muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/1217, Karar No: 2023/2443, Tarih: 14.03.2023

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyaya celp ve ibraz edilen belgelerin incelenmesinden, davacının davalı Kurumun ... sicil numaralı sigortalısı olduğu, ilk sigortalılığının 01.08.1985 tarihinde ... sicil numaralı ... Tekstil unvanlı iş yerinde başladığı, bu iş yerine girişine ilişkin işe giriş bildirgesinde doğum tarihinin 1970 olarak gözüktüğü, bundan sonra çeşitli iş yerlerinde sigortalı olarak çalıştığı, en son çalışmasının 06.03.2017 tarihli olduğu, 03.09.1986 tarihinde ... 6 ncı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1986/612 Esas sayılı dosyasında 15.08.1970 olan doğum tarihinin 15.08.1968 olarak düzeltilmesi için dava açtığı, davanın yargılaması sonucunda verilen 11.02.1987 tarih ve 1987/99 K. sayılı yaş tahsisi kararıyla doğum tarihinin 15.08.1968 olarak tespitine karar verildiği, mezkur kararın 26.03.1987 tarihinde kesinleştiği, Boyabat Askerlik Şubesi tarafından gönderilen belgelerden davacının 31.08.1988 tarihinde askere sevk edildiği, 15.04.1990 tarihinde terhis olduğu, Er ve Erbaş Terhis Çizelgesinde davacının doğum tarihinin 15.08.1968 olarak görüldüğü, davacıya ait nüfus kayıt örneğinde de doğum tarihinin 15.08.1968, tescil tarihinin 28.08.1970 olarak belirtildiği, nüfus kaydının düşünceler kısmında da doğum tarihinin ... 6 Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1986/612 E- 1987/99 K sayılı kararıyla 15.08.1968 olarak tashih edildiğinin yazılı olduğu, davacının İzmit Sosyal Güvenlik Merkezine başvurarak 15.08.2017 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, dosyasından yapılan incelemede 49 yaş, 5300 yaş, 25 yıl şartlarını yerine getirmiş olduğunun tespit edildiği, ancak daha sonra İzmit SGM tarafından davacıya gönderilen 29.09.2017 tarih, 10120432 sayılı yazıda talep tarihi itibariyle 49 yaş şartını yerine getirmediğinin, yaşının 47 olduğunun, emekli olamayacağının bildirildiği, davacı vekili tarafından 28.11.2017 tarihli dilekçe ile bu karara itiraz edildiği, kurum tarafından davacıya gönderilen 14.12.2017 tarihli yazıyla 11.02.1987 tarihli mahkeme kararına istinaden 15.08.1970 olan doğum tarihinin 15.08.1968 olarak düzeltilmesi nedeniyle 15.08.1970 tarihinin doğum tarihi olarak esas alınmasıyla 49 yaşını 15.08.2019 tarihinde dolduracağı anlaşıldığından, 15.08.2017 tarihli tahsis talebine göre aylık bağlama işlemi yapılamadığının bildirildiği, 506 sayılı Kanun'un 120/2 maddesi ile diğer yasal düzenlemeler ve Yüksek Mahkeme içtihatları dikkate alındığında yaş tashihinin yapılmış olmasının sonuca etkili olmadığı, ilk tescil tarihinden sonra yapılan yaş tashihinin sigorta işlemlerinde ve davacıya yaşlılık aylığı bağlanmasında dikkate alınamayacağı, kurum tarafından yapılan işlemlerin yasa ve içtihatlara uygun olduğu, belirtilen nedenlerle ilk derece mahkemesince davacının davasının reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı herhangi bir yön görülmediğinden, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, kurum nezdindeki sigortalılık işlemleri yönünden doğum tarihinin 15.08.1968 olduğunun tespiti ile 15.08.2017 tarihli tahsis talebine göre yaşlılık aylığı bağlanması ve ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile tahsil edilmesine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu 120/2 nci maddesi (Bağ-Kur Kanun'u 66 ncı maddesi), 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun'u 57 nci maddesi.

