muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/4928, Karar No: 2021/2105, Tarih: 08.12.2021

2- 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 30. maddesinde; yapının kullanılması yapı kullanma izin belgesi alınmasına bağlıdır. Aynı Kanunun 31. maddesinde ise; kullanma izni verilmeyen veya alınamayan yapılara elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinin verilmeyeceği hükme bağlanmıştır. 3194 sayılı Kanunun geçici 16/3. fıkrasında ise, yapı kullanma izin belgesi alınan yapıya kullanma yetkisi verildiği gibi bu yapılara elektrik, su ve doğalgaz bağlanacağı belirtilmiştir.

4- İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için yapı kullanma izin belgesinin ilgili idareye sunulması gerekmektedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasalar Tebliği’nin 6. maddesinin 8. fıkrasına göre; yapı kayıt belgesi verilen yapılarda, yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği düzenlenmiştir.

5- İmar Kanunu’nun geçici 21. maddesine göre; yapı kayıt belgesi alınan yapılarda, ilave inşaat alanı ihdas edilmemek şartıyla, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre güçlendirme kararı alınarak güçlendirme yapılabilecektir.

6- Yapı kayıt belgesi alan gecekondu sahipleri, Hazine ve belediye arazilerini doğrudan satın alma imkanına kavuşmuştur. O kadarki yapı kayıt belgesi sahibinin istemesi halinde; “bağlı yetki” nedeniyle idare taşınmazı satmaktan imtina edemeyecektir. (3194 s.K. geçici m.16/6)

7-Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilecektir (3194 s.K. geçici m.16/5) Görüldüğü gibi, Kanun aslında yapı kayıt belgesini, kat mülkiyeti kurulabilmesi için gerekli olan “Yapı Kullanma İzin Belgesi” yerine kabul etmekte aynı fonksiyonu yüklemektedir. Bir başka değişle yapı kayıt belgesi sahibi bu belgeye istinaden imara aykırı olan yapıyı-hiçbir aykırılık yokmuş gibi- hatta, imara uygun yapı yapan bir kişiden daha az harç ve vergi ödemek suretiyle kat mülkiyetine dönüştürebilmekte her bağımsız bölümü kat mülkiyeti kütüğüne kaydedebilmekte ve bu mülkiyet üzerinde bir malikin kullanabileceği tüm hakları kullanabilmektedir.

8- Geçici Madde 16/10 da; yapı kayıt belgesinin, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olacağı, bu belge ile ilgili yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümlerinin uygulanacağı ve yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğunda olduğu belirtilmiş ve bu ifadeler bir “kısıtlama” gibi sunulmuş ise de, aslında anılan hususlar, normal imara uygun yapılar içinde geçerli olduğundan yapı kayıt belgesinin ilgili yapıyı imar mevzuatına uygun hale getirmesi özelliğine etki etmeyecektir.

TMK nın 683. maddesi, mülkiyet hakkının içeriğini; malikin, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şeyi dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahip olmak, şeklinde belirlemiştir.

Yukarıda yapı kayıt belgesinin, sahibine tanınan haklardan bir kısmını izah ettik. Bu açıklamalardan anlaşılacağı gibi yapı kayıt belgesi sahibi; yapıyı kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma hakkına sahip olduğuna göre, yapı kayıt belgesi alınan bir yapı, kural olarak İmar Kanunu’na uygun bir yapı olarak kabul edilmelidir. Aslında Kanun koyucu bazı çekincelerle açıkça adını koymamış olsa bile, yapı sahiplerine sunulan imkanlar dikkate alındığında, 3194 sayılı Kanunun Geçici 16.maddesi, “bedel karşılığı imar affı” niteliğinde bir düzenlemedir. Ancak, bir yapının yapı kullanma iznine sahip olması ile yapı kayıt belgesine sahip olması arasında piyasada bir değer düşüklüğü varsa bu değerden ve sözleşmeye göre eksik ve ayıplı işlerden yüklenici sorumlu tutulmalıdır.

Somut olaya döndüğümüzde; davalı-arsa sahibi ..... kooperetifi ile, yüklenici ......kooperatifi arasında 8.12.2003 tarihinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmıştır. Sözleşmeye göre yükleniciye bırakılan B blok 19 nolu bağımsız bölüm yüklenici temsilcisi tarafından davacıya satılmış, teslim edilmiş ve davacının kullanımında olmasına rağmen tapuda arsa sahibi kooperatifin yönetim kurulu üyesi olan ... adına tescil edilmiştir. Yüklenici kooperatif, dosyadaki bilirkişi raporlarıyla da sabit olduğu üzere sözleşme gereğince kendisine düşen tüm edimleri iskan ruhsatı hariç yerine getirmiştir. 2018 yılında 3194 sayılı Kanuna eklenen geçici 16. maddeye istinaden tüm bina hakkında “iskan ruhsatı” yerine yapı kullanma izin belgesi almıştır. Yukarıda açıkladığımız gibi yapı kullanma izin belgesi TMK nın 683. maddesinde bir malike tanınan hakları sağladığı için, yapı kullanma izin belgesinin sağladığı hakları “yok hükmünde” saymak; öncelikle 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesine aykırı olacağı gibi, bilirkişi raporlarına göre %100 tamamlanmış, davacı tarafından kullanılan ve Kanunun ekonomik değer atfettiği yapının “ekonomik değerinin olmadığı” kabul edilerek yüklenicinin hak ettiği ve davacıya temlik ettiği bağımsız bölümün tapu iptal ve tescil talebinin kabulüne dair ilk derece mahkemesinin kararının onanması gerekirken, kapı kayıt belgesine kıymet verilmeyerek, yüklenicinin söz konusu bağımsız bölümü hak etmediği düşüncesiyle davanın sadece tazminat isteminin incelenmesi gerektiğine dair Sayın çoğunluğun görüşüne katılmadığımdan kararın onanması yerine bozulmasına muhalifim.
Yargıtay — Esas No: 2011/1283, Karar No: 2012/4227, Tarih: 23.05.2012

**1. Ceza Dairesi         2011/1283 E.  ,  2012/4227 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten öldürmeye teşebbüs, suç delillerini gizlemek

TÜRK MİLLETİ ADINA

1-a) Sanık ... hakkında saldırgan sarhoşluk suçundan açılan davada zamanaşımı süresi içinde mahallinde hüküm kurulması mümkün görülmüştür.

b) Dosya kapsamına göre; olay günü saat 06.45 sıralarında işlerine gitmek için servis durağına doğru sanık ...'ın işlettiği kahvenin bulunduğu sokaktan ileriye doğru yürüyen mağdur ve arkadaşlarının arka taraflarından ateş edildiği, mağdurun doktor raporları, yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporuna göre merminin boynunun sol tarafından yukarıdan aşağıya doğru girip, omuriliği zedeledikten sonra sırtından çıktığı, mağdur ve arkadaşlarının olay yerinde ateş eden kimseyi görmedikleri, gelen polis ekiplerinin yaptıkları aramada boş kovan ve şüpheli şahıs bulamadıkları olayın bu aşamada faili meçhul kaldığı, aynı gün saat 09.00 sıralarında sanık ...'ın işyerinin önünde havaya 5 el ateş ederken devriye gezen polis ekibi tarafından görülerek yakalandığı ve olay yerinden toplanan 5 adet kovanın sanığın tabancasından atıldığının kriminal incelemede tespit edildiği, yapılan soruşturmada tanık ...'in "olay sabahı sanık ... ile sanık ...'ı saat 06.00 sıralarında işyerinin önünden şakalaşırken gördüğünü, içeri girdikten kısa bir süre sonra silah sesleri duyduğunu dışarı çıkıp baktığında sanık ...'ın yerden bir şeyler

topladığını, ancak silahı sıkan şahsı görmediğini" beyan ettiği, duruşma aşamasında ise aynı tanığın hazırlıkta polisten baskı gördüğünden bahisle zorla zaptı imzaladığını, kendisinin olay sabahı 09.00 sıralarında işe geldiğini beyan ederek ilk ifadesinden döndüğü, diğer tanıklarında "sabah 07.00 sıralarında dışarıdan silah sesleri duyduklarını, sanık ...'ın bu sırada kahvehanenin üst katında ve yaralanmanın olduğu sokağa bakan penceresi bulunmayan kısımda olduğunu" beyan ettikleri, yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporunda" sanığın kahvehanesi ile mağdurun yaralandığı yerdeki mesafenin 32.40 metre olduğu, şahsın vücudunda ön ... tarafından yukarıdan aşağıya doğru çapraz giren merminin yaptığı açı dikkate alındığında atışın yaklaşık 8-10 metrelik bir yükseklikten yapılması gerektiği, bu nedenle atışın kıraathanenin önünden ve çatısından yapılmış olmasının mümkün görülemediğinin" beyan edilmesi dikkate alınarak mahkemenin atılı suçtan sanık ... hakkında beraat hükmü kurmasında bir isabetsizlik görülmediğinden ve tanıklara CMK'nun 53. maddesinin uygulanmaması sonuca etkili görülmediğinden tebliğnamedeki bu yöne ilişen bozma düşüncesi benimsenmemiştir.

2- Sanık ... hakkında suç delillerini gizlemek suçundan kurulan beraat hükmünün incelenmesinde;

2- Sanık ... hakkında suç delillerini gizlemek suçundan kurulan beraat hükmünün incelenmesinde;

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, suç delillerini gizlemek suçundan lehe olan 765 sayılı TCK'nun 102 ve 104. maddesi gereğince zamanaşımı süresinin 5 yıl olduğu, suç tarihi olan 18.01.2005 tarihinden itibaren bu sürenin geçtiği anlaşılmakla hükmün tebliğnamedeki düşünceden farklı gerekçe ile (BOZULMASINA), bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, sanık hakkında "suç delillerini gizlemek" suçundan açılan kamu davasının CMUK.nun 322. maddesi uyarınca zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCK.nun 102/4 ve 104/2 ve CMK'nun 223/8 maddeleri gereğince (DÜŞÜRÜLMESİNE),

3- Sanık ... hakkında kasten öldürmeye teşebbüs suçundan kurulan beraat hükmünün incelenmesinde;

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın mağdur ...'a yönelik "kasten öldürmeye teşebbüs " suçundan elde edilen delillerin her türlü kuşkudan uzak, mahkumiyetine yeter, kesin ve inandırıcı nitelikte bulunmadığı gerekçeleri ile açıklanıp kabul ve takdir kılınıp sanığın beraatine hükmolunmuş, incelenen dosyaya göre verilen hükümde düzeltme nedeni dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, katılan vekilinin sübuta, Cumhuriyet Savcısının sübuta yönelen ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine;

Ancak, beraat eden sanıkla ilgili CMK'nun 141/1-e-2 maddesi gereğince sanığa haksız gözaltı ve tutuklamadan dolayı tazminat hakkı bulunduğunun bildirilmesi ve bu hususun tutanağa geçirilmesi zorunlu olup, Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, CMUK'nun 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak hüküm fıkrasının mahsus bölümüne "sanığın gözaltında ve tutuklulukta geçirdiği süreler için CMK'nun 141/l-e,2 maddesi gereğince tazminat talep hakkının bulunduğunun bildirilmesine" ibaresinin eklenmek suretiyle DÜZELTİLEN hükmün tebliğnamedeki düşünceye aykırı olarak (ONANMASINA), 23.05.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/32262, Karar No: 2014/27147, Tarih: 25.09.2014

**4. Ceza Dairesi         2014/32262 E.  ,  2014/27147 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Tehdit, hakaret, şantaj

HÜKÜM : Kovuşturmanın ertelenmesi

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

6352 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca verilen kovuşturmanın ertelenmesi kararının niteliğine göre karara karşı yalnızca itiraz yolu açık ve dolayısıyla yapılan başvurunun bu doğrultuda değerlendirilmesinin gerekli bulunduğu,

Anlaşıldığından, sanık ... müdafiinin tebliğnameye uygun olarak, temyiz davası isteği hakkında bir KARAR VERMEYE YER OLMADIĞINA ve dosyanın incelenmeksizin karar mahkemesine GERİ GÖNDERİLMESİNE,25/09/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/3091, Karar No: 2008/7485, Tarih: 15.05.2008

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2008/3091 E.  ,  2008/7485 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı gerçek kişiler tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı Hazine, 17.08.2005 tarihli dilekçesiyle ... beldesi 1439 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 1942 yılında yapılıp kesinleşen orman kadastrosu sınırları içindeyken yine 1988 yılında yapılıp kesinleşen 6831 Sayılı Yasanın 2/B madde uygulamasıyla Hazine adına orman sınırları dışına çıkarıldığını, tapu kaydının iptalini ve Hazine adına tescilini istemiştir. Mahkemece davanın KABULÜNE karar verilmiş, hüküm davalı gerçek kişiler tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, tapu iptal tescile ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde tesbit tarihinden önce 1942 yılında yapılıp kesinleşen orman kadastrosu bulunmaktadır. Daha sonra 28.11.1975 tarihinde yapılan ancak ilen edilmediği için kesinleşmeyen aplikasyon ve 1744 Sayılı Yasa ile değişik 6831 Sayılı Yasanın 2. madde uygulaması, 1988 yılına yapılıp 08.07.1988 tarihinde ilan edilen ve dava tarihinden önce kesinleşen aplikasyon, sınırlandırması yapılmamış yada herhangi bir nedenle orman sınırları dışında bırakılmış ormanların kadastrosu ve 3302 Sayıl Yasa ile değişik 6831 Sayılı Yasanın 2/B madde uygulaması vardır. Genel arazi kadastrosu işlemi ise 1970 yılında yapılmış ve sonuçları 20.08.1970 - 21.09.1970 tarihleri arasında ilan edilmiş ve kesinleşmiştir. Kesinleşme tarihi ile davanın açıldığı tarih arasında 20 yıllık süre geçmiştir.

Arsa niteliğinde ve 821 m2 yüzölçümünde, tapuda davalı adına kayıtlı olan çekişmeli parsel, genel kadastroda Şubat 1954 tarih ve 29 nolu tapu kaydı ile ...adına tesbiti itirazsız kesinleşen, 113950 m2 yüzölçümündeki 868 Sayılı Parselden, ... Asliye 2. Hukuk Mahkemesinin Yargıtay denetiminden de geçerek 28.09.1987 tarihinde kesinleşen, Orman Yönetiminin açtığı davanın kabulüne ilişkin 18.2.1987 gün ve 1985/470-82 Sayılı kararı gereği ifraz edilen 84250 m2 yüzölçümündeki 1749 sayılı parselden ifraz edilen 50650 m2 yüzölçümündeki 1970 sayılı parselin 2981 sayılı yasa hükümlerine göre ifrazıyla oluşmuş, 1749, 1970 ve 867 sayılı parselden gelen payları nedeniyle ... ...ve arkadaşları adına tapuya tescil edilmiş, satış ile tamamı ...’a geçmiştir.

Kesinleşmiş orman kadastrosu ve 6831 Sayılı Yasanın 2/B madde tutanak ve haritalarının uygulanmasına dayalı araştırma, inceleme ve keşif sonucu düzenlenen uzman bilirkişi raporuyla çekişmeli parselin 1942 yılında yapılıp kesinleşen orman kadastrosu sınırları içindeyken, 1975 yılında yapılıp kesinleşen 6831 Sayılı Yasanın 2. madde uygulamasında Hazine adına orman sınırları dışına çıkarıldığı belirlenip, orman sayılan yerler ile 6831 sayılı yasanın 2/B maddesi gereğince orman rejimi dışına çıkartılan yerlerde 2981 ve 3194 Sayılı Yasa uygulaması yapılacağı konusunda hiç bir yasa hükmü bulunmadığı aksine, 3194 Sayılı İmar Yasasının 4. Maddesindeki "... diğer özel yasalar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu (imar) yasanın özel yasalara aykırı olmayan hükümleri uygulanır" hükmü ile 2981 Sayılı Yasanın 3290 sayılı Yasa ile değişik Geçici 2. Maddesinin (e) bendi hükmünü iptal eden Anayasa Mahkemesinin 27.09.1995 gün ve 1995/13-51 Sayılı kararı ve H.G.K.'nun 07.12.1997 gün ve 1997/1-655-1003 Sayılı kararı ile kabul edilen "... kamu malı niteliğini kazanan bir taşınmazın imar uygulamasına tabi tutularak özel mülkiyete dönüştürmeye idari mercilerin yetkileri olmadığı, başka bir anlatımla, idari mercilerin yasadan kaynaklanan bir yetkileri bulunmayan konularda aldıkları kararların yok hükmünde, buna dayanan tescilinde, M.Y.'nın 1024.(932.) maddesi gereğince yolsuz tescil niteliğinde olduğu, Anayasanın 169 ve 170. maddelerindeki 2924 Sayılı Yasada ve 3402 Sayılı Yasanın 16/D maddesinde özel olarak düzenlenen Devlet Ormanları ve nitelik kaybı nedeniyle orman rejimi dışına çıkartılan yerlerin özel yasalarına tabii olduğu, H.G.K'nun 24.03.1999 gün 1999/1-170-167 ve 21.02.1990 gün 1989/1-700-101 kararlarında belirtildiği gibi, aslında özel mülkiyete konu olmayan taşınmazlar her nasılsa tapuya tescil edilmiş olsa bile, bu durum taşınmazın niteliğini değiştirmeyeceğinden tescil işlemi yok hükmünde olup, bu tür taşınmazlar hakkında M.Y.'nın 1023. (931.) maddesinde belirtilen iyi niyetle iktisap iddiasında bulunulamayacağı, yasalarımızın, nasıl oluşursa oluşsun, yanlış ve yolsuz tescillere dayalı olarak tapu sicilinde yapılacak değişiklikleri öngören iptal davaları görevini Adliye Mahkemelerine verdiği (M.Y.- Md. 1025.(933)”, gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığına göre, yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenlere yükletilmesine 15/05/2008 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/22797, Karar No: 2016/128, Tarih: 18.01.2016

**10. Hukuk Dairesi         2015/22797 E.  ,  2016/128 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hizmet süreleri ile sigorta primine esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Davacı, davalıya ait işyerinde 01.07.1999 - 03.09.2009 tarihleri arasında en son aylık ücretinin (asgari geçim indirimi hariç) 2000 TL ile çalışığının tespitine ilişkin davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. olup anılan maddede “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilir” hükmü öngörülmüştür.

Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, davacının talep konusu dönemde, 01.07.2003-08.07.2004 ile 09.07.2004-01.08.2004 tarihleri arasında dava dışı işyerlerinden yapılan bildirimlerinin mevcut olduğu anlaşılmakla davalı işveren nezdinde çalışıldığı belirtilen dönemde ilk kesintinin gerçekleştiği ve bu dönemde yönetmelikte tespit edilen belgelerin de Kuruma verilmediği anlaşılmış olup, hak düşürücü süreyi kesen başkaca bir sebebe de rastlanmayan 2003 tarihi öncesi dönem yönünden 17.01.2012 dava tarihi itibariyle hizmet tespiti talebi hak düşürücü süreye uğramıştır.

2-Diğer dönemler yönünden yapılan incelemede; uyuşmazlık, davacı ile davalı aralarındaki ilişkinin adi ortaklık mı, yoksa hizmet akdi mi olduğu noktasında toplanmaktadır.

2-Diğer dönemler yönünden yapılan incelemede; uyuşmazlık, davacı ile davalı aralarındaki ilişkinin adi ortaklık mı, yoksa hizmet akdi mi olduğu noktasında toplanmaktadır.

506 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinde genel bir tanım yapılarak, bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanların anılan kanuna göre “sigortalı” sayılacağı, 3’üncü maddesinde kimlerin anılan kanun uygulamasında sigortalı sayılmayacakları açıklanmıştır. Buna göre, 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılmanın koşulları; hizmet akdine göre çalışma, sözleşmede öngörülen edimin (hizmet akdindeki hizmetin) işveren ait işyerinde veya işyerinden sayılan yerlerde görülmesi, 3’üncü maddede belirtilen “sigortalı sayılmayan” kişilerden olunmamasıdır. Hizmet akdi (iş sözleşmesi), pozitif hukukumuzda Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 313 – 354’üncü maddelerinde düzenlenmiş olup, “hizmet akdi bir mukaveledir ki onunla işçi, muayyen veya gayri muayyen bir zamanda hizmet görmeyi ve iş sahibi dahi ona bir ücret vermeyi taahhüt eder.” şeklinde tanımlanmış, aksine hüküm bulunmadıkça, hizmet akdinin özel şekle tabi olmadığı açıklanmıştır. Belirtilmelidir ki, “ücret” unsuruna her ne kadar tanımda ve iş sahibinin borçları belirtilirken yer verilmiş ise de; 506 sayılı Kanun sistematiği ve takip eden diğer maddelerin düzenleniş şekline göre, anılan unsurun sigortalı niteliğini kazanabilmek için zorunlu olmadığının kabulü gerekir. Baskın olan bilimsel ve yargısal görüşlere göre, hizmet akdinin ayırt edici ve belirleyici özelliği, “zaman” ile “bağımlılık” unsurlarıdır. Zaman unsuru, çalışanın iş gücünü belirli veya belirsiz bir süre içinde işveren veya vekilinin buyruğunda bulundurmasını kapsamaktadır ve anılan sürede buyruk ve denetim altında (bağımlılık) edim yerine getirilmektedir. Bağımlılık ise, her an ve durumda çalışanı denetleme veya buyruğuna göre edimini yaptırma olanağını işverene tanıyan, çalışanın edimi ile ilgili buyruklar dışında çalışma olanağı bulamayacağı nitelikte bir bağımlılıktır.

Adi ortaklığın dayanağı iki veya daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri bir sözleşmedir (BK. Madde 620 ). Adi şirketler, bir ticari girişimi işletmek üzere, kanuna ve ahlâka aykırı olmamak ve “İktisadi Amaç” “Kâr Elde Etmek” üzere her türlü konuda kurulabilir. Ortak amacın gerçekleşmesine elverişli olmak üzere kanuna, ahlâk ve adaba aykırı bulunmayan her şey adi şirketlere sermaye olarak konulabilir. Ortakların sermaye olarak koydukları maddi mal niteliğindeki sermaye payları hakkında iştirak halinde mülkiyet hükümleri uygulanır. Ortaklar sözleşme ile müşterek mülkiyet şeklini kabul edebilirler. Adi ortaklıklarda kar zararın paylaşımı 622’nci madde de “Kazancın Paylaşılması” ve 623'ncü maddede de “ Kazanç ve Zarara Katılma” olarak iki ayrı madde de düzenlenmiştir. 622'nci madde uyarınca “Ortaklar, niteliği gereği ortaklığa ait olan bütün kazançları aralarında paylaşmakla yükümlüdürler.” Kazanç ve zarara katılma ise 623’ncü madde de hüküm altına alınmış bulunmaktadır. Ortaklık sözleşmesinde her hangi bir şekil kararlaştırılmamış ise kâr ve zarar yasada belirtilen şekilde paylaştırılacaktır. Yasada, kâr ve zararın paylaşılmasına dair bazı esaslar belirlenmiştir. Buna göre; kâr ve zarar, bir yıllık hesap dönemi sonunda yapılacak bilanço ile belirlenir. Bu sürenin uzatılmasına ilişkin sözleşmede yer alan hüküm batıldır. Ortaklar bütün kârı aralarında bölüşmek zorundadırlar. Aksine hüküm bulunmadığı takdirde, kâr ve zarardan hisse, sermaye katılım payı değişik de olsa, eşit olarak bölüşülür. Ortaklar sözleşme ile farklı esaslar belirleyebilirler. Bir ortağın zarara katılmaksızın, yalnız kazanca katılacağına ilişkin anlaşma, ancak emeğini sermaye olarak koymuş ortak için geçerlidir.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda; davacı ile davalı arasındaki ilişkinin adi ortaklığa dayanan ticaret ilişkisi mi, yoksa, hizmet akdine dayanan bir işçi-işveren ilişkisi olup olmadığı hususu irdelenmeli, böylece taraflar arasında hizmet akdinin gereklerinden olan bağımlılık unsurunun bulunup bulunmadığı değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 18.01.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.