muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/5484, Karar No: 2013/14319, Tarih: -

SONUÇ  : Temlik alan alacaklı ............ Yönetim A.Ş.'nin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 15/04/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/4796, Karar No: 2007/5103, Tarih: 25.07.2007

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2007/4796 E.  ,  2007/5103 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Tüketici Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, eser sözleşmesinden dolayı oluşan alacağın tahsiline ilişkindir.

4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’un 3/e maddesinde tüketici, “bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişi” olarak tanımlanmıştır. Bu tanımlamaya göre yasa, hazır bir malı veya hizmeti satın alarak onu günlük yaşamında kullanan veya tüketen kişiyi korumaktadır. Bir başka deyişle yasa kapsamına, dar kapsamlı mal ve hizmet ilişkileri olağan tüketim işleri alınmıştır. Aksi bir yorumun kabulü, üst düzey teknoloji ile gerçekleştirilen eser sözleşmesi ilişkilerinin dahi 4077 sayılı yasa kapsamında kalmasını ve bunlardan kaynaklanan uyuşmazlıklara da Tüketici Mahkemelerinde bakılmasını gerektirir ki, bunun yasanın amacına aykırı olduğu açıktır. Buna göre istisna sözleşmesinden doğan ilişkileri de 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun hükümlerinin uygulanması hukuken olanaklı değildir. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.2.2003 gün ve 2003/15-127 E., 2003/102 K. sayılı kararında bu husus belirtilmiştir. Somut olayda taraflar arasındaki hukuki ilişki eser sözleşmesinden kaynaklandığından, davada Asliye Hukuk Mahkemesi’nin görevli olması nedeniyle yerel mahkemece görevsizlik kararı yerine esas hakkında karar verilmesi yerinde görülmemiş kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ; Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalının temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, 25.07.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5542, Karar No: 2011/7370, Tarih: 28.11.2011

**7. Hukuk Dairesi         2011/5542 E.  ,  2011/7370 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı Hazine tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava konusu 110 ada 14 ve 15 parsel sayılı sırasıyla 273,62 m2 ve 1491,28 m2 yüzölçümündeki taşınmazlar 4753 sayılı Yasa uyarınca oluşturulan tapu kapsamında oldukları ancak davalılar yararına 3402 sayılı Yasanın 46/1.maddesindeki koşulların gerçekleştiği gerekçesiyle 110 ada 14 parsel sayılı taşınmaz davalılardan ..., aynı ada 15 parsel sayılı taşınmaz davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine 4753 sayılı Yasa uyarınca oluşturulan tapu kaydına dayanarak dava açmıştır. Mahkemece davanın reddine, dava konusu taşınmazların tespit gibi tapuya tescillerine karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, 4753 sayılı Yasa uyarınca davacı Hazine adına oluşturulan 08.11.1963 tarih ve 423 sayılı tapu kaydının dava konusu taşınmazları kapsadığı ancak, dava konusu taşınmazların kanunları uyarınca devlete kalan yerlerden olmadığı gibi Hazine adına oluşan tapu kaydının oluştuğu tarihten geriye doğru davalı taraf yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14 ve 46. maddelerinde öngörülen zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği kabul edilerek hüküm kurulmuş ise de; mahkemece yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Tapu kayıtlarının uygulamasına ilişkin yerel bilirkişi sözleri soyut ve gerekçesiz uzman bilirkişi tarafından düzenlenen rapor ve eki harita keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan vermediğinden yetersizdir.

Toprak tevzi çalışmaları sırasında dava konusu taşınmazlara uygulanan, Hazine'nin taraf olmadığı davalıların bayi ... ve arkadaşları tarafından açılan tescil davası sonucu oluşan 4.10.1954 tarih ve 260 sayılı tapu kaydının batı ve kuzeyi "yol" sınırı, 4.10.1954 tarih ve 261 sayılı tapu kaydının da doğu sınırı "ark", batı sınırı “mera” okuması nedeniyle, gayri sabit hudutlu kabul edilip miktar fazlası yönünden davacı Hazine adına 8.11.1963 tarih 423 sayılı tapu kaydı oluşturulmuştur. Davacı Hazine'nin taraf olmadığı tescil ilamıyla oluşan 4.10.1954 tarih, 260 ve 261 sayılı tapu kayıtları Hazine yönünden kesin hüküm oluşturmamakla birlikte, tapu kayıt malikleri ve devralanlar aleyhine sonuç doğurur.

O halde, davada sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle davacı Hazine'nin tutunduğu 08.11.1963 tarih ve 423 sayılı tapu kaydının varsa haritası, tapu kaydı revizyon görmüş ise revizyon gördüğü parsellerin kadastro tespit tutanak örnekleri ile Hazine taşınmazının ayrıldığı belirtme parseli olan 70 parselin belirtme tutanağında uygulanan Ekim 1954 tarih 260 ve 261 sayılı tescil ilamı ile oluştuğu anlaşılan tapu kayıtlarının ilk tesisinden itibaren tüm tedavül kayıtları ile varsa haritalarının kadastro sırasında herhangi bir taşınmaza uygulanıp uygulanmadığının, özellikle 53 sayılı Toprak Tevzi Komisyonunun 29-K paftası ve 70 sayılı parselinden ifrazen oluşan 145-147 sayılı komisyon parsellerine ait dağıtım cetvelleri ile dağıtım haritasının, oluşmuş ise tapu kayıtlarının, fen bilirkişi rapor ve krokisine göre davacı Hazine'nin dayanağını oluşturan 08.11.1963 tarih ve 423 sayılı tapu kaydı kapsamında kalan ve krokisinde turuncu kalem ile çevrili bölüm içinde gösterilen tüm parseller ile bu parselleri dıştan çevreleyen tüm taşınmazlara ait onaylı kadastro tespit tutanak örnekleri ile dayanağı kayıtlar, varsa haritaları ile birlikte getirtilmeli, belirtmelik tutanağında imzası bulunan muhtar ve azaların nüfus kayıt örnekleri getirtilmeli, dosyada tüm deliller toplandıktan sonra taşınmaz başında elverdiğince yaşlı, taraflarla akrabalığı olmayan yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, tapu fen memuru ve uzman ziraatçi bilirkişi ve tespit tutanağı bilirkişilerinin tümü belirtme tutanağında imzası bulunan muhtar ve azalar hazır olduğu halde taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, keşifte yerel bilirkişiler yardımı ile 08.11.1963 tarih ve 423, Ekim 1954 tarih 260 ve 261 sayılı tapu kayıtları uygulanarak, hudutları zeminde tek tek göstertilmeli, gösterilen hudutlar teknik bilirkişiye haritasında işaret ettirilmeli, kayıtların haritaları varsa kapsamları haritalarına göre, aksi halde gayri sabit sınırlı kayıtlar olmaları nedeniyle miktarlarına göre belirlenmeli, tapu kaydı kapsamları belirlenirken söz konusu kayıtların revizyon gördüğü parseller de nazara alınmalı, kayıtlarda tarif edilen sınır yerlerinden yerel bilirkişice bilinemeyen sınırlar yönünden, tanık bilgisine başvurulmalı, uzman bilirkişiden keşfi denetlemeye imkan verecek şekilde rapor alınmalı, dava konusu taşınmazın kayıtların kapsamı dışında kaldığı saptandığı takdirde zilyetlik araştırması yapılmalı, tespit gününde zilyetleri yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14 ve 46. maddeleri hükümlerince taşınmaz edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu olgular gözardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davacı Hazine'nin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 28.11.2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/13729, Karar No: 2014/1118, Tarih: 23.01.2014

**14. Hukuk Dairesi         2013/13729 E.  ,  2014/1118 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 16/07/2013

NUMARASI : 2012/158-2013/313

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 16.03.2012 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair verilen 16.07.2013 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar DSİ Genel Müdürlüğü, Hazine, C.. U.. ve A.. Ü.. vekilleri tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir.

Davacı, maliki olduğu 167 parsel sayılı taşınmazına ulaşılabilecek yolunun olmadığı gerekçesi ile davalılara ait 156, 154, 158 ve 146 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine geçit hakkı kurulmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı hazine vekili, 154 ve 158 parsel sayılı taşınmazların hazineye ait olup üzerinde su kanalları bulunduğunu, geçit hakkı kurulamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalılar C.. U.. ve A.. Ü.. vekili, davalılar H.. K.. ve M.. U.. davanın reddini istemiştir.

Davalı DSİ vekili, 154 ve 158 parsel sayılı taşınmazların yasa ile kurumlarına devredildiğini, üzerlerinde sulama kanalı bulunduğundan geçit hakkı kurulamayacağını savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının maliki olduğu 167 parsel lehine, davalılara ait 156, 158, 154,146 parseller aleyhine geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.

Hükmü, davalı C. U. ve A.. Ü.. vekili, Hazine vekili ve DSİ vekili ayrı ayrı temyiz etmiştir.

Bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır, Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda, bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz paylı mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir.

Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda, bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz paylı mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir.

Geçit tesisi davalarında başlangıçta davacı tarafından öngörülemediğinden dava dilekçesinde talep edilen yer dışındaki güzergahlardan da geçit kurulması gerekebilir. Bu güzergah üzerindeki taşınmazların maliklerine dava dilekçesi ile husumet yöneltilmemiş olması kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığından 6100 sayılı HMK’nın 124. maddesi gereğince dürüstlük kuralına aykırı olmayan bu taraf değişikliği talebi kabul edilerek davacının bu kişilerin harçsız olarak davaya katılmalarını sağlamasına imkan verilmelidir.

Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır

Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır

Yukarıda açıklananların ışığı altında somut olaya gelince; Mahkemece, hükme esas alınan 20.02.2013 tarihli fen ve zirai bilirkişi raporlarına atıf yapılarak üzerinde kullanılmayan su kanallarının bulunduğu 154 ve 158 parsel sayılı taşınmazları da kapsayacak şekilde geçit hakkı kurulmuştur. Adı geçen taşınmazların tapu kayıtları getirtilerek malikinin belirlenmesinden sonra son durumunun DSİ'den sorularak mevcut haliyle veya üzerinden köprü kurularak bu taşınmaza geçitin bağlanmasına muvafakat edilip edilmediği ve kanala köprü kurma imkanı bulunup bulunmadığı belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Bu güzergahtan geçit hakkı kurulmasının mümkün olmadığının anlaşılması halinde bilirkişi raporunda ek 2 olarak gösterilen krokide dördüncü alternatif olarak nitelendirilen güzergahtan geçit kurulup kurulamayacağı araştırılmalıdır. Ancak bu alternatiften geçit hakkı tesis edilmesi halinde taşıınmazları ikiye bölmeden ve kadastral sınırlar esas alınarak yukarıda açıklanan ilkeler gözetilerek geçit kurulmalıdır. Mahkemece, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.

Kabule göre de; aleyhine geçit hakkı tesis edilen 146 parsel sayılı taşınmazın paydaşlarından ölü olanların veraset ilamları temin edilip taraf teşkili sağlanmadan işin esasına girilmesi ve yargılama giderlerinin yukarıda belirtilen ilkelere aykırı olarak davalı üzerinde bırakılması da yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, 23.01.2014 tarihde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/17535, Karar No: 2017/934, Tarih: 02.02.2017

**17. Hukuk Dairesi         2014/17535 E.  ,  2017/934 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Davacı vekili, 07/07/2012 tarihinde davalının sevk ve idaresindeki .... plakalı aracı ile müvekkil sürücü ... idaresindeki .... plakalı motosiklete çarpması sonucu meydana gelen trafik kazasında müvekkilinin kafa travması ve beyin yaralanması geçirdiğini, yaralanma neticesinde kafatasının zarar gördüğünü, sağ beyin sol beyine göre 1,5 cm aşağı düştüğünü, görmüş olduğu tedavi sonucu 90 gün iş göremez raporu verildiğini, kazanın oluşumunda davalının asli kusurlu olduğunu manen etkilendiğini ileri sürerek 30.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyeceke yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacı ve sürücüsünün kendi kusurlarıyla yaralanmaya ve zarara sebebiyet verdiklerini beyan ederek açılan davanın reddini savunmuştır.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre; davanın kısmen kabulüne, tarafların kusur durumları, olayın oluş şekli, sosyo ekonomik durumları, olaydan sonra kazanın davacı da oluşturduğu etkileri ve 4721 Sayıl TMK madde 4 hakkaniyet ilkesi uyarınca 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 07/07/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde ve özellikle manevi tazminatın takdirinde TBK'nun 56 (eski BK 47) maddesindeki özel haller dikkate alınarak hak ve nesafet kuralları çerçevesinde karar verilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 512,30 TL kalan onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına 02/02/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/5016, Karar No: 2012/8297, Tarih: 18.05.2012

**11. Hukuk Dairesi         2010/5016 E.  ,  2012/8297 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 02/06/2009 tarih ve 2009/91-2009/559 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 18.05.2012 günü hazır bulunan oavacı vekili Av.....ile davalı vekili Av. .... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, Almanya Stuttgart Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen 12.12.2006 tarihli, 12 O 235/06 numaralı kararın kesinleştiğini ileri sürerek, tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ile benzer durumda olan kişiler tarafından Türkiye’de açılan davalarda, bu kişilerin şirket ortağı oldukları gerekçesiyle TTK’nın 405/2. maddesine dayalı olarak alacak davalarının reddedildiği, ancak davacıların tenfizini istedikleri yabancı mahkeme kararı ile alacağın hüküm altına alındığı, bu durumun mahkeme kararları arasında çelişki meydana getireceği ve şirket ortakları arasında eşitsizliğe neden olacağı bunun da kamu düzenine aykırı olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkin olup, mahkemece, tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının kamu düzenine ilişkin TTK’nın 329 ve 405/2. maddelerine ve anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Gerçekten de, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 5718 SK.’nun 54/c maddesi uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir.

Gerçekten de, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 5718 SK.’nun 54/c maddesi uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir.

Kanunda kamu düzeni kavramının zamana ve yere göre değişebilen niteliği gereği bir tanımlama yapılmaktan kaçınılmış ve konunun hakimin takdirine bırakılması tercih edilmiş, ancak kamu düzenine aykırılığın “açıkça” olmasının aranmasıyla bu konuda takdir hakkı bulunan hakime bir sınırlama getirilmek istenmiştir. Bu düzenleme, Türk tenfiz hukukunda, kamu düzeni kavramının izin verdiği ölçüde, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi lehine bir eğilimin bulunduğunu göstermektedir. Doktrinde de bu konuda hakime yardımcı olması bakımından bazı kriterler verilmiştir. Buna göre örneğin Türk tenfiz hakimi “kural olarak” yabancı mahkeme kararının doğruluğunu inceleyemez (revision au fond yasağı). Zira aksinin kabulü, aynı davanın Türk mahkemesinde tekrar görülmesi ve yeni bir Türk mahkemesi kararının ortaya çıkması sonucunu doğurur. Ancak örneğin Türk hukukunun vazgeçilmez kabul ettiği temel prensiplerini ihlal eden veya milletlerarası alanda geçerli olan ortak ilkelere aykırı bulunan yabancı mahkeme kararları tenfiz edilemez. Tenfiz hakimi takdir hakkını kullanırken, her somut olayın kendine mahsus özelliklerini de dikkate almalıdır.

O halde dava konusu uyuşmazlık yönünden de somut olayın özelliklerine göre bir inceleme ve değerlendirme yapılmalıdır.

Burada ilk olarak yabancı mahkemece davalının savunma hakkının ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi gereklidir. Somut olayda yabancı mahkemece, dava dilekçesi ve ekleri davalıya 1965 tarihli Hukukî ve Ticarî Konularda Adlî ve Gayrı Adlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Lahey Sözleşmesi’ne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalının davaya karşı savunma yapmak isteğini göstermemesi nedeniyle, Alman Usul Yasası’nın 331/3. ve 276. maddeleri uyarınca, davacının talebi üzerine, sözlü yargılama yapılmaksızın “gıyabi karar” verilmiştir. Buraya kadar olan gelişmelerin Türk kamu düzenine aykırı veya davalının savunma hakkını kısıtlar nitelikte olmadığı, benzer olaylarda Yargıtay dairelerince verilen kararlarla da benimsenmiştir (Yargıtay 13. HD. 01.10.1992 gün ve 5764 E.-7352 K., Yargıtay 11. HD. 06.07.2010 gün ve 2008/12797 E.- 2010/7992 K.). Zira “kural olarak” her mahkeme kendi usul hükümlerini uygular ve yabancı mahkemenin uyguladığı usulün Türk usul hukukundan farklı olması, Türk kamu düzeninin müdahalesi için tek başına yeterli sebep oluşturmaz. Aynı ilkeler yabancı mahkemece uygulanan ispat hukuku açısından da geçerlidir.

Somut uyuşmazlıkta incelenmesi gereken diğer bir konu da, benzer olaylarda Türkiye’de açılan davaların, TTK.’nun 329/1. ve 405/2. maddelerinde düzenlenen, anonim şirketlerin kendi hisselerini temellük edemeyecekleri ve pay sahiplerinin sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemeyecekleri ilkeleri gereği reddedilmesine rağmen, aynı şartlardaki ortaklarca yabancı mahkemelerde açılan davaların kabul edilmesinin ve alınan farklı yöndeki bu yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tenfizinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağıdır. Nitekim mahkemece bu durum, T.C. Anayasası’nın kanun önünde eşitlik ilkesine ve kamu düzenine aykırı kabul edilmiştir.

Tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının tarafları, konusu ve sebebi “aynı” olan Türk mahkemelerinden verilmiş bir kararla bağdaşmaması halinin Türk kamu düzenine aykırılık oluşturacağı, hatta buna rağmen kararın tenfizine karar verilmişse bu durumun, HUMK.’nun 445/10. maddesi uyarınca bir yargılamanın yenilenmesi nedeni olacağı açıktır.

Somut uyuşmazlık yönünden asıl incelenmesi gereken husus, tarafları, konusu veya sebebi “farklı” olan bir yabancı mahkeme kararının, Türk mahkemelerinden alınan kararlar ile bağdaşmaması halinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağı noktasıdır. Burada ilk olarak tanıma ve tenfiz hukukundaki kamu düzenine aykırılık kavramının, iç hukuktaki emredici kurallara aykırılık kavramından daha dar ve sınırlı bir anlama sahip olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Dolayısıyla kamu düzeni gerekçesiyle yabancı mahkeme kararının tenfizine istisnaen müdahale edilmelidir. Ayrıca somut uyuşmazlıkta yukarıda açıklanan revision au fond yasağından ayrılmayı gerektirecek bir özellik de bulunmamaktadır. Yine aynı davanın Türk mahkemelerinde görülmesi halinde farklı sonuca varılacak olması, “tek başına” tanıma ve tenfiz engeli oluşturmayacaktır. Zira, esasa uygulanacak yabancı hukuk gibi yabancı mahkeme kararlarının da Türk mahkemelerinden verilecek kararlarla aynı olması beklenemez.