muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/24688, Karar No: 2017/733, Tarih: 24.01.2017

**13. Hukuk Dairesi         2016/24688 E.  ,  2017/733 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

Davacı, dar gelirli ailelere konut edindirmesi kapsamında davalı belediye ile aralarında sözleşme düzenlendiğini, arsa tahsisi yapıldığını, satış bedelinin taksitler halinde ödendiğini, tahsis kararının iptal edildiğini, imar planı değişikliği ile ifanın imkansız hale geldiğini ileri sürerek arsanın rayiç değerinin tespiti yapılarak, bu bedelin yasal faiziyle birlikte ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-20.8.2016 tarihinde kabul edilen 6745 sayılı kanunun 12.maddesi ile 775 sayılı Gecekondu Kanununa eklenen geçici 10.maddesi ile “... ili, ... ilçesi sınırları içerisinde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce bu Kanuna göre ilgili idarelerce yapılan arsa veya konut tahsis işleminin gerçekleştirilememesi hâlinde; arsa veya konut tahsisi için ödenen bedeller, ilgili idarece yapılacak tebligatı müteakip en geç üç ay içerisinde, ödeme gününden itibaren hesaplanacak kanuni faizi ile birlikte hak sahiplerine veya kanuni mirasçılarına ödenir. Hak sahipleri bunun dışında ilgili idareden herhangi bir hak, bedel ve tazminat talebinde bulunamazlar.

Bu maddenin birinci fıkrası hükmü; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce hak sahipleri tarafından, ilgili idarelerce yapılan arsa veya konut tahsis işleminin gerçekleştirilememesi nedenleriyle arsa veya konutların adlarına tescili, bedel veya tazminat ve benzeri taleplerle açılan ve henüz kesinleşmeyen her türlü davada da uygulanır. Bu hükmün mahkemelerce uygulanması nedeniyle reddedilen davaların yargılama giderleri davalı idare tarafından ödenir. Bu madde kapsamında kalan davalarda mahkeme harçları ile her türlü vekâlet ücreti maktu olarak belirlenir.” hükmü düzenlenmiştir. Mahkemece, anılan yasa kuralı uyarınca değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi için hükmün bozulması gerekir.

2-Bozma nedenine göre davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, 2.bent gereğince davalının diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24/01/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1901, Karar No: 2018/45, Tarih: 17.01.2018

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1901 E.  ,  2018/45 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Aile Mahkemesi Sıfatıyla)

Taraflar arasındaki “boşanma” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Aile Mahkemesi sıfatıyla Bafra 3. Asliye Hukuk Mahkemesince “mahkemenin yetkisizliğine” dair verilen 23.12.2013 gün ve 2013/342 E., 2013/520 K. sayılı karar, davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 22.09.2014 gün ve 2014/6733 E., 2014/17968 K. sayılı kararı ile;

"…Boşanma veya ayrılığa ilişkin dava, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği gibi, davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde de açılabilir (TMK.m.168).

Dava, 22.07.2013 tarihinde açılmıştır. Davacının dava tarihi itibarıyla adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresinin Bafra'da olduğu dosyaya alınan nüfus kaydından anlaşılmaktadır. Yerleşim yeri adreslerinin tutulmasında kişilerin yazılı beyanı esas alınır. Adres beyan formundaki yerleşim yeri adresine ilişkin beyanlar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir (Adres Kayıt Sistemi Yönetmeliği m. 13/1). Şu halde merkezi adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresine ilişkin kayıt yerleşim yerine karine oluşturur. Davalı, bu karinenin aksini ispatlayamamıştır. Öyleyse, yetki itirazının reddiyle işin esasının incelenmesi gerekirken, yetersiz gerekçe ile yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmamıştır...."

gerekçesiyle karar bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki bilgi ve belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava Türk Medeni Kanununun (TMK) 166. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen evlilik birliğinin sarsılması nedenine dayalı boşanma istemine ilişkindir.

