muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/3845, Karar No: 2012/5335, Tarih: 06.06.2012

**8. Hukuk Dairesi         2012/3845 E.  ,  2012/5335 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu iptali ve tescil

Hazine ile ... ve dahili davalı ... Göğen aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının reddine dair Edremit 1. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 29.06.2010 gün ve 284/416 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı Hazine vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı Hazine vekili; mülkiyeti davalıya ait olan 106 parsel sayılı taşınmazın bir kısmının 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre, kıyı kenar çizgisi kapsamında kalan yerlerden olduğundan tapu kaydının kısmen iptaline ve davalının müdahalesinin önlenmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... ve dahili davalı ... Göğen vekili, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece; davalı ... yargılama sırasında taşınmazı satıp, malik sıfatı kalmadığından husumet yönünden, dahili davalı ... Göğen hakkında açılan davanın ise, hak düşürücü süreden reddine, karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davanın kabulüne dair önceki karar davacı Hazinenin ve davalı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 19.01.2010 tarih, 2010/8962-268 Esas ve Karar sayılı kararında özetle; “ ...3402 sayılı Yasanın 12/3 maddesinde öngörülen 10 yıllık hak düşürücü süreden davanın reddine karar verilmesi gerektiği, ancak her davanın açıldığı tarihteki koşullara tabi olduğu ve dava tarihi itibarı ile davacı Hazinenin davasında haklı olup, buna bağlı olarak yargılama giderlerinden ve bu giderlerden sayılan avukatlık ücretinden davalı tarafın sorumlu tutulmasının değerlendirilmesi...” gereğine değinilerek mahkeme kararı bozulmuş olup, davacı vekilinin karar düzeltme isteği de Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 29.04.2010 tarih 2010/4356-5040 Esas ve Karar sayılı kararıyla reddedilmiş ve mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda, hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Hemen belirtmelidir ki, mahkemenin esasa ilişkin ilk kararı ve Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin yukarıda açıklanan bozma kararı ile temyize konu son mahkeme kararları tümüyle, 5841 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 14.03.2009 tarihinden sonra verilmiş olup; bu Kanunun 2. ve 3.maddeleri ile getirilen yeni düzenlemelere dayanılarak oluşturulmuştur.

Hemen belirtmelidir ki, mahkemenin esasa ilişkin ilk kararı ve Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin yukarıda açıklanan bozma kararı ile temyize konu son mahkeme kararları tümüyle, 5841 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 14.03.2009 tarihinden sonra verilmiş olup; bu Kanunun 2. ve 3.maddeleri ile getirilen yeni düzenlemelere dayanılarak oluşturulmuştur.

14.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren 25.02.2009 günlü 5841 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 2.maddesi ile 3402 sayılı Kanunun 12.maddesinin 3.fıkrasına eklenen cümlede: “bu hüküm iddia ve taşınmazın niteliğine yahut Devlet ve diğer kamu tüzel kişileri dahil tarafların sıfatına bakılmaksızın “ ve 3.maddesi ile aynı Kanuna eklenen Geçici 10.maddesinde ise; “Bu Kanunun 12.maddesinin 3.fıkrası hükmü Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu iddiası ile yürürlük tarihinden önce açılmış ve henüz kesin hükme bağlanmamış olan davalarda dahi uygulanır.” şeklindedir. Bu değişiklik nedeniyle bu yasanın yürürlük tarihinden sonra Hazinenin açtığı davalarda da 10 yıllık hak düşürücü süre uygulanmaya başlanmıştır.

Ne var ki, bozma ve mahkeme kararlarının verilmesinden sonra, son kararın temyizi aşamasında Anayasa Mahkemesinin 12.05.2011 gün ve 2009/31 E. 2011/77 K. sayılı kararıyla; “25.02.2009 gün ve 5841 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 2.maddesiyle 21.06.1987 günlü 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 12.maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen cümlenin ve 3.maddesiyle 3402 sayılı Yasaya eklenen Geçici 10. maddenin Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline” karar verilmiş ve bu iptal kararı 23.07.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları ile idari makamlar, gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı açıktır.

Diğer taraftan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 33.maddesinde yer alan “Hakim, Türk hukukunu resen uygular” hükmü ile ifadesini bulan yasal ilke gözetildiğinde; Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının derdest dosyalar yönünden uygulanmasının zorunluluğu ortadadır.

