muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/1386, Karar No: 2014/6353, Tarih: 16.10.2014

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, davacı kooperatife ait defter kayıt ve belgelerin teslimi istemine ilişkindir.

Dosya kapsamından, davalının 30.04.2006 tarihine kadar davacı kooperatif yönetim kurulu başkanlığı yaptığı, bu tarihli genel kurul toplantısında ise yönetime seçilemediği anlaşılmaktadır. Davalının ve mahkemenin de kabulünde olan 14.01.2010 tarihli devir teslim tutanağında, ortak kayıt defterinin yeni yönetime, diğer kayıt, defter ve belgelerin ise inceleme için Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü görevlisi Abdurrahman Arslan'a teslim edildiğinin belirtildiği ve tutanağın bu görevli ve yeni yönetimce imzalandığı görülmüştür. Bu tutanak içeriğinden; davalının, 30.04.2006 tarihi ile tutanak tarihi olan 14.01.2010 arasında davalı kooperatifin defter, kayıt ve belgelerini aynı zamanda kooperatif eski merkezi olan kendi bürosunda tuttuğu anlaşılmaktadır. Davalının, yeni yönetime bu büroda toplantı yapmalarına ve bu büroda olan defterleri incelemelerine olanak vermesi ve engellememesi, büronun tasarrufu kendisinde olan davalının, bir tutanakla defterleri geri verdiğini ayrıca kanıtlamadıkça, defter ve kayıtları teslim ettiğinin kabulü için yeterli görülemez. Kooperatif merkezinin 2009 yılında değişmesi üzerine, anılan bürodan defter ve kayıtların teslimini isteyen yeni yönetime davalının engel olduğu ve büroya sokmadığı, defter ve kayıtları teslim etmediği Bakanlık inceleme raporunda ve benimsenen bilirkişi raporunda belirtilmiş olup, bu olgu mahkemenin de kabulündedir.

Bu durumda, Mahkemece, defter, kayıt ve belgelerin yeni yönetime ya da tutanakta adı geçen İl Müdürlüğü görevlisine teslim edildiğini kanıt yükümlülüğünün, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 62/2. maddesi uyarınca defter ve kayıtların tutulup, saklanmasından sorumlu olan ve görevi sona erince bunları anasözleşmenin 73. maddesi uyarınca bir tutanakla yeni yönetime teslim etmekle yükümlü olan davalıya ait olduğu gözetilerek, 14.10.2010 tarihli tutanak eklenmek suretiyle Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü'nden, davalının davacı kooperatife ait defter, kayıt ve belgeleri teslim edip etmediğinin, inceleme bitiminde kooperatife iade edilip edilmediğinin sorulması, gelecek cevaba göre tutanakta imzası bulunan görevlinin gerektiğinde tanık olarak dinlenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye ve yanılgılı gerekçeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 16.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/10093, Karar No: 2024/21925, Tarih: 30.12.2024

**2. Ceza Dairesi         2023/10093 E.  ,  2024/21925 K.**

**"İçtihat Metni"**

B O Z M A Ü Z E R İ N E

MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2021/195 E., 2022/139 K.

SUÇA SÜRÜKLENEN

ÇOCUK : ...

SUÇ : Kamu malına zarar verme

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Düzelterek onama

Suç tarihinde 15-18 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuğa bozmadan önce atanan zorunlu müdafii her ne kadar bozma sonrası kurulan hükmü temyiz etmiş ise de; suça sürüklenen çocuğun bozmadan sonra yapılan 28.10.2021 tarihli duruşmada 18 yaşını doldurduğu ve müdafi istemediğini beyan ettiği, buna göre anılan müdafiin müdafilik görevi sona ermiş olduğundan bozma sonrası kurulan hükmü temyize hakkının bulunmadığı, yokluğunda verilen hükmün suça sürüklenen çocuğa da tebliğ edilmediği anlaşılmakla; suça sürüklenen çocuğun bilinen son adresine (cezaevinde ise cezaevi adresinde bizzat kendisine, cezaevinde olmaması hâlinde sorguda verdiği bilinen en son adresine, buradan iade dönerse MERNİS adresine olacak şekilde) gerekçeli hükmün tebliğ edilerek tebliğ belgesi ile birlikte verilmesi hâlinde temyiz dilekçesi de eklendikten ve suça sürüklenen çocuğun temyiz isteminde bulunması durumunda bu hususta ek Tebliğname düzenlendikten sonra incelenmek üzere Dairemize gönderilmesi için dosyanın incelenmeksizin mahalline iade edilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına GÖNDERİLMESİNE, 30.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/19929, Karar No: 2016/13475, Tarih: 16.06.2016

