muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/6322, Karar No: 2023/1992, Tarih: 05.06.2023

**12. Ceza Dairesi         2021/6322 E.  ,  2023/1992 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 05.05.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının 19. Dönem Sinop Adli Yargı Hakim Savcı Adayı olarak Sinop Adliyesinde stajını yapmaya başladığını, stajyerliğinin sonunda, Adalet Akademisi Meslek Öncesi Eğitim Daire Başkanlığının 17.10.2016 tarihli yazısı ile başarısız olduğunun 18.10.2016 tarihinde kendisine tebliğ edildiğini, bu olaydan sonra 3 ay daha Sinop Adliyesindeki stajına devam ettiğini, maaşını eksiksiz aldığını, 05.01.2017 tarihinde terör örgütüne üye olmaktan ötürü gözaltına alındığını, 10.01.2017 tarihinde tutuklandığını, 28.12.2017 tarihinde tahliye edildiğini, Sinop Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/223 Esas sayılı dosyası ile terör örgütü üyeliğinden dolayı kamu davası açıldığını, yapılan yargılama neticesinde beraatine karar verildiğini, kararın 22.03.2018 tarihinde kesinleştiğini, davacının haksız olarak tutuklu kaldığı günlerde cezaevinde yaşadığı elem ve ızdırap ile hürriyetinin kısıtlanmasına binaen maruz kaldığı psikolojik yıkım, kendisi ve ailesinin toplum nezdinde terör örgütü mensubu olarak lanse edilmesi manevi olarak son derece yıpranmasına, küçük düşmesine ve itibarının hiçbir surette iadesi mümkün olmadığından dolayı telafisi imkansız zararlara sebebiyet verdiğini, maddi anlamda da zarara uğradığını, cezaevinde yaptığı harcamalar ile o dönemde maaşını alamadığını, haksız olarak gözaltına alınan ve tutuklanan müvekkilinin uğramış olduğu zarara karşılık olarak, 350.000,00 TL manevi tazminat ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 25.000,00 TL maddi tazminatın ödenmesine karar verilmesini, her iki tazminat kalemi için tutuklama tarihi olan 10.01.2017 tarihinden itibaren faiz uygulanmasını, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı vekilinin cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

3. Boyabat Ağır Ceza Mahkemesinin, 06.12.2018 tarihli ve 2018/53 Esas, 2018/95 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

2. Davalı vekilinin cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

3. Boyabat Ağır Ceza Mahkemesinin, 06.12.2018 tarihli ve 2018/53 Esas, 2018/95 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 08.03.2019 tarihli ve 2019/318 Esas, 2019/540 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 22.09.2021 tarihli, davacı vekilinin temyiz talebinin esastan reddi görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davalı vekilinin temyiz istemi

1.Davanın reddi gerektiğine,

2.Hükmedilen manevi tazminat miktarının fazla olduğuna,

ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Davacı ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması istemiyle Sinop Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açıldığı, davacının 05.01.2017-10.01.2017 tarihinde gözaltında kaldığı, 10.01.217 tarihinde tutuklandığı, 28.12.2017 tarihinde tahliye edildiği, davacı hakkında yapılan yargılama neticesinde, Sinop Ağır Ceza Mahkemesinin 14.03.2018 tarih ve 2017/223 Esas, 2018/83 Karar sayılı kararı ile sanığın beraatine karar verildiği ve verilen bu kararın istinaf edilmeksizin 22.03.2018 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.

Mahkemece davacının tutuklulukta ve gözaltında geçirdiği sürelerde maaşının ödenip ödenmediği, ödenmemiş ise daha sonradan bu ödemenin kendisine yapılıp yapılmadığı hususlarının araştırılması için Sinop Adliyesi İdari İşler Müdürlüğüne müzekkere yazıldığı, cevaben; davacının tutuklu kaldığı sürelerde maaşının 2/3 kısmının ödendiği, beraatinden sonra ise kalan 1/3 maaş tutarının toplanıp ödendiğinin bildirildiği tespit edilmiştir.