Öyle ise, kesin hüküm halini almamış ve kazanılmış hakkın istisnasını teşkil eden bu durum karşısında 5841 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davanın reddine ilişkin olarak kurulan hükmün, verildiği tarih itibariyle doğru olduğu düşünülse ve ayrıca Anayasanın 153.maddesine göre iptal kararı geriye yürümez ise de 10.3.1969 gün ve 1/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçe bölümünde belirtildiği üzere iptal, kesin şekilde çözüme bağlanmış uyuşmazlıkları etkilemez ve henüz anlaşmazlık hali devam ediyorsa iptalin kapsamına girer. Bu durumda davanın hak düşürücü süreden reddine ilişkin kurulan kararın Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararından sonra doğru olduğu söylenemez. Zira, kamu düzeninin söz konusu olduğu bütün haller istisnanın kapsamına girer.

Bir başka yönüyle, Anayasa Mahkemesinin iptal kararları usuli kazanılmış hakların istisnasını teşkil ederler. Her ne kadar Yargıtay 1. Hukuk Dairesince, 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğinden bahisle yerel mahkemenin verdiği kabule ilişkin ilk karar bozulmuş ise de, bozma ilamının dayanağını oluşturan yasa metni Anayasa Mahkemesince yukarıda değinildiği üzere iptal edilmiş olmakla; artık taraflar yararına usuli kazanılmış hakkın gerçekleştiğinden söz edilemeyecektir.

Bu husus, 28.06.1960 tarih ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da “...Sonradan çıkan içtihadı birleştirme kararının, temyiz mahkemesinin bozma kararına uyulmakla meydana gelen usule ait müktesep hak esasının istisnası olarak, henüz mahkemede veya temyiz mahkemesinde bulunan işlere tatbiki gereklidir...” şeklinde ifade edilmiştir.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarında da aynı ilke geçerlidir.

Hal böyle olunca, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonucu oluşan durumun eldeki maddi anlamda kesinleşmemiş ve derdest olan davaya da uygulanması zorunlu olup, kamu malları ile ilgili davalar, aynı zamanda kamu düzeni ilkesini de içermektedirler. Bu nedenle mahkemece, yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni yasal durum dikkate alınarak, inceleme yapılıp sonuca ulaşılması gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır.

Somut olayda; işin esasının ve dava konusu taşınmaz bölümünün, 28.11.1997 tarih 5/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararıyla belirlenen veya belirlenecek olan kıyı kenar çizgisine göre değerlendirilmesi ve ayrıca 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 16. maddesiyle 3402 sayılı Yasanın 36.maddesine bazı ilaveler getiren 36/A maddesi hükmüne göre kadastro işlemleri sebebiyle açılan davalar nedeniyle yargılama giderlerinden ve avukatlık ücretinden davalı tarafın sorumlu tutulamayacağı hususunun da gözetilmesi, mahkemece bu konudaki görüşün ortaya konulması ve ondan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmek üzere hüküm bozulmalıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı Hazine vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün 6100 sayılı HMK.nun Geçici 3.maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HUMK.nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve HUMK.nun 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunabileceğine 06.06.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/7745, Karar No: 2012/20040, Tarih: 22.11.2012

**11. Ceza Dairesi         2012/7745 E.  ,  2012/20040 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : Gerçeğe aykırı beyanda bulunmak ve tazminat

HÜKÜM : Sanıkların beraatine ve tazminat talebinin reddine dair

İİK'nun 338. maddesindeki gerçeğe aykırı beyanda bulunmak suçu yönünden kurulan hükme yönelik olarak yapılan temyiz itirazlarının incelemesinde; haciz ihbarnamesine sanıklar vekili tarafından 09.04.2010 tarihinde itiraz edilmiş olup, vekilin beyanından dolayı asilin sorumlu tutulamayacak olmasına göre, yüklenen suçun yasal unsurları itibariyle oluşmadığı, İİK'nun 89/4. maddesindeki tazminat davası yönünden kurulan hükme yönelik olarak yapılan temyiz itirazlarının incelemesinde ise; sanıkların borçlu şirkete olan sermaye borcu şirket iç ilişkisi olup, sermaye borcundan dolayı üçüncü şahıs sayılamayacağı ve kendilerine İİK'nun 89. maddesi uyarınca gönderilen birinci haciz ihbarnamesinin yasal dayanağının bulunmaması nedeniyle tazminat talebinin reddi kararının da sonucu itibariyle doğru olduğu anlaşıldığından şikayetçi vekilinin eksik incelemeye dayalı, usul ve yasaya aykırı olarak beraat kararı verildiğine ilişkin ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA, 22/11/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/3772, Karar No: 2023/4661, Tarih: 20.09.2023

**2. Ceza Dairesi         2023/3772 E.  ,  2023/4661 K.**

**"İçtihat Metni"**

...

