muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/5224, Karar No: 2018/8865, Tarih: 06.12.2018

**10. Ceza Dairesi         2017/5224 E.  ,  2018/8865 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

Hüküm : Mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Hükümden sonra 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesi ve aynı Kanunun 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanunun geçici 7. maddesi sanık lehine hükümler içermekte olup, öncelikle; 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrası ve aynı Kanunun 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanunun geçici 7. maddesinin olaya tatbik kabiliyeti bulunup bulunmadığının tesbiti açısından, sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı bu suç tarihinden önce açılmış başka dava olup olmadığı, varsa sanığın bu suçu diğer davaya konu olan suç nedeniyle verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işleyip işlemediğinin ve önceki dava sonucunun araştırılması, gerektiğinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğünden suç tarihinde sanığın infazda olan başka bir tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararının bulunup bulunmadığı sorulup belirlendikten sonra;

a) Sanık bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ve önceki suçtan mahkûmiyet kararı verilmiş ise, 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca “davanın düşmesine” ,

b) Sanık hakkında aynı suçtan açılmış başka dava yoksa veya sanık bu suçu daha önce işlediği suçtan dolayı verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş değilse veya daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ve önceki suçtan beraat kararı verilmiş ise, daha önceki tarihlerde işlediği aynı suçtan dolayı verilmiş olan tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararları dikkate alınmaksızın, bu suç nedeniyle doğrudan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanmamış olan sanık hakkında, 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değişik TCK'nın 191. maddesi ve aynı Kanunun 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanunun geçici 7. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, 191. madde hükümleri çerçevesinde “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına”,

Karar verilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 06/12/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/8264, Karar No: 2022/12597, Tarih: 26.09.2022

**5. Hukuk Dairesi         2022/8264 E.  ,  2022/12597 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Malın ayıplı olmasından kaynaklanan zararın istemine ilişkin olarak açılan davada Merzifon 1. Asliye Hukuk ve Rize 4. Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı Bölge Adliye Mahkemesi’nin yargı çevresinde kalan Mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanun'un 36/3. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan Adlî Yargı İlk Derece Hukuk Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, ayıplı mal nedeniyle belirsiz alacak istemine ilişkindir.

Merzifon 1. Asliye Hukuk Mahkemesince dava, araç satış sözleşmesinden kaynaklı zarar tazmini talebine ilişkin olup uyuşmazlığın sözleşmeden kaynaklandığı, davacının yerleşim yerinin .. İli, ... İlçesi, davalının yerleşim yerinin ... İli olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin Rize Noterliğinde yapıldığı ve ifa edildiği, yetki itirazın usulüne uygun olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Rize 4. Asliye Hukuk Mahkemesince, davanın araç satış sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkin olması, bu kapsamda davacı tarafça para alacağının tahsilinin talep edilmesi, taraflarca para borcunun ifa yeri bakımından alacaklının yerleşim yerinden başka bir yer kararlaştırıldığı hususun iddia ve ispat edilmemiş olması, bu cihetle alacaklının yerleşim yerinin Merzifon olması sebebiyle Merzifon mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

HMK'nın 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun’un 10 uncu maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca BK'nın 73. (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89.) maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

Somut olayda, davanın Merzifon 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı, davacının yerleşim yeri ve mernis adresinin “...” olduğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olup davacı tercih hakkını bu yönde kullandığından, uyuşmazlığın Merzifon 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; HMK’nın 21 ve 22. maddeleri ile 5235 sayılı Kanunu'nun 36/3. maddesi gereğince Merzifon 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 26.09.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/11197, Karar No: 2022/14040, Tarih: 28.12.2022

**10. Ceza Dairesi         2022/11197 E.  ,  2022/14040 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : ADANA Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hükümler : 1) Mahkûmiyet; Adana 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 20/11/2018 tarih, 2018/216 esas ve 2018/418 sayılı kararı

2) İstinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddi; Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 18/03/2020 tarih, 2019/124 esas ve 2020/588 sayılı kararı

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hükümler sanıklar müdafileri tarafından temyiz edilmekle, temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Sanık ... müdafiinin temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteminin, 5271 sayılı CMK'nın 299/1. maddesi uyarınca; takdiren reddine karar verilerek duruşmasız inceleme yapılmıştır.

5271 sayılı CMK'nın 288. ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler ile 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri dikkate alınarak, sanıklar müdafilerinin temyiz dilekçelerindeki sebeplerin hükümlerin hukuki yönüne ilişkin olduğu değerlendirilerek yapılan incelemede,

Yargılama sürecindeki işlemlerin yasaya uygun olarak yapıldığı, delillerin gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç tipi ile yaptırımların aşağıda belirtilenler dışında doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1) Sanık ... hakkında soyut istihbari bilgi dışında yeterli delil bulunmadığı aşamada, sanık ...’in, “Kendisine ait ikamette ele geçen uyuşturucu maddeleri olaydan bir gün önce ödünç elbise almak için kendisinden evinin anahtarını isteyen diğer sanık ...’in koymuş olabileceğini” beyan etmek suretiyle, sanık ...’in suçunun ortaya çıkmasına yardım ve hizmet ettiği; sanık ...’in ise hakkında soyut istihbari bilgi ve sanık ... ile yaşı küçük kızı Suna’nın soyut beyanları dışında delil bulunmadığı aşamada; “Sanık ...’in evine eşi ile birlikte ara sıra gidip geldiklerine, bazen de yalnız gittiğine, olaydan üç dört gün önce eşinin sanık ...’den ödünç elbise almak için evin anahtarını aldığına ve eşi ile birlikte eve gittiklerine; eve her gittiğinde ele geçen uyuşturucu maddeleri ikamette gördüğüne, uyuşturucu madde kullandığı için maddelerin birçoğuna eli ile dokunmuş olabileceğinden parmak izinin çıkabileceğine,” ilişkin tevilli beyanları ile kendi suçunun ortaya çıkmasına yardım ve hizmet ettiği; bu haliyle sanıklar ... ve ... ... hakkında TCK’nın 192/3. maddesi uyarınca etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde hüküm kurulmak suretiyle fazla ceza tayin edilmesi,

2) TCK’nın 61. maddesi uyarınca, ele geçirilen suç konusu farklı cinslerdeki uyuşturucu maddelerin miktarına bağlı olarak önem ve değeri ile oluşturduğu tehlikenin ağırlığı dikkate alınarak, temel cezanın alt sınırdan makul miktarda uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

3) Sanık ...’e ait suça konu uyuşturucu maddeleri ikametinde bulunduran sanık ...’in, TCK’nın 37. maddesi uyarınca suçu diğer sanıkla birlikte işleyen “aslî fail” olarak sorumlu olduğu gözetilmeden, eyleme “yardım eden” sıfatıyla katıldığı kabul edilerek, hakkında TCK’nın 39. maddesi uyarınca indirim uygulanmak suretiyle eksik ceza tayin edilmesi,

4) Hükümden sonra 15/04/2020 tarihinde yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik nedeniyle TCK'nın 53. maddesiyle ilgili olarak yeniden değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunması,

5) Sanıklara, “haklarında verilen adli para cezalarının ödenmemesi halinde ödenmeyen kısmın hapse çevrileceğine” ilişkin ihtarda bulunulmayarak, TCK’nın 52/4. maddesine aykırı davranılması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafilerinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olup, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 18/03/2020 tarihli, 2019/124 esas ve 2020/588 sayılı kararı hukuka aykırı bulunduğundan, 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi uyarınca hükümlerin BOZULMASINA, 5271 sayılı CMK’nın 307/4. maddesi uyarınca sonuç ceza yönünden sanıkların kazanılmış haklarının saklı tutulmasına,

CMK'nın 304/2 (b) maddesi uyarınca dosyanın Adana 5. Ağır Ceza Mahkemesine; kararın bir örneğinin Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesine gönderilmesine,

28/12/2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/1395, Karar No: 2010/1439, Tarih: 12.02.2010

**(Kapatılan) 6. Hukuk Dairesi         2010/1395 E.  ,  2010/1439 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Uyuşmazlık taraflar arasındaki kira sözleşmesi Bala Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2001/607 E. - 2002/49 K. sayılı kararı ile feshedilmiş olup, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 01.07.2002 tarihli ilamı ile onanarak kesinleşmiştir. Davadaki istek tapulu taşınmaza el atmanın önlenmesi istemine ilişkin olup, hüküm Asliye Hukuk Mahkemesi tarafındandan verilmiştir.

