muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/1648, Karar No: 2013/4116, Tarih: 05.03.2013

**11. Hukuk Dairesi         2013/1648 E.  ,  2013/4116 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 08.03.2011 gün ve 2008/249-2011/101 sayılı kararı bozan Daire’nin 16.....2012 gün ve 2011/9035-2012/16256 sayılı kararı aleyhinde davacı vekili ve davalılardan ...ve şirket vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile davalı şirket arasında 27/06/2007 tarihinde üye işyeri sözleşmesi imzalandığını, davalı ...'ün ise bu şirketin ortağı ve temsilcisi olduğunu, davalı şirketin diğer davalılarla gerçek bir alışveriş olmamasına karşın davalılara ait kredi kartlarını kendisine tahsis edilmiş pos cihazından geçirip sadece "..." kazanmaya yönelik işlemler yaparak bankayı zarara uğrattığını, buna bağlı üye işyeri sözleşmesinin feshedildiğini, 30/11/2007 tarihi itibariyle tespit edilen zarar tutarının 71.435,49 TL olduğunu ve ödenmediğini ileri sürerek toplam tutarın davalı şirket ile davalı ...'ten, 11.199,76 TL'nin davalı ...'dan, 12.913,05 TL'nin davalı ...'ten, 8.353,54 TL'nin davalı ...'tan, 6.090,91 TL'nin davalı ...'den, 7.511,24 TL'nin davalı ...'dan, 25.366,99 TL'nin davalı ...'dan dava tarihinden itibaren %126 temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekilleri, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davalı ... hakkındaki davanın pasif husumet nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne ilişkin verilen karar davalılar vekillerinin temyizi üzerine Dairemizce bozulmuştur.

Bu kez davacı vekili ile davalılardan şirket,... vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere ve karar düzeltme isteminde bulunan davalıların da temyiz itirazlarının değerlendirilmiş olması nedeniyle Dairemizin bozma ilamının bu davalılar yönünden de geçerli bulunmasına, ayrıca bozma ilamında da belirtildiği üzere davacı tarafından dava dışı... A.Ş.'ye yapılan ödeme içindi davalıların yapmış olduğu işlemler nedeniyle oluştuğu iddia edilen net zararın belirlenmesi gerektiğine göre, davacı vekili ile davalılardan ...ve şirket vekilinin HUMK’nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekili ile davalılardan ...ve şirket vekilinin karar düzeltme isteminin HUMK’nın 442. maddesi gereğince REDDİNE, alınması gereken 50,45 TL karar düzeltme harcı peşin ödenmiş olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına, 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nın 442/.... maddesi hükmü uyarınca, takdiren 219,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyen davalılardan ...ve şirketten alınarak Hazine’ye gelir kaydedilmesine, aşağıda yazılı bakiye 06,55 TL karar düzeltme harcının ve 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nın 442/.... maddesi hükmü uyarınca takdiren 219,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyen davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, 05.03.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2025/2244, Karar No: 2025/5947, Tarih: 29.05.2025

**6. Ceza Dairesi         2025/2244 E.  ,  2025/5947 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2025/351 E., 2025/602 K.

SUÇLAR : Nitelikli yağma, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma,

6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile

Diğer Aletler Hakkındaki Kanun'a Aykırılık

HÜKÜMLER : İstinaf başvurusunun esastan reddi ve düzelterek esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret, Onama, Bozma

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

1.Sanık ... Hakkında 6136 Sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkındaki Kanun'a Aykırılık Suçundan Kurulan Hükme Yönelik Temyiz İstemi ile Sanıklar ... ve ... Müdafiinin Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçundan Kurulan Hükümlere Yönelik Temyiz İstemi İncelendiğinde;

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yer verilen; “İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları”nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile incelemeye konu suçun, aynı Kanun’un 286 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında da bulunmadığı dikkate alındığında, sanıklar müdafilerinin temyiz istemlerinin, 5271 sayılı Kanun’un 298 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

2.Sanıklar Hakkında Nitelikli Yağma Suçundan ve Sanık ... Hakkında Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçundan Kurulan Hükümlere Yönelik Temyiz İstemi İncelendiğinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hâkimler Kurulunun takdiri ile Bölge Adliye Mahkemesinin kararına göre; diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

2.Sanıklar Hakkında Nitelikli Yağma Suçundan ve Sanık ... Hakkında Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçundan Kurulan Hükümlere Yönelik Temyiz İstemi İncelendiğinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hâkimler Kurulunun takdiri ile Bölge Adliye Mahkemesinin kararına göre; diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 25.02.2014 gün ve 2013/678-2014/98 sayılı kararında ayrıntıları belirtildiği üzere; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 308. maddesindeki "kendiliğinden hak alma" suçuna benzer bağımsız bir suç tipine yer verilmemiş, onun yerine kanunda belirtilen bazı suçların bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla işlenmesi halinde failin daha az ceza ile cezalandırılması öngörülmüş, bu bağlamda hırsızlık suçunda 144, yağma suçunda 150/1, dolandırıcılık suçunda 159, belgede sahtecilik suçunda 211. maddeler düzenlenmiştir. Buna göre, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 308. maddesinde adliye aleyhine işlenen bir suç olarak koruma altına alınan eylemlerin bir kısmı, 5237 sayılı Kanun'un 150/1. maddesiyle malvarlığına ilişkin bir suç haline dönüştürülmüştür. Bu düzenlemeye göre, hukuki ilişkiye dayanan bir alacağın tahsili amacıyla cebir veya tehdit kullanılması halinde eylem yağma suçunu oluşturmakla birlikte, bu özel düzenleme nedeniyle fail kasten yaralama ve/veya tehdit suçundan cezalandırılacaktır. Böylece, hukuki ilişkiye dayanan bir alacağın tahsili amacıyla hareket edilmiş olması daha az ceza verilmesini gerektiren bir hal olarak kabul edilmiş, başka bir anlatımla failin saikine önem verilmiştir.

Bu madde hükmünün uygulanabilmesi için fail ile mağdur arasında alacak hakkı doğuran herhangi bir hukuksal ilişkinin bulunması gereklidir. Bu hukuki ilişkinin, ilgili kanunda belirtilen şekil şartına uygun olarak kurulmuş olması zorunlu olmayıp, hukuk düzenince kabul edilebilir meşru bir ilişki olması yeterlidir. Başka bir anlatımla, şekil şartına uyulmadan kurulan bu ilişkinin ilgili kanun hükümleri uyarınca Özel Hukuk alanında hukuki sonuç doğurmayacak olması, ceza hukuku alanında dikkate alınmasına engel olmayacaktır. Burada önemli olan şekil şartına uyulsun veya uyulmasın meşru bir hukuki ilişkinin bulunup bulunmadığı ve bu hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla hareket edilip edilmediğidir.

Alacak iddiasının varlığını kabul için mutlaka alacak davası açılıp ıspatının beklenilmemesi gerekir. Çünkü Cezanın delil anlayışı ile Hukukun delil anlayışı ve kabulü farklıdır. Hukukta şekli gerçeklik hakimdir. Daha ziyada iddia ve ıspata dayanan delil sistemi geçerli olup taraflarca ileri sürülmeyen iddia ve delillerin davanın kabulunde esas alınamayacağı bir gerçekliktir. Oysa Cezada maddi hukuka dayanan bir kabul söz konusudur. Taraflar idda etmese, savunmasa bile maddi gerçeklik her türlü delil incelenip kabulde esas alınmaktadır. Bu nedenle mutlaka hukuka göre ıspat şartı aranmamaktadır.

Dosyaya yansıyan ifadeler ve delillere göre taraflar arasında hukuki bir ilişki ve alacak-borç miktarı konusunda bir tartışmanın varlığı anlaşılmaktadır. Bu durum bile hukuki ilişkiden doğan alacağın kabulü için yeterli olabilir. Bu kabulde sadece şikâyetçinin "borcum yok" demesi de tek başına yeterli olmayacaktır. Şikâyetçi herhangi bir borcum yoktur dese bile dinlenen tanıklar, yazışmalar vs ile sanıklar ile şikâyetçi arasında hukuki bir ilişki olduğunu ve bu ilişki nedeniyle bir araya gelip hesap yaptıklarını anlaşamadıklarını vs gösterir nitelikte ise şikâyetçinin borcum yok demesine itibar edilmeyip hukuki ilişkinin varlığı kabul edilmelidir.

