muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/4933, Karar No: 2020/8293, Tarih: 24.12.2020

1- Dosya kapsamına, toplanan delillere, uyulan bozma kararı gereğince mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verilmiş olmasına ve takdirde de bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı ... Top. San. Ltd. Şti.’nin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Dava, vekalet ücreti alacağının tahsili istemine ilişkin olup, davacı, davalı ...’yı vekili olarak diğer davalı şirkete karşı başlatılan icra dosyasında ve akabinde açılan itirazın iptali davasında vekil olarak temsil ettiğini, davalıların sulh olduktan sonra davalı ...’nın itirazın iptali davasından feragat ettiğini ileri sürerek akdi ve yasal vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmiş; Mahkemece asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki; kural olarak sonradan yürürlüğe giren yasa hükümlerinin ve İçtihadı Birleştirme Kararlarının kazanılmış hak (usulü müktesep hak) ilkesinin 28.6.1960 tarihli, 21/9 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince istisnai niteliği gereği kesin hüküm halini almamış eldeki davalarda da gözetilmesi ve uygulanması gerekeceği tartışmasızdır.

Yargıtay İçtihatı Birleştirme Büyük Genel Kurulu tarafından 05.10.2018 tarihinde 2017/6 esas 2018/9 karar sayılı ilamla "İçtihadı birleştirmenin konusu, Avukatlık Kanununun 165. maddesinde yer alan ücret dolasıyla müteselsil sorumluluk hallerinden olan sulh veya her ne suretle olursa olsun taraflar arasında anlaşma ile sonuçlanan ve takipsiz bırakılan işlerde karşı tarafın avukatı lehine her iki tarafın müteselsil olarak ödenmesinden sorumlu olacağı avukatlık ücreti kapsamına avukat ile iş sahibi arasında yapılan ücret sözleşmesine göre avukata ödenmesi gereken akdi vekalet ücretinin girip girmediği hususudur.... Avukatlık bir kamu hizmeti olmakla birlikte ücret karşılığında müvekkiline hukuksal yardım hizmeti sunan avukat ile iş sahibi/müvekkili arasındaki ilişki bir özel hukuk ilişkisidir... Özel hukukta, bir borç ilişkisinden doğan alacak hakkı da nisbi hak niteliğindedir. Böyle olunca alacak hakkı ancak o borç ilişkisi nedeniyle borçlu olan kişi ya da kişilere karşı ileri sürülebilir, yargısal kararlarda ve doktrinde borç ilişkilerinin nisbiliği ilkesi denilen bu ilke uyarınca sözleşmeler kural olarak yalnızca sözleşmenin tarafları bakımından hüküm ve sonuç doğururlar.... Akdi vekalet ücretinin iş sahibi ile hasmın müteselsil sorumluluğu kapsamında bulunduğunun kabul edilmesi hukuk güvenliği ilkesini zedeleyecektir. Ayrıca vekalet ücreti avukatın yaptığı hukuki yardımın karşılığı olan bir meblağ veya değeri ifade ettiği halde avukattan hiçbir hukuki yardım almayan hasmın, karşı yanın yaptığı sözleşmeden doğan vekalet ücreti nedeniyle onun avukatı lehine müteselsilen sorumlu tutulması, avukatlık ücretinin mahiyet ve amacına da uygun değildir. Tarafların aralarındaki dava ve uyuşmazlığı sulh ile sonuçlandırmaları herşeyden önce dava açılmakla bozulan toplumsal barış ve huzurun yeniden tesis edilmesini sağladığı gibi tarafların bir an önce hak ve alacaklarına kavuşmasını da temin etmektedir. Nitekim 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren HMK'nın 140/2. maddesinde hakimin tarafları sulhe davet edeceği düzenlenerek sulh teşvik edilmiştir. Böyle olunca, usul hukuku bakımından bu kadar önemli bir müessesenin önüne sözleşmenin tarafı olmayan kişinin akdi vekalet ücretinden sorumlu tutulması şeklindeki bir engelin konulması da doğru olmayacaktır....Hal böyle olunca, Avukatlık Kanunu'nun 165. maddesinde düzenlenen "ücret dolasıyla müteselsil sorumluluk" hallerinden olan "sulh veya her ne suretle olursa olsun taraflar arasında anlaşmayla sonuçlanan ve takipsiz bırakılan işlerde" karşı tarafın avukatı lehine her iki tarafın müteselsil olarak ödenmesinden sorumlu olacağı avukatlık ücreti kapsamına avukat ile iş sahibi arasında yapılan ücret sözleşmesine göre avukata ödenmesi gereken "akdi vekalet ücretinin" dahil olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır." şeklinde karar verilmiş olup, somut olaya ilişkin anılan İçtihatı Birleştirme Kararına göre, davalı Şirketin davacının hak ettiği akdi vekalet ücretinden sorumlu olmayacağının kabulü gerekir