Bu durumda temyiz incelemesi dairemizin görevi dışında bulunduğundan dosyanın görevli Yargıtay 1. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiş ise de anılan Dairece de görevsizlik kararı verildiğinden Birinci Başkanlığa gönderilmesine, 12.02.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/8299, Karar No: 2021/7178, Tarih: 08.04.2021

**6. Ceza Dairesi         2020/8299 E.  ,  2021/7178 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hâkimin takdirine göre; suçun suça sürüklenen çocuk tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, suça sürüklenen çocuk müdafiin diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Konutta hırsızlık eylemini gece vakti sayılan zaman dilimi içerisinde gerçekleştiren suça sürüklenen çocuk hakkında 5237 sayılı TCK’nın 143. maddesi uyarınca uygulama yapılması gerektiği gözetilmeden yargılamaya devamla yerinde ve yeterli olmayan gerekçeyle yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, ceza miktarı bakımından kazanılmış hakkının korunmasına, 08.04.2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/21715, Karar No: 2021/7931, Tarih: 22.09.2021

**9. Ceza Dairesi         2021/21715 E.  ,  2021/7931 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun cinsel istismarı

HÜKÜM : Cinsel saldırı suçundan mahkumiyet

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle başvurunun muhtevası ve inceleme tarihine kadar getirilen kanuni düzenlemeler nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma ile kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Mağdurenin aşamalardaki ifadeleri, savunma ve tüm dosya içeriğine göre sanığın olay günü on altı yaşındaki mağdureye sarılarak yanağı ile boynundan öpme şeklindeki eyleminin 5237 sayılı TCK'nın 103/1. maddesinde düzenlenen çocuğun cinsel istismarı suçunu oluşturduğu nazara alınıp, mağdurenin ruh sağlığının bozulmasına dair dosyadaki raporun içeriği itibarıyla yetersiz olduğu gözetilerek İstanbul Adli Tıp Kurumu 6. İhtisas Kurulundan bu hususta yeni rapor alındıktan sonra belirlenecek lehe kanuna göre sanığın mahkumiyetine karar verilmesi gerekirken suç vasfının tayininde yanılgıya düşülerek aynı Kanunun 102/1. maddesinde yer alan cinsel saldırı suçundan hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, sanık müdafisinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, ceza miktarı itibarıyla kazanılmış hakkı saklı kalmak kaydıyla hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321 ve 326. maddeleri gereğince BOZULMASINA, 22.09.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/213, Karar No: 2016/70, Tarih: 22.01.2016

**Hukuk Genel Kurulu         2014/213 E.  ,  2016/70 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Mersin 1. Asliye Hukuk Mahkemesince mahkemenin yetkisizliğine dair verilen 22.12.2011 gün ve 2010/629 E., 2011/641 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 26.04.2012 gün ve 2012/4965 E. - 2012/7312 K. sayılı ilamı ile;

“...Dava, haksız eylem nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. Mahkemece, yetkisizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz olunmuştur.

Kişilik haklarına saldırı halinde, davacı kendi yerleşim yerinde de dava açabilir.(TMK m.25/son). Şu durumda, mahkeme yetkili olup; davacı, yasanın kendisine tanıdığı seçim hakkı kullanan durumundadır. Açıklanan nedenle, işin esasının incelenmesi gerekir. Mahkemece, yetersiz ve yanılgılı gerekçeler ile yazılı biçimde yetkisizlik kararı verilmesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir…”

gerekçesi ile bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kişilik haklarına saldırı nedeni ile uğranılan manevi zararın tazmini istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili şirketin taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren önde gelen işletmelerden biri olduğunu, Çorum Şoförler Odası Başkanı olan davalının bölgesel yayın yapan “Çorum TV” adlı televizyon kanalında müvekkilinin “akaryakıt kaçakçılığı” yaptığına ilişkin asılsız iddialarda bulunduğunu, müvekkilinin itibarını zedelediğini belirterek, kişilik haklarına saldırı nitelindeki iddialarından ötürü manevi tazminat talep etmiştir.

Davalı ... vekili, yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri olan Çorum Mahkemeleri olduğunu, ayrıca tazminat şartlarının bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece; davalının yerleşim yerinin Çorum olduğu, basın açıklamasının bölgesel Çorum TV kanalında yayınlandığı, TMK’nin 25/son maddesi gereğince kişilik haklarının korunmasına ilişkin davanın davacının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabileceği ancak davacının adresinin Trabzon olduğu, ayrıca HUMK’nın 17. maddesi gereğince davacı şirketin Mersin şubesinin işleminden kaynaklanan bir dava olmadığı, Çorum Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda gösterilen nedenlerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü temyize davacı vekili getirmiştir.

Davacı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda gösterilen nedenlerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü temyize davacı vekili getirmiştir.

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; kişilik haklarına saldırıdan dolayı uğranılan manevi zararın tazmini istemine yönelik davanın davacının şubesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılıp açılamayacağı noktasında toplanmaktadır.

Açıklanan uyuşmazlığın çözümünde etken özel ve genel yetki kurallarına yönelik yasal düzenlemeler ile kişilik hakkı kavramına ilişkin açıklamalarda bulunulmasında yarar bulunmaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kişi olarak gerçek ve tüzel kişileri kabul etmiştir. Kişilere hak sahibi olabilme ve borç altına girebilme ehliyetini tanıyan hukuk düzeni, aynı zamanda onlara kişiliğini koruma fırsatı da sunmuştur. Koruma altına alınan bu değerlerin kapsamına, kişinin bedensel varlığında temellenen kişisel değerleri (hayat, vücut, bedensel ve ruhsal sağlık gibi) ve toplum içindeki yerine ve etkinliğine ilişkin dış değerleri (şeref, haysiyet, saygınlık, ekonomik hareket serbestliği, ad, onur, gizli ve özel hayat alanı gibi), kısaca kişinin kişi olması dolayısıyla ayrılmaz bir biçimde sahip olduğu bütün değerler dâhildir (ÖZSUNAY Ergun, Gerçek Kişilerin Hukuki Durumu, 4. B., İstanbul 1979, s. 97; SEROZAN Rona, “Kişilik Hakkının Korunmasıyla İlgili Bazı Düşünceler”, Mukayeseli Hukuk Araştırmaları Dergisi (Kişilik Hakkının Korunması), Y. 11, S. 14, 1977, s. 93).

Bu çerçevede kişilik hakkı, kişi kavramını da içinde barındıran kişinin kişi olmasından ötürü sahip olduğu, hak ve fiil ehliyeti ile hukuk düzeninin korunmaya değer bulduğu maddi ve manevi kişisel değerler üzerindeki mutlak haktır.

Tüzel kişilerde hak ehliyetine ilişkin TMK m. 48 gereğince “Tüzel kişiler, cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara ehildirler”. Görüldüğü üzere, kişinin hak sahibi olabilme ve borç altına girebilme ehliyeti olarak tanımlanabilecek hak ehliyetine, tüzel kişiler de kuruldukları andan itibaren bünyesine uygun düştüğü oranda sahiptir. Bu durum, tüzel kişilerin kendisini kuran ya da kendisinden yararlanan kişilerden bağımsız birer hak süjesi olarak hukuk hayatına katılabilmesinin bir gereğidir.

