muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/5977, Karar No: 2024/10414, Tarih: 10.12.2024

Türk Mahkemelerinde dava açan,davaya katılan veya icra takibi yapan yabancıların mensubu olduğu ülke ile Türkiye Cumhuriyeti Devleti arasında teminattan muafiyeti öngören bir anlaşma bulunmasa dahi Mahkeme, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 48'inci maddesinin 2'inci fıkrası uyarınca dava açanı,davaya katılanı veya icra takibi yapanı kanuni veya fiili karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.

Hükümden anlaşıldığı üzere, anlaşma dışında yabancı davacı, davaya katılan veya icra takibinde bulunanın mahkemece teminattan muaf tutulabilmesi için, teminattan muaf tutulması söz konusu olan yabancının ülkesinde de Türk vatandaşı gerçek ve tüzel kişiler dava açtıklarında veya icra takibinde bulunduklarında, benzer imtiyaz ve kolaylıklar kendilerine tanınmış olmalıdır. Davacı veya takipte bulunan yabancı, ülkesinde yabancılar dava açtığında, hususen Türk Vatandaşları dava açtıklarında veya takipte bulunduklarında herhangi bir teminat yatırmadıklarını ispatladığında karşılıklılığı ispatlamış sayılır. Netice itibariyle mahkeme,davacının ve takipte bulunanın ülkesinde Türk Vatandaşları dava açtıklarında veya takipte bulunduklarında herhangi bir teminat yatırmıyor iseler, davası veya takipte bulunanı teminattan muaf tutmak durumundadır. (... Şanlı,... Esen,İnci Ataman,Milletlerarası Özel Hukuk, İstanbul, beşinci baskı, 2016, s. 435.)

Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünün 25.03.2024 tarihli yazısında da belirtildiği üzere; fiilî mütekabiliyete ilişkin olarak Dışişleri Bakanlığı'nın 08.10.2019 tarihli ve 2019/23990947 sayılı yazısı ile Doha Büyükelçiliğimizden alınan yazıda, Katar makamları tarafından "Katar'da ilk aşamada mahkeme giderleri ve harçlarının davayı açan veya icra talep eden tarafça karşılandığı, bunun dışında kanunda özel bir şekilde belirtilmeyen hususlar dışında dava açılırken ve icra edilirken herhangi bir teminat talep edilmediğinin bildirildiği" ve Dışişleri Bakanlığı'nın 14.12.2020 tarihli ve 32079814 sayılı yazı ekinde yer alan, Katar Devleti Yüksek Yargı Konseyi Hukuk İşleri Departmanı'nın 25.11.2020 tarihli mektubunda; "1990 yıl (13) sayılı Medeni ve Ticari Davalar Kanunu uyarınca, Katar mahkemeleri nezdinde dava açanların sadece kararlaştırılmış ve yaklaşık bin dolar civarındaki harçları ödemekle yükümlü oldukları, bunun dışında herhangi bir teminat veya başka bir meblağ ödemekle yükümlü olmadıkları, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının da tıpkı Katar vatandaşları ve diğer uyruklu vatandaşlar gibi aynı muameleye tabi tutuldukları" bildirildiği dikkate alındığında, her ne kadar; Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Katar Devleti arasında teminattan muafiyeti öngören herhangi bir ikili adlî yardımlaşma anlaşması bulunmamakta ve Katar Devleti Türkiye Cumhuriyeti Deveti’nin taraf olduğu Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi’ne de taraf değil ise de, yukarıda da izah edildiği üzere Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının, Katar mahkemeleri nezdinde açtıkları davalar ve icra takipleri için ödemekle yükümlü oldukları harç ve yargılama giderleri dışında herhangi bir teminat veya başka bir meblağ ödemekle yükümlü olmadıkları, Katar vatandaşları ve diğer uyruklu vatandaşlar gibi aynı muameleye tabi tutuldukları anlaşılmakla Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Katar Devleti arasındaki fiili karşılıklılık esasına göre icra takibinde bulunan Katar Devleti siciline kayıtlı alacaklı tüzel kişinin teminat yatırma yükümlülüğü bulunmamaktadır.

