muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/20743, Karar No: 2011/2053, Tarih: 17.02.2011

**3. Hukuk Dairesi         2010/20743 E.  ,  2011/2053 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Dava dilekçesinde 2.000 TL maddi tazminatın davalı ...'ten 5000 TL manevi tazminatın her iki davalıdan masraflarla birlikte tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 1,25 TL bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, 17.02.2011 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/33, Karar No: 2020/1744, Tarih: 10.02.2020

**15. Ceza Dairesi         2020/33 E.  ,  2020/1744 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : Çanakkale 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 02/05/2019 tarih ve 2019/07 Esas, 2019/944 Karar sayılı ilamı: TCK’nın 158/1-L-son, 43/1, 52/2-4, 53 maddeleri gereğince mahkumiyet, hükmün esastan reddine

Nitelikli dolandırıcılık suçundan sanığın mahkûmiyetine ilişkin Çanakkale 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin hükmüne yönelik, sanık ve O yer C.Savcısı tarafından istinaf yoluna gidilmesi üzerine, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi tarafından başvurunun esastan reddine dair kurulan hüküm sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Katılanı arayan şahsın kendisini Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şubesi Başkomiseri Murat Yalçın olarak tanıtarak, kimliğinin kopyalandığını, Diyarbakır ilinde araba ve kuyumcudan 57.000 TL’lik altın çalındığını, evinde parmak izi çalışması yapacaklarını ve evdeki altınları bir çorabın içerisine koymasını, sokak kısmına bakan kapıyı açık bırakması gerektiğini, görevli gönderip, altınları aldıracaklarını söylediğini, bir süre sonra kendisini Hakan Komiser olarak tanıtan bir şahsın gelerek, söylenenlere inanan katılandan, çorap içerisinde altınları alarak, uzaklaştığını, katılanın altınları teslim edene kadar ev telefonunun açık olduğu, bu esnada telefondaki şahsın kendisinden cep telefonu numarasını aldığı ve bu sefer katılanı cep telefonundan aradığı, hem cep hem ev telefonunun açık vaziyette, iken telefondaki şahsın bankada parasının olup olmadığını sorduğu, 20.000 TL para olduğunu söylemesi üzerine, bankadan bilgilerinin alındığını, dolandırıcıların bu parayı da alacaklarını, söyleyerek, katılanı bankadi parasını çekmesi üzerine yönlendirdiği, parayı çeken katılan ile telefondaki buluşma yeri konusunda anlaştıkları, katılanın buluşma yerine gittiği esnada tanıdığı bir polisi gördüğünde, polisin dolandırıldığı uyarısı ile şikayetçi olduğu, eşgal bilgilerinin verilmesi üzerine, yakanalan sanıktan 1 adet taşlı yüzük eksik olmak üzere diğer altınların teslim alındığı, bu şekilde sanığın nitelikli dolandırıcılık suçunu işlediği iddia edilen olayda; sanığın ikrar içerikli savunmalarda bulunduğu, katılanın sanığı tam ve kesin olarak teşhis ettiği, sanığın bu yol ile katılanı dolandırdığı oluş ve dosya kapsamından anlaşılmakla, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi’nin kabul ve uygulamasında isabetsizlik bulunmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın lehe hükümlerin uygulanmadığı gerekçesine ilişkin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle 5271 sayılı CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca, usul ve yasaya uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi hükmüne yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİNE, 10/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8157, Karar No: 2014/10793, Tarih: 17.06.2014

**18. Hukuk Dairesi         2014/8157 E.  ,  2014/10793 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gemlik 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 04/12/2013

NUMARASI : 2013/231-2013/1226

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

1-Kamulaştırma Yasası'nın 4650 sayılı Yasayla değişik 11. maddesinin birinci fıkrasının arazilere ilişkin (f) bendinde taşınmazın dava tarihindeki mevkii ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden değerinin belirleneceği öngörülmekte olup bu yöntemle taşınmazın değerinin saptanmasında münavebeye alınacak ürünler yönünden sulu ya da kuru tarım arazisi niteliğinde olup olmaması önem taşıdığından; bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi olduğu belirlendikten sonra çevresinde bulunan havuzlardan alınan sularla sulandığı belirtilmiş ise de; sulamanın dava konusu taşınmazın tamamında ve her mevsim için fiilen yeterli olup olmadığı, yapılan sulamanın başkasının taşınmazındaki bir havuzdan yapılıyor olması durumunda bu sulamanın daimi ve geçerli kabul edilebilmesi için kaynak üzerinde dava konusu taşınmaz lehine bir irtifak hakkı kurulmuş olması gerektiğinden bunun varlığı ve suyun yeterliliği gibi hususlarda ayrıntılı bir biçimde araştırma yapılıp belirlenmeden, pompalama ile sulama varsa buna ilişkin yapılacak giderlerin de üretim masraflarına ilave edilmesi gerektiği düşünülmeden düzenlenen bilirkişi kurulu raporu esas alınarak karar verilmesi,

Mahkemece; bilirkişi kurulundan, yukarıda belirtilen hususlarda ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması,

2-Taşınmaz üzerinde bulunan meyve ağaçlarının sayısı, cinsi ve yaşına göre gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüğünden 2013 yılı rayiç değerleri sorularak buna göre değerlendirme yapılması gerekirken sayıları da belirtilmeksizin ağaçlara değer belirleyen bilirkişi kurulu raporuna göre hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 17.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/8624, Karar No: 2012/5010, Tarih: 07.03.2012

**2. Hukuk Dairesi         2011/8624 E.  ,  2012/5010 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Akşehir Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi

TARİHİ : 27.10.2011

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Toplanan delillerden; davalı kocanın evlilik birliğinin fiilen kurulmasından ve böylece birlikte yaşamaktan kaçınmak suretiyle birlik görevlerini yerine getirmediği anlaşılmaktadır. Davacı kadının da yargılama devam ederken bir başka erkekle evlilik dışı ilişkiye girdiği; bu ilişkiden de mahkeme hükmüyle davalı kocanın soybağını reddettiği bir çocuğunun olduğu anlaşılmaktadır. Evlilik birliğinin eşlere getirdiği sadakat yükümlülüğü, taraflar fiilen ayrı yaşasalar da, boşanma hükmünün kesinleşmesine kadar devam eder. Bu durumun sonucu olarak açılan bir boşanma davasında; davanın açılmasından sonra meydana gelmiş olsa bile eşin sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışta bulunduğu hususu güçlü delillerle desteklenmesi halinde ayrı bir dava açılması gerekmeksizin savunma yoluyla bu yeni durumun ileri sürülmesi mümkündür. Davalı koca, davacı kadının sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışını nüfus kaydı ve mahkeme ilamlarıyla delillendirilip, yukarıda açıklanan şekilde bu durumu ileri sürdüğüne göre; mahkemece gerçekleşen bu durumun davanın açılmasından sonra meydana geldiği gerekçesiyle, boşanma hükmü, kusur belirlemesi ve boşanmanın fer’i niteliğindeki talepler bakımından göz önüne alınmaması doğru olmamıştır. Davacı kadının belirtilen sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışı da göz önüne alındığında tarafların evlilik birliği temelinden sarsılmıştır. Bu sonuca ulaşılmasında her iki taraf da kusurlu olmakla birlikte; davacı kadının daha fazla kusurlu olduğunun kabulü gerekir. Taraflar arasında gerçekleşen olayların yıkıcı etkisi karşısında, bu evliliğin devam etmesinde taraflar için bir yarar kalmadığı da açıktır. Gelinen bu aşamada davalı kocanın boşanmaya karşı çıkması hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olur. O halde, boşanma isteği bakımından, Türk Medeni Kanununun 166/2. maddesindeki boşanma koşulları gerçekleştiğinden boşanma kararı verilmesi doğru olmuş, ancak kararın gerekçesiyle boşanma hükmü çelişmiştir. Bu durumda boşanma hükmü sonuç olarak doğru olduğundan, boşanma hükmünün ve kusura ilişkin gerekçesinin değiştirilerek onanmasına (HUMK.438/7) karar verilmesi gerekmiş ve davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersiz bulunmuştur.

2-Yukarıda 1. bentte açıklandığı gibi, boşanmaya neden olan olaylarda davacı kadın daha ağır kusurludur. Bu durumda davalının maddi ve manevi tazminat (TMK.md.174/1-2) isteğinin, mahkemece kusur belirlemesine bağlı olarak reddine karar verilmesi isabetsiz olmuş, bozmayı gerektirmiştir.

2-Yukarıda 1. bentte açıklandığı gibi, boşanmaya neden olan olaylarda davacı kadın daha ağır kusurludur. Bu durumda davalının maddi ve manevi tazminat (TMK.md.174/1-2) isteğinin, mahkemece kusur belirlemesine bağlı olarak reddine karar verilmesi isabetsiz olmuş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple davalı kocanın reddedilen maddi ve manevi tazminat isteğiyle ilgili bölümleri yönünden BOZULMASINA, boşanma hükmünün kusura ilişkin gerekçesinin değiştirilmesi suretiyle ve bozma kapsamı dışındaki temyize konu bölümlerinin ise, yukarıda 1. bentte açıklanan sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.07.03.2012 (Çrş.)
Yargıtay — Esas No: 2024/1358, Karar No: 2024/3577, Tarih: 25.03.2024

**5. Hukuk Dairesi         2024/1358 E.  ,  2024/3577 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/554 Esas, 2023/157 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Gaziosmanpaşa 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 23.09.2022 Tarihli ve 2022/974 Esas, 2022/1061 Karar Sayılı Kararı

Kısıtlı adayının adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinin ... Mahallesi ... Sokak No:5 İç Kapı No:6 Zara/Sivas olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Zara Sulh Hukuk Mahkemesinin 17.05.2023 Tarihli ve 2022/554 Esas, 2023/157 Karar Sayılı Kararı

Kısıtlı adayının adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinin ... Mahallesi .... Sokak No:12/2 Sultangazi/İstanbul olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 405 inci maddesi uyarınca vasi atanması istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

3. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:

“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

C. Değerlendirme

Dosya kapsamı ve yapılan kolluk araştırması sonucundan, kısıtlı adayının dava tarihi itibariyle yerleşim yeri adresinin Sultangazi/İstanbul olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın Gaziosmanpaşa 4. Sulh Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Gaziosmanpaşa 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

25.03.2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1172, Karar No: 2012/19061, Tarih: 01.10.2012

**4. Ceza Dairesi         2012/1172 E.  ,  2012/19061 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : İnfaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-) Sanıkların, 8.0 gram gelen kenevir bitkisini kefal balıklarının içine koyarak cezaevinde tutuklu bulunan ...'a verilmesi için balıkları görevlilere teslim ettikleri, görevlilerin şüphelenmesi üzerine balıkların içinin açılarak kenevirin ele geçirilmesinden ibaret somut olayda, sanıkların eylemlerinin, 5237 sayılı TCK'nın 188/3. fıkrasında öngörülen uyuşturucu maddeyi başkasına verme ve aynı Yasanın 297/1. maddesindeki cezaevine yasak eşya sokma suçlarını oluşturabileceği ve fikri içtima hükümleri de gözetilerek delilleri takdir ve nitelemenin ağır ceza mahkemesinin görevine girdiği ve uyuşturucu madde suçlarının yargılaması ayrı usule tabi ise de 297. madde uygulamasında davaların birlikte görülmesinin bir zorunluluk olduğu gözetilmeden, görevsizlik kararı verilmesi yerine yargılamaya devamla TCK'nın 297/1. maddesi uyarınca hüküm kurulması,

2-) Kabule göre de;

Sanıkların gözaltı ve tutuklulukta geçirdikleri sürelerin, TCK'nın 63. maddesi uyarınca mahsubuna karar verilmemesi,

Yasaya aykırı ve sanıklar ... ve ...'ın temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki onama düşüncesinin reddiyle HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 01.10.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11151, Karar No: 2015/4153, Tarih: 09.03.2015

**10. Hukuk Dairesi         2014/11151 E.  ,  2015/4153 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İş Mahkemesi

Dava, davacının, asıl işveren sıfatı ile işyeri tesciline yönelik Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi..... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 87 ve 5510 sayılı Kanunun 12. maddesidir. 506 sayılı Kanunun 87. maddesine göre, “Sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun iş verene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl iş veren de sorumludur.” 5510 sayılı Kanunun 12. maddesinin son fıkrasına göre ise, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur.”. Bu yasal düzenlemeler çerçevesinde, davacının asıl işveren sıfatına sahip olup olmadığın belirlenmesi için, öncelikle, davacı ile davacı dışı ............ arasındaki hukuki ilişkinin açıklanması gerekmektedir.

Gerek 506 ve 5510 sayılı Kanunlarda, gerekse 4857 sayılı İş Kanunu'nda asıl işveren tanımına yer verilmemiş, alt işveren ile asıl işveren arasındaki ilişkiden bahsedilmiştir. Bu hâlde, bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal ve hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve görevlendirdiği işçileri sadece bu işyerinde çalıştıran gerçek yada tüzel kişiye alt işveren, alt işverenin iş aldığı gerçek yada tüzel kişiye ise asıl işveren olarak tanımlanabilir.

Bilindiği üzere madenler, Anayasanın 168. maddesi ve 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 4. maddesi gereği devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, arama ve işletme hakkının gerçek ve tüzel kişilere devri ancak kanunun öngördüğü şartlarda mümkündür.

Bilindiği üzere madenler, Anayasanın 168. maddesi ve 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 4. maddesi gereği devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, arama ve işletme hakkının gerçek ve tüzel kişilere devri ancak kanunun öngördüğü şartlarda mümkündür.

