muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/517, Karar No: 2012/7255, Tarih: 07.05.2012

**11. Hukuk Dairesi         2011/517 E.  ,  2012/7255 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Çankırı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 12.10.2010 tarih ve 2009/629-2010/423 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalının müvekkilinin ortağı olduğunu, sermayenin artırılmasına karar verildiğini, davalının payına düşen kısmı zamanında ödemediğini, 14.07.2006 tarihinde sermaye borcunu yerine getirdiğini, işlemiş faiz borcunu ödemediğini, tahsili için yapılan icra takibinin itirazla durduğunu ileri sürerek, itirazın iptaline, takibin devamına ve % 40 inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin temerrüde düşürülmediğini, ayrıca ihtarnamede verilen 30 günlük süre dolmadan takip yapıldığını, faiz talep edilemeyeceğini, istemin zamanaşımına uğradığını, alacağın nasıl hesaplandığının belli olmadığını, diğer ortaklardan talepte bulunmadıklarını, ödeme yapmadıkları halde kayıtlarda ödeme yapmış gibi gösterildiklerini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre, bozma öncesi davalının sermaye artırım bedelinin ilk taksidini ödediği kabul edilerek hesaplama yapılmış ise de, ilk taksidin ödenmediği, davalının sermaye artırım bedelini geç ödemesinden dolayı 14.07.2006 tarihine kadar 9.142,71 TL gecikme faizini ödemekle yükümlü olduğu, takip faiz alacağına ilişkin olduğundan faize faiz yürütülemeyeceği, alacağın likit olmadığı gerekçesiyle, davalının itirazının 9.142,71 TL bakımından iptaline, takibin bu miktar üzerinden devamına, icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 407,05 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 07.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1970, Karar No: 2014/27047, Tarih: 18.12.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/1970 E.  ,  2014/27047 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Kocaeli 3. İş Mahkemesi

Tarihi :05.11.2013

No :2010/909-2013/354

Dava ve birleşen dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava ve birleşen dava, iş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelir nedeniyle uğranılan Kurum zararının 5510 sayılı Yasa'nın 21. maddesi ve teselsül hükümlerine göre tahsili istemine ilişkin olup, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Somut olayda; mülkiyeti davalıya ait olan otel işyerinde elektrikçi olarak çalışan sigortalı, çamaşırhanedeki panoda meydana gelen arızayı gidermeye çalışırken, elektrik akımına kapılarak ölmüş olup, sigortalının bildirimlerinin temizlik işleri adı altında davalı adına açılan 1069693 sicil no'lu işyeri dosyasından yapıldığı, sigorta müfettişinin iş kazası nedeniyle yaptığı soruşturmada, sigortalının yaptığı iş nedeniyle, sigorta bildirimlerinin temizlik işyeri dosyasından yapılmasının uygun olmadığı, otel işletmesinin ... Otelcilik Tur ve İnş Hizm San Tic Ltd Şti tarafından yapıldığından bahisle Kuruma işyeri bildirgesi verildiği ve sigortalının bildirmlerinin şirket adına açılan 1...7 sicil no'lu otelcilik işletmeciliği dosyasına aktarılması gerektiği, fakat işveren sıfatının davalıya ait olduğu sonucuna varılmıştır.

5510 sayılı Kanun'un işveren vekilini tanımlayan 12. maddesinde; " 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işverendir.

Bu nedenle, davalının işveren sıfatını taşıyıp taşımadığı, otelin gerçekte kim tarafından işletildiği, özellikle, sigorta müfetişinin işverenin kim olduğuna ilişkin saptamaları üzerinde durularak, yapılacak inceleme ve araştırma sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davalıya iadesine, 18.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/2402, Karar No: 2025/2793, Tarih: 18.02.2025

**2. Ceza Dairesi         2024/2402 E.  ,  2025/2793 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/529 E., 2023/579 K.

