaşılamaması ya da bu gayenin tehlikeye düşmesi durumunda edanın (eserin) varlığından söz edilemez.

Bu genel açıklamalardan sonra somut olaya gelince; Gerçekten, davalılar arasındaki 23.03.1994 günlü arsa payı devri karşılığı inşaat yapım sözleşmesinin son sayfasında not olarak “mal sahibi teras kattaki 1/2 hissesini müteahhide verdiği takdirde, müteahhidin Örmeci İnşaattan vereceği iki adet dairenin tüm mutfak dolaplarını müteahhit yapacaktır. Müteahhit ayrıca mal sahiplerine bir adet kapalı garaj verecektir” hükmüne yer verildiği anlaşılmaktadır. Görülüyor ki, davalı yüklenicilerin sözleşmedeki ediminin tam olarak yerine getirildiğinin kabulü için yüklenicilerin bu taahhüt işlemini de eda etmesi gerekir. Mahkemece bu yön üzerinde durulmamış ise de, taahhüt işleminin tarafı yüklenici olduğundan ve taahhüt işlemi ihlali nedeniyle davalı arsa sahipleri tarafından ileri sürülecek istekler açılacak ayrı bir davada incelenebileceğinden bu husus sonuca etkili görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanan deliller ve tüm dosya içeriğine göre davalı arsa sahiplerinin bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenlere yükletilmesine, 05.05.2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12463, Karar No: 2018/1573, Tarih: 22.02.2018

**21. Hukuk Dairesi         2016/12463 E.  ,  2018/1573 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı, belirlenecek olan zararın yani hesap edilecek peşin sermaye değerinin ilk tahsisin yapıldığı andan itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı ve dahili davalı Kurum vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere , hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre hukuki yararı olmadığından davalı kurumun tüm temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacının temyizine gelince;

Dava, davacının prime esas kazancının davalı işveren tarafından eksik bildirilmesi sebebi ile hesap edilecek peşin sermaye değerinin ilk tahsisin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Somut olayda, dava dilekçesinde davacının prime esas kazancının eksik bildirilmesi ile oluşan zararının yani hesap edilecek peşin sermaye değerinin yasal faizi ile tahsilini talep ettiğini beyan etmişse de dava dilekçesinden ve daha sonra verdiği dilekçelerinden davacının, prime esas kazancının davalı işveren tarafından davalı Kuruma eksik bildirilmesi sebebi ile yaşlılık aylığının da eksik hesaplandığını ve ödendiğini, işe giriş tarihinden itibaren eksik yatırılan primlerin davalı Kuruma ödenmesi ile yaşlılık aylığının yeniden hesaplanmasını ve fark tutarın yasal faizi ile tahsilini istediği dolayısıyla davacının işbu davadaki talebinin prime esas kazancının belirlenmesi ve nihayetinde tahsis edilen yaşlılık aylığında fark meydana gelecekse bunun tahsili istemine ilişkin olduğu açıktır. Bunun yanı sıra davacı vekilinin mahkemede tekrar ettiği dilekçesi ile davalı işveren tarafından düzenlenen ek aylık prim ve hizmet belgelerinin davalı Kurumca işleme alındığını, yaşlılık aylığındaki artışların davacıya ödendiğini bu sebeple davanın konusuz kaldığını beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davacının davalı Belediyeden hizmetinin bildirilmeye başlandığı tarihten itibaren tüm çalışma dönemine ilişkin olarak ek aylık prim ve hizmet belgelerinin verilip verilmediğini araştırarak prime esas kazancın gerçek tutarı üzerinden davalı Kuruma bildirilip bildirilmediğinin belirlenmesi ile eğer tüm çalışma dönemine ilişkin olarak eksiklik giderilmiş ise bu hususta davacının beyanı da alınarak davanın konusuz kalıp kalmayacağı göz önünde bulundurulduktan sonra sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Kabule göre de iş bu davada ret sebebi ortak olduğundan davalılar yararına tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmiş olması da hatalıdır.

O halde davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlerden davacıya iadesine, 22/02/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/18951, Karar No: 2013/21034, Tarih: 18.11.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2013/18951 E.  ,  2013/21034 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, mahkemenin yetkisizliğine karar vermiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

... İş Mahkemesinin kesinleşen 25. 03. 2013 gün ve 2012/355 E. 2013/115 K. sayılı kararı ile Yayladağı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş, Yayladağı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 12.06.2013 gün ve 2013/53-88 E.K. sayılı kararıyla da ... iş Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle karşı yetkisizlik kararı verilmiştir.

