muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/1895, Karar No: 2023/7206, Tarih: 11.12.2023

2.Davalı ...Ş. ve bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararda zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden değerlendirme yapılmasının hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, yargılama giderlerinin hatalı olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına ve dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, geçerli ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti ve alacak talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri

2. 7194 sayılı Kanun'un 41 ... maddesi

3. 12.09.2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 18.05.2023 tarihli ve 2020/11 E. 2023/98 K. sayılı iptal kararı

3. Değerlendirme

Dava konusu uyuşmazlığa uygulanan 7194 sayılı Kanun'un 41 ... maddesi Anayasa Mahkemesi'nin 18.05.2023 tarihli ve 2020/11 E. 2023/98 K. sayılı iptal kararı ile Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Bu durumda İlk Derece Mahkemesince ve Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararların yasal dayanağı ortadan kalkmış olmakla tarafların iddia ve savunmaları ile ilk itirazları değerlendirilerek davanın esası hakkında bir karar verilmek üzere Bölge Adliye Mahkemesi kararının resen bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının resen BOZULMASINA

Bozma sebebine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/823, Karar No: 2019/432, Tarih: 16.05.2019

**Ceza Genel Kurulu         2017/823 E.  ,  2019/432 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı Veren

Yargıtay Dairesi : 16. Ceza Dairesi

Mahkemesi :Sulh Ceza

Sayısı : 958-1280

Suç üstlenme suçundan sanık ...'nun TCK'nın 270/1, 50/1-a ve 52/2-4. maddeleri uyarınca 600 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve taksitlendirmeye, CMK'nın 231/5. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıl denetim süresine tabi tutulmasına ilişkin Sakarya (Kapatılan) 1. Sulh Ceza Mahkemesince verilen 14.02.2008 tarihli ve 881-142 sayılı kararın kesinleşmesinden sonra, sanığın denetim süresi içerisinde kasten yeni bir suç işlemesi nedeniyle dosyayı ele alan Sakarya (Kapatılan) 1. Sulh Ceza Mahkemesince 31.12.2013 tarih ve 958-1280 sayı ile, açıklanması geri bırakılan hükmün açıklanması suretiyle sanığın TCK'nın 270/1, 50/1-a ve 52/2-4. maddeleri uyarınca 600 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve taksitlendirmeye ilişkin hükmün, sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 16. Ceza Dairesince 24.11.2016 tarih ve 5763-6017 sayı ile;

"1- 5237 sayılı TCK’nın 270. maddesinde tanımlanan suç üstlenme suçunun oluşması için, failin yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak suçu işlediğini veya suça katıldığını bildirmesi ve üstlenilen fiilin de suç oluşturması gerekir. Somut olayda ise; hakkında trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen diğer sanık ... ...’in 183 oranında alkollü olarak araç ile seyir halinde iken kaza yapması sonrasında yasal işlem sınırının altında 0.14 oranında alkollü olan sanık ...’in, söz konusu aracı kendisinin kullandığını beyan etmesi ve diğer sanık ...’un da aynı doğrultuda beyanda bulunması şeklindeki eyleminin, trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunu işleyen diğer sanık ...’un yargılanmasının engellenmesine imkan sağlamaya yönelik olduğu ve eylemin de TCK'nın 283/1. maddesinde tanımlanan suçluyu kayırma suçunu oluşturacağı gözetilmeden suç vasfında yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması,

2- Kabul ve uygulamaya göre de;

Seçenek yaptırım olan adli para cezalarının yerine getirilmemesi halinde 6545 sayılı kanunla değişik 5275 sayılı kanunun 106/3. maddesi uyarınca infaz aşamasında re'sen uygulama yapılabileceği nazara alındığında hüküm fıkrasında TCK'nın 52/4. maddesi gereğince ihtarat yapılamayacağının gözetilmemesi" isabetsizliklerinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 10.02.2017 tarih ve 260533 sayı ile;

"İtirazın konusu, sanığa atılı eylem hakkında yerel mahkemenin vasıflandırmasının yasaya uygun olduğuna dairdir.

