muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/35043, Karar No: 2015/18114, Tarih: 18.11.2015

**13. Ceza Dairesi         2014/35043 E.  ,  2015/18114 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2013/401248

MAHKEMESİ : Anamur 1. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 01/07/2013

NUMARASI : 2013/3 (E) ve 2013/641 (K)

SUÇ : Hırsızlık, mala zarar verme, işyeri dokunulmazlığının ihlali

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz nedenleri de yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Müştekiye ait işyerinden çalınan bir kısım eşyaların sanığın evinde yapılan arama sırasında sakladığı dolap içinden sanığın çıkartıp kolluğa vermesi, bir kısmını da saklaması için bıraktığı kardeşi H.. T...'ın evinden bulunmasını sağlaması ve suçu kabulü karşısında; gerçekleşen kısmi iade nedeniyle yapılacak ceza indirimine rızası bulunup bulunmadığı müştekiden sorularak sonucuna göre sanık hakkında TCK'nın 168/1-4. maddeleri uyarınca değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunması,

2-Sanık hakkında işyeri dokunulmazlığını bozma ve mala zarar verme suçlarından iddianame ile açılmış bir kamu davası bulunmadığı halde ek savunma hakkı verilmesi ile yetinilerek CMK'nın 225/1. maddesine aykırı şekilde sanığın yazılı şekilde hükümlülüğüne karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık E.. T.. müdafiinin temyiz istemi bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 18.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1736, Karar No: 2019/9705, Tarih: 07.05.2019

**3. Ceza Dairesi         2019/1736 E.  ,  2019/9705 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Yerinde görülmeyen temyiz itirazların reddine, ancak;

1) Sanığın kovuşturma aşamasında alınan savunmasında psikolojik rahatsızlığı olduğunu ve tedavi gördüğünü beyan etmesi karşısında; sanığın psikolojik tedavi görüp görmediği araştırılıp, tedavi görmüş ise tedavi evrakları celp edilip, gerekirse, sanığın suç tarihinde 5237 sayılı TCK'nin 32. maddesi uyarınca, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılamadığı, bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin azalıp azalmadığı ve azalmış ise bunun önemli derecede olup olmadığı hususlarında, Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesinden ya da Tıp Fakültelerinin Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlıklarından rapor alınması gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

2) Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih ve 2014/140 Esas - 2015/85 Karar sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesindeki bazı hükümlerin iptal edilmesi nedeniyle hak yoksunlukları yönünden sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu nedenlerle 6723 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca isteme uygun olarak BOZULMASINA, 07.05.2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/2514, Karar No: 2012/3776, Tarih: 24.05.2012

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2011/2514 E.  ,  2012/3776 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Hakimliği

İhbar Olunan : ... Vek.Av....

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... ve ihbar olunan ... vekili Avukat ... geldiler. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, tapu iptâli ve tescil istemiyle açılmış, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalı yükleniciden bağımsız bölüm satın alan ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece davanın sonuçlandırılmasından sonra vefat eden arsa sahibi ... ile yüklenici ... arasında 22.09.1997 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmıştır. Daha sonra 07.06.2001, 09.11.2004 ve 10.10.2005 tarihli ek sözleşmeler yapılmıştır. Bu sözleşmelerin tamamı noterde düzenleme şeklindedir. Son olarak imzalanan 10.10.2005 tarihli ek sözleşmede süre 31.12.2005 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu sözleşmedeki 31.12.2005 tarihine kadar inşaatın bitirilip iskân raporunun alınmaması halinde sözleşme kendiliğinden feshedilmiş sayılır düzenlemesine dayanarak davacı arsa sahibi vekili tarafından yüklenici ...’e Ankara 16. Noterliği’nce 17.01.2006 tarihli fesih ihtarnamesi gönderilmiş, daha sonra da 28.05.2007 tarihinde bu dava açılmıştır.

Arsa payı devri karşılığı inşaat sözleşmeleri kural olarak mahkeme kararı ile feshedilebilir. Bu kuralın istisnası fesih konusunda taraf iradelerinin birleşmesidir.

Davacı arsa sahibi ... tarafından yüklenici ...’e gönderilen 17.01.2006 tarihli fesih ihtarnamesine yüklenici tarafından cevap verilmemiştir. Davalının istemi üzerine dava kendisine ihbar olunan yüklenici ... yargılamaya katılmadığı gibi, herhangi bir beyanda da bulunmamıştır. Bu durumda fesih konusunda sözleşmenin tarafı olan arsa sahibi ile yüklenici ...’ün iradelerinin birleştiğinden de sözedilemez.

