muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/33086, Karar No: 2021/2989, Tarih: 15.03.2021

Yap-işlet-devret modeli gereği otoyolu işleten özel hukuk tüzel kişisi geçiş ücreti ve olay tarihinde on katı (meri mevzuata göre 4 katı) tutarındaki para cezasının takip ve tahsili için 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu gereği bu alacak için doğrudan icra takibi başlatma yolunu seçer ve borçlunun (ceza muhatabının) itirazı reddedilirse, bu sefer ceza muhatabı asıl ödemesi gereken ceza tutarının yanı sıra %20 oranında icra inkar tazminatı ödemeye de mahkum edilebilir. Bu da kaçak geçiş yapılan otoyolun, devlet ya da özel sektör tarafından işletilmesine göre hakkaniyete ve eşitliğe aykırı sonuçlar doğurur. Zira kaçak geçiş yapılan otoyolun devlet tarafından işletilmesi halinde 6183 sayılı Kanuna göre yapılan takipte %20 oranına kadar asıl cezaya tazminat eklenmesi söz konusu olmamaktadır. Bu şekildeki hakkaniyete ve eşitliğe aykırı, ayrımcı sonuçlara yol açmamak açısından da görüşüm doğrultusunda konuya yaklaşmak gerekmektedir.

Son olarak şunu ifade etmek isterim ki 6001 sayılı Kanunun 30. maddesinin 5. fıkrası ile anayasa hukuku ve idare hukukundaki bazı temel kavram ve müesseseler alt üst edilmiştir. Şöyle ki 30. maddenin 5. fıkrasında öngörülen para cezası, devlet hazinesi yerine otoyolları işleten özel hukuk tüzel kişilerine aktarılmaktadır. Bu para cezasının niteliği gereği, ”idari para cezası benzeri” olması ya da “nevi şahsına özgü idari para cezası” nitelikleri taşıması sebebiyle, tahsil edilen bu para cezalarının özel hukuk tüzel kişilerinin uhdesine bırakılarak onlara menfaat sağlanmasının başta hukukun genel ilkeleri olmak üzere eşitlik, tarafsızlık ve hukuki güvenlik ilkelerine aykırılık teşkil ettiği kanaatindeyim.  Özel otoyol işleten şirketlerin, ücret ödemeksizin geçiş yaptığı tespit edilen kişilerden, geçiş ücretinin takip ve tahsili dışında 4 kat tutarında cezayı kendi adlarına almalarının, yaptıkları hizmetin karşılığının çok ötesinde sebepsiz zenginleşmelerine yol açacağı da bir başka gerçekliktir.

Yukarıda ifade ettiğim gerekçelerle 3996 sayılı “Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun” kapsamında işletme hakkı bir özel hukuk tüzel kişisine verilen ya da devredilen otoyollardan geçiş ücreti ödenmeden yapılan (kaçak) geçişler sebebiyle geçiş ücretinin geçiş tarihinde on katı tutarında (meri mevzuata göre 4 katı tutarında) kesilen cezaya karşı sulh ceza hakimliğine başvurulabileceği; dolayısıyla sulh ceza hakimliğinin bu tür durumlarda görevli olduğu kanaatiyle bu karşı oyu kaleme almış bulunuyorum.

...

Yargıtay Üyesi
Yargıtay — Esas No: 2018/2268, Karar No: 2019/5065, Tarih: 10.07.2019

**10. Ceza Dairesi         2018/2268 E.  ,  2019/5065 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

Hüküm : Tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine uyulmaması üzerine mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Hükümden önce 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesi ve aynı Kanunun 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanunun geçici 7. maddesi sanık lehine hükümler içermekte olup, öncelikle; 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrası ve aynı Kanunun 85. maddesi ile eklenen 5320 sayılı Kanunun geçici 7. maddesinin olaya tatbik kabiliyeti bulunup bulunmadığının tesbiti açısından, sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı bu suç tarihinden önce açılmış başka dava olup olmadığı, varsa sanığın bu suçu diğer davaya konu olan suç nedeniyle verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işleyip işlemediğinin ve önceki dava sonucunun araştırılması, gerektiğinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğünden suç tarihinde sanığın infazda olan başka bir tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararının bulunup bulunmadığı sorulup belirlendikten sonra;

