muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/5, Karar No: 2024/653, Tarih: 11.12.2024

51. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında, hukuk seçiminin iş sözleşmelerinin özel niteliği ile işçinin işverene hukuki ve kişisel olarak bağımlılığı gereği zayıf taraf olan işçiyi korumak amacıyla ancak işçi lehine olmak kaydıyla sınırlı olarak tanındığı, taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesinde seçilen hukuka ilişkin hükümlerin genel işlem koşulu niteliğinde olup matbu hazırlandığı, sözleşme hazırlanırken sözleşmenin yapılması sırasında karşı taraf olan işçiye uyuşmazlığa seçilen hukukun uygulanacağı hakkında açıkça bilgi verilmediği, bunların içeriğini öğrenme imkânı sağlanmadığı ve işçinin bu koşulları açıkça kabul ettiğinin belirtilmediği, bu nedenle taraflar için bağlayıcılığı olmayacağı, 6098 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin emredici düzenlemesi karşısında yazılmamış sayılması gerektiği, bu nedenle yabancı hukukun uygulanmasına yönelik sözleşme hükümlerinin geçersiz olduğu, Türk Hukukunun istikrarlı bir şekilde uzun süreden beri uygulanmasına rağmen sonradan görüş değişikliğine gidilmesinin hukuk güvenliği ile sürpriz karar verme yasağı ilkelerine aykırı olduğu, ayrıca taraflar arasında eylemli olarak iş ilişkisinde Türk Hukukunun uygulandığı, 5718 sayılı Kanun'un 5 ve 6 ncı maddeleri kapsamında davacısı Türk ve işvereni de Türk Hukuk Mevzuatına tâbi olan uyuşmazlıkta Türk İş Hukukunun doğrudan uygulanan kurallar olması sebebiyle Türk Hukukunun uygulanmasının isabetli olduğu, direnme kararının usul ve yasaya uygun olduğu görüşü ileri sürülmüşse de bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından kabul edilmemiştir.

52. O hâlde Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki hükümde direnilmesi doğru olmamıştır.

53. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Asıl ve birleşen davada davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi gereğince BOZULMASINA,

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.12.2024 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/2065, Karar No: 2014/6896, Tarih: 03.11.2014

**23. Hukuk Dairesi         2014/2065 E.  ,  2014/6896 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 11/02/2013

NUMARASI : 2009/304-2013/53

Taraflar arasında görülen asıl ve birleşen tapu iptali ve tescil davası sonucunda verilen hükmün onanmasına ilişkin Dairemizin 07.11.2013 gün ve 2013/3653 Esas, 2013/6868 Karar sayılı ilamının karar düzeltme yoluyla incelenmesi asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilince istenilmekle, dosya incelendi, gereği görüşüldü.

- KARAR -

Asıl davada davacı yüklenici şirket vekili, müvekkili ile davalı arsa sahibi arasında düzenlenen 24.08.2003 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ve şartname uyarınca binanın inşaa edildiğini, ancak daha sonra imar durumunun değişmesi nedeniyle kat ilavesi ve konuta dönüşen kapıcı daireleri nedeniyle bağımsız bölümlerin paylaşımı hususunda taraflar arasında uyuşmazlık çıktığını, davalı idarenin yola terk edilen 1544.00 m²'ye karşılık kendisine 2 adet daire ile 2 adet dükkanın verilmesini istediğini, müvekkilinin sözleşmenin 26. maddesine göre inşaatı tam ve eksiksiz tamamladığı için kat irtifakının kurulması gerektiğini, müvekkilinin hissesine düşen daireleri üçüncü şahıslara sattığını, ancak tapuda devrini vermediğini ileri sürerek, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca paylaşma cetvelinin düzenlenmesi, arsa paylarının ve bağımsız bölümlerin ayrı ayrı tesbiti ile davalı adına olan tapu kayıtlarının iptalini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı H.. Ö.. vekili, müvekkili ile davalı yüklenici arasında düzenlenen 08.03.2000 tarihli satış vaadi sözleşmesi ile müvekkilinin A-3 Blok 4. kat 19 no'lu daireyi satın almasına rağmen mülkiyetin halen müvekkiline devredilmediğini, taşınmazın halen davalı arsa sahibi adına tapuda kayıtlı olduğunu ileri sürerek, taşınmaz tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tescilini, bunun mümkün olmaması halinde şimdilik 10.000,00 TL'nin reeskont faizi ile tahsilini talep etmiş, ıslahla alacak miktarını TL' sına yükseltmiştir.

Davalı arsa sahibi vekili, 24.08.1993 tarihinde düzenlenen sözleşme üzerinden 16 yıl geçtikten sonra açılan davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, sözleşme uyarınca kat irtifakı kurma işlemlerinin yüklenici tarafından yerine getirilmesi gerektiği halde müvekkilinin taleplerine rağmen davacının edimini yerine getirmediğini, bunun üzerine müvekkilinin kat irtifakı işlemlerine başladığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı arsa sahibi vekili, 24.08.1993 tarihinde düzenlenen sözleşme üzerinden 16 yıl geçtikten sonra açılan davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, sözleşme uyarınca kat irtifakı kurma işlemlerinin yüklenici tarafından yerine getirilmesi gerektiği halde müvekkilinin taleplerine rağmen davacının edimini yerine getirmediğini, bunun üzerine müvekkilinin kat irtifakı işlemlerine başladığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, asıl davanın tarafları arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin 26. maddesinde yükleniciye verilecek bağımsız bölümler hususunun düzenlendiği, ayrıca sözleşmenin ve ihale şartnamesinin ilk sayfasındaki açıklamalar kısmında toplam 36 daire ile 11 adet dükkanın arsa sahibi idareye verildiğinin yazılı olduğu, bu hükümler karşısında davacı yüklenicinin davalı arsa sahibi idareden talep edeceği bir hakkının bulunmadığı, davalı idarece 02.07.2009 tarihinde yükleniciye kat irtifakı tapularının devrinin yapıldığı, bu tarihten önce 08.03.2000 tarihinde yüklenicinin 19 no'lu daireyi satış vaadi sözleşmesi ile birleştirilen davanın davacısı H. Ö. sattığı, ancak dairenin sözleşmeye göre arsa sahibine ait olduğundan yüklenicinin tasarruf hakkı bulunmadığı, dava tarihi itibariyle dairenin rayiç değerinin 220.000,00 TL olduğu gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleştirilen davanın davalı arsa sahibi yönünden reddine, birleşen davanın diğer davalı yüklenici yönünden ise kabulü ile 220.000,00 TL'nin birleşen dava tarihinden itibaren yasal faizi ile davalı yükleniciden tahsiline dair verilen karar asıl davada davacı-birleşen davada davalı yüklenici vekili ile birleşen davada davacısı H.. Ö.. vekilinin temyiz istemi üzerine Dairemizin 07.11.2013 gün ve 2013/3653 Esas, 2013/6868 Karar sayılı ilamıyla onanmıştır.

Bu kez, asıl davada davacı-birleşen davada davalı yüklenici şirket vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, HUMK'nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteminin reddi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilinin karar düzeltme isteminin REDDİNE, 52,40 TL harç ve takdiren 226,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyenden alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine, 03.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/28317, Karar No: 2016/19725, Tarih: 21.11.2016

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/28317 E.  ,  2016/19725 K.**

**"İçtihat Metni"**

YARGITAY İLAMI

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı Müdürlüğü vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin iş akdinin geçerli neden olmadan feshedilmiş olduğunu, davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun tespiti ile işe iadesini, işe başlatılmaması halinde 8 aylık brüt ücret tutarında tazminat ile 4 aylık boşta geçen süre ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; işin görüldüğü yerin, Aolduğu, davalı ... Şirketinin yerleşim yerinin olduğu, davalı yerleşim yerinin olduğu noktalarında herhangi bir çekişme olmadığı, Genel Müdürlüğünün zorunlu dava arkadaşı olması nedeniyle yerleşim yeri adresi itibariyle mahkemenin yetkili olup olmadığı konusunda çekişme söz konusu olduğu, zira 6100 sayılı yasanın 7. Maddesi gereği davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabileceği, çözülmesi gereken sorunun arasındaki ilişkinin tüzel kişinin merkez ve şubesi olup olmadığı noktalarında düğümlendiği, 233 sayılı KHK 15/5 hükmü gereğince Müesseselerin ayrı tüzel kişiliğinin bulunduğunun vurgulandığı, şu halde Müdürlüğünün ayrı tüzel kişiliği olmasına karşın Amasra Müessesesinin de ayrı tüzel kişiliğinin bulunmadığı, nın teşekkülü, tüzel kişiliğin ise müesseseyi oluşturduğu, tüzel kişilerin kendi başına işlem ehliyeti, hak ehliyeti ve davada taraf olma ehliyeti bulunmakla artık Müdürlüğünün merkez, şube olduğunun iddia edilmesinin mümkün olmadığı bu nedenle bulunduğu yargı çevresinin davaya konu vakıada yetkili olduğunun iddia edilemeyeceğinden veren açısından da yetkili yer veya mahkemeleridir gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Taraflar arasında yetkili mahkemenin hangi iş mahkemesi olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesi uyarınca, iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme geçerli değildir.

İş mahkemesinin görevi kapsamında bulunan bir dava, dava tarihinde davalının ikametgâhının bulunduğu veya işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır.

Türk Medeni Kanununun 19. maddesi uyarınca, gerçek kişi yönünden yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. Gerçek kişi işverenin başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu kanıtlanmadığı takdirde, kural olarak nüfusta kayıtlı olduğu yerin ikametgâh olarak kabulü gerekir. Aynı Yasanın 49. maddesi gereğince, tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça, işlerinin yönetildiği yerdir.

Türk Medeni Kanununun 19. maddesi uyarınca, gerçek kişi yönünden yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. Gerçek kişi işverenin başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu kanıtlanmadığı takdirde, kural olarak nüfusta kayıtlı olduğu yerin ikametgâh olarak kabulü gerekir. Aynı Yasanın 49. maddesi gereğince, tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça, işlerinin yönetildiği yerdir.

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde önemli olan işin yapıldığı işyeri tanımına, 5521 sayılı Yasada yer verilmemiştir. İşyeri, 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, işveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir. İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür. Bir yer, ancak işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunmaktaysa, o işyerinden sayılacaktır.

İş veya toplu iş sözleşmesinin tarafları, davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer dışındaki bir mahkemenin yetkili olduğuna dair düzenleme yapmaları, 5521 sayılı Kanunun 5. maddesinin emredici nitelikteki son cümlesi gereğince geçersizdir.

İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan, davalı tarafça süresinde yetki itirazı yapılmamış olsa bile, mahkeme tarafından bu husus kendiliğinden göz önünde bulundurmalıdır. Bir başka anlatımla hâkim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de resen yetkisizlik kararı verebilir.

Somut uyuşmazlıkta, davalı sahasının işlettirilmesine ilişkin sözleşme yapıldığı ve davacının bu sözleşme kapsamında işçi olarak çalıştığı ve en son fiili olarak çalıştığı iş yerinin olduğu anlaşılmıştır. Dosya kapsamına emsal dosya içeriklerine göre davalılardan Müdürlüğünün merkezinin, davalı ... . tarafından avukata verilen vekaletnameye ek imza sirkülerinde şirket merkezinin olduğu görülmüştür. Mahkemece yetkili mahkeme olduğundan bahisle yetkisizlik kararı verilmiştir.

5521 sayılı yasanın 5 inci maddesi davacıya seçimlik bir hak vermiştir. Buna göre davacı davasını ister işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede açabilecek isterse dava olunanın (birden fazla dava olunan varsa bunlardan her hangi birisinin) Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde açabilecektir.

5521 sayılı yasanın 5 inci maddesi davacıya seçimlik bir hak vermiştir. Buna göre davacı davasını ister işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede açabilecek isterse dava olunanın (birden fazla dava olunan varsa bunlardan her hangi birisinin) Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde açabilecektir.

Bu kapsamda, davacı seçimlik hakkını kullanarak davalılardan davanın açıldığı tarihte ikametgâhı sayılan davasını açmıştır. İş Mahkemesi davaya bakmaya yetkili olduğundan mahkemece veya Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmesi hatalı olup ayrıca mahkemenin karar kesinleştiğinde dosyanın veya mahkemelerine gönderilmesi şeklinde seçenekli hüküm tesis etmesi de usule aykırı olduğundan kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı iadesine, 21/11/2016 tarihinde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/5076, Karar No: 2009/8429, Tarih: 15.12.2009

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2009/5076 E.  ,  2009/8429 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İcra Hukuk Mahkemesi

-K A R A R-

İncelenmesine gerek duyulan, ... Sağlık Eğitim Hiz.San.Tic Ltd. şirketi ile, Megapol Sağlık Eğitim Turizm İnş. Temizlik San.ve Tic.Ltd. şirketinin kuruluşundan itibaren tüm ortak ve adreslerini gösterin kayıtların ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğünden, davalı 3.kişi Megapol Sağlık Eğitim Tur. İnş. San. Tic. Ltd. şirketinin haciz adresindeki taşınmazı kiralaması ile ilgili belgelerin Kartal Belediye Başkanlığından ve davalı borçlu ve 3.kişinin çalışanlarına ilişkin 2005 yılı prim bordolarının ilgili sosyal güvenlik kurumundan istenilerek eklendikten sonra gönderilmek üzere dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE 15.12.2009 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay — Esas No: 2015/15546, Karar No: 2015/23346, Tarih: 07.12.2015

**5. Hukuk Dairesi         2015/15546 E.  ,  2015/23346 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bala Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 20/11/2013