**7. Hukuk Dairesi         2016/19929 E.  ,  2016/13475 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı, Bolu ilinde satış elemanı olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin haklı neden olmadan işverence fesih edildiğini ileri sürerek, kıdem, ihbar tazminatı ve bazı işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5inci maddesi uyarınca, iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı yer mahkemesinde de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme geçerli değildir.

İş mahkemesinin görevi kapsamında bulunan bir dava, dava tarihinde davalının ikametgâhının bulunduğu veya işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır.

Türk Medeni Kanunu'nun 19 uncu maddesi uyarınca, gerçek kişi yönünden yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. Gerçek kişi işverenin başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu kanıtlanmadığı takdirde, kural olarak nüfusta kayıtlı olduğu yerin ikametgâh olarak kabulü gerekir. Aynı Yasanın 49 uncu maddesi gereğince, tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça, işlerinin yönetildiği yerdir.

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde önemli olan işin yapıldığı işyeri tanımına, 5521 sayılı Yasada yer verilmemiştir. İşyeri, 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, işveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir. İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür. Bir yer, ancak işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunmaktaysa, o işyerinden sayılacaktır.

İş veya toplu iş sözleşmesinin taraflarının, davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer dışındaki bir mahkemenin yetkili olduğuna dair düzenleme yapmaları, 5521 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin emredici nitelikteki son cümlesi gereğince geçersizdir.

İş veya toplu iş sözleşmesinin taraflarının, davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer dışındaki bir mahkemenin yetkili olduğuna dair düzenleme yapmaları, 5521 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin emredici nitelikteki son cümlesi gereğince geçersizdir.

İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan, davalı tarafça süresinde yetki itirazı yapılmamış olsa bile, mahkeme tarafından bu husus kendiliğinden göz önünde bulundurulmalıdır. Bir başka anlatımla hakim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de res'en yetkisizlik kararı verebilir.

Somut olayda, her ne kadar davalı şirketin merkez adresinin Kocaeli ilinde olduğu, davacının sigorta girişinin Zonguldak’tan yapıldığı belli ise de; dosyada bulunan davalı kaynaklı belgelerden davacının fiilen Bolu ilinde çalıştığı dolayısıyla işin yapıldığı yerin Bolu olması nedeniyle Bolu İş Mahkemesinin yetkili olduğu anlaşıldığından mahkemece yetkisizlik kararı verilmesi isabetsizdir.

O halde davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 16.06.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/7143, Karar No: 2017/8672, Tarih: 17.04.2017

**22. Hukuk Dairesi         2017/7143 E.  ,  2017/8672 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin güvenlik görevlisi olarak bulunduğu birimde iki kişi çalıştıklarını, fazla mesai, genel tatil ve hafta tatili ücreti alacaklarının ödenmediğini belirterek anılan alacak kalemlerinin hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, işyerinde fazla mesai yapılmadığını ve yapıldığında da karşılığının ödendiğini, hafta tatillerinde çalışılmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar, süresi içerisinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı işçinin hafta tatili ücretine hak kazanıp kazanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 46. maddesinde, işçinin tatil gününden önce aynı Kanun'un 63. maddesine göre belirlenmiş olan iş günlerinde çalışmış olması koşuluyla, yedi günlük zaman dilimi içinde yirmidört saat dinlenme hakkının bulunduğu belirtilmiş, işçinin hafta tatili gününde çalışma karşılığı olmaksızın bir günlük ücrete hak kazanacağı da 46. maddenin ikinci fıkrasında hüküm altına alınmıştır.

Hafta tatili izni kesintisiz en az yirmidört saattir. Bunun altında bir süre haftalık izin verilmesi durumunda, usulüne uygun şekilde hafta tatili izni kullandığından söz edilemez. Hafta tatili bölünerek kullandırılamaz. Buna göre hafta tatilinin yirmidört saatten az olarak kullandırılması halinde hafta tatili hiç kullandırılmamış sayılır.

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunu'n 3. maddesine göre, hafta tatili Pazar günüdür. Bu genel kural mutlak nitelikte olmayıp, hafta tatili izninin Pazar günü dışında da kullandırılması mümkündür.

Somut olayda, davacı işçi, tüm hafta tatillerinde çalıştığını belirterek anılan alacağın hüküm altına alınmasını talep etmiştir. Mahkemece, davacının hiç hafta tatili yapmadan çalıştığı kabul edilerek hüküm kurulmuştur. Ancak tanık beyanlarına göre, aynı birimde davacı ile birlikte iki güvenlik görevlisi çalıştığı ve hafta içi bir gün vardiya değişimi sırasında dinlenme hakkının kullandırıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının yedi günlük zaman dilimi içerisinde yirmidört saat dinlenme hakkını kullandığı anlaşıldığından hafta tatili ücreti talebinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Kabule görede, taktiri indirim dışında ispatlanamaması nedeni ile reddedilen alacak miktarı 422,00 TL olmasına rağmen karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 12. maddesine aykırı olarak davalı lehine, 422,00 TL yerine 250,00TL vekalet ücreti taktir edilmesi hatalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 17.04.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/28636, Karar No: 2013/865, Tarih: 21.01.2013

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2011/28636 E.  ,  2013/865 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Mağdurun soruşturma aşamasındaki beyanına göre olay tarihinde saat 23:30 sıralarında yürüyerek eve gittiği esnada elinde bulunan çantanın çekip alındığını ifade etmesi karşısında sanık hakkında TCK'nın 143. maddesinin uygulanması gerektiğinin değerlendirilmemesi ve sanığın tekerrüre esas eski hükümlülüğü bulunduğu halde, hakkında TCK'nın 58. maddesinin uygulanmaması karşı temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre sanık ... müdafiinin temyiz itirazı yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükmün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 21.01.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/20612, Karar No: 2014/11568, Tarih: 10.06.2014

**7. Ceza Dairesi         2013/20612 E.  ,  2014/11568 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5607 sayılı Yasaya muhalefet

HÜKÜM : Hükümlülük, erteleme, müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

I- Katılan gümrük idaresinin temyizine göre yapılan incelemede;

Suçtan doğrudan doğruya zarar görmeyen Gümrük İdaresinin 4733 Sayılı yasaya muhalefet suçundan davaya katılma ve hükmü temyize yetkisi bulunmadığından, Gümrük İdaresi adına vekilinin vaki temyiz inceleme isteğinin 5320 Sayılı Yasanın 8/1 maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 Sayılı CMUK'nun 317.maddesi uyarınca REDDİNE,

II- Sanık ...’ın temyizine göre yapılan incelemede;

Suç tarihi ve ele geçen eşyanın niteliğine göre, sanığın 5752 sayılı yasa ile değişik 4733 sayılı yasanın 8/4 fıkrası uyarınca cezalandırılması gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi aleyhe temyiz olmadığından bozma sebebi yapılmamıştır.

Suçtan doğrudan doğruya zarar görmeyen ve katılma hakkı bulunmayan gümrük idaresinin davaya katılan olarak kabul edilip lehine vekalet ücreti hükmedilmesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden ve bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 5320 sayılı yasanın 8/1 maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 322.maddesİ uyarınca, hüküm fıkrasından gümrük idaresi lehine hükmedilen vekalet ücreti kısmının çıkarılması, diğer kısımların aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 10/06/2014 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/12992, Karar No: 2012/14761, Tarih: 21.06.2012

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2011/12992 E.  ,  2012/14761 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, mala zarar verme, konut dokunulmazlığının ihlali, tehdit

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Katılanların beyanlarında sanıkların zorla girdikleri evde sanık ...'in katılan ...'nin pantolonunun cebinden 55 TL parayı aldığı, sanık ....'in ise balta ile eşyalara zarar verdiği ve sanıkların kendilerini ölümle tehdit ettiklerini beyan etmeleri karşısında; sanıkların eylemlerinin yağma suçunu oluşturup oluşturmadığına ilişkin kanıtları tartışma ve değerlendirmenin üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gözetilip, görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, yargılamaya devamla yazılı biçimde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ... ve ... müdafiilerinin temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin açıklanan nedenlerle isteme uygun olarak BOZULMASINA, sanıkların ceza süresi bakımından kazanılmış haklarının gözetilmesine, 21.06.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/3362, Karar No: 2010/12397, Tarih: 02.12.2010

**11. Hukuk Dairesi         2009/3362 E.  ,  2010/12397 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 30.12.2008 tarih ve 2008/814 - 2008/797 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalının, müvekkilinden para tahsil ettiğini, geri vermediklerini, tahsili için yabancı mahkemede açılan davanın kabul edildiğini ileri sürerek, Federal Almanya Cumhuriyeti Karlsruhe Asliye Hukuk Mahkemesinin 6 O 124/06 numaralı dosyada verilen 02.02.2007 tarihli kararın ve yargılama masraflarına dair hükmün tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, kararın HUMK'nun 17. maddesinde düzenlenen ve Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisine giren konuda verildiğini, kamu düzenine ilişkin olduğunu, tenfiz koşullarının bulunmadığını, esasen davacının müvekkili şirketiyle ilgisinin olmadığını, dava dışı Yimpaş Verwaltungs GmbH şirketinin ortağı bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamına göre, davacının Alman mahkemelerinde alacak davası olarak talebini hüküm altına aldırdığı, davalı şirkette ortaklığının bulunduğu iddiasıyla daha önce mahkemede açılan davaların TTK'nun 405/2. maddesi uyarınca reddedildiği, kararın Yargıtay’ca onandığı, anılan yasal düzenleme karşısında yabancı mahkemenin kararının tenfizine karar verilmesi halinde açıkça Türk yasalarına aykırı bir durum oluşacağı, ticari hayatın işleyişine ve kamu düzenine de aykırı bulunacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkin olup, mahkemece dava tarihinde yürürlükte bulunan 2675 sayılı MÖHUK.’nun 38. maddesinin (c) bendi uyarınca, yabancı mahkeme hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olduğu gerekçesiyle istemin reddine karar verilmiştir.

Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 2675 sayılı MÖHUK.’nun 38/c maddesi (yeni 5718 SK.’nun 54/c maddesi) uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir. Kendisine karşı tenfiz istenen tarafın savunma haklarının ihlali ise kamu düzenine aykırılıktan bağımsız bir tenfiz engeli olarak, 38/d maddesinde (yeni 54/ç maddesi) düzenlenmiştir.

Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 2675 sayılı MÖHUK.’nun 38/c maddesi (yeni 5718 SK.’nun 54/c maddesi) uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir. Kendisine karşı tenfiz istenen tarafın savunma haklarının ihlali ise kamu düzenine aykırılıktan bağımsız bir tenfiz engeli olarak, 38/d maddesinde (yeni 54/ç maddesi) düzenlenmiştir.

Kanunda kamu düzeni kavramının zamana ve yere göre değişebilen niteliği gereği bir tanımlama yapılmaktan kaçınılmış ve konunun hakimin takdirine bırakılması tercih edilmiş, ancak kamu düzenine aykırılığın “açıkça” olmasının aranmasıyla bu konuda takdir hakkı bulunan hakime bir sınırlama getirilmek istenmiştir. Bu düzenleme, Türk tenfiz hukukunda, kamu düzeni kavramının izin verdiği ölçüde, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi lehine bir eğilimin bulunduğunu göstermektedir. Doktrinde de bu konuda hakime yardımcı olması bakımından bazı kriterler verilmiştir. Buna göre örneğin Türk tenfiz hakimi “kural olarak” yabancı mahkeme kararının doğruluğunu inceleyemez (revision au fond yasağı). Zira aksinin kabulü, aynı davanın Türk mahkemesinde tekrar görülmesi ve yeni bir Türk mahkemesi kararının ortaya çıkması sonucunu doğurur. Ancak örneğin Türk hukukunun vazgeçilmez kabul ettiği temel prensiplerini ihlal eden veya milletlerarası alanda geçerli olan ortak ilkelere aykırı bulunan yabancı mahkeme kararları tenfiz edilemez. Tenfiz hakimi takdir hakkını kullanırken, her somut olayın kendine mahsus özelliklerini de dikkate almalıdır.

O halde dava konusu uyuşmazlık yönünden de somut olayın özelliklerine göre bir inceleme ve değerlendirme yapılmalıdır.

Burada ilk olarak yabancı mahkemece davalının savunma hakkının ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi gereklidir. Somut olayda yabancı mahkemece, dava dilekçesi ve ekleri davalıya 1965 tarihli Hukukî ve Ticarî Konularda Adlî ve Gayrı Adlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Lahey Sözleşmesi’ne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalının davaya karşı savunma yapmak isteğini göstermemesi nedeniyle, Alman Usul Yasası’nın 331/3. ve 276. maddeleri uyarınca, davacının talebi üzerine, sözlü yargılama yapılmaksızın “gıyabi karar” verilmiştir. Buraya kadar olan gelişmelerin Türk kamu düzenine aykırı veya davalının savunma hakkını kısıtlar nitelikte olmadığı, benzer olaylarda Yargıtay dairelerince verilen kararlarla da benimsenmiştir (Yargıtay 13. HD. 01.10.1992 gün ve 5764 E.-7352 K., Yargıtay 11. HD. 06.07.2010 gün ve 2008/12797 E.- 2010/7992 K.). Zira “kural olarak” her mahkeme kendi usul hükümlerini uygular ve yabancı mahkemenin uyguladığı usulün Türk usul hukukundan farklı olması, Türk kamu düzeninin müdahalesi için tek başına yeterli sebep oluşturmaz. Aynı ilkeler yabancı mahkemece uygulanan ispat hukuku açısından da geçerlidir.

Somut uyuşmazlıkta incelenmesi gereken diğer bir konu da, benzer olaylarda Türkiye’de açılan davaların, TTK.’nun 329/1. ve 405/2. maddelerinde düzenlenen, anonim şirketlerin kendi hisselerini temellük edemeyecekleri ve pay sahiplerinin sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemeyecekleri ilkeleri gereği reddedilmesine rağmen, aynı şartlardaki ortaklarca yabancı mahkemelerde açılan davaların kabul edilmesinin ve alınan farklı yöndeki bu yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tenfizinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağıdır. Nitekim mahkemece bu durum, TC. Anayasası’nın kanun önünde eşitlik ilkesine ve kamu düzenine aykırı kabul edilmiştir.

Tenfizi istenen yabancı mahkeme kararının tarafları, konusu ve sebebi “aynı” olan Türk mahkemelerinden verilmiş bir kararla bağdaşmaması halinin Türk kamu düzenine aykırılık oluşturacağı, hatta buna rağmen kararın tenfizine karar verilmişse bu durumun, HUMK.’nun 445/10. maddesi uyarınca bir yargılamanın yenilenmesi nedeni olacağı açıktır.

Somut uyuşmazlık yönünden asıl incelenmesi gereken husus, tarafları, konusu veya sebebi “farklı” olan bir yabancı mahkeme kararının, Türk mahkemelerinden alınan kararlar ile bağdaşmaması halinin, Türk kamu düzenine aykırılık oluşturup oluşturmayacağı noktasıdır. Burada ilk olarak tanıma ve tenfiz hukukundaki kamu düzenine aykırılık kavramının, iç hukuktaki emredici kurallara aykırılık kavramından daha dar ve sınırlı bir anlama sahip olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Dolayısıyla kamu düzeni gerekçesiyle yabancı mahkeme kararının tenfizine istisnaen müdahale edilmelidir. Ayrıca somut uyuşmazlıkta yukarıda açıklanan revision au fond yasağından ayrılmayı gerektirecek bir özellik de bulunmamaktadır. Yine aynı davanın Türk mahkemelerinde görülmesi halinde farklı sonuca varılacak olması, “tek başına” tanıma ve tenfiz engeli oluşturmayacaktır. Zira, esasa uygulanacak yabancı hukuk gibi yabancı mahkeme kararlarının da Türk mahkemelerinden verilecek kararlarla aynı olması beklenemez.