Uyuşmazlık, yetkili mahkemenin belirlenmesi noktasında toplanmaktadır.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesinde yer alan "İş Mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikâmetgahı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşmeler muteber sayılmaz" hükmü ile işçi-işveren arasındaki uyuşmazlıklara ilişkin kesin yetki kuralı düzenlenmiş olup Kanun'un 1/B bendinde "İşçi Sigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara da bakarlar" hükmü doğrultusunda 5510 sayılı Kanun'dan kaynaklanan davalar İş Mahkemesinde görülmekle birlikte Kurumun taraf olduğu uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin neresi olacağına dair Kanun'da açık bir düzenleme bulunmamaktadır.

5521 sayılı Yasa'nın 15. maddesinde bu Kanunda sarahat bulunmayan hallerde Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümlerinin uygulanacağı bildirilmiştir.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 447/2.maddesine göre "Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır" hükmü gereğince genel yetki kuralı dışında düzenleme öngörülmemiş olması karşısında 6100 sayılı HMK'da yer verilen özel yetkiye ilişkin düzenlemelerin İş Mahkemelerinin yetkisinin belirlenmesinde dikkate alınması ve bu doğrultuda uyuşmazlığın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 14.maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda çözüme kavuşturulması gerekir.

HMK'nın 14/1. maddesi uyarınca "Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir." Bu yetki kuralı kesin olmadığından HMK'nın 19.maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

Somut olayda, yapılan işin ... İl merkezinde (Antakya'da) icra edildiği, şube yetkisinin Antakya'da bulunduğu anlaşılmakta ise de; davalı işyeri adresinin Yayladağı ilçesinde bulunduğu, tarafların da Yayladağı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) yetkisine yönelik yetki itirazı bulunmadığı anlaşılmakla mahkemece dosya üzerinden yapılan ilk inceleme sonucunda ... şekilde yetkisizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2012/10-1153 E. 2013/245 K. sayılı ilamı da aynı yöndedir.

O halde, davacı vekilinin bu yönü amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 18.11.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3749, Karar No: 2014/22310, Tarih: 24.12.2014

**11. Ceza Dairesi         2014/3749 E.  ,  2014/22310 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2013/58363

MAHKEMESİ : Mardin 2. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 15/05/2012

NUMARASI : 2011/496 (E) ve 2012/459 (K)

SUÇ : Mühür bozma

Sanığın UYAP kanalıyla mernis üzerinden temin edilen nüfus kayıt örneğine göre, hükümden sonra 23.09.2012 tarihinde öldüğü anlaşıldığından, kamu davasının 5237 sayılı TCK'nun 64. maddesi uyarınca düşürülmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, katılan vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi gereğince istem gibi BOZULMASINA, 24.12.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/16690, Karar No: 2013/18770, Tarih: 18.06.2013

**9. Hukuk Dairesi         2011/16690 E.  ,  2013/18770 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, hafta tatili ücreti, yol tazminatı alacağı, yıllık izin ücreti ile asgari geçim indirimi ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı işçi, fesih sonrasında dava konusu edilen alacak kalemlerine karşılık davalı işverence 3.906.00 TL.ödeme yapıldığını,ihtar çekilmesine rağmen bakiye alacakların ödenmediğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatları ile hafta tatili, yıllık izin, asgari geçim indirimi alacağı ve yol tazminatı alacağının ödenmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren, davacıyla yapılan anlaşma neticesinde 3.906,00 TL ödendiğini ve 1878,00 TL borcunu kabul ettiğini ancak bunun dışındaki talebin haksız olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

1-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işveren tarafından yapılan kısmi ödemenin işçinin hangi alacağına mahsup edileceği noktasında toplanmaktadır.

I. Normatif Dayanak

Uyuşmazlığın normatif dayanağı Borçlar Kanununun 84–86 maddeleridir. Borçlar Kanununun 84 üncü maddesinde “Borçlu faiz veya masrafları tediyede gecikmiş değil ise kısmen icra eylediği tediyeyi resülmale mahsup edebilir. Alacaklı alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya sair teminat almış ise borçlu kısmen icra eylediği tediyeyi temin edilen veya teminatı daha iyi olan kısma mahsup etmek hakkını haiz değildir” kuralına yer verilmiş; 85 inci maddesinde “birden fazla borcu bulunan borçlu, borçları ödemek zamanında bu borçlardan hangisini tediye etmek istediğini alacaklıya beyan etmek hakkını haizdir. Borçlu beyanatta bulunmadığı surette vukubulan tediye kendisi tarafından derhal itiraz edilmiş olmadıkça alacaklının makbuzda irae ettiği borca mahsup edilmiş olur” hükmü öngörülmüş, 86 ncı maddede ise “kanunen muteber bir beyan vaki olmadığı yahut makbuzda bir güna

mahsup gösterilmediği takdirde, tediye muaccel olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçlar muaccel ise tediye, borçlu aleyhinde birinci olarak takip edilen borca mahsup edilir. Takibat vaki olmamış ise tediye, vadesi iptida hulül etmiş olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçların vadeleri aynı zamanda hulül etmiş ise mahsup mütenasiben vaki olur. Hiç bir borcun vadesi hulül etmemiş ise alacaklı için en az teminatı haiz olan borca mahsup edilir” kuralı düzenlenmiştir.

