muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/6761, Karar No: 2017/2266, Tarih: 26.04.2017

**14. Ceza Dairesi         2014/6761 E.  ,  2017/2266 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı

HÜKÜM : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun basit cinsel istismarı suçundan mahkûmiyet

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma ve kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine,

Ancak;

Hükümden sonra 28.06.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunun 58, 59, 60 ve 61. maddeleri ile 5237 sayılı Kanunun 102, 103, 104 ve 105. maddelerinde yer alan cinsel dokunulmazlığa karşı suçların ve 02.12.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 13. maddesi ile TCK'nın 103. maddesinin yeniden düzenlenmesi karşısında, 5237 sayılı TCK'nın 7/2. madde-fıkrasındaki "Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur" hükmü gözetilerek lehe olan hükmün önceki ve sonraki kanunların bütün hükümleri olaya uygulanarak ortaya çıkan sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenmesi ve her iki kanunla ilgili uygulamanın denetime imkan verecek şekilde kararda gösterilmesi suretiyle yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 26.04.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/23737, Karar No: 2015/3351, Tarih: 24.02.2015

**5. Hukuk Dairesi         2014/23737 E.  ,  2015/3351 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 18. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 29/05/2014

NUMARASI : 2011/314-2014/208

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasının kabulüne dair verilen yukarıda tarih ve numaraları yazılı hükmün duruşmalı olarak Yargıtay’ca incelenmesi davalı idare tarafından verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, duruşma için belirlenen 24.02.2015 günü taraf vekillerinin yüzlerine karşı duruşmaya başlanarak tarafların sözlü açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki kağıtlar okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Davaya konu Kurt ağzı dalyanı niteliğindeki taşınmazın tamamından (17.819,68 m2) elde edilecek balıkların çeşitlerine göre kg. miktarı, balıkların dava tarihindeki kg. toptan satış fiyatları ve dalyanın yıllık üretim masrafları İstanbul.....Halinden ve İstanbul'da Su Ürünleri Bölümleri bulunan üniversitelerin ilgili fakülteleri ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünden ayrı ayrı sorularak,

Alınacak cevaplarla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 24.02.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/13571, Karar No: 2025/2766, Tarih: 03.03.2025

**5. Hukuk Dairesi         2024/13571 E.  ,  2025/2766 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/1706 Esas, 2024/1824 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Gelibolu Sulh Hukuk Mahkemesinin 22.03.2016 Tarihli ve 2015/291 Esas, 2016/157 Karar Sayılı Kararı

Hükümlü, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 407 nci maddesi gereğince kısıtlanmış, kendisine ... 'nin vasi olarak atanmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, 09.10.2024 tarihli ek karar ile hükümlünün adresinin ... / Van olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Van 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 13.11.2024 Tarihli ve 2024/1706 Esas, 2024/1824 Karar Sayılı Kararı

Vasi adayı ile kısıtlı adayının yerleşim yeri değişikliğine dair dosyada bir izin kararının olmadığı bu kapsamda vesayet makamının bulunduğu yerin kısıtlının yerleşim yeri adresi olacağı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık,4721 sayılı Kanunun 407 nci maddesi uyarınca kısıtlanan kısıtlının vesayet dosyasının takibi stemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

3. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:

“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

4. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yerinin değişmesi” başlıklı 412 nci maddesi şöyledir:

“Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez.

Yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer. Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilân olunur.”

C. Değerlendirme

Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan Gelibolu Sulh Hukuk Mahkemesince 4721 sayılı Kanun’un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı ve kısıtlı veya vasinin yerleşim yeri değişikliğine izin talebi olmadığından konu ile ilgili karar vermekte Gelibolu Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Gelibolu Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

03.03.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/10890, Karar No: 2018/18517, Tarih: 12.11.2018

**8. Hukuk Dairesi         2018/10890 E.  ,  2018/18517 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

K A R A R

Davacılar, davalı ile ortak murislerinden kalan dava konusu taşınmazlar üzerindeki dükkan ve dairelerin davalı tarafından kiralandığını, dava açmadan önce noter ihtarnamesi gönderdiğini ancak kendilerine ödeme yapılmadığını belirterek geriye dönük beş yıllık ecrimisil talebinde bulunmuşlardır.

Davalı cevabında, davacıların ancak ihtarnameden sonra ecrimisil isteyebileceklerini, daha önceden davacıların bazı dükkan ve daireleri kullandıklarını iddia ederek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davanın kabulüne dair verilen karar; davalı vekili tarafından, davacılar tarafından daha önce verilmiş olan muvafakatin ortaklığın giderilmesi davası ve noter ihtarnamesiyle geri alındığını belirterek, 2011 yılından sonra ecrimisil istenebileceği gerekçesiyle temyiz edilmiştir.

Dava, ecrimisil talebine ilişkindir.

