muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/25047, Karar No: 2013/22518, Tarih: 17.12.2013

olmadığı tartışılmamıştır. Ayrıca davacının tutunduğu tapu kaydının revizyon gördüğü belirtilen taşınmazlara ait kadastro tutanak örnekleri dahi dosyaya getirtilmemiş, yerel bilirkişi ve tanık sözleri tutanak içerikleri ile denetlenmemiştir.

O halde sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle davacı tarafın tutunduğu 30.01.1979 tarih 26 sayılı tapu kaydı ile taşınmazın tespitine esas alınan ve davalı idarenin tutunduğu tapu kayıtları ilk oluştuğu günden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte ve tapu kayıtlarının oluşum nedeni gözetildiğinde harita ve krokileri Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ve Tapu Müdürlüğünden getirtilmeli, dayanılan kayıtların dava dışı başka taşınmazlara revizyon görüp görmediği, Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğünden sorulup saptanmalı, dava konusu taşınmaz ile revizyon gördüğü dava dışı taşınmazlara komşu taşınmazları da bir arada gösterecek şekilde geniş kapsamlı birleşik harita ile komşu taşınmazların tespit tutanakları varsa dayanakları kayıtlar Kadastro Müdürlüğü ve Tapu Müdürlüğünden getirtilmeli, ayrıca bölgede yapılan kamulaştırmaya dair bilgi ve belgeler ile geniş kapsamlı kamulaştırma haritası ilgili kurumdan getirtilmeli, yine tarafların dayandığı dava dosyaları bir kez daha mahkemesinden araştırılarak bulunması halinde dosyaya getirtilmeli, daha sonra yöreyi iyi bilen yerel ve uzman bilirkişi, tutanak bilirkişilerinin tümü, taraf tanıkları ile taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, dayanılan tapu kayıtları yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi eliyle yerine uygulanmalı, kayıtlarda tarif edilen sınır yerlerinden yerel bilirkişice bilinemeyen sınırlar yönünden tanık bilgisine başvurulmalı, ayrıca taraf dayanağı tapu kayıtlarının oluşumuna esas mahkeme ilamları ile dayanak krokileri yerel bilirkişi yardımı uzman bilirkişi eliyle haritalar çakıştırılmak suretiyle yerine uygulanmalı, uygulamada haritalarda tarif edilen belli poligon ve röper noktalar ile arz üzerindeki doğal yada yapay sınır yerlerinden yararlanılmalı, uzman bilirkişiden keşfi izlemeye, taraf dayanağı tapu kayıtları ile kayıtların dayanağı mahkeme hükümleri ve krokilerini değerlendirmeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan verecek şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, bu yolla dava konusu taşınmazın davacı dayanağı tapu kaydı veya mahkeme hükmü ile tespite esas tapu kaydı veya mahkeme hükümlerinden hangisinin kapsamında kaldığı tereddütsüz belirlenmeli, taraf dayanağı tapu kayıtlarının oluşumuna esas mahkeme hükümlerinin taraflar arasında kesin hüküm mü yoksa güçlü

delil niteliğin de mi olduğu hususu hüküm gerekçesinde ayrıntılı olarak tartışılmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir.

delil niteliğin de mi olduğu hususu hüküm gerekçesinde ayrıntılı olarak tartışılmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir.

Mahkemece böylesine bir araştırma yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davacı ...'ın temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde davacı ...'a iadesine, 17.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/18902, Karar No: 2021/9161, Tarih: 25.11.2021