II. Genel Hükümler Yönünden Değerlendirme

II. Genel Hükümler Yönünden Değerlendirme

Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen hükümleri öncelikle muacceliyet ve temerrüt kavramlarının açıklanmasını gerektirmektedir.

Muacceliyet, alacaklının borçludan borçlanılan edimi talep ve dava edebilme yetkisidir. Borç muaccel olmadan borçlu temerrüdü söz konusu olmaz.

Temerrüt, en kısa tanımıyla, alacaklı tarafından talep edilebilir (muaccel) hale gelmiş bir borcun ifasındaki gecikmedir. Kural olarak, bu tür (muaccel) bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile temerrüde düşer (BK. m. 101/1). Başka bir ifadeyle, temerrütten söz edilebilmesi için, öncelikle muaccel bir borcun ve alacaklının o borca yönelik ihtarının bulunması gerekir. Kural böyle olmakla birlikte, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının ihtarının gerekmediği bazı durumlar da vardır: Örneğin, ifa gününün taraflarca birlikte kararlaştırıldığı (BK. m.101/2), borçlunun borcu ifa etmeyeceğini bildirmiş olduğu veya hal ya da durumundan bu sonuca varılabildiği (BK. m.107/1) durumlarda, temerrüdün gerçekleşmesi için alacaklının ihtarına gerek yoktur.

Tek bir borç ilişkisinin söz konusu olduğu durumlarda, borçlu para borcunun faiz ve masraflarını ödemede temerrüde düşmemişse yaptığı kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup etme hakkına sahiptir. Ancak, para borcunun bir kısmı için kefalet, rehin veya benzeri bir teminat verilmişse, yapılan kısmi ödemenin teminatlı olan borca mahsubu istenemez. Bu durumda, kısmi ödemenin teminatsız olan ya da teminatı daha az olan borca mahsubu gerekir. Borçlu, faiz ve masrafları ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına mahsup edilecektir. Hukuk Genel Kurulunun 27.9.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas, 2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları ödemede gecikmemiş olması zorunludur. Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde, ödenen kısmın öncelikle faizden düşülmesi gerekir. İcra takibi, ödemeye ihtirazi kayıt konulması irade açıklamasıdır.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca mahsup edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan etmemiş veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda belirtilen borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca mahsup edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan etmemiş veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda belirtilen borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla para borcunun bulunduğu bir borç ilişkisinde, borçlunun, yapılan kısmi ödemenin hangi borç için mahsup edildiğini belirtmemesi, alacaklının da ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu makbuzda göstermemesi durumunda, kısmi ödemenin hangi borca mahsup edileceği sorunu Borçlar Kanununun 86 ncı maddesine göre çözümlenmelidir. Bu gibi durumlarda, kısmi ödeme öncelikle muaccel olan borç için yapılmış sayılır. Ödeme zamanında birden fazla borç muaccel hale gelmişse, ödeme ilk takibe konulan borca mahsup edilir. Muaccel olan borçlardan hiçbiri takibe verilmemişse kısmi ödeme ifa zamanı önce gelen borca mahsup edilmiş sayılır. Borçların ifa zamanları (vadeleri) aynı günde gelmişse yapılan kısmi ödeme borçların miktarlarıyla orantılı olarak mahsup edilir. Borçlardan hiçbirinin ifa zamanı gelmemişse, kısmi ödeme alacaklı için güvencesi en az olan borca mahsup edilmiş sayılır.

III. İşçi Alacakları Yönünden Değerlendirme

İş sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili 4857 sayılı İş Kanununda özel bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen genel hükümleri kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin sadece kıdem tazminatı alacağının bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına göre, temerrüde düşmüş olan işverenin yaptığı kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda bulunup bulunmadığına bakılmaksızın öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmelidir.

Borcun taksitle ödenmesi konusunda yapılan anlaşma aksi öngörülmemişse, kural olarak, işçinin faiz talebinden vazgeçtiğini kapsar. Ancak, bu sonuç işverenin taksit anlaşmasına uygun hareket etmesine bağlıdır. İşverenin taksitlerden birini zamanında ödememesi halinde, işçinin faizle ilgili feragati geçersiz hale gelir ve sadece ödenmeyen taksit için değil, tüm alacak için faiz talep hakkı doğacaktır. Bu durumda ödenmiş olan önceki taksitlerin öncelikle faiz ve masraflara mahsubu gerekecektir. Kuşkusuz taksit sözleşmesinin işçinin serbest iradesi ile meydana gelmesi gerekir.

