muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/5080, Karar No: 2017/3039, Tarih: 10.04.2017

**20. Hukuk Dairesi         2017/5080 E.  ,  2017/3039 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada...4. Tüketici ve ... 4. Tüketici Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

.... 4. Tüketici Mahkemesince,....ilçesinin ... Tüketici Mahkemesi yargı çevresinde olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

... 4. Tüketici Mahkemesi ise, HSYK'nın 19/03/2004 tarih 129 sayılı kararı ile...Tüketici Mahkemesinin yargı alanının ağır ceza mahkemeleri ile aynı olduğunun belirlendiği, ..... ilçesinin,...Tüketici Mahkemeleri yetki alanı/yargı çevresinde olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki başlıklı 6100 sayılı HMK'nın 12. maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında "1)Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. 3)Bu davalar, birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde, diğerleri hakkında da açılabilir." hükmüne yer verilmiştir. Bu kural kamu düzeni ile ilgili olup mahkemece re'sen gözetilir.

Somut olayda, davacı vekili, davacı ile davalı şirket arasında 26/06/2010 tarihinde konut/işyeri satış vaadi sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre taşınmazın bedelinin KDV dahil 151,500.-TL olduğunu, iş bu sözleşmeye alıcı davacının peşinat bedeli olarak 80.000.-TL'sini satıcıya ödediğini, kalan 71.500.-TL'nin 4.000.-TL'sinin 31/12/2011 tarihinde ara ödeme olarak yapılacağını, kalan 67,500.-TL'nin ise 60 ay vadeli olacak şekilde 60 adet senet nama yazılı senetleri sözleşmenin imzalanması sırasında satıcıya teslim ettiğini, davalının yükümlülüğünün ise konutun yapımını yasal mücbir nedenler dışında en geç 31/12/2011 tarihine kadar tamamlayarak anahtar teslim şeklinde davacıya teslim edeceğini, davacının sözleşmeden doğan tüm edimlerini yerine getirdiğini, yapılan tüm ihtarlara rağmen davalının konutun mülkiyetini davacı adına tescil etmediğini, davalının tescil talebinde bulunmaktan haksız olarak kaçındığını ve bu nedenle MK 716'ya göre mülkiyetin hükmen geçirilmesini dava ile istemek zorunda kaldıklarını, davalının taşınmazı devir ile kaçırma olasılığı bulunduğunu belirterek "... ili, ... ilçesi, 1440 ada, 14 parselde kayıtlı ... Mah,...caddesi, 803 sokak, no:1/43, .../ ..." adresinde ve tapuda kayıtlı taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmesi istemiyle dava açıldığı, dolayısıyla uyuşmazlığın bu haliyle, kamu düzenine ilişkin, kesin yetki ve taşınmaz üzerindeki ayni hak iddiasına ilişkin yetkiyi düzenleyen HMK'nın 12. maddesi kapsamında kaldığı anlaşılmaktadır.

Tapusunun iptali istenen taşınmazın "....." adresinde bulunduğu anlaşıldığından, davanın...4. Tüketici Mahkemesi tarafından görülüp sonuçlandırılması gerekir.

SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince...4. Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 10/04/2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/20138, Karar No: 2017/7245, Tarih: 03.10.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/20138 E.  ,  2017/7245 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İş Mahkemesi

KARAR

Dairemizin 21/06/2016 tarihli dosyanın mahalline çevrilmesine dair önceki ilamında davalı ... İnş. Mak. Kimya San. Tic. Ltd. Şti.ne gerekçeli kararın Tebligat Kanunu'nun 21. maddesine göre tebliğ edilmesi nedeniyle usulsüz olduğu anlaşılmakla, ilgili ticaret sicili müdürlüğünden durumu ve adresi sorularak faal olması durumunda güncel adresine gerekçeli kararın ve davacılar vekilinin temyiz dilekçesinin tebliğ edilerek temyiz süresi geçtikten sonra ve gerektiğinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432. ve 433. maddelerindeki prosedür işletildikten sonra; tasfiye halinde ise tasfiye memurlarına gerekçeli kararın ve davacı vekilinin temyiz dilekçelerinin adrese tebliğ edilerek temyiz süresi geçtikten sonra ve gerektiğinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432. ve 433. maddelerindeki prosedür işletildikten sonra; terkin edilmiş ise adı geçen şirketin ihyasının ve tasmiye memurunun atanmasının ve bu kararların sicile tescilinin sağlanması için davacı vekiline uygun süre verilerek gerekçeli kararın ve davacı vekilinin temyiz dilekçelerinin adı geçen davalı şirkete atanacak tasfiye memuruna yöntemince tebliğ edilerek temyiz süresi geçtikten sonra ve gerektiğinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432. (HMK 366.) maddesindeki prosedür işletildikten sonra gönderilmesi hususları belirtildiği halde davacı vekilinin sadece ihya davasını açtığını belirtir dilekçesi eklenerek, adı geçen şirket tasfiye memurunun atanıp ticaret siciline tescili sağlanmadan böylelikle gerekçeli kararın da atanacak tasfiy memuruna tebliğ edilmeden dosyanın gönderildiği anlaşılmaktadır.

İhya davasının sonucu beklenerek bu davada atanacak olan tasfiye memuruna gerekçeli kararın ve davacı vekilinin temyiz dilekçelerinin yöntemince tebliğ edilerek temyiz süresi geçtikten sonra ve gerektiğinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432. (HMK 366.) maddesindeki prosedür işletildikten sonra gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 03.10.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.Başkan
Yargıtay — Esas No: 2017/12189, Karar No: 2018/7066, Tarih: 17.04.2018

**3. Ceza Dairesi         2017/12189 E.  ,  2018/7066 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Beraat

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Mağdurun soruşturma aşamasındaki ifadesinde eve alkollü olarak gelen eşinin kendisini darp ettiğini beyan ettiği, Nazilli Devlet Hastanesi'nin 25.10.2014 tarihli raporunda mağdurun "Sol baldır bölgesinde 2x2 cm'lik abrazyonun mevcut" olduğunun belirtildiği ve sanığın da olay günü eşi ile tartıştıklarını, ancak eşine vurmadığını beyan etmesi karşısında, sanığın kasten yaralama suçunu işlediği sabit olduğu halde mahkumiyeti yerine beraatine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu nedenle 6723 sayılı Kanunun 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 17.04.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/18841, Karar No: 2014/1092, Tarih: 21.01.2014

**5. Hukuk Dairesi         2013/18841 E.  ,  2014/1092 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Boyabat Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 07/02/2013

NUMARASI : 2012/819-2013/251

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalılar vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

Arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi yöntem olarak doğrudur. Ancak;

1) Hükme esas alınan bilirkişi raporunda münavebe ürünü olarak kabul edilen buğday ve mısırın, taşınmazın bir dekarından elde edilebilecek brüt gelirinden indirilmesi gereken üretim masraflarının, Türkiye ortalaması dikkate alındığında, brüt gelirin 1/3'ü oranında olması gerektiği gözetilmeden, daha fazla miktarda üretim masrafı yapıldığının kabulü ile az bedel tespiti,

2) Dosya içerisinde, dava konusu parsellerin kamulaştırma bedellerinin 23.01.2013 tarihli bilirkişi raporunda 29.942,50-TL tespit edilmesine karşılık, hiçbir gerekçe gösterilmeden gerekçeli kararda 20.831,25-TL olarak kabul edilerek az bedele hükmedilmesi,

3) Dava konusu taşınmazın bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak, tespit edilen metrekare birim fiyatına ilave edilecek objektif değer artırıcı unsurun 784 parsel yönünden % 10, 915 parsel yönünden % 30 oranında olacağı gözetilmeden, daha düşük objektif değer artış oranı kabul eden bilirkişi raporuna göre az bedele hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalılar vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 21.01.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8163, Karar No: 2016/12819, Tarih: 02.05.2016

**22. Hukuk Dairesi         2015/8163 E.  ,  2016/12819 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, ücret, ilave tediye, kıdem tazminatı, ikramiye, yemek ile yıllık izin ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının ...A.Ş. alt işveren davalı ...A.Ş.'nin asıl işveren olarak gözüktüğü ...Müdürlüğünde bulunan ...çağrı merkezinde çalıştığını, davacının ....Sendikasının üyesi olduğunu, toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının ödenmemesi sebebi ile işten istifa ederek ayrıldığını, bu sebeple davacının iş sözleşmesinin feshinde haklı olduğunu bildirerek IX. dönem toplu iş sözleşmesinen kaynaklanan ücret farkı, ilave tediye, ikramiye, yemek bedeli, kıdem tazminatı ve yıllık izin alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının ...A.Ş.'nin işçisi olduğunu, ...A.Ş.'nin ticaret büro eğitim ve güzel sanatlar iş koluna girdiğini yargı kararı ile kesinleştiğini, bu sebeple davacının davalı şirkette uygulanan toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanmasının hukuki dayanağının bulunmadığını bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Taraflar arasında davacının toplu iş sözleşmesine ilişkin alacaklara hak kazanıp kazanamayacağı uyuşmazlık konusudur.

2-Davacının talebi davalı işyerinde uygulanan IX. dönem toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan sosyal haklarına ilişkin alacaklarına yöneliktir. Dava alacak davası niteliğindedir. Davacı taraf davası ile sendikaya üye olması sebebiyle de davalı işyeri ve yetkili sendika arasında imzalanan toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanarak fark ücret ve diğer haklardan yararlanması gerekeceğinden, işyerinde yürürülükte olan sekizinci ve dokuzuncu dönem toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlandırılarak ücret farkı, ilave tediye, ikramiye, yemek bedeli, kıdem tazminatı ve yıllık izin alacaklarının tahsilini istemiştir.

Davacının talepleri iş yerinde geçerli olan toplu iş sözleşmelerden yararlanması gerektiğine ilişkindir. Bu noktada tespiti gereken husus, davacının kayıtlar üzerinde dava dışı ...A.Ş. işçisi olarak görülse de gerçekte davalı şirketin işçisi olup olmadığının tespiti gerekmektedir. Yargıtay'ın önceki yerleşik kabullü, ilişkinin muvazaalı olduğu yönündedir. Ancak iş kolu tespitine ilişkin kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği 05.07.2012 tarihinden itibaren muvazaa olgusunun bulunmadığı Dairemizce de kabul edilmektedir. Bu durumda 05.07.2012 tarihinden önceki alacak talepleri bakımından eski kabul ve uygulama yani muvazaanın kabul edildiği uygulamanının devam etmesi gerekmektedir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05.07.2012 tarihli 2012/... esas 2012/... karar sayılı ilamında ...şirketinin iş kolunun haberleşme olmadığının tespit edilmesiyle muvazaa olgusunun ortadan kalktığını bu sebeple davacının toplu iş sözleşmesinden doğan haklarını talep edemeyeceğinden davaların reddine karar verilmiştir. ... ve dava dışı ... arasındaki ilişkinin Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin anılan iş kolu tespiti kararından önceki dönemler için bu ilişkinin muvazaalı olduğu kabul edilerek uygulamalar yapılmış, bu yönde verilen kararlar Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşmiştir. O halde “iş kolu tespiti kararına kadar olan dönemler için” muvazaa olgusu konusundaki istikrar kazanan yargısal uygulamaların dikkate alınarak “bu dönemlere” ait davacının tüm isteklerinin değerlendirilmesi gerekir.

Davacının davası ile talep ettiği dönemin tamamı da 05.07.2012 tarihinden önceki dönem olup, davalı ve dava dışı ... şirketi arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğu kabul edilerek, değerlendirmenin ona göre yapılması gerektiği, buna göre de, davacının işyerinde geçerli olan sekizinci ve dokuzuncu dönem toplu iş sözleşmelerinden yararlanması gerektiği kanaatine varılmıştır. Bu durumda davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 02.05.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3631, Karar No: 2015/5522, Tarih: 04.11.2015

**15. Hukuk Dairesi         2015/3631 E.  ,  2015/5522 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Bozüyük 1. Asliye Hukuk Hakimliği (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

Tarihi :26.09.2014

Numarası :2013/112-2014/490

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış, eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmâl edilerek gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili için yürütülen icra takibine karşı yapılan itirazın iptâli, takibin devamı ve icra inkâr tazminatının tahsili istemine ilişkin olup, mahkemenin, davanın kısmen kabulüne dair kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı yüklenici davasında, davalı ile aralarında yapmış oldukları sözlü anlaşma gereği seramik madenini kırarak kullanıma hazır hale getirdiğini, buna ilişkin olarak düzenlemiş olduğu 15.117.70 TL tutarlı ve 05.11.2012 tarihli fatura bedelinin sadece 1.500.00 TL'sinin ödendiğini, bakiyesinin ise ödenmediğini, kalan alacağının tahsili için yürütmüş olduğu icra takibine de itiraz edildiğini ileri sürerek, itirazın iptâli ile takibin devamına karar verilmesini istemiştir. Davalı ise savunmasında, davacı ile aralarında akdî ilişki kurulmadığını, icra takibinden önce yapılan ödemenin ise takibe konu borca ilişkin olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davacı iş bedeli karşılığı 1.500.00 TL'nin ödendiğini ileri sürmüş, davalı ise bu ödemenin varlığını kabul ederek takibe konu borca ilişkin olmadığını savunmuştur. Ne var ki davalı yapılan bu ödemenin takibe konu işe ilişkin olmadığını ve başkaca da bir iş ilişkisi olduğunu yasal delillerle kanıtlayamadığından taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisinin varlığının kabulü gerekir. Mahkemece de taraflar arasında sözlü eser sözleşmesi ilişkisinin kurulduğu kabul edildiğinden, bu yöndeki tespitinde bir isabetsizlik yoktur. Zaman bakımından uygulanması gereken 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen hükümler uyarınca, eser sözleşmelerinde işin yapılıp teslim edildiğini ispatlama görevi yüklenicide, iş bedelinin ödendiğini ispatlama görevi ise iş sahibindedir. Yüklenicinin alacağının muaccel hale gelebilmesi için işi yapıp teslim ettiğini öncelikle ispatlaması gerekmektedir. Yargılama sırasında alınan ve mali müşavir bilirkişi taralından düzenlenen raporda, davacının işletme deflerinin kapanış tasdikinin yapıldığı. 05.11.2012 tarih ve 15.117.70 TL tutarlı fatura ile davalı tarafından yapılan 1.500.00 TL ödemenin bu defterde kayıtlı olduğu belirtilerek sonuçta davacının 13.617.70 TL alacaklı olduğu saptanmış, mahkemece de: bu rapor esas alınarak hüküm kurulmuştur. 6100 sayılı HMK'nın 222/3. maddesinde, ticari defterlerin sahibi lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekmektedir. Öte yandan aynı Kanun'un 222/2. maddesi uyarınca da. ticari defterlerin ticari delil olarak kullanılabilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş,açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması gerekmektedir. Oysa, hükme esas alman bilirkişi raporunda, davacının işletme defterinin mevzuat hükümlerine uygun tutulduğu, kapanış tasdikinin yapılmış olduğu belirtilmiş, ancak; davacının diğer defter kayıtlarıyla birbirini doğruladığı yönünde bir saptamaya yer verilmemiştir. Kaldı ki; davacının işletme defterinin yine davacının diğer defter kayıtlarıyla doğruluğu ispatlansa dahi, yukarıda sözü edilen HMK'nın 222/3. maddesi gereği, bu defter kaydının davalıya ait işletme defterindeki kayıtlara aykırı olmadığı veya davalının defter kayıtlarında buna ilişkin bir husus bulunmadığı da ispatlanamamıştır. Açıklanan bu durum karşısında davacı defterlerine göre sonuca gidilmesi doğru olmamıştır. Davacının kendisine ait defter kaydından başkaca da seramik madenini kırma işini yapıp teslim ettiğini kanıtlayacak bir delil ileri sürmediği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında ispatlanamayan davanın tümden reddine karar vermek gerekirken kabulü yolunda hüküm kurulması doğru olmamış, açıklanan nedenle kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle mahkeme kararının temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 04.11.2015 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

- K A R Ş I O Y -

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (HMK 222/1) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (HMK 222/2) Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. (HMK 222/4)

Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadırlar. Elektronik belgeler ise belgenin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir. (HMK 219/1) Ticari defterler gibi devamlı kullanılan belgelerin sadece ilgili kısımlarının onaylı örnekleri mahkemeye ibraz edilebilir. (HMK 219/2)

İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir. (HMK 220/1) Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir. (HMK 220/3)

Bu kurallar birlikte değerlendirildiğinde ticari davalarda yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda ticari defterlerler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça görülmektedir. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur. Çünkü tarafın ticari defterleri yasada belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir. Davacının da bu durumu bilerek ticari defterlere delil olarak dayandığı ve karşı tarafın ticari defterlerinin de incelenmesini istediği kabul edilmelidir. Karşı taraf ticari defterlerini sunar ise birlikte incelenip değerlendirildiğinden delil olup olmadığı sonucuna göre değerlendirilebilecektir. Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde ise bu davranışı ile kendi ticari defterlerinin davacı defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan, engel olduğu sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır. Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan taraf, ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen ibraz etmediği takdirde, belgenin elinde olmadığına dair yemin etmesine gerek olmaksızın HMK 220/3. madde gereğince sunmaktan kaçındığı belgelerdeki (ticari defterlerindeki) kayıtların, karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğunu mahkeme kabul edebilir. Kabul etmeme halinde gerekçesinin de açıklanması gerekir. Aksinin kabulü durumunda; karşı tarafın ticari defterlerini sunmaması halinde sunan tarafın muntazam tutulmuş ticari defterlerinin lehe delil olarak kabul edilemeyeceği şeklinde bir sonuç ortaya çıkar ki bu ticari defterleri ve karşı taraf elinde olduğu ileri sürülen belgeleri delil olarak kabul edip sunulmaması halinde sonuçlarını belirleyen HMK'daki açık düzenlemelere aykırı bir yorum olacaktır.