muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/12248, Karar No: 2016/4579, Tarih: 04.04.2016

**17. Ceza Dairesi         2015/12248 E.  ,  2016/4579 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, ızrar, konut dokunulmazlığını ihlal

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle incelenerek, gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçların sanıklar ... ve ... tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1- 5237 sayılı TCK'nın 61/1. maddesine göre malın değerinin az ya da çok olması, cezanın temel cezanın belirlenmesinde alt sınırdan uzaklaşmak için bir kriter olup, hırsızlık suçuna konu malın değerinin az olmasının TCK'nın 145. maddesinde ayrı olarak düzenlenmesi, kanun koyucunun hırsızlık suçunda malın değerinin az olmasına verdiği önemi göstermektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 15.12.2009 gün ve 6/242-291 sayılı içtihadında belirtildiği üzere, "...daha çoğunu alabilme olanağı varken yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak az olan şeyi alma" görüşünün, TCK'nın 145. madde uygulamasında bütünüyle reddedilmesi mümkün değil ise de, maddenin yalnızca bu tanımlamayla sınırlandırılması da olanaklı değildir. 145. maddenin gerek ilk şekli, gerekse değiştirilmiş biçimi; ortak tanımlama ile, hırsızlık suçunun konusunu oluşturan değerin az olmasını temel almaktadır. TCK'nın 145. maddesine göre, faile verilen cezada indirim yapılabilmesi için malın değerinin az olması yeterli olup, hâkim indirim oranını TCK'nın 3. maddesinde öngörüldüğü üzere “işlenilen fiilin ağırlığıyla orantılı” olacak şekilde saptamalıdır. Değer azlığı nedeniyle ceza vermekten vazgeçme kararı verilecek ise; malın değerinin azlığı yanında “suçun işleniş şekli ve özellikleri” de dikkate alınmalıdır. TCK'nın 145. maddesinin uygulanmasında hâkime takdir hakkı tanınmış olup, hâkim takdir hakkını kullanırken keyfiliğe kaçmadan, her somut olaya uygun, yasal ve yeterli gerekçe göstermek suretiyle uygulama yapmalıdır.

Somut olayda ise; sanıkların suç tarihinde 5,00 TL para çaldığının anlaşılması karşısında, sanıklar ... ve ... hakkında suçun işleniş şekli ve özellikleri itibariyle ceza vermekten vazgeçilemeyecek ise de, hırsızlık konusunu oluşturan malın değerinin az olması nedeniyle TCK'nın 145. maddesi gereğince verilen cezadan belirlenecek oranda indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,

Somut olayda ise; sanıkların suç tarihinde 5,00 TL para çaldığının anlaşılması karşısında, sanıklar ... ve ... hakkında suçun işleniş şekli ve özellikleri itibariyle ceza vermekten vazgeçilemeyecek ise de, hırsızlık konusunu oluşturan malın değerinin az olması nedeniyle TCK'nın 145. maddesi gereğince verilen cezadan belirlenecek oranda indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,

2-Sanık ...'ın başka bir suçtan yakalanması sonucunda müştekinin evindeki hırsızlık olayını ikrar ettiği, sanık ...'ın da Cumhuriyet Savcısı nezaretinde yapılan yer gösterme işleminde beyanda bulunarak suçlamayı kabul ettiği, sanıkların müştekinin evinden hırsızlık yaptığına ilişkin başkaca delil olmamasına rağmen ikrarda bulunmaları sonucunda olayın açığa çıktığının anlaşılması karşısında; sanıklar ... ve ... hakkında hırsızlık, konut dokunulmazlığını bozma ve mala zarar verme suçlarından kurulan hükümlerde TCK'nın 62/1. maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

3- Sanıklar ..., ... ve ... savunmalarında suçlamayı kabul etmemesi, yüklenen suçu işlediğine ilişkin, sanıklar ... ve ...'ın atfı cürüm niteliğinde kalan anlatımı dışında, hükümlülüklerine yeterli, hukuka uygun, kuşkudan uzak, kesin ve inandırıcı kanıt bulunmadığı gözetilmeden, sanıklar ..., ... ve ...'in beraatları yerine yetersiz gerekçe ile yazılı şekilde mahkumiyetlerine karar verilmesi,