Bilindiği üzere ecrimisil; malikin, kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir nevi haksız işgal tazminatıdır. Dava konu taşınmazda taraflar paydaştırlar. Paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan her zaman payına vaki elatmanın önlenilmesini ve/veya ecrimisil isteyebilir. Elbirliği mülkiyetinde de paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine ecrimisil davası açabilir. Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı ecrimisil davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay içtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu, kesin sonuç getiren taksim veya ortaklığın satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.

Kural olarak, men edilmedikçe paydaşlar birbirlerinden ecrimisil isteyemezler. İntifadan men koşulunun gerçekleşmesi de, ecrimisil istenen süreden önce davacı paydaşın davaya konu taşınmazdan ya da gelirinden yararlanmak isteğinin davalı paydaşa bildirilmiş olmasına bağlıdır. Ancak, bu kuralın yerleşik yargısal uygulamalarla ortaya çıkmış bir takım istisnaları vardır. Bunlar; davaya konu taşınmazın kamu malı olması, ecrimisil istenen taşınmazın (bağ, bahçe gibi) doğal ürün veren yada (işyeri, konut gibi) kiraya verilerek hukuksal semere elde edilen yerlerden olması, paylı taşınmazı işgal eden paydaşın bu yerin tamamında hak iddiası ve diğerlerinin paydaşlığını inkar etmesi, paydaşlar arasında yapılan kullanım anlaşması sonucu her paydaşın yararlanacağı ortak taşınmaz veya bölümlerinin belirli bulunması, davacı tarafından diğer paydaşlar aleyhine daha önce bu taşınmaza ilişkin, elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil ve benzeri davalar açılması veya icra takibi yapılmış olması halleridir. Bundan ayrı, taşınmazın getirdiği ürün itibariyle de, kendiliğinden oluşan ürünler; biçilen ot, toplanan fındık, çay yahut muris tarafından kurulan işletmenin yahut, başlı başına gelir getiren işletmelerin işgali halinde intifadan men koşulunun oluşmasına gerek bulunmamaktadır.

Yine paydaşlar arasında yapılan kullanım anlaşması sonucu her paydaşın yararlanacağı ortak taşınmaz veya bölümlerinin belli bulunması durumunda, davacı paydaş tarafından davalı paydaş aleyhine bu taşınmaza ilişkin elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil ve benzeri dava açılması hallerinde yine intifadan men koşulu aranmaz.

Somut olaya gelince, yerel mahkemece hükme elverişli yeterli araştırma yapılmamış, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan dükkan ve konutlarda boş yer bulunup bulunmadığı, davalının kullandığı bölüm dışındaki taşınmaz parçasının kim ya da kimler tarafından kullanıldığı, davacıların kullanabileceği alan bulunup bulunmadığı saptanmamıştır. Davacıların kullandığı veya kullanabileceği yer bulunması halinde ecrimisil istenemeyeceği, yer bulunmaması durumunda, yukarıdaki ilkeler doğrultusunda davalı tarafından kiraya verilen yerler için intifadan men koşulunun aranmayacağı, kiraya verilmeyen yerler için ise taraflar arasındaki ortaklığın giderilmesi dava dilekçesinin veya noter ihtarnamesinin davalıya tebliğinden itibaren ecrimisil istenebileceği gözönünde bulundurularak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan kabulü ile usul ve kanuna aykırı bulunan hükmün 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 12.11.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4903, Karar No: 2011/6577, Tarih: 02.11.2011

**1. Ceza Dairesi         2011/4903 E.  ,  2011/6577 K.**

**"İçtihat Metni"**

TEBLİĞNAME : 1-B/2011/115325

...'nu kasten öldürmekten sanık ... Gül'ün yapılan yargılanması sonunda: Hükümlülüğüne, diğer sanıklar ..., ... ile ...'in beraatlerine ilişkin (BOYABAT) Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 17.09.2010 gün ve 85/57 sayılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi sanık ... müdafii ile müdahiller vekili taraflarından istenilmiş olduğundan dava dosyası C.Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize gönderilmekle: incelendi ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

1-Sanık ... Gül hakkında 19 Mayıs Üniversitesi Sağlık uygulama ve araştırma merkezinde hazırlanan rapor ile Adli tıp Kurumu Gözlem İhtisas Dairesi ve Adli Tıp Kurumu 6. İhtisas Kurulundan alınan sanığın işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiile ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmiş olduğuna dair raporlar karşısında, tebliğnamenin (A) bendindeki bozma düşüncesi benimsenmemiştir.

