muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/2476, Karar No: 2019/8596, Tarih: 14.11.2019

**10. Hukuk Dairesi         2019/2476 E.  ,  2019/8596 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili ve davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacı Kurum vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava 01.12.2009 tarihinde meydana gelen zararlandırıcı sigorta olayı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanan aylıkların tahsili istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Yasanın 39. maddesidir.

Uzun vadeli sigorta kolları bakımından üçüncü kişinin sorumluluğunu düzenleyen 5510 sayılı Kanunun 39. Maddesi; “Üçüncü bir kişinin kastı nedeniyle malûl veya vazife malûlü olan sigortalıya veya ölümü halinde hak sahiplerine, bu Kanun uyarınca bağlanacak aylığın başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı için Kurumca zarara sebep olan üçüncü kişilere rücû edilir.”

5510 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3/5. maddesinde “Uzun vadeli sigorta kolları: Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası kolları” olarak tanımlanmıştır. 39. madde ile yürürlük tarihi olan 01.10.2008 sonrası gerçekleşen olaylarda, uzun vadeli sigorta kolundan bağlanan aylıklar için Sosyal Güvenlik Kurumuna rücu hakkı tanınmıştır. Kurumun rücu hakkı, 5510 sayılı Kanun 4/1-a, b ve c maddeleri kapsamında sigortalılara uzun vade sigorta kolundan bağlanan malûl veya vazife malullüğü aylığı ile hak sahiplerine bağlanan ölüm aylıklarını kapsamaktadır. Aylıklar dışındaki Kurum giderlerinin bu madde kapsamında rücusu mümkün değildir.

Kurum sigortalısına veya hak sahiplerine bağlanacak aylığın başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı için kasıtlı davranışı ile sebep olan üçünü kişilere rücu imkânı tanınmıştır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun 21. maddesine göre suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kast vardır. Türk Ceza Kanunundaki taksirli eylemler 39. maddedeki rücu kapsamı dışında tutulmuştur. Bir fiilin kasıt veya olası kasıt ile işlenip işlenmediği, maddi olgunun tespiti, ceza hukukunun mesuliyete ilişkin esas ve ilkeleriyle yapılabileceği ortadadır.

Uzun vade sigorta kollarından bağlanan aylıkların ilk peşin sermaye değerinin yarısı ancak üçüncü kişi konumunda olanlardan rücu edilebilir. Yargıtay uygulamasına göre, devlet adına sosyal güvenlik yasalarını uygulamakla yükümlü SGK birinci kişi, sigortalı ve hak sahipleri ikinci kişi, bunların dışında kalan ve kasıtlı hareketi ile kanunda sayılan yardımların yapılmasına sebebiyet veren kişiler üçüncü kişi konumundadır (HGK 21.05.1997, 1997/10-193-451, 10. H.D. 20.06.2002, 2002/4987-5554). Ancak, 5510 sayılı Kanun 56/1-a ve b bentlerinde sayılan durumlarda hak sahipleri istisna kapsamındadır ve ikinci kişi sayılmaz. 39. maddede işveren-sigortalı ilişkisi de yoktur.

5510 sayılı Kanunun 39/2. fıkrasında Kurumun rücu hakkının istisnaları düzenlenmiştir. İkinci fıkraya göre, “Malûllük, vazife malûllüğü veya ölüm hali, kamu görevlilerinin veya er ve erbaşlar ile kamu idareleri tarafından görevlendirilen diğer kişilerin vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş ise, bu fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç olmak üzere, sigortalı veya hak sahiplerine yapılan ödemeler veya bağlanan aylıklar için Kurumca, kurumuna veya ilgililere rücû edilmez.”

Anılan ikinci fıkranın, Anayasanın 129/5 maddesinde “memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve Kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir” hükmü ile birlikte uygulanması gerekmektedir. Kamu görevlileri hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunsa bile Anayasa hükmünün üst norm olması gereği ancak yine idareleri aleyhine dava açılabilecektir.

Eldeki davaya konu somut olayda, eylemin bilinçli taksirle işlendiğine dair verilen ceza mahkemesi hükmünün Yargıtayca onanarak kesinleşmiş olması ve bilinçli taksir halinin, anılan 39. maddede öngörülen kast unsuru kapsamında bulunmaması karşısında davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde yanılgılı değerlendirme sonucu hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 14/11/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/10819, Karar No: 2024/3404, Tarih: 26.06.2024

**12. Ceza Dairesi         2021/10819 E.  ,  2024/3404 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Ceza Dairesi

SAYISI : 2017/2172 E., 2018/1910 K.

