muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/4824, Karar No: 2013/6572, Tarih: 28.03.2013

**22. Hukuk Dairesi         2013/4824 E.  ,  2013/6572 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücretinin belirlenmesini istemiştir. Davalı işveren, kasap olarak çalışan davacının Et Balık Kurumu veterinerinin uyarısına rağmen altı aylık gebe hayvanı kesmesi, emirlere itaat etmemesi ve milli servetin yok olmasına neden olmasından dolayı iş sözleşmesininhaklı nedenle feshedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece Kombina müdürlüğü tarafından davacının Kombinaya sokulmaması yönünde karar alındığı, gerçekte bu karara uyulmasını teminen davacının işine son verilmesine rağmen, feshe gerekçe olarak bir hayvanın kesilmesinden sorumlu tutulmasının gösterildiği, oysa hayvanın davacı tarafından kesilmediği, hayvanı kesen işçilerin ise halen çalışmaya devam ettikleri, feshin haklı bir nedene dayanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı işveren tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelere göre davalı şirkette kasap olarak çalışan davacının iş sözleşmesinin uyarıya rağmen altı aylık gebe bir hayvanı kestiği, emirlere uymadığı ve milli servetin yok olmasına neden olduğu gerekçesiyle 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/11-h maddesi uyarınca tazminatsız feshedildiği anlaşılmaktadır. Fesihten önce davacının işyeri kurallarına uymadığı, Yönetim Kurulu Başkanı ve Yönetim Kurulu üyelerini hiçe sayarak el kol hareketleri ve hakaretler ederek işçileri yanlış yönlendirdiği ve huzuru bozduğu gerekçesiyle Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur. Tanık anlatımlarına göre Kombinaya gelen hayvanların kesilmesinde sakınca bulunup bulunmadığı yönünden önce Et ve Balık Kurumu Veterinerlerinin kontrolünden geçtiği, olay günü veteriner tarafından davalı şirkete ait bir hayvanın gebe olduğu belirtilerek kesilmemesi gerektiği söylenmesine rağmen kesimhaneye götürüldüğü ve kesildiğinin tespit edildiği anlaşılmaktadır. Yine tanık anlatımlarına göre kesimhanede davacının kesime hazırlık için hayvanı kancaladığı ve sonrasında bir başka işçi tarafından kesildiği anlaşılmaktadır. Sözü edilen hayvan doğrudan davacı tarafından kesilmemiş ise de, davacının hayvanı kancalayarak kesime hazır hale getirdiği sabittir. Bu hale göre feshin geçerli nedene dayandığı kabul edilmelidir. Davanın reddi yerine yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Belirtilen nedenlerle, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda belirtilen nedenlerle;

1-Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE,

3-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalının yaptığı 30,00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.320,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davalıya iadesine, kesin olarak 28.03.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10424, Karar No: 2022/14032, Tarih: 17.10.2022

**5. Hukuk Dairesi         2022/10424 E.  ,  2022/14032 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada Tirebolu Sulh Hukuk, Ankara 4. Sulh Hukuk ve Ankara Batı 3. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanun'un 36/3. maddesi gereğince bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, mirasın gerçek reddi istemine ilişkindir.

Tirebolu Sulh Hukuk Mahkemesince, miras bırakanın ölmeden önceki son yerleşim yerinin "...Mahallesi, 1672 Sokak No: 6 ...” olduğu, bu nedenle yetkili ve görevli sulh hukuk mahkemesinin Ankara Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Ankara 4. Sulh Hukuk Mahkemesince, miras bırakanın vefat etmeden önceki son yerleşim yeri adresinin ".... 1672. Sok. No: 6 ..." olması sebebiyle Ankara Sulh Hukuk Mahkemesince yetkisizlik kararı verilerek dosyanın gönderilmiş olduğu, yetkili mahkemesinin Ankara Batı Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Ankara Batı 3. Sulh Hukuk Mahkemesince ise, murisin nüfus kaydında son yerleşim yeri adresinin "...Cad. No:93 İç Kapı No:3 ..." olduğu, bu nedenle yetkili mahkemenin Tirebolu Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Yargı yeri belirlenmesini gerektiren sebepler 6100 sayılı HMK'nın 21. maddesinde;

