muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/12304, Karar No: 2018/1920, Tarih: 27.02.2018

Bu ilkeler gözetildiğinde davacı anne ve baba yararına ayrı ayrı hükmedilen 20.000,00 TL manevi tazminat azdır.

2- Davalı vekilinin temyiz incelenmesine gelince;

... Kurumu tarafından karşılanmayan zararın ödetilmesine ilişkin davalarda (tazminat davaları) öncelikle haksız zenginleşmeyi ve mükerrer ödemeyi önlemek için Kurum tarafından hak sahiplerine bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin tazminattan düşülmesi gerektiği Yargıtay’ın oturmuş ve yerleşmiş görüşlerindendir. 5510 sayılı yasanın 21/4. maddisine göre ise “... İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir.” hükmü düzenlenmiştir.

Somut olayda, davacı anne için hesaplanan maddi zarardan rücuya tabi Kurum tahsislerinin düşülmesi gerektiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık; düşülmesi gereken bu Kurum tahsisinin rücuya tabi miktarının belirlenmesinde yaşanmakta olup 5510 Sayılı Yasa'nın 21/4 maddesinde açıkça, iş kazasının üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmesi halinde sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin “yarısının” rücuya tabi olacağı düzenlenmiştir. Burada tartışılması gereken diğer bir husus da üçüncü kişi kavramından neyin anlaşılması gerektiğidir ki; ilgili yasa metni ve başlığından anlaşıldığı üzere işveren dışındaki herkes üçüncü kişidir. Sigortalının ölümüyle sonuçlanan olayda sigortalının %30, davalının % 60, dava dışı ...'nin % 5, dava dışı ...'ın % 5 oranında kusurlu oldukları anlaşılmaktadır. Bu duruma göre indirimi gereken peşin sermaye değeri üçüncü kişilerin kusurunun yarısı ile işverenin kusurunun toplamıdır. Diğer bir deyişle ilk peşin sermaye değerinin % 65’inin hak sahibi annenin hesaplanan zararından indirilmesi gerekirken % 60'ının indirilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde taraflara iadesine, 27.02.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/18767, Karar No: 2010/3757, Tarih: 06.04.2010

**6. Ceza Dairesi         2007/18767 E.  ,  2010/3757 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

I. Sanık ... hakkındaki hükme yönelen temyiz isteğinin incelenmesinde;

Sanık hakkında hırsızlık suçuyla ilgili olarak 5395 sayılı Çocuk Koruma Yasasının 23. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin karar, aynı maddenin 7. fıkrası uyarınca itirazı olanaklı kararlardan olup, temyiz olanağı bulunmadığından ve Kastamonu Ağır Ceza Mahkemesi tarafından incelenerek karara bağlanmış olması nedeniyle tebliğnameye uygun olarak incelenmeksizin İADESİNE,

II. Sanıklar ... ve ... hakkındaki hükümlerin incelenmesinde ise;

Suça doğrudan katılan sanık ... hakkında 5237 sayılı TCY'nın 39/2.maddesinin uygulanması ve 5237 sayılı TCY.nın 145. maddesindeki “ malın değerinin azlığı ” kavramının, 765 sayılı TCY’nın 522. maddesindeki “hafif “ veya “pek hafif” ölçütleriyle her iki maddenin de cezadan indirim olanağı sağlaması dışında benzerliği bulunmadığı, “değerin azlığının” 5237 sayılı Yasaya özgü ayrı ve yeni bir kavram olduğu, Yasa koyucunun amacı ile suçun işleniş biçimi, olayın özelliği ve sanığın kastı da gözetilmek suretiyle, daha çoğunu alma olanağı varken yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak da gerekiyorsa ceza vermekten vazgeçebileceği ölçüdeki düşük değerler esas alınmak, yasal ve yeterli gerekçeleri de açıklanmak koşuluyla uygulanabileceği düşünülmeden, bu maddeye düzenleniş amacının dışında yorumlar getirilerek cezalarından indirim yapılması karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamış;

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 04.03.2008 gün ve 2008/6-47 esas-2008/43 sayılı kararında da belirtildiği gibi, önceki yanılgılı uygulama nedeniyle ortaya çıkan hafif sonuç cezadan, ikinci kez mahkumiyetin sonuçlarını da kapsayacak şekilde yararlandırılmasını sağlamak, sanığa daha önce bir kez tanınmış olan atıfet genişletilmek suretiyle hakkaniyete aykırı sonuçların doğmasına, adalet ve eşitlik ilkelerinin zedelenmesine yol açılmış olacaktır. Bu nedenle sanıklar hakkında 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren, 5728 sayılı Yasanın 562. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK’nun 231. maddesindeki hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükmün uygulanma olanağı bulunmamaktadır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimin takdirine göre sanıklar ... ve ... savunmanlarının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle eleştiriler dışında usul ve yasaya uygun bulunan hükmün istem gibi ONANMASINA, 06.04.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6620, Karar No: 2012/15387, Tarih: 02.07.2012

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2012/6620 E.  ,  2012/15387 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

(Kapanan Şişli 1. Asliye Ceza Mahkemesi)

SUÇ : Geceleyin bina içinde hırsızlık

...

