muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/16934, Karar No: 2015/1563, Tarih: 11.02.2015

**2. Hukuk Dairesi         2014/16934 E.  ,  2015/1563 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı (kadın) tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Davalıya, dava dilekçesi '"... .... .... ... Sok. No:4/2 .../..." adresinde “kendisine” tebliğ edilmiş, ön inceleme duruşmasına çağrılmasına ilişkin aynı adrese çıkartılan davetiye ise "adresten ayrıldığından" bahisle tebliğ edilemeden iade edilmiş, iade üzerine mahkemece 27.01.2014 tarihli celsede davalının dava dilekçesini bizzat aldığı adrese Tebligat Kanununun 35. maddesine göre tebligat yapılmasına karar verilmiş ve davalıya ön inceleme duruşması Tebligat Kanununun 35. maddesine göre tebliğ edilmiştir. Tebligat Kanununun 11.01.2011 tarihli 6099 sayılı Yasayla değişik 35. maddesine göre tebligat yapılabilmesi için, "kişinin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinin de tespit edilememiş olması” zorunludur (6099 s. K. md. 9). Davalının, adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresinin bulunup bulunmadığı araştırılmadan, önceki adresinde Tebligat Kanununun 35. maddesine göre tebligat yapılması, tebligatı usulsüz kılar. Bu sebeple davalıya ön inceleme duruşmasının tebliği usulsüzdür. Bu durum davalının savunma hakkını kısıtlayan önemli bir usul hatasıdır (HMK.md.27). Bu husus nazara alınmadan, davalıya savunma ve delillerini bildirme imkanı tanınmadan yokluğunda hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma sebebine göre diğer yönlerin incelenmesine yer olmadığına, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.11.02.2015 (Çrş.)
Yargıtay — Esas No: 2014/1121, Karar No: 2014/4646, Tarih: 17.06.2014

**23. Hukuk Dairesi         2014/1121 E.  ,  2014/4646 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 28/11/2012

NUMARASI : 2012/80-2012/524

Taraflar arasında görülen alacak davası sonucunda verilen hükmün onanmasına ilişkin Dairemizin 08.11.2013 gün ve 3591 Esas, 6935 Karar sayılı ilamının karar düzeltme yoluyla incelenmesi davalı vekilince istenilmekle, dosya incelendi, gereği görüşüldü.

- KARAR -

Davacılar vekili, taraflar arasında imzalanan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince, davalı yüklenicinin inşaata hiç başlamadığını, ruhsat dahi almadığını ileri sürerek, sözleşme gereğince ödenmesi gereken arsada bulunan bahçe gelirinin tahsilini ve sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespitini talep ve dava etmiştir.

Davalı, cevap vermemiştir.

Mahkemece, temyiz talebinin süresinde olmadığından reddine, eski hale getirme talebinin ise Yargıtay tarafından değerlendirilmesi gerektiğinden reddine dair verilen karar davalı vekilinin temyiz istemi üzerine Dairemizin 08.11.2013 tarih ve 3591 esas, 6935 karar sayılı ilamıyla onanmıştır.

Bu kez, davalı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Davalı, cevap vermemiştir.

Mahkemece, temyiz talebinin süresinde olmadığından reddine, eski hale getirme talebinin ise Yargıtay tarafından değerlendirilmesi gerektiğinden reddine dair verilen karar davalı vekilinin temyiz istemi üzerine Dairemizin 08.11.2013 tarih ve 3591 esas, 6935 karar sayılı ilamıyla onanmıştır.

