muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/7385, Karar No: 2018/2703, Tarih: 17.04.2018

**16. Hukuk Dairesi         2016/7385 E.  ,  2018/2703 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen gün ve saatte temyiz eden ... vekili Avukat ... ile aleyhine temyiz istenilen ... vekili Avukat ... geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlandı. Tarafların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; “mahkemece bozma kararına uyulduğu halde gerekleri tümü ile ve tam olarak yerine getirilmediği, davaya konu yapılan 103 ada 50 parsel sayılı taşınmaz ile dayanılan tapu kayıtlarının revizyon gördüğü 456 parsel sayılı taşınmazların (ADA) sayısı ... Müdürlüğünden sorulup saptanması, yöntemine uygun tapu kaydı ile taşımazın bulunduğu bölgede mera tahsisi ve ... sınırlandırması yapılmış ise yöntemine haritalarının uygulanması, bu yolla dava konusu taşınmazın dayanılan tapu kayıtları, mera tahsis haritası ve ... sınırlandırma haritası ve eki belgelerin kapsamında kalıp kalmadığının duraksamasız saptanması, dava konusu taşınmazın tümü ya da bir bölümünün dayanılan tapu kayıtları ile mera tahsis haritası ve ... sınırlandırma haritasının kapsamı dışında kaldığı saptandığı takdirde anılan kayıt ve belgelerin kapsamı dışında kalan taşınmaz ya da taşınmaz bölümleri yönünden yeterli biçimde zilyetlik araştırması yapılması, ziraatçi bilirkişiden mahkemenin gözlemini yansıtmaya imkan verecek şekilde ayrıntılı, gerekçeli, rapor alınması, tutunulan tapu kayıtlarının iç içe girmesi başka deyişle örtüşmesi halinde yüzölçümü daha fazla olan tapu kaydına değer verileceği düşünülmesi, sözü edilen tapu kayıtlarının aynı kökten gelen tedavül kayıtları olduğu belirlendiği ve iç içe girmesi açık anlatımla örtüşmesi halinde anılan tapu kaydının kapsamının kök tapu kaydı içerisinde aranacağının düşünülmesi, tapu kayıtlarının ifraz görmesi halinde ise ifraz yoluyla oluşan müfrez tapu kayıtlarının kapsamınında kök tapu kaydı içerisinde aranmasının zorunlu olduğu, dosya kapsamına göre taşınmazın para ve emek sarfıyla imar ve ihyaya konu olup olmadığı olgusunun da düşünülmesi ve sonucuna uygun bir karar verilmesi gerektiği” gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davacı ... mirasçılarının davasının reddine, katılan davacı ... davasının kabulüne, çekişmeli 103 ada 50 parsel sayılı taşınmazın hali arazi vasfıyla ... adına tapuya tesciline, karar verilmiş; hüküm, davacı ... mirasçıları ... ve arkadaşları vekili ile davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, mahkemece hükmüne uyulan bozma kararında açıklandığı gibi işlem yapılıp sonucuna göre hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, Yargıtay duruşması için belirlenen 1.630,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, aleyhine temyiz olunan tarafa verilmesine, aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edenlerden alınmasına, 17.04.2018 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/7788, Karar No: 2011/5542, Tarih: 21.11.2011

**12. Ceza Dairesi         2011/7788 E.  ,  2011/5542 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : 2863 sayılı Kanuna muhalefet

Hüküm : 2863 sayılı Kanunun 65/b; 765 sayılı TCK'nın 59/2; 647 sayılı Kanunun 6. maddeleri gereğince mahkumiyet, erteleme.

2863 sayılı Kanuna muhalefet suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

1-Gerekçeli karar başlığına suçun işlendiği yer ve zaman dilimi yazılmaması suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 232/2-c maddesine muhalefet edilmesi,

2-Karar tarihinden sonra 5728 sayılı Kanunun 408. maddesi ile 2863 sayılı Kanunun 65. maddesinin ve 562. maddesiyle CMK'nın 231. maddesinin değiştirilmesi karşısında sanığın hukuki durumunun yeniden takdir ve tayininde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı isteme uygun olarak BOZULMASINA, 21/11/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/11428, Karar No: 2021/11399, Tarih: 28.09.2021