... Suç üstlenme suçu TCK.nun 270. maddesinde, suçluyu kayırma suçu ise TCK.nun 283. maddesinde düzenlenmiştir. Her iki suç da 5237 sayılı TCK.nun 2. Kitap, 4. Kısım 2. Bölümde, Adliyeye Karşı Suçlar içinde düzenlemiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 10.02.2017 tarih ve 260533 sayı ile;

"İtirazın konusu, sanığa atılı eylem hakkında yerel mahkemenin vasıflandırmasının yasaya uygun olduğuna dairdir.

... Suç üstlenme suçu TCK.nun 270. maddesinde, suçluyu kayırma suçu ise TCK.nun 283. maddesinde düzenlenmiştir. Her iki suç da 5237 sayılı TCK.nun 2. Kitap, 4. Kısım 2. Bölümde, Adliyeye Karşı Suçlar içinde düzenlemiştir.

TCK.nun 270. maddesi '(1) Yetkili makamlara, gerçeğe aykırı olarak, suçu işlediğini veya suça katıldığını bildiren kimseye iki yıla kadar hapis cezası verilir. Bu suçun üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenmesi hâlinde; verilecek cezanın dörtte üçü indirilebileceği gibi tamamen de kaldırılabilir' şeklindeki düzenleme suç üstlenme suçunun tanımı yapmıştır. Eylemin suç olarak tanımlanması ile korunan hukuki yarar, adliyenin yanıltılıp soruşturma ve kovuşturma makamlarının maddi gerçeğe aykırı bir biçimde işlev görmesi, bunun sonucu olarak bu makamların itibar kaybına uğraması, diğer yandan bireylerin ve toplum zarar görmesi gibi zararların ortaya çıkmasını önlenmesi, adil yargılanma hakkının korunması olarak ifade edilebilir. Suçun oluşması için bir zarar doğması aranmadığından soyut tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Suç, birden fazla suçun özelliklerini bünyesinde barındıran bir suçtur. Suçun adliyeyi yanıltma ve suç soruşturmasını yanlış yöne sevketme gibi olumsuz işlevleri bulunduğu gibi, suç uydurma ve iftira suçunun bazı özelliklerini de bünyesinde bulundurmaktadır (Yaşar - Gökcan - Artuç, Yorumlu Uygulamalı Türk Ceza Kanunu, C: IV, s. 7905).

Suç üstlenme suçu, yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak bir suçun kendisi tarafından işlendiği ya da iştirak edildiğinin beyan edilmesi ile oluşur. Bu şekli ile sırf hareket suçu niteliğindedir. Üstlenilen suç işlenmiş bir suç olabileceği gibi, işlenmemiş bir suç da olabilir. Ancak suç üstlenildiğinde asıl fail hakkında bir soruşturma veya kovuşturma başlatılmamış olmalıdır. Üstlenilen eylemin suç olması gerekir, kabahat veya disiplin suçu niteliğindeki eylemlerin üstlenilmesi bu suça vücut vermez.

Suçluyu kayırma suçu ise TCK.nun 283. maddesinde '(1) Suç işleyen bir kişiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için imkân sağlayan kimse, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Bu suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Suçluyu kayırma suçu ise TCK.nun 283. maddesinde '(1) Suç işleyen bir kişiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için imkân sağlayan kimse, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Bu suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(3) Bu suçun üstsoy, altsoy, eş, kardeş veya diğer suç ortağı tarafından işlenmesi hâlinde, cezaya hükmolunmaz' şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile korunmak istenen hukuki yarar adli işlemlerin sağlıklı bir şekilde yürütülmesini, böylece adil yargılanma hakkının korunmasını sağlamaktır. Daha önce işlenmiş bir suçun failinin araştırılma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulmasını sağlamak için imkan sağlamakla suç oluşur. Bu suç failinden kasıt, suçun şüphelisi, sanığı ya da hükümlüsüdür. Hükümlü olanlardan da hakkında infaz işlemleri başlatılmış veya yakalama emri çıkartılmış kişileri kayırmaya yönelik eylemler suç oluşturacaktır. Yine failin kim olduğunun anlaşılmasının önlemeye yönelik hareketler de bu suça vücut verecektir.

