muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/3313, Karar No: 2025/6088, Tarih: 22.04.2025

**5. Hukuk Dairesi         2025/3313 E.  ,  2025/6088 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/2220 Esas, 2024/2237 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Bursa 8. Sulh Hukuk Mahkemesinin 30.09.2024 Tarihli ve 2022/1583 Esas, 2023/61 Karar Sayılı Ek Kararı

Hükümlü ..., 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 407 nci maddesi gereğince kısıtlanmış ve mahkemenin 13.01.2023 tarihli kararıyla annesi ...'ın velayeti altında bırakılmasına karar verilmiştir.

Vasi 29.02.2024 tarihli dilekçesi ile kısıtlının adresinin Buca/İzmir adresine almak istediğini belirterek yerleşim yeri değişikliği için yetki ve izin verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece 30.09.2024 tarihli ek karar ile kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ve mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

B. İzmir 12. Sulh Hukuk Mahkemesinin 16.12.2024 Tarihli ve 2024/2220 Esas, 2024/2237 Karar Sayılı Kararı

Hükümlünün cezaevine girmeden önceki son yerleşim yerinin Osmangazi/Bursa olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Kanun’un 407 nci maddesi uyarınca kısıtlanan kısıtlının yerleşim yeri adresinin değiştirilmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

3. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:

“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

4. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yerinin değişmesi” başlıklı 412 nci maddesi şöyledir:

“Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez. Yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer. Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilân olunur.”

C. Değerlendirme

Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan Bursa 8. Sulh Hukuk Mahkemesince 4721 sayılı Kanun’un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olduğundan vesayet dosyasının takibi ile İzmir 12. Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

C. Değerlendirme

Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan Bursa 8. Sulh Hukuk Mahkemesince 4721 sayılı Kanun’un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olduğundan vesayet dosyasının takibi ile İzmir 12. Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İzmir 12. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,22.04.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/23294, Karar No: 2017/12039, Tarih: 18.10.2017

**17. Ceza Dairesi         2015/23294 E.  ,  2017/12039 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

1-5237 sayılı TCK'nın 61/1. maddesine göre malın değerinin az ya da çok olması, cezanın temel cezanın belirlenmesinde alt sınırdan uzaklaşmak için bir kriter olup, hırsızlık suçuna konu malın değerinin az olmasının TCK'nın 145. maddesinde ayrı olarak düzenlenmesi, kanun koyucunun hırsızlık suçunda malın değerinin az olmasına verdiği önemi göstermektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 15.12.2009 gün ve 6/242-291 sayılı içtihadında belirtildiği üzere, "...daha çoğunu alabilme olanağı varken yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak az olan şeyi alma" görüşünün, TCK'nın 145. madde uygulamasında bütünüyle reddedilmesi mümkün değil ise de, maddenin yalnızca bu tanımlamayla sınırlandırılması da olanaklı değildir. 145. maddenin gerek ilk şekli, gerekse değiştirilmiş biçimi; ortak tanımlama ile, hırsızlık suçunun konusunu oluşturan değerin az olmasını temel almaktadır. TCK'nın 145. maddesine göre, faile verilen cezada indirim yapılabilmesi için malın değerinin az olması yeterli olup, hâkim indirim oranını TCK'nın 3. maddesinde öngörüldüğü üzere “işlenilen fiilin ağırlığıyla orantılı” olacak şekilde saptamalıdır. Değer azlığı nedeniyle ceza vermekten vazgeçme kararı verilecek ise; malın değerinin azlığı yanında “suçun işleniş şekli ve özellikleri” de dikkate alınmalıdır. TCK'nın 145. maddesinin uygulanmasında hâkime takdir hakkı tanınmış olup, hâkim takdir hakkını kullanırken keyfiliğe kaçmadan, her somut olaya uygun, yasal ve yeterli gerekçe göstermek suretiyle uygulama yapmalıdır.

Somut olayda ise;

Sanık, olay tarihinde kasaların yanında bulunan yardım kumbarasını çalarak marketten ayrıldığı anlaşılmakla, sanığın beyanına göre kumbarada 82,00 TL’nin çıktığı, müştekinin ise şikayetçi olmadığı ve kumbara içerisindeki para miktarı hususunda beyanının olmadığı anlaşılmakla, bu durum sanık lehine değerlendirilerek, sanık hakkında suçun işleniş şekli ve özellikleri itibarıyla ceza vermekten vazgeçilemeyecek ise de, hırsızlık konusunu oluşturan malın değerinin az olması nedeniyle TCK'nın 145. maddesi gereğince verilen cezadan belirlenecek oranda indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,

2-Kamera görüntülerine göre suç saati 18.56 suları olduğu, suç tarihinde gece vaktinin 17.33'te başladığı gözetilerek, suçun geceleyin işlendiği anlaşılmakla mahkemenin 5237 sayılı TCK'nın 143. maddesi gereği artırım yapmaması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... ve Cumhuriyet Savcısı'nın temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 18.10.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19272, Karar No: 2015/8926, Tarih: 28.05.2015

**18. Hukuk Dairesi         2014/19272 E.  ,  2015/8926 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, .... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Davalılardan ... (Siper) 'a tebliğe çıkarılan mahkeme kararı ve temyiz dilekçesi tebligat mazbatasına "babası...." yazılarak tebliğ edilmiştir. Tebligat Yasası'nın 16. maddesine göre kendisine tebliğ yapılacak şahıs adresinde bulunmazsa tebliğ kendisi ile aynı konutta oturan ehil ve reşit kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılır. Bu Yasa hükmüne göre adı geçen kişinin tebligatı almaya ehil olup olmadığı tebligat mazbatasında yazılmadığı ve muhatap ile aynı çatı altında oturup oturmadığı tesbit edilmediği için yapılan tebligat geçerli değildir. Bu nedenle yukarıda adı geçen kişiye temyiz dilekçesi ve mahkemenin gerekçeli kararının yöntemince tebliğ edilerek temyiz ve cevap sürelerinin beklenmesinden

2-Dava konusu 5263 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 27.08.2013 olan değerlendirme tarihi, somut emsal alınarak incelenen .....parsel sayılı taşınmazın ise değerlendirmeye esas alınan 05.05.2008 olan satış tarihi itibariyle imar düzenlemesi sonucu meydana gelen imar parselleri olup olmadıkları, imar parseli iseler düzenleme ortaklık payının düşülüp düşülmediği, düşülmüş ise oranının belediye imar ve tapu müdürlüklerinden,

3-Dava konusu 5263 ada 1 parsel sayılı taşınmaz ile somut emsal alınarak incelenen ... parsel sayılı taşınmazın bağlı bulundukları cadde veya sokak bazında 2011 yılı için belirlenen emlak vergisine esas asgari m² değerlerinin (belediyenin cadde ve sokak itibariyle belirlediği m² değeri) belediye başkanlığında

4-Somut emsal alınarak incelenen .....parsel sayılı taşınmazın 05.05.2008 tarihli satışına ilişkin (alıcı, satıcı ve satış bedelini gösteren) tapu kaydının ve satış akit tablosunun tapu müdürlüğünden,

5-Dava konusu taşınmaz ile emsal alınarak incelenen .....parsel sayılı taşınmazın ilk tesis tarihinden itibaren tedavüllü tapu kayıt örneklerinin tapu müdürlüğünden,

İstenerek alınacak cevap yazılarının dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 28.05.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2042, Karar No: 2017/313, Tarih: 09.02.2017