**4. Hukuk Dairesi         2021/18902 E.  ,  2021/9161 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davacının içerisinde yolcu olarak bulunduğu ve ... poliçesi ... Sigorta A.Ş. tarafından tanzim edilen araç ile davalılardan ...'nin sevk ve idaresindeki, davalı ...'e ait olup ... poliçesi de davalılardan ... Sigorta A.Ş. tarafından tanzim edilen aracın 01/01/2016 tarihinde kaza yapması sonucu davacının yaralanıp, iş gücü kaybı zararı ile SGK tarafından karşılanmayan tedavi giderleri zararına uğradığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davacının iş gücü kaybı zararı ile SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri gideri zararlarından dolayı 10.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte bütün davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline ile 75.000,00 TL manevi tazminatın da kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan ... ile ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, birleşen dava da ise aynı olay nedeniyle, aynı davalılara karşı asıl davanın açılmasından sonra yapılan protez masrafından dolayı tazminat davası açılarak, protez bedeline ilişkin 2.300,00 TL tazminatın kaza tarihinden (sigorta şirketleri yönünden dava tarihinden) itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talep etmiş, ıslah dilekçesi ile maddi tazminat taleplerini geçici iş gücü kaybı zararı yönünden 7.954,14 TL, sürekli iş gücü kaybı zararı yönünden 107.034,28 TL, SGK tarafından karşılanmayan tedavi giderleri yönünden 5.000,00 TL’ye yükseltilmiştir.

Davalılar, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, Dairemizin ilgili bozma ilamına uyulmasından ve yapılan yargılama sonunda; davacının davasının kısmen kabulü ile tekerrüre esas olmamak kaydıyla (eğer önceden ödeme varsa bu durumda dikkate alınarak) davacının uğramış olduğu manevi elemden dolayı 30.000,00 TL'nin davalılardan kaza tarihi olan 01/01/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan (... ile ...'ten) müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, bozmaya uygun karar verilmiş olmasına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 1.536,98 TL kalan onama harcının temyiz eden davalı ...'den alınmasına 25/11/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/33486, Karar No: 2014/11788, Tarih: 14.04.2014

**13. Hukuk Dairesi         2013/33486 E.  ,  2014/11788 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Diyarbakır 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 06/05/2013

NUMARASI : 2013/465-2013/297

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı mahkemenin görevsizliğine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, Diyarbakır 2. Taktik Hava Kuvvetleri Komutanlığı Lojmanlarının genel temizlik işlerinin akdedilen sözleşmeler ile davalı şirketlerce üstlenildiğini, davalı şirketler bünyesindeki işçilerinden O.. S.. tarafından Bakanlık aleyhine açılan ve Diyarbakır 1. İş Mahkemesinde görülen davanın kabulüne karar verildiğini,bu alacakla ilgili olarak Diyarbakır 2. İcra Müdürlüğünün 2013/974 E. sayılı dosyası ile gerçekleştirilen icra takibi sonucunda icra dosyasına 8364,31 TL tutarında ödeme yapmak zorunda kaldığını ileri sürerek, icra dosyasında yatırılan 8364,31TL 'nin 05/04/2013 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Dava dilekçesi davalılara tebliğ olunmamıştır.

Mahkemece, bu tür davalara bakmaya iş mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiş hüküm;davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalılar tarafından davacı Bakanlığa ait Diyarbakır 2. Taktik Hava Kuvvetleri Komutanlığı Lojmanlarına

temizlik hizmeti verildiğini,davalı şirketler bünyesinde çalışan işçinin sözleşmenin haksız olarak feshi nedeniyle dava dışı işçi tarafından iş mahkemesine açılan dava sonucu verilen karar uyarınca dava dışı işçiye ödemede bulunduğunu ileri sürerek dava dışı işçiye ödenen 8364,31 TL nin tahsili istemiyle eldeki davayı açmıştır.Taraflar arasındaki uyuşmazlık özel hukuk hükümlerine tabi ve taraflar arasında yapılmış bulunan hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davanın niteliği ve davanın açılış tarihi itibariyle görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. O halde mahkemece işin esasına girilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken aksine düşüncelerle ve yazılı şekilde İş mahkemesinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/III-2 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 14.04.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/217, Karar No: 2014/18998, Tarih: 10.11.2014

**6. Ceza Dairesi         2012/217 E.  ,  2014/18998 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : 5237 sayılı TCK'nın 149/1-c, 150/2, 31/3, 62. maddeleri uyarınca 2 yıl 9 ay 10 gün hapis cezası (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararından sonra Denetim süresi içinde ilgili yükümlüklere uyulmaması üzerine)