Bu kez, davalı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

1- HMK’nın 92/2. maddesi uyarınca süre, hafta olarak belirlenmiş ise hesabında, başladığı güne son hafta karşılık gelen günün tatil saatinde biter. Anılan hükmün usuli işlemlerde esas alınacağı hususunda şüphe yoktur. HMK’nın 98/2. maddesi hükmüne göre ise, eski hale getirme, temyiz yoluna başvurma hakkının düşmesi halinde Yargıtaydan talep edilir. Keza, aynı Kanun'un 96/1. maddesine göre ise, eski hale getirme, işlemin, süresinde yapılmamasına sebep olan engelin ortadan kalkmasından itibaren, iki hafta içinde talep edilmelidir. Somut olayda, davalı temsilcisi kendisine mahkeme kararının 27.12.2012 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen mahkeme kararını 31.01.2013 tarihinde, temyiz süresini geçirerek temyiz etmiş ise de, temyiz dilekçesinin ekinde ibraz ettiği 26.12.2012 tarihli sağlık raporunda 26.12.2012 ile 16.01.2013 tarihleri arasında hastalığı nedeniyle istirahatlı kabul edildiği ve 17.01.2013 tarihinden itibaren çalışır kaydını taşıdığı görülmüştür. Bu durumda, davalı temsilcisinin çalışabilir hale geldiği raporda işaret edilen 17.01.2013 Perşembe tarihinden itibaren HMK’nın 92/2. maddesinde gösterilen iki haftalık eski hale getirme talebinde bulunabilme süresinin 31.01.2013 Perşembe günü sona ereceğinin kabulü gerekir. Nitekim, davalı temsilcisi de aynı tarihte hem hükmü temyiz etmiş, hem de eski hale getirme talebinde bulunmuş olmakla, süresinde yasal koşulları uygun bulunan her iki talebi de ileri sürdüğünün kabulünde zorunluluk bulunmaktadır. Az yukarıda işaret edildiği gibi HMK'nın 98/2. maddesi hükmü gereğince davalı temsilcisinin eski hale getirme talebini incelemekle görevli mercii Yargıtay’dır. Hal böyle olmakla, mahkemece dosyanın bu aşama itibariyle Yargıtay’a gönderilmesi gerekirken, yetkisini ve 01.06.1990 gün ve 1989/3 esas, 1990/4 karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının kapsam ve anlamını aşmak suretiyle yok sayılacak nitelikte temyiz talebinin süre aşımından dolayı reddine karar vermesi yerinde görülmediğinden, yok sayılan bir kararın denetimine de gerek görülmeksizin mahkemece verilen ek kararın kaldırılarak yasal koşulları haiz bulunan eski hale getirme talebinin kabulü ile bu doğrultuda temyiz itirazının süresinde bulunduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 08.11.2013 tarih ve 2013/3591 esas, 2013/6935 karar sayılı değişik gerekçe ile onama ilamının ortadan kaldırılarak davalı vekilinin temyiz isteminin incelenmesine geçildi.

Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi, alacak ve tapudaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi şerhinin terkini istemine ilişkindir.

Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi, alacak ve tapudaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi şerhinin terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshine, tapudaki şerhin terkinine ve sözleşmede bahçe geliri adı altında kararlaştırılan alacağın tahsiline karar verilmiş ise de, TMK'nın 692. maddesi uyarınca davaya konu 26.02.2008 tarih ve 05495 yevmiye nolu arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin tarafı olan tüm arsa sahiplerine husumetin yöneltilmesi gerekir. Oysa sözleşmenin tarafı olan Z. Ş.., İ. Ş.., M.. Ş.., M. Ş., M. Ş.., İ. Ş.. ve H. Ş..'e husumet yönetilmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda, mahkemece, yapılması gereken iş, belirtilen paydaşların da zorunlu dava arkadaşı olarak davaya muvafakatlerinin alınması, muvafakat etmedikleri takdirde, işbu dava ile birleştirilmek üzere bu kişiler hakkında dava açması için davacıya süre verilmesi, böylece tüm maliklerin davada yer alması sağlandıktan sonra uyuşmazlığın esasının incelenmesinden ibarettir.

Bunun yanında, dosya kapsamından, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde arsa sahibi olarak yer alan bazı arsa sahiplerinin taşınmazlardaki hisselerini dava dışı üçüncü kişilere devrettikleri anlaşılmaktadır. Bu arsa sahiplerinin sözleşmedeki haklarını devrettiğine dair dosyada herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. Bu durumda, mahkemece, bu arsa sahiplerinin tespiti ile haklarını TBK'nın 184. maddesi (BK.md.163) uyarınca devrettiğine dair yazılı sözleşme bulunup bulunmadığı sorulmalı, bu hususta temlikname sunulduğu takdirde hisseyi devralan kişilerin davada taraf olarak yer alması sağlanmalıdır.

Diğer yandan, sözleşme konusu taşınmazlardan 325 ada 1 ve 4 no’lu ile 327 ada 1 no’lu parselde sözleşmeyi imzalayan arsa sahipleri dışında başka paydaşların da bulunduğu, ancak bu paydaşlarla da ayrıca arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapılıp yapılmadığı hususu dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. Bu paydaşlarla ayrıca arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmışsa yukarıda belirtildiği şekilde usulüne uygun taraf teşkilinin sağlanması, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmamışsa bu husus gözetilerek bir karar verilmesi gerekir.

Mahkemece, belirtildiği şekilde taraf teşkili sağlanmadan yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olmuş, kararın bozulması gerekmiştir.

2-Bozma nedenine göre, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ : Yukarıda (1) no'lu bentte yazılı gerekçeyle davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 08.11.2013 tarih ve 3591 esas, 6935 karar sayılı onama ilamının kaldırılarak kararın açıklanan gerekçeyle BOZULMASINA, (2) no'lu bentte açıklanan nedenlerle, diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, evvelce alınan onama harcı ile karar düzeltme peşin harcının istek halinde iadesine,17.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/565, Karar No: 2024/11, Tarih: 17.01.2024

**Ceza Genel Kurulu         2023/565 E.  ,  2024/11 K.**

**"İçtihat Metni"**

İtirazname No : 2016/119475

KARARI VEREN

YARGITAY DAİRESİ : 9. Ceza Dairesi

MAHKEMESİ :Asliye Ceza

SAYISI : 481-48

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanık hakkında elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle cinsel taciz suçundan açılan kamu davasında yapılan yargılama sonucunda, sanığın eyleminin çocuğa karşı elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle cinsel taciz suçunu oluşturduğu kabul edilerek 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 105/1-2.cümle, 105/2-d, 53 ve 58. maddeleri uyarınca 15 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna ve cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ilişkin Seydişehir Asliye Ceza Mahkemesince verilen 26.01.2016 tarihli ve 481-48 sayılı hükmün, sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesince 07.03.2023 tarih ve 13818-1216 sayı ile; "5237 sayılı Kanun'un 105 inci maddesinin birinci fıkrası ile ikinci cümlesi, ikinci fıkrasının (d) bendinde düzenlenen cinsel taciz suçunun soruşturma ile kovuşturmasının şikâyete tabi olduğu ve suç ile karar tarihlerinde on beş yaşından küçük olan mağdure Ayşe Nur'un velayet hakkına sahip annesi şikâyetçi ...'nin soruşturma evresinde sanık hakkında şikâyetçi olmadığını beyan ettiği gözetilerek kamu davasının 5237 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin dördüncü fıkrası ve 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca düşmesine karar verilmesinde zorunluluk bulunması" isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

II. İTİRAZ SEBEPLERİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 08.09.2023 tarih ve 119475 sayı ile;

"1- İtirazın konusu atılı suçun şikâyete tabi olmadığına dairdir.

II. İTİRAZ SEBEPLERİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 08.09.2023 tarih ve 119475 sayı ile;

"1- İtirazın konusu atılı suçun şikâyete tabi olmadığına dairdir.

2- ...Madde metninden sadece TCK'nın 105/1. maddesinde düzenlenen suçun basit hâlinin şikâyete tabi olduğu anlaşılmaktadır. Nitelikli hâllerin soruşturulması ve kovuşturulmasının şikâyete tabi olup olmadığının belirlenmesinde, şikâyete ilişkin düzenleme ve nitelikli hâllere ilişkin düzenlemenin birlikte yapılıp yapılmadığına bakılması gerekmektedir. Nitelikli hâller eğer şikâyete ilişkin düzenlemeden farklı fıkralarda veya farklı maddelerde düzenlenmiş ise burada şikâyete bağlı olmadıklarının kabulü gerekmektedir. TCK'nın 105/2. maddesinde yazılı nitelikli hâllerin suçun basit hâlinin soruşturulmasının ve kovuşturulmasının şikâyete tabi olduğunu düzenleyen TCK'nın 105/1. maddesinde farklı fıkralarda düzenlemiş olması ve açıkça takibinin şikâyete bağlı olduğuna dair bir düzenleme içermemesi nedeniyle şikâyete tabi olmadığı anlaşılmaktadır. Uygulamada ve doktrindeki kabul de bu yöndedir (Gökcan- Artuç, Yorumlu Uygulamalı Türk Ceza Kanunu Şerhi, Cilt 3, S 4093 vd.). TCK'nın 73. ve CMK'nın 223/8. maddelerindeki düzenlemeler gereğince ancak kovuşturması veya soruşturması şikâyete bağlı olan suçlar yönünden şikâyet yokluğu veya mevcut şikâyetin geri alınmasına bağlı olarak düşme kararı verilebilecektir. Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 17.01.2023 tarih ve 2021/10278 Esas, 2023/175 Karar sayılı, 27.12.2022 tarih ve 2021/5119 Esas, 2022/12080 Karar sayılı, 05.07.2022 tarih ve 2021/5851 Esas, 2022/7480 Karar sayılı kararları da bu yöndedir. Yine TCK'nın 105. maddesinin meclis gerekçesinde 105/2. maddesinde yazılı hâllerin suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri olduğunun ve 5377 sayılı Yasa ile TCK'nın 105/2. maddesinde yapılan değişiklik gerekçesinde de bu fıkrada yazılı hâllerin varlığı hâlinde soruşturma ve kovuşturmanın şikâyete bağlı olmadığının açıkça belirtildiği anlaşılmıştır.

3- Seydişehir Cumhuriyet Başsavcılığının 25.06.2015 tarih ve 2015/488 Esas sayılı iddianamesinde; 'Yürütülen soruşturma kapsamında yaşı küçük mağdur ...'ın 'Ceyda ...' rumuzu ile daha önceden tanıdığı 'Fırtına Konyalı' rumuzlu şüpheli ... ile facebook üzerinden sohbet ettiklerinin anlaşıldığı, yaşı küçük mağdurun abisi olan tanık Yusuf Yaman'ın telefonunda bulunan ve kendisi tarafından İlçe Emniyet Müdürlüğüne teslim edilen facebook dökümleri üzerinde mağdur ile şüphelinin mesajlaştıklarının anlaşıldığı; bu sohbetlerde şüphelinin Fırtına Konyalı rumuzuyla mağdura hitaben, mağdurun yaşını da bilmesine rağmen 03.06.2015 günü aralıklarla gönderdiği mesajlarında 'aferin sana belli oluyor zaten valla ben elimi sikmeye alışkın değilim millet gibi ilşiki ye girmem lazım oda vermiyor mehbur başkaları oluyor, aynen siknti yok ben yakaşıklı yim ama ben sikerim ışte, valla az konuşalım takılmak istersen takiliriz ama kimse bilmeyecek, beni herkez tanır, yalana gerek yok kendimi tanıtırken dedim ben uslu durmam, bence sende azgın bi hatuna benziyon doğrumuyum' şeklinde mesajlar göndererek cinsel tacizlerde bulunduğunun tespit edildiği,

Yapılan soruşturma sonucu; toplanan delillerle şüphelinin posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle yukarıda tespit edilen mesajları göndermek suretiyle yaşı küçük mağdura karşı cinsel tacizde bulunduğu iddia edilmiş ve sevk maddelerinin de TCK'nın 105/1, 105/2-d maddeleri olarak gösterilmiş olmasına göre TCK'nın 105/1-2.c., 105/2-d maddelerine temas eden eylemin takibinin şikâyete bağlı olmadığı, mağdurun velisinin soruşturma aşamasında şikâyetten vazgeçmesinin sonuca bir etkisinin olmadığı," görüşüyle itiraz yoluna başvurmuştur.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 9. Ceza Dairesince 26.09.2023 tarih ve 10878-5596 sayı ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

III. UYUŞMAZLIK KONUSU

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 105. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde düzenlenen çocuğa karşı cinsel taciz suçu ile aynı maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen cinsel taciz suçunun nitelikli hâllerinin şikâyete bağlı olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

IV. OLAY VE OLGULAR

İncelenen dosya kapsamından;