Ayrıca şüpheden sanık yararlanır kuralı ceza yargılamasının en temel kurallarındandır. Yargıtayda yıllardır istikrarlı şekilde bu durumu uygulamaktadır. Hukuki ilişkinin ve borcun varlığı konusunda gerçekten şüpheli bir durum ortaya çıkmış ise şikayetçi yok dese bile sanık lehine yorumlamak uygun olacaktır.

Kısaca özetlersek taraflar arasında soyut ve kendini kurtarmaya yönelik hukuki alacağı isteme iddiasını aşan boyutta bir hukuki ilişki olduğu anlaşılabiliyorsa bunun ispatı hukuki kaidelerine göre ayrıca değerlendirilecektir. Ancak dosyaya yansıyan tüm verilere göre ciddi şekilde ortaklık ve alacak iddiası olduğu, kuru bir iddianın ötesinde ise sanığın eyleminin sabit görülmesi halinde 5237 sayılı Yasa'nın 150/1. maddesinde düzenlenen alacağının tahsil amacıyla cebir tehdit hükmünün uygulanması gerekir. Burda bir hukuk mahkemesi gibi ıspat şartı aranmamalıdır.

Alacağın varlığına inanarak ve bu hakkı elde etme özel kastıyla hareket edilmesi hallerinde ise; eylemin 5237 sayılı Yasa'nın 30. maddesi kapsamında ve 150/1. maddesi yollamasıyla hukuki alacağın tahsili amacıyla yağma suçunu oluşturup oluşturmayacağı hususunun da ayrıca somut olayda ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. ( Benzer görüşler için bkz. Nur Centel- Hamide Zafer- Özlem Çakmut, Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, Cilt: 1,4. Baskı, Beta Yayınevi, Ankara 2017, s. 404, Gökcan/Artuç TCK Şerhi age s.5461 )

Ancak kanun metninde TCK'nın 150/1. maddesinden kimlerin yararlanabileceği açık açık sayılmamıştır. Kanun metninde açık açık sayılmasa da Yargıtay kimlerin TCK'nın 150/1. maddesinden yararlanabileceğini, kimlerin yararlanamayacağını kararlarıyla belirlemektedir.

Ancak kanun metninde TCK'nın 150/1. maddesinden kimlerin yararlanabileceği açık açık sayılmamıştır. Kanun metninde açık açık sayılmasa da Yargıtay kimlerin TCK'nın 150/1. maddesinden yararlanabileceğini, kimlerin yararlanamayacağını kararlarıyla belirlemektedir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve 6. Ceza Dairesi uygulama birliği sağlama ve kötüye kullanmaların önüne geçmek amacıyla objektif bazı kriterler belirlemiştir. Söz konusu kriterler;

1-Hukuken tahsil edilebilir bir alacak olması,

2-Bunu almak için cebir veya tehdit uygulanması,

3-Talep edilen miktar ile alacak miktarının orantılı olması,

4-Tarafların hukuki ilişki doğduğu anda bu ilişkide taraf sıfatı taşıyan kişilerden olmaları gerektiğidir.

Bu doğrultuda;

a-Sanığın hukuki ilişki doğduğu anda alacaklı sıfatı taşıması gerektiği,

b-Müştekinin bu hukuki ilişki doğduğu anda borçlu sıfatını taşıması gerektiği,

c-Borç doğduğu anda taraf sıfatı taşıyan kişilerin yakın akrabaları veya çalışanların yada spontane gelişen olaylarda; kendisi için menfaat amacı gütmeden, arkadaşına yardım ve dayanışma amacıyla bulunan arkadaş ile birlikte eyleme katılmış olmaları halinde; TCK 150/1.maddesinden yararlanabileceğini kabul etmektedir.

Kural olarak borç ilişkisi doğduğu anda alacaklı veya borçlu sıfatı taşımayan kimselerin bu maddeden istifade edemeyeceğini kabul etmektedir. Ancak bu kural sıkı sıkıya uygulandığında ciddi sakıncaları olduğu görülebilmektedir. Çek senet tahsilatçısı veya mafya bağlantı olmadan hatta çoğu zaman hiçbir maddi veya manevi çıkarı olmadan bazen zorunluluk bazen dayanışma adı altında olaya katılan kişilere rastlanılmaktadır. Mesela; yakın akrabalardan biri alacağını almak için borçlu olan kişiye giderken birlikte gitmenin çoğu zaman aile bağları gereği zorunlu olduğu açıktır. Bunun gibi işçi veya ortağı olarak çalıştığı birinin alacağını almaya giderken yanında bulunmama halinde çoğu zaman işten çıkarılma veya ortaklığın bitirilmesi durumları yaşanabilmektedir. Ortaklığın maddi zarara uğraması yani kendi zararları da söz konusu olmaktadır. Ayrıca alacak miktarından çalışan veya ortak doğrudan da etkilenmektedir. Ayrıca hem yakın akrabalar hemde ortak ya da çalışan ile patron arasında ekonomik bağlantı olduğu veya olabileceği de açıktır. Yakın arkadaşlar da dayanışma duygusu ve yakın ilişki nedeniyle çoğu zaman hatıra binaen borçluya birlikte gitmektedirler. Bu nedenlerle bu tür durumlarda birlikte hareket etmek zorunluluk arz etmektedir. Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun kararları bu doğrultudadır. Bazılarını hatırlayacak olursak;

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 23.05.2017 tarihli 2017/6-91 Esas ve 2017/291 Karar sayılı "... İnceleme dışı sanık ... ile katılan ... arasında ... plakalı aracın satışı nedeniyle hukuk düzenince kabul edilebilir meşru bir ilişkinin bulunduğunun sabit olduğu, katılanın, yetkilisi olduğu şirketin vergi borcu nedeniyle haczedilerek elkonulan aracı teslim almasına rağmen ...'e iade etmemesi üzerine, ...'in hukuki ilişkiye dayanan alacağını tahsili amacıyla yağma eylemini gerçekleştirdiği, sanık ...'in ise yanında çalıştığı ...'in katılan ...'dan olan alacağını tahsil etmek için adı geçen sanıkla birlikte hareket ederek yağma eylemine iştirak ettiği, bu nedenle sanık ... hakkında da TCK'nun 150/1. maddesinin uygulanması gerektiği kabul edilmelidir. ..." şeklindeki kararında çalışanın TCK 150/1. maddeden yararlanacağına verilmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunu'nun 14.01.2020 tarihli ve 2017/6-204 Esas, 2020/5 Karar sayılı "...Yargıtay Ceza Genel Kurulu ise 10.12.2013 tarihli ve 452-612 sayılı kararında kardeşinin hukuki alacağını tahsil amacıyla yağma eylemine katılan sanığın; 23.05.2017 tarihli ve 91-291 sayılı kararında yanında çalıştığı failin hukuki alacağa dayanan yağma suçuna iştirak eden iş yeri arkadaşının da TCK'nın 150. maddesindeki düzenlemeden yararlanacağına karar verirken akrabalık ve geleneksel yakınlık ilişkilerini gözetmiştir..." , " şikâyetçi ...’nın 03.04.2009 tarihinde üzerine kayıtlı dubleks evi sanık ...’ın eşinin üzerine devrettiği olayda; ...’ün hukuki alacağını tahsil etmek amacıyla katılanlara karşı yağma eylemini gerçekleştirdiği sırada muhasebe müdürü olarak on bir yıl yanında çalışmış olan sanık ...’ın da onunla birlikte hareket ederek yağma eylemine iştirak ettiği, bu nedenle sanık ... hakkında da TCK'nın 150. maddesinin 1. fıkrasının uygulanması gerektiği kabul edilmelidir. " şeklindeki kararında çalışanın TCK 150/1. maddeden yararlanacağına karar verilmiştir.

Bu genel anlatımdan sonra somut olay değerlendirildiğinde; Katılan ile sanıklar arasındaki anlaşma gereği; sanık tarafından taşınan nakliyesi yapılan domateslerde çürüme olması nedeniyle zarar meydana geldiği, zararın karşılanması hususunda ihtilaf bulunduğu görülmekle, sanıkların bu zararı gidermesi için tehdit ile katılana zarar miktarında senet imzalatmaları şeklindeki eylemlerinin, hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 150/1 maddesinde tanımlanan hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla hareket edip etmedikleri tartışılmadan hüküm kurulması,

2.Sanık ... hakkında İlk Derece Mahkemesince verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından sanıklar hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan duruşma açılmaksızın önceki hüküm dosya üzerinden inceleme yapılarak 5237 sayılı Kanun'un 110 uncu maddesinin uygulanmasına karar verilmek suretiyle hükümlerin 5271 sayılı Kanun'un 280/1-a, 303/1-a. maddeleri gereğince düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği görülmekle, 5271 sayılı Kanun'un 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin ikinci fıkrasına göre yeniden hükümler kurulması gerektiği gözetilmeden, duruşma açılmaksızın dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafii, Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle Tebliğname'ye uygun olarak, oybirliğiyle BOZULMASINA, bozmanın hakkında kişiyi hürriyeti yoksun kılma suçundan kurulan hükümlerin temyiz istemi süre yönünden reddedilen sanıklar ... ve ...'a sirayetine,

Hükmolunan ceza miktarı ve tutuklulukta geçen süre dikkate alınarak sanıklar hakkındaki tahliye taleplerinin REDDİNE, ,

5271 sayılı Kanun'un 304. maddesi uyarınca yeniden incelenmek ve hükümler verilmek üzere dosyanın Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi'ne, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Çarşamba Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine, 29.05.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/19882, Karar No: 2021/6649, Tarih: 29.03.2021

**2. Ceza Dairesi         2020/19882 E.  ,  2021/6649 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Müştekinin aracının çalındıktan sonra başka bir hırsızlık eylemine teşebbüs esnasında kullanılırken ele geçirildiği, bahse konu suç yerinde ayrıca ele geçirilen anahtarın sanığın kayınvalidesi adına kayıtlı arabaya ait olduğu, bu arabanın; hakkında beraat kararı verilen sanık ..., hakkında verilen mahkumiyet hükmü kesinleşen hükümlü ... ve sanık tarafından ortak kullanılmakta olduğu anlaşılmış ve bu gerekçeyle sanık ... hakkında müştekinin aracının çalınması eyleminin isnadı ile dava açılmış ise de, sanığın atılı suçu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı başkaca bir delilin mevcut olmadığı dikkate alındığında tebliğnamedeki bozma isteyen düşünceye iştirak edilmemiştir.

Bozma üzerine yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedenleri yerinde olmadığından reddiyle, hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA, 29/03/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/4873, Karar No: 2006/6953, Tarih: 16.06.2006

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2006/4873 E.  ,  2006/6953 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı Hazine vekili tarafından, davalı aleyhine 08.07.2004 gününde verilen dilekçe ile mera iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 25.03.2005 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, mera iddiasıyla Hazine tarafından açılan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davalı davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece çekişme konusu taşınmazın imar planı kapsamına alınan mera olduğu davalıya 4342 sayılı Kanununun değişik 3. maddesi uyarınca taşınmazın emlak ve rayiç bedeli toplamının yarısını Hazineye ödenmek üzere önel verilmesine rağmen ödeme yapmadığı gerekçeleriyle dava kabul edilmiş ve dava konusu taşınmazın kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiş, hükmü davalı gerçek kişi temyiz etmiştir.