2- Suçtan zarar gören katılanlar ..., ... vekili, sanıklar ... ve ... hakkında adam öldürmeye azmettirme suçundan açılan davalarla ilgili olarak duruşmada sanıkların cezalandırılması talebinde bulunduğu, bu talepleri davaya katılma niteliğinde olduğu halde katılmaları konusunda bir karar verilmediği anlaşılmış ise de, Dairemizce benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 19.10.2010 tarih ve 2010/149-205 sayılı kararında belirtildiği üzere, ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp karara bağlanmayan katılma isteklerinin, temyiz incelemesi sırasında herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmasını gerektirmiyorsa, karara bağlanması mümkün olduğundan, 5271 sayılı CMK’nun 237/2 maddesi uyarınca, suçtan zarar gören maktülün babası ..., annesi Ünzile Kargınoğlu ve eşi Satiye Kargınoğlu’nun, sanıklar ..., ... ve ... hakkında adam öldürmeye azmettirme suçlarından açılan kamu davalarına katılanları olarak kabullerine karar verilerek yapılan incelemede;

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ... Gül’ün adam öldürme suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde

suç niteliği tayin, takdiri cezayı azaltıcı sebebinin niteliği takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, sanıklar ... ve ... ile ... hakkında adam öldürmeye azmettirme suçlarından haklarında elde edilen delillerin hükümlülüğe yeter nitelik ve derecede bulunmadığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde düzeltme nedenleri dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık ... müdafiinin bir sebebe dayanmayan, müdahiller vekilinin beraat eden sanıklar yönünden sübuta, sanık ... hakkında teşdiden ceza verilmesi gerektiğine ve sair nedenlere ilişen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle CMUK.nun 322. Maddesiyle tanınan yetkiye dayanılarak;

a) Sanık ... hakkında öldürme suçundan kurulan hükümde sanığın yaşı nedeniyle cezada indirim yapılması sırasında madde numarası gösterilmediğinden, hüküm fıkrasında (9) nolu bendin başına gelmek üzere “5237 sayılı TCK.nun 31/2 maddesi uyarınca” ibaresinin eklenmesine,

b) Katılanlar kendilerini vekil ile temsil ettirdiklerinden avukatlık ücret tarifesine göre 2.000 TL vekalet ücretinin sanık ...‘den alınarak katılanlara verilmesine,

Karar verilmek suretiyle DÜZELTİLEN, sanık ... hakkındaki mahkumiyet, sanıklar ..., ... ve Ramazan hakkında kurulan beraat hükümlerinin ONANMASINA, 02.11.2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/19660, Karar No: 2013/16051, Tarih: 05.11.2013

**11. Ceza Dairesi         2013/19660 E.  ,  2013/16051 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Mühür bozma

HÜKÜM : Mahkumiyet

UYAP kanalı ile mernis üzerinden alınan güncellenmiş nüfus kayıt örneğinden sanığın, hükümden sonra 14.02.2013 tarihinde vefat ettiği anlaşıldığından 5237 sayılı TCK'nun 64/1. maddesinin değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 05.11.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13002, Karar No: 2013/1005, Tarih: 18.01.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/13002 E.  ,  2013/1005 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 24.04.2012 tarih ve 2011/166-2012/112 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacılar vekili ve katılma yolu ile davalı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 18.01.2013 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacılar vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, ... ... Eyalet Mahkemesi tarafından verilen 12.10.2009 tarihli, 12 O 141/09 numaralı kararın kesinleştiğini ileri sürerek, tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, tenfizi istenen kararın TTK’nun 329 ve 405/2. maddesine aykırı olduğu, benzer nitelikteki Türkiye’de açılan davaların bu nedenle reddedildiği, bu durumun açıkça kamu düzenine aykırılık oluşturduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili ve katılma yolu ile davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin katılma yolu ile yapmış olduğu temyiz temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkin olup, mahkemece, tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının kamu düzenine ilişkin TTK’nun 329 ve 405/2. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Davaya konu ... Eyalet Mahkemesi’nin yapmış olduğu yargılama sonucu verdiği kararın dosya içindeki tebliğ belgelerinden anlaşılacağı üzere ... Bakanlığı ... Genel Müdürlüğü aracılığı ile davalının vekili Av. ...’na 08.01.2010 tarihinde tebliğ edildiği ve süresinde yasal yollara başvurulmadan kesinleşmiş bulunduğu anlaşılmaktadır.

Gerçekten de, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 5718 sayılı Kanun'un 54/c maddesi uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir.

Gerçekten de, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 5718 sayılı Kanun'un 54/c maddesi uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir.