Bu açıklamalar ışığında her iki suç birlikte değerlendirildiğinde; eylemlerin suç olarak düzenlemesi ile korunmak istenen hukuki yararların benzer nitelikte olduğu, keza suç üstlenme suçunda suçu üstlenmek suretiyle adli soruşturmayı gerçek failden uzaklaştırmak, suçluyu kayırma suçunda ise, bir suç failine araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için imkân sağlama eylemlerinden birisi olan araştırmadan kurtulmak konusunda imkan sağlamak şeklinde ortaya çıkan suç tiplerinin de neredeyse iç içe geçmiş olduğu görülmektedir. Bir eylemin iki ayrı yasal tipe uygun suçu oluşturması halinde sorun ne şekilde çözülecek, fail hangi hükme göre cezalandırılacaktır ? Neticede her iki eylem de adli soruşturmayı gerçek failden uzaklaştırmak suretiyle failin yargılanmasını önlemeye yöneliktir.

Sorunu çözme konusunda iki ayrı yaklaşım söz konusudur. Bunlardan ilki, TCK.nun 44. maddesinde düzenlenmiş olan fikri içtima kurallarına göre eylemin kanunun birden fazla hükmünü ihlal ettiği gözetilerek, daha ağır cezayı gerektiren kanun hükmü uygulanmak suretiyle failin cezalandırılması yaklaşımıdır. Bu yaklaşımın kabulü halinde, TCK.nun 270. maddesi hukuken varlığının koruduğu halde, fiilen uygulanabilirliğini yitirecektir. Her iki hükmün hemzaman olarak düzenlenip yürürlüğe girdiği düşünüldüğünde, yasa koyucunun her iki hükmün de uygulanmasını istediği kabul edilmelidir. Bir diğer yaklaşım ise, suç üstlenme suçunun suçluyu kayırma suçunun özel bir şekli olduğunun kabulü ile özel norm - genel norm kuralları çerçevesinde sorunun çözülmesidir. Gerçekten de yasa koyucu, suçluyu kayırma suçunun özel bir şekli olan suç üstlenme suçunu bağımsız bir suç olarak görüp düzenlemiş, ona ayrıca bir yaptırım uygulanmasının öngörmüştür. Bu nedenle başkasının işlediği bir suçu üstlenen kişi hakkında TCK.nun 270. maddesinin uygulanması gerektiği düşünülmüştür.

Buna göre;

Hakkında trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen ... ...’in 1.83 oranında alkollü olarak araç ile seyir halinde iken kaza yapması sonrasında yasal işlem sınırının altında 0.14 promil alkollü olan sanık ...’in, söz konusu aracı kendisinin kullandığını beyan etmesi şeklinde gerçekleşen somut olayda, sanığın eyleminin TCK.nun 270. maddesi kapsamında suç üstlenme niteliğinde olduğu" düşüncesiyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 16. Ceza Dairesince 06.04.2017 tarih ve 764-3623 sayı ile; itiraz nedeninin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

... ... hakkında trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan ve suç üstlenme suçuna azmettirmeden verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlara itiraz edilmemiş olup itirazın kapsamına göre inceleme, sanık ... hakkında kurulan mahkûmiyet hükmüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığın eyleminin “suçluyu kayırma” suçunu mu yoksa “suç üstlenme” suçunu mu oluşturduğunun belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

İnceleme dışı sanık ... ...'in 02.09.2007 tarihinde saat 20.45 sıralarında sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracıyla, Kol Sokağı üzerinde Palmiye Caddesi istikametine doğru seyir halindeyken park halinde bulunan aracı geçmek amacıyla karşı şeride kontrolsüz şekilde yön değiştirdiği esnada, aracının sol yan kısmıyla Palmiye Caddesi istikametinden gelip Hasırcılar istikametine seyreden ...'nın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın sol arka çamurluk ve tampon kısmına çarparak maddi hasarlı trafik kazasına neden olduğu,

Sürücü ...'nın kusurunun bulunmadığı bu kazada, doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmak suretiyle asli kusurlu olan inceleme dışı sanık ... ...'in yapılan alkol muayenesinde de 1,83 promil alkollü olduğunun tespit edildiği,

02.09.2007 tarihli trafik kazası tespit tutanağında yer alan "Kazanın özeti" başlıklı bölümde; ...'nın ısrarla, kazaya karışan ... plakalı aracı inceleme dışı sanık ... ...'in kullandığını, sanık ... ...'nun kaza yerine telefonla çağrılması üzerine geldiğini söylediği bilgisine yer verildiği,

Söz konusu kazaya ilişkin trafik suç tutanağında; kazaya karışan aracı inceleme dışı sanık ... ...'in kullandığının ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48. maddesinin beşinci fıkrasını ihlâl ettiğinin belirtildiği, trafik kazası tespit ve trafik suç tutanaklarının da inceleme dışı sanık ... ... tarafından imzalandığı,

Sanık ... ...'nun yapılan alkol muayenesinde ise 0,14 promil alkollü olduğunun tespit edildiği,

Anlaşılmaktadır.

Söz konusu kazaya ilişkin trafik suç tutanağında; kazaya karışan aracı inceleme dışı sanık ... ...'in kullandığının ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48. maddesinin beşinci fıkrasını ihlâl ettiğinin belirtildiği, trafik kazası tespit ve trafik suç tutanaklarının da inceleme dışı sanık ... ... tarafından imzalandığı,

Sanık ... ...'nun yapılan alkol muayenesinde ise 0,14 promil alkollü olduğunun tespit edildiği,

Anlaşılmaktadır.

... dava konusu olayda aracının hasar görmesi nedeniyle aşamalarda şikâyetçi olarak alınan ifadelerinde; yaşanan trafik kazası sonrası diğer aracın şoför mahallinden inceleme dışı sanık ... ...'in indiğini, aracı kesin olarak bu kişinin kullandığını, kendisiyle konuştukları esnada adını sonradan öğrendiği sanık ... ......'nun inceleme dışı sanık ...'un yanında olduğunu, olay yerine polisler geldiğinde sanık ...'nın polislere aracı kendisinin kullandığını söylese de bu beyanının doğru olmadığını, sanığın birden bire ortaya çıktığını, muhtemelen inceleme dışı sanık ...'un yanında, araç içerisinde olabileceğini, ancak araçta başka kimse olup olmadığına dikkat etmediği gibi araçtan inen başka bir kişiyi de görmediğini, sanık ... ve inceleme dışı sanık ...'un olay anında alkollü olduklarını,

İnceleme dışı sanık ... ...; olay akşamı alkollü olduğunu ve aracını kullanması için sanık ... .....'nu yanına çağırdığını, aracı sanığın kullanmakta olduğu sırada söz konusu kazaya karışıp olay yerinin ilerisinde durduklarını, daha sonra sanığın bir akrabasının evine gidip kendisini de aracın yanında bıraktığını, yanına gelen diğer araç sürücüsüyle görüşürken sanığı telefonla aradığını ve kazayı onun yapması nedeniyle aracın yanına gelmesi için çağırdığını, ardından da sanığın tekrar olay yerine geldiğini, polisler geldiğinde diğer araç sürücüsünün sanığın kullandığı aracı kendisinin kullandığını zannedip polislere bu şekilde söylediğini, ancak kendisinin alkollü araç kullanmaktan dolayı ehliyetine önceden el konulduğu için olay anında aracı sanığa kullandırdığını,

Beyan etmişler,

Sanık ...; olay gecesi yanında inceleme dışı sanık ... ... olduğu hâlde kendi sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı araçla seyir hâlindeyken karşı şeritten gelen araca çarpıp ileride durduğunu, araçtan inip olay yerine yakın yerde bulunan bir akrabasının evine gittiğini, inceleme dışı sanık ...'un aracın yanında kaldığını ve bir süre sonra kendisini arayıp olay yerine çağırması üzerine tekrar aracın yanına geldiğini, her ne kadar diğer araç sürücüsü polislere kendi aracına çarpan aracı arkadaşı olan inceleme dışı sanık ...'un kullandığını söylese de, arkadaşı olay anında alkollü olduğu için aracı kendisinin kullandığını savunmuştur.

Uyuşmazlığın çözümünde isabetli bir hukuki sonuca varılabilmesi için öncelikle, sanığa atılı suç üstlenme ve suçluyu kayırma suçları üzerinde durulmasında fayda bulunmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümünde isabetli bir hukuki sonuca varılabilmesi için öncelikle, sanığa atılı suç üstlenme ve suçluyu kayırma suçları üzerinde durulmasında fayda bulunmaktadır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun ikinci kitabının "Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler" başlıklı dördüncü kısmının "Adliyeye Karşı Suçlar" başlıklı ikinci bölümünde, "Suç Üstlenme" başlığıyla düzenlenen 270. maddesi;

“Yetkili makamlara, gerçeğe aykırı olarak, suçu işlediğini veya suça katıldığını bildiren kimseye iki yıla kadar hapis cezası verilir. Bu suçun, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenmesi hâlinde; verilecek cezanın dörtte üçü indirilebileceği gibi, tamamen de kaldırılabilir” şeklinde düzenlenmiştir.

Kişinin gerçekte hiç işlenmemiş veya başkası tarafından işlenmiş olan bir suçu kendisinin işlediğinden bahisle bildirimde bulunmasıyla oluşan suç üstlenme suçunun, belli akrabalık ilişkisi içinde bulunulan kişilerin cezadan kurtulması amacıyla işlenmesini kanun koyucu cezadan indirim nedeni ya da şahsi cezasızlık hâli olarak kabul etmiştir.

Suç üstlenme, adli makamların hataya düşürülmelerini, isabetsiz hüküm vermelerini ve dolayısıyla itibarlarını kaybetmelerini önlemek amacıyla adliye aleyhine bir suç olarak düzenlenmiştir. Dolayısıyla bu suçun ihdasıyla, adliyenin kişisel bir takım düşüncelerle hataya düşürülmesi önlenmek istenmiştir. İşlemediği bir suçu yetkili makamlar önünde üstlenen fail, yalnız gerçek suç ve suçluları takiple görevli bulunan adli makamların var oluş amaçlarına aykırı hareket etmelerine neden olacaktır. Bu bağlamda, suç üstlenme suçunun hukuki konusu ile; adliyeye karşı hileli davranışlarla, suçların takibinin saptırılmamasının amaçlanmış olmasından dolayı, Devletin yükümlülüğü olan adil yargılanma hakkının sağlanmasına ilişkin kamusal yarar korunmak istenmiştir.

Suç üstlenme suçu, failin yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak bir suçu işlediğini veya suça katıldığını bildirmesi suretiyle işlenmektedir. Burada failin üstlendiği suç, gerçekte işlenmemiş bir fiile ilişkin olabileceği gibi, işlenmiş bir suç da olabilecektir. Dolayısıyla, failin üstlendiği suça dair gerçeğe aykırılık; üstlenilen fiilin kendisine ya da failine yönelik olabilmektedir (Osman Yaşar - Hasan Tahsin Gökcan - Mustafa Artuç, Türk Ceza Kanunu, Cilt: 6, Ankara 2014, s. 8149).