**23. Hukuk Dairesi         2016/2042 E.  ,  2017/313 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil ile elatmanın önlenmesi davalarının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı birleşen 2011/86 E. ve birleşen 2011/514 E. Sayılı davaların reddine, birleşen 2010/965 E. sayılı davanın kısmen kabulüne, diğer davaların kabulüne yönelik olarak verilen hükmün birleşen davada davalı ... vekilince duruşmalı, davalı ..., ... ve ... vekili, ... vekili, ... vekili, ... vekili, ... Bakım ve Yardım Sandığı vekili, ..., ..., ... vekili, ..A.Ş. vekili, davalı ... vekili ile ..., ..., ... ve birleşen davalarda davacı kooperatif vekilince duruşmasız olarak temyiz etmeleri üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalılardan ...vekili Av. ..., ..., ... ve ... vekili Av. I..., davalı ... vekili Av. ..., davalı .... A.Ş. Vekili Av. ..., davalı ... vekili Av. ..., davalı ... ile birleşen davada davacı kooperatif vekili Av. ... ve davacı ... vekili Av. ... gelmiş, diğer taraflardan gelen olmadığından, onların yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Asıl ve birleşen 2009/405 esas sayılı davada davacı vekili, davalı arsa sahipleri ile dava dışı yüklenici arasında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi bulunduğunu, sözleşmenin müvekkilinin üyesi olduğu kooperatife temlik edildiğini, kooperatifin inşaatı tamamladığını, dava konusu bağımsız bölümün genel kurul kararı ile müvekkiline tahsis edildiğini, ancak arsa sahiplerince muvazaalı olarak davalı üçüncü kişiye tapuda devredildiğini ileri sürerek, ... blok ... numaralı dairenin tapu kaydının iptali ile davacı adına tescilini; diğer birleşen davalarda, davacı kooperatif vekili, davalı arsa sahipleri ile diğer davalı yüklenici arasında imzalanan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin müvekkiline temlik edildiğini, arsa sahiplerinin temlikten bilgi ve haberleri olduğu halde, kooperatife isabet eden daireleri ilk yüklenici ile işbirliği içinde üçüncü kişilere devrettilerini ileri sürerek, yüklenici sıfat ve haklarının kooperatife ait olduğunun tespiti, muarazanın giderilmesi, müdahalenin meni ve dava konusu bağımsız bölümlerin tapu kayıtlarının iptali ile müvekkili kooperatif adına tescilini; birleşen 2010/85 esas sayılı davada, karşı davacılar ..., ... ve ..., karşı davalı kooperatifin kendilerini zarara uğrattığını ileri sürerek, maddi ve manevi tazminatın tahsilini talep ve dava etmişlerdir.

Mahkemece, birleşen 2011/86, 2010/965, 2011/514 esas sayılı davaların reddine; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin kooperatife temlik edildiği, inşaatın kooperatifçe yapıldığı, yapı kullanma izni alınmadığı ancak halen arsa sahipleri üzerinde teminat dairelerinin bulunduğu, kooperatife isabet eden dairelerin ilk yüklenici ve onun talimatıyla diğer davalılara satıldığı, bu satışların kooperatif açısından geçersiz olduğu, davalı üçüncü kişilerin iyiniyet iddiasında bulunamayacakları gerekçesiyle, asıl ve birleşen diğer davaların kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalılar ... vekili, ..., ..., ... vekili, ... vekili, ... vekili, ... vekili, ... Bakım ve Yardım Sandığı vekili, ..., ..., ... vekili, ...A.Ş. vekili, davalı ... vekili ile ..., ..., ... ve katılma yolu ile birleşen davalarda davacı Kooperatif vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Asıl ve birleşen davalar, davalı arsa sahipleri ile davalı yüklenici ... arasında yapılan 11.09.1995 ve 02.12.1996 tarihli düzenleme şeklindeki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin yüklenici tarafından yine düzenleme şeklindeki temliknamelerle, kooperatife temlik edilmesinden kaynaklanmaktadır. Anılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin, bir kısım arsa sahiplerine vekaleten imzalandığı bu sebeple de, birleşen 2010/136, 2010/137, 2010/965, 2010/966, 2010/85, 2011/86, 2011/514, 2012/76, 2012/316 esas sayılı davalarda, sözleşmelerde vekilinin imzaladığı arsa sahiplerinin kendilerine değil, onların adına vekillerine karşı dava açıldığı anlaşılmaktadır. Oysa, bir davada, dava takip yetkisi kural olarak asıla aittir. Onun adına vekiline dava açılması usul ve yasaya aykırıdır. Bu itibarla, mahkemece, anılan davalarda, haklarında vekillerine karşı dava açılan ve dava dilekçesi ve diğer belgelerin tebliğ edilmediği, böylece savunma hakları da kısıtlanan arsa sahipleri ..., ..., ... Bakım ve Yardım Sandığı, ..., ..., ...,..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a karşı dava açılması için birleşen davalarda davacı kooperatife süre verilmesi ve açılan davanın eldeki dava ile birleştirilerek işin esasına girilmesi gerekirken, bu husus dikkate alınmadan hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Öte yandan birleşen 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2010/137 esas sayılı davada, davalılardan ...'a dava dilekçesi tebliğ edilmeden ve savunması alınmadan karar verilmiştir. Bu husus adı geçen davalının, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6., 1982 Anayasası'nın 36. ve HUMK'nın 73. (HMK md. 27) maddelerine aykırı olarak, savunma hakkının kısıtlanmasına ve adil yargılanma hakkının ihlaline sebep olmuştur. Bu itibarla mahkemece, dava dilekçesi adı geçen davalıya usulüne uygun olarak tebliğ edilip, savunma ve delilleri üzerinde durulmalıdır.