4- Sanıklar ... ve ... hakkında kurulan hükümlerde; T.C. Anayasa Mahkemesi'nin, TCK'nın 53. maddesine ilişkin olan, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının, 24.11.2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olması nedeniyle iptal kararı doğrultusunda TCK'nın 53. maddesindeki hak yoksunluklarının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ..., ..., ..., ... ve ...'in temyiz nedeni bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 04.04.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/12707, Karar No: 2015/17187, Tarih: 29.09.2015

**21. Hukuk Dairesi         2015/12707 E.  ,  2015/17187 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 28/04/2015

NUMARASI : 2014/544-2015/237

Davacı, davalı kurum tarafından gönderilen ödeme emerinin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava; dava dışı Uyanlar Tasarım Talaşlı İmalat Makine San. Tic. Ltd. Şti.’'nin, Kurumun 6183 sayılı Kanun'a göre, 2009/12638 takip sayılı dosyasında takip edilen prim borcunun tahsili amacıyla davacı adına mezkur dava dışı şirket ortağı olan C.L.E.N Kalıp Aaparat Mak. San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti.'nin ortağı sıfatıyla hissesi oranıda çıkarılan ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının dönemde 1/7 oranında hisse sahibi olduğu C.L.E.N. Ltd. Şti.'nin, davaya konu ödeme emrinin dayanağı prim alacaklarının vade ve tahakkuk dönemlerinde dava dışı borçlu şirket Uyarlar Ltd. Şti.'nin temsil ve ilzama yetkili müdürü olması nedeniyle, davacının Uyarlar Ltd. Şti.'nin borcunun 1/7'sinden sorumlu olduğunun kabulü gerektiği, bilirkişi raporundaki değerlendirme doğrultusunda davaya konu 2009/12638 Takip sayılı dosyadan davacı hakkında düzenlemiş 25/06/2024 tarih, 9427638 sayılı ödeme emrinin,16.327,53 TL asıl alacak, 13.735,97 TL gecikme zammı olmak üzere, toplam 30.063,50 TL'lik kısmının iptalinin gerektiği, bu kısım bakımından davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği; 2.721,25 TL asıl alacak, 2,28933 TL gecikme zammı olmak üzere, 5.010,58 TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu kısım bakımından davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; 25.06.2014 tarih 9427638 sayı 2009/12638 takip sayılı dosyasında takip edilen borcun 2008/4 ila 12. ay dönemlerine ait prim borcu olduğu, davalı Kurum'un borcun tahsili ile ilgili olarak öncelikle dava dışı şirkete ve şirket ortağı olan C.L.E.N Kalıp Aparat Mak. San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti.'ne takip başlatıp başlatmadığı ve alacağın semeresiz kalıp kalmadığına ilişkin bir araştırma yapılmadığı, dava dışı borçlu Uyanlar Tasarım Talaşlı İmalat Makine San. Tic. Ltd. Şti.’'nin borç döneminden önceki ünvanının Kılıç Tasarım Talaşlı İmalat Makine San. Tic. Ltd. Şti. olduğu, 05.02.2007 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi'ne göre dava dışı borçlu Uyanlar Tasarım Talaşlı İmalat Makine San. Tic. Ltd. Şti.'nin % 50'şer hisse oranlarıyla Abdullah Özdemir ve C.L.E.N Kalıp Aaparat Mak. San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti.'nin ortakları olduğu, Bursa 2. Noterliği'nin 19/01/2007 tarih e 01224 yevmiye sayısıyla tasdikli ana sözleşmesine göre, ilk 5 yıllık sürede Abdullah Özdemir ve şirket ortağı C.L.E.N Kalıp Aaparat Mak. San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti.'nin ortağı olan İdris Seven'nin münferit imzalarıyla şirketin temsil ve ilzam olunacağı, 09.08.2009 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi'ne göre Bursa 8. Noterliği'nin 23.06.2009 tarih 9822 yevmiye sayılı hisse devir sözleşmesiyle C.L.E.N Ltd. Şti'nin, borçlu Uyanlar Ltd. Ltd. Şti. ortaklığından ayrıldığı, davacının C.L.E.N Ltd. Şti. ortağı olduğu ancak, mezkur şirketteki hisse durumunun Ticaret Sicil bilgilerinden araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanaklarını oluşturan, 506 sayılı Yasa’nın 80/12. maddesinde; sigorta primlerini haklı sebepleri olmaksızın, birinci fıkrada belirtilen süre içerisinde tahakkuk ve tediye etmeyen kamu kurum ve kuruluşlarının tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri mesul muhasip, sayman ile tüzelkişiliği haiz diğer işverenlerin üst düzeydeki yönetici veya yetkililerinin Kurum'a karşı, işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacakları, 5510 sayılı Yasa'nın 88. maddesinde de Kurum'un sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanun'da belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcilerinin Kurum'a karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacakları bildirilmiştir.

Öte yandan, 6183 sayılı Yasa'nın 35. maddesinde de, ( Değişik madde: 22.07.1998 - 4369/21. m. ) limited şirket ortakları ( Değişik ibare: 04.06.2008 - 5766 S.K./3. m. ) şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olurlar ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulurlar. (Ek fıkra: 04.06.2008 - 5766 S.K./3. m.) Ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur. (Ek fıkra: 04.06.2008 - 5766 S.K./3. m.) Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur.

Bir sermaye şirketi türü olan limited şirketlerde ortaklar açısından sınırlı sorumluluk ilkesi geçerlidir. Ortağın asıl borcu, taahhüt ettiği sermayeyi ödemektir. Sermaye borcunu tam olarak yerine getiren ortağın sorumluluğu sona ermektedir. Türk Hukukunda ortaklar, limited şirketin borçlarından şahsen sorumlu değildirler. Başka bir ifade ile, limited şirket, iki veya daha fazla gerçek ve tüzel kişi tarafından bir ticaret ünvanı altında kurulup, iktisadi konularda faaliyet gösteren, ortaklık borçlarından sadece ortaklığın malvarlığı ile sınırlı olarak sorumlu bulunduğu, esas sermayesi muayyen ve bu sermaye ortakların sermaye paylarının toplamına eşit olan ortaklıktır. Ortakların sorumluluğu sadece ortaklığa karşıdır ve esas sermaye payı ile sınırlıdır.

İlke olarak kanun, ortaklarla limited şirket alacaklıları arasında bir ilişki kurmamış, alacaklılara gereğinde ortaklara başvurma imkanını tanımamıştır. Bu ilkenin üç istisnası vardır. Birincisi, TTK.nun 532/f.3 maddesindeki açığı kapama yükümü, ikincisi selef sıfatıyla sorumluluk (TTK.529, 530 ve 531 maddeleri) ve üçüncüsü ise kamu borçlarından ortakların sorumluluğudur.

İlke olarak kanun, ortaklarla limited şirket alacaklıları arasında bir ilişki kurmamış, alacaklılara gereğinde ortaklara başvurma imkanını tanımamıştır. Bu ilkenin üç istisnası vardır. Birincisi, TTK.nun 532/f.3 maddesindeki açığı kapama yükümü, ikincisi selef sıfatıyla sorumluluk (TTK.529, 530 ve 531 maddeleri) ve üçüncüsü ise kamu borçlarından ortakların sorumluluğudur.

Somut olayda, davacının alt ortak olan C.L.E.N Ltd. Şti. ortağı olduğu ancak, mezkur şirketteki hisse durumunun Ticaret Sicil bilgilerinden araştırılmadığı, mahkemece borçların 6183 sayılı Yasa'nın 35. maddesi gereğince tahsili bakımından öncelikle dava dışı borçlu Uyanlar Ltd. Şti.'ne takip başlatılıp başlatılmadığı, takip başlatılmış ise şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilip edilemeyeceğinin araştırılmadığı, bu araştırma yapıldıktan sonra, eğer borçlu Uyanlar Ltd. Şti.'den borcun tasil edilemeyeceğinin anlaşılması halinde; davacının da ortağı olduğu, C.L.E.N Ltd. Şti. 'ne takip başlatılıp başlatılmadığı, takip başlatılmış ise şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilip edilemeyeceğinin araştırılmadığı, bu araştırma da yapıldıktan sonra, eğer dava dışı ortak C.L.E.N Ltd. Şti. 'den borcun tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması durumunda davacı hakkında dava dışı şirket borçları ilgili takip başlatılması ve ödeme emri tebliğ edilmesinin mümkün olduğu, ancak bu durumda davacının amme alacağından şirketteki hissesi oranında sorumlu olabileceği, prim borcu ile ilgili olarak doğrudan Ltd. Şti. ortağına takip başlatılmasının mümkün olmadığı açıktır.