." şeklinde karar verilmiş olup, somut olaya ilişkin anılan İçtihatı Birleştirme Kararına göre, davalı Şirketin davacının hak ettiği akdi vekalet ücretinden sorumlu olmayacağının kabulü gerekir. Bu durumda mahkemece, yukarıda anlatılan İçtihatı Birleştirme Kararına göre değerlendirme yapılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ayrıca 6100 sayılı HMK'nın ''hükmün kapsamı'' başlığını taşıyan 297/b maddesinde tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile T.C. Kimlik numarası varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad soyadları ile adreslerinin de kararda yer alması gerektiği düzenlenmiştir. Mahkemece gerekçeli karar başlığında birleşen dosya taraflarının ad, adres ve vekil bilgilerine yer verilmemesi de usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Top. San. Ltd. Şti.’nin ikinci bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın HUMK.nun 428. maddesi gereğince temyiz eden davalı ... Top. San. Ltd. Şti. yararına BOZULMASINA, ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nın geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nın 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 24/12/2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/9768, Karar No: 2011/20510, Tarih: 01.12.2011

**3. Ceza Dairesi         2010/9768 E.  ,  2011/20510 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yerinde görülmeyen sair itirazların reddine, Ancak;

Suç tarihinde 65 yaşını ikmal etmiş ve sabıkası bulunmayan sanık hakkında 5237 sayılı Kanunun 50/3 maddesi gereğince hükmedilen hapis cezasının maddede belirtilen seçenek yaptırımlardan birene çevrilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Kısa kararda suça konu emval ve baltanın müsederesine ilişkin hüküm kurulmadığı halde, gerekçeli kararda balta ve emvalin müsaderelerine karar verilerek hükmün karıştırılması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 1.12.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/10118, Karar No: 2015/21295, Tarih: 19.11.2015

**5. Hukuk Dairesi         2015/10118 E.  ,  2015/21295 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Siirt 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 03/04/2014

NUMARASI : 2013/873-2014/321

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

1-Değerlendirmede esas alınan tarla sebzeciliğinde o yörede hangi sebze ürünlerinin yetiştirildiği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden,

2-Yetiştiriciliği yapılan her bir sebze ürünü için ayrı ayrı olmak üzere dekar başına ortalama verim miktarı ile değerlendirme tarihi itibari ile hasat zamanındaki ortalama toptan kilogram satış fiyatı ve dekar başına ortalama üretim masrafı aynı İl Müdürlüğü ile diğer resmi kurumlardan,

Sorulduktan sonra, alınacak cevaplarla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 19/11/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/28428, Karar No: 2019/12940, Tarih: 24.12.2019

**13. Hukuk Dairesi         2016/28428 E.  ,  2019/12940 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacılar, bebekleri ...’ın 18/10/2010 tarihinde davalı hastanede normal doğumla dünyaya geldiğini, anne Kevser'in hamilelik sürecinde de aynı hastaneye muayeneye gittiğini, son aylarında yapılan muayenesinde herşeyin normal gittiği, normal doğuma engel bir durumunun bulunmadığı ve bu yöntemle doğum yapmasının en uygun yol olduğunun kendisine bildirildiğini, doğumu esnasında hastanede görevli personelin annenin karnına bastığını, bu şekilde doğumun gerçekleşmesinin sağlandığını, zor bir doğum olduğunu, doğumun ardından bebeğin muayenesi sonrasında uzman doktorun bebeğin kolunda bir problem olduğunu ancak merak edilmemesi gerektiğini ve 5-6 aya kadar geçeceğini söylediğini, akabinde bebeğin solunum güçlüğü çektiği, kanında mikrop çıktığı, bu nedenlerle yoğun bakıma alındığını ve 8 gün boyunca hastanede oyalandığını, oysa bebeğin kolunun felç olduğunu ve bu durumun kendilerinden gizlendiğini, doğumun herhangi bir aşamasında normal doğumdan sezaryene geçiş mümkün iken bu yola başvurulmamasının doğumu gerçekleştiren hastane personelinin ağır ihmalinden kaynaklandığını, bebeğin daha sonra Özel Acıbadem Hastanesinde sol kolundan ameliyat olduğunu, ameliyat öncesi yapılan tetkikinde de 'bebeğin sol kolunda doğum felci olduğu ve tanı olarak doğum yaralanması' teşhisinin konulduğunu, bebeğin felç durumunun halen devam ettiğini ileri sürerek, bedensel zararlar nedeniyle fazlaya ilişkin haklarını saklı tutularak 1.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi tazminat ile bebeğin ameliyat olması nedeniyle 20.000,00 TL tedavi giderinin faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalılardan ... davaya cevap vermemiş, diğer davalılar ise davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar tarafından temyiz edilmiştir.

