muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/17, Karar No: 2022/665, Tarih: 25.10.2022

5237 sayılı TCK'nın 158/1-j bendinde, dolandırıcılık suçunun, banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla işlenmesi nitelikli hâl olarak kabul edilmiştir. Bu suçun oluşabilmesi için, kredi elde eden kişinin banka veya diğer kredi kurumu görevlilerini hile ile aldatmış olması gerekir. Krediyi alan kişinin aldatıcı herhangi bir eylemi olmaksızın, sırf banka elemanlarının kendi görevlerini layıkıyla yerine getirmemeleri yüzünden bir kredi açılmışsa, dolandırıcılıktan bahsedilemez, şartları varsa bankacılık suçundan bahsedilebilir.

Bu suçun mağdurları banka ve diğer kredi kurumlarıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 3. maddesinde banka, 48. maddesinde ise kredinin tanımı yapılmıştır. Tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlama suçun konusudur. Kredinin tahsis edilmesinin gerekli olup olmadığı, kredi verecek kuruluşun mevzuatında öngörülen düzenlemeler çerçevesinde belirlenir. Fail, sahte kıymet takdiri raporları veya gerçeğe aykırı belgeler, bilançolar düzenleyerek hileli davranışıyla bunları aldatmaktadır.

Kredi kurumundan, banka olmamasına karşın faiz karşılığında olsun veya olmasın, kanunen borç vermeye yetkili kılınan kurumlar anlaşılır. Bu itibarla böyle bir yetkiye sahip olmayan bir kişi veya kuruluşa karşı bu fiilin işlenmesi hâlinde koşulları varsa, basit dolandırıcılık suçu söz konusu olacaktır.

Somut olaya benzer nitelikteki olaylarda Yüksek Yargıtay 15. Ceza Dairesi; önceden doğan borç için sonradan yapılan hileli hareketlerin dolandırıcılık suçuna vücut vermeyeceği nazara alınarak, suça konu senetlerin kredi kullanımı sırasında mı yoksa sonrasında mı verildiğinin, senetlerin banka kayıtlarına hangi tarihte geçtiğinin, borcu karşılamaya yeterli başkaca teminat alınıp alınmadığının ve kredilerin sanıkların hesabına ne zaman aktarıldığı hususlarının araştırılarak sonucuna göre sanıkların hukuki durumlarının tayin ve takdiri gerekirken eksik inceleme sonucu kurulan hükümlerin bozulmasına karar vermektedir.

Somut olayımızda da sanıklar ..., ... ve ...'ın ... Gaz Ateşleme Sistemleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'nin ortak ve yetkilileri oldukları, her birinin şirketi temsil yetkilerinin bulunduğu,

21.04.2008 tarihinde... 4. ... Şubesine müracaat ederek kredi talebinde bulundukları, 500.000 Amerikan Dolarlık genel kredi sözleşmesi imzaladıkları,

Davaya konu senetlerin tanzim tarihlerinin 09.07.2008 tarihi olduğu, yani kredi sözleşme tarihi olan 21.04.2008'den sonraya ait bir tarih olduğu, kredi sözleşme miktarı dikkate alındığında teminat olarak verilen sahte senetlerin miktarının sırasıyla 7.500 TL, 6.500 TL ve 6.000 TL olarak oldukça düşük kaldığı,

21.04.2008 tarihinde... 4. ... Şubesine müracaat ederek kredi talebinde bulundukları, 500.000 Amerikan Dolarlık genel kredi sözleşmesi imzaladıkları,

Davaya konu senetlerin tanzim tarihlerinin 09.07.2008 tarihi olduğu, yani kredi sözleşme tarihi olan 21.04.2008'den sonraya ait bir tarih olduğu, kredi sözleşme miktarı dikkate alındığında teminat olarak verilen sahte senetlerin miktarının sırasıyla 7.500 TL, 6.500 TL ve 6.000 TL olarak oldukça düşük kaldığı,