Bu itibarla hakkında beraat kararı verilen davacı ... kendisine isnat edilen "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan dolayı 05.01.2017-10.01.2017 tarihinde gözaltında kaldığı, 10.01.217 tarihinde tutuklandığı, 28.12.2017 tarihinde tahliye edildiği, dosya kapsamında davacının gözaltında ve tutuklulukta geçirdiği sürelerin başka bir cezadan mahsup edildiğine dair herhangi bir bilgiye rastlanılmadığı, beraat hükmünün kesinleşmesinin davacıya bildirildiğine ilişkin herhangi bir bilgiye rastlanılmadığı, davanın CMK'nın 142/1 maddesindeki yasal bir yıllık sürede açıldığı tespit edilmiştir. Davacının tutuklu kaldığı süre boyunca maaşlarının 2/3'ünün ödendiği, beraatinden sonra ise bu kesilen 1/3'lük maaş tutarlarının ödendiğinin anlaşıldığı, yine davacının tutuklu kalması nedeniyle uğradığı zararlar ve cezaevinde yaptığı masraflar ile ilgili herhangi bir belgelendirme yapmadığı görüldüğünden maddi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Manevi tazminat miktarının tayini bakımından tam bir ölçüt bulunmamakla birlikte gerek yerleşik uygulamada ve gerekse mahkememiz uygulamasında, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında ve tutuklulukta geçirdiği süre ile benzeri hususlar da gözetilmek suretiyle, hak ve nasafet kurallarına uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerektiği, tazminat miktarının davacıyı adeta koruma tedbirinin uygulanmış olmasına sevindirecek ve dahi sebepsiz zenginleşmesine yol açacak miktarda olmaması gerektiği, ancak koruma tedbirinin uygulandığı andaki sosyal statüsünün de nazara alınması, beraatle sonuçlanan soruşturma ve kovuşturma sürecinde yaşadığı elem ve kederin de gözetilerek, üzerine atılı silahlı terör örgütüne üye olma suçunun niteliği, kendisinin gözaltına alındığında hakim adayı olması, tutuklanmasına neden olan olayın gelişim tarzı, yaklaşık 1 yıl (357 gün) gözaltında ve tutuklu kaldığı, beraat ettiği kamu davasındaki süreç ve hakkaniyet ölçüsü göz önünde bulundurularak 65.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince verilen kararla ilgili olarak, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin esasını oluşturan Sinop Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/223 Esas, 2018/83 Karar sayılı ceza dava dosyasında davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 05.01.2017-28.12.2017 tarihleri arasında 357 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama üzerine 14.03.2018 tarihinde beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 22.03.2018 tarihinde kesinleştiği ve davanın 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.

1.Davanın Reddi Gerektiğine İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden;

5271 sayılı Kanun’un "Tazminat istemi" kenar başlıklı 141 inci maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

...

e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

...

Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.

...

Bu itibarla kanunda öngörülen yasal şartlar oluştuğundan davanın kısmen kabulünde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Hükmedilen Manevi Tazminat Miktarının Fazla Olduğuna İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden;

"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

...

e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

...

Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.

...

Bu itibarla kanunda öngörülen yasal şartlar oluştuğundan davanın kısmen kabulünde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Hükmedilen Manevi Tazminat Miktarının Fazla Olduğuna İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden;

Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda fazla manevi tazminata hükmolunması hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (2.) numaralı paragrafında açıklanan nedenle davalı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 08.03.2019 tarihli ve 2019/318 Esas, 2019/540 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca Boyabat Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

05.06.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/2229, Karar No: 2006/6434, Tarih: 09.11.2006

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2006/2229 E.  ,  2006/6434 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... İnş.Müt.San.Tic.Ltd.Şti. adına ... ile davalı ... arasındaki davadan dolayı Denizli 1. Asliye Hukuk Hakimliğince verilen 07.02.2006 ... ve 2005/527-2006/26 sayılı hükmün Yargıtayca incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Heyetçe incelenmesine gerek görüldüğünden;

1-Denizli 5. İcra Müdürlüğü’nün 1998/2499 esas sayılı icra takip dosyasının,

2-Denizli 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 1998/345 Değişik iş sayılı tespit dosyasının,

3-Yargılama esnasında alındığı anlaşılmakla beraber dosya içinde bulunmadığı anlaşılan 08.03.2000 tarihli bilirkişi heyeti raporunun,

4-Dava konusu işe ait tüm ihale dosyasının (yazışmalar, hakedişler, fiyat tutanakları, faturalar dahil) birlikte gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 09.11.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2013, Karar No: 2020/8097, Tarih: 08.07.2020

**2. Ceza Dairesi         2020/2013 E.  ,  2020/8097 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Suça sürüklenen çocuklar ... ve ...’ın müşteki ...’e yönelik hırsızlık, katılan ... ile müşteki ...’e yönelik konut dokunulmazlığını bozma suçlarından verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararlara karşı suça sürüklenen çocuklar müdafilerinin itirazı üzerine Adıyaman 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 07/10/2015 tarih ve 2015/2503 Değişik İş sayılı kararı ile itirazların reddine karar verilerek kararın kesinleştiği anlaşılmakla, suça sürüklenen çocuklar müdafilerinin temyiz istemlerinin, suça sürüklenen çocukların katılan ...’a yönelik hırsızlık ve mala zarar verme, müşteki ...’e yönelik mala zarar verme suçlarından kurulan mahkumiyet hükümleri hakkında olduğu belirlenerek yapılan incelemede,

1) Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında katılan ... ile müşteki ...’e yönelik mala zarar verme suçundan kurulan hükümler hakkında suça sürüklenen çocuklar müdafilerinin temyiz istemlerinin incelenmesinde,

14/04/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 31/03/2011 tarihli ve 6217 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a eklenen geçici 2. maddesi gereğince doğrudan hükmolunan 3.000,00 TL dahil adli para cezasına mahkûmiyet hükümlerinin temyizi mümkün olmadığından suça sürüklenen çocuklar müdafilerinin temyiz isteminin 1412 sayılı CMUK'nın 317. maddesi gereğince istem gibi REDDİNE,

2) Suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkında katılan ...’a yönelik hırsızlık suçundan kurulan hükümler hakkında suça sürüklenen çocuklar müdafilerinin temyiz istemlerinin incelenmesinde,

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin istem gibi ONANMASINA, 08.07.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/24848, Karar No: 2020/10518, Tarih: 26.02.2020

**8. Ceza Dairesi         2017/24848 E.  ,  2020/10518 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : 6136 sayılı Yasaya aykırılık, yaralama

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

CMK.nın 231/11. maddesine göre hükmün açıklanmasına yönelik kararda; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 141/3, CMK.nın 34 ve 230 maddeleri ve Ceza Genel Kurulu'nun 18.11.2014 gün, 2013/8-830 Esas ve 2014/502 sayılı Kararı uyarınca hükmün gerekçesinde, iddia ve savunmada ileri sürülen görüşlerin yazılması, kanıtların tartışılarak değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen kanıtlar ile mahkemece ulaşılan kanaatin, sanığın suç oluşturduğu veya oluşturmadığı sabit görülen fiilin belirtilmesi ve bu fiilin nitelendirilmesinin yapılması suretiyle infazı kabil bir hüküm kurulması gerekirken, gerekçesiz olarak açıklanması geri bırakılan karara atıf yapılmak suretiyle hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanık müdafinin temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin sair hususlar incelenmeksizin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 26.02.2020 gününde bozma da oybirliğiyle bozma gerekçesinde oyçokluğuyla karar verildi