“(1) Aşağıdaki hâllerde, davaya bakacak mahkemenin tayini için yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulur:

a) Davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkemenin davaya bakmasına herhangi bir engel çıkarsa,

b) İki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesi konusunda bir tereddüt ortaya çıkarsa,

c) İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse,

ç) Kesin yetki hâllerinde, iki mahkeme de yetkisizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse” şeklinde düzenlenmiştir.

a) Davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkemenin davaya bakmasına herhangi bir engel çıkarsa,

b) İki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesi konusunda bir tereddüt ortaya çıkarsa,

c) İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse,

ç) Kesin yetki hâllerinde, iki mahkeme de yetkisizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse” şeklinde düzenlenmiştir.

Somut olayda, mahkemelerce verilen yetkisizlik kararı kesinleşmiş ise de, iki mahkeme arasında karşılıklı olarak verilmiş bir yetkisizlik kararı bulunmamaktadır. Davanın ilk açıldığı Tirebolu Sulh Hukuk Mahkemesince, Ankara Sulh Hukuk Mahkemelerinin davaya bakmakla yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı vererek dosya Ankara Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmiş, Ankara 4. Sulh Hukuk Mahkemesince Ankara Batı Sulh Hukuk Mahkemelerinin yetkili olduğundan bahisle yetkisizlik kararı verilerek dosyanın Ankara Batı Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, Ankara Batı 3. Sulh Hukuk Mahkemesince ise davaya bakmakla yetkili mahkemenin Tirebolu Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş, dosya kendisine gönderilen Tirebolu Sulh Hukuk Mahkemesince ise yargı yerinin belirlenmesi için dosya Dairemize gönderilmiştir. Oysa ki, olumsuz görev uyuşmazlığından bahsedilebilmesi için Ankara Batı 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin kararında görevli olduğu belirtilen Tirebolu Sulh Hukuk Mahkemesinin de Ankara Batı Sulh Hukuk Mahkemelerinin yetkili olduğuna dair yetkisizlik kararı vermesi ve bu kararın kesinleşmesi gerektiği nazara alındığında merci tayini için aranan "iki mahkeme arasında olumsuz yetki uyuşmazlığı bulunması" koşulunun henüz gerçekleşmediği kuşkusuzdur. Bu nedenle yargı yerinin belirlenmesi koşulları oluşmadığından dosyanın mahalline iadesine karar vermek gerekmiştir.

Bu aşamada yargı yeri belirleme koşulları bulunmayan dosyanın MAHALLİNE İADESİNE, 17.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/22117, Karar No: 2013/22459, Tarih: 16.09.2013

**8. Ceza Dairesi         2012/22117 E.  ,  2013/22459 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması ve resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Hükümlülük

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Bilirkişi raporuna göre yargılama sırasında alınan rapor tarihinde Garanti Bankası A.Ş'nin ... numaralı kartının 87 TL borcunun kaldığı , aynı şekilde Kuveyt Türk Bankası A.Ş 'nin ... numaralı kartının 433 TL borcu kaldığının tespit edilmesine rağmen bu iki bankaya yönelik eylemlerden hüküm kurulurken dava açılmadan önce tamamen ödeme varmış gibi TCK.nun 168. maddesinden indirim yapılması ve sanığın ... Balta adına sahte kimlikle değişik tarihlerde tutanaklarda ismi geçen bankalara ayrı ayrı başvurarak sözleşmeleri imzalayıp sahte kredi kartı temin etmek şeklindeki eylemin, külhalinde TCK.nun 5237 sayılı 245/2, 43. maddelerinde düzenlenen zincirleme sahte belgelerle sahte kredi kartı temini suçunu oluşturmasına karşın yazılı şekilde TCK.nun 204/1, 43. maddeleri uyarınca eksik ceza tayini karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, suçun oluşumuna ve niteliğine uygun kabul ve uygulamasına, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak açıklanan gerekçeye göre sanığın ve müdafiinin, verilen cezanın fazla olduğuna, zararın karşılanması sebebiyle ceza verilmemesi gerektiğine yönelik yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin (ONANMASINA), 16.09.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/27306, Karar No: 2014/4596, Tarih: 11.06.2014