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Katılanın işyerini 25.01.2005 tarihinde saat 20.00 sıralarında kapattığı ve 26.01.2005 tarihinde saat 08.30 sıralarında işyerine geldiğinde camın kırılırak içeri girilmiş olduğunu gördüğünü beyan ettiği ve sanık yakalandığında atılı suçu işlediğini kabul etmesine karşın suç saatinin sanığa açıklattırılmadığının anlaşılması karşısında, suç saatinin gece sayılan zaman dilimi içerisinde işlendiğini gösterir deliller açıkça gösterilmeden ve suç saatinin sanığa sorulmak suretiyle tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilmeden yazılı şekilde suçun gece işlendiği kabul edilerek hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafiinin temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün açıklanan nedenle, tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 02.07.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/21291, Karar No: 2015/11671, Tarih: 13.10.2015

**16. Hukuk Dairesi         2014/21291 E.  ,  2015/11671 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BALA ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 31/12/2013

NUMARASI : 2009/65-2013/224

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı vekili, A. Köyü çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmaz bölümü hakkında imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tescil istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, fen bilirkişilerin müşterek olarak hazırladıkları 12.01.2012 tarihli rapor ve krokilerinde (A) harfi ile gösterilen 22.027.00 metrekare yüzölçümlü taşınmazın davacı A.. Ç.. mirasçıları adına miras payları oranında tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi vekili ve dahili davalı Orman İdaresi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, A.. B.. temyiz karar harcı peşin yatırıldığından harç alınmasına yer olmadığına, 13.10.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/62, Karar No: 2015/1817, Tarih: 25.03.2015

**1. Ceza Dairesi         2015/62 E.  ,  2015/1817 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Trabzon 1. Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten yaralama sonucu ölüme neden olmak

TÜRK MİLLETİ ADINA

1-) Katılanların yetkisi bulunmadığından, katılanlar vekilinin duruşmalı inceleme isteminin CMUK.nun 318. maddesi uyarınca reddine,

2-)Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ..'ın kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, takdire ilişen cezayı azaltıcı sebebin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümde isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin eksik incelemeye, suç niteliğine, TCK.nun 25 ve 27/2. maddelerinin uygulanması gerektiğine, haksız tahrikin varlığına yönelen, katılanlar vekilinin eksik incelemeye ilişen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Oluşa ve dosya içeriğine göre, sanık .. ile maktul ..'nın tanışmadıkları, olay günü sanığın oturduğu dairenin kapı zilini çalan maktulün, kapı açıldığında “yanlış oldu” diyerek apartmandan çıktığı, yolun karşısına geçip, beklemeye ve sanığın dairesine doğru bakmaya başladığı, bu durumu gören sanık ..'ın maktulün yanına giderek, neden evime doğru bakıyorsun diye sorduğu ve birlikte biraz ileride bulunan derenin kenarına gittikleri, sanık ..'ın aynı soruyu sorduğu, maktulün de senin bildiğin gibi değil diyerek başkaca bir açıklama yapmamasına sinirlenen sanık ..'ın maktule yumrukla vurarak darp etmeye başladığı, darp sırasında maktulün derenin içine düşmesi üzerine olay yerinden ayrıldığı, hastaneye tedavi altına alınan maktulün olaydan altı gün sonra öldüğü, otopsi raporuna göre sağ göz çevresinde, sağ zigoma üzerinde, sol göz medial kenarında, sol dirsekte ekimoz, sağ elde yüzeysel sıyrık, occipital bölgede raddi yara bulunan maktulün ölümünün, künt genel beden travmasına bağlı kafatası ve sağ radius uç kırığı ile birlikte beyin kanaması ve beyin doku harabiyeti sonucu meydana geldiği olayda,

8-12 yıl arasında hapis cezası öngören TCK.nun 87/4. fıkrasının birinci cümlesinin uygulanması sırasında suçun işleniş şekli, ölümü meydana getiren yaraların niteliği dikkate alınarak makul bir ceza tayin edilmesi gerektiği gözetilmeden 8 yıl hapis cezasına hükmedilerek eksik ceza verilmesi,

Yasaya aykırı olup, sanık müdafii ve katılanlar vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün bu nedenle tebliğnamedeki düşünceye aykırı olarak BOZULMASINA, 25/03/2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/20194, Karar No: 2014/1404, Tarih: 04.02.2014

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/20194 E.  ,  2014/1404 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, arsa payındaki keyfiliğin tespiti, arsa payları yönünden keyfi olan yönetim planının, kısmen veya tamamen iptali istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dava, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Yasası'nın 3. maddesinde yer alan arsa payı düzeltilmesi ve 28. maddesinde yer alan yönetim planının iptaline ilişkin olup, dava konusu parselde yer alan bütün bağımsız bölüm maliklerinin mülkiyet haklarını ilgilendirdiğinden tüm kat maliklerinin davaya dahil edilmesi gerekildir.