Duruşmada tanık olarak dinlenen... şube müdürü tanık ... Uçar da beyanında, sanıkların şirketinin kredi kullanma miktarının milyon TL'lere çıktığını, kredi teminatı olarak ipotek, müşteri çeki ve senet aldıklarını, kullanılan kredi için davaya konu 3 senedin bedelinin yetmeyeceğini, sanıkların ayrı ayrı verdikleri ipotekler olduğunu, şubeden talep edilmesi hâlinde bilgi verilebileceğini beyan ettiği,

Katılan ... vekili Av..... 03.06.2014 tarihli dilekçe ile sanık ...'nin davaya konu senetlere ilişkin borcunu müvekkil bankaya ödediği için müdahale ve cezalandırılma taleplerinden vazgeçtiklerini beyan etmesine rağmen ödemenin hangi tarihte yapıldığı araştırılıp sonucuna göre sanıklar hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı yönünden de kararın bozulması gerektiği,

Tüm bu nedenlerle, önceden doğan borç için sonradan yapılan hileli hareketlerin dolandırıcılık suçuna vücut vermeyeceği nazara alınarak, suça konu senetlerin kredi kullanımı sırasında mı yoksa sonrasında mı verildiği, senetlerin banka kayıtlarına hangi tarihte geçtiği, borcu karşılamaya yeterli başkaca teminat alınıp alınmadığı, kredilerin sanıkların hesabına ne zaman aktarıldığı, sanıkların bu krediye ilişkin tüm ödemelerinin ve kredi kullanımları, dava konusu senetler olmadan da teminatların bulunup bulunmadığı ve banka zararının hangi tarihte ödendiği hususları tespit edilmeden eksik inceleme ile karar verildiği," düşüncesiyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay (Kapatılan) 15. Ceza Dairesince, 13.11.2018 tarih ve 6460-7985 sayı ile itirazın yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanıklar hakkında resmî belgede sahtecilik suçundan verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları mercisince itirazın reddine karar verilmek suretiyle kesinleşmiş olup itirazın kapsamına göre inceleme sanıklar hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan verilen mahkûmiyet hükümleri ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlıklar;

1- Sanıklara atılı nitelikli dolandırıcılık suçunun unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığı,

2- Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığı,

Bakımlarından eksik araştırma ile karar verilip verilmediğinin belirlenmesine ilişkindir.

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlıklar;

1- Sanıklara atılı nitelikli dolandırıcılık suçunun unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığı,

2- Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığı,

Bakımlarından eksik araştırma ile karar verilip verilmediğinin belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

... Cumhuriyet Başsavcılığının 23.07.2012 tarihli ve 45077-2330 sayılı iddianamesi ile; sanıklar ..., ... ve ...'ın banka tarafından tahsis edilmemesi gereken kredinin açılmasını sağlamak amacı ile katılan ...'ın imzasını taklit ederek yetkilisi oldukları ... Gaz Ateşleme Sistemleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'yi alacaklı ve katılanı borçlu göstererek 09.07.2008 keşide, 27.01.2009 vade tarihli ve 7.500 TL, 09.07.2008 keşide, 03.02.2009 vade tarihli ve 6.500 TL ile 09.07.2008 keşide, 10.02.2009 vade tarihli ve 6.000 TL tutarında üç adet senedi sahte olarak düzenleyip... AŞ 4. ... Şubesine vermek suretiyle kredi kullandıkları iddiasıyla nitelikli dolandırıcılık suçundan cezalandırılmaları istemiyle kamu davası açıldığı,

Ticaret Sicili Gazetesinin 31.12.2008 tarihli ve 7218 sayılı nüshasına göre; ... Gaz Ateşleme Sistemleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'nin ticaret merkezinin ... ili, ... ilçesi, ...köyünde bulunduğu, söz konusu şirketin ortaklarının sanıklar ..., ... ve ... olduğu,