İşçinin birden fazla alacağının söz konusu olması halinde, yapılan kısmi ödemenin hangi alacağa ilişkin olduğu işveren tarafından ödeme sırasında belirtilmemiş ve işçi tarafından da bu husus makbuzda gösterilmemiş ise, mahsup işlemi Borçlar Kanununun 86 ncı maddesine göre yapılacaktır. İş Kanununda işçinin sözleşme ve kanundan doğan alacaklarının muacceliyet ve vade zamanları konusunda değişik hükümler öngörülmüştür.

İşçinin birden fazla alacağının söz konusu olması halinde, yapılan kısmi ödemenin hangi alacağa ilişkin olduğu işveren tarafından ödeme sırasında belirtilmemiş ve işçi tarafından da bu husus makbuzda gösterilmemiş ise, mahsup işlemi Borçlar Kanununun 86 ncı maddesine göre yapılacaktır. İş Kanununda işçinin sözleşme ve kanundan doğan alacaklarının muacceliyet ve vade zamanları konusunda değişik hükümler öngörülmüştür.

4857 sayılı İş Kanununa göre ücret en geç ayda bir ödenir (m.32/5). İş hukuku mevzuatımızda Basın İş Kanununun 14 üncü maddesi hariç, ücretin peşin ödeneceğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle ücret, çalışılan ayı takip eden aybaşında muaccel hale gelmektedir. Fazla mesai, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin muacceliyet tarihleri normal aylık ücret gibidir. İşçinin ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti sözleşmenin feshi ile muaccel hale gelir.

1475 sayılı İş Kanununun 14 ve 4857 sayılı İş Kanunun 120 nci maddesi uyarınca, işveren kıdem tazminatı borcu bakımından iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte temerrüde düşer. Yukarıda belirtilen diğer tazminat ve alacaklar bakımından ise, tarafların sözleşme ile kararlaştırdıkları ödeme zamanı ya da işçi tarafından gönderilecek ihtarnamede belirtilen ödeme günü itibariyle işverenin temerrüdü gerçekleşir.

Buna göre örneğin, 5.000 TL ihbar tazminatı, 7.500 TL kıdem tazminatı, 2.500 TL ücret, 2.000 TL fazla mesai ve 500 TL yıllık izin ücreti alacağı olmak üzere takibe konu yapılmamış toplam 17.500 TL alacağı olan bir işçiye işveren tarafından yapılacak 15.000 TL lik bir kısmi ödeme, öncelikle muaccel olan normal aylık ücret ve fazla mesai alacağına ilişkin borçlarına mahsup edilmelidir. Kalan miktar ihbar ve kıdem tazminatı ile izin ücreti borcuna mahsup edilecektir. Anılan borçların muacceliyet tarihleri aynı olduğundan, temerrüt tarihi önce gerçekleşmiş olan borca yani kıdem tazminatına mahsup edilecektir. Kalan 3.000 TL lik ödemenin, ihbar ve izin ücreti borcuna mahsubu anılan borçların muacceliyet ve temerrüt tarihlerinin aynı olması nedeni ile miktarları ile orantılı olarak yapılacaktır. Kalan toplam borç 5.500 TL olup, ihbar tazminatının bu miktara oranı 5.000/5.500 = 10/11, izin ücretinin oranı 500/5.500 = 1/11 olmakla, 3.000 X 10/11 = 2.727 TL ihbar tazminatına, 3.000 X 1/11 = 273 TL izin alacağına mahsup edilecektir. Böylece işverenin 2.273 TL ihbar tazminatı, 227 TL izin ücreti olmak üzere toplam 2.500 TL borcu kalmış olacaktır.

Somut olayda davacı, işçilik alacakları talebinde bulunmuş, davalı kısmi ödeme savunması getirmiştir. Davalı işverence 3.908 TL kısmi ödeme yapıldığı yerel mahkemenin de kabulünde olup, davacı vekili 16/02/2010 tarihli oturumda “... ödeme belgelerine bir itirazımız yoktur, ancak biz toplamda yapılan anlaşma uyarınca 5784,00 TL ödemesi gerekirken 3906,00 TL ödemeyi aldık. Bakiyesi ödenmemiştir. Davamız buna ilişkindir” diyerek bakiye alacağın 1786,00 TL olduğunu kabul etmiş ve bu husus bilirkişi raporunda da belirlenmiştir. Mahkemece dosyada mevcut ibraname ve ödeme tablosu ile, bu beyan birlikte

değerlendirilip sonuca gidilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 18.06.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.