muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/8163, Karar No: 2016/4950, Tarih: 20.04.2016

**23. Ceza Dairesi         2015/8163 E.  ,  2016/4950 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma

HÜKÜM : TCK'nın 155/2, 62, 52/2, 51 maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay hapis ve 16.660 TL adli para cezası ile mahkumiyet, erteleme

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın, katılan şirkete ait malları, ...’dan teslim almasına rağmen varış yeri olan ...’da teslim etmediği, bu şekilde hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediği iddia edilen olayda;

1-Sanığın aşamalarda değişmeyen savunması, dosyada mevcut ihtarnameler ve tanık beyanları karşısında; gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespiti bakımından, malların teslim edileceği...’ta çalışan mal kabulde görevli kişilerin tespit edilip dinlenilmesi ayrıca sanığın teşhise elverişli fotoğraflarının gösterilerek aracın sürücüsünün sanık olup olmadığının sorulması, dosyada mevcut “sevkiyat takip raporu”nun nasıl ve ne şekilde malların sevkiyatının takip edilmesinde kullanıldığının ...yetkilerinden araştırılarak sorulması, malların teslim edildiği beyan edilen ... Kargo yetkililerinin vergi dairesi, sigorta müdürlüğü, maliye, belediye vesair kurumlardan araştırılması, yetkililerinin tespit edilip sanığa ait aracın ...’dan kargo taşımacılığı yapıp yapmadığı, katılanın mallarını teslim alıp almadıkları, ... ve ... ve ... isimli şahısları tanıyıp tanımadıkları hususlarının sorulması, ayrıca katılanın malları teslim ettiğini bildirdikleri bu kişilerin ... merkez, Küçükköy şube veya ... acentasında çalışıp çalışmadıklarının sosyal güvenlik kurumundan araştırılarak kimliklerinin tespit edilerek dinlenmesi, malları teslim ettiğini beyan eden tanık

...’in mal teslimine ilişkin belgesinin bulunup bulunmadığının sorulması, kimliği tespit edilen şahısların fotoğrafları gösterilmek suretiyle teşhis yaptırılması, sanığa ait ... plakalı aracın cinsi ile ... plakalı aracın karşılaştırılması ve sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdirinin gerektiği gözetilmeden eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm verilmesi,

2-Kabule göre de;

TCK'nın 53/1. maddesinde düzenlenen hak yoksunluklarının uygulanması bakımından, Anayasa Mahkemesi'nin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih, 2014/140 E, 2015/85 sayılı iptal kararı doğrultusunda uygulanması zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 20/04/2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/15342, Karar No: 2015/21932, Tarih: 25.11.2015

**5. Hukuk Dairesi         2015/15342 E.  ,  2015/21932 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Boyabat Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 26/03/2015

NUMARASI : 2014/1035-2015/284

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın hazine adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın hazine adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece, uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş; karar, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Davalı vekilinin aşağıdaki bent dışında kalan temyiz nedenleri bozma ile kesinleşen yönlere ilişkin olduğundan yerinde görülmemiştir. Ancak;

Mahkemece verilen ilk kararın bozma ile ortadan kalktığı gözetilmeden kararın tescil yönünden kesinleştiğinden bahisle tescile ilişkin yeniden bir karar verilmemesi,

Doğru değil ise de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının; 3. paragrafındaki cümlenin hükümden çıkarılmasına, yerine (Dava konusu Sinop ili, .... ilçesi, .... Köyü ..... parsel sayılı taşınmazın tapu maliki adına olan tapu kaydının İPTALİ ile Kadastro Kanunun 16/C maddesi gereğince tapudan TERKİNİNE, hükmün infazı için Tapu Müdürlüğüne yazı yazılmasına,) cümlesinin yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 25/11/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/465, Karar No: 2022/1416, Tarih: 02.11.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2020/465 E.  ,  2022/1416 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “tapu iptali ve tescil” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin karar, davacılar vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü.

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacılar İstemi:

4. Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin dava dışı ...’ın ilk eşinden dünyaya gelen çocukları olduklarını, anne ve babalarının boşanması üzerine babalarının yeniden evlendiğini, ancak ikinci eşinin de öldüğünü ve üçüncü evliliğini ... ile yaptığını, davalılar ... ile ...’nın ...’den doğma çocukları olduğunu, davalı ... ’ün ...’nin kız kardeşi, davalı ...’un ise ...’nin önceki evliliğinden dünyaya gelen çocuğu olduğunu, müvekkillerinin babası ...’ın 1935 doğumlu olduğunu, yaşı ve hastalığı nedeniyle bilinç kaybı yaşadığını, etkilenmeye ve kandırılmaya müsait hâle geldiğini, bu nedenle hukuki işlem ehliyetine sahip olmadığını, bunu fırsat bilen eşi ...’nin davacıların babasına ait dava konusu 17 adet taşınmazı davalılar üzerine satış adı altında hukuka aykırı ve hileli şekilde geçirdiğini, müvekkillerinin vasi tayini için dava açtıklarını, yapılan tüm devirlerin mutlak butlanla batıl olduğunu ileri sürerek, dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının iptaliyle müvekkillerinin babası ... adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar Cevabı:

5. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; davacıların taraf sıfatının bulunmadığını, temliki yapan ve taşınmazlar üzerinde gerçek hak sahibi olan ...’ın sağ olduğunu, kısıtlanması istemi ile açılan davanın da reddedildiğini belirterek, davanın esasa girilmeden reddine karar verilmesini savunmuştur.

6. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; aynı savunma sebeplerine dayanarak davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı:

Davalılar Cevabı:

5. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; davacıların taraf sıfatının bulunmadığını, temliki yapan ve taşınmazlar üzerinde gerçek hak sahibi olan ...’ın sağ olduğunu, kısıtlanması istemi ile açılan davanın da reddedildiğini belirterek, davanın esasa girilmeden reddine karar verilmesini savunmuştur.

6. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; aynı savunma sebeplerine dayanarak davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı:

7. Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.02.2015 tarihli ve 2012/759 E., 2015/110 K. sayılı kararı ile; davanın ehliyetsizlik ve muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak açıldığı, taşınmazların dava dışı ... tarafından davalılara devredildiği hususunda ihtilaf bulunmadığı, davacıların dava tarihinde hayatta bulunan babalarının davalılara yaptığı temlikin ehliyetsizlik nedeniyle geçersiz olduğunu ileri sürerek babaları adına tescil isteğinde bulundukları, ancak temliki yapan ve hak sahibi olan kişi hayatta bulunduğundan bu temlikler hakkında her türlü dava açma hakkının münhasıran o kişiye ait olduğu, hukuki ehliyetsizlik iddiası söz konusu olduğundan hayatta bulunan hak sahibine vasi tayin edilmesi, vasinin de vesayet makamından izin almak suretiyle hukuki işlemlerde onu temsil etmesinin yasal bir zorunluluk olmasına karşın dava tarihinde ve halen atanmış bir yetkili vasi bulunmadığı, davacıların bu davayı açmakta aktif husumet ehliyetlerinin olmadığı, ayrıca davanın niteliği açıklanırken muvazaa hukuksal sebebine dayanılmış ise de muris muvazaasından söz edebilmek için murisin dava tarihinde ölmüş olması gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

8. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı davacılar vekili tarafından süresi içinde temyiz isteminde bulunmuştur.

9. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 11.11.2015 tarihli ve 2015/11928 E., 2015/12966 K. sayılı kararı ile;

“…Dava, ehliyetsizlik ve hile hukuksal nedenlerine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacılar, babaları ...'ın maliki olduğu 17 adet taşınmazını davalılara satış suretiyle temlik ettiğini, akit tarihlerinde babalarının ehliyetsiz olduğunu, davalıların da hile ile temlikleri gerçekleştirdiklerini ileri sürerek davalılar adına olan tapu kayıtlarının iptali ile ... adına tesciline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalılar, davacıların babasının sağ olduğunu, vesayet altına da alınmadığını, iddiaların da yerinde olmadığını belirtip davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davacıların aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Davalılar, davacıların babasının sağ olduğunu, vesayet altına da alınmadığını, iddiaların da yerinde olmadığını belirtip davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davacıların aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; davacılar tarafından babaları ...'ın vesayete altına alınması için 15.6.2011 tarihinde açtıkları davada, Gaziantep 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2011/1080 esas – 2012/658 karar ve 5.6.2012 günlü kararı ile HMK'nın 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği ve derecattan geçerek 27.11.2012 de kesinleştiği, sonrasında aynı davacıların 7.1.2013 tarihinde ...'ın vesayet altına alınması isteği ile açtıkları Gaziantep 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/29 esasında kayıtlı davanın ise halen derdest olduğu anlaşılmaktadır.

Gerçekten de, iptali istenen işlemi yapan davacıların babası ...'ın hayatta olduğu çekişmesizdir.

Ancak, davacılar tarafından babasının vesayet altına alınması yönünde bir dava açıldığı ve halen derdest bulunduğu anlaşıldığına göre; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 115. maddesi çerçevesinde, dava şartı noksanlığının yargılama sırasında giderilebilme olasılığı gözetilerek vesayet davasının sonuçlanmasının beklenmesi, olumlu sonuçlanması halinde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 462/8. maddesi hükmü gereği vesayet makamından izin alınıp yargılamaya devam edilerek işin esasının incelenmesi gerekeceğinin düşünülmemesi isabetsizdir,...” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

10. Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.04.2016 tarihli ve 2016/161 E., 2016/317 K. sayılı kararı ile; davacıların dava tarihinde hukuken taraf ehliyeti bulunan babaları adına, usule aykırı olarak kendilerini taraf göstererek dava açtıkları, derdest vasi tayini dosyası bulunmakta ise de bahsi geçen davanın ne zaman ve ne şekilde sonuçlanacağı, kayıt malikinin kısıtlanması halinde davacıların vasi olarak tayin edilip edilmeyecekleri, davacılar dışında bir kişinin vasi olarak atanması durumunda bu kişinin davayı takibe ne şekilde zorlanacağına ilişkin usule ait sorunların bulunduğu, kaldı ki 22.3.1972 gün, 1967/2-806 E, 195 K. sayılı Hukuk Genel Kurulu kararında belirtildiği üzere vasinin davayı takip ettiğini bildirmesinin usulsüz açılan davaya sonradan sıhhat kazandıramayacağı, diğer taraftan mahkemenin bu aşamada dava şartını tamamlama yükümlülüğünün olmadığı, HMK’nın 115. maddesinin dava şartının hemen giderilmesinin mümkün olduğu durumlara münhasır olduğu, zira maddede davacıya dava şartını tamamlamak üzere kesin süre verilmesinden bahsedildiği, dolayısıyla somut olayda bu maddenin uygulama koşullarının bulunmadığı, bu nedenle davadan sonra açılan kayıt malikinin kısıtlanmasına ilişkin davanın sonucunu beklemenin usulen mümkün olmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

11. Direnme kararı süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

11. Direnme kararı süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

12. Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacılar tarafından, babaları ...’ın hukuki işlem ehliyetinin bulunmadığı sırada davalılara yaptığı taşınmaz temliklerinin mutlak butlanla batıl olduğu iddiası ile tapu kayıtlarının iptali ile sağ olan babaları adına tescili istemiyle açılan eldeki davada, davacıların taraf sıfatının bulunup bulunmadığı, ...’ın vesayet altına alınması istemiyle dava açıldığı gözetildiğinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 115. maddesi çerçevesinde, dava şartı noksanlığının yargılama sırasında giderilmesi için vesayet davası sonucunun beklenmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

13. Dava, ehliyetsizlik ve hile hukuksal nedenlerine dayalı olarak açılan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

14. Dava şartlarının amacı, bir davanın esası hakkında incelemeye geçilebilmesi için gerekli bütün şartları ve bunların incelenmesi usulünü tespit etmek, böylece davaların daha çabuk, basit ve ekonomik bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olmaktır (Kuru, Baki: İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, ... 2016, s. 190).

15. Mahkeme, hem davanın açıldığı tarihte hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının tamam olup olmadığını kendiliğinden araştırıp incelemek durumunda olup, bu konuda tarafların talep ve beyanları ile bağlı değildir. Dava şartları dava açılmasından hüküm verilmesine kadar var olmalıdır. Dava şartlarının davanın açıldığı tarihte bulunmaması ya da bu şartlardan birinin yargılama aşamasında ortadan kalktığının öğrenilmesi durumunda, mahkemenin davayı dinlenebilir olmadığından reddetmesi gerekir.

16. Mahkemece, dava şartlarının mevcut olup olmadığı, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılır; taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler (HMK m. 115/1).

17. Dava şartı noksanlığının tespit edilmesi hâlinde davanın usulden reddine karar verilir, ancak dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için ilgili tarafa kesin süre verilecek olup, bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilecektir (HMK m. 115/2).

18. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde kullanılmaktadır. Gerek davacı gerekse davalı sıfatı tamamen maddi hukuka göre belirlendiğinden sıfat konusu usul hukuku sorunu değildir ve bu sebepledir ki sıfat yokluğundan verilecek bir karar yine işin esasına yönelik bir karardır.

18. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde kullanılmaktadır. Gerek davacı gerekse davalı sıfatı tamamen maddi hukuka göre belirlendiğinden sıfat konusu usul hukuku sorunu değildir ve bu sebepledir ki sıfat yokluğundan verilecek bir karar yine işin esasına yönelik bir karardır.

19. Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır. Zira bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı ancak davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Başka bir anlatımla, dava şartları işin esasının incelenmesine engel teşkil eder mahiyetteyken, bir davada taraflardan birinin davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümüne girilmeden, davanın sıfat yokluğundan reddi gerekir. Bu karar, davanın dinlenemeyeceğine ilişkin bir karar olmayıp, yine davanın esasına ilişkin bir karardır. Sıfat, ileri sürülme zamanı kanun ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def’î de teşkil etmediğinden davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re’sen nazara alınması gerekli hukukî bir durumdur (Kuru, s. 1157 vd.).

20. Nitekim aynı hususlar Hukuk Genel Kurulunun 27.01.2016 tarihli ve 2014/13-684 E., 2016/106 K.; 30.11.2021 tarihli ve 2018/(20)8-343 E., 2021/1515 K. sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

21. Taraf sıfatı, taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davayı takip yetkisi kavramları uygulamada zaman zaman birbiri yerine kullanılmak suretiyle karıştırılmaktadır. Oysa taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu hâlde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka yöneliktir.

22. Taraf ehliyeti; bir davada, davacı veya davalı olarak bulunabilme yeteneğidir. HMK’nın 50. maddesine göre “Medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, davada taraf ehliyetine de sahiptir”. Taraf ehliyeti, medeni hukuktaki hak ehliyeti ile özdeştir. Bu nedenle, hak ehliyetine sahip her gerçek ve tüzel kişi, davada taraf olabilme ehliyetine sahiptir (Kuru, Baki/Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder: Medeni Usul Hukuku, Ankara 2009, s. 238 vd.). Bu hâlde, bir davada taraf olarak yer alabilecek kimseler, medeni hukukun çizdiği prensipler dâhilinde ya gerçek kişi ya da tüzel kişi olmalıdır (Belgesay, Mustafa Reşit: Dava Teorisi, ... 1943, s. 78).

23. Taraf ehliyeti, tarafların taraf olabilme yeteneğinin tetkik ve tespiti ile davanın esası hakkında inceleme yapılıp yapılamayacağını belirler. Taraf ehliyeti eksikliği durumunda, davanın esasına girilmeyecek ve dava usulî bir kararla sonlanacaktır. Bu yönden taraf ehliyeti, yargılamanın başında dikkate alınması gereken bir dava şartıdır.

23. Taraf ehliyeti, tarafların taraf olabilme yeteneğinin tetkik ve tespiti ile davanın esası hakkında inceleme yapılıp yapılamayacağını belirler. Taraf ehliyeti eksikliği durumunda, davanın esasına girilmeyecek ve dava usulî bir kararla sonlanacaktır. Bu yönden taraf ehliyeti, yargılamanın başında dikkate alınması gereken bir dava şartıdır.

24. Dava ehliyeti; tarafın bir davayı ister kendisi, isterse bir vekil ile yürütüp geçerli taraf usul işlemleri yapabilme ehliyetidir (Karafakih, İsmail Hakkı: Hukuk Muhakemeleri Usulü Esasları, Ankara 1952, s. 117). HMK’nun 51. maddesinde “Dava ehliyeti, medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir” denilmektedir. Bir kimsenin taraf ehliyetinin bulunması, tarafı bulunduğu davayı yürütebilmesi için tek başına yeterli değildir. Taraf ehliyetiyle beraber dava ehliyetine de sahip olması gerekmektedir. Davanın açılmasıyla başlayan usul hukuku ilişkisinin yürütülebilmesi için, dava ehliyetinin bulunması bir şarttır. Dava ehliyeti, medeni hukuktaki eylem ehliyetinin usul hukukundaki görünümüdür (Yenice, Kazım: Dava Yeterliliği, AD 1963, s. 1183; Umar, Bilge: Medeni Usul Hukukunda Davanın Dinlenme Şartı Olarak Ehliyet, İÜHFM 1963, s. 602).

25. Buna göre, ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlanmamış gerçek kişiler ile tüzel kişiliğe sahip ve organları teşekkül etmiş mal veya kişi topluluklarının dava ehliyeti vardır. Ayırt etme gücü olan küçük ile kısıtlının kural olarak dava ehliyetleri yoktur. Ancak bu kişiler, kişilik haklarıyla ilgili davalarda dava ehliyetine sahiptirler. Tam ehliyetsizlerin ise dava ehliyetleri bulunmamaktadır.

26. Dava ehliyeti de tıpkı taraf ehliyeti gibi bir dava şartıdır. Davacının veya davalının dava ehliyetinin olmadığı esasa girilmeden, dava şartları incelenirken anlaşılırsa dava hemen reddedilmez; davanın kanunî temsilciye bildirilmesi ve kanunî temsilcinin davaya icazet vermesi için süre verilir. Süre sonunda kanunî temsilci, dava ehliyeti olmayan taraf adına yargılamaya katılmazsa dava, dava ehliyeti eksikliğinden reddedilir (Üstündağ, Saim: Medeni Yargılama Hukuku, ... 2000, s. 299; Kuru, s. 1098).

27. Dava takip yetkisi ise; usul hukuku ilişkisinin süjesi olan tarafın, davaya konu olan hakkı veya hukukî ilişkiyi, kendi adına yürütebilme ve kendi adına esas hakkında hüküm alabilme yetkisi olarak tanımlanabilir. Davayı takip yetkisi, davayı kimin yürütebileceğine ilişkin olarak hüküm alabilme yetkisidir (Özekes, Muhammet: Medeni Usul Hukukunda Asli Müdahale, ... 1995, s. 29/ Alagonya, Yavuz: Medeni Usul Hukukunda Dava Ortaklığı, ... 1999, s. 98/ Özekes, Muhammet: Medeni Usul Hukukunda Hukukî Dinlenilme Hakkı, Ankara 2003, s. 294).

28. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 53. maddesinde “Dava takip yetkisi, talep sonucu hakkında hüküm alabilme yetkisidir. Bu yetki, kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, maddi hukuktaki tasarruf yetkisine göre tayin edilir” düzenlemesi yer almakla birlikte HMK’nın 114/1-e maddesinde dava şartlarından sayılmıştır.

28. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 53. maddesinde “Dava takip yetkisi, talep sonucu hakkında hüküm alabilme yetkisidir. Bu yetki, kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, maddi hukuktaki tasarruf yetkisine göre tayin edilir” düzenlemesi yer almakla birlikte HMK’nın 114/1-e maddesinde dava şartlarından sayılmıştır.

29. Davayı takip yetkisini kazanabilmek için talep sonucunda sözü edilen hakkın sahibi veya hukukî ilişkinin tarafı olduğunu iddia etmek gerekmektedir. Hukukî ilişkinin tarafı olduğunu iddia etmek ile tarafın davayı takip yetkisi doğar. Davayı takip yetkisi, esasen maddi hukuktaki tasarruf yetkisi ile ilişkilendirilmektedir. Tasarruf yetkisi, bir kimsenin hukuk düzeninin kendisine tanıdığı bir hakka etki edebilme, o hak üzerinde tasarruf işlemleri yapabilme yetkisidir. Kural olarak hak sahibi, hakkın bir unsuru kabul edilmekte ve bu sebeple de tasarruf yetkisine de sahip olmaktadır. Kanun, bazı durumlar için kişiyi hak sahibi kabul etmiş fakat tasarruf yetkisine sınırlama getirmiştir.

30. Davayı takip yetkisi ile taraf ehliyeti arasındaki ilişkiye kısaca değinmek gerekirse, davayı takip yetkisi; yargılamanın yürütülmesine, taraf ehliyeti ise; kimlerin usul ilişkisinde yer alabileceğine ilişkindir. Tarafların davayı yürütebilmek hususundaki yetkileri, onların taraf ehliyetlerinin bulunması koşuluna bağlıdır. Bir başka deyişle, taraf ehliyeti, bir davanın taraflarının kimler olabileceğini, davayı takip yetkisi ise, taraf ehliyetine sahip tarafın davayı yürütüp yürütemeyeceğine yanıt aramaktadır (Erişir, Evrim: Medeni Usul Hukukunda Taraf Ehliyeti, ... 2007, s. 90).

31. Bu ilke ve açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında; davacılar tarafından, yaşı ve hastalığı nedeniyle babalarının makul surette hareket edemediği ve hukuki işlem ehliyetini yitirdiği, dolayısıyla kandırılmaya müsait hâle geldiği ve çok sayıdaki taşınmazının bu durumu fırsat bilen davalılar adına intikal ettirildiği ileri sürülerek eldeki dava açılmış ve tapu kayıtlarının iptali ile tekrar babaları adına tescili talep edilmiştir.

32. Tapu iptal ve tescil davalarının konusu, tapu sicilinde usule ve hukuka aykırı yapılan ya da artık gerçek hak durumunu yansıtmayan kayıt ve tescil işlemlerinin gerçeğe uygun hâle getirilmesidir. Tapu iptal ve tescil davası, ayni hakkı ihlal edilen kişinin mülkiyet hakkını temin eden en önemli dava türüdür. Bu nedenle taraf sıfatı, hukuken tapunun devrini talep etme hakkına sahip olan, diğer bir anlatımla mülkiyet hakkı hukuka aykırı bir işlemle zedelendiği için bu davayı açmakta menfaati bulunan kişiye aittir.