... Ticaret Sicili Memurluğunun 24.03.2009 tarihli ve 2443 sayılı yazısına göre; ... Gaz Ateşleme Sistemleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'nin tescil tarihinin 17.10.1990 olduğu ve şirketi temsil konusunda sanıklar ..., ... ve ...'ın münferit yetkilerinin bulunduğu,

Kolluk tarafından düzenlenen 10.02.2010 tarihli tutanağa göre; ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin... köyünde faaliyet göstermediğinin, aynı isimle ... Mahallesi, Grup Center ... Merkezi, No:111, Kurtköy ... ... adresinde faaliyet gösterdiğinin tespit edildiği,

Kolluk tarafından düzenlenen 10.02.2010 tarihli tutanağa göre; ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin... köyünde faaliyet göstermediğinin, aynı isimle ... Mahallesi, Grup Center ... Merkezi, No:111, Kurtköy ... ... adresinde faaliyet gösterdiğinin tespit edildiği,

Finansbank vekili Av. ... tarafından soruşturma evresinde ibraz edilen 11.11.2010 havale tarihli dilekçeye göre; suça konu senetlerin... 4. ... Şubesi kredi borçlusu olan ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketi ile kefilleri sanıklar ..., ... ve ... tarafından kredilerine karşılık olmak üzere ciro edilerek bankaya teslim edildiğinin belirtildiği, söz konusu dilekçe ekinde yer alan 21.04.2008 tarihli Genel Kredi Sözleşmesinin... ile ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin kaşesi ile sanık ... ve ayrıca kendi adlarına da sanıklar ... ve ... tarafından imzalandığı, kredi limitinin 500.000 USD olarak belirlendiği, sözleşmenin 2. maddesinde; "Bankanın kredi miktarını kullandırma yükümlülüğünde olmadığı, hiçbir sebep veya gerekçe göstermeksizin ve önceden de bir ihbara ihtiyaç olmaksızın, teminat verilmiş olup olmamasına bağlı bulunmaksızın krediyi indirmek veya değiştirmek veya büsbütün kesmek, kredinin kullanımını bir müddet için durdurmak hakkına sahip olduğu", 9. maddesinde; "Bu krediler doğrudan doğruya Banka veznesinden nakit olarak makbuz karşılığında veya Banka üzerine çek keşidesi suretiyle veya mektupla talepte bulunarak ... kullandırılabilir.", 17. maddesinde; "Banka, krediyi kısmen veya tamamen uygun göreceği her türlü teminat özellikle ipotek, rehin, ticari işletme rehni, ticari senet, emtia, emtiayı temsil eden belgeler (ithalatta ve ihracatta malı temsil eden vesaik dahil), diğer menkul mallar, hisse senetleri …karşılığında ...kullandırma hakkına sahiptir.", 30. maddesinde ise; "Müşteriler, işbu sözleşme veya diğer alacakları veya alacaklarının gelecek dönemlerde tahakkuk edecek faizleri nedeniyle, Banka'nın istediği ve dilediği zaman isteyeceği miktarda ve nitelikte, Banka'ca kabule şayan, vadeleri uygun ticari senetleri vermeyi taahhüt eder(ler)" şeklinde hükümlerin bulunduğu,

... 23. Noterliğince 08.01.2010 tarih ve 7782 yevmiye numarası ile keşide edilen ihtarnameye göre; ihtarnameyi düzenleyenin..., muhatapların ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketi ile sanıklar olduğu, Genel Kredi Sözleşmesi uyarınca açılan hesabın 31.12.2009 tarihinde katedildiği, bu tarih itibarıyla ödenmesi gereken tutarın 530.859,58 TL olduğu ve muaccel hâle gelen borcun ödenmesi gerektiği,

... 14. İcra Müdürlüğünün 18.01.2010 tarihli ve 2010/2029 esas sayılı icra ödeme emrine göre; alacaklının..., borçluların katılan ... ve ... Gaz Ateşleme şirketi, asıl alacak tutarının 20.000 TL ve takip dayanağının suça konu üç adet senet olduğu,

... 14. İcra Müdürlüğünün 18.01.2010 tarihli ve 2010/2029 esas sayılı icra ödeme emrine göre; alacaklının..., borçluların katılan ... ve ... Gaz Ateşleme şirketi, asıl alacak tutarının 20.000 TL ve takip dayanağının suça konu üç adet senet olduğu,

... 14. İcra Müdürlüğünün 2013/25241 esas sayılı dosyasına ibraz edilen İcra Müdür Yardımcısı, Finansbank vekili ve ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketi yetkilisi ... tarafından imzalanan 02.04.2014 tarihli ödeme taahhüdüne göre; ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin yetkilisi ...'nin toplam 23.442,60 TL olan borcu ve 03.04.2014 tarihinden itibaren 2.000 TL (en son taksit 3.442,63 TL) taksitler hâlinde 11 ayda ödemeyi taahhüt ettiği, Finansbank vekilinin de ödeme taahhüdünü kabul ettiği, Finansbank AŞ'nin 02.04.2014 tarihli dekontuna göre... hesabına 2.000 TL ödeme yapıldığı,

Finansbank vekili Av. ... tarafından hükümden sonra sunulan 03.06.2014 tarihli dilekçeye göre; sanık ...'nin suça konu senetlere ilişkin borcu ödemesi nedeniyle katılma ve temyiz istemlerinden vazgeçildiği, dilekçe ekindeki ... 31. Noterliğinin 16.01.2014 tarihli ve 2310 yevmiye numaralı vekâletnameye göre de... AŞ tarafından Av. ...'na "davadan ve kanun yollarından feragate, davayı kabule" şeklinde yetki verilmiş olduğu,

Anlaşılmaktadır.

Katılan ...; ...köyünde faaliyet gösteren ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinde 01.07.2007 tarihinde muhasebeci olarak işe başladığını, şirketin yetkililerinin sanıklar ..., ... ve ... ile tanıklar ... ve ...olduğunu, şirketin faaliyetlerine 28.02.2009 tarihinde son verildiğini, kendisinin de bu tarihte ... yerinden ayrıldığını, ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketi yetkililerinin adını ve adresini kullanıp imzasını da taklit ederek üç adet borç senedini... ... Sanayi Şubesine verdiklerini ve kredi kullandıklarını, durumu...'tan ihbarname gelince öğrendiğini, daha sonra da icra müdürlüğünden ödeme emri geldiğini, itiraz üzerine icra takibinin durduğunu, ödeme yapmadığını, senetlere konu borcun kendisine ait olmadığını, senetleri kendisinin düzenlemediğini ve imzalamadığını,

Tanık ... Uçar; banka şube müdürü olduğunu, ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin yetkilileri olan sanıklar ... ve ... ile 2000 yılından beri çalıştıklarını, önce küçük miktarlar üzerinden kredi kullandırmaya başladıklarını ve ileri aşamalarda kredi miktarının 1.000.000 TL'ye kadar çıktığını, kredilerin teminatı olarak ipotek, senet ve müşteri çeki aldıklarını, kullandırılan kredi için suça konu üç senedin bedelinin yetmeyeceğini, başka teminatların da gerektiğini, her üç sanığın ayrı ayrı ipotek verdiğini, kredi talebinde bulunulmasından sonra kredinin miktar ve koşullarını bildiren bilgi verdiklerini, bu koşullar yerine gelmeden kredi kullandırılmadığını, senet olmadan zaten kredi verilmediğini, esasen kredi kullanılırken senetlerin kredi tarihinden sonraki bir tarihi içermesi gerektiğini,

Tanık Nurettin Ocak; suça konu üç senette de hiçbir yazı ve imzasının olmadığını, senetlerin düzenlenmesi ile ilgili bilgisinin de bulunmadığını,

Tanık ...; 2007-2008 yıllarında sanıklar ..., ... ve ... ile birlikte ... ilçesi, ...köyünde faaliyet gösteren ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin ortağı olduğunu, daha sonra hissesini sanık ...'a devrettiğini, şirketin ortağı olduğu dönemde kredi işleri ile sanıklar ..., ... ve ...'ın ilgilendiklerini, suça konu senetleri kimin düzenlediğini, imza ve yazıların da kime ait olduğunu bilmediğini, 2009 yılında şirketten ayrıldığını,

Sanık ... müdafisi Av. ... 04.04.2014 tarihli son oturumda; suça konu senetler ile ilgili olarak bankadan çekilen krediyi ödemek üzere yapılandırdıklarını ve 2.000 TL ödeme yapıldığını belirterek buna ilişkin protokol ibraz etmek istediğini,

Finansbank AŞ vekili Av. ... 04.04.2014 tarihli son oturumda; banka zararının giderilmediğini, kısmi ödeme nedeniyle etkin pişmanlık hükümlerinin sanıklar lehine uygulanmasına muvafakat etmediklerini,

İfade etmişlerdir.

Sanık ...; ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin ortağı ve yetkilisi olduğunu, suça konu senetlerin düzenlenmesi hususunda hiçbir bilgisinin olmadığını, bu konuda diğer sanık ...'nin bilgisinin olabileceğini, senetlerin düzenlendiğini daha sonra katılan ...'dan duyduğunu, senet fotokopilerindeki yazı ve imzaların kendisine ait olmadığını,

Sanık ...; diğer sanıklarla birlikte ortak olduğu ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin beyaz eşya yan sanayisi üzerine üretim yaptığını, katılan ...'ın şirketin muhasebe bölümünde çalıştığını, suça konu senetlerin kim tarafından düzenlendiğini ve bankaya kim tarafından verildiğini bilmediğini, kredi ile ilgili evrakı muhasebede görevli elemanların hazırladığını, çoğu zaman bankadan bir görevlinin gelerek talep ettikleri kredilerle ilgili işlemleri ... yerinde tamamladığını, senetlerde yazı ve imzasının olmadığını, sanık ...'ın sadece teknik işlere baktığını,

Sanık ... Kollukta; 2009 yılı Şubat ayında dünyadaki ekonomik kriz nedeniyle yaklaşık 10 ülkeye ihracat yapan ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin olumsuz yönde etkilendiğini, küçülme kararı alarak şirketi Kurtköy'deki adrese taşıdıklarını, kendisinin katılan adına sahte senet tanzim etmediğini, sahte olduğunu bildiği herhangi bir senedi de kullanmadığını,

Sanık ... Kollukta; 2009 yılı Şubat ayında dünyadaki ekonomik kriz nedeniyle yaklaşık 10 ülkeye ihracat yapan ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin olumsuz yönde etkilendiğini, küçülme kararı alarak şirketi Kurtköy'deki adrese taşıdıklarını, kendisinin katılan adına sahte senet tanzim etmediğini, sahte olduğunu bildiği herhangi bir senedi de kullanmadığını,

Mahkemede ise; olay tarihinde ... Gaz Ateşleme Sistemleri şirketinin %5 ortağı olduğunu, şirketin diğer ortaklarının sanıklar ... ve ... olduğunu, münferit olarak her üçünün de ayrı ayrı imza yetkisinin bulunduğunu, katılanın muhasebede çalıştığını, Finansbank 4. ... Şubesinden kredi kullandıklarını, ancak suça konu senetlerin ön yüzünde herhangi bir yazı ve imzasının olmadığını, şirketin finans ve ticari işlemleri ile ilgilendiği için tüm evrakın kendisine imzaya geldiğini, bu sebeple senetlerin arkasına kaşe bastığını ve imzaladığını, bankaya herhangi bir ödeme yapılmadığını, bu senetlerle kredi alındığını daha sonra öğrendiğini, katılanın imzasının taklit edilerek senetlerin düzenlendiği konusunda bilgisinin bulunmadığını, daha sonra katılanın telefonla arayıp hakkında icra takibi başlatıldığını söylediğinde durumu öğrendiğini, şirkette hangi konuda olursa olsun sanık ...'nin bilgisi olmadan bir işlem yapılmasının mümkün olmadığını,

Savunmuşlardır.

1- Sanıklara atılı nitelikli dolandırıcılık suçunun unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığı bakımından eksik araştırma ile karar verilip verilmediği;

Uyuşmazlığın sağlıklı bir çözüme kavuşturulabilmesi için "dolandırıcılık" suçunun unsurlarının açıklanmasında yarar bulunmaktadır.

Dolandırıcılık suçunun basit şekli 5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde; "Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir." şeklinde düzenlenmiş, 158. maddesinde ise suçun nitelikli hâlleri sayılmıştır.

Mal varlığının yanında irade özgürlüğünün de korunduğu dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

1) Failin bir takım hileli davranışlarda bulunması,

2) Hileli davranışların mağduru aldatabilecek nitelikte olması,

3) Failin hileli davranışlar sonucunda mağdurun veya başkasının aleyhine, kendisi veya başkası lehine haksız bir yarar sağlaması,

Şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Fail kendisi veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bilerek ve isteyerek hileli davranışlar yapmalı, bu davranışlarla bir başkasına zarar vermeli, verilen zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağı bulunmalı ve zarar da nesnel ölçüler göz önünde bulundurularak belirlenecek ekonomik bir zarar olmalıdır.

3) Failin hileli davranışlar sonucunda mağdurun veya başkasının aleyhine, kendisi veya başkası lehine haksız bir yarar sağlaması,

Şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Fail kendisi veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bilerek ve isteyerek hileli davranışlar yapmalı, bu davranışlarla bir başkasına zarar vermeli, verilen zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağı bulunmalı ve zarar da nesnel ölçüler göz önünde bulundurularak belirlenecek ekonomik bir zarar olmalıdır.

Görüldüğü gibi, dolandırıcılık suçunu diğer mal varlığına karşı işlenen suç tiplerinden farklı kılan husus, aldatma temeline dayanan bir suç olmasıdır. Birden çok hukuki konusu olan bu suç işlenirken, sadece mal varlığı zarar görmemekte, mağdurun veya suçtan zarar görenin iradesi de hileli davranışlarla yanıltılmaktadır. Madde gerekçesinde de aldatıcı nitelik taşıyan hareketlerle, kişiler arasındaki ilişkilerde var olması gereken iyiniyet ve güvenin bozulduğu, bu suretle kişinin irade serbestisinin etkilendiği ve irade özgürlüğünün ihlal edildiği vurgulanmıştır.

5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde yalnızca hileli davranıştan söz edilmiş olmasına göre, her türlü hileli davranışın dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Kanun koyucu anılan maddede hilenin tanımını yapmayarak suçun maddi konusunun hareket kısmını oluşturan hileli davranışların nelerden ibaret olduğunu belirtmemiş, bilinçli olarak bu hususu öğreti ve uygulamaya bırakmıştır.

"Hile", Türk Dili Kurumu sözlüğünde; "Birini aldatmak, yanıltmak için yapılan düzen, dolap, oyun, desise, entrika" (Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük, s. 891.) şeklinde, uygulamadaki yerleşmiş kabule göre ise; "Hile nitelikli yalandır. Yalan belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun denetleme olanağını ortadan kaldırmalıdır. Kullanılan hile ile mağdur yanılgıya düşürülmeli ve yanıltma sonucu kandırıcı davranışlarla yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hileli davranışın aldatacak nitelikte olması gerekir. Basit bir yalan hileli hareket olarak kabul edilemez." biçiminde tanımlanmıştır.

Öğretide de hile ile ilgili olarak; "Olaylara ilişkin yalan açıklamaların ve sarf edilen sözlerin doğruluğunu kuvvetlendirecek ve böylece muhatabın inceleme eğilimini etkileyebilecek yoğunluk ve güçte olması ve bu bakımdan gerektiğinde bir takım dış hareketler ekleyerek veya böylece var olan halden ve koşullardan yararlanarak, almayacağı bir kararı bir kimseye verdirtmek suretiyle onu aldatması, bu suretle başkasının zihin, fikir ve eylemlerinde bir hata meydana getirmesidir." (Sulhi Dönmezer, Kişilere ve Mala Karşı Cürümler 2004, s. 453.), "Hile, oyun, aldatma, düzen demektir. Objektif olarak hataya düşürücü ve başkasının tasavvuru üzerinde etki doğurucu her davranış hiledir." (... Centel/Hamide Zafer/Özlem Çakmut, Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, Cilt I, Beta Yayınevi, 4. Baskı, Eylül 2017, ..., s. 502-503.) biçiminde tanımlara yer verilmiştir.

Yerleşmiş uygulamalar ve öğretideki baskın görüşlere göre ortaya konulan ilkeler göz önünde bulundurulduğunda; hile, maddi olmayan yollarla karşısındakini aldatan, hataya düşüren, düzen, dolap, oyun, entrika ve bunun gibi her türlü eylem olarak kabul edilebilir. Bu eylemler bir gösteriş biçiminde olabileceği gibi, gizli davranışlar olarak da ortaya çıkabilir. Gösterişte, fail sahip bulunmadığı imkânlara ve sıfata sahip olduğunu bildirmekte, gizli davranışta ise kendi durum veya sıfatını gizlemektedir. Ancak sadece yalan söylemek, dolandırıcılık suçunun hile unsurunun gerçekleşmesi bakımından yeterli değildir. Kanun koyucu yalanı belirli bir takım şekiller altında yapıldığı ve kamu düzenini bozacak nitelikte bulunduğu hâllerde cezalandırmaktadır. Böyle olunca hukuki işlemlerde, sözleşmelerde bir kişi mücerret yalan söyleyerek diğerini aldatmış bulunuyorsa bu basit şekildeki aldatma, dolandırıcılık suçunun oluşumuna yetmeyecektir. Yapılan yalan açıklamaların dolandırıcılık suçunun hileli davranış unsurunu oluşturabilmesi için, bu açıklamaların doğruluğunu kabul ettirebilecek, böylece muhatabın inceleme eğilimini etkisiz bırakabilecek yoğunluk ve güçte olması ve gerektiğinde yalana bir takım dış hareketlerin eklenmiş bulunması gerekir.

Failin davranışlarının hileli olup olmadığının belirlenmesi noktasında öğretide şu görüşlere de yer verilmiştir: "Hangi hareketin aldatmaya elverişli olduğu somut olaya göre ve mağdurun içinde bulunduğu duruma göre belirlenmelidir. Bu konuda önceden bir kriter oluşturmak olanaklı değildir." (Veli ... Özbek/Koray Doğan/Pınar Bacaksız, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, Seçkin Yayınevi, 15. Baskı, ... 2020, s. 717.), "Hileli davranışın anlamı birtakım sahte, suni hareketler ile gerçeğin çarpıtılması, gizlenmesi ve saklanmasıdır." (Doğan Soyaslan, Ceza Hukuku Özel Hükümler, Yetkin Yayınevi, 13. Baskı, ... 2020, s. 439.), "Hilenin, mağduru hataya sürükleyecek nitelikte olması yeterlidir; ortalama bir insanı hataya sürükleyecek nitelikte olması aranmaz. Bu nedenle, davranışın hile teşkil edip etmediği muhataba ve olaya göre değerlendirilmelidir." (Centel/Zafer/Çakmut, s. 509.).