**7. Ceza Dairesi         2021/11428 E.  ,  2021/11399 K.**

**"İçtihat Metni"**

Otoyol ve/veya köprülerden ücret ödemeden geçme eyleminden dolayı kabahatli ... hakkında 119,75 Türk Lirası geçiş ücreti ve 359,25 Türk Lirası ceza uygulanmasına ilişkin ... Anonim Şirketinin 27/08/2019 tarihli ve ... Bildirim Nolu ihlalli geçiş ihtarnamesine karşı yapılan başvurunun kabulü ile anılan cezanın kaldırılmasına dair ... Sulh Ceza Hâkimliğinin 28/10/2019 tarihli ve 2019/860 değişik iş sayılı kararı aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığından verilen 10/02/2020 tarihli kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 20/02/2020 tarihli ve KYB. 2020-23575 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.

Mezkür ihbarnamede;

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 30/1. maddesinde; Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin on katı tutarında idarî para cezası verileceği, aynı maddenin 5. fıkrasında; 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edileceği, ücretin on katı fazlası olarak tahsil edilen ceza tutarının yüzde altmışı, tahsilini izleyen ayın yedinci günü mesai bitimine kadar, işletici şirket tarafından Hazine payı olarak, yıllık kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenen bir bildirimle ödeneceği, işletici şirket tarafından Hazine payının eksik bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi ya da bildirildiği halde süresinde ödenmemesi halinde, Hazine payının ödenmesi gerektiği tarih ile tahsil edildiği tarih arasında geçen süreye 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre uygulanacak gecikme zammı ile birlikte ilgili vergi dairesince 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edileceği, 7. fıkrasında; geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezaların uygulanmayacağının belirtildiği, Dosya kapsamına göre, 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamında özel hukuk tüzel kişisi ... A.Ş. tarafından işletilen ...-... otoyolundan olay tarihinde muterizin otomobiliyle geçiş ücreti ödemeden geçiş yaptığından bahisle geçiş ücreti ile üç katı ceza tutarı geçiş ihtarnamesi düzenlenerek muterize tebliğ edildiği, muterizin geçiş ücretini 17/09/2019 tarihinde ödediği akabinde ceza tutarına itiraz ettiği, muterizin, idari para cezasını gerektiren eyleminin 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 93. maddesi gereğince kişisel suç kapsamında olduğu, ilgili kolluk biriminin yalnız tespit tutanağı düzenleyebileceği, idari para cezasına ilişkin tutanağı düzenleme yetkisinin olmadığı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/8-b maddesi gereğince idari yaptırım kararının kaldırılması talebiyle başvurduğu ..

. maddesi gereğince kişisel suç kapsamında olduğu, ilgili kolluk biriminin yalnız tespit tutanağı düzenleyebileceği, idari para cezasına ilişkin tutanağı düzenleme yetkisinin olmadığı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/8-b maddesi gereğince idari yaptırım kararının kaldırılması talebiyle başvurduğu ... Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 28/10/2019 tarihli ve 2019/860 değişik iş sayılı kararla itiraz konusu idari yaptırım kararının kaldırılmasına karar verilmiş ise de, anılan otoyol geçiş ücretinin süresinde ödenmemesi nedeniyle uygulanan 3 katı cezanın 5326 sayılı Kanun kapsamında itirazı kabil bir karar olmadığı gözetilmeksizin, başvurunun görev yönünden reddi yerine, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlar yerinde görüldüğünden ... Sulh Ceza Hakimliği'nin 28/10/2019 tarih, 2019/860 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nun 309/4-a maddesi uyarınca BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmesine, 21.09.2021 tarihinde Sn. ... ve Sn. ...'nun karşı oyları ve oy çokluğuyla karar verildi.

(Muhalefet) (Muhalefet)

MUHALEFET ŞERHİ

Karşı Oy:

Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığının Kanun Yararına Bozma istemli yazısı üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen talep yazısında;