Davacı vekili davalının bağımsız ev açmadığını, sürekli alkol kullandığını, birlik görevlerini yerine getirmediğini; müvekkilinin Almanya'da doğup büyüdüğünü, davalıdan ayrıldıktan sonra babası ile yaşamaya başladığını, bir işte çalışmadığı için zor durumda olduğunu belirterek boşanma kararı verilmesini ve kendisi lehine tazminat ve nafakaya hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin davacı ile evlendikten sonra Çanakkale ili Çan ilçesinde yaşadıklarını, ayrılık sonrası davacının Almanya'ya geri döndüğünü, Bafra mahkemelerinin yetkili olmadığını, yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacının iddialarının da doğru olmadığını bildirerek davanın reddini savunmuştur.

Davalı vekili, müvekkilinin davacı ile evlendikten sonra Çanakkale ili Çan ilçesinde yaşadıklarını, ayrılık sonrası davacının Almanya'ya geri döndüğünü, Bafra mahkemelerinin yetkili olmadığını, yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacının iddialarının da doğru olmadığını bildirerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacının dava dilekçesinde gösterdiği adreste fiilen oturmadığının bildirildiği, dava dilekçesine ekli vekâletnamenin 01/08/2013 tarihinde Münih Konsolosluğunca verildiği, davacının daha önceki mernis adresinin ve davalının mernis adresinin "Çanakkale ili, Merkez Bucağı Köy Sokağı No: 5/1" olduğunun anlaşıldığı, TMK'nın 19. maddesi dikkate alındığında davacının bildirdiği "Gaziosmanpaşa Mahallesi Osman Paşa Caddesi No: 78/2 Bafra" adresinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer olmadığı, davacının yurt dışında yaşadığı, davalının ise Çan ilçesinde kaldığı ve tarafların son kez birlikte kaldıkları yerin Çan ilçesi olduğu gerekçesiyle süresinde ve usulüne uygun yapılan yetki itirazının kabulü ile mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda başlık kısmında açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel mahkemece önceki gerekçeler genişletilmek suretiyle mahkemenin yetkisizliğine dair verilen direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, boşanma davasına konu olayda davacının ikamet adresinin Bafra ilçesi mi, Çan ilçesi mi olduğu, burada varılacak sonuca göre davalının yetki itirazının kabulünün doğru olup olmadığı noktasındadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 5. maddesine göre mahkemelerin yetkisi, diğer kanunlarda yer alan yetkiye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, bu Kanundaki hükümlere tabidir. Sözü edilen Kanunun 6. maddesinde de genel yetkili mahkeme olan "davalı gerçek kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi" şeklindeki düzenlemeye karşılık boşanma ve ayrılık davalarına özgü olarak yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmamaktadır.

Buna karşılık 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile boşanma ve ayrılık davalarında yetki konusunda özel bir düzenleme getirmiştir.

Şöyle ki, TMK'nın 168. maddesi gereğince, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Boşanma davalarında madde metninde de anlaşıldığı üzere taraflara tanınmış bir seçimlik hakkın varlığı söz konusu olduğundan bu hüküm kesin yetki kuralı niteliğinde değildir. Bilindiği üzere yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması dava koşuludur (HMK m. 114/1-ç). Dava şartlarının mevcut olup olmadığı davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden araştırılır (HMK m. 115/1). Oysa boşanma davalarında yetki kamu düzenine ilişkin olmadığından, yetki itirazı süresinde ve usulüne uygun şekilde ileri sürülmedikçe mahkemenin kendiliğinden araştırma yapıp, yetkisizlik kararı vermesi olanağı da bulunmamaktadır.

Yukarıda da ifade edildiği üzere, boşanma ve ayrılık davasında yetki hususunda tercih hakkı, boşanma davasını açan kişiye ait olup, davacı dilerse kendi yerleşim yerinde, dilerse davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde dava açabilir.

Görülmektedir ki, HMK'daki genel yetki kuralından ayrılan ve davanın, eşlerden birinin yerleşim yerinde açılabileceğine ilişkin TMK ile getirilen bu düzenleme karşısında "yerleşim yeri" olgusunun açıklanmasında yarar vardır.