Davalılardan ... davaya cevap vermemiş, diğer davalılar ise davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava, doktor hatasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin olup, davacılar, davalı hastanede normal doğum ile bebekleri ...’ın doğduğunu, hastane personelinin yanlış müdahalesi sonucunda doğum sırasında bebeğin sol kolunun felç olduğunu ileri sürerek, uğradıkları maddi ve manevi zararların tazminini istemiş, davalılardan ... davaya cevap vermemiş, diğer davalılar ise herhangi bir kusurlarının olmadığını, omuz takılması olarak adlandırılan ve normal doğum esnasında yaşanabilen, öngörülemeyen bir komplikasyon olduğunu, bebeğin kısa bir süre sonra başka bir hastanede ameliyat edildiğini ve illiyet bağının kesildiğini savunarak davanın reddini dilemişlerdir. Mahkemece, Adli Tıp Kurumundan alınan bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın reddine karar verilmiştir. Yargılama sırasında Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulundan alınan raporda olayın normal doğum eylemi sırasında tüm özenin gösterildiği durumlarda dahi bebeğin doğum sırasındaki manevralara bağlı olarak görülebildiği ve öngörülemeyen bir komplikasyon olarak nitelendirildiği, 21.03.2011 tarihinde yapılan ameliyatın zamanlamasının tıbben uygun olduğu, doğum eylemi sırasında oluşan bu durum nedeniyle hekim, ... personeli ve hastaneye atfı kabil bir kusur tespit edilemediği kanaatinin bildirildiği, davacı tarafından bu rapora itiraz edildiği, itiraz üzerine Adli Tıp Kurumu Genel Kurulundan alınan raporda davacıların itirazlarının karşılanmadığı ve bir önceki raporun tekrarı olduğu anlaşılmıştır. O halde mahkemece, üniversitelerin ana bilim dalı öğretim üyelerinden oluşturulacak içlerinde kadın doğum, pediatri ve ortopedi uzmanının da yer aldığı en az 3 kişiden oluşmuş bir kurul aracılığı ile davalıların hukuki konum ve sorumluluğu, dosyada mevcut delillerle birlikte bir bütün olarak değerlendirilip, tıbbın gerek ve kurallarına göre olayda doktor ve hastaneye kusur izafe edilip edilmeyeceğini gösteren, olay sonrası teşhis ve tedavi konusunda bir ihmalleri olup olmadığını belirleyen, davacıların itirazlarını karşılayacak nitelikte, nedenlerini açıklayıcı, taraf, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınmak suretiyle hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

2-Bozma nedenine göre davacıların sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle hükmün davacılar yararına BOZULMASINA, 2. bentte açıklanan nedenlerle davacıların sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/I maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24/12/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2835, Karar No: 2015/2282, Tarih: 30.03.2015

**20. Hukuk Dairesi         2015/2835 E.  ,  2015/2282 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Kısıtlı/Hükümlü hakkında vesayet hukukuna ilişkin olarak açılan davada ........... Sulh Hukuk ve ............ Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, kısıtlının/hükümlünün vasi tayini suretiyle vesayet altına alınması istemine ilişkindir.

........... Sulh Hukuk Mahkemesince, kendisine vasi atanması istenen hükümlünün Mernis yerleşim yeri adresinin “...... Mah. ..... Cad. ..... No: ..... İç Kapı No: 1 ............/.........” olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

............ Sulh Hukuk Mahkemesi ise, kendisine vasi atanması istenen hükümlü/kısıtlı adayının cezaevine girmeden önceki yerleşim yeri adresinin nüfusa kayıtlı olduğu "...... ili ........... ilçesi ....... Mahallesi ” olduğunu belirterek yetkisizlik yönünde hüküm kurmuştur.

