muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/15369, Karar No: 2018/3319, Tarih: 02.04.2018

**3. Hukuk Dairesi         2016/15369 E.  ,  2018/3319 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen kararın, süresi içinde davalılar ..., ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili; müvekkilinin ... Mahallesi bulunan taşınmazlarda çeltik ekimi yaptığını, çeltiğin su ihtiyacını İP/1-C Deşarj kanalına koyduğu elektrik su pompası ile karşıladığını, davalıların da aynı yerde bulunan müvekkilinin taşınmazına komşu 428 ada 5 (davalı ...) ve 6 parsel sayılı (diğer davalılar) taşınmazlarda 2011, 2012 ve 2013 yıllarında çeltik ettiklerini, ektikleri çeltiğin su ihtiyacını müvekkili tarafından kurulan ve enerji bedeli ödenen su pompasının basmış olduğu sudan temin ettiklerini, bu zenginleşmeleri karşılığında müvekkillerine herhangi bir bedel ödemediklerini ileri sürerek 10.000,00TL belirsiz alacağın davalılardan alınarak taraflarına ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılardan ... ve ... vekili; davayı kabul etmediklerini, davalıların ektikleri çeltiğin su bedelini İpsala Tarımsal kalkınma Kooperatifine ödediklerini, davacının sebepsiz zenginleşme iddiasının yersiz olduğunu, davacı ile davalılar arasındaki anlaşma gereğince davacının davalılara ait taşınmazlardan sulama kanalı geçirdiğini, bunun karşılığında da davacının bu kanaldaki İpsala Tarımsal Kalkınma kooperatifine ait sudan davalıların istifade etmelerine müsade ettiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ..., duruşmada suyu kooperatiften aldığını, davayı kabul etmediğini beyan etmiştir.

Davalı ..., cevap dilekçesi vermemiş ve duruşmaya katılmamıştır.

Mahkemece; davalının ektiği çeltiğin su ihtiyacını davacının enerji bedelini ödediği su pompasından karşıladığı, buna ilişkin olarak bir bedel ödemediği, taraflar arasında buna ilişkin bir sözleşme olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 25.034,50 TL alacağın davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm davalılar ..., ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Eldeki davada, davacı 2011, 2012 ve 2013 yıllarında kendisine ait ve enerji bedelini ödediği pompayı davalıların bedel ödemeksizin kullanarak ektikleri çeltiği suladıklarını ileri sürmüş, 10.000 TL’nin davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Dosya kapsamına göre; davalı ..., ... Mahallesi 428 ada 5 parsel sayılı taşınmazın tapu maliki olup, ÇKS (Çiftçi Kayıt Sistemi) belgesine göre, 2012 ve 2013 yıllarında bu taşınmazına çeltik ekmiştir. Davalı ... ise, ... Mahallesi 428 ada 6 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olup, ÇKS belgesine göre, bu taşınmaza 2011 yılında davalılardan ..., 2012 yılında davalılardan ... ve 2013 yılında davalılardan ... çeltik ekmiştir.

Dosya kapsamına göre; davalı ..., ... Mahallesi 428 ada 5 parsel sayılı taşınmazın tapu maliki olup, ÇKS (Çiftçi Kayıt Sistemi) belgesine göre, 2012 ve 2013 yıllarında bu taşınmazına çeltik ekmiştir. Davalı ... ise, ... Mahallesi 428 ada 6 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olup, ÇKS belgesine göre, bu taşınmaza 2011 yılında davalılardan ..., 2012 yılında davalılardan ... ve 2013 yılında davalılardan ... çeltik ekmiştir.

Hâkim, davanın her safhasında, iki tarafın iddiaları sınırları dâhilinde olmak üzere, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında tarafları dinleyebilir ve gerekli delillerin gösterilmesini ve verilmesini emredebilir(HUMK. m. 75/3, HMK. m 31 - Prof. Dr. Baki Kuru; Hukuk Muhakemeleri Usulü, Baskı: ... 2001, Cilt:2 Sf: 1922).