NUMARASI : 2011/283-2013/178

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasının kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca BOZULMASI hakkında Daireden çıkan kararı kapsayan 15.04.2015 gün ve 2014/26241 Esas - 2015/8012 Karar sayılı ilama karşı davalı vekilince verilen dilekçe ile karar düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup gereği konuşulup düşünüldü:

-K A R A R-

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, Yargıtay kararında yazılı gerekçelere göre karar düzeltme isteği HUMK'nun 440. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından REDDİNE, peşin alındığından harç alınmasına yer olmadığına, H.U.M.K’nun 442.maddesi göz önünde bulundurularak takdiren 250,00-TL. para cezasının karar düzeltme isteyenden alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydedilmesine, 07/12/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/1375, Karar No: 2023/19, Tarih: 09.01.2023

**11. Ceza Dairesi         2022/1375 E.  ,  2023/19 K.**

**"İçtihat Metni"**

K A N U N Y A R A R I N A

B O Z M A

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği

KANUN YARARINA

BOZMA YOLUNA

BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

Malatya Cumhuriyet Başsavcılığının 19.11.2020 tarihli ve 2020/26474 Soruşturma, 2020/17709 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Malatya 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 28.12.2020 tarihli ve 2020/5607 Değişik ... sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 28.12.2020’de kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 23.11.2021 tarihli ve 2021/991 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 05.01.2022 tarihli ve KYB-2021/145545 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 05.01.2022 tarihli ve KYB-2021/145545 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“Malatya 1. Sulh Ceza Hâkimliğince, 20/10/2020 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın, aracın alım satımına, muayenesine ve servis kayıtlarına ilişkin evrakların getirilmesi ile kimin mülkiyetinde kaç kilometrede olduğunun tespiti yapılmadan eksik soruşturma ile karar verildiğinden bahisle, anılan eksiklikler giderildikten sonra itiraz hakkında karar verilmek üzere soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesini müteakip, Malatya Cumhuriyet Başsavcılığınca söz konusu eksikliklere ilişkin herhangi bir soruşturma yapılmadan yeniden 19/11/2020 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmış ise de, Cumhuriyet savcılığı tarafından ilgili eksiklikler giderildikten sonra merciince önceki itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği ve Malatya 1. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından soruşturmanın genişletilmesine ilişkin bir önceki kesin karardaki eksikliklerin giderilmediği gözetilmeden, bu defa itiraz reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.“

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası;

2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası;

"(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz ..., süresi ve mercii gösterilir.

..." şeklinde düzenlenmiştir.

3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir

(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir

(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.

...“

Hükümleri yer almaktadır.

4. 5271 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde aynı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.

5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen sulh ceza hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen sulh ceza hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikâyetçinin, sahibinden.com isimli internet sitesinde, aracın herhangi bir kusuru bulunmadığına dair gördüğü ilan üzerine irtibata geçtiği şüphelilerden satın almış olduğu aracın kilometresinin düşürülmüş olduğunu iddia etmesi karşısında; öncelikle ilana ilişkin bilgilerin, gerekirse ilgili siteden de sorularak temin edilip incelenmesinden sonra, Sulh Ceza Hakimliğinin 16.11.2020 tarihli ve 2020/4914 Değişik ... sayılı “soruşturmanın genişletilmesine“ dair kararında yer alan; “müştekinin beyanında belirttiği servis kayıtlarının getirtilip, kilometresinin ne zaman düşürüldüğünün tespit edilmesi" yönündeki gerekçe de dikkate alınmak suretiyle, şikâyet dilekçesinde belirtilen “Baran Otomotiv‘e" ilişkin servis kayıtlarının tamamının aslı ya da onaylı örneklerinin getirtilmesi, aracın kilometresinin düşürülüp düşürülmediğinin araştırılması, bu yönde bilgi edinilmesi durumunda hangi tarihte gerçekleştiği de belirlenerek, somut olayda dolandırıcılık suçunun unsurlarının bulunup bulunmadığının tespiti gerekirken; “...müştekinin servis kayıtlarını araç alım, satım öncesinde ve sonrasında temin edebileceği, şüphelilerin herhangi bir şekilde müştekinin denetim imkanını ortadan kaldırmadığı, TCK'nın 157 nci maddesinde belirtilen dolandırıcılık suçunun oluşması için müştekinin nitelikli yalan ile kandırılıp denetim imkanının da ortadan kaldırılması gerektiği... şüphelilerin üzerlerine atılı suçun yasal unsurlarının oluşmadığı..." şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. Malatya 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 28.12.2020 tarihli ve 2020/5607 Değişik ... sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

09.01.2023 tarihinde karar verildi.