muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/4950, Karar No: 2013/8365, Tarih: 23.05.2013

1- Kimlik bilgilerinde düzeltme yapılması istenen dava konusu taşınmazların tapu kayıtları (ilk tesis ve tedavülleriyle) ve kadastro tutanakları (tespit ve tescile esas alınan tüm dayanak belgeleriyle) ayrıca taşınmazlar kadastrodan sonra edinilmişse buna ilişkin tüm belgeler ile birlikte getirtilmelidir.

2- Nüfus Müdürlüğünden, dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarında malik olarak görünen kişi ile aynı kimlik bilgilerine sahip bir başka kişi veya kişilerin nüfus kayıtlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalı, mevcut ise bu kişi veya kişiler duruşmaya çağrılarak dava konusu taşınmazlarda mülkiyet hakkı iddiaları bulunup bulunmadığı kendilerinden sorulmalı, kaydı düzeltilecek kişilerin nüfus kayıtları, tapu kayıtları ve dayanakları ile bağlantı kurulacak şekilde incelenmelidir.

3- Taşınmazın bulunduğu yerleşim yerinde zabıta aracılığı ile kayıt maliki ile aynı ismi taşıyan başka kişi veya kişilerin bulunup bulunmadığı da araştırılmalıdır.

4- İstem konusunda tanıklar dinlenmelidir.

5- Tüm bu araştırmalar sonucu hala kesin bir kanaat oluşmamış ise mahallinde keşif yapılarak; tanıklar ve varsa tespit bilirkişileri taşınmaz başında dinlenmelidir.

Açıklanan bu hususlar çerçevesinde yapılacak inceleme ve araştırma sonucu, tapu ve nüfus bilgileri arasında bağlantı ve tutarlılık sağlandığında davanın kabulü yoluna gidilmelidir.

Davanın niteliği gereğince, yargılama harcı ve vekâlet ücreti maktu olarak belirlenmelidir.

Tapu Müdürlüğü yasal hasım olduğundan yargılama giderlerinden (ve yargılama giderlerinden olan vekalet ücretinden) sorumlu tutulmamalıdır.

Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında; mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin  hükme elverişli ve yeterli olduğu söylenemez.

Şöyle ki özellikle; çekişme konusu taşınmazlar 1970 yılında   senetsizden tespit ve tescil edildiği halde kadastro tespit bilirkişilerinin yaşayıp yaşamadıkları belirlenerek bilgilerine başvurulmadığı, kayıtlarda yeraldığı şekilde O.. oğlu H.. T. ve İ..oğlu H,,T, adında  Beyşehir İlçesi nüfusuna kayıtlı (Yalnızca K.. Kasabası nüfusuna kayıtlı olanların sorulmuş olması sebebi ile) kişilerin bulunup bulunmadığının ilgili nüfus müdürlüğünden sorulup varsa kayıtlarının getirtilmediği,  öte yandan; çekişme konusu taşınmazları kimin tasarruf ettiğinin de araştırılmadığı, dinlenen tanıkların bu konuda bilgilerine başvurulmadığı  görülmektedir.

O halde; yukarıda değinilen ilkeler ve olgular çerçevesinde araştırma ve inceleme yapılarak çekişme konusu taşınmazların maliki O..oğlu H.T.İ.H.T.ın  davacının babası M..oğlu H.. T. olup olmadığının duraksamaya yer bırakmayacak şekilde saptanması, ondan sonra hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yetinilerek yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.

O halde; yukarıda değinilen ilkeler ve olgular çerçevesinde araştırma ve inceleme yapılarak çekişme konusu taşınmazların maliki O..oğlu H.T.İ.H.T.ın  davacının babası M..oğlu H.. T. olup olmadığının duraksamaya yer bırakmayacak şekilde saptanması, ondan sonra hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yetinilerek yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.

Davalı vekilinin temyiz itirazları belirtilen nedenlerle yerindedir. Kabulüyle hükmün  (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.'nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 23.5.2013 tarihinde oybirliğiyle karar  verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/7873, Karar No: 2023/5326, Tarih: 19.10.2023

**8. Hukuk Dairesi         2022/7873 E.  ,  2023/5326 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/434 E., 2022/1075 K.

KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddine

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Kadastro Mahkemesi

SAYISI : 1995/6 E., 2018/1 K.

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın bir kısım davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, İlk Derece Mahkemesince 31.01.2019 tarihli ek karar ile başvurunun süre yönünden reddine karar verilmiş, ek karar bir kısım davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı bir kısım davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacılar ..., ... ve ..., 1937 tarihli ve 526 tahrir kaydında yer alan, kadimden beri zilyet ve tasarruflarında olan tarlalarının dava konusu ... ili ... ilçesi Çetenli Köyü 174 ada 3 parsel ... taşınmaza dahil edilerek davalı ... adına tespit edildiğini kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava konusu taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile kendi adlarına tapuya kayıt ve tescilini istemiştir.

2.Yargılama sırasında ... 27.03.1997 tarihli dilekçesi ile, ... 13.11.2003 tarihli dilekçesi ile ... 22.05.1997 tarihli dilekçesi ile, ... 29.05.2003 tarihli dilekçesi ile ... 10.04.2003 tarihli dilekçesi ile, ... 15.09.2003 tarihli dilekçesi ile, ... 24.09.2003 tarihli dilekçesi ile, ... ve ... 18.09.2003 tarihli dilekçeleriyle, ... 18.04.2007 tarihli dilekçesi ile davaya müdahil olmuşlardır. Yargılama aşamasında 1995/9 Esas ... dosya, 1995/14 Esas ... dosya 1995/6 Esas ... dosya ile birleştirilmesine karar verilmiş ve yargılamaya 1995/6 Esas ... dosyası üzerinde devam olunmuştur.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçelerinde; davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kısmen kabul kısmen reddine, dava konusu ... ili ... ilçesi Çetenli Köyü 174 ada 3 parsel yönündeki davacıların ve müdahil davacıların sübut bulmayan davalarının ayrı ayrı reddi ile, dava konusu ... ili ... ilçesi, Çetenli köyü 174 ada 3 parsel ... taşınmazın tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline, dava konusu ... ili ... ilçesi Çetenli Köyü 174 ada 2 parsel yönündeki davacının davasının kabulü ile, dava konusu ... ili ... ilçesi Çetenli Köyü 174 ada 2 parselin mevcut kadastro tespitinin iptali ile mera olarak sınırlandırılarak özel siciline yazılmasına karar verilmiştir.

2. İlk Derece Mahkemesince verilen karar bir kısım davacılar vekili Avukat ... tarafından istinaf edilmiş ise de, 31.01.2019 tarihli ek kararla istinafın süresinde yapılmadığı gerekçesiyle istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen 31.01.2019 tarihli ek kararına karşı bir kısım davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Bir kısım davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde; gerekçeli kararın taraflara usulsüz olarak tebliğ edildiğini, gerekçeli kararın öğrenme tarihinden itibaren yasal süresi içerisinde istinaf yoluna başvurulduğunu, esasa ilişkin olarak ise İlk Derece Mahkemesince bir ziraat ve bir fen bilirkişisi raporu ile yetinildiğini, 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisinden oluşacak bilirkişi kurulunun oluşturulmadığını, bilirkişi raporunun somut karşılaştırma ve bilimsel veri ile desteklenmediğini, bu nedenle hükme esas alınamayacağını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, istinaf talebinde bulunanlardan ...’e 7201 ... Tebligat Kanunu'nun (7201 ... Kanun) 21 inci madde uyarınca 15.05.2018 tarihinde gerekçeli kararın usulünce tebliğ edildiği, diğer istinaf tebliğinde bulunanlara ise 7201 ... Kanun'un 21/2 nci maddesi uyarınca adres kayıt sistemindeki adresi olduğu belirtilmek suretiyle tebligat yapılmış olup, tebligatların usulüne uygun olduğu ve iki haftalık istinaf süresinin dolduğunu, tebligatların usulüne uygun olmadığının kabulü halinde de istinaf süresinin öğrenme ile başlayacağından, 01.11.2018 tarihli tutanakta “Avukat ... tarafından dosyanın incelenme talebinde bulunulduğu ve kendisine dosyanın kesinleştiğinin belirtilmesi üzerine tebligatların usulsüz olduğunu ve vekil edenleri adına istinaf yasa yoluna başvuracaklarını beyan ettiği” şeklinde yapılan belirlemeden kararın istinaf başvurusunda bulunanlar tarafından öğrenildiği tarihin en geç 01.11.2018 olduğunun kabulünün gerektiği, daha sonra baroya kayıtlı avukat olan davacılar vekilince 26.11.2018 havale tarihli dilekçe ile vekil olarak dosyaya vekaletname ibraz edildiği ve 20.12.2018 harç ve düzenleme tarihli dilekçe ile istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmakla, istinaf süresinin iki haftalık yasal süreden sonra yapıldığından, İlk Derece Mahkemesince istinaf dilekçesinin süre nedeniyle reddine dair verilen ek kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı bir kısım davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Bir kısım davacılar vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı bir kısım davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Bir kısım davacılar vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı asillere yapılan tebligatların usulüne uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 veya 371 inci maddeleri, 7201 ... Kanun'un 32 inci maddesi

3. Değerlendirme

1. 7201 ... Kanun’un 10/1 inci maddesi gereğince tebligat, muhatabın bilinen en son adresinde yapılır. Buna göre, ilk defa bildirilen adresin muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi veya başka bir adres olması arasında fark yoktur. Her iki adres de 7201 ... Kanun'un 10/1 inci maddesi kapsamında bilinen adrestir. Muhatabın adres kayıt sistemindeki adresine, Kanunun 21inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca doğrudan tebligat yapılması mümkün değildir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ise, bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması halinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat bu adrese yapılır.

Dolayısıyla, muhataba önce bilinen en son adresi esas alınarak tebligat çıkartılmalı, bu tebligat yapılırken 7201 ... Kanun'un 21/1 inci maddesi hükmü göz önüne alınmalı, adres tebligata elverişli değilse ya da tebligat yapılamazsa o takdirde adres kayıt sistemindeki adresine, mernis adresi olduğuna ilişkin şerh düşülmek suretiyle, 7201 ... Kanun'un 21/2 nci maddesi uyarınca tebligat yapılmalıdır.

Somut olayda; temyiz talebinde bulunan mirasçılar ..., ..., ..., ... ile ..., ... ve asli müdahil ...'e mernis adresi olduğu tebliğ zarfı üzerinde belirtilmek suretiyle, doğrudan 7201 ... Kanun'un 21/2 nci maddesine göre yapılan gerekçeli karar tebligatları usulsüzdür. İlk Derece Mahkemesince usulsüz tebligata değer verilerek mirasçılar vekilinin temyiz talebi, süre yönünden reddedilmiş ise de, hükmün adı geçen taraflara 15.05.2018 tarihinde usulsüz olarak tebliğ edildiği anlaşıldığından, 7201 ... Kanun'un 32 nci maddesi karşısında 23.11.2018 tarihinde dosyaya vekalet sunan vekilin 26.11.2018 tarihli temyiz talebinin süresinde yapıldığının kabulü gerektiğinden, İlk Derece Mahkemesince temyiz talebinin reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince verilen istinaf talebinin reddine ilişkin 31.01.2019 tarihli ek karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle, İlk Derece Mahkemesinin istinaf talebinin reddine ilişkin 31.01.2019 tarihli ek kararının bozulmasına ve esasa hükme yönelik istinaf taleplerinin incelenmesi için dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere İlk Derece Mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Bir kısım davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesinin 31.01.2019 tarihli ek kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesinin 31.01.2019 tarihli ek kararının BOZULMASINA,

İstinaf talebinin esastan incelenmesi için Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere dosyanın İlk Derece Mahkemesine iadesine,

Peşin harcın istek halinde temyiz edenlere iadesine,

19.10 .2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/663, Karar No: 2022/1789, Tarih: 20.12.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2020/663 E.  ,  2022/1789 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “rücuen tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, ... Asliye Ticaret Mahkemesince verilen davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine ilişkin karar davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı ... vekili tarafından müvekkili ... aleyhine açılan işçi ve işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davasının ... İş Mahkemesinin 19.11.2013 tarihli ve 2011/660 E., 2013/441 K. sayılı kararı ile kısmen kabulüne karar verildiğini, bu karar gereğince dava dışı ...’ın müvekkili aleyhine ... İcra Müdürlüğünün 2014/2026 E. sayılı dosyasında başlattığı icra takibi üzerine dosya borcunun müvekkili tarafından 26.05.2014 tarihinde 9.472,47TL olarak ödendiğini, müvekkili idare ile davalı yüklenicinin imzaladığı hizmet alım sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin eki teknik ve idari şartnamelere göre işçi çalıştırma ve işten çıkarma yetkisine sahip yüklenici firmaların çalıştırdığı işçilerle yaptığı iş akdinden ve 4857 sayılı İş Kanunu’ndan kaynaklanan tüm yükümlülükleri yerine getirmek zorunda olduğunu, işten çıkarma neticesindeki yasal sorumluluğun yüklenici şirkete ait olduğunu ve müvekkilinin ...’a ödediği meblağın tamamını rücu hakkı bulunduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 9.472,47TL alacağın 26.05.2014 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı usulüne uygun dava dilekçesi tebliğine rağmen, davaya cevap vermemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin Kararı:

6. ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 06.05.2015 tarihli ve 2015/576 E., 2015/413 K. sayılı kararı ile; ... Asliye Hukuk Mahkemesince davanın görev ve yetki yönünden usulden reddine, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli ve yetkili olduğuna dair verilen karar üzerine yapılan yargılama sonucu, ticaret mahkemelerinin görevinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 4. ve 5. maddelerinde düzenlendiği, dava konusunun bu maddelerde sayılan davalardan olmadığı, TTK’nın 16. maddesi uyarınca davacı ... Bakanlığının tacir sayılmadığı, dolayısıyla bu davaya ticaret mahkemeleri tarafından bakılamayacağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 1. maddesi gereğince genel görevli asliye hukuk mahkemesi tarafından bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, dosyanın görevli ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin 14.03.2016 tarihli ve 2015/5279 E., 2016/1581 K. sayılı kararı ile;

“…Davalı şirket iflas halinde olduğuna göre, dava kayıt kabul istemine ilişkindir. İİK'nın 235. maddesine göre, bu tür davaların iflâsa karar veren yerdeki Ticaret Mahkemesi'nde açılması zorunludur. Yasa'nın emredici nitelikteki bu hükmü dikkate alınmadan görevsizlik kararı verilmesinde isabet görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

9. ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 28.02.2017 tarihli ve 2016/801 E., 2017/241 K. sayılı kararı ile; davalı müflis şirketin 12.10.2009 tarihinde iflâsına karar verildiği, dava dışı işçi tarafından davacı aleyhine iş mahkemesinde açılan dava sonucu hüküm altına alınan alacağın iflâs tarihinden sonra ödendiği ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 167. maddesine dayalı iflâstan sonra rücu hakkı doğduğu, alacak iflâstan önce doğmadığından, sırasına ve esasına itiraz edilebilecek 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 235. maddesine dayalı kayıt kabul istemine konu olabilecek müflis borçlarından olmadığı, iflâstan sonra doğan ve müflisin genel hükümlere göre sorumlu olduğu ve iflâs masasının dağıttığı iflâs (garame) hissesi oranında değil, tasfiyede bakiye kalırsa alacaklıya ödenecek olan genel nitelikli bir alacak niteliğinde olduğu, davacının da, alacağı bu şekilde nitelendirerek alacağın kayıt kabulünü değil tahsilini istediği, 6335 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile TTK’nın 5. maddesinde yapılan değişiklikle asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olarak değiştirildiği ve göreve ilişkin usul hükümlerinin uygulanacağının hükme bağlandığı, somut olayda dava tarihi itibariyle yürürlükte olan TTK’nın 4. maddesi uyarınca, bu hükümde sayılan mutlak ticarî davaların yanı sıra her iki tarafın da ticarî işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davalarının nispi ticarî dava sayıldığı, TTK’nın 5. maddesinde yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılan eldeki davada asliye hukuk ve asliye ticaret mahkemeleri arasında görev ilişkisinin bulunduğu, davacının tacir olmadığı ve davanın nispi ticarî dava olmadığı, davaya bakma görevinin ... Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu, HMK’nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; eldeki rücu davasına konu alacağın İİK’nın 235. maddesine dayalı kayıt kabul istemine konu olabilecek bir alacak mı, yoksa iflâstan sonra doğan genel nitelikli bir alacak mı olduğu, buradan varılacak sonuca göre görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi mi, yoksa iflâsa karar veren yerdeki asliye ticaret mahkemesi mi olduğu noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Bilindiği üzere görev, HMK’nın 1. maddesinde;

“Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir” şeklinde düzenlenmiştir.

13. Usul Hukuku açısından görev, bir yargı yerinin davanın konusu yönünden yetkili olması durumudur. Birden çok yargı düzeninin bulunması veya bir yargı düzeni içinde birden çok yargı yerinin yer alması yargı düzenleri veya aynı yargı düzeni içindeki yargı yerleri arasında görev dağılımı sorununa sebep olabilir. Hem adlî yargıda, hem de idari yargıda görev alanının belirlenmesi kamu düzeni ile ilgilidir. Taraflar aralarında anlaşsalar bile bir mahkemenin görev alanını değiştiremezler. Görevsizlik itirazı yapılmadan da mahkeme kendiliğinden görev konusunu inceleyerek bu konudaki kararını verir (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara 2021, s. 425).

14. Dava şartlarının neler olduğu HMK’nın 114. maddesinde belirtilmiş olup, anılan düzenlemenin 1. bendinin (c) alt bendinde mahkemenin görevli olması dava şartı olarak düzenlenmiştir. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, bir dava ancak görevli mahkemece incelenebilir. Mahkeme her şeyden önce görevli olmalıdır. Görevsiz mahkemede açılan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddi gerekir (Pekcanıtez, Hakan/Özekes, Muhammet/ Akkan, Mine/ Taş Korkmaz, Hülya: Medeni Usul Hukuku, Cilt II, ... 2017, s. 930).

15. Bu noktada uyuşmazlık bakımından asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki görev ayrımı önem taşıdığından “ticarî dava” kavramına değinmekte fayda vardır.

16. Her iki tarafın ticarî işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu’nda öngörülen ve bu Kanun’un 4. maddesinde belirtilen diğer düzenlemelerden doğan hukuk davaları “ticarî dava” sayılır (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara 2021, s. 1106).

17. Ticarî davalar; mutlak ticarî davalar, nispi ticarî davalar ve yalnızca bir ticarî işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticarî nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.