Somut olayda, dava dilekçesi ve yargılama safahatından davacının hangi davalıdan, ne miktarda, hangi yıla ait ve hangi sorumluluk türüne göre talepte bulunduğu anlaşılamamaktadır.

Diğer taraftan Elektrik Mühendisi ... 24.02.2015 havale tarihli raporuna göre; dava konusu pompa ile sulanan kanalın batı tarafında kalan parsellerin toplam metrekaresinin kadastro teknisyeninin 17.02.2015 tarihli raporu ile 126.191,91 m² olarak belirlendiğini, buna bağlı olarak söz konusu pompa ile sulanan bu parsellerin m² başına elektrik tüketim tutarının 0,1856 TL olarak belirlediğini, dosya içerisinde bulunan elektrik tüketim ekstrelerinde 2011 yılına ait tüketim değeri bulunmadığını, sayaç üzerinde yazılı olan endeksin 27.11.2011 tarihinde ... tarafından ilk endeks olarak kayda alındığını, 08.06.2012 tarihinde yapılan son endeks okumasıyla birlikte mevcut tüketim tutarı olarak 2012/6. dönem tüketim tutarına yazılmış olduğunu, davalılara ait parseller ile dava dışı parsellerde 2012 yılında toplam 23.430,43 TL, 2013 yılında toplam 25.034,50 TL tutarında tüketim yapıldığını, buna göre 428 ada 5 parselin 2012 yılında 3.378,66 TL, 2013 yılında 3.609,86 TL, 428 ada 6 parselin 2012 yılında 5.688,20 TL, 2013 yılında 3.790,07 TL kullanımı olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Bilirkişi raporunda, 2011 yılına ait miktar belirlenmediği gibi; davalıların 2012 ve 2013 yılında toplamda 18.754,15 TL kullanımı olduğu belirtilmesine rağmen, mahkemece hükümde 25.034,50 TL üzerinden ve davalılardan hangisinin, ne miktarda ve nasıl sorumlu olduğu hüküm yerinde belirtilmeden karar verilmesi doğru görülmemiştir.

O halde mahkemece, öncelikle yapılacak iş; davacıdan 6100 sayılı HMK’nın 31. maddesi gereğince hakimin davayı aydınlatma yükümlülüğü kapsamında davası açıklatılmalı, ardından davalıların sorumlu olduğu miktar belirlenerek hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmelidir.

O halde mahkemece, öncelikle yapılacak iş; davacıdan 6100 sayılı HMK’nın 31. maddesi gereğince hakimin davayı aydınlatma yükümlülüğü kapsamında davası açıklatılmalı, ardından davalıların sorumlu olduğu miktar belirlenerek hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmelidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davalılar ..., ... ve ... yararına HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 02.04.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/4991, Karar No: 2012/8294, Tarih: 18.05.2012

**11. Hukuk Dairesi         2010/4991 E.  ,  2012/8294 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 02/06/2009 tarih ve 2009/257-2009/547 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 18/05/2012 günü hazır bulunan davacı vekili Av. .... ile davalı vekili Av.... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, Almanya Köln Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen 20.06.2006 tarihli, 22 O 23/06 numaralı kararın kesinleştiğini ileri sürerek, tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ile benzer durumda olan kişiler tarafından Türkiye’de açılan davalarda, bu kişilerin şirket ortağı oldukları gerekçesiyle TTK’nun 405/2. maddesine dayalı olarak alacak davalarının reddedildiği, ancak davacıların tenfizini istedikleri yabancı mahkeme kararı ile alacağın hüküm altına alındığı, bu durumun mahkeme kararları arasında çelişki meydana getireceği ve şirket ortakları arasında eşitsizliğe neden olacağı bunun da kamu düzenine aykırı olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkin olup, mahkemece, tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının kamu düzenine ilişkin TTK’nun 329 ve 405/2. maddelerine ve anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Gerçekten de, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 5718 Sayılı Kanun'un 54/c maddesi uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir.

Gerçekten de, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 5718 Sayılı Kanun'un 54/c maddesi uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir.

Kanunda kamu düzeni kavramının zamana ve yere göre değişebilen niteliği gereği bir tanımlama yapılmaktan kaçınılmış ve konunun hakimin takdirine bırakılması tercih edilmiş, ancak kamu düzenine aykırılığın “açıkça” olmasının aranmasıyla bu konuda takdir hakkı bulunan hakime bir sınırlama getirilmek istenmiştir. Bu düzenleme, Türk tenfiz hukukunda, kamu düzeni kavramının izin verdiği ölçüde, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi lehine bir eğilimin bulunduğunu göstermektedir. Doktrinde de bu konuda hakime yardımcı olması bakımından bazı kriterler verilmiştir. Buna göre örneğin Türk tenfiz hakimi “kural olarak” yabancı mahkeme kararının doğruluğunu inceleyemez (revision au fond yasağı). Zira aksinin kabulü, aynı davanın Türk mahkemesinde tekrar görülmesi ve yeni bir Türk mahkemesi kararının ortaya çıkması sonucunu doğurur. Ancak örneğin Türk hukukunun vazgeçilmez kabul ettiği temel prensiplerini ihlal eden veya milletlerarası alanda geçerli olan ortak ilkelere aykırı bulunan yabancı mahkeme kararları tenfiz edilemez. Tenfiz hakimi takdir hakkını kullanırken, her somut olayın kendine mahsus özelliklerini de dikkate almalıdır.

O halde dava konusu uyuşmazlık yönünden de somut olayın özelliklerine göre bir inceleme ve değerlendirme yapılmalıdır.

Burada ilk olarak yabancı mahkemece davalının savunma hakkının ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi gereklidir. Somut olayda yabancı mahkemece, dava dilekçesi ve ekleri davalıya 1965 tarihli Hukukî ve Ticarî Konularda Adlî ve Gayrı Adlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Lahey Sözleşmesi’ne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalının davaya karşı savunma yapmak isteğini göstermemesi nedeniyle, Alman Usul Yasası’nın 331/3. ve 276. maddeleri uyarınca, davacının talebi üzerine, sözlü yargılama yapılmaksızın “gıyabi karar” verilmiştir. Buraya kadar olan gelişmelerin Türk kamu düzenine aykırı veya davalının savunma hakkını kısıtlar nitelikte olmadığı, benzer olaylarda Yargıtay dairelerince verilen kararlarla da benimsenmiştir (Yargıtay 13. HD. 01.10.1992 gün ve 5764 E.-7352 K., Yargıtay 11. HD. 06.07.2010 gün ve 2008/12797 E.- 2010/7992 K.). Zira “kural olarak” her mahkeme kendi usul hükümlerini uygular ve yabancı mahkemenin uyguladığı usulün Türk usul hukukundan farklı olması, Türk kamu düzeninin müdahalesi için tek başına yeterli sebep oluşturmaz. Aynı ilkeler yabancı mahkemece uygulanan ispat hukuku açısından da geçerlidir.

Somut uyuşmazlıkta incelenmesi gereken diğer bir konu da, benzer olaylarda Türkiye’de açılan davaların, TTK.’nun 329/1. ve 405/2. maddelerinde düzenlenen, anonim şirketlerin kendi hisselerini temellük edemeyecekleri ve pay sahiplerinin sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemeyecekleri ilkeleri gereği reddedilmesine rağmen, aynı şartlardaki ortaklarca yabancı mahkemelerde açılan davaların kabul edilmesinin ve alınan farklı yöndeki bu yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tenfizinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağıdır. Nitekim mahkemece bu durum, T.C. Anayasası’nın kanun önünde eşitlik ilkesine ve kamu düzenine aykırı kabul edilmiştir.

Tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının tarafları, konusu ve sebebi “aynı” olan Türk mahkemelerinden verilmiş bir kararla bağdaşmaması halinin Türk kamu düzenine aykırılık oluşturacağı, hatta buna rağmen kararın tenfizine karar verilmişse bu durumun, HUMK.’nun 445/10. maddesi uyarınca bir yargılamanın yenilenmesi nedeni olacağı açıktır.

Somut uyuşmazlık yönünden asıl incelenmesi gereken husus, tarafları, konusu veya sebebi “farklı” olan bir yabancı mahkeme kararının, Türk mahkemelerinden alınan kararlar ile bağdaşmaması halinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağı noktasıdır. Burada ilk olarak tanıma ve tenfiz hukukundaki kamu düzenine aykırılık kavramının, iç hukuktaki emredici kurallara aykırılık kavramından daha dar ve sınırlı bir anlama sahip olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Dolayısıyla kamu düzeni gerekçesiyle yabancı mahkeme kararının tenfizine istisnaen müdahale edilmelidir. Ayrıca somut uyuşmazlıkta yukarıda açıklanan revision au fond yasağından ayrılmayı gerektirecek bir özellik de bulunmamaktadır. Yine aynı davanın Türk mahkemelerinde görülmesi halinde farklı sonuca varılacak olması, “tek başına” tanıma ve tenfiz engeli oluşturmayacaktır. Zira, esasa uygulanacak yabancı hukuk gibi yabancı mahkeme kararlarının da Türk mahkemelerinden verilecek kararlarla aynı olması beklenemez.

Bu noktada belki Türk tarafların Türk hukukunun emredici hükümlerinden kaçmak amacıyla yabancı mahkemeden bir karar elde etmeye ve bu kararı Türkiye’de tenfiz ettirmeye çalışmalarının adalet duygusunu sarsacağı, bir başka emredici kural olan kanuna karşı hile yasağına ve bu sebeple de Türk kamu düzenine aykırılık oluşturacağı düşünülebilir (Prof. Dr. Ergin Nomer Prof. Dr. Cemal Şanlı, Devletler Hususi Hukuku, İstanbul 2009, 17. Bası, sayfa: 491, dipnot: 270). Ancak öncelikle böyle bir durumun varlığı davalı tarafça ispat edilebilmiş değildir. Kaldı ki somut olayın dikkat edilmesi gereken başka bir özelliği daha vardır. O da Türk hukukunda kabul edilen anonim şirketlerin kendi hisselerini temellük edemeyeceklerine dair ilkenin, Avrupa’da hakim olduğu gibi Alman hukukunda da kural olarak benimsenmiş bulunmasıdır. Somut uyuşmazlıkta yabancı mahkemece davalının savunma haklarının ihlal edilmediği yukarıda açıklanmıştır. Dolayısıyla davalı şirket, benzer ilkelerin egemen olduğu bir hukuk düzeninde, kendisine tanınan savunma olanaklarından yararlanmayarak, tenfizini istemediği kararın verilmesine ve kesinleşmesine kendisi neden olmuştur. Davalının bu şekilde yasal haklarını kullanmayıp, örneğin Türk mahkemelerinden verilmiş aynı nitelikteki bir kararı temyiz etmemek suretiyle Türkiye’de de kesinleşmesine neden olabilmesi mümkündür. Böyle bir durumda da kararın kamu düzenine aykırı olduğu ve infaz edilmemesi gerektiği ileri sürülemeyecektir.

O halde mahkemece, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda yabancı mahkeme hükmünün tenfizinin Türk kamu düzenine aykırılık oluşturmayacağı kabul edilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın, davacı yararına BOZULMASINA, tadir olunan 900.00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 18/05/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/16722, Karar No: 2023/3907, Tarih: 24.04.2023

**5. Hukuk Dairesi         2022/16722 E.  ,  2023/3907 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Alaçam Sulh Hukuk Mahkemesinin 08.10.2021 Tarihli ve 2021/733 Esas, 2021/697 Karar Sayılı Kararı

Küçük ...'ın yerleşim yeri adresinin ... Mah. ... Sok. No:16 İç Kapı No:1 .../... olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İstanbul 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 02.06.2022 Tarihli ve 2021/773 Esas, 2022/635 Karar Sayılı Kararı

Küçüğün ikamet adresinin ... Mah. ... Sok. No: 145/7 .../... olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 426 ncı maddesi uyarınca kayyım atanması istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Temsil” başlıklı 426 ncı maddesi şöyledir:

“Vesayet makamı, aşağıda yazılı olan veya kanunda gösterilen diğer hâllerde ilgilisinin isteği üzerine veya re'sen temsil kayyımı atar:

1. Ergin bir kişi, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri bir sebeple ivedi bir işini kendisi görebilecek veya bir temsilci atayabilecek durumda değilse,

2. Bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaati çatışıyorsa,

3. Yasal temsilcinin görevini yerine getirmesine bir engel varsa.”

3. 4721 sayılı Kanun’un “Yetki” başlıklı 430 uncu maddesi şöyledir:

“Temsil kayyımı, kendisine kayyım atanacak kimsenin yerleşim yeri vesayet makamı tarafından atanır.”

4. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

C. Değerlendirme

Bayrampaşa Polis Merkezi Amirliği

nce yapılan araştırmaya göre küçüğün dedesi ile birlikte ... Mah. ... Sok. No: 145/7 .../... adresinde ikamet ettiği anlaşıldığından uyuşmazlığın ... Sulh Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Alaçam Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

24.04.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/17546, Karar No: 2006/17123, Tarih: 27.12.2006

**21. Hukuk Dairesi         2006/17546 E.  ,  2006/17123 K.**

**"İçtihat Metni"**

2006/17546       2006/17123

Mahkemesi      : Tokat  İş Mahkemesi

Davacı,  SSK'lı süreleri hariç 01.06.1995-30.05.2000 tarihleri arası zorunlu tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan  ve Tetkik Hakimi  tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 1.6.1995-30.5.2000 tarihleri arasında 2926 sayılı yasaya tabi tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının  ürün bedelinden kesintinin yapıldığı 1.6.1995-30.5.2000 tarihleri arasında, çakışan zorunlu SSK sigortalısı olduğu süreler dışlanarak  tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tespitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan  Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. Bağ-Kur’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının  esas alınacağı  bildirilmiştir.  Bu kayıtların  tarımda  kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi  olduğu ortadadır.

Yapılan incelemede, davacının teslim ettiği ürün bedelinden ilk tevkifat kesintisinin 4.5.1995 tarihinde yapıldığı, ilk tevkifat kesintisi tarihinden sonra 1996 ve 1999 yıllarında da   kesintinin yapıldığı ve ziraat odası ve   kooperatif  kayıtlarının bulunduğu ancak mahkemece kayıtlarının başlangıç ve bitiş tarihlerinin  araştırılmadığı, davacının 1995-2005 yılları arasında aralıklı zorunlu SSK sigortalısı olarak çalışmalarının SSK’ya bildirildiği  görülmektedir.

Mahkemece tesis edilen sigortalılık başlangıcının 1.6.1995 olarak kabulü ile   1.5.1995 ila 31.12.1996; 1.7.1999-31.12.1999 tarihleri arasında çakışan zorunlu SSK sigortalısı olduğu süreler dışlanarak  davacının tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine  ilişkin hüküm yerinde ise de, bu dönemler dışında tevkifat kesintisine ilişkin belgenin dosyada bulunmadığı  ve tarımsal faaliyetin kanıtlanmadığı 01.01.1998 - 31.12.1998, 1.1.1999 - 30.6.1999, 1.1.2000 - 30.5.2000  tarihleri arasındaki döneme ilişkin  istemin   kabulü yerinde değildir.

Yapılacak iş;  01.01.1998 - 31.12.1998 yılındaki, 1.1.1999-30.6.1999, 1.1.2000 -30.5.2000  tarihleri arasındaki   dönemde, davacıya  varsa ürün sattığı kişi  ve  kuruluşları  açıklattırmak,  bu kişi ve kuruluşlardan   ürün bedellerinden  prim  kesintisi yapılıp   yapılmadığını   sormak,  yapılmış  ise  belgelerini  getirtmek,   2926 sayılı kanunun 10. maddesinde belirtildiği üzere meslek kuruluşu veya kooperatif kayıtlarının başlangıç ve bitiş tarihlerini  araştırmak ve sonucunda tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonuca ulaşmak gerekir.