muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2007/16879, Karar No: 2008/836, Tarih: 01.02.2008

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2007/16879 E.  ,  2008/836 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 18.01.2006 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve yayla olarak sınırlandırma istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 14.03.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava; çekişmeli taşınmaz evveliyatının yayla olduğu, zilyetlikle kazanılmasının söz konusu edilemeyeceği iddiasıyla tapu iptali ve özel siciline işlenmesi istemine ilişkindir.

... taşınmazın ....Beldesinde bulunduğu, taşınmazda ve çevresinde yapılaşmalar olduğu, etrafında....adlarıyla bilinen yaylaların bulunduğu, 950-1200 rakımda olduğu, ... yere yakın mesafede Huzur mahallesinde bulunan 1200-1250 rakımlı bir taşınmazın aynı nedenle dava konusu edildiği ve Hukuk Genel Kurulunun 31.1.2001 tarih, 2000/8-1836 Esas 2001/13 Karar sayılı ilamı ile yayla kabul edildiği, yapılan yargılama, toplanan deliller, mahallinde yapılan keşif, keşif sonucu verilen bilirkişi raporları ile sabittir. Taraflar arasında bu hususlarda ihtilaf olmadığı gibi mahkemenin kabulü de bu yöndedir.

... taşınmazın bulunduğu bölge herkezce bilinen maruf ve meşhur “... yaylasıdır” Burası ülkemizin en büyük yaylalarından biri olup davalı taşınmazın bağlı bulunduğu belde ile birlikte az yukarıda sayılan tüm yaylalarla beraber bir bütünü oluşturmaktadır. Bütünün içindeki bir bölümün değişik isimle anılması ona farklı işlem yapılmasını gerektirmez. Bütünün tabi olduğu

uygulama onun içinde geçerlidir. Yayla olan yerin sakinleri tarafından amacının dışında yazlık evler yapılarak yaygın yapılaşma ve yerleşmeye sebebiyet verilmesi, bağlı bulunduğu belde de Belediye teşkilatı kurulması, hizmet binalarının yapılması, imarın geçerek kesinleşmesi, kısa veya uzun süreli özel mülkiyete dönüştürülerek kullanılıyor olması az yukarıdaki hukuki düzenlemeler kapsamında taşınmazın öncesinin kadim yayla olma gerçeğini ortadan kaldırmaz. Hukuk Genel Kurulu Kararı sonucu yayla olduğu kabul edilen yerle çekişmeli taşınmaz arasında farklı işlem yapılmasını gerektiren fazla bir mesafe ve rakım farkı da bulunmamaktadır.

HUMK.nun 238/2.maddesine göre “Maruf ve Meşhur olan hususlar münazaalı sayılmaz.” Davalı taşınmazın bulunduğu ... Yaylası sadece bölge halkı tarafından bilinen bir yer değil herkesin bildiği tanıdığı yurt genelinde maruf olan bir yerdir. Öncesi kadim, maruf ve meşhur bir yayla iken sonradan yaygın bir yapılaşma sonucu yerleşme alanı haline getirilen bu yerin ... nazaran daha serin olmasından ötürü niteliğinin değiştirilerek yazlık ... olarak kullanılması taşınmazın “yayla” olma özelliğini kaybettirmez.

Mahkemenin dava konusu taşınmazı yayla niteliğinde kabul etmesinde yasaya aykırılık yoktur. Davalının diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

4342 sayılı Mera Kanununun geçici 3.maddesinde 20.06.2007 tarih ve 26558 sayılı resmi gazetede yayımlanan 3.6.2007 tarihli 5685 sayılı kanunla değişiklik yapılmış “Belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde kalan ve 1.1.2003 tarihinden önce kesinleşen imar plânları içerisinde yerleşim yeri olarak işgal edilerek mera, yaylak ve kışlak olarak kullanımı teknik açıdan mümkün olmayan yerlerin ot bedeli alınmaksızın tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescilleri yapılır. Ancak, bu nitelikteki taşınmazlardan ilgili belediye veya kamu kurum ve kuruluşları adına tescil edilmiş olanların tescilleri bedel talep edilmeksizin aynen devam eder. Bunlar hakkında Hazinece dava açılmaz, açılmış davalardan vazgeçilir. Hazinece bu nitelikteki taşınmazlar hakkında ilgili belediye veya kamu kurum ve kuruluşları aleyhine açılan davalar sonucunda Hazine adına tesciline veya mera, yaylak ve kışlak olarak sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına karar verilen, kesinleşen ve henüz tapuda işlemleri yapılmamış olan taşınmazlar hakkında da aynı hüküm uygulanır.

Birinci fıkrada nitelikleri belirtilen taşınmazlardan Hazine adına tescil edilmesi gerekirken gerçek ya da özel hukuk tüzel kişileri adına tescil edilmiş taşınmazlara ilişkin Hazinece açılan davalardan, taşınmazların emlak ve rayiç bedellerinin toplamının yarısı üzerinden hesaplanacak bedelin ilgililerce Hazineye ödenmesi kaydıyla vazgeçilir. Bu hüküm, henüz dava açılmamış taşınmazlar hakkında da uygulanır. Evvelce açılan davalarda Hazine adına tesciline veya mera, yaylak ve kışlak olarak sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına karar verilen ve kesinleşen kararlara konu olan bu nitelikteki taşınmazların tapuları da talep etmeleri halinde aynı esaslara göre önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına devredilir.” hükmü getirilmiştir.

9.3.1988 tarih ve 1987/2-860-232 sayılı Hukuk Genel Kurulu Kararında vurgulandığı üzere kural olarak herhangi bir yasa ve düzenleyici hüküm o yasanın yürürlüğe girdiği andan itibaren hukuksal sonuç meydana getireceğinden 5685 sayılı kanunla 4342 sayılı Mera Kanununun geçici 3.maddede yaptığı değişikliklerin uygulanıp uygulanamayacağının inceleme ve araştırma konusu yapılması gerekir.

Buna göre olayda hükmü aynen yukarıya yazılan 4342 sayılı Mera Kanununun geçici madde 3, birinci ve ikinci fıkra hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı inceleme ve araştırma konusu yapılmalı, başka bir anlatımla yaylak olması nedeniyle diğer koşullar gereçekleşmişse yasa uyarınca Hazine adına tescil edilmesi gereken taşınmaza davalının emlak ve rayiç bedeli toplamının yarısı depo ettirilerek Hazinenin bu bedel karşılığı davadan kanun gereği vazgeçmesi gerekip gerekmediği yönü üzerinde durulmalıdır.

Kararın açıklanan nedenlerle bozulması gerekmiştir.

Kararın açıklanan nedenlerle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 01.02.2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/37433, Karar No: 2015/1933, Tarih: 22.01.2015

**9. Hukuk Dairesi         2014/37433 E.  ,  2015/1933 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, işkolu tespitine itirazının iptaline karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, davayı reddetmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı ve davalı ...avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı Hizmet-İş Sendikası vekili dava dilekçesinde özetle; davacı Sendikanın davalı .... tarafından 2821 sayılı Yasanın 4. maddesi gereğince ...' ye ait işyerlerinde yapılan işlerin girdiği işkolunun tespiti amacıyla davalı... , ...'na başvuruda bulunulduğunu, Bakanlığın işkolu tespit kararının 16.11.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayınlandığını, ilgili kararda ".... No. 12 .../İstanbul adresinde kurulu ... Kültür Merkezi, ...Mah. ... Sok. No. 2/2 İstanbul adresinde kurulu ... Kültür Merkezi, ...Cad. No. 8 İstanbul adresinde kurulu... Kültür Merkezi ve .... Cad. No. 12 İstanbul adresinde kurulu bulunan..Kültür Merkezi işyerlerinde kültür, sanat, tiyatro, film, söyleşi, organizasyonlarının yanı sıra restaurant, cafe ve web tasarım işlerinin yapılması sebebiyle işkolları Tüzüğünün 17 sıra numaralı "Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar" işkolunda, ... Belediyesine ait inşaat yapım, danışmanlık bölümü tarafından yürütülen bina, kat, otopark ve benzeri işlerinin İş Kolları Tüzüğünün 15 sıra numaralı, "İnşaat" işkolunda,... Cad. No. 12 İstanbul adresinde kurulu Catering (yemek hizmetleri) ...No. 12 Kat 5.../İstanbul adresinde kurulu Merkezi,... Cad. No. 12 İstanbul adresinde kurulu ...Kültür Merkezi ve ... No. 2 İstanbul adresinde kurulu ... Kültür Merkezinde faaliyette bulunan cafe ve büfelerde yapılan işlerin işkolları tüzüğünün 25 sıra numaralı "Konaklama ve Eğlence Yerleri" işkolunda yer aldıkları tespit edilmiştir" şeklinde açıklamanın bulunduğunu, Bakanlığın bu tespitinin yasal düzenlemeye ve Yargıtay kararlarına uygun olmadığını, 5953 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. Maddesinde belediyenin hizmetlerinin sayıldığını, bunların arasında kültür, sanat, turizm ve tanıtım, sosyal hizmet ve

