muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/1184, Karar No: 2021/257, Tarih: 08.06.2021

Öğretide de hile ile ilgili olarak; "Olaylara ilişkin yalan açıklamaların ve sarf edilen sözlerin doğruluğunu kuvvetlendirecek ve böylece muhatabın inceleme eğilimini etkileyebilecek yoğunluk ve güçte olması ve bu bakımdan gerektiğinde bir takım dış hareketler ekleyerek veya böylece var olan halden ve koşullardan yararlanarak, almayacağı bir kararı bir kimseye verdirtmek suretiyle onu aldatması, bu suretle başkasının zihin, fikir ve eylemlerinde bir hata meydana getirmesidir." (Sulhi Dönmezer, Kişilere ve Mala Karşı Cürümler 2004, s. 453.), "Hile, oyun, aldatma, düzen demektir. Objektif olarak hataya düşürücü ve başkasının tasavvuru üzerinde etki doğurucu her davranış hiledir." (Nur Centel/Hamide Zafer/Özlem Çakmut, Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, Cilt I, Beta Yayınevi, 4. Baskı, Eylül 2017, İstanbul, s. 502-503.) biçiminde tanımlara yer verilmiştir.

Yerleşmiş uygulamalar ve öğretideki baskın görüşlere göre ortaya konulan ilkeler göz önünde bulundurulduğunda; hile, maddi olmayan yollarla karşısındakini aldatan, hataya düşüren, düzen, dolap, oyun, entrika ve bunun gibi her türlü eylem olarak kabul edilebilir. Bu eylemler bir gösteriş biçiminde olabileceği gibi, gizli davranışlar olarak da ortaya çıkabilir. Gösterişte, fail sahip bulunmadığı imkânlara ve sıfata sahip olduğunu bildirmekte, gizli davranışta ise kendi durum veya sıfatını gizlemektedir. Ancak sadece yalan söylemek, dolandırıcılık suçunun hile unsurunun gerçekleşmesi bakımından yeterli değildir. Kanun koyucu yalanı belirli bir takım şekiller altında yapıldığı ve kamu düzenini bozacak nitelikte bulunduğu hallerde cezalandırmaktadır. Böyle olunca hukuki işlemlerde, sözleşmelerde bir kişi mücerret yalan söyleyerek diğerini aldatmış bulunuyorsa bu basit şekildeki aldatma, dolandırıcılık suçunun oluşumuna yetmeyecektir. Yapılan yalan açıklamaların dolandırıcılık suçunun hileli davranış unsurunu oluşturabilmesi için, bu açıklamaların doğruluğunu kabul ettirebilecek, böylece muhatabın inceleme eğilimini etkisiz bırakabilecek yoğunluk ve güçte olması ve gerektiğinde yalana bir takım dış hareketlerin eklenmiş bulunması gerekir.

Failin davranışlarının hileli olup olmadığının belirlenmesi noktasında öğretide şu görüşlere de yer verilmiştir: "Hangi hareketin aldatmaya elverişli olduğu somut olaya göre ve mağdurun içinde bulunduğu duruma göre belirlenmelidir. Bu konuda önceden bir kriter oluşturmak olanaklı değildir." (Veli Özer Özbek/Koray Doğan/Pınar Bacaksız, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, Seçkin Yayınevi, 15. Baskı, Ankara 2020, s. 717.), "Hileli davranışın anlamı birtakım sahte, suni hareketler ile gerçeğin çarpıtılması, gizlenmesi ve saklanmasıdır." (Doğan Soyaslan, Ceza Hukuku Özel Hükümler, Yetkin Yayınevi, 13. Baskı, Ankara 2020, s. 439.), "Hilenin, mağduru hataya sürükleyecek nitelikte olması yeterlidir; ortalama bir insanı hataya sürükleyecek nitelikte olması aranmaz. Bu nedenle, davranışın hile teşkil edip etmediği muhataba ve olaya göre değerlendirilmelidir." (Nur Centel/Hamide Zafer/Özlem Çakmut, s. 509.).

Esasen, hangi davranışların hileli olup olmadığı konusunda genel bir kural koymak oldukça zor olmakla birlikte, bu konuda olaysal olarak değerlendirme yapılmalı, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmak suretiyle sonuca ulaşılmalıdır.

Bu açıklamalardan sonra uyuşmazlık konusuyla ilgili dolandırıcılık suçunun nitelikli hallerinden olan "basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle dolandırıcılık" suçunun üzerinde durulması gerekmektedir.

Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle dolandırıcılık suçu suç tarihinde yürürlükte bulunan TCK'nın 158. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; "(1) Dolandırıcılık suçunun; ...g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle işlenmesi halinde, iki yıldan yedi yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasına hükmolunur." şeklinde iken suç tarihinden sonra yürürlüğe giren 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile birinci fıkrada yer alan "iki yıldan yedi yıla" ibaresi "üç yıldan on yıla" şeklinde değiştirilmiştir. Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere, dolandırıcılık suçunun basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle işlenmesi bu suç açısından bir nitelikli unsur olarak kabul edilmiştir.

"Basın ve yayın yolu ile" kavramı TCK'nın 6. maddesinde;

"(1) Ceza kanunlarının uygulanmasında;

…g) Basın ve yayın yolu ile deyiminden; her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınlar,

… Anlaşılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Madde gerekçesinde de; "'Basın ve yayın yolu ile' deyimine ilişkin tanım, sadece kitle iletişim araçlarını kapsayacak biçimde değiştirilmiştir. Tasarıdaki bireysel iletişimi de içine alacak şekilde ifade edilmiş olan tanımın oluşturduğu sakıncanın giderilmesi için, tanımda değişiklik yapılarak ‘kitle iletişim araçları' ifadesine vurgu yapılmıştır." açıklamalarına yer verilmiştir.

… Anlaşılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Madde gerekçesinde de; "'Basın ve yayın yolu ile' deyimine ilişkin tanım, sadece kitle iletişim araçlarını kapsayacak biçimde değiştirilmiştir. Tasarıdaki bireysel iletişimi de içine alacak şekilde ifade edilmiş olan tanımın oluşturduğu sakıncanın giderilmesi için, tanımda değişiklik yapılarak ‘kitle iletişim araçları' ifadesine vurgu yapılmıştır." açıklamalarına yer verilmiştir.

TCK'nın 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendindeki tanıma göre "basın ve yayın yolu ile" deyimi; yazılı, görsel, işitsel ve elektronik her türlü kitle iletişim aracıyla yapılan yayınları içermekte olup, bireysel iletişim araçları bu kapsam dışında bırakılmıştır. Kitle iletişim araçları, kitlesel boyutta ileti dağıtabilen araçlar olup radyo, televizyon, gazete ve internet gibi araçlar en yaygın biçimde kullanılan kitle iletişim araçları arasında yer almaktadır.

Ceza Genel Kurulunun 08.03.2016 tarihli ve 1100-110 sayılı ve 17.01.2017 tarihli ve 867-13 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere; basın ve yayın araçlarının aynı anda bir çok kişiye ulaşması, toplumu yönlendirme ve bireyler arası etkileşimdeki önemli rolü göz önüne alındığında, suçun icrasını kolaylaştırdığı ve eylemin aldatacılık vasfını arttırdığı gözetilerek, dolandırıcılık suçunun basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle işlenmesi nitelikli hal olarak düzenlenmiştir. Bu nitelikli hâlin uygulanabilmesi için, basın ve yayın araçlarının kullanılmış olması yeterli değildir. Basın ve yayın araçlarının kullanılmasının suçun işlenmesini kolaylaştırması, hileli hareketlerin gerçekleştirilmesi ve mağdurun aldatılmasında etkili olması gerekmektedir. Ayrıca suçun işlenmesinde basın ve yayın araçlarının kim tarafından kullanıldığı önemli değildir.

Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle işlenen bu suçların genellikle internet ortamında bir başkasının ismi kullanılmak suretiyle ilan vermek şeklinde gerçekleştiği, bir başka ifadeyle failin suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullandığı görülmektedir.

Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle dolandırıcılık suçuna ilişkin öğretide şu görüşlere yer verilmiştir: "Basın ve yayın araçları tek taraflı ve insanların dış dünyaya açılan göz ve kulakları olmaları nedeniyle insanları kolaylıkla etkileme gücüne sahiptirler. Bu nedenle adı geçen araçların kullanılarak haksız menfaat temini ağırlaştırıcı sebep sayılmıştır." (Doğan Soyaslan, s. 447.), "Basın ve yayın aracı her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracı şeklinde anlaşılmalıdır. Radyo, televizyon, internet buna örnek olarak gösterilebilir. Bu ağırlaştırıcı sebebin uygulanması bakımından basın ve yayın araçlarının suçun işlenmesinde kolaylık sağladığının ortaya konulmuş olması gerekir." (Veli Özer Özbek/Koray Doğan/Pınar Bacaksız, s. 726-727.), "Basın ve yayın araçları, belirli bir bilgiyi yaymak bakımından aracı olarak kullanılabilir. Bu sayede, hile unsurunun geniş kitlelere ulaşması sağlanabilir. Basın ve yayın araçlarını, basın mensupları kullanabileceği gibi; vatandaşlar da hilelerinin aracı olarak kullanabilirler. Basın ve yayın araçlarında yayınlanan bir haberin hileyi desteklemek için kullanılması hâlinde de, bu ağırlaştırıcı sebep gerçekleşmiş olur." (Nur Centel/Hamide Zafer/Özlem Çakmut, s. 526.), "Hileli davranışın varlığı suçun oluşması için yeterli olup, basın yayın organları ile bu suçun, daha çok kişiye karşı işlenmesi kolaylaşmaktadır. Kanun koyucunun, bu nitelikli hali, daha çok kişiye daha kolay şekilde ulaşabilen hilenin, daha ağır bir yaptırımla karşılaşması için düzenlemiş olabileceği düşünülecek olursa, kişilerin aldanması ancak suçun tamamlanıp tamamlanmadığı ile ilgilidir. Kişinin aldanmaması, bu nitelikli halin teşebbüs aşamasında kalmasına sebep olacaktır." (Eker Behiye Kazancı/İlker Zeyrek, TCK'da Dolandırıcılık Suçu, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Durmuş Tezcan'a Armağan, 1. Cilt, 2019, s. 557.), "Bu nitelikli halin uygulanması için basın ve yayın araçlarının suçun işlenmesinde özel bir kolaylık sağlamış olmaları, gerçeğe aykırı haberlerle okuyucu veya izleyenleri aldatarak çıkar sağlamaları gerekmektedir. Dolandırıcılık suçunun bu nitelikli halinde, basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanan failin basın mensubu olması gerekmemektedir." (Durmuş Tezcan/Mustafa Ruhan Erdem/Rıfat Murat Önok, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, Seçkin Yayıncılık, 17. Baskı, Ankara 2019, Seçkin Yayıncılık, s. 836.), "Basın ve yayın araçları ile gerçekleştirilen ilan ve haberlere duyulan güven bu yönüyle basın ve yayın araçlarının etkinliğini arttırmaktadır. Dolayısıyla toplum nezdinde etkin bir güce sahip basın ve yayın araçlarının dolandırıcılık suçunda araç olarak kullanılmaları suçun işlenmesini de kolaylaştırmaktadır." (İzzet Özgenç, Ekonomik Çıkar Amacıyla İşlenen Suçlar, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2002, s. 39

. Baskı, Ankara 2019, Seçkin Yayıncılık, s. 836.), "Basın ve yayın araçları ile gerçekleştirilen ilan ve haberlere duyulan güven bu yönüyle basın ve yayın araçlarının etkinliğini arttırmaktadır. Dolayısıyla toplum nezdinde etkin bir güce sahip basın ve yayın araçlarının dolandırıcılık suçunda araç olarak kullanılmaları suçun işlenmesini de kolaylaştırmaktadır." (İzzet Özgenç, Ekonomik Çıkar Amacıyla İşlenen Suçlar, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2002, s. 39.), "Basın ve yayın araçlarının insanları manipüle etme ve yönlendirme konusundaki etkisi, dolandırıcılık suçuna sıkça konu olmasına neden olmaktadır. Zira bu araçların kullanımı, eylemin aldatıcılık özelliğini artırmakta ve hile unsurunun geniş kitlelere yayılmasında kolaylık sağlamaktadır." (Zeki Hafızoğulları/Muharrem Özen, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler Kişilere Karşı Suçlar, 5. Baskı, Ankara, US-A, 2016, s. 416; Ahmet Gökcen/Murat Balcı, Malvarlığına Karşı Suçlar, Ankara, Adalet, 2018, s. 230.), "Basın ve yayın araçlarının tek başına kullanılmış olması, bu nitelikli halin uygulanabilmesi için yeterli görülmemekte, bu araçların suçun işlenmesinde özel bir kolaylık sağlaması aranmaktadır." (Osman Yaşar/Hasan Tahsin Gökcan/Mustafa Artuç, Yorumlu-Uygulamalı Türk Ceza Hukuku, Ankara, Adalet, 2010, s. 4663; Durmuş Tezcan/Mustafa Ruhan Erdem/Rıfat Murat Önok, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 16. Baskı, Ankara, Seçkin, 2018, s. 81-819.), "Bent düzenlemesi basın yayın araçlarına verilen iş ilanları ile gerçekleştirilen dolandırıcılıkların engellemesi yönünden yerindedir." (Mehmet Emin Artuk/Ahmet Gökcen, Ceza Hukuku Özel Hükümler, 17. Basım, Ankara, Adalet Yayınevi, 2018, s. 578.), "Kişi gazete, dergi vs. yayın organlarına ilan vermek veya başka bir yolla basın yayın araçlarını kullanarak dolandırıcılık suçunu işlemişse buradaki nitelikli halin tatbiki gerekir. Basın yayın araçlarına verilen iş ilanları vs. şekillerde yapılan dolandırıcılıkların engellenmesi bakımından getirilen düzenlemenin yerinde olduğu düşüncesindeyiz." (Ahmet Gökcen/Murat Balcı, Dolandırıcılık Suçu, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi-Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 14, S. 1-2, İstanbul 2008, s. 34.).

Kanun koyucunun amacı ve öğretideki bu görüşler dikkate alındığında; dolandırıcılık suçunun işlenmesinde failin basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlandığından söz edebilmek için öncelikle dolandırıcılık suçunun maddi unsuru olan hileli hareketlerin sergilendiği ve kitlelerin ilgisini çekmeye yönelik bir duyuru, ilan, reklam gibi görsel, işitsel ya da yazılı bir verinin olması ve bu şekilde hazırlanmış verinin önceden belirsiz muhataplara ulaştırılması amacıyla basın ve yayın araçlarının kullanılması gerekmektedir. Dolayısıyla dolandırıcılık suçunun işlenmesinde basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan, basın ve yayın araçlarının, failin, hileli hareketlerinin muhatabı olmasını arzu ettiği geniş kitlelere ulaşabilmesi hususundaki etkisi anlaşılmalıdır. Aksi hâlde, mağdurun basın ve yayın araçlarını kullanıp kendisine ulaşılması amacıyla ilan ettiği iletişim bilgilerinden mağduru arayarak hileli hareketlerde bulunan failin basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlandığından bahisle nitelikli dolandırıcılık suçundan sorumlu tutulması, kanun koyucunun amacı ile bağdaşmayacağı gibi ceza adaletinin sağlanması gayesinin de zedenlenmesine yol açacaktır.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Erzurum'da ikamet eden ve oto döşeme işi yapan sanık ...'in;

İzmir'de bulunan iş yerinde istihdam etmek üzere internet ortamında doktor alımı ilanı veren şikâyetçi ...'yi arayarak kendisini emekli doktor Serkan olarak tanıttığı, ilandaki şartların kendisine uyduğunu ve çalışmak istediğini söyleyip Erzurum'dan İzmir'e aracının yakıt parasının karşılanmasını talep ettiği, şikâyetçinin uçak bileti almayı teklif ettiği, sanığın ise uçak korkusu olduğunu ve otobüsle de yolun uzun sürdüğünü söylediği, bunun üzerine şikâyetçinin sanığın hesabına 600 TL havale ettiği,

Muş ili Malazgirt ilçesindeki iş yerinde tarım danışmanı istihdam etmek üzere internet ortamında ilan veren mağdur ... İbek'i arayarak ziraat mühendisi olduğunu, tarım danışmanı sertifikası bulunduğunu, iş ilanındaki şartlara haiz olduğunu ve işe talip olduğunu, iş sözleşmesi yapmak üzere eşi ile birlikte arabasıyla Adapazarı'ndan Malazgirt'e geleceğini, ancak maddi durumunun zayıf olduğunu söyleyip 500 TL istediği, mağdur ...'in sanığın verdiği hesap numarasına 500 TL EFT yaptığı,

Bingöl ili, Genç ilçesindeki şirkette istihdam etmek üzere internet ortamında inşaat veya makine mühendisi ilanı veren mağdur ...'u arayarak kendisinin ve eşinin mühendis olduklarını, aslen Erzurumlu olduğunu ancak Kocaeli ilinde ikamet ettiğini, ilan ile ilgilendiğini, yol parası olmadığını, yol parası gönderilmesi hâlinde hemen yola çıkabileceğini söyleyerek 1.000 TL istediği, ancak mağdur ...'ın 1.000 TL'nin çok fazla olduğunu belirtip 600 TL gönderebileceğini söylediği ve sanığın verdiği hesap numarasına 600 TL gönderdiği olayda;

Şikâyetçi ve mağdurların kendilerine ait iş yerlerinde istihdam etmek üzere doktor, mühendis ve tarım danışmanı ilanı ile birlikte kendi iletişim bilgilerini iş ilanı verilmek üzere kurulmuş olan internet sitelerinde yayınladıkları, sanığın da söz konusu ilanlardaki iletişim bilgilerini alıp her bir şikâyetçi ve mağduru telefon ile ayrı ayrı arayarak ilanlarda istenen niteliklere haiz olduğunu ve çalışmak istediğini söylediği ve bu şekildeki hileli hareketleri neticesinde ikna ettiği şikâyetçi ve mağdurlardan yol parası adı altında menfaat temin ettiği hususları birlikte dikkate alındığında; işe alım ilanlarını sanığın vermediği gibi ilanların şikâyetçi ve mağdurların gerçek iradelerine de uygun olduğu, dolayısıyla sanığın eylemini basın ve yayın araçlarının sağladığı bir kolaylıktan yararlanmak suretiyle gerçekleştirdiğinden söz edilmesinin mümkün olmadığı ve sanığın eyleminin TCK'nın 157/1. maddesinde düzenlenen basit dolandırıcılık suçunu oluşturduğu kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yerel Mahkeme direnme kararına konu hükümlerin bozulmasına karar verilmelidir.

B- Sanığın eyleminin basit dolandırıcılık suçunu oluşturduğu sonucuna ulaşılmış olmakla 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesi uyarınca basit dolandırıcılık suçunun uzlaştırma kapsamında kalıp kalmadığı hususunun değerlendirilmesine gelince;

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin 17.09.1987 tarihli 410. toplantısında alınan Ceza Adaletinin Sadeleştirilmesi Hakkında Üye Devletlere Yönelik 18 Sayılı Tavsiye Kararında;

"Ceza adaletinin işleyişini hızlandırma ve sadeleştirme işleminde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin özellikle 5. ve 6. maddelerinde öngörülen şartların dikkate alınması gerektiği göz önüne alınarak; Mahkemelere intikal eden ceza davalarının kabarıklığı ve özellikle hafif cezaları gerektirenler ile ceza yargılamasındaki uzunluğun neden olduğu sıkıntılara bakılarak ...yetkili makamlarca ceza işlerinde savcılık ve mahkeme dışı anlaşmalar sağlanması, bu tür ihtilafların uzlaşma yolu ile halledilmesinin tavsiye edilmesi" kabul edilmiştir.

Benzer düşünce ve ihtiyaçlar sonucu Türk Ceza Hukuku Sistemine dâhil edilen ve 02.12.2016 tarihli ve 29906 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle yapılan değişikliğe kadar "uzlaşma" başlığı altında düzenlenen uzlaştırma kurumu, uyuşmazlığın yargı dışı yolla ve fakat adli makamlar denetiminde çözümlenmesini amaçlayan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Uzlaştırma; bu kapsama giren suçlarda, fail ve mağdurun suçtan doğan zararın giderilmesi konusunda anlaşmalarına bağlı olarak devletin de ceza soruşturması veya kovuşturmasından vazgeçmesi ve suçun işlenmesiyle bozulan toplumsal düzenin barış yoluyla yeniden tesisini sağlayıcı nitelikte bir hukuksal kurumdur.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı TCK'nın 73. maddesinin sekizinci fıkrasında, "Suçtan zarar göreni gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olup, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı bulunan suçlarda, failin suçu kabullenmesi ve doğmuş olan zararın tümünü veya büyük bir kısmını ödemesi veya gidermesi koşuluyla mağdur ile fail özgür iradeleri ile uzlaştıklarında ve bu husus Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından saptandığında kamu davası açılmaz veya davanın düşürülmesine karar verilir." hükmü ile uzlaşma kurumuna, aynı tarihte yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK'nın 253, 254 ve 255. maddelerinde ise, uzlaşmanın şartları, yöntemi, sonuçları, kovuşturma aşamasında uzlaşma ile birden fazla failin bulunması hâlinde uzlaşmanın nasıl gerçekleşeceğine ilişkin hükümlere yer verilmiştir.

19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle, TCK'nın 73. maddesinin başlığında yer alan "uzlaşma" ibaresi metinden çıkarılmış, 45. maddesiyle de aynı maddenin 8. fıkrası yürürlükten kaldırılmış, yine 24 ve 25. maddeleri ile CMK'nın 253 ve 254. maddeleri değiştirilmiştir.

Yapılan bu düzenlemeye göre uzlaştırmanın bir ceza muhakemesi kurumu olduğu açık ise de birey ile devlet arasındaki ceza ilişkisini sona erdirmesi nedeniyle maddi ceza hukukunu da ilgilendirdiği tartışmasızdır.

CMK'nın 5560 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile değiştirilen 253. maddesinde uzlaşmanın kapsamı;

"(1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur:

a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.

b) Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununda yer alan;

1. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88),

2. Taksirle yaralama (madde 89),

3. Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116),

4. Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234),

5. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239)

suçları.

(2) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç olmak üzere; diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, kanunda açık hüküm bulunması gerekir.

(3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, uzlaştırma yoluna gidilemez." şeklinde belirlenmiş iken, 09.07.2009 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5918 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle CMK'nın 253. maddesinin üçüncü fıkrasına "Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz" cümlesi eklenmiş,

02.12.2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesi ile yapılan değişiklikle madde başlığı "Uzlaştırma" olarak değiştirilmiş ve;

02.12.2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesi ile yapılan değişiklikle madde başlığı "Uzlaştırma" olarak değiştirilmiş ve;

"(1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur:

a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.

b) Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununda yer alan;

1. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88),

2. Taksirle yaralama (madde 89),

3. Tehdit (madde 106, birinci fıkra),

4. Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116),

5. Hırsızlık (madde 141),

6. Dolandırıcılık (madde 157),

7. Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234),

8. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239),

suçları.

c) Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, suça sürüklenen çocuklar bakımından ayrıca, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar.

(2) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç olmak üzere; diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, kanunda açık hüküm bulunması gerekir.

(3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, uzlaştırma yoluna gidilemez. Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz..." şeklindeki düzenlemeyle kapsamı genişletilmiş,

24.10.2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile yapılan değişiklerle;

"(1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur:

a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.

b) Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununda yer alan;

1. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88),

2. Taksirle yaralama (madde 89),

3. Tehdit (madde 106, birinci fıkra),

4. Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116),

5. İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (madde 117, birinci fıkra; madde 119, birinci fıkra (c) bendi),

6. Hırsızlık (madde 141),

7. Güveni kötüye kullanma (madde 155),

8. Dolandırıcılık (madde 157),

9. Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (madde 165),

10. Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234),

11. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239),

suçları.

c) Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, suça sürüklenen çocuklar bakımından ayrıca, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar.