muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/26409, Karar No: 2013/7971, Tarih: 15.04.2013

**2. Ceza Dairesi         2011/26409 E.  ,  2013/7971 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Sanık hakkında memura görevini yaptırmamak için direnme suçundan kurulan beraat kararının gerekçesine yönelik olmayan temyiz isteminde, hukuki menfaati bulunmadığından sanığın bu suça yönelik temyiz isteminin 1412 sayılı CMUK'nun 317.maddesi gereğince REDDİNE,

2-Sanık hakkında memura hakaret suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik sanığın temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Sanık hakkında hükmolunan 1 yıl 15 gün hapis cezasının 5237 sayılı TCK.nun 49/2.maddesi uyarınca kısa süreli olmadığı gözetilmeden aynı kanunun 50/1-f maddesi uyarınca tedbire çevrilmesine karar verilmesi ve 5237 sayılı TCK.nun 125/4 ve 43.maddelerinin ayrı ayrı uygulanması gerektiği gözetilmeden her iki madde nedeniyle temel cezanın ¼ oranında artırılmasına karar verilmesi, suretiyle eksik ceza tayini, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamış, yapılan duruşmaya, toplanan delillere, mahkemenin soruşturma sonuçlarına uygun oluşan kanaat ve takdirine göre, sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

Kabule göre, kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımları düzenleyen 5237 Sayılı TCK.nun 50/1-f maddesi uyarınca sanık hakkında belirlenen hapis cezasının kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya çevrilmesine karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken infazı kısıtlar şekilde hapis cezasının, sanığın vasıfsız temizlik, bakım, onarım hizmetlerinde çalıştırılma cezasına çevrilmesine karar verilmesi,

-2-

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları, bu itibarla yerinde görüldüğünden; hükmün 1412 sayılı CMUK.’nun 321. maddesi gereğince BOZULMASINA; ancak bu aykırılığın aynı kanunun 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün bulunduğundan;

Sanığın 7 ay müddetle kamuda yararlı vasıfsız temizlik, bakım, onarım hizmetlerinde çalıştırılma cezasına çevrilmesine ilişkin bölümün karardan çıkarılmasına ve yalnızca sanığın 7 ay süre ile kamuda yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilmesi suretiyle,

Diğer yönleri usul ve yasaya uygun olan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 15.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/2161, Karar No: 2007/2888, Tarih: 20.03.2007

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2007/2161 E.  ,  2007/2888 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı temsilcisi tarafından, davalı aleyhine 06.04.2004 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve yayla olarak sınırlandırma istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 11.10.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

\_K A R A R\_

Dava, kadim yaylak iddiasına dayalı tapu iptali ve özel siciline yazılması istemiyle açılmıştır.

Davalı, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerin yayla olmadığını, vakıf taşınmazı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece istem hüküm altına alınmış, kararı davalı temyiz etmiştir.

Dava konusu taşınmazın ... yaylası olarak bilinen ve memleket haritalarında bu isimle işaretlenen 1600 rakımlı bölgede bulunduğu, aynı yörede açılan bir başka dava sebebiyle yapılan yargılamada taşınmazın Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 29.12.1995 tarih 7745-7843 sayılı ilamında ve Hukuk Genel Kurulunun 29.05.1996 tarih 1996/17-294-426 sayılı ilamı ile yaylak olarak kabul edildiği, dosyada toplanan deliller mahallinde yapılan keşif ve keşif sonucu bilirkişinin düzenlediği kroki ile sabittir.

Taşınmazın orman ile ilgisine gelince; Orman Mühendisi Bilirkişi ... tarafından düzenlenen raporun gerekçe kısmında, bölgede yapılan ve kesinlik kazanan orman çalışmaları neticesinde davaya konu parselin orman sınırları dışına çıkarıldığı, memleket haritasında orman dışı açıklık alan, amenajman haritasında da iskan alanları kapsamında olduğu belirtilerek sonuç itibariyle taşınmazın orman sayılmayan alanlar içerisinde olduğu belirtilmiştir. Dosyadaki kanıtlar ve benzer dosyalarda yapılan keşifler sonucu düzenlenen raporlar ile; orman kadastrosunun arazi kadastrosuna esas olmak üzere yapıldığı kadastro çalışmalarının 1994 yılında kesinleştiği, anılan çalışma dışında bundan önce başkaca yapılmış bir orman kadastrosu da bulunmadığından " Orman sınırları dışına çıkarıldığı" ibaresinin "orman sınırları dışında bırakılmıştır" anlamında rapora yazıldığı anlaşıldığından aşınmazın orman ile ilgisinin bulunmadığı kabul edilmiştir.

HUMK.nun 238/2.maddesine göre “maruf ve meşhur olan hususlar münazaalı sayılmaz”, davalı taşınmazın bulunduğu yer sadece o yöre halkı tarafından değil herkesin bildiği yurt genelinde maruf olan “... Yaylasıdır”. Bilinen gerçekler karşısında mahkemece taşınmazın niteliğinin yayla olarak belirlenmesinde usul ve yasaya aykırılık yoktur.

HUMK.nun 238/2.maddesine göre “maruf ve meşhur olan hususlar münazaalı sayılmaz”, davalı taşınmazın bulunduğu yer sadece o yöre halkı tarafından değil herkesin bildiği yurt genelinde maruf olan “... Yaylasıdır”. Bilinen gerçekler karşısında mahkemece taşınmazın niteliğinin yayla olarak belirlenmesinde usul ve yasaya aykırılık yoktur.

Diğer taraftan, Türk Medeni Kanununun 101.maddesi hükmüne göre “... gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemesiyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır. Vakfın Osmanlı Hukukundaki tarifi de Türk Medeni Kanununun 101.maddesindeki tarife paraleldir. Kavram olarak denilebilir ki, vakıftan amaç; bir aynın (malın) menfaatlerini hayır yönüne tahsis etmektir. (Eren F.Başpınar V.Toprak Hukuku

2.Baskı Sayfa 63.) Vakfın kurulabilmesi için belirli bir amaca yönelmiş mal olmalıdır. Ancak, tahsisi yapılacak-kural olarak-gayrimenkulün vakfın amacına cevap vermesi gerekir.

4342 sayılı Mera Kanununun 3.maddesine göre yaylak; çiftçilerin hayvanları ile birlikte yaz mevsimini geçirmeleri, hayvanlarını otlatmaları ve otundan yararlanmaları için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yerdir. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yaylakın özel mülkiyete geçirilmesi, amacı dışında kullanılması sınırlarının daraltılması olanaklı değildir. Bu hali ile kamu malı niteliği gösteren ve tarım arazisi özelliği olmayan yaylakta vakıf kurulabilmesi mümkün olmadığından yaylak olduğu saptanan taşınmazla ilgili davanın kabulünde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya içeriğine göre tarafların bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, 20.03.2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1352, Karar No: 2015/874, Tarih: 25.02.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2013/1352 E.  ,  2015/874 K.**

* KAMULAŞTIRMASIZ EL ATMA SEBEBİNE DAYALI TAZMİNAT

* İSTİRDAT

* ZAPTA KARŞI TEKEFFÜL

* KAMULAŞTIRMASIZ EL ATMA SEBEBİNE DAYALI TAZMİNAT DAVASI SONUCUNDA, TERKİNİNE KARAR VERİLEN VE SATIŞTAN SONRA TEFRİK EDİLEN KISMIN BEDELİNİN İSTİRDATI

* HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) (1086) Madde 440

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 96

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 189

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 190

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 217

* TÜRK BORÇLAR KANUNU (6098) Madde 112

* TÜRK BORÇLAR KANUNU (6098) Madde 215

* TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 683

* HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 204

* İCRA VE İFLAS KANUNU (İİK) (2004) Madde 28

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul Anadolu 7.Asliye Hukuk (Kapatılan Tuzla 2.Asliye Hukuk) Mahkemesince davanın reddine dair verilen 20.07.2010 gün ve 2009/94 E- 2010/465 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 13.Hukuk Dairesinin 11.04.2011 gün ve 2010/15095 E- 2011/5584 K. sayılı ilamı ile önce onanmış; davacı vekillerinin karar düzeltme istemi üzerine, bu istem kabul edilerek, 30.01.2012 gün ve 2011/12248 E- 2012/1545 K. sayılı ilamı ile;

(...Davacı vekili, müvekkili tarafından davalıların hissedar oldukları, tapuda T..Bandros Mevkii pafta 20, P=1380'de kayıtlı taşınmazın hisselerinin 05.01.2007 tarihinde 4.520,000 TL bedelle satın alındığını, satış işlemi sırasında taşınmazın tapuda 19.000 m² yüzölçümlü olarak tescilli bulunmasına rağmen, bilahare kendilerinden habersiz olarak yapılan terkin sonucu yüzölçümünün 16.841,81 m² düşüldüğünü, araştırma sonucunda bu işlemin temelinde, davalıların satış işleminden önce Tuzla Asliye Hukuk Mahkemesinde 2002/105E–2003/577 K. sayılı dosyalarının bulunduğunu, bu dosya gereğince Kamulaştırmasız el atma davası sonucunda 2158.19 m² kısmın bedeli karşılığı dava dışı Büyükşehir Belediyesi lehine terkinine karar verildiğini öğrendiklerini, neticeten davalıların bu işlemi gizlemesi sonucu zenginleştiklerini, satış sırasında gizlenen bu durumun ayıp oluşturduğunu, ayıba karşı tekeffül hükümlerine göre sorumlu olmaları gerektiğinden bahisle fazlaya ilişkin haklar saklı olarak 521.124,00 TL'nin davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalılar vekili, mahkemenin yetkisine yönelik itiraz yanında ayrıca, konunun imar düzenlemesinden kaynaklandığı, hatalı m² yazımı söz konusu olmayıp, davacının satın alırken mevcut imar durumu ile bilerek satın alındığını, basiretli bir tacir-hareket tarzı gereğince talebin yerinde olmadığını, mevcut durumu bilerek satın alması sebebiyle zarar iddiasının yerinde olmadığını açıklayarak davanın reddini takip etmiştir.

Mahkemece, davanın reddine dair verilen karar davacının temyizi üzerine dairemizin 11.04.2011 tarih 2010/15045 Esas, 2011/5584 karar sayılı ilamı ile onanmış, bu sefer davacı karar düzeltme istemiştir.

Mahkemece, davanın reddine dair verilen karar davacının temyizi üzerine dairemizin 11.04.2011 tarih 2010/15045 Esas, 2011/5584 karar sayılı ilamı ile onanmış, bu sefer davacı karar düzeltme istemiştir.

1-Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre HUMK.nun 440.maddesinde sayılan nedenlerden hiç birisine uygun olmayan davacının aşağıdaki bendin dışında kalan sair karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

2-Davacı, satın aldığı taşınmazın gerçekte yüzölçümünün küçük olduğu halde, bu durum gizlenerek tapuda belirtilen yüzölçümü üzerinden taşınmazı davalılardan satın alması, bilahare bu durumun tapuya işlenmesi ve yüzölçümünün küçülmesini öğrendiğinden bahisle, davalılardan haksız elde edilen edim karşılığının iadesi iddiasını ileri sürerek, eldeki davayı açmış, mahkemece yapılan yargılama tanık beyanları, bilirkişi raporu esas alınarak davacının, tapudaki yüzölçümü farklılığını önceden bilerek mevcut haliyle taşınmazı aldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Resmi kayıt itibariyle satışa konu olan taşınmaz 19.000 m² olarak kayıtlıdır. Ne var ki, davadan önce dava dışı İstanbul Büyükşehir Belediyesinin bu taşınmazı, 2158,19 m²'lik kısmına kamulaştırmasız el attığı, bunun sonucunda davalı satıcıların dava dışı Büyükşehir Belediyesi aleyhine kamulaştırmasız el atmadan dolayı tazminat davası açıp kazandıkları, bunun doğal sonucu olarak dava dışı belediyece bedelin ödenmesi sebebiyle, bu kısmın ana taşınmazdan tefrik edilerek terkini gerekirken, bu lazimenin yerine getirilmediği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Davacının 19.000 m² olarak taşınmazı aldıktan sonra, satıştan önceki yukarıda açıklanan nedenlerle, taşınmazın 2158,19 m² kısmına 30.10.2007 tarihinde el konulduğu sübuta ermiştir. Davalılar zapta karşı tekeffül hükümleri gereğince bu el konulan bölüme ilişkin satış bedelini davacı alıcıya iade etmelidirler. Aksinin kabulü davalıların aynı taşınmaz için hem kamulaştırmasız el atmaya dayalı tazminat ve hem de taşınmaz satışı nedenleriyle bedel tahsilini, diğer bir deyişle sebepsiz zenginleşme sonucu doğurur. Hal böyle olunca kamulaştırmasız el atma sebebine dayalı tazminat davası sonucunda terkinine karar verilen ve satıştan sonra tefrik edilen kısmın satış tarihindeki bedelinin davalılardan istirdadına karar verilmesi gerekirken, mahkemece bir kısım tanık beyanlarına itibar edilerek, fiili durumun satıştan önce davacı tarafından bilindiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi yukarıdaki anlatıma uygun düşmediği, özellikle resmi kayıtta yer alan yüzölçümüne ilişkin açıklık karşısında, davalıların savunmasına ve tanık beyanına itibar edilemeyeceği, aksinin ancak aynı kuvvette yazılı delille ispatlanabileceği hususları birlikte değerlendirildiğinde, mahkemenin red kararının yerinde bulunmadığı, yukarıda belirtilen gerekçe ile kararın davacı yararına bozulmasına karar verilmesi gerekirken zuhulen onandığı bu kez yapılan inceleme ile anlaşıldığından, davacının bu yönlere ilişkin karar düzeltme isteminin kabulüne, Dairemizin 11.4.2011 gün 15095 E., 5584 K.sayılı onama kararının kaldırılmasına, hükmün yukarıda açıklanan gerekçeler ile bozulmasına karar vermek gerekmiştir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, taşınmaz satışında kısmi zapt nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, “…duruşmada dinlenen davalı tanıklarının alım satım sırasında imar durumuna ilişkin belgeleri davacının yetkili elemanlarına gösterdikleri, davacının, dava konusu taşınmazı satın alırken tapuda her ne kadar taşınmaz 19000 m² olarak gözükmekte ise de, yola terke ilişkin durumu bildiği, buna göre davanın koşullarının oluşmadığı…” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm davacı şirket vekilinin temyizi üzerine, Özel Dairece önce onanmış; daha sonra davacı şirket vekilinin karar düzeltme istemi kabul edilerek, yukarıda belirtilen gerekçelerle bozulmuştur.Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararını, davacı vekili temyiz etmiştir.

Hüküm davacı şirket vekilinin temyizi üzerine, Özel Dairece önce onanmış; daha sonra davacı şirket vekilinin karar düzeltme istemi kabul edilerek, yukarıda belirtilen gerekçelerle bozulmuştur.Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararını, davacı vekili temyiz etmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; kısmi zapta konu olan ve kamulaştırmasız el atma sebebine dayalı tazminat davası sonucunda terkinine karar verilen ve satıştan sonra tefrik edilen kısmın (2158,19 m²) satış tarihindeki bedelinin davalılardan istirdadına karar verilmesi gerekip gerekmediği, noktasında toplanmaktadır.

Öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemeler ile hukuki kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar vardır:

Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 gün ve 2010/13-618 E 2010/668 K. sayılı kararında ayrıntılarıyla belirtildiği üzere, zapta karşı tekeffül, satılan malın bir üçüncü kişinin iddia ettiği üstün bir hak yüzünden alıcının elinden alınmasından veya iddia olunan bu hak sebebiyle alıcının mülkiyet hakkını gereği gibi kullanamamasından dolayı satıcının sorumlu olmasıdır (Halûk, Tandoğan:Borçlar Hukuku, Özel Borç İlişkileri, Cilt:I/1, İstanbul 2008, s.148; Cevdet, Yavuz:Türk Borçlar Hukuku, Özel Hükümler, 5.Baskı, İstanbul 1997, s.83; Mustafa Reşit, Karahasan:Türk Borçlar Hukuku, Özel Borç İlişkileri, Cilt:1, İstanbul 2002, s.133; Fahrettin, Aral:Borçlar Hukuku, Özel Borç İlişkileri, Ankara 2007, s.102). Zapta karşı tekeffül borcu, satıcının mülkiyeti nakil borcunun bir sonucu ve müeyyidesidir. Gerçekten üçüncü kişi kendi mülkiyetini iddia ederek satılanı zapt edecek veya alıcının mülkiyet hakkını ihlal eden bir hak ileri sürecek olursa, satıcı mülkiyeti nakil borcunu tamamen veya kısmen yerine getirmemiş olur.

Satıcının mülkiyeti nakil borcunu hiç veya gereği gibi yerine getirmemiş olması halinde mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 96 ve devamı maddelerine (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.112 vd.) dayanmak mümkündür. Ancak pratik bazı düşüncelerle zapta karşı tekeffül hakkında özel hükümler konulmuş ve alıcıya ek bir korunma sağlanmıştır. Burada mülga 818 sayılı BK. 96. maddedeki esasın aksine, kural olarak, kurtuluş beyyinesi yoktur, usul sadeleştirilmiştir ve zaptın hukuki sonuçları kesin biçimde belli edilmiştir. Satıcının zapta karşı tekeffül borcu kanuni bir borçtur. Satıcının bu hususta ayrıca taahhütte bulunmasına gerek yoktur.

Bu arada, zapta karşı tekeffül hükümlerinin (mülga 818 sayılı BK. m. 189 vd.) tapuya kayıtlı taşınmazların satışında da (mülga 818 sayılı BK. m. 217) doğrudan doğruya uygulanacağını belirtmekte yarar vardır.

Satıcının zapta karşı tekeffül borcundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için tekeffülün şu maddi şartlarının gerçekleşmesi gerekir:

Bu arada, zapta karşı tekeffül hükümlerinin (mülga 818 sayılı BK. m. 189 vd.) tapuya kayıtlı taşınmazların satışında da (mülga 818 sayılı BK. m. 217) doğrudan doğruya uygulanacağını belirtmekte yarar vardır.

Satıcının zapta karşı tekeffül borcundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için tekeffülün şu maddi şartlarının gerçekleşmesi gerekir:

1.Satılan mal alıcıya teslim edilmiş bulunmalıdır. Zapta karşı tekeffül borcu ikincil (tali) nitelikte bir borç olduğundan, satılanın teslim edilmemesi durumunda, alıcı, yalnızca mülga 818 sayılı BK. m. 96 ve ardından gelen hükümlere dayanarak satıcıya başvurabilir. Üçüncü kişinin hak iddiasını alıcıya karşı ileri sürebilmesi, ancak satılanın alıcı tarafından teslim alınması durumunda söz konusu olabilir. Açıktır ki, satılan henüz satıcının elinde bulunuyorsa, üçüncü kişinin hak iddiasını alıcıya değil, satıcıya yöneltmesi gerekir. İşte böylece üçüncü kişi satılana el koymuş olursa, alıcı, zapta karşı tekeffül kurallarına dayanamaz. Satıcı, ancak borca aykırılıktan ötürü, mülga 818 sayılı BK. m. 96 ve ardından gelen hükümler uyarınca sorumlu tutulabilir.

2.Üçüncü kişinin satılan şey üzerinde zaptı sağlayacak bir hakkı bulunmalıdır. Şeyin tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet, rehin hakkı, intifa veya taşınmazlarda öteki irtifak hakları, tapu siciline şerh verilen şahsi haklar (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.919) zaptı sağlayacak haklardandır.

Üçüncü kişinin satım konusu mal üzerinde ileri sürdüğü hakkın zaptı sağlayacak çeşitten, yani nesnel (ayni) bir hak ya da tapu siciline şerh verilerek üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilecek hale getirilmiş bir kişisel hak olması gerekir. Bu nedenle yalın kişisel haklara dayanılarak ya da hiç bir hakka dayanılmaksızın yapılan zaptlardan satıcı sorumlu değildir. Ancak sözleşmenin kurulması sırasında var olan nesnel haklarla, tapu siciline şerh edilmiş kişisel haklar yönünden bu sorumluluk söz konusudur.

3.Satıcının zapta karşı sorumlu olabilmesi için, satım konusu mal üzerinde üçüncü kişilerin ileri sürdükleri haklar, satım sözleşmesinin kurulmasından önce kazanılmış ve sözleşmenin yapılması sırasında da mevcut olmalıdır (mülga 818 sayılı BK. m. 189/1). Sözleşmenin kurulmasından sonra, üçüncü kişilerin satım konusu mal üzerinde hak kazanmaları karşısında, artık zapta karşı yükümlenme dolayısıyla değil, satıcının borca aykırı davranışı dolayısıyla (mülga 818 sayılı BK. m. 96 vd.; 6098 sayılı TBK. m.112 vd.) sorumluluğu yoluna başvurulabilir.

4.Üçüncü kişinin hakkının varlığı, alıcı tarafından akdin kurulması zamanında bilinmemelidir. Biliniyorsa satıcının ayrıca tekeffül taahhüdünde bulunmuş olması şarttır.

4.Üçüncü kişinin hakkının varlığı, alıcı tarafından akdin kurulması zamanında bilinmemelidir. Biliniyorsa satıcının ayrıca tekeffül taahhüdünde bulunmuş olması şarttır.

5.Üçüncü kişinin zapt girişimi dava yoluyla olmalıdır. Çünkü İsviçre Borçlar Kanunu'nun 194.maddesinin 2.fıkra hükmü, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunumuzun 191.maddesine alınmamıştır. Bu nedenle, alıcının herhangi bir davaya muhatap olmadan satılanı üçüncü şahsa bırakması halinde, tekeffül hükümlerine başvurması mümkün değildir (Haluk, Tandoğan:age., s.150-156; Aydın, Zevkliler/Ayşe, Havutçu: Özel Borç İlişkileri, 9.Bası, Ankara 2007, s.124; Turgut, Uygur:Sorumluluk ve Tazminat Hukuku, Cilt:4, Ankara 2003, s.4645-4646; Fahrettin, Aral:age., s.49; Mustafa Reşit, Karahasan:age., s.135- 140).

Tekeffülün ihbar ve ispat külfeti olmak üzere iki şekil şartı bulunmaktadır. Satıcının zapta karşı tümüyle sorumlu tutulabilmesi için, alıcı üçüncü kişiler tarafından mala ilişkin olarak aleyhine açılan davaları satıcıya ihbar etmelidir. Eğer buna uyulmazsa, satıcı, dava kendisine ihbar edilseydi ne derece elverişli bir sonuç sağlayacak olduğunu kanıtladığı oranda sorumluluktan kurtulur (mülga 818 sayılı BK. m.190/3; 6098 sayılı TBK. m.215). Dolayısıyla alıcının davayı hiç veya vaktinde ihbar etmemesi halinde, satıcı kendisine zamanında haber verilmiş olsa idi ne dereceye kadar daha elverişli bir sonuç elde edilebileceğini ispat ederse sorumluluktan o derecede kurtulur. Demek ki, ihbarın yapılmaması halinde, alıcının hakları mutlaka tamamen ortadan kalkmamakta, alıcı ancak satıcı daha elverişli sonuç alınacağını ispat ettiği takdirde ve oranda bu hakları kaybetmektedir.

İspat külfeti yönünden hukukumuzda dava dışı zapt olayının ispatı kabul edilmediğinden, alıcı zapt durumunu mahkeme kararı ile ispatlayabilecektir.

Öte yandan, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)’nun 683.maddesine göre; bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Bir zapt tehlikesinin bulunması halinde malikin, yani alıcının, bu yetkilerini kullanması engellenmiş, mülkiyet hakkı gereği gibi kullanılamamış olur. Bu nedenle, satım hukukunda zapta karşı tekeffül sorumluluğunun varlığı zorunludur.

Satıcının zabta karşı tekeffül borcu, kanuni bir borçtur. Satım sözleşmesinde bu hususta bir taahhütte bulunulmasının sonucu değildir. Ne var ki, taraflar bu sorumluluğu kaldıran veya daraltan sözleşme yapabilirler.

Görüldüğü üzere, yukarıda belirtilen şartların bulunması halinde, satıcının sorumluluğunun kapsamı satılanın kısmen veya tamamen zaptedilmiş olmasına göre değişecek ve satıcı bu zabıttan dolayı sorumlu tutulacaktır.

Nitekim, yukarıda belirtilen ilkeler, Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 gün ve E:2010/13-618, K:2010/668; 15.02.2012 gün ve E:2011/19-597, K:2012/80 sayılı ilamlarında da benimsenmiştir.