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

5237 sayılı TCY'nin 150. maddesinin 2. fıkrasındaki "malın değerinin azlığı" kavramının, 765 sayılı TCY’nin 522. maddesindeki "hafif" veya "pek hafif" ölçütleriyle her iki maddenin de cezadan indirim olanağı sağlaması dışında benzerliği bulunmadığı, "değerin azlığının" 5237 sayılı Yasa'ya özgü ayrı ve yeni bir kavram olduğu, Yasa koyucunun amacı ile suçun işleniş biçimi, olayın özelliği ve sanığın özgülenen kastı da gözetilmek suretiyle, daha çoğunu alma olanağı varken yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak da gerçekten az olan şeylerin alınması durumunda, yasal ve yeterli gerekçeleri de açıklanarak uygulanabileceği gözetilmeden, koşulu bulunmadığı halde, 150. maddenin 2. fıkrasına düzenleniş amacının dışında yorumlar getirilerek, sanığın cezasından indirim yapılması karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamış,

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

5271 sayılı CMK’nın 324/4.maddesi uyarınca Devlete ait yargılama giderlerinin, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Yasa'nın 106. maddesindeki terkin edilmesi gereken tutarlardan (20 TL dahil) az olması halinde, bu giderin Devlet Hazinesine yüklenmesine karar verilmesi gerekirken, 18 TL yargılama giderinin sanıktan alınmasına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... savunmanının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi aracılığıyla CMUK’nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, hüküm fıkrasından yargılama giderlerine ilişkin kısım çıkartılarak yerine, "Yargılama giderinin Hazine üzerinde bırakılmasına" cümlesinin yazılması suretiyle, eleştiri dışında, diğer yönleriyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 10.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/17198, Karar No: 2018/2777, Tarih: 27.02.2018

**8. Hukuk Dairesi         2016/17198 E.  ,  2018/2777 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Katkı Payı ve Katılma Alacağı

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine karar verilmiş olup hükmün davacı vekili ve davalı vekili taraflarından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı ... vekili, evlilik birliği içinde edinilen malvarlığı nedeniyle 10.000,00 TL alacağının davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 19.04.2012 tarihli dilekçesi ile, talep miktarını artırarak toplam 162.000,00 TL alacağın davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile, ...Ltd. Şirketi'ne ilişkin olarak 25.339,00 TL, 108 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan restauranta ilişkin 39.480,00 TL olmak üzere toplam 64.819,00 TL alacağın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Hüküm, davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1. Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verildiğine, takdirde bir isabetsizlik bulunmadığına göre, davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacının şirkete yönelik temyiz itirazlarına gelince;

Maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime aittir (6100 sayılı HMK m. 33). İddianın ileri sürülüş şekline göre dava, artık değere katılma alacağı isteğine ilişkindir.

2. Davacının şirkete yönelik temyiz itirazlarına gelince;

Maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime aittir (6100 sayılı HMK m. 33). İddianın ileri sürülüş şekline göre dava, artık değere katılma alacağı isteğine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Mahkemenin 17.06.2013 tarihli kararı, Dairemiz'in 20.01.2015 gün, 2013/16341 Esas, 2015/1094 Karar sayılı ilamı ile bozulduğu, bozmaya uyularak yargılamaya devam edildiği, mahkemece şirket yönünden sadece 2002 sonrası dağıtılamayan kar payı yönünden alacağa hükmedildiği, dosya kapsamındaki ticari defterlerin incelenmesi sonucu düzenlenen 31.05.2016 tarihli heyet raporuna göre; şirketin 25.10.2004 tarihinde sermaye artışı yaptığı ve 31.12.2009 tarihli bilonçaya göre de ödenmemiş sermayenin olmadığı anlaşılmaktadır. Mahkemece her ne kadar bozmaya uyularak karar verilmiş ise de, bozma gereği dava konusu şirketin edinilmiş mallara katılma rejimi döneminde 01.01.2002-19.09.2009 tarihleri arasındaki her yıl için sermaye artırımı yapılıp yapılmadığı, kâr payının sermayeye ilave edilip-edilmediği, şirket bilançosuna göre, dağıtıma esas kârın mevcut bulunup-bulunmadığı, kâr payının yatırıma dönüştürülüp-dönüştürülmediği, sermaye artırımı yapılmış ise edinilmiş mallardan karşılanıp-karşılanmadığı yeterli araştırma yapılmadan sadece dağıltılmamış kar payından karar verilmesi hatalı olmuştur. O halde mahkemece yapılacak iş, bozma gereğince şirketin 25.10.2004 tarihinde yapılan sermaye artışının edinilmiş mallardan karşılanıp-karşılanmadığı da araştırılarak, sonucuna göre katılma alacağı hesabı yapılması gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarda 2. bentte gösterilen sebeplerle 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA; davalının tüm, davacının diğer temyiz itirazlarının yukarda 1. bentte gösterilen sebeplerle reddine ve HUMK'nun 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, 1.175,25 TL peşin harcın 4.427,78 TL onama harcından mahsubu ile kalan 3.252,53 TL'nin temyiz eden davalıdan alınmasına, 27.02.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/845, Karar No: 2024/4772, Tarih: 29.04.2024

**5. Hukuk Dairesi         2024/845 E.  ,  2024/4772 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/95 Esas, 2023/158 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Ankara 13. İş Mahkemesinin 02.12.2022 Tarihli ve 2022/377 Esas, 2022/502 Karar Sayılı Kararı

Somut uyuşmazlıkta “sosyal güvenlik il müdürlükleri” ile “sosyal güvenlik merkezlerinin" takip işlemlerinde yetkili olduğu, bu yönde davaya konu 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun (6183 sayılı Kanun) uygulanması nedeniyle ödeme emirlerinin gönderilmesi işleminin... Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından yapılması nedeniyle, bu merkezin bulunduğu yer iş mahkemesi kesin yetkili olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Bakırköy 1. İş Mahkemesinin 04.04.2023 Tarihli ve 2023/95 Esas, 2023/158 Karar Sayılı Kararı

Ödeme emrinin iptali davaları kamu düzenine ilişkin olup, resen yetkisizlik kararı verilemeyeceği, Ankara 13. İş Mahkemesi tarafından dilekçeler aşaması tamamlanmadan taraflarca yetkiye ilişkin itiraz olmamasına rağmen re'sen tensiben yetkisizlik kararı verildiği; oysa ki dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra süresinde sunulan cevap dilekçesinde yetki itirazının ileri sürülmesi halinde Ankara 13. İş Mahkemesi tarafından yetkisizlik kararı verilebileceği; aksi halde yetki itirazının süresinde ya da hiç ileri sunulmaması halinde Ankara 13. İş Mahkemesinin yetkili olacağı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, kurum tarafından tahakkuk ettirilen sigorta ve işsizlik prim borçlarına ilişkin ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun (506 sayılı Kanun) 80 inci ve 134 üncü maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesi, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun (5521 sayılı Kanun) 5 inci maddesi, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu 6 ncı ve 9 uncu maddeleri, 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi

C. Değerlendirme

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun (506 sayılı Kanun) 80 inci ve 134 üncü maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesi, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun (5521 sayılı Kanun) 5 inci maddesi, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu 6 ncı ve 9 uncu maddeleri, 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi

C. Değerlendirme

1. 506 sayılı Kanunu'nun 134 üncü maddesinde bu Kanun'un uygulanmasından doğan uzlaşmazlıkların, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görüleceği hükmü ve 80 inci maddesinin altıncı fıkrasında ise Kurum alacaklarının tahsilinde 21.07.1953 tarih ve 6183 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde, alacaklı Sigorta Müdürlüğü’nün bulunduğu yer iş mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin hükümler yer almakta iken, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunu’nun 101 inci maddesinde bu Kanun’da aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği düzenlenerek görev konusu açıklanmış olmasına karşın, Kurumun taraf olduğu uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin neresi olacağına dair Kanunda açık bir düzenleme bulunmamaktadır. 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesinin on dokuzuncu fıkrası ile Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Kanun’un uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesinin yetkili olduğu düzenlenmişse de, anılan kesin yetki kuralının uygulanabilmesinin yasal koşulu uyuşmazlığın, Kurum alacaklarının takip ve tahsiline ilişkin olarak 6183 sayılı Kanun’un uygulanmasından doğmuş bulunmasıdır.

2. 5521 sayılı Kanun’un yetki konusunun düzenlendiği 5 inci maddesinde; iş mahkemelerinde açılacak her davanın, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabileceği, bunlara aykırı sözleşmelerin muteber sayılmayacağı hükmü öngörülmüştür.

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan 7036 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinde de İş Mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkemenin, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir olduğu düzenlemesine yer verilmiştir. Söz konusu düzenleme, uyuşmazlığın iş akdi veya İş Kanunu’ndan kaynaklanması halinde geçerli bir kuraldır. 7036 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinde ise bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 6100 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı bildirilmiştir.

4. Bu aşamada, genel ve özel yetki kurallarının niteliğinin açıklığa kavuşturulmasında yarar vardır. Bütün davalar için uygulanan yetki kuralına genel yetki kuralı denilmekte olup, genel yetkili mahkeme, davalının ikametgahı mahkemesidir. Eş deyişle, her dava, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça açıldığı tarihte davalının ikametgahı sayılan yer mahkemesinde görülür. Bundan ayrı olarak bazı davalar için davalının ikametgahı mahkemesinin yanında başka yer mahkemeleri de yetkili kılınmıştır. Bu istisnai nitelikteki yetki kurallarına özel yetki kuralları denilmektedir. İlke olarak, özel yetki kuralları genel yetkiyi kaldırmaz, onunla birlikte uygulanır. Ancak, istisna olarak bazı davaların mutlaka belli bir yer mahkemesinde açılması öngörülmüştür ki, bu halde kesin yetki söz konusu olur. Kesin yetki halleri, genel yetki kuralının istisnasıdır ve mutlaka uygulanması gerekir. Bunun dışında, bir dava için özel yetki kuralı bulunsa bile, davacının genel yetki ile özel yetki arasında bir seçim hakkı vardır. Özel yetki kuralları ilke olarak kamu düzenine ilişkin değildir.

5. Bu yönde, kamu düzenine ilişkin yetki kuralını düzenleyen 7036 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinin, işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu’na dayanan alacak ve hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarına uygulanacağı kabul edilmelidir.

6. Somut olaya ilişkin olarak, davacı hakkında... Sosyal Güvenlik Merkezince tanzim edilen ödeme emirleri ile 6183 sayılı Kanun’un uygulanması nedeniyle doğan uyuşmazlığın çözümlenmesi için açılan eldeki davada, 5510 sayılı Kanun’un 88 inci maddesinin on dokuzuncu fıkrasında belirtilen yetkiye ilişkin hüküm, kesin nitelikte olup diğer yetki kurallarının üzerindedir ve uygulanmasının yasal gereklilik olduğu belirgindir.

7. Öte yandan, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna Göre Kullanılacak Yetkilere İlişkin Yönetmelik’in; tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde tahsil dairesinin Kurum'un tahsilâtla görevli ünitesini, servisini, icra memurlarını, memurlarını ve Kurum adına vekâletname verilen gerçek ve tüzel kişilerini, ünitenin Kurum'un tahsilâtla görevli sosyal güvenlik il müdürlüğü ile sosyal güvenlik merkezlerini ifade edeceğine ilişkin tanımları yapılmış olup, takip işlemlerine yetkili tahsil dairesi başlıklı 17 nci maddesinde; takip işlemlerinin, Kurum'un ilgili ünitesince yapılacağı, borçlu veya malları başka mahallerde bulunduğu takdirde, takip işlemlerinin Kurum'un o mahaldeki ilgili ünitesince niyabeten yürütüleceğine ilişkin düzenlemenin, yetkili mahkeme başlıklı 32 nci maddesinde ise Kurum alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Kanun’un uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı ünitesinin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkili olacağına ilişkin düzenlemelerine yer verildiği görülmektedir.