muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/8876, Karar No: 2020/847, Tarih: 16.01.2020

**17. Ceza Dairesi         2019/8876 E.  ,  2020/847 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet, beraat

Yerel mahkemece sanıklar hakkında hırsızlık suçundan verilen hükümler temyiz edilmekle, başvuruların süresi ve kararların niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanıklar tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Sanıkların katılanın montajı yapılmamış ve açıkta bırakılan dondurma dolap motorunu çalmaları eyleminin 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca uzlaşma kapsamında olan 5237 sayılı TCK’nun 141. maddesine uyduğu gözetilmeden, aynı Yasa'nın 142/1-e. maddesinde düzenlenen adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık suçundan hüküm kurulması,

2-Anayasa Mahkemesinin, TCK'nın 53. maddesine ilişkin olan, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının, 24.11.2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olması nedeniyle iptal kararı doğrultusunda TCK'nın 53. maddesindeki hak yoksunluklarının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

3-Sanık ... için, tekerrüre esas alınan Edremit 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 30/06/2011 tarih, 2011/181 Esas ve 2011/321 Karar sayılı mahkumiyetinin kesinleşme tarihinin, suç tarihinden sonra olması sebebiyle tekerrüre esas alınmayacağının gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ... ve ...’ün temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 16.01.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/21369, Karar No: 2019/1513, Tarih: 07.02.2019

**5. Hukuk Dairesi         2017/21369 E.  ,  2019/1513 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

1-...... alınan ...... İlçesi, ...... Mahallesi 314 ada 1 parsel sayılı taşınmazın bilirkişi raporunda belirtilen tarihteki satışına ilişkin satış senedi ile ...... kayıtlarının ilgili ...... Müdürlüğünden istenildikten,

2-Dava konusu taşınmazın ifrazen geldiği kök 1154 parsel sayılı taşınmazın ilk oluşumundan itibaren tüm tedavüllü ...... kayıtları ile kadastro tutanağının ve buna dayanak belgelerin ilgili ...... Müdürlüğünden getirtildikten

3-Dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi, ...... alınan taşınmazın bilirkişilerce değerlendirmeye esas alınan satış tarihi itibariyle fiili imar uygulaması sonucu oluşan imar parseli mi, yoksa imar planına dahil olmakla birlikte olduğu gibi bırakılan kadastro parseli mi oldukları ve imar parseli iseler kesilen, değil iseler kesilecek ...... Ortaklık Payı oranı ilgili ......... Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulduktan,

4-Dava konusu taşınmaz ile ...... alınan taşınmazın bağlı bulunduğu cadde veya sokak bazında değerlendirme tarihi olan 2015 yılı için ......... ...... Komisyonu tarafından resen belirlenen (...nin cadde ve sokak itibariyle belirlediği m² değeri) emlak vergisine esas olan m² değerleri ilgili ... Başkanlığı ......Dairesinden araştırıldıktan,

5-...... üzerinde dava konusu taşınmaz ile ...... kabul edilen taşınmazın birbirlerine olan mesafeleri ve bu taşınmazların ilçenin merkezi yerlerine (Adliye, Hükümet ......, ......, ticari nitelikte olan yerler gibi) olan uzaklıkları fen bilirkişisine işaretlettirildikten,

6-Dava konusu taşınmazın bulunduğu alandaki 1/1000 ölçekli ilave-revizyon uygulama imar planın yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise kesinleşip kesinleşmediği sorularak ve dava konusu taşınmazın konumu da imar paftasında işaretlenmek suretiyle getirtildikten,

7-Havaalanı kamulaştırması nedeni ile dava konusu taşınmazda inşaat yasağı olup olmadığı, olacaksa oranı ilgili ... Başkanlığından sorulduktan,

Sonra, alınacak cevaplarla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 07/02/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/3624, Karar No: 2022/15665, Tarih: 08.12.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/3624 E.  ,  2022/15665 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

No :

Dava, hizmet tespiti ile prime esas kazancın tespiti istemlerine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu. Temyiz konusu hükme ilişkin dava, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Geçici 3. maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin davalı şirket vekilinin isteğinin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı, 01.04.2004 tarihinde 5.000 TL net maaş, yol, yemek ile modelist-stilist olarak davalı şirkette işe başladığını, 26.05.2011 tarihinde ... olmasına rağmen işyerinde kesintisiz olarak çalışmaya devam ettiğini, en son 6.200 TL net maaş, yol, yemek ile çalıştığını, gerçek ücretleri üzerinden hizmet ve ücretlerinin tespitini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı şirket vekili, davanın reddini savunmuştur.

Feri müdahil Kurum vekili, davanın reddini savunmuştur.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:

İstinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri verilen kararın hatalı olduğunu belirtip, kararın bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Davacı, davalı işyerinde çalıştığı hizmet sürelerinin ve gerçek ücretinin tespit edilmesini talep etmiştir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

1-Prime esas kazanç tutarının tespiti davasının 5510 sayılı... Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 77 ve 5510 sayılı Kanunun 80. maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı ... Kurumu’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

1-Prime esas kazanç tutarının tespiti davasının 5510 sayılı... Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 77 ve 5510 sayılı Kanunun 80. maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı ... Kurumu’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Gerçek ücret; sigortalının kıdemi, yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre ödenmesi gereken ücrettir. Hizmet akdinin tarafları görünüşte bir ücret belirlemiş olabilirler, ancak bu ücret tarafların aralarında kararlaştırdıkları gerçek ücret olmayabilir. Uygulamada bazen taraflar arasında kararlaştırılmış olan gerçek ücret (örneğin SSK primlerini daha az ödemek amacıyla) bordroya yansıtılmamakta, daha düşük (örneğin asgari ücret) gösterilmektedir. Bu gibi durumlarda yargıç tarafından gerçek ücretin saptanması yoluna gidilmelidir (Prof. Dr. S. ..., İş Hukuku, 2. Bası, ...... Yayınları, Sy:287).

Davanın niteliği gereği, çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli bir serbestlik söz konusu değildir. Çalışma olgusunun her türlü delille kanıtlanması olanağı bulunmakla birlikte; Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 E., 2005/413 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 288. maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret miktarı HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK 288. maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları gibi delillerle sigortalının imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir. Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK’nun 289. maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.

506 sayılı Kanunun 78. maddesinde ve 5510 sayılı Kanunun 82. maddesinde prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazancın alt sınırı HUMK’nun 288. maddesinde belirtilen sınırı aşıyorsa ücretin yazılı delille saptanması gereğinin pratikte bir önemi kalmayacaktır. Zira 506 sayılı Kanunun 78. maddesine göre, “....günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden hesaplanır”. 82. madde de bu düzenlemeye paralel bir hüküm içermektedir. Ücretin alt sınırla tespit edilen miktardan fazla olması halinde ise günlük kazancın hesaplanmasında asgari ücret esas alınır.

Mahkemece, yapılan emsal ücret araştırması, dinlenen tanık beyanları esas alınarak karar verilmiş ise de, yukarıdaki esaslar dahilindeki deliller celp edilip, dosya kapsamında bulunan 2011 tarihli iş sözleşmesinde asgari ücret ile anlaşılması ve sözleşmenin imzalı olması hususu değerlendirildikten sonra, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek, ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ... ile Üyeler ..., ... ve ...'ın oyları ve oy çokluğuyla, 08.12.2022 gününde karar verildi.

(M)

KARŞI OY GEREKÇESİ

I. Somut Uyuşmazlık:

1.Çoğunluk ile aradaki temel uyuşmazlık “hizmet tespitinde bireysel iş sözleşmesinin imzalı olması ve bu sözleşmede işe giriş tarihinin bulunması halinde anılan tarihten önce çalışma iddiasının, bu belgelerin imzalı olması nedeni ile (çalışma olgusunun) eş değer yazılı belge ile kanıtlaması gerekip gerekmediği, tanık beyanlarına itibar edilip edilmeyeceği, ayrıca vasıflı olan davacı sigortalının prime esas kazancının iş sözleşmesinde asgari ücret kararlaştırılması nedeni ile bu ücret üzerinde daha yüksek ücret aldığını yazılı delille kanıtlaması gerekip gerekmediği” noktasında toplanmaktadır.

2.Somut uyuşmazlıkta davacı “01.04.2004 tarihinde 5.000 TL net maaş, yol, yemek ile modelist-stilist olarak davalı şirkette işe başladığını, 26.05.2011 tarihinde ... olmasına rağmen işyerinde kesintisiz olarak çalışmaya devam ettiğini, en son 6.200 TL net maaş, yol, yemek ile çalıştığını, gerçek ücretleri üzerinden hizmet ve ücretlerinin tespitini talep etmiştir.