“Otoyol ve/veya köprülerden ücret ödemeden geçme eyleminden dolayı kabahatli ... hakkında 119,75 Türk Lirası geçiş ücreti ve 359,25 Türk Lirası ceza uygulanmasına ilişkin ... Anonim Şirketinin 27/08/2019 tarihli ve ... Bildirim Nolu ihlalli geçiş ihtarnamesine karşı yapılan başvurunun kabulü ile anılan cezanın kaldırılmasına dair ... Sulh Ceza Hâkimliğinin 28/10/2019 tarihli ve 2019/860 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 30/1. maddesinde; Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin on katı tutarında idarî para cezası verileceği, aynı maddenin 5. fıkrasında; 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edileceği, ücretin on katı fazlası olarak tahsil edilen ceza tutarının yüzde altmışı, tahsilini izleyen ayın yedinci günü mesai bitimine kadar, işletici şirket tarafından Hazine payı olarak, yıllık kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenen bir bildirimle ödeneceği, işletici şirket tarafından Hazine payının eksik bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi ya da bildirildiği halde süresinde ödenmemesi halinde, Hazine payının ödenmesi gerektiği tarih ile tahsil edildiği tarih arasında geçen süreye 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre uygulanacak gecikme zammı ile birlikte ilgili vergi dairesince 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edileceği, 7. fıkrasında; geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezaların uygulanmayacağının belirtildiği,

Dosya kapsamına göre, 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamında özel hukuk tüzel kişisi ... A.Ş. tarafından işletilen ...-... otoyolundan olay tarihinde muterizin otomobiliyle geçiş ücreti ödemeden geçiş yaptığından bahisle geçiş ücreti ile üç katı ceza tutarı geçiş ihtarnamesi düzenlenerek muterize tebliğ edildiği, muterizin geçiş ücretini 17/09/2019 tarihinde ödediği akabinde ceza tutarına itiraz ettiği, muterizin, idari para cezasını gerektiren eyleminin 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 93. maddesi gereğince kişisel suç kapsamında olduğu, ilgili kolluk biriminin yalnız tespit tutanağı düzenleyebileceği, idari para cezasına ilişkin tutanağı düzenleme yetkisinin olmadığı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/8-b maddesi gereğince idari yaptırım kararının kaldırılması talebiyle başvurduğu ... Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 28/10/2019 tarihli ve 2019/860 değişik iş sayılı kararla itiraz konusu idari yaptırım kararının kaldırılmasına karar verilmiş ise de, anılan otoyol geçiş ücretinin süresinde ödenmemesi nedeniyle uygulanan 3 katı cezanın 5326 sayılı Kanun kapsamında itirazı kabil bir karar olmadığı gözetilmeksizin, başvurunun görev yönünden reddi yerine, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli 10/02/2020 gün ve 94660652-105-16-20793-2019-Kyb sayılı yazılı istemlerine müsteniden ihbar ve mevcut evrak tebliğ olunur.” denilmek suretiyle Dairemize gelen dosyada, heyetimizin çoğunluğu tarafından Kanun Yararına Bozma talebi yerinde görülerek, yerel Mahkemenin yaptırım kararının kaldırılmasına dair hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.

16/05/2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile değişikliğe uğrayan 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali başlıklı 30. maddesinin 1. fıkrasında “Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin dört katı tutarında idarî para cezası verilir.” 5. fıkrası “4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.” denilmiştir.

Devlete ait karayollarından geçiş ücretini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilenlere, 6001 sayılı Kanunun 30. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen miktar kadar idari para cezası, 5326 sayılı Kabahatler Kanununda belirtilen ilkeler çerçevesinde tayin edilecektir. İdari para cezasının nasıl tebliğ edileceği, idari para cezasına karşı başvurulacak kanun yolları 5326 sayılı kabahatler kanununda açıkça gösterilmiş olup, bu idari para cezalarına karşı sulh ceza mahkemelerine itiraz hakkı tanınmıştır.

Özel otoyol şirketlerinin ceza olarak belirledikleri ve ödenmesi için tebliğ edilen borca, Sulh Ceza Mahkemeleri nezdinde itiraz edilip edilemeyeceği Kanun Yararına Bozmanın konusunu oluşturmaktadır. Devlet tarafından işletilen otoyollardan ücret ödemeden geçiş yaptığı tespit edilenlere tayin edilen idari para cezalarına itirazın mümkün olduğu sabittir. 6001 sayılı kanunda özel otoyol işleten şirketlerin geçiş ücreti ile birlikte belirledikleri cezalara itiraz edileceği konusunda bir düzenleme yapılmamıştır. İtiraz konusunda düzenleme yapılmamış olmasından bu cezalara Sulh Ceza Mahkemelerine itiraz edilemeyeceği anlamı çıkarılmamalıdır. Özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş bir şirkete ister “idari para” cezası adı altında isterse “ceza” adı altında bir yetkinin verilmesi devlete ait bir yetkinin devri mahiyetinde olup özü itibarıyla idari para cezası niteliğindedir. Özel otoyol işleten şirketlerin geçiş ücreti kadar bir miktar için normal takip ve tahsili gereken alacaklarına, kamu gücü ve otoritesinden yararlandırılarak “ceza” verme yetkisinin verilmesi de bu cezanın idari para cezası niteliğinde olduğunu göstermektedir. Özel otoyol işleten şirketlere kamu gücü ve otoritesinin kullandırılmış olması nedeniyle bu cezaların idari para cezası niteliğinde olduğunu ve Sulh Ceza Mahkemelerinde bu cezalara itiraz edilebileceğini düşünmekteyim.

Özel otoyol işleten şirketler ülkemizdeki diğer şirketler gibi özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş olduklarından, diğer şirketlerin tabi oldukları kurallara tabi olmalıdırlar. Özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş diğer şirketlerin alacaklarının doğumu, takip ve tahsili Borçlar Kanunu ve Ticaret kanunu gibi özel hukukla ilgili yasalarla belirlenmiştir. Özel otoyol işleten şirketlerin, ücretsiz geçiş yaptığı tespit edilen kişilerden, geçiş ücretinin takip ve tahsili dışında 4 kat tutarında ceza almaları, yaptıkları hizmetin karşılığının çok ötesinde bir borcun doğumuna sebep olmaktadır. Diğer özel şirketlerin alacaklarına ancak yasa ile belirlenen ölçülerde faiz işletilirken, özel otoyol işleten şirketlere kanunla 4 kat ceza verme yetkisi verilerek %400 oranında fazladan bir gelir elde etme imkanı tanınmıştır.

6001 sayılı kanunda, özel otoyol işleten şirketlere ceza verme yetkisinin verilmiş olması nedeniyle, bunun idari para cezası niteliğinde olduğunu ve Sulh Ceza Mahkemelerine itiraz yolunun açık olduğunu düşündüğümden, heyetimizin çoğunluğu tarafından verilen karara katılmamaktayım.

Muhalif Üye

MUHALEFET ŞERHİ

6001 sayılı kanunda, özel otoyol işleten şirketlere ceza verme yetkisinin verilmiş olması nedeniyle, bunun idari para cezası niteliğinde olduğunu ve Sulh Ceza Mahkemelerine itiraz yolunun açık olduğunu düşündüğümden, heyetimizin çoğunluğu tarafından verilen karara katılmamaktayım.

Muhalif Üye

MUHALEFET ŞERHİ

Karşı Oy:

Kolay anlaşılması ve sistematik olması açısından muhalefet şerhimi 4 başlık altında yazacağım. Bunlar;

I-) Daire Çoğunluğu ile Azınlık Arasında Çıkan Uyuşmazlığın Konusu

II-) Kanun Yararına Bozmaya Konu Olayın Özet Anlatımı

III-) Konu ile İlgili Mevzuat

IV-) Muhalefet Şerhimin Dayanağını Oluşturan Gerekçeler

I-) Daire Çoğunluğu ile Azınlık Arasında Çıkan Uyuşmazlığın Konusu

Daire çoğunluğu, 3996 sayılı “Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun” kapsamında işletme hakkı bir özel hukuk tüzel kişisine verilen ya da devredilen otoyollardan geçiş ücreti ödenmeden yapılan (kaçak) geçişler sebebiyle geçiş ücretinin geçiş tarihinde on katı tutarında (meri mevzuata göre 4 katı tutarında) kesilen cezaya karşı sulh ceza hakimliğine başvurulamayacağına; dolayısıyla sulh ceza hakimliğinin bu tür durumlarda görevli olmadığına hükmetmiştir.

Sulh ceza hakimliğinin bu tür durumlarda görevli olduğunu telakki etmekteyim. Zira yap-işlet-devret modeli çerçevesinde özel hukuk tüzel kişileri tarafından işletilen otoyollardan ücret ödenmeden geçiş yapılmasından kaynaklanan cezanın, tıpkı devlet tarafından işletilen otoyollardan ücret ödenmeksizin (kaçak) geçilmesinden kaynaklanan ceza gibi, nevi şahsına özgü olsa da “idari para cezası” özellikleri taşıdığı; özel hukuk tüzel kişileri tarafından işletilen otoyollardan ücret ödemeden yapılan geçişin de devlet otoyollarından kaçak geçiş gibi “kabahat benzeri” bir vasıfta bulunduğu nedenleriyle; özel hukuk tüzel kişileri tarafından işletilen otoyollardan kaçak geçişten dolayı kesilen para cezasına karşı da tıpkı idari para cezalarına karşı olduğu gibi sulh ceza hakimliğine başvurulabileceği/itiraz edilebileceği görüşündeyim. Dolayısıyla sulh ceza hakimliğinin bu tür durumlarda da görevli olduğu mülahazasıyla daire çoğunluğunun kararına katılmıyorum.

Kanaatim şudur ki, özel hukuk tüzel kişileri tarafından işletilen otoyollardan ücret ödemeden geçiş yapmaktan kaynaklanan cezanın adı “idari para cezası” değil sadece ”ceza” olsa, hatta Kanun gereği tahsil yöntemi farklı olsa bile;

Buradaki ceza,

1-) amacı,

2-) işlevi,

3-) niteliği,

4-) hesaplama yöntemi itibarıyla tıpkı devlet tarafından işletilen otoyollardan ücret ödenmeden (kaçak) geçişten kaynaklanan ceza gibi, “idari para cezası” özellikleri taşıdığından, bu cezaya karşı da sulh ceza hakimliğine başvurulabilecek ve dolayısıyla sulh ceza hakimliği bu cezalara karşı yapılan başvuru ve itirazları incelemekle görevli olacaktır.

Buradaki ceza,

1-) amacı,

2-) işlevi,

3-) niteliği,

4-) hesaplama yöntemi itibarıyla tıpkı devlet tarafından işletilen otoyollardan ücret ödenmeden (kaçak) geçişten kaynaklanan ceza gibi, “idari para cezası” özellikleri taşıdığından, bu cezaya karşı da sulh ceza hakimliğine başvurulabilecek ve dolayısıyla sulh ceza hakimliği bu cezalara karşı yapılan başvuru ve itirazları incelemekle görevli olacaktır.

Şöyle ki 6001 sayılı “Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun”un 30/1. maddesine göre; Karayolları Genel Müdürlüğü işletimindeki otoyollar için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin geçiş tarihinde on katı tutarında (meri mevzuata göre 4 katı tutarında) idarî para cezası verilecektir. Aynı maddenin 5. fıkrasında ise; 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı özel hukuk tüzel kişilerine verilen veya devredilen otoyollardan geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin geçiş tarihinde on katı tutarında (meri mevzuata göre 4 katı tutarında) ceza genel hükümlere göre tahsil edilecektir. Ancak ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmayacaktır.

6001 sayılı Kanun’un 30. maddesinin 1.fıkrasında “idari para cezası”, 5. fıkrasında  “ceza” terimi kullanılmış, ancak 5. fıkradaki cezanın niteliği belirtilmemiştir. Bu kapsamda 30. maddenin 1. fıkrasında kamu tüzel kişiliğine sahip Karayolları Genel Müdürlüğünün işletimindeki otoyollardan geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması şeklinde gerçekleşen eylem “kabahat” olduğu içindir ki bu eylem sebebiyle ödenmesi gereken geçiş ücretinin geçiş tarihinde on katı tutarında (meri mevzuata göre 4 katı tutarında) para cezasının idari para cezası olduğu açıkça ifade edilmiştir. Ancak, özel hukuk tüzel kişilerine işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollardan kaçak geçiş eylemleri kanun koyucu tarafından kabahat olarak nitelendirilmemiş, bu eylem dolayısıyla öngörülen cezanın “idari para cezası” olduğuna dair bir düzenlemeye yer verilmemiş, ama eylemin yaptırımı için “ceza terimi” kullanılmıştır. Adı “idari para cezası” değil “ceza” olsa bile; bu “ceza”nın amacı, işlevi, mahiyeti ve hesaplama yönteminin idari para cezası ile özdeş bulunması sebebiyle buradaki “ceza”yı “nevi şahsına münhasır bir idari para cezası” olarak kabul etmek gerektiğini telakki etmekteyim.

Üstelik bu “nevi şahsına münhasır bir idari para cezası”na karşı sulh ceza hakimliğine başvuru/itiraz yolunun açılması, cezanın muhatabı açısından daha lehedir ve hak arama hürriyetini daha kolaylaştırıcıdır.