O halde, İlk Derece Mahkemesince, icra takibinde bulunan alacaklı tüzel kişinin teminat yatırma yükümlülüğünün bulunmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi ve alacaklının istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddi isabetsiz olup Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

SONUÇ :

O halde, İlk Derece Mahkemesince, icra takibinde bulunan alacaklı tüzel kişinin teminat yatırma yükümlülüğünün bulunmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi ve alacaklının istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddi isabetsiz olup Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

SONUÇ :

Alacaklının temyiz isteminin kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nin 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nin 373/1. maddesi uyarınca, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 17.07.2024 tarih ve 2024/1171 E.-2024/1931 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, Torbalı İcra Hukuk Mahkemesinin 05.04.2024 tarih ve 2024/59 D.İş E.-2024/338 D.İş K. sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 10.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13948, Karar No: 2014/5327, Tarih: 24.03.2014

**15. Ceza Dairesi         2012/13948 E.  ,  2014/5327 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2010/110814

MAHKEMESİ : Kocaeli 4. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 24/06/2009

NUMARASI : 2008/529 (E) ve 2009/444 (K)

SUÇ : Dolandırıcılık

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Sanığın, N.. Ticaret isimli müştekinin işyerine gelerek güvenlik görevlisine, işyeri sahibi Nezih beyin balık siparişi verdiğini söylediği, daha sonra güvenliğin durumu, müştekinin sekreterine haber verdiği, sanığın balıkları müştekinin sekreteri Gülnur'a bıraktığı, sanığın, Nezih beyin balık istediğini, tahsilatı da firmadan yapabileceğini kendisine söylediğini, balığın fiyatının da 180 TL olduğunu belirttiği, bunun üzerine sekreterin, sanığa, muhasebe bölümüne giderek parasını almasını söylediği, sanığın da muhasebeye giderek parasını aldığı, daha sonra böyle bir sipariş verilmediğinin ortaya çıktığı, böylece sanığın hileli hareketle haksız menfaat etmek suretiyle dolandırıcılık suçunu işlediğinin iddia edildiği olayda,

1-Gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya çıkarılması açısından, sanık kimliğinin kaybolduğunu, birinin kendi kimliğini kullandığını, bu şekilde hakkında bir çok soruşturma açıldığını belirterek suçlamayı kabul etmediği dikkate alınarak, bu iddiasıyla ilgili olarak yaptığı bir şikayetinin bulunup bulunmadığının kendisinden sorulması, varsa ilgili soruşturma dosyasının getirtilip incelenmesi ve onaylı suretinin dosya içine konulması, sanık soruşturmada suçu ikrar etmesine rağmen, yargılama sırasındaki ifadesinde, müştekiyi tanımadığını, anlatılan olayların doğru olmadığını belirtmesi, müştekiye soruşturma ve kovuşturma aşamasında kendisini dolandıran şahsın sanık olup olmadığı hususunda herhangi bir canlı teşhis de yaptırılmamış olması, bu nedenle sanığın kimliğini kullanan başka bir kişinin poliste ifade vermiş olması ihtimali karşısında, müşteki, mağdur ve tanık ile sanığın mahkemede yüzleştirilerek dolandırıcılık yapan kişinin sanık olup olmadığının kesin olarak belirlemesi , bu mümkün olmadığı taktirde sanığın teşhise elverişli yeni çekilmiş fotoğraflarının temin edilerek mağdurun kesin teşhisinin sağlanmasından sonra toplanan tüm delillerin birlikte değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerektiren, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

2-Kabule göre de; 5237 sayılı TCK’nın 53/4. maddesi gereğince, kısa süreli hapis cezası ertelenen sanık hakkında 5237 sayılı aynı Kanunun 53/1. maddesi maddesinde gösterilen hak yoksunluklarına hükmedilemeyeceğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu nedenlerle, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 24/03/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/4957, Karar No: 2023/3421, Tarih: 27.09.2023

**12. Ceza Dairesi         2020/4957 E.  ,  2023/3421 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2013/328 E., 2016/39 K.

SUÇ : Taksirle öldürme

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1.Boyabat Asliye Ceza Mahkemesinin,12/01/2016 tarihli ve 2013/328 E. 2016/39 K. sayılı kararı ile sanık hakkında taksirle öldürme suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 85 inci maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesinin birinci fıkrası ve 53 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca 3 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

2.Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 28/09/2020 tarihli ve 2016/87570 sayılı, onama görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık müdafiinin temyiz sebebi; Kararı temyiz ettiğine ilişkindir.

B. Katılanlar vekilinin temyiz sebepleri;

1.Kararın eksik inceleme ile verildiğine,

2.Kararın hukuka aykırı olduğuna,

ilişkindir.

C.O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz sebepleri;

"... İki sınır arasında temel ceza belirlenirken suçun işleniş biçimi, meydana gelen zararın ağırlığı ve failin taksire dayalı kusurunun yoğunluğu nazara alınmak suretiyle, adalet, hakkaniyet ve nasafet kurallarına uygun bir cezaya hükmedilmesi gerektiği gözetilmeden, sanık hakkında uygulanacak teşdit oranının takdir ve tayininde yanılgıya düşülerek fazla cezaya hükmedilmesi,

Suç tarihi itibariyle sürücü belgesinin 5237 sayılı TCK'nın 53/6. Maddesi gereğince geri alınmasını karar verilmesi hususu iddianamede talep edilmesine rağmen bu konuda karar verilmemesi,

TCK'nın 50/4. maddesine göre; taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa para cezasına çevrilebileceğinin belirtilmesine rağmen sanığa verilen ceza miktarı gerekçe gösterilerek bu maddenin uygulanmaması hususları usul ve esas yönünden kanuna aykırı bulunduğundan..." gerekçelerine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Yerel Mahkemenin Kabulü

TCK'nın 50/4. maddesine göre; taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa para cezasına çevrilebileceğinin belirtilmesine rağmen sanığa verilen ceza miktarı gerekçe gösterilerek bu maddenin uygulanmaması hususları usul ve esas yönünden kanuna aykırı bulunduğundan..." gerekçelerine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Yerel Mahkemenin Kabulü

1.Olay günü saat 10:38 sıralarında, sanık sürücü ... sevk ve idaresindeki ...plakalı çekici ve çekiciye bağlı ... plakalı yarı römork ile Boyabat istikametinden Sinop istikametine meskun mahalde, gündüz vakti bölünmüş asfalt kaplama yolda sol şeritte seyir halinde iken Karacaören mevkinde istikamet seyrine göre yolun sağında bulunan tuğla fabrikasına sol şeritten kontrolsüzce dönerek girmek istediği esnada,aynı istikamette yolun sağ şeritte seyir halinde olan müteveffa sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı kamyonetin seyir istikametini kapatarak çekicinin sağ yan mozot deposu ve çekiciye bağlı yarı römorkun sağ ön kasa kısımlarıyla kamyonetin sol ön ve kapı kısımlarının çarpışarak tuğla fabrikasının giriş kısmına düşerek durmaları neticesinde sürücü ...'in öldüğü anlaşılmıştır.

2.Samsun Cumhuriyet Başsavcılığına ait 13.11.2013 tarihli ölü muayene ve otopsi tutanağına göre, ...'in kesin ölüm nedeninin trafik kazasıyla oluşması mümkün künt genel vücut travmasına bağlı nazal, maksilla, unla, radius, kemik kırıkları ile birlikte beyin doku yaralanması, beyin kanaması ve bunlara bağlı gelişen komplikasyonlar sonucu olduğu tespit edilmiştir.

3. Kaza yeri krokisi, olay yeri krokisi, olay yeri inceleme raporu, CD inceleme tutanakları, kaza tespit tutanağı, sanığın alkolsüz olduğuna ilişkin doktor raporu, olayın tanıkları S.Y., M.D., R.S., E.K., A.G., S.S., H.H.'nin anlatımları ve tutanaklar dava dosyasında bulunmaktadır.

4.Kaza tespit tutanağında, sanık sürücünün 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun) 84 üncü maddesinde asli kusurlardan olan "sağa dönüş kurallarına riayet etmemek" kuralını ihlal ettiği, ölen sürücünün ise aynı Kanun'un 52/1-B maddesindeki diğer kusurlardan "araçların hızını aracın yük ve teknik özelliğine görüş, yol, hava durumunun gerektirdiği şartlara uydurmamak" kuralını ihlal ettiği yönünde görüş bildirilmiştir.

5. Yargılama aşamasında 13.01.2014 tarihinde yapılan keşfe dayalı düzenlenen 15.01.2014 tarihli trafik bilirkişi raporunda; sanık sürücü ...'in birinci derece'de kusurlu olduğu,müteveffa sürücü ...'in ikinci derece'de kusurlu olduğu, 21.01.2014 tarihli ek bilirkişi raporunda da; meydana gelen trafik kazasında sanık sürücü ...'in birinci derece'de kusurlu olduğu,müteveffa sürücü ...'in ikinci derece'de kusurlu olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

6. Adli Tıp Kurumu İstanbul Trafik İhtisas Dairesine ait 25/03/2014 tarihli raporunda;

"Mevcut verilere göre;

6. Adli Tıp Kurumu İstanbul Trafik İhtisas Dairesine ait 25/03/2014 tarihli raporunda;

"Mevcut verilere göre;

A)Sanık sürücü ... sevk ve idaresindeki araçla meskun mahal içerisinde,sol şeritte gerisinden aynı istikamette gelen araçları yeterince kontrol etmeden sağa manevra yaparak müteveffa sürücünün istikamet şeridini kapattığı, sağa dönüşünü sol şeridi kullanarak yaptığı anlaşılmakla kazanın oluşumunda dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışıyla asli kusurludur.

B) Müteveffa sürücü ... sevk ve idaresindeki araçla mahal şartlarına uygun ve kendi şeridi içerisinde seyrettiği anlaşılmakla kazanın oluşumunda atf-ı kabil kusuru bulunmamaktadır..." şeklinde görüş bildirilmiştir.

7.Katılanların her aşamada sanıktan şikayetçi olduklarını beyan ettiği ve Mahkemece 20/12/2013 tarihinde haklarında katılma kararı verildiği anlaşılmaktadır.

8. Sanığın üzerine atılı suçlamaları kabul etmediği, duruşmada alınan savunmasında,

"...Önceki beyanlarımı tekrar ederim.olaş günü kendi sevk ve idaremdeki .....plakalı tır ile olay mahallinin 300 mt gerisindeki Yaylaoğlu Tuğla Fabrikasından çıktım Başak Tuğla Fabrikasına yük almak için girecektim. Yolun sağ şeridinde ilerliyordum. Buraya girebilmek için hafif sola doğru kavis yapmak zorunda idim. Yolun ortasındaki çizgiye kadar ilerleyip yolun sol şeridine geçmeden Başak Tuğla Fabrikasına girmek üzere dönüş yaptım Ben bu dönüşü yapmadan önce hatta 300 mt gerideki Yaylaoğlu Tuğla Fabrikasından çıkarken sağa dönüş için sinyalimi vermiştim. sinyalimi hiç kapatmadan olay mahalline kadar geldim. Hızım 30 km civarında idi. Zaten dönüş yaparken hızlı hareket edemezdim. Ben Başak Tuğla Fabrikasının hizasına geldiğimde aynalardan sağımı ve solumu ve arkamı kontrol ettikten sonra sağa doğru dönüş yaptım. Kontrol ettiğimde arkamdan herhangi bir aracın geldiğini görmedim. Ben dönüş yapmadan hemen biraz önce sol şeritten iki tane ... yanımdan geçip gitti. Ben tam kavis alıp dönüş yaparken birden ... plakalı ... benim kullandığım aracın kupa kısmında bulunan sağ ön tekerin gerisine eksozun istetmenin bulunduğu kısma çarptı. Ben çarpmanın etkisi ile Başak Tuğla Fabrikasına doğru savruldum. Ben her ne kadar önceki beyanımda bana çarpan aracın aşırı derecede hızlı olduğunu beyan etmiş isem de; bu kazayı gören arkadaşlarımın verdiği bilgiden bana çarpan aracın hızlı bir şekilde geldiğini öğrendim. Kazada herhangi bir kusurum yoktur. ( dosya arasında bulunan kaza tespit tutanağı okundu. soruldu) kaza tespit tutanağında bana isnat edilen kusuru kabul etmiyorum. Müştekilerle kazadan sonra aracılar vasıtası ile irtibat kurup maddi zararlarını karşılamak istedim. Ancak bu talebim reddedildi. Bu aşamada müştekilerin varsa maddi zararlarını tazmin etmeyi kabul ederim. Ayrıca müştekilerle uzlaşmak istiyorum. Suç işleme kastım yoktur. Üzerime atılı suçlamayı kabul etmem..." şeklinde savunma yaptığı görülmüştür.

9. Sanık ...'e ait güncel adli sicil kaydı ve nüfus kaydı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden temin olunarak dava dosyasına eklenmiştir.

IV. GEREKÇE

Yapılan inceleme neticesinde yerel mahkemenin oluş ve kabulünde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı görülmüştür.

A.Sanık Müdafiinin Temyiz İstemi Yönünden;

1.Olay günü saat 10.38 sıralarında, sanık sürücü ... sevk ve idaresindeki ...plakalı çekici ve çekiciye bağlı ... plakalı yarı römork ile Boyabat istikametinden Sinop istikametine meskun mahalde, gündüz vakti bölünmüş asfalt kaplama yolda sol şeritte seyir halinde iken Karacaören mevkinde istikamet seyrine göre yolun sağında bulunan tuğla fabrikasına sol şeritten kontrolsüzce dönerek girmek istediği esnada,aynı istikamette yolun sağ şeritte seyir halinde olan müteveffa sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı kamyonetin seyir istikametini kapatarak çekicinin sağ yan mozot deposu ve çekiciye bağlı yarı römorkun sağ ön kasa kısımlarıyla kamyonetin sol ön ve kapı kısımlarının çarpışarak tuğla fabrikasının giriş kısmına düşerek durmaları neticesinde sürücü ...'in öldüğü olayda; oluş, dosya kapsamı, sanığın savunması, tanık anlatımları, ölen hakkında tanzim olunan adli muayene raporları ile ölü muayene tutanakları, Olay ve Olgular başlığı altında açıklanan bilirkişi raporları karşısında Mahkemece, dava dosyası tekemmül ettirilerek karar verildiği belirlendiğinden, hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.5237 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki hak yoksunluklarının taksirli suçlarda uygulama olanağı bulunmadığı gözetilmeden, taksirle öldürme suçundan hüküm kurulurken anılan madde ile sanık hakkında hak yoksunluğuna hükmedilmesi nedeniyle hükümde hukuka aykırılık bulunmuş olup, sanık müdafinin temyiz sebebi yerinde görülmüştür.

B. O Yer Cumhuriyet Savcısının Temyiz İstemi Yönünden;

2.5237 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki hak yoksunluklarının taksirli suçlarda uygulama olanağı bulunmadığı gözetilmeden, taksirle öldürme suçundan hüküm kurulurken anılan madde ile sanık hakkında hak yoksunluğuna hükmedilmesi nedeniyle hükümde hukuka aykırılık bulunmuş olup, sanık müdafinin temyiz sebebi yerinde görülmüştür.

B. O Yer Cumhuriyet Savcısının Temyiz İstemi Yönünden;

1.5237 sayılı Kanun'un "Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar" başlıklı 50 nci maddesinin birinci fıkrasında, kısa süreli hapis cezasının, suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre adlî para cezası seçenek yaptırımına ya da diğer seçenek tedbirlere çevrilebileceği düzenlenmiş, aynı maddenin dördüncü fıkrasında yer alan "Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa; bu ceza, diğer koşulların varlığı halinde, birinci fıkranın (a) bendine göre adlî para cezasına çevrilebilir. Ancak, bu hüküm, bilinçli taksir halinde uygulanmaz." şeklindeki düzenleme ile de taksirli suçlarda diğer koşulların da varlığı hâlinde hapis cezasının uzun süreli de olsa adli para cezasına çevrilebileceği kabul edilmiştir. Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 01.12.2020 tarihli ve 2017/12-710 Esas, 2020/493 Karar sayılı kararında da açıklandığı üzere; hürriyeti bağlayıcı cezanın para cezasına çevrilmesi, cezanın doğrudan doğruya sanığın kişiliğine uydurulmasını öngören kişiselleştirme kurumudur. Kanun koyucu, cezaların kişiselleştirilmesi kapsamında hâkime 5237 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinde yer alan şartlar çerçevesinde hükmolunan hapis cezasının adlî para cezası seçenek yaptırımına ya da diğer seçenek tedbirlere çevrilip çevrilmeyeceğini belirleme yetki ve görevini yüklemiştir. Hâkimin, hükmolunan hürriyeti bağlayıcı cezanın 5237 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin birinci fıkrasındaki adli para cezası seçenek yaptırımına ya da seçenek tedbirlerden birisine çevrilmesi ya da çevrilmemesi konusundaki dayandığı gerekçenin dosya içeriğine uygun, kanunî ve yeterli olması gerekir.

Bu açıklamalar ışığında incelenen dosyada; bilinçli taksir koşullarının gerçekleşmediği, bir kişinin ölümüne asli kusurlu şekilde neden olan sanık hakkında Mahkemece, "ceza miktarı" şeklindeki yasal olmayan gerekçe ile paraya çevirme hükümlerinin uygulanmamasına karar verilmesi nedeniyle hükümde hukuka aykırılık bulunmuş olup, o yer Cumhuriyet savcısının temyiz sebebi yerinde görülmüştür.