Bu durumda davalı olarak gösterilen ... yüklenici ...’den dava konusu 8 nolu bağımsız bölümü satın alan kişidir. Bu davada sözleşmelerin feshi konusunda bir istem yer almamaktadır. Sözleşmeler feshedilmiş kabul edilerek, yüklenicinin bağımsız bölüm sattığı kişiye karşı bu dava açılmıştır.

Arsa sahibi ile yüklenici arasında kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin feshine karar verilmediği sürece yükleniciden bağımsız bölüm satın alan kişinin tapu kaydının iptâl edilmesi mümkün değildir. Mahkemece arsa sahibi ile yüklenici ... arasındaki sözleşme feshedilmiş gibi kabul edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Arsa sahibi ile yüklenici arasında kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin feshine karar verilmediği sürece yükleniciden bağımsız bölüm satın alan kişinin tapu kaydının iptâl edilmesi mümkün değildir. Mahkemece arsa sahibi ile yüklenici ... arasındaki sözleşme feshedilmiş gibi kabul edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Yapılacak iş; karardan sonra vefat ettiği anlaşılan arsa sahibi ... mirasçılarına sözleşmelerin feshi konusunda dava açmaları için süre tanınmasından, yüklenici aleyhine sözleşmenin feshi konusunda dava açıldığı takdirde bu dava ile birleştirilmesinden, her iki davanın birlikte değerlendirilip hüküm oluşturulmasından, sözleşmenin feshi konusunda dava açılmadığı veya açılacak davada fesih istemi kabul edilmediği takdirde bu davanın reddedilmesinden ibarettir.

Dava dilekçesinde dava değeri 10.000,00 TL gösterilip yargılamanın devamı sırasında miktar yükseltilerek harç tamamlanmadığı halde, bu miktar üzerinden vekâlet ücreti hesaplanması gerekirken, karara kadar harcı tamamlanmayan miktar dikkate alınarak davacı yararına daha fazla vekâlet ücretinin karar altına alınması da kabul şekline göre bozma nedenidir.

Kararın bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın davalı ... yararına BOZULMASINA, 900,00 TL vekâlet ücretinin davacı arsa sahibi mirasçılarından alınarak Yargıtaydaki duruşmada vekille temsil olunan davalı ...’e verilmesine, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, 24.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2240, Karar No: 2014/6726, Tarih: 03.03.2014

**9. Hukuk Dairesi         2012/2240 E.  ,  2014/6726 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ANKARA 16. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 04/10/2011

NUMARASI : 2008/27-2011/716

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; davacının 1996 yılında şoför olarak, 1999 yılından itibaren postabaşılık görevinde, 2004 yılından iş değişikliğine kadar da bölge memurluğu görevlerinde çalıştığını, TİS 23. maddesi gereğince, fiilen yürüttüğü hizmet grubunun ücretini alamadığını, 31.01.2008 tarihinde görevinden alınarak, temizlik işçisi olarak görevlendirildiğini iddia ederek, davacının işyeri değişikliği kararının tedbiren durdurulmasına, iptaline ve bu değişiklik nedeniyle TİS 31. maddesi gereğince tazminat ödenmesine, davacının 2. grupta geçen hizmeti süresince ödenmeyen üst görev farkının tahsiline, üst görev tazminatının kabul edilmemesi halinde bu paranın asıl kadrosunda alması gereken süpürge tazminatı olarak ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; davacının temizlik işçisi olarak 19.03.1990 tarihinde vasıfsız işçi olarak çalışmaya başladığını, 30.12.1993 tarihinde işçi kadrosuna atandığını, 12.06.1997 tarih ve 922 sayılı Başkanlık Olur'u ile şoför olarak görevlendirildiğini, alacakların zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece davanın kısmen kabulüne hükmedilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Mahkemece davacı tarafından açılan ek davanın dava dilekçesinin davalı vekiline usulüne uygun şekilde tebliğ edilip, davalıya savunma hakkı tanınmadan karar verilmesi hukuki dinlenilme hakkının ihlali olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 03/03/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3198, Karar No: 2018/9167, Tarih: 11.12.2018

**10. Ceza Dairesi         2015/3198 E.  ,  2018/9167 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : Değişen suçun vasıf ve mahiyetine göre kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Hükümden sonra 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesi ve aynı Kanun'un 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanun'un geçici 7. maddesi sanık lehine hükümler içermekte olup, öncelikle; 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrası ve aynı Kanun'un 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanun'un geçici 7. maddesinin olaya tatbik kabiliyeti bulunup bulunmadığının tesbiti açısından, sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı bu suç tarihinden önce açılmış başka dava olup olmadığı, varsa sanığın bu suçu diğer davaya konu olan suç nedeniyle verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işleyip işlemediğinin ve önceki dava sonucunun araştırılması, gerektiğinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğünden suç tarihinde sanığın infazda olan başka bir tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararının bulunup bulunmadığı sorulup belirlendikten sonra;

a) Sanık bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ve önceki suçtan mahkûmiyet kararı verilmiş ise, 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca “davanın düşmesine” ,

b) Sanık hakkında aynı suçtan açılmış başka dava yoksa veya sanık bu suçu daha önce işlediği suçtan dolayı verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş değilse veya daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ve önceki suçtan beraat kararı verilmiş ise, bu suç nedeniyle doğrudan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanmamış olan sanık hakkında, 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değişik TCK'nın 191. maddesi ve aynı Kanun'un 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanun'un geçici 7. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, 191. madde hükümleri çerçevesinde “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına”,

Karar verilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 11/12/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1956, Karar No: 2019/7271, Tarih: 27.11.2019

**21. Hukuk Dairesi         2019/1956 E.  ,  2019/7271 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı, işe ilk giriş tarihinin 23/11/1982 olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesi üzerine davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine, Bölge Adliye Mahkemesi kararında bir isabetsizlik bulunmadığından, davalı vekilinin yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilmesine, 27/11/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/4692, Karar No: 2021/1789, Tarih: 09.02.2021

**2. Ceza Dairesi         2020/4692 E.  ,  2021/1789 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Müştekinin direksiyon kilidi ile kilitleyip sokak üzerine park halinde bıraktığı motosikletini çalan suça sürüklenen çocuğun eyleminin, 5237 sayılı TCK’nın 142/1-e maddesinde düzenlenen hırsızlık suçunu oluşturduğuna dair mahkemenin kabul ve uygulamasında bir isabetsizlik görülmediğinden, tebliğnamenin bu hususa ilişkin bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükmün ONANMASINA, 09.02.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/8500, Karar No: 2022/10170, Tarih: 14.09.2022

**4. Hukuk Dairesi         2021/8500 E.  ,  2022/10170 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki sigorta tahkim davasının yapılan yargılaması sonunda; Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetince verilen 05.09.2020 - 2020/İHK-15877 sayılı kararın süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili; 05.11.2018 tarihinde meydana gelen kazada davalı tarafından Karayolları Motorlu Taşıtlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi ile sigortalanmış aracın karıştığı kazada, davacının yaralanmış olduğunu, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin herhangi bir kusurunun olmadığını, sigorta şirketine yapılan başvurudan herhangi bir yanıt alınamadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 3.000,00 TL sürekli sakatlık, 1.000,00 TL geçici sakatlık, 1.000,00 TL tedavi gideri (rapor bedeli) olmak üzere toplam 5.000,00 TL tazminatın temerrüt tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, ıslahla talep miktarını toplam 164.126,00 TL’ye yükseltmiştir.

Davalı vekili; başvurunun reddini savunmuştur.

Uyuşmazlık Hakem Heyetince; davacının yabancı uyruklu olduğunu, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 48. maddesi gereği davacının teminat göstermesi gerektiği kabulü ile davanın genel mahkemelerde görülmek üzere usulden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından yapılan itiraz üzerine, İtiraz Hakem Heyetince; davacı vekilinin itirazının kabulüne ve 18.03.2020 – K-2020/23086 sayılı kararın yeniden oluşturulmasına; başvuru sahibinin talebinin kabulü ile 164.126,00 TL tazminatın 25.10.2019 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, İtiraz Hakem Heyeti kararı, davalı vekili tarafından süresi içerisinde temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan yaralanma nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın usulden reddine dair verilen karara karşı, davacı vekilinin yapmış olduğu itirazın İtiraz Hakem Heyetince kabulüne karar verilmiş ise de; varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tâbi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı Milletler Arası Özel Hukuk Kanunu'nun (MÖHUK) 48/1. maddesine göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine

5718 sayılı Milletler Arası Özel Hukuk Kanunu'nun (MÖHUK) 48/1. maddesine göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine

karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hâkim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.

MÖHUK madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre Türk hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise, bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup, anılan sözleşmenin 17. maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Somut olayda, davacı Suriye uyruklu olup, İtiraz Hakem Heyetince şikayetçinin teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 48/2. maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Bu sebeple İtiraz Hakem Heyetince, öncelikle davacının statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, hükmün bu yönden bozulmasına karar vermek gerekmiştir.