3.Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2011/950, Karar No: 2012/7694, Tarih: 14.05.2012

**11. Hukuk Dairesi         2011/950 E.  ,  2012/7694 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Didim(Yenihisar) Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen 05/10/2010 tarih ve 2009/374-2010/379 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin konut sigorta poliçesi ile konutunu davalı nezdinde sigorta ettirdiğini, 2009 yılı Mayıs ayında banyo kısmında dahili su sorunu yaşandığını tespit ettiğini, durumu derhal davalı şirkete bildirmesine rağmen 1.000,00 TL ödeme teklifinde bulunulduğunu, evin 3 katının banyolarının ağır şekilde hasar gördüğünü, bu su nedeni ile binanın iç duvarında boya-sıva kabarma ve bozulmalarının oluştuğunu, hasarın 7.300,00 TL tuttuğunu ileri sürerek, 7.000,00 TL tazminatın Mayıs 2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, hasarların bir çoğunun (izolasyon işleri, çatı onarımı, dış cephe seramiklerin tamiri gibi) teminat dışı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, bilirkişi raporlarına göre binadaki hasarların miktarının 4.633,00 TL olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne 4.633,00 TL alacak bedelinin 28/08/2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, konut sigorta poliçesine dayalı tazminat istemine ilişkindir. Davalı vekili yargılama safhasında, sigortalı konutta meydana gelen hasarların poliçeye göre teminat kapsamında kalmadığını savunmuştur. Mahkemece hasarların teminat kapsamında olup olmadığına dair sigortacı bilirkişiden alınan rapor yetersiz olup, davalı vekilinin bu rapora yaptığı itiraz da, mahkemece re'sen değerlendirilecek bir husus olduğu gerekçesiyle reddedilmiş, ancak gerekçede bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. O halde mahkemece, hasarların niteliği ve miktarını belirten bilirkişi raporları doğrultusunda, bu hasarların ayrı ayrı sigorta poliçesi teminatı kapsamında kalıp kalmadığı tartışılıp değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 14/05/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/7162, Karar No: 2014/12630, Tarih: 26.05.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/7162 E.  ,  2014/12630 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Göynük Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Tarihi :07.01.2014

No :2013/71-2014/9

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesine dayalı hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davalı işverene ait halı atölyesinde 15.01.1990 günü çalışmaya başladığı yönünde hakkında düzenlenen işe giriş bildirgesi yasal hak düşürücü süre içerisinde 02.02.1990 tarihinde davalı Kuruma verilmesine karşın herhangi bir sigortalılık bildirimi ve adına prim ödemesi gerçekleştirilmeyen davacının istemi, 15.01.1990 – 30.09.1990 döneminde hizmet akdine tabi olarak geçen çalışma sürelerinin tespitine ilişkin olup mahkemece yapılan yargılamada, hizmetin 506 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle hukuki yarara yönelik dava koşulu eksikliği nedeniyle talep reddedilmiştir.

Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanunun 3. maddesinin II numaralı fıkrasına, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanunun 1. maddesiyle eklenen (D) bendinde “El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85 inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olabilirler.” düzenlemesine yer verilmiş, sonrasında 06.08.2003 günü yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanunun 57. maddesiyle söz konusu bent ilga edilmiş olup yürürlükten kaldırmaya yönelik yasama işleminin geriye yürütüleceğine ilişkin herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından, şu durumda 09.07.1987 – 05.08.2003 (dahil) dönemi bakımından bentte yazılı nitelikteki hizmetin 506 sayılı Kanun hükümleri gereğince uzun vadeli sigorta kollarına tabi zorunlu sigortalılık olarak değerlendirilemeyeceği belirgindir.

Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında dava irdelendiğinde, anılan Kanun kapsamında malûllük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85. madde gereğince isteğe bağlı sigortalılık başvurusu bulunmayan davacının sunduğu yazılı belgeler karşısında uyuşmazlık konusu dönemde hizmet akdine tabi olarak çalıştırıldığı anlaşılmış bulunmakla, işverene bağlı olarak yerine getirdiği faaliyetin “el halıcılığı dokuma işi” niteliğinde olup olmadığı belirlendikten, söz konusu nitelikte değilse çekişme konusu dönemde çalıştığı süre, toplanacak deliller ışığında açıklıkla ortaya konulduktan sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi, 28.12.2013 günü Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 3/2. maddesinde yer alan, müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunacağı yönündeki düzenlemeye aykırılık oluşturacak şekilde kendileri yönünden davanın reddi sebebi ortak olan her bir davalı için ayrı avukatlık ücreti belirlenmesi de usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının isteği durumunda davacıya geri verilmesine, 26.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/9274, Karar No: 2020/10276, Tarih: 23.11.2020

**5. Hukuk Dairesi         2020/9274 E.  ,  2020/10276 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada ... 2. Aile ve ... 19. Aile Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, evlilik akdinin iptali istemine ilişkindir.

... 2. Aile Mahkemesince, 4721 sayılı T.M.K.nın 19/1 ve 5490 sayılı kanunun 3-z/çç maddeleri gereğince yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yeri ifade etmektedir.Yine 5718 sayılı yasanın 41.maddesi gereğince ise Türk vatandaşlarının kişi hallerine ilişkin davaların yabancı ülke mahkemelerinde açılmadığı veya açılamadığı takdirde Türkiye'de yer itibariyle yetkili mahkemede, bulunmaması halinde ilgilinin sâkin olduğu yer, Türkiye'de sâkin değilse Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, o da bulunmadığı takdirde ..., İstanbul veya ... Mahkemelerinden birinde görüleceği düzenlenmiştir. Somut olayda UYAP üzerinden alınan MERNİS kaydından, talebe konu davalıların yerleşim yerinin, .../ALMANYA olduğu gerekçesi ile yetkisizliğine dosyanın yetkili ... Nöbetçi Aile Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

... 19. Aile Mahkemesince, MÖHUK 41'inci maddesi – (1) Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davaları, yabancı ülke mahkemelerinde açılmadığı veya açılamadığı takdirde Türkiye’de yer itibariyle yetkili mahkemede, bulunmaması hâlinde ilgilinin sâkin olduğu yer, Türkiye’de sâkin değilse Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde, o da bulunmadığı takdirde ..., İstanbul veya ... mahkemelerinden birinde görülür hükmü göz önünde bulundurularak ... Aile Mahkemesinin bu dosyada yetkili olduğu anlaşılmıştır. Ancak evleviyetle; evlenmenin butlanı davalarında yetki ve yargılama usulü bakımından boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır (TMK'nın 160). Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK'nın 168). Boşanma davalarında yetki, kesin yetki değildir. Yetki itirazı davalı tarafca ileri sürülmedikçe mahkeme tarafından re'sen yetkisizlik kararı verilemez. Somut olayda; davaname ile davalılar arasında yapılan evlilik akdinin iptali Nüfus Müdürlüğünce talep ve dava edilmiş, davaname davalılara tebliğ edilmeden ilk derece mahkemesi tarafından re'sen yetkisizlik kararı verilmiştir. Yukarıda belirtilen yasal düzenleme dikkate alındığında, davalılar tarafından yetki itirazında bulunulmadan, mahkeme tarafından re'sen yetkisizlik kararı verildiği anlaşılmakla, verilen karar hatalı olmuştur. Kabule göre de, evlenme bildiriminden de anlaşıldığı üzere; tarafların kararda son müşterek adresi, ... Cad. ... Mah.... .../... olduğu halde alternatif yetkili olan ... Mahkemeleri yetkili olduğu karara bağlanmıştır. Bu itibarla, ilk itiraz olmadan, bir an için olduğu kabul edilse bile verilemeyeceği halde yetkisizlik kararı verilmesi doğru kabul edilmemiştir. Tüm bu gerekçelerle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 160. maddesine göre, evlenmenin butlanı davasında, yetki ve yargılama usûlü bakımından boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır. Aynı Kanunun 168. maddesine göre ise, boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Boşanma davalarında yetki kesin yetki değildir. Dava, Cumhuriyet Savcılığı tarafından ... 2. Aile Mahkemesinde açılmış olup, davalılar tarafından usûlüne uygun olarak yapılmış bir yetki itirazı da bulunmamaktadır. Bu durumda, mahkemenin kendiliğinden yetkisizlik kararı veremeyeceği anlaşıldığından, uyuşmazlığın ... 2. Aile Mahkemesinde görülerek çözümlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22. maddeleri gereğince; ... 2. Aile Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 23/11/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/14483, Karar No: 2012/8955, Tarih: 25.05.2012