Dosya kapsamında toplanan delillere göre, 1965 yılında yapılan tapulama tespiti sırasında 50 parsel sayılı taşınmazın ... Köyü Tüzel Kişiliği adına harman yeri olarak sınırlandırıldığı, köyün Belediye olmasından sonra Belediye adına tescil edildiği, 22.6.1973 tarihinde de üç ayrı parsele ifraz edildiği ve bunlardan bir kısım parsellerin imar planında sosyal alanlara ayrıldığı, harman yerinden ifraz edilen 1714 parsel ile ihdasen tesis edilen 1723 parselin tevhit edilerek 1724 parsel numarasını aldığı daha sonra bu parselin 55 ayrı parsele bölündüğü, 1978 yılındaki emcümen kararıyla bu parsellerin üçüncü kişilere satıldığı anlaşılmaktadır.

Görüldüğü gibi dava konusu taşınmazın öncesi köy halkının yararlandığı kamu malı özelliği taşıyan genel harman yeridir.

Davacı Hazine dava konusu taşınmazın mera olduğunu iddia etmiş ise de, bu iddia kanıtlanamamıştır. Burada öncelikle harman yeri niteliği üzerinde durulması gerekecektir. Gerçekten, harman yerleri köy halkının tümünün yararlandığı harman yapılmak üzere ya yetkili mercii tarafından tahsis edilen ya da, ... kullanma biçimi harman yeri olan köy orta malı taşınmazlardandır. Bu gibi yerlerin yararlanma hakkı ilgili köy ve belde halkına ait ise de, kuru mülkiyeti Devlete aittir. Yine hemen belirtilmelidir ki, harman yerlerinin özellikleri mera, yaylak ve kışlakların özelliklerinden farklı değildir.

Her ne kadar 4342 sayılı Mera Kanununun değişik geçici 3. maddesinde Belediye ve mücavir alan sınırları içersinde kalan ve 1.1.2003 tarihinden önce kesinleşen imar planları içersindeki yerleşim yeri olarak işgal edilen ve mera olarak kullanımına artık olanak bulunmayan taşınmazların tahsis amacının değiştirilmesi suretiyle Hazine adına tesciline olanak sağlanmışsa da bu hüküm ancak öncesi mera olan ve yasada öngörülen unsurları taşıyan taşınmazlar bakımından uygulanabilir. Anılan hükmün genişletilmiş yorumla mera dışındaki yaylak, kışlak ve somut olayda olduğu gibi harman yerlerine taşınma imkânı yoktur. O yüzden mahkemenin 4342 sayılı Kanununun geçici 3. maddesindeki taşınmaz bedelinin ilgililerince Hazineye ödenmesine dair işlem yaparak bunun sonucu bedelin ödenmediğinden bahsedilip davanın bu nedenle reddi doğru olmamıştır.

Burada üzerinde durulması gereken diğer bir sorunda 4342 sayılı Mera Kanununun 14. maddesi son fıkrasının olaya uygulanıp uygulanamayacağıdır. Anılan maddenin başlığı «tahsis amacının değiştirilmesi» şeklindedir. Yasanın daha önceki hükümlerine bakılırsa bu maddenin mera komisyonlarının çalışmaları sırasında ve ancak mera komisyonlarınca yapılan idari iş ve işlemlerde uygulanabileceği açıkça görülür. Başka bir deyişle yargı önüne getirilen bu gibi uyuşmazlıklarda harman yeri vasfının yargı yerinde değiştirilebileceği düşünülemez. Ne var ki; somut olayda, öncesi harman yeri olan 1714 parsel sayılı taşınmaz 1723 parselle tevhid edilerek imar planı kapsamına alınmış, arsa vasfına dönüştürülerek gerçek kişilere Belediye Encümeni kararıyla satılmıştır. Az yukarıda sözü edildiği üzere somut olaya 4342 sayılı Kanunun değişik geçici 3. maddesinin ve yine aynı yasanın 14 maddesinin uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla 1714 parselin harman yeri vasfının değiştirilerek arsa vasfıyla gerçek kişilere yapılan satış işlemi ve gerçek kişiler adına tescil yasadaki deyimiyle «yolsuz tescil» niteliğindedir. Bu gibi durumlarda hukuken yokluk ifade eden tapu üzerinden iktisapta bulunan kişiler Türk Medeni Kanunun 1023 maddesinden yararlanamaz. Ancak;