III. UYUŞMAZLIK KONUSU

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 105. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde düzenlenen çocuğa karşı cinsel taciz suçu ile aynı maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen cinsel taciz suçunun nitelikli hâllerinin şikâyete bağlı olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

IV. OLAY VE OLGULAR

İncelenen dosya kapsamından;

14.07.1999 doğumlu olup suç tarihi itibarıyla 15 yaş 10 ay 20 günlük olan mağdurun annesi şikâyetçi ...'nin, 04.06.2015 tarihinde sanık hakkında şikâyetçi olması üzerine başlatılan soruşturma sırasında 20.06.2015 tarihinde şikâyetinden vazgeçtiği, Seydişehir Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturma sonucunda 25.06.2015 tarih ve 488-407 sayı ile; sanığın mağdura Facebook üzerinden 02.06.2015 tarihinde 18.46 ila 21.36 saatleri arasında cinsel taciz içerikli mesajlar göndererek elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle cinsel taciz suçunu işlediğinden bahisle TCK'nın 105/1-1.fıkra, 105/2-d ve 53/1. maddeleri uyarınca cezalandırılması talebiyle kamu davası açıldığı ve iddianamede sanığa atılı elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle cinsel taciz suçunun şikâyete tabi olmadığının belirtildiği,

Seydişehir Asliye Ceza Mahkemesince 26.01.2016 tarih ve 481-48 sayı ile; sanığın eyleminin çocuğa karşı elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle cinsel taciz suçunu oluşturduğu kabul edilerek TCK'nın 105/1-2.cümle, 105/2-d, 53 ve 58. maddeleri uyarınca 15 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna ve cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verildiği, hükmün sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesince 07.03.2023 tarih, 13818-1216 sayı ve "5237 sayılı Kanun'un 105 inci maddesinin birinci fıkrası ile ikinci cümlesi, ikinci fıkrasının (d) bendinde düzenlenen cinsel taciz suçunun soruşturma ile kovuşturmasının şikâyete tabi olduğu ve suç ile karar tarihlerinde on beş yaşından küçük olan mağdure Ayşe Nur'un velayet hakkına sahip annesi şikâyetçi ...'nin soruşturma evresinde sanık hakkında şikâyetçi olmadığını beyan ettiği gözetilerek kamu davasının 5237 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin dördüncü fıkrası ve 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca düşmesine karar verilmesinde zorunluluk bulunması," gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği,

Anlaşılmaktadır.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Değerlendirmeler

TCK'nın suç tarihinde yürürlükte bulunan "Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar" başlıklı 73. maddesi;

"(1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Anlaşılmaktadır.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Değerlendirmeler

TCK'nın suç tarihinde yürürlükte bulunan "Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar" başlıklı 73. maddesi;

"(1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

(2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.

(3) Şikayet hakkı olan birkaç kişiden birisi altı aylık süreyi geçirirse bundan dolayı diğerlerinin hakları düşmez.

(4) Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.

(5) İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar.

(6) Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.

(7) Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz." şeklinde düzenlenmiştir.

Ceza muhakemesinde, suç işlendiği şüphesinin ortaya çıkması ve bunun herhangi bir surette öğrenilmesi üzerine, soruşturma makamlarının resen harekete geçmesi temel kuraldır. Soruşturmaya yetkili makamlar, ceza muhakemesinin kamusallığı ilkesi gereğince, resen harekete geçerek işin gerçeğini araştırmaya başlarlar. Soruşturma makamlarının resen harekete geçme kuralının istisnasını, şikâyet kurumu oluşturur. Bir muhakeme şartı olan şikâyet, suçtan zarar görenin soruşturma ve kovuşturma yapılmasını istemesidir.

Hukukumuzda genel olarak suçlar resen soruşturulur ve kovuşturulur. Bununla beraber bazı suçlar bakımından bu resen takipten ayrılarak soruşturma ve kovuşturma için suçtan zarar görenin müracaatı, şikâyeti aranmıştır. Bu nedenle kanunda şikâyete tabi suçlar açıkça gösterilmiştir. Bir suç hakkında ilgili kanunda şikâyetle ilgili bir düzenleme yoksa o suçun resen takibi gereken suç olduğu anlaşılır. Bir suçun temel şeklinin şikâyete tabi olması, aynı suçun nitelikli hâllerinin de şikâyete tabi olduğu anlamına gelmez.