**10. Ceza Dairesi         2012/27306 E.  ,  2014/4596 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Ağır Ceza Mahkemesi

Suçlar : a) Uyuşturucu madde ticareti yapma

b) Kullanmak amacıyla uyuşturucu madde bulundurma

Hüküm : Mahkûmiyet (her iki suç hakkında) yönünden: Düzeltilerek onama

b) Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu yönünden: Bozma

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

A) “Uyuşturucu madde ticareti yapma” suçundan verilen hükmün incelenmesi:

Yargılama sürecindeki işlemlerin yasaya uygun olarak yapıldığı, delillerin gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç tipinin aşağıda belirtilen dışında doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanığın yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

TCK’nın 53. maddesinin (1) numaralı fıkrası uygulanırken, sanığın bu hakları kullanmaktan yoksunluğunun; (3) numaralı fıkra gereğince kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından koşullu salıverilmesine kadar, (2) numaralı fıkra gereğince ise diğer haklar ve yetkiler yönünden hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar süreceğinin gözetilmemesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, CMUK’nın 321. maddesi gereğince hükmün BOZULMASINA; ancak bu aykırılığın yeniden duruşma yapılmaksızın aynı Kanunun 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan; TCK’nın 53. maddesinin uygulanması ile ilgili bölümün hüküm fıkrasından çıkarılması ve yerine “Sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nın 53. maddesinin 1 ve 2. fıkraları ile 3. fıkrasının birinci cümlesinin uygulanmasına“ ibaresinin yazılması suretiyle, hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

B) “Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma” suçundan verilen hükmün incelenmesi:

Yargılama sürecindeki işlemlerin yasaya uygun olarak yapıldığı, delillerin gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç tipinin doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Hükümden önce 19.12.2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun'la değişik 5237 sayılı TCK'nın 191. maddesindeki seçeneklerden biri uygulanırken yasal gerekçe gösterilmesi, gerekçenin somut olgulara ve davranışlara bağlı olarak, sanığın tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine uyup uymayacağının değerlendirilmesine dayanması gerektiği gözetilmeden ve gerekçesi gösterilmeden, doğrudan hapis cezası seçeneğine göre hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün CMUK’nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 11.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6970, Karar No: 2011/2423, Tarih: 05.05.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/6970 E.  ,  2011/2423 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : KADASTRO

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 438 ada 41 parsel sayılı 1152,42 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeni ile davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı ..., yasal süresi içinde kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği, irsen intikal ve paylaşma dayanarak ve taşınmazın bir bölümünün adına tescili istemi ile dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile fen bilirkişisinin rapor ve krokisinde (A) harfi ile gösterilen bölümün davacı adına, kalan bölümünün ise tespit gibi tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, dava konusu taşınmazın fen bilirkişisi tarafından düzenlenen rapor ve krokide (A) harfi ile gösterilen bölümü yönünden davacı yararına zilyetlik ile edinme koşullarının gerçekleştiği, davalının bu bölümde zilyetlik yolu ile kazanımı sağlayıcı tasarruf ve kullanımının bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve hükme esas alınan yerel bilirkişi ve tanık sözleri karar vermeye yeterli bulunmamaktadır. Mahkemece, tespite aykırı sonuca varıldığı halde, taşınmaz başında tespit bilirkişilerinin tümü dinlenilmek suretiyle çelişki giderilmediği gibi dinlenen tespit bilirkişisinden de keşif sırasındaki beyanının tespittekinden farklı olmasının nedeni sorularak çelişki giderilmemiştir. Sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için, taşınmaz başında önceki keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve taraf tanıkları ile tespit bilirkişilerinin tümü hazır olduğu halde yeniden keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında dinlenilecek bilirkişiler ve taraf tanıklarından taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, zilyetliğin ne zaman başladığı, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, tespite aykırı sonuca varılması halinde tüm tespit bilirkişileri taşınmaz başında tanık sıfatı ile dinlenilerek beyanlar arasında çelişkinin giderilmesine çalışılmalı, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu yön göz ardı edilerek eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davalının temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulüyle hükmün BOZULMASINA, 05.05.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/3389, Karar No: 2022/4971, Tarih: 25.10.2022