Madde metninden anlaşıldığı üzere, kanun koyucu ana kuralı tüzel kişilerin tam hak ehliyetine sahip olması şeklinde koymuş, ancak bazı haklara fiziki ve sosyal yapısı nedeniyle sahip olamayacağını vurgulamıştır. Dolayısıyla gerçek kişinin ve tüzel kişinin hak ehliyeti arasında bir nitelik değil, içerik farkı olduğunu kabul etmiştir. Buna göre, gerçek kişilere açık olan kamu hukuku ve özel hukuk kaynaklı bütün haklara ve borçlara kural olarak sahip olabilecek durumdaki tüzel kişiler, kişilik hakkına da sahip olabilecek ve bu hakka tanınan korumadan yararlanabilecektir.

Bununla birlikte kişilik hakkının sınırları malvarlığı haklarının aksine belli değildir, somut müdahalelere göre değişir. Bu bakımdan nelerin kişilik hakkından sayılıp sayılmayacağını halin ve zamanın icabına bırakmak gerekir. Bu tespiti ise hakimler somut olayın özelliklerini nazara alarak yapacaklardır (DURAL Mustafa / ÖĞÜZ Tufan, Türk Özel Hukuku, Kişiler Hukuku, İstanbul 2006, s. 95).

Bu kapsamda, tüzel kişinin ekonomik faaliyetini yürütürken kazandığı saygınlık, onun kişisel değerleri içinde yer alır. Ticari şeref ve haysiyetin çiğnenmesi, onun ekonomik yaşam içindeki yerini ve durumunu sarsabilir. Tüzel kişinin kişilik haklarından olan onur ve saygınlığı onun korunan değerlerinin başında gelir. Bu nedenle tüzel kişi onur ve saygınlığından vazgeçemeyeceği gibi, bu değerlerini hukuka ve ahlaka aykırı olarak da sınırlayamaz.

Ekonomik itibar da tüzel kişinin şeref ve haysiyetinin bir görüntüsüdür. Tüzel kişinin ekonomik faaliyetleri de toplum tarafından değerlendirilmektedir. Tüzel kişiliğe sahip bir şirketin ödeme gücüne ilişkin değerlendirmeler, o tüzel kişinin toplumsal şeref ve haysiyeti ile yakından ilgilidir. Kredi, toplum tarafından ödeme gücü ile ilgili olarak izafe edilen bir değer olması nedeniyle, bu değeri azaltan veya ortadan kaldıran kişiliği ihlale yönelik açıklamalar şeref ve haysiyete tecavüz niteliği taşır.

Kişilik haklarına saldırı halinde kişilik hakkı ister gerçek kişi isterse tüzel kişi olsun Devlete karşı Anayasa hükümleri ile idareye karşı idare hukuku hükümleri ile suç teşkil eden tecavüzlere karşı ise ceza hukuku hükümleri ile korunmuştur. Kişilik hakkının korunmasına ilişkin Medeni Kanun’daki ana düzenleme TMK m. 23 ve m. 24’te hüküm altına alınmıştır. TMK m. 23 hak sahibi tarafından vazgeçilmesine ya da aşırı sınırlanmasına karşı kişilik hakkını korurken, TMK m. 24 kişilik hakkına yönelebilecek saldırılara karşı koruma sağlar. Konuya ilişkin diğer bir temel düzenleme olan 818 sayılı BK m. 49’da (6098 sayılı TBK m. 58) ise, kişilik hakkı tecavüze uğrayan kişinin manevi tazminat talebi düzenleme altına alınmıştır.

Kişilik haklarının korunması için açılabilecek davalardan manevi tazminat davası genel olarak kabul edilen görüşe göre kişiliğe yönelik saldırı sebebiyle uğranılan manevi zararın, saldırı sebebiyle duyulan acı, elem ve ızdırabın tatmin edilerek giderilmesi amacıyla kişiye tanınan davadır. Manevi tazminat konusu mevzuatımızda, kişilik hakkı ihlallerinde istenebileceğini belirten MK m. 25 ve manevi tazminat davasının koşullarını belirleyen genel hüküm niteliğindeki BK m. 49 (6098 sayılı TBK m. 58) haricinde, bazı özel hükümlerde de geçmektedir.