TMK'nın 19. maddesine göre, “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz” hükmünü içermektedir. TMK’nın 20. maddesinin birinci fıkrasında ise “Bir yerleşim yerinin değiştirilmesi yenisinin edinilmesine bağlıdır” hükmü yer almaktadır.

Açıktırki, bir yerde bulunmanın süresi ne kadar uzun olursa olsun o yerin yerleşim yeri olduğunu göstermez. O yerde oturmanın yanında sürekli kalma amacının da eklenmesi ve bunun ispatlanması gerekir.

Öte yandan 15.08.2007 yürürlük tarihli Adres Kayıt Sistemi Yönetmeliğinin 13. maddesinin birinci fıkrasında "Yerleşim yeri ve diğer adreslerin tutulmasında kişilerin adres beyan formundaki yazılı beyanı esas alınır. Bildirim nüfus müdürlüklerine, kurumlara ve dış temsilciliklere şahsen yapılır. Adres beyan formundaki bildirimler aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir." düzenlemesi yer almaktadır.

Şu hâlde, aksi kanıtlanıncaya kadar merkezi adres kayıt sisteminde kayıtlı olan yerleşim yerine ilişkin beyana geçerlilik tanınmalıdır.

Somut olayda da, dava 22.07.2013 tarihinde açılmış olup, dosya içerisinde bulunan 15.07.2013 düzenleme tarihli nüfus kaydında davacının yerleşim yerinin "Gaziosmanpaşa Mahallesi Osman Paşa Caddesi No: 78/2 Bafra" olduğu anlaşılmaktadır. Davacı kadının daha önceden Almanya'da yaşaması veya ayrılığın ardından Almanya'ya geliş gidiş yapması, yerleşim yerinin Bafra olmadığının kabulü için yeterli değildir. Dosya kapsamından davalının bu durumun aksini kanıtlayamadığı anlaşılmıştır. Davanın yetkili yerde açıldığının kabulü gerekmektedir.

Hâl böyle olunca Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken önceki kararda direnilmesi doğru olmamıştır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

SONUÇ: Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 17.01.2018 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/19650, Karar No: 2013/20363, Tarih: 02.09.2013

**13. Hukuk Dairesi         2013/19650 E.  ,  2013/20363 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla)

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde olmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda dökümü yazılı 100,60 TL. kalan harcın temyiz edenden alınmasına, 2.9.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14895, Karar No: 2015/3805, Tarih: 03.03.2015

**17. Hukuk Dairesi         2013/14895 E.  ,  2015/3805 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hüküm davalılar .... vekili ve davalı .... vekilince temyiz edilmiş; davalı .... vekilince duruşma talep edilmiş olmakla duruşma için tayin edilen 03.03.2015 Salı günü davalı .... vekili Av. ... geldi, davacı ve diğer davalılar taraftan gelen olmadı. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davalı .... vekili dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkilinin davalıların sürücüsü, maliki, zorunlu mali mesuliyet, zorunlu koltuk ferdi kaza ve zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortacısı oldukları araçta yolcu iken gerçekleşen kazada yaralanarak sürekli maluliyete uğradığını ileri sürerek ıslahla birlikte 293.260,79 TL sürekli iş göremezlik zararı, 5.058,90 TL geçici iş göremezlik zararı 2.000 TL tedavi gideri, 20.438,34 TL ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklanan zararın tüm davalılardan, 30.000 TL manevi tazminatın sigorta şirketleri dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davalılar ve vekilleri özetle davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan delillere göre; davanın kısmen kabulü ile 293.260,79 TL sürekli iş göremezlik, 5.058,90 TL geçici iş göremezlik zararı ve 500 TL tedavi giderinin, -davalı sigorta şirketleri poliçe limitleri ile sorumlu olmak ve sorumluluk sırası ..., .... ve .... olacak şekilde- tüm davalılardan, 10.000 TL manevi tazminatın sigorta şirketleri dışındaki davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili ve davalı .... vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.