Bununla birlikte, birleşen 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2010/85 esas sayılı davada, davalılardan ..., ... ve ..., karşı dava açtıkları halde bu davalar hakkında olumlu veya olumsuz bir hüküm kurulmaması ve yine birleşen davalarda davacı kooperatif vekili, tapu iptal ve tescil talebinin yanında yüklenici sıfat ve haklarının kooperatife ait olduğunun tespiti muarazanın giderilmesi ile müdahalenin meni istemlerinde bulunduğu halde bu talepler hakkında da bir karar verilmemesi, HMK'nın 297/2. maddesine aykırı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.

2-Bozma nedenine göre, temyiz eden tarafların diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle; davalılar ... vekili, ..., ..., ... vekili, ... vekili, ... vekili, ... vekili, Polis Bakım ve Yardım Sandığı vekili, ..., ..., ... vekili, ...A.Ş. vekili, davalı ... vekili ile ..., ..., ... ve birleşen davalarda davacı Kooperatif vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalılar ... vekili, ..., ..., ... vekili, ... vekili, ... vekili, ... vekili, ... Bakım ve Yardım Sandığı vekili, ..., ..., ... vekili, ...A.Ş. vekili, davalı ... vekili ile ..., ..., ... ve birleşen davalarda davacı Kooperatif vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harçların istek halinde temyiz edenlere iadesine, 1.480,00 TL duruşma vekalet ücretinin birleşen davalarda davacı kooperatiften alınarak, Yargıtay duruşmasında temsil olunan davalılar ..., ..., ..., ..., ... Bakım ve Yardım Sandığı, ...A.Ş., ...'ya; 1.480,00 TL duruşma vekalet ücretinin birleşen davaların davalılarından alınarak, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davacı Kooperatife verilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 09.02.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/9229, Karar No: 2012/964, Tarih: 30.01.2012

**11. Hukuk Dairesi         2010/9229 E.  ,  2012/964 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

VEKİLİ : Av....

VEKİLİ : Av. ...

Taraflar arasında görülen davada Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 20/04/2010 tarih ve 2009/654-2010/122 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalı şirketin müvekkilinden para tahsil ettiğini ve ödemediğini, bunun üzerine açılan davada Düsseldorf Asliye Hukuk Mahkemesince 5.624,21 Euro anaparanın 10.06.2000 tarihinden itibaren % 5 faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine karar verildiğini, kararın 03/04/2008 tarihinde kesinleşerek apostille ile onandığını ileri sürerek Düsseldorf Asliye Hukuk Mahkemesi kararının tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin savunmasının alınmadığını, Türk Hukukunun uygulanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının davalı şirkette ortaklığı bulunduğu, TTK’nun 405/2. maddesi gereğince pay sahiplerinin sermaye olarak şirkete verdiklerini geri istemeyeceği, tasfiye payına müteallik haklarının mahfuz olduğu, davaya konu yabancı mahkeme kararının sonuçları ile Türk Yargı kararlarının çeliştiği ve bu kararının uygulanmasının eşitsizliğe ve istikrarsızlığa yol açacağı, Türk şirketlerinin mali ve iktisadi durumun da etkileneceği, kamu düzenine aykırılık olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkin olup, mahkemece 5718 sayılı MÖHUK’nun 54. maddesinin (c) bendi uyarınca, yabancı mahkeme hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olduğu gerekçesiyle istemin reddine karar verilmiştir.

Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 5718 S.Y.’nın 54/c maddesi uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir.

Kanunda kamu düzeni kavramının zamana ve yere göre değişebilen niteliği gereği bir tanımlama yapılmaktan kaçınılmış ve konunun hakimin takdirine bırakılması tercih edilmiş, ancak kamu düzenine aykırılığın “açıkça” olmasının aranmasıyla bu konuda takdir hakkı bulunan hakime bir sınırlama getirilmek istenmiştir. Bu düzenleme, Türk tenfiz hukukunda, kamu düzeni kavramının izin verdiği ölçüde, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi lehine bir eğilimin bulunduğunu göstermektedir. Doktrinde de bu konuda hakime

.../...

2010/9229

2012/964

S.2

.../...

2010/9229

2012/964

S.2

yardımcı olması bakımından bazı kriterler verilmiştir. Buna göre örneğin Türk tenfiz hakimi “kural olarak” yabancı mahkeme kararının doğruluğunu inceleyemez (revision au fond yasağı). Zira aksinin kabulü, aynı davanın Türk mahkemesinde tekrar görülmesi ve yeni bir Türk mahkemesi kararının ortaya çıkması sonucunu doğurur. Ancak örneğin Türk hukukunun vazgeçilmez kabul ettiği temel prensiplerini ihlal eden veya milletlerarası alanda geçerli olan ortak ilkelere aykırı bulunan yabancı mahkeme kararları tenfiz edilemez. Tenfiz hakimi takdir hakkını kullanırken, her somut olayın kendine mahsus özelliklerini de dikkate almalıdır.

O halde dava konusu uyuşmazlık yönünden de somut olayın özelliklerine göre bir inceleme ve değerlendirme yapılmalıdır.

Burada ilk olarak yabancı mahkemece davalının savunma hakkının ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi gereklidir. Somut olayda yabancı mahkemece, dava dilekçesi ve ekleri davalıya 1965 tarihli Hukukî ve Ticarî Konularda Adlî ve Gayrı Adlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Lahey Sözleşmesi’ne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalının davaya karşı savunma yapmak isteğini göstermemesi nedeniyle, Alman Usul Yasası’nın 331/3. ve 276. maddeleri uyarınca, davacının talebi üzerine, sözlü yargılama yapılmaksızın “gıyabi karar” verilmiştir. Buraya kadar olan gelişmelerin Türk kamu düzenine aykırı veya davalının savunma hakkını kısıtlar nitelikte olmadığı, benzer olaylarda Yargıtay dairelerince verilen kararlarla da benimsenmiştir (Yargıtay 13. HD. 01.10.1992 gün ve 5764 E.-7352 K., Yargıtay 11. HD. 06.07.2010 gün ve 2008/12797 E.- 2010/7992 K.). Zira “kural olarak” her mahkeme kendi usul hükümlerini uygular ve yabancı mahkemenin uyguladığı usulün Türk usul hukukundan farklı olması, Türk kamu düzeninin müdahalesi için tek başına yeterli sebep oluşturmaz. Aynı ilkeler yabancı mahkemece uygulanan ispat hukuku açısından da geçerlidir. Ancak her ne kadar dava dilekçesinin Lahey Sözleşmesine uygun olarak tebliğ edildiği belirlenmişse de, yabancı mahkeme kararının Lahey Sözleşmesine uygun olarak davalıya tebliğ edilip edilmediği dosya kapsamından anlaşılamamıştır.

Somut uyuşmazlıkta incelenmesi gereken diğer bir konu da, benzer olaylarda Türkiye’de açılan davaların, TTK.’nın 329/1. ve 405/2. maddelerinde düzenlenen, anonim şirketlerin kendi hisselerini temellük edemeyecekleri ve pay sahiplerinin sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemeyecekleri ilkeleri gereği reddedilmesine rağmen, aynı şartlardaki ortaklarca yabancı mahkemelerde açılan davaların kabul edilmesinin ve alınan farklı yöndeki bu yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tenfizinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağıdır. Nitekim mahkemece bu durum, kanun önünde eşitlik ilkesine ve kamu düzenine aykırı kabul edilmiştir.