Mahkemece, dava dilekçesinde yer alan bu eksikliğin giderilmesine ilişkin verilen süre içerisinde ara kararın gereğinin yerine getirilmemesi nedeniyle davanın HMK'nun 115/2 maddesine göre dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddedilmesinde yasaya aykırılık bulunmadığından, yerinde görelmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye onama harcının temyiz edene yükletilmesine, 04.02.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/5191, Karar No: 2023/1476, Tarih: 13.03.2023

**11. Hukuk Dairesi         2022/5191 E.  ,  2023/1476 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/596 Esas, 2020/1091 Karar

HÜKÜM : Yeniden esas hakkında hüküm kurulması

Taraflar arasındaki yabancı mahkeme kararının tenfizi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 19.02.2020 tarih, 2019/695 E. ve 2020/1728 K. sayılı kararı ile karar bozulmuş, bozma üzerine Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilâmına direnilmiş ve bu kararın da davalı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizce bozma kararı yerinde bulunarak direnme kararı incelenmek üzere dosya Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.06.2022 tarihli ve 2021/11-333 E., 2022/944 K. sayılı ilâmı ile direnme kararının yeni hüküm mahiyetinde olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin temyiz itirazlarına ilişkin inceleme yapılmak üzere dosya Dairemize gönderilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu tarafından dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; Federal Almanya Cumhuriyeti Hamburg Asliye Hukuk Mahkemesi 27. Sivil Hukuk Dairesinin 327 O 211/06 numaralı dosyasından verilen 17.10.2006 tarihli kararının ve yargılama masraflarına dair masraf tespit kararlarının tenfizine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ortada usulüne uygun kesinleşmiş bir karar olmadığını, yabancı ilâmının kamu düzeni kurallarına aykırı olduğunu ve yabancı mahkeme kararının illiyet rabıtasından yoksun olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.09.2017 tarih, 2017/607 E. ve 2017/522 K. sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.11.2018 tarih, 20187568 E. ve 2018/1299 K. sayılı kararıyla davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.11.2018 tarih, 20187568 E. ve 2018/1299 K. sayılı kararıyla davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 19.02.2020 tarih, 2019/695 E. ve 2020/1728 K. sayılı kararıyla yargılama aşamasında yürürlüğe giren 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un (7194 sayılı Kanun) 41 inci maddesinin değerlendirilmesi gerektiğine işaret edilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozularak dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi değerlendirildiğinde yabancı mahkeme kararının tenfizine engel ve tenfize karar verilmesi durumunda kamu düzenine aykırılık teşkil edecek düzenlemeler içermediği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi kapsamında tenfize karar verilmesinin kamu düzenine aykırılık oluşturacağını ve yabancı mahkeme kararının usulüne uygun kesinleşmediğini ileri sürmüştür.

C. Dairemizin İnceleme Kararı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.06.2022 tarih, 2021/11-33 E. ve 2022/944 K. sayılı ilâmı ile direnme kararının yeni hüküm mahiyetinde olduğu gerekçesiyle karara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmalık yabancı mahkeme kararının tenfizi talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 54 üncü ve devamı maddeleri.

2. 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi.

3. Değerlendirme

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmalık yabancı mahkeme kararının tenfizi talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 54 üncü ve devamı maddeleri.

2. 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi.

3. Değerlendirme

Tenfiz talebine konu dava Bera Holding A.Ş.'ye karşı açılmış, geçerli ortaklık ilişkisi kurulmadığından bahisle alacak istemine ilişkin olup yabancı mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Oysa Türkiye’de açılan bu tür davalarda dosya hangi aşamada olursa olsun 7194 sayılı Kanun gereğince davacıların, davalı şirkete ortak olduğu kabul edilerek dava hakkında “karar verilmesine yer olmadığına” kararı verilmekte ve kararlar bu şekilde kesinleşmektedir. Buna karşın yabancı ülkede açılan ve karara bağlanan aynı tür davalarda verilen ortak olmadığının tespiti ve ödenen bedelin iadesine veya davanın farklı hukuki gerekçelerle reddine ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınmasına ve tenfizine karar verilmesi halinde Türkiye’de açılan davalar ile yabancı ülkede açılan davalarda tamamen zıt veya farklı sonuçlara ulaşılacak, ayrıca Türk Mahkemelerinin emredici yasal düzenleme sonucu verdikleri çok sayıdaki karara tezat teşkil edecek yabancı mahkeme kararlarına Türkiye’de icra kabiliyeti kazandırılacak ve netice olarak bu durum 5718 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinde düzenlenen Türk kamu düzenine açık aykırılık teşkil edecektir. Bu itibarla 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi ve 5718 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesi birlikte değerlendirilerek yabancı mahkeme kararının tanınmasının ve tenfizinin Türk kamu düzenine açık aykırılık teşkil edeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.03.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