1-Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle manevi tazminatın takdirinde B.K.nun 56. maddesindeki özel haller dikkate alınarak hak ve nesafet kuralları çerçevesinde hüküm kurulmuş olmasında bir usulsüzlük bulunmamasına, ayrıca bir meblağ sigortası olan zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında yapılan ödemelerin zarar sorumlusu olan diğer davalıların sorumlu oldukları tazminattan düşülemeyecek olmasına göre davalı .... vekili ve davalı .... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan iş göremezlik tazminatı, tedavi giderleri ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan iş göremezlik tazminatı, tedavi giderleri ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Hükme esas alınan Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu'nun 16.01.2012 tarihli raporunda, davacının maluliyetine dayanak rahatsızlıkları ve arızaları, astsubay olan davacının meslek grup numarasının neden (1) olarak kabul edildiği ve birden çok arızanın varlığı nedeniyle Balthazard formülü uygulanıp uygulanmadığı hususları açıklayıcı bir biçimde belirtilmemiş olup rapor bu hali ile denetime elverişli değildir. Mahkemece aynı heyetten belirtilen hususlarda ek rapor aldırıldıktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiştir.

3-Mahkemece aldırılan ve hükme esas alınan 26.04.2013 tarihli ek raporda, davacının iyileşme süresinin tamamlandığı 03.04.2007 tarihinden sonraki sürekli iş göremezlik zararının hesaplanmasında davacının astsubaylık maaşının hesaplamalara baz alındığı görülmektedir. Oysa ki davacının kaza tarihinde askeri öğrenci olduğu, normalde 30.08.2008 tarihinde mezun olacakken, kaza nedeniyle 8 ay hava değişimi aldığı ve 30.08.2009 tarihinde mezun olduğu anlaşılmaktadır. O halde, davacının kaza olmasa dahi 30.08.2008 tarihinden önce astsubay olarak çalışmaya başlayamayacağı aşikardır. Bu durumda, sürekli iş göremezlik zararının hesaplanmaya başlandığı 03.04.2007 tarihi ile davacının kaza olmasa idi astsubay olarak çalışmaya başlayacağı 30.08.2008 tarihleri arasında hesaplamanın asgari ücretten yapılması gerekirken, astsubay maaşı üzerinden yapılması doğru görülmemiştir.

Ayrıca astsubay olan davacının tabi olduğu özel yasalar gereği erken emekliliği sözkonusu olacağından, kurumundan zorunlu emeklilik tarihinin sorularak bu tarihe kadarki dönemin aktif dönem olarak kabul edilerek hesaplamanın maaşına göre yapılması, bu tarihten sonraki dönemin ise pasif dönem olarak kabul edilerek hesaplamanın asgari ücrete göre yapılması gerekirken, yazılı olduğu şekilde aktif çalışma dönemini 60 yaşına kadar kabul eden bilirkişi raporuna itibar edilerek hüküm kurulmuş olması da isabetsizdir.

4-Davalı .... Kazaya neden olan aracın zorunlu koltuk ferdi kaza sigortacısıdır.

Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası, yolculuğun başlangıcından bitişine kadar, otobüsün içinde veya dışında, otobüs hareket halinde iken veya değilken, yolculuk sırasında veya bekleme, duraklama ve mola yerlerinde karşılaşılabilecek her türlü kazalara karşı, sigortalılar (yolcular, sürücüler ve yardımcılar) yararına taşımacı tarafından yaptırılması zorunlu bir kaza (can) sigortası olup, kazanın oluşunda taşımacının yada sürücü ve yardımcılarının bir kusurları bulunmasa bile, ölümlerde sigorta poliçesinde yazılı tutarın tamamı, bir zarar (destekten yoksunluk) hesabı yapılmaksızın, ölen kişinin mirasçılarına eksiksiz ve kesintisiz olarak; yaralanmalarda beden gücü kayıp oranına göre zarar gören kişilere ödenir.

Ödenecek tazminat miktarı yönünden “zarar sigortası - tutar (meblâğ) sigortası” ayrımında Zorunlu Koltuk Sigortası bir “tutar (meblâğ) sigortası”dır. Zarar sigortasında sigortacının ödeyeceği tutar, “sigorta değeri” ya da “sigorta poliçesinde yazılı tutar” olmayıp, sigortalının ya da üçüncü kişinin uğradığı “zararın tutarı”dır. Meblâğ sigortasında ise, sigortacı, sigorta ettirilen kişinin zarara uğraması durumunda, somut zarar ne olursa olsun, sigorta sözleşmesinde belirlenen tutarı (meblâğı), başka bir deyişle, sigorta poliçesinde yazılı olan “sigorta bedelini” eksiksiz ve tam ödemek zorundadır.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ile buna bağlı Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra düzenlenen 25.03.2004 tarihli Genel Şartlar A.3.2 maddesi 1.fıkrasında: “Bu sigorta ile teminat altına alınan bir kaza, sigortalının kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde sakatlığına yol açtığı takdirde, tıbbi tedavinin sona ermesi ve sakatlığın kesin olarak tespiti sonucunda, sakatlık tazminatı aşağıda belirtilen oranlar dahilinde kendisine ödenir.“ denildikten sonra, (36) satırdan oluşan bir tabloya yer verilmiştir.

Açıklanan bu hususlar çerçevesinde, bir meblağ sigortası olan zorunlu koltuk ferdi kaza sigortacısı olan davalı ....'nin sorumluluğunun, diğer davalılardan farklı ve ayrı olduğu gözetilerek, tespit edilen sakatlık oranı ve Genel Şartlar'a ekli cetvellere göre ödenmesi gereken meblağın, konusunda uzman bir bilirkişi marifetiyle tespit ettirilerek davalının sorumluluğunun tespiti gerekirken, yazılı olduğu şekilde diğer davalılarla birlikte sorumluluğuna hükmedilmiş olması doğru değildir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı .... vekili ve davalı .... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) ve (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı .... vekilinin, (4) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı .... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 1.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı .... verilmesine, duruşmada vekille temsil olunmayan davalı .... yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına ve peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalılar .... ve ....'ne geri verilmesine 03/03/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/15851, Karar No: 2013/5399, Tarih: 15.03.2013

**22. Hukuk Dairesi         2012/15851 E.  ,  2013/5399 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, ücret, kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, yıllık ücretli izin, pasaport harç alacağı ile uluslararası sürücü belgesi alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, davanın yetki yönünden reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosya içeriğine göre, yetkili mahkemenin hangi iş mahkemesi olduğu uyuşmazlık konusudur.

Mahkemece, mahkemenin yetkisizliğine ve talep edildiğinde dosyanın yetkili İstanbul İş Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu 5. maddesinde iş uyuşmazlıklarında yer itibari ile yetkili iş mahkemelerini belirlemiştir. Buna göre, “iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme muteber sayılmaz.”

İş mahkemelerinde yetki kuralı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetki kurallarına uygun olup buna ek olarak işin yapıldığı yer, yani işyeri mahkemelerini de yetkili kılmaktadır.

İş mahkemesine açılan dava, dava tarihinde davalının ikametgâhının bulunduğu veya işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır.

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde önemli olan işin yapıldığı yer, bir başka anlatımla işyeri tanımına 5521 sayılı Kanun'nda yer verilmemiştir. İşyerinin tanımına 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinde yer verilmiştir. Buna göre “İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir. İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı

bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür.” Bir yer, ancak işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunmaktaysa, o işyerinden sayılacaktır.

İş veya toplu iş sözleşmesinin tarafları, davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer dışındaki bir mahkemenin yetkili olduğuna dair düzenleme yapmaları, 5521 sayılı Kanun'un 5. maddesinin son cümlesi gereğince söz konusu düzenlemeyi geçersiz kılar. Bu düzenleme emredici bir kuraldır.