SUÇLAR : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlâli

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

TEMYİZ EDENLER : Suça sürüklenen çocuklar müdafileri

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Düşme, onama

Suça sürüklenen çocuklar hakkında bozma üzerine kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 305. maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260/1. maddesi gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310. maddesi gereği temyiz isteklerinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317. maddesi gereği temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I- Suça sürüklenen çocuk ... hakkında kurulan hükümlere yönelik temyiz isteminin incelenmesinde,

Suç tarihi itibarıyla 12-15 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuk ...'nin eylemine uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 142/2-h, 143, 116/4, 119/1-c ve 31/2. maddelerinde tanımlanan hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlâli suçları için öngörülen cezaların üst sınırına göre 5237 sayılı Kanun’un 66/1-d, 66/2. maddelerinde öngörülen 7 yıl 6 aylık zamanaşımının, 31.05.2016 tarihli ilk mahkûmiyet hükmünden, 28.12.2023 olan karar tarihine kadar geçmiş bulunması nedeniyle düşme kararı verilmesi yerine yazılı şekilde hükümler kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle Tebliğname'ye uygun olarak BOZULMASINA, ancak bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca hâlen yürürlükte bulunan, 1412 sayılı Kanun'un 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davalarının 5271 sayılı Kanun'un 223/8. maddesi gereğince zamanaşımı nedeniyle DÜŞÜRÜLMESİNE,

II- Suça sürüklenen çocuk ... hakkında kurulan hükümlere yönelik temyiz isteminin incelenmesinde,

Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan hüküm kurulurken cezadan indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplerden olan etkin pişmanlık hükümlerine ilişkin 5237 sayılı Kanun'un 108/1. maddesinin yaş küçüklüğü nedeniyle cezadan indirim yapılmasına ilişkin aynı Kanun'un 31/3. maddesinden önce uygulanması suretiyle yine aynı Kanun'un 61/5. maddesine aykırı davranılması sonuca etkili görülmediğinden bozma nedeni yapılmamıştır.

Suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan hüküm kurulurken cezadan indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplerden olan etkin pişmanlık hükümlerine ilişkin 5237 sayılı Kanun'un 108/1. maddesinin yaş küçüklüğü nedeniyle cezadan indirim yapılmasına ilişkin aynı Kanun'un 31/3. maddesinden önce uygulanması suretiyle yine aynı Kanun'un 61/5. maddesine aykırı davranılması sonuca etkili görülmediğinden bozma nedeni yapılmamıştır.

Bozma üzerine yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hâkimin kanaat ve takdirine göre temyiz nedenleri yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin Tebliğname'ye uygun olarak ONANMASINA, dava dosyasının Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 18.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/17369, Karar No: 2014/1784, Tarih: 10.02.2014

**3. Hukuk Dairesi         2013/17369 E.  ,  2014/1784 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (AİLE) MAHKEMESİ

..

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Mahkeme kararı davalılar ..., ... ve ...'ın mernis adresine tebliğ edilmiştir.

19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 5.maddesi ile 7201 sayılı Tebligat Yasasının 21.maddesine 1.fıkradan sonra gelmek üzere; "gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olup muhatap o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza karşılığında teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırır. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır" şeklindeki 2.fıkra eklenilmiştir.

Bozma kararından sonra duruşma gününün davalılar ... ve ... 'a yöntemine uygun şekilde tebliğ edildiği, ancak mahkeme kararının dava tarihinden sonra yürürlüğe giren ve 6099 sayılı yasa ile getirilen değişikliğe dayanılarak adres kayıt sistemindeki farklı adrese tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.

Davalı ...'e ise duruşma günü bulunduğu cezaevinde tebliğ edilmiş, kararın aynı adrese tebliği tahliye olması nedeni ile mümkün olmamış,ancak mahkeme kararı dava tarihinden sonra yürürlüğe giren ve 6099 sayılı yasa ile getirilen değişikliğe dayanılarak adres kayıt sistemindeki adrese tebliğ edilmiştir.

Dava tarihinden sonra yürürlüğe giren değişiklikten yararlanılarak tebliğ yapılması HMK. 27.maddesinde düzenlenilen hukuki dinlenilme hakkına uygun olmadığı gibi savunma hakkınıda kısıtlayıcı niteliktedir.

Kararın davalılar ... ve ...'ye duruşma gününü tebliğ aldıkları adrese ve davalı ... 'in tahliye olduktan sonra yerleştiği adrese yöntemine uygun şekilde tebliğinin sağlanarak temyiz süresi beklendikten sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 10.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/17959, Karar No: 2013/6975, Tarih: 02.04.2013

**22. Hukuk Dairesi         2012/17959 E.  ,  2013/6975 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA : Davacı, kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, davacının davalı belediyeye ait işyerinde 17.10.1994 tarihinde çalışmaya başladığını, 14.08.2001 tarihinde davalı tarafından iş sözleşmesine haksız olarak son verildiğini belirterek, kıdem ve ihbar tazminatı alacağının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili davacının işi kendisinin terk ettiğini, davanın zamanaşımına uğradığını bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğinin ispat yükü kendisinde olan davalı işverence kanıtlanmadığı, davalı tarafça kendiliğinden işi bırakmasının davacı işçinin kıdemi de gözönünde bulundurularak işçilik hak ve alacaklarından feragat etmesi hayatın olağan akışına uygun düşmediğinden iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından feshedildiği gerekçesiyle davalının zamanaşımı def'i dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık davalı işyerinde yapılan işin mevsimlik iş olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Çalışmanın sadece yılın belirli bir döneminde sürdürüldüğü veya tüm yıl boyunca çalışılmakla birlikte çalışmanın yılın belirli dönemlerinde yoğunlaştığı işyerlerinde yapılan işler mevsimlik iş olarak tanımlanabilir. Sözkonusu dönemler işin niteliğine göre uzun veya kısa olabilir. Her zaman aynı miktarda işçi çalıştırmaya elverişli olmayan ve işyerinde yürütülen faaliyetin niteliğine göre işçilerin her yıl belirli sürelerde yoğun olarak çalıştıkları ve fakat yılın diğer dönemlerinde iş sözleşmelerinin, ertesi yılın faaliyet dönemi başına kadar ara vermeyi gerektirdiği işler mevsimlik iş olarak değerlendirilir.

Mevsimlik iş sözleşmeleri 4857 sayılı İş Kanunu'nun 11. maddesindeki hükümlere uygun olarak, belirli süreli olarak yapılabileceği gibi belirsiz süreli olarak da kurulabilir. Tek bir mevsim için yapılmış belirli süreli iş sözleşmesi, mevsimin bitimi ile kendiliğinden sona erer ve bu durumda işçi ihbar ve kıdem tazminatına hak kazanamaz.

Buna karşılık, işçi ile işveren arasında mevsimlik bir işte belirli süreli iş sözleşmesi yapılmış ve izleyen yıllarda da zincirleme mevsimlik iş sözleşmeleriyle çalışılmışsa, değinilen maddenin son fıkrası uyarınca iş sözleşmesi belirsiz süreli nitelik kazanacaktır.

Buna karşılık, işçi ile işveren arasında mevsimlik bir işte belirli süreli iş sözleşmesi yapılmış ve izleyen yıllarda da zincirleme mevsimlik iş sözleşmeleriyle çalışılmışsa, değinilen maddenin son fıkrası uyarınca iş sözleşmesi belirsiz süreli nitelik kazanacaktır.

Mevsimlik iş sözleşmeleri, tarafların karşılıklı anlaşmasıyla belirli süreli yapılmışsa sürenin sona ermesi, işçinin ölümü ya da süresinin sona ermesinden önce fesih ihbarıyla iş sözleşmesi sona erer. Belirsiz süreli sözleşme ile işe alınan ve mevsimin sona ermesi sebebiyle işyerinden ayrılan bu işçilerin iş sözleşmeleri kendiliğinden sona ermez, fakat ertesi yılın iş sezonunun başına kadar askıda kalır. Mevsim bitimi ile askıya alınan iş sözleşmesi, tarafların fesih iradesi yok ise feshedilmiş olmaz. Ertesi yıl mevsim başında işe alınmayan işçinin iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmiş sayılır. Fakat davet edildiği halde işbaşı yapmayan işçinin iş sözleşmesi devamsızlık sebebiyle işveren tarafından haklı sebeple feshedilmiş veya işçi tarafından bozulmuş sayılır.

Mevsime tabi olarak yapılan işlerde, belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçi, hizmet edimini ancak iş mevsiminde ifa etmekle yükümlüdür. Mevsimlik çalışmanın sona ermesi sebebiyle işyerinden ayrılmak zorunda kalan, fakat iş sözleşmesi bozulmamış olan işçi, ertesi mevsim başına kadar işverene hizmet etmek, işveren de ona ücret ödemek zorunda değildir. Bir başka anlatımla, işçi ve işverenin iş sözleşmesinden doğan temel borçları bir sonraki mevsim başına kadar askıya alınmaktadır. Askı döneminde, işçinin iş görme, işverenin ise ücret ödeme borcu ortadan kalkmakta, ancak işçinin sadakat ve kısmen işyerindeki kurallara uyma borcu, buna karşın işverenin de gözetme ve eşit işlem borçları devam etmektedir. İşçi mevsim başında işbaşı yapınca, tarafların askıda olan temel borçları yeniden aktif hale gelir. Mevsim sona ermiş olmasına rağmen, iş sözleşmesi bozulmamış olduğu için yeni mevsim başında tarafların tekrar sözleşme yapmalarına gerek kalmaksızın işçinin iş görme edimini ifa, işverenin de işçisine iş verme ve ücret ödeme borçları yeniden yürürlük kazanacaktır.

İşçi mevsimlik işlerde çalışmış ise mevsimlik çalıştığı sürelerin dikkate alınarak ve bu sürelere göre kıdem tazminatının ödenmesi gerekir. Başka bir anlatımla, işçinin askıda geçen süresi, fiilen çalışma olgusunu taşımadığından kıdemden sayılmayacaktır.

İşçi mevsimlik işlerde çalışmış ise mevsimlik çalıştığı sürelerin dikkate alınarak ve bu sürelere göre kıdem tazminatının ödenmesi gerekir. Başka bir anlatımla, işçinin askıda geçen süresi, fiilen çalışma olgusunu taşımadığından kıdemden sayılmayacaktır.

İş sözleşmesinin askıda olması, işçinin askı süresi içinde başka bir işverenin emrinde çalışmasına engel değildir. Çünkü işverenin işçisine ücret ödeme borcu, işçinin de iş görme borcu askı süresince yerine getirilmediği için, işçi mevsimlik işe tekrar başlayana kadar başka bir işverenin 4857 sayılı Kanun kapsamına giren işyerinde çalışabilir. Bu durumda mevsimlik iş, bir tür yıl bazında kısmi süreli iş özelliğini taşıyacaktır. Ancak işveren farklı olduğundan, işçinin askı dönemine rastlayan kıdemi, mevsimlik olarak çalıştığı işyerindeki kıdemine eklenemez. Eğer mevsimlik işçi, askı süresince aynı işverenin diğer bir işinde çalıştırılıyorsa, bu süreler işçinin kıdemi açısından birleştirilecektir.

Somut olayda davacı vekili davacının davalı ... işyerinde 17.10.1994 tarihinde çalışmaya başladığını, 14.08.2001 tarihinde davalı tarafından iş sözleşmesine haksız olarak son verildiğini iddia etmiştir, davalı vekili ise davacının işyerini terk ettiğini savunmuştur. Dinlenen davacı şahitleri davacının mevsimlik işçi olduğunu, yılda onbir ay çalıştığını, işten ayrılış sebebini bilmediklerini ifade etmişlerdir. Davalı şahitleri ise davacının vasıfsız işçi olduğunu, fesih sebebini bilmediklerini ifade etmişlerdir.

Davacı vekili davacının iş sözleşmesinin 14.08.2001 tarihinde işveren tarafından feshedildiğini iddia etmesine rağmen hizmet cetveline göre 17.10.1994 - 14.11.2001 yılda üçyüz gün ve daha kısa sürelerle çalışmasının devam ettiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece davacının işyerinde mevsimlik işçi statüsünde çalışıp çalışmadığı, iş sözleşmesinin askıya alınıp alınmadığı, iş sözleşmesinin feshedildiği iddia edilen 14.08.2001 tarihinde iş sözleşmesinin askıya alınıp alınmadığı, Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında 14.08.2001 tarihinden itibaren 14.11.2001 tarihine kadar kayden davalı işyerinde sigorta kaydının devam etmiş olmasına göre davacının fiilen işyerinden çıkışı yapılan 14.11.2001 tarihine kadar çalışmasının devam edip etmediği, feshin kim tarafından ne şekilde gerçekleştiği belirlenmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 02.04.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/9707, Karar No: 2011/2446, Tarih: 08.03.2011

**11. Hukuk Dairesi         2009/9707 E.  ,  2011/2446 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 21.04.2009 tarih ve 2009/138-2009/448 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalılar hakkında Almanya’da açtıkları alacak davasının kabul edildiğini ve kararın kesinleştiğini ileri sürerek, bu kararın tenfizini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, TTK’nın 405/2. maddesinde şirket ortağının sermaye olarak şirkete verdiği parayı isteyememeğinin düzenlendiği, yabancı mahkeme kararının bu yasal düzenlemeye aykırı olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemine ilişkin olup, mahkemece dava tarihinde yürürlükte bulunan 2675 sayılı MÖHUK.’nun 38. maddesinin (c) bendi uyarınca, yabancı mahkeme hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olduğu gerekçesiyle istemin reddine karar verilmiştir.

Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 2675 sayılı MÖHUK.’nun 38/c maddesi (yeni 5718 SK.’nun 54/c maddesi) uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir. Kendisine karşı tenfiz istenen tarafın savunma haklarının ihlali ise kamu düzenine aykırılıktan bağımsız bir tenfiz engeli olarak, 38/d maddesinde (yeni 54/ç maddesi) düzenlenmiştir.

Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak alınmış ve kesinleşmiş ilamlar hakkında, yetkili mahkemenin tenfiz kararı verebilmesi için 2675 sayılı MÖHUK.’nun 38/c maddesi (yeni 5718 SK.’nun 54/c maddesi) uyarınca, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gereklidir. Kendisine karşı tenfiz istenen tarafın savunma haklarının ihlali ise kamu düzenine aykırılıktan bağımsız bir tenfiz engeli olarak, 38/d maddesinde (yeni 54/ç maddesi) düzenlenmiştir.

Kanunda kamu düzeni kavramının zamana ve yere göre değişebilen niteliği gereği bir tanımlama yapılmaktan kaçınılmış ve konunun hakimin takdirine bırakılması tercih edilmiş, ancak kamu düzenine aykırılığın “açıkça” olmasının aranmasıyla bu konuda takdir hakkı bulunan hakime bir sınırlama getirilmek istenmiştir. Bu düzenleme, Türk tenfiz hukukunda, kamu düzeni kavramının izin verdiği ölçüde, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi lehine bir eğilimin bulunduğunu göstermektedir. Doktrinde de bu konuda hakime yardımcı olması bakımından bazı kriterler verilmiştir. Buna göre örneğin Türk tenfiz hakimi “kural olarak” yabancı mahkeme kararının doğruluğunu inceleyemez (revision au fond yasağı). Zira aksinin kabulü, aynı davanın Türk mahkemesinde tekrar görülmesi ve yeni bir Türk mahkemesi kararının ortaya çıkması sonucunu doğurur. Ancak örneğin Türk hukukunun vazgeçilmez kabul ettiği temel prensiplerini ihlal eden veya milletlerarası alanda geçerli olan ortak ilkelere aykırı bulunan yabancı mahkeme kararları tenfiz edilemez. Tenfiz hakimi takdir hakkını kullanırken, her somut olayın kendine mahsus özelliklerini de dikkate almalıdır.

O halde dava konusu uyuşmazlık yönünden de somut olayın özelliklerine göre bir inceleme ve değerlendirme yapılmalıdır.

Burada ilk olarak yabancı mahkemece davalının savunma hakkının ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi gereklidir. Somut olayda yabancı mahkemece, dava dilekçesi ve ekleri davalıya 1965 tarihli Hukukî ve Ticarî Konularda Adlî ve Gayrı Adlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Lahey Sözleşmesi’ne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalının davaya karşı savunma yapmak isteğini göstermemesi nedeniyle, Alman Usul Yasası’nın 331/3. ve 276. maddeleri uyarınca, davacının talebi üzerine, sözlü yargılama yapılmaksızın “gıyabi karar” verilmiştir. Buraya kadar olan gelişmelerin Türk kamu düzenine aykırı veya davalının savunma hakkını kısıtlar nitelikte olmadığı, benzer olaylarda Yargıtay dairelerince verilen kararlarla da benimsenmiştir (Yargıtay 13. HD. 01.10.1992 gün ve 5764 E.-7352 K., Yargıtay 11. HD. 06.07.2010 gün ve 2008/12797 E.- 2010/7992 K.). Zira “kural olarak” her mahkeme kendi usul hükümlerini uygular ve yabancı mahkemenin uyguladığı usulün Türk usul hukukundan farklı olması, Türk kamu düzeninin müdahalesi için tek başına yeterli sebep oluşturmaz. Aynı ilkeler yabancı mahkemece uygulanan ispat hukuku açısından da geçerlidir.