Bu suçun oluşabilmesi için, failin gerçeğe aykırı beyanını yetkili makamlara bildirmesi gerekmektedir. Burada önemli olan husus, kendisine yapılan bildirim hakkında soruşturma başlatmakla ya da bildirimi soruşturma yapacak mercie iletmekle yükümlü olan bir makama başvurulmuş olmasıdır. Söz konusu makamlar da CMK'nın 158. maddesinde belirtilmiş olup buna göre konumuza ilişkin olarak bir suça ilişkin ihbar veya şikâyetin, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.

TCK'nın 270. maddesinde "suç" tabiri kullanıldığından, bu suçun oluşabilmesi için gereken diğer bir husus; üstlenilen fiilin, ceza hukuku anlamında bir suç teşkil etmesidir. Bu bağlamda kabahatler ve sadece idari yaptırımı gerektiren ihlâller bu suçu oluşturmayacaktır (Osman Yaşar - Hasan Tahsin Gökcan - Mustafa Artuç, s. 8150; Durmuş Tezcan - Mustafa Ruhan Erdem - R. Murat Önok, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 16. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Eylül 2018, s. 1220).

Uyuşmazlık konusuyla ilgili "Suçluyu kayırma" suçu ise aynı Kanun'un 283. maddesinde;

“(1) Suç işleyen bir kişiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için imkan sağlayan kimse, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Bu suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(3) Bu suçun üstsoy, altsoy, eş, kardeş veya diğer suç ortağı tarafından işlenmesi halinde, cezaya hükmolunmaz.” şeklinde düzenlenmiştir.

Maddenin gerekçesinde; “Madde metninde, işlenmiş olan bir suçun failine, suçun işlenişine herhangi bir şekilde iştirak etmeksizin, yardımda bulunulması cezaî müeyyide altına alınmıştır. Bununla güdülen amaç, suç işlendikten sonra failin herhangi bir şekilde yardım görmesini engellemektir. Bu suretle ceza adaletinin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Ceza muhakemesinin amacını oluşturan maddî gerçeğin araştırılıp ortaya çıkarılması ve bu suretle adil bir yargıya varılması, suç şüphesi altında bulunan kişinin dahi esasta menfaatine bir husustur. Çünkü insan şahsîyetinin tekâmülü, ancak hakikat ve adaletle mümkün olabilecektir. Maddî gerçeğin tespitine dayalı olarak mahkemece hükmolunan ceza veya tedbirin infazı, suçlu kişinin işlediği suçtan dolayı içinde bulunduğu kusurluluk durumundan ibra olmasını, yani yeniden topluma kazandırılmasını sağlayacaktır. Bu bakımdan, suç şüphesi altında bulunan kişinin yargılanmasının veya hükümlü kişinin mahkûm olduğu cezanın veya tedbirin infazının engellenmesi, ceza adaletinin gerçekleşmesini engelleyecektir.

Bu suçun konusu, daha önce işlenmiş olan bir suçun işlenişine herhangi bir şekilde iştirak etmiş olan bir kişidir. Kayrılan kişi, önceki suçun faili veya şeriki olabilir. Bu kişi, önceden işlenen bir suçtan mahkûm olmuş bir kişi olabileceği gibi, sadece şüpheli veya sanık olması nedeniyle aranan bir kişi de olabilir.

Sanık veya mahkûm olan kimsenin saklanmasına yönelik her hareket, bu suçun oluşmasını sağlayacaktır. Sanık veya mahkûmun belli bir yerde saklanmasının temin edilmesinden başka; bu kişi, soruşturmanın veya infazın engellenmesi amacıyla örneğin bir başka ülkeye kaçırılmış olabilir. Bu tür fiilleri de söz konusu suç kapsamında değerlendirmek gerekir.

Belirtmek gerekir ki, hakkında tutuklama veya mahkûmiyet kararı verilen kişinin bir yerde barınmasını temin etme durumunda dahi, bu suçun oluştuğunu kabul etmek gerekir.