muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/459, Karar No: 2021/458, Tarih: 07.10.2021

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun 09.06.2011 tarihli ve 2011/3688 sayılı yazısına göre; sanık hakkında inceleme izni verildiği ve 22.07.2011 tarihinde olura bağlandığı,

Anlaşılmaktadır.

Tanık ...; zabıt kâtibi olduğunu, 22.11.2010 tarihinde nöbetçi olması üzerine mesai saati sonrası sanık tarafından çağrıldığını, sanığın odasına gittiğinde adının ... olduğunu sonradan öğrendiği kişinin oturduğunu, sanığın kendisine bir kağıt uzatarak Cumhuriyet savcısı ... Yaşar Atalay’a tevzi edilen bir soruşturma dosyasında ifade alacağını ve dosyayı çıkarmasını söylediğini, o ana kadar dosyanın şüphelisi hakkında yakalama kararı olduğunu bilmediğini, ifadesi alınacak şahsın kimlik bilgilerini sisteme girmek için alt kata indiğini, şüpheli şahsın ifadesi alınırken tanık Kubilay’ın sanığın odasında oturduğunu, ifadenin sonunda sanığın telefonda konuştuğu kişiden akşam yemeği için yer ayarlamasını söylediğini, tanık Kubilay’ın sanığın odasına daha öncesinde de birkaç kez geldiğini,... 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 2011/107 esas numaralı dosyası içerisinde bulunan ifade tutanağındaki imzanın kendisine ait olduğunu ve tutanağın üstünde yer alan “Yakalama UYAP’tan kalkacak” notunu da kendisinin yazdığını, hakkında yakalama kararı bulunan bir şahsın kendiliğinden adliyeye gelmesi hâlinde polis memurunun çağrılması gerekirken bu olayda çağrılmadığını,

İstinabe suretiyle alınan beyanında; olay tarihinde... Adliyesinde Savcılık Bürosunda kâtip olarak çalıştığını, olay günü nöbetçi olan sanığın, hakkında yakalama kararı bulunan şüpheli şahsın ifadesini almak için kendisini yanına çağırdığını, dosyada hatırladığı kadarıyla şüpheli şahıs hakkında tutuklanmak üzere yakalama kararı çıkarıldığını, sanığın talimatı üzerine şüpheli şahsın ifadesinin alınmasından sonra serbest bırakıldığını ancak hakkındaki yakalama kararının kaldırılmadığını, hakkında yakalama kararı olan şahsın yanında gelen, polis olduğunu iddia eden ve sanığın odasında oturan Kubilay isimli şahsın daha öncesinde de sanığın odasına geldiğini, bu şahsın polis kimliğini görmediğini, yapılan işlemlerin usulüne uygun olmadığı kanısında olduğundan olayı Cumhuriyet savcısı ... Yaşar Atalay'a ve yazı işleri müdürüne aktardığını, sanığın odasında oturan polis memuru sandığı şahsın fotoğrafı kendisine gösterildiğinde bu şahsı teşhis ettiğini, bu kişinin polis olmayıp başka bir dosyada sanık olarak yargılandığını ve örgütün adliye ayağı ile ilgilendiğini öğrendiğini,

Tanık ...; ... 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 2015/177 esas sayılı kovuşturma açılmasına izin verilmesi kararında bahsedilen olaylarla ilgili olarak kendisi ve diğer 100 kişi hakkında tefecilik, yağma, adam kaçırma, 6136 sayılı Kanun’a muhalefet suçlardan sanık sıfatı ile kamu davası açıldığını, ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/111 esas numaralı dosyasında yargılandığını ve davanın hâlen derdest olduğunu, iddiaya konu telefon görüşmelerinin hiçbirisini kendisinin gerçekleştirmediğini, bu tutanakları düzenleyen kolluk görevlileri hakkında şikâyette bulunduğunu, kendisi ve başka kişiler hakkında asılsız suçlamalardan dolayı usulsüz telefon dinlemesi, sahte tape tutanakları gibi eylemler nedeniyle bu şahıslardan bir kısmının tutuklu bulunduğunu, eski profesyonel futbolcu olduğunu, hâlen de futbol antrenörlüğü yaptığını, hatta eskiden ...'ta bulunan DGM mahkemelerinin futbol takımını kurduğunu, bu takımla ilgilenen sanıkla da bu nedenle tanıştıklarını, sanıktan herhangi bir talepte bulunmadığını,

Tanık ... kollukta;... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hakkında şüpheli olarak soruşturma yürütüldüğünü, söz konusu olayda husumetli olduğu kişiler bulunduğundan olay yerinden kaçınca teyzesinin oğlunun olayı kendisinin gerçekleştirdiğini sandığını, bunu eski polis memuru olan...’a anlatınca kendisine yardımcı olabileceğini söylediğini, bu görüşme esnasında...’un kendisine tanık ... ve ...’ten bahsetmediğini, ancak... ile ...'ü bir çok kez bir arada otogarda gördüğünü, bir süre sonra Orhan’ı arayıp kendisi için ne yaptığını sorunca “Sen git ifadeni ver inşallah tertemiz çıkarsın.” dediğini, Orhan'a hakkında yürütülen soruşturmanın numarasını ve soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısının ismini verip vermediğini hatırlamadığını,

Müfettiş tarafından alınan ifadesinde; ... Delioğlu’nun silahla yaralanması olayında adının geçtiğini otogardaki yazıhanesine polislerin gelmesi üzerine öğrenince başkomiser olan Orhan’ı arayarak hakkında arama kararı bulunup bulunmadığını sorduğunu, Tayfun’un da olayı bir şekilde öğrendiğini, onun telefonda konuştuğu kişilerle yaptığı görüşmelerden haberinin olmadığını, Orhan’ın “Adliyeye git ifadeni ver bir sıkıntı olmayacak.” şeklinde söylemesi üzerine mesai saati sonrası adliyeye gittiğinde buradaki polisin “Neden geldin?” dediğini, ifade vermek için burada olduğunu söyleyip daha sonra bir odada beklediğini, nöbetçi Cumhuriyet savcısının gelip ifadesini aldığını, sonrasında serbest bırakıldığını,

İstinabe suretiyle alınan beyanında; sanığı ve tanık Kubilay’ı tanımadığını,... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hakkında yürütülen soruşturma sonucu açılan davanın devam ettiğini, ...’ü de tanımadığını, bu kişi aracı olmuş ise nedenini bilemediğini, kendiliğinden Adliyeye gidip olayla ilgili ifade verdiğini, ifadesini hangi savcıya verdiğini hatırlamadığını, daha önceki beyanında sorulması üzerine ...’ün adını söylediğini, anılan şahsı tanımadığını,

İfade etmişlerdir.

İstinabe suretiyle alınan beyanında; sanığı ve tanık Kubilay’ı tanımadığını,... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hakkında yürütülen soruşturma sonucu açılan davanın devam ettiğini, ...’ü de tanımadığını, bu kişi aracı olmuş ise nedenini bilemediğini, kendiliğinden Adliyeye gidip olayla ilgili ifade verdiğini, ifadesini hangi savcıya verdiğini hatırlamadığını, daha önceki beyanında sorulması üzerine ...’ün adını söylediğini, anılan şahsı tanımadığını,

İfade etmişlerdir.

Sanık ... Müfettiş tarafından alınan beyanında; eski futbolcu olan ve antrenörlük yapan tanık Kubilay’ın başkaları yararına hareket edip menfaat temin ettiğinden haberinin olmadığını, suçlamaları kabul etmediğini, kimseden menfaat sağlamadığını, serbest bırakıldığı belirtilen tanık ...’ı tanımadığını ve onun hakkında yürütülen soruşturmayı da kendisinin yapmadığını,

İstinabe suretiyle alınan savunmasında; kendisine atfedilen suçlamaya konu olayların tesadüfen elde edildiğinin ... Cumhuriyet Başsavcılığının HSK'ya yazdığı yazıdan anlaşıldığını, telefon dinlemelerinden ve teknik takipten oluşan bu belgelerin kullanılabilmesi için kendisine atfedilen suçlamanın CMK'nın 138/2. maddesi delaletiyle aynı Kanun’un 135/6. maddesinde yazılı suçlardan olması gerektiğini, kendisine atfedilen suçlamaların ise CMK'nın 135/6. maddesinde yazılı suçlardan olmadığını, bu nedenle telefon dinlemeleri ve teknik takibin usulen delil olarak kullanılmasının mümkün olmadığını, ayrıca tesadüfen elde edilmese bile kendisine atfedilen suçlamalardan iletişimin tespitinin ve teknik takibin yapılmasının CMK'ya göre yasak olduğunu, hakkında hukuka aykırı delillerle dava açıldığını, emekli olmadan önce 2004-2007 tarihleri arasında özel yetkili Cumhuriyet savcısı olarak görev yaptığı sırada Yasin Elkadı olarak bilinen şahıs hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verdiğinden aleyhinde kampanya başlatıldığını, yine bazı kişi ve gruplar ile polis amir ve memurları tarafından hedef seçildiğini, uzun süre iletişimin tespiti ve teknik takibe tabi tutulduğunu, bunların tamamının hukuka aykırı olduğunu, iletişimin tespiti ve teknik takiplerden çıkarılan belli bölümler kullanılarak hukuka aykırı delillerle hakkında dava açıldığını,

Savunmuştur.

Temyiz incelemesinin isabetli bir şekilde yapılabilmesi için rüşvet ve görevi kötüye kullanma suçları üzerinde durulmalıdır.

Türk Ceza Kanunu'nun İkinci Kitabının “Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler” başlığını taşıyan Dördüncü Kısmının, “Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar” başlıklı Birinci Bölümünde yer alan "Rüşvet" başlıklı 252. maddesi;

“(1) Rüşvet alan kamu görevlisi, dört yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Rüşvet veren kişi de kamu görevlisi gibi cezalandırılır. Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması hâlinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

Türk Ceza Kanunu'nun İkinci Kitabının “Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler” başlığını taşıyan Dördüncü Kısmının, “Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar” başlıklı Birinci Bölümünde yer alan "Rüşvet" başlıklı 252. maddesi;

“(1) Rüşvet alan kamu görevlisi, dört yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Rüşvet veren kişi de kamu görevlisi gibi cezalandırılır. Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması hâlinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(2) Rüşvet alan veya bu konuda anlaşmaya varan kişinin, yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olması hâlinde, birinci fıkraya göre verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

(3) Rüşvet, bir kamu görevlisinin, görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapması veya yapmaması için kişiyle vardığı anlaşma çerçevesinde bir yarar sağlamasıdır.

…” şeklinde düzenlenip anılan maddenin üçüncü fıkrasında rüşvet suçu; bir kamu görevlisinin, görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapması veya yapmaması için kişiyle vardığı anlaşma çerçevesinde bir yarar sağlamasıdır şeklinde tanımlanmışken, 05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun'la madde tamamen değiştirilmiş ve on fıkradan oluşan maddenin ilk yedi fıkrasında;

"(1) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kişi, dört yıldan on iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi de birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır.

(3) Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(4) Kamu görevlisinin rüşvet talebinde bulunması ve fakat bunun kişi tarafından kabul edilmemesi ya da kişinin kamu görevlisine menfaat temini konusunda teklif veya vaatte bulunması ve fakat bunun kamu görevlisi tarafından kabul edilmemesi hâllerinde fail hakkında, birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.

(5) Rüşvet teklif veya talebinin karşı tarafa iletilmesi, rüşvet anlaşmasının sağlanması veya rüşvetin temini hususlarında aracılık eden kişi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.

(6) Rüşvet ilişkisinde dolaylı olarak kendisine menfaat sağlanan üçüncü kişi veya tüzel kişinin menfaati kabul eden yetkilisi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.

(7) Rüşvet alan veya talebinde bulunan ya da bu konuda anlaşmaya varan kişinin; yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olması halinde, verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır." biçiminde düzenlenerek mevcut hâlini almıştır.

(6) Rüşvet ilişkisinde dolaylı olarak kendisine menfaat sağlanan üçüncü kişi veya tüzel kişinin menfaati kabul eden yetkilisi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.

(7) Rüşvet alan veya talebinde bulunan ya da bu konuda anlaşmaya varan kişinin; yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olması halinde, verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır." biçiminde düzenlenerek mevcut hâlini almıştır.

Rüşvet suçu, bir tarafta rüşvet veren ile diğer tarafta ise rüşvet alan kamu görevlisinin yer aldığı bir karşılaşma suçu, dolayısıyla da çok failli bir suçtur. TCK’nın 252. maddesinin üçüncü fıkrasında; “… bir kamu görevlisinin, görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapması veya yapmaması için kişiyle vardığı anlaşma çerçevesinde bir yarar sağlamasıdır” şeklinde tanımlanmak suretiyle yalnızca “nitelikli rüşvet suçu” ceza yaptırımına bağlanmış iken, 05.07.2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun’un 87. maddesi ile TCK'nın 252. maddesinde yapılan değişiklikle öncekinden farklı olarak “basit rüşveti” de kapsayacak şekilde düzenlenmiştir.

Yapılan değişiklikle TCK'nın 252. maddesinin birinci fıkrasında; “Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kişi dört yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır” şeklinde “rüşvet veren” bakımından,

İkinci fıkrasında ise; “Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi de birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır” biçiminde ifade edilmek suretiyle de “rüşvet alan kamu görevlisi” açısından “rüşvet suçu” tanımlanmıştır. Bu suretle de, sağlanan menfaatin “kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı” bir işin yapılması amacına yönelik olması şartı kaldırılarak, görevinin gereklerine uygun davranması için kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlamak fiili TCK'nın 257/3. maddesindeki görevi kötüye kullanmak suçu kapsamından çıkartılarak rüşvet suçuna dönüştürülmüştür.

Rüşvet suçu, öğretide de açıkça vurgulandığı üzere iki taraflı bir suçtur. Bir karşılaşma suçu olduğu için, zorunlu olarak suçun işlenişine katılanlar, aynı amacın gerçekleşmesini hedeflemekte, fakat farklı yönlerden hareket etmektedirler. Bu suç ile yasaklanan eylemler, rüşvet alan kamu görevlisi bakımından rüşvet alma, rüşveti veren fail bakımından ise, rüşvet vermedir. Bu nedenle de yararı sağlayan veya bu yolda anlaşmaya varan (vaadde bulunan) kişi ile kamu görevlisi arasında, serbest iradeye dayalı bir “rüşvet anlaşması” bulunmaktadır (... Emin Artuk – ... Gökcen – A. Caner Yenidünya, Ceza Hukuku Özel Hükümler, 7. Bası, s. 699 vd.; Durmuş Tezcan – ... Ruhan Erdem – Murat Önok, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 6. Bası. s. 810 vd.; İzzet Özgenç, İrtikap ve Rüşvet Suçları, 1. Bası, s. 78 vd.).

Rüşvet suçunda kişinin kamu görevlisine rüşvet teklifinde bulunması sonrasında kamu görevlisi tarafından bu teklifin kabul edilerek anlaşmaya varılması hâlinde suçun tamamlandığı, kamu görevlisi tarafından, yapılan teklifin reddedilmesi hâlinde ise rüşvet suçunun teşebbüs aşamasında kaldığı kabul edilmektedir.

Gerek Ceza Genel Kurulunun ve Özel Dairenin yerleşik kararlarında, gerekse öğretide ağırlıklı bir görüş olarak kabul gördüğü üzere, kamu görevlisinin, görev alanına giren bir işin yapılması veya yapılmaması karşılığında, fertler arasında, haksız yararın sağlanması hususunda rızalarının tam olarak uyuşması ile rüşvet anlaşması gerçekleşmiş olur. Teklif veya önerinin fert veya kamu görevlisinden gelmesinin önemi bulunmamakla birlikte, rüşvet veren ve alanın aynı amacın gerçekleştirilmesine yönelik olarak, kamu görevlisi tarafından ferde veya fert tarafından kamu görevlisine doğrudan veya örtülü bir istek veya önerinin yapılması ve bunun da karşı tarafça kabul edilmesi gerekir. Böyle bir anlaşmanın varlığının kabulü için, anlaşmaya ilişkin rızalar özgür irade ürünü olmalı, başka deyişle, cebir, tehdit, hile ve sair nedenlerle fesada uğratılmamış bulunmalıdır.

TCK’nın “Görevi kötüye kullanma” başlıklı 257/3. maddesi ise; “İrtikap suçunu oluşturmadığı takdirde, görevinin gereklerine uygun davranması için veya bu nedenle kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlayan kamu görevlisi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır.” şeklinde düzenlenmişken, 19.12.2010 tarihinde yürürlüğe giren 6086 sayılı Kanun’un birinci maddesi ile "birinci fıkra hükmüne göre" ibaresi "bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile" biçiminde değiştirilmiş, 05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun’un 105. maddesi ile de üçüncü fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.

05.07.2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun’un 87. maddesi ile TCK'nın 252. maddesinde yapılan değişikliğe ilişkin madde gerekçesinde; “Rüşvet suçunun oluşabilmesi için sağlanan menfaatin kamu görevlisinin ‘görevinin gereklerine aykırı’ bir işin yapılması amacına özgü olması şartı aranmamaktadır. Rüşvet suçunun oluşabilmesi için, kamu görevlisinin görevinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması bağlamında kişiyle anlaşarak bir menfaat temin etmesi gerekmektedir. Ancak, önemle vurgulamak gerekir ki, kişinin haklı bir işinin gereği gibi, hiç veya en azından vaktinde görülmeyeceği endişesiyle, kendisini mecbur hissederek kamu görevlisine veya yönlendireceği kişiye menfaat temin etmiş olması hâlinde, bu kişi bakımından fiil suç oluşturmaz. Çünkü bu durumdaki kişiyi mağdur olarak kabul etmek gerekmektedir. Buna karşılık menfaat sağlanan kamu görevlisini ise, artık rüşvet veya görevi kötüye kullanma suçundan dolayı değil, icbar suretiyle irtikâp suçundan dolayı cezalandırmak gerekmektedir. Bu suretle rüşvet suçu ile icbar suretiyle irtikap suçu arasındaki ayırıma açıklık getirilmiştir.” şeklinde açıklanarak bu suretle de, görevinin gereklerine uygun davranması için kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlamak fiili TCK'nın 257/3. maddesindeki görevi kötüye kullanmak suçu kapsamından çıkartılmış olup irtikap suçunu oluşturmadığı takdirde rüşvet suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir.

Bu açıklamalardan sonra delilleri takdir yetkisi ve delillerin değerlendirilmesi hususları üzerinde durulmalıdır.

İstikrar kazanmış yargı kararlarında vurgulandığı ve öğretide de ifade edildiği üzere, ceza muhakemesinin amacı usul kurallarının öngördüğü ilkeler doğrultusunda maddi gerçeğin her türlü şüpheden uzak biçimde kesin olarak belirlenmesidir. Maddi gerçeğe ulaşılmasında kullanılan araç delillerdir.

Anayasa'nın “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” başlıklı 38. maddesinin altıncı fıkrası;

“Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.”,

CMK'nın "Delilleri takdir yetkisi" başlıklı 217. maddesinin ikinci fıkrası;

"Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir." şeklindeki düzenlenmiş olup anılan düzenlemelerle, ceza muhakemesinde kullanılacak delillerin hukuka uygun bir şekilde elde edilmesi gerektiği açıkça belirtilmiş ve "delillerin serbestliği" ilkesine de vurgu yapılmıştır. Buna göre bütün deliller hukuka uygun olarak elde edilmeli ve değerlendirilmelidir.

CMK'nın "Delilleri takdir yetkisi" başlıklı 217. maddesinin ikinci fıkrası;

"Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir." şeklindeki düzenlenmiş olup anılan düzenlemelerle, ceza muhakemesinde kullanılacak delillerin hukuka uygun bir şekilde elde edilmesi gerektiği açıkça belirtilmiş ve "delillerin serbestliği" ilkesine de vurgu yapılmıştır. Buna göre bütün deliller hukuka uygun olarak elde edilmeli ve değerlendirilmelidir.

Ceza muhakemesinde bir hususun hangi delille ispat olunacağı konusunda sınırlama bulunmayıp, yargılamayı yapan hâkim, hukuka uygun şekilde elde edilen delilleri kullanmak suretiyle, sanığın aleyhine olduğu kadar lehine delilleri de araştırıp değerlendirerek, her türlü şüpheden arınmış bir neticeye ulaşmalıdır. Dolayısıyla yargılamaya konu olayın açıklığa kavuşturulması ve maddi gerçeğin bulunabilmesi için ispat amacıyla kullanılan her araç delil olarak kabul edilmiştir. Ancak maddi gerçek, her ne pahasına olursa olsun değil, hukuk kuralları içerisinde, şüpheli ve sanığın hakları korunarak araştırılmalıdır.

Öğretide; "Ceza muhakemesinde delilleri elde etmek amacıyla kullanılan soruşturma işlemlerinin ve yöntemlerinin çoğunluğuyla, koruma tedbirlerinin tamamı, kişilerin temel hak ve özgürlüğüne müdahaleyi gerektirir. Ceza muhakemesi toplumun suçun aydınlatılmasındaki menfaati ile bireylerin temel hak ve özgürlüklerine dokunulmasındaki çıkarının dengelenmesi esasına dayanır. Özellikle soruşturma aşamasında maddi gerçeğe ulaşmak amacıyla delil elde edilmeye çalışılırken, insan onuru ve insan hakları ile hukukun ve ceza muhakemesinin temel ilkelerinden ödün verilemez." denilmektedir (Murat Volkan Dülger, Ceza Muhakemesi Hukukunda Dışlama Kuralı ve Hukuka Aykırı Delillerin Uzak Etkisi, Seçkin Yayınları, ... 2014, s. 38.).

Ceza muhakemesinin amacı olan maddi gerçeğe ulaşabilmek için, delil elde edilmesi aşamasında şahsi ve toplumsal değerlerin korunması da gereklidir. Kanun koyucu bu amaçla, delil serbestliği ilkesine, öğreti ve uygulamada "delil yasakları" olarak adlandırılan bir takım sınırlamalar getirmiştir. Delil yasakları; "delil elde etme" ve "değerlendirme" yasakları olarak ikiye ayrılmaktadır. Delillerin elde edilme şekline ilişkin yasaklara "delil elde etme yasakları" hukuka uygun olarak elde edilmiş bulunsa bile bir delilin yargı mercilerince ortaya konulup değerlendirilebilmesine ilişkin yasaklara ise "delil değerlendirme yasakları" denilmektedir.