Madenler üzerindeki hakların bölünmezliğini, devir ve intikalini düzenleyen anılan Yasa'nın 5. maddesinde, madenler üzerindeki hakların hiç birisinin hisselere bölünemeyeceği ve her bir hakkın bir bütün halinde muameleye tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan Yasal düzenleme çerçevesinde, ruhsat sahibi tarafından maden sahası üzerinde, ruhsatın verdiği yetkilerin tamamının yada bir bölümünün sözleşme ile 3. kişilere devri mümkün değildir. Ancak, uygulamada, ruhsat sahipleri özel hukuk alanına giren kimi sözleşmelerle ve belirli bir bedel karşılığında maden çıkarma ve satış haklarını özel kişilere bırakmaktadırlar. Rödovans olarak adlandırılan bu yöntemle ruhsat sahipleri, taşeron olarak üretim yapan üçüncü kişilere süreli sözleşmeler ile maden çıkarma ve satış haklarını kiralamaktadırlar.

Günümüz literatüründe rödovans, “maden ruhsat alanlarının, hukuki hak ve sorumlulukları kendisinde kalması koşuluyla hak sahibi tarafından sözleşme ile özel veya tüzel bir kişiye, bir süre tahsis edilmesi durumunda, maden ocağının işletilmesini üstlenen özel veya tüzel kişinin, esas ruhsat sahibine, ürettiği her bir ton maden için ödemeyi taahhüt ettiği meblağ” olarak tanımlanmaktadır.

Rödovans sözleşmesine Maden Kanunu'nda özel bir düzenleme olmadığı için Borçlar Kanunu'nun 270 ve devamı maddelerinde düzenlenen "hasılat kirasına" ait hükümler uygulanır (Tandoğan 1985). Türk Borçlar Hukuku'nda sözleşmelerde şekil serbestisi geçerlidir. Yasada özel olarak bir şekle bağlanmayan sözleşmeleri taraflar istedikleri şekilde yapabilirler (Eren 1998). Rödovans sözleşmesi maden ruhsatının devri anlamına gelmediğinden, devir sözleşmesinin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nde yetkili memur huzurunda yapılması zorunluluğu yoktur.

1990 yılında Maden Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 32. maddesinin son fıkrası değiştirilerek, üçüncü kişi ve kuruluşların ruhsat sahipleri ile yapmış oldukları rödovans, kira, taşeron vb. sözleşmelere dayanılarak ruhsat sahasında faaliyette bulunabilmes....ve .......... Bakanlığının iznine bağlanmıştır. Ruhsat sahiplerinin, sözleşmeleri bir ay içinde Maden Dairesi’ne bildirerek uygun görüş alması şartı getirilmiştir. Ancak 03.02.2005 tarihinde yayımlanan Maden Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin geçici 2. maddesindeki “Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden sonra, ruhsat sahiplerinin Kanun kapsamındaki faaliyetleri ile ilişkili olarak üçüncü kişi ya da kuruluşlarla yaptığı sözleşmelerin Genel Müdürlüğe bildirilmesine ve görüş alınmasına gerek yoktur. Ancak ruhsat sahasındaki tüm faaliyetlerden Genel Müdürlüğe karşı ruhsat sahibi sorumludur.” hükmü gereği bildirim yükümlülüğü kaldırılmıştır. Anılan yönetmelik, 06.11.2010 tarihinde yayımlanan Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliğinin 168. maddesi ile yürürlükten kaldırılarak, Rödovans sözleşmeleri ile ilgili olarak geçici 1. maddesinde aynı düzenlemeye yer verilmiştir.

Rödovansçının sorumluluğu konusunda 24.06.2010 tarih 27621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5995 sayılı Kanunun 17. maddesi ile Maden Kanununa eklenen

Ek 7. maddesi ile yeni düzenleme yapılmıştır. Anılan madde de; maden ruhsat sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kısmında veya tamamında üçüncü kişilerle yapmış oldukları rödovans sözleşmelerinde, bu alanlarda yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak İş Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklarının rödovansçıya ait olacağı, ancak bu durumun ruhsat sahibinin Maden Kanunu'ndan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir.

Davada çözümü gereken sorun, dava dışı şirket ile davacı şirket arasında düzenlenen, maden kömürü sahasının rödovansla çalıştırılmasına ilişkin sözleşmeye dayalı çalışmanın, asıl işveren-alt işveren (taşeron) ilişkisi yaratacak nitelikte olup olmadığının saptanmasıdır.

Asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığı için öncelikle işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına devredilen iş dolayısıyla sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.

İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise asıl işverenden istenilen işin, asıl iş ya da işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.