SUÇ : Taksirle öldürme

HÜKÜM : Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Temyiz istemlerinin esastan reddi ile hükmün onanması

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; sanık müdafii tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İlk Derece Mahkemesince sanık hakkında taksirle öldürme suçundan, 5271 sayılı CMK'nın 223/2-e maddesi gereğince beraatine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince katılan vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne sanığın 5237 sayılı TCK'nın 85/1, 62, 50/4-1.a, 52/2-4. maddeleri uyarınca 15.200 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca sanık müdafiinin temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanmasına karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafiinin temyiz sebepleri; kusur durumuna, temel cezanın teşdiden belirlenmesinin hatalı olduğuna, sanığın beraatine karar verilmesi gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1- İlk Derece Mahkemesince, dosyada mevcut belge ve bilgiler, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde alınan beyanlarla birlikte dikkate alınarak yapılan değerlendirmede; olay tarihinde, diyaliz hastası olan ölen ...'in tedavi amacıyla Lifos Diyaliz Merkezinde bulunduğu, tedavisini yaptırdığı ve bekleme salonuna gideceği esnada yanlışlıkla bodrum kata merdivenle inilen deponun kapısını açtığı ve dengesini kaybederek merdiven basamaklarında düştüğü, yaralanması sebebiyle hastaneye kaldırıldığı, tedavi gördüğü esnada öldüğü, merkezin mesul müdürü olan sanığın görev ve sorumluluğu ile kazanın oluşu arasında uygun illiyet bağının kurulmamasından dolayı, sanığın olayda yasal mevzuattan kaynaklı görev ve sorumluluğundan bağlı olarak kusur atfedilmeyeceği yönündeki 27/05/2016 tarihli bilirkişi raporu oluş ve dosya kapsamına uygun görülmekle hükme esas alındığı ve yüklenen suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmadığından CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca sanığın atılı suçtan beraatine karar verildiği anlaşılmıştır.

2-Bölge Adliye Mahkemesince ölen ...'in 19/03/1936 doğumlu olup suç tarihi itibarı ile yaklaşık 78 yaşında olduğu, yaşlılığı ve gördüğü tedavi nedeni ile fiziki yetersizliği yanında dikkat yetersizliği ve dağınıklığı yaşamasının da mümkün olduğu, bu bakımdan diyaliz merkezinde bulunduğu, diyaliz tedavisi gördüğü ve diyaliz merkezinden ayrılacağı esnada yanında kendisine eşlik edecek bir görevli veya hemşire bulundurulmamasının eksiklik olduğu, öte yandan ...’in giriş yaptığı ve esasen personelin kullandığı kapı üzerinde “Personel Harici Girmek Yasaktır” yazsa bile, bu kapının işi olmayan, çocuk veya kendine yetemeyecek derecede yaşlı kimselerin girişini engelemek bakımından sadece kapalı tutulmasının yetmeyeceği, kilitli tutulmaması da bir eksiklik olduğu, bu eksikliklerin varlığından ve eksikliklerin giderilmemesinden, bu konuda gereken önlemleri almamak ve yeterince denetleme yapmamaktan diyaliz merkezinin mesul müdürü olan ( aynı zamanda Lifos Diyaliz Merkezi A.Ş. yetkilisi olan) sanığın sorumlu olduğu değerlendirilerek, İlk Derece Mahkemesinin beraat kararı kaldırılıp, sanık hakkında TCK 85/1. maddesindeki taksirle öldürme suçundan mahkumiyet kararı verilmiştir.

IV. GEREKÇE ve KARAR

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşılmakla, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin kararında sanık müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı CMK'nın 289/1. maddesi ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden CMK'nın 302/1. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK'nın 304/1. maddesi uyarınca Kayseri 4. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

26.06.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2384, Karar No: 2021/1172, Tarih: 07.10.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2017/2384 E.  ,  2021/1172 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın kabulüne ilişkin karar, davalı Hazine vekili ve davalı orman idaresi vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten ve direnme kararının verildiği tarih itibariyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Geçici 3. maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun’la değişikliği öncesi hâliyle 438. maddesinin ikinci fıkrası gereğince direnme kararlarının temyiz incelemesinde duruşma yapılamayacağından davalı Hazine vekilinin duruşma isteminin reddine karar verilip dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacılar vekili dava dilekçesinde; ... ilçesi, Çengelköy Mahallesi 917 ada 3 parsel, 969 ada 1 parsel ve 971 ada 1 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedeli ödenmeksizin mahkeme tarafından orman olduğundan bahisle tapuları iptal edilerek orman vasfıyla maliye hazinesine geçtiğini, evveliyatı davacılar adına tapulu iken orman olduğundan tapu kayıtları iptal edilen kısımların dava tarihi itibari ile güncel değerinin hesaplanarak yasal faizi ile birlikte taşınmazların bedelinin tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 28.06.2013 havale tarihli ıslah dilekçesi ile taleplerini artırmıştır.

Davalı Cevabı:

5. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazların orman vasfında oldukları gerekçesi ile tapularının iptal edildiği bildirildiğinden davanın İstanbul Orman Bölge Müdürlüğüne yöneltilmesinin gerektiğini, taşınmazın Hazine ile ilgisi bulunmadığından davalı sıfatının da bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

6. Davalı Orman idaresi vekili cevap dilekçesinde; davaya konu parsellerin 1978 yılında orman kadastro çalışması yapılan 17.09.1982 tarihinde ilan edilen Hekimbaşı Devlet Ormanı sınırları içerisinde olduğunu, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1972/1000 E. 1979/856 K. sayılı kararı ile ... Hekimbaşı ormanının düzeltilmiş sınırları olacak şekilde devlet ormanı olarak karar verildiğini, daha önce orman sınırlaması ile sonra da mahkeme kararı uygulaması ile orman olduğuna karar verilen parsellerin tazminat davasına konu edilmesinin söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

Mahkeme Kararı:

7. İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.07.2013 tarihli ve 2012/56 E. 2013/295 K. sayılı kararı ile; davacılara ait taşınmazların evveliyatında kadastro tespiti ile tapu kaydına dayalı olarak şahıslar adına tespit ve tescil edildikten sonra ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1972/1000 E. 1979/856 K. sayılı kararı ile davaya konu bölümlerinin orman vasfıyla parselden ifraz edilerek Hazine adına tescil edildiği, davacılara herhangi bir bedel ödenmeden taşınmazlarına el konulduğu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarında bu şekilde el koymanın mülkiyet hakkının ihlâli olarak kabul edildiği, bu durumda dava konusu taşınmazlara kamulaştırma yapılmaksızın el konulduğundan davacıların bu taşınmazlar için kamulaştırmasız el atma tazminatı isteyebileceği, bilirkişi kurulu tarafından taşınmazların 1.218TL olarak değerlendirilen m2 rayiç değeri sonucu hisse miktarlarına göre yapılan hesaplamanın doğru olduğu, bu rayiç bedelin taşınmazların bulundukları konum itibariyle mahkemece de uygun bulunduğu, buna göre davalıların harçtan muaf olmaları sebebiyle Hukuk Genel Kurul Kararı uyarınca davacıların davalarını harçsız olarak ıslahlarının kabulü ile son bilirkişi kurulu raporuna göre davanın kabulü ile, 5.409.615,74TL kamulaştırmasız el atma bedelinin ...'a, 10.156.463,52TL kamulaştırmasız el atma bedelinin ...'ya davalılardan müteselsilen dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte alınarak verilmesine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

8. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili ve davalı orman idaresi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

9. Yargıtay 5. Hukuk Dairesince 17.11.2014 tarihli ve 2014/16554 E. 2014/26241 K. sayılı kararı ile; “…Dava, tapu kaydının mahkeme kararı ile iptali nedeniyle uğranılan zararın TMK.nın 1007. maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idareler vekillerince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelerden; davacıların da hissedar olduğu dava konusu taşınmazların orman sınırları içerisinde kaldığından bahisle Orman Genel Müdürlüğünce meni müdahale ve tapunun iptali davası açıldığı, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1972/1000-1979/856 sayılı dava dosyasında yapılan yargılama sonucunda taşınmazlardan 917 ada, 3 parsel sayılı taşınmazın 37.632 m2’lik, 969 ada, 1 parselin 14336 m2’lik, 971 ada, 1 parselin ise 5376 m2’lik kısmının orman sınırları içerisinde kaldığından tapu maliklerinin müdahalelerinin men’ine, taşınmazların belirtilen bölümlerinin tapu kayıtlarının iptali ile orman içine alınmasına karar verildiği, kararın Yargıtay denetiminden de geçerek 28.06.1982 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

4721 sayılı TMK.nın 1007.maddesinde "Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur. Devlet zararın doğmasında kusuru bulunan görevlilere rücu eder." hükmü yer almakta olup burada, devletin sorumluluğu kusursuz sorumluluktur. Kusursuz sorumluluk, tapu siciline bağlı çıkarların ve ayni hakların yanlış tescili sonucu değişmesi ya da yitirilmesi ile bu haklardan yoksun kalınması temeline dayanır. Çünkü, sicillerin doğru tutulmasını üstlenen ve taahhüt eden devlet, gerçeğe aykırı ve dayanaksız kayıtlardan doğan zararları da ödemekle yükümlüdür. Kusurun varlığı ya da yokluğu, devletin sorumluluğu için önem taşımayıp sadece, Devletin memuruna rücuu sırasındaki iç ilişkide önemlidir.

Açıklanan nedenlerle, TMK.nın 1007.maddesinde düzenlenen objektif (kusursuz) sorumluluk halinin, 6098 sayılı Borçlar Kanununun 41. ve devamı maddesinde düzenlenen haksız fiil sorumluluğu ile ilgisi bulunmadığından, aynı Kanunun 72.maddesindeki (818 sayılı yasanın 66.maddesi) zamanaşımı kurallarının uygulanma imkanı olmadığı gibi, TMK.nın 1007. maddesine dayanılarak açılan davalar için de, ayrıca zamanaşımı süresi belirlenmemiştir. Bu itibarla, 6098 sayılı Borçlar Kanununun 146. maddesindeki (818 sayılı yasanın 125.maddesi) 10 yıllık genel zamanaşımı süresinin uygulanması esas olup, iş bu dava da tapu iptaline ilişkin kararın kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra açıldığından, davalı Orman Genel Müdürlüğü hakkındaki davanın husumetten, Hazine aleyhine açılan davanın ise zamanaşımından reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmeden, davanın kabulüne karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir…” gerekçesi ile karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

10. İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.12.2016 tarihli ve 2016/269 E. 2016/392 K. sayılı kararı ile önceki gerekçelere ek olarak; davacılara ait taşınmazların evveliyatında kadastro tespiti ile tapu kaydına dayalı olarak şahıslar adına tespit ve tescil edildikten sonra ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1972/1000 E. 1979/856 K. sayılı ilamı ile davaya konu bölümlerinin orman vasfıyla parselden ifraz edilerek Hazine adına tescil edildiği, davacılara herhangi bir bedel ödenmeden taşınmazlarına el konulduğu, AİHM kararlarında bu şekilde el koymanın mülkiyet hakkının ihlâli olarak kabul edildiği, bu durumda dava konusu taşınmazlara kamulaştırma yapılmaksızın el konulduğundan davacıların bu taşınmazlar için kamulaştırmasız el atma tazminatı isteyebileceği, mülkiyet hakkına dayanıldığı, tapu kaydının tutulmasından kaynaklanan bir sicil hatası olmadığı, mahkeme kararıyla tapu kaydının iptaline karar verildiği, AİHM kararına kadar kişilerin tazminat davası açma haklarının mahkemelerce kabul edilmediği gibi açılan davaların da reddediliyor olması nedeniyle tapu maliklerinin dava hakkının zamanaşımına uğradığından söz edilemeyeceği, bu durumun mülkiyet hakkının ihlâli sayılacağı gerekçesiyle davalı Hazineye karşı açılan dava yönünden direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

11. Direnme kararı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

12. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; tapu kaydının mahkeme kararı ile iptali nedeniyle uğranılan zararın 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 1007. maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkin eldeki davanın, zamanaşımına tabî olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davanın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

13. Mülkiyet hakkı gerek Anayasa ve yasalarla iç hukuk yönünden, gerekse Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri ile kabul edilmiş temel haklardandır (Anayasa m. 35/1, AİHS ek protokol 1-1). TMK’nın 683. maddesinde de bir şeye malik olan kimsenin hukuk düzeninin sınırları içerisinde o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisi olarak belirtilmiş, malikin malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız el atmanın önlenmesini de dava edebileceği hüküm altına alınmıştır.

14. Devlet tarafından verilen, doğru esasa ve geçerli kayda dayalı mülkiyet hakkına değer verileceği kuşkusuzdur. Böyle bir yer özel mülkiyet kapsamından çıkarılarak kamu malı niteliğini kazanmakla birlikte, kişinin ya da kişilerin söz konusu tapuya dayalı hakkının hukukî güvenlik ilkesinin sonucu olarak korunması gerektiği muhakkaktır. Aksi düşünce tarzının, devletin verdiği tapunun geçersizliğini ileri sürerek hiçbir karşılık ödemeksizin iptalini istemesi, zamanında geçerli bir şekilde ve kayda dayalı olarak oluşturulan mülkiyet hakkı ile bağdaşmayacağı gibi kamu vicdanını yaralaması yanında hukuk devleti ilkesini de zedeleyen bir tutum oluşturacaktır.

15. Devletin, tuttuğu tapu kayıtlarının eksik ya da hatalı olması nedeniyle sorumlu tutulması mülkiyet hakkının korunması için çok önemli bir unsurdur. İşte tam bu noktada Devletin sorumluluğuna ve bu sorumluluğun hukuktaki niteliği üzerinde kısaca durulmasında yarar vardır.

16. Sorumluluk hukukunun tarihsel gelişim süreci içerisinde, kusur sorumluluğundan kusursuz sorumluluğa uzanan bir yol izlenir. Kusur sorumluluğunda bir zararı başkasına tazmin ettirmek, ancak zarar onun kusurlu bir fiilinden doğmuş ise mümkündür (Tandoğan, Haluk:, Türk Mes’uliyet Hukuku, Ankara 1967, s. 89). Kusur sorumluluğunda “kusur”, sorumluluğun öğesidir (Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 22. Baskı, Ankara 2017, s. 594).

16. Sorumluluk hukukunun tarihsel gelişim süreci içerisinde, kusur sorumluluğundan kusursuz sorumluluğa uzanan bir yol izlenir. Kusur sorumluluğunda bir zararı başkasına tazmin ettirmek, ancak zarar onun kusurlu bir fiilinden doğmuş ise mümkündür (Tandoğan, Haluk:, Türk Mes’uliyet Hukuku, Ankara 1967, s. 89). Kusur sorumluluğunda “kusur”, sorumluluğun öğesidir (Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 22. Baskı, Ankara 2017, s. 594).

17. Diğer bir anlatımla tazminat yükümlülüğünü kusura dayandırmak, önceleri adalete uygun ve yeterli görülmekte iken, zarar olasılıklarını çoğaltan büyük sanayinin gelişmesi, üretim ve taşıt araçlarının makineleşmesi, yeni enerji kaynaklarının bulunması halkın büyük şehirlerde yoğunlaşması ile modern hayatta zarar olasılıklarının çoğalması, böylece teknik ilerleme ve ona bağlı tehlikelerin artması ile birlikte zarar görenlere etkili bir koruma sağlamaya elverişsiz ve dolayısıyla adaleti sağlama bakımından da yetersiz kalmaya başlamıştır.

18. Böylece sanayileşme ile birlikte doğan tehlikeler hukuk alanında da etkisini doğurmuş ve bir kimsenin kusurlu olmasa dahi kendisinin verdiği zarar nedeniyle tazmin sorumluluğunu, kısacası kusursuz sorumluluğu getirmiştir (Tandoğan, Haluk: Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukuku, Ankara 1991, s. 1-4).

19. Kusursuz sorumluluk, tapu siciline bağlı çıkarların ve ayni hakların yanlış tescil sonucu değişmesi ya da yitirilmesi ile bu haklardan yoksun kalınması temeline dayanır. Çünkü sicillerin doğru tutulmasını üstlenen ve taahhüt eden Devlet, gerçeğe aykırı ve dayanaksız kayıtlardan doğan zararları da ödemekle yükümlüdür.

20. Öğretide kusursuz sorumluluk hâlleri “olağan sebep sorumluluğu - tehlike sorumluluğu” gibi ikili ayırıma tabî tutulduğu gibi (Eren, s. 641 ve 693; Tandoğan, Haluk: Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk, Ankara, 1981, s. 22); “hakkaniyet sorumluluğu-nezaret ve ihtimam gösterme yükümünden doğan sorumluluk-tehlike sorumluğu” şeklinde üçlü ayırım yapanlar da vardır (Tekinay, Selahattin Sulhi/Akman, Sermet/Burcuoğlu, Haluk/Altop, Atilla: Tekinay Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, B.7, İstanbul 1993, s. 498).

21. Öte yandan, “objektif sorumluluk” üst başlığı altında kusursuz sorumluluk hâlleri olarak da düzenlemeler bulunmaktadır. Tehlike sorumluluğu, terminolojide “ağırlaştırılmış sebep sorumluluğu”; “ağırlaştırılmış objektif sorumluluk” olarak yer alır (Koçhisarlıoğlu, Cengiz: Objektif Sorumluluğun Genel Teorisi, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1984, s. 183). Diğer sorumluluk türlerinden farklı olarak kurtuluş beyyinesi (kanıtı) yasalarda bulunmamaktadır. Ancak, uygun illiyet bağını kesen sebepler sorumluyu sorumluluktan kurtarır.