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2019/749 E., 2021/956 K.

...

....

SUÇLAR : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlâli

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Düşme

Suça sürüklenen çocuk hakkında bozma üzerine kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 305. maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, bozma sonrası yapılan yargılamada, suça sürüklenen çocuğun talimat mahkemesi aracılığıyla savunmasının alındığı suça sürüklenen çocuğun yakalama kararı üzerine savunmasının alındığı 08.09.2021 tarihinde 18 yaşını doldurmuş olduğu, müdafii istemediğini ve savunmasını kendisinin yapacağını belirttiği, mahkemesince suça sürüklenen çocuğun yokluğunda, müdafiinin yüzüne karşı verilen kararın suça sürüklenen çocuğa 17.01.2022 tarihinde tebliğ edildiği ve 1412 sayılı Kanun’un 310. maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317. maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

Suç tarihinde 15-18 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuğun yargılama konusu eylemleri için, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 142/1-b, 116/2, 31/3. maddeleri uyarınca belirlenecek cezaların üst sınırına göre aynı Kanun’un 66/1-e ve 66/2. maddelerinde belirtilen 5 yıl 4 aylık olağan dava zamanaşımının, ilk karar tarihi olan 11.09.2014 tarihi ile 16.11.2021 tarihli mahkumiyet kararına kadar geçmiş bulunması nedeniyle düşme kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde mahkûmiyet kararı verilmesi hukuka aykırı görüldüğünden, Viranşehir 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 16.11.2021 tarihli ve 2019/749 Esas, 2021/956 Karar sayılı kararına yönelik suça sürüklenen çocuğun temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321/1. maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322/1. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak suça sürüklenen çocuk hakkındaki hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığının ihlâli suçlarından açılan kamu davalarının 5271 sayılı Kanun’un 223/8. maddesi gereği gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname'ye uygun olarak DÜŞMESİNE, dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 20.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/5110, Karar No: 2023/6129, Tarih: 12.06.2023

**5. Hukuk Dairesi         2023/5110 E.  ,  2023/6129 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İzmir 12. Sulh Hukuk Mahkemesinin 24.05.2022 Tarihli ve 2021/1038 Esas, 2022/735 Karar Sayılı Kararı

Kısıtlı adayının ikamet adresinin ... Mahallesi ... Sokak No:45 .../... olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Pazar (Rize) Sulh Hukuk Mahkemesinin 25.12.2022 Tarihli ve 2022/1998 Esas, 2022/2544 Karar Sayılı Kararı

Kısıtlı adayının yerleşim yeri adresinin ... Mahallesi 8. Sokak No:10/5 .../... olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 405 inci maddesi uyarınca vasi atanması istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2.4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

3. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:

“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

C. Değerlendirme

Dosya kapsamından, kısıtlı adayının dava tarihindeki yerleşim yeri adresinin .../... olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın İzmir 12. Sulh Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, İzmir 12. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

12.06.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/140, Karar No: 2022/253, Tarih: 03.03.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2020/140 E.  ,  2022/253 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi Sıfatıyla)

1. Taraflar arasındaki “Alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesince (İş mahkemesi sıfatıyla) verilen davanın reddine ilişkin karar davacı ... (Kurum/SGK) vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10 Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; yapılan denetimde müvekkili Kurumdan ölüm aylığı almakta olan davalının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığının tespit edilmesi üzerine davalıya babasından dolayı bağlanan ölüm aylığının 01.02.2010 tarihi itibari ile kesildiğini, ölüm aylığının yersiz ödendiğini ileri sürerek 01.02.2010-21.12.2012 tarihleri arasında yersiz ödenen toplam 27.616,01TL’nin ödeme tarihlerinden itibaren işlemiş ve işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

Mahkemenin Birinci Kararı:

6. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş mahkemesi sıfatıyla) 04.06.2015 tarihli ve 2013/210 E., 2015/273 K. sayılı kararı ile; Bitlis Emniyet Müdürlüğünce yapılan araştırma, gelen müzekkere cevapları ile kamu tanığı ...’un beyanı birlikte değerlendirildiğinde davalının boşandığı eşi ile birlikte yaşadıklarına dair kanaate ulaşılamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin Birinci Bozma Kararı:

7. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş mahkemesi sıfatıyla) yukarıda belirtilen kararı süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

8. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 08.12.2015 tarihli ve 2015/21442 E., 2015/21718 K. sayılı kararı ile; “..Somut olay incelendiğinde; 19.12.2012 tarihli sosyal güvenlik denetmeninin hazırlamış olduğu rapora göre; davalı ve boşandığı eşi Şah İsmail Namlı'nın Sekiz Ağustos Mahallesi 441 Sokak No:17 Bitlis adresinde fiilen birlikte yaşadıklarının muhtar ve komşuların beyanlarına göre tespit edildiğinin bildirildiği, davalı ve eşinin 25.01.2010 tarihinde boşandıkları 12.09.2010 tarihinde seçmen adres bilgilerinin aynı olduğu, Şah İsmail Namlı'nın 23.11.2010 tarihinde adres bilgilerini değiştirdiği, kamu tanığı muhtar ...'un beyanına göre davalı ve eşinin boşanmalarına rağmen birlikte yaşadıklarını beyan ettiği görülmüştür.

Mahkemece, davalının ve boşandığı eşinin varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanılan eş 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta ise adına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, davalının kayıtlı olduğu bölge yönünden geniş kapsamlı Emniyet Müdürlüğü araştırması yapılmalı, anılan mahallelerde görev yapmış/yapmakta olan muhtar ve azalardan istem hakkında düşünce edinmeye yetecek kadarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, mevcut çelişkiler giderilmeli, davalı ve boşandığı eşinin talep konusu dönemde verdikleri medula sisteminde kayıtlarda görülen adreslerinin de ilgili sağlık kuruluşlarından araştırılmalı, böylelikle, “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece, eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, taraf avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Mahkemenin İkinci Kararı:

9. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş mahkemesi sıfatıyla) 07.12.2017 tarihli ve 2016/40 E., 2017/615 K. sayılı kararı ile; bozma kararına uyularak yapılan yargılama neticesinde tanık ...’un beyanının görgüye dayalı olmaması, yapılan araştırma sonucunda davalı ve eski eşinin 2010 ilâ 2012 yılları arasında farklı adreslerde yaşıyor olmaları karşısında davalının boşandığı eşi ile birlikte yaşama olgusunun gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin İkinci Bozma Kararı:

10. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş mahkemesi sıfatıyla) yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

11. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 17.09.2018 tarihli ve 2018/1610 E., 2018/6603 K. sayılı kararı ile; “…19.10.2012 tarihli Sosyal Güvenlik Denetmeni raporunda, davalının nüfusta görülen adresine gidilerek 8 Ağustos mahallesi muhtarı ...'un beyanının alındığı, muhtar beyanında, davalı ile boşandığı eşinin birlikte yaşadıklarını, boşandıktan bir süre sonra yakalanmamak için davalının eşinin farklı bir adrese taşındığını ayrıntılı olarak beyan etmiş olup, Kurum tarafından yapılan ilk inceleme ve araştırmada özellikle davalı ve eşini yakından tanıyan ve aynı sokakta ikamet eden mahalle muhtarının ayrıntılı şekilde verdiği beyanından, davalı ve boşandığı eşinin boşandıktan sonra da fiilen birlikte yaşamaya devam ettikleri anlaşılmaktadır.

Öte yandan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 59/2. maddesinde “Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir.” hükmü yer almaktadır.

Sosyal Güvenlik Denetmeni Raporunun aksi eşdeğer belgelerle ispat edilememiş, toplanan sair deliller ise tutanağın aksini ispata yeterli olmamıştır. Bu nedenle davacı Kurum işlemi yerinde olduğundan, davanın kabulü gerekirken mahkemece davanın reddine karar verilmesi hatalıdır. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı :

12. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş mahkemesi sıfatıyla) 27.03.2019 tarihli ve 2019/44 E., 2019/164 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

13. Direnme kararı süresi içinde davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

14. Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığına ilişkin tespit içeren sosyal güvenlik denetmen raporunun aksinin toplanan delillerle ispatlanıp ispatlanmadığı; buradan varılacak sonuca göre davanın reddinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

15. Davanın yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun (5510 sayılı Kanun) 56. maddesinin 2. fıkrasıdır.

16. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” kenar başlıklı 56. maddesinde: “Ölen sigortalının hak sahiplerinden;

a) Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hâle veya malul duruma getirdiği,

b) Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları,

hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.

Eşinden boşandığı hâlde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.