muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/5356, Karar No: 2022/6537, Tarih: 25.05.2022

II. CEVAP

1.Davalı...vekili cevap dilekçesinde; davacının davalı Şirkete ait yurt dışı bulunan işyerinde çalışması sebebiyle Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kaydı bulunmadığını, davacının taleplerinin Rusya Federasyonu hukukuna göre değerlendirilmesi gerektiğini, proje kapsamında belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan davacının iş sözleşmesinin projenin sona ermesi ile kendiliğinden sona erdiğini, bu nedenle davacının kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının ödenmeyen hiçbir ücret alacağının bulunmadığını, ayrıca taleplerinin zamanaşımına uğradığını, talep edilen alacaklara uygulanacak faizin başlangıç tarihi ve faiz miktarlarının hukuki olmadığını, davanın Rusya Federasyonu hukukuna tabi olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... Uluslararası Yat. San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının çalıştığını iddia ettiği tarihlerde Şirketin mevcut olmadığını, davalı Şirketin 02.04.2008 tarihinde kurulduğunu, davacının Şirket kurulduktan sonraki 02.04.2008 -15.01.2013 tarihleri arasındaki dönemde de hiçbir çalışmasının olmadığını, davacı ile hiçbir hukuki bağı bulunmayan davalı Şirket hakkında hüküm kurulmasının mümkün olmadığını, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte zamanaşımı def'i ileri sürdüklerini, dava konusu alacak kalemlerinin çalışılan ülke mevzuatına göre değerlendirilmesi gerektiğini, davanın öncelikle yetki itirazı doğrultusunda, ayrıca husumet yokluğu nedeni ile de reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DE...E MAHKEMESİ KARARI

İlk De...e Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların iddia ve savunmaları, SGK kayıtları, işyeri özlük dosyası, bilirkişi raporu , tanık beyanları, ıslah, POLNET kayıtları, Türkiye İş Kurumu nezdinde düzenlenen iş sözleşmeleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının aralıklı şekilde toplam 12 yıl 3 gün davalı Şirketlerin Rusya'da bulunan şantiyelerinde çalıştığı, davalıların iş sözleşmesinin haksız ve bildirim sürelerine uyulmadan feshedilmesi nedeni ile davacıya kıdem ve ihbar tazminatı ödemekle yükümlü bulunduğu, dosyada mevcut puantaj kayıtları ve dinlenen tanık beyanları dikkate alındığında davacının fazla çalışma yaptığı, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile hafta tatillerinde çalıştığı, bu ücretler dosyada mevcut bordrolar baz alınarak hesaplandığından herhangi bir indirime gidilmediği, davalıların her ikisinin de aynı vekil tarafından temsil edilmesi, davalı ... Şirketi vekili tarafından şirket yapılanması içerisinde bulunulduğunun cevap dilekçesinde belirtilmesi ve tüm dosya kapsamı dikkate alınarak her iki davalı Şirket arasında organik bağ bulunduğunun kabulü gerektiği, işçilik alacaklarından dolayı her iki Şirketin birlikte sorumlu tutulduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk De...e Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle kıdem tazminatının yabancı para cinsi üzerinden kabulü gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunda bulunmuştur.

2. Davalı ... Uluslararası İnş. Yat. San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davalı Şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, adil yargılanma hakkının uzantısı olan gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini, davacının müvekkili Şirkette çalışmadığını, Şirketin Türkiye'de faaliyet gösterdiğini, davacının çalıştığı Şirketin ise Rusya'da kurulduğunu, Türk hukukunun uygulanamayacağına yönelik itirazlarının dikkate alınmadığını, organik bağ kavramının kötüye kullanıldığını, organik bağ kavramından yola çıkılarak davacı için aslen çalışmış olduğu diğer davalı... Şirketinden başka şirketlerin hukuki sorumluluğuna gidilmesinin de mümkün olmadığını, davacı işçinin... bünyesinde Türkiye İş Kurumu sözleşmesi gibi resmi bir belgeye dayanarak çalışmaya başladığını ve Rusya’ya gitmeden önce hangi Şirket adına çalışacağının bilindiğini, davacının Türkiye’de çalışmasının bulunmadığı hususu göz önünde bulundurulduğunda somut olayda Rus hukukunun uygulanması gerekmekte iken Türk hukukunun uygulanmasının hatalı olduğunu, davacı Şirkette çalışmadığı hâlde iş sözleşmesinin Şirket tarafından feshedildiğinin kabulünün yerinde olmadığını, davacı yurt dışında çalışığı hâlde net ücretinin brüt ücrete çevrilmesinin kabul edilemez olduğunu, Türkiye ile çalışılan ülke arasında sosyal güvenlik anlaşması bulunmadığından, SGK primlerinin yatırılmadığını, gelir vergisi kesintisi de yapılmadığını, çalışma süresinin hatalı belirlendiğini, SGK kayıtlarına itibar edilmeden yapılan tespitin hatalı olduğunu, husumetli davacı tanıklarının asılsız iddiaları doğrultusunda herhangi bir tespit yapılamayacağını, yalnızca POLNET kayıtlarına göre hizmet süresi tespiti yapılamayacağını, davacının proje bazlı ve belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştığı, sözleşmenin feshi olgusunun bulunmadığı hâlde kıdem ve ihbar tazminatı hesaplanmasının her ihtimalde açıkça usul ve kanuna aykırı olduğunu, davacının ücretinin brütleştirilmesinde genel sağlık sigorta primine ilişkin %5 oranının yanı sıra başkaca birtakım gelir vergisi, damga vergisi vb prim oranları eklenmesinin hatalı olduğunu, husumetli tanık anlatımına göre fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti hesabının yerinde olmadığını, davacının Rusya’daki ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmadığını, hesaplanan alacakların fahiş olduğu gibi indirim oranının da yetersiz olduğunu ileri sürerek kararın İlk De...e Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

3. Davalı...vekili temyiz başvurusunda özetle; somut olayda Türk hukukunun uygulanmasının mümkün olmadığını, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (5718 sayılı Kanun) gereği yabancı unsurlu özel hukuk ihtilaflarında esasa tatbik edilecek hukukun hangisi olduğunun araştırılması yapılmadan meseleye doğrudan Türk hukukunun tatbikinin kanun koyucunun iradesi olarak yürürlüğe konmuş bir pozitif kanun hükmünün uygulanmaması anlamına geldiğini 5718 sayılı Kanun'un 27 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca tarafların hukuk seçiminin yanında işçinin haklarının güvencesi olarak işçinin mutad işyeri hukukunun asgari düzenlemelerinin yer aldığını, mutad işyeri hukukunun sağladığı asgari sınırların salt yabancı projede görevlendirilen işçiler bakımından hiçbir zaman Türk hukuku olamacağını, davacının Türkiye’de çalışmasının bulunmadığı hususu göz önünde bulundurulduğunda somut olayda Rus hukukunun uygulanması gerektiğini, davacının Şirket çalışanı olmadığını, ücretin brüt ücrete çevrilmesinin ve kesinti yapılmasının yerinde olmadığını, çalışma süresinin hatalı belirlendiğini, Türkiye İş Kurumu nezdindeki tüm sözleşmelerin ve POLNET kayıtlarının dosyaya celbi, akabinde davacının çalışmasının, çalışma süresinin fasılalarda dahil kesin bir biçimde tespit edilmesi gerektiğini, kıdem ve ihbar tazminatı hesabının hatalı olduğunu, husumetli tanık ifadelerine dayalı fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti kabulünün yerinde olmadığını, bu alacaklara ilişkin hesaplamaların da yerinde olmadığını, kaldı ki davacının Rusya’daki ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmadığını, bu alacaklara uygulanan indirim oranının yetersiz olduğunu ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...

İlk De...e Mahkemesi tarafından daha önce verilen karar Dairemizce, "...Somut olayda davacının 19/09/2002-15/01/2016 tarihleri arasında davalıya ait Rusya şantiye işyerlerinde 12 yıl 3 gün fasılalı çalıştığı yurt dışı sözleşmesi, bank kayıtları, SGK kayıtları ile yurda giriş ve çıkış kayıtlarından anlaşılmaktadır.

Davalılar arasında organik bağ bulunduğuna ve davalıların işçilik alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarına yönelik Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen emsal mahkeme kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davalılar arasında organik bağ bulunduğu ve davalıların talep edilen alacaklardan müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, olayda Türk Hukuku'nun uygulanmasında bir hata olmadığı, emsal dosyalarında bu yönde olduğu açıkça anlaşılmış olup davalıların bu yöne ilişkin istinaf talepleri yerinde görülmemiştir.

Yapılan işin niteliğine göre taraflar arasında imzalanan iş akitlerinin belirsiz süreli olduğu, davalı tarafça haklı bir fesih nedeni ispat edilemediğinden davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı anlaşılmıştır.

Yapılan işin niteliğine göre taraflar arasında imzalanan iş akitlerinin belirsiz süreli olduğu, davalı tarafça haklı bir fesih nedeni ispat edilemediğinden davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı anlaşılmıştır.

Dosyada yer alan iki adet ibranamenin ise Borçlar Kanunu'nun 420. maddesi gereği fesihten en az bir ay sonra yapılma ve eksiksiz olarak banka kanalıyla ödenme koşullarını taşımadığı anlaşılmakla geçersiz olduğu görülmektedir.

Davacının ücretinin miktarı taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Davacı 2.000,00 usd ücret aldığını iddia ederken davalı beyanda bulunmamıştır.

Davacı tanıkları ise 1.500,00-2.000,00 usd ücret aldığını beyan etmişlerdir. Ücret araştırmasında İnşaat Sanaatkarları Esnaf Odası 3.000,00 usd ücret bildirmiştir.

Banka kayıtlarında hem euro hem de usd ödemeleri bulunmakta olup en son usd olarak Mart/2012'de 1.100,00 usd ödeme olduğu görülmektedir.

Yurt dışı iş sözleşmeleri 2002 yılı ve 2009-2010 yılına ilişkin olup ilkinde saatlik 1,78 usd ikincisinde ise saatlik 2,30 euro ücret öngörülmüştür.

Ancak bu dönemde banka kayıtlarında 1.000,00-1.300,00-2.300,00 Euro ve daha düşük parça parça ödemeler gözükmektedir.

Davalı tarafından bilirkişi kök raporundan sonra dosyaya sunulan puantaj ve bordro belgelerine göre davacının son ücretinin saatlik 5 usd olduğu görülmektedir.

Buna göre davacının aylık ücretinin ise 5\*225=1.125,00 usd olduğu anlaşılmaktadır.

Bilirkişice daha sonra verilen ve hükme esas alınan raporda davacının çıplak ücreti 1.125,00 usd net kabul edilmiş olup davalının da ücrete ilişkin açık istinaf talebi de olmadığı görüldüğünden ücretin tespiti yerindedir.

Ancak ücretin giydirilmesi sırasında Yargı uygulaması gereği yemek ve barınma olarak 150,00 usd eklenmesi gerekirken 180,00 usd alınması isabetsizdir. Davalının bu noktada istinaf talebi yerindedir.

Öte yandan ücretin brütleştirilmesinde ise yerinde olarak %5 Genel Sağlık Sigortası primi ile vergiyi doğuran olay yani ödeme Türk Bankası'na yapıldığından %15 Gelir Vergisi eklenmesi de yerindedir.

Bununla birlikte kıdem tazminatı tavanı kamu düzenine ilişkin olup tavan aşıldığından kıdem tazminatının TL olarak hüküm altına alınması gerekirken usd olarak hüküm altına alınması da isabetsizdir. Davalının istinaf talebi bu noktada da isabetlidir.

Öte yandan ücretin brütleştirilmesinde ise yerinde olarak %5 Genel Sağlık Sigortası primi ile vergiyi doğuran olay yani ödeme Türk Bankası'na yapıldığından %15 Gelir Vergisi eklenmesi de yerindedir.

Bununla birlikte kıdem tazminatı tavanı kamu düzenine ilişkin olup tavan aşıldığından kıdem tazminatının TL olarak hüküm altına alınması gerekirken usd olarak hüküm altına alınması da isabetsizdir. Davalının istinaf talebi bu noktada da isabetlidir.

Dosyaya davalılar tarafından sunulan puantaj ve bordroların ödeme belgesi oldukları için dikkate alınmasında bir isabetsizlik olmadığı, buna göre davacının 2013-2015 yılları arasındaki fazla çalışma, hafta tatili çalışması ile ulusal bayram ve genel tatil ücretinin ödendiği, davacı tanıklarının davaları olduğuna dair dosyada bilgi olmadığı, kaldı ki davalı tarafından 2013 yılı öncesine ilişkin çalışma sistemine dair yazılı belge sunulmadığı gibi tanık da dinlettirilmediği, bu itibarla 2013 yılı öncesi için davacı tanıklarına göre 2 haftada bir hafta tatilinde çalışma dini bayramlarda arife ve bir gün hariç çalışma, haftanın 3 günü 08:00-21:00 ve diğer üç günü ise 08:00-19:00 saatleri arasında çalışma tespitinin dosya kapsamına ve yapılan işin niteliğine uygun olduğu anlaşıldığından tarafların bu yönlere ilişkin istinaf talepleri yerinde değildir.

Nihayet davacının itirazının cevap dilekçesinin süresinde verilmemesi nedeniyle ıslaha karşı zamanaşımı definin dinlenemeyeceği yönünde olduğu gözetildiğinde davalılar tarafından ıslaha karşı süresinde zamanaşımı definde bulunulduğu, burada davalıların cevap dilekçelerini ıslah ederek davaya karşı zamanaşımı definde bulunmadıkları, buna göre cevap dilekçesinin süresinde verilmemesinin ıslaha karşı zamanaşımı definde bulunmasına engel oluşturmadığı görüldüğünden davacının bu yöne ilişkin istinaf talebi de yerinde değildir." gerekçeleriyle ortadan kaldırılarak dosya mahkemesine iade edilmiştir.

Mahkemece kaldırma/gönderme kararı doğrultusunda ek bilirkişi raporu alınmış, bilirkişi raporunda ise yemek ve barınma 150 usd olarak gözetilmiş ve kıdem tazminatı TL cinsinden hesaplanmıştır.

Dairemiz kaldırma/gönderme kararından sonra uygulanacak hukuk ve kıdem tazminatının tavanı aşması halinde de yabancı para cinsiden hüküm kurulabileceğine dair içtihat değişiklikleri olmuştur.

Bu noktada davacının İş Kur tarafından yapılan TİP yurt dışı hizmet sözleşmesinde (24/07/2009-24/01/2010 Rusya)

3. maddede çalışma koşulları, süreleri ve ücretle ilgili bilgi vermekle yükümlü olduğu,

16. Maddede ise ilgili maddelerde çalışılan ülke hukukunun uygulanacağının belirtildiği hallerde öncelikle çalışılan ülke hukuku, düzenleme yoksa Türk Hukuku denilerek, fesih, ücret ve çalışma saatleri bakımından çalışılan ülke hukukuna atıfta bulunulduğu görülmektedir.

Yine 13/09/2002-13/12/2002 tarihleri arası için Rusya'da çalışacak işçilere ilişkin bireysel iş sözleşmesi sunulduğu İş Kur tarafından yapılan TİP sözleşme olduğu,

3. maddede bilgi verme yükümlülüğünde bahsedildiği ve

16. Maddede ise ilgili maddelerde çalışılan ülke hukukunun uygulanacağının belirtildiği hallerde öncelikle çalışılan ülke hukuku, düzenleme yoksa Türk Hukuku denilerek, fesih, ücret ve çalışma saatleri bakımından çalışılan ülke hukukuna atıfta bulunulduğu görülmektedir.

Yine 13/09/2002-13/12/2002 tarihleri arası için Rusya'da çalışacak işçilere ilişkin bireysel iş sözleşmesi sunulduğu İş Kur tarafından yapılan TİP sözleşme olduğu,

3. maddede bilgi verme yükümlülüğünde bahsedildiği ve

8. maddede uygulanacak mevzuat denilmesine rağmen yetkili mahkemenin belirlendiği, açık bir hukuk seçimi yapılmadığı görülmektedir.

Bu sözleşmeler dışında sözleşme olmadığı görülmektedir.

Davacının Akbank tarafından gönderilen hesap hareketlerinde maaş ödemelerinin Türkiye'deki hesabına yapıldığı görülmektedir.

Davacının SGK kayıtlarında aynı işi Türkiye'de yapmaya devam ettiği, ailesi ve sosyal çevresinin de Türkiye'de bulunduğu anlaşılmaktadır.

Uygulanacak hukuk yönünden Dairemizce daha önce yapılan tespitte dikkate alındığında Türk Hukuku'nun uygulanmasında bir hata görülmemiştir.

Öte yandan kaldırma/gönderme kararı içeriğine, mahkemece bu kararın gereğinin yerine getirilmesine, tarafların istinaf sebeplerine ve kamu düzeni ile usuli kazanılmış haklara göre tarafların istinaf talepleri yerinde değildir.

Ancak kıdem tazminatına ilişkin içtihat değişikliği sebebiyle davacının kıdem tazminatının tavanından hesaplanarak dolar cinsine çevrilip tespiti ile bu alacağın talep gözetildiğinde yabancı para cinsinden hüküm kurulması gerekmiştir. Buna göre 12/06/2018 tarihli bilirkişi raporu kıdem tazminatı yönünden hükme esas alınmıştır.

Ayrıca birden fazla davalı olmasına rağmen hükümde davalıdan tahsiline denilerek infazda tereddüt oluşturulması da isabetsizdir. Bu itibarla davacı tarafın bu noktada açık istinaf talebi olmadığından tahsil hükmünde davalılardan tahsiline denilmekle yetinilmiştir..." gerekçesiyle İlk De...e Mahkemesi yeniden esas hakkında hüküm kurulmak üzere kararı kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... Uluslararası İnş. Yat. San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı...vekili, istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın bozulması istemi ile temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş sözleşmesine uygulanacak hukuk noktasındadır.

2. İlgili Hukuk

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 27 nci maddesi şöyledir :

" (1) İş sözleşmeleri, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla, tarafların seçtikleri hukuka tâbidir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş sözleşmesine uygulanacak hukuk noktasındadır.

2. İlgili Hukuk

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 27 nci maddesi şöyledir :

" (1) İş sözleşmeleri, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla, tarafların seçtikleri hukuka tâbidir.

(2) Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde iş sözleşmesine, işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. İşçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde, bu işyeri mutad işyeri sayılmaz.

(3) İşçinin işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi, işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir.

(4) Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir."

3. Değerlendirme

1. Yabancılık unsuru, bir hukuki işlemi veya ilişkiyi ya da olayı birden fazla devletin hukuku ile irtibatlı hâle getiren unsurdur. İşçinin veya işverenin yabancı olması, işverenin işletme merkezinin yabancı bir ülkede bulunması, işçinin kendi işini mutad olarak yabancı bir ülkede yapması veya iş ilişkisinin yabancı bir ülke ile sıkı irtibatlı olduğunun durumun genelinden anlaşılması gibi hâllerde iş sözleşmesinde yabancılık unsurunun bulunduğundan söz edilir.

2. 5718 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesine göre, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları belirler. Aynı Kanun’un 44 üncü maddesi ise, bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini tayin eden özel bir yetki kuralı getirmiştir. Buna göre, bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. İşçinin, işverene karşı açtığı davalarda işverenin yerleşim yeri, işçinin yerleşim yeri veya mutad meskeninin bulunduğu Türk mahkemeleri de yetkilidir.

3. 5718 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin birinci fıkrasında hâkimin, Türk kanunlar ihtilâfı kurallarını ve yetkili olan yabancı hukuku resen uygulayacağı ve yetkili yabancı hukukun içeriğinin tespitinde taraflardan yardım isteyebileceği belirtilmiştir. Yabancı hukukun içeriğinin tespiti, özel ve teknik bir bilgiyi gerektirdiğinden, hâkim gerekirse bilirkişi incelemesine de gidebilir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına uyarınca, yabancı hukukun olaya ilişkin hükümlerinin tüm araştırmalara rağmen tespit edilememesi hâlinde, Türk hukuku uygulanır.

4. 5718 sayılı Kanun'un 5 inci maddesine göre, yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz; gerekli görülen hâllerde, Türk hukuku uygulanır. Kamu düzeni müdahalesi sınırlı ve istisnaî niteliktedir. Türk kamu düzeninin ihlâlini gerekti...ek hâller, çoğunlukla emredici bir hükmün açıkça ihlâli hâlinde düşünülecektir. Fakat her emredici hükmün ihlâli hâlinde veya her emredici hükmü ihlâl eden bir yabancı kararın Türk kamu düzenine aykırı bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 10.02.2012 tarihli ve 2010/1 Esas, 2012/1 Karar sayılı kararı). Örneğin, ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin, fazla çalışma, hafta ve genel tatil alacaklarına ilişkin hükümler iç hukukumuz bakımından emredici nitelikte olmakla birlikte, bunlara dair yabancı hukukun farklı düzenlenmeleri, sırf farklılıkları nedeniyle somut uyuşmazlıkta ortaya çıkan durum değerlendirilmeden 5718 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi uyarınca kamu düzeni müdahalesine neden olmaz. Keza uygulanması gereken yabancı hukukun işçiye Türk hukukundan daha az koruma getirmesi de tek başına kamu düzeni müdahalesi için yeterli bir sebep değildir. Kanunlar ihtilâfı hukukundaki kamu düzeni anlayışı, iç hukukun kamu düzeni anlayışından farklı ve daha dar kapsamlıdır.

5. Bir yabancı hukuk kuralı Türk hukukunun temel değerlerine, Türk genel adap ve ahlâk anlayışına, Türk kanunlarının dayandığı temel adalet anlayışına ve hukuk siyasetine, Anayasa’da yer alan temel hak ve özgürlüklere milletlerarası alanda geçerli ortak ve kabul görmüş hukuk prensiplerine, ikili anlaşmalara, gelişmiş toplumların ortak benimsedikleri ahlak ve adalet anlayışına, medeniyet seviyesine siyasi ve ekonomik rejimine aykırı olması hâlinde kamu düzenimize aykırılığı söz konusu olabilir (YİBBGK, 2010/1 E., 2012/1 K.). Örneğin yabancı hukukun, küçük çocukların çalışmasına ya da ücret ve diğer haklarda ırka dayalı ayrımcılık yapılmasına izin vermesi kamu düzenimize aykırıdır.

6. Yabancı hukukun uygulanmasını engelleyen diğer bir durum ise, doğrudan uygulanan kurallardır. Müdahaleci normlar olarak adlandırılan bu kurallar, taraflardan ziyade, devlet organizasyonunun sosyal, ekonomik ve politik menfaatlerini gerçekleştirmeyi amaçlar. Bu açıdan vatandaş yabancı ayrımı gözetilmeden, yabancılık unsuru taşısın taşımasın, hukuk seçimi yapılsın yapılmasın, uygulama alanına giren her ilgili olay ve hukuki ilişkide mutlaka uygulanması gereken kurallardır (ŞANLI, Cemal/ESEN, Emre/ATAMAN-FİGANMEŞE, İnci, Milletlerarası Özel Hukuk, ... 2019, s. 7; ÇELİKEL, Aysel/ERDEM, B. Bahadır, Milletlerarası Özel Hukuk, ... 2020, s. 155). İş hukukunda işçiyi koruyan her emredici kural, doğrudan uygulanan kural olarak nitelendirilmez; ayrıca devlet organizasyonunun sosyal, ekonomik ve politik menfaatlerini de koruması gerekir. Bununla birlikte, emredici hükümler ile doğrudan uygulanan kuralların ayırt edilmesi hem kolay değildir, hem de tartışmalı bir husustur. Doğrudan uygulanan kurallara, kamu hukuku nitelikli iş güvenliği hükümleri, özel işçi gruplarını koruyucu hükümler ve yasal greve ilişkin hükümler ve asgarî ücrete ilişkin düzenlemeler örnek olarak gösterilebilir (ELÇİN, Doğa, Milletlerarası Unsurlu Bireysel ve Toplu İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk, ... 2012, s. 189-195). Devlet organizasyonun korunması, çoğu olayda ülke ile belirli bir şekilde irtibatlı ya da ülkede gerçekleştirilen iş sözleşmelerinde söz konusu olur. Örneğin, tamamen yurt dışından ifa edilen bir iş ilişkisinde Türk hukukundaki asgari ücrete ilişkin kuralın uygulama alanına giren bir olay ya da ihtilâf söz konusu olmaz (AYGÜL, Musa, “Yabancı Unsurlu İş Hukuku İhtilâfları ile İlgili Yargıtay Kararlarının Değerlendirilmesi”, (Editörler, TANRIBİLİR, Feriha Bilge/GÜMÜŞLÜ TUNÇAĞI) Gülce, 10. Yılında Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, ... 2017, s. 525-526; VURAL ÇELENK, Belkıs, “Yabancı Unsurlu İş Sözleşmelerinde For Devletinin Doğrudan Uygulanan Kurallarının Tespiti ve Uygulaması”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 2017/1, s. 286).