**11. Hukuk Dairesi         2011/14483 E.  ,  2012/8955 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 22.08.2011 tarih ve 2011/159-2011/333 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 25.05.2012 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davalı vekili Av. ..... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalı şirketin müvekkilinden tahsil ettiği halde geri ödemediği paranın tahsili için Almanya Cumhuriyeti Mahkemesi nezdinde açılan davanın kabul edildiğini ve bu kararın kesinleştiğini ileri sürerek, anılan yabancı mahkeme kararının tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, 1965 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 10. maddesindeki posta yoluyla tebligat usulüne Türkiye’nin çekince koyduğu, tenfizi istenen kararın da davalıya posta yoluyla tebliğ edildiği için tenfizi mümkün olan kesinleşmiş bir karardan söz edilemeyeceği, TTK'nun 405/2. maddesi uyarınca pay sahiplerinin şirkete sermaye olarak verdiklerini geri isteyemeyeceği, tenfizi istenen kararın TTK'nun 329 ve 405. maddelerine aykırı sonuç doğuracağı için kamu düzenine aykırı bulunduğu, Türk mahkemelerinde açılan davaların ret edilmesi nedeniyle tenfizin kabul edilmesi sonucunun eşitliği zedeleyeceği ve hissenin davacı elinde olması nedeniyle mükerrer tahsilata yol açabileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesi yönünden ise; dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkin olup, yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere mahkemece, tenfizi istenilen kararın Türkiye ile Almanya arasında 28.04.1972

tarihinde yürürlüğe giren 1965 tarihli Adli Yardımlaşmaya İlişkin Lahey Sözleşmesi hükümlerine göre diplomatik yollarla yapılmadığı, posta yolu ile kararın davalıya tebliğ edildiği, dolayısı ile kararın usulünce kesinleşmediği, kesinleşmeyen yabancı mahkeme kararının tenfizinin mümkün bulunmadığı, ayrıca, tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının kamu düzenine ilişkin TTK’nun 329 ve 405/2. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

tarihinde yürürlüğe giren 1965 tarihli Adli Yardımlaşmaya İlişkin Lahey Sözleşmesi hükümlerine göre diplomatik yollarla yapılmadığı, posta yolu ile kararın davalıya tebliğ edildiği, dolayısı ile kararın usulünce kesinleşmediği, kesinleşmeyen yabancı mahkeme kararının tenfizinin mümkün bulunmadığı, ayrıca, tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının kamu düzenine ilişkin TTK’nun 329 ve 405/2. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Oysa, tenfize konu karar, Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü aracılığı ile davalı vekili Av. ...’na 09.04.2009 tarihinde tebliğ edilmiş olup, buna ilişkin tebliğ evrakı dosya içinde yer almaktadır. Bu durumda tenfizi istenen mahkeme kararı usulüne uygun olarak davalının vekiline tebliğ edilmiş ve süresinde yasal yollara başvurulmadan kesinleşmiş bulunmasına göre, mahkemece tenfize konu kararın kesinleşmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Ayrıca; mahkemece tenfiz isteminin reddine ilişkin gerekçelerden birisi de, tenfizi istenen mahkeme kararının Türk kamu düzenine aykırı olduğudur. Gerçekten de, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 5718 SK.’nun 54/c maddesi uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir. Kanunda kamu düzeni kavramının zamana ve yere göre değişebilen niteliği gereği bir tanımlama yapılmaktan kaçınılmış ve konunun hakimin takdirine bırakılması tercih edilmiş, ancak kamu düzenine aykırılığın “açıkça” olmasının aranmasıyla bu konuda takdir hakkı bulunan hakime bir sınırlama getirilmek istenmiştir. Bu düzenleme, Türk tenfiz hukukunda, kamu düzeni kavramının izin verdiği ölçüde, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi lehine bir eğilimin bulunduğunu göstermektedir. Doktrinde de bu konuda hakime yardımcı olması bakımından bazı kriterler verilmiştir. Buna göre örneğin Türk tenfiz hakimi “kural olarak” yabancı mahkeme kararının doğruluğunu inceleyemez (revision au fond yasağı). Zira aksinin kabulü, aynı davanın Türk mahkemesinde tekrar görülmesi ve yeni bir Türk mahkemesi kararının ortaya çıkması sonucunu doğurur. Ancak örneğin Türk hukukunun vazgeçilmez kabul ettiği temel prensiplerini ihlal eden veya milletlerarası alanda geçerli olan ortak ilkelere aykırı bulunan yabancı mahkeme kararları tenfiz edilemez. Tenfiz hakimi takdir hakkını kullanırken, her somut olayın kendine mahsus özelliklerini de dikkate almalıdır.

O halde dava konusu uyuşmazlık yönünden de somut olayın özelliklerine göre bir inceleme ve değerlendirme yapılmalıdır. Burada ilk olarak yabancı mahkemece davalının savunma hakkının ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi gereklidir. Somut olayda yabancı mahkemece, dava dilekçesi ve ekleri davalıya 1965 tarihli Hukukî ve Ticarî Konularda Adlî ve Gayrı Adlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Lahey Sözleşmesi’ne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalının davaya karşı savunma yapmak isteğini göstermemesi nedeniyle, Alman Usul Yasası’nın 331/3. ve 276. maddeleri uyarınca, davacının talebi üzerine, sözlü yargılama yapılmaksızın “gıyabi karar” verilmiştir. Buraya kadar olan gelişmelerin Türk kamu düzenine aykırı veya davalının savunma hakkını kısıtlar nitelikte olmadığı, benzer olaylarda Yargıtay dairelerince verilen kararlarla da benimsenmiştir (Yargıtay 13. HD. 01.10.1992 gün ve 5764 E.-7352 K., Yargıtay 11. HD. 06.07.2010 gün ve 2008/12797 E.- 2010/7992 K.). Zira “kural olarak” her mahkeme kendi usul hükümlerini uygular ve yabancı mahkemenin uyguladığı usulün Türk usul hukukundan farklı olması, Türk kamu düzeninin müdahalesi için tek başına yeterli sebep oluşturmaz. Aynı ilkeler yabancı mahkemece uygulanan ispat hukuku açısından da geçerlidir.

Somut uyuşmazlıkta incelenmesi gereken diğer bir konu da, benzer olaylarda Türkiye’de açılan davaların, TTK.’nun 329/1. ve 405/2. maddelerinde düzenlenen, anonim şirketlerin kendi hisselerini temellük edemeyecekleri ve pay sahiplerinin sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemeyecekleri ilkeleri gereği reddedilmesine rağmen, aynı şartlardaki ortaklarca yabancı mahkemelerde açılan davaların kabul edilmesinin ve alınan farklı yöndeki bu yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tenfizinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağıdır. Nitekim mahkemece bu durum, T.C. Anayasası’nın kanun önünde eşitlik ilkesine ve kamu düzenine aykırı kabul edilmiştir.