**6. Hukuk Dairesi         2022/3389 E.  ,  2022/4971 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

- K A R A R -

Davacı vekilince açılan, tapu iptali ve tescil davası sonucunda mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş olup, verilen kararın davalılar ... ile ...., Elit KYK vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairemizce 20201/1672 Esas, 2022/2023 Karar sayılı ilamı ile yerel mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

Bu kez Dairemiz kararına karşı davalı ... vekilince karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.

Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre HUMK’nın 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteğinin REDDİNE, davalı ...'ten alınması gereken karar düzeltme harcı peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına

ve takdiren 660,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyenden alınarak Hazineye gelir kaydedilmesine, 25/10/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/19299, Karar No: 2017/7994, Tarih: 16.11.2017

**10. Hukuk Dairesi         2015/19299 E.  ,  2017/7994 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, rücûan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

5510 sayılı Yasanın 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21. maddesindeki, “iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir.” düzenlemesi getirilmiş olup davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 87 ve 26. maddeleridir.

506 sayılı Kanunun 26/1. maddesinde, kastı, işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi ya da suç sayılabilir bir eyleminin varlığı halinde işverenin rücû alacağından sorumluluğu olanağı tanınmıştır. Buna göre; işverenin ve üçüncü kişilerin iş kazasındaki kasıt veya kusurunun tespiti amacıyla; iş kazasının oluşumuna ilişkin maddi olguların eksiksiz biçimde saptanması, sorumluluğu gerektiren her koşulun, kendi özelliği çerçevesinde araştırılıp irdelenmesi, işveren ve diğer ilgililerin kusur oran ve aidiyetlerinin belirlenmesi gerekir.

Bu kapsamda; 6331 sayılı Kanunun 37’nci maddesi uyarınca yürürlükten kaldırılan ancak zararlandırıcı sigorta olayının meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77’nci maddesi uyarınca, işverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. İşverenler işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumluluktan konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar. Anılan madde ile, işverenlere, işçi sağlığı ve iş güvenliği kavramından kapsamlı olarak, her türlü önlemi almak yanında, bir anlamda objektif özen yükümlülüğü de öngörülmektedir. Bu itibarla işverenin, mevzuatın kendisine yüklediği tedbirleri, işçinin tecrübeli oluşu veya dikkatli çalıştığı takdirde gerekmeyeceği gibi bir düşünce ile almaktan sarfınazar etmesi kabul edilemez.

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) ortak Komisyonunda işçi sağlığının esasları: Bütün işkollarında işçinin fiziksel, ruhsal ve sosyo-ekonomik bakımdan sağlığını en üst düzeye çıkarmak ve bunun devamını sağlamak; çalışma şartları ve kullanılan zararlı maddeler nedeni ile işçi sağlığının bozulmasını engellemek; her işçiyi kendi fiziksel ve ruhsal yapısına uygun işte çalıştırmak; özet olarak işin işçiye ve işçinin işe uyumunu sağlamak olarak tanımlanmaktadır. Belirlenen amaçlara ulaşmak, dolayısıyla iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek temel sorumluluktur. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.11.2006 gün ve E: 2006/10-696, K: 2006/704 sayılı kararı).