K A R Ş I OY

HGK' nın 2017/11-52 E. 2021/671 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi tenfiz kararının verilebilmesinin en önemli şartlarından birisi MÖHUK'nın 54/c maddesi gereğince, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmamasıdır. Kamu düzeni kavramı, yabancı hukukun uygulanmasına engel olan bir kural olarak MÖHUK'nın 5. maddesinde ele alındığı gibi, yabancı mahkeme hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde de tanıma ve tenfiz engeli olarak MÖHUK'nın 54/c maddesinde düzenlenmiştir. Bu durumda kamu düzeni, yabancı hukukun uygulanmasını engellediği gibi aynı sebeplerden yabancı mahkeme kararının Türk mahkemeleri önünde tanıma ve tenfizini de engellemektedir.

Bilindiği gibi kamu düzeni kavramı zamana ve yere göre değişen, içeriği ve sınırları kesin olarak çizilemeyen bir kavramdır. Kamu düzenini bir toplumun siyasi, sosyal, ekonomik ve hukuki açıdan temel yapısını ve temel menfaatlerini ilgilendiren kurallar teşkil etmektedir. Devletlerin vazgeçemeyeceği temel ilkeler, kamu düzenini ilgilendiren kurallar olup, genel olarak, kamu menfaat ve düzenini koruma amacını güden emredici kanun hükümlerine aykırılık, ahlaka ve temel hak ve özgürlüklere aykırılık, kamu düzeninin müdahalesini gerektiren hususlardır. Bu esaslara göre Türk hukukunun temel ilkelerine, Türk adap ve ahlak anlayışı ile Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklere aykırılık kamu düzenine aykırılık teşkil edecektir.

Kamu düzeni kavramı takdiri bir kavram olup sınırlarını kesin çizgilerle belirlemek mümkün değildir. Bu nedenle kamu düzeni benzer yönler olmakla birlikte, her ülkenin kendine özgü tarihsel, sosyal, ekonomik ve diğer koşulların oluşturduğu özel durumlar dikkate alınarak belirlenir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.11.1973 tarihli ve 1973/609 E., 1973/959 K. sayılı kararı). Başka bir deyişle bir durumun kamu düzeni ile ilgisi ülkenin sosyal, ekonomik, kültürel ve tarihsel gerçeklerine göre belirlenir; bu gerçekler durumun vazgeçilmezliğini, toplumsal yararını ve hukuk düzeninin korunmasına yönelik amacını ortaya koyuyorsa söz konusu durumun kamu düzeni ile ilgisi kabul edilmelidir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.12.1990 tarihli ve 1990/3-527E., 1990/627K. sayılı kararı).

Yargıtay içtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 10.02.2012 tarihli ve 2010/1 E. 2012/1 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere; kamu düzeni kavramının müdahale alanı, son derece geniş ve yoruma müsaittir. Türk kamu düzeninin ihlâlini gerektirecek haller çoğunlukla emredici bir hükmün açıkça ihlâli halinde düşünülecektir. Fakat her emredici hükmün ihlâli halinde veya her emredici hükmü ihlâl eden bir yabancı kararın Türk kamu düzenine aykırı bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Zira iç hukuktaki kamu düzeni kavramı ile milletlerarası özel hukuk alanındaki kamu düzeni kavramı birbirinden faklıdır. İç hukuktaki kamu düzeninin çerçevesi, Türk hukukunun temel değerlerine, Türk genel adap ve ahlak anlayışına, Türk kanunlarının dayandığı temel adalet anlayışına, Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklere, milletlerarası alanda geçerli ortak prensiplere, medeni toplulukların müştereken benimsedikleri ahlak ilkeleri ve adalet anlayışının ifadesi olan hukuk prensiplerine, toplumun medeniyet seviyesine ve siyasi ve ekonomik rejimine, insan hak ve özgürlüklerine aykırılık şeklinde çizilebilir. İç hukukta kamu düzeninin, tarafların uymak zorunda oldukları, kamu hukukundan ve özel hukuktan doğan ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri kurullar olarak anlaşılması gerekir.