DEĞİŞİK GEREKÇE

Sanık hakkında ertelenmiş hükmün açıklanmasına sebep olarak kabul edilen fiilin doğrudan adli para cezasını gerektiren, kesin nitelikte olduğu gözetildiğinde, bu karara karşı kanun yollarına başvurulamaması sebebiyle, anılan karara ayrı bir hukuki sonuç bağlanmaması gereklidir. Doğrudan verilen adli para cezasını gerektiren karara ayrıca hukuki sonuç bağlanarak ertelenmiş hükmün açıklanmasına gerekçe olarak kabul edilmesi iki dereceli yargılanma hakkına ve adil yargılanma hakkına aykırıdır. Bu sebeple, Sayın Çoğunluğun sanık hakkındaki hükmün bozulması yönündeki düşüncesine değişik gerekçeyle katılıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2012/12462, Karar No: 2013/990, Tarih: 18.01.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/12462 E.  ,  2013/990 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 26/04/2012 tarih ve 2011/659-2012/201 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili ve katılma yolu ile davalı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 18/01/2013 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, ... Eyalet Mahkemesi tarafından verilen 04.02.2010 tarihli, I-8 617/08 numaralı kararın kesinleştiğini ileri sürerek, tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, tenfizi istenen kararın TTK’nun 329 ve 405/2. maddelerine aykırı olduğu, benzer nitelikteki Türkiye’de açılan davaların bu nedenle reddedilmesi nedeniyle eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu, ayrıca yabancı mahkemenin dava dilekçesi ve kararı posta yolu ile tebliğ etmesi nedeniyle davalının savunma hakkının kısıtlandığı ve bu nedenle kararın usulüne uygun kesinleşmediği, bununla birlikte yabancı mahkeme kararında şirket hisselerinin davalıya iadesine karar verilmemesi nedeniyle mükerrer tahsilata neden olunabileceği, tüm bu durumların açıkça kamu düzenine aykırılık oluşturduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ve katılma yolu ile davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin katılma yolu ile yapmış olduğu temyiz temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkin olup, mahkemece, tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının kamu düzenine ilişkin TTK’nun 329 ve 405/2. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Davaya konu ... Eyalet Mahkemesi’nin yapmış olduğu yargılama sonucu verdiği kararın dosya içindeki tebliğ belgelerinden anlaşılacağı üzere ... Bakanlığı ... Genel Müdürlüğü aracılığı ile davalının vekili Av. ...’na 28.04.2010 tarihinde tebliğ edildiği ve süresinde yasal yollara başvurulmadan kesinleşmiş bulunduğu anlaşılmaktadır.

Gerçekten de, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 5718 Sayılı Kanun’un 54/c maddesi uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir.

Gerçekten de, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 5718 Sayılı Kanun’un 54/c maddesi uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir.

Kanunda kamu düzeni kavramının zamana ve yere göre değişebilen niteliği gereği bir tanımlama yapılmaktan kaçınılmış ve konunun hakimin takdirine bırakılması tercih edilmiş, ancak kamu düzenine aykırılığın “açıkça” olmasının aranmasıyla bu konuda takdir hakkı bulunan hakime bir sınırlama getirilmek istenmiştir. Bu düzenleme, Türk tenfiz hukukunda, kamu düzeni kavramının izin verdiği ölçüde, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi lehine bir eğilimin bulunduğunu göstermektedir. Doktrinde de bu konuda hakime yardımcı olması bakımından bazı kriterler verilmiştir. Buna göre örneğin Türk tenfiz hakimi “kural olarak” yabancı mahkeme kararının doğruluğunu inceleyemez (revision au fond yasağı). Zira aksinin kabulü, aynı davanın Türk mahkemesinde tekrar görülmesi ve yeni bir Türk mahkemesi kararının ortaya çıkması sonucunu doğurur. Ancak örneğin Türk hukukunun vazgeçilmez kabul ettiği temel prensiplerini ihlal eden veya milletlerarası alanda geçerli olan ortak ilkelere aykırı bulunan yabancı mahkeme kararları tenfiz edilemez. Tenfiz hakimi takdir hakkını kullanırken, her somut olayın kendine mahsus özelliklerini de dikkate almalıdır.

O halde dava konusu uyuşmazlık yönünden de somut olayın özelliklerine göre bir inceleme ve değerlendirme yapılmalıdır.

Burada ilk olarak yabancı mahkemece davalının savunma hakkının ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi gereklidir. Somut olayda yabancı mahkemece, dava dilekçesi ve ekleri davalıya 1965 tarihli Hukukî ve Ticarî Konularda Adlî ve Gayrı Adlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Lahey Sözleşmesi’ne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalının davaya karşı savunma yapmak isteğini göstermemesi nedeniyle, ... Usul Yasası’nın 331/3. ve 276. maddeleri uyarınca, davacının talebi üzerine, sözlü yargılama yapılmaksızın “gıyabi karar” verilmiştir. Buraya kadar olan gelişmelerin Türk kamu düzenine aykırı veya davalının savunma hakkını kısıtlar nitelikte olmadığı, benzer olaylarda Yargıtay dairelerince verilen kararlarla da benimsenmiştir (Yargıtay 13. HD. 01.10.1992 gün ve 5764 E.-7352 K., Yargıtay 11. HD. 06.07.2010 gün ve 2008/12797 E.- 2010/7992 K.). Zira “kural olarak” her mahkeme kendi usul hükümlerini uygular ve yabancı mahkemenin uyguladığı usulün Türk usul hukukundan farklı olması, Türk kamu düzeninin müdahalesi için tek başına yeterli sebep oluşturmaz. Aynı ilkeler yabancı mahkemece uygulanan ispat hukuku açısından da geçerlidir.

Somut uyuşmazlıkta incelenmesi gereken diğer bir konu da, benzer olaylarda Türkiye’de açılan davaların, TTK.’nun 329/1. ve 405/2. maddelerinde düzenlenen, anonim şirketlerin kendi hisselerini temellük edemeyecekleri ve pay sahiplerinin sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemeyecekleri ilkeleri gereği reddedilmesine rağmen, aynı şartlardaki ortaklarca yabancı mahkemelerde açılan davaların kabul edilmesinin ve alınan farklı yöndeki bu yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tenfizinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağıdır. Nitekim mahkemece bu durum, T.C. Anayasası’nın kanun önünde eşitlik ilkesine ve kamu düzenine aykırı kabul edilmiştir.

Tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının tarafları, konusu ve sebebi “aynı” olan Türk mahkemelerinden verilmiş bir kararla bağdaşmaması halinin Türk kamu düzenine aykırılık oluşturacağı, hatta buna rağmen kararın tenfizine karar verilmişse bu durumun, HUMK.’nun 445/10. maddesi uyarınca bir yargılamanın yenilenmesi nedeni olacağı açıktır.

Somut uyuşmazlık yönünden asıl incelenmesi gereken husus, tarafları, konusu veya sebebi “farklı” olan bir yabancı mahkeme kararının, Türk mahkemelerinden alınan kararlar ile bağdaşmaması halinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağı noktasıdır. Burada ilk olarak tanıma ve tenfiz hukukundaki kamu düzenine aykırılık kavramının, iç hukuktaki emredici kurallara aykırılık kavramından daha dar ve sınırlı bir anlama sahip olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Dolayısıyla kamu düzeni gerekçesiyle yabancı mahkeme kararının tenfizine istisnaen müdahale edilmelidir. Ayrıca somut uyuşmazlıkta yukarıda açıklanan revision au fond yasağından ayrılmayı gerektirecek bir özellik de bulunmamaktadır. Yine aynı davanın Türk mahkemelerinde görülmesi halinde farklı sonuca varılacak olması, “tek başına” tanıma ve tenfiz engeli oluşturmayacaktır. Zira, esasa uygulanacak yabancı hukuk gibi yabancı mahkeme kararlarının da Türk mahkemelerinden verilecek kararlarla aynı olması beklenemez.