506 sayılı Kanunun 87.maddesinde, "aracı", 4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesinde ise, "asıl işveren-alt işveren" ilişkisinin tanımına yer verilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, "aracı" olarak nitelenen üçüncü kişi, gerek mevzuatta, gerekse öğreti ve yargı kararlarında; alt işveren, taşeron, tali işveren, alt müteahhit, alt ısmarlanan vb. adlarla anılmaktadır.

Bunlardan; asıl işverenin yanında "taşeron" olarak adlandırılan başka işverenlerinde, işyerinden iş almaları ve kendi sigortalılarını çalıştırmaları ile, uygulama kazanmış olan "asıl işveren-alt işveren" ilişkisini Sosyal Sigortalar Kanunu açısından ele alan 506 sayılı Kanunun 87.maddesi hükmü, tıpkı mülga 1475 sayılı İş Kanununun l/son. 4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddelerinde olduğu gibi, aracının yanında asıl işvereni de sorumlu tutan bir içerik taşımaktadır.

506 sayılı Kanunun "üçüncü kişinin aracılığı" başlıklı 87. maddesi, "Sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun işverene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl işveren de sorumludur. Bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişiye aracı denir." hükmünü içermektedir. Aracının asıl işverenden bir bölüm iş alması ve bu işte kendi adına sigortalı çalıştırması, aracı kavramının belirleyici özelliğini oluşturmaktadır.

Bilindiği üzere madenler, Anayasanın 168. maddesi ve 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 4. maddesi gereği devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, arama ve işletme hakkının gerçek ve tüzel kişilere devri ancak kanunun öngördüğü şartlarda mümkündür.

Bilindiği üzere madenler, Anayasanın 168. maddesi ve 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 4. maddesi gereği devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, arama ve işletme hakkının gerçek ve tüzel kişilere devri ancak kanunun öngördüğü şartlarda mümkündür.

Madenler üzerindeki hakların bölünmezliğini, devir ve intikalini düzenleyen anılan Yasa'nın 5. maddesinde, madenler üzerindeki hakların hiç birisinin hisselere bölünemeyeceği ve her bir hakkın bir bütün halinde muameleye tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan Yasal düzenleme çerçevesinde, ruhsat sahibi tarafından maden sahası üzerinde, ruhsatın verdiği yetkilerin tamamının yada bir bölümünün sözleşme ile 3. kişilere devri mümkün değildir. Ancak, uygulamada, ruhsat sahipleri özel hukuk alanına giren kimi sözleşmelerle ve belirli bir bedel karşılığında maden çıkarma ve satış haklarını özel kişilere bırakmaktadırlar. Rödovans olarak adlandırılan bu yöntemle ruhsat sahipleri, taşeron olarak üretim yapan üçüncü kişilere süreli sözleşmeler ile maden çıkarma ve satış haklarını kiralamaktadırlar.

Günümüz literatüründe rödovans, “maden ruhsat alanlarının, hukuki hak ve sorumlulukları kendisinde kalması koşuluyla hak sahibi tarafından sözleşme ile özel veya tüzel bir kişiye, bir süre tahsis edilmesi durumunda, maden ocağının işletilmesini üstlenen özel veya tüzel kişinin, esas ruhsat sahibine, ürettiği her bir ton maden için ödemeyi taahhüt ettiği meblağ” olarak tanımlanmaktadır.

Rödovans sözleşmesine Maden Kanunu'nda özel bir düzenleme olmadığı için Borçlar Kanunu'nun 270 ve devamı maddelerinde düzenlenen "hasılat kirasına" ait hükümler uygulanır (Tandoğan 1985). ... Borçlar Hukuku'nda sözleşmelerde şekil serbestisi geçerlidir. Yasada özel olarak bir şekle bağlanmayan sözleşmeleri taraflar istedikleri şekilde yapabilirler (Eren 1998). Rödovans sözleşmesi maden ruhsatının devri anlamına gelmediğinden, devir sözleşmesinin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nde yetkili memur huzurunda yapılması zorunluluğu yoktur.