a) Sanık bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ve önceki suçtan mahkûmiyet kararı verilmiş ise, 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca “davanın düşmesine”, karar verilmesi,

b) Sanık hakkında aynı suçtan açılmış başka dava yoksa veya sanık bu suçu daha önce işlediği suçtan dolayı verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş değilse veya daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemiş ve önceki suçtan beraat kararı verilmiş ise, bu suç nedeniyle doğrudan tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmış olan sanığın, yükümlülüklerini ihlal ettiğinin sabit görülmesi halinde hakkında, 6545 sayılı Kanunun 85. maddesi ile 5320 sayılı Kanuna eklenen geçici 7. maddenin 3. fıkrası uyarınca, yargılamaya devam olunarak, suç tarihi itibarıyla, TCK'nın 191. maddesi çerçevesinde bir karar verilmesi,

Gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 10/07/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/14557, Karar No: 2020/9733, Tarih: 13.02.2020

**8. Ceza Dairesi         2017/14557 E.  ,  2020/9733 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : İftira

Gereği görüşülüp düşünüldü:

İftira suçunun oluşabilmesi için; yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat edilmesinin gerektiği, somut olayda; sanığın 02.01.2012 tarihli dilekçede, ... Denetimli Serbestlik Genel Müdürlüğü tarafından kendisine iş verilmesine yönelik taleplerinin sürekli reddedilmesi nedeniye mağduriyetini dile getirerek, sorumlu olarak gördüğü ilgili kurum müdürü hakkında şikayetçi olduğu, dosya kapsamına göre sanığın eyleminin, Anayasanın 74. maddesinde düzenlenen anayasal şikayet hakkını kullanma niteliğinde bulunduğu anlaşılmakla, yasal unsurları itibariyle oluşmayan suçtan beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 13.02.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9872, Karar No: 2014/8929, Tarih: 23.06.2014

**16. Hukuk Dairesi         2014/9872 E.  ,  2014/8929 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi süresinde duruşmalı olarak istenmiştir. Yargıtay duruşması için gerekli tebligat giderlerinin ödenmemesi nedeniyle duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildi. İnceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında ... Köyü çalışma alanında bulunan 2917, 2918, 2919, 2931, 2931 parsel sayılı 7.443.87, 1.746.83, 933.21, 10.516,72 ve 2.833,83 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar ... Kadastro Mahkemesinin 1975/439-1991/9 sayılı kararı ile gerçek kadastronun, müstakil parseller halinde tespiti yapılmak üzere tutanak ve dosyanın Kadastro Müdürlüğüne gönderilmesi üzerine; kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ve kamulaştırma işleminin yapılmaması nedeniyle 2918, 2932 sayılı parseller kanal, 2917, 2919, 2931 sayılı parseller ise tarla ve karğir 2 ev, ahır, tarla vasfıyla davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine, öncesinde Hazine adına tespit edilen taşınmazlar hakkında ikinci kadastronun bütün sonuçlarıyla hükümsüz sayıldığı ve taşınmazların Hazineye ait yerlerden bulunduğu iddiasına dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne ve çekişmeli 2932 ve 2918 sayılı parsellerin kanal vasfıyla davacı Hazine adına, 2931, 2917, 2919 sayılı parsellerin tespit gibi davalı ... adına karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, Hazine harçtan muaf olduğundan, davacı taraf da temyiz karar harcı peşin yatırdığından harç alınmasına yer olmadığına,

23.06.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/17462, Karar No: 2022/7424, Tarih: 18.05.2022

**6. Ceza Dairesi         2021/17462 E.  ,  2022/7424 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Nitelikli yağma

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

5271 sayılı CMK'nın 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'', aynı Kanunun 294. maddesinin ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' ve aynı Kanunun 301. maddesinin ''Yargıtay, yalnız temyiz başvurusunda belirtilen hususlar ile temyiz istemi usule ilişkin noksanlardan kaynaklanmışsa, temyiz başvurusunda bunu belirten olaylar hakkında incelemeler yapar.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek sanık müdafiinin temyiz isteminin suçun unsurlarının oluşmadığı, somut delil bulunmadığı, TCK’nın 150. maddesinin uygulanması gerektiği hususlarına yönelik olduğu belirlenerek anılan sebeplere yönelik yapılan incelemede;

Oluş ve dosya içeriğine göre müştekinin öğrenci olduğu ve geçimini erkeklerle para karşılığı birlikte olarak sağladığı, suç tarihinde Ata Sanayi Caddesi üzerinde beklediği sırada araç ile sanıklar ... ve ...'in geldikleri, ... isimli sanıkla 20 TL karşılığı anlaştıkları, araca bindikleri, ...'un aracı karanlık bir yere götürdüğü, birlikte oldukları, daha sonra ...'un araç ile kendisi aldığı yere bırakmak için aracı kullanırken polis var diyerek başka bir sokağa saptığı, müştekinin sanık ...'a araçtan kendisini indirmesini söylediği, sokak üzerinde aracı durduran sanık ...'un kendisini tutup aşağıya çekip kafasına yumruk atıp, yerde sürüklediği, sanık ...'in elindeki kol çantasını çekiştirip zorla aldığı, her iki sanığın araca binip gittiği olayda sanık ... hakkında nitelikli yağma suçundan kurulan hükümde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca dosyada CMK'nın 289. maddesinde sayılan hukuka kesin aykırılık hâllerinin herhangi birinin varlığı da tespit edilememiştir.

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine göre, sanık hakkında nitelikli yağma suçundan kurulan hükümde ileri sürülen temyiz sebepleri yönünden bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, 5271 sayılı CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ ile tebliğnameye uygun olarak HÜKMÜN ONANMASINA, dosyanın mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine, 18.05.2022 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/10045, Karar No: 2007/11715, Tarih: 09.10.2007

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2007/10045 E.  ,  2007/11715 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı tarafından, davalı aleyhine 18.01.2007 gününde verilen dilekçe ile tapuda isim tashihi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 31.05.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

\_K A R A R\_

Davacı, miras bırakanı "... ..." ın dava konusu taşınmazlar tapu kaydı malik hanesinde "... ... ..." olarak yanlış yazıldığını ileri sürerek düzeltilmesini istemiştir.

Mahkemece, 224 ada 8 parsel, 186 ada 23 parsel ve 224 ada 1 parsel ile ilgili olarak kabul kararı verilmiş ve hükmü davalı vekili temyiz etmiştir.

Dayanağını Medeni Kanunun 1027 maddesinden alan tapuda malik isminin düzeltilmesi istemine ilişkin davada tapu kayıtlarının düzgün tutulmasında kamu yararı bulunduğundan mülkiyet nakline meydan vermemek için tapu maliki ile adının düzeltilmesi istenen kişinin aynı şahıs olup olmadığının yöntemince araştırılarak şüphe vermeyecek şekilde saptanması gerekir.

Bu saptama yapılırken de aşağıda açıklanan yöntem izlenmelidir.

1-Düzeltilecek tapu kaydı tüm dayanakları ile birlikte getirtilmelidir.

2-Nüfus Müdürlüğünden, kayıtta geçen kişi ile aynı kimlik bilgilerine sahip bir başka kişinin kaydının bulunup bulunmadığı sorulmalı, kaydı düzeltilecek kişinin nüfus kaydı, tapu ve dayanakları ile bağlantı oluşturacak şekilde incelenmeli, gerekirse kök kayıtlar da istenmelidir.

3-Cumhuriyet Savcılığı aracılığıyla, taşınmazın bulunduğu mahalde kayıt maliki ile aynı ismi taşıyan başka kişi bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

4-İstem konusunda tanık dinlenmelidir.

5-Tüm bu araştırmalar sonucu hala kesin bir kanaat oluşmamış ise, tanıklar ve varsa tespit bilirkişileri de taşınmaz başında dinlenerek keşif yapılmalıdır.

Açıklanan bu hususlar çerçevesinde inceleme ve araştırma sonucu, tapu ve nüfus bilgileri arasında bağlantı ve tutarlılık sağlandığında davanın kabulü yoluna gidilmelidir.

Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında;

Celbedilen tapu kayıtların göre, dava konusu 224 ada 8 parsel ve 186 ada 23 parsel sayılı taşınmazlarda tapu kayıt malikinin ... oğlu ... olduğu ve dava konusu 222 ada 1 parsel sayılı taşınmaza ait kayıtlar ve dayanağı belgelerin celp edilmediği görülmüştür.

... oğlu ... ... kimlik bilgileri yazılarak aynı isimde başka kişilerin bulunup bulunulmadığı araştırılmış ise de; aynı köyde tapu kayıt maliki olarak gösterilen ... oğlu ... ... ...’ın bulunup bulunmadığı araştırılmamıştır.

Öte yandan, dava dilekçesinde 224 ada 1 parsel ile ilgili olarak bir istem olmadığı gibi anılan taşınmazın tapu kayıt maliki olarak ... kızı ... gözükmesine rağmen bu parselle ilgili hüküm kurulması da HUMK’nun madde 74 hükmüne aykırıdır.

... oğlu ... ... kimlik bilgileri yazılarak aynı isimde başka kişilerin bulunup bulunulmadığı araştırılmış ise de; aynı köyde tapu kayıt maliki olarak gösterilen ... oğlu ... ... ...’ın bulunup bulunmadığı araştırılmamıştır.

Öte yandan, dava dilekçesinde 224 ada 1 parsel ile ilgili olarak bir istem olmadığı gibi anılan taşınmazın tapu kayıt maliki olarak ... kızı ... gözükmesine rağmen bu parselle ilgili hüküm kurulması da HUMK’nun madde 74 hükmüne aykırıdır.

Mahkemece, dava konusu 2 taşınmaza ait tapu kaydı ve dayanağı kadastro tespit tutanaklarının celbi ile bir tanık dinlenerek sonuca gidilmiş ise de, yukarıda yazılı ilkeler ışığında yeterli ve sağlıklı bir araştırma yapılmadan eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın BOZULMASINA, 09.10.2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7147, Karar No: 2017/13137, Tarih: 21.11.2017

**13. Ceza Dairesi         2016/7147 E.  ,  2017/13137 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇLAR : Hırsızlık, işyeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

İşyeri dokunulmazlığının ihlali suçundan kurulan hükümde TCK'nın 119/1-c maddesi ile cezada arttırma yapılırken, aynı Yasanın 61/6. maddesine aykırı olarak 12 ay hapis cezası yerine 1 yıl hapis cezasına hükmedilmesi, sonraki maddelerin doğru uygulanması ve neticeten doğru cezaya hükmedilmiş olması nedeni ile bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 21.11.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/12180, Karar No: 2008/12086, Tarih: 25.09.2008

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2008/12180 E.  ,  2008/12086 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki vesayet hukukuna ilişkin davada ... Sulh Hukuk ile ... Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, vasi tayini istemine ilişkindir.

Türk Medeni Yasasının 411. maddesinde; “vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

Aynı Yasanın 19. maddesinde de; “Bir kimsenin ikametgahı, yerleşmek niyetiyle oturduğu yerdir...” hükümleri yer almaktadır.

Yerleşim yerinin tespit edilemediği hallerde, karine olarak nüfusa kayıtlı olunan yerde yerleşim yeri olarak kabul edilir.

Somut olayda; yapılan araştırmada kısıtlının son yerleşim yerinin ... Mahallesi, ... Caddesi No: ... .../... olduğunun bildirilmesine göre uyuşmazlığın çözümünde yetkili mahkeme ... Sulh Hukuk Mahkemesidir.

SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerle; H.Y.U.Y.’nın 25. ve 26. maddeleri gereğince ... Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 25/09/2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6447, Karar No: 2012/21086, Tarih: 09.11.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/6447 E.  ,  2012/21086 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :444-675

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği üzere davanın kabulüne karar vermiştir.

Hükmü, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir. Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Kanunun ”Üçüncü kişinin aracılığı” başlıklı 87 nci maddesi hükmünde, aracı, bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişi olarak tanımlanmış, sigortalıların üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun işverene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl işverenin de sorumlu olacağı belirtilmiştir. Maddede “aracı” olarak nitelenen üçüncü kişi, gerek mevzuatta, gerekse öğreti ve yargı kararlarında; alt işveren, tali işveren, taşeron, alt müteahhit, alt ısmarlanan gibi adlarla anılmaktadır. Aracı kavramı, her şeyden önce, asıl işverenin varlığını, bir başka işverenin asıl işverene ait işin bir bölümünü yapmayı üstlenmesini ve asıl işverene ait iş yerinde veya iş yerinin bir bölümünde iş alanın kendi adına sigortalı çalıştırmasını gerektirir. Asıl işverenle aracı arasındaki ilişki taşıma, eser ve benzeri sözleşmelere dayanabilir ise de, hiç bir şekilde hizmet akdi unsurları bulunmamalıdır. Burada önemli olan yön, asıl işverene ait işin bir bölümünün aracı tarafından görülmesidir. Aracı kavramının belirleyici özelliği, asıl işverene ait işten bir bölüm iş alınması ve bu işte kendi adına sigortalı çalıştırılmasıdır.

506 sayılı Kanunun 4. maddesinde ise, “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin alt işverenler tarafından düzenlenmiş olması durumunda, hizmet tespitine yönelik davanın, anılan Yasanın 79/10. maddesine göre, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltmesi gerekir.

506 sayılı Kanunun 87. maddesi ile, asıl işveren-alt işveren arasındaki ekonomik ve malî yönden sorumluluk hukukunun sınırlarını belirlediği, maddede geçen “bu Kanunun işverene yüklediği ödevler” tanımlamasının asıl işverene, alt işverenin taraf olduğu hizmet sözleşmeleri nedeniyle açılacak hizmet tespiti davalarında “pasif husumet ehliyetini” amaçlamadığı anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalar ışığında, davacının hizmet döküm cetvelinde yer alan dava dışı 71088... ve 1077... sicil nolu işyerleri araştırılmalı, davalı işveren ile, dava dışı ... İnş. Ltd. Şti arsında 2006-2008 eğitim dönemlerinde, ... Temizlik A.Ş. arasında 2003-2004 eğitim döneminde, ... Temizlik Tic. Ltd. Şti. arasında 2004-2005 eğitim döneminde, yapılan temizlik işlerinin alımına ilişkin sözleşmeler dikkate alınarak, davalı işyeri ile aralarındaki ilişkinin niteliği (asıl işveren-alt işveren) konusunda araştırma yapılmalı; davalılar aleyhine açılan hizmet tespiti davası, dava konusu dönemde aracı (taşeron) olan işverenlerin de hak alanını ilgilendirdiğinden, bu karar ile, davalı Kurum, (tespit kararı verildiğinde) doğacak prim ve vs. alacaklarını aracı veya asıl işverenden tahsil edileceğinden, şu halde; Mahkemece, davacının hizmet döküm cetvelinde yer alan dava dışı 71088... ve 1077... sicil nolu işyerlerinin davalı işveren ile temizlik işlerinin alımına ilişkin sözleşme yapan işyerleri olup olmadığı belirlendikten sonra, davacıya, bu işverenlere ve davacının hizmet döküm cetvelinde yer alan 1164... sicil nolu ... Tem. Ltd. Şti ve 1135... sicil nolu ... İnş. Ltd. Şti'ne karşı husumet yöneltmesi için mehil verilmeli, HMK. 124. maddesi dikkate alınmak suretiyle, adı geçen dava dışı şirketlere husumet yöneltilerek, gösterecekleri bütün deliller toplandıktan sonra, yapılacak değerlendirme sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usule ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin, bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm sair yönler incelenmeksizin bozulmalıdır.

S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 09.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.