Türk Medenî Kanununun 411. maddesine göre, "Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir." Aynı Kanunun 19/1. maddesi uyarınca da, “Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.” hükümlerine yer verilmiştir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 20.11.2014 gün ve 2014/16684 E. - 16420 K. sayılı ilâmında “............ Sulh Hukuk Mahkemesince kısıtlı adayının nüfus kaydı yerleşim yeri adresinin cezaevi adresi olduğu gerekçesiyle, nüfusa kayıtlı olduğu yer mahkemesi olan ........... Sulh Hukuk Mahkemesine yetkisizlik kararı verilmiş ise de, nüfusa kayıtlı olunan yerin yerleşim yerinin karine olduğuna ilişkin hükmün yürürlükten kaldırılmasına ve kısıtlı adayının cezaevine girmeden önce ikamet ettiği yer, hükümlüden sorularak ve kolluk gücü ile araştırılarak tespit edilemediği anlaşılmakla, cezaevine girmeden önceki adresinin, hükümlüden sorularak ve kolluk gücü ile araştırılarak tesbiti ile belgelendirilmesi ve dosya arasına konulması, ondan sonra merci tayini incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine geri çevrilmesine,” karar verilmiştir.

Yargıtay ilâmı doğrultusunda yapılan araştırma ve soruşturmada hükümlünün cezaevine girmeden önceki yerleşim yeri adresi kendisinden sorulmuş ".........., ......... Mah. .... Sok. Çıkmaz:.... No: .... ........./......... adresinde ikamet ettiği 22/01/2015 günlü beyan ve ifadesini içeren T.C. Adalet Bakanlığı Toprakkale Açık Ceza İnfz. Kur. Müd. 26/01/2015 gün 2015/1029 sayılı araştırma tutanağından anlaşılmıştır. Her ne kadar ...../.... Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından verilen bir Yetkisizlik kararı yoksa da, ........... Sulh Hukuk ve ............ Sulh Hukuk Mahkemelerince verilen yetkisizlik kararları ile davadan el çekdikleri ve işin sürüncemede bırakılmaması ve hukuki sorunun halli için Yargıtay’ca yargı yeri belirlenmesi gerektiği anlaşılmakla, bu durumda uyuşmazlığın ..../..... Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiğinden, adı geçen mahkemenin yargı yeri olarak belirlenmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ..../..... Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 30/03/2015 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/4842, Karar No: 2022/15821, Tarih: 29.09.2022

**2. Ceza Dairesi         2021/4842 E.  ,  2022/15821 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesince düzenlenen 26.09.2014 tarihli sağlık kurulu raporuna göre “sanığın 11.07.2014 tarihinde işlediği hırsızlık suçuna karşı cezai sorumluluğunun tam olduğunun” tespit edildiği, sanık müdafiinin itirazı üzerine Adli Tıp Kurumu Dördüncü Adli Tıp İhtisas Dairesince düzenlenen 16.10.2015 tarihli raporda da” sanığın 11/07/2014 tarihinde işlediği suça karşı cezai sorumluluğunun tam olduğunun” belirtildiği, sanık müdafiinin, sanığın adli sicil kaydına göre sadece motosiklet hırsızlıkları işlediğinin anlaşılması nedeniyle buna özel bir değerlendirme yapılması gerektiğine yönelik itirazı üzerine Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalığı Anabilim Dalı Başkanlığından alınan 09.03.2016 tarihli sağlık kurulu raporunda ise “sanığın atılı motosiklet hırsızlığına yönelik suçu işlediği zaman davranışlarını yönlendirme yeteneğinin kısmen azalmış olduğu ve TCK’nın 32/2. maddesi kapsamında değerlendirilmesinin uygun olacağının” belirtildiği anlaşılmakla; 5237 sayılı TCK'nın 32. maddesi uyarınca Adli Tıp Üst Kurulundan sanığın suç tarihi itibariyle üzerine atılı hırsızlık fiilinin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinde önemli derecede azalma olup olmadığı konusunda rapor alınarak raporlar arasındaki çelişki giderilmeden eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 29/09/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/5977, Karar No: 2024/10414, Tarih: 10.12.2024

**12. Hukuk Dairesi         2024/5977 E.  ,  2024/10414 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Genel haciz yolu ile başlatılan ilamsız icra takibinde, Torbalı İcra Müdürlüğünün alacaklı tüzel kişinin Katar Devleti siciline kayıtlı olduğundan MÖHUK 48. maddesi gereğince teminat alınıp alınmayacağı ve alınacaksa miktarının belirlenmesi hususunda karar verilmesi için icra mahkemesine başvurduğu, İlk Derece Mahkemesince, Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Katar Devleti arasında teminattan muafiyeti öngören herhangi bir ikili adlî yardımlaşma anlaşması bulunmadığı gibi Katar Devleti’nin Lahey Sözleşmesine de taraf olmadığı gerekçesi ile alacaklının takip miktarının %15’i oranında teminat yatırmasına karar verildiği, alacaklı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği görülmüştür.

Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünün 25.03.2024 tarihli yazı cevabı ile “...mevzuatımızda yabancılık sebebine bağlı olarak teminat yatırma yükümlülüğü 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'da düzenlenmiştir.

Yabancılık sebebine dayalı teminat yatırma zorunluluğunu öngören anılan Kanunun 48'inci maddesinin 1'inci fıkrasına göre, “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.” Bu madde hükmü ile Türkiye’de dava açan, açılmış davaya müdahale eden, icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler için teminat gösterme yükümlülüğü getirilmiştir.

Mezkûr maddenin teminattan muafiyet halini düzenleyen 2'nci fıkrasında ise mahkemenin dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutacağı bildirilmiştir. Bu maddeye göre, muafiyetin karşılıklılık esası çerçevesinde tanınması mümkündür. Karşılıklılıktan amaç, davacı veya müdahil veya icra takibini yapan yabancının mensup olduğu devlette Türk vatandaşları için de aynı muafiyetin tanınabilmesidir.

Diğer taraftan, 5718 sayılı Kanun'un 1'inci maddesi teminattan muafiyeti öngören sözleşmeleri saklı tutmuştur. Bu nedenle davacının mensup olduğu veya ikamet ettiği ülke ile Türkiye arasında teminattan muafiyeti öngören ikili veya çok taraflı bir sözleşme varsa, ilgili yabancı uyruklu veya Türkiye’de ikametgâhı olmayan kişi teminat yatırmayacaktır.

Diğer taraftan, 5718 sayılı Kanun'un 1'inci maddesi teminattan muafiyeti öngören sözleşmeleri saklı tutmuştur. Bu nedenle davacının mensup olduğu veya ikamet ettiği ülke ile Türkiye arasında teminattan muafiyeti öngören ikili veya çok taraflı bir sözleşme varsa, ilgili yabancı uyruklu veya Türkiye’de ikametgâhı olmayan kişi teminat yatırmayacaktır.

Türkiye ile Katar arasında teminattan muafiyeti öngören herhangi bir ikili adlî yardımlaşma anlaşması bulunmadığı gibi, Katar Türkiye’nin taraf olduğu Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi’ne de taraf değildir.

Fiilî mütekabiliyete ilişkin olarak Dışişleri Bakanlığı'ndan alınan ve bir örneği ekte iletilen 08.10.2019 tarihli ve 2019/23990947 sayılı yazı ile Doha Büyükelçiliğimizden alınan yazıda, Katar makamları tarafından "Katar'da ilk aşamada mahkeme giderleri ve harçlarının davayı açan veya icra talep eden tarafça karşılandığı, bunun dışında kanunda özel bir şekilde belirtilmeyen hususlar dışında dava açılırken ve icra edilirken herhangi bir teminat talep edilmediğinin bildirildiği" ifade edilmiştir.

Konuya ilişkin olarak başka bir vesileyle Dışişleri Bakanlığı'ndan alınan 14.12.2020 tarihli ve 32079814 sayılı yazı ekinde yer alan, Katar Devleti Yüksek Yargı Konseyi Hukuk İşleri Departmanı'nın 25.11.2020 tarihli mektubunda ise; "1990 yıl (13) sayılı Medeni ve Ticari Davalar Kanunu uyarınca, Katar mahkemeleri nezdinde dava açanların sadece kararlaştırılmış ve yaklaşık bin dolar civarındaki harçları ödemekle yükümlü oldukları, bunun dışında herhangi bir teminat veya başka bir meblağ ödemekle yükümlü olmadıkları, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının da tıpkı Katar vatandaşları ve diğer uyruklu vatandaşlar gibi aynı muameleye tabi tutuldukları" bildirilmiştir...” şeklinde bilgi verildiği görülmüştür.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 48'inci maddesinin 2'inci fıkrasında “ Mahkeme, dava açanı,davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.” hükmüne yer verilmiştir.

Türk Mahkemelerinde dava açan,davaya katılan veya icra takibi yapan yabancıların mensubu olduğu ülke ile Türkiye Cumhuriyeti Devleti arasında teminattan muafiyeti öngören bir anlaşma bulunmasa dahi Mahkeme, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 48'inci maddesinin 2'inci fıkrası uyarınca dava açanı,davaya katılanı veya icra takibi yapanı kanuni veya fiili karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.