CMK'nın 223. maddesinin sekizinci fıkrası ise; "Türk Ceza Kanununda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı ya da soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hallerinde, davanın düşmesine karar verilir. Ancak, soruşturmanın veya kovuşturmanın yapılması şarta bağlı tutulmuş olup da şartın henüz gerçekleşmediği anlaşılırsa; gerçekleşmesini beklemek üzere, durma kararı verilir. Bu karara itiraz edilebilir." şeklinde düzenlenmiş olup buna göre bir suçun soruşturması ve kovuşturması mağdurun şikâyetine bağlı olduğu hâlde şikâyet şartının gerçekleşmediği durumlarda davanın düşmesine karar verileceği kabul edilmiştir.

Bu aşamada, suçun nitelikli hâline ilişkin TCK'da yer alan düzenlemelere de değinilmelidir.

765 sayılı TCK sisteminde, suçun temel şekline göre cezanın artırılmasını veya azaltılmasını gerektiren hususlara ağırlaştırıcı sebepler ve hafifletici sebepler denilmekte iken 5237 sayılı TCK'da, suçun temel şekline göre cezanın artırılmasını veya azaltılmasını gerektiren nedenler nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. Bunun sonucu olarak da nitelikli hâller yalnızca daha ağır cezayı veya cezada artırımı gerektirmemekte, kanunda daha az cezayı gerektiren nitelikli hâller de yer almaktadır (Kayıhan İçel-Füsun Sokullu Akıncı-İzzet Özgenç- Adem Sözüer-Fatih Selami Mahmutoğlu-Yener Ünver, Suç Teorisi, 2. Bası, İstanbul, 2002, s. 89; İzzet Özgenç, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 5. Bası, Ankara, 2010, Seçkin Yayınevi, s. 199-200; Mahmut Koca-İlhan Üzülmez, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 5. Bası, Ankara, 2012, Seçkin Yayınevi, s. 128-129).

TCK'nın bazı maddelerinde suçun nitelikli hâli için, bağımsız yaptırım öngörülmüş iken (örneğin; 94/2-3, 105/1-son, 106/2, 109/2, 149/1. maddeleri), bazı maddelerinde suçun temel şekli için belirlenen cezanın belli oranlarda artırılması yöntemi tercih edilmiş (örneğin; 86/3, 102/3, 103/3-4, 105/2, 109/3, 158/3. maddeleri), bazılarında ise suçun nitelikli hâlleri için hem bağımsız bir ceza öngörülmüş (örneğin; 109/2. maddesi), hem de aynı maddenin müteakip fıkralarında yer alan nitelikli hâller için cezanın belirli bir oranda artırılması esası kabul edilmiştir (örneğin; 109/3. maddesi).

Kanunda, suçun nitelikli hâlleri için bazı maddelerde bağımsız bir ceza öngörülmesi, bazılarında ise cezanın belirli bir oranda artırılması esasının benimsenmesi, uygulamada birtakım zorluklara neden olsa da, bu tercih bütünüyle kanun koyucunun takdiridir. Bununla birlikte bu takdir, kanunda cezanın belirli bir oranda artırılmasının öngörüldüğü hâllerin nitelikli hâl olmayıp ağırlaştırıcı neden olduğu anlamına da gelmemektedir.

Kanun koyucu, TCK'da, özel hükümlerin yanı sıra genel hükümlerde de suçun nitelikli hâllerine ilişkin düzenlemeler yapmış, bu bağlamda TCK'nın 66. maddesinin 3. fıkrasındaki; "Dava zamanaşımı süresinin belirlenmesinde dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur." düzenlemesi ile, ister bağımsız bir yaptırım öngörülmüş olsun, isterse belirli bir oranda artırım yapılması yöntemi tercih edilmiş olsun, dava zamanaşımı süresinin daha ağır cezayı gerektiren tüm nitelikli hâller göz önüne alınarak belirleneceğini hüküm altına almıştır.