Kanunda kamu düzeni kavramının zamana ve yere göre değişebilen niteliği gereği bir tanımlama yapılmaktan kaçınılmış ve konunun hakimin takdirine bırakılması tercih edilmiş, ancak kamu düzenine aykırılığın “açıkça” olmasının aranmasıyla bu konuda takdir hakkı bulunan hakime bir sınırlama getirilmek istenmiştir. Bu düzenleme, Türk tenfiz hukukunda, kamu düzeni kavramının izin verdiği ölçüde, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi lehine bir eğilimin bulunduğunu göstermektedir. Doktrinde de bu konuda hakime yardımcı olması bakımından bazı kriterler verilmiştir. Buna göre örneğin Türk tenfiz hakimi “kural olarak” yabancı mahkeme kararının doğruluğunu inceleyemez (revision au fond yasağı). Zira aksinin kabulü, aynı davanın Türk mahkemesinde tekrar görülmesi ve yeni bir Türk mahkemesi kararının ortaya çıkması sonucunu doğurur. Ancak örneğin Türk hukukunun vazgeçilmez kabul ettiği temel prensiplerini ihlal eden veya milletlerarası alanda geçerli olan ortak ilkelere aykırı bulunan yabancı mahkeme kararları tenfiz edilemez. Tenfiz hakimi takdir hakkını kullanırken, her somut olayın kendine mahsus özelliklerini de dikkate almalıdır.

O halde dava konusu uyuşmazlık yönünden de somut olayın özelliklerine göre bir inceleme ve değerlendirme yapılmalıdır.

Burada ilk olarak yabancı mahkemece davalının savunma hakkının ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi gereklidir. Somut olayda yabancı mahkemece, dava dilekçesi ve ekleri davalıya 1965 tarihli Hukukî ve Ticarî Konularda Adlî ve Gayrı Adlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Lahey Sözleşmesi’ne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalının davaya karşı savunma yapmak isteğini göstermemesi nedeniyle, ... Usul Yasası’nın 331/3. ve 276. maddeleri uyarınca, davacının talebi üzerine, sözlü yargılama yapılmaksızın “gıyabi karar” verilmiştir. Buraya kadar olan gelişmelerin Türk kamu düzenine aykırı veya davalının savunma hakkını kısıtlar nitelikte olmadığı, benzer olaylarda Yargıtay dairelerince verilen kararlarla da benimsenmiştir (Yargıtay 13. HD. 01.10.1992 gün ve 5764 E.-7352 K., Yargıtay 11. HD. 06.07.2010 gün ve 2008/12797 E.- 2010/7992 K.). Zira “kural olarak” her mahkeme kendi usul hükümlerini uygular ve yabancı mahkemenin uyguladığı usulün Türk usul hukukundan farklı olması, Türk kamu düzeninin müdahalesi için tek başına yeterli sebep oluşturmaz. Aynı ilkeler yabancı mahkemece uygulanan ispat hukuku açısından da geçerlidir.

Somut uyuşmazlıkta incelenmesi gereken diğer bir konu da, benzer olaylarda Türkiye’de açılan davaların, TTK.’nun 329/1. ve 405/2. maddelerinde düzenlenen, anonim şirketlerin kendi hisselerini temellük edemeyecekleri ve pay sahiplerinin sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemeyecekleri ilkeleri gereği reddedilmesine rağmen, aynı şartlardaki ortaklarca yabancı mahkemelerde açılan davaların kabul edilmesinin ve alınan farklı yöndeki bu yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tenfizinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağıdır. Nitekim mahkemece bu durum, T.C. Anayasası’nın kanun önünde eşitlik ilkesine ve kamu düzenine aykırı kabul edilmiştir.

Tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının tarafları, konusu ve sebebi “aynı” olan Türk mahkemelerinden verilmiş bir kararla bağdaşmaması halinin Türk kamu düzenine aykırılık oluşturacağı, hatta buna rağmen kararın tenfizine karar verilmişse bu durumun, HUMK.’nun 445/10. maddesi uyarınca bir yargılamanın yenilenmesi nedeni olacağı açıktır.

Somut uyuşmazlık yönünden asıl incelenmesi gereken husus, tarafları, konusu veya sebebi “farklı” olan bir yabancı mahkeme kararının, Türk mahkemelerinden alınan kararlar ile bağdaşmaması halinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağı noktasıdır. Burada ilk olarak tanıma ve tenfiz hukukundaki kamu düzenine aykırılık kavramının, iç hukuktaki emredici kurallara aykırılık kavramından daha dar ve sınırlı bir anlama sahip olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Dolayısıyla kamu düzeni gerekçesiyle yabancı mahkeme kararının tenfizine istisnaen müdahale edilmelidir. Ayrıca somut uyuşmazlıkta yukarıda açıklanan revision au fond yasağından ayrılmayı gerektirecek bir özellik de bulunmamaktadır. Yine aynı davanın Türk mahkemelerinde görülmesi halinde farklı sonuca varılacak olması, “tek başına” tanıma ve tenfiz engeli oluşturmayacaktır. Zira, esasa uygulanacak yabancı hukuk gibi yabancı mahkeme kararlarının da Türk mahkemelerinden verilecek kararlarla aynı olması beklenemez.