muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/5261, Karar No: 2023/6122, Tarih: 30.10.2023

**2. Ceza Dairesi         2023/5261 E.  ,  2023/6122 K.**

**"İçtihat Metni"**

B O Z M A Ü Z E R İ N E

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2020/689 E., 2021/198 K.

ŞİKÂYETÇİ : ...

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret

Denizli 1. Asliye Ceza Mahkemesinin, 09.02.2021 tarihli ve 2010/689 Esas, 2012/198 Karar sayılı kararının sanık tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde gereği düşünüldü:

Karar duruşmasında Denizli D Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda başka suçtan hükümlü olduğu anlaşılan temyiz dışı sanık ...'in, SEGBİS vasıtasıyla yüzüne karşı verilen 09.02.2021 tarihli hükmün yasa yolu bildiriminde, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 263. maddesine göre bulunduğu cezaevi aracılığıyla vereceği dilekçe ile kararı temyiz edebileceğinin belirtilmemesi ve usûle uygun şekilde sanığa herhangi bir tebligatın da yapılmadığının anlaşılması karşısında; sanığın bilinen son adresine (cezaevinde ise cezaevi adresinde bizzat kendisine, cezaevinde olmaması halinde sorguda verdiği bilinen en son adresine, buradan iade dönerse MERNİS adresine olacak şekilde) gerekçeli hükmün tebliğ edilerek, tebliğ belgesi ile birlikte verilmesi halinde temyiz dilekçesi de eklendikten ve sanığın temyiz isteminde bulunması durumunda bu hususta ek tebliğname düzenlendikten sonra incelenmek üzere Dairemize gönderilmesi için dosyanın incelenmeksizin Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 30.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12735, Karar No: 2019/3549, Tarih: 14.03.2019

**12. Ceza Dairesi         2016/12735 E.  ,  2019/3549 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : 2863 sayılı Kanuna aykırılık

Hüküm : 5271 sayılı CMK'nın 223/2-a maddesi uyarınca Beraat

2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığa isnat edilen ve daha ağır bir suçu oluşturma ihtimali bulunmayan eylem, 2863 sayılı Kanunun 65/1. maddesinde yaptırıma bağlanmış olup, anılan suç 5237 sayılı TCK'nın 66/1-e maddesi uyarınca 8 yıllık zamanaşımına tabidir. Kesen nedenlerin varlığı halinde süre yeniden işlemekte ise de, zamanaşımını kesen en son işlem, 18/01/2011 tarihli sorgu olup, anılan tarihten itibaren 5237 sayılı TCK'nın 66/1-e maddesinde öngörülen 8 yıllık zamanaşımı inceleme tarihinden önce gerçekleşmiş olmakla, dosya içeriği itibariyle de, 5271 sayılı CMK'nın 223/9. maddesindeki derhal beraat kararı verilmesini gerektirir şartlar bulunmadığından, hükmün gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, aynı Kanunun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, 5237 sayılı TCK'nın 66/1-e ve 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri gereğince sanık hakkındaki kamu davasının DÜŞMESİNE, 14/03/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/525, Karar No: 2023/3888, Tarih: 24.04.2023

**5. Hukuk Dairesi         2023/525 E.  ,  2023/3888 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Ünye Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.05.2022 Tarihli ve 2022/12 Esas, 2022/13 Karar Sayılı Kararı

Müteveffanın adres kayıt sistemine kayıtlı son ikamet adresinin ... Caddesi No:157 İç Kapı No:2 .../... olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İstanbul Anadolu 24. Sulh Hukuk Mahkemesinin 11.10.2022 Tarihli ve 2022/123 Esas, 2022/33 Karar Sayılı Kararı

Müteveffanın vefatından önceki son yerleşim yerinin ...'nin adresi olan ... Mahallesi ... Mevkii .../... adresi olduğu, nitekim müteveffanın .../...'da bulunan bir hastanede vefat ettiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 589 uncu maddesi uyarınca terekenin teslimi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

3. 4721 sayılı Kanun'un “Kurumlarda bulunma” başlıklı 22 nci maddesi şöyledir:

“Bir öğretim kurumuna devam etmek için bir yerde bulunma ya da eğitim, sağlık, bakım veya ceza kurumuna konulma, yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmaz.”

4. 4721 sayılı Kanun’un 589 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re'sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır.

”

5. 4721 sayılı Kanun’un 589 uncu maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“Mirasbırakan, yerleşim yerinden başka bir yerde ölmüş ise, o yerin sulh hâkimi bu ölümü yerleşim yeri sulh hâkimine gecikmeksizin bildirir ve mirasbırakanın ölüm yerinde bulunan mallarının korunması için gerekli önlemleri alarak bununla ilgili dosyayı ve varsa vasiyetnameyi yerleşim yeri sulh hâkimine gönderir.”

C. Değerlendirme

Her ne kadar 4721 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinde bakım kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağı düzenlenmişse de; dosya kapsamından müteveffanın bakım ve gözetiminin sürekli olarak bakımevinde gerçekleştirildiği ve dolayısıyla bakımevinde sürekli yerleşmek amacıyla bulunduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın Ünye Sulh Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

C. Değerlendirme

Her ne kadar 4721 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinde bakım kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağı düzenlenmişse de; dosya kapsamından müteveffanın bakım ve gözetiminin sürekli olarak bakımevinde gerçekleştirildiği ve dolayısıyla bakımevinde sürekli yerleşmek amacıyla bulunduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın Ünye Sulh Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Ünye Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

24.04.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/20811, Karar No: 2014/17977, Tarih: 22.05.2014

**4. Ceza Dairesi         2014/20811 E.  ,  2014/17977 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Kovuşturmanın ertelenmesi

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

6352 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca verilen kovuşturmanın ertelenmesi kararının niteliğine göre karara karşı yalnızca itiraz yolu açık ve dolayısıyla yapılan başvurunun bu doğrultuda değerlendirilmesinin gerekli bulunduğu,

Anlaşıldığından, katılan ...vekilinin tebliğnameye uygun olarak, temyiz davası isteği hakkında bir KARAR VERMEYE YER OLMADIĞINA ve dosyanın incelenmeksizin karar mahkemesine GERİ GÖNDERİLMESİNE, 22/05/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4214, Karar No: 2019/6401, Tarih: 28.05.2019

**15. Ceza Dairesi         2019/4214 E.  ,  2019/6401 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : İstanbul Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 09/07/2018 tarih, 2018/129 E, 2018/297 K sayılı ilamı ile verilen hükümlere yönelik istinaf talebinin düzeltilerek esastan reddi

Nitelikli dolandırıcılık suçundan verilen mahkumiyet hükümleri hakkında sanıklar müdafii ve sanık ... tarafından istinaf başvurusunda bulunulmasından sonra, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesi tarafından başvurunun düzeltilerek esastan reddine dair kurulan hükmün sanıklar müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

5271 sayılı CMK'nın 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'', aynı Kanunun 294. maddesinin ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' ve aynı Kanunun 301. maddesinin ''Yargıtay, yalnız temyiz başvurusunda belirtilen hususlar ile temyiz istemi usule ilişkin noksanlardan kaynaklanmışsa, temyiz başvurusunda bunu belirten olaylar hakkında incelemeler yapar.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek, sanıklar müdafiinin temyizi üzerine yapılan incelemede;

Sanıkların fikir ve eylem birliği içerisinde hareket etmek suretiyle; katılanı ikametindeki sabit hatlı telefondan arayarak emniyet mensubu olduklarını, banka hesaplarında usulsüz işlemler bulunduğunu, giderilmesi için evine gönderilecek görevlilere evinde bulunan paraları inceleme sonunda iade edilmek üzere teslim etmesi gerektiğini söyledikleri, söylenenlere inanan katılanın evine gelen kişiye ilk gün evindeki 25.000 TL parayı teslim ettiği, ertesi gün yeniden aranan katılana, ilk gün alınan paranın incelemesinin devam ettiği, bankalardaki hesaplarında bulunan paralarının da incelenmesi gerektiğinden bahisle, Akbank ve Türkiye İş Bankası'nda bulunan dövizlerini de çekip teslim etmesi gerektiğini söylediği, yapılan bu konuşma gereğince katılanın Bağdat Caddesi'nde bulunan İş Bankası Şube Müdürlüğü'ne gittiğinde buradaki banka görevlilerinin durumu kolluk görevlilerine bildirmesi üzerine, kolluk görevlilerince katılana içinde para bulunduğu görüntüsü verilen zarf verdikleri ve katılanın ikametinin bulunduğu sokak üzerinde ve parayı almaya gelen sanıkların tedbir alan kolluk güçlerince suçüstü yakalandıkları olayda; Bölge Adliye Mahkemesi'nce, nitelikli dolandırıcılık suçundan kurulan hükme ilişkin istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine dair verilen hükümde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla verilen karar hukuka uygun olduğundan, sanıklar müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, 5271 sayılı CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca, usul ve yasaya uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz isteminin ESASTAN REDDİNE, 28/05/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/34186, Karar No: 2017/4846, Tarih: 27.04.2017

**2. Ceza Dairesi         2014/34186 E.  ,  2017/4846 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, işyeri dokunulmazlığını bozma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Sanıklar hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesinde;

5237 sayılı TCK'nın 145. maddesinde “malın değerinin azlığı” kavramının 765 sayılı Kanun'un 522/1. maddesindeki hafif ve pek hafif ölçütleriyle her iki maddenin de cezadan indirim olanağı sağlaması dışında benzerliğinin bulunmadığı, “değerinin azlığının” 5237 sayılı Kanun'a özgü, ayrı ve yeni bir kavram olduğu bunun daha çoğunu alabilme olanağı varken; yalnızca gereksinmesi kadar ve değer olarak da az olan şeyi alma durumunda olayın özelliği, sanığın kişiliği ve özgülenen kastı da değerlendirip yasal ve yeterli gerekçelerinin de gösterilerek uygulanabileceği gözetilerek, somut olayda; sanıkların, müşteki beyanına göre yaklaşık 100 TL değerinde olan mucuru çalması biçimindeki eyleminde 5237 sayılı TCK'nın 145. maddesinin uygulanma koşulları oluşmadığı gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurularak eksik cezaya hükmolunması karşı temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan duruşmaya toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin ONANMASINA,

2-Sanıklar hakkında işyeri dokunulmazlığını bozma suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesinde;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 03.02.2009 tarih ve 2008/11-250, 2009/13 sayılı kararında da belirtildiği üzere hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının objektif koşullarından birisi de suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tamamen giderilmesi olduğu, ancak herhangi bir zararın doğmadığı veya zarar doğurmaya elverişli bulunmayan suçlar yönünden bu koşulun aranmayacağı, işyeri dokunulmazlığını bozma suçunun

işlenmesiyle doğmuş maddi bir zarar bulunmadığı gibi, 5271 sayılı CMK.nun 231/6-c maddesinde aranan hukuki şartın bu suçun niteliği gereği bulunmadığı gözetilmeden, sanıklar hakkında 5271 sayılı CMK'nın 231. maddesindeki diğer koşulların tartışılması gerekirken, “Sanıkların mağdurun zararı gidermemeleri...” şeklindeki dosya içeriğine uygun olmayan, yetersiz gerekçe ile sanıklar hakkında işyeri dokunulmazlığını bozma suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıkların temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebeplerden dolayı BOZULMASINA, 27/04/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16130, Karar No: 2016/10896, Tarih: 22.06.2016

**22. Ceza Dairesi         2015/16130 E.  ,  2016/10896 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, kararın nitelik, cezanın türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Dosya kapsamına göre diğer temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir. Ancak;

Müştekinin hırsızlık olayının saat 21:00 ile saat 23:00 arasında belirlenemeyen zaman dilimi içinde gerçekleştiğini ve suça sürüklenen çocuğun olayı hatırlamadığını beyan etmeleri karşısında; UYAP'tan alınan güneş doğuş ve batış çizelgesine göre yaz saati uygulaması da dikkate alındığında güneşin saat 20:43'te battığı, gece vaktinin saat 21:43'de başladığı, suçun gündüz vakti işlenmiş olması ihtimali nedeniyle suça sürüklenen çocuğun lehine değerlendirme yapılması gerekirken, eylemin gece vakti gerçekleştirildiğine ilişkin kanıtların nelerden ibaret olduğu gösterilip tartışılmadan, suça sürüklenen çocuk için hırsızlık suçunun gece vakti işlendiği kabul edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 22/06/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/2256, Karar No: 2019/10727, Tarih: 10.09.2019

**14. Ceza Dairesi         2019/2256 E.  ,  2019/10727 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı

HÜKÜM : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun basit cinsel istismarı suçundan mahkumiyet

İlk derece mahkemesince bozma üzerine verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma ve kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Sanığın, çocuğun basit cinsel istismarı eylemlerini 5237 sayılı Kanunun 53/1-c. maddesindeki yetkinin kötüye kullanılması suretiyle gerçekleştirdiğinin anlaşılması karşısında, hakkında koşulları oluştuğu halde TCK'nın 53/5. maddesinin uygulanmaması,

Kanuna aykırı, sanık müdafisi, katılan mağdure vekili ve katılan Bakanlık vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, ancak bu hususun yeniden duruşma yapılmaksızın aynı Kanunun 322. maddesinin verdiği yetki uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hükme "TCK'nın 53/1-c. maddesindeki yetkiyi kötüye kullanmak suretiyle atılı suçu işleyen sanığın aynı Kanunun 53/5. maddesi gereğince cezanın infazından sonra başlamak üzere, verilen cezanın yarısı olan 11 yıl 3 ay süreyle bu hak ve yetkileri kullanmaktan yasaklanmasına" ibaresinin eklenmesi suretiyle sair yönleri usul ve kanuna uygun olan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 10.09.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7069, Karar No: 2015/9850, Tarih: 25.05.2015

**10. Hukuk Dairesi         2015/7069 E.  ,  2015/9850 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği üzere davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmü, davacı, davalılardan Kurum ve ....Beton El. ve Haz. Fab. San. Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi Yasemin Karabulut tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun’un 86. maddesi ile 506 sayılı Kanun’un 79. maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Kanunun ”Üçüncü kişinin aracılığı” başlıklı 87 nci maddesi hükmünde, aracı, bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişi olarak tanımlanmış, sigortalıların üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun işverene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl işverenin de sorumlu olacağı belirtilmiştir. Maddede “aracı” olarak nitelenen üçüncü kişi, gerek mevzuatta, gerekse öğreti ve yargı kararlarında; alt işveren, tali işveren, taşeron, alt müteahhit, alt ısmarlanan gibi adlarla anılmaktadır. Aracı kavramı, her

şeyden önce, asıl işverenin varlığını, bir başka işverenin asıl işverene ait işin bir bölümünü yapmayı üstlenmesini ve asıl işverene ait iş yerinde veya iş yerinin bir bölümünde iş alanın kendi adına sigortalı çalıştırmasını gerektirir. Asıl işverenle aracı arasındaki ilişki taşıma, eser ve benzeri sözleşmelere dayanabilir ise de, hiç bir şekilde hizmet akdi unsurları bulunmamalıdır. Burada önemli olan yön, asıl işverene ait işin bir bölümünün aracı tarafından görülmesidir. Aracı kavramının belirleyici özelliği, asıl işverene ait işten bir bölüm iş alınması ve bu işte kendi adına sigortalı çalıştırılmasıdır.

506 sayılı Kanunun 4. maddesinde ise, “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin alt işverenler tarafından düzenlenmiş olması durumunda, hizmet tespitine yönelik davanın, anılan Yasanın 79/10. maddesine göre, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltmesi gerekir.

506 sayılı Kanunun 87. maddesi ile, asıl işveren-alt işveren arasındaki ekonomik ve malî yönden sorumluluk hukukunun sınırlarını belirlediği, maddede geçen “bu Kanunun işverene yüklediği ödevler” tanımlamasının asıl işverene, alt işverenin taraf olduğu hizmet sözleşmeleri nedeniyle açılacak hizmet tespiti davalarında “pasif husumet ehliyetini” amaçlamadığı anlaşılmaktadır.

5510 sayılı Yasanın “İşveren, işveren vekili, geçici iş ilişkisi kurulan işveren ve alt işveren” başlıklı 12 nci maddesi hükmünde, bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denildiği, sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işverenin, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumlu olacağı belirtilmiştir. Alt işveren kavramı, her şeyden önce, asıl işverenin varlığını, bir başka işverenin asıl işverene ait işin bir bölümünü yapmayı üstlenmesini ve asıl işverene ait iş yerinde veya iş yerinin bir bölümünde iş alanın kendi adına sigortalı çalıştırmasını gerektirir. Asıl işverenle alt işveren arasındaki ilişki taşıma, eser ve benzeri sözleşmelere dayanabilir ise de, hiç bir şekilde hizmet akdi unsurları bulunmamalıdır. Burada önemli olan yön, asıl işverene ait işin bir bölümünün alt işveren tarafından görülmesidir. Bu kavramın belirleyici özelliği, asıl işverene ait işten bir bölüm iş alınması ve bu işte kendi adına sigortalı çalıştırılmasıdır.

5510 sayılı Yasanın aynı maddesinde “sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin alt işverenler tarafından düzenlenmiş olması durumunda, hizmet tespitine yönelik davanın, anılan Yasanın 86. maddesine göre, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltmesi gerekir.

5510 sayılı Yasanın 12/6. maddesi ile, asıl işveren-alt işveren arasındaki ekonomik ve malî yönden sorumluluk hukukunun sınırlarını belirlediği, maddede geçen “bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülükler” tanımlamasının asıl işverene, alt işverenin taraf olduğu hizmet sözleşmeleri nedeniyle açılacak hizmet tespiti davalarında “pasif husumet ehliyetini” amaçladığı anlaşılmaktadır.

Davacı, 01/12/2006 - 06/0/2009 tarihleri arasında Büyükşehir Yol Bakım ve Onarım Müdürlüğüne bağlı olarak çalışan .... alt yüklenicileri olan ... İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve .... ait işyerinde çalıştığını belirterek eksik sürelerin tespitini istemiştir. Hizmet cetvelinde, davacının 27.01.2007-01.03.2007, 27.04.2007-15.08.2007, 15.02.2008-11.08.2008 tarihleri arasında 1089259 no’lu işyerinden, 1209.2007-07.02.2008 tarihleri arasında 1086928 no’lu işyerinden, 12.08.2008-11.08.2008 tarihleri arasında 1077357 sicil numaralı işyerinden, 28.10.2008-06.01.2009 tarihleri arasında 1097616 no’lu işyerinden bildirimleri bulunmaktadır. ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. cevabında, davacının, 24.01.2007-01.03.2007, 27.04.2007 ve 15.02.2008-11.08.2008 tarihleri arasında çalıştığını belirtmiş olup, davalı Recep Şanlı ise, ihale ile aldığı işte davacının, 12.09.2007-12.02.2008 tarihleri arasında çalıştığını belirtmiştir. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, Kurumun 1085259 sicil sayılı. ... Beton Elemanları ve Hazır Beton Fabrikaları San. ve Tic. A.Ş. İşyerinde 11.12.2006-26.01.2007 tarihleri arasında 46 gün, 01.03.2007-27.04.2007 tarihleri arasındaki 57 gün, 15.08.2007-12.09.2007 tarihleri arasında 28 gün, 07.02.2008-15.02.2008 tarihleri arasında 8 gün, 1077357 sicil sayılı ... Beton Elemanları ve Hazır Beton Fabrikaları San. ve Tic. A.Ş. işyerinden 01.09.2008-11.09.2008 tarihleri arasında 11 gün, 1097616 sicil sayılı işyerindeki 12.09.2008-27.10.2008 tarihleri arasında geçen 45 gün çalıştığının tespiti ile davalılar .. İnşaat ve .... yönünden davanın reddine dair hüküm tesis edilmiştir. Dosya içinde, davalıların taşeron olduğu iddiası karşısında, taşeron sözleşmelerinin bulunmadığı ayrıca dava konusu dönemde davacının hizmetlerinin bildirildiği işyeri sicil numaralarının, hangi dönemde hangi alt işverence kullanıldığına dair Kurum kayıtlarının çelişkili olduğu anlaşılmaktadır.