Mahkemece yukarıda açıklanın hususlarda araştırma yapmadan yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş, borcun, 6183 sayılı Yasa'nın 35. maddesi gereğince şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilip edilemeyeceğini araştırmak, borçların şirketten tahsil edilemememesi durumununda davacının şirketteki hissesi oranında borçlardan sorumlu olacağına karar vermekten ibarettir.

O halde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine

03.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/9438, Karar No: 2014/6521, Tarih: 13.05.2014

**14. Ceza Dairesi         2012/9438 E.  ,  2014/6521 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 8 - 2011/136432

MAHKEMESİ : Devrek Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 05.11.2010

NUMARASI : 2010/45 Esas, 2010/594 Karar

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Mağdurun eşi G.. K..nin hükümden sonra verdiği dilekçede olay esnasında mağdurun evde olduğunu ve sanıkların o gece eve hiç gelmediklerini beyan etmesi karşısında, mağdurun eşinin tanık olarak dinlenip sonucuna göre tüm delillerle birlikte sanıkların hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi

Kabule göre de;

E.., evli olan mağdurun, 14 yaşındaki küçük kıza yazdığı mektuplar nedeniyle işlendiğinin anlaşılması karşısında, sanıklar hakkında haksız tahrik hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılmaması,

Kanuna aykırı, sanıkların temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 13.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1714, Karar No: 2012/8858, Tarih: 02.04.2012

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2012/1714 E.  ,  2012/8858 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla)

Taraflar arasındaki ayıplı malın iadesi yada bedelinin tahsili davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalının ithalatçısı olduğu aracı dava dışı kişiden satın aldığını, araçta imalat hatası bulunduğunu, aynı arızanın beş kez tekrarladığını ileri sürerek, aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesine, mümkün olmazsa ödediği bedelin iadesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacının satın aldığı araçta imalat hatası bulunduğu, 13.7.2009 ve 15.9.2009 tarihlerinde yetkili serviste tamir edildiği ve arızanın giderildiği, dosyadaki delillerden anlaşılmış olup, davacı aynı arızanın ikiden fazla meydana geldiğini belirterek işbu davayı açmıştır. ... Belgesi Uygulama Esaslarına Dair Yönetmeliğin 14/a maddesi gereğince malın tüketiciye teslim edildiği tarihten itibaren ... süresi içinde kalmak kaydıyla bir yıl içerisinde aynı arızayı ikiden fazla tekrarlaması halinde başlangıçta onarım isteyen tüketici; malın ücretsiz değiştirilmesini, bedel iadesini veya ayıp oranında bedel indirimini isteyebilecektir.

Davacı, 23.7.2009 ve 23.9.2009 tarihlerinde de aynı arıza nedeniyle aracın çekiciyle yetkili servise getirildiğini belirterek buna ilişkin ... emirlerinin ve tamir faturalarının davalının yetkili servisinde bulunması gerektiğini ve bu hususun araştırılmasını istediği halde; Mahkemece, bu konu aydınlatılmamış ve gerekli inceleme

2012/1714-8858

yapılmamıştır. Oysa heriki tarihte de; aracın, çekiciyle davalının yetkili servisi olan ... Otomotiv ... servisine bırakıldığı, çekici olarak görev yapan ... ... Limited şirketinin mahkemeye yazdığı cevabi yazıdan anlaşılmıştır. Mahkemece davalının yetkili servisine ilişkin defter-belgeler ve bilgisayar kayıtları üzerinde, konusunda uzman bilirkişi tarafından inceleme yaptırılarak, sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, araçtaki arızanın giderildiği gerekçesiyle, yazılı şekilde davanın reddi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz edilen kararın davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan 18.40 TL. temyiz harcının istek halinde iadesine, 2.4.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/6791, Karar No: 2021/2292, Tarih: 16.02.2021

**8. Ceza Dairesi         2020/6791 E.  ,  2021/2292 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz

HÜKÜM : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

6360 sayılı Yasayla TCK.nın 154/2. maddesinde düzenlenen hakkı olmayan yere tecavüz suçunun unsurlarında bir değişiklik yapılmaması karşısında, dava konusu yere ilişkin olarak mahallinde keşif yapılarak, öteden beri köylünün ortak kullanımına bırakılmış mera, harman yeri, yol ve sulak gibi yerlerden olup olmadığı ve sanıkların bu yere tecavüz edip etmediği yöreyi iyi bilen tarafsız yerel bilirkişi ve tanıklardan da sorulup kesin biçimde saptandıktan sonra sanıkların hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan Hazine vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 16.02.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/14810, Karar No: 2018/22905, Tarih: 23.10.2018

**22. Hukuk Dairesi         2017/14810 E.  ,  2018/22905 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (...) Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, 2006 tarihinden itibaren davalı ... bünyesinde itfaiye eri olarak çalışırken, ... akdinin davalı işveren tarafından haklı neden olmaksızın feshedildiğini, ancak kıdem tazminatının ödenmediğini beyanla, kıdem tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin ücret alacaklarının, çalıştığı sürede yürürlükte olan toplu ... sözleşmelerinde düzenlenmiş olan bir kısım sosyal ve sendikal alacakları ile ilave tediye alacağının tahsilini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Taraflar arasında davalı tarafından davacıya bordrolarda “ek tazminat” adı altında ödenen miktarların dikkate alınıp alınmayacağı hususunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

TBK'nın mahsubu düzenleyen 101. ve 102. maddeleri çerçevesinde öncelikle muacceliyet ve temerrüt kavramlarının açıklanması gerekmektedir.

Muacceliyet, alacaklının borçludan, borçlanılan edimi talep ve dava edebilme yetkisidir. Borç muaccel olmadan borçlu temerrüdü söz konusu olmaz.

Temerrüt, en kısa tanımıyla, alacaklı tarafından talep edilebilir (muaccel) hale gelmiş bir borcun ifasındaki gecikmedir. Kural olarak, bu tür (muaccel) bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile temerrüde düşer (BK. m. 101/1). Başka bir ifadeyle, temerrütten söz edilebilmesi için, öncelikle muaccel bir borcun ve alacaklının o borca yönelik ihtarının bulunması gerekir. Kural böyle olmakla birlikte, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının ihtarının gerekmediği bazı durumlar da vardır: Örneğin, ifa gününün taraflarca birlikte kararlaştırıldığı (BK. m.101/2), borçlunun borcu ifa etmeyeceğini bildirmiş olduğu veya hal ya da durumundan bu sonuca varılabildiği (BK. m.107/1) durumlarda, temerrüdün gerçekleşmesi için alacaklının ihtarına gerek yoktur.

Tek bir borç ilişkisinin söz konusu olduğu durumlarda, borçlu para borcunun faiz ve masraflarını ödemede temerrüde düşmemişse yaptığı kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup etme hakkına sahiptir. Ancak, para borcunun bir kısmı için kefalet, rehin veya benzeri bir teminat verilmişse, yapılan kısmi ödemenin teminatlı olan borca mahsubu istenemez. Bu durumda, kısmi ödemenin teminatsız olan ya da teminatı daha az olan borca mahsubu gerekir. Borçlu, faiz ve masrafları ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına mahsup edilecektir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.09.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas, 2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları ödemede gecikmemiş olması zorunludur. Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde, ödenen kısmın öncelikle faizden düşülmesi gerekir. İcra takibi, ödemeye ihtirazi kayıt konulması irade açıklamasıdır.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca mahsup edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan etmemiş veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda belirtilen borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla para borcunun bulunduğu bir borç ilişkisinde, borçlunun, yapılan kısmi ödemenin hangi borç için mahsup edildiğini belirtmemesi, alacaklının da ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu makbuzda göstermemesi durumunda, kısmi ödemenin hangi borca mahsup edileceği sorunu Borçlar Kanununun 102.maddesine göre çözümlenmelidir. Bu gibi durumlarda, kısmi ödeme öncelikle muaccel olan borç için yapılmış sayılır. Ödeme zamanında birden fazla borç muaccel hale gelmişse, ödeme ilk takibe konulan borca mahsup edilir. Muaccel olan borçlardan hiçbiri takibe verilmemişse kısmi ödeme ifa zamanı önce gelen borca mahsup edilmiş sayılır. Borçların ifa zamanları (vadeleri) aynı günde gelmişse yapılan kısmi ödeme borçların miktarlarıyla orantılı olarak mahsup edilir. Borçlardan hiçbirinin ifa zamanı gelmemişse, kısmi ödeme alacaklı için güvencesi en az olan borca mahsup edilmiş sayılır.

... sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili 4857 sayılı Kanun'da özel bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun genel hükümleri kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin sadece kıdem tazminatı alacağının bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi Borçlar Kanunu'nun 100. maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına göre, temerrüde düşmüş olan işverenin yaptığı kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda bulunup bulunmadığına bakılmaksızın öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmelidir.