muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/8440, Karar No: 2024/6252, Tarih: 05.06.2024

**7. Ceza Dairesi         2023/8440 E.  ,  2024/6252 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2022/36 E., 2022/288 K.

SUÇ : 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet

HÜKÜM : Mahkûmiyet, kaçak eşyanın müsaderesi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteklerinin süresinde olduğu, temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Katılan ... İdaresi vekilinin temyiz isteği; sanık hakkında atılı suçun üst haddinden ceza tayin edilmesi gerekirken bu hususun dikkate alınmamasına, şartları oluşmamasına rağmen sanık lehine yasa hükümlerinin uygulanması ve re’sen nedenler ile hükmün bozulması talebine ilişkindir.

2.Sanık müdafiinin temyiz isteği; sanığın beraatine karar verilmesinin gerekmesine, lehe olan hükümlerin uygulanmamasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi gerekirken haksız ve hukuka aykırı olarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmadığına ve re'sen nedenler ile hükmün bozulması talebine ilişkindir.

II. GEREKÇE

Olay tarihinde sanığın sevk ve idaresinde bulunan aracın park halinde olup yanında bulunan Tır cinsi araca yakıt ikmali yapıldığının görülmesi üzerine yapılan müdahale sonucu 1.500 litre gümrük kaçağı akaryakıt ele geçirilmiş ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'a (5607 sayılı Kanun) muhalefet suçu uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açıldığı anlaşılmıştır.

Sanık soruşturma aşamasında suça konu akaryakıtı para karşılığında Siverek-Hilvan karayolu üzerinde gelip geçen araçlara sattığını söylediği halde mahkemede bu ifadesinden vazgeçerek suçlamayı inkar etmiştir.

02.01.2014 tarihli TÜRKAK raporuna göre; ele geçen akaryakıtın alınan numunenin piroliz sıvısı ve biodizel olduğu, pirolizin damıtıldığında akaryakıt olarak kullanıldığı bildirilmiştir.

Dosyada bulunan kaçak eşyaya mahsus tespit varakasında belirtilen gümrüklenmiş değerinin suç tarihi itibariyle "pek hafif" değerde olduğu anlaşılmıştır.

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımın doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık hakkında kurulan hükümde hukuka aykırılık bulunmamış ve katılan ... İdaresi vekili ile sanık müdafiinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri reddedilmiştir.

III. KARAR

III. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle katılan ... İdaresi vekili ve sanık müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden katılan ... İdaresi vekili ve sanık müdafiinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA, 05.06.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/15764, Karar No: 2016/6848, Tarih: 25.05.2016

**8. Ceza Dairesi         2015/15764 E.  ,  2016/6848 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Genel güvenliği kasten tehlikeye sokacak şekilde yangın çıkarma

HÜKÜM : Hükümlülük ve erteleme

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanığın, açık alanda ormana 330 metre mesafede hurda olarak topladığı kabloları plastik aksamlarından ayırmak için ateşe vererek başında beklediği esnada ihbar üzerine itfaiyenin müdahalesiyle söndürülen yangının başka bir yere sirayet etme olası- lığının bulunmaması nedeniyle yüklenen suçun yasal unsurlarının oluşmadığı gözetil- meden yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, Cumhuriyet Savcısının ve katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gere- ğince (BOZULMASINA), 25.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8508, Karar No: 2014/16437, Tarih: 08.09.2014

**7. Hukuk Dairesi         2014/8508 E.  ,  2014/16437 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Mersin 3. İş Mahkemesi

Tarihi : 11/03/2014

Numarası : 2012/691-2014/43

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay’ca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine

2-Davacı, davalı işyerinde depo sorumlusu olarak çalışırken iş akdinin alacaklarının ödenmemesi sebebiyle haklı olarak sonlandırdığından bahisle kıdem ve ihbar tazminatı ile bazı işçilik alacaklarının ödetilmesini istemiştir.

Davalı, davacının iş akdini kendisinin feshettiğini, tüm haklarının ödendiğini hiçbir alacağı olmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, iş akdinin, işçilik alacaklarının bulunması sebebiyle, 4857 sayılı Kanun'un 24. Maddesi'ne göre, işçi tarafından yapılan feshin, haklı nedene dayandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacı tarafından yapılan ıslahın, süresinde olup olmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

6100 sayılı HMK'nun 176 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan ıslah müessesesi, mahkemeye yöneltilmesi gereken tek taraflı ve açık bir irade beyanı ile tarafların dilekçelerinde belirttikleri vakıaları, dava konusunu veya talep sonucunu değiştirebilmesi imkânını sağlamaktadır. İki taraf da duruşmada hazır iseler ıslah sözlü olarak yapılabilir. Usule ilişkin işlemlerin tamamen ya da kısmen ıslahı mümkündür. Ancak, her iki durumda da usulüne uygun açılmış bir davanın bulunması şarttır. Başka bir anlatımla ıslah, açılmış bir davada taraflarca yapılmış usule ilişkin işlemlere yönelik olarak yapılmalıdır.

HMK 181.maddesinde kısmi ıslah için, bir haftalık süre verileceği ve süresi içinde yapılmaması durumunda ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edileceği açıkça hükme bağlanmıştır. Ayrıca HMK'nun 90. maddesinde sürelerin kanunda belirtileceği veya hakim tarafından tespit edileceği, kanunda belirtilen istisna durumlar dışında hakimin kanundaki süreleri artırıp eksiltemeyeceği bildirilmiştir.

Somut olayda davacı vekili, bilirkişi raporunun dosyaya sunulmasında sonra 29.4.2013 tarihli duruşmada davasını ıslah etmek üzere mahkemeden talepte bulunmuş, mahkemece kendisine süre verilmiştir. Davacı, kendisine verilen sürenin içinde ancak yasal bir haftalık süreden sonra 04.09.2013 tarihinde davasını ıslah etmiş ve harcını da aynı gün yatırmış, mahkemece de ıslah edilen değerler üzerinden hüküm kurulmuştur. Mahkemece süresinde yapılmayan ıslaha değer verilerek hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3- İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir. Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

Somut olayda, bilirkişi, davacının fazla mesai yapıp yapmadığını belirlerken, davacının 08.00-22.00 arası 14 saatlik çalışmasında 1,5 saat ara dinlenmesi indirerek çalışma süresini buna bağlı olarak da fazla mesaisini hesaplamıştır. Ancak,belirlenen ara dinlenmesi ilke kararında da belirtildiği gibi 2 saat olması gerekirken 1.5 saat olarak belirleyen rapora itibarla hüküm kurulması hatalı olup bozma nedenidir.

O halde davalılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde, davalılara iadesine, 10.09.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/27727, Karar No: 2021/10554, Tarih: 24.03.2021

**4. Ceza Dairesi         2020/27727 E.  ,  2021/10554 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Tehdit, hakaret

HÜKÜMLER : Beraat

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliğine göre dosya görüşüldü:

UYAP ortamından alınan nüfus kayıt örneğine göre, hükümlerden sonra 22/05/2018 tarihinde sanığın vefat ettiğinin belirtilmesi karşısında, bu husus araştırılarak, 5237 sayılı TCK’nın 64. maddesi gereğince sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, 5320 sayılı Yasa’nın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca tebliğnameye uygun olarak başkaca yönleri incelenmeyen HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, 24/03/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1192, Karar No: 2011/7927, Tarih: 23.05.2011

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2011/1192 E.  ,  2011/7927 K.**

**"İçtihat Metni"**

... Osmangazi Üniversitesi Rektörlüğü vekili avukat ... ile Avrupa Grubu Temizlik Gıda Yemek Tic. Ltd. Şti. vekili avukat ... aralarındaki dava hakkında ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 5.10.2010 gün ve 217-607 sayılı hükmün taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu.

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılması için gerekli görülen,taraflar arasında yapılan tüm sözleşme ve varsa şartnamelerin celbi ile dosya ile birlikte gönderilmesi için mahalline geri çevrilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 23.05.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/19486, Karar No: 2007/772, Tarih: 29.01.2007

**21. Hukuk Dairesi         2006/19486 E.  ,  2007/772 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çorum İş Mahkemesi

TARİHİ : 28/09/2006

Davacı, ilk prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine  karar verilmesini istemiştir

Mahkeme ,  ilamında belirtildiği şekilde, isteğin  kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının ilk Prim  kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren  varsa  SSK lı ve Bağ-Kurlu hizmetleri dışında kalan sürede,  tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının 01.05.1996 tarihi ile dava tarihi olan 05.06.2006 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine  karar verilmiştir.

Davanın,  yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre,  sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan  Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan  resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de

prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. Bağ-Kur’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre, kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının  esas alınacağı  bildirilmiştir.  Bu kayıtların  tarımda  kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi  olduğu ortadadır.

Yapılan incelemede, davacının Ziraat Odasına 06.09.21989 ile 06.09.2000 tarihleri arasında  üyeliğinin bulunduğu, Tarım Kredi Koop ortağı olmadığı, üzerine kayıtlı zirai arazinin bulunmadığı,  Ziraat Bankasından kredi almadığı, sattığı ürün bedellerinden ilk prim  kesintisinin 19.04.1996  ve 20.05.1998 tarihlerinde yapıldığı görülmektedir.

Mahkemece kesintinin  ve Ziraat oadası kaydının bulunduğu, 19.04.1996-06.09.2000 tarihleri arasındaki dönem yönünden verilen tesbit kararı yerinde  ise de Ziraat dası üyeliğinin sona erdiği ve prim kesintisinin bulunmadığı 2001, 2002. 2003 , 2004 ve 2005  yılları yönünden 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesinde belirtilen kayıtlar bulunmadığı ve tarımsal faaliyet bu madde kapsamında kanıtlanmadığı halde bu yılların soyut tanık beyanı ve zabıta araştırmalarına dayalı olarak kabul edilmesi yasaya uygun değildir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 29.01.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2147, Karar No: 2012/21399, Tarih: 10.10.2012

**12. Ceza Dairesi         2012/2147 E.  ,  2012/21399 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : Beraat

Taksirle yaralama suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Gerekçeli kararın, 5271 sayılı CMK'nın 234/1-b maddesi uyarınca kamu davasına katılma hakkına sahip olup şikayetçi olan ve adresini Kiremithane Mahallesi 6. Sokak No. 24 olarak ifade eden katılana yokluğunda verilen hükmün MERNİS adresi olan farklı bir adrese 7201 Sayılı Kanunun 35. maddesine göre hatalı bir şekilde tebliğ edildiği anlaşılmakla, hükmün katılana usuluna uygun olarak tebliğinden sonra iade edilmesinin temini için dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.10.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4475, Karar No: 2019/7682, Tarih: 18.09.2019

**8. Hukuk Dairesi         2019/4475 E.  ,  2019/7682 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

İ

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonucunda Mahkemece verilen davanın kabulüne dair kararın davalı ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 28.02.2019 tarihli ve 2018/15629 Esas, 2019/2133 Karar sayılı ilamı ile onanmasına karar verilmişti. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından süresinde kararın düzeltilmesi istenmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava dilekçelerinde, davacıların ...'da kurulu Mülhak ... Vakfı'nın galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduklarının tespiti istenmiş; Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın kabulüne dair verilen kararın davalı ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 28.02.2019 tarihli ve 2018/15629 Esas, 2019/2133 Karar sayılı ilamı ile onanmasına dair kararının davalı ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından düzeltilmesi istenildiğinden dosya yeniden incelenmiştir.

Dava, mülhak vakfın galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 3.maddesine göre, mülhak vakıf mülga 743 sayılı TMK’nin yürürlük tarihinden önce kurulmuş olan yönetimi vakfedenlerin soyundan gelenlere şart edilmiş ve bu kişiler tarafından; mazbut vakıf ise bu kanun uyarınca Genel Müdürlükçe yönetilecek ve temsil edilecek vakıflar ile mülga 743 sayılı TMK’nin yürürlük tarihinden önce kurulmuş ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetilen vakıflar olarak tanımlandıktan sonra, aynı Kanun'un 6. ve 7. maddelerinde ise mazbut vakıfların Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yönetilip temsil edileceği hükme bağlanmıştır.

Vakıflarla ilgili açılan davalarda yetkili mahkeme belirlenirken 6100 sayılı HMK’de iki ayrı düzenlemenin dikkate alınması gerekir;

Kesin yetki kuralının öngörüldüğü 14/2. madde de, özel hukuk tüzel kişilerinin, ortaklık veya üyelik ilişkileriyle sınırlı olmak kaydıyla, mevcut bir ortağına veya üyesine karşı veya bir ortağın yahut üyenin bu sıfatla diğerlerine karşı açacakları davalar için, ilgili tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olduğu bu özel ve sınırlı hal dışında kesin yetki kuralının mevcut olmadığı, maddede düzenlenen yetkinin, kesin nitelikte olup kamu düzenine ilişkin olduğundan Mahkemece yargılamanın her safhasında re'sen dikkate alınması gerekir.

Kesin yetki kuralı dışındaki genel yetkili mahkeme ise, 1086 sayılı HUMK’un 9.maddesini karşılayan 6100 sayılı HMK’nin 6. maddesinde düzenlenmiş, buna göre; yetkili mahkeme davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Ayrıca aynı Kanun'un 19/4. maddesine göre de yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir. Hakim doğrudan (re'sen) yetkisizlik kararı veremez.

4721 sayılı TMK’nin 51. maddesinde; tüzel kişinin yerleşim yerinin, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yer olduğu hükme bağlanmıştır. İntifa haklarının (tevliyet, sükna ve galle) tespit ve tahsili için; mülhak vakıflar aleyhine açılacak davalarda yetkili mahkeme, vakfın yerleşim yeri (kurulduğu yer) mahkemeleri kesin yetkilidir.

Dava konusu vakıf, mülga 743 Sayılı TMK’nin yürürlük tarihinden önce kurulmuş ve yönetimi vakfedenin soyundan gelenlere şart edilmiş vakıf, yani “mülhak vakıf”tır. Dosyada bulunan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden gelen 08.05.2015 tarihli yazı ekinde bulunan vakfiyeye göre dava konusu mülhak vakfın ...’da kurulduğu anlaşılmaktadır. 6100 sayılı HMK’nin 114. maddesi gereği yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması dava şartı olup, dava şartlarının 115.madde gereği yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerekir. Yine aynı Kanun'un 19. maddesi gereği yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır. Bu durumda mahkemece, vakfın merkezinin bulunduğu (kurulu olduğu yer) ... Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili olması sebebi ile yetkisizlik kararı verilmesi gerekirken, işin esasına girilip hüküm kurulması doğru olmamış, bu defa yapılan incelemede görülen bu husus nedeniyle onama kararının kaldırılarak hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin karar düzeltme itirazlarının kabulü ile Dairemizin 28.02.2019 tarihli ve 2018/15629 Esas, 2019/2133 Karar sayılı onama ilamının KALDIRILMASINA, Yerel Mahkeme hükmünün açıklanan nedenlerle 6100 Sayılı HMK'nin Geçici 3.maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HUMK'nun 442/1 maddesi gereğince aynı mahkeme ilamı ile ilgili bir defadan fazla karar düzeltme isteğinde bulunulamayacağından ilama karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna ve peşin harcın istek halinde karar düzeltme isteyene iadesine, 18.09.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.