yardımların da yer aldığını, Kanunun 15. Maddesi uyarınca araç park yerleri tespit etmek ve işletmenin Belediye'nin yetki ve imtiyazları dahilinde bulunduğunu, Belediye'nin kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurabileceğini, ....’ye bağlı işyerlerinde Belediye Kanunu'nun 14. Maddesi ile yürütülmesi münhasıran belediyenin görev ve sorumluluğuna bırakılmış işlerin yapıldığını, Belediyeler tarafından yürütülen hizmetlerin doğrudan yürütülmesi, Belediye şirketleri vasıtasıyla yapılması veya hizmet alımı suretiyle yerine getirilmesi halinde belediyeye bağlı iş ve işyerlerinde yapılan işlerin hangi işkoluna girdiğinin tespitinde asıl olan işin niteliğinin olduğunu, bu kapsamda belediyeler tarafından doğrudan yürütülen veya belediye şirketleri tarafından yürütülen ya da hizmet alım suretiyle yürütülen işlerin hangi işkoluna girdiğinin tespitinde, yürütülen işlerin münhasıran belediyelerin görev ve sorumlulukları ile yetki ve imtiyazları arasında bulunup bulunmadığına bakılması gerektiğini, tespitte bu işlerin İşkolları Tüzüğü'nün 28 sıra no'lu "genel işler" işkoluna girdiğinin göz ardı edildiğini, 2821 sayılı Kanun'da asıl iş ve yardımcı iş ayrımı yapıldığını ve yardımcı işlerin de asıl işin dahil olduğu işkolundan sayıldığını, 2821 sayılı Kanunu'nun 60. maddesi gereğince bir işyerinin girdiği işkolunun tespitinde, işverenin kimliğinin önem taşımadığını, doğrudan görülen işin niteliğinin esas alındığı, ancak kanun koyucunun "Milli Savunma" işkolu ile "Genel İşler" işkolundaki belediyelerin yaptığı işler bakımından istisna getirildiğini, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında, belediye hizmetlerinin doğrudan belediyeler ve belediyelerin kurucusu ve hissedarı olduğu şirketler veya bu şirketler tarafından kurulmuş olan tüzel kişiler tarafından ya da hizmet alımı suretiyle bu hizmetleri yerine getiren şirketler tarafından yerine getirilmesinin işin niteliğini değiştirmeyeceği, belediye hizmetlerinin kimin tarafından yerine getirilirse getirilsin niteliği gereği Tüzüğün 28 sıra numarasında yer alan "Genel İşler" işkoluna gireceğinin hükme bağlandığını belirterek ...'ye ait işyerinde yapılan asıl iş ve yardımcı işlerin niteliği gereği İşkolları Tüzüğü'nün 28 sıra numarasında yer alan "Genel İşler" işkoluna girdiğinin tespitine,... , ...'nın 16.11.2011 tarih ve 28114 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2011/119 sayılı İşkolu tespit kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalılardan... . vekili cevap dilekçesinde özetle;... , ...'nın davalı Şirket'e ait işyerlerinden bir kısmında toplu iş sözleşmesi yapmak üzere Genel İş Sendikası lehine tespit yazısı düzenlediğini, bu tespite karşı itirazın İstanbul 7. İş Mahkemesi 06.03.2012 tarih 2011/588 E., 2012/83 Karar sayılı kararıyla reddedildiğini,...7. İş Mahkemesinde görülen davada, davalı Şirketin pek çok işyerinin bulunduğu, ancak bunların tek merkezden yönetildiği, bu işyerlerine ilişkin bir işkolu tespiti bulunmadığı, Yargıtay kararlarına uygun olarak işkolunun belirlenmesi için Bakanlığa başvurmak üzere süre verilmesinin talep edildiğini, Mahkeme'nin 30.06.2011 tarihli ara kararıyla kendilerine süre verildiğini,...7. İş Mahkemesi işkolu tespit kararı henüz Resmi Gazetede yayınlanmadan davalı Genel İş Sendikası 30.06.2011 tarihli celsede daha önce işkolu tespiti yapıldığı yolundaki gerçeğe aykırı beyanına itibar ederek davanın devam ettirildiğini, bu arada davalının Bakanlığın işkolu tespit kararının yayınlanması üzerine...İş Mahkemesi'nde 2011/1251 E. sayılı davayı açtığını, bu dava sonuçlanmadan ... 7. İş Mahkemesi'nin hüküm tesis etmesinin Yargıtay kararlarına aykırı olduğunu, işbu davanın aynı işkolu tespitine karşı yine.... tarafından ikame edildiğini, esasen 7. İş Mahkemesi'nin işkolu itirazı davasını bekletici mesele yapması gerektiğini, işbu davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, işkolu tespit işleminin .....'nca yapıldığını ve davanın ... İş Mahkemesi'nde açılması gerektiğini,.... 1. İş Mahkemesi'nde görülmekte olan 2011/1251 sayılı dosya ile irtibat bulunduğunu, bu nedenle iki davanın birleştirilmesi gerektiğini, davalı Şirketin, park bahçe bakım ve peyzaj düzenleme-mühendislik , proje çizim ve müteahhitlik işleri- kültür, sanat ve organizasyon işleri- kültür, sanat ve organizasyon işleri-tiyatro işletmeciliği, kafeterya işletmeciliği-catering işletmeciliği-spor tesisi ve halı saha işletmeciliği-otopark ve yıkama işletmeciliği-sanat galerisi işletmeciliği-menkul ve gayrimenkul malların kiralanması ve kiraya verilmesi işleri olduğunu, bir şirketin işlerinin bölünerek farklı işkollarında bulunduğundan söz edilemeyeceğini, Şirketin tüm işlerle birlikte merkez işyeri ve buna bağlı işyerlerinden oluştuğunu, bu bakımdan parçalara ayrılarak her bir birim için farklı bir işkolu tespitinde bulunulmayacağını, İş Kanunu md. 2'de işyerinin iş organizasyonu kapsamında bir bütün olarak tanımlandığını, farklı birimlerin tek bir işyerine ait olduğunu, ayrı bir yönetimin söz konusu olmadığını, amaçta birlik bulunduğunu, bu nedenle şirket genelinde görülen farklı işlerin birbirinden bağımsız kabul edilerek ayrı ayrı işkolu tespitine konu olamayacağını belirterek davanın reddi ve yetki itirazının kabulü ile davanın yetkili Ankara İş Mahkemesinde görülmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılardan ..... vekili cevap dilekçesinde; davanın on beş günlük hak düşürücü sürede açılmadığını, dava açmada davacının hukuki yararının bulunmadığını, ayrıca ...7. İş Mahkemesi'nde... tarafından açılan 2011/588 sayılı yetki tespitinin iptali davasında işyerinde örgütlü bulunan Genel-İş Sendikasının yetkisinin iptalinin istendiğini, ancak davanın yerinde görülmeyerek reddedildiğini, kararın henüz kesinleşmediğini, ayrıca dava dilekçesinde 8 davalının bulunduğu, ancak işyerinde örgütlü bulunan Genel-İş Sendikasının taraf gösterilmediğini, Bakanlık tarafından yetki verilmiş olan ve yıllarca toplu sözleşme imzalayan Genel İş Sendikası dışında tüm sendikalar davalı olarak gösterilmişken, örgütlü sendikanın taraf olarak gösterilmemiş olması da ayrıca düşündürücü olup, davanın Genel-İş Sendikasına ihbarının gerektiğini, davacı Sendikanın iptalini istediği 2011/119 karar sayılı işkolu tespiti ile ilgili olarak .. Belediyesi tarafından ... 1. İş Mahkemesi 2011/1251 esasına kayden açılan davanın derdest olduğunu, hak düşürücü süre itirazının yerinde görülmesi halinde davaların birleştirilmesi veya sonucunun beklenmesinin yerinde olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılardan .... vekili cevap dilekçesinde; tespite konu işyerleri arasında yer alan ve yukarıda sayılan kültür merkezi işyerlerinde görülen ve yürütülen asıl işin niteliğinin, Tüzükte 17 sıra numaralı Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkoluna girdiği hususu doğru ve yerinde olarak Bakanlık tespitiyle belirlendiğini, zira işkolu tespitlerinde asıl ölçütün o işyerinde görülen ve yürütülen asıl iş olduğunu, ayrıca işyerinin girdiği işkolunun tespitinde işyerinde çalışanların ne iş yaptığı değil, işyerinde faaliyetin güttüğü temel amacın önemli olduğunu, işyerinde yürütülen bir takım işlerin hangi temel işin tamamlayıcısı olduğuna bakılması gerektiğini, asıl işin görülmesi ve sonuçlandırılması bakımından belli bir süreç içinde doğrudan yardımcı olan ve o işin tamamlayıcısı niteliğindeki işlerin asıl işe yardımcı işler olduğunu ve bu hususa bakanlık tespitinde de yer verildiğini belirtmiş, bu nedenle haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca 19.12.2012 tarihinde yayımlanan İşkolları Yönetmeliği'nde işkolları ve bu işkollarına girecek işlerin yeniden düzenlendiği, bu kapsamda 20 Numaralı "Genel İşler" başlığı altında yer alan işler, İşkolları Tüzüğü'nden farklı olarak sayılarak mülga İşkolları Tüzüğü'nde belediyenin sağlık dışındaki tüm hizmetleri genel işler kapsamına alınırken, Yönetmelik'te tek tek sayım suretiyle bazı hizmetlerin bu işkolunun kapsamı dışında bırakıldığı; düzenlemeyle Belediye tarafından yapılan tüm hizmetlerin tek bir işkolu kapsamında sayılmasından vazgeçilerek, işkolu kapsamının daraltıldığı; dolayısıyla alt sınıfta yer alanlar dışında kalan hizmetlerin , belediye veya belediye iştiraki şirket tarafından da yapılsa doğrudan genel işler işkolunda yer almayacağı; bu kapsamda Bakanlığın işkolu tespitinin yürürlükteki mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı, davalı ... temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-... 3. İş Mahkemesi'nin 2014/ 465 esas sayılı dosyası ile bu dosyanın tarafları ve konusu aynı olduğundan yargılamaya konu eldeki dosyayla birleştirilmelidir.

2-2821 sayılı Kanunun 60. maddesinde ve o dönemde yürürlükte bulunan İş kolları tüzüğü uyarınca belediye hizmetlerinden sayılan işler genel iş kolu kapsamında değerlendirilmekte olup; 5953 sayılı Kanunun 70. maddesinde de "Belediye kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurabileceği" düzenlenmiştir. Dava konusu olayda da davalı ..., .. Belediyesi'nin iştiraki olup, yargılama konusu işyerlerinin belirtilen faaliyet konuları tümüyle Belediye'nin Belediye Kanunu'nda düzenlenen kamu hizmetleri ile paraleldir.

Mahkemece dairemizin yerleşik kararları gereğince dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan İş Kolları Tüzüğü uyarınca değerlendirme yapılması gerekirken yargılama sırasında yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği uyarınca hüküm kurulması hatalıdır.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 22.01.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/22812, Karar No: 2022/17511, Tarih: 21.12.2022

**4. Hukuk Dairesi         2021/22812 E.  ,  2022/17511 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki sigorta tahkim davasında ... İtiraz Hakem Heyetinin 18/05/2021 tarih 2021/İHK 14763 sayılı kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili 03.05.2019 tarihinde müvekkilinin dedesi tarafından park edilen motosiklette oturduğu sırada plakası tespit edilemeyen aracın çarpmasıyla yaralandığını ve malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.100,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiş, ıslah ile talebini 137.593,77 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı vekili davanın reddini savunmuştur.

... tarafından, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre başvuru sahibinin talebinin kabulü ile 137.593,77 TL maluliyet tazminatının 11/12/2020 tarihiden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile başvuru sahibine ödenmesine karar verilmiş; bu karara davalı vekili, ... nezdinde itiraz etmiştir.

... tarafından davalının itirazının kabulüne, davanın usulden reddine, karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tâbi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı MÖHUK madde 48/1'e göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden HMK'nun 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.

MÖHUK madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

MÖHUK madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre Türk hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise, bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup, anılan sözleşmenin 17. maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Davacı Suriye uyruklu olup, Hakem Heyetince davacının teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 48/2. maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu Mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Bu sebeple İtiraz Hakem Heyetince, öncelikle davacının teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru olmamış, hükmün bu yönden re'sen bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

2-Bozma neden ve şekline göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan ve resen görülen nedenlerle ... kararının BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 21.12.2022 gününde Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde herkesin kişisel hak ve yükümlülükleriyle ilgili her türlü iddiasını mahkeme önüne getirme hakkı güvence altına alınmıştır. Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olan mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara