muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/778, Karar No: 2024/523, Tarih: 23.10.2024

15. Anayasanın 148/3 üncü maddesine göre, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolunun hak bakımından kapsamı da “Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi biri”dir. Anayasanın 40/2 nci maddesinde öngörülen başvuru yol ve sürelerinin bildirilmesi yükümlülüğü, Sözleşme'de güvence altına alınmamıştır.

16. Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvuruda; başvurucu, bir vatandaş olarak ihale işlemlerine ilişkin özel dava açma süresini bilmesinin kendisinden beklenemeyeceğini ifade ederek mahkemeye erişim hakkının ihlâl edildiğini ileri sürmüş, Anayasa Mahkemesince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde derece mahkemesinin gerek uyuşmazlık konusu olguyu gerekse bu olgudan hareketle dava açma süresinin hesaplanma usulünü, sürenin başlatılacağı tarihi belirlemesiyle ilgili değerlendirmesinin öngörülemez nitelikte olmadığı, başvurucunun dava açmasını aşırı derecede zorlaştıracak ya da imkânsız kılacak nitelikte katı bir yaklaşım içermediği sonucuna varılarak başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerektiği belirtilerek, mahkemeye erişim hakkının ihlâl edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmiştir (Anayasa Mahkemesi, Yaşar Koşar, B. No: 2018/37550, 21/10/2020).

17. Anayasa Mahkemesi başka bir kararında da; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda öngörülen on beş gün içerisinde Sulh Ceza Mahkemesine başvuru yolunun “5326 sayılı Kanun'da açıkça belirtildiği, bu konudaki mevzuatın karışık ve dağınık olmadığı”nı kabul etmek suretiyle, Anayasanın 40/2 nci maddesi uyarınca bildirilmeyen özel dava açma süresi aşıldığından bahisle verilen ret kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahaleyi ölçülü olarak nitelendirmiştir (Anayasa Mahkemesi, Özbakım Özel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13156, 20.04.2017).

18. Buna karşılık, Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında Anayasanın 40/2 nci maddesine uygun olmayan bildirim üzerine 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda öngörülen zorunlu idari başvurunun hatalı mercie yapılması, yetkili olmayan merciin de kendini yetkili kabul ederek işlem tesis etmesi üzerine açılan davanın süreden reddi ile, “nisbeten karışık ve dağınık” olan mevzuatın aşırı şekilci (katı) yorumu sonucu idarenin hatasının bütün külfetinin başvurucuya yüklendiği ve mahkemeye erişim hakkına ölçüsüz bir müdahalede bulunulduğu sonucuna ulaşılmıştır (Anayasa Mahkemesi, Mehmet Ziyat Özdemir, B. No: 2014/13899, 12.06.2018).

19. Bu noktada 6100 sayılı Kanun'un konu ile ilgili bazı maddelerinden bahsetmekte yarar vardır. 6100 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi mahkemelerin görevinin ancak kanunla düzenleneceği ve göreve ilişkin kuralların kamu düzeni ile ilgili olduğu, 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında ise yetkinin kesin olduğu davalarda mahkemenin yetkili olup olmadığını davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorunda olduğu, tarafların da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebileceği belirtilmiştir.

20. Öte yandan anılan Kanun’un 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde mahkemenin görevli olması, (ç) bendinde ise yetkinin kesin olduğu hâllerde mahkemenin yetkili bulunması dava şartları arasında sayılmış; 115 inci maddesinin birinci fıkrasında mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı, tarafların da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebileceği, ikinci fıkrasının birinci cümlesinde ise mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar vereceği hükme bağlanmıştır.

21. Bu itibarla görevli olmayan veya yetkinin kesin olduğu davalarda yetkili olmayan mahkeme, görev ya da yetki itirazında bulunulmasa dahi dava şartı noksanlığı nedeniyle davayı usulden reddetmelidir. Başka bir deyişle bu durumlarda mahkeme görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermelidir.

22. Diğer yandan Kanun’un 19 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yetkinin kesin olmadığı davalarda yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerektiği, yetki itirazında bulunan tarafın yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildireceği, aksi takdirde yetki itirazının dikkate alınmayacağı, dördüncü fıkrasında ise yetkinin kesin olmadığı davalarda davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa davanın açıldığı mahkemenin yetkili hâle geleceği hükme bağlanmıştır. Buna göre yetkinin kesin olmadığı davalarda mahkeme, yetkili olup olmadığını kendiliğinden araştırmayacak olsa da yetkili olmaması ve usulüne uygun bir yetki itirazında bulunulması hâlinde yetkisizlik kararı verecektir.

23. Mahkemece görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde 6100 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde öngörülen süreler içinde taraflardan birinin talep etmesi hâlinde dava dosyası görevli veya yetkili mahkemeye gönderilir.

23. Mahkemece görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde 6100 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde öngörülen süreler içinde taraflardan birinin talep etmesi hâlinde dava dosyası görevli veya yetkili mahkemeye gönderilir.

24. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca anılan fıkranın birinci cümlesinde belirtilen süreler içinde dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi hâlinde dava açılmamış sayılır ve görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkeme talep bulunmasa dahi bu hususu karara bağlar. Başka bir ifadeyle dava dosyasının yasal süresi içinde görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi hâlinde dava kanun gereği açılmamış sayılır, görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkeme talep bulunmasa dahi davanın açılmamış sayılmasına karar verir.

25. Belirtilen bu hükümler yetkinin kesin olduğu davaların yanı sıra yetkinin kesin olmadığı davalar bakımından da geçerlidir. Bu itibarla kurallar yetkinin kesin olmadığı davalarda verilen yetkisizlik kararından sonra yasal süresi içinde dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi hâlinde de uygulanır.

26. Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; Diyarbakır 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 22.06.2021 tarihli ve 2018/1 Esas, 2021/575 Karar sayılı kararıyla "Mahkememizin yetkisizliğine, kararın kesinleşmesinden sonra ve talep halinde dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine" karar verildiği, bu kararın 20.09.2021 tarihinde ayrı ayrı taraf vekillerine tebliğ edilmesi üzerine taraflarca 6100 sayılı Kanun'un 345 inci maddesinde belirtilen yasal süre içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmaması üzerine mahkemece kararın 05.10.2021 tarihinde kesinleştiğini, 20.10.2021 tarihli ek karar ile de, dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi için 6100 sayılı Kanun'un 20/1 inci maddesinde belirtilen iki haftalık yasal süre içerisinde talepte bulunulmadığı gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

27. Önemle vurgulamak gerekir ki; AİHM'ye göre, Sözleşme’nin adil yargılanma hakkını öngören 6 ncı maddesi ile etkili başvuru hakkını düzenleyen 13 üncü maddesi, başvuru yolu ve süreleri hakkında bilgilendirilme hakkını güvence altına almamakta; başvuru yol ve sürelerinin bildirilmesi konusunda taraf Devletlerin “yargılamanın iyi yönetimi ve hukuki güvenlik ilkeleri” gereğince bir düzenleme yapmak konusunda takdir yetkileri bulunmakta; AİHM ise sadece anılan düzenlemenin uygulanmasının kişileri var olan bir başvuru hakkının kullanılmasından mahrum bırakıp bırakmadığını denetlemektedir.

28. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6 ncı maddesinde mahkeme kararlarında bu kararlara karşı başvuru yolları ve süresinin gösterilmesi zorunluluğunu öngörecek kadar ileri gitmediğinin altını çizen AİHM, iç hukukta böyle bir ek güvence öngörülmesini takdire şayan bulmakla beraber, gerekirse uzman yardımına başvurarak başvuru yolları ve süreleri konusunda bilgi edinmenin başvuruculara düştüğüne hükmetmektedir. AİHM ancak çok istisnai durumlarda başvurucular tarafından kendilerine bildirilmeyen başvuru sürelerine uyulmamış olması sebebiyle verilen ret kararlarını haksız bulmaktadır.

29. Yukarıda açıklandığı üzere Anayasa Mahkemesi, Anayasanın 40/2 nci maddesini bireysel başvuru kapsamında ihlâli ileri sürülebilir bir güvence olarak kabul etmemekte; özellikle idari işlemlerin bildirimlerinde, özel dava açma süreleri bakımından dahi anılan düzenlemeye aykırılık sonucunda davanın süre aşımı sebebiyle reddi bireysel başvuru yolunda herhangi bir yaptırımla karşılanmamaktadır.

30. Eldeki davada da, 6100 sayılı Kanun'un 20/1 inci maddesinde belirtilen iki haftalık süre özel hukuk yargılamasına ilişkin usule dair genel Kanun'da açıkça belirtilmiş olduğundan, bu sürenin kararda açıkça gösterilmemiş olması, yukarıda bahsi geçen gerek AİHM'nin gerekse de Anayasa Mahkemesinin belirlemiş olduğu ölçütler ışığında Sözleşme'nin 6 ncı maddesinde belirtilen adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olan mahkemeye erişim hakkının ihlâline neden olmayacağı gibi bu sürenin kanun yoluna dair süre olarak kabulü de mümkün değildir. Zira hukuka aykırı veya haksız olduğu iddia edilen yargı kararlarının, kural olarak bir üst dereceli veya farklı mahkemelerce, istisnai olarak da kararı veren mahkemece tekrar incelenmesine ve değiştirilmesine olanak tanıyan hukuksal mekanizmalara genel olarak “kanun yolu” denilmektedir. Oysa ki; 6100 sayılı Kanun'un 20 nci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca anılan fıkranın birinci cümlesinde belirtilen süre ise hak düşürücü süre niteliğinde olup kanun yoluna ilişkin bir süre değildir.

31. Önemle vurgulamak gerekir ki; 6100 sayılı Kanun’un “Hükmün kapsamı” kenar başlıklı 297 nci maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısımları;

“Hüküm “Türk Milleti Adına” verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:

ç)Hüküm sonucu, yargılama giderleri ile taraflardan alınmayan avansın iadesi varsa kanun yolları ve süresini” şeklinde olup, bu hüküm Anayasanın 40/2 inci maddesinin özel hukukta uygulanan usul kurallarına yansıması olduğu gibi açıkça kanun yolları ve süresine vurgu yapmaktadır. Eldeki davada, ilk derece mahkemesi kararında başvurulacak kanun yolları ve süresini göstermiş, bu süre içerisinde kanun yollarına başvurulmaması nedeniyle de ilk derece mahkemesi kararı kesinleşmiştir. Akabinde ek karar ile dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi için 6100 sayılı Kanun'un 20/1'de belirtilen iki haftalık yasal süre içerisinde talepte bulunulmadığı gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

32. Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 26.11.2019 tarihli ve 2019/4-140 Esas, 2019/1199 Karar sayılı kararında da aynı sonuca ulaşılmıştır.

33. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında; Anayasanın, devletin işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmesi gerektiğini ifade eden 40 ıncı maddesinin, adil yargılanma hakkının kapsamının belirlenmesinde gözetilerek Anayasada adil yargılanma hakkının kapsamı düzenlenmediğinden bu hakkın kapsam ve içeriğinin, sözleşmenin “Adil yargılanma hakkı” kenar başlıklı 6 ncı maddesi çerçevesinde belirlenmesinin gerektiği, temyiz incelemesine konu kararda iki haftalık sürenin gösterilmemiş olmasının ilgilinin hak arama özgürlüğü, mahkemeye erişim hakkı ve bunun doğal sonucu olarak adil yargılanma hakkını ihlâl eder nitelikte olduğu gibi, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin de ihlâlinin söz konusu olduğu, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28.04.2023 tarihli ve 2021/5 Esas, 2023/2 Karar sayılı kararında da mahkemelerce kanun yolu süresinin hatalı gösterilmesi hâlinde hatalı gösterilen kanun yolu süresi içinde yapılan başvuruların incelenmesi gerektiğine hükmedildiği, anılan karardaki ilkeler gözetildiğinde davanın süresinde olduğunun kabul edilmesi gerektiği gerekeçesiyle direnme kararının bu nedenlerde bozulması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de, bu görüş yukarıda açıklanan nedenlerle Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir.

34. Hâl böyle olunca, İlk Derece Mahkemesince verilen direnme kararı usul ve yasaya uygun olup onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile direnme kararının ONANMASINA,

Harç peşin alındığından harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.10.2024 tarihinde yapılan ikinci görüşmede, oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

"K A R Ş I O Y"

Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit ve alacak davasında İlk Derece Mahkemesince (İDM) yapılan yargılama sonucunda "mahkemenin yetkisizliğine, kararın kesinleşmesinden sonra ve talep halinde dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine" karar verilmiş, 20.10.2021 tarihli ek karar ile de davacı tarafça dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi için iki haftalık yasal süre içerisinde talepte bulunulmadığı gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 20 nci maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca davanın açılmamış sayılması yönünde hüküm kurulmuştur.

Kararın davacı vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince (BAM):

Kararın davacı vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince (BAM):

“…Her ne kadar, davacı vekili tarafından Mahkemenin yetkisizlik kararında 6100 sayılı HMK m. 20 hükmündeki iki haftalık süresinin yazılmamasının mahkemeye erişim hakkının ihlali olduğu iddia edilmiş ise de, HMK m. 20(1) hükmündeki iki haftalık süre bir kanun yoluna başvurma süresi değildir. Bu nedenle, davacının kanun yoluna başvuru süresinde yanıltıldığından bahsedilemez. Öte yandan, Yargıtay'ın kararlarında vurgulandığı üzere, 6100 sayılı HMK'nın m. 20(1) hükmündeki iki haftalık süre, niteliği itibariyle usule ilişkin bir hak düşürücü süre olup, bu süre dolduktan sonra harç yatırılarak dahi sürenin yeniden ihyası usule, kanuna ve istikrar kazanmış Yargıtay uygulamalarına göre mümkün değildir" gerekçesiyle istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Özel Dairece:

“…İlk Derece Mahkemesince verilen yetkisizlik kararını içeren hükümde 'Mahkemenin yetkisizliğine, kararın kesinleşmesinden sonra ve talep halinde dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine' şeklinde olduğu, başvurulacak kanun yoluna ilişkin herhangi bir hüküm içermediği görülmektedir. Hükmün kapsamı başlıklı HMK’nın 297/1. fıkrasının ‘ç’ bendinde, verilecek olan hükümde kanun yolları ve süresinin açık bir şekilde gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir. Anayasa’nın 40. maddesinin ikinci fıkrasında, devlet işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağı ve başvuru sürelerini belirtmek zorunda oldukları ifade edilmiştir. Belirtilen anayasal ve yasal düzenlemeler doğrultusunda, İlk Derece Mahkemesince verilen yetkisizlik kararında kanun yolunun gösterilmemiş olması hatalı olmuş, sonrasında verilen davanın açılmamış sayılmasına ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen ek kararın bu nedenle bozulması gerekirken ek karara yönelik yapılan istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesi isabetsizdir,…”gerekçesiyle davacı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen ek karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin BAM kararının bozularak kaldırılmasına, 6100 sayılı Kanun’un 373/1 inci maddesi uyarınca dava dosyasının İDM'ye gönderilmesine karar verilmiştir.

İDM'ce anılan karara direnilmiş, Hukuk Genel Kurulu'nun Sayın Çoğunluğunca da söz konusu direnme hükmünün onanmasına karar verilmiştir.

Sayın Çoğunlukça aramızda oluşan uyuşmazlık, İDM'ce verilen yetkisizlik kararında dosyanın hangi sürede yetkili mahkemeye gönderilmesi gerektiğine ilişkin sürenin belirtilmemiş olmasının hukuka uygun olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davanın açılmamış sayılmasına ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen ek kararın yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Sayın Çoğunlukça aramızda oluşan uyuşmazlık, İDM'ce verilen yetkisizlik kararında dosyanın hangi sürede yetkili mahkemeye gönderilmesi gerektiğine ilişkin sürenin belirtilmemiş olmasının hukuka uygun olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davanın açılmamış sayılmasına ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen ek kararın yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Anayasanın 2 nci maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devletinin en önemli unsurlarından birisi hukuki güvenlik ilkesi olup devletin her türlü işlem ve eyleminde kişilerin hukuki güvenliğini sağlaması gerekir.

Anayasanın 36 ncı maddesinde “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” denilmek suretiyle hak arama özgürlüğü güvence altına alınmıştır. Hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri de mahkemeye erişim hakkıdır. “Mahkemeye erişim hakkı, hukuki bir uyuşmazlığın bu konuda karar verme yetkisine sahip bir mahkeme önüne götürülmesi hakkını da kapsar. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesinin ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesinin, zararını giderebilmesinin en etkili ve güvenceli yolu yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir. Kişilere yargı mercileri önünde dava hakkının tanınması hak arama özgürlüğünün ön koşulunu oluşturur” (AYM, Esas 2018/99, Karar 2021/14, 3/3/2021, § 21). Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28/4/2023 tarihli ve Esas 2021/5, Karar 2023/2 sayılı kararında da açıkça ifade edildiği üzere “Davanın bir mahkeme tarafından görülebilmesi ve kişinin adil yargılanma hakkı kapsamına giren güvencelerden faydalanabilmesi için ilk olarak kişiye mahkemeye erişim imkanının tanınması gerekir (YİBBGK, s. 23-24).

Öte yandan Anayasanın 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasında “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlâl edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.” denilmek suretiyle etkili başvuru hakkı güvence altına alınmış, anılan maddenin ikinci fıkrasında ise “Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.” hükmüne yer verilmiştir. Bu hükmü yorumlayan Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunca da devlet makamlarının ilgililere başvurabilecek kanun yollarını, başvuru mercilerini ve sürelerini sadece göstermelerinin yeterli olmayacağı, aynı zamanda bunları doğru olarak göstermelerinin anayasal bir zorunluluk olduğu, bu zorunluluğa uyulmayarak yanlış bir sürenin belirtilmiş olması durumunda, anılan sürede yapılan kanun yolu başvurularının süresinde olduğunun kabul edilmesi gerektiği vurgulanmıştır (YİBBGK, E. 2021/5, K. 2023/2, 28/4/2023, s. 25).

Anayasada güvence altına alınan hakların geniş bunlara getirilen sınırlamaların dar yorumlanması en önemli yorum ilkelerindendir. Diğer taraftan usul kurallarının mahkemeye erişim hakkını kısıtlayacak şekilde katı uygulanmaması gerekir (YİBBGK, Esas 2021/5, Karar 2023/2, 28/4/2023, s. 25).

Bir hukuki metnin anlamı belirlenirken bunun sistematik bir yoruma tabi tutulması dolayısıyla konuya ilişkin tüm mevzuatın birlikte ele alınması gerekir. Özellikle bir uyuşmazlık çözülürken bir normun veya hükmün biri Anayasaya uygun diğeri Anayasa’ya aykırı bir sonuca götüren iki ayrı yorumlanma biçimi mümkün ise Anayasaya uygun olanın tercih edilmesi, Anayasa’ya uygun yorum ilkesinin ve Anayasanın 138 inci maddesinin gereğidir. Nitekim Anayasanın anılan maddesinin birinci fıkrasında “Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna, ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre karar verirler.” hükmüne yer verilmiştir. Buna göre hâkimlerin bir uyuşmazlığı çözerken ilk referans olarak Anayasayı esas almaları ve Anayasaya uygun yorum yapmaları gerekmektedir.

Somut olaya bu ilkeler ışığında bakıldığında İDM'ce yetkisizlik kararı verilirken"Mahkemenin yetkisizliğine, kararın kesinleşmesinden sonra ve talep halinde dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine" denilmiş, ancak kararın kesinleşmesinden sonra tarafların hangi sürede dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi talebinde bulunulacağı yazılmamıştır. Yukarıda belirtildiği üzere Anayasanın 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." hükmüne yer verilmiştir. Etkili başvuru hakkına vücut veren söz konusu maddenin anılan hükmü uyarınca kişilerin sadece kanun yollarına başvurmaları hâlinde maddede belirtilen yükümlülükler doğmamakta kişi aleyhine hüküm doğuran herhangi bir kamusal işlem söz konusu olduğunda anayasal hükümde belirtilen merci ve sürelerin gösterilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Nitekim bu husus hükmün lafzından açıkça anlaşılmaktadır.

Durum böyle olmasına ve Anayasanın 138 inci maddesi hükmü gereği uyuşmazlıkları çözerken hâkimlerin öncelikle Anayasaya uygun bir değerlendirme yapmaları gerekirken İDM'ce söz konusu anayasal hüküm gözardı edilerek yetkisizlik kararında söz konusu karara karşı hangi sürede talepte bulunulacağı belirtilmemiş, akabinde de karara karşı süresinde başvuru yapılmadığından davanın açılmamış sayılmasına karar verilerek davacının mahkemeye erişim hakkı sınırlandırılmıştır.