2.Somut uyuşmazlıkta davacı “01.04.2004 tarihinde 5.000 TL net maaş, yol, yemek ile modelist-stilist olarak davalı şirkette işe başladığını, 26.05.2011 tarihinde ... olmasına rağmen işyerinde kesintisiz olarak çalışmaya devam ettiğini, en son 6.200 TL net maaş, yol, yemek ile çalıştığını, gerçek ücretleri üzerinden hizmet ve ücretlerinin tespitini talep etmiştir.

3.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda davacının davalıya ait ... sicil numaralı işyerinde;

3.1.26/05/2011-20/09/2011 tarihleri arasında aylık net 3.600 TL ücretle hizmet akdine dayalı olarak sigortasız çalıştığının tespitine,

3.2.-23/05/2005-31/12/2005 tarihleri arasında aylık net 1.915 TL, - 01/01/2006-31/12/2006 tarihleri arasında aylık net 2.127 TL,

- 01/01/2007-31/12/2007 tarihleri arasında aylık net 2.363 TL,

- 01/01/2008-31/12/2008 tarihleri arasında aylık net 2.625 TL,

- 01/01/2009-31/12/2009 tarihleri arasında aylık net 2.916 TL,

- 01/01/2010-31/12/2010 tarihleri arasında aylık net 3.240 TL,

- 01/01/2011-31/12/2011 tarihleri arasında aylık net 3.600 TL,

- 01/01/2012-31/12/2012 tarihleri arasında aylık net 4.000 TL,

- 01/01/2013-31/12/2013 tarihleri arasında aylık net 4.400 TL,

-01/01/2014-31/10/2014 tarihleri arasında aylık net 4.840 TL prime esas kazançla hizmet akdine dayalı olarak sigortalı çalışmış olduğunun tespitine, hizmet dökümündeki kayıtların bu şekli ile düzeltilmesine, eksik primlerin davalı şirketten tahsiline karar verilmiştir.

4.Kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince “işçilik alacakları dosyasındaki deliller, emsal ücret araştırması, davacının yaptığı iş, kıdemi, işyerinde geçirdiği süre ve tüm dosya kapsamına göre davacının ücretinin gerçek ücreti üzerinden Kuruma bildirilmediği, mahkeme kararının yerinde olduğu” gerekçesi ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

5. Kararın temyizi üzerine çoğunluk görüşü ile;

5.1.Hizmet tespiti kararı verilen ... olunan tarih ile iş sözleşmesinin imzalandığı tarih arasındaki süre yönünden;

“Dosya içerisinde bulunan iş sözleşmesinde işe başlama tarihinin 29.09.2011 olarak belirtildiği, anılan sözleşmenin davacı tarafından imzalanmış olduğu, davacıya anılan sözleşmedeki imzasına itirazı bulunup bulunmadığı sorularak, itirazı bulunması halinde imza incelemesi yaptırılması ve sonucuna göre karar verilmesi, kabule göre de, ... destek primi ile bildirimlerin olduğu sürelerinde hükümde ayrıca değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği,

5.2.Prime esas kazanç yönünden ise;

“Senetle ispata ilişkin miktar kuralı ve sözleşmedeki kararlaştırılan ücret nedeni ile yazılı delillerle kanıtlanması gerektiği”

Gerekçelerle bozulmasına karar verilmiştir.

II.Hizmet tespiti yönünden iş sözleşmesindeki tarihin esas alınıp alınmayacağı konusu:

5.2.Prime esas kazanç yönünden ise;

“Senetle ispata ilişkin miktar kuralı ve sözleşmedeki kararlaştırılan ücret nedeni ile yazılı delillerle kanıtlanması gerektiği”

Gerekçelerle bozulmasına karar verilmiştir.

II.Hizmet tespiti yönünden iş sözleşmesindeki tarihin esas alınıp alınmayacağı konusu:

6.Somut uyuşmazlıkta imzalı iş sözleşmesinde her ne kadar davacının işe giriş tarihi olarak 20.09.2011 tarihi belirtilmiş ise de davacının davalı işyerinde 23.05.2005 tarihinden ... olduğu 26.05.2011 tarihine kadar çalıştığı, keza sözleşme imzalanan 20.09.2011 tarihinden itibaren de 31.10.2014 tarihine kadar kesintisiz çalıştığı, davacının kesintisiz çalışma nedeni ile ... olduğu tarih ile yeniden sözleşme imzalanan tarih arasının tespitini istediği anlaşılmaktadır..

7.Çoğunluk görüşü aşağıda ayrıntılı gerekçeleri ile açıklanacağı üzere ... hakkının vazgeçilmez temel hak olmasına, kamu düzeninden bulunmasına, resen araştırma ilkesine, çalışma olgusunun hukuki fiil olmasına, ispat hukuku ilkelerine uygun değildir.

III. ... Hukukunun Niteliği:

8.Herkes kişiliğine bağlı, dokunulmaz devredilmez, vazgeçilmez, temel hak ve hürriyetlere sahiptir.”. ... hakkı, bireylerin geleceğe güvenle bakmalarını sağlayan bir insan hakkıdır. Aynı zamanda “..., sosyal hukuk devleti içerisinde yer alan ve bu ilkeyi oluşturan temel kavramlardan birisidir”. Bu esası göz önüne alan anayasa koyucu “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlığı altında ... hakkını da düzenlemiş ve 60’ncı madde ile “Herkes ... hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar” hükmünü getirmiştir. Bu iki hüküm ... hakkının kişiye sıkı sıkıya bağlı dokunulmaz ve vazgeçilemez bir hak olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Şahsa sıkı sıkıya bağlı ... hakkı üzerinde kişi tasarruf yetkisine sahip değildir. (Mülga) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 6. maddesinde ve 5510 sayılı... Kanunun 92. maddesinde de, bu ilke aynen benimsenerek, çalışanların işe alınmalarıyla kendiliğinden sigortalı olduğu, bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği, sözleşmelere sosyal sigorta yardım ve yükümlerini azaltmak veya başkasına devretmek yolunda hükümler konulamayacağı belirtilmiştir. Bu haliyle sigortalı olmak, kişi bakımından sadece bir hak olmayıp aynı zamanda bir yükümlülüktür (Y. 10. HD, 05.02.2013 tarih ve 2013/327 E, 2013/1329 K).

9.Feragatin, kabulün ve en önemlisi kesin delil niteliğinde olan ikrarın ve yeminin dikkate alınmadığı hizmet tespit davasında, diğer bir kesin delil olan yazılı belgeye karşı eş değer belge ile ispatın aranması çelişki yaratmaktadır. Fiilen çalıştığı halde, sonradan düzenlenen iş sözleşmesinde, ibranamede ve işe giriş bildirgesinde veya çalışma ayında kısmi süreye ilişkin puantaj kaydı, bordro ve ücretsiz izin gibi belgelerin imzalanması ve bunların geçerli kabul edilmesi, sigortalı açısından ... hakkından vazgeçme sonucunu doğuracaktır. Bu haktan vazgeçilemeyeceğine göre çalışma varlığının tespiti halinde bu belgelerin hizmetin tespiti yönünde hiçbir geçerliliği kalmayacaktır. Bu nedenle bunların imzalı olmasının sonuca etkisi yoktur. Kaldı ki bunlar çalışılan süreler için delil niteliğindedir. Önemli olan fiili çalışmanın varlığıdır.

IV. Resen Araştırma İlkesinin sonuçları:

10.Re’sen araştırma ilkesinin uygulama alanı bulduğu ve hâkimin verdiği hükme esas teşkil edecek olan dava malzemesinin toplanması ile görevli olduğu davalarda, iddianın ve savunmanın genişletilmesi yasağı uygulanmaz (......, Medeni Muhakeme Hukuku, 4. Baskı, ..., 2014,I, s. 469. Bu konuda ayrıca Bkz. ......, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C.II, 6. Baskı, ..., 2001, s.1732; ...... ............, Medeni Usul Hukuku, 14. Baskı, ..., 2013, s.366).

11.Re’sen araştırma ilkesinin uygulanma alanı bulduğu uyuşmazlıklarda, ortaya çıkan hukuki sonuçlardan bir başkası delil sözleşmesinin yapılamamasıdır(Karslı, s.261).

12.Re’sen araştırma ilkesinin uygulanma alanı bulduğu uyuşmazlıklarda, isticvap hükümleri uygulama alanı bulmaz ve tarafların ikrarı da hâkimi bağlamaz(Karslı, s.261).

13.Re’sen araştırma ilkesinin geçerli olduğu davalarda, kural olarak ikinci tanık listesi verilebilir(Kuru (C.II), s.1924; Karslı, s. 262,469).

14.Re’sen araştırma ilkesi, tarafların hareket özgürlüklerini kısıtlamaktadır. Bu ilkenin uygulandığı davalarda yemin teklif edilemez. (Kuru (C.II), s.1924; Karslı, s. 262,469)

15.Kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulama alanı bulduğu davalarda, hâkimin kendiliğinden keşfe karar verdiği hallerde, keşif giderlerinin taraflarca ödenmemesi durumunda, hâkim bu giderlerin devlet hazinesi tarafından ödenmesine karar verebilir(Kuru (C.III), s.2847-2850; Karslı, s.469).

16.En önemlisi tasarruf ilkesinin uygulandığı davalarda, hâkim kesin deliller ile bağlı olduğu halde, re’sen araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda hâkim kesin delillerle bağlı değildir(Özmumcu, Seda. Türk Hukukunda Yargıtay Kararları Işığında Re’sen Araştırma İlkesi. Medeni Usul ve İcra İflas Hukukçuları Toplantısı. S.D.U. Hukuk Fakültesi Dergisi ...... Sayısı, s: 145-171).

17.Sonuç olarak resen araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda delil serbestisi geçerli olup, kurum ve mahkeme açısından kesin delil niteliğinde olan yazılı delillerin, yeminin, ikrarın ve kabulün bağlayıcılığı yoktur.

V. Çalışma olgusunun hukuki fiil olması:

17.Sonuç olarak resen araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda delil serbestisi geçerli olup, kurum ve mahkeme açısından kesin delil niteliğinde olan yazılı delillerin, yeminin, ikrarın ve kabulün bağlayıcılığı yoktur.

V. Çalışma olgusunun hukuki fiil olması:

18.Senedin konusunu hukuki işlemler içerir. Hukuki fiiller, senede bağlanamazlar, her türlü delille kanıtlanır.  6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda ispata dair genel bir kural vardır. Bu kural; “hukuki fiillerin her türlü delille ispatlanabilmesidir”. Kanunun 203. maddesinde “tazminat sonucunu doğuran fiillerin tanıkla ispat edileceği” kuralı getirilirken, madde gerekçesinde “hukukî fiillerin ise zaten tanıkla ispatı mümkün olduğundan böyle bir bendin yer alması fazladan bir düzenlemedir. Senetle ispat kuralı konusundaki sınırlama sadece hukukî işlemler içindir, hukukî fiilleri kapsamamaktadır” şeklinde açıklamaya yer vermiştir. Çalışma olgusu hukuki fiildir ve her türlü delille ispatlanabilir. Diğer bir deyişle, çalışma olgusu senede bağlanamayan bir hukuki fiildir. Ayrıca çalışma yapıldığı halde, çalışma yapılmadığına dair belge düzenlenmesi, sahtecilik ve dolayısı ile haksız fiil niteliğindedir.

19.Nitekim Yargıtay 10. Hukuk Dairesi istikrarlı olarak çalışma olgusunu hukuki fiil kabul ederek, “çalışma olgusu, sigortalının ne iş yaptığı ve fiili çalışmanın varlığı tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıklığa kavuşturulması gerektiğini” belirtmekte ( Y. 10. H.D. 09.03.2022 tarih ve 2021/11191 E., 2022/3243 K., Y. 10. H.D. 28.11.2021 tarih ve 2021/12427 E., 2021/16712 K., ), hizmet tespiti, sigortalı işe başlangıç tespiti, sahte sigortalılık nedeni ile sigortalılığın iptaline karşı açılan kurum işleminin iptali davalarında kuruma verilen işe giriş bildirgelerini, bordroları, puantaj kayıtlarını yeterli kabul etmemektedir.

20.Yargıtay Hukuk Genel Kurul kararları da aynı doğrultuda olup hizmet tespit davalarında “çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemeli; bu cümleden olmak üzere, işyerinde tutulması gerekli puantaj kayıtları, ücret bordroları ve gerekli dosyalar ile, kurumdaki belge ve kağıtlardan yararlanmalı, ücret bordroları puantaj kayıtları getirtmeli, müfettiş raporları olup olmadığı araştırmalı, işyeri çalışanlarını saptamalı ve sigortalının bu işte ne kadar süre ile çalıştığını açıklamalı, gerektiğinde komşu işyeri çalışanlarının bilgilerine de başvurarak gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır(Y. HGK. 09.12.2021 tarih ve 2017/10-2070 E, 2020/1020 K).

VI. İspat Hukuku İlkeleri: